\NormalFont\ShortTitle{Zanaw}

{\MT ZANAW

\par }{\MTB KITABU

\par }{\IMT Kitabu faamucogo

\par }{\IP Ka kaɲa ni mɔgɔ caman ta miiriya ye, Zanaw kitabu fanba sɛbɛbaga, walama a labɛnbaga ye masacɛ Sulemani ye (1–29). Masacɛ Sulemani ka zana waga saba ɲɔgɔn le sɛbɛ. O dɔw bɛ nin kitabu kɔnɔ. Nka hakiritigi wɛrɛw ka nin kitabu zana dɔw sɛbɛ, i n’a fɔ Aguri (sura 30), ani masacɛ Lemuwɛli (sura 31).

\par }{\IP Nin zanaw fɔra Yahudiyaw ta zanafɔcogo le ra; o kɔrɔ ye ko o bɛ ko kɛcogoɲuman fɔ, k’a kɛcogojugu fana fɔ:

\par }{\IQ «Naloman t’a facɛ ta ladirikan jate,

\par }{\IQ nka mɔgɔ min bɛ sɔn korori ma, o ye mɔgɔ ceguman ye.» (15.5)

\par }{\IB \par }
{\IP Walama ka kɛwale dɔ fɔ, ka sɔrɔ k’a kɔfɛko fɔ k’a la a kan:

\par }{\IQ «Nɛnɛ kosɔn salibagatɔ tɛ sɔn ka bɔ ka taga sɛnɛ kɛ,

\par }{\IQ ni simantigɛwagati nana se, a bɛ siman ɲini a tɛ foyi sɔrɔ.» (20.4)

\par }{\IB \par }
{\IP Zanaw kitabu ye hakiritigiyakumaw le ye, minw bɛ mɔgɔ ladi, ka mɔgɔ karan, ka mɔgɔ bla siraɲuman kan (1.4; 4.20). A bɛ kuma ko minw kan, o ye baaraɲuman ta ko ye, ani salibagatɔya, ani adamadenya minacogo, ani terenninya, ani denlamɔcogo, ani muɲuri, ani fagantanw ta ko, ani furu, ani naforo, ani hina, ani ɲumanya. Nka a kunba ye Alaɲasiran ye: «Matigi Ala ɲasiran le ye lɔnniya damina ye» (1.7).

\par }{\IP Kitabu sira laban, min ye sura 31, o bɛ muso barakaman le mangutu.

\par }{\IOT Kitabu kɔnɔkow

\par }{\IO Hakiritigiya nafa ka bon
{\IOR{(1–9)}}

\par }{\IO Masacɛ Sulemani ta zanaw
{\IOR{(10–29)}}

\par }{\IO Aguri ta hakiritigiya kumaw
{\IOR{(30)}}

\par }{\IO Lemuwɛli bamuso ta ladirikanw
{\IOR{(31)}}

\par }{\IB \par }


\ChapOne{1}{\SH Kitabu sɛbɛkun
\par }
{\PP \VerseOne{1}Dawuda dencɛ Sulemani min tun ye Izirayɛli masacɛ ye, ale ta zanaw le ye nin ye.


\par }{\Q \VS{2}A sɛbɛkun ye janko ka mɔgɔw sɔn hakiri ra, ani ka o karan,

\par }{\Q janko o ye kuma kɔrɔmanw faamu.


\par }{\Q \VS{3}A sɛbɛkun ye fana janko ka mɔgɔw ladi, k’a to o ye tagama ni hakiri ye,

\par }{\Q ka o karan terenninya sira ra, ani can sira, ani siraɲuman.


\par }{\Q \VS{4}A sɛbɛkun ye fana janko ka nalomanw laceguya,

\par }{\Q ka lɔnniya ni miiricogoɲuman don denmisɛnw hakiri ra.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{5}Hakiritigiw fana y’a lamɛn, ka dɔ fara o ta lɔnni kan;

\par }{\Q faamurikɛbagaw y’a lamɛn, janko ka o tagamacogo lɔn.


\par }{\Q \VS{6}Ni o kɛra, o bɛna zanaw, ani kuma kɔrɔmanw faamu,

\par }{\Q ka hakiritigiw ta kumaw, ani o ta gundow faamu.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{7}Matigi Ala ɲasiran le ye lɔnniya damina ye,

\par }{\Q nka nalomanw bɛ hakiritigiya ni ladirikan mafiyɛnya.


\par }{\SH Denmisɛn ka kan k’a yɛrɛ kɔrɔsi
\par }
{\Q \VS{8}Ne dencɛ, i facɛ ta ladirikan lamɛn,

\par }{\Q i kana ban i bamuso ta ladirikan ma;


\par }{\Q \VS{9}sabu o ye nɛɛma masafugula le ye i kun na,

\par }{\Q o ye masirifɛn le ye i kan na.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{10}Ne dencɛ, ni jurumunkɛbaga dɔw ko o bɛ i lafiri,

\par }{\Q i kana sɔn.


\par }{\Q \VS{11}Ni o ko: «Na, an ye taga dogo mɔgɔ dɔ ɲa, ka ben a kan k’a faga;

\par }{\Q na, an ye taga dogo mɔgɔ jarakibari dɔ ɲa sira ra, ka baga a ma k’a faga.


\par }{\Q \VS{12}An ye o bɛɛ ɲanaman latunu i ko saya dibi bɛ mɔgɔ latunu cogo min na!

\par }{\Q An ye o bɛɛ lajɛnnin latunu i ko o bɛ mɔgɔ lajigi kaburu kɔnɔ cogo min na!


\par }{\Q \VS{13}An bɛna fɛn nafaman suguya bɛɛ sɔrɔ,

\par }{\Q ka o cɛ, ka an ta bonw fa.


\par }{\Q \VS{14}Ele fana bɛna i ninyɔrɔ sɔrɔ ni an ye;

\par }{\Q ni an ka fɛn o fɛn sɔrɔ, o bɛna kɛ an bɛɛ ta jɛn le ye.»


\par }{\Q \VS{15}Ne dencɛ, i kana tagama ni o mɔgɔw ye;

\par }{\Q i sen bɔ o ta sira kan pewu!


\par }{\Q \VS{16}Sabu o senw bɛ bori kojugu le nɔ fɛ,

\par }{\Q o ka teri mɔgɔfaga le fɛ.


\par }{\Q \VS{17}Nka ni jɔ min sirira kɔnɔw bɛɛ ɲa na,

\par }{\Q o jɔ kɔni sirira gbansan le.


\par }{\Q \VS{18}Nka o mɔgɔ minw bɛ dogo mɔgɔw ɲa, ka na ben o kan, a laban olugu yɛrɛ le bɛna faga;

\par }{\Q o bɛ jan min la tɔw ye, o jan bɛna olugu yɛrɛ le mina.


\par }{\Q \VS{19}Mɔgɔ o mɔgɔ bɛ naforo ɲini benkanni sababu ra, o tigi labancogo bɛ ten le;

\par }{\Q o naforo sɔrɔbaga yɛrɛ nin le bɛ to a ra.


\par }{\SH Hakiritigiya bɛ adamadenw wele
\par }
{\Q \VS{20}Hakiritigiya bɛ pɛrɛnna siradaw ra,

\par }{\Q a b’a kan kɔrɔtara dugu jamalajɛnyɔrɔw ra.


\par }{\Q \VS{21}A bɛ kule cira jamayɔrɔw ra,

\par }{\Q a b’a fɔra mɔgɔw ye dugu dondaw ra ko:


\par }{\Q \VS{22}«Aw nalomanw, aw bɛna ceguya tuma juman le sa?

\par }{\Q Aw kumakolonfɔbagaw, aw bɛna kumakolonfɔ dabla tuma juman le sa?

\par }{\Q Aw hakirintanw, aw bɛna sɔn lɔnniya ma tuma juman le sa?


\par }{\Q \VS{23}Aw ye sekɔ ka na sɔn ne ta korori ma.

\par }{\Q Ni o kɛra, ne bɛna ne yɛrɛ nin lajigi aw kan;

\par }{\Q ne bɛna aw karan ne ta kumaw ra.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{24}«Nka i n’a fɔ ne ka aw wele, aw banna,

\par }{\Q ne ka ne boro lɔ aw ye, mɔgɔ si m’a janto o ra;


\par }{\Q \VS{25}i n’a fɔ aw banna ne ta ladiriw bɛɛ ma,

\par }{\Q aw ma sɔn ne ta korori ma,


\par }{\Q \VS{26}o ra, ni cɛnri nana se aw ma, ne fana bɛna yɛrɛko;

\par }{\Q ni jatigɛ nana ben aw kan, ne fana bɛna aw lɔgɔbɔ.


\par }{\Q \VS{27}Ni jatigɛ nana ben aw kan i ko sanfɔɲɔba,

\par }{\Q ni cɛnri nana ben aw kan i ko folonkonto,

\par }{\Q ni degu ni kɔnɔnɔfiri nana ben aw kan tuma min na, ne fana bɛna aw lɔgɔbɔ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{28}«O wagati le ra o bɛna ne wele, nka ne tɛna o jaabi,

\par }{\Q o bɛna ne ta jɛnɲɔgɔnya ɲini, nka o tɛna ne sɔrɔ;


\par }{\Q \VS{29}sabu o ka lɔnniya kɔninya,

\par }{\Q min fana ye Matigi Ala ɲasiran ye, o ma sɔn o ma.


\par }{\Q \VS{30}O ma sɔn ne ta ladiriw ma,

\par }{\Q o ma ne ta korori jate.


\par }{\Q \VS{31}O kosɔn o bɛna o yɛrɛ ta kɛwalew tɔnɔ le domu,

\par }{\Q o bɛna o yɛrɛ ta ladirikanw tɔnɔ le domu fɔ ka fa.


\par }{\Q \VS{32}Sabu nalomanw ta yɛrɛlafiri le bɛ o faga;

\par }{\Q hakirintanw ta jateminabariya le bɛ o halaki.


\par }{\Q \VS{33}Nka ni mɔgɔ min ka ne lamɛn, o tigi bɛna sigi hɛra ni laganfiya ra;

\par }{\Q a bɛna sigi ɲasuma ra, kojugu si tɛna a ja tigɛ.»




\par }\Chap{2}{\SH Hakiritigiya bɛ mɔgɔ tanga kojugu ma
\par }
{\Q \VerseOne{1}Ne dencɛ, ni i ka sɔn ne ta kumaw ma,

\par }{\Q ni i ka ne ta kumakan mara i yɛrɛ kɔnɔ,


\par }{\Q \VS{2}ni i ka i toro malɔ ka i janto hakiritigiyakumaw ra,

\par }{\Q ni i ka i jusukun jɛngɛ ka taga faamurikoɲuman sira fɛ,


\par }{\Q \VS{3}ni i ka faamuri wele,

\par }{\Q ni i ka i kan kɔrɔta ka kule faamurikoɲuman nɔ fɛ,


\par }{\Q \VS{4}ni i ka faamuri ɲini i ko warigbɛ,

\par }{\Q ni i k’a yɔrɔɲini kosɛbɛ i ko naforo dogonin,


\par }{\Q \VS{5}o tuma ra i bɛna Matigi Ala ɲasiran faamu;

\par }{\Q min ye Ala ta lɔnniya ye, i bɛna o sɔrɔ.


\par }{\Q \VS{6}Sabu Matigi Ala le bɛ hakiritigiya di mɔgɔ ma;

\par }{\Q ale da le bɛ mɔgɔ karan lɔnniya ni faamurikoɲuman na.


\par }{\Q \VS{7}A bɛ sesɔrɔri mara mɔgɔɲumanw ye;

\par }{\Q minw bɛ tagama ni jusukun gbɛnin ye, a bɛ olugu tanga i ko nɛgɛbɛnnan;


\par }{\Q \VS{8}Sabu Ala bɛ can siratagamabagaw ta tɛmɛyɔrɔw kɔrɔsi;

\par }{\Q a b’a janto a ta mɔgɔɲumanw tɛmɛsira ra.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{9}O ra, i bɛna terenninya ni can ni siraɲuman ko faamu,

\par }{\Q ani sira o sira ka ɲi.


\par }{\Q \VS{10}Sabu hakiritigiya bɛna don i jusu ra,

\par }{\Q lɔnniya bɛna i ninsɔndiya.


\par }{\Q \VS{11}I ta miiricogoɲuman bɛna kɛ sababu ye ka i bɔsi,

\par }{\Q i ta faamurikoɲuman bɛna kɛ sababu ye ka i tanga,


\par }{\Q \VS{12}ka i kisi ka bɔ sirajugu kan,

\par }{\Q ka i kisi kumayɛlɛmabaga darakan ma,


\par }{\Q \VS{13}ani mɔgɔ minw bɛ siraɲuman bla,

\par }{\Q ka dibirasiraw ta,


\par }{\Q \VS{14}ani minw bɛ kojugu kɛ fɔ ka ninsɔndiya o ra,

\par }{\Q ka kumayɛlɛma kɛ, fɔ ka ɲagari o ra;


\par }{\Q \VS{15}o mɔgɔw tɛ sira terennin ta,

\par }{\Q o tɛmɛyɔrɔw bɛɛ jɛngɛnin lo.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{16}O ra, i bɛna i yɛrɛ kisi ka bɔ muso sunguruba boro,

\par }{\Q ka i yɛrɛ kisi ka bɔ muso yaalabaga boro, ale ni a ta mɔgɔmalasakumaw.


\par }{\Q \VS{17}A sunguruman k’a kan di cɛ min ma, a bɛ ban o cɛ ra;

\par }{\Q a ka layiri min ta a ta Ala ɲa kɔrɔ, a bɛ ɲina o kɔ.


\par }{\Q \VS{18}A ta so bɛ jɛngɛ ka taga saya fan le fɛ,

\par }{\Q a ta siraw bɛ taga mɔgɔ saninw le ta so.


\par }{\Q \VS{19}Mɔgɔ o mɔgɔ bɛ taga a nɔ fɛ, o si tɛ sekɔ tuun;

\par }{\Q o si tɛ ɲanamanya sira sɔrɔ tuun.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{20}O ra, i bɛna tagama mɔgɔɲumanw tɛmɛyɔrɔ ra,

\par }{\Q ka to mɔgɔ terenninw ta sira kan.


\par }{\Q \VS{21}Sabu mɔgɔɲumanw le bɛna sigi jamana kɔnɔ;

\par }{\Q mɔgɔ jusukun gbɛninw le bɛna to jamana kɔnɔ.


\par }{\Q \VS{22}Nka Ala bɛna mɔgɔjuguw labɔ jamana kɔnɔ,

\par }{\Q a bɛna mɔgɔjanfabagaw sama ka o bɔ jamana kɔnɔ.




\par }\Chap{3}{\SH Hakiritigiya ni Alaɲasiran
\par }
{\Q \VerseOne{1}Ne dencɛ, i kana i hakiri bɔ ne ta ladirikan kɔ;

\par }{\Q ne ta kumakan mara i jusukun na,


\par }{\Q \VS{2}sabu o le bɛna i si janya,

\par }{\Q ka san caman fara i si kan, ka hɛra di i ma.


\par }{\Q \VS{3}I kana a to ɲumanya ni kankelentigiya ye bɔsi i ra.

\par }{\Q A siri i kan na,

\par }{\Q k’a sɛbɛ i jusukun walaka kan.


\par }{\Q \VS{4}Ni o kɛra, i bɛna tɔgɔɲuman sɔrɔ,

\par }{\Q i ko bɛna diya Ala ye, i ko bɛna diya mɔgɔw fana ye.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{5}I jigi la Matigi Ala kan ni i jusukun bɛɛ ye;

\par }{\Q i kana i boromala i yɛrɛ ta faamuri kan.


\par }{\Q \VS{6}Ala sago ɲini i ta kokɛta bɛɛ ra;

\par }{\Q ni o kɛra, ale bɛna i ta sira lateren i ye.


\par }{\Q \VS{7}I kana i yɛrɛ jate hakiritigi ye;

\par }{\Q nka siran Matigi Ala le ɲa, ka i yɛrɛ mabɔ kojugu ra.


\par }{\Q \VS{8}O le bɛna i farikolo kɛnɛya,

\par }{\Q ka baraka don i kolow ra.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{9}Matigi Ala bonya ni i borofɛnw ye,

\par }{\Q a bonya ni i ta foro ta simanw bɛɛ kun fɔlɔw ye.


\par }{\Q \VS{10}Ni o kɛra, i ta bondow bɛna fa fɔ ka bɔn;

\par }{\Q i ta rɛzɛnji minanw bɛna fa rɛzɛnjikura ra fɔ ka woyo.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{11}Ne dencɛ, i kana ban Matigi Ala ta ladirikan ma;

\par }{\Q ni a ka i jaraki, i kana muruti.


\par }{\Q \VS{12}Sabu Matigi Ala bɛ mɔgɔ min kanu, a bɛ o tigi le koro,

\par }{\Q i n’a fɔ fa bɛ a den koro cogo min na, den min ko ka di a ye.


\par }{\SH Hakiritigiya nafa ka bon
\par }
{\Q \VS{13}Ni mɔgɔ min ka hakiritigiya sɔrɔ, o tigi ta ɲana;

\par }{\Q ni mɔgɔ min ka faamurikoɲuman sɔrɔ, o tigi ta ka di!


\par }{\Q \VS{14}Sabu nafa min bɛ sɔrɔ a ra, o nafa ka bon ni hali wari ye;

\par }{\Q tɔnɔ min bɛ sɔrɔ a ra, o ka bon ni hali sanin ye.


\par }{\Q \VS{15}Hakiritigiya sɔngɔ ka bon ni lulu ye;

\par }{\Q i ɲa bɛ bɔ fɛn o fɛn fɛ, o si dawula tɛ se ka suma ni a ta ye.


\par }{\Q \VS{16}Sijan le bɛ hakiritigiya kininboro kɔnɔ.

\par }{\Q Naforo ni bonya bɛ a numanboro kɔnɔ.


\par }{\Q \VS{17}Hakiritigiya ta tɛmɛyɔrɔw ye jususuma yɔrɔw le ye,

\par }{\Q a tɛmɛsiraw bɛɛ ye laganfiya siraw le ye.


\par }{\Q \VS{18}Yiri dɔ lo, ni mɔgɔ min k’a mina, a bɛ si di o tigi ma;

\par }{\Q ni min k’a dɛrɛ ni a boro fla ye, o tigi ta ɲana.


\par }{\Q \VS{19}Matigi Ala ka dugukolo ju sigi ni hakiritigiya le ye;

\par }{\Q a ka sankolo lɔ a nɔ ra ni faamuri le ye.


\par }{\Q \VS{20}A ta lɔnniya le sababu ra, dugukolo jidingaw dayɛlɛra;

\par }{\Q o le sababu ra, gɔmiji bɛ jigi ka bɔ sankabaw ra.


\par }{\SH Ala le bɛ hakiritigiw tanga
\par }
{\Q \VS{21}Ne dencɛ, hakiriɲuman ni miiricogoɲuman mara ka ɲa;

\par }{\Q i ɲadon a ra tuma bɛɛ.


\par }{\Q \VS{22}O le bɛna si di i ma,

\par }{\Q ka kɛ masirifɛn ye i kan na.


\par }{\Q \VS{23}O ra, i bɛna tagama i ta sira kan hɛra ni laganfiya ra;

\par }{\Q i tagamatɔ sen tɛna talon foyi ra.


\par }{\Q \VS{24}Ni i bɛ la, foyi tɛna i ja tigɛ;

\par }{\Q ni i lara, i ta sunɔgɔ bɛna diya.


\par }{\Q \VS{25}Jatigɛ min bɛ bara ka cun mɔgɔ kan, i tɛna siran o ɲa;

\par }{\Q cɛnriba min bɛna ben mɔgɔjuguw kan, i tɛna siran o fana ɲa.


\par }{\Q \VS{26}Sabu Matigi Ala bɛna kɛ i jigilayɔrɔ ye;

\par }{\Q a bɛna i tagamatɔ kɔrɔsi, janko i sen kana mina jan dɔ ra.


\par }{\SH Mɔgɔ ka kan k’a mɔgɔɲɔgɔn minako ɲa
\par }
{\Q \VS{27}Mɔgɔ min ka kan ni i ta koɲuman ye, i kana ban ka koɲuman kɛ o tigi ye,

\par }{\Q k’a sɔrɔ se bɛ i ye k’a kɛ.


\par }{\Q \VS{28}I kana a fɔ i mɔgɔɲɔgɔn ma ko: «Taga ka na, sini ne bɛna a di i ma,»

\par }{\Q k’a sɔrɔ bi yɛrɛ i bɛ se k’a di a ma.


\par }{\Q \VS{29}I kana kojugu ŋaninya i mɔgɔɲɔgɔn kama,

\par }{\Q k’a sɔrɔ a siginin bɛ i kɔrɔ, miiriyajugu si tɛ a kɔnɔ i ta fan fɛ.


\par }{\Q \VS{30}I kana kɛrɛ kɛ ni mɔgɔ dɔ ye gbansan,

\par }{\Q k’a sɔrɔ a ma kojugu si kɛ i ra.


\par }{\Q \VS{31}I kana ɲabɔ mɔgɔ fariman fɛ,

\par }{\Q i kana sɔn a ta kow si ma.


\par }{\Q \VS{32}Sabu Matigi Ala bɛ kojugukɛbagaw haramuya,

\par }{\Q nka a bɛ mɔgɔɲumanw don a ta jɛn ra.


\par }{\Q \VS{33}Matigi Ala ta danga le bɛ mɔgɔjugu ta so kan,

\par }{\Q nka a bɛ baraka don mɔgɔɲuman ta sigiyɔrɔ ra.


\par }{\Q \VS{34}Minw ye kumakolonfɔbagaw ye, a fana bɛ kumakolon le fɔ olugu ma,

\par }{\Q nka a bɛ ɲa mɔgɔ sabarininw ma.


\par }{\Q \VS{35}Hakiritigiw bɛna bonya sɔrɔ o ta cɛn ye,

\par }{\Q nka mɔgɔ hakirintanw ta bɛna kɛ maroya le ye.




\par }\Chap{4}{\SH Den bɛ hakiritigiya sɔrɔ a facɛ fɛ
\par }
{\Q \VerseOne{1}Ne dencɛw, aw ye aw fa ta ladirikan mɛn,

\par }{\Q aw ye aw janto o ra, ka faamuri sɔrɔ,


\par }{\Q \VS{2}sabu ne bɛ lɔnniyaɲuman le yirara aw ra;

\par }{\Q aw kana ban ne ta ladirikan na.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{3}Wagati min ne fana tun ye denmisɛnnin ye ne facɛ kɔrɔ,

\par }{\Q tuma min ne fitiniman kelenpe le tun bɛ ne bamuso kɔrɔ, ka to k’a ta kanuya diyabɔ,


\par }{\Q \VS{4}ne facɛ fana tun bɛ to ka kow ɲayira ne ra, k’a fɔ ne ye ko:

\par }{\Q «Ne ta kumaw to i jusu ra!

\par }{\Q Ne kumakan mara, janko i ye si sɔrɔ.


\par }{\Q \VS{5}Hakiritigiya ɲini, faamuri ɲini.

\par }{\Q I kana ɲina ne ta kumaw kɔ,

\par }{\Q i kana i yɛrɛ mabɔ ne darakumaw ra.


\par }{\Q \VS{6}I kana i kɔ di nin kumaw ma, sabu o le bɛna i kisi,

\par }{\Q o kumaw kanu, sabu o le bɛna i tanga kojugu ma.


\par }{\Q \VS{7}Ka jija ka hakiritigiya ɲini, o le ye hakiritigiya damina ye,

\par }{\Q fɛn o fɛn bɛ i boro, o bɛɛ kɛ ka faamuri ɲini.


\par }{\Q \VS{8}Ni i ka hakiritigiya jate fɛnba ye, hakiritigiya bɛ i kɔrɔta,

\par }{\Q ni i k’a mina ni i boro fla ye, a bɛ i bonya.


\par }{\Q \VS{9}A bɛna nɛɛma masafugula le sigi i kun na,

\par }{\Q a bɛna masafugula nɔɔrɔman le biri i kun na.»


\par }{\SH Mɔgɔ terennin ta sira ani mɔgɔjugu ta sira
\par }
{\Q \VS{10}Ne dencɛ, ne lamɛn, ka sɔn ne ta kumaw ma;

\par }{\Q ni o kɛra, i si sandaw bɛna caya.


\par }{\Q \VS{11}Ne ka hakiritigiya sira yira i ra,

\par }{\Q ne ka i bla siraɲuman kan.


\par }{\Q \VS{12}Ni i ka o sira tagama, foyi tɛna i ta tagama bari,

\par }{\Q i boritɔ sen tɛna talon foyi ra.


\par }{\Q \VS{13}I jija ka ladirikan mina ka ɲa, a kana bɔsi i ra;

\par }{\Q a mara kosɛbɛ, sabu i bɛ si sɔrɔ o le baraka ra.


\par }{\Q \VS{14}I kana tɛmɛ mɔgɔjuguw tɛmɛyɔrɔ ra,

\par }{\Q i kana tagama kojugukɛbagaw ta sira kan.


