\NormalFont\ShortTitle{Yeremi}

{\MT YEREMI

\par }{\MTB TA KITABU

\par }{\IMT Kitabu faamucogo

\par }{\IP Cira Yeremi ni cira Sofoni ni cira Habakuki ta wagatiw tun ka surun ɲɔgɔn na. Yeremi tun ye sarakalasebaga ye, nka Ala k’a wele k’a kɛ a ta cira ye. Yeremi tun t’a fɛ ka sɔn ciraya ma, o baara gbɛlɛya kosɔn. Baruki le tun bɛ Yeremi ta cirayakumaw sɛbɛ. Yeremi ta cirayakumaw ma sɛbɛ ka tugutugu ɲɔgɔn na ka kaɲa ni a kɛwagati ye.

\par }{\IP Yeremi k’a fɔ Izirayɛlimɔgɔw ye ko o ta jurumunw kosɔn, o juguw bɛna na o mina ka taga ni o ye jamana wɛrɛ ra.

\par }{\IP Yeremi ka mɔgɔw ladi, ko o ye o jigi la Ala kelenpe kan, ka sɔn Ala ta ma, sabu o tɛ se ka o juguw kɛrɛ ni o yɛrɛ baraka ye. Mɔgɔw tun tɛ sɔnna Yeremi ta kumaw ma minkɛ, o ko k’a jusu tɔɔrɔ kosɛbɛ. Nka o bɛɛ n’a ta, Yeremi tun ka kuma minw fɔ o ye, o kow bɛɛ kɛra can ye. Babilɔnikaw nana Izirayɛli kɛrɛ, ka Zeruzalɛmu dugu halaki, ka mɔgɔw mina ka taga ni o ye Babilɔni.

\par }{\IP Cira Yeremi ka tagamasiyɛn dɔw kɛ, janko k’a ta cirayakumaw gbɛya mɔgɔw ye: A k’a ta cɛsirinan don farawo kɔnɔ k’a to a ye tori (sura 13), k’a yira ko Ala ta mɔgɔw fana kɛra i ko fɛn torinin. A ka daga dɔ ci (sura 19), k’a yira ko Ala fana bɛna a ta mɔgɔw cici ka o halaki. A ka foro dɔ san (sura 32), k’a yira ko Ala bɛna a ta mɔgɔw lana o ta jamana ra tuun.

\par }{\IP Yeremi ta cirayakumaw b’a yira fana ko ni wagati dɔ nana se, Ala bɛna a ta mɔgɔw labɔ Babilɔni, ka na ni o ye o ta jamana ra. A ko wagati dɔ fana bɛna se, min ye Ala ta nɛɛma wagati ye, o wagati ra Ala bɛna a ta sariya sɛbɛ adamaden bɛɛ kelen kelen jusukun na. Ala ko:

\par }{\IMQ «Ne bɛna ne ta sariyaw don o kɔnɔ, k’a sɛbɛ o jusukun na; ne bɛna kɛ o ta Ala ye, o bɛ kɛ ne ta mɔgɔw ye.» (31.33).

\par }{\IOT Kitabu kɔnɔkow

\par }{\IO Ala bɛna tɔɔrɔ ben Zuda mara kan
{\IOR{(1–12)}}

\par }{\IO Ala bɛna Zuda mara laben cogo min na
{\IOR{(13–20)}}

\par }{\IO Zuda ni Zeruzalɛmu ta tɔɔrɔ kow
{\IOR{(21–29)}}

\par }{\IO Ala bɛna a ta mɔgɔw lana o ta jamana ra tuun
{\IOR{(30–33)}}

\par }{\IO Yeremi ka kuma minw fɔ Sedesiyasi ni Rekabu ta mɔgɔw ye
{\IOR{(34–35)}}

\par }{\IO Ala ta kuma ko ka sɛgɛ lase Yeremi ma
{\IOR{(36–45)}}

\par }{\IO Ala bɛna tɔɔrɔ min lase siya tɔw ma
{\IOR{(46–51)}}

\par }{\IO Ala ka Zeruzalɛmu benko fɔ
{\IOR{(52)}}

\par }{\IB \par }


{\MS Ala bɛna tɔɔrɔ ben Zuda mara kan

\par }\ChapOne{1}{\MR (1–12)

\par }{\SH Ala ka Yeremi wele k’a kɛ cira ye
\par }
{\PP \VerseOne{1}Nin ye Hilikiya dencɛ Yeremi ta kumaw ye, Hilikiya min tun ye Anatɔti dugu sarakalasebaga dɔ ye, Boniyaminu ta mara ra.


\par }{\PP \VS{2}Matigi Ala k’a ta kuma lase Yeremi ma; o kɛra Zuda masacɛ minw ta tere ra, o tun ye Amɔn dencɛ Yoziyasi ye, ale ta masaya san tan ni sabanan na,

\VS{3}ka taga se Yoziyasi dencɛ Yehoyakimu ta wagati ma, ani ka taga a se fɔ Yoziyasi dencɛ Sedesiyasi ta masaya san tan ni kelennan laban na, ani ka taga a bla fɔ Zeruzalɛmukaw minawagati ra ka taga Babilɔni; o kɛra san karo loorunan na.


\par }{\BB \par }
{\PP \VS{4}Ayiwa, Matigi Ala k’a ta kuma lase ne ma, ko:


\par }{\Q \VS{5}«Sani ne ye i dan i bamuso kɔnɔ, ne tun ka i ɲanawoloma;

\par }{\Q sani i ye bɔ i bamuso kɔnɔ, ne tun ka i saninya ka i kɛ ne ta ye,

\par }{\Q ka i kɛ ne ta cira ye siyaw cɛ ra.»


\par }{\PP \VS{6}Ne k’a jaabi, ko: «E, Dunuɲatigi Ala, ne kɔni tɛ se kuma ra, sabu ne ye denmisɛn le ye.»

\VS{7}Matigi Ala k’a fɔ ne ye ko:

\par }{\Q «I kana a fɔ ko i ye denmisɛn ye,

\par }{\Q sabu ne bɛna i ci mɔgɔ min o min fɛ, i bɛna taga olugu bɛɛ fɛ;

\par }{\Q ne bɛna fɛn o fɛn fɔ i ye, i bɛna taga o bɛɛ fɔ o ye.


\par }{\Q \VS{8}I kana siran o ɲa,

\par }{\Q sabu ne bɛna kɛ ni i ye, ne bɛna i tanga.

\par }{\Q Matigi Ala ko ten.»


\par }{\BB \par }
{\PP \VS{9}O kɔ, Matigi Ala k’a boro maga ne da ra, k’a fɔ ne ye ko:

\par }{\Q «A flɛ, ne ka ne ta kuma don i da ra.


\par }{\Q \VS{10}A flɛ, bi ne bɛ i sigi siyaw, ani jamanaw kunna,

\par }{\Q janko i ye o bɔn ani ka o laben,

\par }{\Q ka o halaki ani ka o cici,

\par }{\Q ka o lɔ ani ka o turu.»


\par }{\SH Amande yiriboro ni daga wuritɔ
\par }
{\PP \VS{11}Matigi Ala k’a ta kuma lase ne ma, ko: «Yeremi, i ɲa bɛ mun le ra?» Ne ko: «Amandesun min bɛ kɔn ka fiyeren joona, ne ɲa bɛ o yiriboro dɔ le ra.»

\VS{12}Matigi Ala ko:

\par }{\Q «I k’a ye ka ɲa,

\par }{\Q sabu ne fana bɛna kɔn ka ne ta kuma fɔninw dafa joona.»


\par }{\BB \par }
{\PP \VS{13}Matigi Ala k’a ta kuma lase ne ma a siɲaga flanan na, ko: «I ɲa bɛ mun le ra?» Ne ko: «Ne ɲa bɛ daga dɔ wuritɔ le ra tasuma kan fɔ sahiliyanfan na.»

\VS{14}Matigi Ala ko ne ma ko:

\par }{\Q «Kojugu bɛna bɔ sahiliyanfan le ra

\par }{\Q ka na ben jamana mɔgɔw bɛɛ kan.


\par }{\Q \VS{15}Sabu, a flɛ, ne bɛna siyaw bɛɛ wele

\par }{\Q ka bɔ sahiliyanfan jamanaw ra,

\par }{\Q Matigi Ala ko ten.

\par }{\Q O bɛɛ bɛna na, ka na o ta masasiginanw sigisigi

\par }{\Q Zeruzalɛmu dugu dondaw ra,

\par }{\Q ka sigisigi ka dugu kogow lamini,

\par }{\Q ka sigisigi Zuda duguw bɛɛ dondaw ra.


\par }{\Q \VS{16}Ne bɛna ne ta kiti ben Zuda kan o ta kojuguw bɛɛ kosɔn,

\par }{\Q sabu o banna ne ra:

\par }{\Q O tagara saraka bɔ ala wɛrɛw ye;

\par }{\Q o yɛrɛ boro ka ala minw lalaga, o bɛ o le bato.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{17}«O ra, ele kɔni ye i yɛrɛ cɛsiri le;

\par }{\Q ne bɛna fɛn o fɛn yira i ra,

\par }{\Q i wuri i ye taga o bɛɛ lakari o ye.

\par }{\Q I ja kana tigɛ o ɲa,

\par }{\Q ni o tɛ, ne yɛrɛ bɛna jatigɛ wɛrɛ bla i ra.


\par }{\Q \VS{18}Ne le bɛ i sigi bi,

\par }{\Q ka i kɛ i ko dugu barakaman,

\par }{\Q ka i kɛ i ko samasen nɛgɛraman,

\par }{\Q ka i kɛ i ko siranɛgɛkogo,

\par }{\Q Zuda masacɛw kama,

\par }{\Q ani jamana ɲamɔgɔw kama,

\par }{\Q ani a sarakalasebagaw kama,

\par }{\Q ani a jamana mɔgɔw bɛɛ kama.


\par }{\Q \VS{19}O bɛna i kɛrɛ,

\par }{\Q nka o tɛna se i ra

\par }{\Q sabu ne bɛ ni i ye, ne bɛ i tanga.

\par }{\Q Matigi Ala ko ten.»




\par }\Chap{2}{\SH Ala k’a janto a ta mɔgɔw ra cogo min na
\par }
{\PP \VerseOne{1}Matigi Ala k’a ta kuma lase ne ma, ko:


\par }{\Q \VS{2}«Taga pɛrɛn ka nin kuma fɔ Zeruzalɛmukaw toro kɔrɔ,

\par }{\Q ko Matigi Ala ko:

\par }{\Q ‹Aw denmisɛnman tun sirinin bɛ ne ra cogo min na, ne hakiri bɛ o ra,

\par }{\Q ani aw furuninkura tun bɛ ne fɛ cogo min na,

\par }{\Q wagati min aw tun tugura ne kɔ kongokolon kɔnɔ,

\par }{\Q o yɔrɔ lakolon na.


\par }{\Q \VS{3}O wagati ra Izirayɛli tun blara danna Matigi Ala ye,

\par }{\Q i ko siman kun fɔlɔ\FTNT{*}{{\FR 2:3 }{\FR{2.3
}}{\FT{Siman kun fɔlɔ: Izirayɛlimɔgɔw tun bɛ siman fɔlɔ bla danna Ala ye cogo min na, olugu yɛrɛ tun blara danna Ala ye o cogo ra (}}{\XT{Sariya 7.7-11; 26.1-11}}{\FT{).}}} bɛ bla Ala ye cogo min na.

\par }{\Q Ni mɔgɔ o mɔgɔ k’a domu, o hakɛ bɛ ben o tigi kan;

\par }{\Q kojugu bɛ ben a kan.

\par }{\Q Matigi Ala ko ten.› »


\par }{\SH Izirayɛlimɔgɔw bɛmaw ta jurumun
\par }
{\Q \VS{4}«Aw Yakuba ta mɔgɔw,

\par }{\Q aw Izirayɛli ta gbaw bɛɛ,

\par }{\Q aw ye Matigi Ala ta kuma lamɛn!


\par }{\Q \VS{5}Matigi Ala ko:

\par }{\Q O tuma aw bɛmaw ka mun kojugu le sɔrɔ ne ra,

\par }{\Q min k’a to o mabɔra ne ra,

\par }{\Q ka taga fɛngbansanw kɔ,

\par }{\Q fɔ ka na o yɛrɛ kɛ fɛngbansan ye fana?


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{6}«O m’a ɲininkari kɛ, ko: ‹Matigi Ala bɛ min,

\par }{\Q ale min ka an labɔ Misiran jamana ra,

\par }{\Q ka bla an ɲa kongokolon kɔnɔ,

\par }{\Q o yɔrɔ lakolonw, ani o dingakolonyɔrɔw ra,

\par }{\Q o yɔrɔjalan na, yɔrɔ min bɛ i ko saya dibi,

\par }{\Q mɔgɔ tɛ tɛmɛ yɔrɔ min na,

\par }{\Q adamaden si tɛ sigi yɔrɔ min na?›


\par }{\Q \VS{7}Ne ka aw lana dugukolodiman le ra,

\par }{\Q janko aw ye o yɔrɔ simanw domu, k’a fɛnɲumanw sɔrɔ.

\par }{\Q Nka aw nana ka na ne ta jamana lanɔgɔ,

\par }{\Q ka ne ta yɔrɔ kɛ yɔrɔ haramunin ye.


\par }{\PP \VS{8}«Sarakalasebagaw ma ɲininkari kɛ ko: ‹Matigi Ala bɛ min?›

\par }{\Q Sariya karamɔgɔw ma ne jate;

\par }{\Q kuntigiw murutira ne ma.

\par }{\Q Ciraw kumana Baali* ta jow tɔgɔ le ra,

\par }{\Q fɛn minw tɛ se ka o nafa, o tagara o fɛnw le kɔ.»


\par }{\SH Ala ka Izirayɛlimɔgɔw jaraki
\par }
{\Q \VS{9}«O kosɔn ne bɛ aw jaraki tuun,

\par }{\Q Matigi Ala ko ten.

\par }{\Q Ne bɛ aw ta denw ta denw jaraki.


\par }{\Q \VS{10}Aw ye taga fɔ Kitimu, kɔgɔji kɔfɛjamanaw ra, ka taga flɛri kɛ yi!

\par }{\Q Aw ye mɔgɔ ci ka taga Kedari, ka taga a sɛgɛsɛgɛ kosɛbɛ,

\par }{\Q k’a flɛ ni nin ko ɲɔgɔn bɛ kɛra yi.


\par }{\Q \VS{11}Yala siya bɛ yi min bɛ sɔn k’a ta alaw falen ala wɛrɛw ra wa,

\par }{\Q hali ni o ta alaw tɛ ala ɲanamanw ye?

\par }{\Q Ne ta mɔgɔw kɔni ka o ta bonyatigi Ala falen fɛn dɔ ra,

\par }{\Q nafa tɛ fɛn min na.


\par }{\Q \VS{12}Sankolokɔnɔfɛnw, aw ye kabakoya nin ko kosɔn!

\par }{\Q Aw kunmasi ye cɛ, fɔ ka aw baraka ban!

\par }{\Q Matigi Ala ko ten.


\par }{\Q \VS{13}Ne ta mɔgɔw ka kojugu fla le kɛ;

\par }{\Q o banna ne ra, ne min ye bununji ɲanaman ye,

\par }{\Q ka taga jidinga dɔw sogi o yɛrɛ ma, dinga pɛrɛnpɛrɛnnin dɔw,

\par }{\Q ji tɛ se ka mara minw kɔnɔ.»


\par }{\SH Izirayɛlimɔgɔw ka Ala kan bla
\par }
{\Q \VS{14}«Yala Izirayɛli ye jɔn sannin le ye wa,

\par }{\Q walama jɔn min worora so kɔnɔ, o dɔ lo?

\par }{\Q Mun kosɔn o juguw ka o mina?


\par }{\Q \VS{15}Jarakanbelenw\FTNT{†}{{\FR 2:15 }{\FR{2.15
}}{\FT{Cira ka Izirayɛli ta juguw le suma ni jarakanbelenw ye.}}} bɛ sɔngɔ o ra,

\par }{\Q ka kulebaw ci o ra.

\par }{\Q O ka o ta jamana cɛn, k’a kɛ yɔrɔ lakolon ye;

\par }{\Q o ta duguw jɛnina, mɔgɔ si tɛ yi tuun.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{16}«Hali Mɛnfisi ta mɔgɔw, ani Tapanɛsi\FTNT{‡}{{\FR 2:16 }{\FR{2.16
}}{\FT{Mɛnfisi ni Tafinɛsi tun ye Misiran dugu dɔw ye.}}} ta mɔgɔw,

\par }{\Q olugu bɛɛ bɛna aw mina ka aw kun li\FTNT{§}{{\FR 2:16 }{\FR{2.16
}}{\FT{Mɔgɔ minw tun minana kɛrɛkɛyɔrɔ ra ka o kɛ kasodenw ye, o tun bɛ olugu le kun li (}}{\XT{Ezayi 7.20}}{\FT{).}}}.


\par }{\Q \VS{17}Yala o kow bɛɛ tɛ kɛra aw ra,

\par }{\Q sabu aw banna Matigi Ala, aw ta Ala le ra wa,

\par }{\Q wagati min a tun bɛ sira yirara aw ra?


\par }{\Q \VS{18}Ayiwa, sisan Misiran sira takun ye mun ye aw fɛ,

\par }{\Q ko a bɛ taga Nili ba ta ji min?

\par }{\Q Asiri sira takun ye mun ye aw fɛ

\par }{\Q ko aw bɛ taga Efirati ba ta ji min?


\par }{\Q \VS{19}Aw ta juguya sara bɛna di aw ma,

\par }{\Q aw ta lanabariya hakɛ bɛna bɔ aw ra.

\par }{\Q Aw y’a kɔrɔsi, k’a lɔn ko kojugu ni sɛgɛ bɛna se aw ma,

\par }{\Q sabu aw bɛ ban Matigi Ala, aw ta Ala ra,

\par }{\Q sabu ne ɲasiran si tɛ aw jusukun na tuun.»

\par }{\Q Matigi Fangatigi Ala ko ten.


\par }{\SH Izirayɛlimɔgɔw banna ka Ala bato
\par }
{\Q \VS{20}«Kabini wagatijan, aw kɛra i ko sɛnɛkɛmisi\FTNT{*}{{\FR 2:20 }{\FR{2.20
}}{\FT{Izirayɛli tun kɛra i ko sɛnɛkɛmisi min bɛ baara kɛ Ala ye, nka o murutira Ala ma.}}} min ka yiri kari ka bɔ a kan na,

\par }{\Q ka a ta sirinanw foni.

\par }{\Q Aw ko: ‹Anw tɛna kɛ mɔgɔ ta jɔn ye tuun!›

\par }{\Q O kosɔn aw bɛ la i ko jatɔmusow, kongorijanw bɛɛ kunna,

\par }{\Q ani yiriba flaburumanw bɛɛ jukɔrɔ\FTNT{†}{{\FR 2:20 }{\FR{2.20
}}{\FT{Izirayɛli ka batofɛn wɛrɛw bato, minw ye Kanaanakaw ta jow ye; Ala bɛ o suma ni jatɔya ye (}}{\XT{Oze 4.13-14}}{\FT{). O ta sɔnnikɛyɔrɔw tun bɛ kongoriw le kan, ani yiriba flaburumanw jukɔrɔ (Masacɛw fɔlɔ 3.2).}}}.


\par }{\Q \VS{21}K’a sɔrɔ ne tun ka aw turu i ko rɛzɛnsunɲuman,

\par }{\Q min ju tun bɔra rɛzɛnsun ɲanaman na.

\par }{\Q Aw nana kɛ cogo di ka cɛn,

\par }{\Q ka kɛ rɛzɛnsunjugu ye?


\par }{\Q \VS{22}Hali ni aw ka aw yɛrɛ ko ni safina ye,

\par }{\Q ka sɛgɛn caman kɛ aw yɛrɛ ra,

\par }{\Q aw ta terenbariya nɔ belen bɛna to aw ra ne ɲa kɔrɔ.»

\par }{\Q Dunuɲatigi Ala ko ten.


\par }{\Q \VS{23}«Aw bɛ se k’a fɔ cogo di ko aw ma aw yɛrɛ lanɔgɔ,

\par }{\Q ko aw ma jɛnɲɔgɔnya don ni Baali* ta josɔnbagaw ye?

\par }{\Q Aw sennɔw tɛ nin ye kuruw furancɛw ra wa?

\par }{\Q Aw ka min kɛ, aw ye lɔ o ra.

\par }{\Q Aw bɛ i ko ɲɔgɔmɛmuso min sen ka fiyɛn, min bɛ boribori fan bɛɛ ra;


\par }{\Q \VS{24}aw bɛ i ko kongofali musoman min derira kongokolon le ra.

\par }{\Q Nege kosɔn a bɛ falicɛw kasa ta fɔɲɔ fɛ;

\par }{\Q cɛko lɔgɔ min b’a ra, jɔn bɛ se k’a bari o ra?

\par }{\Q Minw b’a yɔrɔɲini, hali olugu tɛ o yɛrɛ sɛgɛ,

\par }{\Q sabu ni a wagati sera a fɛ, o b’a sɔrɔ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{25}«Aw ye aw yɛrɛ kɔrɔsi,

\par }{\Q aw kana a to aw sennasanbaraw ye cɛn ka aw sennakolon to;

\par }{\Q jiminlɔgɔ kana na aw kan ja!

\par }{\Q Nka aw ko: ‹O si tɛ foyi ye!

\par }{\Q Anw bɛ batofɛn wɛrɛw le fɛ,

\par }{\Q an b’a fɛ ka don olugu ta jɛn le ra.› »


\par }{\SH Izirayɛlimɔgɔw ka kan ni tɔɔrɔ min ye
\par }
{\Q \VS{26}«Ni son minana, a bɛ maroya cogo min na,

\par }{\Q Izirayɛlimɔgɔw fana bɛna maroya ten le,

\par }{\Q o ni o ta masacɛw, ani o ta kuntigiw,

\par }{\Q ani o ta sarakalasebagaw, ani o ta ciraw.


\par }{\Q \VS{27}Olugu minw b’a fɔ yiri ma ko: ‹Ele le ye an facɛ ye!›

\par }{\Q K’a fɔ kabakuru ma ko: ‹Ele le ka an woro!›

\par }{\Q O ka o kɔ le di ne ma,

\par }{\Q o ma o ɲa di ne ma;

\par }{\Q nka ni kojugu sera o ma lon min na, o b’a fɔ ne ma ko:

\par }{\Q ‹Na an kisi!›


\par }{\Q \VS{28}O tuma aw ka ala minw lalaga, olugu bɛ min le?

\par }{\Q Olugu ye wuri, ni a kɛra ko o bɛ se ka aw kisi kojugu wagati ra!

\par }{\Q Sabu aw ta duguw ka ca cogo min na,

\par }{\Q aw ta alaw fana ka ca ten le, aw Zuda mara mɔgɔw!


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{29}«Mun na aw bɛ ne jarakira,

\par }{\Q k’a sɔrɔ aw bɛɛ lajɛnnin murutira ne ma?

\par }{\Q Matigi Ala ko ten.


\par }{\Q \VS{30}Ne ka aw denw bugɔ ka na dɛsɛ,

\par }{\Q o ma sɔn ne ta korori ma;

\par }{\Q aw yɛrɛ ta kɛrɛkɛmuruw ka aw ta ciraw faga,

\par }{\Q i ko jara cɛnrikɛtɔ.


\par }{\Q \VS{31}Aw bi mɔgɔw, aw ye Matigi Ala ta kuma jate:

\par }{\Q Yala ne kɛra Izirayɛlimɔgɔw fɛ kongokolon le ye wa,

\par }{\Q walama dibi bɛ jamana min kɔnɔ?

\par }{\Q Mun kosɔn ne ta mɔgɔw b’a fɔ ko: ‹An bɛ an yɛrɛ ma,

\par }{\Q an tɛna sekɔ i fɛ tuun›?


\par }{\Q \VS{32}Yala sunguru bɛ se ka ɲina a ta masirifɛnw kɔ wa?

\par }{\Q Kɔɲɔmuso bɛ se ka ɲina a ta kɔɲɔfaniw kɔ wa?

\par }{\Q Ayiwa, ne ta mɔgɔw kɔni ɲinana ne kɔ,

\par }{\Q kabini wagatijan.


\par }{\Q \VS{33}E, aw kɔni bɛ aw yɛrɛ lalaga kosɛbɛ ka aw ta kanuɲɔgɔnw yɔrɔɲini!

\par }{\Q Aw bɛ se ka hali musow bɛɛ ra jogojugu karan.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{34}«Aw bagara fagantan minw ma ka o faga gbansan,

\par }{\Q olugu jori nɔ bɛ aw ta deregew senkɔrɔyɔrɔw bɛɛ ra;

\par }{\Q k’a sɔrɔ aw ma o mina sonyari ra.


\par }{\Q \VS{35}O bɛɛ n’a ta, aw belen ko: ‹Anw ma jaraki!

\par }{\Q Ala bɛna a ta dimi mabɔ ne ra.›

\par }{\Q A flɛ, ne bɛna aw wele kiti ra,

\par }{\Q sabu aw ko, ko aw ma jurumun kɛ.


\par }{\Q \VS{36}Mun na aw bɛ boribori fan bɛɛ ra,

\par }{\Q ka to ka aw ta siraw yɛlɛmayɛlɛma?

\par }{\Q Aw bɛna taga maroya Misiran,

\par }{\Q i ko aw maroyara Asiri cogo min na.


\par }{\Q \VS{37}Aw bɛna bɔ o yɔrɔ ra fana

\par }{\Q ka aw boro lanin to aw kun na,

\par }{\Q sabu aw ka aw jigi la minw kan, Matigi Ala banna olugu ra;

\par }{\Q aw ta kow si tɛna ɲa fana.»




\par }\Chap{3}{\SH Izirayɛli ka Ala kan bla
\par }
{\PP \VerseOne{1}Matigi Ala ko:

\par }{\Q «Ni cɛ dɔ k’a ta muso bla,

\par }{\Q ni o muso tagara to ni cɛ wɛrɛ ye,

\par }{\Q yala cɛkɔrɔ bɛ sɔn ka o muso ta tuun wa?

\par }{\Q Ni o kɛra, yala o ko tɛna jamana bɛɛ lajɛnnin lanɔgɔ wa?

\par }{\Q Aw bɔra ka taga jatɔya kɛ ni cɛ caman ye,

\par }{\Q mun kosɔn aw ko, ko aw bɛ na ne fɛ tuun!

\par }{\Q Matigi Ala ko ten.


\par }{\Q \VS{2}Aw ye aw ɲa kɔrɔta ka flɛri kɛ kongoriw kunna!

\par }{\Q Yɔrɔ juman le bɛ yi ni aw ma la ka jatɔya kɛ yɔrɔ min na?

\par }{\Q Aw bɛ sigi siradaw ra ka aw ɲamɔgɔcɛw kɔnɔ,

\par }{\Q i ko benkannikɛbaga minw bɛ kongokolon kɔnɔ.

\par }{\Q Aw ka jamana lanɔgɔ

\par }{\Q ni aw ta jatɔya ni aw ta kojugu ye.


\par }{\Q \VS{3}O le kosɔn, sanji lɔra,

\par }{\Q sanji labanw ma na.

\par }{\Q Nka aw ka aw kun gbɛlɛya i ko jatɔmuso;

\par }{\Q aw ma sɔn ka lɔ a ra ko aw maroyara.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{4}«Sisan aw bɛ kule ka ne wele ko: ‹An Fa!

\par }{\Q Ele le ye an jɛnɲɔgɔn ye kabini an denmisɛnman!


\par }{\Q \VS{5}Yala Ala diminin bɛna to an kɔrɔ tuma bɛɛ wa?

\par }{\Q Yala a jusu bɔnin bɛna to wagati bɛɛ wa?›

\par }{\Q Aw bɛ kuma tan le,

\par }{\Q nka aw belen bɛ kojugu kɛra ni aw baraka bɛɛ ye.»


\par }{\SH Izirayɛli ni Zuda ta mɔgɔw ta janfa
\par }
{\PP \VS{6}Ayiwa, masacɛ Yoziyasi ta wagati ra, Matigi Ala k’a fɔ ne ye ko: «Izirayɛli siya lanabari ka min kɛ, i ka o ye kɛ? O tagara kurujanw bɛɛ kunna, ani yiriba flaburumanw bɛɛ jukɔrɔ, ka taga jatɔya kɛ\FTNT{*}{{\FR 3:6 }{\FR{3.6
}}{\FT{Aw ye 2.20 flɛ.}}}.


\par }{\PP \VS{7}«Ne tun b’a miiri ko ni o nana nin kow bɛɛ kɛ ka ban tuma min na, ko o bɛna sekɔ ka na ne fɛ; nka o ma sekɔ. Izirayɛli balemamuso Zuda janfakɛbaga fana kɛra a seere ye.

\VS{8}Ne ka Izirayɛli siya lanabari ta furu sa a ta jɛnɛyaw bɛɛ kosɔn, k’a ta furusasɛbɛ di a ma; nka ne k’a ye ko o si ma siranya bla a balemamuso Zuda, siya janfakɛbaga ra. Ale fana bɔra ka taga jatɔya kɛ.

\VS{9}Izirayɛli ka jamana lanɔgɔ ni a ta jatɔyajugu ye; a ka jɛnɛya kɛ ni kabakuruw, ani yiriw ye\FTNT{†}{{\FR 3:9 }{\FR{3.9
}}{\FT{O jɛnɛya kɔrɔ ye ko o banna Matigi Ala ra, ka taga jo kabakururamanw, ani jo yiriramanw sɔn.}}}.


\par }{\PP \VS{10}«Nka o bɛɛ n’a ta, a balemamuso Zuda, siya janfakɛbaga ma sekɔ ka na ne fɛ ni a jusukun bɛɛ ye. A ka min kɛ, o tun ye flankafuya le ye; Matigi Ala ko ten.»


\par }{\PP \VS{11}Matigi Ala k’a fɔ ne ye tuun ko: «Izirayɛli siya lanabari belen terennin lo tuun ka tɛmɛ Zuda siya janfakɛbaga kan.

\VS{12}Taga pɛrɛn ka nin kuma fɔ sahiliyanfan na, ko:

\par }{\Q ‹Aw ye sekɔ ka na, aw Izirayɛli, siya lanabari!›

\par }{\Q Matigi Ala ko ten.

\par }{\Q ‹Ne tɛna aw flɛ ni juguya ɲa ye tuun;

\par }{\Q sabu ne ka ɲi.

\par }{\Q Matigi Ala ko ten.

\par }{\Q Ne diminin tɛ to wagati bɛɛ.


\par }{\Q \VS{13}Aw ye lɔ aw ta terenbariya ra dɔrɔn,

\par }{\Q k’a lɔn ko aw murutira Matigi Ala, aw ta Ala le ma.

\par }{\Q Aw tagara aw yɛrɛ di ala wɛrɛw ma yɔrɔ caman na,

\par }{\Q yiriba flaburumanw bɛɛ jukɔrɔ\FTNT{‡}{{\FR 3:13 }{\FR{3.13
}}{\FT{Aw ye 2.20 flɛ.}}};

\par }{\Q aw ma sɔn ka ne kan lamɛn.

\par }{\Q Matigi Ala ko ten.› »


\par }{\SH Ala bɛ a ta mɔgɔw welera
\par }
{\Q \VS{14}«Aw ye sekɔ ka na, aw den murutininw!

\par }{\Q Matigi Ala ko ten.

\par }{\Q Sabu ne le ye aw matigicɛ ye.

\par }{\Q Ne bɛna aw ta ka bɔ duguw ra, kelen kelen,

\par }{\Q ka aw ta ka bɔ gbaw ra, fla fla,

\par }{\Q ka sekɔ ni aw ye Siyɔn.


\par }{\PP \VS{15}«Ne bɛna kuntigi dɔw sigi aw kunna ka kaɲa ni ne yɛrɛ sago ye; olugu bɛna aw kɔrɔsi ni lɔnniya ni hakiri ye.

\VS{16}Ni aw nana caya jamana kɔnɔ ka den caman sɔrɔ tuma min na, o wagati ra kɔni, mɔgɔ tɛna Matigi Ala ta jɛnɲɔgɔnya kɛsu* ko fɔ tuun; Matigi Ala ko ten. Mɔgɔ yɛrɛ tɛna miiri a ra, mɔgɔ hakiri tɛna to a ra, mɔgɔ tɛna a lɔn ni a bɛ yi walama ni a tɛ yi, a ɲɔgɔn fana tɛna lalaga tuun.

\VS{17}O wagati ra, o bɛna Zeruzalɛmu wele ko Matigi Ala ta masasiginan. Siyaw bɛɛ bɛna taga lajɛn o yɔrɔ le ra, Matigi Ala tɔgɔ ra, Zeruzalɛmu. O tɛna to ka tagama ka kaɲa ni o yɛrɛ jusukun ta miirijuguw ye tuun.


\par }{\PP \VS{18}«O wagati ra, Zuda mara ta mɔgɔw bɛna fara Izirayɛli ta mɔgɔw kan. O bɛɛ bɛna sekɔ ɲɔgɔn fɛ ka na ka bɔ sahiliyanfan jamana ra, ka na sigi o ta jamana ra, ne tun ka jamana min di o bɛmaw k’a kɛ o ta ye.»


\par }{\SH Ala ta mɔgɔw sekɔcogo
\par }
{\Q \VS{19}«Ne tun b’a fɔra ko:

\par }{\Q Ne tun b’a fɛ ka aw mina i ko ne ta denw!

\par }{\Q Ne tun b’a fɛ ka jamana diman le di aw ma;

\par }{\Q fɛnɲuman min ɲɔgɔn tɛ siya tɔw si fɛ, ne tun b’a fɛ ka o di aw ma.

\par }{\Q Ne tun b’a fɔra fana ko aw bɛna ne wele ko aw fa,

\par }{\Q ko aw tɛna bɔ ne kɔ tuun ka ye.


\par }{\Q \VS{20}Nka, muso b’a cɛ janfa cogo min na,

\par }{\Q Izirayɛli ta mɔgɔw ka ne janfa o cogo le ra;

\par }{\Q Matigi Ala ko ten.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{21}«Kan dɔ bɛ bɔra kongoriw kunna;

\par }{\Q Izirayɛli ta denw kasikanw, ani o ta makarikanw lo,

\par }{\Q sabu o ka o kɛwalew cɛjuguya;

\par }{\Q o ɲinana Matigi Ala, o ta Ala kɔ.


\par }{\Q \VS{22}Aw ye sekɔ ka na, den murutininw!

\par }{\Q Ne bɛna aw kɛnɛya ka bɔ aw ta lanabariya ra.»

\par }{\BB \par }
{\Q Mɔgɔw ko: «An flɛ nin ye, an bɛ nana i fɛ,

\par }{\Q sabu ele le ye Matigi Ala, an ta Ala ye.


\par }{\Q \VS{23}Can lo, fɛn o fɛn bɛ bɔ kongoriw kan, o bɛɛ ye faninya le ye;

\par }{\Q mankankolon dɔrɔn le bɛ kuruw kan.

\par }{\Q Izirayɛli ta kisiri bɛ bɔ Matigi Ala,

\par }{\Q an ta Ala dɔrɔn le ra.


\par }{\BB \par }
{\PP \VS{24}«Kabini an denmisɛnman,

\par }{\Q maroyafɛnw ta batori ka an bɛmaw ta baara tɔnɔ bɛɛ domu;

\par }{\Q o ta bɛgan fitiniw, ani a belebelew,

\par }{\Q ani o dencɛw, ani o denmusow.


\par }{\Q \VS{25}Maroya le kɛra an ta lanan ye,

\par }{\Q ka dɔgɔyari kɛ an ta birifani ye;

\par }{\Q sabu an ka jurumun kɛ ka Matigi Ala, an ta Ala hakɛ ta,

\par }{\Q anw ni an bɛmaw.

\par }{\Q K’a ta an denmisɛnman, fɔ bi;

\par }{\Q an ma sɔn ka Matigi Ala, an ta Ala lamɛn.»




\par }\Chap{4}{\SH Ala ko Izirayɛlimɔgɔw ye nimisa
\par }
{\Q \VerseOne{1}«E, Izirayɛli, ni aw ka sekɔ ka na,

\par }{\Q Matigi Ala ko ten,

\par }{\Q ni aw ka sekɔ ka na ne fɛ,

\par }{\Q ni aw ka aw ta fɛn haramuninw bɛɛ bɔ ne ɲa kɔrɔ,

\par }{\Q ni aw ma to ka yaala ka taga fan bɛɛ ra tuun,


\par }{\Q \VS{2}ni aw ka kari k’a fɔ ko: ‹Matigi Ala ɲanaman lo,›

\par }{\Q ka o fɔ ni kankelentigiya ye, ani mɔgɔsɔbɛya, ani terenninya,

\par }{\Q o tuma siya tɔw bɛna baraka sɔrɔ Matigi Ala fɛ,

\par }{\Q ka o ta bonya sababu kɛ ale Ala ye.


\par }{\PP \VS{3}«Matigi Ala bɛ nin fɔ Zuda mara mɔgɔw ye, ani Zeruzalɛmu dugumɔgɔw, ko:

\par }{\Q ‹Aw ye forokuraw labɛn aw yɛrɛ ye;

\par }{\Q aw kana siman dan ŋaniw cɛ ra tuun.


\par }{\Q \VS{4}Aw ye aw yɛrɛ kɛnɛsigi Matigi Ala ye;

\par }{\Q aw ye aw jusukun kɛnɛsigi\FTNT{*}{{\FR 4:4 }{\FR{4.4
}}{\FT{Ka o jusukun kɛnɛsigi, o kɔrɔ ye ka o jogo yɛlɛma.}}},

\par }{\Q Zuda mara mɔgɔw, ani Zeruzalɛmu dugumɔgɔw,

\par }{\Q janko ne ta jusugban kana na wuri i ko tasuma,

\par }{\Q ka mana fɔ mɔgɔ kana se k’a faga,

\par }{\Q aw ta kɛwalejuguw kosɔn.› »


\par }{\SH Tɔɔrɔ min bɛna ben Zuda mara kan
\par }
{\Q \VS{5}«Nin fɔ Zuda mara mɔgɔw ye,

\par }{\Q a to Zeruzalɛmukaw y’a mɛn.

\par }{\Q O y’a fɔ ko: ‹Aw ye buru fiyɛ jamana fan bɛɛ ra!›

\par }{\Q Aw ye pɛrɛn kosɛbɛ k’a fɔ mɔgɔw ye ko:

\par }{\Q ‹Aw ye lajɛn, an ye bori ka taga dogo dugu barakamanw kɔnɔ!›


\par }{\Q \VS{6}Aw ye tagamasiyɛn dɔ kɔrɔta ka Siyɔn dugu fan yira!

\par }{\Q Aw ye bori, aw kana lɔ!

\par }{\Q Sabu ne bɛna kojugu dɔ lana ka bɔ sahiliyanfan fɛ;

\par }{\Q o bɛna kɛ cɛnriba le ye.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{7}«Jara panna ka bɔ a dogoyɔrɔ ra;

\par }{\Q siyaw halakibaga bɛ nana yi.

\par }{\Q A bɔra a ta so,

\par }{\Q ka na aw ta jamana cɛn k’a kɛ yɔrɔ lakolon ye;

\par }{\Q aw ta duguw bɛna halaki,

\par }{\Q mɔgɔ tɛna sɔrɔ o duguw kɔnɔ tuun.


\par }{\Q \VS{8}O kosɔn aw ye bɔrɔfaniw don aw yɛrɛ ra;

\par }{\Q aw ye sukasi kɛ, ka maɲumankokanw fɔ,

\par }{\Q sabu Matigi Ala ta dimiba tɛna mabɔ anw na.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{9}«O lon na, kɔni,

\par }{\Q Matigi Ala ko ten,

\par }{\Q masaw, ani kuntigiw bɛɛ baraka bɛna ban.

\par }{\Q Sarakalasebagaw jigi bɛna tigɛ,

\par }{\Q ciraw bɛna kɔnɔnɔfiri.»


\par }{\PP \VS{10}Ayiwa, ne ko: «E, Dunuɲatigi Ala, o tuma i ka nin mɔgɔw, ani Zeruzalɛmukaw janfa le, k’a fɔ o ye ko: ‹Aw bɛna to hɛra ra!› K’a sɔrɔ kɛrɛkɛmuru lara o kan na.»


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{11}O wagati ra, o bɛna a fɔ nin mɔgɔw, ani Zeruzalɛmukaw ye ko:

\par }{\Q «Fɔɲɔ gbanninman dɔ bɛ fiyɛra ka bɔ kongokolon kuruw kunna.

\par }{\Q A bɛ nana ne ta mɔgɔw fan le fɛ;

\par }{\Q simangbasi fɔɲɔ tɛ, simanfiyɛ fɔɲɔ tɛ.


\par }{\Q \VS{12}Fɔɲɔba dɔ lo,

\par }{\Q min bɛ bɔra yi, ka na ne sago kɛ.

\par }{\Q Sisan ne bɛna o ta kiti tigɛ.»


\par }{\SH Zuda juguw bɛ nana o kama
\par }
{\Q \VS{13}Mɔgɔw b’a fɔ ko: «A flɛ, o bɛ yɛlɛnna ka na i ko sankabaw.

\par }{\Q O ta sowotorow bɛ i ko folonkonto;

\par }{\Q o ta sow ka teli ka tɛmɛ hali bɔnw kan.

\par }{\Q Bɔnɔ ka an sɔrɔ, sabu an ta cɛnna pewu!


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{14}«Zeruzalɛmukaw, aw ye aw jusukun ko ka kojugu bɔ a ra,

\par }{\Q janko aw ye kisi.

\par }{\Q Aw bɛna ŋaninyajuguw bɔ aw jusukun na

\par }{\Q wagati juman le sa?


\par }{\Q \VS{15}Kumakan dɔ bɛ bɔra Dan mara ra;

\par }{\Q o bɛ kojugu nako fɔra Efirayimu kuruw kan.


\par }{\Q \VS{16}Aw ye nin fɔ siyaw ye,

\par }{\Q aw y’a lase Zeruzalɛmukaw ma, ko

\par }{\Q jamana minabaga dɔw bɛ nana ka bɔ jamanajan dɔ ra yi;

\par }{\Q o bɛ kule cira ka na Zuda duguw kama.


\par }{\Q \VS{17}O bɛna Zeruzalɛmu lamini i ko forokɔrɔsibagaw,

\par }{\Q sabu o murutira ne ma.

\par }{\Q Matigi Ala ko ten.


\par }{\Q \VS{18}Aw ta sirajuguw, ani aw ta kɛwalejuguw,

\par }{\Q o le ka nin lase aw ma.

\par }{\Q Aw ta kojugu tɔnɔ le kunayara aw da ra tan;

\par }{\Q a bɛ aw sɔgɔ fɔ aw jusukun na.»


\par }{\SH Jamana ta ko ka Yeremi jusu kasi
\par }
{\Q \VS{19}E, ne jusukun! Ne jusukun!

\par }{\Q Ne jusukun bɛɛ tɔɔrɔnin lo kosɛbɛ.

\par }{\Q Ne sɔnkun bɛ to ka yɛrɛyɛrɛ;

\par }{\Q ne tɛ se ka je,

\par }{\Q sabu ne bɛ burufiyɛkan mɛnna,

\par }{\Q ani kɛrɛkɛdenw ta kulecikanw.


\par }{\Q \VS{20}Cɛnri ni cɛnri, o dɔrɔn le bɛ fɔra;

\par }{\Q jamana bɛɛ halakira.

\par }{\Q Ne ta fanibonw bɛɛ bɛ barara ka waraga,

\par }{\Q ne siyɔrɔw bɛɛ bɛ cɛnna yɔrɔnin kelen na.


\par }{\Q \VS{21}Nin kɛrɛ tagamasiyɛnw bɛna bɔ ne ɲa kɔrɔ tuma juman le sa?

\par }{\Q Burufiyɛkan bɛna ban tuma juman le sa?


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{22}«Can lo, ne ta mɔgɔw ye nalomanw le ye,

\par }{\Q o ma ne lɔn.

\par }{\Q Den hakirintanw lo,

\par }{\Q o tɛ ko faamu.

\par }{\Q Kojugukɛ hakiri kɔni bɛ o fɛ;

\par }{\Q nka min ye koɲuman ye, o ma o lɔn.»


\par }{\SH Cɛnriba wagati
\par }
{\Q \VS{23}Ne ka dugukolo flɛ, k’a ye ko a lakolonba lo!

\par }{\Q Ne ka sankolo flɛ, k’a ye ko yeelen tɛ yi tuun!


\par }{\Q \VS{24}Ne ka kuruw flɛ, k’a ye ko o bɛ yɛrɛyɛrɛra!

\par }{\Q Kongoriw bɛɛ bɛ fifafifara!


\par }{\Q \VS{25}Ne ka flɛri kɛ, k’a ye ko adamaden si tɛ yi tuun!

\par }{\Q Sanfɛkɔnɔw bɛɛ borira!


\par }{\Q \VS{26}Ne ka flɛri kɛ, k’a ye ko jamana sɛnɛkɛyɔrɔɲumanw kɛra kongokolonw ye!

\par }{\Q Duguw bɛɛ kɛra tomow ye

\par }{\Q Matigi Ala ɲa kɔrɔ, a ta dimiba kosɔn.


\par }{\Q \VS{27}Sabu, Matigi Ala ko:

\par }{\Q «Jamana bɛɛ lajɛnnin bɛna kɛ yɔrɔ lakolon ye,

\par }{\Q nka ne tɛna a bɛɛ lajɛnnin halaki.


\par }{\Q \VS{28}O le kosɔn, jamana bɛna sukasi kɛ,

\par }{\Q san fɛ, sankolo bɛna fin.

\par }{\Q Ne tun k’a fɔ,

\par }{\Q ne k’a latigɛ.

\par }{\Q Ne tɛna nimisa a kɛri ra,

\par }{\Q ne fana tɛna ne ta miiriya yɛlɛma.»


\par }{\SH Zeruzalɛmu dugu halakibagaw
\par }
{\Q \VS{29}Sotigiw, ani kalanbonbagaw mankan kosɔn,

\par }{\Q dugu bɛɛ borira.

\par }{\Q O bɛ dogo tuw kɔnɔ,

\par }{\Q o bɛ yɛlɛn faraw kunna.

\par }{\Q Dugu bɛɛ lakolon tora,

\par }{\Q mɔgɔ si tɛ dugu kɔnɔ tuun.


\par }{\Q \VS{30}Ele dugu halakinin, ele bɛ mun le kɛra tan?

\par }{\Q Mun kosɔn i bɛ fani wulenman sɔngɔgbɛlɛnw don,

\par }{\Q ka masirifɛnw don i yɛrɛ ra,

\par }{\Q ka kale la i ɲa ra?

\par }{\Q I bɛ i yɛrɛ cɛɲana gbansan le.

\par }{\Q I kanubagaw banna i ra;

\par }{\Q o bɛ i fagayɔrɔ le ɲinina.


\par }{\Q \VS{31}Sabu ne bɛ kulekan dɔ mɛnna i ko muso jigibagatɔ kulekan,

\par }{\Q i ko muso min deguninba kuletɔ bɛ a ta den fɔlɔ worora.

\par }{\Q Siyɔn dugu kulekan lo;

\par }{\Q a bɛ ŋuna, k’a boro sama, k’a fɔ ko:

\par }{\Q «E, bɔnɔ ka ne sɔrɔ,

\par }{\Q tɔ si tɛ ne ra tuun mɔgɔfagabagaw ɲa kɔrɔ.»




\par }\Chap{5}{\SH Zeruzalɛmukaw ta jurumun
\par }
{\Q \VerseOne{1}«Aw ye Zeruzalɛmu dugu siraw yaala,

\par }{\Q aw ye flɛri kɛ, ka ɲininkari kɛ;

\par }{\Q aw ye kɛnɛgbɛyɔrɔw flɛ,

\par }{\Q k’a lɔn ni mɔgɔ bɛ yi, hali mɔgɔ kelen,

\par }{\Q min bɛ can sira tagamana,

\par }{\Q min bɛ kankelentigiya fɛ.

\par }{\Q Ni o mɔgɔ bɛ yi, o tuma ne bɛ yafa Zeruzalɛmukaw ma.


\par }{\Q \VS{2}Hali ni o b’a fɔ ko: ‹An bɛ kari Matigi Ala ɲanaman tɔgɔ ra!›

\par }{\Q O bɛ kari faninya le kan.»


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{3}E, Matigi Ala, yala ele ɲa tɛ can le yɔrɔɲinina wa?

\par }{\Q I ka o bugɔ,

\par }{\Q nka a ma o dimi.

\par }{\Q I ka o baraka bɛɛ ban pewu,

\par }{\Q nka o ma sɔn korori ma.

\par }{\Q O ka o ɲa gbɛlɛya ka tɛmɛ hali kabakuru kan;

\par }{\Q o ma sɔn ka sekɔ ka na i fɛ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{4}«Ne tun b’a fɔra ne yɛrɛ kɔnɔ ko: ‹Nin mɔgɔw ye dɛsɛbagatɔw le ye;

\par }{\Q hakiri tɛ o fɛ;

\par }{\Q sabu o tɛ Matigi Ala ta siraw lɔn,

\par }{\Q o tɛ o ta Ala ta kolatigɛninw lɔn.


\par }{\Q \VS{5}O ra ne bɛna taga o ta ɲamɔgɔw fɛ

\par }{\Q ka taga kuma olugu fɛ;

\par }{\Q sigiya t’a ra, olugu kɔni ka Matigi Ala ta siraw lɔn,

\par }{\Q o ka o ta Ala ta kolatigɛninw lɔn.›

\par }{\Q Nka olugu bɛɛ murutira fana i ko sɛnɛkɛmisi min ka yiri kari ka bɔ o kan na,

\par }{\Q ka juruw foni ka bɔ o yɛrɛ ra\FTNT{*}{{\FR 5:5 }{\FR{5.5
}}{\FT{O kɔrɔ ye ko o mɔgɔw kɛra i ko sɛnɛkɛmisi min murutira.}}}.


\par }{\Q \VS{6}O kosɔn jara bɛna bɔ tu kɔnɔ ka na ben o kan,

\par }{\Q wara bɛna bɔ kongokolon kɔnɔ ka na o halaki,

\par }{\Q waraninkalaw bɛna dogo ka la o ta duguw kɔ fɛ ka o kɔnɔ;

\par }{\Q ni min o min ka bɔ, a bɛ o tigi tigɛtigɛ,

\par }{\Q sabu o ta terenbariyakow ka ca,

\par }{\Q o ta lanabariya bonyara.»


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{7}«Ayiwa, ne bɛ se ka yafa aw ma nin na cogo di?

\par }{\Q Aw ta mɔgɔw banna ne ra;

\par }{\Q fɛn minw tɛ Ala ye, o bɛ kari ni olugu tɔgɔ le ye.

\par }{\Q Ne tun ka o wasa fɛn bɛɛ ra,

\par }{\Q nka o belen bɛ jɛnɛya kɛra;

\par }{\Q o camanba bɛ taga, ka taga jatɔmusow ta bonw fa.


\par }{\Q \VS{8}O bɛ i ko socɛ faninw, socɛ kɔgɔninw;

\par }{\Q o bɛɛ bɛ kule o mɔgɔɲɔgɔnw ta musow le nɔ fɛ.


\par }{\Q \VS{9}Yala ne man kan ka nin kow juru sara o ra wa?

\par }{\Q Matigi Ala ko ten.

\par }{\Q Yala ne man kan ka ne yɛrɛ dimibɔ nin siya ɲɔgɔn na wa?


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{10}«Aw ye don o ta rɛzɛnforo kɔnɔ k’a cɛn,

\par }{\Q nka aw kana a bɛɛ halaki.

\par }{\Q Aw y’a yiriborow karikari,

\par }{\Q sabu o ma kɛ ne ta ye.


\par }{\Q \VS{11}Izirayɛli ta mɔgɔw, ani Zuda ta mɔgɔw

\par }{\Q ka ne janfa yɛrɛ le;

\par }{\Q Matigi Ala ko ten.»


\par }{\SH Ala ta mɔgɔw ta kiti
\par }
{\Q \VS{12}«O ka faninya le fɔ Matigi Ala ta ko ra!

\par }{\Q O k’a fɔ ko: ‹A tɛna foyi kɛ an na!

\par }{\Q Kojugu si tɛna an sɔrɔ!

\par }{\Q An tɛna kɛrɛkɛmuru ye an ɲa ra, walama kɔngɔ.›


\par }{\Q \VS{13}Ciraw kɔni, olugu tɛ foyi ye tuun, ni fɔɲɔ tɛ;

\par }{\Q kuma tɛ o fɛ tuun.

\par }{\Q O ka kojugu minw fɔ, o kojuguw ye ben o yɛrɛ kan.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{14}«O kosɔn Matigi Ala, Fangatigi Ala ko:

\par }{\Q ‹I n’a fɔ aw ka nin kumaw le fɔ,

\par }{\Q a flɛ, ne bɛna ne ta kuma kɛ tasuma le ye ele Yeremi da ra,

\par }{\Q ka nin mɔgɔw kɛ yiri ye, o tasuma bɛna min jɛni.


\par }{\Q \VS{15}A flɛ, aw Izirayɛlimɔgɔw,

\par }{\Q ne bɛna siya dɔ lana aw kama ka bɔ fɔ yɔrɔjan;

\par }{\Q Matigi Ala ko ten.

\par }{\Q Siyakɔrɔba lo,

\par }{\Q siya min baraka tɛ ban,

\par }{\Q aw tɛ siya min ta kan mɛn,

\par }{\Q aw tɛ min ta kumaw faamu.


\par }{\Q \VS{16}O ta biɲɛforogo bɛ i ko kaburu dayɛlɛnin;

\par }{\Q o bɛɛ ye kɛrɛkɛcɛfariw le ye.


\par }{\Q \VS{17}O bɛna aw ta siman tigɛninw, ani aw ta domuniw bɛɛ domu,

\par }{\Q ka aw dencɛw, ani aw denmusow domu,

\par }{\Q ka aw ta bɛgan misɛnw, ani a belebelew bɛɛ domu,

\par }{\Q ka aw ta rɛzɛnmɔw, ani aw ta toromɔw domu;

\par }{\Q aw jigi tun bɛ aw ta dugu barakaman minw kan,

\par }{\Q o bɛna o bɛɛ halaki ni kɛrɛkɛmuru ye.›


\par }{\BB \par }
{\PP \VS{18}«Nka, hali o wagati ra, ne belen tɛna aw bɛɛ halaki pewu. Matigi Ala ko ten.

\VS{19}Ayiwa, ni o k’a fɔ ko: ‹Mun kosɔn Matigi Ala bɛ nin ko kɛra an na?› Ele ye o jaabi ko ne ko: ‹I n’a fɔ aw banna ne ra, ka baara kɛ ala wɛrɛw ye aw ta jamana kɔnɔ, o ra, aw bɛna taga baara kɛ siya wɛrɛw ye jamana wɛrɛ ra, min tɛ aw ta jamana ye.› »


\par }{\SH Ala ka Izirayɛlimɔgɔw lasɔmi
\par }
{\Q \VS{20}«Nin fɔ Yakuba ta mɔgɔw ye,

\par }{\Q k’a to Zuda mɔgɔw y’a mɛn:


\par }{\Q \VS{21}‹Aw ye nin lamɛn, aw siya hakirintan kolɔnbari!

\par }{\Q Ɲadenw bɛ aw fɛ, nka o tɛ yeri kɛ,

\par }{\Q torow bɛ aw fɛ, nka o tɛ mɛnni kɛ!


\par }{\Q \VS{22}Aw tɛ siran ne ɲa wa?

\par }{\Q Matigi Ala ko ten.

\par }{\Q Aw tɛ yɛrɛyɛrɛ ne ɲa kɔrɔ wa?

\par }{\Q Ne le ka kɛnkɛn kɛ kɔgɔji dan ye;

\par }{\Q ka o kɛ kogo wuribari ye, a tɛ se ka tɛmɛ min kunna.

\par }{\Q A jikuruw bɛ wuri, nka se tɛ o ye;

\par }{\Q o bɛ mankan ci, nka o tɛ se ka tɛmɛ o dan kan.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{23}« ‹Nka nin mɔgɔw ye mɔgɔ jusukungbɛlɛnw, ani mɔgɔ murutininw le ye;

\par }{\Q o ka ne ta sira bla ka taga o kun fɛ.


\par }{\Q \VS{24}Hali o t’a fɔ o yɛrɛ kɔnɔ ko:

\par }{\Q An ye siran Matigi Ala ɲa, an ta Ala,

\par }{\Q ale min bɛ sanji di an ma a wagati ra,

\par }{\Q ka sanji fɔlɔ, ani sanji laban di,

\par }{\Q ka lɔgɔkun dɔw bla an ye san o san

\par }{\Q ka o kɛ simantigɛwagati ye.›


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{25}«Aw ta terenbariya le ka nin kow bɛɛ ɲagami;

\par }{\Q aw ta jurumunw le ka nin fɛnɲumanw mabɔ aw ra.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{26}«Sabu mɔgɔjuguw bɛ sɔrɔ ne ta mɔgɔw cɛ ra.

\par }{\Q O bɛ dogo ka mɔgɔw kɔnɔ i ko mɔgɔ min bɛ kɔnɔw dɛndɛnna;

\par }{\Q o bɛ janw la mɔgɔw ɲa ka o mina.


\par }{\Q \VS{27}Kɔnɔminabaga ta sansara bɛ fa kɔnɔw ra cogo min na,

\par }{\Q fɛn minw sɔrɔra nanbara ra, o ta so fara o ra ten le.

\par }{\Q O ka o ta baraka ni o ta naforo sɔrɔ o cogo le ra.


\par }{\Q \VS{28}O bonyara ka tɔrɔ fɔ ka manamana;

\par }{\Q dan tɛ o ta kojugukɛ ra.

\par }{\Q O tɛ kiti tigɛ can kan, ka feritaw ta jo di o ma,

\par }{\Q nka o yɛrɛ ta kow dɔrɔn le bɛ ɲa;

\par }{\Q o tɛ sɔn ka jo di fagantan ma fana.


\par }{\Q \VS{29}Yala ne man kan ka nin kow juru sara o ra wa?

\par }{\Q Matigi Ala ko ten.

\par }{\Q Yala ne man kan ka ne yɛrɛ dimibɔ

\par }{\Q nin siya ɲɔgɔn na wa?


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{30}«Kojuguba ni siranyakoba dɔ kɛra jamana kɔnɔ.


\par }{\Q \VS{31}Ciraw bɛ faninyakumaw le fɔra,

\par }{\Q sarakalasebagaw fana bɛ o ta sarakalasebagaya kɛ ka kaɲa ni o ye.

\par }{\Q O le fana ka di ne ta mɔgɔw ye!

\par }{\Q Nka nin kow bɛɛ laban na, aw bɛna a kɛ di le sa?»




\par }\Chap{6}{\SH Ala bɛna kojuguba ben Zeruzalɛmu kan
\par }
{\Q \VerseOne{1}«E, Boniyaminu ta mɔgɔw, aw ye bori ka bɔ Zeruzalɛmu dɛ!

\par }{\Q Aw ye buru fiyɛ Tekoha!

\par }{\Q Aw ye sisi tagamasiyɛn kɛ Bɛti Hakerɛmu kuru kan,

\par }{\Q sabu kojugu dɔ bɛ nana ka bɔ sahiliyanfan na, cɛnriba dɔ.


\par }{\Q \VS{2}Siyɔn dugu cɛɲumanba, dugu saraman,

\par }{\Q ne bɛna o dugu le halaki pewu!


\par }{\Q \VS{3}Sagagbɛnbaga\FTNT{*}{{\FR 6:3 }{\FR{6.3
}}{\FT{Sagagbɛnbagaw: O kɔrɔ ye ko masacɛ dɔw bɛna na ni o ta kɛrɛkɛdenw ye ka na ben Zeruzalɛmu kan.}}} dɔw bɛna na ni o ta sagaw ye a kama;

\par }{\Q o bɛna na o ta fanibonw lɔ k’a lamini;

\par }{\Q bɛɛ ta sagakuru bɛ a ta bin ninyɔrɔ ɲimi.


\par }{\Q \VS{4}O ko: ‹Aw ye kɛrɛkɛjama labɛn a kama!

\par }{\Q Aw ye wuri, an ye ben a kan teregban papa fɛ!

\par }{\Q E, bɔnɔ ka an sɔrɔ, sabu tere banna ka ban,

\par }{\Q dibi bɛ donna.


\par }{\Q \VS{5}Ayiwa, an bɛna ben o kan su fɛ!

\par }{\Q An bɛ o ta masabonbaw cici!› »


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{6}Ayiwa, Matigi Ala, Fangatigi Ala ko:

\par }{\Q «Aw ye yiriw tigɛ,

\par }{\Q ka yɛlɛnyɔrɔw labɛn Zeruzalɛmu kama;

\par }{\Q dugu dɔ lo min ta kojugu hakɛ ka kan ka bɔ a ra,

\par }{\Q dugu dɔ lo foyi tɛ dugu min kɔnɔ ni tɔɲɔri tɛ.


\par }{\Q \VS{7}Bununji bɛ woyo cogo min na,

\par }{\Q nin dugu fana ta juguya bɛ woyo ten le.

\par }{\Q Benkanni ni cɛnri dɔrɔn le bɛ dugu kɔnɔ,

\par }{\Q sɛgɛ ni tɔɔrɔ le bɛ ne ɲa kɔrɔ wagati bɛɛ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{8}«E, Zeruzalɛmukaw, aw ye sɔn ladiri ma,

\par }{\Q ni o tɛ, ne bɛna faran ka bɔ aw ra;

\par }{\Q ne bɛna Zeruzalɛmu kɛ yɔrɔ lakolon ye,

\par }{\Q mɔgɔ tɛ se ka sigi yɔrɔ min na.»


