\NormalFont\ShortTitle{NAANAA}
{\MT NAANAA

\par }{\IS Musa takada káaku

\par }{\IO Adamu 1:1-5:32

\par }{\IO Nuhu 6:1-11:32

\par }{\IO Ibrahĩ 12:1-20:18

\par }{\IO Isaaku 21:1-26:35

\par }{\IO Yakubu 27:1-36:43

\par }{\IO Yusufu 37:1-50:26



\par }\ChapOne{1}{\SH Andunia naanaa
\par }
{\PP \VerseOne{1}Zaa káaku Luda musu kũ zĩtɛoo kɛ̀.

\VS{2}Gu da pãmɛ à kɛkɛnaro, gusira mɛ́ à da ísirala, akũ Luda Nini tɛn yàa kɛ í pìla.

\VS{3}Akũ Luda pì: Gupura kũ! Akũ gupura kũ̀.

\VS{4}À è gupura pìi kɛ̀ mana, akũ à gupura kɛ̃̀kↄ̃a kũ gusirao.

\VS{5}À tↄ́ kpà gupuranɛ fãnantɛ̃, gusira sↄ̃ gwãani. Gu sì gu dↄ̀, a gↄrↄ káakun gwe.


\par }{\PP \VS{6}Akũ Luda pì: Sarapura gↄ̃ kú ínↄ dagura de à í pìnↄ kɛ̃kↄ̃a.

\VS{7}Akũ à sarapura kɛ̀ lɛ, à í kũ à kú sarapura gbáru kɛ̃̀kↄ̃a kũ í kũ à kú a musuo.

\VS{8}Akũ à tↄ́ kpà sarapura pìinɛ ludambɛ. Gu sì gu dↄ̀, a gↄrↄ pladen gwe.


\par }{\PP \VS{9}Akũ Luda pì: Í kũ à kú zĩtɛ kakara gu dokↄ̃nↄ, gukori bo. Akũ à kɛ̀ lɛ.

\VS{10}À tↄ́ kpà gukori pìinɛ zĩtɛ, akũ a tↄ́ kpà í kũ à kàkaranɛ ísira. Akũ à è à kɛ̀ mana.

\VS{11}Akũ Luda pì: Lánↄ bↄtɛ zĩtɛ kũ sɛ̃̀ wɛ́denↄ kũ lí nɛ́denↄ, baadi kũ a burio. Akũ à kɛ̀ lɛ,

\VS{12}lánↄ bↄ̀tɛ zĩtɛ kũ sɛ̃̀ wɛ́denↄ kũ lí nɛ́denↄ, baadi kũ a burio. Akũ Luda è à kɛ̀ mana.

\VS{13}Gu sì gu dↄ̀, a gↄrↄ aakↄ̃den gwe.


\par }{\PP \VS{14}Akũ Luda pì: Pↄ́ gupurakũrinↄ gↄ̃ kú musu ògↄ̃ fãnantɛ̃ kɛ̃kↄ̃a kũ gwãanio, ògↄ̃ wɛ̃̀ sèedanↄ kũ gↄrↄnↄ kũ wɛ̃̀nↄ mↄńnɛ.

\VS{15}Ògↄ̃ kú pↄ́ gupurakũrinↄ ũ musu de ògↄ̃ andunia pura kũ. Akũ à kɛ̀ lɛ.

\VS{16}À pↄ́ gupurakũri zↄ̃kↄ̃nↄ kɛ̀ mɛ̀n pla, a kũ à gbãna dìgↄ̃ kí ble fãnantɛ̃, a kũ à busɛ dìgↄ̃ kí ble gwãani. À susunɛnↄ kɛ̀ dↄ.

\VS{17}À ń pɛ́pɛ musu de ògↄ̃ andunia pura kũ

\VS{18}ògↄ̃ kí ble fãnantɛ̃ kũ gwãanio, ògↄ̃ gupura kɛ̃kↄ̃a kũ gusirao. Akũ à è à kɛ̀ mana.

\VS{19}Gu sì gu dↄ̀, a gↄrↄ siikↄ̃den gwe.


\par }{\PP \VS{20}Akũ Luda pì: Pↄ wɛ̃̀ndidenↄ í pa yɛ́rɛrɛ, bãnↄ dagula musu ògↄ̃ vura sarapuran.

\VS{21}Akũ à pↄ́ wɛ̃̀ndide kũ òdi í panↄ kɛ̀ kũ kpↄ̀ gbɛ̃̀ntɛ̃nↄ pínki, baadi kũ a burio. À bãnↄ kɛ̀ pínki dↄ, baadi kũ a burio. Akũ à è à kɛ̀ mana.

\VS{22}À arubarikaa dàńgu à pì, ògↄ̃ nɛ́ i ògↄ̃ kɛ dasi, kpↄ̀nↄ ísira pa, bãnↄ kɛ dasi zĩtɛ.

\VS{23}Gu sì gu dↄ̀, a gↄrↄ sↄↄroden gwe.


\par }{\PP \VS{24}Akũ Luda pì: Pↄ́ wɛ̃̀ndidenↄ bↄtɛ zĩtɛ, bɛ pↄ́kãdenↄ kũ pↄ́ kũ òdi táa o kũ kùaonↄ kũ nↄ̀bↄsɛ̃ntɛnↄ, baadi kũ a burio. Akũ à kɛ̀ lɛ.

\VS{25}Luda nↄ̀bↄsɛ̃ntɛnↄ kɛ̀ baadi kũ a burio. À bɛ pↄ́kãdenↄ kɛ̀ baadi kũ a burio. À pↄ́ kũ òdi táa o kũ kùaonↄ kɛ̀ baadi kũ a burio. Akũ à è à kɛ̀ mana.


\par }{\PP \VS{26}Akũ Luda pì: Ò bisãsiri kɛ ó taka ũ, ògↄ̃ de lán ó bà, ògↄ̃ kí ble kpↄ̀nↄa kũ bãnↄ kũ bɛ pↄ́kãdenↄ kũ nↄ̀bↄsɛ̃ntɛnↄ kũ pↄ́ kũ òdi táa o kũ kùaonↄ pínki.

\VS{27}Akũ Luda bisãsiri kɛ̀ a zĩda taka ũ. A zĩda takan à ń kɛ́ a ũ. À ń kɛ́ gↄ̃gbɛ̃ kũ nↄgbɛ̃o.

\VS{28}À arubarikaa dàńgu à pìńnɛ: Àgↄ̃ nɛ́ i àgↄ̃ kɛ dasi àgↄ̃ andunia pa àgↄ̃ gbãna blea. Àgↄ̃ kí ble kpↄ̀nↄa kũ bãnↄ kũ pↄ́ wɛ̃̀ndide kũ òdi táa o zĩtɛnↄ pínki.

\VS{29}Akũ Luda pì: Pↄ́ wɛ́de kũ ò kú zĩtɛnↄn ma kpàáwa á pↄ́ble ũ pínki kũ lí nɛ́denↄ pínki.

\VS{30}Ma sɛ̃̀nↄ kũ lánↄ kpà pↄ́ wɛ̃̀ndidenↄa pínki ń pↄ́ble ũ, nↄ̀bↄnↄ kũ bãnↄ kũ pↄ́ kũ òdi táa o kũ kùaonↄ pínki. Akũ à kɛ̀ lɛ.

\VS{31}Luda pↄ́ kũ à kɛ̀nↄ è pínki, à kɛ̀ mana swáswa. Gu sì gu dↄ̀, a gↄrↄ suddoden gwe.




\par }\Chap{2}{\PP \VerseOne{1}Lɛn Luda musu kũ zĩtɛo kɛ̀ lɛ kũ a pↄ́nↄ pínki.

\VS{2}Ari a gↄrↄ supplade zĩ gↄ̃ ká, à zĩ kũ àtɛn kɛ pìi làka. A gↄrↄ supplade pì zĩ à kámma bò kũ zĩ kũ a kɛ̀nↄ pínki.

\VS{3}Akũ à arubarikaa dà gↄrↄ supplade pìn à dìtɛ a pↄ́ ũ, kũ gↄrↄ bire à kámma bò kũ zĩ kũ a kɛ̀nↄ pínki yãi.


\par }{\SH Ɛdɛni swadakoo
\par }
{\PP \VS{4}Musu kũ zĩtɛo naana yãn dí. Gↄrↄ kũ Dikiri Luda zĩtɛ kũ musuoo kɛ̀,

\VS{5}pↄ́wɛ ke dí butɛ zĩtɛ kↄ̀ro, bee sɛ̃̀ɛ, zaakũ Dikiri Luda dí tó legũ màro, akũsↄ̃ gbɛ̃ke kun à bura zĩ kɛro.

\VS{6}Suka mɛ́ àdi kpá andunia gũn, akũ àdi mↄtↄ pisi zĩtɛa pínki.


\par }{\PP \VS{7}Dikiri Luda gↄ̃gbɛ̃ í kàsa kũ bùsutitio, akũ à ĩa wɛ̃̀ndide vù a yĩn, akũ gↄ̃gbɛ̃ pìi gↄ̃̀ gbɛ̃ bɛ̃nɛ ũ.

\VS{8}Dikiri Luda swadakoo kɛ̀kɛ ifãboki kpa gu kũ òdi pi Ɛdɛni, akũ à gↄ̃gbɛ̃ kũ à kɛ̀ɛ pìi dà gwe.

\VS{9}Dikiri Luda tò lí buri sĩnda pínki bùtɛ zĩtɛ. Lí pìnↄ kɛ̀ mana, akũsↄ̃ ń nɛ́ blena nna. Lí wɛ̃̀ndide kú dàkoo pìi dagura. Lí kũ àdi dↄ̃na mana kũ a vãnio ińnɛ kú gwe dↄ.


\par }{\PP \VS{10}Swa kú Ɛdɛni àdigↄ̃ mↄtↄ pisi dàkoo pìia. Bona gwe à ↄnɛ kɛ̀ siikↄ̃.

\VS{11}A káaku tↄ́n Pisↄ̃, àkũ mɛ́ à lika Avila bùsuui pínki. Wura kú bùsuu pìi gũn,

\VS{12}wuraa pì mana. Gbɛ̀ bɛ̀ɛrɛdenↄn kú gwe dↄ.

\VS{13}Swa pì ↄnɛ plade tↄ́n Giↄ̃, à lika Kusu bùsuui pínki.

\VS{14}A ↄnɛ aakↄ̃de tↄ́n Tigiri, a dↄ̀rↄↄ tà Asiria bùsu ifãboki kpa. Swa pì ↄnɛ siikↄ̃de tↄ́n Yuflati.


\par }{\PP \VS{15}Dikiri Luda gↄ̃gbɛ̃ pìi dìtɛ Ɛdɛni dàkoo pìi gũn de àgↄ̃ a zĩ kɛ àgↄ̃ gwa.

\VS{16}Akũ à yã dìtɛnɛ à pì: Ĩni fↄ̃ ǹ dàkoo pì lí nɛ́nↄ ble pínki,

\VS{17}ama ǹsun lí kũ àdi dↄ̃na mana kũ a vãnio ińnɛ nɛ́ blero. Tó n blè, ĩni gamɛ.


\par }{\PP \VS{18}Dikiri Luda pì: Gↄ̃gbɛ̃ kunna ado manaro. Mani kpanyĩri kɛnɛ a gbɛ̃ndo ũ.

\VS{19}Akũ Dikiri Luda bùsuu sɛ̀ à nↄ̀bↄnↄ kɛ̀o pínki kũ bãnↄ pínki, akũ à sù kũńwo gↄ̃gbɛ̃ pì kĩnaa de à e deran ani tↄ́ kpáńnɛ nà. Tↄ́ kũ gↄ̃gbɛ̃ pìi kpà pↄ́ wɛ̃̀ndide pìnↄnɛ pínki gↄ̃̀ ń tↄ́ ũ.

\VS{20}Gↄ̃gbɛ̃ pì tↄ́ kpà bɛ pↄ́kãdenↄnɛ pínki kũ bãnↄ kũ nↄ̀bↄsɛ̃ntɛnↄ pínki, ama adi kpanyĩri e ń tɛ́ a gbɛ̃ndo ũro.

\VS{21}Akũ Dikiri Luda i zↄ̃kↄ̃ↄ dà gↄ̃gbɛ̃ pìla. Kũ àtɛn i o, akũ à a gbã̀ntɛrɛwa mɛ̀n do bò, akũ à a mɛ̀baasi tàta a gbɛ̀n.

\VS{22}Akũ à gↄ̃gbɛ̃ gbã̀ntɛrɛwa kũ à bòo pìi lìtɛ nↄgbɛ̃ ũ, akũ à gɛ̀ɛ kãao a kĩnaa.

\VS{23}Akũ gↄ̃gbɛ̃ pìi pì:

\par }{\Q Adikĩna wá bò ma wá gũmmɛ,

\par }{\Q a mɛ̀ sↄ̃ à bò ma mɛ̀ɛ gũmmɛ.

\par }{\Q Oni a sísi nↄgbɛ̃,

\par }{\Q kũ Luda a bò gↄ̃gbɛ̃ gũn yãi.


\par }{\PP \VS{24}A yã mɛ́ à tò gↄ̃gbɛ̃ dì bo a de kũ a dao bɛa, àdi nakↄ̃a kũ a nanↄo ò gↄ̃ mɛ̀ do ũ.

\VS{25}Gↄ̃gbɛ̃ kũ a nanↄo kú pótompo ń pla ń pínki, wé'i sↄ̃ àdi ń kũro.




\par }\Chap{3}{\SH Bisãsiri kɛ̃kↄ̃ana kũ Ludao
\par }
{\PP \VerseOne{1}Mlɛ̃̀ mɛ́ à manafiki vĩ de pↄ́ kũ Dikiri Luda kɛ̀nↄla pínki, akũ à nↄgbɛ̃ là à pì: Luda pì àsun dàkoo pì lí ke nɛ́ blenloo?

\VS{2}Akũ nↄgbɛ̃ wè mlɛ̃̀ɛ pìia à pì: Óni fↄ̃ ò dàkoo pì línɛ ble,

\VS{3}ama lí kũ à kú dàkoo pìi guragura, Luda pì òsun a nɛ́ blero òsun ↄ naa sero, de òsun garo yãi.

\VS{4}Akũ mlɛ̃̀ɛ pìnɛ: Áni garo fá!

\VS{5}Zaakũ Luda dↄ̃ tó a blè, á wɛ́ ni kɛ̃ áni gↄ̃ lán a bà, ánigↄ̃ a mana dↄ̃ kũ a vãnio.


\par }{\PP \VS{6}Kũ nↄgbɛ̃ è lí pì nɛ́ mana, akũsↄ̃ a blena nigↄ̃ nna ani tó gbɛ̃ wɛ́ kɛ̃, akũ à a nɛ́ kɛ̃̀ à blè. À kpà a zãa dↄ, akũ à blè se.

\VS{7}Ń pla ń pínki ń wɛ́ kɛ̃̀, akũ ò dↄ̃̀ sà kũ ò kun pótompo. Akũ ò gboroda lá nàbi ò yĩ̀ḿma.


\par }{\PP \VS{8}Kũ gↄ̃gbɛ̃ kũ a nanↄo Dikiri Luda kĩni mà àtɛn kure dàkoo pìi gũn ↄkↄsi, akũ ò ùtɛnɛ dàkoo pì lán.

\VS{9}Akũ Dikiri Luda lɛ́ zù gↄ̃gbɛ̃i à pì: Ń kú mámɛɛ?

\VS{10}À wèa à pì: Kũ ma n kĩni mà, akũ vĩna ma kũ kũ má kun pótompo yãi, akũ ma utɛ.

\VS{11}Akũ Dikiri Luda a là à pì: Dí mɛ́ à ònnɛ ń kun pótompoo? Lí kũ ma ginnɛ ǹ a nɛ́ ble, n blèn yá?

\VS{12}À wèa à pì: Nↄgbɛ̃ kũ n kpàma àgↄ̃ kú kũmao mɛ́ à lí pì nɛ́ kpàma ma blè.

\VS{13}Akũ Dikiri Luda nↄgbɛ̃ là à pì: Bↄ́yãi n kɛ̀ lɛɛ? À wèa à pì: Mlɛ̃̀ mɛ́ à ma kɛkɛ, akũ ma blè.

\VS{14}Akũ Dikiri Luda pì mlɛ̃̀ɛnɛ:

\par }{\Q Kũ n kɛ̀ lɛ, ĩnigↄ̃ láaribona pↄ́ ũ

\par }{\Q de bɛ pↄ́kãdenↄ kũ nↄ̀bↄsɛ̃ntɛnↄla pínki,

\par }{\Q ĩnigↄ̃ táa o n kùua,

\par }{\Q bùsutitin ĩnigↄ̃ ble ari n wɛ̃̀ndi lɛ́n.


\par }{\Q \VS{15}Mani ibɛrɛ da mↄkↄ̃n kũ nↄgbɛ̃o dagura,

\par }{\Q n buri kũ a burio dagura.

\par }{\Q A buri ni n mì wí,

\par }{\Q ĩni a gbátoki kĩnna.


\par }{\MM \VS{16}Akũ à pì nↄgbɛ̃nɛ:

\par }{\Q Mani n nↄ̀sinaa wari karannɛ,

\par }{\Q ĩnigↄ̃ nɛ́ i kũ wãwão.

\par }{\Q N zã ni nigↄ̃ kúmmamɛ,

\par }{\Q anigↄ̃ kí ble n musu.


\par }{\MM \VS{17}Akũ à pì gↄ̃gbɛ̃nɛ:

\par }{\Q Lákũ n n nanↄ yã mà nà,

\par }{\Q lí kũ ma ginnɛ ǹ a nɛ́ ble n blè,

\par }{\Q ma láari bò zĩtɛa n yãi,

\par }{\Q ↄsi kũ ↄsioon ĩnigↄ̃ pↄ́ble en

\par }{\Q ari n wɛ̃̀ndi lɛ́n.


\par }{\Q \VS{18}Ani lɛ̀nↄ kũ lá ũkãdenↄ butɛnnɛ,

\par }{\Q gbasa ǹ burapↄnↄ ble.


\par }{\Q \VS{19}Ísimmawaranaa gũnn ĩni pↄ́ble en

\par }{\Q ari ǹ ɛra ǹ gɛ̃o bùsun,

\par }{\Q zaakũ gwen ma n bon.

\par }{\Q Bùsutitimɛ n ũ,

\par }{\Q ĩni ɛra ǹ gↄ̃ bùsutiti pìi ũmɛ.


\par }{\PP \VS{20}Adamu tↄ́ kpà a nanↄnɛ Awau, zaakũ gbɛ̃ pínki daimɛ.

\VS{21}Dikiri Luda bára uta kɛ̀ Adamunɛ kũ a nanↄo, akũ à dàńnɛ.

\VS{22}Akũ à pì: Bisãsiri a mana kũ a vãnio dↄ̃̀ sà, à gↄ̃̀ lán ó bà. Óni gínɛ à lí wɛ̃̀ndide nɛ́ kɛ̃ à ble de àsungↄ̃ kun gↄrↄ sĩnda pínkiro yãi.

\VS{23}Akũ Dikiri Luda pɛ̀a à a bò Ɛdɛni dàkoo pìi gũn. Akũ Adamu gɛ̀ɛ à zĩtɛ kũ Luda a bòn zĩ kɛ.

\VS{24}Kũ Dikiri Luda pɛ̀a, akũ à kɛrubunↄ kàtɛ Ɛdɛni dàko ifãboki kpa, de ògↄ̃ lí wɛ̃̀ndide zɛ́ dãkpã kũ fɛ̃nɛda kũ àtɛn tɛ́ kɛ àtɛn litɛlitɛo.




\par }\Chap{4}{\SH Kainu kũ Habilao
\par }
{\PP \VerseOne{1}Adamu a nanↄ Awau dↄ̃̀ nↄgbɛ̃ ũ, akũ à nↄ̀ↄ sì à Kainu ì. Akũ à pì: Ma gↄ̃gbɛ̃ ì kũ Dikiri gbãnao.

\VS{2}Akũ à a dakũna Habila ì dↄ. Habila kɛ̀ sãdãri ũ, Kainu sↄ̃ à kɛ̀ búbari ũ.

\VS{3}Zĩkea Kainu sù kũ a burapↄnↄo gba ũ Dikirinɛ.

\VS{4}Habila sↄ̃ à sù kũ a sãnɛ káaku mɛ̀kpanaao. Habila yã kà Dikirigu, akũ à a gba sì.

\VS{5}Kainu sↄ̃ a yã dí kɛ Dikirinɛro, akũ adi a gba síro. Akũ Kainu pↄ fɛ̃̀ manamana a ãnn sìsi.

\VS{6}Akũ Dikiri pì Kainunɛ: Bↄ́yãi n pↄ fɛ̃̀ɛ? À kɛ̀ dera n ãnn yàkaa?

\VS{7}Tó n yã mana kɛ̀, mani n síroo? Tó ńdi yã mana kɛ sↄ̃ro, durunna natɛnnɛ n kpɛ́lɛlɛa. N ni tɛni a dɛ, séde ǹ zĩ̀ blea.


\par }{\PP \VS{8}Akũ Kainu pì a dakũna Habilanɛ: Ò gɛ́ sɛ̃̀n. Kũ ò kà gwe, akũ à fùtɛ a dakũnai à a dɛ̀.

\VS{9}Dikiri Kainu là à pì: Mán n dakũna Habila kunn? À wèa à pì: Má dↄ̃ro. Ma dakũna dãkpãriin ma ũ yá?

\VS{10}Akũ Dikiri pì: Bↄ́n n kɛ̀ɛ? N dakũna aru tɛn lɛ́ zumai zaa zĩtɛ gũn mà zɛ kãao.

\VS{11}Tera sà ĩnigↄ̃ láari pↄ́ ũmɛ, ĩnigↄ̃ zã̀ kũ zĩtɛ kũ à n dakũna aru mì n ↄĩo.

\VS{12}Tó n bú bà, zĩtɛ ni kararo. Ĩnigↄ̃ sↄ̃sↄ̃ gu kũ guo ǹgↄ̃ likara andunia gũn.

\VS{13}Akũ Kainu pì Dikirinɛ: Wari bire gbãna demala, mani fↄ̃ro.

\VS{14}Ntɛn pɛ́ma zĩtɛ la gbãramɛ sà. Mani kɛ̃kↄ̃a kũnwo sà. Manigↄ̃ sↄ̃sↄ̃ gu kũ guo màgↄ̃ likara andunia gũn, gbɛ̃ kũ à kpàkũn kũmao ni ma dɛ.

\VS{15}Akũ Dikiri pìnɛ: Lɛnlo! Tó gbɛ̃ n dɛ, oni mↄra káa gɛ̃̀n supplamɛ. Akũ Dikiri wãnzãn ke kɛ̃̀ Kainua, de gbɛ̃ kũ à kpàkũn kãao sún a dɛro yãi.

\VS{16}Akũ Kainu dà zɛ́n à kɛ̃̀ Dikiria. À gɛ̀ɛ à vùtɛ Nↄdu bùsun Ɛdɛni ifãboki kpa.


\par }{\PP \VS{17}Kainu wùtɛ kũ a nanↄo, akũ à nↄ̀ↄ sì à Ɛnↄku ì. A gbɛra Kainu wɛ̃tɛ kàtɛ, akũ à a nɛ́ pì tↄ́ kpà wɛ̃tɛ pìinɛ.

\VS{18}Ɛnↄku Irada ì, Irada Mɛuyaɛli ì, Mɛuyaɛli Mɛtusaɛli ì, Mɛtusaɛli Lamɛki ì.

\VS{19}Lamɛki nↄ sɛ̀ mɛ̀n pla, a do tↄ́n Ada, a do Zila.

\VS{20}Ada Yabala ì. Àkũmɛ pↄ́dãri kũ òdigↄ̃ kú bizakuta gũnnↄ dizi káaku ũ.

\VS{21}A dakũna tↄ́n Yubala. Àkũmɛ mↄrↄlɛrinↄ kũ úrapɛrinↄ dizi káaku ũ.

\VS{22}Zila sↄ̃, akũ mɛ́ à Tubala Kainu ì. Siaamɛ a ũ. Àdi pↄ pínki pi kũ mↄ̀sio kũ mↄ̀gotɛ̃o. A dãre tↄ́n Naama.

\VS{23}Akũ Lamɛki pì a nↄnↄnɛ:

\par }{\Q Ada kũ Zilao, à ma yã ma,

\par }{\Q ma nↄnↄ, à sã kpá ma yãi.

\par }{\Q Gbɛ̃ke ma kĩnna, akũ ma a dɛ̀,

\par }{\Q kɛfɛnna pì ma lɛmɛ, akũ ma a wɛ̃̀ndii bò.


\par }{\Q \VS{24}Tó oni Kainu fĩna bonɛ gɛ̃̀n suppla,

\par }{\Q makũ Lamɛki ma pↄ́ sↄ̃,

\par }{\Q gɛ̃̀n baaakↄ̃ akuri awɛɛsupplamɛ.


\par }{\PP \VS{25}Adamu wùtɛ kũ a nanↄo dↄ, akũ à nɛ́gↄ̃gbɛ̃ ì. À tↄ́ kpànɛ Sɛti à pì, Luda a gba nɛ́ pãnde Habila kũ Kainu a dɛ̀ gɛ̃nɛ ũmɛ.

\VS{26}Sɛti sↄ̃ à nɛ́gↄ̃gbɛ̃ ì, akũ à tↄ́ kpànɛ Ɛnↄsu. Zaa zĩ birean ò nà Dikiri sísinaaa.




\par }\Chap{5}{\SH Adamu burinↄ
\par }
{\PP \VerseOne{1}Adamu burinↄ yãn dí. Gↄrↄ kũ Luda bisãsirinↄ kɛ̀, à ń kɛ́ lán a bàmɛ.

\VS{2}À ń kɛ́ gↄ̃gbɛ̃ kũ nↄgbɛ̃o, akũ à arubarikaa dàńnɛ. À tↄ́ kpàńnɛ bisãsiri.


\par }{\PP \VS{3}Adamu wɛ̃̀ basuddo akuride gũn à nɛ́ ì a taka ũ à bòkↄ̃a kãao, akũ à tↄ́ kpànɛ Sɛti.

\VS{4}Sɛti inaa gbɛra à kɛ̀ wɛ̃̀ wàa siikↄ̃ à nɛ́ pãndenↄ ì dↄ gↄ̃gbɛ̃nↄ kũ nↄgbɛ̃nↄo.

\VS{5}Kũ à kà wɛ̃̀ wàa siikↄ̃ kpɛ́ basuddo akuri, akũ à gà.


\par }{\PP \VS{6}Sɛti wɛ̃̀ basↄↄro awɛɛsↄↄrode gũn à Ɛnↄsu ì.

\VS{7}A gbɛra à kɛ̀ wɛ̃̀ wàa siikↄ̃ awɛɛsuppla à nɛ́ pãndenↄ ì dↄ gↄ̃gbɛ̃nↄ kũ nↄgbɛ̃nↄo.

\VS{8}Kũ à kà wɛ̃̀ wàa siikↄ̃ kpɛ́ basↄↄro akuri awɛɛpla, akũ à gà.


\par }{\PP \VS{9}Ɛnↄsu wɛ̃̀ basiikↄ̃ akuride gũn à Kenana ì.

\VS{10}A gbɛra à kɛ̀ wɛ̃̀ wàa siikↄ̃ kũ gɛ̃roo à nɛ́ pãndenↄ ì dↄ gↄ̃gbɛ̃nↄ kũ nↄgbɛ̃nↄo.

\VS{11}Kũ à kà wɛ̃̀ wàa siikↄ̃ kpɛ́ basↄↄro awɛɛsↄↄro, akũ à gà.


\par }{\PP \VS{12}Kenana wɛ̃̀ baaakↄ̃ akuride gũn à Malalɛli ì.

\VS{13}A gbɛra à kɛ̀ wɛ̃̀ wàa siikↄ̃ kpɛ́ bupla à nɛ́ pãndenↄ ì dↄ gↄ̃gbɛ̃nↄ kũ nↄgbɛ̃nↄo.

\VS{14}Kũ à kà wɛ̃̀ wàa siikↄ̃ kpɛ́ basↄↄro akuri, akũ à gà.


\par }{\PP \VS{15}Malalɛli wɛ̃̀ baaakↄ̃ awɛɛsↄↄrode gũn à Yarɛdi ì.

\VS{16}A gbɛra à kɛ̀ wɛ̃̀ wàa siikↄ̃ kũ mɛ̀n baraakuri à nɛ́ pãndenↄ ì dↄ gↄ̃gbɛ̃nↄ kũ nↄgbɛ̃nↄo.

\VS{17}Kũ à kà wɛ̃̀ wàa siikↄ̃ kpɛ́ basↄↄro sↄↄrosari, akũ à gà.


\par }{\PP \VS{18}Yarɛdi wɛ̃̀ basↄraakↄ̃ awɛɛplade gũn à Ɛnↄku ì.

\VS{19}A gbɛra à kɛ̀ wɛ̃̀ wàa siikↄ̃ à nɛ́ pãndenↄ ì dↄ gↄ̃gbɛ̃nↄ kũ nↄgbɛ̃nↄo.

\VS{20}Kũ à kà wɛ̃̀ wàa siikↄ̃ kpɛ́ basↄraakↄ̃ awɛɛpla, akũ à gà.


\par }{\PP \VS{21}Ɛnↄku wɛ̃̀ baaakↄ̃ awɛɛsↄↄrode gũn à Mɛtusela ì.

\VS{22}A gbɛra à táa ò kũ Ludao ari wɛ̃̀ wàa do kpɛ́ basↄↄro à nɛ́ pãndenↄ ì dↄ gↄ̃gbɛ̃nↄ kũ nↄgbɛ̃nↄo.

\VS{23}À kà wɛ̃̀ wàa do kpɛ́ basↄraakↄ̃ awɛɛsↄↄro.

\VS{24}À táa ò kũ Ludao, akũ ò kùrai, kũ Luda a sɛ̀ à bò kãao andunia gũn yãi.


\par }{\PP \VS{25}Mɛtusela wɛ̃̀ bakɛ̃ndo awɛɛsupplade gũn à Lamɛki ì.

\VS{26}A gbɛra à kɛ̀ wɛ̃̀ wàa aakↄ̃ kpɛ́ bakɛ̃ndo awɛɛpla à nɛ́ pãndenↄ ì dↄ gↄ̃gbɛ̃nↄ kũ nↄgbɛ̃nↄo.

\VS{27}Kũ à kà wɛ̃̀ wàa siikↄ̃ kpɛ́ basↄraakↄ̃ akuri donsari, akũ à gà.


\par }{\PP \VS{28}Lamɛki kɛ̀ wɛ̃̀ bakɛ̃ndo awɛɛpla, akũ à nɛ́gↄ̃gbɛ̃ ì.

\VS{29}À tↄ́ kpànɛ Nuhu à pì: Gbɛ̃ bire mɛ́ ani ó laakari kpátɛwɛrɛ zĩ gbãna kũ ótɛn kɛ yãi. Odì zĩ gbãna pì kɛ Dikiri láaribona zĩtɛa yãimɛ.

\VS{30}Nuhu inaa gbɛra Lamɛki kɛ̀ wɛ̃̀ wàa aakↄ̃ sↄↄrosari à nɛ́ pãndenↄ ì dↄ gↄ̃gbɛ̃nↄ kũ nↄgbɛ̃nↄo.

\VS{31}Kũ à kà wɛ̃̀ wàa aakↄ̃ kpɛ́ basↄraakↄ̃ akuri awɛɛsuppla, akũ à gà.


\par }{\PP \VS{32}Kũ Nuhu kà wɛ̃̀ wàa pla kpɛ́ basↄↄro, à Sɛmu kũ Hamuo kũ Yafɛtio ì.




\par }\Chap{6}{\SH Bisãsirinↄ yakanaa
\par }
{\PP \VerseOne{1}Kũ bisãsirinↄ nà kɛna nà òtɛn dagula òtɛn nɛ́nↄgbɛ̃nↄ i,

\VS{2}akũ Luda nɛ́nↄ è bisãsiri nɛ́nↄgbɛ̃ pìnↄ mana, akũ òtɛni ń sɛ́ ń pↄyeinaaa.

\VS{3}Akũ Dikiri pì: Ma Nini nigↄ̃ kú bisãsirinↄ gũn gↄrↄ sĩnda pínkiro, zaakũ mɛ̀barademɛ. Ń gↄrↄnↄ nigↄ̃ wɛ̃̀ basuddomɛ.

\VS{4}Gbɛ̃ gbã̀nanↄn kú andunia gũn gↄrↄ birea kũ gↄrↄ bire gbɛrao dↄ, gↄrↄ kũ Luda nɛ́ pìnↄ bisãsiri nɛ́nↄgbɛ̃nↄ dↄ̃̀ nↄgbɛ̃nↄ ũ ò nɛ́nↄ ì kũńwo. Ń nɛ́ pìnↄmɛ gↄ̃sa gbãna kũ ń tↄ́ bò zaa káakunↄ ũ.


\par }{\PP \VS{5}Dikiri è kũ bisãsirinↄ yã vãni kɛna dasi andunia gũn. Gↄrↄ sĩnda pínki yã bɛ̃̀nɛ laasunn òdigↄ̃ lɛ́ ado,

\VS{6}akũ a pↄ yàka bisãsiri kũ à kɛ̀ zĩtɛ yã musu. À laasun pãnde lɛ̀,

\VS{7}akũ à pì: Mani bisãsiri kũ ma kɛ̀ zĩtɛ wara, bisãsirinↄ kũ nↄ̀bↄnↄ kũ pↄ́ kũ òdi táa o kũ kùaonↄ kũ bãnↄo, zaakũ ma pↄ yàka ń kɛna yã musu.

\VS{8}Ama Nuhu Dikiri pↄnna lè.


\par }{\SH Nuhu yã
\par }
{\PP \VS{9}Nuhu burinↄ yãn dí. Nuhu bi gbɛ̃ manamɛ. Kũ à kun, a mɛ̀n do mɛ́ à taari vĩro à táa ò kũ Ludao.

\VS{10}Nuhu nɛ́gↄ̃gbɛ̃nↄ ì gbɛ̃nↄn aakↄ̃, Sɛmu kũ Hamuo kũ Yafɛtio.

\VS{11}Luda è andunia gbɛ̃nↄ yàka ń pínki, taarikɛna andunia pà.

\VS{12}Kũ Luda andunia gwà, à è à yàka, zaakũ gbɛ̃ sĩnda pínki zã̀ zɛ́a.


\par }{\PP \VS{13}Akũ Luda pì Nuhunɛ: Mani gbɛ̃ sĩnda pínki kakatɛ, kũ ń yãin taarikɛna dà anduniala. Mani ń kakatɛ lɛɛlɛ kũ anduniaomɛ.

\VS{14}Ǹ gó'itɛ kɛkɛ kũ lí lɛ̀kɛtɛɛo ǹ kpɛ́nɛnↄ kɛ a gũn ǹ ↄ̀da maa a gũn kũ a kpɛo.

\VS{15}Ĩni gó pì kɛ lán dí bà. A gbã̀na gã̀sãkuru wàa do kpɛ́ basↄↄro, a yàasa gã̀sãkuru bupla akuri, a lei sↄ̃ gã̀sãkuru baraakuri.

\VS{16}Ǹ gó pìi musu pápa, gbasa ǹ guforo tó a dagura gwe gã̀sãkuru do zaa a musu kpa. Ǹ gbà da gó pì kpado ǹ gó pì kɛ didikↄ̃ana lɛu aakↄ̃.


\par }{\PP \VS{17}Makũ sↄ̃ mani tó í da anduniala, de mà pↄ́ wɛ̃̀ndide kũ òdi wesa bonↄ kakatɛ ń pínki. Pↄ́ kũ ò kú andunia gũnnↄ ni gaga pínki.

\VS{18}Ama ma bàka nigↄ̃ kú kũnwo. Ĩni gɛ̃ gó pìi gũn kũ n nɛ́gↄ̃gbɛ̃nↄ kũ n nanↄo kũ n nɛ́nↄ nↄnↄo.

\VS{19}Ĩni pↄ́ wɛ̃̀ndide pínki sɛ́ ǹ gɛ̃ kũńwo mɛ̀n plapla de onigↄ̃ kun kũ wɛ̃̀ndiio.

\VS{20}Bã burinↄ kũ nↄ̀bↄ burinↄ kũ pↄ́ kũ òdi táa o kũ kùao burinↄ pínki oni su n kĩnaa mɛ̀n plapla de ògↄ̃ kun.

\VS{21}Ǹ pↄ́ble kũ òdi ble sĩnda pínki sɛ́tɛ ǹ kakara á zàna ũ, ákↄ̃nↄ kũ pↄ́ pìnↄ.

\VS{22}Akũ Nuhu kɛ̀ lɛ à yã kũ Luda ònɛɛ kɛ̀ pínki.




\par }\Chap{7}{\SH Í dana anduniala
\par }
{\PP \VerseOne{1}Akũ Dikiri pì Nuhunɛ: Ǹ gɛ̃ gó gũn kũ n bedenↄ, zaakũ mↄkↄ̃mmɛ ma n e yãnnade ũ gbãragbɛ̃nↄ tɛ́.

\VS{2}Ǹ nↄ̀bↄ kũ à de sa'opↄ ũnↄ sɛ́ ǹ gɛ̃ kũńwo da kũ a sàao mɛ̀n supplapla, ǹ nↄ̀bↄ kũ òdi sa ooronↄ sɛ́ mɛ̀n plapla da kũ a sàao.

\VS{3}Ǹ bãnↄ sɛ́ ǹ gɛ̃ kũńwo dↄ da kũ a sàao mɛ̀n supplapla de ń burinↄ gↄ̃ kú andunia gu sĩnda pínkia.

\VS{4}Zaakũ gↄrↄ suppla gbɛra mani tó legũ ma zĩtɛ ari gↄrↄ bupla fãnantɛ̃ kũ gwãanio, de mà pↄ́ wɛ̃̀ndide kũ ma kɛ̀nↄ wara zĩtɛ pínki.


\par }{\PP \VS{5}Nuhu yã kũ Dikiri ònɛɛ kɛ̀ pínki.

\VS{6}Gↄrↄ kũ í dà anduniala, Nuhu kun wɛ̃̀ wàa aakↄ̃mɛ.

\VS{7}À gɛ̃̀ gó'itɛ gũn kũ a nɛ́nↄ kũ a nanↄo kũ a nɛ́nↄ nↄnↄo de ò bo í pì yãn.

\VS{8}Akũ nↄ̀bↄ kũ ò de sa'opↄ ũnↄ kũ nↄ̀bↄ kũ òdi sa ooronↄ kũ bãnↄ kũ pↄ́ kũ òdi táa o kũ kùaonↄ

\VS{9}sù Nuhu kĩnaa gó gũn mɛ̀n plapla da kũ a sàao lákũ Luda ònɛɛ nà.

\VS{10}Gↄrↄ suppla gbɛra í da pìi dà anduniala.

\VS{11}Nuhu wɛ̃̀ wàa aakↄ̃de gũn a mↄ plade gↄrↄ gɛ̃ro awɛɛplade zĩ, akũ í kũ à kú zĩtɛ gbárunↄ pũ̀tã pínki, akũ ludambɛ guforonↄ fↄ̃̀.

\VS{12}Legũ mà ari gↄrↄ bupla fãnantɛ̃ kũ gwãanio.


\par }{\PP \VS{13}Gↄrↄ birea Nuhu gɛ̃̀ gó gũn kũ a nɛ́nↄ Sɛmu kũ Hamuo kũ Yafɛtio kũ api nanↄo kũ a nɛ́nↄ nↄnↄ gbɛ̃nↄn aakↄ̃,

\VS{14}kũ nↄ̀bↄsɛ̃ntɛnↄ pínki ń buria kũ bɛ pↄ́kãdenↄ pínki ń buria kũ pↄ́ kũ òdi táa o kũ kùaonↄ pínki ń buria kũ pↄ́ vurananↄ pínki ń buria, bãnↄ kũ pↄ́ dɛ̀mbɛrɛdenↄ pínki.

\VS{15}Pↄ́ kũ òdi wesa bonↄ sù Nuhu kĩnaa gó gũn buri kũ burio mɛ̀n plapla.

\VS{16}Pↄ wɛ̃̀ndidenↄ buri pínki gɛ̃̀ da kũ a sàao lákũ Luda dìtɛnɛ nà. Akũ Dikiri gbà tàtańlɛ.


\par }{\PP \VS{17}Legũ mà ari gↄrↄ bupla. Kũ í tɛn kara, akũ à gó pìi sɛ̀ zĩtɛla.

\VS{18}Í fùtɛ à kàra manamana à dà zĩtɛla, akũ gó pì fù íla.

\VS{19}Í kàra à dà zĩtɛla lái, à dà kpi lei kũ ò kú andunia gũnnↄla míↄmiↄ.

\VS{20}Í fùtɛ à dà kpi pìnↄla ari gã̀sãkuru gɛ̃ro.

\VS{21}Pↄ́ wɛ̃̀ndide kũ òdi táa o zĩtɛnↄ gàga pínki, bãnↄ kũ bɛ pↄ́kãdenↄ kũ nↄ̀bↄsɛ̃ntɛnↄ kũ pↄ́ kũ òdi táa o kũ kùaonↄ kũ bisãsirinↄ ń pínki.

\VS{22}Pↄ́ kũ òdi wesa bo kũ ò kú sĩ̀sĩanↄ gàga pínki.

\VS{23}Luda pↄ́ wɛ̃̀ndide kũ ò kú sĩ̀sĩanↄ kàkatɛ pínki. À bisãsirinↄ kũ nↄ̀bↄnↄ kũ pↄ́ kũ òdi táa o kũ kùaonↄ kũ bãnↄ kàkatɛ andunia gũn. Nuhu mɛ́ à bò ado kũ pↄ́ kũ ò kú kãao gó gũnnↄ.

\VS{24}Akũ í gↄ̃̀ da anduniala ari gↄrↄ basuppla akuri.




\par }\Chap{8}{\SH Í gona anduniala
\par }
{\PP \VerseOne{1}Nuhu kũ nↄ̀bↄsɛ̃ntɛnↄ kũ bɛ pↄ́kãde kũ ò kú kãao gó gũnnↄ pínki yã dↄ̀ Ludan. Kũ à ĩa gbàrɛ zĩtɛa, akũ í nà babanaaa.

\VS{2}Í kũ ò kú zĩtɛ gbárunↄ kũ ludambɛ guforonↄ tàta, akũ legũ kɛ̃̀.

\VS{3}Í pì tɛn baba busɛbusɛ àtɛn lago ari gↄrↄ basuppla akuri.

\VS{4}A mↄ supplade gↄrↄ gɛ̃ro awɛɛplade zĩ gó pìi dì kpi kũ òdi pi Ararataa.

\VS{5}Í pì tɛn lago ari mↄ kuride gũn. Mↄ kuride pì gↄrↄ káaku zĩ kpinↄ mìsↄ̃ntɛnↄ bòbo.


\par }{\PP \VS{6}Gↄrↄ bupla gbɛra Nuhu gó wondo kũ à bòn yã wɛ̃̀,

\VS{7}akũ à kãakãanna gbàrɛ. Àtɛn vura àtɛn gɛ́ àtɛn su ari í bàba zĩtɛa.

\VS{8}À potɛ̃nɛ gbàrɛ dↄ de à le à dↄ̃ tó í làgo zĩtɛa.

\VS{9}Kũ potɛ̃nɛ dí diki lero, akũ a ɛ̀ra à sù Nuhu kĩnaa gó gũn, zaakũ í da anduniala pínkimɛ. Nuhu ↄ bò à a kũ̀ à gɛ̃̀o gó gũn.

\VS{10}À kámma bò ari gↄrↄ suppla, akũ à ɛ̀ra à potɛ̃nɛ gbàrɛ dↄ.