\par }{\Q \VS{15}O sira ye k’a to yi, i kana tɛmɛ a fɛ;

\par }{\Q i yɛrɛ mabɔ o sira ra, ka taga i ta sira fɛ.


\par }{\Q \VS{16}Sabu ni o mɔgɔw ma kojugu kɛ fiyewu, o tɛ se ka sunɔgɔ;

\par }{\Q o ɲa tɛ sunɔgɔ sɔrɔ, ni o ma mɔgɔ dɔ laben.


\par }{\Q \VS{17}Sabu olugu ta domuni ye kojugu le ye,

\par }{\Q o ta duvɛn minta ye fariya le ye.


\par }{\Q \VS{18}Nka mɔgɔ terenninw ta sira bɛ i ko dugugbɛda yeelen;

\par }{\Q a yeelen bɛ to ka bonya, fɔ ka taga tere se kuncɛ.


\par }{\Q \VS{19}Mɔgɔjuguw ta sira bɛ i ko dibifinba;

\par }{\Q fɛn min bɛna o laben sira ra, o tɛ se ka o ye.


\par }{\SH Mɔgɔ ka kan ka sira terennin tagama
\par }
{\Q \VS{20}Ne dencɛ, i janto ne ta kumaw ra,

\par }{\Q i toro sigi ka ne darakan lamɛn.


\par }{\Q \VS{21}I ɲa lɔ ne ta kumaw ra tuma bɛɛ;

\par }{\Q o mara fɔ i jusukun kɔnɔnɔyɔrɔ ra.


\par }{\Q \VS{22}Sabu ni minw ka hakiri sɔrɔ, a bɛ si di olugu ma;

\par }{\Q a bɛ o farikolo yɔrɔ bɛɛ kɛnɛya.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{23}I janto i jusukun le ra ka tɛmɛ fɛn tɔw bɛɛ kan,

\par }{\Q sabu i ta ɲanamanya kow bɛ bɔ yi le.


\par }{\Q \VS{24}I sen bɔ flankafukumaw ra,

\par }{\Q i da bɔ janfakumaw ra.


\par }{\Q \VS{25}I ɲa lɔ i ta sira ra ka teren ka taga,

\par }{\Q i ɲadenw sin i ta sira ma ka teren ka tagama.


\par }{\Q \VS{26}I ye tagama sira terennin kan;

\par }{\Q ni o kɛra, i ta kow bɛɛ bɛna dakaɲa.


\par }{\Q \VS{27}I kana jɛngɛ ka taga i kininboro fɛ walama i numanboro fɛ,

\par }{\Q i sen bɔ kojugu ra.




\par }\Chap{5}{\SH Ka nɔrɔ muso wɛrɛ ra o ma bɛn
\par }
{\Q \VerseOne{1}Ne dencɛ, i janto ne ta hakiritigiyakumaw ra,

\par }{\Q i toro malɔ ne ta faamurikumaw ra,


\par }{\Q \VS{2}janko i ye miiricogoɲuman sɔrɔ,

\par }{\Q janko i da ye lɔnniyakumaw sɔrɔ k’a fɔ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{3}Sabu li bɛ tɔni ka bɔ muso sunguruba da ra,

\par }{\Q a darakan nugunin lo ka tɛmɛ turu kan.


\par }{\Q \VS{4}Nka a laban, o li bɛ kunaya i da ra i ko jalaji;

\par }{\Q a laban, a darakan bɛ i tigɛ i ko muru da fla.


\par }{\Q \VS{5}A senw bɛ saya sira le kan,

\par }{\Q a ta tagama ɲasinna kaburu le ma.


\par }{\Q \VS{6}Sira min b’a sɔn si ra, a tɛ o jate,

\par }{\Q a ta siraw ɲagaminin lo, nka a tɛ o lɔn.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{7}Ayiwa, ne dencɛw, aw ye ne lamɛn!

\par }{\Q Aw kana aw yɛrɛ mabɔ ne kumakan na!


\par }{\Q \VS{8}I ta sira yɔrɔ janya o muso ɲɔgɔn na,

\par }{\Q i kana gbara a ta bonda ra!


\par }{\Q \VS{9}Ni o tɛ, i bɛna i ta bonya di mɔgɔ wɛrɛw le ma,

\par }{\Q i bɛna i si sandaw di mɔgɔ hinabari dɔ le ma.


\par }{\Q \VS{10}Mɔgɔ wɛrɛw le bɛna i borofɛnw cɛ fɔ ka wasa a ra,

\par }{\Q i ta sɛgɛ tɔnɔ bɛna taga mɔgɔ wɛrɛ le ta so.


\par }{\Q \VS{11}I bɛna to ka ŋuna i si laban na,

\par }{\Q k’a sɔrɔ i fari ni i sogo bɛɛ halakira ka ban.


\par }{\Q \VS{12}O wagati le ra, i bɛna a fɔ ko: «E, mun na ne tun ma sɔn ladiri ma sa?

\par }{\Q Mun na ne banna korori ma?


\par }{\Q \VS{13}Mun na ne ma sɔn ka ne karamɔgɔw kumakan lamɛn dɛ?

\par }{\Q Mun na ne ma ne toro lɔ ne karanbagaw kan na sa?


\par }{\Q \VS{14}A tora dɔɔnin, ne tun bɛna halaki ka ban le pewu

\par }{\Q ne ta jamana mɔgɔw bɛɛ lajɛnnin cɛ ra!»


\par }{\SH Ka i yɛrɛ ta muso kanu o le ɲɔgɔn tɛ
\par }
{\Q \VS{15}I yɛrɛ ta dinga soginin ji min;

\par }{\Q ji min bɛ bɔ i yɛrɛ ta kɔlɔn kɔnɔ, o min.


\par }{\Q \VS{16}Mun na i b’a to i ta bununji ye bɔn kɛnɛ ma gbansan?

\par }{\Q Mun na i b’a to i ta kɔ jiw ye woyo ka taga siradaw fɛ?


\par }{\Q \VS{17}A ka kan ka kɛ i kelen ta le ye,

\par }{\Q a man kan ka kɛ mɔgɔ wɛrɛ ta ye.


\par }{\Q \VS{18}I yɛrɛ ta bununji diyabɔ;

\par }{\Q i kanbelenman ka muso min furu, i yɛrɛ ninsɔndiya ni o ye.


\par }{\Q \VS{19}I ta minanmuso kanunin lo,

\par }{\Q i ta dagbɛmuso saraman lo;

\par }{\Q i wasa don ale ta kanuya le ra tuma bɛɛ,

\par }{\Q a jarabi ye i mina wagati bɛɛ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{20}Mun kosɔn i bɛ jarabi muso sunguruba ra sa, ne dencɛ?

\par }{\Q Mun kosɔn i bɛ i boro melege muso yaalabaga dɔ cɛ ra?


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{21}Ayiwa, Matigi Ala ɲa bɛ adamaden tɛmɛsiraw bɛɛ ra,

\par }{\Q a bɛ mɔgɔ tagamacogo bɛɛ kɔrɔsi.


\par }{\Q \VS{22}Mɔgɔjugu yɛrɛ ta kojuguw le b’a mina jan na,

\par }{\Q a yɛrɛ ta jurumun juruw le b’a siri.


\par }{\Q \VS{23}A bɛ sa, sabu a banna ladiri ma,

\par }{\Q a ta hakirintanya bonyakojugu b’a lafiri.




\par }\Chap{6}{\SH Ni i ka layiri ta, i y’a dafa
\par }
{\Q \VerseOne{1}Ne dencɛ, ni i ka i yɛrɛ kɛ i mɔgɔɲɔgɔn ta juru ko seere ye,

\par }{\Q ni i boro don a boro ka kari ko i bɛ lɔ ni o kunko ye,


\par }{\Q \VS{2}ni i yɛrɛ darakan ka i mina o jan na,

\par }{\Q ni i yɛrɛ kumakan ka i siri juru ra,


\par }{\Q \VS{3}ne dencɛ, i ka kan ka min kɛ ka i yɛrɛ bɔ, o le ye nin ye:

\par }{\Q i n’a fɔ i ka i yɛrɛ don o tigi boro ka ban,

\par }{\Q taga i yɛrɛ majigi, ka jurudonbaga daari kosɛbɛ.


\par }{\Q \VS{4}I kana a to sunɔgɔ ye don i ɲa ra ni a ma ɲanabɔ,

\par }{\Q i kana i ɲa tugu ka jingɔ ni a ma ɲanabɔ.


\par }{\Q \VS{5}I yɛrɛ bɔsi i ko dagbɛ bɛ bori k’a yɛrɛ bɔsi donsocɛ boro cogo min na,

\par }{\Q i yɛrɛ bɔsi i ko kɔnɔ bɛ a yɛrɛ bɔsi kɔnɔminabaga boro cogo min na.


\par }{\SH Salibagatɔ
\par }
{\Q \VS{6}Ele salibagatɔ, taga dugumɛnɛninw flɛ,

\par }{\Q taga o ta baaracogo flɛ, i ye hakiri sɔrɔ.


\par }{\Q \VS{7}Kuntigi tɛ o fɛ,

\par }{\Q ɲamɔgɔ tɛ o fɛ, jamanatigi tɛ o fɛ.


\par }{\Q \VS{8}Nka ni simantigɛ sera, o bɛ o ta siman labɛn,

\par }{\Q ni simancɛwagati sera, o bɛ o ta domuni ladon o ta so.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{9}Ele salibagatɔ, ele bɛna wuri tuma juman le?

\par }{\Q Ele bɛna wuri sunɔgɔ ra tuma juman le?


\par }{\Q \VS{10}Ka sunɔgɔ dɔɔnin, ka i ɲa tugu ka jingɔ dɔɔnin,

\par }{\Q ka i boro fla kuru ka la dɔɔnin,


\par }{\Q \VS{11}ni i ka to o ra, fagantanya bɛna bara i ra i ko son bɛ bara mɔgɔ ra cogo min na,

\par }{\Q ɲani bɛna bara i ra i ko kɛrɛkɛcɛ murutigi bɛ bara mɔgɔ ra cogo min na.


\par }{\SH Janfamɔgɔ laban tɛ ɲa
\par }
{\Q \VS{12}Adamaden sɔnkolon, adamaden mɔgɔ terenbari,

\par }{\Q ale le bɛ yaala ni janfa ye a da ra.


\par }{\Q \VS{13}A b’a ɲa kɔmikɔmi, ka ko dɔ fɔ,

\par }{\Q a bɛ tagamasiyɛnw kɛ ni a sen ye ka ko dɔ fɔ,

\par }{\Q a bɛ tagamasiyɛnw kɛ ni a borokandenw ye ka ko dɔ yira.


\par }{\Q \VS{14}Kumayɛlɛma b’a jusu ra,

\par }{\Q a bɛ kojugu ŋaninya wagati bɛɛ,

\par }{\Q a bɛ mɔgɔw bla ɲɔgɔn na.


\par }{\Q \VS{15}O le kosɔn, cɛnri bɛna cun a kan yɔrɔnin kelen na,

\par }{\Q a bɛna bara ka halaki, fla tɛ halakiri min na.


\par }{\SH Fɛn wolonfla minw man di Ala ye
\par }
{\Q \VS{16}Fɛn wɔɔrɔ bɛ yi, Matigi Ala bɛ minw kɔninya,

\par }{\Q a fɔ fɛn wolonfla yɛrɛ, a bɛ minw haramuya:


\par }{\Q \VS{17}Mɔgɔ min b’a yɛrɛ fisaya tɔw ma,

\par }{\Q mɔgɔ min nɛnkun bɛ faninya fɔ,

\par }{\Q mɔgɔ min bɛ mɔgɔ jarakibari faga,


\par }{\Q \VS{18}mɔgɔ min jusukun bɛ terenbariyakow ŋaninya,

\par }{\Q mɔgɔ min sen ka teri kojugu nɔ fɛ,


\par }{\Q \VS{19}mɔgɔ seerejugu min bɛ faninya fɔ,

\par }{\Q ani mɔgɔ min bɛ balemaw bla ɲɔgɔn na.


\par }{\SH Muso jɛnɛyakɛbaga
\par }
{\Q \VS{20}Ne dencɛ, i facɛ ta kumakan lamɛn,

\par }{\Q i kana ban i bamuso ta ladirikan ma.


\par }{\Q \VS{21}O kumaw mara i jusukun na wagati bɛɛ,

\par }{\Q a siri i kan na tuma bɛɛ.


\par }{\Q \VS{22}Ni i bɛ tagama, o le bɛna i ta sira yira i ra,

\par }{\Q ni i lara sunɔgɔ ra, o le bɛna i kɔrɔsi,

\par }{\Q ni i wurira, o le bɛna kɛ i barokɛɲɔgɔn ye.


\par }{\Q \VS{23}Sabu o kumaw ye fitina le ye,

\par }{\Q o ladirikanw ye yeelen le ye,

\par }{\Q o korori ni o karan ye sisɔrɔsira le ye.


\par }{\Q \VS{24}O le bɛna i tanga muso jogojugu ma,

\par }{\Q ka i tanga muso yaalabaga ta mɔgɔmalasakumaw ma.


\par }{\Q \VS{25}I kana ta a cɛɲa ma, ka ɲabɔ a fɛ i jusukun na dɛ!

\par }{\Q I kana a to a lɔgɔ ye i mina a ɲakisɛw cɛɲa kosɔn dɛ!


\par }{\Q \VS{26}Jatɔmuso bɛ mɔgɔ borofɛn bɛɛ ban fɔ ka taga i ta sɔrɔta tɔ to buru kunkurunnin kelenpe ye,

\par }{\Q muso furunin jɛnɛyakɛbaga bɛ mɔgɔ ta ɲanamanya bɛɛ le mina jan na.


\par }{\Q \VS{27}Yala mɔgɔ bɛ se ka tasuma don i ta derege jukɔrɔ,

\par }{\Q ni i ta faniw ma jɛni wa?


\par }{\Q \VS{28}Yala mɔgɔ bɛ se ka tagama takami kan,

\par }{\Q ni a ma i sen jɛni wa?


\par }{\Q \VS{29}Cɛ min bɛ jɛn ni a mɔgɔɲɔgɔn ta muso ye, o tigi ta bɛ ten le,

\par }{\Q ni mɔgɔ o mɔgɔ ka maga a mɔgɔɲɔgɔn ta muso ra, o tigi jarakibari tɛ to.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{30}Son min kɔngɔtɔ bɛ fɛn sonya k’a domu kɔngɔ kosɔn,

\par }{\Q mɔgɔ tɛ o mafiyɛnya.


\par }{\Q \VS{31}O bɛɛ n’a ta, ni a minana, a ka min sonya a bɛ o ɲɔgɔn wolonfla le sara,

\par }{\Q hali ni a kɛra ko a bɛ a ta sokɔnɔminan bɛɛ le di.


\par }{\Q \VS{32}Nka mɔgɔ min bɛ jɛnɛya kɛ ni walimuso ye, o tigi hakiri ka dɔgɔ;

\par }{\Q mɔgɔ o mɔgɔ bɛ o kɛ, o tigi b’a yɛrɛ halaki le.


\par }{\Q \VS{33}O tigi tɛna foyi sɔrɔ ni bugɔri ni dɔgɔyari tɛ;

\par }{\Q ale ta maroya kɔni tɛna ban ka ye.


\par }{\Q \VS{34}Sabu celiya bɛ furucɛ ta jusugban lawuri,

\par }{\Q ni a b’a yɛrɛ dimibɔ lon min na, a tɛ makari.


\par }{\Q \VS{35}Bonyafɛn si tɛ se k’a jusu suma,

\par }{\Q hali ni i ka bonya caya cogo o cogo k’a di a ma, a tɛna sɔn.




\par }\Chap{7}{\SH Muso jɛnɛyakɛbaga
\par }
{\Q \VerseOne{1}Ne dencɛ, ne ta kumaw to i hakiri ra,

\par }{\Q ne ta kumakan mara ka ɲa i jusukun na.


\par }{\Q \VS{2}Ne ta kuma mara janko i ye si sɔrɔ,

\par }{\Q ne ta ladirikan kɔrɔsi kosɛbɛ, i ko i bɛ i janto i ɲakisɛ ra cogo min na.


\par }{\Q \VS{3}O kumaw siri i borokandenw na,

\par }{\Q a sɛbɛ i jusukun walaka kan.


\par }{\Q \VS{4}A fɔ hakiritigiya ma ko: «Ele ye ne balemamuso le ye!»

\par }{\Q Faamuri wele ko i terimuso!


\par }{\Q \VS{5}Ni o kɛra, o bɛna i tanga muso sunguruba ma,

\par }{\Q ka i tanga muso yaalabaga ma, ani a ta mɔgɔmalasakumaw.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{6}Lon dɔ, ne tun bɛ ne ta bon finɛtiri ra,

\par }{\Q ne tun bɛ flɛri kɛra finɛtiri nɛgɛsansan wow fɛ.


\par }{\Q \VS{7}Ne ka cɛden dɔ ye naloman dɔw cɛ ra,

\par }{\Q ne ka cɛden dɔ kɔrɔsi kanbelenw cɛ ra, min hakiri tun ka dɔgɔ.


\par }{\Q \VS{8}A tun bɛ nana sira kan o muso ɲɔgɔn dɔ ta so fan na,

\par }{\Q a tun ka o muso ta sosira ta.


\par }{\Q \VS{9}Terebenda wagati tun lo, wuladayanfan fɛ,

\par }{\Q su damina wagati ra, dibi donwagati ra.


\par }{\Q \VS{10}Muso dɔ barara ka bɔ ka na a kunbɛn,

\par }{\Q a ta fanidoncogo tun bɛ i ko jatɔmuso, ŋaninyajugu b’a jusu ra.


\par }{\Q \VS{11}A da ka ca, a tɛ maro,

\par }{\Q a tɛ sigi a ta so ka ye.


\par }{\Q \VS{12}Ni a tɛ sirada ra, a bɛ dugu kɔnɔ,

\par }{\Q a bɛ tɛmɛ sirafaranw bɛɛ ra, ka to ka cɛw le kɔnɔ.


\par }{\Q \VS{13}A ka kanbelen poron k’a mina o cogo le ra, ka melege a ra,

\par }{\Q k’a fɔ kanbelen ye, hali a ma maroya, ko:


\par }{\Q \VS{14}«E, ne tun ka kan ka ninsɔndiya saraka* min faga,

\par }{\Q ne sera ka o layiri dafa bi\FTNT{*}{{\FR 7:14 }{\FR{7.14
}}{\FT{O kɔrɔ ye ko ale bɔra ka na kanbelen wele, ka taga o sarakasogo le domu, nka can tɛ o ye.}}}.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{15}«O kosɔn ne bɔra ka na i kunbɛn,

\par }{\Q ne ka i yɔrɔɲini, fɔ ka i ye.


\par }{\Q \VS{16}Ne ka birifaniw lala ne ta lanan kan, k’a labɛn ka ɲa,

\par }{\Q ne ka Misiran jamana ta birifani ɲumanman dɔw le la a kan.


\par }{\Q \VS{17}Ne ka ne ta layɔrɔ kasa diya ni turu kasadimanw ye:

\par }{\Q miri turu, ani alowɛsi turu, ani sinamɔne turu.


\par }{\Q \VS{18}Na, an ye ɲɔgɔn kanu, ka fa ɲɔgɔn na, fɔ ka ɲanamini, fɔ ka taga dugu gbɛ,

\par }{\Q an ye ɲɔgɔn lɔgɔrakɛ kanuya ra.


\par }{\Q \VS{19}Sabu ne cɛ tɛ so,

\par }{\Q a tagara tagamajan dɔ le ra.


\par }{\Q \VS{20}A ka wari caman le don a ta waribɔrɔ kɔnɔ ka taga,

\par }{\Q a tɛ sekɔ fɔ ni karo janfara.»


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{21}O muso ka o kanbelen mina ni a ta ceguya ye,

\par }{\Q a k’a nɛgɛ fɔ k’a sɔrɔ ni a ta mɔgɔmalasa kumaw ye.


\par }{\Q \VS{22}O yɔrɔnin kelen bɛɛ, kanbelen gbanna a kɔ,

\par }{\Q i n’a fɔ o bɛ tagara ni misi min ye a fagayɔrɔ ra,

\par }{\Q i n’a fɔ o bɛ tagara ni fatɔ min sirinin ye a bugɔyɔrɔ ra,


\par }{\Q \VS{23}fɔ biɲɛ dɔ ye na a sɔnkun sɔgɔ.

\par }{\Q A bɛ i ko kɔnɔnin min bɛ bori ka taga a yɛrɛ don jɔ ra,

\par }{\Q sabu a t’a lɔn ko ale nin bɛna to a ra.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{24}Ayiwa, sisan ne dencɛw, aw ye ne lamɛn!

\par }{\Q Aw ye aw janto ne darakumaw ra!


\par }{\Q \VS{25}I kana i ta miiriya sama ka taga nin muso ɲɔgɔn ta sira fɛ,

\par }{\Q i kana a ta siraw ta ka i yɛrɛ latunu.


\par }{\Q \VS{26}Sabu a ka cɛ minw laben ka ban ka o faga, o ka ca;

\par }{\Q a ka minw faga, o bɛɛ tun ye cɛ barakamanw le ye fana.


\par }{\Q \VS{27}A ta so ye kaburu sira le ye,

\par }{\Q sira min bɛ mɔgɔ lajigi fɔ saya ta so yɛrɛ kɔnɔ.




\par }\Chap{8}{\SH Bɛɛ ka kan ka hakiritigiya ɲini
\par }
{\Q \VerseOne{1}Yala hakiritigiya tɛ adamadenw welera wa?

\par }{\Q Yala faamuri tɛ a kan kɔrɔtara ka pɛrɛn wa?


\par }{\Q \VS{2}A bɛ lɔ yɔrɔ kɔrɔtaninw na, ani siradaw ra,

\par }{\Q a bɛ lɔ sirafaranw na,


\par }{\Q \VS{3}a bɛ lɔ dugu dondaw kɔrɔ,

\par }{\Q a bɛ lɔ dugu donda siraw ra ka pɛrɛn:


\par }{\Q \VS{4}«Aw mɔgɔw, ne bɛ aw le welera!

\par }{\Q Ne kan bɛ aw adamadenw le ma!


\par }{\Q \VS{5}Aw nalomanw, aw ye ceguya degi!

\par }{\Q Aw hakirintanw, aw ye hakiri sɔrɔ!


\par }{\Q \VS{6}Aw ye mɛnni kɛ, sabu ne bɛna kuma nafamanw le fɔ,

\par }{\Q ne bɛna ne da yɛlɛ ka cankumaw le fɔ.


\par }{\Q \VS{7}Ne da bɛ kumaɲuman le fɔ,

\par }{\Q ne nɛnkun bɛ kumajugu haramuya.


\par }{\Q \VS{8}Ne darakuma bɛɛ terennin lo,

\par }{\Q nanbarakuma ni kuma terenbari si tɛ bɔ ne da ra,


\par }{\Q \VS{9}ne darakuma bɛɛ gbɛnin lo faamurikɛbagaw fɛ,

\par }{\Q a bɛɛ ye kumaɲuman le ye lɔnnikɛbagaw fɛ.


\par }{\Q \VS{10}Aw ye kɛ ne ta ladirikan fɛ ka tɛmɛ hali wari kan,

\par }{\Q lɔnniya ka fisa ni sanin bɛɛ ra ɲumanman ye.


\par }{\Q \VS{11}Sabu hakiritigiya ka fisa ni lulu ye,

\par }{\Q mɔgɔ bɛ ɲabɔ fɛn o fɛn fɛ, o si tɛ se ka suma ni hakiritigiya ye.»


\par }{\SH Hakiritigiya bɛ min kɛ mɔgɔ ye
\par }
{\Q \VS{12}«Ne min ye hakiritigiya ye, ne ni ceguya le siginin bɛ ɲɔgɔn fɛ,

\par }{\Q lɔnniya ni miiricogoɲuman bɛ sɔrɔ ne le fɛ.


\par }{\Q \VS{13}Matigi Ala ɲasiran bɛ mɔgɔ min na, o tigi bɛ kojugu kɔninya,

\par }{\Q yɛrɛwasobaga, ani yɛrɛbonyabaga, ani sirajugu tagamabaga,

\par }{\Q ani da min bɛ kumayɛlɛma kɛ, ne bɛ o kɔninya.


\par }{\Q \VS{14}Ladiri ni hakiriɲuman bɛ sɔrɔ ne le fɛ,

\par }{\Q ne le ye faamuri ye, sebagaya bɛ sɔrɔ ne le fɛ.


\par }{\Q \VS{15}Ne le sababu ra, masacɛw sigira masaya ra,

\par }{\Q ne le sababu ra, kuntigiw bɛ se ka ko terenninw latigɛ.


\par }{\Q \VS{16}Ne le sababu ra, fagamaw sigira fanga ra,

\par }{\Q ani mɔgɔbaw, ani dunuɲa kititigɛbagaw bɛɛ.


