\NormalFont\ShortTitle{ዮናሳ}

{\MT ዮናሳ ትምቢትያ

\par }{\IMT ገሉዋ

\par }{\IP ዮናሳ ማጻፋይ ጾሳ አዛዙዋ ፖልከ ጊደ እት ናብያ ቦላ ጋኬዳ ዱማ ዱማ መቱዋ ኦድያ ታርኪያ ማጻፋ ግድያ ግሻዉ፥ ሀራ ማጻፋቱዋፐ እ ዱማቴ። ጾሳይ ዮናሳ፥ “እስራኤልያዉ ዋና ሞርከ ግዴዳነ ዎልቃማ፥ አሶረ ካዉተꬃዉ ዋና ካታማ ግዴዳ ነነዌ ባ” ያጊደ አዛዜዳ፤ ሽን ዮናስ፥ “ጾሳይ ካሰ ሄ ካታማ ꬋይሳና ጊደ ኦዴዳ ምኖ ኦዱዋ ኪታን ፔሸናን አጋናዉ ሀኔዳ” ጊደ ቆፔዳ ድራዉ፥ ጾሳ ቃላ አኪደ ነነዌ ባናዉ ኮይቤና። ዳሮ ታርከባቱ ፖለቴዳዋፐ ጉየ ናሸተናን ደኢደ አዛዘቴዳ። ካሰ ኦደቴዳ ባሻ ሀናናዌ ፖለትቤና ግሻዉ ሀንቀቴዳ።

\par }{\IP ሀ ማጻፋይ ኡባባ ቦላን ጾሳዉ ማታይ ደእያዋ ኦዴዳ። ኡባ ቃይ ጎዳይ ሲቁነ ማሮተꬃይ ኩሜዳ ጾሳ ግድያ ግሻዉ፥ ባረ አሳ ሞርከቱዋ ሙርያዋፐነ ꬋይስያዋፐ፥ ኡንቱንቶ አቶ ግያዋን ኡንቱንታ አሽያዋ ዶስያዋ ቆንጭሴዳ።

\par }{\IOT ሸምፓቱዋ ኡባቶ እመቴዳ ቃንꬃ ቆፋቱዋ

\par }{\IO 1. ዮናሰ ጎዳፐ ባቃቱሳ
{\IOR{1:1-17}}

\par }{\IO 2. ዮናሳ ዎሳ
{\IOR{2:1-10}}

\par }{\IO 3. ዮናሰ ናናዌ ቡሳነ አሳ ናጋራ ፓጸꬃ
{\IOR{3:1-10}}

\par }{\IO 4. ጾሳይ እሜዳ ማሮታን ዮናሳ ሀንቁዋ
{\IOR{4:1-11}}



\par }\ChapOne{1}{\SH ዮናስ ጎዳፐ ባቃቱሳ
\par }
{\R (1:1-17)

\par }{\PP 1.
\VerseOne{1}መꬍና ጎዳ ቃላይ አሚታያ ናኣ ዮናሳኮ ሀዋዳን ያጊደ ዬዳ፤
\XREF{}{{\XO 1:1 }{\XT{2 ካታ. 14:25}}}

\VS{2}“ደንዳ! ሄ ዎልቃማ ካታማ ነነዌ ባ፤ ባደ ሄ ካታማ አሳ ኢታተꬃይ ታ ስንꬃ ጋኬዳ ግሻዉ፥ ኡንቱንቶ ማርካታ” ያጌዳ።

\VS{3}ሽን ዮናስ መꬍና ጎዳ ስንꬃፐ ባቃቲደ፥ ታርሴሰ ግያ ጋድያ ባናዉ ደንዴዳ፤ እ ዮጰ ካታማ ዎꬊደ፥ ታርሴሰ ብያ ማርካብያ ደሜዳ። መꬍና ጎዳ ስንꬃፐ ባቃቲደ፥ ኡንቱንቱና ታርሴሰ ባናዉ ሚሻ ጭጊደ፥ ማርካብያን ገሌዳ።


