\NormalFont\ShortTitle{Maga}

{\MT Maga

\par }{\IS (Da:i Sia: - Mark; Modu – Mareko; Bisini – Mak)

\par }{\IS Hidadea Sia:

\par }{\IP Maga buga ganodini, dedesu dunu Maga da Yesu Gelesu, Gode Ea Manodafa, amo Ea sia: olelesa. Amo sia: dedei ganodini, Yesu Ea gasa bagade olelesu hou, Ea uhinisu hou amola Ea Fio liligi fadegasu hou ninia ba:sa. Hina Yesu Gelesu da Hi Dio Hi fawane asuli amo Dunu Egefe. E da osobo bagade dunu ilia wadela:i hou fadegamusa:, bogoma:ne misi, Ea da sia:i dagoi. Maga da Yesu Ea esalusu hou olelesa. Hidadea e da Yone Ba:bodaise ea hou, Yesu Ea hanoga fane salasu hou, amola Sa:ida:ne da Yesuma dafama:ne ado ba:su, amo hou olelesa. Yesu Ea fa:no bobogesu dunu da Ea sia: nababeba:le, Ea hou dawa:lalu. Be Yesuma ha lai dunu da Ema mi hanananu. Buga na:iyado bega: da Yesu Ea se nabasu, Ea bogosu amola Ea wa:legadosu olelesa.

\par }{\IS Sia: Dedei

\par }{\IO 1 Sia: Ida:iwane Degabo Misi...Sia:alalo 1:1-13

\par }{\IO 2 Yesu da Ga:lili Sogega Sia: Olelei...Sia:alalo 1:14-9:50

\par }{\IO 3 E da Ga:lili Soge Yolesili,

\par }{\IO Yelusaleme moilai bai bagadega Doaga:i...Sia:alalo 10:1-52

\par }{\IO 4 Yesu da Yelusaleme moilai bai bagadega Hialigi

\par }{\IO Afadafa Sia: Olelelalu, Bulufalegeiga Bogoi...Sia:alalo 11:1-15:47

\par }{\IO 5 Yesu Ea wa:legadosu...Sia:alalo 16:1-8

\par }{\IO 6 Yesu Ea Fa:no Bobogesu Dunu da

\par }{\IO Ea da:i Gaheabolo Ba:i Dagoi...Sia:alalo 16:9-20



\par }\ChapOne{1}{\SH Maga
\par }
{\SH Yone Ba:bodaise Ea Olelesu
\par }
{\R (Ma:diu 3:1-12; Luge 3:1-18; Yone 1:19-28)

\par }{\PP \VerseOne{1}Go sia: dedei da Gode Ea sia: ida:iwane gala amo Ea Manodafa Yesu Gelesu Ea hou olelesa.

\VS{2}\FTNT{*}{{\FR 1:2: }{\FT{Ma:lagai 3:1}}}Musa: balofede dunu Aisaia da amane dedei, “Gode da amane sia:i, `Dawa:ma! Na da Dia logo fodoma:ne, Na da Na sia: adole iasu dunu Di bisili masa:ne asunasimu.


\par }{\PP \VS{3}\FTNT{†}{{\FR 1:3: }{\FT{Aisaia 40:3}}}Dunu afadafa hi fawane da dunu hame esalebe hafoga:i sogega amane wele sia:nana, `Hina Gode Ea logo momagema:ne, molole fodoma!’

\VS{4}Amalalu, Yone Ba:bodaise da amo wadela:i soge ganodini, Gode Ea sia: olelelalebe amola hanoga fane salasu hou hamonanaba doaga:i. Dunu huluane ilia wadela:i houba:le gogosiane, Godema sinidigili, hanoga fane salasilalu, ilia Gode Ea gogolema:ne olofosu ba:mu, e amane olelei.

\VS{5}Yudia soge dunu bagohame amola Yelusaleme moilai bai bagade dunu bagohame da ema doaga:le, ilia wadela:i hou fofada:i. Amalalu, Yone da ili huluane Yodane Hanoga fane salasi.


\par }{\PP \VS{6}\FTNT{‡}{{\FR 1:6: }{\FT{2 Hina bagade 1:8}}}Yone da abula amo ga:mele ea hinaboga amuli, idiniginisi. E da bulamagau gadofo beleda bululisi. Ea ha:i nasu da sage amola agime hano.

\VS{7}E da dunu huluanema amane sia:i, “Na bagia fa:no misunu dunu da na hou bagadewane baligisa. Na da beguduli, Ea emo salasu fadegamu, na defele hame galebe.

\VS{8}Na da dili hanoga fane sala. Be E da Gode Ea A:silibu Hadigidafa Gala amoga ba:bodaise hamomu.”


\par }{\SHB Yesu Ea Ba:bodaise Hamoi amola Sa:ida:ne da Ema Dafama:ne Ado Ba:su
\par }
{\R (Ma:diu 3:13—4:11; Luge 3:21-22; 4:1-13)

\par }{\PP \VS{9}Amo esoga Yesu da Na:salede moilai Ga:lili soge ganodini yolesili, Yonema doaga:i. Yone da Yesu Yodane Hanoga fane salasi.


\par }{\PP \VS{10}E da hano yolesili, bu wa:legadole ba:loba, E da muagado logo doasili, Gode Ea A:silibu Hadigidafa, `dafe’ sio ea ba:su agoane hamoi, gudu sa:ili Ea da:iga fila dalebe ba:i.


\par }{\PP \VS{11}\FTNT{§}{{\FR 1:11: }{\FT{Mui 22:2; Gesami Hea:su 2:7; Aisaia 42:1; Ma:diu 3:17, 12:18; Maga 9:7; Luge 3:22}}}Amola, sia: bagade muagado amane sia:be nabi, “Di da Na dogolegei Manodafa. Na da Dima hahawane gala.”


\par }{\PP \VS{12}Amalalu, Gode Ea A:silibu Hadigidafa Gala da Yesu dunu hame esalebe wadela:i soge amoga oule asi.

\VS{13}Amo sogebiga Yesu da eso40esalu. Sa:ida:ne da Yesu dafama:ne, Ema ado ba:i. Yesu da sigua ohe fi amola gilisili esalu. Be a:igele dunu ilia da Yesu fidimusa: misi.


\par }{\SHB Yesu da Menabo Gasa:su Dunu Ema Fa:no Bobogema:ne Sia:i
\par }
{\R (Ma:diu 4:12-22; Luge 4:14-15; 5:1-11)

\par }{\PP \VS{14}Helode da Yone Ba:bodaise se iasu diasu ganodini sali. Amalalu, Yesu da Ga:lili sogega asili, Gode Ea Sia: Ida:iwane Gala olelei.

\VS{15}\FTNT{**}{{\FR 1:15: }{\FT{Ma:diu 3:2}}}E amane sia:i, “Defea! Ilegei eso da doaga:i dagoi. Gode Ea Hinadafa Hou da gadenenewane doaga:i. Dilia wadela:i hou yolesili, Gode Ea Sia: dafawaneyale dawa:ma!”


\par }{\PP \VS{16}Yesu da Ga:lili Hano Wayabo bega: laloba, menabo gasa:su dunu aduna amo Saimone amola eya A:dalu menabo gasa:lebe ba:i.

\VS{17}Yesu da elama amane sia:i, “Nama fa:no bobogema! Na da dunu hiougima:ne, gasa:su hou alima olelemu!”


\par }{\PP \VS{18}Amalalu, ela da menabo gasa:su hedolo yolesili, Yesu Ea baligiga aligili fa:no bobogei.


\par }{\PP \VS{19}Yesu da fonobahadi bu asili, Sebedi ea mano aduna amo Ya:mese amola Ya:mese eya Yone, ba:i. Ilia da dusagai ganodini menabo gasa:su nodomesa esalebe ba:i.


\par }{\PP \VS{20}Yesu da elama misa:ne sia:i. Amalalu, ela da elea ada amola ea hawa: hamosu dunu yolesili, Yesu Ea baligiga aligili, fa:no bobogei.


\par }{\SHB Dunu Ea Dogoga Fio a:silibu Aligila Sa:i
\par }
{\R (Luge 4:31-37)

\par }{\PP \VS{21}Yesu da Gabena:iame moilaiga doaga:i. E da Sa:bade eso enoga sinagoge diasu amo ganodini golili sa:ili, Gode sia: muni olelei.

\VS{22}\FTNT{††}{{\FR 1:22: }{\FT{Ma:diu 7:28-29}}}Ea sia: nababeba:le, dunu huluane da fofogadigi. Bai Ea olelesu da Sema olelesu dunu ilia olelei baligili, Hina ea olelesu agoane nababeba:le.


\par }{\PP \VS{23}Sinagoge ganodini da dunu ea dogo ganodini Fio a:silibu aligila sa:i esalu.

\VS{24}E bagadewane wele sia:i, “Yesu! Na:salede dunu! Dia abuliba:le nini wadela:musa: misibala:? Di na dawa:! Di da Gode Ea ilegei Sia: Hadigi Adola Ahoasu Dunu!”


\par }{\PP \VS{25}Be Yesu da wadela:i a:silibuma amane gagabole sia:i, “Ouiya:ma! Amo dunu ea da:iga fadegale fasima!”


\par }{\PP \VS{26}Wadela:i a:silibu da amo dunu ea dogo ganodini ludubiba:le, dunu da bagade doulalu. Amalalu, wadela:i a:silibu bagadewane “a:i” ea gusa:ne fadegale fasi.


\par }{\PP \VS{27}Amalalu, dunu huluane bagadewane fofogadigili, amane sia:i, “Abolebela:? Go da olelesu hou gaheabolo agoane gala. Amo dunu da Fio a:silibu ilima sia:sea, ilia da Ea adobe naba.”


\par }{\PP \VS{28}Amaiba:le, Ga:lili dunu fi huluane da Yesu Ea gasa bagade hou lalaba asi.


\par }{\SHB Yesu da Oloi Dunu Bagohame Uhinisi
\par }
{\R (Ma:diu 8:14-17; Luge 4:38-41)

\par }{\PP \VS{29}Yesu, Ya:mese, Yone amola eno ado ba:su dunu da sinagoge yolesili, Saimone amola A:dalu ela diasuga doaga:i.

\VS{30}Saimone ea esoa: da asugi madelaiba:le, debea da:iya midi dialu. Ilia da amo hou Yesuma olelei.

\VS{31}Yesu da Saimone ea esoa: ema misini, ea lobolele, e uhini wa:legadoi. Amalalu, uhibiba:le, Saimone ea esoa: da ilima aowasu.


\par }{\PP \VS{32}Daeya, eso dabe galu, ilia da oloi dunu amola doulasi dunu bagohame Yesuma oule misi.

\VS{33}Moilai fi huluane da Yesu Ea diasu logo holeiga gilisi.

\VS{34}E da oloi dunu bagohame uhinisi. E da Fio liligi bagohame fadegale fasi. Be Yesu da Fio a:silibu ilima “Ouiya:ma!” sia:i. Bai ilia da Yesu da Gode Ea Manodafa dawa:i galu.


\par }{\SHB Yesu da Ga:lili Sogega Sia: Olelei
\par }
{\R (Luge 4:42-44)

\par }{\PP \VS{35}Hahabedafa, eso mae misini, Yesu da wa:legadole, diasu yolesili asili, dunu hame esalebe sogega sia:ne gadomusa: asi.

\VS{36}Saimone amola ea na:iyado dunu da Yesu hohogola asi.

\VS{37}Hogole, ba:loba, ilia da Yesuma amane sia:i, “Dunu huluane da Di hogoi helelala!”

\VS{38}Be Yesu da ilima amane sia:i, “Defea! Be ninia da eno moilaiga Gode Ea sia: olelemusa: masunu. Na da amo hamomusa:, osobo bagade guiguda: misi!”


\par }{\PP \VS{39}\FTNT{‡‡}{{\FR 1:39: }{\FT{Ma:diu 4:23, 9:35}}}Amalalu, Yesu da Ga:lili soge huluane amoga lalu. E da ilia sinagoge diasu ganodini, Gode Sia: olelelalu. E da wadela:i a:silibu dunu ilia dogo ganodini aligila sa:i, amo bagohame fadegale fasi.


\par }{\SHB Yesu da Lebolosi Olo Madelai Dunu Uhinisi
\par }
{\R (Ma:diu 8:1-4; Luge 5:12-16)

\par }{\PP \VS{40}Lebolosi olo madelai dunu da Yesuma misini, muguni bugili, ha:giwane Ema amane edegei, “Di da agoane hanai galea, Di da na uhinisimu dawa:.”


\par }{\PP \VS{41}Yesu da ema bagadewane asigiba:le, Ea lobo molole, lebolosi dunu digili ba:i. E da amane sia:i, “Na da hanai! Dia da:i fofolomu!”

\VS{42}Amalalu, oloi dunu ea aiya huluane bahole, e da fofoloi dagoi ba:i.

\VS{43}-

\VS{44}\FTNT{§§}{{\FR 1:44: }{\FT{Gobele Salasu 14:1-32}}}Amalalu Yesu da ema amane sia:i, “Nabima! Amo hou eno dunuma mae olelema! Be gobele salasu dunu, e da dia fofoloi hou noga:le abodema:ne masa! Amasea, dunu huluane di da uhi dagoi ba:ma:ne, Mousese ea musa: sia:i gobele salasu liligi ema ima!”


\par }{\PP \VS{45}Be amo dunu da asili, Yesu Ea uhisu hou amo eno dunuma bagadewane olelelalu. Dunu huluane da nababeba:le, Yesu da bu dunu ilia ba:ma:ne moilaiga masunu hamedei agoane ba:i. Amaiba:le, E da dunu hame esalebe sogega esalu. Moilai gagai fi dunu bagohame da Ema doaga:i.




\par }\Chap{2}{\SH Yesu da Gadoi Dialu Dunu Uhinisi
\par }
{\R (Ma:diu 9:1-8; Luge 5:17-26)

\par }{\PP \VerseOne{1}Eso afae aligili, Yesu da Gabena:iame moilaiga bu hagi. Dunu huluane da E bu misi amo nabi dagoi.

\VS{2}Dunu bagohame gilisibiba:le, diasu da nabai galu. Logo holei amoga golili sa:imu da hamedei galu. Yesu da Gode Ea sia: olelelaloba,

\VS{3}dunu biyaduyale da gadoi dialu dunu Yesuma doaga:musa: gisa misi.

\VS{4}Be dunu bagohame gilisibiba:le, amola diasu ganodini golili sa:imu hamedeiba:le, ilia da diasu gado da:iya heda:le, figi hoga:le, efe bagele, oloi ea debea diasu ganodini sanasi.

\VS{5}Yesu da ilia dafawaneyale dawa:su hou dawa:beba:le, gadoi dialu dunuma amane sia:i, “Nagofe! Na da dia wadela:i hou gogolema:ne olofoi dagoi!”


\par }{\PP \VS{6}Be sema olelesu dunu mogili gadenene bulagi dialu, ilia asigi dawa:su ganodini amane dawa:i.


\par }{\PP \VS{7}“Defea hame galebe! E da lasogole sia:sa! Gode Hi fawane da gogolema:ne olofosu dawa:!”


\par }{\PP \VS{8}Be Yesu, ilia asigi dawa:su dawa:beba:le, ilima amane sia:i, “Dilia abuliba:le dilia dogo ganodini agoane dawa:lalabala?

\VS{9}Dilia adi dawa:bela:? Na da gadoi dialebe dunuma sia:mu, `Dia wadela:i hou Na da gogolema:ne olofoi dagoi!’ o `wa:legadole, dia debea gisawane masa!’ Adi sia: da asaboila:?

\VS{10}Be Dunu Egefe da osobo bagade dunuma gogolema:ne olofosu ima:ne gasa defele gala. Amo dilia dawa:ma:ne, Na da hamomu.”

\VS{11}Amalalu, E da gadoi dialu dunuma amane sia:i, “Wa:legadole, dia debea gisawene diasuga masa.”


\par }{\PP \VS{12}Amalalu, gadoi dialu dunu da amogaluwane wa:legadole, dunu huluane odagiaba, ea debea gaguia gadole, gisawane, asi. Amo hou dunu huluane fofogadigili ba:i. Ilia beda:iwane Godema nodone, amane sia:i, “Dafawane! Wali eso musa: hame ba:su hou da degabo ba:i dagoi.”


\par }{\SHB Yesu da Lifaima Ea Baligia Aligima:ne Sia:i
\par }
{\R (Ma:diu 9:9-13; Luge 5:27-32)

\par }{\PP \VS{13}Amalalu, Yesu da bu Ga:lili Hano Wayabo bega: asi. Dunu bagohame da Ema doaga:beba:le, E da Gode Sia: ilima olelei.

\VS{14}Laloba, Yesu da A:lafiase ea mano amo ea dio Lifai, su lidisu sesei ganodini esalebe ba:i. Yesu da ema amane sia:i, “Nama fa:no bobogema!” Amalalu, Lifai da wa:legadole, Yesuma fa:no bobogei.


\par }{\PP \VS{15}Amalalu, fa:no, Yesu amola Ea ado ba:su dunu da Lifai ea diasuga ha:i manusa: doaga:i. Su lidisu dunu amola wadela:i hamosu dunu bagohame da Ea sia: nabimu hanaiba:le, ilima gilisi.

\VS{16}Fa:lisi fi dunu ilia Sema olelesu dunu esalebe ba:i. Ilia da Yesu amola wadela:i hamosu dunu gilisili ha:i nanebe ba:beba:le, Yesu Ea fa:no bobogesu dunuma amane adole ba:i, “Yesu da abuliba:le su lidisu dunu amola wadela:i hamosu dunu amoea gilisili ha:i nanabela:?”


\par }{\PP \VS{17}Yesu da ilia sia: nabi. E amane sia:i, “Hame oloi dagumui dunu da manoma legesu dunuma hame maha, - oloi dunu fawane. Na da ida:iwane gasa fi dunu lidimusa: hame misi. Be Na da wadela:i dunu ilia hou sinidigima:ne, amo lidimusa: misi dagoi.”


\par }{\SHB Ha:i Mae Nawane Sia:ne Gadosu hou
\par }
{\R (Ma:diu 9:14-17; Luge 5:33-39)

\par }{\PP \VS{18}Yone Ba:bodaise ea fa:no bobogesu dunu amola Fa:lisi dunu ilia ha:i mae nawane sia:ne gadosu amo hou hamonanu. Amo hou dawa:beba:le, dunu eno da Yesuma doaga:le, amane sia:i, “Yone amola Fa:lisi dunu ilia fa:no bobogesu dunu da ha:i mae nawane sia:ne gadosu hou hamonana. Be dia ado ba:su dunu da amo hou hame hamosa. Abolebela:?”


\par }{\PP \VS{19}Yesu E bu adole i “Uda lamu dunu da esalebeba:le, ea uda lamu fidisu dunu abuliba:le ha:i manu hame moma:bela:? E esalebeba:le, amo hou da hamedei.

\VS{20}Be eso da misunu amoga Gode da uda lamu dunu Hi samogemu. Amasea, amo esoga, ilia da ha:i mae nawene sia:ne gadosa esalumu.


\par }{\PP \VS{21}Dunu da da:i salasu hea gadelai amoga nodomemusa:, da:i salasu gaheabolo hame gadelasa. Agoane hamosea, e da gaheabolo abula gadelai agoane ba:mu amola gaheabolo abula da hea amoga noga:le hame madelagi ba:mu.

\VS{22}Amola dunu ilia da waini gaheabolo amo ohe gadofo waini hano dili nasu hea amo ganodini hame sala. Amasea, waini gaheabolo da dena heda:sea, gadofo da fudagala:le, waini da udigili sogadigili, gadofo amola wadela:lesi dagoi ba:mu. Waini gaheabolo amo ohe gadofo waini hano dili nasu gaheabolo ganodini salimu da defea.


\par }{\SHB Sa:bade Eso Hou
\par }
{\R (Ma:diu 12:1-8; Luge 6:1-5)

\par }{\PP \VS{23}\FTNT{*}{{\FR 2:23: }{\FT{Mousese ea Malasu 23:25}}}Sa:bade eso amoha, Yesu amola Ea ado ba:su dunu da gagoma bugi ganodini lalu. Ea ado ba:su dunu da gagoma faili nanu.

\VS{24}Fa:lisi dunu ilia da Yesuma amane adole ba:i, “Dia ado ba:su dunu da abuliba:le Sa:bade sema wadela:sala:?”


\par }{\PP \VS{25}\FTNT{†}{{\FR 2:25: }{\FT{1 Sa:muele 21:1-6}}}Yesu E bu adole i, “Dilia Gode Sia: Dedei idibala:? Da:ibidi amola ea baligiga aligisu dunu ilia ha:i nababeba:le,

\VS{26}\FTNT{‡}{{\FR 2:26: }{\FT{Gobele Salasu 24:9}}}Gode Ea diasu ganodini golili sa:ili, (amo esoga Abaia:da da Godema gobele salasu dunu hina esalu) agi ga:gi Godema imunusa: ligisi, amo lale nanu, ea fidisu dunuma i dagoi. Amo agi ga:gi da sema bagade. Gobele salasu dunu fawane nasu. Be Da:ibidi da lale nanu amola ea fidisu dunu ilima i dagoi.”


\par }{\PP \VS{27}Sia: dagomusa:, E amane sia:i, “Gode da osobo bagade dunu fidima:ne, Sa:bade sema hamosu. Be Gode da Sa:bade eso hou fidima:ne, dunu fi hame hamoi.


\par }{\PP \VS{28}Amaiba:le, Dunu Egefe da liligi huluane amola Sa:bade eso amoma Hina esala!”




\par }\Chap{3}{\SH Dunu Ea Lobo Gadoi Dialu
\par }
{\R (Ma:diu 12:9-14; Luge 6:6-11)

\par }{\PP \VerseOne{1}Yesu da sinagoge diasuga bu doaga:sea, E da dunu amo ea lobo gadoi dialu ba:i.


