\NormalFont\ShortTitle{YUHANA}

{\MT YUHANA

\par }{\IS Baaru nna kũ Yuhana kɛ̃̀ɛ

\par }{\IO Yahaya Da'itɛkɛri kũ Yesu ìba káakunↄ 1:1-1:51

\par }{\IO Yesu yãdannɛnaa 2:1-12:50

\par }{\IO Yesu kunna Yurusalɛmu 13:1-17:26

\par }{\IO Yesu gana kũ a vunaao 18:1-20:31

\par }{\IO Yesu boasuna a ìbanↄa 21:1-21:35



\par }\ChapOne{1}{\SH Yesu Kirisi suna andunia gũn
\par }
{\PP \VerseOne{1}Zaa káaku Yã kun, Yã pì kú kũ Ludao, Yã pìimɛ Luda ũ.

\VS{2}À kú kũ Ludao zaa káaku.

\VS{3}Luda pↄ́ sĩnda pínki kɛ̀ a gãimɛ, pↄ́ke kun kũ à kɛ̀ a sariro.

\VS{4}A gũnn wɛ̃̀ndi kún, akũ wɛ̃̀ndii pì de gupura ũ gbɛ̃nↄnɛ.

\VS{5}Gupura pìi dì pu gusiran, akũ gusira pì ni le à daalaro.


\par }{\PP \VS{6}Luda gbɛ̃ke zĩ̀ a tↄ́n Yahaya.

\VS{7}À sù gupura pìi sèedade ũmɛ, à gupura pì yã ò gbɛ̃nↄnɛ, de baadi a náani kɛ a gãi.

\VS{8}Àkũmɛ gupura pì ũro, à sù gupura pìi sèedade ũmɛ.

\VS{9}Gupura yãpurade kũ àdi gu pu gbɛ̃ sĩnda pínkinɛ mɛ́ àtɛn su andunia gũn.


\par }{\PP \VS{10}Yã pì kú andunia gũn. Bee kũ Luda andunia kɛ̀ a gãi, andunia dí a dↄ̃ro.

\VS{11}À sù a bɛa, akũ a gbɛ̃nↄ dí a síro.

\VS{12}Gbɛ̃ kũ ò zɛ̀ kãao ò a náani kɛ̀nↄ sↄ̃, à ń gbá zɛ́ ò gↄ̃̀ Luda nɛ́nↄ ũ.

\VS{13}Ń inaa pì dí bo gbɛ̃ke aru gũnlo, adi bo mɛ̀futɛna ke gↄ̃gbɛ̃ pↄyeina kĩnaaro, Luda mɛ́ à ń í.


\par }{\PP \VS{14}Yã pìi gↄ̃̀ bisãsiri ũ, à gↄrↄ pla kɛ̀ kũoo, akũ o a gakuri è, De Luda Nɛ́ mɛ̀n do légelege gakurimɛ, a gbɛ̃kɛ kũ yãpurao pɛkɛrɛana.

\VS{15}Yahaya a sèedaa kɛ̀ à pũ̀tã à pì: Gbɛ̃ kũ ma a yã òon dí, ma pì gbɛ̃ kũ àtɛn su ma gbɛra demala kũ à kun ma ã yãi.

\VS{16}Gbɛ̃kɛ pɛkɛrɛanaa gũn à gbɛ̃kɛ kɛ̀ ó baadinɛ, akũ o arubarikaa lè didikↄ̃ana.

\VS{17}Luda a doka kpàwá Musa gãi, à gbɛ̃kɛ kũ yãpurao kɛ̀wɛrɛ Yesu Kirisi gãimɛ.

\VS{18}Gbɛ̃ke dí wɛ́ si Ludalɛ zikiro. Luda Nɛ́ mɛ̀n do légelege kũ à kú a De kuru pì mɛ́ à tò ò a dↄ̃.


\par }{\SH Yahaya Da'itɛkɛri Yesu sèedakɛnaa
\par }
{\R (Mat 3:1-12, Maa 1:1-8, Luk 3:1-18)

\par }{\PP \VS{19}Yuda gbãnade kũ ò kú Yurusalɛmunↄ sa'ori kenↄ kũ Levi buri kenↄ zĩ̀ Yahayaa, akũ ò a là ò pì: Dímɛ n ũu? Yã kũ à òńnɛn dí.

\VS{20}À òńnɛ súsu, adi yãke utɛńnɛro à pì: Arumasihun ma ũro.

\VS{21}Akũ ò a là ò pì: Dímɛ n ũ sɛ́ɛ? Iliasumɛn ũ yá? À wèḿma à pì: Oi! Akũ ò ɛ̀ra ò a là dↄ: Annabi zↄ̃kↄ̃ↄmɛ n ũ yá? À wèḿma à pì: Oi!

\VS{22}Akũ ò pìnɛ dↄ: Dimɛ n ũ sↄ̃ↄ? Ǹ owɛrɛ de ò gɛ́ ò o gbɛ̃ kũ ò ó zĩnↄnɛ. Deran ntɛn o nà n zĩda yã musuu?

\VS{23}Akũ à pì lákũ annabi Isaya ò nà:

\par }{\Q Gbɛ̃ kũ a kòto dↄ gbárannammɛ ma ũ,

\par }{\Q kũ àtɛn pi ò zɛ́ poro Dikirinɛ.


\par }{\MM \VS{24}Gbɛ̃ kũ ò ń zĩ pìnↄ sↄ̃, ò bò Farisinↄ kĩnaamɛ.

\VS{25}Akũ ò a là ò pì: Zaakũ Arumasihumɛ n ũro ke Iliasu ke annabi zↄ̃kↄ̃ↄ, bↄ́yãi ntɛni gbɛ̃nↄ da'itɛ kɛɛ?

\VS{26}Yahaya wèḿma à pì: Madì gbɛ̃nↄ da'itɛ kɛ, ama gbɛ̃ke kú á tɛ́, á a dↄ̃ro.

\VS{27}Àkũ mɛ́ ani su ma gbɛra, mádi ká mà a kyate bobonɛro.

\VS{28}Yã pìnↄ kɛ̀ Bɛtani kũ à kú Yoda bara diremɛ, gu kũ Yahaya tɛn gbɛ̃nↄ da'itɛ kɛn.


\par }{\SH Sãnɛ Bↄ̀rↄ kũ Luda kpàa
\par }
{\PP \VS{29}Kũ gu dↄ̀, Yahaya Yesu è àtɛn su a kĩnaa, akũ à pì: Sãnɛ Bↄ̀rↄ kũ Luda kpà à andunia durunna gon dí.

\VS{30}Gbɛ̃ pì yãn ma ò yã ma pì, gbɛ̃ kũ àtɛn su ma gbɛra demala, kũ à kun ma ã yãi.

\VS{31}Má a dↄ̃ yãro, ama ma su, matɛn gbɛ̃nↄ da'itɛ kɛ de Isarailanↄ a dↄ̃ yãimɛ.

\VS{32}Yahaya a sèedaa kɛ̀ à pì: Ma è Luda Nini bò ludambɛ lán potɛ̃nɛ bà, à sù à zↄ̃̀a.

\VS{33}Mádi a dↄ̃ yãro. Kũ Luda ma zĩ gbɛ̃nↄ da'itɛ kɛ, à pìmɛnɛ gbɛ̃ kũ ma è a Nini sù à kìpaa, àkũ mɛ́ ani gbɛ̃nↄ da'itɛ kɛ kũ Nini pìio.

\VS{34}Ma abirekũ è, akũ ma a sèedaa kɛ̀ kũ àkũmɛ Luda Nɛ́ ũ.


\par }{\SH Yesu ìba káakunↄ
\par }
{\PP \VS{35}Kũ gu dↄ̀, Yahaya ɛ̀ra à kú gwe dↄ kũ a ìba gbɛ̃nↄn planↄ.

\VS{36}Kũ à Yesu è àtɛn gɛ̃tɛ, à pì: Sãnɛ Bↄ̀rↄ kũ Luda kpàan gwe!

\VS{37}Kũ ìba gbɛ̃nↄn pla pìnↄ yã pìi mà, ò bò ò tɛ̀ Yesui.

\VS{38}Yesu lìtɛ à è ò tɛ́ai, akũ à ń lá à pì: Bↄ́n á yeii? Ò pìnɛ: N bɛ kú mámɛɛ, Rabi? Tↄ́ pìi pì Dannɛri.

\VS{39}À wèḿma à pì: À mↄ́ à gwa. Akũ ò gɛ̀ɛ ò gu kũ à kun è, akũ ò gↄ̃̀ kãao zĩ birea. Ɔkↄsi mↄ̀ siikↄ̃ taka bà.


\par }{\PP \VS{40}Gbɛ̃nↄn pla kũ ò Yahaya yã mà ò bò ò tɛ́ Yesui pìnↄ, ń gbɛ̃ do bi Simↄ Pita dakũna Andurumɛ.

\VS{41}À gɛ̀ɛ à a vĩ̀ni Simↄ lè gĩa, akũ à pìnɛ: O Arumasihu è. Tↄ́ pìin òdi pi dↄ Kirisi.

\VS{42}Akũ à gɛ̀ɛ kãao Yesu pì kĩnaa. Yesu a gwà tíii à pì: Yuhana nɛ́ Simↄmɛ n ũ. Oni pinnɛ sà Pitamɛ. Tↄ́ pìi pì gbɛ̀ɛ.


\par }{\PP \VS{43}Kũ gu dↄ̀, Yesu ye à tá Galili bùsun, akũ à dà Filipilɛ à pìnɛ: Ǹ tɛ́mai.

\VS{44}Filipi pì bi Anduru kũ Pitao bɛ wɛ̃tɛ Bɛtɛsaida gbɛ̃mɛ.

\VS{45}Akũ Filipi gɛ̀ɛ à Natanaɛli lè à pì: Gbɛ̃ kũ Musa a yã ò a doka gũn, akũsↄ̃ annabinↄ a yã ò dↄ, o a lè. Yusufu nɛ́ Yesumɛ. Nazɛra gbɛ̃mɛ.

\VS{46}Natanaɛli pìnɛ: Gbɛ̃ mana ni bo Nazɛra yá? Filipi pìnɛ: Ǹ mↄ́ ǹ gwa.

\VS{47}Kũ Yesu Natanaɛli è àtɛn su a kĩnaa, à a yã ò à pì: Isaraila yãpuraden dí, a nɛ̀sɛɛ manafiki vĩro.

\VS{48}Akũ Natanaɛli pìnɛ: Ń ma dↄ̃ mámɛɛ? Akũ Yesu wèa à pì: Ari Filipi gↄ̃ gɛ́ n sísi, ma n e kaka lí gbáru.

\VS{49}Akũ Natanaɛli pìnɛ: Rabi, Luda Nɛ́mɛ n ũ, Isarailanↄ kínamɛ n ũ.

\VS{50}Yesu pìnɛ: Kũ ma ònnɛ ma n e kaka lí gbáru, akũ mɛ́ à tò n ma náani kɛ̀ yá? Ĩni yã zↄ̃kↄ̃ e de adikĩnala.

\VS{51}À ɛ̀ra à pìnɛ dↄ: Yãpuran matɛn oárɛ, áni ludambɛ e wɛ̃kↄ̃ana, Luda malaikanↄ nigↄ̃ didi Bisãsiri Nɛ́a ògↄ̃ kipaa.




\par }\Chap{2}{\SH Nↄsɛna zaa Kana
\par }
{\PP \VerseOne{1}A gↄrↄ aakↄ̃de zĩ òtɛn nↄ sɛ́ zaa Kana, Galili bùsun. Yesu da kú gwe,

\VS{2}akũ ò Yesu kũ a ìbanↄ sìsi nↄsɛ kĩnaa dↄ.

\VS{3}Kũ sèwɛ̃ kĩ̀a, Yesu da pìnɛ: ò sèwɛ̃ vĩ doro bi.

\VS{4}Akũ Yesu wèa à pì: Bↄ́yãi n ma le abireoo? A gↄrↄ dí kámɛnɛ kↄ̀ro.

\VS{5}Akũ a da pì zĩkɛrinↄnɛ: Lákũ ani oárɛ nà, à kɛ lɛ.

\VS{6}Gbɛ̀ orozãnↄn kú gwe mɛ̀n suddo Yudanↄ gbã̀bo'i kábↄnↄ ũ. A kenↄ dì í sí lita basiikↄ̃mɛ, a kenↄ sↄ̃ basuddo.

\VS{7}Akũ Yesu pì zĩkɛrinↄnɛ: À í káka orozã dínↄ pa. Akũ ò í kàka à pà yɛ́rɛrɛ.

\VS{8}Akũ à pìńnɛ: À tↄ́ à gɛ́o kↄ̃kↄ̃'orinↄ gbɛ̃ zↄ̃kↄ̃ↄnɛ sa. Akũ ò tↄ̀ ò gɛ̀ɛonɛ.

\VS{9}Kũ gbɛ̃ zↄ̃kↄ̃ↄ pì í litɛna sèwɛ̃ ũ pì lɛ́ kɛ̀, adi dↄ̃ gu kũ à bònlo, ama zĩkɛri kũ ò í pìi tↄ̀nↄn dↄ̃. Akũ gbɛ̃ zↄ̃kↄ̃ↄ pì ebayao sìsi

\VS{10}à pìnɛ: Wɛ̃ nnan òdi kpáḿma gĩa. Gↄrↄ kũ wɛ̃ tɛn diḿman òdi su kũ a gɛbuo sà. Mↄkↄ̃n sↄ̃, n wɛ̃ nna tò kpɛkpɛ.

\VS{11}Yesu daboyã káakuden gwe, kũ à kɛ̀ zaa Kana, Galili bùsun. À tↄ́ bò, akũ a ìbanↄ a náani kɛ̀.

\VS{12}Abire gbɛra Yesu gɛ̀ɛ Kapɛnamu kũ a dao kũ a dakũnanↄ kũ a ìbanↄo, ama odi gↄrↄ pla kɛ gwero.


\par }{\SH Yesu kunna Luda ↄnn
\par }
{\R (Mat 21:12-13, Maa 11:15-17, Luk 19:45-46)

\par }{\PP \VS{13}Kũ Yudanↄ Vĩnla dikpɛ kà kãni, akũ Yesu gɛ̀ɛ Yurusalɛmu.

\VS{14}À è òtɛn zùnↄ kũ sãnↄ kũ lukulukunↄ yía Luda ↄnn, ↄgↄlilinkɛrinↄn vutɛna gwe.

\VS{15}Akũ à bàflãa tã̀ à pɛ̀ḿma ò bↄtɛ kũ sãnↄ kũ zùnↄ pínki. À ↄgↄlilinkɛrii pìnↄ ↄgↄ fã̀kↄ̃a, à ń teburunↄ yĩ̀pa à kↄ̀tɛńnɛ.

\VS{16}Akũ à pì lukulukuyarii pìnↄnɛ: À pↄ́ pìnↄ sɛ́tɛ à boo pínki. Àsun ma De ↄn kɛ ɛtɛ ũro.

\VS{17}Akũ yã kũ à kɛ̃na Luda yãn díkĩna dↄ̀ a ìbanↄgu kũ à pì: N ↄn yã ma kũ gbãna manamana.

\VS{18}Akũ Yuda gbãnadenↄ a là ò pì: Daboyã kpaten ĩni kɛwɛrɛ de ò dↄ̃ kũ ń yã bire kɛna iko vĩi?

\VS{19}Yesu wèḿma à pì: À Luda kpɛ́ dí wí, mani ɛra mà futɛ gↄrↄ aakↄ̃ dagura.

\VS{20}Akũ gbãnade pìnↄ pìnɛ: Wɛ̃̀ bupla awɛɛsuddon ò kpɛ́ pìi bò, akũ mↄkↄ̃n ĩni futɛ gↄrↄ aakↄ̃ gũn yá?

\VS{21}Ama Luda kpɛ́ kũ à a yã òo pìi, a mɛ̀ yãn àtɛn o.

\VS{22}Kũ Yesu vù bona gan, yã kũ à òo pìi dↄ̀ a ìbanↄgu, akũ ò yã kũ à kɛ̃na Luda yãn sì kũ yã kũ Yesu òo pìio.


\par }{\SH Yesu baadi nɛ̀sɛ dↄ̃
\par }
{\PP \VS{23}Kũ Yesu kú Yurusalɛmu Vĩnla dikpɛ zĩ ò a náani kɛ̀ dasi, kũ ò daboyã kũ à kɛ̀nↄ è yãi.

\VS{24}Yesu dí ń náani kɛro, zaakũ à baadi nɛ̀sɛ dↄ̃mɛ.

\VS{25}Adi kɛ séto gbɛ̃ke gbɛ̃ yã ònɛro, zaakũ à yã kũ à kú baadi nɛ̀sɛɛ gũn dↄ̃.




\par }\Chap{3}{\SH Yesu kũ Nikodɛmuo
\par }
{\PP \VerseOne{1}Farisi ke kun kũ òdi pinɛ Nikodɛmu. Yuda gbãnadenↄ domɛ.

\VS{2}À sù Yesu kĩnaa gwãani à pìnɛ: Rabi, ó dↄ̃ kũ mↄkↄ̃n dannɛri kũ à bò Luda kĩnaa ũ, zaakũ gbɛ̃ke ni fↄ̃ à daboyã kũ ndì kɛnↄ kɛro, sé Luda kú kãao.

\VS{3}Akũ Yesu pìnɛ: Yãpuran matɛn onnɛ, tó adi kɛ ò ɛ̀ra ò gbɛ̃ ì dↄ baasiro, ani fↄ̃ àgↄ̃ kpata kũ à bò Luda kĩnaa dↄ̃ro.


\par }{\PP \VS{4}Akũ Nikodɛmu Yesu là à pì: Oni gbɛ̃ kũ à zĩ kũ̀ i deramɛɛ? Ani ɛra à gɛ̃ a da nɛ̀sɛɛ gũn de à a i dↄn yá?

\VS{5}Akũ Yesu wèa à pì: Yãpuran matɛn onnɛ, tó adi kɛ ò gbɛ̃ ì kũ ío kũ Luda Ninio baasiro, ani fↄ̃ à gɛ̃ kpata kũ à bò Luda kĩnaa gũnlo.

\VS{6}Bisãsiri nɛ́'ina bi mɛ̀ yãmɛ, Luda Nini nɛ́'ina bi nini yãmɛ.

\VS{7}Ǹsun tó yã kũ ma ònnɛ bo n sarɛro, séde ò ɛra ò á i dↄ.

\VS{8}Ĩa dì káka gu kũ à yein. Ndì a kĩni ma, ń dↄ̃ gu kũ à bòn ke gu kũ àtɛn gɛ́nlo. Lɛn àdigↄ̃ de lɛ kũ gbɛ̃ kũ Luda Nini a ìio.


\par }{\PP \VS{9}Akũ Nikodɛmu a là à pì: Yã bire ni sí kɛ yá?

\VS{10}Yesu wèa à pì: Mↄkↄ̃n Isarailanↄ yãdannɛri ina akũ ń abirekũ dↄ̃roo?

\VS{11}Yãpuran matɛn onnɛ, yã kũ ó dↄ̃n ótɛn o. Yã kũ o èe sèedaan ótɛn kpá, akũ átɛn gí ó yã síi.

\VS{12}Lákũ ma andunia yã òárɛ nà, akũ a gi síi, tó ma ludambɛ yã òárɛ, áni sí yá?

\VS{13}Gbɛ̃ke dí gɛ́ ludambɛ yãro, tó adi kɛ Bisãsiri Nɛ́ kũ à bò gwe baasiro.

\VS{14}Lákũ Musa mlɛ̃̀ɛ sɛ̀ à dↄ̀ musu gbárannan nà, lɛn oni Bisãsiri Nɛ́ sɛ́ ò dↄ musu lɛ,

\VS{15}de gbɛ̃ kũ àtɛni a náani kɛ gↄ̃ wɛ̃̀ndi kũ àdi lákaro vĩ.

\VS{16}Zaakũ Luda ye anduniai à kɛ̀ zↄ̃kↄ̃, akũ à a Nɛ́ mɛ̀n do légelege kpà, de gbɛ̃ kũ àtɛni a náani kɛ sún garo, séde àgↄ̃ wɛ̃̀ndi kũ àdi lákaro vĩ.

\VS{17}Luda dí a Nɛ́ zĩ andunia gũn de à yã vutɛ anduniaa yãinlo, de à andunia sura ba a gãi yãimɛ.

\VS{18}Yã ni vutɛ a náanikɛriiaro. Yã gĩnakɛ à vùtɛ a náanikɛrisaria kↄ̀, kũ adi Luda Nɛ́ mɛ̀n do légelege pì náani kɛro yãi.

\VS{19}Pↄ́ kũ à tò yã vùtɛ gbɛ̃nↄaan dí: Gupura sù andunia gũn, akũ gbɛ̃nↄ ye gusirai de gupura pìla, kũ ń yãkɛnanↄn vãni yãi.

\VS{20}Zaakũ yãvãnikɛri sĩnda pínki dì zã gupurammɛ, àdi su gupura kĩnaaro, de a yãkɛnanↄ sún bo gupuranlo yãi.

\VS{21}Gbɛ̃ kũ àdi zĩ kɛ yãpuraa, àkũ mɛ́ àdi su gupura kĩnaa, de ògↄ̃ dↄ̃ kũ kunna Luda gũnn à yã pìnↄ kɛ̀n.


\par }{\SH Yahaya Da'itɛkɛri Yesu sèedakɛnaa
\par }
{\PP \VS{22}Abire gbɛra Yesu gɛ̀ɛ Yudea bùsun kũ a ìbanↄ. À gↄrↄ pla kɛ̀ kũńwo gwe, àtɛn gbɛ̃nↄ da'itɛ kɛ.

\VS{23}Yahaya tɛn gbɛ̃nↄ da'itɛ kɛ se zaa Ainↄ, Salimu sarɛ, zaakũ í di gwe. Òdigↄ̃ su a kĩnaa, akũ àdi ń da'itɛ kɛ.

\VS{24}Zaakũ odi Yahaya da kpɛ́siran kↄ̀ro.

\VS{25}Gↄrↄ birea Yahaya ìba kenↄ nà ledikpakɛnaaa kũ Yuda gbãnade keo gbã̀bona yã musu.

\VS{26}Akũ ò nà Yahayai ò pì: Rabi, gbɛ̃ kũ à kú kũnwo yã Yoda bara dire, kũ n a yã òwɛrɛ mɛ́ àtɛn gbɛ̃nↄ da'itɛ kɛ tera, baadi tɛn gɛ́ a kĩnaa.

\VS{27}Yahaya pìńnɛ: Gbɛ̃ke dì fↄ̃ à pↄ́ke le à síro, tó adi kɛ Luda a gbà baasiro.

\VS{28}Ákↄ̃nↄ mɛ́ á ma sèedadenↄ ũ kũ ma pì makũmɛ Arumasihu ũro. Ma pì Luda ma zĩ mà donɛ arɛmɛ.

\VS{29}Nↄsɛri mɛ́ à nↄ vĩ. Nↄsɛri gbɛ̃nna sↄ̃ àdigↄ̃ zɛ a sarɛ àdi sã kpá a yãi, nↄsɛri kòtoo dì a pↄ kɛ nna. Lɛn sↄ̃ ma pↄnna kɛ̀ zↄ̃kↄ̃ lɛ.

\VS{30}Séde àpii gↄ̃ kara makũ sↄ̃ màgↄ̃ lago.


\par }{\SH Gbɛ̃ kũ à bò musu
\par }
{\PP \VS{31}Gbɛ̃ kũ à bò musu de gbɛ̃ sĩnda pínkila. Gbɛ̃ kũ à bò zĩtɛ bi andunia gbɛ̃mɛ, andunia yãn àdi o. Gbɛ̃ kũ à bò ludambɛ sↄ̃ de gbɛ̃ sĩnda pínkila,

\VS{32}àdigↄ̃ pↄ́ kũ à è kũ yã kũ à màaoo sèeda kɛ, akũ gbɛ̃ke tɛni a yã síro.

\VS{33}Gbɛ̃ kũ à a yã sì zɛ̀o kũ Luda bi yãpurademɛ.

\VS{34}Gbɛ̃ kũ Luda a zĩ̀i pìi dì Luda yã o, zaakũ Luda a Nini kpàa papanamɛ.