\par }{\PP \VS{4}ሽን ማርካቢ ቢሽን፥ መꬍና ጎዳይ አባ ቦላ ዎልቃማ ጫርኩዋ ደንꬄዳ፤ ደንꬅና አባ ቤታይ ሎይꬅ ዳሬዳ ግሻዉ፥ ማርካቢ መአና ሀኔዳ።

\VS{5}ያትና፥ ማርካብያ ላግያዋንቱ ያዪደ፥ ኡባይካ ባረንቱ ጾሳኮ ጾሳኮ ዋሴድኖ። ቃይ ማርካቢ ካዉሻና ማላ፥ አ ግዶን ደእያ ጫና ደንꬂደ፥ አባን ኦሌድኖ። ሽን ዮናስ ማርካብያዉ ግዶ ክፍልያ ገሊደ፥ ያን ግሲደ፥ ገምእሹዋ ፓኑሬዳ።


\par }{\PP \VS{6}ማርካብያ ካፑ ገምእሻድ ቢደ፥ “አያዉ ገምእሻዲ? ደንዳ፥ ነ ጾሳ ዎሳ! ኦን ኤሪ፥ እ ባረ ሎኦ አይፍያን ጼሊደ፥ ኑና አሻናዌንቶነ” ያጌዳ።


\par }{\PP \VS{7}ማርካብያ ላግያዋንቱ እቱ እቶ ሀዋዳን ያጌድኖ፤ “ሃይተ፤ ሀ ኢታባይ ኑና ኦ ጋሱዋን ጋከደንቶነ ኤራናዉ ሳማ የጎይተ” ያጌድኖ። ሳማ የግና፥ ሳማይ ዮናሳ ቦላን ዎꬌዳ።

\VS{8}ኡንቱንቱ ዮናሳ ሀዋዳን ያጊደ ኦቼድኖ፤ “ሀ ኢታባይ ኦ ጋሱዋን ኑ ቦላ ጋከደንቶነ፥ አነ ኑዉ ኦዳ። ነ ኪታይ አዬ? ሀቃፐ ያድ? ነ ጋዲ ሀቄ? ኔን ኦ ዛረ?” ያጌድኖ።


\par }{\PP \VS{9}ዮናስ ዛሪደ፥ ሀዋዳን ያጌዳ፤ “ታን እብራዌ አሳ፤ አባነ ጋድያ መꬌዳ መꬍና ጎዳዉ፥ ሳሉዋ ጾሳዉ ጎይናይ” ያጌዳ።


\par }{\PP \VS{10}መꬍና ጎዳ ስንꬃፐ እ ባቃትያዋ እ ኡንቱንቶ ኦዴዳባፐ አሳቱ ኤሬዳ ግሻዉ ያዬድኖ። አ፥ “ላ አይባ ፓላባ ኦꬃዲ?” ያጌድኖ።


\par }{\PP \VS{11}ቃይ አባ ቤታይ ካሰዋፐ ሃ ዳሬዳ ግሻዉ፥ አሳቱ ዮናሳ፥ “ኑዉ አባይ ዎፓና ማላ፥ ኔና ኑን ዋታነ?” ያጊደ ኦቼድኖ።


\par }{\PP \VS{12}እ ኡንቱንቶ፥ “ሀ ዎልቃማ ቤታይ ህንተንቱ ቦላን ደንዲደ ታ ጋሱዋና ግድያዋ ታን ኤራይ። ሄዋ ግሻዉ፥ ታና ደንꬂደ፥ አባን ኦልተ። ያቶፐ፥ አባይ ህንተንቶ ዎፑ ጋናዋ” ያጌዳ።


\par }{\PP \VS{13}ሽን ማርካብያ ላግያዋንቱ ማርካብያ ጉየ አባ ዶናዉ ከሳናዉ ዎልቃፐ ባጸቴድኖ፤ ግዶፐነ፥ አባ ቤታይ ሎይꬅ ዳሬዳ ግሻዉ፥ ከሳናዉ ዳንዳይበይክኖ።