\VS{11}Potɛ̃nɛ pìi ɛ̀ra à sù à kĩnaa ↄkↄsi à kù lá kɛ̃̀ à kpá a lɛ́i. Akũ Nuhu dↄ̃ kũ í làgo zĩtɛa.

\VS{12}À kámma bò gↄrↄ suppla dↄ, akũ à ɛ̀ra à potɛ̃nɛ pìi gbàrɛ, adi ɛra à sù a kĩnaa doro.

\VS{13}Nuhu wɛ̃̀ wàa aakↄ̃ awɛɛdode gũn a mↄ káaku gↄrↄ káaku zĩ, í bàba zĩtɛa, akũ à gó pìi musu gò. Kũ à gu gwà, à è í làka zĩtɛa.

\VS{14}A mↄ plade gↄrↄ baraasↄↄro awɛɛplade zĩ í bàba zĩtɛa.


\par }{\PP \VS{15}Akũ Luda yã ò Nuhunɛ à pì:

\VS{16}Ǹ bo gó gũn kũ n nanↄo kũ n nɛ́gↄ̃gbɛ̃nↄ kũ ń nↄnↄo.

\VS{17}Ǹ pↄ́ wɛ̃̀ndide kũ ò kú kũnwonↄ bↄtɛ pínki, bãnↄ kũ nↄ̀bↄnↄ kũ pↄ́ kũ òdi táa o kũ kùaonↄ pínki, de ò fãkↄ̃a zĩtɛ ògↄ̃ nɛ́ i ògↄ̃ kara andunia gũn.

\VS{18}Akũ Nuhu bò kũ a nɛ́nↄ kũ a nanↄo kũ a nɛ́ pìnↄ nↄnↄo.

\VS{19}Nↄ̀bↄnↄ pínki kũ pↄ́ kũ òdi táa o kũ kùaonↄ pínki kũ bãnↄ pínki kũ pↄ́ kũ òdi táa o zĩtɛnↄ pínki bↄ̀tɛ gó gũn buri kũ burio.


\par }{\PP \VS{20}Akũ Nuhu Dikiri gbagbaki bò. À nↄ̀bↄ kũ bã kũ òdi sa oonↄ kũ̀, akũ à sa'opↄ kũ òdi ká tɛ́n à tɛ́ kũ òa.

\VS{21}Kũ Dikiri a gbĩ mà, à kɛ̀nɛ nna, akũ à laasun lɛ̀ à pì: Mani ɛra mà láari bo zĩtɛa bisãsiri yãi doro, zaakũ bisãsiri laasun dìgↄ̃ vãni zaa a kɛfɛnnakɛgↄrↄamɛ. Mani ɛra mà pↄ́ wɛ̃̀ndidenↄ kakatɛ lákũ ma kɛ̀ nà doro.

\VS{22}Ari andunia gɛ́ àgↄ̃ kunwo pↄ́tↄ̃na kũ pↄ́kɛkɛnaao, ĩa kũ guwãnao, bunsirɛ kũ sakareo, fãnantɛ̃ kũ gwãanio, ń ke ni lákaro.




\par }\Chap{9}{\SH Luda bàka kunna kũ Nuhuo
\par }
{\PP \VerseOne{1}Akũ Luda arubarikaa dà Nuhugu kũ a nɛ́nↄ à pìńnɛ: Àgↄ̃ nɛ́ i àgↄ̃ kara à andunia pa.

\VS{2}Nↄ̀bↄnↄ kũ bãnↄ kũ pↄ́ kũ òdi táa o kũ kùaonↄ kũ kpↄ̀nↄ nigↄ̃ á vĩna vĩ pínki. Ma ń náárɛ á ↄĩ.

\VS{3}Pↄ́ kũ òdi táa onↄ pínki nigↄ̃ de á pↄ́ble ũ. Ma ń kpááwa pínki lákũ ma pↄ́ble kũ òdi butɛ zĩtɛanↄ kpàáwa nà yã.

\VS{4}Ama àsun nↄ̀bↄ kũ odi a kùtu kpáro sóro, zaakũ a arumɛ a wɛ̃̀ndi ũ.

\VS{5}Mani á aru kũ à de á wɛ̃̀ndi ũ fĩna boárɛ. Tó nↄ̀bↄ gbɛ̃ dɛ̀ ke tó gbɛ̃ a gbɛ̃dake dɛ̀, mani a aru fĩna bonɛ. Mani fĩna bo gbɛ̃ kũ à a gbɛ̃dake dɛ̀ɛa.

\VS{6}Tó gbɛ̃ a gbɛ̃dake dɛ̀, oni a dɛ, zaakũ ma bisãsiri kɛ̀ ma taka ũmɛ.

\VS{7}Àgↄ̃ nɛ́ i àgↄ̃ kara, à da anduniala àgↄ̃ kɛ dasi.


\par }{\PP \VS{8}Luda pì Nuhunɛ kũ a nɛ́nↄ dↄ:

\VS{9}Ma bàka nigↄ̃ kú kãáo kũ á burinↄ

\VS{10}kũ pↄ́ wɛ̃̀ndide kũ ò kú kãáo kũ ò bò gó gũnnↄ pínki, bãnↄ kũ bɛ pↄ́kãdenↄ kũ nↄ̀bↄsɛ̃ntɛnↄ kũ pↄ́ kũ ò kú zĩtɛanↄ pínki.

\VS{11}Ma bàka nigↄ̃ kú kãáo. Mani í da anduniala mà pↄ́ wɛ̃̀ndidenↄ kakatɛ pínki doro. Í ni da anduniala à a kakatɛ doro.

\VS{12}Akũ Luda ɛ̀ra à pì: Ma bàka nigↄ̃ kú kãáo kũ pↄ́ wɛ̃̀ndide kũ ò kú kãáonↄ ari gↄrↄ sĩnda pínkimɛ. A sèedaan dí.

\VS{13}Mani ludambɛfɛ̃nɛda bo legũa ma bàka kunna kũ anduniao sèeda ũ.

\VS{14}Tó ma tò legũ sìsi ludambɛfɛ̃nɛda bòa,

\VS{15}lákũ ma bàka kú kãáo nà kũ pↄ́ wɛ̃̀ndide buri sĩnda pínkio, a yã ni dↄmagu. Mani tó í da anduniala à pↄ́ wɛ̃̀ndide kakatɛ pínki doro.

\VS{16}Tó ma ludambɛfɛ̃nɛda è legũa, ma bàka kunna kũ pↄ́ wɛ̃̀ndide buri sĩnda pínkio ari gↄrↄ sĩnda pínki yã ni dↄmagu.

\VS{17}Akũ Luda pì Nuhunɛ: Ma bàka kunna kũ pↄ́ wɛ̃̀ndide kũ ò kú andunia gũnnↄ pínki sèedaan gwe.


\par }{\SH Nuhu nɛ́nↄ
\par }
{\PP \VS{18}Nuhu nɛ́ kũ ò bↄ̀tɛ gó gũnnↄ tↄ́n dí: Sɛmu, Hamu, Yafɛti. Hamumɛ Kanaa de ũ.

\VS{19}Nuhu nɛ́nↄn gwe gbɛ̃nↄn aakↄ̃. Ń burinↄ mɛ́ ò dàgula andunia gũn pínki.


\par }{\PP \VS{20}Nuhu bi búbariimɛ, akũ à geepi líkpɛ bà.

\VS{21}Kũ à sèwɛ̃ mì à kã̀, akũ a wutɛna pótompo a kpɛ́n.

\VS{22}Kũ Kanaa de Hamu a de pótompo è, à bò à gɛ̀ɛ à ò Sɛmunɛ kũ Yafɛtio.

\VS{23}Akũ Sɛmu kũ Yafɛtio uta zↄ̃kↄ̃ↄ sɛ̀ ò dì ń gã̀aa ń pla ò táa ò kũ kpɛo. Ń arɛ dↄna gu pãndea de òsun ń de pótompo ero yãi, ò gɛ̀ɛ ò kù ń de pótompola.

\VS{24}Kũ wɛ̃ wère Nuhua à vù, à mà lákũ a nɛ́ kpɛde kɛ̀arɛ nà,

\VS{25}akũ à pì:

\par }{\Q Kanaa nigↄ̃ láari pↄ́ ũmɛ,

\par }{\Q àkũ mɛ́ anigↄ̃ a gbɛ̃nↄ zↄ̀ kpɛde ũ.


\par }{\MM \VS{26}Akũ à pì:

\par }{\Q Arubarikademɛ Dikiri, Sɛmu Luda ũ,

\par }{\Q Kanaa nigↄ̃ de Sɛmu zↄ̀ ũ.


\par }{\Q \VS{27}Luda karana kɛ Yafɛtinɛ,

\par }{\Q a burinↄ ń baka le Sɛmu burinↄ arubarikaa gũn,

\par }{\Q Kanaa nigↄ̃ de Yafɛti zↄ̀ ũ.


\par }{\PP \VS{28}Í dana anduniala gbɛra Nuhu kɛ̀ wɛ̃̀ wàa do kpɛ́ basuppla akuri.

\VS{29}À kɛ̀ wɛ̃̀ wàa siikↄ̃ kpɛ́ basuppla akuri, akũ à gà.




\par }\Chap{10}{\SH Nuhu burinↄ
\par }
{\PP \VerseOne{1}Nuhu nɛ́gↄ̃gbɛ̃nↄ Sɛmu kũ Hamuo kũ Yafɛtio kũ ń nɛ́gↄ̃gbɛ̃ kũ ò ì í dana anduniala gbɛranↄ yãn dí.

\VS{2}Yafɛti nɛ́gↄ̃gbɛ̃nↄ tↄ́n dí: Goma, Magↄgu, Midiã, Girisi, Tubala, Mɛsɛki kũ Tirasao.

\VS{3}Goma nɛ́gↄ̃gbɛ̃nↄ tↄ́n dí: Asakɛnaza, Rifa, Tↄgama.

\VS{4}Girisi nɛ́gↄ̃gbɛ̃nↄ tↄ́n dí: Ɛlisa, Tasisi, Sipiru, Rodanimu.

\VS{5}Buri pìnↄ mɛ́ ò dàgula ísira gɛrɛɛi, ò kↄ̃ kpàatɛtɛ bùsu kũ bùsuuo buri kũ burio danɛdanɛ, baadi kũ a buriyão.


\par }{\PP \VS{6}Hamu nɛ́gↄ̃gbɛ̃nↄ tↄ́n dí: Etiopia, Misila, Libia kũ Kanaao.

\VS{7}Etiopia nɛ́gↄ̃gbɛ̃nↄ tↄ́n dí: Sɛba, Avila, Sabata, Raama kũ Sabatɛkao. Raama nɛ́gↄ̃gbɛ̃nↄmɛ Seba kũ Dedão ũ.

\VS{8}Nimlↄdu bi Etiopia burimɛ dↄ. Àkũmɛ andunia gbãnazↄ̃kↄ̃de tↄ́de káaku ũ.

\VS{9}Tofe sàamɛ Dikiri kĩnaa. A yã mɛ́ à tò òdi pi: Lákũ Nimlↄdu de tofe sà ũ Dikiri kĩnaa nà.

\VS{10}Babilↄnia bùsu kũ à kí blèa káaku wɛ́ranↄmɛ Babɛli kũ Ɛrɛkio kũ Akadao kũ Kalanɛo ũ.

\VS{11}Bona gwe à gɛ̀ɛ Asiria bùsun, akũ à Ninɛva kàtɛ kũ Reobo'irio kũ Kalao

\VS{12}kũ Rɛsɛ̃ kũ à kú Ninɛva dagura kũ Kalao. Ninɛvamɛ wɛ́ra zↄ̃kↄ̃ ũ.


\par }{\PP \VS{13}Misila burinↄn dí: Ludunↄ, Anamunↄ, Lɛabanↄ, Nafatunↄ,

\VS{14}Patarusinↄ, Kasalunↄ kũ Kɛrɛti kũ Filisitininↄ bò ń gũnnↄo.


\par }{\PP \VS{15}Kanaa daudu Sidↄ̃ burinↄn dí: Itinↄ,

\VS{16}Yebusinↄ, Amↄrinↄ, Gigasinↄ,

\VS{17}Ivinↄ, Akinↄ, Sininↄ,

\VS{18}Avadanↄ, Zɛmarinↄ kũ Amatanↄo. Kanaa pìnↄ dàgula kpɛkpɛ.

\VS{19}Ń bùsu lɛ́zɛkin dí. Bona zaa Sidↄ̃ gɛna Gera kũ à kú Gaza sarɛ ari Sↄdↄmu kũ Gↄmↄrao kũ Adamao kũ Zeboimu kũ à kú Lasa sarɛo.

\VS{20}Hamu nɛ́gↄ̃gbɛ̃nↄn gwe buri kũ burio bùsu kũ bùsuuo danɛdanɛ, baadi kũ a buriyão.


\par }{\PP \VS{21}Yafɛti dakũna Sɛmu buri kɛ̀ dↄ. Àkũmɛ Eberunↄ dizi káaku ũ.

\VS{22}Sɛmu nɛ́gↄ̃gbɛ̃nↄ tↄ́n dí: Elamu, Asiria, Apasada, Ludu kũ Aramuo.

\VS{23}Aramu nɛ́gↄ̃gbɛ̃nↄ tↄ́n dí: Uzu, Hulu, Geta kũ Mɛsɛkio.

\VS{24}Apasada mɛ́ à Sela ì, akũ Sela Eberu ì.

\VS{25}Eberu nɛ́gↄ̃gbɛ̃nↄ ì gbɛ̃nↄn pla. A do tↄ́n Pɛlɛgi, zaakũ a gↄrↄn ò kɛ̃̀kↄ̃a andunia gũn. A dakũna tↄ́n Yↄkↄtã.

\VS{26}Yↄkↄtã nɛ́gↄ̃gbɛ̃nↄ tↄ́n dí: Alamↄdada, Sɛlɛfi, Azamavɛ, Yera,

\VS{27}Adoramu, Uzala, Dikala,

\VS{28}Obala, Abimaɛli, Seba,

\VS{29}Ofi, Avila kũ Yobabuo. Yↄkↄtã nɛ́gↄ̃gbɛ̃nↄn gwe pínki.

\VS{30}Bona Mɛsa gɛna Sefa kũ kpi kũ ò kú ifãboki kpanↄ, àkũmɛ ń bùsu ũ.

\VS{31}Sɛmu nɛ́gↄ̃gbɛ̃nↄn gwe pínki buri kũ burio bùsu kũ bùsuuo danɛdanɛ, baadi kũ a buriyão.


\par }{\PP \VS{32}Nuhu nɛ́gↄ̃gbɛ̃nↄ burinↄn gwe danɛdanɛ bùsu kũ bùsuuo. Ń kĩnaan andunia buri sĩnda pínki bòn ò dàgula í dana anduniala gbɛra.




\par }\Chap{11}{\SH Babɛli kpɛ́didikↄ̃anaa
\par }
{\PP \VerseOne{1}Andunia gũn yã pínki buri mɛ̀n domɛ, yã dokↄ̃nↄn òdi o.

\VS{2}Lákũ gbɛ̃nↄ tɛn sↄ̃sↄ̃ ifãboki kpa nà, kũ ò kà Babilↄnia bùsu gusaran, akũ ò vùtɛ gwe.

\VS{3}Ò pìkↄ̃nɛ: Ò gɛ́ ò kúnku bo ò kpáta manamana. Kúnkumɛ ń gbɛ̀ ũ, ↄ̀daamɛ ń simiti ũ.

\VS{4}Akũ ò pì: Ò wɛ́ra kátɛ ò kpɛ́didikↄ̃ana bo a mìsↄ̃ntɛ zↄ̃ ludambɛa. Ò ó zĩda tↄ́ bo de òsungↄ̃ fãkↄ̃ana dodo andunia gũnlo yãi.


\par }{\PP \VS{5}Akũ Dikiri kìpa à wɛ́ra pìi gwà kũ kpɛ́ lei kũ bisãsirinↄ bòoo.

\VS{6}Akũ à pì: Ń pínki ń buri dokↄ̃nↄmɛ, yã dokↄ̃nↄn òdi o, akũ yã kũ òtɛn boon dí yá? Yã kũ ò a laasun lɛ̀ tera sà oni kɛmɛ, pↄ́ke ni kpáńnɛ a kɛnaa gũn doro.

\VS{7}Ò kipa ò gɛ́ gwe ò ń yã yãkatɛńnɛ de òsun kↄ̃ yã ma doro.

\VS{8}Akũ Dikiri ń fãkↄ̃a gwe dodo andunia gũn pínki, akũ ò ń wɛ́ra katɛnaa tò.

\VS{9}A yã mɛ́ à tò, ò tↄ́ kpà wɛ̃tɛ pìinɛ Babɛli, zaakũ gwen Dikiri tò andunia buri sĩnda pínki yã bòn. Zaa gwen à ń fãkↄ̃a andunia gũn pínki.


\par }{\SH Sɛmu kũ Terao burinↄ
\par }
{\PP \VS{10}Sɛmu burinↄ yãn dí. Sɛmu wɛ̃̀ basↄↄrode gũn à Apasada ì ídana anduniala gbɛra wɛ̃̀ pla.

\VS{11}A gbɛra à kɛ̀ wɛ̃̀ wàa pla kpɛ́ basↄↄro à nɛ́ pãndenↄ ì dↄ gↄ̃gbɛ̃nↄ kũ nↄgbɛ̃nↄo.


\par }{\PP \VS{12}Apasada wɛ̃̀ baraakuri awɛɛsↄↄrode gũn à Sela ì.

\VS{13}A gbɛra à kɛ̀ wɛ̃̀ wàa pla kũ aakↄ̃o à nɛ́ pãndenↄ ì dↄ gↄ̃gbɛ̃nↄ kũ nↄgbɛ̃nↄo.


\par }{\PP \VS{14}Sela wɛ̃̀ baraakuride gũn à Eberu ì.

\VS{15}A gbɛra à kɛ̀ wɛ̃̀ wàa pla kũ aakↄ̃o à nɛ́ pãndenↄ ì dↄ gↄ̃gbɛ̃nↄ kũ nↄgbɛ̃nↄo.


\par }{\PP \VS{16}Eberu wɛ̃̀ baraakuri awɛɛsiikↄ̃de gũn à Pɛlɛgi ì.

\VS{17}A gbɛra à kɛ̀ wɛ̃̀ wàa pla kũ baraakurio à nɛ́ pãndenↄ ì dↄ gↄ̃gbɛ̃nↄ kũ nↄgbɛ̃nↄo.


\par }{\PP \VS{18}Pɛlɛgi wɛ̃̀ baraakuride gũn à Rɛu ì.

\VS{19}A gbɛra à kɛ̀ wɛ̃̀ wàa do awɛɛkɛ̃ndo à nɛ́ pãndenↄ ì dↄ gↄ̃gbɛ̃nↄ kũ nↄgbɛ̃nↄo.


\par }{\PP \VS{20}Rɛu wɛ̃̀ baraakuri awɛɛplade gũn à Serugu ì.

\VS{21}A gbɛra à kɛ̀ wɛ̃̀ wàa do awɛɛsuppla à nɛ́ pãndenↄ ì dↄ gↄ̃gbɛ̃nↄ kũ nↄgbɛ̃nↄo.


\par }{\PP \VS{22}Serugu wɛ̃̀ baraakuride gũn à Nao ì.

\VS{23}A gbɛra à kɛ̀ wɛ̃̀ wàa do à nɛ́ pãndenↄ ì dↄ gↄ̃gbɛ̃nↄ kũ nↄgbɛ̃nↄo.


\par }{\PP \VS{24}Nao wɛ̃̀ baraakuri donsaride gũn à Tera ì.

\VS{25}A gbɛra à kɛ̀ wɛ̃̀ basuddo donsari à nɛ́ pãndenↄ ì dↄ gↄ̃gbɛ̃nↄ kũ nↄgbɛ̃nↄo.


\par }{\PP \VS{26}Tera kɛ̀ wɛ̃̀ baaakↄ̃ akuri, akũ à Abramu kũ Nao kũ Aranao ì.

\VS{27}Tera burinↄ yãn dí. Tera Abramu kũ Nao kũ Aranao ì, akũ Arana Lutu ì.

\VS{28}Arana gà a de Tera wára zaa Urumɛ Kaladia bùsun, gu kũ ò a ìn.

\VS{29}Abramu kũ Nao nↄ sɛ̀. Abramu nanↄ tↄ́n Sarai, Nao nanↄ sↄ̃ tↄ́n Milika, Arana nɛ́. Arana pì mɛ́ à Isika ì dↄ.

\VS{30}Sarai sↄ̃ paramɛ, adi nɛ́ iro.


\par }{\PP \VS{31}Akũ Tera a nɛ́ Abramu kũ a daikore Lutuo kũ Abramu nanↄ Saraio sɛ̀ bona Uru, Kaladia bùsun, òtɛn gɛ́ Kanaanↄ bùsun. Kũ ò kà Arana, ò vùtɛ gwe.

\VS{32}Tera wɛ̃̀ wàa do awɛɛsↄↄrode gũnn à gà zaa Arana.




\par }\Chap{12}{\SH Dikiri ona Abramunɛ à bo a bùsun
\par }
{\PP \VerseOne{1}Dikiri pì Abramunɛ:

\par }{\Q Ǹ bo n bùsun n danɛnↄ tɛ́ n de bɛa,

\par }{\Q ǹ tá bùsu kũ mani mↄnnɛn.


\par }{\Q \VS{2}Mani tó n buri kɛ dasi,

\par }{\Q mani arubarika dangu mà n tↄ́ bo,

\par }{\Q n kĩnaan onigↄ̃ arubarika len.


\par }{\Q \VS{3}Mani arubarika da gbɛ̃ kũ oni sa mana onnɛnↄn,

\par }{\Q mani gbɛ̃ kũ oni sa vãni onnɛnↄ ká.

\par }{\Q Andunia buri sĩnda pínki ni arubarika le n gãi.


\par }{\PP \VS{4}Akũ Abramu dà zɛ́n lákũ Dikiri ònɛ nà. Lutu gɛ̀ɛ kãao. A wɛ̃̀ baaakↄ̃ akuri awɛɛsↄↄrode gũn à bò Arana

\VS{5}kũ a nanↄ Saraio kũ a vĩ̀ni nɛ́ Lutuo kũ ń aruzɛkɛ kũ ò vĩnↄ kũ gbɛ̃ kũ ò sɛ̀ gwenↄ. Lɛn ò bò Arana lɛ ò dà Kanaa zɛ́n. Kũ ò kà gwe,

\VS{6}akũ ò gɛ̃̀tɛ bùsuu pìn ari ò kà Mↄre gbiri lí kĩnaa Sɛkɛmu. Kanaanↄn kú bùsuu pìn gↄrↄ birea.

\VS{7}Akũ Dikiri bò à sù Abramua à pì: Mani bùsu dí kpá n burinↄamɛ. Akũ à Dikiri gbagbaki bò gwe.

\VS{8}Kũ à fùtɛ gwe, à mìi pɛ̀ kpi kũ ò kú Bɛtɛli ifãboki kpanↄa, akũ à bùraa kàtɛ gwe, Bɛtɛli kú ifãlɛtɛ kpa, Ai kú ifãboki kpa. À Dikiri gbagbaki bò gwe dↄ, akũ à a sìsi.

\VS{9}Akũ à dà zɛ́n dↄ à mìi pɛ̀ Nɛgɛvia.


\par }{\PP \VS{10}Kũ nàa kà bùsuu pìn, akũ Abramu gɛ̀ɛ gↄrↄ pla kɛ Misila, zaakũ nàa pìi gɛ̃̀ ↄla.

\VS{11}Kũ à kà kãni kũ Misilao, à pì a nanↄnɛ: Má dↄ̃ nↄ manamɛ n ũ.

\VS{12}Tó Misilanↄ n e, oni pi ma nanↄmɛ n ũ, oni ma dɛ oni n tó.

\VS{13}Ǹ pińnɛ ma dãremɛ n ũ de ò ma sí ↄplapla n yãi. Lákũ ĩni ma mì sí nàn gwe.

\VS{14}Kũ ò kà Misila, Misilanↄ è nↄgbɛ̃ pì mana gɛ̃̀.

\VS{15}Kũ Misilanↄ kína Firi'auna ìbanↄ a è, ò a mana gↄ̃̀gↄ̃nɛ, akũ ò a sɛ̀ ò gɛ̃̀ kãao Firi'aunanɛ a bɛa.

\VS{16}Akũ à Abramu gwà manamana a yãi, à sãnↄ kpàa kũ zùnↄ kũ zaakinↄ kũ gↄ̃gbɛ̃ zĩkɛrinↄ kũ nↄgbɛ̃ zĩkɛrinↄ kũ lakuminↄo.

\VS{17}Akũ Dikiri gyã pãsĩnↄ kà Firi'aunagu kũ a bedenↄ Abramu nanↄ pì yãi.

\VS{18}Akũ Firi'auna Abramu sìsi à pìnɛ: Bↄ́ yã n kɛ̀mɛnɛ gwee? Bↄ́ yã mɛ́ à tò ńdi omɛnɛ kũ n nanↄnloo?

\VS{19}À kɛ̀ dera n pì n dãremɛ, akũ ma a sɛ̀ nↄ ũu? N nↄn di! Ǹ n pↄ́ sɛ́ ǹ táo.

\VS{20}Firi'auna yã ò a gbɛ̃nↄnɛ Abramu yã musu, akũ ò gɛ̀ɛ ò zɛ̀nɛ kũ a nanↄo kũ a aruzɛkɛnↄ pínki.




\par }\Chap{13}{\SH Abramu kɛ̃kↄ̃ana kũ Lutuo
\par }
{\PP \VerseOne{1}Akũ Abramu bò Misila à sù Nɛgɛvi kũ a nanↄo kũ a aruzɛkɛnↄ pínki kũ Lutuo.

\VS{2}Abramu bi aruzɛkɛdemɛ, à pↄ́kãdenↄ vĩ dasi kũ andurufuuo kũ wuraao.

\VS{3}Bona Nɛgɛvi à sↄ̃̀sↄ̃ gu kũ guo ari à gɛ̀ɛ à kào Bɛtɛli, gu kũ à bùraa kàtɛn káaku Bɛtɛli dagura kũ Aio,

\VS{4}gu kũ à sa'oki bòn yã. Akũ à Dikiri sìsi gwe.


\par }{\PP \VS{5}Lutu dìgↄ̃ tɛ́ kũ Abramuo lɛɛlɛ. À sãnↄ kũ zùnↄ kũ bizakutanↄ vĩ se.

\VS{6}Ń pↄ́kãdenↄn dasi, gu pìi sɛ̃̀ dí mↄ́ḿma ń pínkiro. A yã mɛ́ à tò oni fↄ̃ ògↄ̃ kú gu dokↄ̃nↄ lɛɛlɛ doro.

\VS{7}Akũ lɛ́kpakↄ̃a gɛ̃̀ Abramu pↄ́dãrinↄ kũ Lutu pↄ́dãrinↄ dagura. Zĩ kũ̀a sↄ̃ Kanaanↄ kũ Pɛrizinↄn kú bùsuu pìn.

\VS{8}Akũ Abramu pì Lutunɛ: À mana lɛ́kpakↄ̃a gↄ̃ kú ó daguraro, ke ma pↄ́dãrinↄ kũ n pↄ́dãrinↄ dagura, zaakũ danɛnↄn ó ũ.

\VS{9}Ǹ bùsu gwa da n arɛ pínki. Ò kɛ̃kↄ̃a. Tó n gɛ ↄzɛi, mani gɛ́ ↄplai. Tó n gɛ ↄplaimɛ sↄ̃, mani gɛ́ ↄzɛi.

\VS{10}Kũ Lutu gu gwà, à è Yoda guvutɛ pínki mↄtↄ vĩ manamana. Ari Dikiri gↄ̃ gɛ́ Sↄdↄmu kũ Gↄmↄrao kakatɛ, guvutɛ pì de lán Dikiri swadakoo bà, lán Misila bùsuu bà, ari à gɛ̀ɛ pɛ́ Zoaa.

\VS{11}Akũ Lutu Yoda guvutɛ sɛ̀ pínki. Ò kɛ̃̀kↄ̃a, akũ Lutu dà zɛ́n à tà ifãboki kpa.

\VS{12}Abramu gↄ̃̀ Kanaanↄ bùsun, Lutu sↄ̃ à kú Yoda guvutɛ wɛ̃tɛnↄ dagura. À bùraa kàtɛ Sↄdↄmu sarɛ.

\VS{13}Sↄdↄmudenↄ sↄ̃ ò vãni, durunnakɛri sànↄmɛ ń ũ Dikiri kĩnaa.


\par }{\PP \VS{14}Lutu tanaa gbɛra Dikiri pì Abramunɛ: Gu kũ ń zɛ́n ǹ wɛ́ sɛ́ ǹ gugbãnduru kũ gɛ̀nↄmidↄkio kũ ifãbokio kũ ifãlɛtɛo gwa.

\VS{15}Zĩtɛ kũ n è pínki, ma kpàmma, anigↄ̃ de mↄkↄ̃n kũ n burinↄ pↄ́ ũ ari gↄrↄ sĩnda pínki.

\VS{16}Mani tó n burinↄ kɛ dasi lán bùsu'atɛ̃ bà. Tó gbɛ̃ke ni fↄ̃ à bùsu'atɛ̃ naro, de ani fↄ̃ à n burinↄ naro.

\VS{17}Ǹ futɛ ǹ gɛ̃ bùsuu pìn ǹ a gbã̀na kũ a yàasaao gwa, zaakũ ma kpàmmamɛ.

\VS{18}Abramu fùtɛ à gɛ̀ɛ à vùtɛ Mamare gbiri lí kũ ò kú Ɛblↄnunↄ sarɛ, akũ à Dikiri gbagbaki bò gwe.




\par }\Chap{14}{\SH Lutu surabanaa
\par }
{\PP \VerseOne{1}Zĩkea Babilↄnia bùsu kína Amarafɛli kũ Ɛlasa bùsu kína Ariↄkio kũ Elamu bùsu kína Kɛdↄlaomɛɛo kũ Goimu bùsu kína Tidalao

\VS{2}tɛn zĩ̀ ká kũ Sↄdↄmu kína Bɛrao kũ Gↄmↄra kína Bisao kũ Adama kína Sinabuo kũ Zeboimu kína Sɛmɛbao kũ Bɛla kũ òdi pi tera Zoa kínao.

\VS{3}Kína gbɛ̃nↄn sↄↄro pìnↄ kↄ̃ kàkara ń pínki Sidimu guvutɛn. Àkũmɛ Sɛ̀bɛ Wiside ũ tera.

\VS{4}Wɛ̃̀ kuri awɛɛpla dagura òdigↄ̃ táfe bo Kɛdↄlaomanɛ. A wɛ̃̀ kuri awɛɛ'aakↄ̃de gũnn ò gì bonɛi.

\VS{5}A wɛ̃̀ gɛ̃ro donsaride gũnn Kɛdↄlaoma kũ kína kũ ò kú kãaonↄ sù ò zĩ̀i blè Rɛfaimunↄa zaa Asɛtɛro Kanaimu, ò zĩ̀i blè Zuzinↄa zaa Hamu, ò zĩ̀i blè Ɛminↄa zaa Save Kiriataimu,

\VS{6}ò zĩ̀i blè Orinↄa ń kpi kũ òdi pi Seia ari à gɛ̀ɛ pɛ́ Ɛli Parana gbárannaa.

\VS{7}Akũ ò ɛ̀ra ò sù Ɛmisipa. Àkũ òdi pi tera Kadɛsi. Ò zĩ̀i blè Amalɛki bùsuua pínki kũ Amↄri buri kũ ò kú Azazↄ̃ Tamanↄa dↄ.


\par }{\PP \VS{8}Akũ Sↄdↄmu kína kũ Gↄmↄra kínao kũ Adama kínao kũ Zeboimu kínao kũ Bɛla kũ òdi pi tera Zoa kínao fùtɛ ò gɛ̀ɛ ò zĩ̀ ká kũńwo Sidimu guvutɛn.

\VS{9}Òtɛn zĩ̀ ká kũ Elamu bùsu kínao kũ Goimu bùsu kínao kũ Babilↄnia bùsu kínao kũ Ɛlasa bùsu kínao. Kína gbɛ̃nↄn siikↄ̃ pìnↄ tɛn zĩ̀ ká kũ kína gbɛ̃nↄn sↄↄronↄ.

\VS{10}Sidimu guvutɛ ↄ̀da wɛ̀ɛ vĩ dasi. Kũ Sↄdↄmu kína kũ Gↄmↄra kínao tɛn bàa lɛ́, akũ ò sì a gũn, akũ ń gbɛ̃ kparanↄ bàa lɛ̀ ò gɛ̀ɛ gusĩsĩden.

\VS{11}Zĩ̀blerinↄ Sↄdↄmu kũ Gↄmↄrao aruzɛkɛnↄ kũ ń pↄ́blenↄ sɛ̀tɛ pínki ò tào.

\VS{12}Gↄrↄ kũ̀a Abramu vĩ̀ni nɛ́ Lutu kú Sↄdↄmu, akũ ò a kũ̀ ò tà kãao kũ a aruzɛkɛnↄ.


\par }{\PP \VS{13}Akũ gbɛ̃ kũ à bò ń ↄĩ gɛ̀ɛ à ò Eberu buri Abramunɛ zaa Mamare gbiri línↄ sarɛ. Mamare kũ a dakũnanↄ Ɛsɛkↄlu kũ Anɛo bi Amↄri burinↄmɛ, ò de kↄ̃ gbɛ̃ ũ kũ Abramuo.

\VS{14}Kũ Abramu mà ò a danɛ kũ̀ ò tà kãao, akũ à a bɛ zĩ̀karinↄ sɛ̀tɛ gbɛ̃nↄn wàa do kpɛ́ basuddo plansari à pɛ̀tɛ kína pìnↄi, akũ à ń lé Dã.

\VS{15}Akũ à a gbɛ̃nↄ kpàatɛtɛ, akũ ò sìńgu gwãani. Ò zĩ̀i blèḿma ò pɛ̀ḿma ari Oba, Damasuku gugbãnduru kpa.

\VS{16}À ɛ̀ra à sù kũ aruzɛkɛ pìnↄ pínki kũ a vĩ̀ni nɛ́ Lutuo kũ a aruzɛkɛnↄ. À sù kũ nↄgbɛ̃nↄo kũ gbɛ̃ pãndenↄ dↄ.


\par }{\PP \VS{17}Kũ Abramu zĩ̀i blè Kɛdↄlaomaa kũ kína kũ ò kú kãaonↄ àtɛn su, akũ Sↄdↄmu kína bò à dàalɛ Save Guvutɛ kũ òdi pi tera Kína Guvutɛn.

\VS{18}Akũ Salɛmu kína Mɛlɛkizɛdɛki sù kũ burodiio kũ sèwɛ̃o. Àpi bi Luda Musude gbàgbariimɛ.

\VS{19}Akũ à sa mana ò Abramunɛ à pì:

\par }{\Q Luda Musude musu kũ zĩtɛo Kɛ̀ri

\par }{\Q arubarika da Abramun.


\par }{\Q \VS{20}Arubarikaden Luda Musude

\par }{\Q kũ à n ibɛrɛnↄ nànnɛ n ↄĩ ũ.

\par }{\PP Akũ Abramu aruzɛkɛ kũ àtɛn sunↄ pínki kuride kpàa.

\VS{21}Sↄdↄmu kína pì Abramunɛ: Ǹ ma gbɛ̃nↄ kpáma ǹgↄ̃ aruzɛkɛ kũna n pↄ́ ũ.

\VS{22}Akũ Abramu pìnɛ: Ma sì kũ Dikiri Luda Musude musu kũ zĩtɛo Kɛ̀riio,

\VS{23}mani n pↄ́ke sɛ́ro, bee kyateyĩba, de ǹsun pi n ma kɛ aruzɛkɛde ũro yãi.

\VS{24}Mani pↄ́ke sɛ́ro, sé pↄ́ble kũ ma gbɛ̃nↄ blèe baasiro. Ama Anɛ kũ Ɛsɛkↄluo kũ Mamare kũ ò gɛ̀ɛ kũmaonↄ, ǹ tó ò ń baka sɛ́.




\par }\Chap{15}{\SH Luda bàka kunna kũ Abramuo
\par }
{\PP \VerseOne{1}Abire gbɛra Dikiri yã ò Abramunɛ wɛ́gupu'enaa gũn à pì:

\par }{\Q Abramu! Ǹsun vĩna kɛro.

\par }{\Q Makũmɛ n sɛ̃gbako ũ,

\par }{\Q n láada nigↄ̃ zↄ̃kↄ̃ manamana.


\par }{\PP \VS{2}Akũ Abramu pì: Dikiri Luda, bↄ́n ĩni ma gbaa? Má nɛ́ vĩro. Damasuku gbɛ̃ Ɛliɛza mɛ́ anigↄ̃ de ma bɛ túbibleri ũ.

\VS{3}Kũ ńdi ma gba nɛ́ro, ma bɛ zĩkɛri pì mɛ́ anigↄ̃ de ma túbibleri ũ.

\VS{4}Akũ Dikiri pìnɛ: Àpi mɛ́ anigↄ̃ de n túbibleri ũro. Nɛ́ kũ ani bo n wóplɛn mɛ́ anigↄ̃ de n túbibleri ũ.

\VS{5}Akũ à bò kãao bàai à pì: Ǹ musu gwa ǹ susunɛnↄ naro, tó ĩni fↄ̃. Lɛmɛ n burinↄ nigↄ̃ de lɛ.

\VS{6}À Dikiri náani kɛ̀, akũ Dikiri tò yã bò kãao nna a náani kũ à kɛ̀ yãi.

\VS{7}À pìnɛ dↄ: Dikirimɛ ma ũ, makũ mɛ́ ma n bo Uru, Kaladia bùsun, de mà bùsu díkĩna kpámma yãi.

\VS{8}Akũ Abramu pì: Dikiri Luda, deran manigↄ̃ dↄ̃ kũ anigↄ̃ de ma pↄ́ ũu?

\VS{9}À wèa à pì: Ǹ zùnunu wɛ̃̀ aakↄ̃ sɛ́ kũ blè wɛ̃̀ aakↄ̃o kũ sãkaro wɛ̃̀ aakↄ̃o kũ potɛ̃nɛtɛ̃nnao kũ lukulukuuo.

\VS{10}Akũ à pↄ́ pìnↄ sɛ̀ à sùo pínki à pàrapara à gògokↄ̃a, akũ à kàtɛ à ń arɛ dↄ̀dↄkↄ̃a, ama adi bãnↄ parapararo.

\VS{11}Kũ yumburukunↄ sù ò dìdi nↄ̀bↄↄ pìnↄa, akũ Abramu pɛ̀ḿma.


\par }{\PP \VS{12}Kũ ifãntɛ̃ tɛn gɛ̃ kpɛ́n, i zↄ̃kↄ̃ Abramu kũ̀, akũ gusira zↄ̃kↄ̃ vĩnade dàala.

\VS{13}Akũ Dikiri pìnɛ: Ǹgↄ̃ dↄ̃ kũ n burinↄ nigↄ̃ nibↄ ble bùsu kũ à de ń pↄ́ ũro gũn, onigↄ̃ zↄ̀ ble gwe, onigↄ̃ wɛ́ tãḿma ari wɛ̃̀ wàa pla.

\VS{14}Ama mani wari dↄ buri kũ òtɛn zↄ̀ bleńnɛa, n burinↄ ni bↄtɛ kũ aruzɛkɛ zↄ̃kↄ̃ↄo.

\VS{15}Mↄkↄ̃n sↄ̃, ĩnigↄ̃ aafiamɛ ari ǹ gɛ́ zĩ kũo, gbasa ǹ ká n dizinↄla oni n vĩ.

\VS{16}N nasionↄ mɛ́ oni ɛra ò su la, zaakũ Amↄrinↄ durunna dí papa kↄ̀ro.


\par }{\PP \VS{17}Kũ ifãntɛ̃ gɛ̃̀ kpɛ́n, gu sì, akũ Abramu è kĩni kũ àtɛn túsukpɛ bo kũ sɛ̃̀tɛo tɛn gɛ̃ nↄ̀bↄ kũ à pàrapara pìnↄ dagura.

\VS{18}Zĩ birea Dikiri pì a bàka nigↄ̃ kú kũ Abramuo à pì: Mani bùsu díkĩna kpá n burinↄa zaa Misila bùsu lɛ́zɛki swai ari swada kũ òdi pi Yuflati,

\VS{19}bùsu kũ Keninↄn kun kũ Kenizinↄ kũ Kadamↄnunↄ

\VS{20}kũ Itinↄ kũ Pɛrizinↄ kũ Rɛfaimunↄ

\VS{21}kũ Amↄrinↄ kũ Kanaanↄ kũ Gigasinↄ kũ Yebusinↄo.




\par }\Chap{16}{\SH Hazara kũ a nɛ́ Sumailao
\par }
{\PP \VerseOne{1}Abramu nanↄ Sarai dí nɛ́ iro. À nↄgbɛ̃ zĩkɛri vĩ Misila gbɛ̃ ũ kũ òdi pinɛ Hazara.

\VS{2}Akũ Sarai pì Abramunɛ: Lákũ Dikiri ma kɛ para ũ nà, ǹ wútɛ kũ ma zĩkɛriio. Ma sì kũ mani nɛ́nↄ le a gãi. Akũ Abramu Sarai yã mà.

\VS{3}Abramu wɛ̃̀ kuri kɛna Kanaanↄ bùsun gbɛran Sarai a zĩkɛri Hazara kpàa nↄ ũ.

\VS{4}Abramu wùtɛ kãao, akũ à nↄ̀ↄ sì. Kũ à è á nↄ̀sinaa, à dↄkɛ̀ kũ a dikiriio.

\VS{5}Akũ Sarai pì Abramunɛ: Taari kũ ò kɛ̀mɛnɛ gↄ̃̀ n yã ũmɛ. Ma a zĩkɛrii kpàmma. Kũ à è á nↄ̀sina, akũ àdigↄ̃ dↄkɛ kũmao. Mↄkↄ̃n kũ makũo, Dikiri mɛ́ ani yã gↄ̃gↄ̃wɛrɛ.

\VS{6}Akũ Abramu wèa à pì: N zĩkɛri kun n pↄ́ ũmɛ. Ǹ kɛnɛ lákũ ń yei nà. Kũ Sarai wari dↄ̀a, akũ à bàa lɛ̀nɛ.


\par }{\PP \VS{7}Dikiri Malaika a è ísɛ̃bokia gbárannan, ísɛ̃boki pì kú Suru zɛ́ sarɛmɛ.

\VS{8}Akũ à a là à pì: Sarai zĩkɛri Hazara, n bo mámɛɛ? Ntɛn gɛ́ mámɛɛ? Akũ à wèa à pì: Matɛn bàa lɛ́ ma dikiri Sarainɛmɛ.

\VS{9}Akũ Dikiri Malaikaa pìnɛ: Ǹ ɛra ǹ tá n dikirii pì kĩnaa ǹgↄ̃ mì natɛnɛ.


\par }{\Q \VS{10}Mani n buri kara ògↄ̃ dasi,

\par }{\Q oni fↄ̃ ò ń lɛ́ dↄ̃ro.


\par }{\Q \VS{11}Ń nↄ̀sina, ĩni nɛ́ i gↄ̃gbɛ̃ ũ,

\par }{\Q ĩni tↄ́ kpánɛ Sumaila,

\par }{\Q zaakũ Dikiri n yã mà n wɛ́tãmma gũn.


\par }{\Q \VS{12}Anigↄ̃ de lán zaakisɛ̃ntɛ bà,

\par }{\Q ani ibɛrɛ sɛ́ kũ gbɛ̃ sĩnda pínkio,

\par }{\Q gbɛ̃ sĩnda pínki ni ibɛrɛ sɛ́ kãao se.

