31
1 Yakↄbu yã́ pↄ́ Labã nɛ́ↄ lɛ́ o mà aa mɛ̀: Yakↄbu wá mae pↄ́ↄ sìwà píi. Wá mae àizɛɛ mɛ́ aà kà ↄdawa. 2 Yakↄbu dↄ̃̀ Labã wɛ́wa, kɛ́ a yã́ kuwà lán yãawa lↄo. 3 Ɔ̃ Dii òɛ̀: Ɛa ta n dezi bùsuu n daɛↄ bɛ, míↄ kunnↄ. 4 Ɔ̃ Yakↄbu Lasɛli ń Leao sìsi aa mↄ a pↄ́ↄ kĩ́i sɛ̃u. 5 A ònɛ́: Má dↄ̃̀ á mae wɛ́wa kɛ́ ma yã́ kuwà lán yãawa lↄo. Ń beeo ma mae Lua kumanↄ. 6 Á dↄ̃ ázĩawa kɛ́ ma zĩkɛ̀ á maeɛ ma gbãa pua lɛ́uɛ. 7 Á mae ↄ̃nↄkɛ̀mɛɛ à ma asea lìlɛ gɛ̃n kwi, ↄ̃ Lua i to à yãe kɛ̀mɛɛo. 8 Tó à mɛ̀ sã bàebaeↄ mɛ́ ma baa ũ, ↄ̃ sãpiↄ ìↄ nɛ́ bàebaeↄ i. Tó à mɛ̀ a kãyãalɛↄ mɛ́ ma baa ũ, sãpiↄ ìↄ nɛ́ kãyãalɛↄ i. 9 Lua á mae sãↄ sìwà a kpàa.
10 Gↄↄ pↄ́ bleↄ lɛ́ kpáwa'o, ma nana'ò, ↄ̃ nana guu má è blesana pↄ́ lɛ́ kpáwa'oↄá ble kãyãalɛↄnɛ ń a bàebaeↄ ń a biliↄ. 11 Ɔ̃ Lua Malaika òmɛɛ nanapi guu: Yakↄbu! Ɔ̃ ma mɛ̀: Má kɛ́! 12 À mɛ̀: Wɛzu ǹ gwa. Blesana pↄ́ aalɛ kpáwa'oↄ píi blè kãyãalɛↄnɛ ń a bàebaeↄ ń a biliↄ. Ma yã́ pↄ́ Labã kɛ̀nɛ è píi. 13 Mámɛmaa Lua. Ma bↄ mↄma Bɛtɛli, gu pↄ́ n gbɛpɛ̀lɛu n nísikàwà n lɛkɛ̀a.* Tiasa fɛlɛ bↄ bùsuɛ beeu, ní tá n bɛ bùsuu. 14 Ɔ̃ Lasɛli ń Leao òɛ̀: Wá túbi vĩ wá mae bɛ lↄe? 15 I wá dílɛ nibↄↄ ũ nolo? À wá yiama, ↄ̃ à a ↄ̃a blè píi. 16 Àizɛɛ pↄ́ Lua sì wá maewa gↄ̃̀ wá pↄ́ ũ píiɛ ń wá nɛ́ↄ. Yã́ pↄ́ Lua ònɛ kɛ píi sa.
17 Ɔ̃ Yakↄbu fɛ̀lɛ, à a nɛ́ↄ ń a naↄ dì yiongoↄ kpɛ. 18 À a pↄtuoↄ ń àizɛɛ pↄ́ á è Mɛsↄpↄtamiↄ sɛ̀lɛ píi, ↄ̃ à dàò zɛ́u, àlɛ tá a mae bɛ Kanaa bùsuu. 19 Kɛ́ Labã gɛ̀ a sãↄ kãkɛ̃ɛlɛi, ↄ̃ Lasɛli aà tã́aↄ† sɛ̀ kpã́i aà kpɛ. 20 Yakↄbu sↄ̃ à ↄ̃nↄkɛ̀ Sili bui Labãɛ, i lɛzawào. 21 À fɛ̀lɛ bàalɛ̀ ń a pↄ́ↄ píi, à bùa Uflatawa, ↄ̃ à mipɛ̀ Galada gbɛ̀sĩsĩↄwa.