\par }{\Q \VS{17}Ne kɔni, mɔgɔ minw bɛ ne kanu, ne fana bɛ olugu kanu,

\par }{\Q minw bɛ ne yɔrɔɲini, olugu bɛ ne sɔrɔ.


\par }{\Q \VS{18}Naforo ni bonya bɛ ne le fɛ,

\par }{\Q fɛnɲuman mɛɛntaw, ani wasa bɛ sɔrɔ ne le fɛ.


\par }{\Q \VS{19}Tɔnɔ min bɛ sɔrɔ ne ra, o ka fisa ni sanin ye, a ka fisa ni sanin yɛrɛworo ye,

\par }{\Q nafa min bɛ ne ra, o ka fisa ni warigbɛ bɛɛ ra ɲumanman ye.


\par }{\Q \VS{20}Ne bɛ tagama sira terennin le kan,

\par }{\Q ne bɛ tɛmɛ cansiraw le fɛ.


\par }{\Q \VS{21}Ne bɛ ne kanubagaw fɛntigiya,

\par }{\Q ka o ta naforomarayɔrɔw fa.»


\par }{\SH Hakiritigiya bɛ bɔ Ala yɛrɛ le ra
\par }
{\Q \VS{22}«Ne worora kabini Matigi Ala ta baara damina ra,

\par }{\Q tuma min na a tun ma a ta danfɛn fɔlɔw si dan ban.


\par }{\Q \VS{23}Ne sigira kabini wagatijan,

\par }{\Q kabini fɔlɔfɔlɔ, k’a sɔrɔ dugukolo ma dan fɔlɔ.


\par }{\Q \VS{24}Ne nana, k’a sɔrɔ jibaw tun tɛ yi fɔlɔ,

\par }{\Q ne nana, k’a sɔrɔ bununjibaw si tun tɛ yi fɔlɔ;


\par }{\Q \VS{25}ne nana k’a sɔrɔ kuruw tun ma dan ban,

\par }{\Q ne nana k’a sɔrɔ kongoriw tun ma sigi ban,


\par }{\Q \VS{26}o y’a sɔrɔ Ala tun ma dugukolo ni kongow dan fɔlɔ,

\par }{\Q a tun ma hali dunuɲa buguri fɔlɔ dan ban.


\par }{\Q \VS{27}Wagati min Ala ka sankolo bla a nɔ ra, ne tun bɛ yi;

\par }{\Q wagati min a ka jibaw dantigɛ,


\par }{\Q \VS{28}wagati min a ka sankabaw bla san fɛ,

\par }{\Q wagati min dugukolo jukɔrɔjiw woyora ka bɔ ni baraka ye,


\par }{\Q \VS{29}wagati min a ka kɔgɔji dan yira,

\par }{\Q janko a ji kana tɛmɛ o danw kan,

\par }{\Q wagati min a ka dugukolo jusigiyɔrɔ tagamasiyɛn kɛ,


\par }{\Q \VS{30}ne tun bɛ a kɛrɛ fɛ i ko baarakuntigi.

\par }{\Q Lon o lon ne tun b’a diyanyako kɛ,

\par }{\Q ka ɲagari a ɲa kɔrɔ tuma bɛɛ.


\par }{\Q \VS{31}Ne tun bɛ ɲagari a ta dugukolo kɔ kan,

\par }{\Q ka ninsɔndiya adamadenw cɛ ra.»


\par }{\SH Hakiritigiw le bɛ ɲasuma sɔrɔ
\par }
{\Q \VS{32}«Ayiwa, sisan, ne dencɛw, aw ye ne lamɛn!

\par }{\Q Minw bɛ ne ta sira tagama, olugu ta ɲana!


\par }{\Q \VS{33}Aw ye ladiri lamɛn, ka kɛ hakiritigiw ye,

\par }{\Q aw kana ladiri bla aw yɛrɛ kɔ fɛ.


\par }{\Q \VS{34}Mɔgɔ min bɛ ne lamɛn, o tigi ta ɲana,

\par }{\Q mɔgɔ min bɛ lɔ lon o lon ne ta so donda ra ka mɛnni kɛ,

\par }{\Q min bɛ lɔ ne ta da ra, ka mɛnni kɛ, o tigi ta ɲana.


\par }{\Q \VS{35}Sabu ni mɔgɔ min ka ne sɔrɔ, o tigi kɛra sitigi ye,

\par }{\Q Matigi Ala bɛ sɔn o tigi ma.


\par }{\Q \VS{36}Nka ni mɔgɔ min ka ne kan bla, o tigi ka kojugu kɛ a yɛrɛ le ra;

\par }{\Q mɔgɔ o mɔgɔ bɛ ne kɔninya, o tigi bɛ saya le kanu.»




\par }\Chap{9}{\SH Hakiritigiya ta welerikan
\par }
{\Q \VerseOne{1}Hakiritigiya k’a ta bon samasen wolonfla lɛsɛ,

\par }{\Q a k’a ta bon lɔ.


\par }{\Q \VS{2}A ka bɛganw faga, ka minnifɛnw labɛn,

\par }{\Q a ka domunikɛyɔrɔ labɛn.


\par }{\Q \VS{3}A k’a ta baaraden sunguruw ci,

\par }{\Q ko o ye taga pɛrɛn k’a ta weleri lase mɔgɔw ma;

\par }{\Q o bɛ lɔ dugu yɔrɔ kɔrɔtaninw le ra ka weleri kɛ:


\par }{\Q \VS{4}«Mɔgɔ o mɔgɔ ye kolɔnbari ye, o ye tɛmɛ yan!»

\par }{\Q Minw hakiri ka dɔgɔ, a b’a fɔ olugu ye ko:


\par }{\Q \VS{5}«Aw ye na ne ta domuni kɛ,

\par }{\Q ne ka minnifɛn min labɛn, aw ye na o min!


\par }{\Q \VS{6}Aw ye nalomanya dabla, janko aw ye si sɔrɔ,

\par }{\Q aw ye faamuri sira ta.»


\par }{\SH Hakiritigi ni hakirintan
\par }
{\Q \VS{7}Mɔgɔ min bɛ kumakolonfɔbaga ladi, o tigi bɛ dɔgɔyari le lase a yɛrɛ ma,

\par }{\Q mɔgɔ min bɛ mɔgɔjugu jaraki, o tigi bɛ maroya le lase a yɛrɛ ma.


\par }{\Q \VS{8}I kana kumakolonfɔbaga jaraki, ni o tɛ, a bɛ i kɔninya,

\par }{\Q nka hakiritigi jaraki, ni o kɛra, a bɛ i kanu.


\par }{\Q \VS{9}Hakiritigi karan, ni o kɛra, dɔ bɛ fara a ta hakiritigiya kan;

\par }{\Q lɔnniya yira mɔgɔ terennin na, ni o kɛra, dɔ bɛ fara a ta lɔnni kan.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{10}Matigi Ala ɲasiran, o le ye hakiritigiya damina ye,

\par }{\Q Ala saninman lɔnniya, o le ye faamuri ye.


\par }{\Q \VS{11}Sabu, ne hakiritigiya, ne le sababu ra i si bɛna caya,

\par }{\Q ne le sababu ra san caman bɛna fara i si kan.


\par }{\Q \VS{12}Ni i ye hakiritigi ye, i ta hakiritigiya nafa bɛ i kan,

\par }{\Q ni i ye kumakolonfɔbaga ye, i ta kumakolonfɔ kunko bɛ i kelen kan.


\par }{\SH Hakirintanya ta welerikan
\par }
{\Q \VS{13}Hakirintan bɛ i ko muso dacamantigi,

\par }{\Q a bɛ i ko muso naloman, min tɛ foyi lɔn.


\par }{\Q \VS{14}A bɛ sigi a ta so donda ra,

\par }{\Q siginan dɔ kan, dugu yɔrɔ kɔrɔtaninw na,


\par }{\Q \VS{15}ka pɛrɛn ka tɛmɛbagaw wele;

\par }{\Q minw terenna, ni o bɛ tagara o ta sira fɛ, a bɛ olugu wele:


\par }{\Q \VS{16}«Mɔgɔ o mɔgɔ ye kolɔnbari ye, o ye tɛmɛ yan!»

\par }{\Q Minw hakiri ka dɔgɔ a b’a fɔ olugu ye ko:


\par }{\Q \VS{17}«Ji sonyanin le ka di,

\par }{\Q denjuguya domuni le ka timi.»


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{18}Mɔgɔw m’a lɔn ko a ta so ye saya ta yɔrɔ le ye,

\par }{\Q o m’a lɔn ko a bɛ mɔgɔ minw wele ko olugu bɛɛ bɛ jigi saya dibi le ra.




\par }\Chap{10}{\SH Sulemani ta hakiritigiyakumaw
\par }
{\PP \VerseOne{1}Masacɛ Sulemani ta zanaw.

\par }{\BB \par }
{\Q Den hakiriman b’a facɛ jusu suma,

\par }{\Q nka den hakirintan bɛ a bamuso jusu kasi le.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{2}Naforojugu sɔrɔri tɛ mɔgɔ nafa,

\par }{\Q nka terenninya bɛ mɔgɔ kisi saya ma.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{3}Matigi Ala tɛ mɔgɔ terennin to kɔngɔ ra,

\par }{\Q nka mɔgɔjuguw bɛ sama fɛn minw kɔ, Ala bɛ o yɔrɔ janya o ra.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{4}Boro min ka suma baara ra, o bɛ fagantanya lase mɔgɔ ma,

\par }{\Q nka boro min bɛ timinadiya baara ra, o bɛ mɔgɔ fɛntigiya.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{5}Den min bɛ siman ladon simantigɛwagati ra, o ye den hakiriman ye;

\par }{\Q nka min bɛ a ta kɛ sunɔgɔ ye simankanwagati ra, o bɛ mɔgɔ lamaroya.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{6}Dugawu le bɛ mɔgɔ terennin kan,

\par }{\Q nka kuma farimanw le dogonin bɛ mɔgɔjugu da ra.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{7}Mɔgɔw hakiri bɛ to mɔgɔ terennin na, ka dugawu le kɛ a ye,

\par }{\Q nka mɔgɔjugu tɔgɔ bɛ tori.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{8}Mɔgɔ hakiriman bɛ sɔn ladirikan ma,

\par }{\Q nka nalomanyakuma fɔbaga b’a yɛrɛ halaki.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{9}Mɔgɔ min bɛ tagama ni jusukun gbɛnin ye, o tigi ja siginin bɛ tagama,

\par }{\Q nka mɔgɔ min tɛ sira terennin ta, o ta kow bɛna bɔ kɛnɛ kan.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{10}Mɔgɔ min b’a ɲa kɔmikɔmi janfa kosɔn, o bɛ tɔɔrɔ le lase mɔgɔ ma,

\par }{\Q nalomanyakuma fɔbaga b’a yɛrɛ halaki\FTNT{*}{{\FR 10:10 }{\FR{10.10
}}{\FT{Kitabu dɔw kɔnɔ a sɛbɛra ko: mɔgɔ min b’a mɔgɔɲɔgɔn jaraki can kan, o tigi bɛ hɛra le ɲini.}}}.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{11}Mɔgɔ terennin darakuma bɛ si di mɔgɔ ma,

\par }{\Q nka mɔgɔjugu da fara kuma farimanw le ra.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{12}Kɔninya bɛ kɛrɛ lawuri;

\par }{\Q nka kanuya bɛ hakɛ bɛɛ datugu.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{13}Hakiritigiyakumaw le bɛ faamurikɛbaga da ra,

\par }{\Q nka minw hakiri ka dɔgɔ, bisan bɛ ɲini olugu kɔ le kama.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{14}Hakiritigiw bɛ lɔnniya mara ka ɲa,

\par }{\Q nka naloman da b’a sama ka taga ni a ye a benyɔrɔ le ra.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{15}Naforotigiw ta naforo le ye o ta dugu barakaman ye,

\par }{\Q nka fagantan ta fagantanya le ye a bensababu ye.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{16}Mɔgɔ terennin ta baara sara b’a sɔn si ra,

\par }{\Q nka mɔgɔjugu ta baara tɔnɔ b’a bla jurumun na.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{17}Mɔgɔ min bɛ ladirikan mɛn, o bɛ sisɔrɔsira le kan,

\par }{\Q nka min bɛ ban korori ma, o b’a yɛrɛ lafiri.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{18}Mɔgɔ min bɛ kɔninya dogo a jusu ra, o da bɛ faninya tigɛ,

\par }{\Q min bɛ yaala ka mɔgɔw tɔgɔ cɛn, o ye hakirintan ye.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{19}Kumacamantigi ni jurumun tɛ ban,

\par }{\Q nka mɔgɔ min bɛ se a da kɔrɔ, o ye mɔgɔ hakiriman ye.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{20}Mɔgɔ terennin ta kuma bɛ i ko warigbɛ bɛɛ ra ɲumanman,

\par }{\Q nka mɔgɔjuguw ta jusukunnakow nafa ka dɔgɔ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{21}Mɔgɔ terennin ta kuma bɛ mɔgɔ caman nafa,

\par }{\Q nka naloman bɛ sa a ta hakiridɔgɔya kosɔn.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{22}Matigi Ala ta baraka le bɛ mɔgɔ fɛntigiya,

\par }{\Q a fana tɛ tɔɔrɔ wɛrɛ si fara a kan.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{23}Kojugukɛ ye hakirintan diyanyako ye,

\par }{\Q hakiritigiya fana ye mɔgɔ faamurikɛbaga diyanyako ye.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{24}Mɔgɔjugu bɛ siran ko min ɲa cɔ, o le b’a sɔrɔ,

\par }{\Q nka mɔgɔ terennin bɛ ɲabɔ fɛn min fɛ, Ala bɛ o di a ma.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{25}Ni folonkonto fiyɛra ka tɛmɛ, mɔgɔjugu bɛ tunu,

\par }{\Q nka mɔgɔ terennin bɛ to a nɔ ra tuma bɛɛ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{26}Minnifɛn kumunin bɛ min kɛ mɔgɔ ɲin na, sisi bɛ min kɛ mɔgɔ ɲaden na,

\par }{\Q salibagatɔ bɛ o le kɛ a cibagaw ra.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{27}Matigi Ala ɲasiran bɛ mɔgɔ si janya,

\par }{\Q nka Ala bɛ mɔgɔjuguw si dɔgɔya.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{28}Mɔgɔ terenninw ta Alamakɔnɔ laban ye ɲagari ye,

\par }{\Q nka mɔgɔjugu jigi bɛ cɛn.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{29}Matigi Ala ta sira ye mɔgɔ jusukungbɛnin ta dogoyɔrɔ le ye,

\par }{\Q nka minw bɛ terenbariyakow kɛ, olugu halaki sababu lo.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{30}Mɔgɔ terennin tɛ jɛngɛ ka bɔ a nɔ ra ka ye,

\par }{\Q nka mɔgɔjuguw tɛna to jamana kɔnɔ fiyewu.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{31}Hakiritigiyakumaw le bɛ bɔ mɔgɔ terennin da ra,

\par }{\Q nka kumayɛlɛmabaga nɛnkun bɛ tigɛ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{32}Mɔgɔ terennin da bɛ kuma bɛnnin fɔcogo lɔn,

\par }{\Q nka mɔgɔjugu da bɛ kumayɛlɛma le lɔn.


\par }{\BB \par }


\PoetryChap{11}{\Q \VerseOne{1}Matigi Ala bɛ sumanikɛnan dayaganin tigi haramuya;

\par }{\Q nka kilo dafanin tigi ka di Ala ye.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{2}Yɛrɛyira bɛ dɔgɔyari lase mɔgɔ ma,

\par }{\Q nka hakiritigiya ye mɔgɔ majigininw ta ye.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{3}Mɔgɔɲumanw ta jusukungbɛninya bɛ o bla siraɲuman kan,

\par }{\Q nka janfamɔgɔw ta kumayɛlɛma bɛ o halaki.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{4}Naforo tɛ foyi ɲa Ala ta dimilon na,

\par }{\Q terenninya le bɛ mɔgɔ kisi saya ma.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{5}Mɔgɔ jusukungbɛnin ta terenninya le bɛ a ta sira ɲa,

\par }{\Q nka mɔgɔjugu bɛ ben a yɛrɛ ta juguya kosɔn.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{6}Mɔgɔɲumanw ta terenninya bɛ o kisi,

\par }{\Q nka janfamɔgɔw bɛ mina jan na o yɛrɛ ta nege kosɔn.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{7}Ni mɔgɔjugu sara, a jigi bɛ ban,

\par }{\Q a tun k’a boromala a ta fangatigiya min kan, o bɛɛ bɛ tunu.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{8}Ni mɔgɔ terennin degura, Ala b’a bɔsi,

\par }{\Q ka mɔgɔjugu bla a nɔ ra.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{9}Alaɲasiranbari b’a fɛ k’a mɔgɔɲɔgɔn halaki n’a da ye,

\par }{\Q nka mɔgɔ terennin ta lɔnniya b’a kisi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{10}Ni mɔgɔ terenninw ka hɛra sɔrɔ, dugumɔgɔw jusu bɛ diya;

\par }{\Q ni mɔgɔjuguw ka halaki, dugumɔgɔw bɛ ɲagarikanbaw bɔ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{11}Mɔgɔɲumanw ta dugawu le bɛ dugu lɔ,

\par }{\Q nka mɔgɔjuguw da bɛ dugu ci.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{12}Mɔgɔ min b’a mɔgɔɲɔgɔn dɔgɔya, o hakiri ka dɔgɔ,

\par }{\Q nka mɔgɔ min ye faamurikɛbaga ye, o tɛ kuma.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{13}Nafigi bɛ mɔgɔw ta gundow labɔ kɛnɛ kan,

\par }{\Q nka lanamɔgɔ bɛ kow mara.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{14}Ni ko ɲayirabagaw ka fɔn, jamana bɛ ben,

\par }{\Q nka ni ladibagaw ka caya, o le bɛ na ni sesɔrɔri ye.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{15}Ni mɔgɔ min k’a kan di ka kɛ mɔgɔ wɛrɛ ta juru ko seere ye, o tigi bɛ sɛgɛ le la a yɛrɛ kan,

\par }{\Q nka mɔgɔ min tɛ sɔn k’a kan di mɔgɔ wɛrɛ ta ko ra, o tigi bɔsira.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{16}Muso jusuɲuman bɛ bonya sɔrɔ,

\par }{\Q nka mɔgɔ farimanw bɛ naforo dɔrɔn le sɔrɔ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{17}Koɲumankɛbaga ta koɲuman tɔnɔ b’a yɛrɛ kan,

\par }{\Q nka mɔgɔ hinabari bɛ kojugu kɛ a yɛrɛ le ra.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{18}Mɔgɔjugu ta sɔrɔta tɛ foyi ɲa a ye,

\par }{\Q nka mɔgɔ min bɛ terenninya dan, o bɛ sara ɲanaman sɔrɔ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{19}Terenninya bɛ si di mɔgɔ ma,

\par }{\Q nka ka tugu kojugu nɔ fɛ, o bɛ saya le lase mɔgɔ ma.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{20}Mɔgɔ minw jusukun terennin tɛ, Matigi Ala bɛ olugu haramuya,

\par }{\Q nka minw bɛ sira terennin tagama, olugu ko ka di a ye.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{21}Mɔgɔjugu kɔni jarakibari tɛna to fiyewu, sigiya tɛ o ra,

\par }{\Q nka Ala bɛ mɔgɔ terennin ni a ta duruja bɔsi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{22}Nunnasanin donna lɛ nun na,

\par }{\Q o ye muso cɛɲuman hakirintan ye!


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{23}Mɔgɔɲuman bɛ sama fɛn min nɔ fɛ, o ye koɲuman dɔrɔn le ye,

\par }{\Q nka mɔgɔjugu jigi bɛ taga laban ni Ala ta dimi le ye a kan.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{24}Dɔ b’a boro labla ka mɔgɔw sɔn, nka dɔ le bɛ fara ale ta naforo kan,

\par }{\Q dɔ b’a tɛgɛ gbɛlɛya fɔ k’a dama tɛmɛ, nka dɔ le bɛ fara ale ta fagantanya kan.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{25}Mɔgɔ min bɛ tɔw sɔn, Ala bɛ o wasa;

\par }{\Q mɔgɔ min bɛ ji kɛ tɔw kɔrɔ, Ala fana bɛ ji kɛ o tigi kɔrɔ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{26}Mɔgɔ min bɛ ban k’a ta siman fiyeere mɔgɔw ma, mɔgɔw bɛ o tigi danga,

\par }{\Q nka min bɛ a ta siman fiyeere, dugawu bɛ o tigi kan.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{27}Mɔgɔ min bɛ tugu koɲuman nɔ fɛ, o tigi bɛ mɔgɔw diyanyako le fɛ,

\par }{\Q nka mɔgɔ min bɛ kojugu yɔrɔɲini, kojugu le bɛna o sɔrɔ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{28}Mɔgɔ min k’a boromala a ta naforo kan, o tigi bɛ ben,

\par }{\Q nka mɔgɔ terennin bɛ nugu ka ɲa i ko flaburukura bɔtɔ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{29}Mɔgɔ min bɛ kojugu lase a yɛrɛ ta so ma, o ta sɔrɔta bɛna kɛ fɔɲɔ le ye;

\par }{\Q mɔgɔ naloman bɛna kɛ hakiritigi ta jɔn ye.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{30}Mɔgɔ terennin bɛ den min kɛ, o yiri ye sisɔrɔyiri le ye;

\par }{\Q mɔgɔ hakiritigi le bɛ mɔgɔw sɔrɔ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{31}Hali mɔgɔ terennin bɛ a ta kɛwalew sara sɔrɔ dunuɲa ra yan,

\par }{\Q janko ka n’a fɔ mɔgɔjugu ni jurumunkɛbaga!


\par }{\BB \par }


\PoetryChap{12}{\Q \VerseOne{1}Korori ka di mɔgɔ min ye, lɔnniya ka di o tigi ye,

\par }{\Q nka mɔgɔ min bɛ ban jarakiri ma, o ye naloman le ye.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{2}Mɔgɔɲuman ko ka di Matigi Ala ye,

\par }{\Q nka mɔgɔ min bɛ kojugu ŋaninya, Ala bɛ kiti ben o tigi kan.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{3}Adamaden tɛ sabati juguya baraka ra,

\par }{\Q mɔgɔ terennin ta lilinw tɛ se ka yuguyugu ka bɔ o nɔ ra.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{4}Muso barakaman ye a cɛ ta masafugula le ye,

\par }{\Q nka min b’a cɛ lamaroya, ale bɛ kɛ a cɛ fɛ i ko jorijugu min bɛ mɔgɔ kolo ɲimi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{5}Mɔgɔ terenninw ta miiriya bɛ can le kan,

\par }{\Q nka mɔgɔjuguw bɛ tagama nanbara le kan.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{6}Mɔgɔjuguw darakumaw ye jan dogoninw le ye min bɛ mɔgɔ faga,

\par }{\Q nka mɔgɔɲumanw darakan bɛ o bɔsi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{7}Mɔgɔjuguw bɛna yɛlɛma ka bɔ o nɔ ra, ka tunu pewu,

\par }{\Q nka mɔgɔ terenninw ta so lɔnin bɛ to.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{8}Hakiri min bɛ mɔgɔ fɛ, i bɛ tando ka kaɲa ni o le ye,

\par }{\Q nka mɔgɔ kɔnɔnɔjugu bɛ dɔgɔya.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{9}Mɔgɔw ye i mafiyɛnya k’a sɔrɔ baaraden bɛ i tɔgɔ ra, o ka fisa,

\par }{\Q sani i ye i yɛrɛ bonya k’a sɔrɔ hali domuni tɛ sɔrɔ i boro.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{10}Mɔgɔ terennin b’a janto a ta bɛganw na ka o baro,

\par }{\Q nka mɔgɔjugu ta hina ni a ta hinabariya bɛɛ ka kan.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{11}Mɔgɔ min bɛ a ta foro sɛnɛ, o bɛ domuni sɔrɔ ka fa,

\par }{\Q nka mɔgɔ min bɛ tugu fɛngbansanw nɔ fɛ, o hakiri ka dɔgɔ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{12}Naforo min sɔrɔra kojugu sababu ra, mɔgɔjugu bɛ ɲabɔ o le fɛ,

\par }{\Q nka mɔgɔ terenninw ta lilinw b’a to o bɛ den caman kɛ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{13}Mɔgɔjugu bɛ mina a yɛrɛ ta kumakanjugu ta jan le ra,

\par }{\Q nka mɔgɔ terennin bɛ bɔsi ka bɔ ɲagban na.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{14}Darakanɲuman bɛ koɲuman caman lase mɔgɔ ma;

\par }{\Q ni mɔgɔ boro ka baara min kɛ, i bɛ o sara le sɔrɔ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{15}Naloman ta sira ka ɲi ale yɛrɛ ɲa na,

\par }{\Q nka mɔgɔ min bɛ sɔn ladiri ma, o ye hakiritigi ye.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{16}Naloman bɛ a ta dimi yira yɔrɔnin kelen na,

\par }{\Q nka mɔgɔ min bɛ dɔgɔyari sɔnmina, o ka cegu.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{17}Mɔgɔ min bɛ can fɔ, kuma terennin le bɛ bɔ o da ra,

\par }{\Q nka seerejugu ta ye nanbara ye.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{18}Mɔgɔ kumabagajugu ta kuma bɛ mɔgɔ sɔgɔ i ko kɛrɛkɛmuru,

\par }{\Q nka hakiritigi ta kuma bɛ mɔgɔ jusu suma.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{19}Da min bɛ can fɔ, o bɛ si sɔrɔ tuma bɛɛ,

\par }{\Q nka nɛnkun min bɛ faninya fɔ, o ta wagati ye ɲakɔmiko kelen ye.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{20}Mɔgɔ minw bɛ kojugu ŋaninya, nanbara le bɛ olugu jusu ra,

\par }{\Q nka minw bɛ mɔgɔw ladi ka o bla hɛra sira kan, olugu bɛna ninsɔndiya.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{21}Ala tɛ kojugu si ben mɔgɔ terennin kan,

\par }{\Q nka mɔgɔjuguw ni tɔɔrɔ le bɛ ɲɔgɔn na.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{22}Da min bɛ faninya fɔ, Matigi Ala bɛ o haramuya,

\par }{\Q nka mɔgɔ min bɛ tagama ni kankelentigiya ye, o ko ka di a ye.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{23}Mɔgɔ min ka cegu, o tɛ a ta lɔnniya wangola;

\par }{\Q nka hakirintan bɛ a ta hakirintanya fɔ kɛnɛ kan ni a jusu bɛɛ ye.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{24}Mɔgɔ min boro bɛ timinadiya baara ra, o tigi le bɛ sigi kuntigiya ra,

\par }{\Q nka mɔgɔ farifaganin ka kan ni jagboyabaaraw le ye.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{25}Mɔgɔ ta jusukunnahami b’a baraka ban,

\par }{\Q nka kumakanɲuman bɛ mɔgɔ ninsɔndiya.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{26}Mɔgɔ terennin bɛ sira yira a mɔgɔɲɔgɔn na,

\par }{\Q nka mɔgɔjugu ta sira b’a lafiri.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{27}Mɔgɔ farifaganin tɛ se ka hali a ta sogo jɛni a yɛrɛ ye,

\par }{\Q nka ka timinadiya baara ra, nafaba bɛ o ra.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{28}Si bɛ sɔrɔ terenninya sira le kan,

\par }{\Q saya tɛ o sira kan.


