\NormalFont\ShortTitle{Yuhana}

{\MT YUHANA

\par }{\MTB KA YESU TA KIBARO DIMAN MIN SƐBƐ

\par }{\IMT Kitabu faamucogo

\par }{\IP Yuhana le kɛra nin kitabu sɛbɛbaga ye. I n’a fɔ ale yɛrɛ tun bɛ ni Yesu ye, a ka fɛn o fɛn sɛbɛ, a yɛrɛ ɲa ka o bɛɛ ye.

\par }{\IP Kitabu daminakumaw bɛ Yesu ta Alaya le yira. Yesu le bɛ wele ko Kuma, min tun bɛ ni Ala ye, min tun ye Ala ye, ani min kɛra adamaden ye ka na sigi an cɛ ra (1.14). Yuhana ko nin kitabu sɛbɛkun ye janko aw y’a lɔn ka la a ra ko Yesu le ye Kisibaga ye, Den min bɔra Ala ra, ani janko o lanaya kosɔn aw ye ɲanamanya sɔrɔ a tɔgɔ baraka ra (20.31).

\par }{\IP Yesu ka baara min kɛ k’a to Galile mara ra, Yuhana ta kitabu bɛ o le lakari an ye. A bɛ Yesu ta tagamasiyɛnw lakari ka o tugutugu ɲɔgɔn na, ani a ta waajuriw.

\par }{\IP Matiyu k’a yira ko Yesu ye Kisibaga ye, Marika k’a yira ko Yesu ye Ala ta baaraden ye, Luka k’a yira ko Yesu kɛra adamaden ye; nka Yuhana ta kitabu b’a yira an na ko Den min bɔra Ala ra*, ko Yesu ye o le ye.

\par }{\IP Kitabu sɛbɛbaga bɛ talen caman kɛ ka Yesu cogo yira: A ko Yesu ye yeelen ye dunuɲamɔgɔw fɛ, ani domunifɛn min bɛ ɲanamanya di, ani ji min bɛ ɲanamanya di; Yesu le ye sagaw ta donda ye, ani sagagbɛnbagaɲuman, ani rɛzɛnsun, ani can, ani min bɛ suw lakunu, ka ɲanamanya di mɔgɔw ma.

\par }{\IP Kitabu ta hayan belebeleba kɛra Yuhana 3.16 ye, min bɛ Ala ta kanuya ni a ta kisiri ko yira an na. «Sabu Ala ka dunuɲamɔgɔw kanu haali fɔ Den kelenpe min bɔra Ala ra, a ka o di ka a kɛ saraka ye, janko ni mɔgɔ o mɔgɔ ka la o Den na, o tigi kana taga halaki lahara, nka o tigi ye ɲanamanya banbari sɔrɔ.»

\par }{\IOT Kitabu kɔnɔkow

\par }{\IO Kitabu daminakumaw
{\IOR{(1.1-18)}}

\par }{\IO Yuhana Batizerikɛbaga ta karamɔgɔden fɔlɔw
{\IOR{(1.19-51)}}

\par }{\IO Yesu k’a ta baara damina kɛnɛ kan mɔgɔw ɲa na
{\IOR{(2–12)}}

\par }{\IO Yesu ka a tagako fɔ sankolo ra
{\IOR{(13–17)}}

\par }{\IO Yesu ta tɔɔrɔ ni a ta saya
{\IOR{(18–19)}}

\par }{\IO Yesu kununa k’a yɛrɛ yira karamɔgɔdenw na
{\IOR{(20–21)}}

\par }{\IB \par }


\ChapOne{1}{\SH Kuma kɛra yeelen ni ɲanamanya ye
\par }
{\PP \VerseOne{1}Fɔlɔfɔlɔ k’a sɔrɔ fɛn si tun ma dan fɔlɔ, min bɛ wele ko Kuma, o tun bɛ yi. O Kuma ni Ala tun bɛ ɲɔgɔn fɛ, o Kuma ye Ala ye.

\VS{2}Kabini fɔlɔfɔlɔ o Kuma ni Ala bɛ ɲɔgɔn fɛ.

\VS{3}Ala ka fɛn bɛɛ dan ale le baraka ra. Fɛn o fɛn danna fana, o si ma dan ale kɔ.

\VS{4}Ɲanamanya tun bɛ sɔrɔ ale le ra. O ɲanamanya le tun bɛ yeelen bɔ mɔgɔw ye.

\VS{5}O yeelen bɛ manamana dibi ra, nka dibi ma sɔn a ma.


\par }{\PP \VS{6}Wagati dɔ nana se, Ala ka cɛ dɔ kɛ a ta ciraden ye, o cɛ tɔgɔ tun ye ko Yuhana.

\VS{7}A nana ka na seereya le kɛ, ka yeelen ko fɔ mɔgɔw ye, janko a ta kuma sababu ra bɛɛ ye la o yeelen ta ko ra.

\VS{8}Ale yɛrɛ tun tɛ yeelen ye, nka a nakun tun ye dɔrɔn ka na yeelen seereya kɛ mɔgɔw ye.

\VS{9}O yeelensɔbɛ le tun nana dunuɲa kɔnɔ ka na yeelen bɔ adamadenw bɛɛ ye.


\par }{\PP \VS{10}Nka can ra, Kuma tun bɛ dunuɲa ra kakɔrɔ, sabu ale le baraka ra dunuɲa danna. O bɛɛ n’a ta, a nana dunuɲa ra minkɛ, mɔgɔw m’a lɔn.

\VS{11}A nana a yɛrɛ ta mɔgɔw fɛ, nka a ta mɔgɔw ma sɔn a ra.

\VS{12}Nka mɔgɔ minw sɔnna a ra, a ka olugu kɛ Ala denw ye.

\VS{13}O ma o Aladenya sɔrɔ i ko adamaden bɛ woro cogo min na; adamaden sago tɛ, mɔgɔ si sago tɛ, nka Ala yɛrɛ sago lo.


\par }{\SH Kuma kɛra adamaden ye
\par }
{\PP \VS{14}Ayiwa, o Kuma kɛra adamaden ye. A nana sigi an cɛ ra. Nɛɛma ni can dafanin tun b’a fɛ. An fana ka a nɔɔrɔ ye. Den* kelenpe min bɔra Fa Ala ra, ale ta nɔɔrɔ lo.

\VS{15}Ayiwa, Yuhana ka ale ta ko le fɔ, ka pɛrɛn k’a fɔ mɔgɔw ye ko: «Ne tun ka min ko fɔ ko a bɛna na ne kɔ fɛ, ko nka a bɛ ne ɲa, sabu sani ne ye woro, ale tun bɛ yi kakɔrɔ, ale le ye nin ye.»


\par }{\PP \VS{16}Ayiwa, a ka an bɛɛ wasa a ta nɛɛma baraka ra, ka nɛɛma an ye lon bɛɛ.

\VS{17}Sabu sariya* nana cira Musa le sababu ra, nka nɛɛma ni can, o nana Yesu Kirisita le sababu ra.

\VS{18}Adamaden si ɲa ma la Ala kan ka ye; Den min bɔra Ala ra*, ni a bɛ ni Fa Ala ye, ale le ka Ala lɔnniya di an ma.


\par }{\SH Yuhana ta waajuri
\par }
{\R (Matiyu 3.1-12; Marika 1.1-8; Luka 3.1-18)

\par }{\PP \VS{19}Ayiwa, Yahudiyaw kuntigiw ka sarakalasebaga* dɔw ci Yuhana fɛ, ani Alabatosoba baaraden dɔw; o bɔra Zeruzalɛmu ka taga Yuhana ɲininka ko: «Ele ye jɔntigi le ye?» Yuhana ka seereya min fɔ, o le ye nin ye.

\VS{20}Yuhana ka a gbɛya k’a fɔ o ye, a ma a dogo; a ko: «Kisibaga* min layiri tara, ne tɛ o ye.»

\VS{21}O k’a ɲininka ko: «O tuma ele ye jɔntigi le ye? Cira Iliya\FTNT{*}{{\FR 1:21 }{\FR{1.21
}}{\FT{Iliya: Dɔw b’a fɔ a ma ko Eli.}}} wa?» A ko: «Ne tɛ Iliya ye.» O ko tuun ko: «Cira min ko fɔra, ele lo wa?» A ko: «Ɔn-ɔn.»

\VS{22}O ko: «O tuma ele ye jɔntigi le ye? Dɔ fɔ an ye kɛ, janko an ye taga o fɔ an cibagaw ye. Ele bɛ i yɛrɛ jate jɔntigi le ye?»

\VS{23}Yuhana ka o jaabi ni cira Ezayi ta kuma ye. A ko:

\par }{\Q «Pɛrɛnkan min bɛ bɔ kongo kɔnɔ k’a fɔ ko:

\par }{\Q ‹Aw ye sira labɛn Matigi ye,›

\par }{\MM ne le ye o pɛrɛnkan ye\XREF{}{{\XO 1:23 }{\XO{1.23
}}{\XT{Nin kuma fɔra Ezayi 40.3.}}}.»


\par }{\PP \VS{24}Minw tun cira Yuhana fɛ, olugu tun ye Farisi dɔw ye.

\VS{25}O ka a ɲininka tuun ko: «Ayiwa, ni i tɛ Kisibaga ye, i tɛ Iliya ye, i fana tɛ Cira ye, o tuma mun kosɔn ele bɛ mɔgɔw batizera?»

\VS{26}Yuhana ko: «Ne bɛ mɔgɔw batize ji dama le ra; nka mɔgɔ dɔ wɛrɛ bɛ aw cɛ ra, aw ma o tigi lɔn.

\VS{27}Ale bɛna na ne kɔ fɛ; ne man kan hali k’a ta sanbara juru foni ka a bɔ a sen na.»


\par }{\PP \VS{28}Ayiwa, o kow bɛɛ kɛra Betani, Zuridɛn ba kɔ fɛ; Yuhana tun bɛ mɔgɔw batizera o yɔrɔ le ra.


\par }{\SH Yesu ye Ala ta Sagaden ye
\par }
{\PP \VS{29}Ayiwa, o dugusagbɛ, Yuhana ka Yesu natɔ ye a fɛ; a ko mɔgɔw ma ko: «Ala ta Sagaden* le ye nin ye, min bɛna dunuɲamɔgɔw ta jurumun bɔ o kunna.

\VS{30}Ne tun ka ale le ko fɔ aw ye ko mɔgɔ dɔ bɛna na ne kɔ fɛ, ko nka a bɛ ne ɲa, sabu sani ne ye woro, ale tun bɛ yi kakɔrɔ; ale le ye nin ye.

\VS{31}Ne yɛrɛ fana tun ma a lɔn fɔlɔ; nka ne nana mɔgɔw batize ji ra, janko o ye kɛ sababu ye k’a to ne ye a yira Izirayɛlimɔgɔw ra.»


\par }{\PP \VS{32}Ayiwa, Yuhana ka seereya kɛ Yesu ta ko ra, ko: «Ne ka Nin Saninman* jigitɔ ye ka bɔ sankolo ra i ko jɛnɛtugani ka na sigi a kan.

\VS{33}Ne yɛrɛ tun ma a lɔn. Nka min ka ne ci ka na mɔgɔw batize ji ra, ale tun k’a fɔ ne ye ko: ‹Ni i nana Nin Saninman* jigitɔ ye ka na sigi mɔgɔ min kan, o tigi le bɛna mɔgɔw batize ni Nin Saninman* ye.›

\VS{34}Ayiwa, ne nana a ye ten, ne fana ka o seereya kɛ, ko Den min bɔra Ala ra* ko nin lo.»


\par }{\SH Yesu ta karamɔgɔden fɔlɔw
\par }
{\PP \VS{35}Ayiwa, o dugusagbɛ, Yuhana tun bɛ ni a ta karamɔgɔden fla ye tuun.

\VS{36}A ka Yesu tɛmɛtɔ ye minkɛ, a k’a fɔ ko: «Ala ta Sagaden* ye nin ye.»

\VS{37}Karamɔgɔden fla ka o mɛn minkɛ, olugu ka tugu Yesu kɔ.

\VS{38}Yesu ka a ɲa munu ka o ye a yɛrɛ kɔ; a ko o ma ko: «Aw bɛ mun le ɲini?» O ko Yesu ma ko: «Rabi*, i ta so bɛ min?» (Rabi kɔrɔ ye ko Karamɔgɔ).

\VS{39}Yesu ko o ma ko: «Aw ye na ka na a flɛ.» O tagara ni a ye ka taga a ta so ye. A tun kɛra wulada wagati le ra. O tora ni a ye o lon tere tɔ bɛɛ ra.


\par }{\PP \VS{40}Karamɔgɔden fla minw tun ka Yuhana ta kuma mɛn ka tugu Yesu kɔ, o ra kelen tɔgɔ tun ye ko Andere, Simɔn Piyɛri balemacɛ tun lo.

\VS{41}Andere le kɔnna ka taga a balemacɛ Simɔn fɛ, ka taga a fɔ a ye ko: «An ka Masiya ye.» (Masiya, o kɔrɔ ye ko Kirisita.)