\par }{\SH Izirayɛlimɔgɔw banna ka Ala lamɛn
\par }
{\Q \VS{9}Matigi Ala, Fangatigi Ala ko:

\par }{\Q «Izirayɛlimɔgɔw tɔ min tora,

\par }{\Q aw ye o tɔ bɛɛ cɛ i ko mɔgɔ bɛ rɛzɛnmɔ tigɛ cogo min na;

\par }{\Q o kɔ, aw ye sekɔ a kan tuun

\par }{\Q i ko rɛzɛntigɛbaga bɛ yiriborow mɔmɔ cogo min na.»


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{10}Ne bɛna kuma jɔntigi le fɛ?

\par }{\Q Ne bɛna jɔntigi le lasɔmi janko a ye ne lamɛn?

\par }{\Q A flɛ, o torow ma dayɛlɛ;

\par }{\Q o tɛ se ka o janto ne ta kuma ra.

\par }{\Q Matigi Ala ta kuma kɛra o fɛ mafiyɛnyarifɛn le ye;

\par }{\Q o ma diyanya si sɔrɔ a ra.


\par }{\Q \VS{11}Ne jusu fara Matigi Ala ta dimi na,

\par }{\Q ne tɛ se ka dimi mara ne yɛrɛ kɔnɔ tuun.

\par }{\BB \par }
{\Q «Ala, i ta dimi bɔn denmisɛnw kan siradaw ra,

\par }{\Q ani kanbelen minw ka ɲɔgɔn lajɛn.

\par }{\Q Furucɛ ni furumuso bɛna mina,

\par }{\Q mɔgɔkɔrɔba, ani cɛkɔrɔba sancamantigi bɛna mina.


\par }{\Q \VS{12}O ta bonw bɛna kɛ mɔgɔ wɛrɛw ta ye,

\par }{\Q ani o ta forow, ani o ta musow;

\par }{\Q sabu ne bɛna ne boro se nin jamana mɔgɔw ma.

\par }{\Q Matigi Ala ko ten.»


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{13}«K’a ta o bɛɛ ra fitini na ka taga a bla o bɛɛ ra kɔrɔba ra,

\par }{\Q o bɛɛ ye natabaw le ye;

\par }{\Q k’a ta ciraw ra ka taga a bla sarakalasebagaw ra,

\par }{\Q o bɛɛ ye faninyafɔbagaw le ye.


\par }{\Q \VS{14}O tɛ o sɔbɛ don ne ta mɔgɔw ta bana ko ra

\par }{\Q ka o flakɛ ka ɲa.

\par }{\Q O b’a fɔ dɔrɔn ko: ‹Hɛra! Hɛra!›

\par }{\Q K’a sɔrɔ hɛra tɛ yi.


\par }{\Q \VS{15}Yala o maroyara nin ko haramuninw kɛri kosɔn wa?

\par }{\Q O ma maroya fiyewu!

\par }{\Q Ko min bɛ mɔgɔ kun suuru, o tɛ o lɔn.

\par }{\Q O kosɔn o bɛna ben ni benbagaw ye;

\par }{\Q lon min ne bɛna o sara ka kaɲa ni o ta kɛwalew ye,

\par }{\Q o lon le ra o bɛna talon ka ben.

\par }{\Q Matigi Ala ko ten.»


\par }{\SH Izirayɛlimɔgɔw murutira
\par }
{\Q \VS{16}Matigi Ala ko:

\par }{\Q «Aw ye lɔ siradaw ra ka flɛri kɛ!

\par }{\Q Aw ye ɲininkari kɛ fɔlɔfɔlɔ kɔw ra,

\par }{\Q k’a lɔn siraɲuman ye min ye, janko ka o sira ta.

\par }{\Q Ni o kɛra, aw bɛna laganfiya.

\par }{\Q Nka aw ko: ‹An tɛ o sira ta!›


\par }{\Q \VS{17}Ne ka lasɔmibaga dɔw bla aw cɛ ra,

\par }{\Q ko aw ye aw janto olugu ta burufiyɛkan na.

\par }{\Q Nka aw ko: ‹An tɛ foyi lamɛn!›


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{18}«Ayiwa, siyaw, aw ye ne lamɛn!

\par }{\Q Ko min bɛna kɛ nin jamana mɔgɔw ra, aw ye kɛ o seere ye.


\par }{\Q \VS{19}Dugukolo, ele ye nin lamɛn!

\par }{\Q Ne bɛna kojuguba le ben nin mɔgɔw kan;

\par }{\Q o ta ŋaninyajuguw tɔnɔ le bɛ o ye.

\par }{\Q Sabu o ma o janto ne ta kuma ra;

\par }{\Q ne ta sariya kɔni, o banna o ra.


\par }{\Q \VS{20}Wusunan min bɔra Saba jamana ra, ne bɛ mun kɛ ni o ye?

\par }{\Q Ne bɛ mun kɛ ni o jamanajan ta yiri kasadimanw ye?

\par }{\Q Aw ta saraka jɛnitaw* man di ne ye;

\par }{\Q ne tɛ aw ta bɛgan sarakaw* fɛ.»


\par }{\Q \VS{21}O kosɔn Matigi Ala ko:

\par }{\Q «A flɛ, ne bɛna sentalonfɛnw bla sira ra nin mɔgɔw ɲa,

\par }{\Q o bɛna talon o ra;

\par }{\Q den ni fa bɛna talon,

\par }{\Q terimanw, ani sigiɲɔgɔnw bɛna talon;

\par }{\Q o bɛɛ bɛna halaki.»


\par }{\SH Izirayɛli juguw natɔ
\par }
{\Q \VS{22}Matigi Ala ko:

\par }{\Q «Siya dɔ natɔ flɛ ka bɔ sahiliyanfan jamana ra;

\par }{\Q siya camanba bɛ wurira ka bɔ fɔ dugukolo dan na ka na.


\par }{\Q \VS{23}O ka o ta kalanw ni o ta tamanw kɔrɔta;

\par }{\Q mɔgɔ hinabariw lo, o tɛ makari.

\par }{\Q O mankan bɛ i ko kɔgɔji mankan,

\par }{\Q o yɛlɛnnin bɛ sow kan;

\par }{\Q o labɛnnin lo kɛrɛ kama, ka jɛn ka kɛ i ko mɔgɔ kelen,

\par }{\Q ka na ele kɛrɛ, ele Siyɔn dugu.»


\par }{\Q \VS{24}«An ka o kibaroya mɛn minkɛ,

\par }{\Q an baraka bɛɛ banna;

\par }{\Q jatigɛ ka an mina,

\par }{\Q kɔnɔnɔfiri ka an sɔrɔ, i ko muso jigibagatɔ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{25}«Aw kana bɔ ka taga kongo kɔnɔ,

\par }{\Q aw kana taga siradaw ra;

\par }{\Q sabu aw juguw bɛ yi, kɛrɛkɛmuruw bɛ o boro,

\par }{\Q siranyakobaw bɛ fan bɛɛ ra.»


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{26}«Ne ta dugumɔgɔw, aw ye bɔrɔfani don aw yɛrɛ ra,

\par }{\Q ka kolonkolon bugurigbɛ ra,

\par }{\Q ka kasi i ko mɔgɔ min b’a dencɛ kelenpe su kasira;

\par }{\Q aw ye maɲumankokan caman fɔ,

\par }{\Q sabu cɛnrikɛbaga bɛna bara aw ra,

\par }{\Q a bɛna ben aw kan.»


\par }{\SH Izirayɛlimɔgɔw jusukun tɛ se ka yɛlɛma
\par }
{\Q \VS{27}«Yeremi, ne ka ele sigi ne ta mɔgɔw cɛ ra, i ko numu min bɛ nɛgɛ sɛgɛsɛgɛ k’a silɔn;

\par }{\Q janko i ye nin mɔgɔw tagamacogo kɔrɔsi, ka o sɛgɛsɛgɛ.


\par }{\Q \VS{28}O bɛɛ ye mɔgɔ murutininw ye, ani mɔgɔ torokungbɛlɛnw;

\par }{\Q o bɛ yaala ka nafigiya kɛ.

\par }{\Q O jusukun ka gbɛlɛn i ko siranɛgɛ, walama nɛgɛfin;

\par }{\Q o bɛɛ ye cɛnrikɛbagaw le ye.


\par }{\Q \VS{29}Numucɛ ta vu bɛ tasuma fiyɛra kosɛbɛ,

\par }{\Q tasuma bɛ nɛgɛ yeelera;

\par }{\Q nka a b’a yɛrɛ sɛgɛra le ko a bɛ nɛgɛ yeele k’a saninya,

\par }{\Q sabu nɔgɔ tɛna bɔ a ra.


\par }{\Q \VS{30}O bɛna nin mɔgɔw wele ko ‹warigbɛ nafantan›,

\par }{\Q sabu Matigi Ala banna o ra.»




\par }\Chap{7}{\SH Izirayɛlimɔgɔw ka Ala ta batoso lanɔgɔ
\par }
{\PP \VerseOne{1}Matigi Ala ka nin kuma lase Yeremi ma, k’a fɔ a ye ko:

\VS{2}«Taga lɔ Matigi Ala ta batoso donda ra, ka nin kuma lase mɔgɔw ma k’a fɔ o ye ko: ‹Aw ye Matigi Ala ta kuma lamɛn, Zuda ta mɔgɔw bɛɛ, aw minw bɛ to ka don nin so dondaw fɛ ka na Matigi Ala bato.›

\VS{3}Fangatigi Ala, Izirayɛli ta Ala ko: ‹Aw ye aw ta siraw, ani aw ta kɛwalew yɛlɛma; ni o kɛra, ne bɛna a to aw ye to nin jamana ra.

\VS{4}Aw kana aw jigi la nin faninyakumaw kan, ka to k’a fɔ ko: Matigi Ala ta batoso bɛ yan le! Matigi Ala ta batoso bɛ yan le! Matigi Ala ta batoso bɛ an fɛ yan le!

\VS{5}Ni aw ka aw ta siraw, ani aw kɛwalew yɛlɛma can ra, ni aw ka gbɛ ɲɔgɔn ye,

\VS{6}ni aw ma lonanw, ani feritaw, ani muso cɛ saninw minako juguya, ni aw ma to ka mɔgɔ jarakibariw faga jamana kɔnɔ, ni aw ma tugu ala wɛrɛw kɔ, ka kojugu kɛ aw yɛrɛ ra,

\VS{7}o tuma, ne bɛna a to aw ye sigi nin jamana kɔnɔ; ne ka nin jamana min di aw bɛmaw ma kabini wagatijan, k’a kɛ o ta ye tuma bɛɛ.


\par }{\PP \VS{8}« ‹Nka a flɛ, aw bɛ aw jigi lara faninyakumaw le kan, kuma minw tɛna foyi ɲa aw ye.

\VS{9}Aw bɛ sonyari kɛ, ka jɛnɛya kɛ, ka kari faninya kan, ka wusunan sarakaw bɔ Baali* ta jo ye, ka taga ala wɛrɛw kɔ, aw ma minw lɔn;

\VS{10}o kɔ, aw bɛna lɔ ne ɲa kɔrɔ nin so kɔnɔ yan, ne tɔgɔ bɛ so min na, k’a fɔ ko: ‹An bɔsira!› K’a sɔrɔ aw belen bɛ nin ko haramuninw kɛra.

\VS{11}Yala ne tɔgɔ lara nin so min na, nin so kɛra aw fɛ benkannikɛbagaw dogoyɔrɔ le ye wa\FTNT{*}{{\FR 7:11 }{\FR{7.11
}}{\FT{Yesu Kirisita ka nin kumaw fɔ (}}{\XT{Matiyu 21.13; Marika 11.17}}{\FT{).}}}? Ne kɔni bɛ o le yera. Matigi Ala ko ten.


\par }{\PP \VS{12}« ‹Ayiwa, ne ta yɔrɔ min tun bɛ Silo\FTNT{†}{{\FR 7:12 }{\FR{7.12
}}{\FT{Silo ko fɔra yɔrɔ minw na:
}}{\XT{Yeremi 26.9; Yosuwe 18.1; Samawilu fɔlɔ 1.3; 3.21; 4.3; Zaburu 78.60}}{\FT{.}}}, ne tun ka ne tɔgɔ la o yɔrɔ ra; nka ne ka min kɛ o yɔrɔ ra ne ta mɔgɔw, Izirayɛlimɔgɔw ta kojuguw kosɔn, aw ye taga yi ka taga o flɛ.

\VS{13}Sisan, i n’a fɔ aw bɛ nin kow le kɛra, Matigi Ala ko ten, i n’a fɔ ne kumana aw fɛ lon bɛɛ, aw ma ne lamɛn, ne ka aw wele, aw ma ne jaabi,

\VS{14}o ra ne tɔgɔ lara nin so min na, aw ka aw jigi la nin so min kan, ne tun ka min di aw ni aw bɛmaw ma, ne bɛna o so kɛ i ko ne ka Silo ta kɛ cogo min na.

\VS{15}Ne bɛna aw gbɛn ka bɔ ne ɲa kɔrɔ, i n’a fɔ ne ka aw balemaw Efirayimuka tɔw bɛɛ gbɛn cogo min na.› »


\par }{\SH Ala ko a tɛna Izirayɛlimɔgɔw lamɛn tuun
\par }
{\PP \VS{16}«Ele Yeremi, ele kɔni kana daariri kɛ nin mɔgɔw ye tuun; i kana i kan kɔrɔta ka kule ka ne daari o ye, walama ka ne sorona, sabu ne tɛna i lamɛn.

\VS{17}O bɛ min kɛra Zuda duguw kɔnɔ, ani Zeruzalɛmu dugu siradaw ra, ele ɲa tɛ o yera wa?

\VS{18}Denw bɛ lɔgɔ ɲini, faw bɛ tasuma mana, musow bɛ mugu nɔɔni; o bɛ o kɛ takula ye ka o ta jo sɔn, o bɛ min wele ko sankolo masamuso. O bɛ rɛzɛnji sarakaw* bɔ ka ala wɛrɛw bato, janko ka ne jusu bɔ.

\VS{19}Yala o bɛ ne le jusu bɔra wa? Matigi Ala ko ten. O t’a kɛra o yɛrɛ le ra, ka na maroya bla o yɛrɛ ra wa?»


\par }{\PP \VS{20}O kosɔn Dunuɲatigi Ala ko: «A flɛ, ne ta dimi ni ne ta jusugban bɛna ben nin jamana kan: adamadenw, ani bɛganw kan, kongokɔnɔyiriw, ani sɛnɛfɛnw kan. A bɛna cɛnri kɛ i ko tasuma fagabari.»


\par }{\SH Izirayɛlimɔgɔw banna ka o ta Ala lamɛn
\par }
{\PP \VS{21}Fangatigi Ala, Izirayɛli ta Ala ko: «Aw ye aw ta saraka jɛnitaw* ni aw ta bɛgan saraka* tɔw bɛɛ fara ɲɔgɔn kan; aw yɛrɛ ye o sogo domu!

\VS{22}Sabu lon min na ne ka aw bɛmaw labɔ Misiran jamana ra, ne ma kuma o fɛ, ne fana ma foyi ɲini o fɛ saraka jɛnitaw* ni saraka wɛrɛw ko ra.

\VS{23}Nka ne ka kuma min fɔ o ye, o le ye nin ye; ne ko: ‹Aw ye ne kan le lamɛn, ni o kɛra, ne bɛna kɛ aw ta Ala ye, aw fana bɛna kɛ ne ta mɔgɔw ye; ne ka ci min o min fɔ aw ye, aw ye o bɛɛ sira tagama, janko aw ye hɛra sɔrɔ.›

\VS{24}Nka o ma ne lamɛn, o ma o toro malɔ ne ta kuma ra. O tagamana ka kaɲa ni o yɛrɛ jusukun ta miirijuguw le ye; sani o ye taga ɲa, o kɔsegira le.


\par }{\PP \VS{25}«K’a ta lon min na aw bɛmaw bɔra Misiran jamana ra, fɔ ka na se bi ma, ne ka ne ta baaradenw bɛɛ ci aw le fɛ, minw ye ciraw ye; ne tun bɛ o ci aw fɛ lon o lon, ne ma o dabla;

\VS{26}nka aw ma ne lamɛn, aw ma aw toro malɔ ne ta kuma ra. Aw ka aw torokun gbɛlɛya, ka kojugu kɛ ka tɛmɛ aw bɛmaw kan belen.


\par }{\PP \VS{27}«O kosɔn ni ele Yeremi nana taga nin kumaw bɛɛ fɔ o ye, o tɛna i lamɛn; ni i nana o wele, o tɛna i jaabi.

\VS{28}O ra, a fɔ o ye ko: ‹Siya min tɛ sɔn ka Matigi Ala, o ta Ala kan mina, ani siya min tɛ sɔn korori ma, aw le ye o siya ye. Can banna, can tɛ bɔ mɔgɔ si da ra tuun.› »


\par }{\SH Kojuguba wagati
\par }
{\Q \VS{29}«Aw ye aw kunsigiw tigɛ k’a firi\FTNT{‡}{{\FR 7:29 }{\FR{7.29
}}{\FT{Izirayɛlimɔgɔ dɔw tun bɛ o kunsigiw to a ye janya, k’a yira ko o ka o yɛrɛ bla danna Matigi Ala ye (}}{\XT{Jateri 6.1-21}}{\FT{).}}};

\par }{\Q aw ye taga sangadɔnkiriw la kongoriw kunna,

\par }{\Q sabu Matigi Ala banna nin mɔgɔw ra; a k’a kɔ don o ra,

\par }{\Q sabu o k’a ta dimi lawuri.


\par }{\PP \VS{30}«Zuda ta mɔgɔw ka kojugu kɛ ne ɲa kɔrɔ; Matigi Ala ko ten. Ne tɔgɔ lara so min na, o ka o ta jo haramuninw bla o so le kɔnɔ, ka ne ta so lanɔgɔ.

\VS{31}O ka sɔnnikɛyɔrɔw lɔ Tofɛti, Bɛni Hinɔmu dingakolonba yɔrɔ ra, ka o dencɛw, ani o denmusow jɛni tasuma ra ka o kɛ saraka ye, k’a sɔrɔ ne ma o fɔ o ye, o ko yɛrɛ ma don ne ta miiriya ra ka ye.


\par }{\PP \VS{32}«O kosɔn, a flɛ, lon dɔ bɛna se, Matigi Ala ko ten, o lon na o tɛna a fɔ tuun ko: ‹Tofɛti›, walama ko: ‹Bɛni Hinɔmu dingakolonba›; o bɛna a fɔ le ko: ‹kannatigɛri dingakolonba›. O bɛna suw don Tofɛti\FTNT{§}{{\FR 7:32 }{\FR{7.32
}}{\FT{I n’a fɔ Tofɛti yɔrɔ le tun kɛra o ta sɔnnikɛyɔrɔ ye, o tun man kan ka suw don o yɔrɔ ra, ni o tɛ, o sɔnnikɛyɔrɔ tun bɛ cɛn.}}}, sabu sudonyɔrɔ tɛna sɔrɔ yɔrɔ wɛrɛ.

\VS{33}Nin mɔgɔw suw le bɛna kɛ kɔnɔw, ani kongowaraw ta baro ye; mɔgɔ si tɛna o gbɛn.

\VS{34}Ne bɛna a to ɲagarikanw, ani ninsɔndiyakanw, ani kɔɲɔcɛ ta dɔnkirilakanw, ani kɔɲɔmuso ta dɔnkirilakanw bɛɛ ye dabla Zuda duguw kɔnɔ, ani Zeruzalɛmu siradaw ra; sabu jamana bɛna kɛ yɔrɔ lakolon le ye.»




\par }\Chap{8}{\PP \VerseOne{1}«O lon na, kɔni, Matigi Ala ko ten, o bɛna Zuda masacɛw suw kolow, ani kuntigiw suw kolow, ani sarakalasebagaw suw kolow, ani ciraw suw kolow, ani Zeruzalɛmukaw suw kolow labɔ o ta kaburuw kɔnɔ.

\VS{2}O bɛna o kolow yɛrɛgɛ tere ni karo ni lolow ɲa kɔrɔ; sabu o tun ka o fɛnw le kanu, ka saraka bɔ o ye, ka tugu o nɔ fɛ, ka lagbɛri kɛ ni o fɛnw tɔgɔ ye, ka o bato. Mɔgɔ tɛna sɔrɔ ka o kolow cɛ, ka o sutara tuun; o bɛna kɛ nɔgɔ le ye dugukolo kan.

\VS{3}Ne bɛna nin mɔgɔjuguw gbɛn ka taga jamana wɛrɛw ra; o ta duruja tɔ minw bɛna to o kɔ o jamanaw ra yi, saya lɔgɔ bɛna kɛ olugu ra ka tɛmɛ ɲanamanya kan. Matigi Ala ko ten.»


\par }{\SH Izirayɛlimɔgɔw ma sɔn ka sekɔ Ala ma
\par }
{\PP \VS{4}«A fɔ nin mɔgɔw ye, ko Matigi Ala ko:

\par }{\Q Yala ni mɔgɔ ka ben, a tɛ wuri tuun wa?

\par }{\Q Ni mɔgɔ firira ka sira bla, a tɛ sekɔ tuun wa?


\par }{\Q \VS{5}Ayiwa, o tuma mun kosɔn nin Zeruzalɛmu dugumɔgɔw murutira,

\par }{\Q ka kɛ lanabariw ye tuma bɛɛ?

\par }{\Q Mun kosɔn o bɛ janfa kɛ tuma bɛɛ,

\par }{\Q ka ban ka sekɔ ka na ne Ala fɛ?


\par }{\Q \VS{6}Ne ka ne janto o ta kuma ra k’a lamɛn:

\par }{\Q o bɛ faninyakumaw le fɔra.

\par }{\Q O dɔ tɛ nimisa a ta kɛwalejuguw ra k’a fɔ ko:

\par }{\Q ‹Mun kosɔn ne ka nin kɛ?›

\par }{\Q O bɛɛ bɛ borira ka taga o kun fɛ,

\par }{\Q i ko so girintɔ ka taga kɛrɛ ra.


\par }{\Q \VS{7}Hali baninkɔnɔ min bɛ yaala san fɛ,

\par }{\Q ale k’a ta wagatiw lɔn;

\par }{\Q kongotugani, ani naganaganin, ani kunangbɛ,

\par }{\Q olugu bɛɛ ka o sekɔwagati lɔn.

\par }{\Q Nka ne ta mɔgɔw kɔni,

\par }{\Q olugu ma Matigi Ala ta kolatigɛninw lɔn.»


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{8}«E, aw bɛ sɔn k’a fɔ ko aw ye hakiritigiw ye,

\par }{\Q ko Matigi Ala ta sariya bɛ aw boro wa?

\par }{\Q K’a sɔrɔ can yɛrɛ ra, sariya karamɔgɔw ta sɛbɛrikɛnan bɛ faninya le sɛbɛ;

\par }{\Q o ka sariya ta kumaw yɛlɛma k’a kɛ faninya ye.


\par }{\Q \VS{9}Hakiritigiw maroyara,

\par }{\Q o jigi tigɛra, o minana,

\par }{\Q sabu o ka Matigi Ala ta kuma mafiyɛnya;

\par }{\Q hakiritigiya juman le bɛ o fɛ tuun?»


\par }{\SH Ala bɛna kojugu minw lase a ta mɔgɔw ma
\par }
{\Q \VS{10}«O kosɔn ne bɛna o ta musow di cɛ wɛrɛw ma,

\par }{\Q ka o ta forow di o minabagaw ma;

\par }{\Q sabu k’a ta o bɛɛ ra fitini na ka taga a bla o bɛɛ ra kɔrɔba ra,

\par }{\Q o bɛɛ ye natabaw le ye;

\par }{\Q k’a damina ciraw ra, ka taga a bla sarakalasebagaw ra,

\par }{\Q o bɛɛ ye faninyafɔbagaw le ye.


\par }{\Q \VS{11}O tɛ o sɔbɛ donna ne ta dugumɔgɔw ta bana ko ra

\par }{\Q ka o flakɛ ka ɲa.

\par }{\Q O b’a fɔ dɔrɔn ko: ‹Hɛra! Hɛra!›

\par }{\Q K’a sɔrɔ hɛra tɛ yi.


\par }{\Q \VS{12}Yala o maroyara nin ko haramuninw kɛri kosɔn wa?

\par }{\Q O ma maroya fiyewu!

\par }{\Q Ko min bɛ mɔgɔ kun suuru, o tɛ o lɔn.

\par }{\Q O kosɔn o bɛna ben ni benbagaw ye;

\par }{\Q lon min ne bɛna o sara ka kaɲa ni o ta kɛwalew ye,

\par }{\Q o lon le ra o bɛna talon ka ben.

\par }{\Q Matigi Ala ko ten.»


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{13}«Ne bɛna o cɛ fɔ ka o ban pewu!

\par }{\Q Matigi Ala ko ten.

\par }{\Q Rɛzɛnmɔ tɛna sɔrɔ rɛzɛnsunw na tuun,

\par }{\Q toromɔ tɛna sɔrɔ torosunw na tuun.

\par }{\Q O flaburuw bɛna jaja;

\par }{\Q ne tun ka fɛn o fɛn di o ma, ne bɛna o bɛɛ bɔsi o boro.»


\par }{\SH Ala ta mɔgɔw jigi tigɛra
\par }
{\Q \VS{14}«Mun kosɔn an siginin bɛ yan?

\par }{\Q Aw ye ɲɔgɔn lajɛn ka taga dugu barakamanw kɔnɔ

\par }{\Q ka taga sa yi,

\par }{\Q sabu Matigi Ala, an ta Ala b’a fɛ ka an faga;

\par }{\Q a ka baga kɛ an ta minji ra ka o di an ma,

\par }{\Q ko an ka jurumun kɛ ka Matigi Ala hakɛ ta.


\par }{\Q \VS{15}An tun bɛ hɛra le makɔnɔna, nka a ma na ɲa;

\par }{\Q an tun bɛ an ta tɔɔrɔw nɔgɔyawagati le makɔnɔna, nka o nana kɛ jatigɛba le ye.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{16}«O ta sow mankan bɛ nana ka bɔ Dan mara fan le fɛ;

\par }{\Q o ta socɛ barakamanw kasikan mankan bɛ jamana bɛɛ yɛrɛyɛrɛ.

\par }{\Q O natɔ bɛ jamana ni a kɔnɔfɛnw bɛɛ domuna,

\par }{\Q ani duguw ni dugumɔgɔw bɛɛ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{17}«Ayiwa, a flɛ, ne bɛna sajuguw ci aw kama,

\par }{\Q mɔgɔ si tɛ se ka sa minw nɛgɛ;

\par }{\Q o bɛna aw kin.

\par }{\Q Matigi Ala ko ten.»


\par }{\SH Ala ta mɔgɔw ta ko ka cira Yeremi jusu kasi
\par }
{\Q \VS{18}«E, fla si tɛ ne ta jusukasi ra;

\par }{\Q ne jusukun tɔɔrɔnin lo kosɛbɛ.


\par }{\Q \VS{19}A flɛ, ne bɛ ne ta mɔgɔw kulekan mɛnna

\par }{\Q ka bɔ fɔ jamanajan dɔ ra.

\par }{\Q O tuma Matigi Ala tɛ Siyɔn dugu kɔnɔ tuun le wa?

\par }{\Q Dugu masacɛ tɛ yi tuun le wa?

\par }{\BB \par }
{\Q «Mun kosɔn o ka ne jusu bɔ ni o ta jow ye,

\par }{\Q ni siya wɛrɛw ta batofɛn gbansanw ye?


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{20}«Simantigɛwagati tɛmɛna, samiya banna,

\par }{\Q nka hali bi an ma kisi!»


\par }{\Q \VS{21}Tɔɔrɔ min sera ne ta mɔgɔw ma, o ka ne jusukun tɔɔrɔ;

\par }{\Q ɲanasisi ka ne mina, ne jigi tigɛra.


\par }{\Q \VS{22}O tuma fla munta tɛ Galadi mara ra wa?

\par }{\Q Flakɛbaga tɛ yi tuun wa?

\par }{\Q Mun kosɔn ne ta mɔgɔw ta bana tɛ sera ka kɛnɛya sa?


\par }{\Q \VS{23}Hali ne kunkolo tun ye kɛ bunun ye,

\par }{\Q ka ne ɲadenw fa ɲaji ra i ko kɔ;

\par }{\Q ne tun bɛna kasi su ni tere

\par }{\Q ne ta mɔgɔw fagako kosɔn.




\par }\Chap{9}{\SH Kojugu cayara jamana kɔnɔ
\par }
{\Q \VerseOne{1}E, ni ne tun bɛ se ka dugutagabagaw ta lonanjigibon dɔ sɔrɔ kongokolon kɔnɔ yi sa!

\par }{\Q Ne tun bɛna bɔ ne ta mɔgɔw kɔrɔ,

\par }{\Q ka ne yɛrɛ mabɔ o ra, ka taga fɔ yɔrɔjan;

\par }{\Q sabu o bɛɛ ye jɛnɛyakɛbagaw le ye,

\par }{\Q o bɛɛ ye mɔgɔjanfabagaw le ye!


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{2}«Kalan juru bɛ sama ka biɲɛ bon cogo min na,

\par }{\Q o bɛ o nɛnkun sama ka faninya fɔ o cogo le ra.

\par }{\Q O ma o ta fanga sɔrɔ jamana kɔnɔ can sababu ra dɛ!

\par }{\Q O bɛ kojugu dɔ le fara kojugu dɔ kan lon o lon,

\par }{\Q o fana t’a lɔn ko ne ye Ala ye;

\par }{\Q Matigi Ala ko ten.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{3}«Bɛɛ ye a yɛrɛ kɔrɔsi a teriw ra,

\par }{\Q mɔgɔ si kana la a balema ra;

\par }{\Q sabu balemaw bɛɛ bɛ ɲɔgɔn janfa,

\par }{\Q teriw bɛɛ ye nafigiw le ye.


\par }{\Q \VS{4}Bɛɛ bɛ faninya fɔ a mɔgɔɲɔgɔn ye;

\par }{\Q mɔgɔ si tɛ can fɔra tuun.

\par }{\Q O ka o nɛnkunw degi faninyatigɛ ra;

\par }{\Q o ta kojugukɛ ka o baraka ban


\par }{\Q \VS{5}O siginin bɛ faninya le cɛ ra;

\par }{\Q o ta faninya kosɔn, o t’a lɔn ko ne ye Ala ye.

\par }{\Q Matigi Ala ko ten.»


\par }{\SH Ala ka kankari la a ta mɔgɔw ye
\par }
{\Q \VS{6}O kosɔn Fangatigi Ala ko:

\par }{\Q «Ne bɛna o yeele tasuma ra i ko warigbɛ, ka o kɔrɔbɔ.

\par }{\Q Ni o tɛ ne bɛ se ka mun wɛrɛ le kɛ ne ta dugumɔgɔw ra tuun?


\par }{\Q \VS{7}O nɛnkunw bɛ i ko mɔgɔfagabiɲɛ dabɔnin;

\par }{\Q faninya dɔrɔn le bɛ o da ra.

\par }{\Q O b’a fɔ o mɔgɔɲɔgɔn ma ko hɛra bɛ yi,

\par }{\Q k’a sɔrɔ o ta miiriya ye ka jan la a ɲa k’a laben.


\par }{\Q \VS{8}Yala ne man kan ka nin kojuguw juru sara o ra wa?

\par }{\Q Matigi Ala ko ten.

\par }{\Q Yala ne man kan ka ne yɛrɛ dimibɔ nin siya ɲɔgɔn na wa?»


\par }{\SH Kasi ni jusukasi
\par }
{\Q \VS{9}«Ne bɛna kasi ka ŋuna kuruw kosɔn;

\par }{\Q ne bɛna maɲumanko dɔnkiriw la bɛganmarayɔrɔw kosɔn kongokolon kɔnɔ,

\par }{\Q sabu yɔrɔ bɛɛ jɛnina, mɔgɔ si tɛ tɛmɛ yi tuun.

\par }{\Q Bɛganw kasikan tɛ mɛnna tuun;

\par }{\Q k’a ta kɔnɔw ra ka taga a bla kongosogow ra,

\par }{\Q o bɛɛ tagara.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{10}«Ne bɛna Zeruzalɛmu kɛ kabakuruton le ye,

\par }{\Q k’a kɛ kongowuruw dogoyɔrɔ ye;

\par }{\Q min ye Zuda duguw ye, ne bɛna o kɛ yɔrɔ lakolon ye,

\par }{\Q mɔgɔ tɛna sigi yɔrɔ min na tuun.


\par }{\Q \VS{11}Jɔn ye hakiritigi ye

\par }{\Q min bɛ se ka nin kow faamu?

\par }{\Q Matigi Ala da ka nin kow ɲafɔ jɔntigi le ye,

\par }{\Q ni a bɛ se k’a ɲafɔ an ye?

\par }{\Q Mun kosɔn jamana cɛnna,

\par }{\Q k’a bɛɛ jɛni k’a kɛ i ko kongokolon,

\par }{\Q mɔgɔ tɛ tɛmɛ yɔrɔ min na tuun?»


\par }{\BB \par }
{\PP \VS{12}Matigi Ala ko: «O kɛra, sabu ne tun ka sariya minw yira o ra, o banna o sariyaw ra; o ma sɔn ka ne ta kumaw lamɛn, o m’a sira tagama fana.

\VS{13}O tora o yɛrɛ jusukun ta miirijuguw le kan, ka tugu Baali* ta jow nɔ fɛ, i n’a fɔ o bɛmaw ka o karan a ra cogo min na.

\VS{14}O kosɔn Fangatigi Ala, Izirayɛli ta Ala ko: Ne bɛna nin mɔgɔw baro ni jalaji le ye, ka flajugu kɛ o ta minji ra k’a di o ma.

\VS{15}Ne bɛna o janjan siya tɔw cɛ ra, o ni o bɛmaw si tun ma siya minw lɔn. Ne bɛna tugu o kɔ ni kɛrɛkɛmuru ye, fɔ ka taga o bɛɛ halaki ka ban pewu.»


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{16}Fangatigi Ala ko:

\par }{\Q «Aw ye miiri! Aw ye sangakasibagaw wele ka na!

\par }{\Q Muso minw ka sangakasi lɔn kosɛbɛ, aw ye o dɔw yɔrɔɲini ka na.


\par }{\Q \VS{17}O ye teliya ka na kule an kunna

\par }{\Q fɔ ka an ɲaw fa ɲaji ra,

\par }{\Q fɔ ka ɲaji woyo ka bɔ an ɲaw ra.»


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{18}«Sabu ŋunakanw bɛ bɔra Siyɔn dugu kɔnɔ:

\par }{\Q ‹E, anw ta cɛnna pewu!

\par }{\Q An marora dɛ!

\par }{\Q Sabu an gbɛnna ka bɔ an ta jamana ra;

\par }{\Q o ka an ta bonw bɛɛ benben.›


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{19}«E, musow, aw ye Matigi Ala ta kuma lamɛn!

\par }{\Q A da bɛ min fɔ aw ye, aw ye aw torow dayɛlɛ ka o lamɛn.

\par }{\Q Aw ye aw denmusow karan sangadɔnkiriw ra,

\par }{\Q aw bɛɛ ye aw sigiɲɔgɔnw degi sukasi ra.


\par }{\Q \VS{20}Sabu saya donna an ta bonw finɛtiriw fɛ,

\par }{\Q a donna an ta bonɲumanbaw kɔnɔ;

\par }{\Q a ka denw faga siradaw ra,

\par }{\Q ka kanbelenw faga jamalajɛnyɔrɔw ra.»


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{21}«Yeremi, a fɔ ko Matigi Ala ko,

\par }{\Q ko adamadenw suw bɛna yɛrɛgɛ dugu ma

\par }{\Q i ko o bɛ nɔgɔ yɛrɛgɛ foro kɔnɔ cogo min na,

\par }{\Q i ko siman minw benbenna simankanbagaw kɔ, mɔgɔ tɛ sɔrɔ ka minw tɔmɔ.»


\par }{\SH Ala lɔnniya le ye hakiritigiya ye
\par }
{\Q \VS{22}Matigi Ala ko:

\par }{\Q «Hakiritigi kana a yɛrɛ bonya a ta hakiritigiya kosɔn,

\par }{\Q cɛfari kana a yɛrɛ bonya a ta cɛfariya kosɔn,

\par }{\Q naforotigi kana a yɛrɛ bonya a ta naforotigiya kosɔn!


\par }{\Q \VS{23}Nka ni mɔgɔ min b’a fɛ k’a yɛrɛ bonya,

\par }{\Q o tigi y’a yɛrɛ bonya ko a ka hakiri sɔrɔ ka ne lɔn\FTNT{*}{{\FR 9:23 }{\FR{9.23
}}{\FT{Pɔli ka nin kumaw fɔ (}}{\XT{Korɛntikaw fɔlɔ 1.31; Korɛntikaw flanan 10.17}}{\FT{).}}},

\par }{\Q k’a lɔn ko ne le ye Matigi Ala ye,

\par }{\Q ko ne bɛ ɲumanya ni can ni terenninya kɛ dugukolo kan

\par }{\Q sabu o le ka di ne ye.

\par }{\Q Matigi Ala ko ten.»


\par }{\SH Siya minw ma o jogo yɛlɛma
\par }
{\PP \VS{24}«Wagati dɔ bɛ nana, Matigi Ala ko ten, siya minw kɛnɛsigira k’a sɔrɔ o jogo ma yɛlɛma, ne bɛna wuri olugu kama:

\VS{25}O ye Misirankaw, ani Zudakaw, ani Edɔmukaw, ani Amɔnkaw, ani Mohabukaw ye, o siya minw bɛɛ bɛ o bonbosi kɛrɛfɛyɔrɔw li\FTNT{†}{{\FR 9:25 }{\FR{9.25
}}{\FT{Siya dɔw tun bɛ o bonbosi kɛrɛfɛyɔrɔw li ka kaɲa ni o ta batofɛnw ta landaw ye. Nka Ala tun t’a fɛ a ta mɔgɔw ye o kow ladegi.}}}, minw siginin bɛ kongokolon kɔnɔ, sabu o siyaw si ma kɛnɛsigi ka o jogo yɛlɛma; Izirayɛli jamana mɔgɔw fana jogo ma yɛlɛma.»




\par }\Chap{10}{\SH Batofɛn gbansanw ani Ala ɲanaman
\par }
{\PP \VerseOne{1}Matigi Ala bɛ min fɔra aw kama, aw ye o lamɛn, aw Izirayɛlimɔgɔw!


\par }{\Q \VS{2}Matigi Ala ko:

\par }{\Q «Aw kana siya wɛrɛw ta kokɛcogow ladegi;

\par }{\Q aw kana siran sankolo tagamasiyɛnw ɲa,

\par }{\Q hali ni siya tɔw bɛ siranna o ɲa.


\par }{\Q \VS{3}Siyaw ta landakow tɛ foyi ye.

\par }{\Q O bɛ taga yiri tigɛ kongo kɔnɔ,

\par }{\Q yirilɛsɛbaga b’a lɛsɛ ni yirilɛsɛnan ye.


\par }{\Q \VS{4}O bɛ warigbɛ ni sanin kɛ k’a cɛɲa,

\par }{\Q ka nɛgɛkuru dɔw kɛ k’a gbengben k’a lɔ,

\par }{\Q janko a kana ben.


\par }{\Q \VS{5}O alaw bɛ i ko kɔnɔgbɛnnan minw bɛ fifa foro kɔnɔ,

\par }{\Q o tɛ se ka kuma.

\par }{\Q Mɔgɔ le bɛ o ta,

\par }{\Q ni o tɛ, o tɛ se ka tagama.

\par }{\Q Aw kana siran o ɲa,

\par }{\Q sabu o tɛ se ka kojugu kɛ,

\par }{\Q o fana tɛ se ka koɲuman kɛ.»


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{6}E, Matigi Ala, ele bɔɲɔgɔnko tɛ yi!

\par }{\Q I ka bon, i tɔgɔ baraka ka bon!


\par }{\Q \VS{7}E, siyaw bɛɛ ta Masa, mɔgɔ juman le bɛ yi ko ele ɲasiran tɛ min na?

\par }{\Q Bɛɛ ka kan ka siran i ɲa.

\par }{\Q Siyaw ta mɔgɔ hakiritigiw bɛɛ ra,

\par }{\Q ani o ta maraw bɛɛ ra

\par }{\Q ele bɔɲɔgɔnko tɛ yi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{8}O bɛɛ ye nalomanw le ye, o bɛɛ ye hakirintanw le ye;

\par }{\Q o ta batofɛnw tɛ se ka mɔgɔ karan foyi ra, sabu yiri dama lo.


\par }{\Q \VS{9}O bɛ na ni warigbɛ gbasinin ye ka bɔ Tarisisi,

\par }{\Q o bɛ bɔ ni sanin fana ye Ufazi.

\par }{\Q Yirilɛsɛbaga bɛ fɛn dɔ tagamasiyɛn kɛ,

\par }{\Q saninfagabaga boro b’a lalaga.

\par }{\Q O bɛ o jow masiri ni faniɲuman bulamanw, ani a wulenmanw ye,

\par }{\Q k’a sɔrɔ o bɛɛ ye adamaden dɔ ta hakiri nɔ le ye.


\par }{\Q \VS{10}Matigi Ala le ye Ala yɛrɛ ye;

\par }{\Q ale le ye Ala ɲanaman ye, ani Masa wuribari.

\par }{\Q Ni a jusu bɔra, dugukolo bɛ yɛrɛyɛrɛ,

\par }{\Q siya si tɛ se ka lɔ k’a ta dimiba makɔnɔ.


\par }{\BB \par }
{\PP \VS{11}Aw y’a fɔ o ye ko ala minw ma sankolo dan, o ma dugukolo dan, ko lon dɔ o alaw bɛna tunu ka bɔ dugukolo kɔ kan, ka tunu ka bɔ sankolo jukɔrɔ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{12}Matigi Ala ka dugukolo dan a ta sebagaya baraka ra,

\par }{\Q ka dunuɲa ju sigi a ta hakiritigiya baraka ra,

\par }{\Q ka sankolo dan a ta faamuri baraka ra.


\par }{\Q \VS{13}Ni a k’a ta sankurukan bɔ, jibaw bɛ lajɛn sankolo kɔnɔ,

\par }{\Q a bɛ sankabaw lana ka bɔ fɔ dunuɲa danw na;

\par }{\Q a bɛ sanmanamanaw bɔ sanji cɛ ra,

\par }{\Q a bɛ fɔɲɔ labɔ a marayɔrɔw ra.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{14}Adamadenw bɛɛ ye nalomanw le ye, o si tɛ ko lɔn;

\par }{\Q saninfagabaga bɛ jo min lalaga, o maroya bɛ laban ka ale yɛrɛ sɔrɔ;

\par }{\Q a bɛ o fɛnw lalaga ka mɔgɔw nɛgɛ le,

\par }{\Q sabu nɛnɛkiri tɛ o fɛnw na.


\par }{\Q \VS{15}Fɛngbansanw lo, baarakunntanw lo;

\par }{\Q ni o ta kojugu saralon nana se, o bɛɛ bɛna halaki.


\par }{\Q \VS{16}Nka Ala min bɛ Yakuba ta mɔgɔw fɛ, ale tɛ o cogo ra;

\par }{\Q ale le ka fɛn bɛɛ dan.

\par }{\Q Izirayɛli le ye a ta siya ye,

\par }{\Q Fangatigi Ala, o ye a tɔgɔ ye.


\par }{\SH Cɛnriba wagati sera
\par }
{\Q \VS{17}Aw ye aw ta doniw cɛ ka bɔ dugu ma,

\par }{\Q aw juguw ka aw minw ta dugu lamini!


\par }{\Q \VS{18}Sabu Matigi Ala ko:

\par }{\Q «A flɛ, sisan kɔni,

\par }{\Q ne bɛna nin jamana mɔgɔw firi fɔ yɔrɔjan;

\par }{\Q ne bɛna sɛgɛ ben o kan ka o degu,

\par }{\Q janko o juguw ye o mina.»


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{19}Zeruzalɛmu ko: «E, bɔnɔ ka ne sɔrɔ, ne banara;

\par }{\Q ne ta jori dimi ka bon kosɛbɛ!

\par }{\Q Ne tun b’a fɔra ko: Sɛgɛ sera ne ma,

\par }{\Q nka ne ka kan k’a sɔnmina le.


\par }{\Q \VS{20}Ne ta fanibon benna,

\par }{\Q a sirijuruw bɛɛ tigɛtigɛra.

\par }{\Q Ne dencɛw bɛɛ tagara ka ne to,

\par }{\Q o si tɛ yi tuun;

\par }{\Q mɔgɔ tɛ yi min bɛ se ka ne ta bon lɔ tuun,

\par }{\Q k’a datugufaniw lawuri.»


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{21}Sagagbɛnbagaw\FTNT{*}{{\FR 10:21 }{\FR{10.21
}}{\FT{Sagagbɛnbagaw: O kɔrɔ ye jamana ɲamɔgɔw; olugu ma se ka jamana mara ka ɲa.}}} kɛra nalomanw ye,

\par }{\Q o ma Matigi Ala ta jɛnɲɔgɔnya ɲini;

\par }{\Q o kosɔn o ta baara ma ɲa,

\par }{\Q o ta bɛganw bɛɛ janjanna.


\par }{\Q \VS{22}Aw ye mankan dɔ lamɛn! A bɛ surunyara ka na!

\par }{\Q Wɔyɔkanba dɔ le bɛ bɔra sahiliyanfan jamana fan na.

\par }{\Q O bɛna Zuda mara duguw ci ka o kɛ yɔrɔ lakolonba ye,

\par }{\Q ka o kɛ kongowuruw dogoyɔrɔ ye.


\par }{\SH Cira Yeremi ka Ala daari a ta jamana mɔgɔw ye
\par }
{\Q \VS{23}E, Matigi Ala, ne k’a lɔn ko adamaden ta dunuɲalatigɛ tɛ a yɛrɛ boro,

\par }{\Q ko mɔgɔ tagamatɔ tɛ se k’a tɛmɛyɔrɔw latigɛ.


\par }{\Q \VS{24}E, Matigi Ala, ne koro, nka i kana a dama tɛmɛ;

\par }{\Q i kana a kɛ ni dimi ye, ni o tɛ, i bɛna ne halaki ka ban pewu.


\par }{\Q \VS{25}Siya minw tɛ i lɔn o ta Ala ye, i ta dimi ben olugu kan,

\par }{\Q ani mɔgɔ minw tɛ i tɔgɔ bato!

\par }{\Q Sabu olugu le ka Yakuba ta mɔgɔw domu,

\par }{\Q o ka o domu ka o ban pewu;

\par }{\Q o k’a ta jamana cɛn, k’a kɛ yɔrɔ lakolon ye.




\par }\Chap{11}{\SH Ala ta mɔgɔw ma kɛ kankelentigiw ye
\par }
{\PP \VerseOne{1}Matigi Ala ka nin kuma lase Yeremi ma, ko:

\VS{2}«Aw ye nin jɛnɲɔgɔnya ta kumaw lamɛn! A fɔ Zuda mara mɔgɔw, ani Zeruzalɛmu dugumɔgɔw ye!

\VS{3}A fɔ o ye ko Matigi Ala, Izirayɛli ta Ala ko: ‹Ni mɔgɔ o mɔgɔ tɛ nin jɛnɲɔgɔnya ta kumaw lamɛn, ne bɛ o tigi danga.

\VS{4}Ne ka nin jɛnɲɔgɔnya ta kumaw lase aw bɛmaw ma wagati min ne ka o labɔ Misiran jamana ra, dibiba tasumaman kɔnɔ. Ne tun k’a fɔ o ye ko: Aw ye ne kan lamɛn; ni ne ka fɛn o fɛn fɔ aw ye, aw ye o kɛ. Ni o kɛra, aw bɛna kɛ ne ta mɔgɔw ye, ne fana bɛna kɛ aw ta Ala ye.

\VS{5}O ra, ne karira ka layiri min ta aw bɛmaw ye ko ne bɛna jamana dɔ di o ma, nɔnɔ ni li bɛ woyo jamana min na, ne bɛna to o layiri kan; aw bɛ o jamana le ra bi.› »

\par }{\PP Ne ka Ala jaabi ko: «Amina, Matigi Ala!»


\par }{\PP \VS{6}Matigi Ala k’a fɔ ne ye tuun ko: «Nin kumaw bɛɛ fɔ, bɛɛ y’a mɛn Zuda duguw kɔnɔ, ani Zeruzalɛmu siradaw ra. A fɔ o ye ko: ‹Aw ye nin jɛnɲɔgɔnya ta kumaw lamɛn, k’a sira tagama!

\VS{7}Sabu k’a ta lon min na ne ka aw bɛmaw labɔ Misiran jamana ra fɔ ka na se bi ma, ne ka o lasɔmi siɲagako caman, k’a fɔ o ye ko o ye ne ta kuma lamɛn.

\VS{8}Nka o ma ne lamɛn, o ma o toro malɔ; o tora o yɛrɛ jusukun ta miirijuguw le kan. O kosɔn ne tun ko o ye jɛnɲɔgɔnya min sira tagama, nka o m’a tagama, ne ka o jɛnɲɔgɔnya ta danga kumaw bɛɛ ben o kan.› »


\par }{\PP \VS{9}Matigi Ala k’a fɔ ne ye tuun ko: «Zuda ta mɔgɔw, ani Zeruzalɛmukaw ka janfa dɔ siri.

\VS{10}O kɔsegira o ta fɔlɔfɔlɔ bɛmaw ta terenbariyakow ra, olugu minw tun banna ka ne ta kuma lamɛn; o tugura ala wɛrɛw kɔ, ka olugu bato. Ne tun ka jɛnɲɔgɔnya min don ni o bɛmaw ye, Izirayɛlimɔgɔw, ani Zuda mara mɔgɔw ka o jɛnɲɔgɔnya cɛn.


\par }{\PP \VS{11}«O le kosɔn, Matigi Ala ko: ‹A flɛ, ne bɛna kojugu dɔ ben o kan, o tɛna se ka o yɛrɛ bɔ kojugu min na. Hali ni o ka kule ka ne wele, ne tɛna o jaabi.

\VS{12}Zuda dugu tɔw, ani Zeruzalɛmukaw bɛ wusunan sarakaw* bɔra ala wɛrɛ minw ye, o bɛna taga kule ka o alaw wele, nka olugu tɛna se ka o kisi o kojugu wagati ra.

\VS{13}Sabu aw Zuda mara mɔgɔw, aw ta duguw ka ca cogo min na, aw ta alaw fana ka ca ten le! Aw Zeruzalɛmukaw, aw ta dugukɔnɔsiraw ka ca cogo min na, aw ka aw ta sɔnnikɛyɔrɔw lɔlɔ k’a caya ten le, ka to ka marobariya sarakaw bɔ! Aw ka o sɔnnikɛyɔrɔw lɔ ka Baali* ta jo le sɔn.›


\par }{\PP \VS{14}«Ele Yeremi, ele kɔni kana daariri kɛ nin mɔgɔw ye tuun; i kana i kan kɔrɔta ka kule ka ne daari o ye, sabu ni o ka ne wele o ta tɔɔrɔ wagati ra, ne tɛna o jaabi.»


\par }{\SH Matigi Ala bɛna a ta oliviyesun ben
\par }
{\Q \VS{15}«Ne ta mɔgɔ kanunin bɛ mun le kɛra ne ta so kɔnɔ tuun,

\par }{\Q k’a sɔrɔ a bɛ nin kojugu caman kɛra?

\par }{\Q Aw b’a miiri ko dajurutariw ni bɛgan sarakaw bɛ se ka aw ta hakɛw mabɔ aw ra wa?

\par }{\Q Yala o bɛ se ka aw bɔsi wa?


\par }{\Q \VS{16}Matigi Ala tun bɛ aw wele le ko:

\par }{\Q Oliviyesunɲuman, denɲumantigi!

\par }{\Q Nka mankanba dɔ bɛna bɔ;

\par }{\Q a bɛna tasuma don yiri ra k’a yiriborow bɛɛ cɛn.»


\par }{\PP \VS{17}Fangatigi Ala min tun ka aw turu, ale le ka kojugu latigɛ aw kama, Izirayɛli ta mɔgɔw, ani Zuda ta mɔgɔw ta kojuguw kosɔn, o ka kojugu minw kɛ; sabu o ka wusunan sarakaw* bɔ Baali* ta jo ye, ka a jusu bɔ.


\par }{\SH Yeremi ta mɔgɔw ka janfa siri a kama
\par }
{\PP \VS{18}Matigi Ala k’a yira ne ra, o kosɔn ne k’a lɔn. Ala, i ka o ta kɛwalejuguw yira ne ra.

\VS{19}Ne tun bɛ i ko saga derinin, o bɛ tagara ni min ye a fagayɔrɔ ra. Ne tun m’a lɔn ko o bɛ janfa sirira ne le kama, k’a fɔ ko: «An ye yiri ni a denw bɛɛ halaki! An y’a labɔ dunuɲa ra mɔgɔ ɲanamanw cɛ ra, mɔgɔ si hakiri kana to a tɔgɔ ra tuun!»


\par }{\Q \VS{20}Nka Fangatigi Ala ye kititigɛbaga terennin le ye,

\par }{\Q a bɛ adamaden jusukunnakow ni a ta miiriyaw bɛɛ sɛgɛsɛgɛ.

\par }{\Q Ala, i bɛna i yɛrɛ dimibɔ o ra cogo min na, a to ne ɲa ye o ye,

\par }{\Q sabu ne ka ne yɛrɛ karifa ele le ma.


\par }{\PP \VS{21}O kosɔn Matigi Ala bɛ min fɔ Anatɔtikaw kama, minw tun bɛ i fagayɔrɔ ɲinina, k’a fɔ ko: «I kana cirayakuma fɔ Matigi Ala tɔgɔ ra, ni o tɛ, an bɛ i faga.»

\VS{22}Fangatigi Ala ko olugu ma ko: «Ne bɛna o ta kojugu hakɛ bɔ o ra. O juguw bɛna o ta kanbelenw faga ni kɛrɛkɛmuru ye, kɔngɔ bɛna o dencɛw, ani o denmusow faga.

\VS{23}O tɔ foyi tɛna to. San min na ne bɛna Anatɔtikaw ta kojuguw hakɛw bɔ o ra, o san na ne bɛna kojuguba le ben o kan.»




\par }\Chap{12}{\SH Yeremi ta ɲininkari
\par }
{\Q \VerseOne{1}«E. Matigi Ala, ele terennin lo tuma bɛɛ;

\par }{\Q ne bɛ se ka sɔsɔri kɛ ni ele ye cogo di?

\par }{\Q O bɛɛ n’a ta, ne bɛna i ɲininka i ta terenninya ko ra:

\par }{\Q Mun le kosɔn mɔgɔjuguw ta kow bɛ ɲa o boro dɛ?

\par }{\Q Mun le kosɔn janfamɔgɔw siginin bɛ to ɲasuma ra?


\par }{\Q \VS{2}I ka o lalaga ka o turu, fɔ o ka lilinw don;

\par }{\Q o bɛ wuri ka ɲa fɔ ka den.

\par }{\Q I tɔgɔ bɛ o da ra tuma bɛɛ,

\par }{\Q k’a sɔrɔ o ta miiriya yɔrɔ ka jan i ra.


\par }{\Q \VS{3}Matigi Ala, ele kɔni ka ne lɔn, i ɲa bɛ ne ra;

\par }{\Q i ka ne sɛgɛsɛgɛ, k’a lɔn ko ne jusukun ta miiriyaw bɛɛ bɛ ele le kan.

\par }{\Q Mɔgɔjuguw mina i ko sagaw, i ye taga ni o ye fagariyɔrɔ ra;

\par }{\Q o bla danna fagarilon kama!


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{4}«Jamanadenw ta sukasi bɛna ban tuma juman le sa?

\par }{\Q Kongobinw bɛɛ bɛna nugu tuma juman le tuun?

\par }{\Q O bɛɛ kɛra jamana mɔgɔw yɛrɛ ta juguya le kosɔn.

\par }{\Q Bɛganw, ani kɔnɔw bɛɛ bɛ halakira,

\par }{\Q sabu mɔgɔw b’a fɔra ko: ‹An laban bɛna kɛ min ye, Ala tɛ o lɔn.› »


\par }{\SH Ala ta jaabiri
\par }
{\Q \VS{5}«Ni sennamanw ta bori ka ele sɛgɛ,

\par }{\Q o tuma i bɛna se ka bori ni sotigiw ye cogo di?

\par }{\Q Ni ele hakiri tɛ sigi fɔ i ye kɛ yɔrɔ laganfiyanin le ra,

\par }{\Q o tuma ni i nana taga sigi Zuridɛn baji ta mankanw cɛ ra don?


\par }{\Q \VS{6}Sabu hali i yɛrɛ balemaw, ani i ta somɔgɔw,

\par }{\Q olugu fana bɛ i janfara;

\par }{\Q o bɛ o kan kɔrɔta ka i kɔrɔfɔ.

\par }{\Q O kosɔn i kana la o ra,

\par }{\Q hali ni o bɛ kumadimanw fɔra i ye.»


\par }{\SH Ala k’a kɔ don a ta batoso ni a ta mɔgɔw ra
\par }
{\Q \VS{7}«Ne ka ne kɔ don ne ta batoso ma,

\par }{\Q ne banna ne ta mɔgɔw ra;

\par }{\Q ne tun bɛ minw kanu ni ne jusukun bɛɛ ye,

\par }{\Q ne ka olugu le labla o juguw ye.


\par }{\Q \VS{8}Ne ta mɔgɔw kɛra ne fɛ

\par }{\Q i ko jara bɛ cogo min na kongo kɔnɔ.

\par }{\Q O bɛ pɛrɛnna ne kunna,

\par }{\Q o le kosɔn ne ka o kɔninya.


\par }{\Q \VS{9}Yala ne ta mɔgɔw kɛra ne fɛ i ko jori nɔw bɛ duga min na,

\par }{\Q fɔ duga tɔw bɛna a lamini fan bɛ ra wa?

\par }{\Q Aw ye taga kongosogow bɛɛ lajɛn,

\par }{\Q o ye na domuniba kɛ!


\par }{\Q \VS{10}Bɛganmarabaga caman ka ne ta rɛzɛnforo cɛn,

\par }{\Q o ka ne ta foro dɔndɔn;

\par }{\Q o ka ne diyanyaforo yɛlɛma

\par }{\Q k’a kɛ yɔrɔ lakolonba ye.


\par }{\Q \VS{11}O k’a cɛn k’a kɛ yɔrɔ lakolon ye;

\par }{\Q o kasibagatɔ le bɛ ne ɲa kɔrɔ, sabu o ta yɔrɔ kɛra yɔrɔ lakolon ye.

\par }{\Q Jamana bɛɛ cɛnna,

\par }{\Q sabu mɔgɔ tɛ yi min b’a janto a ra.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{12}«Cɛnrikɛbagaw bɛ nana

\par }{\Q ka bɔ kongokolon kuruw bɛɛ kunna;

\par }{\Q sabu Matigi Ala ta kɛrɛkɛmuru bɛna cɛnri kɛ,

\par }{\Q k’a ta jamana fan kelen na ka taga a bla a fan dɔ ra.

\par }{\Q Danfɛn si tɛna ɲasuma sɔrɔ.


\par }{\Q \VS{13}O ka siman dan, ka na ŋani kan siman nɔ ra;

\par }{\Q o ma tɔnɔ sɔrɔ o ta sɛgɛ ra.

\par }{\Q Aw ta simantigɛ bɛna maroya bla aw ra,

\par }{\Q sabu Matigi Ala dimina aw kɔrɔ kosɛbɛ!»


\par }{\SH Ala bɛna min kɛ Izirayɛli sigiɲɔgɔnw na
\par }
{\PP \VS{14}Matigi Ala ko: «Ne ka jamana min di Izirayɛlimɔgɔw ma, ne ta mɔgɔw, k’a kɛ o ta ye, ne sigiɲɔgɔnjugu minw bɛɛ sera o jamana ma, ne bɛna olugu bɛɛ lawuri ka bɔ o ta jamanaw ra, ka Zuda mara mɔgɔw fana labɔ o cɛ ra.

\VS{15}Nka o lawurinin kɔ, ne belen bɛna hina o ra tuun, ka o bɛɛ kelen kelen lasekɔ o sigiyɔrɔ ra, ka o bɛɛ kelen kelen lasekɔ o ta jamana ra.

\VS{16}Ni o ka ne ta mɔgɔw ta tagamacogo ladegi ka ɲa, ka kari ni ne tɔgɔ ye k’a fɔ ko: ‹An bɛ kari Matigi Ala ɲanaman tɔgɔ ra›, i n’a fɔ o tun ka ne ta mɔgɔw karan ko o ye kari Baali* ta jo tɔgɔ ra cogo min na, o tuma o bɛna sigiyɔrɔ sɔrɔ ne ta mɔgɔw cɛ ra.

\VS{17}Nka ni siya min ma ne lamɛn, ne bɛna o siya gbɛn ka bɔ a ta jamana ra, ka o gbɛn, ka o halaki. Matigi Ala ko ten.»




\par }{\MS Ala bɛna Zuda mara laben cogo min na

\par }\Chap{13}{\MR (13–20)

\par }{\SH Cɛsirinan ta ko
\par }
{\PP \VerseOne{1}Matigi Ala k’a fɔ ne ye ko: «Taga cɛsirinan dɔ san, min danna ni lɛnfani ye, i ye a siri i yɛrɛ cɛ ra; nka i kana a to ji ye se a ma.»

\VS{2}Ayiwa, ne tagara cɛsirinan san, i n’a fɔ Matigi Ala tun k’a fɔ ne ye cogo min na, k’a siri ne yɛrɛ cɛ ra.


\par }{\PP \VS{3}Matigi Ala k’a ta kuma lase ne ma tuun a siɲaga flanan na, ko:

\VS{4}«I ka cɛsirinan min san k’a siri i cɛ ra, o ta ka taga ni a ye Efirati ba fan fɛ, i ye taga a dogo farawo dɔ kɔnɔ yi.»

\VS{5}Ne tagara a dogo Efirati ba kɔrɔ i n’a fɔ Matigi Ala tun k’a fɔ cogo min na.


