\NormalFont\ShortTitle{Agalatia}

{\MTB Baruwa ya Paulo yoandikira

\par }{\MT AGALATIA

\par }{\IMT Tanga mbere

\par }{\IM Wakati mmwenga Barinaba na Paulo, asafiri kpwendatangaza habari nono kuhusu Jesu kuzunguluka seemu za Galatia (siku hizi Galatia ni seemu ya tsi ya Uturuki). Hiko Galatia aandzisha kundi ra afuasi a Jesu. Afuasi anjina kala ni atu asio kala Ayahudi, anjina kala ni Ayahudi ariomkuluphira Jesu.

\par }{\IP Paulo kala anaphaha tabu kula kpwa afuasi anjina a Jesu a Chiyahudi. Atu hinyo kala achifundza kukala mutu achitaka kukala mfuasi wa Jesu ni lazima alunge mila na shariya za Chiyahudi, hasa kutiywa tsatsani. Piya kala anaamba kukala Paulo siye mtume wa kpweli, kpwa sababu kala anarema mafundzo gao.

\par }{\IP Lengo ra Paulo ra baruwa hino ni kupinga mafundzo higa ga handzo. Kpwandza anaamba kukala kala ni mtume kpweli. Bwana Jesu mwenye ndiye yemupha kazi ya kutangaza ujumbewe kpwa atu asio kala Ayahudi. Tsona kaziye na mafundzoge gakubaliwa ni mitume hiko Jerusalemu (1:11—2:21).

\par }{\IP Phiri Paulo anasisitiza kala atu osi, akale Ayahudi au asikale Ayahudi, anaokolwa kpwa kumkuluphira Mlungu, wala si kulunga mila ama Shariya za Musa. Naye anaonyesa ukpweli wa mambo higo kpwa kulavya mfwano wa Burahimu. Hata Burahimu hipho kare waphaha haki sababu wamkuluphira Mlungu (3:1—4:31).

\par }{\IP Chimarigizo sura ya tsano na sita Paulo anaeleza asili na tabiya nono ambazo ni lazima mfuasi wa Jesu aonyese. Roho Mtakatifu nkuterya atu amukuluphirao Jesu kusagala hivi.

\par }{\IOT Maelezo muhimu kpwa chifupi

\par }{\IO Mwadzo 1:1–5

\par }{\IO Paulo anadzihehera 1:6—2:21

\par }{\IO Kumkuluphira Jesu ama kulunga Shariya za Musa 3:1—4:31

\par }{\IO Afuasi anavyolondwa kusagala 5:1—6:10

\par }{\IO Onyo ra mwisho 6:11–18



\par }\ChapOne{1}{\PP \VerseOne{1-2}Baruwa hino ila kpwangu mimi mtume Paulo na afuasi ayangu osi ario hiku. Nakuandikirani mwimwi kundi ra afuasi a Jesu murio seemu za Galatia. Mino siyaphaha utume kpwa uwezo wa mwanadamu wala kutsambulwa ni mutu, ela kpwa uwezo wa Jesu Masihi na Baba Mlungu yemfufula Jesu.


\par }{\PP \VS{3}Baba Mlungu na Bwana wehu Jesu Masihi naakujaliyeni na mkale salama.

\VS{4}Kama mmanyavyo Jesu wafwa kpwa sababu ya dambi zehu, ili husitawalwe ni nia na asili mbii za chibinadamu. Wafwa kpwa kulengana na mendzwa ya Mlungu wehu na ambaye ni Baba.

\VS{5}Mlungu naatogolwe hata kare na kare. Amina.


\par }{\SH Msilunge mafundzo ga handzo
\par }
{\PP \VS{6}Enehu, mbona munaniangalaza! Mwamricha Mlungu upesi, ambaye kpwa mendzwaye na mbazize wakuihani mshiriki uzima wa kare na kare ambao waulavya kutsapira Jesu. Vivi munalunga mafundzo ganjina

\VS{7}gasigo ga kpweli tse. Mana atu anjina analonda kukuyugani achili na kubananga habari nono kuhusu Jesu Muokoli.

\VS{8}Ela hata swiswi au malaika kula mlunguni huchitangaza mafundzo ga kuokola tafwauti na higo gokutangazirani, phahi mutu hiye naalaniwe ni Mlungu hata kare na kare!

\VS{9}Kama hurivyogomba hipho mwandzo, phahi nauyira tsona: Mutu yeyesi ndiyekutangazirani mafundzo ga kuokola ga tafwauti na higa mafundzo mrigogakubali, phahi mutu hiye naalaniwe ni Mlungu hata kare na kare!


\par }{\PP \VS{10}Dze, gano nchigogomba ganaonyesa kala nalonda anadamu animendze? Hata chidide! Namendza Mlungu ahamirwe zaidi kuriko anadamu. Kala ncherelonda kufurahisha anadamu, phahi singekala mtumishi wa Jesu.