\par }{\BB \par }


\PoetryChap{13}{\Q \VerseOne{1}Den hakiriman b’a facɛ ta ladirikan mɛn,

\par }{\Q nka den kumakolonfɔbaga tɛ sɔn jarakiri ma.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{2}Mɔgɔ darakan sababu ra, i bɛ se ka fɛnɲuman sɔrɔ k’a domu,

\par }{\Q nka janfamɔgɔ bɛ sama fariya dɔrɔn le nɔ fɛ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{3}Mɔgɔ min b’a kumacogo kɔrɔsi, o b’a nin tanga,

\par }{\Q nka min da yɛlɛnin lo tuma bɛɛ, o b’a yɛrɛ halaki.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{4}Fɛn caman nege bɛ salibagatɔ ra, nka a t’a sɔrɔ,

\par }{\Q nka mɔgɔ min bɛ timinadiya baara ra, o bɛ wasa.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{5}Fɛn o fɛn ye faninya ye, mɔgɔ terennin bɛ o kɔninya,

\par }{\Q nka mɔgɔjugu bɛ kuma ka tɔw dɔgɔya, ka o lamaroya.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{6}Mɔgɔ jusukungbɛnin ta terenninya le b’a tanga,

\par }{\Q nka jurumunkɛbaga ta kojugu b’a halaki pewu.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{7}Dɔ b’a yɛrɛ kɛ waritigi ye k’a sɔrɔ foyi t’a fɛ,

\par }{\Q dɔ fana b’a yɛrɛ kɛ fagantan ye k’a sɔrɔ naforoba b’a fɛ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{8}Naforotigi ta wari le ye a nin kunmabɔsara ye,

\par }{\Q nka mɔgɔ si tɛ fagantan jaraki.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{9}Mɔgɔ terennin ta fitinayeelen bɛ mana ka ɲa,

\par }{\Q nka mɔgɔjugu ta fitina bɛ faga le.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{10}Yɛrɛyira bɛ mɔgɔ bla kɛrɛ dɔrɔn le ra,

\par }{\Q nka minw bɛ sɔn ladiri ma, olugu ye hakiritigiw ye.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{11}Naforo min bɛ na joona joona, o laban bɛ tunu yɔrɔnin kelen na,

\par }{\Q nka mɔgɔ min bɛ a ta sɔrɔ dɔɔnin dɔɔnin, o ta bɛ caya.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{12}Mɔgɔ jigi bɛ fɛn min kan, ni o fɛn mɛɛnna kojugu, a bɛ i jusu kasi,

\par }{\Q nka fɛn min nege bɛ mɔgɔ ra, ni i ka o sɔrɔ, o bɛ dɔ fara i si kan.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{13}Mɔgɔ min bɛ ladirikan mafiyɛnya, o juru bɛna sara o tigi ra,

\par }{\Q nka min bɛ kuma jate, o tigi bɛna o baraji sɔrɔ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{14}Hakiritigi ta ladirikan bɛ si di mɔgɔ ma,

\par }{\Q a bɛ mɔgɔ tanga saya ta janw ma.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{15}Hakiriɲuman le bɛ mɔgɔ ko diya mɔgɔw ye,

\par }{\Q nka janfamɔgɔ ni sɛgɛ le bɛ ɲɔgɔn na.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{16}Mɔgɔ ceguman bɛɛ bɛ a ta ko kɛ ni jatemina le ye,

\par }{\Q nka hakirintan bɛ a ta hakirintanya yira bɛɛ ra.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{17}Ciradenjugu bɛ kojugu le lase mɔgɔ ma,

\par }{\Q nka cirafɔbaga kankelentigi bɛ jususuma le lase mɔgɔ ma.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{18}Mɔgɔ min bɛ ban ladiri ma, o laban ye fagantanya ni maroya ye,

\par }{\Q nka min bɛ sɔn jarakiri ma, o bɛ bonya sɔrɔ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{19}Fɛn min lɔgɔ bɛ mɔgɔ ra, ni i ka o sɔrɔ, o ka di;

\par }{\Q ka kojugu dabla, o ye mɔgɔ hakirintanw tana le ye.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{20}Mɔgɔ min bɛ tagama ni hakiritigiw ye, o bɛ kɛ hakiritigi ye,

\par }{\Q nka mɔgɔ min bɛ hakirintan kɛ a jɛnɲɔgɔn ye, o bɛ sɛgɛ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{21}Kojugu le bɛ jurumunkɛbagaw kɔ,

\par }{\Q nka mɔgɔ terenninw ta sara ye koɲuman ye.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{22}Mɔgɔɲuman bɛ cɛn mara a ta denw ta denw ye,

\par }{\Q nka jurumunkɛbaga b’a borofɛnw lajɛn k’a bla mɔgɔ terennin le ye.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{23}Fagantan ta foro sɛnɛnin siman bɛ ɲa kosɛbɛ,

\par }{\Q nka ni terenninya ka mɔgɔ min jɛn, o ta bɛɛ bɛ cɛn.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{24}Mɔgɔ min bɛ bisan bla, o tigi ta den ko man di a ye le;

\par }{\Q mɔgɔ min b’a den kanu, ale b’a janto a ra k’a koro.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{25}Mɔgɔ terennin bɛ domuni kɛ ka wasa,

\par }{\Q nka mɔgɔjugu kɔnɔbara lakolon bɛ to.


\par }{\BB \par }


\PoetryChap{14}{\Q \VerseOne{1}Muso hakiritigi bɛ a ta so lɔ,

\par }{\Q nka muso hakirintan yɛrɛ boro bɛ a ta so ci.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{2}Mɔgɔ min bɛ siraɲuman tagama, Matigi Ala ɲasiran bɛ o tigi ra,

\par }{\Q nka min tɛ sira terennin ta, o tɛ Ala bonya.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{3}Bere min bɛ naloman ta yɛrɛbonya bɔ a ra, o ye a yɛrɛ darakuma le ye;

\par }{\Q nka mɔgɔ hakiritigi ta darakuma b’a bɔsi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{4}Ni sɛnɛkɛmisi tɛ yi, bondow lakolon bɛ to,

\par }{\Q nka sɛnɛkɛmisiw baraka sababu ra, siman caman bɛ sɔrɔ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{5}Seere kankelentigi tɛ faninya tigɛ,

\par }{\Q nka seerejugu bɛ faninya caman fɔ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{6}Kumakolonfɔbaga bɛ hakiritigiya ɲini, a t’a sɔrɔ,

\par }{\Q nka faamurikɛbaga ta lɔnniya sɔrɔ ka di.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{7}I yɛrɛ mabɔ mɔgɔ hakirintan na,

\par }{\Q sabu i tɛna lɔnniyakuma si sɔrɔ ka bɔ a da ra.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{8}Mɔgɔ ceguman ta hakiritigiya ye k’a janto a tɛmɛsiraw ra,

\par }{\Q nka hakirintan ta nalomanya b’a lafiri.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{9}Nalomanw tɛ hakɛbɔ saraka* jate,

\par }{\Q nka Ala bɛ sɔn mɔgɔɲumanw ma.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{10}Mɔgɔ jusukun yɛrɛ le bɛ a yɛrɛ ta tɔɔrɔw silɔn,

\par }{\Q mɔgɔ fana tɛ se ka mɔgɔ wɛrɛ jusukun ta ɲagari silɔn.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{11}Mɔgɔjugu ta bon bɛ ci,

\par }{\Q nka mɔgɔɲuman ta so bɛ sabati.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{12}Mɔgɔ bɛ sira dɔ ye, ko a ka ɲi,

\par }{\Q nka a laban bɛ taga kɛ saya sira le ye.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{13}Mɔgɔ bɛ se ka yɛrɛko k’a sɔrɔ tɔɔrɔ bɛ a jusu ra,

\par }{\Q ɲagari fana bɛ se ka laban ni jusukasi ye.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{14}Mɔgɔ sɔnkolon bɛna a ta kɛwale tɔnɔ sɔrɔ,

\par }{\Q mɔgɔɲuman fana bɛna a ta tɔnɔ sɔrɔ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{15}Naloman bɛ la ko bɛɛ ra,

\par }{\Q nka mɔgɔ ceguman b’a tagamacogo kɔrɔsi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{16}Hakiritigi bɛ siran kojugu ɲa, k’a yɛrɛ mabɔ a ra,

\par }{\Q nka hakirintan tɛ a yɛrɛ mina, sabu a lanin bɛ a yɛrɛ ra.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{17}Mɔgɔ min jusu gban ka di, o bɛ hakirintanyakow kɛ,

\par }{\Q mɔgɔ min bɛ kojugu ŋaninya, mɔgɔw bɛ o tigi kɔninya.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{18}Nalomanw bɛ hakirintanya le sɔrɔ o ninyɔrɔ ye,

\par }{\Q nka lɔnniya masafugula le bɛ biri mɔgɔ cegumanw kun na.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{19}Mɔgɔjuguw bɛna o kinbiri gban mɔgɔɲumanw kɔrɔ,

\par }{\Q mɔgɔ kɛwalejuguw bɛna o kinbiri gban mɔgɔ terenninw ta bondaw ra.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{20}Hali fagantan sigiɲɔgɔn b’a kɔninya,

\par }{\Q nka naforotigi kanubagaw ka ca.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{21}Ka i sigiɲɔgɔn dɔgɔya, o ye jurumun le ye,

\par }{\Q nka mɔgɔ min bɛ makari ɲanibagatɔw ra, o tigi ta ɲana.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{22}Minw bɛ kojugu ŋaninya, yala olugu tɛ o yɛrɛ lafirira le wa?

\par }{\Q Nka minw bɛ koɲuman ŋaninya, olugu bɛ to ɲumanya ni kankelentigiya ra.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{23}Mɔgɔ bɛ sɛgɛ baara o baara ra, tɔnɔ bɛ sɔrɔ o ra,

\par }{\Q nka ka to kumagbansanfɔ ra, o bɛ fagantanya dɔrɔn le lase mɔgɔ ma.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{24}Hakiritigiw ta naforo le ye o ta masafugula ye,

\par }{\Q nka hakirintan ta nalomanya tɛ kɛ foyi ye ni nalomanya tɛ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{25}Seere canfɔbaga bɛ mɔgɔ nin kisi,

\par }{\Q nka seere faninyafɔbaga ta ye nanbara ye.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{26}Matigi Ala ɲasiran bɛ mɔgɔ min na, jigiyaba le bɛ o tigi fɛ,

\par }{\Q o tigi bɛ kɛ a ta denw fana dogoyɔrɔ ye.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{27}Ka siran Matigi Ala ɲa, o bɛ si di mɔgɔ ma,

\par }{\Q a bɛ mɔgɔ kisi saya ta janw ma.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{28}Ni jamana mɔgɔw ka caya, o ye masacɛ ta bonya le ye,

\par }{\Q nka mɔgɔntanya ye fagama ta ben sababu le ye.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{29}Mɔgɔ min bɛ sabari, o ta faamuri ka bon,

\par }{\Q nka min jusu gban ka di, o bɛ a ta nalomanya le yira.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{30}Jususuma ye mɔgɔ farikolo kɛnɛya le ye,

\par }{\Q nka ɲangboya bɛ i ko jorijugu min bɛ mɔgɔ kolo ɲimi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{31}Ni mɔgɔ min ka dɛsɛbagatɔ minako juguya, o tigi k’a danbaga le mafiyɛnya,

\par }{\Q nka ni mɔgɔ min ka ɲa fagantan ma, o tigi k’a danbaga le bonya.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{32}Mɔgɔjugu yɛrɛ ta kɛwalejugu le b’a laben,

\par }{\Q nka mɔgɔ terennin bɛ jigiya sɔrɔ hali a satuma ra.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{33}Hakiritigiya siginin bɛ faamurikɛbagaw jusukun na,

\par }{\Q nka hakiritigiya lɔnbaga tɛ hakirintanw cɛ ra.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{34}Terenninya le bɛ jamana kɔrɔta,

\par }{\Q nka jurumun ye siyaw bɛɛ ta maroyako le ye.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{35}Baaraden min bɛ tagama ni hakiri ye, o ko ka di masacɛ ye,

\par }{\Q nka baaraden min bɛ maroyakow kɛ, a jusu bɛ bɔ o kɔrɔ.


\par }{\BB \par }


\PoetryChap{15}{\Q \VerseOne{1}Ka mɔgɔ jaabi ni kumadiman ye o bɛ a ta jusugban mala,

\par }{\Q nka kumajugu bɛ mɔgɔ ta dimi lawuri.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{2}Lɔnniyakuma cɛ ka ɲi hakiritigi da ra,

\par }{\Q nka hakirintan da bɛ nalomanyakumaw le fɔ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{3}Matigi Ala ɲa bɛ yɔrɔ bɛɛ ra,

\par }{\Q a bɛ bɛɛ kɔrɔsira, mɔgɔjuguw fara mɔgɔɲumanw kan.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{4}Nɛnkun min bɛ kumadiman fɔ, o bɛ i ko yiri min bɛ si di mɔgɔ ma,

\par }{\Q nka min bɛ mɔgɔ janfa, o bɛ mɔgɔ jusu cɛn.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{5}Naloman tɛ a facɛ ta ladirikan jate,

\par }{\Q nka mɔgɔ min bɛ sɔn korori ma, o ye mɔgɔ ceguman ye.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{6}Naforo caman bɛ sɔrɔ mɔgɔ terennin ta so,

\par }{\Q nka mɔgɔjugu ta sɔrɔta bɛ sɛgɛ le lase a ma.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{7}Hakiritigiw da bɛ lɔnniyakumaw le seri mɔgɔw kan,

\par }{\Q nka o ɲɔgɔn tɛ se ka bɔ hakirintanw jusukun na.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{8}Matigi Ala bɛ mɔgɔjugu ta saraka haramuya,

\par }{\Q nka a bɛ mɔgɔɲumanw ta Aladaari mina.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{9}Matigi Ala bɛ mɔgɔjugu ta kɛwalew haramuya,

\par }{\Q nka minw tugunin bɛ terenninya kɔ, a bɛ olugu kanu.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{10}Mɔgɔ min bɛ siraɲuman bla, kororigbɛlɛn le bɛna se o tigi ma;

\par }{\Q mɔgɔ min tɛ sɔn jarakiri ma, o le bɛ kɛ o tigi ta saya sababu ye.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{11}Saya dibi ni lahara dibi, o si dogonin tɛ Matigi Ala ɲa kɔrɔ,

\par }{\Q janko ka n’a fɔ adamaden jusukun!


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{12}Ka kumakolonfɔbaga jaraki, o man di a ye,

\par }{\Q o kosɔn a tɛ sɔn ka taga hakiritigiw fɛ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{13}Jusudiya bɛ mɔgɔ ɲada cɛɲa,

\par }{\Q nka jusukasi bɛ mɔgɔ ninsɔngboya.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{14}Mɔgɔ faamurikɛbaga le bɛ lɔnniya ɲini,

\par }{\Q nka nalomanya le ye hakirintanw ta baro ye.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{15}Lon bɛɛ ye lonjugu ye ɲanibagatɔ fɛ,

\par }{\Q nka mɔgɔ wasanin bɛ ɲanagbɛ le ra wagati bɛɛ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{16}I borofɛn ye dɔgɔya, nka Matigi Ala ɲasiran ye kɛ i ra,

\par }{\Q o ka fisa i ye naforoba sɔrɔ ka to ɲagban na.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{17}Ka flaburunan gbansan domu ni i kanubaga ye,

\par }{\Q o ka fisa i ye taga misisogo tɔrɔnin domu ni i kɔninyabaga ye.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{18}Mɔgɔ jusu gbannin bɛ kɛrɛ lawuri,

\par }{\Q nka mɔgɔ sabarinin bɛ kɛrɛ mala.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{19}Ŋaniw bɛ wuri ka salibagatɔ ta tɛmɛsira bɛɛ datugu,

\par }{\Q nka mɔgɔɲuman ta sira ye siraba gbɛnin le ye.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{20}Den hakiriman b’a facɛ jusu suma,

\par }{\Q nka adamaden hakirintan b’a bamuso dɔgɔya.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{21}Mɔgɔ min hakiri ka dɔgɔ, nalomanya ye o tigi fɛ ɲagariko le ye,

\par }{\Q nka mɔgɔ faamurikɛbaga bɛ teren ka taga a ta sira fɛ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{22}Ni mɔgɔw ma sigi ka kuma ka sɔrɔ ka baara min dabɔ, o baara bɛ cɛn,

\par }{\Q nka ni ladibagaw cayara, baara bɛ ɲa.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{23}Kuma jaabikoɲuman, o bɛ mɔgɔ ninsɔndiya;

\par }{\Q ka kuma fɔ a fɔwagati ra, o ka di dɛ!


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{24}Sira min bɛ yɛlɛn san fɛ, ɲanamanya sira, mɔgɔ hakiriman bɛ o le ta;

\par }{\Q sira min bɛ jigi ka taga saya ra, a b’a yɛrɛ kisi o sira ma.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{25}Matigi Ala bɛ yɛrɛbonyabaga ta bon ben,

\par }{\Q nka a b’a janto muso cɛ sanin ta yɔrɔ ra.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{26}Matigi Ala bɛ ŋaninyajuguw haramuya,

\par }{\Q nka kumaɲumanw saninyanin lo a ɲa kɔrɔ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{27}Mɔgɔ min tɛ fa naforojugu ra ka ye, o tigi bɛ bɔnɔ lase a ta so ma,

\par }{\Q nka bonya min bɛ mina dogo ra, mɔgɔ min bɛ o haramuya, o tigi bɛ si sɔrɔ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{28}Mɔgɔ terennin bɛ miiri fɔlɔ ka sɔrɔ ka mɔgɔ jaabi,

\par }{\Q nka mɔgɔjugu da bɛ kumakolonw dɔrɔn le fɔ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{29}Matigi Ala b’a yɛrɛ mabɔ mɔgɔjuguw ra,

\par }{\Q nka a bɛ mɔgɔ terenninw ta Aladaari lamɛn.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{30}Flɛrikɛcogoɲuman bɛ mɔgɔ jusu diya;

\par }{\Q ka kibaro diman lamɛn, o bɛ mɔgɔ kolow kɛnɛya.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{31}Jarakirikuma min bɛ mɔgɔ bla siraɲuman kan, ni mɔgɔ min k’a toro malɔ o ra,

\par }{\Q o tigi bɛ se ka sigi hakiritigiw cɛ ra.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{32}Mɔgɔ min bɛ ban ladiri ma, o tigi t’a nin fɛ,

\par }{\Q nka mɔgɔ min bɛ jarakirikumaw lamɛn, o bɛ hakiri sɔrɔ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{33}Matigi Ala ɲasiran bɛ mɔgɔ karan hakiritigiya ra,

\par }{\Q nka yɛrɛmajigi kɔ ye bonya ye.




\par }\Chap{16}{\SH Matigi Ala le ye Setigi ye fɛn bɛɛ ra
\par }
{\Q \VerseOne{1}Adamaden kɔni bɛ ko miiri a jusukun na,

\par }{\Q nka ni Matigi Ala da ka min latigɛ, o le bɛ kɛ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{2}Mɔgɔ ta kɛwalew bɛɛ bɛnnin lo a yɛrɛ ɲa na,

\par }{\Q nka Matigi Ala le bɛ mɔgɔ ta miiriya cogo lɔn.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{3}I ta kow bɛɛ to Matigi Ala boro,

\par }{\Q ni o kɛra, i ta kokɛtaw bɛ ɲa.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{4}Matigi Ala ka fɛn bɛɛ dan kun dɔ le ra,

\par }{\Q hali mɔgɔjugu, ale danna lonjugu le kosɔn.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{5}Matigi Ala bɛ mɔgɔ yadanin haramuya;

\par }{\Q sigiya t’a ra, Ala tɛna a to ni a ma a ta hakɛw juru sara a ra.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{6}Ka koɲuman kɛ, ani ka can sira tagama, o bɛ mɔgɔ ta kojugu kafari,

\par }{\Q Matigi Ala ɲasiran fana bɛ mɔgɔ bɔ sirajugu kan.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{7}Ni mɔgɔ ta kɛwalew diyara Matigi Ala ye,

\par }{\Q a bɛ hɛra don hali i ni i juguw cɛ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{8}I ta sɔrɔta ye dɔgɔya, nka i ye kɛ mɔgɔ terennin ye,

\par }{\Q o ka fisa sani i ta sɔrɔta ye caya, k’a sɔrɔ i bɛ tagama terenbariya le ra.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{9}Adamaden bɛ a ta kokɛtaw jate mina a jusukun na,

\par }{\Q nka Matigi Ala le b’a tɛmɛsira yira a ra.


\par }{\SH Masacɛw ta ko
\par }
{\Q \VS{10}Masacɛ darakuma bɛ i ko Ala ta kuma,

\par }{\Q o kosɔn ni a bɛ kiti tigɛ, a da man kan ka firi kuma ra.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{11}Sumanikɛnan bɛnnin ni a sumanikɛfɛn bɛɛ ye Matigi Ala ta le ye,

\par }{\Q kilo dafanin min o min bɛ bɔrɔ kɔnɔ, o bɛɛ ye a ta fɛn latigɛnin le ye.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{12}Masaw bɛ kɛwalejuguw haramuya,

\par }{\Q sabu terenninya le bɛ masaya sabati.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{13}Kuma terenninw ka di masaw ye;

\par }{\Q mɔgɔ min bɛ can fɔ, o tigi ko ka di o ye.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{14}Masacɛ ta jusugban ye saya ta ciraden le ye,

\par }{\Q nka mɔgɔ hakiritigi bɛ se k’a jusu suma.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{15}Ni ninsɔndiya bɛ masacɛ ɲada kan, mɔgɔw bɛ si sɔrɔ,

\par }{\Q ni mɔgɔw ko diyara a ye, a bɛ kɛ i ko sankaba minw bɛ sanji laban lana.


\par }{\SH Adamadenya minacogo
\par }
{\Q \VS{16}Ka hakiritigiya sɔrɔ, o ka ɲi ka tɛmɛ sanin kan pewu!

\par }{\Q Ka faamuri sɔrɔ, o ka fisa ni warigbɛ sɔrɔri ye pewu!


