\NormalFont\ShortTitle{ሶፎናሳ}

{\MT ሶፎናሳ ትምቢትያ

\par }{\IMT ገሉዋ

\par }{\IP ትምቢትያ ኦድያ ሶፎናስ ባረ ኪታ አꬄዳዌ ክርስቶሳ የለታፐ ካሰ ላፑንꬃ ጼቱ ላይꬃዉ ላኤንꬆ ሻኩዋና ግድሽን፥ ሄዌ እዮስያስ ክርስቶሳ የለታፐ ካሰ፥ ኡሱፑን ጼታነ ላታማነ እት ላይꬃን፥ አማኑዋ ዎጋ ኦራꬃናፐ ታሙ ላይꬃ ካሰቲደ ግደናን አገና። ማጻፋይ ካሴደፐ አሳይ ስስ ሜዘቴዳ ትምቢትያ ሃሳዩሳ ኦይቄዳ። ሄዋንቱካ ሀቃዋንቴ ጎፐ፥ ይሁዳይ አላጋ ጾሳቶ ጎይኔዳ ጋሱዋን ሙረትያ ዎደ፥ እ ባያናዋነ ዶማናዋ በስያዋንታ። ቃይ ጾሳይ ሄ ዎደ ሀራ አሳካ ጉጂደ ሙራና። የሩሳላመ ላልያ ዳባን ጋከቶፐነ፥ ዎድያፐ ካታማይ ኦራጺድ፥ በን ባረ ሳኣ ስማና፤ አሽከቱነ ጽሎተꬃ ካልያ አሳቱ አን ደአና።

\par }{\IOT ሸምፓቱዋ ኡባቶ እመቴዳ ቃንꬃ ቆፋቱዋ

\par }{\IO 1. ይሁዳ ቦላ አꬍያ ፕርዳ
{\IOR{1:1-18}}

\par }{\IO 2. ናጋራ ፓጹሳ
{\IOR{2:1-3}}

\par }{\IO 3. እስራኤልያ ዩሹዋን ደእያ ካዉተꬃቱዋ ኩንደꬃ
{\IOR{2:4-15}}

\par }{\IO 4. ይሁዳይነ ሀራ አሳቱ ጎዳኮ ስሙሳ
{\IOR{3:1-20}}



\par }\ChapOne{1}{\SH ይሁዳ ቦላ አꬍያ ፕርዳ
\par }
{\R (1:1-18)

\par }{\PP \VerseOne{1}አሞና ናአይ እዮስያስ ይሁዳን ካተቴዳ ዎደ ሶፎናሳኮ ዬዳ መꬍና ጎዳ ቃላይ ሀዋ። ሶፎናስ ኩሻ ናኣ፤ ኩሽ ጋዳልያ ናኣ፤ ጋዳሊ አማርያ ናኣ፤ አማር ካትያ ህዝቂያሳ ናኣ።
\XREF{}{{\XO 1:1 }{\XT{2 ካታ. 22:1—23:30፤ 2 ኦዱዋ 34:1—35:27}}}


\par }{\PP \VS{2}መꬍና ጎዳይ ሀዋዳን ያጌ፤ “ታን ጋድያ ቦላን ደእያዋ ኡባ ሙልጹ ኦꬃደ ꬋይሳና።

\VS{3}ታን አሳነ መህያ፥ ሳሉዋ ካፎቱዋነ አባ ሞለቱዋካ ꬋይሳና። ቃይ ታን ኢታ አሳቱዋ አꬃ የጋና፤ አሳ ዛርያካ ቢታ ቦላፐ ꬋይሳና” ያጌ መꬍና ጎዳይ።


\par }{\PP \VS{4}ቃይካ ጾሳይ ሀዋዳን ያጌ፤ “ታን ይሁዳንነ የሩሳላመን ደእያ ኡባ ሙራናዉ ታ ኩሽያ ደንꬃና፤ ባኣላ ግያ ኤቃዉ ጎይንያ አቴዳዋንታነ አዉ ኦꬅያ ቄሳቱ ዋ ሄ ሳኣፐ ሙልጹ ኦꬃደ ꬋይሳና።

