\NormalFont\ShortTitle{Matiyu}

{\MT MATIYU

\par }{\MTB KA YESU TA KIBARO DIMAN MIN SƐBƐ

\par }{\IMT Kitabu faamucogo

\par }{\IP Nin kitabu ye Yesu Kirisita ta Kibaro Diman* kitabu fɔlɔ ye, min b’a yira an na ko Ala tun ka Kisibaga min layiri ta, ko Yesu Kirisita le ye o kisibaga* ye. Ka kaɲa ni mɔgɔ caman ta miiriya ye, Matiyu le kɛra nin kitabu sɛbɛbaga ye. Matiyu tun ye ninsaraminabaga ye; a tun bɛ wele fana ko Levi. Kitabu sɛbɛbaga ka Layirikɔrɔ ta cirayakuma biwolonfla ɲɔgɔn sɛbɛ, k’a yira an na ko Ala tun ka layiri minw ta, ko o layiriw dafara Yesu Kirisita sababu ra; ale le ye Kisibaga ye, ani Den min bɔra Ala yɛrɛ ra*. Ni a fɔra ko Yesu ye Ala den ye, o bɛ a ta Alaya le yira. Matiyu ta kitabu bɛ Yesu Kirisita ta kow lakari an ye, k’a ta a worowagati ra, ka taga a bla a ta kuma laban na, a ka min fɔ a ta karamɔgɔdenw ye. Nka Yesu Kirisita ta kow bɛɛ ma sɛbɛ nin kitabu kɔnɔ; a sɛbɛbaga ka ko minw ye, ani a kɛra minw seere ye, a ka o le fɔ an ye.

\par }{\IP A bɛ Yesu ta waajuriw taran taranyɔrɔ looru; o waajuriw bɛ Ala ta Masaya* ko ɲafɔ an ye:

\par }{\IO 1. Waajuri min kɛra kuru kan (5–7)

\par }{\IO 2. Waajuri min kɛra ka karamɔgɔden tan ni fla karan (10)

\par }{\IO 3. Waajuri min kɛra ka Ala ta Masaya ko yira (13)

\par }{\IO 4. Waajuri min kɛra ka karamɔgɔdenya kɔrɔ yira (18)

\par }{\IO 5. Waajuri min kɛra ka Ala ta Masaya nawagati yira (24–25)

\par }{\IOT Kitabu kɔnɔkow

\par }{\IO Yesu worocogo ni a ta buruju
{\IOR{(1–2)}}

\par }{\IO Yesu batizeriko ni a ta kɔrɔbɔri
{\IOR{(3–4)}}

\par }{\IO Yesu ta kabakow ni ta waajuriw
{\IOR{(5–17)}}

\par }{\IO Yesu ka karamɔgɔdenya kɔrɔ yira
{\IOR{(18)}}

\par }{\IO Yesu bɔtɔ Galile ka taga Zeruzalɛmu
{\IOR{(19–23)}}

\par }{\IO Yesu ka Ala ta Masaya nacogo fɔ
{\IOR{(24–25)}}

\par }{\IO Yesu sacogo ni a kunucogo
{\IOR{(26–28)}}

\par }{\IB \par }


\ChapOne{1}{\SH Yesu ta buruju
\par }
{\R (Luka 3.23-38)

\par }{\PP \VerseOne{1}Yesu Kirisita ta buruju ye nin ye. Yesu bɔra Dawuda ta duruja ra, Dawuda bɔra Iburahima ta duruja ra.


\par }{\LI \VS{2}Iburahima tun ye Isiyaka facɛ ye.

\par }{\LI Isiyaka tun ye Yakuba facɛ ye.

\par }{\LI Yakuba tun ye Zuda facɛ ye, ani Zuda balemacɛ tɔw.


\par }{\LI \VS{3}Zuda tun ye Perɛsi ni Zara facɛ ye. O bamuso tɔgɔ tun ye ko Tamari.

\par }{\LI Perɛsi tun ye Esiromu facɛ ye.

\par }{\LI Esiromu tun ye Aramu facɛ ye.


\par }{\LI \VS{4}Aramu tun ye Aminadabu facɛ ye.

\par }{\LI Aminadabu tun ye Naasun facɛ ye.

\par }{\LI Naasun tun ye Salimɔn facɛ ye.


\par }{\LI \VS{5}Salimɔn tun ye Boozi facɛ ye. A bamuso tun ye Rahabu ye.

\par }{\LI Boozi tun ye Obɛdi facɛ ye. A bamuso tun ye Ruti ye.

\par }{\LI Obɛdi tun ye Yese facɛ ye.


\par }{\LI \VS{6}Yese tun ye masacɛ Dawuda facɛ ye.

\par }{\LI Masacɛ Dawuda tun ye masacɛ Sulemani facɛ ye; a bamuso tun ye Huri ta muso ye.


\par }{\LI \VS{7}Masacɛ Sulemani tun ye Robohamu facɛ ye.

\par }{\LI Robohamu tun ye Abiya facɛ ye.

\par }{\LI Abiya tun ye Asafu facɛ ye.


\par }{\LI \VS{8}Asafu tun ye Yosafati facɛ ye.

\par }{\LI Yosafati tun ye Yoramu facɛ ye.

\par }{\LI Yoramu tun ye Oziyasi facɛ ye.


\par }{\LI \VS{9}Oziyasi tun ye Yotamu facɛ ye.

\par }{\LI Yotamu tun ye Akazi facɛ ye.

\par }{\LI Akazi tun ye Ezekiyasi facɛ ye.


\par }{\LI \VS{10}Ezekiyasi tun ye Manase facɛ ye.

\par }{\LI Manase tun ye Amɔn facɛ ye.

\par }{\LI Amɔn tun ye Yoziyasi facɛ ye.


\par }{\PP \VS{11}Yoziyasi tun ye Yekoniya facɛ ye, ani Yekoniya balemacɛ tɔw. O wagati le ra, o ka Izirayɛlimɔgɔw mina ka taga ni o ye jɔnya ra Babilɔni jamana ra.


\par }{\PP \VS{12}Izirayɛlimɔgɔw taganin kɔ Babilɔni: Yekoniya tun ye Salatiyɛli facɛ ye.

\par }{\LI Salatiyɛli tun ye Zorobabɛli facɛ ye.


\par }{\LI \VS{13}Zorobabɛli tun ye Abiyudi facɛ ye.

\par }{\LI Abiyudi tun ye Eliyakimu facɛ ye.

\par }{\LI Eliyakimu tun ye Azɔri facɛ ye.


\par }{\LI \VS{14}Azɔri tun ye Sadɔki facɛ ye.

\par }{\LI Sadɔki tun ye Akimu facɛ ye.

\par }{\LI Akimu tun ye Eliyudi facɛ ye.


\par }{\LI \VS{15}Eliyudi tun ye Elehazari facɛ ye.

\par }{\LI Eleyazari tun ye Matan facɛ ye.

\par }{\LI Matan tun ye Yakuba facɛ ye.


\par }{\LI \VS{16}Yakuba tun ye Yusufu facɛ ye.

\par }{\PP Yusufu muso tɔgɔ le tun ye ko Mariyamu. O Mariyamu tɔgɔ le ka Yesu woro, min bɛ wele ko Kirisita*.


\par }{\PP \VS{17}Ayiwa, k’a damina Iburahima ra fɔ ka taga se Dawuda ma, duruja tan ni naani le tɛmɛna. K’a damina Dawuda ra fɔ ka taga se Izirayɛlimɔgɔw minawagati ma ka taga jɔnya ra Babilɔni jamana ra, duruja tan ni naani le tɛmɛna. K’a damina Izirayɛlimɔgɔw minawagati ra ka taga Babilɔni fɔ ka taga se Kirisita ta wagati ma, duruja tan ni naani le tɛmɛna fana.


\par }{\SH Yesu worocogo
\par }
{\R (Luka 2.1-7)

\par }{\PP \VS{18}Ayiwa, Yesu Kirisita worocogo kɛra tan le: Mariyamu min kɛra a bamuso ye, ale tun ye Yusufu ta maminamuso le ye; nka Mariyamu nana kɔnɔ ta Nin Saninman* baraka ra k’a sɔrɔ a ni Yusufu ma jɛn fɔlɔ.

\VS{19}A maminacɛ Yusufu tun ye mɔgɔɲuman ye minkɛ, ani a tun t’a fɛ ka Mariyamu tɔgɔ cɛn minkɛ, a ko a bɛ o furu ko dabla dogo ra.

\VS{20}Ka Yusufu to o kow miiri ra, a nana Matigi ta mɛlɛkɛ dɔ ye siko ra; mɛlɛkɛ k’a fɔ a ye ko: «Yusufu, Dawuda mamaden, i kana siran ka Mariyamu ta k’a kɛ i muso ye, sabu a ka kɔnɔ min ta, o bɔra Nin Saninman ta sebagaya le ra.

\VS{21}A bɛna dencɛ le woro; i bɛna a tɔgɔ la ko Yesu\FTNT{*}{{\FR 1:21 }{\FR{1.21
}}{\FT{Yesu tɔgɔ kɔrɔ ye ko: Kisibaga.}}}, sabu ale le bɛna a ta mɔgɔw kisi ka bɔ o ta jurumunw na.»

\VS{22}O kow bɛɛ kɛra minkɛ, Matigi Ala ta cira tun ka kuma min fɔ, o kɛra can ye, ko:


\par }{\Q \VS{23}«Sunguru bɛna kɔnɔ ta ka dencɛ woro,

\par }{\Q o bɛna a tɔgɔ la ko Emanuwɛli\XREF{}{{\XO 1:23 }{\XO{1.23
}}{\XT{Nin kuma fɔra Ezayi 7.14.}}}.»

\par }{\MM (Emanuwɛli, o kɔrɔ le ye ko Ala bɛ ni an ye).

\VS{24}Yusufu wurira sunɔgɔ ra minkɛ, Matigi ta mɛlɛkɛ ka min fɔ a ye, a ka o kɛ. A ka Mariyamu ta ka na a ta so, ka a kɛ a muso ye.

\VS{25}Nka Yusufu ma jɛn ni a ye fɔ ka taga Mariyamu jigiwagati se; a jigira dencɛ ra, Yusufu ka a tɔgɔ la ko Yesu.




\par }\Chap{2}{\SH Lɔnnikɛbagaw ka Yesu koɲininka
\par }
{\PP \VerseOne{1}Yesu worora o cogo le ra Bɛtilɛhɛmu, Zude mara ra. A kɛra masacɛ Herodi* ta tere le ra. O wagati le ra, lɔnnikɛbaga dɔw bɔra terebɔyanfan na ka na Zeruzalɛmu,

\VS{2}ka na mɔgɔw ɲininka ko: «Yahudiyaw ta masacɛ min worora sisan, a bɛ min? An ka a ta lolo ye terebɔyanfan na, an nana ka na a bato.»

\VS{3}Masacɛ Herodi ka o kuma mɛn minkɛ, o ko ka ale ni Zeruzalɛmukaw bɛɛ hakiri ɲagami.

\VS{4}Masacɛ ka jamana sarakalasebagaw kuntigiw, ani sariya karamɔgɔw* bɛɛ lajɛn ka o ɲininka ko Ala ka Kisibaga* min layiri ta, ko o ka kan ka woro min le?

\VS{5}Olugu ko masacɛ ma ko a ka kan ka woro Bɛtilɛhɛmu le, Zude mara ra, ko sabu cira dɔ ka o le sɛbɛ, ko Ala ko:


\par }{\Q \VS{6}«Ayiwa, ele Bɛtilɛhɛmu, ele min bɛ Zude mara ra,

\par }{\Q i ma kɛ Zude duguw bɛɛ ra fitini ye dɛ!

\par }{\Q Sabu kuntigi dɔ bɛna bɔ i ra

\par }{\Q min bɛna kɛ ne ta siya Izirayɛlimɔgɔw kɔrɔsibaga ye\XREF{}{{\XO 2:6 }{\XO{2.6
}}{\XT{Nin kuma fɔra Mise 5.1.}}}.»


\par }{\MM \VS{7}Herodi ka o mɛn minkɛ, a ka lɔnnikɛbagaw wele dogo ra ka o ɲininka kosɛbɛ ko o ka lolo ye wagati juman kelen le ra.

\VS{8}O kɔ, a ka lɔnnikɛbagaw bla ka taga Bɛtilɛhɛmu, k’a fɔ o ye ko: «Aw ye taga ɲininkari kɛ kosɛbɛ den ta ko ra; ni aw k’a ye, aw ye na a fɔ ne ye, janko ne fana ye taga a bato.»


\par }{\PP \VS{9}Lɔnnikɛbagaw ka masacɛ ta kumaw mɛn minkɛ, o tagara. O tagatɔ, o tun ka lolo min ye terebɔyanfan na, o lolo kelen blara o ɲa. Den tun bɛ yɔrɔ min na, lolo tagara se o yɔrɔ kunna minkɛ, a lɔra.

\VS{10}Lɔnnikɛbagaw ka lolo ye minkɛ, o jusu diyara kosɛbɛ.

\VS{11}O donna bon kɔnɔ. O ka den ye, ani a bamuso Mariyamu. O ka o kinbiri gban ka den bato. O kɔ, o ka o ta minanw dayɛlɛ ka sanin ni wusunan di den ma, ani turu kasadiman min tɔgɔ ye ko miri.

\VS{12}O kɔ, o sekɔtɔ, Ala k’a yira o ra siko ra ko o kana se Herodi fɛ yi tuun. O ka sira wɛrɛ ta ka taga o ta jamana ra.


\par }{\SH Yusufu ka Mariyamu ni Yesu ta ka taga Misiran
\par }
{\PP \VS{13}Ayiwa, lɔnnikɛbagaw taganin kɔ, Matigi ta mɛlɛkɛ dɔ k’a fɔ Yusufu ye siko ra ko: «Wuri ka den ni a bamuso ta ka bori ka taga ni o ye Misiran, ka to yi fɔ ni ne nana a fɔ i ye lon min na ko i ye na; sabu Herodi* bɛna den yɔrɔɲini ko a bɛ a faga.»

\VS{14}Yusufu wurira o le ra, ka den ni a bamuso ta su fɛ, o ka taga dogo Misiran.

\VS{15}A tora Misiran fɔ ka taga Herodi sa. O kɛra minkɛ, cira dɔ tun ka kuma min fɔ, o kɛra can ye, ko:

\par }{\Q «Ne ka ne dencɛ wele ka bɔ Misiran\XREF{}{{\XO 2:15 }{\XO{2.15
}}{\XT{Nin kuma fɔra Oze 11.1.}}}.»


\par }{\SH Masacɛ Herodi dimina ka den caman faga
\par }
{\PP \VS{16}Ayiwa, Herodi* nana a ye ko lɔnnikɛbagaw ka ale janfa minkɛ, a dimina kosɛbɛ. A ka mɔgɔ dɔw ci ka taga Bɛtilɛhɛmu dugu kɔnɔ, ani a mara ra, ko dencɛ o dencɛ, ni a si ma tɛmɛ san fla kan, ko o ye olugu bɛɛ faga. A ka o kɛ ka kaɲa ni lɔnnikɛbagaw ta lolo yetuma ye, ani o tun ka min fɔ a ye.

\VS{17}O cogo ra cira Yeremi tun ka min fɔ, o kɛra can ye, ko:


\par }{\Q \VS{18}«Kan dɔ bɔra Rama dugu kɔnɔ,

\par }{\Q kasikan ni kulekan caman;

\par }{\Q Rasɛli le bɛ kasira a ta denw kosɔn.

\par }{\Q A ma sɔn mɔgɔ si ye a jusu saaro,

\par }{\Q sabu a denw fagara\XREF{}{{\XO 2:18 }{\XO{2.18
}}{\XT{Nin kuma fɔra Yeremi 31.15.}}}.»


\par }{\SH Yusufu bɔra Misiran ka sekɔ Izirayɛli jamana ra
\par }
{\PP \VS{19}Herodi* nana sa minkɛ, Matigi ta mɛlɛkɛ dɔ ka a yɛrɛ yira Yusufu ra siko ra, ka Yusufu to Misiran.

\VS{20}Mɛlɛkɛ ko a ma ko: «Wuri ka den ni a bamuso ta, aw ye sekɔ Izirayɛli* jamana ra, sabu mɔgɔ minw tun bɛ den ɲinina ka a faga, olugu sara.»

\VS{21}Yusufu wurira o le ra, ka den ni a bamuso ta, o ka sekɔ ka taga Izirayɛli jamana ra.

\VS{22}Nka Yusufu nana a mɛn minkɛ ko Arikilayɔsi le sigira masaya ra Zude mara ra a facɛ Herodi nɔ ra, a siranna ka taga Zude mara ra. Ala ka a lasɔmi siko ra tuun minkɛ, a tagara to Galile mara ra.

\VS{23}O tagara sigi dugu dɔ ra, min tɔgɔ ye ko Nazarɛti. O kɛra minkɛ, ciraw tun ka kuma min fɔ Yesu ta ko ra, o kɛra can ye, ko: «A bɛna wele ko Nazarɛtikacɛ.»




\par }\Chap{3}{\SH Yuhana Batizerikɛbaga ta waajuri
\par }
{\R (Marika 1.1-8; Luka 3.1-18; Yuhana 1.19-28)

\par }{\PP \VerseOne{1}Ayiwa, wagati dɔ nana se, Yuhana Batizerikɛbaga ka a yɛrɛ yira Zude kongokolon kɔnɔ, ka to ka waajuri kɛ.

\VS{2}A tun b’a fɔra mɔgɔw ye ko: «Aw ye nimisa aw ta jurumunw na, sabu sankolo Masaya* wagati surunyara.»

\VS{3}Cira Ezayi tun ka Yuhana Batizerikɛbaga le ko fɔ, ko:

\par }{\Q «Mɔgɔ dɔ bɛna pɛrɛn kongokolon kɔnɔ k’a fɔ ko:

\par }{\Q ‹Aw ye sira labɛn Matigi ye,

\par }{\Q ka siradenninw bɛɛ lateren a ye\XREF{}{{\XO 3:3 }{\XO{3.3
}}{\XT{Nin kuma fɔra Ezayi 40.3.}}}.› »


\par }{\MM \VS{4}Yuhana ta derege tun ye ɲɔgɔmɛsi le ye, a cɛsirinan tun ye gbolojuru dɔ le ye. A tun bɛ tɔnw, ani kongokɔnɔli le domu.

\VS{5}Zeruzalɛmu dugumɔgɔw, ani Zude mara mɔgɔw bɛɛ, ani Zuridɛn kɔba lamini mɔgɔw bɛɛ tun bɛ nana Yuhana fɛ;

\VS{6}o tun bɛ lɔ o ta jurumunw na k’a fɔ a ɲa na; Yuhana tun bɛ o batize Zuridɛn kɔji ra.

\VS{7}Yuhana k’a ye ko Farisi* caman ni Sadusi* caman bɛ nana ka na batize minkɛ, a ko o ma ko: «Aw fɔnfɔnninw! Jɔn le ka aw karan ko aw ye bori Ala ta kiti nata ɲa?

\VS{8}Aw ta kɛwalew le ka kan k’a yira ko can ra aw jusukun yɛlɛmana.

\VS{9}Aw kana a miiri dɔrɔn k’a fɔ ko: ‹Anw le ye Iburahima ta durujaw ye!› Sabu ni duruja ko lo, ne b’a fɔ aw ye ko Ala bɛ se ka hali nin kabakuruw yɛlɛma ka o kɛ Iburahima ta durujaw ye.

\VS{10}Jende tara yiriw lilinw tigɛri kama ka ban. Yiri o yiri tɛ denɲuman kɛ, o bɛ tigɛ ka ben, ka firi tasuma ra.

\VS{11}Ne kɔni bɛ aw batize ji dama le ra, k’a yira ko aw nimisara ka lɔ aw ta jurumun na. Nka min bɛna na ne kɔ fɛ, o fanga ka bon ni ne ta ye. Ne tɛ se k’a fɔ ko ne bɛ hali a ta sanbara bɔ a sen na. Ale le bɛna aw batize ni Nin Saninman* ye, ani tasuma.

\VS{12}A ta baarakɛminan b’a boro, a bɛ simankisɛ ni a ɲaga bɔ ɲɔgɔn na. A bɛ simankisɛ kɛ a ta bondo kɔnɔ. Nka fɛn o fɛn kɛra ɲaga ye, a bɛna o bɛɛ jɛni tasuma ra, tasuma min tɛ faga ka ye.» 

\par }{\SH Yesu batizeriko
\par }
{\R (Marika 1.9-11; Luka 3.21-22)

\par }{\PP \VS{13}Ayiwa, Yesu bɔra Galile mara ra ka na, ko a bɛna batize Yuhana fɛ Zuridɛn kɔba ra.

\VS{14}Nka Yuhana ma sɔn. A ko Yesu ma ko: «Ne min tun ka kan ka taga batize ele fɛ, ele bɛ nana ne fɛ wa?»

\VS{15}Yesu ka a jaabi ko: «A to a ye kɛ ten sisan fɔlɔ, sabu o cogo le ra an bɛna Ala sago kɛ k’a dafa.» Yesu ka o fɔ minkɛ, Yuhana ka a batize.

\VS{16}Yesu batizenin kɔ dɔrɔn, a bɔra ji ra. Sankolo dayɛlɛra. A ka Ala Nin jigitɔ ye i ko jɛnɛtugani ka na sigi a kan.

\VS{17}Kumakan dɔ bɔra sankolo kɔnɔ ko: «Nin le ye ne Dencɛ kanunin ye; a ko ka di ne ye haali.»




\par }\Chap{4}{\SH Setana ko a bɛ Yesu kɔrɔbɔ
\par }
{\R (Marika 1.12-13; Luka 4.1-13)

\par }{\PP \VerseOne{1}O kow bɛɛ kɔ fɛ, Nin Saninman* blara Yesu ɲa ka taga ni a ye kongokolon kɔnɔ, janko Setana ye a kɔrɔbɔ k’a flɛ.

\VS{2}Yesu ka tere binaani ni su binaani kɛ, a ma domuni kɛ. O kɔ, kɔngɔ ka a mina.

\VS{3}Setana gbarara a ra k’a fɔ a ye ko: «Den min bɔra Ala ra*, ni ele lo can ra, a fɔ nin kabakuruw ye ko o ye yɛlɛma ka kɛ buru ye kɛ!»

\VS{4}Yesu k’a jaabi ko: «A sɛbɛra Kitabu kɔnɔ, ko: ‹Domuni dama le tɛ mɔgɔ baro, nka kuma min o min bɛ bɔ Ala da ra, o le fana bɛ mɔgɔ baro\XREF{}{{\XO 4:4 }{\XO{4.4
}}{\XT{Nin kuma fɔra Sariya 8.3.}}}.› »


\par }{\PP \VS{5}O kɔ, Setana ka Yesu ta ka taga ni a ye Zeruzalɛmu, dugu saninman kɔnɔ, ka taga a layɛlɛn ka a lɔ Alabatosoba kunna,

\VS{6}k’a fɔ a ye ko: «Den min bɔra Ala ra*, ni ele lo can ra, i pan ka i cun dugu ma, sabu a sɛbɛra Kitabu kɔnɔ, ko: ‹Ala bɛna i ko fɔ a ta mɛlɛkɛw ye, o bɛna i ta o boro kɔnɔ, janko i sen kana na talon kabakuru dɔ ra\XREF{}{{\XO 4:6 }{\XO{4.6
}}{\XT{Nin kuma fɔra Zaburu 91.11-12.}}}.› »

\VS{7}Yesu k’a jaabi ko: «A sɛbɛra Kitabu kɔnɔ fana ko: ‹I man kan k’a fɔ ko i bɛ i Matigi Ala kɔrɔbɔ\XREF{}{{\XO 4:7 }{\XO{4.7
}}{\XT{Nin kuma fɔra Sariya 6.16.}}}.› »


\par }{\PP \VS{8}O kɔ, Setana tagara ni a ye kuru jamijanba dɔ kunna. A ka dunuɲa jamanaw bɛɛ yira a ra, ani o cɛɲa bɛɛ,

\VS{9}k’a fɔ a ye ko: «Ni i ka sɔn ka i kinbiri gban ne kɔrɔ ka ne bato, ne bɛna nin fɛnw bɛɛ di i ma.»

\VS{10}Yesu ko a ma ko: «Taga ka bɔ ne kɔrɔ Setana! Sabu a sɛbɛra Kitabu kɔnɔ, ko: ‹I ka kan ka i Matigi Ala le bato ka baara kɛ ale kelenpe ye\XREF{}{{\XO 4:10 }{\XO{4.10
}}{\XT{Nin kuma fɔra Sariya 6.13.}}}.› »

\VS{11}A kɛra ten minkɛ, Setana tagara ka bɔ a kɔrɔ. Yesu mako tun bɛ fɛn minw na, mɛlɛkɛ dɔw nana o kɛ a ye.


\par }{\SH Yesu bɛ waajuri kɛ Kapɛrinahumu
\par }
{\R (Marika 1.14-15; Luka 4.14-15)

\par }{\PP \VS{12}Yesu nana a mɛn tuma min na ko o ka Yuhana Batizerikɛbaga mina ka a bla kaso ra, a tagara Galile mara ra.

\VS{13}Nka a ma to Nazarɛti; a tagara to Kapɛrinahumu. O dugu siginin bɛ Galile bada ra, Zabulɔn ni Nɛfitali mara ra.

\VS{14}A kɛra o cogo ra minkɛ, cira Ezayi tun ka min fɔ, o kɛra can ye, ko:


\par }{\Q \VS{15}«Zabulɔn mara ni Nɛfitali mara,

\par }{\Q o yɔrɔ minw bɛ Galile ba kɛrɛ fɛ,

\par }{\Q Zuridɛn ba kɔ fɛ,

\par }{\Q siya wɛrɛ mɔgɔw* bɛ Galile min kɔnɔ.


\par }{\Q \VS{16}Mɔgɔ minw tun siginin bɛ dibi ra,

\par }{\Q yeelenba bɔra olugu kan.

\par }{\Q Minw tun siginin bɛ saya jamana dibi ra,

\par }{\Q yeelen dɔ bɔra olugu ye\XREF{}{{\XO 4:16 }{\XO{4.16
}}{\XT{Nin kuma fɔra Ezayi 8.23; 9.1,2.}}}.»


\par }{\MM \VS{17}Yesu ka waajuri damina o wagati le ra. A tun b’a fɔra mɔgɔw ye ko: «Aw ye nimisa aw ta jurumun na, sabu sankolo Masaya* wagati surunyara.»


\par }{\SH Yesu ka jɛgɛminabaga naani wele
\par }
{\R (Marika 1.16-20; Luka 5.1-11)

\par }{\PP \VS{18}Yesu tɛmɛtɔ Galile bada ra, a ka balemacɛ fla ye: Simɔn min bɛ wele ko Piyɛri, ani a balemacɛ Andere. O tun bɛ jɔ firira ji ra, sabu o ta baara tun ye jɛgɛmina le ye.

\VS{19}Yesu ko o ma ko: «Aw ye tugu ne kɔ, aw tun bɛ jɛgɛ mina cogo min na, ne bɛna aw karan aw ye mɔgɔw ɲini ten.»

\VS{20}O yɔrɔnin bɛɛ, o ka o ta jɔw to yi ka tugu Yesu kɔ.

\VS{21}A tagara ɲa fɛ tuun, a ka balemacɛ fla wɛrɛ ye. O tun ye Zebede dencɛ Yakuba ni a balemacɛ Yuhana ye. O tun siginin bɛ o ta kurun kɔnɔ, o ni o facɛ Zebede, o bɛ o ta jɔw karanna.

\VS{22}Yesu ka o wele. O yɔrɔnin bɛɛ, o bɔra ka o facɛ to kurun kɔnɔ ka tugu Yesu kɔ.


\par }{\SH Mɔgɔ caman ka Yesu ko mɛn Galile
\par }
{\PP \VS{23}Yesu tun bɛ taga Galile mara bɛɛ ra. A tun bɛ mɔgɔw karan karansow* kɔnɔ, ka Ala ta Masaya* ta Kibaro Diman* ko waajuri kɛ mɔgɔw ye, ka mɔgɔw kɛnɛya ka bɔ o ta banaw, ani o ta tɔɔrɔw ra.

\VS{24}Yesu tɔgɔ sera fɔ Siri jamana bɛɛ ra. O tun bɛ na ni banabagatɔw bɛɛ ye a fɛ, ani tɔɔrɔ tun bɛ minw na, ani jinatɔw, ani kirikirisiyɛntɔw, ani muruguw; o tun bɛ na ni olugu bɛɛ ye a fɛ, a tun bɛ o bɛɛ kɛnɛya.

\VS{25}Jamaba tun tugura a kɔ; dɔw bɔra Galile mara ra, dɔw bɔra Dekapɔli\FTNT{*}{{\FR 4:25 }{\FR{4.25
}}{\FT{Dekapɔli kɔrɔ ye ko: dugu tan.}}} mara ra, dɔw bɔra Zeruzalɛmu, dɔw bɔra Zude, dɔw bɔra fɔ Zuridɛn kɔfɛduguw ra.




\par }\Chap{5}{\SH Mɔgɔ minw ta ɲana
\par }
{\R (Luka 6.20-23)

\par }{\PP \VerseOne{1}Ayiwa, Yesu ka jama ye minkɛ, a yɛlɛnna ka sigi kuru dɔ kan; a ta karamɔgɔdenw gbarara a kɔrɔ.

\VS{2}A ka kɛ o karan ye; a ko:


\par }{\Q \VS{3}«Minw k’a lɔn ko ni Ala tɛ, ko se tɛ olugu ye, olugu ta ɲana,

\par }{\Q sabu olugu ninyɔrɔ bɛna kɛ sankolo Masaya* ra.


\par }{\Q \VS{4}Minw jusu kasinin lo, olugu ta ɲana,

\par }{\Q sabu Ala bɛna o jusu saaro.


\par }{\Q \VS{5}Minw sabarinin lo, olugu ta ɲana,

\par }{\Q sabu Ala bɛna dugukolo di o ma cɛn ye.


\par }{\Q \VS{6}Terenninya lɔgɔ bɛ minw na i ko domuni ni ji, olugu ta ɲana,

\par }{\Q sabu o bɛna terenninya sɔrɔ.


\par }{\Q \VS{7}Minw bɛ makari o mɔgɔɲɔgɔnw na, olugu ta ɲana,

\par }{\Q sabu Ala bɛna makari o ra fana.


\par }{\Q \VS{8}Minw jusu saninyanin lo, olugu ta ɲana,

\par }{\Q sabu o bɛna Ala ye.


\par }{\Q \VS{9}Minw bɛ hɛra ladon o ni o mɔgɔɲɔgɔnw cɛ, olugu ta ɲana,

\par }{\Q sabu o bɛna wele ko Ala denw.


\par }{\Q \VS{10}Minw bɛ tɔɔrɔra mɔgɔw boro sabu o bɛ Ala sago kɛ, olugu ta ɲana,

\par }{\Q sabu sankolo Masaya ye o ta ye.


\par }{\MM \VS{11}Ni mɔgɔw bɛ aw nɛni, ka aw tɔɔrɔ, ka kojugu suguya bɛɛ la aw kan, ne tɔgɔ kosɔn, aw ta ɲana.

\VS{12}Aw ye ɲagari ka ninsɔndiya, sabu aw ta baraji bɛna bonya sankolo ra. Sabu cira minw tɛmɛna aw ɲa fɛ, o ka olugu fana tɔɔrɔ ten le.»


\par }{\SH Dunuɲa ta kɔgɔ ni dunuɲa ta yeelen
\par }
{\R (Marika 9.50; Luka 14.34-35)

\par }{\PP \VS{13}«Ayiwa, aw le ye dunuɲa ta kɔgɔ ye. Nka ni kɔgɔ timiya bɔra a ra, mun le bɛ se ka a latimiya tuun? A tɛ se ka kɛ foyi ye tuun fɔ ka a firi kɛnɛ ma, mɔgɔw tɛmɛtɔ b’a dɔndɔn.

\VS{14}Aw le ye dunuɲa ta yeelen ye. Dugu min siginin bɛ kongori kan, o tɛ se ka dogo.

\VS{15}Mɔgɔ si tɛ fitina mana bon kɔnɔ ka fiyɛ biri a kunna. I b’a bla fitinablayɔrɔ le ra; ni o kɛra, a yeelen bɛ se bonkɔnɔmɔgɔw bɛɛ ma.

\VS{16}Ayiwa, aw ta yeelen ye bɔ ten fana mɔgɔw ɲa na, k’a to o ye aw ta kɛwaleɲumanw ye; ni o kɛra, aw Fa Ala min bɛ sankolo ra, o bɛna o bonya.»


\par }{\SH Yesu bɛ sariya ni ciraw ta kuma dafa
\par }
{\PP \VS{17}Yesu ko: «Aw kana a miiri ko ne nana ka na sariya* ban, walama ka ciraw ta kumaw sa dɛ! Ne ma na o sa, ne nana o dafa le.

\VS{18}Can ra, ne b’a fɔ aw ye ko fɔ ka taga sankolo ni dugukolo wuri, hali Ala ta sariya tomi kelen, walama a sɛbɛriden kelen tɛna bɔ a nɔ ra, fɔ ka taga se fɛn bɛɛ laban ma.

\VS{19}O le kosɔn ni mɔgɔ min ka hali sariya bɛɛ ra fitini kelen cɛn, ani ka mɔgɔw karan ko o ye o ɲɔgɔn kɛ, o tigi bɛna kɛ bɛɛ ra fitini ye sankolo Masaya* ra. Nka ni mɔgɔ min ka sariya sira tagama, ani ka tɔw karan a ra ten fana, o tigi bɛna kɛ mɔgɔba ye sankolo Masaya ra.

\VS{20}Can ra ne b’a fɔ aw ye ko ni aw ta terenninya ma tɛmɛ sariya karamɔgɔw* ni Farisiw* ta kan, aw tɛna don sankolo Masaya* ra fiyewu.»


\par }{\SH Mɔgɔfaga ni bɛnbariya
\par }
{\PP \VS{21}«Aw derira k’a mɛn ko Ala k’a fɔ aw bɛmaw ye ko: ‹I kana mɔgɔ faga; ko ni mɔgɔ min ka mɔgɔ faga, kiti bɛ ben o tigi kan\XREF{}{{\XO 5:21 }{\XO{5.21
}}{\XT{Nin kuma fɔra Bɔri 20.13; Sariya 5.17.}}}.›

\VS{22}Nka ne kɔni b’a fɔ aw ye ko hali ni i ka dimi dɔrɔn le i balema kɔrɔ, kiti ka kan ka ben i kan. Ni mɔgɔ min ka a balema nɛni dɔrɔn le ko a mɔgɔkolon, kititigɛbagaw ka kan ka kiti tigɛ o tigi kan. Ni mɔgɔ dɔ ko a balema ma ko a naloman, o tigi ka kan ka firi jahanama tasuma ra.

\VS{23}O kosɔn, ni i nana sarakabɔyɔrɔ ra ko i bɛ na i ta saraka bla sarakabɔnan kan, ka i to o yɔrɔ ra, ni i hakiri ka jigi a ra ko ko dɔ bɛ i ni i balema cɛ,

\VS{24}i ka kan ka i ta saraka to sarakabɔnan kɔrɔ yi, ka taga o ko ɲanabɔ i ni i balema cɛ fɔlɔ. O kɔ, i bɛ sɔrɔ ka na i ta saraka di Ala ma.


\par }{\PP \VS{25}«Ni i ni mɔgɔ dɔ bɛ kɛrɛra; ni o tigi ko a bɛ taga ni i ye fagamaw fɛ, i ka kan ka teliya ka kuma ka bɛn ni a ye ka aw to sira ra; ni o tɛ, ni a tagara i don kititigɛbagaw boro, olugu bɛ i di kasobon kɔrɔsibaga ma, o bɛ i bla kaso ra.

