\NormalFont\ShortTitle{Efesios}

{\MT YI CART YI BEN STZ'IBAL PAWL SCYETZ YI E' AJ EFESO



\par }\ChapOne{1}{\SH Xe'tzbil yol Pawl
\par }
{\BB \par }
{\PP \VerseOne{1}I ina'tz in Pawl, in apostl tetz Cristo Jesús na ya'stzun tajbil Ryos. Yi carte'j i'tz tetz cyeru' yi e'u' aj Efeso, yi e'u' yi txa'ij che'tu' tan chixcone'nu' tetz Ryos, yi e'u' yi na che'l cunu' te yi na cyocsaju', yi e'u' yi ate'u' tk'ab Cristo.

\VS{2}Tak' tzaj Kataj Ryos tu Kajcaw Jesucristo yi banl tu yi tzatzin paz squibu'.


\par }{\SH Ja wi't tak' Ryos yi e'chk takle'n balaj sketz yi cho'n at jalen tzi'n tcya'j
\par }
{\PP \VS{3}Ba'n bin kak' kak'ajsbil tetz yi Ryosil Kajcaw Jesucristo, yi tetz Taj, na tan tu' yi ato' tk'ab Jesucristo ja wi't tak' i' yi e'chk takle'n balaj sketz yi cho'n na saj tcya'j. I'tz cyakil e'chk banl yi cho'n na jal tu Kataj Ryos jalen tzi'n tcya'j.

\VS{4}Na yi ntaxk cu' xe'tzbil yi wuxtx'otx', Ryos nko' txa'on tan koque'n tetz balaj, nin tan koque'n tetz tz'aknak cu'n swutz i'.

\VS{5}Na tan tu' yi lok' ib yi at tuch', txumijt ta'n tentz tan koque'n tetz me'l cy'ajl i' tan tu' Jesucristo,

\VS{6}bantz kuk'ol kak'ajsbil tetz tan yi banl i' yi at skibaj tan tu' yi junit o' tu yi tetz Cy'ajl yi wi'nin ok'le'n wutz ta'n,

\VS{7}yi tetz Cy'ajl yi nko' colpene'l tzaj tk'ab Bayba'n tan tu' yi ẍch'el yi el kojxuj. Ej nin tan i' ja jal cuybil kapaj swutz Ryos.

\VS{8}Kojij tzaj tunin yi banl Ryos skibaj, na i' mmak'on yi kajtza'kl tu katxumu'n, tan tele'n katxum te yi xtxolbil yi txumijt cyen ta'n.

\VS{9}Na tetz cu'n talma' i' ja tak' ama'l sketz tan tele'n katxum te yi tetz tajbil, yi ewa'n cuntu' sajle'n. Na ja lajluchax skawutz yi mbi'tz yi txumijt cyen tak'un.

\VS{10}I'tz: Yil jepon tamp yi tiempe'j yi ato' tc'u'l, tz'elk cu'n te yi txumijt cyen tak'un. Chocopon cyakil yi e' yi ate' tcya'j tu cyakil yi e' yi ate' wuxtx'otx' tetz jun ntzi' cmon jak' ca'wl Cristo.


\par }{\PP \VS{11}Skile' yi tiempa'tz yi at tulbil, na txumijt cyen tak'un Ryos tan kechal wutz yi jun tiempa'tz, tan tu' yi kok'be'n kib tu Cristo. Jun cu'n skile' na tz'elepon k'ab te yi txumijt cyen ta'n.

\VS{12}Ya'stzun tulej Ryos, yi Ryos yi wi'nin tetz k'ej, bantz kuk'ol kak'ajsbil tetz, yi o' ketz yi bajx cunin k'ukewe'n kac'u'l te Cristo.


\par }{\PP \VS{13}Poro ncha'tz yi e' cyeru' yi cyok'be'nt quibu' tu Cristo, squile'u' yi tiempa'tz yi at tulbil. Na yi quibitalu' yi chusu'n yi bintzinin tetz, yi balaj stziblal yi ẍe'n kaclax, nin yi k'ukewe'n chic'u'lu' te Cristo, ja oc jun cyechlu'. Nin yi jun techla'tz i'tz yi Espíritu Sant, yi alij cyen tan Ryos yi at tulbil tan najewe'n ske'j.

\VS{14}Ej nin yi Espíritu Santa'tz yi najlij ske'j i'tz yi senil yi jun cu'n sketzaje' yi oy yi suki'nt tan Kataj Ryos sketz. Nin skacambaje' yi jun oya'tz yil ke'l liwr ta'n. Nin jun cu'n kelepon liwr ta'n, na o' tetz. Kak'e' bin kak'ajsbil tetz.


\par }{\SH Yi toque'n Pawl tan jakle'n tetz Kataj tan jale'n cyajtza'kl yi e' creyent
\par }
{\PP \VS{15}Ma jalu' jun cu'n cyakil yi e'chk xtxolbila'se'j yi ja wi't wal scyeru'; ej nin tan tu' yi ja wit yi nternin k'uklij chic'u'lu' te Kajcaw Jesús; nin tan tu' yi ja wit yi nternin na chipek'u' scye'j cyakil yi e' yi ate' tk'ab Ryos,

\VS{16}cha'stzun te, yi na no'c tan nachle'n Kataj ilenin na che' intyoẍiju' tetz Kataj Ryos,

\VS{17}yi taj Kajcaw Jesucristo, yi jun yi wi'nin k'ej. Ncha'tz na injak tetz tan tk'ol i' cyajtza'klu', bantz pujxe'n cyanu' yi ẍe'n tane'n i'.


\par }{\PP \VS{18}Na chintzan tan c'uche'n tetz tan tele'n chitxumu' tetz yi mbi'tz yi at kach'iw te'j, yi o' yi txa'ij cho' ta'n. Ej nin ncha'tz na chintzan tan c'uche'n tetz Ryos tan tele'n chitxumu' tetz yi balajil yi jun oya'tz yi tz'ak'lok sketz tzantzaj, yi o' yi junit o' tk'ab i'.


