Wila̱.
28.
<<Ɗa baci i tonoi kadanshi ka Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱, ɗa kpamu i tonoi wila̱ u ni mayin u na mi e kuneke ɗa̱ anana ra̱ka̱, Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ wi ta̱ a kuzuwa ɗa̱ yo okpo kelime ku uduniyan u na u buwai ra̱ka̱. 
Una̱singai u na mpa ra̱ka̱ wi ta̱ kutono ɗa̱, ɗa baci i tonoi Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱. 
Yi ta̱ a̱ kuciya̱ una̱singai punu a̱ likuci, n ashina. 
Muku n ɗa̱ mi ta̱ a̱ kuciya̱ una̱singai, n ica̱Ꞌa̱shi ya ashina i ɗa̱ koɓolo m muku mi ilikuzuwa i ɗa̱, ni ndendem mu ushiga n ɗa̱ koɓolo nu nlala feu. 
Mbana n ɗa̱ nu nsasu a na i tsu zuɓuku kiya ku ɗa̱, i ta̱ a̱ kuciya̱ una̱singai. 
Yi ta̱ a̱ kuciya̱ una̱singai a ayin a na i uwai n ayin a na yu uta̱i. 
<<Vuzavaguɗu wi ta̱ a kuzuwa irala i ɗa̱ i na i ɗa̱ngusa̱i vishili n a̱ɗa̱ a yaꞋan ulyaꞋi a̱ ubuta̱ u ɗa̱. I ta̱ a̱ kuta̱wa̱ ɗa̱ n uye u te, ama i ta̱ a kusuma n uye u cindere. 
Vuzavaguɗu wi ta̱ a kuzuwaka mpon n ɗa̱, n ulinga we ekiye u ɗa̱ ra̱ka̱ una̱singai. Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ki ta̱ a kuzuwaka ɗa̱ una̱singai a iɗika i na wi e kuneke ɗa̱. 
Vuzavaguɗu wi ta̱ a kuzuwa ɗa̱ yo okpo uma a ciɗa a̱ ni, uteku tsu na u yaꞋin uzuwukpani ɗa u kucinai, ɗa baci i tonoi wila̱ u Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ɗa kpamu i tonoi uye u ni. 
Ka̱ta̱ uma aduniyan ra̱ka̱ e yeve an n kula ku Vuzavaguɗu ku ɗa e ci ɗeke ɗa̱, ka̱ta̱ a pana wovon u ɗa̱. 
<<Vuzavaguɗu wi ta̱ e kuneke ɗa̱ muku n a̱bunda̱i, ka̱ta̱ u zuwa ilikuzuwa i ɗa̱ i yimkpa koɓolo n ili ya ashina i ɗa̱ a iɗika i na Vuzavaguɗu u kucinakai ikaya i ɗa̱ we kuneke ɗa̱. 
Vuzavaguɗu wi ta̱ a̱ kuɓa̱yuwa̱ gaɗi, ubuta̱ u kuzuwa ku gbayin ku ni, ka̱ta̱ u yoꞋo mini a iɗika a ayin a̱ lyushi, ka̱ta̱ u zuwaka ulinga we ekiye u ɗa̱ una̱singai. Yi ta̱ e kuneke uduniyan n a̱bunda̱i okopu, ama a̱ɗa̱ yi o kukopuku u vuza ba. 
Vuzavaguɗu wi ta̱ a kuzuwa ɗa̱ yo okpo aza e kelime, ama aza a̱ ka̱ca̱pa̱ ba. Ɗa baci de i tonoi kadanshi ka Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ka na mi e kuneke ɗa̱ anana, ɗa i yaꞋin kaꞋa. 
Ka̱ta̱ i kpatala usingai ko ugula̱ i bono i tono a̱ma̱li ali i yaꞋanka le tsugbashi, i ka̱sukpa̱ wila̱ u na mi e kuneke ɗa̱ anana ba.>> 
<<Ama ɗa baci i kpa̱ɗa̱i kutono Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ mayin, ɗa kpamu i kpa̱ɗa̱i kutono wila̱ u ni n ili i kutono i na mi e kuneke ɗa̱ anana, una̱ u wuya u nampa wi ta̱ o kutono ɗa̱ ka̱ta̱ u ka̱na̱ ɗa̱ ra̱ka̱. 