\par }{\SH Mlungu wamtsambula \newline  Paulo akale mtume
\par }
{\PP \VS{11}Enehu, nalonda mmanye kukala habari nono kuhusu Jesu yoitangaza mimi, taiyatungbwa ni mwanadamu.

\VS{12}Ela ni Jesu Masihi mwenye ndiye yenimanyisa. Siyaiphaha kula kpwa mutu yeyesi, wala kufundzwa ni mutu.


\par }{\PP \VS{13}\XREF{}{{\XO 1:13 }{\XO{1:13
}}{\XT{Mahendo 8:3; 22:4–5; 26:9–11}}}Mnamanya maisha gangu vyokala nriphokala nalunga dini na mila za Chiyahudi. Nágayisa afuasi a Jesu bila ya mbazi tse, na nchitaka kuaangamiza.

\VS{14}\XREF{}{{\XO 1:14 }{\XO{1:14
}}{\XT{Mahendo 22:3}}}Nálunga dini ya Chiyahudi vinono hata kushinda marika gangu, tsona nchidzilavya sana kulunga mila za akare angu.

\VS{15}\XREF{}{{\XO 1:15 }{\XO{1:15
}}{\XT{Mahendo 9:3–6; 22:6–10; 26:13–18}}}Ela Mlungu kala analonda chivyanjina. Wanitenga hata kabila sidzangbwevyalwa, na achinitsambula kulengana na arivyomendza iye ili nimhumikire, hata dzagbwe kala sifwaha.

\VS{16}Wakatiwe ariopanga uriphofika, Mlungu wanionyesa mwanawe, ili nitangazire atu asio kala Ayahudi habari nono kuhusu mwanawe Jesu. Na wakati hinyo siyaendza ushauri kula kpwa mutu.

\VS{17}Wala siyaphiya Jerusalemu kpwa hara ambao kala ni mitume kare, ela mara mwenga náphiya weru wa Warabuni, chisha badaye ndipho nchiuya Damasikasi.


\par }{\PP \VS{18}\XREF{}{{\XO 1:18 }{\XO{1:18
}}{\XT{Mahendo 9:26–30}}}Bada ya miaka mihahu, náphiya Jerusalemu kpwendamuona Petero, na nchisagala naye siku kumi na tsano.

\VS{19}Mtume wanjina yemuona hiko kala ni Jakobo bahi, mwanao wa Bwana Jesu.

\VS{20}Nakuambirani kpweli mbere za Mlungu higa nagokuandikirani sigo ga handzo.

\VS{21}Bada ya kusagala Jerusalemu na Petero, náphiya jimbo ra Siria na ra Kilikia.

\VS{22}Wakati hinyo kala sidzangbwekutana uso kpwa uso na makundi ga afuasi a Jesu ariokala Judea.

\VS{23}Kala taadzangbweniona ela kala ahendasikira kukala, “Ye mutu ambaye kala achihugayisa, ndipho anatangaza riro kuluphiro ambaro mwandzo kala analonda kuriangamiza.”

\VS{24}Phahi, hinyo atu amtogola Mlungu kpwa gara ambago Mlungu kala akanihendera.




\par }\Chap{2}{\SH Mitume anjina akubali mafundzo \newline  ga Paulo
\par }
{\PP \VerseOne{1}\XREF{}{{\XO 2:1 }{\XO{2:1
}}{\XT{Mahendo 11:30; 15:2}}}Chisha, bada ya miaka kumi na mine náphiya tsona Jerusalemu myangu ni Barinaba, piya namhala Tito nchiphiya naye.

\VS{2}Náphiya hiko kpwa sababu Mlungu kala akanionyesa niphiye. Nriphokutana chisiri na vilongozi, náaeleza hira habari nono niitangazayo kpwa atu asio kala Ayahudi. Náhenda hivyo ili kazi iyo isikale ya bure.

\VS{3}Myangu Tito, ambaye kala si Myahudi, ni Myunani, kala katiirwe tsatsani,\FTNT{*}{{\FR 2:3 }{\FR{2:3
}}{\FT{Kutiywa tsatsani kala ni dalili ya chimwiri kuonyesa ahadi ya Mlungu na atue. (Soma chitabu cha
}}{\XT{Mwandzo 17}}{\FT{.)
}}} ela hinyo vilongozi a kundi ra afuasi hiko Jerusalemu amkubali. Taayamshurutisha kutiywa tsatsani,

\VS{4}hata dzagbwe atu anjina ariodzihenda ni afuasi kala analonda atiywe tsatsani. Atu hinyo kala akadziunga chisiri dza makachero, kupeleleza uhuru huhewao ni Masihi Jesu. Kala analonda kubananga uhuru wehu na ahuhende atumwa a shariya za Chiyahudi.

\VS{5}Naswi tahuyakubaliana nao hata chidide, ili mʼbaki na ukpweli wa habari nono kuhusu Jesu bila kugaluzwa.