\VS{35}De Luda ye a Nɛ́i, akũ à pↄ́ sĩnda pínki nànɛ a ↄĩ.

\VS{36}Gbɛ̃ kũ àtɛn Nɛ́ pì náani kɛ wɛ̃̀ndi kũ àdi lákaro vĩ. Gbɛ̃ kũ àtɛn gí a yã mai ni wɛ̃̀ndii pì lero, Luda pↄfɛ̃ kpɛ́ kúamɛ.




\par }\Chap{4}{\SH Yesu kũ Samaria nↄgbɛ̃o
\par }
{\PP \VerseOne{1}Farisinↄ mà kũ Yesu tɛn gbɛ̃nↄ da'itɛ kɛ àtɛn ìbanↄ le de Yahayala.

\VS{2}Adi kɛ Yesu mɛ́ àdi ń da'itɛ kɛ a zĩdaro, a ìbanↄ mɛ́ òdi kɛ.

\VS{3}Kũ Yesu yã pìi mà, à fùtɛ Yudea à ɛ̀ra àtɛn tá Galili.

\VS{4}Kũ àtɛn gɛ́ sↄ̃, à kũ̀ à bↄtɛ Samaria bùsun.

\VS{5}Akũ à kà Samaria wɛ̃tɛ kũ òdi pi Sika. À zã̀ kũ zĩtɛ kũ Yakubu kpà a nɛ́ Yusufuaaoro.

\VS{6}Yakubu lↄ̀gↄ kú gwe. Yesu táa ò à kpàsa, akũ a vùtɛ lↄ̀gↄↄ pìi sarɛ. Ifãntɛ̃ kà mìdangura.


\par }{\PP \VS{7}Samaria nↄgbɛ̃ ke sù í tↄ́, akũ Yesu pìnɛ: Ǹ ma gba í mà mi.

\VS{8}A ìbanↄ sↄ̃, ò gɛ̀ɛ pↄ́ble lú wɛ̃tɛ gũn.

\VS{9}Akũ nↄgbɛ̃ pìi pìnɛ: Yudamɛ n ũ, Samaria nↄgbɛ̃n ma ũ, akũ ntɛn í wɛ́ kɛmaa? Zaakũ Yudanↄ kũ Samariadenↄ yã dì kↄ̃ sɛ́ro.

\VS{10}Akũ Yesu pìnɛ: Tó ń gba kũ Luda dì dańnɛ dↄ̃ kũ gbɛ̃ kũ àtɛn í wɛ́ kɛmmao, de mↄkↄ̃mmɛ ĩni wɛ́ kɛa à n gba í wɛ̃̀ndide.

\VS{11}Nↄgbɛ̃ pìi pìnɛ: Baa, ń guga vĩro. Lↄ̀gↄ dí sↄ̃ a wɛ̀ɛ lòkoto. Ĩni í wɛ̃̀ndide pì le mámɛɛ?

\VS{12}Ń de ó dizi káaku Yakubula gwɛɛ? Àkũ mɛ́ à lↄ̀gↄↄ pìi tòwɛrɛ. Àpi a í mì kũ a nɛ́nↄ kũ a pↄ́kãdenↄ.

\VS{13}Akũ Yesu pìnɛ: Gbɛ̃ kũ à í díkĩna mì, ími ni ɛra à a dɛmɛ dↄ.

\VS{14}Gbɛ̃ kũ ani í kũ mani kpáa mi sↄ̃, ími ni a dɛ ziki doro. Zaakũ í kũ mani kpáa ni gↄ̃ a nɛ̀sɛɛ gũn ísɛ̃boki í kũ ani bↄtɛnɛ wɛ̃̀ndi kũ àdi lákaro ũmɛ.

\VS{15}Akũ nↄgbɛ̃ pìi pìnɛ: Baa, ǹ ma gba í pìi, de ími sún ma dɛ mà su í tↄ́ la doro.

\VS{16}Yesu pìnɛ: Ǹ gɛ́ n zã sísi à su lɛɛlɛ.

\VS{17}Nↄgbɛ̃ pìi wèa à pì: Má gↄ̃ vĩro. Akũ Yesu pìnɛ: Kũ n pì, ń gↄ̃ vĩro, n yã ò a zɛ́amɛ.

\VS{18}N zã kɛ̀ lɛu sↄↄro, akũ gↄ̃gbɛ̃ kũ ń kú kãao tera bi n zãnlo. N yãpura ò.

\VS{19}Akũ nↄgbɛ̃ pìi pìnɛ: Baa, má dↄ̃̀ sà kũ annabiimɛ n ũ.

\VS{20}Ó dizinↄ donyĩ kɛ̀ Ludanɛ kpi dí musu, ákↄ̃nↄ sↄ̃ adì pi Yurusalɛmu mɛ́ à gu kũ ò donyĩ kɛnnɛ ũ.

\VS{21}Yesu pìnɛ: Nↄgbɛ̃, ǹ ma yã sí. Gↄrↄke tɛn su kũ áni donyĩ kɛ De Ludanɛ kpi dí musu ke Yurusalɛmu doro.

\VS{22}Ákↄ̃nↄ, adì donyĩ kɛ Ludanɛ, ama á a dↄ̃ro, ókↄ̃nↄ sↄ̃, odì donyĩ kɛnɛ, akũsↄ̃ ó a dↄ̃, zaakũ surabanaa dì bo ókↄ̃nↄ Yudanↄ kĩnaamɛ.

\VS{23}Gↄrↄ tɛn su à kà kↄ̀, kũ donyĩri yãpuradenↄ ni donyĩ kɛ De Ludanɛ kũ yãpurao kũ a Nini gbãnao. Gbɛ̃ bire takanↄn De Luda tɛn wɛtɛ ò donyĩ kɛarɛ.

\VS{24}Luda bi ninimɛ, séde gbɛ̃ kũ òdi donyĩ kɛnɛnↄ donyĩ kɛnɛ kũ yãpurao kũ a Nini gbãnao.

\VS{25}Akũ nↄgbɛ̃ pìi pìnɛ: Má dↄ̃ kũ Arumasihu kũ òdi pinɛ Kirisi ni su. Tó à sù, ani yã sĩnda pínki bↄkↄtɛwɛrɛ.

\VS{26}Akũ Yesu pìnɛ: Makũ kũ matɛn yã onnɛ, makũmɛ a ũ.


\par }{\PP \VS{27}Gↄrↄ birea Yesu ìbanↄ sù, ò a lè àtɛn yã o kũ nↄgbɛ̃o. À bò ń sarɛ, ama ń gbɛ̃ke dí a la bↄ́n à yeiro ke bↄ́yãi àtɛn yã o kũ nↄgbɛ̃ pìioro.

\VS{28}Akũ nↄgbɛ̃ pì a lo tò gwe, à gɛ̃̀ wɛ̃tɛ gũn à pì gbɛ̃nↄnɛ:

\VS{29}À mↄ́ à gↄ̃gbɛ̃ ke gwa. À yã kũ ma kɛ̀nↄ òmɛnɛ pínki. Ke Arumasihu pìimɛ gwɛɛ?

\VS{30}Akũ ò bↄ̀tɛ wɛ̃tɛ gũn òtɛn gɛ́ Yesu kĩnaa.


\par }{\PP \VS{31}Gↄrↄ birea sↄ̃ Yesu ìbanↄ pìnɛ: Rabi, ĩni pↄ́ bleroo?

\VS{32}Akũ à pìńnɛ: Má pↄ́ble ke vĩ kũ á dↄ̃ro.

\VS{33}Akũ a ìbanↄ kↄ̃ làla ò pì: Gbɛ̃ke sùnɛ kũ pↄ́bleon yá?

\VS{34}Akũ Yesu pìńnɛ: Ma pↄ́blen gbɛ̃ kũ à ma zĩ pↄyenyĩnakɛna ũ ari mà zĩ kũ à dàmɛnɛ mì dɛ.

\VS{35}Ákↄ̃nↄ adì pi mↄ siikↄ̃ mɛ́ à gↄ̃̀ kũ pↄ́kɛ̃gↄrↄ ni ká. Matɛn oárɛ, à wɛ́ sɛ́ à buranↄ gwa, zaakũ pↄ́nↄ mà ò kà kɛ̃na.

\VS{36}Pↄ́kɛ̃ri tɛni a láada le kↄ̀, àtɛn gbɛ̃nↄ kakara wɛ̃̀ndi kũ àdi lákaro pↄ́ ũ, de pↄ́tↄ̃ri kũ pↄ́kɛ̃riio pↄnna kɛ lɛɛlɛ.

\VS{37}Zaakũ yã díkĩna bi yãpuramɛ: Gbɛ̃ke mɛ́ àdi pↄ́ tↄ̃, gbɛ̃ke kɛ̃.

\VS{38}Ma á zĩ pↄ́ kɛ̃ gu kũ ádi zĩ kɛnlo. Gbɛ̃ pãndenↄ mɛ́ ò zĩ kɛ̀ gwe, akũ átɛni ń zĩ àre ble.


\par }{\PP \VS{39}Samaria gbɛ̃ kũ ò kú wɛ̃tɛ pìi gũnnↄ Yesu náani kɛ̀ dasi yã kũ nↄgbɛ̃ pìi òńnɛ yãi, kũ à pì à yã kũ a kɛ̀nↄ òarɛ pínki.

\VS{40}Abire yãi kũ ò kà Yesu kĩnaa, ò wɛ́ kɛ̀a à gↄ̃ kũńwo, akũ à kɛ̀ kũńwo gↄrↄ pla.

\VS{41}Kũ Yesu yã òńnɛ, gbɛ̃ pãndenↄ a náani kɛ̀ dasidasi.

\VS{42}Akũ ò pì nↄgbɛ̃ pìinɛ: Adi kɛ yã kũ n òwɛrɛ yãin o a náani kɛ̀ adoro. O a yã mà ó zĩdamɛ, akũ o dↄ̃̀ sà kũ andunia Surabariin a ũ yãpura.


\par }{\SH Gbãnade nɛ́ werekↄ̃anaa
\par }
{\PP \VS{43}Kũ à gↄrↄ pla kɛ̀ kũńwo, a gbɛran à tà Galili,

\VS{44}zaakũ à pì annabi dìgↄ̃ bɛ̀ɛrɛ vĩ a zĩda bùsunlo.

\VS{45}Kũ à kà Galili, Galilidenↄ gbãnakɛ kpài, zaakũ ò gɛ̀ɛ ò Vĩnla dikpɛ Yurusalɛmumɛ, akũ ò yã kũ à kɛ̀ dikpɛ pì zĩnↄ è pínki.

\VS{46}Akũ Yesu ɛ̀ra à gɛ̀ɛ Kana, gu kũ à í lìtɛ sèwɛ̃ ũ. Bùsu gbãnade ke kú gwe, a nɛ́gↄ̃gbɛ̃ tɛn gyã kɛ zaa Kapɛnamu.

\VS{47}Kũ à mà Yesu bò Yudea à sù Galili, akũ à gɛ̀ɛ a kĩnaa à wɛ́ kɛ̀a à gɛ́ a nɛ́ werekↄ̃a, zaakũ a kú ga lɛ́i.

\VS{48}Akũ Yesu pìnɛ: Tó adi kɛ a daboyãnↄ kũ yãbonsarɛnↄ è baasiro, áni ma náani kɛro.

\VS{49}Akũ gbãnade pìi pìnɛ: Baa, ǹ mↄ́ ari ma nɛ́ kpɛ́ à ga.

\VS{50}Yesu pìnɛ: Ǹ tá bɛ. N nɛ́ ni garo. Gↄ̃gbɛ̃ pì yã kũ Yesu ònɛɛ sì, akũ à dà zɛ́n.

\VS{51}Gↄrↄ kũ à tɛ́ zɛ́n, à dàkarɛ kũ a zĩ̀rinↄ, akũ ò pìnɛ a nɛ́ kun.

\VS{52}Akũ à ń lá à pì: Gↄrↄ kpate takan à kɛ̀ sã̀naa? Akũ ò pìnɛ: Gĩa fãnantɛ̃ mↄ̀ do zakan mɛ̀wãna pìi kɛ̃̀a.

\VS{53}Akũ de pìi dↄ̃̀ kũ gↄrↄ kũ Yesu òarɛ kũ a nɛ́ ni garon gwe. Akũ ò a náani kɛ̀, àpii kũ a bedenↄ ń pínki.

\VS{54}Sèeda plade kũ Yesu kɛ̀ bona Yudea suna Galilin gwe.




\par }\Chap{5}{\SH Gyãre werekↄ̃ana íkpakia
\par }
{\PP \VerseOne{1}Abire gbɛra Yudanↄ dikpɛ ke kà, akũ Yesu ɛ̀ra à gɛ̀ɛ Yurusalɛmu.

\VS{2}Íkpaki kú gwe Sã Gɛ̃ki sarɛ, kũ òdi pi Bɛtɛsɛda kũ Eberu yão. Íkpaki pì kámmaboki vĩ lɛu sↄↄro,

\VS{3}gyãrenↄ dìgↄ̃ wútɛnan dasidasi, vĩ̀nanↄ kũ ɛrɛnↄ kũ gbɛ̃ kũ ń mɛ̀gu fɛ̃fɛ̃nanↄ.

\VS{4-5}Gↄ̃gbɛ̃ ke kú gwe àtɛn gyã kɛ à kà wɛ̃̀ bupla plansari.

\VS{6}Kũ Yesu a è wútɛna gwe, à dↄ̃̀ kũ àtɛn gyã kɛ a gìi kɛ̀ manamana, akũ à pìnɛ: Ń ye ǹgↄ̃ aafia yá?

\VS{7}Akũ gyãre pìi wèa à pì: Mare, má gbɛ̃ke vĩ à ma da í gũn gↄrↄ kũ à yĩ̀gãro. Tó matɛn gɛ́ gɛ̃n, gbɛ̃ pãnde dì gĩnakɛ à gɛ̃ ma ãmɛ.

\VS{8}Yesu pìnɛ: Ǹ futɛ ǹ zɛ, ǹ n pɛ̀ sɛ́ ǹ táa o.

\VS{9}Gwe gↄ̃̀nↄ gↄ̃gbɛ̃ pìi aafiaa lè. À a pɛ̀ɛ sɛ̀ à táa ò. Gↄrↄ pì bi kámmabogↄrↄ zĩmɛ,

\VS{10}akũ Yuda gbãnadenↄ pì gↄ̃gbɛ̃ kũ à wèrekↄ̃a pìinɛ: Kámmabogↄrↄ zĩn gbãra. À zɛ́ vĩ ǹgↄ̃ n pɛ̀ sɛnaro.

\VS{11}À wèḿma à pì: Gbɛ̃ kũ à ma gba aafia mɛ́ à òmɛnɛ mà a pɛ̀ sɛ́ mà táa o.

\VS{12}Akũ ò a là ò pì: Dí mɛ́ à pìnnɛ ǹ n pɛ̀ sɛ́ ǹ táa oo?

\VS{13}Gbɛ̃ kũ à wèrekↄ̃aa pì dↄ̃ tó dínlo, zaakũ Yesu gɛ̃̀tɛ pari kũ ò kú gwenↄ tɛ́mɛ.

\VS{14}Abire gbɛra Yesu a lè Luda ↄnn, akũ à pìnɛ: Ǹ ma, n aafiaa lè. Ǹsun durunna kɛ doro, de yã kũ à vãni de abirekũla sún n le doro yãi.

\VS{15}Akũ gↄ̃gbɛ̃ pìi gɛ̀ɛ à ò Yuda gbãnadenↄnɛ kũ Yesu mɛ́ à tò a aafiaa lè.


\par }{\PP \VS{16}Akũ gbãnade pìnↄ wɛ́ tã̀ Yesua, kũ àdi yã bire takanↄ kɛ kámmabogↄrↄ zĩ yãi.

\VS{17}Akũ Yesu wèḿma à pì: Ma De dìgↄ̃ zĩ kɛ kámmabonaa sarimɛ, lɛn matɛn kɛ lɛ se.

\VS{18}Yã bire yãi gbãnade pìnↄ tɛn Yesu wɛtɛ ò a dɛ de káakula. Adi kɛ kũ àdi kámmabogↄrↄ zĩ yã daro ado yãnlo, kũ àdi pi Ludamɛ a De ũ, àtɛn sára kpá kũ Ludao yãimɛ.


\par }{\SH Luda Nɛ́ ikoo
\par }
{\PP \VS{19}Yesu ɛ̀ra à wèḿma à pì: Yãpuran matɛn oárɛ, Luda Nɛ́ dì fↄ̃ à yãke kɛ kũ a zĩda gbãnaoro, sé yã kũ à è a De tɛn kɛ baasiro, zaakũ yã kũ a De dì kɛ pínki, àkũmɛ a Nɛ́ pìi dì kɛ se.

\VS{20}Zaakũ De Luda ye a Nɛ́i, àdi yã kũ àdi kɛ pínki mↄnɛ. Ani yã kũ a zↄ̃kↄ̃ de abirekũla mↄnɛ, ani bo á sarɛ.

\VS{21}Lákũ De Luda dì gɛ̀nↄ vu à wɛ̃̀ndi kpáḿma nà, lɛn a Nɛ́ dì wɛ̃̀ndi kpá gbɛ̃ kũ à yeinↄa lɛ.

\VS{22}De Luda dì yãkpatɛ kɛ kũ gbɛ̃keoro, à yãkpatɛkɛna gbãna pínki kpà a Nɛ́a,

\VS{23}de baadi bɛ̀ɛrɛ li a Nɛ́nɛ, lákũ òdi li De Ludanɛ nà. Gbɛ̃ kũ àtɛn bɛ̀ɛrɛ li Luda Nɛ́nɛro, ade tɛn bɛ̀ɛrɛ li a De kũ à a zĩ̀inɛro.

\VS{24}Yãpuran matɛn oárɛ, gbɛ̃ kũ àtɛni ma yã ma, akũsↄ̃ àtɛn gbɛ̃ kũ à ma zĩ náani kɛ, ade wɛ̃̀ndi kũ àdi lákaro vĩ. Yã ni vutɛaro, ade bò gan à gɛ̃̀ wɛ̃̀ndii gũmmɛ.

\VS{25}Yãpuran matɛn oárɛ, gↄrↄke tɛn su à kà kↄ̀, kũ gɛ̀nↄ ni Luda Nɛ́ kòto ma, ń gbɛ̃ kũ ò mànↄ ni vu.

\VS{26}Lákũ De Luda wɛ̃̀ndikpammana gbãna vĩ nà, lɛn à wɛ̃̀ndikpammana gbãna kpà a Nɛ́a lɛ dↄ.

\VS{27}À yãkpatɛkɛna gbãna kpàa dↄ, kũ à de Bisãsiri Nɛ́ ũ yãi.

\VS{28}Àsun tó abirekũ bo á sarɛro, zaakũ gↄrↄke tɛn su kũ gɛ̀ kũ ò kú mira gũnnↄ ni a kòto ma

\VS{29}ò bↄtɛ ń pínki. Yãmanakɛrinↄ ni vu ò gɛ̃ wɛ̃̀ndii gũn, yãvãnikɛrinↄ sↄ̃ yãvutɛmmanaa gũn.

\VS{30}Madì fↄ̃ mà yãke kɛ kũ ma zĩda gbãnaoro. Madì yãkpatɛ kɛ lákũ à òmɛnɛ nàmɛ, madì yãkpatɛ kɛ a zɛ́a, zaakũ madì ma zĩda pↄyeina wɛtɛro, sé gbɛ̃ kũ à ma zĩ pì pↄ́.


\par }{\SH Yesu iko sèedadenↄ
\par }
{\PP \VS{31}Tó má de ma zĩda sèedade ũ, de ma yã náani vĩro.

\VS{32}Sèedade pãnde kun kũ àdi ma yã o, má dↄ̃ kũ ma yã kũ àdi o náani vĩ.

\VS{33}Bee ákↄ̃nↄ, a gbɛ̃nↄ zĩ̀ Yahayaa, akũ à yãpura òárɛ.

\VS{34}Mádi mɛ̀ kpá bisãsiri sèedakɛnaaaro, matɛni abirekũ oárɛ de à le à bo zia yãimɛ.

\VS{35}Yahaya de lán fitila kũ à nana àtɛn gupura kũ bà, akũ a we à pↄnna kɛ̀ a gupurai gↄrↄ pla.

\VS{36}Yã kũ De Luda dàmɛnɛ mà kɛnↄ, kũ matɛn kɛ pìnↄ deárɛ sèeda ũ, kũ De Luda mɛ́ à ma zĩ. Ma sèedaa pì de Yahaya pↄ́la.

\VS{37}Ma De kũ à ma zĩ ma yã ò dↄ. Ádi a kòto ma zikiro, ádi wɛ́ kɛ siikↄ̃ kãaoro,

\VS{38}a yã dí vutɛki le á swɛ̃̀ɛ gũnlo, kũ átɛn gbɛ̃ kũ à a zĩ̀ náani kɛro yãi.

\VS{39}Adì mɛ̀ kpá Luda yã kyókɛnaaa, zaakũ adìgↄ̃ da gwen áni wɛ̃̀ndi kũ àdi lákaro len. Ma yãn takada pì tɛn o sↄ̃,

\VS{40}ama átɛn gí su ma kĩnaai de à wɛ̃̀ndii pìi le.

\VS{41}Matɛn sáabu wɛtɛ bisãsiri kĩnaaro,

\VS{42}ama má á dↄ̃, má dↄ̃ kũ á ye Ludairo.

\VS{43}Ma su kũ ma De tↄ́o, akũ ádi ma síro. Tó gbɛ̃ pãnde sù kũ a zĩda tↄ́o, áni a sí.

\VS{44}Lákũ adì sáabu wɛtɛkↄ̃a nà, ama adì sáabu wɛtɛ Luda mɛ̀n do légelegea lɛro, áni kɛ dera à ma yã síi?

\VS{45}Àsungↄ̃ da makũ mɛ́ mani gɛ́ kũ á yão ma De kĩnaaro, Musa kũ á wɛ́ dↄi mɛ́ ani gɛ́ kũ á yão.

\VS{46}Tó a Musa yã sì, de a ma yã sì se, zaakũ ma yãn à kɛ̃̀ Luda yãn.

\VS{47}Kũ ádi yã kũ à kɛ̃̀ Luda yãnnↄ síro, áni kɛ dera à ma yã síi?




\par }\Chap{6}{\SH Pↄ́blekpana gↄ̃gbɛ̃ gbɛ̃nↄn dúbu sↄↄronↄa
\par }
{\R (Mat 14:13-21, Maa 6:30-44, Luk 9:10-17)

\par }{\PP \VerseOne{1}Abire gbɛra Yesu bikũ̀ Galili sɛ̀bɛ kũ òdi pi dↄ Tiberia bara.

\VS{2}Gbɛ̃nↄ gↄ̃ tɛ́i dasidasi, kũ ò a daboyãnↄ è deran àtɛn gyãrenↄ werekↄ̃ana yãi.

\VS{3}Akũ Yesu dìdi à vùtɛ sĩ̀sĩi musu kũ a ìbanↄ.

\VS{4}Yudanↄ Vĩnla dikpɛ kà kãni.

\VS{5}Kũ Yesu wɛ́ sɛ̀ musu, à è gbɛ̃nↄ tɛn su a kĩnaa dasidasi, akũ à Filipi là à pì: Mákpan óni pↄ́ble lún de gbɛ̃nↄ blee?

\VS{6}À abirekũ ò de à Filipi yↄ̃ à gwa yãimɛ, zaakũ à dↄ̃ lákũ áni kɛ nà.

\VS{7}Akũ Filipi wèa à pì: Andurufu ↄgↄ mɛ̀n wàa do burodii, bee tó ò ɛ̀'ɛ baadinɛ fítifiti, ani mↄ́ḿmaro.

\VS{8}A ìbanↄ do Anduru, Simↄ Pita dakũna pìnɛ:

\VS{9}Nɛ́gↄ̃gbɛ̃ ke kú la, à burodi araga vĩ mɛ̀n sↄↄro kũ kpↄ̀ fítinnanↄ mɛ̀n pla. Bↄ́n abirekũ ni kɛ pari díkĩnanↄnɛɛ?

\VS{10}Yesu pì: À gbɛ̃nↄ vutɛvutɛ. Sɛ̃̀la di gu pìn, akũ ò vùtɛvutɛ. Gↄ̃gbɛ̃nↄ kà gbɛ̃nↄn dúbu sↄↄro taka.