<<Yi ta̱ o kokpo aza a una̱ u wuya punu a̱ likuci n ashina feu. 
<<Una̱ u wuya wi ta̱ a̱ kuka̱na̱ mbana n ɗa̱ nu nsasu n kuzuɓuku kiya dem. 
<<Una̱ u wuya wi ta̱ a̱ kuka̱na̱ muku n ɗa̱, n ili ya ashina, koɓolo m muku mi ilikuzuwa, ni ndendem mu ushiga koɓolo nu nlala n ɗa̱ feu. 
<<Una̱ u wuya wi ta̱ a̱ kuka̱na̱ ɗa̱, a ayin a na yi a kuꞋuwa n ayin a na yi a̱ kuta̱. 
<<Vuzavaguɗu wi ta̱ a kuyaꞋanka ɗa̱ una̱, ka̱ta̱ u ripula̱sa̱ ɗa̱, ka̱ta̱ kpamu u takacika ɗa̱ a ili ra̱ka̱ i na i yaꞋin n ekiye a̱ ɗa̱, sapu ayin a na i kuwa̱i i kotsoi ra̱ka̱ adama a ka gbani-gbani ka na i yaꞋin an i ka̱sukpa̱i ni. 
Vuzavaguɗu wi ta̱ a kulapa ɗa̱ m ma̱dukpa̱ ali wu una ɗa̱ a iɗika i na yi a kuciga ya uwa ka̱ta̱ i lyaꞋa uka̱ni wi ɗa. 
Vuzavaguɗu wi ta̱ a kulapa ɗa̱ nu mɓa̱la̱ m gbani-gbani, usuɗukpi wi ikyamba, nu mɓa̱la̱ n kashita, m ma̱vuna̱ koɓolo n uɗekpu, n kerepu, n a̱pa̱ru, ka̱ta̱ a takacika ɗa̱ sapu i kuwa̱. 
Gaɗi zuva wi ta̱ o kokpo ci iyum i shili, ka̱ta̱ iɗika i na yi a ɗaka vu ɗa̱ yo okpo ci iyum. 
Vuzavaguɗu wi ta̱ o kubonoko mini ma gaɗi mi iɗika i ɗa̱ mo okpo kubuta̱ an kiya, ki ta̱ a̱ kuta̱ gaɗi ku cipa̱ a iɗika ali i kuwa̱. 
<<Vuzavaguɗu wi ta̱ a kuzuwa irala i ɗa̱ i lyaꞋa ɗa̱. Yi ta̱ a kubana we le n uye u te, ama a̱ɗa̱ yi ta̱ a kusuma e kelime ke le n uye u cindere, ka̱ta̱ yo okpo ili i wovon a̱ ubuta̱ u tsugono tsa aduniyan ra̱ka̱ a ayin a na e enei i na i ciya̱i ɗa̱. 
Even a ikyamba a̱ ɗa̱ i ta̱ o kokpo ilikulya yi nnu ra̱ka̱, nu nnama n kakamba, babu kpamu vuza na wo kuloko le. 
Vuzavaguɗu wi ta̱ a̱ kutsunku ɗa̱ mɓa̱la̱ ma amici tsa aza a Masar, n kashita, koɓolo nu mɓa̱la̱ mi iciri nu mɓa̱la̱ mo owopo n na yo kupotso ba. 
Vuzavaguɗu wi ta̱ a kulapa ɗa̱ nu mɓa̱la̱ mu ujari, n uyimba̱ koɓolo n upuwa̱nki wu ugboji. 
N kanna a kaci yi ta̱ a̱ kuka̱na̱ nwalu n i ta̱ɗa̱tsa̱i tsa̱ a̱yimba̱ a̱ ka̱yimbi. Yi a kuciya̱ ulyaꞋi a ili dem i na i yaꞋin ba, ayin tutu i ta̱ a̱ kuka̱na̱ kudoro ɗa̱ n a isai ɗa̱ ili n utsura, ka̱ta̱ i namba vuza na wa ki isa ɗa̱. 