\par }{\PP \VS{2}Fa:lisi dunu esalu da Yesuma ougiwane diwaneya udidimu hanaiba:le, Ea hou nani sosodoi. E da Helefisu (Sa:bade) esoga hawa: hamoma:bela:? amo ilia asigi dawa:su ganodini dawa:i galu.

\VS{3}Yesu da lobo gadoi dunuma amane sia:i, “Di da dunu huluane ba:ma:ne diasu dogoa leloma!”

\VS{4}Yesu da Fa:lisi dunuma amane sia:i, “Sa:bade eso ganodini hou ida:iwane hamomu da defeala:? O amo eso ganodini wadela:i hou hamomu da defeala:? Sa:bade esoga dunu uhinisimu da defeala:? O medole legemu da defeala:?” Be ilia da ouiya:le esalu.


\par }{\PP \VS{5}Ilia hame asigi hou ba:beba:le, Yesu da se nabi. E da ilima ougiliwane ba:i. E da lobo gadoi dialu dunuma amane sia:i, “Dia lobo moloma!” Amo sia: nababeba:le, e da ea lobo moloi. Amalalu, ea lobo da bu ida:iwane ba:i.

\VS{6}Fa:lisi dunu da gadili asili, ilia amola Helode ea fidisu dunu, ilia da Yesu fuga:musa:, gilisili sia: dalu.


\par }{\SHB Dunu Bagohame Hano Wayabo Bega: Gilisi
\par }
{\PP \VS{7-8}Amo soge yolesili, Yesu amola Ea ado ba:su dunu da Ga:lili Hano Wayabo bega: asi. Ga:lili soge dunu, Yudia soge dunu, Yelusaleme dunu, Idiumia dunu, Yodane Hano gusudili bega: fi dunu, Daia dunu amola Saidone dunu, amo bagohame ilia Yesu Ea hamobe nababeba:le, Ema doaga:i.

\VS{9}\FTNT{*}{{\FR 3:9: }{\FT{Maga 4:1; Luge 5:1-3}}}Dunu bagohame da E osa:le heda:sa:besa:le, E da Ea ado ba:su dunu ilima ilia da dusagai momagema:ne sia:i.


\par }{\PP \VS{10}Yesu da dunu bagohame uhinisiba:le, oloi dunu Yesu Ea da:i digili ba:ma:ne bagadewane eno dunu gua:ne fasili, digili ba:musa: misi.

\VS{11}Dunu ilia dogo ganodini Fio a:silibu aligila sa:i da Yesu ba:sea, osoboga diasa:ili amane gusa:ne welalu, “Di da Gode Egefe!”


\par }{\PP \VS{12}Be Yesu da amo wadela:i a:silibu ilima ilia da Ea hou eno dunuma mae adoma:ne gagabole sia:i.


\par }{\SHB Yesu da Dunu Fagoyale Ilegei
\par }
{\R (Ma:diu 10:1-4; Luge 6:12-16)

\par }{\PP \VS{13}Amalalu, Yesu da goumiba:le heda:le, Ea ilegei dunu ili Ema misa:ne sia:i.


\par }{\PP \VS{14}Amalalu, E da dunu fagoyale gala amo ilegei. Ilia da Ea baligiga aligili, amola fa:no Gode sia: olelema:ne, E da ili asunasimu sia:i.

\VS{15}E da wadela:i a:silibu fadegale fasima:ne amo gasa hou ilima i dagoi.


\par }{\PP \VS{16}E da ado ba:su dunu fagoyale ilegei. Ilia dio da Saimone (Yesu da ea dio afadenene bu Bida dio asuli)

\VS{17}Ya:mese amola Ya:mese ea ola/eya Yone (Sebedi ea manola). Yesu da amo dunu aduna elama “Boanegese” dio asuli (amo dio dawa:loma:ne da `gu gelebe dunu’).

\VS{18}Eno da A:dalu, Filibe, Badolemiu, Ma:diu, Domase, Ya:mese (A:lafiase ea mano), Da:diase, Saimone (Selode fi dunu),

\VS{19}amola Yesu E hohonosu dunu Yudase Isaga:liode.


\par }{\SHB Yesu amola Bilisibale
\par }
{\R (Ma:diu 12:22-32; Luge 11:14-23; 12:10)

\par }{\PP \VS{20}Amalalu, Yesu da diasu ganodini golili sa:i. Be dunu bagohame da gilisibiba:le, E amola Ea ado ba:su dunu da ha:i manu dibi hame ba:i.

\VS{21}Amo hou nababeba:le, Yesu Ea sosogo fidafa da Yesu ouligimusa: misi. Bai dunu eno ilia amane sia:i, “E da doula ahoa,” amo sia: nababeba:le, ilia misi.


\par }{\PP \VS{22}\FTNT{†}{{\FR 3:22: }{\FT{Ma:diu 9:34, 10:25}}}Sema olelesu dunu da Yelusaleme moilai bai bagadega misini esalu. Ilia da amane sia:i, “Wadela:i a:silibu ilia hina amo Bilisibale da Yesu Ea dogo ganodini aligila sa:i. Amo wadela:i a:silibu ilia hina ea gasaga E da wadela:i a:silibu fadegale fasisa.”


\par }{\PP \VS{23}Amaiba:le, Yesu da ili misa:ne wei. E da fedege sia: ilima agoane olelei, “Sa:ida:ne hi da habodane Sa:ida:ne fadegale se fasima:bela:?

\VS{24}Fi afae da afafasea, gasa hameba:le dafamu.

\VS{25}Moilai fi amola afafasea, gegesea, amo fi da hedolo dafamu.


\par }{\PP \VS{26}Amaiba:le, Sa:ida:ne da wa:legadosea, ea gasa afafabeba:le, hi gobele hima gegebeba:le, e da gasa hame ba:mu. Ea gasa da hamedemu.


\par }{\PP \VS{27}Dunu e da gasa bagade dunu ea liligi wamolamusa:, diasuga heda:musa: dawa:sea, e da hidadea gasa dunu ea lobo la:gili amalu ea liligi wamolasa.


\par }{\PP \VS{28}Na da dilima dafawane sia:sa! Gode da osobo bagade dunu ilia wadela:i hou amola lasogole sia: huluane gogolema:ne olofomu.

\VS{29}\FTNT{‡}{{\FR 3:29: }{\FT{Luge 12:10}}}Be nowa dunu da Gode Ea A:silibu Hadigidafa Gala amoma lasogole sia:sea, e da gogolema:ne olofosu hamedafa ba:mu. Ea wadela:i hou da mae fisili eso huluane dialalalumu.”

\VS{30}Ilia da Yesu Ea dogo ganodini wadela:i a:silibu da aligila sa:i dagoi, amo ilia da sia: dabeba:le, Yesu da agoane adole i.


\par }{\SHB Yesu Ea Ame amola Eya
\par }
{\R (Ma:diu 12:46-50; Luge 8:19-21)

\par }{\PP \VS{31}Amalalu, Yesu Ea ame amola Ea eyalali doaga:i. Ilia da diasu gadili lelu. Ilia da Yesu ilima misa:ne sia:musa:, dunu afae Yesuma asunasi.


\par }{\PP \VS{32}Dunu bagohame da Yesu gadenenewane fi. Ilia da Ema amane sia:i, “Dia ame amola Dia eyalali da gadili lela. Ilia da Di hogosa.”


\par }{\PP \VS{33}Amalalu, Yesu E amane adole ba:i “Na ame amola Na eyalali da nowala:?”


\par }{\PP \VS{34}Amalu, E da sisiga:le sodolalu, dunu huluane bulagi ba:beba:le, amane sia:i, “Na ame amola Na eyalali da goea!

\VS{35}Nowa da Gode Ea hou nabawane hamosa, e da Naeya, Na aba amola Na:me esala.”




\par }\Chap{4}{\SH Hawa: Bugisu Dunu Fedege Sia:
\par }
{\R (Ma:diu 13:1-9; Luge 8:4-8)

\par }{\PP \VerseOne{1}\FTNT{*}{{\FR 4:1: }{\FT{Luge 5:1-3}}}Yesu da Ga:lili Hano Wayabo, wayabo bega: Gode sia: muni olelelalu. Dunu bagohame gilisibiba:le, e da dusagaiga fila heda:le, amo ganodini hano dogoa esala olelei. Dunu huluane ea sia: nabimusa: bega: lelu.

\VS{2}E da fedege sia: bagohame ilima agoane olelei,


\par }{\PP \VS{3}“Nabima! Eso afaega, sagai ouligisu dunu da gagoma bugimusa: asi.

\VS{4}Hawa: fasilalu, mogili logoga sa:ili, emoga osa:le banenesili, hame dedeboiba:le, sioga na dagoi.

\VS{5}Mogili wadela:i magufu da:iya amo osoboga sa:ili, hedolo heda:i.

\VS{6}Be difi sa:imu hamedeiba:le, amola hano hameba:le, esoga hedolowane bioi.

\VS{7}Hawa: mogili da aya: gaga:nomei amola gisia sa:ili, heda:le, aya: gaga:nomeiga gigisiba:le, noga:le hame heda:i.

\VS{8}Be eno da osobo ida:idafa, amoga sa:ili, heda:le, hawa: afadafa da fage30 agoane, eno da 60 agoane amola eno da fage100 agoane bu legei.”


\par }{\PP \VS{9}Amalalu, Yesu E amane sia:i, “Ge galea, dilia nabima.”

\par }{\PP Fedege Sia: ea Bai Olelesu


\par }{\R (Ma:diu 13:10-17; Luge 8:9-10)

\par }{\PP \VS{10}Dunu eno da asiba:le, Yesu Ea ado ba:su dunu fagoyale gala amola eno fa:no bobogesu dunu da Yesuma amo fedege sia: ea bai ilima olelema:ne sia:i.

\VS{11}E da ilima amane sia:i, “Gode da Ea Hinadafa Hou wamolegei olelesu liligi amo Na da dilima olelesa. Be eno osobo bagade dunu da udigili fedege sia: fawane naba.

\VS{12}\FTNT{†}{{\FR 4:12: }{\FT{Aisaia 6:9-10}}}Gode Sia: Dedei da agoane diala,

\par }{\LIB ‘Ilia da siga ba:sea, hame ba:mu.

\par }{\LIB Ilia da gega nabasea, hame dawa:mu.

\par }{\LIB Ilia hame dawa:beba:le, ilia sinidigili, hame fofada:mu.

\par }{\LIB Amasea, Gode da ilia wadela:i hou hame gogolema:ne olofomu.’ ”


\par }{\SHB Hawa: Bugisu Fedege Sia: Ea Bai
\par }
{\R (Ma:diu 13:18-23; Luge 8:11-15)

\par }{\PP \VS{13}Yesu da Ea fa:no bobogesu dunu ilima amane adole ba:i, “Dilia da amo fedege sia: hame dawa:bela:? Amaiba:le, dilia da eno fedege sia: huluane habodane dawa:ma:bela:?

\VS{14}Hawa: bugisu dunu da Gode Ea sia: olelesu dunu.

\VS{15}Dunu mogili ilia da hawa: amo da ga:nasi logoga ligisi defele ba:sa. Amo fedege da dunu ilia da Gode Ea sia: ilia gega naba, be Sa:ida:ne da amo sia: hedolodafa bu samogesa.


\par }{\PP \VS{16}Hawa: magufu da:iya osobo amoga bugi da eno dunu ilia Gode sia: hahawane dogolegele bagade naba.

\VS{17}Be ilia difi sa:imu gogoleiba:le, fonobahadi aligili, eno dunu ilima sia:ga gegebeba:le amola ilia da se nabasea, hedolo mugulusa.

\VS{18}Mogili da aya: gaga:nomei amola gagalobo amo sogega bugi. Amo dunu ilia da sia: naba.

\VS{19}Be osobo bagade hou dawa:beba:le, muni amola liligi hanaiba:le, amo sia: da goe dunu ea dogo ganodini gigisiba:le, e da ha:i manu fage hame legesa.

\VS{20}Hawa: osobo ida:iwane gala amoga bugi da dunu ilia Gode sia: nababeba:le, lalegaguli, fage hou ida:iwane legesa. Da:i afadafa, eno da fage30 agoane, eno da60 eno da100agoane legesa.”


\par }{\SHB Dilia Gamali Hadigi Noga:le Olelema:ne Gamali Bugisu amoga Ligisima
\par }
{\R (Luge 8:16-18)

\par }{\PP \VS{21}\FTNT{‡}{{\FR 4:21: }{\FT{Ma:diu 5:15; Luge 11:33}}}Yesu da ilima amane sia:i, “Dilia da gamali amo ofodo o diaheda:su hagudu ligisisala:? Hame mabu! Dilia da gamali ea bugisu amo da:iya hadigi ba:ma:ne ligisisa.


\par }{\PP \VS{22}\FTNT{§}{{\FR 4:22: }{\FT{Ma:diu 10:26; Luge 12:2}}}Wamolegei liligi huluane da hobea ba:mu. Wamowane sia: da hobea hadigiga doaga:mu.

\VS{23}Nowa da ge galea, nabima!


\par }{\PP \VS{24}\FTNT{**}{{\FR 4:24: }{\FT{Ma:diu 7:2; Luge 6:38}}}Sia: dawa:iwane nabima! Dilia da eno dunuma iasu amo defele bu lamu. Dilia da amo iasu baligiliwane bu lamu.

\VS{25}\FTNT{††}{{\FR 4:25: }{\FT{Ma:diu 13:12, 25:29; Luge 19:26}}}Lai dunu da bu eno lamu. Be Gode da hame lai dunu ema ea lai huluane bu samogemu.


\par }{\SHB Fage Heda:su Hou Fedege Sia:
\par }
{\PP \VS{26}Yesu E amane sia:i, “Gode Ea Hinadafa Hou da agoane diala. Dunu afae da ea ifabi amoga hawa: fasisa.

\VS{27}Eso huluane amo dunu golale, nedigili, hawa: da fudagala:le, sono heda:sa. Be ouligisu dunu da hawa: ea heda:su hou hame dawa:.


\par }{\PP \VS{28}Osobo hi fawane da ha:i manu hamosa. Hidadea lubi, fa:no da sogea amola fa:nodafa ha:i manu fage hamosa.

\VS{29}\FTNT{‡‡}{{\FR 4:29: }{\FT{Youele 3:13}}}Be fage yoi ba:sea, faimu eso doaga:beba:le, e da gobiheiga faisa.”


\par }{\SHB Masada Hawa: Fedege Sia:
\par }
{\R (Ma:diu 13:31-32,34; Luge 13:18-19)

\par }{\PP \VS{30}Yesu E amane sia:i, “Gode Ea Hinadafa Hou da adi liligi defelela:? Amo hou olelema:ne, ninia adi fedege sia: olelema:bela:?

\VS{31}Gode Ea Hinadafa Hou da masada hawa: agoane. Osoboga bugibiba:le, eno hawa: da bagade be masada ea hawa: da fonobahadidafa ba:sa.

\VS{32}Be heda:sea, e da bugi bagadewane ifa agoane ba:sa. Amoda bagade bugila ahoabeba:le, sio fi bagohame ea amodaga bibisa.”


\par }{\PP \VS{33}Yesu da fedege sia: bagohame ilima olelei. Ilia asigi dawa:suga dawa:mu defele, E da olelei.

\VS{34}E da eno sia: hame olelei, fedege sia: fawane. Be wamowane, E da Ea fa:no bobogesu dunu ilima sia: bai huluane olelei.


\par }{\SHB Yesu Ea Sia:ga, Isu Gibula Bobodole Manu amo Hedofai
\par }
{\R (Ma:diu 8:23-27; Luge 8:22-25)

\par }{\PP \VS{35}Daeya galu, E da ilima amane sia:i, “Ninia dusagaiga fila heda:le, hano la:idi bega: masunu.”

\VS{36}Ea fa:no bobogesu dunu da eno dunu gilisi amo yolesili, dusagai ganodini fila heda:le, Yesu amola oule asi. Eno dunu ilia da eno dusagaiga fila heda:le, Yesu Ea asi amoma fa:no bobogei.

\VS{37}Amalalu, fo bagade misi. Hano bagadewane gafulubiba:le, dusagai ganodini dadafubiba:le, dusagai da gela sa:imu agoai ba:i.


\par }{\PP \VS{38}Be Yesu da dusagai fa:no bega: golai dialebe ba:i. Amalalu, ilia da Yesu didilisili, amane sia:i, “Olelesu! Ninia da bogole gela sa:imu galebe! Di da hame asigibala:?”


\par }{\PP \VS{39}Yesu E nedigili, fo amoma gagabole sia:i. Hano gafului amoma, “Ouiya:ma! Olofole dialoma!” Amalalu, fo da yolesi amola hano da bu olofole noga:iwane ba:i.


\par }{\PP \VS{40}E da ilima amane sia:i, “Dilia da abuliba:le beda:bela:? Abuliba:le dafawaneyale hame dawa:bela:?”

\VS{41}Ilia bagadewane beda:ne, gilisili sia: dasu amo, “Go dunu da nowa dunula:? Fo amola hano ea sia: nababeba:le, go dunu da nowala:?”




\par }\Chap{5}{\SH Yesu da Dunu ea Dogo Ganodini Fio a:silibu Aligila Sa:i amo Uhinisi
\par }
{\R (Ma:diu 8:28-34; Luge 8:26-39)

\par }{\PP \VerseOne{1}Yesu amola Ea ado ba:su dunu da Ga:lili Hano Wayabo na:iyado bega: doaga:i. Amo soge dio amo Gilasa.

\VS{2}Yesu da dusagai yolesili, osoboga aligila sa:i. Amalalu, doula ahoasu dunu amo ea dogo ganodini Fio a:silibu da aligila sa:i, Yesuma doaga:i.


\par }{\PP \VS{3}Amo dunu da bogoi alifaha esalu. E gasa bagadeba:le, afugimu da hamedei galu.


\par }{\PP \VS{4}Eso bagohame ea emo amola lobo, eno dunu ilia sia:nega la:gi. Be e ludubiba:le, sia:ne e hedolo fili, gagoudane fasi. Eno dunu da e gagulaligimu hamedei galu.

\VS{5}Gasi huluane amola eso huluane e da bogoi ea sogebi amola goumia lalu, “a:a:i” ea gusa:ne, ea da:i hi igiga fofa:gisu.


\par }{\PP \VS{6}E da Yesu manebe ba:beba:le, e da hehenane, Yesuma doaga:le, diasa:ili muguni bugi.

\VS{7}E da bagadewane wele sia:i, “Yesu! Gode Gadodafa Ea Mano! Di abuliba:le nama doaga:bela:? Gode Dioba:le, Di da nama se iasu mae ima!”

\VS{8}Bai Yesu da amane sia:nanebe ba:i, “Wadela:i a:silibu amo ea dogoga aligila sa:i, fadegale fasima!” Amaiba:le, doulasi da se iasu ema mae ima:ne sia:i.


\par }{\PP \VS{9}Amaiba:le, Yesu ema amane adole ba:i, “Dia dio da nowala:?” E bu adole i, “Na dio da Bagohame! Bai ninia bagohame amo dunu ganodini esala.”

\VS{10}Amalalu, doulasi da wadela:i a:silibu amo soge sedagaga mae asunasima:ne, Yesuma ha:giwane edegelalu.


\par }{\PP \VS{11}Goumi la:ididili, gebo wa:i bagade da ha:i nana esalebe ba:i.

\VS{12}Amalalu, wadela:i a:silibu ilia da amane sia:i, “Dia da amo gebo ilia dogo ganodini aligila sa:ima:ne, nini asunasima,”

\VS{13}Amalalu, Yesu da ilia logo doasi dagoi. Wadela:i a:silibu da amo dunu ea dogoga fadegale fasili, gebo ilia dogo ganodini aligila sa:i. Amalalu, gebo (2000agoane) da doulasili, hobeale, gafuluiba:le sa:ili, hanoga soagala:le, bogole gela sa:i.


\par }{\PP \VS{14}Gebo ili ouligisu dunu huluane da hobeale, moilai fi amola soge fi huluane olelei. Amaiba:le dunu huluane da amo hou ba:la misi.

\VS{15}Ilia Yesuma doaga:le, musa: doulasi dunu wadela:i a:silibu bagohame aligila sa:i dunu, wali abula ga:ne, asigi dawa:su bu ida:iwane hamoi ba:i. Ilia da bagadewane beda:i.

\VS{16}Amo hou ba:su dunu da doulasi ea hou amola gebo ilia hou hame ba:su misi dunu ilima olelei.


\par }{\PP \VS{17}Amalalu, ilia da Yesu eno sogega masa:ne ha:giwane sia:i.


\par }{\PP \VS{18}Yesu da dusagaiga bu fila heda:laloba, musa: doulasi dunu da Ema fa:no bobogema:ne, Yesu gilisili masusa: ha:giwane edegei.


\par }{\PP \VS{19}Be Yesu da e gagaboi. E amane sia:, “Dia moilaiga bu asili, Gode Ea dima fidisu hou amola dima gogolema:ne olofosu hou, dia na:iyado dunuma olelema!”


\par }{\PP \VS{20}Amalalu, asili, e da Diga:bolisi sogega (amo ganodini moilai nabuane ba:i) Yesu Ea fidisu hou oleleiba:le, dunu huluane da fofogadigi.


\par }{\SHB Yesu da Ya:ilase Idiwi Uhinisi. E da Logoga Ahoanoba, Eno Uda da Yesu Ea Abula Fe Digili Ba:i
\par }
{\R (Ma:diu 9:18-26; Luge 8:40-56)

\par }{\PP \VS{21}Yesu da Ga:lili Hano Wayabo degele, na:iyado bega: doaga:i. Dunu bagohame da Ema gilisi.

\VS{22}Sinagoge ouligisu dunu ea dio amo Ya:ilase, da Yesuma misini, osoboga diasa:i.

\VS{23}E da Yesuma ha:giwane adole ba:i, “Na uda mano da bogomuwane diala. E uhima:ne di misini, ea da:i digili ba:ma!”

