\NormalFont\ShortTitle{Sarakalasebagaw}

{\MT SARAKALASEBAGAW

\par }{\MTB TA KITABU

\par }{\IMT Kitabu faamucogo

\par }{\IP Ka kaɲa ni mɔgɔ caman ta miiriya ye, cira Musa le kɛra nin kitabu sɛbɛbaga ye.

\par }{\IP Izirayɛlimɔgɔw tun ka kan ka Ala bato cogo min na, ani o tun ka kan ka saraka minw bɛɛ bɔ, ani sarakalasebagaw ta baarakɛcogow, nin kitabu bɛ o kow ɲafɔ an ye. O kosɔn a tɔgɔ lara ko Sarakalasebagaw ta kitabu. Nin kitabu bɛ Ala ta saninmanya yira, ani a ta mɔgɔw tun ka kan ka kɛwale minw kɛ, ani ka sariya minw sira tagama, janko ka Ala bonya, k’a lɔn ko Ala saninmanba lo.

\par }{\IP Sarakalasebagaw ta kitabu kuma kunba ye saninyari ko ye. Ala saninyanin lo, a b’a fɛ a batobagaw fana ye saninya (11.44). Sarakaw jori le tun bɛ mɔgɔw saninya ka o bɔ o ta jurumunw na (19.2).

\par }{\IP Sariya caman fɔra nin kitabu kɔnɔ. Nka hali ni o sariyaw ka gbɛlɛn, a kunba ye kanuya ye; Ala ko: «I ka kan ka i mɔgɔɲɔgɔn kanu i n’a fɔ i yɛrɛ» (19.18).

\par }{\IOT Kitabu kɔnɔkow

\par }{\IO Sariya minw ɲasinna sarakakow ma
{\IOR{(1–7)}}

\par }{\IO Haruna ni a dencɛw blara danna sarakalasebagaya kama
{\IOR{(8–10)}}

\par }{\IO Fɛn saninyaninw, ani fɛn saninyabariw ta sariyaw
{\IOR{(11–15)}}

\par }{\IO Jurumunyafalonba
{\IOR{(16)}}

\par }{\IO Alabato ni saninyari ta sariyaw
{\IOR{(17–27)}}

\par }{\IB \par }


{\MS Sarakakow ta sariyaw

\par }\ChapOne{1}{\SH Saraka jɛnita minw ka di Ala ye
\par }
{\PP \VerseOne{1}Matigi Ala tora Ɲɔgɔnkunbɛn fanibon* kɔnɔ ka Musa wele, k’a fɔ a ye ko:

\VS{2}«Kuma Izirayɛlimɔgɔw fɛ k’a fɔ o ye, ko ni dɔ b’a fɛ ka saraka bɔ Matigi Ala ye, a ye kɛ misi walama saga walama ba le ye.


\par }{\PP \VS{3}«Ni a ta saraka jɛnita ye misi le ye, a ye kɛ misitoran ye, fiyɛn tɛ min na. A ye taga o saraka bɔ Ɲɔgɔnkunbɛn fanibon donda ra, janko Matigi Ala ye a ta saraka mina.

\VS{4}A ye a boro la saraka jɛnita kun na, janko Matigi Ala ye sɔn a ta saraka ma, k’a ta jurumun kafari.

\VS{5}A ye o misi kannatigɛ Matigi Ala ɲa kɔrɔ. Sarakalasebagaw, minw ye Haruna dencɛw ye, olugu ye o jori kɛ fɛn dɔ kɔnɔ k’a kɔrɔta san fɛ Matigi Ala ɲa kɔrɔ. O kɔ, sarakajɛnifɛn min bɛ Ɲɔgɔnkunbɛn fanibon donda ra, o ye o jori seriseri o sarakajɛnifɛn fan bɛɛ kan k’a lamini.

\VS{6}Sarakalasebaga ye o misi boso, k’a tigɛtigɛ.

\VS{7}Sarakalasebagaw ye lɔgɔw lala sarakajɛnifɛn kan, ka tasuma kɛ a kan.

\VS{8}Sarakalasebagaw, minw ye Haruna dencɛw ye, olugu ye o sogo tigɛtigɛnin ni misi kunkolo ni a turumanyɔrɔw bɛɛ lala lɔgɔ kunna, tasuma ra, sarakajɛnifɛn kan.

\VS{9}O kɔ, sarakalasebaga ye a kɔnɔfɛnw ni a senw bɛɛ ko. O kɔ, a ye o ni sogo tɔ bɛɛ lajɛnnin jɛni sarakajɛnifɛn kan fɔ k’a ban; saraka jɛnita lo tasuma ra, min kasa ka di Matigi Ala ye.


\par }{\PP \VS{10}«Ayiwa, ni a ta saraka jɛnita ye saga le ye walama ba, a ka kan ka kɛ cɛman le ye, fiyɛn tɛ min na.

\VS{11}A ye a kannatigɛ sarakajɛnifɛn sahiliyanfan fɛ, Matigi Ala ɲa kɔrɔ. Sarakalasebagaw, minw ye Haruna dencɛw ye, olugu ye a jori seriseri sarakajɛnifɛn fan bɛɛ kan k’a lamini.

\VS{12}Sarakalasebaga ye a boso k’a tigɛtigɛ. A ye o sogo tigɛtigɛnin ni bɛgan kunkolo ni a turu bɛɛ lala lɔgɔ kunna, tasuma ra, sarakajɛnifɛn kan.

\VS{13}O kɔ, sarakabɔbaga ye a kɔnɔfɛnw ni a senw bɛɛ ko. O kɔ, sarakalasebaga ye o ni sogo tɔ bɛɛ lajɛnnin bla Matigi Ala ɲa kɔrɔ k’a jɛni sarakajɛnifɛn kan fɔ k’a ban; saraka jɛnita lo tasuma ra, min kasa ka di Matigi Ala ye.


\par }{\PP \VS{14}«Ni i ta saraka jɛnita ye kɔnɔ le ye, a ye kɛ tugani walama jɛnɛtugani ye, min ma kɔrɔ.

\VS{15}Sarakalasebaga ye taga ni o kɔnɔ ye sarakajɛnifɛn ɲa fɛ. A ye a kunkolo sama ka bɔ a ra, ka o jɛni sarakajɛnifɛn kan; k’a jori bɔn sarakajɛnifɛn fandara kelen kan.

\VS{16}O kɔ, a ye a joki ni a kɔnɔfɛnw bɔ, ka o firi sarakajɛnifɛn kɛrɛ fɛ, terebɔyanfan na, bugurigbɛ bɔnnin bɛ yɔrɔ min na.

\VS{17}O kɔ, a ye kɔnɔ mina a kaman fla ma k’a faran a cɛmancɛ ra, nka a kana a bɔ ɲɔgɔn na. Sarakalasebaga ye a jɛni sarakajɛnifɛn kan lɔgɔ kunna; saraka jɛnita lo tasuma ra, min kasa ka di Matigi Ala ye.»




\par }\Chap{2}{\SH Siman saraka bɔcogo
\par }
{\PP \VerseOne{1}«Ayiwa, ni mɔgɔ dɔ b’a fɛ ka siman saraka le bɔ Matigi Ala ye, o tigi ye mugu tɛntɛnnin dɔ ta, ka turu kɛ o kan, ka wusunan kasadiman fara a kan,

\VS{2}ka taga ni o ye sarakalasebagaw fɛ, minw ye Haruna dencɛw ye. Sarakalasebaga ye boro ɲa kelen cɛ o mugu tɛntɛnnin tururaman ra, ka wusunan bɛɛ ta, ka o jɛni sarakajɛnifɛn kan, k’a yira ko o saraka bɛɛ kɛra Matigi Ala ta ye. O ye siman saraka le ye min jɛnina tasuma ra; o kasa ka di Matigi Ala ye.

\VS{3}Siman saraka tɔ min tora, o ye Haruna ni a dencɛw ta ye. Fɛn saninmanba lo, sabu saraka min jɛnina tasuma ra Matigi Ala ye, a bɔra o le ra.

\VS{4}Ni i b’a fɛ ka i ta siman saraka jɛni burujɛnifɛn kɔnɔ, k’a di Matigi Ala ma, i ye mugu tɛntɛnnin dɔ nɔɔni turu ra ka o kɛ buru ye, funufɛn kana kɛ a ra; walama i ye a kɛ ŋɔmi ye, ka turu kɛ a kan, funufɛn kana kɛ a ra.


\par }{\PP \VS{5}«Siman saraka min bɛ yiran faga kɔnɔ ni o dɔ lo, i ye mugu tɛntɛnnin dɔ nɔɔni turu ra, funufɛn kana kɛ a ra, k’a yiran.

\VS{6}O kɔ, i ye a tigɛtigɛ ka turu dɔ kɛ a kan tuun. Siman saraka lo.


\par }{\PP \VS{7}«Ni siman saraka lo min bɛ yiran pɔli kɔnɔ, i ye mugu tɛntɛnnin dɔ nɔɔni turu ra, k’a lalaga.


\par }{\PP \VS{8}«O kɔ, o saraka min lalagara ni o fɛnw ye, i ye taga ni o ye, ka taga o di Matigi Ala ma. I bɛ taga a di sarakalasebaga ma; ale bɛ a bla sarakajɛnifɛn kan Matigi Ala ɲa kɔrɔ.

\VS{9}O kɔ, sarakalasebaga ye dɔɔnin bɔ o siman saraka ra, min bɛ a yira ko o saraka bɛɛ ye Matigi Ala ta ye; a bɛ o jɛni sarakajɛnifɛn kan. O ye siman saraka le ye, min jɛnina tasuma ra; o kasa ka di Matigi Ala ye.

\VS{10}Siman saraka tɔ min tora, o ye Haruna ni a dencɛw ta ye. Fɛn saninmanba lo, sabu saraka min jɛnina Matigi Ala ye, a bɔra o le ra.


\par }{\PP \VS{11}«Aw bɛ siman saraka minw bɔ Matigi Ala ye, funufɛn kana kɛ o si ra. Siman saraka o siman saraka bɛ jɛni Matigi Ala ye, funufɛn walama li man kan ka kɛ o si ra.

\VS{12}Ni aw bɛ na ni aw ta simankura kun fɔlɔ ye ka na o di Matigi Ala ma saraka ye tuma min na, aw bɛ se ka na ni li ni funufɛn ye ka na o di Matigi Ala ma o wagati ra. Nka aw man kan ka li walama funufɛn jɛni sarakajɛnifɛn kan Matigi Ala ye, k’a kɛ i n’a fɔ saraka jɛnita, min kasa ka di.


\par }{\PP \VS{13}«Aw ka kan ka kɔgɔ kɛ aw ta siman saraka bɛɛ ra. Aw kana a to kɔgɔ ye fɔn aw ta siman saraka si ra; sabu Matigi Ala ka jɛnɲɔgɔnya min don ni aw ye, kɔgɔ le ye o tagamasiyɛn ye. O kosɔn aw ye kɔgɔ kɛ aw ta siman sarakaw bɛɛ ra.


\par }{\PP \VS{14}«Ni aw bɛ aw ta simankuraw kun fɔlɔw di Matigi Ala ma saraka ye, aw ye o siman kisɛw yiran, k’a susu, ka sɔrɔ ka taga a di Matigi Ala ma.

\VS{15}Aw ye turu kɛ a kan, ka wusunan kasadiman fara a kan; siman saraka lo.

\VS{16}Sarakalasebaga bɛ o simankisɛ susunin dɔɔnin bɔ, ani turu ni wusunan bɛɛ, ka o jɛni sarakajɛnifɛn kan, k’a yira ko o saraka bɛɛ kɛra Matigi Ala ta ye. Siman saraka lo min jɛnina tasuma ra Matigi Ala ye.»




\par }\Chap{3}{\SH Ninsɔndiya saraka
\par }
{\PP \VerseOne{1}«Ayiwa, ni dɔ b’a fɛ ka ninsɔndiya saraka bɔ Matigi Ala ye, ni misitoran lo, walama misimuso, a kana a to fiyɛn ye kɛ a ra; a ye na ni a ye Matigi Ala fɛ.

\VS{2}A ye a boro la bɛgan kun na, k’a kannatigɛ Ɲɔgɔnkunbɛn fanibon* donda ra. Sarakalasebagaw, minw ye Haruna dencɛw ye, olugu ye a jori seriseri sarakajɛnifɛn kan k’a lamini.

\VS{3}Sarakabɔbaga ye o ninsɔndiya saraka kɔnɔnɔturu bɛɛ ta ka o jɛni tasuma ra Matigi Ala ye,

\VS{4}ani a kɔkiri fla ni a turumanyɔrɔw bɛɛ, ani a biyɛn; a ye o ni kɔkiriw tigɛ.

\VS{5}Sarakalasebagaw ye o jɛni sarakajɛnifɛn kan, saraka jɛnita kan. Saraka jɛninin lo tasuma ra min kasa ka di Matigi Ala ye.


\par }{\PP \VS{6}«Ayiwa, ni dɔ ta ninsɔndiya saraka ye saga le ye, walama ba, ni a kɛra cɛman le ye, walama musoman, ni a b’a fɛ ka o le di Matigi Ala ma, a kana a to fiyɛn ye kɛ a ra.


\par }{\PP \VS{7}«Ni saga lo, a ye na ni a ye Matigi Ala fɛ.

\VS{8}A ye a boro la bɛgan kun na, k’a kannatigɛ Ɲɔgɔnkunbɛn fanibon donda ra. Sarakalasebagaw, minw ye Haruna dencɛw ye, olugu ye a jori seriseri sarakajɛnifɛn kan k’a lamini.

\VS{9}Sarakabɔbaga ye o ninsɔndiya saraka turumanyɔrɔw ta ka o jɛni tasuma ra Matigi Ala ye, ani a kɔnɔnɔturu bɛɛ, ani a kukala bɛɛ; a ye kukala tigɛ fɔ a kɔkolo kɔrɔ,

\VS{10}ani a kɔkiri fla, ani a turumanyɔrɔw bɛɛ, ani a biyɛn; a ye o ni kɔkiriw tigɛ.

\VS{11}Sarakalasebaga ye o jɛni sarakajɛnifɛn kan. O ye domunifɛn le ye min kɛra saraka ye k’a jɛni tasuma ra Matigi Ala ye.


\par }{\PP \VS{12}«Ayiwa, ni dɔ ta saraka ye ba le ye, a ye na ni a ye Matigi Ala ɲa kɔrɔ.

\VS{13}A ye a boro la a kun na, k’a kannatigɛ Ɲɔgɔnkunbɛn fanibon donda ra. Sarakalasebagaw ye o jori mina k’a seriseri sarakajɛnifɛn kan k’a lamini.

\VS{14}A ye o ninsɔndiya saraka kɔnɔnɔturuw bɛɛ ta ka o jɛni tasuma ra Matigi Ala ye,

\VS{15}ani a kɔkiri fla ni a turumanyɔrɔw bɛɛ, ani a biyɛn; a ye o ni kɔkiriw tigɛ.

\VS{16}Sarakalasebaga bɛ o jɛni sarakajɛnifɛn kan. O ye domunifɛn le ye min kɛra saraka ye k’a jɛni, ani min kasa ka di.»

\par }{\PP Bɛgan saraka bɛɛ turu ye Matigi Ala ta ye.


\par }{\PP \VS{17}«Ayiwa, nin fana ye sariya wuribari le ye aw ni aw ta durujaw fɛ, ko ni aw nana taga sigi yɔrɔ o yɔrɔ, aw man kan ka sogo turu domu walama k’a jori domu.»




\par }\Chap{4}{\SH Sarakalasebagaw kuntigi ta jurumunyafa saraka
\par }
{\PP \VerseOne{1}Matigi Ala kumana Musa fɛ k’a fɔ a ye ko:

\VS{2}«Kuma Izirayɛlimɔgɔw fɛ, i ye a fɔ o ye, ko ni mɔgɔ dɔ firira ka jurumun kɛ, ka ko bɛnbari dɔ kɛ, ka Matigi Ala ta sariya dɔ cɛn, o tigi ka kan ka min kɛ, o ye nin ye:


\par }{\PP \VS{3}«Turu saninman kɛra sarakalasebaga min kan, ni ale le ka o jurumun ɲɔgɔn kɛ, ka o hakɛ bla Izirayɛli jama bɛɛ kunna, a ka kan ka misitoran kaɲaman kelen di Matigi Ala ma, fiyɛn tɛ min na, a ta jurumun kosɔn; o bɛ kɛ a ta jurumunyafa saraka ye.

\VS{4}A ye na ni o misitoran ye Ɲɔgɔnkunbɛn fanibon* donda ra Matigi Ala ɲa kɔrɔ. A ye a boro la misi kun na, k’a kannatigɛ Matigi Ala ɲa kɔrɔ.

\VS{5}A ye jori dɔ ta ka don ni o ye Ɲɔgɔnkunbɛn fanibon kɔnɔ.

\VS{6}A ye a borokanden su o jori ra, k’a seriseri siɲaga wolonfla Matigi Ala ɲa kɔrɔ yɔrɔ saninman* cɛtigɛfani ɲafɛra kan.

\VS{7}A ye jori dɔ mun wusunanjɛnifɛn gbanw fana kan, Matigi Ala ɲa kɔrɔ, Ɲɔgɔnkunbɛn fanibon kɔnɔ yi. O kɔ, a ye bɔ ka taga jori tɔ bɛɛ bɔn sarakajɛnifɛn dugumayɔrɔ kan, Matigi Ala ɲa kɔrɔ, Ɲɔgɔnkunbɛn fanibon donda ra.

\VS{8}O kɔ, a ye o jurumunyafa saraka sogo turu bɛɛ tigɛ ka bɔ a ra, ani a kɔnɔnɔturu bɛɛ,

\VS{9}ani a kɔkiri fla ni a turumanyɔrɔw bɛɛ, ani a biyɛn; a ye o ni kɔkiriw tigɛ.

\VS{10}Sarakalasebaga ye o yɔrɔw bɔ misi ra, i n’a fɔ ninsɔndiya saraka ta bɛ kɛ cogo min na, ka o jɛni sarakajɛnifɛn kan.

\VS{11}Nka a sogo tɔ ni a gbolo ni a kunkolo ni a senw ni a kɔnɔfɛnw bɛɛ,

\VS{12}ani misi tɔ bɛɛ, a ye taga o bɛɛ jɛni kɛnɛ ma fanibonw kɔ fɛ, yɔrɔ saninman dɔ ra. A ye a jɛni lɔgɔ kan tasuma ra, bugurigbɛ bɔnyɔrɔ ra.»


\par }{\SH Jama ta jurumunyafa saraka
\par }
{\PP \VS{13}«Ayiwa, ni Izirayɛlimɔgɔw jama bɛɛ le firira ka jurumun kɛ, hali ni o ma bɔ a kala ma, ni o ka ko bɛnbari dɔ kɛ, ka Matigi Ala ta sariya dɔ cɛn, ka o hakɛ bla o yɛrɛ kunna,

\VS{14}ayiwa, ni o nana bɔ o jurumun kala ma, o tuma ra jama bɛɛ ye misitoran kaɲaman kelen di, ka o kɛ jurumunyafa saraka ye. O ye na ni o misi ye Ɲɔgɔnkunbɛn fanibon* donda ra.

\VS{15}Jama cɛkɔrɔbaw ye o borow la misi kun na; o ra kelen ye a kannatigɛ Matigi Ala ɲa kɔrɔ.

\VS{16}Turu saninman kɛra sarakalasebaga min kan, ale ye o jori dɔ ta ka don ni a ye Ɲɔgɔnkunbɛn fanibon kɔnɔ.

\VS{17}A ye a borokanden su o jori ra, ka o seriseri siɲaga wolonfla fanibon* cɛtigɛfani ɲafɛra kan, Matigi Ala ɲa kɔrɔ.

\VS{18}A ye jori dɔ mun fana wusunanjɛnifɛn gbanw kan, Matigi Ala ɲa kɔrɔ Ɲɔgɔnkunbɛn fanibon kɔnɔ yi. O kɔ, a ye bɔ ka taga jori tɔ bɛɛ bɔn sarakajɛnifɛn dugumayɔrɔ kan, Matigi Ala ɲa kɔrɔ, Ɲɔgɔnkunbɛn fanibon donda ra.

\VS{19}O kɔ, a ye sogo turumanyɔrɔw bɛɛ tigɛ ka bɔ a ra, ka o jɛni sarakajɛnifɛn kan.

\VS{20}A ye a kɛ i n’a fɔ a ka misi min kɛ saraka ye a yɛrɛ ta jurumun kosɔn. O cogo le ra, sarakalasebaga bɛna o ta jurumun kafari o ye, Ala bɛna yafa o bɛɛ ma.

\VS{21}O kɔ, a ye taga ni sogo tɔ ye kɛnɛ ma, fanibonw kɔ fɛ, ka taga a jɛni i n’a fɔ misi min kɛra saraka ye a yɛrɛ ta jurumunw kosɔn. Jama ta jurumunyafa saraka lo.»


\par }{\SH Jama ɲamɔgɔw ta jurumunyafa saraka
\par }
{\PP \VS{22}«Ayiwa, ni jama ɲamɔgɔ dɔ le firira ka jurumun kɛ, ka ko bɛnbari dɔ kɛ, ka Matigi Ala, a ta Ala ta sariya dɔ cɛn, ka o hakɛ bla a yɛrɛ kan,

\VS{23}ni a nana bɔ a ta jurumun kala ma, a ye bakɔrɔnin kelen di, fiyɛn tɛ min na, ka o kɛ a ta jurumunyafa saraka ye.

\VS{24}A ye a boro la bakɔrɔnin kun na, k’a kannatigɛ Matigi Ala ɲa kɔrɔ; o bɛ saraka jɛnitaw kannatigɛ yɔrɔ min na, a ye taga a kannatigɛ o yɔrɔ ra. Jurumunyafa saraka lo.

\VS{25}Sarakalasebaga ye a borokanden su o jurumunyafa saraka jori ra, ka o mun sarakajɛnifɛn gbanw na, ka jori tɔ bɔn sarakajɛnifɛn dugumayɔrɔ ra.

\VS{26}A ye o sogo turumanyɔrɔw bɛɛ jɛni sarakajɛnifɛn kan, i n’a fɔ ninsɔndiya saraka ta bɛ jɛni cogo min na. O cogo le ra sarakalasebaga bɛna o jama ɲamɔgɔ ta jurumun kafari a ye; Ala bɛna a yafa a ma.»


\par }{\SH Mɔgɔ gbansanw ta jurumunyafa saraka
\par }
{\PP \VS{27}«Ayiwa, ni jama mɔgɔ gbansan dɔ le firira ka jurumun kɛ, ka ko bɛnbari dɔ kɛ, ka Matigi Ala ta sariya dɔ cɛn, ka o hakɛ bla a yɛrɛ kan,

\VS{28}ni a nana bɔ a ta jurumun kala ma, a ye ba musoman kelen di, fiyɛn tɛ min na, ka o kɛ a ta jurumunyafa saraka ye; a ye o di a ta jurumun kosɔn.

\VS{29}A ye a boro la o bɛgan kun na, k’a kannatigɛ; o bɛ saraka jɛnitaw kannatigɛ yɔrɔ min na, a ye taga a kannatigɛ o yɔrɔ ra.

\VS{30}Sarakalasebaga ye a borokanden su o bɛgan jori ra k’a mun sarakajɛnifɛn gbanw na. O kɔ, a ye jori tɔ bɛɛ bɔn sarakajɛnifɛn dugumayɔrɔ ra.

\VS{31}A ye o sogo turumanyɔrɔ bɛɛ bɔ a ra, i n’a fɔ ninsɔndiya saraka ta bɛ kɛ cogo min na, ka o jɛni sarakajɛnifɛn kan. O saraka bɛna kɛ saraka ye min kasa ka di Matigi Ala ye. O cogo le ra, sarakalasebaga bɛna o tigi ta jurumun kafari a ye; Ala bɛna a yafa a ma.


\par }{\PP \VS{32}«Ayiwa, ni a b’a fɛ ka saga le kɛ a ta jurumunyafa saraka ye, a ye a kɛ sagamuso ye, fiyɛn tɛ min na.

\VS{33}A ye a boro la o bɛgan kun na, k’a kannatigɛ Matigi Ala ɲa kɔrɔ, k’a kɛ jurumunyafa saraka ye. O bɛ saraka jɛnitaw kannatigɛ yɔrɔ min na, a ye taga a kannatigɛ o yɔrɔ ra.

\VS{34}Sarakalasebaga ye a borokanden su o bɛgan jori ra k’a mun sarakajɛnifɛn gbanw na, ka jori tɔ bɔn sarakajɛnifɛn senkɔrɔyɔrɔ ra.

\VS{35}A ye o sogo turumanyɔrɔw bɛɛ bɔ a ra, i n’a fɔ ninsɔndiya saraka ta saga bɛ kɛ cogo min na, ka o jɛni sarakajɛnifɛn kan, i n’a fɔ saraka min jɛnina tasuma ra k’a ban, Matigi Ala ɲa kɔrɔ. O cogo le ra, sarakalasebaga bɛna o tigi ta jurumun kafari a ye; Ala fana bɛna a yafa a ma.»




\par }\Chap{5}{\SH Jurumunyafa saraka tɔw
\par }
{\PP \VerseOne{1}«Ayiwa, ni mɔgɔ dɔ kɛra ko dɔ seere ye kititigɛyɔrɔ ra, ni a ka fɛn min ye a ɲa ra, walama ni a ka min mɛn, ni a ma sɔn ka o ko seereya kɛ, o tigi ka kojugu min kɛ, o hakɛ bɛ a kan.


\par }{\PP \VS{2}«Ni mɔgɔ dɔ magara fɛn saninyabari dɔ ra, bɛgan saninyabari dɔ su, kongobɛgan walama sokɔnɔbɛgan, walama fɛnɲanaman minw bɛ fofo, hali ni a tigi ma bɔ a kala ma, o tuma, o tigi yɛrɛ bɛ kɛ mɔgɔ saninyabari ye; o hakɛ bɛ o tigi kan.

\VS{3}Ni a magara mɔgɔ saninyabari dɔ ta fɛn le ra, ni a kɛra fɛn o fɛn ye, hali ni a ma bɔ a kala ma, ni a nana a lɔn tuma o tuma, o hakɛ bɛ o tigi kan.

\VS{4}Ni mɔgɔ dɔ tora kuma ra, k’a da teliya ka kari ko ale bɛna ko dɔ kɛ, koɲuman walama kojugu, k’a sɔrɔ a ma o ko jate, ayiwa, kɔ fɛ ni a nana bɔ o ko kala ma, o hakɛ bɛ o tigi kan.


\par }{\PP \VS{5}«Ayiwa, nin ko minw fɔra nin ye, ni mɔgɔ min ka o dɔ kɛ, o tigi ka kan ka lɔ o jurumun na mɔgɔw ɲa na.

\VS{6}O kɔ, a ye na ni a ta hakɛbɔ saraka ye Matigi Ala ɲa kɔrɔ a ta jurumun kosɔn, bɛgan musoman dɔ, saga walama ba, ka o kɛ jurumun yafa sara ye; sarakalasebaga bɛna o kɛ k’a ta jurumun kafari a ye.


\par }{\PP \VS{7}«Ni a ma se ka saga walama ba sɔrɔ, a ye tugani fla, walama jɛnɛtugani den fla di Matigi Ala ma, a ta jurumun sara ye; kelen bɛna kɛ a ta jurumunyafa saraka ye, tɔ kelen bɛ kɛ saraka jɛnita ye.

\VS{8}A bɛna o di sarakalasebaga ma; min bɛ kɛ jurumunyafa saraka ye, sarakalasebaga ye kɔn ka o le bɔ fɔlɔ. Sarakalasebaga ye a kannatigɛ ni a sɔninfara ye, nka a kunkolo kana bɔ a ra;

\VS{9}a ye a jori seriseri sarakajɛnifɛn fan kelen kan; o kɔ, a ye jori tɔ bɛɛ bɔn sarakajɛnifɛn dugumayɔrɔ ra. Jurumunyafa saraka lo.


\par }{\PP \VS{10}«O kɔ, sarakalasebaga ye kɔnɔ flanan kɛ saraka jɛnita ye, ka kaɲa ni saraka jɛnitaw ta sariya ye. O cogo le ra sarakalasebaga bɛna a ta jurumun kafari a ye, Ala bɛna yafa a ma.


\par }{\PP \VS{11}«Ni a ma se ka tugani fla, walama jɛnɛtugani den fla sɔrɔ, a ye na ni mugu tɛntɛnnin kilo saba ye ka na o kɛ a ta jurumunyafa saraka ye. A kana turu kɛ a ra, a kana wusunan fana kɛ a ra, sabu jurumunyafa saraka lo.

\VS{12}A ye na ni o mugu tɛntɛnnin ye sarakalasebaga fɛ. Sarakalasebaga ye boro ɲa kelen cɛ o mugu ra k’a yira ko o saraka bɛɛ kɛra Matigi Ala ta ye. A ye o jɛni sarakajɛnifɛn kan, i n’a fɔ siman saraka min jɛnina tasuma ra Matigi Ala ye. Jurumunyafa saraka lo.

\VS{13}O cogo le ra, sarakalasebaga bɛna o tigi ta jurumun kafari a ye, ni a kɛra ko a tun ka o ko fla dɔ kɛ; Ala bɛna yafa a ma.

\par }{\PP «O mugu tɔ min bɛna to, o bɛna kɛ sarakalasebagaw ta ye, i n’a fɔ siman saraka tɔw ta bɛ kɛ cogo min na.»


\par }{\SH Hakɛbɔ sarakaw
\par }
{\PP \VS{14}Matigi Ala kumana Musa fɛ k’a fɔ a ye ko:

\VS{15}«Sarakafɛn minw ka kan ka bla Matigi Ala ye danna, ni mɔgɔ dɔ firira ka hakɛman ko dɔ kɛ o fɛnw ta ko ra, ka o fɛn saninmanw lanɔgɔ, o tigi ka kan ka sagajigi kelen, walama bakɔrɔnin kelen di Matigi Ala ma a ta jurumun sara ye; fiyɛn kana kɛ o bɛganw na. A tigi bɛna o fɛnw sara ka kaɲa ni ele Musa ta sɔngɔ fɔnin ye; a bɛ o warida sara ka kaɲa ni yɔrɔ saninman* ta jate ye.

\VS{16}A ka fɛn saninman min cɛn, a bɛna o sɔngɔ di, ani a sɔngɔ tarannin sigiyɔrɔma looru, a bɛ a sigiyɔrɔma kelen fara a kan tuun, ka o di sarakalasebaga ma. O kɔ, sarakalasebaga bɛna o saga walama o bakɔrɔnin kɛ a ta hakɛbɔ saraka ye. Ala bɛna yafa a ma.