\VS{42}Andere tagara ni Simɔn ye Yesu fɛ. Yesu ka Simɔn flɛ, k’a fɔ ko: «Ele le ye Yuhana dencɛ Simɔn ye! Nka i tɔgɔ bɛna la ko Sefasi.» (Sefasi, o kɔrɔ ye ko farakuru.)


\par }{\SH Filipe ni Natanayɛli tugura Yesu kɔ
\par }
{\PP \VS{43}O dugusagbɛ Yesu ko a bɛ taga Galile; a tagatɔ, a ka Filipe ye. A ko Filipe ma ko: «Tugu ne kɔ.»

\VS{44}Filipe tun bɛ bɔ Bɛtisayida; o tun ye Andere ni Piyɛri fana ta dugu le ye.

\VS{45}Filipe tagara Natanayɛli ye minkɛ, a k’a fɔ a ye ko: «Cira Musa tun ka mɔgɔ min ko fɔ a ta sariya* kitabuw ra, ani cira tɔw fana ka min ko fɔ, an ka o ye: Yesu min bɛ bɔ Nazarɛti, ale lo, Yusufu dencɛ.»

\VS{46}Natanayɛli ko Filipe ma ko: «Yala fɛnɲuman bɛ se ka bɔ Nazarɛti wa?» Filipe ko: «Ayiwa, i yɛrɛ ye na a flɛ sa.»


\par }{\PP \VS{47}Kabini Yesu ka Natanayɛli natɔ ye, a ko: «Nin ye Izirayɛliden yɛrɛworo le ye, nanbara tɛ min jusukun na.»

\VS{48}Natanayɛli ko: «Ele ka ne lɔn cogo di?» Yesu ko: «Ka i to torosun kɔrɔ, sani Filipe ye taga i wele, ne ɲa tun bɛ i ra yi.»

\VS{49}Natanayɛli ko: «Rabi*, Den min bɔra Ala ra*, ele lo; ele le ye Izirayɛli* ta masacɛ ye.»

\VS{50}Yesu ko: «Ne k’a fɔ i ye minkɛ ko ka i to torosun kɔrɔ, ko ne ɲa tun bɛ i ra, o dɔrɔn le kosɔn i lara ne ra kɛ. I bɛna ko dɔw ye minw ka bon ni nin ye.»

\VS{51}Yesu ko fana ko: «Can ra, ne b’a fɔ aw ye ko lon dɔ aw bɛna sankolo dayɛlɛnin ye, ka Ala ta mɛlɛkɛw yɛlɛntɔ ni o jigitɔ ye ne kunna, ne Min kɛra Adamaden ye*.»




\par }\Chap{2}{\SH Kɔɲɔya min kɛra Kana
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ayiwa, tere fla tɛmɛnin kɔ, kɔɲɔya dɔ tun bɛ kɛra Kana, Galile mara ra. Yesu bamuso tun bɛ o kɔɲɔya ra.

\VS{2}O tun ka Yesu ni a ta karamɔgɔdenw fana wele ka taga o kɔɲɔya ra.


\par }{\PP \VS{3}Ayiwa, ka o to ɲanagbɛ ra, duvɛn nana dɛsɛ o fɛ. Yesu bamuso k’a fɔ a ye ko: «O ta duvɛn dɛsɛra.»

\VS{4}Yesu k’a fɔ a bamuso ye ko: «Ne bamuso, i kana hami o ra; nka ne ta wagati ma se ban.»


\par }{\PP \VS{5}Ayiwa, a bamuso k’a fɔ baaradenw ye ko: «Ni a nana fɛn o fɛn fɔ aw ye, aw ye o kɛ.»


\par }{\PP \VS{6}O y’a sɔrɔ Yahudiyaw ta kabakurudaga wɔɔrɔ tun bɛ yi. Yahudiyaw tun bɛ o yɛrɛ saninya ni o dagaw ta ji le ye ka kaɲa ni o ta landa ye. Ji litiri biseegi walama kɛmɛ ni mugan tun bɛ se ka don o kabakurudagaw bɛɛ kelen kelen kɔnɔ.

\VS{7}Ayiwa, Yesu ko baaradenw ma ko: «Aw ye nin dagaw bɛɛ fa ni ji ye.» Baaradenw ka o bɛɛ fa fɔ ka se o da kɔrɔ.

\VS{8}O kɔ, a ko baaradenw ma ko: «Aw ye a bi sisan ka taga a di domuniko ɲanabɔbaga ma.» O k’a bi ka taga a di.


\par }{\PP \VS{9}Ayiwa, ji yɛlɛmana ka kɛ duvɛn ye; domuniko ɲanabɔbaga ka o nɛnɛ. Ale tun ma o duvɛn bɔyɔrɔ lɔn, nka baaradenw kɔni tun ka a bɔyɔrɔ lɔn. Domuniko ɲanabɔbaga ka kɔɲɔcɛ wele,

\VS{10}ka na a fɔ a ye ko: «Mɔgɔ bɛɛ bɛ duvɛndiman le di mɔgɔw ma fɔlɔ; ni o ka o min caman tuma min na, min man di kosɛbɛ, o bɛ sɔrɔ ka o di o ma. Nka ele ka duvɛndiman to kɔ fɛ!»


\par }{\PP \VS{11}Ayiwa, o le kɛra Yesu ta tagamasiyɛn fɔlɔ ye. O kɛra Kana, Galile mara ra. A k’a ta sebagaya yira a ta karamɔgɔdenw na o cogo le ra; olugu lara a ra.


\par }{\PP \VS{12}O kɔ, Yesu tagara Kapɛrinahumu, ani a bamuso, ani a balemaw, ani a ta karamɔgɔdenw. O ka tere dama kɛ yi.


\par }{\SH Yesu ka fiyeerekɛbagaw gbɛn ka bɔ Alabatosoba kɔnɔ
\par }
{\R (Matiyu 21.12-13; Marika 11.15-17; Luka 19.45-46)

\par }{\PP \VS{13}Ayiwa, Yahudiyaw ta Jɔnyaban ɲanagbɛ* tun bɛ surunyara. Yesu tagara Zeruzalɛmu.

\VS{14}Yesu ka mɔgɔ dɔw sɔrɔ Alabatosoba lu kɔnɔ, olugu bɛ misiw ni sagaw ni jɛnɛtuganiw fiyeerera; warifalenbagaw fana tun bɛ yi\FTNT{*}{{\FR 2:14 }{\FR{2.14
}}{\FT{O mɔgɔw tun bɛ bɛganw fiyeere sarakabɔbagaw le ma, walama ka wari falen o ye.}}}.

\VS{15}Yesu ka jurukisɛ dɔ kɛ bisan ye ka o bɛɛ gbɛn ka bɔ Alabatosoba lu kɔnɔ, ani o ta misiw ni o ta sagaw bɛɛ. A ka warifalenbagaw ta wariw bɛɛ janjan, ka o ta tabaliw ɲɔniɲɔni ka benben.

\VS{16}O kɔ, a k’a fɔ jɛnɛtugani fiyeerebagaw ye ko: «Aw ye nin fɛnw ta ka bɔ yan; aw kana ne Fa ta bon kɛ jagokɛyɔrɔ ye.»

\VS{17}Yesu ka o kɛ minkɛ, a ta karamɔgɔdenw hakiri jigira ko a sɛbɛra Kitabu kɔnɔ, ko:

\par }{\Q «I ta so ko hami bɛ ne jɛnina ne jusukun na i n’a fɔ tasuma\XREF{}{{\XO 2:17 }{\XO{2.17
}}{\XT{Nin kuma fɔra Zaburu 69.10.}}}.»


\par }{\PP \VS{18}Ayiwa, Yahudiyaw ta ɲamɔgɔw ka Yesu ɲininka ko: «I bɛ se ka tagamasiyɛn juman le kɛ k’a yira an na ko jo bɛ i fɛ ka nin kow kɛ?»

\VS{19}Yesu ka o jaabi ko: «Aw ye Alabatosoba nin ci; ne bɛna a lɔ kokura tere saba kɔnɔ.»

\VS{20}Yahudiyaw ko: «E, o ka san binaani ni wɔɔrɔ le kɛ nin Alabatosoba min lɔri ra, ele bɛna o lɔ kokura tere saba kɔnɔ!»


\par }{\PP \VS{21}Nka Yesu tun bɛ kumana Alabatosoba min ko ra, o tun ye a yɛrɛ farikolo le ye.

\VS{22}Ayiwa, Yesu nana kunu minkɛ ka bɔ saya ra, a ta karamɔgɔdenw hakiri jigira a ra ko Yesu tun ka o fɔ. O lara Ala ta Kuma ra. Yesu tun ka kuma min fɔ fana, o lara o ra.


\par }{\SH Yesu ma la mɔgɔ dɔw ta lanaya ra
\par }
{\PP \VS{23}Ayiwa, ka Yesu to Zeruzalɛmu, Jɔnyaban ɲanagbɛ* ra, mɔgɔ caman lara a ra a ta tagamasiyɛn kɛninw kosɔn.

\VS{24}Nka Yesu tun ma la o ta lanaya ra, sabu a tun ka o bɛɛ jusukun lɔn.

\VS{25}A mako tun t’a ra fana ko mɔgɔ dɔ ye na dɔ ta koɲaw fɔ ale ye, sabu adamaden jusukun cogo ye min ye, a ka o lɔn.




\par }\Chap{3}{\SH Yesu ni Nikodɛmu ta baro
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ayiwa, cɛ dɔ tun bɛ Farisiw* ra, min tɔgɔ tun ye ko Nikodɛmu; Yahudiyaw ta ɲamɔgɔ dɔ tun lo.

\VS{2}Lon dɔ, su fɛ a nana Yesu fɛ ka na a fɔ a ye ko: «An karamɔgɔ, an kɔni k’a lɔn jate ko Ala le ka ele ci ka na an karan; sabu i bɛ kabako minw kɛra nin ye, mɔgɔ si tɛ se ka o kɛ ni Ala tɛ ni o tigi ye.»


\par }{\PP \VS{3}Yesu k’a jaabi ko: «Can ra, ne b’a fɔ i ye ko ni mɔgɔ min ma woro kokura, o tigi tɛ se ka don Ala ta Masaya* ra fiyewu.»


\par }{\PP \VS{4}Nikodɛmu ko: «Ni mɔgɔ kɔrɔra ka ban, a bɛ se ka woro cogo di tuun? Yala a bɛ se ka kɔsegi a bamuso kɔnɔ ka woro kokura tuun wa?»


\par }{\PP \VS{5}Yesu ka a jaabi ko: «Can ra, ne b’a fɔ i ye ko ni mɔgɔ min ma woro ji ni Nin Saninman* baraka ra, o tigi tɛ se ka don Ala ta Masaya ra.

\VS{6}Sabu min worora adamadenw baraka ra, adamadenya cogo le bɛ kɛ o ra. Nka ni min worora Nin Saninman baraka ra, Nin Saninman cogo le bɛ o tigi ra.

\VS{7}Ayiwa, ne k’a fɔ i ye minkɛ ko aw ka kan ka woro kokura, o kana i kɔnɔnɔban.

\VS{8}I m’a ye, fɔɲɔ bɛ fiyɛ ka taga yɔrɔ min ka di a ye, i bɛ a mankan mɛn, nka i tɛ a bɔyɔrɔ lɔn, i tɛ a tagayɔrɔ lɔn fana. Mɔgɔ min worora Nin Saninman baraka ra, o tigi ta bɛ ten le.»


\par }{\PP \VS{9}Ayiwa, Nikodɛmu ko Yesu ma ko: «O bɛ se ka kɛ cogo di sa?»

\VS{10}Yesu ka a jaabi ko: «Ele min ye Izirayɛli* karamɔgɔba ye, ele ma o lɔn wa?»

\VS{11}Yesu ko a ma ko: «Ne b’a fɔ i ye can ra, ko an ka min lɔn, an bɛ o le fɔ; an bɛ min ye, an bɛ kɛ o le seere ye fana. Nka aw t’a fɛ ka sɔn an ta seereya ma.

\VS{12}Ko minw bɛ kɛra dunuɲa ra yan, ni ne bɛ o fɔ aw ye, ni aw ma se ka la o ra, ko minw bɛ kɛra sankolo ra, ni ne ka o fɔ aw ye, aw bɛna la o ra cogo di?

\VS{13}Mɔgɔ si ma yɛlɛn ka taga sankolo kɔnɔ, fɔ min jigira ka bɔ sankolo ra; Min kɛra Adamaden ye*, ale le bɛ o ye.


\par }{\PP \VS{14}«Ayiwa, cira Musa ka sa siranɛgɛraman kɔrɔta cogo min na kongokolon kɔnɔ, jagboya lo ko Min kɛra Adamaden ye*, o fana ye kɔrɔta o cogo ra\FTNT{*}{{\FR 3:14 }{\FR{3.14
}}{\FT{Nin ko kɛra yɔrɔ min na:
}}{\XT{Jateri 21.4-9}}{\FT{.}}},

\VS{15}janko ni mɔgɔ o mɔgɔ ka la a ra, o tigi ye ɲanamanya banbari sɔrɔ.

