\NormalFont\ShortTitle{Waajurikɛbaga}

{\MT WAAJURIKƐBAGA

\par }{\MTB TA KITABU

\par }{\IMT Kitabu faamucogo

\par }{\IP Ka kaɲa ni nin kitabu ta kuma dɔw ye (1.1,12,16; 2.4-9; 12.9), mɔgɔ caman ta miiriya ra nin kitabu sɛbɛbaga ye masacɛ Sulemani ye. A sɛbɛbaga kɔni b’a yɛrɛ tɔgɔ la ko «Waajurikɛbaga.»

\par }{\IP A bɛ i n’a fɔ cɛkɔrɔba dɔ lo min sigira ka miiri, ka jatemina kɛ a ta ko tɛmɛninw na. A ka karan caman kɛ, ka hakiritigiyaba sɔrɔ; nka a k’a ye ko fɛn bɛɛ bɛ tɛmɛ i ko fɔɲɔ: lɔnniya, ani naforo, ani mɔgɔ diyanyafɛnw, o bɛɛ ye gbansan le ye. Adamaden ni a ta hakiritigiya bɛɛ, ko caman bɛ yi, a tɛ se ka o faamu; a tɛ se ka Ala ta kolatigɛninw faamu. Wagati dɔw ra a b’a ye i n’a fɔ kun yɛrɛ tɛ adamaden ta dunuɲalatigɛ ra.

\par }{\IP Waajurikɛbaga nana min faamu, o ye ko adamaden tɛ se ka nafa foyi sɔrɔ ni Ala ma min di a ma.

\par }{\IP Nin kitabu ta karan kunba ye ko adamaden ka kan k’a jigi la Ala kelenpe le kan. Ka bori naforo nɔ fɛ, walama ka naforo caman lajɛn, walama ka i yɛrɛ sɛgɛ baara ra, walama ka i diyanyafɛnw sɔrɔ, o si tɛ foyi ye, ni i ma Ala sɔrɔ.

\par }{\IOT Kitabu kɔnɔkow

\par }{\IO Adamaden ta dunuɲalatigɛ tɛ foyi ye
{\IOR{(1–2)}}

\par }{\IO Ko bɛɛ ni a kɛwagati lo
{\IOR{(3.1-8)}}

\par }{\IO Ko bɛnbari caman bɛ kɛ dunuɲa kɔnɔ
{\IOR{(3.9–11.6)}}

\par }{\IO Alaɲasiran le bɛ ko bɛɛ ɲa
{\IOR{(11.7-10)}}

\par }{\IB \par }


\ChapOne{1}{\SH Kuma damina
\par }
{\PP \VerseOne{1}Nin ye Waajurikɛbaga ta kuma ye, masacɛ Dawuda dencɛ, min tun siginin bɛ Zeruzalɛmu:


\par }{\SH Dunuɲa ta kow si tɛ kokura ye
\par }
{\Q \VS{2}Gbansan, ani gbansan, ne Waajurikɛbaga ko ten!

\par }{\Q Gbansan, ani gbansan, fɛn bɛɛ ye gbansan le ye!


\par }{\Q \VS{3}Adamaden bɛ ɲagban min bɛɛ la a yɛrɛ kan dugukolo kan yan,

\par }{\Q a bɛ mun nafa le sɔrɔ o ra sa?


\par }{\Q \VS{4}Duruja dɔw bɛ taga, dɔw bɛ na olugu kɔ,

\par }{\Q nka dugukolo b’a nɔ ra tuma bɛɛ.


\par }{\Q \VS{5}Tere bɛ bɔ, tere bɛ ben;

\par }{\Q o kɔ, a bɛ teliya ka sekɔ ka taga a bɔyɔrɔ ra tuun.


\par }{\Q \VS{6}Fɔɲɔ bɛ fiyɛ ka taga woroduguyanfan na,

\par }{\Q ka yɛlɛma ka taga sahiliyanfan na.

\par }{\Q A bɛ munumunu, ka munumunu,

\par }{\Q ka kɔsegi ka tɛmɛ a tɛmɛsirakɔrɔw fɛ tuun.


\par }{\Q \VS{7}Bajiw bɛɛ bɛ woyo ka taga kɛ kɔgɔji ra,

\par }{\Q nka kɔgɔji tɛ fa ka ye.

\par }{\Q Bajiw bɛ deri ka woyo ka taga fan min na,

\par }{\Q o bɛ woyo ka taga o fan kelen le ra tuma bɛɛ.


\par }{\Q \VS{8}Sɛgɛ min bɛ danfɛnw bɛɛ kan,

\par }{\Q mɔgɔ da tɛ se ka o bɛɛ ɲafɔ.

\par }{\Q Ɲaden tɛ fa flɛri ra,

\par }{\Q toro fana tɛ wasa lamɛnni na.


\par }{\Q \VS{9}Ko minw tɛmɛna kakɔrɔ, o ko kelenw le bɛ nana tuun,

\par }{\Q ko minw kɛra kakɔrɔ, o ko kelenw le bɛ kɛra tuun,

\par }{\Q ko si le tɛ kokura ye dugukolo kan yan.


\par }{\Q \VS{10}Hali ni mɔgɔ ka ko dɔ ye, k’a fɔ ko:

\par }{\Q «A flɛ, nin ko ye kokura ye!»,

\par }{\Q i bɛna taga a sɔrɔ ko o ko tun bɛ kɛra kakɔrɔ

\par }{\Q kabini wagatijan tɛmɛninw na.


\par }{\Q \VS{11}Ko minw tɛmɛna ka ban, an hakiri tɛ to o ra tuun.

\par }{\Q Ko minw fana bɛna kɛ tuun,

\par }{\Q kɔfɛmɔgɔw hakiri tɛna to o kow ra.


\par }{\SH Adamaden ta hakiritigiya tɛ foyi ye
\par }
{\PP \VS{12}Ne Waajurikɛbaga, ne kɛra Izirayɛli masacɛ ye; ne siginin tun bɛ Zeruzalɛmu.

\VS{13}Ko o ko bɛ kɛ dunuɲa kɔnɔ, ne ka ne yɛrɛ timinadiya ka ɲininkari kɛ o kow bɛɛ ra kelen kelen, k’a sɛgɛsɛgɛ ni hakiritigiya ye. O ye sɛgɛba dɔ le ye, Ala ka min doni la adamadenw kan.


\par }{\PP \VS{14}Ayiwa, ne k’a kɔrɔsi k’a ye ko baara o baara bɛ kɛ dugukolo kan yan, ko o bɛɛ ye gbansan le ye; a bɛ i ko mɔgɔ min bɛ borira fɔɲɔ kɔ, ko a b’a mina.


\par }{\Q \VS{15}Fɛn min kuturunin lo kakɔrɔ, o tɛ se ka lateren.

\par }{\Q Fɛn min tɛ yi, o tɛ se ka jate.


\par }{\PP \VS{16}Ne k’a fɔ ne yɛrɛ kɔnɔ ko: «A flɛ, minw sigira masaya ra ne ɲa Zeruzalɛmu, ne ka ne ta hakiritigiya bonya, k’a caya ka tɛmɛ olugu bɛɛ ta kan. Ne ka hakiritigiya ni lɔnniya caman sɔrɔ.»

\VS{17}Ne ka ne yɛrɛ timinadiya, janko k’a lɔn fɛn min ye hakiritigiya ye, ani k’a lɔn fɛn min ye fatɔya ni nalomanya ye. Nka ne nana a ye ko o kow bɛɛ fana bɛ i ko mɔgɔ min bɛ borira fɔɲɔ kɔ, ko a b’a mina. Sabu,


\par }{\Q \VS{18}Hakiritigiyaba, jusukasiba!

\par }{\Q Lɔnniya caman, sɛgɛ caman!




\par }\Chap{2}{\SH Dunuɲa ta fɛntigiya tɛ foyi ye
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ne k’a fɔ ne yɛrɛ kɔnɔ ko: «Ayiwa, ne bɛna ɲagarikow kɛ k’a flɛ, ka kodimanw diyabɔ k’a flɛ.» Nka o bɛɛ ye kogbansan le ye fana!

\VS{2}Ne ko:

\par }{\Q «Yɛrɛko ye nalomanya le ye,

\par }{\Q ɲagari tɛ foyi ye!»


\par }{\PP \VS{3}O kɔ, ne k’a latigɛ ne yɛrɛ kɔnɔ, ko ne bɛna to ne ta hakiritigiya sira kan, ka ne yɛrɛ bla duvɛnmin na. Ne k’a latigɛ ka ne yɛrɛ bla fatɔya ra, janko k’a lɔn min ka fisa adamaden ma dugukolo kan yan, a ta dunuɲalatigɛ wagati ra.