\VS{24}Amalalu, Yesu da amo dunu sigi asi. Dunu bagohame amola da fa:no bobogele, Yesu Ea da:i guba:le aligili asi.


\par }{\PP \VS{25}Uda afae da amo gilisisu ganodini esalu. Amo uda ea maga:me da ode fagoyale gala amoga udigili ahoanusu.

\VS{26}E da manoma legesu dunu ilima asiba:le, se bagade nabalu, mae uhini, ea oloi bu bagade heda:i. E da ea muni huluane amo manoma legesu dunu ilima i dagoi. Be hamedei galu.

\VS{27}Yesu Ea hou nababeba:le, e da Yesuma doaga:i. E da dunu bagohame aligi amo ganodini, Yesuma fa:no bobogei.

\VS{28}E da ea asigi dawa:su ganodini agoane dawa:i, “Na da Ea abula digili ba:sea, na uhibi ba:mu.”


\par }{\PP \VS{29}Amalalu, E da Yesu Ea abula digili ba:beba:le, ea maga:me logo hedofai dagoi ba:i. Ea da:i da uhini dagoi ba:i.

\VS{30}Yesu da ea da:iga gasa hou gadili asi dawa:beba:le, e delegili amane sia:i, “Nowa da Na abula digili ba:bela?”


\par }{\PP \VS{31}Ea ado ba:su dunu da Ema bu adole i, “Dunu huluane dia da:i guba:le aligiba:le, di abuliba:le nowa digili ba:beyale sia:bela:?”


\par }{\PP \VS{32}Be Yesu da digili ba:su dawa:ma:ne, ba:le gai.

\VS{33}Uda da ea uhibi dawa:beba:le, beda:iwane amola yaguguliwane Yesuma doaga:le, Ea emo gadenene muguni bugili, ea hamoi Ema olelei.

\VS{34}Amalalu, Yesu da ema amane sia:i, “Nadiwi! Di da dia dogo ganodini dafawaneyale dawa:beba:le, uhi dagoi. Hahawane masa! Dia oloi da bu hame madelamu.”


\par }{\PP \VS{35}E sia:nanoba, Ya:ilase ea diasu fi adola ahoasu dunu ilia da da ilima doaga:i. Ilia da Ya:ilasema amane sia:i, “Didiwi bogoi dagoi. Hamedeiba:le, Yesuma mae misa:ne sia:ma!”


\par }{\PP \VS{36}Be ilia sia: mae nabawane, Yesu da Ya:ilasema amane sia:i, “Mae beda:ma! Be dafawaneyale dawa:ma.”

\VS{37}Yesu da eno dunuma mae misa:ne sia:i. E da asili, Bida, Ya:mese amola Ya:mese ola/eya Yone, ili fawane oule asi.

\VS{38}Ilia da Ya:ilase ea diasuga doaga:sea, dunu bagohame didigia:lebe ba:i.

\VS{39}Diasu ganodini golili sa:ili, E da ilima amane adole ba:i, “Dilia abuliba:le ededenasala:? Abuliba:le dibala:? Mano da bogoi hame, udigili golai diala.”


\par }{\PP \VS{40}Be ilia da Ema oufesega:su. Be E da dunu huluane gadili adole asili, E da mano ea eda, eme amola Ea baligia aligisu dunu amo mano bogoi dialebe sesei ganodini oule asi.


\par }{\PP \VS{41}E da mano ea lobolele, amane sia:i, “Da:lida gumi!” Amo sia: dawa:loma:ne da, “Uda mano fonobahadi! Na dima agoane sia:sa! Wa:legadoma!”

\VS{42}Amo sia: nababeba:le, uda mano da hedolowane wa:legadole lalu. Amo mano da ode fagoyale esalu. Amalalu, dunu huluane da bogoi wa:legadoi ba:beba:le, fofogadigi galu.


\par }{\PP \VS{43}Yesu da amo hou dunu enoma mae olelema:ne sia:i. E da ilima amo uda manoma ha:i manu ima:ne sia:i.




\par }\Chap{6}{\SH Na:salede Dunu Ilia Yesu Higa:i
\par }
{\R (Ma:diu 13:53-58; Luge 4:16-30)

\par }{\PP \VerseOne{1}Amo soge yolesili, Yesu amola ea fa:no bobogesu dunu, Yesu Ea moilaidafa amoga bu hagi.

\VS{2}Sa:bade helefisu esoga, Yesu da sinagoge diasu ganodini ea sia: olelei. Dunu bagohame gilisibi ba:i. Ilia da Ea sia: nababeba:le, fofogadigili amane sia:i “Amo dunu ea gasa hou da habidili labala? Ea asigi dawa:su da habodane bagade hamobela:? Hou gasa bagadedafa musa: hame ba:su hou, E gasawane hamosa.

\VS{3}E da ifa hahamosu dunu. Ea ame da Meli amola eya da Ya:mese, Yousefe, Yudase amola Saimone. Ea dalusi huluane da ninia moilai ganodini esala.” Amaiba:le, ilia da Yesu higa:i.

\VS{4}\FTNT{*}{{\FR 6:4: }{\FT{Yone 4:44}}}Yesu da ilima amane sia:i, “Dunu fi huluane da balofede dunu ea sia: naba. Be hi moilaidafa fi dunu fawane da ea sia: hame naba.”


\par }{\PP \VS{5}Amaiba:le, amo moilaiga, E gasa bagade hou hamomusa: hamedei ba:i. Oloi dunu afae afae fawane, E da Ea lobo ilima ligisiba:le, uhinisi.

\VS{6}Ilia dafawaneyale hame dawa:su hou ba:beba:le, Yesu E fofogadigi. Amalalu, E Na:salede moilai yolesili, eno moilaiga olelela lalu.


\par }{\SHB Yesu da Ado ba:su Dunu Fagoyale Gala Ea Sia: Olelema:ne Asuna Asi
\par }
{\R (Ma:diu 10:5-15; Luge 9:1-6)

\par }{\PP \VS{7}E da Ea ado ba:su dunu ilima Ema misa:ne sia:i. E da ili aduna aduna, asunasi. Fio a:silibu dunu ilia dogo ganodini aligila sa:i, amo fadegale fasima:ne, E da Ea ado ba:su dunuma gasa sagoi.

\VS{8}\FTNT{†}{{\FR 6:8: }{\FT{Luge 10:4-11}}}E da ilima amane sia:i, “Agi ga:gi, daba, amola muni bulu ganodini sali, amo liligi huluane mae aguni masa! Dagulu fawane gaguli masa!

\VS{9}Emo salasu salima. Be da:i salasu aduna hame, afadafa fawane salima.”

\VS{10}E da eno ilima amane sia:i, “Moilaiga doaga:sea, nowa dunu dilima yosia:sea, amo dunu ea diasuga dilia golale, eno sogega masunusa: dawa:sea fawane yolesima!

\VS{11}\FTNT{‡}{{\FR 6:11: }{\FT{Asunasi Dunu Ilia Hou 13:51}}}Be moilai dunu da dilima hame yosia:sea amola dilia sia: ilia higasea, bu asili, ilima sisasu olelema:ne, osobo dilia emo gafe dialebe doga:lesima!”


\par }{\PP \VS{12}Amaiba:le, Ea fa:no bobogesu dunu da asili, dunu huluane ilia wadela:i hou yolesili Godema sinidigima:ne, amo sia: olelei.

\VS{13}\FTNT{§}{{\FR 6:13: }{\FT{Ya:mese 5:14}}}Ilia da Fio a:silibu bagohame ilia sia:ga fadegale fasi. Ilia da oloi dunu bagohame uhima:ne, ilima susuligi sogadigi.


\par }{\SHB Yone Ba:bodaise Ea Bogosu
\par }
{\R (Ma:diu 14:1-12; Luge 9:7-9)

\par }{\PP \VS{14}\FTNT{**}{{\FR 6:14: }{\FT{Ma:diu 16:14; Maga 8:28; Luge 9:19}}}Gamane hina dunu Helode da amo hou nabi. Bai dunu huluane da Yesu Ea gasa bagade hou sia: dasu. Dunu mogili ilia amane sia: dasu, “Amo dunu da Yone Ba:bodaise bogole, bu uhini wa:legadoi. Amaiba:le E da gasa bagade hawa: hamonana!”

\VS{15}Be eno dunu, “E da Elaidia.” sia:i. Eno ilia amane sia:i, “E da balofede dunu, ninia aowalalia balofede dunu agoane.”

\VS{16}Be Helode, amo hou nababeba:le, amane sia:i, “Na da Yone ea dialuma damuni fasima:ne sia:i. E da bogole bu wa:legadoi.”

\VS{17}\FTNT{††}{{\FR 6:17: }{\FT{Luge 3:19-20}}}Musa:, Helode da hamoma:ne sia:beba:le, ilia da Yone afugili, la:gili, se iasu diasu ganodini sali. Helode da ea ola Filibe idua e dio amo Heloudiase, lai dagoi. Amo uda ea sia: nababeba:le, Helode da Yone lale, se iasu ganodini sali.

\VS{18}Bai Yone da Helodema amane sia:nanu, “Dia ola idua wamolamu da sema bagade!”


\par }{\PP \VS{19}Amaiba:le, Heloudiase da Yonema mi hanaiba:le, e fuga:musa: dawa:i galu. Be Helode da e fuga:musa: logo hame fodoi.

\VS{20}Helode da Yonema beda:i galu. Bai Yone ea hou da hadigi amola ida:iwane e dawa:beba:le, Helode da e gaga:i. Helode da Yone ea sia: nabimu hanai, be ea sia: nababeba:le, gogolelebe galu.


\par }{\PP \VS{21}Be Heloudiase ea eso da doaga:i dagoi. Helode e lalelegesu esoga, ea eagene ouligisu dunu, dadi gagui ouligisu dunu, amola Ga:lili mimogo dunu huluane, Helode da Lolo nabe amoga misa:ne hiougi.

\VS{22}Heloudiase idiwi misini, dunu huluane ba:ma:ne, siogoi. Helode amola lolo Nasu misi dunu huluane da hahawane ba:i. Amalalu, Helode da a:finima gasa bagade ilegele amane sia:i, “Dia hanai liligi nama adole ba:sea, na da imunu.”

\VS{23}E da gasa bagade ilegele amane sia:nanu, “Di da na ouligibi fi dogoa mogili, la:idi afae dima imunusa: sia:sea, na da amo dima imunu.”


\par }{\PP \VS{24}Amalalu, a:fini asili, ea amema amane adole ba:i, “Na adi liligi lamusa: adole ba:ma:bela:?” Eme da bu adole i, “Yone hanoga fane salasu dunu, amo ea dialuma damuni lamusa: adole ba:ma.”


\par }{\PP \VS{25}Amalalu, e hedolo Helode ea diasu ganodini bu golili sa:ili, amane sia:i, “Wahadafa Yone Ba:bodaise ea dialuma damuni, yaeya da:iya ligisili, amo nagili ima.”


\par }{\PP \VS{26}Amo sia: nababeba:le, Helode da se bagade nabi. Be e musa: gasa bagade sia:beba:le, amola ea lolo Nasu misi dunu ba:ma:ne gogosiamu higa:iba:le, ea musa: adoi yolesimu hamedei ba:i.

\VS{27}Amalalu, e da dadi gagui afae asunasili, Yone ea dialuma damuni gaguli misa:ne sia:i. Dadi gagui dunu da asili, se iasu diasu ganodini Yone Ba:bodaise ea dialuma gobiheiga damuni fasi.

\VS{28}Amo dialuma yaeya da:iya ligisili gaguli misini, a:finima i dagoi. Amalalu, a:fini da ea amema bu i.

\VS{29}Amo hou nababeba:le, Yone ea fa:no bobogesu dunu misini, ea da:i hodo lale, uli dogone sali.


\par }{\SHB Yesu da Dunu 5000 ilima Ha:i Manu Sagoi
\par }
{\R (Ma:diu 14:13-21; Luge 9:10-17; Yone 6:1-14)

\par }{\PP \VS{30}Yesu Ea asunasi dunu, Yesuma bu doaga:le, ilia hawa: hamoi Ema olelei.


\par }{\PP \VS{31}Dunu bagohame misini, sia: dabeba:le, ha:i manu logo amola helefimu logo hedofaiba:le, Yesu E amane sia:i, “Ninia da dunu hamedei sogea helefila masunu. Amogai da helefisu ba:mu.”

\VS{32}Amalalu, ilia da dusagaiga fila heda:le, dunu hame holoi sogebi amoga ilisu asi.


\par }{\PP \VS{33}Be dunu bagohame ilia asi nababeba:le, moilai yolesili, emoga hehenane, ilia sogebia doaga:musa: asili, hidadea doaga:i.

\VS{34}\FTNT{‡‡}{{\FR 6:34: }{\FT{Idisu 27:17; 1 Hina bagade 22:17; 2 Hou Olelesu 18:16; Isigiele 34:5; Ma:diu 9:36}}}Amaiba:le, bega: doaga:le, moiga aligila sa:ili, Yesu da dunu bagohame gilisibi ba:i. Dunu ilia da sibi amo da sibi ouligisu hame gala, amo defele ba:i. Yesu da ilima asigi galu. E da liligi bagohame ilima olelei.


\par }{\PP \VS{35}Daeya, Yesu Ea ado ba:su dunu da Ema misini, amane sia:i, “Goe soge da dunu hame holoi soge. Gasimu gadenei galebe.

\VS{36}Dunu huluane da moilai enoga ha:i manu bidilama:ne masa:ne asunasima!”


\par }{\PP \VS{37}Be Yesu E bu adole i, “Dilisu ha:i manu ilima ima!” Ilia bu sia:i, “Ninia silifa fage 200 agoane iabeba:le, agi lale, ilima ima:bela:?”


\par }{\PP \VS{38}E da ilima bu adole ba:i, “Agi ga:gi da habodayane ganabela:? Ba:la masa!”

\par }{\PP Ba:lalu, ilia amane bu adole i, “Agi ga:gi biyale amola menabo aduna fawane.”


\par }{\PP \VS{39}Amalalu, Yesu da Ea ado ba:su dunuma ilia da dunu huluane momogili, gilisisu afae afae, mola:ya:i gisi da:iya fima:ne sia:ma:ne, sia:i.

\VS{40}Ilia da gilisisu, eno da 100 agoane, eno da 50 agoane, agoaiwane dada:lei.


\par }{\PP \VS{41}Amalalu, Yesu da agi ga:gi biyale gala amola menabo aduna lale, Ea si ba:le gadole, Godema nodone sia:ne gadoi. Amalalu, E da amo agi ga:gi fifili, Ea fa:no bobogesu dunuma sagoi. Ilia dunu eno ilima bu sagoi. Menabo aduna amola, Yesu da dunu huluane moma:ne fifili sagoi.

\VS{42}Ilia huluane sadi ba:i.

\VS{43}Hame mai dialu agi ga:gi fifi amola menabo lale, daba fagoyale amo nabale ligisi.

\VS{44}Dunu 5000 agoane amola eno uda amola mano bagohame da sadi dagoi.


\par }{\SHB Yesu da Hano Da:iya Mae Magufale Asi
\par }
{\R (Ma:diu 14:22-33; Yone 6:15-21)

\par }{\PP \VS{45}Amalalu, Yesu Ea sia:be nabalu, ea ado ba:su dunu da dusagaiga fila heda:le, Ga:lili Hano Wayabo na:iyado bega: doaga:musa: asi. E da dunu eno huluane ilima masa:ne sia:i.

\VS{46}Huluanema “Asigibio” sia:nanu, Yesu hisu sia:ne gadomusa:, goumiba:le heda:i.

\VS{47}Daeya, Ea ado ba:su dunu da dusagai ganodini hano dogoa ahoanu, Yesu hisu moiga lelu.

\VS{48}Fo bagade da ilia odagiga mabeba:le, Ea ado ba:su dunu se nabawane susugane sua:lalebe, amo Yesu E ba:i. Amalalu, hahabedafa, eso mae misini, hadigi gadenene, Yesu da Ea fa:no bobogesu dunuma doaga:musa:, hano da:iya mae magufale asi. Ilima baligimusa: manebe ba:i.

\VS{49}Be ilia da Yesu mae magufale manebe ba:beba:le, E da bogoi a:silibuyale dawa:iba:le, bagade beda:i.

\VS{50}Ea manebe huluane ba:beba:le, ilia beda:ga bogomu agoai dawa:i.

\par }{\PP Be Yesu E ilima hedolo amane sia:i, “Mae beda:ma! Amo da Na!”

\VS{51}Amalalu, E da dusagaiga fila heda:loba, fo da yolesi. Ilia bagadewane fofogadigi.

\VS{52}Bai ilia da Yesu E agi ga:gi afadenene bagade hamoi, amo musa: hame ba:su gasa bagade hou dawa:mu hamedeiwane ba:i.


\par }{\SHB Yesu da Genesalede soge Ganodini Oloi Dunu Uhinisi
\par }
{\R (Ma:diu 14:34-36)

\par }{\PP \VS{53}Amalalu, ilia da hano wayabo degele, Genesalede soge bega: doaga:le, dusagai la:gilisi.

\VS{54}Ilia moiga aligila sa:ili, dunu eno huluane da amo doaga:i dunu da Yesu ilia dawa:i.

\VS{55}Amalalu, moilai enoga moilai enoga hehenane asili, oloi dunu ilia debea da:iya dialu amo ilia Yesuma gisa misi. Dunu ilia, “Yesu da amo sogebi esala!” ilia nababeba:le, amo sogebiga oloi dunu gigisa misi.

\VS{56}Yesu da asili, Ea doaga:i soge huluane, moilai fonobahadi amola moilai bagade amola iwilaga amo sogebi huluane amoga ilia oloi dunu oule misini, bidiga lasu diasuga ligisili, Ea abula fe digili ba:ma:ne, Yesuma edegei. Nowa da Ea abula fe digili ba:loba, e da bu uhi dagoi ba:i.




\par }\Chap{7}{\SH Aowalali Fi Ilia Olelesu
\par }
{\R (Ma:diu 15:1-9)

\par }{\PP \VerseOne{1}Fa:lisi dunu amola Yelusaleme fi Sema olelesu dunu da Yesuma gilisi.

\VS{2}Yesu Ea fa:no bobogesu dunu ilia da Fa:lisi ilia lobo dodofesu hou defele, hame hamosu. Fa:lisi amola sema olelesu dunu da ilia hou ba:i dagoi.


\par }{\PP \VS{3}(Fa:lisi dunu amola Yu dunu ilia aowalali fi ilia hou dawa:beba:le, ha:i manusa: dawa:sea, ilia lobo usunawane amoga ilia lobo dodofesa.


\par }{\PP \VS{4}Ilia bidiga lama:ne diasuga asili, bu hagisia, ilia da:i ilia dodofesa. Aowalali fi sema bagohame ilia hamosa. Faigelei amola ofodo huluane ilia sema defele dodofesa.)


\par }{\PP \VS{5}Amaiba:le, Fa:lisi dunu amola Sema olelesu dunu da Yesuma amane adole ba:i, “Dia ado ba:su dunu da abuliba:le aowalalia fi ilia sia: mae nabawane, ilia lobo mae dodofele ha:i nahabela:?”


\par }{\PP \VS{6}\FTNT{*}{{\FR 7:6: }{\FT{Aisaia 29:13}}}Yesu E bu adole i, “Dafawane! Aisaia da hemone dilia dabua fawane moloi ogogosu hou noga:le ba:la:lusu. Amaiba:le agoane dedei diala,

\par }{\LIB ‘Amo dunu fi ilia da lafidili Nama nodone sia:sa.

\par }{\LIB Be ilia dogoga ilia da Nama hame dogolegei.


\par }{\PP \VS{7}Ilia da dunu ea sema da Gode Ea Sema amo ilia olelebeba:le,

\par }{\LIB ilia da Nama udigili nodosa.’ ”


\par }{\PP \VS{8}Yesu E amane sia:i, “Dilia Gode Ea hamoma:ne sia:i yolesili, udigili osobo bagade dunu ilia hamoma:ne sia:i amoma fa:no bobogesa.”


\par }{\PP \VS{9}E eno adole i, “Dilisu olelesu noga:le fa:no bobogema:ne, dilia da dawa:iwane logo hogole, Gode Ea Hamoma:ne sia:i yolesisa.

\VS{10}\FTNT{†}{{\FR 7:10: }{\FT{Gadili Asi 20:12, 21:17; Mousese ea Malasu 5:16; Gobele Salasu 20:9}}}Mousese da sema (Hamoma:ne Sia:i) agoane olelei, `Dia ada amola ame elama asigima!’ amola sema eno, `Nowa da ea ada o ea ame elama lasogole sia:sea, amo dunu medole legema!’

\VS{11}Be dilia da agoane olelesa, “Dunu da ea ame o ea ada amoma ea iasu elama imunu galu, be amo iasu liligi da hidadea Godema imunusa: ilegei sia:sea,

\VS{12}amo dunu ea ame amola ea ada hame fidimu da defea dilia sia:sa.

\VS{13}Amaiba:le, dilia da musa: sema dilia eno dunuma olelebeba:le, amola dilia Na waha sia:i hou hamobeba:le, dilia da Gode Ea sia: wadela:sa. Dilia da agoane liligi bagohame hamosa!”


\par }{\SHB Ledodafa Hou da Habidili Mabela:?
\par }
{\R (Ma:diu 15:10-20)

\par }{\PP \VS{14}Amalalu, Yesu da dunu huluane gilisi Ema misa:ne sia:i. E da ilima amane sia:i, “Dilia huluane nabima! Amola noga:le dawa:ma!

\VS{15}Gadili dialebe liligi huluane da dunu ea da:i ganodini masunuba:le, da ea hou hame wadela:sa. Be liligi ea dogo ganodini dialu ga masunuba:le, da ea hou wadela:sa.

\VS{16}Ge galea nabima!”