Labã pɛ́lɛa Yakↄbuzi
22 A gↄↄ àaↄ̃de zĩ́ wa ò Labãɛ Yakↄbu bàalɛ̀. 23 À a gbɛ̃́ↄ nàaa, ↄ̃ à pɛ̀lɛaàzi. À táa'ò gↄↄ sopla, ↄ̃ à aà lè Galada bùsu gusĩsĩdeu. 24 Ɔ̃ Lua bↄ̀ mↄ̀wà gwã́ nana guu a òɛ̀: Laaika yã́ pↄ́ ńyↄ̃ o Yakↄbuɛzi.
25 Labã Yakↄbu bòo lè kpaa Galada bùsu gusĩsĩdeu, ↄ̃ à bòokpà we ń a gbɛ̃́ↄ sↄ̃. 26 Ɔ̃ Labã gɛ ò Yakↄbuɛ: Bↄ́yãi n ↄ̃nↄkɛ̀mɛɛ, n ma nɛ́ↄ sɛ̀lɛ n taò lán zĩ̀zↄↄwai? 27 Bↄ́yãi n ↄ̃nↄkɛ̀mɛɛ n wolɛ kpã́i, ni lɛzaao ni? Dↄ̃ ma zɛnɛ ń pↄnakɛao ń lɛsiao ń gã̀ao ń mↄↄnao. 28 Ni to ma lɛzà ma nɛ́ↄ ń ma tↄũnaↄwao. N mìsaiyã kɛ̀. 29 Ma gbãa kà mà yãkɛɛ́, ↄ̃ n mae Lua yã'òmɛɛ gwã́ à mɛ̀ mà laaika yã́ pↄ́ má onɛi. 30 Ńlɛ tá sa, kɛ́ ńlɛ n mae bɛ bɛɛkɛ yã́i. Àkɛa n ma tã́aↄ sɛ̀ kpã́ii? 31 Yakↄbu wèwà à mɛ̀: Málɛ vĩakɛ, málɛ e ńyↄ̃ ń nɛ́ↄ siaɛ. 32 Gbɛ̃́ pↄ́ n n tã́aↄ è aà kĩ́i, wà ade dɛ. Ma pↄ́ↄ gwagwa wá gbɛ̃́ↄ wáa. Tó n n pↄ́ è, sɛ́. Yakↄbu sↄ̃ a dↄ̃ kɛ́ Lasɛli Labã pↄ́ sɛ̀ kpã́io.
33 Labã gɛ̃̀ Yakↄbu zwã̀akpɛu, à gɛ̃̀ Lea kpɛ́u, à gɛ̃̀ zↄnↄɛ gbɛ̃ↄn plapiↄ kpɛ́u, i pↄe eo. Kɛ́ à bↄ̀ Lea kpɛ́u, à gɛ̃̀ Lasɛli kpɛ́u. 34 Lasɛli tã́apiↄ sɛ ùlɛ yiongo gaaĩbↄↄuɛ, ↄ̃ à zↄ̃̀lɛwà. Labã aà kpɛ́ yↄ̀ɛ píi, i pↄe eo. 35 Lasɛli ò a maeɛ: Baa, ńsu to n pↄ pamazio, asa mi e fɛ̀lɛo, kɛ́ má ↄkũa yã́iɛ. Beewa Labã a tã́aↄ wɛ̀ɛlɛ, i eo.
36 Ɔ̃ Yakↄbu pↄ pà à zↄadↄ̀ Labãwa à mɛ̀: Bↄ́ dàa má kɛ̀i? Bↄ́ duuna má kɛ̀ ↄ̃ n pɛlɛmazi wãawãa kɛ́wai? 37 N ma pↄ́ↄ yↄ̀ɛ píi, n n bɛpↄↄ è wea? Bↄò gupuau ma gbɛ̃́ↄ ń n gbɛ̃́ↄ wáa, aai yãnakpa gbɛ̃́ pↄ́ a yã́ nawa. 38 Gwa, ma kɛ n bɛ wɛ̃̀ baoɛ. N sãↄ ń n bleↄ aai nↄbↄlɛo, mɛ́ mi n sãe soo. 39 Mili suma ń pↄ́ pↄ́ wài kũ̀oo, mi a fĩabonɛ mazĩawaɛ. Ni pↄ́ pↄ́ wà a kpã́i'ò gwã́ ge fãanɛ fĩa laaɛ. 40 Ĩatɛ̃ ì ma lɛ fãanɛ, ĩ́ana ì ma dɛ gwã́, mi itɛ̃kɛ. 41 Màa ma kɛ n bɛ e wɛ̃̀ bao. Wɛ̃̀ gɛ̃o mɛ̀ndosai ma zĩkɛ̀nɛ n nɛnↄɛ gbɛ̃ↄn plaↄ yã́i. Ma wɛ̃̀ soolo kɛ̀ n kpàsa yã́ musu. N ma asea lìlɛ gɛ̃n kwi. 42 Mɛ́ i kɛ ma dezi Ablahaũ Lua pↄ́ ma mae Izaaki aà vĩa vĩ zɛ̀manↄ bàasio, dↄ̃ n ma gbaɛ ↄgii. Lua zĩ pↄ́ má kɛ̀ ń taasio è, ↄ̃ à zɛ̀manↄ gĩa gwã́.