\VS{11}Yesu burodii pìnↄ sɛ̀ à arubarikaa dàn, akũ à kpàatɛtɛ gbɛ̃ kũ ò vutɛnaa pìnↄnɛ lákũ ò yei nà. Lɛn à kpↄ̀ↄ kpàḿma lɛ dↄ.

\VS{12}Kũ ò kã̀ ó pínki, à pì a ìbanↄnɛ: À a kpara kũ à gↄ̃̀ sɛ́tɛ pínki, de a ke sún kɛ pãro.

\VS{13}Akũ ò burodi mɛ̀n sↄↄro kũ ò sòo pì kpara kũ ò gↄ̃̀nↄ sɛ̀tɛ tãnko kuri awɛɛpla pà.

\VS{14}Kũ ò daboyã kũ Yesu kɛ̀ɛ pìi è ò pì: Gbɛ̃ pì bi annabi kũ àtɛn su andunia gũmmɛ yãpura.

\VS{15}Yesu dↄ̃̀ kũ ò ye ò su ò a kũ ò a ká kína ũ kũ gbãnaomɛ, akũ à gòńnɛ gwe à ɛ̀ra à dìdi sĩ̀sĩi musu ado.


\par }{\SH Yesu táa'ona sɛ̀bɛla
\par }
{\R (Mat 14:22-27, Maa 6:45-52)

\par }{\PP \VS{16}Kũ ↄkↄsi kɛ̀, a ìbanↄ gɛ̀ɛ sɛ̀bɛɛ bara.

\VS{17}Akũ ò gɛ̃̀ gó'itɛ gũn, òtɛn bikũ sɛ̀bɛɛ pìi bara dire Kapɛnamu kpa. Gu gĩnakɛ à sì Yesu dí ká ń kĩnaa kↄ̀ro.

\VS{18}Zàga'ĩa gbãna kàka, akũ í tɛn futɛ.

\VS{19}Kũ a ìbanↄ gó lì ò kà kiloo sↄↄro ke suddo taka bà, akũ ò Yesu è àtɛn táa o íla, àtɛn na ń gói, akũ vĩna ń kũ.

\VS{20}Akũ à pìńnɛ: Makũmɛ, àsun tó vĩna á kũro.

\VS{21}Ò wènɛ à gɛ̃ gó gũn, akũ gó pìi kà gu kũ òtɛn gɛ́n gↄ̃̀nↄ.


\par }{\SH Gbɛ̃nↄ Yesu wɛtɛnaa
\par }
{\PP \VS{22}Kũ gu dↄ̀ pari kpɛ́ zɛna sɛ̀bɛɛ bara dire. Ò dↄ̃ kũ gó'itɛ kú gwe yã mɛ̀n domɛ, Yesu sↄ̃ adi gɛ̃ gó pìi gũn kũ a ìbanↄro, ò tà ńtɛ̃nɛmɛ.

\VS{23}Kũ à kɛ̀ saa gó'itɛ pãndenↄ bò Tiberia, ò sù gu kũ kãni kũ gu kũ ò burodii sònwo, kũ Dikiri sáabu kpà à làka.

\VS{24}Kũ pari pìi è àpii ke a ìbanↄn kú gwe doro, ò gɛ̃̀ gó pìnↄ gũn ò gɛ̀ɛ a wɛtɛ Kapɛnamu.


\par }{\SH Yesumɛ pↄ́ble kũ àdi ń ká wɛ̃̀ndiia ũ
\par }
{\PP \VS{25}Kũ ò a è sɛ̀bɛɛ bara gwe, ò pìnɛ: Rabi, n ka la bↄrɛɛ?

\VS{26}Yesu pìńnɛ: Yãpuran matɛn oárɛ, átɛni ma wɛtɛ burodi kũ a sò a kã yãimɛ, adi kɛ daboyã kũ a ènↄ yãinlo.

\VS{27}Àsun zĩ kɛ pↄ́ble kũ àdi láka yãiro, sé pↄ́ble kũ àdi ń ká wɛ̃̀ndi kũ àdi lákaroa. Bisãsiri Nɛ́ mɛ́ ani á gba pↄ́ble pìi, zaakũ àpiin De Luda a sèedaa kɛ̀a.


\par }{\PP \VS{28}Akũ ò a là ò pì: Deran óni kɛ nà ò yã kũ Luda ye ò kɛ kɛɛ?

\VS{29}Yesu wèḿma à pì: Yã kũ Luda ye à kɛn dí: À gbɛ̃ kũ à a zĩ̀ náani kɛ.

\VS{30}Ò pìnɛ: Daboyã kpaten ĩni kɛwɛrɛ, de ò le ò n náani kɛɛ? Yã kpaten ĩni kɛɛ?

\VS{31}Ó dizinↄ mana blè gbárannan lákũ ò kɛ̃̀ Luda yãn nà ò pì: A pↄ́ble kũ à bò musu kpàḿma ò blè.

\VS{32}Akũ Yesu pìńnɛ: Yãpuran matɛn oárɛ, adi kɛ Musa mɛ́ à pↄ́ble kũ à bò musu kpàáwaro. Ma De mɛ́ àdi pↄ́ble yãpurade kũ à bò musu kpááwa.

\VS{33}Pↄ́ble kũ Luda kpà pìin gbɛ̃ kũ à bò musu àdi wɛ̃̀ndi kpá anduniaa ũ.


\par }{\PP \VS{34}Ò pìnɛ: Mare, ǹgↄ̃ pↄ́ble bire taka kpáwá gↄrↄ sĩnda pínki.

\VS{35}Akũ Yesu pìńnɛ: Makũmɛ pↄ́ble kũ àdi ń ká wɛ̃̀ndiia ũ. Nà ni gbɛ̃ kũ à sù ma kĩnaa dɛro, ími ni ma náanikɛri dɛ zikiro.

\VS{36}Bee kũ abireo lákũ ma òárɛ nà, bee kũ a ma e, ádi ma náani kɛro.

\VS{37}Gbɛ̃ kũ ma De kpàma ni su ma kĩnaa, mani pɛ́ gbɛ̃ kũ à sù ma kĩnaaa zikiro.

\VS{38}Adi kɛ ma zĩda pↄyenyĩna yãin ma bo musu ma suro, gbɛ̃ kũ à ma zĩ pↄ́mɛ.

\VS{39}Pↄ́ kũ gbɛ̃ kũ à ma zĩ pì yein dí: Màsun tó gbɛ̃ kũ à kpàmanↄ ke sãtɛro. À ye mà ń futɛ gↄrↄ kpɛde zĩ.

\VS{40}Zaakũ pↄ́ kũ ma De yein dí: Gbɛ̃ kũ à wɛ́ pɛ̀ a Nɛ́a, akũsↄ̃ àtɛni a náani kɛ gↄ̃ wɛ̃̀ndi kũ àdi lákaro vĩ, má a vu gↄrↄ kpɛde zĩ.


\par }{\PP \VS{41}Akũ Yuda gbãnadenↄ zuka kài, kũ à pì ákãamɛ pↄ́ble kũ à bò musu ũ yãi.

\VS{42}Ò pì: Gbɛ̃ pì bi Yesu Yusufu nɛ́nloo? Ó a de kũ a dao dↄ̃ bi! Akũ àtɛn pi a bo musumɛ.

\VS{43}Yesu pìńnɛ: Àsun zuka káro.

\VS{44}Gbɛ̃ke ni fↄ̃ à su ma kĩnaaro, tó adi kɛ ma De kũ à ma zĩ a sìsi baasiro, mani a futɛ gↄrↄ kpɛde zĩ.

\VS{45}À kɛ̃na annabinↄ takada gũn ò pì: Luda mɛ́ ani yã da baadinɛ. Gbɛ̃ kũ à De Luda yã mà, akũsↄ̃ à a yã dà, àkũ mɛ́ àdi su ma kĩnaa.

\VS{46}Adi kɛ gbɛ̃ke De Luda è kũ wɛ́onlo. Gbɛ̃ kũ à bò a kĩnaa mɛ́ à a è ado.

\VS{47}Yãpuran matɛn oárɛ, ma náanikɛrii wɛ̃̀ndi kũ àdi lákaro vĩ.

\VS{48}Makũmɛ pↄ́ble kũ àdi ń ká wɛ̃̀ndiia ũ.

\VS{49}Á dizinↄ mana blè gbárannan, bee kũ abireo ò gàga.

\VS{50}Pↄ́ble kũ àdi bo musu sↄ̃, tó gbɛ̃ blè, ani garo.

\VS{51}Makũmɛ pↄ́ble wɛ̃̀ndide kũ à bò musu pì ũ. Tó gbɛ̃ adi blè, anigↄ̃ kun gↄrↄ sĩnda pínki. Pↄ́ble kũ mani kpáḿmamɛ ma mɛ̀baasi ũ, de andunia gↄ̃ wɛ̃̀ndi vĩ yãi.


\par }{\PP \VS{52}Akũ gbãnade pìnↄ tɛn lɛ́kpakↄ̃a kɛ kũ kↄ̃o ò pì: Gbɛ̃ pì ni fↄ̃ à a mɛ̀baasi kpáwá ò són yá?

\VS{53}Akũ Yesu pìńnɛ: Yãpuran matɛn oárɛ, tó ádi Bisãsiri Nɛ́ mɛ̀baasi só a a aru mìro, ánigↄ̃ wɛ̃̀ndi vĩro.

\VS{54}Gbɛ̃ kũ àdi ma mɛ̀baasi só à ma aru mi wɛ̃̀ndi kũ àdi lákaro vĩ. Makũ mɛ́ mani a futɛ gↄrↄ kpɛde zĩ.

\VS{55}Zaakũ ma mɛ̀baasi bi pↄ́ble yãpuramɛ, ma aru bi pↄ́mina yãpuramɛ.

\VS{56}Gbɛ̃ kũ àdi ma mɛ̀baasi só à ma aru mi kú ma gũn, makũ sↄ̃ má kú a gũn.

\VS{57}Lákũ De Luda Wɛ̃̀ndide ma zĩ, akũsↄ̃ má kun a yãi nà, lɛn gbɛ̃ kũ àdi ma mɛ̀baasi só nigↄ̃ kun ma yãi lɛ.

\VS{58}Pↄ́ble kũ à bò musun gwe. À de lán pↄ́ble kũ á dizinↄ blè ò gà bàro. Pↄ́ble bire blèri nigↄ̃ kun gↄrↄ sĩnda pínkimɛ.

\VS{59}Yesu yã birenↄ ò gↄrↄ kũ àtɛn yã dańnɛ Kapɛnamu aduakɛkpɛmmɛ.


\par }{\SH Yesu ìba kenↄ borukpɛnaa
\par }
{\PP \VS{60}Kũ a ìbanↄ yã pìi mà, ń gbɛ̃ dasidenↄ pì: Yã gbãnamɛ, dí mɛ́ ani abirekũ fↄ̃ↄ?

\VS{61}Yesu dↄ̃̀ a swɛ̃̀ɛ gũn kũ a ìbanↄ tɛn zuka ká yã pìi musu, akũ à pìńnɛ: Yã pì tɛni á fu yá?

\VS{62}Tó a è Bisãsiri Nɛ́ fùtɛ àtɛn tá gu kũ a kun yã sↄ̃ bi?

\VS{63}Luda Nini mɛ́ àdi wɛ̃̀ndi kpáḿma, mɛ̀baasi bi pↄ́kenlo. Yã kũ ma òárɛnↄmɛ Luda Nini kũ àdi ń ká wɛ̃̀ndiia yã ũ.

\VS{64}Ama á gbɛ̃kenↄ tɛni ma náani kɛro. Zaakũ Yesu gbɛ̃ kũ òtɛni a náani kɛronↄ dↄ̃ zaa káaku kũ gbɛ̃ kũ ani a kpáḿmao.

\VS{65}Akũ à pì dↄ: Abire yãin ma òárɛ, gbɛ̃ke ni fↄ̃ à su ma kĩnaaro, séto De Luda a gbà zɛ́.


\par }{\PP \VS{66}Zaa gↄrↄ birea a ìba kenↄ bòru kpɛo dasidasi, òdi tɛ́i doro.

\VS{67}Akũ Yesu a ìba gbɛ̃nↄn kuri awɛɛplanↄ là à pì: Á ye à tá sen yá?

\VS{68}Simↄ Pita wèa à pì: Dikiri, dí kĩnaan óni gɛ́nn? Ń wɛ̃̀ndi kũ àdi lákaro yã vĩ.

\VS{69}O n náani kɛ̀, o dↄ̃̀ kũ Luda gbɛ̃ kũ à kú adonamɛ n ũ.

\VS{70}Yesu pìńnɛ: Á gbɛ̃nↄn kuri awɛɛpla dínↄn ma sɛ̀roo? Bee kũ abireo á gbɛ̃ mɛ̀n do bi ibilisiimɛ.

\VS{71}Yudasi, Simↄ Isikariↄti nɛ́n à tɛ́a. Àkũmɛ gbɛ̃nↄn kuri awɛɛpla pìnↄ doke kũ ani a kpáḿma ũ.




\par }\Chap{7}{\SH Yesu kũ a dakũnanↄ
\par }
{\PP \VerseOne{1}Abire gbɛra Yesu gɛ̀ɛ Galili wɛ̃tɛ kũ wɛ̃tɛo, zaakũ à ye à kure Yudearo, kũ Yuda gbãnadenↄ tɛni a wɛtɛ ò a dɛ yãi.

\VS{2}Yudanↄ Kutadↄna dikpɛ kà kãni,

\VS{3}akũ a dakũnanↄ pìnɛ: Ǹ futɛ la ǹ gɛ́ Yudea, de n ìba kũ ò kú gwenↄ yã kũ ntɛn kɛnↄ e se.

\VS{4}Tó gbɛ̃ ye à tↄ́ bo, àdi a yãnↄ kɛ utɛnaro. Lákũ ntɛn yã dínↄ taka kɛ nà, ǹ n zĩda mↄ andunianɛ.

\VS{5}Bee a dakũna pìnↄ dí a náani kɛro.

\VS{6}Akũ Yesu pìńnɛ: A gↄrↄ dí kámɛnɛ kↄ̀ro. Ákↄ̃nↄ sↄ̃ á zɛ́ vĩ gↄrↄ sĩnda pínki.

\VS{7}Andunia ni we à zãáguro, ama à zãmagu kũ madì pi a yãkɛna vãni yãi.

\VS{8}À gɛ́ dikpɛkɛkia, matɛn gɛ́ro, zaakũ a gↄrↄ dí kámɛnɛ kↄ̀ro.

\VS{9}Kũ à yã pì ò, akũ à gↄ̃̀ Galili.


\par }{\SH Yesu gɛna Kutadↄna dikpɛn
\par }
{\PP \VS{10}Kũ a dakũna pìnↄ gɛ̀ɛ dikpɛkɛkia, gbasa à gɛ̀ɛ. Adi gɛ́ gbɛ̃nↄ wáraro, à gɛ̀ɛ asiri gũmmɛ.

\VS{11}Yuda gbãnadenↄ tɛni a wɛtɛ dikpɛkɛkia ò pì: Àpi kú máa?

\VS{12}Pari gũn òtɛn yã o kpãnikpãni a musu manamana. Gbɛ̃kenↄ pì: Gbɛ̃ manamɛ. Gbɛ̃kenↄ pì: Oi, àtɛn gbɛ̃nↄ sãtɛmɛ.

\VS{13}Gbɛ̃ke dí a yã o gupuraaro, kũ òtɛn vĩna kɛ gbãnade pìnↄnɛ yãi.


\par }{\PP \VS{14}Kũ dikpɛ kà a dagura, Yesu gɛ̀ɛ Luda ↄnn, àtɛn yã dańnɛ.

\VS{15}A yã bò gbãnade pìnↄ sarɛ ò pì: Gbɛ̃ kũ adi kyó kɛro mɛ́ à takada dↄ̃ lɛ yá?

\VS{16}Akũ Yesu pìńnɛ: Yã kũ madì dańnɛ bi ma zĩda yãnlo, gbɛ̃ kũ à ma zĩ yãmɛ.

\VS{17}Gbɛ̃ kũ à ye à zɛ kũ Luda pↄyenyĩnakɛnaao nigↄ̃ dↄ̃ tó ma yãdannɛna de Luda pↄ́ ũ, kesↄ̃ ma zĩda yãn matɛn o.

\VS{18}Gbɛ̃ kũ àdi a zĩda yã o tɛn wɛtɛ à tↄ́ bomɛ. Gbɛ̃ kũ àdi wɛtɛ à gbɛ̃ kũ à a zĩ̀ tↄ́ bo náani vĩ, manafiki kú a gũnlo.

\VS{19}Musa dí doka daárɛroo? Á gbɛ̃ke yã pì kũna sↄ̃ro. Bↄ́yãi átɛn wɛtɛ à ma dɛɛ?


\par }{\PP \VS{20}Akũ gbɛ̃nↄ pìnɛ: Ń tãna vĩmɛ. Dí mɛ́ àtɛn wɛtɛ à n dɛɛ?

\VS{21}Yesu pìńnɛ: Daboyã mɛ̀n don ma kɛ̀, akũ à bò á pínki sarɛ.

\VS{22}Musa tↄ̃̀zↄ̃yã dàárɛ, akũ adì tↄ̃̀ zↄ̃ kámmabogↄrↄ zĩ. Ase adi kɛ Musa kĩnaan à nàanlo, à bò á dizi káakunↄ kĩnaamɛ.

\VS{23}Lákũ òdi tↄ̃̀ zↄ̃ nɛ́nɛ kámmabogↄrↄ zĩ nà de òsun bo Musa doka kpɛro yãi, à kɛ̀ dera á pↄ fɛ̃namai, kũ ma gbɛ̃ gbà aafia swáswa kámmabogↄrↄ zĩi?

\VS{24}Àsun yã gwa lákũ á wɛ́ tɛn e nàro. À yã gwa a zɛ́a.


\par }{\SH Kɛ̃kɛ̃kↄ̃ana Yesu yãi
\par }
{\PP \VS{25}Akũ Yurusalɛmudenↄ pì: Gbɛ̃ pì bi gbɛ̃ kũ òtɛni a wɛtɛ ò a dɛnloo?

\VS{26}À gwa, àtɛn yã o gupuraa, akũ gbɛ̃ke dí yã liaro. Gbãnadenↄ a dↄ̃̀ Arumasihu ũ yãpuran yá?

\VS{27}Ó dↄ̃ gu kũ gbɛ̃ dí bòn. Tó Arumasihu sù, onigↄ̃ dↄ̃ gu kũ à bònlo.

\VS{28}Abire yãi gↄrↄ kũ Yesu tɛn yã dańnɛ Luda ↄnn, à pũ̀tã à pì: Á ma dↄ̃, akũsↄ̃ á dↄ̃ gu kũ ma bon. Ase mádi su kũ ma zĩdaoro. Gbɛ̃ kũ à ma zĩ bi yãpurademɛ, akũ á a dↄ̃ro.

\VS{29}Má a dↄ̃, zaakũ ma bo a kĩnaamɛ, àkũ mɛ́ à ma zĩ.


\par }{\PP \VS{30}Akũ òtɛni a wɛtɛ ò a kũ, ama gbɛ̃ke dí ↄ naaro, zaakũ a gↄrↄ dí papa kↄ̀ro.

\VS{31}Zàa gũn ò Yesu náani kɛ̀ dasi ò pì: Tó Arumasihu sù, ani daboyã kɛ dasi de a kũ gbɛ̃ dí kɛ̀lan yá?


\par }{\SH Dogarinↄ zĩna ò Yesu kũ
\par }
{\PP \VS{32}Kũ Farisinↄ mà òtɛn yã o kpãnikpãni zàa gũn a yã musu, akũ sa'orikinↄ kũ Farisi pìnↄ dogarinↄ zĩ̀ ò a kũ.

\VS{33}Akũ Yesu pì: Ma kunna kãáo gↄ̃̀ fíti, mani gbasa mà tá gbɛ̃ kũ à ma zĩ kĩnaa.

\VS{34}Áni ma wɛtɛ à kuramai, zaakũ áni fↄ̃ à gɛ́ gu kũ má kunlo.


\par }{\PP \VS{35}Akũ gbãnade pìnↄ tɛn kↄ̃ lala: Mán à ye à gɛ́n kũ óni kuraii? À ye à gɛ́ ó gbɛ̃ kũ ò fã̀kↄ̃a Giriki bùsunↄ gũn kĩnaa de à yã da Giriki pìnↄnɛn yá?

\VS{36}Yã kũ à òo pìi mì de deramɛɛ? Kũ à pì óni a wɛtɛ ò kuraai akũsↄ̃ gu kũ á kun óni fↄ̃ ò gɛ́ gwero.


\par }{\SH Í kũ àdi ń ká wɛ̃̀ndiia
\par }
{\PP \VS{37}Dikpɛ gↄrↄ kpɛde zↄ̃kↄ̃ zĩ Yesu fùtɛ à pũ̀tã à pì: Gbɛ̃ kũ ími tɛni a dɛ à mↄ́ ma kĩnaa à í mi,

\VS{38}gbɛ̃ kũ àtɛni ma náani kɛ sↄ̃, í kũ àdi ń ká wɛ̃̀ndiia nigↄ̃ bàa lɛ́ zaa a nɛ̀sɛɛ gũn lákũ ò kɛ̃̀ Luda yãn nà.

\VS{39}À yã dí ò Luda Nini kũ gbɛ̃ kũ òtɛni a náani kɛnↄ ni sí yã musumɛ. Ò Luda Nini pì vĩ gĩaro, kũ Yesu dí gĩnakɛ à tↄ́ bo kↄ̀ro yãi.


\par }{\SH Gbɛ̃nↄ kɛ̃kɛ̃kↄ̃ana Yesu yãi
\par }
{\PP \VS{40}Kũ gbɛ̃nↄ yã pìi mà, gbɛ̃kenↄ pì: Gbɛ̃ díkĩna bi annabii pìimɛ yãpura.

\VS{41}Gbɛ̃kenↄ pì: Gbɛ̃ díkĩna bi Arumasihumɛ. Ama gbɛ̃kenↄ pì: Arumasihu ni bo Galili sↄ̃ yá?

\VS{42}Ò kɛ̃̀ Luda yãn ò pì, Arumasihu bi Dauda burimɛ, ani bo Dauda bɛ wɛ̃tɛ Bɛtilihamumɛ.

\VS{43}Akũ gbɛ̃nↄ kɛ̃̀kɛ̃kↄ̃a Yesu yãi.

\VS{44}Ń gbɛ̃kenↄ ye ò a kũ, ama gbɛ̃ke dí ↄ naaro.


\par }{\SH Yuda gbãnadenↄ dì Yesu náani kɛro
\par }
{\PP \VS{45}Akũ dogarinↄ ɛ̀ra ò tà sa'orikinↄa kũ Farisinↄ. Akũ ò ń lá ò pì: Bↄ́yãi ádi a kũ a su kãaoroo?

\VS{46}Dogari pìnↄ wèḿma ò pì: Gbɛ̃ke dí yã o lán gbɛ̃ díkĩna bà zikiro.

\VS{47}Akũ Farisinↄ pìńnɛ: À á likara sen yá?

\VS{48}Gbãnade ke Farisi ke a náani kɛ̀n yá?

\VS{49}Pari bire Luda yã dↄ̃ro, Luda lɛ́ kɛ̀ńnɛmɛ.

\VS{50}Nikodɛmu kũ à gɛ̀ɛ Yesu kĩnaa yã bi gbãnade pìnↄ dokemɛ. À pìńnɛ:

\VS{51}Ó doka gũn ò pì, òsun yã da gbɛ̃la a yã manaa sariro ke yã kũ à kɛ̀ dↄ̃naa sariro.

\VS{52}Ò pìnɛ: Galili gbɛ̃mɛ n ũ se yá? Ǹ tàasi ká ǹ gwa. Ĩni e kũ annabi ke dì bo Galiliro.

\VS{53}Akũ baadi tà a bɛa.




\par }\Chap{8}{\SH Nↄgbɛ̃ kũ ò kũ̀ zinakɛnaa gũn
\par }
{\PP \VerseOne{1}Yesu gɛ̀ɛ Kùkpɛ sĩ̀sĩgɛrɛɛi.