\par }{\PP \VS{6}\XREF{}{{\XO 2:6 }{\XO{2:6
}}{\XT{Kumbukumbu 10:17}}}Na hara vilongozi taayaenjereza chochosi hura ujumbe nriokala nahubiri. (Hinyo vilongozi kala anaishimiwa sana, ela higo si muhimu, kpwa sababu Mlungu kahukumu mutu kpwa kumlola umbore wala cheoche.)

\VS{7}Ela sambi kala anamanya kukala náhewa kazi ya kutangaza habari nono kuhusu Jesu kpwa atu asio kala Ayahudi, dza viratu Petero arivyohewa kazi ya kuahubiriya Ayahudi.

\VS{8}Mlungu iye yemuhenda Petero kukala mtume wa Ayahudi, ndiye yenihenda mimi piya kukala mtume wa atu asio kala Ayahudi.

\VS{9}Jakobo, Petero na Johana, ambao kala anamanywa kama ni vilongozi muhimu, akubali kukala nami Mlungu wajaliya kazi yangu. Hipho, ahupha mikono myangu ni Barinaba kuonyesa kala a tayari kuhenda kazi phamwenga naswi. Aho akubali kuhubiri kpwa Ayahudi, naswi kpwa atu asio kala Ayahudi.

\VS{10}Chitu arichosisitiza kala ni kuaterya afuasi achiya a Jerusalemu, dzambo ambaro kala nina moyo naro.


\par }{\SH Paulo anamgombera Petero \newline  hiko Antiokia
\par }
{\PP \VS{11}Siku yanjina Petero ariphokpwedza Antiokia, mino námpinga chingʼangʼa mbere za afuasi ayawehu kpwa sababu kala anahenda makosa makulu.

\VS{12}Kabila ya atu fulani kpwedza kula Jerusalemu kpwa Jakobo, Petero kala achirya na atu asio kala Ayahudi. Ela atu ariphokpwedza, waricha kurya na atu asio kala Ayahudi na achidzitenga. Wahenda hivyo kpwa sababu ya kuogopha hara aambao kukala mfuasi wa Jesu ni lazima atiywe tsatsani.

\VS{13}Afuasi anjina a Chiyahudi kula Antiokia aungana na unafiki wa Petero, hata Barinaba achilongozwa makosa.


\par }{\PP \VS{14}Phahi, nriphoona maisha gao tagalunga ukpweli wa mafundzo kuhusu Jesu Muokoli, namuambira Petero mbere za atu osi, “Hata dzagbwe uwe u Myahudi, ela kulunga shariya zosi za Chiyahudi. Sambi kpwa utu wani unashurutisha atu asio kala Ayahudi alunge mila za Chiyahudi?”\FTNT{†}{{\FR 2:14 }{\FR{2:14
}}{\FT{Taphana uhakika ichikala mazungumuzo ga Paulo kpwa Petero gasirira hipho au gaenderera msitari wa 21.}}}

\VS{15}Swiswi ambao hwavyalwa Ayahudi tahudziona huna dambi, kama huaonavyo atu asio kala Ayahudi.

\VS{16}\XREF{}{{\XO 2:16 }{\XO{2:16
}}{\XT{Zaburi 143:2; Arumi 3:20,22}}}Ela hunamanya kala mutu kaphaha haki kpwa kulunga Shariya, ela kpwa kumkuluphira Masihi Jesu. Kpwa hivyo swiswi naswi hunaphaha haki kpwa kumkuluphira, wala sio kpwa kulunga Shariya, mana takuna hata mmwenga ndiyekala na haki kpwa kulunga Shariya.


\par }{\PP \VS{17}Ayahudi anjina anafikiriya swino hu achina-dambi, kpwa sababu hunamkuluphira Jesu ili kuphaha haki, badala ya kulunga Shariya. Dze, ni kpweli Jesu anahulongoza kuhenda dambi? Sivyo hata chidide!

\VS{18}Ela nchiuya tsona kukuluphira mpango wa kare wa kulunga Shariya, ambao náurema, phahi kpwa kpweli nina makosa.

\VS{19}Mimi piya kala náishi kulunga Shariya, ela sambi sitawalwa tsona ni Shariya. Mlungu waniika huru ili niishi vira alondavyo. Ni kama avi náolagbwa phamwenga na Jesu msalabani.

\VS{20}Siye mimi niishiye tsona, ela Jesu anaishi mwangu moyoni. Vivi naishi kpwa kumkuluphira hiye Mwana wa Mlungu, ariyenimendza hata achidzilavya ili afwe kpwa sababu yangu.

\VS{21}Kala mutu anahewa haki kpwa kulunga Shariya, phahi Jesu angekala wafwa bure. Ela narema kabisa kukala mbazi na mendzwa ya Mlungu si muhimu.