\par }{\Q Anigↄ̃ kú kↄ̃ yãn kũ a gbɛ̃nↄro.


\par }{\PP \VS{13}Akũ Hazara pì: Ma wɛ́ sì Luda kũ àdi ma elɛ. Akũ à tↄ́ kpà Dikiri kũ à yã ònɛɛnɛ Ludakũadima'e.

\VS{14}A yã mɛ́ à tò ò tↄ́ kpà lↄ̀gↄↄ pìinɛ Ludabɛ̃nɛkũadima'e lↄ̀gↄↄ. À kú Kadɛsi kũ Bɛrɛdio daguramɛ.


\par }{\PP \VS{15}Hazara nɛ́gↄ̃gbɛ̃ ì kũ Abramuo, akũ Abramu tↄ́ kpànɛ Sumaila.

\VS{16}Gↄrↄ kũ Hazara Sumaila ì, Abramu wɛ̃̀ basiikↄ̃ awɛɛsuddomɛ.




\par }\Chap{17}{\SH Tↄ̃̀zↄ̃yã
\par }
{\PP \VerseOne{1}Kũ Abramu kà wɛ̃̀ basↄↄro donsari, Dikiri bò à sùa à pì: Luda Gbãnasĩndapinkiden ma ũ. Ǹ táa o kũmao ǹgↄ̃ kun taari sari.

\VS{2}Ma bàka kunna kũnwo nigↄ̃ gɛ́, mani n buri karannɛ manamana.

\VS{3}Abramu wùtɛ a gbɛrɛa Luda arɛ, akũ Luda pìnɛ:

\VS{4}Lákũ ma bàka kú kũnwo nà, ĩni gↄ̃ buri dasinↄ dizi ũ.

\VS{5}Onigↄ̃ pinnɛ Abramu doro, sé Ibrahĩ, zaakũ mani n kɛ buri dasinↄ dizi ũ.

\VS{6}Mani tó n buri kɛ dasi, burinↄ kũ kínanↄ ni bo n kĩnaa.

\VS{7}Ma bàka nigↄ̃ kú kũnwo kũ n burinↄ ari gↄrↄ sĩnda pínki. Manigↄ̃ de n Luda ũ kũ n burinↄ n gbɛra.

\VS{8}Mani Kanaanↄ bùsu kũ ń kú a gũn nibↄ ũ kpámma pínki kũ n burinↄ n gbɛra, de ògↄ̃ vĩ gↄrↄ sĩnda pínki, manigↄ̃ de ń Luda ũ.


\par }{\PP \VS{9}Luda ɛ̀ra à pì Ibrahĩnɛ: Mↄkↄ̃n kũ n burinↄ, àgↄ̃ ma bàka kunna kãáo yã kũna ari á buria.

\VS{10}Ma bàka kuna kãáo yã kũ ánigↄ̃ kũnan dí, mↄkↄ̃n kũ n burinↄ. Séde á gↄ̃gbɛ̃ sĩnda pínki tↄ̃̀ zↄ̃.

\VS{11}À tↄ̃̀ zↄ̃ ma bàka kunna kãáo sèeda ũ.

\VS{12}Séde n buri nɛ́gↄ̃gbɛ̃nↄ tↄ̃̀ zↄ̃ ń gↄrↄ sↄraakↄ̃de zĩ ari ń buria, nɛ́ kũ ò ń í n bɛanↄ kũ zĩkɛri kũ ò ń lú buri pãndenↄanↄ ń pínki.

\VS{13}Ò a ì n bɛan yá kesↄ̃ ò a lù zĩkɛri ũn yá, sé à tↄ̃̀ zↄ̃. Abire nigↄ̃ de ma bàka kunna kãáo gↄrↄ sĩnda pínki sèeda ũ á mɛ̀ɛa.

\VS{14}Oni gyↄfↄrↄde bo a gbɛ̃nↄ tɛ́, zaakũ gbɛ̃ kũ adi tↄ̃̀ zↄ̃ro yã kũ ma dìtɛárɛ kũnaro.


\par }{\PP \VS{15}Akũ Luda ɛ̀ra à pì Ibrahĩnɛ: Ǹsun pi n nanↄnɛ Sarai doro, ǹgↄ̃ pinɛ Sara sà.

\VS{16}Mani arubarika dan mà tó à nɛ́ i gↄ̃gbɛ̃ ũ, ani gↄ̃ burinↄ dai ũ, bùsu kínanↄ ni bo a kĩnaa.

\VS{17}Akũ Ibrahĩ wùtɛ a nɛ̀sɛlɛ kutɛna Luda arɛ à yáa dↄ̀ à pì a nɛ̀sɛɛ gũn: Gbɛ̃ kũ à kà wɛ̃̀ basↄↄro ni nɛ́ i yá? Lákũ Sara kà wɛ̃̀ basiikↄ̃ akuri nà, ani nɛ́ i yá?

\VS{18}Akũ à ɛ̀ra à pì Ludanɛ: Ǹ sùru kɛ ǹ Sumaila gwa.

\VS{19}Luda pì: Yãpura n nanↄ Sara ni nɛ́ i gↄ̃gbɛ̃ ũ, ĩni tↄ́ kpánɛ Isaaku. Ma bàka nigↄ̃ kú kãao kũ a burinↄ ari gↄrↄ sĩnda pínki.

\VS{20}Sumaila yã musu, ma n yã mà. Mani arubarika dan, ani nɛ́ i à kara manamana. Ani nɛ́gↄ̃gbɛ̃nↄ i gbɛ̃nↄn kuri awɛɛpla, oni gↄ̃ kínanↄ ũ, a buri ni kɛ dasi.

\VS{21}Bee kũ abireo ma bàka kunna kũnwo ni gↄ̃ Isaakuamɛ. Ziki mandara'i Sara ni a i.

\VS{22}Kũ Luda yã ò Ibrahĩnɛ à làka, akũ à a tò à tà musu.


\par }{\PP \VS{23}Akũ Ibrahĩ a nɛ́ Sumaila sɛ̀ kũ a bɛ gↄ̃gbɛ̃ kũ ò ń í a bɛanↄ kũ zĩkɛri kũ ò ń lúnↄ ń pínki, akũ à tↄ̃̀ↄ zↄ̃̀ńnɛ gↄrↄ birea gↄ̃̀nↄ lákũ Luda ònɛ nà.

\VS{24}Ibrahĩ kà wɛ̃̀ basↄↄro donsari, gbasa à tↄ̃̀ↄ zↄ̃̀,

\VS{25}a nɛ́ Sumaila sↄ̃ wɛ̃̀ kuri awɛɛ'aakↄ̃.

\VS{26}Gↄrↄ dokↄ̃nↄ pì zĩ Ibrahĩ tↄ̃̀ↄ zↄ̃̀ kũ a nɛ́ Sumailao

\VS{27}kũ a bɛ gↄ̃gbɛ̃ kũ ò ń í a bɛanↄ kũ zĩkɛri kũ ò ń lú buri pãndeanↄ ń pínki. Ò tↄ̃̀ↄ zↄ̃̀ gↄrↄ dokↄ̃nↄ zĩmɛ.




\par }\Chap{18}{\SH Nibↄnↄ suna Ibrahĩ kĩnaa
\par }
{\PP \VerseOne{1}Dikiri bò à sù Ibrahĩa Mamare gbiri línↄ sarɛ. Ibrahĩ vutɛna a bizakuta kpɛ́lɛlɛa fãnantɛ̃.

\VS{2}Kũ à wɛ́ sɛ̀ musu, à gbɛ̃nↄn aakↄ̃ è zɛna. Kũ à ń é lɛ, akũ à fùtɛ kpɛ́lɛlɛa kũ bàao à gɛ̀ɛ à dàńlɛ à wùtɛ a nɛ̀sɛlɛ kutɛna

\VS{3}à pì: Dikiri, tó ma n pↄnna lè, ǹsun gɛ̃ makũ n zↄ̀blerilaro.

\VS{4}Mani suárɛ kũ ío à gbá pípi à kámma bo lí gbáru la.

\VS{5}Lákũ a bↄtɛ ma bɛ kpa nà, mani suárɛ kũ pↄ́bleo fíti de à gbãna le gbasa à da zɛ́n. Akũ ò pì: Tↄ̀, ǹ kɛ lákũ n ò nà.

\VS{6}Akũ à gɛ̀ɛ Sara kĩnaa kutan à pì: Ǹ flawa dã zaka lɛ́ aakↄ̃ ǹ burodi kɛ likalika.

\VS{7}Akũ à bàa lɛ̀ à gɛ̃̀ a zùnↄ tɛ́ à zùnɛ bↄ̀rↄ mana kũ̀ à kpà a zĩkɛriia, akũ zĩkɛrii pìi gɛ̀ɛ à kɛ̀kɛ likalika.

\VS{8}Akũ Ibrahĩ vĩfãani kũ vĩ'ipuo kũ zù kũ ò kɛ̀kɛɛ pìioo sɛ̀ à gɛ̀ɛ à dìtɛńnɛ. Gↄrↄ kũ òtɛn pↄ́ ble, api zɛ ń sarɛ lí gbáru gwe.


\par }{\PP \VS{9}Akũ ò a là ò pì: N nanↄ Sara kú mámɛɛ? À pì: À kú kutan gwe.

\VS{10}Akũ Dikiri pì: Mani ɛra mà su n kĩnaa ziki mandara'i, n nanↄ Sara ni nɛ́ i gↄ̃gbɛ̃ ũ. Sara kú a kpɛ kuta kpɛ́lɛlɛa àtɛn ma.

\VS{11}Ibrahĩ kũ Sarao zĩ kũ̀, Sara dì nↄgbɛ̃nↄ pↄ́ kɛ doro. Akũ Sara yáa dↄ̀ à pì a swɛ̃̀ɛ gũn:

\VS{12}Ma zĩ kũ̀, akũ ma dikiri zĩ kũ̀ dↄ. Mani pↄnna yã pì dↄ̃ dↄ yá?

\VS{13}Akũ Dikiri Ibrahĩ là à pì: À kɛ̀ dera Sara yáa dↄ̀ↄ? À pì akũ kũ a zĩ kũ̀ áni fↄ̃ à nɛ́ i dↄ yá?

\VS{14}Yãke dìgↄ̃ zĩ'ũmɛnɛro. Ziki mandara'i tó a gↄrↄ kà, mani su n kĩnaa, gbasa Sara nɛ́ i gↄ̃gbɛ̃ ũ.

\VS{15}Akũ Sara ledi kpà à pì ádi yáa dↄro, zaakũ vĩna a kũ̀. Akũ Dikiri pì: É'e! N yáa dↄ̀.


\par }{\SH Ibrahĩ aduakɛna Sↄdↄmunɛ
\par }
{\PP \VS{16}Kũ gbɛ̃ pìnↄ fùtɛ, Ibrahĩ gɛ̀ɛ à zɛńnɛ, akũ ò Sↄdↄmu kpa gwà.

\VS{17}Akũ Dikiri pì: Mani yã kũ má ye mà kɛ utɛ Ibrahĩnɛro.

\VS{18}A burinↄ nigↄ̃ zↄ̃kↄ̃ onigↄ̃ gbãna vĩ. Andunia buri sĩnda pínki ni arubarika le a gãimɛ.

\VS{19}Zaakũ ma a sɛ̀, de à o a nɛ́nↄnɛ kũ a burinↄ a gbɛra ògↄ̃ ma yã kũna ò yã mana zɛ́de kɛ, de mà yã kũ ma a lɛ́ sɛ̀nɛ kɛnɛ.

\VS{20}Akũ Dikiri ɛ̀ra à pì: Yã kũ òtɛn o Sↄdↄmu kũ Gↄmↄrao musu dasi, ń durunna gɛ̃̀ ↄla.

\VS{21}Mani gɛ́ gwe sà mà gwa, tó yã kũ òtɛn kɛ vãni lákũ ma mà nà. Tó ò de lɛ sↄ̃ro, mani dↄ̃.


\par }{\PP \VS{22}Kũ ń gbɛ̃nↄn pla pìnↄ dà zɛ́n òtɛn gɛ́ Sↄdↄmu, akũ Dikiri gↄ̃̀ kũ Ibrahĩo gwe.

\VS{23}Akũ Ibrahĩ nài à pì: Ĩni gbɛ̃ mananↄ wara lɛɛlɛ kũ gbɛ̃ vãninↄn yá?

\VS{24}Tó gbɛ̃ mananↄn kú wɛ̃tɛ pìi gũn ò kà gbɛ̃nↄn bupla akuri, ĩni ń waran yá? Ĩni sùru kɛ kũ wɛ̃tɛ pìio gbɛ̃ mana gbɛ̃nↄn bupla akurii pìnↄ yãiroo?

\VS{25}Ǹ sùru kɛ! Ǹsun kɛ lɛro. Ǹsun gbɛ̃ mananↄ dɛdɛ lɛɛlɛ kũ gbɛ̃ vãninↄro, zaakũ ò dokↄ̃nↄro. Ǹ sùru kɛ! Ǹsun kɛ lɛro. Mↄkↄ̃n kũ ń de andunia pínki yãkpatɛkɛri ũ, ĩni yã kɛ a zɛ́aroo?

\VS{26}Akũ Dikiri pì: Tó ma gbɛ̃ mananↄ è Sↄdↄmu gbɛ̃nↄn bupla akuri, mani sùru kɛ kũ wɛ̃tɛ pìio ń yãi.

\VS{27}Akũ Ibrahĩ ɛ̀ra à pì dↄ: Makũ kũ má de bùsutiti kũ túbuo ũ, ǹ gaafara kɛmɛnɛ mà yã onnɛ, Dikiri.

\VS{28}Tó gbɛ̃nↄn sↄↄro kĩ̀a gbɛ̃nↄn bupla akurii pìi gũn, gbɛ̃nↄn sↄↄro pìnↄ yãi ĩni wɛ̃tɛ pì kakatɛ yá? Akũ Dikiri pì: Tó ma gbɛ̃ mananↄ è gbɛ̃nↄn bupla awɛɛsↄↄro, mani wɛ̃tɛ pì kakatɛro.

\VS{29}Akũ Ibrahĩ kpɛ́ àtɛn yã onɛ à pì: Tó gbɛ̃ mananↄ kà bupla sↄ̃ bi? Akũ Dikiri pì: Mani yãke kɛro gbɛ̃nↄn bupla pìnↄ yãi.

\VS{30}Akũ à pì: Dikiri, n yã nna! Ǹsun pↄ fɛ̃ro, má ye mà yã o dↄ. Tó gbɛ̃ mananↄ kà baraakuri sↄ̃ bi? À wèa à pì: Tó ma gbɛ̃ mananↄ è ò kà gbɛ̃nↄn baraakuri, mani yãke kɛro.

\VS{31}Akũ à pì: Ǹ gaafara kɛmɛnɛ dↄ Dikiri, mà yã onnɛ. Tó gbɛ̃ mananↄ kà gbɛ̃nↄn baro sↄ̃ bi? À wèa à pì: Mani wɛ̃tɛ pì kakatɛro gbɛ̃nↄn baro pìnↄ yãi.

\VS{32}Akũ à pì: Dikiri, ǹsun pↄ fɛ̃ro, yã díkĩna baasi mani yã o doro. Tó gbɛ̃ mananↄ kà gbɛ̃nↄn kuri sↄ̃ bi? À wèa à pì: Mani wɛ̃tɛ pì kakatɛro gbɛ̃nↄn kurii pìnↄ yãi.

\VS{33}Kũ Dikiri yã ò Ibrahĩnɛ à làka, à gɛ̃̀ zɛ́la, akũ Ibrahĩ ɛ̀ra à tà bɛ.




\par }\Chap{19}{\SH Sↄdↄmu kũ Gↄmↄrao kakatɛnaa
\par }
{\PP \VerseOne{1}Kũ malaika gbɛ̃nↄn pla pìnↄ kà Sↄdↄmu ↄkↄsi, Lutu vutɛna Sↄdↄmu bĩni kpɛ́lɛlɛa. Kũ à ń é, à fùtɛ à gɛ̀ɛ à dàńlɛ à kùtɛńnɛ à wùtɛ a nɛ̀sɛlɛ kutɛna

\VS{2}à pì: Ma dikirinↄ, á yã nna! À mↄ́ à gɛ́ kipa makũ á zↄ̀bleri bɛa. À zú o à i la, zia kↄnkↄ káakukaaku á da zɛ́n. Ò pì: Oi, óni i gãnulɛamɛ.

\VS{3}Lutu nàkaraḿma manamana, akũ ò gɛ̃̀ a kpɛ́n. À ń yàrii kɛ̀ manamana à masaa kɛ̀ńnɛ, akũ ò sò.


\par }{\PP \VS{4}Ari ògↄ̃ gɛ́ wútɛ, Sↄdↄmudenↄ lìka Lutu kpɛ́i. Wɛ̃tɛ pì gↄ̃gbɛ̃nↄ kàkara gwe mámmam, kɛfɛnnanↄ kũ gbɛ̃ zↄ̃kↄ̃nↄ ń pínki.

\VS{5}Ò lɛ́ zù Lutui ò pì: Gↄ̃gbɛ̃ kũ ò kìpa n bɛa ↄkↄsialanↄn kú máa? Ǹ bↄtɛ kũńwowɛrɛ, ò pãpã kɛ kũńwo.

\VS{6}Lutu bò à zɛ̀ kpɛ́lɛlɛa ń kĩnaa, à gbàa tàta kũ kpɛo

\VS{7}à pì: Á'a ma gbɛ̃nↄ, àsun yã bɛ̃̀nɛ kɛro.

\VS{8}Má nɛ́nↄgbɛ̃nↄ vĩ gbɛ̃nↄn pla kũ ò gↄ̃gbɛ̃ dↄ̃ro, mani ń bↄtɛárɛ. Lákũ á yei nà à kɛ kũńwo, ama àsun yãke kɛ gↄ̃gbɛ̃ díkĩnanↄnɛro, zaakũ ò kìpa ma bɛamɛ.

\VS{9}Ò pìnɛ: Ǹ gowɛrɛ gwe! Akũ ò pì dↄ: Gbɛ̃ dí bi gbɛ̃ zĩ̀tↄↄmɛ, akũ à ye à kɛ ó yãkpatɛkɛri ũ. Óni yã vãni kɛnnɛ de ń pↄ́la. Akũ ò kùsia kũ gbãnao, òtɛn su kpɛ́ gbàa gboro.

\VS{10}Akũ gbɛ̃nↄn pla pìnↄ ↄ bò ò Lutu kũ̀ ò gɛ̃̀ kãao kpɛ́n, akũ ò zɛ́ tàta.

\VS{11}Ò tò vĩ̀na gbɛ̃ kũ ò kú kpɛ arɛnↄ kũ̀ ń pínki nɛ́ fíti gbɛ̃ zↄ̃kↄ̃, akũ òtɛn kpɛ́ gbà wɛtɛ ari ò kpàsa.

\VS{12}Gbɛ̃nↄn pla pìnↄ pì Lutunɛ: Dí ń vĩ la dↄↄ? Nɛ́gↄ̃gbɛ̃nↄ, nɛ́nↄgbɛ̃nↄ, n nɛ́ anzurenↄ kũ gbɛ̃ kũ ò de n gbɛ̃ ũnↄ wɛ̃tɛ gũn ń pínki. Ǹ bↄtɛ kũńwo,

\VS{13}zaakũ o su ò gu dí kakatɛmɛ. Yã vãni kũ òtɛn o wɛ̃tɛpidenↄ musu gɛ̃̀ Dikiri sãn, akũ à ó zĩ ò wɛ̃tɛ pì kakatɛ.

\VS{14}Lutu bò à gɛ̀ɛ à ò a nɛ́nↄ anzurenↄnɛ à pì: À futɛ ò bↄtɛ, zaakũ Dikiri ni wɛ̃tɛ dí pì kakatɛ teramɛ. Akũ òtɛn da àtɛn fàai bomɛ.


\par }{\PP \VS{15}Kũ gu dↄ̀ malaikaa pìnↄ nàkara Lutua ò pì: Ǹ futɛ ǹ n nanↄ kũ n nɛ́nↄgbɛ̃ gbɛ̃nↄn pla dínↄ sɛ́tɛ ǹ bↄtɛ kũńwo la, de ǹsun ga wɛ̃tɛ pì kakatɛnaa gũnlo yãi.

\VS{16}Kũ Lutu tɛn sika kɛ, Dikiri a wɛ̃nda bò, akũ gbɛ̃nↄn pla pìnↄ a kũ̀ a ↄa kũ a nanↄo kũ a nɛ́nↄgbɛ̃ gbɛ̃nↄn planↄ, ò bↄ̀tɛ kũńwo wɛ̃tɛ kpɛ.

\VS{17}Kũ ò bↄ̀tɛ kũńwo lɛ, akũ malaikaa pìnↄ do pì Lutunɛ: Ǹ bàa lɛ́ ǹ n zĩda mì sí. Ǹsun kpɛ gwaro. Ǹsun zɛ guvutɛ pìi gũnlo. Ǹ bàa lɛ́ ǹ mì pɛ́ kpinↄa de ǹsun garo yãi.

\VS{18}Akũ à pìńnɛ: Oi ma dikiri! N yã nna!

\VS{19}Makũ n zↄ̀bleri ma n pↄnna lè, n gbɛ̃kɛ kɛ̀mɛnɛ manamana n ma mìi sì. Ama mani fↄ̃ mà bàa lɛ́ mà kpi pìnↄ kĩnaa lero. Ari màgↄ̃ gɛ́ ká gwe, kakatɛnaa pì ni ma le mà ga.

\VS{20}Ǹ lakutu ke gwa zã̀ dire. Lákũ à kãni nà, mani fↄ̃ mà bàa lɛ́ mà gɛ́ gwe. Lakutu fítimɛ sↄ̃. Ǹ tó mà bàa sí mà tá gwe, manigↄ̃ aafia. Asa à fítiroo?

\VS{21}Akũ à pìnɛ: Ma n gba zɛ́, mani lakutu kũ ntɛn o pì kakatɛro.

\VS{22}Ǹ bàa lɛ́ ǹ tá gwe likalika, zaakũ mani yãke kɛ gĩaro ari ǹ gɛ́ káo gwe. A yã mɛ́ à tò, ò tↄ́ kpà lakutu pìinɛ Zoa.


\par }{\PP \VS{23}Kũ Lutu Zoa lè, ifãntɛ̃ tɛn bo,

\VS{24}akũ Dikiri tò tɛ́ kũ ifãntɛ̃gbↄ̃ↄo bò musu à kà Sↄdↄmu kũ Gↄmↄraola.

\VS{25}À wɛ̃tɛ pìnↄ kàkatɛ kũ gbɛ̃nↄ kũ guvutɛ pìio kũ línↄ kũ sɛ̃̀nↄ pínki.

\VS{26}Kũ Lutu nanↄ a kpɛ gwà, akũ à lì à gↄ̃̀ zɛna wisi gbɛ̀ ũ.


\par }{\PP \VS{27}Kũ gu dↄ̀, Ibrahĩ fùtɛ kↄnkↄkↄnkↄ, à gɛ̀ɛ gu kũ à kun yã kũ Dikirioo pìn.

\VS{28}Kũ à Sↄdↄmu kũ Gↄmↄrao kpa gwà kũ guvutɛ pìio pínki, à è túsukpɛ tɛn futɛ zĩtɛ lán tãmatɛ túsukpɛ bà.

\VS{29}Lɛmɛ kũ Luda guvutɛ kũ Lutu kunwa wɛ̃tɛnↄ kàkatɛ lɛ, Ibrahĩ yã dↄ̀n, akũ à Lutu bò wɛ̃tɛ kũ à kàkatɛ pìnↄ gũn.


\par }{\SH Lutu burinↄ
\par }
{\PP \VS{30}Kũ Lutu bò Zoa, à gɛ̀ɛ à vùtɛ kpinↄ tɛ́ kũ a nɛ́nↄgbɛ̃ gbɛ̃nↄn planↄ, kũ à kunna Zoa vĩna vĩ yãi. Akũ à gↄ̃̀ kú gbɛ̀wɛɛn kũ a nɛ́nↄgbɛ̃ pìnↄ.

\VS{31}Akũ Yↄ̃ↄ pì Bãnanɛ: Ó de zĩ kũ̀, akũ gↄ̃gbɛ̃ ke kú bùsun à wútɛ kũoo lákũ òdi kɛ nàro.

\VS{32}Ǹ mↄ́ ò sèwɛ̃ kákanɛ ó wútɛ kãao, de ògↄ̃ ó buri le a gãi.

\VS{33}Gwãani birea ò wɛ̃ kàkanɛ, akũ Yↄ̃ↄ gɛ̀ɛ à wùtɛ kãao. Lutu dí dↄ̃ gↄrↄ kũ à wùtɛ kãao ke gↄrↄ kũ à fùtɛro.


\par }{\PP \VS{34}Kũ gu dↄ̀ Yↄ̃ↄ pì Bãnanɛ: Ma wutɛ kũ ma deo gĩa. Ò wɛ̃ kákanɛ ↄkↄsiala dↄ, ĩni gɛ́ ǹ wútɛ kãao, de ògↄ̃ ó buri le a gãi.

\VS{35}Gwãani birea dↄ ò wɛ̃ kàkanɛ, akũ Bãna gɛ̀ɛ à wùtɛ kãao. Lutu dí dↄ̃ gↄrↄ kũ à wùtɛ kãao ke gↄrↄ kũ à fùtɛro.

\VS{36}Lɛmɛ Lutu nɛ́nↄgbɛ̃ gbɛ̃nↄn pla pìnↄ kɛ̀ lɛ ò nↄ̀ↄ sì kãao.

\VS{37}Yↄ̃ↄ nɛ́ ì gↄ̃gbɛ̃ ũ, akũ à tↄ́ kpànɛ Mↄabu. Àkũmɛ Mↄabu buri kũ ò kun ari gbãranↄ dizi káaku ũ.

\VS{38}Bãna nɛ́ ì gↄ̃gbɛ̃ ũ se, akũ à tↄ́ kpànɛ Aminɛ. Àkũmɛ Amↄni buri kũ ò kun ari gbãranↄ dizi káaku ũ.




\par }\Chap{20}{\SH Ibrahĩ kũ Abimɛlɛkio
\par }
{\PP \VerseOne{1}Akũ Ibrahĩ fùtɛ gwe à gɛ̀ɛ Nɛgɛvi bùsun Kadɛsi kũ Suruo dagura. Kũ à gɛ̀ɛ à vùtɛ Gera,

\VS{2}à pì a nanↄ Sara bi a dãremɛ, akũ Gera kína Abimɛlɛki gbɛ̃ zĩ̀ à a sɛ̀ à sù kãao.

\VS{3}Akũ Luda bò à sù Abimɛlɛkia nana gũn gwãani à pìnɛ: Ĩni ga nↄ kũ n sɛ̀ɛ pì yãi, zaakũ nↄzãremɛ.

\VS{4}À sù à lè Abimɛlɛki dí wútɛ kãao kↄ̀ro, akũ à pì: Dikiri, ĩni buri kũ odi yãke kɛronↄ dɛdɛn yá?

\VS{5}Àkũ mɛ́ à pìmɛnɛ a dãrenloo? Nↄgbɛ̃ pì sↄ̃ à pì a dãgↄ̃mɛ. Ma yã kɛ̀ a zɛ́amɛ, má taari vĩro.

\VS{6}Akũ Luda pìnɛ nana pìi gũn: Ee, má dↄ̃ kũ n yã kɛ̀ a zɛ́amɛ. A yã mɛ́ à tò, ma kpannɛ ǹ durunna kɛmɛnɛ, mádi we n ↄ nà nↄgbɛ̃ pìiaro.

\VS{7}Tera sà, à gↄ̃gbɛ̃ pì nↄ kpáa, zaakũ annabiimɛ. Ani adua kɛnnɛ de ǹ gↄ̃ aafia. Tó ńdi a nↄ pì kpáa sↄ̃ro, ǹgↄ̃ dↄ̃ kũ n gamɛ, mↄkↄ̃n kũ n gbɛ̃nↄ á pínki.


\par }{\PP \VS{8}Akũ Abimɛlɛki fùtɛ kↄnkↄkↄnkↄ, à a gbɛ̃nↄ sìsi à yã pì bàbańnɛ ń pínki, akũ vĩna ń kũ manamana.

\VS{9}Akũ Abimɛlɛki Ibrahĩ sìsi à pìnɛ: Bↄ́yãi n kɛ̀wɛrɛ lɛɛ? Bↄ́ taarin ma kɛ̀nnɛ gbasa n tò ma gↄ̃ durunnade ũ kũ ma bùsuuo? N yã kũ à de ò kɛro kɛ̀mɛnɛ.

\VS{10}Bↄ́ laasun n lɛ̀ gbasa n yã pìi kɛ̀ɛ?

\VS{11}Ibrahĩ wèa à pì: Matɛn da yã gbɛ̃ke Luda vĩna vĩ bùsu díkĩna gũnlo, oni ma dɛ ma nanↄ yãimɛ.

\VS{12}Abire gbɛra nↄgbɛ̃ pì bi ma dãremɛ yãpura. Ó de dokↄ̃nↄmɛ, baadi kũ a dao, akũ à gↄ̃̀ ma nↄ ũ.

\VS{13}Kũ Luda ma bo ma de bɛa yã, matɛn likara, akũ ma pì ma nↄ pìinɛ gu kũ óni gɛ́n pínki, à gbɛ̃kɛ kɛmɛnɛ àgↄ̃ pi a dãgↄ̃n ma ũ.

\VS{14}Akũ Abimɛlɛki sù kũ sãnↄ kũ zùnↄ kũ gↄ̃gbɛ̃ zĩkɛrinↄ kũ nↄgbɛ̃ zĩkɛrinↄ à kpà Ibrahĩa, akũ à a nanↄ ɛ̀ranɛ.

\VS{15}Akũ Abimɛlɛki pì: Ma bùsun dí, ǹ vutɛ gu kũ ń yein.

\VS{16}Akũ à pì Saranɛ: Ma andurufu ↄgↄ wàa sↄↄro kpà n dãgↄ̃a kútɛkɛbↄ ũ, de gbɛ̃ kũ ò kú kũnwonↄ dↄ̃ ń pínki kũ ńdi taari kɛro.

\VS{17}Akũ Ibrahĩ wɛ́ kɛ̀ Ludaa, akũ Luda Abimɛlɛki gbà aafia kũ a nanↄo kũ a nↄ yìgisaridenↄ, de ò nɛ́ i,

\VS{18}zaakũ Dikiri tò Abimɛlɛki bɛ nↄgbɛ̃nↄ para kũ̀ yã Ibrahĩ nanↄ yã musu.




\par }\Chap{21}{\SH Isaaku inaa
\par }
{\PP \VerseOne{1}Dikiri arubarikaa dà Saragu lákũ à ò nà, à kɛ̀nɛ lákũ à lɛ́ sɛ̀nɛ nà.

\VS{2}Akũ à nↄ̀ↄ sì à nɛ́ ì kũ Ibrahĩo gↄ̃gbɛ̃ ũ a zĩkũnaa gũn gↄrↄ kũ Luda dìtɛnɛɛa.

\VS{3}Ibrahĩ tↄ́ kpà nɛ́ pìinɛ Isaaku.

\VS{4}À tↄ̃̀ↄ zↄ̃̀nɛ a gↄrↄ sↄraakↄ̃de zĩ lákũ Luda dìtɛnɛ nà.

\VS{5}À kà wɛ̃̀ basↄↄro a nɛ́ pì igↄrↄa.

\VS{6}Akũ Sara pì: Luda yáadↄyã kɛ̀mɛnɛ, gbɛ̃ kũ à mà pínki ni yáa dↄ kũmao.

\VS{7}À pì dↄ: Oni we ò pi Ibrahĩnɛ yã mani gↄ̃ nɛ́rande ũ yá? Akũ ma nɛ́gↄ̃gbɛ̃ ì kãao a zĩkũnaa gũn.


\par }{\PP \VS{8}Kũ nɛ́ pì zↄ̃kↄ̃ kũ̀ à kɛ̃̀ yↄ̃a, akũ Ibrahĩ a kɛ̃na yↄ̃a pↄnna kɛ̀.

\VS{9}Sara è nɛ́ kũ Misila nↄgbɛ̃ Hazara ì kũ Ibrahĩo dìgↄ̃ Isaaku yáa dↄmɛ,

\VS{10}akũ à pì Ibrahĩnɛ: Ǹ pɛ́ zↄ̀ↄ pìia kũ a nɛ́o, zaakũ zↄ̀ nɛ́ pì ni túbi ble kũ ma nɛ́ Isaakuoro.

\VS{11}Yã pìi Ibrahĩ pↄ yàka manamana, zaakũ a nɛ́mɛ,

\VS{12}akũ Luda pìnɛ: Ǹsun tó n pↄ yaka n nɛ́ kũ n zↄ̀nↄgbɛ̃ pìio yã musuro. Yã kũ Sara tɛn onnɛ pínki ǹ ma, zaakũ Isaaku burinↄn onigↄ̃ pińnɛ n burinↄ ũ.

\VS{13}Mani tó zↄ̀ nɛ́ pìi buri kɛ se, zaakũ n nɛ́mɛ.

\VS{14}Akũ Ibrahĩ fùtɛ kↄnkↄkↄnkↄ, à pↄ́ble sɛ̀ kũ í tùruuo à kpà Hazaraa. À dìnɛ, akũ à a nɛ́ kpàa dↄ. À a gbàrɛ, akũ à gɛ̀ɛ àtɛn likara zↄ̃ Bɛsɛba gbárannan.

\VS{15}Kũ í làkaḿma, à kɛfɛnna pìi tò lí gbáru,

\VS{16}akũ à gɛ̀ɛ à vùtɛ arɛ kàzulɛtɛki zã̀ lɛ́n, zaakũ à pì á ye à a nɛ́ gana ero. Kũ à gɛ̀ɛ à vùtɛ zã̀ lɛ, akũ à nà ↄ́ↄdↄnaaa.


\par }{\PP \VS{17}Luda kɛfɛnna pì ↄ́ↄ dↄ mà, akũ Luda Malaika lɛ́ zù Hazarai zaa musu à pì: Bↄ́ mɛ́ à n lee Hazara? Ǹsun vĩna kɛro, zaakũ Luda nɛ́ pì ↄ́ↄ dↄ mà gu kũ à kunwa.

\VS{18}Ǹ futɛ ǹ n nɛ́ pì sɛ́ ǹ a kũ a ↄa, zaakũ mani tó à gↄ̃ buri zↄ̃kↄ̃ ũ.

\VS{19}Luda nↄgbɛ̃ pì wɛ́ kɛ̃̀nɛ, akũ à lↄ̀gↄↄ è. À gɛ̀ɛ à í tↄ̀ a tùru pa, akũ à sù à kpà a nɛ́ pìia à mì.


\par }{\PP \VS{20}Luda kú kũ nɛ́ pìio ari à zↄ̃kↄ̃ kũ̀. Àdigↄ̃ kú gbárannan, akũ à gↄ̃̀ tofekari ũ.

\VS{21}Gↄrↄ kũ à kú Parani gbáranna pìi gũnn a da Misila bùsu nↄ sɛ̀nɛ.


\par }{\SH Ibrahĩ kũ Abimɛlɛkio lɛ́dokↄ̃nↄkɛnaa
\par }
{\PP \VS{22}Gↄrↄ birea Abimɛlɛki kũ a zĩ̀karinↄ gbɛ̃ zↄ̃kↄ̃ Fikↄluo gɛ̀ɛ Ibrahĩ kĩnaa ò pìnɛ: Luda kú kũnwo yã kũ ntɛn kɛ gũn pínki.

\VS{23}Ǹ la damɛnɛ la gↄ̃̀nↄ ǹ sì kũ Ludao kũ ĩni bo ma kpɛro ke ma nɛ́nↄ ke ma burinↄ. Lákũ ma gbɛ̃kɛ kɛ̀nnɛ nà, ǹ kɛmɛnɛ lɛ kũ bùsu kũ ń kú a gũn gbɛ̃ zĩ̀tↄ ũo.

\VS{24}Akũ Ibrahĩ pìnɛ: Ma la dànnɛ.

\VS{25}Akũ Ibrahĩ lↄ̀gↄ kũ Abimɛlɛki gbɛ̃nↄ sìa yã sɛ̀tɛ à ònɛ.

\VS{26}Abimɛlɛki pì: Má gbɛ̃ kũ ò yã bire kɛ̀nↄ dↄ̃ro, ńdi omɛnɛ yãro, gbãran ma mà.

\VS{27}Akũ Ibrahĩ sãnↄ kũ zùnↄ kũ̀ à kpà Abimɛlɛkia, akũ ò lɛ́dokↄ̃nↄ kɛ̀ kũ kↄ̃o.

\VS{28}Akũ Ibrahĩ sãnunu mɛ̀n supplanↄ bò à kàtɛ ńdona.

\VS{29}Abimɛlɛki a là à pì: Sã mɛ̀n suppla kũ n ń kátɛ ńdona pìnↄ yã de deramɛɛ?

\VS{30}Akũ à wèa à pì: Ǹ sã mɛ̀n suppla pìnↄ sí sèeda ũ kũ makũ mɛ́ ma lↄ̀gↄↄ pìi yↄ̃̀.

\VS{31}A yã mɛ́ à tò ò tↄ́ kpà gu pìinɛ Bɛsɛba, zaakũ gwen ò la dànkↄ̃nɛ.

\VS{32}Lɛn ò lɛ́dokↄ̃nↄ kɛ̀ Bɛsɛba lɛ, akũ Abimɛlɛki kũ a zĩ̀karinↄ gbɛ̃ zↄ̃kↄ̃ Fikↄluo ɛ̀ra ò tà Filisitini bùsun.

\VS{33}Ibrahĩ sãma lí tↄ̃̀ Bɛsɛba, akũ à Dikiri Luda Gↄrↄsĩndapinkide sìsi gwe.

\VS{34}Akũ à gↄrↄ pla kɛ̀ Filisitini bùsuu pìi gũn.




\par }\Chap{22}{\SH Isaaku kpana sa'opↄ ũ
\par }
{\PP \VerseOne{1}Abire gbɛra Luda Ibrahĩ yↄ̃̀ à gwà à pìnɛ: Ibrahĩ! Akũ à wèa à pì: Makũ di!

\VS{2}Akũ Luda pìnɛ: Ǹ n nɛ́ mɛ̀n do kũ ń yei Isaaku sɛ́ ǹ gɛ́o Mↄria bùsun, ǹ sa'opↄ kũ òdi ká tɛ́n à tɛ́ kũ o kãao kpi kũ mani onnɛa.

\VS{3}Kũ à fùtɛ kↄnkↄkↄnkↄ, à gàarii yĩ̀ a zaakinɛ, akũ à a zĩkɛrinↄ sɛ̀ gbɛ̃nↄn pla kũ a nɛ́ Isaaku pìio. À sa'oyakaa pàra, akũ à dà zɛ́n, àtɛn gɛ́ gu kũ Luda ònɛn.

\VS{4}A gↄrↄ aakↄ̃de zĩ kũ à wɛ́ sɛ̀, à gu pìi è zãa.

\VS{5}Akũ à pì a zĩkɛri pìnↄnɛ: À gↄ̃ kũ zaakio la. Makũ kũ kɛfɛnna dio óni gɛ́ arɛ ò donyĩ kɛ Ludanɛ, óni ɛra ò su ò á le la.

\VS{6}Ibrahĩ sa'oyakaa sɛ̀ à dì a nɛ́ pìinɛ, akũ à tɛ́ kũna kũ fɛ̃nɛo, òtɛn gɛ́ lɛɛlɛ.

\VS{7}Akũ Isaaku yã ò a denɛ à pì: Baa! À wèa à pì: Bↄ́mɛ nɛ́? Akũ à pìnɛ: Ó tɛ́ kũna kũ yàkaao, sãnɛ bↄ̀rↄ kũ óni ká tɛ́n à tɛ́ kũ kú mámɛɛ?

\VS{8}Akũ Ibrahĩ pì: Ma nɛ́, Luda mɛ́ ani sa'osã kpá. Akũ ò tɛ́kↄ̃i òtɛn gɛ́.

\VS{9}Kũ ò kà gu kũ Luda ònɛn, à sa'oki bò gwe à yàkaa kpàkpaala, akũ à a nɛ́ pìi yĩ̀ à dì yàkaa pìia sa'oki musu.

\VS{10}Kũ à fɛ̃nɛ sɛ̀ à ↄ bò de à a nɛ́ pìi kùtu kpá,

\VS{11}akũ Dikiri Malaika lɛ́ zùi zaa musu à pì: Ibrahĩ! Ibrahĩ! À wèa à pì: Makũ di!

\VS{12}Akũ à pì: Ǹsun ↄ na nɛ́ pìiaro ǹsun yãke kɛnɛro. Má dↄ̃ sà kũ ń ma vĩna vĩ, ńdi gímɛnɛ kũ n nɛ́ mɛ̀n dooro.

\VS{13}Ibrahĩ wɛ́ sɛ̀, akũ à sãkaroo è líwaka kà a bɛ̃nɛi. Akũ à gɛ̀ɛ à a kũ̀ à sa'opↄ kũ òdi ká tɛ́n à tɛ́ kũ òo a nɛ́ gɛ̃nɛ ũ.

\VS{14}Akũ à tↄ́ kpà gu pìinɛ Dikirinikpa, akũ òdigↄ̃ o ari kũ a gbãrao òdi pi: Dikiri ni kpá a kpi musu.


\par }{\PP \VS{15}Dikiri Malaikaa ɛ̀ra à lɛ́ zù Ibrahĩi zaa musu dↄ

\VS{16}à pì: Makũ Dikiri ma la dà kũ ma kunnaao ma pì, lákũ n yã pìi kɛ̀ nà, ńdi gí kũ n nɛ́ mɛ̀n dooro,

\VS{17}mani arubarika dangu mà n buri karannɛ lán susunɛnↄ bà, onigↄ̃ dasi lán ísiralɛ bùsu'atɛ̃ bà. N burinↄ nigↄ̃ gbãna vĩ n ibɛrɛnↄa.

\VS{18}Mani arubarika da andunia buri sĩnda pínkigu n buri gãi, kũ n ma yã mà yãi.


\par }{\PP \VS{19}Kũ Ibrahĩ ɛ̀ra à sù a zĩkɛrinↄ kĩnaa, ò fùtɛ ò tà Bɛsɛba, akũ à gↄrↄ pla kɛ̀ gwe.


\par }{\PP \VS{20}Abire gbɛra ò ò Ibrahĩnɛ ò pì: N vĩ̀ni Nao nanↄ Milika nɛ́gↄ̃gbɛ̃nↄ ì.

\VS{21}A daudu tↄ́n Uzu. A dakũnanↄ tↄ́n dí: Buzu, Aramu de Kɛmuɛli,

\VS{22}Kɛsɛdi, Azo, Pilidasa, Yidilafa kũ Bɛtuɛlio.

\VS{23}Bɛtuɛli pì mɛ́ à Rɛbɛka ì. Nɛ́gↄ̃gbɛ̃ gbɛ̃nↄn sↄraakↄ̃ kũ Milika ì kũ Ibrahĩ vĩ̀ni Naon gwe.

\VS{24}A nↄ danyĩ Ruma nɛ́nↄ tↄ́n dí: Teba, Gaamu, Tasa kũ Maakao.




\par }\Chap{23}{\SH Sara ganaa
\par }
{\PP \VerseOne{1}Sara kɛ̀ wɛ̃̀ basuddo awɛɛsuppla,

\VS{2}gbasa à gà zaa Kiriataba kũ òdi pi tera Ɛblↄnu, Kanaanↄ bùsun. Akũ Ibrahĩ a wɛ̃nda kɛ̀ à ↄ́ↄ dↄ̀ a gana yã musu.