Vi ta̱ a kuzama mekere, ama vuza yoku ɗa u kuvaku m maꞋa. Vi ta̱ a kumaꞋa kpaꞋa, ama vi a̱ kuda̱sa̱ngu a ku ɗa ba. Vi ta̱ a kucimba kashina ki itacishi, ama vi a kulyaꞋa umaci u ka ba. 
I ta̱ e kureme kanaka ka̱ ɗa̱ a kiɗa a̱ɗa̱ e kene, ama ko kakiɗi ka vinyama ka kuꞋuwa ɗa̱ a una̱ ba. I ta̱ a kisa ɗa̱ njaki n utsura, kpamu i o kubonoko n ɗa ba. I ta̱ a kuɗika nkyon n ɗa̱ ka̱ta̱ e neke irala i ɗa̱, ka̱ta̱ a namba vuza na u kisaka ɗa̱ n ɗa. 
I ta̱ a kuɗika muku mo olobo m mu nkere n ɗa̱ ka̱ta̱ a banka a iɗika i yoku, ka̱ta̱ i ka̱na̱ modolyo ma̱ a̱shi a kanna dem a kinda uye ciya̱ ye ene le, ama ka̱ta̱ i namba utsura u na ya kuyaꞋan ili adama e le. 
Uma a na i yevei ba i ta̱ a kuta̱wa̱ ka̱ta̱ a lyaꞋa ilikulyaꞋa i na ekiye a̱ ɗa̱ a cimbai n i na i takacikai a kula̱nsa̱, ama a̱ɗa̱ ko ili yi o kokpo n i ɗa ba, atakaci a ɗa o kuyongo e kuneke ɗa̱ koci ayin tutu. 
Ili i na a̱shi a̱ ɗa̱ e enei yi ta̱ a kuzuwa ɗa̱ kujara. 
Vuzavaguɗu wi ta̱ a̱ kutuka̱ ɗa̱ m ma̱dukpa̱ ma amici a̱ mɓa̱la̱ m gbani-gbani n na n kuka̱na̱ ɗa̱ a̱ka̱nga̱tsu n ene, n na n kupotso ba, ka̱ta̱ n gita̱ kuka̱na̱ e ene ali a kubana a kaci. 
<<Vuzavaguɗu wi ta̱ o kuloko ɗa̱ m mogono ma na i zagbakai ka̱ci ka̱ ɗa̱ a kubanka a iɗika i yoku, i na a̱ɗa̱ n ikaya i ɗa̱ i yevei ba. Ta ɗe yo kutono a̱ma̱li, a̱ma̱li an nɗanga n atali. 
Ka̱ta̱ yo okpo ili i wovon, ili yi izoshi a̱ ubuta̱ u uma, n ili i ma̱ɗa̱ɗi a iɗika dem, a̱ ubuta̱ u na Vuzavaguɗu wi a kuɗika ɗa̱ a kubana. 
Yi ta̱ a kuyaꞋan vica̱Ꞌa̱ vi icuꞋu n a̱bunda̱i a ashina a̱ ɗa̱, ama yi a̱ kuciya̱ ili i ma̱riki ba, adama a na akyun i ta̱ a kutakuma i ɗa. 
Yi ta̱ a̱ kuca̱Ꞌa̱ ka̱ta̱ i cimba ashina a itacishi, ama yi a kusoꞋo ma̱kya̱n ma ba, ko ta na i ɓolongu umaci u mambulu wa ba, adama a na azun i ta̱ a kutakuma le. 
Yi ta̱ a̱ kuca̱Ꞌa̱ nɗanga n zaitu a̱ ubuta̱ dem a iɗika i ɗa̱, ama yi a̱ kuciya̱ maniꞋin ma̱ kusukuya̱ ba, adama a na umaci wu nɗanga wa wi ta̱ a̱ kusa̱ruwa̱. 
Yi ta̱ a kumatsa muku mo olobo ni nkere, ama yi a̱ kusuku n ɗa ba, adama a na i ta̱ a̱ kupura̱ le a kubanka a̱ ubuta̱ u tsugbashi. 
Akyun i ta̱ a kutakuma nɗanga n ica̱Ꞌa̱shi ya ashina yi iɗika i ɗa̱. 
Komoci ka na ki punu ida̱shi a iɗika i ɗa̱ ki ta̱ a kulyaꞋa kelime n kuɗa̱nga̱ gaɗi-gaɗi, ama ka̱ta̱ a̱ɗa̱ i lyaꞋa kelime n kubono iɗika-iɗika. 