\par }{\PP \VS{17}«Ni mɔgɔ dɔ ka jurumun kɛ, hali ni a ma bɔ a kala ma, ni a ka ko bɛnbari dɔ kɛ, ka Matigi Ala ta sariya cɛn, o hakɛ bɛ bɔ o tigi ra, a fana bɛ lɔ ni a kunko ye.

\VS{18}A ka kan ka na ni sagajigi, walama bakɔrɔnin dɔ ye, fiyɛn tɛ min na, min bɛ bɛn ele Musa ta sɔngɔ fɔnin ma; a ye na ni o ye sarakalasebaga fɛ, ka o kɛ a ta jurumun sara ye. A ka jurumun min kɛ ni a ma bɔ a kala ma, sarakalasebaga bɛna o jurumun kafari a ye; Ala bɛna yafa a ma.

\VS{19}A ta hakɛbɔ saraka lo, sabu o tigi ka ko bɛnbari le kɛ ka Matigi Ala hakɛ ta.»


\par }{\SH Faninya seereya ko
\par }
{\PP \VS{20}Matigi Ala kumana Musa fɛ k’a fɔ a ye ko:

\VS{21}«Ni mɔgɔ dɔ ka terenbariyako dɔ kɛ Matigi Ala ɲa kɔrɔ, i n’a fɔ ka faninya fɔ a mɔgɔɲɔgɔn ye fɛn karifanin dɔ ko ra, walama fɛn singanin dɔ ko ra, walama fɛn sonyanin dɔ, walama ni a k’a mɔgɔɲɔgɔn tɔɲɔ ko dɔ ra,

\VS{22}walama ni a ka fɛn tununin dɔ ye ka faninya tigɛ ko a m’a ye, walama ni a karira gbansan ko dɔ ra, walama ni a ka o ɲɔgɔnna ko dɔ kɛ,

\VS{23}a ka jurumun le kɛ; o hakɛ bɛ a yɛrɛ kan. Ayiwa, a ka fɛn min sonya, walama a k’a mɔgɔɲɔgɔn tɔɲɔ fɛn min na, walama fɛn min karifara a ma, walama a ka fɛn tununin min ye k’a fɔ ko a m’a ye,

\VS{24}ani a karira gbansan fɛn min kosɔn, ni a nana bɔ o ko kala ma, lon min ni a bɛ o hakɛbɔ saraka di, a ka kan ka o fɛn sara a tigi ye, ka sɔrɔ k’a sɔngɔ taran taranyɔrɔ looru, k’a taran kelen fara a kan ka o di a tigi ma.


\par }{\PP \VS{25}«Ka fara o kan, a ye sagajigi dɔ bɔ a ta sagaw ra, fiyɛn tɛ min na, ka na ni o ye sarakalasebaga fɛ; a bɛ o di Matigi Ala ma a ta hakɛbɔ saraka ye. O bɛgan sɔngɔ ka kan ka min bɔ, i yɛrɛ bɛna o fɔ a ye.

\VS{26}Ayiwa, sarakalasebaga bɛna a ta jurumun kafari a ye Matigi Ala ɲa kɔrɔ; a ka jurumun o jurumun kɛ ka Ala hakɛ ta, Ala bɛna o bɛɛ yafa a ma.»




\par }\Chap{6}{\SH Saraka jɛnita ta sariya
\par }
{\PP \VerseOne{1}Matigi Ala kumana Musa fɛ k’a fɔ a ye ko:

\VS{2}«Nin ciw fɔ Haruna ni a dencɛw ye, ko saraka jɛnita ta sariya flɛ nin ye: Saraka jɛnita ka kan ka jɛni sarakajɛnifɛn kan su bɛɛ, fɔ ka taga dugu gbɛ; tasuma mananin ka kan ka to sarakajɛnifɛn kan wagati bɛɛ.

\VS{3}Ayiwa, sɔgɔma, saraka jɛnita min jɛnina sarakajɛnifɛn kan, sarakalasebaga ye a ta lɛnfaniw don a yɛrɛ ra, a ta forokiyasurun ni a ta kurusi, ka o saraka jɛninin buguri cɛ ka taga a kɛ sarakajɛnifɛn kɛrɛ fɛ.

\VS{4}O kɔ, a ye o faniw bɔ, ka fani wɛrɛw don, ka o buguri cɛ ka taga a bɔn kɛnɛ ma Izirayɛlimɔgɔw ta fanibonw* kɔ fɛ, yɔrɔ saninman* dɔ ra.

\VS{5}Tasuma min mananin bɛ sarakajɛnifɛn kan, o man kan ka faga fiyewu. Sɔgɔma o sɔgɔma, sarakalasebaga ye lɔgɔ dɔ kundon a ra, ka saraka jɛnita labɛn k’a bla tasuma ra, ka ninsɔndiya saraka kɔnɔnɔ turu fana jɛni a kan.

\VS{6}Tasuma mananin ye to sarakajɛnifɛn kan wagati bɛɛ, a kana faga fiyewu.»


\par }{\SH Siman saraka ta sariya
\par }
{\PP \VS{7}«Ayiwa, siman saraka ta sariyaw flɛ nin ye: Haruna dencɛw le ka kan ka na ni o saraka ye Matigi Ala ɲa kɔrɔ, sarakajɛnifɛn ɲa fɛ.

\VS{8}Sarakalasebaga ye dɔɔnin bɔ o mugu tɛntɛnnin tururaman ra, ka o ni a wusunan bɛɛ jɛni sarakajɛnifɛn kan, k’a yira ko o saraka bɛɛ kɛra Matigi Ala ta le ye. O ye siman saraka le ye, min jɛnina tasuma ra; o kasa ka di Matigi Ala ye.

\VS{9}Saraka mugu tɔ min tora, Haruna ni a dencɛw ye o domu. O ye a domu yɔrɔ saninman* na, Ɲɔgɔnkunbɛn fanibon* lu kɔnɔ, funufɛn man kan ka kɛ a ra.

\VS{10}O man kan ka funufɛn kɛ a ra k’a jɛni. O ninyɔrɔ le ye o ye; ne ka o le di o ma. Siman saraka min jɛnina tasuma ra ne Matigi Ala ye, ne k’a bɔ o le ra k’a di o ma. A saninyanin lo kosɛbɛ, i n’a fɔ jurumunyafa saraka, walama hakɛbɔ saraka.

\VS{11}Haruna dencɛw bɛɛ bɛ se k’a domu, sabu o saraka minw jɛnina Matigi Ala ye, olugu ninyɔrɔ bɛna kɛ o le ye wagati bɛɛ. Ni mɔgɔ o mɔgɔ ka maga o ra, o bɛ saninya ka bla danna Ala ye\FTNT{*}{{\FR 6:11 }{\FR{6.11
}}{\FT{Kitabu dɔw kɔnɔ a fɔra ko: o tigi bɛ halaki, walama ko: o tigi ka kan ka saninya.}}}.»


\par }{\SH Sarakalasebaga ta saraka ta sariya
\par }
{\PP \VS{12}Matigi Ala kumana Musa fɛ k’a fɔ a ye ko:

\VS{13}«Lon min i bɛna Haruna ni a dencɛw mun ni turu ye ka o sigi sarakalasebagaya ra, o ka kan ka saraka minw di ne Matigi Ala ma, o ye nin ye: o ye mugu tɛntɛnnin kilo saba kɛ saraka ye lon o lon. O ye a tarancɛ kɛ saraka ye sɔgɔma, k’a tɔ tarancɛ kɛ saraka ye wula fɛ.

\VS{14}O mugu ka kan ka nɔɔni turu ra, ka sɔrɔ k’a yiran faga kɔnɔ k’a kɛ ŋɔmi ye. I ye o ŋɔmi tigɛtigɛ ka sɔrɔ k’a di saraka ye Matigi Ala ma. Siman saraka lo min kasa ka di Matigi Ala ye.


\par }{\PP \VS{15}«Ni turu saninman kɛra Haruna dencɛ min kan k’a kɛ sarakalasebagaw kuntigi ye a nɔ ra, o fana ka kan ka o saraka kelen le bɔ. O saraka ka kan ka jɛni Matigi Ala ɲa kɔrɔ k’a ban pewu. O ye sariya wuribari le ye.


\par }{\PP \VS{16}«Sarakalasebagaw ta siman sarakaw bɛɛ ka kan ka jɛni k’a ban pewu; foyi man kan ka domu a ra.»


\par }{\SH Jurumunyafa saraka ta sariyaw
\par }
{\PP \VS{17}Matigi Ala kumana Musa fɛ k’a fɔ a ye ko:

\VS{18}«A fɔ Haruna ni a dencɛw ye ko jurumunyafa saraka ta sariyaw flɛ nin ye: Saraka jɛnita bɛ kannatigɛ yɔrɔ min na, jurumunyafa saraka ka kan ka kannatigɛ o yɔrɔ le ra, Matigi Ala ɲa kɔrɔ, sabu saraka lo, min saninyanin lo kosɛbɛ.


\par }{\PP \VS{19}«Sarakalasebaga min bɛ jurumunyafa saraka lase Matigi Ala ma, ale le bɛ se ka o saraka domu. A ye a domu yɔrɔ saninman* na, Ɲɔgɔnkunbɛn fanibon* lu kɔnɔ.

\VS{20}Ni sarakasogo ka maga fɛn o fɛn na, o bɛ saninya ka bla danna Ala ye. Ni a jori sera fani o fani ma, a sera fani yɔrɔ min ma, aw ye o yɔrɔ ko yɔrɔ saninman dɔ ra.

\VS{21}A sogo tobira bɔgɔdaga min kɔnɔ, kɔ fɛ, o bɔgɔdaga ka kan ka ci. Ni siranɛgɛ daga lo, a ye a jɔsi kosɛbɛ, k’a sɛnɛnko ji ra.

\VS{22}Sarakalasebaga ta den cɛmanw dɔrɔn le bɛ se k’a sogo domu, sabu a saninyanin lo kosɛbɛ.


\par }{\PP \VS{23}«Nka o bɛ don ni jurumunyafa saraka min o min jori dɔ ye Ɲɔgɔnkunbɛn fanibon kɔnɔ ka taga jurumun kafari yɔrɔ saninman kɔnɔ, o saraka si sogo man kan ka domu. A ka kan ka jɛni k’a ban tasuma ra le.»




\par }\Chap{7}{\SH Hakɛbɔ saraka ta sariyaw
\par }
{\PP \VerseOne{1}«Ayiwa, hakɛbɔ saraka ta sariyaw flɛ nin ye: Saraka saninyaninba lo.


\par }{\PP \VS{2}«Saraka jɛnita bɛ kannatigɛ yɔrɔ min na, hakɛbɔ saraka ka kan ka kannatigɛ o yɔrɔ le ra. O kɔ, sarakalasebaga ye a jori seriseri sarakajɛnifɛn fan bɛɛ kan k’a lamini.

\VS{3}A ye a turumanyɔrɔw bɛɛ kɛ saraka ye ka o di Matigi Ala ma, ani a kukala, ani a kɔnɔnɔ turu bɛɛ,

\VS{4}ani a kɔkiri fla ni a turumanyɔrɔw bɛɛ, ani a biyɛn; a ye o ni kɔkiriw tigɛ.

\VS{5}Sarakalasebaga ye o bɛɛ jɛni sarakajɛnifɛn kan. Hakɛbɔ saraka lo min jɛnina tasuma ra Matigi Ala ye.

\VS{6}Sarakalasebaga ta den cɛmanw dɔrɔn le bɛ se k’a sogo domu; nka o ka kan k’a domu yɔrɔ saninman* le ra, sabu a saninyanin lo kosɛbɛ.


\par }{\PP \VS{7}«Jurumunyafa saraka ta sariya ni hakɛbɔ saraka ta sariya bɛɛ ye kelen ye; a bɛɛ ye sariya kelen ye. Sarakalasebaga min bɛ jurumun kafari, o saraka sogo bɛna kɛ ale ta le ye.

\VS{8}Sarakalasebaga min ka mɔgɔ dɔ ta saraka jɛnita lase Matigi Ala ma, o saraka gbolo bɛ kɛ o sarakalasebaga yɛrɛ ta ye.

\VS{9}Siman saraka o siman saraka, ni a kɛra ko o saraka jɛnina burujɛnigba le kɔnɔ o, walama ni a yiranna pɔli le kɔnɔ o, walama ni a yiranna faga le kɔnɔ o, sarakalasebaga min k’a lase Ala ma, o siman saraka bɛ kɛ ale ta le ye.

\VS{10}Siman saraka o siman saraka, ni a nɔɔnina turu le ra, walama ni a jalan lo, o ye sarakalasebaga Haruna ni a dencɛw bɛɛ ta le ye, dɔ ma bɔ dɔ ra.»


\par }{\SH Ninsɔndiya saraka ta sariyaw
\par }
{\PP \VS{11}«Ninsɔndiya saraka min bɛ bɔ ka di Matigi Ala ma, o ta sariyaw flɛ nin ye:


\par }{\PP \VS{12}«Ni mɔgɔ dɔ ko a bɛ ninsɔndiya saraka bɔ, k’a kɛ ɲumanlɔn saraka le ye, a ye buru tururaman misɛnmanw fara o barakalari saraka kan, funufɛn kana kɛ a ra, ani ŋɔmi; a ye turu kɛ ŋɔmi kan, nka funufɛn kana kɛ a ra; ani buru min kɛra ni mugu tɛntɛnnin tururaman ye.

\VS{13}A ka o ninsɔndiya saraka min kɛ ɲumanlɔn saraka ye, a ka kan ka burufununin dɔ fana fara o saraka kan k’a di.

\VS{14}A ye burukun kelen kelen bɔ o sarakafɛnw bɛɛ ra ka o kɔrɔta san fɛ, ka o di Matigi Ala ma. Sarakalasebaga min ka ninsɔndiya saraka jori seriseri sarakajɛnifɛn kan, o buruw bɛna kɛ ale ta le ye.

\VS{15}Ninsɔndiya saraka min kɛra ɲumanlɔn saraka ye, o saraka sogo bɛɛ ka kan ka domu a bɔlon yɛrɛ ra; a dɔ man kan ka si.


\par }{\PP \VS{16}«Ni sarakabɔbaga ta saraka ye dajurudafa saraka le ye, walama ni a yɛrɛ diyanya saraka lo, a bɛ o saraka di Matigi Ala ma lon min na, a sogo ye domu o lon yɛrɛ ra. Ni a tɔ ka to, a ye a domu o lon dugusagbɛ.

\VS{17}Nka ni sogo tɔ belen ka to tuun a dugusagbɛ flanan, a ye o jɛni tasuma ra k’a ban.

\VS{18}Ni mɔgɔ min ka sarakasogo domu fɔ a tere sabanan, o tigi ta saraka tɛna mina. O saraka kɛra gbansan le ye, sabu a sogo kɛra fɛn haramunin le ye. Ni mɔgɔ o mɔgɔ ka o sogo domu, o hakɛ bɛ o tigi kan.

\VS{19}Ni fɛn saninyabari dɔ magara sarakasogo min na, o sogo man kan ka domu tuun. O ka kan k’a jɛni. Ni o tɛ, mɔgɔ minw saninyara, olugu le ka kan ka sarakasogo domu.

\VS{20}Nka ni mɔgɔ min ka Matigi ta ninsɔndiya saraka domu k’a sɔrɔ a ma saninya, o tigi ka kan ka faran ka bɔ Izirayɛli jamanadenw na.

\VS{21}Ni mɔgɔ min magara fɛn saninyabari dɔ ra fana, ni a kɛra mɔgɔ saninyabari dɔ le ye o, walama bɛgan o, walama fɛn saninyabari dɔ wɛrɛ o, ni o tigi ka Matigi Ala ta ninsɔndiya saraka domu, o tigi ka kan ka faran ka bɔ a ta jamana mɔgɔw cɛ ra.»


\par }{\SH Sogo turu ni jori ta sariya
\par }
{\PP \VS{22}Matigi Ala kumana Musa fɛ k’a fɔ a ye ko:

\VS{23}«Kuma Izirayɛlimɔgɔw fɛ k’a fɔ o ye ko o man kan ka sogo turu domu. Ni a kɛra misi le ye o, walama saga o, walama ba o, o man kan ka o si turu domu.

\VS{24}Ni a kɛra ko aw ka bɛgan dɔ su le ye, walama ni wara dɔ le k’a faga, aw bɛ se ka o turu kɛ ka mako wɛrɛ ɲa, nka aw man kan k’a domu.


\par }{\PP \VS{25}«Sarakasogo turu minw bɛ jɛni tasuma ra k’a kɛ saraka ye Matigi Ala ye, ni mɔgɔ o mɔgɔ ka o domu, o tigi ka kan ka faran ka bɔ a ta jamana mɔgɔw cɛ ra.


\par }{\PP \VS{26}«Ni aw ka taga sigi jamana o jamana ra, aw kana kɔnɔ walama bɛgan si jori domu.

\VS{27}Ni mɔgɔ min ka o fɛnw dɔ jori domu, o tigi ka kan ka faran ka bɔ Izirayɛli jamanadenw na.»


\par }{\SH Sarakalasebagaw ninyɔrɔw
\par }
{\PP \VS{28}Matigi Ala kumana Musa fɛ k’a fɔ a ye ko:

\VS{29}«A fɔ Izirayɛlimɔgɔw ye, ko ni dɔ b’a fɛ ka ninsɔndiya saraka bɔ Matigi Ala ye, Matigi ninyɔrɔ ye min ye o saraka ra, a ye o di.

\VS{30}Min ka kan ka jɛni tasuma ra Matigi Ala ye, a yɛrɛ ye na ni o ye. A ye na ni a turumanyɔrɔw ni a disi ye; a ye o disi fifa Matigi Ala ɲa kɔrɔ.

\VS{31}Sarakalasebaga ye a turu jɛni sarakajɛnifɛn kan; nka disi bɛ kɛ Haruna ni a dencɛw ta ye.


\par }{\PP \VS{32}«Aw ta ninsɔndiya sarakaw ra, aw ka kan ka kininboroyanfan woto fana tigɛ ka o di sarakalasebaga ma.

\VS{33}Haruna dencɛ min bɛna ninsɔndiya saraka jori ni a turu lase Matigi Ala ma, kininboroyanfan woto bɛ kɛ ale ta le ye.

\VS{34}O ra, Izirayɛlimɔgɔw bɛ ninsɔndiya saraka minw bɔ, disi min bɔra o saraka ra k’a fifa, ani a woto min dira Ala ma, ne ka o di sarakalasebaga Haruna ni a dencɛw le ma, sabu o le bɛna kɛ olugu ninyɔrɔ ye wagati bɛɛ.


\par }{\PP \VS{35}«O ninsɔndiya saraka min turu jɛnina tasuma ra Matigi Ala ye, o disi ni o woto min bɔra o saraka ra, o le bɛ kɛ Haruna ni a dencɛw ta ye, ni i nana o mun lon min na ni turu saninman* ye, ka o sigi sarakalasebagaya ra.

\VS{36}Ni i nana o mun lon min na, Matigi Ala k’a fɔ ko Izirayɛlimɔgɔw ye o le di o ma. O ye sariya wuribari le ye o ni o ta duruja nataw bɛɛ fɛ, wagati bɛɛ.


\par }{\PP \VS{37}«Ayiwa, sarakaw ta sariyaw le ye nin ye; saraka jɛnita, ani siman saraka, ani jurumunyafa saraka, ani hakɛbɔ saraka, ani sarakalasebagaw ta saninyari saraka, ani ninsɔndiya saraka.»


\par }{\PP \VS{38}Matigi Ala ka o ciw le fɔ Musa ye Sinayi kuru kan, kongokolon kɔnɔ, lon min na a k’a fɔ Izirayɛlimɔgɔw ye ko o ye saraka bɔ ale ye.




\par }\Chap{8}{\SH Haruna ni a dencɛw sigira sarakalasebagaya ra
\par }
{\PP \VerseOne{1}Matigi Ala kumana Musa fɛ k’a fɔ a ye ko:

\VS{2}«Na ni Haruna ni a dencɛw ye, ani o ta fani saninmanw, ani turu saninman*, ani misitoran min bɛna kɛ o ta jurumunyafa saraka ye, ani sagajigi fla, ani burufunubariw bɛ segi min kɔnɔ.

\VS{3}Izirayɛli jama bɛɛ lajɛn fana Ɲɔgɔnkunbɛn fanibon* donda ra.»


\par }{\PP \VS{4}Matigi Ala ka min fɔ, Musa ka o kɛ. A ka jama bɛɛ lajɛn Ɲɔgɔnkunbɛn fanibon donda ra.

\VS{5}Musa k’a fɔ jama ye ko: «Matigi Ala ka ci min fɔ, ne bɛna o le kɛ bi.»

\VS{6}A ka Haruna ni a dencɛw lana; a ka o ko ni ji ye.

\VS{7}O kɔ, Musa ka forokiyasurun don Haruna ra, ka cɛsirinan kɛ k’a cɛsiri, ka forokiyajan fana don a ra, ka saninderege la o kan, ka saninderege cɛsirinan kɛ ka saninderege cɛsiri.

\VS{8}A ka disirafɛn siri a disi ra, ka Urimi ni Tumimi\FTNT{*}{{\FR 8:8 }{\FR{8.8
}}{\FT{Urimi ni Tumimi tun ye sarakalasebaga ta baarakɛminan dɔw ye. Ala tun bɛ tagamasiyɛn dɔw yira sarakalasebaga ra ni o fɛnw ye, ka Izirayɛlimɔgɔw ta kiti tigɛ (}}{\XT{Bɔri 28.30; Sarakalasebagaw 8.8}}{\FT{).}}} don disirafɛn na.

\VS{9}A ka jalamugu fugula biri a kun na, ka tennasanin tagamasiyɛn saninman siri o kan, a ten na, i n’a fɔ Matigi Ala tun k’a fɔ cogo min na.


\par }{\PP \VS{10}O kɔ, Musa ka turu saninman* seriseri Ɲɔgɔnkunbɛn fanibon* ni a kɔnɔfɛnw bɛɛ kan, ka o saninya ka o bla danna Ala ye.

\VS{11}A ka dɔ seriseri sarakajɛnifɛn kan siɲaga wolonfla, ani a minanw bɛɛ, ani minanba ni a siginan, ka o bɛɛ saninya.


\par }{\PP \VS{12}O kɔ, Musa ka turu saninman* dɔ kɛ Haruna kun na, k’a saninya Ala ta baara kama.


\par }{\PP \VS{13}A ka Haruna dencɛw fana gbara a yɛrɛ ra, ka olugu fana ta forokiyasurunw don o ra, ka o ta cɛsirinanw siri o cɛ ra, ka o ta banflaw biri o kun na, i n’a fɔ Matigi Ala tun k’a fɔ a ye cogo min na.


\par }{\PP \VS{14}O kɔ, a nana ni jurumunyafa saraka ta misi ye. Haruna ni a dencɛw ka o boro la o misitoran kun na.

\VS{15}Musa ka misi kannatigɛ, k’a jori dɔ ta, k’a borokanden su o ra ka o mun sarakajɛnifɛn gbanw na, ka o saninya. O kɔ, a ka jori tɔ bɛɛ bɔn sarakajɛnifɛn dugumayɔrɔ ra, ka sarakajɛnifɛn saninya, ka jurumunw kafari.


\par }{\PP \VS{16}Musa ka misi boso k’a kɔnɔnɔturu bɛɛ bɔ, ani a biyɛn, ani a kɔkiri fla ni a turu bɛɛ, ka o bɛɛ jɛni sarakajɛnifɛn kan.

\VS{17}Nka misi gbolo ni a sogo tɔ, ani a kɔnɔfɛnw, a tagara o bɛɛ jɛni kɛnɛ ma, fanibonw* kɔ fɛ, i n’a fɔ Matigi Ala tun k’a fɔ a ye cogo min na.


\par }{\PP \VS{18}O kɔ, a nana ni sagajigi kelen ye, min bɛna kɛ saraka jɛnita ye. Haruna ni a dencɛw ka o boro la sagajigi kun na.

\VS{19}Musa k’a kannatigɛ, k’a jori seriseri sarakajɛnifɛn fan bɛɛ kan k’a lamini.

\VS{20}A ka sagajigi boso, k’a tigɛtigɛ, k’a kunkolo ni a sogo ni a turu bɛɛ jɛni.

\VS{21}A k’a kɔnɔfɛnw ni a senw ko ni ji ye, ka o ni sagajigi sogo tɔ bɛɛ jɛni sarakajɛnifɛn kan, ka o kɛ saraka jɛninin ye tasuma ra, min kasa ka di Matigi Ala ye, i n’a fɔ Matigi Ala tun k’a fɔ Musa ye cogo min na.


\par }{\PP \VS{22}O kɔ, a ka sagajigi flanan mina, sagajigi min bɛ kɛ Haruna ni a dencɛw ta saninyari saraka ye. Haruna ni a dencɛw ka o boro la o sagajigi kun na.

\VS{23}Musa k’a kannatigɛ, k’a jori dɔɔnin ta, ka o mun Haruna kininboroyanfan toro nunkun na, ani a kininboroyanfan borokandenba, ani a kininboroyanfan senmandenba.

\VS{24}O kɔ, a ka Haruna dencɛw fana gbara a yɛrɛ ra, ka jori dɔ mun olugu fana kininboroyanfan toro nunkun na, ani o kininboroyanfan borokandenba, ani o kininboroyanfan senmandenba. O kɔ, a ka jori tɔ seriseri sarakajɛnifɛn fan bɛɛ kan k’a lamini.

\VS{25}A ka sagajigi boso, k’a turu bɔ, ani a kukala, ani a kɔnɔnɔturu, ani a biyɛn, ani a kɔkiri fla ni a turu, ani a kininboroyanfan woto;

\VS{26}burufunubari minw tun blara segi kɔnɔ Matigi Ala ɲa kɔrɔ, a ka burukun kelen ta o ra, ani buru turuman kelen ni ŋɔmikun kelen. A ka o fara sogo turu ni a kininboroyanfan woto kan.

\VS{27}A ka o fɛnw bɛɛ don Haruna ni a dencɛw boro, o ka o fifa Matigi Ala ɲa kɔrɔ.

\VS{28}O kɔ, a ka o fɛnw mina o boro, ka o jɛni ni saraka jɛnita ye sarakajɛnifɛn kan. O kɛra Haruna ni a dencɛw ta saninyari saraka ye. Saraka jɛninin lo tasuma ra, min kasa ka di Matigi Ala ye.

\VS{29}O kɔ, Musa ka o sagajigi disi ta k’a fifa Matigi Ala ɲa kɔrɔ. O disi kɛra Musa yɛrɛ ninyɔrɔ ye o saninyari saraka ta sagajigi ra, i n’a fɔ Matigi Ala tun k’a fɔ Musa ye cogo min na.

\VS{30}Musa ka turu saninman* dɔ ta, ani jori min tun bɔnna sarakajɛnifɛn kan; a ka o seriseri Haruna ni a ta faniw kan, ani a dencɛw ni o ta faniw. A kɛra ten, Haruna ni a dencɛw ni o ta faniw bɛɛ saninyara ka bla Matigi Ala ta baara kama.


\par }{\PP \VS{31}Musa k’a fɔ Haruna ni a dencɛw ye ko: «Aw ye sagajigi flanan sogo tobi Ɲɔgɔnkunbɛn fanibon* donda ra. Aw ka kan k’a domu o yɔrɔ le ra, Matigi Ala ɲa kɔrɔ; sarakalasebagaw ta saninyari saraka tun bɛ segi min kɔnɔ, buru minw bɔra o segi kɔnɔ, aw ye o fana domu. Aw ye a domu Ɲɔgɔnkunbɛn fanibon donda ra, i n’a fɔ ne k’a fɔ aw ye cogo min na.

\VS{32}Ni o sogo, walama ni o buru tɔ ka si, aw ye o tɔ jɛni k’a ban pewu.»


\par }{\PP \VS{33}Musa k’a fɔ Haruna ni a dencɛw ye tuun ko: «Aw ye to Ɲɔgɔnkunbɛn fanibon donda ra ka se fɔ tere wolonfla, fɔ ka taga aw ta saninyari lonw dafa; sabu tere wolonfla le bɛ dafa, aw bɛ sɔrɔ ka saninya ka don sarakalasebagaya ra.

\VS{34}Min kɛra bi, Matigi Ala le ka o bɛɛ fɔ. O kɛra janko aw ta jurumunw bɛɛ ye kafari.

\VS{35}O ra, aw ye to Ɲɔgɔnkunbɛn fanibon donda ra su ni tere, fɔ tere wolonfla, ka Matigi Ala ta kokɛtaw dafa; ni o tɛ, aw bɛ sa. Matigi Ala ka o le fɔ ne ye.»


\par }{\PP \VS{36}Ayiwa, Matigi Ala tun ka ci minw don Musa da ra k’a lase Haruna ni a dencɛw ma, o ka o bɛɛ kɛ.




\par }\Chap{9}{\SH Sarakalasebagaw ka o ta baara damina
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ayiwa, sarakalasebagaw ta saninyari tere seeginan lon na, Musa ka Haruna ni a dencɛw ni Izirayɛli cɛkɔrɔbaw bɛɛ wele.


\par }{\PP \VS{2}A k’a fɔ Haruna ye ko: «Misitoran kelen kɛ i yɛrɛ ta jurumunyafa saraka ye, ka sagajigi kelen kɛ i ta saraka jɛnita ye; fiyɛn kana kɛ o si ra. I ye o di saraka ye Matigi Ala ma.

\VS{3}O kɔ, i ye kuma Izirayɛlimɔgɔw fɛ k’a fɔ o ye ko o fana ye bakɔrɔnin kelen kɛ o ta jurumunyafa saraka ye, ka san kelen misiden ni san kelen sagajigi kɛ o ta saraka jɛnita ye. Fiyɛn kana kɛ o si ra.

\VS{4}O ye na ni misitoran kelen ye fana, ani sagajigi kelen, ka o kɛ ninsɔndiya saraka ye, ka o di Matigi Ala ma; ka mugu dɔ nɔɔni turu ra, ka o kɛ siman saraka ye ka o fara o kan; sabu Matigi Ala bɛna a yɛrɛ yira aw ra bi.»


\par }{\PP \VS{5}Ayiwa, Musa ka bɛgan minw ko fɔ, mɔgɔw nana ni o bɛganw ye Ɲɔgɔnkunbɛn fanibon* donda ra. Jama bɛɛ nana, ka na lɔ Matigi Ala ɲa kɔrɔ.

\VS{6}Musa ko: «Matigi Ala ko aw ye nin sarakaw bɔ, janko ale ye a ta nɔɔrɔ yira aw ra bi.»


\par }{\PP \VS{7}Musa k’a fɔ Haruna ye ko: «Gbara sarakajɛnifɛn na ka i ta jurumunyafa saraka ni i ta saraka jɛnita bɔ, ka i yɛrɛ ta jurumunw kafari, ani jama ta jurumunw. O kɔ, i ye jama bɛɛ ta saraka bɔ fana ka o ta jurumunw kafari, i n’a fɔ Matigi Ala k’a fɔ cogo min na.»