\VS{2}Kũ gu dↄ̀ gↄ̃̀nↄ, à ɛ̀ra à gɛ̀ɛ Luda ↄnn. Gbɛ̃ sĩnda pínki sù a kĩnaa, akũ à vùtɛ àtɛn yã dańnɛ.

\VS{3}Akũ ludayãdannɛrinↄ kũ Farisinↄ sù a kĩnaa kũ nↄgbɛ̃ kũ ò kũ̀ zinakɛnaa gũn, ò a zɛ̀ zàa gũn

\VS{4}ò pì Yesunɛ: Dannɛri, ò nↄgbɛ̃ díkĩna kũ̀ kũ gↄ̃poseo wɛdewɛ.

\VS{5}Ó doka gũn Musa dìtɛ ò nↄgbɛ̃ dí taka pápa kũ gbɛ̀ɛo ò a dɛmɛ. N è dera sↄ̃ↄ?

\VS{6}Ò abirekũ ò de ò a yↄ̃ ò gwa ò le ò yã daala yãimɛ. Akũ Yesu nàtɛ àtɛn ↄgbɛ kɛ̃ zĩtɛa.

\VS{7}Kũ ò kpɛ́ òtɛni a lala, akũ à a mìi sɛ̀ lei à pìńnɛ: Á gbɛ̃ kũ adi durunna kɛ zikiro a pá kũ gbɛ̀ɛo káaku.

\VS{8}Akũ à ɛ̀ra à nàtɛ àtɛn ↄgbɛ kɛ̃ zĩtɛa dↄ.

\VS{9}Kũ ò mà lɛ, akũ ò fã̀kↄ̃a dodo sɛna zaa gbɛ̃ zↄ̃kↄ̃nↄa. Akũ ò Yesu tò ado kũ nↄgbɛ̃ pìio.

\VS{10}Akũ à ɛ̀ra à a mìi sɛ̀ lei à pìnɛ: Nↄgbɛ̃, ò tà máa? Odi yã danla doroo?

\VS{11}Nↄgbɛ̃ pìi wèa à pì: Baa, ń gbɛ̃ke kú la doro. Akũ Yesu pìnɛ: Makũ se, mani yã danlaro. Ǹ gɛ́. Zaa gbãra ǹsun durunna kɛ doro.


\par }{\SH Yesumɛ gupura ũ andunianɛ
\par }
{\PP \VS{12}Akũ Yesu yã ò gbɛ̃nↄnɛ dↄ à pì: Makũmɛ gupura ũ andunianɛ, gbɛ̃ kũ à tɛ́mai nigↄ̃ kú gusiran doro, gupura kũ àdi ń ká wɛ̃̀ndiian ade nigↄ̃ vĩ.


\par }{\PP \VS{13}Akũ Farisinↄ pìnɛ: Ń de n zĩda sèedade ũ, n yã náani vĩro.

\VS{14}Akũ Yesu wèḿma à pì: Bee tó matɛni ma zĩda yã o, ma yã náani vĩ, zaakũ má dↄ̃ gu kũ ma bon kũ gu kũ matɛn tánwo. Ákↄ̃nↄ sↄ̃, á gu kũ ma bon kũ gu kũ matɛn tánwo dↄ̃ro.

\VS{15}Átɛni ma taari e bisãsirikɛmmɛ. Mádi gbɛ̃ke taari e sↄ̃ro.

\VS{16}Tó ma gbɛ̃ taari è sↄ̃, taari'enaa pìi nigↄ̃ náani vĩ, zaakũ má kú madoro, ma De kũ à ma zĩ kú kũmao.

\VS{17}À kú á doka takadan ò pì, sèedade gbɛ̃nↄn planↄ yã mɛ́ à náani vĩ.

\VS{18}Makũmɛ ma zĩda sèedade ũ. Ma De kũ à ma zĩ bi ma sèedademɛ dↄ.


\par }{\PP \VS{19}Akũ ò a là ò pì: N de kú máa? Yesu wèḿma à pì: Á ma dↄ̃ro, akũsↄ̃ á ma De dↄ̃ro. Tó a ma dↄ̃, de a ma De dↄ̃.

\VS{20}Yesu yã bire ò ↄgↄdakia, gↄrↄ kũ àtɛn yã dańnɛ Luda ↄn gũmmɛ. Odi a kũro, zaakũ a gↄrↄ dí papa kↄ̀ro.


\par }{\SH Áni fↄ̃ à gɛ́ gu kũ matɛn tánlo
\par }
{\PP \VS{21}Akũ Yesu pìńnɛ dↄ: Matɛn tá, áni ma wɛtɛ, ama áni ga á durunna gũmmɛ. Áni fↄ̃ à gɛ́ gu kũ matɛn tánlo.

\VS{22}Akũ gbãnade pìnↄ pì: À pì óni fↄ̃ ò gɛ́ gu kũ átɛn tánlo. Ani a zĩda dɛn yá?

\VS{23}Akũ Yesu pìńnɛ: Zĩtɛ la gbɛ̃nↄn á ũ, musu gbɛ̃n ma ũ. Andunia díkĩna gbɛ̃nↄn á ũ, andunia díkĩna gbɛ̃n ma ũro.

\VS{24}Abire yãin ma pìárɛ áni ga á durunna gũmmɛ. Tó ádi sí kũ makũmɛ gbɛ̃ kũ má de a ũ ũro, áni ga á durunna gũmmɛ.


\par }{\PP \VS{25}Akũ ò a là ò pì: Dímɛ n ũu? Yesu wèḿma à pì: Gbɛ̃ kũ ma òárɛ zaa káakun ma ũ.

\VS{26}Má yã vĩ dasi mà o á musu mà yã daoála. Gbɛ̃ kũ à ma zĩ bi yãpurademɛ, yã kũ ma mà a kĩnaan madì o andunianɛ.


\par }{\PP \VS{27}Odi dↄ̃ kũ De Ludan à tɛ́aro,

\VS{28}akũ Yesu pìńnɛ: Tó a Bisãsiri Nɛ́ sɛ̀ a dↄ̀ musu, gbasa à dↄ̃ kũ makũmɛ gbɛ̃ kũ má de a ũ ũ. Madì yãke kɛ kũ ma zĩdaoro, yã kũ ma De dàmɛnɛn madì o.

\VS{29}Gbɛ̃ kũ à ma zĩ kú kũmao, adi ma tó madoro, zaakũ madìgↄ̃ yã kũ àdi káagu kɛ gↄrↄ sĩnda pínki.

\VS{30}Gↄrↄ kũ Yesu tɛn yã pìnↄ o, ò a náani kɛ̀ dasi.


\par }{\SH Zĩdadenↄ kũ zↄ̀nↄ
\par }
{\PP \VS{31}Akũ Yesu pì Yuda gbãnade kũ ò a yã sìnↄnɛ: Tó á ma yã kũna, ánigↄ̃ de ma ìbanↄ ũ yãpura.

\VS{32}Ánigↄ̃ yãpura dↄ̃, yãpura pì ni tó à gↄ̃ á zĩda vĩ.


\par }{\PP \VS{33}Akũ ò pìnɛ: Ibrahĩ burin ó ũ, ódi zↄ̀ ble gbɛ̃kenɛ zikiro. Akũ ntɛn pi óni gↄ̃ ó zĩda vĩ yá?

\VS{34}Yesu wèḿma à pì: Yãpuran matɛn oárɛ, gbɛ̃ kũ àdi durunna kɛ bi durunna zↄ̀ↄmɛ.

\VS{35}Zↄ̀ kun ↄn gbɛ̃ ũ gↄrↄ sĩnda pínkiro, ↄn nɛ́ mɛ́ à ↄn gbɛ̃ ũ gↄrↄ sĩnda pínki.

\VS{36}Tó Luda Nɛ́ á bo zↄ̀blenan, áni gↄ̃ á zĩda vĩ yãpura.

\VS{37}Má dↄ̃ kũ Ibrahĩ burin á ũ, ama átɛni ma wɛtɛ à ma dɛ kũ ma yã kú á nɛ̀sɛɛ gũnlo yãi.

\VS{38}Yã kũ ma è ma De kĩnaan matɛn o, yã kũ a mà á de kĩnaan átɛn kɛ.


\par }{\PP \VS{39}Akũ ò pìnɛ: Ibrahĩmɛ ó de ũ. Akũ Yesu pìńnɛ: Tó Ibrahĩ nɛ́nↄn á ũ, de a Ibrahĩ dà sɛ̀tɛ.

\VS{40}Tera sà átɛn wɛtɛ à ma dɛ, makũ kũ ma yãpura kũ ma mà Luda kĩnaa òárɛ. Ibrahĩ dí yã bire taka kɛro.

\VS{41}Átɛni á de yãkɛna kɛmɛ. Akũ ò pìnɛ: Nↄ yìgisaride nɛ́nↄn ó ũro. De mɛ̀n don ó vĩ, àkũmɛ Luda ũ.

\VS{42}Yesu pìńnɛ: Tó á den Luda ũ, de á yemai, zaakũ Luda kĩnaan ma bon ma su. Mádi su kũ ma zĩdaoro, àkũ mɛ́ à ma zĩ.

\VS{43}À kɛ̀ dera ádi ma yã dↄ̀rↄ dↄ̃roo? Kũ adì fↄ̃ à ma yã dↄ̀rↄ dↄ̃ro yãimɛ.

\VS{44}Á de Ibilisi pↄ́n á ũ, a pↄyeinaan á ye à kɛ. Gbɛ̃dɛriin a ũ zaa káaku, àdi zɛ kũ yãpuraoro, kũ yãpura kú a nɛ̀sɛɛ gũnlo yãi. Tó à ɛ́kɛ tò, a zĩda dàan gwe, zaakũ ɛ́kɛden a ũ, ɛ́kɛ mìimɛ.

\VS{45}Makũ sↄ̃, madì yãpura o. Abire yãi adì ma yã síro.

\VS{46}Á tɛ́, dí mɛ́ ani pi ma durunna kɛ̀ɛ? Kũ yãpuran matɛn o, à kɛ̀ dera átɛni ma yã síroo?

\VS{47}Gbɛ̃ kũ à de Luda pↄ́ ũ dì yã kũ Luda tɛn o mamɛ. Á de Luda pↄ́ ũro, abire yãin adì we ma yãiro.


\par }{\SH Yesu dena Ibrahĩla
\par }
{\PP \VS{48}Akũ gbãnade pìnↄ pìnɛ: Samaria gbɛ̃mɛ n ũ! Ń tãna vĩmɛ! Ke yãpuranlo?

\VS{49}Akũ Yesu pì: Má tãna vĩro. Madì bɛ̀ɛrɛ li ma Denɛ, ama adì ma kpe bo.

\VS{50}Madì wɛtɛ mà a zĩda tↄ́ boro, gbɛ̃ke mɛ́ àdi wɛtɛmɛnɛ, àkũmɛ yãgↄ̃gↄ̃ri ũ.

\VS{51}Yãpuran matɛn oárɛ, gbɛ̃ kũ àdi dↄ ma yãi ni ga zikiro.


\par }{\PP \VS{52}Akũ gbãnade pìnↄ pìnɛ: Ó dↄ̃ sà kũ ń tãna vĩ. Ibrahĩ gà kũ annabinↄ pínki, akũ ntɛn pi gbɛ̃ kũ àdi dↄ n yãi ni ga zikiro yá?

\VS{53}Ń de ó dizi Ibrahĩ kũ à gàlan yá? Annabinↄ gàga dↄ. Dín ntɛni n zĩda sɛ́ a ũu?

\VS{54}Akũ Yesu pì: Tó matɛni ma zĩda tↄ́ bomɛ, abirekũ bɛ̀ɛrɛ vĩro. Ma De kũ átɛn pi à de á Luda ũ, àkũ mɛ́ àdi ma tↄ́ bo.

\VS{55}Á a dↄ̃ro, ama má a dↄ̃. Tó ma pì má a dↄ̃ro, manigↄ̃ de ɛ́kɛde ũ lán á bàmɛ. Má a dↄ̃, akũ má a yã kũna.

\VS{56}Á dizi káaku Ibrahĩ pↄnna kɛ̀ ma gↄrↄ ena yã musu. À è, akũ a pↄ kɛ̀ nna.


\par }{\PP \VS{57}Akũ gbãnade pìnↄ pìnɛ: Ńdi ká wɛ̃̀ bupla akuri kↄ̀ro, akũ n Ibrahĩ è yá?

\VS{58}Yesu pìńnɛ: Yãpuran matɛn oárɛ, de odi Ibrahĩ i kↄ̀ro, má kun.

\VS{59}Akũ ò gbɛ̀ɛ sɛ̀tɛ de ò a pápao. Akũ a a zĩda ùtɛ à bò Luda ↄnn.




\par }\Chap{9}{\SH Gↄ̃gbɛ̃ kũ ò ì vĩ̀na ũ werekↄ̃anaa
\par }
{\PP \VerseOne{1}Kũ Yesu tɛn kure, à gↄ̃gbɛ̃ kũ ò ì vĩ̀na ũ è.

\VS{2}Akũ a ìbanↄ a là ò pì: Rabi, dí durunna yãin ò gbɛ̃ pìi ì vĩ̀na ũu? A zĩda pↄ́ yãin yá, ke a de kũ a dao pↄ́mɛ?

\VS{3}Yesu wèḿma à pì: Adi kɛ àpii ke a de kũ a dao durunna yãinlo. De ò Luda yãkɛna ea yãimɛ.

\VS{4}Séde ò gbɛ̃ kũ à ma zĩ zĩ kɛ zaa gupuraa. Gusira tɛn su kũ gbɛ̃ke ni zĩ ke le à kɛ doro.

\VS{5}Gↄrↄ kũ má kú andunia gũn, má de gupura ũ andunianɛ.


\par }{\PP \VS{6}Kũ à ò lɛ, à lɛ́'i tò zĩtɛ, akũ à yã̀katɛ à màma a wɛ́nↄa.

\VS{7}À pìnɛ: Ǹ gɛ́ ǹ ãn pípi Siloamu í gũn. Tↄ́ pìi pì, í gbarɛna. Akũ à gɛ̀ɛ à ãnn pìpi, akũ à sù kũ wɛ́o wɛ̃na.

\VS{8}A fárandidenↄ kũ gbɛ̃ kũ ò a dↄ̃ barakɛri ũnↄ pì: Gbɛ̃ kũ àdigↄ̃ bara kɛ vutɛnaa pìin gweroo?

\VS{9}Gbɛ̃kenↄ pì: Àkũmɛ. Gbɛ̃kenↄ pì: Oi, ade bòkↄ̃aomɛ. Gↄ̃gbɛ̃ pìi pì: Makũmɛ!

\VS{10}Akũ ò a là ò pì: À kɛ̀ dera n wɛ́ wɛ̃̀ɛ?

\VS{11}À wèḿma à pì: Gbɛ̃ kũ òdi pinɛ Yesu mɛ́ à bùsuu yã̀katɛ à màma ma wɛ́a, à pì mà gɛ́ ãn pípi Siloamu í gũn. Kũ ma gɛ ma ãnn pìpi, akũ ma gu è.

\VS{12}Akũ ò a là ò pì: Àpi kú máa? À pì: Má dↄ̃ro.


\par }{\SH Farisinↄ yãlalana gbɛ̃ kũ à de vĩ̀na ũ yãa
\par }
{\PP \VS{13}Akũ ò gɛ̀ɛ Farisinↄ kĩnaa kũ gbɛ̃ kũ à de vĩ̀na ũ yã pìio.

\VS{14}Akũsↄ̃ kámmabogↄrↄ zĩn Yesu bùsuu yã̀katɛ à a wɛ́ wɛ̃̀onɛ.

\VS{15}Akũ Farisinↄ a là dↄ: Deran n kɛ̀ nà n gu èe? À wèḿma à pì: À bↄkↄtↄ mà ma wɛ́amɛ. Kũ ma pìpi, akũ ma gu è.

\VS{16}Akũ Farisi kenↄ pì: Gbɛ̃ pì dí bo Luda kĩnaanlo, zaakũ àdi kámmabogↄrↄ zĩ yã daro. Ń gbɛ̃kenↄ pì: Durunnakɛri ni fↄ̃ à daboyã birenↄ taka kɛ yá? Akũ ò kɛ̃̀kɛ̃kↄ̃a.

\VS{17}Akũ ò a là dↄ: Mↄkↄ̃n sↄ̃, gbɛ̃ kũ à n wɛ́ wɛ̃̀nnɛ, ntɛni a yã da deramɛɛ? À pì: Annabiimɛ.

\VS{18}Bee kũ abireo gbãnadenↄ dí sí kũ vĩ̀naan a ũ gbasa a wɛ́ wɛ̃̀ro, akũ ò gɛ̀ɛ ò a de kũ a daoo sìsi.

\VS{19}Ò ń lá ò pì: Á nɛ́n dí yá? A a ì vĩ̀na ũn yá? À kɛ̀ dera àtɛn gu e sàa?

\VS{20}Akũ a de kũ a dao wèḿma ò pì: Ó dↄ̃ kũ ó nɛ́mɛ. O a ì vĩ̀na ũmɛ.

\VS{21}Ama lákũ à kɛ̀ nà àtɛn gu e sà, ke gbɛ̃ kũ à a wɛ́ wɛ̃̀nɛ, ó dↄ̃ro. À a la gwe. Gbɛ̃ ↄ̃ndↄ̃naamɛ, ani fↄ̃ à a zĩda yã o.

\VS{22}A de kũ a dao ò lɛ, kũ òtɛn vĩna kɛ gbãnadenↄnɛ yãimɛ. Zaakũ ò zɛ̀o kũ gbɛ̃ kũ à pì Yesu bi Arumasihumɛ, ò aduakɛkpɛ zɛ́ zↄ̃nɛ.

\VS{23}Abire yãin a de kũ a daoo pì, gbɛ̃ ↄ̃ndↄ̃naamɛ, ò a la.


\par }{\PP \VS{24}Gbɛ̃ kũ à de vĩ̀na ũ yã pì sísina gɛ̃̀n plade gũnn ò pìnɛ: Ǹ yãpura o Luda yãi. Ó dↄ̃ kũ gↄ̃gbɛ̃ pì bi durunnakɛriimɛ.

\VS{25}Akũ à pì: Tó durunnakɛriimɛ, má dↄ̃ro. Yã mɛ̀n don má dↄ̃. Vĩ̀naan ma ũ yã, akũ matɛn gu e sà.

\VS{26}Akũ ò a là ò pì: Bↄ́n à kɛ̀nnɛɛ? Deran à kɛ̀ nà à n wɛ́ wɛ̃̀nnɛɛ?

\VS{27}À wèḿma à pì: Ma òárɛ kↄ̀, ádi sã kpáro. Bↄ́ á ye à ma dↄↄ? Á ye à gↄ̃ a ìbanↄ ũ sen yá?

\VS{28}Akũ ò zuka kài ò pì: Mↄkↄ̃mmɛ ń de a ìba ũ gwe! Ókↄ̃nↄ sↄ̃ Musa ìbanↄn ó ũ.

\VS{29}Ó dↄ̃ kũ Luda yã ò kũ Musao. Àkũ sↄ̃, ó dↄ̃ gu kũ à bònlo.

\VS{30}Akũ gↄ̃gbɛ̃ pìi pìńnɛ: À yãbonsarɛ ma gwe! À ma wɛ́ wɛ̃̀mɛnɛ, akũ á dↄ̃ gu kũ à bònlo yá?

\VS{31}Ó dↄ̃ kũ Luda dì sã kpá durunnakɛrinↄ yãiro, àdi sã kpá a yãmari kũ òdi a pↄyenyĩna kɛnↄ yãimɛ.

\VS{32}Zaa lákũ Luda andunia kàtɛ nà, odi ma gbɛ̃ke gbɛ̃ kũ wà a ì vĩ̀na ũ wɛ́ wɛ̃̀nɛ zikiro.

\VS{33}Tó adi kɛ gbɛ̃ pìi bò Luda kĩnaaro, ani fↄ̃ à pↄ́ke kɛro.

\VS{34}Akũ ò pìnɛ: Ò n i durunna gũn mámmammɛ, akũ ntɛn yã dawɛrɛ yá? Akũ ò pɛ̀a.


\par }{\SH Ludadↄ̃nasari bi vĩ̀nakũnaamɛ
\par }
{\PP \VS{35}Yesu mà kũ ò pɛ̀a. Kũ à a lè, à a là à pì: Ntɛn Bisãsiri Nɛ́ náani kɛ yá?

\VS{36}Gↄ̃gbɛ̃ pìi wèa à pì: Mare, dín a ũ de mà le mà a náani kɛɛ?

\VS{37}Yesu pìnɛ: N a è, àkũ mɛ́ àtɛn yã o kũnwo.

\VS{38}Akũ gↄ̃gbɛ̃ pìi pìnɛ: Dikiri, matɛni n náani kɛ. Akũ à donyĩ kɛ̀nɛ.

\VS{39}Akũ Yesu pì: Gbɛ̃nↄ kɛ̃kɛ̃kↄ̃ana yãin ma su andunia gũn la, de wɛ́siradenↄ wɛ́ kɛ̃, wɛ́kɛ̃rinↄ gↄ̃ wɛ́siradenↄ ũ.


\par }{\PP \VS{40}Farisi kenↄ kú gwe. Kũ ò yã pìi mà, ò pìnɛ: Ókↄ̃nↄ, vĩ̀nanↄn ó ũ se yá?

\VS{41}Akũ Yesu pìńnɛ: Tó vĩ̀nanↄn á ũ, de á durunna vĩro. Ama kũ átɛn pi á wɛ́ kɛ̃na yãi, á durunna kpɛ́ kú kãáomɛ.




\par }\Chap{10}{\SH Yãlɛkↄ̃ana kũ sãdãriio
\par }
{\PP \VerseOne{1}Yãpuran matɛn oárɛ, gbɛ̃ kũ àdi gɛ̃ sã karalɛnlo ama àdi vlɛ̃ karala gu pãnden, ade bi kpãnimɛ, kpãni wɛ́dewɛmɛ.

\VS{2}Gbɛ̃ kũ àdi gɛ̃ karalɛn sↄ̃, aden sãdãri ũ.

\VS{3}Kara dãkpãrii dì zɛ́ wɛ̃ adenɛ, sãnↄ sↄ̃ ò a kòto dↄ̃. Àdi a sãnↄ sísi ń baadi tↄ́a à bↄtɛ kũńwo.

\VS{4}Tó à bↄ̀tɛ kũńwo, àdi dońnɛ arɛ òdigↄ̃ tɛ́i kũ ò a kòto dↄ̃ yãi.

\VS{5}Òdi we ò tɛ́ gbɛ̃ pãndeiro. Òdi bàa lɛ́nɛ kũ ò gbɛ̃ pãnde kòto dↄ̃ro yãi.

\VS{6}Yesu yã pìi lɛ̀kↄ̃ańnɛ, akũ odi dↄ̃ tó bↄ́ yãn àtɛn ońnɛro.


\par }{\SH Yesu bi sãdãri manamɛ
\par }
{\PP \VS{7}Abire yãi Yesu ɛ̀ra à pìńnɛ: Yãpuran matɛn oárɛ, makũmɛ karalɛ ũ sãnↄnɛ.

\VS{8}Gbɛ̃ kũ ò dòmɛnɛ arɛnↄ bi kpãninↄmɛ, kpãni wɛ́dewɛnↄmɛ ń pínki, akũ sãnↄ dí ń yã maro.

\VS{9}Makũmɛ karalɛ ũ. Gbɛ̃ kũ à gɛ̃̀ ma gũn ni aafia le. Anigↄ̃ gɛ̃ àgↄ̃ bo ani pↄ́bleki le.

\VS{10}Kpãni'ona yãin kpãni dì su àdi pↄ́ dɛ àdi pↄ́ kakatɛ. Ma sumɛ, de gbɛ̃nↄ gↄ̃ wɛ̃̀ndi vĩ ògↄ̃ vĩ papana.

\VS{11}Makũmɛ sãdãri mana ũ. Sãdãri mana dì gí a wɛ̃̀ndiii a sãnↄ yãi.

\VS{12}Zamalinga bi sãdãri mananlo. Kũ sãnↄ de a pↄ́ ũro yãi, tó à è lɛwanna tɛn su, àdi sãnↄ tón à bàa lɛ́mɛ, akũ lɛwanna dì sí sãnↄ tɛ́ à ń fãkↄ̃a.