\VS{16}Sabu Ala ka dunuɲamɔgɔw kanu haali fɔ Den* kelenpe min bɔra Ala ra, a ka o di ka a kɛ saraka ye, janko ni mɔgɔ o mɔgɔ ka la o ra, o tigi kana halaki, nka o tigi ye ɲanamanya banbari sɔrɔ.

\VS{17}Den min bɔra Ala ra*, Ala ma o ci dunuɲa ra ka na kiti ben mɔgɔw kan, nka a ka a ci le, janko dunuɲamɔgɔw ye kisi a sababu ra.


\par }{\PP \VS{18}«Ni mɔgɔ min ka la a ra, Ala tɛna kiti ben o tigi kan; nka ni mɔgɔ min ma la a ra, kiti benna o tigi kan ka ban, sabu Den kelenpe min bɔra Ala ra, a ma la o ra.

\VS{19}O kiti kun le ye nin ye: Ala ta yeelen nana dunuɲa ra, nka dibi diyara mɔgɔw ye ka tɛmɛ yeelen kan, sabu o ta kɛwalew ka jugu.

\VS{20}Sabu mɔgɔ o mɔgɔ bɛ kojugu kɛ, o bɛ yeelen kɔninya le; a tɛ sɔn ka bɔ kɛnɛ kan fana, sabu a bɛ siran ko mɔgɔw kana na bɔ a ta kɛwalejuguw kɔrɔ ma.

\VS{21}Nka mɔgɔ min bɛ can kan, o tigi bɛ a ta kow kɛ kɛnɛ kan, janko bɛɛ ye a ye ka a lɔn ko a bɛ tagama Ala ta sira le kan.»


\par }{\SH Yuhana ka min fɔ Yesu ko ra
\par }
{\PP \VS{22}O kow kɔ fɛ Yesu ni a ta karamɔgɔdenw bɔra dugu kɔnɔ ka na to Zude mara ra; a tora ni o ye ka wagati dama kɛ, ka to ka mɔgɔw batize.

\VS{23}Yuhana fana tun bɛ mɔgɔw batizera Enɔn, Salimu kɛrɛ fɛ; sabu ji caman tun bɛ o yɔrɔ ra; mɔgɔw tun bɛ na a fɛ ka na batize.

\VS{24}O y’a sɔrɔ Yuhana tun ma bla kaso ra fɔlɔ.


\par }{\PP \VS{25}Ayiwa, sɔsɔri dɔ nana wuri Yuhana ta karamɔgɔdenw ni Yahudiya dɔ cɛ saninyari ko ra.

\VS{26}Yuhana ta karamɔgɔdenw tagara a fɔ Yuhana ye ko: «An karamɔgɔ, i ni cɛ min tun bɛ ɲɔgɔn fɛ Zuridɛn ba kɔ, i tun ka seereya kɛ min ta ko ra, a flɛ, a bɛ mɔgɔw batizera sisan; mɔgɔw bɛɛ fana bɛ tagara ale le kɔ.»

\VS{27}Yuhana ka o jaabi ko: «Ni Ala ma fɛn min di mɔgɔ ma, a tɛ se ka o sɔrɔ.

\VS{28}Aw yɛrɛ ye ne seere ye ko ne k’a fɔ aw ye ko: ‹Ala ka Kisibaga* min layiri ta, ne tɛ o ye. Ala ka ne ci ka na a ɲa fɛ dɔrɔn.›

\VS{29}Kɔɲɔcɛ ta le bɛ kɔɲɔmuso ye. Kɔɲɔcɛ tericɛ kɔni lɔnin bɛ a kɔrɔ; ni a ka kɔɲɔcɛ kumakan mɛn, a bɛ ɲagari kosɛbɛ kɔɲɔcɛ ta kumakan kosɔn. Ne ta ɲagari ye o ɲɔgɔn le ye; o ɲagari fana dafara.

\VS{30}Ale ka kan ka bonya, ne ka kan ka dɔgɔya.


\par }{\PP \VS{31}«Sabu min bɔra Ala ra, o le bɛ bɛɛ kunna; nka min sɔrɔra dunuɲa ra yan, o ye dunuɲa ta le ye, a fana bɛ kuma ka kaɲa ni dunuɲa ta cogo le ye. Nka min bɔra sankolo ra, o bɛ bɛɛ kunna.

\VS{32}A ka min ye, ani a ka min mɛn, a bɛ o le fɔ, nka mɔgɔ si fana tɛ sɔn a ta seereya ma.

\VS{33}Ni mɔgɔ min ka sɔn a ta seereya ma, o tigi ka a yira ka a gbɛya ko Ala bɛ min fɔ, o ye can le ye.

\VS{34}Ala ka min ci, o le bɛ Ala ta Kuma fɔ mɔgɔw ye, sabu Ala bɛ Nin Saninman* di a ma hakɛya min na, dan tɛ o ra.

\VS{35}Den min bɔra Ala ra*, Fa Ala bɛ o kanu, o kosɔn a ka fɛn bɛɛ sebagaya di a ma.

\VS{36}Ni mɔgɔ min ka la Dencɛ* ra, o tigi bɛ ɲanamanya banbari sɔrɔ; nka ni mɔgɔ min ka ban Dencɛ ra, o tigi tɛna o ɲanamanya sɔrɔ, nka Ala ta dimi le bɛ o tigi kan.»




\par }\Chap{4}{\SH Samarikamuso ta ko
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ayiwa, Farisiw* tun k’a mɛn ko Yesu bɛ karamɔgɔden caman sɔrɔra ka o batize ka tɛmɛ Yuhana kan; Yesu tun bɔra o ko kala ma.

\VS{2}K’a sɔrɔ Yesu yɛrɛ tun tɛ mɔgɔw batizera, a ta karamɔgɔdenw le tun bɛ mɔgɔw batize.

\VS{3}O kosɔn, Yesu bɔra Zude mara ra ka kɔsegi Galile mara ra.

\VS{4}Nka jagboya lo ko a tun ye Samari mara cɛtigɛ.


\par }{\PP \VS{5}Ayiwa, a tagara se Samari dugu dɔ ra, o tɔgɔ ye ko Sikari; Yakuba tun ka foro min di a dencɛ Yusufu ma fɔlɔfɔlɔ, Sikari bɛ o foro le kɛrɛ fɛ\FTNT{*}{{\FR 4:5 }{\FR{4.5
}}{\FT{Yakuba ta foro ta ko:
}}{\XT{Damina 33.19; 48.22; Yosuwe 24.32}}{\FT{.}}}.

\VS{6}Yakuba ta kɔlɔn tun bɛ o yɔrɔ ra. Ayiwa, Yesu tun sɛgɛra tagama ra minkɛ, a nana sigi kɔlɔnda ra. O tuma ra tere tun sera kuncɛ. 

\par }{\PP \VS{7}Ayiwa, Samarikamuso dɔ nana jibiyɔrɔ ra. Yesu ko a ma ko: «Ji dɔ di ne ma, ne bɛ min.»

\VS{8}O y’a sɔrɔ a ta karamɔgɔdenw tun tagara dugu kɔnɔ ka taga domuni san.


\par }{\PP \VS{9}Samarikamuso ko Yesu ma ko: «E! Ele min ye Yahudiya ye, mun na ele bɛ sɔn ka ne daari ji minta ra, k’a sɔrɔ ne ye Samarika ye?» Muso ka o fɔ, sabu Yahudiyaw tɛ sɔn jɛnɲɔgɔnya si ma ni Samarikaw ye.


\par }{\PP \VS{10}Yesu k’a jaabi ko: «Ala bɛ fɛn min di gbansan, ni i tun ka o lɔn, ani mɔgɔ min ko i ma ko: ‹Ji di ne ma, ne bɛ min›, ni i tun ka o tigi lɔn, ele yɛrɛ le tun bɛna ale daari ji ra, a tun bɛna ji ɲanaman di i ma.»


\par }{\PP \VS{11}Muso ko Yesu ma ko: «An karamɔgɔ, jurufiyɛ tɛ ele boro, kɔlɔn fana ka dun, ele bɛna o ji sɔrɔ yɔrɔ juman sa, ka o di ne ma?

\VS{12}An bɛmacɛ Yakuba le ka nin kɔlɔn di anw ma; ale yɛrɛ ka nin ji min, ani a ta denw ni a ta bɛganw. O tuma ele ka bon ni an bɛmacɛ Yakuba ye wa?»


\par }{\PP \VS{13}Yesu ka muso jaabi, ko: «Ni mɔgɔ o mɔgɔ ka nin ji min, jiminlɔgɔ bɛna o tigi sɔrɔ tuun.

\VS{14}Nka ne bɛ ji min di, ni mɔgɔ o mɔgɔ ka o ji min, jiminlɔgɔ tɛna o tigi sɔrɔ tuun, sabu ne bɛ ji min di, o bɛna kɛ bununji ye o tigi kɔnɔ ka woyo fɔ ka ɲanamanya banbari di o tigi ma.»

\VS{15}Muso ko a ma ko: «An karamɔgɔ, o ji di ne ma kɛ, janko jiminlɔgɔ kana ne sɔrɔ tuun, ani ne kana na ji bi yan tuun.»


\par }{\PP \VS{16}Ayiwa, Yesu ko a ma ko: «Taga i cɛ wele ka na yan.»

\VS{17}Muso ko: «Cɛ tɛ ne fɛ!» Yesu ko a ma ko: «Jo bɛ i fɛ k’a fɔ ko cɛ tɛ i fɛ.

\VS{18}Sabu i sigira cɛ looru le fɛ; i bɛ min fɛ sisan, o fana tɛ i cɛ ye. I ka min fɔ, o ye can ye.»


\par }{\PP \VS{19}Muso ko a ma ko: «An karamɔgɔ, ne k’a ye cogo min na, ele ye cira le ye!

\VS{20}O ra, ne bɛ i ɲininka: mun na anw Samarikaw, anw bɛmaw ka Ala bato nin kuru le kan yan, k’a sɔrɔ aw Yahudiyaw, aw b’a fɔ ko Ala ka kan ka bato yɔrɔ min na ko o ye Zeruzalɛmu le ye?»


\par }{\PP \VS{21}Yesu k’a jaabi, ko: «Muso, la ne ra; wagati dɔ bɛna se, aw tɛna Fa Ala bato nin kuru kan tuun, walama Zeruzalɛmu.

\VS{22}Ayiwa, aw Samarikaw aw bɛ min batora, aw tɛ o lɔn; nka an Yahudiyaw, an bɛ min batora, an ka o lɔn, sabu kisiri bɔra Yahudiyaw le ra.

\VS{23}Nka wagati bɛna se, a sera yɛrɛ ka ban; Alabatobagasɔbɛw bɛna Fa Ala bato nin ni can le ra; sabu Fa Ala bɛ o batobagaw ɲɔgɔn le ɲinina.

\VS{24}Ala ye Nin* le ye, o kosɔn minw bɛɛ bɛ a bato, olugu ka kan ka a bato Nin sababu le ra, ani can ra.»


\par }{\PP \VS{25}Muso ko Yesu ma ko: «Ne ka a lɔn ko Masiya bɛna na, o bɛ min wele Kirisita\FTNT{†}{{\FR 4:25 }{\FR{4.25
}}{\FT{Kirisita, o kɔrɔ ye ko: Ala ta mɔgɔ ɲanawolomanin.}}}; ni a nana, a bɛna fɛn bɛɛ ɲafɔ an ye.»

\VS{26}Yesu ko muso ma ko: «Ne min bɛ kumana i fɛ, ne yɛrɛ lo.»


\par }{\PP \VS{27}Ayiwa, karamɔgɔdenw kɔsegira ka na; o k’a ye ko Yesu bɛ kumana ni muso ye minkɛ, o ka o kɔnɔnɔban. Nka o si ma sɔn ka a ɲininka ko a bɛ mun le ɲininkara muso fɛ, walama ko mun kosɔn a kumana ni muso ye.


\par }{\PP \VS{28}Muso ka a ta jibiminan to kɔlɔnda ra, ka taga dugu kɔnɔ, ka taga fɔ mɔgɔw ye ko:

\VS{29}«Aw ye na cɛ dɔ flɛ. Ne ka ko o ko kɛ ka tɛmɛ, a ka o bɛɛ fɔ ne ye; Kisibaga min ko fɔra, kɔni ale tɛ dɛ?»

\VS{30}Mɔgɔw bɔra dugu kɔnɔ ka na Yesu fɛ.


\par }{\PP \VS{31}Ayiwa, o y’a sɔrɔ karamɔgɔdenw tun bɛ Yesu daarira ko: «An karamɔgɔ, domuni kɛ sa!»

\VS{32}Yesu ka o jaabi ko: «Domunifɛn dɔ bɛ ne fɛ ka a domu, aw tɛ domunifɛn min lɔn.»

\VS{33}Karamɔgɔdenw ka kɛ ɲɔgɔn ɲininka ye, ko: «O tuma dɔ le nana domuni di a ma yan wa?»


\par }{\PP \VS{34}Yesu k’a fɔ o ye ko: «Ka ne cibaga sago kɛ, ani k’a ta baara kɛ k’a dafa, o le ye ne ta domuni ye.