\VS{3}Kũ à gò a nanↄ gɛ̀ kĩnaa, à gɛ̀ɛ à pì Iti burinↄnɛ:

\VS{4}Nibↄ kũ gbɛ̃ zĩ̀tↄↄon ma ũ á tɛ́. À zĩtɛ yíama ma gɛ̀vĩki ũ mà gɛ̀ vĩn.

\VS{5}Akũ Iti burinↄ pìnɛ:

\VS{6}Mare, ǹ ó yã ma. Luda gbɛ̃ arubarikademɛ n ũ ó tɛ́. Ǹ n gɛ̀ vĩ gbɛ̀wɛɛ kũ à kɛ̀nnɛ mana gũn. Ó gbɛ̃ke ni n tɛ̃ gbɛ̀wɛɛ kũ ĩni n gɛ̀ vĩ a gũnlo.

\VS{7}Akũ Ibrahĩ fùtɛ à kùtɛ bùsupidenↄnɛ

\VS{8}à pìńnɛ: À ma yã ma, tó a we mà a gɛ̀ vĩ la. À wɛ́ kɛmɛnɛ Zoa nɛ́ Ɛflↄnua

\VS{9}à Makpɛla gbɛ̀wɛɛ kũ à kú a bú lɛ́i yíama a ↄgↄa, ani gↄ̃ ma gɛ̀vĩki ũ á bùsun.


\par }{\PP \VS{10}Ɛflↄnu vutɛna ń tɛ́ a wɛ̃tɛ bĩnilɛa gwe, akũ à ò Ibrahĩnɛ Itinↄ wára ń pínki à pì:

\VS{11}Oi mare, ǹ ma yã ma. Ma n gba bura pì kũ gbɛ̀wɛɛ kũ à kú gweo. Ma n gba ma gbɛ̃nↄ wára. Ma n gbamɛ, de ǹ n gɛ̀ vĩn.

\VS{12}Ibrahĩ kùtɛ bùsupidenↄnɛ,

\VS{13}akũ à pì Ɛflↄnunɛ ń pínki wára: Ǹ sã kpá ǹ ma yã ma. Mani bura pì fĩna bonnɛ. Ǹ ma ↄgↄ sí, mani ma gɛ̀ vĩn.

\VS{14}Akũ Ɛflↄnu pìnɛ:

\VS{15}Mare, ǹ ma yã ma. Zĩtɛ kũ a ↄgↄ kà andurufu wàa plamɛ, bↄ́n abire ũ ó daguraa? Ǹ n gɛ̀ vĩn.

\VS{16}Ibrahĩ a yã mà, akũ à andurufu kũ à òo yↄ̃̀nɛ gbɛ̃nↄ wára lagatarinↄ zakaaa.

\VS{17}Lɛmɛ Ɛflↄnu bú kũ à kú Makpɛla, Mamare sarɛ, gↄ̃̀ Ibrahĩ pↄ́ ũ lɛ kũ gbɛ̀wɛɛ kũ à kú gweo kũ lí kũ ò kú gwenↄ zaa bú pì lɛ́i pínki.

\VS{18}À gↄ̃̀ Ibrahĩ pↄ́ ũ Iti kũ ò sù wɛ̃tɛ bĩnilɛanↄ pínki wára.


\par }{\PP \VS{19}Abire gbɛra Ibrahĩ a nanↄ vĩ̀ Makpɛla bura gbɛ̀wɛɛ pìi gũn Mamare kũ òdi pi tera Ɛblↄnu sarɛ, Kanaanↄ bùsun.

\VS{20}Lɛn bú kũ gbɛ̀wɛɛ kũ à de Itinↄ pↄ́ ũ yãoo gↄ̃̀ Ibrahĩnɛ gɛ̀vĩki ũ lɛ.




\par }\Chap{24}{\SH Nↄwɛtɛna Isaakunɛ
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ibrahĩ zĩ kũ̀ a gↄrↄnↄ kà zã̀, akũ Dikiri arubarikaa dàagu yã sĩnda pínki gũn.

\VS{2}Akũ à ò a zĩkɛrinↄ gbɛ̃ zↄ̃kↄ̃ kũ à de a pↄ́ sĩnda pínki yãgↄ̃gↄ̃ri ũnɛ à pì: Ǹ ↄ sↄtↄ ma gbáda gbáru,

\VS{3}mani tó ǹ la da kũ Dikiri, musu kũ zĩtɛo Luda tↄ́o kũ ĩni Kanaa kũ má kú ń tɛ́nↄ nↄ sɛ́ ma nɛ́nɛro.

\VS{4}Ǹ gɛ́ ma bɛ bùsun ma danɛnↄ gũn, ǹ nↄ sɛ́ ma nɛ́nɛ gwe.

\VS{5}Akũ a zĩkɛrii pì a là à pì: Tó nↄgbɛ̃ pì dí we à tɛ̀mai à sù kũmao bùsu díkĩnan sↄ̃ro bi? Mani gɛ́ kũ n nɛ́o bùsu kũ n bonn yá?

\VS{6}Ibrahĩ pìnɛ: Ǹ laakari kɛ! Ǹsun gɛ́ kũ ma nɛ́o gwero.

\VS{7}Dikiri Luda Musude ma bo ma de bɛa ma danɛnↄ bùsun, akũ à yã òmɛnɛ à la dà à pì, áni bùsu díkĩna kpá ma burinↄamɛ. Àkũ mɛ́ ani a Malaika zĩ à donnɛ arɛ. Gwen ĩni nↄ sɛ́n ma nɛ́nɛ.

\VS{8}Tó nↄgbɛ̃ pì dí we à tɛ̀nyĩro, n bo ladana kũ n la dàmɛnɛ dí gũn. Ǹsun gɛ́ gwe kũ ma nɛ́oro fá!

\VS{9}Akũ a zĩkɛrii pì a ↄ sↄ̀tↄ a dikiri gbáda gbáru, à la dànɛ yã pìi musu.


\par }{\PP \VS{10}Zĩkɛrii pì a dikiri lakuminↄ sɛ̀ mɛ̀n kuri kũ a dikiri aruzɛkɛ buri pínkio, akũ à fùtɛ à gɛ̀ɛ Nao bɛ wɛ̃tɛn zaa Siria Mɛsↄpↄtamia bùsun.

\VS{11}Kũ à kà gwe, à tò lakuminↄ kámma bò lↄ̀gↄↄ sarɛ wɛ̃tɛ kpɛ. Kũ ↄkↄsi kɛ̀, gↄrↄ kũ nↄgbɛ̃nↄ dì bↄtɛ í tↄ́,

\VS{12}akũ à adua kɛ̀ à pì: Dikiri, ma dikiri Ibrahĩ Luda, ǹ gbɛ̃kɛ kɛ ma dikiriinɛ ǹ tó ma tá kɛ nna ↄkↄsiala.

\VS{13}Ǹ gwa, má zɛna lↄ̀gↄↄ sarɛ. Tó wɛ̃tɛ nↄkparenↄ bↄ̀tɛ í tↄ́,

\VS{14}nↄkpare kũ ma ònɛ à a lo kipa à í tↄ́mɛnɛ mà mi, tó à pìmɛnɛ mà mi, akũ à kpà ma lakuminↄa dↄ, de mani dↄ̃ kũ n gbɛ̃kɛ kɛ̀ ma dikiriinɛ, nↄgbɛ̃ kũ n dìtɛ n zↄ̀bleri Isaaku pↄ́ ũn gwe.

\VS{15}Adi yã pì o à làkaro, akũ Bɛtuɛli nɛ́ Rɛbɛka bò kũ loo dina a gã̀n. Bɛtuɛli bi Ibrahĩ vĩ̀ni Nao nɛ́ kũ à ì kũ a nanↄ Milikaomɛ.

\VS{16}Nɛ́ pì mana akũsↄ̃ à bũnumɛ, gↄ̃gbɛ̃ ke dí wutɛ kãao zikiro. À sù lↄ̀gↄ kĩnaa, à í tↄ̀ à a lo pà, akũ à ɛ̀ra àtɛn tá.

\VS{17}Akũ zĩkɛrii pìi bàa lɛ̀ à gɛ̀ɛ à zɛ́ zↄ̃̀nɛ à pì: Ǹ ma gba í mà mi, bee fíti.

\VS{18}Nↄgbɛ̃ pìi pì: Ǹ mi Baa! Akũ à a lo kìpa gↄ̃̀nↄ, à í kpàa à mì.

\VS{19}Kũ à í kpàa à mì à làka, à pì: Mani tↄ́ n lakuminↄnɛ dↄ, ò mi ari ò kã.

\VS{20}Akũ à a lo í kà pↄ́nↄ ímibↄn gↄ̃̀nↄ, à ɛ̀ra à bàa lɛ̀ à gɛ̀ɛ à í tↄ́ lↄ̀gↄn, akũ à í tↄ̀ lakuminↄnɛ pínki.

\VS{21}Gↄ̃gbɛ̃ pì zɛna àtɛni a gwa tíii, de à le à dↄ̃ tó Dikiri ni tó a tá kɛ nna, ke ani kɛ nnaro.

\VS{22}Kũ lakuminↄ í mì ò làka, akũ gↄ̃gbɛ̃ pì wura tãnka mana dà nↄ pìinɛ a yĩa, à wura zã dànɛ mɛ̀n pla. Tãnka pìi tìkisii kà giramu sↄↄro, zã pìnↄ sↄ̃ giramu basↄsↄↄro.

\VS{23}Akũ à a là à pì: Ǹ omɛnɛ, dí nɛ́mɛ n ũu? Óni iki e n de bɛa yá?

\VS{24}Akũ à wèa à pì: Bɛtuɛli nɛ́n ma ũ, Milika kũ Nao daikore.

\VS{25}Sɛ̃̀ kũ tàragaao din ó bɛa, akũ iki kun dↄ.

\VS{26}Akũ gↄ̃gbɛ̃ pìi kùtɛ à donyĩ kɛ̀ Dikirinɛ à pì:

\VS{27}Dikiri ma dikiri Ibrahĩ Luda arubarika vĩ kũ adi gí gbɛ̃kɛ kũ náanio yã kɛnɛro yãi. Makũ sↄ̃, Dikiri dòmɛnɛ arɛ ma dikiri danɛnↄ bɛa.


\par }{\PP \VS{28}Akũ nↄkpare pìi bàa lɛ̀ à gɛ̀ɛ à yã pì gbã̀ a ↄndenↄnɛ.

\VS{29}Rɛbɛka pì dãgↄ̃ vĩ kũ òdi pinɛ Labã. À bò wɛ̃tɛ kpɛ kũ bàao à gɛ̀ɛ à gↄ̃gbɛ̃ pìi lè lↄ̀gↄ lɛ́a,

\VS{30}zaakũ à è a dãre tãnka kũ zão dana, akũ à yã kũ gↄ̃gbɛ̃ pìi ònɛɛ mà. Kũ à gɛ̀ɛ à a lè kũ lakuminↄ lↄ̀gↄ lɛ́a,

\VS{31}à pì: Ǹ mↄ́ mↄkↄ̃n kũ Dikiri arubarikaa dàngu! À kɛ̀ dera ń zɛna wɛ̃tɛ kpɛɛ? Ma kpɛ́ kɛ̀kɛnnɛ kũ lakuminↄ bàdↄkio.

\VS{32}Gↄ̃gbɛ̃ pìi gɛ̃̀ ↄnn, akũ Labã lakuminↄ aso pòro à sɛ̃̀la kori kũ tàragaao kpàḿma à í kpà gↄ̃gbɛ̃ pìia à a gbá pípio kũ a gbɛ̃nↄ ń pínki.


\par }{\PP \VS{33}Ò pↄ́ble dìtɛnɛ, akũ à pì: Mani pↄ́ ble gĩaro ari mà yã kũ ma suo o. Akũ Labã pì: Ǹ o.

\VS{34}Akũ à pì: Ibrahĩ zĩkɛriimɛ ma ũ.

\VS{35}Dikiri arubarikaa dà ma dikiriinɛ manamana, akũ à gↄ̃̀ aruzɛkɛde ũ. À a gbà sãnↄ kũ zùnↄ kũ andurufuuo kũ wuraao kũ gↄ̃gbɛ̃ zĩkɛrinↄ kũ nↄgbɛ̃ zĩkɛrinↄ kũ lakuminↄ kũ zaakinↄ.

\VS{36}Ma dikirii pì nanↄ Sara nɛ́ ì gↄ̃gbɛ̃ ũ a zĩkũnaa gũn, akũ ma dikiri pↄ́ kũ à vĩ kpà nɛ́ pìia pínki.

\VS{37}Ma dikirii tò ma la dà, zaakũ à pì màsun Kanaa kũ à kú ń tɛ́nↄ nↄ sɛ́ a nɛ́nɛro.

\VS{38}À pì mà gɛ́ a de bɛa a buri gũn mà nↄ sɛ́ a nɛ́nɛ gwe.

\VS{39}Akũ ma a dikirii là ma pì, tó nↄgbɛ̃ pì dí we à tɛ́mai sↄ̃ro bi?

\VS{40}À wèma à pì, Dikiri kũ a táa ò kãao mɛ́ ani a Malaika zĩ à gɛ́ zɛmɛnɛ, de ma tá kɛ nna, mani nↄ sɛ́ a nɛ́nɛ a de bɛ danɛnↄ tɛ́.

\VS{41}À pì tó ma gɛ a buri kĩnaa, tó odi wero, mani bo ladana kũ ma la dàarɛ gũn.

\VS{42}Kũ ma ka lↄ̀gↄ kĩnaa gbãra ma pì: Dikiri, ma dikiri Ibrahĩ Luda, tó n we, ǹ tó ma tá kɛ nna.

\VS{43}Má kú lↄ̀gↄ lɛ́a. Nↄkpare kũ à sù í tↄ́, akũ ma pìnɛ à ma gba í fíti mà mi,

\VS{44}tó à pì mà mi, akũ à tↄ̀ ma lakuminↄnɛ dↄ, mani dↄ̃ kũ nↄkpare kũ n dìtɛ à kɛ ma dikiri nɛ́ pↄ́ ũn gwe.

\VS{45}Ari màgↄ̃ yã pì o ma nɛ̀sɛɛ gũn mà láka, akũ Rɛbɛka bò kũ loo dina a gã̀n à sù lↄ̀gↄ lɛ́a à í tↄ̀. Akũ ma pìnɛ à ma gba í mà mi.

\VS{46}À a lo kìpa gↄ̃̀nↄ, à pì mà mi áni kpá ma lakuminↄa dↄ. Kũ ma mì, akũ à kpà ma lakuminↄa.

\VS{47}Akũ ma a la, dí nɛ́n a ũu? À pì Bɛtuɛli nɛ́n a ũ, Milika kũ Nao daikore. Akũ ma tãnka dànɛ a yĩa, ma zã dànɛ a ↄnↄa.

\VS{48}Akũ ma kutɛ ma donyĩ kɛ̀ Dikiri ma dikiri Ibrahĩ Ludanɛ ma sáabu kpàa, zaakũ à dòmɛnɛ arɛ zɛ́ súsu gũn, de mà a dikiri vĩ̀ni daikore sɛ́ a nɛ́nɛ.

\VS{49}Tera sà tó áni we à gbɛ̃kɛ kũ náanio yã kɛ ma dikiriinɛ, à omɛnɛ. Tó ádi we sↄ̃ro, à omɛnɛ, mani gɛ́ gu pãndea.

\VS{50}Labã kũ Bɛtuɛlio wèa ò pì: Yã pìi bò Dikiri kĩnaamɛ, ó yãke ona vĩro, a mana ke a vãni.

\VS{51}Rɛbɛkan dí, ǹ a sɛ́ ǹ tá kãao, à gↄ̃ n dikiri nɛ́ nanↄ ũ lákũ Dikiri ò nà.

\VS{52}Kũ Ibrahĩ zĩkɛrii pì ń yã mà, à wùtɛ zĩtɛ Dikirinɛ.

\VS{53}Akũ à nↄmanablebↄ kũ ò kɛ̀ kũ andurufuuo kũ wuraao kũ pↄ́kasanↄ bↄ̀tɛ à kpà Rɛbɛkaa. À a vĩ̀ni kũ a daoo gbà pↄ́ ↄgↄdenↄ dↄ.

\VS{54}Akũ àpii kũ gbɛ̃ kũ ò kú kãaonↄ pↄ́ blè ò í mì, akũ ò ì gwe.

\par }{\PP Kũ ò fùtɛ kↄnkↄ à pì: À ma gbarɛ mà tá ma dikiri kĩnaa.

\VS{55}Nↄ vĩ̀ni kũ a dao pì: Ǹ tó nɛ́ pì gↄ̃ kũoo bee gↄrↄ kuri, á gbasa à tá.

\VS{56}Akũ gↄ̃gbɛ̃ pìi pìńnɛ: Lákũ Dikiri ma tá kɛ̀ nna nà lán dí bà, àsun ma dãdã doro. À ma gbarɛ mà tá ma dikiri kĩnaa.

\VS{57}Akũ ò pì: Ò nɛ́ pì sísi ò a la.

\VS{58}Akũ ò Rɛbɛka sìsi ò a là ò pì: Ĩni tá kũ gbɛ̃ pìio yá? Akũ Rɛbɛka pì: Mani tá kãao.

\VS{59}Akũ ò Rɛbɛka gbàrɛ kũ a gwàri kũ à a gwà zaa a fítinna zĩo, òtɛn tá kũ Ibrahĩ zĩkɛriio kũ a gbɛ̃nↄ.

\VS{60}Ò sa mana ò Rɛbɛkanɛ ò pì:

\par }{\Q Nɛ́, Luda tó ǹ gↄ̃ gbɛ̃ dasinↄ dai ũ,

\par }{\Q n burinↄ gↄ̃ gbãna vĩ ń zãngurinↄa.


\par }{\PP \VS{61}Akũ Rɛbɛka fùtɛ kũ a nↄgbɛ̃ zĩkɛrinↄ, ò dì lakuminↄ kpɛ ò tɛ́ gↄ̃gbɛ̃ pìii, akũ à tà kũńwo.


\par }{\PP \VS{62}A sù à lè Isaaku sù kũ lↄ̀gↄ kũ òdi pi Ludabɛ̃nɛkũadima'eo à vùtɛ Nɛgɛvi bùsun.

\VS{63}À bò à gɛ̀ɛ à laasun lɛ́ sɛ̃̀n ↄkↄsi, akũ kũ à wɛ́ sɛ̀, à è lakuminↄ tɛn su.

\VS{64}Rɛbɛka wɛ́ sɛ̀ à Isaaku è se, akũ à kìpa a lakumi kpɛ likalika

\VS{65}à zĩkɛrii pìi là à pì: Dín gↄ̃gbɛ̃ kũ àtɛn kure sɛ̃̀n àtɛn su daolɛ zã̀ dire ũu? Akũ zĩkɛrii pìi wèa à pì: Ma dikiriimɛ. Akũ Rɛbɛka a pↄ́dangãnn sɛ̀ à kù a ãnnwa.

\VS{66}Kũ ò kà Isaaku kĩnaa, zĩkɛrii pì yã kũ à kɛ̀ɛ bàbanɛ pínki.

\VS{67}Isaaku gɛ̃̀ kũ Rɛbɛkao a da Sara bizakutan, akũ à a sɛ̀ à gↄ̃̀ a nↄ ũ. À ye nↄ pìii, akũ a laakari kpatɛna a da ga gbɛra.




\par }\Chap{25}{\SH Ibrahĩ ganaa
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ibrahĩ nↄ pãnde sɛ̀ dↄ a tↄ́n Kɛtura.

\VS{2}Nɛ́ kũ à ì kãaonↄ tↄ́n dí: Zimlã, Yↄkↄsã, Mɛdã, Midiã, Isibaki, Sua.

\VS{3}Yↄkↄsã mɛ́ à Seba kũ Dedão ì. Dedã burinↄn Asirianↄ kũ Lɛtusinↄ kũ Lɛuminↄ ũ.

\VS{4}Midiã nɛ́gↄ̃gbɛ̃nↄ tↄ́n dí: Efa, Ɛfa, Anↄku, Abida, Ɛlɛda. Ń pínki Kɛtura burinↄmɛ.


\par }{\PP \VS{5}Ibrahĩ a aruzɛkɛ kpà Isaakua pínki,

\VS{6}akũ à gba dà a nↄ yìgisaride nɛ́nↄnɛ à ń gbárɛ ifãboki kpa de à kpɛ́ à ga, de òsungↄ̃ kú kũ Isaakuoro yãi.


\par }{\PP \VS{7}Ibrahĩ kɛ̀ wɛ̃̀ bakɛ̃ndo sↄↄro sari,

\VS{8}akũ à gà. À zĩ kũ̀ yúkuyuku, gbasa à kà a gbɛ̃nↄla gyãwãn.

\VS{9}A nɛ́nↄ Isaaku kũ Sumailao a vĩ̀ Makpɛla gbɛ̀wɛɛ gũn, Mamare ifãboki kpa, bura kũ à de Iti buri Zoa nɛ́ Ɛflↄnu pↄ́ ũ yã

\VS{10}kũ Ibrahĩ pìi lù Itinↄa. Gwen ò a vĩ̀n kũ a nanↄ Sarao.

\VS{11}Ibrahĩ ganaa gbɛra Luda arubarikaa dà a nɛ́ Isaakun. À vutɛna Ludabɛ̃nɛkũadima'e lↄ̀gↄↄ sarɛ.


\par }{\SH Sumaila burinↄ
\par }
{\PP \VS{12}Ibrahĩ nɛ́ Sumaila burinↄ yãn dí. Sara zĩkɛri Hazara, Misila nↄgbɛ̃ mɛ́ à nɛ́ pìi ì kãao.

\VS{13}Sumaila nɛ́gↄ̃gbɛ̃nↄ tↄ́n dí lákũ ò ń í nà. A daudu tↄ́n Nɛbayo. A dakũnanↄ tↄ́n dí: Keda, Adabɛli, Mibisamu,

\VS{14}Misima, Duma, Masa,

\VS{15}Adada, Tema, Yetu, Nafisi kũ Kedemao.

\VS{16}Sumaila nɛ́gↄ̃gbɛ̃nↄ tↄ́n gwe. Ń baadi a tↄ́ kpà a lakutu ke a bùraanɛ. Mↄ́kↄ̃nↄmɛ a buri kuri awɛɛplanↄ kínanↄ ũ.


\par }{\PP \VS{17}Sumaila kɛ̀ wɛ̃̀ basuddo akuri awɛɛsuppla, akũ à gà à kà a gbɛ̃nↄla gyãwãn.

\VS{18}A burinↄ vùtɛ zaa Avila ari à gɛ̀ɛ pɛ́ Surua, Misila ifãboki kpa gɛna Asiria bùsu kpa. Òdi kↄ̃ tɛ́ kpákpa kũ Ibrahĩ buri kparanↄro.


\par }{\SH Isau kũ Yakubuo inaa
\par }
{\PP \VS{19}Ibrahĩ nɛ́ Isaaku burinↄ yãn dí. Ibrahĩ Isaaku ì.

\VS{20}Kũ Isaaku kà wɛ̃̀ bupla, akũ à Labã dãre Rɛbɛka sɛ̀. Àkũmɛ Siria bùsu gbɛ̃ Bɛtuɛli kũ à bò Mɛsↄpↄtamia bùsun nɛ́ ũ.

\VS{21}Isaaku wɛ́ kɛ̀ Dikiria a nanↄnɛ, zaakũ paramɛ, akũ Dikiri a adua sì, a nanↄ pìi nↄ̀ↄ sì.

\VS{22}Sìkanↄ tɛn ↄsi ká a gbɛrɛn, akũ à pì: Bↄ́ yã mɛ́ à tò yã bire taka ma lee? Akũ à gɛ̀ɛ à Dikiri là.

\VS{23}Dikiri pìnɛ:

\par }{\Q Buri mɛ̀n pla kú n nɛ́'isↄn,

\par }{\Q gbɛ̃nↄn pla kũ ò kú n gbɛrɛn pìnↄ ni kɛ̃kↄ̃a.

\par }{\Q Buri mɛ̀n do gbãna nigↄ̃ de a dola,

\par }{\Q a kũ à bò káaku nigↄ̃ nɛ́ ũ gbɛ̃ kpɛdenɛ.


\par }{\PP \VS{24}Kũ a nɛ́'igↄrↄ kà, akũ à sìkanↄ ì gↄ̃gbɛ̃nↄ ũ.

\VS{25}Kũ gbɛ̃ káaku tɛn bo, à bò tɛ̃ɛ zónzon. À mɛ̀kã vĩ lán uta kãde bà, akũ ò tↄ́ kpànɛ Isau.

\VS{26}Abire gbɛra kũ nɛ́ plade tɛn bo, à dↄ̀ Isau gbátokia, akũ ò tↄ́ kpànɛ Yakubu. Isaaku wɛ̃̀ baaakↄ̃de gũnn à nɛ́ pìnↄ ì.


\par }{\PP \VS{27}Nɛ́ pìnↄ zↄ̃kↄ̃ kũ̀. Isau kɛ̀ tofekari gbãna kũ àdi kɛ̃ sɛ̃̀ntɛaro ũ. Yakubu sↄ̃ bɛgwariimɛ.

\VS{28}Isaaku ye Isaui kũ à nↄ̀bↄ lɛ́'i vĩ yãi. Rɛbɛka sↄ̃ à ye Yakubui.


\par }{\PP \VS{29}Zĩkea Yakubu tɛn dòo kuku, akũ Isau sù kũ sɛ̃̀ntɛo nà tɛni a dɛ.

\VS{30}Akũ à pì Yakubunɛ: N yã nna! Ǹ tó mà dò tɛ̃ra bire ble, zaakũ nà tɛni ma dɛmɛ. A yã mɛ́ à tò, ò tↄ́ kpà Isaunɛ Ɛdↄmu.

\VS{31}Yakubu pì: Ǹ n daudukɛzɛ kpáma gĩa.

\VS{32}Akũ Isau pì: Má kú ga lɛ́i, bↄ́n ma daudukɛzɛ ni kɛmɛnɛɛ?

\VS{33}Akũ Yakubu pìnɛ: Ǹ la damɛnɛ gĩa. Akũ à la dànɛ à a daudukɛzɛ kpàa.

\VS{34}Akũ Yakubu burodii kpàa kũ bládoo pìio. À blè à í mì, akũ à fùtɛ à bò. Lɛmɛ Isau kɛ̀ lɛ, à a daudukɛzɛ dìtɛ pã.




\par }\Chap{26}{\SH Isaaku kũ Abimɛlɛkio
\par }
{\PP \VerseOne{1}Nàa kà bùsuu pìn a káakupↄ kũ à kà Ibrahĩ gↄrↄa baasi, akũ Isaaku fùtɛ à gɛ̀ɛ Filisitininↄ kína Abimɛlɛki kĩnaa Gera.

\VS{2}Akũ Dikiri bò à sùa à pì: Ǹsun tá Misilaro, ǹ vutɛ gu kũ mani onnɛn.

\VS{3}Ǹgↄ̃ kú bùsu díkĩnan gĩa, manigↄ̃ kú kũnwo mà arubarika dannɛ. Mani bùsu díkĩna kpámma pínki kũ n burinↄ, mani lɛ́ kũ ma kɛ̀ n denɛ kɛnnɛ.

\VS{4}Mani n buri kara lán susunɛnↄ bà, mani bùsu díkĩna kpáḿma pínki. Buri kũ à kú zĩtɛnↄ ni arubarika le n buri gãi ń pínki

\VS{5}kũ Ibrahĩ ma yã mà yãi. À ma ↄdↄki gwà, akũ à yã kũ ma dìtɛnↄ kũna kũ ma yãdannɛnanↄ kũ ma dokayãnↄ.


\par }{\PP \VS{6}Akũ Isaaku gↄ̃̀ Gera.

\VS{7}Kũ wɛ̃tɛpidenↄ tɛni a la a nanↄ yã musu, à pì a dãremɛ. Àtɛn vĩna kɛ, zaakũ àtɛn da tó à pì a nanↄmɛ, oni a dɛ nↄ pì yãi, zaakũ nↄ pì bi nↄ manamɛ.

\VS{8}Kũ a gↄrↄ pla kɛ̀ gwe, Filisitininↄ kí Abimɛlɛki wɛ́ kpàtɛ wondoo gũn, akũ à è Isaaku tɛn bã̀ndara gá kũ a nanↄo.

\VS{9}Akũ à Isaaku sìsi à pì: Ase n nanↄmɛɛ! À kɛ̀ dera n pì n dãremɛɛ? À wèa à pì: Matɛn da oni ma dɛ a yãimɛ.

\VS{10}Abimɛlɛki pì: Bↄ́ yã n kɛ̀wɛrɛ lɛɛ? Fíti mɛ́ à gↄ̃̀ kũ ó gbɛ̃ke ni wútɛ kũ n nↄ pìio, de ǹ ó da taarin.

\VS{11}Akũ Abimɛlɛki gbɛ̃nↄ sã gbɛ̃̀ńnɛ pínki à pì: Gbɛ̃ kũ à ↄ nà gↄ̃gbɛ̃ pìia kũ a nanↄo, oni a dɛ.


\par }{\PP \VS{12}Isaaku pↄ́ tↄ̃̀ bùsuu pìn, akũ à pↄ́ lè wɛ̃̀ birea lɛu basↄↄro, kũ Dikiri arubarikaa dàn yãi.

\VS{13}À kàra, a aruzɛkɛ tɛn kara ari à kɛ̀ aruzɛkɛde zↄ̃kↄ̃ ũ.

\VS{14}À sãnↄ kũ zùnↄ vĩ dasi kũ zĩkɛrinↄ, akũ Filisitininↄ zã̀n.

\VS{15}Akũ ò lↄ̀gↄ kũ a de Ibrahĩ gbɛ̃nↄ yↄ̃̀ a gↄrↄanↄ tàta kũ bùsuuo pínki.

\VS{16}Akũ Abimɛlɛki pì Isaakunɛ: Ǹ futɛ ó kĩnaa, zaakũ ń gbãna deóla manamana.


\par }{\PP \VS{17}Akũ Isaaku bò gwe à bùraa kàtɛ Gera guvutɛn, akũ à gↄrↄ pla kɛ̀ gwe.

\VS{18}Lↄ̀gↄ kũ ò yↄ̃̀ a de Ibrahĩ gↄrↄa akũ Filisitininↄ tàta a de ga gbɛranↄn à ɛ̀ra à bↄ̀bↄ à tↄ́ dokↄ̃nↄ kũ a de kpàńnɛ yãnↄ kpàńnɛ dↄ.

\VS{19}Isaaku zĩkɛrinↄ lↄ̀gↄ pãnde yↄ̃̀ guvutɛ pìn, akũ ò bò í manaa.

\VS{20}Akũ Gera pↄ́dãrinↄ fìti kɛ̀ kũ Isaaku pↄ́dãrinↄ ò pì: Ó ímɛ. Akũ à tↄ́ kpà lↄ̀gↄↄ pìinɛ Fìtii, kũ ò fìti kɛ̀ kãao yãi.

\VS{21}Ò lↄ̀gↄ pãnde yↄ̃̀, akũ ò fìti kɛ̀ lↄ̀gↄↄ pì yã musu dↄ, akũ à tↄ́ kpànɛ Íbɛtɛ.

\VS{22}À bò gwe, akũ à lↄ̀gↄ pãnde yↄ̃̀ dↄ, odi fìti kɛ a yã musu doro. Akũ à tↄ́ kpànɛ Mɛ̀poroki, zaakũ à pì: Dikiri tò o mɛ̀ɛ pòro, óni dagula sà.


\par }{\PP \VS{23}Abire gbɛra à gɛ̀ɛ Bɛsɛba.

\VS{24}Dikiri bò à sùa gwãani birea à pì: Makũmɛ n de Ibrahĩ Luda ũ, ǹsun vĩna kɛro zaakũ má kú kũnwo. Mani arubarika dangu mà n buri kara ma zↄ̀bleri Ibrahĩ yãi.


\par }{\PP \VS{25}Gwen à sa'oki bòn à Dikiri sìsi. Akũ à bùraa kàtɛ gwe à gbɛ̃nↄ tɛn lↄ̀gↄ yↄ̃.

\VS{26}Akũ Abimɛlɛki bò Gera à sù Isaaku kĩnaa kũ a kpàasi Auzao kũ a zĩ̀karinↄ gbɛ̃ zↄ̃kↄ̃ Fikↄluo.

\VS{27}Isaaku ń lá à pì: Kũ a zãmagu a pɛma á bɛa, à kɛ̀ dera a su ma kĩnaa?

\VS{28}Ò wèa ò pì: O è Dikiri kú kũnwo, akũ o pì à mana ò lɛ́dokↄ̃nↄ kɛ ò la dakↄ̃nɛ a yã musu

\VS{29}kũ ĩni yã vãni ke kɛwɛrɛro, zaakũ ódi wɛ́ tãmmaro. Yã manan o kɛ̀nnɛ o n gbarɛ aafia, akũ Dikiri arubarikaa dàngu.

\VS{30}Akũ Isaaku ń yàrii kɛ̀, ò pↄ́ blè ò í mì.

\VS{31}Kũ ò fùtɛ kↄnkↄ, ò la dàkↄ̃nɛ, akũ Isaaku zɛ̀ńnɛ, ò bò a kĩnaa aafia.

\VS{32}Zĩ birea Isaaku gbɛ̃nↄ sù ò lↄ̀gↄ kũ ò yↄ̃̀ yã ònɛ ò pì: O í è.

\VS{33}Akũ à tↄ́ kpànɛ Sɛba. A yã mɛ́ à tò òdi wɛ̃tɛ pì sísi Bɛsɛba ari kũ a gbãrao.


\par }{\PP \VS{34}Kũ Isau kà wɛ̃̀ bupla, à Iti nↄ sɛ̀ mɛ̀n pla, Beri nɛ́ Yudi kũ Ɛlↄni nɛ́ Basɛmao.

\VS{35}Isaaku kũ Rɛbɛkao nɛ̀sɛɛ dìgↄ̃ yakana ń yãimɛ.




\par }\Chap{27}{\SH Isaaku sa'olɛkɛna Yakubunɛ
\par }
{\PP \VerseOne{1}Isaaku zĩ kũ̀ a wɛ́ gbãna doro, àtɛn gu e manaro. Akũ à a dauduu sìsi à pì: Nɛ́! Akũ à wèa à pì: Makũ dí.

\VS{2}Isaaku pì: Ma zĩ kũ̀ má a gagↄrↄ dↄ̃ro.

\VS{3}Ǹ n sá sɛ́ kũ n gbàtaao ǹ gɛ́ ǹ nↄ̀bↄsɛ̃ntɛ wɛtɛmɛnɛ.

\VS{4}Ǹ ma pↄyeina dòo kuku ǹ mↄ́omɛnɛ mà ble, mani sa'olɛ kɛnnɛ de mà kpɛ́ mà ga.


\par }{\PP \VS{5}Rɛbɛka yã kũ Isaaku ò Isaunɛ pìi mà. Kũ Isau fùtɛ à gɛ̀ɛ tofe ká,

\VS{6}akũ à gɛ̀ɛ à ò Yakubunɛ à pì: Ma mà n de yã ò n vĩ̀ninɛ à pì

\VS{7}à gɛ́ à nↄ̀bↄ dɛarɛ à a pↄyeina dòo kukuoarɛ à ble, áni sa'olɛ kɛnɛ kũ Dikiri tↄ́o de á kpɛ́ à ga.

\VS{8}Akũ Rɛbɛka ɛ̀ra à pìnɛ: Ǹ ma yã ma ǹ yã kũ ma dànnɛ kɛ.

\VS{9}Ǹ gɛ́ blè kpàsaa gũn ǹ blènɛ mana kũ mɛ̀n pla ǹ suo. Mani n de pↄyeina dòo kukunɛ,

\VS{10}ń gɛ́onɛ à ble, ani sa'olɛ kɛnnɛ de à kpɛ́ à ga.

\VS{11}Akũ Yakubu pì a danɛ: Ma vĩ̀ni mɛ̀kã vĩ, akũ ma mɛ̀ pↄ́rↄpↄrↄ.

\VS{12}Tó ma de ↄ kɛ̀ma, tó à ma dↄ̃, ani pi matɛni a kɛ pãpãmɛ, ani lɛ́ kɛmɛnɛ sa'olɛ gɛ̃nɛ ũ.

\VS{13}Akũ a da pìnɛ: Luda tó lɛ́kɛnnɛnaa pì gↄ̃mɛnɛ. Ǹ ma yã ma dé! Ǹ gɛ́ ǹ dɛ ǹ suomɛnɛ.


\par }{\PP \VS{14}Akũ Yakubu gɛ̀ɛ à blèe pìnↄ dɛ̀ à sùo a danɛ, akũ à a de pↄyeina dòo kùkunɛ.

\VS{15}Akũ à a daudu pↄ́kasa mana kũ à kú a kpɛ́ gũnnↄ sɛ̀ à dà a nɛ́ sabidenɛ.

\VS{16}À blènɛ bára pìnↄ fĩ̀fĩ a ↄnↄa kũ a waka pↄ́rↄpↄrↄo.

\VS{17}Akũ à dò kũ burodi kũ à kɛ̀ɛoo kpàa.


\par }{\PP \VS{18}Yakubu gɛ̀ɛ a de kĩnaa à pì: Baa! Akũ a de pì: Makũ di! Ma nɛ́ kpatemɛɛ?

\VS{19}Yakubu wèa à pì: Makũmɛ Isau n dauduu. Lákũ n òmɛnɛ nà, ma kɛ̀ lɛ. Ǹ futɛ ǹ vutɛ ǹ ma ↄ'i ble de ǹ sa'olɛ kɛmɛnɛ.

\VS{20}Akũ Isaaku pì a nɛ́nɛ: O'o! N lè kↄ̀ yá? À wèa à pì: Dikiri n Luda mɛ́ à ma tá kɛ̀ nna.

\VS{21}Akũ Isaaku pìnɛ: Ǹ namai mà ↄ kɛmma de mà dↄ̃ tó ma nɛ́ Isaumɛ yãpura.

\VS{22}Yakubu nà a dei, akũ à ↄ kɛ̀a à pì: Kòto díkĩna bi Yakubu kòtoomɛ, ↄ díkĩna sↄ̃ Isau ↄmɛ.

\VS{23}Akũ adi a dↄ̃ro, kũ a ↄnↄ kã vĩ lán Isau pↄ́ bà yãi. À ye à sa'olɛ kɛnɛ,

\VS{24}akũ à a la gĩa: Ma nɛ́ Isaumɛ n ũ yãpura yá? À wèa à pì: Makũmɛ!

\VS{25}Akũ à pì: Ǹ pↄ́ kpáma mà n ↄ'i ble, mani sa'olɛ kɛnnɛ. Kũ à dìtɛnɛ, akũ à blè. À sùnɛ kũ wɛ̃o, à mì dↄ.

\VS{26}Akũ a de pìi pìnɛ: Ǹ namai ǹ lɛ́ pɛ́ma.

\VS{27}Akũ à nài à lɛ́ pɛ̀a. Kũ Isaaku a pↄ́kasanↄ gbĩ mà, akũ à sa'olɛ kɛ̀nɛ à pì:

\par }{\Q Ma nɛ́ gbĩ de

\par }{\Q lán bura kũ Dikiri arubarikaa dàn bà.


\par }{\Q \VS{28}Luda n gba mↄtↄ bona musu,

\par }{\Q à n gba zĩtɛ mana.

\par }{\Q Pↄ́blewɛ kũ sèwɛ̃o nigↄ̃ dinyĩ.


\par }{\Q \VS{29}Gbɛ̃nↄ ni zↄ̀ blennɛ,

\par }{\Q burinↄ ni kútɛ n arɛ,

\par }{\Q ĩnigↄ̃ de n gbɛ̃nↄ dikiri ũ,

\par }{\Q n da nɛ́nↄ ni kútɛnnɛ.

\par }{\Q Luda ni lɛ́ kɛ gbɛ̃ kũ ò lɛ́ kɛ̀nnɛnↄnɛ,

\par }{\Q ani arubarika da gbɛ̃ kũ ò sa mana ònnɛnↄgu.


\par }{\PP \VS{30}Kũ Isaaku sa'olɛ kɛ̀ Yakubunɛ à làka, akũ Yakubu gò a kĩnaa. Kũ a vĩ̀ni sù kũ tofekao gↄ̃̀nↄ,

\VS{31}akũ à pↄ́ble kɛ̀ a denɛ dↄ à gɛ̀ɛonɛ, akũ à pìnɛ: Baa! Ǹ futɛ ǹ ma ↄ'i ble ǹ sa'olɛ kɛmɛnɛ.

\VS{32}Akũ a de a la à pì: Mↄkↄ̃mmɛ dí ũu? À wèa à pì: Makũmɛ n daudu Isau.

\VS{33}Yã pì Isaaku swɛ̃̀ɛ zↄ̃̀ àtɛn lukaluka à pì: Dí mɛ́ à nↄ̀bↄↄ dɛ̀ à sùomɛnɛ yã ari ǹgↄ̃ gɛ́ su ma sòo? Ma sa'olɛ kɛ̀nɛ kↄ̀, àkũ mɛ́ ani arubarika le.

\VS{34}Kũ Isau a de yã pìi mà, à pũ̀tã à ↄ́ gbãna dↄ̀ à kɛ̀ wɛ̃nda, akũ à pì: Baa! Ǹ sa'olɛ kɛmɛnɛ dↄ.

\VS{35}Akũ à pì: N dakũna sù kũ ↄ̃ndↄ̃o à n sa'olɛ sì kↄ̀.

\VS{36}Akũ Isau pì: A tↄ́n Yakuburoo? À ma kɛkɛ à kɛ̀ gɛ̃̀n plan gwe sà. À ma daudukɛzɛ sìma yã, akũ à ma sa'olɛ sìma tera dↄ. Mani sa'olɛ e doro yá?

\VS{37}Isaaku wèa à pì: Ma a dìtɛ n dikiri ũ, ma a danɛnↄ kɛ̀ a zĩkɛrinↄ ũ ń pínki, ma pↄ́blewɛ kũ sèwɛ̃o kpàa. Bↄ́n mani le mà kɛnnɛ dↄↄ?

\VS{38}Isau pì a denɛ: Baa, sa'olɛ biren ń vĩ ado yá? Ǹ sa'olɛ pãnde kɛmɛnɛ dↄ Baa. Akũ Isau wiki gbãna lɛ̀.

\VS{39}Akũ a de wèa à pì:

\par }{\Q Zĩtɛ kũ ĩnigↄ̃ kun nigↄ̃ manaro,

\par }{\Q mↄtↄ ni bonnɛ zaa musuro.


\par }{\Q \VS{40}Ĩnigↄ̃ fɛ̃nɛda kũna,

\par }{\Q ĩni zↄ̀ ble n dakũnanɛ.

\par }{\Q Lɛmɛ dↄ n laakari ni gↄ̃ kpatɛnaro,

\par }{\Q ĩni a gbãngo gonla.


\par }{\PP \VS{41}Isau ibɛrɛɛ sɛ̀ kũ Yakubuo sa'olɛ kũ a de kɛ̀nɛ yãi, akũ à pì a nɛ̀sɛɛ gũn: Ma de ga zã̀ro, gbasa mani ma dakũna dɛ.

\VS{42}Ò yã kũ Isau ò kↄrↄmↄtↄↄ kɛ̀ Rɛbɛkanɛ, akũ à Yakubu sìsi à pì: Isau ye à fĩna bomma à n dɛ.

\VS{43}Ǹ ma yã ma sà. Ǹ futɛ ǹ bàa lɛ́ ǹ gɛ́ ma dãgↄ̃ Labã bɛa zaa Arana

\VS{44}ǹgↄ̃ kú kãao gwe gĩa ari n vĩ̀ni pì pↄfɛ̃ kpátɛ.

