\NormalFont\ShortTitle{Heburuw}

{\MTB Lɛtɛrɛ min cira

\par }{\MT HEBURUW

\par }{\MTB ma

\par }{\IMT Kitabu faamucogo

\par }{\IP Nin lɛtɛrɛ sɛbɛbaga ma lɔn. Dɔw tun b’a miiri ko a sɛbɛbaga ye Apolɔsi ye, walama Barinabasi, walama Pɔli, nka olugu si tɔgɔ ma fɔ kitabu kɔnɔ.

\par }{\IP Nin kitabu nafa ka bon kosɛbɛ. Lanabaga minw tun ka Yahudiyaw ta sariyaw ni o ta landaw ɲalɔn, a sɛbɛra olugu le ye, walama Yahudiya lanabaga dɔw. A sɛbɛbaga b’a fɛ k’a yira ko Layirikɔrɔ ta kumaw ni a ta tagamasiyɛnw bɛɛ dafara Yesu Kirisita ta saya saraka sababu ra. O kosɔn lanabagaw ka kan ka jija ka to lanaya ra. O man kan ka o ta kisiri ko kɛ borokɔfɛfɛn ye.

\par }{\IP O ra, nin kitabu sɛgɛbaga b’a yira ko Yesu ta nɔɔrɔ ka bon ni mɛlɛkɛw ta ye, ko Yesu ka bon ni cira Musa ye, ale min tun ye Ala ta ciraba ye, min ka Izirayɛlimɔgɔw labɔ Misiran jɔnya ra, ka taga ni o ye o ta jamana ra.

\par }{\IP Yesu ye Ala ta sarakalasebagaw kuntigi ye, min ni sarakalasebaga tɔw tɛ kelen ye. Ale ta sarakalasebagaya tɛ ban ka ye, sabu a ɲanaman lo wagati bɛɛ. Ale yɛrɛ le kɛra saraka ye, k’a jori kɛ ka jurumunw yafa. Ale kelen ta saraka blara saraka tɔw bɛɛ nɔ ra.

\par }{\IP Kitabu sura 11 ni 12 ra, sɛbɛrikɛbaga bɛ mɔgɔ caman tɔgɔ fɔ, minw tun ka o jigi la Ala kan, ka la Ala ra, ka baara kɛ a ye. Bi lanabagaw fana ka kan ka o mɔgɔw ta tagamacogo ladegi, ka o ɲa lɔ Matigi Yesu kelenpe ra, ka tugu a nɔ fɛ (12.2).

\par }{\IOT Kitabu kɔnɔkow

\par }{\IO Yesu ye Ala ta cirayakumaw bɛɛ dafabaga ye
{\IOR{(1.1-3)}}

\par }{\IO Yesu kɔrɔtara ka tɛmɛ mɛlɛkɛw ni cira tɔw bɛɛ kan
{\IOR{(1.4–4.13)}}

\par }{\IO Yesu ye sarakalasebagaw kuntigi dafanin ye
{\IOR{(4.14–7.28)}}

\par }{\IO Yesu ye layirikura sigibaga ye
{\IOR{(8.1–9.22)}}

\par }{\IO Yesu ye saraka dafanin ye
{\IOR{(9.23–10.39)}}

\par }{\IO Mɔgɔ minw lara Ala ra
{\IOR{(11–12)}}

\par }{\IO Lanabaga tagamacogo
{\IOR{(13.1-19)}}

\par }{\IO Daariri ni forikan
{\IOR{(13.20-25)}}

\par }{\IB \par }


\ChapOne{1}{\SH Ala kumana Kirisita baraka le ra
\par }
{\R (Yuhana 1.1-3; Kɔlɔsikaw 1.15-17; Heburuw 10.12-14; Filipikaw 2.6-11)

\par }{\PP \VerseOne{1}Ayiwa, fɔlɔfɔlɔ, Ala kumana an bɛmaw fɛ ciraw sababu ra tuma caman na, ani cogo caman na.

\VS{2}Nka nin wagati labanw na, Den min bɔra Ala ra*, a kumana an fɛ o le sababu ra. Ala ka ale le sigi k’a kɛ fɛn bɛɛ tigi ye; a ka dunuɲa dan ale le baraka ra fana.

\VS{3}Ala ta nɔɔrɔ bɛ ale le ra; a cogoya ni Ala cogoya ye kelen ye. A ta kuma barakaman le ka dunuɲa fɛn bɛɛ mina ka lɔ. A ka mɔgɔw saninya ka bɔ o ta jurumunw na minkɛ, a tagara sigi sankolo ra Sebɛɛtigi Ala kininboroyanfan fɛ.


\par }{\SH Kirisita ka bon ni mɛlɛkɛw ye
\par }
{\PP \VS{4}Den min bɔra Ala ra*, o bɛ mɛlɛkɛw kunna, fɔ Ala ka tɔgɔ di a ma, tɔgɔ min ka bon ni mɛlɛkɛw ta ye pewu!

\VS{5}Ala m’a fɔ a ta mɛlɛkɛw si ma ka ye ko:

\par }{\Q «Den min bɔra ne ra, ele lo;

\par }{\Q ne kɛra i Fa ye bi.»

\par }{\MM A fana m’a fɔ ka ye mɛlɛkɛ si ta ko ra, ko:

\par }{\Q «Ne bɛna kɛ a Fa ye,

\par }{\Q a bɛna kɛ ne Dencɛ ye\XREF{}{{\XO 1:5 }{\XO{1.5
}}{\XT{Nin kuma fɔra Zaburu 2.7; Samawilu flanan 7.14; Kibaroyaw fɔlɔ 17.13.}}}.»


\par }{\MM \VS{6}Nka Den min bɔra Ala ra, o min ye fɛn bɛɛ kuntigi ye, wagati min na Ala ka o ci dunuɲa ra, Ala ko:

\par }{\Q «Mɛlɛkɛw bɛɛ ye a bato\XREF{}{{\XO 1:6 }{\XO{1.6
}}{\XT{Nin kuma fɔra Sariya 32.43.}}}.»


\par }{\MM \VS{7}A k’a fɔ mɛlɛkɛw ta ko ra, ko:

\par }{\Q «A bɛ a ta mɛlɛkɛw kɛ fɔɲɔ ye,

\par }{\Q k’a ta baaradenw kɛ tasumamanaw ye\XREF{}{{\XO 1:7 }{\XO{1.7
}}{\XT{Nin kuma fɔra Zaburu 104.4.}}}.»


\par }{\MM \VS{8}Nka Den min bɔra Ala ra, a k’a fɔ o ta ko ra, ko:

\par }{\Q «E, Ala, i ta masaya bɛ to a nɔ ra wagati bɛɛ;

\par }{\Q i ta masacɛbere ye terenninyabere le ye.


\par }{\Q \VS{9}I bɛ terenninya kanu, i bɛ kojugu kɔninya;

\par }{\Q o le kosɔn Ala, i ta Ala kɔni ka i ɲanawoloma

\par }{\Q ka ɲagarituru kɛ i kun na, ka i fisaya i tɔɲɔgɔnw ye\XREF{}{{\XO 1:9 }{\XO{1.8-9
}}{\XT{Nin kuma fɔra Zaburu 45.7-8.}}}.»


\par }{\MM \VS{10}A k’a fɔ tuun ko:

\par }{\Q «Matigi, ele le ka dugukolo dan kabini a damina ra,

\par }{\Q i yɛrɛ boro ka sankolo dan.


\par }{\Q \VS{11}O fɛnw bɛɛ bɛna tɛmɛ, nka ele kɔni bɛ to i nɔ ra;

\par }{\Q o bɛɛ bɛna kɔrɔ i ko fani bɛ kɔrɔ cogo min na.


\par }{\Q \VS{12}I bɛna o kuru i ko mɔgɔ bɛ deregeba kuru cogo min na;

\par }{\Q o bɛna yɛlɛma i ko mɔgɔ bɛ fani donta yɛlɛma cogo min na.

\par }{\Q Nka ele kɔni, ele bɛ to i cogo ra,

\par }{\Q ele ta sandaw tɛ ban ka ye\XREF{}{{\XO 1:12 }{\XO{1.10-12
}}{\XT{Nin kuma fɔra Zaburu 102.26-28.}}}.»


\par }{\PP \VS{13}Ayiwa, Ala k’a fɔ mɛlɛkɛ juman le ye ka ye, ko:

\par }{\Q «I sigi ne kininboroyanfan fɛ,

\par }{\Q fɔ ne ye i juguw mina ka o bla i sen kɔrɔ\XREF{}{{\XO 1:13 }{\XO{1.13
}}{\XT{Nin kuma fɔra Zaburu 110.1.}}}»?


\par }{\PP \VS{14}Mɛlɛkɛw ye mun le ye? O bɛɛ ye ninw le ye; ciradenw lo, minw bɛ baara kɛ Ala ye. Mɔgɔ minw ka kan ka kisi, Ala bɛ mɛlɛkɛw ci ka taga olugu dɛmɛ fana.




\par }\Chap{2}{\SH Ala ta kisiriba
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ayiwa, o kosɔn an ka kuma minw mɛn, an ka kan ka an janto o ra kosɛbɛ, janko an kana na sira bla ka taga an kun fɛ.

\VS{2}Mɛlɛkɛw tun ka kuma min fɔ an bɛmaw ye, o kɛra can ye; mɔgɔ o mɔgɔ ka sariya cɛn, ka ban ka Ala kan mina, Ala ka olugu bɛɛ sara ka kaɲa ni o ta kɛwalew ye.

\VS{3}Ayiwa, anw fana bɛna bɔsi cogo di, ni an ka nin kisiriba kɛ borokɔfɛfɛn ye? Matigi yɛrɛ le kɔnna ka o kisiri ko fɔ; o kɔ, minw ka a lamɛn, olugu k’a fɔ an ye k’a gbɛya.

\VS{4}Ala yɛrɛ ka baraka don o ta seereya ra ni tagamasiyɛnw ye, ani kobaw, ani kabako suguya caman, ani ka Nin Saninman* ta sebagayaw di o ma fana ka kaɲa ni a yɛrɛ sago ye.


\par }{\SH Mɔgɔ bɛ kisi Kirisita le baraka ra
\par }
{\PP \VS{5}Ayiwa, an bɛ dunuɲakura nata min ko fɔra, Ala ma o kuntigiya di mɛlɛkɛw le ma.

\VS{6}Nka mɔgɔ dɔ ka nin seereya kɛ Kitabu yɔrɔ dɔ ra, ko:

\par }{\Q «Ala, mɔgɔ ye mun ye, k’a fɔ ko i bɛ i hakiri to a ra?

\par }{\Q Adamaden ye mun ye, k’a fɔ ko i bɛ i janto a ra?


\par }{\Q \VS{7}I k’a dɔgɔya mɛlɛkɛw ye wagati dɔɔnin;

\par }{\Q i ka nɔɔrɔ ni bonya masafugula don a kun na,


\par }{\Q \VS{8}ka fɛn bɛɛ bla a sen jukɔrɔ\XREF{}{{\XO 2:8 }{\XO{2.8
}}{\XT{Nin kuma fɔra Zaburu 8.5-7.}}}.»

\par }{\BB \par }
{\PP Ni a fɔra ko Ala ka a sigi fɛn bɛɛ kunna, o kɔrɔ ye ko fɛn si tɛ yi ni a tɛ min kunna. O bɛɛ n’a ta, an b’a ye ko se ma di a ma fɔlɔ ko a ye sigi fɛn bɛɛ kunna.


\par }{\PP \VS{9}Nka sisan an b’a ye ko Ala ka Yesu min dɔgɔya ka tɛmɛ mɛlɛkɛw kan ka wagati dɔɔnin kɛ, sisan Ala ka nɔɔrɔ ni bonya masafugula di o ma, a ta tɔɔrɔ ni a ta saya kosɔn; o cogo ra, Ala ta nɛɛma sababu ra, a sara mɔgɔw bɛɛ le nɔ ra.