\par }{\PP \VS{8}Ayiwa, Haruna gbarara sarakajɛnifɛn na; a ka misitoran kannatigɛ, ka o kɛ a yɛrɛ ta jurumunyafa saraka ye.

\VS{9}A dencɛw ka o jori dɔ ta ka o di a ma; a k’a borokanden su jori ra, ka o jori dɔ kɛ sarakajɛnifɛn gbanw kan. O kɔ, a k’a tɔ bɔn sarakajɛnifɛn dugumayɔrɔ ra.

\VS{10}A ka o jurumunyafa saraka turu ni a kɔkiri fla ni a biyɛn jɛni sarakajɛnifɛn kan, i n’a fɔ Matigi Ala k’a fɔ Musa ye cogo min na.

\VS{11}Nka a sogo tɔ ni a gbolo, a tagara o jɛni kɛnɛ ma Izirayɛlimɔgɔw ta fanibonw* kɔ fɛ.


\par }{\PP \VS{12}O kɔ, Haruna ka saraka jɛnita fana kannatigɛ. A dencɛw ka o jori dɔ ta ka o di a ma. A ka o seriseri sarakajɛnifɛn fan bɛɛ kan k’a lamini.

\VS{13}O ka o sarakasogo tigɛtigɛ ka o di Haruna ma, ani a kunkolo; a ka o jɛni sarakajɛnifɛn kan.

\VS{14}A k’a kɔnɔfɛnw ni a senw ko, ka olugu jɛni sarakajɛnifɛn kan ni saraka jɛnita ye. 
\VS{15}O kɔ, Haruna ka jama bɛɛ ta saraka fana lase Ala ma. Mɔgɔw tun nana ni bakɔrɔnin min ye ka na o kɛ o ta jurumunyafa saraka ye, a ka o mina, k’a kannatigɛ, k’a di saraka ye Matigi Ala ma, i n’a fɔ a tun k’a yɛrɛ ta kɛ cogo min na.

\VS{16}A ka jama ta saraka jɛnita mina, misiden ni sagaden, ka o kɛ saraka ye, i n’a fɔ a tun latigɛra cogo min na.

\VS{17}A ka siman saraka ta, ka boro ɲa kelen cɛ o ra ka o kɛ sɔgɔmada ta saraka jɛnita kan, ka o jɛni sarakajɛnifɛn kan.


\par }{\PP \VS{18}O kɔ, jama tun nana ni misitoran ni sagajigi min ye, ka o kɛ o ta ninsɔndiya saraka ye, Haruna ka o kannatigɛ. A dencɛw ka o jori dɔ ta ka o di a ma; a ka o seriseri sarakajɛnifɛn fan bɛɛ kan k’a lamini.

\VS{19}O ka o misitoran ni o sagajigi turumanyɔrɔw, ni o kukalaw, ni o kɔnɔnɔ turuw, ni o kɔkiriw ni o biyɛnw bɔ o ra,

\VS{20}ka o fara disiw kan. Haruna ka o turuw jɛni sarakajɛnifɛn kan.

\VS{21}A ka disiw ta, ani kininboro wotow, ka o fifa Matigi Ala ɲa kɔrɔ, i n’a fɔ Musa tun k’a fɔ cogo min na.


\par }{\PP \VS{22}Ayiwa, Haruna ka o jurumunyafa saraka, ni o saraka jɛnita, ni o ninsɔndiya saraka bɔ ka ban tuma min na, a k’a boro lawuri ka dugawu kɛ jama bɛɛ ye. O kɔ, a jigira ka bɔ sarakajɛnifɛn kɔrɔ.


\par }{\PP \VS{23}Musa ni Haruna donna ɲɔgɔn fɛ Ɲɔgɔnkunbɛn fanibon* kɔnɔ. O bɔra minkɛ, o ka dugawu kɛ jama bɛɛ ye. O kɔ, jama bɛɛ ka Matigi Ala nɔɔrɔ ye.


\par }{\PP \VS{24}Tasuma dɔ bɔra san fɛ, Matigi Ala fɛ, ka na saraka jɛnitaw ni sogo turuw bɛɛ jɛni sarakajɛnifɛn kan. Jama bɛɛ ka o ye minkɛ, o ka kule ci, ka o ɲa biri dugu ma, ka Matigi Ala bato.




\par }\Chap{10}{\SH Nadabu ni Abihu ka kojugu min kɛ
\par }
{\PP \VerseOne{1}Haruna dencɛ minw ye Nadabu ni Abihu ye, lon dɔ olugu ka o ta wusunan dagaw ta, ka takami kɛ a kɔnɔ, ka wusunan kɛ a kan; o ka wusunan don Matigi Ala ɲa kɔrɔ ni tasuma dɔ ye, min tun bɔra yɔrɔ wɛrɛ ra\FTNT{*}{{\FR 10:1 }{\FR{10.1
}}{\FT{Tasuma min tun bɔra yɔrɔ wɛrɛ ra: Aw ye nin yɔrɔw flɛ:
}}{\XT{Sarakalasebagaw 9.2; 16.12; Jateri 17.11}}{\FT{.}}}, k’a sɔrɔ o ma bɛn ni Matigi Ala ta kuma ye.

\VS{2}A kɛra ten minkɛ, Matigi Ala ka tasuma lajigi o mɔgɔ fla kan, ka o jɛni ka o faga o yɔrɔnin kelen bɛɛ ra.


\par }{\PP \VS{3}Musa k’a fɔ Haruna ye o le ra ko: «Matigi Ala yɛrɛ tun ka kankari la aw ye nin ko ra; a ko: ‹Ne b’a fɛ ko ne ta sarakalasebaga minw bɛ ne ta baara kɛ, olugu ye ne ta saninmanya jate, ka bonya la ne kan mɔgɔw bɛɛ ɲa na.› »

\par }{\PP Haruna jera, a ma kuma.


\par }{\PP \VS{4}Musa ka Haruna facɛ balemacɛ Uziyɛli dencɛw wele, minw ye Misahɛli ni Elisafan ye, k’a fɔ o ye ko: «Aw ye taga aw balemacɛw suw ta ka bɔ yɔrɔ saninman* kɔnɔ, ka taga ni o ye kɛnɛ ma, fanibonw* kɔ fɛ.»

\VS{5}Olugu gbarara o suw ra; o ka o ta forokiyasurunw to o kana ka o ta ka taga ni o ye fanibonw kɔ fɛ, i n’a fɔ Musa k’a fɔ o ye cogo min na.


\par }{\PP \VS{6}Musa k’a fɔ Haruna ni a dencɛ fla Elehazari ni Itamari ye, ko: «Aw kana aw kunsigi ɲagaminin to, walama ka aw ta faniw faran nin ko kosɔn; ni o tɛ, aw fana bɛna sa; Matigi Ala ta dimi bɛna se jama fana ma. Matigi Ala ka minw jɛni ka o faga, aw balemaw Izirayɛlimɔgɔw le bɛna olugu su kasi.

\VS{7}Aw fana kana bɔ Ɲɔgɔnkunbɛn fanibon* donda ra; ni o tɛ, aw bɛna sa; sabu Matigi Ala ka aw saninya ka aw bla Ala ta baara kama.»

\par }{\PP Musa ka min fɔ, Haruna ni a dencɛw k’a kɛ ten.


\par }{\SH Sariya min fɔra duvɛn ko ra
\par }
{\PP \VS{8}Matigi Ala kumana Haruna fɛ k’a fɔ a ye ko:

\VS{9}«Ele ni i dencɛw, ni aw bɛ don Ɲɔgɔnkunbɛn fanibon* kɔnɔ tuma o tuma, aw kana duvɛn, walama minnifɛn fariman si min; ni o tɛ, aw bɛ sa. O ye sariya wuribari le ye aw ni aw ta duruja nataw bɛɛ fɛ.

\VS{10}Aw kana duvɛn walama minnifɛn fariman dɔ min, janko fɛn minw blara danna Ala ye, aw ye se ka olugu faranfasi ka bɔ fɛn tɔw ra, ka fɛn saninyaninw faranfasi ka bɔ fɛn saninyabariw ra fana;

\VS{11}ani janko ne ka sariya minw don Musa da ra k’a fɔ aw ye, aw ye se ka Izirayɛlimɔgɔw karan o ra.»


\par }{\SH Sariya min fɔra sarakasogo ko ra
\par }
{\PP \VS{12}Musa k’a fɔ Haruna ni a dencɛ tɔ fla Elehazari ni Itamari ye ko: «Siman saraka minw jɛnina tasuma ra k’a di Matigi Ala ma saraka ye, o tɔ min tora, aw ye o ta ka o kɛ buru ye, k’a domu sarakajɛnifɛn kɔrɔ, sabu domunifɛn saninman lo; aw ye a domu, aw kana funufɛn kɛ a ra.

\VS{13}Aw ka kan k’a domu yɔrɔ saninman* dɔ ra. O saraka minw jɛnina Matigi Ala ye, o saraka tɔ ye ele Haruna ni i dencɛw ninyɔrɔ le ye; Matigi Ala ka o le fɔ ne ye.


\par }{\PP \VS{14}«Bɛgan disi ni a woto min fana bɔra Izirayɛlimɔgɔw ta ninsɔndiya saraka ra, min fifara Matigi Ala ɲa kɔrɔ, aw ye o fana domu yɔrɔ saninman dɔ ra. Ele ni i dencɛw ninyɔrɔ le ye o ye. I denmusow fana bɛ se ka o domu ni aw ye.


\par }{\PP \VS{15}«Izirayɛlimɔgɔw ka kan ka na ni o woto ni o disi ye, ani turu minw bɛ jɛni tasuma ra k’a di saraka ye Matigi Ala ma. Ni bɛgan disi fifara Matigi Ala ɲa kɔrɔ, ani k’a woto fana fifa Matigi Ala ɲa kɔrɔ, o woto ni o disi bɛna kɛ ele ni i dencɛw ninyɔrɔ ye. O ye sariya wuribari le ye, i n’a fɔ Matigi Ala k’a fɔ cogo min na.»


\par }{\SH Jurumunyafa saraka ta sogo
\par }
{\PP \VS{16}Ayiwa, bakɔrɔnin min kɛra jama ta jurumunyafa saraka ye, Musa ka o ko ɲininka, k’a ye ko sarakalasebagaw ka o sogo bɛɛ jɛni tasuma ra. Musa dimina Haruna dencɛ fla kɔrɔ, Elehazari ni Itamari.

\VS{17}A ko o ma: «Mun kosɔn aw ma o jurumunyafa saraka sogo domu yɔrɔ saninman* dɔ ra? O ye fɛn saninyaninba le ye. Matigi Ala ka o di aw ma, ko aw ye jama ta hakɛ bɔ o kunna, ka o ta jurumun kafari o ye, Matigi Ala ɲa kɔrɔ.

\VS{18}I n’a fɔ a jori ma don Ɲɔgɔnkunbɛn fanibon* kɔnɔ, aw tun ka kan k’a domu yɔrɔ saninman dɔ le ra, i n’a fɔ ne k’a fɔ aw ye cogo min na.»


\par }{\PP \VS{19}Haruna ka Musa jaabi ko: «A flɛ, Izirayɛlimɔgɔw ka o ta jurumunyafa saraka ni o ta saraka jɛnita bɔ Matigi Ala ɲa kɔrɔ bi. Ayiwa, bɔnɔ min ka ne sɔrɔ, ele yɛrɛ ka o lɔn. Yala bi lon ɲɔgɔn na, ni ne tun ka o jurumunyafa saraka sogo domu, o tun bɛna diya Matigi Ala ye wa?»


\par }{\PP \VS{20}Haruna ka min fɔ, Musa sɔnna o ma.




\par }{\MS Fɛn saninyaninw ani fɛn saninyabariw ta sariyaw

\par }\Chap{11}{\SH Sogo saninyaninw ani a saninyabariw
\par }
{\PP \VerseOne{1}Matigi Ala kumana Musa ni Haruna fɛ, k’a fɔ o ye ko:

\VS{2}«Aw ye a fɔ Izirayɛlimɔgɔw ye ko bɛganw bɛɛ ra, aw bɛ se ka minw sogo domu,

\VS{3}o ye bɛgan minw sen gbɔgɔrɔ cira fla ye, ani o fana bɛ bin ɲimiko fla kɛ\FTNT{*}{{\FR 11:3 }{\FR{11.3
}}{\FT{Ka bin ɲimiko fla kɛ: O kɔrɔ ye ko o bɛganw bɛ bin ɲimi, nka o kɔ fɛ, o bɛ o bin kelen lana o da ra tuun k’a ɲimi kosɛbɛ ka sɔrɔ k’a kunu.}}}; aw bɛ se ka olugu le domu.

\VS{4}Nka minw bɛ bin ɲimiko fla kɛ dɔrɔn, walama minw sen gbɔgɔrɔ cira fla ye dɔrɔn, aw man kan ka olugu domu; o ra, aw man kan ka ɲɔgɔmɛ domu, sabu a bɛ bin ɲimiko fla kɛ, nka a sen gbɔgɔrɔ ma ci fla ye; aw ye a sogo jate i n’a fɔ sogo saninyabari.

\VS{5}Aw man kan ka farawoɲinan domu, sabu a bɛ bin ɲimiko fla kɛ, nka a sen gbɔgɔrɔ ma ci fla ye; aw ye a sogo jate i n’a fɔ sogo saninyabari.

\VS{6}Aw man kan ka sonzannin domu, sabu a bɛ bin ɲimiko fla kɛ, nka a sen gbɔgɔrɔ ma ci fla ye; aw ye a sogo jate i n’a fɔ sogo saninyabari.

\VS{7}Aw man kan ka lɛ domu, sabu a sen gbɔgɔrɔ cira fla ye, nka a tɛ bin ɲimiko fla kɛ; aw ye a sogo jate i n’a fɔ sogo saninyabari.


\par }{\PP \VS{8}«Aw kana o fɛnw si sogo domu; aw kana maga hali o su ra. Aw ye o sogo jate i n’a fɔ sogo saninyabari.»


\par }{\SH Jirafɛn saninyaninw ani a saninyabariw
\par }
{\PP \VS{9}«Ayiwa, fɛnɲanaman minw bɛ kɔgɔji ra, ani baji ra, ani kɔw ra, aw bɛ se ka o minw domu, o flɛ nin ye: fara ni jinɔmunan bɛ minw na, aw bɛ se ka olugu le domu.

\VS{10}Nka fɛnɲanaman o fɛnɲanaman bɛ ji ra, ni fara ni jinɔmunan tɛ a ra, ni a kɛra fɛnɲanaman min o min ye, aw ye o haramuya.

\VS{11}Aw ye a haramuya, aw kana a sogo domu. Aw ye hali a su haramuya.

\VS{12}Jirafɛn o jirafɛn, ni fara ni jinɔmunan tɛ a ra, aw ka kan ka o haramuya.»


\par }{\SH Kɔnɔ saninyaninw ani a saninyabariw
\par }
{\PP \VS{13}«Ayiwa, aw ka kan ka kɔnɔ minw haramuya, ani aw man kan ka minw domu, olugu flɛ nin ye: bɔn, ani dugaba, ani kɔgɔjibɔn,

\VS{14}ani kongoduga, ani duga suguya tɔw,

\VS{15}ani kankan, ani o kɔnɔ suguya tɔw,

\VS{16}ani kɔnɔsogolon, ani gbingbingbɛ, ani jidarakɔnɔ, ani sɛgɛn, ani sɛgɛn suguya tɔw,

\VS{17}ani gbingbinfin, ani jɛgɛminakɔnɔ, ani gbingbinba,

\VS{18}ani gbingbin fitini, ani kɔnɔdaba, ani dugafin,

\VS{19}ani baninkɔnɔ, ani kɔnɔ senjan, ani kɔnɔ kunsigiman, ani tolen\FTNT{†}{{\FR 11:19 }{\FR{11.19
}}{\FT{Nin kɔnɔw caman tɛ sɔrɔ an ta mara ra yan, o kosɔn an tɛ se ka o bɛɛ tɔgɔ bɛrɛbɛrɛw lɔn k’a fɔ.}}}.»


\par }{\SH Fɛnɲanaman saninyaninw ani a saninyabariw
\par }
{\PP \VS{20}«Fɛnɲanaman minw bɛ ni sen naani ye, ani o bɛ wuri san fɛ kaman na fana, aw ye olugu bɛɛ haramuya.

\VS{21}Nka o fɛnɲanamanw bɛɛ ra, minw kɔfɛsenw ka janjan ni o bɛ digi a kan ka pan, aw bɛ se ka olugu le domu;

\VS{22}o kɔrɔ ye ko aw bɛ se ka tɔnba domu, ani gɛrɛn, ani tonwulen, ani tɔnmisɛn, ani o ɲɔgɔn tɔnw bɛɛ.

\VS{23}Nka fɛnɲanaman tɔ min o min bɛ ni sen naani ye, ni o bɛ wuri san fɛ, aw ye o bɛɛ haramuya.»


\par }{\SH Mɔgɔ man kan ka maga fɛn saninyabariw su ra
\par }
{\PP \VS{24}«Ayiwa, ni aw ka o fɛn saninyabariw domu, o bɛ aw lanɔgɔ le. Ni mɔgɔ o mɔgɔ ka maga hali o fɛnw dɔ su ra, o tigi saninyabari bɛ to fɔ ka taga wula se.

\VS{25}Ni mɔgɔ o mɔgɔ ka o fɛnw dɔ su ta, o tigi ka kan k’a ta faniw ko; nka a saninyabari bɛ to fɔ ka taga wula se.


\par }{\PP \VS{26}«Sogo o sogo, ni a sen gbɔgɔrɔ ma ci fla ye, ani ni a tɛ bin ɲimiko fla kɛ, aw ye o sogo jate fɛn saninyabari ye. Ni mɔgɔ o mɔgɔ ka maga o dɔ su ra, o tigi saninyabari bɛ to.

\VS{27}Sennaanimanfɛn min o min bɛ tagama a sentɛgɛ kan, aw ye o bɛɛ jate fɛn saninyabari ye. Ni mɔgɔ o mɔgɔ ka maga a dɔ su ra, o tigi saninyabari bɛ to fɔ ka taga wula se.

\VS{28}Ni mɔgɔ o mɔgɔ ka o fɛnw dɔ su ta, o tigi ka kan k’a ta faniw ko; o tigi saninyabari bɛ to fɔ ka taga wula se. Aw ye o fɛnw bɛɛ jate fɛn saninyabariw ye.»


\par }{\SH Fɛnɲanaman fofotaw saninyanin tɛ
\par }
{\PP \VS{29}«Fɛnɲanaman minw bɛ fofo o kɔnɔbara kan, aw ka kan ka o minw jate fɛn saninyabari ye, olugu flɛ nin ye: kongoɲinan, ani sokɔnɔɲinan, ani kaganan suguya bɛɛ,

\VS{30}ani surandɛrɛ, ani sakɛnɛ, ani kogoro, ani basa, ani nɔnsi.

\VS{31}Aw ye o fɛnw bɛɛ jate fɛn saninyabariw ye. Ni mɔgɔ o mɔgɔ ka maga o fɛn dɔ su ra, o tigi saninyabari bɛ to fɔ ka taga wula se.

\VS{32}Ni o fɛn dɔ su ka ben fɛn o fɛn kan, o fɛn bɛ jate fɛn saninyabari ye. Ni a su benna minan yiriraman dɔ kɔnɔ, walama fani dɔ kan, walama gbolo dɔ kan, walama bɔrɔ, walama baarakɛminan fɛn o fɛn, aw ka kan ka o fɛn ko; nka a saninyabari bɛ to fɔ ka taga wula se; o kɔ, a bɛ sɔrɔ ka saninya.

\VS{33}Ni o fɛn su ka ben bɔgɔdaga dɔ kɔnɔ, fɛn o fɛn tun bɛ o bɔgɔdaga kɔnɔ, o bɛ kɛ fɛn saninyabari ye. Aw ka kan ka o bɔgɔdaga ci.

\VS{34}Ni a kɛra ko ji le tun bɛ o bɔgɔdaga kɔnɔ, ni o ji sera domunifɛn o domunifɛn ma, o domunifɛn bɛ kɛ fɛn saninyabari ye; ni a sera ji minta le ma, o ji minta fana bɛ kɛ fɛn saninyabari ye.

\VS{35}Ni o fɛn saninyabari su ka ben fɛn o fɛn le kan, o fɛn bɛ kɛ fɛn saninyabari ye. Ni a kɛra burujɛnigba le ye o, walama tobirikɛgba o, aw ka kan k’a ci; sabu a kɛra fɛn saninyabari le ye. Aw ka kan k’a jate fɛn saninyabari le ye.


\par }{\PP \VS{36}«Nka ni a fɛn tɔgɔ su ka ben bunun le kɔnɔ, walama kɔlɔn kɔnɔ, o bunun ta ji walama o kɔlɔn ta ji saninyanin bɛ to. Nka mɔgɔ min bɛ a su labɔ ji ra, o tigi saninyabari bɛ to.

\VS{37}Ni a fɛn tɔgɔ su ka ben siman le kan, siman min bɛna dan, o siman saninyanin bɛ to fana.

\VS{38}Nka ni a kɛra ko ji le tun kɛra o siman kan k’a ɲigi, ni o fɛn dɔ su ka ben a ra, o tuma aw ka kan ka o siman jate fɛn saninyabari le ye.»


\par }{\SH Jufasogo man kan ka domu
\par }
{\PP \VS{39}«Ayiwa, aw bɛ se ka fɛnɲanaman minw sogo domu, ni o dɔ ka jufa, ni mɔgɔ o mɔgɔ ka maga o su ra, o tigi saninyabari bɛ to fɔ ka taga wula se.

\VS{40}Ni mɔgɔ min fana ka o jufasogo dɔ domu, o tigi ka kan k’a ta faniw ko; nka a saninyabari bɛ to fɔ ka taga wula se. Ni mɔgɔ min fana k’a su ta, o tigi ka kan k’a ta faniw ko; a saninyabari bɛ to fɔ ka taga wula se.»


\par }{\SH Izirayɛlimɔgɔw man kan ka o yɛrɛ lanɔgɔ
\par }
{\PP \VS{41}«Fɛn o fɛn bɛ fofo a kɔnɔbara kan, aw ye o bɛɛ haramuya. Aw kana o si domu.

\VS{42}Fɛn o fɛn bɛ fofo a kɔnɔbara kan, ani minw bɛ tagama sen naani walama sen caman kan, aw kana olugu si domu; aw ka kan ka o fɛnw haramuya.

\VS{43}Aw kana aw yɛrɛ haramuya o fɛn fofotaw si sababu ra, aw kana aw yɛrɛ lanɔgɔ o sababu ra, aw kana a to o fɛnw ye aw kɛ mɔgɔ saninyabariw ye.


\par }{\PP \VS{44}«Ne le ye Matigi Ala ye, aw ta Ala. Aw ka kan ka saninya, sabu ne saninyanin lo. O ra, fɛnɲanaman o fɛnɲanaman bɛ fofo, aw kana maga o ra, ka aw yɛrɛ lanɔgɔ ni o fɛnw ye.

\VS{45}Ne le ye Matigi Ala ye; ne le ka aw labɔ Misiran jamana ra, ka kɛ aw ta Ala ye. O kosɔn aw ye saninya, sabu ne saninyanin lo.


\par }{\PP \VS{46}«Nin le ye sogow ni kɔnɔw ni jirafɛnw ta sariyaw ye, ani fɛn minw bɛ fofo dugu ma.

\VS{47}Ne ka o fɔ aw ye, janko aw ye se ka fɛn saninyaninw, ani fɛn saninyabariw lɔn ka o bɔ ɲɔgɔn na, ani ka fɛn domutaw, ani fɛn domubariw fana lɔn ka o bɔ ɲɔgɔn na.»




\par }\Chap{12}{\SH Muso jebagatɔw ta sariya
\par }
{\PP \VerseOne{1}Matigi Ala kumana Musa fɛ k’a fɔ a ye ko:

\VS{2}«Kuma Izirayɛlimɔgɔw fɛ, i ye a fɔ o ye, ko ni muso dɔ ka kɔnɔ ta ka jigi dencɛ ra, o muso saninyabari bɛ to fɔ tere wolonfla, i n’a fɔ ni a ka landa ye, a saninyabari bɛ to cogo min na.


\par }{\PP \VS{3}«A jiginin tere seeginan, o ye den kɛnɛsigi.

\VS{4}O kɔ, a ka kan ka tere bisaba ni tere saba le kɛ ka sɔrɔ ka saninya pewu, ka bɔ a ta jebagatɔya ra. Sani o cɛ, a man kan ka maga fɛn saninyanin si ra, a man kan ka don Ɲɔgɔnkunbɛn fanibon* lu kɔnɔ, fɔ ka taga a ta saninyari wagati dafa.


\par }{\PP \VS{5}«Ni muso jigira musoden le ra, a saninyabari bɛ to fɔ tere tan ni naani, i n’a fɔ ni a ka landa ye, a saninyabari bɛ to cogo min na. O kɔ, a ka kan ka tere biwɔɔrɔ ni wɔɔrɔ le kɛ tuun, ka sɔrɔ ka saninya pewu, ka bɔ a ta jebagatɔya ra.


\par }{\PP \VS{6}«Ayiwa, ni a ta saninyari lonw dafara tuma min na, ni a ka dencɛ le woro walama denmuso, a ye taga ni san kelen sagajigi ye sarakalasebaga fɛ Ɲɔgɔnkunbɛn fanibon donda ra, ka o kɛ saraka jɛnita ye; ani jɛnɛtugani kelen, walama tugani kelen, ka o kɛ jurumunyafa saraka ye.

\VS{7}Sarakalasebaga bɛna o kɛ saraka ye Matigi Ala ɲa kɔrɔ, ka o muso ta jurumunw kafari. Ni o kɛra, jori min bɔra a fɛ a jigiwagati ra, a bɛ saninya ka bɔ o ra. Ni muso jigira dencɛ walama denmuso ra, sariya min sigira o ko ra, o le ye nin ye.


\par }{\PP \VS{8}«Ayiwa, ni muso min ma se ka sagaden sɔrɔ, o bɛ se ka na ni kongotugani fla ye, walama jɛnɛtugani fitini fla. Kelen ye kɛ saraka jɛnita ye, tɔ kelen ye kɛ jurumunyafa saraka ye. Sarakalasebaga bɛna o kɛ saraka ye Matigi Ala ɲa kɔrɔ, ka muso ta jurumunw kafari; ni o kɛra, a bɛ saninya.»




\par }{\MS Farikolo ta banaw ta sariyaw

\par }\Chap{13}{\SH Fari birindiri ni warawara ni kurukuruw
\par }
{\PP \VerseOne{1}Matigi Ala kumana Musa ni Haruna fɛ, k’a fɔ o ye ko:

\VS{2}«Ni kuru dɔ ka bɔ mɔgɔ dɔ fari ra, walama warawara, walama ni nɔ gbɛman dɔw ka bɔ a fari ra, k’a kɛ i ko bana minw bɛ mɔgɔ fari cɛn, o ye taga ni o tigi ye sarakalasebaga Haruna fɛ, walama Haruna dencɛ sarakalasebaga dɔ fɛ.

\VS{3}Sarakalasebaga bɛ o yɔrɔ flɛ a fari ra. Ni a k’a ye ko a yɔrɔ siw gbɛgbɛnin lo, k’a ye ko a yɔrɔ dunyara dɔɔnin fana, o tuma bana minw bɛ mɔgɔ fari cɛn, o dɔ lo. Ni sarakalasebaga k’a flɛ ka ban, a y’a fɔ ko o tigi saninyanin tɛ.


\par }{\PP \VS{4}«Nka ni a yɔrɔ nugunin lo dɔrɔn, k’a gbɛ, ni a ma dunya, ni a siw ma gbɛgbɛ fana, sarakalasebaga ye o banabagatɔ to a kelen na yɔrɔ dɔ ra fɔ tere wolonfla.

\VS{5}A tere wolonflanan, sarakalasebaga ye a flɛ tuun. Ni a k’a ye ko bana ma juguya, ni a fana ma yɛrɛgɛ a fari yɔrɔ bɛɛ ra, sarakalasebaga y’a to a kelen na yɔrɔ dɔ ra fɔ tere wolonfla wɛrɛ tuun.

\VS{6}Ni o tere wolonfla ka dafa, sarakalasebaga ye a flɛ tuun. Ni a k’a ye ko bana nɔ tununa dɔɔnin, ni a ma yɛrɛgɛ a fari yɔrɔ bɛɛ ra, o tuma sarakalasebaga ye a fɔ ko o tigi saninyara, ko warawara dɔrɔn tun lo. Banabagatɔ ye a ta faniw ko; o kɔ, a bɛ saninya.


\par }{\PP \VS{7}«Nka ni sarakalasebaga k’a flɛ, k’a bla ka taga, ko a kɛnɛyara, ni bana ka taga juguya, a ka kan ka kɔsegi ka na a yɛrɛ yira sarakalasebaga ra.

\VS{8}Sarakalasebaga bɛna a flɛ kokura tuun. Ni a k’a ye ko bana juguyara a fari ra, a ye a fɔ ko o tigi saninyanin tɛ; bana minw bɛ mɔgɔ fari cɛn, o dɔ lo.»


\par }{\SH Bana minw bɛ mɔgɔ fari cɛn
\par }
{\PP \VS{9}«Bana minw bɛ mɔgɔ fari cɛn, ni o dɔ ka mɔgɔ dɔ mina, aw ye taga ni o tigi ye sarakalasebaga fɛ.

\VS{10}Sarakalasebaga ye a tigi flɛ. Ni a k’a ye ko kuru min bɛ a fari ra, ko o gbɛnin lo, k’a ye fana ko o yɔrɔ siw gbɛgbɛnin lo, ko jori ɲa wulennin lo,

\VS{11}o tuma o bana ye bana kɔrɔ le ye a farisogo ra. Sarakalasebaga y’a fɔ ko a saninyanin tɛ. Sarakalasebaga kana a fɔ ko a bɛ a to a kelen na yɔrɔ dɔ ra tuun, sabu sigiya t’a ra, a tigi saninyanin tɛ.


\par }{\PP \VS{12}«Nka ni sarakalasebaga k’a ye ko kurukuruw bɔra a fari yɔrɔ bɛɛ le ra, k’a ta a kun na ka taga a bla fɔ a sentɛgɛ ra, o tuma sarakalasebaga ye a flɛ ka ɲa kosɛbɛ.

\VS{13}Ni a k’a ye ko o bana k’a fari yɔrɔ bɛɛ le mina, a y’a fɔ ko o banabagatɔ saninyanin lo; a saninyanin lo, sabu a fari gbɛgbɛra dɔrɔn le.