\par }{\PP \VS{6}Wagatijan tɛmɛnin kɔ, Matigi Ala k’a fɔ ne ye ko: «Wuri ka taga Efirati ba ra; ne tun ko i ye taga cɛsirinan min dogo yi, taga o ta.»

\VS{7}Ne tagara Efirati ba kɔrɔ, ne tun ka cɛsirinan dogo yɔrɔ min na, ne ka o yɔrɔ wɔgɔbi ka cɛsirinan bɔ. Nka ne k’a ye ko cɛsirinan tun torira, a tɛ foyi ɲa tuun.


\par }{\PP \VS{8}Matigi Ala k’a ta kuma lase ne ma tuun;

\VS{9}a ko: «Matigi Ala ko: ‹Ne bɛna Zuda mara mɔgɔw ta yɛrɛbonya cɛn nin cogo le ra, ani Zeruzalɛmukaw ta yɛrɛbonyaba min bɛ o ra.

\VS{10}O siya mɔgɔjugu minw bɛ ban ka ne ta kuma lamɛn, minw bɛ tagama ka kaɲa ni o yɛrɛ jusukun ta miiriyaw ye, ka tugu ala wɛrɛw kɔ, ka o kinbiri gban olugu kɔrɔ ka o bato, o mɔgɔw bɛna kɛ i ko nin cɛsirinan min tɛ foyi ɲa tuun.

\VS{11}Sabu mɔgɔ bɛ cɛsirinan siri a yɛrɛ cɛ ra cogo min na, ne fana tun ka Izirayɛli ta mɔgɔw siri ne cɛ ra o cogo le ra, ani Zuda ta mɔgɔw bɛɛ, Matigi Ala ko ten, janko o ye kɛ ne ta mɔgɔw ye, ani ne tɔgɔ bonya sababu, ani ne tandori sababu, ani ne ta nɔɔrɔ; nka o ma ne lamɛn.› »


\par }{\SH Ala ta dimi
\par }
{\PP \VS{12}«Ayiwa, nin kuma fɔ o ye, ko Matigi Ala, Izirayɛli ta Ala ko: ‹Rɛzɛnjiforogow bɛɛ kɛra janko o ye fa rɛzɛnji le ra!› O bɛna i jaabi ko: ‹Yala o tuma anw m’a lɔn ko rɛzɛnjiforogow bɛɛ kɛra janko o ye fa rɛzɛnji ra le wa?›

\VS{13}O tuma i bɛna a fɔ o ye ko Matigi Ala ko: ‹Ne bɛna nin jamana mɔgɔw bɛɛ fa; masacɛ min siginin bɛ Dawuda ta masasiginan kan, ani sarakalasebagaw, ani ciraw, ani Zeruzalɛmukaw bɛɛ, ne bɛna o bɛɛ fa fɔ ka o ɲanamini.

\VS{14}Ne bɛna o gbasi ɲɔgɔn na ka o cici, facɛw ni dencɛw bɛɛ. Matigi Ala ko ten. Ne tɛna hina, ne tɛna maɲuman, ne tɛna makari mɔgɔ si ra. Foyi le tɛna ne bari ka o halaki.› »


\par }{\SH Ala kanminari
\par }
{\Q \VS{15}Aw ye mɛnni kɛ, aw ye aw toro malɔ kosɛbɛ,

\par }{\Q aw kana yada,

\par }{\Q sabu Matigi Ala le bɛ kumana.


\par }{\Q \VS{16}Aw ye bonya la Matigi Ala, aw ta Ala kan,

\par }{\Q sani a ye na dibi lajigi aw kan,

\par }{\Q sani aw sen ye talon

\par }{\Q kuruw ra, terebenda dibi ra.

\par }{\Q Aw bɛ yeelen makɔnɔna,

\par }{\Q nka a bɛna a yɛlɛma k’a kɛ saya dibi le ye,

\par }{\Q k’a kɛ dibikuruba ye.


\par }{\Q \VS{17}Nka ni aw ma lamɛnni kɛ,

\par }{\Q ne bɛna dogo ka kasi aw ta yɛrɛbonya kosɔn;

\par }{\Q ne bɛna kasi ka ɲaji caman bɔ,

\par }{\Q sabu o bɛna Matigi Ala ta sagakuru mina ka taga ni a ye.


\par }{\SH Ala ka min fɔ masacɛ ta somɔgɔw ye
\par }
{\PP \VS{18}«A fɔ masacɛ ni masamuso ye ko:

\par }{\Q ‹Aw ye jigi ka sigi dugu ma,

\par }{\Q sabu masafugula min tun ye aw ta masiri ye,

\par }{\Q o bɔra aw kun na ka ben.›


\par }{\Q \VS{19}Jamana woroduguyanfan duguw ta dondaw datugura,

\par }{\Q mɔgɔ si tɛ yi min bɛ se ka o dayɛlɛ.

\par }{\Q Zuda mara mɔgɔw bɛɛ minana,

\par }{\Q o bɛɛ lajɛnnin minana ka taga ni o ye.»


\par }{\SH Maroya bɛna Zeruzalɛmu sɔrɔ
\par }
{\PP \VS{20}«Zeruzalɛmu, i ɲa kɔrɔta ka flɛri kɛ,

\par }{\Q minw bɛ nana ka bɔ sahiliyanfan fɛ, o flɛ!

\par }{\Q Sagakuru min tun dira i ma, o bɛ min?

\par }{\Q O sagakuru\FTNT{*}{{\FR 13:20 }{\FR{13.20
}}{\FT{Sagakuru: O kɔrɔ ye Zeruzalɛmu dugumɔgɔw; o juguw bɛ na o bɛɛ cɛ ka taga ni o ye.}}} min tun ye i ta masiri ye, o bɛ min?


\par }{\Q \VS{21}Ele yɛrɛ ka minw karan, ka o kɛ i kuntigiw ye,

\par }{\Q ni olugu nana sigi i kunna, i bɛna mun fɔ sa?

\par }{\Q Yala dimi tɛna ben i kan

\par }{\Q i ko muso jigibagatɔ ta dimi wa?


\par }{\Q \VS{22}Ni i k’a fɔ i yɛrɛ kɔnɔ ko:

\par }{\Q ‹Mun kosɔn nin kow sera ne ma sa?›

\par }{\Q I ta terenbariya caya kojugu le kosɔn,

\par }{\Q i ta tagafe kɔrɔtara,

\par }{\Q k’a to o benna i kan.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{23}«Yala Etiyopika bɛ se k’a fari cogoya yɛlɛma wa?

\par }{\Q Walama waraninkala bɛ se k’a siw ɲɛgɛn bɔ a yɛrɛ ra wa?

\par }{\Q Aw fana bɛ se ka koɲuman kɛ cogo di,

\par }{\Q aw minw derira kojugukɛ ra?


\par }{\Q \VS{24}Ne bɛna aw janjan

\par }{\Q i ko kongokolon fɔɲɔ bɛ binjalan cɛ ka taga cogo min na.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{25}«Ele ninyɔrɔ ye nin ye,

\par }{\Q ne ka min latigɛ i ye.

\par }{\Q Matigi Ala ko ten,

\par }{\Q sabu i ɲinana ne kɔ,

\par }{\Q ka i jigi la faninya alaw kan.


\par }{\Q \VS{26}Ne bɛna i ta tagafe kɔrɔta k’a se fɔ i ɲada ma

\par }{\Q janko o ye i lebu ye.


\par }{\Q \VS{27}Ne ka i ta jɛnɛyaw ye, ani i ta cɛkokasiw,

\par }{\Q ani i bɛ i ta jatɔyajugu minw kɛ

\par }{\Q kongoriw kunna ani kongokɔnɔyɔrɔw ra.

\par }{\Q Ne ka i ta ko haramuninw ye.

\par }{\Q E, Zeruzalɛmu, bɔnɔ bɛna ele sɔrɔ,

\par }{\Q ele bɛna bɔ i ta saninyabariya ra tuma juman le sa?»




\par }\Chap{14}{\SH Yeremi ka Ala daari sanji ko ra
\par }
{\PP \VerseOne{1}Matigi Ala ka kuma min lase Yeremi ma sanjinabariya ko ra, o le ye nin ye:


\par }{\Q \VS{2}«Zuda bɛ maɲumankokasi kɛra,

\par }{\Q o ta duguw benbenna;

\par }{\Q mɔgɔw jusu kasinin sigisiginin bɛ dugu ma;

\par }{\Q kasikan le bɛ bɔra Zeruzalɛmu dugu kɔnɔ.


\par }{\Q \VS{3}Matigicɛw bɛ o ta baaradenw ci ka taga ji ɲini;

\par }{\Q olugu bɛ taga kɔlɔnda ra, nka o tɛ ji sɔrɔ.

\par }{\Q O bɛ sekɔ ni o ta minan lakolon ye,

\par }{\Q o kɔnɔnɔfirinin ni o jigi tigɛnin bɛ o kun datugu ka sekɔ ka na.


\par }{\Q \VS{4}Dugukolo jara fɔ k’a pɛrɛnpɛrɛn,

\par }{\Q sabu sanji tɛ benna jamana kɔnɔ.

\par }{\Q Sɛnɛkɛbagaw jigi tigɛra,

\par }{\Q fɔ o bɛ o kun datugu.


\par }{\Q \VS{5}Hali minanmuso bɛ den woro kongo kɔnɔ ka taga k’a to yi,

\par }{\Q sabu bin tɛ yi.


\par }{\Q \VS{6}Kongofaliw bɛ lɔlɔ fara kongoriw kunna,

\par }{\Q ka to ka fɔɲɔ mina i ko kongowuruw;

\par }{\Q o ɲadenw baraka banna

\par }{\Q sabu bin tɛ yi.»


\par }{\BB \par }
{\PP \VS{7}Mɔgɔw ko:

\par }{\Q «E, Matigi Ala, hali ni an ta terenbariya ka an jaraki,

\par }{\Q an dɛmɛ i tɔgɔ kosɔn!

\par }{\Q An ta lanabariya bonyara,

\par }{\Q an ka jurumun kɛ, ka i hakɛ ta.


\par }{\Q \VS{8}Ele le ye Izirayɛli jigi ye,

\par }{\Q ele le ye a bɔsibaga ye a degu wagatiw ra.

\par }{\Q Mun kosɔn i bɛna kɛ jamana kɔnɔ i ko lonan,

\par }{\Q i ko dugutagabaga min bɛ na su kelen dɔrɔn si, ka taga?


\par }{\Q \VS{9}Mun kosɔn i bɛ kɛ i ko mɔgɔ min dabari bɛɛ banna,

\par }{\Q i ko kɛrɛkɛcɛfari min tɛ se ka mɔgɔ kisi?

\par }{\Q O bɛɛ n’a ta, Matigi Ala, i bɛ an cɛ ra,

\par }{\Q ele tɔgɔ le bɛ an na;

\par }{\Q i kana ban an na!»


\par }{\SH Ala ma sɔn ko Yeremi ye daariri kɛ mɔgɔw ye
\par }
{\PP \VS{10}Matigi Ala bɛ min fɔ nin mɔgɔw ma, o ye, ko: «Can ra, yaala ka di o ye. O sen tɛ to yɔrɔ kelen na; o kosɔn Matigi Ala tɛ o fɛ tuun. Sisan kɔni, a bɛna a hakiri to o ta terenbariyaw ra, ka o ta jurumunw hakɛ bɔ o ra.»


\par }{\PP \VS{11}Matigi Ala k’a fɔ ne ye tuun ko: «I kana daariri kɛ nin mɔgɔw ye ko ne ye koɲuman kɛ o ye.

\VS{12}Hali ni o ka sun don ka ne daari, ne tɛna o kasikan lamɛn. Ni o ka saraka jɛnitaw* ni siman sarakaw* bɔ ne ye, ne tɛna sɔn o ra. Ne bɛna o halaki ni kɛrɛkɛmuru, ni kɔngɔ, ni banajuguw ye.»


\par }{\PP \VS{13}Ne ko: «E, Dunuɲatigi Ala, a flɛ, ciraw b’a fɔra o ye ko: ‹Kɛrɛ tɛna ben aw kan, kɔngɔ fana tɛna ben aw kan, sabu Ala bɛna hɛra ɲanaman le di aw ma nin yɔrɔ ra yan.› »


\par }{\PP \VS{14}Matigi Ala ka ne jaabi ko: «Ciraw bɛ faninya le fɔra ne tɔgɔ ra. Ne ma o ci, ne ma foyi fɔ o ye, ne ma kuma don o da ra; faninya sikow, ani kuma gbansanw, ani mɔgɔlafirikuma minw bɛ bɔ o yɛrɛ ta miiriya ra, o bɛ o cirayakumaw le fɔra aw ye.

\VS{15}O kosɔn nin cira minw bɛ kumana ne tɔgɔ ra k’a sɔrɔ ne ma o ci, k’a fɔ ko kɛrɛ tɛna kɛ nin jamana ra, walama kɔngɔ, Matigi Ala bɛ min fɔ o ciraw kama, o ye nin ye: Kɛrɛkɛmuru ni kɔngɔ le bɛna o ciraw halaki.

\VS{16}O bɛ o cirayakumaw fɔra mɔgɔ minw ye fana, kɔngɔ ni kɛrɛkɛmuru bɛna olugu faga ka o suw benben Zeruzalɛmu dugukɔnɔsiraw ra; olugu yɛrɛ o, o ta musow o, o dencɛw o, o denmusow o, mɔgɔ tɛna sɔrɔ ka o si su don. Ne bɛna o ta juguya ben o yɛrɛ kan.»


\par }{\SH Yeremi ka yafamadaari kɛ
\par }
{\PP \VS{17}Nin kuma fɔ o ye, ko:

\par }{\Q «Ne ɲaji ye jigi su ni tere,

\par }{\Q a kana lɔ ka ye,

\par }{\Q sabu kojuguba benna ne ta dugumɔgɔw kan,

\par }{\Q banajuguba dɔ le benna o kan.


\par }{\Q \VS{18}Ni ne ka taga kongo kɔnɔ,

\par }{\Q kɛrɛkɛmuru ka minw faga, olugu suw bɛ yi;

\par }{\Q ni ne ka don dugu kɔnɔ,

\par }{\Q kɔngɔ ka minw mina fɔ ka o halaki, olugu bɛ yi.

\par }{\Q Ciraw, ani sarakalasebagaw bɛ yaala jamana kɔnɔ,

\par }{\Q nka o tɛ foyi faamu nin kow ra.»


\par }{\BB \par }
{\PP \VS{19}Mɔgɔw ko:

\par }{\Q «E, Ala, yala i banna Zuda jamana ra pewu le wa?

\par }{\Q Yala Siyɔn dugu lɔgɔ bɔra i ra le wa?

\par }{\Q Mun kosɔn i ka tɔɔrɔ ben an kan,

\par }{\Q k’a to fla tɛ sɔrɔra an ta tɔɔrɔ ra?

\par }{\Q An tun bɛ hɛra le makɔnɔna,

\par }{\Q nka a ma na ɲa;

\par }{\Q an tun bɛ an ta tɔɔrɔw nɔgɔyawagati le makɔnɔna,

\par }{\Q nka o nana kɛ jatigɛba le ye.


\par }{\Q \VS{20}E, Matigi Ala, an lɔra an ta juguya ra,

\par }{\Q ani an bɛmaw ta terenbariya;

\par }{\Q sabu an ka jurumun kɛ ka i hakɛ ta.


\par }{\Q \VS{21}A kɛ i tɔgɔ kosɔn, i kana ban an na;

\par }{\Q i kana i ta masasiginan nɔɔrɔman mafiyɛnya!

\par }{\Q I hakiri to an na, i kana an ni i ta jɛnɲɔgɔnya cɛn.


\par }{\Q \VS{22}Siya tɔw ta batofɛn gbansanw bɛɛ ra,

\par }{\Q o ra juman kelen le bɛ se ka sanji laben?

\par }{\Q Yala sankolo bɛ se ka sanji lana a yɛrɛ ma wa?

\par }{\Q Ele tɛ wa, ele Matigi Ala, an ta Ala?

\par }{\Q An jigi bɛ i kan,

\par }{\Q sabu ele le bɛ nin kow bɛɛ kɛbaga ye.»




\par }\Chap{15}{\SH Jaraki bɛna ben Ala ta mɔgɔw kan
\par }
{\PP \VerseOne{1}Matigi Ala k’a fɔ ne ye tuun ko: «Hali ni Musa ni Samawilu le nana ka na lɔ ne ɲa kɔrɔ ka ne daari, ne tɛna sɔn nin mɔgɔw ma tuun. O gbɛn ka bɔ ne ɲa kɔrɔ, o ye taga.

\VS{2}Ni o ko i ma ko: ‹O tuma an bɛna taga min le?› I ye o jaabi, ko Matigi Ala ko:

\par }{\Q ‹Minw ka kan ni banajugu ye, banajugu bɛ olugu faga,

\par }{\Q minw ka kan ni kɛrɛkɛmuru ye, kɛrɛkɛmuru bɛ olugu faga,

\par }{\Q minw ka kan ni kɔngɔ ye, kɔngɔ bɛ olugu faga,

\par }{\Q minw ka kan ni minari ye, olugu bɛ mina ka taga.›


\par }{\PP \VS{3}«Ne bɛna kojugu suguya naani le ben o kan; Matigi Ala ko ten: O bɛna o faga ni kɛrɛkɛmuru ye, wuruw bɛ o sogo sama k’a tigɛtigɛ, kɔnɔw bɛ o sogisogi, kongowaraw bɛ o halaki.

\VS{4}Ne bɛna o ta ko kɛ jatigɛkoba ye dugukolo siya tɔw bɛɛ fɛ; ne bɛna o kɛ Ezekiyasi dencɛ Manase\FTNT{*}{{\FR 15:4 }{\FR{15.4
}}{\FT{Manase ta kow sɛbɛra yɔrɔ minw na:
}}{\XT{Masacɛw flanan 21.1-16; Kibaroyaw flanan 33.1-20}}{\FT{.}}}, Zuda masacɛ ta kojuguw le kosɔn, a tun ka kojugu minw bɛɛ kɛ Zeruzalɛmu.»


\par }{\SH Zeruzalɛmu k’a kɔ don Ala ra
\par }
{\Q \VS{5}«E, Zeruzalɛmu, jɔn le bɛna makari ele ra sa?

\par }{\Q Jɔn le bɛna i jusu saaro?

\par }{\Q Jɔn le bɛna a ta sira bla

\par }{\Q ka faran ka na ele koɲininka?


\par }{\Q \VS{6}Ele banna ne ra;

\par }{\Q Matigi Ala ko ten,

\par }{\Q i ka i kɔ di ne ma,

\par }{\Q o kosɔn ne ka ne boro bɔ i kama ka i halaki,

\par }{\Q sabu ne sɛgɛra sabari ra.


\par }{\Q \VS{7}Ne bɛna o fiyɛ ni simanfiyɛnan ye ka o labɔ jamana kɔnɔ, ka o janjan,

\par }{\Q ka o bɔnɔ o ta denw na.

\par }{\Q Ne bɛna ne ta mɔgɔw halaki,

\par }{\Q sabu o ma sekɔ ka bɔ o ta sirajuguw kan.


\par }{\Q \VS{8}Ne sababu ra, o ta muso cɛ saninw cayara

\par }{\Q ka tɛmɛ hali kɔgɔjida kɛnkɛn kan.

\par }{\Q Ne ka cɛnrikɛbaga ci teregban papa fɛ kɛrɛkɛdenw bamusow kama;

\par }{\Q ne barara ka kɔnɔnɔfiri ni jatigɛ cun o kan.


\par }{\Q \VS{9}Muso min tun ka dencɛ wolonfla woro, o baraka banna,

\par }{\Q a nɛnɛkiri minana a ra.

\par }{\Q Ale ta tere bɛ ben, k’a sɔrɔ tere ma ban fɔlɔ;

\par }{\Q a maroyara, fɔ ka lebu.

\par }{\Q Ni o tɔ minw ka to, ne bɛna olugu labla kɛrɛkɛmuru ye

\par }{\Q ka o bla o juguw ɲa kɔrɔ.

\par }{\Q Matigi Ala ko ten.»


\par }{\SH Ala bɛna baraka don Yeremi ta baara ra
\par }
{\Q \VS{10}«E, ne bamuso, bɔnɔ ka ne sɔrɔ sabu i ka ne woro!

\par }{\Q Ne le kɛra jamana bɛɛ lajɛnnin ta sɔsɔriw ni a ta kɛrɛw kun ye!

\par }{\Q Ne ma juru don mɔgɔ ra, ne ma juru ta mɔgɔ fɛ,

\par }{\Q nka bɛɛ bɛ ne dangara.»


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{11}Matigi Ala ka ne jaabi ko:

\par }{\Q «Sigiya t’a ra, ne bɛna i bɔsi

\par }{\Q i ta wagatigbɛlɛnw na, ani i degu wagatiw ra:

\par }{\Q i juguw yɛrɛ le bɛna na i daari.


\par }{\Q \VS{12}Yala mɔgɔ bɛ se ka nɛgɛ kari wa,

\par }{\Q sahiliyanfan ta nɛgɛ, walama siranɛgɛ?


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{13}«Ne bɛna a to mɔgɔw ye aw borofɛnw, ani aw ta naforow cɛ, o tɛna foyi sara aw ye;

\par }{\Q o bɛ kɛ aw ta jurumunw le kosɔn, aw ka jurumun minw bɛɛ kɛ aw ta jamana kɔnɔ.


\par }{\Q \VS{14}Ne bɛna a to aw ye taga kɛ aw juguw ta jɔnw ye

\par }{\Q jamana dɔ ra, aw ma jamana min lɔn;

\par }{\Q sabu ne ta dimi manana i ko tasuma,

\par }{\Q o tasuma bɛ manana aw le kama.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{15}«Ele ka fɛn bɛɛ lɔn, Matigi Ala;

\par }{\Q i hakiri to ne ra, i janto ne ra,

\par }{\Q ka ne dimibɔ ne tɔɔrɔbagaw ra;

\par }{\Q i kana muɲu ne juguw kɔrɔ fɔ ka na a to o ye ne latunu.

\par }{\Q I hakiri to a ra ko ne kɛra mafiyɛnyarifɛn ye ele le kosɔn.


\par }{\Q \VS{16}Ne ka i ta kumaw sɔrɔ minkɛ, ne ka o domu,

\par }{\Q i ta kuma ka ne ninsɔndiya, ka ne jusu diya,

\par }{\Q sabu ele tɔgɔ le bɛ ne ra.

\par }{\Q E, Matigi Ala, Fangatigi Ala.


\par }{\Q \VS{17}Ne ma taga sigi ni mɔgɔlɔgɔbɔbagaw ye

\par }{\Q ka yɛrɛko ni olugu ye;

\par }{\Q i boro baraka ka ne jagboya ka sigi ne kelen na,

\par }{\Q sabu i ka ne jusu bɔ kosɛbɛ mɔgɔw kama.


\par }{\Q \VS{18}Mun kosɔn ne ta sɛgɛ tɛ banna ka ye?

\par }{\Q Mun kosɔn ne ta bana tɛ banna ka ye,

\par }{\Q a tɛ sɔnna ka kɛnɛya?

\par }{\Q Yala i b’a fɛ ka kɛ ni ne ye le i ko bunun min bɛ mɔgɔ janfa wa,

\par }{\Q i ko mɔgɔ tɛ se k’a jigi la bunun min ta ji kan?»


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{19}Ayiwa, Matigi Ala ta jaabi ye nin ye:

\par }{\Q «Ni i ka na ne fɛ tuun, ne bɛna i ta,

\par }{\Q ka i lɔ i lɔyɔrɔfɔlɔ ra ne ɲa kɔrɔ.

\par }{\Q Ni i ka fɛnɲanamanw faran ka bɔ fɛngbansanw na,

\par }{\Q o tuma i bɛna kɛ ne ta daramina ye.

\par }{\Q O ra, olugu le bɛna sekɔ ka na ele fɛ,

\par }{\Q ele le tɛna sekɔ ka taga olugu fɛ.


\par }{\Q \VS{20}Ne bɛna i kɛ nin mɔgɔw fɛ

\par }{\Q i ko siranɛgɛkogo barakaman;

\par }{\Q o bɛna i kɛrɛ,

\par }{\Q nka o tɛna se i ra,

\par }{\Q sabu ne bɛna kɛ ni i ye,

\par }{\Q janko ka i kisi, ka i bɔsi;

\par }{\Q Matigi Ala ko ten.


\par }{\Q \VS{21}Ne bɛna i bɔsi ka bɔ mɔgɔjuguw boro,

\par }{\Q ne bɛna i kisi ka bɔ mɔgɔ jusu farimanw boro.»




\par }\Chap{16}{\SH Yeremi kɛra kelennamɔgɔ ye
\par }
{\PP \VerseOne{1}Matigi Ala k’a ta kuma lase ne ma, k’a fɔ ne ye ko:

\VS{2}«I man kan ka muso furu, ka dencɛ walama denmuso sɔrɔ ni a ye nin yɔrɔ ra yan;

\VS{3}sabu dencɛw, ani denmuso minw bɛna woro yan, ani o bamuso minw bɛna o woro, ani o facɛ minw bɛna o woro nin jamana kɔnɔ yan, Matigi Ala b’a fɔ olugu ta ko ra, ko:

\VS{4}‹Bana dɔw bɛna o faga, mɔgɔ tɛna sɔrɔ ka o sanga kɛ, ka o sutara. O suw bɛna kɛ nɔgɔ le ye dugukolo kan. Kɛrɛkɛmuru ni kɔngɔ fana bɛna o halaki. O suw bɛna kɛ kɔnɔw ni kongowaraw ta domuni ye.› »


\par }{\PP \VS{5}Matigi Ala ko ne ma ko: «I man kan ka don sangabon kɔnɔ, i man kan ka taga sukoya ra, walama ka mɔgɔ su kasi, sabu ne ka ne ta hɛra bɔ nin jamana mɔgɔw kan, Matigi Ala ko ten; ne ta ɲumanya ni ne ta hina bɔra o kan.

\VS{6}Mɔgɔbaw, ani mɔgɔ fitiniw bɛɛ bɛna sa nin jamana kɔnɔ; mɔgɔ tɛna o ta sanga kɛ, o su tɛna don kaburu kɔnɔ. Mɔgɔ si tɛna a fari tigɛtigɛ ka tagamasiyɛn kɛ a fari ra o kosɔn, mɔgɔ si tɛna a kun li o kosɔn.

\VS{7}Mɔgɔ si tɛna domuni kɛ ni mɔgɔ ye ko a bɛ o tigi jusu saaro, ko sabu a ta mɔgɔ sara, walama ka minnifɛn min ni mɔgɔ ye, ko a bɛ a jusu saaro, ko sabu a facɛ walama a bamuso sara.


\par }{\PP \VS{8}«I man kan ka taga ɲanagbɛ yɔrɔ ra fana, ka taga sigi ni mɔgɔ dɔw ye ka domuni kɛ, ka min;

\VS{9}sabu Fangatigi Ala, Izirayɛli ta Ala ko: ‹Ne bɛna ɲagarikanw, ani ninsɔndiyakanw, ani kɔɲɔcɛ ta dɔnkirilakanw, ani kɔɲɔmuso ta dɔnkirilakanw bɛɛ ban nin jamana kɔnɔ aw ta wagati ra, aw yɛrɛ ɲa na.› »


\par }{\SH Ala bɛna a ta mɔgɔw gbɛn ka taga jamana wɛrɛ ra
\par }
{\PP \VS{10}«Ayiwa, ni i nana nin kumaw bɛɛ fɔ nin mɔgɔw ye, ni o ko i ma ko: ‹Mun kosɔn Matigi Ala ka nin kojugubaw bɛɛ latigɛ an kama? O tuma an ka terenbariyako juman le kɛ, walama an ka jurumun juman le kɛ Matigi Ala, an ta Ala ra sa?›

\VS{11}I ye o jaabi ko: ‹Aw bɛmaw banna ne ra, Matigi Ala ko ten. O tugura ala wɛrɛw kɔ, ka olugu bato, ka o kinbiri gban o kɔrɔ. Nka ne kɔni, o banna ne ra, o ma to ne ta sariya kan.

\VS{12}O bɛɛ n’a ta, aw belen ka kojugu kɛ ka tɛmɛ aw bɛmaw kan pewu. Aw bɛɛ bɛ tagama ka kaɲa ni aw yɛrɛ jusukun ta miiriyajuguw le ye; aw tɛ sɔn ka ne lamɛn.

\VS{13}O kosɔn ne bɛna aw labɔ nin jamana ra, ka aw firi jamana wɛrɛ ra, aw ni aw bɛmaw si ma jamana min lɔn. Aw bɛna taga ala wɛrɛw bato o yɔrɔ ra su ni tere, sabu ne tɛna makari aw ra tuun.› »


\par }{\SH Ala bɛna a ta mɔgɔw lasekɔ
\par }
{\PP \VS{14}«O bɛɛ n’a ta, lon dɔ bɛna se, Matigi Ala ko ten, o lon na mɔgɔ tɛna a fɔ tuun ko: ‹Ne bɛ kari Matigi Ala ɲanaman tɔgɔ ra, ale min ka Izirayɛlimɔgɔw labɔ Misiran jamana ra.›

\VS{15}Nka o bɛna a fɔ le ko: ‹Ne bɛ kari Matigi Ala ɲanaman tɔgɔ ra, ale min ka Izirayɛlimɔgɔw lana ka bɔ sahiliyanfan jamana ra, ani ka bɔ jamana tɔw bɛɛ ra, a tun ka o gbɛn ka taga jamana minw bɛɛ ra.› Sabu ne bɛna o lasekɔ o ta dugukolo kan, ne tun ka dugukolo min di o bɛmaw ma.


\par }{\PP \VS{16}«A flɛ, ne bɛna jɛgɛminabaga caman ci, Matigi Ala ko ten, olugu bɛna taga o mina; o kɔ, ne bɛna donso caman ci, olugu bɛna taga tugu o kɔ kuruw, ani kongoriw bɛɛ kan, fɔ ka taga don o kɔ farawow kɔnɔ.

\VS{17}Sabu ne ɲa bɛ o ta kow bɛɛ ra; o ta ko si ma dogo ne ma, o ta terenbariyaw ma dogo ne ɲa kɔrɔ.

\VS{18}Ne bɛna o ta terenbariyaw, ani o ta jurumunw juru sara o ra fɔlɔ, fɔ siɲaga fla, sabu o ka ne ta jamana lanɔgɔ ni o ta batofɛnw ye, nin tɛ batofɛn minw na; o ka ne ta yɔrɔ fa ni batofɛn cɛjugu haramuninw ye.»


\par }{\Q \VS{19}«E, Matigi Ala, ne ta fanga sɔrɔyɔrɔ, ani ne ta baraka sɔrɔyɔrɔ!

\par }{\Q Ele le ye ne dogoyɔrɔ ye wagatigbɛlɛnw na.

\par }{\Q Siyaw bɛna na i fɛ

\par }{\Q ka bɔ fɔ dugukolo danw na, ka n’a fɔ ko:

\par }{\Q ‹An bɛmaw ta alaw tun tɛ ala ɲanamanw ye;

\par }{\Q batofɛn gbansanw tun lo, minw ma se ka foyi ɲa o ye.


\par }{\Q \VS{20}Yala adamaden bɛ se ka ala lalaga a yɛrɛ ye wa?

\par }{\Q Ɔn-ɔn, sabu o fɛnw tɛ se ka kɛ alaw ye!› »


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{21}Ala ko: «Ayiwa, a flɛ, ne bɛna o karan;

\par }{\Q sisan kɔni, ne bɛna ne ta sebagaya ani ne ta fanga yira o ra;

\par }{\Q ni o kɛra, o bɛna a lɔn ko ne le tɔgɔ ye ko Matigi Ala.»




\par }\Chap{17}{\SH Zuda mara ta mɔgɔw ta jurumun
\par }
{\Q \VerseOne{1}«Zuda mara ta mɔgɔw ta jurumun sɛbɛra ni nɛgɛ le ye,

\par }{\Q a sɛbɛra ni lulu dabɔnin le ye\FTNT{*}{{\FR 17:1 }{\FR{17.1
}}{\FT{A sɛbɛra ni nɛgɛ ye, walama lulu, o kɔrɔ ye ko o sɛbɛrinɔ tɛ tunu ka ye.}}};

\par }{\Q a sɛbɛra o jusukun ta walaka kan,

\par }{\Q a sɛbɛra o ta sarakabɔnanw gbanw kan.


\par }{\Q \VS{2}O ra, o dencɛw hakiri bɛna to o sarakabɔnanw na,

\par }{\Q o hakiri bɛna to o ta jo musoman Asera ta berew ra,

\par }{\Q o ka minw turu yiriba flaburumanw kɛrɛ fɛ, ani kongorijanw kunna,


\par }{\Q \VS{3}ani kuruyɔrɔw ra, ani kongokɔnɔyɔrɔw ra.

\par }{\Q Aw borofɛnw, ani aw ta naforow bɛɛ,

\par }{\Q ne bɛna a to mɔgɔw ye o bɛɛ cɛ,

\par }{\Q hali aw ta sɔnnikɛyɔrɔw!

\par }{\Q Ne bɛ o kɛ aw ta jurumun le kosɔn,

\par }{\Q aw ka jurumun minw kɛ aw ta jamana yɔrɔ bɛɛ ra.


\par }{\Q \VS{4}Ne ka jamana min di aw ma, aw yɛrɛ le bɛna a to o bɛ bɔsi aw ra.

\par }{\Q Ne bɛna aw lataga jamana dɔ ra, aw ma jamana min lɔn,

\par }{\Q ka taga aw kɛ aw juguw ta jɔnw ye;

\par }{\Q sabu aw ka ne ta dimi lawuri, i ko tasuma,

\par }{\Q tasuma min tɛna faga tuun.»


\par }{\SH Ala kelen le ye jigiɲuman ye
\par }
{\Q \VS{5}Matigi Ala ko:

\par }{\Q «Mɔgɔ min b’a jigi la adamaden kan, o tigi danganin lo,

\par }{\Q min b’a boromala mɔgɔw ma,

\par }{\Q k’a ta miiriya bɔ Matigi Ala kan.


\par }{\Q \VS{6}O tigi bɛ i ko ŋaniyiri min bɛ kongokolon kɔnɔ;

\par }{\Q ale tɛna hɛra ye a ɲa ra fiyewu.

\par }{\Q A siginin bɛ to kongokolon yɔrɔ janinw le ra yi,

\par }{\Q kɔgɔ kabakuruw cɛ ra, mɔgɔ si tɛ yɔrɔ min na.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{7}«Nka mɔgɔ min b’a jigi la Matigi Ala kan,

\par }{\Q ni Matigi Ala ye mɔgɔ min jigiya ye, o tigi ta ɲana.


\par }{\Q \VS{8}A bɛ i ko yiri min turura jida ra,

\par }{\Q min bɛ a ta lilinw don ka taga ji fan na;

\par }{\Q a tɛ bɔ fundɛninwagati kala ma,

\par }{\Q a flaburuw kɛnɛ lo tuma bɛɛ.

\par }{\Q Hali ni sanji ma na san min na, a tɛ hami,

\par }{\Q a fana bɛ den wagati bɛɛ.»


\par }{\SH Minw bɛ ban Matigi Ala ra
\par }
{\Q \VS{9}«Janfa bɛ adamaden jusukun na ka tɛmɛ fɛn bɛɛ kan,

\par }{\Q fla tɛ yi, min bɛ se k’a kɛnɛya.

\par }{\Q Jɔntigi le bɛ se ka adamaden jusukun cogo lɔn?


\par }{\Q \VS{10}Ne Matigi Ala, ne bɛ mɔgɔ jusukun sɛgɛsɛgɛ,

\par }{\Q k’a kɔnɔnɔkow bɛɛ jate mina,

\par }{\Q janko ka bɛɛ sara ka kaɲa ni a tagamacogo ye,

\par }{\Q ka bɛɛ sara ka kaɲa ni a ta kɛwalew ye.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{11}«Wɔlɔnin ma fan minw la, a bɛ taga biri o kan;

\par }{\Q mɔgɔ min bɛ naforo sɔrɔ terenbariya ra, o tigi fana ta bɛ ten.

\par }{\Q K’a si to a cɛmancɛ ra, a bɛ ta ka bɔ a ta naforo kɔrɔ,

\par }{\Q a ta kow bɛ laban i ko naloman ta kow.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{12}«Masasiginan nɔɔrɔman dɔ bɛ yi, min kɔrɔtanin lo tuma bɛɛ;

\par }{\Q an ta Ala ta batoso saninman bɛ o yɔrɔ le ra.


\par }{\Q \VS{13}E, Matigi Ala, ele min ye Izirayɛli jigi ye,

\par }{\Q ni mɔgɔ o mɔgɔ ka ban ele ra, o tigi bɛna maroya le.

\par }{\Q Minw bɛ o yɛrɛ mabɔ ele Ala ra olugu tɔgɔ bɛ to dugukolo buguri ra;

\par }{\Q sabu o banna bununji ɲanaman na, min ye Matigi Ala ye.»


\par }{\SH Yeremi ta Aladaari
\par }
{\PP \VS{14}«E, Matigi Ala, ne kɛnɛya, ni o kɛra, ne bɛna kɛnɛya;

\par }{\Q ne kisi, ni o kɛra, ne bɛna kisi,

\par }{\Q sabu ne ta tandori kun ye ele le ye.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{15}«A flɛ, o b’a fɔra ne ma ko:

\par }{\Q ‹Matigi Ala ta kuma ko kɛra di le?

\par }{\Q A ka min fɔ, a ye o kɛ!›


\par }{\Q \VS{16}Nka ne kɔni, ne ma ban ka tugu ele kɔ,

\par }{\Q ka kɛ i ta sagagbɛnbaga ye.

\par }{\Q Ne tun t’a fɛ nin tɔɔrɔ ye se o ma; i yɛrɛ ka o lɔn.

\par }{\Q Kuma o kuma bɛ bɔ ne da ra, i ka o bɛɛ lɔn,

\par }{\Q a si ma dogo i ma.


\par }{\Q \VS{17}I kana kɛ ne fɛ jatigɛko ye;

\par }{\Q sabu ni kojugu ka se ne ma, ne dogoyɔrɔ ye ele le ye.


\par }{\Q \VS{18}A to ne tɔɔrɔbagaw le ye maroya,

\par }{\Q nka ne yɛrɛ kana maroya;

\par }{\Q olugu jigi le ye tigɛ,

\par }{\Q nka ne yɛrɛ jigi kana tigɛ.

\par }{\Q Kojugu lase o ma,

\par }{\Q ka cɛnri ben o kan fɔ siɲaga fla.»


\par }{\SH Ala ta mɔgɔw ma Nɛnɛkirilon jate
\par }
{\PP \VS{19}Matigi Ala k’a fɔ ne ye ko: «Dugu donda min tɔgɔ ye ko Jamanadenw ta donda, Zuda masacɛw bɛ don ka bɔ da min fɛ, taga lɔ o da ra. O kɔ, i ye taga lɔ Zeruzalɛmu dugu donda tɔw bɛɛ ra ten.

\VS{20}I y’a fɔ mɔgɔw ye ko: ‹Aw ye Matigi Ala ta kuma lamɛn, aw Zuda masacɛw, ani aw Zuda mara mɔgɔw bɛɛ, ani aw Zeruzalɛmukaw bɛɛ, aw minw bɛ tɛmɛ nin daw fɛ!

\VS{21}Matigi Ala ko: Aw ye aw yɛrɛ kɔrɔsi, aw kana to ka doniw ta Nɛnɛkirilon* na, ka don ni doniw ye Zeruzalɛmu dugu kɔnɔ.

\VS{22}Aw kana bɔ ni doni ye aw ta bonw kɔnɔ fana Nɛnɛkirilon na, aw kana baara si kɛ; aw ye Nɛnɛkirilon kɛ lon saninyanin ye, i n’a fɔ ne tun k’a fɔ aw bɛmaw ye cogo min na.


\par }{\PP \VS{23}« ‹Nka o ma sɔn ka ne lamɛn, o ma o toro malɔ. O ka o kun gbɛlɛya, ka ban ka mɛnni kɛ, o ma sɔn ne ta ladirikan ma.


\par }{\PP \VS{24}« ‹Ayiwa, ni aw sɔnna ka ne lamɛn can ra, Matigi Ala ko ten, ni aw ma don ni doniw ye nin dugu dondaw fɛ Nɛnɛkirilon na, ni aw ka Nɛnɛkirilon kɛ lon saninyanin ye, ni aw ma baara si kɛ o lon na kɔni,

\VS{25}o tuma masacɛw ni fagamaw bɛna to ka tɛmɛ nin dugu dondaw fɛ. O bɛna sigi masacɛ Dawuda ta masasiginan kan; o bɛna don sowotorow kɔnɔ, ka yɛlɛ sow kan, olugu ni o ta jamana ɲamɔgɔw, ani Zuda mara mɔgɔw, ani Zeruzalɛmu dugumɔgɔw; mɔgɔw bɛna sigi nin dugu kɔnɔ wagati bɛɛ.

\VS{26}Ni o kɛra, mɔgɔw bɛna na ka bɔ Zuda duguw ra, ani Zeruzalɛmu kɛrɛfɛduguw ra, ani Boniyaminu ta mara ra, ani jamana dugumayanfan na, ani kuruyɔrɔw ra, ani jamana woroduguyanfan na, ka na saraka jɛnitaw*, ani saraka wɛrɛw, ani siman sarakaw*, ani wusunan sarakaw* bɔ, ka barakalari sarakaw* bɔ Matigi Ala ta so kɔnɔ.

\VS{27}Nka ni aw ma ne lamɛn, ni aw ma Nɛnɛkirilon kɛ lon saninman ye, ni aw ka to ka doniw ta ka don Zeruzalɛmu dugu dondaw fɛ Nɛnɛkirilon na, o tuma ne bɛna tasuma don dugu dondaw ra; tasuma bɛna Zeruzalɛmu masabonbaw jɛni, a fana tɛna faga tuun.› »




\par }\Chap{18}{\SH Adamaden bɛ Ala boro kɔnɔ i ko bɔgɔdaga
\par }
{\PP \VerseOne{1}Matigi Ala ka kuma min lase Yeremi tuun, o ye nin ye; a ko a ma ko:

\VS{2}«I wuri ka taga dagalalagabaga ta so. Ni i sera yi, ne bɛna ne ta kuma lase i ma.»


\par }{\PP \VS{3}Ne tagara dagalalagabaga ta so, ka taga a sɔrɔ a bɛ daga dɔ lalagara dagalalaganan kan.

\VS{4}Ne nana a ye ko tuma dɔw ra, a b’a fɛ ka daga min lalaga, o daga tɛ ɲa a boro, sabu tuma dɔ bɔgɔ bɛ kɛ ten dagalalagabaga boro. Ayiwa, ni a kɛra ten, a bɛ o daga yɛlɛma k’a kɛ daga suguya wɛrɛ ye, suguya min ka di a yɛrɛ ye.


\par }{\PP \VS{5}Matigi Ala k’a ta kuma lase ne ma, ko:

\VS{6}«E, Izirayɛlimɔgɔw, yala ne tɛ se ka aw kɛ i ko nin dagalalagabaga b’a kɛra cogo min na wa? Matigi Ala ko ten. Aw bɛ ne boro i ko bɔgɔ bɛ dagalalagabaga boro kɔnɔ cogo min na, aw Izirayɛlimɔgɔw!


\par }{\PP \VS{7}«Ne bɛ se k’a fɔ siya dɔ ta ko ra, walama jamana dɔ ta o ra, ko ne bɛna a wuri ka bɔ a nɔ ra, k’a ci, k’a halaki;

\VS{8}nka ne ka o kuma fɔ o siya min na, ni o siya k’a ta juguya dabla, o tuma ne tun ka kojugu min latigɛ a kama, ne bɛ o dabla.

\VS{9}Ne bɛ se k’a fɔ fana siya dɔ ta ko ra, walama jamana dɔ ta ko ra, ko ne bɛna o siya lɔ, k’a sabati.

\VS{10}Nka ni o siya ka kojugu kɛ ne ɲa kɔrɔ, ni o ma sɔn ka ne lamɛn, o tuma ne tun ka koɲuman min latigɛ o ye, ne bɛ o dabla.


\par }{\PP \VS{11}«Ayiwa, sisan a fɔ Zuda mara mɔgɔw bɛɛ ye, ani Zeruzalɛmukaw, ko Matigi Ala ko: ‹Ne bɛ kojugu dɔ labɛnna aw kama, ne bɛ ko dɔ ŋaninya aw kama. O ra aw bɛɛ ye sekɔ ka bɔ aw ta sirajuguw kan, ka aw tagamacogow, ani aw ta kɛwalew ɲa.›


\par }{\PP \VS{12}«Nka o ko: ‹I kana i yɛrɛ sɛgɛ! Ni an yɛrɛ ka min ŋaninya, an bɛna o le kɛ; an bɛna tagama ka kaɲa ni an yɛrɛ jusukun ta miirijuguw le ye.› »


\par }{\SH Izirayɛlimɔgɔw ɲinana Ala kɔ
\par }
{\Q \VS{13}O kosɔn Matigi Ala ko:

\par }{\Q «Aw ye ɲininkari kɛ siyaw cɛ ra;

\par }{\Q jɔn le ka nin ko ɲɔgɔn mɛn ka ye?

\par }{\Q Izirayɛli, sunguru kanunin\FTNT{*}{{\FR 18:13 }{\FR{18.13
}}{\FT{Sunguru kanunin, o ye Zeruzalɛmu ye.}}} ka kojuguba kɛ.


\par }{\Q \VS{14}Ji min bɛ lɔ farakuru kunna Liban jamana ra,

\par }{\Q yala o bɛ se ka ban ka ye wa?

\par }{\Q Jisuma min bɛ woyo ka bɔ fɔ yɔrɔjan,

\par }{\Q yala o bɛ se ka ja ka ye wa\FTNT{†}{{\FR 18:14 }{\FR{18.14
}}{\FT{Nin kumaw fɔra cogo wɛrɛ ra Kitabu dɔw kɔnɔ.}}}?


\par }{\Q \VS{15}Ne ta mɔgɔw kɔni ɲinana ne kɔ.

\par }{\Q O bɛ taga wusunan sarakaw* bɔ batofɛn gbansanw ye.

\par }{\Q O kosɔn o sen bɛ talon o ta sira kan,

\par }{\Q fɔ o bɛ sirakɔrɔ bla,

\par }{\Q ka tɛmɛ sira wɛrɛw fɛ,

\par }{\Q sira minw man ɲi.


\par }{\Q \VS{16}O ka o ta jamana kɛ yɔrɔ lakolon ye,

\par }{\Q ka o kɛ lɔgɔbɔrifɛn ye tuma bɛɛ;

\par }{\Q mɔgɔ o mɔgɔ bɛ tɛmɛ, o tigi bɛ kabakoya,

\par }{\Q fɔ a b’a kun kɔmi.


\par }{\Q \VS{17}Ne bɛna o labori o juguw ɲa, ka o janjan,

\par }{\Q i ko terebɔyanfan fɔɲɔ bɛ fɛnw yɛrɛgɛ cogo min na.

\par }{\Q O ta ɲagbanlon na, ne bɛna ne kɔ le di o ma,

\par }{\Q ne tɛna ne ɲa di o ma.»


\par }{\SH Mɔgɔw ta ŋaninyajugu, ani Yeremi ta Aladaari
\par }
{\PP \VS{18}O ko: «Aw ye na, an ye dabarijugu dɔ siri Yeremi kama. An tɛna fɔn sarakalasebaga ra min bɛ an karan sariya ra, an tɛna fɔn hakiritigi ra min bɛ an ladi, an tɛna fɔn cira ra min bɛ an waaju. Aw ye na, an ye Yeremi laben ni an ta nafigiya kumaw ye. An kana an janto a ta kumaw si ra tuun.»


\par }{\Q \VS{19}«E, Matigi Ala, i janto ne kumakan na,

\par }{\Q ne kɛrɛbagaw ta kuma lamɛn!


\par }{\Q \VS{20}Yala koɲuman ka kan ka sara ni kojugu ye wa?

\par }{\Q Sabu o ka dinga sogi ne ɲa.

\par }{\Q Ala, i hakiri to a ra ko ne lɔra i ɲa kɔrɔ

\par }{\Q ka kuma i fɛ olugu ta ɲa le kosɔn,

\par }{\Q janko ka i ta dimi mabɔ o ra.


\par }{\Q \VS{21}Ayiwa, a to kɔngɔ ye ben o ta denw kan;

\par }{\Q kɛrɛkɛmuru ye o faga.

\par }{\Q O ta musow ye bɔnɔ o ta denw na, o ye kɛ muso cɛ saninw ye;

\par }{\Q sabu banajugu bɛna ben o ta cɛw kan ka o faga,

\par }{\Q kɛrɛkɛmuru bɛ o ta cɛdenw faga kɛrɛkɛyɔrɔ ra.


\par }{\Q \VS{22}Ni i nana bara ka benkannikɛbagaw lana o kama tuma min na,

\par }{\Q kulekanw ye bɔ o ta sow kɔnɔ,

\par }{\Q sabu o ka dinga sogi janko ne ye ben o kɔnɔ,

\par }{\Q o ka janw dogo k’a la janko ne senw ye mina o ra.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{23}«Nka ele kɔni, Matigi Ala, o ka jɛn min o min siri janko ka ne faga,

\par }{\Q ele ka o bɛɛ lɔn.

\par }{\Q I kana sɔn ka o ta terenbariyaw yafa o ma,

\par }{\Q i kana o ta jurumunw jɔsi ka bɔ i ɲa kɔrɔ,

\par }{\Q o ye bɔ ka ben i ɲa kɔrɔ,

\par }{\Q ni i ta dimi wagati sera, i ye wuri o kama.»




\par }\Chap{19}{\SH Daga cinin tagamasiyɛn
\par }
{\PP \VerseOne{1}Matigi Ala k’a fɔ ne ye tuun ko: «Taga bɔgɔdaga dɔ san dagalalagabaga fɛ; o kɔ, i ye taga dugu cɛkɔrɔbaw, ani sarakalasebaga cɛkɔrɔba dɔw wele,

\VS{2}aw ye bɔ ka taga Bɛni Hinɔmu ta dingakolonba yɔrɔ ra, donda min bɛ wele ko Dagakolonw ta donda, aw ye taga o donda ra. Ni aw sera yi, ne bɛ kuma min fɔ i ye, i ye pɛrɛn ka o fɔ.

\VS{3}I b’a fɔ o ye ko: ‹Aw ye Matigi Ala ta kuma lamɛn, aw Zuda masacɛw, ani aw Zeruzalɛmukaw! Fangatigi Ala, Izirayɛli ta Ala ko: Ne bɛna kojuguba dɔ ben nin yɔrɔ kan; ni mɔgɔ o mɔgɔ toro nana o mɛn, o tigi bɛna kabakoya fɔ ka manwu.

\VS{4}Sabu o banna ne ra, ka nin yɔrɔ yɛlɛma k’a kɛ yɔrɔ gbansan ye. O ka wusunan sarakaw* bɔ ala wɛrɛw ye, olugu yɛrɛ ni o bɛmaw ni Zuda masacɛw si tun ma ala minw lɔn. O bagara mɔgɔ jarakibari caman ma, ka o faga nin yɔrɔ ra yan.

\VS{5}O ka sɔnnikɛyɔrɔw lalaga Baali* ta jo ye, ka o dencɛw jɛni tasuma ra ka o kɛ saraka jɛnitaw* ye ka Baali ta jo sɔn, k’a sɔrɔ ne ma o fɔ o ye, ne ma o kuma ɲɔgɔn fɔ o ye, o ko yɛrɛ ma don ne ta miiriya ra ka ye.


\par }{\PP \VS{6}« ‹Ayiwa, o kosɔn, a flɛ, lon dɔ bɛna se, Matigi Ala ko ten, o lon na nin yɔrɔ tɛna wele tuun ko: Tofɛti, walama ko: Bɛni Hinɔmu dingakolonba, nka a bɛna wele le ko: kannatigɛri dingakolonba.

\VS{7}Ne bɛna Zuda ni Zeruzalɛmu ta kolatigɛninw cɛn nin yɔrɔ ra. Ne bɛna a to o juguw ye o faga ni kɛrɛkɛmuru ye; minw bɛ o fagayɔrɔ ɲinina, ne bɛna o don olugu boro; ne bɛna o sogo kɛ kɔnɔw, ani kongowaraw ta domuni ye.

\VS{8}Ne bɛna nin dugu kɛ yɔrɔ lakolon ye, ka mɔgɔw kabakoya fɔ o bɛ filen fiyɛ. Ni mɔgɔ o mɔgɔ ka tɛmɛ a kɔrɔ, o tigi bɛna kabakoya fɔ ka filen fiyɛ a ra a ta tɔɔrɔw bɛɛ kosɔn.

\VS{9}Ne bɛna o jagboya o ye o dencɛw, ani o denmusow sogo domu. O yɛrɛ fana bɛna ɲɔgɔn sogo domu; o wagati b’a sɔrɔ o jugu minw bɛ o fagayɔrɔ ɲinina, olugu ka o ta dugu lamini ka o degu kosɛbɛ.›


\par }{\BB \par }
{\PP \VS{10}«Ayiwa, o kɔ, cɛkɔrɔba minw tun tagara ni i ye, i ye bɔgɔdaga ci olugu ɲa na,

\VS{11}k’a fɔ o ye ko Fangatigi Ala ko: ‹Ne bɛna nin mɔgɔw, ani nin dugu ci tan le, i n’a fɔ mɔgɔ bɛ bɔgɔdaga ci cogo min na; ni a cira, a tɛ se ka lalaga tuun. O bɛna suw don Tofɛti, sabu sudonyɔrɔ tɛna sɔrɔ yɔrɔ wɛrɛ ka mɔgɔw su don.


\par }{\PP \VS{12}« ‹Ne bɛna o le kɛ nin jamana ni a mɔgɔw ra; Matigi Ala ko ten. Ne bɛna nin dugu kɛ i ko Tofɛti kɛra cogo min na.

\VS{13}O tun bɛ wusunan sarakaw* bɔra Zeruzalɛmu ta bonw, ani Zuda masacɛw ta bon minw bɛɛ kunna ka sankolokɔnɔfɛnw bato, ani ka rɛzɛnji sarakaw* bɔ ala wɛrɛw ye, ne bɛna o bonw kɛ yɔrɔ saninyabariw ye, i ko Tofɛti ta yɔrɔ.› »


\par }{\BB \par }
{\PP \VS{14}Ayiwa, Yeremi bɔra Tofɛti yɔrɔ ra, Matigi Ala tun k’a ci yɔrɔ min na ka taga cirayakumaw fɔ. A tagara lɔ Matigi Ala ta batoso lukɛnɛ ra k’a fɔ mɔgɔw bɛɛ ye ko:

\VS{15}«Fangatigi Ala, Izirayɛli ta Ala ko: ‹Ne tun ka kojugu minw bɛɛ fɔ nin dugu kama, ani a kɛrɛfɛduguw bɛɛ, ne bɛna o kojugu ben o kan, sabu o ka o kun gbɛlɛya, ka ban ka ne ta kumaw lamɛn.› »




\par }\Chap{20}{\SH Yeremi blara kaso ra
\par }
{\PP \VerseOne{1}Yeremi tun bɛ nin cirayakuma minw fɔra, Imɛri dencɛ Pasuri, min tun ye sarakalasebaga ye ani Matigi Ala ta batoso kɔrɔsibagaw kuntigi, ale ka o kumaw mɛn.

\VS{2}Pasuri ka cira Yeremi bugɔ, k’a senw don nɛgɛ ra k’a bla Matigi Ala ta batoso sanfɛyɔrɔ donda kɔrɔ, min bɛ wele ko Boniyaminu ta donda.


\par }{\PP \VS{3}Nka o dugusagbɛ, Pasuri ka Yeremi senw bɔ nɛgɛ ra k’a labɔ kaso ra. Yeremi k’a fɔ a ye ko: «Matigi Ala tɛ ele wele tuun ko: ‹Pasuri›, a bɛ i wele le ko: ‹Magɔri Misabibu›, ko: ‹siranyakoba bɛ fan bɛɛ ra›.

\VS{4}Sabu Matigi Ala ko: ‹Ne bɛna siranyakoba le ben ele kan, ele ni i teriw bɛɛ. O juguw ta kɛrɛkɛmuru bɛna o faga ele yɛrɛ ɲa na. Ne bɛna Zuda mara bɛɛ don Babilɔni masacɛ boro fana; ale bɛna o cɛ ka taga ni o ye Babilɔni, ka taga o faga ni kɛrɛkɛmuru ye.

\VS{5}Nin dugu ta fɛn maraninw bɛɛ, ani o ta baara tɔnɔ bɛɛ, ani o ta fɛn nafamanw bɛɛ, ani Zuda masacɛw ta naforo bɛɛ, ne bɛna o bɛɛ don o juguw boro; olugu bɛna ben o kan ka o fɛnw bɛɛ cɛ ka taga ni o ye Babilɔni.

\VS{6}Ele Pasuri kɔni, ele ni i ta somɔgɔw bɛɛ, o bɛna aw mina ka taga ni aw ye. Ele bɛna taga Babilɔni; i bɛna sa yi, o bɛna i su don yi, ele ni i teriw bɛɛ, i ka i ta faninya cirayakumaw fɔ minw ye.› »


\par }{\SH Ala ta kuma fɔri ka tɔɔrɔ min la Yeremi kan
\par }
{\PP \VS{7}E, Matigi Ala, i ka ne nɛgɛ ka ne sɔrɔ,

\par }{\Q ne fana sɔnna nɛgɛri ma;

\par }{\Q i ka ne mina jagboya ra

\par }{\Q ka se sɔrɔ ne kan.

\par }{\Q Ne kɛra yɛrɛkofɛn le ye lon bɛɛ;

\par }{\Q bɛɛ bɛ ne lɔgɔbɔ.


\par }{\Q \VS{8}Ni ne bɛ kuma tuma o tuma, fɔ ne ye kule le;

\par }{\Q ne bɛ pɛrɛn ka mɔgɔw ta jusukungbɛlɛya ni o ta tɔɲɔri fɔ.

\par }{\Q Matigi Ala ta kuma fɔri

\par }{\Q bɛ mafiyɛnyari ni lɔgɔbɔri le lase ne ma.


\par }{\Q \VS{9}Ayiwa, ni ne ko, ko ne tɛna a ko fɔ tuun,

\par }{\Q walama ko ne tɛna kuma a tɔgɔ ra tuun,

\par }{\Q a ta kuma bɛ ne jɛni ne jusukun na i ko tasuma,

\par }{\Q a bɛ i ko tasuma le donna ne kolow kɔnɔ;

\par }{\Q ne b’a fɔ ko ne b’a kun ne yɛrɛ ra,

\par }{\Q nka ne baraka bɛ ban, ne tɛ se.


\par }{\SH Yeremi k’a yɛrɛ karifa Ala ma
\par }
{\Q \VS{10}Jama bɛ kumajugu minw fɔra ne ma, ne bɛ o mɛnna:

\par }{\Q «Siranyakobaw bɛ fan bɛɛ ra!

\par }{\Q Aw y’a ko fɔ! An y’a ko fɔ ɲamɔgɔw ye!»

\par }{\Q Ne teriw bɛɛ bɛ ne kɔrɔsira k’a flɛ ni ne bɛna ben.

\par }{\Q Dɔw ko: «A bɛ se ka kɛ ko dɔ bɛna a nɛgɛ,

\par }{\Q ni o kɛra, an bɛna se sɔrɔ a kan,

\par }{\Q ka an yɛrɛ dimibɔ a ra!»


\par }{\Q \VS{11}Nka Matigi Ala bɛ ne fɛ i ko kɛrɛkɛcɛfari;

\par }{\Q o kosɔn ne nɔgbɛnbagaw bɛ talon ka ben,

\par }{\Q o tɛ se sɔrɔ.

\par }{\Q O bɛna maroya kosɛbɛ sabu o tɛna se sɔrɔ;

\par }{\Q o kun suurunin bɛna to tuma bɛɛ,

\par }{\Q mɔgɔ tɛna ɲina o ta maroya kɔ ka ye.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{12}Fangatigi Ala bɛ mɔgɔ terennin sɛgɛsɛgɛ,

\par }{\Q a b’a kɔnɔnɔkow ni a jusukunnakow bɛɛ lɔn.

\par }{\Q Ala, ni i bɛ i yɛrɛ dimibɔ o ra tuma min na, a to ne ɲa ye o ye,

\par }{\Q sabu ne ka ne yɛrɛ to ele le boro.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{13}Aw ye dɔnkiri la Matigi Ala ye,

\par }{\Q aw ye Matigi Ala tando;

\par }{\Q sabu a bɛ fagantanw nin kisi,

\par }{\Q ka bɔ kojugukɛbagaw boro.


\par }{\SH Yeremi ta jusukasikumaw
\par }
{\Q \VS{14}Ne worora lon min na,

\par }{\Q Ala ye o lon danga!

\par }{\Q Ne bamuso ka ne woro lon min na,

\par }{\Q Ala kana baraka don o lon na!


\par }{\Q \VS{15}Cɛ min tagara o kibaro fɔ ne facɛ ye,

\par }{\Q Ala ye o cɛ danga!

\par }{\Q Min k’a fɔ ko: «I ka den sɔrɔ, dencɛ lo,»

\par }{\Q fɔ ka ne facɛ ninsɔndiya kosɛbɛ,


\par }{\Q \VS{16}o cɛ ye kɛ i ko Matigi Ala ka dugu minw ci,

\par }{\Q ni a ma sɔn ka hina o ra.

\par }{\Q Sɔgɔmada fɛ a ye kulecikanw mɛn,

\par }{\Q teregban fɛ a ye kɛrɛmankanw le mɛn!


\par }{\Q \VS{17}Mun na a m’a to ne ye sa ne bamuso kɔnɔ?

\par }{\Q O ra ne bamuso tun bɛ kɛ ne ta kaburu ye,

\par }{\Q a lasiritɔ tun bɛ to ten wagati bɛɛ!