\par }{\PP \VS{10}Ayiwa, can ra, fɛn bɛɛ danna Ala min sababu ra, ani Ala min kosɔn, ale tun b’a fɛ ka mɔgɔ caman ladon a ta nɔɔrɔ ra; o kosɔn a bɛnna a ma ka Yesu ta bonya dafa a ta tɔɔrɔw sababu ra, ale min ye mɔgɔw ta kisiri tigi ye.


\par }{\PP \VS{11}Yesu min bɛ mɔgɔw saninya ka o bɔ jurumun na, ale ni o mɔgɔ saninyaninw bɛɛ ta Fa ye Ala kelen le ye. O le kosɔn a tɛ a yɛrɛ fisaya o ma; a bɛ o wele ko a balemaw.

\VS{12}A ko:

\par }{\Q «Ala, ne bɛna i tɔgɔ fɔ ne balemaw ye,

\par }{\Q ne bɛna i tando ni dɔnkiriw ye i ta jama bɛɛ lajɛnninw cɛ ra\XREF{}{{\XO 2:12 }{\XO{2.12
}}{\XT{Nin kuma fɔra Zaburu 22.23.}}}.»


\par }{\MM \VS{13}A ko fana tuun, ko:

\par }{\Q «Ne bɛna ne jigi la Ala kan.»

\par }{\MM A ko tuun, ko:

\par }{\Q «Ne flɛ nin ye, ne ni Ala ka den minw di ne ma\XREF{}{{\XO 2:13 }{\XO{2.13
}}{\XT{Nin kuma fɔra Ezayi 8.17-18.}}}.»


\par }{\PP \VS{14}Ayiwa, Yesu ka o mɔgɔ minw kisi, i n’a fɔ olugu ye adamadenw le ye, o kosɔn Yesu fana kɛra adamaden ye. A ka o kɛ janko a ta saya baraka ra, saya fanga bɛ Setana min boro, a ye o Setana ta fanga cɛn;

\VS{15}janko minw tun bɛ Setana ta jɔnya ra o si bɛɛ ra, saya ɲasiran kosɔn, a ye olugu kunmabɔ.

\VS{16}Can ra, Yesu ma na ka na mɛlɛkɛw le dɛmɛ; a nana Iburahima ta denw le dɛmɛ.

\VS{17}O le kosɔn jagboya lo, a tun ye kɛ adamaden ye cogo bɛɛ ra, ka kɛ sarakalasebaga* kankelentigi ye, min bɛ hina mɔgɔw ra, ka baara kɛ Ala ye janko ka mɔgɔw ta jurumunw kafari.

\VS{18}Ayiwa, i n’a fɔ ale yɛrɛ tɔɔrɔra kɔrɔbɔri kosɔn, o kosɔn minw bɛ kɔrɔbɔ, a bɛ se ka olugu dɛmɛ.




\par }\Chap{3}{\SH Kirisita ka bon ni cira Musa ye
\par }
{\R (Matiyu 21.33-38)

\par }{\PP \VerseOne{1}O le kosɔn, ne balema saninmanw, Ala ka aw minw wele, ne b’a fɛ ko aw ye miiri Yesu le ma; ale le ye Ala ta ciraden ye, ani a ta sarakalasebagaw kuntigiba*, an ta lanaya ko ra.

\VS{2}Yesu kɛra kankelentigi ye Ala ɲa kɔrɔ, Ala min k’a sigi a ta baara ra, i n’a fɔ cira Musa tun kɛra kankelentigi ye Ala ta so bɛɛ kɔnɔ cogo min na.

\VS{3}Nka Yesu ka kan ni bonyaba ye ka tɛmɛ cira Musa kan pewu; sabu bonlɔbaga bɛ bonya sɔrɔ ka tɛmɛ bon yɛrɛ kan.


\par }{\PP \VS{4}Bon o bon, mɔgɔ le k’a lɔ; nka min ka fɛn bɛɛ lajɛnnin lɔ, o ye Ala le ye.

\VS{5}Cira Musa kɔni tun ye baaraden le ye, min k’a ta baara kɛ ni kankelentigiya ye Ala ta so bɛɛ kɔnɔ. Ala tun bɛ kuma minw fɔ, a ta baara tun ye ka o seereya le kɛ.

\VS{6}Nka Kirisita* kɛra kankelentigi ye i ko Dencɛ min sigira Ala ta so kɔnɔ ka kɛ fɛn bɛɛ kunna. Sisan anw le ye o so ye; nka an bɛ an yɛrɛ bonyara lanaya ni jigiya min kosɔn, fɔ an ye jija ka to o kan ka taga se a laban ma.


\par }{\SH Nɛnɛkiriyɔrɔ min labɛnna Ala ta mɔgɔw ye
\par }
{\PP \VS{7}O kosɔn, i n’a fɔ Nin Saninman* k’a fɔ cogo min na, ko:

\par }{\Q «Ni aw bɛ Ala kumakan mɛn bi,


\par }{\Q \VS{8}aw kana aw jusukun gbɛlɛya

\par }{\Q i n’a fɔ aw bɛmaw murutira Ala kama

\par }{\Q kongokolon kɔnɔ cogo min na, ko o bɛ Ala kɔrɔbɔ.


\par }{\Q \VS{9}O yɔrɔ le ra aw bɛmaw ko o bɛ ne Ala kɔrɔbɔ,

\par }{\Q k’a sɔrɔ o ka ne ta kokɛninw bɛɛ ye ka se fɔ san binaani.


\par }{\Q \VS{10}O kosɔn ne dimina o wagati mɔgɔw kɔrɔ;

\par }{\Q ne ko: ‹O yɛrɛ ta miiriyaw le bɛ o lafiri tuma bɛɛ;

\par }{\Q ne b’a fɛ o ye sira min ta, o tɛ o lɔn.›


\par }{\Q \VS{11}O kosɔn ne dimikojugu fɛ, ne karira ko:

\par }{\Q ‹O tɛna don ne ta nɛnɛkiriyɔrɔ ra fiyewu\XREF{}{{\XO 3:11 }{\XO{3.7-11
}}{\XT{Nin kuma fɔra Zaburu 95.7-11.}}}!› »


\par }{\PP \VS{12}Ne balemaw, aw ye aw yɛrɛ kɔrɔsi, mɔgɔ si kana sɔrɔ aw ra, jusujugu ni lanabarijusu bɛ min na, fɔ ka ban ka Ala ɲanaman kan mina.

\VS{13}Nka Ala ka «bi» min ko fɔ, ka aw to o ra, aw ye ɲɔgɔn ladi lon o lon, janko jurumun kana kɛ sababu ye ka aw lafiri ka aw jusukun gbɛlɛya.

\VS{14}An kɛra Kirisita* ta jɛnɲɔgɔnw le ye, nka an ka a damina ni jigiya min ye, fɔ an sinsinnin ye to o kan ka taga se a laban ma.


\par }{\PP \VS{15}A sɛbɛra Kitabu kɔnɔ, ko:

\par }{\Q «Ni aw bɛ Ala kumakan mɛn bi,

\par }{\Q aw kana aw jusukun gbɛlɛya,

\par }{\Q i n’a fɔ an bɛmaw murutira cogo min na\XREF{}{{\XO 3:15 }{\XO{3.15
}}{\XT{Nin kuma fɔra Zaburu 95.7-8.}}}.»


\par }{\PP \VS{16}Ayiwa, jɔntigiw le ka Ala kumakan mɛn ka muruti? Cira Musa bɔra ni minw ye Misiran jamana ra, yala olugu tɛ wa?

\VS{17}Ala dimina jɔntigiw le kɔrɔ fɔ san binaani? Minw ka jurumun kɛ, ka sa kongokolon kɔnɔ, yala olugu tɛ wa?

\VS{18}Ala karira ko jɔntigiw le tɛna don a ta nɛnɛkiriyɔrɔ ra? Yala minw murutira a kama, olugu tɛ wa?


\par }{\PP \VS{19}O cogo ra, an b’a ye ko o ta lanabariya le kosɔn o ma se ka don o jamana ra.




\par }\Chap{4}{\PP \VerseOne{1}Ayiwa, Ala ka layiri min ta ko an bɛna taga don ale ta nɛnɛkiriyɔrɔ ra, i n’a fɔ o layiri belen bɛ a nɔ ra, o ra an ye an yɛrɛ kɔrɔsi, janko aw si kana na dɛsɛ ka to kɔ.

\VS{2}Kibaro Diman* waajuri kɛra an ye, i n’a fɔ a kɛra an bɛmaw ye cogo min na. Nka o ka o kuma min mɛn, o ma foyi ɲa o ye; sabu minw k’a mɛn, olugu m’a mina ni lanaya ye.

\VS{3}Nka anw minw lara Yesu ra, anw bɛna don o nɛnɛkiriyɔrɔ ra, i n’a fɔ Ala k’a fɔ cogo min na, ko:

\par }{\Q «Ne dimikojugu fɛ, ne karira ko:

\par }{\Q O tɛna don ne ta nɛnɛkiriyɔrɔ ra fiyewu\XREF{}{{\XO 4:3 }{\XO{4.3
}}{\XT{Nin kuma fɔra Zaburu 95.11.}}}.»

\par }{\MM Ala ka o kumaw fɔ k’a sɔrɔ a tun ka fɛn bɛɛ dan ka ban kabini dunuɲa dantuma na;

\VS{4}sabu a fɔra Kitabu yɔrɔ dɔ ra tere wolonfla ko ra, ko: «Tere wolonflanan, Ala nɛnɛkirira a ta baara bɛɛ ra\XREF{}{{\XO 4:4 }{\XO{4.4
}}{\XT{Nin kuma fɔra Damina 2.2.}}}.»


\par }{\MM \VS{5}O yɔrɔ kelen na Ala ko tuun, ko:

\par }{\Q «Ne ka jamana min layiri ta o ye,

\par }{\Q o tɛna don ne ta nɛnɛkiriyɔrɔ ra fiyewu.»


\par }{\MM \VS{6}Ayiwa, minw tun kɔnna ka o Kibaro Diman lamɛn, olugu ta lanabariya kosɔn, o ma don o jamana ra ka nɛnɛkiri. Nka o bɛɛ n’a ta, dɔ wɛrɛw belen bɛ se ka don o yɔrɔ ra.

\VS{7}O le kosɔn Ala ka lon dɔ wɛrɛ sigi tuun; o ye «bi» ye. Wagatijan tɛmɛnin kɔ a ka o kuma don Dawuda da ra. A tun kɔnna ka o kuma fɔ; o kuma flɛ nin ye, ko:

\par }{\Q «Ni aw bɛ Ala kumakan mɛn bi,

\par }{\Q aw kana aw jusukun gbɛlɛya\XREF{}{{\XO 4:7 }{\XO{4.7
}}{\XT{Nin kuma fɔra Zaburu 95.7,8.}}}.»


\par }{\PP \VS{8}Ayiwa, ni Yosuwe tun sera ka Izirayɛlimɔgɔw ladon o nɛnɛkiriyɔrɔ ra, Ala tun tɛna lon wɛrɛ ko fɔ tuun o kɔ fɛ.

\VS{9}O kosɔn Ala ka a ta baara kɛ, ka nɛnɛkiri a tere wolonflanan na cogo min na, o nɛnɛkiri ɲɔgɔn bɛ Ala ta mɔgɔw ɲa.

\VS{10}Ni mɔgɔ min ka don Ala ta nɛnɛkiriyɔrɔ ra, o tigi bɛ nɛnɛkiri a ta baaraw ra, i n’a fɔ Ala nɛnɛkirira a ta baaraw ra cogo min na.

\VS{11}O kosɔn an ye jija ka don o nɛnɛkiriyɔrɔ ra, janko mɔgɔ si kana to kɔ fɛ i n’a fɔ Alakanminabari dɔw k’a kɛ cogo min na.


\par }{\PP \VS{12}Sabu Ala ta Kuma bɛ ɲanamanya di, baraka b’a ra. A da ka di ka tɛmɛ muru da fla kan. A bɛ mɔgɔ sɔgɔ fɔ ka se mɔgɔ jusukun ni a nin dan ma, ka se kolo tugudaw ni sɔnbɛ ma. A bɛ mɔgɔ ta miiriyaw ni a jusukunnakow bɛɛ sɛgɛsɛgɛ k’a lɔn.