\par }{\PP \VS{14}«Nka ni jori nana ye a fari ra lon min na, o tuma a saninyanin tɛ.

\VS{15}Sarakalasebaga bɛna o joriw flɛ, k’a fɔ ko a saninyanin tɛ. O joriw saninyanin tɛ; bana minw bɛ mɔgɔ fari cɛn, o dɔ lo.

\VS{16}Nka ni jori da nana gbɛ, a ye kɔsegi ka taga sarakalasebaga fɛ.

\VS{17}Sarakalasebaga bɛna a flɛ. Ni a k’a ye ko can ra, a fari yɔrɔ minw tun wulenna, ko olugu gbɛgbɛra tuun, a y’a fɔ ko o bana banna, sabu a fari gbɛra. O tuma a saninyara.»


\par }{\SH Farirajoriw
\par }
{\PP \VS{18}«Ayiwa, ni sumuni bɔra mɔgɔ dɔ fari ra, ni a nana kɛnɛya,

\VS{19}ni o kɔ kuru gbɛman dɔ nana wuri o sumuni nɔ ra, walama ni o sumuni nɔ nugura, k’a yɔrɔ gbɛ, walama k’a yɔrɔ wulen, o tigi ye taga a yɛrɛ yira sarakalasebaga ra.

\VS{20}Sarakalasebaga bɛna a yɔrɔ flɛ. Ni a k’a ye ko a yɔrɔ dunyara dɔɔnin, ani k’a yɔrɔ siw gbɛgbɛ, sarakalasebaga y’a fɔ ko o tigi saninyanin tɛ. Bana minw bɛ mɔgɔ fari cɛn, o dɔ le wurira sumuni nɔ ra ten.


\par }{\PP \VS{21}«Nka ni sarakalasebaga k’a flɛ, k’a ye ko a yɔrɔ siw ma gbɛgbɛ, ni a yɔrɔ ma dunya fana, ni a nɔ tununa dɔɔnin, sarakalasebaga ye o tigi to a kelen na yɔrɔ dɔ ra fɔ tere wolonfla.

\VS{22}O kɔ, ni a k’a flɛ k’a ye ko bana k’a fari yɔrɔ bɛɛ mina, sarakalasebaga y’a fɔ ko a saninyanin tɛ. Bana minw bɛ mɔgɔ fari cɛn, o dɔ lo.

\VS{23}Nka ni a nɔ tora a cogo ra, ni a m’a fari yɔrɔ bɛɛ mina, o tuma, sumuni le jara; a nɔ dɔrɔn lo. Sarakalasebaga ye a fɔ ko o tigi saninyanin lo.»


\par }{\SH Tasumajɛnida
\par }
{\PP \VS{24}«Ni tasuma ka mɔgɔ dɔ jɛni, ni a sumana, nka ni a nɔ gbɛra, walama k’a wulen dɔɔnin,

\VS{25}sarakalasebaga ye a yɔrɔ flɛ. Ni a k’a ye ko o tasumajɛnida yɔrɔ siw gbɛgbɛra, k’a dunya dɔɔnin, o tuma bana minw bɛ mɔgɔ fari cɛn, o dɔ le daminana o tasumajɛnida nɔ ra. O ra, sarakalasebaga y’a fɔ ko o tigi saninyanin tɛ.


\par }{\PP \VS{26}«Nka ni sarakalasebaga k’a flɛ k’a ye ko a yɔrɔ siw ma gbɛgbɛ, ni a yɔrɔ dunyara dɔɔnin, nka ni a nɔ tununa dɔɔnin, o tuma, sarakalasebaga y’a to a kelen na yɔrɔ dɔ ra fɔ tere wolonfla.

\VS{27}A tere wolonflanan lon, sarakalasebaga ye a flɛ tuun. Ni a k’a ye ko bana juguyara a fari ra, sarakalasebaga ye a fɔ ko a saninyanin tɛ. Bana minw bɛ mɔgɔ fari cɛn, o dɔ lo.


\par }{\PP \VS{28}«Nka ni a nɔ tora a cogo ra, ni a m’a fari yɔrɔ bɛɛ mina, ni a nɔ yɛrɛ tununa dɔɔnin, o tuma tasumajɛnida nɔ dɔrɔn lo. Sarakalasebaga ye a fɔ ko a saninyanin lo, sabu tasumajɛnida dama lo.»


\par }{\SH Kunkolo ni bonbonkun ta kaba
\par }
{\PP \VS{29}«Ni kaba bɔra cɛ walama muso dɔ kun na, walama a bonbonkun na,

\VS{30}sarakalasebaga ye o kaba flɛ. Ni a k’a ye ko a nɔ dunyara dɔɔnin, k’a yɔrɔ siw kɛ fitini fitini nɛrɛmuguman ye, sarakalasebaga y’a fɔ ko o tigi saninyanin tɛ. Kaba lo; bana minw bɛ mɔgɔ fari cɛn, o dɔ le wurira a kunkolo walama a bonbonkun na.

\VS{31}Nka ni a k’a flɛ k’a ye ko a yɔrɔ ma dunya, ko a yɔrɔ siw ma finfin, sarakalasebaga y’a to a kelen na yɔrɔ dɔ ra fɔ tere wolonfla.

\VS{32}A tere wolonflanan lon, sarakalasebaga ye a flɛ tuun. Ni a k’a ye ko kaba m’a fari yɔrɔ bɛɛ mina, ni a yɔrɔ siw ma kɛ nɛrɛmuguman ye fana, ni a yɔrɔ fana ma dunya,

\VS{33}o banabagatɔ ka kan k’a kun walama a bonbosi li. Nka kaba bɛ yɔrɔ minw na, a kana o li. O kɔ, sarakalasebaga y’a to a kelen na tuun tere wolonfla wɛrɛ.

\VS{34}Ni tere wolonfla ka dafa, sarakalasebaga ye a flɛ tuun. Ni kaba ma yɔrɔ bɛɛ mina, ni a nɔ ma dunya fana, a ye a fɔ ko o banabagatɔ saninyanin lo. A ka kan k’a ta faniw dɔrɔn le ko; o kɔ, a bɛ saninya.


\par }{\PP \VS{35}«Nka ni sarakalasebaga ko a saninyara, k’a bla ka taga, ni o kaba tagara juguya, a ka kan ka kɔsegi ka na janko sarakalasebaga ye a flɛ tuun.

\VS{36}Ni a k’a ye ko kaba k’a fari yɔrɔ bɛɛ mina ka ban, kun tɛ a ra tuun ko a y’a flɛ ni o yɔrɔ siw kɛra nɛrɛmuguman ye, sabu sigiya t’a ra, o tigi saninyanin tɛ.

\VS{37}Nka ni sarakalasebaga k’a ye ko bana ma taga ɲa, ni a yɔrɔ siw ka kɛ bɔ ye tuun, o tuma o kaba kɛnɛyara; o tigi fana saninyara. O tuma sarakalasebaga ye a fɔ ko a saninyara.»


\par }{\SH Bana min bɛ mɔgɔ fari gbɛgbɛ
\par }
{\PP \VS{38}«Ayiwa, ni nɔ gbɛman dɔw ka bɔ cɛ, walama muso dɔ fari ra,

\VS{39}sarakalasebaga bɛna o tigi flɛ. Ni a k’a ye ko a yɔrɔ nugunin lo k’a gbɛ dɔɔnin, o tuma kurukuru dɔrɔn le wurira a fari ra. A saninyanin lo.»


\par }{\SH Kunkolo ta sumuni
\par }
{\PP \VS{40}«Ni mɔgɔ dɔ kun cɛmancɛyɔrɔ siw bɛɛ bɔnna, a kun le wulanna; a saninyanin lo.

\VS{41}Ni a kun ɲafɛyɔrɔ siw le bɔnna, o tuma a kun ɲafɛyɔrɔ le wulanna dɔrɔn; a saninyanin lo.


\par }{\PP \VS{42}«Nka ni kuru dɔ ka bɔ o wulanyɔrɔ ra, ka wulen, ni a kɛra kun cɛmancɛ le ra, walama tenda ra, o tuma bana minw bɛ mɔgɔ fari cɛn, o dɔ le bɛ wurira a kun wulanyɔrɔ ra.

\VS{43}Sarakalasebaga ye a yɔrɔ flɛ. Ni a ka kuru dɔ ye a kun wulanyɔrɔ ra min wulenna, k’a kɛ i ko bana min bɛ mɔgɔ fari cɛn,

\VS{44}o tuma i b’a sɔrɔ o bana dɔ lo; a saninyanin tɛ. Sarakalasebaga ye a fɔ ko o bana min bɛ a kunkolo ra ko o kosɔn a saninyanin tɛ.


\par }{\PP \VS{45}«Ayiwa, ni o faricɛnbana dɔ bɛ mɔgɔ dɔ ra, o tigi ka kan ka fani faranninw le don. A ka kan k’a kunsigi ɲagaminin to a kun na. A ye fɛn dɔ kɛ k’a ɲa dugumayɔrɔ datugu, ka to ka pɛrɛn k’a fɔ ko: ‹Ne saninyanin tɛ! Ne saninyanin tɛ!›

\VS{46}A saninyabari bɛna to fɔ ka taga a ta bana ban. O kosɔn a ka kan ka to a danna kɛnɛ ma fanibonw kɔ fɛ, k’a yɛrɛ mabɔ mɔgɔw ra.»


\par }{\SH Nɔ min bɛ bɔ fani walama gbolo ra
\par }
{\PP \VS{47}«Ni sumaya sera fani donta dɔ ma ka nɔ bla a ra, ni a kɛra sagasifani le ye, walama lɛnfani,

\VS{48}walama ni a sera fanimugu dɔ le ma, walama derege dɔ, min ye lɛnfani ye walama sagasi, walama ni a sera gbolo dɔ le ma, walama fɛn gboloraman dɔ,

\VS{49}ni a nɔ kɛra binkɛnɛman, walama wulenman, o tuma o fani walama o gbolo cɛnna le. O ka kan k’a yira sarakalasebaga ra.

\VS{50}Sarakalasebaga ye a nɔ flɛ. O kɔ, a ye o fɛn bla bon kɔnɔ ka da sɔgɔ a da ra fɔ tere wolonfla.

\VS{51}A tere wolonflanan, a ye a nɔ flɛ tuun. Ni a k’a ye ko a nɔ bonyara, o tuma o fani walama o gbolo cɛnna le. Fɛn saninyabari lo.

\VS{52}Sarakalasebaga ka kan k’a jɛni. Ni a kɛra fanimugu le ye, walama derege, min ye lɛnfani ye, walama sagasi, walama fɛn gboloraman dɔ ye, a ka kan ka a bɛɛ jɛni tasuma ra, sabu a cɛnna.


\par }{\PP \VS{53}«Nka ni sarakalasebaga k’a flɛ tere wolonfla kɔ fɛ, k’a ye ko nɔ min tun bɛ o fɛn na, ko o nɔ ma bonya,

\VS{54}o tuma a y’a fɔ ko o ye a ko; o kɔ, a ye a bla bon kɔnɔ ka da sɔgɔ a da ra tuun fɔ tere wolonfla wɛrɛ.

\VS{55}Ayiwa, ni sarakalasebaga nana a flɛ o tere wolonfla kɔ, k’a ye ko nɔ bɛ a cogo ra, hali ni a nɔ ma bonya, o fɛn saninyanin tɛ. Ni a kɔ le cɛnna o, walama ni a ɲa le cɛnna o, a ye a jɛni.


\par }{\PP \VS{56}«Nka ni sarakalasebaga k’a flɛ, k’a ye ko a konin kɔ o nɔ bɔra a ra dɔɔnin, ni a kɛra fanimugu le ye o, walama a derege o, walama fɛn gboloraman dɔ, a ye o yɔrɔ tigɛ ka bɔ a ra.


\par }{\PP \VS{57}«Ayiwa, o kɔ fɛ, ni nɔ nana ye o fani donta ra, walama o fanimugu ra, walama o derege ra, walama o fɛn gboloraman ra tuun, o tuma a cɛnna le tuun. Aw ye a jɛni tasuma ra.


\par }{\PP \VS{58}«Ni nɔ ka kɛ fani o fani na, k’a cɛn, ni a kɛra fanimugu le ye, walama derege, walama fɛn gboloraman dɔ, ni o k’a ko, ni nɔ bɔra a ra, o ka kan k’a ko tuun. Ni o kɛra, a bɛ saninya.


\par }{\PP \VS{59}«Ayiwa, nɔ minw bɛ kɛ fanidontaw ra, ni a kɛra sagasifani le ye o, lɛnfani o, walama fanimugu, walama derege, walama fɛn gboloraman dɔ, o sariya le ye nin ye. Nin sariyaw le b’a to aw bɛ se k’a lɔn ko o fɛnw saninyara walama ko o ma saninya.»




\par }\Chap{14}{\SH Banabagatɔ saninyacogo
\par }
{\PP \VerseOne{1}Matigi Ala kumana Musa fɛ k’a fɔ a ye ko:

\VS{2}«Bana minw bɛ mɔgɔ fari cɛn, ni o dɔ tun bɛ mɔgɔ dɔ ra, ni a tigi kɛnɛyara, a ta saninyari ka kan ka kɛ cogo min na, o flɛ nin ye: a fɔlɔ, o ye na ni a ye sarakalasebaga fɛ.

\VS{3}Sarakalasebaga bɛ bɔ ni a ye fanibonw kɔ fɛ, ka taga a flɛ. Ni a k’a ye ko a kɛnɛyara can ra,

\VS{4}a y’a fɔ a ye ko a ye na ni kɔnɔ fla ye, minw ɲanaman lo, a ta saninyari kosɔn, kɔnɔ minw saninyanin lo, ani sɛdiriyiri, ani jese wulenman, ani izope flaburu.

\VS{5}Sarakalasebaga b’a fɔ ko o ye kɔnɔ kelen kannatigɛ, k’a jori kɛ jiɲuman dɔ ra, bɔgɔdaga dɔ kɔnɔ.

\VS{6}O kɔ, sarakalasebaga bɛ kɔnɔ ɲanaman mina, ani sɛdiriyiri, ani jese wulenman, ani izope flaburu; kɔnɔ min kannatigɛra k’a jori kɛ bɔgɔdaga kɔnɔ, jiɲuman na, a ye o fɛnw ni kɔnɔ ɲanaman su o jori ra.

\VS{7}Banabagatɔ min ka kan ka saninya, a ye a seriseri ale kan siɲaga wolonfla. Ni o kɛra, sarakalasebaga ye a fɔ ko a saninyara. O kɔ, a ye kɔnɔ ɲanaman bla ka taga kongo kɔnɔ.


\par }{\PP \VS{8}«Banabagatɔ min bɛ saninyara, ale ka kan k’a ta faniw ko, k’a fari siw bɛɛ li, k’a yɛrɛ ko fana ka sɔrɔ ka saninya. O kɔ, a bɛ se ka don dugu kɔnɔ. Nka a ka kan ka tere wolonfla kɛ ka sɔrɔ ka don a ta fanibon kɔnɔ.

\VS{9}A tere wolonflanan, a ye a fari siw bɛɛ li tuun, a kun ni a bonbosi, ani a ɲasiw bɛɛ. O kɔ, a ye a ta faniw ko, k’a yɛrɛ ko fana. Ni o kɛra, a bɛ sɔrɔ ka saninya pewu.


\par }{\PP \VS{10}«A tere seeginan, a ye na ni sagaden cɛman fla ye, fiyɛn tɛ minw na, ani sagaden musoman kelen, min si ye san kelen ye, ani fiyɛn tɛ min na. A ye mugu tɛntɛnnin kilo kɔnɔntɔn ta ka o nɔɔni turu ra, ani turu litiri tarancɛ.

\VS{11}Sarakalasebaga min bɛ saninyari kɛ, ale bɛ taga ni banabagatɔ ni o fɛnw bɛɛ ye Matigi Ala ɲa kɔrɔ Ɲɔgɔnkunbɛn fanibon* donda ra.

\VS{12}Sarakalasebaga ye na ni sagaden cɛman kelen ye, ka o kɛ hakɛbɔ saraka ye, ka turu litiri tarancɛ fara o kan. A bɛ o saraka fifa Matigi Ala ɲa kɔrɔ.

\VS{13}Jurumunyafa saraka ni saraka jɛnitaw bɛ kannatigɛ yɔrɔ min na, yɔrɔ saninman* kɔnɔ, a ka kan ka saga kannatigɛ o yɔrɔ le ra. Jurumunyafa saraka ye sarakalasebaga ta ye cogo min na, hakɛbɔ saraka fana ye a ta ye o cogo le ra; sabu saraka lo min saninyanin lo kosɛbɛ.


\par }{\PP \VS{14}«Mɔgɔ min ka kan ka saninya, sarakalasebaga ye hakɛbɔ saraka jori dɔ ta k’a mun o tigi kininboroyanfan toro nunkun na, ani a kininboroyanfan borokandenba ni a senmandenba.

\VS{15}O kɔ, sarakalasebaga ye turu dɔɔnin kɛ a yɛrɛ numanboro tɛgɛ kɔnɔ,

\VS{16}k’a kininboro borokanden su o turu ra a numanboro tɛgɛ kɔnɔ, k’a seriseri siɲaga wolonfla Matigi Ala ɲa kɔrɔ.

\VS{17}O kɔ, turu tɔ min tora a borotɛgɛ kɔnɔ, a bɛ o mun a tigi kininboroyanfan toro nunkun na, ani a kininboroyanfan borokandenba ni a senmandenba, a tun kɔnna ka hakɛbɔ saraka jori mun o yɔrɔ minw na.

\VS{18}Ayiwa, turu tɔ min tora sarakalasebaga borotɛgɛ kɔnɔ, a ye o kɛ banabagatɔ kun na, janko k’a ta jurumun kafari a ye Matigi Ala ɲa kɔrɔ.


\par }{\PP \VS{19}«O kɔ, sarakalasebaga ye jurumunyafa saraka bɔ, janko min bɛ saninyara ka bɔ a ta bana ra, ka o tigi ta jurumun kafari, k’a saninya. O kɔ, sarakalasebaga ye saraka jɛnita kannatigɛ;

\VS{20}a bɛ o saraka kuturu bɛɛ jɛni ni siman saraka ye, sarakajɛnifɛn kan Matigi Ala ɲa kɔrɔ. Sarakalasebaga ye a ta jurumun kafari a ye; ni o kɛra, a bɛ saninya.


\par }{\SH Banabagatɔ fagantanw saninyacogo
\par }
{\PP \VS{21}«Ayiwa, ni a kɛra ko fɛn tɛ banabagatɔ boro, fɛn minw fɔra, ni o bɛɛ se ma kɛ a ye, o tuma a ye na ni sagaden cɛman kelen dɔrɔn ye, ka na o kɛ hakɛbɔ saraka ye. O bɛ o saraka fifa Matigi Ala ɲa kɔrɔ, ka o kɛ k’a ta jurumun kafari. A bɛ mugu tɛntɛnnin kilo saba dɔrɔn ta, ka o nɔɔni turu ra, ka o kɛ siman saraka ye, ani turu litiri tarancɛ.

\VS{22}A ye na ni tugani fla ye, walama jɛnɛtugani fla, ka kaɲa ni a seko ye. Kelen ye kɛ jurumunyafa saraka ye, tɔ kelen ye kɛ saraka jɛnita ye.


\par }{\PP \VS{23}«A ta saninyari tere seeginan, a ye na ni o fɛnw bɛɛ ye sarakalasebaga fɛ Ɲɔgɔnkunbɛn fanibon* donda ra, Matigi Ala ɲa kɔrɔ, ka na a ta saninyari dafa.

\VS{24}Sarakalasebaga ye sagaden cɛman ta, ka o kɛ hakɛbɔ saraka ye, ani turu litiri tarancɛ. A ye o fifa Matigi Ala ɲa kɔrɔ.

\VS{25}O kɔ, a ye hakɛbɔ saraka ta saga kannatigɛ, ka o saraka jori dɔ ta k’a mun banabagatɔ kininboroyanfan toro nunkun na, ani a kininboroyanfan borokandenba, ni a senmandenba.

\VS{26}Sarakalasebaga ye turu dɔ ta, ka dɔɔnin kɛ a yɛrɛ numanboro tɛgɛ kɔnɔ,

\VS{27}k’a kininboroyanfan borokanden su a ra k’a seriseri Matigi Ala ɲa kɔrɔ siɲaga wolonfla.

\VS{28}O kɔ, sarakalasebaga ye o turu dɔɔnin ta ka o mun a tigi kininboroyanfan toro nunkun na, ani a kininboroyanfan borokandenba ni a senmandenba ra, a tun kɔnna ka hakɛbɔ saraka jori mun yɔrɔ minw na.

\VS{29}Ayiwa, turu tɔ min tora sarakalasebaga borotɛgɛ kɔnɔ, a ye o kɛ a tigi kun na, janko k’a ta jurumun kafari Matigi Ala ɲa kɔrɔ.

\VS{30}O kɔ, a sera ka na ni tugani minw ye walama jɛnɛtuganiw, sarakalasebaga ye kelen bɔ o ra,

\VS{31}ka o kɛ jurumunyafa saraka ye, ka tɔ kelen kɛ saraka jɛnita ye. A ye o kɛ saraka ye, ka siman saraka dɔ fara o kan, k’a ta jurumun kafari Matigi Ala ɲa kɔrɔ. Ni o kɛra, a bɛna saninya.


\par }{\PP \VS{32}«Ayiwa, bana minw bɛ mɔgɔ fari cɛn, ni o dɔ ka mɔgɔ dɔ mina, ni o tigi kɛnɛyara, k’a sɔrɔ saraka min yirara, cogo tɛ a boro ka o bɛɛ bɔ, ale bɛ se k’a yɛrɛ saninya cogo min na, o sariya le ye nin ye.»


\par }{\SH Nɔ bɛ bon minw na
\par }
{\PP \VS{33}Matigi Ala kumana Musa ni Haruna fɛ tuun k’a fɔ o ye ko:

\VS{34}«Ne bɛna Kanaana jamana min di aw ma k’a kɛ aw ta ye, ni aw tagara se yi tuma min na, ni ne nana sumaya yɛlɛn aw ta bon kogo kan o jamana ra, ka nɔ bla a ra,

\VS{35}o bontigi ye taga sarakalasebaga fɛ ka taga a fɔ a ye ko: ‹Ne ka nɔ dɔ ye ne ta bon kogo kan, a bɛ i n’a fɔ sumaya le yɛlɛnna a kan.›

\VS{36}Sarakalasebaga b’a fɔ a ye ko a ye taga a ta bonkɔnɔfɛnw bɛɛ labɔ kɛnɛ ma, sani ale ye don ka taga o nɔ flɛ. O ra, fɛn o fɛn tun bɛ bon kɔnɔ, o si tɛ jate fɛn saninyabari ye. Ni o fɛnw bɛɛ labɔra, sarakalasebaga bɛ don bon kɔnɔ.

\VS{37}Ni sarakalasebaga ka o nɔw flɛ, ni a k’a ye ko nɔw kɛra binkɛnɛman, walama wulenman, k’a yɔrɔ kɛ dinga ye kogo ra,

\VS{38}sarakalasebaga bɛ bɔ bon kɔnɔ, k’a fɔ o ye ko o ye bon da sɔgɔ fɔ tere wolonfla.

\VS{39}Ni tere wolonfla dafara, sarakalasebaga bɛ kɔsegi ka taga a flɛ tuun. Ni a k’a ye ko nɔw cayara kogo ra,

\VS{40}a ye a fɔ o ye ko sumaya yɛlɛnna bon kabakuru min o min na, ko o ye o bɛɛ labɔ ka taga o firi dugu kɔ fɛ, yɔrɔ saninyabari dɔ ra;

\VS{41}o ye bon kɔnɔnɔyɔrɔ kogo bɛɛ siyan, k’a bɔgɔ cɛ ka taga a firi dugu kɔ fɛ, yɔrɔ saninyabari dɔ ra.

\VS{42}O kɔ, o ye kabakuru wɛrɛw ta ka o don kɔrɔmanw nɔ ra, ka bɔgɔ dɔ wɛrɛ kɛ ka bon bari.

\VS{43}Ayiwa, o kabakuru bɔnin kɔ bon na, k’a kogow siyan, k’a bari kura ye, ni sumaya belen donna bon na tuun ka nɔ kɛ a ra,

\VS{44}sarakalasebaga ka kan ka taga bon flɛ tuun. Ni a k’a ye ko nɔw yɛrɛgɛra ka don bon kogow ra tuun, o tuma bon cɛnna ka ban le; bon saninyanin tɛ.

\VS{45}O ka kan ka o bon ci le, k’a kabakuruw ni a yiriw ni a bɔgɔ bɛɛ cɛ ka taga a firi dugu kɔ fɛ yɔrɔ saninyabari dɔ ra.


\par }{\PP \VS{46}«Ayiwa, ka o bon da sɔgɔnin to fɔ tere wolonfla, ni mɔgɔ o mɔgɔ k’a dayɛlɛ ka don a kɔnɔ, o tigi saninyabari bɛ to fɔ ka taga wula se.

\VS{47}Ni mɔgɔ o mɔgɔ k’a da yɛlɛ ka don ka la a kɔnɔ, walama ka domuni kɛ a kɔnɔ, o tigi ye a ta faniw ko.


\par }{\PP \VS{48}«Nka bon barinin kɔ, ni sarakalasebaga k’a flɛ k’a ye ko sumaya ma yɛlɛn a kan tuun ka nɔ bla a ra, o tuma sarakalasebaga ye a fɔ ko o bon saninyanin lo; sabu sumaya tun ka nɔ minw bla a ra, o bɛɛ banna pewu.

\VS{49}O tuma sarakalasebaga ye kɔnɔ fla mina, ani sɛdiriyiri, ani jese wulenman ni izope flaburu, ka bon saninya ni o ye.

\VS{50}A ye kɔnɔ kelen kannatigɛ k’a jori kɛ jiɲuman na bɔgɔdaga dɔ kɔnɔ.

\VS{51}A bɛ sɛdiriyiri ta, ani izope flaburu, ani jese wulenman, ani kɔnɔ ɲanaman; kɔnɔ min kannatigɛra, a ye o fɛnw su o jori ra, ani jiɲuman na, k’a seriseri bon kan siɲaga wolonfla.

\VS{52}O cogo ra, a bɛna o bon saninya ni kɔnɔ jori ye, ani jiɲuman, ani kɔnɔ ɲanaman, ani sɛdiriyiri, ani izope flaburu ni jese wulenman.

\VS{53}O kɔ, a ye kɔnɔ ɲanaman bla, a ye bɔ dugu kɔnɔ ka taga kongo kɔnɔ. A bɛna jurumun kafari kɛ o cogo le ra ka bon saninya. Ni o kɛra, bon bɛ saninya.


\par }{\PP \VS{54}«Ayiwa, bana minw bɛ mɔgɔ fari cɛn, o sariya le ye nin ye, ani kaba,

\VS{55}ani ni sumaya donna fani na, walama bon,

\VS{56}ani kurukuruw, ani warawara, ani nɔ gbɛman minw bɛ bɔ mɔgɔ fari ra; o sariyaw le ye nin ye.

\VS{57}O sariyaw le bɛ a yira ni fɛn saninyara walama ni a ma saninya. O banaw ta sariyaw le ye nin ye.»




\par }\Chap{15}{\SH Cɛw ta saninyabariya
\par }
{\PP \VerseOne{1}Matigi Ala kumana Musa ni Haruna fɛ,

\VS{2}ko o y’a fɔ Izirayɛlimɔgɔw ye, ko: «Ni damajalan ka cɛ mina, k’a kɛ ko nɛɛn bɛ bɔn a yɛrɛ ma, o nɛɛn bɛ o tigi lanɔgɔ.

\VS{3}Ni a kɛra ko o nɛɛn bɛ bɔnna le, walama ni a k’a ta ɲɛgɛnɛkɛyɔrɔ le datugu, ni a kɛra min o min ye, o tigi ma saninya.

\VS{4}O kosɔn ni o tigi ka la fɛn o fɛn kan, walama ni a ka sigi fɛn o fɛn kan, o fɛn bɛ kɛ fɛn saninyabari ye.

\VS{5}Ni mɔgɔ min fana ka maga a ta lanan na, o tigi ka kan k’a ta faniw ko, k’a yɛrɛ ko fana. A saninyabari bɛ to fɔ ka taga wula se.

\VS{6}Ni mɔgɔ min ka sigi a sigiyɔrɔ ra, o tigi fana ka kan k’a ta faniw ko, k’a yɛrɛ fana ko. A saninyabari bɛ to fɔ ka taga wula se.

\VS{7}Ni mɔgɔ min ka maga o cɛ banabagatɔ ra, o tigi fana ka kan k’a ta faniw ko, k’a yɛrɛ ko. A saninyabari bɛ to fɔ ka taga wula se.

\VS{8}Ni a daji ka se mɔgɔ saninyanin min ma, o tigi ka kan k’a ta faniw ko, k’a yɛrɛ ko. A saninyabari bɛ to fɔ ka taga wula se.

\VS{9}Ni a ka sigi kirike o kirike kan ka taga tagama ra, o kirike saninyabari bɛ to.

\VS{10}Ni fɛn o fɛn blara banabagatɔ kɔrɔ, a ye la a kan walama a ye sigi a kan, ni mɔgɔ min ka maga o fɛn na, o tigi saninyabari bɛ to fɔ ka taga wula se. Ni mɔgɔ min ka o fɛn ta, o tigi ka kan k’a ta faniw ko, k’a yɛrɛ ko. A saninyabari bɛ to fɔ ka taga wula se.

\VS{11}Ni banabagatɔ tɛgɛkobari ka maga mɔgɔ o mɔgɔ ra, o tigi ka kan k’a ta faniw ko, k’a yɛrɛ ko. A saninyabari bɛ to fɔ ka taga wula se.

\VS{12}Ni banabagatɔ ka maga bɔgɔdaga min na, o bɔgɔdaga ka kan ka ci. Ni a magara minan yiriraman dɔ le ra, o ka kan ka ko ni ji ye kosɛbɛ k’a gbɛ.


\par }{\PP \VS{13}«Ayiwa, ni a nana kɛ ko o cɛ ta nɛɛn tɛ bɔnna tuun, a ka kan ka lɔgɔkun kelen le kɛ, ka sɔrɔ ka saninya pewu. A ka kan k’a ta faniw ko, k’a yɛrɛ ko ni jiɲuman ye. Ni o kɛra, a bɛ saninya.

\VS{14}A tere seeginan, a ka kan ka jɛnɛtugani fla, walama sokɔnɔtugani fla ɲini, ka taga ni o ye sarakalasebaga fɛ, Matigi Ala ɲa kɔrɔ, Ɲɔgɔnkunbɛn fanibon* donda ra.