\VS{4}Ne ka baarabaw dabɔ. Ne ka bonw lɔ, ka rɛzɛnforow sɛnɛ.

\VS{5}Ne ka nankɔw, ani yiriforow sɛnɛ; ne ka yiridenta suguya bɛɛ turu.

\VS{6}Ne ka jidingaw sogi ka yirimisɛnw sɔn ni o ji ye.

\VS{7}Ne ka jɔncɛw ni jɔnmusow san. Olugu ta denw fana worora ne ta so ka fara jɔn tɔw kan. Ka fara o bɛɛ kan, misiw, ani sagaw, ani baw camanba tun bɛ ne fɛ; minw bɛɛ tun sigira Zeruzalɛmu ne ɲa, ne borofɛnw cayara ka tɛmɛ olugu bɛɛ ta kan.

\VS{8}Ne ka warigbɛ ni sanin caman lajɛn, ka masacɛ wɛrɛw, ani jamana wɛrɛw ta naforow fana lajɛn ka o bla ne yɛrɛ ye. Ne ka dɔnkirilabaga cɛmanw ni a musomanw ta, dɔnkirila kama. Ne ka muso caman fana ta, o min ye cɛw diyanyakoba ye.


\par }{\PP \VS{9}O ra, ne ta fanga bonyara. Minw bɛɛ tun tɛmɛna ne ɲa Zeruzalɛmu, ne ta bonya tun tɛmɛna olugu bɛɛ ta kan. O bɛɛ n’a ta, ne ta hakiritigiya ma bɔsi ne ra.

\VS{10}Ne ɲabɔra fɛn o fɛn fɛ, ne ma ne yɛrɛ bari o si ra. Ne ma ne yɛrɛ bari ɲagariko si ma. Ne ka ne ta baaraw bɛɛ diyabɔ. Ne ka ɲagari min sɔrɔ, o le kɛra ne ta baaraw tɔnɔ ye.


\par }{\PP \VS{11}O kɔ, ne boro ka baara minw kɛ, ani ne ka sɛgɛ min kɛ ka o baaraw dafa, ne ka o jate mina. Ne k’a ye ko o bɛɛ ye kogbansan le ye, i ko mɔgɔ min bɛ borira fɔɲɔ kɔ, ko a b’a mina. Nafa tɛ foyi si le ra dugukolo kan yan.


\par }{\SH Hakiritigi ni hakirintan bɛ sa
\par }
{\PP \VS{12}O kɔ, ne ka jatemina kɛ, k’a lɔn hakiritigiya ye min ye, ani fatɔya ye min ye, ani nalomanya ye min ye; sabu mɔgɔ min bɛna sigi masaya ra masacɛ kɔ, o tigi bɛna mun wɛrɛ le kɛ, ni min tun ma kɛ kakɔrɔ?

\VS{13}O bɛɛ n’a ta, ne k’a ye ko nafa bɛ hakiritigiya ra ka tɛmɛ nalomanya kan, i n’a fɔ nafa bɛ yeelen na ka tɛmɛ dibi kan cogo min na.


\par }{\Q \VS{14}Hakiritigi ɲa bɛ a tagayɔrɔ ra;

\par }{\Q nka hakirintan bɛ tagama dibi le ra.

\par }{\PP O bɛɛ n’a ta, ne k’a kɔrɔsi fana k’a ye ko o mɔgɔ fla bɛɛ laban ye kelen ye.

\VS{15}Ne k’a fɔ ne yɛrɛ kɔnɔ ko: «Ko min bɛ se hakirintan ma, o le bɛna se ne fana ma. O tuma, ne ta hakiritigiya nafa kɛra juman le ye sa?» O kosɔn ne k’a fɔ ne yɛrɛ kɔnɔ ko nin fana ye kogbansan le ye.

\VS{16}Sabu mɔgɔw hakiri tɛna to hakiritigi ra ka mɛɛn ka tɛmɛ hakirintan kan; ni wagati dɔ nana se fana, mɔgɔw bɛna ɲina o fla bɛɛ kɔ. Hakiritigi bɛ sa, hakirintan fana bɛ sa. Mun le ka o kɛ sa?

\VS{17}Ayiwa, o le kosɔn dunuɲa lɔgɔ bɛɛ bɔra ne ra pewu, sabu fɛn o fɛn bɛ kɛ dugukolo kan yan, o bɛɛ gboyara ne ye; sabu a bɛɛ ye kogbansan le ye, i ko mɔgɔ min bɛ borira fɔɲɔ kɔ, ko a b’a mina.


\par }{\SH Adamadenw bɛ ɲɔgɔn ta tɔnɔ le domu
\par }
{\PP \VS{18}O kosɔn ne tun bɛ sɛgɛra baara minw bɛɛ ra dugukolo kan yan, ne ka o bɛɛ kɔninya, sabu mɔgɔ min bɛna na ne kɔ, ne bɛna ne ta sɛgɛ nafa bɛɛ to ale le boro.

\VS{19}Jɔn k’a lɔn ni o tigi bɛna kɛ hakiritigi ye, walama hakirintan? K’a sɔrɔ ne sɛgɛra ka baara min bɛɛ kɛ ni hakiri ye dugukolo kan yan, ale le bɛna o tigiya ta. Nin bɛɛ ye kogbansan le ye fana.

\VS{20}A laban, ne ka sɛgɛ min bɛɛ kɛ baara ra dugukolo kan yan, ni ne miirira o ra, ne jusu bɛ kasi.


\par }{\PP \VS{21}Sabu mɔgɔ dɔ bɛ a ta baara kɛ ni hakiri ye, ani lɔnniya, ani timinadiya, ka na a borofɛn bɛɛ to dɔ wɛrɛ boro, min m’a sɛgɛ kɛ. O fana ye kogbansan dɔ le ye, ani kojuguba!

\VS{22}Adamaden b’a yɛrɛ sɛgɛ dugukolo kan yan ka baara min bɛɛ kɛ, ani ka tɔɔrɔ min bɛɛ la a yɛrɛ kan, a bɛ mun nafa le sɔrɔ o bɛɛ ra sa?

\VS{23}A bɛ a ta dunuɲalatigɛ bɛɛ kɛ sɛgɛ le ra. A ta baara fana bɛ dɔ le fara a ta jusukasi kan. Hali su fɛ, a hakiri tɛ sigi. Nin bɛɛ ye kogbansan le ye fana.


\par }{\PP \VS{24}Foyi man fisa adamaden ma, fɔ ka domuni kɛ, ka min, ka i ta baara nafa diyabɔ. Nka ne k’a ye fana ko Ala le bɛ o kɛ mɔgɔ ye.

\VS{25}Jɔn le bɛ se ka domuni kɛ, ka ɲagari ni Ala m’a di i ma?

\VS{26}Sabu ni mɔgɔ min ko diyara Ala ye, Ala bɛ hakiritigiya ni lɔnniya ni ɲagari di o tigi le ma. Nka a b’a to jurumunkɛbaga le ye sɛgɛ ka baara kɛ k’a tɔnɔ lajɛn k’a bla Ala diyanyamɔgɔ ye. O fana ye kogbansan le ye, i ko mɔgɔ min bɛ borira fɔɲɔ kɔ, ko a b’a mina.




\par }\Chap{3}{\SH Ko bɛɛ n’a wagati lo
\par }
{\Q \VerseOne{1}Ko bɛɛ ni a kɛwagati lo,

\par }{\Q kɛtuma le bɛ ko bɛɛ ra dunuɲa kɔnɔ:


\par }{\Q \VS{2}Worowagati bɛ yi, sawagati bɛ yi.

\par }{\Q Yiri turuwagati bɛ yi, yiri bɔnwagati bɛ yi.


\par }{\Q \VS{3}Fagari wagati bɛ yi, flakɛri wagati bɛ yi.

\par }{\Q Bon ciwagati bɛ yi, bon lɔwagati bɛ yi.


\par }{\Q \VS{4}Kasi wagati bɛ yi, yɛrɛko wagati bɛ yi.

\par }{\Q Sangakasi wagati bɛ yi, dɔnkɛ wagati bɛ yi.


\par }{\Q \VS{5}Kabakuruw firiwagati bɛ yi, kabakuruw cɛwagati bɛ yi.

\par }{\Q Ka boro mini ɲɔgɔn ma, o wagati bɛ yi, ka boro bɔ ɲɔgɔn na, o wagati bɛ yi.


\par }{\Q \VS{6}Fɛn ɲiniwagati bɛ yi, a tunuwagati bɛ yi.

\par }{\Q Fɛn marawagati bɛ yi, a firiwagati bɛ yi.


\par }{\Q \VS{7}Fani karanwagati bɛ yi, a faranwagati bɛ yi.

\par }{\Q Mɔgɔ jewagati bɛ yi, a kumawagati bɛ yi.