43 Ɔ̃ Labã wè Yakↄbuwa à mɛ̀: Nↄɛɛ beeↄá ma nɛ́ↄnɛ. Nɛ́ɛ beeↄá ma tↄũnaↄnɛ. Pↄtuoɛ beeↄá ma pↄtuoↄnɛ. Pↄ́ pↄ́ ń è la píi ma pↄ́ɛ. Bↄ́ má kɛ ma nɛnↄɛↄ ń nɛ́ pↄ́ aa ìↄnɛ gbãi? 44 To wà lɛdoũkɛ, iↄ dɛ seela ũ wá zãnguo. 45 Ɔ̃ Yakↄbu gbɛ sɛ pɛ̀lɛ yã́pi dↄngubↄ ũ. 46 A ò a gbɛ̃́ↄnɛ aa gbɛↄ sɛ́lɛ, ↄ̃ aa sɛ̀lɛ aa a zɛ̀dↄ, ↄ̃ aa pↄblè a saɛ. 47 Ɔ̃ Labã tↄkpà gbɛ̀zɛpiɛ Yegaa Saaduta.‡ Yakↄbu tↄkpàɛ̀ Galɛdi.§ 48 Labã mɛ̀: Gbɛ̀zɛɛ bee mɛ́ seela ũ wá zãnguo gbã. Bee yã́i wà tↄkpàɛ̀ Galɛdi. 49 Wì mɛ lↄ Mizipa,* asa Labã mɛ̀: Dii wá dↄ̃́a wá kɛ̃akↄ̃wa gbɛa, kɛ́ wásu zakↄ̃uo. 50 Tó n ĩadà ma nɛnↄɛↄwa ge tó n nↄ pãleↄ sɛ̀ lↄ, baa tó wá kú kↄ̃ kĩ́io, ǹyↄ̃ dↄ̃ sã́asã kɛ́ Lua mɛ́ wá yã́pi seelade ũ. 51 Ɔ̃ Labã òɛ̀ lↄ: Zɛɛ bee gwa ń gbɛ pↄ́ má pɛ̀lɛ wá zãnguoo. 52 Aↄ dɛ seela ũ kɛ́ másu a baa vĩ mà mↄma ń nↄ̀sɛ pãleoo, mɛ́ mpi ńsu ǹ a baa vĩ ǹ mↄa ń nↄ̀sɛ pãleoo. 53 Ablahaũ ń Nakↄↄo ń n maeo Lua mɛ́ a yã́gↄ̃gↄ̃wɛ̃ɛ. Ɔ̃ Yakↄbu lɛgbɛ̃̀ ń Lua pↄ́ a mae Izaaki aà vĩa vĩ tↄ́o. 54 À sa'ò gusĩsĩdeu we, ↄ̃ à a gbɛ̃́ↄ sìsi aa pↄble. Kɛ́ aa pↄblè, ↄ̃ aa ì we.
* 31:13 Daa 28.18-22 † 31:19 Tã́apiↄá lí pↄ́ wa ã̀ lán gbɛ̃nazĩnawaↄnɛ. ‡ 31:47 Bee mɛ̀ gbɛ̀ seelade ń Sili yã́o. § 31:47 Bee mɛ̀ gbɛ̀ seelade ń Ɛbɛlu yã́o. * 31:49 Bee mɛ̀ gudↄ̃akĩi.