\par }{\PP \VS{19}Nin ncha'tz na chintzan tan c'uche'n tetz, tan jale'n cyajtza'klu' bantz tele'n chitxumu' tetz yi quinin bajsbe'n tetz yi porer Ryos yi xomij ske'j, yi o' yi na kocsaj yol i'.

\VS{20}Na yi jun porera'tz yi xomij ske'j, i'tz yi porer yi je'san tzaj Cristo ẍchixo'l alma', nin ite'n nin porera'tz yi xcye' tan tak'le'n k'ej Jesús, tan c'olewe'n le sbal Kataj jalen tzi'n tcya'j.

\VS{21}Na mas cham Jesucristo swutz alchok jilwutz ajcaw nka alchok jilwutz q'uicy'lom yi na cyak' wunak chik'ej. Nin mas cham i' swutz alchok jilwutz taw ak'bal, nka alchok jilwutz chiryosil wunak. Nin at mas ẍchamil yi bi' i' swutz alchok jilwutz bi'ajil yi na chixob wunak tetz. Na at mas ẍchamil i' swutz alchok jilwutz ajcaw yi ate' tul yi tiempe'j yi na kaxon tul, nka yi e' yi ẍchijalok tzantzaj.

\VS{22}Na i' ajcaw squibaj cyakil yi e' ajcawa'tz, nin ncha'tz i' ajcaw skibaj ketz yi o' cmon creyent,

\VS{23}yi o' yi o' wankil i' tane'n. Na ni'cu'n yi ik Cristo yi cmon creyent. Nin ni'cu'n ik i'a'tz cyakil yi at, na tetz i' cyakil.




\par }\Chap{2}{\SH Ja kaclax tan tu' banl talma' Ryos
\par }
{\PP \VerseOne{1}Poro tan paj yi o' pajol ca'wl sajle'n, nin tan paj yi o' juchul il, quimnako't swutz Ryos.

\VS{2}Na xomnak kajtza'kl te cyajtza'kl yi e' mas wunak wi munt. Nin xomnak te yi tajtza'kl yi wi'tz Bayba'n yi taw yi muj cyek'ek', yi jun yi na tzan tan xuyle'n quen le chiwi' wunak tan cyoque'n tan pajle'n ca'wl Ryos.

\VS{3}Ya'stzun banako' sajle'n. Ntin ja kaxom te ketz kajbil. Ntin ja kaban tajbil kawankil tu e'chk kajtza'kl cachi'. Tan tu' yi ya'tz o' banaktz, ja chi'ch c'u'l Ryos ske'j, chi na chi'ch c'u'l i' scye'j yi e' juchul il jalu'.

\VS{4}Poro apart kutane'n ketz jalu', na Ryos mme'l k'ajab ske'j. Nin ja ẍchaj i' wi'nin lok' ib sketz.

\VS{5}Na te yi quimnako't swutz i' tan paj yi ilc'ol ja el k'ajab i' ske'j, nin ja tak' i' kutz'ajbil tan tu' yi junit o' tu Cristo. Na tan tu' banl talma' i' nkaclaxe't.

\VS{6}Na yi titz'e'n Jesucristo junt tir ẍchixo'l alma' ya'stzun yi kitz'e'n ketz swutz Ryos. Nin ya'stzun nko' c'olchban xlaj Cristo Jesús jalen tzi'n tcya'j.

\VS{7}Na yi tajbil Ryos i'tz tan lajluchaxe'n yi banl talma' i' ske'j. Na tul yi tiemp yi at tulbil slajluchaxk yi pawor yi mban i' sketz tan Cristo Jesús.

\VS{8}Tan tu' banl talma' Ryos nkaclaxe't yi k'ukewe'n kac'u'l te'j. Poro quinin kaclax tan tu' yi ketz kabalajil, ma na cotzi'n nkulej tetz Ryos.

\VS{9}Na qui na kaclax tan yi e'chk takle'n balaj yi na kaban. Na qui na taj Ryos yi nink kocsaj kib nim.

\VS{10}Ma na Ryos nko' bixban tk'ab Cristo bantz koque'n tan banle'n yi e'chk takle'n balaj. Txumijt cyen yi jun ajtza'kla'tz ta'n tentz.


\par }{\SH Tan Cristo na jale't tzatzin paz skaxo'l
\par }
{\PP \VS{11}Ja tzun kil e'u' wajwutz yi tan tu' banl talma' Ryos nkaclaxe't, cha'stzun te chinachonku' te yi ẍe'n chisajle'nu'. E'u' cu'n awer nak na qui banij che'u' circuncidar.

\VS{12}Nk'e'tz e'u' tetz Cristo sajle'n, nin quibe'u' cyajlal yi o' aj Israel. Qui'c cyeru' tuch' yi e'chk takle'n yi suki'nt cyen tan Ryos. Nin qui'c nin chich'iwu' tan chiclaxe'nu'. Sajle'n ate'u' wi munt poro qui'c Ryos tetz cyajalu'.

\VS{13}Chin joylaj nin chixo'lu' tu Ryos sajle'n. Poro yi jalu' tan tu' yi ate'u' tk'ab Cristo ja cyamiwi quibu' tuch', na ja el kojxuj yi tetz ẍch'el tan ẍchojle'n quilu'.

\VS{14}Nin tan i' njale't tzatzin paz skaxo'l. Nin tan i' nkanuch'wit kib scyuch'u', yi e'u' yi nk'e'tz e'u' judiy; na tan tu' yi mbi cu'n banak Cristo, ja xcye' i' tan xite'n yi oyintzi' yi at skaxo'l.