\par }{\Q \VS{8}Kanuya wagati bɛ yi, kɔninya wagati bɛ yi.

\par }{\Q Kɛrɛ wagati bɛ yi, hɛra wagati bɛ yi.


\par }{\SH Ala le ye ko bɛɛ ɲabaga ye
\par }
{\PP \VS{9}Baarakɛbaga bɛ sɛgɛ min kɛ, a bɛ mun nafa le sɔrɔ o bɛɛ ra sa?

\VS{10}Ala ka baara min la adamadenw kan janko ka o sɛgɛ, ne ka o ko jate mina.

\VS{11}Ala bɛ fɛn bɛɛ kɛ k’a bɛn a wagati ma. A ka hali ko tɛmɛninw, ani ko nataw miiriya don adamaden jusukun na, k’a sɔrɔ adamaden tɛ se ka Ala ta baara cogo bɛɛ faamu, k’a ta a damina ra ka taga a bla a laban na.

\VS{12}O kosɔn ne k’a ye ko foyi man fisa adamaden ma, fɔ ka ɲagari ani k’a yɛrɛ ɲanagbɛ dɔrɔn, k’a ta dunuɲalatigɛ diyabɔ.

\VS{13}Ni mɔgɔ o mɔgɔ bɛ domuni kɛ ka min, k’a ta baara tɔnɔ diyabɔ, o tigi ka kan k’a lɔn ko Ala le fana ka o di a ma.

\VS{14}Ne nana a faamu ko Ala bɛ fɛn o fɛn kɛ, o bɛ to a cogo ra tuma bɛɛ; foyi tɛ se ka fara a kan, foyi fana tɛ se ka bɔ a ra. Ala bɛ o kɛ janko adamadenw ye siran ale ɲa.


\par }{\PP \VS{15}Ko o ko bɛ kɛra bi, i b’a sɔrɔ o tun kɛra kakɔrɔ; fɛn o fɛn bɛna kɛ kɔ fɛ, i b’a sɔrɔ o tun bɛ kɛra ka ban fɔlɔfɔlɔ. Ala bɛ ko tɛmɛninw lasekɔ tuun.


\par }{\SH Ala le bɛna kiti tigɛ
\par }
{\PP \VS{16}Ne ka ko wɛrɛ kɔrɔsi tuun dugukolo kan yan; ne k’a ye ko can tun ka kan ka fɔ yɔrɔ min na, terenbariyakow le bɛ kɛra o yɔrɔ ra. Terenninya tun ka kan ka kɛ yɔrɔ min na, terenbariyakow le bɛ kɛra o yɔrɔ ra.

\VS{17}O ra, ne k’a fɔ ne yɛrɛ kɔnɔ ko: Mɔgɔ terennin fara mɔgɔjugu kan, Ala le bɛna bɛɛ ta kiti tigɛ. Sabu fɛn bɛɛ ni a kɛwagati lo, ko bɛɛ ni a kɛtuma lo.


\par }{\SH Adamaden tɛ foyi ye
\par }
{\PP \VS{18}Ne k’a fɔ ne yɛrɛ kɔnɔ ko min ye adamadenw ye, ko Ala bɛ o kɔrɔbɔ le, janko k’a yira o ra ko olugu ni bɛganw bɛɛ ka kan.

\VS{19}Sabu adamaden laban ni bɛgan laban bɛɛ ye kelen ye. Adamaden bɛ sa, bɛgan fana bɛ sa. Nin kelen le bɛ o bɛɛ ra. Adamaden man fisa ni bɛgan ye foyi le ra, sabu fɛn bɛɛ ye gbansan le ye.

\VS{20}O bɛɛ bɛ taga yɔrɔ kelen le ra. O bɛɛ bɔra bɔgɔ le ra, o bɛɛ bɛ sekɔ o bɔgɔ kelen le ra fana.

\VS{21}Jɔn le k’a lɔn ni adamaden nin bɛ yɛlɛn ka taga san fɛ le, walama ni bɛgan nin bɛ jigi dugukolo jukɔrɔ le?


\par }{\PP \VS{22}O ra, ne k’a ye ko foyi man fisa adamaden ma, fɔ k’a ta baara tɔnɔ diyabɔ dɔrɔn. A ninyɔrɔ ye o le ye, sabu jɔn le bɛna ale lasekɔ dunuɲa ra yan tuun, janko a ye na a flɛ min bɛ kɛra a kɔ fɛ yan?




\par }\Chap{4}{\SH Adamadenw ta ɲɔgɔntɔɲɔri
\par }
{\PP \VerseOne{1}O kɔ, tɔɲɔri minw bɛɛ bɛ kɛra dugukolo kan yan, ne ka o fana kɔrɔsi. O bɛ mɔgɔ minw tɔɲɔra, ne ka olugu ɲaji bɔtɔ ye; nka mɔgɔ si tɛ sɔrɔ ka o ɲaji cɛ. Fanga bɛ o tɔɲɔbagaw le boro; mɔgɔ si tɛ sɔrɔ ka o ɲaji cɛ.

\VS{2}O kosɔn ne k’a miiri k’a fɔ ko mɔgɔ minw sara ka ban, ko olugu ta ka di ka tɛmɛ mɔgɔ ɲanamanw kan, minw bɛ nin na.

\VS{3}Nka minw belen ta ka fisa ni a tɔ bɛɛ ye, o ye mɔgɔ minw yɛrɛ ma woro, kojugu minw bɛ kɛ dugukolo kan yan minw ma o dɔ ye.


\par }{\SH Mɔgɔ ka kan ka baara kɛ ni hakiri ye
\par }
{\PP \VS{4}Ne k’a kɔrɔsi fana, k’a ye ko mɔgɔ b’a yɛrɛ sɛgɛ ka baara o baara kɛ k’a ɲa, a bɛ o bɛɛ kɛ a mɔgɔɲɔgɔn ɲangboya le kosɔn. O fana ye kogbansan le ye, i ko mɔgɔ min bɛ borira fɔɲɔ kɔ, ko a b’a mina.


\par }{\Q \VS{5}Hakirintan kɔni bɛ sigi k’a boro fla mini ɲɔgɔn ma

\par }{\Q ka to k’a yɛrɛ cɛn.


\par }{\Q \VS{6}Nka ka boroɲa kelen sɔrɔ, o ni laganfiya,

\par }{\Q o ka fisa sani i ye boroɲa fla sɔrɔ, o ni ɲagban,

\par }{\Q ka to ka bori fɔɲɔ kɔ, ko i b’a mina.


\par }{\PP \VS{7}Ne ka kogbansan dɔ wɛrɛ ye dugukolo kan yan.

\VS{8}Mɔgɔ dɔ flɛ nin ye, a kelen lo, mɔgɔ wɛrɛ tɛ ni a ye. Den t’a fɛ, balema t’a fɛ; nka a ta baara tɛ ban ka ye. A ɲa fana tɛ wasa naforo ra ka ye. «O tuma ne bɛ sɛgɛra ka nin baaraw bɛɛ kɛ jɔntigi le ye sa, ka ne yɛrɛ bari ɲanagbɛ bɛɛ ma?» Nin fana ye kogbansan dɔ le ye, ani ɲanasisiko dɔ.


\par }{\SH Fla ka fisa ni kelen ye
\par }
{\PP \VS{9}Fla ka fisa ni kelen ye; sabu mɔgɔ fla ta baara tɔnɔ le bɛ caya.

\VS{10}O fla ra ni kelen ka ben, a tɔɲɔgɔn b’a lawuri. Nka mɔgɔ min bɛ a kelen na, bɔnɔ bɛ o tigi sɔrɔ, sabu ni a ka ben, mɔgɔ t’a fɛ min bɛ se k’a lawuri.


\par }{\PP \VS{11}O cogo ra fana, ni mɔgɔ fla ka la ɲɔgɔn kɔrɔ, o bɛ nɛnɛ bɔ ɲɔgɔn na. Nka ele min bɛ la i kelen na, ele bɛ se ka nɛnɛ bɔ i yɛrɛ ra cogo di?


\par }{\PP \VS{12}Ni mɔgɔ dɔ sera cɛ kelen na, cɛ fla bɛ se ka lɔ ka o tigi kɔnɔ. Juru min danna ni juruden saba ye, o tigɛ man di dɛ!


\par }{\SH Masaya bonya tɛ foyi ye
\par }
{\PP \VS{13}Denmisɛn fagantan hakiritigi, o ka fisa ni masacɛ dɔ ye min kɔrɔra, nka hakirintan lo, a fana tɛ sɔn ladiri ma tuun.

\VS{14}Hali ni a kɛra ko o den bɔra kaso le ra ka na sigi masaya ra, walama ni a fagantanman le worora, ka sɔrɔ ka na sigi masaya ra, o belen ka fisa.