\par }{\Q \VS{18}Mun kosɔn ne bɔra ne bamuso kɔnɔ

\par }{\Q ka na to sɛgɛ ni jusukasi ra,

\par }{\Q fɔ ka taga ne ta dunuɲalatigɛ ban maroya ra?




\par }{\MS Zuda ni Zeruzalɛmu ta tɔɔrɔ kow

\par }\Chap{21}{\MR (21–29)

\par }{\SH Ala ka masacɛ Sedesiyasi jaabi
\par }
{\PP \VerseOne{1}Matigi Ala ka nin kuma le lase Yeremi ma, wagati min masacɛ Sedesiyasi\FTNT{*}{{\FR 21:1 }{\FR{21.1
}}{\FT{Sedesiyasi tun ye Yoziyasi dencɛ sabanan ye; ale le kɛra Zuda masacɛ laban ye Zeruzalɛmu (}}{\XT{Masacɛw flanan 24.17–25.7}}{\FT{ flɛ).}}} ka Malikiya dencɛ Pasuri, ani Maseya dencɛ sarakalasebaga Sofoni ci Yeremi fɛ, ka taga a fɔ a ye ko:

\VS{2}«Sabari ka Matigi Ala ɲininka an ye, sabu Babilɔni masacɛ Nebukadinɛsari bɛ kɛrɛ ra ni an ye\FTNT{†}{{\FR 21:2 }{\FR{21.2
}}{\FT{Zuda mara ta mɔgɔw, ani Babilɔnikaw ta kɛrɛ:
}}{\XT{Masacɛw flanan 24.20–25.11; Kibaroyaw flanan 36.11-21}}{\FT{.}}}. A bɛ se ka kɛ ko Matigi Ala bɛna a ta kabakoba dɔ kɛ an ye i n’a fɔ a derira k’a kɛ cogo min na, janko Nebukadinɛsari ye faran an na.»


\par }{\PP \VS{3}Yeremi ka o jaabi ko: «Aw ye taga a fɔ Sedesiyasi ye,

\VS{4}ko Matigi Ala, Izirayɛli ta Ala ko: ‹A flɛ, kɛrɛkɛminan minw bɛ aw boro, aw bɛ Babilɔni masacɛ ni Babilɔnikaw kɛrɛra ni minw ye, sabu o ka aw ta dugu lamini, ayiwa, o kɛrɛkɛminanw ɲasinna aw ta dugu kɔfɛyɔrɔ ma, nka ne bɛna o yɛlɛma ka o ɲasin dugu yɛrɛ kɔnɔnɔyɔrɔ ma.

\VS{5}Ne yɛrɛ bɛna aw kɛrɛ ni ne ta sebagaya ni ne ta fanga ye, ne diminin, ani ne jusu gbannin, ani ne jusu bɔninba.

\VS{6}Ne bɛna nin dugu kɔnɔfɛnw bɛɛ kɛrɛ, adamaden fara bɛganw kan; bana juguba dɔ bɛna o faga.

\VS{7}Matigi Ala ko ten; o kɔ, min ye Zuda masacɛ Sedesiyasi ye, ani a ta jamana ɲamɔgɔw, ani jamanadenw, ani minw bɔsira banajuguw, ani kɛrɛkɛmuru ni kɔngɔ boro, ne bɛna olugu don Babilɔni masacɛ Nebukadinɛsari boro, ka o don o juguw boro, ani min o min bɛ o fagayɔrɔ ɲinina. Nebukadinɛsari bɛna o faga ni kɛrɛkɛmuru ye; a tɛna makari o ra, a tɛna sabari, a fana tɛna hina.›


\par }{\PP \VS{8}«Min ye nin dugumɔgɔw ye, a fɔ olugu ye ko Matigi Ala ko: ‹A flɛ, ne bɛ ɲanamanya sira ni saya sira bla aw kɔrɔ.

\VS{9}Ni min o min ka to dugu kɔnɔ, kɛrɛkɛmuru ni kɔngɔ ni banajugu bɛna o faga; nka Babilɔnika minw ka aw ta dugu lamini, ni mɔgɔ min ka bɔ ka taga a yɛrɛ di olugu ma, o tigi bɛ kisi, a ta kisiri le bɛ kɛ a ta nafa ye.

\VS{10}Sabu ne ka ne ɲa sin nin dugu ma janko ka kojugu le kɛ a ra, koɲuman tɛ; Matigi Ala ko ten. Ne bɛ nin dugu don Babilɔni masacɛ boro, ko a y’a jɛni.› »


\par }{\SH Ala ka kankari la masacɛ ta somɔgɔw ye
\par }
{\Q \VS{11}Zuda masacɛ ta somɔgɔw,

\par }{\Q aw ye Matigi Ala ta kuma lamɛn!


\par }{\Q \VS{12}Dawuda ta somɔgɔw, Matigi Ala ko:

\par }{\Q «Aw ye kiti tigɛ can kan lon o lon.

\par }{\Q Mɔgɔw bɛ ben minw kan ka o borofɛnw cɛ,

\par }{\Q aw ye olugu bɔsi a tɔɲɔbagaw boro.

\par }{\Q Ni o tɛ, ne ta dimi bɛna mana ka aw jɛni i ko tasuma,

\par }{\Q mɔgɔ fana tɛna se ka o tasuma faga;

\par }{\Q ne bɛna o kɛ aw ta kɛwalejuguw le kosɔn.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{13}«Ne ni aw bɛ ɲɔgɔn na, aw kurufurancɛ mɔgɔw,

\par }{\Q aw minw siginin bɛ farakuru kan kɛnɛgbɛba ra!

\par }{\Q Matigi Ala ko ten.

\par }{\Q Aw minw b’a fɔra ko: ‹Jɔn bɛ se ka jigi ka na anw kama yan?

\par }{\Q Jɔn bɛ se ka na don fɔ anw ta dogoyɔrɔw ra yan?›


\par }{\Q \VS{14}Ayiwa, ne bɛna aw sara

\par }{\Q ka kaɲa ni aw ta kɛwalew ye,

\par }{\Q Matigi Ala ko ten.

\par }{\Q Ne bɛna tasuma dɔ don aw ta yiritu kɔnɔ,

\par }{\Q ka aw jɛni aw fan bɛɛ ra.»




\par }\Chap{22}{\SH Ala ka Yeremi ci Zuda masacɛ ta somɔgɔw kama
\par }
{\PP \VerseOne{1}Matigi Ala ko: «Taga Zuda masacɛ ta so, i ye taga nin kuma fɔ a ye.

\VS{2}A fɔ ko: ‹Ele ye Matigi Ala ta kuma lamɛn, ele Zuda masacɛ, min sigira Dawuda ta masasiginan kan, ele ni i ta jamana ɲamɔgɔw, ani i ta mɔgɔ tɔ minw bɛɛ bɛ to ka don nin daw fɛ.

\VS{3}Matigi Ala ko: Aw ye can ni terenninya sira tagama. Aw ye mɔgɔ tɔɲɔninw bɔsi ka bɔ o tɔɲɔbagaw boro, aw kana lonanw, ani feritaw, ani muso cɛ saninw minako juguya, aw kana jusukungbɛlɛyako kɛ o ra, aw kana mɔgɔ jarakibari faga nin jamana ra yan.

\VS{4}Sabu ni aw ka nin kumaw sira tagama can yɛrɛ ra, o tuma masacɛ dɔw belen bɛna to ka sigi Dawuda nɔ ra a ta masasiginan kan, ka to ka don nin so dondaw fɛ o ta sowotorow kɔnɔ, ani o ta sow kan, olugu ni o ta jamana ɲamɔgɔw, ani o ta jamana mɔgɔw.

\VS{5}Nka ni aw ma sɔn ka nin kumaw lamɛn, ne bɛ kari ne yɛrɛ tɔgɔ ra, Matigi Ala ko ten, ko nin so bɛna kɛ tomo le ye.› »


\par }{\PP \VS{6}Sabu Matigi Ala bɛ min fɔra Zuda masacɛ ta so ta ko ra, o ye nin ye; a ko:

\par }{\Q «Ele bɛ ne fɛ i ko Galadi mara,

\par }{\Q i ko Liban kuru kuncɛmayɔrɔ;

\par }{\Q nka o bɛɛ n’a ta, ne bɛna i kɛ kongokolonyɔrɔ le ye,

\par }{\Q ka i kɛ dugu lakolon ye.


\par }{\Q \VS{7}Ne bɛna cɛnrikɛbaga dɔw labɛn i kama;

\par }{\Q o bɛɛ ta baarakɛminan bɛ o boro.

\par }{\Q O bɛna i ta masaso sɛdiriyiriw bɛɛ ra cɛɲumanw tigɛtigɛ,

\par }{\Q ka o firi tasuma ra.


\par }{\PP \VS{8}«Siya camanba bɛna tɛmɛ nin dugu kɛrɛ fɛ; mɔgɔw bɛna to ka ɲɔgɔn ɲininka ko: ‹Mun kosɔn Matigi Ala ka nin ko ɲɔgɔn kɛ nin duguba ra sa?›

\VS{9}Mɔgɔw bɛna o jaabi ko: ‹A ka nin kɛ sabu o banna Matigi Ala, o ta Ala ta jɛnɲɔgɔnya ma, ka taga o kinbiri gban ala wɛrɛw kɔrɔ ka olugu bato.› »


\par }{\SH Kuma min fɔra Salumu ta ko ra
\par }
{\Q \VS{10}Min sara\FTNT{*}{{\FR 22:10 }{\FR{22.10
}}{\FT{Min sara, o ye masacɛ Yoziyasi ye, ale sara Megido kɛrɛ ra (}}{\XT{Masacɛw flanan 23.29}}{\FT{).}}} aw kana o su kasi,

\par }{\Q aw kana aw yɛrɛ ɲanasisi o kosɔn.

\par }{\Q Min minana ka taga\FTNT{†}{{\FR 22:10 }{\FR{22.10
}}{\FT{Min minana ka taga, o ye Yoziyasi dencɛ Yohahazi ye, min bɛ wele fana ko Salumu; ale minana ka taga Misiran (}}{\XT{Masacɛw flanan 23.31-33}}{\FT{).}}}, aw ye kasi o le kosɔn,

\par }{\Q sabu a tɛ sekɔ tuun,

\par }{\Q a ɲa tɛna la a worojamana kan tuun.


\par }{\PP \VS{11}Matigi Ala ka kuma min fɔ masacɛ Salumu ta ko ra, Yoziyasi dencɛ min tun kɛra masacɛ ye a facɛ Yoziyasi nɔ ra, ka sɔrɔ ka bɔ nin jamana ra, o kuma ye nin ye ko: «Ale tɛ sekɔ yan tuun;

\VS{12}o k’a mina ka taga ni a ye yɔrɔ min na, a bɛna sa yi, a tɛna nin jamana ye tuun.»


\par }{\SH Kuma min fɔra Yehoyakimu ta ko ra
\par }
{\PP \VS{13}«Mɔgɔ min bɛ a ta so lɔ, ni a tɛ terenninya jate,

\par }{\Q ka a sanfɛbon lɔ ni a tɛ can sira jate,

\par }{\Q a mɔgɔɲɔgɔnw bɛ baara kɛ a ye, nka a tɛ foyi di o ma,

\par }{\Q a tɛ o ta sara di o ma,

\par }{\Q bɔnɔ bɛna o tigi sɔrɔ\FTNT{‡}{{\FR 22:13 }{\FR{22.13
}}{\FT{Nin kumaw fɔra ka ɲasin masacɛ Yehoyakimu le ma.}}}.


\par }{\Q \VS{14}A b’a fɔ ko: ‹Ne bɛna sankaso belebele dɔ lɔ ne yɛrɛ tɔgɔ ra,

\par }{\Q k’a sanfɛbonw kɔnɔ bonya,

\par }{\Q ka finɛtiriw bɔ a ra ka ɲa,

\par }{\Q ka sɛdiriyirifɛrɛnw la a kɔnɔ,

\par }{\Q k’a kɔnɔnɔyɔrɔ mun k’a wulen k’a ɲa.›


\par }{\Q \VS{15}Ele b’a miiri ko sɛdiriyiri caman sɔrɔri le bɛna i ta masaya sabati wa?

\par }{\Q Yala ele facɛ fana tun tɛ domuni kɛra, ka min, i ko mɔgɔ tɔw wa?

\par }{\Q O bɛɛ n’a ta, a tun bɛ can ni terenninya sira tagama;

\par }{\Q o ra, a ta kow fana ɲana.


\par }{\Q \VS{16}A tun bɛ ɲanibagatɔw, ani fagantanw ta kiti tigɛ ka ɲa,

\par }{\Q o kosɔn a ta kow bɛɛ tun ka ɲi.

\par }{\Q Ayiwa, o kɛwale ɲɔgɔn le b’a yira ko mɔgɔ ka ne Ala lɔn;

\par }{\Q Matigi Ala ko ten.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{17}«Nka ele ɲa tɛ foyi ra, i jusukun tɛ foyi miiri

\par }{\Q ni i yɛrɛ ta nafa dɔrɔn tɛ,

\par }{\Q ani ka baga mɔgɔ jarakibariw ma ka o faga,

\par }{\Q ka mɔgɔw tɔɲɔ, ka o minako juguya.


\par }{\PP \VS{18}«O kosɔn Matigi Ala ka min fɔ Zuda masacɛ Yehoyakimu ta ko ra, Yoziyasi dencɛ, o kuma ye nin ye, ko:

\par }{\Q Mɔgɔ tɛna a su kasi, i ko o bɛ deri k’a fɔ cogo min na ko:

\par }{\Q ‹E, ne balemacɛ!› Walama ko: ‹E, ne balemamuso!›

\par }{\Q Mɔgɔ tɛna a su kasi, i ko o bɛ deri k’a fɔ cogo min na ko:

\par }{\Q ‹E, an matigicɛ!› Walama ko: ‹E, an ta masa!›


\par }{\Q \VS{19}O bɛna a sutara i ko fali bɛ sutara cogo min na;

\par }{\Q o bɛna a sama ka taga a firi Zeruzalɛmu dugu kɔ fɛ.»


\par }{\SH Bɔnɔ bɛna Zeruzalɛmu sɔrɔ
\par }
{\Q \VS{20}«Yɛlɛn Liban kuruw kan ka kule ci!

\par }{\Q Yɛlɛn Basan kuruw kan ka i kan kɔrɔta!

\par }{\Q Yɛlɛn Abarimu kuruw kan ka kule ci!

\par }{\Q Sabu i kanubagaw bɛɛ halakira ka ban.


\par }{\Q \VS{21}Tuma min na i tun bɛ i yɛrɛ jate fɛntigi ye, ne kumana i fɛ,

\par }{\Q nka i tun b’a fɔra ko: ‹Ne tɛna foyi lamɛn!›

\par }{\Q I ta cogo kɛra o le ye kabini i denmisɛnman;

\par }{\Q i ma sɔn ka ne kan lamɛn.


\par }{\Q \VS{22}Fɔɲɔ bɛna i ta kuntigiw bɛɛ ta,

\par }{\Q i kanubagaw bɛna mina ka taga jamana wɛrɛ ra;

\par }{\Q o wagati le ra, i bɛna maroya fɔ ka i kun suuru,

\par }{\Q i ta kojuguw bɛɛ kosɔn.


\par }{\Q \VS{23}Ele min sigira Liban,

\par }{\Q ka i ta ɲaga la sɛdiriyiriɲumanw cɛ ra,

\par }{\Q ni dimi nana se i ma,

\par }{\Q dimi min bɛ i ko muso jigibagatɔ ta dimi, i bɛna ŋuna dɛ!»


\par }{\SH Yehoyakimu dencɛ Koniya ta ko
\par }
{\PP \VS{24}«Ne bɛ kari ko sigiya t’a ra, ne le ye Ala ɲanaman ye, Matigi Ala ko ten, ko ele Yehoyakimu dencɛ Koniya\FTNT{§}{{\FR 22:24 }{\FR{22.24
}}{\FT{Koniya bɛ wele fana ko Yekoniya, walama Yehoyakini. A ta masaya san naaninan le ra o ka Zuda mara mɔgɔw mina ka taga ni o ye Babilɔni (}}{\XT{Masacɛw flanan 24.8-16; Kibaroyaw flanan 36.8-10}}{\FT{).}}}, Zuda masacɛ, hali ni ele tun kɛra bororanɛgɛ le ye ne kininboro ra, ne bɛna ele sama ka bɔ.

\VS{25}Minw bɛ i fagayɔrɔ ɲinina, ne bɛ i don olugu boro; i bɛ siran minw ɲa, ne bɛ i don olugu boro; ne bɛ i don Babilɔni masacɛ Nebukadinɛsari boro, ka i don Babilɔnikaw boro.

\VS{26}Ne bɛna i gbɛn, ele ni i woroba, ka aw lataga jamana wɛrɛ ra, aw si ma woro jamana min na; aw bɛna taga sa o yɔrɔ le ra.

\VS{27}Aw ta jamana lɔgɔ bɛna aw mina, fɔ ka sekɔlɔgɔ kɛ aw ra, nka aw tɛna se ka sekɔ ka na aw ta jamana ra tuun.»


\par }{\PP \VS{28}Ayiwa, yala nin Koniya tɔgɔ ye dagakolon cinin le ye wa, mɔgɔ tɛ min jate, mɔgɔ si tɛ min fɛ tuun? Mun kosɔn o ka ale ni a denw gbɛn, ka o firi jamana dɔ ra, o ma jamana min lɔn?


\par }{\BB \par }
{\PP \VS{29}E, dugukolo, dugukolo, dugukolo, Matigi Ala ta kuma lamɛn!

\VS{30}Matigi Ala ko: «Aw ye nin cɛ tɔgɔ sɛbɛ i n’a fɔ mɔgɔ min ma den sɔrɔ, i n’a fɔ mɔgɔ min ma se sɔrɔ a ta dunuɲalatigɛ ra; sabu a ta den si tɛna se sɔrɔ, ka sigi Dawuda ta masasiginan kan, ka kɛ Zuda mara kuntigi ye tuun.»




\par }\Chap{23}{\SH Sagagbɛnbaga juguw, ani sagagbɛnbagaɲumanw
\par }
{\PP \VerseOne{1}«Sagagbɛnbaga minw bɛ ne ta sagakuru halakira ka sagaw janjan, bɔnɔ bɛ olugu sɔrɔ, Matigi Ala ko ten.

\VS{2}O kosɔn sagagbɛnbaga minw bɛ ne ta mɔgɔw kunna, ne Matigi Ala, Izirayɛli ta Ala ka min fɔ olugu ta ko ra, o ye nin ye, ko: Aw le ka ne ta sagaw gbɛn, ka sagakuru janjan; aw ma aw hakiri to o ra, nka ne kɔni bɛna ne hakiri to aw ra ka aw sara ka kaɲa ni aw ta kɛwalejuguw ye. Matigi Ala ko ten.


\par }{\PP \VS{3}«Ne ta sagakuru tɔ minw tora jamanaw bɛɛ ra, ne tun ka o gbɛn ka taga jamana minw bɛɛ ra, ne yɛrɛ bɛna olugu lajɛn, ka o lana o yɛrɛ ta yɔrɔ ra; o bɛna bugu, ka caya kosɛbɛ.

\VS{4}Ne bɛna sagagbɛnbaga dɔw bla o kunna, minw bɛna o kɔrɔsi. Siranya tɛna o mina tuun, jigitigɛko tɛna o sɔrɔ tuun; o dɔ tɛna tunu tuun. Matigi Ala ko ten.»


\par }{\Q \VS{5}A flɛ, lon dɔ bɛna se,

\par }{\Q Matigi Ala ko ten,

\par }{\Q ne bɛna mɔgɔ terennin dɔ lawuri Dawuda ta duruja ra,

\par }{\Q min bɛna sigi masaya ra ka mɔgɔw mara ni hakiri ye,

\par }{\Q ka can ni terenninya ladon jamana kɔnɔ.


\par }{\Q \VS{6}Ale ta wagati ra, Zuda mara bɛna kisi,

\par }{\Q Izirayɛli jamana bɛna sigi hɛra ni laganfiya ra;

\par }{\Q o bɛna a wele tɔgɔ min na o ye ko:

\par }{\Q Matigi Ala, an ta terenninya tigi.


\par }{\PP \VS{7}«O le kosɔn, lon dɔ bɛna se, Matigi Ala ko ten, o lon na mɔgɔ tɛna a fɔ tuun ko: ‹Ne bɛ kari Matigi Ala ɲanaman tɔgɔ ra, ale min ka Izirayɛlimɔgɔw labɔ Misiran jamana ra.›

\VS{8}Nka o bɛna a fɔ le ko: ‹Ne bɛ kari Matigi Ala ɲanaman tɔgɔ ra, ale min ka Izirayɛlimɔgɔw ta durujaw lana, ka aw lasekɔ ka bɔ sahiliyanfan jamana ra, ani ka bɔ jamana tɔw bɛɛ ra, a tun ka aw gbɛn ka taga jamana minw bɛɛ ra.› O bɛna na sigi o yɛrɛ ta dugukolo kan.»


\par }{\SH Cira ta juguw
\par }
{\Q \VS{9}Min fɔra ciraw ta ko ra:

\par }{\Q «Ne jusu kasira kosɛbɛ,

\par }{\Q fɔ ka ne kolow bɛɛ magaya;

\par }{\Q ne kɛra i ko dɔrɔtɔ,

\par }{\Q i ko dɔrɔ ka mɔgɔ min ɲanamini,

\par }{\Q Matigi Ala ni a ta kuma saninmanw kosɔn.


\par }{\Q \VS{10}Sabu jamana fara jɛnɛya ra,

\par }{\Q jamana bɛ sukasi ra, danga kosɔn,

\par }{\Q kongokolon bɛganmarayɔrɔw jajara.

\par }{\Q Mɔgɔw bɛ bori kojugu nɔ fɛ,

\par }{\Q o bɛ o ja gbɛlɛya ka ko bɛnbariw le kɛ.


\par }{\Q \VS{11}Ciraw, ani sarakalasebagaw, o bɛɛ ye Alaɲasiranbariw le ye;

\par }{\Q hali ne ta batoso kɔnɔ, ne ka o ta kojuguw sɔrɔ yi!

\par }{\Q Matigi Ala ko ten!


\par }{\Q \VS{12}O kosɔn o bɛna tɛrɛndɛ o tɛmɛsira kan,

\par }{\Q o ta sira bɛ kɛ dibi ye;

\par }{\Q o bɛna o ɲɔni ka o ben,

\par }{\Q sabu ni ne nana wuri o kama san min na,

\par }{\Q ne bɛna kojugu ben o kan.

\par }{\Q Matigi Ala ko ten.»


\par }{\SH Zeruzalɛmu ni Samari ta ciraw
\par }
{\Q \VS{13}«Ne ka ko bɛnbariw ye Samari ta ciraw fɛ:

\par }{\Q O ka ciraya kɛ ni Baali* ta jo tɔgɔ ye,

\par }{\Q o ka ne ta mɔgɔw, Izirayɛlimɔgɔw lafiri.


\par }{\Q \VS{14}Nka Zeruzalɛmu ta ciraw fɛ, ne ka kojuguba le ye;

\par }{\Q o bɛ jɛnɛya kɛ, o bɛ tagama faninya kan.

\par }{\Q O bɛ baraka don kojugukɛbagaw ra,

\par }{\Q janko o si kana o ta juguya dabla.

\par }{\Q O bɛɛ bɛ ne ɲa kɔrɔ i ko Sodɔmukaw;

\par }{\Q Zeruzalɛmukaw bɛ i ko Gomɔrikaw\FTNT{*}{{\FR 23:14 }{\FR{23.14
}}{\FT{Sodɔmukaw, ani Gomɔrikaw tun ka kojugu caman kɛ Ala ɲa kɔrɔ (}}{\XT{Damina 19.1-29}}{\FT{).}}}.»


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{15}O kosɔn Fangatigi Ala ka nin le fɔ ciraw ta ko ra, ko:

\par }{\Q «Ne bɛna o baro ni jalaji le ye,

\par }{\Q ka baga kɛ o minji ra k’a di o ma;

\par }{\Q sabu Zeruzalɛmu ta ciraw le sababu ra,

\par }{\Q Alaɲasiranbariya cayara jamana yɔrɔ bɛɛ ra.»


\par }{\SH Cira faninyafɔbagaw
\par }
{\Q \VS{16}Fangatigi Ala ko:

\par }{\Q «Ni ciraw bɛ cirayakumaw fɔ aw ye,

\par }{\Q aw kana o ta kumaw lamɛn,

\par }{\Q sabu o bɛ aw nɛgɛra ni kuma gbansanw le ye.

\par }{\Q O bɛ ko minw fɔra aw ye ko Ala ka o yira o ra,

\par }{\Q o kow bɔra olugu yɛrɛ le ra, o ma bɔ Matigi Ala da ra.


\par }{\Q \VS{17}Minw bɛ ne dɔgɔya, o bɛ sɔn k’a fɔ olugu ye ko:

\par }{\Q ‹Matigi Ala ko a bɛna hɛra kɛ aw ye!›

\par }{\Q Minw bɛɛ bɛ tugu o yɛrɛ jusukun ta miiriyaw kɔ

\par }{\Q o b’a fɔ olugu ye ko: ‹Kojugu foyi tɛna aw sɔrɔ!›


\par }{\Q \VS{18}O tuma, jɔntigi le tun bɛ ni Matigi Ala ye a ta kolatigɛyɔrɔ ra?

\par }{\Q Jɔn le ɲa k’a ye, walama k’a lamɛn?

\par }{\Q Jɔn le k’a janto a ta kuma ra,

\par }{\Q janko k’a lamɛn?»


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{19}«A flɛ, Matigi Ala ta sanfɔɲɔ ye nin ye!

\par }{\Q A ta jusugban le wurira;

\par }{\Q o sanfɔɲɔba le wurira,

\par }{\Q a bɛ munumununa mɔgɔjuguw kunna.


\par }{\Q \VS{20}Matigi Ala ta dimi tɛna mala

\par }{\Q fɔ a ka ko min latigɛ a jusukun na,

\par }{\Q a ye o kɛ k’a dafa.

\par }{\Q Wagati nataw ra, aw bɛna o kow bɛɛ faamu.»


\par }{\BB \par }
{\PP \VS{21}Ala ko:

\par }{\Q «Ne ma nin ciraw ci,

\par }{\Q nka o borira ka taga ciraya kɛ;

\par }{\Q ne ma kuma don o da ra

\par }{\Q nka o tagara cirayakumaw fɔ.


\par }{\Q \VS{22}Ni o tun bɛ ni ne ye ne ta kolatigɛyɔrɔ ra,

\par }{\Q o tun bɛna ne ta kumaw lase ne ta mɔgɔw ma,

\par }{\Q k’a to o ye sekɔ ka bɔ o ta sirajuguw kan,

\par }{\Q ka o ta kɛwalejuguw dabla.»


\par }{\SH Matigi Ala bɛ yɔrɔ bɛɛ
\par }
{\Q \VS{23}«Yala ne ye yɔrɔsurunmɔgɔw dɔrɔn ta Ala le ye wa?

\par }{\Q Matigi Ala ko ten.

\par }{\Q Yala ne tɛ yɔrɔjanmɔgɔw bɛɛ ta Ala ye fana wa?


\par }{\Q \VS{24}Yala mɔgɔ bɛ se ka dogo yɔrɔ dogonin dɔ ra

\par }{\Q ko ne Ala tɛna o tigi ye wa?

\par }{\Q Matigi Ala ko ten.

\par }{\Q Yala ne ta bonya ma sankolo ni dugukolo yɔrɔ bɛɛ fa wa?

\par }{\Q Matigi Ala ko ten.»


\par }{\SH Cira mɔgɔlafiribagaw
\par }
{\PP \VS{25}«Ciraw bɛ min fɔra, ne ka o mɛn. O bɛ cirayakuma minw fɔra ne tɔgɔ ra o ye faninya le ye. O b’a fɔ ko: ‹Ne ka ko dɔ ye siko ra dɛ! Ne ka ko dɔ ye siko ra!›

\VS{26}O ciraw bɛ jijara ka o faninya ciraya minw kɛ, ka o mɔgɔlafirikumaw miiri o jusukun na ka o ciraya kɛ, o bɛna o kow dabla tuma juman le?

\VS{27}O bɛ to ka o ta siko minw ɲafɔ ɲɔgɔn ye, o b’a miiri ko o bɛ se k’a to ne ta mɔgɔw ye ɲina ne tɔgɔ kɔ, i n’a fɔ o bɛmaw ɲinana ne tɔgɔ kɔ cogo min na Baali* ta jo kosɔn.

\VS{28}Ni cira min ka siko kɛ, o ye a ta siko lakari; nka ne ka ne ta kuma lase mɔgɔ min ma, o tigi ye ne ta kuma fɔ ka kaɲa ni can sira ye, sabu mun le ka simanɲaga ni simankisɛ kɛ kelen ye? Matigi Ala ko ten.

\VS{29}Yala ne ta kuma tɛ i ko tasuma le wa? Matigi Ala ko ten. Yala a tɛ i ko nɛgɛkuru min bɛ fara ci wa?


\par }{\PP \VS{30}«A flɛ, nin le kosɔn ne bɛ ciraw kɛrɛ, Matigi Ala ko ten, olugu minw bɛ ne ta kuma sonya ɲɔgɔn fɛ.

\VS{31}A flɛ, ne bɛ ciraw kɛrɛ, Matigi Ala ko ten; minw bɛ o yɛrɛ nɛnkun ta k’a fɔ ko: ‹Matigi Ala ko!›

\VS{32}A flɛ, minw bɛ faninya sikow ciraya kɛra, ne bɛna olugu kɛrɛ, Matigi Ala ko ten; o bɛ o sikow lakari ka ne ta mɔgɔw lafiri ni o faninyakumaw ye, ani o ta kungbɛlɛya ye, k’a sɔrɔ ne ma o ci, ne ma foyi fɔ o ye. O tɛ foyi le ɲa nin mɔgɔw ye; Matigi Ala ko ten.»


\par }{\SH Ala ta kuma tɛ doni ye
\par }
{\PP \VS{33}«Ayiwa, ni nin mɔgɔw, walama ni cira dɔ, walama ni sarakalasebaga dɔ ka i ɲininka ko: ‹Matigi Ala ta kuma ye juman le ye, a ka doni\FTNT{†}{{\FR 23:33 }{\FR{23.33
}}{\FT{«Kuma» ani «doni»: Heburukan na o kuma fla fɔcogo bɔra ɲɔgɔn fɛ.}}} juman la an kan?› I ye o tigi jaabi ko: ‹Aw yɛrɛ le ye doni ye, ne bɛna o doni bɔ ne kunna. Matigi Ala ko ten.›

\VS{34}Ni cira dɔ, walama ni sarakalasebaga dɔ, walama ni mɔgɔ dɔ k’a fɔ ko: ‹Matigi Ala ka doni juman le la ale kan!› Ayiwa, ne bɛna o tigi ni a ta somɔgɔw kɛrɛ.

\VS{35}Aw ka kan ka aw sigiɲɔgɔnw, walama aw balemaw ɲininka le ko: ‹Matigi Ala ta jaabi ye juman ye? Matigi Ala ka mun fɔ?›

\VS{36}Nka aw man kan k’a fɔ tuun ko: ‹Matigi Ala ka doni juman le la an kan!› Yala Matigi Ala ta kuma ye doni le ye wa? Ni aw bɛ o fɔ, o tuma aw bɛ Ala ɲanaman, Fangatigi Ala, an ta Ala ta kuma yɛlɛmana le.

\VS{37}Aw ye cira ɲininka ko: ‹Matigi Ala ka i jaabi ko di? Matigi Ala ka mun fɔ?›

\VS{38}Nka ni aw ka to k’a fɔ ko: ‹Matigi Ala ka doni la anw kan›, o tuma Matigi b’a fɔ ko: i n’a fɔ aw bɛ to ka nin kuma fɔ, ko: ‹Matigi Ala ka doni la anw kan› k’a sɔrɔ ne k’a fɔ aw ye ko aw kana a fɔ, ko: ‹Matigi Ala ka doni la anw kan›,

\VS{39}o tuma ne bɛna ban aw ra pewu, ka aw gbɛn ka bɔ ne ɲa kɔrɔ, aw ni aw ta dugu bɛɛ, ne tun ka o dugu min di aw bɛmaw ma.

\VS{40}Ne bɛna aw kɛ dɔgɔyarifɛn ye, dɔgɔyari min tɛna ban; ka aw lamaroya kosɛbɛ, mɔgɔ tɛna ɲina maroya min kɔ ka ye.»




\par }\Chap{24}{\SH Toromɔ ɲumanw ani toromɔ cɛnninw
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ayiwa, Matigi Ala ka toromɔ segi fla yira ne ra; o segiw blanin tun bɛ Matigi Ala ta batoso ɲa fɛ. O wagati y’a sɔrɔ Babilɔni masacɛ Nebukadinɛsari tun ka Yehoyakimu dencɛ Yekoniya\FTNT{*}{{\FR 24:1 }{\FR{24.1
}}{\FT{Yekoniya: Aw ye sura 22.24 flɛ, ani
}}{\XT{Masacɛw flanan 24.12-16}}{\FT{.}}}, Zuda masacɛ, ani Zuda mara ɲamɔgɔw, ani bororabaarakɛbagaw, ani nɛgɛbaarabagaw mina ka bɔ Zeruzalɛmu ka taga ni o ye Babilɔni.

\VS{2}Ayiwa, segi kelen ta toromɔw tun ka ɲi kosɛbɛ; o tun bɛ i n’a fɔ torosun den fɔlɔw. Nka segi tɔ kelen ta toromɔw bɛɛ tun cɛnna; mɔgɔ tun tɛ se ka o domu o cɛnkojugu fɛ.


\par }{\PP \VS{3}Matigi Ala ko ne ma ko: «Yeremi, i ɲa bɛ mun le ra?» Ne k’a jaabi ko: «Toromɔ! A ɲumanmanw kɔni ka ɲi kosɛbɛ, nka minw cɛnna, olugu man ɲi le fiyewu, hali mɔgɔ tɛ se ka o domu o cɛnkojugu fɛ.»


\par }{\PP \VS{4}Matigi Ala k’a ta kuma lase ne ma.

\VS{5}A ko Matigi Ala, Izirayɛli ta Ala ko: «Mɔgɔ bɛ ɲabɔ toromɔɲuman fɛ cogo min na, ne ka Zuda mara mɔgɔ minw labɔ nin jamana ra ka o lataga Babilɔnikaw ta jamana ra, ne fana bɛna ɲabɔ olugu fɛ ten.

\VS{6}Ne bɛna o flɛ ni ɲumanya ye, ka o lasekɔ ka na nin jamana ra yan tuun. Ne bɛna o lɔ, ne tɛna o ci tuun; ne bɛna o turu, ne tɛna o bɔn tuun.

\VS{7}Ne bɛna ne lɔnniya don o jusu ra, k’a to o y’a lɔn ko ne le ye Matigi Ala ye. O bɛna kɛ ne ta mɔgɔw ye, ne fana bɛ kɛ o ta Ala ye, sabu o bɛna sekɔ ne ma ni o jusukun bɛɛ ye.»


\par }{\PP \VS{8}Ayiwa, min ye toromɔ cɛnninw ye, mɔgɔ tɛ se ka minw domu o cɛnkojugu fɛ, Matigi Ala ko: «Ne bɛna Zuda masacɛ Sedesiyasi kɛ o cogo le ra, ale ni a ta jamana kuntigiw, ani Zeruzalɛmuka tɔ minw tora nin jamana ra yan, ani minw tagara sigi Misiran.

\VS{9}Ne bɛna min kɛ o ra, o bɛna kɛ jatigɛkoba ye dugukolo siyaw bɛɛ fɛ, k’a to bɛɛ ye o ta bɔnɔ ye; ne bɛna o gbɛn ka taga yɔrɔ minw na, o yɔrɔ mɔgɔw bɛɛ bɛna o mafiyɛnya, ka o tɔgɔ don o ta zanaw ra, ka o lɔgɔbɔ, ka o danga.

\VS{10}Ne bɛna mɔgɔw bla ka taga ni kɛrɛkɛmuru ye o kama, ka kɔngɔ ben o kan, ani banajuguw, fɔ ka taga o tunu ka ban pewu o ta dugukolo kan, ne tun ka dugukolo min di o ni o bɛmaw ma.»




\par }\Chap{25}{\SH San mugan ni saba waajuri
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ala ka kuma min lase Yeremi ma, Zuda mara mɔgɔw bɛɛ ta ko ra, Yoziyasi dencɛ Yehoyakimu, Zuda masacɛ ta masaya san naaninan na, ani Babilɔni masacɛ Nebukadinɛsari ta masaya san fɔlɔ ra,

\VS{2}Yeremi ka o kuma le fɔ Zuda mara mɔgɔw bɛɛ ɲa na, ani Zeruzalɛmukaw bɛɛ ɲa na, ko:


\par }{\PP \VS{3}K’a ta Amɔn dencɛ Yoziyasi, Zuda masacɛ ta masaya san tan ni sabanan na, fɔ ka na se bi ma, nin ye a san mugan ni saba ye, Matigi Ala k’a ta kuma lase ne ma; ne bɛ to k’a fɔ aw ye lon o lon, nka aw ma sɔn k’a lamɛn.

\VS{4}Matigi Ala ta baaradenw, minw ye a ta ciraw ye, a ka olugu bɛɛ ci aw le fɛ; a tun bɛ olugu ci aw fɛ lon o lon, nka o bɛɛ n’a ta, aw m’a lamɛn, aw ma aw toro malɔ a ta kuma ra.

\VS{5}O tun bɛ to k’a fɔ aw ye ko: «Aw ye sabari, aw bɛɛ ye bɔ aw ta sirajuguw kan, ka aw ta kɛwalejuguw dabla; ni o kɛra, Matigi Ala ka dugukolo min di aw ni aw bɛmaw ma, aw bɛna to o dugukolo kan wagati bɛɛ, ani tuma bɛɛ.

\VS{6}Aw kana tugu ala wɛrɛw kɔ ka aw kinbiri gban olugu kɔrɔ ka o bato; aw kana ne jusu bɔ ni aw yɛrɛ boro ta batofɛn lalaganinw ye; ni o kɛra, ne tɛna kojugu si kɛ aw ra.

\VS{7}Nka aw ma ne lamɛn; Matigi Ala ko ten. Aw ka ne jusu bɔ ni aw yɛrɛ boro ta batofɛn lalaganinw ye, ka kojugu lase aw yɛrɛ ma.


\par }{\PP \VS{8}«O kosɔn Fangatigi Ala ko: ‹I n’a fɔ aw ma ne ta kumaw lamɛn,

\VS{9}a flɛ, ne bɛna sahiliyanfan mɔgɔw bɛɛ wele, Matigi Ala ko ten, ani Babilɔni masacɛ Nebukadinɛsari, min ye ne ta baaraden ye; ne bɛna olugu lana nin jamana ni a mɔgɔw kama, ani siya minw bɛɛ ka o lamini, janko o ye o halaki pewu, fɔ ka o ta ko kɛ jatigɛkoba ye, ka o kɛ lɔgɔbɔrifɛn ye, ka o ta yɔrɔ kɛ yɔrɔ lakolonba ye tuma bɛɛ.

\VS{10}Ne bɛna o ta ɲagarikanw, ani o ta ninsɔndiyakanw, ani kɔɲɔcɛ ta dɔnkirilakanw, ani kɔɲɔmuso ta dɔnkirilakanw, ani o ta mugusikanw bɛɛ ban, ka o ta fitinayeelenw bɛɛ faga.›

\VS{11}Nin jamana bɛɛ bɛna kɛ tomo le ye, ka kɛ yɔrɔ lakolonba ye; nin siyaw bɛna to Babilɔni ta masacɛ ta fanga kɔrɔ fɔ san biwolonfla.


\par }{\PP \VS{12}«Nka ni o san biwolonfla dafara, ne bɛna wuri Babilɔni masacɛ ni a ta mɔgɔw yɛrɛ kama, o ta terenbariyaw kosɔn, Matigi Ala ko ten; ne bɛna Babilɔnikaw kɛrɛ, ka o ta jamana kɛ yɔrɔ lakolonba ye wagati bɛɛ.

\VS{13}Ne tun ka kojugu o kojugu fɔ o ta jamana ta ko ra, ne bɛna o bɛɛ lase o ta jamana ma; ko o ko sɛbɛra nin kitabu kɔnɔ, Yeremi ka ciraya kɛ ka fɛn o fɛn fɔ siyaw kama, ne bɛna o kɛ.

\VS{14}Sabu siya fangatigi dɔw, ani masacɛba dɔw fana bɛna o ta fanga sigi Babilɔnikaw kan; ne bɛna Babilɔnikaw fana sara ka kaɲa ni o ta kɛwalew ye, ani o boro ka baara min kɛ.»


\par }{\SH Ala ta kiti tagamasiyɛn
\par }
{\PP \VS{15}Matigi Ala, Izirayɛli ta Ala k’a fɔ ne ye ko: «Nin jifiyɛ mina ne boro; a fanin lo ne ta jusugban na i ko duvɛn; ne bɛ i ci siya minw fɛ, a to olugu bɛɛ ye dɔ min a ra.

\VS{16}O bɛna a min fɔ ka talontalon, ka fatɔya bla o yɛrɛ ra, sabu ne bɛna murutigiw ci o kama.»


\par }{\PP \VS{17}Ne ka jifiyɛ mina Matigi Ala boro; Matigi Ala tun ka ne ci siya minw fɛ, ne k’a di olugu bɛɛ ma ko o bɛɛ y’a min:

\VS{18}Zeruzalɛmukaw, ani Zuda dugu tɔw ta mɔgɔw, ani o ta masacɛw ni o ta kuntigiw, janko ka o ta yɔrɔ kɛ tomo ye, k’a kɛ jatigɛkoba ye, ani lɔgɔbɔrifɛn, ani yɔrɔ danganin, i n’a fɔ a bɛ cogo min na bi.


\par }{\PP \VS{19}Ne ka dɔ di Misiran masacɛ Farawona ma, ani a ta jamana ɲamɔgɔw, ani a kuntigiw, ani jamana mɔgɔw bɛɛ,

\VS{20}ani siya wɛrɛ minw bɛɛ siginin bɛ ni o ye, ani Usi ta jamana masacɛw bɛɛ, ani Filisikaw ta jamana masacɛw bɛɛ, minw bɛ Asikalɔn, ani Gaza, ani Ekurɔn, ani Azidɔdika tɔ minw bɛ yi,

\VS{21}ani Edɔmu jamana, ani Mohabu jamana, ani Amɔn jamana,

\VS{22}ani Tiri masacɛw bɛɛ, ani Sidɔn masacɛw bɛɛ, ani masacɛ minw ta jamana bɛ fɔ yɔrɔjan kɔgɔji kɔ fɛ,

\VS{23}ani Dedan jamana, ani Tema jamana, ani Buzi jamana, ani siya minw bɛɛ bɛ o bonbosi kɛrɛfɛyɔrɔw li\FTNT{*}{{\FR 25:23 }{\FR{25.23
}}{\FT{Siya minw bɛ o bonbosi kɛrɛfɛyɔrɔ li: Aw ye 9.25 flɛ.}}},

\VS{24}ani Arabujamana masacɛw bɛɛ, ani siya wɛrɛ minw siginin bɛ kongokolon kɔnɔ, olugu ta masacɛw,

\VS{25}ani Zimiri masacɛw bɛɛ, ani Elamu masacɛw bɛɛ, ani Mɛdi masacɛw bɛɛ,

\VS{26}ani sahiliyanfan masacɛw bɛɛ, minw yɔrɔ ka surun, ani minw yɔrɔ ka jan ɲɔgɔn na, ani dunuɲa masayaw bɛɛ, min o min bɛ dugukolo kɔ kan; Sesaki\FTNT{†}{{\FR 25:26 }{\FR{25.26
}}{\FT{Sesaki, o ye Babilɔni ye.}}} masacɛ le bɛna a ta min o bɛɛ kɔ fɛ.


\par }{\PP \VS{27}«O kɔ, i y’a fɔ o ye ko Fangatigi Ala, Izirayɛli ta Ala ko: ‹Aw y’a min ka ɲanamini, ka fɔɔnɔ, ka ben dugu ma fɔ aw kana se ka wuri tuun, sabu ne bɛna murutigiw ci aw kama.›


\par }{\PP \VS{28}«Ni o banna ka jifiyɛ mina i boro ka dɔ min, i y’a fɔ o ye ko Fangatigi Ala ko: ‹Aw bɛna a min yɛrɛ le!›

\VS{29}Sabu aw y’a flɛ, ne yɛrɛ tɔgɔ bɛ fɔ dugu min kɔnɔ, ne bɛna kojugu damina o dugu le ra; o tuma aw don, yala ne bɛna aw jarakibari to wa? Ne tɛna aw jarakibari dɛ! Sabu ne bɛna murutigiw wele dugukolo mɔgɔw bɛɛ le kama. Fangatigi Ala ko ten.»


\par }{\PP \VS{30}Ayiwa, Matigi Ala k’a fɔ ne ye tuun ko: «Ele ye nin kow bɛɛ ciraya kɛ, k’a fɔ o ye ko:

\par }{\Q ‹Matigi Ala bɛna to san fɛ ka pɛrɛn,

\par }{\Q a bɛ to a ta yɔrɔ saninman kɔnɔ k’a kan bɔ.

\par }{\Q A bɛ pɛrɛn a yɛrɛ ta yɔrɔ mɔgɔw le kunna,

\par }{\Q a bɛ kule ci i ko rɛzɛnforogibagaw,

\par }{\Q a bɛ kule ci dugukolo mɔgɔw bɛɛ kama.


\par }{\Q \VS{31}A mankan bɛ se fɔ dugukolo dan na,

\par }{\Q sabu kɛrɛ dɔ le bɛ Matigi Ala ni siyaw cɛ,

\par }{\Q kiti dɔ le bɛ a ni adamadenw bɛɛ cɛ;

\par }{\Q a bɛna mɔgɔjuguw labla murutigiw ye.

\par }{\Q Matigi Ala ko ten.› »


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{32}Fangatigi Ala ko:

\par }{\Q «Aw y’a flɛ, kojuguba dɔ bɛ nana yi,

\par }{\Q a bɛna bɔ siya dɔ ra, ka taga siya dɔ wɛrɛ ra;

\par }{\Q sanfɔɲɔba dɔ bɛ wurira ka bɔ fɔ dunuɲa dan na.»


\par }{\BB \par }
{\PP \VS{33}Matigi Ala bɛna minw faga o lon na, olugu suw bɛna ta dunuɲa kun dɔ ra, ka taga a bla a kun dɔ ra; mɔgɔ tɛna o su kasi, mɔgɔ tɛna o suw lajɛn, mɔgɔ tɛna o sutara; o bɛna tori ka kɛ nɔgɔ le ye dugukolo kan.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{34}Aw ye kasi, aw sagagbɛnbagaw\FTNT{‡}{{\FR 25:34 }{\FR{25.34
}}{\FT{Sagagbɛnbagaw: O ye jamana ɲamɔgɔw ye.}}}, aw ye kule!

\par }{\Q Aw ye kolonkolon buguri ra, aw minw ye sagakuru kuntigiw ye;

\par }{\Q sabu aw kannatigɛlon sera.

\par }{\Q Aw bɛna ben ka ci ka yɛrɛgɛ i ko minan sɔngɔgbɛlɛn.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{35}Dogoyɔrɔ tɛna kɛ sagagbɛnbagaw fɛ tuun,

\par }{\Q bɔsiyɔrɔ tɛna kɛ sagakuru kuntigiw fɛ tuun.


\par }{\Q \VS{36}Aw ye sagagbɛnbagaw kulekan lamɛn!

\par }{\Q Aw ye sagakuru kuntigiw kasikanw lamɛn!

\par }{\Q Matigi Ala ka o ta bɛganmarayɔrɔw bɛɛ halaki.


\par }{\Q \VS{37}O ta bɛganmarayɔrɔ laganfiyaninw kɛra yɔrɔ lakolonbaw ye,

\par }{\Q Matigi Ala ta dimiba kosɔn.


\par }{\Q \VS{38}A bɔra a ta yɔrɔ ra i ko jaraden bɛ bɔ a dogoyɔrɔ ra cogo min na;

\par }{\Q o ta jamana bɛna kɛ yɔrɔ lakolon ye,

\par }{\Q cɛnrikɛbaga ta fariya kosɔn,

\par }{\Q ani Matigi Ala ta dimiba kosɔn.




\par }\Chap{26}{\SH Yeremi ta juguw ko o b’a faga
\par }
{\PP \VerseOne{1}Yoziyasi dencɛ Yehoyakimu Zuda masacɛ ta masaya damina ra, Matigi Ala ka nin kuma fɔ, Yeremi ye.

\VS{2}«Matigi Ala ko: ‹Taga lɔ Matigi Ala ta batoso lukɛnɛ ra; mɔgɔ minw bɛ to ka bɔ Zuda duguw bɛɛ ra ka na o kinbiri gban ka Matigi Ala bato a ta batoso kɔnɔ, ne bɛ i ci ni kuma minw bɛɛ ye olugu fɛ, taga o kumaw bɛɛ fɔ o ye, i kana hali kelen bɔ a ra.

\VS{3}A bɛ se ka kɛ ko o bɛna i lamɛn, ka sekɔ ka bɔ o ta sirajugu kan; ni o kɛra, ne tun b’a fɛ ka kojugu min kɛ o ra o ta kɛwalejuguw kosɔn, ne bɛna nimisa ka o dabla.

\VS{4}A fɔ o ye ko Matigi Ala ko: Ni aw ma ne lamɛn ka tagama ka kaɲa ni ne ta sariyaw ye, ne ka sariya minw yira aw ra,

\VS{5}ni aw ma ne ta baaradenw ta kumaw lamɛn, minw ye ne ta ciraw ye, ne tun bɛ olugu minw ci aw fɛ lon o lon, nka aw tɛ o lamɛnna,

\VS{6}o tuma ne bɛna nin batoso kɛ i n’a fɔ ne ka Silo\FTNT{*}{{\FR 26:6 }{\FR{26.6
}}{\FT{Silo: aw ye 7.12 flɛ.}}} kɛ cogo min na, ka nin dugu kɛ dugu danganin ye dugukolo siyaw bɛɛ ɲa na.› »


\par }{\PP \VS{7}Ayiwa, sarakalasebagaw, ani ciraw, ani mɔgɔ tɔw ka Yeremi kan mɛn, a bɛ nin kumaw fɔra Matigi Ala ta batoso kɔnɔ.

\VS{8}Wagati min na Yeremi tun bɛ banna kuma ra, Matigi Ala tun k’a ci ni kuma minw bɛɛ ye ko a y’a lase mɔgɔw ma, sarakalasebagaw, ani ciraw, ani mɔgɔ tɔw ka Yeremi mina. O ko: «Ele ka kan ka faga yɛrɛ le!

\VS{9}Mun kosɔn i bɛ ciraya kɛra Matigi Ala tɔgɔ ra k’a fɔ ko nin batoso bɛna kɛ i ko Silo kɛra cogo min na, ani ko nin dugu bɛna halaki fɔ k’a kɛ yɔrɔ lakolon ye?» Jama bɛɛ tagara lajɛn Yeremi kɔrɔ Ala ta batoso kɔnɔ.

\VS{10}Ayiwa, Zuda mara ɲamɔgɔw nana o kow mɛn minkɛ, o bɔra masacɛ ta so ka taga Matigi Ala ta batoso ra, ka taga sigi Matigi Ala ta batoso Dondakura da ra.

\VS{11}Sarakalasebagaw, ani ciraw k’a fɔ ɲamɔgɔw, ani mɔgɔ tɔw bɛɛ ye ko: «Nin cɛ ka kan ka faga le, sabu a ka ciraya kɛ nin dugu kama; aw yɛrɛ toro k’a mɛn!»


\par }{\PP \VS{12}Ayiwa, Yeremi k’a fɔ ɲamɔgɔw bɛɛ ye, ani mɔgɔ tɔw bɛɛ ye, ko: «Aw ka nin kuma minw bɛɛ mɛn, Matigi Ala le ka ne ci ka na o cirayakumaw fɔ nin so kama ni nin dugu kama.

\VS{13}Sisan, aw ye aw tagamacogo ni aw ta kɛwalew yɛlɛma, ka Matigi Ala, aw ta Ala kan mɛn; ni o kɛra, Matigi Ala tun ka kojugu minw latigɛ aw kama, a bɛna a ta miiriya yɛlɛma ka o dabla.

\VS{14}Ayiwa, ne kɔni, ne ye nin ye aw boro; ni min ka aw diya, ani ni min ka bɛn aw ma, aw ye o kɛ ne ra.

\VS{15}Nka aw ka kan k’a lɔn ko ni aw ka ne faga, o tuma a kɛra i n’a fɔ aw ka mɔgɔ jarakibari fagari hakɛ le ben aw yɛrɛ kan, aw ni nin dugu ni dugumɔgɔw; sabu can ra, Matigi Ala le ka ne ci aw fɛ, ka na nin kumaw bɛɛ fɔ k’a don aw toro ra.»


\par }{\PP \VS{16}Ɲamɔgɔw, ani mɔgɔ tɔw bɛɛ k’a fɔ sarakalasebagaw ni ciraw ye ko: «Nin cɛ man kan ni fagari ye, sabu a kumana an fɛ Matigi Ala, an ta Ala yɛrɛ tɔgɔ le ra.»


\par }{\PP \VS{17}Jamana cɛkɔrɔba dɔw wurira ka lɔ, k’a fɔ jama bɛɛ lajɛnnin ye ko:

\VS{18}«Moresɛtikacɛ Mise tun bɛ ciraya kɛra Zuda masacɛ Ezekiyasi ta tere ra; a tun b’a fɔra Zuda mara mɔgɔw bɛɛ ye ko:

\par }{\Q ‹Fangatigi Ala ko:

\par }{\Q O bɛna Siyɔn dugu sɛnɛ i ko foro,

\par }{\Q ka Zeruzalɛmu kɛ kabakuruton ye.

\par }{\Q Alabatoso tun bɛ kuru min kan, yiritu le bɛna o kuru datugu\FTNT{†}{{\FR 26:18 }{\FR{26.18
}}{\FT{Nin kumaw fɔra Mise ta kitabu kɔnɔ (}}{\XT{Mise 3.12}}{\FT{).}}}.›


\par }{\PP \VS{19}«Yala Zuda masacɛ Ezekiyasi ni Zuda mara mɔgɔw bɛɛ ka Mise mina k’a faga wa? Yala Ezekiyasi ma siran Matigi Ala ɲa, ka Matigi Ala daari wa? O le kosɔn, Matigi Ala tun ka kojugu min latigɛ o kama, a ka a ta miiriya yɛlɛma ka o dabla. Ayiwa, o tuma anw don, anw le bɛna nin kojuguba ɲɔgɔn lase an yɛrɛ ma wa?»


\par }{\SH Yehoyakimu ka cira Uriya faga
\par }
{\PP \VS{20}Ayiwa, cɛ dɔ wɛrɛ fana tun bɛ ciraya kɛra Matigi Ala tɔgɔ ra; ale tɔgɔ tun ye ko Uriya, Semaya dencɛ tun lo ka bɔ Kiriyati Yeharimu. A tun bɛ ciraya kɛra Zeruzalɛmu dugu kama, ani Zuda mara kama; a ta kuma ni Yeremi ta kuma bɛɛ tun bɛ kelen ye.

\VS{21}Masacɛ Yehoyakimu ni a ta cɛfariw, ani a ta jamana kuntigiw bɛɛ k’a ta kumaw mɛn. Masacɛ tun b’a fɛ k’a faga. Uriya ka o ko mɛn minkɛ, a siranna, a borira ka taga Misiran.

\VS{22}Masacɛ Yehoyakimu ka mɔgɔ dɔw fara Akibɔri dencɛ Elinatan kan, ka olugu ci ka taga Misiran.

\VS{23}Olugu tagara Uriya labɔ Misiran, ka na ni a ye masacɛ Yehoyakimu fɛ. O k’a faga ni kɛrɛkɛmuru ye k’a su firi mɔgɔ gbansanw sudonyɔrɔ ra.


\par }{\PP \VS{24}Nka Safan dencɛ Ayikamu k’a janto Yeremi ra, janko o kana na a don mɔgɔw boro k’a to o y’a faga.




\par }\Chap{27}{\SH Ala ko siyaw bɛɛ ye to Babilɔni ta fanga kɔrɔ
\par }
{\PP \VerseOne{1}Yoziyasi dencɛ Yehoyakimu, Zuda masacɛ, ale ta masaya damina ra, Matigi Ala ka nin kuma lase Yeremi ma;

\VS{2}Matigi Ala k’a fɔ ne ye ko: «Juruden dɔw lalaga, ka yiri dɔw lɛsɛ ka o kɛ i ko zuw\FTNT{*}{{\FR 27:2 }{\FR{27.2
}}{\FT{Yiri min bɛ la sɛnɛkɛmisiw kan na, o le ye zu ye. Nin yɔrɔ ra, zu ye Babilɔni ta fanga tagamasiyɛn le ye.}}}, ka dɔ siri i kanna.

\VS{3}O kɔ, i ye o dɔ ci Edɔmu masacɛ ma, ka dɔ ci Mohabu masacɛ ma, ka dɔ ci Amɔnkaw ta masacɛ ma, ka dɔ ci Tiri masacɛ ma, ka dɔ ci Sidɔn masacɛ ma. O masacɛw ta ciraden minw nana Zeruzalɛmu, Zuda masacɛ Sedesiyasi fɛ, i bɛna o ciraw don olugu le boro.

\VS{4}I ye ne ta ci fɔ o ye, o ye taga o fɔ o matigicɛw ye, ko Fangatigi Ala, Izirayɛli ta Ala ko o ye taga nin fɔ o matigicɛw ye ko:

\VS{5}‹Ne Ala le ka dugukolo dan, ani adamadenw ni bɛgan minw bɛ dugukolo kan; ne ka o dan ne ta sebagayaba ni ne ta fanga sababu ra. Ni mɔgɔ min ka ne diya, ne bɛ o fɛnw tigiya di o tigi le ma.

\VS{6}Sisan, ne le ka nin jamanaw bɛɛ don Babilɔni masacɛ Nebukadinɛsari boro, ne ta baaraden; ne ka hali kongosogow di a ma, ka olugu fana bla a ta fanga kɔrɔ.

\VS{7}Siyaw bɛɛ bɛna kɛ a ta fanga kɔrɔ, ka na kɛ a dencɛ fana ta fanga kɔrɔ, ka na kɛ a mamaden fana ta fanga kɔrɔ, fɔ ka taga ale yɛrɛ ta jamana ta wagati se, wagati min siya fangatigi dɔw, ani masacɛba dɔw fana bɛna o ta fanga sigi ale yɛrɛ kan.


\par }{\PP \VS{8}« ‹Nka ni siya o siya, walama ni jamana o jamana ma sɔn ka baara kɛ Babilɔni masacɛ Nebukadinɛsari ye, k’a to Babilɔni masacɛ ye a ta fanga yiri la ale kan na, ne bɛna o siya kɛrɛ ni kɛrɛkɛmuru ye, ani kɔngɔ, ani banajuguw, fɔ ka taga a to Nebukadinɛsari boro ye o siya halaki ka ban pewu; Matigi Ala ko ten.


\par }{\PP \VS{9}« ‹Aw kɔni, aw kana aw ta ciraw, ani aw ta lagbɛrikɛbagaw, ani aw ta sikolɔnbagaw, ani aw ta tagamasiyɛn lɔnbagaw, ani aw ta jotigiw lamɛn, olugu minw b’a fɔra aw ye ko aw tɛna to Babilɔni masacɛ ta fanga kɔrɔ!

\VS{10}Sabu o ta cirayaw ye faninyakumaw le ye; o le bɛna a to ne bɛna aw gbɛn, ka aw labɔ aw ta jamana ra, ka aw halaki.


\par }{\PP \VS{11}« ‹Nka ni siya o siya ka sɔn k’a to Babilɔni masacɛ ye a ta fanga yiri la ale kan na, ka sɔn ka baara kɛ Babilɔni masacɛ ye, ne bɛna ɲasuma ladon o siya ta jamana ra, k’a to o ye sigi o ta jamana ra tuun, ka o ta dugukolow sɛnɛ; Matigi Ala ko ten.› »


\par }{\PP \VS{12}Ayiwa, ne ka nin kuma kelen le fɔ Zuda masacɛ Sedesiyasi ye; ne ko: «Aw ye sɔn k’a to Babilɔni masacɛ ye a ta fanga yiri la aw kan na; aw ye baara kɛ ale ni a ta mɔgɔw ye, ni o kɛra, aw bɛ kisi.

\VS{13}Mun kosɔn i bɛna a to kɛrɛkɛmuru ni kɔngɔ ni banajuguw ye ele ni i ta mɔgɔw faga? Sabu Matigi Ala ka o le fɔ, ko ni siya o siya tɛ to Babilɔni masacɛ ta fanga kɔrɔ, ale bɛna o kow le lase o siya ma.

\VS{14}Cira minw b’a fɔra aw ye ko aw tɛna to Babilɔni masacɛ ta fanga kɔrɔ, aw kana o ciraw ta kumaw lamɛn! Sabu o ta cirayakumaw ye faninya le ye.

\VS{15}Ne ma o ci! Matigi Ala ko ten. O bɛ cirayakuma minw fɔra ne tɔgɔ ra, o ye faninya le; o le bɛna a to ne bɛ aw gbɛn k’a to aw ye halaki, aw ni o ciraw yɛrɛ minw bɛ o cirayakumaw fɔra aw ye.»


\par }{\PP \VS{16}Ayiwa, ne ka nin le fɔ sarakalasebagaw, ani mɔgɔ tɔw bɛɛ ye fana, ko Matigi Ala ko: «Cira dɔw bɛ ciraya kɛra k’a fɔ ko: ‹Sisan kɔni, a tɔ ye wagati dɔɔnin, o bɛna Matigi Ala ta batoso ta minanw labɔ Babilɔni, ka o lasekɔ o nɔ ra!› Aw kana o ciraw ta kumaw lamɛn, sabu o ta cirayakumaw ye faninya le ye.