\par }\Chap{3}{\SH Kuluphiro ndiro njira ya macheye \newline  ya kuphahira wokofu
\par }
{\PP \VerseOne{1}Mwi Agalatia! Mbona munahendwa azuzu? Mwalogbwa ni ani? Mwasemurirwa vinono mana ga Jesu Masihi kuolagbwa msalabani.

\VS{2}Sambi hebu nikuuzeni chitu. Dze, mwaphokera Roho Mtakatifu kpwa kulunga Shariya, hebu kpwa kukuluphira mrigosikira?

\VS{3}Kpwadze munahendwa azuzu hivyo? Mwaandza kumkuluphira Jesu kpwa kutegemea nguvu za Roho Mtakatifu, vino mbona mnalonda kpwenderera na nguvu zenu enye?

\VS{4}Mambo gosi garigokuphahani gakala ga bure? Kpwa kpweli taiwezekana gakale ga bure!

\VS{5}Dze, Mlungu anakuphani Rohowe na kukuhenderani vilinje kpwa sababu ya kulunga Shariya? Sivyo hivyo, ela ni kpwa sababu munakuluphira higo mrigosikira kuhusu Jesu.


\par }{\PP \VS{6}\XREF{}{{\XO 3:6 }{\XO{3:6
}}{\XT{Mwandzo 15:6; Arumi 4:3}}}Nauhaleni mfwano wa Burahimu. Maandiko ganaamba kukala Burahimu wamkuluphira Mlungu na kpwa sababu iyo, Mlungu achimuisabu kukala ni mutu wa haki.

\VS{7}\XREF{}{{\XO 3:7 }{\XO{3:7
}}{\XT{Arumi 4:16}}}Phahi, ni mmanye kukala, hinyo amukuluphirao Mlungu ndio uvyazi wa kpweli wa Burahimu mana anakuluphira dza iye.

\VS{8}\XREF{}{{\XO 3:8 }{\XO{3:8
}}{\XT{Mwandzo 12:3}}}Maandiko gatabiri kala Mlungu andaapha haki atu asio kala Ayahudi kpwa kukuluphira. Wamtangazira Burahimu habari nono kuhusu Jesu chimbere achimuamba, “Makabila gosi duniani gandajaliwa kula kpwa uvyazio.”

\VS{9}Phahi, atu akuluphirao anajaliwa phamwenga na Burahimu, mutu yejaliwa kpwa sababu ya kukuluphira.


\par }{\PP \VS{10}\XREF{}{{\XO 3:10 }{\XO{3:10
}}{\XT{Kumbukumbu 27:26}}}Atu osi akuluphirao Shariya ana lana, mana Maandiko ganaamba, “Mutu yeyesi ambaye kandalunga na kuhenda chila chitu choandikpwa ndani ya Chitabu cha Shariya, ana lana!”

\VS{11}\XREF{}{{\XO 3:11 }{\XO{3:11
}}{\XT{Habakuki 2:4}}}Kpwa kpweli takuna mutu aphahaye haki mbere za Mlungu kpwa kulunga Shariya, kpwa sababu Maandiko ganaamba, “Atu ndioishi ni hara ndiophaha haki kpwa kukuluphira.”

\VS{12}\XREF{}{{\XO 3:12 }{\XO{3:12
}}{\XT{Alawi 18:5}}}Yo Shariya taina uhusiano wowosi na kuluphiro. Ela phatuphe, Maandiko ganaamba, “Mutu ndiyegbwira malagizo gosi ga Shariya andaishi kpwa sababu ya kulunga zizo Shariya.”

\VS{13}\XREF{}{{\XO 3:13 }{\XO{3:13
}}{\XT{Kumbukumbu 21:23}}}Shariya zinatiya lana, ela Jesu wahukombola na lana iyo kpwa kutiywa lana ye mwenye, ariphoolagbwa msalabani. Kama Maandiko gaambavyo, “Mutu yeyesi ndiyeolagbwa kpwa kutsomekpwa muhini andalaniwa.”

\VS{14}Wahenda hivyo ili gara majaliwa arigolagbwa Burahimu, gahewe atu asio kala Ayahudi piya. Phahi hunaphokera Roho Mtakatifu huriyelagbwa mana hunamkuluphira Jesu Muokoli.


\par }{\SH Shariya taziyagaluza chilagane \newline  cha Mlungu
\par }
{\PP \VS{15}Enehu, hebu nikupheni mfwano huno wa maisha ga chila siku: Atu airi achiphahana, na kutiirana saini, dze, ni ani awezaye kuiusa au kuigaluza? Vilagane vya Mlungu ni dza vivyo, tavigaluka.

\VS{16}\XREF{}{{\XO 3:16 }{\XO{3:16
}}{\XT{Mwandzo 12:7}}}Mlungu waika chilagane hicho na Burahimu na uvyaziwe. Maandiko gachiamba “uvyaziwe” manage siyo “atu anji a uvyaziwe,” ela manage ni “mmwenga wa uvyaziwe.” Na ye hiye mmwenga niambaye ni Jesu.