\VS{5}ጎልያ ሁጲያ ደምባዪደ ኦꬄድኖ፤ ሄዋ ቦላ ከሲደ፥ አዋዉ፥ አግናስነ ጾልንተቶ ጎይንያዋንታ ታን ꬋይሳና። መꬍና ጎዳዉ ጎይኒድነ አ ሱንꬃን ጫቂደ፥ ቃይ ሞሎካ ግያ ኤቃ ሱንꬃን ጫቂያዋንታ ታን ꬋይሳና።

\VS{6}መꬍና ጎዳ ካልያዋ አጊደ ጉየ ስሜዳዋንታ፥ መꬍና ጎዳ ኮይቤናዋንታነ ኡንቱንታ ካለꬃናዳን ኦችቤናዋንታካ ታን ꬋይሳና” ያጌ።


\par }{\PP \VS{7}መꬍና ጎዳ ጋላሳይ ማቴዳ ድራዉ፥ ኡባ ሞድያ መꬍና ጎዳ ስንꬃን ጮኡ ጊተ! መꬍና ጎዳይ ባረ አሳ ያርሾ ጊጌዳ መህያዳን አꬅ እማናዉ ጊግሴዳ፤ ቃይ ይሁዳ ቦንቂያ ሞርከቱዋካ ዱማዪደ ጊግሴዳ።


\par }{\PP \VS{8}መꬍና ጎዳይ ሀዋዳን ያጌ፤ “ታ አሳ አꬃ እምያ ጋላስ ካፓቱዋ፥ ካትያ ናናቱዋነ አላጋ ቢታ ዎጋ ካልያዋንታ ኡባቱዋ ታን ሙራና።

\VS{9}ሄ ጋላስ አላጋ ቢታ አሳቱዋዳን፥ ኤቃዉ ጎይንያዋንታነ ባረንቱ ጎዳ ጎልያ ማካላንነ ጭሙዋን ኩንꬅያዋንታ ታን ሙራና” ያጌ።


\par }{\PP \VS{10}መꬍና ጎዳይ ሀዋዳን ያጌ፤ “ሄ ጋላስ የሩሳላመ ድርሳን ሞልያ ፐንግያ ማታን ደእያ ኦራꬃ ካታማ ሻኩዋን ዋሱነ ዬኩ ስሰታና፥ ዞዘቱዋ ቦላንካ ꬎቁ ጌዳ ዶምኤꬃ ኮሻይ ጊሩማና።

\VS{11}ህንተኖ፥ ካታማዉ ህርክ ባጋና ደእያዋንቶ፥ ዬክተ፤ አያዉ ጎፐ፥ ሄዋን ዛልእያ ኡባቱ ꬋዬድኖ፤ አሌቆ ሀንያ ብራ ዛልእያዋንቱካ ሀይቂ ዉሬድኖ።

\VS{12}ሄ ጋላስ ታን የሩሳላመ ግዱዋ ጾምፕያን ኮያና፤ ህርግ ባይናን ዎፑ ግ ኡቲደ፥ ባረንቱ ዎዛናን፥ ‘መꬍና ጎዳይ ሎኦባነ ኦና፤ ኢታባነ ኦና’ ያግያዋንታ ታን ሙራና።

\VS{13}ኡንቱንቱ ማጹ ቦንቀታናዋ፤ ኡንቱንቱ ጎሊካ ኮለታና። ኡንቱንቱ ጎልያ ኬጻና፥ ሽን ሄ ጎልያን ደእክኖ፤ ቃይ ዎይንያ ቱራቱዋካ ቶካና፥ ሽን ሄ ዎይንያ ኤሳ ኡሽክኖ” ያጌ።


\par }{\PP \VS{14}መꬍና ጎዳ ዎልቃማ ጋላሳይ ማቴዳ፤ ቃይ ሎይꬅ ኤሌሊደ ዬ። መꬍና ጎዳ ጋላሳይ ጫሞ ጋላሳ። ሄ ጋላስ ምኖ ኦላንቻቱካ ዋሱዋ ጹልሳና።