\VS{13}Gbɛ̃ pìi bàkaa dìgↄ̃ kú kũ sãnↄoro, kũ à de zamalinga ũ yãi.

\VS{14}Makũmɛ sãdãri mana ũ. Má a sãnↄ dↄ̃, ma sãnↄ sↄ̃ ò ma dↄ̃,

\VS{15}lákũ De Luda ma dↄ̃ akũsↄ̃ má a dↄ̃ nà. Matɛn gi ma wɛ̃̀ndiii ń yãi.

\VS{16}Má sã pãndenↄ vĩ kũ ò kú kara dí gũnlo. Séde mà su kũńwo se. Oni ma kòto ma, kpàsa ni gↄ̃ mɛ̀n do kũ dã̀riio mɛ̀n do. De Luda yemai

\VS{17}kũ matɛn gi ma wɛ̃̀ndiii yãi, de mà ɛra mà sí dↄ.

\VS{18}Gbɛ̃ke ni ma wɛ̃̀ndi símaro, mani gíi kũ ma zĩdaomɛ. Má a giina zɛ́ vĩ, má a sina zɛ́ vĩ dↄ. Yã kũ ma De dìtɛmɛnɛn gwe.


\par }{\PP \VS{19}Yã pì yãi Yuda gbãnadenↄ kɛ̃̀kɛ̃kↄ̃a dↄ.

\VS{20}Ń tɛ́ gbɛ̃nↄ pì dasi: À tãna vĩmɛ, a mìi lìtɛ. Bↄ́yãin átɛn sã kpá a yãii?

\VS{21}Ń gbɛ̃kenↄ pì: Tãnade yã'onaan gwero. Tãna ni fↄ̃ à vĩ̀na wɛ́ wɛ̃ yá?


\par }{\SH Yesu a ludakɛna onnɛnaa
\par }
{\PP \VS{22}Luda kpɛ́ sakɛna dikpɛ kà zaa Yurusalɛmu. Bunsirɛ gũmmɛ,

\VS{23}akũ Yesu tɛn kure Luda ↄnn, zaa gu kũ òdi pi Sulemanu èdan.

\VS{24}Akũ Yuda gbãnadenↄ lìkai, ò a là ò pì: Ĩni ó tó lokona ari bↄrɛɛ? Tó Arumasihumɛ n ũ, ǹ owɛrɛ swáswa.

\VS{25}Akũ Yesu wèḿma à pì: Ma òárɛ, ádi síro. Yã kũ matɛn kɛ kũ ma De tↄ́oo pìnↄn a sèeda ũ.

\VS{26}Ákↄ̃nↄ sↄ̃ ádi síro, kũ á de ma sãnↄ ũro yãimɛ.

\VS{27}Ma sãnↄ dì ma kòto ma. Má ń dↄ̃, akũ òdigↄ̃ tɛ́mai.

\VS{28}Madì wɛ̃̀ndi kũ àdi lákaro kpáḿma, oni ga zikiro. Gbɛ̃ke ni fↄ̃ à ń bo ma ↄĩro.

\VS{29}Ma De kũ à ń kpáma de gbɛ̃ sĩnda pínkila. Gbɛ̃ke ni fↄ̃ à ń bo a ↄĩro.

\VS{30}Makũ kũ ma Deo ó dokↄ̃nↄmɛ.


\par }{\PP \VS{31}Gbãnade pìnↄ gbɛ̀ɛ sɛ̀sɛ dↄ de ò a pápao ò a dɛ.

\VS{32}Akũ Yesu pìńnɛ: Ma yã mana kũ ma De dàmɛnɛnↄ kɛ̀árɛ dasi. Yã mana kpate yãimɛ á ye à ma pápa kũ gbɛ̀ɛoo?

\VS{33}Akũ gbãnade pìnↄ wèa ò pì: Ó ye ò n pápa kũ gbɛ̀ɛo yã mana kũ n kɛ̀ yãinlo. Kũ n dↄkɛ̀ kũ Ludao yãimɛ. Bisãsirimɛ n ũ, akũ n n zĩda sɛ̀ Luda ũ.

\VS{34}Akũ Yesu wèḿma à pì: Luda ò á doka takadan à pì Ludanↄmɛ ń ũ.

\VS{35}Luda dí gbɛ̃ kũ àtɛn yã ońnɛ pìnↄ sísi ludanↄroo? A yã gogona vĩ sↄ̃ro.

\VS{36}Makũ kũ ma De ma ditɛ adona à ma zĩ andunia gũn sↄ̃, kũ ma pì Luda Nɛ́n ma ũ, bↄ́yãi a pì ma dↄkɛ̀ kũ Ludaoo?

\VS{37}Tó matɛni ma De yãkɛna kɛro, àsun ma yã síro.

\VS{38}Tó matɛn kɛ sↄ̃, bee tó ádi ma yã síro, à ma náani kɛ ma yãkɛnanↄ yãi, de àgↄ̃ dↄ̃ sãnsãn kũ De Luda kú ma gũn, akũ má kú a gũn sↄ̃.

\VS{39}Akũ ò ɛ̀ra òtɛn zɛ́ wɛtɛ ò a kũ, akũ à pìtiḿma.


\par }{\PP \VS{40}Akũ à ɛ̀ra à gɛ̀ɛ Yoda bara dire, gu kũ Yahaya gbɛ̃nↄ da'itɛ kɛ̀n káaku. À gↄrↄ pla kɛ̀ gwe,

\VS{41}akũ ò sù a kĩnaa dasidasi ò pì: Bee kũ Yahaya dí daboyã ke kɛro, yã kũ à ò gbɛ̃ díkĩna musu pínki bi yãpuramɛ.

\VS{42}Akũ wà a náani kɛ̀ gwe dasi.




\par }\Chap{11}{\SH Lazaru ganaa
\par }
{\PP \VerseOne{1}Gbɛ̃ kũ òdi pinɛ Lazaru tɛn gyã kɛ zaa Bɛtani wɛ̃tɛ kũ Mariama kũ a vĩ̀ni Maatao kún.

\VS{2}Mariamamɛ nↄgbɛ̃ kũ à nísi gbĩnnade kù Dikiri gbáa à gògo kũ a mìkão ũ.

\VS{3}Akũ Lazaru dãre pìnↄ lɛ́gbãzã kɛ̀ Yesunɛ ò pì: Dikiri, n gbɛ̃nna tɛn gyã kɛ.

\VS{4}Kũ Yesu yã pìi mà à pì: Gyã pìi ni láka kũ gaoro. De Luda gakuri bo gupuraa yãimɛ, de Luda Nɛ́ sↄ̃ tↄ́ bo a musu.

\VS{5}Yesu ye Maatai kũ a dakũnao kũ Lazaruo.

\VS{6}Kũ à mà Lazaru tɛn gyã kɛ, akũ à gↄ̃̀ gu kũ à kun gĩa gↄrↄ pla.

\VS{7}Abire gbɛran à pì a ìbanↄnɛ: Ò ɛra ò gɛ́ Yudea.

\VS{8}Akũ a ìbanↄ pìnɛ: Rabi, gbãnadenↄn ye ò n pápa kũ gbɛ̀ɛo adi gì kɛro, akũ ń ye ò ɛra ò gɛ́ gwe dↄ yá?

\VS{9}Yesu pì: Fãnantɛ̃ do bi awa kuri awɛɛplanloo? Gbɛ̃ kũ àtɛn kure fãnantɛ̃ dì gɛ̃̀ síro, kũ àtɛn gu e andunia díkĩna gupurai yãi.

\VS{10}Tó àtɛn kure gwãani, àdi gɛ̃̀ sí kũ à gupura pì vĩro yãi.


\par }{\PP \VS{11}Yã pì onaa gbɛra Yesu pìńnɛ: Ó gbɛ̃nna Lazaru i òmɛ. Mani gɛ́ mà a vu.

\VS{12}Akũ a ìbanↄ pìnɛ: Dikiri, tó àtɛn i omɛ, ani aafia le.

\VS{13}Lazaru ga yãn Yesu tɛn ońnɛ, akũ òtɛn da i'onaamɛ yãpura.

\VS{14}Akũ Yesu òńnɛ swáswa sà à pì: Lazaru gàmɛ.

\VS{15}Ma pↄ kɛ̀ nna kũ má kú gwero, de à le à ma náani kɛ yãi. Ò gɛ́ a kĩnaa.

\VS{16}Akũ Tomasi kũ òdi pinɛ Sìka pì a gbɛ̃nↄnɛ: Ò gɛ́ kũ Dikirio ò ga ó pínki.


\par }{\SH Yesumɛ gbɛ̃ kũ àdi gɛ̀nↄ vu à wɛ̃̀ndi kpáḿma ũ
\par }
{\PP \VS{17}Kũ Yesu kà gwe, à sù à lè ò Lazaru vĩ̀ à gĩnakɛ à kɛ̀ gↄrↄ siikↄ̃ kↄ̀.

\VS{18}Bɛtani kú kãni kũ Yurusalɛmuo lán kiloo aakↄ̃ bà.

\VS{19}Yuda gbãnadenↄ bò zaa gwe dasi ò sù Maata kũ Mariamao kĩnaa, de ò sùru kpáńnɛ ń dãgↄ̃ ga yã musu.

\VS{20}Kũ Maata mà Yesu tɛn su, à bò à gɛ̀ɛ daalɛ, ama Mariama zɛ̀ bɛ.

\VS{21}Akũ Maata pì Yesunɛ: Dikiri, tó ń kú lamɛ yã, de ma dãgↄ̃ dí garo.

\VS{22}Bee tera má dↄ̃ kũ yã kũ n gbɛ̀ka Ludaa, ani kɛnnɛ.

\VS{23}Yesu pìnɛ: N dãgↄ̃ ni vu.

\VS{24}Maata pìnɛ: Má dↄ̃ kũ ani vu zĩ kũ gɛ̀nↄ ni vu gↄrↄ kpɛde zĩ.

\VS{25}Yesu pìnɛ: Makũmɛ gbɛ̃ kũ àdi gɛ̀nↄ vu à wɛ̃̀ndi kpáḿma ũ. Bee tó ma náanikɛrii gà, anigↄ̃ kpɛ́ kummɛ.

\VS{26}Gbɛ̃ kũ à kun, akũ àtɛni ma náani kɛ ni ga zikiro. N abirekũ sì yá?

\VS{27}Maata pìnɛ: Ee, Dikiri, ma sì kũ Arumasihumɛ n ũ, Luda Nɛ́ kũ ò pì ani su andunia gũn.


\par }{\SH Yesu wɛ́'i kàn
\par }
{\PP \VS{28}Kũ Maata ò lɛ, akũ à gɛ̀ɛ à a dakũna Mariama sìsi, akũ à pìnɛ asiri gũn à pì: Dannɛri sù àtɛni n gbɛka.

\VS{29}Kũ Mariama yã pìi mà, à fùtɛ likalika àtɛn gɛ́ a le.

\VS{30}Yesu dí gĩnakɛ à gɛ̃ wɛ̃tɛ gũn kↄ̀ro, à kpɛ́ kú gu kũ Maata dàalɛn.

\VS{31}Gbãnade pìnↄn kú kpɛ́n kũ Mariamao, òtɛn sùru kpánɛ. Kũ ò è à fùtɛ likalika à bò, ò bò ò tɛ̀i, zaakũ òtɛn da àtɛn gɛ́ ↄ́ↄ dↄ miraamɛ.


\par }{\PP \VS{32}Kũ Mariama kà gu kũ Yesu kún, kũ à a è, à kùtɛ a gbá sarɛ à pìnɛ: Dikiri, tó ń kú lamɛ yã, de ma dãgↄ̃ dí garo.

\VS{33}Yesu è àtɛn ↄ́ↄ dↄ, akũ gbãnade kũ ò kú kãao pìnↄ tɛn ↄ́ↄ dↄ dↄ. Akũ à nɛ̀sɛyↄkↄ sì a pↄ yàka.

\VS{34}Akũ à pì: A a vĩ̀ máa? Ò wèa ò pì: Mare, ǹ mↄ́ ǹ gwa.

\VS{35}Yesu wɛ́'i kàn.

\VS{36}Akũ gbãnade pìnↄ pì: À gwa lákũ à yei nà.

\VS{37}Akũ ń gbɛ̃kenↄ pì: Àkãa kũ à vĩ̀na wɛ́ wɛ̃̀, ani fↄ̃ à gi Lazarunɛ àsun garoo?


\par }{\SH Lazaru vunaa
\par }
{\PP \VS{38}Kũ Yesu tɛn gɛ́ mira pì kĩnaa, akũ à nɛ̀sɛyↄkↄ sì dↄ. Mira pì bi gbɛ̀wɛɛɛmɛ, gbɛ̀ gbɛ̃̀ntɛ̃ tàtaalɛ́.

\VS{39}Yesu pì: À gbɛ̀ɛ pì go a lɛ́a. Akũ gbɛ̃ kũ à gàa pì dãre Maata pìnɛ: Dikiri, àtɛn gbĩ sↄ̃, zaakũ à kɛ̀ gↄrↄ siikↄ̃n dí.

\VS{40}Yesu pìnɛ: Mádi onnɛ kũ tó n ma náani kɛ̀, ĩni Luda gakuri eroo?

\VS{41}Kũ ò gbɛ̀ɛ pìi gò, akũ Yesu wɛ́ sɛ̀ musu à pì: Baa, ma n sáabu kɛ̀ kũ n ma yã mà.

\VS{42}Má dↄ̃ kũ ndìgↄ̃ ma yã ma gↄrↄ sĩnda pínki, ama ma ò lɛ pari kũ ò kú lanↄ yãimɛ, de ò le ò sí kũ mↄkↄ̃mmɛ n ma zĩ.

\VS{43}Kũ à ò lɛ, akũ à pũ̀tã kũ kòto gbãnao à pì: Lazaru, ǹ bo.

\VS{44}Akũ gbɛ̃ kũ à gàa pìi bò, pↄ́lɛ fĩfĩna a mɛ̀ɛa, biza yĩna a mìia. Yesu pìńnɛ: À pↄ́ poroa à a gbarɛ.


\par }{\SH Lɛ́kpakũsũna Yesui
\par }
{\PP \VS{45}Yuda gbãnade kũ ò sù Mariama kĩnaa pìnↄ, kũ ò yã kũ Yesu kɛ̀ɛ pìi è, ò a náani kɛ̀ dasi.

\VS{46}Ama ń gbɛ̃kenↄ gɛ̀ɛ Farisinↄ kĩnaa, ò yã kũ Yesu kɛ̀ɛ gbã̀ńnɛ.

\VS{47}Akũ sa'orikinↄ kũ Farisi pìnↄ gbãnadenↄ sìsi kↄ̃kakaranaaa ò pì: Gbɛ̃ pì tɛn daboyã kɛ dasi, bↄ́ ótɛn kɛɛ?

\VS{48}Tó o tò àtɛn kɛ lɛ, baadi ni a náani kɛ, Romudenↄ ni su ò ó Luda kpɛ́ kũ ó burio kakatɛ pínki.

\VS{49}Akũ Kayafa ń gbɛ̃ mɛ̀n do kũ à de sa'oriki zↄ̃kↄ̃ ũ wɛ̃̀ birea pìńnɛ: Á yãke dↄ̃ro.

\VS{50}Á dↄ̃ kũ gbɛ̃ mɛ̀n do gana ó pínki gɛ̃nɛ ũ mana de ó buri kakatɛnalaroo?

\VS{51}Adi yã pì o kũ a zĩda pↄyeinaaoro. Kũ à de sa'oriki zↄ̃kↄ̃ ũ wɛ̃̀ birea yãin à annabikɛyã ò kũ Yesu ni ga Yudanↄ gɛ̃nɛ ũ.

\VS{52}Adi kɛ Yudanↄ ńtɛ̃nɛnlo, ari kũ Luda nɛ́ kũ ò fãkↄ̃ananↄ dↄ, de à ń kɛ mɛ̀ dokↄ̃nↄ ũ.

\VS{53}Zaa zĩ birean gbãnade pìnↄ zɛ̀ kũ Yesu dɛnaao.

\VS{54}Abire yãi Yesu dí bo gupuraa ń tɛ́ doro. Akũ à gɛ̀ɛ lakutu kũ à kú gbáranna sarɛ kũ òdi pi Ɛflaimu. À gↄrↄ pla kɛ̀ gwe kũ a ìbanↄ.


\par }{\PP \VS{55}Yudanↄ Vĩnla dikpɛ kà kãni. Ò bò lakutunↄ gũn dasidasi, ò gɛ̀ɛ Yurusalɛmu gbã̀bona yãi ari dikpɛ pì gɛ́ ká.

\VS{56}Òtɛn Yesu wɛtɛ, ò zɛna Luda ↄnn, òtɛn kↄ̃ lala òtɛn pi: Átɛn da deramɛɛ? Ani we à su dikpɛ dí kɛ yá?

\VS{57}Sa'orikinↄ kũ Farisinↄ dìtɛ kũ tó gbɛ̃ke Yesu kúki dↄ̃, à ońnɛ de ò le ò a kũ.




\par }\Chap{12}{\SH Nísi gbĩ nna kuna Yesu gbáa
\par }
{\R (Mat 26:6-13, Maa 14:3-9)

\par }{\PP \VerseOne{1}Vĩnla dikpɛ gↄ̃̀ gↄrↄ suddo, akũ Yesu sù Bɛtani, Lazaru kũ à a vù bona gan wɛ̃tɛa.

\VS{2}Ò pↄ́ble kɛ̀ Yesunɛ gwe. Maata mɛ́ àtɛn pↄ́ble kpaatɛtɛ, Lazaru sↄ̃ à kú pↄ́blerinↄ tɛ́ kũ Yesuo.

\VS{3}Akũ Mariama nísi buri mana ↄgↄde sɛ̀ à sùo, à kù Yesu gbáa, akũ à a gbá gògo kũ a mìkão. Nísi gbĩ dàgula kpɛ́ pìi gũn.

\VS{4}Yesu ìbanↄ doke Yudasi Isikariↄti kũ ani Yesu kpáḿma pì:

\VS{5}Nísi dí ↄgↄ kà andurufu wàa do kpɛ́ basↄↄro. Bↄ́yãi odi yía ò a ↄgↄ kpà takasidenↄaroo?

\VS{6}Adi kɛ à abirekũ o takasidenↄ wɛ̃ndagwana yãinlo, kũ à de kpãni ũ yãimɛ. Àkũ mɛ́ àdigↄ̃ ↄgↄsↄ̃nↄ kũna àgↄ̃ ↄgↄ fĩnti bo.

\VS{7}Akũ Yesu pì: Ǹ nↄgbɛ̃ dake tó. Abirekũ dìtɛ ari ma gɛ̀ kɛgↄrↄamɛ.

\VS{8}Takasidenↄ nigↄ̃ kú kãáo gↄrↄ sĩnda pínki, makũ sↄ̃ manigↄ̃ kú kãáo gↄrↄ pínkiro.


\par }{\SH Lɛ́kpakũsũna Lazarui
\par }
{\PP \VS{9}Yuda gbãnadenↄ mà kũ Yesu kú Bɛtani, akũ ò gɛ̀ɛ gwe dasidasi. Adi kɛ Yesu yãin ò gɛ̀ɛ adoro, de dↄ ò Lazaru kũ Yesu a vù bona gan e yãimɛ.

\VS{10}Akũ sa'orikinↄ zɛ̀o ò Lazaru dɛ se dↄ,

\VS{11}zaakũ a yãin gbãnadenↄ tɛn kɛ̃ḿma dasi, òtɛn Yesu náani kɛ.


\par }{\SH Gbãnakɛkpana Yesui zaa Yurusalɛmu
\par }
{\R (Mat 21:1-11, Maa 11:1-11, Luk 19:28-40)

\par }{\PP \VS{12}Kũ gu dↄ̀, pari kũ ò sù dikpɛ kɛ Yurusalɛmunↄ mà kũ Yesu tɛn su,

\VS{13}akũ ò zaa lánↄ zↄ̃̀zↄ̃ ò gɛ̀ɛ daalɛo. Òtɛn wiki lɛ́ òtɛn pi:

\par }{\Q Ǹ gbãna kɛ!

\par }{\Q Arubarikaden gbɛ̃ kũ àtɛn su kũ Dikiri tↄ́o ũ!

\par }{\Q Arubarikaden Isarailanↄ kína ũ!


\par }{\MM \VS{14}Yesu zaaki è à dìa lákũ à kɛ̃na Luda yãn nà ò pì:


\par }{\Q \VS{15}Zaiↄ̃denↄ, àsun vĩna kɛro.

\par }{\Q Á kína tɛn su à di zaakinɛ bↄ̀rↄ kpɛ.


\par }{\MM \VS{16}A ìbanↄ dí yã pìi mì dↄ̃ gĩaro. Yesu futɛ à tana gakuri gũn gbɛran ò dↄ̃̀ sà kũ ò yã pìi kɛ̃̀ a musumɛ, akũ mↄ́kↄ̃nↄ mɛ́ ò a pínki kɛ̀nɛ.


\par }{\PP \VS{17}Kũ Yesu Lazaru sìsi à a vù bona miran, gbɛ̃ kũ ò kú kãaonↄ a baaruu kpàkpańnɛ.

\VS{18}Abire yãin pari gɛ̀ɛ ò dàalɛ, zaakũ ò mà kũ à daboyã pìi kɛ̀.

\VS{19}Akũ Farisinↄ pìkↄ̃nɛ: A è yá? Óni fↄ̃ ò pↄ́ke woaro. À gwa lákũ andunia bò à tɛ́i nà.


\par }{\PP \VS{20}Girikinↄn kú gbɛ̃ kũ ò sù donyĩ kɛ dikpɛkɛkinↄ tɛ́,

\VS{21}akũ ò gɛ̀ɛ Filipi kũ à bò Bɛtɛsaida, Galili bùsun kĩnaa, ò wɛ́ kɛ̀a ò pì: Mare, ó ye kↄ̃'enaai kũ Yesuo.

\VS{22}Filipi gɛ̀ɛ à ò Andurunɛ, akũ ò gɛ̀ɛ ò ò Yesunɛ lɛɛlɛ.


\par }{\SH Yesu a ga yã'onaa
\par }
{\PP \VS{23}Yesu pìńnɛ: Bisãsiri Nɛ́ tↄ́bogↄrↄ kà.

\VS{24}Yãpuran matɛn oárɛ, tó pↄ́wɛ dí gɛ̃ bùsuu gũn à fↄ̃̀mbaa bòro, àdigↄ̃ kun adomɛ. Tó à fↄ̃̀mbaa bò sↄ̃, àdi nɛ́ i manamana.

\VS{25}Gbɛ̃ kũ à ye a wɛ̃̀ndiii ni kurai. Gbɛ̃ kũ à gì a wɛ̃̀ndiii andunia díkĩnan sↄ̃, ade nigↄ̃ kũna ari gↄrↄ sĩnda pínki.

\VS{26}Tó gbɛ̃ ye à zĩ kɛmɛnɛ, àgↄ̃ tɛ́mai. Ma zĩkɛri pì nigↄ̃ kú gu kũ má kún. Tó gbɛ̃ tɛn zĩ kɛmɛnɛ, ma De ni a kpe ta.

\VS{27}Tera sà ma pↄ yàka. Bↄ́n mani oo? Mani pi, Baa, ǹ ma bo yã kũ àtɛn suman yá? Oi! Ma su yã kũ àtɛn suma pì yãimɛ.

\VS{28}Baa, ǹ tↄ́ bo. Akũ kòtoo bò ludambɛ à pì: Ma tↄ́ bò kↄ̀, akũsↄ̃ mani ɛra mà bo dↄ.


\par }{\PP \VS{29}Kũ gbɛ̃ kũ ò kú gwenↄ mà, ò pì: Legũ mɛ́ à pũ̀tã. Gbɛ̃kenↄ pì: Malaika mɛ́ à yã ònɛ.

\VS{30}Akũ Yesu pìńnɛ: Adi kɛ ma yãin kòtoo pìi bòro, á yãimɛ.

\VS{31}Yã ni vutɛ andunia díkĩnaa sà. Oni andunia díkĩna kína bo kpatan sà.