\VS{15}Sarakalasebaga bɛna tugani kelen kɛ jurumunyafa saraka ye, ka tɔ kelen kɛ saraka jɛnita ye. O cogo ra, sarakalasebaga bɛ a saninya Matigi Ala ɲa kɔrɔ, ka bɔ a ta bana ra.


\par }{\PP \VS{16}«Ayiwa, ni lawa bɛ bɔn cɛ fɛ, k’a sɔrɔ bana tɛ a ra, a ka kan k’a yɛrɛ ko ka gbɛ. A saninyabari bɛ to fɔ ka taga wula se.

\VS{17}Lawa sera birifani min ma, walama fɛn gboloraman min ma, o ka kan ka ko. A saninyabari bɛ to fɔ ka taga wula se.


\par }{\PP \VS{18}«Ni cɛ ni muso ka jɛn ni ɲɔgɔn ye, o fla bɛɛ ka kan ka ko. O saninyabari bɛ to fɔ ka taga wula se.»


\par }{\SH Musow ta saninyabariya
\par }
{\PP \VS{19}«Ni muso bɛ landa ra, a saninyabari bɛ to fɔ lɔgɔkun kelen. Ni mɔgɔ o mɔgɔ ka maga a ra, o tigi saninyabari bɛ to fɔ ka taga wula se.

\VS{20}Ni a ka la fɛn o fɛn kan, walama ni a ka sigi fɛn o fɛn kan a ta landa wagati ra, o fɛn bɛ kɛ fɛn saninyabari ye.

\VS{21}Ni mɔgɔ o mɔgɔ ka maga a ta lanan na, o tigi ka kan k’a ta faniw ko, k’a yɛrɛ ko. A saninyabari bɛ to fɔ ka taga wula se.

\VS{22}Ni o muso sigira fɛn o fɛn kan, ni mɔgɔ min ka maga o fɛn na, o tigi ka kan k’a ta faniw ko, k’a yɛrɛ ko. A saninyabari bɛ to fɔ ka taga wula se.

\VS{23}Fɛn minw tun bɛ a ta lanan walama a ta siginan kan, ni mɔgɔ o mɔgɔ ka maga o fɛn dɔ ra, o tigi saninyabari bɛ to fɔ ka taga wula se.

\VS{24}Ni cɛ min ka jɛn ni o muso ye, k’a to landa ra, muso ta saninyabariya bɛ yɛlɛma o cɛ fɛ. O cɛ fana saninyabari bɛ to fɔ lɔgɔkun kelen. Ni o cɛ ka la lanan o lanan kan, o lanan saninyabari bɛ to.


\par }{\PP \VS{25}«Ni jori ka bɔn muso dɔ fɛ ka tere dama kɛ, k’a sɔrɔ a ta landa wagati tɛ, walama ni a ta landa wagati le nana janya ka tɛmɛ a cogokɔrɔ kan, o wagati bɛɛ ra, a saninyabari bɛ to, i n’a fɔ a ta landa wagati ra.

\VS{26}Ni a ka la lanan o lanan kan, walama ni a ka sigi siginan o siginan kan, o fana saninyabari bɛ to, i n’a fɔ a ta landa wagati ra.

\VS{27}Ni mɔgɔ o mɔgɔ ka maga o lanan walama o siginan na, o tigi ka kan k’a ta faniw ko, k’a yɛrɛ ko fana. A saninyabari bɛ to fɔ ka taga wula se.


\par }{\PP \VS{28}«Ni o jori nana lɔ, muso ka kan ka tere wolonfla kɛ ka sɔrɔ ka saninya tuun.

\VS{29}A tere seeginan, a ka kan ka jɛnɛtugani fla, walama sokɔnɔtugani fla ɲini ka taga ni o ye sarakalasebaga fɛ, Ɲɔgɔnkunbɛn fanibon* donda ra.

\VS{30}Sarakalasebaga bɛna tugani kelen kɛ jurumunyafa saraka ye, ka tɔ kelen kɛ saraka jɛnita ye. O cogo ra, sarakalasebaga bɛ a saninya Matigi Ala ɲa kɔrɔ ka bɔ a ta joribɔn na.


\par }{\PP \VS{31}«Ayiwa, aw ye a fɔ Izirayɛlimɔgɔw ye ko wagati min ni o saninyanin tɛ, o kana gbara ne Ala ta yɔrɔ saninman* na, janko o Ɲɔgɔnkunbɛn fanibon min bɛ a yira ko ne bɛ aw cɛ ra, o kana na o lanɔgɔ o ta saninyabariya kosɔn, k’a to ne ye o faga.


\par }{\PP \VS{32}«Ayiwa, ni damajalan ka cɛ mina k’a kɛ ko nɛɛn bɛ bɔn a fɛ, walama ni lawa bɛ bɔn a fɛ k’a sɔrɔ bana tɛ a ra, k’a lanɔgɔ, o sariyaw le ye nin ye;

\VS{33}ani ni muso bɛ landa ra, walama ni cɛ ka jɛn ni muso ye k’a sɔrɔ muso saninyabari lo, o sariyaw le ye nin ye.»




\par }\Chap{16}{\SH Jurumun yafalonba
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ayiwa, Haruna dencɛ fla tun sara, sabu olugu tun ka wusunan don ni tasuma min ye Matigi Ala ɲa kɔrɔ, o cogo tun ma bɛn ni Matigi Ala ta sariya ye. Ayiwa, olugu ta saya kɔ fɛ, Matigi Ala kumana Musa fɛ.


\par }{\PP \VS{2}Matigi Ala k’a fɔ Musa ye ko: «A fɔ i kɔrɔcɛ Haruna ye ko a kana to ka don tuma bɛɛ yɔrɔ saninmanba* kɔnɔ, boncɛtigɛfani kɔ fɛ, jɛnɲɔgɔnya kɛsu* ni a datugunan bɛ yɔrɔ min na, ni o tɛ, a bɛna sa; sabu ne bɛ ne yɛrɛ yira aw ra sankaba jamijan ra o kɛsu datugunan le kunna.

\VS{3}Haruna ka kan ka don ne ta yɔrɔ saninman kɔnɔ cogo min na, o ye nin ye: a ka kan ka misitoran kaɲaman kelen mina ka o kɛ a yɛrɛ ta jurumunyafa saraka ye, ka sagajigi kelen kɛ a yɛrɛ ta saraka jɛnita ye.

\VS{4}A bɛ a ta lɛnfaniw don a yɛrɛ ra, minw ye forokiyasurun ye, ani a kurusi, k’a yɛrɛ cɛsiri ni a cɛsirinan ye, ka jalamugu fugula gbɛman biri a kun na. A bɛ a yɛrɛ ko fɔlɔ, ka sɔrɔ ka o fani saninmanw don a yɛrɛ ra.

\VS{5}A ka kan ka bakɔrɔnin fla mina Izirayɛli jama fana fɛ ka o kɛ o ta jurumunyafa saraka ye, ani sagajigi kelen, ka o kɛ o ta saraka jɛnita ye.

\VS{6}Haruna ye a ta misitoran mina k’a kɛ saraka ye, k’a yɛrɛ ta jurumun, ani a ta somɔgɔw ta jurumun kafari.

\VS{7}O kɔ, a ye bakɔrɔnin fla mina ka na ni o ye Matigi Ala ɲa kɔrɔ, Ɲɔgɔnkunbɛn fanibon* donda ra.

\VS{8}A ye kara la*, janko k’a lɔn o bakɔrɔnin fla ra, juman le bɛ kɛ Matigi Ala ta ye, ani juman le bɛ bla ka taga kongo kɔnɔ\FTNT{*}{{\FR 16:8 }{\FR{16.8
}}{\FT{Bakɔrɔnin min bɛ bla ka taga kongo kɔnɔ: Heburukan na, a sɛbɛra ko Hazazɛli; o kɔrɔ ye ko bakɔrɔnin min bɛ bla ka taga.}}}.


\par }{\PP \VS{9}«Ni bakɔrɔnin min ka kɛ Matigi Ala ta ye, Haruna bɛna o mina ka o faga k’a kɛ jama ta jurumunyafa saraka ye.

\VS{10}Bakɔrɔnin min kɛra bakɔrɔnin blata ye, a bɛna o ɲanaman mina k’a lɔ Matigi Ala ɲa kɔrɔ, ka jurumun kafari ni a ye, k’a gbɛn ka taga kongo kɔnɔ, k’a kɛ bakɔrɔnin blata ye.


\par }{\PP \VS{11}«Ayiwa, ni o kɛra, Haruna bɛ a ta misitoran mina, ka o kɛ k’a yɛrɛ ta jurumun ni a ta somɔgɔw ta jurumun kafari; a ye o misitoran kannatigɛ.

\VS{12}O kɔ, a ye wusunandaga dɔ ta, ka takami dɔ cɛ wusunanjɛnifɛn kan, Matigi Ala ɲa kɔrɔ, ka o kɛ wusunandaga kɔnɔ, ka wusunanmugu boro ɲa fla kɛ minan dɔ kɔnɔ, ka taga ni o bɛɛ ye boncɛtigɛfani kɔ fɛ yɔrɔ saninmanba* kɔnɔ.

\VS{13}Ni a donna yi, a ye wusunan kɛ takami kan Matigi Ala ɲa kɔrɔ, janko wusunan sisi ye wuri ka kɛ jɛnɲɔgɔnya kɛsu datugunan kan k’a datugu. Ni o kɛra, Haruna tɛna sa.

\VS{14}A bɛna misitoran jori dɔ ta, ka taga o seriseri ni a borokanden ye kɛsu datugunan ɲafɛyɔrɔ kan, a terebɔyanfan na; a ye a borokanden su jori ra tuun k’a seriseri kɛsu datugunan ɲa fɛ siɲaga wolonfla.


\par }{\PP \VS{15}«O kɔ, a bɛ Izirayɛli jama ta bakɔrɔnin mina ka o kannatigɛ, ka o kɛ o ta jurumunyafa saraka ye. A ye taga ni o jori ye boncɛtigɛfani kɔ fɛ. A k’a kɛ cogo min ni misitoran jori ye, a ye a kɛ o cogo kelen na. A ye jori dɔ seriseri kɛsu datugunan kan, ka dɔ seriseri a ɲa fɛ.


\par }{\PP \VS{16}«O cogo ra, Izirayɛlimɔgɔw ka Ala ta yɔrɔ saninmanba lanɔgɔ ni o ta kanminabariyaw, ani o ta hakɛkow, ani o ta jurumun minw bɛɛ ye, Haruna bɛ o bɛɛ kafari. A bɛ fanibon yɔrɔ tɔ bɛɛ fana ta kɛ o cogo ra, sabu o fanibon bɛ o mɔgɔ saninyabariw le cɛ ra.


\par }{\PP \VS{17}«Ni Haruna bɛ don yɔrɔ saninmanba kɔnɔ ka taga jurumun kafari wagati min na, mɔgɔ si man kan ka kɛ fanibon kɔnɔ o wagati ra, fɔ ka taga a bɔ. A bɛ jurumun kafari kɛ a yɛrɛ ni a ta somɔgɔw ye, ani Izirayɛlimɔgɔw jama bɛɛ lajɛnnin ye.

\VS{18}Ni a bɔra, a ye taga sarakajɛnifɛn kɔrɔ Matigi Ala ɲa kɔrɔ, ka taga jurumun kafari kɛ sarakajɛnifɛn kan. A ye misitoran ni bakɔrɔnin jori dɔ mun sarakajɛnifɛn gbanw bɛɛ ra.

\VS{19}A bɛ jori seriseri sarakajɛnifɛn kan ni a borokanden ye, siɲaga wolonfla, k’a saninya Izirayɛlimɔgɔw ta hakɛkow ma, k’a bla danna ne ye.


\par }{\PP \VS{20}«Ayiwa, ni Haruna ka jurumun kafari ka ban, ka yɔrɔ saninmanba ni Ɲɔgɔnkunbɛn fanibon ni sarakajɛnifɛn saninya, o tuma bakɔrɔnin min bɛ gbɛn ka taga kongo kɔnɔ, a ye o mina ka na.

\VS{21}Haruna ye a boro fla la o bakɔrɔnin kun na; Izirayɛlimɔgɔw ka terenbariyako minw bɛɛ kɛ, ani o ta hakɛkow, ani o ta jurumunw, Haruna ye o bɛɛ fɔ ka o kunko la bakɔrɔnin kan. A bɛ o jurumunw bɛɛ kunko la bakɔrɔnin kunna; o kɔ, a bɛ mɔgɔ dɔ bla a ye o bakɔrɔnin gbɛn ka taga kongokolon kɔnɔ.

\VS{22}O bɛ o bakɔrɔnin gbɛn ka taga kongokolon kɔnɔ; ni o kɛra, bakɔrɔnin bɛ taga ni o ta jurumunw bɛɛ ye kongo kɔnɔ.


\par }{\PP \VS{23}«O kɔ, Haruna bɛ don Ɲɔgɔnkunbɛn fanibon kɔnɔ. A tun ka lɛnfani minw don, ka don yɔrɔ saninman* kɔnɔ, a bɛ o bɔ ka o bla yɔrɔ saninman kɔnɔ yi.

\VS{24}A ye a yɛrɛ ko ni ji ye yɔrɔ saninman dɔ ra, ka sɔrɔ k’a ta faniw don. O kɔ, a ye bɔ ka na a ta saraka jɛnita ni jama ta saraka jɛnita jɛni. A ye a yɛrɛ ta jurumun ni jama ta jurumun kafari.

\VS{25}Bɛgan min kɛra jurumunyafa saraka ye, a bɛ o turu fana jɛni sarakajɛnifɛn kan.


\par }{\PP \VS{26}«Mɔgɔ min ka bakɔrɔnin gbɛn ka taga kongo kɔnɔ, o tigi ka kan k’a ta faniw ko, k’a yɛrɛ ko fana, ka sɔrɔ ka don dugu kɔnɔ.


\par }{\PP \VS{27}«Misitoran ni bakɔrɔnin min kɛra jurumunyafa saraka ye, o donna ni minw jori ye yɔrɔ saninmanba kɔnɔ ka jurumun kafari, o ka kan ka taga ni olugu ye fanibonw kɔ fɛ, ka taga o gbolo ni o sogo ni o bo bɛɛ jɛni.

\VS{28}Ni mɔgɔ min ka o jɛni, o tigi ka kan k’a ta faniw ko, k’a yɛrɛ ko ji ra; o kɔ, a bɛ sɔrɔ ka don dugu kɔnɔ.


\par }{\PP \VS{29}«Ayiwa, nin ye sariya wuribari le ye aw fɛ. San karo wolonflanan, o karo tere tan, aw ka kan ka aw yɛrɛ majigi Ala ɲa kɔrɔ; aw man kan ka baara si kɛ o lon na, aw Izirayɛlimɔgɔw, ani lonan minw siginin bɛ aw fɛ.

\VS{30}Sabu o lon le ra aw ta jurumunw bɛ kafari, ka aw saninya. Ni o kɛra, aw bɛna saninya ka bɔ aw ta jurumunw bɛɛ ra Matigi Ala ɲa kɔrɔ.

\VS{31}Aw man kan ka foyi kɛ o lon na; aw ka kan ka nɛnɛkiri, ka aw yɛrɛ majigi Ala ɲa kɔrɔ. O ye sariya wuribari le ye.


\par }{\PP \VS{32}«Ayiwa, turu saninman* kɛra sarakalasebaga min kan k’a saninya, k’a sigi sarakalasebagaya ra a facɛ nɔ ra, ale le bɛ jurumunw kafari; a ka kan ka lɛnfaniw le don, fani saninmanw.

\VS{33}A bɛna jurumun kafari kɛ, ka yɔrɔ saninmanba saninya, ka Ɲɔgɔnkunbɛn fanibon ni sarakajɛnifɛn saninya, ka sarakalasebagaw ni jama bɛɛ lajɛnnin saninya.


\par }{\PP \VS{34}«Nin sariya ye sariya wuribari le ye aw fɛ. Aw ka kan ka Izirayɛlimɔgɔw ta jurumunw bɛɛ kafari o ye siɲaga kelen san o san.»

\par }{\PP Ayiwa, Matigi Ala tun ka fɛn o fɛn fɔ Musa ye, Haruna ka o bɛɛ kɛ.




\par }{\MS Saninyari ko ta sariyaw

\par }\Chap{17}{\SH Bɛgan fagayɔrɔ ta sariya
\par }
{\PP \VerseOne{1}Matigi Ala kumana Musa fɛ k’a fɔ a ye ko:

\VS{2}«A fɔ sarakalasebagaw ye, Haruna ni a dencɛw, ani Izirayɛlimɔgɔw bɛɛ ye, ko:

\VS{3}Matigi Ala ka min fɔ o le nin ye: ‹Ni Izirayɛlimɔgɔ dɔ ka misi, walama saga, walama ba faga dugu kɔnɔ, walama so kɔ fɛ,

\VS{4}ni a ma na ni a ye Ɲɔgɔnkunbɛn fanibon* ɲa fɛ ka na a faga o yɔrɔ ra, k’a kɛ saraka ye Matigi Ala ɲa kɔrɔ fanibon donda ra, o hakɛ bɛ to o tigi kunna, sabu a kɛra i n’a fɔ a ka mɔgɔ le faga. O tigi ka kan ka faran ka bɔ Izirayɛli jamanadenw na.

\VS{5}O kun ye janko Izirayɛlimɔgɔw kana o ta bɛganw faga kongo kɔnɔ o yɛrɛ ma yi; o ye na ni a ye sarakalasebaga fɛ Matigi Ala ɲa kɔrɔ, Ɲɔgɔnkunbɛn fanibon donda ra, ka na a kɛ ninsɔndiya saraka ye k’a di Matigi Ala ma.

\VS{6}Ni o ka o bɛgan faga, sarakalasebaga bɛ a jori seriseri Matigi Ala ta sarakajɛnifɛn kan, Ɲɔgɔnkunbɛn fanibon donda ra. A bɛ a turu jɛni sarakajɛnifɛn kan. O bɛ kɛ saraka ye min kasa ka di Matigi Ala ye.

\VS{7}O ra, Izirayɛlimɔgɔw si man kan ka taga o ta bɛganw faga kongo kɔnɔ tuun ka saraka bɔ bakɔrɔnin jinaw ye, ka jɛn ni o jinaw ye ka jurumun kɛ. Nin sariya ye sariya wuribari le ye Izirayɛlimɔgɔw ni o ta durujaw bɛɛ fɛ.›


\par }{\PP \VS{8}«O kosɔn i ye a fɔ o ye ko ni Izirayɛlimɔgɔ dɔ, walama lonan minw siginin bɛ o fɛ, ni o dɔ ka saraka jɛnita dɔ bɔ, walama saraka suguya wɛrɛ,

\VS{9}ni a ma na ni a ye Ɲɔgɔnkunbɛn fanibon donda ra, ka na o saraka bɔ Matigi Ala ye, o tigi ka kan ka faran ka bɔ a ta jamana mɔgɔw cɛ ra.»


\par }{\SH Izirayɛlimɔgɔw man kan ka jori domu
\par }
{\PP \VS{10}«Ni Izirayɛlimɔgɔ dɔ, walama lonan minw siginin bɛ o fɛ, ni o dɔ ka bɛgan dɔ jori domu, ni a kɛra bɛgan o bɛgan jori ye, ne Ala bɛna wuri o tigi kama, k’a faran ka bɔ a ta jamana mɔgɔw cɛ ra;

\VS{11}sabu fɛnɲanaman bɛɛ nin bɛ a jori le ra. O kosɔn Matigi Ala k’a fɔ ko aw ta bɛganw bɛɛ jori ye kɛ sarakajɛnifɛn kan, janko ka aw ta jurumun kafari. Nin min bɛ jori ra, o le b’a to jori bɛ kɛ ka jurumun kafari.

\VS{12}O le kosɔn ne k’a fɔ Izirayɛlimɔgɔw ye ko: ‹Aw si man kan ka jori domu. Hali lonan minw bɛ o fɛ, o si man kan ka jori domu.›


\par }{\PP \VS{13}«Ni Izirayɛlimɔgɔ dɔ, walama lonan minw bɛ o fɛ, ni o dɔ ka kongosogo walama kɔnɔ dɔ mina kongo ra, min bɛ domu, a ka kan ka a jori bɔn dugu ma ka a datugu ni buguri ye.

\VS{14}Sabu fɛnɲanaman bɛɛ nin ye a jori le ye, jori min b’a ra. O kosɔn ne k’a fɔ Izirayɛlimɔgɔw ye ko: ‹Aw kana fɛnɲanaman si jori domu; sabu fɛnɲanaman bɛɛ nin ye a jori le ye. Mɔgɔ o mɔgɔ k’a domu, o tigi bɛ faran ka bɔ Izirayɛlimɔgɔw cɛ ra.›


\par }{\PP \VS{15}«Ni mɔgɔ o mɔgɔ ka jufasogo, walama wara datɔ domu, ni a kɛra Izirayɛlimɔgɔ ye, walama lonan, o tigi ka kan k’a ta faniw ko, k’a yɛrɛ ko. A saninyabari bɛ to fɔ ka taga wula se. O kɔ fɛ, a bɛ sɔrɔ ka saninya.

\VS{16}Ni a ma a ta faniw ko, k’a yɛrɛ ko, o hakɛ bɛna bɔ a tigi ra.»




\par }\Chap{18}{\SH Jɛn minw ma daga cɛ ni muso cɛ
\par }
{\PP \VerseOne{1}Matigi Ala kumana Musa fɛ k’a fɔ a ye ko:

\VS{2}«Kuma Izirayɛlimɔgɔw fɛ, k’a fɔ o ye ko: ‹Ne le ye Matigi Ala ye, aw ta Ala.

\VS{3}Aw tun bɛ Misiran jamana ra tuma min na aw ka ko minw ye olugu fɛ, aw kana o ladegi. Ne bɛ tagara ni aw ye Kanaana jamana min na fana, aw kana taga o jamana mɔgɔw ta kokɛtaw ladegi. Aw man kan ka o ta landaw ta.

\VS{4}Aw ka kan ka ne ta cifɔninw le kɛ, ka ne ta sariyaw sira tagama; sabu ne le ye Matigi Ala ye, aw ta Ala.


\par }{\PP \VS{5}« ‹Aw ye ne ta sariyaw ni ne ta cifɔninw sira tagama. Ni mɔgɔ min ka o sariyaw sira tagama, o tigi bɛna kisi o le sababu ra; sabu ne le ye Matigi Ala ye.


\par }{\PP \VS{6}« ‹Ayiwa, aw ra cɛ si man kan ka gbara muso dɔ ra, ka jɛn ni a ye, k’a sɔrɔ a ni o muso bɛɛ ye gbakelenmɔgɔw ye. Ne le ye Matigi Ala ye, aw ta Ala.


\par }{\PP \VS{7}« ‹I man kan ka jɛn ni i bamuso ye k’a lebu; sabu i bamuso lo. I man kan ka jɛn ni a ye, ka i facɛ lebu.


\par }{\PP \VS{8}« ‹I man kan ka jɛn ni i facɛ ta muso dɔ ye fana, ka i facɛ lebu.


\par }{\PP \VS{9}« ‹I man kan ka jɛn ni i balemamuso ye; ni aw bɛɛ kɛra fa kelen ni ba kelen o, walama ni aw kɛra fa kelen na, nka aw tɛ ba kelen na o, walama ni aw kɛra ba kelen na, nka aw tɛ fa kelen na o, ni aw worora lu kelen kɔnɔ o, walama ni aw ma woro lu kelen kɔnɔ o, i man kan ka jɛn ni a ye.


\par }{\PP \VS{10}« ‹I man kan ka jɛn ni i mamaden si ye, ka i yɛrɛ lebu.


\par }{\PP \VS{11}« ‹I man kan ka jɛn ni i facɛ ta muso dɔ ta denmuso ye, sabu i balemamuso lo.


\par }{\PP \VS{12}« ‹I man kan ka jɛn ni i facɛ kɔrɔmuso, walama ni a dɔgɔmuso dɔ ye, sabu i tɛnɛnmuso lo.


\par }{\PP \VS{13}« ‹I man kan ka jɛn ni i bamuso kɔrɔmuso walama a dɔgɔmuso ye, sabu i tɛnɛnmuso lo.


\par }{\PP \VS{14}« ‹I man kan ka i facɛ balemacɛ lebu, ka jɛn ni a muso ye, sabu i tɛnɛnmuso lo.


\par }{\PP \VS{15}« ‹I man kan ka jɛn ni i buranmuso ye, sabu i dencɛ muso lo. I man kan ka jɛn ni a ye.


\par }{\PP \VS{16}« ‹I man kan ka jɛn ni i balemacɛ muso ye, ka i balemacɛ lebu.


\par }{\PP \VS{17}« ‹I man kan ka jɛn ni muso dɔ ye, ka sekɔ ka jɛn ni a denmuso fana ye. I jɛnna ni muso min ye, i man kan ka jɛn ni o muso mamaden si ye; sabu olugu ni o muso bɛɛ ye gbakelenmɔgɔw le ye. Ni mɔgɔ min ka o kɛ, o tigi ka kojuguba le kɛ.


\par }{\PP \VS{18}« ‹I man kan ka i muso dɔgɔmuso furu, ka jɛn ni a ye, k’a i muso to si ra, ka celiya don o ni ɲɔgɔn cɛ.


\par }{\PP \VS{19}« ‹I man kan ka gbara muso si ra ka jɛn ni a ye, k’a sɔrɔ a bɛ a ta landa ra, sabu a saninyabari lo.


\par }{\PP \VS{20}« ‹I man kan ka i mɔgɔɲɔgɔn ta muso ɲini, ka jɛn ni a ye, ka i yɛrɛ lanɔgɔ ni a ye.


\par }{\PP \VS{21}« ‹I kana sɔn ka i den si di o ye a don tasuma ra, k’a kɛ saraka ye ka Molɔki ta jo sɔn ni a ye. I man kan ka i ta Ala tɔgɔ cɛn o cogo ra, sabu ne le ye Matigi Ala ye.


\par }{\PP \VS{22}« ‹I man kan ka jɛn ni i cɛɲɔgɔn ye i n’a fɔ cɛ bɛ jɛn ni muso ye cogo min na; o ye ko haramunin le ye.


\par }{\PP \VS{23}« ‹I man kan ka jɛn ni bɛgan ye, ka i yɛrɛ lanɔgɔ. Muso fana man kan k’a yɛrɛ di bɛgan ma, a ye jɛn ni a ye. O ye kokolonba le ye.


\par }{\PP \VS{24}« ‹Ayiwa, aw kana aw yɛrɛ lanɔgɔ ni nin kow si ye, sabu ne bɛna siya minw gbɛn ka bɔ aw ɲa, olugu tun ka o yɛrɛ lanɔgɔ ni nin kow bɛɛ le ye.

\VS{25}O k’a kɛ ten ka jamana bɛɛ lanɔgɔ. O kosɔn ne bɛna o hakɛ bɔ o ra, k’a to o ta jamana ye o bɛɛ fɔɔnɔ.


\par }{\PP \VS{26}« ‹O ra aw ka kan ka ne ta cifɔninw, ani ne ta kolatigɛninw bɛɛ sira tagama. Aw Izirayɛlimɔgɔw, walama lonan minw bɛ aw cɛ ra, aw si man kan ka nin ko haramuninw ɲɔgɔn dɔ kɛ;

\VS{27}sabu mɔgɔ minw sigira jamana ra ka kɔn aw ɲa, olugu ka nin ko haramuninw ɲɔgɔn le kɛ, ka jamana bɛɛ lanɔgɔ.

\VS{28}Ni aw ka o kow ɲɔgɔn kɛ, ka jamana lanɔgɔ, jamana bɛna aw fana fɔɔnɔ, i n’a fɔ minw tun sigira jamana ra aw ɲa, jamana ka olugu fɔɔnɔ cogo min na.


\par }{\PP \VS{29}« ‹Aw ra ni min o min ka nin ko haramunin ɲɔgɔn dɔ kɛ, ne bɛna o tigi faran ka bɔ a ta jamana mɔgɔw cɛ ra.


\par }{\PP \VS{30}« ‹Ayiwa, aw ka kan ka ne ta kokɛtaw sira le tagama. Nin ko haramunin minw tun bɛ kɛra jamana kɔnɔ ka sɔrɔ aw ma se yi ban, aw man kan ka o kow si ladegi ka aw yɛrɛ lanɔgɔ, sabu ne le ye Matigi Ala ye, aw ta Ala.› »




\par }{\MS Sariya wɛrɛ minw fɔra Izirayɛlimɔgɔw ye

\par }\Chap{19}{\SH Izirayɛlimɔgɔw ka kan ka saninya
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ayiwa, Matigi Ala kumana Musa fɛ k’a fɔ a ye ko:

\VS{2}«Kuma Izirayɛlimɔgɔw bɛɛ lajɛnnin fɛ k’a fɔ o ye ko: ‹Aw ka kan ka saninya, sabu ne saninyanin lo, ne Matigi Ala, aw ta Ala.


\par }{\PP \VS{3}« ‹Aw bɛɛ ye aw fa ni aw ba bonya. Ne ka Nɛnɛkirilon min sigi, aw ka kan ka o jate fana, sabu ne le ye Matigi Ala ye, aw ta Ala.


\par }{\PP \VS{4}« ‹Aw kana ɲabɔ batofɛn gbansanw fɛ ka o bato. Aw kana nɛgɛ yeele ka o kɛ batofɛn dɔ ye k’a bato; sabu ne le ye Matigi Ala ye, aw ta Ala.› »


\par }{\SH Sarakaw ta sariya
\par }
{\PP \VS{5}« ‹Ni aw b’a fɛ ka ninsɔndiya saraka bɔ ne ye, aw y’a kɛ ka kaɲa ni a kɛcogo ye, janko ne ye aw ta saraka mina.

\VS{6}Aw bɛ o saraka di ne ma lon min na, a sogo ka kan ka domu k’a ban o lon yɛrɛ ra. Ni a tɔ ka si, aw ye o domu o dugusagbɛ. Nka ni a tɔ belen ka to a dugusagbɛ flanan, aw ye o jɛni tasuma ra k’a ban.

\VS{7}Ni mɔgɔ o mɔgɔ ka sarakasogo domu ka taga se fɔ tere saba, o tigi ta saraka tɛ mina, sabu a sogo kɛra fɛn haramunin ye.

\VS{8}Ni mɔgɔ o mɔgɔ ka o sogo domu, o hakɛ bɛ o tigi kan; sabu o saraka min dira ne ma, a ma o jate fɛn saninman ye. O tigi ka kan ka faran ka bɔ Izirayɛli jamanadenw na.› »


\par }{\SH Simantigɛ ta sariya
\par }
{\PP \VS{9}« ‹Ayiwa, ni aw nana kɛ aw ta simanw kan ye aw ta jamana ra tuma min na, aw ye foro kɛrɛfɛyɔrɔ ta simanw to yi, aw kana o kan. Siman minw fana kanbari tora, walama minw benbenna, aw kana sekɔ ka taga olugu kan tuun.