\VS{35}Aw tɛ derira k’a fɔ ko karo naani le bɛ dannikɛwagati ni simantigɛwagati cɛ wa? Ayiwa, ne b’a fɔ aw ye ko aw ye aw ɲa kɔrɔta ka forow flɛ; siman kɔgɔra, a tigɛwagati sera ka ban.

\VS{36}Min bɛ siman tigɛra, o tigi bɛ a ta sara sɔrɔra ka ban; a bɛ simankisɛ lajɛn ka a bla ɲanamanya banbari kosɔn. O cogo ra dannikɛbaga ni simantigɛbaga bɛɛ bɛ ɲagari ɲɔgɔn fɛ.

\VS{37}Sabu zana min ko: ‹Dɔ bɛ danni kɛ, dɔ wɛrɛ bɛ siman tigɛ,› o zana ye can ye.

\VS{38}Ayiwa, aw ma baara kɛ foro min na, ne ka aw ci ka taga o siman tigɛ; mɔgɔ wɛrɛw ka baara min kɛ, aw bɛ tɔnɔ sɔrɔra olugu ta baara nɔ le ra.»


\par }{\PP \VS{39}Ayiwa, o muso ta kuma kosɔn, Samarika caman lara Yesu ra o dugu ra, sabu muso k’a fɔ o ye ko: «Ne ka ko o ko kɛ ka tɛmɛ, a ka o bɛɛ fɔ ne ye.»

\VS{40}O kosɔn Samarikaw nana Yesu fɛ minkɛ, o k’a daari ko a ye to olugu fɛ; Yesu ka tere fla kɛ ni o ye.

\VS{41}Mɔgɔ caman wɛrɛ lara a ra a yɛrɛ ta kuma kosɔn.

\VS{42}O mɔgɔw ko muso ma ko: «An ma la a ra ele ta kuma kosɔn dɛ, nka an yɛrɛ ka a lamɛn, an ka a lɔn ko can ra ale le ye dunuɲa Kisibaga ye.»


\par }{\SH Yesu ka kuntigi dɔ dencɛ kɛnɛya
\par }
{\PP \VS{43}Ayiwa, o tere fla tɛmɛnin kɔ, Yesu ni a ta karamɔgɔdenw bɔra ka taga Galile.

\VS{44}K’a sɔrɔ Yesu yɛrɛ tun k’a fɔ ko: «Cira si tɛ bonya a yɛrɛ ta jamana ra.»

\VS{45}Ayiwa, o sera Galile minkɛ, Galilekaw ka a kunbɛn ni ɲagari ye, sabu Yesu tun ka ko minw bɛɛ kɛ Zeruzalɛmu Jɔnyaban ɲanagbɛ* ra, Galilekaw tun ka o ye, sabu olugu yɛrɛ tun tagara ɲanagbɛ ra.


\par }{\PP \VS{46}Ayiwa, Yesu sekɔra ka taga Kana tuun, Galile mara ra, a tun ka ji yɛlɛma ka kɛ duvɛn ye yɔrɔ min na. O y’a sɔrɔ jamana ɲamɔgɔ dɔ tun bɛ Kapɛrinahumu, o ta den tun man kɛnɛ.

\VS{47}O cɛ k’a mɛn minkɛ ko Yesu bɔra Zude ka na Galile mara ra, a tagara Yesu fɛ ka taga a daari ko a ye na Kapɛrinahumu, ko ale dencɛ bɛ ɲini ka sa, ko a ye na a kɛnɛya.

\VS{48}Yesu k’a fɔ a ye ko: «Ni aw ma tagamasiyɛnw ni kabakow ye aw ɲa ra, aw tɛ la ne ra fiyewu!»

\VS{49}O kuntigi ko Yesu ma ko: «An karamɔgɔ, sabari ka na joona, janko ne dencɛ kana na sa.»

\VS{50}Yesu ko a ma ko: «Kɔsegi ka taga, i dencɛ kɛnɛyara.» O cɛ lara Yesu ta kuma ra; a tagara.

\VS{51}Ayiwa, ka a tagatɔ to, a ta baaradenw ka a kunbɛn sira ra k’a fɔ a ye ko: «I dencɛ kɛnɛyara.»

\VS{52}A ka a ta baaradenw ɲininka ko: «A fisayara wagati juman le ra?» O ka a jaabi ko: «A ta farigban banna kunu le, wagati min na tere tun bɛ kuncɛ.»


\par }{\PP \VS{53}Den facɛ k’a jate mina k’a ye ko o wagati kelen le ra, Yesu tun k’a fɔ ale ye ko: «I dencɛ kɛnɛyara.» O cɛ ni a ta somɔgɔw bɛɛ lara Yesu ra.

\VS{54}Ayiwa, kabini Yesu bɔra Zude ka na Galile mara ra, nin le kɛra a ta tagamasiyɛn flanan ye.




\par }\Chap{5}{\SH Yesu ka murugu dɔ kɛnɛya Bɛtisayida
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ayiwa, o kow kɔ fɛ, ɲanagbɛba dɔ tun bɛ Yahudiyaw fɛ Zeruzalɛmu; Yesu tagara o ɲanagbɛ ra.

\VS{2}Zeruzalɛmu dugu donda min bɛ wele ko Sagaw ta donda, dinga jiman dɔ tun bɛ o donda kɛrɛ fɛ, min bɛ wele heburukan na ko Bɛtisayida; gbata looru lɔnin tun bɛ o dinga kɛrɛ fɛ.

\VS{3}Ayiwa, banabagatɔ caman tun lalanin bɛ o gbataw kɔrɔ: fiyentɔw, ani nabaraw, ani muruguw. [O tun bɛ ji lamaga wagati le kɔnɔna.

\VS{4}Sabu Ala ta mɛlɛkɛ dɔ tun bɛ to ka jigi ji ra wagati dɔw ra ka a lamaga. Ji lamaganin kɔ, ni banabagatɔ min tun ka kɔn ka jigi a kɔnɔ, o tigi tun bɛ kɛnɛya, hali ni a ta bana ka kɛ bana suguya min o min ye.]


\par }{\PP \VS{5}Ayiwa, cɛ dɔ tun bɛ o yɔrɔ ra, ale tun ka san bisaba ni seegi kɛ bana ra.

\VS{6}Yesu ka o cɛ lanin ye minkɛ, a ka a lɔn ko a mɛɛnna bana ra; a ka a ɲininka ko: «Yala i b’a fɛ ka kɛnɛya wa?»

\VS{7}A ka Yesu jaabi ko: «An karamɔgɔ, ni ji ka lamaga, mɔgɔ tɛ ne fɛ ka ne ta ka ne lajigi ji ra; ni ne fana ko ne bɛ wuri ne yɛrɛ ma, sani ne ye se yi, dɔ bɛ kɔn ka jigi ne ɲa.»

\VS{8}Yesu ko a ma ko: «Wuri ka i ta lanan ta ka tagama.»

\VS{9}Ayiwa, o yɔrɔnin bɛɛ a kɛnɛyara; a wurira ka a ta lanan ta ka kɛ tagama ye.

\par }{\PP O tun kɛra Yahudiyaw ta Nɛnɛkirilon* le ra.

\VS{10}O ra, Yahudiyaw k’a fɔ o cɛ kɛnɛyanin ma ko: «Bi ye Nɛnɛkirilon* le ye! Ka kaɲa ni sariya* ye, i man kan ka i ta lanan ta ka tagama bi.»

\VS{11}O cɛ ko Yahudiyaw ma ko: «Min ka ne kɛnɛya, ale le ko ne ma ko: ‹I ta lanan ta ka tagama!› »

\VS{12}O ka a ɲininka ko: «Jɔntigi le k’a fɔ i ye ko i ye i ta lanan ta ka tagama?»

\VS{13}Nka mɔgɔ kelen min tun ka cɛ kɛnɛya, a tun ma o tigi lɔn tuun; sabu jama tun ka ca, Yesu fana tun tununa jama ra.


\par }{\PP \VS{14}O kɔ fɛ, Yesu nana bɛn ni o cɛ ye Alabatosoba lu kɔnɔ; Yesu ko a ma ko: «A flɛ, sisan i kɛnɛyara; i kana to jurumun na, janko kojugu wɛrɛ kana na i sɔrɔ min ka jugu ni nin ye.»

\VS{15}O cɛ tagara a fɔ Yahudiyaw ye ko Yesu le ka ale kɛnɛya.

\VS{16}Yahudiyaw wurira o le ra ka kɛ Yesu kɔninya ye ko mun kosɔn a ka cɛ kɛnɛya Nɛnɛkirilon na.

\VS{17}Yesu ka o jaabi, ko: «Ne Facɛ bɛ baara ra wagati bɛɛ, o kosɔn ne fana ka kan ka baara kɛ.»


\par }{\PP \VS{18}Yesu ka o kuma fɔ minkɛ, dɔ farara Yahudiyaw kuntigiw ta dimi kan, fɔ o ka kɛ Yesu fagacogo ɲini ye; o ko a ma Nɛnɛkirilon jate minkɛ, ko o dɔrɔn tɛ, nka a ko Ala ye a Fa ye, ka a yɛrɛ kaɲa ni Ala ye.


\par }{\SH Yesu ta fanga sɔrɔyɔrɔ
\par }
{\PP \VS{19}Yesu ko o mɔgɔw ma tuun ko: «Can ra, ne b’a fɔ aw ye ko Dencɛ* tɛ se ka foyi si kɛ a yɛrɛ ma, ni a ma a Fa ye a bɛ min kɛra. Fa bɛ min kɛ, Dencɛ fana bɛ o ɲɔgɔn kɛ;

\VS{20}sabu Fa bɛ Dencɛ kanu, o kosɔn a bɛ ko o ko kɛ, a bɛ o bɛɛ yira a ra. A yɛrɛ bɛna fɛn caman yira a ra tuun min ka bon ka tɛmɛ nin kan, janko aw ye kabakoya.

\VS{21}Sabu Fa bɛ suw lakunu ka ɲanamanya di o ma kura ye cogo min na, o cogo ra ni Dencɛ b’a fɛ ka ɲanamanya di minw ma, a b’a di olugu le ma.

\VS{22}Fa tɛ kiti tigɛ mɔgɔ si kan fana, nka a ka kitiko bɛɛ to Dencɛ le boro,

\VS{23}janko bɛɛ ye Dencɛ bonya i n’a fɔ o bɛ a Fa bonya cogo min na. Ni mɔgɔ min ma sɔn ka Dencɛ* bonya, Fa min ka a ci, o tigi tɛ o le bonyara.»


\par }{\PP \VS{24}Yesu ko o ma ko: «Can ra ne b’a fɔ aw ye ko mɔgɔ min ka ne ta kuma lamɛn ka la ne cibaga ra fana, o tigi ka ɲanamanya banbari sɔrɔ; kiti tɛna tigɛ a kan tuun, sabu a bɔra saya ra ka don ɲanamanya ra.

\VS{25}Can ra ne b’a fɔ aw ye ko wagati dɔ bɛna se, o wagati ye sisan le ye; Den min bɔra Ala ra*, suw bɛna o kumakan mɛn; ni minw ka a kumakan mɛn, olugu bɛna ɲanamanya.

\VS{26}Sabu se bɛ Fa Ala ye ka ɲanamanya di mɔgɔw ma cogo min na, a ka se di Dencɛ ma ka ɲanamanya di mɔgɔw ma o cogo le ra.

\VS{27}A ka fanga di Dencɛ ma ka kiti tigɛ, sabu Min kɛra Adamaden ye*, ale le ye o ye.

\VS{28}Aw kana kabakoya o ra, sabu wagati dɔ bɛna se, su minw bɛɛ bɛ kaburuw kɔnɔ, olugu bɛɛ bɛna a kan mɛn.

\VS{29}Minw ka koɲuman kɛ, olugu bɛna kunu ka taga to ɲanamanya ra; nka minw ka kojugu kɛ, olugu bɛna kunu ka taga kiti le ra.»


\par }{\SH Yesu ta kuma ye can ye
\par }
{\PP \VS{30}Yesu ko: «Ne tɛ se ka foyi kɛ ne yɛrɛ ma. Ala ka min fɔ ne ye, ne bɛ kiti tigɛ ka kaɲa ni o le ye. Ne ta kiti terennin lo, sabu ne tɛ a kɛ ka kaɲa ni ne yɛrɛ sago ye; min ka ne ci, ne bɛ a kɛ ka kaɲa ni o sago le ye.

\VS{31}Ni ne yɛrɛ le tun bɛ ne yɛrɛ ta ko fɔra, ne ta kuma tun tɛ se ka kɛ can ye;

\VS{32}nka mɔgɔ wɛrɛ le bɛ ne seere ye; ne k’a lɔn fana ko a bɛ min fɔ ne ta ko ra, o ye can ye.

\VS{33}Aw ka mɔgɔ dɔw ci Yuhana Batizerikɛbaga fɛ. A ka min fɔ aw ye ne ta ko ra, o ye can le ye.