\VS{15}Na yi quime'n yi wankil Jesús, ya'stzun yi tele'n k'ej yi e'chk cstumbr tetz yi ley Moisés. Ej nin ya'stzun tulejtz tan jale'n junt ac'aj cmon yi i'tz yi o' scyuch'u'. Nin ya'stzun tulejtz tan jale'n tzatzin paz skaxo'l.

\VS{16}Na tan tu' yi quimich yi ban i' swutz pasyon ja xit yi oyintzi' yi at skaxo'l. Junit o' jalu'. Ej nin tan yi mbi cu'n banak Cristo ja kabansaj kib tu Ryos.


\par }{\PP \VS{17}Wutzile'n cu'n Cristo ulak tan xtxole'n yi balaj stziblal, yi at rmeril tan jale'n tzatzin paz skaxo'l. Ulak i' tan xtxole'n sketz yi o' judiy, yi o' yi xomcho' mu'ẍ tal te yi tajbil Ryos. Nin ulak i' tan xtxole'n scyeru' yi e'u' yi joylaj chixo'lu' tu Ryos sajle'n.

\VS{18}Ej nin tan tu' yi mbi cu'n banak Cristo, ba'n kajilon tu Ryos jalu' na jun ntzi' Espíritu Sant at tetz kalma' kacyakil cu'n.


\par }{\PP \VS{19}Cha'stzun te nk'e'tz e'u' awer nak jalu', nk'e'tz e'u' joylajil wunak skaxo'l. Ma na xansa'n che'tu' tan chixome'nu' te Ryos, chi kutane'n ketz. Junit kaRyosil scyuch'u' jalu', yi o' yi o' cmon creyent.

\VS{20}Ni'cu'n o' chi jun ca'l yi na tzan banle'n. Ej nin yi xe' yi kachusu'n cho'n sajnak scye'j yi e' apostl, scyuch' yi e' elsanl stzi' Ryos tentz. Poro yi mero kaxe', yi mero xicyol ketz yi c'ub tane'n, i'tz Cristo Jesús.

\VS{21}Nin na tzan i' tan kanuc'le'n tib yi jun chin c'uba'tz. Nin kocopon ta'n tetz jun balaj ca'l swutz Ryos, yi nternin xansa'nt.

\VS{22}Ncha'tz yi xtxolbile'j na jop yi e' cyeru', na tan tu' yi junit o' scyuch'u' tu Cristo na tzan kanuc'le'n, nin ja wi't ko'c tetz najbil Ryos, kale najle't yi tetz Espíritu.




\par }\Chap{3}{\SH Bixba'nt Pawl tan xtxole'n scyetz yi e' yi nk'e'tz e' judiy
\par }
{\PP \VerseOne{1}Jun cu'n cyakil yi xtxolbila'se'j. Cha'stzun te yi in wetz yi in Pawl, atin xetze' tan tu' yi xomchin te Cristo Jesús. Ej nin atin xetze' tan paj yi ja intxol yi balaj stziblal scyeru', yi e'u' yi nk'e'tz e'u' judiy.

\VS{2}Ja lo' wi't quibitu' yi tan tu' banl talma' Ryos, ak'ij yi jun tareya'tz swetz.

\VS{3}Ja lo' wi't quibitu' yi ja lajluchax tzinwutz yi tajbil Ryos yi ewa'n cuntu' sajle'nix tunintz. Na benak intz'ibal jun tir scyeru' yi mbi'tz yi txumijt tan i'.

\VS{4}Ej nin kol chisi'leju' yi jun carta'tz, tz'elepon chitxumu' tetz yi elnak intxum tetz yi mbi'tz yi tajbil Ryos te Cristo.

\VS{5}Yi jun xtxolbila'tz quinin lajluchax ẍchiwutz yi e' wunak tenẍchan. Poro yi jalu' tan porer yi Espíritu Sant ja lajluchax skawutz ketz yi o' apostl, nin ẍchiwutz yi e' elsanl stzi' Ryos.

\VS{6}Yi xtxolbile'j yi ja wi't lajluchax skawutz, i'tz yi jun kawutz sbne' scyuch'u' tan tilwe'n yi balaj tiemp yi at tulbil. Na ja lajluchax yi junit kutane'n scyuch'u' jalu'. Nin ja lajluchax yi ketz scyuch'u' cyakil yi suki'nt cyen tan Ryos tentz. Ẍchicamboku' te cyakil yi xtxolbila'tz tan tu' yi na cyocsaju' yi balaj stziblal tetz Cristo Jesús.

\VS{7}Yi wetz inmunl yi ak'ij swetz i'tz tan xtxole'n yi jun balaj stziblala'tz. Poro ja ak'lij yi jun munla'tz swetz tan tu' banl talma' Ryos.

\VS{8}Na yi in wetz na el intxum tetz yi qui'c wetz ink'ej. Ajnak tzaj ink'ej ẍchiwutz cyakil yi e' mas yi ate' tk'ab Ryos. Poro tan tu' banl talma' Ryos ja tak' i' ama'l swetz tan xtxole'n yi balaj stziblal scyetz cyakil e'u', yi nk'e'tz e'u' judiy. Ja tak' i' ama'l swetz tan xtxole'n yi ẍe'n cunin tane'n yi banl talma' Cristo skibaj, yi banl talma' i' yi quinin bajsbe'n tetz.

\VS{9}Nin ncha'tz ja tak' i' ama'l swetz tan lajluchaxe'n ẍchiwutzu' yi ẍe'n sban yil tz'el cu'n te yi tajbil i', yi ewa'n cun tu' ta'n le xe'tzbil tzaj. Yi juna'tz yi mak'on ama'l swetz ya'stzun yi Ryos yi mbnon tetz cyakil yi e'chk takle'n yi at.