\VS{17}Aw kana o lamɛn! Aw ye to Babilɔni masacɛ ta fanga kɔrɔ, ni o kɛra, aw bɛna kisi; ni o tɛ, aw bɛna a to nin dugu ye halaki ka kɛ tomo le ye.


\par }{\PP \VS{18}«Ni o ciraw ta ciraya tun ye can ye, ni a kɛra ko Matigi Ala yɛrɛ le bɛ kumana o fɛ, o tuma o ye Fangatigi Ala daari janko minan tɔ minw tora Matigi Ala ta batoso kɔnɔ, ani minw tora Zuda masacɛ ta so kɔnɔ, walama Zeruzalɛmu dugu kɔnɔ, Babilɔnikaw kana na o minanw fana cɛ ka taga Babilɔni.

\VS{19}Sabu min ye Ala ta batoso samasenw ye, ani minanba koorinin ni a jusiginanw, ani fɛn tɔ minw tora nin dugu kɔnɔ,

\VS{20}Babilɔni masacɛ Nebukadinɛsari tun ma fɛn minw ta, wagati min a ka Yehoyakimu dencɛ Yekoniya, Zuda masacɛ, ani Zuda ɲamɔgɔw mina ka bɔ Zeruzalɛmu ka taga ni o ye Babilɔni,

\VS{21}ayiwa, o fɛn tɔ minw tora Matigi Ala ta batoso kɔnɔ, ani Zuda masacɛ ta so kɔnɔ, walama Zeruzalɛmu dugu kɔnɔ, Fangatigi Ala, Izirayɛli ta Ala k’a fɔ ko:

\VS{22}‹O fɛnw kɔni bɛna taga Babilɔni; o bɛna taga to yi, fɔ lon min na o fɛnw ta wagati bɛna se ne Ala fɛ; Matigi Ala ko ten. Ni o lon sera, ne bɛna o lasekɔ ka na o bla nin yɔrɔ ra yan.› »




\par }\Chap{28}{\SH Hananiya ka Yeremi ta kuma sɔsɔ
\par }
{\PP \VerseOne{1}O san kelen na, san min tun ye Zuda masacɛ Sedesiyasi ta masaya san naaninan ye, ani a ta masaya damina, o san karo loorunan na, Azuri dencɛ Hananiya min tun ye cira dɔ ye ka bɔ Gabahɔn, lon dɔ ale k’a fɔ ne ye Matigi Ala ta batoso kɔnɔ, sarakalasebagaw, ani mɔgɔ tɔw bɛɛ ɲa na, ko:

\VS{2}«Fangatigi Ala, Izirayɛli ta Ala ko: ‹Babilɔni masacɛ ka fanga min sigi aw kan, ne bɛna o fanga yiri kari ka bɔ aw kan na!

\VS{3}Sani san fla cɛ, Babilɔni masacɛ Nebukadinɛsari ka Matigi Ala ta batoso minan min o min ta ka bɔ yan ka taga ni a ye Babilɔni, ne bɛna o bɛɛ lana nin yɔrɔ ra tuun.

\VS{4}Ne bɛna Yehoyakimu dencɛ Yekoniya, Zuda masacɛ fana lana nin yɔrɔ ra yan, ani Zuda mara mɔgɔ min o min minana ka taga Babilɔni*; sabu Babilɔni masacɛ ka fanga min sigi aw kan, ne bɛna o fanga yiri kari ka bɔ aw kan na.› »


\par }{\PP \VS{5}Cira Yeremi ka Hananiya jaabi sarakalasebagaw, ani mɔgɔ tɔw bɛɛ ɲa na, minw bɛɛ tun bɛ Matigi Ala ta batoso kɔnɔ.

\VS{6}Cira Yeremi k’a jaabi ko: «Amina! Matigi Ala y’a kɛ ten! I ka cirayakuma min fɔ, Matigi Ala ye o kɛ can ye, k’a to Matigi Ala ta batoso ta minanw, ani mɔgɔ minaninw bɛɛ ye bɔ Babilɔni ka sekɔ ka na nin yɔrɔ ra yan.

\VS{7}Nka ne kɔni bɛna nin kuma min fɔ ka don ele toro ra, ani mɔgɔ tɔw bɛɛ toro ra, o lamɛn:

\VS{8}Cira minw nana ne ni ele ɲa fɛ kabini wagatijan tɛmɛninw na, olugu ka cirayakumaw fɔ jamana caman kama, ani marabaw kama, ko kɛrɛ ni kojuguw ni banajuguw le bɛna ben o kan.

\VS{9}Ni cira min ka ciraya kɛ ka hɛrakuma fɔ, a ka ciraya kɛ ka kuma min fɔ, ni o kuma nana kɛ can ye, o le bɛna a yira ko can ra, Matigi Ala le ka a ci.»


\par }{\PP \VS{10}Ayiwa, yiri min tun bɛ cira Yeremi kan na, cira Hananiya ka o yiri bɔ cira Yeremi kan na k’a kari.

\VS{11}O kɔ, Hananiya k’a fɔ mɔgɔw bɛɛ ɲa na ko: «Matigi Ala ko: ‹Sani san fla cɛ, Babilɔni masacɛ Nebukadinɛsari ka fanga min sigi siyaw bɛɛ kan, ne bɛna o fanga yiri kari ka bɔ o kan na nin cogo le ra.› »

\par }{\PP A ka o fɔ minkɛ, Yeremi tɛmɛna a ta sira fɛ ka taga.


\par }{\PP \VS{12}Cira Hananiya ka yiri bɔ cira Yeremi kan na k’a kari minkɛ, o kɔ fɛ, Matigi Ala k’a ta kuma lase Yeremi ma, ko:

\VS{13}«Taga a fɔ Hananiya ye, ko Matigi Ala ko: ‹I sera ka yiri kari, nka i bɛna nɛgɛbere le lalaga ka o bla a nɔ ra cɔ;

\VS{14}sabu Fangatigi Ala, Izirayɛli ta Ala ko: Ne bɛna nɛgɛbere le la siyaw bɛɛ kan na, janko o ye to Babilɔni masacɛ Nebukadinɛsari ta fanga kɔrɔ; o fana bɛna to a ta fanga kɔrɔ le. Ne bɛ hali kongosogow bla a ta fanga kɔrɔ.› »


\par }{\PP \VS{15}Cira Yeremi tagara a fɔ cira Hananiya ye ko: «Hananiya, ne lamɛn! Matigi Ala ma ele ci, o bɛɛ n’a ta, ele b’a to nin mɔgɔw bɛ o jigi la i ta faninyakumaw kan.

\VS{16}O kosɔn Matigi Ala ko: ‹A flɛ, ne bɛna ele ta ka bɔ dugukolo kan. Ɲinan san yɛrɛ ra, ele bɛna sa, sabu i ka murutiri kumaw le fɔ ka Matigi Ala sɔsɔ.› »


\par }{\PP \VS{17}Cira Hananiya sara o san kelen na, san karo wolonflanan na.




\par }\Chap{29}{\SH Yeremi ka sɛbɛ ci mɔgɔw minaninw ma
\par }
{\PP \VerseOne{1}Nebukadinɛsari tun ka mɔgɔ minw bɛɛ mina ka bɔ Zeruzalɛmu ka taga ni o ye Babilɔni, cɛkɔrɔba minw tun tora si ra o mɔgɔ minaninw na yi, ani sarakalasebagaw, ani ciraw, ani mɔgɔ tɔw bɛɛ, cira Yeremi tora Zeruzalɛmu ka sɛbɛ dɔ ci olugu bɛɛ ma; o sɛbɛ kumaw le ye nin ye.

\VS{2}O kɛra k’a sɔrɔ masacɛ Yekoniya, ani a bamuso, ani masaso ɲamɔgɔw, ani Zuda mara ni Zeruzalɛmu dugu ɲamɔgɔw, ani yiribaarabagaw, ani nɛgɛbaarabagaw bɛɛ tun minana ka bɔ Zeruzalɛmu ka ban.

\VS{3}Yeremi tun ka o sɛbɛ di Safan dencɛ Elehasa ma, ani Hilikiya dencɛ Gemariya, sabu Zuda masacɛ Sedesiyasi tun ka olugu ci Babilɔni, Babilɔni masacɛ Nebukadinɛsari fɛ. Kuma minw tun fɔra o sɛbɛ kɔnɔ o le ye nin ye; a ko:


\par }{\PP \VS{4}«Ne Fangatigi Ala, Izirayɛli ta Ala bɛ nin kumaw fɔ mɔgɔ minaninw bɛɛ ye, ne ka minw bɛɛ ta ka bɔ Zeruzalɛmu ka taga Babilɔni:

\VS{5}‹Aw ye bonw lɔ ka don o kɔnɔ, aw ye nankɔw sɛnɛ ka o nankɔrafɛnw domu.

\VS{6}Aw ye furu, ka dencɛw ni denmusow sɔrɔ; aw ye musow furu aw dencɛw ye, ka aw denmusow di furu ra, janko o ye dencɛw ni denmusow sɔrɔ. Aw y’a to aw ye caya o yɔrɔ ra yi, aw kana dɔgɔya.

\VS{7}Ne ka aw bla ka taga o dugu min na, aw ye o dugu ta hɛra ɲini, ka Matigi Ala daari a ye, sabu aw ta hɛra bɛna bɔ o dugu ta hɛra le ra.›


\par }{\PP \VS{8}«Sabu Fangatigi Ala, Izirayɛli ta Ala ko: ‹Aw ta ciraw, ani aw ta lagbɛrikɛbaga minw bɛ aw cɛ ra yi, aw kana a to olugu ye aw lafiri; ni o ko o bɛ aw ta sikow ɲafɔ, aw kana o ta kumaw jate.

\VS{9}O bɛ cirayakuma minw fɔra ne tɔgɔ ra, o bɛɛ ye faninya le ye, sabu ne ma o ci; Matigi Ala ko ten.› »


\par }{\PP \VS{10}«Nka Matigi Ala ka min fɔ, o ye nin ye, ko: ‹Ni Babilɔni ta san biwolonfla fanga dafara tuma min na, ne bɛna na aw dɛmɛ; ne tun ka koɲuman min layiri ta aw ye, ne bɛna o dafa, ka aw lana nin jamana ra yan tuun.

\VS{11}Ne ka ko minw latigɛ aw ta ko ra, ne yɛrɛ le ka o lɔn; Matigi Ala ko ten. Ne ka hɛra le latigɛ aw ye, kojugu tɛ; ne bɛ o kɛ janko aw ye labankoɲuman sɔrɔ, ani jigi.


\par }{\PP \VS{12}« ‹O tuma aw bɛna ne tɔgɔ wele, aw bɛna na ne daari, ne fana bɛna aw lamɛn.

\VS{13}Aw bɛna ne ta jɛnɲɔgɔnya ɲini, aw fana bɛna ne sɔrɔ, sabu aw bɛna ne ɲini ni aw jusukun bɛɛ le ye;

\VS{14}ne fana bɛna a to aw ye ne sɔrɔ. Matigi Ala ko ten. Aw ta mɔgɔ minw minana ka taga jamana wɛrɛw ra, ne bɛna olugu lasekɔ tuun. Ne tun ka aw gbɛn ka taga siya minw bɛɛ cɛ ra, ani yɔrɔ minw bɛɛ ra, ne bɛna aw labɔ o yɔrɔw bɛɛ ra ka na aw lajɛn yan tuun; Matigi Ala ko ten. Ne tun ka aw gbɛn ka bɔ nin jamana min na, ne bɛna aw lasekɔ o jamana kelen na tuun.›


\par }{\PP \VS{15}«Nka aw b’a fɔra ko: ‹Matigi Ala ka cira dɔw sigi an cɛ ra Babilɔni yan.›


\par }{\PP \VS{16}«Ayiwa, masacɛ min siginin bɛ Dawuda ta masasiginan kan, ani mɔgɔ minw bɛɛ siginin bɛ nin dugu kɔnɔ yan, aw balema tɔ minw ma mina ka taga Babilɔni, Matigi Ala ka nin le fɔ olugu ta ko ra;

\VS{17}Fangatigi Ala ka min fɔ, o flɛ nin ye; a ko: ‹Ne bɛna o faga ni kɛrɛkɛmuru ye, ka kɔngɔ ni banajuguw ben o kan, ka o kɛ i n’a fɔ toromɔ torinin min tɛ se ka domu a cɛnkojugu fɛ.

\VS{18}Ne bɛna tugu o kɔ ni kɛrɛkɛmuru ni kɔngɔ ni banajuguw ye; ne bɛna o ta ko kɛ siranyakoba ye dunuɲa maraw bɛɛ fɛ, ka o kɛ siya danganin ye, ka o ta ko kɛ jatigɛkoba ye, ka o kɛ lɔgɔbɔrifɛn ye, ani mafiyɛnyarifɛn,

\VS{19}sabu o ma ne ta kuma lamɛn, Matigi Ala ko ten, k’a sɔrɔ ne ka ne ta baaradenw ci o fɛ, minw ye ciraw ye; ne tun bɛ olugu ci o fɛ lon o lon, nka aw si ma o lamɛn. Matigi Ala ko ten.›


\par }{\PP \VS{20}«Ayiwa, sisan aw ye Matigi Ala ta kuma lamɛn, aw mɔgɔ minaninw, ne ka aw minw bɛɛ labɔ Zeruzalɛmu ka aw bla ka taga Babilɔni.


\par }{\PP \VS{21}«Fangatigi Ala, Izirayɛli ta Ala ka min fɔ Kolaya dencɛ Akabu, ani Maseya dencɛ Sedesiyasi ta ko ra, olugu minw ka faninya cirayaw kɛ ne tɔgɔ ra, a ka min fɔ olugu ta ko ra o ye nin ye, ko: ‹A flɛ, ne bɛ olugu don Babilɔni masacɛ Nebukadinɛsari boro; a bɛna o faga aw yɛrɛ ɲa na.

\VS{22}Olugu ta ko kosɔn, Zuda mara mɔgɔ minanin minw bɛ Babilɔni, olugu bɛna to ka ɲɔgɔn danga ni nin kumaw le ye, ko: Matigi Ala ye i kɛ i ko Sedesiyasi ni Akabu, Babilɔni masacɛ ka olugu minw jɛni tasuma ra!›

\VS{23}Sabu o ka maroyakoba le kɛ Izirayɛlimɔgɔw cɛ ra; o ka jɛnɛya kɛ ni o mɔgɔɲɔgɔnw ta musow ye, ka faninyakumaw fɔ ne tɔgɔ ra, k’a sɔrɔ ne ma foyi fɔ o ye. Ne ka o ko lɔn, ne b’a seere ye fana. Matigi Ala ko ten.»


\par }{\SH Yeremi ka kuma min fɔ Semaya ma
\par }
{\PP \VS{24}«A fɔ Semaya ye, min bɛ bɔ Nehelamu,

\VS{25}ko Fangatigi Ala, Izirayɛli ta Ala ko: ‹I ka sɛbɛ dɔw ci i yɛrɛ tɔgɔ ra Zeruzalɛmu dugumɔgɔw bɛɛ ma, ani sarakalasebaga Sofoni ma, Maseya dencɛ, ani sarakalasebaga tɔw bɛɛ ma; i k’a fɔ Sofoni ye ko:

\VS{26}Matigi Ala ka ele le sigi sarakalasebagaya ra sarakalasebaga Yehoyada nɔ ra, janko i ye Matigi Ala ta batoso kɔrɔsi; janko ni mɔgɔ o mɔgɔ ka fatɔya bla a yɛrɛ ra, k’a yɛrɛ kɛ cira ye, i ye o tigi mina k’a senw don nɛgɛ ra k’a bla kaso ra.

\VS{27}O ra, mun kosɔn i ma Anatɔtikacɛ Yeremi dɔgɔya, ale min b’a yɛrɛ kɛra cira ye aw cɛ ra yi?

\VS{28}A ka sɛbɛ dɔ ci an ma yan Babilɔni*, k’a fɔ ko: Aw ta Babilɔnisigi bɛna mɛn! Aw ye bonw lɔ ka don o kɔnɔ, aw ye nankɔw sɛnɛ ka o nankɔrafɛnw domu.› »


\par }{\PP \VS{29}Ayiwa, sarakalasebaga Sofoni ka nin sɛbɛ karan cira Yeremi ɲa na.

\VS{30}Matigi Ala k’a ta kuma lase Yeremi ma, ko:

\VS{31}«Cira dɔ ci ka taga a fɔ mɔgɔ minaninw bɛɛ ye ko Matigi Ala bɛ nin fɔ Nehelamukacɛ Semaya ma, o ye nin ye: ‹I n’a fɔ Semaya bɛ ciraya kɛra aw cɛ ra yi, k’a sɔrɔ ne m’a ci, k’a to aw bɛ aw jigi lara a ta faninyakumaw kan,

\VS{32}o tuma Matigi Ala ko: Ne bɛna Nehelamukacɛ Semaya ni a ta duruja bɛɛ kɛrɛ. A ta mɔgɔ si tɛna to nin mɔgɔw cɛ ra; ne bɛna koɲuman min kɛ ne ta mɔgɔw ye, a ta mɔgɔw si ɲa tɛna o ye; Matigi Ala ko ten, sabu a ka murutiri kumaw fɔ ka Matigi Ala sɔsɔ.› »




\par }{\MS Ala bɛna a ta mɔgɔw lana o ta jamana ra tuun

\par }\Chap{30}{\MR (30–33)

\par }{\SH Ala bɛna a ta mɔgɔw bɔsi o juguw boro
\par }
{\PP \VerseOne{1}Matigi Ala ka kuma min lase Yeremi ma; a ko:

\VS{2}«Matigi Ala, Izirayɛli ta Ala ko: ‹Ne ka kuma o kuma fɔ i ye, o bɛɛ sɛbɛ kitabu dɔ kɔnɔ.

\VS{3}Wagati dɔ bɛna se, Matigi Ala ko ten, ne bɛna ne ta mɔgɔw, Izirayɛlimɔgɔw, ani Zuda mara mɔgɔ minaninw lana; ne ka jamana min di o bɛmaw ma, ne bɛna o lana o jamana ra tuun, ka na a kɛ o ta ye.› » Matigi Ala le ka o fɔ.


\par }{\PP \VS{4}Matigi Ala ka kuma minw fɔ Izirayɛli ni Zuda ta ko ra, o flɛ nin ye:


\par }{\Q \VS{5}«Matigi Ala ko:

\par }{\Q ‹An bɛ jatigɛkan le mɛnna;

\par }{\Q siranya ko lo, hɛra ko tɛ.


\par }{\Q \VS{6}Aw ye ɲininkari kɛ k’a flɛ

\par }{\Q ni a kɛra ko cɛ bɛ se ka den woro!

\par }{\Q Mun kosɔn ne bɛ cɛw bɛɛ yera,

\par }{\Q o bɛɛ boro bɛ o soro ra

\par }{\Q i ko muso jigibagatɔ?

\par }{\Q Mun kosɔn cɛ bɛɛ ɲada yɛlɛmana?


\par }{\Q \VS{7}E, nin ye lonjuguba ye dɛ!

\par }{\Q A ɲɔgɔnna lon ma kɛ ban.

\par }{\Q A bɛna kɛ Yakuba ta mɔgɔw ta degu wagati le ye,

\par }{\Q nka o bɛna kisi ka bɔ a ra.› »


\par }{\PP \VS{8}«O lon na, kɔni, Fangatigi Ala ko ten, o ka fanga min sigi aw kan, ne bɛna o fanga yiri kari ka bɔ aw kan na, ka aw ta sirinanw foni; jamana wɛrɛ tɛna a ta fanga sigi aw kan tuun.

\VS{9}O bɛna baara kɛ Matigi Ala, o ta Ala le ye, ani ne bɛna Dawuda ta duruja min sigi o kunna ka kɛ o ta masacɛ ye.»


\par }{\Q \VS{10}«Aw Yakuba ta mɔgɔw, ne ta jɔnw, aw kana siran!

\par }{\Q Matigi Ala ko ten.

\par }{\Q Aw Izirayɛlimɔgɔw, aw jigi kana tigɛ;

\par }{\Q sabu aw y’a flɛ, ne bɛna aw kisi ka aw lana ka bɔ fɔ o jamanajan na,

\par }{\Q ka aw ta durujaw kisi ka bɔ o jamana ra, o ka o mina ka taga ni o ye jamana min na.

\par }{\Q Yakuba ta mɔgɔw bɛna sekɔ ka na,

\par }{\Q ka na laganfiya ni ɲasuma sɔrɔ,

\par }{\Q mɔgɔ si tɛna o tɔɔrɔ tuun.


\par }{\Q \VS{11}Ne bɛ ni aw ye;

\par }{\Q Matigi Ala ko ten.

\par }{\Q Ne bɛna aw kisi.

\par }{\Q Ne tun ka aw janjan ka taga siya minw bɛɛ ra,

\par }{\Q ne bɛna o siyaw bɛɛ halaki pewu;

\par }{\Q nka aw kɔni, ne tɛna aw halaki pewu.

\par }{\Q Ne bɛna aw koro, ka kaɲa ni can sira ye;

\par }{\Q sabu ne tɛ se ka aw jarakibari to.»


\par }{\SH Ala bɛna a ta mɔgɔw kɛnɛya
\par }
{\Q \VS{12}Matigi Ala ko:

\par }{\Q «Fla tɛ aw ta bana ra,

\par }{\Q aw ta tɔɔrɔ dimi ka bon.


\par }{\Q \VS{13}Mɔgɔ si tɛ lɔ ni aw kunko ye, ka aw ta jori flakɛ;

\par }{\Q fla tɛ yi min bɛ aw ta bana kɛnɛya.


\par }{\Q \VS{14}Aw kanubagaw bɛɛ ɲinana aw kɔ,

\par }{\Q o si tɛ aw yɔrɔɲini tuun.

\par }{\Q Ne ka aw kɛrɛ i ko mɔgɔ b’a jugu kɛrɛ cogo min na;

\par }{\Q ne ka aw koro hali ne ma hina aw ra,

\par }{\Q aw ta terenbariyaw cayakojugu kosɔn,

\par }{\Q ani aw ta jurumunw bonyakojugu kosɔn.


\par }{\Q \VS{15}Mun kosɔn aw bɛ kasi aw ta dimi kosɔn,

\par }{\Q aw ta bana kɛnɛyabari kosɔn?

\par }{\Q Aw ta terenbariyaw cayakojugu,

\par }{\Q ani aw ta jurumun bonyakojugu le kosɔn,

\par }{\Q ne ka nin kɛ aw ra.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{16}«Nka minw bɛ aw domu, dɔw bɛna olugu fana domu.

\par }{\Q Aw juguw bɛɛ, o bɛna olugu bɛɛ mina ka taga ni o ye.

\par }{\Q Minw ka aw borofɛnw cɛ, o bɛna olugu fana borofɛnw cɛ;

\par }{\Q minw ka aw borofɛnw mina aw ra, o bɛna olugu fana borofɛnw mina o ra.


\par }{\Q \VS{17}Sabu ne bɛna aw flakɛ

\par }{\Q ka aw ta bana kɛnɛya,

\par }{\Q Matigi Ala ko ten;

\par }{\Q sabu mɔgɔw bɛ aw welera ko ‹mɔgɔ gbɛnninw›,

\par }{\Q ‹Siyɔn dugumɔgɔw, mɔgɔ si tɛ mɔgɔ minw jatera tuun›.»


\par }{\SH Ala bɛna a ta mɔgɔw lawuri
\par }
{\Q \VS{18}Matigi Ala ko:

\par }{\Q «A flɛ, ne bɛna Yakuba ta mɔgɔw ta bonw lawuri tuun,

\par }{\Q ne bɛna hina o ta sow ra.

\par }{\Q O ta dugu bɛna lɔ kokura a lɔyɔrɔkɔrɔ ra,

\par }{\Q masaso bɛna lɔ a lɔyɔrɔ yɛrɛ ra.


\par }{\Q \VS{19}Mɔgɔw bɛna o ta dɔnkirilakanw, ani barakalarikanw mɛn,

\par }{\Q ka o ta ɲagarikanw mɛn.

\par }{\Q Ne bɛna o caya,

\par }{\Q dɔ tɛna bɔ o ra;

\par }{\Q ne bɛna o bonya,

\par }{\Q mɔgɔ tɛna o dɔgɔya.


\par }{\Q \VS{20}O ta denw bɛna kɛ i ko o tun bɛ cogo min na fɔlɔfɔlɔ,

\par }{\Q o ta mɔgɔw bɛɛ lajɛnnin bɛna sabati ne ɲa kɔrɔ;

\par }{\Q ne bɛna wuri o tɔɔrɔbagaw bɛɛ kama.


\par }{\Q \VS{21}O ta kuntigi bɛna kɛ o yɛrɛ ta mɔgɔ dɔ le ye;

\par }{\Q o ta ɲamɔgɔ bɛna bɔ o yɛrɛ le cɛ ra.

\par }{\Q Ne bɛna a madon ne ra,

\par }{\Q a fana bɛna gbara ne ra.

\par }{\Q Ni o tɛ jɔntigi le bɛ se k’a ja gbɛlɛya

\par }{\Q k’a fɔ ko a bɛ gbara ne ra a yɛrɛ ma?

\par }{\Q Matigi Ala ko ten.


\par }{\Q \VS{22}Aw bɛna kɛ ne ta mɔgɔw ye,

\par }{\Q ne fana bɛna kɛ aw ta Ala ye.»


\par }{\SH Matigi Ala ta sanfɔɲɔba
\par }
{\Q \VS{23}A flɛ, Matigi Ala ta sanfɔɲɔ ye nin ye!

\par }{\Q A ta jusugban le wurira;

\par }{\Q o sanfɔɲɔba le bɛ labɛnna,

\par }{\Q a bɛ munumununa mɔgɔjuguw kunna.


\par }{\Q \VS{24}Matigi Ala ta dimiba tɛna mala

\par }{\Q fɔ a ka ko min latigɛ a jusukun na,

\par }{\Q a ye o kɛ k’a dafa.

\par }{\Q Wagati nataw ra, aw bɛna o kow bɛɛ faamu.




\par }\Chap{31}{\SH Izirayɛlimɔgɔw kɔsegiko o ta jamana ra
\par }
{\PP \VerseOne{1}«O wagatiw ra, Matigi Ala ko ten, ne bɛna kɛ Izirayɛli ta gbaw bɛɛ ta Ala ye, olugu fana bɛna kɛ ne ta mɔgɔw ye.»


\par }{\Q \VS{2}Matigi Ala ko:

\par }{\Q «Mɔgɔ minw bɔsira kɛrɛkɛmuru boro

\par }{\Q olugu le ko diyara ne Ala ye kongokolon kɔnɔ;

\par }{\Q ne bɛna na ɲasuma di Izirayɛlimɔgɔw ma.»


\par }{\Q \VS{3}Kabini fɔlɔfɔlɔ Matigi Ala k’a yɛrɛ yira anw na;

\par }{\Q a ko: «Ne bɛ aw kanu ni kanuya banbari le ye,

\par }{\Q o kosɔn ne bɛ ne ta ɲumanya to aw kan.


\par }{\Q \VS{4}Ne bɛna aw sigi kokura aw nɔ ra, aw siginin fana bɛna to,

\par }{\Q ele Izirayɛli, sunguru kanunin!

\par }{\Q Aw bɛna aw yɛrɛ masiri ka aw ta longanw ta tuun,

\par }{\Q ka bɔ ka dɔn kɛ ka ɲagari ni dɔnkɛbagaw ye.


\par }{\Q \VS{5}Aw bɛna rɛzɛnforow sɛnɛ tuun Samari tintinw kan;

\par }{\Q sɛnɛkɛbagaw bɛna sɛnɛ kɛ,

\par }{\Q o fana bɛna a tɔnɔ sɔrɔ.


\par }{\Q \VS{6}Sabu lon dɔ bɛna se,

\par }{\Q o lon na dugu kɔrɔsibagaw bɛna pɛrɛn Efirayimu kuruw kan, ko:

\par }{\Q ‹Aw ye wuri, an ye taga Siyɔn dugu kɔnɔ

\par }{\Q Matigi Ala, an ta Ala fɛ!› »


\par }{\BB \par }
{\PP \VS{7}Sabu Matigi Ala ko:

\par }{\Q «Aw ye pɛrɛn, ka ɲagari Yakuba ta mɔgɔw kosɔn;

\par }{\Q aw ye ɲagarikanba bɔ o ta siya ye,

\par }{\Q siya min bɛ siya tɔw bɛ ɲa fɛ.

\par }{\Q Aw ye aw kan kɔrɔta ka Ala tando k’a fɔ ko:

\par }{\Q ‹Matigi Ala, i ta mɔgɔw kisi,

\par }{\Q Izirayɛlimɔgɔ tɔw kisi.›


\par }{\Q \VS{8}A flɛ, ne bɛna o lana ka bɔ sahiliyanfan jamana ra;

\par }{\Q ne bɛna o labɔ fɔ dunuɲa danw na ka na o lajɛn.

\par }{\Q Fiyentɔw, ani senkelenw bɛna kɛ o cɛ ra,

\par }{\Q ani muso lasiritɔw, ani muso jigibagatɔw bɛɛ;

\par }{\Q jama camanba le bɛna sekɔ ka na yan.


\par }{\Q \VS{9}O kasitɔ le bɛna na.

\par }{\Q Ne bɛna bla o ɲa ka sekɔ ni o ye ka o to makarikanfɔ ra.

\par }{\Q Ne bɛna taga ni o ye jida ra,

\par }{\Q ka tɛmɛ ni o ye sira dakaɲanin kan,

\par }{\Q o sen tɛna talon foyi ra yɔrɔ min na;

\par }{\Q sabu ne le ye Izirayɛli facɛ ye,

\par }{\Q Efirayimu le ye ne dencɛ fɔlɔ ye.»


\par }{\SH Izirayɛli ta ɲanasisi bɛna kɛ ɲagari ye
\par }
{\Q \VS{10}«Siyamɔgɔw, aw ye Matigi Ala ta kuma lamɛn;

\par }{\Q aw ye taga a lakari fɔ yɔrɔjan, kɔgɔji kɔfɛjamanaw ra.

\par }{\Q Aw y’a fɔ ko: ‹Min ka Izirayɛlimɔgɔw janjan, ale le bɛna o lajɛn tuun;

\par }{\Q a bɛna o kɔrɔsi i ko sagagbɛnbaga bɛ a ta sagakuru kɔrɔsi cogo min na.›


\par }{\Q \VS{11}Sabu Matigi Ala bɛna Yakuba ta mɔgɔw labla;

\par }{\Q mɔgɔ minw baraka ka bon ni o ta ye, a bɛna o kunmabɔ ka bɔ olugu boro.


\par }{\Q \VS{12}O bɛna na ɲagari fɔ ka pɛrɛn Siyɔn kuruw kan;

\par }{\Q o bɛna bori ka na Matigi Ala ta fɛnɲumanw nɔ fɛ:

\par }{\Q siman, ani rɛzɛnjikura, ani turu,

\par }{\Q ani sagaw, ani baw, ani misiw.

\par }{\Q O bɛna kɛ i ko kɔdaranankɔ;

\par }{\Q o baraka tɛna ban tuun.


\par }{\Q \VS{13}O wagati ra sungurudenw bɛna ɲagari ka dɔn kɛ,

\par }{\Q ani kanbelenw ni cɛkɔrɔbaw bɛɛ.

\par }{\Q Ne bɛna o ta sangakasi yɛlɛma k’a kɛ ɲagari ye,

\par }{\Q ka o jusu saaro;

\par }{\Q ne bɛna o bɔ jusukasi ra ka o ninsɔndiya.


\par }{\Q \VS{14}Ne bɛna sarakalasebagaw fa ni sarakasogo turumanyɔrɔw ye;

\par }{\Q ne bɛna ne ta mɔgɔw wasa ni ne ta fɛnɲumanw ye.

\par }{\Q Matigi Ala ko ten.»


\par }{\SH Izirayɛli bɛna labankoɲuman ni jigi sɔrɔ
\par }
{\Q \VS{15}Matigi Ala ko:

\par }{\Q «Kan dɔ bɔra Rama dugu kɔnɔ,

\par }{\Q maɲumankokanw, ani kasikan caman;

\par }{\Q Rasɛli\FTNT{*}{{\FR 31:15 }{\FR{31.15
}}{\FT{Rasɛli ye Izirayɛli jamana bɛɛ lajɛnnin tagamasiyɛn le ye (}}{\XT{Matiyu 2.18}}{\FT{).}}} le bɛ kasira a ta denw kosɔn,

\par }{\Q a ma sɔn mɔgɔ si ye a jusu saaro,

\par }{\Q sabu a bɔnɔna a denw na.»


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{16}Matigi Ala ko:

\par }{\Q «Aw ye kasi dabla,

\par }{\Q aw ye aw ɲaji cɛ;

\par }{\Q sabu aw bɛna aw ta baara sara sɔrɔ.

\par }{\Q Matigi Ala ko ten.

\par }{\Q Aw ta denw bɛna sekɔ ka bɔ aw juguw ta jamana ra.


\par }{\Q \VS{17}Aw ta durujaw bɛna jigi sɔrɔ,

\par }{\Q Matigi Ala ko ten.

\par }{\Q Aw ta denw bɛna sekɔ ka na o yɛrɛ ta jamana ra.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{18}«Ne ka Efirayimukaw ta maɲumankokan mɛn kosɛbɛ, o ko:

\par }{\Q ‹I ka an koro, an fana sɔnna korori ma,

\par }{\Q sabu an tun bɛ i ko misiden min ma koro fɔlɔ.

\par }{\Q An lasekɔ, ni o kɛra, an bɛna sekɔ ka na;

\par }{\Q sabu ele le ye Matigi Ala ye, an ta Ala.


\par }{\Q \VS{19}Fɔlɔfɔlɔ an tun banna i ra, nka sisan an nimisara;

\par }{\Q an ka ko lɔn sisan minkɛ,

\par }{\Q tingalɔn ka an sɔrɔ fɔ an bɛ an woto gbasi.

\par }{\Q An maroyara, an jigi tigɛra,

\par }{\Q sabu an ka kɛwale minw kɛ an denmisɛnman, o dɔgɔyari le sera an ma.›


\par }{\Q \VS{20}Efirayimu ye ne dencɛ le ye, min ko ka gbɛlɛn ne ma;

\par }{\Q den dɔ lo, min ko ka di ne ye haali.

\par }{\Q Ni ne k’a ko fɔ tuma o tuma,

\par }{\Q ne hakiri bɛ jigi a ra tuun,

\par }{\Q o kosɔn a ta ko ka bon ne jusu ra yɛrɛ le;

\par }{\Q ne bɛna hina a ra tuun kosɛbɛ.

\par }{\Q Matigi Ala ko ten.»


\par }{\SH Izirayɛlimɔgɔw welekan
\par }
{\PP \VS{21}«Aw ye nɔ bla aw tɛmɛsira ra,

\par }{\Q ka tagamasiyɛn berew turu siradaw ra;

\par }{\Q aw ye aw tɛmɛsira kɔrɔsi,

\par }{\Q aw bɛna sira min ta, aw ye o kɔrɔsi.

\par }{\Q Aw ye sekɔ ka na, Izirayɛli, sunguru kanunin,

\par }{\Q aw ye sekɔ ka na don aw ta duguw kɔnɔ.


\par }{\Q \VS{22}Aw bɛna aw ta miniminisalo dabla tuma juman,

\par }{\Q denmuso murutininw?

\par }{\Q Matigi Ala bɛna kokura le kɛ dunuɲa kɔnɔ:

\par }{\Q Muso le bɛna cɛ yɔrɔɲini!»


\par }{\SH Zuda mara mɔgɔw bɛna kɔsegi o ta jamana ra
\par }
{\PP \VS{23}Fangatigi Ala, Izirayɛli ta Ala ko: «Wagati min ne bɛna o ta mɔgɔ minaninw lana, o tuma o bɛna to ka nin kumaw fɔ tuun Zuda mara ra, ani a duguw kɔnɔ, ko:

\par }{\Q ‹Matigi Ala ye baraka don i ra

\par }{\Q terenninya sigiyɔrɔ,

\par }{\Q kuru saninyanin!›


\par }{\BB \par }
{\PP \VS{24}«Zuda mara mɔgɔw, ani a dugumɔgɔw bɛɛ bɛna sigi o yɔrɔ ra, ani sɛnɛkɛbagaw, ani minw bɛ to ka yaala ni o ta sagakuruw ye.

\VS{25}Sabu minlɔgɔ ka minw baraka ban, ne bɛ olugu sɔn ji ra, kɔngɔ ka minw baraka dɛsɛ ne bɛ olugu bɛɛ fa.»


\par }{\PP \VS{26}O wagati ra, ne kununa, ne ka ne ɲa yɛlɛ; ne ta sunɔgɔ tun diyara kosɛbɛ.


\par }{\SH Ala bɛna a ta mɔgɔw ladon kokura
\par }
{\PP \VS{27}«Wagati dɔ bɛna se, Matigi Ala ko ten, o wagati ra ne bɛna danni kɛ Izirayɛli ta so ni Zuda ta so kɔnɔ; o simansi bɛna kɛ adamadenw, ani bɛganw le ye.

\VS{28}Ne ka ne janto o ra ka o bɔn, ka o ben, ka o cici, ka o halaki, ani ka o cɛn cogo min na, ne bɛna ne janto o ra o cogo kelen na fana ka o lɔ, ani ka o turu. Matigi Ala ko ten.

\VS{29}O lon na, mɔgɔ tɛna a fɔ tuun ko:

\par }{\Q ‹Faw ka rɛzɛngberen min domu,

\par }{\Q o ka o denw ɲinw kumu.›


\par }{\PP \VS{30}«Nka mɔgɔ bɛɛ kelen kelen bɛna sa a yɛrɛ ta terenbariya le kosɔn. Ni mɔgɔ o mɔgɔ ka rɛzɛngberen domu, o tigi yɛrɛ ɲinw le bɛ kumu.»


\par }{\SH Ala ni a ta mɔgɔw ta jɛnɲɔgɔnyakura
\par }
{\PP \VS{31}«Lon dɔ, bɛna se, Matigi Ala ko ten, ne bɛna jɛnɲɔgɔnyakura don ni Izirayɛli ta gbamɔgɔw, ani Zuda ta gbamɔgɔw ye.

\VS{32}O jɛnɲɔgɔnya tɛna kɛ i ko ne tun ka jɛnɲɔgɔnya min don ni o bɛmaw ye, lon min na ne ka o boro mina ka bɔ ni o ye Misiran jamana ra; sabu olugu tun ka o jɛnɲɔgɔnya cɛn, k’a sɔrɔ ne le tun ye o matigicɛ ye; Matigi Ala ko ten.


\par }{\PP \VS{33}«Nka o wagatiw tɛmɛnin kɔ, ne bɛna jɛnɲɔgɔnya min don ni Izirayɛli ta gbamɔgɔw ye, o ye nin ye, Matigi Ala ko ten: Ne bɛna ne ta sariyaw don o kɔnɔ, k’a sɛbɛ o jusukun na; ne bɛna kɛ o ta Ala ye, o bɛ kɛ ne ta mɔgɔw ye.

\VS{34}Mɔgɔ si tɛna a mɔgɔɲɔgɔn karan tuun, walama k’a balema karan tuun, ko: ‹Aw ye jija ka Matigi lɔn.› Sabu o bɛɛ bɛna ne lɔn, k’a ta mɔgɔ fitiniw na ka taga a bla mɔgɔbaw ra. Matigi Ala ko ten. Sabu ne bɛna o ta terenbariyaw bɛɛ yafa o ma, ne tɛna ne hakiri to o ta jurumunw si ra tuun.»


\par }{\SH Ala ye kankelentigi ye
\par }
{\Q \VS{35}Matigi Ala min bɛ tere bɔ, janko a ye yeelen bɔ tere fɛ,

\par }{\Q min bɛ karo ni lolow ta wagatiw latigɛ, janko o ye yeelen bɔ su fɛ,

\par }{\Q min bɛ kɔgɔji lawuri, k’a to jikuruw ye mankan bɔ,

\par }{\Q min tɔgɔ ye ko Fangatigi Ala, ale ko:


\par }{\Q \VS{36}«Ni nin fɛnw ta wagati latigɛninw ma ban ne ɲa kɔrɔ fiyewu,

\par }{\Q o tuma Izirayɛli ta durujaw ta siya fana tɛna ban ne ɲa kɔrɔ,

\par }{\Q Matigi Ala ko ten.»


\par }{\Q \VS{37}Matigi Ala ko:

\par }{\Q «Ni sankolo janya tun bɛ se ka suma,

\par }{\Q ni mɔgɔ tun bɛ se ka dugukolo dunya sɛgɛsɛgɛ ka se fɔ a jusiginanw ma,

\par }{\Q o tuma ne tun bɛna ban Izirayɛli ta duruja bɛɛ lajɛnnin na

\par }{\Q o ta kɛwale bɛɛ kosɔn,

\par }{\Q Matigi Ala ko ten.»


\par }{\SH Zeruzalɛmu dugukura
\par }
{\PP \VS{38}«A flɛ, lon dɔ bɛna se, Matigi Ala ko ten; o lon na nin dugu bɛna lɔ kokura Matigi Ala ye, k’a ta Hananehɛli ta sankaso yɔrɔ ra, ka taga a bla fɔ kogo nɔngɔn ta donda ra.

\VS{39}O bɛna sumanikɛjuru la k’a teren tuun ka taga se fɔ Garɛbu kongori ma; o kɔ, o bɛ munumunu ka taga Goha fan na.

\VS{40}O bɛ fɛn saninw, ani bugurigbɛw firi dingakolon min kɔnɔ, o yɔrɔ bɛɛ, ani forow bɛɛ, ka taga se fɔ Sedɔrɔn kɔ ma, ani ka taga se fɔ Sow ta donda ta nɔngɔn yɔrɔ ma, terebɔyanfan na, o yɔrɔ bɛɛ bɛna saninya ka kɛ Matigi Ala ta ye; o yɔrɔ si tɛna ben tuun walama ka ci.»




\par }\Chap{32}{\SH Yeremi ta foro
\par }
{\PP \VerseOne{1}Matigi Ala ka kuma min lase Yeremi ma, Zuda masacɛ Sedesiyasi ta masaya san tannan na; o tun ye Nebukadinɛsari ta masaya san tan ni seeginan ye.


\par }{\PP \VS{2}O wagati ra, Babilɔni ta masacɛ ta kɛrɛkɛjama tun ka Zeruzalɛmu dugu lamini. Yeremi tun minana k’a bla masacɛ ta so kɔrɔsibagaw ta lu kɔnɔ.

\VS{3}Zuda masacɛ Sedesiyasi le tun k’a datugu o yɔrɔ ra, ko mun kosɔn a bɛ ciraya kɛra k’a fɔ ko Matigi Ala ko: «A flɛ, ne bɛna nin dugu don Babilɔni masacɛ boro, k’a to a y’a mina.

\VS{4}Zuda masacɛ Sedesiyasi tɛna bɔsi Babilɔnikaw boro, sabu sigiya t’a ra, ne bɛna a don Babilɔni masacɛ boro; ale yɛrɛ ni Babilɔni masacɛ bɛna ɲɔgɔn ye ɲa ani ɲa, o bɛna kuma fana da ani da.

\VS{5}O bɛna Sedesiyasi mina ka taga ni a ye Babilɔni; a bɛna taga to yi fɔ lon min na ne Ala bɛna ne sago kɛ a ra, Matigi Ala ko ten. Hali ni aw ka Babilɔnikaw kɛrɛ, aw tɛna se o ra.»


\par }{\PP \VS{6}Yeremi ko: «Matigi Ala k’a ta kuma lase ne ma, k’a fɔ ko:

\VS{7}‹A flɛ, i belencɛ Salumu dencɛ Hanamehɛli bɛna na i fɛ, ka n’a fɔ i ye ko ale ta foro min bɛ Anatɔti, ko i ye o san, ko sabu ka kaɲa ni kunmabɔri ta sariya ye, ele ka kan k’a san\FTNT{*}{{\FR 32:7 }{\FR{32.7
}}{\FT{Ni mɔgɔ dɔ tun sara, walama n’a dɛsɛra, a balema dɔ tun ka kan ka a ta dugukolo kunmabɔ, janko o dugukolo kana na kɛ mɔgɔ wɛrɛ ta ye (}}{\XT{Sariya 25.5-10}}{\FT{).}}}.› »


\par }{\PP \VS{8}«Ayiwa, ne belencɛ dencɛ Hanamehɛli nana ne fɛ, ka kaɲa ni Matigi Ala ta kuma ye. A nana ne sɔrɔ masaso kɔrɔsibagaw ta lu kɔnɔ, k’a fɔ ne ye ko: ‹Ne ta foro min bɛ Anatɔti, Boniyaminu ta mara ra, o foro san, sabu ka kaɲa ni cɛn ta sariya ye, ele le ka kan k’a kunmabɔ, k’a sɔrɔ; o ra, a san k’a kɛ i ta ye!›

\par }{\PP «Ne k’a lɔn o le ra ko Matigi Ala yɛrɛ le tun kumana ne fɛ.

\VS{9}Ne ka o foro san ne belencɛ dencɛ Hanamehɛli fɛ; o foro tun bɛ Anatɔti; ne ka warigbɛ tan ni wolonfla jate ka o di a ma foro sɔngɔ ye.

\VS{10}Ne k’a sansɛbɛ kɛ, k’a melege, ka ne boronɔ la a kan, k’a da nɔrɔ, ka mɔgɔ dɔw kɛ an seerew ye, ka warigbɛ hakɛya suma sumanikɛnan dɔ kɔnɔ olugu ɲana.

\VS{11}O kɔ, ne tun ka foro sansɛbɛ min melege, ka ne boronɔ la a kan, k’a da nɔrɔ, foro sancogo ni a sankan tun sɛbɛra min kɔnɔ, ne ka o ta; foro sansɛbɛ flanan min tun ma melege ne ka o fana ta.


\par }{\PP \VS{12}«Ne ka o sɛbɛw di Baruki ma, min ye Maseya dencɛ Neriya dencɛ ye. Ne k’a di a ma ne belencɛ dencɛ Hanamehɛli ɲa na, ani seere minw fana tun ka o boronɔ la foro sansɛbɛ kan, ani Yahudiya minw bɛɛ tun bɛ masaso kɔrɔsibagaw ta lu kɔnɔ.


\par }{\PP \VS{13}«Ne k’a fɔ Baruki ye olugu bɛɛ ɲa na ko:

\VS{14}Fangatigi Ala, Izirayɛli ta Ala ko: ‹Nin foro sansɛbɛw ta, min melegenin lo, ani min ma melege, i ye taga o bla bɔgɔdaga dɔ kɔnɔ, janko a maranin ye to yi ka mɛɛn.›

\VS{15}Sabu Fangatigi Ala, Izirayɛli ta Ala ko: ‹Mɔgɔw belen bɛna bonw, ani forow, ani rɛzɛnforow san nin jamana kɔnɔ.› »


\par }{\SH Yeremi ta Aladaari
\par }
{\PP \VS{16}Ne ka foro sansɛbɛw di Neriya dencɛ Baruki ma minkɛ, ne ka nin daariri kɛ Matigi Ala fɛ; ne ko:


\par }{\PP \VS{17}«E, Dunuɲatigi Ala, a flɛ, ele le ka sankolo ni dugukolo dan i ta barakaba ni i ta sebagaya sababu ra; foyi man gbɛlɛn ele ma!

\VS{18}Ele bɛ koɲuman kɛ mɔgɔ ye, k’a kɛ a ta denw ye, fɔ ka taga se a ta duruja waga kelennan ma; nka i bɛ facɛw ta terenbariyaw hakɛ bɔ o ta denw na o kɔ fɛ. E, bonyatigi Ala, ani barakabatigi Ala, ele min tɔgɔ ye ko Fangatigi Ala,

\VS{19}i ta kolatigɛninw ka bon, i ta kɛwalew ye kabakow ye! I ɲa bɛ adamadenw ta kɛwalew bɛɛ ra. I bɛ bɛɛ kelen kelen sara ka kaɲa ni a ta tagamacogo ye, ka kaɲa ni a yɛrɛ ta kɛwalew ye.


\par }{\PP \VS{20}«I ka tagamasiyɛnw, ani kabakow kɛ Misiran jamana ra; hali bi i belen bɛ o kow kɛra Izirayɛlimɔgɔw, ani adamaden tɔw ye. O le ka i tɔgɔ bonya tan bi.

\VS{21}I ta mɔgɔw, minw ye Izirayɛlimɔgɔw ye, i ka olugu labɔ Misiran jamana ra, ka tagamasiyɛnw ni kabakow kɛ i ta sebagaya ni i ta fanga sababu ra, ka siranyaba bla mɔgɔw ra.

\VS{22}I tun karira o bɛmaw ye ko i bɛna jamana min di o ma, i nana o jamana di o ma, nɔnɔ ni li bɛ woyo jamana min na.

\VS{23}O nana, ka na o jamana tigiya ta, nka o ma sɔn ka i kan mina, o ma i ta sariya sira tagama; i tun ka fɛn o fɛn fɔ o ye, o ma o si kɛ. O kosɔn i ka nin kojuguw bɛɛ lase o ma.


\par }{\PP \VS{24}«Ayiwa, a flɛ, Babilɔnikaw ka yɛlɛnyɔrɔw labɛn ka dugu kogo lamini, janko ka dugu mina. O nana dugu kɛrɛ, dugu bɛna don o boro fana, o ta kɛrɛkɛmuru sababu ra, ani kɔngɔ ni banajugu minw bɛna ben o kan, o sababu ra. I tun ka kuma min fɔ, o le bɛ dafara, i ko i yɛrɛ ɲa b’a ra cogo min na.

\VS{25}O bɛɛ n’a ta, Dunuɲatigi Ala, ele k’a fɔ ne ye ko ne ye foro san ni wari ye, ka mɔgɔ dɔw kɛ ne seerew ye, k’a sɔrɔ dugu bɛna don Babilɔnikaw boro!»


\par }{\SH Ala ka Yeremi jaabi
\par }
{\PP \VS{26}Matigi Ala k’a ta kuma lase Yeremi ma, ko:

\VS{27}«A flɛ, ne le ye Matigi Ala ye, danfɛnw bɛɛ tigi Ala. Yala ko dɔ bɛ yi min bɛ se ka ne kaɲa wa?

\VS{28}O kosɔn Matigi Ala ko: A flɛ, ne bɛ nin dugu don Babilɔnikaw boro, k’a don Babilɔni masacɛ Nebukadinɛsari boro; ale bɛna dugu mina.

\VS{29}Babilɔnikaw bɛna na nin dugu kama, ka na don dugu kɔnɔ, ka tasuma don dugu ra k’a jɛni. O bɛna aw ta bonw jɛni, aw tun bɛ to ka wusunan sarakaw* bɔ Baali* ta jo ye biribon minw kunna, ani aw tun bɛ to ka rɛzɛnji sarakaw* bɔ ala wɛrɛw ye bon minw kunna, janko ka ne jusu bɔ, o bɛna o bonw jɛni.


\par }{\PP \VS{30}«Sabu kabini o denmisɛnman, Izirayɛli ta mɔgɔw, ani Zuda ta mɔgɔw ma foyi kɛ ne ɲa kɔrɔ ni kojugu dɔrɔn tɛ. Izirayɛlimɔgɔw ma foyi le kɛ, fɔ ka ne jusu bɔ dɔrɔn ni o ta kɛwalew ye, o yɛrɛ boro ka kɛwalejugu minw kɛ; Matigi Ala ko ten.

\VS{31}Sabu kabini a lɔlon na fɔ ka na bla bi ra, nin dugu kɛra ne dimi sababu ani ne jusugban sababu le ye; o kosɔn ne bɛna a halaki ka bɔ ne ɲa kɔrɔ,

\VS{32}Izirayɛli ta mɔgɔw, ani Zuda mɔgɔw ta kojuguw bɛɛ kosɔn, o ka kojugu minw kɛ ka ne jusu bɔ, olugu ni o ta masacɛw, ani o ta jamana ɲamɔgɔw, ani o ta sarakalasebagaw, ani Zuda mara mɔgɔw, ani Zeruzalɛmukaw.

\VS{33}O ka o kɔ le di ne ma, o ma o ɲa di ne ma; ne tun bɛ o karan lon o lon, nka o ma sɔn ka ne lamɛn, o fana ma sɔn ne ta ladiri ma.

\VS{34}Ne tɔgɔ bɛ so min kan, o ka o ta jo haramuninw bla o so le kɔnɔ, k’a lanɔgɔ.

\VS{35}O ka sɔnnikɛyɔrɔ dɔw lɔ Baali ta jo ye Bɛni Hinɔmu dingakolonba yɔrɔ ra, janko ka o dencɛw, ani o denmusow kɛ saraka ye ka Molɔki ta jo sɔn; k’a sɔrɔ ne ma o fɔ o ye, o ko yɛrɛ ma don ne ta miiriya ra ka ye, k’a fɔ ko o ye nin ko haramunin ɲɔgɔn kɛ, ka Zuda mɔgɔw bla jurumun na.


\par }{\PP \VS{36}«Nka o bɛɛ n’a ta, aw b’a fɔra nin dugu min ta ko ra ko a bɛna don Babilɔni masacɛ boro, kɛrɛkɛmuru ni kɔngɔ ni banajuguw sababu ra, ayiwa, Matigi Ala, Izirayɛli ta Ala bɛ min fɔra o dugu ta ko ra, o flɛ nin ye, ko:

\VS{37}‹A flɛ, ne diminin, ani ne jusu gbannin, ani ne jusu bɔninba tun ka o gbɛn ka taga jamana minw bɛɛ ra, ne bɛna o lana ka bɔ o jamanaw bɛɛ ra, ka o lajɛn tuun; ne bɛna o lana nin yɔrɔ ra tuun, k’a to o ye na sigi yan hɛra ni laganfiya ra.

\VS{38}O bɛna kɛ ne ta mɔgɔw ye, ne bɛna kɛ o ta Ala ye.

\VS{39}Ne bɛna miiriya kelen le don o bɛɛ jusukun na, ka sira kelen bla o bɛɛ kɔrɔ, k’a to ne ɲasiran ye kɛ o ra tuma bɛɛ, janko o ta ye ɲa, o ta den minw bɛ na o kɔ fɛ, olugu fana ta ye ɲa.

\VS{40}Ne bɛna jɛnɲɔgɔnya wuribari don ni o ye; ne tɛna ne kɔ don o ra tuun, ka ban ka koɲuman kɛ o ye. Ne bɛna ne ɲasiran don o jusukun na, janko o kana o yɛrɛ mabɔ ne ra.

\VS{41}Ne ninsɔndiyanin le bɛna koɲuman kɛ o ye; can ra, ne bɛna o sigi nin jamana ra, ni ne jusukun bɛɛ ye, ani ne nin bɛɛ.›


\par }{\PP \VS{42}«Matigi Ala ko tuun: Ne ka nin kojuguba bɛɛ lase nin mɔgɔw ma cogo min na, o cogo kelen na fana ne ka koɲuman min bɛɛ ko fɔ, ne bɛna o bɛɛ lase o ma fana.

\VS{43}Aw b’a fɔra nin jamana min ta ko ra ko a kɛra yɔrɔ lakolon ye, ko adamaden t’a ra, bɛgan t’a ra, ko a donna Babilɔnikaw boro, o belen bɛna forow san nin jamana ra tuun.

\VS{44}O belen bɛna forow san ni wari ye, ka foro sansɛbɛw kɛ, ka o melege, ka o boronɔw la o kan, ka o da nɔrɔ, ka mɔgɔ dɔw kɛ a seerew ye; o kow belen bɛna kɛ Boniyaminu ta mara ra, ani Zeruzalɛmu kɛrɛfɛyɔrɔw ra, ani Zuda duguw ra, ani dugu minw bɛ jamana kuruyɔrɔw ra, ani jamana dugumayanfan ta duguw, ani woroduguyanfan kongokolon ta duguw, sabu ne bɛna o ta mɔgɔ minaninw lasekɔ, Matigi Ala ko ten.»




\par }\Chap{33}{\SH Izirayɛli duguw bɛna lɔ kokura
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ka Yeremi datugunin to masaso kɔrɔsibagaw ta lu kɔnɔ, Matigi Ala ta kuma sera a ma tuun a siɲaga flanan na, ko:

\VS{2}«Matigi Ala min bɛ nin kow kɛ, Matigi Ala min bɛ a labɛn k’a latigɛ, min tɔgɔ ye ko Matigi Ala, ale ko:

\VS{3}‹Ne wele, ne bɛna i jaabi; ne bɛna kobaw fɔ i ye, ani ko dogoninw, i tɛ ko minw lɔn.

\VS{4}Sabu Matigi Ala, Izirayɛli ta Ala ka nin le fɔ nin dugu ta bonw, ani Zuda masacɛw ta bonw ta ko ra. O ka o bon minw cici, janko o jugu minw nana dugu lamini, olugu kana yɛlɛnyɔrɔ sɔrɔ ka don dugu kɔnɔ ka o faga ni kɛrɛkɛmuru ye;

\VS{5}o tun kɛra wagati min na o ni Babilɔnikaw tun bɛ kɛrɛ ra. O bonw bɛna fa mɔgɔw suw le ra, ne bɛna mɔgɔ minw faga ne ta dimi ni ne ta jusugban kosɔn. Ne bɛna ne ɲada dogo nin dugu ra o ta kojuguw bɛɛ kosɔn.


\par }{\PP \VS{6}« ‹Nka o bɛɛ n’a ta, ne bɛna o flakɛ, ka o kɛnɛya; ne bɛna o kɛnɛya, ka hɛra ni ɲasuma caman di o ma.

\VS{7}Ne bɛna Zuda ta mɔgɔ minaninw, ani Izirayɛli ta mɔgɔ minaninw lana tuun, ka na o sigi o ta jamana ra i ko o tun bɛ cogo min na fɔlɔfɔlɔ.

\VS{8}O ka terenbariya minw bɛɛ kɛ ka ne hakɛ ta, ne bɛna o saninya ka bɔ o bɛɛ ra. O ka terenbariya minw bɛɛ kɛ ka ne hakɛ ta, ka muruti ne ma, ne bɛna o bɛɛ yafa o ma.

\VS{9}Nin dugu bɛna kɛ ne tɔgɔ bonya sababu le ye dugukolo siyaw bɛɛ cɛ ra, ani ninsɔndiya sababu, ani ne tando sababu, ani ne ta nɔɔrɔ; sabu ne bɛna koɲuman minw bɛɛ kɛ o ye, siya tɔw bɛɛ bɛna o ko mɛn. Ne bɛna koɲuman ni hɛra min bɛɛ kɛ o ye, ni siya tɔw nana o ye, o ko bɛna siranya bla o ra, fɔ o bɛna yɛrɛyɛrɛ.› »


\par }{\PP \VS{10}Matigi Ala ko: «Aw b’a fɔra nin yɔrɔ min ma ko a kɛra yɔrɔ lakolon ye, ko mɔgɔ tɛ yi, ko bɛgan tɛ yi, ko Zuda duguw, ani Zeruzalɛmu siradaw kɛra yɔrɔ lakolonw ye, ko mɔgɔ tɛ sigi yi tuun, ko bɛgan fana t’a ra,

\VS{11}ayiwa, lon dɔ, mɔgɔw belen bɛna ɲagarikanw, ani ninsɔndiyakanw mɛn nin yɔrɔw ra tuun, ani kɔɲɔcɛ ta dɔnkirilakanw, ani kɔɲɔmuso ta dɔnkirilakanw, ani minw bɛna to ka barakalari sarakaw* bɔ Matigi Ala ta batoso kɔnɔ, ka dɔnkiri la, k’a fɔ ko:

\par }{\Q ‹Aw ye Fangatigi Ala fo k’a waleɲumanlɔn,

\par }{\Q sabu Matigi Ala ka ɲi,

\par }{\Q sabu a ta ɲumanya tɛ ban ka ye!›

\par }{\PP «Sabu ne bɛna jamana mɔgɔ minaninw lana tuun, ka na o sigi o sigicogokɔrɔ ra. Matigi Ala ko ten.»


\par }{\PP \VS{12}Fangatigi Ala ko: «Nin yɔrɔ min kɛra yɔrɔ lakolon ye bi, mɔgɔ tɛ yɔrɔ min na tuun, bɛgan t’a ra tuun, ayiwa, sagagbɛnyɔrɔw bɛna kɛ sagagbɛnbagaw fɛ nin yɔrɔ ra tuun, ani a duguw bɛɛ ra; o bɛna to ka o ta sagaw mara yi.

\VS{13}Dugu minw bɛ jamana kuruyɔrɔw ra, ani jamana dugumayanfan ta duguw, ani woroduguyanfan kongokolon ta duguw, ani Boniyaminu ta mara ra, ani Zeruzalɛmu kɛrɛfɛduguw ra, ani Zuda dugu tɔw ra, mɔgɔw belen bɛna o ta sagaw, ani o ta baw jate yi tuun. Matigi Ala ko ten.»


\par }{\SH Ala bɛna Dawuda ta masaya kɔrɔta
\par }
{\PP \VS{14}«A flɛ, lon dɔ bɛna se, Matigi Ala ko ten, o lon na ne tun ka koɲuman min layiri ta Izirayɛli ta somɔgɔw, ani Zuda ta somɔgɔw ye, ne bɛna o layiri dafa.

\VS{15}O lon na, ani o wagati ra, ne bɛna mɔgɔ terennin dɔ lawuri Dawuda ta duruja ra, min bɛna terenninya ni can ladon jamana kɔnɔ.

\VS{16}O wagati ra, Zuda mara bɛna kisi, Zeruzalɛmu bɛna kɛ hɛra ni laganfiya ra. A bɛna wele ni tɔgɔ min ye, o ye nin ye ko: ‹Matigi Ala, an ta terenninya tigi.› »


\par }{\PP \VS{17}Sabu Matigi Ala ko: «Mɔgɔ dɔ bɛna sɔrɔ Dawuda ta duruja ra tuma bɛɛ, min bɛ sigi masaya ra Izirayɛli ta somɔgɔw kunna;

\VS{18}sarakalasebaga minw ye Levi ta mɔgɔw ye, mɔgɔ dɔ bɛna sɔrɔ olugu ta duruja ra fana tuma bɛɛ, min bɛna lɔ ne ɲa kɔrɔ ka saraka jɛnitaw* bɔ, ka simanw sarakaw* jɛni, ka bɛgan sarakaw* bɔ ne ye lon bɛɛ.»