\VS{26}Ni i kɔni donna o yɔrɔ ra, ne b’a fɔ i ye ko o ka wari min ben i kan, ni i ma o bɛɛ sara ka ban pewu, i tɛ bɔ kaso ra fiyewu.»


\par }{\SH Jɛnɛya ni furu
\par }
{\PP \VS{27}«Aw derira k’a mɛn ko Ala k’a fɔ aw bɛmaw ye ko: ‹I kana jɛnɛya kɛ.›\XREF{}{{\XO 5:27 }{\XO{5.27
}}{\XT{Nin kuma fɔra Bɔri 20.14; Sariya 5.18.}}}

\VS{28}Nka ne b’a fɔ aw ye ko ni i ka dɔ ta muso flɛ, ka ɲabɔ a fɛ dɔrɔn, i ka jɛnɛya kɛ ni o muso ye ka ban i jusukun na.

\VS{29}O kosɔn ni i kininboroyanfan ɲaden le bɛ kɛ sababu ye ka i bla jurumun na, a wɔgɔbi ka a firi. Sabu ka bɔnɔ i farikolo yɔrɔ kelenpe ra, o ka fisa i ma, sani i farikolo dafanin ye taga firi jahanama kɔnɔ.

\VS{30}Ni i kininboro le bɛ kɛ sababu ye ka i bla jurumun na, a tigɛ ka a firi yɔrɔjan. Sabu ka bɔnɔ i farikolo yɔrɔ kelenpe ra, o ka fisa i ma, sani i farikolo dafanin ye taga jahanama kɔnɔ.»


\par }{\SH Yesu ko furu man kan ka sa
\par }
{\R (Matiyu 19.9; Marika 10.11-12; Luka 16.18)

\par }{\PP \VS{31}«A fɔra ko: ‹Ni mɔgɔ min b’a fɛ ka a muso bla, a ye furusasɛbɛ di a ma\XREF{}{{\XO 5:31 }{\XO{5.31
}}{\XT{Nin kuma fɔra Sariya 24.1.}}}.›

\VS{32}Nka ne kɔni b’a fɔ aw ye ko ni cɛ o cɛ k’a muso bla, k’a sɔrɔ a tun tɛ cɛ wɛrɛ fɛ, o tigi ka o muso bla jɛnɛya siran le kan. Ni cɛ min fana ka muso furusanin ta, o cɛ bɛ jɛnɛya le kɛra.»


\par }{\SH Mɔgɔ man kan ka kari foyi ra
\par }
{\PP \VS{33}Yesu ko: «Aw derira k’a mɛn fana ko Ala k’a fɔ aw bɛmaw ye ko: ‹I kana kari ka layiri ta, ni i ma a dafa; nka ni i ka layiri ta Ala ye, i ka kan ka a dafa\XREF{}{{\XO 5:33 }{\XO{5.33
}}{\XT{Nin kuma fɔra Sarakalasebagaw 19.2; Jateri 30.3; Sariya 23.22-24.}}}.›

\VS{34}Nka ne ko, ko aw kana kari yɛrɛ le fiyewu: aw kana kari sankolo ra, sabu Ala sigiyɔrɔ lo;

\VS{35}aw kana kari dugukolo ra, sabu o ye a senblayɔrɔ ye, aw kana kari Zeruzalɛmu na, sabu Masaba Ala ta dugu lo.

\VS{36}Aw kana kari aw yɛrɛ kunkolo ra, sabu kunsigi minw bɛ aw kun na, aw tɛ se ka o dɔ gbɛ, walama ka o dɔ fin.

\VS{37}Ni o ka aw ɲininka, aw ye a fɔ ‹Ɔnhɔn, o lo,› walama ‹Ɔn-ɔn, o tɛ,› ka dan o ma. Aw bɛ fɛn o fɛn fara o kan, o bɛ bɔ Setana le ra.»


\par }{\SH Sabari ni kanuya
\par }
{\R (Luka 6.29-30)

\par }{\PP \VS{38}Yesu ko: «Aw derira k’a mɛn ko a fɔra ko: ‹Ni min ka mɔgɔ ɲa ci, o ta ka kan ka ci a ɲɔgɔn ye; ni min ka mɔgɔ ɲin bɔn, o ta ka kan ka bɔn a ɲɔgɔn ye\XREF{}{{\XO 5:38 }{\XO{5.38
}}{\XT{Nin kuma fɔra Bɔri 21.24; Sarakalasebagaw 24.20; Sariya 19.21.}}}.›

\VS{39}Nka ne ko, ko ni mɔgɔ ka i darabɔ, i kana kɛrɛ kɛ ni a ye. Ni mɔgɔ ka i fata i kininboro yɛ ra, i ye tɔ kelen fana lɔ a ye.

\VS{40}Ni mɔgɔ ka i mina fanga ra ko a bɛ taga ni i ye fagamaw fɛ i ta deregedennin kosɔn, i ta deregeba fana to a boro.

\VS{41}Ni mɔgɔ ka i jagboya ko i ye kilo kelen tagama kɛ ni a ye, a kɛ kilo fla ye.

\VS{42}Ni mɔgɔ ka i daari fɛn na, a sɔn. Ni mɔgɔ dɔ ko, ko a bɛ i ta fɛn singa, i kana ban.»


\par }{\SH Yesu ko an ye an juguw kanu
\par }
{\R (Luka 6.27-28,32-36)

\par }{\PP \VS{43}«Aw derira k’a mɛn ko a fɔra ko: ‹I ka kan ka i mɔgɔɲɔgɔn kanu ka i jugu kɔninya\XREF{}{{\XO 5:43 }{\XO{5.43
}}{\XT{Nin kuma fɔra Sarakalasebagaw 19.18.}}}.›

\VS{44}Nka ne b’a fɔ aw ye ko: Aw ye aw juguw kanu. [Mɔgɔ minw bɛ aw danga, aw ye dugawu kɛ olugu ye, aw ye koɲuman kɛ aw kɔninyabagaw ye.] Minw bɛ aw minako juguya, ka aw tɔɔrɔ, aw ye Ala daari olugu ye.

\VS{45}Ni aw bɛ o kɛ, o le bɛna aw kɛ aw Fa Ala ta denw ye, o min bɛ sankolo ra; sabu ale le bɛ tere bɔ mɔgɔjuguw, ani mɔgɔɲumanw ye. A bɛ sanji ben mɔgɔ terenninw, ani mɔgɔ terenbariw ye.

\VS{46}Ni o tɛ, ni aw bɛ aw kanubagaw dɔrɔn le kanu, aw bɛna mun baraji wɛrɛ le sɔrɔ o ra? Ninsaraminabagaw bɛ o le kɛ fana.

\VS{47}Ni aw bɛ aw balemaw dɔrɔn le fo, o ye koba ye wa? Hali siya wɛrɛ mɔgɔw bɛ o le kɛ fana.

\VS{48}O ra, aw ye dafa fɛn bɛɛ ra i n’a fɔ aw Fa Ala min bɛ sankolo ra, ale dafanin lo cogo min na.»




\par }\Chap{6}{\SH Saraka bɔcogo
\par }
{\PP \VerseOne{1}«Aw kana aw ta Alasira tagama kɛ mɔgɔw ɲa kɔrɔ, janko mɔgɔw ye aw ye dɔrɔn. Ni o tɛ, aw tɛna baraji foyi sɔrɔ tuun aw Fa Ala fɛ sankolo ra.

\VS{2}Ni i ko i bɛ saraka di fagantan dɔ ma, i kana mankan ci ka i yɛrɛ yira i n’a fɔ flankafuw b’a kɛ cogo min na karanso* kɔnɔ, ani siradaw ra, janko mɔgɔw ye olugu tando. Can ra ne b’a fɔ aw ye ko o ta baraji bɛ dan mɔgɔw ta tandori le ma.

\VS{3}Ni i bɛ saraka bɔ, i kininboro bɛ min di, i numanboro man kan ka dɔ lɔn o ra,

\VS{4}janko i ta saraka ye di dogo ra. Ni o kɛra, i Fa Ala min bɛ ko dogoninw bɛɛ ye, ale bɛna a baraji di i ma.»


\par }{\SH Ala daaricogo
\par }
{\R (Luka 11.2-4)

\par }{\PP \VS{5}«Ni aw bɛ Ala daari, aw kana a kɛ i n’a fɔ flankafuw; ka lɔ ka Ala daari karansow* kɔnɔ, ani siradaw ra, janko mɔgɔw ye o ye, o le ka di olugu ye. Can ra, ne b’a fɔ aw ye ko olugu ta baraji bɛna dan mɔgɔw ta tandori le ma.

\VS{6}Ni ele bɛ Ala daari, don i ta bon kɔnɔ ka da tugu i yɛrɛ da ra, ka i Fa Ala daari; ni o kɛra, i Fa Ala min bɛ hali yɔrɔ dogoninw na, ani a bɛ ko dogoninw ye, ale bɛna o baraji di i ma.

\VS{7}Ni aw bɛ Ala daari, aw kana to ka kɔsegi kuma kelenw kan ka to ka o fɔ k’a caya, i n’a fɔ siya wɛrɛ mɔgɔw. A bɛ olugu hakiri ra ko o ta kuma caya le kosɔn, Ala bɛna o ta daariri lamɛn.

\VS{8}Aw kana o ɲɔgɔn kɛ, sabu aw mako bɛ fɛn o fɛn na, aw Fa Ala yɛrɛ ka o lɔn k’a sɔrɔ aw ma a daari a fɛ fɔlɔ yɛrɛ.

\VS{9}Ni aw bɛ Ala daari, aw y’a fɔ ko:

\par }{\Q ‹An Fa min bɛ sankolo ra,


\par }{\Q \VS{10}i tɔgɔ saninman ye bonya mɔgɔw bɛɛ fɛ.

\par }{\Q I ta Masaya ye na.

\par }{\Q I sago ye kɛ dugukolo kan

\par }{\Q i ko a bɛ kɛ sankolo ra cogo min na.


\par }{\Q \VS{11}An ta bi domuni di an ma.


\par }{\Q \VS{12}An ta hakɛw yafa an ma

\par }{\Q i ko an fana bɛ yafa an hakɛtabagaw ma cogo min na.


\par }{\Q \VS{13}I kana a to Setana ye an nɛgɛ ka an bla kojugu ra,

\par }{\Q nka an bɔsi a boro.

\par }{\Q [Sabu masaya, ani sebagaya ni bonya ye ele le ta ye wagati bɛɛ. Amina.]›


\par }{\PP \VS{14}«Ni aw bɛ mɔgɔ tɔw ta hakɛw yafa o ma, aw Fa min bɛ sankolo ra, ale fana bɛna aw ta hakɛw yafa aw ma.

\VS{15}Nka ni aw tɛ mɔgɔ tɔw ta hakɛw yafa o ma, aw Fa Ala fana tɛna aw ta hakɛw yafa aw ma.»


\par }{\SH Sun ta ko
\par }
{\PP \VS{16}«Lon min ni aw bɛ sun don, aw kana aw ɲa sisi, i n’a fɔ flankafuw. Olugu bɛ o ɲa kumu janko mɔgɔw y’a lɔn ko o bɛ sun na. Can ra ne b’a fɔ aw ye ko olugu ta baraji bɛna dan mɔgɔw ta tandori le ma.

\VS{17}Ni i bɛ sun don lon min na, i ye i ɲa ko, ka turu kasadiman dɔ kɛ i yɛrɛ ra,

\VS{18}janko mɔgɔw kana i ye ka a lɔn ko i ka sun don, nka i Fa Ala le ye i ye dogo ra ka a lɔn. Ni o kɛra, ale min bɛ ko dogoninw ye, ale bɛna o baraji di i ma.»


\par }{\SH Naforo min tɛ ban
\par }
{\R (Luka 12.33-34)

\par }{\PP \VS{19}«Aw kana naforo lajɛn ka a bla dunuɲa ra yan. Tumu bɛ se ka don a ra, son bɛ se ka a mina, sonw fana bɛ se ka da kari ka don ka a sonya.

\VS{20}Aw ye aw ta naforo lajɛn sankolo le ra. Tumu tɛna don a ra yi, son tɛna a mina yi, sonw fana tɛna se ka da kari ka a sonya yi.

\VS{21}Sabu i ta naforo bɛ yɔrɔ min na, i jusukun ta miiriya fana bɛ o yɔrɔ le kan.»


\par }{\SH Farikolo ta yeelen
\par }
{\R (Luka 11.34-36)

\par }{\PP \VS{22}«Mɔgɔ ɲaden le ye a farikolo ta fitinayeelen ye. Ni i ɲaden ka ɲi, i fari yɔrɔ bɛɛ bɛ kɛ yeelen na.

\VS{23}Nka ni i ɲaden man ɲi, i fari yɔrɔ bɛɛ le bɛ kɛ dibi ra. Fɛn min bɛ ele bla yeelen na, ni o yɛrɛ bɛ dibi ra, o tuma i bɛna kɛ dibiba le ra dɛ!»


\par }{\SH Dunuɲafɛnw ta hami
\par }
{\R (Luka 16.13; 12.22-31)

\par }{\PP \VS{24}Yesu ko: «Mɔgɔ si tɛ se ka baara kɛ kuntigi fla ye; sabu a bɛna kelen kɔninya ka tɔ kelen kanu, walama a bɛ nɔrɔ kelen na, ka tɔ kelen mafiyɛnya. Aw tɛ se ka kɛ Ala ta jɔnw ye, ka kɛ wari fana ta jɔnw ye.

\VS{25}O kosɔn ne b’a fɔ aw ye ko aw kana hami aw ta baro ko ra, ko aw bɛna mun domu, aw bɛna mun min; walama aw fari ko ra, ko aw bɛna fiyɛrɛbɔ sɔrɔ cogo di. Si nafa man bon ka tɛmɛ domuni kan wa, farikolo fana nafa man bon ka tɛmɛ fiyɛrɛbɔ kan wa?

\VS{26}Aw ye kɔnɔw flɛ san fɛ: o tɛ sɛnɛ kɛ, o tɛ siman tigɛ, o tɛ foyi mara bondo kɔnɔ; nka aw Fa Ala min bɛ sankolo ra, ale bɛ o baro. Aw man fisa ni o kɔnɔw ye wa?

\VS{27}Aw ra jɔntigi le bɛ se ka hali dɔɔnin fara a si kan hami fɛ?

\VS{28}Mun na aw bɛ hami aw fiyɛrɛbɔ ko ra? Aw ye binfiyerenw wuricogo flɛ kongo kɔnɔ; o tɛ baara kɛ, o tɛ jese dan k’a kɛ fani ye.

\VS{29}Nka ne b’a fɔ aw ye ko hali masacɛ Sulemani ni a ta bonya bɛɛ, a ma fani si don min cɛɲa ka o binfiyeren kelen cɛɲa bɔ.

\VS{30}Ayiwa, kongobin min bɛ yan bi, nka sini tasuma bɛna a jɛni, ni Ala bɛ o cɛɲa tan, yala a tɛna aw fiyɛrɛbɔ ka tɛmɛ o kan wa? Aw ta lanaya ka dɔgɔ dɛ!

\VS{31}O kosɔn aw kana hami ka to k’a fɔ ko: ‹An bɛna mun domu, an bɛna mun min, walama an bɛna fiyɛrɛbɔ sɔrɔ min?›

\VS{32}Alalɔnbariw bɛ bori o fɛnw bɛɛ le kɔ. Nka aw Fa min bɛ sankolo ra, ale k’a lɔn ko aw mako bɛ o fɛnw na.

\VS{33}Aw ye jija ka Ala ta Masaya* ni a ta terenninya le ɲini fɔlɔ. Ni o kɛra, a bɛna o fɛn tɔw bɛɛ di aw ma ka fara o kan.

\VS{34}Aw kana hami sini kow ra. Aw ye sini kow to sini ɲa. Aw ye bi ta hami dan bi kelen ta tɔɔrɔ le ma.»




\par }\Chap{7}{\SH Mɔgɔ man kan ka a mɔgɔɲɔgɔn kɔrɔfɔ
\par }
{\R (Luka 6.37-38,41-42)

\par }{\PP \VerseOne{1}«Aw kana mɔgɔ kɔrɔfɔ janko aw fana kana kɔrɔfɔ.

\VS{2}Sabu aw bɛ tɔw kɔrɔfɔ cogo min na, aw fana bɛna kɔrɔfɔ o cogo le ra; aw bɛ mɔgɔ tɔw mina cogo min na, aw fana bɛna mina o cogo le ra.

\VS{3}Mun kosɔn ɲamaɲama fitini min bɛ i balema ɲaden na, i bɛ o ye, k’a sɔrɔ yiri belebele min bɛ ele yɛrɛ ɲaden na, i tɛ o ye?

\VS{4}Ele bɛ se k’a fɔ i balema ma cogo di ko: ‹A to ne ye ɲamaɲama nin bɔ i ɲa ra,› k’a sɔrɔ yiri belebele dɔ le bɛ ele yɛrɛ ɲa ra?

\VS{5}Flankafu flɛ! I ta yiri belebele bɔ i yɛrɛ ɲa ra fɔlɔ; ni o kɛra, ni i yɛrɛ ɲa yɛlɛra, i bɛ se ka ɲamaɲama fitini bɔcogo lɔn i balema ɲa ra.


\par }{\PP \VS{6}«Aw kana fɛn saninmanw di wuruw ma; ni o tɛ, o bɛna sekɔ ka na ben aw yɛrɛ kan. Aw kana aw ta luluw firi lɛw kɔrɔ, ni o tɛ, o bɛna o dɔndɔn.»


\par }{\SH Aladaari
\par }
{\R (Luka 11.9-13)

\par }{\PP \VS{7}«Aw ye daariri kɛ, a bɛna di aw ma; aw ye ɲinini kɛ, aw bɛna a ye; aw ye da gbasi, da bɛna yɛlɛ aw ye.

\VS{8}Sabu ni mɔgɔ o mɔgɔ ka fɛn daari, o tigi bɛna o sɔrɔ; ni mɔgɔ min ka fɛn ɲini, o tigi bɛna o ye; ni mɔgɔ min ka da gbasi, da bɛna yɛlɛ o tigi ye.

\VS{9}Jɔn le bɛ aw ra, ni a ta den ko a bɛ buru fɛ, a bɛ kabakuru le ta k’a don a boro?

\VS{10}Walama ni den ko a bɛ jɛgɛ fɛ, a bɛ sa mina k’a di a ma?

\VS{11}Ayiwa, aw adamadenw, aw ka jugu, nka aw bɛ fɛnɲuman lɔn k’a di aw denw ma. Ayiwa, aw ma la a ra ko Fa Ala min bɛ sankolo ra, ko ale bɛ se ka fɛnɲuman lɔn k’a di a daaribagaw ma fɔ ka tɛmɛ aw ta kan wa?


\par }{\PP \VS{12}«Ni aw b’a fɛ mɔgɔw ye fɛn o kɛ aw ye, aw fana ye o ɲɔgɔn le kɛ o ye. Sariya* ko ten le, ciraw fana ko ten le.»


\par }{\SH Da fitini
\par }
{\R (Luka 13.24)

\par }{\PP \VS{13}«Aw ye don da fitini le fɛ; sabu da min bɛ mɔgɔ ladon halakiyɔrɔ ra, o da ka bon, a sira fana ka bon; mɔgɔ caman fana bɛ tɛmɛ o le fɛ.

\VS{14}Nka da min bɛ mɔgɔ ladon ɲanamanya ra, o da ka dɔgɔ, a sira fana gbɛndɛnin lo, mɔgɔ minw b’a sɔrɔ, olugu man ca.»


\par }{\SH Cira faninyafɔbagaw ta ko
\par }
{\R (Luka 6.43-44)

\par }{\PP \VS{15}«Aw ye aw yɛrɛ kɔrɔsi cira faninyafɔbagaw ra. O bɛ o yɛrɛ kɛ i ko sagaw, ka na aw fɛ; k’a sɔrɔ can ra, wara farimanw lo.

\VS{16}Aw bɛna o lɔn o kɛwalew le fɛ. Mɔgɔ bɛ se ka rɛzɛnmɔ sɔrɔ ŋanisun na wa, walama ka toromɔ sɔrɔ yiri gbansan dɔ ra?

\VS{17}Yiriɲuman bɛɛ bɛ denɲuman le kɛ; nka yirijugu bɛ denjugu le kɛ.

\VS{18}Yiriɲuman tɛ se ka denjugu kɛ, yirijugu fana tɛ se ka denɲuman kɛ.

\VS{19}Ni yiri o yiri fana tɛ denɲuman kɛ, o bɛ tigɛ ka firi tasuma ra.

\VS{20}O ra, aw bɛ se ka cira faninyafɔbagaw lɔn o ta kɛwalew le fɛ.»


\par }{\SH Mɔgɔ ka kan ka Ala sago le kɛ
\par }
{\R (Luka 13.25-27)

\par }{\PP \VS{21}«Mɔgɔ minw bɛɛ b’a fɔra ne ma ko: ‹Matigi, Matigi,› olugu bɛɛ le tɛna don sankolo Masaya* ra dɛ! Ne Fa min bɛ sankolo ra, mɔgɔ min bɛ o sago kɛ, o tigi le bɛ don Ala ta Masaya ra.

\VS{22}Kiti lon na, mɔgɔ caman bɛna a fɔ ne ye ko: ‹Matigi, Matigi, anw ma cirayakumaw fɔ ele tɔgɔ le ra wa? An ma jinaw gbɛn ka bɔ mɔgɔw ra ele tɔgɔ le ra wa? An ma kabako caman kɛ ele tɔgɔ le ra wa?›

\VS{23}O tuma ne bɛna a fɔ o mɔgɔw ye, bɛɛ ɲa na, ko: ‹Ne ma aw lɔn fiyewu; aw kojugukɛbagaw, aw ye bɔ ne kɔrɔ!› »


\par }{\SH Bon fla ta ko
\par }
{\R (Luka 6.47-49)

\par }{\PP \VS{24}«Ayiwa, mɔgɔ o mɔgɔ ka nin kumaw lamɛn, ka a sira tagama, o tigi bɛ i n’a fɔ cɛ hakiritigi min ka a ta bon lɔ fara kan.

\VS{25}Sanji benna ka kɔw fa fɔ ka bɔ kɛnɛ ma, fɔɲɔ wurira ka kɛ bon kan, nka a ma ben, sabu a lɔnin bɛ fara le kan.

\VS{26}Nka mɔgɔ o mɔgɔ bɛ nin kumaw lamɛn ni a tɛ a sira tagama, o tigi bɛ i n’a fɔ naloman min ka a ta bon lɔ kɛnkɛn kan.

\VS{27}Sanji benna ka kɔw fa fɔ ka bɔ kɛnɛ ma, fɔɲɔ wurira ka kɛ bon kan, bon benna fɔ ka a bencogo juguya.»


\par }{\PP \VS{28}Ayiwa, Yesu banna nin kumaw ra tuma min na, a ta karan cogoya tun ka jama kɔnɔnɔban.

\VS{29}Sabu Yesu tun bɛ mɔgɔw karan ni baraka ye, a tun tɛ o karan i ko o ta sariya karamɔgɔw*.




\par }\Chap{8}{\SH Yesu ka kunatɔcɛ dɔ kɛnɛya
\par }
{\R (Marika 1.40-45; Luka 5.12-16)

\par }{\PP \VerseOne{1}Yesu jigira ka bɔ kuru kan tuma min na, jamaba tugura a kɔ.

\VS{2}Kunatɔcɛ dɔ gbarara ka na a kinbiri gban Yesu kɔrɔ k’a fɔ a ye ko: «Matigi, ni i bɛ sɔn, i bɛ se ka ne saninya.»

\VS{3}Yesu ka a boro la a kan k’a fɔ a ye ko: «Ne sɔnna, ko i ye saninya!» O yɔrɔnin bɛɛ, a kɛnɛyara ka bɔ a ta kuna ra.

\VS{4}Yesu k’a fɔ a ye ko: «I kana nin ko fɔ mɔgɔ si ye. Taga i yɛrɛ yira sarakalasebaga* ra. Cira Musa ka saraka min fɔ kunatɔw saninyari ko ra, i ye o saraka bɔ, janko k’a yira bɛɛ ra ko i kɛnɛyara\FTNT{*}{{\FR 8:4 }{\FR{8.4
}}{\FT{Yesu ka nin kuma fɔ ka kaɲa nin Musa ta sariya ye:
}}{\XT{Sarakalasebagaw 14.2-32}}{\FT{.}}}.»


\par }{\SH Yesu ka sorasikuntigi ta baaraden kɛnɛya
\par }
{\R (Luka 7.1-10)

\par }{\PP \VS{5}O kɔ, Yesu donna Kapɛrinahumu dugu kɔnɔ minkɛ, sorasikuntigi dɔ gbarara a ra ka a daari kosɛbɛ;

\VS{6}a ko: «Matigi, ne ta baaraden lanin bɛ so kɔnɔ. Bana k’a murugu k’a la; a tɔɔrɔnin lo kojugu.»

\VS{7}Yesu ko a ma ko: «Ne k’a mɛn; ne yɛrɛ bɛna taga, ka taga a kɛnɛya.»

\VS{8}Sorasikuntigi ko: «Matigi, a man kan ko ele ye na ne ɲɔgɔn ta so. Hali ni i ka kuma kelenpe le fɔ, o kuma baraka ra, ne ta baaraden bɛ se ka kɛnɛya.

\VS{9}Sabu kuntigi dɔw bɛ ne kunna, nka ne fana bɛ sorasi dɔw kunna. Ni ne k’a fɔ min ma ko: ‹Taga!›, o bɛ taga; ni ne k’a fɔ min ma ko: ‹Na yan!›, o bɛ na. Ni ne k’a fɔ ne ta baaraden ye ko: ‹Nin kɛ tan!›, a bɛ o kɛ.»

\VS{10}Yesu ka o kuma mɛn minkɛ, o cɛ ko diyara a ye fɔ ka tɛmɛ. A ko a nɔfɛmɔgɔw ma ko: «Can ra, ne bɛ a fɔ aw ye ko ne ma nin lanayaba ɲɔgɔn sɔrɔ mɔgɔ si fɛ Izirayɛli jamana ra.

\VS{11}Ne b’a fɔ aw ye ko lon dɔ, mɔgɔ caman bɛna na ka bɔ jamana wɛrɛw ra, terebɔyanfan na, ani terebenyanfan na, ka na domuni kɛ ni Iburahima ni Isiyaka ni Yakuba ye sankolo Masaya* ra.

\VS{12}K’a sɔrɔ Ala ta Masaya tɔgɔ lara minw na, o bɛna olugu firi kɛnɛ ma, dibi ra; kasi ni ɲinɲimi le bɛna kɛ o yɔrɔ ra.»

\VS{13}Yesu ko sorasikuntigi ma ko: «Taga, i ka min fɔ, i ta lanaya baraka ra, o ye kɛ i ye.» O wagati yɛrɛ ra, sorasikuntigi ta baaraden kɛnɛyara so kɔnɔ yi.


\par }{\SH Yesu ka banabagatɔ wɛrɛw kɛnɛya
\par }
{\R (Marika 1.29-34; Luka 4.38-41)

\par }{\PP \VS{14}O kɔ, Yesu tagara Piyɛri ta so. A tagara Piyɛri muso bamuso lanin sɔrɔ, farigban b’a ra.

\VS{15}Yesu magara a boro ra minkɛ, farigban banna; a wurira ka gba kɛ o ye.

\VS{16}Tere benna minkɛ, mɔgɔw nana ni jinatɔ caman ye Yesu fɛ. A sɔngɔra jinaw ra ka o gbɛn ka bɔ jinatɔw ra, ka banabagatɔw bɛɛ kɛnɛya.

\VS{17}O kɛra minkɛ, cira Ezayi tun ka kuma min fɔ, o kɛra can ye, ko:

\par }{\Q «A ka an ta tɔɔrɔw bɔ an kan,

\par }{\Q ka an ta banaw kɛnɛya\XREF{}{{\XO 8:17 }{\XO{8.17
}}{\XT{Nin kuma fɔra Ezayi 53.4.}}}.»


\par }{\SH Karamɔgɔdenya ni a tɔɔrɔ
\par }
{\R (Luka 9.57-62)

\par }{\PP \VS{18}Yesu nana a ye ko jamaba ka ale lamini minkɛ, a k’a fɔ a ta karamɔgɔdenw ye ko o ye taga ba ɲa dɔ kan.

\VS{19}Sariya karamɔgɔ* dɔ gbarara Yesu ra k’a fɔ a ye ko: «An karamɔgɔ, ne b’a fɛ ka tugu i kɔ, ni i bɛ taga yɔrɔ o yɔrɔ.»

\VS{20}Yesu k’a jaabi ko: «I ka kan k’a lɔn ko dinga bɛ kongowuruw fɛ, ɲaga fana bɛ kɔnɔninw fɛ, nka min kɛra Adamaden ye*, yɔrɔ si tɛ o fɛ a bɛ se ka a yɛrɛ laganfiya yɔrɔ min na dɛ!»

\VS{21}Karamɔgɔden kelen wɛrɛ ko Yesu ma ko: «Matigi, a to ne ye taga ne facɛ su don fɔlɔ!»

\VS{22}Yesu ko o ma ko: «Tugu ne kɔ; a to suw yɛrɛ ye o ta suw don.»


\par }{\SH Yesu ka fɔɲɔba lalɔ baji kan
\par }
{\R (Marika 4.35-41; Luka 8.22-25)

\par }{\PP \VS{23}O kɔ, Yesu ni a ta karamɔgɔdenw donna kurun kɔnɔ.

\VS{24}Fɔɲɔba dɔ barara ka wuri ka o to ji kan. Fɔɲɔ bonyakojugu fɛ, jikuruw tun bɛ donna kurun kɔnɔ. Yesu tun bɛ sunɔgɔra.

\VS{25}Karamɔgɔdenw gbarara a ra ka a lakunu, ko: «Matigi, wuri ka an kisi, an satɔ flɛ ji ra!»

\VS{26}Yesu k’a fɔ o ye ko: «Mun kosɔn aw bɛ siranna? Aw ta lanaya ka dɔgɔ dɛ!» A wurira o le ra ka sɔngɔ fɔɲɔ ni ji ra; yɔrɔ bɛɛ sumana.

\VS{27}Karamɔgɔdenw kabakoyara. O ka kɛ a fɔ ye ɲɔgɔn ye ko: «E! Nin cɛ ye mɔgɔ suguya juman ye? Hali fɔɲɔ ni ji, o bɛɛ bɛ a kan mɛn!»


\par }{\SH Yesu ka cɛ jinatɔ fla kɛnɛya
\par }
{\R (Marika 5.1-20; Luka 8.26-39)

\par }{\PP \VS{28}Yesu sera ba ɲa dɔ kan, Gerasakaw ta mara ra. Jinatɔcɛ fla bɔra kaburulo ra ka na a kunbɛn. O jinatɔ fla tun nana fariya, fɔ a tun tɛ kun mɔgɔ si ra k’a fɔ ko a bɛ tɛmɛ o yɔrɔ ra.

\VS{29}O pɛrɛnna k’a fɔ Yesu ye ko: «Den min bɔra Ala ra*, mun le bɛ an ni ele cɛ? I nana an tɔɔrɔ le, k’a sɔrɔ an tɔɔrɔwagati ma se ban wa?»

\VS{30}O y’a sɔrɔ lɛkuruba dɔ tun bɛ yɔrɔjan, olugu bɛ domuni kɛra.

\VS{31}Jinaw ka Yesu daari kosɛbɛ, ko: «Ni i bɛ an gbɛn, sabari k’a to an ye taga don nin lɛkuru ra.»

\VS{32}Yesu ko: «Aw ye taga!» Jinaw bɔra o cɛ fla ra ka taga don lɛw ra. O donna lɛw ra minkɛ, lɛw bɛɛ girinna, ka jigi kuru jigijigi fɛ ka taga ben ji ra. O bɛɛ fagara ji ra yi.

\VS{33}Lɛgbɛnbagaw borira ka taga dugu kɔnɔ ka taga o ko lakari. Min kɛra cɛ jinatɔ fla ra, o ka o le lakari kosɛbɛ.

\VS{34}Dugumɔgɔw bɛɛ bɔra ka na Yesu kunbɛn. O nana a ye minkɛ, o ka a daari ko a ye sabari ka taga ka bɔ o ta mara ra.




\par }\Chap{9}{\SH Yesu ka murugu dɔ kɛnɛya
\par }
{\R (Marika 2.1-12; Luka 5.17-26)

\par }{\PP \VerseOne{1}Yesu donna kurun dɔ kɔnɔ, ka ba tigɛ ka sekɔ ka na a ta dugu ra.

\VS{2}A sera minkɛ, mɔgɔ dɔw ka murugu dɔ ta ni a ta lanan ye ka na ni a ye a fɛ. Yesu k’a ye ko o mɔgɔw tun lara ale ra minkɛ, a ko murugu ma ko: «Ne dencɛ, i jigi kana tigɛ, i ta jurumunw yafara i ma.»

\VS{3}Yesu ka o fɔ minkɛ, sariya karamɔgɔ* dɔw ka kɛ a fɔ ye o yɛrɛ kɔnɔ ko: «Cɛ nin ka Ala tɔgɔ cɛn.»

\VS{4}Yesu fana ka o ta miiriya lɔn. A ko o ma ko: «Mun kosɔn nin miirijuguw ɲɔgɔn bɛ aw jusukun na?

\VS{5}K’a fɔ murugu ma ko a ta jurumunw yafara a ma, walama k’a fɔ a ye ko a ye wuri ka tagama, aw ɲa na o fla ra juman le kɛ ka di?

\VS{6}Ayiwa, ne bɛna a yira aw ra bi ko ne Min kɛra Adamaden ye* ko se bɛ ne ye ka jurumun yafa dunuɲa kɔnɔ.» A ko murugu ma ko: «Wuri ka i ta lanan ta ka taga i ta so.»

\VS{7}Cɛ wurira ka a ta lanan ta ka taga a ta so.

\VS{8}Mɔgɔw ka o ye minkɛ, o siranna. O ka kɛ Ala tando ye, ko Ala ka nin ɲɔgɔn sebagayaba di adamaden ma.


\par }{\SH Yesu ka Matiyu wele
\par }
{\R (Marika 2.13-17; Luka 5.27-32)

\par }{\PP \VS{9}Yesu tagatɔ, a tɛmɛtɔ ka cɛ dɔ ye, min tɔgɔ tun ye ko Matiyu, a siginin bɛ ninsaraminabon na; Yesu ko a ma ko: «Tugu ne kɔ!» Matiyu wurira ka tugu Yesu kɔ.


\par }{\PP \VS{10}Ayiwa, Yesu tun bɛ domuni na Matiyu ta bon kɔnɔ; ninsaraminabaga caman, ani mɔgɔ kɛwalejugu wɛrɛw fana nana sigi domuni na ni Yesu ye, ani a ta karamɔgɔdenw.

\VS{11}Farisiw* ka o ye minkɛ, o ko Yesu ta karamɔgɔdenw ma ko: «Mun kosɔn aw karamɔgɔ bɛ domuni kɛ ni ninsaraminabagaw, ani mɔgɔ kɛwalejuguw ye?»

\VS{12}Yesu ka o mɛn minkɛ, a ko: «Mɔgɔ minw ka kɛnɛ, olugu mako tɛ flakɛbaga ra; banabagatɔw le mako b’a ra.

\VS{13}Kuma min fɔra, ko Ala ko: ‹Ka hina ɲɔgɔn na, ne Ala bɛ o le fɛ ka tɛmɛ saraka kan\XREF{}{{\XO 9:13 }{\XO{9.13
}}{\XT{Nin kuma fɔra Oze 6.6.}}}.› Aw ye taga o kuma karan ka a kɔrɔ lɔn. Ne ma na mɔgɔ terenninw wele; ne nana jurumuntɔw le wele.»