\VS{14}ሄዋ ግሻዉ፥ ኡንቱንቱ ሀዋዳን ያጊደ፥ መꬍና ጎዳኮ ዋሴድኖ፤ “አቤት መꬍና ጎዳዉ፥ ሀ ብታንያ ሸምፑዋ ግሻዉ፥ ኔን ኑና ꬋይሰናዳንነ ሀ ጌሻ ሱꬃ አጩዋ ኔን ኑፐ አቼናዳን፥ ኑን ኔና ምንሲደ ዎሴቶ። አያዉ ጎፐ፥ መꬍና ጎዳዉ፥ ኔን ነ ኮዮዋዳን ኦꬃዳ” ያጌድኖ።


\par }{\PP \VS{15}ሄዋፐ ጉየ፥ ዮናሳ ደንꬂደ፥ አባን ኦሌድኖ፤ ኦልና አባ ቤታይ ዎፑ ጌዳ።

\VS{16}ያትና፥ አሳቱ መꬍና ጎዳዉ ሎይꬅ ያዬድኖ፤ መꬍና ጎዳዉ ያርሹዋ ያርሼድኖ፤ ሺቁዋካ ሺቄድኖ።


\par }{\PP \VS{17}ዮናሳ ምታና ማላ፥ እት ዎልቃማ ሞልያ መꬍና ጎዳይ ጊግሴዳ፤ ሄ ሞልያ ኡሉዋን ዮናስ ሄዙ ጋላሳነ ሄዙ ቃማ ደኤዳ።
\XREF{}{{\XO 1:17 }{\XT{ማቶሳ 12:40}}}




\par }\Chap{2}{\SH ዮናሳ ዎሳ
\par }
{\R (2:1-10)

\par }{\PP \VerseOne{1}ዮናስ ሞልያ ኡሉዋን ደኢደ፥ ሀዋዳን ያጊደ፥ መꬍና ጎዳኮ፥ ባረ ጾሳኮ፥ ዎሴዳ፤

\VS{2}“ታን ታ ቱጋ ግዶን ደኣደ መꬍና ጎዳ ጼሳድ፤ ጼስና እ ታዉ ኮዬዳ። ታን ስኦልያ ኡሎ ግዶን ደኣደ ዋሳድ፤ ኔንካ ታ ዋሱዋ ስሳዳ።

\VS{3}ኔን ታና ጪማ አባ ጋርሳን ዱገ ኦላዳ፤ ሃꬃይ ታ ዩሹዋ ዶዴዳ፤ ነ ኡምቡለትያ ነ ቤታይ ታ ቦላና አꬌድኖ።

\VS{4}ሄዋ ግሻዉ፥ ታን ሀዋዳን ያጋድ፤ ‘ታን ነ ስንꬃፐ ዎራ ኦለታድ፤ ግዶፐነ፥ ታን ነ ጌሻ ጎልያ ዛራደ በአና’ ያጋድ።


\par }{\PP \VS{5}“ሃꬃይ ታዉ ቆꬍያ ጋካናዉ ምቴዳ፤ ጪማ አባይ ታና ሙኬዳ፤ አባን ደእያ ማታይካ ታ ሁጲያን ጻጸቴዳ።

\VS{6}ታን ደር ባሰቴዳ ሳኣ ዱገ ዎꬋአድ፤ ቢታንነ አ ኩቡዋን መꬍናዉ ጎርደታድ። ሽን አቤት መꬍና ጎዳዉ፥ ታ ጾሳዉ፥ ኔን ታ ሸምፑዋ ጪማ ኦላፐ ከሳዳ።


\par }{\PP \VS{7}“ታን ዎደ፥ ኔና መꬍና ጎዳ ሀሳያድ። ታ ዎሳይካ ኔኮ፥ ነ ጌሻ ጎልያ ማቅዳስያ ጋኬዳ።

\VS{8}ሀዳ ኤቃቶ ጎይንያዋንቱ ግኦድአን አማነትያዋ አጌድኖ።

\VS{9}ሽን ታን ጋላታና ነዉ ያርሻና፤ ታን ሺቄዳዋ ኡባካ ጋꬃና። አያዉ ጎፐ፥ አቶተꬃይ መꬍና ጎዳፐ ዬ” ያጌዳ።


\par }{\PP \VS{10}ሄዋፐ ጉየ፥ መꬍና ጎዳይ ሞልያ አዛዝና፥ ሞሊ ዮናሳ ቢታ ቦላን ጮሼዳ።




\par }\Chap{3}{\SH ዮናሰ ናናዌ ቡሳነ አሳ ናጋራ ፓጸꬃ
\par }
{\R (3:1-10)

