\NormalFont\ShortTitle{ቲቶ}

{\MTB ጳዉሎስ

\par }{\MT ቲቶ

\par }{\MTB ጻፌዳ ኪታ

\par }{\IMT ገሉዋ

\par }{\IP ቲቶ አይሁዳ ግደና አሳ ግዲደ፥ ጉየፐ ክርስትና አማኑዋን ላመቲደ ጳዉሎስ ምሽራቹዋ ቃላ ኪታ ኦꬅያ ዎደ፥ ማታን ደኢደ፥ ሄ ኦሱዋ ማዴዳ አሳ። ጳዉሎስ ሀ ኪታ ጻፌዳዌ፥ ላይꬃን አፐ ጉጽያ ሀ ባረናና ኦꬅያ ቲቶ ግድሽን፥ ሄ ዎደ ቲቶ አማንያዋንታ ጼላናዉነ ናጋናዉ፥ ቃርጼሰ ግያ ሃꬃን ዶደቴዳ ሳኣን አቴዳ። አ ኪታ ቆፋይ ሄዙ ሁጰ የዋቱዋ ቦላና።

\par }{\IP ኮይሩ ዎሳ ጎልያ ካለꬅያዋንቱ ቃርጼሰ አሳቱዋ ኢታ ኦሱዋ ጼልያዋን አይ ማላ ኤሻይ ደእያዋንታ ግዳናዉ ኮሽንቶ ቲታ አኬክሳናሳ። ላኤንꬁ አማንያዋንቱ ግዶን ደእያ ዱማ ዱማ ጭታ፥ ጭማ አቱማዋንታነ ማጫዋንታ፥ ያላጋ አቱማ አሳቱዋነ ጎዳዉ ኦꬅያ ዱማ ዱማ አሳ ዎት ታማርሳናዉ በስንቶ ቲታ ዞሬዳ። ዉርሰꬃይ ቃይ አማንያ አሳ ኤሻባ፥ ሳሮተꬃንነ ሲቁዋን ደአና ደኡዋባ፥ አማንያ አሳ ግዶፐ ዋላሳ፥ ፓሉምያነ ሻኮተꬃ ꬋይሳናባ ቲቶ ዞርያ እሜዳ።

\par }{\IOT ሸምፓቱዋ ኡባቶ እመቴዳ ቃንꬃ ቆፋቱዋ

\par }{\IO ገሉዋ
{\IOR{1:1-4}}

\par }{\IO አማንያ አሳቱዋ ካለꬅያዋንታ
{\IOR{1:5-16}}

\par }{\IO አማንያ አሳቱዋ ዱማ ዱማ ኦሱዋ ጭታ
{\IOR{2:1-15}}

\par }{\IO ማቁዋነ ናገታና ማላ እመቴዳ ማራ
{\IOR{3:1-11}}

\par }{\IO ዉርሰꬃ ቁትያ
{\IOR{3:12-15}}



\par }\ChapOne{1}{\PP \VerseOne{1}የሱስ ክርስቶስ ኪቴዳ ታን ጳዉሎስ፥ ጾሳ አይል፥ ሀ ዳብዳቢያ ጻፋይ። ጾሳይ ዶሬዳ አሳዉ አማኑ ደአናዳንነ ጾሳ ቱማተꬃ ኤራኮ ኡንቱንታ ካለꬃናዳን ታን ዶረታደ ኪተታድ።

\VS{2}ዎርዶተና ጾሳይ ኑዉ ሀ መꬍና ደኡዋ ዳሮ ዎድያፐ ካሰ እማና ጌዳ።

\VS{3}ጾሳይ ኑና አሽያዌ ልከ ዎድያን ባረ ቃላን ሀዋ ቆንጭሴዳ፤ እ ሀዳሪደ ታና አዛዜዳዋዳን፥ ታን አ ቃላ ኦዳይ።


\par }{\PP \VS{4}አማኑዋ እትፐተꬃን ታ ቱሙ ናኣ ነዉ ቲቶ፥ ጾሳ አዉዋፐነ ኑና አሽያ የሱስ ክርስቶሳፐ፥ አꬎ ኬካተꬃይ፥ ማሮተꬃይነ ሳሮተꬃይ ግዶ።


\par }{\SH ቲቶ ቃርጼሳን ኦꬅያ ኦሱዋ
\par }
{\PP \VS{5}ታን ኔና ቃርጼሳን አጋደ ዬዳዌ፥ ኔን አቶዋ ጊግሳናሳነ፥ ታን አዛዜዳዋዳን፥ ካታማ ኡባን ዎሳ ጎልያ ጭማቱዋ ዶራናሳ።