\VS{32}Makũ sↄ̃, tó ò ma sɛ ò ma dↄ musu mani buri sĩnda pínki gátɛ ò su ma kĩnaa.


\par }{\PP \VS{33}Kũ Yesu ò lɛ, à ga kũ ani ga takan à tɛ́a.

\VS{34}Akũ gbɛ̃nↄ pìnɛ: O mà à kú doka takadan ò pì Arumasihu nigↄ̃ kun gↄrↄ pínkimɛ, akũ n pì oni Bisãsiri Nɛ́ sɛ́ ò dↄ musu sↄ̃ bi? Dímɛ Bisãsiri Nɛ́ pì ũu?

\VS{35}Yesu wèḿma à pì: Gupura kunna kãáo gↄ̃̀ fítimɛ. Gↄrↄ kũ gupura pì kú kãáo, àgↄ̃ kuren, de gu sún sira kũáwaro yãi. Gbɛ̃ kũ àtɛn kure gusiran dↄ̃ gu kũ àtɛn gɛ́nlo.

\VS{36}Gↄrↄ kũ á gupura pì vĩ, à gupura pì náani kɛ, de à gↄ̃ gupuradenↄ ũ.

\par }{\PP Kũ Yesu ò lɛ, akũ à gɛ̀ɛ à ùtɛńnɛ.


\par }{\SH Gbɛ̃nↄ dí Yesu náani kɛro
\par }
{\PP \VS{37}Bee kũ daboyã dasi kũ à kɛ̀ ń wáranↄ, odi a náani kɛro,

\VS{38}de yã kũ annabi Isaya ò le à papa yãi kũ à pì:

\par }{\Q Dikiri, gbɛ̃ke dí baaru kũ o kpà síro.

\par }{\Q Ò n gbãna è odi dↄ̃ro.


\par }{\MM \VS{39}Odi we ò a náani kɛ̀ro, zaakũ Isaya pì dↄ:


\par }{\Q \VS{40}Luda ń wɛ́ vĩ̀na kũ̀ńnɛ

\par }{\Q de òsun gu ero.

\par }{\Q À ń kùgbãna kũ̀ńnɛ

\par }{\Q de òsun yã ma

\par }{\Q ò arɛ dↄa à ń werekↄ̃aro.


\par }{\MM \VS{41}Isaya abirekũ ò kũ à Yesu gakuri è yãimɛ, akũ à a yã ò.

\VS{42}Bee kũ abireo gbãnade pìnↄ Yesu náani kɛ̀ dasi. Farisinↄ yãin òdigↄ̃ ye ò dↄ̃ḿmaro, de òsun aduakɛkpɛ zɛ́ zↄ̃ńnɛro yãi.

\VS{43}Zaakũ ò ye bisãsirinↄ ń sáabu kpá de Luda ń sáabu kpála.


\par }{\PP \VS{44}Akũ Yesu pũ̀tã à pì: Gbɛ̃ kũ àtɛni ma náani kɛ, adi kɛ makũn àtɛni náani kɛ adoro, àtɛn gbɛ̃ kũ à ma zĩ náani kɛmɛ se dↄ.

\VS{45}Gbɛ̃ kũ àtɛni ma e tɛn gbɛ̃ kũ à ma zĩ emɛ se.

\VS{46}Ma su andunia gũn gupura ũmɛ, de gbɛ̃ kũ àtɛni ma náani kɛ sún gↄ̃ gusiran doro.

\VS{47}Gbɛ̃ kũ à ma yã mà akũ à kũnaro, adi kɛ makũ mɛ́ mani yã vutɛaro, zaakũ mádi su yã vutɛ andunianlo, ma su andunia sura bamɛ.

\VS{48}Yãkpatɛkɛna tɛn gbɛ̃ kũ à gìmai adi ma yã síro dã. Yã kũ ma ònɛɛ pì mɛ́ ani vutɛa ziazĩ.

\VS{49}Zaakũ mádi yãke o kũ ma zĩdaoro. Yã kũ ma ò kũ yã kũ ma dàńnɛo, ma De kũ à ma zĩ mɛ́ à dìtɛmɛnɛ.

\VS{50}Má dↄ̃ kũ yã kũ à dìtɛmɛnɛ bi wɛ̃̀ndi kũ àdi lákaro yãmɛ. Abire yãi yã kũ matɛn o, matɛn o lákũ ma De dàmɛnɛ nàmɛ.




\par }\Chap{13}{\SH Yesu a ìbanↄ gbá pipinaa
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ari Vĩnla dikpɛ gↄ̃ gɛ́ ká, Yesu dↄ̃̀ kũ a bona andunia dí gũn tana a De kĩnaa gↄrↄ kà. Lákũ à ye a gbɛ̃nↄi andunia gũn nà, à yeńyĩ ari a wɛ̃̀ndi lɛ́mmɛ.

\VS{2}Kũ òtɛn ↄkↄsi pↄ́ ble, Ibilisi gĩnakɛ à yã dà Simↄ Isikariↄti nɛ́ Yudasi swɛ̃̀n kↄ̀, de à Yesu kpáḿma.

\VS{3}Yesu dↄ̃̀ kũ a De pↄ́ sĩnda pínki nàarɛ a ↄĩ. À dↄ̃̀ kũ a bo Luda kĩnaamɛ, akũsↄ̃ áni ɛra à tá a kĩnaamɛ.

\VS{4}Gↄrↄ kũ òtɛn pↄ́ ble, Yesu fùtɛ à a uta bò à kàtɛ, akũ à tawali sɛ̀ à dↄ̀ a pi.

\VS{5}Abire gbɛra à í kà ta gũn, akũ à nà a ìbanↄ gbá pípinaaa, àtɛn gogo kũ tawali kũ à dↄ̀ a piaao.

\VS{6}Kũ à kà Simↄ Pita kĩnaa, Pita pìnɛ: Dikiri, mↄkↄ̃n mɛ́ ĩni ma gbá pípimɛnɛ yá?

\VS{7}Yesu wèa à pì: Ń yã kũ matɛn kɛ dↄ̃ gĩaro, ama ĩnisũn dↄ̃.

\VS{8}Pita pìnɛ: Ĩni ma gbá pípimɛnɛro fá! Yesu pìnɛ: Tó mádi n gbá pípiro, n bàka kú kũmao doro.

\VS{9}Simↄ Pita pìnɛ: Dikiri, adi kɛ ma gbámɛ adoro, ma ↄ kũ ma mìioomɛ dↄ.

\VS{10}Yesu pìnɛ: Gbɛ̃ kũ à zú òo bàka kú kũ a mɛ̀gu ke pípinaaoro, séde a gbá, zaakũ à punamɛ. Á gbãsĩro, ama adi kɛ á pínkinlo.

\VS{11}À gbɛ̃ kũ ani a kpáḿma dↄ̃. Abire yãin à pì ò gbãsĩ sari ń pínkiro.


\par }{\PP \VS{12}Kũ à ń gbá pìpińnɛ à làka, à a uta sɛ̀ à dà, akũ à ɛ̀ra a gbɛ̀nh. À pìńnɛ: Á yã kũ ma kɛ̀árɛ dↄ̃ yá?

\VS{13}Adì ma sísi Dannɛri kesↄ̃ Dikiri. Átɛn o a zɛ́amɛ, zaakũ má de a ũmɛ.

\VS{14}Lákũ makũ kũ má de á dikiri kũ á dannɛriio ũ á gbá pìpiárɛ nà, àgↄ̃ kↄ̃ gbá pípi lɛ se.

\VS{15}Ma a taka kɛ̀árɛ. Àgↄ̃ kɛ lákũ ma kɛ̀árɛ nà.

\VS{16}Yãpuran matɛn oárɛ, zↄ̀blerii dìgↄ̃ de a dikirilaro, zĩ̀rii dìgↄ̃ de gbɛ̃ kũ à a zĩ̀laro.


\par }{\PP \VS{17}Lákũ a yã bire dↄ̃̀ nà, arubarikadenↄn á ũ tó átɛn kɛ lɛ.

\VS{18}Adi kɛ á pínki yãn matɛn oro. Má gbɛ̃ kũ ma ń sɛ́nↄ dↄ̃. Séde yã kũ à kɛ̃na Luda yãn dí papa kũ ò pì: Gbɛ̃ kũ odì ↄ kakara ta dokↄ̃nↄ gũn mɛ́ à bò ma kpɛ.

\VS{19}Matɛn oárɛ tera ari à kpɛ́ à su, de tó à sù, áni sí kũ makũmɛ a ũ.

\VS{20}Yãpuran matɛn oárɛ, gbɛ̃ kũ à ma zĩ̀rii sì ma simɛ. Gbɛ̃ kũ à ma si sↄ̃, ade gbɛ̃ kũ à ma zĩ sìmɛ.


\par }{\SH Yesu gĩnakɛ à dↄ̃ yã kũ Yudasi ni kɛ
\par }
{\R (Mat 26:20-25, Maa 14:17-21, Luk 22:21-23)

\par }{\PP \VS{21}Kũ Yesu ò lɛ, à nɛ̀sɛyↄkↄ sì, akũ à òńnɛ swáswa à pì: Yãpuran matɛn oárɛ, á gbɛ̃ mɛ̀n do mɛ́ ani ma kpáḿma.

\VS{22}Akũ a ìbanↄ kↄ̃ wɛ́ gwàgwa ò bídi kɛ̀ gbɛ̃ kũ à tɛ́a.

\VS{23}Ìba do kũ Yesu yei manamana gɛngɛsɛkɛna a sarɛ.

\VS{24}Akũ Simↄ Pita lɛ́zuki kɛ̀nɛ à Yesu la tó dín à tɛ́a.

\VS{25}Akũ ìbaa pìi nà Yesui à a là à pì: Dikiri, dímɛɛ?

\VS{26}Yesu wèa à pì: Mani loma zↄ̃ dòoa mà kpá adea. Akũ à lomaa zↄ̃̀ dòoa à kpà Simↄ Isikariↄti nɛ́ Yudasia.

\VS{27}Kũ Yudasi lomaa pìi sì, Setan gɛ̃̀agu gↄ̃̀nↄ. Akũ Yesu pìnɛ: Yã kũ ĩni kɛ ǹ kɛ likalika.

\VS{28}Gbɛ̃ kũ òtɛn pↄ́ blenↄ ke dí dↄ̃ ke bↄ́yãi Yesu ònɛ lɛro.

\VS{29}Kũ Yudasi mɛ́ àdigↄ̃ ↄgↄsↄ̃nↄ kũna, akũ gbɛ̃kenↄ tɛn da Yesu pìnɛ à gɛ́ dikpɛ pↄ́ kũ ò yeinↄ lúmɛ ke à gɛ́ pↄ́ke kpá takasidenↄa.

\VS{30}Kũ Yudasi lomaa pìi sì, à bò gↄ̃̀nↄ. Gwãanimɛ sↄ̃.


\par }{\SH Yesu gĩnakɛ à dↄ̃ yã kũ Pita ni kɛ
\par }
{\R (Mat 26:31-35, Maa 14:27-21, Luk 22:31-34)

\par }{\PP \VS{31}Kũ Yudasi bò, akũ Yesu pì: Tera sà Bisãsiri Nɛ́ ni tↄ́ bo, Luda sↄ̃ ani tↄ́ bo a yã musu.

\VS{32}Tó Luda tↄ́ bò a musu sↄ̃, Luda ni a tↄ́ bo a kĩnaa, akũsↄ̃ ani bo gↄ̃̀nↄmɛ.

\VS{33}Ma nɛ́nↄ, ma kunna kãáo gↄ̃̀ fítimɛ. Áni ma wɛtɛ, ama matɛn oárɛ tera lákũ ma ò gbãnadenↄnɛ nà, áni fↄ̃ à gɛ́ gu kũ matɛn tánlo.

\VS{34}Matɛn yã dufu ditɛárɛ, àgↄ̃ yekↄ̃i. Lákũ má yeái nà, ákↄ̃nↄ sↄ̃ àgↄ̃ yekↄ̃i lɛ dↄ.

\VS{35}Tó á yekↄ̃i, baadi ni á dↄ̃ ma ìbanↄ ũ.


\par }{\PP \VS{36}Simↄ Pita a là à pì: Dikiri, ntɛn tá máa? Yesu wèa à pì: Gu kũ matɛn tán, ĩni fↄ̃ ǹ tɛ́mai gĩaro, ama ĩni láka ǹ su.

\VS{37}Pita pìnɛ: Dikiri, bↄ́yãi mani fↄ̃ mà tɛ́nyĩ teraroo? Mani gí ma wɛ̃̀ndiii n yãi.

\VS{38}Yesu pì: Ĩni gí n wɛ̃̀ndiii ma yãi sↄ̃ yá? Yãpuran matɛn onnɛ, ari ko gↄ̃ gɛ́ lɛ́ zu, ĩni ledi kpámai gɛ̃̀n aakↄ̃.




\par }\Chap{14}{\SH Yesumɛ ludambɛ zɛ́ ũ
\par }
{\PP \VerseOne{1}Àsun tó á nɛ̀sɛ yakaro. À Luda náani kɛ, à ma náani kɛ dↄ.

\VS{2}Ma De bɛ ↄnn kpɛ́nɛnↄn kun dasi, tó à de lɛro, de ma òárɛ. Matɛn gɛ́ gu kɛkɛárɛ.

\VS{3}Lákũ matɛn gɛ́ gu kɛkɛárɛ nà, mani ɛra mà su mà á sɛ́tɛ mà tá kãáo ma kĩnaa, de ákↄ̃nↄ se àgↄ̃ kú gu kũ má kunwa.

\VS{4}Á gu kũ matɛn tán zɛ́ dↄ̃.

\VS{5}Akũ Tomasi pìnɛ: Dikiri, ó dↄ̃ gu kũ ntɛn tánlo. Óni fↄ̃ ò a zɛ́ dↄ̃ deramɛɛ?

\VS{6}Yesu wèa à pì: Makũmɛ zɛ́ ũ, makũmɛ yãpura kũ wɛ̃̀ndiio ũ. Gbɛ̃ke dì le à gɛ́ ma De kĩnaa ma gbákũnaa sariro.

\VS{7}Tó á ma dↄ̃, de á ma De dↄ̃. Zaa tera a a dↄ̃̀, akũsↄ̃ a a è.


\par }{\PP \VS{8}Akũ Filipi pìnɛ: Dikiri, ǹ n De mↄwɛrɛ. Abirekũ ni mↄ́wá.

\VS{9}Yesu pìnɛ: Filipi, má kú kãáo zaa gìkɛna, akũ ń ma dↄ̃roo? Gbɛ̃ kũ à ma e à ma De e. Bↄ́yãi ntɛn pi mà a De mↄárɛɛ?

\VS{10}Kũ má kú ma De gũn, akũsↄ̃ ma De kú ma gũn, ńdi síroo? Yã kũ matɛn oárɛ matɛn o kũ ma zĩdaoro. Ma De kũ à kú ma gũn mɛ́ àdi a yãkɛnanↄ kɛ.

\VS{11}Kũ ma pì má kú ma De gũn, ma De sↄ̃ à kú ma gũn, à ma yã sí. Tó lɛn sↄ̃ro, à sí daboyãkɛna pìnↄ yãi.

\VS{12}Yãpuran matɛn oárɛ, gbɛ̃ kũ àtɛni ma náani kɛ ni yã kũ madì kɛ pìnↄ kɛ. Bee kũ̀ à de abirenↄla se, kũ matɛn tá ma De kĩnaa yãi.

\VS{13}Pↄ́ sĩnda pínki kũ áni wɛ́ kɛ kũ ma tↄ́o mani kɛ de ma De tↄ́ bo ma musu yãi.

\VS{14}Pↄ́ kũ áni a wɛ́ kɛma kũ ma tↄ́o pínki, mani kɛ.


\par }{\SH Yesu lɛ́sɛna a Nini yã musu
\par }
{\PP \VS{15}Tó á yemai, ánigↄ̃ yã kũ ma dìtɛnↄ kũna.

\VS{16}Mani wɛ́ kɛ ma Dea, ani á gba Zɛkũnwode pãnde kũ anigↄ̃ kú kãáo gↄrↄ sĩnda pínki

\VS{17}Nini yãpurademɛ. Andunia gbɛ̃nↄ ni fↄ̃ ò a síro, zaakũ òtɛni a ero, akũsↄ̃ ò a dↄ̃ro. Ama á a dↄ̃, zaakũ à kú kãáo, akũsↄ̃ anigↄ̃ kú á gũn.

\VS{18}Mani á tó ádoro, mani ɛra mà su á kĩnaa.

\VS{19}À gↄ̃̀ fíti kũ andunia ni ma e doro, ama áni ma e. Kũ má kun yãi, ánigↄ̃ kun se.

\VS{20}Gↄrↄ kũ̀a ánigↄ̃ dↄ̃ kũ má kú ma De gũn, á kú ma gũn, akũsↄ̃ má kú á gũn.

\VS{21}Gbɛ̃ kũ à ma yãditɛnanↄ dà akũsↄ̃ à kũna, ade mɛ́ à yemai. Ma De nigↄ̃ ye gbɛ̃ kũ à yemaii, makũ sↄ̃ manigↄ̃ yei mani ma zĩda mↄnɛ.


\par }{\PP \VS{22}Akũ Yudasi a là, adi kɛ Yudasi Isikariↄtinlo, à pì: Dikiri, à kɛ̀ dera ĩni n zĩda mↄwɛrɛ, akũ andunia sↄ̃ ani n eroo?

\VS{23}Akũ Yesu wèa à pì: Tó gbɛ̃ yemai, anigↄ̃ ma yã kũna. Ma De nigↄ̃ yei, óni su a kĩnaa ò vutɛ lɛɛlɛ.

\VS{24}Gbɛ̃ kũ à yemairo ma yã kũnaro. Yã kũ átɛn ma pì dí bo ma kĩnaaro, à bò ma De kũ à ma zĩ kĩnaamɛ.

\VS{25}Ma yã pìi òárɛ gↄrↄ kũ má kpɛ́ kú kãáo.

\VS{26}Ma De ni a Nini zĩ kũ ma tↄ́o Zɛkũnwode ũ. Àkũ mɛ́ ani yã sĩnda pínki dadaárɛ, ani tó yã kũ ma òárɛ dↄágu pínki.

\VS{27}Matɛni á tó kũ aafiaao, ma zĩda aafiaan matɛni á gba. Matɛni á gba lákũ andunia dì ń gba nàro. Àsun tó á nɛ̀sɛ yakaro, àsun tó vĩna á kũro.

\VS{28}A mà ma òárɛ matɛn tá mani ɛra mà su á kĩnaa. Tó á yemaimɛ, de á pↄ nna kũ matɛn tá ma De kĩnaa yãi, zaakũ ma De demala.

\VS{29}Ma òárɛ tera ari à kpɛ́ à kɛ, de tó à kɛ̀, áni ma náani kɛ.

\VS{30}Mani le mà yã o kãáo à gìi kɛ̀ doro, zaakũ andunia díkĩna kína tɛn su. À gbãna vĩ ma musuro,

\VS{31}ama lákũ ma De dàmɛnɛ nàn matɛn kɛ, de andunia le à dↄ̃ kũ má yei. À futɛ ò go gu díkũn.




\par }\Chap{15}{\SH Yesumɛ geepi lí yãpura ũ
\par }
{\PP \VerseOne{1}Makũmɛ geepi lí yãpura ũ, ma Demɛ geepi lí búde ũ.

\VS{2}Àdi lígã kũ à pɛ́ma nɛ́'inaa sari zↄ̃ pínki, akũsↄ̃ àdi a nɛ́'iri ↄnɛ lago pínki de a nɛ́'ina kara yãi.

\VS{3}Ákↄ̃nↄ sↄ̃ á punamɛ yã kũ ma òárɛ yãi.

\VS{4}Àgↄ̃ kú ma gũn lákũ má kú á gũn nà. Lígãa dì fↄ̃ à nɛ́ kpá a zĩdaoro, séde àgↄ̃ kú lídaa. Lɛmɛ ákↄ̃nↄ áni fↄ̃ à nɛ́ kpáro, tó adi kɛ àgↄ̃ kú ma gũn baasiro.

\VS{5}Makũmɛ geepi lída ũ, ákↄ̃nↄmɛ a gã̀nↄ ũ. Gbɛ̃ kũ à kú ma gũn, akũsↄ̃ má kú a gũn, àkũ mɛ́ ani nɛ́ kpá manamana, zaakũ áni fↄ̃ à pↄ́ke kɛ ma sariro.

\VS{6}Tó gbɛ̃ kú ma gũnlo, oni a zukũna, lákũ òdi lígã zↄ̃ ò zukũna à kori kũ ò sɛ́tɛ ò ká tɛ́n à tɛ́ kũ nà.

\VS{7}Tó á kú ma gũn, akũsↄ̃ ma yã kú á gũn, à pↄ́ sĩnda pínki kũ á yei wɛ́ kɛ, áni le.

\VS{8}Tó a nɛ́ kpà manamana, gbɛ̃nↄ nigↄ̃ dↄ̃ kũ ma ìbanↄn á ũ yãpura, ma De tↄ́ ni bo.

\VS{9}Má yeái lákũ ma De yemai nà. Àgↄ̃ kú ma yenyĩ gũn.

\VS{10}Tó á yã kũ ma dìtɛnↄ kũna, ánigↄ̃ kú ma yenyĩ gũn, lákũ má yã kũ ma De dìtɛnↄ kũna nà, akũsↄ̃ má kú a yenyĩ gũn.

\VS{11}Ma yã pìnↄ òárɛ, de pↄnna kũ má vĩ gↄ̃ kú á gũn yãimɛ, á pↄnna nigↄ̃ papana.

\VS{12}Yã kũ ma dìtɛárɛn dí: Àgↄ̃ yekↄ̃i lákũ má yeái nà.

\VS{13}Tó gbɛ̃ gì a wɛ̃̀ndiii a gbɛ̃nnanↄ yãi, gbɛ̃ke yenyĩ vĩ de abirekũlaro.

\VS{14}Tó átɛn yã kũ ma dìtɛárɛ kɛ, ma gbɛ̃nnanↄn á ũ.

\VS{15}Madì á sísi zↄ̀blerinↄ doro, zaakũ zↄ̀blerii dìgↄ̃ a dikiri bↄkↄtɛ dↄ̃ro. Ma á sísi ma gbɛ̃nnanↄmɛ, zaakũ yã kũ ma mà ma De kĩnaan ma òárɛ pínki.

\VS{16}Ákↄ̃nↄ mɛ́ a ma sɛro, makũ mɛ́ ma á sɛ́, akũ ma á zĩ à gɛ́ nɛ́ ká, nɛ́kana kũ ani lákaro, gbasa De Luda á gba pↄ́ sĩnda pínki kũ a wɛ́ kɛ̀a kũ ma tↄ́o.

\VS{17}Yã kũ ma dìtɛárɛn dí: Àgↄ̃ yekↄ̃i.


\par }{\SH Andunia zãna Yesugu kũ a ìbanↄ
\par }
{\PP \VS{18}Tó andunia zã̀águ, àgↄ̃ dↄ̃ kũ à zã̀magu á ã.

\VS{19}Tó andunia gbɛ̃nↄn á ũ, de andunia yeái. Lákũ ma á sɛ́ ma á bó andunia gũn nà, á de a gbɛ̃nↄ ũro. Abire yãin andunia zã̀águ.

\VS{20}À tó yã kũ ma òárɛ gↄ̃ dↄágu. Zↄ̀blerii dìgↄ̃ de a dikirilaro. Lákũ ò wɛ́ tã̀ma nà, lɛn oni tãáwa lɛ. Tó ò ma yã kũnamɛ, onigↄ̃ á yã kũna se dↄ.

\VS{21}Oni yã birenↄ kɛárɛ pínki ma tↄ́ yãi, zaakũ ò gbɛ̃ kũ à ma zĩ dↄ̃ro.

\VS{22}Tó mádi su ma yã òńnɛ yãro, de ò taari vĩro. Ama tera sà ń taari kutɛna vĩro.

\VS{23}Gbɛ̃ kũ à zã̀magu zã̀ ma Degumɛ se.

\VS{24}Tó mádi yã kũ odi kɛ yãro kɛ ń tɛ́ro, de ò taari vĩro. Ama tera sà ò yã kũ ma kɛ̀nↄ è, akũ ò zã̀magu kũ ma Deo ó pínki,

\VS{25}de yã kũ à kú ń doka gũn papa, kũ ò pì ò zã̀magu pãmɛ.