\VS{17}\XREF{}{{\XO 3:17 }{\XO{3:17
}}{\XT{Kutsama 12:40}}}Nalonda kuamba hivi: Mlungu waika chilagane na Burahimu. Shariya za Musa ambazo zalaviwa miaka magana mane na mirongo mihahu bada ya hicho chilagane, taziweza kuchifuta, wala kuusa chilagane cha Mlungu.

\VS{18}\XREF{}{{\XO 3:18 }{\XO{3:18
}}{\XT{Arumi 4:14}}}Mana ichikala zawadi ya Mlungu inaphahikana kpwa kulunga Shariya, phahi si lazima kukuluphira chilaganeche. Ela Mlungu wamupha Burahimu zawadi kpwa mbazize kpwa sababu ya hicho chilagane.


\par }{\SH Sababu ya kuikpwa Shariya za Musa
\par }
{\PP \VS{19}Sambi Shariya za Musa kala zina mana yani? Shariya zaikpwa kutawala atu mana kawaida atu kala nkuhenda dambi. Nazo kala ni zikale hadi yuya chivyazi cha Burahimu yekala akalagbwa, edze. Mlungu walavya Shariya na Musa kutsupira kpwa malaika, naye Musa achikala mpatanishi wa Mlungu na atu.

\VS{20}Ngudzi anatakikana wakati pande mbiri zinaika mapatano. Ela Mlungu ni mmwenga na ye mwenye waika chilagane na Burahimu bila ya mpatanishi.


\par }{\PP \VS{21}Dze, Shariya kala zinapinga chilagane cha Mlungu? Hata chidide! Ichikala Shariya inaweza kurehera anadamu uzima wa kare na kare, phahi atu angephaha haki kpwa kuzilunga.

\VS{22}Ela Maandiko ganaamba chila mutu nkuhenda dambi na kaweza kuishi kulengana na Shariya. Ndio mana Mlungu walaga kuapha atu amukuluphirao Jesu Masihi uzima wa kare na kare.


\par }{\PP \VS{23}Swiswi Ayahudi kala hukafungbwa ni Shariya dza mabusu, hadi huriphongʼazwa matso kala mutu anaphaha uzima wa kare na kare kpwa kumkuluphira Jesu.

\VS{24}Phahi, Shariya kala ni mtawala wehu hadi Jesu ariphokpwedza, ndipho huphahe haki mbere za Mlungu kpwa kumkuluphira.

\VS{25}Sambi kpwa vira hwamkuluphira Jesu, tahutawalwa tsona ni Shariya.


\par }{\SH Ana a Mlungu
\par }
{\PP \VS{26}Mwimwi mosi mu ana a Mlungu kpwa kukala mwamkuluphira Masihi Jesu.

\VS{27}Mriphobatizwa kuonyesa kala mu a Jesu, mwaandza maisha maphya kuhenda tabiyaze.

\VS{28}Taphana tafwauti ya Myahudi na Myunani, mtumwa wala mutu huru, mlume wala mchetu, mana mosi mu amwenga kpwa sababu ya Jesu Muokoli.

\VS{29}\XREF{}{{\XO 3:29 }{\XO{3:29
}}{\XT{Arumi 4:13}}}Ichikala mu a Jesu, phahi mu vivyazi vya Burahimu, na mundaphokera majaliwa arigolagbwa Burahimu.




\par }\Chap{4}{\PP \VerseOne{1}Hebu lolani mfwano huno. Wakati mrisi achere mwanache, kana tafwauti na mtumwa, hata dzagbwe mali yosi ni yakpwe.

\VS{2}Ni lazima aogophe arezie na aimirizi a malize hadi wakati uriopangbwa ni ise.

\VS{3}Phahi hata swiswi huriphokala tahudzangbwekombolwa ni Jesu hwakala dza vivyo. Hwakala atumwa huchitawalwa ni mila na dini za chidunia.

\VS{4}Ela wakati wa sawa uriphofika, Mlungu wamhuma Mwanawe mwenye. Wavyalwa ni mchetu na achiishi kulunga Shariya za Musa,

\VS{5}\XREF{}{{\XO 4:5 }{\XO{4:5
}}{\XT{Arumi 8:15–17}}}ili akombole atu okala akahendwa atumwa ni Shariya hizo, ndipho nao akale ana a Mlungu.

\VS{6}Sambi kpwa sababu hu ana a Mlungu, Mlungu wareha Roho wa Mwanawe mwehu mioyoni, naye Roho nkumuiha Mlungu “Baba!”

\VS{7}Kpwa hivyo simwi atumwa tsona, ela mu ana a Mlungu, na kpwa vira mu anae, chila chitu aricho nacho ni chenu.


\par }{\SH Paulo analonda Agalatia \newline  auyire ukpweli
\par }
{\PP \VS{8}Kare mriphokala tamummanya Mlungu, mwakala atumwa mchihumikira viumbe ambavyo kala si Mlungu.