\par }{\PP \VS{17}Amalalu, E da dunu gilisi yolesili, diasu ganodini golili sa:ili, dunu eno hameba:le, Ea fa:no bobogesu dunu da amo fedege sia: ea bai ilima olelema:ne adole ba:i.

\VS{18}Yesu E bu adole i, “Dilia amola da hame dawa:su dunula:? Gadili liligi dunu ea lafi amoga ea da:i hodo ganodini masunuba:le da ea dogo hame ledo hamomu, amo dilia hame dawa:bela:?

\VS{19}Bai amo liligi da ea dogo ganodini mae sa:ili, ea hagomoga fawane doaga:sa. Amasea, baligili bu gadili ahoa.” (Amo sia: sia:beba:le, Yesu da ha:i manu liligi huluanedafa manu da defea (sema hame) olelei dagoi.)


\par }{\PP \VS{20}E amane sia:i, “Ganodini liligi ga masunuba:le da dunu ea hou wadela:sa.

\VS{21}Dunu ilia dogo ganodini asigi dawa:beba:le, ilia wadela:le dawa:sa, medole legesa, inia uda adole lasa,

\VS{22}inia ea liligi wamolamusa: dawa:sa, mi hanaiba:le wadela:i hamosa, ogogosa, udigili hame asigi hou hamosa, eno dunu ilia gaguiba:le mudasa, gadesa, gasa bagade fi dawa:sa, udigili dadousa,

\VS{23}amo wadela:i hou huluane da ganodini dialebeba:le, ga ahoasea, dunu ea hou wadela:sa.”


\par }{\SHB Uda Ea Dafawaneyale Dawa:su Hou
\par }
{\R (Ma:diu 15:21-28)

\par }{\PP \VS{24}Amalalu, Yesu E wa:legadole, asili, Daia moilai amola Saidone moilai amo gadenene sogega doaga:i. E da wamowane diasu ganodini golili sa:i. Be Hi fawane wamowane esalumu da hamedei galu.

\VS{25}Be uda afae ea mano amo ea dogo ganodini Fio a:silibu aligila sa:i, e da Yesu Ea hou nababeba:le, Ema doaga:le, Ea emo gadenene osoboga diasa:i.

\VS{26}Goe uda da Galigi uda. E da Finisia soge, Silia fifi lai ilia soge ganodini lalelegei galu. E da Fio liligi idiwi ea dogoga aligila sa:i, amo fadegale fasima:ne, Yesuma ha:giwane edegei.

\VS{27}Be Yesu E bu adole i, “Manodafa ilia hidadea ha:i manu da defea. Ilia ha:i manu udigili lale, wa:megili imunu da defea hame galebe.”


\par }{\PP \VS{28}Be amo uda da bu adole i, “Dafawane Hina! Be wa:me e da eda ea fafaiha esala, da mano ilia ha:i manu daladaha amo naha.”


\par }{\PP \VS{29}Yesu E amane sia:, “Dia amo adole iabeba:le, hahawane masa. Fio liligi didiwi ea dogo ganodini dialu da fadegai dagoi.”


\par }{\PP \VS{30}Amalalu, uda da asili, idiwi hahawane uhini diaheda:su da:iya midi dialebe ba:i. Wadela:i a:silibu da fadegale fasi dagoiba:le, hamedafa ba:su.


\par }{\SHB Yesu da Gega:i Sia: Hamedei Dunu Uhinisi
\par }
{\PP \VS{31}Amalalu, Yesu da Daia moilai soge yolesili, Ga:lili Hano Wayabo amoga doaga:i. E da amo logo ahoabeba:le, Saidone moilai amola Dega:bolisi (moilai nabuane gala) amo soge E da baligi dagoi.

\VS{32}Eno dunu da ge ga:i, sia: dioiwane hamoi dunu, Yesuma oule misi. Ilia da Yesu e uhinisima:ne ea da:iga lobo ligisima:ne ha:giwane edegei.

\VS{33}Yesu da eno dunu huluane mae ba:ma:ne, amo dunu la:ididili oule asi. E da Ea lobo sogo amo dunu ea ge gelabo ganodini sali. Amalalu, Yesu da Ea lobo sogo amoga defo adugala:le, amo dunu ea gona:su digili ba:i.

\VS{34}E da Ea si muagado ba:le gadole gogonomane, amane sia:i, “Efada!” Amo ea dawa:loma:ne da “Doasima!”


\par }{\PP \VS{35}Amalalu, amo dunu ea ge da doasili, ea gona:su amola bu hahamoiba:le, e da noga:le sia: baoui.

\VS{36}Yesu da dunu huluanema, amo hou mae olelema:ne sia:i. E da gasawane eno dunu mae adoma:ne sia:i. Be ilia da mae nabawane bu baligiliwane amo hou bagadewane olelei.

\VS{37}Dunu huluane da bogomuwane fofogadigi. Ilia amane sia:i, “E da hou huluane hahawane hamosa. Ea hamoiba:le, musa: ge ga:i da bu naba amola musa: sia: hamedei da bu sia: baousa.”




\par }\Chap{8}{\SH Yesu da Dunu 4000 agoane Ha:i Moma:ne Ha:i Manu Sagoi
\par }
{\R (Ma:diu 15:32-39)

\par }{\PP \VerseOne{1}Eso enoga, dunu eno bagohame da gilisi. Ilia da ilia ha:i manu huluane na dagoi. Amo ba:loba, Yesu da Ea ado ba:su dunu Ema misa:ne sia:i. E da ilima amane sia:i,


\par }{\PP \VS{2}“Amo dunu huluane da eso udiana nama asigili esaluba:le, ilia ha:i manu hame. Na bagade asigisa.

\VS{3}Na da ili ha:i mae nawane asunasisia, mogili ilia badilia misiba:le, logoga sidimu!”


\par }{\PP \VS{4}Yesu Ea ado ba:su dunu da Ema amane sia:i, “Ninia da dunu hame esalebe hafoga:i sogega esala. Ninia da amo dunu sadima:ne, habidili ha:i manu lama:bela:?”


\par }{\PP \VS{5}Yesu da ilima amane adole ba:i, “Agi ga:gi da habodayane ganabela:?”

\par }{\LIB Ilia da bu adole i, “Fesuale diala!”


\par }{\PP \VS{6}Yesu da dunu huluane osoboga fima:ne sia:i. Amalalu, Yesu da agi ga:gi fesuale gala lale, Godema nodone sia:ne gadole, amo agi ga:gi fifili, ilia eno dunuma ima:ne, ea ado ba:su dunuma sagoi. Ilia da eno dunu moma:ne ilima bu sagoi.

\VS{7}Ilia da menabo afae afae galu. Yesu da amo menabo lale, Godema sia:ne gadoi. Amalalu, E da Ea ado ba:su dunuma, ilia eno dunuma sagoma:ne, i dagoi.

\VS{8}Dunu huluane da sadini mai dagoi. Ilia da hame mai dialu liligi lale, daba fesuale gala ba:i.

\VS{9}Dunu4000 agoane ilia ha:i defele mai.

\VS{10}Yesu da dunu huluane ilima asigiwane masa:ne sia:i. Amalalu, Yesu amola ea ado ba:su dunu da dusagaiga fila heda:le, Da:lamaniuda sogega asi.


\par }{\SHB Ilia da Gasa Bagade Dawa:digima:ne Olelesu Ba:musa: Hanai
\par }
{\R (Ma:diu 16:1-4)

\par }{\PP \VS{11}\FTNT{*}{{\FR 8:11: }{\FT{Ma:diu 12:38; Luge 11:16}}}Fa:lisi dunu da Yesuma misini, Ema adole ba:lalu. E da ilima muagado amoga musa: hame ba:i dawa:digima:ne olelesu ima:ne sia:i. Ilia da Ea hou dafama:ne ado ba:musa: dawa:i galu.

\VS{12}\FTNT{†}{{\FR 8:12: }{\FT{Ma:diu 12:39; Luge 11:29}}}Yesu da Ea dogo ganodini gogonomai. E amane sia:i, “Fi wali esala da abuliba:le dawa:digima:ne olelesu bagade hogoi helebela:? Na dafawane sia:sa. Amo fi ilima Na da dawa:digima:ne olelesu hamedafa olelemu.”

\VS{13}Amalalu, Yesu da ili yolesili, dusagaiga fila heda:le, hano wayabo na:iyadodili doaga:musa: asi.


\par }{\SHB Fa:lisi Dunu amola Helode Ilia Yisidi
\par }
{\R (Ma:diu 16:5-12)

\par }{\PP \VS{14}Asili, Ea fa:no bobogesu dunu da agi ga:gi hame gaguli misi, amo ba:i. Agi ga:gi afadafa fawane dusagai ganodini dialebe ba:i.

\VS{15}\FTNT{‡}{{\FR 8:15: }{\FT{Luge 12:1}}}Yesu da ilima amane sia:i, “Dawa:ma! Fa:lisi dunu amola Helode ilia yisidi amoma beda:ma!”


\par }{\PP \VS{16}Ilia da gilisili sia: dasu, “Ninia agi ga:gi hame gaguli misiba:le, E da agoane sia:sa!”


\par }{\PP \VS{17}Be ilia sia:dalebe dawa:beba:le, Yesu da ilima amane sia:i, “Dilia agi ga:gi hame gaguli misiba:le abuliba:le sia: dalula:? Dilia abuliba:le hame dawa:bela:? Dilia dogo da abuliba:le igi agoane hamobela:?

\VS{18}\FTNT{§}{{\FR 8:18: }{\FT{Yelemaia 5:21; Isigiele 12:2; Maga 4:12}}}Dilia da si gala, be hame ba:sa. Ge gala, be hame naba. Dilia Na hou gogolebela:?

\VS{19}Na da dunu 5000 agoane ha:i moma:ne, agi ga:gi biyale gala fifili iabeba:le, dilia dala dialebe amo salimusa:, daba habodayane labala?”

\par }{\LIB Ilia bu adole i, “Fagoyale!”


\par }{\PP \VS{20}Yesu E bu adole ba:i, “Na da dunu 4000 agoane ha:i moma:ne, agi ga:gi fesuale gala fifili iabeba:le, dilia dala dialebe amo salimusa:, daba habodayane labala?”

\par }{\LIB Ilia bu adole i, “Fesuale!”


\par }{\PP \VS{21}E da ilima amane sia:i, “Dilia wali hame dawa:bela:?”


\par }{\SHB Yesu da Si Wadela:i Dunu Uhinisi
\par }
{\PP \VS{22}Ilia Bedesa:ida moilaiga doaga:le, eno dunu da si dofoi dunu Yesuma oule misi. Ilia da Yesu amo dunu digili ba:ma:ne edegei.

\VS{23}Yesu da amo dunu lobolele, diasu gadili oule asi. E da si dofoi dunu ea siga defo hano aduga:i. E da ema Ea lobo ligisili, ema amane adole ba:i. “Di da liligi ba:sala:?”


\par }{\PP \VS{24}E da ea si ba:le ga:le, amane sia:i, “Na da dunu ili ba:sa. Be ilia da ifa agoane lalebe ba:sa.”


\par }{\PP \VS{25}Yesu da ea si bu digili ba:i. Amalalu, amo dunu ea si da fadegai dagoi. E da ea siga liligi huluane noga:le ba:i.

\VS{26}Yesu da amo dunu ea diasuga asunasi. Yesu da ema amane sia:i, “Moilai ganodini mae golili masa!”


\par }{\SH Bida da Yesu da Mesaia Sia:i
\par }
{\R (Ma:diu 16:13-20; Luge 9:18-21)

\par }{\PP \VS{27}Amalalu, Yesu amola ea ado ba:su dunu da moilali Sesalia Filibia soge gadenene amoga asi. Ilia da logoga ahoana, Yesu E amane adole ba:i, “Na da nowayale, eno dunu ilia adi sia:dalula:?”


\par }{\PP \VS{28}\FTNT{**}{{\FR 8:28: }{\FT{Maga 6:14-15; Luge 9:7-8}}}Ilia da ema bu adole i, “Mogili Di da Yone Ba:bodaise ilia da sia:sa. Oda Di da Elaidia ilia sia:daha. Mogili Di da musa: balofede dunu ilia sia: daha,”


\par }{\PP \VS{29}\FTNT{††}{{\FR 8:29: }{\FT{Yone 6:68-69}}}Amalalu, Yesu da bu adole ba:i, “Be dilia! Na da nowayale, dilia sia: dalala:?”

\par }{\LIB Bida e bu adole i, “Di da Mesaia!”


\par }{\PP \VS{30}Amalalu, Yesu da ilia eno dunu ilima mae olelema:ne sia:i.


\par }{\SHB Yesu da Ea Se Nabimu amola Bogomu Olelei
\par }
{\R (Ma:diu 16:21-28; Luge 9:22-27)

\par }{\PP \VS{31}Amalalu, Yesu da Ea ado ba:su dunuma amane olelei, “Na, Dunu Egefe, da se bagade nabimu. Asigilai dunu, gobele salasu hina dunu amola sema olelesu dunu da Na higabeba:le, medole legemu. Be Na da bogole, eso udiana aligili, bu uhini wa:legadomu.”

\VS{32}E da amo sia: ilima moloiwane olelei. Amaiba:le, Bida da Yesu la:ididili adole asili, Yesuma gagabole sia:i.

\VS{33}Be Yesu da delegili, Ea ado ba:su dunu eno ba:lalu, Bidama gagabole amane sia:i, “Sa:ida:ne! Di gasigama! Gode da amo asigi dawa:su hame olelesa! Be osobo bagade dunu ili fawane olelesa.”


\par }{\PP \VS{34}\FTNT{‡‡}{{\FR 8:34: }{\FT{Ma:diu 10:38; Luge 14:27}}}Amalalu, E da ado ba:su dunu amola dunu huluane ema misa:ne sia:i. E da ilima amane sia:i, “Nowa dunu da Nama fa:no bobogemusa: dawa:sea, e da ea esalusu mae dawa:le, ea bulufalegei gisawane, Nama fa:no bobogema:mu.

\VS{35}\FTNT{§§}{{\FR 8:35: }{\FT{Ma:diu 10:39; Luge 17:33; Yone 12:25}}}Nowa dunu da ea esalusu gagumusa: hanai galea, e da ea esalusu fisimu. Be nowa dunu da Na amola Gode Ea sia: ida:iwane asigiba:le ea esalusu fisiagasea, e da ea esalusu bu ba:mu.


\par }{\PP \VS{36}Osobo bagade dunu da osobo bagade liligi huluane lama:ne, ea Fifi Ahoanusu fisimu da defeala:? Hame mabu!

\VS{37}E da ea Fifi Ahoanusu bu lama:ne, adi ima:bela:?


\par }{\PP \VS{38}Wali esalebe fi da inia uda adole lasu amola wadela:i fi diala. Nowa dunu amo fi ganodini esala da Na sia: higasea, Na, Dunu Egefe, Na Gode Ea hadigi laiwane, amola hadigi a:igele dunu gilisili osobo bagadega doaga:sea, amo higa:i dunu Na da higamu.”




\par }\Chap{9}{\PP \VerseOne{1}Yesu E eno amane sia:i, “Na da dilima sia:sa! Mogili waha guiguda: lela dunu, ilia da mae bogole, Gode Ea gasa bagade Hinadafa Hou doaga:i dagoi ba:mu.”


\par }{\SHB Yesu Ea Da:i Afadenei
\par }
{\R (Ma:diu 17:1-13; Luge 9:28-36)

\par }{\PP \VS{2}\FTNT{*}{{\FR 9:2: }{\FT{2 Bida 1:17-18}}}Eso gafeyale aligili, Yesu da Bida, Ya:mese amola Yone oule asili, ilisu goumiba:le heda:i. Amalalu, ilia ba:lalu, Yesu Ea da:i da afadenei dagoi.

\VS{3}Ea abula da hadigidafa, ahea:ya:i agoane hamoi. Abula dodofesu dunu da agoaiwane ahea:ya:i hamosu hame dawa:. Hadigi hamoiba:le agoai da siga ba:mu gogolei.

\VS{4}Amalalu, ilia da Elaidia amola Mousese ela amola Yesuma sia: dalebe ba:i.

\VS{5}Bida da Yesuma amane sia:i, “Olelesu! Ninia guiguda: esalebeba:le, hahawane bagade. Ninia guiguda: abula diasu udiana, afae da Di, eno da Mousese amola eno da Elaidia, dili golama:ne hiougimu.”

\VS{6}Ado ba:su dunu ilia da bagadewane beda:i. Amaiba:le, Bida da gogoleiwane sia:i.

\VS{7}\FTNT{†}{{\FR 9:7: }{\FT{Ma:diu 3:17; Maga 1:11; Luge 3:22}}}Amalalu, mumobi sa:ili, ilia huluane uligi dagoi. Mumobi ganodini, sia: bagade ilia nabi amo, “Amo da na dogolegei Manodafa. Ea sia: nabima!”


\par }{\PP \VS{8}Amalalu, ilia da bu ba:le gaba, Yesu Hi fawane ba:i.


\par }{\PP \VS{9}Ilia da goumiba:le bu daloba ahoana, Yesu da ilima amane sia:i, “Dilia amo waha ba:i liligi, amo eno dunuma mae adoma! Dunu Egefe bogole, bu wa:legadole, amo eso doaga:beba:le fawane olelema.”


\par }{\PP \VS{10}Ilia da amo sia: nababeba:le, eno dunuma hame olelei. Be wamowane, ilia da bogoi uhini wa:legadosu sia: ea bai hogomusa: sia: dasu.

\VS{11}\FTNT{‡}{{\FR 9:11: }{\FT{Ma:lagai 4:5; Ma:diu 11:14}}}Amola ilia da Yesuma amane adole ba:i, “Elaidia da hidadea misunu, amo sema olelesu dunu da abuliba:le olelebela:?”


\par }{\PP \VS{12}Yesu E bu adole i, “Dafawane! Elaidia da hidadea liligi huluane momagemusa: misunu galu. Be eno sia: dedei, `Dunu Egefe da se bagade nabimu. Ilia da E higamu.’ Amo sia: da abuliba:le dedebela:?

\VS{13}Be Na da dilima sia:sa! Elaidia da doaga:i dagoi. Sia: dedei defele, eno dunu da ilia hanai hou ema hamoi dagoi.”


\par }{\SHB Yesu da Goi ea Dogo Ganodini Fio a:silibu Aligila Sa:i amo Uhinisi
\par }
{\R (Ma:diu 17:14-21; Luge 9:37-43)

\par }{\PP \VS{14}Ilia da eno ado ba:su dunuma bu doaga:le, ilia amola eno dunu bagohame amola sema olelesu dunu sia:ga gegenanebe ba:i.

\VS{15}Amalalu, amo dunu da Yesu ba:sea, hahawane fofogadigili, Yesuma gousa:musa: misi.

\VS{16}Yesu da ilima amane adole ba:i, “Dilia da ilima adiga sia:ga gegebala:?”


\par }{\PP \VS{17}Dunu afae amo gilisisu ganodini da bu adole i, “Olelesu! Na da na mano ea sia: Fio a:silibu da hedofai dagoi, amo na da Dima oule misi.

\VS{18}Amo wadela:i a:silibu da bagadewane ludubiba:le, na mano da osoboga gisalugala:sa. Amasea, ea defo hano agoane sasiasa, amola e bogomusa: agoane hamosa. Na da Dia fa:no bobogesu dunuma amo Fio liligi fadegale fasima:ne sia:noba, ilia sia:ne ba:loba hamedei galu.”


\par }{\PP \VS{19}Yesu E bu adole i, “Dafawaneyale hame dawa:su dunu fi! Dilia fidima:ne, Na da eso habodayane esaloma:bala:? Dilia wadela:i hou Na da habodane ba:ma:bala:? Amo mano Nama oule misa!”

\VS{20}Amalalu, ilia da amo goi Ema oule misi. Wadela:i a:silibu goi ea dogo ganodini esalu da Yesu ba:beba:le, e da ea da:i amo ganodini ludubiba:le, goi ea da:i gadelale, e da osoboga diasa:ili soyalale, ea lafidili dubu bagadewane sasialalu.

\VS{21}Yesu da amo goi ea adama amane adole ba:i, “Ea olo da habogala mubala:?” Eda bu adole i, “E mano dudubuga mui galu.


\par }{\PP \VS{22}Eso enoga, wadela:i a:silibu bagadewane ludubiba:le, e laluga nesa. Enoga e da hanoga bogoma:ne dafasa. Be di da e hahamomu defele esalea, ninima asigiba:le fidima.”


\par }{\PP \VS{23}Yesu E bu adole i, “Abuliba:le na da defele hahamomusa: galea hamoma:ne sia:bala:? Nowa da dafawaneyale dawa:sea, e da huludafa hamomusa: defele gala.”


\par }{\PP \VS{24}Goi ea ada da se bagade nabawane bagade wele sia:i, “Na dafawaneyale dawa:be! Be na dafawaneyale dawa:su hou da defele hameba:le, Dia na dafawaneyale dawa:su hou bu bagama!”


\par }{\PP \VS{25}Amalalu, dunu huluane hehenane gilisibi ba:loba, amo wadela:i a:silibuma Yesu E gagabole amane sia:i, “Di! Sia: hamedei amola hame naba amo hou hamosu wadela:i a:silibu! Bu mae aligila sa:ima:ne fadegale fasima!”

\VS{26}Amalalu, wadela:i a:silibu, bagadewane “a:a:i” ea gusa:ne, goi ea da:i gadelale, ea dogoga fadegale fasi. Goi da bogoiwane ba:loba, dunu huluane amane sia:i, “E da bogoi dagoi!”

\VS{27}Be Yesu Ea lobolele, gaguia gadoiba:le, e da wa:legadoi.


\par }{\PP \VS{28}Fa:nowane, Yesu da diasuga golili sa:ili, Ea fa:no bobogesu dunu da wamowane Ema adole ba:i, “Ninia amo wadela:i a:silibu fadegale fasimu, abuliba:le hamedebela:?”