\par }{\SH Landakow ni Kibaro Diman tɛ kelen ye
\par }
{\R (Marika 2.18-22; Luka 5.33-39)

\par }{\PP \VS{14}Ayiwa, Yuhana ta karamɔgɔdenw nana Yesu fɛ ka na a ɲininka. O ko a ma ko: «Mun kosɔn anw ni Farisiw*, anw bɛ to ka sun don, nka ele ta karamɔgɔdenw tɛ sun don?»

\VS{15}Yesu ka o jaabi ko: «Yala kɔɲɔcɛ teriw bɛ se ka o ɲa kumu k’a sɔrɔ o ni kɔɲɔcɛ bɛ ɲɔgɔn fɛ kɔɲɔya ra wa? O tɛ se ka kɛ! Nka lon min na o bɛna kɔɲɔcɛ ta ka bɔ o kɔrɔ, o lon na kɔni o bɛna sun don.


\par }{\PP \VS{16}«Mɔgɔ si tɛ fanikura kɛ ka fani kɔrɔ bari, ni o tɛ, fanikura bɛ fani kɔrɔ sama ka a faran. A farancogo bɛ cɛjuguya ka tɛmɛ fɔlɔ ta kan.

\VS{17}Mɔgɔ si fana tɛ duvɛnkura kɛ forogokɔrɔw kɔnɔ. Ni o tɛ forogokɔrɔw bɛ faran, duvɛn bɛ bɔn, forogow fana tɛ foyi ɲa tuun. Duvɛnkura ka kan ka kɛ forogokuraw le kɔnɔ; ni o kɛra, i tɛ bɔnɔ a fla si ra.»


\par }{\SH Yahudiyaw kuntigi denmuso kunuko ani muso dɔ kɛnɛyako
\par }
{\R (Marika 5.21-43; Luka 8.40-56)

\par }{\PP \VS{18}Ka Yesu to kuma ra mɔgɔw fɛ, Yahudiyaw ta kuntigi dɔ nana. A nana a kinbiri gban Yesu kɔrɔ ka a daari ko: «Ne denmusonin sara sisan, sabari ka na i boro la a kan ka a kunu.»

\VS{19}Yesu ni a ta karamɔgɔdenw wurira ka tugu cɛ kɔ.


\par }{\PP \VS{20}Ayiwa, muso dɔ gbarara Yesu ra ka na maga a ta derege dagbolo ra a kɔ fɛ. Joribɔn bana tun bɛ o muso ra kabini san tan ni fla.

\VS{21}A tun b’a fɔra a yɛrɛ kɔnɔ ko: «Ni ne sera ka maga a ta derege dama ra ne bɛna kɛnɛya.»

\VS{22}Yesu ka a ɲa munu k’a ye. A ko a ma ko: «I kana siran, ne denmuso. I ta lanaya ka i kisi ka bɔ bana ra.» Muso kɛnɛyara o wagati kelen yɛrɛ ra.


\par }{\PP \VS{23}Ayiwa, Yesu tagara se o kuntigi ta so; a ka filenfiyɛbagaw ye, ka jama ye o bɛ mankan cira minkɛ,

\VS{24}a k’a fɔ o ye ko: «Aw ye bɔ kɛnɛ ma! Den ma sa, a bɛ sunɔgɔra le.» Mɔgɔw ka kɛ a lɔgɔbɔ ye.

\VS{25}Jama bɛɛ bɔra kɛnɛ ma tuma min na, a donna bon kɔnɔ, ka den mina a boro ma; den wurira.

\VS{26}Mɔgɔw ka o ko lakari ka se o yɔrɔ mara bɛɛ ra.


\par }{\SH Yesu ka fiyentɔcɛ fla ɲa yɛlɛ
\par }
{\PP \VS{27}Ayiwa, ka Yesu tagatɔ to sira kan, fiyentɔcɛ fla gbanna a kɔ, o bɛ pɛrɛnna ko: «Sabari ka ɲa an ma, Dawuda Mamaden*.»

\VS{28}Yesu tagara se so kɔnɔ tuma min na, fiyentɔcɛ fla gbarara a ra. Yesu ka o ɲininka ko: «Aw lara a ra ko can ra ne bɛ se ka aw ɲa yɛlɛ wa?» O ko: «Ɔnhɔn, Matigi, i bɛ se.»

\VS{29}Yesu ka a boro maga o ɲa ra, k’a fɔ o ye ko: «Aw ta lanaya kosɔn, aw ɲa ye yɛlɛ.»

\VS{30}O ɲa yɛlɛra. Yesu k’a fɔ o ye k’a gbɛlɛya ko o kana a to mɔgɔ si y’a lɔn.

\VS{31}Nka o bɔra so kɔnɔ dɔrɔn, o ka Yesu ko fɔ o jamana yɔrɔ bɛɛ ra.


\par }{\SH Yesu ka cɛ jinatɔ dɔ kɛnɛya
\par }
{\PP \VS{32}Ayiwa, o tagatɔ, mɔgɔw nana ni cɛ jinatɔ dɔ ye Yesu fɛ; o jinatɔ tun ye bobo ye.

\VS{33}Yesu ka jina gbɛn minkɛ, bobo ka kɛ kuma ye. Jama jusu diyaninba, ka kɛ a fɔ ye ko: «Nin ko ɲɔgɔn ma deri ka ye Izirayɛli* jamana kɔnɔ fiyewu!»

\VS{34}Nka Farisiw* kɔni, olugu ko: «Yesu bɛ jinaw gbɛnna ni jinaw kuntigiba Setana ta sebagaya le ye.»


\par }{\SH Jama hina donna Yesu ra
\par }
{\PP \VS{35}Yesu tun bɛ yaala ka tɛmɛ duguw bɛɛ ra, dugubaw, ani dugumisɛnw. A tun bɛ mɔgɔw karan karansow kɔnɔ, ka Ala ta Masaya* Kibaro Diman* ko waajuri kɛ mɔgɔw ye, ka mɔgɔw kɛnɛya ka bɔ o ta banaw, ani o ta tɔɔrɔw ra.

\VS{36}A nana jama ye a yɛrɛ kɔ minkɛ, o hina donna a ra, sabu o tun sɛgɛnin lo, o dɛsɛnin lo, i ko saga minw tora o yɛrɛ ma ni gbɛnbaga ma sɔrɔ o ra.

\VS{37}A ko a ta karamɔgɔdenw ma ko: «Siman tigɛta ka ca, nka baarakɛbagaw ka dɔgɔ.

\VS{38}Aw ye forotigi daari, janko a ye baarakɛbagaw ci ka taga a ta siman tigɛ.»




\par }\Chap{10}{\SH Yesu ka ciraden tan ni fla ɲanawoloma
\par }
{\R (Marika 3.13-19; Luka 6.12-16)

\par }{\PP \VerseOne{1}Yesu ka a ta karamɔgɔden tan ni fla wele ka sebagaya di o ma janko o ye se ka jinaw gbɛn, ka mɔgɔw kɛnɛya ka bɔ o ta banaw, ani o ta tɔɔrɔw bɛɛ ra.

\VS{2}O karamɔgɔden tan ni fla tɔgɔw ye nin ye: A fɔlɔ ye Simɔn ye, min tɔgɔ lara ko Piyɛri; ka a balemacɛ Andere gban ale ra; o kɔ, Yakuba ni a balemacɛ Yuhana, minw ye Zebede dencɛw ye;

\VS{3}o kɔ, Filipe ni Baritelemi, ani Toma ni Matiyu, min tun ye ninsaraminabaga ye, ani Alife dencɛ Yakuba, ani Tade,

\VS{4}ani Simɔn min bɛ wele ko faso kanubagaba\FTNT{*}{{\FR 10:4 }{\FR{10.4
}}{\FT{Faso kanubagaba: Kitabu dɔw b’a fɔ ko Zelɔti.}}}, ani Zudasi Sikariyɔti, min nana Yesu janfa.


\par }{\SH Yesu ka karamɔgɔdenw ci ka taga waajuri kɛ
\par }
{\R (Marika 6.7-13; Luka 9.1-6)

\par }{\PP \VS{5}Yesu ka nin karamɔgɔden tan ni fla le ci; nka sani o ye taga, a ka o ladi ni nin kumaw ye, ko: «Aw kana taga siya wɛrɛw* fɛ, aw kana don Samarikaw ta duguw ra.

\VS{6}Izirayɛli* jamana mɔgɔ minw bɛ i ko saga tununinw, aw ye taga olugu le fɛ.

\VS{7}Aw tagatɔ, aw ye to ka mɔgɔw waaju k’a fɔ o ye ko sankolo Masaya* wagati surunyara.

\VS{8}Aw ye banabagatɔw kɛnɛya, ka suw lakunu, ka kunatɔw kɛnɛya, ka jinaw gbɛn ka bɔ mɔgɔw ra. Aw ka a sɔrɔ gbansan, aw fana ye a di gbansan.

\VS{9}Aw kana sanin, walama warigbɛ, walama siranɛgɛwari ta ka o bla aw yɛrɛ kun.

\VS{10}Aw kana dugutagabɔrɔ ta, aw kana derege flanan ta, walama sanbaraw, walama tagamabere; sabu baaraden ka kan ni a ta baro ye.

\VS{11}Ni aw ka se dugu o dugu ra, ni duguba lo, walama dugudennin, aw ye ɲininkari kɛ, yala ni mɔgɔ bɛ yi min bɛ se ka aw lajigi a ta so. Ni mɔgɔ sɔrɔra, aw ye to o tigi fɛ fɔ ka taga aw bɔ o dugu kɔnɔ.

\VS{12}Ni aw ka don lu o lu kɔnɔ, aw ye fori kɛ.

\VS{13}Ni o sɔnna aw ta fori ma ka aw lajigi, aw ta hɛra fana bɛna jigi o lu kan, nka ni o fana banna aw ra, o tuma o tɛna aw ta hɛra sɔrɔ.

\VS{14}Ayiwa, ni lu min mɔgɔw, walama ni dugu min mɔgɔw ka ban aw ra, ko o tɛ aw ta kuma fɛ, aw bɔtɔ o lu kɔnɔ, walama o dugu kɔnɔ, aw ye aw sennabuguri gbongbon.

\VS{15}Can ra, ne b’a fɔ aw ye ko kiti lon na, o dugumɔgɔw ta kiti bɛna gbɛlɛya ka tɛmɛ hali Sodɔmu ni Gomɔri\FTNT{†}{{\FR 10:15 }{\FR{10.15
}}{\FT{Fɔlɔfɔlɔ, Sodɔmu ni Gomɔri dugumɔgɔw ta terenbariya kosɔn, Ala ka o ta dugu jɛni ka o bɛɛ faga (Damina 19).}}} ta kan.»


\par }{\SH Yesu ka karamɔgɔdenw lasɔmi o ta tɔɔrɔw ra
\par }
{\R (Marika 13.9-13; Luka 21.12-17)

\par }{\PP \VS{16}Yesu ko karamɔgɔdenw ma ko: «A flɛ, ne bɛ aw ci ka taga, i ko saga minw bɛ taga waraw cɛ ra. Aw ye aw janto aw yɛrɛ ra i ko saw; aw ye kɛ i ko jɛnɛtuganiw, aw ta ko kana se mɔgɔ ma.

\VS{17}Aw ye aw yɛrɛ kɔrɔsi mɔgɔw ra. O bɛna aw mina ka taga ni aw ye kititigɛyɔrɔw ra, ka aw bugɔ ni gbɛɲɛ ye o ta karansow* kɔnɔ.

\VS{18}Ne tɔgɔ kosɔn o bɛna aw mina ka taga ni aw ye fagamaw fɛ, ani masacɛw fɛ. O sababu ra, aw bɛna kɛ ne seerew ye ka ne ta ko fɔ olugu ye, ani siya wɛrɛw ye.

\VS{19}Nka ni o ka aw mina ka taga ni aw ye kititigɛyɔrɔ ra, aw kana hami aw ta kumafɔcogo ra, walama aw ta kumafɔta ra. Ni o nana aw ɲininka, aw ka kan ka min fɔ, Ala yɛrɛ bɛna o don aw da ra o wagati kelen yɛrɛ ra.

\VS{20}Sabu kuma tɛna bɔ aw yɛrɛ le ra; aw Fa Ala Nin* le bɛna kuma don aw da ra.

\VS{21}Balema bɛna a balemaɲɔgɔn mina ka a di, ko o y’a faga; facɛ bɛna a den di, ko o y’a faga; denw bɛna wuri o worobagaw kama ka o faga.

\VS{22}Bɛɛ bɛna aw kɔninya ne tɔgɔ kosɔn. Nka ni min ka jija ka to lanaya ra fɔ ka taga se a laban ma, o tigi bɛna kisi.

\VS{23}Ni o nana kɛ aw tɔɔrɔ ye dugu dɔ ra, aw ye bori ka taga dugu wɛrɛ ra. Can ra ne b’a fɔ aw ye ko sani aw ye Izirayɛli* duguw bɛɛ tagama ka ban, Min kɛra Adamaden ye*, o bɛna na.»


\par }{\SH Yesu ka layiri ta a ta karamɔgɔdenw ye
\par }
{\PP \VS{24}«Karamɔgɔden tɛ se ka tɛmɛ a karamɔgɔfa kan. Jɔn fana tɛ se ka tɛmɛ a matigicɛ kan.

\VS{25}A dan ye karamɔgɔden ye kɛ a karamɔgɔfa ɲɔgɔn ye. A dan ye jɔn fana ye kɛ a matigicɛ ɲɔgɔn ye. Ni o k’a fɔ lutigi yɛrɛ ma ko ‹Setana›, yala lukɔnɔmɔgɔw ta tɛna juguya ka tɛmɛ lutigi ta kan wa?»


\par }{\SH Mɔgɔ ka kan ka siran Ala ɲa
\par }
{\R (Luka 12.2-7)

\par }{\PP \VS{26}«O kosɔn aw kana siran o ɲa. Fɛn dogonin si tɛ yi, ni min tɛna yira; gundo si tɛ yi ni min tɛna lɔn.

\VS{27}Ni ne ka min fɔ aw ye dibi ra, aw ye o fɔ kɛnɛ kan bɛɛ ɲa na. Ni min fɔra da jukɔrɔ ka don aw toro ra, aw ye yɛlɛn bon kunna ka o wangola bɛɛ ye.

\VS{28}Mɔgɔ minw bɛ mɔgɔ faga, ka farikolo dɔrɔn halaki, ni o tɛ se ka foyi kɛ mɔgɔ nin na, aw kana siran olugu ɲa. Ala min bɛ se ka mɔgɔ nin ni a farikolo bɛɛ bla jahanama kɔnɔ ka a halaki, aw ye siran ale le ɲa.

\VS{29}Yala aw tɛ kɔnɔnin fla fiyeere tama kelen dɔrɔn le wa? K’a sɔrɔ o kɔnɔnin kelen tɛ ben dugu ma, ni Ala yɛrɛ ma a latigɛ.

\VS{30}Aw kɔni, hali aw kunsigiw bɛɛ jateda lɔnnin lo Ala fɛ.

\VS{31}O ra, aw kana siran fiyewu. Nafa bɛ aw ra ka tɛmɛ hali kɔnɔnin caman kan.»


\par }{\SH Lanabaga ka kan ka to Yesu kɔ
\par }
{\R (Luka 12.8-9)

\par }{\PP \VS{32}«Ni mɔgɔ o mɔgɔ ka sɔn k’a fɔ mɔgɔw ɲa na ko ale ye ne ta mɔgɔ ye, ne fana bɛna a fɔ ne Fa Ala ɲa na sankolo ra ko o tigi ye ne ta ye.

\VS{33}Nka ni mɔgɔ min ma sɔn k’a fɔ mɔgɔw ɲa na ko ale ye ne ta mɔgɔ ye, ne fana tɛna a fɔ ne Fa ɲa na sankolo ra ko o tigi ye ne ta mɔgɔ ye.»


\par }{\SH Mɔgɔw bɛna taran Yesu tɔgɔ kosɔn
\par }
{\R (Luka 12.51-53; 14.26-27)

\par }{\PP \VS{34}Yesu ko: «Aw kana a miiri ko ne nana ni hɛra le ye dugukolo kan. Ne ma na ni hɛra ye dɛ, ne nana ni kɛrɛkɛmuru le ye.

\VS{35}Sabu ne nana ka na dencɛ ni a facɛ faran, ka na denmuso ni a bamuso faran, ka na furumuso ni a buranmuso faran.

\VS{36}Mɔgɔ jugu bɛna kɛ a yɛrɛ ta somɔgɔw le ye.

\VS{37}Nka mɔgɔ o mɔgɔ bɛ a facɛ walama a bamuso kanu ka tɛmɛ ne kan, o tigi tɛ ne ta karamɔgɔdenya ɲa. Mɔgɔ o mɔgɔ fana bɛ a dencɛ walama a denmuso kanu ka tɛmɛ ne kan, o tigi fana tɛ ne ta karamɔgɔdenya ɲa.

\VS{38}Ni mɔgɔ min ma a ta gbengbenyiri ta\FTNT{‡}{{\FR 10:38 }{\FR{10.38
}}{\FT{Ka gbengbenyiri ta, o kɔrɔ ye ka sɔn tɔɔrɔ bɛɛ ma, ka sɔn hali saya yɛrɛ ma.}}}, ka tugu ne kɔ, o tigi tɛ ne ta karamɔgɔdenya ɲa.

\VS{39}Ni mɔgɔ min b’a fɛ k’a nin kunmabɔ, o tigi bɛna bɔnɔ a nin ra; nka ni mɔgɔ min ka bɔnɔ a nin na ne kosɔn, o tigi bɛna a nin sɔrɔ.»


\par }{\SH Koɲuman baraji
\par }
{\R (Marika 9.41)

\par }{\PP \VS{40}Yesu ko: «Ni mɔgɔ min sɔnna aw ma, o tigi sɔnna ne le ma; ni mɔgɔ min fana sɔnna ne ma, o tigi sɔnna ne cibaga le ma.

\VS{41}Ni mɔgɔ min sɔnna Ala ta cira dɔ ma ka a minako ɲa a ta ciraya kosɔn, cira bɛ baraji min sɔrɔ, o tigi bɛna o ɲɔgɔn sɔrɔ. Ni mɔgɔ min fana sɔnna Alaɲasiranbaga ma ka a minako ɲa a ta Alaɲasiran kosɔn, Alaɲasiranbaga bɛ baraji min sɔrɔ, o tigi bɛna o baraji ɲɔgɔn sɔrɔ.

\VS{42}Ni mɔgɔ o mɔgɔ fana ka hali jisuma jifiyɛ ɲa kelen dɔrɔn di ne ta karamɔgɔden dɔ ma a ta karamɔgɔdenya kosɔn, can ra ne b’a fɔ aw ye ko o tigi tɛna fɔn o baraji ra fiyewu.»




\par }\Chap{11}{\SH Yuhana ka a ta karamɔgɔdenw ci Yesu fɛ
\par }
{\R (Luka 7.18-35)

\par }{\PP \VerseOne{1}Ayiwa, Yesu ka o kumaw fɔ a ta karamɔgɔden tan ni fla ye ka ban tuma min na, a bɔra o yɔrɔ ra ka taga mɔgɔw karan, ka o waaju o yɔrɔ duguw ra.


\par }{\PP \VS{2}Ayiwa, Yuhana Batizerikɛbaga tora kasobon kɔnɔ, ka Yesu ta kokɛninw kibaroya mɛn. A ka a ta karamɔgɔdenw ci Yesu fɛ,

\VS{3}ka taga a ɲininka ko: «Kisibaga* min tun ka kan ka na, ele lo wa, walama an ka kan ka dɔ wɛrɛ le makɔnɔ?»

\VS{4}Yesu ka o jaabi ko: «Aw bɛ kuma minw mɛnna, ani aw bɛ ko minw kɛtɔ yera, aw ye taga o lakari Yuhana ye,

\VS{5}ko: fiyentɔw bɛ yeri kɛra, nabaraw bɛ tagamana k’a ɲa, kunatɔw bɛ kɛnɛyara, torogberenw bɛ mɛnni kɛra, mɔgɔ saninw bɛ kununa ka bɔ saya ra, Kibaro Diman* bɛ fɔra fagantanw ye fana.

\VS{6}Ni mɔgɔ min ma sigiya ne ta ko ra ka lanaya dabla, o tigi ta ɲana!»


\par }{\SH Yesu ka Yuhana Batizerikɛbaga ko fɔ
\par }
{\PP \VS{7}Yuhana Batizerikɛbaga ta ciradenw sekɔra ka taga minkɛ, Yesu kumana jama fɛ Yuhana ko ra. A ko o ma ko: «Aw tun tagara kongo kɔnɔ minkɛ o, aw tagara bin gbansan le ye fɔɲɔ b’a lamagara wa?

\VS{8}O tɛ dɛ! O tuma aw tagara mun le ye? Aw ka mɔgɔ dɔ le ye min ka faniɲuman sɔngɔgbɛlɛn dɔ don wa? Aw yɛrɛ k’a lɔn ko minw bɛ faniɲuman sɔngɔgbɛlɛnw don, olugu bɛ sɔrɔ masasow le kɔnɔ.

\VS{9}Ayiwa, aw tagara mun le ye kongo kɔnɔ sa? Cira dɔ lo wa? Ɔnhɔn, ne b’a fɔ aw ye ko cira lo; a ka bon ka tɛmɛ hali cira kan.

\VS{10}Sabu min sɛbɛra Kitabu kɔnɔ ko Ala ko:

\par }{\Q ‹A flɛ, ne bɛna ne ta ciraden ci ka taga i ɲa fɛ ka i ta sira labɛn i ye\XREF{}{{\XO 11:10 }{\XO{11.10
}}{\XT{Nin kuma fɔra Malaki 3.1.}}},›

\par }{\MM o ciraden ye Yuhana le ye.

\VS{11}Can ra ne b’a fɔ aw ye ko muso si ma den woro fɔlɔ min ta bonya bɛ Yuhana Batizerikɛbaga ta bɔ. O bɛɛ n’a ta, Sankolo Masaya* ra, mɔgɔw bɛɛ ra fitini ka bon ni Yuhana ye.

\VS{12}K’a damina Yuhana Batizerikɛbaga ta wagati ra fɔ ka na se sisan ma, sankolo Masaya* ko kɛra fanga ko le ye, minw bɛ jija, olugu le b’a sɔrɔ.

\VS{13}Ciraw bɛɛ, ani cira Musa ta sariya* kitabu, o bɛɛ kumana Ala ta Masaya ko ra fɔ ka na se Yuhana Batizerikɛbaga ta wagati ma.

\VS{14}Ni aw kɔni b’a fɛ ka lɔ a ra, cira Iliya\FTNT{*}{{\FR 11:14 }{\FR{11.14
}}{\FT{Iliya: Dɔw b’a fɔ a ma ko Eli.}}} min ko fɔra ko a bɛna na tuun, Yuhana le ye o ye.

\VS{15}Ni mɔgɔ min b’a fɛ ka faamuri kɛ, o ye jija ka mɛnni kɛ.»


\par }{\PP \VS{16}Yesu ko: «Ne bɛ se ka bi mɔgɔw suma ni jɔntigiw le ye? Bi mɔgɔw kɛra i ko denmisɛnnin minw siginin bɛ toron na kɛnɛgbɛ ra; dɔw bɛ pɛrɛn k’a fɔ o tɔɲɔgɔnninw ma ko:


\par }{\Q \VS{17}‹A flɛ, anw ka filen fiyɛ aw ye,

\par }{\Q aw ma dɔn kɛ!

\par }{\Q Anw ka sangadɔnkiriw la aw ye,

\par }{\Q aw ma kasi!›


\par }{\MM \VS{18}Sabu Yuhana nana, a tun tɛ domuni ɲanaman kɛ, a tun tɛ minnifɛn min; o ko, ko jina le b’a ra.

\VS{19}Ayiwa, Min kɛra Adamaden ye*, ale nana, a bɛ domuni kɛ, a bɛ minni kɛ. O ko: ‹E, cɛ nin nogo ka bon kojugu! Dɔrɔminbaga lo, ninsaraminabagaw, ani mɔgɔ kɛwalejuguw teri lo.› Nka hakiritigiya min bɔra Ala ra, o bɛ lɔn mɔgɔ kɛwalew le fɛ.»


\par }{\SH Yesu ka dugu dɔw mafiyɛnya
\par }
{\R (Luka 10.13-15)

\par }{\PP \VS{20}O kɔ, Yesu tun ka kabako caman kɛ dugu minw kɔnɔ, a ka kɛ o duguw jaraki ye, sabu o dugumɔgɔw tun ma sɔn ka nimisa.

\VS{21}A ko: «Korazɛnkaw, bɔnɔ bɛna aw sɔrɔ! Bɛtisayidakaw, bɔnɔ bɛna aw sɔrɔ! Sabu kabako minw kɛra aw fɛ yan, ni o ɲɔgɔn tun kɛra Tiri, walama Sidɔn\FTNT{†}{{\FR 11:21 }{\FR{11.21
}}{\FT{Tiri ni Sidɔn dugumɔgɔw tun ye siya wɛrɛ mɔgɔw ye minw ta kɛwalew tun ka jugu kosɛbɛ.}}}, o dugumɔgɔw tun bɛna nimisa o ta jurumunw na kabini wagatijan, ka bɔrɔfaniw don o yɛrɛ ra, ka sigi bugurigbɛ ra.

\VS{22}O le kosɔn, ne b’a fɔ aw ye ko kiti lon na, Tirikaw, ani Sidɔnkaw ta kiti belen bɛna nɔgɔya ka tɛmɛ aw ta kan.

\VS{23}Ayiwa, Kapɛrinahumukaw, aw do? Aw b’a miiri ko aw ta dugu bɛna bonya ka se fɔ sankolo ma wa? Fiyewu! Aw bɛna jigi le ka se fɔ jahanama kɔnɔ; sabu kabako minw kɛra aw fɛ, ni o ɲɔgɔn tun kɛra Sodɔmu, o dugu tun bɛna to a nɔ ra fɔ ka na se bi ma.

\VS{24}O le ra ne b’a fɔ aw ye ko kiti lon na, aw ta kiti bɛna gbɛlɛya ka tɛmɛ Sodɔmu ta kan.»


\par }{\SH Yesu le bɛ laganfiya di mɔgɔ ma
\par }
{\R (Luka 10.21-22)

\par }{\PP \VS{25}O wagati ra Yesu k’a fɔ ko: «Ne Fa Ala, sankolo ni dugukolo Matigi, ne bɛ baraka la i ye, sabu i ka nin kow dogo dunuɲa hakiritigiw, ani a kolɔnbagaw ma, k’a yira denmisɛnw na.

\VS{26}Can lo, Ne Fa Ala, ne bɛ i tando, sabu i k’a latigɛ o cogo le ra ka kaɲa ni i ta ɲumanya ye.


\par }{\PP \VS{27}«Ne Fa ka fɛn bɛɛ labla ne ye. Mɔgɔ si tɛ Dencɛ lɔn ni Fa Ala tɛ, mɔgɔ si fana tɛ Fa Ala lɔn ni Dencɛ tɛ, ani ni Dencɛ b’a fɛ k’a yira mɔgɔ min na.


\par }{\PP \VS{28}«Aw minw sɛgɛnin lo, ani aw minw dɛsɛnin lo aw ta doni kɔrɔ, aw ye na ne fɛ, ne bɛna laganfiya di aw ma.

\VS{29}Aw ye ne ta zu\FTNT{‡}{{\FR 11:29 }{\FR{11.29
}}{\FT{Zu: Nin ye sɛnɛkɛmisi tagamasiyɛn ye. Zu bɛ la a kan na, a bɛ doni ta. Ka baara kɛ Yesu ye, o ka nɔgɔn.}}} la aw kan na, k’a to ne ye aw karan, sabu ne sabarinin lo, ne majiginin lo fana; ni o kɛra, aw nin bɛna laganfiya sɔrɔ.

\VS{30}Ne ta zu tako ka nɔgɔn, ne ta doni fana ka fiyɛn.»




\par }\Chap{12}{\SH Nɛnɛkirilon ta ko
\par }
{\R (Marika 2.23-28; Luka 6.1-5)

\par }{\PP \VerseOne{1}Lon dɔ, Yesu tun bɛ tɛmɛna foro dɔ cɛ ma; o lon tun ye Nɛnɛkirilon* le ye. Kɔngɔ tun bɛ karamɔgɔdenw na; o ka kɛ siman dɔw karikari ye ka o kisɛw ɲimi.

\VS{2}Farisiw ka o ye minkɛ, o ko Yesu ma ko: «A flɛ, ko min man kan ka kɛ Nɛnɛkirilon na, i ta karamɔgɔdenw bɛ o le kɛra!»

\VS{3}Yesu ka o jaabi, ko: «Wagati min kɔngɔ tun ka Dawuda ni a tagamaɲɔgɔnw mina, a ka min kɛ aw ma o ko karan wa?

\VS{4}Dawuda ni a tagamaɲɔgɔnw donna Alabatoso kɔnɔ ka sarakaburuw ta ka a ɲimi, k’a sɔrɔ ale o, a tagamaɲɔgɔnw o, mɔgɔ si tun man kan k’a ɲimi ni sarakalasebagaw* dɔrɔn tɛ.

\VS{5}Aw ma a karan fana sariya ra ko Nɛnɛkirilon na, ko ni sarakalasebagaw ka baara kɛ Alabatosoba kɔnɔ, ko o tɛ jate kojugu ye wa?

\VS{6}K’a sɔrɔ dɔ bɛ yan min ka bon ni Alabatosoba ye.

\VS{7}Ala ko: ‹Aw ye hina ɲɔgɔn na, ne bɛ o le fɛ ka tɛmɛ saraka kan\FTNT{*}{{\FR 12:7 }{\FR{12.7
}}{\FT{Nin kuma fɔra
}}{\XT{Oze 6.6}}{\FT{, ani
}}{\XT{Matiyu 9.13}}{\FT{.}}}.› Ni aw tun ka o kuma kɔrɔ lɔn, aw tun tɛna baga karamɔgɔdenw ma gbansan.

\VS{8}Sabu Min kɛra Adamaden ye*, Nɛnɛkirilon kuntigiya bɛ o le boro.»


\par }{\SH Yesu ka cɛ boro faganin kɛnɛya
\par }
{\R (Marika 3.1-6; Luka 6.6-11)

\par }{\PP \VS{9}O kɔ, Yesu tagara o yɔrɔ mɔgɔw ta karanso* ra.

\VS{10}Cɛ dɔ tun bɛ yi, min boro kelen faganin tun lo. O ka Yesu ɲininka ko: «Ka mɔgɔ kɛnɛya Nɛnɛkirilon* na, yala o daganin lo wa?» O tun bɛ sababu dɔ le ɲinina janko ka Yesu jaraki.

\VS{11}Yesu ka o jaabi ko: «Jɔn le bɛ aw ra yan ko ni sagaden kelenpe b’a fɛ, ni o benna dinga kɔnɔ Nɛnɛkirilon na, ko a tɛ a mina k’a labɔ?

\VS{12}Yala mɔgɔ man fisa ni saga ye pewu wa? Ka koɲuman kɛ Nɛnɛkirilon na, o bɛnnin lo kosɛbɛ.»

\VS{13}O kɔ, Yesu ko cɛ ma ko: «I boro foni!» A k’a boro foni minkɛ, a boro kɛnɛyara ka kɛ i ko a boro tɔ kelen.


\par }{\PP \VS{14}Farisiw* bɔra ka taga ɲɔgɔn ye, janko ka cogo ɲini Yesu fagako ra. Nka Yesu bɔra o ta janfa kɔrɔ ma; a bɔra ka taga.


\par }{\SH Cira Ezayi tun ka kuma min fɔ Yesu ko ra
\par }
{\PP \VS{15}Yesu tagatɔ, banabagatɔ caman gbanna Yesu kɔ. A ka o bɛɛ kɛnɛya.

\VS{16}Nka a k’a fɔ o ye k’a gbɛlɛya ko o kana ale ko fɔ mɔgɔw ye.

\VS{17}A ka o fɔ minkɛ, cira Ezayi tun ka kuma min fɔ, o kɛra can ye, ko Ala ko:


\par }{\Q \VS{18}«Ne ta baaraden ye nin ye,

\par }{\Q ne ka ale le ɲanawoloma.

\par }{\Q Ne ta mɔgɔ kanunin lo,

\par }{\Q a ko ka di ne ye haali.

\par }{\Q Ne bɛna ne Nin* don a kɔnɔ,

\par }{\Q a bɛna siya wɛrɛw* karan terenninya sira ra.


\par }{\Q \VS{19}A tɛna sɔsɔri kɛ ni mɔgɔ ye,

\par }{\Q a tɛna pɛrɛn,

\par }{\Q mɔgɔ tɛna a pɛrɛnkan mɛn sira kan yɔrɔ si.


\par }{\Q \VS{20}A tɛna hali bin karinin tɔ karikari,

\par }{\Q a tɛna hali fitina fagatɔ tɔ dufa\FTNT{†}{{\FR 12:20 }{\FR{12.20
}}{\FT{Nin kumaw b’a yira ko Yesu tɛna a fanga digi dɛsɛbagatɔw kan, ani ko a tɛna fagantanw jigi tigɛ.}}}.

\par }{\Q A bɛna to o le kan fɔ ka na terenninya sigi yɔrɔ bɛɛ.


\par }{\Q \VS{21}A tɔgɔ bɛna kɛ siya wɛrɛ mɔgɔw bɛɛ jigiya ye\XREF{}{{\XO 12:21 }{\XO{12.21
}}{\XT{Nin kuma fɔra Ezayi 42.1-4.}}}.»


\par }{\SH Yesu ta fanga ma bɔ Setana ra
\par }
{\R (Marika 3.22-30; Luka 11.14-23)

\par }{\PP \VS{22}O kɔ, o nana ni jinatɔ dɔ ye Yesu fɛ; o jinatɔ tun ye fiyentɔ ye, ani bobo. Yesu ka a kɛnɛya; a kumana, ka yeri kɛ fana.

\VS{23}Mɔgɔw kabakoyara fɔ ka o hakiri wuri. O ko: «O tuma Dawuda Mamaden* le tɛ cɛ nin ye wa?»

\VS{24}Farisiw* ka o mɛn minkɛ, o ko mɔgɔw ma ko: «Nin cɛ nin tɛ jinaw gbɛnna ni fɛn wɛrɛ ye ni Setana ta sebagaya tɛ, jinaw kuntigiba.»

\VS{25}Yesu tun ka o ta miiriya lɔn; a ko o ma ko: «Ni masaya min o min ta mɔgɔw ka taran ka ɲɔgɔn kɛrɛ, o masaya bɛ halaki; ni dugu o dugu, walama ni lu o lu ta mɔgɔw fana ka taran ka ɲɔgɔn kɛrɛ, o dugu, walama o lu tɛ to a nɔ ra.

\VS{26}Ni Setana bɛ a jɛnɲɔgɔnw gbɛn, a kɛra i n’a fɔ a bɛ a yɛrɛ le kɛrɛra. O tuma a ta masaya bɛ se ka to a nɔ ra cogo di?

\VS{27}Ayiwa, ni aw ko, ko ne bɛ jinaw gbɛnna jinaw kuntigiba tɔgɔ le baraka ra, o tuma aw yɛrɛ ta mɔgɔw, olugu bɛ o gbɛnna jɔn tɔgɔ le baraka ra? Aw yɛrɛ ta mɔgɔw le bɛna o kuma ben aw kan.

\VS{28}Nka i n’a fɔ ne bɛ jinaw gbɛnna Ala Nin le baraka ra, o b’a yira ko Ala ta Masaya* nana se fɔ aw ma.

\VS{29}Mɔgɔ bɛ se ka taga don cɛ barakaman dɔ ta so kɔnɔ ten ko i bɛ a ta fɛnw sonya, ni i ma se ka a yɛrɛ mina ka a siri fɔlɔ wa? Ni i sera ka a mina ka a siri, o tuma i bɛ se ka a ta fɛnw cɛ.