\VS{6}ጭማይ ቦረተናዋነ እት ማቻት ጻላላይ ደእያዋነ አማንያ ናናይ ደእያዋ ግዳናዉ በሴ፤ አ ናናይ ሻሉዋ ባይዝያባንነ ዎይ አዛዘተናን እጽያባን አሳይ አማሳለናዋንታ ግዳናዉ በሴ።
\XREF{}{{\XO 1:6 }{\XT{1 ጽሞ. 3:2-7}}}

\VS{7}አያዉ ጎፐ፥ ሄ ጭማይ ጾሳ ኦሱዋ አዛዝያ ካፑዋ ግዲደ፥ ፖክሰናዋ፥ ኦቶረተናዋነ ኤለ ሀንቀተናዋ ግዳናዉ በሴ፤ ቃይ ማꬆተናዋ፥ ሱገናዋነ ዮራተናዋ ግዳናዉ በሴ።

\VS{8}ሽን እማꬃ ሞክያዋነ ሎኦባ ዶስያዋ ግዳናዉ በሴ፤ ቃይ አኬካንቻ፥ ጽሉዋ፥ ጌሻነ ባረና ናግያዋ ግዳናዉ በሴ።

\VS{9}አማነትያ ደኡ ቤትያ ትምርትያና ጊግያ ቃላ እ ሎይꬅ ኦይቆ። ያቶፐ ሀራቱዋ ቱሙ አማኑዋ ታማርስያዋን መንꬃናዉነ ቃይ ሄዋ እጽያዋንታካ ዞራናዉ ዳንዳያናዋ።


\par }{\PP \VS{10}አያዉ ጎፐ፥ አዛዘተናዋንቱ፥ ማደናዋ ሃሳይያዋንቱ፥ ሀራቱዋ ጭምያዋንቱነ ቃጻረቴዳ አይሁዳ አማንያዋንቱ ባጋ ግዴዳ ዳሮ አሳቱ ደኢኖ።

\VS{11}ኡንቱንቱ ታማርሳናዉ በሰና ፖክያ ኦግያን ሚሻ ደማናዉ ታማርስያዋን ጎልያ ኡባ ባይዝያ ድራዉ፥ ኡንቱንቱ ሃሳያ ተአና በሴ።

\VS{12}ኡንቱንቱ ግዶፐ እቱ፥ ትምቢትያ ኦድያዌ ኡንቱንቶ፥ “ቃርጼሰ አሳይ ኡባ ዎደ፥ ዎርዳቱዋ፥ ኢታ ዱአቱዋነ ዮራንቻ፤ ቃይ አዛላ አሳ” ያጌዳ።

\VS{13-14}እ ማርካቶዌ ቱማ፤ ሄዋ ድራዉ፥ ኔን ኡንቱንቶ ምኖ አማኑ ደአናዳንነ ቃይ አይሁዳቱዋ ቶሳነ ቱሙዋ እጼዳ አሳቱዋ አዛዙዋ ኡንቱንቱ ስሰናዳን፥ ኡንቱንታ ምንሳደ ሴራናዉ በሴ።

\VS{15}ባረንቱ ሁጰዉ ጌሻ ግዴዳዋንቶ ኡባባይካ ጌሻ፤ ሽን ቱናቶነ አማነናዋንቶ ኡንቱንቱ ዎዛና ቆፋይነ ኡንቱንታ ሱረ ዎዛናይ ቱኔዳ ድራዉ፥ ኡንቱንቶ አያይነ ጌሻ ግደና።

\VS{16}ኡንቱንቱ ባረንቱ ጾሳ ኤርያዋ ቆንጭያን ኦዲኖ፤ ሽን ኡንቱንቱ ሸነይያዋንታ፥ አዛዘተናዋንታነ ኦሱዋ ኡባዉካ ጊገናዋንታ ግድያ ድራዉ፥ ባረንቱ ኪታን አ ኤሮኮ ጊኖ።




\par }\Chap{2}{\SH ጌሻ ትምርትያባ
\par }
{\PP \VerseOne{1}ሽን ኔን ደኡዋ ደማናዉ ጊግያ ትምርትያ ታማርሳናዉ በሴ።