\VS{10}Ni aw bɛ aw ta rɛzɛnmɔ fana bɔ, minw tora tigɛbari ye, walama minw benbenna, aw kana sekɔ ka taga olugu tɔmɔ. Aw ye o to fagantanw ni lonanw ye; sabu ne le ye Matigi Ala ye, aw ta Ala.› »


\par }{\SH Mɔgɔɲɔgɔn kanuya ta sariya
\par }
{\PP \VS{11}« ‹Aw kana sonyari kɛ; aw kana faninya tigɛ, walama ka aw mɔgɔɲɔgɔn janfa.

\VS{12}Aw kana kari gbansan faninya kan ni ne tɔgɔ ye, ka ne tɔgɔ cɛn, sabu ne le Matigi Ala ye.


\par }{\PP \VS{13}« ‹Mɔgɔ kana a mɔgɔɲɔgɔn tɔɲɔ. I kana i mɔgɔɲɔgɔn borofɛn bɔsi a ra. I ta baaraden sara kana si i boro.

\VS{14}I kana torogberen nɛni. I kana fɛn bla fiyentɔ ɲa, k’a to a ye talon a ra. I ka kan ka siran Ala ɲa, sabu ne le ye Matigi Ala ye, aw ta Ala.


\par }{\PP \VS{15}« ‹Ni i bɛ kiti tigɛ, i ye a tigɛ terenninya kan. I kana jo di fagantan ma a ta fagantanya kosɔn, i fana kana kiti diya fagama ra a ta fagamaya kosɔn. Ni i bɛ i mɔgɔɲɔgɔn ta kiti tigɛ, i ye a kɛ can le kan.

\VS{16}I kana yaala ka nafigiya kɛ mɔgɔw cɛ ra. I kana seereyajugu fɔ i mɔgɔɲɔgɔn ta ko ra min bɛ se ka kɛ a fagasababu ye; ne le ye Matigi Ala ye.


\par }{\PP \VS{17}« ‹I kana i balema kɔninya i jusukun na gbansan. Ni a ka ko dɔ le kɛ min man ɲi, i ye o fɔ a ɲa na k’a gbɛlɛya, janko o kana na i fana jaraki ni a ye.

\VS{18}Ni mɔgɔ dɔ ka ko dɔ kɛ i ra, i kana a fɔ ko i bɛ a juru sara. Ni i balema dɔ ka ko dɔ kɛ i ra min ka i dimi, i kana o ko to i yɛrɛ kɔnɔ. I ka kan ka i mɔgɔɲɔgɔn kanu i ko i yɛrɛ, sabu ne le ye Matigi Ala ye.› »


\par }{\SH Fɛn minw tɛ suguya kelen ye
\par }
{\PP \VS{19}« ‹Ayiwa, aw ka kan ka ne ta sariyaw sira tagama. Aw ta bɛgan minw tɛ bɛgan suguya kelen ye, aw kana a to olugu ye jɛn. Siman minw fana tɛ siman suguya kelen ye, aw kana olugu dan foro kelen kɔnɔ. Fani minw tɛ fani suguya kelen ye, aw kana o karan ɲɔgɔn na ka o don.› »


\par }{\SH Jɔnmuso maminanin ta sariya
\par }
{\PP \VS{20}« ‹Ni cɛ dɔ ka jɔnmuso dɔ mamina, k’a sɔrɔ a m’a kunmabɔ, jɔnmuso matigicɛ fana m’a labla, ni cɛ wɛrɛ nana jɛn ni o muso ye, o tigi ka kan ka warida dɔ sara. Nka o man kan ka o faga, sabu jɔnmuso tun ma kunmabɔ, a tun tɛ a yɛrɛ ta ye fana.

\VS{21}O cɛ ye na ni sagajigi kelen ye Ɲɔgɔnkunbɛn fanibon* donda ra, a ta hakɛ kosɔn, ka na o di Matigi Ala ma hakɛbɔ saraka ye a ta hakɛ kosɔn.

\VS{22}Sarakalasebaga bɛna a ta jurumun kafari ni o hakɛbɔ saraka ye Matigi Ala ɲa kɔrɔ. Cɛ ta jurumun bɛna yafa a ma.› »


\par }{\SH Yiridenw ta sariya
\par }
{\PP \VS{23}« ‹Ayiwa, ni aw tagara se Kanaana jamana ra tuma min na, ni aw ka yiri suguya caman turu, minw bɛ den, aw ka kan ka o yiriw denw jate i n’a fɔ yiriden saninyabariw, fɔ san saba; fɔ ka taga o san saba dafa, aw man kan ka o yiridenw domu.

\VS{24}A san naaninan, o yiriw bɛna den minw kɛ, o denw bɛɛ bɛna bla danna ne ye; aw bɛna ɲanagbɛ dɔ kɛ o yiridenw ko ra, ka ne bonya.

\VS{25}A san loorunan le ra, aw bɛ se ka o yiridenw domu. O cogo ra, aw ta yiriw bɛna den caman kɛ aw ye san o san. Ne le ye Matigi Ala ye, aw ta Ala.› »


\par }{\SH Lagbɛri ni josɔn ta sariya
\par }
{\PP \VS{26}« ‹Aw kana jufasogo domu. Aw kana subagaya kɛ, aw kana lagbɛri kɛ.

\VS{27}Aw kana aw kun li, ka si dɔ to aw kun cɛmancɛ ra. Aw kana aw bonbosi kɛrɛfɛyɔrɔw dama li.

\VS{28}Ni mɔgɔ ka sa aw fɛ, aw kana aw fari cici ni muru ye ko mɔgɔ sara aw fɛ. Aw kana aw fari ɲɛgɛnɲɛgɛn. Ne le ye Matigi Ala ye.


\par }{\PP \VS{29}« ‹Aw kana jɛn siri ni josɔnbagaw ye ka aw denmusow bla jatɔya ra ni o ye, ka o lebu; ni o tɛ, jamana bɛɛ bɛna na ɲabɔ o jow fɛ, ka kojugu caya jamana kɔnɔ.

\VS{30}Ne ka Nɛnɛkirilon* minw fɔ aw ye, aw ka kan ka o lonw jate; aw ka kan ka bonya la ne ta batoyɔrɔ saninman kan fana. Ne le ye Matigi Ala ye.


\par }{\PP \VS{31}« ‹Minw b’a fɔ ko o bɛ kuma ni suw ye, ka lagbɛri kɛ, aw kana taga olugu fɛ ko aw bɛ taga lagbɛri kɛ. Ni aw ka o kɛ, aw bɛna aw yɛrɛ lanɔgɔ. Ne le ye Matigi Ala ye, aw ta Ala.› »


\par }{\SH Mɔgɔkɔrɔbaw ni lonanw ta sariya
\par }
{\PP \VS{32}« ‹Aw ye wuri ka lɔ mɔgɔkɔrɔba kunsigigbɛtigi ɲa kɔrɔ; aw ye mɔgɔkɔrɔba bonya kosɛbɛ. Aw ye siran aw ta Ala ɲa; ne le ye Matigi Ala ye.


\par }{\PP \VS{33}« ‹Ni lonan dɔ ka na sigi aw ta jamana ra, aw kana a jɔnyamina.

\VS{34}Aw ye lonanw minako ɲa, k’a kɛ i n’a fɔ aw yɛrɛ dɔ lo. Aw ye o kanu k’a kɛ i n’a fɔ o ye aw dɔ le ye, sabu aw fana tun ye lonanw le ye Misiran jamana ra. Ne le ye Matigi Ala ye, aw ta Ala.› »


\par }{\SH Jago ta sariya
\par }
{\PP \VS{35}«Aw kana mɔgɔ tɔɲɔ jago ra. Ni aw bɛ fiyeere kɛ, ni aw bɛ fɛn suma, aw kana dɔ bɔ a mɛtɛrɛda ra, walama a kiloda ra, walama a litirida ra.

\VS{36}Aw y’a to aw ta sumanikɛnan ye bɛn, a kiloda ye dafa; aw kana dɔ bɔ aw ta sumanikɛminanw na fana. Ne le Matigi Ala ye, aw ta Ala, min ka aw labɔ Misiran jamana ra.


\par }{\PP \VS{37}« ‹Aw ye ne ta sariyaw ani ne ta cifɔninw bɛɛ kɛ, ka tagama ka kaɲa ni o ye, sabu ne le ye Matigi Ala ye.› »




\par }\Chap{20}{\SH Josɔn ni lagbɛri ta kiti
\par }
{\PP \VerseOne{1}Matigi Ala kumana Musa fɛ k’a fɔ a ye ko:

\VS{2}«Kuma Izirayɛlimɔgɔw fɛ, i ye a fɔ o ye ko: ‹Ni Izirayɛlimɔgɔ dɔ, walama lonan minw bɛ ni aw ye, ni o dɔ k’a den di, k’a kɛ ka Molɔki ta jo sɔn, o tigi ka kan ka faga. Mɔgɔw ye jɛn k’a bon ni kabakuru ye k’a faga.

\VS{3}Ne bɛna wuri o tigi kama, k’a faran ka bɔ Izirayɛlimɔgɔw ra, sabu a k’a den dɔ di, ka Molɔki ta jo sɔn ni a ye minkɛ, a ka ne ta yɔrɔ saninman* le lanɔgɔ, ka ne tɔgɔ saninman cɛn.

\VS{4}Ayiwa, aw jamana mɔgɔw, ni aw ka aw ɲa tugu o ko ɲɔgɔn kan, ni aw ma sɔn k’a tigi faga,

\VS{5}ne yɛrɛ le bɛna juguya a ma kosɛbɛ, ale ni a ta gba bɛɛ, ka o faran ka bɔ o ta jamana mɔgɔw cɛ ra, ani minw bɛɛ bɛ jɛn ni o mɔgɔw ye, ka Molɔki ta jo sɔn.


\par }{\PP \VS{6}« ‹Minw b’a fɔ ko o bɛ kuma ni suw ye, ka lagbɛri kɛ, ni mɔgɔ o mɔgɔ ka taga olugu dɔ fɛ, ne bɛna wuri o tigi kama kosɛbɛ, k’a faran ka bɔ a ta jamana mɔgɔw cɛ ra.› »


\par }{\SH Jɛn minw ma daga cɛ ni muso cɛ
\par }
{\PP \VS{7}« ‹Aw ye aw yɛrɛ saninya ka kɛ mɔgɔ saninmanw ye, sabu ne le ye Matigi Ala ye, aw ta Ala.


\par }{\PP \VS{8}« ‹Aw ye jija ka ne ta sariyaw sira tagama, sabu ne le ye Matigi Ala ye, min bɛ aw saninya.


\par }{\PP \VS{9}« ‹Ni mɔgɔ o mɔgɔ ka kumajugu fɔ a facɛ walama a bamuso ma, o tigi ka kan ka faga. A fagari kunko bɛna ben a yɛrɛ le kan, sabu a ka kumajugu fɔ a facɛ walama a bamuso ma.


\par }{\PP \VS{10}« ‹Ni cɛ min ka jɛn ni a mɔgɔɲɔgɔn muso ye, o cɛ ni o muso bɛɛ ka kan ka faga.


\par }{\PP \VS{11}« ‹Ni cɛ min ka jɛn ni a facɛ muso ye, k’a facɛ lebu, o cɛ ni o muso bɛɛ ka kan ka faga; o fagari kunko bɛna ben o yɛrɛ le kan.


\par }{\PP \VS{12}« ‹Ni cɛ min ka jɛn ni a dencɛ muso ye, o cɛ ni o muso bɛɛ ka kan ka faga, sabu o ka koɲagamininba le kɛ. O fagari kunko bɛna ben o yɛrɛ le kan.


\par }{\PP \VS{13}« ‹Ni cɛ fla ka jɛn i n’a fɔ cɛ bɛ jɛn ni muso ye cogo min na, o ka ko haramunin le kɛ. O ka kan ka o faga. O fagari kunko bɛna ben o yɛrɛ le kan fana.


\par }{\PP \VS{14}« ‹Ni cɛ dɔ ka muso dɔ ta, ka sɔrɔ ka o muso denmuso fana ta tuun, o ye kojuguba le ye. O ka kan ka o saba bɛɛ jɛni, janko o kojugu ɲɔgɔn kana ye aw cɛ ra.


\par }{\PP \VS{15}« ‹Ni cɛ min ka jɛn ni bɛgan ye, o cɛ ka kan ka faga; o ka kan ka bɛgan fana faga.


\par }{\PP \VS{16}« ‹Ni muso min fana k’a yɛrɛ di bɛgan dɔ ma ka jɛn ni a ye, o ka kan ka o muso ni o bɛgan bɛɛ faga. Ni o fagara, o fagari kunko bɛna ben o yɛrɛ le kan.


\par }{\PP \VS{17}« ‹Ni cɛ min k’a balemamuso ta, fakelenden, walama bakelenden, ka jɛn ni a ye, ka ɲɔgɔn lebu, o ye maroyakoba le ye. Olugu ka kan ka faran ka bɔ Izirayɛli jamanadenw na o balema tɔw bɛɛ ɲa na. O cɛ jɛnna ni a balemamuso ye minkɛ, o hakɛ ka kan ka ben a kan.


\par }{\PP \VS{18}« ‹Ni cɛ min ka jɛn ni muso dɔ ye ka o muso to landa ra, o fla bɛɛ ka kan ka faran ka bɔ o ta jamana mɔgɔw cɛ ra, sabu o ka o yɛrɛ lanɔgɔ jori ra, ka ne ta sariya cɛn.


\par }{\PP \VS{19}« ‹I man kan ka jɛn ni i bamuso balemamuso ye, walama i facɛ balemamuso, sabu i tɛnɛnmuso lo. Ni mɔgɔ min ka o kɛ, o hakɛ bɛna ben o tigi yɛrɛ kan.


\par }{\PP \VS{20}« ‹Ni cɛ min ka jɛn ni a benɔgɔcɛ ta muso ye, k’a benɔgɔcɛ lebu, o hakɛ bɛna ben o cɛ ni o muso kan. O tɛna den sɔrɔ fɔ ka taga o sa.


\par }{\PP \VS{21}« ‹Ni cɛ min k’a balemacɛ muso ta, o ye ko nɔgɔnin le ye. O tɛna den sɔrɔ, sabu o cɛ k’a balemacɛ lebu.› »


\par }{\SH Izirayɛlimɔgɔw ka kan ka saninya
\par }
{\PP \VS{22}« ‹Aw ye ne ta sariyaw ni ne ta cifɔninw bɛɛ kɛ, k’a sira tagama; ni o kɛra, ne bɛ tagara ni aw ye jamana min na, o jamana tɛna aw fɔɔnɔ.

\VS{23}Ne bɛna siya minw gbɛn ka bɔ aw ɲa fɛ, aw kana olugu ta landaw ta, sabu o siyaw ka nin kojuguw bɛɛ le kɛ, fɔ k’a to ne ka o haramuya.

\VS{24}O le kosɔn, ne k’a fɔ aw ye ko o jamana bɛna kɛ aw le ta ye. Ne bɛna o jamana di aw ma, nɔnɔ ni li bɛ woyo o jamana min na; sabu ne le ye Matigi Ala ye, aw ta Ala. Ne le ka aw ɲanawoloma ka bɔ siya tɔw cɛ ra.


\par }{\PP \VS{25}« ‹O kosɔn sogo saninyaninw ni sogo saninyabariw, ani kɔnɔ saninyaninw ni kɔnɔ saninyabariw, aw ka kan ka olugu lɔn ka bɔ ɲɔgɔn na, janko aw kana aw yɛrɛ lanɔgɔ ni o fɛn saninyabariw si ye; aw kana aw yɛrɛ lanɔgɔ ni o sogow ye, walama o kɔnɔw, walama o fɛnɲanaman minw bɛ fofo o kɔnɔbara kan dugu ma. Ne ka o fɛnw yira aw ra, janko aw ye a lɔn ko o saninyanin tɛ.


\par }{\PP \VS{26}« ‹Aw ye aw yɛrɛ bla danna ka saninya ne ye, sabu ne Matigi Ala, ne saninyanin lo. Ne ka aw ɲanawoloma ka bɔ siya tɔw cɛ ra, janko aw ye kɛ ne ta mɔgɔw ye.


\par }{\PP \VS{27}« ‹Cɛw ni muso minw b’a fɔ ko o bɛ kuma ni suw ye, ka lagbɛri kɛ, aw ka kan ka olugu faga. Aw ye o bon ni kabakuru ye ka o faga. O ta fagari kunko bɛna ben o yɛrɛ le kan.› »




\par }\Chap{21}{\SH Sariya min bɛ sarakalasebagaw kan
\par }
{\PP \VerseOne{1}Matigi Ala k’a fɔ Musa ye ko: «Kuma sarakalasebagaw fɛ, minw ye Haruna dencɛw ye, i ye a fɔ o ye, ko ni sarakalasebaga dɔ ta mɔgɔ sara, a man kan ka gbara o su ra k’a yɛrɛ lanɔgɔ,

\VS{2}fɔ ni a kɛra a yɛrɛ ta somɔgɔ dɔ ye, a bamuso, walama a facɛ, walama a ta den, walama a kɔrɔcɛ walama a dɔgɔcɛ.

\VS{3}Ni a balemamuso dɔ lo, min sunguruman lo, ni o tun bɛ ɲɔgɔn fɛ so kɔnɔ, a bɛ se ka gbara ale fana su ra k’a yɛrɛ lanɔgɔ, sabu a balemamuso ma furu.


\par }{\PP \VS{4}«Sarakalasebaga ye Izirayɛlimɔgɔw ɲamɔgɔ le ye, a ta sarakalasebagaya kosɔn. O ra, a man kan k’a yɛrɛ lanɔgɔ, k’a yɛrɛ lebu.


\par }{\PP \VS{5}«Sarakalasebaga man kan k’a kun yɔrɔ dɔw li, walama k’a bonbosi kɛrɛfɛyɔrɔw li, walama k’a yɛrɛ fari yɔrɔ dɔw tigɛtigɛ ni muru ye.

\VS{6}A ka kan ka saninya le, ka bla danna Ala ye; a man kan ka ne Ala tɔgɔ cɛn, sabu ale le bɛ siman sarakaw jɛni tasuma ra Matigi Ala ye, min ye o ta Ala ta saraka ye. O kosɔn a ka kan ka kɛ mɔgɔ saninman le ye.


\par }{\PP \VS{7}«Sarakalasebaga man kan ka jatɔmuso furu, walama cɛ dɔ ka muso min nɛgɛ ka jɛn ni a ye, walama muso furusanin dɔ, sabu sarakalasebaga blara danna ka saninya ka kɛ Matigi Ala ta le ye.


\par }{\PP \VS{8}«Izirayɛlimɔgɔw bɛɛ ka kan ka sarakalasebagaw jate mɔgɔ saninmanw ye, sabu olugu le bɛ aw ta Ala ta sarakaw lase. Aw ye o jate mɔgɔ saninmanw ye, sabu ne saninyanin lo, ne Matigi Ala min ka aw saninya.


\par }{\PP \VS{9}«Ni sarakalasebaga dɔ denmuso ka jɛn ni josɔnbagaw ye k’a yɛrɛ bla jatɔya ra ni o ye, k’a yɛrɛ lebu, a k’a facɛ le lebu. O ka kan k’a jɛni.»


\par }{\SH Sariya min bɛ sarakalasebagaw kuntigi kan
\par }
{\PP \VS{10}«Ayiwa, sarakalasebaga min bɛ a balema sarakalasebaga tɔw kunna, turu saninman* kɛra min kun na k’a saninya, ka sarakalasebagaya faniw don a ra, ale man kan k’a kunsigi ɲagaminin to, walama k’a ta fani faran, kojugu dɔ kosɔn.

\VS{11}A man kan ka gbara su ra k’a yɛrɛ lanɔgɔ, hali ni a facɛ, walama ni a bamuso su lo.

\VS{12}A man kan ka bɔ yɔrɔ saninman* kɔnɔ ka taga sangayɔrɔ ra, janko a kana na Matigi Ala ta yɔrɔ saninman lanɔgɔ, sabu turu saninman* kɛra ale le kun na, k’a saninya k’a bla danna Ala ta baara kama. Ne le ye Matigi Ala ye.


\par }{\PP \VS{13}«Sarakalasebagaw kuntigi ka kan ka sunguru le furu.

\VS{14}Muso cɛ sanin, walama muso furusanin, walama cɛ dɔ ka sunguru min nɛgɛ ka jɛn ni a ye, walama jatɔmuso, a man kan ka o dɔ furu. A ka kan ka sunguru dɔ le furu a yɛrɛ ta siyamɔgɔw ra,

\VS{15}janko a denw kana kɛ den saninyabariw ye, ka ɲagami a ta siyamɔgɔw ra; sabu ne le ye Matigi Ala ye, min ka a saninya.»


\par }{\SH Sarakalasebaga ka kan ka kɛ mɔgɔ dafanin ye
\par }
{\PP \VS{16}Ayiwa, Matigi Ala kumana Musa fɛ k’a fɔ a ye ko:

\VS{17}«A fɔ Haruna ye, ko a ta durujaw ra, ko ni fiyɛn ka sɔrɔ a dencɛ min o min fari ra, ko o man kan ka gbara ko a bɛ a ta Ala ta saraka lase a ma.

\VS{18}Ni fiyɛn bɛ mɔgɔ o mɔgɔ ra, o tɛ se ka gbara ne ta sarakajɛnifɛn na ka saraka lase ne ma. O ra, mɔgɔ o mɔgɔ ye fiyentɔ ye, walama senkelen, walama min ɲada cogo man ɲi, walama min sen kelen ka jan ni kelen ye,

\VS{19}walama min sen kelen, walama a boro kelen man ɲi,

\VS{20}walama dantɔ, walama mɔgɔ cɔrɔkɔnin, walama nɔ bɛ mɔgɔ min ɲaden kan, walama sɔninya bɛ mɔgɔ min na, walama ni warawara b’a ra, walama mɔgɔ min bɔra cɛya ra, o mɔgɔw si man kan ka saraka bɔ ne ye.

\VS{21}Sarakalasebaga Haruna ta gbamɔgɔ min o min, ni fiyɛn bɛ a fari ra, o man kan ka gbara ko a bɛ sarakaw jɛni Matigi Ala ye; sabu fiyɛn bɛ a fari ra. O ra, a daganin tɛ a ye gbara ko a bɛ a ta Ala ta saraka lase.

\VS{22}A tigi bɛ se ka Ala ta saraka domu; fɛn minw saninyara, ani minw saninyara kosɛbɛ, a bɛ se ka olugu domu.

\VS{23}Nka a man kan ka gbara yɔrɔ saninman* ta boncɛtigɛfani na, walama sarakajɛnifɛn na, sabu fiyɛn bɛ a fari ra. A man kan ka ne ta yɔrɔ saninmanw lanɔgɔ, sabu ne le Matigi Ala ye, ne le bɛ o saninya.»


\par }{\PP \VS{24}Ayiwa, Musa ka nin kumaw le fɔ Haruna ni a dencɛw ye, ani Izirayɛlimɔgɔw bɛɛ ye.




\par }\Chap{22}{\SH Sarakalasebagaw man kan ka fɛn saninmanw lanɔgɔ
\par }
{\PP \VerseOne{1}Matigi Ala kumana Musa fɛ k’a fɔ a ye ko:

\VS{2}«A fɔ sarakalasebagaw ye, Haruna ni a dencɛw, ko Izirayɛlimɔgɔw bɛ saraka minw bɔ ne ye, ko o ye o saraka saninmanw minako ɲa, janko o kana ne tɔgɔ saninman lanɔgɔ. Ne le ye Matigi Ala ye.

\VS{3}A fɔ o ye ko o ta duruja nataw ra, ko Izirayɛlimɔgɔw bɛ saraka minw bɔ ne ye, ko ni sarakalasebaga min saninyabari ka gbara o fɛn saninmanw dɔ ra, o tigi ka kan ka bɔ ne ta baara ra. Ne le ye Matigi Ala ye.


\par }{\PP \VS{4}«Bana minw bɛ mɔgɔ fari cɛn, walama damajalan, ni o dɔ bɛ sarakalasebaga o sarakalasebaga ra, Haruna dencɛw ra, o tigi man kan ka ne ta saraka saninmanw domu, fɔ ka taga a kɛnɛya. Ni sarakalasebaga min ka maga su ra, walama ni lawa bɛ bɔnna min fɛ, o fana man kan k’a domu;

\VS{5}walama ni min magara fɛnɲanaman saninyabari dɔ ra, walama mɔgɔ saninyabari dɔ ra, k’a yɛrɛ lanɔgɔ, o fana man kan k’a domu.

\VS{6}Ni mɔgɔ min ka maga o fɛnw dɔ ra, o tigi saninyabari bɛ to fɔ ka taga wula se; a man kan ka saraka saninmanw domu. O kɔ, a ka kan k’a yɛrɛ ko.

\VS{7}Ni tere benna, a bɛ sɔrɔ ka saninya. O ra, a bɛ se ka saraka saninmanw domu, sabu o domuni ye a ta le ye.

\VS{8}Sarakalasebaga man kan ka bɛgan jufanin domu, walama wara datɔ, janko a kana a yɛrɛ lanɔgɔ. Ne le ye Matigi Ala ye.


\par }{\PP \VS{9}«Sarakalasebagaw ka kan ka ne ta kokɛtaw bɛɛ sira tagama; ni o tɛ, ni o ka o ciw bla, o hakɛ bɛna ben o kan, o bɛ sa; sabu ne le ye Matigi Ala ye, ne le bɛ o fɛnw saninya.»


\par }{\SH Mɔgɔ minw bɛ se ka sarakasogo domu
\par }
{\PP \VS{10}«Ni sarakalasebagaw tɛ, mɔgɔ gbansan man kan ka saraka saninmanw domu. Mɔgɔ min ye lonan tɛmɛbaga ye sarakalasebaga ta so, walama min bɛ baaradenya ra a ta so, olugu si man kan k’a domu.

\VS{11}Nka ni sarakalasebaga ka jɔn min san, o bɛ se k’a domu; walama jɔn min worora a ta so. Olugu bɛ se ka sarakafɛn saninmanw domu.

\VS{12}Ni sarakalasebaga denmuso dɔ furura mɔgɔ gbansan dɔ ma, o muso man kan ka Ala ta saraka saninmanw domu.

\VS{13}Nka ni sarakalasebaga denmuso min cɛ sara, walama min ta cɛ k’a bla, ni den tɛ a fɛ, ni a bɛ a facɛ ta so i n’a fɔ a sunguruman tuma, ale bɛ se ka saraka saninmanw domu ni a facɛ ye. Ni a bɔra o ra, mɔgɔ gbansan si man kan k’a domu.


\par }{\PP \VS{14}«Ni mɔgɔ dɔ firira ka saraka saninmanw dɔ domu, o tigi ka kan ka a ɲɔgɔn sara sarakalasebaga ye, k’a sɔngɔ taran taranyɔrɔ looru, k’a taran kelen fara a kan fana.


\par }{\PP \VS{15}«Izirayɛlimɔgɔw ka sarakafɛn minw bɔ ka o bla danna Matigi Ala ye, sarakalasebagaw man kan k’a to mɔgɔ gbansanw ye o fɛnw domu ka o lanɔgɔ.

\VS{16}Sabu ni o k’a domu, sarakalasebagaw bɛ jurumun le lase o mɔgɔw ma, ka o hakɛ ben o kan; ne le ye Matigi Ala ye, ne le bɛ o fɛnw saninya.»


\par }{\SH Saraka minw bɛ se ka di Ala ma
\par }
{\PP \VS{17}Matigi Ala kumana Musa fɛ k’a fɔ a ye ko:

\VS{18}«Kuma Haruna ni a dencɛw fɛ, ani Izirayɛlimɔgɔw bɛɛ, k’a fɔ o ye ko ni Izirayɛlimɔgɔ dɔ, walama lonan minw bɛ Izirayɛlimɔgɔw cɛ ra, ni o dɔ b’a fɛ ka saraka jɛnita bɔ Matigi Ala ye, k’a ta dajuru le sara, walama ni a yɛrɛ diyanya saraka lo,

\VS{19}a y’a to a ye kɛ bɛgan cɛman ye, misi, walama saga, walama ba, fiyɛn kana kɛ a ra. Ni o kɛra, a ta saraka bɛ mina.

\VS{20}Fiyɛn bɛ bɛgan min na, aw kana o kɛ saraka ye; ni o tɛ, o saraka tɛna mina.

\VS{21}Ni mɔgɔ dɔ b’a fɛ ka ninsɔndiya saraka bɔ k’a di Matigi Ala ma k’a ta dajuru dafa, walama ni a yɛrɛ diyanya saraka lo, ni a kɛra misi ye, walama saga, walama ba, a y’a to fiyɛn si kana kɛ o bɛgan na, nɔ kana kɛ a ra, janko a ta saraka ye mina.

\VS{22}Bɛgan min fiyenna, walama min sen kelen man ɲi, walama min fari yɔrɔ dɔ tigɛra ka bɔ a ra, walama jori bɛ min fari ra, walama sɔninya, walama warawara, aw man kan ka o dɔ kɛ saraka ye. Aw man kan ka o dɔ kɛ saraka ye k’a jɛni sarakajɛnifɛn kan Matigi Ala ye.

\VS{23}Misi, walama saga min sen kelen ka jan, walama min sen kelen ka surun, aw bɛ se ka o kɛ aw yɛrɛ diyanya saraka ye; nka a tɛ se ka kɛ dajurudafa saraka ye.

\VS{24}Bɛgan min kiliw cɛnna, walama ni a cira, walama ni a bɔra, walama ni a tigɛra, aw man kan ka o dɔ kɛ saraka ye k’a di Matigi Ala ma. O bɛgan ɲɔgɔn man kan ka kɛ saraka ye aw ta jamana ra.

\VS{25}Ni lonan dɔ ka o bɛgan ɲɔgɔn dɔ di, aw kana sɔn ka o mina ka o kɛ aw ta Ala ta saraka ye; sabu o bɛganw fari yɔrɔ dɔw tigɛtigɛra, walama nɔ dɔ bɛ o ra; o saraka tɛ mina.»


\par }{\PP \VS{26}Ayiwa, Matigi Ala kumana Musa fɛ k’a fɔ a ye ko:

\VS{27}«Ni misiden, walama sagaden, walama baden worora, o den ka kan ka to ni a ba ye ka tere wolonfla le kɛ. Ni a ka tere seegi sɔrɔ, walama ni a tɛmɛna o kan, o tuma le ra a bɛ se ka kɛ saraka jɛnita ye k’a di Matigi Ala ma.

\VS{28}Nka aw kana bɛgan ni a den faga lon kelen na, ni a kɛra misi ye, walama saga, walama ba.