\par }{\PP \VerseOne{1}መꬍና ጎዳ ቃላይ ላኤንꬁዋ ዮናሳኮ ሀዋዳን ያጊደ ዬዳ፤

\VS{2}“ደንዳ! ሄ ዎልቃማ ካታማ ነነዌ ባ፤ ታን ነዉ ኦድያ ቃላ ኡንቱንቶ ማርካታ” ያጌዳ።


\par }{\PP \VS{3}ዮናስ ደንዲደ፥ መꬍና ጎዳ ቃላዳን ነነዌ ቤዳ። ናናዌ ሎይꬅ ዎልቃማ ካታማ፤ ሀ ጋጻፐ ያ ጋጻ ጋካናዉ ሄዙ ጋላሳ ሀመትሴ።

\VS{4}ዮናስ ካታማ ብ ጋኪደ፥ እት ጋላሳ ኦግያ ካታማ ግዱዋኮ ሀመቴዳ፤ ሀመቲደ፥ “ኦይታሙ ጋላሳፐ ጉየ፥ ናናዌ ꬋያና” ያጊደ አዋዬዳ።
\XREF{}{{\XO 3:4 }{\XT{ማቶሳ 12:41፤ ሉቃሳ 11:32}}}


\par }{\PP \VS{5}ያትና፥ ነነዌ አሳይ ጾሳ አማኔዳ፤ ጾማ አዋዬዳ። ዎጋፐ ቄራ ጋካናዉ፥ ኡባይካ ማቅያ ማዬድኖ።


\par }{\PP \VS{6}ኦዱ ነነዌ ካትያኮ ጋኬዳ፤ እ ባረ ካዉተꬃ አራታፐ ዎꬊደ፥ ካዉተꬃ ማዩዋ ማዬዳዋካ ቃሪደ፥ ማቅያ ማዪደ፥ ብድንꬃን ኡቴዳ።

\VS{7}ያትደ ነነዌ አሳዉ ሀዋዳን ያጊደ አዋይሴዳ፤ “ካትያፐነ ካትያ ኦሳንቻቱዋፐ እመቴዳ አዛዙዋ ማራን፥ ሀቼፐ ዶሚደ፥ አሳይነ መሂ፥ ሚዛይነ ዶርሳይካ ኡባይ አያነ እንጻርሳን ላጮፕኖ፤ ሃꬃካ ጋንጾፕኖ።

\VS{8}አሳይካ መሂካ ማቅያ ማዮ፤ አሳይ ኡባይ ምንሲደ ጾሳኮ ዋሶ፤ ባረንቱ ኢታ ኦግያፐነ ናቆ ኦሱዋፐካ ስምኖ።

\VS{9}ያትንቶ ኦን ኤሪ፥ ጾሳይ ኑዉ ቃረቲደ፥ ኑን ꬋየናዳን፥ ባረ ዎልቃማ ሀንቁዋፐ ስማነንቶነ” ያጌዳ።


\par }{\PP \VS{10}ኡንቱንቱ ባረንቱ ኢታ ኦግያፐ ስሜዳዋ ጾሳይ በኤዳ ዎደ፥ ኡንቱንቶ ቃረቲደ፥ ኡንቱንቱ ቦላ አሀና ጌዳ ኢታባ አግ ባሼዳ።




\par }\Chap{4}{\SH ጾሳይ እሜዳ ማሮታን ዮናሳ ሀንቁዋ
\par }
{\R (4:1-11)