\VS{13}Danfɛn si tɛ yi min dogonin lo Ala ɲa kɔrɔ. Fɛn bɛɛ bɛ a ɲa kɔrɔ kɛnɛ kan, fɛn si dogonin tɛ a ma; an bɛna taga lɔ ale Ala min ɲa kɔrɔ, janko an bɛɛ ye an ta fɔ.


\par }{\SH Yesu ye sarakalasebagaw kuntigiba ye
\par }
{\PP \VS{14}Ayiwa, i n’a fɔ sarakalasebagaw kuntigiba* bɛ an fɛ, min yɛlɛra ka taga fɔ sankolo kɔnɔnɔyɔrɔ ra, min ye Yesu ye, Den min bɔra Ala ra, o tuma an ko an bɛ lanaya min na, an ye jija ka to o kan.

\VS{15}Sarakalasebagaw kuntigiba min tɛ se ka hina an na ka an dɛmɛ an ta barakantanyaw ra, an ta sarakalasebaga tɛ o ɲɔgɔnna ye. Nka ale fana kɔrɔbɔra cogo bɛɛ ra i n’a fɔ anw, nka a ma jurumun si kɛ.

\VS{16}O ra, an kana siran; an ja siginin ye madon nɛɛma tigi Ala ta masasiginan na, janko a ye makari an na, ka nɛɛma an ye, ka an dɛmɛ wagati bɛnnin na.




\par }\Chap{5}{\PP \VerseOne{1}Ayiwa, sarakalasebagaw kuntigibaw* bɛɛ ɲanawolomara ka bɔ mɔgɔw le cɛ ra; a sigira mɔgɔw kosɔn, ka kow ɲanabɔ o ni Ala cɛ. A bɛ siman sarakaw ni bɛgan sarakaw lase Ala ma mɔgɔw ta jurumunw kosɔn.

\VS{2}A bɛ se ka hina mɔgɔ kolɔnbariw ni mɔgɔ lafirininw na, sabu ale fana ye barakantan ye i n’a fɔ o mɔgɔw.

\VS{3}O kosɔn a ka kan ka saraka dɔ bɔ a yɛrɛ ta jurumunw kosɔn, i n’a fɔ a b’a bɔ mɔgɔ tɔw ta jurumunw kosɔn cogo min na.

\VS{4}Ayiwa, mɔgɔ si tɛ se ka o bonya ta k’a la a yɛrɛ kan; Ala le bɛ mɔgɔ wele a kama, i n’a fɔ a ka Haruna wele cogo min na.


\par }{\PP \VS{5}O cogo ra, Kirisita* fana ma sarakalasebagaya ta kuntigibaya bonya la a yɛrɛ kan a yɛrɛ ma; nka Ala le ka a kɛ a ye, k’a fɔ a ma ko:

\par }{\Q «Den min bɔra ne ra, ele lo;

\par }{\Q ne kɛra i Fa ye bi\XREF{}{{\XO 5:5 }{\XO{5.5
}}{\XT{Nin kuma fɔra Zaburu 2.7.}}}.»


\par }{\MM \VS{6}Ala k’a fɔ yɔrɔ wɛrɛ ra fana, ko:

\par }{\Q «Ele le ye sarakalasebaga ye wagati bɛɛ,

\par }{\Q i n’a fɔ Mɛlikisedɛki tun bɛ cogo min na\XREF{}{{\XO 5:6 }{\XO{5.6
}}{\XT{Nin kuma fɔra Zaburu 110.4.}}}.»


\par }{\PP \VS{7}Wagati min Yesu tun bɛ dunuɲa ra yan, a tun k’a lɔn ko se bɛ Ala ye ka ale kisi saya ma; a ka Ala daari, k’a daari kosɛbɛ ni kanba ye, fɔ ka kasi. Ala ka a ta daariri lamɛn a ta Alaɲasiran kosɔn.

\VS{8}Nka hali k’a sɔrɔ a bɔra Ala ra, o bɛɛ n’a ta, a ka Ala kan mina, ka tɔɔrɔ.

\VS{9}Ala k’a ta kow bɛɛ dafa tuma min na, minw bɛ a kan mina, a kɛra olugu ta kisiri tigi ye, kisiri banbari.

\VS{10}Ala ka a latigɛ k’a kɛ sarakalasebagaw kuntigiba ye, i n’a fɔ Mɛlikisedɛki tun kɛra a ye cogo min na.


\par }{\SH Lanabaga barakantanw
\par }
{\PP \VS{11}Ayiwa, fɛn caman bɛ an fɛ k’a fɔ aw ye nin ko ra, nka o kow ɲafɔ ka gbɛlɛn, sabu aw ta faamuri ka sumaya.

\VS{12}Ɲɔgɔntumasi aw tun ka kan ka kɛ karamɔgɔw le ye; nka hali bi o belen bɛ aw karanna Ala ta Kuma damina le ra kura ye tuun. Hali bi aw mako bɛ nɔnɔ le ra, aw tɛ se ka domuni gbiriman domu.

\VS{13}K’a sɔrɔ mɔgɔ min bɛ nɔnɔ dɔrɔn kɛ a ta baro ye, o tigi ye denɲɛnin le ye, a tɛ ko terennin lɔn ka bɔ ko terenbari ra.

\VS{14}Nka domuni gbiriman ye mɔgɔkɔrɔbaw ta le ye; olugu ka o yɛrɛ degi, ka ko lɔn, ka koɲuman ni kojugu lɔn ka bɔ ɲɔgɔn na.




\par }\Chap{6}{\PP \VerseOne{1}O le kosɔn, Kirisita* ta karan bɛ damina ko minw na, an kana to o kan hali bi; an ye taga ɲa lanaya ra, ka kɛ i ko mɔgɔkɔrɔbaw. An man kan ka kɔsegi karan damina kan tuun, i n’a fɔ mɔgɔ ka kan ka nimisa cogo min ka kɛwale ɲacintanw dabla, ka la Ala ra,

\VS{2}ani batizeri ta karan, ani boro bɛ la mɔgɔw kan cogo min na, ani suw kunuko, ani Ala ta kiti banbari.

\VS{3}Ayiwa, an ye o kow to yi ka taga ɲa! An bɛna o le kɛ, ni Ala sɔnna.


\par }{\PP \VS{4}Ayiwa, Ala ta yeelen yirara minw na ka ye, minw ka Ala ta nɛɛma nɛnɛ ka ye, ka dɔ sɔrɔ Nin Saninman* na,

\VS{5}ka Ala ta Kuma diya nɛnɛ ka ye, ka wagati nata ta sebagayaw lɔn,

\VS{6}ayiwa, o bɛɛ n’a ta, ni o mɔgɔw benna, olugu kɔni tɛ se ka nimisa kokura tuun fiyewu; sabu Den min bɔra Ala ra*, a bɛ i n’a fɔ o bɛ o le gbengbenna yiri ra tuun kokura, k’a lamaroya kɛnɛ kan bɛɛ ɲa na.


\par }{\PP \VS{7}Ayiwa, ni sanji ka ben siɲagako caman dugukolo min kan, ni o dugukolo siman ka ɲa, ka kɛ sɛnɛkɛbaga sago ye, o dugukolo bɛ Ala ta baraka sɔrɔ.

\VS{8}Nka ni ŋaniw, ani binjuguw dɔrɔn le falenna a ra, a tɛ foyi ɲa; a tɛna mɛɛn o yɔrɔ bɛ danga, ani a laban tasuma b’a jɛni.


\par }{\PP \VS{9}O bɛɛ n’a ta, an balema kanuninw, hali ni an bɛ nin kumaw fɔ, an jigi siginin lo aw ta ko ra; an k’a lɔn ko aw bɛ siraɲuman le kan, min ye kisiri sira ye.

\VS{10}Sabu Ala tɛ ɲumanlɔnbari ye k’a fɔ ko a bɛ ɲina aw ta baara kɔ, ani aw ka balemaw kanu cogo min na a tɔgɔ kosɔn, ani aw ka Ala ta mɔgɔ saninmanw dɛmɛ cogo min na, ani aw bɛ o dɛmɛna cogo min na fana hali bi.

\VS{11}Nka min ka di an ye, o ye ko aw bɛɛ kelen kelen ye jija ka se fɔ a laban ma, janko aw jigi bɛ min kan, aw ye o sɔrɔ.

\VS{12}An t’a fɛ aw ye kɛ salibagatɔw ye. Ala ka fɛn minw layiri ta, mɔgɔ minw bɛ jija ka o sɔrɔ o ta lanaya ni o ta muɲuri baraka ra, aw ye olugu le ladegi.


\par }{\SH Ala ka layiri min ta
\par }
{\PP \VS{13}Ala ka layiri ta Iburahima ye tuma min na, a tun tɛ se ka kari tɔgɔ wɛrɛ ra, min ka bon ni ale Ala yɛrɛ tɔgɔ ye minkɛ, a karira a yɛrɛ tɔgɔ le ra.

\VS{14}A ko Iburahima ma ko: «Sigiya t’a ra, ne bɛna baraka don i ra, ka i ta duruja caya kosɛbɛ\XREF{}{{\XO 6:14 }{\XO{6.14
}}{\XT{Nin kuma fɔra Damina 22.16-17.}}}.»

\VS{15}Ayiwa, Iburahima muɲuna ka Ala makɔnɔ minkɛ, o cogo le ra, Ala tun ka min layiri ta a ye, a ka o sɔrɔ.


\par }{\PP \VS{16}Ni mɔgɔw bɛ kari, fɛn min ka bon ni olugu yɛrɛ ye, o bɛ kari o le ra; o kariri ye sarati le ye k’a yira ko o ta kuma ye can ye, ani ka sɔsɔri bɛɛ ban pewu.


\par }{\PP \VS{17}O cogo ra, minw tun ka kan ka o layiriɲuman sɔrɔ, Ala tun b’a fɛ k’a yira olugu ra le k’a gbɛya ko ale tɛ a ta kolatigɛninw yɛlɛma fiyewu; o kosɔn a karira ka fara layiri kan.

\VS{18}O fɛn fla tɛ se ka yɛlɛma fiyewu. Ala ka layiri min ta, ani ka kari ka fara a kan, a tɛ se ka faninya tigɛ o ko ra. An minw ka karifayɔrɔ sɔrɔ Ala kɔrɔ, nin kumaw bɛ an ja gbɛlɛya le kosɛbɛ, janko Ala ka layiri min ta an ye, an ye an jigiya to o kan.

\VS{19}O jigiya bɛ an nin mara, i ko nɛgɛ gbiriman min bɛ kurunba lalɔ; jigisɔbɛ lo, ani jigi barakaman. O le bɛ yɔrɔ saninman* ta boncɛtigɛfani dayɛlɛ an ye, ka an ladon fɔ yɔrɔ saninmanba kɔnɔ.

\VS{20}Yesu kɔnna ka don an ɲa o yɔrɔ ra an ta jurumunw kosɔn. A kɛra sarakalasebagaw kuntigiba* ye i n’a fɔ Mɛlikisedɛki tun kɛra a ye cogo min na; a bɛna to o kuntigiya ra wagati bɛɛ.




\par }\Chap{7}{\SH Mɛlikisedɛki ta sarakalasebagaya
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ayiwa, o Mɛlikisedɛki tun ye Salɛmu dugu masacɛ le ye, ani Ala Kɔrɔtaninba ta sarakalasebaga*. O wagati ra Iburahima tun tagara masa dɔw kɛrɛ, ka se sɔrɔ o kan; Iburahima kɔsegitɔ, Mɛlikisedɛki tagara a kunbɛn ka dugawu kɛ a ye.