\VS{45}Tó a nɛ̀sɛɛ kpàtɛ, tó yã kũ n kɛ̀nɛɛ sã̀agu, mani gbɛ̃ zĩ ò n gbɛsɛ. Má ye mà kura á gbɛ̃nↄn planↄi pínki gↄrↄ doro.


\par }{\PP \VS{46}Akũ Rɛbɛka pì Isaakunɛ: Iti nↄgbɛ̃nↄ ni bòmagu. Tó Yakubu Iti nↄ sɛ̀ bùsu díkĩnan lán Isau nↄgbɛ̃ birenↄ bà, ma kunna nigↄ̃ nnamɛnɛ doro.




\par }\Chap{28}{\SH Yakubu tana Labã kĩnaa
\par }
{\PP \VerseOne{1}Akũ Isaaku Yakubu sìsi à sa'olɛ kɛ̀nɛ à yã dànɛ à pì: Ǹsun nↄ sɛ́ Kanaa nↄgbɛ̃nↄ tɛ́ro.

\VS{2}Ǹ futɛ ǹ gɛ́ Mɛsↄpↄtamia bùsun n da de Bɛtuɛli bɛa, ǹ nↄ sɛ́ gwe n disɛ̃ Labã nɛ́nↄ tɛ́.

\VS{3}Luda Gbãnasĩndapinkide arubarika dangu à tó ǹ nɛ́ i manamana, ògↄ̃ kara de ǹ gↄ̃ burinↄ dizi ũ.

\VS{4}Luda arubarika kũ à dà Ibrahĩn dangu kũ n burinↄ, de bùsu kũ ntɛn nibↄ blen gↄ̃nnɛ, bùsu kũ à kpà Ibrahĩaa.

\VS{5}Akũ Isaaku Yakubu gbàrɛ à gɛ́ Labã kĩnaa Mɛsↄpↄtamia bùsun. Labã bi Siria bùsu gbɛ̃ Bɛtuɛli nɛ́mɛ, Yakubu kũ Isauo disɛ̃mɛ.


\par }{\PP \VS{6}Isau mà Isaaku sa'olɛ kɛ̀ Yakubunɛ à a gbàrɛ Mɛsↄpↄtamia de à nↄ sɛ́ gwe. Kũ à sa'olɛ pìi kɛ̀nɛ, à pì àsun nↄ sɛ́ Kanaa nↄgbɛ̃nↄ tɛ́ro.

\VS{7}À tàasii kà kũ Yakubu a de kũ a dao yã mà à dà Mɛsↄpↄtamia zɛ́n.

\VS{8}Akũ à dↄ̃̀ sà kũ a de pↄ nna kũ Kanaanↄ bùsu nↄgbɛ̃nↄro.

\VS{9}Akũ à gɛ̀ɛ Ibrahĩ nɛ́ Sumaila kĩnaa à a nɛ́ Maala sɛ̀ à nà a nↄ káakunↄa. Maala bi Nɛbayo dãremɛ.


\par }{\SH Yakubu nana'ona Bɛtɛli
\par }
{\PP \VS{10}Yakubu bò Bɛsɛba à dà Arana zɛ́n.

\VS{11}Kũ à kà gukea, à ye à i gwe kũ ifãntɛ̃ gɛ̃̀ kpɛ́n yãi. Akũ à gbɛ̀ɛ sɛ̀ gu pìn a mìdibↄ ũ à wùtɛ gwe.

\VS{12}Akũ à nana ò à gára è pɛtɛna zĩtɛ ari à gɛ̀ɛ à zↄ̃̀ ludambɛa, Luda malaikanↄ tɛn didia òtɛn kipa.

\VS{13}À Dikiri è zɛnaala à pì: Makũmɛ Dikiri n dizi Ibrahĩ kũ n de Isaakuoo Luda ũ. Mani bùsu kũ ń wútɛa díkĩna kpámma, mↄkↄ̃n kũ n burinↄ.

\VS{14}N burinↄ nigↄ̃ dasi lán bùsutiti bà, oni dagula ifãboki kpa kũ ifãlɛtɛo kũ gugbãnduru kũ gɛ̀nↄmidↄkio. Andunia buri sĩnda pínki ni arubarika le mↄkↄ̃n kũ n burio gãi.

\VS{15}Manigↄ̃ kú kũnwo, manigↄ̃ n dãkpã gu kũ ntɛn gɛ́n pínki, mani ɛra mà su kũnwo bùsu díkĩnan, zaakũ mani n tónlo mani yã kũ ma ònnɛ kɛ.


\par }{\PP \VS{16}Kũ Yakubu vù kũ io à pì: Dikiri kú gu dí, akũ mádi dↄ̃ro!

\VS{17}Vĩna a kũ̀ à pì: Gu dí ma kã fùtɛ. Luda bɛmɛ, ludambɛ zɛ́mɛ.


\par }{\PP \VS{18}Yakubu fùtɛ kↄnkↄ à gbɛ̀ kũ à kɛ̀ mìdibↄ ũ pìi sɛ̀ à pɛ̀tɛ dↄngupↄ ũ, akũ à nísi kùa.

\VS{19}Akũ à tↄ́ kpà gu pìinɛ Bɛtɛli, ama wɛ̃tɛ kũ ò kàtɛ gwe tↄ́ káakun Luzu.

\VS{20}Yakubu lɛ́ kɛ̀ Dikiria à pì: Tó ń kú kũmao, tó ĩni ma dãkpã ma wɛ̃tɛ díkĩna gɛnaa gũn, tó ĩni ma gba pↄ́ble kũ pↄ́kasanↄ

\VS{21}ari ma gɛ ma su ma de bɛa aafia, ĩnigↄ̃ de ma Luda ũ,

\VS{22}gbɛ̀ kũ ma pɛ̀tɛ dↄngupↄ ũ pì ni gↄ̃ n gbagbaki ũ, pↄ́ kũ n ma gba pínki mani a kuride kpámma.




\par }\Chap{29}{\SH Yakubu kana Labã bɛa
\par }
{\PP \VerseOne{1}Yakubu ɛ̀ra à dà zɛ́n à gɛ̀ɛ ifãbokikpadenↄ bùsun.

\VS{2}Kũ à kà gwe, à lↄ̀gↄↄ è sɛ̃̀n sã kpàsa lɛu aakↄ̃ katɛna a sarɛ, zaakũ lↄ̀gↄↄ pì ín òdi kpáḿma. Gbɛ̀ zↄ̃kↄ̃ ta lↄ̀gↄↄ pìlɛ.

\VS{3}Tó kpàsaa pìnↄ kàkara gwe pínki, akũ òdi gbɛ̀ɛ pì go lↄ̀gↄↄ pì lɛ́a, ò í kpáḿma, akũ òdi ɛra ò gbɛ̀ɛ pì tarɛ a gbɛ̀n.

\VS{4}Akũ Yakubu sãdãrinↄ là à pì: Gbɛ̃nↄ, a bo mámɛɛ? Ò wèa ò pì: O bo Aranamɛ.

\VS{5}Akũ à ń lá à pì: Á Nao daikore Labã dↄ̃ yá? Ò wèa ò pì: Ó a dↄ̃.

\VS{6}Akũ à ń lá à pì: À aafia yá? Ò pì: À aafia. Ǹ a nɛ́ Rahila gwa, àtɛn su kũ sãnↄ zã̀ dire.

\VS{7}Akũ Yakubu pì: Ifãntɛ̃ kpɛ́ gbãna, sãnↄ tágↄrↄ dí ká kↄ̀ro. À í kpáḿma à gɛ́ ń dã.

\VS{8}Akũ ò pì: Óni fↄ̃ro. Tó adi kɛ sã kpàsanↄ kàkara pínki baasiro, òdi gbɛ̀ go lↄ̀gↄↄ pì lɛ́a ò í kpáḿmaro.


\par }{\PP \VS{9}Kũ àtɛn yã ońnɛ lɛ, Rahila sù kũ a de sãnↄ, zaakũ sãdãriimɛ a ũ.

\VS{10}Kũ Yakubu a disɛ̃ Labã nɛ́nↄgbɛ̃ Rahila è kũ a de sãnↄ, à nà lↄ̀gↄↄi à gbɛ̀ɛ gò lↄ̀gↄↄ pì lɛ́a, akũ à í kpà a disɛ̃ sãnↄa.

\VS{11}Akũ à lɛ́ pɛ̀ Rahilaa à pↄnna ↄ́ↄ dↄ̀.

\VS{12}Akũ à ònɛ kũ a de danɛ Rɛbɛka nɛ́n a ũ. Akũ Rahila bàa lɛ̀ à gɛ̀ɛ à ò a denɛ.

\VS{13}Kũ Labã a dãre nɛ́ Yakubu baaruu mà, à bàa lɛ̀ à gɛ̀ɛ daalɛ. Kũ à kà, akũ à kùsia à lɛ́ pɛ̀a à tà kãao a bɛa. Akũ Yakubu yã kũ ò kɛ̀nↄ ònɛ pínki.

\VS{14}Akũ Labã pìnɛ: Ma arumɛ n ũ yãpura.

\par }{\SH Yakubu Lea kũ Rahilao sɛnaa
\par }
{\PP Yakubu kɛ̀ Labã bɛa mↄ do,

\VS{15}akũ Labã pìnɛ: Kũ ń de ma danɛ ũ yãin ĩni zĩ kɛmɛnɛ pã yá? Dera mani fĩna bonnɛ nà ǹ omɛnɛ.

\VS{16}Labã sↄ̃ à nɛ́nↄgbɛ̃nↄ vĩ gbɛ̃nↄn pla. Yↄ̃ↄ tↄ́n Lea, Bãna sↄ̃ Rahila.

\VS{17}Lea wɛ́ busana, Rahila sↄ̃ nↄkpare manamɛ, akũ a kakana mana.

\VS{18}Yakubu ye Rahilai, akũ à pì Labãnɛ: Mani zĩ kɛnnɛ wɛ̃̀ suppla n nɛ́ bãnade Rahila yãi.

\VS{19}Labã pì: À sã̀na mà a kpámma de mà a kpá gbɛ̃ pãndeala. Ǹgↄ̃ kú ma bɛa la.


\par }{\PP \VS{20}Akũ Yakubu zĩ kɛ̀nɛ wɛ̃̀ suppla Rahila yãi, ase à kɛ̀nɛ lán gↄrↄ pla bàmɛ kũ à yei yãi.

\VS{21}Akũ à pì Labãnɛ: Kũ ma zĩgↄrↄ pàpa, ǹ ma nↄ kpáma mà sɛ́.

\VS{22}Akũ Labã gwedenↄ kàkara ń pínki à nↄsɛpↄble kɛ̀ńnɛ.

\VS{23}Kũ ↄkↄsi kɛ̀, akũ à a nɛ́ Lea sɛ̀ à kpàa, akũ Yakubu wùtɛ kãao.

\VS{24}Labã a nↄgbɛ̃ zĩkɛri Zilipa kpà Leanɛ zĩkɛri ũ.

\VS{25}Kũ gu dↄ̀ Yakubu è Leamɛ, akũ à pì Labãnɛ: Bↄ́yãi n kɛ̀mɛnɛ lɛɛ? Rahila yãin ma zĩ kɛ̀nnɛroo? Bↄ́ mɛ́ à tò n ma kɛkɛɛ?

\VS{26}Labã pì: Ó kĩnaa òdi Bãna kpá gↄ̃a Yↄ̃ↄ ãro.

\VS{27}Ǹ azuma do kɛ kũ gbɛ̃ dio gĩa, mani a gbɛ̃ndo kpámma zĩ kũ ĩni ɛra ǹ kɛmɛnɛ wɛ̃̀ suppla pãnde pↄ́ ũ.

\VS{28}Yakubu wè à azuma do pìi kɛ̀ kũ Leao, akũ Labã a nɛ́ Rahila kpàa nↄ ũ.

\VS{29}Labã a nↄgbɛ̃ zĩkɛri Bila kpà Rahilaa zĩkɛri ũ.

\VS{30}Yakubu wùtɛ kũ Rahilao sↄ̃, akũ à yei de Leala. Akũ à ɛ̀ra à zĩ kɛ̀ Labãnɛ ari wɛ̃̀ suppla dↄ.


\par }{\SH Yakubu nɛ́nↄ
\par }
{\PP \VS{31}Dikiri è Yakubu ye Leairo, akũ à a kɛ̀ nɛ́rande ũ, Rahila sↄ̃ paramɛ.

\VS{32}Lea nↄ̀ↄ sì à nɛ́ ì gↄ̃gbɛ̃ ũ, akũ à tↄ́ kpànɛ Rubɛni, zaakũ à pì: Dikiri ma warikɛnaa gwà. Ma zã nigↄ̃ yemai sà.

\VS{33}Kũ à nↄ̀ↄ sì dↄ, à nɛ́ ì gↄ̃gbɛ̃ ũ, akũ à pì: Dikiri mà ma zã yemairo, akũ à ɛ̀ra à nɛ́ díkĩna kpàma dↄ. Akũ à tↄ́ kpànɛ Simɛↄ.

\VS{34}Kũ à ɛ̀ra à nↄ̀ↄ sì dↄ, à nɛ́ ì gↄ̃gbɛ̃ ũ à pì: Adikĩna sà ma zã ni ma ditɛki ero, zaakũ ma nɛ́gↄ̃gbɛ̃ ì kãao mɛ̀n aakↄ̃. Akũ à tↄ́ kpànɛ Levi.

\VS{35}À ɛ̀ra à nↄ̀ↄ sì dↄ à nɛ́ ì gↄ̃gbɛ̃ ũ à pì: Adikĩna sà ma Dikiri sáabu kpà, akũ à tↄ́ kpànɛ Yuda. Akũ a nɛ́'i zɛ̀.




\par }\Chap{30}{\PP \VerseOne{1}Kũ Rahila è átɛn nɛ́ i kũ Yakubuoro, à gↄ̃ba kpà kũ a vĩ̀nio. Akũ à pì Yakubunɛ: Ǹ nↄ̀ dↄmagu. Tó mádi e sↄ̃ro, mani gamɛ.

\VS{2}Yakubu pↄ fɛ̃̀i à pì: Makũmɛ Luda ũ kũ à n tɛ̃ nɛ́ yá?

\VS{3}Akũ Rahila pì: Ma zĩkɛri Bilan dí. Ǹ gɛ́ i kãao à nɛ́nↄ imɛnɛ, mani buri le se a gãi.

\VS{4}Akũ à a zĩkɛri Bila kpàa nↄ ũ. Yakubu wùtɛ kãao,

\VS{5}akũ à nↄ̀ↄ sì à nɛ́ ì gↄ̃gbɛ̃ ũ.

\VS{6}Akũ Rahila pì: Luda tò yã bò kũmao nna à ma yã mà à ma gba nɛ́gↄ̃gbɛ̃. Akũ à tↄ́ kpànɛ Dã.

\VS{7}Rahila zĩkɛrii pìi ɛ̀ra à nↄ̀ↄ sì à nɛ́ ì gↄ̃gbɛ̃ ũ dↄ,

\VS{8}akũ Rahila pì: Ma ↄsi zↄ̃kↄ̃ↄ kà kũ ma vĩ̀nio ma ↄsi nɛ̀. Akũ à tↄ́ kpànɛ Nafatali.


\par }{\PP \VS{9}Kũ Lea è a nɛ́'i zɛ̀, akũ à a zĩkɛri Zilipa kpà Yakubua nↄ ũ dↄ.

\VS{10}Akũ Lea zĩkɛrii pì nɛ́ ì gↄ̃gbɛ̃ ũ kũ Yakubuo.

\VS{11}Akũ Lea pì: Mìnnamɛ. Akũ à tↄ́ kpànɛ Gada.

\VS{12}Akũ Lea zĩkɛrii pì nɛ́ ì gↄ̃gbɛ̃ ũ dↄ kũ Yakubuo.

\VS{13}Akũ Lea pì: Ma pↄ kɛ̀ nna, zaakũ nↄgbɛ̃nↄ ni pi pↄnnaden ma ũ. Akũ à tↄ́ kpànɛ Asa.


\par }{\PP \VS{14}Rubɛni bò ésekɛ̃gↄrↄa à yenyĩ ɛzɛ è sɛ̃̀n, akũ à bòbo à sùo a da Leanɛ. Akũ Rahila pìnɛ: Ǹ n nɛ́ yenyĩ ɛzɛ pì dãmɛnɛ.

\VS{15}Lea pìnɛ: Kũ n ma gↄ̃ sìma, abire dí mↄ́mmaro, akũ ń ye ǹ ma nɛ́ yenyĩ ɛzɛ sí dↄ yá? Rahila pì: Tó n kpàma, mↄkↄ̃mmɛ ĩni i kãao gbãra.


\par }{\PP \VS{16}Kũ Yakubu tɛn su kũ burao ↄkↄsi, Lea bò à gɛ̀ɛ à dàalɛ à pì: Makũmɛ mani wutɛ kũnwo gbãra, zaakũ ma n sãkã ma nɛ́ yenyĩ ɛzɛ yãimɛ. Akũ à ì kãao gwãani birea.

\VS{17}Luda Lea wɛ́kɛ sì, akũ à nↄ̀ↄ sì à Sãani ì kũ Yakubuo.

\VS{18}Akũ Lea pì: Luda láada kpàma, kũ ma a zĩkɛrii kpà ma zãa yãi. Akũ à tↄ́ kpànɛ Isaka.

\VS{19}Lea ɛ̀ra à nↄ̀ↄ sì dↄ à Tori ì,

\VS{20}akũ à pì: Luda gba mana dàmɛnɛ. Adikĩna sà ma zã ni ma kpe ta, zaakũ ma nɛ́gↄ̃gbɛ̃nↄ ì kãao mɛ̀n suddo. Akũ à tↄ́ kpànɛ Zɛbuluni.

\VS{21}Kũ à kɛ̀ saa à nɛ́nↄgbɛ̃ ì, akũ à tↄ́ kpànɛ Dina.


\par }{\PP \VS{22}Akũ Rahila yã dↄ̀ Ludan à a wɛ́kɛ sì, akũ à kɛ̀ nɛ́rande ũ.

\VS{23}À nↄ̀ↄ sì à nɛ́gↄ̃gbɛ̃ ì, akũ à pì: Luda wé'i bòmɛnɛ.

\VS{24}Akũ à tↄ́ kpànɛ Yusufu à pì: Dikiri ɛra à nɛ́gↄ̃gbɛ̃ pãnde karamɛnɛ dↄ.


\par }{\SH Yakubu pↄ́nↄ dãna Labãnɛ
\par }
{\PP \VS{25}Kũ Rahila Yusufu ì, Yakubu pì Labãnɛ: Ǹ ma gbarɛ mà tá ma bùsun.

\VS{26}Ma zĩ kɛ̀nnɛ ma nↄnↄ kũ ma nɛ́nↄ yãi. Ǹ ń kpáma mà tá, zaakũ ń dↄ̃ lákũ ma zĩ kɛ̀nnɛ nà.

\VS{27}Akũ Labã pìnɛ: Tó ma n pↄnna lè, ǹ gↄ̃ kũmao la. Ma màsoo kɛ̀ ma è Dikiri arubarikaa kɛ̀magu n yãi.

\VS{28}Ǹ n làada omɛnɛ, mani kpámma.

\VS{29}Yakubu pìnɛ: Ń dↄ̃ lákũ ma zĩ kɛ̀nnɛ nà. Ń dↄ̃ lákũ n pↄ́kãdenↄ kɛ̀ ma ↄĩ nà,

\VS{30}zaakũ a fíti kũ ń vĩ zaade mádi suro kàra manamana. Dikiri arubarikaa dàngu gu kũ ma gɛn n bɛa pínki. Bↄrɛn mani ma zĩda bɛ zĩ kɛ sↄ̃ↄ?

\VS{31}Labã à là à pì: Bↄ́n mani fĩna boonnɛɛ? Yakubu wèa à pì: Ǹsun pↄ́ke kpámaro, ama ǹ yã dí kɛmɛnɛ, manigↄ̃ n pↄ́nↄ dãnnɛ.

\VS{32}Ǹ tó mà gɛ̃ n pↄ́nↄ tɛ́ gbãra mà sã bakibakinↄ kũ a totontotonnↄ plɛplɛ ma làada ũ kũ sãnɛ bↄ̀rↄ siranↄ kũ blè bakibakinↄ kũ a totontotonnↄo.

\VS{33}Tó n ma làadaa gwà gɛna gↄrↄ arɛ, ĩni dↄ̃ tó má yãpura vĩ. Blè kũ à kun bakibakiro akũ à totontotonlo, ke sãnɛ bↄ̀rↄ kũ à siraro, ɛ̃hɛ̃ ma kpãni òmɛ.

\VS{34}Labã pì: Tↄ̀! Àgↄ̃ de lákũ n ò nà.

\VS{35}Zĩ kũ̀a Labã a blèkofĩni bakibakinↄ sɛ̀ kũ a wãnzãndenↄ kũ blèda totontotonnↄ kũ a bakibakinↄ, pↄ́ kũ ò pura vĩnↄ pínki kũ sãnɛ bↄ̀rↄ siranↄ pínki, à ń ná a nɛ́gↄ̃gbɛ̃nↄnɛ ń ↄĩ.

\VS{36}Akũ à zàaa bò ń dagura kũ Yakubuo lán gↄrↄ aakↄ̃ tá bà, akũ Yakubu tɛn Labã pↄ kparanↄ dã.


\par }{\PP \VS{37}Yakubu lí buri aakↄ̃ gã̀ búsunↄ zↄ̃̀zↄ̃ à ń wãnzãn kpàkpa à ń wãnzãn kɛ̀ púu.

\VS{38}Akũ à lí kũ à ń wãnzãn kɛ̀aa pìnↄ pɛ̀tɛpɛtɛ pↄ́nↄ gó ímibↄnↄ gũn, pↄ́ kũ òtɛn su í minↄ wɛ́n, zaakũ gwen òdi kpákpa on.

\VS{39}Tó ò kpákpa ò lí pìnↄ sarɛ, akũ òdigↄ̃ nɛ́ wãnzãndenↄ i kũ a totontotonnↄ kũ a bakibakinↄo.

\VS{40}Yakubu dì pↄ́nɛ pìnↄ plɛplɛ adona àdi a wãnzãndenↄ kũ a siranↄ ká Labã pↄ́nↄ gũn. Lɛmɛ à a zĩda kpàsaa bò lɛ, adi ká Labã pↄ́nↄ gũnlo.

\VS{41}Tó pↄ́buri mananↄ fùtɛ kũ kpákpa'onaao, Yakubu dì lí pìnↄ pɛ́tɛpɛtɛ pↄ́nↄ arɛ gó ímibↄↄ pìnↄ gũn, de ò kpákpa o ń sarɛ.

\VS{42}Tó pↄ ginanↄmɛ sↄ̃, àdi lí pɛ́tɛpɛtɛńnɛro. Lɛn pↄ ginanↄ gↄ̃̀ Labã pↄ́ ũ lɛ, akũ pↄ́buri mananↄ gↄ̃̀ Yakubu pↄ́ ũ.

\VS{43}Akũ Yakubu aruzɛkɛ dìgↄ̃ kara manamana, a pↄ́nↄ dasi kũ̀ kũ nↄgbɛ̃ zĩkɛrinↄ kũ gↄ̃gbɛ̃ zĩkɛrinↄ kũ lakuminↄ kũ zaakinↄo.




\par }\Chap{31}{\SH Yakubu bàasina Labãnɛ
\par }
{\PP \VerseOne{1}Yakubu yã kũ Labã nɛ́nↄ tɛn o mà kũ ò pì: Yakubu ó de pↄ́nↄ sìa pínki. Ó de aruzɛkɛ gũnn à karanaa lèn.

\VS{2}Yakubu dↄ̃̀ Labã wɛ́a, kũ a yã kú a nɛ̀sɛn lán yã bà doro.

\VS{3}Akũ Dikiri pìnɛ: Ǹ ɛra ǹ tá n dizi bùsun n danɛnↄ bɛa, manigↄ̃ kú kũnwo.

\VS{4}Akũ Yakubu Rahila kũ Leaoo sìsi ò mↄ́ a pↄ́nↄ kĩnaa sɛ̃̀n.

\VS{5}À pìńnɛ: Ma dↄ̃̀ á de wɛ́a kũ ma yã kú a nɛ̀sɛn lán yã bà doro. Bee kũ abireo ma de Luda kú kũmao.

\VS{6}Á dↄ̃ á zĩdanɛ kũ ma zĩ kɛ̀ á denɛ ma gbãna lɛ́mmɛ.

\VS{7}Á de ↄ̃ndↄ̃ kɛ̀mɛnɛ, à ma làadaa lìtɛ gɛ̃̀n kuri, akũ Luda dí tó à yãke kɛ̀mɛnɛro.

\VS{8}Tó à pì sã bakibakinↄmɛ ma baka ũ, sãnↄ dìgↄ̃ nɛ́ bakibakinↄ i. Tó à pì a wãnzãndenↄmɛ ma baka ũ, sãnↄ dìgↄ̃ nɛ́ wãnzãndenↄ i.

\VS{9}Luda á de sãnↄ sìa à kpàma.


\par }{\PP \VS{10}Gↄrↄ kũ blènↄ tɛn kpákpa o, ma nana ò, akũ nana gũn ma è blèkofĩni kũ òtɛn kpákpa onↄ bi blè wãnzãndenↄmɛ kũ a bakibakinↄ kũ a totontotonnↄo.

\VS{11}Akũ Luda Malaikaa pìmɛnɛ nana pìi gũn: Yakubu! Akũ ma wea ma pì: Makũ di!

\VS{12}À pì: Ǹ wɛ́ sɛ́ ǹ gwa. Blèkofĩni kũ òtɛn kpákpa onↄ pínki blè wãnzãndenↄmɛ kũ a bakibakinↄ kũ a totontotonnↄo, zaakũ ma yã kũ Labã kɛ̀nnɛ è pínki.

\VS{13}Makũmɛ Luda kũ à bò à sùnyĩ Bɛtɛli ũ, gu kũ n gbɛ̀ɛ pɛ̀tɛn n nísi kùa n lɛ́ kɛ̀ma. Tera sà ǹ futɛ ǹ bo bùsu dín ǹ tá n bùsun.

\VS{14}Akũ Rahila kũ Leaoo pìnɛ: Ó túbi vĩ ó de bɛa dↄ yá?

\VS{15}Adi ó ditɛ gbɛ̃ zĩ̀tↄnↄ ũnloo? A ó yíamma, akũ à a ↄgↄ blè pínki.

\VS{16}Aruzɛkɛ kũ Luda sì ó dea gↄ̃̀ ó pↄ́ ũ pínkimɛ kũ ó nɛ́nↄ. Ǹ yã kũ Luda ònnɛ kɛ pínki sà.


\par }{\PP \VS{17}Akũ Yakubu fùtɛ à a nɛ́nↄ kũ a nↄnↄ dì lakuminↄ kpɛ.

\VS{18}À a pↄ́kãdenↄ kũ aruzɛkɛ kũ à lè Mɛsↄpↄtamianↄ sɛ̀tɛ pínki, akũ à dà zɛ́n àtɛn tá a de kĩnaa Kanaanↄ bùsun.

\VS{19}Kũ Labã gɛ̀ɛ a sãnↄ kã zↄ̃zↄ̃, akũ Rahila a tãnanↄ sɛ̀ kpãni a kpɛ.

\VS{20}Yakubu sↄ̃ à ↄ̃ndↄ̃ kɛ̀ Siria buri Labãnɛ adi lɛ́ zaaro.

\VS{21}À fùtɛ à bàa lɛ̀ kũ a pↄ́nↄ pínki à bikũ̀ Yuflatia, akũ à mìi pɛ̀ Giliada gusĩsĩdea.


\par }{\SH Labã pɛtɛna Yakubui
\par }
{\PP \VS{22}A gↄrↄ aakↄ̃de zĩ ò pì Labãnɛ Yakubu bàa lɛ̀.

\VS{23}À a gbɛ̃nↄ kàkara, akũ à pɛ̀tɛi. À táa ò gↄrↄ suppla, akũ à a lè Giliada gusĩsĩden.

\VS{24}Akũ Luda bò à sùa gwãani nana gũn à pìnɛ: Ǹ laakari kɛ yã kũ ĩni o Yakubunɛi a mana ke a vãni.


\par }{\PP \VS{25}Labã Yakubu bùra lè katɛna Giliada gusĩsĩden, akũ à bùra kàtɛ gwe kũ a gbɛ̃nↄo se.

\VS{26}Akũ Labã gɛ̀ɛ à pì Yakubunɛ: Bↄ́yãi n ↄ̃ndↄ̃ kɛ̀mɛnɛ n ma nɛ́nↄ sɛ̀tɛ n ta kũńwo lán zĩ̀zↄnↄ bàa?

\VS{27}Bↄ́yãi n ↄ̃ndↄ̃ kɛ̀mɛnɛ n woto kpãni ńdi lɛ́ zamaro, de ma gɛ zɛnnɛ kũ pↄnnakɛnaao kũ lɛ̀sinaao kũ gã̀gãao kũ mↄrↄↄo.

\VS{28}Ńdi tó ma lɛ́ zà ma nɛ́nↄ kũ ma daikorenↄaro. N yↄ̃nkↄyã kɛ̀.

\VS{29}Ma gbãna kà mà yã vãni kɛárɛ, akũ n de Luda yã òmɛnɛ gwãani à pì mà laakari kɛ yã kũ mani onnɛi a mana ke a vãni.

\VS{30}Ntɛn tá sà, kũ ntɛni n de bɛ bɛgɛ kɛ yãi. À kɛ̀ dera n ma tãnanↄ sɛ̀ kpãnii?

\VS{31}Yakubu wèa à pì: Ma vĩna kɛ̀, matɛn da ĩni n nɛ́nↄ símamɛ.

\VS{32}Gbɛ̃ kũ n n tãnanↄ lè a kĩnaa, ò a dɛ. Ǹ ma pↄ́nↄ gwagwa ó gbɛ̃nↄ wára. Tó n n pↄ́ lè, ǹ sɛ́. Yakubu sↄ̃, à dↄ̃ kũ Rahila Labã pↄ́ sɛ̀ kpãniro.

\VS{33}Labã gɛ̃̀ Yakubu bizakutan à gɛ̃̀ Lea kutan à gɛ̃̀ nↄgbɛ̃ zĩkɛri mɛ̀n pla pìnↄ kutan, adi pↄ́ke lero. Kũ à bò Lea kutan, à gɛ̃̀ Rahila kutan.

\VS{34}Rahila tãna pìnↄ sɛ̀ à ùtɛ lakumi gàarii gũmmɛ, akũ à vùtɛa. Labã a kuta gũn gwàgwa pínki, adi pↄ́ke lero.

\VS{35}Rahila pì a denɛ: Baa, ǹsun pↄ fɛ̃mairo, zaakũ mádi le mà futɛro kũ má ↄ kũna yãi. Lɛmɛ Labã a tãnanↄ wɛ̀tɛ lɛ adi lero.

\VS{36}Akũ Yakubu pↄ pà à lɛ́fↄtↄ kà Labãi à pì: Bↄ́ dàan ma kɛ̀ɛ? Bↄ́ durunnan ma kɛ̀ akũ n pɛtɛmai wãnawãna lán dí bàa?

\VS{37}Kũ n ma pↄ́nↄ gwàgwa pínki, n n bɛ pↄ́nↄ lè gwe yá? Ǹ boo gupuraa ma gbɛ̃nↄ kũ n gbɛ̃nↄ wára, ò yã nna kpá gbɛ̃ kũ a yã nnaa.

\VS{38}Ma kɛ n bɛ wɛ̃̀ baro. N sãnↄ kũ n blènↄ dí nↄ̀ bↄtɛro, mádi n sã ke sóro.

\VS{39}Mádi sunnɛ kũ pↄ́ kũ nↄ̀bↄ pãsĩnↄ kũ̀ keoro, madì a fĩna bonnɛ ma zĩdamɛ. Ndì pↄ́ kũ ò a kpãni ò gwãani ke fãnantɛ̃ fĩna lama.

\VS{40}Ifãntɛ̃ dì ma lɛ fãnantɛ̃, ĩa dì ma dɛ gwãani, madì itɛ̃ kɛ.

\VS{41}Lɛn ma kɛ n bɛa lɛ ari wɛ̃̀ baro. Wɛ̃̀ gɛ̃ro donsari ma zĩ kɛ̀nnɛ n nɛ́nↄgbɛ̃ gbɛ̃nↄn planↄ yãi. Ma wɛ̃̀ suddo kɛ̀ n kpàsa yã musu. N ma làadaa lìtɛ gɛ̃̀n kuri.

\VS{42}Tó adi kɛ ma dizi Ibrahĩ Luda kũ ma de Isaaku a vĩna vĩ zɛ̀ kũmao baasiro, de n ma gbarɛ ↄkori. Luda zĩ kũ ma kɛ̀ kũ warioo è, akũ à kpã̀kɛ̃nyĩ gĩa gwãani.


\par }{\PP \VS{43}Akũ Labã wè Yakubua: Nↄgbɛ̃ díkĩnanↄ bi ma nɛ́nↄmɛ. Nɛ́ díkĩnanↄ sↄ̃ ma daikorenↄmɛ. Pↄ́kãde díkĩnanↄ sↄ̃ ma pↄ́kãdenↄmɛ. Pↄ́ kũ n è la pínki ma pↄ́mɛ. Bↄ́n mani kɛ ma nɛ́nↄgbɛ̃nↄ kũ nɛ́ kũ ò ìnↄnɛ gbãraa?

\VS{44}Ǹ tó ò lɛ́dokↄ̃nↄ kɛ àgↄ̃ de sèeda ũ ó dagura.

\VS{45}Akũ Yakubu gbɛ̀ɛ sɛ̀ à pɛ̀tɛ yã pì dↄngupↄ ũ.

\VS{46}À pì a gbɛ̃nↄnɛ ò gbɛ̀nↄ sɛ́tɛ, akũ ò sɛ̀tɛ ò dìdikↄ̃a, akũ ò pↄ́ blè a sarɛ.

\VS{47}Akũ Labã tↄ́ kpà gbɛ̀didikↄ̃anaa pìinɛ Yega Saduta. Yakubu tↄ́ kpànɛ Galɛdi.

\VS{48}Labã pì: Gbɛ̀didikↄ̃ana díkĩnamɛ sèeda ũ ó dagura gbãra. Abire yãi ò tↄ́ kpànɛ Galɛdi.

\VS{49}Òdi pi dↄ Mizipa, zaakũ Labã pì: Dikiri ó dãkpã ó kɛ̃kↄ̃anaa gbɛra de òsun zãkↄ̃nlo yãi.

\VS{50}Tó n wari dↄ̀ ma nɛ́nↄgbɛ̃nↄa ke tó n nↄ pãndenↄ sɛ̀ dↄ, bee tó ó kú kↄ̃ kĩnaaro, ǹgↄ̃ dↄ̃ sãnsãn kũ Ludan ó yã pìi sèedade ũ.

\VS{51}Akũ Labã pìnɛ dↄ: Ǹ gbɛ̀didikↄ̃ana díkĩna gwa kũ gbɛ̀ kũ ma pɛ̀tɛ ó dagurao.

\VS{52}Anigↄ̃ de sèeda ũ kũ mani vĩala mà su mà a vãni kɛnnɛro, mↄkↄ̃n sↄ̃ ĩni vĩala ǹ su ǹ a vãni kɛmɛnɛro.

\VS{53}Ibrahĩ kũ Naoo kũ ń deo Ludamɛ ó yãkpatɛkɛri ũ.

\par }{\PP Akũ Yakubu la dà kũ Luda kũ a de Isaaku a vĩna vĩ tↄ́o.

\VS{54}À sa ò gusĩsĩden gwe, akũ à a gbɛ̃nↄ sìsi ò pↄ́ ble. Kũ ò pↄ́ blè, akũ ò ì gwe.

\VS{55}Labã fùtɛ kↄnkↄkↄnkↄ, à lɛ́ zà a daikorenↄa kũ a nɛ́nↄ à sa mana òńnɛ, akũ à ɛ̀ra à tà a bɛa.




\par }\Chap{32}{\SH Yakubu gbɛ̃nↄ zĩna Isaua
\par }
{\PP \VerseOne{1}Yakubu dà zɛ́n, akũ Luda malaikanↄ dàalɛ.

\VS{2}Kũ à ń é, à pì: Luda bùraan dí. Akũ à tↄ́ kpà gu pìinɛ Manaimu.

\VS{3}À zĩ̀rinↄ zĩ̀ a arɛ a vĩ̀ni Isaua Sei bùsu kũ ò pi dↄ Ɛdↄmu bùsun.

\VS{4}À pì a zĩ̀rinↄnɛ: À gɛ́ à o ma dikiri Isaunɛ a zↄ̀bleri Yakubu gↄrↄ pla kɛ̀ Labã bɛa àtɛn su sà.

\VS{5}À onɛ má zùnↄ vĩ kũ zaakinↄ kũ sãnↄ kũ blènↄ kũ gↄ̃gbɛ̃ zĩkɛrinↄ kũ nↄgbɛ̃ zĩkɛrinↄo. Makũ mɛ́ ma á zĩ à onɛ de ma a pↄnna le.


\par }{\PP \VS{6}Kũ zĩ̀rinↄ ɛ̀ra ò sù Yakubu kĩnaa, ò pì: O gɛ n vĩ̀ni kĩnaa, àtɛn su à danlɛ kũ gbɛ̃nↄn wàa planↄ.

\VS{7}Vĩna Yakubu kũ̀ àtɛn bídi kɛ manamana, akũ à gbɛ̃ kũ ò kú kãaonↄ kpàatɛ lɛu pla kũ sãnↄ kũ blènↄ kũ zùnↄ kũ lakuminↄo à pì:

\VS{8}Tó Isau sù à sì a lɛu doa, a lɛu do kũ à gↄ̃̀ ni bo.

\VS{9}Akũ à adua kɛ̀ à pì: Dikiri, ma dizi Ibrahĩ kũ ma de Isaakuoo Luda, n òmɛnɛ mà su ma bùsun ma danɛnↄ kĩnaa, ĩni arubarika damagu.

\VS{10}N gbɛ̃kɛ kũ náani yãoo kɛ̀mɛnɛ manamana, ma bɛ̀ɛrɛ dí káro. Gↄrↄ kũ ma bikũ Yodaa, gò mɛ́ à na ma ↄĩ ado. Tera sà ma su kũ aruzɛkɛ lɛu pla díkĩnanↄ.

\VS{11}Ma wɛ́ kɛ̀mma ǹ ma sí ma vĩ̀nia, zaakũ matɛn vĩna kɛnɛ kũ ani sí ó tɛ́ à nↄgbɛ̃nↄ kũ nɛ́nↄ dɛdɛ yãi.

\VS{12}Mↄkↄ̃n sↄ̃, n pì ĩni arubarika damagu ĩni ma buri kara lán ísiralɛ bùsu'atɛ̃ bà oni fↄ̃ ń naroro ń dasi yãi.


\par }{\PP \VS{13}Gwen Yakubu ìn. Pↄ́ kũ à plɛ̀plɛ à a vĩ̀ni gbanↄn dí:

\VS{14}Blèda mɛ̀n wàa do, a kofĩni mɛ̀n baro, sãda mɛ̀n wàa do, a karo mɛ̀n baro,

\VS{15}lakumida mɛ̀n baraakuri kũ ń nɛ́ bↄ̀rↄnↄ, zùda mɛ̀n bupla, a sà mɛ̀n kuri, zaakida mɛ̀n baro, a sà mɛ̀n kuri.

\VS{16}À ń ná a zĩkɛrinↄnɛ ń ↄĩ buri kũ burio, akũ à pìńnɛ: Àgↄ̃ tɛ́ ma arɛ à kpango da á dagura gã̀ kũ gã̀ao.

\VS{17}À pì gbɛ̃ káakunɛ: Tó ma vĩ̀ni dànlɛ à n la à pì: Dímɛ n dikiri ũu? Ntɛn gɛ́ mámɛɛ? Dí mɛ́ à pↄ́ kũ ntɛn dã dínↄ vĩi?

\VS{18}Ǹ onɛ a zↄ̀bleri Yakubu pↄ́mɛ, pↄ́ kũ à a dikirii gbà à kpã̀zãnɛnↄn gwe, àpii tɛn su kpɛ.

\VS{19}A yã dokↄ̃nↄ pìi ò gbɛ̃ pladenɛ kũ gbɛ̃ aakↄ̃deo kũ pↄ́dãrinↄ ń pínki à pì: Tó a da Isaulɛ, à onɛ lɛ.

\VS{20}À onɛ a zↄ̀bleri Yakubu tɛn su kpɛ. Zaakũ à laasun lɛ̀ à pì: Mani a laakari kpátɛ kũ pↄ́ kũ ma kpà arɛ dínↄ, óni wɛ́ sikↄ̃lɛ. Ani gí gbãnakɛ kpámai sà yá?

\VS{21}Gba pìnↄ dònɛ arɛ, akũ à gↄ̃̀ bùran gwãani kũ̀a à ì gwe.


\par }{\SH Yakubu ↄsikana kũ Ludao
\par }
{\PP \VS{22}À fùtɛ gwãani à a nↄ mɛ̀n planↄ sɛ̀tɛ kũ a nↄgbɛ̃ zĩkɛri mɛ̀n planↄ kũ a nɛ́gↄ̃gbɛ̃ gbɛ̃nↄn kuri awɛɛdonↄ, akũ à bikũ̀ kũńwo Yaboku bikũkia.

\VS{23}Kũ à bikũ̀ kũńwo, akũ à pↄ́ kũ à vĩnↄ sɛ̀tɛ à bikũ̀o pínki.

\VS{24}Yakubu gↄ̃̀ ado, akũ gↄ̃gbɛ̃ ke sù àtɛn ↄsi ká kãao ari gu kà dↄna.

\VS{25}Kũ gↄ̃gbɛ̃ pìi è áni fↄ̃ à a nɛ́ro, à a lɛ̀ a gisipɛkɛrɛkia, akũ a gisi bòkũn ↄsikanaa pìi gũn.

\VS{26}Gↄ̃gbɛ̃ pìi pì: Ǹ ma gbarɛ, zaakũ gu tɛn dↄ. Akũ Yakubu pìnɛ: Tó adi kɛ ǹ arubarika damagu baasiro, mani n gbarɛro.

\VS{27}Gↄ̃gbɛ̃ pì a là à pì: N tↄ́n deraa? À wèa à pì: Ma tↄ́n Yakubu.

\VS{28}Akũ à pì: Oni pinnɛ Yakubu doro, séde Isaraila, zaakũ n ↄsi kà kũ Ludao kũ bisãsirinↄ, akũ n ↄsi nɛ̀.

\VS{29}Yakubu pìnɛ: Ǹ n tↄ́ omɛnɛ se. A wèa à pì: Bↄ́yãi ntɛni ma tↄ́ gbɛkaa? Akũ à arubarikaa dàn gwe.

\VS{30}Yakubu tↄ́ kpà gu pìinɛ Pɛniɛli, zaakũ à pì: O wɛ́ sìkↄ̃lɛ kũ Ludao, akũ mádi garo.

\VS{31}À bò Pɛniɛli ifãntɛ̃bona àtɛn tↄ̃ↄtɛ a gisi wãwã yãi.

\VS{32}A yã mɛ́ à tò ari gbãra Isarailanↄ dì nↄ̀bↄ tugisi sóro, kũ Luda Yakubu lɛ̀ a tugisia yãi.




\par }\Chap{33}{\SH Yakubu wɛ́sina Isaulɛ
\par }
{\PP \VerseOne{1}Kũ Yakubu wɛ́ sɛ̀, à è Isau tɛn su kũ gbɛ̃nↄn wàa planↄ. À a nɛ́nↄ kpàatɛtɛ Leanɛ kũ Rahilao kũ nↄgbɛ̃ zĩkɛri mɛ̀n planↄ.