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{17}Mɔgɔɲumanw bɛ o tɛmɛsira mabɔ kojugu ra;

\par }{\Q ni mɔgɔ min b’a tɛmɛsira kɔrɔsi, o tigi b’a jantora a yɛrɛ nin le ra.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{18}Yɛrɛbonya kɔ ye halakiri ye,

\par }{\Q waso kɔ ye ben ye.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{19}Ka i yɛrɛ majigi ka sigi ni mɔgɔ sabarininw ye,

\par }{\Q o ka fisa sani i ye taga sigi ni yɛrɛbonyabagaw ye ka o ta benkannifɛnw domu.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{20}Mɔgɔ min b’a hakiri sigi ka kuma lamɛn, o tigi bɛ hɛra sɔrɔ,

\par }{\Q mɔgɔ min b’a jigi la Matigi Ala kan, o tigi ta bɛ ɲa.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{21}Hakiritigiya bɛ mɔgɔ min jusukun na, o tigi le bɛ wele ko faamurikɛbaga,

\par }{\Q kumacogoɲuman fana bɛ mɔgɔ ta kuma baraka bonya.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{22}Mɔgɔ min bɛ tagama ni hakiri ye, hakiri bɛ si di o tigi ma,

\par }{\Q nka nalomanw ta sɛgɛ bɛ bɔ o yɛrɛ ta nalomanya le ra.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{23}Mɔgɔ hakiritigi jusukun le b’a da sɔn hakiri ra,

\par }{\Q a bɛ baraka don a ta darakumaw ra.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{24}Kumadiman ye li le ye,

\par }{\Q a bɛ i jusu diya, a bɛ i fari fana kɛnɛya.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{25}Mɔgɔ bɛ sira dɔ ye, ko a ka ɲi,

\par }{\Q nka a laban bɛ taga kɛ saya sira le ye.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{26}Kɔngɔ le bɛ baarakɛbaga bla baara ra,

\par }{\Q sabu mɔgɔ da le b’a ɲɔni k’a bla baara ra.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{27}Mɔgɔ sɔnkolon bɛ kojugu le labɛn,

\par }{\Q a darakuma bɛ i ko tasuma farimanba.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{28}Kumayɛlɛmabaga bɛ mɔgɔw bla ɲɔgɔn na,

\par }{\Q nafigi bɛ terimanw faran.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{29}Mɔgɔ fariman b’a mɔgɔɲɔgɔn nɛgɛ,

\par }{\Q k’a bla sirajugu kan.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{30}Mɔgɔ min b’a ɲa tugu ka kojugu miiri,

\par }{\Q mɔgɔ min b’a dagbolo kin, o tigi ka kojugu kɛ ka ban.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{31}Kɔrɔya ta kunsigigbɛ ye bonya masafugula le ye,

\par }{\Q mɔgɔ min bɛ sira terennin tagama, o le b’a sɔrɔ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{32}Sani i ye kɛ kɛrɛkɛcɛfari ye, kɛ mɔgɔ sabarinin ye, o le ka fisa;

\par }{\Q sani i ye kɛ kɛrɛkɛcɛ ye min bɛ dugu mina, kɛ mɔgɔ ye min b’a yɛrɛ mina, o le ka fisa.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{33}Mɔgɔw bɛ kara la* janko ka kow latigɛ,

\par }{\Q nka ni ko o ko latigɛra, i b’a sɔrɔ o bɔra Matigi Ala yɛrɛ le ra.


\par }{\BB \par }


\PoetryChap{17}{\Q \VerseOne{1}Burukunkurun jalan, o ni ɲasuma,

\par }{\Q o ka fisa ni bon fanin ye sogo ra, nka lon o lon kɛrɛ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{2}Jɔncɛ hakiriman, o laban bɛ kɛ a matigicɛ ta denkolon kuntigi ye;

\par }{\Q o jɔncɛ le bɛna cɛn ta ni a matigicɛ dencɛ tɔw ye.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{3}O bɛ warigbɛ don daganin kɔnɔ tasuma ra, ka sanin yeele furunɛ kan, k’a silɔn,

\par }{\Q nka Matigi Ala le bɛ adamaden jusukun sɛgɛsɛgɛ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{4}Kojugukɛbaga le b’a janto mɔgɔjuguw ta kuma ra,

\par }{\Q faninyatigɛbaga le b’a toro malɔ ka kumajuguw lamɛn.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{5}Mɔgɔ min bɛ fagantan lɔgɔbɔ, o tigi b’a danbaga le mafiyɛnya,

\par }{\Q mɔgɔ min bɛ ɲagari dɔ ta cɛnri kosɔn, Ala tɛna o tigi jarakibari to.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{6}Cɛkɔrɔbaw ta masafugula ye o mamadenw le ye,

\par }{\Q denw fana ta kunkɔrɔtasababu ye o worobagaw ye.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{7}Mɔgɔkunntan ni kumafɔkoɲuman man kan,

\par }{\Q janko ka n’a fɔ fagama ni faninya!


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{8}Minw bɛ bonyafɛnw di mɔgɔw ma dogo ra, a bɛ olugu ɲa na ko fla le bɛ o bonyaw ra,

\par }{\Q ko ni i ka bonya di dɔrɔn, ni i boro ka don fɛn o fɛn na, o bɛ ɲa.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{9}Mɔgɔ min bɛ hakɛ yafa, o bɛ kanuya le ɲini;

\par }{\Q nka min bɛ to ka kɔsegi hakɛkow kan, o b’a teriw mabɔ a yɛrɛ ra.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{10}Jarakiko kelen bɛ min ɲa faamurikɛbaga ye,

\par }{\Q hali bisan ɲa kɛmɛ tɛ o ɲa hakirintan ye.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{11}Mɔgɔjugu tɛ foyi ɲini ni murutiri tɛ;

\par }{\Q o ra, ciraden hinabari dɔ le bɛna ci a kama.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{12}Ka bɛn ni wara dɔ ye min denw bɔsira a ra,

\par }{\Q o ka fisa sani i ye bɛn ni hakirintan dɔ ye min bɛ a ta nalomanyakow ra.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{13}Mɔgɔ min bɛ koɲuman sara ni kojugu ye,

\par }{\Q kojugu tɛna mabɔ o tigi ta so ra ka ye.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{14}Ka kɛrɛ lawuri, ani ka jiwoyoba tɛmɛsira dayɛlɛ, o bɛɛ ye kelen ye;

\par }{\Q o ra, sani sɔsɔri ye na gban, i yɛrɛ kun bɔ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{15}Mɔgɔ min bɛ jo di kojugukɛbaga ma, ani min bɛ kiti ben mɔgɔ terennin kan,

\par }{\Q Matigi Ala bɛ o mɔgɔ fla bɛɛ haramuya.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{16}Ka hakiritigiya sansɔngɔ don hakirintan boro, o bɛ mun le ɲa?

\par }{\Q Mɔgɔ min tɛ miiri, o bɛ se ka hakiritigiya san cogo di?


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{17}Mɔgɔ ta teri bɛ i kanu wagati bɛɛ,

\par }{\Q balemaya fana kun ye ɲɔgɔndɛmɛ ye degu wagatiw ra.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{18}Mɔgɔ min hakiri ka dɔgɔ, o le bɛ sɔn ka layiri ta,

\par }{\Q k’a yɛrɛ kɛ mɔgɔ wɛrɛ ta juru ko seere ye.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{19}Kɛrɛ ka di mɔgɔ min ye, jurumun le ka di o ye,

\par }{\Q mɔgɔ min b’a yɛrɛ kɔrɔta, o tigi b’a yɛrɛ ta cɛnri le ɲini.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{20}Mɔgɔ min jusukun terennin tɛ, o tɛ hɛra sɔrɔ,

\par }{\Q kojugu fana bɛ ben kumayɛlɛmabaga le kan.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{21}Ni mɔgɔ min ka den hakirintan woro, o tigi ta ye jusukasi ye,

\par }{\Q denkolon facɛ tɛ se ka ninsɔndiya.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{22}Jusudiya ye fla ɲanaman le ye,

\par }{\Q nka jusukasi bɛ mɔgɔ baraka ban.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{23}Mɔgɔjugu bɛ bonyafɛn mina k’a dogo a ta deregeba jukɔrɔ,

\par }{\Q ka can yɛlɛma k’a kɛ faninya ye.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{24}Mɔgɔ faamurikɛbaga ta miiriya bɛ hakiritigiya le kan tuma bɛɛ,

\par }{\Q nka hakirintan ta miiriya bɛ yaala ka taga fɔ dugukolo dan na.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{25}Den hakirintan bɛ dimi don a facɛ ra,

\par }{\Q ka jusukasi bla a bamuso ra.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{26}Ka baga mɔgɔ terennin ma ka wari ben a kan ko a y’a sara, o man ɲi;

\par }{\Q ka baga fagama ma k’a bugɔ a ta koɲuman kosɔn, o ma bɛn.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{27}Mɔgɔ min b’a kumacogo kɔrɔsi, o tigi ka ko lɔn,

\par }{\Q mɔgɔ min hakiri siginin lo, o tigi ye faamurikɛbaga ye.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{28}Hali naloman, ni a ka se ka je, a bɛ jate hakiritigi ye;

\par }{\Q ni a ka se a da kɔrɔ, a bɛ jate faamurikɛbaga ye.


\par }{\BB \par }


\PoetryChap{18}{\Q \VerseOne{1}Kelennamɔgɔ b’a yɛrɛ negerakow le ɲini,

\par }{\Q fɛn o fɛn bɛ se k’a sɔn hakiriɲuman na, a bɛ ban o bɛɛ ma.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{2}Hakirintan mako tɛ faamuri ra,

\par }{\Q nka k’a yɛrɛ kɔnɔnɔkow fɔ, o ka di a ye.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{3}Kojugukɛ bɛ na ni dɔgɔyari ye,

\par }{\Q yɛrɛmafiyɛnyari, o bɛ na ni lebu ye.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{4}Kuma bɛ i ko ji min ka dun, i ko kɔ min fara fɔ ka bɔ kɛnɛ ma;

\par }{\Q hakiritigiya bɛ sɔrɔ kuma le ra.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{5}Ka fara kojugukɛbaga kan,

\par }{\Q ka jo bɔsi mɔgɔ terennin na kiti ra, o man ɲi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{6}Hakirintan da le b’a bla kɛrɛ ra,

\par }{\Q a yɛrɛ darakuma le bɛ bugɔri lase a ma.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{7}Hakirintan yɛrɛ darakuma le bɛ kojugu ben a kan,

\par }{\Q a yɛrɛ ta kumaw le bɛ kɛ jan ye k’a mina.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{8}Nafigi darakan bɛ i ko domunifɛn diman,

\par }{\Q i b’a kunu cogo min na, a bɛ jigi i kɔnɔbara ra ten.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{9}Mɔgɔ min b’a boro sumaya baara ra,

\par }{\Q o ye cɛnrikɛbaga dɔgɔcɛ le ye.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{10}Matigi Ala tɔgɔ bɛ i ko kɛrɛkunbɛnbon,

\par }{\Q mɔgɔ terennin bɛ bori ka taga don o so kɔnɔ k’a yɛrɛ kisi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{11}Naforotigi ta naforo ye a ta dugu barakaman le ye,

\par }{\Q a b’a miiri ko kogojan lo, min b’a tanga fɛn bɛɛ ma.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{12}Ni yɛrɛbonya ka don mɔgɔ jusukun na, o kɔ ye cɛnri ye,

\par }{\Q nka yɛrɛmajigi kɔ ye bonya ye.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{13}Mɔgɔ min bɛ kɔrɔtɔ ka kuma jaabi k’a sɔrɔ a m’a bɛɛ lamɛn fɔlɔ,

\par }{\Q o ta ye nalomanya le ye, a laban fana ye maroya ye.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{14}Mɔgɔ jusukun le bɛ baraka don a ra k’a to a ye bana sɔnmina,

\par }{\Q nka ni i jusu cɛnna ka ban, mun le bɛ se ka i dɛmɛ?


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{15}Faamuri jusu bɛ mɔgɔ min fɛ, o le bɛ lɔnniya sɔrɔ,

\par }{\Q hakiritigi toro bɛ lɔnniyakumaw le ɲini.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{16}Mɔgɔ ta bonyafɛnw le bɛ sira dayɛlɛ a ye,

\par }{\Q fɔ ka taga a lase fagamaw kɔrɔ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{17}Ni mɔgɔ min kɔnna k’a ta ɲafɔ kititigɛyɔrɔ ra, a bɛ kɛ i n’a fɔ jo bɛ ale le fɛ,

\par }{\Q fɔ mɔgɔ wɛrɛ le ye na, ka na o ko sɛgɛsɛgɛ, can yɛrɛ bɛ sɔrɔ ka lɔn.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{18}Karala bɛ kɛrɛ ban,

\par }{\Q a bɛ fangatigiw faran ka o bɔ ɲɔgɔn na.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{19}Ka gbara i balema tɔɲɔnin na, o ka gbɛlɛn ka tɛmɛ dugu barakaman minari kan;

\par }{\Q Masabonba donda belen kari ka di ka tɛmɛ kɛrɛban kan.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{20}Mɔgɔ da bɛ min fɔ, i bɛ se ka i ta domuni sɔrɔ o sababu ra,

\par }{\Q i darakuma bɛ se ka kɛ sababu ye ka i wasa.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{21}Saya ni si bɛ sɔrɔ adamaden nɛnkun na,

\par }{\Q ni kuma ka diya mɔgɔ min ye, o tigi fana bɛ kuma tɔnɔ sɔrɔ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{22}Ni mɔgɔ ka muso sɔrɔ, a ka fɛnɲuman sɔrɔ,

\par }{\Q Matigi Ala ka koɲumanba le kɛ a ye fana.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{23}Fagantan ta kuma ye makarikanw le ye,

\par }{\Q nka naforotigi ta jaabiri ye kumagbɛlɛnw le ye.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{24}Mɔgɔ jɛnɲɔgɔn dɔw bɛ cɛnri le lase i ma,

\par }{\Q nka teri dɔ bɛ yi, o bɛ nɔrɔ i ra ka tɛmɛ hali i balema kan.


\par }{\BB \par }


\PoetryChap{19}{\Q \VerseOne{1}Fagantan min jusukun gbɛnin lo,

\par }{\Q o ka fisa ni mɔgɔ hakirintan ye min da tɛ kuma terennin fɔ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{2}Ka don ko ra ni jusugban ye k’a sɔrɔ i ma jatemina kɛ fɔlɔ, o man ɲi;

\par }{\Q teriyakojugu fana bɛ mɔgɔ lafiri.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{3}Adamaden ta nalomanya le bɛ cɛnri lase a ma,

\par }{\Q o kɔ, a b’a jusu bɔ Matigi Ala kɔrɔ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{4}Naforo bɛ mɔgɔ teriw caya,

\par }{\Q nka dɛsɛbagatɔ teri bɛ ban a ra.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{5}Seerejugu jarakibari tɛna to fiyewu,

\par }{\Q faninyafɔbaga fana tɛna bɔsi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{6}Mɔgɔ caman b’a fɛ ka o yɛrɛ ko diya fagamaw ye,

\par }{\Q mɔgɔ min bɛ mɔgɔ sɔn, bɛɛ bɛ kɛ o teri ye.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{7}Fagantan balemaw bɛɛ b’a kɔninya,

\par }{\Q janko ka n’a fɔ a teriw; olugu bɛ o yɛrɛ mabɔ a ra le;

\par }{\Q hali ni a b’a fɛ ka kuma ni dɔ ye, a tɛ mɔgɔ si ye.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{8}Mɔgɔ min bɛ hakiri ɲini, o tigi b’a yɛrɛ nin kanu;

\par }{\Q mɔgɔ min bɛ faamuri ɲini, o tigi bɛna fɛnɲuman sɔrɔ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{9}Seerejugu jarakibari tɛna to fiyewu,

\par }{\Q faninyafɔbaga fana bɛna halaki.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{10}Mɔgɔ hakirintan man kan ni mɔgɔbaya ye,

\par }{\Q jɔn fana man kan ka sigi kuntigiya ra fagamaden kunna.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{11}Mɔgɔ min bɛ tagama ni hakiri ye, o tigi sabarinin lo;

\par }{\Q mɔgɔw b’a hakɛ ta, a tɛ o jate minkɛ, o le ye a ta bonya ye.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{12}Masacɛ diminin mankan bɛ i ko jarakanbelen kasikan,

\par }{\Q nka a ta ɲumanya bɛ i ko gɔmiji min bɛ sumaya jigi binw kan.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{13}Den hakirintan bɛ bɔnɔ le lase a facɛ ma,

\par }{\Q musow ta kɛrɛ fana ye kodablabari le ye, i ko ji min bɛ tɔnitɔni tuma bɛɛ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{14}Mɔgɔ bɛ se ka bon ni naforo sɔrɔ cɛn ye i facɛ fɛ,

\par }{\Q nka muso hakiriman dibaga ye Matigi Ala le ye.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{15}Salibagatɔya bɛ mɔgɔ bla sunɔgɔba le ra;

\par }{\Q mɔgɔ farifaganin le fana bɛ to kɔngɔ ra.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{16}Mɔgɔ min bɛ kuma lamɛn, o tigi b’a nin kisi,

\par }{\Q nka mɔgɔ min t’a tagamacogo kɔrɔsi, o tigi bɛ sa.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{17}Ni mɔgɔ min ka makari dɛsɛbagatɔ ra, o tigi ka juru le don Matigi Ala ra;

\par }{\Q Ala bɛna a ta koɲuman sara a ye.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{18}I den koro a korowagati ra,

\par }{\Q nka i kana dimi a kɔrɔ k’a faga.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{19}Mɔgɔ jusu fariman ta fariya hakɛ ka kan ka bɔ a ra,

\par }{\Q ni o tɛ, ni i k’a to yi, i bɛna a to a b’a ɲɔgɔn wɛrɛ le kɛ tuun.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{20}Ni i bɛ ladirikan mɛn, ka sɔn karan ma,

\par }{\Q a laban i fana bɛ kɛ hakiritigi ye.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{21}Miiriya caman bɛ mɔgɔ jusukun na,

\par }{\Q nka Matigi Ala ka min latigɛ, o le bɛ kɛ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{22}Min bɛ ɲini adamaden fɛ, o ye koɲuman ye;

\par }{\Q nka fagantan belen ka fisa ni faninyatigɛbaga ye.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{23}Matigi Ala ɲasiran bɛ si di mɔgɔ ma,

\par }{\Q a bɛ i wasa, i bɛ si hɛra ra, kojugu si tɛ se i ma.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{24}Salibagatɔ b’a boro don tominan kɔnɔ,

\par }{\Q nka a tɛ se k’a lase hali a da ma.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{25}Ni i ka kumakolonfɔbaga bugɔ, ni naloman ka o ye, ale bɛ ceguya;

\par }{\Q ni i ka faamuribaga jaraki ko dɔ ra, a bɛ faamuri sɔrɔ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{26}Den min b’a facɛ minako juguya, k’a bamuso gbɛn,

\par }{\Q o ye denkolon le ye, den min bɛ mɔgɔ lebu.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{27}Ne dencɛ, ni i kɔni b’a fɛ ka i yɛrɛ mabɔ lɔnniyakuma ta sira kan,

\par }{\Q o tuma i ye ladirikanw lamɛnni dabla.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{28}Seere sɔnkolon mako tɛ can ra,

\par }{\Q kojugu ka di kojugukɛbaga ye i ko to.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{29}Tɔɔrɔ labɛnna kumakolonfɔbagaw kama,

\par }{\Q bugɔribere fana labɛnna hakirintanw kɔ kama.


\par }{\BB \par }


\PoetryChap{20}{\Q \VerseOne{1}Duvɛn bɛ mɔgɔ bla kumakolonfɔ ra, minnifɛn fariman bɛ mɔgɔ bla mankanci ra,

\par }{\Q ni mɔgɔ o mɔgɔ ka a yɛrɛ bla o ra, o tigi tɛ kɛ hakiritigi ye.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{2}Masacɛ diminin ta jatigɛ bɛ i ko jarakanbelen kasikan jatigɛ;

\par }{\Q ni mɔgɔ min k’a jusu wuri, o tigi ka kojuguba kɛ a yɛrɛ ra.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{3}Ka i yɛrɛ mabɔ kɛrɛkow ra, mɔgɔ ta bonya bɛ o le ra,

\par }{\Q nka naloman bɛɛ ka teli ka don kɛrɛ ra.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{4}Nɛnɛ kosɔn, salibagatɔ tɛ sɔn ka bɔ ka taga sɛnɛ kɛ,

\par }{\Q ni simantigɛwagati nana se, a bɛ siman ɲini a tɛ foyi sɔrɔ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{5}Adamaden jusukun ta kolatigɛninw bɛ i ko kɔlɔn min ji yɔrɔ ka jan,

\par }{\Q nka mɔgɔ faamurikɛbaga bɛ se ka o ji bi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{6}Mɔgɔ caman bɛ o yɛrɛ ta koɲuman lakari,

\par }{\Q nka lanamɔgɔ yɛrɛ, o sɔrɔ man di.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{7}Mɔgɔ terennin jusukun gbɛnin lo,

\par }{\Q a ta den minw bɛ to a kɔ fɛ, olugu ta ɲana!


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{8}Ni masacɛ sigira a ta kititigɛsiginan kan,

\par }{\Q a ɲa bɛ kojugu bɛɛ ye k’a lɔn.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{9}Jɔn le bɛ se k’a fɔ ko: «Ne ka ne jusukun ko k’a gbɛ,

\par }{\Q ne saninyara ka bɔ ne ta jurumun bɛɛ ra»?


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{10}Ka kilo yɛlɛma, walama ka sumanikɛminan yɛlɛma,

\par }{\Q Matigi Ala bɛ o ko fla bɛɛ haramuya.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{11}Hali denfitini ta kɛwalew b’a yira a bɛna kɛ mɔgɔ suguya min ye,

\par }{\Q ni a bɛna kɛ mɔgɔ terennin ye, ani mɔgɔsɔbɛ, o bɛ lɔn a ta kɛwalew fɛ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{12}Matigi Ala le ka toro dan mɛnni kama,

\par }{\Q ka ɲa dan yeri kama.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{13}I kana a to sunɔgɔ ye diya i ye ka tɛmɛ, ni o tɛ, fagantanya bɛna ben i kan,

\par }{\Q i ɲa yɛlɛ, ni o kɛra, i bɛ fa domuni na.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{14}Sannikɛbaga b’a fɔ ko: «Nin man ɲi, nin man ɲi fiyewu!»

\par }{\Q Nka ni a k’a kɔ don, a b’a fɔ ko ale ka fɛnɲuman sɔrɔ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{15}Sanin bɛ sɔrɔ, lulu caman fana bɛ sɔrɔ,

\par }{\Q nka lɔnniyakuma dawula ka bon ni a bɛɛ ye.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{16}Ni mɔgɔ min k’a yɛrɛ kɛ mɔgɔ wɛrɛ ta juru ko seere ye,

\par }{\Q o tigi ta derege ka kan ka mina a ra ka o juru tɔnɔmasigi;

\par }{\Q ni mɔgɔ min ka layiri ta, ko a bɛ lɔ ni mɔgɔ wɛrɛ ta ko ye,

\par }{\Q fɛn dɔ ka kan ka mina o tigi ra k’a kɛ a sarati ye.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{17}Domuni min sɔrɔra nanbara ra, o ka di mɔgɔ da ra,

\par }{\Q nka a laban bɛ kɛ bɛrɛkoro le ye ka i da fa.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{18}Ladiri le bɛ mɔgɔ ta kokɛtaw ɲa,

\par }{\Q sani i ye taga kɛrɛ ra, i ka kan ka hakiri ɲini fɔlɔ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{19}Nafigi bɛ mɔgɔw ta gundow labɔ kɛnɛ kan,

\par }{\Q mɔgɔ min da ka fiyɛn, i kana o tigi kɛ i jɛnɲɔgɔn ye.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{20}Ni mɔgɔ min k’a facɛ ni a bamuso mafiyɛnya,

\par }{\Q o tigi ta fitina bɛ faga k’a to dibiba cɛ ma.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{21}Naforo min barara ka sɔrɔ joona joona,

\par }{\Q a laban, baraka tɛ kɛ o ra.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{22}I kana a fɔ ko: «Ne bɛna nin kojugu juru sara le!»

\par }{\Q A to Matigi Ala ma, ale bɛna i bɔsi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{23}Kilo suguya fla, fiyeerefɛn kelen, Matigi Ala bɛ o haramuya;

\par }{\Q sumanikɛnan dayaganin, o man ɲi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{24}Mɔgɔ ta dunuɲalatigɛ bɛ Matigi Ala le boro,

\par }{\Q o kosɔn adamaden yɛrɛ tɛ se ka foyi faamu a yɛrɛ ta kow ra.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{25}Mɔgɔ min b’a da teliya k’a fɔ ko: «Ne bɛ nin di Matigi Ala ma»,

\par }{\Q o dajuru tanin kɔ a bɛ sɔrɔ ka miiri, o tigi b’a yɛrɛ sen don jan le ra.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{26}Masacɛ hakiritigi bɛ mɔgɔjuguw fiyɛ, ka o woloma ka bɔ mɔgɔ tɔw cɛ ra,

\par }{\Q a bɛ simangbasiwotoro senw yɛlɛn o kan ka tɛmɛ.\FTNT{*}{{\FR 20:26 }{\FR{20.26
}}{\FT{O kɔrɔ ye ko a b’a kɛ i ko simangbasibagaw b’a kɛ cogo min na: O bɛ siman gbasi, k’a fiyɛ, walama o bɛ wotoro senw bori a kan k’a ɲaga bɔ a ra.}}}


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{27}Matigi Ala ta fitina bɛ yeelen bɔ adamaden nin kɔnɔ,

\par }{\Q o le bɛ mɔgɔ jusukun kɔnɔnɔyɔrɔ bɛɛ sɛgɛsɛgɛ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{28}Ɲumanya ni kankelentigiya, o le bɛ masacɛ tanga,

\par }{\Q koɲuman le bɛ baraka don a ta fanga ra.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{29}Kanbelenw ta masiri ye o ta baraka le ye,

\par }{\Q nka kunsigigbɛ ye mɔgɔkɔrɔbaw ta nɔɔrɔ ye.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{30}Bisan ta jorinɔw, o ye kojugukɛbaga ta kojugu fla ye;

\par }{\Q a bɛ bugɔri min mina, o le b’a jusukun saninya.