\VS{2}Iburahima ka a borofɛnw bɛɛ yaga bɔ ka o di Mɛlikisedɛki ma. Mɛlikisedɛki tɔgɔ kɔrɔ ye ko «terenninya masa.» Ka fara o kan, Salɛmu masacɛ lo, o kɔrɔ ye ko «hɛra masacɛ\XREF{}{{\XO 7:2 }{\XO{7.1-2
}}{\XT{Nin kuma fɔra Damina 14.17-20.}}}.»

\VS{3}A facɛ tɔgɔ ma fɔ, a bamuso tɔgɔ ma fɔ, a ta buruju tɔgɔ fana ma fɔ; a worocogo ma fɔ, walama a sacogo. A bɛ i ko Den min bɔra Ala ra*, sabu a bɛ to a ta sarakalasebagaya ra wagati bɛɛ.


\par }{\PP \VS{4}Aw m’a ye ko nin cɛ tun ka bon wa! Fɔ an bɛmacɛ Iburahima tun ka fɛn o fɛn sɔrɔ kɛrɛkɛyɔrɔ ra, a ka o bɛɛ yaga bɔ ka o di a ma.

\VS{5}Levi* ta duruja minw ye sarakalasebagaw* ye, sariya* k’a yira ko olugu ka kan ka yaga mina Izirayɛlimɔgɔw fɛ, minw ye o balemaw ye; k’a sɔrɔ o bɛɛ bɔra Iburahima le ra fana.

\VS{6}Mɛlikisedɛki tun tɛ Levi ta duruja dɔ ye, nka o bɛɛ n’a ta, a ka yaga mina Iburahima fɛ. Ala tun ka layiri ta Iburahima min ye, a ka dugawu kɛ o ye.

\VS{7}K’a sɔrɔ sigiya t’a ra, ɲamɔgɔ le bɛ dugawu kɛ kɔmɔgɔ ye.

\VS{8}Sarakalasebagaw fɛ, Levi ta duruja minw tun bɛ yaga mina, olugu tun ye adamaden gbansanw le ye. Nka Mɛlikisedɛki min ka yaga mina Iburahima fɛ, a fɔra ko ale ɲanaman lo wagati bɛɛ.

\VS{9}Levi ta duruja minw bɛ yaga mina, an bɛ se k’a fɔ ko olugu yɛrɛ ka yaga bɔ k’a di Mɛlikisedɛki ma, sabu o bɛmacɛ Iburahima k’a di a ma.

\VS{10}Wagati min Mɛlikisedɛki tagara yaga mina Iburahima fɛ, olugu tun ma woro ban, nka Iburahima le tun bɛna o woro. O cogo ra olugu yɛrɛ ka yaga di Mɛlikisedɛki ma.


\par }{\PP \VS{11}Ayiwa, sariya min dira Izirayɛlimɔgɔw ma, o ju tun sigira Levi ta sarakaw le kan. Ni o sarakalasebagaya tun sera ka mɔgɔw kisi ka o bɔ o ta jurumunw bɛɛ ra, kun tun tɛna kɛ a ra tuun ko sarakalasebaga wɛrɛ ye na, i n’a fɔ Mɛlikisedɛki tun kɛra a ye cogo min na. Sarakalasebagaw tun bɛna to ka bɔ Levi ta gba le ra dɔrɔn, i ko Haruna.


\par }{\PP \VS{12}Sabu ni sarakalasebagaya yɛlɛmana, jagboya lo fana ko sariya ye yɛlɛma.

\VS{13}An bɛ Matigi min ta ko fɔra nin ye, ale bɔra gba wɛrɛ le ra; a ta gbamɔgɔ si ma deri ka sarakalasebagaya baara kɛ, ka saraka bɔ sarakajɛnifɛn* kan.

\VS{14}Ayiwa, bɛɛ k’a lɔn ko an Matigi bɔra Zuda ta gba le ra; nka cira Musa ma foyi fɔ sarakalasebagaya ta ko ra o gba ta fan fɛ.


\par }{\SH Yesu ta sarakalasebagaya tɛ ban
\par }
{\PP \VS{15}Yesu kɛra sarakalasebaga* wɛrɛ ye minkɛ, i n’a fɔ Mɛlikisedɛki tun kɛra a ye cogo min na, o le b’a yira k’a gbɛya tuun ko a ni Levi ta gba tɛ sira kelen na.

\VS{16}A ma kɛ sarakalasebaga ye ka kaɲa ni gba ta sira ta sariya ye; nka a kɛra sarakalasebaga ye a ta ɲanamanya banbari ta sebagaya le baraka ra.

\VS{17}Sabu a fɔra a ta ko ra ko:

\par }{\Q «Ele le ye sarakalasebaga ye wagati bɛɛ

\par }{\Q i n’a fɔ Mɛlikisedɛki tun bɛ cogo min na\XREF{}{{\XO 7:17 }{\XO{7.17
}}{\XT{Nin kuma fɔra Zaburu 110.4.}}}.»


\par }{\MM \VS{18}O cogo ra sariya* fɔlɔ bɔra yi, sabu baraka tun tɛ o ra ka mɔgɔw kisi, nafa tun tɛ o ra fana;

\VS{19}sabu sariya ma se ka foyi kɛ k’a dafa. Sisan an ka jigiya wɛrɛ le sɔrɔ, min ka ɲi ni fɔlɔta ye; o le sababu ra an bɛ se ka gbara Ala ra.


\par }{\PP \VS{20}Ka fara o kan, Ala karira le, ko Yesu bɛna kɛ sarakalasebaga ye. A ma kari sarakalasebaga tɔw si ta ko ra.

\VS{21}Nka Yesu kɛra sarakalasebaga ye tuma min na, Ala karira k’a fɔ a ye ko:

\par }{\Q «Matigi karira,

\par }{\Q a fana tɛna a ta miiriya yɛlɛma:

\par }{\Q Ele le ye sarakalasebaga ye wagati bɛɛ.»


\par }{\MM \VS{22}O ra, Yesu kɛra Ala ta jɛnɲɔgɔnya min sarati ye, o jɛnɲɔgɔnya ka fisa ni fɔlɔ ta ye pewu.


\par }{\PP \VS{23}Ka fara o kan tuun, sariya fɔlɔ wagati ra sarakalasebaga caman le tɛmɛna; saya kosɔn, o dɔ ma se ka to sarakalasebagaya baara ra.

\VS{24}Nka Yesu kɔni, ale tɛ sa fiyewu; o kosɔn mɔgɔ si tɛ se ka kɛ sarakalasebaga ye a nɔ ra.

\VS{25}O le kosɔn minw bɛ gbara Ala ra Yesu sababu ra, a bɛ se ka olugu kisi wagati bɛɛ ka bɔ jurumun bɛɛ ra, sabu a ɲanaman lo wagati bɛɛ, a bɛ Ala daari o ye.


\par }{\PP \VS{26}An mako tun bɛ nin sarakalasebagaw kuntigiba ɲɔgɔn le ra, min saninyanin lo, jarakiyɔrɔ tɛ min na, nɔ si tɛ min na, min faranna ka bɔ jurumunkɛbagaw cɛ ra, ka kɔrɔta ka tɛmɛ hali sankolo kan.

\VS{27}A mako tɛ a ra ka saraka bɔ lon o lon a yɛrɛ ta jurumunw kosɔn fɔlɔ, ka ban ka a bɔ mɔgɔ tɔw ta kosɔn, i n’a fɔ sarakalasebagaw kuntigiba tɔw. A ka a yɛrɛ di saraka ye ka o bɛɛ kɛ siɲaga kelen ka ban pewu.


\par }{\PP \VS{28}Can ra, sariya ka mɔgɔ minw sigi ka o kɛ sarakalasebagaw kuntigibaw ye, barakantanya tun bɛ o mɔgɔw ra. Nka Ala karira ka kuma min fɔ sariya kɔ fɛ, o sababu ra Den min bɔra Ala ra*, o le sigira ka kɛ sarakalasebagaw kuntigiba dafanin ye wagati bɛɛ.




\par }\Chap{8}{\SH Yesu ye sarakalasebagaw kuntigiba ye
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ayiwa, an ka kuma minw bɛɛ fɔ, o kunba ye nin ye: sarakalasebagaw kuntigiba* bɛ an fɛ, min siginin bɛ Ala ta masasiginan kininboroyanfan na sankolo ra.

\VS{2}A bɛ a ta baara kɛ yɔrɔ saninman* kɔnɔ, fanibon ɲanaman kɔnɔ, Matigi Ala yɛrɛ boro ka min lɔ, mɔgɔ boro ma a lɔ.


\par }{\PP \VS{3}Sarakalasebagaw kuntigibaw bɛɛ sigira, janko o ye siman sarakaw ni bɛgan sarakaw lase Ala ma. O cogo ra jagboya lo ko an ta sarakalasebagaw kuntigiba fana ye fɛn dɔ sɔrɔ ka a lase Ala ma.

\VS{4}Ni a tun bɛ dunuɲa ra yan, a tun tɛna kɛ sarakalasebaga ye yɛrɛ; sabu sarakalasebaga wɛrɛw bɛ yi, olugu le bɛ sarakaw lase Ala ma ka kaɲa ni sariya* ye.

\VS{5}O bɛ o baara kɛ yɔrɔ saninman min kɔnɔ, o ye sankolo ta yɔrɔ saninman bisigiya le ye. Cira Musa tun b’a fɛ ka fanibon saninman lɔ tuma min na, Ala k’a fɔ a ye ko: «Ne ka nin fɛnw bisigiya min yira i ra kuru kan, i ye o kɔrɔsi kosɛbɛ, k’a to a ye kɛ ka kaɲa ni o ye\XREF{}{{\XO 8:5 }{\XO{8.5
}}{\XT{Nin kuma fɔra Bɔri 25.40.}}}.»


\par }{\PP \VS{6}Nka sisan Kirisita* ta baara ka bon ni sarakalasebaga tɔw ta ye pewu, sabu ale le bɛ soronarikɛbaga ye Ala ni mɔgɔw cɛ ka jɛnɲɔgɔnya min don o cɛ, o jɛnɲɔgɔnya ka bon ni fɔlɔ ta ye. O jɛnɲɔgɔnya ju sigira layiri minw kan, o ka fisa ni fɔlɔ ta ye pewu.


\par }{\PP \VS{7}Can ra, ni jɛnɲɔgɔnya fɔlɔ tun dafanin lo, kun tun tɛna kɛ a ra tuun ka flanan ɲini k’a bla a nɔ ra.

\VS{8}Nka Ala ka a ta mɔgɔw jaraki le, k’a fɔ o ye ko:

\par }{\Q «Lon dɔ, bɛna se, Matigi ko ten,

\par }{\Q ne bɛna jɛnɲɔgɔnyakura don

\par }{\Q ni Izirayɛli ta gbamɔgɔw ni Zuda ta gbamɔgɔw ye.


\par }{\Q \VS{9}O jɛnɲɔgɔnya tɛna kɛ i ko ne tun ka jɛnɲɔgɔnya min don ni o bɛmaw ye,

\par }{\Q lon min na ne ka o boro mina ka bɔ ni o ye Misiran jamana ra;

\par }{\Q sabu ne kɔnna ka jɛnɲɔgɔnya min don ni o ye, o ka o cɛn.

\par }{\Q O kosɔn ne ka o to yi.

\par }{\Q Matigi ko ten.


\par }{\Q \VS{10}Nka o wagatiw tɛmɛnin kɔ,

\par }{\Q ne bɛna jɛnɲɔgɔnya min don ni Izirayɛlimɔgɔw ye, o ye nin ye, Matigi ko ten:

\par }{\Q ne bɛna ne ta sariyaw don o hakiri ra,

\par }{\Q k’a sɛbɛ o jusukun na;

\par }{\Q ne bɛna kɛ o ta Ala ye, o bɛ kɛ ne ta mɔgɔw ye.


\par }{\Q \VS{11}Mɔgɔ si tɛna a mɔgɔɲɔgɔn karan tuun,

\par }{\Q walama ka a balema karan tuun ko:

\par }{\Q ‹I jija ka Matigi lɔn.›

\par }{\Q Sabu o bɛɛ bɛna ne lɔn,

\par }{\Q k’a ta mɔgɔ fitini na ka taga a bla mɔgɔba ra.