\VS{34}Ne tɛ o fɔra, sabu ne mako bɛ adamadenw ta seereya ra dɛ! Ne mako tɛ o ra. Nka ne bɛ o fɔra, janko aw le ye kisi.

\VS{35}Yuhana tun kɛra i n’a fɔ fitinamana min bɛ yeelen bɔ aw cɛ ra; aw kɔni sɔnna ka ɲagari a ta yeelen na wagati dɔɔnin.

\VS{36}Nka ne kɔni, fɛn wɛrɛ bɛ ne seere ye min ka bon ni Yuhana ta seereya ye; sabu Fa Ala ka baara minw di ne ma, ne bɛ o baara minw kɛra, o kɛwalew le bɛ ne seere ye. O le b’a yira ko Fa Ala ka ne ci.

\VS{37}Fa Ala min ka ne ci, ale yɛrɛ bɛ seereya kɛ ne ta ko ra. Nka aw ma sɔn ka a kan lamɛn, aw ɲa fana ma la a kan ka ye.

\VS{38}A ta kuma tɛ to aw kɔnɔ, sabu a ka mɔgɔ min ci, aw ma la o ra.

\VS{39}Aw bɛ aw timinadiya Ala ta Kitabuw karan na kosɛbɛ, sabu aw bɛ miiri ko aw bɛna ɲanamanya banbari sɔrɔ o le ra, k’a sɔrɔ o Kitabu kelenw le bɛ seereya kɛ ne ta ko ra.

\VS{40}O bɛɛ n’a ta, aw t’a fɛ ka na ne fɛ janko aw ye ɲanamanya sɔrɔ.


\par }{\PP \VS{41}«Ne tɛ adamadenw ta bonya kɔ; sabu aw ye mɔgɔ suguya minw ye, ne ka o lɔn.

\VS{42}Ne ka a lɔn fana ko Ala ta kanuya tɛ aw jusukun na.

\VS{43}Ne nana ne Fa tɔgɔ le ra, nka aw ma sɔn ne ma, k’a sɔrɔ ni mɔgɔ wɛrɛ nana a yɛrɛ tɔgɔ ra, aw bɛ sɔn o tigi ma.

\VS{44}Aw bɛ se ka la ne ra cogo di, aw minw bɛ aw ta bonya ɲini aw mɔgɔɲɔgɔnw le fɛ, nka bonya min bɛ sɔrɔ Ala kelenpe fɛ, aw tɛ o ɲini?

\VS{45}Aw kana a miiri ko ne bɛna aw jaraki ne Fa ɲa kɔrɔ dɛ! Aw jigi lanin bɛ cira Musa min kan dɛ, ale le bɛ aw jarakibaga ye.

\VS{46}Ni aw tun lara cira Musa ra, aw tun bɛna la ne ra fana, sabu cira Musa ka ne ta ko le sɛbɛ a ta kitabuw ra.

\VS{47}Nka cira Musa ka min sɛbɛ, ni aw ma la o ra, aw bɛna la ne ta kumaw ra cogo di?»




\par }\Chap{6}{\SH Yesu ka domuni di jama ma
\par }
{\R (Matiyu 14.13-21; Marika 6.30-44; Luka 9.10-17)

\par }{\PP \VerseOne{1}Ayiwa, o kow kɔ, Yesu tagara Galile ba kɔ fɛ, ba min bɛ wele fana ko Tiberiyadi ba.

\VS{2}Jamaba tun tugura a kɔ, sabu a tun bɛ tagamasiyɛn minw kɛra ka banabagatɔw kɛnɛya, o tun bɛ o yera.

\VS{3}Yesu ni a ta karamɔgɔdenw yɛlɛnna kongori dɔ kan ka sigi yi.

\VS{4}O y’a sɔrɔ Yahudiyaw ta Jɔnyaban ɲanagbɛ* wagati tun bɛ ɲini ka se.


\par }{\PP \VS{5}Yesu nana flɛri kɛ, k’a ye ko jamaba dɔ bɛ nana ale fɛ. A ko Filipe ma ko: «An bɛ se ka domuni san yɔrɔ juman, janko nin mɔgɔw ye domuni kɛ?»

\VS{6}Yesu tun ka o fɔ ka Filipe kɛ k’a flɛ le; ni o tɛ, a tun bɛna min kɛ, a yɛrɛ tun ka o lɔn cɔ.

\VS{7}Filipe k’a jaabi ko: «Hali ni an bɛ wari deniye\FTNT{*}{{\FR 6:7 }{\FR{6.7
}}{\FT{Wari deniye: Yesu ta wagati ra deniye kelen tun ye sɛnɛkɛbaga ta tere kelen baara sara le ye.}}} kɛmɛ fla buru san k’a di nin mɔgɔw ma, o bɛɛ tɛna hali dɔɔnin dɔɔnin sɔrɔ a ra.»


\par }{\PP \VS{8}Ayiwa, Yesu ta karamɔgɔden min ye Andere ye, Simɔn Piyɛri balemacɛ, ale ko:

\VS{9}«Cɛdennin dɔ bɛ yan, burukun looru ni jɛgɛden fla bɛ o fɛ; nka o bɛ mun ɲa nin jamaba ye?»

\VS{10}Ayiwa, Yesu ko karamɔgɔdenw ma ko: «Aw ye mɔgɔw lasigi dugu ma.» Binmisɛnw tun ka ca o yɔrɔ ra. Mɔgɔw sigira; cɛw tun bɛ mɔgɔ waga looru bɔ.

\VS{11}Yesu ka o buruw ta ka baraka la Ala ye, ka a tarantaran mɔgɔw ra; jɛgɛ fana ta kɛra ten. Mɔgɔ bɛɛ ka a sɔrɔ fɔ ka wasa.

\VS{12}Mɔgɔw ka domuni kɛ ka fa tuma min na, Yesu ko karamɔgɔdenw ma ko: «Aw ye burukunkurunw cɛ, janko dɔ kana cɛn.»

\VS{13}O ka o burukunkurunw cɛ ka segi tan ni fla fa o ra; mɔgɔw ka domuni kɛ burukun looru ra ka min to, o le kɛra o ye.


\par }{\PP \VS{14}O mɔgɔw ka Yesu ta tagamasiyɛnw ye minkɛ, o ko: «Can ra, cira min tun ka kan ka na dunuɲa ra, nin yɛrɛ lo.»


\par }{\SH Yesu tagamana ji kan
\par }
{\R (Matiyu 14.22-33; Marika 6.45-52)

\par }{\PP \VS{15}Yesu k’a lɔn minkɛ ko o b’a fɛ ka ale mina fanga ra ka ale kɛ o ta masacɛ ye, a bɔra o cɛ ra ka sekɔ ka taga kongori dɔ kan a kelen na.


\par }{\PP \VS{16}Wulada nana se minkɛ, karamɔgɔdenw tagara bada ra.

\VS{17}O donna kurun dɔ kɔnɔ ko o bɛ ba tigɛ ka taga Kapɛrinahumu. Su nana ko k’a sɔrɔ Yesu tun ma na o fɛ fɔlɔ.

\VS{18}Fɔɲɔba dɔ wurira, ka kɛ ji lamaga ye kosɛbɛ.

\VS{19}O ka kilo looru walama wɔɔrɔ kɛ ji kan wagati min na, o ka Yesu tagamatɔ ye ji kan, a bɛ gbarara o ta kurun na; o ja tigɛra.

\VS{20}Yesu ko o ma ko: «Ne lo, aw kana siran!»

\VS{21}O tun b’a fɛ a ye don kurun kɔnɔ o fɛ; nka o tun bɛ tagara yɔrɔ min na, o barara k’a ye ko o sera yi ka ban.


\par }{\SH Mɔgɔw ka Yesu yɔrɔɲini
\par }
{\PP \VS{22}Dugu nana gbɛ tuma min na, jama min tun bɛ ba ɲa dɔ kan, olugu k’a kɔrɔsi k’a ye ko kurun kelen le tun bɛ yi, ko Yesu tun ma don o kurun kɔnɔ ni a ta karamɔgɔdenw ye, nka karamɔgɔdenw dɔrɔn le donna kurun kɔnɔ ka taga.

\VS{23}O y’a sɔrɔ kurun dɔw tun nana ka bɔ Tiberiyadi; Matigi Yesu tun ka baraka la Ala ye ka buru tarantaran jama ra yɔrɔ min na, o tun lɔnin lo o yɔrɔ kɔrɔ.

\VS{24}Ayiwa, jama nana a ye ko Yesu tɛ yi, a ta karamɔgɔdenw fana tɛ yi minkɛ, olugu yɛrɛ donna o kurunw kɔnɔ ka taga Kapɛrinahumu ka taga Yesu yɔrɔɲini.


\par }{\SH Domunifɛn min bɛ ɲanamanya di
\par }
{\PP \VS{25}O tagara Yesu ye ba kɔ fɛ minkɛ, o k’a fɔ a ye ko: «An karamɔgɔ, i sera yan wagati juman?»


\par }{\PP \VS{26}Yesu ka o jaabi ko: «Can ra ne b’a fɔ aw ye ko aw ka tagamasiyɛn minw ye, aw tɛ ne yɔrɔɲinina o kosɔn dɛ, nka aw ka domuni min kɛ ka fa, aw bɛ ne yɔrɔɲinina o le kosɔn.

\VS{27}Ayiwa, domunifɛn min bɛ se ka cɛn, aw kana baara kɛ o kosɔn; domunifɛn min tɛ cɛn, ani a bɛ ɲanamanya banbari di fana, aw ye baara kɛ o le kosɔn. Min kɛra Adamaden ye*, ale le bɛ o domunifɛn di aw ma, sabu Fa Ala ka a ta fanga tagamasiyɛn la ale le kan.»


\par }{\PP \VS{28}O ka Yesu ɲininka ko: «An ka kan ka mun le kɛ ka Ala sagonan baara kɛ?»


\par }{\PP \VS{29}Yesu ka o jaabi ko: «Ala bɛ baara min ɲini aw fɛ, o ye ko ale Ala ka mɔgɔ min ci, aw ye la o ra.»

\VS{30}O ko Yesu ma ko: «Ayiwa, ele bɛna tagamasiyɛn juman le kɛ k’a yira an na, janko an ye la i ra? I bɛna mun le kɛ?

\VS{31}An bɛmaw ka mane domu kongokolon kɔnɔ, i n’a fɔ a sɛbɛra Kitabu kɔnɔ cogo min na, ko: ‹A ka domunifɛn bɔ sankolo ra k’a di o ma, o k’a domu\FTNT{†}{{\FR 6:31 }{\FR{6.31
}}{\FT{Mane tun ye domunifɛn dɔ ye, Ala tun ka min di Izirayɛlimɔgɔw ma ka o to tagama ra kongokolon kɔnɔ.
}}{\XT{Bɔri 16.13-15,31; Zaburu 78.24}}{\FT{.}}}.› »


\par }{\PP \VS{32}Yesu ko: «Can ra, ne b’a fɔ aw ye ko cira Musa le ma domunifɛn bɔ sankolo ra ka a di aw ma! Ne Facɛ le bɛ domunifɛn ɲanaman di aw ma ka bɔ sankolo ra.

\VS{33}Sabu min jigira ka bɔ sankolo ra, ale le ye Ala ta domunifɛn ye, a bɛ min di ka ɲanamanya di dunuɲamɔgɔw ma.»


\par }{\PP \VS{34}O ko Yesu ma ko: «An karamɔgɔ, kɛ o domunifɛn di ye an ma wagati bɛɛ kɛ!»


\par }{\PP \VS{35}Yesu ko o ma ko: «Domunifɛn min bɛ ɲanamanya di, ne le ye o ye; ni mɔgɔ min ka na ne fɛ, kɔngɔ tɛna o tigi sɔrɔ tuun fiyewu; ni mɔgɔ min lara ne ra, minlɔgɔ tɛna o tigi sɔrɔ tuun fiyewu.

\VS{36}Nka ne k’a fɔ aw ye ka ban, ko: aw ka ne ye, nka aw ma la ne ra.

\VS{37}Ni ne Fa ka mɔgɔ o mɔgɔ di ne ma, o bɛɛ bɛna na ne fɛ; ni mɔgɔ o mɔgɔ nana ne fɛ, ne tɛna o tigi gbɛn fiyewu.

\VS{38}Sabu ne ma na ka bɔ sankolo ra ka na ne yɛrɛ sago kɛ; min ka ne ci, ne nana o sago le kɛ.

\VS{39}Min ka ne ci, o sago flɛ nin ye, ko: ale ka mɔgɔ o mɔgɔ di ne ma ko o si kana tunu; ani ko dunuɲa labanlon na fana, ne ye o tigi lakunu ka bɔ saya ra.

\VS{40}Sabu ne Fa sago ye ko ni mɔgɔ o mɔgɔ ka Dencɛ* ye, ka la a ra, o tigi ye ɲanamanya banbari sɔrɔ; dunuɲa labanlon na fana, ne bɛna o tigi lakunu ka bɔ saya ra.»


\par }{\PP \VS{41}Yesu ko minkɛ ko domunifɛn min bɔra sankolo ra ko ale le ye o ye, Yahudiyaw ka kɛ Yesu kɔrɔfɔ ye o kosɔn.