A̱ɗa̱ ɗa i kukopuku we le, ama ele o kukopuku wa̱ ɗa̱ ba. Ele ɗa o kokpo aza e kelime, ka̱ta̱ a̱ɗa̱ yo okpo aza a̱ ka̱ca̱pa̱. 
<<Una̱ u nampa ra̱ka̱ wi ta̱ a̱ kutono ɗa̱. Ka̱ta̱ u saɓa ɗa̱ ali u reme ɗa̱ sai i kuwa̱, adama a na a̱ɗa̱ i iwan ta̱ kutono wila̱ u Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱, n kadanshi ka̱ ni koɓolo n wila̱ u na u nekei ɗa̱. 
I ta̱ o kokpo ɗa̱ urotu n ili i mereve wa̱ ɗa̱ nu ntsukaya n ɗa̱ ali a kubana uteku n uteku. 
Adama a na i cikpa Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ m ma̱za̱nga̱ ma̱ a̱bunda̱i a ayin a̱ uciyi ba, 
adama a nannai, n kambulu n kakuli, n tsushomboɗi, koɓolo n unambi u ɗa i kuga̱nda̱ka̱ irala i ɗa̱ i na Vuzavaguɗu u suꞋuki ɗa̱. Wi ta̱ a kuzuwaka ɗa̱ kogboro ka̱ vuyum e kuɗeku sapu a una ɗa̱. 
Vuzavaguɗu wi ta̱ a̱ kutuka̱ n aza a iɗika i yoku daꞋin i yaꞋan tsurala n a̱ɗa̱, ɗe a uteku wa aduniyan, i tele a gaɗi vu ɗa̱ tsu mashangi, iɗika i na i saꞋwai kuyeve kelentsu ke le ba. 
Iɗika i na yi n uma a gbani-gbani, aza na a̱ tsu kpa̱ɗa̱ kuneke nkoshi tsugbayin ko a pana asuvayali a ushan u wawaꞋa. 
I ta̱ a kutakuma muku mi ili i kuzuwa i ɗa̱ koɓolo n ica̱Ꞌa̱shi ya ashina i ɗa̱ ali sai i kuwa̱. Ka̱ta̱ a̱ ka̱sukpa̱ ɗa̱ babu ilikulyaꞋa, babu ma̱kya̱n ma savu ko maniꞋin, ko ushiga wa anaka, ko wu nkyon ko wu nraɗika n ɗa̱ ali yo okpo agali. 
<<Ka̱ta̱ a kanza ɗa̱ a iɗika i ɗa̱ ra̱ka̱, ali nshilya mu utsura n ɗa̱ n na i zuwakai katsura n yikpa̱. I ta̱ a kukanza likuci ra̱ka̱ i na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ke nekei ɗa̱. 
Adama atakaci a na irala i ɗa̱ ya kuneke ɗa̱ a ayin a na a kanzai ɗa̱ va, yi ta̱ a kutakuma inyama i muku n ɗa̱, n na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ke nekei ɗa̱. 
Ali n vuza ma̱riki n ka̱ɗu ka singai a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ ɗa̱, wi a kupana asuvayali a vuza ni ba, ko vuka vu ucigi vi ni ko muku n ni n na m buwai n wuma, 
ka̱ta̱ u sa̱nka̱ toku inyama i muku i ni i na wi a kutakuma. Adama na i ɗaɗa koci i na i buwai ni, adama atakaci a na irala i ɗa̱ i zuwai ɗa̱ a ayin a na a kanzai likuci i ɗa̱ ya ra̱ka̱. 
Vuka vu ma̱riki n ka̱ɗu ka singai a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ ɗa̱, a̱yi na u ci ciga kune ku ni ku saꞋwa iɗika ba, adama a usuɓi m ma̱riki ma̱ ni, wi ta̱ a̱ kuꞋiwan vali vu ucigi vu ni kolobo m mekere ma̱ ni, 
ali n kamatsatsu m maku ma na u matsai, wi ta̱ a kuciga kutakuma le usokongi adama a na babu ilikulyaꞋa i yoku lo, adama atakaci a na irala i ɗa̱ i e kuneke ɗa̱ a̱ likuci i ɗa̱ a ayin a na a kanzai ɗa̱ n kuvon. 