\par }{\Q \VS{12}Ne bɛna o ta terenbariyakow bɛɛ yafa o ma;

\par }{\Q ne tɛna ne hakiri to o ta jurumunw si ra tuun\XREF{}{{\XO 8:12 }{\XO{8.8-12
}}{\XT{Nin kuma fɔra Yeremi 31.31-34.}}}.»


\par }{\PP \VS{13}Ayiwa, aw m’a ye, Ala ka jɛnɲɔgɔnyakura ko fɔ minkɛ, a k’a yira ko jɛnɲɔgɔnya fɔlɔ kɔrɔra. Ayiwa, ni fɛn ka kɔrɔ, ni a tɛ mako ɲa tuun, o fɛn bɛ taga tunuyɔrɔ le ra.




\par }\Chap{9}{\SH Jɛnɲɔgɔnyakɔrɔ ni jɛnɲɔgɔnyakura
\par }
{\R (Bɔri 25; 26; 40.17-33)

\par }{\PP \VerseOne{1}Ayiwa, jɛnɲɔgɔnya fɔlɔ fana ta sariyaw tun bɛ yi, o tun bɛ Ala batocogo yira. Alabatoyɔrɔ saninman dɔ fana tun bɛ dugukolo kan yan.

\VS{2}O tun ka fanibon dɔ le lɔ. O fanibon bonkɔnɔ fɔlɔ tun bɛ wele ko yɔrɔ saninman*. Fitinadaga ni tabali ni sarakaburuw tun bɛ o yɔrɔ le ra.

\VS{3}O kɔ, boncɛtigɛfani flanan kɔfɛyɔrɔ ra, o tun ye fanibon bonkɔnɔ flanan ye, min bɛ wele ko yɔrɔ saninmanba*.

\VS{4}Wusunanjɛnifɛn saninlaman dɔ tun bɛ o yɔrɔ ra, ani jɛnɲɔgɔnya kɛsu, sanin tun lara min yɔrɔ bɛɛ kan. Sanindaga dɔ tun bɛ o kɛsu kɔnɔ; mane\FTNT{*}{{\FR 9:4 }{\FR{9.4
}}{\FT{Mane tun ye domunifɛn dɔ ye, Ala tun bɛ min di Izirayɛlimɔgɔw ma ka o to tagama ra kongokolon kɔnɔ (}}{\XT{Bɔri 16.13-15,31}}{\FT{).}}} tun bɛ o sanindaga kɔnɔ, ani Haruna ta bere min tun fiyerenna, ani jɛnɲɔgɔnya ta kumaw tun sɛbɛra kabakuru walaka minw kan.

\VS{5}Serubɛn mɛlɛkɛ nɔɔrɔmanw tun bɛ kɛsu san fɛ. Olugu tun ka o kamanw biri kɛsu datugunan kunna. Nka an tɛ se ka don nin kow bɛɛ ra sisan k’a ɲafɔ kelen kelen.


\par }{\PP \VS{6}Ayiwa, fanibon ni a kɔnɔfɛnw tun labɛnna o cogo le ra. Sarakalasebagaw* tun bɛ don o bonkɔnɔ fɔlɔ kɔnɔ lon o lon ka o ta baara kɛ.

\VS{7}Nka sarakalasebagaw kuntigiba kelenpe le bɛ tun bɛ don bonkɔnɔ flanan kɔnɔ siɲaga kelen san kɔnɔ. A fana tun tɛ don ni a ma don ni bɛgan dɔ jori ye a boro, ka o kɛ k’a yɛrɛ ta jurumun ni jama ta jurumunw kafari.


\par }{\PP \VS{8}O cogo ra, Nin Saninman* b’a yira an na ko yɔrɔ saninmanba sira tun ma dayɛlɛ fɔlɔ, sabu fanibon fɔlɔ tun bɛ a nɔ ra.

\VS{9}Nin kow ye sisan ta kow tagamasiyɛn le ye. O b’a yira an na ko o bɛgan sarakaw, ani saraka wɛrɛ minw bɛ di Ala ma, ko o sarakaw tun tɛ se ka o dibaga jusukun saninya.

\VS{10}O sariyaw tun ye domunifɛnw ta kow le ye, ani minnifɛnw, ani farikolo saninyacogo ni ji ye. O landaw tun bɛ adamaden kɛnɛmayɔrɔ dɔrɔn le jate; o landaw tun sigira fɔ ka taga se wagati min na, Ala bɛna fɛn bɛɛ yɛlɛma k’a kɛ kura ye.


\par }{\PP \VS{11}Nka Kirisita* nana ka na kɛ sarakalasebagaw kuntigiba ye sisan, janko Ala tun ka fɛn minw layiri ta, an ye o sɔrɔ. Ale donna fanibon min kɔnɔ, o nafa ka bon, a dafanin lo ka tɛmɛ fɔlɔ kan; mɔgɔ boro m’a lɔ, o kɔrɔ ye ko nin dunuɲa ta danfɛn tɛ.

\VS{12}Kirisita donna yɔrɔ saninmanba kɔnɔ siɲaga kelenpe, ka dan o ma. A ma don ni bakɔrɔninw jori ye, walama misidenw jori, nka a donna ni a yɛrɛ jori le ye; a ka an kunmabɔ o cogo le ra, ka an kisi wagati bɛɛ.


\par }{\PP \VS{13}Ayiwa, o tun bɛ bakɔrɔninw jori ni misitoranw jori, ani misi jɛninin buguri seriseri mɔgɔ saninyabariw kan ka o farikolo saninya.

\VS{14}Nka Kirisita jori baraka ka bon ka tɛmɛ o fɛnw kan. Nin Saninman banbari baraka ra, a ka a yɛrɛ di Ala ma saraka ye, nɔ tɛ saraka min na. Ale jori bɛ se ka an jusukun saninya ka bɔ ko ɲacintanw na, janko an ye baara kɛ Ala ɲanaman ye.


\par }{\PP \VS{15}O le kosɔn a kɛra jɛnɲɔgɔnyakura* ta soronarikɛbaga ye, janko Ala ka mɔgɔ minw wele, ka ɲanamanya banbari layiri ta o ye, olugu ye o sɔrɔ; sabu minw tun ka jurumun kɛ jɛnɲɔgɔnya fɔlɔ wagati ra, a sara ka olugu kunmabɔ o jurumunw na.


\par }{\PP \VS{16}Ni mɔgɔ dɔ ka cɛntasɛbɛ kɛ, ni o tigi ma sa, o sɛbɛ tɛ jate.

\VS{17}Cɛntasɛbɛ kumaw tɛ jate, fɔ ni saya kɛra; sabu k’a sɛbɛbaga to si ra, a tɛ foyi ɲa.

\VS{18}O le kosɔn jɛnɲɔgɔnya fɔlɔ fana ma sigi jori kɔ.

\VS{19}Cira Musa ka jama bɛɛ lajɛn fɔlɔ, ka Ala ta cifɔninw yira o ra, i ko a sɛbɛra sariya ra cogo min na. O kɔ, a ka misidenw ni bakɔrɔnin dɔw faga ka o jori ɲagami ji ra, ka izopeyiri flaburu ni sagasi wulenman dɔ su o jori ra ka o seriseri sariya kitabu kan, ani jama bɛɛ kan.

\VS{20}A ko: «Ala ka jɛnɲɔgɔnya min don ni aw ye, nin jori le ye o jɛnɲɔgɔnya sarati ye\XREF{}{{\XO 9:20 }{\XO{9.20
}}{\XT{Nin kuma fɔra Bɔri 24.3-8.}}}.»

\VS{21}O cogo kelen na, cira Musa ka jori dɔ seriseri fanibon fana kan, ani yɔrɔ saninman ta minanw bɛɛ kan.

\VS{22}Sabu ka kaɲa ni sariya ye, ni fɛn dama dama tɛ, fɛn bɛɛ tun bɛ saninya ni jori le ye. Ni jori ma bɔn, jurumun tɛ yafa fana.


\par }{\SH Kirisita ta saraka bɛ jurumun kafari
\par }
{\PP \VS{23}Fanibon ta fɛnw ye sankolokɔnɔfɛnw bisigiya le ye. I n’a fɔ o fanibon kɔnɔfɛnw tun ka kan ka saninya ni bɛganw jori ye, o tuma o fɛnw yɛrɛ minw bɛ sankolo kɔnɔ, olugu tun ka kan ka saninya ni saraka dɔ ye min ka fisa ni bɛgan sarakaw ye.


\par }{\PP \VS{24}Mɔgɔw boro ka yɔrɔ saninman min lɔ, Kirisita ma don o ɲɔgɔn le kɔnɔ, sabu o ye sankolo ta yɔrɔ saninman tagamasiyɛn dɔrɔn le ye. A donna sankolo yɛrɛ le kɔnɔ, janko ka taga lɔ Ala ɲa kɔrɔ ka an ta jurumunw ko ɲanabɔ.


\par }{\PP \VS{25}A ma don k’a yɛrɛ di saraka ye siɲagako caman, i ko sarakalasebagaw kuntigiba tun bɛ don yɔrɔ saninmanba kɔnɔ cogo min na san o san ni jori dɔ ye, min tɛ ale yɛrɛ ta ye.

\VS{26}Ni o tɛ, kabini dunuɲa danna ka na se bi ma, Kirisita tun bɛna tɔɔrɔ siɲagako caman le. Nka nin dunuɲa labanwagati ra, Kirisita nana kɛ saraka ye siɲaga kelenpe le, ka dan o ma; a nana a yɛrɛ di saraka ye ka jurumun yafa.

\VS{27}Saya bɛ se mɔgɔw bɛɛ ma siɲaga kelenpe le; o kɔ, Ala bɛ kiti tigɛ o kan.

\VS{28}O cogo ra, Kirisita fana kɛra saraka ye siɲaga kelen, ka mɔgɔ caman ta jurumun bɔ o kunna. A bɛna na siɲaga flanan na, nka o tɛna kɛ jurumun ta ko ye tuun; minw bɛ a makɔnɔna, a bɛna olugu le kisi.




\par }\Chap{10}{\PP \VerseOne{1}Ayiwa, sariya* bɛ Ala ta fɛnɲuman nataw bisigiya dɔrɔn le yira an na; o fɛnw bɛ cogo min na tigitigi, a tɛ o yira. O kosɔn minw tun bɛ Ala bato ni o saraka kelenw ye tuma bɛɛ san o san, sariya tun tɛ se ka olugu kɛ mɔgɔ dafaninw ye fiyewu.

\VS{2}Ni o sarakaw tun bɛ se ka mɔgɔw kisi, o tun bɛna dabla; sabu minw bɛ a bɔra, a tun bɛ kɛ ko olugu saninyara siɲaga kelen ka ban; o tun tɛna jurumun sɔrɔ o yɛrɛ ra tuun.


\par }{\PP \VS{3}Nka o sarakaw yɛrɛ bɛ mɔgɔw hakiri jigi o ta jurumunw na le san o san.

\VS{4}Sabu misitoranw jori ni bakɔrɔninw jori tɛ se ka jurumun bɔ mɔgɔ ra fiyewu.


\par }{\PP \VS{5}O le kosɔn Kirisita* bɛ nana dunuɲa ra wagati min na, a ko Ala ma ko:

\par }{\Q «I ko i tɛ bɛgan saraka* fɛ, i tɛ siman saraka* fɛ,

\par }{\Q nka i ka farikolo dɔ dan ne ye.


\par }{\Q \VS{6}Saraka jɛnitaw*, walama jurumunyafa sarakaw

\par }{\Q ko man diya i ye.