\VS{29}Yesu E bu adole i, “Gowai liligi, dunu ilia bagadewane sia:ne gadobeba:le fawane fadegale fasimu dawa:.”


\par }{\SHB Yesu da Ea Bogomu Bu Olelei
\par }
{\R (Ma:diu 17:22-23; Luge 9:43-45)

\par }{\PP \VS{30}Amo soge yolesili, Yesu amola Ea ado ba:su dunu Ga:lili soge ganodini lalu. Dunu eno da ilia esalebe soge dawa:mu, E da higa:i galu.

\VS{31}Bai E da ea ado ba:su dunu ilima fawane olelemusa: dawa:i galu. E amane sia:i, “Eno osobo bagade dunu da Dunu Egefe gasawane gagulaligili, medole legemu. Be eso udiana aligili, E da uhini bu wa:legadomu.”

\VS{32}Be amo sia: nabaloba, ilia da bai noga:le hame dawa:i. Amola ilia da Ema bai eno adole ba:mu beda:i galu.


\par }{\SHB Nowa ea Hou da Baligi Bagade Ba:sala:?
\par }
{\R (Ma:diu 18:1-5; Luge 9:46-48)

\par }{\PP \VS{33}Ilia da Gabena:iame moilaiga doaga:le, diasu afae gelabo ganodini golili sa:i. Amalalu, Yesu da Ea fa:no bobogesu dunuma amane adole ba:i, “Dilia logoga ahoanoba, adi sia:ga gegeila:?”


\par }{\PP \VS{34}\FTNT{§}{{\FR 9:34: }{\FT{Luge 22:24}}}Be ilia da nowa ea hou da baligili ahoabe, amo sia: gegenana ahoanuba:le, gogosiabeba:le, Ema hame adole i.

\VS{35}\FTNT{**}{{\FR 9:35: }{\FT{Ma:diu 20:26-27, 23:11; Maga 10:43-44; Luge 22:26}}}Amalalu, Yesu da fili, ado ba:su dunu fagoyale gala Ema misa:ne sia:i. E da ilima amane sia:i, “Nowa dunu da bisili masusa: dawa:sea, e da sinidigili, dunu huluane ilia hawa: hamosu dunu agoane ba:mu.”

\VS{36}Yesu da mano fonobahadi lale, ilia aligi dogoa oule misi. Amalalu, amo mano ouga:ne, E da ilima amane sia:i,

\VS{37}\FTNT{††}{{\FR 9:37: }{\FT{Ma:diu 10:40; Luge 10:16; Yone 13:20}}}“Nowa dunu da Nama asigiba:le, agoaiwane mano hahawane yosia:sea, e da Na amola yosia:sa. Nowa da Nama hahawane yosia:sea, e da Na Asuna Asisu dunuma yosia:sa.”


\par }{\SHB Nowa da Ninima Ha Lai Hame Galea, E da Ninia Fidisu Esala
\par }
{\R (Luge 9:49-50)

\par }{\PP \VS{38}Yone da Yesuma amane sia:i, “Olelesu! Dunu afae da Dia dioba:le wadela:i a:silibu fadegale fasisa, amo ninia ba:i. Be e da ninia baligiga hame aligiba:le, Ninia da ema yolema:ne sia:i.”

\VS{39}Be Yesu E bu adole i, “Ea logo mae hedofama! Nowa dunu, Na dioba:le musa: hame ba:i gasa bagade hou hamosea, e da hobea Na Dio lasogole hame sia:mu.

\VS{40}\FTNT{‡‡}{{\FR 9:40: }{\FT{Ma:diu 12:30; Luge 11:23}}}Bai nowa da ninima ha lai hame esalea, e da ninimagai esala.

\VS{41}\FTNT{§§}{{\FR 9:41: }{\FT{Ma:diu 10:42}}}Na dilima dafawane sia:sa! Nowa da dilima, dilia da Na hou lalegaguiba:le, dilima hano dili iasea, amo dunu da bidi ida:iwane ba:mu.


\par }{\SHB Ado Ba:su amo da Wadela:i Hou ea Logo Fodosu
\par }
{\R (Ma:diu 18:6-9; Luge 17:1-2)

\par }{\PP \VS{42}Nowa dunu da mano fonobahadi ea dafawaneyale dawa:su hou wadela:sea, amo dunu da ea galogoaga igi bagadedafa la:gili, hanoga galadigili, amo dunu ea dabe lamu da goe se iasu bagadewane baligimu.

\VS{43}\FTNT{***}{{\FR 9:43: }{\FT{Ma:diu 5:30}}}Amaiba:le, dia lobo ea hamobe amo dia hou wadela:sa:besa:le, defea, dia lobo damuni fasima. Di da lobo afaewane Fifi Ahoanusu lamu da defea. Be lobo adunawane Helo sogega lalu mae haba:dole nenanebe amoga sa:imu da defea hame galebe.

\VS{44}Helo soge fi ilia ifidi amoga nanebe hame bogosa. Lalu da mae haba:dole nenana.

\VS{45}Dia emo ea hamobe da dia hou wadela:musa: dawa:sea, defea, dia emo damuni fasima. Di gasuga:igiwane Fifi Ahoanusu lamu da defea. Be di emo aduna ida:iwane gala Helo sogega sa:imu da defea hame galebe.


\par }{\PP \VS{46}Amo sogega fi ilia da ifidiga nanebe be hame bogosa. Lalu da mae haba:dole nenana.

\VS{47}\FTNT{†††}{{\FR 9:47: }{\FT{Ma:diu 5:29}}}Dia si da dia hou wadela:mu ba:sea, amo duga:le fasima. Di da si afaewane Gode Ea Hinadafa Hou heda:mu da defea. Be di si adunawane Helo sogega sa:imu da defea hame galebe.

\VS{48}\FTNT{‡‡‡}{{\FR 9:48: }{\FT{Aisaia 66:24}}}Amo soge fi ilia ifidi amoga nanebe hame bogosa. Lalu da mae haba:dole nenana.


\par }{\PP \VS{49}Sali da gobele salimu liligi huluane ledo mae dialoma:ne fofolosa. Amo defele, lalu da dunu huluane fofolomu.


\par }{\PP \VS{50}\FTNT{§§§}{{\FR 9:50: }{\FT{Ma:diu 5:13; Luge 14:34-35}}}Sali da noga:i gala. Be dasaiba:le, ea hedai fisi ba:sea, ha:i manu amo saliga da habodane hahamobela:?

\par }{\PP Dilia dogo ganodini olofosu hou sali agoane dialumu da defea. Dilia fi ganodini olofoiwane esaloma!”




\par }\Chap{10}{\SH Yesu da Uda Fisiagasu Hou Olelei
\par }
{\R (Ma:diu 19:1-12; Luge 16:18)

\par }{\PP \VerseOne{1}Amo soge yolesili, E da Yudia soge amola Yodane Hano na:iyado soge amoga doaga:i. Dunu bagohame da Ema gilisibiba:le, E da Ea hamonanu defele ilima olelelalu.


\par }{\PP \VS{2}Fa:lisi dunu da Yesuma dafama:ne ado ba:su hamomusa: misi dagoi. Ilia da Yesuma amane adole ba:i, “Dunu da idua fisiagamu da ninia Sema amo ganodini defeala:?”


\par }{\PP \VS{3}Yesu da ilima bu adole ba:i, “Mousese da adi sema adobela:?”


\par }{\PP \VS{4}\FTNT{*}{{\FR 10:4: }{\FT{Mousese ea Malasu 24:1-4; Ma:diu 5:31}}}Ilia da bu adole i, “Mousese da amane sia:i. ‘Uda amoma meloa dedene iasea, fisiagamu da defea!’ ”


\par }{\PP \VS{5}Be Yesu E amane sia:i, “Dilia dogo da ga:nasi hamoiba:le, Mousese da agoane olelei.

\VS{6}\FTNT{†}{{\FR 10:6: }{\FT{Mui 1:27, 5:2}}}Be Gode osobo bagade degabo hemoi, amo eso ganodini Gode da dunu amola uda hahamoi.

\VS{7}\FTNT{‡}{{\FR 10:7: }{\FT{Mui 2:24}}}Gode Ea Sia: da agoane dedei diala, “Amaiba:le, dunu da ea ada amola ea ame yolesili ea udama madelagimu.

\VS{8}Ela da da:i afadafa hamomu. Amaiba:le, ela da aduna hame be afadafa hamoi.

\VS{9}Gode da adi madelagisia, osobo bagade dunu ilia da hamedafa afafamu!”


\par }{\PP \VS{10}Fa:no, diasu ganodini, Yesu Ea fa:no bobogesu dunu da amo hou ea bai amo Ema adole ba:i.

\VS{11}\FTNT{§}{{\FR 10:11: }{\FT{Ma:diu 5:32; 1 Golidia 7:10-11}}}Yesu da ilima amane sia:i, “Nowa dunu ea uda fisiagale, eno lasea, e da inia uda adole lasu hamosa.

\VS{12}Amola amo defele, nowa uda amo da egoa fisiagasea, dunu enoma fisia, - amo uda da inia dunu adole lasu hamosa.”


\par }{\SHB Yesu da Mano Fonobahadi Ilia Gode Ea Hahawane Dogolegesu Lama:ne Sia:i
\par }
{\R (Ma:diu 19:13-15; Luge 18:15-17)

\par }{\PP \VS{13}Dunu eno da ilia mano fonobahadi amo Gode da hahawane dogolegele fidima:ne, Yesu da ilima Ea lobo ligisima:ne, amo Yesuma oule misi. Be Ea fa:no bobogesu dunu da hihini, ilia logo hedofai.

\VS{14}Be amo hou ba:beba:le, Yesu E mi hananewane sia:i, “Mano fonobahadi ilia nama doaga:mu da defea! Ilia logo mae hedofama! Gode Ea Hinadafa Hou da ilia:!”

\VS{15}\FTNT{**}{{\FR 10:15: }{\FT{Ma:diu 18:3}}}“Na da dilima dafawane sia:sa! Nowa dunu da mano fonobahadi ilia hou defele Gode Ea Hinadafa Hou hame lalegagusia, e da Gode Ea Hinadafa Hou hamedafa ba:mu.”


\par }{\PP \VS{16}Amalalu, E da mano fonobahadi ilia dialuma da:iya Ea lobo ligisili, Gode da ili hahawane dogolegele fidima:ne sia:i.


\par }{\SHB Bagade Gagui Dunu
\par }
{\R (Ma:diu 19:16-30; Luge 18:18-30)

\par }{\PP \VS{17}Yesu da bu logoga ahoanoba, dunu afae da hehenane, Ema doaga:le, muguni bugili, Ema amane adole ba:i, “Olelesu ida:iwane! Na da eso huluane Fifi Ahoanusu ba:ma:ne, adi hamoma:bela:?”


\par }{\PP \VS{18}Yesu da bu adole ba:i, “Di da abuliba:le dio ida:iwane Nama asulibala:? Gode Hina: fawane da ida:iwane gala.

\VS{19}\FTNT{††}{{\FR 10:19: }{\FT{Gadili Asi 20:12-16; Mousese ea Malasu 5:16-20}}}Di da Sema huluane dawa:, amo “Mae medole legema! Inia uda mae adole lama! Mae wamolama! Mae ogogoma! Liligi ogogolewane mae lama! Dia ada amola ame elama nodone asigima!”


\par }{\PP \VS{20}E bu adole i, “Olelesu! Amo sema na goihadiniga amola fa:no eso huluane nabawane hamoi dagoi.”


\par }{\PP \VS{21}Yesu da ea odagi ba:beba:le, ema asigi galu. E amane sia:i, “Afadafa fawane di da hamomu gala. Wali dia liligi bidi lale, amo muni lai amo hame gagui dunuma sagoma! Hebene ganodini noga:i liligi di da bagade ba:mu. Amasea, dia Nama fa:no bobogema!”

\VS{22}E da amo sia: nababeba:le, dialuma fili sa:ili, se nabawane asi. Ea liligi bagade gagui dawa:beba:le, da:i dioi.


\par }{\PP \VS{23}Yesu E sinidigili, Ea fa:no bobogesu dunuma amane sia:i, “Bagade gagui dunu ilia Gode Ea Hinadafa Hou amoga heda:su logo da ga:nasiwane ba:mu.”


\par }{\PP \VS{24}Yesu Ea ado ba:su dunu da Ea sia: nababeba:le, fofogadigi. Be Yesu da bu adole i, “Nagofelali! Gode Ea Hinadafa Hou amoga heda:su logo da ga:nasidafa.

\VS{25}Ga:mele e nusi ea efe heda:su gelaboga golili masunu da gasa bagade. Be bagade gagui dunu ea Gode Ea Hinadafa Hou heda:su logo gasa bagadeba:le, ga:mele ea nusi gelaboga golili ahoasu baligisa.”


\par }{\PP \VS{26}Amalalu, ilia da bagadewane fofogadigili, amane sia:i, “Logo hamedeiba:le, Gode da nowa dunu gaga:ma:bela:?”


\par }{\PP \VS{27}Ilima ba:le ga:le, Yesu E amane sia:i, “Osobo bagade dunu goe hou hamomu da hamedei. Be gasa bagade hou huludafa, Gode da hamomusa: dawa:.”


\par }{\PP \VS{28}Amalalu, Bida da Ema amane sia:i, “Ninia da Dima fa:no bobogemusa:, liligi gagui huluane fisi wea!”


\par }{\PP \VS{29}Yesu E bu adole i, “Na da dafawane sia:sa! Nowa dunu Nama amola Gode Ea sia: amoma asigiba:le, ea diasu, yolalali, ea aba, ea ame, ea ada, ea mano o ea soge amo fisisia,

\VS{30}e da osobo bagade esoga wali diasu, yolali, aba, eme, mano amola soge100agoane bu lamu. Eno dunu da ema higabeba:le, e da osobo bagadega se nabimu, be fa:no mabe esoga eso huluane Fifi Ahoanusu ba:mu.

\VS{31}\FTNT{‡‡}{{\FR 10:31: }{\FT{Ma:diu 20:16; Luge 13:30}}}Dunu bagohame waha fa:no agoane misi da bisili doaga:mu. Amola bagohame waha bisili misi da fa:no doaga:mu.”


\par }{\SHB Yesu Ea Bogomu Hou bu Olelei
\par }
{\R (Ma:diu 20:17-19; Luge 18:31-34)

\par }{\PP \VS{32}Yesu amola eno dunu Yelusaleme moilai bai bagadega doaga:musa: logoga ahoanoba, Yesu E bisili asi. Dunu huluane fa:no mabe, fofogadigili, beda:iwane ahoanu. Amalalu, Yesu da Ea fa:no bobogesu dunu la:ididili oule asili, Ema fa:no misunu hou ilima olelei.

\VS{33}E amane sia:i, “Ninia Yelusaleme moilai bai bagadega heda:be wea. Eno dunu da Na, Dunu Egefe, gobele salasu hina amola sema olelesu dunu ilima imunu. Amasea, ilia da Ema fofada:lalu, medole legema:ne sia:mu. Amasea, ilia da Dienadaile dunuma imunu.

\VS{34}Amasea, ilia da Ema oufesega:ne, defo adugagala:le, fegasuga fane, medole legemu. Be eso udianaga aligili, E da uhini wa:legadomu.”


\par }{\SHB Ya:mese amola Yone Ela Adole Ba:su
\par }
{\R (Ma:diu 20:20-28)

\par }{\PP \VS{35}Ya:mese amola Yone (Sebedi ea mano), da Yesuma misini, Ema amane sia:i, “Ani da Dima edegemusa: misi!”


\par }{\PP \VS{36}E bu adole ba:i, “Na da alima adi hamoma:bela:?”


\par }{\PP \VS{37}Ela da bu adole i, “Dia hadigi bu lasea, ani da afae dia lobodafaga, eno dia lobo fofadiga fima:ne, Dia ilegema!”


\par }{\PP \VS{38}\FTNT{§§}{{\FR 10:38: }{\FT{Luge 12:50}}}Be Yesu E bu adole i, “Alia mae dawa:iwane adole ba:sa! Na se nabimu faigelei agoane, ali amo se nabimu defele esalabala? Na ba:bodaise hamomu agoane, alia amola defele hamoma:bela:?”


\par }{\PP \VS{39}Ela da bu adole i, “Ma! Ani da defele esala!” Yesu E bu adole i, “Dafawane! Na faigelei manu, alia amola da manu. Amola Na ba:bodaise hamomu defele alia da ba:mu.

\VS{40}Be Na lobodafaga amola lobo fofadiga fimu dunu ilegemu, amo Na da hame dawa:. Gode Hi fawane da amo sogebi fima:ne dunu ela ilegei dagoi.”


\par }{\PP \VS{41}Eno ado ba:su dunu ilia da Ya:mese amola Yone ela adole ba:su nababeba:le, elama mi hanai galu.

\VS{42}\FTNT{***}{{\FR 10:42: }{\FT{Luge 22:25-26}}}Be Yesu da ilima misa:ne sia:ne, amane sia:i, “Dilia dawa:! Gode Ea Hou hame lalegagui fi dunu ilia ouligisu dunu da ilima gasa bagade hina hou hamonana.

\VS{43}\FTNT{†††}{{\FR 10:43: }{\FT{Ma:diu 23:11; Maga 9:35; Luge 22:26}}}Be dilia fi amo ganodini agoai hou da hame ba:mu. Nowa dunu e da dilia fi ilima hina bagade esalumusa: dawa:sea, e da dilia huluanema hawa: hamosu dunu agoane esalumu da defea.


\par }{\PP \VS{44}Amola nowa dunu da bisiliwane masunu dawa:sea, e da dilia mae bidi lale udigili hawa: hamosu dunu agoane esalumu da defea.

\VS{45}Bai Dunu Egefe, da dunu eno ilia Ema hawa: hamoma:ne, hame misi. Be eno dunu fidimusa: amola dunu bagohame ilia esalusu bu bidi lama:ne, E da bogomusa:, misi dagoi.


\par }{\SHB Yesu da Si Dofoi Dunu Badima:iase amo Uhinisi
\par }
{\R (Ma:diu 20:29-34; Luge 18:35-43)

\par }{\PP \VS{46}Ilia da Yeligou moilaiga doaga:le, baligi dagoi. Ea ado ba:su dunu amola eno dunu bagohame da Yesu sigi ahoanu. Ahoanoba, si dofoi dunu ea dio amo Badima:iase (Daimiase ea mano), logo bega: esalebe ba:i. Badima:iase da eso huluane udigili muni ima:ne edegesu.

\VS{47}Yesu (Na:salede dunu) ea mabe nababeba:le, Badima:iase da bagade wele sia:i, “Yesu! Da:ibidi Egefe! Nama asigima!”


\par }{\PP \VS{48}Be dunu bagohame da ea logo hedofale, ema gagabole sia:i. Be e da bu baligili wele sia:i, “Da:ibidi Egefe! Nama asigima!”


\par }{\PP \VS{49}Amalalu, Yesu logoga leluwane, amane sia:i, “Amo dunu Nama misa:ma!”

\par }{\LIB Amaiba:le ilia da Badima:iase ema amane sia:i, “Dia dogo denesima!

\par }{\LIB Wa:legadoma! E da dima misa:ne sia:sa.”


\par }{\PP \VS{50}Amasea, e da ea abula gisa:le, wa:legadole, hehenane, Yesuma doaga:i.


\par }{\PP \VS{51}Yesu da ema amane adole ba:i, “Na dima adi hamoma:bela:?”

\par }{\LIB Si wadela:i dunu da bu adole i, “Olelesu! Na da bu ba:mu hanai galebe!”


\par }{\PP \VS{52}Amalalu, Yesu da ema amane sia:i, “Defea! Di hahawane laloma! Dia dafawaneyale dawa:beba:le, uhi dagoi.” Badima:iase ea si da hedolole fadegai dagoi. Amalalu, Yesu da logoga ahoanoba, e da Ema fa:no bobogei.




\par }\Chap{11}{\SH Yesu E hahawane, Hinawane, Yelusaleme moilai bai bagadega Doaga:i
\par }
{\R (Ma:diu 21:1-11; Luge 19:28-40; Yone 12:12-19)

\par }{\PP \VerseOne{1}Yesu amola ea ado ba:su dunu Yelusaleme moilai bai bagadega doaga:musa: asili, moilai aduna amo Bedefage amola Bedani gadenenewane doaga:le, Olife Goumiga doaga:i. Yesu da Ea ado ba:su dunu aduna E bisimusa: asunasi.

\VS{2}E da elama amane sia:i, “Amo moilai ania midadi diala, amoga asili, golili sa:ili, ania da dougi ea mano amoma dunu da hame fila heda:i, amo bagelesi ba:mu. Amo ea bagelesi fadegale, dougi mano Nama oule misa.

\VS{3}Eno dunu da alia logo hedofamusa: gagabole sia:sea, ali agoane sia:ma, `Hina da amo dougi Ema hawa: hamomusa:gini lamu. Amasea, E da hedolo dima bu asunasimu!’ ”


\par }{\PP \VS{4}Amalalu, asili, ela da dougi ea mano moilai logo holei gadenene logoga bagesi ba:i.


\par }{\PP \VS{5}Ela da amo ea bagelesi fadegalaloba, ouligisu dunu lelu amo elama amane adole ba:i, “Ali da abuliba:le dougi mano ea bagelesi fadegasala:?”

\VS{6}Amalalu, ela da Yesu Ea olelei bu adole i. Amalalu, ilia da gagaboi sia: yolesi.

\VS{7}Ela da dougi ea mano Yesuma oule misi. Ilia da ilia abula dougi ea baligi da:iya ligisi. Yesu da amo dougi da:iya fila heda:i.

\VS{8}Dunu bagohame da ilia abula fadegale, logoga ligisisi. Eno da sogega asili, ifa amoda damuni, amo amola logoga ligisi.