<<Ɗa baci i iwain kutono kakuna ka̱ wila̱ ka na n yotsongi ɗa̱ na mayin, ka na ki punu uɗani a katakarda ka nampa, adama a na i pana wovon u kula ku tsugbayin, ku na ku tsu neke wovon ku Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱. 
Vuzavaguɗu wi ta̱ a̱ kusuꞋuku ɗa̱, n ntsukaya n ɗa̱ m ma̱dukpa̱ ma̱ mɓa̱la̱ m gbani-gbani n na n kukotso ba, nu mɓa̱la̱ n na n kuta̱na̱ ba, ka̱ta̱ n ka̱na̱ ɗa̱ nu ntsukaya n ɗa̱. 
Ka̱ta̱ u tuka̱ ɗa̱ nu mɓa̱la̱ ma aza a Masar ra̱ka̱, n na yi o wovon, ka̱ta̱ n ɗa n ka̱na̱ ɗa̱. 
Vuzavaguɗu kpamu wi ta̱ a̱ kutuka̱ ɗa̱ nu mɓa̱la̱ n kawuya ra̱ka̱ ka na ki uɗani punu a katagarda ka̱ wila̱ ka nampa, ali a una ɗa̱. 
A̱ɗa̱ vu na yi ishi i yimkpai ka̱u tsa azangata a gaɗi yi ta̱ o kokpo ukeci kenu, adama a na i iwan ta̱ kutono kadanshi ka Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱. 
Uteku tsu na u gaꞋin Vuzavaguɗu ɗa u ka̱sukpa̱i ɗa̱ n wuma, ɗa i yimkpai n ka̱bunda̱i, ta kpamu u kugaꞋan yi nannai ka̱ta̱ u bonoko ɗa̱ agali, ali wu una ɗa̱. Ka̱ta̱ wu utuka̱ ɗa̱ a̱ ka̱tsuma̱ ki iɗika i na yi a kuciga ya bana ya kisa yo okpo uka̱ni u ɗa̱. 
<<Vuzavaguɗu wi ta̱ e kubetuwe ɗa̱ a̱ ka̱tsuma̱ ku uduniyan ra̱ka̱, i na i ɗikai a uteku wa aduniyan a nampa a kubana u nan ɗe. Ta ɗe ya kutono a̱ma̱li, a̱ma̱li a nɗanga n atali a na a̱ɗa̱ ko ikaya i ɗa̱ i yevei ba. 
A̱ ka̱tsuma̱ ku uduniyan u nanlo yi a̱ kuciya̱ ma̱ta̱na̱ ko ubuta̱ u kuvuka ba. Vuzavaguɗu wi ta̱ a kuzuwa a̱ɗu a̱ ɗa̱ a̱ na̱mgba̱, ka̱ta̱ u zuwaka ɗa̱ uyimba̱ u a̱shi u na i kene mayin ba, n wuta̱ki wa̱ a̱ɗu. 
Ayin dem yi ta̱ o kuyongo n una̱mgbuka̱tsuma̱, kayin n kanna yi ta̱ o kokpo n wovon, n kusheshe ko yi ta̱ a kuyawa usana n wuma ko i kuyawa ba. 
N usana yi ta̱ a kudana, <Ishi baci a dana kulivi ku ɗa.> Kulivi kuyaꞋan baci kpamu ka̱ta̱ i dana, <Ishi baci a dana usana u ɗa.> Adama o wovon wa̱ a̱bunda̱i u na u shanai a̱ɗu a̱ ɗa̱, n i na kpamu a̱shi a̱ ɗa̱ i e kene. 
Vuzavaguɗu wi ta̱ o kubono n a̱ɗa̱ a iɗika i Masar a antsu a̱ mini, n uye u na u yaꞋankai ɗa̱ uzuwakpani yo kudoku yo tono ba. Ta ɗe i kuciga kudenge ka̱ci ka̱ ɗa̱ a̱ ubuta̱ wi irala i ɗa̱, yo okpo le agbashi a̱ a̱ma̱ci n ali, ama ko vuza wa kutsula ɗa̱ ba.>> 