\VS{9}Ela sambi mnamanya Mlungu, au kpwa kpweli naamba: Mlungu anakumanyani. Phahi msiuyire tsona mila na dini za chidunia, ambazo tazina nguvu wala mana. Dze, mnalonda mhendwe atumwa a mambo higo tsona?

\VS{10}Bado mcherelunga sharee za siku malumu, miezi, majira na miaka ili kumuhamira Mlungu!

\VS{11}Nakuonerani mbazi sana. Mana naona kama avi náhenda kazi ya bure kpwenu.

\VS{12}Enehu, nakuvoyani mkale dza mimi kpwa sababu sihendwa mtumwa tsona ni Shariya. Mana hata mimi nákala dza vivyo murivyo pho mwandzo: kalani atu asio na lazima ya kulunga shariya za Chiyahudi.

\par }{\PP Tamyanikosera rorosi.

\VS{13}Mnamanya kala ukongo wangu ndio urionihenda nedze nikutangazireni habari nono kuhusu Jesu kano ya kpwandza.

\VS{14}Kala munaweza kunikahala au kunibera kpwa sababu ya ukongo wangu, ela tamyahenda hivyo. Ela mwanikaribisha avi ni malaika wa Mlungu, ama dza Masihi Jesu mwenye.

\VS{15}Dze, raha yenu muriokala nayo wakati hinyo yaphiyaphi? Nakuambirani kpweli, kala inawezekana mngesokola matso genu mkanipha.

\VS{16}Dze, sambi ni mviha wenu kpwa kukuambirani ukpweli?


\par }{\PP \VS{17}Hinyo atu alondao mlunge shariya za Chiyahudi, anaaza kukuhalani zewe, ili mkale kundi rao. Ela nia yao sio nono. Analonda akutenganisheni na mimi ili muashuulikire aho zaidi.

\VS{18}Ni vinono kuaza kuhenda mambo ambago niaye ni nono. Ni lazima muhende hivyo wakati wosi, hata ichikala sipho.

\VS{19}Enehu, asena angu, hino ni kano ya phiri kusikira utsungu kpwa sababu yenu, dza viratu mchetu wa mimba avyalaye. Na hinyo utsungu undaenderera vivyo hadi maisha genu ndiphoonyesa tabiya za Jesu.

\VS{20}Naaza kala ni phamwenga namwi, na nikuambireni pore-pore. Ela kpwa sababu sipho, kpweli munanitiya wasiwasi sana.


\par }{\SH Mfwano wa ana airi a Burahimu
\par }
{\PP \VS{21}Hebu niambirani mwimwi mmendzao kulunga Shariya za Musa: Kpwani, tammanya Maandiko ga Musa gaambavyo?

\VS{22}\XREF{}{{\XO 4:22 }{\XO{4:22 a
}}{\XT{Mwandzo 16:15;
}}{\XO{b
}}{\XT{Mwandzo 21:2}}}Maandiko ganaamba kukala Burahimu wavyala anae airi alume. Mmwenga wamvyala na mchetu mtumwa na wanjina achimvyala na mchetu ambaye kala siye mtumwa.

\VS{23}Yuya mwanawe yemvyala na mchetu mtumwa, wavyalwa na mpango wa chibinadamu bahi. Ela yuya mwana yemvyala na mchetu ambaye kala siye mtumwa, wamvyala kpwa sababu Mlungu watimiza chilaganeche kpwa Burahimu.


\par }{\PP \VS{24}Mambo higa ganaweza kuhendwa dza ndarira, mana hara achetu airi anafwananishwa na vilagane viiri. Hagari ambaye kala ni mtumwa ni mfwano wa chilagane chohendwa dzulu ya Mwango Sinai; chilagane hichi chahenda atu akale atumwa piya.

\VS{25}Atu a Jerusalemu ya sambi ni atumwa kpwa sababu ya kulunga shariya za Chiyahudi. Aho ni atumwa dza Hagari ambaye anafwananishwa na chilagane chohendwa Mwango Sinai hiko Warabuni.

\VS{26}Ela Sara, ambaye siye mtumwa, wafwananishwa na Jerusalemu yanjina ya mlunguni. Naye ni dza mayo wehu. Naswi hu arisi a iyo Jerusalemu ya mlunguni, kusiko atumwa.

\VS{27}\XREF{}{{\XO 4:27 }{\XO{4:27
}}{\XT{Isaya 54:1}}}Mana Maandiko ganaamba,

\par }{\Q “Hererwa uwe mchetu tasa, usiyevyala!

\par }{\Q Hererwa sana na upige njerejere

\par }{\QB uwe usiye na utsungu wa kuvyala.

\par }{\Q Kpwa sababu mchetu ariyerichwa macheye

\par }{\QB andaphaha ana anji kuriko hiye ariye na mlumewe.”


\par }{\PP \VS{28}Sambi mwi enehu, mu dza Isaka, mu ana muriovyalwa kpwa sababu ya chilagane cha Mlungu.