\VS{30}Ayiwa, mɔgɔ min tɛ ne fɛ, o tigi ye ne jugu le ye. Min tɛ ne dɛmɛna ka a lajɛn, o tigi bɛ a yɛrɛgɛra le.

\VS{31}O le kosɔn ne b’a fɔ aw ye ko: ‹Jurumun suguya bɛɛ, ani kumajugu suguya bɛɛ bɛ se ka yafa mɔgɔw ma. Nka ka kumajugu fɔ Nin Saninman* ma, o jurumun tɛ yafa fiyewu.›

\VS{32}Min kɛra Adamaden ye*, ni mɔgɔ o mɔgɔ ka kumajugu fɔ o ma, o tigi bɛna o jurumun yafa sɔrɔ; nka ni mɔgɔ o mɔgɔ ka kumajugu fɔ Nin Saninman ma, o jurumun tɛ yafa dunuɲa ra yan, a tɛ yafa lahara fana.»


\par }{\SH Yiri bɛ lɔn a den fɛ
\par }
{\R (Luka 6.43-45)

\par }{\PP \VS{33}«Ayiwa, aw y’a fɔ ko yiri ka ɲi, o tuma a den fana ka ɲi, walama aw y’a fɔ ko yiri man ɲi, o tuma a den fana man ɲi; sabu yiri bɛ lɔn a den le fɛ.

\VS{34}Aw fɔnfɔnninw! Ka juguya to aw kɔnɔ, aw bɛ se ka kumaɲuman fɔ cogo di? Mɔgɔ jusu fanin bɛ min na, a da bɛ o le fɔ.

\VS{35}Mɔgɔ jusuɲuman bɛ koɲuman le bɔ a jusu ra k’a kɛ, nka mɔgɔ jusujugu bɛ kojugu le bɔ a jusu ra k’a kɛ.

\VS{36}Ne b’a fɔ aw ye ko kiti lon na, mɔgɔw ka kumakolon o kumakolon bɔ o da ra, o bɛna taga o bɛɛ ɲafɔ Ala ɲa na.

\VS{37}I darakuma le kosɔn i bɛna jo sɔrɔ, i darakuma le fana kosɔn i bɛna jaraki.»


\par }{\SH Farisiw ko Yesu ye tagamasiyɛn dɔ kɛ
\par }
{\R (Marika 8.11-12; Luka 11.29-32)

\par }{\PP \VS{38}Ayiwa, sariya karamɔgɔw* ni Farisi* dɔw k’a fɔ Yesu ye ko: «An karamɔgɔ, an b’a fɛ i ye tagamasiyɛn dɔ kɛ an ɲa na.»

\VS{39}Yesu ka o jaabi ko: «Bi mɔgɔjuguw, Ala kanblabagaw ko o b’a fɛ ka tagamasiyɛn dɔ le ye. Tagamasiyɛn wɛrɛ tɛna kɛ o ye ni cira Yunusu\FTNT{‡}{{\FR 12:39 }{\FR{12.39
}}{\FT{Cira Yunusu ta ko fɔra
}}{\XT{Yunusu 1–4}}{\FT{.}}} ta tagamasiyɛn tɛ!

\VS{40}Cira Yunusu ka tere saba ni su saba kɛ jɛgɛba kɔnɔ cogo min na, Min kɛra Adamaden ye*, o fana bɛna tere saba ni su saba le kɛ kaburu ra.

\VS{41}Kiti lon na, Ninivekaw bɛna wuri ka aw bi mɔgɔw jaraki, sabu cira Yunusu ka olugu waaju minkɛ, o nimisara; o bɛna aw jaraki, sabu mɔgɔ dɔ bɛ yan bi min ka bon ni cira Yunusu ye, nka o bɛɛ n’a ta, aw ma nimisa.

\VS{42}Kiti lon na, Seba jamana masamuso\FTNT{§}{{\FR 12:42 }{\FR{12.42
}}{\FT{Saba jamana masamuso ta ko fɔra
}}{\XT{Masacɛw fɔlɔ 10.1-10}}{\FT{.}}} fana bɛna wuri ka bi mɔgɔw jaraki, sabu ale bɔra fɔ dunuɲa kun dɔ ra ka na masacɛ Sulemani ta hakiritigiyakumaw lamɛn. A bɛna bi mɔgɔw jaraki sabu mɔgɔ dɔ bɛ yan min ka bon ni masacɛ Sulemani ye, nka aw tɛ o lamɛnna.»


\par }{\R (Luka 11.24-26)

\par }{\PP \VS{43}Yesu ko: «Ni jina bɔra mɔgɔ dɔ ra, o jina bɛ taga yaalayaala kongo kɔnɔ ka laganfiyayɔrɔ ɲini, nka a tɛ laganfiyayɔrɔ sɔrɔ.

\VS{44}A b’a fɔ o le ra ko: ‹Ne bɛna sekɔ ka taga ne bɔyɔrɔkɔrɔ ra.› A bɛ sekɔ o tigi fɛ, ka taga a sɔrɔ ko o tigi jusukun lakolon lo, i ko bon min kɔnɔ flanna k’a gbɛ, k’a labɛn ka ɲa.

\VS{45}O tuma a bɛ taga jina wolonfla wɛrɛ ɲini ka na, minw ka jugu ni ale yɛrɛ ye; olugu bɛna don o jinatɔkɔrɔ ra tuun ka to yi. A laban, o tigi cogo bɛ juguya ka tɛmɛ a cogokɔrɔ kan. Ayiwa, bi mɔgɔjuguw ta bɛna kɛ ten le.»


\par }{\SH Yesu bɛ mɔgɔ minw jate a somɔgɔw ye
\par }
{\R (Marika 3.31-35; Luka 8.19-21)

\par }{\PP \VS{46}Ayiwa, ka Yesu to kuma ra jama fɛ, a bamuso ni a balemaw nana ka na lɔ kɛnɛ ma, ko o b’a fɛ ka kuma ni a ye.

\VS{47}Dɔ ka o kuma lase Yesu ma ko: «I bamuso ni i balemaw lɔnin bɛ kɛnɛ ma, o ko o b’a fɛ ka kuma ni i ye.»

\VS{48}Yesu ko o tigi ma ko: «Jɔn le ye ne bamuso ye, jɔn le ye ne balemaw ye?»

\VS{49}A ka a boro sin a ta karamɔgɔdenw ma, k’a fɔ ko: «Ninnugu le ye ne bamuso ni ne balemaw ye.

\VS{50}Ne Fa min bɛ sankolo ra, mɔgɔ o mɔgɔ bɛ ale sago kɛ, o tigi le ye ne balemacɛ, ani ne dɔgɔmuso, ani ne bamuso ye.»




\par }\Chap{13}{\SH Simankisɛw ta talen
\par }
{\R (Marika 4.1-9; Luka 8.4-8)

\par }{\PP \VerseOne{1}O lon yɛrɛ ra, Yesu bɔra bon kɔnɔ ka taga sigi bada ra.

\VS{2}Jama caman nana lajɛn a kɔrɔ, fɔ a ma ɲa a donna ka sigi kurun dɔ kɔnɔ ji kan. Jama tora bada ra.

\VS{3}A ka kuma caman fɔ o ye ni talenw ye. A ko: «Sɛnɛkɛbaga dɔ le bɔra ka taga siman seri a ta foro ra.

\VS{4}A seririkɛtɔ, simankisɛ dɔw benbenna sirada ra; kɔnɔw nana o bɛɛ kunukunu.

\VS{5}Simankisɛ dɔw benbenna farayɔrɔw ra; o yɔrɔ bɔgɔmugu tun man ca. O siman falenna joona joona, sabu o ma don dugukolo ra ka se yɔrɔjan.

\VS{6}O kosɔn tere nana bɔ minkɛ, o bɛɛ jajara, sabu o lilinw ma tagayɔrɔ sɔrɔ dugukolo jukɔrɔ.

\VS{7}Simankisɛ dɔw benbenna ŋaniw cɛ ra; ŋaniw wurira ka o datugu.

\VS{8}Ayiwa, simankisɛ dɔw benbenna dugukoloɲuman na. Olugu denna; dɔw ka den kɛmɛ kɛ, dɔw biwɔɔrɔ, dɔw bisaba.»

\VS{9}Yesu ko: «Ni mɔgɔ min b’a fɛ ka nin kow faamu, o ye jija ka nin kumaw lamɛn.»


\par }{\SH Yesu ka talenw lakun fɔ
\par }
{\R (Marika 4.10-12; Luka 8.9-10)

\par }{\PP \VS{10}Karamɔgɔdenw gbarara Yesu ra k’a ɲininka ko: «Mun kosɔn i bɛ kuma kɛ talenw le ye k’a fɔ o ye?»

\VS{11}Yesu ko o jaabi ko: «Sankolo Masaya* gundow lɔnniya dira aw le ma, nka a ma di olugu ma.

\VS{12}Sabu dɔ bɛ min fɛ ka ban, dɔ wɛrɛ bɛna di o tigi le ma, k’a ta caya; nka dɔ tɛ min fɛ, hali fitini min b’a fɛ, o bɛna bɔsi a ra.

\VS{13}O le kosɔn, ne bɛ kuma o fɛ ni talenw ye, sabu olugu b’a flɛ, nka o tɛ a ye; o bɛ o toro malɔ, nka o tɛ a mɛn, o tɛ a faamu fana.

\VS{14}O cogo ra cira Ezayi tun ka kuma min fɔ o ta ko ra, o kɛra can ye, ko:

\par }{\Q ‹Aw bɛna mɛnni kɛ, nka aw tɛna faamuri kɛ;

\par }{\Q aw bɛna flɛri kɛ, nka aw tɛna foyi ye.


\par }{\Q \VS{15}Sabu nin jamana mɔgɔw ka o jusukun gbɛlɛya.

\par }{\Q O ka o torow datugu, ka o ɲaw datugu,

\par }{\Q janko o ɲa kana yeri kɛ,

\par }{\Q o toro kana mɛnni kɛ,

\par }{\Q o jusukun fana kana faamuri kɛ;

\par }{\Q sabu o t’a fɛ ka yɛlɛma ka na ne fɛ,

\par }{\Q janko ne ye o kisi\XREF{}{{\XO 13:15 }{\XO{13.15
}}{\XT{Nin kuma fɔra Ezayi 6.9-10.}}}.› »


\par }{\MM \VS{16}Yesu ko a ta karamɔgɔdenw ma ko: «Aw kɔni, aw ta ɲana, sabu aw ɲaw bɛ yeri kɛ, aw toro fana bɛ mɛnni kɛ.

\VS{17}Can ra ne b’a fɔ aw ye ko aw bɛ min yera bi, cira caman ni Alaɲasiranbaga caman tun b’a fɛ ka o ye, nka o m’a ye; aw bɛ min mɛnna, o tun b’a fɛ ka o mɛn, nka o m’a mɛn.»


\par }{\SH Yesu ka simankisɛw ta talen kɔrɔ fɔ
\par }
{\R (Marika 4.13-20; Luka 8.11-15)

\par }{\PP \VS{18}«Ayiwa, aw ye simankisɛ ta talen kɔrɔ lamɛn:

\VS{19}Mɔgɔ dɔ bɛ Ala ta Masaya* kumaw lamɛn, nka a tɛ a faamu; o kuma min fɔra a ye, Setana bɛ na ka na o bɔ a jusukun na: o tigi le bɛ i ko simankisɛ minw benbenna sirada ra.

\VS{20}Simankisɛ minw benbenna farayɔrɔ ra, o kɔrɔ ye mɔgɔ min bɛ Ala ta Kuma lamɛn, ka sɔn a ma joona joona ni ninsɔndiya ye;

\VS{21}nka o kuma tɛ lilin don ka taga yɔrɔjan o tigi kɔnɔ. A ta miiriya yɛlɛma ka di. O kosɔn ni sɛgɛ sera a ma, walama ni mɔgɔw ka a tɔɔrɔ Ala ta Kuma kosɔn, o bɛ kɛ sababu ye ka a kunnacɛn o yɔrɔnin bɛɛ.

\VS{22}Simankisɛ minw benbenna ŋaniw cɛ ra, o kɔrɔ ye mɔgɔ min bɛ kuma mɛn, nka dunuɲa ta kow hami, ani naforo jarabi bɛ a sɔrɔ, ka kɛ sababu ye ka o kuma degu, a tɛ foyi ɲa.

\VS{23}Simankisɛ minw benbenna dugukoloɲuman na, o kɔrɔ ye mɔgɔ min bɛ Ala ta Kuma lamɛn, ka a faamu. A bɛ i ko siman min bɛ den; dɔ bɛ den kɛmɛ kɛ, dɔ biwɔɔrɔ, dɔ bisaba.»


\par }{\SH Binjugu ta talen
\par }
{\PP \VS{24}Yesu ka talen dɔ wɛrɛ la tuun; a ko: «Sankolo Masaya* bɛ i n’a fɔ sɛnɛkɛbaga dɔ ta ko: a ka simanɲuman seri a ta foro ra.

\VS{25}Nka su fɛ, ka mɔgɔw to sunɔgɔ ra, a jugu tagara binjugu dɔ kisɛw seri siman cɛ ra, ka taga.

\VS{26}Ayiwa, siman nana falen tuma min na, ka wuri, ka den, binjugu fana falenna.

\VS{27}Forotigi ta baaradenw nana a fɔ o matigicɛ ye ko: ‹An matigicɛ, o tuma i tun ma simanɲuman le seri i ta foro ra wa? Binjugu bɔra min, ka na wuri a cɛ ra?›

\VS{28}O matigicɛ ka o jaabi, ko: ‹Ne jugu dɔ le ka o baara kɛ.› Baaradenw ko a ma ko: ‹I t’a to an ye taga o bɔnbɔn wa?›

\VS{29}O matigicɛ ko: ‹Ɔn-ɔn, aw y’a to yi; binjuguw bɔntɔ aw kana na siman fana bɔnbɔn ni a ye.

\VS{30}Aw ye o bɛɛ to o ye wuri ɲɔgɔn fɛ yi fɔ ka taga simantigɛwagati se. Ni simantigɛwagati sera, ne bɛna a fɔ simantigɛbagaw ye ko: Aw ye binjugu bɔn fɔlɔ, ka a siri, ka a jɛni. O kɔ, aw bɛ siman tigɛ ka a ladon bondo kɔnɔ.› »


\par }{\SH Ala ta Masaya bɛ damina fitini le
\par }
{\R (Marika 4.30-32; Luka 13.18-19)

\par }{\PP \VS{31}Yesu ka talen dɔ wɛrɛ la mɔgɔw ye tuun; a ko: «Sankolo Masaya* bɛ i n’a fɔ mutaridi kisɛ. Cɛ dɔ ka o kisɛ ta ka taga a dan a ta foro ra.

\VS{32}O kisɛ le ka dɔgɔ ka tɛmɛ yiri tɔw bɛɛ kisɛ kan; nka a nana falen minkɛ, a wurira ka kɛ yiri ye, ka bonya ka tɛmɛ foro yiri tɔw bɛɛ kan, fɔ kɔnɔw bɛna o ta ɲagaw la a yiriborow ra.»


\par }{\R (Luka 13.20-21)

\par }{\PP \VS{33}A ka talen dɔ wɛrɛ fɔ tuun. A ko: «Sankolo Masaya* bɛ i ko burufunufɛn. Ni muso ka burufunufɛn dɔɔnin kɛ mugu caman na, a bɛ mugu bɛɛ wuri ka a funu.»


\par }{\R (Marika 4.33-34)

\par }{\PP \VS{34}Yesu ka o kumaw bɛɛ fɔ mɔgɔw ye ni talenw le ye. A ma kuma o fɛ cogo wɛrɛ ra ni talenw tɛ.

\VS{35}O cogo ra Ala ta cira ka kuma min fɔ, o kɛra can ye, ko Ala ko:

\par }{\Q «Ne bɛna ne da yɛlɛ ka talenw le fɔ;

\par }{\Q ko minw dogonin bɛ kabini dunuɲa danwagati, ne bɛna o fɔ\XREF{}{{\XO 13:35 }{\XO{13.35
}}{\XT{Nin kuma fɔra Zaburu 78.2.}}}.»


\par }{\SH Yesu ka binjugu ta talen kɔrɔ fɔ
\par }
{\PP \VS{36}O kɔ, Yesu bɔra jama kɔrɔ ka taga don bon kɔnɔ. A ta karamɔgɔdenw gbarara a ra, k’a fɔ a ye ko: «Binjugu min wurira foro kɔnɔ, o talen kɔrɔ fɔ an ye.»

\VS{37}Yesu ka o jaabi ko: «Min kɛra Adamaden ye, o le bɛ simankisɛɲuman seri.

\VS{38}Foro, o ye dunuɲa ye; simankisɛɲuman, o ye Ala ta Masaya* mɔgɔw ye; binjuguw, o ye Setana ta mɔgɔw ye.

\VS{39}Jugu min ka binjugu kisɛw seri, o ye Setana ye; simantigɛwagati, o ye dunuɲa laban ye; simantigɛbagaw, o ye mɛlɛkɛw ye.

\VS{40}Binjugu bɛ bɔn ka a firi tasuma ra cogo min na, dunuɲa laban na, a bɛna kɛ ten le.

\VS{41}Min kɛra Adamaden ye*, ale bɛna a ta mɛlɛkɛw ci ka na mɔgɔlafiribagaw, ani kojugukɛbagaw bɛɛ sama ka o labɔ a ta Masaya ra,

\VS{42}ka o firi tasumaba cɛ ma; kasi ni ɲinɲimi le bɛna kɛ o yɔrɔ ra.

\VS{43}Nka mɔgɔ terenninw, olugu bɛna manamana i ko tere, o Fa Ala ta Masaya ra. Min b’a fɛ ka faamuri kɛ, o ye jija ka mɛnni kɛ.»


\par }{\SH Ala ta Masaya nafa le ka bon
\par }
{\PP \VS{44}Yesu ko: «Sankolo Masaya* bɛ i n’a fɔ naforo min tun dogonin bɛ foro dɔ kɔnɔ. Cɛ min tagara bɔ a kan, ale ka a lalaga ka a dogo a nɔ ra yi. A jusu diyaninba tagara a borofɛnw bɛɛ fiyeere ka na foro yɛrɛ san kunkelen.


\par }{\PP \VS{45}«Sankolo Masaya bɛ i n’a fɔ jagokɛbaga min tun bɛ lulu ɲumanmanw ɲinina.

\VS{46}A nana lulu sɔngɔba dɔ ye lon dɔ, a tagara a borofɛnw bɛɛ fiyeere ka na o lulu san.


\par }{\PP \VS{47}«Sankolo Masaya bɛ i n’a fɔ jɔ min firira ji ra. A bɛ jɛgɛ suguya bɛɛ mina.

\VS{48}Ni a fara jɛgɛ ra, o b’a sama ka na ni a ye jida ra kɛnɛ ma. Jɛgɛminabagaw bɛ sigi ka jɛgɛw woloma. Minw ka ɲi, o bɛ olugu bla minan kɔnɔ. Minw man ɲi, o bɛ olugu firi.

\VS{49}Dunuɲa laban na a bɛna kɛ ten le. Mɛlɛkɛw bɛna mɔgɔjuguw woloma ka bɔ mɔgɔɲumanw na,

\VS{50}ka o firi tasumaba ra. Kasi ni ɲinɲimi le bɛna kɛ o yɔrɔ ra.»


\par }{\PP \VS{51}Ayiwa, Yesu ka karamɔgɔdenw ɲininka; a ko: «Aw ka nin kumaw faamu wa?» O ko: «Ɔnhɔn.»

\VS{52}A k’a fɔ o ye ko: «Ayiwa, ni sariya karamɔgɔ* min ka sɔn sankolo Masaya ma, ka karan a ra, o bɛ lɔnniyakura sɔrɔ ka fara lɔnniyakɔrɔ kan. A bɛ i n’a fɔ lutigi min bɛ fɛn kɔrɔ ni fɛnkura sɔrɔ a ta naforo ra.»


\par }{\SH Nazarɛtikaw banna Yesu ra
\par }
{\R (Marika 6.1-6; Luka 4.16-30)

\par }{\PP \VS{53}Ayiwa, Yesu ka o talenw fɔ ka ban minkɛ, a bɔra o yɔrɔ ra.

\VS{54}A tagara a lamɔdugu ra. A tagara mɔgɔw karan o ta karanso* kɔnɔ. A ta karan tun ka mɔgɔw kɔnɔnɔban fɔ o ka kɛ a fɔ ye ko: «A ka nin hakiritigiya ni nin kabakow sebagaya sɔrɔ min?

\VS{55}Yirilɛsɛbaga dencɛ le tɛ wa? A bamuso tɔgɔ le tɛ Mariyamu ye wa? Yakuba ni Yusufu ni Simɔn ni Zude, olugu le tɛ a dɔgɔcɛw ye wa?

\VS{56}Yala a dɔgɔmusow bɛɛ tɛ an fɛ yan wa! O tuma ale bɔra ni nin kow bɛɛ ye min?»

\VS{57}O kow kɛra sababu ye ka o bɛɛ kunnacɛn, o ma la Yesu ra. Yesu k’a fɔ o ye ko: «Cira tɛ dɔgɔya yɔrɔ si, ni a yɛrɛ ta dugu tɛ, ani a yɛrɛ ta so.»

\VS{58}Yesu ma kabako caman kɛ o yɔrɔ ra, o mɔgɔw ta lanabariya kosɔn.




\par }\Chap{14}{\SH Yuhana Batizerikɛbaga fagacogo
\par }
{\R (Marika 6.14-29; Luka 9.7-9)

\par }{\PP \VerseOne{1}Ayiwa, o wagati ra, jamanatigi Herodi* nana Yesu ko mɛn.

\VS{2}A ko a ta baaradenw ma ko: «Yuhana Batizerikɛbaga lo! A kununa ka bɔ saya ra le! O le kosɔn sebagaya b’a fɛ ka kabakow kɛ.»


\par }{\PP \VS{3}Ayiwa, Herodi tun ka Yuhana mina ka a siri ka a bla kaso ra. O tun kɛra a balemacɛ Filipe ta muso Herodiyadi le kosɔn.

\VS{4}Sabu Yuhana tun k’a fɔ Herodi ye ko: «A bɛnnin tɛ ko i ye nin muso furu.»

\VS{5}Herodi tun b’a fɛ ka Yuhana faga. Nka a tun bɛ siranna jama ɲa, sabu mɔgɔw tun bɛ Yuhana jatera Ala ta cira le ye.

\VS{6}Ayiwa, Herodi worolon kunbɛn nana se; ka o to o ɲanagbɛ ra, Herodiyadi denmuso ka dɔn kɛ mɔgɔw ye; a ko diyara Herodi ye,

\VS{7}fɔ a karira sungurunin ye ko ni a ka fɛn o fɛn daari ale fɛ, ale bɛna o di a ma.

\VS{8}Sungurunin bamuso k’a kɔnɔnɔsu; sungurunin ko masacɛ ma ko: «Yuhana Batizerikɛbaga kunkolo bla minan dɔ kɔnɔ, k’a di ne ma yan sisan!»

\VS{9}O kuma ka masacɛ ɲanasisi; nka a karira minkɛ sungurunin ye jama bɛɛ ɲa na, a ko, ko o ye a di a ma.

\VS{10}A ka mɔgɔ dɔ ci ka taga Yuhana kunkolo tigɛ kasobon kɔnɔ.

\VS{11}O ka a kunkolo bla minan dɔ kɔnɔ ka na a di sungurunin ma; a tagara a di a bamuso ma.

\VS{12}Yuhana ta karamɔgɔdenw nana a su ta ka taga a sutara. O tagara o kibaroya fɔ Yesu ye.


\par }{\SH Yesu ka domuni di jama ma
\par }
{\R (Marika 6.30-44; Luka 9.10-17; Yuhana 6.1-14)

\par }{\PP \VS{13}Yesu ka o kibaroya mɛn minkɛ, a bɔra o yɔrɔ ra ka don kurun dɔ kɔnɔ ka ji tigɛ, ka taga yɔrɔ dɔ ra kongo kɔnɔ a danna. Mɔgɔw nana o lɔn minkɛ, o bɔra o ta duguw kɔnɔ ka tugu a kɔ o sen na.

\VS{14}Yesu bɔra kurun kɔnɔ minkɛ, a ka jamaba ye; o hina donna a ra. Banabagatɔ minw tun bɛ o cɛ ra, a ka olugu kɛnɛya.

\VS{15}Wulada nana se minkɛ, karamɔgɔdenw gbarara a ra, k’a fɔ a ye ko: «A flɛ, an bɛ kongo le kɔnɔ yan, wagati fana janfara. Jama labla, o ye taga kɛrɛfɛduguw ra ka taga domuni san.»

\VS{16}Yesu ka o jaabi, ko: «O man kan ka taga yɔrɔ wɛrɛ ra. Aw yɛrɛ ye domuni di o ma!»

\VS{17}Karamɔgɔdenw ko Yesu ma ko: «Burukun looru ni jɛgɛden fla dɔrɔn le bɛ an fɛ.»

\VS{18}Yesu ko: «Aw ye na ni o ye yan.»

\VS{19}A ko mɔgɔw ye sigi dugu ma binmisɛnw kan. A ka burukun looru ni jɛgɛden fla ta ka a ɲa kɔrɔta san fɛ ka baraka la Ala ye. O kɔ, a ka buru tigɛtigɛ k’a di karamɔgɔdenw ma; olugu k’a tarantaran jama ra.

\VS{20}Mɔgɔ bɛɛ ka domuni kɛ fɔ ka fa. O kɔ, burukunkurunw ni jɛgɛ tɔ minw tora, o ka segi tan ni fla fa ni o ye.

\VS{21}Mɔgɔ minw tun ka o domuni kɛ, olugu ra cɛw tun bɛ mɔgɔ waga looru bɔ; musow ni denmisɛnw ma jate.


\par }{\SH Yesu tagamana ji kan
\par }
{\R (Marika 6.45-52; Yuhana 6.15-21)

\par }{\PP \VS{22}O kɔ, Yesu ka karamɔgɔdenw jagboya ko o ye kurun ta ka ba tigɛ, ka bla ale ɲa, sani ale ye jama labla.

\VS{23}Yesu ka jama labla minkɛ, a yɛlɛnna kuru kan ka Ala daari a kelen na. A kelen tora yi fɔ ka na su ko.

\VS{24}O y’a sɔrɔ karamɔgɔdenw ta kurun yɔrɔ tun janyara bada ra ka ban. Fɔɲɔ nana kɛ o kunbɛn ye; jikuruw ka kɛ o ta kurun fifafifa ye.

\VS{25}Su dugutarama fɛ, Yesu tagamana ji kan ka taga o nɔ fɛ.

\VS{26}Karamɔgɔdenw nana Yesu tagamatɔ ye ka na ji kan minkɛ, o ja tigɛra; o ko, ko su dɔ ja lo. O siranna, fɔ o ka kɛ kule ci ye.

\VS{27}O yɔrɔnin bɛɛ, Yesu ko: «Aw ye aw hakiri sigi, ne lo! Aw kana siran!»

\VS{28}Piyɛri ko Yesu ma ko: «Matigi, ni ele lo, a fɔ ne ye tagama ji kan ka taga i nɔ fɛ.»

\VS{29}Yesu ko: «Na!» Piyɛri bɔra kurun kɔnɔ ka kɛ tagama ye ji kan ka taga Yesu fɛ.

\VS{30}Nka Piyɛri nana a ye ko fɔɲɔ bɛ bonyara minkɛ, a siranna. A nana kɛ jigi ye ji jukɔrɔ minkɛ, a pɛrɛnna ko: «Matigi, ne kisi!»

\VS{31}O yɔrɔnin kelen bɛɛ Yesu k’a mina, k’a fɔ a ye ko: «I ta lanaya le ka dɔgɔ. Mun na i sigiyara?»

\VS{32}O donna kurun kɔnɔ. Fɔɲɔ lɔra.

\VS{33}Mɔgɔ tɔ minw tun bɛ kurun kɔnɔ, olugu bɛɛ ka o kinbiri gban Yesu kɔrɔ; o ko: «Can ra, Den min bɔra Ala ra*, ele lo.»


\par }{\SH Yesu ka banabagatɔw kɛnɛya Zenesarɛti mara ra
\par }
{\R (Marika 6.53-56)

\par }{\PP \VS{34}Yesu ni a ta karamɔgɔdenw ka ba tigɛ; o tagara se Zenesarɛtikaw ta mara ra.

\VS{35}O yɔrɔ mɔgɔw ka Yesu ye minkɛ, o ka a lɔn. O ka o kibaro lase yɔrɔw bɛɛ ra. Mɔgɔw nana ni banabagatɔw bɛɛ ye.

\VS{36}Mɔgɔw tun b’a daarira ko a ye sabari k’a to olugu ye maga a ta derege dagbolo dama ra. Min o min magara a ra, o bɛɛ kɛnɛyara.




\par }\Chap{15}{\SH Farisiw ni sariya karamɔgɔw ta landakow
\par }
{\R (Marika 7.1-13)

\par }{\PP \VerseOne{1}Ayiwa, Farisiw* ni sariya karamɔgɔ* dɔw bɔra Zeruzalɛmu ka na Yesu fɛ, ka na a ɲininka ko:

\VS{2}«Mun kosɔn i ta karamɔgɔdenw bɛ an bɛmaw ta landaw cɛnna? O tɛ o tɛgɛ ko\FTNT{*}{{\FR 15:2 }{\FR{15.2
}}{\FT{Farisiw ta tɛgɛkocogo tun bɛ kɛ ka kaɲa ni o ta landaw le ye.}}} ka sɔrɔ ka domuni kɛ!»

\VS{3}Yesu ka o jaabi ko: «Aw do? Mun na aw fana bɛ aw ta landaw ta ka Ala ta sariya* cɛn?

\VS{4}Ala ko: ‹I fa ni i ba bonya,› ko: ‹Ni mɔgɔ min ka kumajugu fɔ a facɛ walama a bamuso ma, o tigi ka kan ka faga\FTNT{†}{{\FR 15:4 }{\FR{15.4
}}{\FT{Nin kumaw fɔra
}}{\XT{Bɔri 20.12; Sariya 5.16; Bɔri 21.17; Sarakalasebagaw 20.9}}{\FT{.}}}.›

\VS{5}Nka aw ko, ko ni mɔgɔ min k’a fɔ a facɛ walama a bamuso ye ko a tun b’a fɛ ka fɛn min di a ma, ko a ka o di Ala ma saraka ye, ko o tuma jagboya tɛ tuun ko o tigi ye fɛn di a facɛ walama a bamuso ma.

\VS{6}Ayiwa, o cogo ra, aw ka Ala ta Kuma kɛ fɛngbansan ye, ka aw ta landakow le ta.

\VS{7}Aw flankafuw, cira Ezayi ka kuma min fɔ aw ta ko ra, o bɛnna kosɛbɛ, ko Ala ko:


\par }{\Q \VS{8}‹Nin mɔgɔw kɔni b’a fɔ o da ra le ko o bɛ ne bonya,

\par }{\Q k’a sɔrɔ o jusukun yɔrɔ ka jan ne ra!


\par }{\Q \VS{9}O bɛ ne batora gbansan le,

\par }{\Q sabu o bɛ adamadenw ta landa sigininw le ta ka mɔgɔw karan o ra\XREF{}{{\XO 15:9 }{\XO{15.9
}}{\XT{Nin kuma fɔra Ezayi 29.13.}}}.› »


\par }{\SH Fɛn minw bɛ se ka mɔgɔ lanɔgɔ
\par }
{\R (Marika 7.14-23)

\par }{\PP \VS{10}O kɔ, Yesu ka jama wele k’a fɔ o ye ko: «Aw ye aw toro malɔ ka nin faamu kosɛbɛ.

\VS{11}Fɛn min bɛ don mɔgɔ da ra, o tɛ mɔgɔ lanɔgɔ; nka min bɛ bɔ a da ra, o le bɛ a lanɔgɔ.»

\VS{12}Yesu ka o kuma fɔ minkɛ, a ta karamɔgɔdenw gbarara a ra; o ko a ma ko: «I m’a lɔn ko i ta kuma digira Farisiw* ra wa?»

\VS{13}Yesu ko: «Ne Fa min bɛ sankolo ra, ni ale yɛrɛ ma yiri o yiri turu, o bɛɛ bɛna bɔn ka bɔ yi le.»

\VS{14}A ko: «Aw ye Farisiw to yi. Fiyentɔw lo; olugu yɛrɛ le fana ye ɲɔgɔn ta bereminabagaw ye. Ni fiyentɔ dɔ ka dɔ wɛrɛ ta bere mina, o fla bɛɛ le bɛna ben dinga kɔnɔ.»


\par }{\PP \VS{15}Piyɛri ko Yesu ma ko: «O kuma kɔrɔ fɔ an ye.»

\VS{16}Yesu ko: «O tuma hakiri tɛ aw fana fɛ wa?

\VS{17}Aw m’a lɔn ko domunifɛn o domunifɛn bɛ don mɔgɔ da ra, o bɛ taga a kɔnɔbara le ra wa, o kɔ o tigi bɛ taga so kɔ, ka o fɛnw labɔ wa?

\VS{18}Nka kuma minw bɛ bɔ mɔgɔ da ra, o bɛ bɔ a jusukun le ra; o le bɛ mɔgɔ lanɔgɔ.

\VS{19}Miiriyajuguw bɛ bɔ mɔgɔ jusukun le ra; o le bɛ mɔgɔ bla mɔgɔfaga ra, ani jɛnɛya, ani jatɔya, ani sonyari, ani faninya seereyaw, ani tɔgɔcɛnri.

\VS{20}O kow le bɛ mɔgɔ lanɔgɔ; nka ka domuni kɛ ni i tɛgɛkobari ye, o tɛ mɔgɔ lanɔgɔ.»


\par }{\SH Siya wɛrɛ muso min tun lara Yesu ra
\par }
{\R (Marika 7.24-30)

\par }{\PP \VS{21}Yesu bɔra o yɔrɔ ra, ka taga Tiri ni Sidɔn mara ra.

\VS{22}Ayiwa, Kanaanakamuso dɔ tun siginin bɛ o mara ra; ale nana Yesu fɛ ka na kule, ko: «Matigi, Dawuda Mamaden*, sabari ka ɲa ne ma. Jina dɔ bɛ ne denmuso tɔɔrɔra kosɛbɛ!»

\VS{23}Nka Yesu ma foyi fɔ. A ta karamɔgɔdenw gbarara a ra, k’a fɔ a ye ko: «I tɛ muso labla wa? A flɛ, a bɛ kulera an kɔ cogo min na!»

\VS{24}Yesu ko: «Ala ka ne ci Izirayɛlimɔgɔw dɔrɔn le fɛ, minw bɛ i ko saga tununinw.»

\VS{25}Nka muso nana a kinbiri gban Yesu kɔrɔ, k’a fɔ a ye ko: «Matigi, na ne dɛmɛ.»

\VS{26}Yesu k’a jaabi ko: «Ka denmisɛnw ta domuni ta ka o firi wurudenninw kɔrɔ, o man ɲi.»

\VS{27}Muso ko: «Matigi, o ye can ye, nka lutigi domunikɛtɔ, domuni murumuru minw bɛ benben, wurudenninw bɛ o domu dɛ!»

\VS{28}A ka o fɔ minkɛ, Yesu ko: «E, muso, i ta lanaya ka bon. I ka min ɲini, o ye kɛ i ye.» O yɔrɔnin bɛɛ ra, muso ta den kɛnɛyara.


\par }{\SH Yesu ka banabagatɔ caman kɛnɛya
\par }
{\PP \VS{29}Yesu bɔra o yɔrɔ ra, ka na Galile ba kɛrɛfɛyɔrɔw ra. A sera yɔrɔ dɔ ra, a yɛlɛnna kuru dɔ kan ka sigi.

\VS{30}Jamaba nana a fɛ ni nabaraw ye, ani fiyentɔw, ani senkelenw, ani bobow, ani banabagatɔ suguya caman wɛrɛ. O nana olugu bɛɛ bla Yesu kɔrɔ; a ka o bɛɛ kɛnɛya.