\VS{15}ሄ ጋላሳይ ሀንቁዋ ጋላሳ፥ መቶነ ኡንኦ ጋላሳ፥ ባሻነ ኮለꬃ ጋላሳ፥ ꬉማነ ሻኖቻ ጋላሳነ ሻርያነ ባራ ꬉማ ጋላሳ ግዳናዋ።

\VS{16}ሄ ጋላሳይ ዩሹዋ ድረቴዳ ካታማቱዋ ቦላነ አዱሳ ግምበቱዋ ቦላ ኦላ ማላካታይ ፑነትያ ጋላሳነ ኦላንቻቱ ኦላ ኮሻይ ስሰትያ ጋላሳ ግዳናዋ።


\par }{\PP \VS{17}መꬍና ጎዳይ ሀዋዳን ያጌ፤ “ኡንቱንቱ ጾሳ ናቄዳ ድራዉ፥ ቆቅያዳን ታታፋና ጋካናዉ፥ አሳቱዋ ቦላን ታን መቱዋ አሀና። ኡንቱንቱ ሱꬃይ ድኡዋዳን ጎጋና፤ ኡንቱንቱ አሃይ ፕቱዋዳን ኦለታና።

\VS{18}መꬍና ጎዳ ሀንቁዋ ጋላስ ኡንቱንቱ ብራ ግድና፥ ኡንቱንቱ ዎርቃይካ ኡንቱንታ አሻናዉ ዳንዳየና። እ ሳኣን ደእያ ኡባ አኬከናን ደእሽን፥ ዉርስ ꬋይሳና፤ ቢታ ኡባይካ አ ሀንቁዋ ታማን ሜተታና” ያጌ።




\par }\Chap{2}{\SH ናጋራ ፓጹሳ
\par }
{\R (2:1-3)

\par }{\PP \VerseOne{1}ህንተኖ፥ ዬላይ ባይና አሳቶ፥ አነ እትፐ ሺቅተ፤

\VS{2}ጫርኩ ፑኒደ አፍያ ሱላዳን ቤናን ደኢደ፥ ያሽያ መꬍና ጎዳ ሀንቁ ህንተ ቦላ ዎናን ደእሽን፥ መꬍና ጎዳ ሀንቁዋ ሱሉዋ ጋላሳይካ ህንተ ቦላን ጋከናን ደእሽን፥ መꬍና ጎዳኮ ስምተ።

\VS{3}ህንተኖ፥ ጋድያን ደእያ አሽከቶነ አ አዛዙዋ ኦꬅያ ኡባ ገደ፥ መꬍና ጎዳ ኮይተ፤ ጽሎተꬃ ኮይተ፤ ቃይ አሽከተꬃካ ኮይተ። ያቶፐ፥ ኦን ኤሪ፥ መꬍና ጎዳ ሀንቁዋ ጋላስ ህንተና ቆሲደ አሻነንቶነ።


\par }{\SH እስራኤልያ ዩሹዋን ደእያ ካዉተꬃቱዋ ኩንደꬃ
\par }
{\R (2:4-15)

\par }{\PP \VS{4}ጋዛ ካታማይ ኦናና፤ አስቃሎና ካታማይካ መላ ግዳናዋ፤ አሽዶዳ ካታማ አሳይ ሴታ ጋላስ ጎደታና፤ ኤቅሮና ካታማይካ ꬎቆለታናዋ።\XREF{}{{\XO 2:4 }{\XT{ኢሳ. 14:29-31፤ ኤር. 47:1-7፤ ህዝ. 25:15-17፤ ኢዩ. 3:4-8፤ አሞጻ 1:6-8፤ ዛካ. 9:5-7}}}

\VS{5}ህንተኖ፥ አባ ዶናን ደእያ ፕልስጼማ አሳቶ፥ ህንተንቶ አየ አና! ኔኖ፥ ፕልስጼማቱ ደእያ ካናነ ቢታዉ፥ መꬍና ጎዳ ፕርዳይ ነ ቦላን ዬ። ታን ኔና ꬋይሳና፤ ኔናን እት አሳይነ አተና።