\VS{29}\XREF{}{{\XO 4:29 }{\XO{4:29
}}{\XT{Mwandzo 21:9}}}Siku hizo, yuya mwana yevyalwa na mpango wa chibinadamu, wamgbwayisa yuya yevyalwa na uwezo wa Roho Mtakatifu, na hata siku hizi ni vivyo.

\VS{30}\XREF{}{{\XO 4:30 }{\XO{4:30
}}{\XT{Mwandzo 21:10}}}Ela Maandiko ga Mlungu ganaambadze? Ganaamba, “Mzole hiye mchetu mtumwa na mwanawe, mana mwana wa mtumwa kandarisi phamwenga na mwana wa mchetu ambaye siye mtumwa.”

\VS{31}Kpwa hivyo, enehu, swiswi sio ana a yuya mchetu mtumwa, ela hu ana a hiye mchetu ambaye siye mtumwa.




\par }\Chap{5}{\SH Uhuru wa atu amukuluphirao Jesu
\par }
{\PP \VerseOne{1}Jesu wahupha uhuru ili hukale huru. Kpwa hivyo dinani chilume dza atu ario huru kpweli, wala msiuye kukala atumwa tsona.


\par }{\PP \VS{2}Phundzani maneno gangu! Mimi Paulo nakuambirani kala mchikubali kutiywa tsatsani kama shariya za Chiyahudi zilondavyo, ili Mlungu akukubalini, phahi chifo cha Jesu tachindakala na mana kpwenu bii.

\VS{3}Nakuonyani sana, mlume yeyesi ndiyekubali kutiywa tsatsani kama Shariya za Musa zilondavyo, phahi ni lazima azilunge zosi.

\VS{4}Atu ambao analonda kuphaha haki kpwa kulunga Shariya, anakata umwenga wao na Jesu, nao anarema mbazi za Mlungu.

\VS{5}Ela Roho Mtakatifu nkuhumanyisa kukala hakika Mlungu andahupha haki, kpwa sababu hunamkuluphira Jesu.

\VS{6}Mana uchilonda kukala mfuasi wa Masihi Jesu, kutiywa tsatsani au kusatiywa tsatsani takuna mana yoyosi. Ela chitu muhimu ni kumkuluphira na kumendza Mlungu na atu anjina.


\par }{\PP \VS{7}Mwandzo kala munaphiyato sana. Sambi, ni ani yekuyugani na kukuhendani msilunge kpweli?

\VS{8}Lichengo-chengo hiro tariyala kpwa Mlungu, yekutsambulani!

\VS{9}\XREF{}{{\XO 5:9 }{\XO{5:9
}}{\XT{1 Akorintho 5:6}}}Hamira chache nkuumusa unga munji. Sawa na kpwamba mafundzo machache ga handzo ganachenga atu anji.

\VS{10}Kpwa vira mu a Bwana Jesu nina hakika tamundagbwira maneno ga atu anjina ela mundalunga maneno gangu. Na ndiyekuyugani andaamulwa, hata akale ni ani.

\VS{11}Enehu, nahubiri kukala kutiywa tsatsani kama shariya za Chiyahudi zilondavyo si muhimu, na ndio mana bado nagayiswa ni Ayahudi. Kala nahubiri kuhusu kutiywa tsatsani badala ya msalaba wa Jesu, nisingekala naakosera.

\VS{12}Naaza kala hinyo atu ambao anakuyugani kuhusu kutiywa tsatsani angehendadzitula tse!


\par }{\SH Kuishi maisha \newline  kpwa msada wa Roho Mtakatifu
\par }
{\PP \VS{13}Enehu, Mlungu wakutsambulani mkale huru. Ela msihumire uhuru wenu kulunga tamaa za dambi, ela teryanani na mmendzane.

\VS{14}\XREF{}{{\XO 5:14 }{\XO{5:14
}}{\XT{Alawi 19:18}}}Mana Shariya zosi zinakamilishwa ni shariya mwenga, nayo inaamba, “Mmendze myao dza vyo udzimendzavyo mwenye.”

\VS{15}Ela mchilaumiana na kuryana, dzimanyirireni sedze mkaangamizana.


\par }{\PP \VS{16}Phahi naamba, ishini kulunga Roho Mtakatifu, namwi tamundatimiza tamaa za dambi.

\VS{17}\XREF{}{{\XO 5:17 }{\XO{5:17
}}{\XT{Arumi 7:15–23}}}Mana mambo gatakpwago ni asili ya chibinadamu sigo alondago Roho Mtakatifu, na alondago Roho Mtakatifu sigo gatakpwago ni asili ya chibinadamu. Roho Mtakatifu na asili ya chibinadamu vinapingana, kpwa hivyo ni vigumu kuhenda mambo manono ulondavyo.

\VS{18}Ela uchilongozwa ni Roho, kutawalwa ni shariya za Chiyahudi.