\VS{26}Tó Zɛkũnwode kũ mani a gbarɛáwa bò ma De kĩnaa à sù, Nini yãpurade kũ àdi bo a kĩnaa pìi, ani ma sèeda kɛ.

\VS{27}Ákↄ̃nↄ sↄ̃, áni ma sèeda kɛ, kũ á kú kũmao zaa káaku yãi.




\par }\Chap{16}{\PP \VerseOne{1}Ma yã dínↄ òárɛ de àsun furo yãimɛ.

\VS{2}Oni aduakɛkpɛ zɛ́ zↄ̃árɛ. A gↄrↄ tɛn su se kũ gbɛ̃ kũ ani á dɛ nigↄ̃ da Luda zĩn àtɛn kɛ.

\VS{3}Oni yã pìnↄ kɛárɛ kũ ò ma De kũ makũo dↄ̃ro yãi.

\VS{4}Ma yã dínↄ òárɛ de tó a gↄrↄ kà, ánigↄ̃ dↄ̃ kũ ma òárɛ kↄ̀.

\par }{\SH Luda Nini zĩkɛnaa
\par }
{\PP Mádi yã dínↄ oárɛ zaa káakuro, kũ má kú kãáo yãi.

\VS{5}Matɛn tá gbɛ̃ kũ à ma zĩ kĩnaa sà, ama á gbɛ̃ke dí ma la gu kũ matɛn tánlo.

\VS{6}Á nɛ̀sɛɛ yàka sà kũ ma yã dínↄ òárɛ yãi.

\VS{7}Yãpuran matɛn oárɛ, ma tana ni àre kɛárɛ, zaakũ tó mádi táro, Zɛkũnwode pì ni su á kĩnaaro. Tó ma ta, mani a zĩáwa.

\VS{8}Tó à sù, ani tó andunia a yãzɛ dↄ̃ durunna kũ manakɛnaao kũ yãvutɛmmanaao musu.

\VS{9}Oni a yãzɛ dↄ̃ durunna yã musu, kũ odi ma náani kɛro yãi.

\VS{10}Oni a yãzɛ dↄ̃ manakɛna yã musu, kũ matɛn tá ma De kĩnaa, áni ma e doro.

\VS{11}Oni a yãzɛ dↄ̃ yãvutɛmmanaa musu, kũ yã vùtɛ andunia díkĩna kínaa yãi.

\VS{12}Má yã vĩ dↄ dasi mà oárɛ, ama áni yã pìnↄ fↄ̃ gĩaro.

\VS{13}Tó Nini yãpurade sù, ani doárɛ arɛ yãpura pínki gũn. Ani yã o kũ a zĩda dↄ̃naaoro, yã kũ à màan anigↄ̃ o, ani yã kũ àtɛn sunↄ baaru kpáárɛ.

\VS{14}Ani ma tↄ́ bo, zaakũ ani ma yãnↄ sɛ́tɛ à babaárɛ.

\VS{15}Pↄ́ kũ ma De vĩ pínki bi ma pↄ́mɛ. Abire yãin ma pì, ani ma yãnↄ sɛ́tɛ à babaárɛ.

\VS{16}À gↄ̃̀ fíti kũ áni ma e doro, à gↄ̃̀ fíti dↄ kũ áni ma e.


\par }{\SH Pↄsira litɛna pↄnna ũ
\par }
{\PP \VS{17}Akũ a ìba kenↄ pìkↄ̃nɛ: Bↄ́ yãn àtɛn owɛrɛ gwee? À pì à gↄ̃̀ fíti kũ óni a e doro, à gↄ̃̀ fíti dↄ kũ óni a e. À pì dↄ, átɛn tá a De kĩnaamɛ.

\VS{18}Akũ ò pì: À gↄ̃̀ fíti kũ à òo pì de deraa? Ódi yã kũ àtɛn o pìi dↄ̀rↄ dↄ̃ro.

\VS{19}Yesu dↄ̃̀ kũ ò ye ò a la, akũ à pìńnɛ: Kũ ma pì à gↄ̃̀ fíti kũ áni ma e doro, akũsↄ̃ à gↄ̃̀ fíti kũ dↄ áni ma e, abirekũn átɛn kↄ̃ lalai yá?

\VS{20}Yãpuran matɛn oárɛ, áni ↄ́ↄ dↄ à wɛ̃nda kɛ, ama andunia ni pↄnna kɛ. Ánigↄ̃ kú pↄsira gũn, ama á pↄsira pì ni litɛ pↄnna ũ.

\VS{21}Tó nↄgbɛ̃ ye à nɛ́ i, a nɛ̀sɛɛ dì yaka kũ a wãwãkɛna gↄrↄ kà yãi. Tó à nɛ́ ì sↄ̃, wãwã kũ à màa pìi dì dↄn doro. A pↄ dì kɛ nna kũ à nɛ́ dufu ì andunia gũn yãi.

\VS{22}Lɛn ákↄ̃nↄ sↄ̃ á nɛ̀sɛɛ yakana lɛ gĩa. Mani ɛra mà á e dↄ, á pↄ ni kɛ nna, gbɛ̃ke sↄ̃ ani fↄ̃ à á pↄnna pì síáwaro.

\VS{23}Gↄrↄ kũ̀a áni yãke lama doro. Yãpuran matɛn oárɛ, ma De ni pↄ́ sĩnda pínki kũ áni wɛ́ kɛa kũ ma tↄ́o kpááwa.

\VS{24}Ari tera ádi pↄ́ke wɛ́ kɛ kũ ma tↄ́oro. À wɛ́ kɛ, áni le de á pↄnna gↄ̃ papana yãi.


\par }{\SH Yesu zĩ̀i blè anduniaa
\par }
{\PP \VS{25}Ma yã pìnↄ lɛ̀kↄ̃aárɛmɛ. A gↄrↄ tɛn su kũ mani yã oárɛ kũ yãlɛkↄ̃anaao doro, mani ma De yã oárɛ swáswa.

\VS{26}Gↄrↄ kũ̀a áni wɛ́ kɛ kũ ma tↄ́o. Mádi oárɛ kũ makũmɛ mani wɛ́ kɛárɛ ma Dearo,

\VS{27}zaakũ ma De a zĩdanɛ yeái kũ á yemai yãi, akũsↄ̃ a ma bona a kĩnaa sì.

\VS{28}Ma bo ma De kĩnaa ma su andunia gũn. Tera sà matɛn andunia tó matɛn tá a kĩnaa.


\par }{\PP \VS{29}Akũ a ìbanↄ pìnɛ: Tↄ̀, ntɛn yã o kũ yãlɛkↄ̃anaao doro, ntɛn o swáswamɛ sà.

\VS{30}Ó dↄ̃ sà kũ ń yã sĩnda pínki dↄ̃, àdi kɛ séto ò yãke gbɛkammaro. Abire yãin o n bona Luda kĩnaa sì.

\VS{31}Akũ Yesu pìńnɛ: Átɛni ma náani kɛ sà yá?

\VS{32}A gↄrↄ tɛn su à kà kↄ̀, kũ áni fãkↄ̃a, á baadi ni tá a bɛa à ma tó mado. Bee kũ abireo má kun madoro, zaakũ ma De kú kũmao.

\VS{33}Ma yã dínↄ òárɛ, de á laakari gↄ̃ kpatɛna kunna ma gũn. Áni wɛ́tãmma le andunia gũn, ama à swɛ̃̀ ditɛ, ma gĩnakɛ ma zĩ̀i blè anduniaa.




\par }\Chap{17}{\SH Yesu aduakɛna a ìbanↄnɛ
\par }
{\PP \VerseOne{1}Yesu yã pì onaa gbɛra à wɛ́ sɛ̀ musu à pì: Baa, a gↄrↄ kà. Ǹ n Nɛ́ tↄ́ bo, de n Nɛ́ n tↄ́ bo.

\VS{2}N tò má iko vĩ gbɛ̃ sĩnda pínki musu, de mà wɛ̃̀ndi kũ àdi lákaro kpá gbɛ̃ kũ n kpàmanↄa.

\VS{3}Mↄkↄ̃n Luda mɛ̀n do légelege yãpurade kũ makũ Yesu Kirisi kũ n zĩ̀io dↄ̃namɛ wɛ̃̀ndi kũ àdi lákaro pì ũ.

\VS{4}Ma n tↄ́ bò zĩtɛ. Zĩ kũ n dàmɛnɛ mà kɛ ma kɛ̀ ma laka.

\VS{5}Baa, ǹ gakuri kpáma n kĩnaa tera sà, lákũ n kpàma nà n kĩnaa zaade andunia katɛnaro.

\VS{6}Gbɛ̃ kũ n ń sɛ́ andunian n ń kpámanↄ ma tò ò n dↄ̃. N pↄ́nↄmɛ, akũ n ń kpáma. Ò n yã kũna,

\VS{7}ò dↄ̃̀ sà kũ yã kũ n dàmɛnɛ pínki bò n kĩnaamɛ.

\VS{8}Ma yã kũ n dàmɛnɛ dàńnɛ. Ò sì, akũ ò dↄ̃̀ kũ ma bo n kĩnaamɛ yãpura. Ò sì kũ mↄkↄ̃n mɛ́ n ma zĩ.

\VS{9}Matɛn wɛ́ kɛńnɛ, adi kɛ andunian matɛn kɛnɛro, séde gbɛ̃ kũ n ń kpáma pìnↄ, zaakũ n pↄ́nↄmɛ.

\VS{10}Ma gbɛ̃nↄ bi n gbɛ̃nↄmɛ ń pínki, n pↄ́nↄ bi ma pↄ́nↄmɛ pínki. Matɛn tↄ́ bo ń gãi.

\VS{11}Matɛn su n kĩnaa, manigↄ̃ kú andunia gũn doro, ama mↄ́kↄ̃nↄ nigↄ̃ kú andunia gũn. Baa Kúadonade, ǹgↄ̃ ń kũna kũ n tↄ́ kũ n kpàma gbãnao, de ògↄ̃ kun mɛ̀ dokↄ̃nↄ lán ó bà.

\VS{12}Gↄrↄ kũ má kú kũńwo, má ń kũna kũ tↄ́ kũ ń kpàma pì gbãnao. Ma ń dãkpã, akũ ń gbɛ̃ke dí sãtɛro, tó adi kɛ gbɛ̃ kũ à mìi pɛ̀ kakatɛnaaa de n yã le à papa yãi.

\VS{13}Tera sà matɛn su n kĩnaa. Ma yã dínↄ ò andunia gũn, de ògↄ̃ pↄnna kũ má vĩ vĩ àgↄ̃ papanaḿma.

\VS{14}Ma n yã dàńnɛ, akũ andunia zã̀ńgu, kũ andunia gbɛ̃nↄmɛ ń ũro yãi, lákũ makũ má de andunia gbɛ̃ ũro nà.

\VS{15}Matɛn wɛ́ kɛmma, adi kɛ de ǹ ń bo andunia gũnnlo, ama de ǹ ń dãkpã a vãni yãimɛ.

\VS{16}Andunia gbɛ̃nↄmɛ ń ũro, lákũ makũ má de andunia gbɛ̃ ũro nà.

\VS{17}Ǹ tó ń kunna gↄ̃ adona kũ yãpura gbãnao. N yãmɛ yãpura pì ũ.

\VS{18}Lákũ n ma zĩ andunia gũn nà, lɛn makũ sↄ̃ ma ń zĩ andunia gũn lɛ.

\VS{19}Matɛni ma zĩda kpámma ń yãi, de ògↄ̃ kun n gbɛ̃nↄ ũ yãpura.

\VS{20}Adi kɛ matɛn wɛ́ kɛńnɛ ńdonlo, kũ gbɛ̃ kũ oni ma náani kɛ ń yã yãinↄmɛ dↄ,

\VS{21}de ń pínki gↄ̃ kun mɛ̀ dokↄ̃nↄ ũ. Baa, lákũ ń kú ma gũn nà akũsↄ̃ má kú n gũn, mↄ́kↄ̃nↄ sↄ̃ gↄ̃ kú ó gũn lɛ, de andunia le à sí mↄkↄ̃n mɛ́ n ma zĩ.

\VS{22}Gakuri kũ n kpàman ma kpàḿma, de ògↄ̃ kun mɛ̀ dokↄ̃nↄ lán ó bà.

\VS{23}Má kú ń gũn, akũsↄ̃ ń kú ma gũn, de ògↄ̃ kun mɛ̀ dokↄ̃nↄ ũ mámmam, de andunia gↄ̃ dↄ̃ kũ mↄkↄ̃n mɛ́ n ma zĩ, akũsↄ̃ ń yeńyĩ lákũ ń yemai nà.

\VS{24}Baa, gbɛ̃ kũ n kpàmanↄ, má ye ògↄ̃ kú gu kũ má kún, de ò wɛ́ kɛ pla kũ ma gakurio, gakuri kũ n kpàma kũ ń yemai yãi zaade andunia katɛnaro.

\VS{25}Baa Mana, andunia n dↄ̃ro, ama má n dↄ̃, akũ gbɛ̃ dínↄn dↄ̃ kũ mↄkↄ̃n mɛ́ n ma zĩ.

\VS{26}Ma tò ò n dↄ̃, manigↄ̃ tó ògↄ̃ n dↄ̃, de yenyĩ kũ ń vĩ kũmao gↄ̃ kú ń gũn, de makũ sↄ̃ màgↄ̃ kú ń gũn.




\par }\Chap{18}{\SH Yesu kũnaa
\par }
{\R (Mat 26:47-56, Maa 14:43-50, Luk 22:47-53)

\par }{\PP \VerseOne{1}Yesu yã pì onaa gbɛra à bò kũ a ìbanↄ, akũ ò bikũ̀ Kidironu bara dire. Swadako kú gwe, akũ à gɛ̃̀n kũ a ìbanↄ.

\VS{2}Yudasi bonkpɛde sↄ̃ à gu pì dↄ̃, zaakũ Yesu kũ a ìbanↄ dìgↄ̃ kakara gwe baala'i.

\VS{3}Akũ Yudasi gɛ̀ɛ gwe kũ soza gã̀ doo kũ dogari kũ sa'orikinↄ kũ Farisinↄ ń zĩnↄ. Ò fitilanↄ kũna kũ sɛ̃̀tɛnↄ kũ gↄ̃kɛbↄnↄ.

\VS{4}Yesu yã kũ ani a le dↄ̃ pínki, akũ à bò à dàńlɛ à ń lá à pì: Dín átɛn wɛtɛɛ?

\VS{5}Ò wèa ò pì: Yesu Nazɛramɛ. À pìńnɛ: Makũmɛ a ũ. Yudasi bonkpɛde pì kú kũńwo.

\VS{6}Kũ Yesu pìńnɛ, makũmɛ a ũ, akũ ò ɛ̀ra kpɛkpɛ, ò bò ò lɛ̀tɛ.

\VS{7}Yesu ń lá dↄ: Dín átɛn wɛtɛɛ? Akũ ò pì: Yesu Nazɛramɛ.

\VS{8}Yesu wèḿma dↄ à pì: Ma òárɛ kũ makũmɛ a ũ. Tó makũ átɛn wɛtɛ, à tó gbɛ̃ díkĩnanↄ tá.

\VS{9}À ò lɛ de yã kũ à ò yã le à papa yãimɛ, kũ à pì: Gbɛ̃ kũ n ń kpámanↄ, ń gbɛ̃ke dí sãtɛro.

\VS{10}Simↄ Pita fɛ̃nɛda lokona, akũ à wòto à sa'oriki zↄ̃kↄ̃ↄ zĩ̀rii lɛ̀o à a ↄpla sã zↄ̃̀ flɛ̃m. Zĩ̀rii pì tↄ́n Malaku.

\VS{11}Akũ Yesu pì Pitanɛ: Ǹ n fɛ̃nɛda sↄtↄ a sↄ̀n. Mani wɛ́tãmma toko kũ ma De dìtɛmɛnɛ í miroo?


\par }{\PP \VS{12}Akũ sozanↄ kũ ń gbɛ̃ zↄ̃kↄ̃ↄo kũ Yuda dogarinↄ Yesu kũ̀ ò a yĩ̀.

\VS{13}Akũ ò gɛ̀ɛ kãao Anasa kĩnaa gĩa. Anasa bi Kayafa kũ à de sa'oriki zↄ̃kↄ̃ ũ wɛ̃̀ birea anzureemɛ.

\VS{14}Kayafa mɛ́ à lɛ́ dà Yuda gbãnadenↄnɛ yã à pì: À mana gbɛ̃ mɛ̀n do ga baadi gɛ̃nɛ ũmɛ.


\par }{\SH Pita ledikpana Yesui
\par }
{\R (Mat 26:69-70, Maa 14:66-68, Luk 22:55-57)

\par }{\PP \VS{15}Simↄ Pita kũ ìba pãndeo tɛ́ Yesu kpɛ. Sa'oriki zↄ̃kↄ̃ↄ ìba pãnde pì dↄ̃, akũ ìbaa pì tɛ́ Yesui à gɛ̃̀ sa'oriki zↄ̃kↄ̃ↄ pì bɛ ↄnn,

\VS{16}ama Pita gↄ̃̀ zɛna gãnulɛa. Akũ ìba kũ sa'oriki zↄ̃kↄ̃ dↄ̃ pìi gɛ̀ɛ à yã ò nↄgbɛ̃ kũ àtɛn zɛ́ pì dãkpãnɛ, akũ à tò Pita gɛ̃̀.

\VS{17}Akũ nↄgbɛ̃ zɛ́dãkpãrii pì Pita là à pì: Gↄ̃gbɛ̃ pìi ìbanↄ dokemɛ n ũroo? Pita wèa à pì: Makũro.

\VS{18}Zĩ̀rinↄ kũ dogarinↄ tɛn tɛ́ kũ ò lè kpákpa kũ ĩa kun yãi. Pita kú kũńwo gwe, àtɛn tɛ́ kpákpa se.


\par }{\SH Sa'oriki yãlalana Yesua
\par }
{\R (Mat 26:59-66, Maa 14:55-64, Luk 22:66-71)

\par }{\PP \VS{19}Akũ sa'oriki zↄ̃kↄ̃ tɛn Yesu lala a ìbanↄ yãi kũ a yãdannɛnaao.

\VS{20}Yesu wèa à pì: Ma yã ò baadinɛ gupuraa. Ma yã dàdańnɛ aduakɛkpɛnↄ gũn kũ Luda ↄnnwo, gu kũ Yudanↄ dì kↄ̃ kakaran ń pínki. Mádi yãke o asiri gũnlo.

\VS{21}Bↄ́yãi ntɛni ma lalaa? Ǹ ma yãmarinↄ la, ò yã kũ ma òńnɛ dↄ̃.

\VS{22}Kũ Yesu yã ò lɛ, dogari kũ ò kú gwenↄ do a sãn kɛ̀ à pì: Òdi yã we sa'oriki zↄ̃kↄ̃ↄa lɛro.

\VS{23}Yesu wèa à pì: Tó yã vãnin ma ò, ǹ o ò ma. Tó yã manan ma ò sↄ̃, bↄ́yãin n ma lɛɛ?

\VS{24}Akũ Anasa Yesu gbàrɛ sa'oriki zↄ̃kↄ̃ Kayafa kĩnaa yĩna.


\par }{\SH Pita ɛra à ledikpana Yesui dↄ
\par }
{\R (Mat 26:71-75, Maa 14:69-72, Luk 22:58-62)

\par }{\PP \VS{25}Pita kpɛ́ zɛ gwe àtɛn tɛ́ kpákpa. Akũ ò a là ò pì: A ìbanↄ dokemɛ n ũroo? Pita ledi kpà à pì: Makũmɛro.

\VS{26}Sa'oriki zↄ̃kↄ̃ↄ zĩ̀rinↄ do bi gbɛ̃ kũ Pita à a sã gò danɛmɛ, akũ à pì: Mádi á e lɛɛlɛ swadakoo gũnloo?

\VS{27}Akũ Pita ledi kpà dↄ. Zaa gwe gↄ̃̀nↄ ko lɛ́ zù.


\par }{\SH Pilati yãkpatɛkɛna kũ Yesuo
\par }
{\R (Mat 27:1-2, 11-14, Maa 15:1-5, Luk 23:1-5)

\par }{\PP \VS{28}Gudↄo akũ Yuda gbãnadenↄ bò kũ Yesuo Kayafa bɛa, ò gɛ̀ɛ kãao bùsu gbɛ̃ zↄ̃kↄ̃ bɛa. Odi gɛ̃ a ↄnnlo, de òsungↄ̃ gbãsĩro yãi, zaakũ ò ye ò Vĩnla dikpɛ kɛmɛ.

\VS{29}Abire yãi Pilati bò à sù ń kĩnaa à pì: Yã kpaten á vĩ kũ gbɛ̃ pìioo?

\VS{30}Ò wèa ò pì: Tó yãvãnikɛriinlo, de ódi su ò a kpámmaro.

\VS{31}Akũ Pilati pìńnɛ: À a sɛ́ à gɛ́ yãkpatɛ kɛ kãao á zĩda dokaa. Akũ gbãnade pìnↄ pìnɛ: Ó gbɛ̃dɛna zɛ́ vĩro.

\VS{32}Abirekũ kɛ̀ de yã kũ Yesu ò le à papa yãimɛ, kũ à a ga yã taka ò.

\VS{33}Akũ Pilati ɛ̀ra à gɛ̃̀ ↄnn. À Yesu sìsi, akũ à a là à pì: Mↄkↄ̃n Yudanↄ kína ũ yá?

\VS{34}Yesu wèa à pì: Ntɛn o lɛ kũ n zĩdaoon yá, ke ò ma yã ònnɛmɛɛ?

\VS{35}Pilati pì: Yudan ma ũ yá? N burinↄ kũ n sa'orikinↄ mɛ́ ò n kpama. Bↄ́n n kɛ̀ɛ?

\VS{36}Yesu pì: Ma kpata bi andunia díkĩna pↄ́nlo. Tó ma kpata bi andunia díkĩna pↄ́mɛ, de ma ìbanↄ zĩ̀i kà de òsun ma kpá Yuda gbãnadenↄaro. Ma kpata bi andunia la pↄ́nlo.

\VS{37}Akũ Pilati pìnɛ: Ase kínamɛ n ũ yá? Yesu wèa à pì: N ò a zɛ́a kũ kínan ma ũ. Ò ma i, akũ ma su andunia gũn yãpura sèedade ũ. Gbɛ̃ kũ à de yãpura pↄ́ ũ dì ma yã ma.

\VS{38}Pilati pì: Bↄ́n yãpura ũu?

\par }{\SH Yãdana Yesula
\par }
{\R (Mat 27:15-31, Maa 15:6-20, Luk 23:13-25)

\par }{\PP Kũ à ò lɛ, à ɛ̀ra à bò à gɛ̀ɛ Yuda gbãnadenↄ kĩnaa à pìńnɛ: Mádi taari ke le gbɛ̃ diaro.

\VS{39}Á futɛokarayã vĩ kũ madì purusunanↄ doke gbarɛárɛ Vĩnla dikpɛ zĩ. Á ye mà Yudanↄ kína gbarɛárɛn yá?

\VS{40}Akũ ò wiki lɛ̀ dↄ ò pì: Àkũmɛro, Barabamɛ! Baraba pì sↄ̃ bi kpãni wɛ́dewɛmɛ.




\par }\Chap{19}{\PP \VerseOne{1}Akũ Pilati pì, ò Yesu kũ ò a gbɛ̃ kũ flã̀ao.

\VS{2}Akũ sozanↄ lɛ̀ fùraa tã̀ ò kùnɛ ò arukĩmba tɛ̃ra dànɛ.

\VS{3}Òtɛn nai dodo òtɛn pi: Fↄↄ, Yudanↄ kína! Akũ òtɛni a sãn kɛkɛ.

\VS{4}Pilati ɛ̀ra à bò dↄ, akũ à pì gbɛ̃nↄnɛ: À gwa, matɛn booárɛ bàai la de à le à dↄ̃ kũ mádi yãke learo.

\VS{5}Yesu bò bàai, à lɛ̀ fùraa pì kuna à arukĩmba wɛ́de pì dana. Akũ Pilati pìńnɛ: Gↄ̃gbɛ̃ pìin dí!