\par }{\Q \VS{7}O kosɔn ne ko: ‹Ala, ne flɛ nin ye,

\par }{\Q ne bɛ na i sago kɛ,

\par }{\Q i n’a fɔ a fɔra ne ta ko ra sariya Kitabu kɔnɔ cogo min na\XREF{}{{\XO 10:7 }{\XO{10.5-7
}}{\XT{Nin kuma fɔra Zaburu 40.7-9.}}}.› »


\par }{\PP \VS{8}Ayiwa, Kirisita kɔnna k’a fɔ ko: «I tɛ bɛgan saraka fɛ, walama siman saraka, walama saraka jɛnita, walama jurumunyafa saraka; o si ko man di i ye.» A ka o fɔ k’a sɔrɔ o sarakaw bɛ bɔ ka kaɲa ni sariya yɛrɛ le ye.

\VS{9}Kirisita ko fana ko: «Ala, ne flɛ nin ye, ne bɛ na i sago kɛ.» O cogo ra a ka jɛnɲɔgɔnya fɔlɔ sa, ka flanan sigi.

\VS{10}Ayiwa, o sago le sababu an saninyara Yesu Kirisita farikolo saraka baraka ra siɲaga kelenpe, ka dan o ma.


\par }{\PP \VS{11}Sarakalasebagaw* bɛɛ tun bɛ o ta sarakalasebagaya kɛ lon o lon, ka to ka o saraka kelenw le bɔ tuma o tuma, k’a sɔrɔ o sarakaw tɛ se ka jurumun bɔ mɔgɔ ra fiyewu.

\VS{12}Nka Kirisita kɔni ka saraka kelenpe min bɔ jurumunw kosɔn, o saraka bɛ a nɔ ra tuma bɛɛ; o kɔ, a tagara sigi Ala kininboroyanfan fɛ.

\VS{13}A tagara sigi ka wagati makɔnɔ, wagati min na Ala bɛna a juguw bla a sen kɔrɔ, ka o kɛ a senlayɔrɔ ye.

\VS{14}O cogo ra, a ka minw saninya ka bɔ jurumun na, a bɛ olugu kɛ mɔgɔ dafaninw ye tuma bɛɛ, a ta saraka kelenpe sababu ra.


\par }{\PP \VS{15}Nin Saninman* fana ka o seereya kɛ an ye. A kɔnna k’a fɔ ko:


\par }{\Q \VS{16}«O wagatiw tɛmɛnin kɔ, Matigi ko ten,

\par }{\Q ne bɛna jɛnɲɔgɔnya min don ni o ye o ye nin ye:

\par }{\Q ne bɛna ne ta sariyaw don o jusukun na,

\par }{\Q k’a sɛbɛ o hakiri ra.»


\par }{\MM \VS{17}A ko fana ko:

\par }{\Q «Ne tɛna ne hakiri to o ta jurumunw, ani o ta terenbariyakow ra tuun\FTNT{*}{{\FR 10:17 }{\FR{10.16-17
}}{\FT{Nin kuma fɔra
}}{\XT{Yeremi 31.33-34}}{\FT{, ani
}}{\XT{Heburuw 8.8-12}}{\FT{.}}}.»


\par }{\MM \VS{18}Ayiwa, ni jurumunw yafara ka ban, kun t’a ra ka saraka wɛrɛ bɔ jurumun kosɔn tuun.


\par }{\SH Mɔgɔ bɛ gbara Ala ra lanaya le baraka ra
\par }
{\R (Heburuw 6.1-20)

\par }{\PP \VS{19}Ayiwa, ne balemaw, sisan, Yesu jori baraka ra, an bɛ se ka don yɔrɔ saninmanba* kɔnɔ an sago ma.

\VS{20}Yesu ka o sira dayɛlɛ an ye, ka o kɛ sirakura ye, ani ɲanamanya sira, min bɛ tɛmɛ boncɛtigɛfani fɛ, o kɔrɔ ye a yɛrɛ farikolo.

\VS{21}O ra, sarakalasebagaw kuntigiba* bɛ an fɛ sisan, min sigira Ala ta so kuntigiya ra.


\par }{\PP \VS{22}Ayiwa, o cogo ra, an ye gbara Ala ra ni jusukun terennin ye, ani lanayasɔbɛ, ani lanaya dafanin; an jusukun ye saninya ka bɔ terenbariya bɛɛ ra, ka an farikolo ko k’a gbɛ ni ji saninman ye.

\VS{23}An ko, ko o jigiya min bɛ an fɛ, an ye jija ka to o kan; sabu Ala min ka layiri ta an ye, ale ye kankelentigi le ye.

\VS{24}An ye an janto ɲɔgɔn na, ka ɲɔgɔn ja gbɛlɛya kanuya ra, ani kɛwaleɲumanw na.

\VS{25}An kana an ta ɲɔgɔnlajɛn dabla, i n’a fɔ dɔw bɛ deri k’a kɛ cogo min na; nka an ye jija ka ɲɔgɔn ja gbɛlɛya, sabu aw yɛrɛ ɲa b’a ra ko Matigi nalon surunyara.


\par }{\PP \VS{26}Ayiwa, ni an k’a lawuri a kama ka to jurumun na, k’a sɔrɔ an ka Kirisita* ta can lɔn ka ban, saraka wɛrɛ tɛ yi tuun min bɛ se ka an ta jurumun yafa.

\VS{27}An ja tigɛnin le ka kan ka Ala ta kiti lon makɔnɔ, ani tasuma farimanba min bɛna a juguw halaki.


\par }{\PP \VS{28}Ni mɔgɔ o mɔgɔ tun ka cira Musa ta sariya* cɛn, ni mɔgɔ fla walama saba kɛra a ko seere ye, o tun bɛ o tigi faga, o tɛ hina a ra.

\VS{29}O tuma, Den min bɔra Ala ra*, ni mɔgɔ min ka o dɔndɔn ni a sen ye, walama jɛnɲɔgɔnyakura ta jori min k’a saninya, ni a ka o jate fɛngbansan ye, walama Nin Saninman* min bɛ nɛɛma di, ni a ka o mafiyɛnya, ayiwa, aw tɛ miiri ko o tigi ka kan ni tɔɔrɔba ye ka tɛmɛ cira Musa ta sariya cɛnbaga ta kan wa?


\par }{\PP \VS{30}An yɛrɛ ka nin kuma fɔbaga lɔn; a ko: «Ne le bɛ hakɛ bɔ, ne le bɛ kojugu juru sara.» A ko fana ko: «Matigi bɛna a ta mɔgɔw ta kiti tigɛ\XREF{}{{\XO 10:30 }{\XO{10.30
}}{\XT{Nin kuma fɔra Sariya 32.35-36.}}}.»

\VS{31}Ala ɲanaman ye an mina ka kiti tigɛ an kan, o ye siranyakoba ye dɛ!


\par }{\PP \VS{32}Ayiwa, a damina ra aw donna Ala ta yeelen na minkɛ, aw ka kɛrɛba min kɛ, ka tɔɔrɔ cogo min na, aw ye aw hakiri to o ra.

\VS{33}Wagati dɔw ra o tun bɛ aw nɛni, ka aw tɔɔrɔ, ka aw lamaroya bɛɛ ɲa na; wagati dɔw ra fana o tun bɛ mɔgɔ minw tɔɔrɔ ten, aw tun bɛ aw yɛrɛ kɛ olugu jɛnɲɔgɔnw ye.

\VS{34}Can lo, aw hinara kasodenw na; o ka aw borofɛnw bɔsi aw ra minkɛ, aw sɔnna o bɛɛ ma fɔ aw bɛ ɲagari, sabu aw k’a lɔn ko fɛn wɛrɛ bɛ aw fɛ min ka fisa ni fɛn bɛɛ ye, ani min tɛ ban.

\VS{35}O kosɔn lanaya min bɛ aw fɛ, aw kana a to o ye bɔsi aw ra, sabu barajiba le bɛ o ra.

\VS{36}Hali bi aw ka kan ka tɔɔrɔ muɲu le, ka Ala sago kɛ; ni o kɛra, Ala ka layiri min ta aw ye, aw bɛna o sɔrɔ.

\VS{37}Sabu a sɛbɛra ko:

\par }{\Q «A tora dɔɔnin, min ka kan ka na, o bɛna na.

\par }{\Q A tɛna mɛɛn tuun.


\par }{\Q \VS{38}Nka ne ta mɔgɔ terennin bɛna ɲanamanya a ta lanaya le sababu ra;

\par }{\Q nka ni a ka o sira bla, a ko tɛna diya ne ye tuun\XREF{}{{\XO 10:38 }{\XO{10.37-38
}}{\XT{Nin kuma fɔra Habakuki 2.3-4.}}}.»


\par }{\MM \VS{39}Mɔgɔ minw bɛ bɔ siraɲuman kan ka taga halaki, anw kɔni tɛ olugu dɔ ye; minw bɛ to lanaya ra ka o nin kisi, an ye olugu dɔ le ye.




\par }\Chap{11}{\SH Lanaya
\par }
{\R (Yuhana 8.56; Piyɛri fɔlɔ 1.8; Zaburu 33.6,9)

\par }{\PP \VerseOne{1}Lanaya kɔrɔ ye ko i jigi bɛ fɛn min kan, i bɛ la a ra ko i bɛna o sɔrɔ, walama i ɲa tɛ fɛn min na, ka la a ra, ka a kɛ i n’a fɔ i ɲa bɛ o ra.

\VS{2}Lanaya le kosɔn, fɔlɔ mɔgɔw ko diyara Ala ye.


\par }{\PP \VS{3}Lanaya le kosɔn, an b’a lɔn ko Ala ka dunuɲa dan a ta kuma baraka ra; o cogo ra, an ɲa bɛ fɛn minw yera, olugu ma bɔ fɛnyetaw ra.


\par }{\PP \VS{4}Lanaya le kosɔn, Abila\FTNT{*}{{\FR 11:4 }{\FR{11.4
}}{\FT{Abila: Dɔw b’a fɔ ko Abɛli.}}} ka saraka min di Ala ma, o nafa bonyara ka tɛmɛ Kabila\FTNT{†}{{\FR 11:4 }{\FR{11.4
}}{\FT{Kabila: Dɔw b’a fɔ ko Kayɛn.}}} ta kan. Lanaya le kosɔn, Ala ka a jate mɔgɔ terennin ye, ka sɔn a ta sarakaw ma. Lanaya le kosɔn, a bɛ an karanna hali bi, hali ni a sara.


\par }{\PP \VS{5}Lanaya le kosɔn, Ala ka Henɔki\FTNT{‡}{{\FR 11:5 }{\FR{11.5
}}{\FT{Henɔki ta ko fɔra
}}{\XT{Damina 5.18-24}}{\FT{.}}} ta ka taga ni a ye, a ma sa; mɔgɔ si m’a ye tuun, sabu Ala tun k’a ta. Sani Ala ye a ta, Ala k’a yira ko a ko tun diyara ale ye.

\VS{6}Ni lanaya tɛ, mɔgɔ si ko tɛ se ka diya Ala ye; ni mɔgɔ min b’a fɛ ka gbara Ala ra, o tigi ka kan ka la a ra ko Ala bɛ yi, ko a bɛ a ɲinibagaw sara.


\par }{\PP \VS{7}Lanaya le kosɔn, Ala ka Nuho lasɔmi minkɛ, a siranna Ala ɲa, ka kurunba lalaga ka a ni a ta gbamɔgɔw kisi, k’a sɔrɔ Ala tun k’a lasɔmi min na, a ɲa tun ma o ye fɔlɔ. Lanaya kosɔn a ka mɔgɔw ta kɛwalejuguw bɔ kɛnɛ kan, ka Ala ta kiti ben o kan, ka Ala ta terennin sɔrɔ lanaya baraka ra.


\par }{\PP \VS{8}Lanaya le kosɔn, Ala ka Iburahima wele minkɛ, a ka Ala kan mina; Ala tun bɛna jamana min di a ma, ka a kɛ a ta ye, a bɔra ka o jamana sira ta, ka taga, k’a sɔrɔ a yɛrɛ m’a lɔn a bɛ tagara yɔrɔ kelen min na.

\VS{9}Lanaya le kosɔn, Ala ka jamana min layiri ta a ye, a tagara sigi o jamana ra, ka kɛ lonan ye, ka to ka si fanibonw kɔnɔ; Isiyaka ni Yakuba fana ka o le kɛ, sabu o layiri kelen le tun tara olugu ye.