\par }{\PP \VS{15}Ne k’a kɔrɔsi k’a ye ko adamaden min o min bɛ ɲanamanyara dugukolo kan yan, ko o bɛɛ bɛ tugu o denmisɛn ɲɔgɔn le kɔ, min sigira masaya ra masacɛ fɔlɔ nɔ ra.

\VS{16}Jama min bɛ o masacɛ kɔ, o jama hakɛya tɛ se ka lɔn. Nka o bɛɛ n’a ta, mɔgɔ minw bɛna na olugu kɔ fɛ, olugu tɛna ninsɔndiya foyi sɔrɔ o masacɛ ta ko ra. Nin fana ye kogbansan dɔ le ye, i ko mɔgɔ min bɛ borira fɔɲɔ kɔ ko a b’a mina.


\par }{\SH Mɔgɔ ka kan k’a kumacogo kɔrɔsi
\par }
{\PP \VS{17}Ni i bɛ don Ala ta batoso kɔnɔ, i ka kan ka i yɛrɛ kɔrɔsi. I ye gbara ka mɛnni kɛ, o ka fisa, sani i ye taga hakirintanw ta saraka bɔ; sabu olugu t’a lɔn ko o bɛ kojugu le kɛra.




\par }\Chap{5}{\PP \VerseOne{1}Ni i bɛ Ala ɲa kɔrɔ, i kana kɔrɔtɔ ka kuma; i kana teliya ka ko dɔ miiri i jusu ra k’a fɔ, sabu Ala bɛ san fɛ, k’a sɔrɔ ele bɛ dugukolo kan yan le. O kosɔn, i ta kuma kana caya.

\VS{2}Hami caman le bɛ na ni sikow ye; mɔgɔ hakirintan fana bɛ lɔn a ta kuma caman le fɛ.


\par }{\SH Ni i ka dajuru ta, i y’a dafa
\par }
{\PP \VS{3}Ni i ka dajuru ta Ala fɛ, i kana mɛɛn k’a dafa, sabu mɔgɔ hakirintan ko man di Ala ye. O kosɔn ni i ka dajuru ta, a dafa.

\VS{4}A ka fisa i kana dajuru ta, sani i ye a ta k’a sɔrɔ i tɛna a dafa.

\VS{5}I kana a to i da ye i bla jurumun na, ka n’a fɔ Ala ta ciraden ye ko: «Ne tun firira ka dajuru nin ta le!» Ni o kɛra, Ala bɛna dimi i kɔrɔ i darakuma kosɔn, ka i ta baara bɛɛ cɛn i boro.

\VS{6}Ni sikow cayara ka tɛmɛ, a laban tɛ kɛ foyi ye. Ni kuma fana cayara ka tɛmɛ, a laban bɛ kɛ kumalakolon ye. O kosɔn i ka kan ka siran Ala ɲa.


\par }{\SH Fagamaw ta tɔɲɔri
\par }
{\PP \VS{7}Ni i k’a ye jamana dɔ ra ko mɔgɔw bɛ fagantanw tɔɲɔra, ka ban can ni terenninya ma, o kana bara i ra; sabu fagama dɔ le bɛ dɔ kunna, nka fagama wɛrɛw le siginin bɛ olugu bɛɛ kunna.

\VS{8}K’a sɔrɔ dugukolo nafa ye bɛɛ ta le ye. Hali masacɛ yɛrɛ ta ko bɛɛ bɛ bɔ sɛnɛ le ra.


\par }{\SH Naforo ye fɛn tɛmɛta le ye
\par }
{\PP \VS{9}Mɔgɔ o mɔgɔ bɛ wari kanu, wari tɛ o tigi wasa ka ye. Mɔgɔ o mɔgɔ bɛ naforo kanu, o tigi ta sɔrɔta t’a wasa ka ye. Nin fana ye kogbansan dɔ le ye.


\par }{\PP \VS{10}Ni i borofɛnw cayara, o domubagaw fana bɛ caya. O tuma fɛntigi yɛrɛ ta nafa ye juman le ye? A ɲa y’a ye dɔrɔn!


\par }{\PP \VS{11}Baarakɛbaga ta sunɔgɔ ka di, hali ni a ka dɔɔnin dɔrɔn le sɔrɔ, walama ni a ka caman le sɔrɔ k’a domu. Nka waritigi ta wasa t’a to a ye sunɔgɔ.


\par }{\PP \VS{12}Ne ka kojuguba dɔ fana ye dugukolo kan yan: o ye naforotigi min bɛ naforo lajɛn k’a bla a yɛrɛ ta halakiri kama.

\VS{13}O naforo bɛna cɛn kokolon dɔ le ra; hali ni o tigi nana den sɔrɔ, o den tɛna foyi sɔrɔ o naforo ra.

\VS{14}Adamaden fari lakolon le bɛ bɔ a bamuso kɔnɔ. A fari lakolon nana cogo min na, a fana bɛ sekɔ ka taga o cogo kelen le ra; a tɛ taga ni a ta baara tɔnɔ si ye a yɛrɛ boro.

\VS{15}Nin ye kojuguba dɔ le ye fana. Adamaden nana cogo min na, a fana bɛ taga ten le. O tuma, juman le kɛra ale ta nafa ye? A ta baara tɔnɔ bɛɛ tagara fɔɲɔ fɛ;

\VS{16}k’a sɔrɔ a k’a ta dunuɲalatigɛ bɛɛ kɛ ɲanasisi le ra, ka tɔɔrɔ caman sɔnmina, ani jusukasi ni dimi.


\par }{\PP \VS{17}Nin bɛɛ ra, ne k’a ye ko min ka fisa, ani adamaden ta nafa bɛ min na, o ye ka domuni kɛ, ka min; Ala ka wagati min di a ma, a ye a ta baara sɛgɛ diyabɔ dugukolo kan yan o wagati kɔnɔ. O le ye a ninyɔrɔ ye.

\VS{18}Ni Ala fana ka naforo di mɔgɔ o mɔgɔ ma, k’a fɛntigiya, k’a to a tigi y’a diyabɔ, k’a nafa sɔrɔ, ka ɲagari a ta baara kosɔn, Ala le k’a di a ma.

\VS{19}O tigi tɛna sigi ka to ka miiri a ta dunuɲalatigɛ ra, sabu Ala b’a jusukun fa ni ɲagari ye.




\par }\Chap{6}{\SH Mɔgɔ min tɛ a borofɛnw diyabɔ
\par }
{\PP \VerseOne{1}Kojugu dɔ wɛrɛ bɛ yi, ne ka min ye dugukolo kan yan, min bɛ digi adamadenw na kosɛbɛ:

\VS{2}Ala bɛ naforo di mɔgɔ dɔ ma, k’a fɛntigiya, k’a bonya. Fɛn o fɛn ka di a nin ye, o si t’a dɛsɛ. Nka Ala t’a to a ye o fɛnw diyabɔ. Mɔgɔ wɛrɛ le bɛna o diyabɔ. Nin fana ye sɛgɛ gbansan dɔ le ye, ani kojuguba.

\VS{3}Mɔgɔ bɛ se ka den kɛmɛ sɔrɔ, ka sijan sɔrɔ. Nka hali ni i ka sijan sɔrɔ cogo o cogo, ni i ma se ka i ta dunuɲalatigɛ diyabɔ, ni i ma i tɔgɔra kaburu yɛrɛ sɔrɔ, o tuma ne kɔni ta miiriya ra, hali den min kɔgɔbari worora, o ta ka fisa ni ele ta ye;

\VS{4}sabu ale worora gbansan cogo min na, a fana bɛ sekɔ dibi ra o cogo le ra, a tɔgɔ fana bɛ to dibi ra yi.

\VS{5}A ɲa ma tere ye, a ma dunuɲa ko foyi si lɔn. O kosɔn ale belen laganfiyara ka tɛmɛ tɔ kelen kan.

\VS{6}Ka san waga kelen sigiyɔrɔma fla sɔrɔ, o bɛ mun le ɲa, ni i ma i borofɛnw si diyabɔ? Yala an bɛɛ tɛna taga laban yɔrɔ kelen le ra wa?


\par }{\SH Adamaden ta wasabariya
\par }
{\PP \VS{7}Adamaden ta sɛgɛ bɛɛ kun ye a da le ye; nka o bɛɛ n’a ta, a tɛ fa ka ye.


\par }{\PP \VS{8}Nafa juman le bɛ hakiritigiya ra ka tɛmɛ hakirintanya kan? Hali ni fagantan k’a yɛrɛ tagamacogo lɔn mɔgɔw cɛ ra, a bɛ mun nafa le sɔrɔ o ra?