\par }{\SH Ala bɛna jɛnɲɔgɔnya don ni a ta mɔgɔw ye
\par }
{\PP \VS{19}Matigi Ala k’a ta kuma lase Yeremi ma, k’a fɔ a ye ko:

\VS{20}«Matigi Ala ko: ‹Ni aw bɛ se ka ne ni tere ta jɛnɲɔgɔnya cɛn, ka ne ni su ta jɛnɲɔgɔnya cɛn, k’a to tere kana bɔ tuun a wagati ra, su fana kana ko tuun a wagati ra,

\VS{21}o tuma ne ka jɛnɲɔgɔnya min don ni ne ta jɔncɛ Dawuda ye, o fana bɛna cɛn; dencɛ tɛna sɔrɔ a ta duruja ra min bɛ sigi a nɔ ra masaya ra. Ne ka jɛnɲɔgɔnya min don ni sarakalasebagaw ye, Levi ta mɔgɔ minw bɛ ne ta baara ra, o jɛnɲɔgɔnya fana bɛna cɛn.

\VS{22}Sankolo lolow ka ca cogo min na fɔ mɔgɔ tɛ se ka o jate, walama kɔgɔji kɛnkɛn ka ca cogo min na fɔ mɔgɔ tɛ se ka o hakɛya lɔn, ne bɛna ne ta jɔncɛ Dawuda ta durujaw caya o cogo le ra, ani Levi ta mɔgɔ minw bɛ ne ta baara ra.› »


\par }{\PP \VS{23}Matigi Ala k’a ta kuma lase Yeremi ma, ko:

\VS{24}«Nin mɔgɔw bɛ min fɔra, i tɛ o mɛnna wa? O b’a fɔra ko: ‹Matigi Ala tun ka gba fla min ɲanawoloma, a banna o ra!› O bɛ ne ta mɔgɔw mafiyɛnyara le; olugu fɛ ne ta mɔgɔw tɛ siya dɔ ye tuun.»


\par }{\PP \VS{25}Matigi Ala ko: «Ni ne tun ma ne ta jɛnɲɔgɔnya don ni su ye, k’a don ni tere ye, ni ne tun ma sankolo ni dugukolo ta sariyaw sigi,

\VS{26}o tuma ne tun bɛna ban Yakuba ta duruja ra, ani ne ta jɔncɛ Dawuda ta duruja; ne tun tɛna a ta duruja dɔ ta tuun ka o sigi kuntigiya ra Iburahima, ani Isiyaka ni Yakuba ta durujaw kunna. O kosɔn ne bɛna o ta mɔgɔ minaninw lana, ne bɛna hina o ra tuun.»




\par }{\MS Yeremi ka kuma minw fɔ Sedesiyasi ni Rekabu ta mɔgɔw ye

\par }\Chap{34}{\MR (34–35)

\par }{\SH Yeremi ka masacɛ Sedesiyasi lasɔmi
\par }
{\PP \VerseOne{1}Babilɔni masacɛ Nebukadinɛsari ni a ta kɛrɛkɛjama bɛɛ, ani jamanaw ni siya minw bɛɛ tun bɛ a ta mara kɔnɔ, o mɔgɔw bɛɛ tun bɛ Zeruzalɛmu ni a kɛrɛfɛduguw bɛɛ kɛrɛra wagati min na, Matigi Ala ka nin kuma lase Yeremi ma, ko:


\par }{\PP \VS{2}«Matigi Ala, Izirayɛli ta Ala ko: ‹Taga a fɔ Zuda masacɛ Sedesiyasi ye, ko Matigi Ala ko: A flɛ, ne bɛ nin dugu don Babilɔni masacɛ boro, a bɛna tasuma don a ra, k’a jɛni.

\VS{3}Ele kɔni tɛna bɔsi a boro; o bɛna i mina fanga ra ka i don a boro. Ele ni Babilɔni masacɛ bɛna ɲɔgɔn ye ɲa ni ɲa, ka kuma da ni da. O bɛna i mina ka taga ni i ye fɔ Babilɔni.›


\par }{\PP \VS{4}«Nka ele Zuda masacɛ Sedesiyasi, ele ye Matigi Ala ta kuma lamɛn. Matigi Ala k’a fɔ ele ta ko ra ko i tɛna faga ni kɛrɛkɛmuru ye.

\VS{5}I bɛna sa ɲasuma ra; masacɛ minw kɔnna ele ɲa, minw ye i bɛmaw ye, o ka wusunan don olugu suw ye cogo min na, o bɛna wusunan don ele fana ye ten. O bɛna i sukoya kɛ, ka kasi k’a fɔ ko: ‹E, an matigicɛ!› Ne bɛ o layiri ta i ye, Matigi Ala ko ten.»


\par }{\PP \VS{6}Ayiwa, cira Yeremi ka nin kumaw bɛɛ fɔ Zuda masacɛ Sedesiyasi ye Zeruzalɛmu.

\VS{7}O wagati ra, Babilɔni masacɛ ta kɛrɛkɛjama tun bɛ Zeruzalɛmu dugu kɛrɛra, ani Zuda dugu tɔw bɛɛ, minw ye Lakisi dugu ni Azeka dugu ye, sabu Zuda mara dugu barakamanw bɛɛ ra, o dugu fla le tun tora.


\par }{\SH Izirayɛlimɔgɔw ma sɔn ka jɔnw labla
\par }
{\PP \VS{8}Matigi Ala k’a ta kuma lase Yeremi ma; o wagati ra masacɛ Sedesiyasi tun kumana ka bɛn ni Zeruzalɛmukaw bɛɛ ye, ko a ka kan ka fɔ yɔrɔ bɛɛ ra ko bɛɛ ye a ta jɔnw labla.

\VS{9}Bɛɛ tun ka kan k’a ta jɔncɛ walama a ta jɔnmuso labla, ni Heburu lo; mɔgɔ si tun man kan ka a balema Yahudiya dɔ mara jɔnya ra tuun.

\VS{10}Jamana ɲamɔgɔw, ani mɔgɔ tɔw bɛɛ tun ka o layiri ta, ko o bɛna o ta jɔncɛw, ani o ta jɔnmusow labla, janko o kana to jɔnya ra tuun; o sɔnna ka o layiri kuma dafa, o ka jɔnw labla.


\par }{\PP \VS{11}Nka kɔ fɛ, o nana o ta miiriya yɛlɛma; o tun ka o ta jɔncɛw ni o ta jɔnmuso minw labla, o tagara olugu mina tuun, ka na o bla jɔnya ra.

\VS{12}O kɛra minkɛ, Matigi Ala k’a ta kuma lase Yeremi ma k’a fɔ a ye ko:

\VS{13}«Matigi Ala, Izirayɛli ta Ala ko: ‹Lon min na ne tun ka aw bɛmaw labɔ Misiran jamana ra, jɔnyaso ra, ne tun ka jɛnɲɔgɔnya don ni o ye, k’a fɔ o ye ko:

\VS{14}Aw balema Heburu minw ka o yɛrɛ fiyeere aw ma ka kɛ aw ta jɔnw ye, aw ka kan ka olugu labla o ta jɔnya san wolonflanan na. O ka kan ka baara kɛ aw ye san wɔɔrɔ, nka o kɔ, aw ka kan ka o labla o ye taga o ta so.› Nka aw bɛmaw ma sɔn ne ta kuma ma, o ma o toro malɔ ka ne lamɛn.


\par }{\PP \VS{15}«Aw kɔni tun nimisara ka ɲa bi, ko minw terennin lo ne ɲa kɔrɔ, aw tun ka o kɛ. Aw tun k’a fɔ yɔrɔ bɛɛ ra ko aw bɛɛ bɛna aw sigiɲɔgɔn jɔnw labla, fɔ ka taga o layiri ta ne ɲa kɔrɔ ne ta so kɔnɔ, ne tɔgɔ bɛ so min kan.

\VS{16}Nka aw nana aw ta miiriya yɛlɛma, ka ne tɔgɔ cɛn. Aw tun ka aw ta jɔncɛw ni aw ta jɔnmuso minw labla, ko o kɛra o yɛrɛ ta ye, aw sekɔra ka taga olugu jagboya ka o kɛ aw ta jɔncɛw, ani aw ta jɔnmusow ye tuun.»


\par }{\PP \VS{17}O kosɔn Matigi Ala ko: «I n’a fɔ aw ma ne kan mɛn, aw balemaw, ani aw sigiɲɔgɔn minw ye jɔnw ye, aw ma sɔn ka olugu labla, o ra, ne kɔni bɛna aw labla kɛrɛkɛmuru ni banajuguw ni kɔngɔ ye. Ne bɛna aw ta ko kɛ jatigɛkoba ye dugukolo siyaw bɛɛ fɛ.


\par }{\PP \VS{18}«Nin mɔgɔ minw ka layiri ta ne ye, ka sɔrɔ ka o layiri cɛn, minw ka layiri ta ne ɲa kɔrɔ, ka misiden cɛtigɛ fla ye\FTNT{*}{{\FR 34:18 }{\FR{34.18
}}{\FT{Ka misiden cɛtigɛ fla ye: Mɔgɔw tun bɛ o saraka ɲɔgɔn bɔ, ka o kɛ jɛnɲɔgɔnya sarati ye; ni mɔgɔ min tun ma a ta layiri fa, o tigi tun bɛ se ka faga k’a kɛ i ko bɛgan min cɛtigɛra (}}{\XT{Damina 15.10}}{\FT{).}}}, ka tɛmɛ o cɛtigɛ fla cɛ ma, nka o ma na o layiri kumaw dafa, ne bɛna o mɔgɔw don o juguw boro.

\VS{19}Zuda mara ɲamɔgɔw, ani Zeruzalɛmu dugu ɲamɔgɔw, ani masaso ɲamɔgɔw, ani sarakalasebagaw, ani jamana mɔgɔ minw bɛɛ tɛmɛna misiden cɛtigɛ fla cɛmancɛ ra,

\VS{20}ne bɛna olugu don o juguw boro, o jugu minw bɛ o fagayɔrɔ ɲinina; o suw le bɛna kɛ kɔnɔw ni kongosogow ta domuni ye.

\VS{21}Ne bɛna Zuda masacɛ Sedesiyasi ni a ta jamana ɲamɔgɔw don o juguw boro, o jugu minw bɛ o fagayɔrɔ ɲinina; ne bɛ o don Babilɔni masacɛ ta kɛrɛkɛjama boro. Sisan olugu kɔni mabɔra aw ra,

\VS{22}nka, a flɛ, ne bɛna kuma o fɛ, Matigi Ala ko ten, k’a fɔ ko o ye sekɔ ka na nin dugu kama tuun. O bɛna nin dugu kɛrɛ, ka dugu mina ka tasuma don a ra; ne bɛna Zuda mara duguw kɛ yɔrɔ lakolon ye, mɔgɔ tɛna sigi yɔrɔ min na tuun.»




\par }\Chap{35}{\SH Ala ka Rekabu ta mɔgɔw tando
\par }
{\PP \VerseOne{1}Matigi Ala ka nin kuma lase Yeremi ma Yoziyasi dencɛ Yehoyakimu, Zuda masacɛ ta wagati ra, ko:

\VS{2}«Taga Rekabu\FTNT{*}{{\FR 35:2 }{\FR{35.2
}}{\FT{Rekabu ta somɔgɔw ta ko: (}}{\XT{Masacɛw flanan 10.15-16; Kibaroyaw fɔlɔ 2.55}}{\FT{).}}} ta somɔgɔw fɛ i ye taga kuma o fɛ, ko o ye na ni i ye, aw ye na don Matigi Ala ta batoso bon dɔ kɔnɔ, i ye duvɛn di o ma, ko o y’a min.»


\par }{\PP \VS{3}Ayiwa, Habasiniya dencɛ Yeremi, o dencɛ min ye Yazaniya ye, ne tagara ale ta, ale ni a balemaw, ani a dencɛw bɛɛ, ani Rekabu ta somɔgɔ tɔw bɛɛ.

\VS{4}Ne tagara ni o ye Matigi Ala ta batoso kɔnɔ, ka taga don ni o ye Igidaliya dencɛ Hanan ta karamɔgɔdenw ta bon kɔnɔ, Hanan min ye Ala ta cira ye. O bon bɛ Alabatoso ɲamɔgɔw ta bon kɛrɛ fɛ, a bɛ Salumu dencɛ Maseya ta bon san fɛ, Maseya min ye Alabatoso donda kɔrɔsibaga ye.

\VS{5}Ne ka daga dɔw fa duvɛn na, ka na o ni jifiyɛw sigi Rekabu ta somɔgɔw kɔrɔ; ne ko o ma ko: «Aw ye duvɛn dɔ min!»


\par }{\PP \VS{6}O ka ne jaabi ko: «An tɛ duvɛn min, sabu an bɛmacɛ Yonadabu min tun ye Rekabu dencɛ ye, ale tun kumana an fɛ, ko: ‹Aw ni aw denw si man kan ka duvɛn min fiyewu.

\VS{7}Aw man kan ka bon lɔ, aw man kan ka sɛnɛ kɛ ka siman dan, aw man kan ka rɛzɛnforo sɛnɛ; o fɛnw si dɔ man kan ka kɛ aw fɛ. Aw si bɛɛ ra aw ka kan ka si fanibonw le kɔnɔ; ni o kɛra, aw bɛna sijan sɔrɔ nin dugukolo kan, aw bɛ lonanya ra nin dugukolo min kan yan.›


\par }{\PP \VS{8}«Ayiwa, an bɛmacɛ Yonadabu min ye Rekabu dencɛ ye, ale ka fɛn o fɛn fɔ an ye, an bɛ o le kɛ. An si bɛɛ ra, an si man kan ka duvɛn min, anw ni an ta musow, ani an dencɛw, ani an denmusow.

\VS{9}An tɛ bon lɔ ka sigi a kɔnɔ, rɛzɛnforo tɛ an fɛ, foro tɛ an fɛ, an fana tɛ siman dan;

\VS{10}an bɛ si fanibonw le kɔnɔ. An bɛmacɛ Yonadabu ka kuma minw bɛɛ fɔ an ye, an bɛ o sira le tagama, an bɛ o le kɛ.

\VS{11}Wagati min na Babilɔni masacɛ Nebukadinɛsari nana nin jamana kama, an ko: ‹An ye taga Zeruzalɛmu, an ye bori Babilɔnikaw ni Sirikaw ta kɛrɛkɛjama ɲa.› O le k’a to an siginin bɛ Zeruzalɛmu yan.»


\par }{\PP \VS{12}O tuma, Matigi Ala k’a ta kuma lase Yeremi ma, ko:

\VS{13}«Fangatigi Ala, Izirayɛli ta Ala ko: ‹Taga a fɔ Zuda mara mɔgɔw, ani Zeruzalɛmukaw ye ko: Yala nin ko ma aw karan wa? Yala aw tɛna ne ta kumaw lamɛn sisan nin sababu ra wa? Matigi Ala ko ten.

\VS{14}Rekabu dencɛ Yonadabu tun k’a fɔ a ta mɔgɔw ye ko o kana duvɛn min; o fana tora o kuma kan; fɔ ka na se bi ma o ma duvɛn min, sabu o tora o bɛmacɛ ta kuma kan. Nka ne bɛ kuma aw fɛ, ne bɛ kuma aw fɛ lon o lon, nka aw tɛ ne lamɛnna.

\VS{15}Ne ka ne ta baaradenw bɛɛ ci aw le fɛ, minw ye ciraw ye; ne tun bɛ o ci aw fɛ lon o lon, k’a fɔ aw ye ko: Aw ye nimisa, ka aw ta sirajuguw bla, aw ye aw jogo yɛlɛma, aw kana tugu ala wɛrɛw kɔ, ka olugu bato; ni o kɛra, aw bɛna ne ka dugukolo min di aw ni aw bɛmaw ma, aw bɛna to o dugukolo kan. Nka aw ma aw toro malɔ, aw ma sɔn ka ne lamɛn!›

\VS{16}Rekabu ta mɔgɔw bɛmacɛ, min ye Yonadabu ye, Rekabu dencɛ, ale ka kuma min fɔ o ye, olugu tora o kan; nka nin mɔgɔw tɛ sɔn ka ne lamɛn.


\par }{\PP \VS{17}«O kosɔn Matigi Ala, Fangatigi Ala, Izirayɛli ta Ala ko: ‹A flɛ, ne ka kojugu minw bɛɛ latigɛ Zuda mara mɔgɔw, ani Zeruzalɛmukaw kama, ne bɛna o kojuguw bɛɛ ben o kan, sabu ne kumana o fɛ, nka o ma ne lamɛn, ne ka o wele, nka o m’a lamina.› »


\par }{\PP \VS{18}O kɔ, Yeremi k’a fɔ Rekabu ta somɔgɔw ye ko: «Fangatigi Ala, Izirayɛli ta Ala ko: ‹I n’a fɔ aw ka aw bɛmacɛ Yonadabu ta kuma mɛn, a ka fɛn o fɛn fɔ aw ka o sira tagama, a ka min o min yira aw ra, aw ka o bɛɛ kɛ,

\VS{19}o kosɔn Fangatigi Ala, Izirayɛli ta Ala ko: Dɔ bɛna sɔrɔ Rekabu dencɛ Yonadabu ta duruja ra tuma bɛɛ min bɛna baara kɛ ne ye.› »




\par }{\MS Ala ta kuma ko ka sɛgɛ lase Yeremi ma

\par }\Chap{36}{\MR (36–45)

\par }{\SH Masacɛ ka kitabu jɛni
\par }
{\PP \VerseOne{1}Yoziyasi dencɛ Yehoyakimu, Zuda masacɛ ta masaya san naaninan na, Matigi Ala ka nin kuma lase Yeremi ma, ko:

\VS{2}«Gbolo kitabu\FTNT{*}{{\FR 36:2 }{\FR{36.2
}}{\FT{O wagati ra sɛbɛri tun bɛ kɛ gbolo le kan, k’a melege, k’a siri. O le tun bɛ wele ko gbolokitabu.}}} dɔ ta; ne ka kuma o kuma fɔ i ye Izirayɛli ni Zuda mara ni siya tɔw bɛɛ ta ko ra, kabini lon min na ne kɔnna ka kuma i fɛ, kabini masacɛ Yoziyasi ta wagati ra fɔ ka na se bi ma, i ye o kumaw bɛɛ sɛbɛ o kitabu kɔnɔ.

\VS{3}Ne ka kojugu minw bɛɛ latigɛ ko ne bɛna a lase Zuda mara mɔgɔw ma, ni o nana o kumaw mɛn, a bɛ se ka kɛ ko o bɛna o ta kɛwalejuguw dabla, janko ne ye o ta terenbariyakow ni o ta hakɛkow yafa o ma.»


\par }{\PP \VS{4}Yeremi ka Neriya dencɛ Baruki wele; Matigi Ala tun ka kuma o kuma fɔ Yeremi ye, a ka o bɛɛ fɔ Baruki ye, Baruki ka o kumaw bɛɛ sɛbɛ gbolokitabu kɔnɔ.

\VS{5}O kɔ, Yeremi k’a fɔ Baruki ye ko: «O ka ne mina ka ne bla yan; ne tɛ se ka bɔ, ne tɛ se ka taga Matigi Ala ta so kɔnɔ.

\VS{6}I yɛrɛ le bɛna bɔ ka taga nin kitabu karan; ne ka Matigi Ala ta kuma minw fɔ i ye, i ka o sɛbɛ kitabu min kɔnɔ. O bɛna lon min bla danna ka sun don, i y’a karan mɔgɔw ɲa na o lon dɔ le ra, Matigi Ala ta batoso kɔnɔ; Zuda mara mɔgɔ minw bɛɛ bɛna na ka bɔ o ta duguw ra, i ye a karan olugu fana ɲa na.

\VS{7}O bɛ se ka kɛ sababu ye k’a to o ye Matigi Ala daari ni makarikanw ye, ka nimisa, ka bɔ o ta sirajuguw kan; sabu Matigi Ala ta dimi ni a ta jusugban min fɔra nin mɔgɔw kama, o ka bon.»


\par }{\PP \VS{8}Ayiwa, cira Yeremi tun ka fɛn o fɛn fɔ Neriya dencɛ Baruki ye, Baruki ka o bɛɛ kɛ a cogo ra, wagati min na a tun bɛ Matigi Ala ta kuma karanna kitabu kɔnɔ Matigi Ala ta batoso kɔnɔ.

\VS{9}Yoziyasi dencɛ Yehoyakimu, Zuda masacɛ ta masaya san loorunan na, o san karo kɔnɔntɔnnan na, o ka lon dɔ latigɛ ka sun don, ka Matigi Ala daari; o sun tun kɛra Zeruzalɛmukaw bɛɛ ta le ye, ani mɔgɔ minw tun bɔra Zuda mara dugu wɛrɛw ra ka na Zeruzalɛmu.

\VS{10}O lon le ra, Baruki ka Yeremi ta kumaw karan kitabu kɔnɔ Matigi Ala ta so kɔnɔ mɔgɔ bɛɛ ɲa na. A tun bɛ Safan dencɛ Gemariya ta bon le kɔnɔ, Gemariya min ye sɛbɛrikɛbaga ye; o yɔrɔ bɛ Ala batoso lu sanfɛyɔrɔ ra, Matigi Ala ta so donda dɔ ra, min bɛ wele ko Dondakura.


\par }{\PP \VS{11}Matigi Ala ta kuma min o min karanna kitabu kɔnɔ, Safan dencɛ Gemariya dencɛ Mika tun ka o kumaw bɛɛ mɛn.

\VS{12}A jigira ka taga masaso kɔnɔ, ka taga don sɛbɛrikɛbaga ta bon kɔnɔ; jamana ɲamɔgɔw bɛɛ tun siginin bɛ yi: Elisama min ye sɛbɛrikɛbaga ye, ale tun bɛ yi, ani Semaya dencɛ Delaya, ani Akibɔri dencɛ Elinatan, ani Safan dencɛ Gemariya, ani Hananiya dencɛ Sedesiyasi, ani ɲamɔgɔ tɔw bɛɛ.

\VS{13}Mika tun ka kuma minw bɛɛ mɛn wagati min na Baruki tun bɛ kitabu karanna jama ɲa fɛ, a ka o bɛɛ lakari ɲamɔgɔw ye.


\par }{\PP \VS{14}Ɲamɔgɔw ka Yehudi ci Baruki fɛ, Yehudi min facɛ tun ye Netaniya ye, o min facɛ tun ye Selemiya ye, o min facɛ tun ye Kusi ye; o ko a ye taga a fɔ Baruki ye ko a ka gbolokitabu min karan jama ye, ko a ye na ni o ye. Neriya dencɛ Baruki ka gbolokitabu mina a boro ka taga ni a ye o fɛ.

\VS{15}O ko a ma ko: «Sigi, i y’a karan an ye.» Baruki sigira k’a karan o ye.

\VS{16}O ka kitabu kumaw mɛn minkɛ, o siranninba ka o ɲaw lɔ ɲɔgɔn na; o ko Baruki ma ko: «An ka kan ka nin kumaw bɛɛ lase masacɛ ma!»


\par }{\PP \VS{17}O ka Baruki ɲininka tuun ko: «I ka nin kumaw sɛbɛ cogo min na, o fɔ an ye. Yala Yeremi tun b’a fɔra i ɲa na le wa?»

\VS{18}Baruki ka o jaabi ko: «A yɛrɛ da le tun bɛ nin kumaw bɛɛ fɔra ne ye, ne fana tun b’a sɛbɛra ka tugu a kɔ ni dabaji ye gbolokitabu kan.»

\VS{19}Ɲamɔgɔw ko Baruki ma ko: «Ele ni Yeremi bɛɛ ye taga dogo, mɔgɔ si kana a lɔn aw bɛ yɔrɔ min na.»


\par }{\PP \VS{20}O ka kitabu blanin to sɛbɛrikɛbaga Elisama ta bon kɔnɔ ka taga masaso ra masacɛ fɛ; o tagara o kumaw bɛɛ lakari masacɛ ye.


\par }{\PP \VS{21}Masacɛ ka Yehudi ci ka taga gbolokitabu ta. Yehudi tagara a ta sɛbɛrikɛbaga Elisama ta bon kɔnɔ, ka na a karan masacɛ ɲa na, ani ɲamɔgɔw bɛɛ ɲa na, minw bɛɛ tun bɛ masacɛ kɔrɔ.

\VS{22}Ayiwa, o y’a sɔrɔ masacɛ tun siginin bɛ masaso ta nɛnɛwagati ta bon le kɔnɔ; o wagati tun ye san karo kɔnɔntɔnnan ye. Tasuma tun bɛ furunɛ kɔnɔ masacɛ kɔrɔ.

\VS{23}Ni Yehudi tun ka sira saba walama sira naani ɲɔgɔn karan, o fan min fonina ka jigi, masacɛ bɛ o tigɛ ni sɛbɛrikɛbaga ta muru ye, ka o firi furunɛ kɔnɔ tasuma ra. A k’a kɛ ten fɔ ka na gbolokitabu bɛɛ jɛni k’a ban.


\par }{\PP \VS{24}A kɛra ten, masacɛ ni a ta jamana ɲamɔgɔw bɛɛ ka o kumaw mɛn, nka o si ma siran tuun, o si jusu ma kasi ka o ta derege faran.

\VS{25}O bɛɛ n’a ta, Elinatan ni Delaya ni Gemariya tun ka masacɛ daari ko a ye sabari a kana gbolokitabu jɛni, nka a tun ma sɔn ka o lamɛn.


\par }{\PP \VS{26}O kɔ, Yeramɛli min tun ye masacɛden ye, masacɛ ka ale ni Aziriyɛli dencɛ Seraya, ani Abidehɛli dencɛ Selemiya ci, ko o ye taga sɛbɛrikɛbaga Baruki ni cira Yeremi mina ka na ni o ye, nka Matigi Ala ka o dogo.


\par }{\SH Yeremi ka kitabu wɛrɛ sɛbɛ
\par }
{\PP \VS{27}Ayiwa, Yeremi tun ka kuma minw fɔ, Baruki tun ka o kumaw sɛbɛ gbolokitabu min kɔnɔ, o kitabu jɛninin kɔ masacɛ fɛ, Matigi Ala k’a ta kuma lase Yeremi ma tuun, ko:

\VS{28}«Gbolo kitabu wɛrɛ ta; kuma minw bɛɛ tun bɛ kitabu fɔlɔ kɔnɔ, Zuda masacɛ Yehoyakimu ka min jɛni, i ye o kumaw bɛɛ sɛbɛ tuun.

\VS{29}A fɔ Zuda masacɛ Yehoyakimu ye ko: ‹Matigi Ala ko: Ele ka nin gbolokitabu jɛni, k’a fɔ ko: Mun kosɔn i ka nin kumaw sɛbɛ, k’a fɔ ko sigiya t’a ra, Babilɔni masacɛ bɛna na, ka na nin jamana halaki, ka adamadenw ni bɛganw bɛɛ ban!


\par }{\PP \VS{30}« ‹O kosɔn Matigi Ala bɛ nin kuma fɔ Zuda masacɛ Yehoyakimu kama, ko ale ta mɔgɔ si tɛna kɛ masacɛ ye tuun ka sigi Dawuda ta masasiginan kan; a su firinin bɛna to tere kɔrɔ tere fɛ, ka to nɛnɛ ra su fɛ.

\VS{31}Ne bɛna ale ni a ta durujaw, ani a ta jamana ɲamɔgɔw ta terenbariyaw sara di o ma; ne tun kumana o fɛ ka kojugu minw bɛɛ fɔ, nka o banna ka ne lamɛn, ne bɛna o kojuguw bɛɛ ben olugu ni Zeruzalɛmukaw, ani Zuda mara mɔgɔw bɛɛ kan.› »


\par }{\PP \VS{32}Ayiwa, Yeremi ka gbolokitabu wɛrɛ ta k’a di Neriya dencɛ Baruki ma, min ye sɛbɛrikɛbaga ye. Zuda masacɛ Yehoyakimu tun ka kitabu min jɛni tasuma ra, Yeremi ka o kitabu kɔnɔkumaw bɛɛ fɔ tuun; Baruki ka o sɛbɛ. A ka o ɲɔgɔnna kuma caman wɛrɛ fɔ ka o fara a kan.




\par }\Chap{37}{\SH Masacɛ Sedesiyasi ko Yeremi ye Ala daari ale ye
\par }
{\PP \VerseOne{1}Masacɛ Sedesiyasi, min tun ye Yoziyasi dencɛ ye, ale tun sigira masaya ra Yehoyakimu dencɛ Koniya\FTNT{*}{{\FR 37:1 }{\FR{37.1
}}{\FT{Koniya o ye Yehoyakini ye.}}} le nɔ ra; Babilɔni masacɛ Nebukadinɛsari le tun k’a sigi masaya ra Zuda mara kunna.

\VS{2}Matigi Ala tun ka kuma o kuma don cira Yeremi da ra, ale ni a ta jamana ɲamɔgɔw, ani a ta jamana mɔgɔw si ma sɔn ka o kumaw lamɛn.


\par }{\PP \VS{3}O bɛɛ n’a ta, masacɛ Sedesiyasi ka Selemiya dencɛ Yehukali, ani sarakalasebaga Maseya dencɛ Sofoni ci cira Yeremi fɛ, ka taga a fɔ a ye ko: «Sabari ka Matigi Ala, an ta Ala daari an ye.»


\par }{\PP \VS{4}O wagati ra, o tun ma Yeremi bla kaso ra fɔlɔ; a tun bɛ a yɛrɛ ma a bɛ yaalayaala mɔgɔw cɛ ra.

\VS{5}Farawona ta kɛrɛkɛjama nana bɔ Misiran ka kɛ na ye minkɛ, Babilɔnika minw tun ka Zeruzalɛmu dugu lamini, olugu ka o kibaroya mɛn minkɛ, o mabɔra Zeruzalɛmu na.


\par }{\PP \VS{6}Matigi Ala k’a ta kuma lase cira Yeremi ma, ko:

\VS{7}«Matigi Ala, Izirayɛli ta Ala ko: ‹Zuda masacɛ min ka aw ci ne fɛ ka na ladiri ɲini ne fɛ, aw ye taga a fɔ ale ye ko: Farawona ta kɛrɛkɛjama min tun bɛ bɔra ka na aw dɛmɛ, a flɛ, ale bɛ sekɔra a ta jamana ra Misiran.

\VS{8}Babilɔnikaw bɛna sekɔ ka na, ka na ben nin dugu kan, ka se sɔrɔ a kan, ka tasuma don a ra k’a jɛni.


\par }{\PP \VS{9}« ‹Matigi Ala ko: Aw kana aw yɛrɛ nɛgɛ k’a fɔ ko Babilɔnikaw bɛna mabɔ aw ra ka taga fɔ yɔrɔjan; o tɛna taga dɛ!

\VS{10}Babilɔnika minw bɛ aw kɛrɛra, hali ni aw ka olugu ta kɛrɛkɛjama bɛɛ kɛrɛ ka se o ra, ka o tɔ to mɔgɔ mandiminin dama dama ye dɔrɔn o ta fanibonw kɔnɔ, olugu belen bɛna wuri ka na tasuma don nin dugu ra k’a jɛni.› »


\par }{\SH Yeremi blara kaso ra
\par }
{\PP \VS{11}Wagati min na Babilɔnikaw ta kɛrɛkɛjama tun mabɔra Zeruzalɛmu na, Farawona ta kɛrɛkɛjama ɲasiran kosɔn,

\VS{12}o wagati ra Yeremi ko a bɛ bɔ Zeruzalɛmu dugu kɔnɔ, ka taga Boniyaminu ta mara ra ka taga dugukolo dɔ mina o yɔrɔ mɔgɔw cɛ ra yi.

\VS{13}Donda min bɛ wele ko Boniyaminu ta Donda, a bɔtɔ tagara se yi; da kɔrɔsibagaw kuntigi, min tɔgɔ ye ko Iriya, Hananiya dencɛ Selemiya dencɛ, ale tun bɛ yi; a ka cira Yeremi mina k’a fɔ a ye ko: «Ele bɛ tagara fara Babilɔnikaw le kan!»

\VS{14}Yeremi k’a jaabi ko: «Can tɛ! Ne tɛ tagara fara Babilɔnikaw kan.» Nka Iriya ma sɔn k’a lamɛn. A k’a mina ka taga a di fagamaw ma.

\VS{15}Fagamaw dimina Yeremi kɔrɔ, k’a bugɔ, k’a mina k’a bla kaso ra sɛbɛrikɛbaga Yonatan ta so kɔnɔ, sabu o tun ka o yɔrɔ kɛ kasobon ye.

\VS{16}O ra, o ka Yeremi bla fɔ kasobon dingakɔnɔbon dɔ kɔnɔ yi; a tora yi ka mɛɛn.


\par }{\SH Masacɛ Sedesiyasi ka Yeremi ɲininka dogo ra
\par }
{\PP \VS{17}O kɔ, masacɛ Sedesiyasi nana mɔgɔ ci ka taga Yeremi labɔ ka na ni a ye a ta masaso kɔnɔ, ka na a ɲininka dogo ra; a k’a ɲininka ko: «Yala Matigi Ala ka kuma dɔ fɔ i ye an ta ko ra wa?» Yeremi k’a jaabi ko: «Ɔnhɔn! Matigi Ala bɛna ele don Babilɔni masacɛ boro.»

\VS{18}Yeremi k’a fɔ masacɛ Sedesiyasi ye tuun, ko: «Ne ka mun kojugu le kɛ ele ra, walama i ta jamana ɲamɔgɔw ra, walama nin jamana mɔgɔw ra, fɔ aw ka ne mina ka ne bla kaso ra?

\VS{19}Aw ta cira minw ka ciraya kɛ k’a fɔ aw ye ko Babilɔni masacɛ tɛna na aw kama, walama ni jamana kama, o ciraw bɛ min bi?


\par }{\PP \VS{20}«E, ne matigicɛ masacɛ, ayiwa, sisan ele ye sabari ka ne lamɛn, ka sɔn ne ta makarikan ma! I kana a to ne ye sekɔ tuun sɛbɛrikɛbaga Yonatan ta bon kɔnɔ, ni o tɛ, ne bɛna taga sa yi!»


\par }{\PP \VS{21}Masacɛ Sedesiyasi k’a fɔ ko o ye Yeremi bla masaso kɔrɔsibagaw ta lu kɔnɔ, ka to ka burujɛnibagaw ta buru dɔ di a ma lon o lon, fɔ ka taga domuni ban dugu kɔnɔ. A kɛra ten Yeremi tora masaso kɔrɔsibagaw ta lu kɔnɔ.




\par }\Chap{38}{\SH O ka Yeremi bla kɔlɔn kɔnɔ
\par }
{\PP \VerseOne{1}Yeremi tun bɛ kuma minw fɔra mɔgɔw bɛɛ ye, Matan dencɛ Sefatiya, ani Pasuri dencɛ Gedaliya, ani Selemiya dencɛ Yukali, ani Malikiya dencɛ Pasuri, olugu tun ka o kumaw mɛn; Yeremi tun b’a fɔra ko:

\VS{2}«Matigi Ala ko: ‹Ni mɔgɔ o mɔgɔ ka to nin dugu kɔnɔ, kɛrɛkɛmuru, walama kɔngɔ, walama banajuguw le bɛna o tigi faga; nka ni mɔgɔ min ka bɔ ka taga a yɛrɛ di Babilɔnikaw ma, o tigi bɛ kisi, a ta kisiri le bɛ kɛ a ta nafa ye; a bɛ kisi.› »


\par }{\PP \VS{3}Matigi Ala ko tuun ko: «Sigiya t’a ta, nin dugu kɔni bɛna don Babilɔni masacɛ ta kɛrɛkɛjama boro; o bɛna dugu mina.»


\par }{\PP \VS{4}Fagamaw ko masacɛ ma ko: «Cɛ nin ka kan ka faga le! Sabu kɛrɛkɛcɛ tɔ minw tora dugu kɔnɔ, ale le bɛ olugu ni mɔgɔ tɔw bɛɛ fari fagara ni a ta kumaw ye. Cɛ nin tɛ mɔgɔw ta ɲa fɛ, a bɛ o ta bɔnɔ le fɛ.»


\par }{\PP \VS{5}Masacɛ Sedesiyasi ka o jaabi ko: «A ye nin ye aw boro. Masacɛ tɛ se ka ban aw ta ma.»


\par }{\PP \VS{6}O fɔra minkɛ, o ka Yeremi mina k’a bla masacɛ dencɛ Malikiya ta kɔlɔn kɔnɔ; o kɔlɔn tun bɛ masaso kɔrɔsibagaw ta lu kɔnɔ. O k’a lajigi ni juru dɔ ye kɔlɔn kɔnɔ; ji tun tɛ kɔlɔn kɔnɔ, bɔgɔ le tun b’a kɔnɔ. Yeremi jigira bɔgɔ ra yi.


\par }{\PP \VS{7}Ayiwa, o y’a sɔrɔ Ebɛdi Melɛki, min tun ye Etiyopika ye, ani masaso ɲamɔgɔ dɔ, ale tun bɛ masacɛ ta so kɔnɔ; ale k’a mɛn ko o ka Yeremi mina k’a bla kɔlɔn kɔnɔ. Masacɛ siginin tun bɛ Boniyaminu ta donda ra.

\VS{8}Ebɛdi Melɛki bɔra masaso kɔnɔ, ka taga a fɔ masacɛ ye ko:

\VS{9}«E, masacɛ, ne matigicɛ, nin mɔgɔw ka ko o ko kɛ cira Yeremi ra, o bɛɛ ye kojugu le ye; o k’a bla kɔlɔn kɔnɔ, k’a to kɔngɔ bɛna a faga yi, sabu domuni tɛ dugu kɔnɔ tuun.»


\par }{\PP \VS{10}Masacɛ k’a fɔ Etiyopikacɛ Ebɛdi Melɛki ye ko: «Taga cɛ bisaba ta ka fara i yɛrɛ kan, aw ye taga Yeremi sama k’a labɔ kɔlɔn kɔnɔ sani a ye sa!»


\par }{\PP \VS{11}Ebɛdi Melɛki ka cɛ dɔw ta, o ka taga masaso yɔrɔ dɔ ra, min bɛ naforomarabon jukɔrɔ; o ka fanikolonw, ani deregekolon dɔw ta, ka taga o lajigi Yeremi fɛ kɔlɔn kɔnɔ ni juru ye.

\VS{12}Etiyopikacɛ Ebɛdi Melɛki ko Yeremi ma ko: «Nin fanikolonw ani nin deregekolonw don i kaman kɔrɔ, ka juru la a kan.» Yeremi k’a kɛ ten.

\VS{13}O ka Yeremi sama ni juruw ye k’a labɔ kɔlɔn kɔnɔ. Yeremi tora masaso kɔrɔsibagaw ta lu kɔnɔ.


\par }{\SH Masacɛ Sedesiyasi ni Yeremi ta kumalaban
\par }
{\PP \VS{14}Masacɛ Sedesiyasi ka mɔgɔ dɔ ci ka taga cira Yeremi wele ka na; a tagara ni Yeremi ye Matigi Ala ta batoso donda sabanan kɔrɔ. Masacɛ ko a ma ko: «Ne b’a fɛ ka i ɲininka ko dɔ ra, nka i kana foyi dogo ne ma.»

\VS{15}Yeremi ka Sedesiyasi jaabi ko: «Ni ne ka can fɔ i ye, yala i tɛna ne faga wa? Hali ni ne ka i ladi, ele tɛna ne lamɛn.»

\VS{16}Masacɛ Sedesiyasi karira Yeremi ye dogo ra, ko: «Ne bɛ kari Matigi Ala ɲanaman tɔgɔ ra, ale min ka nɛnɛkiri don an na, ko ne tɛna i faga, ne fana tɛna i don nin mɔgɔw boro, minw bɛ i fagayɔrɔ ɲinina.»


\par }{\PP \VS{17}Yeremi k’a fɔ Sedesiyasi ye ko: «Matigi Ala, Fangatigi Ala, Izirayɛli ta Ala ko: ‹Ni i ka bɔ ka taga i yɛrɛ di Babilɔni masacɛ ta fagamaw ma, i bɛna kisi, tasuma fana tɛna nin dugu jɛni; ele ni i ta somɔgɔw bɛna to si ra.

\VS{18}Nka ni i ma bɔ ka taga i yɛrɛ di Babilɔni masacɛ ta fagamaw ma, o tuma nin dugu bɛna don Babilɔnikaw boro, o bɛna tasuma don a ra k’a jɛni, ele fana tɛna bɔsi o boro.› »

\VS{19}Masacɛ Sedesiyasi ko Yeremi ma ko: «Yahudiya minw tagara o yɛrɛ di Babilɔnikaw ma, ne bɛ siranna olugu le ɲa, sabu Babilɔnikaw bɛ se ka ne don olugu boro, o bɛna ne minako juguya.»

\VS{20}Yeremi ko: «Babilɔnikaw tɛna i don o boro. Matigi Ala ta kuma lamɛn; ne bɛ min fɔra, i ye sɔn ka o kɛ. O bɛna fisaya i ma, i nin bɛna kisi fana.

\VS{21}Nka ni i ma sɔn ka bɔ ka taga i yɛrɛ di, Matigi Ala ka min yira ne ra, o flɛ nin ye; a ko:

\VS{22}‹Muso minw bɛɛ bɛna to Zuda masacɛ ta so kɔnɔ, o bɛna olugu bɛɛ labɔ ka taga ni o ye Babilɔni masacɛ ta fagamaw fɛ; o musow bɛna a fɔ ele ma ko:

\par }{\Q Minw tun ye i teriɲumanw ye,

\par }{\Q olugu ka i janfa ka se sɔrɔ i kan!

\par }{\Q I sen donna bɔgɔ ra minkɛ,

\par }{\Q o ka o kɔ don ka taga ka i to!›


\par }{\PP \VS{23}«O bɛna i ta musow, ani i ta denw bɛɛ labɔ yan ka taga ni o ye Babilɔnikaw fɛ; ele fana tɛna bɔsi o boro, sabu Babilɔni masacɛ bɛna i mina, nin dugu fana bɛna jɛni.»


\par }{\PP \VS{24}Sedesiyasi k’a fɔ Yeremi ye ko: «I kana a to mɔgɔ si ye dɔ lɔn nin kuma ra, ni o kɛra, ne tɛna i faga.

\VS{25}Ni fagamaw nana a mɛn ko ne ni ele kumana, ni o nana i ɲininka ko: ‹I ka min fɔ masacɛ ye, ani masacɛ ka min fɔ i ye, o fɔ an ye, i kana foyi dogo an ma, ni o tɛ, an bɛ i faga,›

\VS{26}i y’a fɔ o ye ko: ‹Ne tun bɛ makarikanw le fɔra masacɛ ye, ko a ye sabari, a kana ne lasekɔ Yonatan ta so kɔnɔ tuun!› »


\par }{\PP \VS{27}Ayiwa, a fana kɛra ten, fagamaw bɛɛ jɛnna ka na Yeremi fɛ, ka n’a ɲininka. Masacɛ tun ka min fɔ a ye, a ka o jaabi ni o le ye. O tagara k’a to ɲasuma ra, sabu mɔgɔ si tun ma dɔ lɔn Yeremi ni masacɛ ta kuma ra.


\par }{\PP \VS{28}O cogo ra, Yeremi tora masaso kɔrɔsibagaw ta lu kɔnɔ, fɔ lon min na o nana Zeruzalɛmu dugu mina.




\par }\Chap{39}{\SH Babilɔnikaw ka Zeruzalɛmu dugu mina
\par }
{\R (Masacɛw flanan 25; Kibaroyaw flanan 36; Yeremi 52)

\par }{\PP \VerseOne{1}Zeruzalɛmu minacogo flɛ nin ye: Zuda masacɛ Sedesiyasi ta masaya san kɔnɔntɔnnan na, o san karo tannan na, Babilɔni masacɛ Nebukadinɛsari ni a ta kɛrɛkɛjama bɛɛ nana Zeruzalɛmu kama, ka na dugu lamini.

\VS{2}Sedesiyasi ta masaya san tan ni kelennan na, a karo naaninan na, o karo tere kɔnɔntɔnnan na, o ka wo bɔ kogo ra.

\VS{3}O kɛra minkɛ, Babilɔni masacɛ ta fagamaw bɛɛ tagara ka taga sigi dugu donda ra, da min bɛ wele ko Cɛmancɛ da; o fagamaw tun ye Nɛrigali Saresɛri ye, min tun ye kɛrɛkɛjama ɲamɔgɔ ye, ani Samugari Nebu, ani Sarisekimu, min tun ye masaso kɔrɔsibagaw kuntigi ye, ani Babilɔni masacɛ ta jamana ɲamɔgɔ tɔw bɛɛ.


\par }{\PP \VS{4}Zuda masacɛ Sedesiyasi ni kɛrɛkɛcɛw bɛɛ ka o ye minkɛ, o ka masacɛ ta nankɔ sira ta ka bori ka bɔ dugu kɔnɔ su fɛ; da min bɛ kogo fla cɛ ma, o bɔra o fɛ, ka taga Zuridɛn kɛnɛgbɛ sira ta.

\VS{5}Nka Babilɔnikaw ta kɛrɛkɛjama ka o gbɛn; o tagara kun Sedesiyasi ni kɛrɛkɛcɛw ra Zeriko kɛnɛgbɛyɔrɔ ra. O ka o mina ka taga ni o ye Babilɔni masacɛ Nebukadinɛsari fɛ Ribila, Hamati jamana ra; o k’a ta kiti tigɛ.

\VS{6}Babilɔni masacɛ ka Sedesiyasi dencɛ kannatigɛ a yɛrɛ ɲa na Ribila. A ka Zuda mara ɲamɔgɔw bɛɛ kannatigɛ fana.

\VS{7}O ka Sedesiyasi yɛrɛ ɲadenw ci, k’a siri ni siranɛgɛ jɔrɔkɔw ye, ka taga ni a ye Babilɔni.

\VS{8}Babilɔnikaw ka tasuma don Zuda masaso ra k’a jɛni, ani mɔgɔ tɔw ta bonw; o ka Zeruzalɛmu laminikogow benben.


\par }{\PP \VS{9}Mɔgɔ minw tun tora dugu kɔnɔ, ani minw tun tagara o yɛrɛ di, ani mɔgɔ tɔ minw tun tora, masaso kɔrɔsibagaw kuntigi Nebuzaradan ka olugu cɛ ka taga ni o ye Babilɔni.

\VS{10}Nka minw tun ye dɛsɛbagatɔw ye mɔgɔw cɛ ra, foyi tun tɛ minw boro, masaso kɔrɔsibagaw kuntigi Nebuzaradan ka olugu to Zuda mara ra, ka rɛzɛnsunw, ani forow di o ma o wagati yɛrɛ ra.


\par }{\SH O ka Yeremi labɔ kaso ra
\par }
{\PP \VS{11}Babilɔni masacɛ Nebukadinɛsari tun kumana masaso kɔrɔsibagaw kuntigi Nebuzaradan fɛ Yeremi ta ko ra, k’a fɔ a ye ko:

\VS{12}«I janto a ra, k’a kɔrɔsi, i kana kojugu kɛ a ra; ni a ka min fɔ, i ye o kɛ a ye.»

\VS{13}O ra, Nebuzaradan min tun ye masaso kɔrɔsibagaw kuntigi ye, ani Nebusaziban min tun ye masaso kɔrɔsibagaw ɲamɔgɔ ye, ani Nɛrigali Saresɛri min tun ye kɛrɛkɛjama ɲamɔgɔ ye, ani Babilɔni masacɛ ta jamana ɲamɔgɔ tɔw bɛɛ,

\VS{14}olugu ka mɔgɔ dɔ ci ka taga Yeremi labɔ masaso kɔrɔsibagaw ta lu kɔnɔ, k’a karifa Gedaliya ma, min ye Safan dencɛ Ayikamu dencɛ ye, ko a ye taga ni a ye a ta so. O ra Yeremi tora ni mɔgɔ tɔw ye yi.


\par }{\SH Ala ka layiri ta Ebɛdi Melɛki ye
\par }
{\PP \VS{15}Wagati min na Yeremi tun bɛ kaso ra masaso kɔrɔsibagaw ta lu kɔnɔ, Matigi Ala tun ka kuma dɔ lase a ma, ko:

\VS{16}«Taga a fɔ Etiyopikacɛ Ebɛdi Melɛki ye ko Fangatigi Ala, Izirayɛli ta Ala ko: ‹A flɛ, ne tun ka min fɔ nin dugu ta ko ra, ne bɛna o kɛ dugu ra; a bɛna kɛ kojugu le ye, koɲuman tɛ. A bɛna kɛ a wagati ra i yɛrɛ ɲa na.

\VS{17}Nka o lon na, ne bɛna ele kisi; Matigi Ala ko ten. I bɛ siranna mɔgɔ minw ɲa, i tɛna don olugu boro.

\VS{18}Ne bɛna i bɔsi ka bɔ o boro; o tɛna i faga ni kɛrɛkɛmuru ye. I ta kisiri le bɛ kɛ i ta nafa ye, sabu i lara ne ra. Matigi Ala ko ten.› »




\par }\Chap{40}{\SH Yeremi tora Gedaliya kɔrɔ Misipa
\par }
{\PP \VerseOne{1}Matigi Ala k’a ta kuma lase Yeremi ma; o y’a sɔrɔ masaso kɔrɔsibagaw kuntigi Nebuzaradan tun ka Yeremi labɔ kaso ra k’a lataga ka bɔ Rama. Lon min a tun bɛ tagara Yeremi labla, o y’a sɔrɔ Yeremi tun sirinin lo ni nɛgɛjɔrɔkɔ ye; a tun bɛ Zeruzalɛmukaw, Zuda mara mɔgɔ minanin tɔw cɛ ra, o tun bɛna taga ni minw ye Babilɔni.


\par }{\PP \VS{2}Masaso kɔrɔsibagaw kuntigi ka Yeremi labɔ o mɔgɔw cɛ ra, k’a fɔ a ye ko: «Matigi Ala, i ta Ala tun ka nin kojugu ko fɔ nin yɔrɔ kama.

\VS{3}Matigi Ala tun ka min fɔ, o le sera, a ka o le kɛ, sabu aw ka jurumun kɛ Matigi Ala ɲa kɔrɔ, aw ma sɔn k’a kan lamɛn. O kosɔn a tun ka ko min fɔ, o ko ka aw sɔrɔ.

\VS{4}Ayiwa, sisan ne bɛna nɛgɛjɔrɔkɔw bɔ i boro ra. Ni i b’a fɛ ka taga ni ne ye Babilɔni, o bɛ se ka kɛ; ne bɛna ne janto i ra. Nka ni i t’a fɛ ka taga ni ne ye fana Babilɔni, i ye to yan. Jamana bɛɛ lajɛnnin flɛ i ɲa kɔrɔ, ni yɔrɔ min ka i diya, ni yɔrɔ min ka bɛn i ma, i ye taga yi.»


\par }{\PP \VS{5}Ayiwa, i n’a fɔ Yeremi tun tɛ dɔ fɔra, Nebuzaradan ko a ma ko: «Sekɔ ka taga Gedaliya fɛ, min ye Safan dencɛ Ayikamu dencɛ ye; Babilɔni masacɛ ka ale le sigi Zuda mara duguw kunna. Taga to ni ale ye mɔgɔ tɔw cɛ ra yi; walama ni yɔrɔ o yɔrɔ ka bɛn i ma i ye taga yi.» Masaso kɔrɔsibagaw kuntigi ka domunifɛnw ni bonyafɛn dɔw di Yeremi ma, k’a bla ka taga.

\VS{6}Yeremi tagara Ayikamu dencɛ Gedaliya fɛ Misipa, ka taga to ni ale ni mɔgɔ tɔw ye, mɔgɔ minw tun tora jamana kɔnɔ.


\par }{\SH Zuda mara mɔgɔw tagara lajɛn Gedaliya kɔrɔ
\par }
{\PP \VS{7}Zuda mara kɛrɛkuntigi minw bɛɛ tun bɛ kongokɔnɔyɔrɔw ra, olugu ni o ta kɛrɛkɛcɛw nana a mɛn ko Babilɔni masacɛ ka Ayikamu dencɛ Gedaliya le sigi jamana kunna, janko a ye jamana dɛsɛbagatɔw kɔrɔsi, cɛw, ani musow, ani denmisɛnw, o tun ma taga ni minw ye Babilɔni.


\par }{\PP \VS{8}O tagara Gedaliya fɛ Misipa. O mɔgɔw tun ye Netaniya dencɛ Sumayila ye, ani Kareya dencɛw, minw ye Yohanan ni Yonatan ye, ani Tahumɛti dencɛ Seraya, ani Efayi dencɛw, minw bɛ bɔ Netofa, ani Yezaniya, min ye Mahakaka dɔ dencɛ ye. O ni o ta kɛrɛkɛcɛw tun nana ɲɔgɔn fɛ.

\VS{9}Gedaliya, min ye Safan dencɛ Ayikamu dencɛ ye, ale karira o mɔgɔw ni o ta kɛrɛkɛcɛw ye; a k’a fɔ o ye ko: «Aw kana siran ka to Babilɔnikaw ta fanga kɔrɔ. Aw ye to jamana kɔnɔ yan, ka baara kɛ Babilɔni masacɛ ye; aw ta hɛra bɛ o le ra.

\VS{10}Ne yɛrɛ bɛna sigi Misipa; ni Babilɔnikaw ka an ɲininka fɛn o fɛn na, ne bɛna o jaabi aw tɔgɔ ra. Aw kɔni, aw ye aw ta rɛzɛnw ji bɔ, ka aw ta samiyayiridenw tigɛ, ka o turu bɔ, ka o mara minan dɔw kɔnɔ. Aw bɛ dugu minw na, aw ye to o duguw ra.»


\par }{\PP \VS{11}Yahudiya minw bɛɛ tun bɛ Mohabu mara ra, ani Amɔnkaw ta mara ra, ani Edɔmu mara ra, ani jamana tɔw bɛɛ ra, olugu fana nana a mɛn ko Babilɔni masacɛ ka mɔgɔ dɔw to Zuda mara ra, ka Safan dencɛ Ayikamu dencɛ Gedaliya sigi olugu kunna.

\VS{12}O Yahudiyaw tun janjanna ka taga yɔrɔ minw bɛɛ ra, o bɛɛ nana ka bɔ o yɔrɔw ra. O nana sigi Zuda mara ra, Gedaliya kɔrɔ, Misipa. O ka sɛnɛ kɛ ka rɛzɛnji caman sɔrɔ, ani samiyayiriden caman.


\par }{\SH Gedaliya fagako fɔra
\par }
{\R (Masacɛw flanan 25.25-26)

\par }{\PP \VS{13}Kareya dencɛ Yohanan ni kɛrɛkuntigi minw bɛɛ tun bɛ kongokɔnɔyɔrɔw ra, olugu nana Gedaliya fɛ Misipa,

\VS{14}ka na a fɔ a ye ko: «Ele m’a lɔn ko Amɔnkaw ta masacɛ Baalisi ka Netaniya dencɛ Sumayila ci ka na i faga wa?» Ayiwa, Ayikamu dencɛ Gedaliya ma la o ta kuma ra.

\VS{15}O kɔ, ka o to Misipa yi, Kareya dencɛ Yohanan k’a fɔ Gedaliya ye tuun, dogo ra, ko: «A to ne ye taga Netaniya dencɛ Sumayila faga; mɔgɔ si tɛna bɔ a kala ma. Mun kosɔn i b’a to a bɛ i faga, k’a to Yahudiya minw nana lajɛn i kɔrɔ, olugu ye janjan tuun, k’a to Zuda mara tɔ ye halaki?»

\VS{16}Nka Ayikamu dencɛ Gedaliya ka Kareya dencɛ Yohanan jaabi ko: «I kana o ko ɲɔgɔn kɛ, sabu ele bɛ min fɔra Sumayila ta ko ra, o tɛ can ye.»




\par }\Chap{41}{\SH Sumayila ka Gedaliya faga
\par }
{\PP \VerseOne{1}San karo wolonflanan na, Elisama dencɛ Netaniya dencɛ Sumayila, min tun ye masacɛden ye, ani masacɛ ta ɲamɔgɔ dɔ, ale nana Ayikamu dencɛ Gedaliya fɛ Misipa ni cɛ tan ye. O ni Gedaliya ka domuni kɛ ɲɔgɔn fɛ Misipa yi.

\VS{2}Ka o to domuni na, Sumayila ni cɛ tan min tun bɛ ni a ye, olugu wurira ka ben Gedaliya kan, min tun ye Safan dencɛ Ayikamu dencɛ ye, k’a faga ni kɛrɛkɛmuru ye; Babilɔni masacɛ tun ka mɔgɔ min sigi jamana kunna, o ka o faga.

\VS{3}Yahudiya min o min tun bɛ ni Gedaliya ye Misipa, Sumayila ka olugu bɛɛ faga fana, ani Babilɔnikaw ta kɛrɛkɛden minw tun bɛ yi.


\par }{\SH Sumayila ka Ala batobaga cɛ biseegi faga
\par }
{\PP \VS{4}Gedaliya fagari tere flanan, k’a sɔrɔ mɔgɔ si tun ma bɔ foyi kala ma fɔlɔ,

\VS{5}cɛ biseegi nana ka bɔ Sikɛmu, ani Silo, ani Samari. O tun ka o bonbosiw li, ka o ta faniw faranfaran, ka o fari tigɛtigɛ ni muru ye. Siman sarakaw* ni wusunan sarakaw* le tun bɛ o boro; o tun bɛ nana o sarakaw bɔ Matigi Ala ta batoso kɔnɔ.


\par }{\PP \VS{6}Netaniya dencɛ Sumayila bɔra Misipa ka taga o mɔgɔw kunbɛn; a tagatɔ tun bɛ kasira. A tagara se o ma minkɛ, a ko o ma ko: «Aw ye na Ayikamu dencɛ Gedaliya fɛ!»

\VS{7}Nka o tagara se dugu kɔnɔ minkɛ, Netaniya dencɛ Sumayila ni a ta mɔgɔw ka o mɔgɔw kannatigɛ, ka o suw firi dinga dɔ kɔnɔ.

\VS{8}Nka cɛ tan tun bɛ o mɔgɔw ra, olugu ko Sumayila ma ko: «I kana anw faga, sabu domunifɛnw dogonin bɛ an fɛ forow kɔnɔ; siman bɛ an fɛ, ani turu, ani li.» O ra, Sumayila ka o balemaw faga ka olugu cɛ tan to yi.


\par }{\PP \VS{9}Sumayila tun ka Gedaliya ni mɔgɔ minw faga, a tun ka o suw bɛɛ firi dinga min kɔnɔ, masacɛ Asa le tun ka o dingaba sogi ka o kɛ a dogoyɔrɔ ye, wagati min ale ni Izirayɛli masacɛ Bahesa tun bɛ kɛrɛ ra. Netaniya dencɛ Sumayila ka o dinga le fa ni mɔgɔw suw ye.


\par }{\PP \VS{10}Mɔgɔ tɔ minw tun tora Misipa, Sumayila ka olugu mina ka taga ni o ye; Zuda masacɛ denmuso dɔw tun bɛ o ra, ani mɔgɔ tɔ minw bɛɛ tun tora Misipa; Babilɔni masaso kɔrɔsibaga Nebuzaradan tun ka olugu karifa Ayikamu dencɛ Gedaliya ma. Netaniya dencɛ Sumayila ka olugu mina ka bɔ ni o ye, ka taga Amɔnkaw ta jamana ra.


\par }{\SH Yohanan ka mɔgɔw bɔsi ka bɔ Sumayila boro
\par }
{\PP \VS{11}Netaniya dencɛ Sumayila tun ka kojugu minw bɛɛ kɛ, Kareya dencɛ Yohanan ni a ta kɛrɛkuntigiw bɛɛ ka o mɛn.

\VS{12}O ka o ta kɛrɛkɛcɛw bɛɛ lajɛn ka taga Netaniya dencɛ Sumayila kama. O tagara a sɔrɔ Gabahɔn ta jiba yɔrɔ ra.

\VS{13}Sumayila tun ka mɔgɔ minw mina ka gban a yɛrɛ kɔ, olugu ka Kareya dencɛ Yohanan ni a ta kɛrɛkuntigi natɔ ye minkɛ, o diyara olugu ye kosɛbɛ.

\VS{14}Sumayila tun ka o mɔgɔ minw mina Misipa, olugu ka o kɔ don Sumayila ra, ka sekɔ ka na fara Kareya dencɛ Yohanan kan.

\VS{15}Nka Netaniya dencɛ Sumayila ni a ta cɛ seegi sera ka bɔsi Yohanan ra, ka bori ka taga Amɔnkaw fɛ.


\par }{\PP \VS{16}Netaniya dencɛ Sumayila tun ka mɔgɔ minw mina ka bɔ Misipa, Ayikamu dencɛ Gedaliya faganin kɔ, Kareya dencɛ Yohanan ni a ta kɛrɛkuntigiw ka o mɔgɔw ta ka o bla o yɛrɛ kɔ; kɛrɛkɛdenw tun bɛ o ra, ani musow, ani denmisɛnw, ani masaso ɲamɔgɔ dɔw. O bɔra ni o ye Gabahɔn ka taga.

\VS{17}O ka sira ta, ka taga lɔ Kimamu ta lonanjigibon yɔrɔ ra, Bɛtilɛhɛmu kɛrɛ fɛ, ka sɔrɔ ka sira ta ka kɛ taga ye Misiran,

\VS{18}Babilɔnikaw ɲasiran kosɔn; sabu Netaniya dencɛ Sumayila tun ka Ayikamu dencɛ Gedaliya faga, k’a sɔrɔ Babilɔni masacɛ le tun ka ale sigi Zuda mara kunna.