\par }{\PP \VerseOne{1}ሽን ሄዌ ዮናሳ ኡባካ ናሸችቤና። ሄዋ ግሻዉ፥ እ ሎይꬅ ሀንቀቴዳ፤

\VS{2}መꬍና ጎዳ ሀዋዳን ያጊደ ዎሴዳ፤ “አቤት መꬍና ጎዳዉ፥ ታን ብሮ ታ ጋደን ደኣደ ጌዳዌ ሀዋ ግደኔ? ታን ነ ስንꬃፐ ባቃታደ ታርሴሰ ባናዉ ኤሌሌዳዌ ሀዋሳ። ኔን ቃረታይነ ማሮተꬃይ ኩሜዳ ጾሳ ግድያዋ፥ ሀንቆ ኤሌለናዋነ አገና ሲቁዋን ኩሜዳዋ፥ ቃይ አሀና ጌዳ ኢታባካ አግያ ጾሳ ግድያዋ ታን ካሰካ ኤራድ።
\XREF{}{{\XO 4:2 }{\XT{ከሳ 34:6}}}

\VS{3}አቤት መꬍና ጎዳዉ፥ ሀእ ስም ሀይ ሀያና ታና ዎꬋ፤ ፓጻ ደእያዋፐ ሀይቂያዌ ታዉ ሎአ” ያጌዳ።
\XREF{}{{\XO 4:3 }{\XT{1 ካታ. 19:4}}}


\par }{\PP \VS{4}መꬍና ጎዳይ አ ሀዋዳን ያጌዳ፤ “ቱሙ ኔን ሀዎ ሀንቀታናዉ በሲ?” ያጌዳ።


\par }{\PP \VS{5}ዮናስ ካታማፐ ከሲደ ቤዳ፤ ቢደ ካታማፐ አዋይ ዶልያ ባጋን ኡቴዳ። ሄዋን ባረዉ ዳስያ ዳሴዳ፥ አ ኩዋን ኡቲደ፥ ካታማ ቦላ ጋክያዋ በአናዉ ናጌዳ።

\VS{6}አዋ ሱሉዋፐ ዮናሳ አሻና ማላ፥ መꬍና ጎዳይ ጾሳይ እት ጎስያ ዶልሲደ ጊግሴዳ፤ ሄ ጎስያ ሀይꬃይካ ዮናሳ ሁጲያፐ ቦላ ባጋና ኩዋ ግዳናዳን ኦꬄዳ። ዮናስ ሄ ጎስያ ጋሱዋን ሎይꬅ ናሸቴዳ።

\VS{7}ሽን ዎንተꬃ ጋላስ ዎንታ ጾሳይ ጉጹንያ ጊግሴዳ፤ ሄ ጉጹኒ ጎስያ ሞዋን፥ ጎሲ መል አጌዳ።

\VS{8}አዋይ ከሶ ዎደ፥ ጾሳይ ምችያ ጫርኩዋ አዋይ ዶልያ ባጋፐ የዴዳ፤ ሄዋፐ ደንደዳዋን ዮናስ ላባናና ጋካናዉ፥ አዋይ ዮናሳ ሁጲያ ጹጌዳ። ያትና እ፥ “ፓጻ ደእያዋፐ ሀይቂያዌ ታዉ ሎአ” ያጊደ ሀይቃናዉ ዎሴዳ።


\par }{\PP \VS{9}ጾሳይ ዮናሳ ሀዋዳን ያጌዳ፤ “ቱሙ ኔን ሀ ጎስያ ግሻዉ ሀንቀታናዉ በሲ?” ያጌዳ።

\par }{\PP ዮናስ፥ “ኤ በሰ፤ ኡባ ሀይቃና ጋካናዉ ሀንቀታናዉ በሰ” ያጌዳ።


\par }{\PP \VS{10}መꬍና ጎዳይ ዮናሳ ሀዋዳን ያጌዳ፤ “እት ቃማን ዶላደ፥ ላኤንꬆ ቃማ መሌዳ ጎስያዉ፥ ኔን አን ዳቡራቤናባዉነ ድቻቤናባዉ ሀዋ ኬሻ ቃረታዳ።

\VS{11}ኡሸቻነ ሀድርሳ ሻክ ኤርቤና ጼታነ ላታሙ ሻአ አሳይነ ዳሮ መሂ ናናዌን ደኤ። ያትና ታን ሀ ዎልቃማ ካታማዉ ቃረታናዉ በሰኔ?” ያጌዳ።


\par }