\par }{\PP \VS{9}Mɔgɔ ɲa bɛ se ka fɛn min ye, o ka fisa ni fɛn dɔ wɛrɛ ye, i nin bɛ sama min kɔ, nka i ɲa t’a ye. Nka nin bɛɛ ye kogbansan le ye, i ko mɔgɔ min bɛ borira fɔɲɔ kɔ, ko a b’a mina.


\par }{\SH Adamaden ta dunuɲalatigɛ tɛ foyi ye
\par }
{\PP \VS{10}Fɛn min tun bɛ yi kakɔrɔ, tɔgɔ bɛ o ra ka ban. Adamaden ye min ye, an ka o lɔn; mɔgɔ min baraka ka bon ni i ta ye, i tɛ se ka o tigi sɔsɔ.


\par }{\PP \VS{11}Kuma caman ye kogbansan le ye. Mɔgɔ tɛ nafa foyi sɔrɔ a ra.

\VS{12}Adamaden ta dunuɲalatigɛ tɛ foyi ye. A si ka dɔgɔ, a bɛ tɛmɛ i ko suma bɛ tunu cogo min na. Fɛn min ka fisa adamaden ma, jɔn le ka o lɔn? Ko min bɛna kɛ dugukolo kan ale kɔ fɛ, jɔntigi le bɛ se ka o fɔ a ye?




\par }\Chap{7}{\SH Fɛn min ka fisa
\par }
{\Q \VerseOne{1}Tɔgɔɲuman ka fisa ni turu kasadiman ye;

\par }{\Q mɔgɔ sawagati ka fisa ni i worowagati ye.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{2}Ka taga sangabon na,

\par }{\Q o ka fisa sani i ye taga, ɲanagbɛbon na;

\par }{\Q sabu o yɔrɔ le ye bɛɛ labanyɔrɔ ye;

\par }{\Q mɔgɔ ɲanamanw fana ka kan ka o hakiri to o le ra.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{3}Ɲanasisi ka fisa ni yɛrɛko ye;

\par }{\Q sabu ɲanasisi bɛ mɔgɔ sɔn hakiriɲuman na.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{4}Hakiritigi ta miiriya bɛ sangabon kɔnɔ,

\par }{\Q nka hakirintan ta miiriya bɛ ɲanagbɛbonw le kɔnɔ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{5}Ka mɔgɔ hakiritigi ta ladirigbɛlɛnw lamɛn,

\par }{\Q o ka fisa ni mɔgɔ hakirintan ta mɔgɔnɛgɛkumaw lamɛnni ye.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{6}Ŋaniyiri bɛ mankan bɔ cogo min na tasuma ra daga jukɔrɔ,

\par }{\Q mɔgɔ hakirintan ta yɛrɛko kan bɛ ten le.

\par }{\Q O fana ye kogbansan le ye.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{7}Mɔgɔtɔɲɔ bɛ hakiritigi kɛ fatɔ ye,

\par }{\Q bonyafɛn bɛ mɔgɔ kun yɛlɛma.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{8}Ko laban ka fisa ni a damina ye;

\par }{\Q sabari ka fisa ni yɛrɛbonya ye.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{9}I kana teliya ka dimi,

\par }{\Q sabu hakirintanw le bɛ yaala ni dimi ye o boro jukɔrɔ tuma bɛɛ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{10}I kana a fɔ ko: «Mun kosɔn fɔlɔ wagati tun ka fisa ni sisan wagati ye?»

\par }{\Q Sabu o ɲininkari tɛ hakiritigiya sira ye.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{11}Hakiritigiya ni can bɛɛ ka kan;

\par }{\Q adamaden bɛɛ bɛ nafa sɔrɔ ale le ra.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{12}Hakiritigiya bɛ mɔgɔ sutara i ko wari bɛ mɔgɔ sutara cogo min na.

\par }{\Q Nka nafa min bɛ hakiritigiya ra, o ye ko ni minw k’a sɔrɔ, a bɛ si di olugu ma.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{13}Ala ta baara kɔrɔsi!

\par }{\Q A ka fɛn min kuturunin dan, jɔn bɛ se ka o lateren?


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{14}Ni hɛra lon ka se, i ninsɔndiya!

\par }{\Q Nka ni sɛgɛ lon ka se, i miiri!

\par }{\Q Sabu a fla bɛɛ ye Ala nɔ le ye.

\par }{\Q Min bɛna adamaden sɔrɔ lon nataw ra, a tɛ se ka o lɔn.


\par }{\SH Mɔgɔ ka kan ka hakiri sɔrɔ ko bɛɛ ra
\par }
{\PP \VS{15}Ne ta dunuɲalatigɛ tɛ foyi ye, nka ne ka nin kow bɛɛ ye. Mɔgɔ dɔw terennin lo, nka o bɛɛ n’a ta, o bɛ sa, o tɛ sijan sɔrɔ; k’a sɔrɔ dɔw ka jugu, nka olugu bɛ sijan sɔrɔ.


\par }{\PP \VS{16}I kana i yɛrɛ kɛ mɔgɔ terennin ye k’a dama tɛmɛ, i kana a yira ko i ye hakiritigi ye k’a dama tɛmɛ. Mun na i bɛ i yɛrɛ halaki?

\VS{17}I kana kɛ mɔgɔjugu ye k’a dama tɛmɛ, i kana kɛ hakirintan ye fana. Mun na i bɛna a to i ye sa i sawagati ɲa?

\VS{18}I ka kan ka nin ladiri fla bɛɛ le jate mina; i kana a to a dɔ kelen ye bɔsi i ra. Mɔgɔ min bɛ siran Ala ɲa, o tigi bɛna nin fɛn fla bɛɛ minacogo lɔn.


\par }{\PP \VS{19}Hakiritigiya bɛ hakiritigi baraka bonya ka tɛmɛ hali dugu ɲamɔgɔ cɛ tan kan.


\par }{\PP \VS{20}Mɔgɔ si tɛ dugukolo kan, min terennin lo, ko a bɛ koɲuman dɔrɔn le kɛ, ko a tɛ kojugu kɛ ka ye.

\VS{21}O kosɔn kuma minw bɛɛ bɛ fɔ, i kana i toro lɔ ka o bɛɛ lamɛn, ni o tɛ, i bɛna a ye ko hali i yɛrɛ ta baaraden bɛ i dangara.

\VS{22}Sabu ele yɛrɛ k’a lɔn i jusukun na ko i fana ka mɔgɔ tɔw danga siɲaga caman.


\par }{\PP \VS{23}Ne ka nin kow bɛɛ sɛgɛsɛgɛ ni hakiri ye. Ne tun ko: «Ne b’a fɛ ka hakiritigiya sɔrɔ!» Nka hakiritigiya yɔrɔ janyara ne ra.

\VS{24}Fɛn min lo, a yɔrɔ ka jan, a kɔrɔ ka dun, a ka dun. Jɔn le bɛ se k’a faamu sa?


\par }{\PP \VS{25}Ne ka ne yɛrɛ timinadiya ni ne jusu bɛɛ ye, janko ka hakiritigiya ni kow kɛkun jate mina, k’a sɛgɛsɛgɛ, k’a lɔn; ne ka juguya, ani hakirintanya, ani nalomanya, ani fatɔya fana kun ɲini k’a lɔn.


\par }{\PP \VS{26}Ne ka fɛn dɔ ye min ka jugu ka tɛmɛ hali saya kan: muso min bɛ mɔgɔ mina i ko jan, min jusukun bɛ mɔgɔ don jɔ ra, ani min borow bɛ mɔgɔ siri i ko nɛgɛjɔrɔkɔ. O muso ka jugu ka tɛmɛ hali saya kan. Ala ta mɔgɔɲumanw bɛ bɔsi a boro. Nka jurumunkɛbagaw bɛ to a boro.


\par }{\PP \VS{27}Waajurikɛbaga ko: Ne ka kow sɛgɛsɛgɛ kelen kelen fɔ ka taga se a kun yɛrɛ ma; ne ka min sɔrɔ, o le ye nin ye.

\VS{28}Nka hali bi ne bɛ fɛn kelen ɲinina, ne ma min sɔrɔ ban. Ne ka cɛ kelen sɔrɔ cɛ waga tan cɛ ra min ye cɛ ye, nka ne ma se ka hali muso kelen sɔrɔ musow bɛɛ cɛ ra min ye muso ye.

\VS{29}O bɛɛ n’a ta, ne ka min kelen sɔrɔ, o le ye nin ye: Ala ka adamadenw dan ka o ɲa, nka olugu yɛrɛ le ka o ta kow gbɛlɛya.




\par }\Chap{8}{\SH An ye masaw mina ni hakiri ye
\par }
{\Q \VerseOne{1}Jɔntigi le ye hakiritigi ye?

\par }{\Q Jɔntigi le bɛ se ka kow kɔrɔ lɔn k’a fɔ?