\VS{9}\FTNT{*}{{\FR 11:9: }{\FT{Gesami Hea:su 118:25-26}}}Amalalu, dunu bagohame bisili, eno Yesuma fa:no bobogele, huluane bagadewane nodone sia:nanu, “Godema nodoma! Gode da Hina Gode Ea Dio laiwane misi Dunu Ema hahawane dogolegele hamomu da defea!

\VS{10}Ninia ada Da:ibidi ea ouligibi hou da misunu. Gode da amo hahawane dogolegele imunu! Godema nodone sia:ma!”

\VS{11}Amalalu, Yesu da Yelusaleme moilai bai bagadega doaga:i. E da Debolo Diasuga golili sa:ili, liligi huluane ba:i dagoi. Be gasimuba:le, E amola Ea ado ba:su dunu fagoyale gala da Bedani moilaiga asi.


\par }{\SHB Yesu da Figi Ifa amoma Gagabusu Aligima:ne Sia:i
\par }
{\R (Ma:diu 21:18-19)

\par }{\PP \VS{12}Golale, hahabe, ilia Bedani moilai yolesili, logoga ahoanoba, Yesu da ha:i nabi.


\par }{\PP \VS{13}E da figi ifa sogebi fonobahadi sedade amoga lelebe ba:i. E da amoga ha:i manu faimusa: asi. Be figi ea ha:i manu legesu eso da hame doaga:beba:le, E da lubi fawane ba:i.

\VS{14}Amaiba:le, Yesu da amo figi ifama amane sia:i, “Dia ha:i manu amo dunu ilia da hobea hamedafa manu!” Ea ado ba:su dunu ilia da amo sia: nabi dagoi.


\par }{\SHB Yesu da Debolo Diasu Doga:i
\par }
{\R (Ma:diu 21:12-17; Luge 19:45-48; Yone 2:13-22)

\par }{\PP \VS{15}Ilia da Yelusaleme moilai bai bagadega doaga:le, Debolo Diasu ganodini golili sa:i. Yesu da muni bidi lasu dunu huluane gadili se fasi. E da bidi lasu hamosu dunu ilia fafai amola sio bidi lasu dunu ilia fisu delegili fasi.

\VS{16}E da dunu amo da Debolo Diasu gagoi ganodini liligi gisawane ahoasu, ilia logo hedofai dagoi.

\VS{17}\FTNT{†}{{\FR 11:17: }{\FT{Aisaia 56:7; Yelemaia 7:11}}}E da dunu huluanema sia: olelei, amane, “Gode Sia: da agoane dedei diala, `Na diasu da dunu fifi asi gala ilia sia:ne gadosu diasu gala!’ Be dilia da amo wamolasu dunu ilia wamoaligisu diasu agoane hamoi dagoi.”


\par }{\PP \VS{18}Gobele salasu hina dunu amola sema olelesu dunu da amo sia: nabaloba, Yesu medole legemu logo hogoi helei. Be dunu huluane da Yesu Ea olelei nababeba:le bagadewane fofogadigi. Amaiba:le, gobele salasu amola sema olelesu dunu da Yesuba:le beda:i galu.


\par }{\PP \VS{19}Daeya doaga:loba, Yesu amola Ea ado ba:su dunu da Yelusaleme moilai bai bagade yolesili asi.


\par }{\SHB Figi Ifa ea Olelesu
\par }
{\R (Ma:diu 21:20-22)

\par }{\PP \VS{20}Golale, hahabe, ilia da logoga ahoanoba, figi ifa ea amoda amola lubi huluane da bioi dagoi ba:i.

\VS{21}Bida da aya hamoi bu dawa:beba:le, Yesuma amane sia:i, “Hina! Ba:ma! Amo figi ifa Di da gagabusu aligima:ne sia:i, amo da bioi dagoi.”

\VS{22}Yesu da bu adole i, “Gode Ea hou dafawaneyale dawa:ma!

\VS{23}\FTNT{‡}{{\FR 11:23: }{\FT{Ma:diu 17:20; 1 Golidia 13:2}}}Na da dilima dafawane sia:sa! Nowa da mae asaboiwane be dafawaneyale dawa:iwane amo agolo amoma agele, bu hanoa sa:ima:ne sia:sea, amo hou hamoi dagoi e da ba:mu.

\VS{24}Amaiba:le, Na da dilima sia:sa! Dilia sia:ne gadosea, adi liligi adole ba:sea, dilia asigi dawa:su ganodini amo liligi da lai dagoiyale dafawaneyale dawa:sea, dilia da amo liligi lamu.

\VS{25}\FTNT{§}{{\FR 11:25: }{\FT{Ma:diu 6:14-15}}}Amola dilia wa:legadole, Godema sia:ne gadosea, dilia eno dunuma ougi galea, goe dunu ea wadela:i hou gogolema:ne olofoma. Dilia agoane hamosea, dilia Ada muagado esala da dilia wadela:i hou gogolema:ne olofomu.

\VS{26}Be dilia da eno dunu ilia wadela:i hou hame gogolema:ne olofosea, dilia Ada muagado esala da dilia wadela:i hou hame gogolema:ne olofomu.”


\par }{\SHB Yesu Ea Ouligibi Hou
\par }
{\R (Ma:diu 21:23-27; Luge 20:1-8)

\par }{\PP \VS{27}Amalalu, ilia da Yelusaleme moilai bai bagadega doaga:i. Yesu da Debolo Diasu ganodini lalaloba, gobele salasu hina dunu, sema olelesu dunu amola asigilai dunu da Ema doaga:i.

\VS{28}Ilia da Ema amane adole ba:i, “Ninima adoma! Dia hou da abuliba:le agoane hamonanebela:? Nowa da Di ilegeiba:le, Di da agoane hamosala:?”


\par }{\PP \VS{29}Yesu E bu adole i, “Na amola da dilima afadafa adole ba:su gala. Nama dabe adole ima!

\VS{30}Yone Ba:bodaise e da hanoga fane salasu hamoma:ne, nowa ilegebela:? Gode da ilegebela:? o osobo bagade dunu fawane adobela:?”


\par }{\PP \VS{31}Amalalu, ilia gilisili bu adole ima:ne sia: dasu agoane, “Ninia da Gode adoiba:le e hamosu amo sia:sea, E da agoane sia:mu, `Dilia abuliba:le dafawaneyale hame dawa:bala?’

\VS{32}Be ninia da osobo bagade dunu adoiba:le, Yone e ba:bodaise hamoi sia:sea,” (Dunu huluane ilia da Yone da balofede dunudafa dawa:beba:le, ilia da Yu dunuba:le beda:i galu.)

\VS{33}Amaiba:le ilia da Yesuma bu adole i, “Yone Ba:bodaise hanoga fane salasu hamoma:ne ilegesu dunu ninia hame dawa:.” Yesu da ilima amane sia:i, “Na amola nowa ea ilegebeba:le na gasa bagade hou hamosa, Na da dilima hame olelemu.”




\par }\Chap{12}{\SH Waini Sagai Hawa: Hamosu Dunu Fedege Sia:.
\par }
{\R (Ma:diu 21:33-46; Luge 20:9-19)

\par }{\PP \VerseOne{1}\FTNT{*}{{\FR 12:1: }{\FT{Aisaia 5:1-2}}}Yesu da fedege sia: ilima amane olelei, “Dunu afae da waini sagai bugili, noga:le gagole, waini fage dabasu diasu hamomusa:, uli dogoi. Amo bugi noga:le sosodo aligima:ne, e da diasu sedade gagagula heda:i. E da eno ouligisu dunu ilima waini bugi ouligima:ne sia:nanu, soge badilia asi.

\VS{2}Waini faimu eso da doaga:beba:le, e da amo ouligisu dunuma ea dabe lamusa:, ea hawa: hamosu dunu asunasi.

\VS{3}Be hawa: hamosu dunu bidi lala asi doaga:beba:le, ouligisu dunu ilia da e gasawane gaguli, fegasuga fane, dabe mae iawane se fasi.

\VS{4}E da eno hawa: hamosu dunu ilima asunasi. Be ilia da amo dunu ea dialuma fane, ema wadela:le hamoi.

\VS{5}E da eno dunu asunasi. Be ilia da amo dunu medole legei. E da eno bagohame asunasiba:le, mogili ilia fai, mogili ilia medole legei dagoi.

\VS{6}Be dunu afadafa esalu. Amo da ea dogolegei manodafa. Amalalu, e da ea dogolegei dunu mano asunasi. E da agoane dawa:i, “Ilia da na manodafa hahawane ba:mu!”

\VS{7}Be waini sagai ouligisu dunu ilia da amane sia: dasu, “Hina ea mano manebe goea! E da hobea soge huluane lamu. Amaiba:le, amo dunu ninia medole legele, ea nana huluane ninia fawane lamu.”

\VS{8}Amalalu, ilia da hina ea mano gaguli, medole legele, waini sagai amo gadili ha:digi.


\par }{\PP \VS{9}Amaiba:le, waini sagai hina da adi hamoma:bela:? E da misini, wadela:i ouligisu dunu medole legele, ea waini sagai ouligisu hou eno dunuma imunu.

\VS{10}\FTNT{†}{{\FR 12:10: }{\FT{Gesami Hea:su 118:22-23}}}Dilia Gode Sia: Dedei idibala:? Na agoane dawa:. Dilia da idi dagoi. Amo sia:,

\par }{\LIB `Diasu gagusu dunu da igi afae higa:iba:le yolesi.

\par }{\LIB Be wali amo igi da mimogo hamoiba:le,

\par }{\LIB igi eno huluane baligisa.


\par }{\PP \VS{11}Gode da amo hou hamoiba:le,

\par }{\LIB ninia fofogadigili nodone ba:sa,’ ”


\par }{\PP \VS{12}Yu ouligisu dunu da Yesu afugili gagulaligimusa: dawa:i galu. Bai amo fedege sia: da ilia hou olelei, amo ilia da dawa:i galu. Be ilia da eno dunu gilisi ilima beda:iba:le, yolesili asi.


\par }{\SHB Su Lidisu Adole Ba:su
\par }
{\R (Ma:diu 22:15-22; Luge 20:20-26)

\par }{\PP \VS{13}Ilia da Yesuma sia:ga sani agoane hamomusa:, Fa:lisi dunu amola Helode ea fidisu dunu amo Yesuma asunasi.

\VS{14}Amo da Ema doaga:le, amane sia:i, “Olelesu! Dia hou da moloidafa ninia dawa:. Di da osobo bagade dunu mae dawa:le, Gode Ea hou fawane olelesa. Ninima adoma! Su lidisu muni amo Gamane Hina Sisa ema iabe da ninia Sema wadela:sala:? Amo imunu da defea o defea hamela:?”


\par }{\PP \VS{15}Be Yesu da ilia ogogosu hou dawa:beba:le, ilima amane sia:i, “Dilia abuliba:le Na saniga sa:ima:ne, Na hou ado ba:sala:? Dilia silifa muni fage Na ba:ma:ne olema!”


\par }{\PP \VS{16}Ilia da muni fage afae gaguli misi. Yesu da ilima amane adole ba:i,

\par }{\LIB “Amoga dedei da nowa ea odagi amola nowa ea dio dedebela:?”

\par }{\LIB Ilia bu adole i, “Sisa!”


\par }{\PP \VS{17}Amalalu, Yesu E amane sia:i, “Defea! Dilia Sisa ema imunu liligi hima ima! Be dilia Godema imunu liligi Hima ima!”

\par }{\LIB Ilia da Eba:le bagadewane fofogadigi.


\par }{\SHB Bogoi Uhini wa:legadosu Hou
\par }
{\R (Ma:diu 22:23-33; Luge 20:27-40)

\par }{\PP \VS{18}\FTNT{‡}{{\FR 12:18: }{\FT{Asunasi Dunu Ilia Hou 23:8}}}Sa:diusi dunu fi da agoane dawa:sa. Osobo bagade dunu da bogosea, ilia da bu hame wa:legadosa. Sa:diusi dunu mogili da Yesuma doaga:le, Ema amane adole ba:i,


\par }{\PP \VS{19}\FTNT{§}{{\FR 12:19: }{\FT{Mousese ea Malasu 25:5}}}“Olelesu! Mousese da ninima hamoma:ne sia: amane dedei, ‘Dunu da mano hame lalelegeiwane bogosea, ea ola eya da ea didalo lale, amo ea mano lalelegesea da musa: bogoi amo buga:i ilia sia:sa.

\VS{20}Eso afaega, dunu da dunu mano fesuale galu. Magobo mano da uda lale, be mano mae lalelegeiwane bogoi.

\VS{21}Amalalu, magobo mano bogoi amo ea eya da ea didalo hi lai. E amola mano mae lale bogoi. Eno eya amola da ea didalo lale, e amola agoane bogoi.

\VS{22}Amalalu, fesuale huluane agoane hamoi. Uda da dunu fesuale amoga lai dagoi, be mano hame lalelegei. Fa:no, amo uda amola da bogoi.


\par }{\PP \VS{23}Osobo bagade bogoi dunu huluane da Bogoi Wa:lesisu Eso amoga uhini wa:legadosea, amo uda da dunu fesuale amoga lai dagoiba:le, e da nowa dunu ea uda esaloma:bela:?”


\par }{\PP \VS{24}Yesu E bu adole i, “Dilia da Gode Sia: Dedei amola Gode Ea Gasadafa Hou hame dawa:beba:le, giadofale dawa:!

\VS{25}Be Bogoi Wa:lesisu Eso amoga, dunu da uda hame lamu amola uda da gawa hame fimu. Dunu amola uda huluane da gilisili Hebene a:igele fi amo defele ba:mu.

\VS{26}\FTNT{**}{{\FR 12:26: }{\FT{Gadili Asi 3:6}}}Be dilia bogoi uhini wa:legadosu hou dawa:musa:, Mousese ea sia: dedei dawa:ma. Mousese da ifa nei amo hame susai ba:loba, Gode da ema amane sia:i, “Na da A:ibalaha:me ea Gode esala amola Aisage ea Gode esala amola Ya:igobe ea Gode esala!”

\VS{27}Gode da ilia Gode esala Hi da sia:beba:le, ilia da hame bogoi esala amo ninia dawa:. Gode da bogoi dunu ilia Gode hame be esalebe dunu ilia Gode! Dilia da dafawane giadofale dawa:sa!”


\par }{\SHB Gode Ea Hamoma:ne Sia:i Baligi Bagadedafa
\par }
{\R (Ma:diu 22:34-40; Luge 10:25-28)

\par }{\PP \VS{28}\FTNT{††}{{\FR 12:28: }{\FT{Luge 10:25-28}}}Sema olelesu dunu afae da amogawi esalu. E da amo sia: dasu nabi dagoi. E da Yesu da Sa:diusi dunuma noga:le adole iabe ba:i dagoi. Amaiba:le, e da Yesuma amane adole ba:i, “Hamoma:ne Sia:i baligili bagadedafa da habola:?”


\par }{\PP \VS{29}\FTNT{‡‡}{{\FR 12:29: }{\FT{Mousese ea Malasu 6:4-5}}}Yesu E bu adole i, “Bisili Hamoma:ne sia:i da amo, ‘Isala:ili fi nabima! Hina Gode da ninia Gode afadafa fawane.

\VS{30}Dilia dogoga, dilia a:silibuga, dilia asigi dawa:suga amola dilia gasaga, Godema asigima!’

\VS{31}\FTNT{§§}{{\FR 12:31: }{\FT{Gobele Salasu 19:18}}}Amo bagia, Hamoma:ne Sia:i bagade da amane diala, ‘Dilia da:i hodo amoma asigi hou defele, dilia na:iyadoma asigima.’ Amo Hamoma:ne Sia:i aduna da baligi bagadedafa. Eno Hamoma:ne Sia:i da amo aduna hame baligisa.”


\par }{\PP \VS{32}\FTNT{***}{{\FR 12:32: }{\FT{Mousese ea Malasu 4:35}}}Sema olelesu dunu da Yesuma bu adole i, “Defea Olelesu! Di da noga:le sia:i! Gode da afae fawane eno hame. Di da dafawane sia:i.

\VS{33}\FTNT{†††}{{\FR 12:33: }{\FT{Hosia 6:6}}}Amola ninia dogoga, ninia asigi dawa:suga amola ninia gasaga Godema asigimu da defea. Amola ninia asigi hou ninia da:i hodo amoma asigi hou defele, ninia na:iyadoma asigimu da defea. Amo hou da Godema ohe fi medole legele, gobele salasu hou huluane bagadewane baligisa.”


\par }{\PP \VS{34}Amo Sema olelesu dunu da dawa:iwane adole iabe, amola Yesu da amo ba:beba:le, Yesu da ema amane sia:i, “Di da Gode Ea Hinadafa Hou gadenene lela.”

\par }{\LIB Amo fa:no, eno dunu da beda:iba:le, Yesuma bu hame adole ba:i.


\par }{\SHB Mesaia da Nowa Ea Mano
\par }
{\R (Ma:diu 22:41-46; Luge 20:41-44)

\par }{\PP \VS{35}Yesu da Debolo Diasu ganodini olelelaloba, E amane adole ba:i, “Sema olelesu dunu da abuliba:le Mesaia da Da:ibidi ea aowa fawane olelesala:?

\VS{36}\FTNT{‡‡‡}{{\FR 12:36: }{\FT{Gesami Hea:su 110:1}}}Gode Ea A:silibu Hadigidafa Gala olelebeba:le, Da:ibidi hi da amane sia:i,

\par }{\LIB ‘Hina Gode da na Hina Gode Ema amane sia:i,

\par }{\LIB ‘Na lobodafadili fima.

\par }{\LIB Dia emoga osa:le heda:ma:ne,

\par }{\LIB Na da dia ha lai dunu hasalasimu.’


\par }{\PP \VS{37}Da:ibidi hi da Mesaiama Hina Gode Dio asuli. Amaiba:le, E da Da:ibidi ea aowa fawane hame!” Dunu huluane da amo sia: hahawane nabi.


\par }{\SHB Yesu da Sema Olelesu Dunu ilia Hou Dawa:ma:ne, Sisasu Olelei
\par }
{\R (Ma:diu 23:1-36; Luge 20:45-47)

\par }{\PP \VS{38}Dunu bagohame ilima olelelaloba, Yesu E amane sia:i, “Dilia Sema olelesu dunu ilia hou dawa:ma! Ilia da abula sedadedafa salawane, bidiga lama:ne diasuga ahoa. Ilia da dunu eno ilima nodone begudumu hanai gala.

\VS{39}Ilia da sinagoge diasu ganodini, fisu ida:iwane hedolo lasa. Ilia da lolo nasu amoga ahoasea, fisu noga:i amoga hedolo fisa.

\VS{40}Ilia da didalo ea labe hedolo wamolasa. Ilia da ogogolewane, sedadewane sia:ne gadosu hiougisa. Ilia se iasu da bagadewane baligimu.”


\par }{\SHB Didalo Ea Godema Iasu
\par }
{\R (Luge 21:1-4)

\par }{\PP \VS{41}Yesu da Debolo Diasu muni salasu gadenenewane lelu. E da dunu bagohame muni amoga salalebe ba:i. Bagade gagui dunu bagohame da muni bagade sali.


\par }{\PP \VS{42}Amalalu, hame gagui didalo afae da misini, muni fage fonobahadi aduna, 2 doea agoane muni salasu ganodini sali.

\VS{43}Amo hou ba:beba:le, Yesu da Ea ado ba:su dunuma misa:ne sia:i. E da ilima amane sia:i, “Amo hame gagui didalo ea iasu da eno dunu huluane ilia iasu amo baligi dagoi.

\VS{44}Ilia da bagade gaguiba:le, ilia hame hanai liligi la:idi fawane iasu. Be amo didalo da hame gagui, be e da ea labe huluanedafa i.”




\par }\Chap{13}{\SH Yesu da Debolo Ea Mugulumu Eso Olelei
\par }
{\R (Ma:diu 24:1-2; Luge 21:5-6)

\par }{\PP \VerseOne{1}Yesu da Debolo Diasu yolesili, Ea ado ba:su dunu afae da Ema misini, amane sia:i, “Olelesu! Ba:ma! Diasu amola igi ida:iwane goea.”


\par }{\PP \VS{2}Yesu E bu adole i, “Dafawane! Diasu noga:le ba:ma! Be hobea, amo diasu da mugulubiba:le, igi afae igi eno da:iya ligisi dialebe da hamedafa ba:mu.”


\par }{\SHB Se Nabasu Hou da Doaga:mu
\par }
{\R (Ma:diu 24:3-14; Luge 21:7-19)

\par }{\PP \VS{3}Debolo Diasu amo na:iyadodili da Olife Goumi dialebe ba:i. Yesu da Olife Goumia esalu. Bida, Ya:mese, Yone, amola A:dalu da wamowane Yesuma misini, amane adole ba:i,

\VS{4}“Amo hou da habogala doaga:ma:bela:? Amo hou doaga:mu gadenesea, ninia da adi dawa:digima:ne olelesu ba:ma:bela:?”


\par }{\PP \VS{5}Yesu da ilima amane sia:i, “Dilia noga:le sosodo aligima! Dunu eno da dilima ogogosa:besa:le dawa:ma:i!.

\VS{6}Dunu bagohame da misini, “Na da Gelesu!” ilia da sia:mu. Dunu eno bagohame da giadofale ilia sia: dafawaneyale dawa:mu.

\VS{7}Dilia da gegesu amola gegesu fada:i sia: bagohame nabimu. Be mae beda:ma! Amo hou da doaga:mu, be soge wadela:mu eso da asa.

\VS{8}Dunu fi da heda:le, dunu fi enoma bagadewane gegenanumu. Soge eno amola soge eno da ha: bagade ba:mu. Bebeda:nima bagohame amola ba:mu. Goe da osobo bagade se nabasu hou ea muni hamosu agoane ba:mu. Uda da mano lalelegemu gadenesea, fedege agoane, amo se nabasu defele da ba:mu.