\VS{42}O ko: «O tuma, Yesu le tɛ nin ye wa, Yusufu dencɛ? An ka a facɛ lɔn, ka a bamuso lɔn kɛ! Mun na a b’a fɔ ko ale jigira ka bɔ sankolo ra?»

\VS{43}Yesu ka o jaabi ko: «Aw kana ŋunuŋunu aw yɛrɛ kɔrɔ yi.

\VS{44}Mɔgɔ si tɛ se ka na ne fɛ, ni ne Fa min ka ne ci, ale ma o tigi lana ne fɛ; ni o tigi nana ne fɛ, dunuɲa labanlon na, ne bɛna o tigi kunu ka a bɔ saya ra.

\VS{45}Ayiwa, a sɛbɛra ciraw ta kitabuw kɔnɔ ko:

\par }{\Q ‹Ala yɛrɛ le bɛna o bɛɛ karan\XREF{}{{\XO 6:45 }{\XO{6.45
}}{\XT{Nin kuma fɔra Ezayi 54.13.}}}.›

\par }{\MM Mɔgɔ o mɔgɔ bɛ Fa Ala ta Kuma lamɛn ka sɔn a ta karan ma, o tigi bɛ na ne fɛ.

\VS{46}Nka o t’a yira ko mɔgɔ dɔ ɲa ka Ala ye dɛ! Mɔgɔ si ma Ala ye, fɔ min bɔra Ala ra, ale kelen le ka Fa Ala ye.»


\par }{\SH Domunifɛn min bɛ mɔgɔ ɲanamanya
\par }
{\PP \VS{47}«Can ra ne b’a fɔ aw ye ko ni mɔgɔ min lara ne ra, o tigi bɛ ɲanamanya banbari sɔrɔ.

\VS{48}Domunifɛn min bɛ ɲanamanya di mɔgɔw ma, ne le ye o ye.

\VS{49}Aw bɛmaw ka domunifɛn dɔ domu kongokolon kɔnɔ, nka o bɛɛ n’a ta, saya nana se o ma.

\VS{50}Nka domunifɛn min jigira ka bɔ sankolo ra, o le ye nin ye; ni mɔgɔ min ka o domu, o tigi tɛna sa.

\VS{51}Ne le ye domunifɛn ɲanaman ye, min jigira ka bɔ sankolo ra. Ni mɔgɔ min ka o domu, o tigi ɲanaman bɛ to wagati bɛɛ. Ne bɛ domunifɛn min di, o ye ne yɛrɛ farisogo le ye, janko dunuɲamɔgɔw ye ɲanamanya.»


\par }{\PP \VS{52}Yesu ka o fɔ minkɛ, Yahudiyaw ka kɛ ɲɔgɔn sɔsɔ ye; o ko: «Nin cɛ b’a fɛ ka a yɛrɛ sogo di an ma cogo di le, an y’a domu?»

\VS{53}Yesu k’a fɔ o ye ko: «Can ra ne b’a fɔ aw ye ko Min kɛra Adamaden ye*, ko ni aw ma o sogo domu ka a jori min, aw tɛna ɲanamanya sɔrɔ.

\VS{54}Nka ni mɔgɔ min ka ne sogo domu ka ne jori min fana, o tigi bɛ ɲanamanya banbari sɔrɔ; dunuɲa labanlon na, ne bɛna o tigi lakunu ka bɔ saya ra.

\VS{55}Sabu ne farisogo ye domunifɛn yɛrɛ le ye, ne jori fana ye minnifɛn yɛrɛ le ye.

\VS{56}Ni mɔgɔ min ka ne sogo domu, ka ne jori min, o tigi bɛ to ne ta jɛnɲɔgɔnya ra, ne fana bɛ to jɛnɲɔgɔnya ra ni o tigi ye.

\VS{57}Fa Ala min ɲanaman lo, min ka ne ci, ne bɛ ɲanamanya ale le sababu ra; o cogo ra ni mɔgɔ min ka ne farisogo domu, ka ne jori min fana, o tigi bɛ ɲanamanya ne sababu ra.

\VS{58}Domunifɛn min jigira ka bɔ sankolo ra, o le ye nin ye; aw bɛma minw sara, olugu ka domunifɛn min domu, o domunifɛn ni nin tɛ kelen ye. Ni mɔgɔ min ka nin domunifɛn domu, o tigi bɛna ɲanamanya banbari sɔrɔ.»


\par }{\PP \VS{59}Yesu ka nin kumaw le fɔ k’a to mɔgɔw karan na karanso kɔnɔ Kapɛrinahumu.


\par }{\SH Yesu ta kuma bɛ ɲanamanya banbari di
\par }
{\PP \VS{60}Ayiwa, Yesu ka o kuma fɔ minkɛ, a ta karamɔgɔdenw caman ko: «Nin kuma ka gbɛlɛn dɛ! Jɔn bɛ se ka sɔn nin ma?»

\VS{61}Yesu k’a lɔn ko karamɔgɔdenw bɛ o kow le ŋunuŋununa minkɛ, a ko o ma ko: «Nin kuma digira aw ra wa?

\VS{62}O tuma, Min kɛra Adamaden ye*, ni aw nana o yɛlɛntɔ ye ka taga a bɔyɔrɔ ra don?

\VS{63}Ala Nin* le bɛ mɔgɔ ɲanamanya; ni o tɛ, mɔgɔ yɛrɛ baraka tɛ se ka foyi kɛ; ne ka kuma minw fɔ aw ye, o bɔra Ala Nin le ra, o le bɛ ɲanamanya di.

\VS{64}Nka dɔw bɛ aw ra, olugu ma la o ra.»

\par }{\PP Ayiwa, kabini a damina ra, minw tun ma la Yesu ra, a tun ka olugu lɔn, ani min tun bɛna a janfa.


\par }{\PP \VS{65}Yesu k’a fɔ tuun ko: «O le kosɔn ne k’a fɔ aw ye ko mɔgɔ si tɛ se ka na ne ma, ni Fa Ala ma o se di o tigi ma.»


\par }{\PP \VS{66}Ayiwa, k’a ta o lon na, a ta karamɔgɔden caman bɔra a kɔ; o ma sɔn ka tugu a kɔ tuun.

\VS{67}Yesu ko a ta karamɔgɔden tan ni fla ma ko: «Aw fana t’a fɛ ka taga wa?»

\VS{68}Simɔn Piyɛri k’a jaabi ko: «Matigi, an bɛna taga jɔn le fɛ? Ɲanamanya banbari kuma bɛ sɔrɔ ele le fɛ.

\VS{69}An lara i ra, an fana k’a lɔn ko Den* Saninman min bɔra Ala ra, ko ele lo.»

\VS{70}Yesu k’a fɔ o ye ko: «Ne le ma aw mɔgɔ tan ni fla ɲanawoloma wa? K’a sɔrɔ kelen bɛ aw ra, o ye setanamɔgɔ le ye.»

\VS{71}Yesu tun bɛ Zudasi le ma, Simɔn Sikariyɔti dencɛ; ale le tun bɛna Yesu janfa, k’a sɔrɔ karamɔgɔden tan ni fla dɔ tun lo.




\par }\Chap{7}{\SH Yesu balemaw ma la a ra
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ayiwa, o kɔ, Yesu tun bɛ yaalayaala Galile mara yɔrɔw ra; a ma sɔn ka taga Zude mara ra, sabu Yahudiyaw kuntigiw tun bɛ a yɔrɔɲinina ko o b’a faga.

\VS{2}Ayiwa, Yahudiyaw ta gbatakɔrɔsigi ɲanagbɛ* wagati tun surunyara.

\VS{3}Yesu balemaw k’a fɔ a ye ko: «I ka kan ka bɔ yan ka taga Zude mara ra, janko i ta karamɔgɔdenw fana ye i ta tagamasiyɛnw ye o yɔrɔ ra fana.

\VS{4}Mɔgɔ si tɛ a ta kow kɛ dogo ra, ni a b’a fɛ ko mɔgɔw ye a lɔn; ni i bɛ nin kabakow ɲɔgɔn kɛ, i ka kan ka i yɛrɛ yira le, janko bɛɛ ye i ye.»


\par }{\PP \VS{5}Ayiwa, Yesu balemaw tun bɛ o fɔra, sabu olugu fana tun ma la a ra.

\VS{6}Yesu ka a balemaw jaabi ko: «O kɛwagati ma se ne fɛ fɔlɔ; nka wagati bɛɛ ka ɲi aw kɔni fɛ.

\VS{7}Dunuɲamɔgɔw tɛ se ka aw kɔninya; o bɛ ne le kɔninya, sabu o bɛ kɛwalejugu minw kɛra, ne bɛ o kow bɛɛ fɔra kɛnɛ kan.

\VS{8}Aw kɔni ye taga ɲanagbɛ ra faasi. Ne tɛna taga yi sisan fɔlɔ, sabu wagati ma se ne fɛ ban.»

\VS{9}Yesu ka o le fɔ a balemaw ye, ka to Galile.


\par }{\SH Yesu tagara gbatakɔrɔsigi ɲanagbɛ ra
\par }
{\PP \VS{10}A balemaw taganin kɔ ɲanagbɛ ra, Yesu yɛrɛ ka sɔrɔ ka taga. Nka a ma taga mɔgɔw ɲa na, a dogora ka taga le.

\VS{11}O y’a sɔrɔ Yahudiyaw kuntigiw tun bɛ Yesu yɔrɔɲinina ɲanagbɛ wagati ra; o ka kɛ ɲininkari kɛ ye ko: «A bɛ min dɛ?»

\VS{12}Jama ra mɔgɔw tun bɛ ŋunuŋunukan caman fɔra Yesu ta ko ra. Dɔw ko: «Mɔgɔɲuman lo.» Dɔw ko: «Can tɛ, a bɛ mɔgɔw lafirira le.»

\VS{13}Nka mɔgɔ si tun tɛ sɔn ka o kuma fɔ kɛnɛ kan, sabu o tun bɛ siranna Yahudiyaw kuntigiw ɲa.


\par }{\SH Yahudiyaw ka Yesu sɔsɔ
\par }
{\PP \VS{14}Ayiwa, ɲanagbɛ wagati nana se a cɛmancɛ ra; Yesu tagara don Alabatosoba lu kɔnɔ ka mɔgɔw karan.

\VS{15}A ta karan ka Yahudiyaw kabakoya; o ko: «Cɛ nin ka nin lɔnniya bɛɛ sɔrɔ min le, k’a sɔrɔ a ma karan kɛ?»

\VS{16}Yesu ka o jaabi, ko: «Ne ta karan ma bɔ ne yɛrɛ ra, nka a bɔra ne cibaga Ala le ra.

\VS{17}Ni mɔgɔ min b’a fɛ ka Ala sago kɛ, o tigi bɛna a lɔn ni ne ta karan bɔra Ala le ra, walama ni a bɔra ne yɛrɛ le ra.

\VS{18}Mɔgɔ min bɛ kuma ni a yɛrɛ ta sebagaya ye, o tigi bɛ bonya ɲinina a yɛrɛ le ye. Nka mɔgɔ min b’a fɛ a cibaga ye bonya, o tigi ta le ye can ye, nanbara si tɛ a ta kow ra.

\VS{19}Cira Musa le ma sariya* di aw ma wa? Nka aw si tɛ sariya sira tagamana. Mun na aw bɛ ne yɔrɔɲinina ka ne faga?»


\par }{\PP \VS{20}Jama ra dɔw ko Yesu ma ko: «Ele ye jinatɔ le ye. Jɔntigi le bɛ i yɔrɔɲinina ka i faga?»

\VS{21}Yesu ka o jaabi ko: «Ne ka kɛwale kelen min kɛ, o le ka aw bɛɛ kabakoya!

\VS{22}Aw ka kɛnɛsigiri lɔn cira Musa le fɛ k’a sɔrɔ a ma bɔ cira Musa ra, a daminana an bɛmaw le ra; o le kosɔn hali Nɛnɛkirilon na aw bɛ sɔn ka cɛden kɛnɛsigi.

\VS{23}Ni aw bɛ sɔn ka cɛden kɛnɛsigi Nɛnɛkirilon na, janko ka cira Musa ta sariya sira tagama o, mun kosɔn ne ka mɔgɔ kuturu kɛnɛya Nɛnɛkirilon na minkɛ, aw dimina ne kɔrɔ o ra?

\VS{24}Aw kana ko ye aw ɲa ra dɔrɔn k’a kiti tigɛ; aw ye kiti tigɛ ni terenninya le kan.»


\par }{\SH Yala Yesu le ye Kisibaga ye wa?
\par }
{\PP \VS{25}Zeruzalɛmu dugumɔgɔ dɔw tun b’a fɔra ko: «O tuma o bɛ cɛ min yɔrɔɲinina ko o b’a faga, ale le tɛ nin ye wa?

\VS{26}A flɛ, a bɛ kumana bɛɛ ɲa na kɛnɛ kan, mɔgɔ si tɛ foyi fɔra a ye. Kɔni an ta kuntigiw ma lɔ a ra le ko Ala ka Kisibaga* min layiri ta ko ale lo dɛ?