\par }{\Q Hakiritigiya bɛ mɔgɔ ɲada manamana,

\par }{\Q a bɛ mɔgɔ ta ɲanasisi yɛlɛma k’a kɛ ninsɔndiya ye.


\par }{\Q \VS{2}Ne ko: Masacɛ ta kumakan lamɛn,

\par }{\Q sabu i yɛrɛ karira ka o le fɔ Ala ɲa kɔrɔ.


\par }{\Q \VS{3}I kana kɔrɔtɔ k’a fɔ ko i bɛ bɔ masacɛ kɔrɔ.

\par }{\Q Ko min tɛ koɲuman ye, i kana i kun gbɛlɛya ka don o ra,

\par }{\Q sabu ni fɛn o fɛn ka masacɛ diya, a bɛ o le kɛ.


\par }{\Q \VS{4}Mɔgɔ tɛ masacɛ ta kuma sɔsɔ.

\par }{\Q Jɔntigi le bɛ se k’a fɔ a ma ko: «Mun na i ka nin kɛ?»


\par }{\Q \VS{5}Ni mɔgɔ min bɛ a ta kuma lamɛn, a ta kojugu tɛna se o tigi ma.

\par }{\Q Mɔgɔ hakiritigi le ka ko kɛtuma ni a kɛcogo lɔn.


\par }{\Q \VS{6}Sabu kɛtuma ni kɛcogo le bɛ ko bɛɛ ra.

\par }{\Q Nka kojuguba dɔ le bɛ adamaden kan:


\par }{\Q \VS{7}ko min bɛna kɛ kɔ fɛ, ale tɛ se ka o lɔn.

\par }{\Q Ko nataw bɛna kɛ cogo min na, jɔn le bɛ se ka o fɔ a ye?


\par }{\PP \VS{8}Adamaden si ta nin tɛ a yɛrɛ ta ye,

\par }{\Q ko a b’a mara, janko lon dɔ ale kana sa.

\par }{\Q Mɔgɔ si tɛ se k’a salon bari.

\par }{\Q Kɛrɛ min lo, mɔgɔ tɛ se ka bɔsi ka bɔ a ra.

\par }{\Q Kojugukɛbaga ta kojugu fana tɛ se k’a bɔsi.


\par }{\SH Mɔgɔjugu labanko tɛ ɲa
\par }
{\PP \VS{9}Ne ka nin bɛɛ kɔrɔsi. Fɛn o fɛn bɛ kɛ dugukolo kan, ne ka o bɛɛ jate mina. Wagati dɔw ra, mɔgɔ dɔw bɛ o fanga digi dɔw kan ka kojugu kɛ o ra.


\par }{\PP \VS{10}Ne k’a ye fana ko mɔgɔjuguw suw bɛ donna ka ɲa. O kɔ, mɔgɔw bɛ to ka don ka bɔ yɔrɔ saninman kɔnɔ, ka o tando dugu kɔnɔ, o tun ka o ta kojuguw kɛ dugu min yɛrɛ kɔnɔ. O fana ye kogbansan dɔ le ye.


\par }{\PP \VS{11}I n’a fɔ kojugu juru tɛ sara kojugukɛbaga ra joona, o kosɔn adamaden jusukun fanin lo kojugu nege ra.

\VS{12}O bɛɛ n’a ta, hali ni kojugukɛbaga ka kojugu kɛ siɲaga kɛmɛ, ka sijan sɔrɔ cogo o cogo, ne kɔni k’a lɔn ko Alaɲasiranbagaw ta le ka di, sabu Alaɲasiran bɛ olugu jusukun na.

\VS{13}Nka mɔgɔjugu ta tɛna diya, a fana tɛna sijan sɔrɔ; a bɛna tɛmɛ i ko suma bɛ tunu cogo min na, sabu Alaɲasiran tɛ a jusukun na.


\par }{\SH Mɔgɔ ka kan k’a ta wagati diyabɔ
\par }
{\PP \VS{14}Kogbansan dɔ wɛrɛ bɛ kɛra dunuɲa kɔnɔ tuun: tuma dɔw, i b’a ye ko mɔgɔjugu ka kan ni ko min ye, o ko bɛ taga kɛ mɔgɔ terennin le ra; mɔgɔ terennin fana ka kan ni min ye, mɔgɔjugu bɛ o sɔrɔ. Ne ko, ko nin fana ye kogbansan dɔ le ye.


\par }{\PP \VS{15}O kosɔn ne ko, ko ninsɔndiya le ɲɔgɔn tɛ, sabu foyi man fisa adamaden ma dugukolo kan yan, fɔ ka domuni kɛ, ka min, ani k’a yɛrɛ ninsɔndiya. A ka kan ka o le kɛ k’a to a ta baara ra a ta dunuɲalatigɛ wagati kɔnɔ; Ala ka o wagati le di a ma ko a y’a kɛ dugukolo kan.


\par }{\PP \VS{16}Ne ka ne yɛrɛ timinadiya ka hakiritigiya sɔrɔ minkɛ, ani adamaden bɛ sɛgɛba min na dunuɲa ra, k’a yɛrɛ bari sunɔgɔ ra su ni tere, ne ka o jate mina minkɛ,

\VS{17}o tuma ne ka Ala ta baara bɛɛ lajɛnnin flɛ; ko minw bɛ kɛ dugukolo kan, mɔgɔ si tɛ se ka o faamu. Hali ni mɔgɔ ka jija k’a kɔrɔ ɲini cogo o cogo, a tɛna se k’a kɔrɔ faamu. Hali ni mɔgɔ hakiritigi dɔ le k’a fɔ ko ale k’a lɔn, i b’a sɔrɔ ko a tɛ se k’a faamu.




\par }\Chap{9}{\SH Ko bɛɛ bɛ Ala le boro
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ayiwa, ne miirira nin kow bɛɛ ra, k’a bɛɛ sɛgɛsɛgɛ. Ne k’a ye ko mɔgɔ terenninw, ani mɔgɔ hakiritigiw ni o ta kɛwalew bɛɛ bɛ Ala le boro. Adamaden bɛna taga bɛn ni kanuya le ye a yɛrɛ ɲa wa, walama kɔninya wa, a tɛ se ka o lɔn.

\VS{2}Kokelen le bɛ bɛɛ sɔrɔ. Ko min bɛ mɔgɔ terennin sɔrɔ, o kelen le bɛ mɔgɔjugu fana sɔrɔ; a bɛ mɔgɔɲuman ni mɔgɔ saninyanin sɔrɔ, a bɛ mɔgɔ saninyabari sɔrɔ; a bɛ sarakabɔbaga sɔrɔ, a bɛ sarakabɔbari sɔrɔ. Kokelen le bɛ mɔgɔɲuman ni mɔgɔjugu sɔrɔ; minw bɛ kari, a bɛ olugu sɔrɔ, minw bɛ siran ka kari, a bɛ olugu sɔrɔ.

\VS{3}Ko minw bɛɛ bɛ kɛ dugukolo kan, o kow bɛɛ ra juguman ye nin ye: Kokelen le bɛ se adamaden bɛɛ ma. Ka fara o kan, adamadenw jusukun fara kojugu ra; fatɔya fana bɛ o jusu ra o ta dunuɲalatigɛ wagati ra. O kɔ, o bɛ sa ka taga fara suw kan.

\VS{4}Mɔgɔ min bɛ mɔgɔ ɲanamanw cɛ ra, jigi bɛ o tigi fɛ. Wuru min ɲanaman lo, o belen ka fisa ni jara su ye.

\VS{5}Mɔgɔ minw ɲanaman lo, olugu k’a lɔn ko o bɛna sa, nka suw tɛ foyi lɔn tuun. Olugu ta sɔrɔta banna, sabu mɔgɔ si hakiri tɛ to o ra tuun.

\VS{6}O ta kanuya o, o ta kɔninya o, o ta celiya o, o bɛɛ banna. Ko o ko bɛ kɛ dugukolo kan yan, o nin tɛ o si ra tuun.


\par }{\SH Ala le bɛ ninsɔndiya di adamaden ma
\par }
{\PP \VS{7}Taga i ta domuni kɛ ni ninsɔndiya ye, ka i ta duvɛn min ni jusudiya ye, sabu i ta kɛwalew diyara Ala ye ka ban.

\VS{8}I ta fani dontaw ye gbɛ ka ɲa tuma bɛɛ, turu kasadiman kana fɔn i kun na ka ye.

\VS{9}Ala ka wagati min di i ma ko i y’a kɛ dugukolo kan yan, i yɛrɛ ɲanagbɛ ni i ta muso kanunin ye o wagati bɛɛ kɔnɔ; i ninyɔrɔ le ye o ye dunuɲa kɔnɔ yan, ka i to nin sɛgɛba ra dugukolo kan, sabu dunuɲalatigɛ ye kogbansan le ye, adamaden bɛ wagati min bɛɛ kɛ o bɛɛ ye gbansan le ye.