\VS{10}Poro yi tajbil i' yi ewa'n cun tu' ta'n sajle'nix tunintz, i'tz tan kaxcone'n yi o' ketz yi o' cmon creyent tan lajluchaxe'n yi balajil yi tajtza'kl i' ẍchiwutz cyakil e' ajcaw yi ate' tcya'j.

\VS{11}Ya'stzun tulej Ryos na yi tajbil i' sajle'nix tunintz i'tz tan xcone'n Cristo Jesús tan banle'n yi tetz tajbil.


\par }{\PP \VS{12}I bin jalu' tan tu' yi kok'be'nt kib tu Cristo, nin tan tu' yi k'uklij kac'u'l te i', at rmeril tan kajilone'n tu Ryos. Qui't kaxob tan yol tetz jalu'.

\VS{13}Cha'stzun te na cu' inwutz scyeru' tan qui chicabelu' chic'u'lu' te Ryos tan yi q'uixc'uj yi atin cu'nt wetz, na i'tz tan tak'one'n ba'n scyeru'.


\par }{\SH Yi ẍe'n cu'n na pek' Cristo ske'j
\par }
{\PP \VS{14}Chumbalaj nin yi txumijt tan Kataj ske'j. Cha'stzun te na chinmeje' swutz i', yi taj Kajcaw Jesucristo.

\VS{15}Ncha'tz i' chitaj cyakil jilwutz wunak yi ocnake' tk'ab yi e' yi ate' wuxtx'otx', nin yi e' yi ja wi't chopon tcya'j.

\VS{16}Chin cham nin i', nin wi'nin tetz k'ej. Cha'stzun te na chintzan tan c'uche'n tetz tan toque'n i' tan chiquiwse'nu' tan porer yi Espíritu Sant.

\VS{17}Nin na chintzan tan c'uche'n tetz tan k'ukewe'n mas chic'u'lu' te'j bantz najewe'n Cristo scye'ju'. Nin bantz pujxe'n cyanu' scyuch' yi e' mas creyent yi qui'c ma'lbil tetz yi lo'kl Kataj squibaju'.

\VS{18}Nin na inc'uch tetz Kataj yi nink chilok' quibu' squibil quibu' bantz pujxe'n cyanu', scyuch' yi e' mas creyent yi jatna' cunin na jop yi lo'kl Cristo skibaj. Na chumam nin lo'kl Cristo skibaj. Qui bajsbe'n tetz. Chin wutz nin tane'n; nin chin tkan nin tane'n; nin chin xe' nin tane'n; nin chin wutz tkan nin tane'n.

\VS{19}Na na waj yi nink tz'el chitxumu' tetz yi ẍe'n cunin na pek' Cristo ske'j. Poro qui'c lo' rmeril tan tele'n katxum tetz, na chumam nin. Na inc'uch tetz Kataj cyakil yi e'chk xtxolbila'se'j, na na waj yil tz'el chitxumu' tetz, bantz noje'n cyalma'u' tan cyakil yi balajil Ryos.


\par }{\PP \VS{20}Kak'e' bin kak'ajsbil tetz Kataj yi jun yi ba'n na xcye' tan banle'n cyakil yi e'chk takle'n yi na kac'uch tetz. Na tan tu' yi xomij yi porer i' ske'j, xcye' i' tan banle'n cyakil yi e'chk takle'n yi tu na icy' tu' tkac'u'l. Ej nin nk'e'tz ntina'tz ma na ncha'tz na xcye' tan banle'n alchok e'chk takle'n yi qui na el katxum tetz.

\VS{21}Lok jal yi k'ej Kataj tan yi cmon creyent nin tan Cristo Jesús tetz ben k'ej ben sak. Amén.




\par }\Chap{4}{\SH Junit yi cmon creyent na i'tz yi wankil Cristo tane'n
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ja wi't quibitu' cyakil yi e'chk xtxolbila'se'j. Cha'stzun te yi in wetz yi atin pres tan tu' yi xomchin te Kajcaw, na cu' inwutz scyeru', tan qui tele'n xtx'ix yi balaj stziblal tetz Cristo. Na txa'ij che'tu' tan jalse'n k'ej i'.

\VS{2}Cyocse' bin quibu' juy. Chichaje'u' yi chiputzpalu'. Nimit chic'u'lu' scye'j wunak. Chimuq'ue'u' paj junt tan ẍchajle'n yi na chipek'u' te'j.

\VS{3}Nin tan porer yi Espíritu Sant yi najlij scye'ju' chibne'u' puers tan jale'n yi tzatzin paz ẍchixo'lu'. Nin chijoye'u' puntil tan qui xite'n yi jun lok' iba'tz.

\VS{4}Na junit cyakil creyent tk'ab Cristo. Na jun ntzi' Espíritu Sant at skaxo'l. Nin jun ntzi' takle'n yi kawutz quen te'j, yi o' yi moxo'n nkasaj tan Ryos.

\VS{5}Nin jun ntzi' Kajcaw at. Nin jun ntzi' xtxolbil yi k'uklij kac'u'l te'j. Nin jun ntzi' bautism yi na bajij ske'j, tan ẍchajle'n yi junit o' tu Cristo.

\VS{6}Ncha'tz jun ntzi' Kataj Ryos at skibaj. Nin o' len cu'n xconsbe'tz i'. Na xomquen tunin i' ske'jak.


\par }{\PP \VS{7}Ak'ij len yi banl i' ske'jak, xomquen tunin te yi kamunl yi ak'ij sketz tan Cristo.

\VS{8}Na je jun xtxolbil yi alijt cyen:

\par }{\Q “Yi taje'nt tcya'j,

\par }{\Q e' aj tcy'al wi'nin e' yi ate' pres.

\par }{\Q Poro yi ntaxk aj,

\par }{\Q cyaj cyen xtxumul yi e'chk chimunl yi e'

\par }{\Q yi itz'e't, yi e' yi na chixom te'j.”\FTNT{*}{{\FR 4:8 }{\FT{Sal 68.18.}}}


\par }{\PP \VS{9}Yi yol yi na tal: “Yi taje'n i' tcya'j,” na elepont yi bajx ja ulak i' wuxtx'otx'.