\VS{27}K’a sɔrɔ anw ka cɛ nin bɔyɔrɔ lɔn; nka ni Kisibaga nana, mɔgɔ si tɛna a bɔyɔrɔ lɔn.»


\par }{\PP \VS{28}Ayiwa, ka Yesu to mɔgɔw karan na Alabatosoba kɔnɔ, a kumana ni fanga ye, k’a fɔ ko: «Aw ko, ko aw ka ne lɔn, ka ne bɔyɔrɔ fana lɔn kɛ? Nka ne ma na ne yɛrɛ ma, min ka ne ci, ale le bɛ cantigi ye. Nka aw ma a lɔn.

\VS{29}Ne kɔni ka a lɔn, sabu ne bɔra ale le ra, ale le fana ka ne ci.»

\VS{30}Yesu ka o fɔ minkɛ, o tun b’a fɛ ka a mina, nka mɔgɔ si ma se k’a boro la a kan, sabu a ta wagati tun ma se fɔlɔ.

\VS{31}O bɛɛ n’a ta, jama ra mɔgɔ caman lara Yesu ra; o mɔgɔw tun b’a fɔra ko: «Hali ni Kisibaga nana, a bɛna tagamasiyɛn juman le kɛ ka tɛmɛ nin cɛ ta kan?»


\par }{\SH Yahudiyaw kuntigiw ka mɔgɔ dɔw ci ka taga Yesu mina
\par }
{\PP \VS{32}Jama tun bɛ o kuma minw ŋunuŋununa Yesu ta ko ra, Farisiw* nana o mɛn. O ra, sarakalasebagaw* kuntigiw, ani Farisiw ka Alabatosoba kɔrɔsibaga dɔw ci ko o ye taga Yesu mina.

\VS{33}Yesu ko olugu ma ko: «Ne bɛ ni aw ye yan tuun ka wagati dɔɔnin le kɛ; o kɔ, ne bɛ sɔrɔ ka taga ne cibaga fɛ.

\VS{34}Nka aw bɛna ne yɔrɔɲini ka dɛsɛ, aw tɛna ne ye; sabu ne bɛna kɛ yɔrɔ min na, aw tɛna se ka taga yi.»

\VS{35}Yahudiyaw kuntigiw k’a fɔ ɲɔgɔn ye ko: «O tuma cɛ nin b’a fɛ ka taga yɔrɔ juman le, ni a b’a fɔra ko an tɛna ale ye? Yahudiya minw janjanna ka taga sigi Gɛrɛkiw fɛ, kɔni a t’a fɛ ka taga olugu le fɛ ka taga kɛ Gɛrɛkiw karan ye dɛ?

\VS{36}A ka kuma min fɔ, o kɔrɔ le ye di, ko: ‹Aw bɛna ne yɔrɔɲini, nka aw tɛna ne ye?› Ani ko: ‹Ne bɛna kɛ yɔrɔ min na, aw tɛna se ka taga o yɔrɔ ra?› »


\par }{\SH Yesu ka Nin Saninman layiri ta
\par }
{\PP \VS{37}Ayiwa, ɲanagbɛ lon laban, o le tun ye a lonba yɛrɛ ye; Yesu lɔra jama ɲa fɛ ka kuma ni fanga ye, ko: «Ni minlɔgɔ bɛ mɔgɔ min na, o tigi ye na ne fɛ ka na min.

\VS{38}Ni mɔgɔ min lara ne ra, ji min bɛ ɲanamanya di, o bɛna woyo ka bɔ o tigi jusukun na i ko baji,» i n’a fɔ a sɛbɛra Ala ta Kuma ra cogo min na.

\VS{39}Nin Saninman* min tun bɛna di lanabagaw ma, Yesu tun bɛ o ko le fɔra ten. O wagati ra Nin Saninman tun ma di fɔlɔ, sabu Yesu tun ma kɔrɔta fɔlɔ ka taga don a ta nɔɔrɔ ra sankolo ra.


\par }{\SH Mɔgɔw kan taranna Yesu kosɔn
\par }
{\PP \VS{40}Ayiwa, jama ka Yesu ta kuma mɛn minkɛ, o ra dɔw tun b’a fɔra ko: «Sigiya si t’a ra, cira min ko fɔra, nin cɛ yɛrɛ lo!»

\VS{41}Dɔ wɛrɛw tun b’a fɔra ko: «Ala ka Kisibaga* min layiri ta, nin lo.» Nka dɔw ko: «Kisibaga bɛ se ka bɔ Galile mara ra cogo di?

\VS{42}Yala a ma sɛbɛ Kitabu kɔnɔ ko Kisibaga bɛna kɛ Dawuda ta gbamɔgɔ dɔ le ye wa, ani ko a bɛna bɔ Bɛtilɛhɛmu le, min ye Dawuda worodugu ye wa?»


\par }{\PP \VS{43}Yesu ta ko kosɔn jama kan taranna.

\VS{44}Dɔw tun b’a fɛ ka Yesu mina, nka mɔgɔ si ma se ka a boro la a kan.


\par }{\SH Yahudiyaw kuntigiw ta jusukungbɛlɛya
\par }
{\PP \VS{45}Minw tun nana Yesu minayɔrɔ ra, olugu sekɔra ka taga sarakalasebagaw* kuntigiw ni Farisiw* fɛ; olugu ka o ɲininka ko: «Mun kosɔn aw m’a mina ka na ni a ye?»

\VS{46}Yesu minabagaw ka a jaabi ko: «An ma mɔgɔ si ye min bɛ kuma i ko nin cɛ!»

\VS{47}Farisiw ko o ma ko: «O tuma a ka aw fana lafiri kɛ?

\VS{48}Aw k’a mɛn ko an ta kuntigiw juman kelen, walama Farisiw juman kelen le lara a ra fɔlɔ?

\VS{49}Nin jama min lara a ra, olugu si ma cira Musa ta sariya* lɔn; olugu ye mɔgɔ danganinw le ye!»


\par }{\PP \VS{50}Ayiwa, Nikodɛmu min tun kɔnna ka taga Yesu fɛ lon dɔ, ale fana tun ye o Farisiw dɔ ye; ale ko o ma ko:

\VS{51}«Yala ka kaɲa ni an ta sariya ye, an bɛ se ka kiti tigɛ mɔgɔ dɔ kan k’a sɔrɔ an ma a tigi lamɛn fɔlɔ, ka a lɔn a ka ko min kɛ wa?»

\VS{52}O ko ale ma ko: «O tuma, ele fana bɔra Galile le wa? I yɛrɛ ye Kitabuw flɛ ka ɲa; i bɛna a ye ko cira si ma deri ka bɔ Galile.»

\par }{\PP [

\VS{53}\FTNT{*}{{\FR 7:53 }{\FR{7.53
}}{\FT{K’a damina hayan 7.53, ka taga a bla hayan 8.11, o kumaw tɛ sɔrɔ kitabu dɔw kɔnɔ, walama o sɛbɛra fan wɛrɛ ra.}}} O kɔ, o bɛɛ kelen kelen wurira ka taga o ta so.




\par }\Chap{8}{\PP \VerseOne{1}Yesu tagara Oliviyesunw kuru kan.


\par }{\SH Muso min minara jɛnɛya ra
\par }
{\PP \VS{2}Ayiwa, o lon dugusagbɛ sɔgɔmada joona fɛ, Yesu sekɔra ka taga Alabatosoba lu kɔnɔ tuun. Jama bɛɛ nana lajɛn a kɔrɔ; a sigira ka to ka o karan.


\par }{\PP \VS{3}Ayiwa, sariya karamɔgɔw* ni Farisiw* nana ni muso dɔ ye a fɛ, ko o muso minana jɛnɛya ra. O k’a mina ka na a lɔ jama cɛ ma.

\VS{4}O ko Yesu ma ko: «An karamɔgɔ, an tagara nin muso mina k’a to jɛnɛya ra ni cɛ dɔ ye.

\VS{5}Cira Musa k’a fɔ an ye sariya* ra ko an ka kan ka o muso ɲɔgɔn bon ni kabakuru ye ka a faga\FTNT{*}{{\FR 8:5 }{\FR{8.5
}}{\FT{Nin kuma fɔra Musa ta sariya ra (}}{\XT{Sarakalasebagaw 20.10; Sariya 22.22-24}}{\FT{), nka ka kaɲa ni sariya ye, cɛ ni muso bɛɛ le tun ka kan ka faga.}}}. Ayiwa, ele ko di o ra?»

\VS{6}O tun b’a fɛ k’a kɔrɔbɔ le, janko ka sababu dɔ sɔrɔ k’a jaraki. Nka Yesu birira ka kɛ sɛbɛri kɛ ye dugu ma ni a borokanden ye.

\VS{7}O gbanna a ra ni ɲininkari ye minkɛ, a wurira ka lɔ, k’a fɔ o ye ko: «Aw ra ni min ma jurumun kɛ ka ye, o tigi ye kɛ mɔgɔ fɔlɔ ye, ka a bon ni kabakuru ye.»

\VS{8}A ka o fɔ minkɛ, a birira tuun ka kɛ sɛbɛri kɛ ye dugu ma.

\VS{9}O mɔgɔw ka o kuma mɛn minkɛ, [o yɛrɛ jusukun ka o sɔsɔ;] o bɛɛ tagara kelen kelen, k’a damina mɔgɔkɔrɔbaw ra. Yesu kelen tora ni muso ye, muso lɔnin tora a kɔrɔ.

\VS{10}Yesu k’a kun kɔrɔta k’a fɔ muso ye ko: «Muso, o bɛ min le? Mɔgɔ si ma kiti ben i kan wa?»

\VS{11}Muso ka Yesu jaabi ko: «Mɔgɔ si!» Yesu ko: «Ayiwa, ne fana tɛ kiti ben i kan; taga, i kana jurumun kɛ tuun.»]


\par }{\SH Yesu le ye dunuɲa ta yeelen ye
\par }
{\PP \VS{12}O kɔ, Yesu ka kuma ta tuun k’a fɔ jama ye ko: «Ne le ye dunuɲa ta yeelen ye. Ni mɔgɔ min tugura ne kɔ, o tigi tɛna tagama dibi ra, nka o tigi bɛna yeelen sɔrɔ, min bɛ ɲanamanya di a ma.»

\VS{13}Farisiw* ko a ma ko: «Ni ele yɛrɛ le bɛ seereya kɛ i yɛrɛ ta ko ra, o tuma i ta seereya tɛ can ye.»

\VS{14}Yesu ka o jaabi ko: «Hali ni ne yɛrɛ le bɛ seereya kɛ ne yɛrɛ ta ko ra, ne ta seereya ye can ye, sabu ne ka ne bɔyɔrɔ lɔn, ne ka ne tagayɔrɔ fana lɔn; nka aw ma ne bɔyɔrɔ lɔn, aw ma ne tagayɔrɔ fana lɔn.

\VS{15}Aw kɔni bɛ kiti tigɛ ka kaɲa ni adamadenw ta jatemina le ye; nka ne tɛ kiti tigɛ mɔgɔ si kan.

\VS{16}Hali ni ne bɛ kiti tigɛ, ne ta kiti bɛ tigɛ can le kan, sabu ne kelen tɛ; ne Fa min ka ne ci, o bɛ ni ne ye.

\VS{17}Ayiwa, a sɛbɛra aw ta sariya* ra ko ni mɔgɔ fla kɛra ko min seere ye, ko o ko ye can le ye\XREF{}{{\XO 8:17 }{\XO{8.17
}}{\XT{Nin kuma fɔra Sariya 17.6; 19.15.}}}.

\VS{18}Ayiwa, ne ye ne yɛrɛ seere ye, ne Fa min ka ne ci, o fana ye ne seere ye.»


\par }{\PP \VS{19}O ko Yesu ma ko: «I fa bɛ min le?» Yesu ka o jaabi ko: «Aw ma ne yɛrɛ lɔn, janko ka na a fɔ ne Fa; ni aw tun ka ne lɔn can ra, aw tun bɛna ne Fa fana lɔn.»


\par }{\PP \VS{20}Yesu ka o kuma bɛɛ fɔ ka a siginin to karan na Alabatosoba lu kɔnɔ sarakablaminanw yɔrɔ ra. Mɔgɔ si ma se ka a mina, sabu a ta wagati tun ma se ban.


\par }{\SH Yesu ta tagayɔrɔ
\par }
{\PP \VS{21}Yesu k’a fɔ mɔgɔw ye tuun ko: «Ne bɛna taga; ni ne tagara, aw bɛna ne yɔrɔɲini, nka aw bɛna sa ka aw to aw ta jurumun na; ne bɛ taga yɔrɔ min na, aw tɛ se ka taga o yɔrɔ ra.»


\par }{\PP \VS{22}Yahudiyaw kuntigiw ko: «O tuma a bɛna a yɛrɛ faga le wa? Sabu a ko, ko: ‹Ne bɛ taga yɔrɔ min na, aw tɛ se ka taga o yɔrɔ ra!› »

\VS{23}Yesu k’a fɔ o ye ko: «Aw sɔrɔra dugukolo kan yan le, nka ne bɔra sankolo ra; dunuɲa ta le bɛ aw ye, nka ne kɔni, dunuɲa ta tɛ ne ye!