\VS{31}Jama k’a ye minkɛ ko bobow kumana, senkelenw tagamana, nabaraw bɛ tagamana, fiyentɔw ɲa yɛlɛra, o bɛɛ jusu diyara. O ka Izirayɛli* ta Ala tando.


\par }{\SH Yesu ka domuni di jama caman ma
\par }
{\R (Marika 8.1-10)

\par }{\PP \VS{32}Yesu k’a ta karamɔgɔdenw wele k’a fɔ o ye ko: «Nin jama hina bɛ ne ra dɛ! Nin ye o tere saba ye ne kɔrɔ yan, foyi tɛ o boro k’a domu. Ne t’a fɛ ka o kɔngɔtɔ bla ka taga, ni o tɛ, o baraka bɛna ban sira cɛ.»

\VS{33}Karamɔgɔdenw ka Yesu jaabi ko: «An bɛna buru sɔrɔ min kongokolon kɔnɔ yan, janko nin jamaba ye domuni kɛ ka fa?»

\VS{34}Yesu ko o ma ko: «Burukun jori le bɛ aw fɛ yan?» O ko: «Burukun wolonfla, ani jɛgɛden fitini dama dama.»

\VS{35}Yesu ko mɔgɔw ye sigi dugu ma.

\VS{36}O kɔ, a ka o burukun wolonfla ni jɛgɛw ta, ka baraka la Ala ye, ka o tigɛtigɛ, ka o di a ta karamɔgɔdenw ma; karamɔgɔdenw k’a tarantaran jama ra.

\VS{37}Jama bɛɛ ka domuni kɛ fɔ ka fa. Burukunkurun ni jɛgɛ tɔ min tora, o ka o cɛ ka segi wolonfla fa.

\VS{38}Mɔgɔ minw tun ka domuni kɛ, o ra cɛw tun ye cɛ waga naani; musow ni denmisɛnw ma jate.

\VS{39}O kɔ, Yesu ka jama labla, ka don kurun dɔ kɔnɔ ka taga Magadankaw ta mara ra.




\par }\Chap{16}{\SH Farisiw ni Sadusiw ko Yesu ye tagamasiyɛn dɔ yira olugu ra
\par }
{\R (Marika 8.11-13; Luka 12.54-56)

\par }{\PP \VerseOne{1}Ayiwa, Farisiw* ni Sadusi* dɔw nana Yesu fɛ; o tun b’a fɛ ka Yesu kɔrɔbɔ le. O ko Yesu ma ko a ye tagamasiyɛn dɔ kɛ ka a yira olugu ra, min b’a yira ko a bɔra Ala ra.

\VS{2}Yesu ka o jaabi ko: «Ni wulada sera, ni aw ka sankolo ɲa wulennin ye, aw b’a fɔ ko sanji tɛ ben.

\VS{3}Sɔgɔmada fɛ ni aw ka san ɲa finnin ye, aw b’a fɔ ko sanji bɛ ben bi, sabu san ɲa finna. Ayiwa, ni aw bɛ sankolo ɲa cogoya ye k’a lɔn, mun na aw tɛ se ka nin wagati ta kow tagamasiyɛnw faranfasi ka o lɔn fana?

\VS{4}Bi mɔgɔjuguw, Ala kanblabagaw ko o b’a fɛ ka tagamasiyɛn dɔ le ye. Tagamasiyɛn wɛrɛ tɛna kɛ o ye ni cira Yunusu ta tagamasiyɛn tɛ!» Yesu ka o fɔ minkɛ, a bɔra o kɔrɔ ka taga.


\par }{\SH Farisiw ni Sadusiw ta burufunufɛn
\par }
{\R (Marika 8.14-21)

\par }{\PP \VS{5}Ayiwa, Yesu ta karamɔgɔdenw tagatɔ ba kɔ, o tun ɲinana o ma buru ta.

\VS{6}Ayiwa, Yesu nana a fɔ o ye ko: «Aw ye aw yɛrɛ kɔrɔsi Farisiw* ni Sadusiw* ta burufunufɛn na dɛ!»

\VS{7}Karamɔgɔdenw ka kɛ a fɔ ye ɲɔgɔn ye ko: «An ma buru ta minkɛ, o kosɔn a bɛ nin kuma fɔra!»

\VS{8}Yesu tun ka o ta miiriya lɔn minkɛ, a ko: «Aw ta lanaya ka dɔgɔ dɛ! Mun kosɔn aw b’a miirira ko aw ma buru ta minkɛ, ko o kosɔn ne ka nin kuma fɔ?

\VS{9}Wagati min ne ka burukun looru di mɔgɔ waga looru ma, o k’a domu ka fa, mɔgɔw fanin kɔ aw ka segi ɲa dama min cɛ buru tɔ ra, aw hakiri tɛ o ra wa? Aw ma o faamu wa?

\VS{10}Ani ne ka burukun wolonfla di mɔgɔ waga naani ma minkɛ, aw ka segi ɲa dama min sɔrɔ buru tɔ ra, aw hakiri tɛ o fana ra wa?

\VS{11}Ne ko minkɛ ko aw ye aw yɛrɛ kɔrɔsi Farisiw, ani Sadusiw ta burufunufɛn na, mun na aw tɛ a faamu ko buru min bɛ domu, ko ne tɛ o le ma?»

\VS{12}O yɔrɔ ra karamɔgɔdenw ka sɔrɔ k’a faamu ko a tun tɛ burufunufɛn yɛrɛ le ma, nka a tun b’a fɛ k’a fɔ ko o ye o yɛrɛ kɔrɔsi Farisiw* ni Sadusiw* ta karan le ra.


\par }{\SH Piyɛri ko Yesu le ye Kisibaga ye
\par }
{\R (Marika 8.27-30; Luka 9.18-21)

\par }{\PP \VS{13}Yesu tagara se Sezare Filipi mara ra minkɛ, a ka a ta karamɔgɔdenw ɲininka ko: «Mɔgɔw bɛ ne jatera jɔntigi le ye dɛ, ne Min kɛra Adamaden ye*?»

\VS{14}Karamɔgɔdenw ko: «Dɔw ko i ye Yuhana Batizerikɛbaga le ye, dɔw ko i ye cira Iliya\FTNT{*}{{\FR 16:14 }{\FR{16.14
}}{\FT{Iliya: Dɔw b’a fɔ a ma ko Eli.}}} le ye, dɔw ko i ye cira Yeremi le ye, walama cira dɔ wɛrɛ.»

\VS{15}Yesu ko o ma ko: «Aw do? Aw ta miiriya ra ne ye jɔntigi le ye?»

\VS{16}Simɔn Piyɛri k’a jaabi ko: «Ele le ye Kisibaga* ye, Ala ka min ɲanawoloma, ani Den* min bɔra Ala ɲanaman na.»

\VS{17}Yesu k’a jaabi, ko: «Yunusu dencɛ Simɔn, ele ta ɲana, sabu i ka min fɔ, o ma bɔ adamaden na; ne Fa min bɛ sankolo ra, a bɔra ale le ra.

\VS{18}Ne fana b’a fɔ ko ele ye Piyɛri\FTNT{†}{{\FR 16:18 }{\FR{16.18
}}{\FT{Piyɛri tɔgɔ kɔrɔ le ye ko kabakuru.}}} ye; ne bɛna ne ta lanabagaw ta jɛnkuru* lɔ kabakuru min kan, ele le ye o kabakuru ye. Setana ni a ta sebagaya tɛna se sɔrɔ o jɛnkuru kan.

\VS{19}Ne bɛna sankolo Masaya* lakilew di i ma. Ni i ka fɛn o fɛn siri dugukolo kan yan, o bɛna siri sankolo ra; ni i fana ka fɛn o fɛn foni dugukolo kan yan, o bɛna foni sankolo ra fana.»

\VS{20}Yesu k’a fɔ karamɔgɔdenw ye k’a gbɛlɛya ko o kana a fɔ mɔgɔ si ye ko ale le ye Kisibaga ye.


\par }{\SH Yesu ta saya ni a kunuko
\par }
{\R (Marika 8.31–9.1; Luka 9.22)

\par }{\PP \VS{21}Ayiwa, k’a ta o wagati ra, Yesu ka kɛ a yira ye a ta karamɔgɔdenw na, ko jagboya lo ale ye taga Zeruzalɛmu, ka taga tɔɔrɔ kosɛbɛ cɛkɔrɔbaw, ani sarakalasebagaw* kuntigiw, ani sariya karamɔgɔw* boro; ko o bɛna ale faga, nka a tere sabanan, ale bɛna kunu.

\VS{22}Ayiwa, Piyɛri ka Yesu wele ka taga kɛrɛ fɛ, k’a mafiyɛnya o kuma kosɔn, ko: «Matigi, Ala ye an kisi o ma! Nin ko ɲɔgɔn tɛna se i ma fiyewu.»

\VS{23}Yesu k’a ɲa munu k’a fɔ Piyɛri ma ko: «Bɔ ne kɔ, ele setanamɔgɔ! Ele ye ne kunnacɛnbaga le ye; sabu Ala sago ye min ye, ele tɛ miiri o ra dɛ, fɔ adamadenw sago.»


\par }{\SH Mɔgɔ bɛ tugu Yesu kɔ cogo min na
\par }
{\PP \VS{24}O kɔ, Yesu ko a ta karamɔgɔdenw ma ko: «Ni mɔgɔ min b’a fɛ ka tugu ne nɔ fɛ, o tigi ka kan ka ban a yɛrɛ ra, k’a ta gbengbenyiri ta ka tugu ne kɔ.

\VS{25}Sabu ni mɔgɔ o mɔgɔ b’a fɛ k’a nin kisi, o tigi bɛna bɔnɔ a nin na; nka ni mɔgɔ o mɔgɔ ka bɔnɔ a nin na ne kosɔn, o tigi bɛna a nin sɔrɔ.

\VS{26}Ni mɔgɔ ka dunuɲa bɛɛ sɔrɔ, ka taga bɔnɔ a nin na lahara, dunuɲasɔrɔ ka mun le ɲa o tigi ye? Mɔgɔ bɛ se ka mun le di min bɛ se ka kɛ a nin kunmabɔsara ye?

\VS{27}Min kɛra Adamaden ye*, lon min na o bɛna na ni a Fa ta nɔɔrɔ ye, ani a ta mɛlɛkɛw, o lon na a bɛna bɛɛ sara ka kaɲa ni a tigi kɛcogo ye.

\VS{28}Can ra, ne b’a fɔ aw ye ko minw lɔnin bɛ yan bi, o dɔw tɛna sa fiyewu, fɔ Min kɛra Adamaden ye, o ye o natɔ ye ka na sigi a ta masaya ra.»




\par }\Chap{17}{\SH Yesu nɔɔrɔ yirara karamɔgɔdenw na
\par }
{\R (Marika 9.2-13; Luka 9.28-36)

\par }{\PP \VerseOne{1}Ayiwa, tere wɔɔrɔ tɛmɛnin kɔ, Yesu ka Piyɛri ni Yakuba ni Yakuba balemacɛ Yuhana wele ka taga ni o ye kuru jamijan dɔ kan o danna.

\VS{2}O yɔrɔ ra, Yesu cogoya yɛlɛmana o ɲa na. A ɲada manamanana i ko tere, a ta faniw gbɛra pepe i ko yeelen.

\VS{3}O kɔ, karamɔgɔden saba ka cira Musa ni cira Iliya\FTNT{*}{{\FR 17:3 }{\FR{17.3
}}{\FT{Iliya: Dɔw b’a fɔ a ma ko Eli.}}} ye, o bɛ kumana ni Yesu ye.

\VS{4}Piyɛri ko Yesu ma ko: «Matigi, an nana yan minkɛ, o ɲana dɛ! Ni i sɔnna, ne bɛna fanibon saba lɔ: ele ta kelen, cira Musa ta kelen, ani cira Iliya ta kelen.»

\VS{5}Ka Piyɛri to o kuma ra, sankaba dɔ manamanatɔ nana o bɛɛ datugu. O ka kumakan dɔ mɛn ka bɔ o sankaba ra, ko: «Nin le ye ne Dencɛ kanunin ye; a ko ka di ne ye haali. Aw y’a lamɛn!»

\VS{6}Karamɔgɔden saba ka o kuma mɛn minkɛ, o sirankojugu fɛ o bɛɛ benna ka o ɲa biri dugu ma.

\VS{7}Nka Yesu gbarara o ra ka a boro la o kan, k’a fɔ o ye ko: «Aw kana siran, aw ye wuri.»

\VS{8}O ka o ɲa kɔrɔta minkɛ, o ma mɔgɔ si ye ni Yesu kelen tɛ.


\par }{\PP \VS{9}Ayiwa, ka o jigitɔ to ka bɔ kuru kan, Yesu ka nin kuma fɔ o ye k’a gbɛlɛya ko: «Aw ka ko min ye, aw kana o fɔ mɔgɔ si ye fɔlɔ, fɔ Min kɛra Adamaden ye*, o ye kunu ka bɔ saya ra.»


\par }{\PP \VS{10}O kɔ, karamɔgɔdenw ka Yesu ɲininka ko: «Mun kosɔn sariya karamɔgɔw* b’a fɔra ko: ‹Cira Iliya le ka kan ka kɔn ka na fɔlɔ?› »

\VS{11}Yesu ka o jaabi ko: «Can lo Iliya le ka kan ka na fɔlɔ ka fɛn bɛɛ labɛn.

\VS{12}Nka ne b’a fɔ aw ye ko cira Iliya nana ka ban, nka mɔgɔw m’a lɔn; o ka a kɛ o sago ye. O cogo kelen le ra, Min kɛra Adamaden ye, ale fana bɛna tɔɔrɔ o boro.»

\VS{13}Karamɔgɔdenw k’a lɔn o tuma ra ko a tun bɛ kumana o fɛ Yuhana Batizerikɛbaga ta ko le ra.


\par }{\SH Yesu ka den jinatɔ dɔ kɛnɛya
\par }
{\R (Marika 9.14-29; Luka 9.37-43a)

\par }{\PP \VS{14}Yesu ni o karamɔgɔdenw nana se jama kɔrɔ tuma min na, cɛ dɔ nana a kinbiri gban Yesu kɔrɔ k’a fɔ ko:

\VS{15}«Ne Matigi, sabari ka ɲa ne dencɛ ma. Kirikirisiyɛn le b’a ra, a b’a tɔɔrɔra kosɛbɛ; wagati dɔw ra a bɛ ben tasuma ra, wagati dɔw ra a bɛ ben ji ra.

\VS{16}Ayiwa, ne nana ni a ye i ta karamɔgɔdenw fɛ, nka o ma se ka a kɛnɛya.»

\VS{17}Yesu ko: «Aw mɔgɔjugu lanabariw, ne bɛna to ni aw ye fɔ tuma juman, janko aw ye la ne ra? Ne bɛna aw ta kow sɔnmina fɔ ka taga se wagati juman le? Aw ye na ni den ye ne fɛ yan.»

\VS{18}Yesu sɔngɔra jina ra; jina bɔra den na; a kɛnɛyara o yɔrɔnin kelen bɛɛ ra.


\par }{\PP \VS{19}Yesu ta karamɔgɔdenw gbarara a kɔrɔ ka a ɲininka o danna ko: «Mun kosɔn anw ma se ka nin jina gbɛn?»

\VS{20}Yesu ka o jaabi ko: «Aw ta lanaya ka dɔgɔ kojugu. Can ra ne b’a fɔ aw ye ko ni aw ta lanaya bonya tun ka hali mutaridi kisɛ\FTNT{†}{{\FR 17:20 }{\FR{17.20
}}{\FT{Yahudiyaw fɛ, mutaridi kisɛ le tun ka dɔgɔ ka tɛmɛ simankisɛ tɔw bɛɛ kan.}}} bɔ, ni aw tun k’a fɔ nin kuru ye ko: ‹Bɔ i nɔ ra ka taga yan fɛ,› a tun bɛ bɔ a nɔ ra. Foyi si tun tɛna aw kaɲa.

\VS{21}[Nka nin jina ɲɔgɔn kɔni, foyi tɛ se ka ale bɔ ni sundon ni Aladaari tɛ.]»


\par }{\SH Yesu k’a ta saya ko fɔ tuun
\par }
{\R (Marika 9.30-32; Luka 9.43-45)

\par }{\PP \VS{22}Ayiwa, ka karamɔgɔdenw bɛɛ lajɛnnin to ɲɔgɔn fɛ Galile mara ra, Yesu k’a fɔ o ye ko: «Min kɛra Adamaden ye*, o bɛna o mina k’a don mɔgɔw boro.

\VS{23}O bɛna a faga, nka a saya tere sabanan a bɛna kunu.» O kuma ka karamɔgɔdenw jusu kasi kosɛbɛ.


\par }{\SH Yesu ka Alabatosoba wari sara
\par }
{\PP \VS{24}Yesu ni a ta karamɔgɔdenw sera Kapɛrinahumu minkɛ, Alabatosoba ta ninsaraminabagaw gbarara Piyɛri ra ka a ɲininka ko: «Aw karamɔgɔ tɛ Alabatosoba wari sara wa?»

\VS{25}Piyɛri ka a jaabi ko: «A b’a sara.» Piyɛri dontɔ bon kɔnɔ, Yesu fɔlɔra ka kuma ta k’a fɔ ko: «Simɔn, i bɛ mun miiri? Nin dunuɲa masaw bɛ ninsɔngɔ walama wusugu mina jɔn le fɛ? Jamanadenw wa, walama lonanw?»

\VS{26}Piyɛri ka Yesu jaabi ko: «Lonanw lo.» Yesu ko: «O tuma jamanadenw man kan ka a sara.

\VS{27}O bɛɛ n’a ta, an t’a fɛ ka ko dɔ kɛ min bɛ digi nin mɔgɔw ra. O ra, taga ba ra ka taga dulen bla ji ra; i bɛna jɛgɛ fɔlɔ min mina, i ye o sama ka bɔ, ka a da waga. I bɛna wari dɔ sɔrɔ a da ra; i bɛ o bɔ ka na ne ta wari ni ele ta wari sara ni o ye.»




\par }\Chap{18}{\SH Mɔgɔ min ye ɲamɔgɔ ye Ala ta Masaya ra
\par }
{\R (Marika 9.33-37; Luka 9.46-48)

\par }{\PP \VerseOne{1}Ayiwa, o wagati ra, karamɔgɔdenw gbarara Yesu ra ka a ɲininka ko: «Jɔntigi le ye ɲamɔgɔ ye Ala ta Masaya* ra?»

\VS{2}O tuma Yesu ka denfitini dɔ wele, ka na o lɔ o cɛ ra,

\VS{3}k’a fɔ o ye ko: «Can ra ne b’a fɔ aw ye ko ni aw ma aw cogoya yɛlɛma ka kɛ i ko denfitiniw, aw tɛna don sankolo Masaya ra fiyewu.

\VS{4}Mɔgɔ min ka a yɛrɛ majigi ka kɛ i n’a fɔ nin denmisɛn, o tigi le ye ɲamɔgɔ ye sankolo Masaya ra.

\VS{5}Ni mɔgɔ o mɔgɔ ka nin denfitini ɲɔgɔn dɔ mina ka ɲa ne tɔgɔ kosɔn, o tigi ka ne yɛrɛ le mina ka ɲa.»


\par }{\SH Fɛn minw bɛ mɔgɔ bla jurumun na
\par }
{\R (Marika 9.42-48; Luka 17.1-2)

\par }{\PP \VS{6}«Nka nin denfitini minw lanin bɛ ne ra ka ban, sani mɔgɔ dɔ ye kɛ sababu ye ka o ra kelen kunnacɛn ka bɔ lanaya ra, a ka fisa o ye wugu belebeleba dɔ le dulon o tigi kan na ka a firi kɔgɔji ra.


\par }{\PP \VS{7}«Bɔnɔ bɛ dunuɲamɔgɔw sɔrɔ o ta kunnacɛnnikow kosɔn, sabu o kunnacɛnni kow kɛ ye jagboya le ye. Nka mɔgɔ min bɛ kɛ sababu ye ka o kɛ, bɔnɔ bɛna o tigi sɔrɔ!


\par }{\PP \VS{8}«Ayiwa, ni i boro kelen walama ni i sen kelen le bɛ kɛ sababu ye ka i bla jurumun na, a tigɛ ka a firi yɔrɔjan; sabu ka taga don ni i boro kelen walama ni i sen kelen ye arijana ra, o ka fisa i ma, sani i boroflatigi walama i senflatigi ye taga firi jahanama ra tasuma banbari kɔnɔ yi.

\VS{9}Ayiwa, ni i ɲaden kelen le bɛ kɛ sababu ye ka i bla jurumun na, a wɔgɔbi ka a firi yɔrɔjan; sabu ka taga don ni i ɲaden kelen ye arijana ra, o ka fisa i ma, sani i ɲadenflatigi ye taga firi jahanama tasuma ra.

\VS{10}Aw ye aw yɛrɛ kɔrɔsi, aw kana nin denmisɛn dɔ dɔgɔya, sabu ne b’a fɔ aw ye ko o ta mɛlɛkɛw bɛ ne Fa Ala ɲa kɔrɔ sankolo ra tuma bɛɛ.

\VS{11}[Sabu Min kɛra Adamaden ye*, o nana mɔgɔ tununinw le ɲini ka o kisi.]»


\par }{\SH Saga tununin ta ko
\par }
{\R (Luka 15.3-7)

\par }{\PP \VS{12}Yesu ko: «Aw b’a miiri di? Ni saga kɛmɛ bɛ cɛ dɔ fɛ, ni kelen ka tunu, a tɛ a tɔ bikɔnɔntɔn ni kɔnɔntɔn to kongori kan yi ka taga saga tununin yɔrɔɲini wa?

\VS{13}Ayiwa, ni a k’a ye, a bɛ ninsɔndiya min sɔrɔ, a tɛ o ninsɔndiya ɲɔgɔn sɔrɔ tɔ bikɔnɔntɔn ni kɔnɔntɔn kosɔn.

\VS{14}O cogo kelen na, aw Fa Ala min bɛ sankolo ra, ale t’a fɛ nin denmisɛnw ra hali kelenpe ye tunu.»


\par }{\SH Yesu ko balemaw ka kan ka yafa ɲɔgɔn ma
\par }
{\PP \VS{15}«Ayiwa, ni i balema ka kojugu dɔ kɛ, taga kuma ni a ye, i kelen ni a kelen. Ni a sɔnna i ta kuma ma, aw ta balemaya bɛ to a nɔ ra.

\VS{16}Nka ni a ma sɔn ka i lamɛn, i ye mɔgɔ kelen, walama mɔgɔ fla fara i yɛrɛ kan, aw ye taga a fɛ, janko o ko bɛɛ ye ɲanabɔ ka kaɲa ni seere fla, walama ni seere saba ta kuma ye\XREF{}{{\XO 18:16 }{\XO{18.16
}}{\XT{Nin kuma fɔra Sariya 19.15.}}}.

\VS{17}Nka ni a banna ka aw lamɛn, a fɔ lanabagaw ta jɛnkuru ye; ni a ma sɔn ka lanabagaw ta jɛnkuru* fana lamɛn, o tuma, i ye a jate i ko Alalɔnbari, walama i ko ninsaraminabaga.

\VS{18}Ayiwa, can ra, ne b’a fɔ aw ye ko ni aw ka fɛn o fɛn siri dugukolo kan yan, o bɛna siri sankolo ra; ni aw ka fɛn o fɛn foni dugukolo kan yan, o bɛna foni sankolo ra fana.


\par }{\PP \VS{19}«Ne b’a fɔ aw ye fana ko dugukolo kan yan ni aw ra mɔgɔ fla ka bɛn ko o ko ra ka a daari, ne Fa Ala min bɛ sankolo ra, ale bɛna o di aw ma.

\VS{20}Sabu ni mɔgɔ fla, walama mɔgɔ saba ka ɲɔgɔn lajɛn yɔrɔ o yɔrɔ ne tɔgɔ ra, ne bɛ kɛ ni o ye.»


\par }{\SH Baaradenjugu yafabari ta ko
\par }
{\PP \VS{21}Ayiwa, Piyɛri gbarara Yesu ra ka a ɲininka ko: «Matigi, ni ne balema bɛ ne hakɛ ta, ne ka kan ka yafa a ma ka se fɔ siɲaga jori le? Siɲaga wolonfla wa?»

\VS{22}Yesu ko: «Ɔn-ɔn, ne m’a fɔ i ye ko siɲaga wolonfla dɛ, nka fɔ siɲaga biwolonfla sigiyɔrɔma wolonfla.


\par }{\PP \VS{23}«Sankolo Masaya* bɛ i n’a fɔ masacɛ min tun b’a fɛ ka a ni a ta baaradenw ta warikow ɲanabɔ.

\VS{24}Ka o to o jate ra, o nana ni baaraden dɔ ye a fɛ, ko a ta wari waga camanba juru bɛ o ra.

\VS{25}Nka se tun t’a ye ka o juru sara minkɛ, a matigicɛ ko o ye a fiyeere, ale ni a muso ni a ta denw, ani a borofɛnw bɛɛ, janko ka juru sara.

\VS{26}Ayiwa, o baaraden k’a yɛrɛ firi dugu ma, k’a kinbiri gban a matigicɛ kɔrɔ, k’a daari kosɛbɛ, ko: ‹Sabari ka muɲu, ne bɛna juru bɛɛ sara!›

\VS{27}A makari k’a matigicɛ mina; a matigicɛ ka a ta juru bɛɛ to a ye, ko a ye taga.


\par }{\PP \VS{28}«O baaraden bɔra minkɛ, ale tagara bɛn ni a baaradenɲɔgɔn dɔ ye, a ta wari deniye kɛmɛ\FTNT{*}{{\FR 18:28 }{\FR{18.28
}}{\FT{Wari deniye: Yesu ta wagati ra deniye kelen tun ye sɛnɛkɛbaga ta tere kelen baara sara le ye.}}} juru tun bɛ o ra. A ka o kan cɛ, ka a kan dɛrɛ, k’a fɔ a ye ko: ‹Ne ta juru min bɛ i ra, a sara!›

\VS{29}A tɔɲɔgɔncɛ benna ale fana sen kɔrɔ, k’a daari ni makarikanw ye, ko: ‹Sabari ka muɲu, ne bɛna i ta juru sara.›

\VS{30}Nka a ma sɔn! A tagara cɛ bla kaso ra, ko fɔ ale ta wari bɛɛ ye na sara ka ban.

\VS{31}A baaradenɲɔgɔnw ka o ye minkɛ, o ko ka olugu jusu tɔɔrɔ kosɛbɛ. O tagara o kow bɛɛ lakari o matigicɛ ye.

\VS{32}O tuma, o matigicɛ ka o baaraden wele ka na a fɔ a ye ko: ‹Baaradenjugu! Ne tun ka i ta juru bɛɛ to i ye, sabu i ka ne daari ko ne ye sabari.

\VS{33}Ne makarira i ra cogo min na, i fana tun tɛ se ka makari i tɔɲɔgɔn na ten wa?›

\VS{34}A matigicɛ tun dimina kosɛbɛ; a ka baaraden bla kaso ra janko a ye taga tɔɔrɔ yi, fɔ a ye a ta juru bɛɛ sara ka ban.»


\par }{\PP \VS{35}Yesu ko: «Aw ra, ni min tɛ sɔn ka yafa a balema ma ni a jusukun bɛɛ ye, ne Fa Ala min bɛ sankolo ra, ale bɛna o tigi mina o cogo le ra.»




\par }\Chap{19}{\SH Yesu ko furu man kan ka sa
\par }
{\R (Marika 10.1-12)

\par }{\PP \VerseOne{1}Ayiwa, Yesu ka mɔgɔw karan ka ban tuma min na, a bɔra Galile mara ra, ka taga Zude mara yɔrɔ dɔ ra, min bɛ Zuridɛn ba kɔ fɛ.

\VS{2}Jamaba gbanna a kɔ; a ka o ta banabagatɔw kɛnɛya o yɔrɔ ra yi.


\par }{\PP \VS{3}Farisi* dɔw gbarara Yesu ra; o tun b’a fɛ k’a kɔrɔbɔ le. O k’a ɲininka ko: «Yala ka kaɲa ni sariya* ye, cɛ bɛ se ka a muso bla sababu bɛɛ kosɔn wa?»

\VS{4}Yesu ka o jaabi ko: «Kitabu ka min fɔ, aw ma o karan wa? A ko: ‹Dunuɲa damina ra, Danbaga ka cɛ ni muso le dan\XREF{}{{\XO 19:4 }{\XO{19.4
}}{\XT{Nin kuma fɔra Damina 1.27; 5.2.}}}.›

\VS{5}A ko: ‹O le kosɔn cɛ bɛ bɔ a facɛ ni a bamuso kɔrɔ, ka nɔrɔ a muso ra. O fla bɛ jɛn ka kɛ mɔgɔ kelen ye\XREF{}{{\XO 19:5 }{\XO{19.5
}}{\XT{Nin kuma fɔra Damina 2.24.}}}.›

\VS{6}O tɛ jate mɔgɔ fla ye tuun; o bɛ jɛn ka kɛ mɔgɔ kelen ye. O le kosɔn, Ala ka min jɛn k’a kɛ kelen ye, mɔgɔ si kana o faran ka bɔ ɲɔgɔn na.»


\par }{\PP \VS{7}Farisiw* ka Yesu ɲininka tuun ko: «O tuma mun kosɔn cira Musa k’a fɔ ko cɛ ye furusasɛbɛ di a muso ma ka a bla\XREF{}{{\XO 19:7 }{\XO{19.7
}}{\XT{Nin kuma fɔra Sariya 24.1; Matiyu 5.31.}}}?»

\VS{8}Yesu ka o jaabi ko: «Aw ta jusukungbɛlɛya le kosɔn cira Musa sɔnna ko aw ye aw ta musow bla; ni o tɛ, dunuɲa damina ra a tun ma fɔ ten.

\VS{9}Ne kɔni b’a fɔ aw ye ko ni cɛ o cɛ k’a muso bla ka muso wɛrɛ furu, o cɛ bɛ jɛnɛya le kɛra, fɔ ni a kɛra ko o muso tun bɛ cɛ wɛrɛ le fɛ.»


\par }{\PP \VS{10}Yesu ta karamɔgɔdenw ko a ma ko: «Ni cɛ ka kan k’a kɛ ten ni a muso ye, o tuma furubariya le ka fisa.»

\VS{11}Yesu ka o jaabi ko: «Mɔgɔ bɛɛ tɛ se ka sɔn nin kuma ma, fɔ ni Ala yɛrɛ ka a se di minw ma.

\VS{12}Sababu caman bɛ mɔgɔw bla furukɛbariya ra: Dɔw worora ni o ta ye; dɔw ta ye adamadenw nɔ ye, dɔw fana ta kun ye Ala ta Masaya* ko ye. Ni mɔgɔ min bɛ se ka sɔn nin kumaw ma, o tigi ye sɔn o ma.»


\par }{\SH Yesu ka dugawu kɛ denmisɛnw ye
\par }
{\R (Marika 10.13-16; Luka 18.15-17)

\par }{\PP \VS{13}Ayiwa, mɔgɔ dɔw nana ni denmisɛn dɔw ye Yesu fɛ, janko a ye a boro la o kan ka Ala daari o ye; nka karamɔgɔdenw ka o mɔgɔw mafiyɛnya.

\VS{14}Yesu ko o ma ko: «A y’a to denmisɛnw ye na ne fɛ, aw kana o bari; sabu mɔgɔ minw bɛ i ko denmisɛnw, sankolo Masaya* ye olugu le ta ye.»

\VS{15}O kɔ, a ka a boro la o kan ka dugawu kɛ o ye, ka sɔrɔ ka taga ka bɔ o yɔrɔ ra.


\par }{\SH Cɛ naforotigi ta ko
\par }
{\R (Marika 10.17-31; Luka 18.18-30)

\par }{\PP \VS{16}Ayiwa, cɛ dɔ gbarara Yesu ra k’a ɲininka ko: «An karamɔgɔ, ne ka kan ka koɲuman juman le kɛ, janko ne ye ɲanamanya banbari sɔrɔ?»

\VS{17}Yesu k’a fɔ a ye ko: «Mun kosɔn i bɛ ne ɲininka koɲuman ko ra? Ala kelenpe le ka ɲi. Ni i b’a fɛ ka ɲanamanya banbari sɔrɔ, i ka kan ka Ala ta sariyaw* tagama.»


\par }{\PP \VS{18}Cɛ ko: «O ye sariya jumanw ye?» Yesu ka a jaabi ko: «I kana mɔgɔ faga; i kana jɛnɛya kɛ; i kana sonyari kɛ; i kana faninya fɔ ka a la i mɔgɔɲɔgɔn na;

\VS{19}i fa ni i ba bonya; i mɔgɔɲɔgɔn kanu i ko i yɛrɛ\XREF{}{{\XO 19:19 }{\XO{19.19
}}{\XT{Nin kuma fɔra Bɔri 20.12-16; Sariya 5.16-20; Sarakalasebagaw 19.18.}}}.»

\VS{20}O kanbelen ko Yesu ma ko: «Ne ka nin siraw bɛɛ tagama; ne ka kan ka mun wɛrɛ le kɛ tuun?»

\VS{21}Yesu ko a ma ko: «Ni i b’a fɛ ka dafa, taga i borofɛnw bɛɛ fiyeere, ka o wari tarantaran fagantanw na. Ni o kɛra, naforoba bɛna kɛ i fɛ sankolo ra. O kɔ, i bɛ na ka na tugu ne kɔ.»

\VS{22}Kabini o kanbelen ka o mɛn, a ɲanasisinin wurira ka taga, sabu naforoba tun b’a fɛ.


\par }{\PP \VS{23}O tuma Yesu ko a ta karamɔgɔdenw ma ko: «Can ra ne b’a fɔ aw ye ko naforotigi don ka gbɛlɛn sankolo Masaya* ra dɛ!

\VS{24}Ne b’a fɔ aw ye fana ko ɲɔgɔmɛ don ka di misɛniwo fɛ ka tɛmɛ naforotigi don kan Ala ta Masaya ra.»


\par }{\PP \VS{25}Karamɔgɔdenw ka o mɛn minkɛ, o kɔnɔnɔbanna kosɛbɛ. O ko: «O tuma jɔn le bɛna kisi sa?»

\VS{26}Yesu ka o flɛ, k’a fɔ o ye ko: «Mɔgɔw fɛ a tɛ se ka kɛ, nka Ala fɛ fɛn bɛɛ bɛ se ka kɛ.»


\par }{\PP \VS{27}Piyɛri ka kuma ta o le ra k’a fɔ Yesu ye ko: «A flɛ, anw jɛnna fɛn bɛɛ kɔ ka tugu i nɔ fɛ; anw ta bɛna kɛ cogo di sa?»

\VS{28}Yesu k’a fɔ o ye ko: «Can ra ne b’a fɔ aw ye ko ni fɛn bɛɛ nana kɛ kura ye tuma min na, Min kɛra Adamaden ye*, ni o nana sigi a ta masasiginan nɔɔrɔman kan fɛn bɛɛ kunna, aw minw tugura ne nɔ fɛ, aw fana bɛna sigi masasiginan tan ni fla kan, ka Izirayɛli* ta siya tan ni fla ta kiti tigɛ.


\par }{\PP \VS{29}«Ayiwa, ni mɔgɔ o mɔgɔ ka jɛn a ta bonw kɔ, walama a balemacɛw kɔ, walama a balemamusow kɔ, walama a facɛ kɔ, walama a bamuso kɔ, walama a muso kɔ, walama a denw kɔ, walama a ta forow kɔ, ne tɔgɔ kosɔn, o tigi bɛna o fɛnw bɛɛ ɲɔgɔn kɛmɛ kɛmɛ sɔrɔ, ka ɲanamanya banbari fana sɔrɔ.