\VS{10}Ej nin ite'n nin i'a'tz yi ajtz jalen tzi'n tcya'j, tan toque'n tetz wi'tz Ajcaw tibaj cyakil.

\VS{11}Yi ntaxk aj ja chibixe' cyen cobox tan chixcone'n tetz apostl. Nin at jujun yi ja chibixe' cyen ta'n tetz elsanl stzi' Ryos. Nin at e' yi ja chibixe' ta'n tetz chipstor nin chusul cyetz yi e' cmon creyent.

\VS{12}Ej nin ja tak' e'chk munla'tz scyetz yi e'a'tz bantz cyoque'n yi e' mas cmon tetz balaj, bantz chixcone'n tetz Ryos, nin tan chiquiwse'n cyakil yi cmon yi chi wankil Cristo tane'n.

\VS{13}Ej nin ak'lij e'chk munla'tz sketz jalen cu'n yi junit sban kajtza'kl te yi na kocsaj, nin jalen cu'n yil tz'el cunin katxum tetz yi mbi eka'n tan yi Cy'ajl Ryos. Nin ak'ij e'chk munla'tz sketz jalen cu'n lkacy'elcy'ax tk'ab Kataj, nin jalen cu'n kajepon te yi tajtza'kl Cristo, yi jun yi chin tz'aknak cu'n.

\VS{14}Ko ya'tz kaban nk'e'tz cho'n skabne' chi quitane'n yi e' nitxa' yi txe'n jal cyajtza'kl, yi tunin na jo'jkel tu' cyajtza'kl. Qui't bin xom kawi' te e'chk jilwutz chusu'n yi apart. Nin qui't kaxubsij cyak'un yi e' yi chin list nin e' tan chisuble'n kajwutz.

\VS{15}Ma na kachaje' yi xomcho' te yi bintzi tan yi lok' ib yi at skuch'. Kajepon tzuntz tan stz'amle'n yi tajtza'kl Cristo yi ketz kawi' banl wi'.

\VS{16}Na ko ato' jak' ca'wl i' mpe nin sk'il na kanuc' kib. Nin pe nin sk'il na kucy'aj kib. Qui'c na ban yi ko aparchk len yi e'chk kamunl yi ak'ij sketz, ntin kol xcon len ka'n. Nin kol kachaj yi lok' ib, squiwixk tzun yi cmon Cristo, yi wankil i' tane'n.


\par }{\SH Tajwe'n yil ko'c tetz ac'aj wunak
\par }
{\PP \VS{17}I bin jalu' swale' jun xtxolbil scyeru' tan bi' Kajcaw, nin copon inwutz scyeru' tan chibnolu' tane'n: Qui't chixomu' te e'chk ajtza'kl cachi', chi na chiban yi e' mas wunak, na qui'c na tak'.

\VS{18}Yi e'a'tz yi ate' tul tz'o'tz wutzil, chijatxo'n quib tu yi itz'ajbil yi cho'n na jal tu Ryos. Na xubsnak cyajtza'kl nin chin pajpuj nin e'.

\VS{19}Qui na chitx'ixwij tan yi e'chk takle'n cachi' yi na chiban, nin cyak'o'nt quib tan chibnol yi e'chk takle'n yi chin xa'bil nin. Nternin na quicy'saj chic'u'l tan banle'n yi cyetz cyajbil.


\par }{\PP \VS{20}Poro yi e' cyeru' nk'era'tz yi mma'w cyanu' te Cristo,

\VS{21}yi ko bintzi ja oc le chiwi'u' yi xtxolbil yi bintzinin tetz yi quibitnaku', yi xtxolbil yi cho'n na saj te Jesús.

\VS{22}Ko bintzinin na chixomu' te yi bintzi qui't bin chixomu' te cyajtza'klu' yi xomnake'u' te'j sajle'n, yi ntin nxcye' tan chisuble'nu' nin tan chipo'tze'nu'.

\VS{23}Ma na tajwe'n yil jal jun ac'aj cyajtza'klu'.

\VS{24}Tajwe'n yil cho'cu' tetz ac'aj wunak yi na chixom te yi tajbil Ryos. Tajwe'n yil cho'cu' tetz jun ac'aj wunak yi qui'c mu'ẍ chipaltilu' swutz Ryos.


\par }{\PP \VS{25}Cha'stzun te qui't chijalu' jun wi cyak'u', ma na cyale'u' yi mero bintzi squibil quibu'. Na junit o' tk'ab Cristo, ni'cu'n chi o' lenk jun wekl yi wankil i'.


\par }{\PP \VS{26}Quil cyak'u' ama'l tetz yi chi'ch c'u'lal tan chipitle'n ninu' tul il. Mas balaj yil chixitcunu' yi ẍchi'chbe'n chic'u'lu' yi ntaxk cu' k'ej.

\VS{27}Qui tzun cyak'u' ama'l tetz yi Bayba'n.


\par }{\PP \VS{28}Ej nin yi e' yi ate' ẍchixo'lu' yi e' alk'om sajle'n, jun cu'n quile' cyen yi jun ajtza'kla'tz. Ba'n tcu'n chak'ujk tan jale'n yi tajwe'n scyetz nin tan quich'eye'n yi e' mas yi at tajwe'n scyetz.


\par }{\PP \VS{29}Quil chiyolu' e'chk xyablaj yol, ma na ba'n tcu'n chiyole'u' balaj yol yi xcyek tan ẍch'eye'n yi jun yi na tzan tan tbite'n, nin tan tak'one'n ba'n tetz.

\VS{30}Quil cyak'u' bis tetz yi Espíritu Sant yi najlij te kalma'. Na i' jun kechl yi o' tetz Ryos. Nin tan tu' yi at i' te kalma' jun cu'n kelepon liwr yil tz'ul yi wi'tzbil k'ejlal.