\VS{10}Iburahima jigi tun bɛ Ala ta dugu lɔnin le kan, min ju sigira ka ɲa; Ala yɛrɛ ka min ko latigɛ, ani ka a lɔ.


\par }{\PP \VS{11}Lanaya le kosɔn, Saran ni a ta kɔrɔya bɛɛ, Ala ka a to a sera ka den woro; sabu Ala min ka layiri ta a ye, a lara a ra ko o ye kankelentigi le ye.

\VS{12}O kosɔn o cɛ kelen min fanga tun banna ka ban, min tun surunyara saya ra ka ban, o ka den caman sɔrɔ, ka caya i ko sankolo lolow, i ko kɔgɔjida kɛnkɛn min tɛ se ka jate.


\par }{\PP \VS{13}O mɔgɔw bɛɛ sara lanaya ra; Ala tun ka fɛn minw layiri ta o ye, o ma o sɔrɔ, nka a kɛra i n’a fɔ o ɲa tun bɛ o ra, fɔ o bɛ ɲagari o kosɔn. O yɛrɛ k’a fɔ ko olugu ye lonanw le ye dunuɲa ra yan, ko olugu ye tɛmɛbagaw le ye.

\VS{14}Ayiwa, mɔgɔ minw bɛ o kuma ɲɔgɔn fɔ, o b’a yira ko olugu bɛ sigiyɔrɔ wɛrɛ le ɲinina.

\VS{15}O bɔra yɔrɔ min na, ni o tun tora ka miiri o yɔrɔ ko ra, o tun bɛ se ka cogo sɔrɔ ka kɔsegi o yɔrɔ ra.

\VS{16}Nka can ra, o tun bɛ yɔrɔ wɛrɛ le ɲinina, min ka fisa, o kɔrɔ ye min bɛ sankolo ra. O le kosɔn Ala tɛ a yɛrɛ bonya o mɔgɔw ma, a bɛ sɔn o ye ale wele ko o ta Ala; sabu a ka dugu dɔ labɛn o ye.


\par }{\PP \VS{17}Lanaya le kosɔn, Ala ka Iburahima kɔrɔbɔ k’a flɛ minkɛ, a sɔnna ka Isiyaka di k’a kɛ saraka ye. A tun bɛ a dencɛ kelenpe le dira; k’a sɔrɔ Ala tun ka layiri ta a ye,

\VS{18}k’a fɔ a ye ko: «I bɛna duruja sɔrɔ Isiyaka le fɛ, i tɔgɔ bɛna la duruja min na\XREF{}{{\XO 11:18 }{\XO{11.18
}}{\XT{Nin kuma fɔra Damina 21.12; 22.1-14.}}}.»

\VS{19}A jigi tun b’a kan ko hali ni Isiyaka sara, ko se bɛ Ala ye ka a lakunu ka bɔ saya ra. O kosɔn Ala ka a dencɛ kɔsegi a ma, sabu a kɛra i n’a fɔ a tun k’a di ka ban.


\par }{\PP \VS{20}Lanaya le kosɔn, Isiyaka ka dugawu kɛ Yakuba ni Esawu ye lon nataw ta ko ra.


\par }{\PP \VS{21}Lanaya le kosɔn, Yakuba satuma ra, a tintinnin tora a ta bere kan ka Ala bato, ka dugawu kɛ Yusufu dencɛw bɛɛ kelen kelen ye.


\par }{\PP \VS{22}Lanaya le kosɔn, Yusufu sawagati sera minkɛ, a ka Izirayɛlimɔgɔw bɔko fɔ Misiran jamana ra; a k’a fɔ ko o tagatɔ, o ye taga ni ale su kolow ye.


\par }{\PP \VS{23}Lanaya le kosɔn, cira Musa worora minkɛ, a worobagaw ka a dogo fɔ karo saba, sabu o k’a ye ko a cɛ ka ɲi; o ma siran masacɛ ta sariya latigɛnin ɲa.


\par }{\PP \VS{24}Lanaya le kosɔn, cira Musa kɔrɔyara minkɛ, a ma sɔn ko o ye ale wele ko Farawona denmuso dencɛ.

\VS{25}Ale ye tɔɔrɔ ni Ala ta mɔgɔw ye, o diyara a ye ka tɛmɛ jurumun ta ɲanagbɛ kan, o min ye fɛn tɛmɛta ye.

\VS{26}A k’a ye ko ka tɔɔrɔ i ko Kisibaga* tɔɔrɔra cogo min na, ko nafa bɛ o ra ka tɛmɛ Misiran naforo bɛɛ kan. A ɲa tun bɛ fɛn wɛrɛ ra, min ye Ala ta baraji ye.


\par }{\PP \VS{27}Lanaya le kosɔn, cira Musa bɔra Misiran, a ma siran masacɛ ta dimi ɲa; a k’a ja gbɛlɛya, k’a kɛ i n’a fɔ a ɲa bɛ Ala ra, mɔgɔ tɛ Ala min ye.

\VS{28}Lanaya le kosɔn, a ka Jɔnyaban ɲanagbɛ* sigi, k’a fɔ Izirayɛlimɔgɔw ye ko o ye sagaden jori seriseri o ta bondaw kan, janko ninminamɛlɛkɛ tɛmɛtɔ, a kana se Izirayɛlimɔgɔw dencɛ fɔlɔw ma.


\par }{\PP \VS{29}Lanaya le kosɔn, Izirayɛlimɔgɔw ka Kɔgɔjiwulen cɛtigɛ ka tɛmɛ, k’a kɛ i n’a fɔ o bɛ tagamana dugukolojalan le kan. Misirankaw ko o bɛ o ɲɔgɔn kɛ minkɛ, ji ka o bɛɛ datugu pewu.


\par }{\PP \VS{30}Lanaya le kosɔn, Izirayɛlimɔgɔw ka Zeriko dugu lamini tere wolonfla minkɛ, dugu laminikogow benna.


\par }{\PP \VS{31}Lanaya le kosɔn, jatɔmuso Rahabu ma sa ni Alakanminabariw ye, sabu Izirayɛlimɔgɔ minw tun nana jamana flɛ, a tun ka olugu minako ɲa.


\par }{\PP \VS{32}Ayiwa, ne yɛrɛ tɛna se ka a bɛɛ fɔ. Sabu wagati tɛna sɔrɔ ka kuma Zedeyɔn ta ko ra, ani Baraki, ani Samusɔn, ani Zɛfite, ani Dawuda, ani Samawilu, ani cira tɔw.

\VS{33}Lanaya le kosɔn, olugu sera masacɛw ra, o tagamana terenninya kan; Ala ka fɛn minw layiri ta, o ka o sɔrɔ; o ka jaraw da datugu,

\VS{34}tasuma baraka dɛsɛra o kɔrɔ, o bɔsira kɛrɛkɛmuru boro; o tun ye barakantanw ye, nka o ka baraka sɔrɔ; dɔw kɛra cɛfariw ye kɛrɛ ra, ka jamana wɛrɛ mɔgɔw ta kɛrɛkɛdenw gbɛn ka o labori.

\VS{35}Lanaya kosɔn, muso dɔw ta mɔgɔw suw kununa ka di o ma.

\par }{\PP O ka dɔw tɔɔrɔ kosɛbɛ, nka o ma sɔn mɔgɔ ye o bɔsi; o sɔnna saya ma, janko ka kunu ka don ɲanamanya wɛrɛ ra, min ka fisa.

\VS{36}O ka dɔw lɔgɔbɔ, ka o bugɔ ni gbɛɲɛ ye; o ka dɔw yɛrɛ don nɛgɛjɔrɔkɔ ra, ka o bla kaso ra.

\VS{37}O ka dɔw bon ni kabakuru ye ka o faga, ka dɔw minako juguya, ka dɔw cɛtigɛ ni si ye, ka dɔw faga ni kɛrɛkɛmuru ye. O tun bɛ yaala ka lamini; bagbolow, ani sagagbolow le tun bɛ o ta fani donta ye. Foyi tun tɛ o boro, mɔgɔw ka o tɔɔrɔ ka o minako juguya.

\VS{38}Dunuɲamɔgɔw tun man kan ni o lanamɔgɔ minw ye, olugu le tun bɛ yaala kongo kɔnɔ, ani kuruw kan ka lamini, ka dogo kuruwow ni dingakolonw kɔnɔ.


\par }{\PP \VS{39}O mɔgɔw bɛɛ ko diyara Ala ye o ta lanaya kosɔn; o bɛɛ n’a ta, Ala ka fɛn minw layiri ta, o tun ma o sɔrɔ.

\VS{40}Ala tun ka fɛn wɛrɛ le latigɛ an bɛɛ ye, min ka fisa; a tun t’a fɛ olugu ye o yɔrɔɲuman dafaninba sɔrɔ ka an to.




\par }\Chap{12}{\SH Lanabaga ka kan ka tɔɔrɔ muɲu
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ayiwa, i n’a fɔ o lanamɔgɔw jamaba ka an lamini, ka kɛ Ala ta kow seerew ye, o ra, fɛn o fɛn bɛ kɛ doni ye an kunna, ani jurumun min kɛ ka di ka melege an na, an ye o bɛɛ dabla; Ala ka bori min labɛn an ye, an ye jija ka o bori kɛ.

\VS{2}An ye an ɲa lɔ Yesu ra, ale min ye an ta lanaya sindibaga ye, ani a dafabaga. A ka gbengbenyiri* tɔɔrɔ sɔnmina, a ma o maroya jate fɛn ye, sabu ɲagari min tun bɛ a ɲa, a ka a ɲa lɔ o le ra. Sisan a sigira Ala ta masasiginan kininboroyanfan fɛ.


\par }{\PP \VS{3}Aw ye miiri Yesu ma, ale min ka jurumunkɛbagaw ta juguya sɔnmina; aw ye miiri o ma, janko aw fari kana faga, ka aw baraka ban.

\VS{4}Sabu aw bɛ siyɛnta min na ni jurumun ye, aw ma o kɛ fɔ ka se saya ma fɔlɔ.

\VS{5}Ala bɛ ladirikan minw fɔ aw ye i n’a fɔ a denw, aw ɲinana o kɔ wa? A ko:

\par }{\Q «Ne dencɛ, i kana Matigi ta korori jate fɛngbansan ye;

\par }{\Q ni a ka i jaraki fana, i fari kana faga.


\par }{\Q \VS{6}Sabu Matigi bɛ mɔgɔ min kanu, a bɛ o tigi koro;

\par }{\Q a bɛ minw lɔn a denw ye, a ta bisan bɛ se olugu bɛɛ ma\XREF{}{{\XO 12:6 }{\XO{12.6
}}{\XT{Nin kuma fɔra Zanaw 3.11-12.}}}.»


\par }{\MM \VS{7}Aw ye Ala ta korori sɔnmina; Ala bɛ aw jate a denw le ye, o kosɔn a bɛ aw koro. Den juman le bɛ yi ko a fa tɛ a koro?

\VS{8}Ala bɛ a ta denw bɛɛ koro; ni a tɛ aw koro, o tuma aw kɛra sokɔfɛdenw le ye, aw tɛ yɛrɛworodenw ye.

\VS{9}An worofaw tun bɛ an koro, nka an tun bɛ olugu bonya; o tuma an Fa Ala min bɛ sankolo ra, ni ale bɛ an koro, an man kan ka an yɛrɛ majigi ale ye ka tɛmɛ an worofaw kan janko an ye ɲanamanya sɔrɔ wa?

\VS{10}An faw tun bɛ an koro wagati dɔɔnin dɔrɔn le, ka kaɲa ni o sago ye. Nka Ala bɛ an koro an yɛrɛ ta nafa le kosɔn, janko an ye saninya i n’a fɔ ale Ala yɛrɛ.

\VS{11}Can lo, korori damina ra a bɛ kɛ ɲanasisiko le ye; ɲagariko tɛ. Nka o kɔ fɛ, o tigi karannin kɔ, a laban bɛ kɛ hɛra ni terenninya le ye.