\VS{30}Nka ɲafɛmɔgɔ caman bɛna kɛ kɔfɛmɔgɔw ye, kɔfɛmɔgɔ caman fana bɛna kɛ ɲafɛmɔgɔw ye.»




\par }\Chap{20}{\SH Forotigi ni a ta baaradenw ta ko
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ayiwa, Yesu ka talen dɔ la o ye; a ko: «Ala ta Masaya* bɛ i n’a fɔ forotigi min bɔra sɔgɔmada joona fɛ ka baaradenw ɲini ka taga baara kɛ a ta rɛzɛnforo ra.

\VS{2}Ayiwa, forotigi ni o baaradenw bɛnna a ra ko tere kelen baara sara bɛna kɛ wari deniye\FTNT{*}{{\FR 20:2 }{\FR{20.2
}}{\FT{Wari deniye: Yesu ta wagati ra deniye kelen tun ye sɛnɛkɛbaga ta tere kelen baara sara le ye.}}} kelen ye. A ka o bla ka taga baara kɛ a ta rɛzɛnforo ra. 
\VS{3}Tere nana wuri dɔɔnin minkɛ, forotigi bɔra tuun ka taga mɔgɔ dɔw lɔnin ye barokɛyɔrɔ dɔ ra dugu kɔnɔ, o tɛ foyi kɛra.

\VS{4}A ko olugu fana ma ko: ‹Aw ye taga ne ta rɛzɛnforo ra ka taga baara kɛ. Aw ka kan ni sara min ye, ne bɛna o di aw ma.›

\VS{5}O mɔgɔw tagara rɛzɛnforo ra. Forotigi nana bɔ teregban fɛ, a ka dɔw ye, ka olugu fana ta. Wulada fɛ, a ka taga dɔw ye tuun, a ka olugu fana ta.

\VS{6}Forotigi nana bɔ tuun wuladanin fɛ, a ka mɔgɔ dɔw lɔnin ye. A ko olugu ma ko: ‹Mun na aw lɔra yan ka tere bɛɛ ban, aw ma foyi kɛ?›

\VS{7}Olugu k’a jaabi ko: ‹Mɔgɔ si le ma an ta baara ra.› A ko olugu fana ma ko: ‹Aw ye taga ne ta rɛzɛnforo ra ka taga baara kɛ.›


\par }{\PP \VS{8}«Ayiwa, tere nana ban minkɛ, forotigi k’a fɔ baaradenw kuntigi ye ko: ‹Baaradenw wele ka na o sara; nka a damina mɔgɔ labanw fɔlɔ, ka sɔrɔ ka se mɔgɔ fɔlɔw ma.›

\VS{9}Minw tun tara wuladanin fɛ, olugu bɛɛ kelen kelen ka wari deniye kelen kelen sɔrɔ.

\VS{10}A nana se mɔgɔ fɔlɔw ma tuma min na, olugu nana; o tun b’a miiri ko olugu ta sara bɛna caya ka tɛmɛ tɔw ta kan, nka olugu fana ka wari deniye kelen kelen le sɔrɔ.

\VS{11}Ayiwa, o wari dira o ma minkɛ, o dimina, ka forotigi jaraki.

\VS{12}O ko: ‹Nin kɔfɛmɔgɔw ka wagati dɔɔnin le kɛ baara ra, nka i ka anw ni olugu bɛɛ ta sara kɛ kelen ye, k’a sɔrɔ anw le ka tere kururu bɛɛ kɛ sɛgɛ ra, ka baara kɛ tere kɔrɔ.›

\VS{13}Ayiwa, forotigi ko o ra kelen ma ko: ‹Ne tericɛ, ne ma i tɔɲɔ dɛ! Yala an tun ma bɛn wari deniye kelen le ma wa?

\VS{14}O tuma, i ta sara ta ka taga. Min kɛra kɔfɛmɔgɔ ye, ne ka min di o ma, ne bɛ o ɲɔgɔn le di ele fana ma.

\VS{15}Yala min ka di ne ye, ne tɛ se ka o kɛ ni ne ta wari ye wa? Walama, ne ta ɲumanya ɲangboya le bɛ i ra wa?› »


\par }{\PP \VS{16}O kɔ, Yesu ko: «Minw ye kɔfɛmɔgɔw ye, olugu bɛna kɛ ɲafɛmɔgɔw ye; minw ye ɲafɛmɔgɔw ye, olugu bɛna kɛ kɔfɛmɔgɔw ye.»


\par }{\SH Yesu ka a ta saya ni a kunuko fɔ tuun
\par }
{\R (Marika 10.32-34; Luka 18.31-34)

\par }{\PP \VS{17}Ayiwa, ka Yesu tagatɔ to Zeruzalɛmu, a ka a ta karamɔgɔden tan ni fla wele danna; ka o tagamatɔ to, a k’a fɔ o ye ko:

\VS{18}«An tagatɔ flɛ Zeruzalɛmu; Min kɛra Adamaden ye*, o bɛna don sarakalasebagaw* kuntigiw boro, ani sariya karamɔgɔw*. O bɛna kiti tigɛ a kan, ko a ka kan ka faga.

\VS{19}O bɛna a don siya wɛrɛ mɔgɔw* boro. Olugu bɛna a lɔgɔbɔ, k’a bugɔ ni gbɛɲɛ ye, k’a gbengben yiri ra; nka a saya tere sabanan na a bɛna kunu.»


\par }{\SH Zebede ta muso ka Yesu daari
\par }
{\R (Marika 10.35-45)

\par }{\PP \VS{20}Ayiwa, Zebede ta muso nana Yesu fɛ ni a dencɛ fla ye. A gbarara Yesu ra ka a kinbiri gban a kɔrɔ ka a daari.

\VS{21}Yesu ko a ma ko: «I bɛ mun le fɛ?» A ko: «Ne b’a fɛ ko ni i nana sigi i ta masaya ra, ne dencɛ fla minw ye nin ye, i ye a to kelen ye sigi i kininboroyanfan fɛ, tɔ kelen ye sigi i numanboroyanfan fɛ.»

\VS{22}Yesu ka a jaabi ko: «Aw bɛ fɛn min daarira, aw yɛrɛ ma o lɔn; ne bɛna tɔɔrɔ cogoya min na, aw bɛ se ka tɔɔrɔ o cogo ra wa?» O ka Yesu jaabi ko: «Ɔnhɔn, an bɛ se.»

\VS{23}Yesu ka o jaabi ko: «Can lo aw bɛna tɔɔrɔ ne ta tɔɔrɔcogo ra. Nka ka sigi ne kininboroyanfan fɛ, walama ne numanboroyanfan fɛ, o dibaga tɛ ne ye. Ne Fa Ala ka o sigiyɔrɔ labɛn mɔgɔ minw ye, a bɛna di olugu le ma.»


\par }{\PP \VS{24}Karamɔgɔden tɔ tan ka o kuma mɛn minkɛ, olugu dimina o balemacɛ fla kɔrɔ.

\VS{25}O ra, Yesu ka o wele k’a fɔ o ye ko: «Aw k’a lɔn ko siya wɛrɛ mɔgɔw ta kuntigiw bɛ o mara jagboya ra; jamana mɔgɔbabaw fana bɛ o ta fanga digi mɔgɔ tɔw kan.

\VS{26}Nka a man kan ka kɛ ten aw cɛ ra. Min b’a fɛ ka kɛ mɔgɔba ye aw ra, o tigi ka kan ka kɛ tɔw ta baaraden le ye.

\VS{27}Min b’a fɛ ka kɛ aw ra ɲamɔgɔ ye, o tigi ka kan ka kɛ aw ta jɔn ye.

\VS{28}O le kosɔn Min kɛra Adamaden ye*, ale yɛrɛ ma na janko mɔgɔw ye na baara kɛ a ye, nka a nana ka na baara kɛ mɔgɔw ye le, ani ka a yɛrɛ nin di, ka kɛ mɔgɔ caman kunmabɔsara ye.»


\par }{\SH Yesu ka fiyentɔcɛ fla ɲa yɛlɛ Zeriko
\par }
{\R (Marika 10.46-52; Luka 18.35-43)

\par }{\PP \VS{29}Ayiwa, Yesu ni a ta karamɔgɔdenw bɔtɔ Zeriko, jamaba tugura a kɔ.

\VS{30}Fiyentɔcɛ fla tun siginin bɛ sirada ra; olugu k’a mɛn minkɛ ko Yesu le bɛ tɛmɛna, o pɛrɛnna ko: «An Matigi, Dawuda Mamaden*, sabari ka ɲa anw ma.»

\VS{31}Jama tun bɛ sɔngɔra o ra ko o ye je; nka o belen ka dɔ le fara o pɛrɛnkan kan tuun ko: «An Matigi, Dawuda Mamaden*, sabari ka ɲa anw ma.»

\VS{32}Yesu lɔra; a ka o wele k’a fɔ o ye ko: «Aw b’a fɛ ne ye mun le kɛ aw ye?»

\VS{33}O ko Yesu ma ko: «An Matigi, a to anw ɲa ye yɛlɛ.»

\VS{34}O makari ka Yesu mina; a magara o ɲaw ra. O yɔrɔnin bɛɛ o ɲaw yɛlɛra; o tugura Yesu kɔ.




\par }\Chap{21}{\SH Yesu tagatɔ Zeruzalɛmu
\par }
{\R (Marika 11.1-11; Luka 19.28-40; Yuhana 12.12-19)

\par }{\PP \VerseOne{1}Ayiwa, Yesu ni a ta karamɔgɔdenw surunyara Zeruzalɛmu na; o sera Bɛtifaze, Oliviyesunw kuru kɛrɛ fɛ minkɛ, Yesu ka a ta karamɔgɔden fla ci. 
\VS{2}A k’a fɔ o ye ko: «Dugu min flɛ an ɲa, aw ye taga yi; ni aw sera yi dɔrɔn, aw bɛna falimuso dɔ sirinin ye, a den bɛ a kɔrɔ; aw ye o foni ka na ni o ye.

\VS{3}Ni mɔgɔ dɔ ka aw ɲininka, aw y’a jaabi ko: ‹An matigicɛ le mako bɛ o ra.› Ni o kɛra, a bɛna o to aw boro.»

\VS{4}Ayiwa, o kɛra janko cira tun ka nin kuma min fɔ, o ye kɛ can ye, ko:


\par }{\Q \VS{5}«Aw y’a fɔ Siyɔn dugumɔgɔw ye ko:

\par }{\Q aw ta masacɛ natɔ flɛ aw fɛ,

\par }{\Q a majiginin le bɛ nana,

\par }{\Q a yɛlɛnnin bɛ fali le kan,

\par }{\Q a siginin bɛ faliden kan, falimuso ta falidennin\XREF{}{{\XO 21:5 }{\XO{21.5
}}{\XT{Nin kuma fɔra Jakariya 9.9.}}}.»


\par }{\PP \VS{6}Ayiwa, karamɔgɔdenw tagara; Yesu tun ka min fɔ o ye, o tagara o kɛ.

\VS{7}O nana ni falimuso ni a den ye; o ka o ta derege dɔw la faliw kɔ ra, Yesu yɛlɛnna ka sigi a kan.

\VS{8}Jama ra mɔgɔ caman ka o ta deregebaw lala sira kan Yesu ɲa; dɔw fana ka yiriboromisɛnw tigɛtigɛ ka o lala sira ra.

\VS{9}Jama dɔ tun bɛ Yesu ɲa, dɔ tun bɛ a kɔ. O bɛɛ tun bɛ pɛrɛnna ko:

\par }{\Q «Hozana*! An ye Ala tando Dawuda Mamaden* kosɔn;

\par }{\Q min bɛ nana Matigi tɔgɔ ra, dugawu ye kɛ o ye!

\par }{\Q Nɔɔrɔ ye la Ala tɔgɔ kan sanfɛyɔrɔw bɛɛ ra\XREF{}{{\XO 21:9 }{\XO{21.9
}}{\XT{Nin kuma fɔra Zaburu 118.26.}}}!»


\par }{\PP \VS{10}Yesu donna Zeruzalɛmu tuma min na, dugu bɛɛ wurira ka lɔ sen kan. Mɔgɔw ko: «E, jɔn le ye nin ye?»

\VS{11}Jama ka kɛ a fɔ ye ko: «Yesu lo, cira min bɔra Nazarɛti, Galile mara ra.»


\par }{\SH Yesu ka jagokɛbagaw gbɛnna
\par }
{\R (Marika 11.15-19; Luka 19.45-48; Yuhana 2.13-22)

\par }{\PP \VS{12}Ayiwa, Yesu donna Alabatosoba lu kɔnɔ. Fiyeerekɛbaga ni sannikɛbaga\FTNT{*}{{\FR 21:12 }{\FR{21.12
}}{\FT{O mɔgɔw tun bɛ bɛganw fiyeere sarakabɔbagaw le ma, walama ka wari falen o ye.}}} minw tun bɛ Alabatosoba lu kɔnɔ, a ka olugu bɛɛ gbɛn ka bɔ; a ka warifalenbagaw ta tabaliw ɲɔniɲɔni ka ben, ani tuganifiyeerebagaw ta siginanw.

\VS{13}A k’a fɔ o ye ko: «A sɛbɛra Kitabu kɔnɔ, ko: ‹Ne ta bon bɛna wele le ko Aladaariyɔrɔ.› Nka aw kɔni ka a yɛlɛma ka a kɛ sonw dogoyɔrɔ le ye\FTNT{†}{{\FR 21:13 }{\FR{21.13
}}{\FT{Nin kuma fɔra
}}{\XT{Ezayi 56.7}}{\FT{ ani
}}{\XT{Yeremi 7.11}}{\FT{.}}}.»


\par }{\SH Sarakalasebagaw kuntigiw dimina Yesu kɔrɔ
\par }
{\PP \VS{14}Ka Yesu to Alabatosoba kɔnɔ, fiyentɔw, ani nabara dɔw gbarara a ra; a ka olugu kɛnɛya.

\VS{15}Ayiwa, sarakalasebagaw* kuntigiw, ani sariya karamɔgɔw* dimina, sabu o ka Yesu ta kabako kɛninw ye, ani k’a ye ko denmisɛnw fana bɛ pɛrɛnna Alabatosoba kɔnɔ, ko: «Hozana*! An ye Ala tando Dawuda Mamaden* kosɔn!»

\VS{16}O ko Yesu ma ko: «Denmisɛnw bɛ min fɔra, i bɛ o mɛnna kɛ!» Yesu ko: «Ne b’a mɛnna.» A ko: «Min sɛbɛra Ala ta Kuma ra, aw ma o karan ka ye le wa? A sɛbɛra ko:

\par }{\Q ‹Ala ka tandorikan don denmisɛnninw da ra,

\par }{\Q k’a don sinmindenw da ra\XREF{}{{\XO 21:16 }{\XO{21.16
}}{\XT{Nin kuma fɔra Zaburu 8.3.}}}.› »


\par }{\MM \VS{17}Yesu bɔra o kɔrɔ, ka bɔ dugu kɔnɔ ka taga Betani, ka taga si o yɔrɔ ra.


\par }{\SH Yesu ka torosun danga
\par }
{\R (Marika 11.12-14,20-24)

\par }{\PP \VS{18}O dugusagbɛ sɔgɔma, Yesu sekɔtɔ ka na Zeruzalɛmu, kɔngɔ ka a mina.

\VS{19}A ka torosun dɔ ye sirada ra. A gbarara a ra, nka a ma taga den foyi sɔrɔ a ra, fɔ flaburu gbansan. A ko torosun ma ko: «Den tɛna sɔrɔ ele ra tuun fiyewu!» O yɔrɔnin bɛɛ torosun jara. 
\VS{20}Karamɔgɔdenw ka o ye minkɛ, o kabakoyara. O ko: «E, nin torosun kɛra cogo di ka ja yɔrɔnin kelen na tan?»

\VS{21}Yesu ko: «Can ra ne b’a fɔ aw ye ko ni lanaya bɛ aw fɛ, ni aw tɛ sigiya fiyewu, min kɛra torosun nin na, aw tɛna dan o ɲɔgɔn dɔrɔn ma, nka hali ni aw k’a fɔ kuru nin ye ko a ye bɔ a nɔ ra ka taga ben kɔgɔji ra, a bɛ kɛ ten.

\VS{22}Ni aw ka fɛn o fɛn ɲini ni lanaya ye, ka Ala daari a ra, aw bɛna o sɔrɔ.»


\par }{\SH Yesu ta fanga sɔrɔyɔrɔ
\par }
{\R (Marika 11.27-33; Luka 20.1-8)

\par }{\PP \VS{23}Yesu tagara don Alabatosoba kɔnɔ; ka a to karan na, sarakalasebagaw* kuntigiw, ani Yahudiyaw ta cɛkɔrɔbaw nana a fɛ ka na a ɲininka ko: «I bɛ nin kow kɛra fanga juman sababu le ra, ani jɔn le fana ka o fanga di i ma?»

\VS{24}Yesu ko: «Ne fana bɛna aw ɲininka fɛn kelenpe ra. Ni aw ka ne jaabi o ra, o tuma, min ka fanga di ne ma ka nin kow kɛ, ne bɛna o fɔ aw ye.»

\VS{25}Yesu ko: «Jɔn le ka Yuhana Batizerikɛbaga ci ka na mɔgɔw batize? Ala wa, walama mɔgɔw?» O ka kɛ a fɔ ye ɲɔgɔn ye ko: «Ni an ko: ‹Ala lo›, a bɛna a fɔ ko: ‹O tuma mun kosɔn aw ma la a ra?›

\VS{26}Nka ni an fana k’a fɔ ko: ‹Mɔgɔw lo›, o tuma an ka kan ka la a ra ko jama tɛna an to yi, sabu bɛɛ lanin b’a ra ko Yuhana ye Ala ta cira le ye.»

\VS{27}O ra, o ka Yesu jaabi ko: «An m’a lɔn.» Yesu fana ko: «Ayiwa, ni o lo, min ka fanga di ne ma ka nin kow kɛ, ne fana tɛna o fɔ aw ye.»


\par }{\SH Dencɛ fla ta ko
\par }
{\PP \VS{28}Yesu ko: «Aw bɛ mun miiri nin ko ra? Dencɛ fla tun bɛ cɛkɔrɔba dɔ fɛ. A ko dencɛ fɔlɔ ma ko: ‹Ne dencɛ, taga baara kɛ rɛzɛnforo ra bi.›

\VS{29}Den ko: ‹Ne tɛ taga.› Nka kɔ fɛ, a nimisara, a tagara foro ra.

\VS{30}Facɛman ka o kuma kelen fɔ dencɛ flanan ye. Ale ko: ‹Baba, ne bɛ taga.› Nka a ma taga yi.

\VS{31}O den fla ra, juman le ka a facɛ sago kɛ?» Mɔgɔw ko: «Dencɛ fɔlɔ lo.» Yesu ko: «Can ra ne b’a fɔ aw ye, ko ninsaraminabagaw, ani jatɔmusow bɛna kɔn aw ɲa Ala ta Masaya* ra.

\VS{32}Sabu Yuhana Batizerikɛbaga nana aw fɛ terenninya sira le ra, nka aw ma sɔn ka la a ra; nka ninsaraminabagaw, ani jatɔmusow lara a ra. Aw ka o ye, nka o bɛɛ n’a ta, aw ma na nimisa o kɔ fɛ ka la a ra.»


\par }{\SH Baaradenjuguw ta ko
\par }
{\R (Marika 12.1-12; Luka 20.9-19)

\par }{\PP \VS{33}Yesu ko: «Aw ye talen dɔ wɛrɛ lamɛn: Forotigi dɔ tun ka rɛzɛnforo dɔ sɛnɛ, ka a lamini ni sansan ye, ka rɛzɛncɔngɔyɔrɔ dɔ sogi fara ra, ka gbata dɔ lɔ foro kɔrɔsibagaw ye. O kɔ, a ka foro karifa baaraden dɔw ma, ka taga tagama ra.

\VS{34}Rɛzɛn bɔwagati nana se tuma min na, a ka a ta baaradenw ci rɛzɛnforo kɔrɔsibagaw fɛ ko o ye taga rɛzɛnmɔ dɔ mina ka na ni a ye.

\VS{35}Rɛzɛnforo kɔrɔsibagaw ka o baaradenw mina; o ka kelen bugɔ, ka kelen faga, ka sabanan bon ni kabakuru ye.

\VS{36}Ayiwa, forotigi ka baaraden wɛrɛw ci tuun, minw tun ka ca ka tɛmɛ fɔlɔtaw kan; nka rɛzɛnforo kɔrɔsibagaw ka olugu fana kɛ i ko fɔlɔtaw.

\VS{37}A laban, a ka a yɛrɛ dencɛ le ci o fɛ. A ko: ‹O bɛna ne dencɛ kɔni bonya.›

\VS{38}Nka rɛzɛnforo kɔrɔsibagaw nana forotigi dencɛ natɔ ye minkɛ, o k’a fɔ ɲɔgɔn ye ko: ‹Nin le bɛna cɛn ta! Aw ye na an y’a mina ka a faga; ni o kɛra, foro bɛ kɛ an ta ye.›

\VS{39}O k’a mina ka taga ni a ye foro kɔ fɛ ka taga a faga.»

\VS{40}Yesu ko: «Ayiwa, ni forotigi nana na sisan o, a bɛna mun le kɛ o rɛzɛnforo kɔrɔsibagaw ra?»

\VS{41}Mɔgɔw ko: «A bɛna o mɔgɔjuguw bɛɛ faga fɔ ka o fagako juguya; a bɛna a ta foro karifa mɔgɔ wɛrɛw ma, minw bɛna a ta foro nafa di a ma a wagati ra.»

\VS{42}Yesu ko: «Aw ma nin kuma karan kitabuw kɔnɔ fɔlɔ wa, ko:

\par }{\Q ‹Bonlɔbagaw banna kabakuru min na,

\par }{\Q o le nana kɛ kabakuru sɔbɛman ye, ka kɛ bon kabakuru fɔlɔ ye.

\par }{\Q O kow bɛɛ bɔra Matigi yɛrɛ le ra; a kɛra kabako ye an ɲa na\XREF{}{{\XO 21:42 }{\XO{21.42
}}{\XT{Nin kuma fɔra Zaburu 118.22-23.}}}.› »


\par }{\MM \VS{43}Yesu ko: «O le kosɔn, ne b’a fɔ aw ye ko Ala ta Masaya* bɛna bɔ aw boro, ka a di siya wɛrɛ* ma min bɛna a sira tagama, ka Ala sago kɛ.

\VS{44}[Ayiwa, ni mɔgɔ o mɔgɔ kɔni ka ben o kabakuru kan, o tigi kolow bɛɛ bɛ karikari. Ni o kabakuru fana ka ben mɔgɔ o mɔgɔ kan, a bɛ o tigi ɲɔɲɔ.]»

\VS{45}Sarakalasebagaw* kuntigiw, ani Farisiw* ka o talenw mɛn; o k’a faamu ko Yesu bɛ olugu le ma.

\VS{46}O tun b’a fɛ ka Yesu mina, nka o tun bɛ siranna jama ɲa, sabu mɔgɔw tun bɛ Yesu jatera Ala ta cira dɔ le ye.




\par }\Chap{22}{\SH Kɔɲɔdomuni ta talen
\par }
{\R (Luka 14.15-24)

\par }{\PP \VerseOne{1}Yesu ka talen dɔ wɛrɛ fɔ mɔgɔw ye tuun; a ko:

\VS{2}«Sankolo Masaya* bɛ i n’a fɔ masacɛ min tun ka ɲanagbɛ dɔ labɛn a dencɛ ta kɔɲɔya ra.

\VS{3}Ɲanagbɛ tun labɛnna minw tɔgɔ ra, a ka a ta baaradenw ci ko o ye taga olugu wele. O tagara o wele, nka o ma sɔn ka na.

\VS{4}Masacɛ ka baaraden wɛrɛw ci o fɛ tuun. A ko: ‹Aw ye taga a fɔ o ye ko ne ka domuniba le labɛn, ko misiw fagara, ka fara bɛgan tɔrɔnin caman wɛrɛ kan; ko a bɛɛ labɛnna, ko o ye na kɔɲɔdomuni na.›

\VS{5}Nka o mɔgɔw ma masacɛ ta weleri jate. O tagara o tagayɔrɔw ra: dɔ tagara a ta foro ra, dɔ tagara a ta jagokɛyɔrɔ ra.

\VS{6}Tɔw ka masacɛ ta baaradenw mina ka o tɔɔrɔ kosɛbɛ, fɔ ka o faga.

\VS{7}Masacɛ dimina; a ka a ta sorasiw ci ka taga o mɔgɔfagabagaw faga, ka o ta dugu jɛni.

\VS{8}Masacɛ ko a ta baaradenw ma ko: ‹Kɔɲɔdomuni labɛnna, nka minw welera, olugu si tun man kan ni a ye.

\VS{9}O ra, aw ye taga sirabadaw ra, ni aw ka mɔgɔ o mɔgɔ sɔrɔ, aw ye o bɛɛ wele ka na.›

\VS{10}Baaradenw wurira ka taga siradaw ra. O ka mɔgɔ o mɔgɔ sɔrɔ, mɔgɔɲuman o, mɔgɔjugu o, o ka o bɛɛ wele ka na. Bon fara domunikɛbagaw ra.

\VS{11}Masacɛ nana don ko a bɛ taga mɔgɔw flɛ. A tagara cɛ kelen ye, kɔɲɔfani tun tɛ ale ra.

\VS{12}Masacɛ ko a ma ko: ‹Ne tericɛ, ele kɛra cogo di ka don yan ka sɔrɔ i ma kɔɲɔfani don?› Cɛ ma foyi sɔrɔ k’a fɔ.

\VS{13}Masacɛ ko baaradenw ma ko: ‹Aw ye a senw ni a borow siri ka a firi kɛnɛ ma dibi ra yi; kasi ni ɲinɲimi le bɛna kɛ o yɔrɔ ra.› »


\par }{\PP \VS{14}O kɔ, Yesu ko: «Mɔgɔ weleninw ka ca, nka mɔgɔ ɲanawolomaninw ka dɔgɔ.»


\par }{\SH Ninsɔngɔ sarako
\par }
{\R (Marika 12.13-17; Luka 20.20-26)

\par }{\PP \VS{15}O kɔ, Farisiw* tagara ɲɔgɔn ye, janko k’a lɔn o bɛ se ka Yesu sɔrɔ ka a mina cogo min na ni a yɛrɛ darakumaw ye.

\VS{16}O ka o ta karamɔgɔdenw ni Herodi* ta mɔgɔ dɔw ci ka taga Yesu fɛ. Olugu tagara a fɔ Yesu ye ko: «An karamɔgɔ, an k’a lɔn ko i bɛ can le fɔ, i bɛ mɔgɔw karan Ala ta sira ra ka kaɲa ni can ye; i tɛ siran mɔgɔ ɲa, i fana tɛ mɔgɔ bɔ mɔgɔ ra.

\VS{17}Ayiwa, i ta miiriya fɔ an ye nin ko ra: Ka ninsɔngɔ sara masacɛba Sezari ye, yala o bɛnnin lo wa, walama a bɛnnin tɛ?»

\VS{18}Ayiwa, Yesu tun bɔra o mɔgɔw ta nanbara kɔrɔ ma; a ko o ma ko: «Aw flankafuw, mun na aw b’a fɛ ka ne kɔrɔbɔ?

\VS{19}Aw bɛ wari min kɛ ka ninsɔngɔ sara, aw ye o dɔ yira ne ma.» O ka tama kelen yira a ra.

\VS{20}A ka o ɲininka ko: «Jɔntigi ja ni a tɔgɔ le bɛ wari nin kan?»

\VS{21}O ko: «Masacɛba Sezari!» Yesu ko: «Ayiwa, ni o lo, aw ye Sezari ta kɔsegi Sezari ma, ka Ala ta kɔsegi Ala ma.»

\VS{22}O ka kuma min mɛn, o kuma ka o kabakoya; o bɔra Yesu kɔrɔ ka taga.


\par }{\SH Sadusiw ka Yesu ɲininka suw kunuko ra
\par }
{\R (Marika 12.18-27; Luka 20.27-40)

\par }{\PP \VS{23}O lon kelen na Sadusiw* minw b’a fɔ ko mɔgɔ si su tɛna kunu lahara, olugu gbarara Yesu ra ka a ɲininka.

\VS{24}O ko: «An karamɔgɔ, cira Musa tun k’a fɔ ko: ‹Ni cɛ dɔ ka muso furu, ka sa k’a sɔrɔ a ma den sɔrɔ, a balemacɛ ka kan ka a muso ta ka den sɔrɔ ni a ye balemacɛ nɔ ra\XREF{}{{\XO 22:24 }{\XO{22.24
}}{\XT{Nin kuma fɔra Sariya 25.5-6.}}}.›

\VS{25}Ayiwa, balemacɛ wolonfla tun bɛ an fɛ yan. Fɔlɔ ka muso furu ka sa, a tun ma den sɔrɔ minkɛ, ale balemacɛ ka muso ta.

\VS{26}Nka a balemacɛ flanan fana ta kɛra ten, sabanan fana ta kɛra ten, fɔ ka taga se o balemacɛ wolonfla bɛɛ ma.

\VS{27}Olugu bɛɛ sanin kɔ, muso yɛrɛ sara.

\VS{28}Ayiwa, ni suw nana kunu lahara o, muso bɛna kɛ o wolonfla ra jɔn kelen le ta ye sa? Sabu muso tun kɛra o bɛɛ fɛ.»

\VS{29}Yesu ka o jaabi, ko: «Aw firira, sabu aw ma Kitabuw ta kumaw faamu, aw ma Ala ta sebagaya fana lɔn.

\VS{30}Sabu ni mɔgɔw nana kunu lahara, cɛ tɛna muso furu, muso fana tɛna di cɛ ma. Mɔgɔw bɛna kɛ le i ko Ala ta mɛlɛkɛw bɛ cogo min na sankolo ra.

\VS{31}Min ye suw kunuko ye, o tuma Ala ka min fɔ aw ye, aw ma o karan wa?

\VS{32}A ko: ‹Ne le ye Iburahima ta Ala ye, ani Isiyaka ta Ala, ani Yakuba ta Ala.› O kɔrɔ ye ko Ala tɛ mɔgɔ saninw ta Ala ye; mɔgɔ ɲanamanw ta Ala lo\XREF{}{{\XO 22:32 }{\XO{22.32
}}{\XT{Nin kuma fɔra Bɔri 3.6,15-16.}}}.»

\VS{33}Jama minw bɛɛ tun bɛ Yesu ta kuma lamɛnna, a ta karan ka olugu bɛɛ kɔnɔnɔban.


\par }{\SH Sariyaw bɛɛ ra belebeleba
\par }
{\R (Marika 12.28-34; Luka 10.25-28)

\par }{\PP \VS{34}Farisiw* nana a mɛn ko Yesu ka kuma ben Sadusiw* kan minkɛ, olugu ka ɲɔgɔn lajɛn ka na.

\VS{35}Sariya* karamɔgɔba kelen tun bɛ o ra, ale tun b’a fɛ ka Yesu kɔrɔbɔ; a k’a ɲininka ko:

\VS{36}«An karamɔgɔ, juman le ye Ala ta sariyaw* bɛɛ ra belebeleba ye?»

\VS{37}Yesu k’a jaabi ko: «I ka kan ka i Matigi Ala kanu ni i jusukun bɛɛ ye, ani i nin bɛɛ, ani i ta miiriya bɛɛ\XREF{}{{\XO 22:37 }{\XO{22.37
}}{\XT{Nin kuma fɔra Sariya 6.5.}}}.

\VS{38}Sariyaw bɛɛ ra fɔlɔ, ani o bɛɛ ra belebeleba le bɛ o ye.

\VS{39}A flanan min bɔra a fɛ fana, o ye nin ye, ko: ‹I ka kan ka i mɔgɔɲɔgɔn kanu i ko i yɛrɛ\XREF{}{{\XO 22:39 }{\XO{22.39
}}{\XT{Nin kuma fɔra Sarakalasebagaw 19.18.}}}.›


\par }{\MM \VS{40}Sariya tɔw bɛɛ, ani ciraw ta kumaw bɛɛ sirinin bɛ nin sariya fla le ra.»


\par }{\SH Kirisita ma kɛ Dawuda Mamaden dɔrɔn ye
\par }
{\R (Marika 12.35-37; Luka 20.41-44)

\par }{\PP \VS{41}Ka Farisiw* lajɛnnin to, Yesu ka o ɲininka.

\VS{42}A ko: «Ala ka Kisibaga* min layiri ta, aw bɛ mun le miiri o ta ko ra? Jɔntigi mamaden lo?» O ka Yesu jaabi, ko: «Dawuda Mamaden* lo.»

\VS{43}Yesu ko o ma ko: «O tuma mun kosɔn Dawuda yɛrɛ kumana Ala Nin* baraka ra ka a wele ko a Matigi?

\VS{44}Sabu Dawuda ko:

\par }{\Q ‹Matigi Ala k’a fɔ ne Matigi ye ko:

\par }{\Q Na i sigi ne kininboroyanfan fɛ,

\par }{\Q fɔ ne ye i juguw mina ka o bla i sen kɔrɔ\XREF{}{{\XO 22:44 }{\XO{22.44
}}{\XT{Nin kuma fɔra Zaburu 110.1.}}}.›


\par }{\MM \VS{45}Ayiwa, ni Dawuda bɛ o Kisibaga wele ko a Matigi, o tuma a bɛ se ka kɛ Dawuda Mamaden cogo di?»

\VS{46}Mɔgɔ si ma se ka Yesu jaabi. K’a ta o lon na, mɔgɔ si ma sɔn ka a ɲininka tuun.




\par }\Chap{23}{\SH Yesu ka sariya karamɔgɔw ni Farisiw dɔgɔya
\par }
{\R (Marika 12.38-40; Luka 11.39-42,43,46; 20.45-46)

\par }{\PP \VerseOne{1}O kɔ fɛ, Yesu kumana jama fɛ, ani a ta karamɔgɔdenw fɛ; a ko:

\VS{2}«Sariya karamɔgɔw* ni Farisiw* ta baara ye ka mɔgɔw karan cira Musa ta sariya* ra.

\VS{3}Ayiwa, o kɔni bɛ min fɔ aw ye, aw ye o kɛ, ka a sira bɛɛ tagama. Nka aw kana tagama ka kaɲa ni olugu yɛrɛ ta kɛwalew ye dɛ! Sabu o bɛ min fɔ, o tɛ o kɛ.

\VS{4}O bɛ doni gbirimanbaw siri ka o la mɔgɔw kun na; nka olugu yɛrɛ tɛ sɔn ka hali o borokanden kelen maga a ra ka mɔgɔw dɛmɛ hali dɔɔnin.

\VS{5}O bɛ o ta kow bɛɛ kɛ janko mɔgɔw ye o flɛ dɔrɔn. O kosɔn o bɛ sɛbɛbabaw tu ka o siri o yɛrɛ ra, ka masirifɛnw siri o ta deregebaw senkɔrɔyɔrɔw ra, ka o janya kosɛbɛ.

\VS{6}Ni o ka o wele domuniyɔrɔw ra, ɲafɛsigiyɔrɔw le ka di o ye; karansow* kɔnɔ fana, sigiyɔrɔɲumanw le ka di o ye.

\VS{7}O b’a fɛ mɔgɔ tɔw le ye olugu fo jamayɔrɔw ra, ka o wele ko: ‹An karamɔgɔ.›

\VS{8}Aw kɔni, aw kana a to mɔgɔw ye aw wele ko ‹karamɔgɔ›, sabu karamɔgɔ kelenpe le bɛ aw fɛ; aw bɛɛ ye ɲɔgɔn balemaw le ye.

\VS{9}Aw kana mɔgɔ si wele dugukolo kan yan ko aw ‹Fa›. Sabu Fa kelenpe le bɛ aw fɛ, aw Fa min bɛ sankolo ra.