\VS{2}Akũ à nↄgbɛ̃ zĩkɛrii pìnↄ gbàrɛ ò do arɛ kũ ń nɛ́nↄ. Abire gbɛra Lea kũ a nɛ́nↄ, akũ Rahila kũ Yusufuo tɛ́ ń kpɛ.

\VS{3}À dòńnɛ arɛ à kùtɛ zĩtɛ gɛ̃̀n suppla ari à gɛ̀ɛ à kào a vĩ̀ni pì kĩnaa.

\VS{4}Akũ Isau bàa lɛ̀ à sù à dàalɛ à mlɛ̃̀a à ↄ dà a gã̀n à lɛ́ pɛ̀a, akũ ò ↄ́ↄ dↄ̀.

\VS{5}Isau wɛ́ sɛ̀ à nↄgbɛ̃nↄ è kũ nɛ́nↄ, akũ à pì: Dínↄ mɛ́ ò kú kũnwo laa? Yakubu wèa à pì: Nɛ́ kũ Luda ma gbanↄmɛ.

\VS{6}Akũ nↄgbɛ̃ zĩkɛrii pìnↄ nàńyĩ kũ ń nɛ́nↄ ò kùtɛ.

\VS{7}Akũ Lea kũ a nɛ́nↄ nàńyĩ dↄ ò kùtɛ. Abire gbɛra Yusufu kũ Rahilao nàńyĩ ò kùtɛ.

\VS{8}Isau pì: Pↄ́ kũ ma dańlɛ dínↄ de deramɛɛ? Yakubu wèa à pì: De mà n pↄnna le yãimɛ.

\VS{9}Isau pì: Ma gbɛ̃, ma pↄ́nↄ mↄ̀ma, ǹgↄ̃ n pↄ́nↄ kũna.

\VS{10}Akũ Yakubu pì: Oi! N yã nna! Tó ma n pↄnna lè, ǹ ma gba sí, zaakũ ó wɛ́sikↄ̃lɛnaa kɛ̀mɛnɛ lán wɛ́sikↄ̃lɛna kũ Ludaoo bàmɛ, akũ n gbãnakɛ kpàmai.

\VS{11}Ǹ gba kũ ma suonnɛ sí, zaakũ Luda arubarikaa dàmagu, pↄ́ke dí kĩamaro. Lɛmɛ à nàkaraa lɛ, akũ à sì.


\par }{\PP \VS{12}Akũ Isau pì: Ò da zɛ́n ò tá. Mani gɛ́ kũnwo.

\VS{13}Akũ à wèa à pì: Ma dikiri, ń dↄ̃ kũ nɛ́nↄn gbãna vĩro, akũ má sã kũ zùnɛ bↄ̀rↄnↄ vĩ. Tó o tá gbãna ò gↄrↄ do, pↄ́kãdenↄ ni gaga pínkimɛ.

\VS{14}Ǹ domɛnɛ arɛ ma dikiri, makũ n zↄ̀bleri manigↄ̃ tɛ́ pↄ́nↄ kpɛ kũ nɛ́nↄ busɛbusɛ ari mà su mà n le Sei.

\VS{15}Isau pì: Mani ma gbɛ̃kenↄ tó kũnwo. Yakubu pì: À kɛ̀ dera ĩni kɛ lɛ dↄↄ? Ǹ tó mà n pↄnna le dikiri.

\VS{16}Zĩ kũ̀an Isau dà Sei zɛ́n.

\VS{17}Akũ Yakubu gɛ̀ɛ Suko. À bɛ bò gwe, akũ à lá kutanↄ dↄ̀ pↄ́nↄnɛ. A yã mɛ́ à tò, ò tↄ́ kpà gu pìinɛ Suko.


\par }{\PP \VS{18}Kũ Yakubu sù kũ Mɛsↄpↄtamiao, à kà wɛ̃tɛ kũ òdi pinɛ Sɛkɛmu, Kanaanↄ bùsun aafia, akũ à bùraa kàtɛ wɛ̃tɛ pìi sarɛ.

\VS{19}À a bùrakũki lù Sɛkɛmu de Amↄ nɛ́nↄa andurufu basↄↄro.

\VS{20}Gwen à sa'oki bòn, à tↄ́ kpànɛ Luda Isarailanↄ Luda.




\par }\Chap{34}{\SH Sɛkɛmu kusina Dinaa
\par }
{\PP \VerseOne{1}Lea nɛ́nↄgbɛ̃ Dina kũ à ì kũ Yakubuo bò à wɛ́ kpátɛ bùsuu pì nↄgbɛ̃nↄi.

\VS{2}Kũ bùsuu pì kína Amↄ nɛ́ Sɛkɛmu, Ivi buri a è, à a sɛ̀ kũ gbãnao, akũ à wùtɛ kãao.

\VS{3}A pↄ dↄ nↄkpare pìia à yei, akũ à yã nnanna ònɛ.

\VS{4}Akũ Sɛkɛmu pì a denɛ: Ǹ nɛ́nↄkpare bire wɛtɛmɛnɛ mà sɛ́.

\VS{5}Kũ Yakubu mà ò a nɛ́nↄgbɛ̃ kpe bò, a nɛ́nↄn kú sɛ̃̀n kũ a pↄ́kãdenↄ, akũ à yĩ̀tɛ ari ò sù.

\VS{6}Akũ Sɛkɛmu de Amↄ gɛ̀ɛ à Yakubu le à yã pì onɛ.

\VS{7}Kũ Yakubu nɛ́nↄ bò sɛ̃̀n ò sù, akũ ò yã pìi mà gↄ̃̀nↄ. Ń nɛ̀sɛɛ yàka ò pↄ fɛ̃̀ manamana, kũ Sɛkɛmu wé'iyã kɛ̀ Isarailanↄnɛ yãi, à wùtɛ kũ Yakubu nɛ́nↄgbɛ̃o à yã kũ à de ò kɛro kɛ̀.

\VS{8}Akũ Amↄ pìńnɛ: Ma nɛ́ Sɛkɛmu pↄ dↄ á nɛ́nↄgbɛ̃a. Á yã nna. À a kpáa nↄ ũ.

\VS{9}Ò lɛ́dokↄ̃nↄ kɛ ògↄ̃ ó nɛ́nↄgbɛ̃nↄ kpãzãkↄ̃a.

\VS{10}Àgↄ̃ kú kũoo, ó bùsu kun á pↄ́ ũmɛ. À vutɛn àgↄ̃ laga tán àgↄ̃ zĩtɛ vĩ.

\VS{11}Akũ Sɛkɛmu ò Dina de kũ a dãgↄ̃nↄnɛ à pì: À tó mà á pↄnna le. Pↄ́ kũ a pi mà kpááwa mani kpá.

\VS{12}À anzureblebↄ lɛ́ damɛnɛ zↄ̃kↄ̃ kũ gbanↄ dasidasi. Pↄ́ kũ a ò mani kpá. À nɛ́nↄkpare pì kpáma nↄ ũ.


\par }{\PP \VS{13}Akũ Yakubu nɛ́nↄ wè Sɛkɛmu kũ a de Amↄooa kũ manafikio kũ Sɛkɛmu ń dãre kpe bò yãi.

\VS{14}Ò pìńnɛ: Óni fↄ̃ ò abire kɛro, óni fↄ̃ ò ó dãre kpá gyↄfↄrↄdearo, zaakũ wé'iyãmɛ ó kĩnaa.

\VS{15}Óni we á yãiro, séto à gↄ̃ lán ó bà á gↄ̃gbɛ̃nↄ tↄ̃̀ zↄ̃ ń pínki.

\VS{16}Tó a tↄ̃̀ↄ zↄ̃̀, óni ó nɛ́nↄ kpãzãáwa óni á nɛ́nↄ sɛ́ nↄ ũ. Ónigↄ̃ kú kãáo, óni gↄ̃ buri dokↄ̃nↄnↄ ũ.

\VS{17}Ama tó ádi we ó yãiro, tó ádi tↄ̃̀ zↄ̃ro, óni ó dãre sɛ́ ò tá kãaomɛ.

\VS{18}Yã pìi kɛ̀ Amↄ kũ a nɛ́ Sɛkɛmuoonɛ nna.

\VS{19}Kɛfɛnna pì yã pìi gↄ̃̀gↄ̃ likalika, kũ Yakubu nɛ́nↄgbɛ̃ yã kànɛ yãi. À bɛ̀ɛrɛ vĩ deńla a de bedenↄ tɛ́.


\par }{\PP \VS{20}Amↄ kũ a nɛ́ Sɛkɛmuo gɛ̀ɛ ń wɛ̃tɛ bĩnilɛa, akũ ò yã ò kũ wɛ̃tɛdenↄ ò pì:

\VS{21}Gbɛ̃ pìnↄ yãke vĩ kũooro. Ò tó ògↄ̃ kú ó bùsun ògↄ̃ laga tá, zaakũ bùsuu pìi yàasa ani mↄ́wá. Óni ń nɛ́nↄgbɛ̃nↄ sɛ́ óni ó nɛ́nↄ kpáḿma.

\VS{22}Gbɛ̃ pìnↄ sↄ̃, oni we ògↄ̃ kú kũoo de ò gↄ̃ buri dokↄ̃nↄ ũro, séto adi kɛ ó gↄ̃gbɛ̃ sĩnda pínki tↄ̃̀ↄ zↄ̃̀ lán ń bà baasiro.

\VS{23}Ń pↄ́kãdenↄ kũ ń aruzɛkɛnↄ kũ ń zùnↄ pínki ni gↄ̃ ó pↄ́ ũroo? Ò weńnɛ de ògↄ̃ kú kũoo.

\VS{24}Wɛ̃tɛpidenↄ Amↄ kũ a nɛ́ Sɛkɛmuo yã mà, akũ ń gↄ̃gbɛ̃nↄ tↄ̃̀ↄ zↄ̃̀ ń pínki.


\par }{\PP \VS{25}A gↄrↄ aakↄ̃de zĩ, kũ ò kú kũ wãwão ò kú kũ yãke laasunnworo, Yakubu nɛ́ gbɛ̃nↄn planↄ Simɛↄ kũ Levio, Dina vĩ̀ninↄ, ń baadi a fɛ̃nɛda sɛ̀ ò sì wɛ̃tɛn ò gↄ̃gbɛ̃nↄ dɛ̀dɛ ń pínki.

\VS{26}Ò Amↄ kũ a nɛ́ Sɛkɛmuoo dɛ̀dɛ, akũ ò Dina sɛ̀ ò bòo Sɛkɛmu kpɛ́n ò tà kãao.

\VS{27}Wɛ̃tɛdenↄ dɛdɛnaa gbɛra Yakubu nɛ́nↄ sù ò wɛ̃tɛ pↄ́nↄ nàkↄ̃a kũ ò wé'i dà ń dãrea yãi.

\VS{28}Ò ń sãnↄ kũ ń blènↄ sɛ̀tɛ kũ ń zùnↄ kũ ń zaakinↄ, pↄ́ kũ ò kú wɛ̃tɛ gũnnↄ kũ pↄ́ kũ ò kú ń buranↄ pínki.

\VS{29}Ò ń aruzɛkɛnↄ sɛ̀tɛ pínki kũ ń nɛ́nↄ kũ ń nↄgbɛ̃nↄ kũ pↄ́ kũ ò kú ń bɛanↄ pínki.


\par }{\PP \VS{30}Akũ Yakubu pì Simɛↄnɛ kũ Levio: A sumɛnɛ kũ yã vãnio. Kanaanↄ kũ Pɛrizinↄ kũ bùsu díkĩna buri pãndenↄ nigↄ̃ ye ma kãiro. Lákũ ó dasiro nà, tó ò lìkawái, tó ò sìógu, oni ma dɛ kũ ma burinↄo pínki.

\VS{31}Akũ ò wèa ò pì: Kũ à ó dãre dìtɛ karua ũ, abire manan gwe yá?




\par }\Chap{35}{\SH Luda arubarikadana Yakubugu Bɛtɛli
\par }
{\PP \VerseOne{1}Luda pì Yakubunɛ: Ǹ futɛ ǹ tá Bɛtɛli ǹ vutɛ gwe. Ǹ ma gbagbaki bo gwe, zaakũ ma bo ma summa gwe gↄrↄ kũ ntɛn bàa lɛ́ n vĩ̀ninɛ.

\VS{2}Akũ Yakubu pì a ↄndenↄnɛ kũ gbɛ̃ kũ ò kú kãaonↄ ń pínki: À buri zĩ̀tↄnↄ tãna kũ á vĩnↄ kↄ́tɛ à zú o à á pↄ́kasanↄ lilin kɛ.

\VS{3}Óni futɛ ò tá Bɛtɛli. Mani Luda gbagbaki bo gwe, zaakũ à kpàmai ma warikɛgↄrↄ zĩ, àdigↄ̃ kú kũmao gu kũ ma gɛn pínki.

\VS{4}Akũ ò buri zĩ̀tↄnↄ tãna kũ ò vĩnↄ kpàa kũ pↄ́sã kũ ò dananↄ, akũ à pↄ́ pìnↄ vĩ̀ gbiri lí gbáru Sɛkɛmu sarɛ.

\VS{5}Kũ Yakubu kũ a nɛ́nↄ dà zɛ́n, Luda tò vĩna wɛ̃tɛ kũ ò kú ń sarɛnↄ denↄ kũ̀ manamana, akũ ń gbɛ̃ke dí pɛ́tɛńyĩro.

\VS{6}Akũ Yakubu kũ gbɛ̃ kũ ò kú kãaonↄ ń pínki kà Luzu kũ òdi pi tera Bɛtɛli, Kanaanↄ bùsun.

\VS{7}À sa'oki bò gwe, akũ à tↄ́ kpà gu pìinɛ Bɛtɛli Luda, zaakũ gwen Luda bò à sùan gↄrↄ kũ àtɛn bàa sí a vĩ̀ninɛ.

\VS{8}Debora kũ à de Rɛbɛka gwàri ũ yã gà gwe, akũ ò a vĩ̀ gbiri lí gbáru Bɛtɛli sarɛ. Akũ ò tↄ́ kpà lí pìinɛ Ɔ́ↄdↄlii.


\par }{\PP \VS{9}Luda bò à sù Yakubua dↄ a suna kũ Mɛsↄpↄtamiao gbɛra, à arubarikaa dàagu

\VS{10}à pì: N tↄ́n Yakubu, ama oni pinnɛ Yakubu doro, sé Isaraila. Lɛmɛ à tↄ́ kpànɛ Isaraila lɛ.

\VS{11}Luda pìnɛ dↄ: Luda Gbãnasĩndapinkidemɛ ma ũ. Àgↄ̃ nɛ́ i àgↄ̃ kara. Buri ni bo n kĩnaa kũ buri dasinↄ dↄ, n buri kenↄ nigↄ̃ de kínanↄ ũ.

\VS{12}Mani bùsu kũ ma kpà Ibrahĩ kũ Isaakuooa kpámma kũ n burinↄ n ga gbɛra.

\VS{13}Akũ Luda fùtɛ à bò gu kũ à yã ò kãaon.

\VS{14}Yakubu gbɛ̀ɛ pɛ̀tɛ gu kũ Luda yã ònɛn dↄngupↄ ũ. À í tↄ̀a à nísi kùa.

\VS{15}Akũ Yakubu tↄ́ kpà gu kũ Luda yã ònɛn pìinɛ Bɛtɛli.


\par }{\SH Rahila kũ Isaakuo ganaa
\par }
{\PP \VS{16}Akũ ò fùtɛ Bɛtɛli ò dà zɛ́n. Kũ ò kà kãni kũ Ɛflatao, Rahila nɛ́'igↄrↄ kà, akũ nɛ́'i kɛ̀a zĩ'ũ.

\VS{17}Nɛ́'iwãwã a kũ̀ gbãna, akũ nↄgbɛ̃ nɛ́sɛtɛrii pìnɛ: Ǹsun vĩna kɛro, n nɛ́gↄ̃gbɛ̃ ì dↄ.

\VS{18}Rahila gbãna vĩ doro àtɛn ga, akũ à tↄ́ kpà a nɛ́ pìinɛ Bɛnↄni, akũ a de tↄ́ kpànɛ Biliaminu.

\VS{19}Kũ Rahila gà, ò a vĩ̀ Ɛflata kũ òdi pi tera Bɛtilihamu zɛ́n.

\VS{20}Yakubu gbɛ̀ dↄngupↄ pɛ̀tɛ a miraa. Rahila mira gbɛ̀ɛ pì kú gwe ari kũ a gbãrao.


\par }{\PP \VS{21}Isaraila ɛ̀ra à dà zɛ́n, akũ à bùraa kàtɛ Migidalɛda arɛ kpa.

\VS{22}Gↄrↄ kũ à kú bùsuu pìn Rubɛni gɛ̀ɛ à wùtɛ kũ Bilao, Yakubu nↄ yìgisaride, akũ Yakubu yã pìi mà.

\par }{\PP Yakubu nɛ́gↄ̃gbɛ̃nↄ ì mɛ̀n kuri awɛɛpla.

\VS{23}Lea nɛ́gↄ̃gbɛ̃nↄn dí: Yakubu daudu Rubɛni, Simɛↄ, Levi, Yuda, Isaka kũ Zɛbulunio.

\VS{24}Rahila nɛ́nↄn Yusufu kũ Biliaminuo ũ.

\VS{25}Rahila zĩkɛri Bila nɛ́nↄn Dã kũ Nafatalio ũ.

\VS{26}Lea zĩkɛri Zilipa nɛ́nↄn Gada kũ Asao ũ. Nɛ́gↄ̃gbɛ̃ kũ ò ń í kũ Yakubuo Mɛsↄpↄtamianↄn gwe.


\par }{\PP \VS{27}Akũ Yakubu kà a de Isaaku kĩnaa Mamare. À kú Kiriataba kũ òdi pi tera Ɛblↄnu sarɛ, gu kũ Ibrahĩ kũ Isaakuo vùtɛn.

\VS{28}Isaaku kà wɛ̃̀ bakɛ̃ndo

\VS{29}à zĩ kũ̀ yúkuyuku, akũ à gà à kàkara kũ a gbɛ̃nↄo, akũ a nɛ́nↄ Isau kũ Yakubuo a vĩ̀.




\par }\Chap{36}{\SH Isau burinↄ
\par }
{\PP \VerseOne{1}Isau kũ òdi pinɛ dↄ Ɛdↄmu burinↄ yãn dí.

\VS{2}Isau Kanaa nↄgbɛ̃nↄ sɛ̀, Iti buri Ɛlↄni nɛ́ Ada kũ Ivi buri Ana nɛ́ Ɔↄlibama, Zibɛↄ̃ daikoreo.

\VS{3}À Sumaila nɛ́ Basɛma, Nɛbayo dãre sɛ̀ dↄ.

\VS{4}Ada Ɛlifaza ì kãao, akũ Basɛma Ruɛli ì.

\VS{5}Ɔↄlibama Yeusu kũ Yalamuo kũ Koraoo ì. Isau nɛ́gↄ̃gbɛ̃ kũ ò ń í Kanaanↄ bùsunnↄn gwe.


\par }{\PP \VS{6}Isau a nↄnↄ sɛ̀tɛ kũ a nɛ́gↄ̃gbɛ̃nↄ kũ a nɛ́nↄgbɛ̃nↄ kũ a bedenↄ ń pínki kũ a pↄ́kãdenↄ kũ a aruzɛkɛ kũ à lè Kanaanↄ bùsunnↄ pínki, akũ à gɛ̀ɛ Sei bùsun, à zã̀ kũ a dakũna Yakubuo,

\VS{7}zaakũ ń aruzɛkɛ zↄ̃kↄ̃ mɛ́ à tò oni fↄ̃ ògↄ̃ kú kũ kↄ̃oro. Bùsu kũ ò kun dí mↄ́ḿmaro kũ ń pↄ́nↄn dasi yãi.

\VS{8}Isau vùtɛ Sei gusĩsĩden kũ òdi pi tera Ɛdↄmu.


\par }{\PP \VS{9}Isau kũ à de Ɛdↄmunↄ dizi káaku ũ burinↄn dí.

\VS{10}Isau nɛ́gↄ̃gbɛ̃nↄ tↄ́n dí: Ada nɛ́ Ɛlifaza kũ Basɛma nɛ́ Ruɛlio.

\VS{11}Ɛlifaza nɛ́gↄ̃gbɛ̃nↄn Temana, Omaa, Zefo, Gatamu kũ Kenazio ũ.

\VS{12}Ɛlifaza nↄ yìgisaridemɛ Timina ũ. Àkũ mɛ́ à Amalɛki ì kãao. Isau nↄ Ada daikorenↄn gwe.

\VS{13}Ruɛli nɛ́gↄ̃gbɛ̃nↄn dí: Naata, Zɛra, Sama kũ Mizao. Isau nↄ Basɛma daikorenↄn gwe.

\VS{14}Isau nↄ Ɔↄlibama nɛ́gↄ̃gbɛ̃nↄn dí: Yeusu, Yalamu kũ Korao.


\par }{\PP \VS{15}Isau buri kínanↄn dí. Isau daudu Ɛlifaza buri kínanↄn Temana, Omaa, Zefo, Kenazi,

\VS{16}Kora, Gatamu kũ Amalɛkio ũ. Ɛlifaza buri kínanↄ, Ada daikorenↄn gwe. Ò kú Ɛdↄmu bùsun.

\VS{17}Isau nɛ́ Ruɛli buri kínanↄn dí: Naata, Zɛra, Sama kũ Mizao. Ruɛli buri kínanↄ, Basɛma daikorenↄn gwe. Ò kú Ɛdↄmu bùsun.

\VS{18}Isau nↄ Ɔↄlibama buri kínanↄn dí: Yeusu, Yalamu kũ Korao. Ana nɛ́ Ɔↄlibama daikorenↄn gwe.

\VS{19}Isau kũ òdi pinɛ dↄ Ɛdↄmu nɛ́gↄ̃gbɛ̃nↄn gwe, a buri kínanↄn gwe.


\par }{\SH Sei burinↄ
\par }
{\PP \VS{20}Sei, Ori buri kũ à kú Ɛdↄmu bùsun zaa káaku nɛ́gↄ̃gbɛ̃nↄn dí: Lotana, Sobala, Zibɛↄ̃, Ana,

\VS{21}Disↄ̃, Ɛza kũ Disão.

\VS{22}Lotana nɛ́gↄ̃gbɛ̃nↄn dí: Ori kũ Omamuo. Lotana dãren Timina ũ.

\VS{23}Sobala nɛ́gↄ̃gbɛ̃nↄn dí: Alavã, Manaa, Ebala, Sefo kũ Onamuo.

\VS{24}Zibɛↄ̃ nɛ́gↄ̃gbɛ̃nↄn dí: Aya kũ Anao. Ana pì mɛ́ à bò ísɛ̃boki wãnaa zaa gbárannan gↄrↄ kũ àtɛni a de zaakinↄ dã.

\VS{25}Ana nɛ́gↄ̃gbɛ̃n Disↄ̃ ũ, a nɛ́nↄgbɛ̃ sↄ̃ Ɔↄlibama.

\VS{26}Disↄ̃ nɛ́gↄ̃gbɛ̃nↄn dí: Ɛmɛdã, Ɛsɛbã, Itirana kũ Keranao.

\VS{27}Ɛza nɛ́gↄ̃gbɛ̃nↄn dí: Bilana, Zavã kũ Akanao.

\VS{28}Disã nɛ́gↄ̃gbɛ̃nↄn dí: Uzu kũ Aranao.

\VS{29}Ori buri kínanↄn dí: Lotana, Sobala, Zibɛↄ̃, Ana,

\VS{30}Disↄ̃, Ɛza kũ Disão. Ori buri kínanↄ kũ ń buri kũ ò kú Sei bùsunnↄn gwe.


\par }{\PP \VS{31}Kína kũ ò kí blè Ɛdↄmu bùsun Isarailanↄ kínanↄ ãnↄn dí.

\VS{32}Bɛↄ nɛ́ Bɛla, Dinaba gbɛ̃ mɛ́ à kí blè Ɛdↄmu káaku.

\VS{33}Kũ à gà, akũ Zɛra nɛ́ Yobabu, Bↄzↄra gbɛ̃ kí blè a gɛ̃nɛ ũ.

\VS{34}Kũ à gà, akũ Temana bùsu gbɛ̃ Usamu kí blè a gɛ̃nɛ ũ.

\VS{35}Kũ à gà, akũ Bedada nɛ́ Adada, Avi gbɛ̃ kí blè a gɛ̃nɛ ũ. Àkũ mɛ́ à zĩ̀i blè Midiãnↄa Mↄabunↄ bùsun.

\VS{36}Kũ à gà, akũ Masareka gbɛ̃ Samala kí blè a gɛ̃nɛ ũ.

\VS{37}Kũ à gà, akũ Reobo kũ à kú Yuflati sarɛ gbɛ̃ Saulu kí blè a gɛ̃nɛ ũ.

\VS{38}Kũ à gà, akũ Akabo nɛ́ Baali Ana kí blè a gɛ̃nɛ ũ.

\VS{39}Kũ à gà, akũ Pau gbɛ̃ Adada kí blè a gɛ̃nɛ ũ. A nↄ tↄ́n Mɛtabɛli, Matarɛdi nɛ́mɛ, Mɛzaba daikoremɛ.


\par }{\PP \VS{40}Isau buri kínanↄ tↄ́n dí kũ ń bùsunↄ: Timina, Alava, Yɛtɛ,

\VS{41}Ɔↄlibama, Ela, Pinↄ,

\VS{42}Kenazi, Temana, Mibiza,

\VS{43}Magadiɛli kũ Iramuo. Ɛdↄmu kínanↄ tↄ́n gwe wɛ̃tɛ kũ wɛ̃tɛo bùsu kũ ò vùtɛn. Isau kũ à de Ɛdↄmunↄ dizi ũ burinↄn gwe.




\par }\Chap{37}{\SH Yusufu nana'onaa
\par }
{\PP \VerseOne{1}Yakubu kú Kanaanↄ bùsun gu kũ a de vùtɛn.

\VS{2}Yakubu burinↄ yãn dí. Yusufu bi kɛfɛnnamɛ. A wɛ̃̀ gɛ̃ro awɛɛplade gũn kũ àtɛn sãnↄ dã kũ a vĩ̀ninↄ, a de nↄnↄ Bila kũ Zilipao nɛ́nↄ, akũ à dà vãni kũ ò kɛ̀ɛ kↄrↄmↄtↄↄ kɛ̀ a denɛ.

\VS{3}Isaraila ye Yusufui de a nɛ́ kparanↄla kũ à a ì a zĩkũnaa gũn yãi, akũ à utagyabaa zↄ̃̀nɛ.

\VS{4}Kũ a vĩ̀ninↄ è ń de ye Yusufui deńla, akũ ò zã̀agu òdi we ò yã nna o kãaoro.


\par }{\PP \VS{5}Yusufu nana ò, akũ à bàba a vĩ̀ninↄnɛ, akũ ò ɛ̀ra ò zã̀agu de zĩ pↄ́la.

\VS{6}À pìńnɛ: À nana kũ ma ò ma.

\VS{7}Ma è ótɛn ése yĩyĩ bura, akũ ma ése baka fùtɛ à zɛ̀. Á pↄ́nↄ lìkai, akũ ò nàtɛnɛ.

\VS{8}Akũ a vĩ̀ninↄ pìnɛ: Ĩni kí blewán yá? Ĩni gbãna ble wán yá? Akũ ò ɛ̀ra ò zã̀agu de yã pↄ́la nana kũ à òo pì yãi.


\par }{\PP \VS{9}Yusufu ɛ̀ra à nana ò dↄ, akũ à bàba a vĩ̀ninↄnɛ à pì: Ma ɛra ma nana ò dↄ. Ma è ifãntɛ̃ kũ mↄvuraao kũ susunɛ mɛ̀n kuri awɛɛdonↄ tɛn natɛmɛnɛ.

\VS{10}À nana pìi bàba a denɛ dↄ, akũ a de pàtaa à pì: Nana kpate takan n ò lɛɛ? Makũ kũ n dao kũ n vĩ̀ninↄ, óni su ò kútɛ n arɛn yá?

\VS{11}A vĩ̀ninↄ nɛ̀sɛgↄ̃baa sɛ̀ kãao. A de sↄ̃ à nana pì yã kũna a nɛ̀sɛɛ gũn.


\par }{\PP \VS{12}A vĩ̀ninↄ gɛ̀ɛ ń de sãnↄ dã Sɛkɛmu.

\VS{13}Akũ Isaraila pì Yusufunɛ: N vĩ̀ninↄ tɛn sã dã Sɛkɛmu. Mani n zĩ ń kĩnaa. À wèa à pì: Ma laka.

\VS{14}Akũ à pìnɛ: Ǹ gɛ́ ǹ n vĩ̀ninↄ gwa kũ sãnↄ, tó ò aafia. Ǹ ɛra ǹ sumɛnɛ kũ ń baaruuo. Akũ à a gbàrɛ, à bò Ɛblↄnu guvutɛn à gɛ̀ɛ Sɛkɛmu.

\VS{15}Àtɛn likara sɛ̃̀n, akũ gↄ̃gbɛ̃ ke dàalɛ à a là: Bↄ́n ntɛn wɛtɛɛ?

\VS{16}À wèa à pì: Matɛni ma vĩ̀ninↄ wɛtɛmɛ. Tó ń ń sãdãki dↄ̃, ǹ omɛnɛ.

\VS{17}Gↄ̃gbɛ̃ pìi pì: Kũ ò bò gu dín, ma mà ò pì òtɛn gɛ́ Dotãmɛ. Akũ Yusufu pɛ̀tɛńyĩ à ń lé Dotã.


\par }{\PP \VS{18}Kũ ò a è zã̀ dire, ari àgↄ̃ gɛ́ ká ń kĩnaa, ò lɛ́ kpàkũsũi ò pì ò a dɛ.

\VS{19}Ò pìkↄ̃nɛ: À gwa, nana'ori tɛn su zã̀ dire.

\VS{20}À tó ò a dɛ ò a zu lↄ̀gↄ dínↄ doke gũn. Óni pi nↄ̀bↄ pãsĩ mɛ́ à a dɛ̀ à sò. Ɛ̃hɛ̃ óni e lákũ a nananↄ ni mì dɛ nà.

\VS{21}Kũ Rubɛni yã pìi mà, à ye à a mì sí, akũ à pì: Òsun a dɛro,

\VS{22}àsun aru boaro. À a zu lↄ̀gↄ díkĩnan gbárannan la. Àsun a dɛro. Rubɛni òńnɛ lɛ, kũ à ye à a mì sí à a kpá a dea yãimɛ.

\VS{23}Kũ Yusufu kà a vĩ̀ninↄ kĩnaa, ò a uta bò, a utagyaba mana pìi.

\VS{24}Akũ ò a sɛ̀ ò a zù lↄ̀gↄↄ pìn. Lↄ̀gↄↄ pì da korimɛ à í vĩro.

\VS{25}Akũ ò vùtɛ òtɛn pↄ́ ble. Kũ ò wɛ́ sɛ̀, ò Sumaila buri lagatarinↄ è, ò bò Giliada bùsun òtɛn gɛ́ Misila. Ń lakuminↄn do pↄ́nↄ kũ lí'ↄ ɛzɛo kũ lí'ↄ gbĩ nnao sɛna.

\VS{26}Akũ Yuda pì a gbɛ̃nↄnɛ: Tó o ó dakũna dɛ̀, akũ o a gɛ̀ɛ ùtɛ, bↄ́ àreen óni lee?

\VS{27}À tó ò a yía Sumaila buri pìnↄa. Òsun a dɛro, ó dakũnanloo? Ó aru dokↄ̃nↄmɛ. Akũ a gbɛ̃nↄ a yã mà.

\VS{28}Kũ Midiã lagatari pìnↄ tɛn su gɛ̃ zɛ́la, akũ ò Yusufu gà ò bò lↄ̀gↄn, ò a yìa Sumaila buri pìnↄa andurufu baro, akũ ò tà kãao Misila.


\par }{\PP \VS{29}Kũ Rubɛni sù lↄ̀gↄↄ pì kĩnaa, adi Yusufu e gwe doro, akũ à a pↄ́kasanↄ gà à kɛ̃̀kɛ̃,

\VS{30}akũ à gɛ̀ɛ a dakũnanↄ kĩnaa à pì: Nɛ́ pì kú gwe doro. Mani gɛ́ má kũ abireoo?

\VS{31}Ò blèkofĩnii kũ̀ ò dɛ̀, akũ ò Yusufu uta pìi sɛ̀ ò màtɛ a aru gũn.

\VS{32}Akũ ò a utagyabaa pìi sɛ̀ ò gɛ̀ɛo ń denɛ ò pì: Pↄ́ kũ o èn dí. N nɛ́ utan yá, ke a pↄ́nlo?

\VS{33}À dↄ̃̀, akũ à pì: Ma nɛ́ utamɛ, nↄ̀bↄ pãsĩ mɛ́ à a sò. Waiyoo, ò ma nɛ́ Yusufu kɛ̀ yákiyakimɛ.

\VS{34}Akũ à a uta zↄ̃kↄ̃ↄ gà à kɛ̃̀ à pↄ́kasa sɛ̀ à dà, akũ à a nɛ́ pì wɛ̃nda kɛ̀ gìkɛna.

\VS{35}A nɛ́gↄ̃gbɛ̃nↄ kũ a nɛ́nↄgbɛ̃nↄ sù a laakari kpátɛnɛ ń pínki, ama à gì a laakari kpátɛi à pì: Manigↄ̃ ma nɛ́ pìi gɛ̀ ↄ́ↄ dↄmɛ ari mà gɛ́ táo a kĩnaa gyãwãn. Akũ àtɛn wɛ̃nda ↄ́ↄ dↄ a nɛ́ pì yã musu.


\par }{\PP \VS{36}Midiã pìnↄ sↄ̃ ò Yusufu yìa Pↄtifaa Misila. Firi'auna ìba kemɛ, àkũmɛ a dogarinↄ gbɛ̃ zↄ̃kↄ̃ ũ.




\par }\Chap{38}{\SH Yuda kũ Tamao
\par }
{\PP \VerseOne{1}Zĩ kũ̀a Yuda bò a gbɛ̃nↄ kĩnaa à gɛ̀ɛ à vùtɛ Adulamu gbɛ̃ kũ òdi pinɛ Ira bɛa.

\VS{2}Gwen à dàkarɛ kũ Kanaanↄ bùsu gbɛ̃ kũ òdi pinɛ Sua nɛ́nↄgbɛ̃o, akũ à a sɛ̀ nↄ ũ.

\VS{3}À nↄ̀ↄ sì à nɛ́ ì gↄ̃gbɛ̃ ũ, akũ à tↄ́ kpànɛ Ɛɛ.

\VS{4}À ɛ̀ra à nↄ̀ↄ sì dↄ à nɛ́gↄ̃gbɛ̃ ì, akũ à tↄ́ kpànɛ Ona.

\VS{5}À ɛ̀ra à nɛ́gↄ̃gbɛ̃ ì dↄ, akũ à tↄ́ kpànɛ Sela. Gↄrↄ kũ à nɛ́ pìi ì, à kú Kezibimɛ.


\par }{\PP \VS{6}Akũ Yuda nↄgbɛ̃ kũ òdi pinɛ Tama sɛ̀ a daudu Ɛɛnɛ.

\VS{7}Ɛɛ kɛ̀ Dikirinɛ vãni, akũ à a dɛ̀.

\VS{8}Akũ Yuda pì Onanɛ: Ǹ n vĩ̀ni gyaanↄ sɛ́ ǹ buri kɛ n vĩ̀ninɛ, lákũ òdi kɛ nà.

\VS{9}Kũ Ona dↄ̃ kũ nɛ́ kũ áni i kũ a vĩ̀ni gyaanↄo nigↄ̃ de a buri ũro, tó à wùtɛ kãao akũ à ye à a zĩda e, àdi a gↄ̃gbɛ̃ pↄ́ kↄ́tɛmɛ, de àsun buri kɛ a vĩ̀ninɛro yãi.

\VS{10}Yã kũ àtɛn kɛ pìi kɛ̀ Dikirinɛ vãni, akũ à a dɛ̀ dↄ.

\VS{11}Akũ Yuda pì a nɛ́ gyaanↄ Tamanɛ: Ǹ gɛ́ ǹgↄ̃ gyaanↄ ble n de bɛa ari ma nɛ́ Sela zↄ̃kↄ̃ kũ. Zaakũ àtɛn da Sela ni ga lán a vĩ̀ninↄ bàmɛ. Akũ Tama gɛ̀ɛ à vùtɛ a de bɛa.


\par }{\PP \VS{12}Kũ a gↄrↄ gìi kɛ̀, akũ Yuda nanↄ gà. Kũ a nɛ̀sɛɛ kpàtɛ, à dà zɛ́n àtɛn gɛ́ a sãkãkɛ̃rɛrinↄ kĩnaa Timina kũ a gbɛ̃nna Irao.

\VS{13}Akũ ò a baaruu kpà Tamanɛ ò pì: N zã de tɛn gɛ́ Timina a sãnↄ kã kɛ̃rɛ.

\VS{14}Akũ à a gyaanↄblepↄnↄ bò a pↄ́dangãnn sɛ̀ à kù a ãnnwa, akũ à gɛ̀ɛ à vùtɛ Enaimu bĩnilɛa Timina zɛ́n. Zaakũ à è Sela zↄ̃kↄ̃ kũ̀, odi a kpáa nↄ ũro.

\VS{15}Kũ Yuda a è, akũ à a dìtɛ karua ũ kũ à pↄ́ kù a ãnnwa yãi.

\VS{16}Akũ à nài zɛ́ sarɛ à pì: Ǹ tó mà wútɛ kũnwo. Adi a dↄ̃ a nɛ́ gyaanↄ ũro. Akũ nↄgbɛ̃ pìi pì: Tó n wútɛ kũmao, bↄ́n ĩni kpámaa?

\VS{17}À wèa à pì: Mani ma kpàsa blènɛ mɛ̀n do kpãzãnnɛ. Akũ à pì: Ǹ tↄrↄma ditɛmɛnɛ ari ǹgↄ̃ gɛ́ kpãzã.

\VS{18}Akũ à a là à pì: Bↄ́ tↄrↄman mani ditɛnnɛɛ? A pì: Ǹ n sèedakɛbↄ kũ a bàao kũ gò kũ ń kũnaao kpáma. Akũ à kpàa à wùtɛ kãao à nↄ̀ↄ dↄ̀agu.

\VS{19}Akũ nↄgbɛ̃ pìi fùtɛ à tà bɛ à a pↄ́dangãnn bò à a gyaanↄblepↄnↄ sɛ̀ à dà.

\VS{20}Yuda a gbɛ̃nna Adulamu gbɛ̃ zĩ̀ kũ blènɛo à tↄrↄma boo nↄgbɛ̃ pìia. Kũ à kà, adi a lero.

\VS{21}Akũ à gwedenↄ làla à pì: Karua kũ à kú Enaimu zɛ́ sarɛ la yã kú máa? Ò wèa ò pì: Karua ke kú laro fá!

\VS{22}Akũ à ɛ̀ra à tà à pì Yudanɛ: Mádi a ero. Gwedenↄ pì o karua ke dↄ̃ gwe yã sero.

\VS{23}Akũ Yuda pì: Àgↄ̃ pↄ́ pìnↄ kũna. Óni tó gbɛ̃nↄ ó yáa dↄro. Ma n zĩ kũ blèe pìio, ńdi a lero.


\par }{\PP \VS{24}Mↄ aakↄ̃ gbɛra ò sù ò ò Yudanɛ ò pì: N nɛ́ nanↄ Tama karua kà, akũ à nↄ̀ↄ sì a pãpãkɛnaa pìi gũn. Yuda pì: À bo kãao ò tɛ́ sↄ̃a.

\VS{25}Kũ òtɛn bo kãao bàai, à lɛ́gbãzã kɛ̀ a zã denɛ à pì: Gbɛ̃ kũ à pↄ́ díkĩnanↄ vĩ mɛ́ à nↄ̀ↄ dↄ̀magu. Ǹ sèedakɛbↄ kũ a bàao kũ gò díkĩnao gwa, tó ń a de dↄ̃.

\VS{26}Yuda pↄ́ pìnↄ dↄ̃̀, akũ à pì: Nↄgbɛ̃ pì yã nna demala, zaakũ mádi a kpá ma nɛ́ Selaaro. Yuda dí wútɛ kãao doro.

\VS{27}Kũ à kà nɛ́'ina, à sù à lè sìkanↄ mɛ́ ò kú a gbɛrɛ gũn.

\VS{28}Gↄrↄ kũ àtɛn nɛ́ i, ń gbɛ̃ do ↄ bò, akũ nↄgbɛ̃ nɛ́sɛtɛri wↄ̃nↄ tɛ̃ra dↄ̀a à pì: Nɛ́ díkĩna mɛ́ à bò káaku.

\VS{29}Kũ nɛ́ pì a ↄ sùkpa, akũ nɛ́ plade bò, akũ nↄgbɛ̃ pìi pì: N bo bùimɛ fá! Akũ ò tↄ́ kpànɛ Pɛrɛzi.

\VS{30}Abire gbɛra kũ a gbɛ̃ndo kũ ò wↄ̃nↄ tɛ̃ra dↄ̀ a ↄaa bò, akũ ò tↄ́ kpànɛ Zɛra.




\par }\Chap{39}{\SH Yusufu kũ Pↄtifa nanↄo
\par }
{\PP \VerseOne{1}Kũ Sumaila burinↄ kà kũ Yusufuo Misila, akũ Misila gbɛ̃ Pↄtifa a lùḿma. Firi'auna ìba kemɛ, àkũmɛ a dogarinↄ gbɛ̃ zↄ̃kↄ̃ ũ.

\VS{2}Dikiri kú kũ Yusufuo, akũ à sa'a kũ̀. À kú a dikiri Misila gbɛ̃ pì bɛa.

\VS{3}Kũ a dikiri pìi è Dikiri kú kãao àdigↄ̃ a dakarɛ kũ sa'ao yã kũ àtɛn kɛnↄ gũn pínki,

\VS{4}akũ Yusufu a pↄnna lè. Pↄtifa a dìtɛ a azia ũ à pↄ́ kũ à vĩnↄ nànɛ a ↄĩ pínki.

\VS{5}Zaa gↄrↄ kũ à a dìtɛ a azia ũ, Dikiri arubarikaa dà a bɛn Yusufu yãi. Dikiri arubarikaa dà pↄ́ kũ à de a pↄ́ ũnↄgu pínki, bɛ pↄ́nↄ kũ burapↄnↄn yá.

\VS{6}Akũ Pↄtifa a pↄ́ sĩnda pínki nà Yusufunɛ a ↄĩ. A bàka kú yãkeoro, tó adi kɛ pↄ́ble baasiro. Yusufu sↄ̃ bi gↄ̃ kɛfɛnnamɛ, akũ a zɛna mana.


\par }{\PP \VS{7}Zĩkea Yusufu ni gɛ̃̀ a dikiri nanↄgu, akũ à pìnɛ: Ǹ wútɛ kũmao.

\VS{8}Akũ à gì à pì: Ǹ gwa, ma dikiri bàka kú yãkeo ↄn dí gũn doro, à pↄ́ kũ à vĩnↄ nàmɛnɛ ma ↄĩ pínki.

\VS{9}A gbãna demala ↄn dí gũnlo, adi gímɛnɛ kũ pↄ́keoro, sé mↄkↄ̃n, kũ ń de a nↄ ũ yãi. Mani fↄ̃ mà yã vãni bire taka kɛ mà durunna kɛ Ludanɛro.

\VS{10}Bee kũ nↄgbɛ̃ pìi dìgↄ̃ onɛ baabↄrɛ, adi we à wùtɛ kãaoro, à ye àgↄ̃ kú kãao sero.