\par }{\PP \VS{19}Mahendo galondwago ni asili ya chibinadamu ga wazi, nago ni higa: udiya, uzembe, tamaa ya achetu ama alume anji,

\VS{20}kuabudu vizuka, utsai, kuzirana, kuheha, kuonerana wivu, tsukizi, uchoyo, kudzitenga na atu, kuganya atu makundi ga kupingana,

\VS{21}chidzitso, ulevi, sharee za kunwa uchi na kuvwina chimalaya, na mambo ganjina ga kuigana na higo. Nakuonyani tsona kama nrivyokuonyani awali, atu ahendao mambo higo taandarisi ufalume wa Mlungu.


\par }{\PP \VS{22}Ela Roho Mtakatifu achihulongoza, andareha mambo higa: mendzwa, raha, amani, kuvumirira, mbazi, tabiya nono, uaminifu,

\VS{23}upole, na kudzikanya. Taphana shariya yoyosi ipingayo mambo higa.

\VS{24}Atu achikala a Masihi Jesu taatawalwa tsona ni asili zao za chibinadamu. Asili yao ni kama avi yakotwa misumari msalabani.

\VS{25}Kpwa vira Roho Mtakatifu wahupha maisha maphya, phahi ni lazima hulunge njiraze.

\VS{26}Hipho, ni lazima huriche ngulu, husihehe wala husionerane wivu.




\par }\Chap{6}{\SH Ni lazima mteryane
\par }
{\PP \VerseOne{1}Enehu, mutu achihenda dambi, mwimwi mlongozwao ni Roho Mtakatifu ni lazima mumkanye, ela mkanyeni chituwo. Dzimanyirireni, ili namwi sedze mkajezwa.

\VS{2}Teryanani tabu zenu, namwi mundakala munatimiza malagizo ga Jesu.

\VS{3}Mutu yeyesi achidziona muhimu, na kumbavi si chochosi, phahi anadzichenga mwenye.

\VS{4}Chila mmwenga ni lazima adzipime mahendoge. Achikala akahenda manono ndipho ahendere ngulu mahendoge, ela asipime mahendoge na atu anjina.

\VS{5}Mana chila mmwenga ni lazima atsukule mzigowe mwenye.

\VS{6}Chila afundzwaye ujumbe wa Mlungu ni lazima aganye rizikize na mwalimuwe.


\par }{\PP \VS{7}Msidzichenge! Mlungu kachengbwa wala kaphuphizwa. Kpwa kpweli mutu andavuna aphandacho.

\VS{8}Mutu achilunga tamaa mbii za asili ya chibinadamu na kuhenda mai, andaangamizwa ni hizo tamaaze. Ela achilunga Roho Mtakatifu kuhenda manono, andaphaha maisha ga kare na kare kula kpwa Roho Mtakatifu.

\VS{9}Phahi, nahusiremweni kuhenda manono, mana husiphokata tamaa, hundavuna manono wakatiwe uchifika.

\VS{10}Kpwa hivyo chila huphahapho nafwasi, nauhendeni manono kpwa atu osi, hasa kpwa afuasi ayawehu.


\par }{\SH Onyo ra mwisho
\par }
{\PP \VS{11}Sambi lolani, naandika na harufu kulu na mkpwono wangu wenye!


\par }{\PP \VS{12}Hinyo ambao anakulazimishani mtiywe tsatsani, analonda aonekane anono kpwa Ayahudi kpwa vira murivyohenda miiri yenu. Anahenda hivyo ili asiteswe kpwa kuambira atu ategemee msalaba wa Jesu macheye, bila ya kutiywa tsatsani.

\VS{13}Hata aho atiywao tsatsani piya taalunga Shariya zosi, ela bado anakutakani mwimwi mtiywe tsatsani ili adzikutule kpwa Ayahudi kpwa sababu ya miri yenu.

\VS{14}Ela mino sina cha kuhendera ngulu isiphokala msalaba wa Bwana Jesu Masihi bahi. Mambo ambago atu atawalwao ni asili ya chibinadamu anagaona manono, kpwangu mino tagana mana kpwa sababu ya msalaba. Nami mambo ambago nagaona manono, kpwao tagana mana.

\VS{15}Kutiywa tsatsani au kusatiywa tsatsani, si chitu. Cha muhimu ni mutu kuphaha maisha maphya kula kpwa Mlungu.

\VS{16}Mlungu naaonere mbazi atu osi alungao malagizo higa, na akale salama. Phahi hinya ndio atu a Mlungu kpwa kpweli.


\par }{\PP \VS{17}Chimarigizo nakuambirani, hangu sambi simendze mutu aniyuge-yuge. Mana mwangu mwirini nina makuphyu ga kupigbwa mawe na milawa, kuonyesa kukala ni mtumwa wa Jesu.


\par }{\PP \VS{18}Enehu, nakuvoyerani Bwana Jesu Masihi akujaliyeni mosi. Amina.


\par }