\par }{\PP \VS{10}Ni i boro ka fɛn o fɛn sɔrɔ k’a kɛ, ni i baraka bɛ se, a kɛ! Sabu i bɛ tagara yɔrɔ min na, min ye lahara ye, baara tɛ yi, jatemina tɛ yi, lɔnniya tɛ yi, hakiritigiya tɛ yi.


\par }{\PP \VS{11}Ne k’a ye fana ko dugukolo kan yan, ko minw sen ka teri bori ra, olugu le tɛ kɔn ka se, mɔgɔ barakamanw le fana tɛ se sɔrɔ kɛrɛ ra, mɔgɔ hakiritigiw le tɛ domuni sɔrɔ, mɔgɔ cegumanw le tɛ naforo sɔrɔ, mɔgɔ kolɔnbagaw le fana tɛ bonya sɔrɔ; sabu kunnadiya ni kunnagboya bɛ se bɛɛ le ma.

\VS{12}Adamaden fana tɛ a ta wagati lɔn. A bɛ i ko jɛgɛ bɛ mina jɔ ra cogo min na, jɔ min bɛ kɛ a sababu ye, walama i ko kɔnɔ bɛ mina jan na cogo min na. Wagatijugu bɛ adamaden fana sɔrɔ o cogo le ra; a bɛ bara ka cun a kan k’a mina.


\par }{\SH Hakiritigiya ka fisa ni cɛfariya ye
\par }
{\PP \VS{13}Ne ka nin hakiritigiyasira fana ye dugukolo kan; o kɛra koba ye ne ɲa na.

\VS{14}Dugu fitini dɔ tun bɛ yi, o dugumɔgɔw tun man ca. Masacɛ barakaman dɔ nana o dugu kama. A ka dugu lamini, k’a ta kɛrɛkɛminanw kɛ ka dugu lamini.

\VS{15}Cɛ tun bɛ o dugu kɔnɔ, min tun ye fagantan ye, nka hakiritigi tun lo. Ale le ka dugu bɔsi ni a ta hakiritigiya ye. Nka mɔgɔ si hakiri ma na to o cɛ fagantan na tuun.


\par }{\PP \VS{16}O kosɔn ne kɔni ko:

\par }{\Q Hakiritigiya ka fisa ni cɛfariya ye.

\par }{\Q Nka mɔgɔ tɛ fagantan ta hakiritigiya jate,

\par }{\Q mɔgɔ tɛ a ta kuma fana lamɛn.


\par }{\Q \VS{17}Hakiritigi b’a kan jigi ka kuma min fɔ,

\par }{\Q mɔgɔ ka kan ka o lamɛn ka tɛmɛ hakirintanw kuntigi ta pɛrɛnkan kan.


\par }{\Q \VS{18}Hakiritigiya ka fisa ni kɛrɛkɛminanw ye,

\par }{\Q nka kojugukɛbaga kelen dɔrɔn bɛ se ka koɲuman caman cɛn.




\par }\Chap{10}{\SH Hakiritigiya nafa
\par }
{\Q \VerseOne{1}Limɔgɔsuw bɛ turutigi ta turu cɛn k’a kasa gboya cogo min na,

\par }{\Q o cogo ra nalomanya dɔɔnin dɔrɔn bɛ hakiritigiya cɛn; a bɛ bonya bɔ mɔgɔ kan.


\par }{\Q \VS{2}Mɔgɔ hakiritigi ta hakiri b’a lataga a boroɲuman fɛ,

\par }{\Q nka hakirintan ta hakiri b’a lataga a borojugu le fɛ.


\par }{\Q \VS{3}Hali ni hakirintan bɛ tagama sira kan, hakiri t’a fɛ;

\par }{\Q a b’a yira bɛɛ ra ko ale ye hakirintan le ye\FTNT{*}{{\FR 10:3 }{\FR{10.3
}}{\FT{Nin kuma kɔrɔ bɛ se ka kɛ fana ko a b’a fɔ tɔw ma ko olugu ye hakirintanw ye.}}}.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{4}Ni fagama ka dimi i kɔrɔ, i ye to i sigiyɔrɔ ra;

\par }{\Q sabu sabari bɛ kojuguba caman bari.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{5}Ne ka ko bɛnbari dɔ ye dugukolo kan,

\par }{\Q k’a kɛ i n’a fɔ jamana ɲamɔgɔ yɛrɛ le firira o yɔrɔ ra:


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{6}Lɔyɔrɔw bɛɛ ra ɲumanmanw bɛ di hakirintan ma,

\par }{\Q ka mɔgɔsɔbɛw sigi olugu kɔ fɛ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{7}Ne ka jɔnw yɛlɛnnin ye sow kan,

\par }{\Q k’a sɔrɔ fagamadenw bɛ tagamana o sen na i ko jɔnw.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{8}Mɔgɔ min bɛ dinga sogi, o tigi bɛna ben a kɔnɔ;

\par }{\Q mɔgɔ min bɛ kogo ci, sa bɛna o tigi kin.


\par }{\Q \VS{9}Mɔgɔ min bɛ kabakuruw lawuri, kabakuruw bɛna o tigi mandimi,

\par }{\Q mɔgɔ min bɛ lɔgɔ ci, o tigi bɛ farati ra.


\par }{\Q \VS{10}Ni jende da gboyara, ni mɔgɔ m’a da diya,

\par }{\Q o tuma baarakɛbaga le ka kan ka dɔ fara a baraka kan;

\par }{\Q nka hakiritigiya b’a to baara bɛ ɲa.


\par }{\Q \VS{11}Ni sa ka mɔgɔ kin, sani sanɛgɛbaga ye na sa nɛgɛ,

\par }{\Q o tuma kun tɛ sanɛgɛbaga ta baara ra tuun.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{12}Kuma min bɛ bɔ hakiritigi da ra, o ye nɛɛma le ye;

\par }{\Q nka hakirintan da le bɛ a yɛrɛ halaki.


\par }{\Q \VS{13}A bɛ kuma damina nalomanya ra,

\par }{\Q ka taga a laban fatɔya juguman na.


\par }{\Q \VS{14}O bɛɛ n’a ta, hakirintan ta kuma tɛ ban ka ye.

\par }{\Q Adamaden tɛ ko nataw lɔn;

\par }{\Q min fana bɛna kɛ ale kɔ fɛ, jɔn le bɛ se ka o fɔ a ye fana?


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{15}Hakirintan ta baara b’a sɛgɛ gbansan;

\par }{\Q a tɛ hali a ta dugu yɛrɛ sira lɔn.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{16}Jamana min ta masacɛ ye denmisɛn ye,

\par }{\Q jamana min ta kuntigiw bɛ domunibaw damina kabini sɔgɔma,

\par }{\Q bɔnɔ bɛna o jamana sɔrɔ.


\par }{\Q \VS{17}Nka jamana min ta masacɛ ye hɔrɔn ye,

\par }{\Q min ta kuntigiw bɛ domuni kɛ a wagati ra ka fanga sɔrɔ, nka o tɛ min ka fa,

\par }{\Q o jamana kɔni ta ɲana.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{18}Salibagatɔya le b’a to mɔgɔ ta bon sanfɛyɔrɔ bɛ ben;

\par }{\Q ni i boro banna baara ma, sanji bɛ don i ta bon na.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{19}Mɔgɔw bɛ domunibaw labɛn ka o yɛrɛ ɲanagbɛ,

\par }{\Q ka duvɛn kɛ ka o yɛrɛ ninsɔndiya,

\par }{\Q wari fana bɛ o ta kow bɛɛ ɲanabɔ!


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{20}I kana masacɛ danga hali i jusukun na.

\par }{\Q I kana fangatigiw danga hali i sibon kɔnɔ;

\par }{\Q sabu kɔnɔ dɔ bɛ se ka i kumakan ta ka taga ni a ye,

\par }{\Q danfɛn kamantigi bɛ se ka taga o ko lakari yɔrɔ bɛɛ.




\par }\Chap{11}{\SH Jateminakojugu man ɲi ko bɛɛ ra
\par }
{\Q \VerseOne{1}I ta domuni firi ji kan,

\par }{\Q sabu ni wagati dɔ ka se, i bɛna a sɔrɔ tuun.


\par }{\Q \VS{2}Dɔ di mɔgɔ wolonfla ma, hali mɔgɔ seegi yɛrɛ ma;

\par }{\Q sabu kojugu min bɛna kɛ dugukolo kan mɔgɔ ma o lɔn.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{3}Ni sankabaw ka fa ji ra,

\par }{\Q o bɛ sanji ben dugukolo kan;

\par }{\Q ni yiri ka ben woroduguyanfan na, walama sahiliyanfan na,

\par }{\Q ni a kɔni ka ben yɔrɔ min na, a bɛ to o yɔrɔ le ra.