\par }{\PP \VS{9}\FTNT{*}{{\FR 13:9: }{\FT{Ma:diu 10:17-20; Luge 12:11-12}}}Be dilia dawa:ma! Eno dunu da dili fofada:musa:, afugili oule masunu. Ilia da sinagoge diasu ganodini dili famu. Be dilia da Gode Ea Sia: Ida:iwane ilima olelemusa:, ouligisu dunu amola hina bagade dunu ilima fofada:musa: doaga:mu.


\par }{\PP \VS{10}Be hidadea, soge wadela:mu eso mae doaga:le, Na fi dunu da olelebeba:le, dunu fifi asi gala huludafa da Gode Ea Sia: Ida:iwane nabimu.

\VS{11}Be ilia da dili afugili, fofada:musa: gagulaligisia, dilia fofada:su dunuma sia:muba:le, mae da:i dioma. Amo esoga, dilia dogo ganodini sia:musa: dawa:sea, sia:ma. Be dilia lafidili sia:sea, amo sia: da dilia sia: hame be Gode Ea A:silibu Hadigidafa Gala amo Hi fawane da dilia lafidili sia:mu.

\VS{12}Dunu mogili da ilia olalali hohonone, ouligisu dunu medole legema:ne ilima imunu. Eda da ea mano bogoma:ne, hohonone, ouligisu dunuma imunu. Mano ilia wa:legadole, ilia eda amola ame medole legema:ne, hohonone, ouligisu dunuma imunu.

\VS{13}\FTNT{†}{{\FR 13:13: }{\FT{Ma:diu 10:22}}}Dilia da Na hou lalegaguiba:le, dunu huluane da dili higamu. Be nowa da mae yolele, soge wadela:mu eso amoga doaga:sea, e da Gode Ea gaga:su hou ba:mu.


\par }{\SHB Wadela:i Bagade Liligi
\par }
{\R (Ma:diu 24:15-28; Luge 21:20-24)

\par }{\PP \VS{14}\FTNT{‡}{{\FR 13:14: }{\FT{Da:niele 9:27, 11:31, 12:11}}}Be Wadela:i Bagade liligi, amo sema sogebi ganodini lelebe ba:sea (Idisu dunu! Dilia noga:le dawa:ma!), Yudia soge dunu ilia goumiga doaga:musa: hobeama:ma!


\par }{\PP \VS{15}\FTNT{§}{{\FR 13:15: }{\FT{Luge 17:31}}}Nowa dunu da diasu da:iya gadodili dabuagado esalea, e da ea diasu ganodini ea liligi lamusa: maedafa masa:ma.

\VS{16}Nowa dunu da odagiaba esalea, ea diasuga abula lala bu sinidigili maedafa masa:ma.

\VS{17}Amo eso ganodini, uda da abula agui galea, amola uda ilia mano dodo nanebe, ilia da se bagade nabimu.

\VS{18}Dilia hobeale masunu eso da anegagi esoga mae ba:ma:ne, Godema sia:ne gadoma.

\VS{19}\FTNT{**}{{\FR 13:19: }{\FT{Da:niele 12:1; Wamolegei Sia: Olelesu 7:14}}}Amo eso ganodini se nabasu bagadedafa ba:mu. Gode osobo bagade hahamone, fa:no se nabasu eno huluane, amo eso da baligimu. Amola gowane eso da bu hame ba:mu.

\VS{20}Be Gode da amo se nabasu eso hame hedofamu ganiaba, dunu huluane da bogogia:la:loba. Be Gode Ea ilegei dunuma asigiba:le, E da amo eso hedofamu.


\par }{\PP \VS{21}Amo esoga, eno dunu da dilima amane sia:mu, `Ba:ma! Gelesu da goea’ o `E da goegawi esala!’ Amo sia: mae nabima.

\VS{22}Ogogosu Mesaia dunu amola ogogosu balofede dunu da heda:le, gasa bagade musa: hame ba:su hou hamomu. Amaiba:le, Gode Ea ilegei dunu da amo wadela:i dunuma gadenenewane fa:no bobogemusa: dawa:mu.

\VS{23}Be dilia sosodo aligima! Bai Na da wali amo hou mae doaga:iwane dilima fa:no misunu hou huluane olelei dagoi.


\par }{\SHB Dunu Egefe Ea Bu Misunu Eso
\par }
{\R (Ma:diu 24:29-31; Luge 21:25-28)

\par }{\PP \VS{24}\FTNT{††}{{\FR 13:24: }{\FT{Aisaia 13:10; Youele 2:10, 2:31, 3:15; Wamolegei Sia: Olelesu 6:12; Isigiele 32:7;}}}Amo esoga, se nabasu eso fa:no agoane, eso ea hadigi da afadenene bu gasi agoane ba:mu. Oubi amola da hame hadigimu.

\VS{25}\FTNT{‡‡}{{\FR 13:25: }{\FT{Aisaia 34:4; Wamolegei Sia: Olelesu 6:13; Youele 2:10}}}Gasumuni huluane da muga sa:ili, mu ganodini liligi huluane da bagadewane ugugumu.

\VS{26}\FTNT{§§}{{\FR 13:26: }{\FT{Da:niele 7:13; Wamolegei Sia: Olelesu 1:7}}}Amasea, osobo bagade dunu huludafa da Dunu Egefe hadigi amola gasa bagade hamoi, mumobi ganodini manebe ba:mu.

\VS{27}Amasea, E da Ea a:igele dunu ili asunasili ga (north), ga (south), guma:goe amola gusugoe osobo bagade ea dibiga eno dibiga amoga hogole ba:loba, ilia da Gode Ea ilegei dunu huluane lidimu.


\par }{\SHB Figi Ifa ea Olelesu
\par }
{\R (Ma:diu 24:32-35; Luge 21:29-33)

\par }{\PP \VS{28}Figi ifa fedege olelesu sia: dawa:ma. Maga:me heda:le, lubi lasea, esoi bagade da gadenesa galebe dilia dawa:.

\VS{29}Amaiba:le, dilia da Na olelei liligi ba:sea, ilegei eso da gadenesa galebe dawa:ma. E da logo holeiga doaga:i dagoi, amo dawa:ma.

\VS{30}Na dilima dafawane sia:sa! Waha esalebe dunu mogili da mae bogole, amo hou huluane ba:mu.

\VS{31}Muagado amola osobo bagade da mugululi, hamedafa ba:mu. Be na sia: da mae mugululi, dialalalumu.


\par }{\SHB Dunu huluane da Yesu E Bu Misunu Eso Hame Dawa:
\par }
{\R (Ma:diu 24:36-44)

\par }{\PP \VS{32}\FTNT{***}{{\FR 13:32: }{\FT{Ma:diu 24:36}}}Be dunu huluane da Na bu misunu ilegei eso hame dawa:. A:igele dunu amola Na da hame dawa:. Ada Gode Hi fawane dawa:.

\VS{33}Be sosodo aligima amola ha:esaloma! Bai eso ilegei dilia hame dawa:beba:le!

\VS{34}\FTNT{†††}{{\FR 13:34: }{\FT{Luge 12:36-38}}}Amo misunu liligi da dunu e badilia ga sogega masunu agoane. Ea diasu yolesimuba:le, e da ea hawa: hamosu dunuma ea diasu noga:le ouligima:ne amola ea hawa: hamoma:ne sia:sa. Diasu logo ouligisu dunuma, logo noga:le ouligima:ne e da sia:sa.

\VS{35}Amaiba:le dilia dawa:ma:i! Diasu hina ea bu misunu ilegei olelei amo dilia hame dawa:. Amabela:? Daeya, gasimogoa, gagala ga:be galu, hahabe o habogala doaga:ma:bela:?

\VS{36}E doaga:le, dilia golai dialebe ba:sa:besa:le, dawa:ma:i!

\VS{37}Na dilima sia:i, amowane na da osobo bagade dunu huluanema sia:sa. Sosodo aligima!”




\par }\Chap{14}{\SH Ilia da Yesu Medomusa: Dawa:i
\par }
{\R (Ma:diu 26:1-5; Luge 22:1-2; Yone 11:45-53)

\par }{\PP \VerseOne{1}\FTNT{*}{{\FR 14:1: }{\FT{Gadili Asi 12:1-27}}}Eso aduna aligili, Baligisu Lolo Nasu amola Agi ga:gi (Yisidi Hame sali) Lolo Nasu da doaga:mu galu. Gobele salasu hina amola sema olelesu dunu da Yesu medomusa:, logo wamowane hogoi helelalu.

\VS{2}Be ilia da amane sia:i, “Dunu huluane gilisili gegesa:besa:le, Lolo Nasu eso amoga ninia hame fuga:mu.”


\par }{\SHB Uda da Bedani Diasuga Gabusiga: Manoma Yesu Ea Dialumaga Sogadigi
\par }
{\R (Ma:diu 26:6-13; Yone 12:1-8)

\par }{\PP \VS{3}\FTNT{†}{{\FR 14:3: }{\FT{Luge 7:37-38}}}Yesu da Bedani moilaiga doaga:sea, E da lebolosi oloi dunu amo ea dio Saimone, ea diasuga ha:i naha esalu. Uda afae da misini, e da igiga hamoi ganagu gagui amo goudane, manoma gabusiga: gala Yesu Ea dialuma da:iya sogadigi. Amo manoma da muni bagade liligi, ea dio amo ‘nade.’

\VS{4}Be eno dunu da mi hanane gilisili amane sia: dasu, “Gabusiga: manoma da abuliba:le udigili ha:digibala:?

\VS{5}Amo gabusiga: manoma bidi lale, 300 Gina lale, amo muni hame gagui dunuma imunu da defea galu!”


\par }{\PP \VS{6}Be Yesu E amane sia: “Yolema! Dilia da abuliba:le e se nabima:ne, sia: dalula:? E da Nama ida:iwane hamoi.

\VS{7}\FTNT{‡}{{\FR 14:7: }{\FT{Mousese ea Malasu 15:11}}}Dilia da hame gagui dunu eso huluane ba:sa. Eso huluane ilima fidisu logo da diala. Be dilia da Na hobea hame ba:mu.

\VS{8}E da ea gasa defele hamoi dagoi. E da Na bogomu asigiba:le, Na da:i hodo legema:ne, hidadea hamoi dagoi.

\VS{9}Na da dilima dafawane sia:sa! Osobo bagadega soge huluanedafa amoga dunu ilia da na sia: ida:iwane olelesea, ilia da amo uda dawa:ma:ne, ea hou Nama waha hamoi olelemu,”


\par }{\SHB Yudase da Yesu Hohonomu Sia:i
\par }
{\R (Ma:diu 26:14-16; Luge 22:3-6)

\par }{\PP \VS{10}Amalalu, Yesu Ea ado ba:su dunu afadafa ea dio amo Yudase, (eda dio da Isaga:liode), da ado ba:su dunu fagoyale yolesili, gobele salasu hina dunuma doaga:le, e da Yesu ilima hohonoma:ne sia:i.

\VS{11}Ilia da ea sia: hahawane nabi. Ilia da ema muni imunu sia:i. Amalalu, Yudase da Yesu ilima hohonomusa: logo hogoi helei.


\par }{\SHB Yesu amola Ea Fa:no Bobogesu Dunu da Baligisu Lolo Mai
\par }
{\R (Ma:diu 26:17-25; Luge 22:7-14,21-23; Yone 13:21-30)

\par }{\PP \VS{12}Agi ga:gi yisidi hame sali, amo Lolo Nasu esoga, Isala:ili dunu ilia Baligisu Eso dawa:musa:, sibi medole legele nasu. Yesu Ea fa:no bobogesu dunu da Yesuma amane sia:i, “Ninia habidili Baligisu Lolo Manusa: hahamoma:bela:?”


\par }{\PP \VS{13}Yesu da ado ba:su dunu aduna asunasi. E da elama amane sia:i, “Alia da diasuga doaga:le, dunu da ganagu hano di gaguli ahoanebe ba:mu. E fa:no bobogele,

\VS{14}e da adi diasuga golili dasea, amo diasu ea edama amane sia:ma, ‘Olelesu E amane sia:sa, Na amola Na ado ba:su dunu Baligisu Lolo Nasu hamomusa:, lolo Nasu sesei olema!’


\par }{\PP \VS{15}Amasea, e da diasu gadodili sogebi sesei bagade, liligi momagei amola defele hahamoi, alima olemu. Amogai, Baligisu Lolo moma:ne hahamoma!”


\par }{\PP \VS{16}Amalalu, Ea ado ba:su dunu da asili, diasuga doaga:le, Ea adoi defele ba:i. Amalalu, ela da Lolo Nasu hahamoi.


\par }{\PP \VS{17}Daeya, Yesu amola Ea ado ba:su dunu fagoyale gala da amo diasuga doaga:i.


\par }{\PP \VS{18}\FTNT{§}{{\FR 14:18: }{\FT{Gesami Hea:su 41:9}}}Ilia da fili, ha:i nana, Yesu E amane sia:i, “Na da dilima dafawane sia:sa! Dunu afadafa wali Na amola gilisili ha:i nanebe, ea da Na hohonomu.”


\par }{\PP \VS{19}Ilia da se bagade nabi. Afae afae ilia amane sia:i, “Amo da nala:?”


\par }{\PP \VS{20}E da ilima amane sia:i, “Dilia dunu fagoyale ganodini, dunu afae amogili Na agi ga:gi fi hanoga gele iasea, dunu da amo.”

\VS{21}“Dunu Egefe da sia: dedei defele bogomu. Be ea hohonosu dunu da se bagade nabimuba:le, e da hame lalelegemu da defea galu ba:mu!”


\par }{\SHB Hina Gode Ea Lolo Nasu
\par }
{\R (Ma:diu 26:26-30; Luge 22:14-20; 1 Golidia 11:23-25)

\par }{\PP \VS{22}Ha:i nanoba, Yesu da agi ga:gi lale, Godema sia:ne gadole, fifili, ilima sagoi. E da amane sia:i, “Lale moma! Amo da na da:i hodo!”


\par }{\PP \VS{23}Amalalu, waini hano faigelei ganodini sali amo lale, E da Godema nodone sia:ne gadoi. E da waini hano ilima sagole, ilia huluane na dagoi.

\VS{24}\FTNT{**}{{\FR 14:24: }{\FT{Gadili Asi 24:8; Yelemaia 31:31-34}}}E amane sia:i, “Amo da na maga:me, dunu bagohame gaga:ma:ne sogadigi. Amoga Na da Godema gousa:musa: gesele nasu gaheabolo ilegesa.

\VS{25}Na da dilima dafawane sia:sa! Na da hobea waini hano mae nawane, Gode Ea Hinadafa Hou soge ganodini fawane gaheabolowane manu.”


\par }{\PP \VS{26}Amalalu, ilia da gesami hea:lalu, Olife Goumiga asi.


\par }{\SHB Yesu da Bida ea Dafamu Olelei
\par }
{\R (Ma:diu 26:31-35; Luge 22:31-34; Yone 13:36-38)

\par }{\PP \VS{27}\FTNT{††}{{\FR 14:27: }{\FT{Segalaia 13:7}}}Yesu da ilima amane sia:i, “Dilia huluane da Na yolesili, hobeale afia:mu. Gode Ea Sia: da agoane dedei diala, `Na da sibi ouligisu dunu fasea, sibi huluane da hobeale afia:mu!’

\VS{28}\FTNT{‡‡}{{\FR 14:28: }{\FT{Ma:diu 28:16 Saimone da Bida ea dio eno.}}}Be Gode da Na da:i wa:lesisia, Na da Ga:lili sogega dilima bisili masunu.”


\par }{\PP \VS{29}Bida da Yesuma bu adole i, “Dunu huluane da hobeale afia:sea, be na da Di hamedafa yolesimu!”

\VS{30}Yesu E bu adole i, “Na da dima dafawane sia:sa! Wali gasia, di da hidadea, `Yesu na hame dawa:!’ udiana agoane sia:mu. Amasea, gagala ea ga:be adunawane nabimu!”


\par }{\PP \VS{31}Be Bida da gasawane bu adole i, “Di da bogosea, ani galu bogomu da defea. Be ‘Di na hame dawa:,’ na da hamedafa sia:mu.”

\par }{\LIB Ilia huluane da amo defele sia:i.


\par }{\SHB Yesu da Gedesemani Sogebi Ganodini Sia:ne Gadoi
\par }
{\R (Ma:diu 26:36-46; Luge 22:39-46)

\par }{\PP \VS{32}Ilia da sogebi ea dio amo Gedesemani, amoga asili doaga:i. Yesu da Ea ado ba:su dunuma amane sia:i, “Gowegai esafuluma! Na da sia:ne gadomu galebe.”


\par }{\PP \VS{33}Amalalu, E da Bida, Ya:mese amola Yone oule asili, E da ea dogo ganodini se bagade nabi.

\VS{34}E da ilima amane sia:i, “Na da bogomuwane se naba. Guiguda: sosodo aligima!”

\VS{35}E da fonobahadi bu asili, osoboga gala:lasa:i. E da Gode da logo ba:sea, Ema se nabimu yolema:ne, Ema sia:ne gadoi.

\VS{36}E da amane sia:ne gadoi, “Ada! Na Ada! Di da liligi huludafa hamomusa: dawa:! Amo se nabasu faigeleiga di, Na fisima:ne sia:ma! Be Na hanai liligi hame, Dia hanai liligi fawane Na da hamomu!”


\par }{\PP \VS{37}E da bu misini, Ea ado ba:su dunu udiana golai dialebe ba:i. E da Bidama amane sia:i, “Saimone! Abuliba:le golabala? Fonobahadi ha:esalumu da defea galu?

\VS{38}Be dafama:ne ado ba:su hou dilima doaga:sa:besa:le, sia:ne gadosa esaloma. Dilia a:silibu da gasa bagade be da:i ea hou da gogaya:i.”


\par }{\PP \VS{39}E da bu asili, Ea musa: sia:ne gadoi amo defele bu sia:ne gadoi.

\VS{40}E da Ea ado ba:su dunuma bu doaga:le, ilia bu golai dialebe ba:i. Ilia si fadegale esalumu hamedei ba:i. Ilia da ema adole imunu gogoleiba:le udigili esalu.


\par }{\PP \VS{41}E da bu asili, amola bu misini, ilima amane adole ba:i, “Dilia abuliba:le bagadewane didalai dianabela:? Defea! Dagoi! Na ilegei eso da doaga:i dagoi. Enoga hohonoiba:le, Dunu Egefe da wadela:i dunu ilia loboga gagulaligi dagoi ba:mu.


\par }{\PP \VS{42}Wa:legadole masa! Na hohonosu dunu da manebe goea!”


\par }{\SHB Ilia da Yesu Afugili Lai
\par }
{\R (Ma:diu 26:47-56; Luge 22:47-53; Yone 18:3-12)

\par }{\PP \VS{43}Yesu E sia:nanoba, Yudase (Yesu Ea ado ba:su dunu fagoyale gala amo fi dunu) da doaga:i. Dunu bagohame, gobihei bagade amola gigi gagui, gobele salasu, sema olelesu dunu, amola asigilai dunu, amoga asunasiba:le, amo dunu ilia Yudase sigi misi.


\par }{\PP \VS{44}Hohonosu dunu da hidadea ilima amane dawa:digima:ne olelei, “Nowa: dunu na nonogosea, amo dunu gagulaligili, noga:le sosodo aligili hiouginana masa!”


\par }{\PP \VS{45}Amalalu, e da Yesuma doaga:sea, “Olelesu!” sia:nu, Yesu nonogoi.


\par }{\PP \VS{46}Amaiba:le, ilia da Yesu gagulaligi.


\par }{\PP \VS{47}Be Yesu Ea oule misi dunu afae, ea gobihei duga:le gadole, gobele salasu Ouligisu ea udigili hawa: hamosu dunu ea ge damuni fasi.


\par }{\PP \VS{48}Yesu da ilima amane adole ba:i, “Dilia abuliba:le gobihei amola gigi gaguiwane Na gagumusa: misibala:? Na da wamolasu dunula:?


\par }{\PP \VS{49}\FTNT{§§}{{\FR 14:49: }{\FT{Luge 19:47, 21:37}}}Eso huluane Na da Debolo Diasu ganodini sia: olelelalu. Dili amola esalebe ba:i, be dilia da Na hame gagulaligi. Be defea! Gode Sia: Dedei didili hamoi dagoi ba:mu defea.”


\par }{\PP \VS{50}Amalalu, ado ba:su dunu huluane da Yesu yolesili, hobea:i.


\par }{\PP \VS{51}Ayeligi dunu afadafa, e da abula fawane gasisali, Yesuma fa:no bobogei. Ilia da e gagulaligimusa: dawa:i.

\VS{52}Be e da ea abula fisili, da:i nabadodafa hobea:i.


\par }{\SHB Yesu da Gobele Salasu, Asigilai amola Sema Olelesu Dunu (Gasolo ilia Gilisisu) Ilima Fofada:i
\par }
{\R (Ma:diu 26:57-68; Luge 22:54-55,63-71; Yone 18:13-14,19-24)

\par }{\PP \VS{53}Ilia da Yesu afugili, gobele salasu Ouligisu dunu ea diasuga oule asi. Gobele salasu hina dunu, sema olelesu dunu amola Gode Ea fi asigilai dunu huluane da gilisi dagoi.

\VS{54}Bida da badiliawane fa:no bobogele, gobele salasu Ouligisu dunu ea diasu gagoi ganodini misini, e amola dadi gagui ouligisu dunu gilisili, lalu housa esalu.


\par }{\PP \VS{55}Gobele salasu dunu amola fofada:su dunu da Yesuma fofada:lalu medomusa: dawa:beba:le, ba:su dunu bagadewane hogoi helei. Be hamedei.

\VS{56}Ogogosu ba:su dunu bagohame, da Yesu Ea hou wadela:musa: ogogole sia:i. Be ilia sia: afae afae da defele hame ba:i.