\par }{\PP \VS{31}Chixit cunu' cyakil e'chk cyakal mak'mal, tu cyakil yi e'chk chi'ch c'u'lal yi at tetz cyalma'u'. Chicyajscyenu' yi e'chk oyintzi', tu e'chk jiso'n, tu cyakil yi e'chk takle'n cachi'.

\VS{32}Quil chibanu' yi e'chk takle'na'se'j ma na chibne'u' jun ba'n squibil quibu'. Elk chik'ajabu' te junt, chicuye'u' chipaju' squibil quibu' chi ncuy Kataj yi ketz kapaj tan tu' yi nko'c tk'ab Cristo.




\par }\Chap{5}{\SH Yi e'chk ca'wl yi tajwe'n tan kabnol tane'n
\par }
{\PP \VerseOne{1}Chijoye'u' bin puntil tan cyoque'nu' chi tane'n Kataj Ryos, na e'u' nitxajil i', nin nternin ok'le'n chiwutzu' ta'n.

\VS{2}Chilok'e' quibu' squibil quibu', chi banak Cristo ske'j ketz na ja tak' tib i' tetz kaxel. Ja tak' tib i' tetz katx'ixwatz, chi jun oy yi nternin na opon c'o'cal swutz Ryos.


\par }{\PP \VS{3}Txa'ij che'tu' tan chixcone'nu' tetz Ryos, cha'stzun te quil cyak'u' ama'l tetz yi xna'ni'n nka yaji'n, nka alchok jilwutz takle'n cachi' yi na el nin cyalma'u' te'j. Ncha'tz ba'n tcu'n quil kayol yi e'chk takle'na'tz.

\VS{4}Quil chiyolu' e'chk yol yi chin tx'ixwil nin. Nin quil chiyolu' yi e'chk takle'n yi chin juntlen nin yi na chiban wunak. Nin quil chixk'e'linu' te yi e'chk xtxolbila'tz. Na qui na yub yi e'chk yola'tz. Mas ba'n tcu'n yi nink chiyolu' yi banl talma' Ryos, nink chityoẍinu' tetz.

\VS{5}Na jun cu'n cyakil yi e' aj xna'ninl nka aj yajinl scyuch' cyakil yi e' yi na chiban yi e'chk takle'n cachi'a'tz, qui'c cyocle'n cye'tz te yi jun balaj tiemp yil tz'oc Cristo tu Ryos tan cawu'n. Ncha'tz cyakil yi e' yi xkan tzaj nin na cyaj, qui'c cyocle'n cye'tz te yi jun tiempa'tz yil cawun Cristo, na ni'cu'n yi jun ajtza'kla'tz tu yi najk chimeje'u' swutz jun ryos yi banij cuntu' tane'n.

\VS{6}Cha'stzun te quil cyak'u' ama'l scyetz wunak tan chisuble'nu' tan yi e'chk yol yi qui'c na tak' sketz. Na tan paj e'chk yola'tz stk'e' Ryos chicaws yi e' pajol ca'wl.

\VS{7}Xomi'ch tzun chiwi'u'-tz scye'j.


\par }{\PP \VS{8}Ya'stzun quitane'nu' sajle'n. Ate'u' tul tz'o'tz wutzil. Poro yi jalu' ate'u' tul tkan skil tane'n tan tu' yi junit e'u' tu Kajcaw. Ja pujx yi tajbil Ryos cyanu'. Chixomok binu'-tz te'j.

\VS{9}Na kol kaxom te tajbil Ryos yi ni'cu'n tu jun txekbil, kocopon tetz balaj nak, yi ba'n k'uke' chic'u'l wunak ske'j. Na sjalok kabalajil swutz Ryos nin ẍchiwutz wunak.

\VS{10}Chijoye'u' bin puntil tan banle'n e'chk takle'n yi na tzatzin Ryos te'j.

\VS{11}Quil chibanu' yi e'chk takle'n yi na chiban yi e' yi ate' tul tz'o'tz wutzil, na qui'c na xtxicbaj sketz. Ba'n tcu'n yil skojax chipaltil cyanu' nin yil chimaku' chiwutz.

\VS{12}Poro chin tx'ixwil nin yi nink kayolbej te yi e'chk takle'n cachi'a'tz yi na chiban ewun cu'n.

\VS{13}Poro yil skojax ẍchiwutz qui cunin batz xcyek tan xtx'ixpe'n cyajtza'kl tan chixone'n tul yi tkan skil.

\VS{14}Chi alijt cyen tul jun xtxolbil:

\par }{\Q “Chin watum, elk awatl.

\par }{\Q Cawle'n tzaj ẍchixo'l yi e' quimnak quitane'n tk'ab yi ilc'ol.

\par }{\Q Nin tz'ocopon Cristo tetz atxekbil.”


\par }{\PP \VS{15}Or bin quilu' kajwutz yi mbi na chibanu'. Quil chibanu' chi na chiban yi e' yi qui'c cyajtza'kl. Ma na cho'ku' tz'aknak cu'n.

\VS{16}Te yi at ama'l cho'ku' il tan banle'n yi tak'un Ryos, na ato' tul yi c'a'laj tiemp.

\VS{17}Quil quicy'aju' chiya'bl yi e' yab, ma na cho'ku' il tan tele'n chitxumu' te yi tajbil Kajcaw.

\VS{18}Quil tz'oc a' ẍchiwi'u', na na xcye' tan kapitle'n nin tul il. Ba'n tcu'n cyak'e'u' ama'l tetz yi Espíritu Sant tan chitzatzine'nu'.

\VS{19}Nin yi na chijilonu' squibil quibu' ba'n xcon e'chk balaj bitz cyanu' chi tane'n e'chk salmos yi na tak' k'ej Kataj Ryos. Nin tetz cu'n cyalma'u' cyak'e'u' chik'ajsbilu' swutz i' tan e'chk balaj bitz.