\VS{2}ጭማ አቱማ አሳይ አማኑዋን፥ ሲቁዋንነ ዳንዳያን ምኖ ግዳናዳን፥ ቃይ ማꬆተናዋ፥ ቦንቼትያዋነ ባረናካ ናግያዋ ግዳናዳን ዞራ።

\VS{3}ሄዋዳንካ ጭማ ማጫ አሳይ ጌሻ ደኡዋ ደእያዋንታ፥ ዝግረናዋንታ፥ ዎይንያ ኤሳዉ ሞደተናዋንታነ ሎኦባ ታማርስያዋንታ ግዳናዉ በሴ።

\VS{4-5}ኡንቱንቱ ጾሳ ቃላይ ቦረተና ማላ፥ ባረንቱ አስናቱዋነ ባረንቱ ናና ሲቅያዋንታ፥ ባረንታካ ናግያዋንታ፥ ጌሻቱዋ፥ ባረንቱ ጎለን ኦꬅያዋንታ፥ ኬካቱዋነ ባረንቱ አስናቶካ አዛዘትያዋንታ ግዳና ማላ፥ ያላጋ ማጫዋንታ ታማርሳ።


\par }{\PP \VS{6}ሄዋዳንካ ያላጋ አቱማ አሳቱ ባረንታ ናጋና ማላ ዞራ።

\VS{7}ኔን ነ ሁጰዉካ ሎኦ ኦሱዋ ኡባን ኡንቱንቶ ሌምሶ ግዳ፤ ኔን ታማርስያዋንካ አማነትያዋነ ቦንቼትያዋ ግዳ።

\VS{8}ነ ሞርከቱ ኑና ዝግርያባይ ኡንቱንቶ ꬋይያ ዎደ ኡንቱንቱ ዬላታና ማላ፥ ኔን ቦረተና ሎኦ ሃሳያ ሃሳያ።


\par }{\PP \VS{9}አይለቱ ባረንቱ ጎዳቶ አዛዘታና ማላነ፥ ኡንቱንቱና ፓሉመተናን ኡባባን ኡንቱንታ ናሸቻና ማላ ዞራ።

\VS{10}ኡንቱንቱ ባረንቱ ጎዳቱዋፐ ዉኤና ማላ፥ ቃይ ኑና አሽያ ጾሳዋ ታማርስያዋ ኡባባን ጋላትሳናዉ፥ ባረንቱ ኦꬅያ ኪታን ኡባ ዎደ ሎአነ አማነትያዋንታ ግድያዋ በሳና ማላ፥ ኡንቱንታ ዞራ።


\par }{\PP \VS{11}አያዉ ጎፐ፥ ጾሳይ አሳ ኡባ አሽያ ባረ አꬎ ኬካተꬃ ቆንጭሴዳ።

\VS{12}ሄ አꬎ ኬካተꬃይ ናጋራ ኦሱዋነ ሀ አላምያ አሙዋ ኑን አጋናዳንነ ኑ ሁጲያ ናጊደ፥ ጾሳ ማላቲደ፥ ጽሎተꬃን ደአናዳን፥ ኑና ታማርሴ።

\VS{13}ኑን ኑ ዎልቃማ ጾሳይ፥ ኑና አሽያ የሱስ ክርስቶስ ቤታና ጌዳ አንጀቴዳ ቦንቾ ጋላሳ ናጌቶ።

\VS{14}ኢታ ኦሱዋ ኡባፐ እ ኑና ዎዛናዉነ ሎኦባ ኦꬃናዉ አሞትያ ባረ ጌሻ አሳ ከሳናዉ፥ ኑ ድራዉ፥ ባረ ሁጲያ እሜዳ።
\XREF{}{{\XO 2:14 }{\XT{ማዝ. 130:8፤ ከሳ 19:5፤ ዛረ. 4:20፤ 7:6፤ 14:2፤ 1 ጰጽ. 2:9}}}


\par }{\PP \VS{15}ኔን ሀዋ ታማርሳ፥ ነ ኩመንꬃ ማታን ዞራነ ሴራ፤ ኦንነ ኔና ካꬎፖ።




\par }\Chap{3}{\SH ጾሳ አሳይ ኦꬅያ ኦሱዋ
\par }
{\PP \VerseOne{1-2}ኡንቱንቱ ሞድያዋንቶነ ማታይ ደእያዋንቶ ሞደታናዉ፥ አዛዘታናዉነ ሎኦ ኦሱዋ ኡባ ኦꬃናዉ ጊገታናዳን ኡንቱንታ ሀሳይሳ፤ ቃይ ኡንቱንቱ ኦ ቦላንነ ኢታ ቃላ ሃሳየና ማላ፥ ኦናናነ ዋላቀተና ማላ፥ አሳ ኡባ አሽከተꬃነ ስጋተꬃ በስያዋንታ ግዳናዳን ዞራ።