\par }{\BB \par }


\PoetryChap{21}{\Q \VerseOne{1}Masacɛ jusukun bɛ Matigi Ala boro kɔnɔ i ko jiwoyo,

\par }{\Q ni fan min k’a diya, a b’a ɲasin o fan na.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{2}Mɔgɔ ta kɛwalew bɛɛ ka ɲi a yɛrɛ ɲa na,

\par }{\Q nka Matigi Ala le bɛ mɔgɔ jusukun cogoya lɔn.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{3}Ka terenninya ni can sira tagama,

\par }{\Q Matigi Ala fɛ, o le ka fisa ni sarakabɔ ye.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{4}Yɛrɛyira bɛ o flɛrikɛcogo ra, yɛrɛbonya bɛ o jusukun na;

\par }{\Q mɔgɔjuguw ta dawula bɛɛ ye jurumun le ye.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{5}Mɔgɔ min bɛ jatemina kɛ a ta baara ra, o laban bɛ nafa sɔrɔ,

\par }{\Q nka mɔgɔ min bɛ kɔrɔtɔ kow ra, o tigi bɛ fagantanya.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{6}Ka naforo sɔrɔ faninya sababu ra,

\par }{\Q o bɛ i ko fɔɲɔ tɛmɛtɔ, min bɛ saya lase mɔgɔ ma.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{7}Mɔgɔjuguw ta kɛwalejuguw le bɛna kɛ o minasababu ye,

\par }{\Q sabu o tɛ sɔn ka can sira tagama.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{8}Kojugukɛbaga ta kɛwalew si terennin tɛ,

\par }{\Q nka mɔgɔ jarakibari tagamacogo ka ɲi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{9}Ka si logologonin dɔ ra biribon kunna\FTNT{*}{{\FR 21:9 }{\FR{21.9
}}{\FT{O wagati ta bonw tun ye biribonw le ye. Mɔgɔ tun bɛ se ka la o bonw san fɛ fundɛninwagati ra, nka a tun man kan ka kɛ mɔgɔ siyɔrɔ ye.}}}, o belen ka fisa,

\par }{\Q sani i ye si ni muso kɛrɛtigɛbaga ye bon kelen na.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{10}Mɔgɔjugu jusukun bɛ sama kojugu le nɔ fɛ,

\par }{\Q a tɛ makari hali a teri ra.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{11}Ni i ka kumakolonfɔbaga bugɔ, ni naloman ka o ye, ale bɛ hakiri sɔrɔ;

\par }{\Q ni i ka hakiri di hakiritigi ma, o bɛ dɔ fara a ta lɔnniya kan.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{12}Terenninya tigi Ala ɲa lɔnin bɛ mɔgɔjugu ta so ra,

\par }{\Q a bɛ halakiri ben mɔgɔjuguw kan.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{13}Ni mɔgɔ min k’a toro datugu dɛsɛbagatɔ kulekan na,

\par }{\Q lon dɔ ale yɛrɛ fana bɛna kule, nka mɔgɔ tɛna a jaabi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{14}Ka bonyafɛn dogo k’a di mɔgɔ ma, o b’a tigi ta dimi mala,

\par }{\Q ka bonyafɛn dogo i ta deregeba jukɔrɔ k’a di mɔgɔ ma, o b’a tigi ta jusugban mala.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{15}Ka can sira tagama, o ye ɲagariko le ye mɔgɔ terennin fɛ,

\par }{\Q nka o ye siranyakoba le ye mɔgɔ terenbari fɛ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{16}Adamaden min bɛ a yɛrɛ mabɔ hakirisɔrɔsira ra,

\par }{\Q o laban bɛna taga a yɛrɛ sɔrɔ suw le cɛ ra.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{17}Kodiman kanubagajugu bɛ kɛ fagantan ye,

\par }{\Q duvɛn ni fɛndiman kanubagajugu tɛ kɛ waritigi ye fiyewu!


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{18}Mɔgɔjugu le bɛ kɛ mɔgɔ terennin kunmabɔsara ye,

\par }{\Q janfamɔgɔ bɛ bla mɔgɔɲuman nɔ ra.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{19}Ka sigi jamana dɔ ra kongokolon kɔnɔ i kelen na yi, o belen ka fisa,

\par }{\Q sani i ye sigi ni muso kɛrɛtigɛbaga mɔgɔtɔɔrɔbaga ye.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{20}Fɛnɲuman ni turu maranin bɛ mɔgɔ hakiritigi ta so kɔnɔ,

\par }{\Q nka adamaden hakirintan bɛ a ta bɛɛ domu ka ban.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{21}Ni mɔgɔ min ka tugu terenninya ni koɲuman kɔ,

\par }{\Q o tigi bɛ si sɔrɔ, ani terenninya, ani bonya.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{22}Hakiritigi bɛ se ka don cɛfariw ta dugu kɔnɔ,

\par }{\Q o jigi tun bɛ o ta bon barakaman min kan, a bɛ o ci.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{23}Ni mɔgɔ min k’a da ni a nɛnkun kɔrɔsi,

\par }{\Q o tigi b’a yɛrɛ kisi degu ma.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{24}Yɛrɛyirabaga ni yɛrɛwasobaga tɔgɔ le ye ko kumakolonfɔbaga;

\par }{\Q a bɛ a ta kow kɛ ni a jusu gbanninba ni yɛrɛyira le ye.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{25}Salibagatɔ ta negerafɛnw sɔrɔbariya b’a faga,

\par }{\Q sabu a boro tɛ sɔn baara ma.


\par }{\Q \VS{26}Tere bɛɛ, a bɛ ɲabɔ fɛnw fɛ, a tɛ wasa;

\par }{\Q nka mɔgɔ terennin bɛ mɔgɔ sɔn, hali a tɛ jatemina kɛ a ra.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{27}Matigi Ala bɛ mɔgɔjuguw ta saraka haramuya,

\par }{\Q janko ka n’a fɔ ni o saraka bɔra ni miiriyajugu ye.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{28}Seere faninyafɔbaga bɛ halaki,

\par }{\Q nka mɔgɔ min bɛ ko lamɛn ka ɲa, o ta kuma le bɛ laban.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{29}Mɔgɔjugu b’a kun gbɛlɛya ka kow kɛ,

\par }{\Q nka mɔgɔɲuman kɔni, ale b’a janto a yɛrɛ ra.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{30}Hakiritigi si tɛ yi, faamuribaga si tɛ yi, ladibaga si tɛ yi,

\par }{\Q min bɛ se ka lɔ Matigi Ala ɲa kɔrɔ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{31}Sow kɔni bɛ labɛn kɛrɛkɛlon kama,

\par }{\Q nka sesɔrɔri bɛ bɔ Matigi Ala le ra.


\par }{\BB \par }


\PoetryChap{22}{\Q \VerseOne{1}Tɔgɔɲuman ka fisa ni naforoba ye;

\par }{\Q warigbɛ o, sanin o, mɔgɔw ye kɛ i fɛ, o le ka fisa ni nin bɛɛ ye.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{2}Naforotigi o, fagantan o,

\par }{\Q Matigi Ala le ye nin fla bɛɛ danbaga ye.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{3}Ni mɔgɔ ceguman ka kojugu natɔ ye, a bɛ dogo,

\par }{\Q nka naloman bɛ kojugu ye, ka taga don a ra, k’a yɛrɛ tɔɔrɔ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{4}Yɛrɛmajigi, ani Matigi Ala ɲasiran,

\par }{\Q o tɔnɔ ye naforo ni bonya ni si ye.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{5}Ŋaniw, ani janw le bɛ mɔgɔ terenbari ta sira kan,

\par }{\Q nka mɔgɔ min b’a janto a yɛrɛ ra, o b’a yɛrɛ mabɔ o fɛnw na.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{6}Den ka kan ka sira min ta, a karan o ra,

\par }{\Q ni o kɛra, hali ni a kɔrɔyara, a tɛna o sira bla.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{7}Naforotigiw le ye fagantanw kuntigiw ye,

\par }{\Q jurutabaga ye jurudonbaga ta jɔn ye.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{8}Ni mɔgɔ min ka juguya dan, o bɛ kojugu siman le tigɛ,

\par }{\Q a tun bɛ a ta jusugban ben mɔgɔw kan ni bere min ye, o bɛ tunu.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{9}Mɔgɔ hinabaga le bɛ baraka sɔrɔ,

\par }{\Q sabu a bɛ a ta domuni dɔ di fagantanw ma.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{10}Ni i ka kumakolonfɔbaga gbɛn, kɛrɛ bɛ ban,

\par }{\Q sɔsɔri ni ɲɔgɔnfiyɛnyari bɛɛ bɛ dabla.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{11}Jusukungbɛninya ka di mɔgɔ min ye, min bɛ kumaɲuman fɔ,

\par }{\Q o tigi bɛ kɛ masacɛ teri ye.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{12}Matigi Ala b’a janto lɔnniya ra,

\par }{\Q nka a bɛ mɔgɔjanfabaga ta kumaw cɛn.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{13}Salibagatɔ ko: «Jara bɛ kɛnɛ ma!

\par }{\Q Ni ne bɔra, a bɛna ne faga sira kan yi!»


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{14}Muso sungurubaw da ye dingadun le ye,

\par }{\Q ni Matigi Ala dimina cɛ min kɔrɔ, o cɛ le bɛ ben o dinga kɔnɔ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{15}Fatɔya le sirinin bɛ denmisɛn jusukun na,

\par }{\Q korori bisan le bɛ se k’a mabɔ a ra.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{16}Mɔgɔ min bɛ fagantan minako juguya janko k’a yɛrɛ ta naforo caya,

\par }{\Q walama mɔgɔ min bɛ naforotigi sɔn, o tigi bɛ laban fagantanya le ra.


\par }{\BB \par }
{\SH Mɔgɔ ka kan k’a yɛrɛ kɔrɔsi
\par }
{\Q \VS{17}I toro malɔ ka hakiritigiw ta kuma lamɛn!

\par }{\Q I janto ne ta lɔnniyakumaw ra.


\par }{\Q \VS{18}Sabu ni i ka o kumaw mara i jusukun na,

\par }{\Q k’a fɔ i da ra tuma bɛɛ, o ka di.


\par }{\Q \VS{19}Ne bɛna ele fana karan bi,

\par }{\Q janko i ye i jigi la Matigi Ala kan.


\par }{\Q \VS{20}Yala ne ma ladirikan ni lɔnniyakuma

\par }{\Q bisaba sɛbɛ ka o di i ma wa?


\par }{\Q \VS{21}Ne ka cankumaw le fɔ i ye, sigiya tɛ kuma minw na,

\par }{\Q janko i ye i cibaga jaabi ni jaabiri ɲanaman ye.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{22}I kana dɛsɛbagatɔ tɔɲɔ, ko dɛsɛbagatɔ lo,

\par }{\Q i kana ɲanibagatɔ sɛgɛ kititigɛyɔrɔ ra;


\par }{\Q \VS{23}sabu Matigi Ala bɛna lɔ ni o kunko ye,

\par }{\Q minw ka o borofɛnw mina, a bɛna olugu nin mina o ra.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{24}I kana teriya don ni mɔgɔ jusubatigi ye,

\par }{\Q mɔgɔ min jusu gban ka di, i kana o kɛ i jɛnɲɔgɔn ye.


\par }{\Q \VS{25}Ni o tɛ, i bɛna a ta kokɛcogo ladegi,

\par }{\Q ka i yɛrɛ mina jan na.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{26}Minw bɛ layiri ta, ka o yɛrɛ kɛ mɔgɔ wɛrɛ ta juru ko seere ye,

\par }{\Q i kana kɛ o mɔgɔ dɔ ye.


\par }{\Q \VS{27}Ni i yɛrɛ k’a lɔn ko i tɛna se k’a sara,

\par }{\Q mun na i b’a to o ye na hali i ta lanan ta ka bɔ i kɔrɔ?


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{28}I bɛmaw tun ka kabakuru min bla kabini fɔlɔfɔlɔ ka yɔrɔw dan sigi,

\par }{\Q i kana o kabakuru bɔ a nɔ ra.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{29}Ni i ka mɔgɔ o mɔgɔ ye min timina ka di a ta baara ra,

\par }{\Q a laban o tigi bɛna taga baara kɛ masacɛw le ye,

\par }{\Q a tɛna baara kɛ mɔgɔ gbansanw ye tuun.


\par }{\BB \par }


\PoetryChap{23}{\Q \VerseOne{1}Ni i sigira domuni na ni fagama dɔ ye,

\par }{\Q min bɛ i ɲa kɔrɔ, i yɛrɛ kɔrɔsi o ra kosɛbɛ.


\par }{\Q \VS{2}Ni i ye mɔgɔ ye min nogo ka bon,

\par }{\Q o tuma muru la i kan na dɛ!


\par }{\Q \VS{3}I kana ɲabɔ a ta domuni dimanw fɛ,

\par }{\Q sabu mɔgɔnɛgɛdomuni lo.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{4}I kana i yɛrɛ sɛgɛ ko i bɛ kɛ naforotigi ye;

\par }{\Q o bɔ i ta miiriya ra!


\par }{\Q \VS{5}A dan ye i ɲa ye la naforo kan dɔrɔn, o y’a sɔrɔ a tununa,

\par }{\Q sabu sigiya t’a ra, a bɛ kamanw don a yɛrɛ ra,

\par }{\Q ka wuri i ko bɔn, ka taga san fɛ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{6}I kana sɔn ka mɔgɔ tɛgɛgbɛlɛn ta domuni domu,

\par }{\Q i kana ɲabɔ a ta domuni dimanw fɛ;


\par }{\Q \VS{7}sabu mɔgɔ dɔ lo, ni a ka wari o wari bɔ, a bɛ o bɛɛ jate mina a yɛrɛ kɔnɔ;

\par }{\Q a b’a fɔ i ma ko: «A domu! A min!»

\par }{\Q K’a sɔrɔ o kuma tɛ bɔra a jusukun na.


\par }{\Q \VS{8}A laban, i ka to min o min domu, i bɛna o fɔɔnɔ;

\par }{\Q i ka kumadiman minw fɔ a ye, o bɛɛ kɛra gbansan ye fana.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{9}I kana kuma ka don mɔgɔ hakirintan toro ra,

\par }{\Q sabu a bɛna i ta hakiritigiyakumaw mafiyɛnya.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{10}Kabakuru min blara kabini fɔlɔfɔlɔ ka yɔrɔw dan sigi, i kana o bɔ a nɔ ra,

\par }{\Q i kana don feritaw ta foro ra;


\par }{\Q \VS{11}sabu baraka bɛ o ta hakɛbɔbaga ra,

\par }{\Q ale le bɛna lɔ ni o kunko ye ka i kɛrɛ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{12}I sɔbɛ don karan na ni i jusu bɛɛ ye,

\par }{\Q i toro malɔ ka lɔnniyakumaw lamɛn.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{13}I kana den tanga korori ma;

\par }{\Q ni i k’a koro ni bisan ye, a tɛ sa.


\par }{\Q \VS{14}Ni i b’a koro ni bisan ye,

\par }{\Q i b’a nin le kisira saya ma.


\par }{\SH Denfaw ta ladirikanw
\par }
{\Q \VS{15}Ne dencɛ, ni hakiritigiya bɛ ele jusu ra,

\par }{\Q o bɛna ne fana jusu diya.


\par }{\Q \VS{16}Ni kumaɲumanw ka bɔ i da ra,

\par }{\Q o le bɛna ne jusu ɲagari kosɛbɛ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{17}I kana ɲabɔ jurumunkɛbagaw fɛ,

\par }{\Q nka Matigi Ala ɲasiran le ye kɛ i jusu ra lon bɛɛ;


\par }{\Q \VS{18}ni o kɛra, i bɛna labankoɲuman sɔrɔ,

\par }{\Q i jigi fana tɛna tigɛ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{19}Ne dencɛ, ele kɔni ye ne lamɛn ka kɛ hakiritigi ye,

\par }{\Q ka i hakiri bla siraɲuman kan.


\par }{\Q \VS{20}I kana kɛ ni dɔrɔtɔw ye,

\par }{\Q walama minw bɛ o ta kɛ sogobadomu ye;


\par }{\Q \VS{21}sabu dɔrɔtɔw, ani domunibakɛbagaw laban ye fagantanya ye.

\par }{\Q O bɛ to o sunɔgɔ le ra, fɔ ka na o kannaderege bɛɛ ban ka o bla fanikolondon na.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{22}I facɛ lamɛn, sabu ale le ka i woro,

\par }{\Q i kana i bamuso fana dɔgɔya hali ni a kɔrɔra.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{23}Can san, i kana a fiyeere,

\par }{\Q hakiritigiya, ani ladiri, ani faamuri san.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{24}Mɔgɔ terennin facɛ kɔni bɛ ɲagari yɛrɛ le,

\par }{\Q mɔgɔ min ka den hakiriman woro, o bɛ ninsɔndiya le.


\par }{\Q \VS{25}A to i facɛ ni i bamuso ye ninsɔndiya;

\par }{\Q i bamuso ka i woro, a to a ye ɲagari.


\par }{\SH Muso yaalabaga
\par }
{\Q \VS{26}Ne dencɛ, i yɛrɛ di ne ma,

\par }{\Q ne ta kumaw kanu, k’a sira tagama;


\par }{\Q \VS{27}sabu jatɔmuso ye dingadun le ye,

\par }{\Q muso yaalabaga ye kɔlɔn le ye, min kɔnɔ gbɛndɛnin lo.


\par }{\Q \VS{28}A bɛ dogo ka cɛw kɔnɔ i ko benkannikɛbaga;

\par }{\Q cɛ minw bɛ o ta musow janfa, a bɛ olugu caya cɛw cɛ ra.


\par }{\SH Dɔrɔminbaga
\par }
{\Q \VS{29}Jɔn le bɛ «yooyi» fɔ? Jɔn le bɛ «waayi» fɔ?

\par }{\Q Jɔn le bɛ kɛrɛ ra tuma bɛɛ? Jɔn le bɛ jusukasikumaw fɔ tuma bɛɛ?

\par }{\Q O bɛ jɔn le bugɔ gbansan k’a mandimi tuma bɛɛ?

\par }{\Q Jɔn ɲadenw wulennin lo tuma bɛɛ?


\par }{\Q \VS{30}Minw bɛ to duvɛnminyɔrɔ ra ka mɛɛn, olugu lo;

\par }{\Q minw bɛ to ka duvɛn suguya caman ɲagami k’a min, olugu lo.


\par }{\Q \VS{31}I kana duvɛn ɲa wulencogo flɛ ka ɲabɔ a fɛ dɛ!

\par }{\Q I kana a kangatɔ ni a manamanatɔ flɛ fiyɛ kɔnɔ ka ɲabɔ a fɛ dɛ!

\par }{\Q A kɔni jigi ka di mɔgɔ kan na,


\par }{\Q \VS{32}nka a laban, a bɛ i kin i ko sa,

\par }{\Q a bɛ i sɔgɔ i ko fɔnfɔnnin.


\par }{\Q \VS{33}O tuma i ɲa bɛ to ka minimini, i bɛ fɛn wɛrɛw ye,

\par }{\Q i ta miiriya bɛ i bla kumakunntanfɔ ra.


\par }{\Q \VS{34}I bɛ kɛ i ko mɔgɔ min lanin bɛ kɔgɔji cɛ ma,

\par }{\Q i ko mɔgɔ min lanin bɛ kurunba fifatɔ ta fanisiribere san fɛ.


\par }{\Q \VS{35}I b’a fɔ ko: «O bɛ ne bugɔra, nka a tɛ digira ne ra,

\par }{\Q o bɛ ne bugɔra ni bisan ye, nka a tɛ ne dimina!

\par }{\Q Ne bɛna se ka wuri tuma juman le dɛ,

\par }{\Q janko ka dɔ wɛrɛ min tuun?»




\par }\Chap{24}{\SH Mɔgɔ hakiritigi ni mɔgɔjugu
\par }
{\Q \VerseOne{1}I kana ɲabɔ mɔgɔ kɛwalejuguw fɛ,

\par }{\Q i kana o ta jɛnɲɔgɔnya ɲini.


\par }{\Q \VS{2}Sabu o jusukun bɛ cɛnri le miiri,

\par }{\Q o da bɛ kojuguw dɔrɔn le fɔ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{3}So bɛ lɔ hakiritigiya le sababu ra,

\par }{\Q baraka bɛ don so ra faamuri le sababu ra.


\par }{\Q \VS{4}Bonw bɛ fa lɔnniya le sababu ra,

\par }{\Q ka fa fɛn nafamanw, ani fɛndiman suguya bɛɛ ra.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{5}Mɔgɔ hakiritigi baraka ka bon,

\par }{\Q dɔ le fana bɛ to ka fara mɔgɔ kolɔnbaga baraka kan;


\par }{\Q \VS{6}sabu mɔgɔw bɛ hakiri min di i ma, o le sababu ra i bɛ se ka kɛrɛ kɛ;

\par }{\Q ni ladibagaw ka caya, o le bɛ na ni sesɔrɔri ye.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{7}Hakiritigiya yɔrɔ ka jan naloman ma,

\par }{\Q o kosɔn a tɛ a da yɛlɛ ka kuma dugu donda ta ɲɔgɔnyew ra.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{8}Mɔgɔ min bɛ janfa siri ka kojugu kɛ,

\par }{\Q o tigi tɔgɔ le ye ko cɛnrikɛbaga.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{9}Naloman bɛ ko o ko ŋaninya, o bɛɛ ye jurumun le ye;

\par }{\Q mɔgɔw bɛ kumakolonfɔbaga haramuya.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{10}Ni wagatigbɛlɛn ka se, ni i ka i fari faga,

\par }{\Q o tuma i baraka ka dɔgɔ dɛ!


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{11}O bɛ tagara ni minw ye o fagayɔrɔ ra, olugu bɔsi,

\par }{\Q minw fifatɔ bɛ tagara fagayɔrɔ ra, olugu kisi.


\par }{\Q \VS{12}Ni o tɛ, ni i ko: «Ne tun m’a lɔn!»

\par }{\Q O tuma, min bɛ adamaden jusunankow lɔn, ale tɛ a yera wa?

\par }{\Q Min b’a janto i nin na, yala ale t’a lɔn wa?

\par }{\Q Yala a tɛna bɛɛ kelen kelen sara ka kaɲa ni a ta kɛwalew ye wa?


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{13}Ne dencɛ, li domu, sabu a ka di,

\par }{\Q li min bɛ bɔ liɲaga ra, o ka timi mɔgɔ da kɔnɔ cogo min na,


\par }{\Q \VS{14}i ka kan k’a lɔn ko hakiritigiya fana ka di i jusukun ye ten le.

\par }{\Q Ni i k’a sɔrɔ, i bɛna labankoɲuman sɔrɔ,

\par }{\Q i jigi fana tɛna tigɛ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{15}I kana ta juguya fɛ ka jan la mɔgɔ terennin ɲa a ta so,

\par }{\Q i kana a sigiyɔrɔ cɛn;


\par }{\Q \VS{16}sabu mɔgɔ terennin bɛ se ka ben siɲaga wolonfla, nka a bɛ wuri a bɛɛ ra,

\par }{\Q k’a sɔrɔ kojugukɛbagaw bɛ to kojugu ra ka o yɛrɛ halaki pewu.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{17}Ni i jugu ka ben, i kana ɲagari o ra,

\par }{\Q ni a sen ka talon, i jusu kana diya o ra;


\par }{\Q \VS{18}ni o tɛ, ni Matigi Ala ka o ye, o tɛna diya ale ye;

\par }{\Q o ra, dimi min tun b’a jusu ra i jugu kama, a bɛ o ban.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{19}I kana i jusu gban mɔgɔ kɛwalejuguw kosɔn,

\par }{\Q i kana ɲabɔ mɔgɔjuguw fɛ;


\par }{\Q \VS{20}sabu mɔgɔ kɛwalejugu tɛ labankoɲuman sɔrɔ,

\par }{\Q mɔgɔjugu ta fitina bɛ faga.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{21}Ne dencɛ, siran Matigi Ala ɲa, siran masacɛ ɲa,

\par }{\Q i kana don mɔgɔ murutininw ta jɛn ra;


\par }{\Q \VS{22}sabu cɛnri bɛna bara ka ben o kan le,

\par }{\Q Matigi Ala ni masacɛ fana bɛna kojugu min la o kan, jɔn ka o lɔn?