\VS{20}Na tajwe'n yi ilenin chityoẍinku' tetz Kataj Ryos tan cyakil yi na tak' i' scyeru'. Nin chityoẍinku' tetz tan bi' Kajcaw Jesucristo.


\par }{\SH Jun najal yi creyent tajwe'n yil chilok' quib
\par }
{\PP \VS{21}Tan tu' yi na cyeku' ẍchi' Ryos chichaje'u' yi chic'ulutxumilu' squibil quibu'.


\par }{\PP \VS{22}Yi e' xna'n tajwe'n yil cho'c c'ulutxum jak' ca'wl yi quimichil chi quitane'nu' jak' ca'wl Kajcaw Jesucristo.

\VS{23}Na yi chmil jun xna'n i' ajcaw te yi xna'n, chi tane'n Cristo ske'j ketz yi o' cmon creyent. I' ajcaw ske'j, na i' colol ketz, yi o' cmon creyent, yi o' yi chi wankil i' tane'n.

\VS{24}Na chi kutane'n ketz jak' ca'wl Cristo yi o' cmon creyent, ncha'tz yi e' xna'n tajwe'n tan cyoque'n c'ulutxum jak' ca'wl quichmil.


\par }{\PP \VS{25}Poro ncha'tz yi e' yaj tajwe'n tan chilok'il wutz quixkel. Tajwe'n yil chipek' scye'j chi yi pek'e'n yi banak Cristo ske'j, yi tk'ol tib tetz kaxel.

\VS{26}Ej nin ya'stzun tulej i'-tz tan kaxansaje'n yi o' yi o' cmon i'. Na ja katx'ajxij tan a' nin tan yi yol i'.

\VS{27}Ej nin ya'stzun tulejtz bantz nternin na kayub yil kopon swutz i'. Na ya'stzun tulej bantz qui jale'n jun tal ni' manch ske'j, tu mu'ẍ tal kaya'chil, nka alchok jilwutz kapaltil. Na yi tajbil i' i'tz tan koque'n tetz tz'aknak cu'n, nin tan qui jale'n mu'ẍ tal kil.


\par }{\PP \VS{28}Tajwe'n bin yil pek' jun yaj te txkel, chi na pek' Cristo ske'j ketz yi o' cmon. Tajwe'n yil lok' wutz yi txkel, chi na lok' i' yi tetz wankil, na alchok scyetz yi na lok' wutz yi txkel, na tzun lok' tibtz.

\VS{29}Na cya'l jun yi najk chi'ch c'u'l stibil tib, ma na nternin na c'a'ch tib. Nin nternin na q'uicy'lej tib. Ej nin ya'stzun na ban Cristo ske'j ketz yi o' cmon. Na yi o' ketz yi o' cmon ni'cu'n yi o'-k wankil i' tane'n.

\VS{30}Ni'cu'n chi o' lenk wekl yi wankil i' tane'n. Ni'cu'n chi o' lenk ẍch'el i' tane'n. Na o' wankil i' tane'n.

\VS{31}Cha'stzun te na til cyen jun yaj yi taj xtxu' tan tok'bel tib tu yi txkel. Ej nin yi na cyok'bej quib yi jun lmuja'tz junit chiwankil na ban.

\VS{32}Wi'nin na jop yi chusu'ne'j yi qui na pujx cyak'un wunak poro na chintzan tan xtx'olche'n xo'l yi ẍe'n tane'n Cristo tu yi cmon creyent.

\VS{33}Poro ncha'tz na jop yi e' cyeru', tajwe'n yil chilok'u' wutz yi quixkelu', chi na chilok'u' yi cyeru' chiwankilu' chijunalenu'. Poro ilenin tajwe'n yil cyek ẍchi' yi e' xna'n yi quichmil.




\par }\Chap{6}{\PP \VerseOne{1}Axwok nitxa' nin axwok xicy, tajwe'n tan itoque'n c'ulutxum jak' ca'wl itaj itxu', na atixwok tk'ab Kajcaw.

\VS{2}“Lok'wok itaj itxu',” na ya'stzun yi bajx ca'wl yi at tx'aco'n te'j.

\VS{3}Na na tal yol Kataj yi katzatzink, nin mben ẍkon yi katiemp tzone'j wuxtx'otx' yi kol kaban tane'n.\FTNT{*}{{\FR 6:3 }{\FT{Ex 20.12, Dt 5.16.}}}


\par }{\PP \VS{4}Ma yi e'u' yaj yi at chinitxajilu': Quil cyak'u' chi'ch c'u'lal scyetz. Ma na chijoye'u' puntil tan chich'uyse'n tk'ab Kataj. Tajwe'n tan chichusle'n, nin tan makle'n chiwutz.


\par }{\PP \VS{5}Ma yi e' cyeru' yi e'u' mos, cho'ku' c'ulutxum jak' ca'wl yi chipatrónu', na tajwe'n yil cyeku' chichi'. Ncha'tz na taj yi tetz cu'n cyalma'u' chak'uju' scyuch', na ni'cu'n yi chi ik tetz Cristo yi ak'un yi na chitzanu' tan banle'n.

\VS{6}Tajwe'n tan cyak'uje'nu' poro nk'e'tz ntin yi ate' chipatrónu' tan chixmaye'nu', ma na ncha'tz mpe quibe'k. Nin tetz cu'n cyalma'u' na taj, na ya'stzun tajbil Ryos.

\VS{7}Tzatzin cu'n chak'uju' chi ik tetz Ryos yi ak'un yi na chitzanu' tan banle'n. Quil chitxumu' yi tetz cun tu'k yi taw yi ak'un.