\VS{6}አባ ዶናን ደእያ ህንተ ቢታይ መህያ ሄምያ ሳ፥ ሄንꬃንቻቱ ደኢያሳነ መህያ ዉድያ ባሉዋ ግዳናዋ።

\VS{7}አባ ዶናይ ይሁዳ አሳፐ አቴዳዋንቶ ላታ ግዳናዋ፤ ሄዋን ኡንቱንቱ ሄመታና። ሳአይ ቃምያ ዎደ ኡንቱንቱ አስቃሎና ካታማን ደእያ ጎለቱዋን አቃና፤ አያዉ ጎፐ፥ መꬍና ጎዳይ ኡንቱንቱ ጾሳይ ኡንቱንቱዋ ቆፓና፤ እ ኡንቱንታ ዛሪደ እሻልሳና።


\par }{\PP \VS{8}ኡባፐ ዎልቃማ መꬍና ጎዳይ፥ እስራኤልያ ጾሳይ፥ ሀዋዳን ያጌ፤ “ታን ሞኣባ አሳ ቅሊጩዋነ አሞና አሳ ቦርያ ስሳድ። ኡንቱንቱ ታ አሳ ቅሊጬድኖ፤ ኡንቱንቱ ቢታ ቦላንካ ኦቶረቴድኖ።
\XREF{}{{\XO 2:8 }{\XT{ኢሳ. 15:1—16:14፤ 25:10-12፤ ኤር. 48:1—49:6፤ ህዝ. 21:28-32፤ 25:1-11፤ አሞጻ 1:13-15}}}

\VS{9}ሄዋ ድራዉ፥ ታ ደኡዋ ሱንꬃን ጫቃይ፥ ሞኣበ ሶዶማዳን ሀናና፤ አሞና አሳይካ ጋሞራ አሳዳን ሀናና። ኡንቱንቱ መꬍናዉ ማጽንያ ቦክያ ኦላነ አጉንꬃይ ማዬዳ ባዙዋ ግዳናዋ። ታ አሳፐ አቴዳዋንቱ ኡንቱንቱ ዱሬታ ቦንቃናዋንታ፤ ኡንቱንቱ ቢታካ ላታናዋንታ” ያጌ።
\XREF{}{{\XO 2:9 }{\XT{ዶመꬃ 19:24}}}


\par }{\PP \VS{10}አሞናነ ሞኣበ አሳይ ኡባፐ ዎልቃማ መꬍና ጎዳ አሳ ቦላ ቅሊጪድነ ኦቶረቲደ ሃሳዬዳ ድራዉ፥ ኡንቱንቱ ቦላ ሀ መቱ ጋካናዋ።

\VS{11}መꬍና ጎዳይ ኡንቱንቱን ያየቴዳዋ ግዳናዋ፤ ቢታን ደእያ ጾሳቱዋ ኡባ እ ꬋይሳና፤ ቃይ ሳኣን ደእያ ካዉተꬃቱዋን ደእያ አሳይ ኡባይ ባረ ደእያ ሳን ደእያ ሳን አዉ ጎይናና።


\par }{\PP \VS{12}ህንተኖ፥ ቶጵያ አሳቶ፥ ህንተካ ታ ማሻን ሀይቃና።
\XREF{}{{\XO 2:12 }{\XT{ኢሳ. 18:1-7}}}


\par }{\PP \VS{13}መꬍና ጎዳይ ባረ ኩሽያ ሁጲሳ ባጋ ዛሪደ የዳና፤ አሶረ ቢታ ꬋይሳና። ቃይ ናናዌ ካታማካ መላ ባዙዋዳን፥ መላ ሳኣ ኦꬃና።\XREF{}{{\XO 2:13 }{\XT{ኢሳ. 10:5-34፤ 14:24-27፤ ናህ. 1:1—3:19}}}

\VS{14}ዉዲነ ዶአቱ ኡባይ አ ግዶን አላጻና፤ ጉቱነ ቁጻርሳይ አ ኮለቴዳ ግምበቱዋ ግዶን ደአና፤ ኡንቱንቱ ኮሻይ ማስኮትያናነ ፐንግያና ስሰታና። ጎለቱ ኬጸቴዳ ዝጋይ ካሎታና።