\par }\Chap{42}{\SH Yeremi ko mɔgɔw kana taga Misiran
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ayiwa, Zuda ta kɛrɛkɛjama kuntigiw bɛɛ, ani Kareya dencɛ Yohanan, ani Hosaya dencɛ Yezaniya, ani mɔgɔ tɔw bɛɛ, k’a ta mɔgɔ fitiniw na ka taga a bla mɔgɔbaw ra, o bɛɛ tagara

\VS{2}cira Yeremi fɛ ka taga a fɔ a ye ko: «Sabari ka an ta makarikan mɛn; an mɔgɔ tɔ minw tora, an b’a fɛ i ye Matigi Ala, i ta Ala daari an ye; sabu an tun ka ca, nka sisan an tɔ tora fitini dɔrɔn, i ko i yɛrɛ ɲa b’a ra cogo min na.

\VS{3}An ka kan ka sira min ta, ani an ka kan ka min kɛ, an b’a fɛ Matigi Ala ye o yira an na.»


\par }{\PP \VS{4}Cira Yeremi k’a fɔ o ye ko: «Ne k’a mɛn; ne bɛna Matigi Ala, aw ta Ala daari aw ye, i n’a fɔ aw k’a fɔ cogo min na. Ni Matigi Ala nana fɛn o fɛn fɔ, ne bɛna o lase aw ma; ne tɛna foyi dogo aw ma.»

\VS{5}Olugu fana ko Yeremi ma ko: «Ni Matigi Ala, i ta Ala nana i ci ni kuma o kuma ye an fɛ, ni an ma o sira tagama, o tuma Matigi Ala ye kɛ an seere ye ka an jaraki, ka kaɲa ni a ta can ni a ta kankelentigiya ye.

\VS{6}A bɛna min fɔ, ni o diyara an ye o, walama ni a belen ma diya an ye o, an kɔni ka i ci Matigi Ala, an ta Ala min fɛ, an bɛna ale kan le mɛn; sabu ni an ka Matigi Ala, an ta Ala kan mɛn, an ta hɛra bɛna bɔ o le ra.»


\par }{\PP \VS{7}Ayiwa, tere tan tɛmɛnin kɔ, Matigi Ala k’a ta kuma lase Yeremi ma.

\VS{8}Yeremi ka Kareya dencɛ Yohanan wele, ani kɛrɛkɛjama kuntigi minw bɛɛ tun bɛ ni a ye, ani mɔgɔ tɔw bɛɛ, k’a ta mɔgɔ fitiniw na, ka taga a bla mɔgɔbaw ra.

\VS{9}A k’a fɔ o ye ko: «Matigi Ala, Izirayɛli ta Ala, aw tun ka ne ci min fɛ ko ne ye aw ta makarikanw lase a ma, ale ko:

\VS{10}‹Ni aw tora nin jamana ra yan, ne bɛna aw lɔ le, ne tɛna aw cici; ne bɛna aw turu le, ne tɛna aw bɔn; ne tun ka kojugu min kɛ aw ra, ne bɛna ne ta miiriya yɛlɛma ka o dabla.

\VS{11}Babilɔni masacɛ min ɲasiran bɛ aw ra, aw kana siran ale ɲa. Aw kana siran a ɲa, Matigi Ala ko ten, sabu ne bɛ ni aw ye, janko ka aw kisi, ka aw bɔsi ka bɔ a boro.

\VS{12}Ne bɛna hina aw ra; ni o kɛra, ale bɛna hina aw ra k’a to aw ye sekɔ aw ta dugukolo kan.› »


\par }{\PP \VS{13}Yeremi k’a fɔ tuun ko: «Nka ni aw ko: ‹An tɛ sigi nin jamana ra!› Ni aw ma Matigi Ala, aw ta Ala kan mɛn,

\VS{14}ni aw ko: ‹An tɛ sɔn, an bɛ taga Misiran jamana le ra, an tɛna kɛrɛ ye yɔrɔ min na, an tɛna kɛrɛkɛdenw ta burufiyɛkan mɛn yɔrɔ min na, an tɛna fɔn domuni na yɔrɔ min na; an bɛna taga sigi o yɔrɔ le ra.›

\VS{15}O tuma aw ye Matigi Ala ta kuma lamɛn, aw Zuda mara mɔgɔ tɔ minw tora! Fangatigi Ala, Izirayɛli ta Ala ko: ‹Ni aw k’a latigɛ ko aw bɛ taga Misiran, ka taga sigi yi,

\VS{16}aw bɛ siranna kɛrɛkɛmuru min ɲa, o bɛna taga aw sɔrɔ Misiran jamana ra yi; aw bɛ hamina kɔngɔ ko min na, o bɛna tugu aw kɔ Misiran, aw fana bɛna sa yi le.

\VS{17}Aw ra minw bɛɛ bɛna a latigɛ ko o bɛ taga Misiran ka taga sigi o yɔrɔ ra, olugu bɛɛ bɛna faga kɛrɛkɛmuru ni kɔngɔ ni banajuguw boro. O ta mɔgɔ si tɛna to o kɔ; ne bɛna kojugu min ben o kan, o si tɛna kisi ka bɔ o ra, o si tɛna bɔsi.› »


\par }{\PP \VS{18}Yeremi k’a fɔ tuun ko: «Sabu Fangatigi Ala, Izirayɛli ta Ala ko: ‹Ne ta dimi ni ne ta jusugban benna Zeruzalɛmukaw kan cogo min na, ni aw ka taga Misiran, ne ta jusugban bɛna ben aw kan o cogo kelen le ra. Aw tɔgɔjugu bɛna fɔ, aw ta ko bɛna kɛ jatigɛkoba ye mɔgɔw fɛ, aw bɛna kɛ siya danganin ye, ka kɛ mafiyɛnyarifɛn ye mɔgɔw fɛ. Aw fana ɲa tɛna la nin yɔrɔ kan tuun.› »


\par }{\PP \VS{19}«E, aw Zuda mara mɔgɔ tɔw, Matigi Ala bɛ o le fɔ aw ye, ko: ‹Aw kana taga Misiran, aw y’a lɔn ka la a ra ko ne ka aw lasɔmi bi.

\VS{20}Aw ka aw yɛrɛ lafiri kosɛbɛ, sabu aw yɛrɛ le ka ne ci Matigi Ala, aw ta Ala fɛ ko: Matigi Ala, an ta Ala daari an ye; ni Matigi Ala, an ta Ala ka na fɛn o fɛn fɔ, o lase an ma, an bɛna a kɛ!›

\VS{21}Ayiwa, ne kɔni k’a fɔ aw ye bi, nka aw tɛ Matigi Ala, aw ta Ala kan lamɛnna, sabu a bɛ ne ci aw fɛ ni kuma o kuma ye, aw tɛ o si lamɛn.

\VS{22}Sisan kɔni, aw y’a lɔn ka la a ra, ko aw b’a fɛ ka taga sigi o jamana min na, kɛrɛkɛmuru ni kɔngɔ ni banajuguw le bɛna aw faga o yɔrɔ ra yi.»




\par }\Chap{43}{\SH Yeremi minana ka taga Misiran
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ayiwa, Yeremi ka nin kumaw bɛɛ fɔ mɔgɔw bɛɛ ye; Matigi Ala, min ye o ta Ala ye, ale tun ka Yeremi ci o fɛ ni nin kumaw bɛɛ le ye, Matigi Ala, o ta Ala ta kumaw.

\VS{2}O kumaw fɔnin kɔ, Azariya min ye Hosaya dencɛ ye, ani Yohanan min ye Kareya dencɛ ye, ani yɛrɛyirabaga tɔw bɛɛ ko Yeremi ma ko: «Ele bɛ faninya le fɔra; Matigi Ala, an ta Ala ma i ci ko i ye na a fɔ an ye ko: ‹Aw kana taga Misiran ka taga sigi o yɔrɔ ra!›

\VS{3}Neriya dencɛ Baruki le bɛ ele kɔnɔnɔsura anw kama, janko ka an di Babilɔnikaw ma, o ye an faga, walama ka an mina ka taga ni an ye Babilɔni.»


\par }{\PP \VS{4}Kareya dencɛ Yohanan, ani kɛrɛkɛjama kuntigi tɔw bɛɛ, ani mɔgɔ tɔw bɛɛ, o si ma sɔn ka Matigi Ala kan mɛn, ka to Zuda mara ra.

\VS{5}Kareya dencɛ Yohanan, ani kɛrɛkɛjama kuntigi tɔw bɛɛ ka Zuda mara mɔgɔ tɔw bɛɛ lajɛn, ani minw tun minana ka taga siya tɔw cɛ ra, ni o kɔsegira ka na sigi Zuda mara ra tuun,

\VS{6}cɛw, ani musow, ani denmisɛnw, ani masacɛ denmusow, ani masaso kɔrɔsibaga Nebuzaradan tun ka mɔgɔ minw bɛɛ karifa Gedaliya ma, min ye Safan dencɛ Ayikamu dencɛ ye; o ka cira Yeremi fana fara o kan, ani Neriya dencɛ Baruki.

\VS{7}O tagara Misiran jamana ra, sabu o ma sɔn Matigi Ala kumakan ma. O tagara, ka taga se Tapanɛsi.


\par }{\SH Ko minw bɛna se Misiran jamana ma
\par }
{\PP \VS{8}Ka Yeremi to Tapanɛsi, Matigi Ala k’a ta kuma lase a ma, ko:

\VS{9}«Kabakuruba dɔw ta, ka o dogo bɔgɔ ra biriki gbasiyɔrɔ ra, Farawona ta masaso donda ɲa fɛ, Tapanɛsi; o kɛ Zuda mara mɔgɔw ɲa na.

\VS{10}O kɔ, i y’a fɔ o ye ko Fangatigi Ala, Izirayɛli ta Ala ko: ‹Aw y’a flɛ, ne bɛna taga ne ta baaraden, Nebukadinɛsari, Babilɔni masacɛ wele ka na. Ne bɛna a ta masasiginan sigi nin kabakuruw le kan, ne ka nin kabakuru minw dogo bɔgɔ ra. A bɛna a ta masa fanibon lɔ nin kabakuruw kunna.

\VS{11}A bɛna na ben Misiran jamana kan; minw ka kan ni saya ye, saya bɛ olugu ta, minw ka kan ni minari ye, olugu bɛ mina ka taga, minw ka kan ni kɛrɛkɛmuru ye, kɛrɛkɛmuru bɛ olugu faga!

\VS{12}Ne bɛna a to a ye tasuma don Misirankaw ta alaw ta batosow ra, ka o jɛni, ka o ta jow cɛ ka taga ni o ye. Sagagbɛnbaga bɛ a ta deregeba melege a yɛrɛ ra\FTNT{*}{{\FR 43:12 }{\FR{43.12
}}{\FT{A fɔra Kitabu dɔw kɔnɔ ko: I ko sagagbɛnbaga bɛ a ta deregeba yuguyugu ka kinnifɛnw bɔ a ra cogo min na.}}} cogo min na, a bɛna Misiran jamana naforow cɛ ka o mini a yɛrɛ ma ten le, ka sɔrɔ ka bɔ ka taga ni a yɛrɛ ye ɲasuma ra.

\VS{13}Jo min ye tere tagamasiyɛn ye, o ta batoso min bɛ Misiran jamana ra, a bɛna o jo ta kabakurujanw cici, ka tasuma don Misirankaw ta alaw ta batosow ra ka o jɛni.› »




\par }\Chap{44}{\SH Ala ka min fɔ Zuda mara mɔgɔw ta ko ra
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ala ka nin kuma fɔ Yeremi ye Misiran jamana Yahudiyaw bɛɛ ta ko ra, olugu minw tun siginin bɛ Migidɔli, ani Tapanɛsi, ani Mɛnfisi, ani Patɔrɔsi mara ra; a ko:


\par }{\PP \VS{2}«Fangatigi Ala, Izirayɛli ta Ala ko: ‹Ne ka kojugu minw bɛɛ lase Zeruzalɛmu ni Zuda dugu tɔw bɛɛ ma, aw ka o bɛɛ ye. Bi o duguw bɛɛ kɛra tomow ye, mɔgɔ si tɛ yi tuun.

\VS{3}O kɛra o mɔgɔw ta kojuguw le kosɔn. O ka ne jusu bɔ, sabu o tagara wusunan sarakaw* bɔ ala wɛrɛw ye, ka o bato, olugu yɛrɛ tun ma ala minw lɔn, aw ni aw bɛmaw si tun ma ala minw lɔn.

\VS{4}K’a sɔrɔ ne ta baaradenw, minw ye ciraw ye, ne tun ka olugu bɛɛ ci aw fɛ; ne tun bɛ o ci aw fɛ lon o lon, k’a fɔ aw ye ko aw kana nin ko haramuninw kɛ, ne bɛ nin ko minw kɔninya.

\VS{5}Nka o ma ne lamɛn, o ma sɔn ka o toro malɔ ne ta kuma ra, o ma nimisa ka o ta kojuguw dabla, o ma wusunan sarakaw bɔri dabla ala wɛrɛw ye.

\VS{6}O kosɔn ne ta jusugban ni ne ta dimi tasuma wurira ka Zuda duguw, ani Zeruzalɛmu dugukɔnɔsiraw bɛɛ mina, ka o bɛɛ kɛ tomow ye, ani yɔrɔ lakolonw, i n’a fɔ aw yɛrɛ ɲa b’a ra cogo min na bi.› »


\par }{\PP \VS{7}Yeremi k’a fɔ tuun ko: «Ayiwa, sisan, Matigi Ala, Fangatigi Ala, Izirayɛli ta Ala ko: ‹Mun kosɔn aw ka nin kojuguba ɲɔgɔn lase aw yɛrɛ ma, k’a to nin cɛw, ani nin musow, ani nin denmisɛnw, ani nin denfitiniw ye tigɛ ka bɔ Zuda mara mɔgɔw ra, fɔ ka taga aw kɔmɔgɔw bɛɛ ban?

\VS{8}Aw ka ne jusu bɔ ni aw ta kɛwalew ye, ka wusunan sarakaw bɔ ala wɛrɛw ye Misiran jamana ra, aw nana sigi o jamana min na. O ra, aw bɛna aw yɛrɛ halaki, ka kɛ siya danganin ye, ka kɛ mafiyɛnyarifɛn ye dugukolo siya tɔw bɛɛ cɛ ra.


\par }{\PP \VS{9}« ‹Yala aw ɲinana aw bɛmaw ta terenbariyakow kɔ wa, ani Zuda masacɛw ni o ta musow ta terenbariyakow, ani aw yɛrɛw ni aw ta musow ta terenbariyakow, aw ka o ko minw kɛ Zuda mara ra, ani Zeruzalɛmu dugukɔnɔsiraw ra?

\VS{10}Nka fɔ ka na se bi ma, o ko ma digi mɔgɔ si ra, ne ɲasiran ma kɛ mɔgɔ si ra. Ne tun ka ne ta sariyaw, ani ne ta cifɔnin minw yira aw ni aw bɛmaw ra, mɔgɔ si ma o sira tagama.›


\par }{\PP \VS{11}«O kosɔn Fangatigi Ala, Izirayɛli ta Ala ko: ‹Ne b’a latigɛ ko ne bɛna kojugu kɛ aw ra, ka Zuda mara bɛɛ halaki.

\VS{12}Zuda mara mɔgɔ tɔ minw k’a latigɛ ka na sigi Misiran jamana ra yan, ne bɛna olugu bɛɛ halaki Misiran jamana ra yan; kɛrɛkɛmuru ni kɔngɔ bɛna o faga. O bɛɛ bɛna halaki, k’a ta mɔgɔ fitiniw na ka taga a bla mɔgɔbaw ra; kɛrɛkɛmuru ni kɔngɔ bɛna o halaki. Tɔgɔjugu, ani jatigɛkoba, ani danga, ani mafiyɛnyari, o ta bɛna kɛ o le ye.

\VS{13}Minw nana sigi Misiran jamana ra, ne bɛna wuri olugu kama, i ko ne tun wurira Zeruzalɛmukaw kama cogo min na, ka o faga ni kɛrɛkɛmuru ni kɔngɔ ni banajuguw ye.

\VS{14}Zuda mara mɔgɔ tɔ minw nana sigi Misiran jamana ra, o mɔgɔw si tɛna bɔsi, o si ɲanaman tɛna to. Minw tun b’a miiri ko olugu bɛna sekɔ Zuda mara ra tuun, ka taga sigi yi, sabu o yɔrɔ lɔgɔ bɛ o ra, olugu si tɛna sekɔ yi tuun, fɔ mɔgɔ dama dama dɔrɔn.› »


\par }{\SH Batofɛn wɛrɛw ta ko
\par }
{\PP \VS{15}Ayiwa, cɛ minw bɛɛ tun k’a lɔn ko o ta musow bɛ wusunan sarakaw* bɔra ala wɛrɛw ye, ani muso caman minw bɛɛ tun lajɛnnin bɛ o yɔrɔ ra, ani mɔgɔ tɔ minw bɛɛ tun bɛ Patɔrɔsi, Misiran jamana ra yi, olugu ka Yeremi jaabi ko:

\VS{16}«I bɛ kuma min fɔra an ye Matigi Ala tɔgɔ ra, an tɛna o lamɛn i fɛ!

\VS{17}An yɛrɛ da ka fɛn o fɛn fɔ, an bɛna o le kɛ: An bɛna wusunan sarakaw bɔ sankolo masamuso\FTNT{*}{{\FR 44:17 }{\FR{44.17
}}{\FT{Sankolo masamuso, o ye jo dɔ tɔgɔ ye. Aw ye
}}{\XT{Yeremi 7.18}}{\FT{ flɛ.}}} ye, ka rɛzɛnji sarakaw* bɔ a ye, i n’a fɔ anw ni an bɛmaw, ani an ta masacɛw, ani an ta jamana ɲamɔgɔw tun bɛ deri k’a kɛ cogo min na Zuda duguw ra, ani Zeruzalɛmu dugukɔnɔsiraw ra. O wagati ra an tun bɛ domuni sɔrɔ fɔ ka wasa, an tun bɛ hɛra ra, kojugu si tun tɛ an kan.

\VS{18}Nka kabini an ka wusunan sarakaw bɔri dabla sankolo masamuso ye, ka rɛzɛnji sarakaw dabla, fɛn bɛɛ dɛsɛra an fɛ, kɛrɛkɛmuru ni kɔngɔ le bɛ an halakira.»


\par }{\PP \VS{19}Musow fana ko: «Ni anw bɛ wusunan sarakaw bɔ sankolo masamuso ye, ka rɛzɛnji sarakaw bɔ a ye, yala an bɛ o kɛra an cɛw ɲina ma le wa? Olugu yɛrɛ k’a lɔn ko an bɛ takula lalaga a ye, ka o kɛ a bisigiya ye, ka rɛzɛnji sarakaw bɔ a ye.»


\par }{\PP \VS{20}Ayiwa, mɔgɔ minw bɛɛ tun ka nin kumaw kɛ ka Yeremi jaabi, cɛw, ani musow, Yeremi k’a fɔ olugu bɛɛ ye ko:

\VS{21}«Aw tun ka wusunan saraka minw bɔ Zuda duguw kɔnɔ, ani Zeruzalɛmu dugukɔnɔsiraw ra, aw ni aw bɛmaw, ani aw ta masacɛw, ani aw ta jamana ɲamɔgɔw, ani jamana mɔgɔw bɛɛ, yala Matigi Ala ma a hakiri to o kow ra wa? A ma o kow jate wa?

\VS{22}Matigi Ala ma na se ka aw ta kɛwalejuguw muɲu tuun, ani aw ka ko haramunin minw kɛ; o kosɔn aw ta jamana kɛra tomo ye, ka kɛ jatigɛkoba ye, k’a kɛ yɔrɔ danganin ye, mɔgɔ si tɛ sigi yɔrɔ min na tuun, i n’a fɔ aw yɛrɛ ɲa b’a ra cogo min na bi.

\VS{23}Aw ka o wusunan sarakaw bɔ, ka jurumun kɛ Matigi Ala ɲa kɔrɔ minkɛ, ani aw ma sɔn ka Matigi Ala kan mɛn minkɛ, ani aw ma sɔn ka a ta sariyaw, ani a ta cifɔninw, ani a ta ciw sira tagama minkɛ, o le kosɔn nin kojuguw sera aw ma, i ko aw yɛrɛ ɲa b’a ra cogo min na bi.»


\par }{\PP \VS{24}Ayiwa, o kɔ, Yeremi k’a fɔ mɔgɔw bɛɛ lajɛnnin ye, ani musow bɛɛ ye, ko: «Aw Zuda mara mɔgɔ minw bɛɛ bɛ Misiran jamana ra yan, aw ye Matigi Ala ta kuma lamɛn!

\VS{25}Fangatigi Ala, Izirayɛli ta Ala ko: ‹Aw ni aw musow da tun ka kuma min fɔ, aw yɛrɛ boro ka o kuma dafa; aw tun ko: An ka dajuru minw ta ko an bɛna wusunan sarakaw* ni rɛzɛnji sarakaw* bɔ sankolo masamuso ye, sigiya t’a ra, an bɛna o dajuruw dafa.› Ayiwa, aw bɛna aw ta dajuruw dafa yɛrɛ le kosɛbɛ; aw da ka min fɔ, aw bɛna o kɛ yɛrɛ le kosɛbɛ!

\VS{26}Aw Zuda mara mɔgɔ minw bɛɛ siginin bɛ Misiran jamana ra yan, aw ye Matigi Ala ta kuma lamɛn; Matigi Ala ko: Ne bɛ kari ne yɛrɛ tɔgɔba ra, ko Zuda mara mɔgɔ si tɛna ne tɔgɔ wele a da ra tuun! Misiran jamana bɛɛ kɔnɔ, mɔgɔ si tɛna a fɔ tuun ko: ‹Ne bɛ kari Dunuɲa tigi Ala ɲanaman tɔgɔ ra!›

\VS{27}Sabu ne bɛna ne hakiri to o ra janko ka kojugu le kɛ o ra, ne tɛna koɲuman kɛ o ye. Zuda mara mɔgɔ minw bɛɛ bɛ Misiran jamana ra yan, olugu bɛɛ bɛna halaki kɛrɛkɛmuru ni kɔngɔ sababu ra, fɔ ka taga o bɛɛ ban pewu!

\VS{28}Mɔgɔ dama dama dɔrɔn le bɛna bɔsi kɛrɛkɛmuru boro, ka bɔ Misiran jamana ra, ka sekɔ ka taga Zuda mara ra; nka Zuda mara mɔgɔ tɔw bɛɛ, minw bɛɛ nana Misiran jamana ra ka na sigi yan, olugu kɔni bɛna a lɔn min ta kuma bɛna kɛ can ye: ni ne ta kuma lo, walama ni olugu ta kuma lo.


\par }{\PP \VS{29}«Ayiwa, a flɛ, Matigi Ala ko ten, tagamasiyɛn min bɛna a yira ko ne bɛna wuri aw kama nin yɔrɔ ra, janko aw y’a lɔn ko ne ka ko min fɔ ko o bɛna aw sɔrɔ, o tagamasiyɛn ye nin ye:

\VS{30}Matigi Ala ko: ‹A flɛ, Hofira min ye Misiran masacɛ Farawona ye, ne bɛna ale don a juguw boro, a jugu minw b’a fagayɔrɔ ɲinina, i n’a fɔ ne ka Zuda masacɛ Sedesiyasi don Babilɔni masacɛ Nebukadinɛsari boro cogo min na, min tun ye a jugu ye, ni a tun bɛ a fagayɔrɔ ɲinina.› »




\par }\Chap{45}{\SH Yeremi ka Baruki ladi
\par }
{\PP \VerseOne{1}Cira Yeremi ka nin kumaw fɔ Neriya dencɛ Baruki ye, wagati min na Baruki tun bɛ Yeremi ta kuma fɔninw sɛbɛra gbolokitabu kan; o kɛra Yoziyasi dencɛ Yehoyakimu, Zuda masacɛ ta masaya san naaninan na; a ko:


\par }{\PP \VS{2}«Matigi Ala, Izirayɛli ta Ala bɛ nin kuma le fɔ ele Baruki ye, ko:

\VS{3}Ele b’a fɔra ko: ‹Bɔnɔ ka ne sɔrɔ, sabu Matigi Ala bɛ jusukasi dɔ le farara ne ta dimi kan. Ne bɛ ŋunana fɔ ka ne baraka ban, ne tɛ ɲasuma sɔrɔra.›


\par }{\PP \VS{4}«A fɔ Baruki ye ko Matigi Ala ko: ‹A flɛ, ne tun ka min lɔ, ne bɛna o ci, ne tun ka min turu, ne bɛna o bɔn; jamana bɛɛ lajɛnnin bɛna kɛ ten le.

\VS{5}Yala ele belen bɛna kɛ kobaw le miiri ye tuun wa? I kana o miiri, sabu ne bɛna kojugu ben adamaden bɛɛ kan, Matigi Ala ko ten; nka ni ele kɔni ka taga yɔrɔ o yɔrɔ, ne bɛna i bɔsi, ka i kisiri kɛ i ta nafa ye.› »




\par }{\MS Ala bɛna tɔɔrɔ min lase siya tɔw ma

\par }\Chap{46}{\MR (46–51)

\par }{\SH Misirankaw dɛsɛra o juguw kɔrɔ
\par }
{\PP \VerseOne{1}Matigi Ala ka kuma min lase cira Yeremi ma siyaw ta ko ra, o le ye nin ye:


\par }{\PP \VS{2}Nin le fɔra Misiran jamana ni Misiran masacɛ Neko ta ko ra, min ye Farawona ye. Ka o to Efirati ba kɔrɔ, Karikemisi, Babilɔni masacɛ Nebukadinɛsari ka se sɔrɔ Farawona kan; o kɛra Zuda masacɛ Yehoyakimu, Yoziyasi dencɛ ta masaya san naaninan na. A ko:


\par }{\Q \VS{3}«Aw ye nɛgɛbɛnnan fitiniw, ani nɛgɛbɛnnanbaw labɛn,

\par }{\Q ka bɔ ka taga kɛrɛ ra!


\par }{\Q \VS{4}Aw ye sow siri wotorow ra!

\par }{\Q Sotigiw, aw ye don sowotorow kɔnɔ!

\par }{\Q Aw ye aw ta nɛgɛfugulaw biri aw kun na ka lɔ!

\par }{\Q Aw ye aw ta biɲɛw dabɔ!

\par }{\Q Aw ye aw ta nɛgɛderegew don aw yɛrɛ ra!


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{5}«E, ne ɲa bɛ mun le yera tan?

\par }{\Q E, o ja tigɛra, o bɛ sekɔra ni o kɔ ye!

\par }{\Q O juguw ka se sɔrɔ o ta kɛrɛkɛcɛfariw kan.

\par }{\Q O borira o, ka bori;

\par }{\Q hali o tɛ o kɔ flɛra tuun!

\par }{\Q Siranyaba bɛ fan bɛɛ ra,

\par }{\Q Matigi Ala ko ten!


\par }{\Q \VS{6}Hali minw sen ka teli, olugu tɛ sera ka bori;

\par }{\Q cɛfariw tɛ sera ka bɔsi.

\par }{\Q O bɛ talontalonna ka benben.

\par }{\Q Efirati bada ra, sahiliyanfan na.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{7}«Jɔntigi le ye nin ye, min bɛ wurira i ko Nili jikuruw,

\par }{\Q i ko ba min jiw bɛ serira ka bɔ kɛnɛ ma?


\par }{\PP \VS{8}«Misiran jamana le bɛ wurira i ko Nili jikuruw,

\par }{\Q i ko ba min jiw bɛ serira ka bɔ kɛnɛ ma.

\par }{\Q A ko: ‹Ne bɛna wuri ka woyo fɔ ka dugukolo datugu;

\par }{\Q ne bɛna duguw ni dugumɔgɔw bɛɛ halaki.›


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{9}«Sow, aw ye girin,

\par }{\Q sowotorow, aw ye bori,

\par }{\Q cɛfariw, aw ye bɔ:

\par }{\Q Etiyopi jamana taw, ani Puti jamana taw,

\par }{\Q aw minw bɛ nɛgɛbɛnnan minacogo lɔn;

\par }{\Q Ludi jamana taw,

\par }{\Q aw minw bɛ se kalanbon na!


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{10}«O lon ye Fangatigi, Matigi Ala ta le ye;

\par }{\Q a ta dimibɔlon lo,

\par }{\Q lon min a b’a dimibɔ a juguw ra.

\par }{\Q Kɛrɛkɛmuruw bɛna domuni kɛ fɔ ka fa,

\par }{\Q ka jori min ka fa;

\par }{\Q sabu Fangatigi, Matigi Ala bɛ saraka le bɔra

\par }{\Q sahiliyanfan jamana ra, Efirati ba fan na.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{11}«Aw ye taga Galadi mara ra ka taga fla munta dɔ ɲini,

\par }{\Q aw Misiran jamana mɔgɔw!

\par }{\Q Aw bɛ fla caman kɛra aw yɛrɛ ra gbansan,

\par }{\Q o si tɛna aw kɛnɛya!


\par }{\Q \VS{12}Siya tɔw ka aw ta maroya ko mɛn,

\par }{\Q aw kulekan ka dunuɲa yɔrɔ bɛɛ fa;

\par }{\Q sabu cɛfari dɔ boritɔ bɛ taga talon cɛfari dɔ wɛrɛ ra,

\par }{\Q o fla bɛɛ bɛ ben ɲɔgɔn fɛ.»


\par }{\SH Babilɔnikaw bɛna min kɛ Misirankaw ra
\par }
{\PP \VS{13}Matigi Ala ka kuma min lase cira Yeremi ma Babilɔni masacɛ Nebukadinɛsari ta nako ra, ale min bɛna na Misiran jamana halaki; a ko:


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{14}«Aw ye nin fɔ Misiran,

\par }{\Q aw y’a lase Migidɔli fana,

\par }{\Q aw y’a lase Mɛnfisi ni Tapanɛsi!

\par }{\Q Aw y’a fɔ ko: ‹Aw ye wuri, aw ye aw yɛrɛ labɛn,

\par }{\Q sabu kɛrɛkɛmuru bɛ cɛnri kɛra ka aw lamini.›


\par }{\Q \VS{15}Mun kosɔn aw ta jo Apisi\FTNT{*}{{\FR 46:15 }{\FR{46.15
}}{\FT{Apisi tun ye Misirankaw ta jo dɔ ye, min tagamasiyɛn tun ye misitoran ye. Kitabu dɔw kɔnɔ a sɛbɛra ko: aw ta cɛfariw benna dugu ma.}}} borira?

\par }{\Q Aw ta misitoran lɔnin ma se ka to, sabu Matigi Ala ka a laben.


\par }{\Q \VS{16}A bɛna a to mɔgɔ caman sen ye talon; o bɛ benben ɲɔgɔn kan;

\par }{\Q o b’a fɔ ɲɔgɔn ma ko: ‹An ye wuri ka taga an ta mɔgɔw fɛ,

\par }{\Q an ye taga an worojamana ra,

\par }{\Q an ye bɔ nin kɛrɛkɛmurujuguw kɔrɔ.›


\par }{\Q \VS{17}Ni o sera yi, o b’a fɔ Farawona ma ko:

\par }{\Q ‹Misiran masacɛ tɛ foyi ye, ni mankankoloncibaga tɛ;

\par }{\Q a ta wagati tɛmɛna a kan ka ban!›


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{18}«Ne bɛ kari, ko sigiya t’a ra, ne le ye Ala ɲanaman ye,

\par }{\Q Masacɛ ko ten, Masacɛ min tɔgɔ ye ko Fangatigi Ala.

\par }{\Q Tabɔri kuru bɛ kuru tɔw kunna cogo min na,

\par }{\Q Karimɛli kuru bɛ kɔgɔji kunna cogo min na,

\par }{\Q a bɛna na o cogo le ra!


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{19}«Aw ye aw ta doniw labɛn jamana wɛrɛ taga kama,

\par }{\Q aw Misiran jamana mɔgɔw!

\par }{\Q Mɛnfisi dugu bɛna kɛ yɔrɔ lakolon ye,

\par }{\Q ka kɛ tomo ye, mɔgɔ tɛ sigi yɔrɔ min na.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{20}«Misiran ye misimuso cɛɲuman le ye,

\par }{\Q nka limɔgɔba dɔ bɛna na a kama ka bɔ sahiliyanfan na.


\par }{\Q \VS{21}O ka kɛrɛkɛden minw ta sara ra, olugu fana bɛ o cɛ ra

\par }{\Q i ko misiden tɔrɔninw.

\par }{\Q Nka olugu fana bɛna o kɔ don,

\par }{\Q o bɛɛ bɛna bori, o tɛna se ka lɔ tuun,

\par }{\Q sabu o halakilon sera,

\par }{\Q o sarawagati sera.


\par }{\Q \VS{22}O boritɔ mankan tɛ hali sa boritɔ mankan bɔ;

\par }{\Q sabu o juguw bɛ nana ni barakaba le ye;

\par }{\Q o bɛ nana o kama

\par }{\Q i ko yiritigɛbagaw bɛ na ni o ta jendew ye cogo min na ka na yiriw ben.


\par }{\Q \VS{23}O bɛna a ta yiritu tigɛ,

\par }{\Q Matigi Ala ko ten,

\par }{\Q hali ni tufinba lo;

\par }{\Q sabu o juguw ka ca ka tɛmɛ tɔnw kan,

\par }{\Q mɔgɔ tɛ se ka o jate.


\par }{\Q \VS{24}Misiran jamana mɔgɔw maroyara,

\par }{\Q Ala ka o don sahiliyanfan mɔgɔw boro!»


\par }{\BB \par }
{\PP \VS{25}Fangatigi Ala, Izirayɛli ta Ala ko: «A flɛ, ne bɛna wuri Amɔn kama, min ye Tɛbu mara ta ala ye, ka wuri Farawona kama, ani Misiran jamana kama, ani o ta alaw, ani o ta masacɛw; ne bɛna wuri Farawona kama, ani minw bɛ o jigi la ale kan!

\VS{26}Minw bɛ o fagayɔrɔ ɲinina, ne bɛna o don olugu boro. Ne bɛna o don Babilɔni masacɛ Nebukadinɛsari ni a ta jamana ɲamɔgɔw boro. Nka o kɔ fɛ, mɔgɔw bɛna sigi Misiran jamana ra tuun, k’a kɛ i n’a fɔ a tun bɛ cogo min na fɔlɔfɔlɔ; Matigi Ala ko ten.»


\par }{\SH Izirayɛli kisiwagati
\par }
{\Q \VS{27}«Aw Yakuba ta mɔgɔw, ne ta jɔnw, aw kana siran!

\par }{\Q Aw Izirayɛlimɔgɔw, aw jigi kana tigɛ,

\par }{\Q sabu a flɛ, ne bɛna aw kisi ka aw lana ka bɔ fɔ o jamanajan na,

\par }{\Q ka aw ta durujaw kisi ka bɔ o jamana ra,

\par }{\Q o ka o mina ka taga jamana min na.

\par }{\Q Yakuba ta mɔgɔw bɛna sekɔ ka na,

\par }{\Q ka na laganfiya ni ɲasuma sɔrɔ,

\par }{\Q mɔgɔ si tɛna o tɔɔrɔ tuun.


\par }{\Q \VS{28}Aw Yakuba ta mɔgɔw, ne ta jɔnw, aw kana siran!

\par }{\Q Matigi Ala ko ten,

\par }{\Q sabu ne bɛ ni aw ye.

\par }{\Q Ne tun ka aw janjan ka taga siya minw bɛɛ cɛ ra,

\par }{\Q ne bɛna o siyaw bɛɛ halaki pewu;

\par }{\Q nka aw kɔni, ne tɛna aw halaki pewu.

\par }{\Q Ne bɛna aw koro le ka kaɲa ni can sira ye,

\par }{\Q sabu ne tɛ se ka aw jarakibari to.»




\par }\Chap{47}{\SH Min fɔra Filisikaw ta ko ra
\par }
{\PP \VerseOne{1}Matigi Ala ka kuma min lase cira Yeremi ma Filisikaw ta ko ra, sani Farawona ye ben Gazakaw kan, o kuma ye nin ye:


\par }{\Q \VS{2}Matigi Ala ko:

\par }{\Q «A flɛ, jiw bɛ wurira san fɛ sahiliyanfan na,

\par }{\Q ka kɛ i ko kɔ min ji bɛ woyo fɔ ka bɔ kɛnɛ ma.

\par }{\Q A bɛna jamana ni a kɔnɔfɛnw bɛɛ datugu,

\par }{\Q ani duguw ni dugumɔgɔw bɛɛ.

\par }{\Q Mɔgɔw bɛ kulera,

\par }{\Q jamana mɔgɔw bɛɛ bɛ maɲumankokanw fɔra.


\par }{\Q \VS{3}Socɛ barakamanw girintɔ senw mankan kosɔn,

\par }{\Q ani sowotorow mankan kosɔn,

\par }{\Q ani sowotorow senw mankan kosɔn,

\par }{\Q hali faw tɛ o kɔ flɛ o denw na,

\par }{\Q o baraka bankojugu fɛ.


\par }{\Q \VS{4}Filisikaw ta jamana halakilon sera.

\par }{\Q Mɔgɔ laban minw tun tora, minw tun bɛ se ka Tiri dugu ni Sidɔn dugu dɛmɛ,

\par }{\Q o bɛna olugu bɛɛ faga;

\par }{\Q sabu Matigi Ala bɛna Filisikaw ta jamana cɛn,

\par }{\Q o minw ye Kafitɔri jamana mɔgɔ tɔw ye, kɔgɔji cɛmayɔrɔ maraw ra.


\par }{\Q \VS{5}Gazakaw bɛɛ kun wulanna!

\par }{\Q Asikalɔnkaw mankan tɛ mɛnna tuun.

\par }{\Q Aw minw siginin bɛ kɛnɛgbɛyɔrɔ ra,

\par }{\Q aw bɛna aw fari tigɛtigɛri\FTNT{*}{{\FR 47:5 }{\FR{47.5
}}{\FT{O mɔgɔw tun bɛ o kun li, ka o fari tigɛtigɛ ka kaɲa ni o ta landaw ye, k’a yira ko kojuguba ka o sɔrɔ.}}} dabla tuma juman le sa?


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{6}«Aw ko: ‹E, Matigi Ala ta kɛrɛkɛmuru,

\par }{\Q ele bɛna i fagari lalɔ ka nɛnɛkiri tuma juman le sa?

\par }{\Q Don i ta forogo kɔnɔ ten,

\par }{\Q to yɔrɔ kelen na, ka i yɛrɛ ɲasuma!›


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{7}«A bɛ se k’a lalɔ cogo di,

\par }{\Q k’a sɔrɔ Matigi Ala le ko,

\par }{\Q ko a ye taga Asikalɔn ni kɔgɔjida maraw kama!

\par }{\Q A k’a ci o yɔrɔw le ra.»




\par }\Chap{48}{\SH Min fɔra Mohabukaw ta ko ra
\par }
{\PP \VerseOne{1}Mohabu jamana ta ko:

\par }{\Q Fangatigi Ala, Izirayɛli ta Ala ko:

\par }{\Q «Bɔnɔ ka Nebokaw sɔrɔ, sabu o ta dugu cɛnna,

\par }{\Q Kiriyatayimukaw maroyara, sabu o ta dugu minana;

\par }{\Q minw tun siginin bɛ bonba barakamanw kɔnɔ, olugu maroyara, jatigɛ ka o mina.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{2}«Mohabu jamana ta bonya bɛɛ bɔra a kan!

\par }{\Q O bɛ kojugu le labɛnna a kama, Hɛsibɔn.

\par }{\Q O ko: ‹Aw ye na, an y’a halaki k’a tɔgɔ bɔ siya tɔw cɛ ra!›

\par }{\Q Aw Madimɛnikaw, aw fana mankan tɛna mɛn tuun;

\par }{\Q sabu kɛrɛkɛmuru bɛ nana aw kɔ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{3}«Kulekan dɔ bɛ bɔra Horonayimu

\par }{\Q cɛnri, ani halakiriba bɛ yi.


\par }{\Q \VS{4}Mohabu jamana cira,

\par }{\Q a denw bɛ kulera.


\par }{\Q \VS{5}O yɛlɛntɔ ka taga Luhiti, o bɛ kasi;

\par }{\Q o kasitɔ le bɛ yɛlɛn.

\par }{\Q Mɔgɔ deguninw kulekan le bɛ bɔra,

\par }{\Q Horonayimu sira jigijigi ra, halakiri kosɔn.


\par }{\Q \VS{6}Aw ye bori ka aw yɛrɛ kisi,

\par }{\Q aw ye taga to kongokolon kɔnɔ ka kɛ i ko kongofaliw.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{7}«Aw ka aw jigi la aw yɛrɛ ta baara ni aw ta naforo le kan minkɛ,

\par }{\Q o kosɔn, o bɛna aw fana mina;

\par }{\Q Kemɔsi\FTNT{*}{{\FR 48:7 }{\FR{48.7
}}{\FT{Kemɔsi, o ye Mohabukaw ta ala ye.}}} fana bɛna mina k’a labɔ jamana kɔnɔ,

\par }{\Q ani a sɔnnikɛbagaw, ani a ɲamɔgɔw bɛɛ.


\par }{\Q \VS{8}Cɛnrikɛbagaw bɛna ben dugu bɛɛ kelen kelen kan;

\par }{\Q dugu si tɛna bɔsi.

\par }{\Q Kurufurancɛw bɛna halaki,

\par }{\Q kɛnɛgbɛyɔrɔw bɛna cɛn.

\par }{\Q Matigi Ala ka o le fɔ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{9}«Aw ye kamanw di Mohabukaw ma,

\par }{\Q janko o ye wuri ka taga\FTNT{†}{{\FR 48:9 }{\FR{48.9
}}{\FT{Kitabu dɔw kɔnɔ a sɛbɛra ko: Aw ye kɔgɔ bɔn Mohabu jamana kan.}}}!

\par }{\Q Sabu o ta duguw bɛna kɛ yɔrɔ lakolonw ye;

\par }{\Q mɔgɔ tɛna sigi o duguw kɔnɔ tuun.


\par }{\Q \VS{10}Mɔgɔ min bɛ Matigi Ala ta baara kɛ ni farifaga ye,

\par }{\Q Matigi Ala ye o tigi danga!

\par }{\Q Mɔgɔ min bɛ a ta kɛrɛkɛmuru bari mɔgɔfaga ma,

\par }{\Q Matigi Ala ye o tigi danga!


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{11}«Mohabukaw tun ɲasumanin lo kabini o denmisɛnman;

\par }{\Q o tun bɛ i ko duvɛn ɲamalɔnin min buruburu sigira a jukɔrɔ,

\par }{\Q min ma yɛlɛma ka bɔ minan dɔ kɔnɔ k’a don dɔ wɛrɛ kɔnɔ.

\par }{\Q O ma deri ka mina ka bɔ o ta jamana ra ka ye;

\par }{\Q o kosɔn o ta timiya tora o ra,

\par }{\Q a kasa fana ma yɛlɛma.


\par }{\BB \par }
{\PP \VS{12}«O kosɔn lon dɔ bɛna se, Matigi Ala ko ten, o lon na ne bɛna mɔgɔ dɔw ci ka na o yɛlɛma. O bɛna o yɛlɛma ka bɔ minanw kɔnɔ, ka dagaw cici.

\VS{13}O tuma ra Mohabukaw ta Kemɔsi\FTNT{‡}{{\FR 48:13 }{\FR{48.13
}}{\FT{Kemɔsi: Aw ye hayan 7 flɛ.}}} ko maroya bɛna olugu yɛrɛ sɔrɔ, i n’a fɔ Betɛli\FTNT{§}{{\FR 48:13 }{\FR{48.13
}}{\FT{Betɛli tun ye Izirayɛlimɔgɔw ta sɔnnikɛyɔrɔ dɔ ye.}}} ta ko maroya tun ka Izirayɛlimɔgɔw sɔrɔ cogo min na, sabu o tun ka o jigi bɛɛ la o yɔrɔ le kan.»


\par }{\Q \VS{14}E, yala aw bɛ sɔn k’a fɔ ko aw ye cɛfariw le ye wa,

\par }{\Q ko aw ye kɛrɛkɛcɛ jagbɛlɛnw le ye?


\par }{\Q \VS{15}Mohabu jamana cɛnna pewu!

\par }{\Q O juguw bɛ benna o ta duguw kan.

\par }{\Q O ta kanbelendenw bɛɛ ra barakamanw le bɛna mina ka taga ni o ye o fagayɔrɔ ra.

\par }{\Q Masacɛ le ko ten, masacɛ min tɔgɔ ye ko Fangatigi Ala.


\par }{\Q \VS{16}Mohabu jamana halakiwagati bɛ ɲini ka se;

\par }{\Q a ta bɔnɔ lon bɛ teliyara ka na.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{17}Aw minw bɛɛ ye a lamini mɔgɔw ye, aw ye kasi a kunna.

\par }{\Q Aw minw bɛɛ tun k’a tɔgɔ bonya ko mɛn,

\par }{\Q aw y’a fɔ ko: E, nin masacɛbere barakaman le karira wa!

\par }{\Q Nin bere nɔɔrɔman le karira wa!


\par }{\Q \VS{18}Aw ye jigi ka bɔ aw ta bonya cɛ ra;

\par }{\Q aw ye sigi dugukolo jalan kan,

\par }{\Q aw Dibɔn dugumɔgɔw,

\par }{\Q sabu Mohabu jamana halakibaga bɛ nana aw kama,

\par }{\Q a bɛna aw ta masabonbaw cici.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{19}Aw Arowɛri dugumɔgɔw,

\par }{\Q aw ye lɔ sirada ra ka kɔrɔsiri kɛ;

\par }{\Q cɛ minw bɛ borira, ani muso minw bɔsira

\par }{\Q aw ye olugu ɲininka ko: Mun le kɛra?


\par }{\Q \VS{20}Mohabukaw maroyara, sabu o benna.

\par }{\Q Aw ye maɲumankokanw fɔ ka kule!

\par }{\Q Aw y’a fɔ Arinɔn kɔda ra

\par }{\Q ko Mohabu jamana cɛnna.


\par }{\BB \par }
{\PP \VS{21}Ala ta kiti benna kɛnɛgbɛyɔrɔ jamana kan, ani Holɔn, ani Yahasa, ani Mefaati,

\VS{22}ani Dibɔn, ani Nebo, ani Bɛti Diblatayimu,

\VS{23}ani Kiriyatayimu, ani Bɛti Gamuli, ani Bɛti Mehɔn,

\VS{24}ani Keriyɔti, ani Bɔsira, ani Mohabu jamana dugu tɔw bɛɛ kan, minw yɔrɔ ka jan, ani minw yɔrɔ ka surun.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{25}«Mohabukaw gban karira,

\par }{\Q o boro karira,

\par }{\Q Matigi Ala ko ten.»


\par }{\PP \VS{26}«Aw ye o lamin, fɔ ka o ɲanamini, sabu Mohabukaw ka o yɛrɛ bonya Matigi Ala ɲa kɔrɔ. O ye ben ka kolonkolon o ta fɔɔnɔ ra, olugu fana ye kɛ yɛrɛkofɛn ye.

\VS{27}Yala aw tun ma Izirayɛlimɔgɔw kɛ yɛrɛkofɛn ye wa? Yala olugu tun minana sonyari le ra wa, fɔ ni aw tun bɛ o ko fɔ, aw bɛ aw kun kɔmikɔmi o ra?


\par }{\Q \VS{28}Aw ye bɔ duguw kɔnɔ

\par }{\Q ka taga sigi farakuruw cɛ ra,

\par }{\Q aw Mohabukaw!

\par }{\Q Aw ye kɛ i ko tugani

\par }{\Q min bɛ a ta ɲaga la dingakolonbaw dakun kan.


\par }{\Q \VS{29}An tun ka Mohabu jamana ta yɛrɛbonya ko mɛn,

\par }{\Q o ta yɛrɛbonya dama tɛmɛnin,

\par }{\Q o ta wasoya, ani o ta yɛrɛbonya, ani o ta yada;

\par }{\Q o tun bɛ o yɛrɛ fisaya tɔw ma.


\par }{\PP \VS{30}«Ne ka o ta yɛrɛyira lɔn, Matigi Ala ko ten, nka gbansan lo; o ta yɛrɛbonya fana ye gbansan le ye.»


\par }{\Q \VS{31}O kosɔn ne bɛ kasi Mohabu kosɔn,

\par }{\Q ne bɛ kule Mohabu jamana bɛɛ lajɛnnin kosɔn;

\par }{\Q ne bɛ ŋuna Kiri Hɛrɛsi dugumɔgɔw kosɔn.


\par }{\Q \VS{32}E, Sibima dugu ta rɛzɛnforo\FTNT{*}{{\FR 48:32 }{\FR{48.32
}}{\FT{Sibima dugu ta rɛzɛnforo, o kɔrɔ ye Sibima dugumɔgɔw.}}}, ne bɛ kasi min kɛ ele kosɔn,

\par }{\Q ne tɛ o kasi ɲɔgɔn kɛ Yazɛri ta mɔgɔw kosɔn.

\par }{\Q Ele yiriborow tun janyara fɔ ka Kɔgɔji sanin cɛtigɛ,

\par }{\Q ka se fɔ Yazɛri ta kɔgɔji ma;

\par }{\Q nka cɛnrikɛbaga nana ben aw ta samiyayiridenw, ani aw ta rɛzɛnmɔw kan.


\par }{\Q \VS{33}Ninsɔndiya ni ɲagari banna Mohabu yiriforow ra,

\par }{\Q ani a jamana yɔrɔ tɔw ra.

\par }{\Q Ne ka rɛzɛnjiw ja o ta minanw kɔnɔ.

\par }{\Q Mɔgɔ si ɲagaritɔ tɛna rɛzɛn forogi ka to ka kule ci tuun;

\par }{\Q kulecikan tɛ yi tuun!


\par }{\BB \par }
{\PP \VS{34}«O kasikan bɛ bɔra, k’a ta Hɛsibɔn ka taga a bla fɔ Elale; o kan bɛ mɛnna fɔ Yahasi, k’a ta Sowari ka taga se fɔ Horonayimu, ani ka taga se fɔ Egilati Selisiya. Sabu hali Nimirimu jiw, o bɛɛ jara.


\par }{\PP \VS{35}«Minw bɛ sarakaw bɔ sɔnnikɛyɔrɔw ra, ka wusunan sarakaw* bɔ o ta alaw ye, ne bɛna olugu halaki ka o ban pewu Mohabu jamana kɔnɔ; Matigi Ala ko ten.


\par }{\PP \VS{36}«O kosɔn ne bɛ ŋunana Mohabu jamana kosɔn i ko sangadɔnkirilabaga ta filenfiyɛkan; ne bɛ ŋunana Kiri Hɛrɛsi dugumɔgɔw kosɔn i ko sangadɔnkirilabaga ta filenfiyɛkan, sabu o tun ka naforo minw lajɛn, o bɛɛ tagara.

\VS{37}Bɛɛ kun lira, bɛɛ bonbosi lira, murunɔ bɛ bɛɛ boro ra, bɔrɔfaniw bɛ bɛɛ cɛ ra.

\VS{38}Sangakasikan le bɛ biribon bɛɛ kunna, ani jamalajɛnyɔrɔw bɛɛ ra Mohabu jamana kɔnɔ, sabu ne ka Mohabu jamana ci i ko dagakolon. Matigi Ala ko ten.

\VS{39}E, Mohabu benna! Aw ye kasi! Mohabukaw maroyaninba ka o kɔ don. Mohabukaw ta ko kɛra yɛrɛko ko ye, ani jatigɛkoba, o ta jamana lamini mɔgɔw bɛɛ fɛ.»


\par }{\PP \VS{40}Matigi Ala ko: «A flɛ, a bɛ i ko bɔn dɔ le bɛ tɛmɛna san fɛ; a b’a kamanw yanganna Mohabu jamana kunna.


\par }{\Q \VS{41}Keriyɔti dugu minana,

\par }{\Q o ka masabonbaw bɔsi;

\par }{\Q o lon na Mohabu jamana cɛfariw jusukun bɛna kɛ

\par }{\Q i ko muso jigibagatɔ jusukun.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{42}«Mohabu jamana bɛna halaki ka bɔ siya tɔw cɛ ra,

\par }{\Q sabu o ka o yɛrɛ bonya Matigi Ala ɲa kɔrɔ.


\par }{\Q \VS{43}Jatigɛ, ani dingaba, ani jɔ,

\par }{\Q o le bɛ aw Mohabukaw ɲa;

\par }{\Q Matigi Ala ko ten.


\par }{\Q \VS{44}Ni min ka bori jatigɛ ɲa

\par }{\Q o bɛ ben dingaba kɔnɔ,

\par }{\Q ni min ka bɔ dingaba kɔnɔ

\par }{\Q o bɛ mina jɔ ra;

\par }{\Q sabu ne bɛna o ta hakɛsarasan kiti ben o kan,

\par }{\Q Mohabukaw ta hakɛsarasan;

\par }{\Q Matigi Ala ko ten.


\par }{\Q \VS{45}Boribagaw bɛ taga lɔ Hɛsibɔn dugu suma ra,

\par }{\Q o y’a sɔrɔ o baraka banna,

\par }{\Q sabu tasuma dɔ bɛ bɔra Hɛsibɔn,

\par }{\Q tasumamana dɔ bɛ bɔra Sihɔn\FTNT{†}{{\FR 48:45 }{\FR{48.45
}}{\FT{Sihɔn le tun ye Hɛsibɔn dugu masacɛ ye.}}} ta dugu cɛ ma;

\par }{\Q a bɛ Mohabu jamana kɛrɛfɛyɔrɔw jɛni,

\par }{\Q ka o mɔgɔ hinabariw kuncɛ jɛni.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{46}«E, bɔnɔ bɛna aw sɔrɔ, aw Mohabukaw!

\par }{\Q Kemɔsi\FTNT{‡}{{\FR 48:46 }{\FR{48.46
}}{\FT{Kemɔsi tun ye Mohabukaw ta ala ye; aw ye hayan 7 flɛ.}}} ta mɔgɔw halakira;

\par }{\Q sabu aw dencɛw minana ka taga jamana wɛrɛ ra,

\par }{\Q aw denmusow fana minana.


\par }{\Q \VS{47}Nka wagati nataw ra,

\par }{\Q Matigi Ala ko ten,

\par }{\Q ne bɛna Mohabu jamana lasekɔ a cogokɔrɔ ra tuun.»

\par }{\BB \par }
{\PP Matigi Ala ka kiti kuma min fɔ Mohabu ta ko ra, o kuma bɛ laban yan.




\par }\Chap{49}{\SH Min fɔra Amɔnkaw ta ko ra
\par }
{\PP \VerseOne{1}Amɔn jamana ta ko:

\par }{\Q Matigi Ala ko:

\par }{\Q «Yala den tɛ Izirayɛli fɛ le wa?

\par }{\Q Mɔgɔ t’a fɛ min b’a cɛn ta wa?

\par }{\Q Mun kosɔn Amɔnkaw ta masacɛ\FTNT{*}{{\FR 49:1 }{\FR{49.1
}}{\FT{Amɔnkaw ta masacɛ: Kitabu dɔw b’a fɔ ko Milikɔmu, walama Molɔki; o ye Amɔnkaw ta ala ye.}}} ka Gadi mara mina?

\par }{\Q Mun kosɔn a ta mɔgɔw sigira Gadi duguw kɔnɔ?


\par }{\Q \VS{2}Ayiwa, wagati dɔ bɛna se,

\par }{\Q Matigi Ala ko ten,

\par }{\Q ne bɛna kɛrɛmankanw lawuri Amɔnkaw ta dugu kama, min ye Raba ye;

\par }{\Q dugu bɛna kɛ yɔrɔ lakolon ye;

\par }{\Q tasuma bɛna a kɛrɛfɛduguw bɛɛ jɛni.

\par }{\Q O wagati ra minw tun ka Izirayɛli ta jamana bɔsi,

\par }{\Q Izirayɛli fana bɛna olugu ta jamana bɔsi.

\par }{\Q Matigi Ala ko ten.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{3}«Hɛsibɔnkaw, aw ye kasi, sabu Ayi dugu cɛnna!

\par }{\Q Raba dugumɔgɔw, aw ye kule,

\par }{\Q aw ye bɔrɔfaniw siri aw yɛrɛ cɛ ra;

\par }{\Q aw ye maɲumankokanw fɔ ka boribori ka kogow lamini,

\par }{\Q sabu o bɛna Amɔnkaw ta masacɛ mina ka taga ni a ye,

\par }{\Q ani a ta sɔnnikɛbagaw, ani jamana ɲamɔgɔw bɛɛ.


\par }{\Q \VS{4}Aw mɔgɔ murutininw, mun kosɔn aw bɛ aw yɛrɛ bonyara aw ta dingakɔnɔyɔrɔw kosɔn,

\par }{\Q aw ta dingakɔnɔyɔrɔw ta dugukolodimanw kosɔn?

\par }{\Q Aw ka aw jigi la aw ta naforo le kan,

\par }{\Q k’a fɔ ko: ‹Jɔn le bɛ se ka na ben an kan?›


\par }{\Q \VS{5}A flɛ, ne bɛna siranya ben aw kan;

\par }{\Q Matigi, Fangatigi Ala ko ten.

\par }{\Q Siranya bɛna na ka bɔ aw fan bɛɛ ra;

\par }{\Q o bɛna aw gbɛn, aw bɛɛ bɛ yɛrɛgɛ ka taga aw ta fan na,

\par }{\Q mɔgɔ si tɛna boribagaw lajɛn.


\par }{\PP \VS{6}«Nka o kɔ fɛ, ne bɛna Amɔnkaw ta jamana lasekɔ a cogokɔrɔ ra tuun. Matigi Ala ko ten.»


\par }{\SH Min fɔra Edɔmu mara ta ko ra
\par }
{\Q \VS{7}Edɔmu mara ta ko:

\par }{\Q Fangatigi Ala ko:

\par }{\Q «O tuma hakiritigi tɛ Teman\FTNT{†}{{\FR 49:7 }{\FR{49.7
}}{\FT{Teman o ye Edɔmu jamana mara dɔ ye.}}} mara ra tuun le wa?

\par }{\Q Ladibagaw banna o ta denw cɛ ra wa,

\par }{\Q walama o ta hakiritigiya cɛnna le wa?


\par }{\Q \VS{8}Aw ye aw kɔ don, ka bori,

\par }{\Q aw ye taga to fɔ kuruwow kɔnɔnɔ yi,

\par }{\Q aw Dedankaw\FTNT{‡}{{\FR 49:8 }{\FR{49.8
}}{\FT{Dedankaw tun siginin bɛ Edɔmu jamana ra; Esawu tun ye Edɔmukaw bɛmacɛ ye (}}{\XT{Damina 36.9}}{\FT{).}}}!

\par }{\Q Sabu ne bɛna cɛnri lase Esawu ta mɔgɔw ma;

\par }{\Q o ta kojugu sarawagati lo.


\par }{\Q \VS{9}Ni rɛzɛntigɛbagaw nana na aw fɛ,

\par }{\Q o tɛna hali rɛzɛnden kelen bennin to o kɔ!

\par }{\Q Ni sonw nana su fɛ,

\par }{\Q fɛn o fɛn ka di o ye, o bɛna o bɛɛ ta!


\par }{\Q \VS{10}Sabu ne kɔni bɛna Esawu ta mɔgɔw borolakolon le to;

\par }{\Q ne bɛna o ta dogoyɔrɔw bɛɛ bɔ kɛnɛ kan,

\par }{\Q o tɛna se ka dogo tuun.

\par }{\Q Ne bɛna cɛnri lase o ta durujaw ma, ani o balemaw, ani o sigiɲɔgɔnw bɛɛ.

\par }{\Q Mɔgɔ si tɛna to, min b’a fɔ ko:


\par }{\Q \VS{11}‹Aw ye aw ta feritaw to yi,

\par }{\Q ne le bɛna o baro;

\par }{\Q aw ta muso cɛ saninw ye o jigi la ne kan!› »


\par }{\PP \VS{12}Matigi Ala ko: «A flɛ, kiti tun ma ben minw kan, ko o ye nin minnifɛn min, olugu bɛna a min. O tuma aw don, yala aw jarakibari bɛna to wa? Aw jarakibari tɛna to dɛ, aw fana ka kan k’a min.

\VS{13}Sabu ne bɛ kari ne yɛrɛ tɔgɔ ra, Matigi Ala ko ten, ko Bɔsira dugu ta ko bɛna kɛ jatigɛkoba ye, a bɛna kɛ mafiyɛnyarifɛn ye, ka kɛ tomo ye, ani yɔrɔ danganin. A kɛrɛfɛduguw bɛɛ bɛna kɛ tomow ye wagati bɛɛ, ka to ten.»


\par }{\Q \VS{14}Ne ka kibaroya dɔ mɛn ka bɔ Matigi Ala fɛ;

\par }{\Q a ka ciraden dɔ ci ka taga siya tɔw fɛ, ka taga a fɔ o ye ko:

\par }{\Q «Aw ye aw yɛrɛ lajɛn ka na Edɔmu kama,

\par }{\Q aw ye wuri ka na a kɛrɛ!


\par }{\Q \VS{15}Edɔmukaw, ne bɛna aw dɔgɔya siya tɔw cɛ ra,

\par }{\Q o tɛna aw jate ni adamaden tɔw ye.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{16}«Aw ɲasiran min bɛ mɔgɔw ra, ani yɛrɛyira min bɛ aw jusu ra, o le ka aw lafiri,

\par }{\Q aw minw tun siginin bɛ faraw cɛ ra,

\par }{\Q aw minw tun bɛ kongoriw kunna.

\par }{\Q Nka hali ni aw ka aw ta ɲaga la fɔ sanlegelege ra i ko bɔnw,

\par }{\Q ne bɛna aw lajigi ka bɔ yi;

\par }{\Q Matigi Ala ko ten. 

\par }{\PP \VS{17}«Edɔmu jamana bɛna kɛ yɔrɔ lakolon ye. Ni mɔgɔ o mɔgɔ nana tɛmɛ a kɔrɔ, o tigi dabari bɛna ban fɔ a bɛ filen fiyɛ, o ta tɔɔrɔw bɛɛ kosɔn.