\VS{10}Aw kana a to mɔgɔw ye aw wele ko ‹Kuntigi›, sabu Kuntigi kelen le bɛ aw fɛ, Kirisita* lo.

\VS{11}Aw bɛɛ ra mɔgɔba, o ka kan ka kɛ aw ta baaraden ye.

\VS{12}Mɔgɔ o mɔgɔ bɛ a yɛrɛ kɔrɔta, Ala bɛ o tigi majigi, nka mɔgɔ o mɔgɔ bɛ a yɛrɛ majigi, Ala bɛ o tigi kɔrɔta.»


\par }{\BB \par }
{\PP \VS{13}«Bɔnɔ bɛna aw sɔrɔ, aw sariya karamɔgɔw*, ani aw Farisi* flankafuw! Sabu aw bɛ sankolo Masaya* datugu mɔgɔw ɲa; aw yɛrɛ tɛ don a ra, minw fana b’a fɛ ka don, aw t’a to olugu ye don.


\par }{\PP \VS{14}«[Bɔnɔ bɛna aw sɔrɔ, aw sariya karamɔgɔw, ani aw Farisi flankafuw! Sabu aw bɛ muso cɛ saninw borofɛnw bɛɛ domu. Aw bɛ Ala daari ka mɛɛn janko mɔgɔw ye aw kɔrɔsi. O le kosɔn, aw ta kiti bɛna gbɛlɛya ka tɛmɛ tɔw ta kan.]


\par }{\PP \VS{15}«Bɔnɔ bɛna aw sɔrɔ, aw sariya karamɔgɔw, ani aw Farisi flankafuw! Sabu aw bɛ tagamajanw kɛ siraw kan, ani ji kan yɔrɔ bɛɛ, mɔgɔ kelen kosɔn, ka a ladon aw ta diina ra. Nka ni a donna fana, aw yɛrɛ bɛ a yɛlɛma ka a kɛ jahanamaden ye ka a juguya fɔ siɲaga fla ka tɛmɛ aw yɛrɛ kan.


\par }{\PP \VS{16}«Bɔnɔ bɛna aw sɔrɔ, sabu aw minw fiyenna, aw ko aw bɛ sira yira tɔw ra! Aw ko ni mɔgɔ ka kari Alabatosoba ra, ko o tɛ jate, nka sanin min bɛ Alabatosoba kɔnɔ, ni mɔgɔ ka kari o ra, ko o le bɛ jate.

\VS{17}Aw ta ye nalomanya ni fiyentɔya le ye! Juman le ka bon? Sanin le ka bon wa, walama Alabatosoba min bɛ sanin saninya, o le ka bon?

\VS{18}Aw ko fana ko ni mɔgɔ ka kari sarakajɛnifɛn* na, ko o tɛ jate. Ko nka saraka min bɛ sarakajɛnifɛn kan, ni i ka kari o ra, ko o le bɛ jate.

\VS{19}Fiyentɔw flɛ! Juman le ka bon? Saraka le ka bon wa, walama sarakajɛnifɛn min bɛ saraka saninya, o le ka bon?

\VS{20}Ni i ka kari sarakajɛnifɛn na, fɛn o fɛn b’a kan, i karira fana o bɛɛ le ra.

\VS{21}Ni mɔgɔ min ka kari fana Alabatosoba ra, o tigi karira Alabatosoba ni a tigi Ala yɛrɛ le ra fana.

\VS{22}Ni mɔgɔ min ka kari sankolo ra, o tigi karira Ala sigiyɔrɔ ni Ala yɛrɛ le ra.


\par }{\PP \VS{23}«Bɔnɔ bɛna aw sɔrɔ, aw sariya karamɔgɔw, ani aw Farisi flankafuw! Sabu aw bɛ aw ta nankɔ flaburumisɛnw bɛɛ kelen kelen yaga bɔ; nka min ka bon sariya* ra, terenninya, hina, ani kankelentigiya, aw tɛ o kɛ. Aw tun ka kan ka kɔn o le ma, ka ko tɔw fana kɛ ka fara o kan.

\VS{24}Aw minw fiyenna, aw ko aw bɛ sira yira tɔw ra. Aw bɛ ji sɛnsɛn ko aw t’a fɛ hali limɔgɔ fitini ye sɔrɔ aw ta minji ra, k’a sɔrɔ fɛn min bɛ tɛmɛ ka taga aw kɔnɔ, o bɛ ɲɔgɔmɛ bɔ bonya ra, nka aw bɛ o kunu.


\par }{\PP \VS{25}«Bɔnɔ bɛna aw sɔrɔ, aw sariya karamɔgɔw, ani aw Farisi flankafuw! Sabu aw bɛ jifiyɛ ni minan kɛnɛmayɔrɔ ko k’a gbɛ, k’a sɔrɔ a kɔnɔ fanin lo aw ta fɛn sonyaninw na, aw ka minw sɔrɔ tɔɲɔri ni natabaya sababu ra.

\VS{26}Aw Farisi fiyentɔw! Aw ye kɔn ka jifiyɛ ni minan kɔnɔnɔyɔrɔ le saninya fɔlɔ; o kɔ, a kɛnɛmayɔrɔ fana bɛ saninya.


\par }{\PP \VS{27}«Bɔnɔ bɛna aw sɔrɔ, aw sariya karamɔgɔw, ani aw Farisi flankafuw! Sabu aw bɛ i n’a fɔ o ka kaburukɔrɔ min kɛnɛmayɔrɔ mun k’a gbɛ ka ɲa, k’a sɔrɔ a kɔnɔ fanin lo mɔgɔkolow, ani nɔgɔ suguya bɛɛ ra.

\VS{28}Ayiwa, aw fana, kɛnɛ ma, mɔgɔw bɛ aw jate ko aw terennin lo, nka aw kɔnɔ fanin lo flankafuya ni kojugu ra.


\par }{\PP \VS{29}«Bɔnɔ bɛna aw sɔrɔ, aw sariya karamɔgɔw, ani aw Farisi flankafuw! Sabu aw bɛ ciraw ta kaburuw lɔ, mɔgɔ terennin minw sara, ka olugu ta kaburuw lalaga ka o cɛɲa,

\VS{30}k’a fɔ ko: ‹Ni an tun bɛ an bɛmaw ta wagati ra, an tun tɛna fara o kan ka ciraw faga.›

\VS{31}O ra, aw yɛrɛ le kɛra aw yɛrɛ ta seerew ye ka aw yɛrɛ jaraki, k’a yira ko minw ka ciraw faga, ko aw ye olugu ta denw le ye tigitigi.

\VS{32}Ayiwa, aw ye aw bɛmaw ta baara tɔ laban sa!

\VS{33}Aw sajuguw! Aw fɔnfɔnnindenw! Aw bɛna bɔsi jahanama tɔɔrɔ ma cogo di?

\VS{34}O kosɔn ne bɛna ciraw, ani mɔgɔ hakiritigiw, ani karamɔgɔw ci aw fɛ. Aw bɛna dɔw gbengben yiri ra ka o faga, aw bɛna dɔw bugɔ ni gbɛɲɛ ye aw ta karansow* kɔnɔ, ka tugu o kɔ ka o tɔɔrɔ ka bɔ dugu dɔ ra ka taga dɔ wɛrɛ ra.

\VS{35}O kosɔn aw ka mɔgɔ o mɔgɔ faga gbansan dugukolo kan yan, olugu bɛɛ kelen kelen hakɛ bɛ aw kunna; k’a ta Abila\FTNT{*}{{\FR 23:35 }{\FR{23.35
}}{\FT{Abila: Dɔw b’a fɔ ko Abɛli.}}} faga ma, ale min tun ye mɔgɔ terennin ye, ka na a bla Berekiya dencɛ Jakariya faga ma; aw ka ale faga Alabatosoba ni sarakajɛnifɛn* cɛ.

\VS{36}Can ra, ne b’a fɔ aw ye ko o fagariw bɛɛ hakɛ bɛ bi mɔgɔw kan.»


\par }{\SH Yesu kumana Zeruzalɛmu ta ko ra
\par }
{\R (Luka 13.34-35)

\par }{\PP \VS{37}Yesu ko: «E, Zeruzalɛmu! Zeruzalɛmu! Ele min bɛ ciraw faga, ani Ala bɛ mɔgɔ minw ci i fɛ, i bɛ olugu bon ni kabakuru ye ka o faga! Siɲaga caman ne tun b’a fɛ ka i ta denw lajɛn, i ko sisɛba bɛ a denw lajɛn a kaman kɔrɔ cogo min na, nka aw ma sɔn o ma.

\VS{38}Sisan a flɛ, Ala bɛna aw ta so kɛ yɔrɔ lakolon ye;

\VS{39}sabu ne b’a fɔ aw ye ko aw ɲa tɛna la ne kan tuun, fɔ lon min na aw bɛna a fɔ ko: ‹Min bɛ nana Matigi Ala tɔgɔ ra, dugawu ye kɛ o ye.› »




\par }\Chap{24}{\SH Yesu ka Zeruzalɛmu ciko fɔ
\par }
{\R (Marika 13.1-2; Luka 21.5-6)

\par }{\PP \VerseOne{1}Ayiwa, Yesu bɔra Alabatosoba kɔnɔ minkɛ, a tagatɔ a ta karamɔgɔdenw gbarara a ra k’a fɔ a ye ko a ye Alabatosoba lɔcogo ni a cɛɲa flɛ.

\VS{2}Yesu ka o jaabi ko: «Aw ɲa bɛ nin bɛɛ ra kɛ! Can ra ne b’a fɔ aw ye ko nin bonw bɛɛ bɛna cici, ka a kabakuruw bɛɛ yɛrɛgɛ ka bɔ ɲɔgɔn kunna.»


\par }{\SH Yesu ka dunuɲa laban ta tɔɔrɔkow fɔ
\par }
{\R (Marika 13.3-13; Luka 21.7-19)

\par }{\PP \VS{3}Yesu tagara sigi Oliviyesunw kuru kan. A ta karamɔgɔdenw nana o danna ka na a ɲininka ko: «O kow bɛna kɛ wagati min na, ani i nawagati tagamasiyɛn ni dunuɲa labanwagati tagamasiyɛn fɔ an ye.»


\par }{\PP \VS{4}Yesu ka o jaabi ko: «Aw ye aw yɛrɛ kɔrɔsi, aw kana a to mɔgɔ si ye aw lafiri.

\VS{5}Sabu mɔgɔ caman bɛna na ni ne tɔgɔ ye, k’a fɔ ko olugu le Kisibaga* ye. O bɛna mɔgɔ caman lafiri.

\VS{6}Aw bɛna kɛrɛ mankanw mɛn, ka kɛrɛ kibaroyaw mɛn. Aw hakiri kana ɲagami; sabu jagboya lo o kow ye kɛ. Nka o si tɛ a laban ye fɔlɔ.

\VS{7}Siya dɔ bɛna wuri dɔ wɛrɛ kama, jamana dɔ bɛna wuri dɔ wɛrɛ kama. Kɔngɔba ni dugukoloyɛrɛyɛrɛ bɛna kɛ yɔrɔ caman na.

\VS{8}Nka o bɛɛ bɛna kɛ tɔɔrɔw damina le ye, i n’a fɔ muso jigibagatɔ ta tɔɔrɔ damina.


\par }{\PP \VS{9}«O bɛna aw mina ka aw di, janko o ye aw tɔɔrɔ; o bɛna aw faga. Siyaw bɛɛ bɛna aw kɔninya ne tɔgɔ kosɔn.

\VS{10}O bɛna kɛ sababu ye k’a to mɔgɔ caman ye bɔ lanaya ra, ka ɲɔgɔn janfa, ani ka ɲɔgɔn kɔninya.

\VS{11}Cira faninyafɔbaga caman bɛna wuri, ka mɔgɔ caman lafiri.

\VS{12}Jurumun cayakojugu fɛ, mɔgɔ caman ta kanuya bɛna dɔgɔya.

\VS{13}Nka ni mɔgɔ min ka nin kow sɔnmina fɔ ka taga se a laban ma, o tigi bɛ kisi.

\VS{14}Ala ta Masaya* Kibaro Diman* bɛna fɔ dunuɲa yɔrɔ bɛɛ ra, janko siyaw bɛɛ ye o seereya mɛn. O kɔ, a laban bɛ sɔrɔ ka se.»


\par }{\SH Fɛn haramunin ta tɔɔrɔ
\par }
{\R (Marika 13.14-23; Luka 21.20-24)

\par }{\PP \VS{15}«Ayiwa, Ala bɛ fɛn haramunin min kɔninya, cira Daniyɛli ka min ko fɔ, ni aw nana o siginin ye Alabatosoba kɔnɔ (min bɛ nin kumaw karan, o ye jija ka a kɔrɔ lɔn)!

\VS{16}Ni o wagati sera ka mɔgɔ min sɔrɔ Zude mara ra, olugu ye bori ka taga kuruw fan fɛ.

\VS{17}Ni o wagati ka mɔgɔ min sɔrɔ biribon san fɛ, o tigi kana jigi ko a bɛ tagara fɛn dɔ ta bon kɔnɔ.

\VS{18}Ni a kɛra ka mɔgɔ min sɔrɔ foro ra, o kana sekɔ so kɔnɔ ko a bɛ taga a ta derege ta.

\VS{19}O lonw na bɔnɔ bɛna muso lasiritɔw sɔrɔ, ani minw bɛ sin dira denw ma.


\par }{\PP \VS{20}«Aw ye Ala daari janko aw boriwagati kana bɛn nɛnɛba wagati ma, walama Nɛnɛkirilon* dɔ ma.

\VS{21}Sabu a bɛna kɛ tɔɔrɔba le ye, min ɲɔgɔn ma deri ka ye ban, kabini dunuɲa dantuma fɔ ka na se bi ma; a ɲɔgɔn fana tɛna ye tuun fiyewu.

\VS{22}Ni Ala tun ma o tɔɔrɔw wagati surunya, mɔgɔ si tun tɛna kisi. Nka a ka o tɔɔrɔw wagati surunya a ta mɔgɔ ɲanawolomaninw kosɔn.

\VS{23}Ni dɔ k’a fɔ aw ye ko: ‹A flɛ, Kisibaga* bɛ yan,› walama ko: ‹A bɛ yan fɛ yi,› aw kana la a ra.

\VS{24}Sabu faninyafɔbaga dɔw bɛna wuri ko olugu le ye Kisibaga ye; cira faninyafɔbaga dɔw fana bɛna wuri. O bɛna tagamasiyɛnbaw, ani kabakow kɛ, janko ka hali Ala ta mɔgɔ ɲanawolomaninw lafiri, ni o tun bɛ se ka kɛ.

\VS{25}Ayiwa, ne kɔni ka aw lasɔmi ka ban.


\par }{\PP \VS{26}«Ni dɔw ko: ‹A flɛ, Kisibaga bɛ kongo kɔnɔ!›, aw kana taga yi; ni dɔw ko: ‹A dogora bon dɔ kɔnɔ!›, aw kana la a ra.

\VS{27}Sabu san bɛ manamana cogo min na ka bɔ terebɔyanfan na ka taga fɔ terebenyanfan na, Min kɛra Adamaden ye*, o nacogo bɛna kɛ ten le.

\VS{28}Ni sogosu ka kɛ yɔrɔ min na, dugaw bɛ lajɛn o yɔrɔ le ra.»


\par }{\SH Yesu nacogo ka bɔ sankolo ra
\par }
{\R (Marika 13.24-27; Luka 21.25-28)

\par }{\PP \VS{29}Yesu ko: «Ayiwa, o wagati tɔɔrɔw tɛmɛnin kɔ, tere bɛna kɛ dibi ye, karo fana tɛna yeelen bɔ tuun; lolow bɛna bɔ sankolo ra ka benben. Sankolo ta sebagayaw bɛna yuguyugu ka bɔ o nɔ ra.

\VS{30}O tuma ra, Min kɛra Adamaden ye*, mɔgɔw bɛna o ta tagamasiyɛn ye sankolo ra. Dugukolo gbaw bɛɛ bɛna kasi; Min kɛra Adamaden ye, o bɛna o natɔ ye sankabaw kan ka bɔ sankolo ra ni sebagayaba ni nɔɔrɔba ye.

\VS{31}O kɔ, burufiyɛkanba bɛna bɔ; a bɛna a ta mɛlɛkɛw ci ka na a ta mɔgɔ ɲanawolomaninw lajɛn ka bɔ dunuɲa fan naani na, ka a damina sankolo kun dɔ ma ka taga a bla a kun dɔ ra.»


\par }{\SH Torosun ta karan
\par }
{\R (Marika 13.28-31; Luka 21.29-33)

\par }{\PP \VS{32}«Aw ye torosun cogo kɔrɔsi, k’a to o ye aw karan: ni aw k’a ye ko a borow bɛ nugura ka flaburuw bɔ tuma min na, aw b’a lɔn ko samiya surunyara.

\VS{33}O cogo kelen na, ni aw nana a ye ko nin kow bɛ kɛra tuma min na, aw y’a lɔn ko Min kɛra Adamaden ye* ko o nawagati le surunyara, ko a sera ka ban.

\VS{34}Can ra, ne b’a fɔ aw ye ko bi mɔgɔw bɛɛ tɛna sa ka ban, fɔ nin kow bɛɛ ye kɛ ka dafa.

\VS{35}Sankolo ni dugukolo bɛna tɛmɛ, nka ne ta kuma tɛna tɛmɛ fiyewu.»


\par }{\SH Mɔgɔ si tɛ dunuɲa labanwagati lɔn
\par }
{\R (Marika 13.32-37; Luka 17.26-30,34-36)

\par }{\PP \VS{36}Yesu ko: «Nin kow bɛna kɛ lon min na ni wagati min na, mɔgɔ si tɛ o lɔn; sankolo mɛlɛkɛw t’a lɔn, Dencɛ t’a lɔn; Fa Ala kelenpe le b’a lɔn.

\VS{37}Min kɛra Adamaden ye*, sani o ye na, ko minw kɛra Nuho ta tere ra, o ɲɔgɔn le bɛna kɛ.

\VS{38}Nuho ta tere ra, tuma min na sanjiba tun ma na fɔlɔ, mɔgɔw tun bɛ domuni ni minni le ra, ka to ka furuw kɛ, ka o ta denw di furu ra. O tora o le ra fɔ lon min Nuho donna kurunba kɔnɔ.

\VS{39}O ma sɔmi foyi ra, fɔ sanjiba nana, ka taga ni o bɛɛ ye. Min kɛra Adamaden ye*, ale ta nawagati ra a bɛna kɛ ten le.

\VS{40}O tuma ra, cɛ fla bɛna kɛ kongo kɔnɔ ɲɔgɔn fɛ, kelen bɛna ta ka kelen to yi.

\VS{41}Muso fla bɛna kɛ mugusi ra ɲɔgɔn fɛ, kelen bɛna ta ka tɔ kelen to yi.

\VS{42}O kosɔn aw ye aw janto aw yɛrɛ ra, sabu aw Matigi bɛna na lon min na, aw ma o lɔn.

\VS{43}Aw yɛrɛ ka a lɔn ko ni bontigi tun ka soncɛ nawagati lɔn su fɛ, a tun tɛna la ka sunɔgɔ k’a to soncɛ ye na a ta bonda kari ka don!

\VS{44}O kosɔn, aw fana ye labɛn, sabu aw tɛ miiri wagati min na, Min kɛra Adamaden ye*, ale bɛna na o wagati le ra.»


\par }{\R (Luka 12.41-48)

\par }{\PP \VS{45}«Jɔn le bɛna kɛ o baaraden terennin hakiriman ye sa, min matigicɛ bɛna a bla a ta baaradenw kunna, janko a ye domuni di o ma a wagati ra?

\VS{46}Ayiwa, o baaraden min matigicɛ bɛna a sɔrɔ ko a bɛ o baaraɲuman kɛra, o baaraden ta bɛna ɲa.

\VS{47}Can ra ne b’a fɔ aw ye, a matigicɛ bɛna a sigi a borofɛnw bɛɛ kunna.

\VS{48}Nka ni o baaraden ka kɛ baaradenjugu ye, ni a k’a miiri k’a fɔ ko: ‹Ne matigicɛ bɛna mɛɛn ka sɔrɔ ka na›,

\VS{49}ni a ka kɛ a baaradenɲɔgɔnw bugɔ ye, ka to ka domuni kɛ, ka minni kɛ ni dɔrɔtɔw ye,

\VS{50}ayiwa, o baaradenjugu tɛ miiri lon min na, ani a tɛ wagati min lɔn, a matigicɛ bɛna na ka na bara a ra o wagati le ra.

\VS{51}A bɛna a bugɔ kosɛbɛ, k’a gbɛn, k’a bla ni flankafuw ye. Kasi ni ɲinɲimi le bɛna kɛ o yɔrɔ ra.»




\par }\Chap{25}{\SH Sungurunin tan ta talen
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ayiwa, o kɔ, Yesu ka talen dɔ la o ye; a ko: «Ala ta Masaya* bɛna kɛ i n’a fɔ sungurunin tan minw ka o ta fitinaw ta su fɛ ko o bɛ taga kɔɲɔcɛ kunbɛnyɔrɔ ra.

\VS{2}O ra looru tun ye hakirintanw ye, tɔ looru tun ye hakiritigiw ye.

\VS{3}Ayiwa, hakirintanw ka o ta fitinaw ta, nka o ma turu ta o yɛrɛ boro.

\VS{4}Nka hakiritigiw ka o ta fitinaw ta ka turu dɔ kɛ minan dɔw kɔnɔ ka taga ni a ye o yɛrɛ boro.

\VS{5}Kɔɲɔcɛ nana mɛɛn, a tɛ nana minkɛ, sunɔgɔ ka o sungurunin tan bɛɛ mina, o bɛɛ sunɔgɔra.


\par }{\PP \VS{6}«Ayiwa, pɛrɛnkan nana bɔ su dugutarama fɛ ko: ‹Kɔɲɔcɛ ye, aw ye bɔ ka taga a kunbɛn!›

\VS{7}O sungurunin tan wurira ka o ta fitinaw labɛn.

\VS{8}Hakirintanw ko hakiritigiw ma ko: ‹Aw ye aw ta turu dɔ di an ma, ni o tɛ, an ta fitinaw bɛ ɲini ka faga dɛ!›

\VS{9}Nka hakiritigiw ko o ma ko: ‹Ɔn-ɔn, an ta turu tɛna se ka an bɛɛ labɔ, aw ye taga turufiyeerebagaw fɛ ka taga dɔ san.›

\VS{10}Ayiwa, ka o taganin to turusanyɔrɔ ra, kɔɲɔcɛ nana. Minw tun labɛnna, olugu donna ni kɔɲɔcɛ ye kɔɲɔbon kɔnɔ; o ka da sɔgɔ.

\VS{11}O kɔ fɛ, sunguru tɔw nana; o ko: ‹An Matigicɛ, an matigicɛ, dayɛlɛ an ye!›

\VS{12}Nka matigicɛ ka o jaabi ko: ‹Can ra, ne b’a fɔ aw ye ko ne ma aw lɔn!› »


\par }{\PP \VS{13}Yesu ko: «Aw ye aw janto aw yɛrɛ ra, sabu aw tɛ a lon lɔn, aw tɛ a wagati fana lɔn.»


\par }{\SH Baaraden saba ta ko
\par }
{\R (Luka 19.11-27)

\par }{\PP \VS{14}Yesu ko: «Ala ta Masaya* bɛ i ko cɛ min tagatɔ tagama ra, a ka a ta baaradenw wele ka na a ta wari karifa o ma.

\VS{15}A ka warigbɛ kɛmɛ looru di kelen ma, ka kɛmɛ fla di kelen wɛrɛ ma, ka kɛmɛ di sabanan ma; a ka o bɛɛ kelen kelen ta di o ma ka kaɲa ni o seko ye; o kɔ, a tagara.

\VS{16}Baaraden min tun ka warigbɛ kɛmɛ looru sɔrɔ, ale sinna ka baara kɛ ni a ta wari ye, ka warigbɛ kɛmɛ looru wɛrɛ sɔrɔ ka fara a ta kan.

\VS{17}Min tun ka warigbɛ kɛmɛ fla sɔrɔ, ale fana ka a kɛ o cogo kelen na, ka warigbɛ kɛmɛ fla wɛrɛ sɔrɔ ka fara a ta kan.

\VS{18}Nka warigbɛ kɛmɛ tun dira min ma, ale tagara dinga le sogi ka a matigicɛ ta wari dogo yi.


\par }{\PP \VS{19}«Ayiwa, a mɛɛnna, lon dɔ o baaradenw matigicɛ nana; a ka o wele ka na jate kɛ.

\VS{20}Min tun ka warigbɛ kɛmɛ looru sɔrɔ, ale nana ni warigbɛ kɛmɛ looru wɛrɛ ye, k’a fɔ ko: ‹Ne matigicɛ, i tun ka warigbɛ kɛmɛ looru le karifa ne ma, nka kɛmɛ looru wɛrɛ flɛ nin ye; ne ka o le sɔrɔ.›


\par }{\PP \VS{21}«A matigicɛ ko a ma ko: ‹O ɲana; i kɛra baaradenɲuman ye, ani lanamɔgɔ. Fɛn fitini le dira i ma, nka i kɛra lanamɔgɔ ye o ra. Sisan ne bɛna caman karifa i ma. Na, i ni i matigicɛ ye ɲagari ɲɔgɔn fɛ.›


\par }{\PP \VS{22}«Ayiwa, baaraden min tun ka warigbɛ kɛmɛ fla sɔrɔ, ale fana nana a matigicɛ fɛ k’a fɔ a ye ko: ‹Ne matigicɛ, i tun ka warigbɛ kɛmɛ fla le karifa ne ma, nka warigbɛ kɛmɛ fla wɛrɛ flɛ nin ye. Ne ka o le sɔrɔ.›


\par }{\PP \VS{23}«A matigicɛ ko a ma ko: ‹O ɲana; i kɛra baaradenɲuman ye, ani lanamɔgɔ. Fɛn fitini le dira i ma, nka i kɛra lanamɔgɔ o ra. Sisan ne bɛna caman karifa i ma. Na, i ni i matigicɛ ye ɲagari ɲɔgɔn fɛ.›


\par }{\PP \VS{24}«Ayiwa, baaraden min tun ka warigbɛ kɛmɛ dɔrɔn sɔrɔ, ale nana a fɔ ko: ‹Ne matigicɛ, ne tun ka a lɔn ko ele ye mɔgɔ jusukungbɛlɛn le ye. I ma siman min dan, i bɛ o kan; i ma foro min sɛnɛ, i bɛ o siman tigɛ.

\VS{25}O le kosɔn ne siranna, ne tagara dinga le sogi ka i ta wari dogo yi. I ta wari ye nin ye, a mina.›


\par }{\PP \VS{26}«A matigicɛ ko a ma ko: ‹Ele baaradenjugu, salibagatɔ. I k’a lɔn ko ne ma siman min dan ko ne bɛ o kan, ko ne ma foro min sɛnɛ ko ne bɛ o siman tigɛ;

\VS{27}mun na i ma taga ne ta wari bla waribon na? Ni o tun kɛra, ne kɔseginin, ne tun bɛna ne ta wari ta, ka tɔnɔ sɔrɔ ka fara a kan!›

\VS{28}A ko mɔgɔw ma ko o ye a ta warigbɛ kɛmɛ bɔsi a ra, k’a di warigbɛ waga kelen tigi ma.

\VS{29}A ko: ‹Sabu dɔ bɛ min fɛ, dɔ wɛrɛ bɛna di o le ma, a ta bɛ caya; nka dɔ tɛ min fɛ, hali fitini min b’a fɛ, o bɛna bɔsi a boro.›

\VS{30}A ko: ‹Aw ye baaradenkolon firi kɛnɛ ma dibi ra yi; kasi ni ɲinɲimi le bɛna kɛ o yɔrɔ ra.› »


\par }{\SH Ala ta kiti
\par }
{\PP \VS{31}Yesu ko: «Min kɛra Adamaden ye*, ni o nana sigi a ta masaya ra lon min na ni mɛlɛkɛw bɛɛ ye, o lon na a bɛna sigi a ta masasiginan nɔɔrɔman kan.

\VS{32}Siyaw bɛɛ bɛna lajɛn a ɲa kɔrɔ. A bɛna o woloma ka bɔ ɲɔgɔn na, i ko sagagbɛnbaga bɛ sagaw ni baw woloma ka bɔ ɲɔgɔn na cogo min na.

\VS{33}A bɛna sagaw bla a kininboroyanfan fɛ, ka baw bla a numanboroyanfan fɛ.


\par }{\PP \VS{34}«Minw bɛ a kininboroyanfan fɛ, Masacɛ bɛna a fɔ olugu ye ko: ‹Aw ye na, ne Fa Ala ta baraka bɛ aw minw kan. Ala ka Masaya* min labɛn kabini dunuɲa jusigiwagati ra, aw ye o Masaya cɛn ta.

\VS{35}Sabu kɔngɔ ka ne mina, aw ka domuni di ne ma, jiminlɔgɔ ka ne sɔrɔ, aw ka ji di ne ma. Ne tun ye lonan ye, aw ka ne lajigi aw ta so.

\VS{36}Ne fari lakolon tun lo, aw ka fani don ne ra. Ne tun man kɛnɛ, aw ka aw janto ne ra. Ne tun bɛ kaso ra, aw tagara ne flɛ.›


\par }{\PP \VS{37}«O tuma, o mɔgɔ terenninw bɛna a jaabi ko: ‹Matigi, lon juman anw ka ele kɔngɔtɔ ye, ka domuni di i ma? Lon juman fana anw ka ele minlɔgɔtɔ ye, ka ji di i ma?

\VS{38}Lon juman anw ka ele ye lonanya ra ka i lajigi an ta so? Walama lon juman anw ka i fari lakolon ye ka fani don i ra?

\VS{39}Lon juman anw ka i banabagatɔ ye, walama k’a mɛn ko i bɛ kaso ra, an ka taga i flɛ?›


\par }{\PP \VS{40}«Masacɛ bɛna olugu jaabi ko: ‹Can ra ne b’a fɔ aw ye ko ni aw ka o koɲuman kɛ ne balemaw bɛɛ ra fitini dɔ ye, o tuma aw ka o kɛ ne yɛrɛ le ye.›


\par }{\PP \VS{41}«O kɔ, minw bɛ a numanboroyanfan fɛ, masacɛ bɛna a fɔ olugu ye ko: ‹Aw ye bɔ ne kɔrɔ, aw mɔgɔ danganinw! Aw ye taga tasuma fagabari ra, tasuma min lalagara Setana ni a ta mɛlɛkɛw ye!

\VS{42}Sabu kɔngɔ ka ne mina, aw ma domuni di ne ma. Minlɔgɔ ka ne sɔrɔ, aw ma ji di ne ma.

\VS{43}Ne tun bɛ lonanya ra, aw ma sɔn ka ne lajigi aw ta so. Aw ka ne fari lakolon ye, aw ma sɔn ka fani don ne ra. Ne tun man kɛnɛ, ne tun bɛ kaso ra, nka aw ma taga ne flɛ.›


\par }{\PP \VS{44}«Ayiwa, olugu fana bɛna Matigi jaabi ko: ‹Matigi, lon juman le an ka i kɔngɔtɔ ye, ka i minlɔgɔtɔ ye, ka i ye lonanya ra, ka i fari lakolon ye, ka i banabagatɔ ye, walama ka i ye kaso ra, an ka ban an ma foyi kɛ i ye?›

\VS{45}Masacɛ bɛna olugu fana jaabi ko: ‹Can ra ne b’a fɔ aw ye ko ni aw ma o koɲuman kɛ ne balemaw bɛɛ ra fitini dɔ ye, o tuma aw m’a kɛ ne yɛrɛ le ye.›

\VS{46}Ayiwa, olugu bɛna taga to tɔɔrɔ banbari ra; nka mɔgɔ terenninw bɛ taga to ɲanamanya banbari ra.»




\par }\Chap{26}{\SH Mɔgɔw ka janfa siri Yesu kama
\par }
{\R (Marika 14.1-2; Luka 22.1-2; Yuhana 11.45-53)

\par }{\PP \VerseOne{1}Yesu banna o kumaw bɛɛ ra tuma min na, a ko a ta karamɔgɔdenw ma ko:

\VS{2}«Aw k’a lɔn ko a tɔ ye tere fla Jɔnyaban ɲanagbɛ* bɛ se. Min kɛra Adamaden ye*, o bɛna o don mɔgɔw boro, o bɛna a gbengben yiri ra.»


\par }{\PP \VS{3}Ayiwa, o wagati ra sarakalasebagaw* kuntigiw, ani cɛkɔrɔbaw tagara ɲɔgɔn ye sarakalasebagaw kuntigiba Kayife ta lu kɔnɔ.

\VS{4}O k’a latigɛ ko o bɛna Yesu mina ceguya ra, k’a faga.

\VS{5}Nka o ko, ko a ko man kan ka kɛ ɲanagbɛ wagati ra, ko ni o tɛ, mɔgɔw bɛna muruti.


\par }{\SH Muso dɔ ka turu kasadiman kɛ Yesu kun na
\par }
{\R (Marika 14.3-9; Yuhana 12.1-8)

\par }{\PP \VS{6}Ayiwa, Yesu tun bɛ Betani, kunatɔcɛ Simɔn ta bon kɔnɔ.

\VS{7}Muso dɔ nana gbara Yesu ra. Daganin cɛɲumanba dɔ tun bɛ a boro, o tun fara turu kasadiman sɔngɔgbɛlɛn dɔ ra. Ayiwa, ka Yesu to domuni na, muso ka turu kasadiman kɛ Yesu kun na.

\VS{8}Karamɔgɔdenw ka o ye minkɛ, olugu dimina; o ko: «Nin cɛnri kun ye mun ye?

\VS{9}Nin turu tun bɛ se ka fiyeere sɔngɔba ra, ka o wari di fagantanw ma.»

\VS{10}Yesu bɔra o ko kala ma; a ko o ma ko: «Mun kosɔn aw bɛ nin muso jusu kasira? A ka kɛwaleɲuman le kɛ ne ye.

\VS{11}Sabu fagantanw kɔni, olugu bɛ ni aw ye yan wagati bɛɛ; nka ne tɛna to ni aw ye yan wagati bɛɛ dɛ!

\VS{12}A ka turu kasadiman kɛ ne fari kan, ka ne labɛn ne ta sutarari kama.

\VS{13}Can ra ne b’a fɔ aw ye ko ni nin Kibaro Diman* waajuri kɛra yɔrɔ o yɔrɔ dunuɲa kɔnɔ, nin muso ka min kɛ, o ko fana bɛna lakari, ka mɔgɔw hakiri jigi a ra.»


\par }{\SH Zudasi ka Yesu janfa
\par }
{\R (Marika 14.10-11; Luka 22.3-6)

\par }{\PP \VS{14}O tuma karamɔgɔden tan ni fla ra kelen min tɔgɔ ye ko Zudasi Sikariyɔti, ale tagara sarakalasebagaw* kuntigiw fɛ.

\VS{15}A ko o ma ko: «Ni ne ka Yesu don aw boro, aw bɛna mun le di ne ma?» O ka warigbɛ bisaba di a ma.

\VS{16}K’a ta o wagati ra, Zudasi ka kɛ cogo dɔ ɲini ye, a bɛna Yesu sɔrɔ ka a don o boro cogo min na.


\par }{\SH Jɔnyaban ɲanagbɛ ta domuni
\par }
{\R (Marika 14.12-21; Luka 22.7-14,21-23; Yuhana 13.21-30)

\par }{\PP \VS{17}Ayiwa, Burufunubari ɲanagbɛ* tere fɔlɔ, karamɔgɔdenw nana Yesu ɲininka ko: «I b’a fɛ an ye taga Jɔnyaban ɲanagbɛ domuni labɛn i ye min le?»