\VS{15}ሀ ካታማይ፥ “ታና! ታፐ አትና፥ ሀራይ ባዋ” ያጊደ ኦቶረቲደ ደኤዳዋ፤ ሽን እ ሀእ ዶአቱ ጌሱ መላ ሳኣ ግዴዳ። አ ምይያና አꬍያ ኡባይ ዳሮፐ ማላለቲደ፥ ባረንቱ ኩሽያ ጾርሲደ፥ “ባርቼ!” ጋና።




\par }\Chap{3}{\SH ይሁዳይነ ሀራ አሳቱ ጎዳኮ ስሙሳ
\par }
{\R (3:1-20)

\par }{\PP \VerseOne{1}ማካላንቻትዉ፥ ቱኔዳንዉነ ባረ አሳ ቱጋዬዳ የሩሳላመ ካታማትዉ አየ አና!

\VS{2}እዛ ኦናነ ስሱኩ፤ ሴርና ስሙኩ፤ መꬍና ጎዳን አማነቱኩ፤ ባረ ጾሳኮካ ሺቁኩ።

\VS{3}እዝ ግዶን ደእያ ካፓቱ ጉድያ ጋሞቱዋ ማላ፤ ዳናቱካ ዎንትዉ አሸናን ደሜዳዋ ኡባ ዉርስ ም ድግያ ኦማርሳ ዋንግሬሎቱዋ ማላ።

\VS{4}እዝን ናባቱ ኦቶራንቻነ ገናንቻ። እዝ ቄሳቱ ካ ጌሻባ ቱንስያዋንታ፤ ቃይ ኡንቱንቱ ጾሳ ህግያ ባረንቶ እንጀትያዋዳን፥ ምርቂደ ብሊኖ።

\VS{5}ሽን እዝ ግዶን ደእያ መꬍና ጎዳይ ጽሉዋ፤ እ ባላባ ኦና፤ ዎንትና ዎንትናካ እ ባረ ጽሎ ፕርዳ ፕርዴ፤ አይ ዎንታንካ አግ ኤረና። ግዶፐነ፥ እዝን ደእያ ማካላንቻይ አይነ ዬላ ኤረና።


\par }{\PP \VS{6}ጾሳይ ሀዋዳን ያጌ፤ “ታን ካዉተꬃቱዋ ꬋይሳድ፤ ኡንቱንቱ ግምበቴዳ ሳአቱካ ኮለት ክቼድኖ። ኡንቱንቱ ካታማቱዋ እት አሳይነ ደኤና ኦና ቢታ ኦꬃድ፤ ኦገቱካ ኦንነ ሄዋና አናዋ ግዴድኖ።

\VS{7}ታን ሀዋ ኡባ የሩሳላመዉ ኦꬃደ፥ ‘ስም ታ አሳይ ታና ቦንቻና፤ ታን ሴርያ ሴራካ አካና፤ ታን አዛዜዳዋካ ዶገና’ ያጋድ። ሽን ኡንቱንቱ ካሰዋፐካ ያ ያ ባረንቱ ኦሱዋን ቱኒደ ቤድኖ” ያጌ።


\par }{\PP \VS{8}መꬍና ጎዳይ ሀዋዳን ያጌ፥ “አነ ታን ፕርድያ ጋላሳይ ጋካናዉ፥ ታክ ጊተ። አያዉ ጎፐ፥ ታን አሳቱዋነ ካዉተꬃቱዋ ሺሻናዉ ቃቻድ፤ ሺሻደ ታ ሀንቁዋ ሱሉዋ ኡንቱንቱ ቦላ ጉሳና። ሳአይ ሙለናካ ታ ሀንቁዋ ታማን ጹገታና።


\par }{\PP \VS{9}“ሄ ዎደ ታን አሳ ኡባይ ጌሻ ሃሳያ ሃሳያና ማላ ኦꬃና፤ ያትና፥ ኡንቱንቱ ኡባይካ መꬍና ጎዳ ሱንꬃ ጼጋናነ እትፐ አዉ ኦꬃና።