\par }{\PP \VS{29}«Ni aw bɛ ɲumanlɔn saraka le bɔ ne ye, aw y’a kɛ ka kaɲa ni a cogo ye, janko Ala ye aw ta saraka mina.

\VS{30}Ni aw ka saraka bɔ lon min na, aw ye a sogo bɛɛ domu o lon yɛrɛ le ra. Aw man kan k’a to a tɔ ye si. Ne le ye Matigi Ala ye.


\par }{\PP \VS{31}«Aw ka kan ka sɔn ne ta sariyaw ma ka o sira tagama, sabu ne le ye Matigi Ala ye.

\VS{32}Aw kana ne tɔgɔ saninman cɛn. Izirayɛlimɔgɔw bɛɛ ka kan k’a lɔn ko ne saninyanin lo. Ne le ye Matigi Ala ye, min bɛ aw saninya.

\VS{33}Ne ka aw labɔ Misiran jamana ra, ka kɛ aw ta Ala ye. Ne le ye Matigi Ala ye.»




\par }\Chap{23}{\SH Izirayɛlimɔgɔw ta ɲanagbɛw
\par }
{\PP \VerseOne{1}Matigi Ala kumana Musa fɛ k’a fɔ a ye ko:

\VS{2}«Kuma Izirayɛlimɔgɔw fɛ, i ye a fɔ o ye ko aw ka kan ka ɲanagbɛ minw kɛ ka Matigi Ala bonya, o ka kan ka kɛ jamalajɛnbaw le ye ka Matigi Ala bato. O ɲanagbɛw flɛ nin ye.


\par }{\SHB Nɛnɛkirilon ɲanagbɛ
\par }
{\PP \VS{3}«Aw ye baara kɛ tere wɔɔrɔ; a tere wolonflanan ye Nɛnɛkirilon* le ye. Mɔgɔ man kan ka baara kɛ o lon na. Aw ka kan ka jamalajɛnba kɛ o lon na. Aw man kan ka baara foyi kɛ; ni aw ka kɛ yɔrɔ o yɔrɔ, aw ka kan ka o lon bla a danna ka Matigi Ala bonya.»


\par }{\SHB Jɔnyaban ɲanagbɛ ni Burufunubari ɲanagbɛ
\par }
{\PP \VS{4}«Aw ka kan ka ɲanagbɛ minw fana kɛ Matigi Ala ye, ka jamalajɛnba kɛ ka Matigi Ala bonya, o ɲanagbɛw wagatiw ye nin ye:

\VS{5}San karo fɔlɔ, tere tan ni naani wulada fɛ, o bɛna kɛ Jɔnyaban ɲanagbɛ* ye; aw ye o kɛ ka Matigi Ala bonya.

\VS{6}Karo tere tan ni looru, o bɛna kɛ Burufunubari ɲanagbɛ* ye; aw bɛ o fana kɛ ka Matigi Ala bonya. Aw bɛna burufunubari domu ka se fɔ tere wolonfla.

\VS{7}O lɔgɔkun tere fɔlɔ, aw bɛ jamalajɛnba kɛ ka Matigi Ala bato. Aw ka kan ka aw ta baara tɔw bɛɛ dabla o lon na.

\VS{8}Aw ye saraka jɛnitaw bɔ Matigi Ala ye ka se fɔ tere wolonfla. A tere wolonflanan, aw bɛna jamalajɛnba kɛ tuun ka Ala bato. Aw ka kan ka aw ta baara tɔw bɛɛ dabla o lon na.»


\par }{\SHB Siman fɔlɔ ɲanagbɛ
\par }
{\PP \VS{9}Matigi Ala kumana Musa fɛ k’a fɔ a ye ko:

\VS{10}«A fɔ Izirayɛlimɔgɔw ye ko ne bɛna jamana min di aw ma, ni aw sera o jamana ra, ni aw nana aw ta simanw tigɛ, aw ye na ni siman kansiri kelen ye sarakalasebaga fɛ; o ye kɛ aw ta siman fɔlɔ tigɛnin ye.

\VS{11}Sarakalasebaga bɛna o siman kansiri fifa ne ɲa kɔrɔ Nɛnɛkirilon* dugusagbɛ, ka o di ne ma saraka ye. Ni o kɛra, o saraka bɛna mina.

\VS{12}O siman kansiri bɛna di saraka ye ne ma lon min na, o lon kelen na, aw ka kan ka sagaden cɛman kelen kɛ saraka jɛnita ye, min ka san kelen sɔrɔ, ani fiyɛn tɛ min na.

\VS{13}Aw ye mugu tɛntɛnnin kilo wɔɔrɔ nɔɔni turu ra, ka o fara a kan, ka o jɛni, o bɛ kɛ siman saraka* jɛnita ye, min jɛnina tasuma ra Matigi Ala ye, min kasa ka di. Aw ye rɛzɛnji litiri kelen ni tarancɛ fana kɛ rɛzɛnji saraka ye, ka o bɔn a kan.

\VS{14}Mɔgɔ si man kan ka o simankura dɔ kɛ buru ye k’a domu, walama k’a yiran k’a ɲimi, walama k’a kɛnɛ ɲimi, fɔ kansiri fɔlɔ ye di Matigi Ala ma fɔlɔ. Nin ye sariya wuribari le ye aw ni aw ta durujaw fɛ. Ni aw nana taga sigi yɔrɔ o yɔrɔ, aw ye nin sariya sira tagama.»


\par }{\SHB Lɔgɔkunw ta ɲanagbɛ
\par }
{\PP \VS{15}«Ayiwa, aw ka siman kansiri fɔlɔ di sarakalasebaga ma Nɛnɛkirilon* min na ko a ye a fifa k’a kɛ saraka ye, k’a damina o Nɛnɛkirilon dugusagbɛ ra, aw ye lɔgɔkun wolonfla dafanin jate,

\VS{16}ka taga a bla fɔ Nɛnɛkirilon wolonflanan dugusagbɛ ra; o bɛ kɛ tere bilooru. Ayiwa, o lon na, aw ka kan ka siman saraka dɔ wɛrɛ bɔ ne ye tuun.

\VS{17}Aw bɛna burukun fla lalaga aw ta sow kɔnɔ, ka na ni o ye sarakalasebaga fɛ, janko sarakalasebaga ye o buruw fifa. Aw ka kan ka o buruw bɛɛ kelen kelen lalaga ni mugu tɛntɛnnin kilo wɔɔrɔ ye, ka burufunufɛn kɛ a ra. O ye aw ta simankuraw fɛn fɔlɔ ye; aw ye o di Matigi Ala ma saraka ye.

\VS{18}Ka fara o buruw kan, aw ye na ni sagaden cɛman wolonfla ye, fiyɛn tɛ minw na, ani minw ka san kelen bɔ, ani misitoran kaɲaman kelen, ani sagajigi fla; aw ye o kɛ saraka jɛnita ye ka o di Matigi Ala ma. Siman saraka ni rɛzɛnji saraka* min ka kan ka bɔ, aw ye o fana fara a kan; o bɛ kɛ saraka jɛnita ye, min kasa ka di Matigi Ala ye.

\VS{19}Aw ye bakɔrɔnin kelen kɛ jurumunyafa saraka ye; ka sagaden fla kɛ ninsɔndiya saraka ye, minw ka san kelen sɔrɔ.

\VS{20}Sarakalasebaga bɛna o sagaden fla sarakaw fifa Matigi Ala ɲa kɔrɔ, ani simankura ta buruw, ani sagaden fla. O sarakaw bɛ kɛ sarakalasebaga ta ye, sabu o blara danna Matigi Ala ye.

\VS{21}O lon kelen na, aw bɛna o ɲanagbɛ kɛ, ka jamalajɛnba kɛ ka Matigi Ala bato. Aw ka kan ka aw ta baara tɔw bɛɛ dabla o lon na. Nin ye sariya wuribari le ye aw ni aw ta durujaw fɛ; ni aw nana taga sigi yɔrɔ o yɔrɔ, aw ka kan ka nin sariya sira tagama.


\par }{\PP \VS{22}«Ni aw nana kɛ siman tigɛ ye aw ta jamana ra tuma min na, aw ye aw ta foro kɛrɛfɛyɔrɔ ta simanw to yi, aw kana o kan; siman minw fana kanbari tora, walama minw benbenna, aw kana sekɔ ka taga olugu kan tuun. Aw ye o to fagantanw ni lonanw ye; sabu ne le ye Matigi Ala ye, aw ta Ala.»


\par }{\SHB Burufiyɛ ɲanagbɛ
\par }
{\PP \VS{23}Matigi Ala kumana Musa fɛ k’a fɔ a ye ko:

\VS{24}«A fɔ Izirayɛlimɔgɔw ye ko san karo wolonflanan, a tere fɔlɔ, o bɛna kɛ Nɛnɛkirilon* ye aw fɛ, ka aw hakiri jigi ne ra. Aw bɛna burufiyɛkanw bɔ jamana yɔrɔ bɛɛ ra o lon na, ka jamalajɛnba kɛ ka ne bato. 
\VS{25}Aw ka kan ka aw ta baara tɔw bɛɛ dabla o lon na, ka saraka jɛnitaw bɔ Matigi Ala ye.»


\par }{\SHB Jurumun yafalonba ɲanagbɛ
\par }
{\PP \VS{26}Matigi Ala kumana Musa fɛ k’a fɔ a ye ko:

\VS{27}«O karo wolonflanan tere tan, o le bɛna kɛ Jurumun yafalonba ye. Aw bɛna jamalajɛnba kɛ ka Matigi Ala bato, ka aw yɛrɛ majigi Ala ɲa kɔrɔ, ka saraka jɛnitaw bɔ Matigi Ala ye.

\VS{28}Aw man kan ka baara si kɛ o lon na, sabu Jurumun yafalonba lo. Aw ta jurumunw ka kan ka yafa o lon le ra ne ɲa kɔrɔ, ne Matigi Ala, aw ta Ala.

\VS{29}Mɔgɔ o mɔgɔ tɛ a yɛrɛ majigi o lon na, o tigi ka kan ka faran ka bɔ Izirayɛlimɔgɔw cɛ ra.

\VS{30}Ni mɔgɔ o mɔgɔ fana ka baara kɛ o lon na, ne bɛna o tigi halaki ka bɔ Izirayɛlimɔgɔw cɛ ra.

\VS{31}Aw man kan ka baara kɛ o lon na. Nin ye sariya wuribari le ye aw ni aw ta durujaw bɛɛ fɛ, aw sigiyɔrɔw bɛɛ ra.

\VS{32}O lon bɛna kɛ Nɛnɛkirilon* le ye, i n’a fɔ lɔgɔkun tere wolonflanan. Aw ka kan ka aw yɛrɛ majigi Ala ɲa kɔrɔ. Aw ye o Nɛnɛkirilon bla danna Ala ye, k’a damina karo tere kɔnɔntɔnnan wula fɛ, ka taga a bla fɔ a tere tannan wula fɛ.»


\par }{\SHB Gbatakɔrɔsigi ɲanagbɛ
\par }
{\PP \VS{33}Matigi Ala kumana Musa fɛ k’a fɔ a ye ko:

\VS{34}«A fɔ Izirayɛlimɔgɔw ye ko o karo wolonflanan tere tan ni looru, o bɛna kɛ Gbatakɔrɔsigi ɲanagbɛ* ye. Aw bɛna o ɲanagbɛ kɛ fɔ tere wolonfla ka Matigi Ala bonya.

\VS{35}A tere fɔlɔ, aw bɛna jamalajɛnba kɛ ka Ala bato. Aw ka kan ka aw ta baara tɔw bɛɛ dabla o lon na.

\VS{36}O tere wolonfla kɔnɔ, aw bɛna saraka jɛnitaw bɔ ka o di Matigi Ala ma. A tere seeginan, aw bɛna jamalajɛnba kɛ tuun, ka saraka jɛnitaw bɔ Matigi Ala ye. Aw bɛna o jamalajɛnba kɛ Matigi Ala ye. Aw ka kan ka aw ta baara tɔw bɛɛ dabla.


\par }{\PP \VS{37}«Ayiwa, ɲanagbɛ minw ka kan ka kɛ ka Matigi Ala bonya, ani jamalajɛnba minw ka kan ka kɛ, olugu le ye nin ye. Aw ka kan ka o kɛ, janko ka sarakaw jɛni Matigi Ala ye: saraka jɛnitaw, ani siman sarakaw, ani ninsɔndiya sarakaw, ani rɛzɛnji sarakaw. Aw ka kan ka o sarakaw bɛɛ kɛ ka kaɲa ni a cogo ye.

\VS{38}Nka o sarakaw nin tɛ Nɛnɛkirilonw ta sarakaw ra, ani aw bɛ deri ka saraka tɔ minw di Ala ma kakɔrɔ, ani aw ta dajurudafa sarakaw, ani aw yɛrɛ diyanya sarakaw.


\par }{\PP \VS{39}«Ayiwa, o karo wolonflanan tere tan ni loorunan, ni aw ka aw ta jamana simanw tigɛ, aw bɛna gbatakɔrɔsigi ɲanagbɛ* kɛ tere wolonfla, ka Matigi Ala bonya. O ɲanagbɛ tere fɔlɔ bɛna kɛ Nɛnɛkirilon* ye, a tere seeginan fana bɛ kɛ Nɛnɛkirilon ye.

\VS{40}A tere fɔlɔ, aw ye yiridenɲuman dɔw tigɛtigɛ, ani tamaro yiriborow, ani yiri flaburumanw, ani jidarayiri misɛn dɔw ta yiriborow. Aw ye o mina aw boro, ka to ka o fifa, ka toron kɛ, ka ɲagari Matigi Ala ɲa kɔrɔ, fɔ tere wolonfla.

\VS{41}San o san, aw ka kan ka o ɲanagbɛ kɛ tere wolonfla ka Matigi Ala bonya. O ye sariya wuribari le ye aw ni aw ta durujaw fɛ. Aw ka kan k’a kɛ san karo wolonflanan.

\VS{42}O tere wolonfla bɛɛ ra, aw bɛna kɛ si ye fanibonw* le kɔnɔ. Izirayɛli jamanadenw bɛɛ ka kan ka si fanibonw le kɔnɔ o lonw na,

\VS{43}janko aw ta denw y’a lɔn ko ne ka Izirayɛlimɔgɔw labɔ Misiran jamana ra tuma min na, ko o tun bɛ sira fanibonw le kɔnɔ. Ne le ye Matigi Ala ye, aw ta Ala.»


\par }{\PP \VS{44}Ayiwa, Izirayɛlimɔgɔw ka kan ka ɲanagbɛ minw kɛ ka Matigi Ala bonya, Musa ka o ɲanagbɛw bɛɛ yira o ra nin cogo le ra.




\par }\Chap{24}{\SH Fitinadaga saninlaman manacogo
\par }
{\PP \VerseOne{1}Matigi Ala kumana Musa fɛ k’a fɔ a ye ko:

\VS{2}«A fɔ Izirayɛlimɔgɔw ye ko o ye na ni oliviye turu yɛrɛworo ye, ka na a don fitinadaga saninmanw kɔnɔ, janko fitinaw mananin ye to wagati bɛɛ.

\VS{3}Boncɛtigɛfani min ka jɛnɲɔgɔnya kɛsu* dogo, Haruna bɛna fitinaw labɛn o fani le ɲa fɛ Ɲɔgɔnkunbɛn fanibon* kɔnɔ, janko o fitinaw ye mana wagati bɛɛ Matigi Ala ɲa kɔrɔ, k’a ta wula fɛ fɔ ka taga dugu gbɛ. O ye sariya wuribari le ye aw ni aw ta durujaw fɛ.

\VS{4}Haruna bɛna fitinaw bla fitinablanan kan, min lalagara ni sanin yɛrɛworo ye, k’a to o ye mana wagati bɛɛ Matigi Ala ɲa kɔrɔ.»


\par }{\SH Sarakaburu blacogo
\par }
{\PP \VS{5}«Aw ye mugu tɛntɛnnin dɔ kɛ ka burukun tan ni fla lalaga. Mugu kilo wɔɔrɔ le ka kan ka don burukun kelen kelen bɛɛ ra.

\VS{6}I bɛna o buruw blabla ɲɔgɔn kan, k’a kɛ layɔrɔ fla, sanintabali kan, Matigi Ala ɲa kɔrɔ. Layɔrɔ kelen kelen bɛɛ ye kɛ burukun wɔɔrɔ wɔɔrɔ.

\VS{7}I ye wusunan yɛrɛworo dɔ kɛ o buruw layɔrɔ kelen kelen bɛɛ kan k’a yira ko o buruw bɛɛ ye Matigi Ala ta le ye, i n’a fɔ saraka min jɛnina tasuma ra Matigi Ala ye.

\VS{8}Nɛnɛkirilon* o Nɛnɛkirilon, aw ka kan ka o buruw labɛn tabali kan Matigi Ala ɲa kɔrɔ, wagati bɛɛ. O ye jɛnɲɔgɔnya wuribari le ye ne ni Izirayɛlimɔgɔw cɛ.

\VS{9}O buruw bɛna kɛ Haruna ni a dencɛw ta ye. O ka kan k’a domu yɔrɔ saninman* dɔ le ra, sabu o buru saninyanin lo kosɛbɛ. Ala ka o di o ma i n’a fɔ saraka minw jɛnina tasuma ra Matigi Ala ye, o sarakaw sogo dira o ma cogo min na. Nin fana ye sariya wuribari le ye Izirayɛlimɔgɔw fɛ.»


\par }{\SH Alatɔgɔcɛn ni kojugu saracogo
\par }
{\PP \VS{10}Ayiwa, Izirayɛlimuso dɔ tun furura Misirankacɛ dɔ ma. Lon dɔ, olugu dencɛ le nana Izirayɛlimɔgɔw cɛ ra, ka na kɛrɛ kɛ ni Izirayɛlicɛ dɔ ye.

\VS{11}A ka nɛnini kɛ fɔ ka Ala tɔgɔ cɛn. O k’a mina ka taga ni a ye Musa fɛ. A bamuso tɔgɔ tun ye ko Selomiti; a bamuso facɛ tɔgɔ tun ye ko Dibiri. O tun bɛ bɔ Dan ta gba le ra.

\VS{12}O k’a mina k’a bla kaso ra, sani o ye kuma dɔ sɔrɔ ka bɔ Matigi Ala fɛ.


\par }{\PP \VS{13}Ayiwa, Matigi Ala kumana Musa fɛ k’a fɔ a ye ko:

\VS{14}«Aw ye bɔ ni Alatɔgɔcɛnbaga ye kɛnɛ ma. Minw bɛɛ ka kumajugu mɛn a da ra, olugu bɛɛ ye o borow la a kun na; jama bɛɛ ye a bon ni kabakuru ye fɔ k’a faga.»


\par }{\PP \VS{15}Ala k’a fɔ Musa ye ko: «A fɔ Izirayɛlimɔgɔw ye ko, ni mɔgɔ o mɔgɔ ka Ala tɔgɔ cɛn, o hakɛ ka kan ka bɔ o tigi ra;

\VS{16}o tigi ka kan ka faga. Jama bɛɛ ye a bon ni kabakuru ye k’a faga. Ni a kɛra lonan ye, walama dugulen, a ka kan ka faga, sabu a ka Ala tɔgɔ cɛn.


\par }{\PP \VS{17}«Ni mɔgɔ o mɔgɔ k’a mɔgɔɲɔgɔn bugɔ k’a faga, o tigi fana ka kan ka faga.


\par }{\PP \VS{18}«Ni mɔgɔ min ka dɔ ta bɛgan bugɔ k’a faga, a ka kan k’a ɲɔgɔn di. Bɛgan ɲanaman dɔ le bɛ kɛ ka bɛgan faganin juru sara.


\par }{\PP \VS{19}«Ni mɔgɔ dɔ k’a mɔgɔɲɔgɔn mandimi, o tigi fana bɛ mandimi a ɲɔgɔn ye;

\VS{20}ni min ka mɔgɔ dɔ kolo kari, o ta ka kan ka kari a ɲɔgɔn ye; ni min ka mɔgɔ ɲa ci, o ta ka kan ka ci a ɲɔgɔn ye; ni min ka mɔgɔ ɲin bɔn, o ta ka kan ka bɔn a ɲɔgɔn ye; ni i ka nɔ o nɔ kɛ i mɔgɔɲɔgɔn na, o nɔ ɲɔgɔn ka kan ka kɛ i ra fana.


\par }{\PP \VS{21}«Ni mɔgɔ min ka dɔ ta bɛgan faga, a tigi ka kan k’a ɲɔgɔn di. Nka ni mɔgɔ min ka mɔgɔ faga, o tigi ka kan ka faga a ɲɔgɔn ye.


\par }{\PP \VS{22}«Ayiwa, nin sariyaw sigira mɔgɔ bɛɛ le kama, lonan fara dugulen kan; sabu ne le ye Matigi Ala ye, aw ta Ala.»


\par }{\PP \VS{23}Ayiwa, Musa ka o kuma fɔ Izirayɛlimɔgɔw ye ka ban minkɛ, o ka Alatɔgɔcɛnbaga mina ka bɔ ni a ye kɛnɛ ma, ka taga a bon ni kabakuru ye fɔ k’a faga. O cogo ra, Matigi Ala tun ka min fɔ Musa ye, Izirayɛlimɔgɔw k’a kɛ ten.




\par }\Chap{25}{\SH Nɛnɛkirisan ta sariya
\par }
{\PP \VerseOne{1}Matigi Ala kumana Musa fɛ Sinayi kuru kan, k’a fɔ a ye ko:

\VS{2}«Kuma Izirayɛlimɔgɔw fɛ, k’a fɔ o ye ko: ‹Ne bɛna jamana min di aw ma, ni aw nana taga don o jamana ra, ni wagati dɔ nana se, aw ka kan ka a to aw ta dugukolo ye nɛnɛkiri. Aw bɛna o kɛ nɛnɛkiri wagati le ye, ka Matigi Ala bonya.

\VS{3}Aw bɛna aw ta forow sɛnɛ ka se fɔ san wɔɔrɔ, ka simanw dan a ra, ka o tigɛ, ka aw ta rɛzɛnsunw kun tigɛtigɛ janko a ye den ka ɲa, k’a rɛzɛnmɔ tigɛ.

\VS{4}Nka a san wolonflanan, o bɛna kɛ dugukolo ta nɛnɛkirisan ye; aw ye nɛnɛkiri o san na, ka Matigi Ala bonya. O san na, aw man kan ka siman dan aw ta forow ra, aw man kan ka aw ta rɛzɛnsunw kun tigɛtigɛ fana janko o ye den ka ɲa.

\VS{5}Hali simankisɛ minw benbenna dugu ma simantigɛwagati ra, ka falen o yɛrɛ ma foro kɔnɔ, ni olugu ka den, aw man kan ka o siman tigɛ, k’a lajɛn aw yɛrɛ fɛ. Ni aw ta rɛzɛnsunw fana tora o yɛrɛ ma yi ka den minw kɛ, aw man kan ka o denw tigɛ fana k’a lajɛn aw yɛrɛ fɛ; sabu o san ye dugukolo ta nɛnɛkirisan le ye.

\VS{6}Fɛn minw bɛna falen o yɛrɛ ma kongo kɔnɔ, o ka kan ka labla bɛɛ le ye, ka kɛ bɛɛ ta baro ye: aw yɛrɛw, ani aw ta baaraden cɛmanw ni a musomanw, ani minw bɛ baara kɛ aw fɛ sara ra, ani lonan tɛmɛbaga minw bɛ aw fɛ,

\VS{7}ani aw ta bɛganw, ani kongosogow bɛɛ. O san ta simanw bɛ kɛ bɛɛ ta baro le ye.› »


\par }{\SH Yafarisan ta sariya
\par }
{\PP \VS{8}« ‹Ayiwa, ni nɛnɛkirisan wolonfla ka tɛmɛ, o bɛ kɛ san wolonfla sigiyɔrɔma wolonfla ye; o nɛnɛkirisan wolonfla bɛɛ bɛna kɛ san binaani ni kɔnɔntɔn ye.

\VS{9}O san binaani ni kɔnɔntɔnnan karo wolonflanan tere tan, aw ye buruw fiyɛ ka mankanba bɔ. O ye jurumun yafalonba le ye. Aw ye buru fiyɛ ka mankanba bɔ jamana yɔrɔ bɛɛ ra.

\VS{10}Aw ye san biloorunan bla danna ka Matigi Ala bonya. Aw ye mɔgɔw labla jamana kɔnɔ, ka forow labla o tigiw ye; bɛɛ ye kɛ a yɛrɛ ta ye o san na. O san bɛna kɛ yafarisan\FTNT{*}{{\FR 25:10 }{\FR{25.10
}}{\FT{Kitabu dɔw kɔnɔ, o san tɔgɔ ye ko: Zubile.}}} le ye aw fɛ. Minw tun ka o ta dugukolow tɔnɔmasigi, olugu ta dugukolow ye kɔsegi o ma; jɔnw bɛɛ ye labla, o ye sekɔ ka taga o ta somɔgɔw fɛ.

\VS{11}O san biloorunan bɛna kɛ aw fɛ yafarisan le ye. Aw man kan ka siman dan. Siman minw wurira o yɛrɛ ma aw ta foro kɔnɔ, aw man kan ka o simanw kan k’a lajɛn aw yɛrɛ fɛ. Ni aw ta rɛzɛnsunw fana tora o yɛrɛ ma yi ka den minw kɛ, aw man kan ka o denw tigɛ ka o lajɛn aw yɛrɛ fɛ;

\VS{12}sabu yafarisan lo; aw ka kan ka o san jate i n’a fɔ san saninman. Ni siman minw falenna kongo ra o yɛrɛ ma, o le bɛna labla bɛɛ ye, ka kɛ bɛɛ ta baro ye.

\VS{13}O nɛnɛkirisan na, min o min tun k’a ta dugukolo tɔnɔmasigi, olugu ta dugukolo ye kɔsegi o ma.


\par }{\PP \VS{14}« ‹Ayiwa, ni aw bɛ foro dɔ san, walama ni aw bɛ foro dɔ fiyeere aw ta jamana mɔgɔ dɔ ma, dɔ man kan ka ben dɔ kan.

\VS{15}Foro bɛ se ka sɛnɛko da min kɛ tuun sani ka yafarisan dɔ wɛrɛ se, aw ka kan ka o sanw le jate k’a sɔngɔ fɔ, ka kaɲa ni o ye.

\VS{16}Foro bɛ se ka sɛnɛko da min kɛ tuun sani ka yafarisan dɔ wɛrɛ se, ni o sandaw belen ka ca, o tuma foro sɔngɔ ka kan ka caya, nka ni a sanw man ca, dɔ ka kan ka bɔ a sɔngɔ ra; sabu siman tigɛko da min bɛna bɔ foro ra, a bɛ i n’a fɔ o siman le bɛ fiyeerera.

\VS{17}Mɔgɔ si man kan k’a mɔgɔɲɔgɔn janfa. Aw ye siran Ala ɲa; ne le ye Matigi Ala ye, aw ta Ala.

\VS{18}Aw ye ne ta sariyaw, ani ne ta cifɔninw bɛɛ kɛ, k’a sira tagama ka ɲa. Ni o kɛra, aw bɛna to hɛra ni laganfiya ra aw ta jamana kɔnɔ.

\VS{19}Aw ta forow simanw bɛna ɲa; aw bɛna domuni sɔrɔ caman, ka to hɛra ni laganfiya ra aw ta jamana kɔnɔ.


\par }{\PP \VS{20}« ‹Aw bɛ se k’a fɔ ko aw bɛna mun le sɔrɔ k’a domu nɛnɛkirisan na, sabu aw tɛna danni kɛ, aw tɛna siman tigɛ fana.

\VS{21}Ayiwa, ne bɛna baraka don aw ta san wɔɔrɔnan siman na, k’a caya k’a to a ye aw baro fɔ san saba.

\VS{22}San seeginan, aw bɛna aw ta simanw dan. Nka aw bɛna to ka san wɔɔrɔnan ta simanw tɔ le domu belen, fɔ ka taga se san seeginan ta simankura ma.› »


\par }{\SH Dugukolow kunmabɔri ta sariya
\par }
{\PP \VS{23}« ‹Aw man kan ka aw ta dugukolo yɔrɔ si fiyeere, aw ka kan k’a tɔnɔmasigi dɔrɔn le; sabu aw bɛ jamana min na, o ye ne ta jamana le ye. Aw bɛ i n’a fɔ lonan tɛmɛbagaw, walama lonan minw siginin bɛ ne ta jamana ra.

\VS{24}Aw ta jamana yɔrɔ bɛɛ ra, aw ka kan ka sariya dɔ sigi min b’a to mɔgɔ ye se k’a ta foro kunmabɔ.

\VS{25}O ra, ni fagantanya benna dɔ kan, fɔ k’a jagboya k’a to a k’a ta foro yɔrɔ dɔ tɔnɔmasigi, a balema min ye a ta somɔgɔ yɛrɛyɛrɛ dɔ ye, o ka kan ka na a balemacɛ ta foro kunmabɔ a ye.

\VS{26}Ni mɔgɔ tɛ mɔgɔ min fɛ, min bɛ se k’a ta foro kunmabɔ, ni a yɛrɛ nana se ka foro kunmabɔsara sɔrɔ,

\VS{27}sanda min tora sani yafarisan ye se, o sanda le bɛ jate ka foro wari fɔ; a dakɔrɔ tɛ tuun. Ni o kɛra, a ta foro bɛ sekɔ a ma.

\VS{28}Ayiwa, ni foyi tɛ a tigi boro k’a ta foro kunmabɔ, o tuma, foro tɔnɔmasigira min ma, a bɛ to o tigi fɛ, fɔ ka taga yafarisan se. Ni yafarisan sera, forotigi ta foro bɛ sekɔ a ma. A tun tɔnɔmasigira min ma, ale ka kan ka sabari ka foro to a tigi ye.› »


\par }{\SH Bonw kunmabɔri ta sariya
\par }
{\PP \VS{29}« ‹Ni mɔgɔ min k’a ta so tɔnɔmasigi; k’a sɔrɔ o so bɛ dugu min kɔnɔ, o dugu lamininin bɛ ni kogo ye, sotigi ka kan k’a ta so kunmabɔ sani san kelen ye dafa. Kunmabɔri bɛ dan o san kelen le ma.

\VS{30}Nka ni san minina ka bɛn k’a sɔrɔ a ma a ta so kunmabɔ, o tuma kunmabɔri banna. So tɔnɔmasigira min ma, a bɛ kɛ ale ni a ta denw ta ye wagati bɛɛ. Hali ni yafarisan sera, a tɛ bɔ o so kɔnɔ tuun.


\par }{\PP \VS{31}« ‹Dugudennin minw ma lamini ni kogo ye, olugu ta sow tɔnɔmasigiri bɛ kɛ i n’a fɔ forow ta. Olugu bɛ se ka kunmabɔ tuma bɛɛ; ni yafarisan sera fana, so tɔnɔmasigira min ma, o ka kan ka so to a tigi ye.