\par }{\BB \par }
{\SH Hakiritigiw kumakan
\par }
{\PP \VS{23}Nin ye hakiritigiw ta kuma dɔ wɛrɛw ye:

\par }{\Q Ka mɔgɔ dɔ fisaya ni dɔ ye kiti ra, o man ɲi.


\par }{\Q \VS{24}Kititigɛbaga min b’a fɔ mɔgɔjugu ma ko: «I ma jaraki!»

\par }{\Q Jama bɛna o danga, mɔgɔw bɛna a mangboya.


\par }{\Q \VS{25}Nka min bɛ mɔgɔjugu jaraki, o ta le bɛ ɲa;

\par }{\Q dugawu ni hɛra le bɛ ale kan.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{26}Ni i bɛ mɔgɔ jaabi, ni i ka gbɛ a tigi ye,

\par }{\Q o le b’a yira ko i b’a kanu.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{27}I ta kɛnɛmabaaraw kɛ ka ɲa,

\par }{\Q i ta foro labɛn ka ɲa

\par }{\Q o kɔ, i ye i ta bon lɔ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{28}I kana kɛ seere ye ka i mɔgɔɲɔgɔn jaraki gbansan,

\par }{\Q i kana mɔgɔw lafiri ni i darakan ye.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{29}I kana a fɔ ko: «A ka min kɛ ne ra, ne bɛna o ɲɔgɔn le kɛ a ra,

\par }{\Q nin cɛ nin ka min kɛ ne ra, ne bɛna o juru sara a ra.»


\par }{\SH Salibagatɔ
\par }
{\Q \VS{30}Ne tɛmɛna salibagatɔ dɔ ta foro kɔrɔ,

\par }{\Q ne tɛmɛna mɔgɔ jusuntan dɔ ta rɛzɛnforo kɔrɔ.


\par }{\Q \VS{31}Ne k’a ye ko ŋaniw wurira fan bɛɛ ra,

\par }{\Q binw falenna ka yɔrɔ bɛɛ datugu,

\par }{\Q kabakurukogo min tun k’a lamini, o benna.


\par }{\Q \VS{32}Ne k’a flɛ, k’a jate mina kosɛbɛ,

\par }{\Q ne ka min ye, o ka ne ladi.


\par }{\Q \VS{33}Ka sunɔgɔ dɔɔnin, ka i ɲa tugu ka jingɔ dɔɔnin,

\par }{\Q ka i boro fla kuru ka la dɔɔnin,


\par }{\Q \VS{34}ni i ka to o ra, fagantanya bɛna bara i ra, i ko son bɛ bara mɔgɔ ra cogo min na,

\par }{\Q ɲani bɛna bara i ra i ko kɛrɛkɛcɛ murutigi bɛ bara mɔgɔ ra cogo min na.




\par }\Chap{25}{\SH Masacɛw ka kan ni bonya le ye
\par }
{\Q \VerseOne{1}Masacɛ Sulemani ta zana dɔ wɛrɛw ye nin ye; Zuda masacɛ Ezekiyasi ta mɔgɔw le tun ka olugu sɛbɛ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{2}Ka kow dogo, Ala ta bonya bɛ o le ra;

\par }{\Q ka kow sɛgɛsɛgɛ, masaw ta bonya bɛ o le ra.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{3}Sankolo janya tɛ se ka lɔn, dugukolo dunya tɛ se ka suma,

\par }{\Q masacɛ jusukun fana tɛ se ka sɛgɛsɛgɛ k’a cogo lɔn.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{4}Ni warigbɛ kora ka nɔgɔ bɔ a ra,

\par }{\Q o tuma saninfagabaga bɛ se k’a lalaga k’a kɛ minan dɔ ye.


\par }{\Q \VS{5}Ni mɔgɔjuguw gbɛnna ka bɔ masacɛ kɔrɔ,

\par }{\Q a ta fanga bɛ baraka sɔrɔ terenninya sababu ra.


\par }{\Q \VS{6}I kana i yɛrɛ bonya masacɛ ɲa kɔrɔ,

\par }{\Q i kana i yɛrɛ bla mɔgɔbaw lɔyɔrɔ ra;


\par }{\Q \VS{7}sabu mɔgɔw ye i wele k’a fɔ i ma ko: «Wuri ka na sigi ɲa fɛ yan,» o ka fisa,

\par }{\Q sani o ye na i dɔgɔya fagamaw yɛrɛ ɲa na.


\par }{\SH Kokɛcogoɲuman ni kumacogoɲuman
\par }
{\Q \VS{8}I ɲa ka fɛn min ye,

\par }{\Q i kana teliya ka taga o fɔ kititigɛyɔrɔ ra,

\par }{\Q ni o tɛ, ni i kitikɛɲɔgɔn nana kiti ben i kan ka i lamaroya,

\par }{\Q i bɛna a kɛ di sisan?


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{9}Ni ko ka don i ni i sigiɲɔgɔn cɛ, o ɲanabɔ aw ni ɲɔgɔn cɛ,

\par }{\Q nka i kana mɔgɔ wɛrɛ ta gundo fɔ.


\par }{\Q \VS{10}Ni o tɛ, ni a tigi nana a mɛn, a bɛna i lamaroya;

\par }{\Q o tuma ele ta tɔgɔjugu tɛna fɔ ka ban.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{11}Sanin yiriden bisigi kɛra ka warigbɛ ɲɛgɛn,

\par }{\Q o ye kuma bɛnnin fɔnin ye a fɔwagati ra.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{12}Tororanɛgɛ saninlaman, ani sanin yɛrɛworo masirifɛn bɛ cogo min na,

\par }{\Q hakiritigi ta jarakirikuma bɛ ten le a lamɛnbaga toro ra.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{13}Jisuma bɛ min ɲa mɔgɔ ye simankanwagati ra, fundɛnin na,

\par }{\Q ciradenɲuman bɛ o le ɲa a cibaga ye;

\par }{\Q a b’a matigicɛ jusu suma.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{14}Sankaba ni sanfɔɲɔ min tɛ sanji lana,

\par }{\Q o ye mɔgɔ dɔ ye min b’a yɛrɛ tando ko ale bɛ mɔgɔw sɔn, k’a sɔrɔ can tɛ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{15}Sabari sababu ra, mɔgɔ bɛ se ka fagama ta miiriya yɛlɛma,

\par }{\Q kumadiman bɛ se ka hali korokun ci.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{16}Ni i ka li sɔrɔ, min bɛ i bɔ o dɔrɔn le domu,

\par }{\Q ni o tɛ, ni i ka fa a ra k’a dama tɛmɛ, i b’a fɔɔnɔ.


\par }{\Q \VS{17}I kana to ka taga i mɔgɔɲɔgɔn ta so tuma bɛɛ,

\par }{\Q ni o tɛ, ni a nana sɛgɛ i kɔrɔ, a laban a bɛ i kɔninya.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{18}Berekuru, walama kɛrɛkɛmuru, walama biɲɛ nunbɔnin bɛ min kɛ mɔgɔ ra,

\par }{\Q mɔgɔ min bɛ kɛ seerejugu ye a mɔgɔɲɔgɔn kama, o tigi bɛ o ɲɔgɔn le kɛ mɔgɔw ra.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{19}Ɲin min yɔgɔyɔgɔra, walama sen min mugura, ka i jigi la o kan,

\par }{\Q o bɛ i n’a fɔ i bɛ i jigi la janfamɔgɔ kan i degu wagati ra.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{20}Ka i ta derege bɔ i kan na nɛnɛ ra,

\par }{\Q walama ka lemurukumu kɛ sɛgɛn kan\FTNT{*}{{\FR 25:20 }{\FR{25.20
}}{\FT{Kitabu dɔw kɔnɔ a sɛbɛra ko: ka lemurukumu kɛ jori kan.}}},

\par }{\Q o bɛ i ko ni i bɛ ɲagari dɔnkiri la mɔgɔ jusu kasinin ye.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{21}Ni kɔngɔ bɛ i jugu ra, domuni di a ma.

\par }{\Q Ni minlɔgɔtɔ b’a ra, ji di a ma.


\par }{\Q \VS{22}Ni i bɛ o kɛra, a bɛ i ko i bɛ takami le cɛra ka o kɛ a kun na;

\par }{\Q Matigi Ala fana bɛna i sara.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{23}Sahiliyanfan fɔɲɔ bɛ na ni sanji ye cogo min na\FTNT{†}{{\FR 25:23 }{\FR{25.23
}}{\FT{O jamana ra, sanji bɛ bɔ sahiliyanfan le fɛ.}}},

\par }{\Q nɛnkun min bɛ mɔgɔ kɔrɔfɔ dogo ra, o fana bɛ na ni ɲanasisi ye.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{24}Ka si logologonin dɔ ra biribon kunna\FTNT{‡}{{\FR 25:24 }{\FR{25.24
}}{\FT{Aw ye 21.9 flɛ.}}}, o belen ka fisa,

\par }{\Q sani i ye si ni muso kɛrɛtigɛbaga ye bon kelen na.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{25}Jisuma ka di mɔgɔ sɛgɛnin minlɔgɔtɔ ye cogo min na,

\par }{\Q kibaro diman ye bɔ fɔ jamanajan dɔ ra ka n’a fɔ i ye, o fana ka di ten le.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{26}Bununji duurunin, ani kɔlɔnji cɛnnin bɛ cogo min na,

\par }{\Q ni mɔgɔ terennin k’a yɛrɛ to kojugukɛbaga boro, a bɛ kɛ ten le.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{27}Ka li domu k’a dama tɛmɛ, o man ɲi,

\par }{\Q ka bonya ɲini k’a dama tɛmɛ, o man ɲi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{28}Dugu min lablanin lo, ni laminikogo t’a ra,

\par }{\Q o ye mɔgɔ dɔ ye min tɛ se k’a yɛrɛ mina foyi ra.




\par }\Chap{26}{\SH Hakirintanw
\par }
{\Q \VerseOne{1}Nɛnɛ man ɲi fundɛninwagati ra,

\par }{\Q sanji man ɲi simankanwagati ra,

\par }{\Q bonya fana man ɲi hakirintan kan.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{2}Kɔnɔnin bɛ wuri ka taga cogo min na,

\par }{\Q walama naganaganin bɛ tɛmɛ cogo min na,

\par }{\Q ni i ka mɔgɔ danga k’a sɔrɔ kun t’a ra, o danga fana bɛ tɛmɛ le.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{3}Bisan ka kan ni so ye, karafe ka kan ni fali ye,

\par }{\Q bere ka kan ni hakirintan kɔ ye.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{4}I kana hakirintan jaabi ka kaɲa ni a ta hakirintanya ye,

\par }{\Q ni o tɛ, i fana bɛ kɛ a bɔɲɔgɔnko dɔ ye.


\par }{\Q \VS{5}Hakirintan jaabi ka kaɲa ni a ta hakirintanya ye,

\par }{\Q ni o tɛ, a bɛna a yɛrɛ jate hakiritigi ye.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{6}Ni mɔgɔ min k’a ta cira don hakirintan boro,

\par }{\Q a kɛra i ko o tigi k’a yɛrɛ sen tigɛ le, ka kunko dɔ lase a yɛrɛ ma.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{7}Nabara senw tɛ foyi ɲa a ye cogo min na,

\par }{\Q ni hakirintan da ka zana fɔ, o fana tɛ foyi ɲa.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{8}Ni i ka hakirintan bonya,

\par }{\Q a kɛra i n’a fɔ i ka kabakuru siri tafura kɔnɔ ko i b’a bon.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{9}Zana bɛ hakirintan da ra,

\par }{\Q o bɛ i ko ŋanibisan donna dɔrɔtɔ boro.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{10}Mɔgɔ min bɛ hakirintanw bɛɛ ta baara ra,

\par }{\Q ni a ka min o min tɛmɛtɔ ye, a bɛ o ta,

\par }{\Q o tigi bɛ i ko kalantigi min bɛ mɔgɔw bɛɛ bonna ka o mandimi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{11}Wuru bɛ sekɔ a ta fɔɔnɔ ma cogo min na,

\par }{\Q hakirintan fana bɛ sekɔ a ta nalomanya ma ten le.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{12}Ni i ka mɔgɔ o mɔgɔ ye min b’a yɛrɛ jate hakiritigi ye,

\par }{\Q mɔgɔ ka kan k’a jigi la hakirintan kan ka tɛmɛ o tigi kan belen.


\par }{\SH Salibagatɔ
\par }
{\Q \VS{13}Salibagatɔ ko: «Waraba dɔ bɛ sira ra,

\par }{\Q jara bɛ yaalayaalara sirada ra!»


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{14}Kon bɛ to ka yɛlɛma a donyɔrɔw kan cogo min na,

\par }{\Q salibagatɔ bɛ to ka yɛlɛma a ta lanan kan ten le.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{15}Salibagatɔ b’a boro don tominan kɔnɔ,

\par }{\Q nka ka to lase a da ma, o b’a sɛgɛ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{16}Salibagatɔ b’a yɛrɛ jate hakiritigi ye,

\par }{\Q ka tɛmɛ hali cɛ wolonfla kan, minw bɛ mɔgɔ jaabicogo lɔn.


\par }{\SH Kɛrɛtigɛbaga
\par }
{\Q \VS{17}Tɛmɛbaga min b’a yɛrɛ ɲagami kɛrɛ dɔ ra min t’a ta ye,

\par }{\Q o bɛ i ko mɔgɔ min bɛ wuru ye, k’a mina a toro ma.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{18}Fatɔ bɛ biɲɛ tasumamanw bon,

\par }{\Q ka kalan bon ka mɔgɔw faga cogo min na,


\par }{\Q \VS{19}mɔgɔ min b’a mɔgɔɲɔgɔn janfa,

\par }{\Q ka sɔrɔ k’a fɔ ko: «Ne tun bɛ toron le kɛra,» o tigi fana bɛ ten le.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{20}Ni lɔgɔ banna, tasuma bɛ faga,

\par }{\Q ni nafigi tɛ yi, kɛrɛ bɛ ban!


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{21}Finfin bɛ kɛ takami ye cogo min na,

\par }{\Q lɔgɔ bɛ tasuma mana cogo min na,

\par }{\Q kɛrɛtigɛbaga bɛ kɛrɛ juguya ten le.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{22}Nafigi darakan bɛ i ko domunidiman,

\par }{\Q i b’a kunu cogo min na, a bɛ jigi i kɔnɔbara ra ten.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{23}Ka warigbɛ ɲagaminin kɛ ka bɔgɔdaga kɔ mun,

\par }{\Q o ye kumadimanfɔbaga kɔnɔnɔjugu ye.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{24}I jugu bɛ se ka i nɛgɛ n’a darakan ye,

\par }{\Q k’a sɔrɔ nanbara le fanin b’a jusukun na.


\par }{\Q \VS{25}Hali ni a k’a kumakan diya cogo o cogo, i kana la a ra,

\par }{\Q sabu haramu wolonfla le b’a jusukun na.


\par }{\Q \VS{26}Kɔninya min b’a jusukun na, a bɛ nanbara kɛ ka o dogo,

\par }{\Q nka a laban, a ta juguya bɛ yira kɛnɛ kan bɛɛ ɲa na.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{27}Mɔgɔ min ka dinga sogi, o tigi le bɛ ben a kɔnɔ,

\par }{\Q mɔgɔ min ka kabakuru kolonkolon, kabakuru bɛ kɔsegi ka ben o tigi yɛrɛ le kan.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{28}Faninyafɔbaga bɛ kuma ka digi mɔgɔ minw na, a bɛ olugu kɔninya fana;

\par }{\Q da min bɛ mɔgɔ nɛgɛ, o bɛ cɛnri kɛ.




\par }\Chap{27}{\SH Ladirikanw
\par }
{\Q \VerseOne{1}I bɛna min kɛ sini, i kana i yɛrɛ tando o ra bi,

\par }{\Q sabu min bɛ se ka kɛ sisan ni sini cɛ, i tɛ o lɔn.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{2}Mɔgɔ tɔw le ka kan ka i tando, i yɛrɛ tɛ,

\par }{\Q a to mɔgɔ wɛrɛ ye i tando, a kana bɔ i yɛrɛ da ra.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{3}Kabakuru ka gbiri, kɛnkɛn fana ye fɛn gbiriman ye,

\par }{\Q nka naloman bɛ dimi min don mɔgɔ ra, o doni ka gbiri ni nin fla bɛɛ ye.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{4}Jusugban ye kojuguba ye, dimi ye jiba woyotɔ le ye,

\par }{\Q nka jɔn bɛ se ka lɔ ka celiya kɔnɔ?


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{5}Mɔgɔ ye gbɛ i ye, ka i jaraki, o ka fisa,

\par }{\Q sani a ye ta kanuya fɛ ka i ta jaraki dogo i ma.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{6}I teri min bɛ kuma ka digi i ra, o le bɛ i fɛ,

\par }{\Q nka i jugu bɛ i nɛgɛ le ni a ta kanuyaforiw ye.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{7}Mɔgɔ fanin bɛ ban li ra,

\par }{\Q k’a sɔrɔ kɔngɔtɔ fɛ, fɛn bɛɛ ka di, hali fɛn kunaman.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{8}Mɔgɔ min bɛ bɔ a ta so ka taga fɔ yɔrɔjan,

\par }{\Q o bɛ i ko kɔnɔ min bɛ bɔ a ta ɲaga kɔnɔ ka taga fɔ yɔrɔjan.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{9}Turu kasadiman ni wusunan bɛ mɔgɔ ninsɔndiya,

\par }{\Q nka teriya ta diyanya le bɛ mɔgɔ jusu saaro.


\par }{\Q \VS{10}I kana ban i teri ra, walama i facɛ ta teri,

\par }{\Q ni cɛnri ka se i ma, i kana taga i balema dɔ ta so;

\par }{\Q sabu i sigiɲɔgɔn min yɔrɔ ka surun i ra,

\par }{\Q ale ka fisa ni i balema ye, min yɔrɔ ka jan i ra.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{11}Ne dencɛ, kɛ hakiritigi ye, ka ne jusu diya,

\par }{\Q ni o kɛra, ne bɛna se ka ne mafiyɛnyabagaw jaabi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{12}Ni mɔgɔ ceguman ka kojugu natɔ ye, a bɛ dogo,

\par }{\Q nka naloman bɛ kojugu ye, ka taga don a ra, k’a yɛrɛ tɔɔrɔ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{13}Ni mɔgɔ min k’a yɛrɛ kɛ mɔgɔ wɛrɛ ta juru ko seere ye,

\par }{\Q o tigi ta derege ka kan ka mina a ra ka o juru tɔnɔmasigi;

\par }{\Q ni mɔgɔ min ka layiri ta, ko a bɛ lɔ ni muso yaalabaga dɔ ta kunko ye,

\par }{\Q fɛn dɔ ka kan ka mina o tigi ra ka o kɛ a sarati ye.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{14}Ni i bɛ taga dugawu kɛ i teri ye ni kanba ye sɔgɔmada joona fɛ,

\par }{\Q a bɛ kɛ i n’a fɔ i b’a dangara le.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{15}Ji min bɛ tɔnitɔni tuma bɛɛ sanji wagati ra, ni a tɛ lɔ ka ye,

\par }{\Q o ni muso kɛrɛtigɛbaga bɛɛ ye kelen ye.


\par }{\Q \VS{16}Ni mɔgɔ min ko a b’a lalɔ, a kɛra i n’a fɔ o tigi ko a bɛ fɔɲɔ le lalɔ,

\par }{\Q walama ko a bɛ turuji dɛrɛ k’a mina a tɛgɛ kɔnɔ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{17}Nɛgɛ bɛ nɛgɛ dabɔ,

\par }{\Q mɔgɔ le b’a mɔgɔɲɔgɔn sɔn hakiri ra.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{18}Ni mɔgɔ min k’a janto torosun na, o tigi le b’a den domu,

\par }{\Q ni mɔgɔ min k’a matigicɛ minako ɲa, o tigi le bɛ o bonya sɔrɔ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{19}Ni i ka ji flɛ, i bɛ i yɛrɛ ɲada cogo le ye,

\par }{\Q ni i ka adamaden dɔ jusukun sɛgɛsɛgɛ, i bɛ i yɛrɛ jogo le ye.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{20}Saya dibi ni lahara dibi tɛ fa ka ye,

\par }{\Q adamaden ɲa fana tɛ fa flɛri ra ka ye.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{21}O bɛ warigbɛ don daganin kɔnɔ tasuma ra, ka sanin yeele furunɛ kan, k’a silɔn,

\par }{\Q mɔgɔw bɛ tandori min lase adamaden ma, o le b’a cogo yira.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{22}Hali ni i ka naloman don kolon kɔnɔ k’a susu i ko simankisɛ,

\par }{\Q a ta nalomanya tɛ bɔ a ra.


\par }{\SH Mɔgɔ ka kan k’a janto a borofɛnw na
\par }
{\Q \VS{23}I ka kan ka jija ka i ta bɛganw cogoya lɔn ka ɲa tuma bɛɛ,

\par }{\Q ka i janto o ra ka ɲa kosɛbɛ;


\par }{\Q \VS{24}sabu naforo tɛ to mɔgɔ boro wagati bɛɛ,

\par }{\Q masafugula tɛ to mɔgɔ kun na tuma bɛɛ.


\par }{\Q \VS{25}Ni i ka bin kan, ni binkura bɔra,

\par }{\Q i bɛ binjalan cɛ kuruw kan.


\par }{\Q \VS{26}I bɛ sagaw si kan, ka o kɛ i ta fiyɛrɛbɔ ye,

\par }{\Q ka bakɔrɔnin dɔw fiyeere, ka o kɛ ka foro dɔ san.


\par }{\Q \VS{27}I bɛ baw ta nɔnɔ kɛ i ni i ta gbamɔgɔw ta domuni ye,

\par }{\Q ani ka i ta baaradenmusow fana baro.




\par }\Chap{28}{\SH Mɔgɔ ka kan ka sɔn ladiri ma
\par }
{\Q \VerseOne{1}Mɔgɔjugu bɛ bori hali k’a sɔrɔ mɔgɔ t’a gbɛnna,

\par }{\Q nka mɔgɔ terennin lanin bɛ a yɛrɛ ra i ko jarakanbelen.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{2}Ni jamana mɔgɔw murutira, kuntigiw bɛ caya;

\par }{\Q nka ni faamurikɛbaga ni lɔnnikɛbaga ka sɔrɔ o ra, o bɛ jamana sabati ka mɛɛn.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{3}Ni kuntigi fagantan bɛ dɛsɛbagatɔw minako juguya,

\par }{\Q o bɛ i n’a fɔ sanjiba min bɛ ben ka simanw cɛn, ka mɔgɔw bla kɔngɔ ra.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{4}Minw bɛ sariya sira bla, olugu bɛ mɔgɔjuguw tando,

\par }{\Q nka minw bɛ sariya sira tagama, olugu bɛ mɔgɔjuguw kɛrɛ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{5}Mɔgɔ kɛwalejugu tɛ can sira faamu,

\par }{\Q nka minw bɛ Matigi Ala ta jɛnɲɔgɔnya ɲini, olugu b’a bɛɛ faamu.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{6}Fagantan min jusukun gbɛnin lo,

\par }{\Q o ka fisa ni naforotigi dɔ ye, min tɛ sira terennin tagama.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{7}Den min bɛ sariya sira tagama, o ye faamurikɛbaga ye,

\par }{\Q nka min bɛ tagama ni mɔgɔ sɔnkolonw ye, o b’a facɛ lamaroya.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{8}Mɔgɔ min bɛ juru don mɔgɔw ra, ka tɔnɔba la a kan, janko k’a ta naforo caya,

\par }{\Q o tigi bɛ naforo min lajɛnna, o laban bɛ taga mɔgɔ wɛrɛ fɛ, min bɛ makari dɛsɛbagatɔw ra.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{9}Mɔgɔ min b’a toro datugu janko a kana sariya lamɛn,

\par }{\Q hali o tigi ta Aladaari ye haramu le ye.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{10}Mɔgɔ min bɛ mɔgɔɲumanw lafiri ka o bla sirajugu kan,

\par }{\Q o tigi bɛ ben a yɛrɛ ta dinga soginin kɔnɔ,

\par }{\Q nka minw jusukun gbɛnin lo, olugu bɛ hɛra sɔrɔ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{11}Naforotigi b’a yɛrɛ jate hakiritigi ye,

\par }{\Q nka fagantan faamurikɛbaga bɛ se k’a kɔrɔbɔ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{12}Ni mɔgɔ terenninw ka se sɔrɔ, o ye ɲagarikoba le ye,

\par }{\Q nka ni mɔgɔjuguw ka wuri, bɛɛ bɛ dogo.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{13}Mɔgɔ min bɛ a ta hakɛw dogo, o ta kow si tɛ ɲa,

\par }{\Q nka min bɛ lɔ a ta hakɛw ra, k’a dabla, Ala bɛ hina o tigi ra.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{14}Kojugu ɲasiran bɛ mɔgɔ min na tuma bɛɛ, o tigi ta ɲana,

\par }{\Q nka mɔgɔ min b’a jusukun gbɛlɛya, kojugu bɛ ben o kan.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{15}Ni mɔgɔjugu ka sigi kuntigiya ra fagantanw kunna,

\par }{\Q a bɛ kɛ i ko jara kasitɔ, walama wara kɔngɔtɔ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{16}Kuntigi kolɔnbari bɛ tɔɲɔri caman kɛ,

\par }{\Q nka ɲamɔgɔ min bɛ naforojugu kɔninya, o bɛ sijan sɔrɔ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{17}Mɔgɔfaga hakɛ bɛ mɔgɔ min kɔ,

\par }{\Q o bɛ bori a yɛrɛ ma fɔ kaburu ra; mɔgɔ kana a lalɔ dɛ!