\VS{10}ላለቴዳ ታ አሳቱ፥ ታዉ ቱሙ ጎይንያዋንቱ ቶጵያ ሻፋቱዋፐ ሄፍንꬃ ባጋፐ ታዉ እሞታ አሀና።

\VS{11}ሄ ዎደ ህንተ ታ ቦላ ማካሊደ ኦꬄዳ ኦሶቱዋ ጋሱዋን ዬላትክታ፤ አያዉ ጎፐ፥ ኦቶረትያነ አይያዋንታ ታን ህንተ ግዶፐ ድጋ ድጋና። ቃይ ህንተካ ሀዋፐ ስንꬃን ታ ጌሻ ደርያን ኦቶረትክታ።

\VS{12}ታን ህንተ ግዶፐ ባረንቱ ሁጲያ ካዉሽያዋንታነ ዝቂ ኦꬅያ አሳቱዋ አሻና፤ ኡንቱንቱካ መꬍና ጎዳ ሱንꬃን አማነትያዋንታነ ታፐ ማዱዋ ኮይያዋንታ ግዳና።

\VS{13}እስራኤልያ አሳፐ አቴዳዋንቱ ኦ ቦላነ ኢታባ ኦꬅክኖ፤ ዎርዱዋ ሃሳይክኖ፤ ኡንቱንቱ እንጻርሳንካ ጭሙ ቤተና። ሄዋ ግሻዉ፥ ኡንቱንቱ ሄመታናነ አላጻና፤ ኡንቱንታ ያሽስያባይካ ደኤና” ያጌ።
\XREF{}{{\XO 3:13 }{\XT{ሳፃ 14:5}}}


\par }{\SH ናሸቻ የꬃ
\par }
{\PP \VS{14}ጽዮነ ናቴ፥ ማዛሙርያ የጻ! እስራኤልያ አሳዉ፥ እልልተ! የሩሳላመ ናቴ፥ ነ ፖሎ ዎዛናፐ ናሸታ፤ ሀሹካ ጋ!

\VS{15}መꬍና ጎዳይ ህንተ ቦላ ፕርዴዳ ፕርዳ አጌዳ፤ ህንተ ሞርከቱዋካ ድጌዳ። መꬍና ጎዳይ፥ እስራኤልያ ካቲ፥ ህንተ ግዶን ደኤ፤ ሀዋፐ ስንꬃናዉ ህንተና ያሽስያዌ ባዋ።

\VS{16}ሄ ጋላስ የሩሳላመባይ ሀዋዳን ያገታና፤ “ጽዮኔ፥ ያዮፓ! ነ ኩሸቱካ አርጋጮፕኖ።

\VS{17}መꬍና ጎዳይ ነ ጾሳይ ነ ግዶን ደኤ፤ እ ነዉ ጾኑዋ እምያ ኦላንቻ። እ ኔናን ናሸታና፤ እ ባረ ሲቁዋን ኔና ኦራጽሳና፤ አሳይ ባላ ጋላስ የጽያዋዳን፥ እ ኔናን ናሸቴዳዋ ማዛሙርያ የጺደ በሳና” ያጋና።


\par }{\PP \VS{18}ጾሳይ ሀዋዳን ያጌ፤ “ሀዋፐ ስንꬃናዉ ነ ቦላ ባሻይ ጋከናዳን ታን ኦꬃና፤ ነ ዬላካ ቁጫና።

\VS{19}በአ፥ ሄ ዎደ ታን ኔና ኡቁኔዳዋንታ ኡባ ሙራና። ታን ዎባቱዋ አሻና፤ ላለቴዳዋንታካ ሺሻና። ታን ኡንቱንቱ ካዉሻ ቦንቾ ላማና፤ ያቶፐ ሳኣን ደእያ አሳ ኡባ ማታን ኡንቱንቱ ሱንꬃይ ኤረቴዳዋ ግዳናዋ።

\VS{20}ሄ ዎደ ታን ህንተና ሺሻና፤ ታን ህንተና እትፐ ሺሻደ ዛራና፤ ያታደ ታን ህንተ አይፊ በእሽን ህንተና እሻልስያ ዎደ፥ ህንተ ሀ ሳኣን ደእያ አሳ ኡባ ማታን ቦንቼቴዳዋንታነ ኤረቴዳዋንታ ግዳንታ” ያጌ መꬍና ጎዳይ።


\par }