\VS{6}Kũ sa'orikinↄ kũ dogarinↄ a è, ò wiki lɛ̀ ò pì: Ǹ a pá lía! Ǹ a pá lía! Akũ Pilati pìńnɛ: À a kũ à pá lía á zĩda, zaakũ mádi taari ke learo.

\VS{7}Yuda gbãnade pìnↄ wèa ò pì: Ó doka vĩ, akũsↄ̃ doka pìi pì séde à ga, kũ à a zĩda dìtɛ Luda Nɛ́ ũ yãi.


\par }{\PP \VS{8}Kũ Pilati yã pìi mà, akũ vĩna kɛ̀kɛ à a kũ̀.

\VS{9}À ɛ̀ra à gɛ̃̀ kũ Yesuo ↄnn dↄ, akũ à a là à pì: N bo máa? Yesu dí wearo,

\VS{10}akũ Pilati pìnɛ: Ĩni yã o kũmaoroo? Ń dↄ̃ kũ má n gbarɛna iko vĩ, akũsↄ̃ má n pana lía iko vĩroo?

\VS{11}Yesu wèa à pì: Ń iko ke vĩ ma musuro, sé kũ Luda kpàmma. Abire yãi gbɛ̃ kũ à ma kpamma durunna mɛ́ à zↄ̃kↄ̃.

\VS{12}Zaa gↄrↄ birea Pilati tɛn zɛ́ wɛtɛ à a gbarɛ, ama Yuda gbãnadenↄ wiki lɛ̀ ò pì: Tó n gbɛ̃ pìi gbàrɛ, Siza gbɛ̃nnamɛ n ũro. Gbɛ̃ kũ à a zĩda dìtɛ kína ũ ibɛrɛɛ sɛ̀ kũ Sizaomɛ.

\VS{13}Kũ Pilati yã bire mà, à pì ò bo kũ Yesuo bàai. Akũ à vùtɛ a tìntiia gu kũ òdi pi gbɛ̀ gusaran, kũ Eberu yão sↄ̃, Gabata.

\VS{14}Vĩnla dikpɛ sorukɛzĩmɛ, ifãntɛ̃ kà mìdangura. Akũ Pilati pì Yuda gbãnade pìnↄnɛ: Á kínan dí.

\VS{15}Akũ òtɛn wiki lɛ́ òtɛn pi: Ǹ a dɛ. Ǹ a dɛ. Ǹ a pá lía. Pilati pìńnɛ: Mani á kína pá lía yá? Sa'orikinↄ pì: Ó kína ke vĩro, Siza baasiro.

\VS{16}Akũ Pilati Yesu kpàḿma ò a pá lía. Akũ ò a sɛ̀ ò tà kãao.


\par }{\SH Yesu pana lía
\par }
{\R (Mat 27:32-44, Maa 15:21-32, Luk 23:26-43)

\par }{\PP \VS{17}Yesu bò wɛ̃tɛ gũn à a zĩda lígbãndurukpana sɛna, à gɛ̀ɛ gu kũ òdi pi Mìtokokia, kũ Eberu yão sↄ̃ Gↄgↄta.

\VS{18}Gwen ò a pà lía kũ gbɛ̃nↄn pla pãndenↄ, gbɛ̃ do a ↄplai gbɛ̃ do a ↄzɛi, akũ Yesu kú ń dagura.

\VS{19}Pilati takada kɛ̃̀ à nà Yesu lí pìia. Yã kũ à kɛ̃̀ɛ pìin dí:


\par }{\PC Yesu Nazɛra, Yudanↄ kína.

\par }{\MM \VS{20}Yudanↄ takada kũ à kɛ̃̀ɛ pì kyó kɛ̀ dasi, zaakũ gu kũ ò Yesu pà lían pìi zã̀ kũ wɛ̃tɛoro. Ò takada pìi kɛ̃̀ kũ Eberu yão kũ Romudenↄ yão kũ Giriki yãomɛ.

\VS{21}Akũ Yuda sa'orikinↄ pì Pilatinɛ: Ǹsun kɛ̃ ǹ pi Yudanↄ kínaro, ama ǹ kɛ̃ kũ àkũ mɛ́ à pì Yudanↄ kínamɛ a ũ.

\VS{22}Pilati pì: Yã kũ ma kɛ̃̀n ma kɛ̃̀.

\VS{23}Kũ sozanↄ Yesu pà lía ò làka, akũ ò a pↄ́kasanↄ sɛ̀tɛ ò kpàatɛ lɛu siikↄ̃ baadi mìia. Ò a utagyaba kũ ò tã̀ nabinaa sari zaa musu ari zĩtɛ sɛ̀ dↄ,

\VS{24}akũ ò pìkↄ̃nɛ: Òsun uta pì kɛ̃kɛ̃kↄ̃rɛro. Ò kàpa kpá de ògↄ̃ dↄ̃ gbɛ̃ kũ ani gↄ̃nɛ. Ò kɛ̀ lɛ, de yã kũ ò kɛ̃̀ Luda yãn le à papamɛ, kũ ò pì:

\par }{\Q Ò ma pↄ́kasanↄ kpàatɛkↄ̃nɛ,

\par }{\Q ò kàpaa kpà ma uta yãi.

\par }{\MM Abire yãin sozanↄ kɛ̀ lɛ.

\VS{25}Yesu da kũ a da dakũnao kũ Kolopa nanↄ Mariamao kũ Mariama Magadalɛnio kú lí kũ ò Yesu pàaa sarɛ.

\VS{26}Kũ Yesu a da è kũ a ìba kũ à yeiio zɛna kↄ̃ sarɛ, à pì a danɛ: Nↄgbɛ̃, n nɛ́n di!

\VS{27}Akũ à pì ìbaa pìinɛ: N dan di! Zaa zĩ birean ìbaa pìi a sɛ̀ à tà kãao a bɛa.


\par }{\SH Yesu ganaa
\par }
{\R (Mat 27:45-56, Maa 15:33-41, Luk 23:44-49)

\par }{\PP \VS{28}Abire gbɛra Yesu dↄ̃ kũ a pínki pàpa. De yã kũ à kɛ̃na Luda yãn le à papa akũ à pì: Ími tɛni ma dɛ.

\VS{29}Lo kú gwe, sèwɛ̃ kpã̀kpã kán pana. Akũ ò sako yàku wɛ̃ pìi gũn ò pɛ̀ sɛ̃̀lia ò dↄ̀ Yesunɛ a lɛ́a.

\VS{30}Kũ à wɛ̃ pìi mì à pì: Yã làka. Akũ à a mìi pɛ̀tɛ à a wɛ̃̀ndii gbàrɛ.


\par }{\SH Yesu zↄ̃na kũ sário
\par }
{\PP \VS{31}Kámmabogↄrↄ sorukɛzĩmɛ. Yuda gbãnadenↄn ye gɛ̀nↄ gↄ̃ lía ari kámmabogↄrↄ zĩro, zaakũ kámmabogↄrↄ zĩ pì bi gↄrↄ zↄ̃kↄ̃ↄmɛ. Akũ ò gɛ̀ɛ ò wɛ́ kɛ̀ Pilatia ò ń gbá ɛ́'ɛ ò ń kipa.

\VS{32}Akũ sozanↄ gɛ̀ɛ ò gbɛ̃ káaku kũ ò pà lía lɛɛlɛ kũ Yesuo gbá ɛ̀'ɛ kũ a plade pↄ́o dↄ.

\VS{33}Kũ ò kà Yesu kĩnaa, ò è à gĩnakɛ à gà kↄ̀, akũ odi a gbá ɛ́'ɛro.

\VS{34}Akũ sozanↄ doke Yesu zↄ̃̀ kũ sário a gbã̀ntɛrɛɛa. Gwe gↄ̃̀nↄ aru kũ ío bↄ̀tɛ.

\VS{35}Gbɛ̃ kũ à yã pìi è kũ wɛ́o mɛ́ a ò. A sèedakɛna yãpura vĩ, à dↄ̃ kũ yãpuran átɛn o, de ákↄ̃nↄ sↄ̃ à le à Yesu náani kɛ.

\VS{36}Yã birenↄ kɛ̀ de yã kũ à kɛ̃na Luda yãn díkĩna papamɛ, ò pì: Oni a wá ke ɛ́ro.

\VS{37}À kɛ̃na Luda yãn dↄ ò pì: Oni gbɛ̃ kũ ò a zↄ̃̀ gwa.


\par }{\SH Yesu vĩnaa
\par }
{\R (Mat 27:57-61, Maa 15:42-47, Luk 23:50-56)

\par }{\PP \VS{38}Abire gbɛra Yusufu Arimatea gɛ̀ɛ à wɛ́ kɛ̀ Pilatia, de à a gba zɛ́ à Yesu gɛ̀ɛ kipa. Yesu ìbaamɛ asiri gũn, kũ àtɛn vĩna kɛ Yuda gbãnadenↄnɛ yãi. Pilati wènɛ, akũ à gɛ̀ɛ à a gɛ̀ɛ sɛ̀ à tào.

\VS{39}Nikodɛmu kũ à gɛ̀ɛ Yesu kĩnaa gwãani gɛ̀ɛ se kũ lí'ↄo yãkatɛna kũ ɛzɛ kũ àdi tó gɛ̀ vãroo à kà kiloo baraakuri taka bà.

\VS{40}Akũ ò Yesu gɛ̀ɛ sɛ̀ ò táaru bizanↄ fĩ̀fĩa kũ ɛzɛ pìio, lákũ Yudanↄ dì gɛ̀ kpe ta nà ń futɛokarayã gũn.

\VS{41}Kara kú gu kũ ò Yesu pà líaa pìn. Gbɛ̀wɛɛ kũ ò sↄ̀ mira ũ dufu kú karaa pìi gũn, odi gbɛ̃ke dan zikiro.

\VS{42}Gwen ò Yesu wùtɛn, kũ à zã̀ kũńworo, kũ dↄ Yudanↄ kámmabogↄrↄ tɛn ká yãi.




\par }\Chap{20}{\SH Yesu vunaa
\par }
{\R (Mat 28:1-8, Maa 16:1-8, Luk 24:1-12)

\par }{\PP \VerseOne{1}Azumanɛnna zĩ gudↄo Mariama Magadalɛni bò à gɛ̀ɛ mira kĩnaa, akũ à lè gbɛ̀ gona mira lɛ́a.

\VS{2}Akũ à bàa lɛ̀ à gɛ̀ɛ Simↄ Pita kĩnaa kũ ìba pãnde kũ Yesu yeii pìio à pìńnɛ: Ò Dikiri bò miran, ó dↄ̃ gu kũ ò a dànlo.

\VS{3}Akũ Pita kũ ìba pãnde pìio fùtɛ ò gɛ̀ɛ mira kĩnaa.

\VS{4}Ń gbɛ̃nↄn pla ń pínki tɛn bàa lɛ́ lɛɛlɛ, akũ ìba pãnde pìi bà nna de Pitala, à kà mira kĩnaa káaku.

\VS{5}Kũ à wɛ́ kpàtɛn, akũ à táaru bizanↄ è katɛna, ama adi gɛ̃ a gũnlo.

\VS{6}Kũ Simↄ Pita kà a gbɛra, akũ à gɛ̃̀ miran. À táaru biza pìi è katɛna

\VS{7}kũ biza kũ ò fĩ̀fĩ a mìiao. Biza pì pɛkɛrɛna kũ pↄ́lɛ pìnↄoro, à kokona ditɛna adomɛ.

\VS{8}Akũ ìba kũ à kà mira kĩnaa káaku pìi gɛ̃̀ se. À è, akũ à sì.

\VS{9}Ari tera odi yã kũ à kɛ̃na Luda yãn dↄ̀rↄ dↄ̃ro kũ ò pì, ani futɛ bona gan.

\VS{10}Akũ ìba gbɛ̃nↄn pla pìnↄ ɛ̀ra ò tà bɛ.


\par }{\SH Yesu bo à suna Mariama Magadalɛninɛ
\par }
{\R (Mat 28:9-10, Maa 16:9-11)

\par }{\PP \VS{11}Mariama zɛna mira lɛ́a, àtɛn ↄ́ↄ dↄ. Lákũ àtɛn ↄ́ↄ dↄ nà lɛ, akũ à wɛ́ kpàtɛ miran.

\VS{12}Akũ à malaika gbɛ̃nↄn planↄ è vutɛna gu kũ ò Yesu gɛ̀ɛ wùtɛn yãaa. A do kú a mì kpa, a do sↄ̃ gbá kpa. Ò uta pura dana.

\VS{13}Akũ ò a là ò pì: Nↄgbɛ̃, bↄ́ mɛ́ à n le ntɛn ↄ́ↄ dↄↄ? À wèḿma à pì: Ò ma Dikiri sɛ̀ ò tà kãaomɛ, má dↄ̃ gu kũ ò a wùtɛnlo.

\VS{14}Kũ à ò lɛ, akũ à lìtɛ à Yesu è zɛna, ama adi dↄ̃ kũ Yesunlo.

\VS{15}Yesu a là à pì: Nↄgbɛ̃, bↄ́ yã mɛ́ à tò ntɛn ↄ́ↄ dↄↄ? Dín ntɛn wɛtɛɛ? Mariama tɛn da karademɛ, akũ à pìnɛ: Mare, tó mↄkↄ̃n mɛ́ n a sɛ̀ n bo kãao, ǹ omɛnɛ gu kũ n a wùtɛn de mà gɛ́ mà a sɛ́.

\VS{16}Yesu pìnɛ: Mariama! Akũ à arɛ dↄ̀a à pìnɛ kũ Eberu yão: Rabi! Tↄ́ pìi pì Dannɛri.

\VS{17}Yesu pìnɛ: Ǹsun ↄ namaro, mádi tá ma De kĩnaa kↄ̀ro. Ǹ gɛ́ ǹ o ma gbɛ̃nↄnɛ matɛn tá ma De kũ ń Deo kĩnaa, ma Luda kũ ń Ludao kĩnaa.

\VS{18}Akũ Mariama Magadalɛni gɛ̀ɛ à a baaruu kpà a ìbanↄnɛ à pì: Ma Dikiri è. Akũ à yã kũ à ònɛɛ bàbańnɛ.


\par }{\SH Yesu bo à suna a ìbanↄnɛ
\par }
{\R (Mat 28:16-20, Maa 16:9-18, Luk 24:36-49)

\par }{\PP \VS{19}Azumanɛnna birea ↄkↄsi a ìbanↄ kakarana kpɛ́n, ò gbà tàtańlɛ ò mↄ̀nɛ kã̀, kũ òtɛn vĩna kɛ Yuda gbãnadenↄnɛ yãi. Akũ Yesu sù à zɛ̀ ń tɛ́ à pìńnɛ: Àgↄ̃ kun aafia!

\VS{20}Kũ à ò lɛ, akũ à a ↄnↄ mↄ̀ńnɛ kũ a gbã̀ntɛrɛɛo. Kũ ìbaa pìnↄ Dikiri è, ń pↄ kɛ̀ nna manamana.

\VS{21}Yesu ɛ̀ra à pìńnɛ: Àgↄ̃ kun aafia! Lákũ ma De ma zĩ nà, lɛn matɛni á zĩ lɛ.

\VS{22}Kũ à ò lɛ, akũ à ĩa vùḿma kũ lɛ́o à pì: À Luda Nini sí.

\VS{23}Gbɛ̃ kũ a ń kɛ̃ kũ ń durunnanↄ, à kɛ̃̀ḿman gwe. Gbɛ̃ kũ ádi ń kɛ̃nɛro sↄ̃, ani kɛ̃ḿmaro.


\par }{\SH Yesu kũ Tomasio
\par }
{\PP \VS{24}Gↄrↄ kũ Yesu sù, Tomasi, a ìba gbɛ̃nↄn kuri awɛɛplanↄ doke kũ òdi pinɛ Sìka kú kũńworo.

\VS{25}Akũ a ìba kparanↄ pìnɛ: O Dikiri è. Akũ à pìńnɛ: Tó mádi koosa gbɛ̀ e a ↄnↄ gũn ma ↄnɛ pɛ̀nlo, akũsↄ̃ mádi ↄ zↄ̃ a gbã̀ntɛrɛnlo, mani síro.

\VS{26}A gↄrↄ làa a ìbanↄn kú kpɛ́n dↄ, Tomasi kú kũńwo sà. Ò gbà tàtańlɛ ò mↄ̀nɛ kã̀, akũ Yesu sù à zɛ̀ ń tɛ́ à pì: Àgↄ̃ kun aafia!

\VS{27}Akũ à pì Tomasinɛ: Ǹ n ↄnɛ pɛ́ ma ↄ gũn la ǹ gwa, ǹ n ↄ zↄ̃ ma gbã̀ntɛrɛɛa. Ǹsun sika kɛ doro. Ǹ ma náani kɛ.

\VS{28}Tomasi wèa à pì: Ma Dikiri, ma Luda.

\VS{29}Yesu pìnɛ: Kũ n ma e yãin n ma náani kɛ̀. Arubarikadenↄn gbɛ̃ kũ ò ma náani kɛ̀ ma enaa sarinↄ ũ.


\par }{\PP \VS{30}Yesu daboyã pãndenↄ kɛ̀ dasi a ìbanↄ wɛ́ wára kũ odi kɛ̃ takada dí gũnlo.

\VS{31}Ama ò adikĩnanↄ kɛ̃̀ de à le à Yesu sí Luda Nɛ́ Arumasihu ũ à wɛ̃̀ndi le a náanikɛnaa gũn yãimɛ.




\par }\Chap{21}{\SH Yesu bo à suna a ìbanↄnɛ sɛ̀bɛ lɛ́a
\par }
{\PP \VerseOne{1}Abire gbɛra Yesu ɛ̀ra à a zĩda mↄ̀ a ìbanↄnɛ dↄ Tiberia sɛ̀bɛ lɛ́a. Lán dí bàn à a zĩda mↄ̀ńnɛ.

\VS{2}Simↄ Pita kú lɛɛlɛ kũ Tomasi kũ òdi pinɛ Sìkao kũ Natanaɛli kũ à bò Kana, Galili bùsuuo kũ Zebedi nɛ́nↄ kũ Yesu ìba gbɛ̃nↄn pla pãndenↄ.

\VS{3}Simↄ Pita pìńnɛ: Matɛn gɛ́ kpↄ̀ wɛtɛmɛ. Akũ ò pìnɛ: Ókↄ̃nↄ se óni gɛ́ kũnwo. Akũ ò gɛ̀ɛ ò gɛ̃̀ gó'itɛ gũn, ama odi pↄ́ke kũ gwãani birearo.

\VS{4}Kũ gu tɛn su dↄ, Yesu zɛna bara, ama a ìbanↄ dí dↄ̃ kũ àkũmɛro.

\VS{5}Akũ à lɛ́ zùńyĩ à pì: Gbɛ̃nↄ, ádi pↄ́ke le a kũ̀roo? Ò pì: Oi!

\VS{6}Akũ à pìńnɛ: À birigi zu gó ↄplai áni pↄ́ kũ. Kũ ò zù, ò kpↄ̀ↄ kũ̀ dasidasi ò fù sɛna.

\VS{7}Akũ ìba kũ Yesu yeii pìi pì Simↄ Pitanɛ: Dikirimɛ. Pita uta danaro. Kũ à mà ò pì Dikirimɛ, akũ à a uta sɛ̀ à dà à kùsi ía.

\VS{8}Ìba kparanↄ tɛn birigi gátɛ pana kũ kpↄ̀ↄo òtɛn suo kũ góo, zaakũ ò zã̀ kũ baraoro, à de mita basↄↄro takalaro.

\VS{9}Kũ ò bikũ̀ bara, ò burodii è katɛna gwe kũ kpↄ̀ↄo kpakpana tɛ́a.

\VS{10}Yesu pìńnɛ: À mↄ́ kũ kpↄ̀ kũ a kũ̀ terao kenↄ.

\VS{11}Akũ Simↄ Pita gɛ̃̀ gó gũn à birigi gàtɛ à bikũ̀o bara. À pana kũ kpↄ̀ gbɛ̃̀ntɛ̃nↄ mɛ̀n basuppla akuri awɛɛ'aakↄ̃. Bee kũ à dasi lɛ, táaru pì dí kɛ̃ro.

\VS{12}Yesu pìńnɛ: À mↄ́ à pↄ́ ble. A ìba ke dí fↄ̃ à lɛ́ bò à a là dín a ũro, zaakũ ò dↄ̃ kũ Dikirimɛ.

\VS{13}Yesu gɛ̀ɛ à burodii sɛ̀ à kpàḿma. Lɛn à kɛ̀ lɛ kũ kpↄ̀ↄo dↄ.

\VS{14}Yesu a zĩda mↄna a ìbanↄnɛ gɛ̃̀n aakↄ̃den gwe a vuna gan gbɛra.


\par }{\SH Yesu kũ Pitao
\par }
{\PP \VS{15}Kũ ò pↄ́ blè ò làka, Yesu Simↄ Pita là à pì: Yuhana nɛ́ Simↄ, ń yemai de gbɛ̃ dínↄla yá? À wèa à pì: Ee Dikiri, ń dↄ̃ kũ má yenyĩ. Yesu pìnɛ: Ǹ pↄ́ble kpá ma sãnɛ bↄ̀rↄnↄa.

\VS{16}A gɛ̃̀n plade Yesu ɛ̀ra à a là dↄ à pì: Yuhana nɛ́ Simↄ, ń yemai yá? À wèa à pì: Ee Dikiri, ń dↄ̃ kũ má yenyĩ. Yesu pìnɛ: Ǹ ma sãnↄ dãmɛnɛ.

\VS{17}À a là a gɛ̃̀n aakↄ̃de à pì: Yuhana nɛ́ Simↄ, ń yemai yá? Kũ Yesu Pita là a gɛ̃̀n aakↄ̃de tó à yeai, a pↄ yàka, akũ à pìnɛ: Dikiri, ń yã sĩnda pínki dↄ̃. Ń dↄ̃ kũ má yenyĩ. Yesu pìnɛ: Ǹ pↄ́ble kpá ma sãnↄa.

\VS{18}Yãpuran matɛn onnɛ, kũ ń de kɛfɛnna ũ, ndì pↄ́ da n zĩda ǹ gɛ́ gu kũ ń yein, ama tó n zĩ kũ̀, ĩni n ↄnↄ poro, gbɛ̃ pãnde ni dannɛ à gɛ́ kũnwo gu kũ ń yeiron.

\VS{19}Kũ Yesu ò lɛ, Pita ga kũ ani Luda tↄ́ bon à tɛ́a. Abire gbɛra Yesu pìnɛ: Ǹ tɛ́mai.


\par }{\SH Yesu kũ ìba kũ Yesu yeiio
\par }
{\PP \VS{20}Pita lìtɛ à ìba kũ Yesu yeii pìi è tɛ́ńyĩ. Gbɛ̃ pì mɛ́ à nà Dikirii gↄrↄ kũ òtɛn pↄ́ ble, à a là gbɛ̃ kũ ani a kpáḿmai.

\VS{21}Kũ Pita a è, à pì Yesunɛ: Dikiri, gbɛ̃ dí sↄ̃ bi?

\VS{22}Yesu pìnɛ: Tó má ye àgↄ̃ kú wɛ̃̀ndiio ari màgↄ̃ gɛ́ su, a yã n le máa? Ǹgↄ̃ tɛ́mai dé.

\VS{23}Akũ yã pìi fã̀kↄ̃a Yesudenↄ tɛ́ kũ ìbaa pì ni garo. Ama Yesu dí onɛ kũ ani ganlo. À pì, tó á ye àgↄ̃ kun ari àgↄ̃ gɛ́ su, a yã a le mámɛɛ?


\par }{\PP \VS{24}Ìbaa pì mɛ́ à yã dínↄ sèeda kɛ̀. Àkũ mɛ́ à takada dí kɛ̃̀, akũ ó dↄ̃ kũ a sèedakɛna náani vĩ.


\par }{\SH Mìdɛnaa
\par }
{\PP \VS{25}Yesu yã pãndenↄ kɛ̀ dasidasi dↄ. Tó ò kɛ̃̀ takada gũn dodo pínki, matɛn da andunia a zĩdanɛ ni fↄ̃ à takada kũ ò kɛ̃̀ɛ pìnↄ síro.


\par }