\VS{18}Yesu ka mɔgɔ dɔ yira o ra, ko o ye taga o tigi fɛ dugu kɔnɔ, ka taga a fɔ a ye ko: «An karamɔgɔ ko, ko ale ta wagati surunyara, ko a b’a fɛ ka na Jɔnyaban ɲanagbɛ kɛ i fɛ, ale ni a ta karamɔgɔdenw.»

\VS{19}Yesu ka min fɔ, karamɔgɔdenw k’a kɛ ten. O tagara domuni labɛn.

\VS{20}Tere benna minkɛ, a ni a ta karamɔgɔden tan ni fla sigira domuni na.


\par }{\PP \VS{21}Ka Yesu ni a ta karamɔgɔdenw to domuni na, a ko o ma ko: «Can ra ne b’a fɔ aw ye ko aw ra kelen bɛna ne janfa.»

\VS{22}Karamɔgɔdenw jusu kasira kosɛbɛ. O bɛɛ kelen kelen ko a ma ko: «Matigi, ne lo wa?»

\VS{23}Yesu ko: «Mɔgɔ min boro ni ne boro bɛ minan kɔnɔ ɲɔgɔn fɛ, o tigi le bɛna ne don mɔgɔw boro.

\VS{24}Min kɛra Adamaden ye*, o bɛna sa, i ko a sɛbɛra a ta ko ra Kitabu kɔnɔ cogo min na. Nka mɔgɔ min bɛna kɛ sababu ye k’a janfa, bɔnɔ bɛna o tigi sɔrɔ. O tigi worobariya le tun ka fisa a ma.»

\VS{25}Zudasi, min tun ye a janfabaga ye, ale fana ka kuma ta; a ko: «An karamɔgɔ, ne lo wa?» Yesu ko a ma ko: «I yɛrɛ le k’a fɔ.»


\par }{\SH Jɛnɲɔgɔnya domuni
\par }
{\R (Marika 14.22-26; Luka 22.15-20; Korɛntikaw fɔlɔ 11.23-25)

\par }{\PP \VS{26}Ayiwa, ka o to domuni na, Yesu ka buru ta, ka baraka la Ala ye, k’a tigɛtigɛ k’a di karamɔgɔdenw ma, k’a fɔ o ye ko: «Aw y’a mina ka a domu; nin ye ne farikolo le ye.»

\VS{27}O kɔ, a ka jifiyɛ ta; rɛzɛnji tun b’a kɔnɔ. A ka baraka la Ala ye, ka a di o ma, k’a fɔ o ye ko: «Aw bɛɛ ye dɔ min;

\VS{28}sabu nin ye ne jori le ye, Ala ta jɛnɲɔgɔnya* jori min bɔnna mɔgɔ caman kosɔn, ka o ta jurumunw yafa.

\VS{29}Ne b’a fɔ aw ye ko ne tɛna rɛzɛnji min tuun fiyewu, fɔ lon min na ne bɛna a min ni aw ye ne Fa ta Masaya* ra tuun, cogo wɛrɛ ra.»

\VS{30}Ayiwa, o ka Alatandodɔnkiri dɔw la, ka wuri ka taga Oliviyesunw kuru kan.


\par }{\SH Yesu ko Piyɛri bɛna ban ale ra
\par }
{\R (Marika 14.27-31; Luka 22.31-34; Yuhana 13.36-38)

\par }{\PP \VS{31}Ayiwa, Yesu k’a fɔ karamɔgɔdenw ye ko: «Ne ta ko bɛna kɛ sababu ye k’a to aw bɛɛ ye bori ka ne to bi su fɛ; sabu a sɛbɛra Kitabu kɔnɔ, ko:

\par }{\Q ‹Ne bɛna sagagbɛnbaga faga, sagaw bɛɛ bɛna janjan\XREF{}{{\XO 26:31 }{\XO{26.31
}}{\XT{Nin kuma fɔra Jakariya 13.7.}}}.› »


\par }{\MM \VS{32}Yesu k’a fɔ tuun ko: «Nka ni ne nana kunu ka bɔ saya ra, ne bɛna taga aw kɔnɔ Galile.»

\VS{33}Ayiwa, Piyɛri ka kuma ta, k’a fɔ Yesu ye ko: «Hali ni tɔw bɛɛ borira ka i to, ne kɔni tɛna bori ka i to fiyewu!»

\VS{34}Yesu ko a ma ko: «Can ra, ne b’a fɔ i ye ko bi su nin na yɛrɛ, sani dondo ye kasi, ele bɛna a fɔ mɔgɔw ye fɔ siɲaga saba ko i ma ne lɔn.»

\VS{35}Piyɛri ko: «Hali ni a kɛra ko ne bɛna sa ni i ye le, ne tɛna sɔn k’a fɔ ko ne ma i lɔn.» Karamɔgɔden tɔw bɛɛ ka o kuma kelen fɔ.


\par }{\SH Yesu ni karamɔgɔdenw tagara Zetisemane
\par }
{\R (Marika 14.32-42; Luka 22.39-46)

\par }{\PP \VS{36}O kɔ, Yesu tagara ni a ta karamɔgɔdenw ye yɔrɔ dɔ ra, min tɔgɔ ye ko Zetisemane. A ko o ma ko: «Aw ye sigi yan, ne bɛna gbara ɲa fɛ ka taga Ala daari.»

\VS{37}A tagatɔ, a tagara ni Piyɛri ni Zebede dencɛ fla ye. Jusukasi ka kɛ a sɔrɔ ye, k’a nin tɔɔrɔ kosɛbɛ.

\VS{38}A k’a fɔ o ye ko: «Ne nin tɔɔrɔnin lo kosɛbɛ, fɔ k’a kɛ i ko ne bɛna sa. Aw ye to yan, ka to ɲana ni ne ye.»


\par }{\PP \VS{39}A tagara ɲa fɛ dɔɔnin. A ka a kinbiri gban ka a ɲa biri dugu ma, ka Ala daari; a ko: «Ne Fa, ni a tun bɛ se ka kɛ ko nin tɔɔrɔ kana ne sɔrɔ! Nka o bɛɛ n’a ta, ne yɛrɛ sago kana kɛ fɔ ele sago.»


\par }{\PP \VS{40}O kɔ, a sekɔra ka na karamɔgɔdenw kɔrɔ, ka na a sɔrɔ ko olugu bɛ sunɔgɔra. A ko Piyɛri ma ko: «Piyɛri, aw ma se ka to ɲana ka hali wagati kelen kɛ ni ne ye!

\VS{41}Aw ye to ɲana ka Ala daari, janko Setana kana aw nɛgɛ ka aw bla kojugu ra. Koɲuman miiriya bɛ mɔgɔ kɔnɔ, nka a farisogo baraka ka dɔgɔ.»


\par }{\PP \VS{42}O kɔ, a bɔra o kɔrɔ a siɲaga flanan na ka taga Ala daari tuun, ko: «Ne Fa, ni a tɛ se ka kɛ ko nin tɔɔrɔ ye mabɔ ne ra fiyewu, fɔ a ye ne sɔrɔ le, o tuma i sago ye kɛ.»


\par }{\PP \VS{43}A sekɔra tuun ka na a sɔrɔ o bɛ sunɔgɔra, sabu sunɔgɔ tun ka o ɲadenw gbiriya.

\VS{44}A bɔra o kɔrɔ ka taga a siɲaga sabanan na. A tagara Ala daari ka sekɔ o kuma kelen kan tuun.


\par }{\PP \VS{45}A sekɔra ka na karamɔgɔdenw kɔrɔ tuun, k’a fɔ o ye ko: «Aw bɛ sunɔgɔra ka aw yɛrɛ laganfiya le wa? Ayiwa, wagati surunyara; Min kɛra Adamaden ye*, o bɛna don jurumunkɛbagaw boro.

\VS{46}Aw ye wuri an ye taga! Ne janfabaga natɔ ye nin ye!»


\par }{\SH Yahudiyaw nana Yesu minayɔrɔ ra
\par }
{\R (Marika 14.43-50; Luka 22.47-53; Yuhana 18.3-12)

\par }{\PP \VS{47}Ka Yesu to kuma ra, a ta karamɔgɔden tan ni fla ra kelen min tɔgɔ ye ko Zudasi, ale nana; jamaba tun b’a kɔ; kɛrɛkɛmuruw, ani berew tun bɛ o boro. Sarakalasebagaw* kuntigiw, ani cɛkɔrɔbaw le tun ka o ci.

\VS{48}Zudasi min tun kɛra Yesu janfabaga ye, ale tun ka tagamasiyɛn dɔ yira Yesu minabagaw ra; a ko: «Ni aw nana a ye ko ne ka mɔgɔ min fo ni kanuyafori ye, ale lo; aw y’a mina.»

\VS{49}O sera minkɛ dɔrɔn, Zudasi gbarara Yesu ra k’a fo, ko: «An karamɔgɔ, i ni su.» A ka Yesu fo ni kanuyafori ye.


\par }{\PP \VS{50}Yesu ko a ma ko: «Cɛ, i nana min kama, o kɛ.» O tuma mɔgɔw kɛra Yesu kan, ka a mina.

\VS{51}Yesu ta karamɔgɔden minw tun bɛ ni a ye, o ra kelen ka a ta muru sama ka bɔ, ka sarakalasebagaw kuntigiba ta jɔncɛ toro kelen caron ka bɔ yi.

\VS{52}Yesu ko o karamɔgɔden ma ko: «I ta muru don a nɔ ra yi; sabu mɔgɔ o mɔgɔ bɛ muru ta, o tigi bɛ halaki muru sababu le ra.

\VS{53}Ele b’a miiri ko ne tɛ se ka ne Fa wele ko a ye mɛlɛkɛw ci ne ma sisan, minw ka ca ni mɛlɛkɛ jamakuruba tan ni fla ye sisan wa?

\VS{54}Nka ni o kɛra, o tuma a sɛbɛra ko ko minw ka kan ka kɛ, olugu bɛna kɛ k’a dafa cogo di?»


\par }{\PP \VS{55}O wagati ra, Yesu ko jama ma ko: «Aw nana ne kɔ ni berew ni kɛrɛkɛmuruw ye ko aw bɛna ne mina, k’a kɛ i ko ne ye benkannikɛbaga le ye. K’a sɔrɔ ne tun bɛ sigi ka mɔgɔw karan Alabatosoba kɔnɔ lon bɛɛ, aw ma se ka ne mina.

\VS{56}Nka nin kow bɛɛ kɛra janko ciraw tun ka ko minw sɛbɛ, o ye kɛ can ye.»

\par }{\PP O tuma karamɔgɔdenw bɛɛ borira ka a kelen to.


\par }{\SH O tagara ni Yesu ye kititigɛyɔrɔ ra
\par }
{\R (Marika 14.53-65; Luka 22.54-55,63-71; Yuhana 18.13-14,19-24)

\par }{\PP \VS{57}Yesu minabagaw tagara ni a ye sarakalasebagaw kuntigiba* Kayife fɛ yi. Sariya karamɔgɔw* ni cɛkɔrɔbaw tagara ɲɔgɔn lajɛn yi.

\VS{58}Piyɛri tora yɔrɔjan, a bɛ tugura o kɔ, fɔ ka taga se sarakalasebagaw kuntigiba ta lu ma. A donna ka sigi ni lu kɔrɔsibagaw ye, k’a flɛ a ko bɛna laban cogo min na.


\par }{\PP \VS{59}Sarakalasebagaw kuntigiw, ani Yahudiyaw ta kititigɛbagaw ta jɛnkuru mɔgɔw bɛɛ tun bɛ kuma dɔ ɲinina Yesu kama min bɛ se ka kɛ a fagasababu ye.

\VS{60}Seere faninyafɔbaga caman nana o ta fɔ; nka o ma Yesu fagasababu sɔrɔ o si ra. A laban, mɔgɔ fla ko:

\VS{61}«A ko ale bɛ se ka Alabatosoba ci ka a lɔ kokura tere saba kɔnɔ.»

\VS{62}Sarakalasebagaw kuntigiba wurira ka lɔ, k’a fɔ Yesu ma ko: «Mɔgɔw bɛ kuma minw fɔra i kama, i ko di o ra?»

\VS{63}Yesu jera. Sarakalasebagaw kuntigiba ko a ma ko: «Ne b’a fɛ i ye kari Ala ɲanaman tɔgɔ ra k’a fɔ an ye ni ele le ye Kisibaga* ye, ani Den min bɔra Ala ra*.»


\par }{\PP \VS{64}Yesu ka a jaabi ko: «I yɛrɛ le k’a fɔ. Nka o dɔrɔn tɛ, ne b’a fɔ aw ye ko k’a ta bi ra, Min kɛra Adamaden ye*, aw bɛna o siginin ye Sebɛɛtigi Ala kininboroyanfan fɛ, o kɔ, aw bɛna a natɔ ye sankaba kan ka bɔ sankolo ra.»


\par }{\PP \VS{65}O fɔra minkɛ, sarakalasebagaw kuntigiba dimina fɔ ka a yɛrɛ ta derege mina ka a faran; a ko: «A ka Ala tɔgɔ cɛn. An mako tɛ mɔgɔ si ta seereya ra tuun! Aw yɛrɛ ka a ta Alatɔgɔcɛnkuma mɛn ka ban! Aw ta miiriya ye juman ye?»

\VS{66}Mɔgɔw ko: «A ka kan ka faga le!»

\VS{67}O ka kɛ daji tu ye a ɲada kan, ka a bugɔ ni borokuruw ye. Dɔw k’a fata, k’a fɔ a ye ko:

\VS{68}«Kisibaga, min ka i bugɔ, o tɔgɔ lɔn k’a fɔ an ye!»


\par }{\SH Piyɛri ko a ma Yesu lɔn
\par }
{\R (Marika 14.66-72; Luka 22.56-62; Yuhana 18.15-18,25-27)

\par }{\PP \VS{69}Ayiwa, Piyɛri tun siginin bɛ lu kɔnɔ. Baaradenmuso dɔ gbarara a ra, k’a fɔ a ye ko: «Ele fana tun bɛ ni Yesu Galilekacɛ ye.»

\VS{70}Nka Piyɛri banna ka lɔ a ra mɔgɔw bɛɛ ɲa na. A ko muso ma ko: «Ne ma i ta kuma faamu.»

\VS{71}O kɔ, Piyɛri ka kɛ taga ye luda fan na. Baaradenmuso dɔ wɛrɛ k’a ye minkɛ, ale k’a fɔ mɔgɔw ye o yɔrɔ ra ko: «Cɛ nin tun bɛ ni Yesu Nazarɛtikacɛ ye!»

\VS{72}Piyɛri banna tuun ka lɔ a ra. A karira ko ale tɛ. A ko: «Ne yɛrɛ ma cɛ nin lɔn.»

\VS{73}Dɔɔnin kɛra tuun, mɔgɔ minw tun bɛ o yɔrɔ ra, olugu gbarara Piyɛri ra k’a fɔ a ye ko: «Sigiya t’a ra, ele fana ye Yesu ta mɔgɔ dɔ le ye; i kumacogo le b’a yira.»

\VS{74}O tuma Piyɛri karira fɔ k’a yɛrɛ danga; a ko: «Ne ko ne tɛ cɛ nin lɔn.» O yɔrɔnin bɛɛ ra, dondo kasira.

\VS{75}O tuma Yesu tun ka kuma min fɔ, Piyɛri hakiri jigira o ra, ko: «Sani dondo ye kasi, ele bɛna a fɔ siɲaga saba ko i ma ne lɔn.» Piyɛri bɔra kɛnɛ ma ka taga kasi kosɛbɛ.




\par }\Chap{27}{\SH O ka kiti ben Yesu kan
\par }
{\R (Marika 15.1; Luka 23.1-2; Yuhana 18.28-32)

\par }{\PP \VerseOne{1}Ayiwa, sɔgɔmada joona fɛ sarakalasebagaw* kuntigiw, ani cɛkɔrɔbaw bɛɛ tagara ɲɔgɔn ye Yesu kama, janko k’a faga.

\VS{2}O k’a mina k’a siri, ka taga ni a ye jamanatigi Pilati fɛ.


\par }{\SH Zudasi ka a yɛrɛ faga
\par }
{\R (Kɛwalew 1.18-19)

\par }{\PP \VS{3}Ayiwa, Zudasi, min tun ka Yesu janfa, ale nana a ye ko o ka kiti ben Yesu kan ko a ye faga minkɛ, a nimisara. O tun ka warigbɛ bisaba min di a ma, a sekɔra ka taga o di sarakalasebagaw* kuntigiw, ani cɛkɔrɔbaw ma.

\VS{4}A ko: «Ne ka jurumun kɛ, sabu mɔgɔ min ma kojugu kɛ, ne ka o janfa k’a don aw boro.» O k’a jaabi ko: «Anw ta mun le bɛ o ra tuun? O ye i yɛrɛ ta ko le ye.»


\par }{\PP \VS{5}Zudasi ka wari firi Alabatosoba kɔnɔ, ka taga a yɛrɛ kan don juru ra ka a yɛrɛ faga.

\VS{6}Sarakalasebagaw kuntigiw ka wariw tɔmɔtɔmɔ. O ko: «Nin wari man kan ka bla Alabatosoba kɛsu kɔnɔ, sabu mɔgɔfaga sara lo.»

\VS{7}O kumana ka na bɛn kelen ma; o tagara dagalalagabaga ta foro san ni o wari ye, ka o kɛ lonanw ta kaburulo ye.

\VS{8}O le kosɔn fɔ ka na se bi ma, o foro tɔgɔ lara ko mɔgɔfaga foro.

\VS{9}Cira Yeremi tun ka kuma min fɔ, o kuma kɛra can ye o cogo le ra, ko:

\par }{\Q «O ka warigbɛ bisaba ta, Izirayɛlimɔgɔw ka o jate ka o kɛ mɔgɔ sɔngɔ ye,


\par }{\Q \VS{10}ka o di dagalalagabaga ma a ta foro sɔngɔ ye, i n’a fɔ Matigi tun k’a fɔ ne ye cogo min na\XREF{}{{\XO 27:10 }{\XO{27.10
}}{\XT{Nin kuma fɔra Jakariya 11.12-13; Yeremi 18.2-3; 19.1-2; 32.6-15.}}}.»


\par }{\SH O tagara ni Yesu ye Pilati fɛ
\par }
{\R (Marika 15.2-5; Luka 23.3-5; Yuhana 18.33-38)

\par }{\PP \VS{11}O tagara ni Yesu ye jamanatigi fɛ. Jamanatigi ka a ɲininka ko: «Ele le ye Yahudiyaw ta masacɛ ye wa?» Yesu ko: «I k’a fɔ cogo min na, ne lo.»

\VS{12}Sarakalasebagaw* kuntigiw, ani cɛkɔrɔbaw ka Yesu jaraki fɛn o fɛn na, Yesu ma o jaabi o si ra.

\VS{13}O tuma Pilati ko Yesu ma ko: «O bɛ i jarakira ko minw bɛɛ ra, i tɛ o mɛnna wa?»

\VS{14}Yesu ma Pilati jaabi a ta kuma si ra; o ko ka Pilati kabakoya kosɛbɛ.


\par }{\SH Yesu fagako latigɛra
\par }
{\R (Marika 15.6-15; Luka 23.13-25; Yuhana 18.39–19.16)

\par }{\PP \VS{15}Ayiwa, san o san, Jɔnyaban ɲanagbɛ* ra, jamanatigi tun bɛ deri ka kasoden kelen labla. Ni jama tun ko a ye min labla, a tun bɛ o le labla.

\VS{16}Ayiwa, o y’a sɔrɔ kasoden dɔ tun bɛ kaso ra, min tɔgɔ tun ye Barabasi; mɔgɔw bɛɛ tun bɛ ale ta kojuguw kala ma.

\VS{17}Pilati kumana jama fɛ; a ko: «Ayiwa, aw b’a fɛ ne ye jɔn kelen le bla? Barabasi wa, walama Yesu min bɛ wele ko Kisibaga*?»

\VS{18}Pilati tun k’a lɔn ko ɲangboya dɔrɔn le kosɔn o ka Yesu mina ka na ni a ye ale fɛ.

\VS{19}Ayiwa, ka Pilati siginin to kititigɛyɔrɔ ra, a muso ka mɔgɔ ci a fɛ ka taga a fɔ a ye ko: «I kana a to ko dɔ ye don ele ni nin mɔgɔ terennin cɛ dɛ; sabu ne tɔɔrɔra siko ra su fɛ kosɛbɛ a kosɔn.»


\par }{\PP \VS{20}Nka sarakalasebagaw* kuntigiw, ani cɛkɔrɔbaw ka jama kɔnɔnɔsu, ko o y’a fɔ Pilati ye ko a ye Barabasi labla, ka Yesu faga.

\VS{21}Jamanatigi ka o ɲininka tuun, ko: «Nin mɔgɔ fla ra, aw b’a fɛ ne ye jɔn kelen le labla?» O ko: «Barabasi!»

\VS{22}Pilati ko: «O tuma, Yesu min bɛ wele ko Kisibaga, aw ko ne ye ale kɛ cogo di?» O bɛɛ k’a jaabi ko: «A gbengben yiri ra!»

\VS{23}Jamanatigi ko: «O tuma a ka kojugu juman le kɛ?» O belen ka dɔ fara o pɛrɛnkan kan, ko: «A ye gbengben yiri ra!»

\VS{24}Pilati nana a ye ko ale ta kuma tɛna foyi ɲa minkɛ, ko jama mankan fana bɛ bonyara ka taga ɲa, a ka ji ta ka a tɛgɛ fla ko jama bɛɛ ɲa na, k’a fɔ o ye ko: «Ayiwa, ne nin tɛ nin mɔgɔ terennin fagari ra ni aw ye. A ko bɛ aw yɛrɛ le boro.»

\VS{25}Jama bɛɛ ko: «Ɔnhɔn, an sɔnna. A hakɛ ye ben anw ni an denw kan.»

\VS{26}O ra, Pilati ka Barabasi labla o ye. A k’a to o ka Yesu bugɔ ni gbɛɲɛ ye, ka sɔrɔ k’a di o ma ko o ye taga a gbengben yiri ra.


\par }{\SH Sorasiw ka Yesu tɔɔrɔ
\par }
{\R (Marika 15.16-20; Yuhana 19.2-3)

\par }{\PP \VS{27}Jamanatigi ta sorasiw tagara ni Yesu ye jamanatigi ta bonba kɔnɔ. O nana ni sorasiw ta jɛnkuru bɛɛ ye ka na a lamini.

\VS{28}O ka a yɛrɛ ta faniw bɔ a ra ka deregeba wulenman dɔ don a ra.

\VS{29}O ka ŋani dan ka o kɛ i ko masafugula, ka o biri a kun na, ka a kininboro kɛ ka kalama dɔ mina. O kɔ, o ka o kinbiri gban a kɔrɔ k’a lɔgɔbɔ, ko: «Yahudiyaw ta masacɛ, an bɛ i fora!»

\VS{30}O ka kɛ daji tu ye a kan, ka kalama mina a boro ka a bugɔ ni a ye a kun na.

\VS{31}O k’a lɔgɔbɔ ka ban tuma min na, o ka deregeba bɔ a ra, ka a yɛrɛ ta faniw don a ra tuun, ka bɔ ni a ye ka taga a gbengben yiri ra.


\par }{\SH O ka Yesu gbengben yiri ra
\par }
{\R (Marika 15.21-32; Luka 23.26-43; Yuhana 19.17-27)

\par }{\PP \VS{32}O bɔtɔ, o bɛnna ni Sirɛnikacɛ dɔ ye, min tɔgɔ tun ye ko Simɔn. O ka ale jagboya ko a ye Yesu ta gbengbenyiri* ta.

\VS{33}O tagara se yɔrɔ dɔ ra, min tɔgɔ ye ko Gɔligota, o kɔrɔ ye ko Kunkolo yɔrɔ.

\VS{34}O sera yi minkɛ, o ka fla kunaman dɔ ɲagami duvɛn na ka o di Yesu ma; a ka a nɛnɛ minkɛ, a ma sɔn ka a min.


\par }{\PP \VS{35}Yesu gbengbennin kɔ yiri ra, o ka kara la ka a ta faniw tarantaran ɲɔgɔn na. [O kɛra minkɛ, cira tun ka kuma min fɔ, o kɛra can ye, ko:

\par }{\Q «O ka ne ta faniw taran ɲɔgɔn na,

\par }{\Q ka kara la ne ta deregeba kosɔn.»]


\par }{\MM \VS{36}O kɔ, o sigira ka to k’a kɔrɔsi.


\par }{\PP \VS{37}O tun ka kuma dɔ sɛbɛ yiri dɔ kan a kunkolo kunna, k’a fagakun yira. O tun k’a sɛbɛ ko: «Nin ye Yesu ye, Yahudiyaw ta masacɛ.»

\VS{38}O ka benkannikɛbaga fla fana gbengben ni a ye yiri dɔw kan, kelen bɛ a kininboroyanfan na, kelen bɛ a numanboroyanfan na.

\VS{39}Tɛmɛbagaw tun b’a flɛra, k’a nɛni, ka o kun kɔmi a ra,

\VS{40}k’a fɔ a ma ko: «Ele min ko i bɛ se ka Alabatosoba ci, ka a lɔ kokura tere saba kɔnɔ, ayiwa, i yɛrɛ kisi sisan sa! Den min bɔra Ala ra*, ni ele lo, o tuma jigi ka bɔ gbengbenyiri ra!»

\VS{41}Sarakalasebagaw* kuntigiw, ani sariya karamɔgɔw*, ani cɛkɔrɔbaw fana tun bɛ a lɔgɔbɔra, k’a fɔ ko:

\VS{42}«A ka tɔw kisi, nka a tɛ se ka a yɛrɛ kisi! Ni a ko a ye Izirayɛli* ta masacɛ ye, o tuma a ye jigi ka bɔ yiri ra! Ni a jigira, an bɛ la a ra.»

\VS{43}O ko: «A ko a ka a yɛrɛ karifa Ala ma. Ayiwa, ni can lo ko Ala bɛ a kanu, a ye a kisi sisan kɛ; sabu a yɛrɛ da le k’a fɔ ko Den min bɔra Ala ra*, ko ale lo.»

\VS{44}Benkannikɛbaga fla minw tun gbengbenna ni a ye, olugu fana tun bɛ a nɛnina o cogo kelen na.


\par }{\SH Yesu sara gbengbenyiri kan
\par }
{\R (Marika 15.33-41; Luka 23.44-49; Yuhana 19.28-30)

\par }{\PP \VS{45}Ayiwa, tere sera kuncɛ tuma min na, dibi barara ka don jamana fan bɛɛ ra fɔ ka taga wulada surunya.

\VS{46}Wulada surunyara minkɛ, Yesu pɛrɛnna ni fanga ye, k’a fɔ ko: «Heli, Heli, lama sabakatani?» O kɔrɔ le ye ko: «Ne tigi Ala, ne tigi Ala, mun na i ka ne kelen to?»

\VS{47}Mɔgɔ minw tun bɛ o yɔrɔ ra, olugu ka o mɛn minkɛ, o ko: «A bɛ cira Iliya\FTNT{*}{{\FR 27:47 }{\FR{27.47
}}{\FT{Iliya: Dɔw b’a fɔ a ma ko Eli.}}} le welera!»

\VS{48}O yɔrɔnin bɛɛ, o ra kelen borira ka taga fu dɔ ta, ka o su minnifɛn kumunin dɔ ra, ka a dulon kalama dɔ ra, ka na o la Yesu da ra ko a ye a sɔnsɔn.

\VS{49}Tɔw ko: «A to yi, an y’a flɛ, ni cira Iliya bɛna na a kisi.»

\VS{50}Yesu ka kulekanba ci tuun, ka sa.

\VS{51}O yɔrɔnin bɛɛ ra, Alabatosoba cɛtigɛfani faranna fla ye, k’a ta san fɛ ka na se fɔ dugu ma. Dugukolo yɛrɛyɛrɛra, faraw cira.

\VS{52}Kaburuw dayɛlɛra, mɔgɔ saninman caman suw kununa;

\VS{53}o bɔra kaburuw kɔnɔ Yesu kununin kɔ, ka don Zeruzalɛmu dugu kɔnɔ. Mɔgɔ caman ka o ye.


\par }{\PP \VS{54}Sorasikuntigi ni sorasi tɔ minw tun bɛ Yesu kɔrɔsira, olugu ka o ye minkɛ, ka dugukoloyɛrɛyɛrɛ ye, o siranna kosɛbɛ. O ko: «Can ra, Den min bɔra Ala ra*, nin cɛ lo.»

\VS{55}Muso caman tun lɔnin bɛ yɔrɔjan ka flɛri kɛ. Olugu le tun tugura Yesu kɔ kabini Galile mara ra, ka a dɛmɛ baara ra.

\VS{56}Mariyamu Magidalakamuso, ale tun bɛ o ra, ani Yakuba ni Yusufu bamuso Mariyamu, ani Yakuba ni Yuhana bamuso.


\par }{\SH O ka Yesu sutara
\par }
{\R (Marika 15.42-47; Luka 23.50-56; Yuhana 19.38-42)

\par }{\PP \VS{57}Wulada sera minkɛ, cɛ naforotigi dɔ nana ka bɔ Arimate; a tɔgɔ tun ye ko Yusufu. Ale fana tun ye Yesu ta karamɔgɔden dɔ ye.

\VS{58}A tagara Pilati fɛ ka taga Yesu su daari a fɛ. Pilati sɔnna ko o ye a di a ma.

\VS{59}Yusufu tagara Yesu su ta, ka a kasanke ni fanikura dɔ ye,

\VS{60}ka taga a don kaburukura dɔ kɔnɔ; Yusufu yɛrɛ le tun ka o kaburu sogi fara ra a yɛrɛ tɔgɔ ra. O ka Yesu su la kaburu kɔnɔ, ka kabakuruba dɔ kolonkolon ka o kɛ ka kaburu datugu, ka taga.

\VS{61}Mariyamu Magidalakamuso, ani Mariyamu tɔ kelen, olugu tun siginin bɛ ka o ɲasin kaburu ma.


\par }{\SH Yesu ta kaburu kɔrɔsiko
\par }
{\PP \VS{62}Ayiwa, o dugusagbɛ, Yahudiyaw tun bɛ o ta Nɛnɛkirilon* ɲanagbɛ labɛn lon min na, o lon dugusagbɛ, sarakalasebagaw* kuntigiw, ani Farisiw* korira ka taga Pilati fɛ.

\VS{63}O tagara a fɔ Pilati ye ko: «An matigicɛ, an hakiri b’a ra ko mɔgɔlafiribaga nin tun k’a fɔ ko ni ale sara, ko tere saba kɔ a bɛna kunu.

\VS{64}A to sorasiw ye taga kaburu kɔrɔsi ka se fɔ tere saba, janko a ta karamɔgɔdenw kana na taga a su ta ka a dogo, k’a fɔ mɔgɔw ye ko a kununa. O lafiriri bɛna juguya ka tɛmɛ ale yɛrɛ ta kan.»

\VS{65}Pilati ko: «Aw ye sorasi dɔw ta, cogo min ka aw diya, aw ye taga a kɔrɔsi ten.»

\VS{66}O tagara nɔ bla kaburu da ra, ka sorasi dɔw bla ko o ye kaburu kɔrɔsi ka ɲa.




\par }\Chap{28}{\SH Mɛlɛkɛ ka Yesu kunuko fɔ muso dɔw ye
\par }
{\R (Marika 16.1-10; Luka 24.1-12; Yuhana 20.1-10)

\par }{\PP \VerseOne{1}Nɛnɛkirilon* tɛmɛnin kɔ, lɔgɔkun tere fɔlɔ sɔgɔmada joona fɛ, Mariyamu Magidalakamuso, ani Mariyamu tɔ kelen, olugu fla tagara ko o bɛ taga kaburu flɛ.

\VS{2}O wagati kelen na, dugukolo barara ka yɛrɛyɛrɛ ni fanga ye. Matigi ta mɛlɛkɛ dɔ bɔra sankolo ra ka na kabakuruba kolonkolon ka bɔ kaburu da ra ka sigi a kan.

\VS{3}A tun bɛ manamanana i ko sanmanamana; a ta derege tun gbɛnin lo pepepe.

\VS{4}Sorasi minw tun bɛ kaburu kɔrɔsira, olugu ja tigɛra; o ka kɛ yɛrɛyɛrɛ ye, ka kɛ i ko suw.

\VS{5}Mɛlɛkɛ k’a fɔ musow ye ko: «Aw kɔni, aw kana siran, sabu Yesu min gbengbenna yiri ra, ne k’a lɔn ko aw bɛ ale le yɔrɔɲinina.

\VS{6}A tɛ yan. A kununa i ko a yɛrɛ tun k’a fɔ cogo min na. Aw ye na don ka a layɔrɔ flɛ.

\VS{7}O kɔ, aw ye taga joona, ka taga a fɔ a ta karamɔgɔdenw ye ko a kununa ka bɔ saya ra, ko a bɛ taga o kɔnɔ Galile, ko o bɛna taga a ye o yɔrɔ le ra. Ne tun nana o le fɔ aw ye.»


\par }{\PP \VS{8}Musow teliyara ka bɔ kaburu da ra, o siranninba, ani o jusu diyaninba. O borira ka taga o kibaro diman fɔ karamɔgɔdenw ye.

\VS{9}O tagatɔ, o barara ka bɛn ni Yesu yɛrɛ ye. Yesu ka o fo. O ka o kinbiri gban ka o boro mini Yesu sen ma, ka a bato.

\VS{10}Yesu ko o ma ko: «Aw kana siran. Aw ye taga a fɔ ne balemaw ye ko o ye taga Galile. O bɛna ne ye o yɔrɔ le ra.»


\par }{\SH Yahudiyaw ko o bɛ Yesu kunuko dogo
\par }
{\PP \VS{11}Ka musow tagatɔ to, Yesu su kɔrɔsibaga dɔw wurira ka don dugu kɔnɔ. O ka fɛn o fɛn ye, o tagara o bɛɛ fɔ sarakalasebagaw* kuntigiw ye.

\VS{12}Sarakalasebagaw kuntigiw, ani cɛkɔrɔbaw tagara ɲɔgɔn ye ka kuma o ko ra. O kuma kɔ, o ka wari caman di sorasiw ma,

\VS{13}k’a fɔ o ye ko: «Aw ye taga a fɔ mɔgɔw ye ko Yesu ta karamɔgɔdenw nana su fɛ ka na a su ta ka taga ni a ye, ka aw to sunɔgɔ ra.

\VS{14}Hali ni o ko sera jamanatigi ma, anw yɛrɛ bɛna kuma ni a ye, ka a kunko bɔ aw kan.»

\VS{15}Sorasiw ka wari mina. Min fɔra o ye, o tagara o kɛ. O kuma le fɔra yɔrɔ bɛɛ Yahudiyaw cɛ ra fɔ ka na se bi.


\par }{\SH Yesu ka a yɛrɛ yira a ta karamɔgɔdenw na
\par }
{\R (Marika 16.14-18; Luka 24.36-49; Yuhana 20.19-23; Kɛwalew 1.6-8)

\par }{\PP \VS{16}Karamɔgɔden tan ni kelen tagara Galile; Yesu tun ka kuru min ko fɔ o ye, o tagara o yɔrɔ ra.

\VS{17}O ka Yesu ye minkɛ, o ka o kinbiri gban a kɔrɔ ka a bato. Nka sigiya tun bɛ dɔw jusu ra hali bi.

\VS{18}Yesu gbarara o ra, k’a fɔ o ye ko: «Fɛn bɛɛ se dira ne ma, sankolo kɔnɔ, ani dugukolo kan.

\VS{19}O le kosɔn aw ye taga siyaw bɛɛ kɛ ne ta karamɔgɔdenw ye. Aw ye o batize, Fa Ala, ani Dencɛ*, ani Nin Saninman* tɔgɔ ra.

\VS{20}Ne ka fɛn o fɛn yira aw ra, aw ye o karan o ra, o ye o sira tagama. Ne bɛ ni aw ye lon bɛɛ, fɔ ka taga se dunuɲa laban ma.»

\par }