\VS{57}Amalalu, eno dunu da wa:legadole, Yesu Ea hou wadela:musa:, ogogole amane sia:i,

\VS{58}\FTNT{***}{{\FR 14:58: }{\FT{Yone 2:19}}}“Ninia da Ea sia: amane nabi, ‘Na da Gode Ea Debolo Diasu dunuga hamoi, amo Na da mugulumu. Amasea, eso udiana aligili, Na da Gode Ea Debolo Diasu dunuga hame hamoi, bu gaguli dagomu!’ ”

\VS{59}Be amo ogogosu dunu ilia sia: amolawane da defele hame nabi.


\par }{\PP \VS{60}Amalalu, gobele salasu Ouligisu dunu da wa:legadole, Yesuma amane adole ba:i, “Di da ilia diwaneya udidisu amoma adole imunu hame dawa:bela:?”

\VS{61}Be Yesu da ouiya:le esalu. E da sia: afae da hame sia:i. Amalalu, gobele salasu Ouligisu dunu da Ema amane adole ba:i, “Di da Mesaiala:? Di da Gode (Ema ninia nodosa) amo Ea Manodafala:?”


\par }{\PP \VS{62}\FTNT{†††}{{\FR 14:62: }{\FT{Da:niele 7:13}}}Amalalu, Yesu E bu adole i, “Ma! Amola dilia huluane da Na, Dunu Egefe, Gode Bagadedafa amo Ea lobodafadili fibi ba:mu, amola mumobi ganodini manebe ba:mu!”


\par }{\PP \VS{63}Amo sia: nababeba:le, gobele salasu Ouligisu dunu da hi abula gadelale, amane sia:i, “Ninia ba:su dunu eno hame hogomu!

\VS{64}\FTNT{‡‡‡}{{\FR 14:64: }{\FT{Gobele Salasu 24:16}}}Dilia huluane da Ea lasogole sia: nabi dagoi. Dilia adi dawa:bela:?”

\par }{\PP Ilia huluane amo Yesu da wadela:i hamosu dunu sia:ne, E medole legema:ne sia:i.


\par }{\PP \VS{65}Amalalu, mogili da Yesuma ilia defo adugaga:le, Ea si dofoga:ne fananu, amane adole ba:i, “Defea! Ba:la:loma! Nowa da Di fabela:?” Sosodo ouligisu dunu da Yesu ea odagia fai.


\par }{\SHB Bida da Yesu Na Hame Dawa: Sia:i
\par }
{\R (Ma:diu 26:69-75; Luge 22:56-62; Yone 18:15-18,25-27)

\par }{\PP \VS{66}Bida da gobele salasu Ouligisu dunu ea diasu gagoi ganodini esalu. Amalalu, Gobele salasu Ouligisu dunu ea hawa: hamosu a:fini misini,

\VS{67}Bida lalu housa esalebe ba:beba:le, e da Bidama nani sosodoligili, amane sia:i, “Di da Na:salede dunu Yesu amo sigi lalusu.”


\par }{\PP \VS{68}Be Bida da gagabole sia:i, “Dia sia:be na da hamedafa dawa:!” Amalalu, asili, e logo holeiga doaga:i. Amo galuwane, gagala gawali ga:be nabi.

\VS{69}Amalalu, amogawi amo a:fini da Bida bu ba:i. E da eno dunu lelu ilima amane sia:i, “Goe dunu da Yesu Ea fi dunu.”

\VS{70}Be Bida da bu gagabole Yesu e da hame dawa:i sia:i. Be fa:no, eno lelu dunu da amane sia:i, “Hananewane! Di da amo fi dunu. Di da Ga:lili dunu.”


\par }{\PP \VS{71}Be Bida da gasa bagadewane amane ilegele sia:i, “Na da Gode Ea Dioba:le amane sia:sa! Dilia waha sia:be dunu na hamedafa dawa:! Na da ogogosa galea, Gode da nama se iasu imunu da defea!”


\par }{\PP \VS{72}Amalalu, gagala musa: ga:ne, bu eno ga:be nabi. Yesu Ea musa: sia:i amo, “Di da ‘Yesu na hame dawa:,’ udiana agoane sia:nanu, gagala da aduna ga:be nabimu,” amo sia: bu dawa:iba:le, Bida e se bagade nababeba:le dinanu.




\par }\Chap{15}{\SH Ilia da Yesu Bailadema Fofada:musa: Hiouginana Asi
\par }
{\R (Ma:diu 27:1-2,11-14; Luge 23:1-5; Yone 18:28-38)

\par }{\PP \VerseOne{1}Hahabedafa, gobele salasu hina dunu, asigilai dunu amola sema olelesu dunu da Yesu fuga:ma:ne, gilisili fofada:i. Amalalu, ilia da Yesu afugili, sia:nega la:gili, Bailade ea diasuga hiouginana asili, ema i.

\VS{2}Bailade da Yesuma amane adole ba:i, “Di da Yu dunu ilia Hina esalabela:?” Yesu E bu adole i, “Di sia:be gowane goa!”


\par }{\PP \VS{3}Gobele salasu hina dunu huluane da Yesuma halalewane, diwaneya udidi.


\par }{\PP \VS{4}Amaiba:le, Bailade da Yesuma bu amane adole ba:i, “Di abuliba:le bu hame adole iabela:? Ilia Dima diwaneya udidibi amo nabima!”


\par }{\PP \VS{5}Be Yesu E da hamedafa bu adole iabeba:le, Bailade da fofogadigi.


\par }{\SHB Ilia da Yesu Fuga:ma:ne Sia:i
\par }
{\R (Ma:diu 27:15-26; Luge 23:13-25; Yone 18:39—19:16)

\par }{\PP \VS{6}Ode huluane, Baligisu Lolo Nasu eso amoga, Bailade da agoane hou hamosu. E da se iasu diasu ganodini sali dunu afadafa amo ea logo doasisu.

\VS{7}Amo odega, hohonosu amola wamolasu dunu ea dio amo Bala:ba:se amo da se iasu diasu ganodini esalu.


\par }{\PP \VS{8}Amalalu, dunu huluane da Bailadema doaga:beba:le, e da ea ode huluane hamosu bu hamoma:ne sia:beba:le,

\VS{9}Bailade da amane sia:i, “Na da Yu dunu fi ilia Hina Bagade ea se iasu logo doasima:bela:?”

\VS{10}Bai gobele salasu dunu ilia da mudale, mi hanaiba:le Yesu afugili misi, amo hou e dawa:i galu.


\par }{\PP \VS{11}Be gobele salasu ouligisu dunu ilia da gasa fili, dunu huluane gilisi amo ougima:ne wili gala:beba:le, dunu huluane ilia Bala:ba:se ea se iasu logo doasima:ne halasu.


\par }{\PP \VS{12}Amalalu, Bailade da ilima bu adole ba:i, “Amaiba:le, amo dunu, dilia Yu Hina Bagade dio asuli, na da Ema adi hamoma:bela:?”


\par }{\PP \VS{13}Ilia da ema halale sia:i, “E bulufalegeiga fuga:ma!”


\par }{\PP \VS{14}Bailade da ilima bu adole ba:i, “Abuliba:le? E da adi wadela:i hou hamobela:?” Be ilia gasa bagadewane halasu, “E bulufalegeiga medole legema!”


\par }{\PP \VS{15}Amaiba:le, Bailade da dunu huluane ema hahawane ba:ma:ne, Bala:ba:se ea se iasu logo doasi dagoi. Amalalu, ea sia:beba:le, ilia da Yesu efe fegasuga fai. Amalalu, e da Yesu bulufalegeiga fuga:ma:ne, ea dadi gagui dunuma iasi.


\par }{\SHB Dadi Gagui da Yesuma Oufesega:su
\par }
{\R (Ma:diu 27:27-31; Yone 19:2-3)

\par }{\PP \VS{16}Amalalu, Bailade ea dadi gagui dunu ilia da Yesu amo Gamane hina ea diasu gagoi ganodini oule asi. Ilia da dadi gagui huluane gilisima:ne sia:i.

\VS{17}Amalalu, ilia da Ea abula fadegale, yoi abula ea da:iga idiniginisi. Ilia da aya: gaga:nomei lale, amoga habuga sisiga:le amuli, Ea dialumaga figisi.

\VS{18}Ilia da Ema oufesega:ne, lobo fofaiale, amane sia:i, “Yu dunu ilia Hina Bagade dunu mae bogole, ode bagohame esalumu da defea.”


\par }{\PP \VS{19}Ilia da Ea dialuma saga:ga fai. Ilia da Ema defo adugagala:i amola muguni bugili, bu habosesei.

\VS{20}Oufesega:i dagobeba:le, ilia da Ema yoi abula fadegale, ea abuladafa bu idiniginisi. Amalalu, ilia da Yesu bulufalegeiga fuga:musa:, hiouginana asi.


\par }{\SHB Ilia da Yesu Bulufalegeiga Dabagala:i
\par }
{\R (Ma:diu 27:32-44; Luge 23:26-43; Yone 19:17-27)

\par }{\PP \VS{21}\FTNT{*}{{\FR 15:21: }{\FT{Louma 16:13}}}Ilia da logoga asili, Sailini soge dunu ea dio amo Saimone logoga ahoanebe ba:i. Amo dunu ea mano ela dio amo A:legesa:nede amola Lufase. E da ea soge yolesili, moilai bai bagadega manebe ba:i. Dadi gagui dunu ilia da Saimone amo Yesu Ea bulufalegei lale, gisa masa:ne logei.

\VS{22}Ilia da Yesu Gologoudia sogebiga hiouginana asili doaga:i. Gologoudia dawa:loma:ne da “Dialuma gasa sogebi.”

\VS{23}Ilia waini hano amola gamogai manoma gilisili, Yesuma moma:ne imunusa: dawa:i. Be Yesu E hame mai.

\VS{24}\FTNT{†}{{\FR 15:24: }{\FT{Gesami Hea:su 22:18}}}Ilia da Yesu bulufalegeiga dabagala:i. Ilia da Ea abula huluane lama:ne, igi fonobahadi amoga ululuale hedei.


\par }{\PP \VS{25}Ilia da hahabe ‘9 ougologe’ agoaneYesu bulufalegeiga dabagala:i.

\VS{26}Yesuma diwaneya udidisu da agoane dedene legei ba:i, “Yu fi ilia Hina Bagade.”

\VS{27}Wamolasu dunu aduna, ela amola Yesu ili gilisili eno bulufalegeiga dabagala:i dagoi ba:i. Afae da Ea lobodafadili amola afae da Ea lobo fofadidili ba:i.

\VS{28}\FTNT{‡}{{\FR 15:28: }{\FT{Aisaia 53:12}}}Amaiba:le, Gode Ea sia: agoane dedei diala, “E da sema wadela:su dunu ilia se iasu defele ba:i!”, amo sia: defele hamoi dagoi ba:i.

\VS{29}\FTNT{§}{{\FR 15:29: }{\FT{Gesami Hea:su 22:7, 109:25; Maga 14:58; Yone 2:19}}}Baligili ahoasu dunu da ahoasea, ilia dialuma fofoga:ne amane sia:i, “Ai! Di da Debolo Diasu mugululi, eso udiana fawane hawa: hamone bu gagumu sia:beba:le,

\VS{30}Wali bulufalegei fisili, moiga gudu sa:ima! Disu Di gobele gaga:ma!”


\par }{\PP \VS{31}Gobele salasu hina dunu amola sema olelesu dunu da gilisili oufesega:ne, amane sia: dasu, “E da eno dunu gaga:i galu. Be Hi da:i Hi gaga:mu da hamedei ba:sa.


\par }{\PP \VS{32}Mesaia, Isala:ili Hina Bagade da wahadafa gudu sa:imu da defea! Amasea, ninia da Ea hou dafawaneyale dawa:mu.” Wadela:i hamosu dunu aduna, eno bulufalegeiga dabagala:i amola, ela da Yesuma lasogole sia:i.


\par }{\SHB Yesu E Bulufalegeiga Bogoi
\par }
{\R (Ma:diu 27:45-56; Luge 23:44-49; Yone 19:28-30)

\par }{\PP \VS{33}Esomogoa, eso ea hadigi da dedeboi dagoi ba:i. Aua udiana amoga, gasi fawane ba:i.

\VS{34}\FTNT{**}{{\FR 15:34: }{\FT{Gesami Hea:su 22:1}}}Amalalu, ‘3 ougologe’ agoane, Yesu E bagade wele sia:i, “Ilouai! Ilouai! Lama sabagadanai?” Amo sia: dawa:loma:ne da, “Na Gode! Na Gode! Dia abuliba:le Na yolesibala:?”


\par }{\PP \VS{35}Dunu gadenene lelu, mogili ilia amane sia:i, “E da Elaidia misa:ne wele sia:sa!”


\par }{\PP \VS{36}\FTNT{††}{{\FR 15:36: }{\FT{Gesami Hea:su 69:21}}}Dunu afae da hehenane, hano nasu abula lale, waini hano ganodini gele, amalu daguluga gosagili, Yesu moma:ne, Ema iasu. E amane sia:i, “Waha aligima! Elaidia da E bulufalegeiga lale gudula misa:bela:? Ninia da ba:mu!”


\par }{\PP \VS{37}Yesu da bu bagade wele sia:nanu, bogoi dagoi.


\par }{\PP \VS{38}\FTNT{‡‡}{{\FR 15:38: }{\FT{Gadili Asi 26:31-33}}}Amalalu, abula bagade Debolo Diasu ganodini gaga:ma:ne dialu, da gadodili gadelale, gudu fada:ne fasili, adunawane ba:i.

\VS{39}Gamane dadi gagui hina dunu amo da Yesu Ea ba:le gaidili lelu. E da Yesu Ea bogoi ba:beba:le, amane sia:i, “Dafawane! Amo dunu da Gode Ea Manodafa galu!”

\VS{40}\FTNT{§§}{{\FR 15:40: }{\FT{Luge 8:2-3}}}Uda eno amola ilia badilia lela ba:lalu. Amo da Meli Ma:gadala, Meli eno (Ya:mese, amola Yousefe ela ame) amola Saloumi.

\VS{41}Yesu da Ga:lili sogega esaloba, amo uda da Yesuma fa:no bobogei amola E fidisu. Eno uda bagohame, ilia amola da Yesuma fa:no bobogele, Yelusalemega doaga:i, ilia amola da amogawi esafulubi ba:i.


\par }{\SHB Ilia da Yesu Ea Da:i Hodo Gele Gelaboga Sali
\par }
{\R (Ma:diu 27:57-61; Luge 23:50-56; Yone 19:38-42)

\par }{\PP \VS{42}Amo eso da Lolo Nasu Hahamosu eso. Sa:bade eso da aya doaga:mu galu.


\par }{\PP \VS{43}Amaiba:le, daeya, A:limadia moilai dunu e dio amo Yousefe, (e da mimogo Gasolo dunu, amola e da Gode Ea Hinadafa Hou hogolalu), ea dogo denesini, Bailadema doaga:le, Yesu Ea da:i hodo ema ima:ne sia:i.

\VS{44}Yesu da bogoi dagoi nababeba:le, Bailade da fofogadigi. Amalalu, e da dadi gagui hina dunu ema misa:ne sia:beba:le, Yesu da dafawane bogobayale, ema adole ba:i.

\VS{45}E da dadi gagui hina amo ea sia:ne iasu lai dagoloba, e da Yousefema Yesu E da:i hodo lama:ne sia:i.


\par }{\PP \VS{46}Amalalu, Yousefe da bogoi ahea:ya:i abula bidi lale, Yesu Ea da:i hodo bulufalegeiga duga:le, bogoi abulaga sosone, gele gelabo (amo da magufuga dogoi) amo ganodini sali. E da wagebi igi bagade bebesole, amoga logo ga:si dagoi.

\VS{47}Meli Ma:gadala amola Yousefe ea:me Meli da Yesu Ea da:i hodo gele gelabo ganodini salabe ba:i.




\par }\Chap{16}{\SH Yesu da Uhini, Wa:legadoi
\par }
{\R (Ma:diu 28:1-8; Luge 24:1-12; Yone 20:1-10)

\par }{\PP \VerseOne{1}Sa:bade eso aligili, amogalu, Meli Ma:gadala, Ya:mese ea ame Meli amola Saloumi, ilia da manoma Yesu Ea da:i hodo legemusa: bidi lai.

\VS{2}Ilia da Sada:i hahabedafa Yesu Ea gele gelaboga doaga:musa: asi.

\VS{3}Asili, ilia da amane sia: dasu, “Nowa da nini fidili, logo ga:su bebesole doasima:bela:?” (Bai gele da bagadedafa ba:i.)

\VS{4}Be ilia ba:le gadole, logo ga:su bagade da bebesole fasili, logo da doasi dagoi ba:i.

\VS{5}Amalalu, ilia da gele gelabo ganodini golili sa:i. Ilia da beda:ga fofogadigi galu, ayeligi dunu ahea:ya:i abula amoga idiniginisi, gele gelabo lobodafa la:ididili esalebe ba:i.


\par }{\PP \VS{6}E da ilima amane sia:i, “Mae beda:ma! Na dawa: dilia da Na:salede dunu Yesu bulufalegeiga medoi, amo hogosa. E da guiguda: hame. E da uhini wa:legadoi. Ba:ma! Sogebi amoga ilia da E ligisi da goea!

\VS{7}\FTNT{*}{{\FR 16:7: }{\FT{Ma:diu 26:32; Maga 14:28}}}Be wali dilia Ea ado ba:su dunu amola Bida ilima amo hou olelela masa! ‘Yesu da Ga:lili sogega dilima bisili masunu. Amo sogega dilia da Ea musa: sia:i defele, Yesu ba:mu.’ Amo sia: olelela masa!”


\par }{\PP \VS{8}Amalalu, uda ilia beda:ga fofogadigili yaguguiba:le, gele gelabo yolesili, hobea:i dagoi. Ilia da beda:iba:le, eno dunuma hame sia:i.

\par }{\PP (Maga 16:9-20 da musa:dafa meloa dedei amo ganodini hame dedene legei.

\par }{\PP Amabela:? Eno dunu da fa:no amo meloa dedebela:?)


\par }{\SHB Meli Ma:gadala da Yesu Ba:i
\par }
{\R (Ma:diu 28:9-10; Yone 20:11-18)

\par }{\PP \VS{9}Yesu da Sada:i hahabedafa uhini wa:legadoloba, Meli Ma:gadala da Ea da:i hidadea ba:i. Musa:, Yesu da Fio a:silibu fesuale gala, Meli ea dogo ganodini aligila sa:i, amo fadegale fasi dagoi.

\VS{10}Meli da asili, Yesu Ea sigi ahoasu dunu disa esalu, ilima Yesu da wa:legadoi dagoi, amo olelei.

\VS{11}Be Meli da Yesu da esalebe amola e da Ea da:i ba:i dagoi, amo oleleiba:le, ilia da ea sia: dafawaneyale hame dawa:i.


\par }{\SHB Ado ba:su Dunu Aduna da Yesu Ba:i Dagoi
\par }
{\R (Luge 24:13-35)

\par }{\PP \VS{12}Fa:no, Yesu da da:i hisuwane hamone, misini, Ea ado ba:su dunu aduna soge enoga lalebe, elama misi dagoi.

\VS{13}Ela da bu sinidigili, eno ado ba:su dunuma adole i. Be ilia da amo sia: dafawaneyale hame dawa:i.


\par }{\SHB Ado ba:su Dunu Gidayale Gala da Yesu Ea Da:i Ba:i
\par }
{\R (Ma:diu 28:16-20; Luge 24:36-49; Yone 20:19-23; Asunasi Dunu Ilia Hou 1:6-8)

\par }{\PP \VS{14}Fa:nodafa, Yesu da Ea ado ba:su dunu gidayale gala ilima misi. Ilia da ha:i nanebe ba:i. Eno dunu da Ea da:i hodo bu esalebe ba:i dagoi. Be amo gilisi ado ba:su dunu ilia da dafawaneyale hame dawa:beba:le, Yesu da ilima gagabole sia:i.

\VS{15}\FTNT{†}{{\FR 16:15: }{\FT{Asunasi Dunu Ilia Hou 1:8}}}E da ilima amane sia:i, “Dilia! Osobo bagade soge huluane amoma asili, fifi asi gala dunu huluane nabima:ne, Na sia: ida:iwane olelema!

\VS{16}Nowa dunu da dafawaneyale dawa:sea:, hanoga fane salasisia, e da eso huluane Fifi Ahoanusu ba:mu. Be nowa da dafawaneyale hame dawa:sea, e da gugunufinisima:ne fofada:su ba:mu.

\VS{17}Na hou lalegagui dunu da musa: hame ba:su gasa bagade hou hamomu. Ilia da Na Dioba:le sia:sea, wadela:i a:silibu eno dunu ilia dogoga aligila sa:i, amo da fadegale fasimu.

\par }{\PP Ilia gona:suga sia: hisu hisu sia:mu.

\VS{18}Ilia da medosu sania gaguia gadosea, o bogosu hano nasea, hame bogomu. Ilia da oloi dunu amoga ilia lobo ligisia, oloi da uhimu.”


\par }{\SHB Gode da Yesu Hebene Sogega Lale Gadoi
\par }
{\R (Luge 24:50-53; Asunasi Dunu Ilia Hou 1:9-11)

\par }{\PP \VS{19}\FTNT{‡}{{\FR 16:19: }{\FT{Asunasi Dunu Ilia Hou 1:9-11}}}Yesu da Ea fa:no bobogesu dunuma sia:nanu, Gode da E Hebene sogega lale gadoi. E da Gode Ea gasa bagade lobodafadili fi dagoi.

\VS{20}Amalalu, Ea fa:no bobogesu dunu da asili, soge huluane amo ganodini Ea sia: olelelalu. Hina Yesu Gelesu da ilia hawa: hamonanu fidisu. Amola ilia sia: da dafawane amo olelema:ne, E da ilia sia: fa:no amo gasa bagade musa: hame ba:su hou hamosu.

\par }{\PP Sia: Ama Dagoi


\par }