\VS{8}Na elnak chitxumu' tetz yi qui'c na ban yi ko o' mos nka qui', na stk'e' Ryos jun oy sketz, tetz xel yi balaj ak'un yi na bnix kak'un. Tunin xom cyen tu' te yi balajil yi kak'un yi mbnix ka'n.


\par }{\PP \VS{9}Ncha'tz yi e' cyeru' yi e'u' patrón, tajwe'n yil chixomu' te yi ite'n nin ajtza'kla'tz. Cho'ku' c'ulutxum jak' ca'wl yi cyeru' chipatrónu'. Quil chibuchunu' scye'j chimosu', na elnak chitxumu' tetz yi at jun ntzi' chipatrónu' scyuch' yi e' chimosu' yi cho'n at jalen tzi'n tcya'j. Nin qui'c nim, qui'c juy swutz i'.


\par }{\SH Yi chima'cl yi cmon creyent tan chicolol quib
\par }
{\PP \VS{10}I bin jalu' e'u' wajwutz je junt xtxolbile'j tan stzajse'n wi' inyol. Quiwit tk'ab Kataj, na chin cham nin i' tan kuch'eye'n.

\VS{11}Chiweke' quibu' tan yi e'chk ma'cl yi na tzan Ryos tan tak'le'n sketz, bantz kaxcyewe'n cu'n swutz yi Bayba'n, yi subul cyetz wunak.

\VS{12}Na nk'e'tz e' tu wunak yi na kaban kib scyuch', ma na yi mero kacontr i'tz yi e' espíritu cwent Bayba'n yi na chicawun tzone'j wi munt, e' taw ak'bal, e' ẍchakum Bayba'n yi na chixon tul cyek'ek'.

\VS{13}Cha'stzun te tajwe'n tan xcone'n cyakil yi e'chk ma'cl yi na tzan Ryos tan tak'le'n sketz, bantz kaxcyewe'n cu'n ẍchiwutz yi e' ẍchakum Bayba'na'tz. Ej nin yi na ul yi e'chk c'a'laj tiemp ẍchiwutzu' chixcyek cunu' swutz, jalen cu'n yi na' nin lchitzajpontu'.

\VS{14}Quiwit bin, benk quikanu' ttx'otx'. Chipascyenu' yi bintzi scye'ju', chi na oc pasu'n jun c'albil xe c'u'l jun sanlar. Cho'ku' tz'aknak cu'n. Chixomoku' te e'chk ajtza'kl yi jicyuch te'j. Na ko ya'tz kaban ni'cu'n tzuntz yi chi atk jun colol wutz c'u'l sanlar yi ch'ich' cu'n ske'j.

\VS{15}Chibne'u' list quibu' tan xtxole'n yi balaj stziblal yi cy'a'n tzatzin paz ta'n, chi na chiban yi e' sanlar, yi at cyen tunin yi chixajab ẍchikan, na list cuntunin e' tan oyintzi'.

\VS{16}Nin k'ukek cunin chic'u'lu' te Ryos tan chicolol quibu'. Na yi ko k'uklij kac'u'l te Ryos ni'cu'n jun ajtza'kla'tz chi jun makbil flech yi na xcon cyak'un sanlar tan chicolol quib. Na ko jun cu'n k'uklij kac'u'l quil kalo'on tan e'chk takle'n yi na ul bow ske'j tan Bayba'n yi ni'cu'n tu flech yi cy'a'n k'ak' ta'n.

\VS{17}Ej nin ok tetz cyajalu' yi ja wi't chiclaxu', na yi jun ajtza'kla'tz ni'cu'n tu jun casco yi na xcon cyak'un sanlar tan colche'n chiwi'. Nin tajwe'n yil xcon yi yol Kataj cyanu' tan chicolol quibu', na ya'stzun ma'cl yi na tak' yi Espíritu Sant sketz.

\VS{18}Nin quil chitane'u' tan nachle'n Kataj tan porer yi Espíritu Sant. Nin quil chitane'u' tan c'uche'n yi ẍch'eybil cyeru' tetz. Elk chiwatlu', nin quil chik'e'xiju' tan nachle'n Kataj squibaj cyakil yi e' yi ate' tk'ab Ryos.

\VS{19}Nin ncha'tz chinache'u' Kataj swibaj bantz tk'ol Kataj Ryos weltil inyol yil no'c tan xtx'olche'n xo'l yi mbi eka'n tan yi balaj stziblal. Ncha'tz chinache'u' Kataj tan qui inxobe'n.

\VS{20}Chakij chin tan Ryos tan xtxole'n yi balaj stziblal, nin tan tu' yi na intxol, atin tcaren. Chinache'u' bin Kataj swibaj bantz quil chinxob tan xtxole'n yi balaj stziblal, na ya'stzun intarey.


\par }{\SH Stzajsbil wi' yol Pawl
\par }
{\PP \VS{21}I bin jalu' tan quibitalu' intziblal tzinchake' nin kajwutz Tíquico ẍchixo'lu'. Chumbalaj nin i', wi'nin na chimpek' te'j, na i' jun ẍchusbe'tz Kataj.

\VS{22}Cha'stzun te na chintzan tan ẍchakle'n nin i' ẍchixo'lu' tan talche'n scyeru' yi ẍe'n kutane'n. Yil tz'opon i', tz'ocopon tan chich'eye'nu', nin tan chimayse'nu'.


\par }{\PP \VS{23}Lok tak' Kataj Ryos tu Kajcaw Jesucristo yi tzatzin paz scyeru' e'u' wajwutz. Ej nin lok k'uke' mas chic'u'lu' te'j, nin lok jal mas lok' ib ẍchixo'lu' tan porer Kataj Ryos.

\VS{24}Tak' tzaj bin Kataj Ryos yi banl squibu', cyakil e'u' yi qui na icy' chipaju' tan ẍchajle'n yi na chipek'u' te Kajcaw Jesucristo. Amén.

\par }