\par }{\PP \VS{11}Zĩkea kũ Yusufu gɛ̃̀ kpɛ́n a zĩ kɛ, à sù à lè ↄn zĩkɛri ke kú kpɛ́ gũnlo.

\VS{12}Akũ nↄgbɛ̃ pì a kũ̀ a utaa à pì: Ǹ wútɛ kũmao. Akũ Yusufu a uta tònɛ gwe à bàa lɛ̀ à bò bàai.

\VS{13}Kũ nↄgbɛ̃ pìi è à a uta tòarɛ à bàa lɛ̀ à bò bàai,

\VS{14}akũ à ↄn zĩkɛrinↄ sìsi à pìńnɛ: À gwa, ò sùwɛrɛ kũ Eberuo, akũ àtɛn dↄkɛ kũoo. À gɛ̃̀mai à wútɛ kũmao, akũ ma wiki lɛ̀.

\VS{15}Kũ à mà ma wiki dↄ̀awa, akũ à a uta tò katɛna ma sarɛ à bàa lɛ̀ à bò bàai.

\VS{16}Akũ nↄgbɛ̃ pìi uta pìi kàtɛ a sarɛ ari Yusufu dikirii sù,

\VS{17}akũ à pìnɛ: Eberu zↄ̀ kũ n su kãaowɛrɛ dↄkɛ̀ kũmao à gɛ̃̀mai.

\VS{18}Kũ ma wiki dↄ̀a, akũ à a uta tò katɛna ma sarɛ à bàa lɛ̀ à bò bàai.

\VS{19}Kũ nↄgbɛ̃ pì yã pìi ò a zãnɛ à pì, lákũ n zↄ̀ↄ kɛ̀mɛnɛ nàn gwe, akũ Yusufu dikiri pↄfɛ̃̀ manamana.

\VS{20}Akũ à pì ò Yusufu kũ ò a da kpɛ́siran, gu kũ gbɛ̃ kũ kína bàa dↄ̀ḿmanↄ kátɛn, akũ à gↄrↄ pla kɛ̀ gwe.


\par }{\PP \VS{21}Bee kũ abireo Dikiri kú kãao à gbɛ̃kɛ kɛ̀nɛ à tò a yã kà purusunanↄ dãkpãrigu.

\VS{22}Akũ dãkpãrii pì purusunanↄ nà Yusufunɛ a ↄĩ ń pínki, òdi yãke kɛ a sariro.

\VS{23}Purusunanↄ dãkpãrii pìi bàka dìgↄ̃ kú Yusufu yãoro, kũ Dikiri kú kãao yãi, akũ àdigↄ̃ a dakarɛ kũ sa'ao yã kũ àtɛn kɛ gũn pínki.




\par }\Chap{40}{\SH Yusufu purusunanↄ nana bↄkↄtɛnaa
\par }
{\PP \VerseOne{1}Abire gbɛra Misila kína Firi'auna wɛ̃kpaatɛri kũ a burodikɛriio taari kɛ̀nɛ.

\VS{2}A pↄ fɛ̃̀ a ìba gbɛ̃nↄn pla pìnↄi, a wɛ̃kpaatɛriki kũ a burodikɛrikio.

\VS{3}Akũ à ń ká kpɛ́siran a dogarinↄ gbɛ̃ zↄ̃kↄ̃ bɛa, kpɛ́ kũ ò Yusufu dàn.

\VS{4}Dogarinↄ gbɛ̃ zↄ̃kↄ̃ pì Yusufu dìtɛ àgↄ̃ ń gwa, akũ ò gↄrↄ pla kɛ̀ kpɛ́ pìn gwe.


\par }{\PP \VS{5}Gwãani dokↄ̃nↄa Misila kína wɛ̃kpaatɛri kũ burodikɛrii pìio nana ò ń gbɛ̃nↄn pla ń pínki, baadi kũ a pↄ́o kũ a bↄkↄtɛnaao.

\VS{6}Kũ Yusufu sù ń gwa kↄnkↄ, à è ń ãnn sìsi.

\VS{7}Akũ à ń lá à pì: Bↄ́ yã mɛ́ à tò á ãn sisina gbãraa?

\VS{8}Ò wèa ò pì: Nanan o ò, gbɛ̃ke kú la kũ à a àlesi owɛrɛro. Akũ à pìńnɛ: Luda mɛ́ à nana àlesi bↄkↄtɛna vĩroo? À á nana pìnↄ omɛnɛ mà ma.

\VS{9}Akũ wɛ̃kpaatɛriki a pↄ́ ònɛ à pì: Ma nana gũn ma geepi lí è ma sarɛ.

\VS{10}Geepi lí pì ↄnɛ aakↄ̃mɛ. À lá bò à vú kɛ̀ à nɛ́ ì à mà.

\VS{11}Má Firi'auna toko kũna, akũ ma geepi nɛ́ pìnↄ sɛ̀ ma fɛ̃̀ a toko pìi gũn ma kpàa.

\VS{12}Yusufu pìnɛ: Nana pìi bↄkↄtɛnan dí. Lí'ↄnɛ aakↄ̃ pìnↄ bi gↄrↄ aakↄ̃mɛ.

\VS{13}Gↄrↄ aakↄ̃ gbɛra Firi'auna ni n mì sí. Ani ɛra à n da n zĩ gũn, ĩni ɛra ǹgↄ̃ wɛ̃ bonɛ lákũ ndìgↄ̃ kɛ nà yã.

\VS{14}Tó yã bò kũnwo nna, ǹ tó ma yã gↄ̃ dↄngu. Ǹ gbɛ̃kɛ kɛmɛnɛ ǹ ma yã o Firi'aunanɛ de à ma bo kpɛ́sira dí gũn.

\VS{15}Zaakũ ò ma kũ kpãni zaa Eberu bùsun, akũ bee Misila la mádi yãke kɛ à kà ò ma da wɛ̀ɛ dí gũnlo.


\par }{\PP \VS{16}Kũ burodikɛriki è Yusufu nana pìi àlesi'onaa bò kũ wɛ̃kpaatɛriio nna, akũ à pìnɛ: Ma nana gũn sↄ̃ ma è má burodi sɛna tãnko aakↄ̃ dikↄ̃ana.

\VS{17}Tãnko kũ à kú musu, burodi buri dasi kũ ma kɛ̀ Firi'aunanɛ ká a gũn, akũ bãnↄ tɛn ble ma musu.

\VS{18}Yusufu pìnɛ: A bↄkↄtɛnan dí. Tãnko aakↄ̃ pìnↄ gↄrↄ aakↄ̃mɛ.

\VS{19}Gↄrↄ aakↄ̃ gbɛra Firi'auna ni n mì zↄ̃ à n loko lía, bãnↄ ni n ble.


\par }{\PP \VS{20}A gↄrↄ aakↄ̃de sↄ̃ Firi'auna igↄrↄ là kↄ̃kↄ̃mɛ, akũ à pↄ́ble kɛ̀ a ìbanↄnɛ. À wɛ̃kpaatɛriki kũ burodikɛrikio bↄ̀tɛ kpɛ́n a ìbanↄ wára.

\VS{21}Akũ à ɛ̀ra à wɛ̃kpaatɛriki dà a zĩn à ɛra àgↄ̃ í boarɛ.

\VS{22}Akũ à burodikɛriki lòko lía lákũ Yusufu ń nananↄ bↄkↄtɛnaa òńnɛ nà.

\VS{23}Yusufu yã dí dↄ wɛ̃kpaatɛrikin doro, a yã sã̀agu.




\par }\Chap{41}{\SH Yusufu Firi'auna nana bↄkↄtɛnaa
\par }
{\PP \VerseOne{1}Wɛ̃̀ pla papanaa gbɛra Firi'auna nana ò, à è á zɛna Nili lɛ́a.

\VS{2}À è zùda mana mɛ̀kpananↄ bↄ̀tɛ swa pìi wɛ̀ɛn mɛ̀n suppla òtɛn sɛ̃̀ ble tàfee gũn.

\VS{3}Akũ à zùda fɛ̃fɛ̃na wↄkↄwↄkↄnↄ è mɛ̀n suppla dↄ. Ò bò swawɛɛn ò tɛ̀ a káakupↄnↄ kpɛ ò zɛ̀ ń sarɛ swa lɛ́a.

\VS{4}Akũ zù fɛ̃fɛ̃na wↄkↄwↄkↄ pìnↄ zù mana mɛ̀kpana pìnↄ mↄ̀mↄ, akũ Firi'auna vù.


\par }{\PP \VS{5}À ɛ̀ra à i ò, akũ à nana ò dↄ. À è ése sáko mana wɛ́de pìa ése lí dokↄ̃nↄa sáko suppla.

\VS{6}Akũ à ése sáko wɛ́ kↄgↄkↄgↄ kũ legũ'i kĩ̀aḿmanↄ è, à pìa ń gbɛra dↄ sáko suppla.

\VS{7}Akũ ése sáko wɛ́ kↄgↄkↄgↄ pìnↄ ése sáko mana wɛ́de pìnↄ mↄ̀mↄ. Kũ Firi'auna vù, à è nanan a ò.


\par }{\PP \VS{8}Kũ gu dↄ̀, à kú bídi gũn, akũ à Misila màsokɛrinↄ kũ wɛ́zɛ̃rinↄ sìsi ń pínki. À a nananↄ bàbańnɛ, ama ń gbɛ̃ke dí fↄ̃ à a bↄkↄtɛnaa ònɛro.

\VS{9}Akũ wɛ̃kpaatɛriki fùtɛ à yã ò Firi'aunanɛ à pì: Taari kũ ma kɛ̀ yã dↄ̀magu gbãra.

\VS{10}Kí, n pↄ fɛ̃̀ n zↄ̀blerinↄi yã, akũ n ma da kpɛ́siran n dogarinↄ gbɛ̃ zↄ̃kↄ̃ bɛa lɛɛlɛ kũ burodikɛrikio.

\VS{11}Gwãani dokↄ̃nↄa o nana ò, ó baadi kũ a pↄ́o kũ a àlesiio.

\VS{12}Eberu kɛfɛnna ke kú kũoo gwe, n dogarinↄ gbɛ̃ zↄ̃kↄ̃ↄ zↄ̀ↄmɛ. Kũ o ó nananↄ bàbanɛ, akũ à ó baadi pↄ́ bↄkↄtɛnaa ònɛ.

\VS{13}Yã pìnↄ kɛ̀ lákũ à òwɛrɛ nà. N ɛra n ma da ma zĩn, akũ n burodikɛriki pìi lòko lía.


\par }{\PP \VS{14}Akũ Firi'auna gbɛ̃ zĩ̀ ò Yusufu sísi, akũ ò gɛ̀ɛ ò a bò wɛ̀ɛn likalika. À mìi bò à a pↄ́kasanↄ lìtɛ, akũ à gɛ̀ɛ Firi'auna kĩnaa.

\VS{15}Akũ Firi'auna pìnɛ: Ma nana ò, gbɛ̃ke dí fↄ̃ à a bↄkↄtɛnaa òmɛnɛro. Ma mà ò pì, tó ò ònnɛ, ndì fↄ̃ ǹ a àlesi ońnɛ.

\VS{16}Yusufu pìnɛ: Adi kɛ makũmɛro, Luda mɛ́ ani a àlesi onnɛ, kí.

\VS{17}Akũ Firi'auna pìnɛ: Ma nana gũn ma è má zɛna Nili lɛ́a.

\VS{18}Ma è zùda mana mɛ̀kpana mɛ̀n supplanↄ bↄ̀tɛ swawɛɛn òtɛn sɛ̃̀ ble tàfee gũn.

\VS{19}Akũ ma zùda pãndenↄ è dↄ mɛ̀n suppla ò fɛ̃fɛ̃na wↄkↄwↄkↄ, mádi zù fɛ̃fɛ̃na bire takanↄ e Misila la zikiro.

\VS{20}Akũ zùda fɛ̃fɛ̃na wↄkↄwↄkↄ pìnↄ zù mɛ̀kpana káakupↄ mɛ̀n suppla pìnↄ mↄ̀mↄ.

\VS{21}Bee kũ ò ń mↄ́mↄ, ò gↄ̃̀ fɛ̃fɛ̃na lán yã bàmɛ, gbɛ̃ke ni dↄ̃ kũ ò ń mↄ́mↄ sero. Akũ ma vu.

\VS{22}Nana gũn dↄ ma è, ése sáko mana wɛ́de pìa ése lí dokↄ̃nↄa sáko suppla.

\VS{23}Akũ ma è ése sáko térere wɛ́ kↄgↄkↄgↄ kũ legũ'i kĩ̀aḿmanↄ pìa ń gbɛra dↄ sáko suppla.

\VS{24}Akũ ése sáko wɛ́ kↄgↄkↄgↄ pìnↄ ése sáko wɛ́de pìnↄ mↄ̀mↄ. Kũ ma ò màsokɛrinↄnɛ, ń gbɛ̃ke dí fↄ̃ à a bↄkↄtɛnaa òmɛnɛro.


\par }{\PP \VS{25}Akũ Yusufu pìnɛ: Kí, nana kũ n òo pìnↄ àlesi dokↄ̃nↄmɛ. Luda yã kũ à ye à kɛ mↄ̀nnɛmɛ, kí.

\VS{26}Zù mana mɛ̀n suppla pìnↄ bi wɛ̃̀ supplamɛ. Ése sáko wɛ́de sáko suppla pìnↄ sↄ̃ wɛ̃̀ supplamɛ. Nana pìnↄ àlesi dokↄ̃nↄmɛ.

\VS{27}Zù fɛ̃fɛ̃na wↄkↄwↄkↄ mɛ̀n suppla kũ ò bↄ̀tɛ ò tɛ̀ a káakupↄnↄ kpɛ pìnↄ bi wɛ̃̀ supplamɛ. Lɛmɛ ése sáko wɛ́ kↄgↄkↄgↄ kũ legũ'i kĩ̀aḿma sáko suppla pìnↄ de lɛ dↄ. Abirekũnↄmɛ wɛ̃̀ suppla kũ nà ni ká ũ.

\VS{28}Lákũ ma ònnɛ nà tera, kí, ma pì Luda tɛn yã kũ à ye à kɛ mↄnnɛmɛ.

\VS{29}Pↄ́blewɛ nigↄ̃ di Misila gu sĩnda pínkia manamana ari wɛ̃̀ suppla.

\VS{30}Abire gbɛra nà ni gɛ̃ ari wɛ̃̀ suppla, kãna gbãna pì yã ni sã Misilanↄgu. Nàa pì ni bùsuu pì dɛ.

\VS{31}Nà kũ ani su pì nigↄ̃ pãsĩ manamana, kãna gbãna pì yã ni dↄ gbɛ̃kegu doro.

\VS{32}Kí, kũ gɛ̃̀n plamɛ n nana pìi ò, kũ Luda mɛ́ à dìtɛ yãimɛ. Ani kɛ teramɛ, à sika vĩro.

\VS{33}Tera sà kí, ǹ wɛ́zɛ̃ri ↄ̃ndↄ̃de wɛtɛ ǹ ditɛ àgↄ̃ de gbãnade ũ Misila.

\VS{34}Kí, ǹ gbɛ̃nↄ ditɛ gbɛ̃ zↄ̃kↄ̃nↄ ũ Misila ògↄ̃ pↄ́blewɛ sↄↄrode kakara wɛ̃̀ suppla kũ pↄ́blewɛ nigↄ̃ din pìi gũn.

\VS{35}Oni pↄ́ble kakara wɛ̃̀ mana kũ àtɛn sunↄ gũn ò pↄ́blewɛ ká dↄ̃̀nↄ gũn wɛ̃tɛ kũ wɛ̃tɛo kũ n tↄ́o, onigↄ̃ dãkpã.

\VS{36}Tó nà kũ ani kɛ wɛ̃̀ suppla pìi kà Misila, pↄ́ble pì nigↄ̃ de zã̀na ũ de nàa pì sún Misilanↄ dɛdɛro yãi.


\par }{\SH Yusufu kíblena Misila
\par }
{\PP \VS{37}Yã pìi kà Firi'aunagu kũ a ìbanↄ ń pínki,

\VS{38}akũ à pìńnɛ: Gbɛ̃ dí Luda Nini vĩ. Óni gbɛ̃ke e lán a bà dↄ yá?

\VS{39}Akũ à pì Yusufunɛ: Lákũ Luda tò ń yã birenↄ dↄ̃ pínki nà, wɛ́zɛ̃ri ↄ̃ndↄ̃de ke kun lán n bàro.

\VS{40}Mↄkↄ̃n mɛ́ ĩnigↄ̃ de ma ↄn gbɛ̃ zↄ̃kↄ̃ ũ, ma gbɛ̃nↄ nigↄ̃ mì natɛnnɛ ń pínki. Kpata mɛ́ ani tó màgↄ̃ denla ado.

\VS{41}Akũ à ɛ̀ra à pìnɛ: Ĩnigↄ̃ gbãna vĩ Misila bùsu gu sĩnda pínkia.

\VS{42}Akũ à tãnka sèedakɛbↄↄ bò a ↄnɛa à dà Yusufunɛ a ↄnɛa, à taasaa uta dànɛ à wura gɛ̀rɛɛ dànɛ a wakaaa.

\VS{43}À a sↄ̃go plade kpàa táa'obↄ ũ, akũ gbɛ̃ kũ ò donɛ arɛnↄ dìgↄ̃ pata: À kútɛ! À kútɛ! Lɛmɛ Firi'auna tò Yusufu gbãna vĩ Misila bùsun lɛ.

\VS{44}À pìnɛ dↄ: Makũ Firi'auna, gbɛ̃ke ni fↄ̃ à yãke kɛ Misila la n lɛ́ sariro.

\VS{45}À tↄ́ kpànɛ Zafɛna Panɛa, akũ à Ɛliↄpↄli wɛ̃tɛ sa'ori Potifɛra nɛ́nↄgbɛ̃ Asɛna kpàa nↄ ũ.


\par }{\PP \VS{46}Gↄrↄ kũ Yusufu zĩ lè Misila kína Firi'auna bɛa, a wɛ̃̀ baraakurimɛ. Akũ à bò Firi'auna kĩnaa à gɛ̀ɛ à kurè Misila gu sĩnda pínkia.

\VS{47}Kãna gbãna kun ari wɛ̃̀ suppla, pↄ́blewɛ din manamana.

\VS{48}Akũ Yusufu pↄ́blewɛ kũ à di Misila wɛ̃̀ suppla pìnↄ kàkara wɛ̃tɛ kũ wɛ̃tɛo zã̀na ũ, wɛ̃tɛ sĩnda pínki kũ a bura kũ ò likainↄ pↄ́o.

\VS{49}A pↄ́blewɛ kàkara zↄ̃kↄ̃zↄ̃kↄ̃ lán ísiralɛ bùsu'atɛ̃ bà, akũ ò zɛ̀ a zaka lɛ́ yↄ̃naaa, kũ oni fↄ̃ ò a lɛ́ dↄ̃ro yãi.


\par }{\PP \VS{50}Ari nà gↄ̃ gɛ́ ká Yusufu nanↄ Asɛna, Potifɛra nɛ́, nɛ́gↄ̃gbɛ̃nↄ ì mɛ̀n pla.

\VS{51}Yusufu tↄ́ kpà a dauduunɛ Manase à pì: Luda tò ma de bedenↄ kũ wari kũ ma kɛ̀ɛo yã sã̀magu pínki.

\VS{52}Akũ à tↄ́ kpà a pladenɛ Ɛflaimu à pì: Luda tò ma gↄ̃ nɛ́de ũ bùsu kũ ò wɛ́ tã̀man.


\par }{\PP \VS{53}Kũ kãna gbãna kũ à kú Misila wɛ̃̀ suppla pìi làka,

\VS{54}akũ wɛ̃̀ suppla kũ nà ni ká dàtɛ lákũ Yusufu ò nà. Nàa kà bùsu kũ bùsuuo pínki, ama pↄ́blewɛ di Misila gu sĩnda pínkiamɛ.

\VS{55}Kũ nàa gɛ̃̀ Misilanↄgu pínki, ò wiki lɛ̀ Firi'aunanɛ à pↄ́ble kpáḿma. Akũ à pìńnɛ ń pínki: À gɛ́ Yusufu kĩnaa à kɛ lákũ ani oárɛ nà.

\VS{56}Nàa dà bùsuu pìla pínki, akũ Yusufu dↄ̃̀nↄ wɛ̃̀wɛ̃ à pↄ́blewɛ yìa Misilanↄa, kũ nàa pì gbãna kũ̀ ń bùsun yãi.

\VS{57}Akũ gbɛ̃nↄ bò andunia gu pínkia ò sù Misila pↄ́blewɛ lú Yusufua, zaakũ nà gbãna kũ̀ andunia gũn pínkimɛ.




\par }\Chap{42}{\SH Yusufu vĩ̀ninↄ suna pↄ́blewɛ lú Misila
\par }
{\PP \VerseOne{1}Kũ Yakubu mà pↄ́blewɛ kú Misila, à pì a nɛ́nↄnɛ: Ánigↄ̃ kátɛ la pã yá?

\VS{2}Ma mà pↄ́blewɛ kú Misila. À gɛ́ lúwɛrɛ gwe, de òsun garo, ògↄ̃ kun aafia yãi.

\VS{3}Akũ Yusufu vĩ̀ni gbɛ̃nↄn kurinↄ gɛ̀ɛ Misila pↄ́blewɛ lú.

\VS{4}Yakubu dí Yusufu dakũna Biliaminu zĩ kũńworo, zaakũ à pì: Òdigↄ̃ dↄ̃ro tó yã vãni ni a le.

\VS{5}Akũ Isaraila nɛ́ pìnↄ gɛ̀ɛ pↄ́blewɛ lú kũ gbɛ̃ pãndenↄ, zaakũ nàa pìi kà Kanaanↄ bùsun dↄ.


\par }{\PP \VS{6}Yusufu mɛ́ à bùsuu pì gbɛ̃ zↄ̃kↄ̃ ũ. Àkũ mɛ́ àdi pↄ́blewɛ yía gbɛ̃ sĩnda pínkia. Akũ a vĩ̀ninↄ sù ò kùtɛnɛ ò ń arɛ pɛ̀tɛ zĩtɛ.

\VS{7}Kũ à a vĩ̀ninↄ è, à ń dↄ̃, akũ à a zĩda kɛ̀ńnɛ nibↄ ũ. Akũ à yã òńnɛ pãsĩpãsĩ à ń lá à pì: A bo máa? Ò wèa ò pì: O bo Kanaanↄ bùsun o su pↄ́blewɛ lúmɛ.

\VS{8}Yusufu a vĩ̀ninↄ dↄ̃̀, ama odi a dↄ̃ro.

\VS{9}Nana kũ à ò yã ń yã musu dↄ̀agu, akũ à pìńnɛ: Gu'asirigwarinↄn á ũ, a su ó bùsu kĩaki gwamɛ.

\VS{10}Ò wèa ò pì: Oi dikiri! N zↄ̀blerinↄn ó ũ, o su pↄ́blewɛ lúmɛ.

\VS{11}Dedokↄ̃nↄdenↄmɛ ó ũ ó pínki. Náanidenↄmɛ ó ũ. Ókↄ̃nↄ n zↄ̀blerinↄ, gu'asirigwarinↄmɛ ó ũro.

\VS{12}Akũ à pìńnɛ: Ɛ́kɛmɛ! A su ó bùsu asiri dↄ̃mɛ.

\VS{13}Ò pì: Ókↄ̃nↄ n zↄ̀blerinↄ, dedokↄ̃nↄdenↄmɛ ó ũ, ó gbɛ̃nↄn kuri awɛɛplamɛ. Kanaanↄ bùsu gbɛ̃nↄmɛ ó ũ. Ó dakũna gↄ̃̀ bɛ kũ ó deo, ó gbɛ̃ do kunlo.

\VS{14}Akũ Yusufu pìńnɛ: Lákũ ma òárɛ nà, gu'asirigwarinↄmɛ á ũ.

\VS{15}Yã kũ ani tó mà á yãpura dↄ̃n dí. Kũ Firi'auna kunnaao áni bↄtɛ laro, séto á dakũna pìi sù la baasiro.

\VS{16}À á gbɛ̃ do zĩ à á dakũna sɛ́, á gbɛ̃ kparanↄ ni gↄ̃ kpɛ́siran la, mani dↄ̃ tó á yã yãpuramɛ. Tó lɛnlo, kũ Firi'auna kunnaao gu'asirigwarinↄn á ũ.

\VS{17}Akũ à ń ká kpɛ́n ari gↄrↄ aakↄ̃.

\VS{18}A gↄrↄ aakↄ̃de zĩ à pìńnɛ: Má Luda vĩna vĩ. À yã kũ mani oárɛ kɛ áni bo aafia.

\VS{19}Tó náanidenↄmɛ á ũ, à á gbɛ̃ do tó da kpɛ́n la, á gbɛ̃ kparanↄ ni tá kũ pↄ́blewɛo á bede nàdɛrinↄnɛ,

\VS{20}áni ɛra à sumɛnɛ kũ á dakũna pìio, mani dↄ̃ kũ á yã yãpuramɛ, oni á dɛdɛ doro. Akũ ò wèi lɛ.


\par }{\PP \VS{21}Ò pìkↄ̃nɛ: Yãpuramɛ taaridenↄn ó ũ yã kũ o kɛ̀ ó dakũnanɛ yã yãi. O è gↄrↄ kũ àtɛn kútɛ kɛwɛrɛ, à kɛ̀ wɛ̃nda, akũ ódi a yã maro. Abire yãin yã dí ó lé.

\VS{22}Akũ Rubɛni pìńnɛ: Kũ ma òárɛ àsun yãke kɛ nɛ́ pìinɛro, ádi ma yã maro. A aru fĩnan Luda tɛn bowá dí.

\VS{23}Ò dↄ̃ Yusufu tɛn maro, zaakũ kũ àtɛn yã ońnɛ, òtɛn litɛńnɛmɛ.

\VS{24}Akũ à gò ń kĩnaa à gɛ̀ɛ à ↄ́ↄ dↄ̀. Kũ à sù, à yã òńnɛ, akũ à Simɛↄ bò ń gũn à a yĩ̀ ń wára.

\VS{25}Yusufu pì ò pↄ́blewɛ káńnɛ ń asasanↄ pa ò ń baadi ↄgↄ danɛ a pↄ́n ò zɛ́ kusuna kɛńnɛ. Kũ ò kɛ̀ńnɛ lɛ,

\VS{26}ò ń pↄ́blewɛnↄ dì ń zaakinↄnɛ, akũ ò dà zɛ́n.


\par }{\PP \VS{27}Kũ ò kà gu kũ òtɛn in, kũ ń gbɛ̃ do a asasa pòro de à pↄ́ kpá a zaakia, akũ à a ↄgↄ è a asasa lɛ́n.

\VS{28}Akũ à pì a gbɛ̃nↄnɛ: À ma asasa gũn gwa, ò ma ↄgↄ sùkpamɛnɛ! Akũ swɛ̃̀ɛ kɛ̃̀ńgu, ò pìkↄ̃nɛ kũ lukanaao: Bↄ́ yãn Luda kɛ̀wɛrɛ lɛɛ?

\VS{29}Kũ ò kà ń de Yakubu kĩnaa Kanaanↄ bùsun, ò yã kũ à ń lé bàbanɛ pínki ò pì:

\VS{30}Bùsu gbɛ̃ zↄ̃kↄ̃ↄ pì yã òwɛrɛ pãsĩpãsĩ, a ó dítɛ gu'asirigwarinↄ ũ.

\VS{31}O pìnɛ náanidenↄmɛ ó ũ, gu'asirigwarinↄmɛ ó ũro.

\VS{32}Dedokↄ̃nↄdenↄmɛ ó ũ, ó gbɛ̃nↄn kuri awɛɛplamɛ, ó gbɛ̃ do kunlo, ó dakũna gↄ̃̀ Kanaanↄ bùsun kũ ó deo.

\VS{33}Akũ bùsu gbɛ̃ zↄ̃kↄ̃ↄ pìi pìwɛrɛ yã kũ ani tó á ó dↄ̃ náanidenↄ ũn dí. À pì ò ó gbɛ̃ do tó kãao, ò pↄ́blewɛ sɛ́ ò táo ó bede nàdɛrinↄnɛ,

\VS{34}ò ɛra ò suárɛ kũ ó dakũnao, áni dↄ̃ sà kũ gu'asirigwarinↄmɛ ó ũro, náanidenↄmɛ ó ũ, áni ó gbɛ̃ndo kpáwá, óni laga tá bùsuu pìn.


\par }{\PP \VS{35}Kũ òtɛn pↄ́blewɛ bↄtɛ ń asasanↄ gũn, ń baadi a ↄgↄsↄ̃nↄnↄ è a pↄ́ gũn. Kũ ò ń ↄgↄnↄ è lɛ, vĩna ń kũ ń pínki kũ ń deo.

\VS{36}Akũ ń de pìńnɛ: Á ye mà gↄ̃ nɛ́ sarin yá? Yusufu kunlo, Simɛↄ kunlo, akũ á ye à Biliaminu síma dↄ yá? Yã sĩnda pínki tɛn bomɛnɛ vãnimɛ.

\VS{37}Akũ Rubɛni pì a denɛ: Tó mádi su kãaonnɛro, ǹ ma nɛ́gↄ̃gbɛ̃ planↄ dɛdɛ. Ǹ a kpáma, mani su kãaonnɛ.

\VS{38}Akũ Yakubu pì: Ma nɛ́ ni gɛ́ kãáoro, zaakũ a vĩ̀ni dadokↄ̃nↄde gà, àkũ à gↄ̃̀ ado. Ma zĩ kũ̀. Tó yãke a lè tá kũ átɛn o gũn, ani tó mà tá miran kũ pↄsiraomɛ.




\par }\Chap{43}{\SH Yusufu vĩ̀ninↄ ɛra ò gɛna Misila kũ Biliaminuo
\par }
{\PP \VerseOne{1}Nà pãsĩ kũ̀ Kanaanↄ bùsun.

\VS{2}Kũ ò pↄ́blewɛ kũ ò bòo Misila blè ò làka, ń de pìńnɛ: À ɛra à gɛ́ pↄ́blewɛ lú fíti dↄ.

\VS{3}Akũ Yuda pìnɛ: Gↄ̃gbɛ̃ pìi òwɛrɛ sãnsãmmɛ à pì, tó ó dakũna kú kũooro, óni wɛ́ sikↄ̃lɛro.

\VS{4}Tó ĩni we ó dakũna gɛ́ kũoo, óni gɛ́ ò pↄ́blewɛ lúnnɛ.

\VS{5}Tó ńdi we sↄ̃ro, óni gɛ́ro, zaakũ gbɛ̃ pìi òwɛrɛ, tó ó dakũna kú kũooro, óni wɛ́ sikↄ̃lɛro.

\VS{6}Akũ Isaraila pì: Bↄ́ yã mɛ́ à tò a wari dↄ̀ma, kũ a ò gbɛ̃ pìinɛ á dakũna vĩi?

\VS{7}Ò wèa ò pì: Àkũ mɛ́ à yã gbɛ̀kawá kũ ó bedenↄ yão à pì: Á de kun ari tera yá? Á dakũna vĩ yá? Yã birenↄ musun o wea. Ó dↄ̃ yã ani pi ò su kũ ó dakũnaon yá?

\VS{8}Akũ Yuda pì a denɛ: Ǹ tó nɛ́ pì gɛ́ kũmao. Óni futɛ ò gɛ́ gↄ̃̀nↄmɛ, de ókↄ̃nↄ kũ mↄkↄ̃nwo kũ ó nɛ́nↄ òsun gagaro yãi, ónigↄ̃ kun aafia.

\VS{9}À gↄ̃̀ ma yã ũmɛ. Ma a zĩda wɛ̃̀ndii dìtɛ a pↄ́ gɛ̃nɛ ũ. Tó mádi su kãaonnɛ aafiaro, ma gↄ̃ n taaride ũmɛ.

\VS{10}Tó ódi sika kɛ yãro, de o gɛ kũ gɛ̃̀n pladeo o su.

\VS{11}Akũ ń de pìńnɛ: Tó lɛmɛ, à yã díkĩna kɛ. À ó bùsu pↄ́ mananↄ sɛ́tɛ à ká á asasanↄ gũn à gɛ́ à gↄ̃gbɛ̃ pì gba. À lí'ↄ ɛzɛ sɛ́ fíti kũ zↄ́'io fíti kũ do pↄ́nↄ kũ lí'ↄ gbĩ nnannao kũ gↄ̀rↄↄo kũ sĩo.

\VS{12}À gɛ́ kũ ↄgↄo lɛu pla à ↄgↄ kũ ò dàárɛ á asasanↄ gũn ɛrańnɛ. Ke ò sã̀tɛn yá, á dↄ̃ro.

\VS{13}À á dakũna sɛ́ à ɛra à gɛ́ gↄ̃gbɛ̃ pì kĩnaa.

\VS{14}Luda Gbãnasĩndapinkide tó gbɛ̃ pì á wɛ̃nda gwa à á gbɛ̃ndo kũ Biliaminuo gbarɛ ò su kãáo. Makũ sↄ̃, tó Luda ma nɛ́nↄ sìmamɛ, à sìman gwe.


\par }{\PP \VS{15}Ò pↄ́ kũ oni gɛ́ ò a gba pìnↄ sɛ̀tɛ kũ ↄgↄo lɛu pla kũ Biliaminuo ò fùtɛ ò gɛ̀ɛ Misila, akũ ò gɛ̀ɛ Yusufu kĩnaa.

\VS{16}Kũ Yusufu Biliaminu è ń tɛ́, à pì a bɛgwariinɛ: Ǹ gɛ́ kũ gbɛ̃ birenↄ ma bɛa. Ǹ nↄ̀bↄ dɛ ǹ kɛkɛ, zaakũ gbɛ̃ pìnↄ ni pↄ́ ble kũmao fãnantɛ̃aramɛ.

\VS{17}Bɛgwarii pì yã kũ Yusufu dànɛɛ kɛ̀ à gɛ̀ɛ kũńwo a bɛa.

\VS{18}Kũ òtɛn gɛ́ kũńwo Yusufu bɛa lɛ, vĩna ń kũ ò pì: Ɔgↄ kũ ò dà ó asasanↄ gũn yã mɛ́ à tò òtɛn su kũoo la. Ò ye ò lɛ́tɛwá ò gbãna mↄwɛrɛ ò ó kũkũ zↄ̀nↄ ũ ò ó zaakinↄ sɛ́tɛmɛ.

\VS{19}Kũ ò kà Yusufu bɛ kpɛ́lɛlɛa, ò nà a bɛgwarii pìii ò pì:

\VS{20}Mare, n yã nna! O su ò pↄ́blewɛ lú la yã káaku.

\VS{21}Kũ o ka gu kũ óni in, o ó asasanↄ pòro, akũ ó baadi a ↄgↄ lè a asasa lɛ́n papana. Akũ o su kũ ↄgↄ pìio ó ↄĩ.

\VS{22}O su kũ ↄgↄ pãndeo de ò pↄ́ble pãnde lúo. Ó dↄ̃ gbɛ̃ kũ à ↄgↄ pìi dà ó asasanↄ gũnlo.

\VS{23}Bɛgwarii pìi pì: Àsun damu kɛro, àsun vĩna kɛro. Á Luda, á de Luda mɛ́ à ↄgↄ pìi dàárɛ á asasanↄ gũn. Á ↄgↄ ma ki lè. Akũ à Simɛↄ bòńnɛ.

\VS{24}Bɛgwarii pìi gɛ̃̀ kũńwo Yusufu ↄnn, à í kpàḿma ò zú oo, akũ à sɛ̃̀ɛ kpà ń zaakinↄa.

\VS{25}Akũ ò pↄ́ kũ oni Yusufu gba pì yã kɛ̀kɛ ari àgↄ̃ gɛ́ su fãnantɛ̃, zaakũ ò mà oni pↄ́ ble a bɛamɛ.


\par }{\PP \VS{26}Kũ Yusufu sù bɛ, ò a gbà pↄ́ kũ ò sùoo pìnↄ ò wùtɛ zĩtɛ a arɛ.

\VS{27}À ń aafiaa gbɛ̀ka, akũ à pì: Á de zĩkũna kũ a a yã òo pì gbãna yá? À kú kũ wɛ̃̀ndiio yá?

\VS{28}Ò wèa ò pì: Ó de n zↄ̀bleri gbãna à kun ari tera. Akũ ò kùtɛnɛ ò arɛ pɛ̀tɛ zĩtɛ.

\VS{29}Yusufu wɛ́ sɛ̀ à a dakũna dadokↄ̃nↄde Biliaminu gwà à pì: Á dakũna kũ a a yã òmɛnɛ pìin dí yá? Akũ à pì Biliaminunɛ: Luda arubarika dangu.

\VS{30}Kũ à a dakũna gwà, a pↄ kɛ̀ nna zↄ̃kↄ̃ à ye à ↄ́ↄ dↄ, akũ à gɛ̃̀ kpɛ́nɛn likalika à ↄ́ↄ dↄ̀ gwe.

\VS{31}Kũ à ãnn pìpi, akũ à bò à a zĩda kũ̀ à pì ò su kũ pↄ́bleo.


\par }{\PP \VS{32}Ò pↄ́ble dìtɛnɛ ado, ń pↄ́ sↄ̃ adona, Misila kũ ò kú kãaonↄ pↄ́ adona dↄ, zaakũ Misilanↄ dì pↄ́ ble kũ Eberunↄro òdi kakara kũńworo.

\VS{33}Ò ń vútɛvutɛ a arɛ ń sárakɛa, zaa dauduua ari ń gbɛ̃ kpɛdea, akũ ò lɛ́ àtɛ ò kↄ̃ gwàgwa.

\VS{34}Akũ ò pↄ́ble kũ à kú Yusufu arɛ kpàatɛtɛńnɛ. Biliaminu pↄ́ zↄ̃kↄ̃ de gbɛ̃ kparanↄ pↄ́la lɛu sↄↄro. Akũ ò pↄ́ blè ò í mì kũ Yusufuo ari ò kã̀.




\par }\Chap{44}{\SH Andurufu toko dana asasan
\par }
{\PP \VerseOne{1}Yusufu pì a bɛgwariinɛ: Ǹ pↄ́blewɛ káka gbɛ̃ pìnↄnɛ ń asasanↄ pa lákũ oni fↄ̃ ò sɛ́ nà. Ǹ baadi ↄgↄ danɛ a asasa lɛ́n

\VS{2}ǹ ma andurufu toko sɛ́ ǹ da ń dakũna asasan kũ a pↄ́blewɛ ↄgↄo. Akũ à kɛ̀ lákũ Yusufu ònɛ nà.

\VS{3}Kũ gu dↄ̀ gↄ̃̀nↄ, ò ń gbárɛ kũ ń zaakinↄ.

\VS{4}Ari ògↄ̃ gɛ́ ká zã̀, akũ Yusufu pì a bɛgwariinɛ: Ǹ futɛ ǹ pɛ́tɛńyĩ. Tó n ń lé, ǹ ń la ǹ pi bↄ́ yã mɛ́ à tò ò fĩnaa bòmɛnɛ kũ a vãnio a mana gɛ̃nɛ ũu?

\VS{5}Bↄ́ yã mɛ́ à tò ò ma toko kũ madì í mio mà màso kɛoo sɛ̀ kpãnii? Ǹ ońnɛ kũ ò yã vãni kɛ̀.


\par }{\PP \VS{6}Kũ à ń lé, à yã pìi òńnɛ,

\VS{7}akũ ò wèa ò pì: Mare, à kɛ̀ dera n ò lɛɛ? Kúku! Ókↄ̃nↄ n zↄ̀blerinↄ, odì yã bire taka kɛro.

\VS{8}Ɔgↄ kũ o lè yã ó asasanↄ lɛ́ gũn, ódi ɛra o suonnɛ bona zaa Kanaaroo? Óni fↄ̃ ò andurufu ke wura sɛ́ kpãni n dikiri bɛa yá?

\VS{9}Mare, ó gbɛ̃ kũ n lè a kĩnaa, ade gà, ó pínki óni gↄ̃ n zↄ̀nↄ ũ.

\VS{10}À pì: Tↄ̀, à kɛ lákũ a ò nà. Gbɛ̃ kũ ò lè a kĩnaa ni gↄ̃ ma zↄ̀ ũmɛ, á gbɛ̃ kparanↄ ni gↄ̃ taari sari.

\VS{11}Akũ ń baadi a asasa kìpa à pòro gↄ̃̀nↄ.

\VS{12}Akũ bɛgwarii pì ń asasanↄ gwàgwa. À nà ń vĩ̀ni pↄ́a ari à gɛ̀ɛ à kào ń dakũna pↄ́a, akũ à toko pìi lè Biliaminu pↄ́ gũn.

\VS{13}Ò ń utanↄ gà ò kɛ̃̀kɛ̃, akũ ń baadi a aso yĩ̀ a zaakinɛ ò ɛ̀ra ò gɛ̃̀ wɛ̃tɛ gũn.

\VS{14}Kũ Yuda kũ a gbɛ̃nↄ kà Yusufu bɛa, ò a lè gwe, akũ ò kùtɛ a arɛ zĩtɛ.

\VS{15}À pìńnɛ: Bↄ́yãin a kɛ̀ lɛɛ? Á dↄ̃ kũ ma taka dì màso kɛroo?

\VS{16}Yuda wèa à pì: Dikiri, óni pinnɛ deramɛɛ? À yãke ona vĩro. Óni kɛ dera ò ó zĩda bo yãnn? Luda mɛ́ à bò ó taaria. Dikiri, o gↄ̃ n zↄ̀nↄ ũ dí, ókↄ̃nↄ kũ gbɛ̃ kũ ò toko pìi lè a kĩnaao.

\VS{17}Akũ Yusufu pì: Kai! Mani fↄ̃ mà abire kɛro. Gbɛ̃ kũ ò toko pìi lèa mɛ́ ani gↄ̃ ma zↄ̀ ũ, á gbɛ̃ kparanↄ áni ɛra à tá á de kĩnaa aafia.


\par }{\SH Yuda wɛ́kɛna Yusufua Biliaminunɛ
\par }
{\PP \VS{18}Akũ Yuda nài à pì: N yã nna dikiri! Ǹ tó makũ n zↄ̀bleri mà yã onnɛ. Ǹsun pↄ fɛ̃mairo dikiri, zaakũ ń sára kũ Firi'aunaomɛ.

\VS{19}Dikiri, n ó lá yã tó ó de vĩ ke dakũna.

\VS{20}Akũ o pì ó de zĩ kũ̀, akũsↄ̃ ó dakũna kun dↄ, ó de a ì a zĩkũnaa gũmmɛ. Nɛ́ pìi vĩ̀ni dadokↄ̃nↄde gà, àkũ mɛ́ à gↄ̃̀ ado, akũ ó de pì yei manamana.

\VS{21}N ò ókↄ̃nↄ n zↄ̀blerinↄnɛ ò a sɛ́ ò su kãaonnɛ de ǹ wɛ́ sialɛ.

\VS{22}Dikiri, o pìnnɛ nɛ́ pì ni fↄ̃ à a de tóro. Tó à a tò, de pì ni gamɛ.

\VS{23}Akũ n pìwɛrɛ, tó ódi su kũ ó dakũna pìioro, óni wɛ́ sikↄ̃lɛro.

\VS{24}Kũ o ta ó de kĩnaa, o n yã ònɛ.

\VS{25}Akũ ó de pìi pì ò ɛra ò gɛ́ pↄ́blewɛ lú fíti dↄ.

\VS{26}O pì, tó adi kɛ ó dakũna kú kũoo baasiro, óni fↄ̃ ò gɛ́ro, zaakũ tó à kú kũooro, óni wɛ́ sikↄ̃lɛro.

\VS{27}Akũ ó de pìwɛrɛ, ó dↄ̃ kũ a nanↄ nɛ́ ì mɛ̀n pla.