\par }{\SH Lanabagaw ka kan ka jija
\par }
{\PP \VS{12}O kosɔn minw borow sɛgɛra, olugu ye o borow lateren; minw kinbirikunw baraka banna, olugu ye o kinbirikunw lateren.

\VS{13}Aw ye tagama sira terennin kan, janko minw baraka ka dɔgɔ, olugu ye baraka sɔrɔ, o kana na sira bla.


\par }{\PP \VS{14}Aw y’a to hɛra ye kɛ aw ni mɔgɔ bɛɛ cɛ; aw ye saninyari ɲini, sabu ni saninyari tɛ, mɔgɔ si ɲa tɛna la Matigi kan.

\VS{15}Aw ye aw yɛrɛ kɔrɔsi, janko mɔgɔ si kana na fɔn Ala ta nɛɛma kɔ. Mɔgɔ si kana a to jusumangboya lilin ye sigi a jusukun na, fɔ ka na falen, ka mɔgɔ caman jusu cɛn.


\par }{\PP \VS{16}Aw ye aw yɛrɛ kɔrɔsi, mɔgɔ si kana kɛ jatɔ ye aw cɛ ra, walama Alaɲasiranbari i n’a fɔ Esawu, min ka a ta kɔrɔya falen totasa kelen kosɔn.

\VS{17}Aw yɛrɛ k’a lɔn ko o kɔ fɛ, a tun b’a fɛ ka a facɛ ta dugawu sɔrɔ tuma min na, a facɛ banna a ra. A k’a daari fɔ ka ɲaji bɔ, nka a facɛ tun ka min latigɛ ka ban, a ma se ka o yɛlɛma.


\par }{\PP \VS{18}Aw ma gbara kuru dɔ le ra, mɔgɔ bɛ se ka maga min na, tasumaba tun bɛ min kan, walama min yɔrɔ bɛɛ tun finna, k’a kɛ dibiba ye, ani sanfɔɲɔ.

\VS{19}Aw fana ma burufiyɛkanba dɔ le mɛn, walama kumakanba dɔ. O kumakan bonyakojugu fɛ, minw tun b’a mɛnna, olugu bɛɛ ja tigɛra; o ko kuma wɛrɛ kana fɔ olugu ye tuun.

\VS{20}Sabu kuma min fɔra ko: «Hali ni bɛgan dɔ le ka maga kuru ra, o ka kan ka bon ni kabakuru ye ka a faga,» o kuma ka siranya bla o ra.

\VS{21}O ka fɛn minw ye, o fɛnw siranya bonyakojugu fɛ, cira Musa ko ale bɛ siranna, fɔ a bɛ yɛrɛyɛrɛ\XREF{}{{\XO 12:21 }{\XO{12.20-21
}}{\XT{Nin kuma fɔra Bɔri 19.20-21; Sariya 9.19.}}}.


\par }{\PP \VS{22}Nka aw ta ma kɛ ten; aw gbarara min na, o ye Siyɔn kuru le ye, Ala ɲanaman ta duguba; Zeruzalɛmu dugu min bɛ sankolo ra, ani a ta mɛlɛkɛ waga camanw.

\VS{23}Aw gbarara Ala ta mɔgɔ ɲanawolomaninw ta jɛnkuru le ra minw tɔgɔ sɛbɛra sankolo ra. Aw gbarara Ala le ra, min bɛna mɔgɔw bɛɛ ta kiti tigɛ. Aw gbarara mɔgɔ terenninw ta ninw le ra, minw ta baara dafara, ani o tagara Ala fɛ.

\VS{24}Aw gbarara Yesu le ra, ale min ka jɛnɲɔgɔnyakura* don an ni Ala cɛ. Aw gbarara a jori ra, min seriserira an kosɔn; o jori ta kuma ka fisa ni Abila\FTNT{*}{{\FR 12:24 }{\FR{12.24
}}{\FT{Abila: Dɔw b’a fɔ ko Abɛli.}}} ta ye.


\par }{\PP \VS{25}Aw ye aw yɛrɛ kɔrɔsi; min bɛ kuma aw fɛ ka aw ladi, aw kana ban ka o lamɛn. Sabu minw tun bɛ Ala ta Kuma lase mɔgɔw ma dunuɲa ra, mɔgɔ minw banna ka olugu lamɛn, o tigiw ma bɔsi. O tuma ni Ala kan bɔra sankolo ra ka kuma an fɛ, ni an banna, an bɛna bɔsi cogo di?

\VS{26}O wagati ra a kumakan tun bɛ dugukolo yuguyugu; nka sisan a ka layiri ta, ko: «Siɲaga wɛrɛ tuun, ne tɛna dugukolo dama yuguyugu tuun, nka ne bɛna sankolo fana yuguyugu\XREF{}{{\XO 12:26 }{\XO{12.26
}}{\XT{Nin kuma fɔra Hagize 2.6.}}}.»

\VS{27}A k’a fɔ minkɛ ko «siɲaga wɛrɛ tuun,» o b’a yira ko danfɛnw bɛna yuguyugu ka bɔ o nɔ ra, ka tunu; fɛn banbariw le bɛna to.


\par }{\PP \VS{28}O cogo ra, an bɛna kɛ masaya min na, o fɛnw si le tɛna bɔ o nɔ ra. O kosɔn an ye Ala waleɲumanlɔn k’a bato, batori min ka di a ye; an ye o kɛ ni bonya ni Alaɲasiran ye.

\VS{29}Sabu an ta Ala ka fari fana i ko tasuma min bɛ mɔgɔ jɛni fɔ ka a ban.




\par }\Chap{13}{\SH Ladirikanw
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ne balemaw, aw ye jija ka to ka ɲɔgɔn kanu balemaya ra.

\VS{2}Aw ye aw hakiri to lonanw na ka o lajigi; sabu dɔw ka o kɛ fɔ ka na mɛlɛkɛw lajigi o ta so, k’a sɔrɔ o m’a lɔn.

\VS{3}Aw ye aw hakiri to kasodenw na, k’a kɛ i n’a fɔ aw yɛrɛ fana ye kasoden dɔw le ye. Mɔgɔw bɛ minw tɔɔrɔra, aw ye aw hakiri to olugu ra, k’a kɛ i n’a fɔ aw yɛrɛ farikolo le bɛ tɔɔrɔra.


\par }{\PP \VS{4}Mɔgɔ bɛɛ ka kan ka furu bonya. Furucɛ ni furumuso man kan ka o ta layɔrɔ lanɔgɔ, sabu Ala bɛna kiti tigɛ jatɔw, ani jɛnɛyakɛbagaw kan.


\par }{\PP \VS{5}Aw kana aw ta ɲanamanya ju sigi wari nege kan. Min bɛ aw boro, o ye aw wasa; sabu Ala yɛrɛ k’a fɔ ko: «Ne tɛna i kelen to, ne tɛna taga ka i to\XREF{}{{\XO 13:5 }{\XO{13.5
}}{\XT{Nin kuma fɔra Sariya 31.6,8; Yosuwe 1.5.}}}.»

\VS{6}O kosɔn an bɛ se ka an ja gbɛlɛya k’a fɔ ko:

\par }{\Q «Matigi le ye ne dɛmɛbaga ye,

\par }{\Q ne tɛna siran foyi ɲa.

\par }{\Q Adamaden bɛ se ka mun le kɛ ne ra\XREF{}{{\XO 13:6 }{\XO{13.6
}}{\XT{Nin kuma fɔra Zaburu 118.6.}}}?»


\par }{\PP \VS{7}Aw ta ɲamɔgɔ minw ka Ala ta Kuma lase aw ma, aw ye aw hakiri to olugu ra. O laban kɛra min ye, aw ye o kɔrɔsi, ka o ta lanaya ladegi.


\par }{\PP \VS{8}Yesu Kirisita tun bɛ cogo min na kunu, a bɛ o cogo kelen na bi, a bɛna kɛ o cogo kelen na wagati bɛɛ.


\par }{\PP \VS{9}Ne balemaw, aw kana a to mɔgɔ si ye aw lafiri ni karankura suguya bɛɛ ye. Ni Ala ta nɛɛma ka baraka don mɔgɔ jusukun na, o le ka ɲi; domunifɛnw ta sariyaw tɛ se ka baraka don mɔgɔ jusukun na, sabu minw tugura o sariyaw kɔ, o ma foyi ɲa olugu ye.


\par }{\PP \VS{10}Sarakabɔnan bɛ anw Yahudiyaw fɛ, nka minw bɛ saraka bɔ o sarakabɔnan kan fanibon kɔnɔ, olugu tɛ se ka o sarakaw domu.

\VS{11}Sarakalasebagaw kuntigiba* tun bɛ don ni bɛgan minw jori ye yɔrɔ saninmanba* kɔnɔ, ka jurumun kafari, o bɛganw sogo tun bɛ jɛni dugu kɔ fɛ le.

\VS{12}O kosɔn, o ka Yesu fana tɔɔrɔ, ka a faga dugu kɔ fɛ, janko ka mɔgɔw saninya ni a yɛrɛ jori ye.

\VS{13}O ra, an ye bɔ ka taga a fɛ dugu kɔ fɛ, janko mafiyɛnyari min sera a ma, o ye se an fana ma.

\VS{14}Sabu dugu tɛ an fɛ yan, an bɛ se ka to min kɔnɔ tuma bɛɛ; dugu min bɛna na ka bɔ Ala fɛ, an bɛ o le ɲinina.

\VS{15}O kosɔn an ye Ala tandori kɛ an ta saraka ye tuma bɛɛ Yesu baraka ra; o kɔrɔ ye ko an ye Ala tɔgɔ tando an da ra tuma bɛɛ.

\VS{16}Aw kana ɲina ka koɲuman kɛ, ani ka ɲɔgɔn sɔn; sabu o saraka ɲɔgɔnw le ka di Ala ye.


\par }{\PP \VS{17}Aw ye aw ta ɲamɔgɔw kan mina, ka aw yɛrɛ majigi o ye. Sabu olugu le bɛ aw nin kɔrɔsibagaw ye; Ala bɛna olugu le ɲininka sini. Aw y’a to o ye o baara kɛ ni ɲagari ye, o ŋunatɔ kana a kɛ, sabu aw fana tɛna nafa sɔrɔ o ra.


\par }{\PP \VS{18}Aw ye to ka Ala daari an ye. An b’a miiri ko an jusukun tɛ an jaraki foyi ra, sabu an b’a fɛ ka tagama cogo ɲanaman na fɛn bɛɛ ra.

\VS{19}Ne b’a fɔ k’a gbɛlɛya ko aw ye Ala daari ne ye, janko ne ye kɔsegi aw ma joona.


\par }{\SH Fori laban
\par }
{\PP \VS{20}Hɛra tigi Ala min ka sagagbɛnbagaba, an kɔrɔsibaga, an Matigi Yesu lakunu ka a bɔ saya ra, ka jɛnɲɔgɔnya banbari don ni an ye a jori baraka ra,

\VS{21}ale ye aw dɛmɛ, janko aw ye se ka koɲuman suguya bɛɛ kɛ, k’a sago kɛ. Min ka di a ye, a ye a to an ye se ka o kɛ Yesu Kirisita baraka ra. An ye nɔɔrɔ la ale Yesu tɔgɔ le kan wagati bɛɛ! Amina.


\par }{\PP \VS{22}Ne balemaw, ne ka ladirikan minw fɔ, ne bɛ aw daari ko aw ye o muɲu; sabu a man ca.


\par }{\PP \VS{23}Ne b’a fɛ aw y’a lɔn ko an balemacɛ Timote bɔra kaso ra. Ni a kɔnna ka se ne fɛ yan, ale ni ne bɛna taga bɔ aw ye.


\par }{\PP \VS{24}Aw ye aw ta ɲamɔgɔw bɛɛ fo, ani Ala ta mɔgɔ saninmanw bɛɛ. An balema minw bɛ Itali, olugu bɛ aw fo.


\par }{\PP \VS{25}Ala ye nɛɛma aw bɛɛ ye.

\par }