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{18}Mɔgɔ min bɛ tagama ni jusukun gbɛnin ye, o bɛ kisi,

\par }{\Q nka mɔgɔ min bɛ sira fla tagama, o laban bɛ ben a fla dɔ kan.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{19}Mɔgɔ min bɛ a ta foro sɛnɛ, o bɛ domuni sɔrɔ ka fa,

\par }{\Q nka mɔgɔ min bɛ tugu fɛngbansanw nɔ fɛ, o bɛ fa fagantanya le ra.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{20}Mɔgɔ kankelentigi bɛ dugawu caman sɔrɔ,

\par }{\Q nka mɔgɔ min kɔrɔtɔra k’a ta naforo sɔrɔ, o jarakibari tɛna to.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{21}Ka mɔgɔ dɔ fisaya dɔ ye, o man ɲi;

\par }{\Q nka buru kunkurunnin kelen kosɔn, mɔgɔ bɛ se k’a yɛrɛ bla kojugu ra.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{22}Mɔgɔ tɛgɛgbɛlɛn bɛ bori naforo kɔ;

\par }{\Q a m’a lɔn ko fagantanya le bɛna ben ale kan.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{23}Mɔgɔ min bɛ a mɔgɔɲɔgɔn jaraki ni a firira, a laban o tigi ko le bɛ diya a ye;

\par }{\Q nka min b’a nɛgɛ k’a ta jaraki dogo a ma, o ko tɛna diya a ye.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{24}Mɔgɔ min b’a facɛ, walama a bamuso borofɛn sonya, k’a fɔ ko hakɛ tɛ o ra,

\par }{\Q o tigi ye cɛnrikɛbaga jɛnɲɔgɔn ye.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{25}Mɔgɔ wasabari bɛ kɛrɛ lawuri,

\par }{\Q nka min b’a jigi la Matigi Ala kan, o bɛ wasa.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{26}Mɔgɔ min jigi lanin bɛ a yɛrɛ jusukunnakow le kan, o ye hakirintan ye,

\par }{\Q nka min bɛ tagama ni hakiritigiya ye, ale bɛ bɔsi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{27}Mɔgɔ o mɔgɔ bɛ fagantan sɔn, o tɛ kɛ dɛsɛbagatɔ ye;

\par }{\Q nka min b’a ɲa datugu fagantan na, danga caman le bɛ o tigi kan.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{28}Ni mɔgɔjuguw ka wuri, bɛɛ bɛ dogo,

\par }{\Q nka ni o halakira, mɔgɔ terenninw bɛ caya.


\par }{\BB \par }


\PoetryChap{29}{\Q \VerseOne{1}Mɔgɔ min jarakira fɔ siɲaga caman, ni o tigi belen b’a torokun gbɛlɛya,

\par }{\Q o tigi bɛna bara ka halaki, fla tɛ halakiri min na.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{2}Ni mɔgɔ terenninw cayara, jamana mɔgɔw bɛ ɲagari,

\par }{\Q nka ni mɔgɔjuguw bɛ kuntigiya ra, mɔgɔw bɛ kɛ ŋuna ye.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{3}Hakiritigiya ka di mɔgɔ min ye, o bɛ a facɛ ninsɔndiya,

\par }{\Q nka min bɛ jɛn ni jatɔmusow ye, o b’a borofɛnw bɛɛ cɛn.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{4}Masacɛ bɛ a ta jamana sabati can le baraka ra,

\par }{\Q nka min bɛ to ka wari ben jamanadenw kan, o bɛ a ta jamana cɛn.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{5}Mɔgɔ min b’a mɔgɔɲɔgɔn nɛgɛ,

\par }{\Q o tigi bɛ jɔ le sirira a sen kɔrɔ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{6}Mɔgɔ kɛwalejugu yɛrɛ ta hakɛw le bɛ kɛ jan ye k’a mina,

\par }{\Q nka mɔgɔ terenninw bɛ ɲagari fɔ ka dɔnkiri la.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{7}Mɔgɔ terennin bɛ dɛsɛbagatɔw ta jo lɔn,

\par }{\Q nka o faamuri ɲɔgɔn tɛ mɔgɔjugu fɛ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{8}Kumakolonfɔbagaw bɛ tasuma fiyɛ dugu kan,

\par }{\Q nka mɔgɔ hakiritigiw bɛ mɔgɔw ta dimi mala.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{9}Ni hakiritigi ka taga ni naloman ye kiti ra,

\par }{\Q naloman kɔni bɛna dimi, ka yɛrɛkobaw kɛ, nka foyi tɛ ɲanabɔ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{10}Mɔgɔfagabaga bɛ mɔgɔ jusukun gbɛnin kɔninya,

\par }{\Q nka mɔgɔɲuman b’a janto a ra.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{11}Hakirintan bɛ a ta dimi bɛɛ yira kɛnɛ kan yɔrɔ kelen na,

\par }{\Q nka hakiritigi b’a yɛrɛ mina ka sabari.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{12}Kuntigi min b’a janto faninyakumaw ra,

\par }{\Q o ta jamana ɲamɔgɔw bɛɛ bɛ kɛ mɔgɔjuguw ye.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{13}Fagantan o, mɔgɔtɔɲɔbaga o,

\par }{\Q nin fla bɛɛ bɛ yeri kɛ Matigi Ala ta yeelen le sababu ra.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{14}Masa min bɛ dɛsɛbagatɔ ta kiti tigɛ can kan,

\par }{\Q o ta fanga bɛ baraka sɔrɔ wagati bɛɛ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{15}Bisan ni korori le bɛ den kɛ hakiritigi ye,

\par }{\Q nka den min tora a yɛrɛ ma, o b’a bamuso lamaroya.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{16}Ni mɔgɔjuguw ka caya, hakɛ bɛ caya,

\par }{\Q nka mɔgɔ terenninw bɛna to ka o bentɔ flɛ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{17}I den koro, ni o kɛra, a bɛna i jusu suma,

\par }{\Q a bɛna i nin laganfiya.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{18}Ni mɔgɔ tɛ yi min bɛ Ala ta kuma lamɛn ka mɔgɔw ladi, mɔgɔw tɛ o yɛrɛ mina foyi ra tuun;

\par }{\Q nka mɔgɔ min bɛ sariya sira tagama, o tigi ta ɲana!


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{19}Mɔgɔ tɛ jɔncɛ koro ni kuma dama ye;

\par }{\Q hali ni a ka ko faamu, a t’a kɛ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{20}Ni i ka mɔgɔ o mɔgɔ ye min tɛ jatemina kɛ ka sɔrɔ ka kuma,

\par }{\Q mɔgɔ ka kan k’a jigi la hakirintan kan, ka tɛmɛ o tigi kan belen.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{21}Ni i ka i ta jɔncɛ ladiya kojugu a denmisɛnman,

\par }{\Q a laban, a tɛ foyi ɲa.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{22}Mɔgɔ diminin bɛ kɛrɛ lawuri,

\par }{\Q mɔgɔ jusu gbannin bɛ hakɛko caman kɛ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{23}Adamaden ta yɛrɛbonya le bɛ dɔgɔyari lase a ma,

\par }{\Q nka mɔgɔ majiginin bɛ bonya sɔrɔ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{24}Mɔgɔ min jɛnɲɔgɔn ye son ye, o tigi b’a yɛrɛ nin le kɔninya;

\par }{\Q a bɛ dangarikumaw mɛn, nka a tɛ foyi fɔ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{25}Adamadenw ɲasiran ye jan le ye,

\par }{\Q nka ni mɔgɔ min k’a jigi la Matigi Ala kan, a bɛ o tigi tanga.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{26}Mɔgɔ caman b’a fɛ ka o yɛrɛ ko diya fagamaw ye,

\par }{\Q nka Matigi Ala le bɛ bɛɛ ta kiti tigɛ can kan.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{27}Mɔgɔ terenninw bɛ mɔgɔ terenbariw haramuya,

\par }{\Q mɔgɔjuguw fana bɛ mɔgɔɲumanw haramuya.




\par }\Chap{30}{\SH Aguri ni Lemuwɛli ta kumaw
\par }
{\PP \VerseOne{1}Nin ye Yake dencɛ Aguri ta kumaw ye. Nin cɛ ka kuma minw fɔ Itiyɛli ye, Itiyɛli ni Ukali\FTNT{*}{{\FR 30:1 }{\FR{30.1
}}{\FT{Itiyɛli ni Ukali: Heburu kan na, nin tɔgɔ fla kɔrɔ bɛ se ka kɛ fana ko: «Ne sɛgɛra, Ala, ne sɛgɛra, ne baraka dɛsɛra.»}}}.


\par }{\SH Ɲininkarigbɛlɛnw
\par }
{\Q \VS{2}Can lo, ne ye naloman ye ka tɛmɛ mɔgɔ bɛɛ kan,

\par }{\Q adamaden hakiri tɛ ne fɛ.


\par }{\Q \VS{3}Ne ma hakiritigiya karan,

\par }{\Q ne fana ma mɔgɔ saninmanw ta lɔnniya sɔrɔ.


\par }{\Q \VS{4}Jɔntigi le yɛlɛnna ka taga sankolo kɔnɔ ka sekɔ ka na ka ye?

\par }{\Q Jɔntigi le ka fɔɲɔ mina a boro kɔnɔ ka ye?

\par }{\Q Jɔntigi le ka ji mina k’a don a ta deregeba jukɔrɔ ka ye?

\par }{\Q Jɔntigi le ka dugukolo danw bɛɛ sigi?

\par }{\Q A tigi tɔgɔ ye di? A dencɛ fana tɔgɔ ye di?

\par }{\Q Ni i ka o lɔn, a fɔ!


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{5}Ala ta darakumaw bɛɛ gbɛnin lo,

\par }{\Q minw bɛ o yɛrɛ karifa Ala ma, a bɛ olugu tanga i ko nɛgɛbɛnnan.


\par }{\Q \VS{6}I kana foyi fara o kumaw kan,

\par }{\Q ni o tɛ, a bɛna i jaraki, i bɛ kɛ faninyafɔbaga ye.


\par }{\SH Fɛn fla
\par }
{\Q \VS{7}Matigi Ala, ne bɛ fɛn fla ɲini i fɛ,

\par }{\Q i kana ban ka o di ne ma sani ne ye sa:


\par }{\Q \VS{8}Kuma gbansanw, ani faninyakumaw mabɔ ne ra.

\par }{\Q I kana ne kɛ fagantan ye, i fana kana ne kɛ naforotigi ye,

\par }{\Q nka domuni min bɛ ne bɔ, o di ne ma;


\par }{\Q \VS{9}janko ne kana na fa ka tɛmɛ, fɔ ka na ban Ala ra,

\par }{\Q k’a fɔ ko: «Matigi Ala yɛrɛ ye jɔn le ye dɛ?»

\par }{\Q Walama fagantanya kana na ne bla sonyari ra,

\par }{\Q k’a to ne ye ne ta Ala tɔgɔ cɛn.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{10}I kana taga baaraden tɔgɔjugu fɔ a matigicɛ kɔrɔ,

\par }{\Q janko a kana na i danga, ka i jaraki.


\par }{\SH Mɔgɔjugu suguya naani
\par }
{\Q \VS{11}Mɔgɔ dɔw bɛ o facɛ dɔgɔya,

\par }{\Q o fana tɛ o bamuso bonya!


\par }{\Q \VS{12}Mɔgɔ dɔw bɛ o yɛrɛ jate ko o saninyara,

\par }{\Q k’a sɔrɔ o ma ko ka bɔ o ta nɔgɔ ra fɔlɔ.


\par }{\Q \VS{13}Mɔgɔ dɔw bɛ o ɲa lɔ tɔw ra ni wasoya ye,

\par }{\Q yɛrɛbonya bɛ hali o flɛrikɛcogo ra.


\par }{\Q \VS{14}Mɔgɔ dɔw ɲinw ye kɛrɛkɛmuruw le ye,

\par }{\Q o ɲinw ye muruw le ye,

\par }{\Q janko ka ɲanibagatɔw domu ka o ban dugukolo kan,

\par }{\Q ka fagantanw domu ka o ban adamadenw cɛ ra.


\par }{\SH Fɛn fla fɛn saba ani fɛn naani
\par }
{\Q \VS{15}Denmuso fla bɛ tɔrimaganan fɛ,

\par }{\Q kelen tɔgɔ ye: «A di!»

\par }{\Q Tɔ kelen fana tɔgɔ ye: «A di!»

\par }{\BB \par }
{\Q Fɛn saba bɛ yi, minw tɛ fa ka ye,

\par }{\Q a fɔ fɛn naani yɛrɛ, minw t’a fɔ ko: «Ne wasara»:


\par }{\Q \VS{16}Lahara dingaba,

\par }{\Q muso min ma den sɔrɔ ka ye,

\par }{\Q dugukolo min ma fa ji ra,

\par }{\Q ani tasuma min t’a fɔ fiyewu ko: «Ne wasara!»


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{17}Mɔgɔ min b’a ɲa lɔ a facɛ ra k’a lɔgɔbɔ,

\par }{\Q min b’a ɲadon a bamuso ra, ka ban k’a kan mina,

\par }{\Q kɔda ta kankan kɔnɔw bɛna o tigi ɲadenw wɔgɔbi ka bɔ,

\par }{\Q bɔn ta denw bɛna o domu.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{18}Fɛn saba bɛ yi, minw tɛmɛna ne ta lɔnniya kan,

\par }{\Q a fɔ fɛn naani yɛrɛ, ne tɛ minw faamu:


\par }{\Q \VS{19}Bɔn tɛmɛsira sankolo ra,

\par }{\Q sa tɛmɛsira fara kan,

\par }{\Q jirakurun tɛmɛsira kɔgɔji kan,

\par }{\Q ani cɛ tɛmɛsira ka taga sunguru kɔ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{20}Muso jɛnɛyakɛbaga cogo bɛ tan le:

\par }{\Q a bɛ domuni kɛ k’a da jɔsi\FTNT{†}{{\FR 30:20 }{\FR{30.20
}}{\FT{A bɛ domuni kɛ k’a da jɔsi: O kɔrɔ ye ko a ta kɛwalejuguw tɛ foyi cɛn a ye.}}},

\par }{\Q k’a fɔ ko: «Ne ma kojugu kɛ!»


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{21}Dugukolo bɛ se ka yɛrɛyɛrɛ fɛn saba kosɔn,

\par }{\Q a fɔ fɛn naani yɛrɛ, a tɛ se ka minw muɲu:


\par }{\Q \VS{22}Jɔncɛ ye kɛ masacɛ ye, o ye dɔ ye,

\par }{\Q mɔgɔkolon ye fa domuni na, o ye dɔ ye,


\par }{\Q \VS{23}muso min mangboyara o ye cɛ sɔrɔ, o ye dɔ ye,

\par }{\Q jɔnmuso ye sigi a matigimuso nɔ ra, o fana ye dɔ ye.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{24}Fɛnɲanaman naani bɛ dunuɲa ra, minw ka dɔgɔ,

\par }{\Q nka o ta hakiritigiya ka bon kosɛbɛ:


\par }{\Q \VS{25}Dugumɛnɛw, olugu ye danfɛn dɔw ye fanga tɛ minw na,

\par }{\Q nka simantigɛwagati ra, o bɛ o ta domuni labɛn k’a bla.


\par }{\Q \VS{26}Farawoɲinanw, olugu fana ye danfɛn dɔw ye baraka tɛ minw na,

\par }{\Q nka o bɛ o ta dogoyɔrɔ ɲini fɔ faraw le cɛ ra.


\par }{\Q \VS{27}Kuntigi tɛ ɲɔdomutɔnw fɛ,

\par }{\Q nka o bɛ bla ɲɔgɔn kɔ ka taga jɛnkuru jɛnkuru i ko kɛrɛkɛdenw.


\par }{\Q \VS{28}Basa bɛ se ka mina ni boro ye,

\par }{\Q nka a bɛ don fɔ masacɛw ta masasow kɔnɔ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{29}Fɛnɲanaman saba bɛ yi, minw sentacogo cɛ ka ɲi,

\par }{\Q a fɔ fɛn naani yɛrɛ, minw tagamacogo cɛ ka ɲi:


\par }{\Q \VS{30}Jara, min ye kongofɛnw bɛɛ ta cɛfari ye,

\par }{\Q a tɛ bori foyi ɲa,


\par }{\Q \VS{31}dondo, min bɛ kanbelenya tagama kɛ,

\par }{\Q ani bakɔrɔnin\FTNT{‡}{{\FR 30:31 }{\FR{30.31
}}{\FT{O jamana ta bakɔrɔninw ka jan, o cɛ ka ɲi fana.}}},

\par }{\Q ani masacɛ min bɛ tagama a ta kɛrɛkɛjama ɲa fɛ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{32}Ni mɔgɔ min tun kɛra hakirintan ye, fɔ k’a yɛrɛ bonya,

\par }{\Q walama ni ŋaninyajuguw tun bɛ mɔgɔ min kɔnɔ,

\par }{\Q o tigi y’a boro la a da ra ka je;


\par }{\Q \VS{33}sabu ni i ka nɔnɔ bisi, nare bɛ bɔ a ra,

\par }{\Q ni i ka nun bisi, jori bɛ bɔ a ra,

\par }{\Q ni i ka dimi bisi, kɛrɛ bɛ bɔ a ra.




\par }\Chap{31}{\SH Masacɛ bamuso ta ladiriw
\par }
{\PP \VerseOne{1}Nin ye masacɛ Lemuwɛli ta kumaw ye, a bamuso k’a karan ni ladirikan minw ye:


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{2}Ne dencɛ, ne bɛna mun le fɔ ele ye sa?

\par }{\Q Ne woroden, ne bɛna mun le fɔ i ye dɛ?

\par }{\Q Ne ka dajuru ta den min kosɔn, ne bɛna mun kuma le fɔ o ye sa?


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{3}I kana i baraka bɛɛ di musow ma,

\par }{\Q muso minw bɛ masaw laben, i kana i yɛrɛ to olugu boro.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{4}Masacɛ man kan ka duvɛn min, Lemuwɛli!

\par }{\Q Fagama man kan ka bori minnifɛn farimanw nɔ fɛ.

\par }{\Q Masacɛ man kan ka o kɛ!


\par }{\Q \VS{5}Ni o tɛ, ni a ka duvɛn min, a bɛna ɲina sariya sigininw kɔ,

\par }{\Q ka sɛgɛbagatɔw bɛɛ ta jo bɔsi o ra.


\par }{\Q \VS{6}Minnifɛn farimanw ye di sabagaw le ma,

\par }{\Q duvɛn ye di mɔgɔ jusukasininw le ma.


\par }{\Q \VS{7}O y’a min ka ɲina o ta fagantanya kɔ,

\par }{\Q o hakiri ye bɔ o ta sɛgɛ kɔ pewu!


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{8}Se tɛ minw ye ka kuma, i da yɛlɛ ka kuma olugu nɔ ra;

\par }{\Q kuma, ka sɛgɛbagatɔ ta jo di a ma.


\par }{\Q \VS{9}I da yɛlɛ ka kuma, ka kiti tigɛ ni terenninya ye,

\par }{\Q ka fagantan ni ɲanibagatɔ ta jo di a ma.


\par }{\SH Muso barakaman makirikan
\par }
{\Q \VS{10}Muso barakaman sɔrɔ man di dɛ!\FTNT{*}{{\FR 31:10 }{\FR{31.10
}}{\FT{Nin hayanw bɛɛ kelen kelen bɛ damina ni heburukan sigininden dɔ ye, k’a ta a sigininden fɔlɔ ra, min ye Alɛfu ye, ka taga a bla a laban na min ye Tavu ye.}}}

\par }{\Q A sɔngɔ ka gbɛlɛn ka tɛmɛ hali luluw kan pewu.


\par }{\Q \VS{11}A cɛ lanin b’a ra ni a jusukun bɛɛ ye,

\par }{\Q foyi kɔni tɛna fɔn ale ta so.


\par }{\Q \VS{12}A bɛ koɲuman le kɛ a cɛ ye,

\par }{\Q a tɛ kojugu kɛ a ra, a si bɛɛ ra.


\par }{\Q \VS{13}A bɛ sagasiw ni lɛn ɲini,

\par }{\Q k’a yɛrɛ timinadiya ka o baara ni a boro ye.


\par }{\Q \VS{14}A bɛ i ko jagokɛbagaw ta jirakurunbaw,

\par }{\Q a bɛ a ta baro ɲini ka bɔ fɔ yɔrɔjan ka na ni a ye.


\par }{\Q \VS{15}Sani dugu ye gbɛ, i b’a sɔrɔ a wurira ka ban;

\par }{\Q a bɛ domuni di a ta sokɔnɔmɔgɔw ma,

\par }{\Q a bɛ a ta baaradenmusow ta baaraw yira o ra.


\par }{\Q \VS{16}A bɛ foro dɔ ko miiri a yɛrɛ kɔnɔ, o kɔ, a bɛ o foro san,

\par }{\Q ni a ka min sɔrɔ a ta baara ra, a bɛ o kɛ ka rɛzɛn sɛnɛ.


\par }{\Q \VS{17}A b’a yɛrɛ cɛsiri ka baraka don a yɛrɛ ra,

\par }{\Q k’a boro don baara ra.


\par }{\Q \VS{18}A b’a ye ko a bɛ tɔnɔ caman sɔrɔra a ta jago ra,

\par }{\Q o ra, a ta fitina tɛ faga su fɛ.


\par }{\Q \VS{19}A bɛ sagasi mina a boro kelen na,

\par }{\Q a borokandenw bɛ jɛnɛkala munu ka jese dan.


\par }{\Q \VS{20}A b’a tɛgɛ labla ka ɲanibagatɔw sɔn,

\par }{\Q a b’a boro foni fagantanw ye.


\par }{\Q \VS{21}Nɛnɛwagati ra, a tɛ siran ko nɛnɛ bɛna a ta somɔgɔw mina,

\par }{\Q sabu a ka sagasifani gbirimanw dan o bɛɛ ye.


\par }{\Q \VS{22}A bɛ kosow dan,

\par }{\Q lɛnfaniw, ani faniɲuman wulenmanw fana b’a fɛ.


\par }{\Q \VS{23}Ni a cɛ ka taga sigi ni dugu cɛkɔrɔbaw ye dugu donda ra,

\par }{\Q mɔgɔ bɛɛ b’a bonya.


\par }{\Q \VS{24}A bɛ faniw dan ka o fiyeere,

\par }{\Q a bɛ cɛsirinanw fiyeere jagokɛbagaw ma.


\par }{\Q \VS{25}Baraka ni nɔɔrɔ, o le ye a ta masiri ye;

\par }{\Q a bɛ sigi ka yɛrɛko, sabu sini ta ko hami t’a ra.


\par }{\Q \VS{26}A b’a da yɛlɛ ka kuma ni hakiritigiya ye,

\par }{\Q ladiriɲumanw le bɛ bɔ a da ra.


\par }{\Q \VS{27}A b’a janto a ta sokɔnɔkow bɛɛ ra ka ɲa,

\par }{\Q a tɛ sɔn salibagatɔya ma, a bɛ baara kɛ le k’a ta baro sɔrɔ.


\par }{\Q \VS{28}A denw bɛ wuri k’a fɔ a ma ko a ta ɲana,

\par }{\Q a cɛ fana b’a tando, ko:


\par }{\Q \VS{29}«Muso caman ye muso barakamanw ye,

\par }{\Q nka ele kɔni ta tɛmɛna olugu bɛɛ ta kan.»


\par }{\Q \VS{30}Farikolo nɔɔrɔ bɛ mɔgɔ lafiri, cɛɲa ye fɛngbansan le ye,

\par }{\Q Matigi Ala ɲasiran bɛ muso min na, o le bɛna tando.


\par }{\Q \VS{31}Aw ye muso barakaman ta baara tɔnɔ di a ma,

\par }{\Q mɔgɔw y’a tando a ta kɛwalew kosɔn jamalajɛnyɔrɔw ra.

\par }