\VS{18}Sodɔmu ni Gomɔri ni o kɛrɛfɛduguw halakira cogo min na, o cogo kelen na, mɔgɔ si tɛna sigi Edɔmu tuun, adamaden si tɛmɛtɔ tɛna jigi yi tuun; Matigi Ala ko ten.»


\par }{\BB \par }
{\PP \VS{19}Matigi Ala ko:

\par }{\Q «A flɛ, jara bɛ bɔ Zuridɛn kɔtuw ra cogo min na,

\par }{\Q ka na ben bɛganw kan bɛganmarayɔrɔ ɲumanmanw na,

\par }{\Q ne fana bɛna Edɔmukaw gbɛn o cogo le ra,

\par }{\Q ka bɔ o ta jamana ra yɔrɔnin kelen na.

\par }{\Q Ne yɛrɛ bɛna mɔgɔ dɔ ɲini min bɛna a ta fanga sigi o kan;

\par }{\Q sabu jɔn le bɛ se k’a yɛrɛ suma ni ne ye?

\par }{\Q Jɔn le bɛ se ka ne ɲininka ne ta kɛta ra?

\par }{\Q Sagagbɛnbaga juman le bɛ se ka lɔ ka ne kɔnɔ?


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{20}«O ra, Matigi Ala ka ko min latigɛ Edɔmukaw kama,

\par }{\Q ani a ka fɛn min labɛn Temankaw kama, aw ye o lamɛn!

\par }{\Q Sigiya t’a ra, o bɛna o sama ka taga ni o ye i ko sagaden barakantanw;

\par }{\Q sigiya t’a ra, o bɛna o ta jamana halaki k’a kɛ yɔrɔ lakolon ye.


\par }{\Q \VS{21}O bentɔ mankan kosɔn, dugukolo bɛ yɛrɛyɛrɛ;

\par }{\Q o kuletɔ mankan bɛ se fɔ Kɔgɔjiwulen ma.


\par }{\Q \VS{22}A flɛ, a bɛ i ko bɔn dɔ le bɛ tɛmɛna san fɛ,

\par }{\Q a b’a kamanw yanganna Bɔsira dugu kunna.

\par }{\Q O lon na, Edɔmu jamana cɛfariw jusukun bɛna kɛ

\par }{\Q i ko muso jigibagatɔ jusukun.»


\par }{\SH Min fɔra Damasi dugu ta ko ra
\par }
{\PP \VS{23}Damasi\FTNT{§}{{\FR 49:23 }{\FR{49.23
}}{\FT{Damasi tun ye Siri jamana ta duguba ye.}}} dugu ta ko:

\par }{\Q «Hamati ni Aripadi\FTNT{*}{{\FR 49:23 }{\FR{49.23
}}{\FT{Hamati ni Aripadi fana tun ye Siri dugu dɔw ye (}}{\XT{Ezayi 17.1-3; Amɔsi 1.3-5}}{\FT{).}}} dugumɔgɔw maroyara,

\par }{\Q sabu o ka kibarojugu mɛn.

\par }{\Q O baraka bɛɛ banna,

\par }{\Q o hakiri wurira,

\par }{\Q ka kɛ i ko kɔgɔji min tɛ se ka mala.


\par }{\Q \VS{24}Damasi dugumɔgɔw baraka dɛsɛra,

\par }{\Q o ka o kɔ don ka bori.

\par }{\Q O ja wurira;

\par }{\Q kɔnɔnɔfiri ni dimi barara ka o mina,

\par }{\Q i ko muso jigibagatɔ ta dimi.


\par }{\Q \VS{25}E, mun le nana a to mɔgɔ bɛɛ banna Damasi ra sa,

\par }{\Q nin dugu tɔgɔba,

\par }{\Q ne tun bɛ ɲagari dugu min kosɔn?


\par }{\Q \VS{26}O kosɔn o ta kanbelenw bɛna benben ka sa jamalajɛnyɔrɔw ra,

\par }{\Q o ta kɛrɛkɛcɛw si mankan tɛna mɛn tuun o lon na.

\par }{\Q Fangatigi Ala ko ten.


\par }{\Q \VS{27}Ne bɛna tasuma don Damasi dugu laminikogo ra,

\par }{\Q ka Bɛni Hadadi ta masabonbaw jɛni.»


\par }{\SH Kedari ni Hazɔri ta maraw ta ko
\par }
{\PP \VS{28}Kedari mara ta ko, ani Babilɔni masacɛ Nebukadinɛsari tun benna Hazɔri mara minw kan, ka o kɛrɛ, nin le fɔra olugu ta ko ra:

\par }{\Q Matigi Ala ko:

\par }{\Q «Aw ye wuri ka taga Kedari kama,

\par }{\Q aw ye taga cɛnri kɛ terebɔyanfan mɔgɔw fɛ.


\par }{\Q \VS{29}O juguw ye o ta fanibonw ni o ta bɛganw bɛɛ cɛ,

\par }{\Q ka o ta fanibonw datugufaniw, ani o ta minanw bɛɛ cɛ,

\par }{\Q ka o ta ɲɔgɔmɛw mina!

\par }{\Q Mɔgɔw y’a fɔ o ma ko: ‹Siranyakobaw bɛ aw fan bɛɛ ra!›


\par }{\Q \VS{30}Aw ye bori ka taga joona,

\par }{\Q aw ye taga dogo dingadunbaw kɔnɔ, ka to yi,

\par }{\Q aw Hazɔrikaw!

\par }{\Q Matigi Ala ko ten.

\par }{\Q Sabu Babilɔni masacɛ Nebukadinɛsari ka ko dɔ latigɛ aw kama,

\par }{\Q a ka fɛn dɔ labɛn aw kama.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{31}«Aw ye wuri ka taga ben siya dɔ kan,

\par }{\Q siya min siginin bɛ hɛra ni laganfiya ra;

\par }{\Q Matigi Ala ko ten.

\par }{\Q Datugunan tɛ o ta dugu donda ra, sɔgɔnan t’a ra;

\par }{\Q o siginin bɛ o kelen na, o danna.


\par }{\Q \VS{32}O juguw bɛna o ta ɲɔgɔmɛw mina,

\par }{\Q ka taga ni o ta bɛgankuru caman bɛɛ ye.

\par }{\Q Ne bɛna o fiyɛ ka o janjan ka taga fan bɛɛ ra,

\par }{\Q o mɔgɔ minw bɛ o bonbosi kɛrɛfɛyɔrɔw li\FTNT{†}{{\FR 49:32 }{\FR{49.32
}}{\FT{Siya minw bɛ o bonbosi kɛrɛfɛyɔrɔw li: Aw ye
}}{\XT{Yeremi 9.25}}{\FT{ flɛ.}}};

\par }{\Q ne bɛna cɛnri ben o kan ka bɔ fan bɛɛ ra,

\par }{\Q Matigi Ala ko ten.


\par }{\Q \VS{33}O tuma Hazɔri mara bɛna kɛ kongowuruw dogoyɔrɔ le ye,

\par }{\Q ka kɛ yɔrɔ lakolon ye tuma bɛɛ;

\par }{\Q mɔgɔ si tɛna sigi yi tuun,

\par }{\Q adamaden si tɛmɛtɔ tɛna jigi yi tuun.»


\par }{\SH Min fɔra Elamu mara ta ko ra
\par }
{\PP \VS{34}Nin ye Matigi Ala ta kuma ye, a ka min fɔ cira Yeremi ye Elamu mara ta ko ra; o kɛra Zuda masacɛ Sedesiyasi ta masaya damina ra; a ko:


\par }{\Q \VS{35}Fangatigi Ala ko:

\par }{\Q «A flɛ, ne bɛna Elamukaw ta kalan kari,

\par }{\Q sabu o le ye o ta baraka sɔrɔsababu ye.


\par }{\Q \VS{36}Ne bɛna fɔɲɔ naani lana Elamu mara kan,

\par }{\Q ka bɔ sankolo fan naani na.

\par }{\Q Ne bɛna Elamukaw fiyɛ ka o janjan ka taga fan bɛɛ ra.

\par }{\Q Jamana tɛna kɛ yi,

\par }{\Q ni Elamuka dɔw tɛna mina ka taga jamana min na.


\par }{\Q \VS{37}Ne bɛna siranya bla Elamukaw ra k’a to o ye yɛrɛyɛrɛ o juguw ɲa kɔrɔ,

\par }{\Q o minw bɛ o fagayɔrɔ ɲinina.

\par }{\Q Ne bɛna kojugu ben o kan,

\par }{\Q ne ta dimiba kosɔn;

\par }{\Q Matigi Ala ko ten.

\par }{\Q Ne bɛna o nɔgbɛn ni kɛrɛkɛmuru ye,

\par }{\Q fɔ ka taga o bɛɛ faga ka ban pewu.


\par }{\Q \VS{38}Ne bɛna ne ta masasiginan sigi Elamu mara kɔnɔ,

\par }{\Q ka o ta masacɛ ni o ta ɲamɔgɔw halaki;

\par }{\Q Matigi Ala ko ten.


\par }{\Q \VS{39}Nka wagati nataw ra,

\par }{\Q ne bɛna Elamu mara lasekɔ a cogokɔrɔ ra tuun;

\par }{\Q Matigi Ala ko ten.»




\par }\Chap{50}{\SH Babilɔni halakicogo ani Izirayɛli kisicogo
\par }
{\PP \VerseOne{1}Matigi Ala ka nin kuma le fɔ cira Yeremi ye, Babilɔni dugu ni a jamana ta ko ra:


\par }{\Q \VS{2}«Aw ye nin fɔ siya tɔw ye, k’a to o y’a mɛn;

\par }{\Q aw ye tagamasiyɛn dɔ kɔrɔta, k’a lakari bɛɛ ye.

\par }{\Q Aw kana a dogo, aw y’a fɔ ko:

\par }{\Q ‹Babilɔni minana,

\par }{\Q Bɛli maroyara,

\par }{\Q Merodaki\FTNT{*}{{\FR 50:2 }{\FR{50.2
}}{\FT{Bɛli, ani Merodaki, o tun ye Babilɔnikaw ta ala dɔw tɔgɔw ye (}}{\XT{Ezayi 46.1; Yeremi 51.44}}{\FT{).}}} jigi tigɛra!

\par }{\Q O ta batofɛnw maroyara,

\par }{\Q o ta jow jigi tigɛra!›


\par }{\Q \VS{3}Sabu siya dɔ bɛ bɔra sahiliyanfan fɛ ka na o kama.

\par }{\Q O bɛna o ta jamana kɛ yɔrɔ lakolon ye;

\par }{\Q mɔgɔ si tɛna sigi yi tuun,

\par }{\Q adamaden fara bɛgan kan, bɛɛ bɛna bori ka taga.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{4}«O lonw na, ani o wagati ra,

\par }{\Q Matigi Ala ko ten,

\par }{\Q Izirayɛli ta mɔgɔw, ani Zuda ta mɔgɔw bɛna sekɔ ka na ɲɔgɔn fɛ;

\par }{\Q o kasitɔ le bɛna na,

\par }{\Q ka na Matigi Ala, o ta Ala ta jɛnɲɔgɔnya ɲini.


\par }{\Q \VS{5}O bɛna Siyɔn dugu sira koɲininka;

\par }{\Q o bɛna o ɲa munu o yɔrɔ le ra,

\par }{\Q o bɛna na nɔrɔ Matigi Ala ra,

\par }{\Q ka jɛnɲɔgɔnya* wuribari don ni a ye, mɔgɔ tɛna ɲina jɛnɲɔgɔnya min kɔ ka ye fiyewu.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{6}«Ne ta mɔgɔw tun ye saga tununinw le ye,

\par }{\Q o kɔrɔsibagaw tun ka o lafiri,

\par }{\Q o k’a to o tununa kuruw kunna;

\par }{\Q o tun bɛ bɔ kuru dɔ kan ka taga kongori dɔ kan, o kun fɛ;

\par }{\Q o ɲinana o ta wɛrɛ kɔ.


\par }{\Q \VS{7}Ni min o min tun ka o kunbɛn, o tun bɛ o domu;

\par }{\Q o juguw tun b’a fɔ ko:

\par }{\Q ‹An ma jaraki dɛ,

\par }{\Q sabu olugu yɛrɛ le ka jurumun kɛ Matigi Ala ɲa kɔrɔ,

\par }{\Q Matigi Ala min tun ye o ta laganfiyayɔrɔ ye, ka kaɲa ni terenninya sira ye,

\par }{\Q ani o bɛmaw jigi tun ye Matigi Ala min ye.›


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{8}«Aw ye bori ka bɔ Babilɔni,

\par }{\Q aw ye bɔ Babilɔni jamana ra,

\par }{\Q aw ye teliya i ko bakɔrɔninw bɛ teliya ka bla sagakuru ɲa fɛ cogo min na.


\par }{\Q \VS{9}Sabu ne bɛna mɔgɔ dɔw labɛn ka na Babilɔnikaw kama;

\par }{\Q siya barakaman dɔw le bɛna lajɛn ka bɔ sahiliyanfan jamanaw ra,

\par }{\Q ka na lɔ Babilɔnikaw kama, ka o kɛrɛ ka o ta jamana mina.

\par }{\Q O ta kalanw ta biɲɛw bɛ i ko kɛrɛkɛcɛfariw ta biɲɛw,

\par }{\Q min tɛ fɛn bon k’a jɛn,

\par }{\Q o borolakolon fana tɛ sekɔ ka bɔ kɛrɛ ra.


\par }{\Q \VS{10}O bɛna Babilɔni jamana fɛnw bɛɛ cɛ,

\par }{\Q a cɛbagaw fana bɛna wasa;

\par }{\Q Matigi Ala ko ten.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{11}«Ɔnhɔn, aw ye ninsɔndiya sa, aw ye ɲagari kosɛbɛ,

\par }{\Q aw minw ka ne ta jamana fɛnw bɛɛ cɛ!

\par }{\Q Ɔnhɔn, aw ye panpan i ko misiden min bɛ siman dɔndɔnna,

\par }{\Q aw ye hanhan i ko socɛ barakamanw.


\par }{\Q \VS{12}Maroyaba le bɛna aw woroyɔrɔ sɔrɔ,

\par }{\Q dɔgɔyari le bɛna aw worojamana sɔrɔ.

\par }{\Q A flɛ, ale le bɛna kɛ siyaw bɛɛ ra laban ye,

\par }{\Q ka kɛ kongokolon ye, ani yɔrɔjalan, ani yɔrɔ lakolon.


\par }{\Q \VS{13}Matigi Ala ta dimi kosɔn, mɔgɔ si tɛna sigi yi tuun;

\par }{\Q jamana bɛɛ lajɛnnin bɛna kɛ yɔrɔ lakolon le ye.

\par }{\Q Ni mɔgɔ o mɔgɔ nana tɛmɛ Babilɔni jamana kɔrɔ

\par }{\Q ka o ta tɔɔrɔw bɛɛ ye, o tigi dabari bɛna ban fɔ a bɛ filen fiyɛ!


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{14}«Aw minw bɛ se kalanbon na,

\par }{\Q aw ye labɛn, ka lɔ Babilɔnikaw kama, ka o lamini!

\par }{\Q Aw ye o bon, aw kana hali biɲɛ kelen to a forogo kɔnɔ;

\par }{\Q sabu o ka jurumun kɛ Matigi Ala ɲa kɔrɔ.


\par }{\Q \VS{15}Aw ye kule ci o kama fan bɛɛ ra!

\par }{\Q O siranna, fɔ o bɛ o yɛrɛ dira o juguw ma!

\par }{\Q O ta bon barakamanw benna,

\par }{\Q o ta dugu laminikogow benbenna,

\par }{\Q sabu Matigi Ala le b’a yɛrɛ dimibɔra.

\par }{\Q Aw ye aw yɛrɛ dimibɔ o ra!

\par }{\Q O ka min kɛ tɔw ra, aw fana ye o ɲɔgɔn kɛ o ra.


\par }{\Q \VS{16}Aw ye dannikɛbagaw bɛɛ ban Babilɔni,

\par }{\Q ani wɔrɔsɔ bɛ kɛ simantigɛbaga minw boro simantigɛwagati ra!

\par }{\Q Kɛrɛkɛmuru ta halakiri ɲasiran kosɔn

\par }{\Q o bɛɛ ye taga o ta mɔgɔw fɛ,

\par }{\Q o bɛɛ ye bori ka taga o yɛrɛ ta mara ra.


\par }{\PP \VS{17}«Izirayɛli tun ye sagaden tununin le ye; jaraw tun b’a gbɛnna. Min kɔnna k’a domu, o ye Asiri masacɛ ye; min laban k’a kolow karikari, o ye Babilɔni masacɛ Nebukadinɛsari ye.

\VS{18}O kosɔn Fangatigi Ala, Izirayɛli ta Ala ko: ‹Ne bɛna wuri Babilɔni* masacɛ ni a ta jamana kama, i n’a fɔ ne wurira Asiri masacɛ kama cogo min na.


\par }{\PP \VS{19}« ‹Ne bɛna Izirayɛlimɔgɔw lasekɔ o ta sagabon kɔnɔ; o ta domunikɛyɔrɔw bɛna kɛ Karimɛli kuru kan, ani Basan mara ra; o bɛna domuni kɛ Efirayimu kuruw, ani Galadi kuruw kan fɔ ka fa.

\VS{20}O lonw na, ani o wagatiw ra, Matigi Ala ko ten, o bɛna Izirayɛli ta terenbariyakow yɔrɔɲini, nka o tɛna foyi ye; o bɛna Zuda ta jurumunkow yɔrɔɲini, nka o tɛna foyi ye, sabu ne ka o tɔ minw to, ne bɛna yafa olugu ma.› »


\par }{\Q \VS{21}«Aw ye taga ben Meratayimu jamana kan!

\par }{\Q Aw ye taga ben Pekodi dugumɔgɔw kan!

\par }{\Q Aw ye tugu o kɔ, ka o faga,

\par }{\Q ka o bɛɛ halaki ka ban pewu;

\par }{\Q Matigi Ala ko ten.

\par }{\Q Ne ka fɛn o fɛn fɔ aw ye, aw ye o kɛ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{22}«Kɛrɛmankanw le bɛ jamana kɔnɔ,

\par }{\Q ani cɛnriba mankan.


\par }{\Q \VS{23}E, dunuɲa bɛɛ lajɛnnin ta nɛgɛkuruba,

\par }{\Q o le karira tan fɔ ka mugumugu wa!

\par }{\Q E, Babilɔni le kɛra yɔrɔ lakolon ye siya tɔw cɛ ra wa!


\par }{\Q \VS{24}Ne ka jan la ele ɲa, Babilɔni,

\par }{\Q nka sani i ye bɔ a kala ma, i minana.

\par }{\Q I juguw ka i sɔrɔ ka i mina,

\par }{\Q sabu i ka Matigi Ala sɔsɔ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{25}«Matigi Ala k’a ta kɛrɛkɛminanw marayɔrɔ dayɛlɛ,

\par }{\Q a k’a ta kɛrɛkɛminan farimanw bɔ.

\par }{\Q Sabu nin le ye Fangatigi Ala, Matigi Ala ta baara ye,

\par }{\Q a bɛna min kɛ Babilɔnikaw ta jamana ra.


\par }{\Q \VS{26}Aw ye bɔ fan bɛɛ ra ka na o kama,

\par }{\Q aw ye o ta bondow dayɛlɛ,

\par }{\Q ka o borofɛnw cɛ ka o ton i ko simanton,

\par }{\Q ka dugu bɛɛ halaki pewu;

\par }{\Q foyi si kana to yi!


\par }{\Q \VS{27}Aw ye o ta misitoranw\FTNT{†}{{\FR 50:27 }{\FR{50.27
}}{\FT{Misitoranw, o kɔrɔ ye Babilɔnikaw ta kɛrɛkɛcɛfariw.}}} bɛɛ faga;

\par }{\Q aw ye taga o kannatigɛ misifagayɔrɔ ra.

\par }{\Q E, bɔnɔ ka o sɔrɔ, sabu o ta lon le sera,

\par }{\Q o ta kojuguw sarawagati sera.


\par }{\Q \VS{28}Minw borira ka bɔsi Babilɔni jamana kɔnɔ,

\par }{\Q aw ye olugu kan mɛn:

\par }{\Q o bɛ nana Matigi Ala, an ta Ala ta dimibɔcogo lakari Siyɔn dugu kɔnɔ,

\par }{\Q ani a k’a ta batoso dimibɔ cogo min na.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{29}«Aw ye kalanbonbagaw wele ka na Babilɔni kama,

\par }{\Q minw bɛɛ bɛ se kalanbon na.

\par }{\Q Aw ye na sigi k’a lamini,

\par }{\Q o si kana bɔsi.

\par }{\Q Aw ye o sara ka kaɲa ni o ta kɛwalew ye.

\par }{\Q O ka min kɛ, aw fana ye o ɲɔgɔn kɛ o ra,

\par }{\Q sabu o ka o yɛrɛ suma ni Matigi Ala ye,

\par }{\Q ka o yɛrɛ suma ni Izirayɛli ta Ala saninman ye.


\par }{\Q \VS{30}O kosɔn o ta kanbelenw bɛna benben jamalajɛnyɔrɔw ra,

\par }{\Q o ta kɛrɛkɛcɛw si mankan tɛna mɛn tuun o lon na;

\par }{\Q Matigi Ala ko ten.»


\par }{\Q \VS{31}«A flɛ, ne ni ele bɛ ɲɔgɔn na, ele jamana yɛrɛyirabaga!

\par }{\Q Matigi, Fangatigi Ala ko ten;

\par }{\Q sabu aw ta lon sera,

\par }{\Q aw ta kojugu saralon sera.


\par }{\Q \VS{32}Jamana yɛrɛyirabaga bɛna talon ka ben,

\par }{\Q mɔgɔ si tɛna a lawuri;

\par }{\Q ne bɛna tasuma don o ta duguw ra,

\par }{\Q tasuma bɛna o kɛrɛfɛyɔrɔw bɛɛ jɛni.»


\par }{\SH Ala ka min latigɛ Babilɔnikaw kama
\par }
{\PP \VS{33}Fangatigi Ala ko:

\par }{\Q «O ka Izirayɛli ta mɔgɔw, ani Zuda ta mɔgɔw bɛɛ lajɛnnin minako juguya.

\par }{\Q Minw ka o mina, olugu bɛɛ ka o mara o ta jamana ra yi,

\par }{\Q o t’a fɛ ka o labla.


\par }{\Q \VS{34}Nka o kunmabɔbaga baraka ka bon,

\par }{\Q ale min tɔgɔ ye ko Fangatigi Ala!

\par }{\Q A bɛna wuri ka lɔ ni o kunko ye,

\par }{\Q janko ka ɲasuma don o ta jamana ra,

\par }{\Q ka ɲagban la Babilɔnikaw kan.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{35}«Aw ye kɛrɛkɛmuru ta Babilɔnikaw kama!

\par }{\Q Matigi Ala ko ten.

\par }{\Q Aw ye kɛrɛkɛmuru ta Babilɔni dugumɔgɔw kama!

\par }{\Q Aw ye kɛrɛkɛmuru ta o ta fagamaw, ani o ta hakiritigiw kama!


\par }{\Q \VS{36}Aw ye kɛrɛkɛmuru ta cira faninyafɔbagaw kama,

\par }{\Q o ye kɛ hakirintanw ye!

\par }{\Q Aw ye kɛrɛkɛmuru ta cɛfariw kama,

\par }{\Q o jigi ye tigɛ!


\par }{\Q \VS{37}Aw ye kɛrɛkɛmuru ta o ta sow, ani o ta sowotorow kama!

\par }{\Q Siya wɛrɛ mɔgɔ minw bɛɛ bɛ o cɛ ra, aw ye kɛrɛkɛmuru ta olugu kama,

\par }{\Q o ye kɛ i ko musow!

\par }{\Q Aw ye kɛrɛkɛmuru ta o ta naforow bɛɛ kama,

\par }{\Q ka o bɛɛ cɛ!


\par }{\Q \VS{38}Ja ye don o ta kɔw bɛɛ ra

\par }{\Q k’a jiw ja!

\par }{\Q Sabu jo caman le bɛ nin jamana ra;

\par }{\Q o ta batofɛn lɛsɛnin cɛjuguw ka o hakiri bɛɛ ɲagami.


\par }{\Q \VS{39}O kosɔn kongowuruw bɛna o ta jamana kɛ o sigiyɔrɔ ye, ani jakumawaraw;

\par }{\Q kɔnɔsogolonw bɛna a kɛ o ta so ye.

\par }{\Q Adamaden tɛna sigi yi tuun,

\par }{\Q a lakolon bɛna to wagati bɛɛ, ani tuma bɛɛ.


\par }{\Q \VS{40}A bɛna kɛ i ko Ala ka Sodɔmu ni Gomɔri ni o kɛrɛfɛdugu minw halaki;

\par }{\Q Matigi Ala ko ten.

\par }{\Q Mɔgɔ si tɛna sigi yi tuun,

\par }{\Q adamaden si tɛmɛtɔ tɛna jigi yi tuun.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{41}«Siya dɔ natɔ flɛ ka bɔ sahiliyanfan na!

\par }{\Q Siya camanba lo, ani o ta masacɛ barakamanw;

\par }{\Q olugu le bɛ wurira ka bɔ fɔ dugukolo dan na ka na.


\par }{\Q \VS{42}O ka o ta kalanw ni o ta tamanw kɔrɔta;

\par }{\Q mɔgɔ hinabariw lo, o tɛ makari.

\par }{\Q O mankan bɛ i ko kɔgɔji mankan,

\par }{\Q o yɛlɛnnin bɛ sow kan;

\par }{\Q o labɛnnin lo kɛrɛ kama, ka jɛn ka kɛ i ko mɔgɔ kelen,

\par }{\Q ka na ele kɛrɛ, ele Babilɔni dugu.


\par }{\Q \VS{43}Babilɔni masacɛ ka o kibaroya mɛn minkɛ,

\par }{\Q a baraka bɛɛ banna;

\par }{\Q jatigɛ k’a mina,

\par }{\Q kɔnɔnɔfiri ka a sɔrɔ, i ko muso jigibagatɔ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{44}«A flɛ, jara bɛ bɔ Zuridɛn kɔtuw ra cogo min na,

\par }{\Q ka na ben bɛganw kan bɛganmarayɔrɔ ɲumanmanw na,

\par }{\Q ne fana bɛna Edɔmukaw gbɛn o cogo le ra

\par }{\Q ka bɔ o ta jamana ra yɔrɔnin kelen na.

\par }{\Q Ne yɛrɛ bɛna mɔgɔ dɔ ɲini min bɛna a ta fanga sigi o kan;

\par }{\Q sabu jɔn le bɛ se k’a yɛrɛ suma ni ne ye?

\par }{\Q Jɔn le bɛ se ka ne ɲininka ne ta kɛta ra?

\par }{\Q Sagagbɛnbaga juman le bɛ se ka lɔ ka ne kɔnɔ?


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{45}«O ra, Matigi Ala ka ko min latigɛ Babilɔni dugu kama,

\par }{\Q ani a ka fɛn min labɛn Babilɔnikaw kama, aw ye o lamɛn!

\par }{\Q Sigiya t’a ra, o bɛna o sama ka taga ni o ye i ko sagaden barakantan;

\par }{\Q sigiya t’a ra, o bɛna o ta jamana halaki k’a kɛ yɔrɔ lakolon ye.


\par }{\Q \VS{46}Babilɔni minatɔ mankan kosɔn dugukolo bɛna yɛrɛyɛrɛ;

\par }{\Q mankanba dɔ bɛna bɔ siyaw cɛ ra!»




\par }\Chap{51}{\SH Babilɔni ta tɔɔrɔ bɛna juguya kosɛbɛ
\par }
{\PP \VerseOne{1}Matigi Ala ko:

\par }{\Q «A flɛ, ne bɛna cɛnrikɛfɔɲɔ dɔ lawuri

\par }{\Q Babilɔni kama,

\par }{\Q ani Lɛvu Kamayi\FTNT{*}{{\FR 51:1 }{\FR{51.1
}}{\FT{Lɛvu Kamayi, o ye Babilɔnikaw tɔgɔ fɔcogo dɔ ye.}}} ta mɔgɔw kama.


\par }{\Q \VS{2}Ne bɛna siya wɛrɛ mɔgɔ dɔw ci Babilɔnikaw kama,

\par }{\Q ka na o fiyɛ i ko siman,

\par }{\Q ka o ta jamana lakolon to.

\par }{\Q Ni kojugu lon nana se a ma,

\par }{\Q o mɔgɔw bɛna na a kama ka bɔ fan bɛɛ ra.»


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{3}Aw kana a to kalantigiw ye o ta kalanw samayɔrɔ sɔrɔ,

\par }{\Q aw kana a to o ye o ta kɛrɛkɛderege donyɔrɔ sɔrɔ;

\par }{\Q aw kana o ta kɛrɛkɛden kanbelenw to yi,

\par }{\Q aw ye o ta kɛrɛkɛjama bɛɛ halaki pewu!


\par }{\Q \VS{4}Aw ye o faga ka o suw benben Babilɔni jamana kɔnɔ,

\par }{\Q ka o sɔgɔ ni muru ye ka o su benben Babilɔni dugukɔnɔsiraw kan.


\par }{\Q \VS{5}Sabu Izirayɛli ni Zuda ta Ala ma taga ka o to,

\par }{\Q ka o kelen to i ko muso cɛ sanin;

\par }{\Q Fangatigi Ala ma taga ka o to,

\par }{\Q hali ni a kɛra ko o ta jamana bɛɛ lajɛnnin ka hakɛkow kɛ

\par }{\Q Izirayɛli ta Ala saninman ɲa kɔrɔ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{6}Aw ye bori ka bɔ Babilɔni,

\par }{\Q bɛɛ ye bori k’a yɛrɛ kisi,

\par }{\Q janko aw kana na sa o ta terenbariyaw kosɔn,

\par }{\Q sabu nin ye Matigi Ala ta dimibɔlon le ye;

\par }{\Q o ka kan ni min ye, a bɛna o sara ni o le ye.


\par }{\Q \VS{7}Babilɔni tun bɛ Matigi Ala boro kɔnɔ i ko sanin jifiyɛ,

\par }{\Q dunuɲa bɛɛ minna jifiyɛ min na fɔ ka ɲanamini;

\par }{\Q siyaw k’a ta duvɛn min,

\par }{\Q o kosɔn fatɔya blara o ra.


\par }{\Q \VS{8}Nka Babilɔni barara ka ben fɔ ka mugumugu.

\par }{\Q Aw ye maɲumankokanw fɔ a ma,

\par }{\Q aw ye fla munta ɲini a ta joriw kosɔn;

\par }{\Q a bɛ se ka kɛ ko a bɛna kɛnɛya tuun.


\par }{\Q \VS{9}An kɔni tun b’a fɛ ka Babilɔni ta bana kɛnɛya,

\par }{\Q nka a ma se ka kɛnɛya.

\par }{\Q An y’a to yi,

\par }{\Q an bɛɛ ye taga an ta jamana ra;

\par }{\Q sabu a ta kiti bonya sera fɔ sankolo ma,

\par }{\Q a sera fɔ sankabaw ma.


\par }{\Q \VS{10}Matigi Ala ka an ta terenninya yira kɛnɛ kan;

\par }{\Q aw ye na an ye Matigi Ala, an ta Ala

\par }{\Q ta kobaw lakari Siyɔn dugu kɔnɔ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{11}Aw ye aw ta biɲɛw dabɔ,

\par }{\Q aw ye aw ta biɲɛforogo fa!

\par }{\Q Matigi Ala ka Mɛdikaw ta masacɛw kɔnɔnɔsu,

\par }{\Q sabu a k’a latigɛ ko a bɛ Babilɔni halaki.

\par }{\Q Matigi Ala bɛna a yɛrɛ dimibɔ,

\par }{\Q k’a ta batoso fana dimibɔ.


\par }{\Q \VS{12}Aw ye tagamasiyɛn dɔ kɔrɔta Babilɔni kogow kɔrɔ,

\par }{\Q aw ye dɔ fara dugu kɔrɔsibagaw kan,

\par }{\Q aw ye kɛrɛkɛdenw lɔlɔ ka dugu kɔrɔsi,

\par }{\Q kɛrɛkɛden dɔw ye dogo ka o juguw kɔnɔ,

\par }{\Q sabu Matigi Ala tun ka min fɔ Babilɔnikaw ta ko ra,

\par }{\Q a ka min latigɛ, a bɛna o kɛ.


\par }{\Q \VS{13}Babilɔni, ele min siginin bɛ jiba\FTNT{†}{{\FR 51:13 }{\FR{51.13
}}{\FT{Jiba, o ye Efirati ba ye (}}{\XT{Yirari 17.1}}{\FT{).}}} kɛrɛ fɛ,

\par }{\Q naforobaw bɛ ele min fɛ,

\par }{\Q i laban sera,

\par }{\Q i ta tɔɲɔri minan fara!


\par }{\Q \VS{14}Fangatigi Ala karira a yɛrɛ tɔgɔ ra:

\par }{\Q «Can lo, ne bɛna i ta jamana fa mɔgɔw ra, ka o caya i ko tɔnw;

\par }{\Q o ɲagaritɔ bɛna to ka kule ci i kunna.»


\par }{\SH Danbaga Ala ta bonya
\par }
{\Q \VS{15}Matigi Ala ka dugukolo dan a ta sebagaya baraka ra,

\par }{\Q ka dunuɲa ju sigi a ta hakiritigiya baraka ra,

\par }{\Q ka sankolo dan a ta faamuri baraka ra.


\par }{\Q \VS{16}Ni a k’a ta sankurukan bɔ, jibaw bɛ lajɛn sankolo kɔnɔ,

\par }{\Q a bɛ sankabaw lana ka bɔ fɔ dunuɲa danw na;

\par }{\Q a bɛ sanmanamanaw bɔ sanji cɛ ra,

\par }{\Q a bɛ fɔɲɔ labɔ a marayɔrɔw ra.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{17}«Adamaden bɛɛ ye naloman le ye, o si tɛ ko lɔn;

\par }{\Q saninfagabaga bɛ jo min lalaga, o maroya bɛ ban ka ale yɛrɛ mina;

\par }{\Q a bɛ o fɛnw lalaga ka mɔgɔw nɛgɛ le,

\par }{\Q sabu nɛnɛkiri tɛ o fɛnw na.


\par }{\Q \VS{18}Fɛngbansanw lo, baarakunntanw lo;

\par }{\Q ni o ta kojugu saralon nana se, o bɛɛ bɛna halaki.


\par }{\Q \VS{19}Nka Ala min bɛ Yakuba ta mɔgɔw fɛ, ale tɛ o cogo ra;

\par }{\Q ale le ka fɛn bɛɛ dan.

\par }{\Q Izirayɛli le ye a ta siya ye,

\par }{\Q Fangatigi Ala, o ye a tɔgɔ ye.»


\par }{\SH Babilɔni ta masaya labancogo
\par }
{\Q \VS{20}«Babilɔni, ele tun kɛra ne boro i ko nɛgɛkuru, i ko kɛrɛkɛminan;

\par }{\Q ne ka ele kɛ ka siya tɔw bugɔ ka o ben,

\par }{\Q ne ka ele kɛ ka jamana dɔw halaki.


\par }{\Q \VS{21}Ne ka ele kɛ ka so ni sotigi bugɔ ka o ben,

\par }{\Q ne ka ele kɛ ka sowotoro ni a boribaga bugɔ ka o ben,


\par }{\Q \VS{22}ne ka ele kɛ ka cɛw ni musow bugɔ ka o ben,

\par }{\Q ne ka ele kɛ ka mɔgɔkɔrɔbaw ni denmisɛnw bugɔ ka o ben,

\par }{\Q ne ka ele kɛ ka kanbelenw ni sunguruw bugɔ ka o ben,


\par }{\Q \VS{23}ne ka ele kɛ ka sagagbɛnbaga ni a ta sagakuru bugɔ ka o ben,

\par }{\Q ne ka ele kɛ ka sɛnɛkɛbaga ni a ta misidaba bugɔ ka o ben,

\par }{\Q ne ka ele kɛ ka jamanatigiw ni kuntigiw bugɔ ka o ben.


\par }{\Q \VS{24}Nka Babilɔnikaw ka kojugu minw bɛɛ kɛ Siyɔn dugu ra,

\par }{\Q ne bɛna o juru sara o ra,

\par }{\Q ne bɛna o juru sara Babilɔni jamana mɔgɔw ra aw yɛrɛ ɲa na;

\par }{\Q Matigi Ala ko ten.»


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{25}«A flɛ, ne ni ele bɛ ɲɔgɔn na, ele kuru cɛnrikɛbaga!

\par }{\Q Matigi Ala ko ten.

\par }{\Q Ele min tun bɛ dunuɲa bɛɛ halaki,

\par }{\Q ne bɛna ne boro bɔ ele kama,

\par }{\Q ka i kolonkolon ka bɔ fara kunna ka i ben,

\par }{\Q ka i kɛ kuru jɛninin ye.


\par }{\Q \VS{26}Kabakuru si tɛna bɔ ele ra ka o kɛ bon kabakuru fɔlɔ ye,

\par }{\Q kabakuru tɛna bɔ ka o kɛ bon jusiginan kabakuru ye;

\par }{\Q sabu ele bɛna kɛ yɔrɔ lakolonba le ye, ka to ten tuma bɛɛ.

\par }{\Q Matigi Ala ko ten.»


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{27}«A ye tagamasiyɛn dɔ kɔrɔta jamana kɔnɔ,

\par }{\Q aw ye buru fiyɛ siyaw cɛ ra,

\par }{\Q aw ye siyaw wele ka bla a kama,

\par }{\Q aw ye nin maraw mɔgɔw wele a kama:

\par }{\Q Ararati, ani Mini, ani Asikenazi maraw.

\par }{\Q Aw ye kɛrɛkuntigiw wele a kama,

\par }{\Q aw ye bɔ a kama ni sow ye, camanba i ko tɔnw.


\par }{\Q \VS{28}Aw ye siyaw wele a kama,

\par }{\Q ani Mɛdikaw ta masacɛw,

\par }{\Q o ta jamanatigiw, ani o ta ɲamɔgɔw bɛɛ,

\par }{\Q ani jamana minw bɛɛ bɛ o ta mara kɔnɔ.


\par }{\Q \VS{29}Dugukolo yuguyugura, a yɛrɛyɛrɛra,

\par }{\Q sabu Matigi Ala tun ka min latigɛ Babilɔni kama, o bɛ kɛ:

\par }{\Q a bɛna Babilɔni jamana kɛ yɔrɔ lakolon ye,

\par }{\Q mɔgɔ tɛna sigi yɔrɔ min na tuun.


\par }{\Q \VS{30}Babilɔni kɛrɛkɛdenw ka kɛrɛ dabla;

\par }{\Q o tora kɛrɛkunbɛnbonw kɔnɔ.

\par }{\Q O ta cɛfariya banna;

\par }{\Q o kɛra musow le ye.

\par }{\Q O juguw ka tasuma don o sigiyɔrɔw ra,

\par }{\Q ka o ta dugu dondaw sɔgɔnanw karikari.


\par }{\Q \VS{31}Ciraden dɔ tagatɔ bɛ ciraden dɔ natɔ kunbɛn,

\par }{\Q kibaroyafɔbaga dɔ bɛ dɔ kunbɛn;

\par }{\Q olugu bɛɛ bɛ tagara a fɔ Babilɔni masacɛ ye

\par }{\Q ko a ta dugu bɛɛ lajɛnnin minana.


\par }{\Q \VS{32}Tɛmɛsiraw bɛɛ minana,

\par }{\Q tasuma donna kɔdarabinw na,

\par }{\Q kɛrɛkɛcɛw jigi tigɛra.»


\par }{\Q \VS{33}Fangatigi Ala, Izirayɛli ta Ala ko:

\par }{\Q «Babilɔni dugu bɛ i ko simangbasikɛnɛ,

\par }{\Q wagati min o b’a dondon;

\par }{\Q a tora dɔɔnin, a ta simantigɛwagati bɛna se.»


\par }{\SH Ala bɛna a ta mɔgɔw dimibɔ
\par }
{\Q \VS{34}«Babilɔni masacɛ Nebukadinɛsari ka an domu,

\par }{\Q ka an ban pewu,

\par }{\Q ka an kɛ i ko minan lakolon;

\par }{\Q a ka an kunu i ko kɔgɔji danfɛn barakaman bɛ mɔgɔ kunu cogo min na.

\par }{\Q A ka an ta fɛnw bɛɛ ra ɲumanmanw kɛ k’a kɔnɔbara fa,

\par }{\Q ka sɔrɔ ka an gbɛn ka bɔ an ta jamana ra.


\par }{\Q \VS{35}O ka minakojuguya min la an kan,

\par }{\Q o hakɛ ye ben Babilɔnikaw kan.

\par }{\Q Siyɔn dugumɔgɔw ko ten.

\par }{\Q An fagari hakɛ ye ben Babilɔni jamana mɔgɔw kan.»

\par }{\Q Zeruzalɛmu dugumɔgɔw ko ten.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{36}O kosɔn Matigi Ala ko:

\par }{\Q «A flɛ, ne bɛna lɔ ni aw kunko ye,

\par }{\Q ne bɛna aw dimibɔ;

\par }{\Q ne bɛna Babilɔni ta kɔba ji ja,

\par }{\Q k’a bununji ja.


\par }{\Q \VS{37}Babilɔni dugu bɛna kɛ kabakuruton le ye,

\par }{\Q a bɛ kɛ kongowuruw dogoyɔrɔ ye;

\par }{\Q o ta ko bɛna kɛ jatigɛkoba ye, o bɛ kɛ lɔgɔbɔrifɛn ye,

\par }{\Q mɔgɔ si tɛna sigi Babilɔni tuun.


\par }{\Q \VS{38}O bɛna kasi ɲɔgɔn fɛ i ko jarakanbelenw,

\par }{\Q o bɛna mankan ci i ko jaradenw.


\par }{\Q \VS{39}Ni o ta nege wurira o nɔ fɛ kosɛbɛ tuma min na,

\par }{\Q o tuma, ne bɛna ɲanagbɛba labɛn o ye;

\par }{\Q k’a to o ye min fɔ ka ɲanamini,

\par }{\Q ka o jusu diya kosɛbɛ;

\par }{\Q o kɔ, o bɛ sunɔgɔ banbari kɛ,

\par }{\Q o tɛna wuri sunɔgɔ min na ka ye;

\par }{\Q Matigi Ala ko ten.


\par }{\Q \VS{40}Ne bɛna o mina ka jigi ni o ye fagariyɔrɔ ra,

\par }{\Q i ko o bɛ taga ni sagaden ye a fagayɔrɔ ra cogo min na,

\par }{\Q i ko o bɛ taga ni sagajigiw ni bakɔrɔninw ye cogo min na.»


\par }{\SH Babilɔnikaw ta maɲumanko
\par }
{\Q \VS{41}E, Sesaki\FTNT{‡}{{\FR 51:41 }{\FR{51.41
}}{\FT{Sesaki, o ye Babilɔni ye (}}{\XT{Yeremi 25.26}}{\FT{).}}} minana wa?

\par }{\Q Dunuɲa bɛɛ lajɛnnin tun bɛ min tando, o le tagara wa?

\par }{\Q E, Babilɔni ta ko kɛra jatigɛkoba ye siyaw cɛ ra dɛ!


\par }{\Q \VS{42}Kɔgɔji wurira ka ben Babilɔni kan,

\par }{\Q a jiwoyobaw ni a mankan k’a datugu pewu!


\par }{\Q \VS{43}A ta duguw kɛra yɔrɔ lakolonw ye,

\par }{\Q jamana kɛra yɔrɔjalan ye, ani kongokolon;

\par }{\Q mɔgɔ tɛna sigi o ta jamana ra tuun,

\par }{\Q adamaden si tɛna tɛmɛ yi tuun.


\par }{\Q \VS{44}Ne bɛna wuri Bɛli\FTNT{§}{{\FR 51:44 }{\FR{51.44
}}{\FT{Bɛli ye Babilɔnikaw ta ala dɔ tɔgɔ ye (}}{\XT{Ezayi 46.1,}}{\XT{Yeremi 50.2}}{\FT{).}}} kama Babilɔni;

\par }{\Q a ka fɛn minw kunu, ne bɛna o sama ka bɔ a da ra.

\par }{\Q Siya tɔw tɛna to ka bori ka na a fɛ tuun;

\par }{\Q Babilɔni dugu kogow fana bɛna ben.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{45}«Ne ta mɔgɔw, aw ye bɔ Babilɔni dugu kɔnɔ,

\par }{\Q aw ye bori ka aw yɛrɛ kisi,

\par }{\Q ka bɔ Matigi Ala ta dimiba kɔrɔ.


\par }{\Q \VS{46}Aw bɛna kibaroya minw mɛn jamana kɔnɔ,

\par }{\Q aw kana a to o ye aw fari faga, walama ka aw lasiran;

\par }{\Q san dɔ ra o bɛ kibaroya dɔ fɔ,

\par }{\Q san wɛrɛ o bɛ dɔ wɛrɛ fɔ.

\par }{\Q Tɔɲɔri bɛna caya jamana kɔnɔ,

\par }{\Q kuntigi dɔ bɛna wuri dɔ kama.


\par }{\Q \VS{47}O kosɔn, lon dɔ bɛna se,

\par }{\Q o lon na ne bɛna wuri Babilɔni ta jow kama;

\par }{\Q o ta jamana bɛɛ lajɛnnin bɛna maroya,

\par }{\Q o ta mɔgɔ faganinw suw bɛɛ lalanin bɛna to jamana kɔnɔ yi.


\par }{\Q \VS{48}Sankolo ni dugukolo ni o kɔnɔfɛnw bɛɛ

\par }{\Q bɛna ɲagarikanbaw bɔ Babilɔni kosɔn;

\par }{\Q sabu cɛnrikɛbagaw bɛna na ka bɔ sahiliyanfan na ka na ben o kan;

\par }{\Q Matigi Ala ko ten.»


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{49}Babilɔni fana ka kan ka ben Izirayɛli ta mɔgɔ faganinw kosɔn,

\par }{\Q i n’a fɔ dunuɲa fan bɛɛ mɔgɔ fagara, ka benben Babilɔni sababu ra cogo min na.


\par }{\Q \VS{50}Aw minw bɔsira kɛrɛkɛmuru boro,

\par }{\Q aw ye taga, aw kana lɔ!

\par }{\Q Ka aw to yɔrɔjan, aw ye aw hakiri to Matigi Ala ra,

\par }{\Q Zeruzalɛmu ko ye to aw jusu ra.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{51}An tun maroyara, sabu o tun ka an mafiyɛnya.

\par }{\Q An kun tun suurura,

\par }{\Q sabu jamana wɛrɛ mɔgɔ dɔw nana

\par }{\Q ka na don Matigi Ala ta bon yɔrɔ saninmanw kɔnɔ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{52}«O kosɔn, lon dɔ bɛna se,

\par }{\Q Matigi Ala ko ten,

\par }{\Q ne bɛna wuri o ta jow kama;

\par }{\Q mɔgɔ mandiminin minw bɛ ɲini ka sa, olugu bɛna ŋuna jamana yɔrɔ bɛɛ ra.


\par }{\Q \VS{53}Hali ni Babilɔni ka yɛlɛn ka se fɔ sankolo ma,

\par }{\Q k’a ta bon barakamanw lɔ ka yɛlɛn fɔ san fɛ,

\par }{\Q o bɛɛ n’a ta, ne bɛna cɛnrikɛbagaw lana a kama;

\par }{\Q Matigi Ala ko ten.»


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{54}Kulekan dɔ bɛ bɔra Babilɔni,

\par }{\Q cɛnriba dɔ mankan bɛ bɔra Babilɔnikaw ta jamana ra.


\par }{\Q \VS{55}Sabu Matigi Ala bɛna Babilɔni halaki,

\par }{\Q a bɛna o ta mankanba bɛɛ mala.

\par }{\Q O juguw bɛ i ko jikurubaw,

\par }{\Q o mankan bɛ i ko jibaw mankan,

\par }{\Q o kan bɛ bɔra ni barakaba ye.


\par }{\Q \VS{56}Sabu cɛnrikɛbagaw bɛ nana o kama,

\par }{\Q o bɛ nana Babilɔni kama.

\par }{\Q Babilɔnikaw ta cɛfariw minana,

\par }{\Q o ta kalanw karira;

\par }{\Q sabu Matigi Ala ye mɔgɔ sarabaga Ala le ye,

\par }{\Q a bɛ bɛɛ sara ka kaɲa ni a ta kɛta ye!


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{57}«Ne bɛna o ta kuntigiw ni o ta hakiritigiw lamin fɔ ka o ɲanamini,

\par }{\Q ani o ta jamanatigiw, ni o ta ɲamɔgɔw, ni o ta cɛfariw.

\par }{\Q O bɛna sunɔgɔ banbari le kɛ,

\par }{\Q o tɛna wuri sunɔgɔ min na ka ye.

\par }{\Q Masacɛ le ko ten, masacɛ min tɔgɔ ye ko Fangatigi Ala.


\par }{\Q \VS{58}Fangatigi Ala ko:

\par }{\Q Babilɔni dugu laminikogojanbaw

\par }{\Q bɛɛ bɛna waraga ka benben.

\par }{\Q Tasuma bɛna dugu donda kon jamijanw jɛni.

\par }{\Q Mɔgɔw bɛ baara kɛ gbansan le,

\par }{\Q siyaw bɛ o yɛrɛ sɛgɛ ka na o ta sɛgɛ tɔnɔ laban tasuma le ra.»


\par }{\SH Kitabu min firira Efirati baji ra
\par }
{\PP \VS{59}Ayiwa, cira Yeremi tun ka nin cira di Seraya ma, Maseya dencɛ Neriya dencɛ, wagati min Seraya tun bɛ tagara Babilɔni ni Zuda masacɛ Sedesiyasi ye; o tun kɛra Sedesiyasi ta masaya san naaninan na. O y’a sɔrɔ Seraya tun ye Zuda masaso ɲamɔgɔ fɔlɔ ye.

\VS{60}Kojugu minw bɛɛ tun bɛna se Babilɔni ma, nin ko minw bɛɛ tun sɛbɛra Babilɔni ta ko ra, Yeremi tun ka o bɛɛ sɛbɛ gbolokitabu dɔ kan.

\VS{61}Yeremi k’a fɔ Seraya ye ko: «Ni i ka se Babilɔni, i ye jija ka nin kow bɛɛ karan ni kanba ye;

\VS{62}i y’a fɔ ko: ‹Matigi Ala, ele yɛrɛ le k’a fɔ ko i bɛna nin yɔrɔ halaki, janko adamaden kana sigi a ra tuun, walama bɛgan; a ye kɛ yɔrɔ lakolon ye tuma bɛɛ ka to ten.›

\VS{63}Ni i ka nin kitabu karan ka ban tuma min na, i ye kabakuru dɔ siri a ra, k’a firi Efirati baji ra.

\VS{64}O kɔ, i y’a fɔ ko: ‹Babilɔni bɛna tunu nin cogo le ra; ne bɛna kojuguba minw ben Babilɔni kan, a tɛna se ka wuri ka bɔ o ra tuun fiyewu. O bɛna halaki ka ban.› »

\par }{\PP Nin ye Yeremi ta kumaw laban ye.




\par }{\MS Zeruzalɛmu dugu benko

\par }\Chap{52}{\MR (Masacɛw flanan 25.1-7; Kibaroyaw flanan 36.11-13; Yeremi 39.1-7)

\par }{\SH Masacɛ Sedesiyasi minacogo
\par }
{\PP \VerseOne{1}Sedesiyasi sigira masaya ra k’a si to san mugan ni kelen. A ka san tan ni kelen le kɛ masaya ra; a siginin tun bɛ Zeruzalɛmu. A bamuso tɔgɔ tun ye ko Hamutali. Yeremi denmuso tun lo; Libinaka tun lo.


\par }{\PP \VS{2}A ka kojugu kɛ Matigi Ala ɲa kɔrɔ, i n’a fɔ Yehoyakimu tun k’a kɛ cogo min na.

\VS{3}Nin kow bɛɛ tun sera Zeruzalɛmu dugu ni Zuda mara ma, Matigi Ala ta dimi le kosɔn. A laban, Matigi Ala nana o gbɛn ka bɔ a yɛrɛ ɲa kɔrɔ. O kɔ fɛ, Sedesiyasi belen nana muruti Babilɔni masacɛ ma.


\par }{\PP \VS{4}Sedesiyasi ta masaya san kɔnɔntɔnnan na, o san karo tannan na, o karo tere tannan na, Babilɔni masacɛ Nebukadinɛsari nana Zeruzalɛmu dugu kama tuun ni a ta kɛrɛkɛjama bɛɛ ye, ka na dugu lamini; o ka tintin dɔw lɔ ka dugu lamini.

\VS{5}O ka dugu lamini ten ka taga se fɔ masacɛ Sedesiyasi ta masaya san tan ni kelennan ma.


\par }{\PP \VS{6}O san karo naaninan, o karo tere kɔnɔntɔnnan, kɔngɔ nana gban dugumɔgɔw ra k’a sɔrɔ domuni si tun tɛ o boro tuun minkɛ,

\VS{7}o ka wo dɔ bɔ kogo ra. Kɛrɛkɛcɛw bɛɛ bɔra o sira fɛ su fɛ, kogo fla cɛ ma, masacɛ ta yiritu fan na, ka bori ka taga Zuridɛn kɛnɛgbɛ sira fɛ. O y’a sɔrɔ Babilɔnikaw tun ka dugu lamini.

\VS{8}Nka Babilɔnikaw ta kɛrɛkɛjama ka masacɛ Sedesiyasi gbɛn ka taga a mina Zeriko kɛnɛgbɛyɔrɔ ra. A ta kɛrɛkɛjama bɛɛ borira ka janjan k’a to yi.

\VS{9}O ka masacɛ Sedesiyasi mina ka taga ni a ye Babilɔni masacɛ fɛ Ribila, Hamati ta jamana ra ka taga a ta kiti tigɛ.

\VS{10}Babilɔni masacɛ ka Sedesiyasi dencɛw kannatigɛ Ribila a yɛrɛ ɲa na. A ka Zuda mara ɲamɔgɔw bɛɛ kannatigɛ fana Ribila.

\VS{11}O kɔ, Babilɔni masacɛ ka Sedesiyasi yɛrɛ ɲadenw ci, k’a siri ni siranɛgɛ jɔrɔkɔw ye, ka taga ni a ye Babilɔni, ka taga a bla kaso ra yi, fɔ ka taga se a saya ma.


\par }{\SH Nebuzaradan ka Zeruzalɛmu tɔ halaki
\par }
{\R (Masacɛw flanan 25.8-21; Yeremi 39.8-10)

\par }{\PP \VS{12}Babilɔni masacɛ Nebukadinɛsari ta masaya san tan ni kɔnɔntɔnnan na, o san karo loorunan, o karo tere tannan, Nebuzaradan nana Zeruzalɛmu. Ale tun ye Babilɔni masacɛ ta jamana kuntigi dɔ ye, ani masaso kɔrɔsibagaw kuntigi.

\VS{13}A ka Matigi Ala ta batoso jɛni, ani Zuda masacɛ ta so, ani dugu bonw bɛɛ; a ka bon ɲanamanw bɛɛ jɛni.

\VS{14}Babilɔnikaw ta kɛrɛkɛjama min tun bɛ ni masaso kɔrɔsibagaw kuntigi ye, olugu ka Zeruzalɛmu dugu kogow bɛɛ cici.

\VS{15}Masaso kɔrɔsibagaw kuntigi Nebuzaradan ka jamana dɛsɛbagatɔ dɔw mina ka taga ni olugu ye, ani mɔgɔ tɔ minw tun tora dugu kɔnɔ, ani minw tun ka o yɛrɛ di Babilɔni masacɛ ma, ani bororabaarakɛbagaw.

\VS{16}Nka Nebuzaradan ka dɛsɛbagatɔ dɔw to yi, janko olugu ye kɛ rɛzɛnw ni forow sɛnɛ ye.


\par }{\PP \VS{17}Matigi Ala ta batoso ta samasen siranɛgɛramanw, ani a wotoro siranɛgɛramanw, ani a minanba koorinin min tun lalagara ni siranɛgɛ ye, Babilɔnikaw ka o bɛɛ cici, ka taga ni o siranɛgɛ ye Babilɔni.

\VS{18}O ka a siranɛgɛdagaw, ani a buguricɛnanw, ani a muruw, ani jifiyɛw, ani a sɛtiw ta. O tun bɛ baara kɛ ni siranɛgɛfɛn min o min ye Alabatoso kɔnɔ, o ka o bɛɛ ta.

\VS{19}Masaso kɔrɔsibagaw kuntigi ka tasaw, ani tasumabɔnanw, ani jifiyɛw, ani nɛgɛdagaw, ani saninfitinablananw, ani sɛtiw, ani jifiyɛw bɛɛ ta; fɛn o fɛn tun ye sanin ye, ani fɛn o fɛn tun ye warigbɛ ye, a ka o bɛɛ ta.


\par }{\PP \VS{20}Masacɛ Sulemani tun ka fɛn minw lalaga Ala batoso kama, min ye samasen fla ye, ani minanba koorinin, ani misi tan ni fla min lalagara ni siranɛgɛ ye ka minanba sigi o kunna, ani wotorow, mɔgɔ si tun tɛ o siranɛgɛ hakɛya lɔn.

\VS{21}Min ye samasenw ye, samasen bɛɛ kelen kelen janya tun ye nɔngɔn\FTNT{*}{{\FR 52:21 }{\FR{52.21
}}{\FT{Nɔngɔn ɲa kelen bɛ se ka bɛn mɛtɛrɛ tarancɛ le ma.}}} ɲa tan ni seegi ye, a lamini tun ye nɔngɔn ɲa tan ni fla ye, a siranɛgɛ bonya tun bɛ borokanden naani bɔ; wo tun bɛ samasenw kɔnɔ.

\VS{22}O tun ka datugunan dɔw kɛ o ra ni siranɛgɛ ye; o janya tun ye nɔngɔn ɲa looru. O tun ka jɔ bisigiya dɔw kɛ ka samasen sanfɛyɔrɔ ɲɛgɛn, ani gerenadi yiriden bisigiyaw; o bɛɛ tun ye siranɛgɛ le ye. Samasen fla bɛɛ cogoya tun ye kelen ye, ani yiriden minw tun kɛra ka o ɲɛgɛnɲɛgɛn.

\VS{23}Gerenadi yiriden bikɔnɔntɔn ni wɔɔrɔ le tun b’a kɛrɛfɛyɔrɔw ra; yiriden minw tun kɛra ka jɔw lamini, o tun ye yiriden kɛmɛ.


\par }{\PP \VS{24}Masaso kɔrɔsibaga kuntigi ka sarakalasebagaw kuntigiba Seraya fana mina, ani a dɛmɛbaga min tun ye sarakalasebaga Sofoni ye, ani sarakalasebaga saba minw tun bɛ Alabatosoba donda kɔrɔsibagaw ye.

\VS{25}A ka dugu kɛrɛkɛjama ɲamɔgɔba dɔ fana mina, ani Zuda masacɛ ladibaga cɛ wolonfla minw tun tora dugu kɔnɔ, ani kɛrɛkɛjama kuntigi ta sɛbɛrikɛbaga min tun bɛ cɛdenw tɔgɔw sɛbɛ ka o ta kɛrɛkɛdenya ra, ani Zuda mara cɛ biwɔɔrɔ; olugu tun bɛ dugu kɔnɔ yi.


\par }{\PP \VS{26}Masaso kɔrɔsibagaw kuntigi Nebuzaradan ka o mɔgɔw mina ka taga ni o ye Ribila, Babilɔni masacɛ fɛ.

\VS{27}Babilɔni masacɛ ka o faga Ribila, Hamati mara ra.


\par }{\PP \VS{28}Nebukadinɛsari ka mɔgɔ da min mina ka taga ni o ye, o flɛ nin ye: A ta masaya san wolonflanan na, a ka Zuda mara mɔgɔ waga saba ni mɔgɔ mugan ni saba (3 023) le mina ka taga ni o ye.

\VS{29}A ta masaya san tan ni seeginan na, a nana Zeruzalɛmuka mɔgɔ kɛmɛ seegi ni mɔgɔ bisaba ni fla (832) le mina ka taga ni o ye.

\VS{30}Nebukadinɛsari ta masaya san mugan ni sabanan na, masaso kɔrɔsibaga kuntigi Nebuzaradan nana Zuda mara mɔgɔ kɛmɛ wolonfla ni mɔgɔ binaani ni looru (745) mina ka taga ni o ye. Mɔgɔ minaninw bɛɛ lajɛnnin kɛra mɔgɔ waga naani ni kɛmɛ wɔɔrɔ (4 600).


\par }{\SH Babilɔni masacɛ ka Yehoyakini labɔ kaso ra
\par }
{\R (Masacɛw flanan 25.27-30)

\par }{\PP \VS{31}Ayiwa, Masacɛ Yehoyakini ta minari san bisaba ni wolonflanan na, san min na Evili Merodaki kɛra Babilɔni masacɛ ye, o san karo tan ni flanan na, ani o karo tere mugan ni loorunan, Babilɔni masacɛ ka Zuda masacɛ Yehoyakini labla, k’a labɔ kasobon na.

\VS{32}A ka Yehoyakimu minako ɲa kosɛbɛ. Masacɛ tɔ minw tun minana ka taga to ale kɔrɔ Babilɔni, a ka Yehoyakimu sigi olugu bɛɛ kunna.

\VS{33}O ka Yehoyakini ta kasodenderegew bɔ a ra. A ka domuni kɛ ni Babilɔni masacɛ yɛrɛ ye lon o lon, a si tɔ bɛɛ ra.

\VS{34}Babilɔni masacɛ k’a mako bɛɛ ɲa o cogo le ra lon o lon, a si tɔ bɛɛ ra, fɔ ka taga a sa.

\par }