\VS{28}Kũ a do bò a bɛa, adi a e doro ari gbãra. À pì nↄ̀bↄ pãsĩ mɛ́ à a sò.

\VS{29}À pì tó o nɛ́ bire sìawa, akũ yã vãni a lè, lákũ a zĩ kũ̀ nà, óni tó à tá miran kũ pↄsiraomɛ.

\VS{30}Tera sà, tó ma ta ma de kĩnaa, akũ a nɛ́ pì kú kũooro, ani gamɛ, zaakũ a pↄ kúamɛ.

\VS{31}Tó ó de dí nɛ́ pì e ó tɛ́ro, ani tá miran a zĩkũnaa gũn kũ pↄsiraomɛ.

\VS{32}Ma a zĩda kpà ma dea nɛ́ pìi gɛ̃nɛ ũmɛ, ma pì tó mádi sunɛ kãaoro, mani gↄ̃ a taaride ũ ari ma wɛ̃̀ndi lɛ́n.

\VS{33}Dikiri, n yã nna! Ǹ tó mà gↄ̃ n zↄ̀ ũ nɛ́ pìi gɛ̃nɛ ũ de à tá kũ a vĩ̀ninↄ.

\VS{34}Tó adi kɛ kũ nɛ́ pìioro, mani fↄ̃ mà tá ma de kĩnaaro. Ǹsun tó mà yã vãni kũ ani ma de le ero.




\par }\Chap{45}{\SH Yusufu zĩda babana a vĩ̀ninↄnɛ
\par }
{\PP \VerseOne{1}Yusufu dí fↄ̃ à a zĩda kũ̀ a ìba kũ ò kú gwenↄ arɛ doro, akũ à pũ̀tã à pì: Ákↄ̃nↄ kũ á kú lanↄ, à bↄtɛ á pínki! Kũ gbɛ̃ke kú gwe doro, akũ à a zĩda bàba a vĩ̀ninↄnɛ sà.

\VS{2}Àtɛn ↄ́ↄ dↄ gbãnagbãna ari Misilanↄ mà, akũ Firi'auna bedenↄ a baaruu mà.

\VS{3}Akũ à pì a gbɛ̃ pìnↄnɛ: Yusufumɛ ma ũ. Ma de kun ari tera yá? Akũ swɛ̃̀ɛ kɛ̃̀ńgu, odi fↄ̃ ò wèaro.

\VS{4}Akũ Yusufu pìńnɛ: À namai. Kũ ò nài, akũ à pì: Makũmɛ á dakũna Yusufu kũ a yìa ò sù kãao Misila la ũ.

\VS{5}Tera sà àsun tó á nɛ̀sɛɛ yakaro. Àsun pↄ fɛ̃ ma yiana yã musuro, zaakũ gbɛ̃nↄ surabana yãin Luda ma zĩ á arɛ la.

\VS{6}Nà kana bùsun la wɛ̃̀ pladen dí. Oni bú baro oni pↄ́ kɛ̃ro ari wɛ̃̀ sↄↄro.

\VS{7}Luda tò ma doárɛ arɛ de ó buri bo aafia andunia gũn, mà á sura ba manamana.

\VS{8}Adi kɛ ákↄ̃nↄ mɛ́ a ma zĩ laro, Ludamɛ. À ma ditɛ Firi'auna lɛ́dammari ũ, a bɛgwari ũ, Misila gu sĩnda pínki gbɛ̃ zↄ̃kↄ̃ ũ.

\VS{9}À kɛ likalika à gɛ́ ó de kĩnaa à onɛ a nɛ́ Yusufu pì Luda a ditɛ Misila bùsu gbãnade ũ. À su ma kĩnaa la gↄ̃̀nↄ.

\VS{10}Àgↄ̃ kú kũmao kãni à vutɛ Gosɛ̃ bùsun kũ a nɛ́nↄ kũ a daikorenↄ kũ a sãnↄ kũ a blènↄ kũ a zùnↄ kũ pↄ́ kũ à vĩnↄ pínki.

\VS{11}Mani a gwa la, zaakũ nà nigↄ̃ kun ari wɛ̃̀ sↄↄro dↄmɛ. Tó lɛnlo, àkũ kũ a bedenↄ kũ pↄ́ kũ à vĩnↄ ni kakatɛ pínki.

\VS{12}Ákↄ̃nↄ kũ Biliaminuo, a è kũ wɛ́o kũ makũ Yusufu makũ mɛ́ matɛn yã oárɛ.

\VS{13}À bɛ̀ɛrɛ kũ má vĩ Misila la yã o ma denɛ kũ pↄ́ kũ a èo pínki. À gɛ́ à su kãao la likalika.

\VS{14}À vĩ̀ à lòko a dakũna Biliaminu wakaaa à ↄ́ↄ dↄ̀, akũ Biliaminu mlɛ̃̀a à ↄ́ↄ dↄ̀ se.

\VS{15}Akũ à lɛ́ pɛ̀pɛ a vĩ̀ninↄa ń pínki kũ ↄ́ↄdↄo. Abire gbɛra a vĩ̀ninↄ yã ò kãao.


\par }{\PP \VS{16}Kũ Yusufu vĩ̀ninↄ suna baaruu kà Firi'auna bɛa, à kɛ̀nɛ nna kũ a ìbanↄ.

\VS{17}Akũ à pì Yusufunɛ: Ǹ o n vĩ̀ninↄnɛ ò ń aso yĩ ń zaakinↄnɛ ò futɛ ò gɛ́ Kanaa,

\VS{18}ò ń de sɛ́ kũ n bedenↄ ò su kũńwo ma kĩnaa la. Mani Misila bùsu gu mana kpáḿma ògↄ̃ nna ma.

\VS{19}Ǹ ońnɛ dↄ ò Misila zùgonↄ sɛ́ ń nɛ́ fítinↄ kũ ń nↄgbɛ̃nↄ yãi, ò ń de sɛ́ ò su kãao.

\VS{20}Òsun laasun lɛ́ pↄ́ kũ oni tó gwenↄaro, zaakũ Misila gu mana ni gↄ̃ ń pↄ́ ũmɛ.


\par }{\PP \VS{21}Akũ Isaraila nɛ́ pìnↄ kɛ̀ lɛ. Yusufu zùgonↄ kpàḿma lákũ Firi'auna ò nà. À zɛ́ zànaa kɛ̀ńnɛ dↄ.

\VS{22}À ń gbá uta zↄ̃kↄ̃nↄ ń pínki, akũ à Biliaminu gbà andurufu ↄgↄ mɛ̀n wàa do kpɛ́ basↄↄro kũ uta zↄ̃kↄ̃nↄ mɛ̀n sↄↄro.

\VS{23}À Misila pↄ́ mananↄ kpã̀zã a denɛ zaaki aso kuri kũ pↄ́blewɛo kũ pↄ́bleo zaaki aso kuri a de zɛ́ zàna ũ.

\VS{24}Kũ à ń gbárɛ à pì: Àsun fìti kɛ zɛ́nlo! Akũ ò tà.


\par }{\PP \VS{25}Ò bò Misila, akũ ò kà Kanaanↄ bùsun ń de Yakubu kĩnaa.

\VS{26}Ò pìnɛ: Yusufu kú wɛ̃̀ndiio ari tera, àkũmɛ Misila bùsu gbɛ̃ zↄ̃kↄ̃ ũ. Akũ Yakubu kɛ̀ sã̀ii, adi síro.

\VS{27}Akũ ò yã kũ Yusufu òńnɛ ònɛ pínki. Kũ Isaraila zùgo kũ Yusufu gbàrɛ à a sɛ́nↄ è, akũ a laasun kɛ̀ do sà,

\VS{28}akũ à pì: Adikĩna mↄ̀! Ma nɛ́ Yusufu kú kũ wɛ̃̀ndiio ari tera. Mani gɛ́ mà wɛ́ sialɛ de má kpɛ́ mà ga.




\par }\Chap{46}{\SH Yakubu tana Misila kũ a nɛ́nↄ
\par }
{\PP \VerseOne{1}Isaraila dà zɛ́n kũ pↄ́ kũ a vĩnↄ pínki. Kũ à kà Bɛsɛba, à sa ò a de Isaaku Ludaa.

\VS{2}Akũ Luda bò à sùa wɛ́gupu'enaa gũn gwãani à pì: Yakubu! Yakubu! À wèa à pì: Makũ di!

\VS{3}Akũ à pì: Makũmɛ Luda ũ n de Luda. Ǹsun Misila gɛna damu kɛro, zaakũ gwen mani n buri karan manamana.

\VS{4}Mani gɛ́ kũnwo Misila mà ɛra mà su kũ n burinↄ. Yusufu gbádan ĩni gan.


\par }{\PP \VS{5}Akũ Yakubu fùtɛ Bɛsɛba. A nɛ́nↄ a dà zùgo kũ Firi'auna gbàrɛ ò a sɛ́onↄ gũn kũ ń nɛ́nↄ kũ ń nanↄnↄo.

\VS{6}Ò ń pↄ́kãdenↄ kũ aruzɛkɛ kũ ò lè Kanaanↄ bùsunnↄ sɛ̀tɛ ò tào Misila.

\VS{7}Yakubu tà gwe kũ a nɛ́gↄ̃gbɛ̃nↄ kũ a nɛ́nↄgbɛ̃nↄ kũ a daikorenↄ ń pínki.

\VS{8}Isaraila kũ ò tà Misilanↄ tↄ́nↄn dí, Yakubu kũ a burinↄ:

\par }{\PP Yakubu daudu Rubɛni.

\VS{9}Rubɛni nɛ́gↄ̃gbɛ̃nↄ Anↄku, Palu, Ɛzɛrↄnu kũ Kaamio.

\VS{10}Simɛↄ nɛ́gↄ̃gbɛ̃nↄ Yemuɛli, Yami, Oada, Yakĩ, Zoa kũ Sauluo kũ à a ì kũ Kanaa nↄgbɛ̃o.

\VS{11}Levi nɛ́gↄ̃gbɛ̃nↄ Gɛsↄmu, Koa kũ Mɛrario.

\VS{12}Yuda nɛ́gↄ̃gbɛ̃nↄ Ɛɛ, Ona, Sela, Pɛrɛzi kũ Zɛrao, ama Ɛɛ kũ Onao gà Kanaamɛ. Pɛrɛzi nɛ́gↄ̃gbɛ̃nↄ Ɛzɛrↄnu kũ Amuluo.

\VS{13}Isaka nɛ́gↄ̃gbɛ̃nↄ Tola, Pua, Yasubu kũ Simirↄnuo.

\VS{14}Zɛbuluni nɛ́gↄ̃gbɛ̃nↄ Sɛrɛdi, Ɛlↄni kũ Yalɛlio.

\VS{15}Nɛ́gↄ̃gbɛ̃ kũ Lea ń í kũ Yakubuo Mɛsↄpↄtamianↄn gwe. Àkũ mɛ́ à a nɛ́nↄgbɛ̃ Dina ì dↄ. Ń buri pìnↄ ń pínki gbɛ̃nↄn baraakuri awɛɛ'aakↄ̃mɛ.


\par }{\PP \VS{16}Gada nɛ́gↄ̃gbɛ̃nↄ Zɛfↄ̃, Agi, Suni, Ɛzɛbↄ̃, Eri, Arodi kũ Arɛlio.

\VS{17}Asa nɛ́gↄ̃gbɛ̃nↄ Imina, Isiva, Isivi, Bɛria kũ ń dãre Sɛrao. Bɛria nɛ́gↄ̃gbɛ̃nↄ Eberu kũ Malakiɛlio.

\VS{18}Labã mɛ́ à Zilipa kpà Leaa. Buri kũ Zilipa kɛ̀ kũ Yakubuon gwe. Ò gbɛ̃nↄn gɛ̃ro awɛɛdomɛ.


\par }{\PP \VS{19}Yakubu nanↄ Rahila nɛ́gↄ̃gbɛ̃nↄ Yusufu kũ Biliaminuo.

\VS{20}Yusufu Manase kũ Ɛflaimuo ì Misila kũ a nanↄ Asɛna, Ɛliↄpↄli sa'ori Potifɛra nɛ́o.

\VS{21}Biliaminu nɛ́gↄ̃gbɛ̃nↄ Bɛla, Bɛkɛ, Asabɛli, Gera, Naama, Ɛhi, Rosu, Mupimu, Upimu kũ Adao.

\VS{22}Buri kũ Rahila kɛ̀ kũ Yakubuonↄn gwe. Ò gbɛ̃nↄn gɛ̃ro donsarimɛ.


\par }{\PP \VS{23}Dã nɛ́gↄ̃gbɛ̃ Usimu.

\VS{24}Nafatali nɛ́gↄ̃gbɛ̃nↄ Yaziɛli, Guni, Yɛzɛ kũ Silɛmuo.

\VS{25}Labã mɛ́ à Bila kpà Rahilaa. Buri kũ Bila kɛ̀ kũ Yakubuonↄn gwe. Ò gbɛ̃nↄn supplamɛ.


\par }{\PP \VS{26}Yakubu buri kũ ò tà kũńwo Misilanↄn gwe. Ò gbɛ̃nↄn baaakↄ̃ awɛɛsuddomɛ a nɛ́ nↄnↄ baasi.

\VS{27}Kũ Yusufu nɛ́ ì Misila gbɛ̃nↄn pla, akũ Yakubu buri kũ ò tà gwenↄ kɛ̀ gbɛ̃nↄn baaakↄ̃ akuri.


\par }{\PP \VS{28}Yakubu Yuda zĩ̀ à donɛ arɛ Yusufu kĩnaa de à Gosɛ̃ bùsu zɛ́ mↄnɛ. Kũ ò kà gwe,

\VS{29}akũ Yusufu gɛ̃̀ a sↄ̃gon à gɛ̀ɛ da a delɛ gwe. Kũ à a lè, à mlɛ̃̀a à ↄ́ↄ dↄ̀ à gìi kɛ̀.

\VS{30}Akũ Isaraila pì Yusufunɛ: Lákũ ma wɛ́ sìnlɛ nà ma è ń kú wɛ̃̀ndiio, ga ni fↄ̃ à ma sɛ́ sà.


\par }{\PP \VS{31}Yusufu pì a vĩ̀ninↄnɛ kũ a de bedenↄ: Mani gɛ́ mà o Firi'aunanɛ ma vĩ̀ninↄ kũ ma de bede kũ ò kú Kanaanↄ bùsunnↄ sù ma kĩnaa.

\VS{32}Mani onɛ kũ sãdãrinↄmɛ á ũ, á pↄ́kãdenↄ vĩ, akũ a su kũ á sãnↄ kũ á blènↄ kũ á zùnↄ kũ pↄ́ kũ á vĩnↄ pínki.

\VS{33}Tó Firi'auna á sísi, akũ à á lá bↄ́ zĩn adì kɛ,

\VS{34}à onɛ à pi á pↄ́kãdedenↄ ũ zaa á kɛfɛnnakɛgↄrↄa ari kũ a gbãrao lán á dizinↄ bà. Tó a ònɛ lɛ, áni le à vutɛ Gosɛ̃ bùsun, zaakũ Misilanↄ dì kakara kũ sãdãrinↄro.




\par }\Chap{47}{\SH Isarailanↄ vutɛna Misila
\par }
{\PP \VerseOne{1}Yusufu gɛ̀ɛ à yã ò Firi'aunanɛ à pì: Ma vĩ̀ninↄ bò Kanaanↄ bùsun kũ ń sãnↄ kũ ń blènↄ kũ ń zùnↄ kũ pↄ́ kũ ò vĩnↄ pínki, ò sù Gosɛ̃ bùsun.

\VS{2}Akũ à a vĩ̀ninↄ sɛ̀ gbɛ̃nↄn sↄↄro à ń mↄ́ Firi'aunanɛ.

\VS{3}Firi'auna ń lá à pì: Bↄ́ zĩn adì kɛɛ? Ò wèa ò pì: Ókↄ̃nↄ n zↄ̀blerinↄ, sãdãrinↄn ó ũ lán ó dizinↄ bà.

\VS{4}Akũ ò pìnɛ: O su vutɛ bùsun la gↄrↄ plamɛ, zaakũ nà kú Kanaanↄ bùsun manamana, sɛ̃̀ kun kũ ó sãnↄ blero. Ókↄ̃nↄ n zↄ̀blerinↄ, ǹ ó gba zɛ́ ò vutɛ Gosɛ̃ bùsun.

\VS{5}Akũ Firi'auna pì Yusufunɛ: Lákũ n de kũ n vĩ̀ninↄ sù n kĩnaa nà,

\VS{6}ǹ ń kátɛ Misila gu manan. Ò vutɛ Gosɛ̃ bùsun. Tó laakaridenↄn kú ń tɛ́, ǹ ma pↄ́nↄ nańnɛ ń ↄĩ.


\par }{\PP \VS{7}Akũ Yusufu a de Yakubu sɛ̀ à gɛ̀ɛ à mↄ̀ Firi'aunanɛ. Akũ Yakubu sa mana ònɛ.

\VS{8}Firi'auna a là à pì: N ka wɛ̃̀n gbaa?

\VS{9}À wèa à pì: Ma kunna andunia gũn wɛ̃̀ basuddo akuriden dí. Ma wɛ̃̀ dí ká ma dizinↄ pↄ́ ũro, akũ à yã'ũmmana vĩ.

\VS{10}À sa mana ò Firi'aunanɛ dↄ, akũ à bò a kĩnaa.


\par }{\PP \VS{11}Yusufu a de kũ a vĩ̀ninↄ kàtɛ Misila bùsu gu manan à ń gbá bùsu kũ Ramɛsɛ de a wɛ́ra ũ lákũ Firi'auna ò nà.

\VS{12}Yusufu pↄ́blewɛ kpà a dea kũ a vĩ̀ninↄ kũ a de bedenↄ ń pínki ↄn kũ ↄnnwo ń dasi lɛ́n.


\par }{\SH Nà gbãnakũnaa
\par }
{\PP \VS{13}Nàa kɛ̀ gbãna, pↄ́blewɛ kú gukearo. Misilanↄ kũ Kanaanↄ gbãna làka.

\VS{14}Òtɛn pↄ́blewɛ lú, akũ Yusufu ↄgↄ kũ à kú Misila kũ Kanaao sì pínki à tào Firi'auna bɛa.

\VS{15}Kũ Misilanↄ kũ Kanaanↄ ↄgↄ làka, Misilanↄ sù Yusufu kĩnaa ń pínki ò pì: Ɔgↄ kun doro. Ǹ ó gba pↄ́blewɛ. Ǹsun tó ò ga n wáraro.

\VS{16}Yusufu pì: Lákũ ↄgↄ kunlo nà, à su kũ á pↄ́kãdenↄ, mani pↄ́blewɛ kpááwa a musu.

\VS{17}Akũ ò sù Yusufunɛ kũ pↄ́kãdenↄ, akũ à pↄ́blewɛ kpàḿma sↄ̃nↄ kũ sãnↄ kũ blènↄ kũ zùnↄ kũ zaakinↄ musu. Wɛ̃̀ birea à pↄ́blewɛ kpàḿma ń pↄ́kãdenↄ musumɛ.


\par }{\PP \VS{18}Kũ wɛ̃̀ bire gɛ̃̀tɛ, akũ ò sù a kĩnaa a wɛ̃̀ làa ò pìnɛ: Dikiri, óni fↄ̃ ò yãke utɛnnɛro. Ɔgↄ làka, akũ ó pↄ́kãdenↄ gↄ̃̀ n pↄ́ ũ. Pↄ́ke dí gↄ̃ ò kpámmaro, ókↄ̃nↄ kũ ó buranↄ baasiro.

\VS{19}Ǹsun tó ò ga n wára kũ ó buranↄro. Ǹ ó lú kũ ó buranↄ ǹ fĩna bo kũ pↄ́blewɛo ò gↄ̃ Firi'auna zↄ̀nↄ ũ, ókↄ̃nↄ kũ ó buranↄ. Ǹ ó gba pↄ́blewɛ de òsun garo ògↄ̃ kun, akũsↄ̃ de ó buranↄ sún gↄ̃ tàraga ũro.

\VS{20}Akũ Yusufu Misila buranↄ lù Firi'aunanɛ pínki, zaakũ Misilanↄ baadi a bura yìa, kũ nà ń kũ gbãna yãi, akũ bùsuu gↄ̃̀ Firi'auna pↄ́ ũ.

\VS{21}Yusufu Misilanↄ sì zↄ̀nↄ ũ ń pínki zaa ń bùsu lɛ́n la gɛna a lɛ́ dire.

\VS{22}Ama adi sa'orinↄ buranↄ lúro, zaakũ Firi'auna dìtɛ àgↄ̃ pↄ́blewɛ kpáḿma gↄrↄ sĩnda pínki. Lákũ ò kú kũ pↄ́blewɛ kũ Firi'auna dì kpáḿmao nà, odi ń buranↄ yíaro.


\par }{\PP \VS{23}Akũ Yusufu pì gbɛ̃nↄnɛ: Ma á lú kũ á buranↄ sà, a gↄ̃ Firi'auna pↄ́ ũ. Pↄ́blewɛn dí. À gɛ́ à tↄ̃.

\VS{24}Pↄ́kɛ̃gↄrↄ àgↄ̃ a lɛu sↄↄrode kpá Firi'aunaa, a kpara ni gↄ̃árɛ pↄ́wɛ ũ kũ pↄ́bleo. Àgↄ̃ abire ble kũ á nɛ́nↄ kũ á bedenↄ á pínki.

\VS{25}Akũ ò pì: N ó sura bà. Ǹ tó ò n pↄnna le dikiri, ò gↄ̃ Firi'auna zↄ̀nↄ ũ.

\VS{26}Akũ Yusufu yã dìtɛ Misila à pì, burapↄ lɛu sↄↄrode nigↄ̃ de Firi'auna pↄ́ ũ. Yã pì kun ari kũ a gbãrao. Sa'orinↄ bùsu mɛ́ adi gↄ̃ Firi'auna pↄ́ ũro ado.


\par }{\SH Yakubu wɛ́kɛna zã
\par }
{\PP \VS{27}Isarailanↄn kú Gosɛ̃ bùsun zaa Misila. Ò ń zĩda zĩtɛ vĩ gwe, akũ ò nɛ́ ì ò kàra manamana.

\VS{28}Yakubu kɛ̀ wɛ̃̀ gɛ̃ro awɛɛpla Misila, a wɛ̃̀ pínkipinki basuppla awɛɛsupplamɛ.

\VS{29}Kũ à kà gana, à a nɛ́ Yusufu sìsi, akũ à pìnɛ: N yã nna! Tó ma n pↄnna lè, ǹ n ↄ da ma gbáda gbáru ǹ gbɛ̃kɛ kũ náanio yã kɛmɛnɛ. Ǹsun ǹ ma vĩ Misilaro.

\VS{30}Tó ma ka ma dizinↄla, ǹ ma sɛ́ ǹ bo kũmao Misila la ǹ ma vĩ ma dizi pìnↄ miran. Akũ Yusufu pìnɛ: Mani yã kũ n ò kɛnnɛ.

\VS{31}Akũ Yakubu pì: Ǹ la damɛnɛ. Kũ à la dànɛ, akũ Yakubu gbãna lè a gòoa à donyĩ kɛ̀.




\par }\Chap{48}{\SH Yakubu Ɛflaimu kũ Manaseo ditɛna a zĩda nɛ́nↄ ũ
\par }
{\PP \VerseOne{1}Gↄrↄ pla gbɛra ò ò Yusufunɛ a de tɛn gyã kɛ, akũ à a nɛ́ gbɛ̃nↄn planↄ Manase kũ Ɛflaimuo sɛ̀tɛ à gɛ̀ɛ kũńwo.

\VS{2}Kũ ò ò Yakubunɛ a nɛ́ Yusufu sù a gwa, à kokari kɛ̀ à fùtɛ à vùtɛ a gádo musu.

\VS{3}À pì Yusufunɛ: Luda Gbãnasĩndapinkide bò à sùma zaa Luzu, Kanaanↄ bùsun, à arubarikaa dàmagu

\VS{4}à pìmɛnɛ áni tó mà nɛ́ i manamana, áni ma kara mà gↄ̃ burinↄ dizi ũ áni bùsuu pì kpá ma burinↄa ma gbɛra ń pↄ́ ũ ari gↄrↄ sĩnda pínki.

\VS{5}Tera sà nɛ́ gbɛ̃nↄn pla kũ n ń í Misila ari màgↄ̃ su n kĩnaanↄ ma pↄ́nↄmɛ. Ɛflaimu kũ Manaseo gↄ̃̀ ma nɛ́nↄ ũ lákũ Rubɛni kũ Simɛↄo de nà.

\VS{6}Nɛ́ kũ ĩni ń i ń gbɛranↄ mɛ́ onigↄ̃ de n pↄ́ ũ, oni ń túbi ble ń vĩ̀ninↄ kĩnaa.

\VS{7}Zaakũ kũ matɛn su kũ Mɛsↄpↄtamiao, n da Rahila gà zɛ́n Ɛflata kũ òdi pi tera Bɛtilihamu lɛ́i zaa Kanaanↄ bùsun, akũ ma a vĩ̀ zɛ́n gwe.


\par }{\PP \VS{8}Akũ Isaraila Yusufu nɛ́nↄ gwà à pì: Dínↄn gwee?

\VS{9}À pì a denɛ: Nɛ́ kũ Luda ma gba lanↄn gwe. Akũ Isaraila pì: Ǹ mↄ́ kũńwo ma kĩnaa mà sa'olɛ kɛńnɛ.

\VS{10}Zĩkũna Isaraila wɛ́ bùsa àtɛn gu e manaro, akũ Yusufu nài kũ nɛ́ pìnↄ. Isaraila lɛ́ pɛ̀pɛḿma à ń kpá a kùla,

\VS{11}akũ à pì Yusufunɛ: Mádi da yã mà wɛ́ sinlɛ doro, akũ Luda tò ma n e kũ n nɛ́nↄ dↄ.

\VS{12}Yusufu ń gó a de gbála, akũ à kùtɛnɛ à a arɛ pɛ̀tɛ.

\VS{13}Akũ Yusufu a nɛ́nↄ kũ̀ ń pla ń pínki. À Ɛflaimu kũ̀ kũ ↄplao Yakubu ↄzɛ kpa, akũ à Manase kũ̀ ↄzɛ kpa Yakubu ↄpla kpa, akũ à nài kũ nɛ́ pìnↄ.

\VS{14}Akũ Yakubu a ↄ pã̀kↄ̃la à a ↄpla nà Ɛflaimu kũ à de dakũna ũ mìia, à a ↄzɛ nà Manase kũ à de daudu ũ mìia.

\VS{15}Akũ à sa'olɛ kɛ̀ Yusufunɛ à pì:

\par }{\Q Luda kũ ma dizinↄ Ibrahĩ

\par }{\Q kũ Isaakuo táa ò kãao,

\par }{\Q Luda kũ à dòmɛnɛ arɛ

\par }{\Q ma kunnaa gũn ari kũ a gbãrao,


\par }{\Q \VS{16}a Malaika kũ à ma bo a vãnin pínki

\par }{\Q à arubarika da nɛ́ díkĩnanↄgu,

\par }{\Q à tó ògↄ̃ ń sísi ma tↄ́a,

\par }{\Q kũ ma dizinↄ Ibrahĩ kũ Isaakuo tↄ́o,

\par }{\Q à tó ògↄ̃ kↄ̃ manamana andunia gũn.


\par }{\PP \VS{17}Kũ Yusufu è a de a ↄpla nà Ɛflaimu mìia, adi kɛnɛ nnaro. À a de ↄ kũ̀ de à go Ɛflaimu mìia à na Manase pↄ́a

\VS{18}à pì: Lɛnlo Baa, gbɛ̃ díkĩna mɛ́ à daudu ũ. Ǹ n ↄpla na a mìia.

\VS{19}Akũ a de gì à pì: Má dↄ̃ ma nɛ́, má dↄ̃. Àpi sↄ̃ ani gↄ̃ buri ũ, anigↄ̃ zↄ̃kↄ̃, ama a dakũna zↄ̃kↄ̃ nigↄ̃ deala, a buri nigↄ̃ dasi.

\VS{20}Zĩ kũ̀a à sa'olɛ kɛ̀ńnɛ à pì:

\par }{\Q Isarailanↄ ni sa mana okↄ̃nɛ kũ á tↄ́o

\par }{\Q oni pi Luda tó ǹ gↄ̃

\par }{\Q lán Ɛflaimu kũ Manaseoo bà.

\par }{\MM Lɛmɛ à Ɛflaimu dò Manasenɛ arɛ lɛ.


\par }{\PP \VS{21}Akũ Isaraila pì Yusufunɛ: Ma ka gana, ama Luda nigↄ̃ kú kãáo, ani ɛra à tá kãáo á dizinↄ bùsun.

\VS{22}Sɛkɛmu bùsu mana kũ ma sì Amↄrinↄa kũ ma fɛ̃nɛdao kũ ma sáo, ma n gba, mↄkↄ̃n kũ ń de n vĩ̀ninↄla.




\par }\Chap{49}{\SH Yakubu sa'olɛkɛna a nɛ́nↄnɛ
\par }
{\Q \VerseOne{1}Yakubu a nɛ́nↄ sìsi, akũ à pì:

\par }{\Q À kↄ̃ kakara

\par }{\Q mà yã kũ ani á le ziakpɛzĩ oárɛ.


\par }{\Q \VS{2}À kↄ̃ kakara ma nɛ́nↄ à sã kpá,

\par }{\Q à á de Isaraila yã ma.


\par }{\Q \VS{3}Rubɛni ma daudu ma gbãna,

\par }{\Q ma kana gↄ̃ lɛ́i nɛ́ káaku,

\par }{\Q n bɛ̀ɛrɛ deńla kũ n gbãnao.


\par }{\Q \VS{4}Ń pãsĩ lán ísↄ̃ bà,

\par }{\Q ama ĩnigↄ̃ deńlaro,

\par }{\Q zaakũ n didi n de gádoa,

\par }{\Q n wutɛ kũ ma nↄnↄ dokeo.


\par }{\Q \VS{5}Simɛↄ kũ Levio mɛ́ ò kↄ̃ gbɛ̃nↄ ũ,

\par }{\Q ò pãsĩ kũ fɛ̃nɛdao.


\par }{\Q \VS{6}Ma lɛ́ kú ń kakaranaa gũnlo,

\par }{\Q ma baka kú ń yãgↄ̃gↄ̃naa gũnlo,

\par }{\Q zaakũ ò gbɛ̃nↄ dɛ̀dɛ pↄfɛ̃ gũn,

\par }{\Q ò zù gbátĩnↄ zↄ̃̀zↄ̃ lákũ ò yei nà.


\par }{\Q \VS{7}Luda láari boḿma ń pↄfɛ̃ zↄ̃kↄ̃ yãi,

\par }{\Q à lɛ́ kɛńnɛ ń pãsĩkɛ yãi.

\par }{\Q Mani ń kɛ̃kↄ̃a Yakubu burinↄ tɛ́,

\par }{\Q mani ń burinↄ fãkↄ̃a Isarailanↄ gũn.


\par }{\Q \VS{8}Yuda, n gbɛ̃nↄ ni n tↄ́ kpá.

\par }{\Q Ĩni n ibɛrɛnↄ kũ ń wakaaa,

\par }{\Q n de nɛ́nↄ ni kútɛnnɛ.


\par }{\Q \VS{9}Yuda de lán músu bà,

\par }{\Q ma nɛ́ pìi dì su kũ tofekao

\par }{\Q àdi gátɛ àdi wútɛ a tòn.

\par }{\Q Dí mɛ́ ani fↄ̃ à a futɛɛ?


\par }{\Q \VS{10}Kpata ni go Yudalaro,

\par }{\Q a burinↄ mɛ́ onigↄ̃ gò kũna

\par }{\Q ari Silo gɛ́ su,

\par }{\Q buri sĩnda pínki ni mì natɛnɛ.


\par }{\Q \VS{11}Ani a zaaki dↄ geepi lía,

\par }{\Q ani a zaakinɛ yĩ geepi lí manaa.

\par }{\Q Sèwɛ̃ nigↄ̃ dimɛ

\par }{\Q ani a pↄ́kasanↄ pípio,

\par }{\Q ani a uta pípi kũ geepi'io.


\par }{\Q \VS{12}Sèwɛ̃ ni a wɛ́ tɛ̃ra kũ,

\par }{\Q vĩ ni a saka pura kũ.


\par }{\Q \VS{13}Zɛbuluni nigↄ̃ kú ísira sarɛ,

\par }{\Q a bùsu nigↄ̃ de gó'itɛnↄ bàdↄki ũ.

\par }{\Q A bùsu lɛ́ ni zɛ Sidↄ̃.


\par }{\Q \VS{14}Isaka de lán zaaki gbãna

\par }{\Q kũ à wutɛna aso mɛ̀n pla dagura bà.


\par }{\Q \VS{15}Tó a burinↄ è ń kámmaboki mana,

\par }{\Q akũsↄ̃ ń bùsu pì vutɛna nna,

\par }{\Q oni natɛ asosɛnaanɛ ò zↄ̀zĩ kɛ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{16}Dã ni a gbɛ̃nↄ bo yãn

\par }{\Q Isaraila burinↄ doke ũ.


\par }{\Q \VS{17}Dã nigↄ̃ de lán mlɛ̃̀ kũ à kú zɛ́ sarɛ bà,

\par }{\Q lán pitiko kũ à kú zɛ́wɛwɛ gũn bà.

\par }{\Q Àdi sↄ̃ lɛ́ a gbáa,

\par }{\Q de gbɛ̃ kũ à di a musu lɛ́tɛ a kpɛdangara.


\par }{\Q \VS{18}Dikiri, madì wɛ́ dↄ n surabanaai.


\par }{\Q \VS{19}Gada sↄ̃, zĩ̀karinↄ ni sińgu,

\par }{\Q ama oni lɛ́tɛ ń kpɛdenↄa.


\par }{\Q \VS{20}Asa pↄ́blewɛ nigↄ̃ nísi vĩ,

\par }{\Q pↄ́ble kũ a blena nna kínanↄnɛɛn ani kpá.


\par }{\Q \VS{21}Nafatali de lán gbɛ̃tɛ̃ lí

\par }{\Q kũ àdi gã̀ mananↄ bo bà.


\par }{\Q \VS{22}Yusufu de lán lí nɛ́'iri

\par }{\Q kũ à kú ísɛ̃boki sarɛ bà,

\par }{\Q a gã̀nↄ dì poro à da gbĩ̀la.


\par }{\Q \VS{23}Kàzurinↄ ni ibɛrɛ sɛ́o,

\par }{\Q ò pɛ́a kũ kàao.


\par }{\Q \VS{24}Anigↄ̃ a sá kũna yĩgãnaa sari

\par }{\Q Yakubu Luda gbãnade gãi,

\par }{\Q a ↄ gbãna nigↄ̃ wãna

\par }{\Q Isarailanↄ Gbɛ̀si kũ àdi donɛ arɛ yãi.


\par }{\Q \VS{25}N de Luda pì ni kpányĩ,

\par }{\Q Gbãnasĩndapinkide pì ni arubarika dangu

\par }{\Q kũ legũ'i kũ àdi bo musuo,

\par }{\Q kũ arubarika kũ à katɛna zĩtɛ gbáruo,

\par }{\Q de n nↄnↄ kũ n pↄ́nↄ gↄ̃ de nɛ́randenↄ ũ.


\par }{\Q \VS{26}Sa'olɛ kũ n de kɛ̀nnɛ

\par }{\Q de ma dizinↄ pↄ́la,

\par }{\Q à zↄ̃kↄ̃ de kpi zĩnↄla.

\par }{\Q Luda tó arubarika dínↄ gↄ̃ Yusufu mìia,

\par }{\Q gbɛ̃ kũ ò dìtɛ adona a gbɛ̃nↄ tɛ́ musu.


\par }{\Q \VS{27}Biliaminu de lán lɛwanna pãsĩ bà,

\par }{\Q àdi lɛ́tɛ gbɛ̃nↄa kↄnkↄ,

\par }{\Q àdi ń pↄ́nↄ kpàatɛ ↄkↄsi.


\par }{\MM \VS{28}Isaraila buri mɛ̀n kuri awɛɛplanↄn gwe ń pínki. Sa'olɛ kũ ń de kɛ̀ńnɛn gwe baadi kũ a pↄ́o.


\par }{\SH Yakubu gana kũ a vĩnaao
\par }
{\PP \VS{29}Akũ à pìńnɛ: Tó ma andunia tò, à ma vĩ ma dizinↄ gbɛ̀wɛɛ kũ à kú Iti buri Ɛflↄnu bura gũn.

\VS{30}Gbɛ̀wɛɛ pì kú Makpɛlamɛ, Mamare ifãboki kpa Kanaanↄ bùsun, bura kũ Ibrahĩ lù Iti buri Ɛflↄnua gɛ̀vĩki ũ.

\VS{31}Gwen ò Ibrahĩ kũ a nanↄ Sarao vĩ̀n. Gwen ò Isaaku kũ a nanↄ Rɛbɛkao vĩ̀n. Gwen ma Lea vĩ̀n.

\VS{32}Ò bura pì kũ a gbɛ̀wɛɛɛoo lù Itinↄamɛ.

\VS{33}Kũ Yakubu lɛ́ dìtɛ a nɛ́nↄnɛ à làka, à ɛ̀ra à wùtɛ, akũ à gà.




\par }\Chap{50}{\PP \VerseOne{1}Yusufu kùsi a dea à ↄ́ↄ dↄ̀ a musu à lɛ́ pɛ̀pɛa.

\VS{2}Akũ à ò a zĩkɛri ɛzɛdenↄnɛ ò ɛzɛ kũ àdi tó gɛ̀ vãro máma a de gɛ̀ɛa. Akũ ò màma Isaraila gɛ̀ɛa

\VS{3}ari gↄrↄ bupla de àsun yagi kɛro yãi, zaakũ lɛn Misilanↄ dì kɛ lɛ, akũ ò a gɛ̀ ↄ́ↄ dↄ̀ gↄrↄ baaakↄ̃ akuri.

\VS{4}Kũ ò a gɛ̀ ↄ́ↄ dↄ̀ ò làka, Yusufu pì Firi'auna ↄndenↄnɛ: Á yã nna! Tó ma á pↄnna lè, à omɛnɛ Firi'aunanɛ à pi:

\VS{5}Kũ ma de tɛn ga, à tò ma la dànɛ à pì mà a vĩ mira kũ à kɛ̀kɛ a zĩda pↄ́ ũ Kanaanↄ bùsun. Ǹ ma gba zɛ́ mà gɛ́ mà a de vĩ sà, mani ɛra mà su.

\VS{6}Akũ Firi'auna pìnɛ: Ǹ gɛ́ ǹ n de vĩ, zaakũ à tò n la dàarɛ.


\par }{\PP \VS{7}Kũ Yusufu tɛn gɛ́ a de vĩ, Firi'auna ìbanↄ kũ a bɛ gbɛ̃ zↄ̃kↄ̃nↄ kũ Misila bùsu gbãnadenↄ gɛ̀ɛ kãao ń pínki.

\VS{8}Yusufu bedenↄ kũ a vĩ̀ninↄ kũ a de bedenↄ gɛ̀ɛ kãao ń pínki dↄ. Ń nɛ́ fítinↄ kũ ń sãnↄ kũ ń blènↄ kũ ń zùnↄ mɛ́ ò gↄ̃̀ Gosɛ̃ bùsun ńtɛ̃nɛ.

\VS{9}Sↄ̃gonↄ kũ sↄ̃denↄ gɛ̀ɛ kãao dↄ. Gbɛ̃ kũ ò gɛ̀ɛ zɛnɛɛ pìnↄn dasi manamana.

\VS{10}Kũ ò kà Atada pↄ́wɛgbɛ̃kia Yoda bara, gwen ò wiki gbãna lɛ̀n ari, ò gɛ̀ ↄ́ↄ dↄ̀ manamana, akũ Yusufu a de wɛ̃nda kɛ̀ ari gↄrↄ suppla.

\VS{11}Kũ Kanaanↄ bùsudenↄ è lákũ òtɛn gɛ̀ kɛ nà Atada pↄ́wɛgbɛ̃kia, akũ ò pì: Misilanↄ gɛ̀kɛna zↄ̃kↄ̃n dí. Abire yãi ò tↄ́ kpà Yoda bara gu pìinɛ Abɛli Misila.


\par }{\PP \VS{12}Lɛn Yakubu nɛ́nↄ kɛ̀ lɛ lákũ à òńnɛ nà.

\VS{13}Ò a gɛ̀ɛ sɛ̀ ò gɛ̀ɛo Kanaanↄ bùsun, akũ ò a vĩ̀ Makpɛla bura gbɛ̀wɛɛ kũ Ibrahĩ lù Iti buri Ɛflↄnua mira ũ gũn Mamare ifãboki kpa.

\VS{14}Kũ Yusufu a de vĩ̀ à làka, à ɛ̀ra à tà Misila kũ a vĩ̀ninↄ kũ gbɛ̃ kũ ò gɛ̀ɛ zɛnɛ a de gɛ̀ vĩnↄ ń pínki.


\par }{\SH Yusufu náanikpana a vĩ̀ninↄa
\par }
{\PP \VS{15}Kũ Yusufu vĩ̀ninↄ è ń de gà, akũ ò pì: Tó Yusufu ibɛrɛɛ sɛ̀ kũoo, akũ à ye à a vãni kũ o kɛ̀nɛ pínki fĩna bowɛrɛ sↄ̃ bi?

\VS{16}Akũ ò lɛ́gbãzã kɛ̀nɛ ò pì: De n de kpɛ́ à ga à pì

\VS{17}ò onnɛ ǹ ó taari kũ ó durunnao kɛ̃wá, zaakũ a vãnin o kɛ̀nnɛ. N yã nna! Ǹ ó taarinↄ kɛ̃wá. N de Luda zↄ̀blerinↄmɛ ó ũ. Kũ ò yã pìi ò Yusufunɛ, akũ à ↄ́ↄ dↄ̀.

\VS{18}Akũ a vĩ̀ninↄ sù a kĩnaa ò kùtɛ a arɛ ò pì: N zↄ̀nↄmɛ ó ũ.

\VS{19}Akũ Yusufu pìńnɛ: Àsun vĩna kɛro. Ludamɛ ma ũ yá?

\VS{20}Á ye à a vãni kɛmɛnɛ yã, akũ Luda lìtɛ a mana ũ, de à le à gbɛ̃nↄ sura ba dasi lán àtɛn kɛ nà tera.

\VS{21}Àsun vĩna kɛro. Mani á gwa kũ á nɛ́nↄ. Akũ à náani kpàḿma à ń laakarii kpàtɛ.


\par }{\SH Yusufu ganaa
\par }
{\PP \VS{22}Yusufu kú Misila kũ a de bedenↄ ari à kà wɛ̃̀ basↄↄro akuri.

\VS{23}À wɛ́ sì Ɛflaimu sãkpɛnↄlɛ, akũ à wɛ́ sì Manase nɛ́ Maki nɛ́nↄlɛ dↄ.

\VS{24}Akũ Yusufu pì a gbɛ̃nↄnɛ: Ma ka gana. Luda mɛ́ ani su kpáái à bo kãáo bùsu dín à gɛ́ kãáo bùsu kũ à a lɛ́ sɛ̀ Ibrahĩnɛ kũ Isaakuo kũ Yakubuoo gũn.

\VS{25}Akũ Yusufu tò Isarailanↄ la dàarɛ à pì: Gↄrↄ kũ Luda ni su kpáái, à ma wánↄ sɛ́tɛ à boo gu dín.

\VS{26}Yusufu wɛ̃̀ basↄↄro akuriden à gà. Akũ ò ɛzɛ kũ àdi tó gɛ̀ vãro màma a gɛ̀ɛa ò dà àkpatii gũn Misila.


\par }