\VS{3}አያዉ ጎፐ፥ ኑን ካሰ ኑ ሁጰዉካ ኤያቱዋ፥ አዛዘተናዋንታ፥ ባልያዋንታነ አሞነ ዱማ ዱማ ናሸቻዉ አይልያዳን ሞደትያዋንታ፤ ቃይ ኢታተꬃንነ ቃናትያን ደእያዋንታ፤ አሳን እጸትያዋንታነ እቱ እቱዋካ እጽያዋንታ።

\VS{4}ሽን ኑና አሽያ ጾሳ ኬካተꬃይነ አሳ እ ሲቅያ ሲቁ ቆንጬዳ ዎደ፥

\VS{5}እ ባረ ማሮተꬃዳንካ፥ ኦራꬃ የለቱሳን ሀኔዳ ጌዩሳንነ ጌሻ አያናን ኦራጼዳዋን ኑና አሼዳዋፐ አትን፥ ኑን ጽሎ ኦሱዋ ኦꬄዳዋና ግደና።

\VS{6-7}ጾሳይ ባረ አꬎ ኬካተꬃን ኑን ጽላናዳንነ፥ እ እማና ጌዳ መꬍና ደኡዋ ላታናዳን፥ ኑና አሽያ የሱስ ክርስቶሳ ባጋና ጌሻ አያና ኑ ቦላ ዳርሲደ ትጌዳ።

\VS{8}ሀ ሃሳያይ አማነቴዳዋ፤ ጾሳ አሳቱ ሎኦ ኦሱዋ ኦꬃናዉ ጊጋናዳን፥ ሀ የዉዋ ኡንቱንቶ ኔን ምንሳደ ኦዳናዉ ኮያይ፤ ሀዋንቱ አሳዉ ሎአነ ጎእያዋንታ።

\VS{9}ሽን ኤያተꬃ ፓሉማፐ፥ ዛርያ ፓይድያዋፐ፥ ዋላሳፐነ ህግያባን ዋላቀትያዋፐ ናገታ። አያዉ ጎፐ፥ ሄዋንቱ ጎኤናዋንታነ ማደናዋንታ።

\VS{10-11}ሻኮተꬃ መꬍያ ኡራይ ጌላ አሳ ግድያዋነ ባረ ሁጲያን ፕርዲደ ናጋራ ኦꬅያዋ ኤራደ፥ እት ገደ ዎይ ላኡ ገደ አ ሴሬዳዋፐ ጉይያን፥ ሄዋ ማላትያ አሳፐ ሻከታ።


\par }{\SH ዉርሰꬃ ዞርያ
\par }
{\PP \VS{12}ታን አርጸማሳ ዎይ ትክቆሳ ኔኮ ኪትያ ዎደ፥ ኔን ታኮ ንቆጲልዮና ያናዉ ምና። አያዉ ጎፐ፥ ታን ባልጉዋ
\FTNT{*}{{\FR 3:12 }{\FK{ባልጉዋ፦
}}{\FT{ግሪከ ቃላንካ እራይ ቡክያ ዎድያ ግድያዋ ኦዴ። እንግልዜꬁዋን ዊንተር ግያዋ።
}}} ያን ሻጫናዉ ቆፋ ቃቻድ።

\VS{13}ህግያ ኤርያ ዜናስነ አጲሎስ ኦግያ ብያ ዎደ፥ ኡንቱንቶ አያይነ ፓጨና ማላ፥ ኡንቱንታ ሎይꬃ ማዳ።

\VS{14}ኑ አሳይካ ማደና አሳ ግዲደ አተና ማላ፥ ባረንታ ሎይꬅ ኮሽያዋ ደማናዉ፥ ሎኦ ኦሱዋ ምኒደ ኦꬅያዋ ታማርኖ።


\par }{\PP \VS{15}ታናና ደእያ ኡባቱ ኔና ሳሮ ሳሮ ጌድኖ። ኑና አማኑዋን ሲቅያዋንታ ሳሮ ሳሮ ጋ። ጾሳ አꬎ ኬካተꬃይ ህንተናና ኡባና እትፐ ግዶ። አመንእ።


\par }