\par }{\Q \VS{4}Mɔgɔ min bɛ to ka fɔɲɔ le jate mina, o tigi tɛna danni kɛ.

\par }{\Q Ni mɔgɔ min tora sankabaw flɛri ra, o tigi tɛna siman tigɛ.


\par }{\Q \VS{5}Fɔɲɔ tɛmɛsira ye, min ye ele tɛ o lɔn,

\par }{\Q denɲɛnin farikolo bɛ labɛn a bamuso kɔnɔ cogo min na, i tɛ o fana lɔn;

\par }{\Q o cogo kelen na, Ala min ye fɛn bɛɛ kɛbaga ye, i tɛ se ka ale fana ta baara faamu.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{6}Sɔgɔmada fɛ, i ta siman seri;

\par }{\Q fɔ ka taga wula se, i kana saliya don i yɛrɛ ra,

\par }{\Q sabu min bɛna ɲa walama min bɛna cɛn, i tɛ o lon,

\par }{\Q ni a bɛɛ le fana bɛna ɲa wa, i tɛ o lɔn.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{7}Yeelen ye fɛndiman ye;

\par }{\Q ka tere yeelen ye, o ka di mɔgɔ ɲa ye.


\par }{\Q \VS{8}Ni mɔgɔ min ka sijan sɔrɔ, o tigi ye ɲagari o wagatiw kɔnɔ;

\par }{\Q nka a ka kan k’a hakiri to a ra ko wagatijuguw fana bɛna caya.

\par }{\Q Ko o ko bɛ kɛ, o bɛɛ ye kogbansan le ye.


\par }{\SH Denmisɛn ka kan ka hakiri sɔrɔ
\par }
{\Q \VS{9}Ele kanbelen, i ɲagari i ta denmisɛnya wagati ra.

\par }{\Q I jusu diya i ta kanbelenya wagati ra.

\par }{\Q Ni i ta miiriya ka se ko o ko ma,

\par }{\Q ni i ɲa ka bɔ fɛn o fɛn fɛ, o kɛ.

\par }{\Q Nka i ka kan k’a lɔn ko

\par }{\Q kiti lon na, Ala bɛna taga i ɲininka nin kow bɛɛ ra.


\par }{\Q \VS{10}O kosɔn ko min bɛ na ni ɲanasisi ye, o bɔ i ta miiriya ra;

\par }{\Q ko min bɛ tɔɔrɔ lase i farikolo ma, i yɛrɛ mabɔ o ra.

\par }{\Q Sabu denmisɛnya bɛ tɛmɛ i ko dugugbɛda wagati.

\par }{\Q Nin bɛɛ ye kogbansan le ye.




\par }\Chap{12}{\SH Kɔrɔya tagamasiyɛnw
\par }
{\Q \VerseOne{1}O kosɔn i hakiri to i danbaga ra i ta kanbelenya wagati ra,

\par }{\Q sani k’a to lonjuguw ye se,

\par }{\Q sani k’a to sanw ye se,

\par }{\Q san minw na i yɛrɛ bɛna a fɔ ko: «Dunuɲa lɔgɔ si tɛ ne ra tuun!»


\par }{\Q \VS{2}I hakiri to i danbaga ra sani tere ye don dibi ra,

\par }{\Q sani yeelen ye kɛ dibi ye,

\par }{\Q sani karo ni lolow ye don dibi ra,

\par }{\Q sani sankaba wɛrɛw ye wuri ka na tuun sanji bennin kɔ fɛ\FTNT{*}{{\FR 12:2 }{\FR{12.2
}}{\FT{Nin kumaw bɛɛ ye saya tagamasiyɛnw le ye.}}}.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{3}O wagati le ra, bon kɔrɔsibagaw bɛ yɛrɛyɛrɛ,

\par }{\Q cɛ barakamanw bɛ kuturu,

\par }{\Q mugusibagaw bɛ mugusi lalɔ, sabu dɔ bɔra o ra;

\par }{\Q minw tun bɛ flɛri kɛ finɛtiri fɛ, olugu ɲa bɛ fin\FTNT{†}{{\FR 12:3 }{\FR{12.3
}}{\FT{Bon kɔrɔsibagaw, o ye mɔgɔ borow ye; ni kɔrɔya sera mɔgɔ ma, i borow bɛ to ka yɛrɛyɛrɛ. Cɛ barakamanw, o ye senw ye. Mugusibagaw, o ye ɲinw ye. Minw bɛ flɛri kɛ finɛtiri fɛ, o ye ɲadenw ye.}}}.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{4}Da minw tun yɛlɛnin bɛ ka bla sira kan, o daw bɛ datugu,

\par }{\Q mugusikan bɛ dɔgɔya,

\par }{\Q mɔgɔ bɛ kunu kɔnɔkasituma ra,

\par }{\Q dɔnkirilabagaw kan bɛ dɔgɔya\FTNT{‡}{{\FR 12:4 }{\FR{12.4
}}{\FT{Da minw tun yɛlɛnin bɛ, o ye mɔgɔ torow ye. Mugusikan, ani dɔnkirilabagaw, o ye mɔgɔ kumakan ye.}}}.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{5}O wagati le ra, mɔgɔ bɛ siran fɛn kɔrɔtaninw ɲa,

\par }{\Q siraratagama jatigɛ bɛ i sɔrɔ.

\par }{\Q Amandesun bɛ fiyeren bɔ,

\par }{\Q tɔn tɛ se ka pan kosɛbɛ tuun\FTNT{§}{{\FR 12:5 }{\FR{12.5
}}{\FT{Amandesun ta fiyeren: o ye kunsigigbɛw ye. Tɔn tɛ se ka pan: ni mɔgɔ kɔrɔra, i ta ko bɛɛ bɛ sumaya.}}},

\par }{\Q diya tɛ kɛ foyi si ra tuun;

\par }{\Q sabu lon dɔ adamaden bɛ taga a ta so kɔnɔ,

\par }{\Q a bɛna to so min kɔnɔ wagati bɛɛ.

\par }{\Q Ni o kɛra, kasibagaw bɛ to ka kasi siradaw ra.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{6}I hakiri to i danbaga ra, sani warigbɛjuru ye tigɛ,

\par }{\Q sani sanindaga ye ci,

\par }{\Q sani jurufiyɛ ye ci kɔlɔnda ra,

\par }{\Q sani jibinɛgɛ ye kari ka ben kɔlɔn kɔnɔ.


\par }{\Q \VS{7}I hakiri to i danbaga ra, sani bɔgɔ ye sekɔ dugukolo ra,

\par }{\Q i n’a fɔ a bɔra dugukolo ra cogo min na,

\par }{\Q ani sani adamaden nin ye sekɔ a dibaga Ala fɛ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{8}Gbansan, ani gbansan,

\par }{\Q ne Waajurikɛbaga ko ten!

\par }{\Q Fɛn bɛɛ ye gbansan le ye!


\par }{\SH Karan laban
\par }
{\PP \VS{9}Ayiwa, Waajurikɛbaga tun ye hakiritigi ye; ka fara o kan, a ka mɔgɔw karan a ta lɔnniya ra. A ka zana caman lamɛn, ka o sɛgɛsɛgɛ, ka o labɛn ka ɲa, ka o sɛbɛ.

\VS{10}Waajurikɛbaga jijara ka kumaɲumanw le fɔ; a ka o kumaw sɛbɛ ka ɲa, ka kaɲa ni can yɛrɛ ye.


\par }{\PP \VS{11}Hakiritigiw ta kuma bɛ i ko nɛgɛbere nunbɔnin; o bɛ o ta hakiritigiyakuma minw labɛn ka o sɛbɛ, o bɛ i ko nɛgɛ min gbengbenna dugukolo ra. O kumaw bɛɛ bɔra kuntigi kelen le fɛ.

\VS{12}I yɛrɛ kɔrɔsi, ne dencɛ, i kana foyi fara a kan. Mɔgɔ bɛ se ka kitabu minw sɛbɛ, dan tɛ o ra; nka karan cayakojugu bɛ mɔgɔ sɛgɛ.


\par }{\PP \VS{13}Ayiwa, min bɛɛ fɔra, o kumaw laban ye nin ye: Siran Ala ɲa, k’a ta kumakanw sira tagama. Adamaden ta ko bɛɛ bɛ bɔ o le ra.

\VS{14}Sabu Ala bɛna adamadenw ta kɛwalew bɛɛ kiti tigɛ, hali minw kɛra dogo ra, koɲuman fara kojugu kan.

\par }