\par }{\PP \VS{32}« ‹Ayiwa, min kɛra Levi ta mɔgɔw ye, ni olugu dɔ ka o ta so tɔnɔmasigi o yɛrɛ ta dugu dɔ ra, ni wagati o wagati ka bɛn o ma, o bɛ se ka o so kunmabɔ.

\VS{33}Ni Levi ta mɔgɔ dɔ k’a ta so dɔ tɔnɔmasigi a yɛrɛ ta dugu dɔ ra, ni a ma na se k’a kunmabɔ, ni yafarisan sera, min ka so san, o tigi ka kan ka bɔ so kɔnɔ k’a to Levi ta mɔgɔ ye; sabu so minw bɛ Levi ta mɔgɔw fɛ o yɛrɛ ta duguw ra, Izirayɛli jamana ra, o sow ye o ta le ye; a tɛ se ka mina o ra fiyewu.

\VS{34}Foro minw bɛ Levi ta mɔgɔw fɛ, o ta duguw kɛrɛ fɛ, mɔgɔ si man kan ka o forow san; sabu o ye o ta le ye wagati bɛɛ.› »


\par }{\SH Fagantanw dɛmɛcogo ta sariya
\par }
{\PP \VS{35}« ‹Ayiwa, ni fagantanya benna i balema dɔ kan i kɔrɔ, fɔ ka na a kɛ ko a dɛsɛra pewu, hali ni lonan lo walama ni tɛmɛbaga lo, i ka kan k’a dɛmɛ, janko a ye to aw kɔrɔ.

\VS{36}Ni i ka wari juru don a ra, i kana tɔnɔ ɲini a ra, i kana dɔ fara fɛn sɔngɔ kan; i ka kan ka siran Ala ɲa, k’a to i mɔgɔɲɔgɔn ye to i kɔrɔ.

\VS{37}Ni i ka wari juru don mɔgɔ ra, i kana tɔnɔ ɲini a ra. Ni i ka domunifɛn fiyeere a ma juru ra, i kana dɔ fara a sɔngɔ kan.

\VS{38}Ne le ye Matigi Ala ye, aw ta Ala. Ne le ka aw labɔ Misiran jamana ra, ka na Kanaana jamana di aw ma, ka kɛ aw ta Ala ye.› »


\par }{\SH Mɔgɔ kunmabɔri ta sariya
\par }
{\PP \VS{39}« ‹Ayiwa, ni fagantanya benna i balema Izirayɛlimɔgɔ dɔ kan i kɔrɔ, fɔ ka na a kɛ ko a k’a yɛrɛ fiyeere i ma, ko a bɛ kɛ i ta jɔn ye, i man kan k’a jɔnyamina.

\VS{40}A ka kan ka baara kɛ i fɛ i n’a fɔ i ta baaraden dɔ, walama i ko i ta lonan tɛmɛbaga dɔ; a bɛna baara kɛ i fɛ fɔ ka taga yafarisan se.

\VS{41}Ni yafarisan sera, a bɛ bɔ ka taga a ta so, ani a ta denw, ka taga sigi a faw ta yɔrɔ ra.

\VS{42}Izirayɛlimɔgɔw bɛɛ ye ne Matigi Ala kelen ta jɔnw le ye; sabu ne le ka o labɔ Misiran jamana ra. O kosɔn Izirayɛlimɔgɔ si man kan ka fiyeere mɔgɔ ma ka kɛ o tigi ta jɔn ye.

\VS{43}Aw man kan ka aw balema Izirayɛlimɔgɔ si jɔnyamina, k’a minako juguya; aw ye siran Ala ɲa.


\par }{\PP \VS{44}« ‹Siya wɛrɛ mɔgɔ minw bɛ aw ta jamana lamini na, aw bɛ se ka aw ta jɔncɛw ni aw ta jɔnmusow bɔ o siyaw le ra. Aw bɛ se ka olugu dɔw le san ka o kɛ aw ta jɔncɛw ni aw ta jɔnmusow ye.

\VS{45}Lonan tɛmɛbaga minw nana sigi aw ta jamana ra, aw bɛ se ka olugu ta denw fana san ka o kɛ aw ta jɔnw ye, hali ni a kɛra ko o denw worora aw ta jamana ra le. O jɔn ɲɔgɔnw le bɛ kɛ aw ta ye.

\VS{46}O jɔnw bɛna kɛ aw denw fana ta cɛn ye, aw kɔ. O bɛna to jɔnya ra aw fɛ, fɔ ka taga o sa. Nka aw man kan ka aw balema Izirayɛlimɔgɔ dɔ jɔnyamina, k’a minako juguya.


\par }{\PP \VS{47}« ‹Ayiwa, lonan minw siginin bɛ aw fɛ, walama minw nana wagati dɔ kɛ aw fɛ, ni o dɔ ka kɛ naforobatigi ye, k’a sɔrɔ aw balema Izirayɛlimɔgɔ dɔ kɛra fagantan ye a kɔrɔ, fɔ ka na a yɛrɛ fiyeere o lonan ma, walama o lonan ta mɔgɔ dɔ ma, ko a bɛ kɛ a ta jɔn ye,

\VS{48}a fiyeerenin kɔ, a bɛ se ka kunmabɔ. A kɔrɔcɛ walama a dɔgɔcɛ dɔ bɛ se k’a kunmabɔ o jɔnya ra.

\VS{49}A facɛ balemacɛ, walama o dencɛ, walama a ta somɔgɔ dɔ wɛrɛ fana bɛ se k’a kunmabɔ; walama ni se nana kɛ a yɛrɛ ye, a yɛrɛ bɛ se k’a yɛrɛ kunmabɔ.

\VS{50}O tuma, sanda min bɛ o wagati ni yafarisan cɛ, a bɛ o jate ni a matigicɛ ye. A kunmabɔwari bɛ jate ka kaɲa ni o sandaw le ye; warida min bɛ di baaraden ma o sanda ɲɔgɔn kɔnɔ, o warida le ka kan ka di a kunmabɔsara ye a matigicɛ ma.

\VS{51}Ni o wagati ni yafarisan cɛ ye san caman ye, a bɛna wari caman le sekɔ a matigicɛ ma a kunmabɔri sara ye, ka kaɲa ni o sandaw ye.

\VS{52}Nka ni a wagati ni yafarisan cɛ ye san dama dɔrɔn ye, a bɛna wari dɔɔnin dɔrɔn le sekɔ a matigicɛ ma, ka kaɲa ni o sandaw ye.


\par }{\PP \VS{53}« ‹Ni Izirayɛlimɔgɔ dɔ k’a yɛrɛ fiyeere lonan ma, o lonan ka kan ka o Izirayɛlimɔgɔ jate i ko baaraden min bɛ baara kɛra a fɛ san kɔnɔ. Aw man kan k’a to a ye a jɔnyamina, k’a minako juguya.

\VS{54}Ni o Izirayɛlimɔgɔ ma se ka kunmabɔ cogo si ra, o tuma, yafarisan le ra a bɛ kɛ a yɛrɛ ta ye; a ni a ta denw bɛ taga o ta so;

\VS{55}sabu Izirayɛlimɔgɔw ye ne Matigi Ala kelen ta jɔnw le ye. Ne ta jɔnw lo; ne le ka o labɔ Misiran jamana ra. Ne le ye Matigi Ala ye, aw ta Ala.› »




\par }\Chap{26}{\SH Baraka bɛ sɔrɔ Ala ta sariya sira tagama ra
\par }
{\PP \VerseOne{1}Matigi Ala k’a fɔ tuun ko: «Aw kana batofɛn gbansan si bato. Aw kana fɛn dɔ bisigiya lalaga ni bɔgɔ ye walama nɛgɛ, walama ni fɛn wɛrɛ ye k’a bato. Aw kana farakuru si kɛ aw ta batofɛn ye fana, walama ka kabakuru dɔ ɲɛgɛnɲɛgɛn ka lɔ a ɲa fɛ k’a bato. Ne le ye Matigi Ala ye, aw ta Ala.

\VS{2}Ne ka Nɛnɛkirilon minw fɔ aw ye, aw ka kan ka o lonw jate; aw ka kan ka bonya la ne ta batoyɔrɔ saninman kan fana. Ne le ye Matigi Ala ye.


\par }{\PP \VS{3}«Ni aw ka ne ta sariyaw sira tagama, ka ne ta cifɔninw kɛ,

\VS{4}o tuma ne bɛna sanji di aw ma a wagati ra, aw ta sɛnɛfɛnw bɛna ɲa, kongoyiriw bɛɛ bɛna den.

\VS{5}Aw ta sɛnɛfɛnw bɛna ɲa, k’a kɛ fɔ sani siman ye gbasi ka ban, o b’a sɔrɔ ko rɛzɛnw fana mɔna; sani rɛzɛnmɔw ye tigɛ ka ban, o b’a sɔrɔ ko simankura dantuma sera fana. Aw bɛna domuni sɔrɔ caman, k’a domu ka fa aw sago ma. Aw bɛ kɛ hɛra ni laganfiya ra jamana yɔrɔ bɛɛ ra.

\VS{6}Ne bɛna hɛra kɛ jamana yɔrɔ bɛɛ ra. Aw bɛna la ka sunɔgɔ, mɔgɔ tɛna aw lasiran. Ne bɛna kongowaraw bɛɛ gbɛn ka bɔ jamana kɔnɔ. Kɛrɛ tɛna se aw ta jamana ma.

\VS{7}Aw juguw bɛɛ bɛna bori aw ɲa; aw bɛ o gbɛn ka o faga.

\VS{8}Aw ra cɛ looru bɛna aw jugu cɛ kɛmɛ gbɛn. Cɛ kɛmɛ bɛ cɛ waga tan gbɛn. Aw bɛ o gbɛn ka o faga.

\VS{9}Ne bɛna ne hakiri to aw ra, ka den caman di aw ma, ka aw ta siya caya. Ne bɛna to ne ta jɛnɲɔgɔnya ra ni aw ye.

\VS{10}Sani aw ye aw ta simankɔrɔw domu ka ban, o b’a sɔrɔ ko simankuraw sera. Aw bɛna simankɔrɔw labɔ bondow kɔnɔ, ka simankuraw ladon o nɔ ra.

\VS{11}Ne bɛna sigi aw cɛ ra; ne tɛna aw kɔninya fiyewu.

\VS{12}Ne bɛna kɛ ni aw ye tuma bɛɛ; ne bɛ kɛ aw ta Ala ye, aw bɛ kɛ ne ta mɔgɔw ye.

\VS{13}Ne le ye Matigi Ala ye, aw ta Ala. Ne le ka aw labɔ Misiran jamana ra, jɔnya ra. Ne ka jɔnya juru tigɛ ka bɔ aw kan na, ka aw kun kɔrɔtanin labɔ Misiran.»


\par }{\SH Danga bɛ Ala ta sariya sira tagamabariya ra
\par }
{\PP \VS{14}Matigi Ala k’a fɔ tuun ko: «Nka ni aw ma ne lamɛn, ni aw ma ne ta cifɔninw bɛɛ kɛ,

\VS{15}ni aw ma ne ta sariyaw jate, ni aw ka ne ta cifɔninw kɔninya ka ban ka o kɛ, ni aw ka ne ta jɛnɲɔgɔnya cɛn,

\VS{16}ne bɛna min kɛ aw ra, o flɛ nin ye: Ne bɛna cɛnri lase aw ma. Ne bɛna banajuguw bla aw ra, k’a kɛ farigban ye aw ra, ka aw ɲadenw baraka dɔgɔya; dɔ le bɛna to ka bɔ aw ra lon o lon. Aw bɛna siman dan ka dɛsɛ, aw tɛ foyi sɔrɔ a ra; aw juguw le bɛna a bɛɛ domu.

\VS{17}Ne bɛna juguya aw ma kosɛbɛ. Aw juguw bɛna se aw ra; aw kɔninyabagaw bɛna sigi aw kunna. Siranya kosɔn, aw bɛna bori k’a sɔrɔ mɔgɔ yɛrɛ tɛ aw gbɛnna.


\par }{\PP \VS{18}«Ni o tɔɔrɔw bɛɛ kɔ aw belen ma ne lamɛn, o tuma ne bɛna dɔ fara aw ta tɔɔrɔw kan, ka aw ta jurumunw hakɛ bɔ aw ra fɔ siɲaga wolonfla.

\VS{19}Ne bɛna aw ta yɛrɛbonya bɔ aw ra pewu. Sankolo bɛna ja i ko nɛgɛ, ka dugukolo ja i ko siranɛgɛ.

\VS{20}Aw bɛna baara kɛ ka aw yɛrɛ sɛgɛ gbansan. Aw ta foro simanw tɛna ɲa, yiriw tɛna den fana.


\par }{\PP \VS{21}«O bɛɛ kɔ, ni aw belen ka aw jusukun gbɛlɛya, ka ban ka ne lamɛn, o tuma ne bɛna dɔ fara aw ta tɔɔrɔw kan, ka aw ta jurumunw hakɛ bɔ aw ra fɔ siɲaga wolonfla.

\VS{22}Ne bɛna kongowaraw su aw ra. O bɛna aw ta denw faga, ka aw ta bɛganw fana faga, fɔ ka aw ta siya dɔgɔya. Tɛmɛbagaw bɛna dɔgɔya siraw kan.


\par }{\PP \VS{23}«Ni o tɔɔrɔw belen ma aw yɛlɛma, ni aw belen ka aw jusukun gbɛlɛya,

\VS{24}ne fana bɛna ne jusukun gbɛlɛya aw kama; ne Ala, ne bɛna dɔ fara aw ta tɔɔrɔw kan tuun, ka aw ta jurumunw hakɛ bɔ aw ra fɔ siɲaga wolonfla.

\VS{25}Ne bɛna kɛrɛ lase aw ma; aw ka ne ta jɛnɲɔgɔnya cɛn minkɛ, ne bɛna o hakɛ bɔ aw ra. Ni aw ka bori ka taga dogo aw ta dugubaw kɔnɔ, ne bɛna banajuguw ben aw kan ka aw caman faga, ka aw mina ka aw don aw juguw boro.

\VS{26}Ne bɛna kɔngɔba ben aw kan, fɔ muso tan bɛna aw bɛɛ ta domuni tobi gba kelen kan, k’a suma sumanikɛminan kɔnɔ, ka dɔɔnin dɔɔnin di aw ma; a bɛna a domu, nka a tɛna kɔngɔ bɔ aw ra.


\par }{\PP \VS{27}«Ayiwa, ni o bɛɛ kɔ aw belen ma ne lamɛn, ni aw belen ka aw jusukun gbɛlɛya,

\VS{28}ne fana bɛna ne jusukun gbɛlɛya aw kama, ka fariya aw ma, ka dɔ fara aw ta tɔɔrɔw kan, ka aw ta jurumunw hakɛ bɔ aw ra fɔ siɲaga wolonfla.

\VS{29}Aw bɛna aw dencɛw sogo domu, ka aw denmusow sogo domu.


\par }{\PP \VS{30}«Aw ka aw ta sɔnnikɛyɔrɔ minw lɔ kongoriw kunna, ne bɛna o bɛɛ cici. Aw bɛ wusunan bɔ aw ta jow ye kabakuru minw kan, ne bɛna o bɛɛ benben. Ne bɛna aw yɛrɛ suw firifiri aw yɛrɛ ta jow suw kan. Ne bɛna aw kɔninya.

\VS{31}Ne bɛna aw ta dugubaw kɛ tomow ye, ka aw ta sɔnnikɛyɔrɔw cɛn. Aw ta saraka kasadimanw si tɛna diya ne ye tuun.

\VS{32}Ne bɛna aw ta jamana bɛɛ cɛn, fɔ aw jugu minw bɛna aw ta jamana ta, olugu yɛrɛ bɛna kabakoya tuun.

\VS{33}Ne bɛna kɛrɛ gban aw ra, fɔ ka aw janjan ka taga jamana wɛrɛw ra. Aw ta jamana bɛɛ bɛna halaki; aw ta dugubaw bɛɛ bɛna kɛ tomow ye.


\par }{\PP \VS{34}«Ni o kɛra, ka aw janjannin to aw juguw ta jamanaw ra, ani ka jamana lakolon to, jamana bɛna nɛnɛkiri. Aw tun ka kan ka jamana to a ye nɛnɛkiri san minw na, a bɛna nɛnɛkiri o sanw bɛɛ ra.

\VS{35}Tuma min na aw tun bɛ jamana ra, aw banna k’a to dugukolo ye nɛnɛkiri san minw na, a lakolon bɛna to ka nɛnɛkiri o wagatiw bɛɛ ra.


\par }{\PP \VS{36}«Aw ra minw ɲanaman bɛna to o juguw ta jamana ra, ne bɛna siranyabana le bla olugu ra. Hali ni o ka flaburu gbansan mankan le mɛn, o bɛ bori. O bɛ bori fɔ ka taga bɔ ka ben i n’a fɔ o bɛ kɛrɛ ra ni mɔgɔ dɔ le ye, k’a sɔrɔ mɔgɔ si tɛ o gbɛnna.

\VS{37}O bɛ bori ka taga benben ɲɔgɔn kan, i n’a fɔ o bɛ kɛrɛ le ra, k’a sɔrɔ mɔgɔ si tɛ o kɔ. Aw tɛna se ka lɔ aw juguw ɲa tuun.

\VS{38}A laban, siya wɛrɛ mɔgɔw bɛna aw halaki. O ta jamanaw bɛna aw domu ka aw ban pewu.

\VS{39}Minw ɲanaman bɛna to aw ra, ne bɛna olugu halaki o juguw ta jamanaw ra, o ta jurumunw, ani o bɛmaw ta jurumunw kosɔn.»


\par }{\SH Ala tɛ ɲina a ta layiri kɔ
\par }
{\PP \VS{40}«O bɛɛ n’a ta, aw ta denw bɛna lɔ o ta terenbariyaw ra, ani o bɛmaw ta terenbariyaw ra, ka ne daari; o ka o jurumun minw kɛ ka ne hakɛ ta, ani o ka o jusukun gbɛlɛya ne kama cogo min na, o bɛna lɔ o bɛɛ ra.

\VS{41}O jurumunw le kosɔn, ne fana ka ne jusukun gbɛlɛya o kama, ka o janjan ka taga o juguw ta jamanaw ra. Nka ni olugu nana o ta jusukungbɛlɛya dabla, ka o yɛrɛ majigi, ni o ta terenbariyakow hakɛ bɔra o ra,

\VS{42}o tuma, ne tun ka jɛnɲɔgɔnya min don ni o bɛmacɛw ye, Yakuba, ani Isiyaka, ani Iburahima, ne bɛna ne hakiri to o jɛnɲɔgɔnya ra. Ne tun ka jamana min layiri ta aw ye, ne bɛna ne hakiri to o ra fana.

\VS{43}Nka o bɛna bɔ ka jamana lakolon to. O tun ka kan ka dugukolo to a ye nɛnɛkiri san minw na, o tuma jamana lakolon bɛna to, janko a ye nɛnɛkiri o wagatiw bɛɛ ra. O wagati ra fana, o ta terenbariyakow bɛɛ hakɛ bɛna bɔ o ra, sabu o ma ne ta cifɔninw jate, o ka ne ta sariyaw cɛn.

\VS{44}Nka o bɛɛ n’a ta, hali ka o to o juguw ta jamana ra, ne tɛna ban o ra, ka o kɔninya fɔ ka taga o ta siya tunu, fɔ ka taga ne ta jɛnɲɔgɔnya dabla ni o ye; sabu ne le Matigi Ala ye, o ta Ala.

\VS{45}Ne tun ka jɛnɲɔgɔnya min don ni o bɛmaw ye, ka o labɔ Misiran jamana ra siya tɔw bɛɛ ɲa na, ka kɛ o ta Ala ye, ne bɛna ne hakiri to o jɛnɲɔgɔnya ra; sabu ne le ye Matigi Ala ye.»


\par }{\PP \VS{46}Ayiwa, Matigi Ala ka sariyaw ni ciw ni kuma minw fɔ Musa ye Sinayi kuru kan, ko a ye a fɔ Izirayɛlimɔgɔw ye, olugu le ye nin ye.




\par }\Chap{27}{\SH Dajuru min tara ni mɔgɔ dɔ ye
\par }
{\PP \VerseOne{1}Matigi Ala kumana Musa fɛ k’a fɔ a ye ko:

\VS{2}«Kuma Izirayɛlimɔgɔw fɛ, i y’a fɔ o ye ko ni mɔgɔ dɔ ka dajuru ta Matigi Ala fɛ, ko a bɛna mɔgɔ dɔ le bla danna Matigi Ala ye, ayiwa, o tigi bɛ se ka wari di mɔgɔ nɔ ra ka o dajuru dafa.

\VS{3}A ka dajuru ta ko a bɛ mɔgɔ min bla danna Matigi Ala ye, ni o tigi si bɛ san mugan ni san biwɔɔrɔ cɛ, ni cɛ lo, a bɛ warigbɛ bilooru le di a nɔ ra, ka kaɲa ni yɔrɔ saninman* ta jate ye.

\VS{4}Ni muso lo, o ye warigbɛ bisaba ye.

\VS{5}Ni a tigi si bɛ san looru ni san mugan cɛ, ni cɛ lo, o ye warigbɛ mugan. Ni muso lo, o ye warigbɛ tan.

\VS{6}Ni a tigi si bɛ karo kelen ni san looru cɛ, ni cɛ lo, o ye warigbɛ looru. Ni muso lo, o ye warigbɛ saba.

\VS{7}Ni a tigi si ye san biwɔɔrɔ, walama ni a tɛmɛna o kan, ni cɛ lo, o ye warigbɛ tan ni looru. Ni muso lo, o ye warigbɛ tan.


\par }{\PP \VS{8}«Ayiwa, warida min fɔra, ni o se tɛ dajurutabaga ye, o tuma a ka mɔgɔ min bla danna Matigi Ala ye, a ye taga ni o ye sarakalasebaga fɛ. Sarakalasebaga bɛna a flɛ, ka da dɔ yira ka kaɲa ni dajurutabaga ta sɔrɔta ye.»


\par }{\SH Dajuru min tara ni bɛgan ye
\par }
{\PP \VS{9}«Ayiwa, ni dajuru tara ni bɛgan le ye, bɛgan min bɛ se ka kɛ saraka ye k’a di Matigi Ala ma, ni o bɛgan ka di Matigi Ala ma, o bɛgan bɛ kɛ Matigi Ala ta le ye.

\VS{10}A man kan ka o bɛgan falen dɔ wɛrɛ ra; ka cɛjugu dɔ bla ɲumanman dɔ nɔ ra, walama ka ɲumanman dɔ bla cɛjugu dɔ nɔ ra. Ni a ko a bɛ a falen, o tuma o bɛgan fla bɛɛ le bɛ kɛ Matigi Ala ta ye.


\par }{\PP \VS{11}«Ayiwa, ni dajuru tara ni bɛgan dɔ ye, min tɛ se ka kɛ saraka ye k’a di Matigi Ala ma, dajurutabaga ka kan ka taga ni o bɛgan ye sarakalasebaga fɛ.

\VS{12}Sarakalasebaga bɛna warida dɔ fɔ, min bɛ bɛn bɛgan sɔngɔ ma, ka kaɲa ni bɛgan cogo ye. Ni a ka min fɔ, o le bɛ jate.

\VS{13}Ni bɛgantigi b’a fɛ ka bɛgan kunmabɔ, a ka kan ka o warida le di. O kɔ, ni a k’a sɔngɔ taran taranyɔrɔ looru, taran kelen bɛ bɛn da min ma, a ye o fana di ka o fara a wari kan.»


\par }{\SH Minw b’a fɛ ka o ta bon di Ala ma
\par }
{\PP \VS{14}«Ni mɔgɔ dɔ k’a ta bon di Matigi Ala ma, ko a ye bla danna Matigi Ala ye, sarakalasebaga bɛ o bon flɛ, k’a sɔngɔ fɔ ka kaɲa ni bon cogo ye. Ni a ka sɔngɔ min fɔ, o le bɛ jate.

\VS{15}Min ka bon di, ni ale b’a fɛ ka bon kunmabɔ, sarakalasebaga ka warida min fɔ, a bɛ o le di. O kɔ, ni a k’a sɔngɔ taran taranyɔrɔ looru, taran kelen bɛ bɛn da min ma, a ye o fana di ka o fara a kan. O tuma bon bɛ kɛ a ta ye tuun.»


\par }{\SH Minw b’a fɛ ka o ta foro di Ala ma
\par }
{\PP \VS{16}«Ni mɔgɔ dɔ ka foro dɔ sɔrɔ cɛn ye a faw fɛ, ni a ka o foro yɔrɔ dɔ di Matigi Ala ma, siman hakɛya min bɛ se ka dan o foro ra, a sɔngɔ bɛ fɔ ka kaɲa ni o le ye. Ni siman kilo kɛmɛ saba lo, foro sɔngɔ bɛ bɛn warigbɛ bilooru ma.

\VS{17}Ni a ka foro di Ala ma yafarisan le laban na, o sɔngɔ min fɔra, o le bɛ jate.

\VS{18}Ni a ka foro di Ala ma, k’a sɔrɔ yafarisan tɛmɛna ka san dama dama kɛ ka ban, sanda min tora sani yafarisan dɔ wɛrɛ ye se, foro sɔngɔ bɛ fɔ ka kaɲa ni o sandaw le ye. O tuma, dɔ bɛ bɔ foro sɔngɔ ra.

\VS{19}Ni forotigi b’a fɛ k’a ta foro kunmabɔ, a ka kan ka foro sɔngɔ di. O kɔ, ni a k’a sɔngɔ taran taranyɔrɔ looru, taran kelen bɛ bɛn da min ma, a ye o fana di ka o fara a kan. Ni o kɛra, foro bɛ kɛ a ta ye tuun.

\VS{20}Ni a ma foro kunmabɔ, ni o nana foro fiyeere mɔgɔ wɛrɛ ma, o tuma ale tɛ se ka o foro kunmabɔ tuun.

\VS{21}Min ka foro san, ni o tigi nana foro labla yafarisan na, o foro bɛ kɛ Matigi Ala ta ye. A bɛ kɛ i n’a fɔ a k’a boro bɔ o foro kan le pewu. O foro bɛ kɛ sarakalasebagaw ta ye.


\par }{\PP \VS{22}«Ni mɔgɔ dɔ ka foro dɔ san, ka o foro di Matigi Ala ma, k’a sɔrɔ o foro tɛ a yɛrɛ ta cɛn ye,

\VS{23}sanda min tora sani yafarisan ye se, sarakalasebaga bɛna a sɔngɔ fɔ ka kaɲa ni o le ye. Min ka foro di, o tigi ka kan k’a kunmabɔ o lon yɛrɛ ra. A wari bɛ bla danna Matigi Ala ye.

\VS{24}Ni yafarisan sera, foro tun sanna min fɛ, min ta cɛn lo, a bɛ kɔsegi o tigi ma.


\par }{\PP \VS{25}«Warida bɛɛ ka kan ka fɔ ka kaɲa ni yɔrɔ saninman ta jate da le ye. O jate ra, o warigbɛ kelen bɛ bɛn garamu tan ni fla ma\FTNT{*}{{\FR 27:25 }{\FR{27.25
}}{\FT{Heburukan na, a sɛbɛra ko: sikele ye gera mugan. Sikele ye garamu tan ni fla ye, gera ye garamu tarancɛ ye.}}}.»


\par }{\SH Fɛn minw tɛ se ka kunmabɔ
\par }
{\PP \VS{26}«Mɔgɔ si man kan k’a ta bɛgan den fɔlɔ cɛman di Matigi Ala ma; o ye Matigi Ala ta le ye ka ban, sabu den fɔlɔ o den fɔlɔ, ni cɛ lo, ni a kɛra misi le ye walama saga, walama ba, o ye Matigi Ala ta le ye.

\VS{27}Ni a kɛra bɛgan dɔ le ye, min tɛ se ka kɛ saraka ye, o tuma a bɛ warida min bɔ, o ye a kunmabɔ ni o warida ye. O kɔ, ni a k’a sɔngɔ taran taranyɔrɔ looru, taran kelen bɛ bɛn da min ma, a ye o fana di ka o fara a kan. Ni a ma kunmabɔ, o tuma a bɛ da min bɔ ka kaɲa ni sarakalasebaga ta jate ye, aw ye a fiyeere o ra.


\par }{\PP \VS{28}«Ni mɔgɔ k’a boro bɔ a ta borofɛn min o min kan pewu, k’a di Matigi Ala ma, ni a kɛra mɔgɔ le ye o, walama bɛgan o, walama a ka foro min sɔrɔ cɛn ye o, o fɛn tɛ se ka fiyeere tuun, a fana tɛ se ka kunmabɔ tuun. Ni mɔgɔ k’a boro bɔ fɛn o fɛn le kan pewu, k’a di Ala ma, o fɛn bɛ kɛ fɛn saninyaninba le ye, k’a bla a danna Matigi Ala ye.


\par }{\PP \VS{29}«Ni boro bɔra mɔgɔ o mɔgɔ fana kan pewu, ko a ye halaki, o tigi fana tɛ se ka kunmabɔ; a ka kan ka faga le\FTNT{†}{{\FR 27:29 }{\FR{27.29
}}{\FT{O kɔrɔ ye ko o tigi ka kojugu minw kɛ, a bɛ faga o le kosɔn.}}}.»


\par }{\SH Yaga bɔcogo
\par }
{\PP \VS{30}«Yaga bɛɛ ye Matigi ta le ye; ni a kɛra siman le ye, walama yiriden, Matigi ta lo. Fɛn dɔ lo min blara danna Matigi Ala ye.

\VS{31}Ni mɔgɔ dɔ b’a fɛ k’a ta yaga kunmabɔ, a ka kan k’a sɔngɔ di. O kɔ, ni a ka o sɔngɔ taran taranyɔrɔ looru, taran kelen bɛ bɛn da min ma, a ye o fana di ka o fara a kan.

\VS{32}Yaga o yaga, ni misi lo, walama saga, walama ba, den tan o den tan, aw ka kan ka kelen bɔ ka o bla danna Matigi Ala le ye.

\VS{33}Bɛgantigi man kan k’a ta bɛganw woloma k’a yaga di. Ni cɛjugu lo, walama ni cɛɲuman lo, ni yaga ka bɛn min ma, a ye o le di. A man kan ka dɔ falen dɔ ra. Ni a ko a bɛ a falen, o tuma bɛgan fla bɛɛ le bɛ kɛ Matigi Ala ta ye. O fla si tɛ se ka kunmabɔ fana.»


\par }{\PP \VS{34}Ayiwa, Matigi Ala ka sariya minw fɔ Musa ye Sinayi kuru kan, ko a ye o fɔ Izirayɛlimɔgɔw ye, o sariyaw le ye nin ye.

\par }