\VS{24}O le kosɔn ne k’a fɔ aw ye ko aw bɛna sa ka aw to aw ta jurumunw na; sabu ni aw kɔni ma la a ra ko ne ko ‹Ne ye min ye, ne ye o le ye,› o tuma aw bɛna sa ka aw to aw ta jurumunw na.»

\VS{25}O ko Yesu ma ko: «O tuma ele ye jɔntigi le ye?» Yesu ko: «Kabini a damina ra, ne ye min ye, ne ka o fɔ aw ye.

\VS{26}Fɛn caman bɛ ne fɛ k’a fɔ aw ta ko ra, ani ka aw jaraki; nka min ka ne ci, o ta le ye can ye; ne ka min mɛn ale fɛ, ne bɛ o le fɔ dunuɲamɔgɔw ye fana.»


\par }{\PP \VS{27}Yahudiyaw m’a faamu ko Yesu bɛ Fa Ala ta ko le fɔra o ye.

\VS{28}O kosɔn Yesu k’a fɔ o ye ko: «Min kɛra Adamaden ye*, ni aw nana o kɔrɔta san fɛ tuma min na, aw bɛna sɔrɔ k’a lɔn ko ne ko ‹Ne ye min ye, ne ye o le ye›, ko ne tɛ foyi kɛ ne yɛrɛ ma, nka Fa Ala ka ne karan min na, ne bɛ o le fɔ.

\VS{29}Min ka ne ci, ale bɛ ni ne ye. A ma ne to ne kelen na, sabu min ka di a ye, ne bɛ o le kɛ tuma bɛɛ.»


\par }{\PP \VS{30}Yesu ka o kuma fɔ minkɛ, mɔgɔ caman lara a ra.


\par }{\SH Fɛn min bɛ mɔgɔ kɛ a yɛrɛ ta ye
\par }
{\PP \VS{31}Ayiwa, Yahudiya minw tun lara Yesu ra, a k’a fɔ olugu ye ko: «Ni aw sɔnna ka to ne ta kumaw kan, aw bɛna kɛ ne ta karamɔgɔdenw ye can ra.

\VS{32}Aw bɛna can lɔn, o can lɔnniya bɛna aw kɛ aw yɛrɛ ta ye fana.»

\VS{33}O ko Yesu ma ko: «Anw ye Iburahima ta durujaw le ye, an ma deri ka kɛ mɔgɔ si ta jɔn ye. Mun na ele ko, ko an bɛna kɛ an yɛrɛ ta ye?»

\VS{34}Yesu ka o jaabi ko: «Can ra ne b’a fɔ aw ye ko mɔgɔ o mɔgɔ bɛ jurumun kɛ, o tigi ye jurumun ta jɔn le ye.

\VS{35}Jɔn tɛ to a matigicɛ ta so kɔnɔ wagati bɛɛ, nka matigicɛ dencɛ bɛ to so kɔnɔ tuma bɛɛ.

\VS{36}Den min bɔra Ala ra*, ni o ka aw kɛ aw yɛrɛ ta ye, o tuma aw bɛna kɛ aw yɛrɛ ta ye yɛrɛ le.

\VS{37}Ne k’a lɔn ko aw ye Iburahima ta durujaw ye; nka o bɛɛ n’a ta, aw bɛ ne fagacogo ɲinina, sabu aw tɛ ne ta kuma fɛ.

\VS{38}Ne kɔni, ne ka min ye ne Fa fɛ, ne bɛ o le fɔ; aw fana ka min sɔrɔ aw fa fɛ, aw bɛ o le kɛ.»


\par }{\PP \VS{39}Ayiwa, o ka Yesu jaabi ko: «Anw fa ye Iburahima le ye.» Yesu ko o ma ko: «Ni aw tun ye Iburahima ta denw ye, aw tun bɛna Iburahima ta kɛwalew ɲɔgɔn le kɛ.

\VS{40}Nka sisan, a flɛ, ne ka can min sɔrɔ Ala fɛ, ne ka o fɔ aw ye, o bɛɛ n’a ta, aw bɛ ne fagacogo ɲinina; Iburahima ma o ɲɔgɔn kɛ dɛ!

\VS{41}Aw bɛ aw fa ta kɛwalew ɲɔgɔn le kɛra.»

\par }{\PP O ko Yesu ma ko: «Anw ma woro jɛnɛya ra dɛ! Fa kelenpe le bɛ an fɛ, o ye Ala ye.»


\par }{\PP \VS{42}Yesu ko o ma ko: «Ni Ala le tun ye aw Fa ye, aw tun bɛna ne kanu, sabu ne bɔra Ala le ra ka na yan. Ne ma na ne yɛrɛ ma; ale le ka ne ci.

\VS{43}Ne bɛ min fɔra, mun kosɔn aw tɛ o faamuna? Aw tɛ sɔn ka ne ta kumaw lamɛn le.

\VS{44}Aw fa ye Setana le ye; min fana ka di aw fa Setana ye, aw b’a fɛ ka o le kɛ. Ale ye mɔgɔfagabaga le ye kabini a ta kow damina ra; a ma deri ka can fɔ ka ye, sabu can den kelen tɛ a kɔnɔ. Ni a b’a fɛ ka faninya fɔ tuma min na, a bɛ kuma ka kaɲa ni a yɛrɛ ta sɔn le ye; sabu faninyafɔbaga lo, faninya facɛ yɛrɛ lo.

\VS{45}Nka, ne kɔni ne bɛ can le fɔ, o le kosɔn aw tɛ lara ne ra.

\VS{46}Aw ra, jɔntigi le bɛ se k’a yira ko ne ka jurumun kɛ? Ayiwa, ni ne bɛ can le fɔra, mun na aw tɛ la ne ra?

\VS{47}Mɔgɔ min ye Ala ta mɔgɔ ye, o tigi bɛ Ala ta Kumaw lamɛn. Aw tɛ a lamɛn, sabu aw tɛ Ala ta mɔgɔw ye.»


\par }{\SH Yesu ka bon ni Iburahima ye
\par }
{\PP \VS{48}Yahudiyaw ko Yesu ma ko: «Jo bɛ an fɛ k’a fɔ ko i ye Samarika le ye, ko jina bɛ i ra fana.»

\VS{49}Yesu ka o jaabi ko: «Jina tɛ ne ra, nka ne bɛ ne Fa le bonyara; aw kɔni, aw bɛ ne dɔgɔyara le.

\VS{50}Ne tɛ bonya ɲinina ne yɛrɛ ye, nka kelen bɛ yi, ale le bɛ a ɲinina ne ye; ale le bɛna jo di ne ma fana.

\VS{51}Can ra ne b’a fɔ aw ye ko ni mɔgɔ min ka ne ta kuma sira tagama, o tigi tɛna sa fiyewu.»


\par }{\PP \VS{52}Yahudiyaw ko: «Sisan kɔni an k’a lɔn yɛrɛ le ko jina le bɛ ele ra. Iburahima sara, ciraw fana sara; ele ko, ko ni mɔgɔ min ka ele ta kuma sira tagama, ko o tigi tɛna sa ka ye.

\VS{53}O tuma ele ka bon ni an bɛmacɛ Iburahima ye wa? Ale sara, ciraw fana sara! O tuma ele bɛ i yɛrɛ jatera mun mɔgɔ suguya le ye?»


\par }{\PP \VS{54}Yesu ko: «Ni ne tun bɛ ne yɛrɛ bonyara, o bonya tun tɛ kɛ foyi ye. Ne Fa le bɛ ne bonya, aw ko ale min ma ko aw ta Ala lo.

\VS{55}Aw m’a lɔn, nka ne k’a lɔn; ni ne tun ko, ko ne m’a lɔn, ne tun bɛna kɛ aw ɲɔgɔn faninyafɔbaga le ye. Nka ne k’a lɔn, ne fana bɛ a ta kuma sira tagama.

\VS{56}Aw bɛmacɛ Iburahima ɲagarira ko a bɛna ne nalon ye. A k’a ye minkɛ, a jusu diyara kosɛbɛ.»

\VS{57}Yahudiyaw ko a ma ko: «E! Ele si ma sanji bilooru sɔrɔ fɔlɔ, ele ko i ka Iburahima ye!»

\VS{58}Yesu ko o ma ko: «Can ra ne b’a fɔ aw ye, ko sani Iburahima ye woro, ‹ne ye min ye, ne tun bɛ o ye› ka ban!»


\par }{\PP \VS{59}O kuma kosɔn Yahudiyaw ka kabakuruw ta ko o bɛ Yesu bon, nka a dogora ka bɔ Alabatosoba kɔnɔ ka taga.




\par }\Chap{9}{\SH Yesu ka fiyentɔcɛ kɛnɛya
\par }
{\PP \VerseOne{1}Yesu tɛmɛtɔ, a ka fiyentɔcɛ dɔ ye; o cɛ fiyennin le tun worora.

\VS{2}Yesu ta karamɔgɔdenw ka a ɲininka ko: «An karamɔgɔ, mun le k’a to nin cɛ fiyennin worora? A yɛrɛ ta jurumun lo wa, walama a worobagaw ta jurumun lo?»

\VS{3}Yesu ka o jaabi ko: «A yɛrɛ ta jurumun tɛ, a worobagaw fana ta jurumun tɛ; a kɛra janko Ala ta sebagaya le ye yira ale sababu ra.

\VS{4}An ka kan ka ne cibaga ta baara kɛ wagati min na tere yeelen bɛ yi; ni o tɛ, ni su nana ko, mɔgɔ si tɛna se ka baara kɛ.

\VS{5}Ka ne to dunuɲa ra yan, ne le ye dunuɲa ta yeelen ye.»


\par }{\PP \VS{6}Yesu ka o fɔ minkɛ, a ka daji tu dugu ma, ka bɔgɔ fitini nɔɔni ni a ye, ka o mun fiyentɔ ɲadenw na,

\VS{7}k’a fɔ a ye ko: «Taga i ɲa ko Silowe dinga ta ji ra.» (Silowe kɔrɔ ye ko «Ciraden»). Cɛ tagara a ɲa ko minkɛ, a sekɔtɔ, a tun bɛ yeri kɛra.


\par }{\PP \VS{8}Ayiwa, a sigiɲɔgɔnw, ani minw tun bɛ to k’a ye a bɛ daariri kɛra, olugu ko: «Cɛ nin le tun tɛ sigira yan ka to ka mɔgɔw daari wa?»

\VS{9}Dɔw ko: «Ale lo kɛ.» Dɔw ko: «Ale tɛ, a bɔnin b’a fɛ le dɔrɔn.» A laban, cɛ yɛrɛ ko: «Ne yɛrɛ lo.»

\VS{10}O ko a ma ko: «I ɲa yɛlɛra cogo di le?»

\VS{11}A ka o jaabi ko: «Cɛ min tɔgɔ ye ko Yesu, ale le ka bɔgɔ kɛ ka a mun ne ɲa ra, ko ne ye taga ne ɲa ko Silowe dinga ta ji ra. Ne tagara ne ɲa ko minkɛ, ne ɲa yɛlɛra.»

\VS{12}O ka a ɲininka ko: «O cɛ bɛ min?» A ko: «Ne m’a lɔn.»


\par }{\SH Farisiw ka fiyentɔcɛkɔrɔ wele ka a ɲininka
\par }
{\PP \VS{13}Ayiwa, o ka o fiyentɔcɛ ɲa yɛlɛnin mina ka taga ni a ye Farisiw* fɛ.

\VS{14}K’a sɔrɔ Yesu tun ka bɔgɔ mun cɛ ɲa ra ka a ɲa yɛlɛ lon min na, o lon tun ye Yahudiyaw ta Nɛnɛkirilon* le ye.

\VS{15}O kosɔn Farisiw ka cɛ ɲininka tuun ko a ɲa yɛlɛra cogo di le. A ka o jaabi ko: «A ka bɔgɔ mun ne ɲadenw na, ne tagara ne ɲa ko, ne ɲa yɛlɛra.»

\VS{16}A ka o fɔ minkɛ, Farisi dɔw ko: «O cɛ ma bɔ Ala ra, sabu a tɛ Nɛnɛkirilon jatera.» Nka dɔw ko: «Jurumunkɛbaga bɛ se ka nin kabakow ɲɔgɔn kɛ wa?» A kɛra ten, o gbansan kan taranna.


\par }{\PP \VS{17}O ka fiyentɔcɛ ɲa yɛlɛnin ɲininka tuun ko: «Cɛ min ka ele ɲa yɛlɛ o, ele yɛrɛ bɛ mun le miirira o cɛ ta ko ra?» A ko o ma ko: «Ala ta cira lo.»

\VS{18}Nka Yahudiyaw kuntigiw tun ma la a ra fiyewu ko o cɛ fiyennin le tun worora, ani ko a ɲa nana yɛlɛ. O kosɔn o k’a worobagaw wele,

\VS{19}ka na olugu ɲininka ko: «Aw dencɛ le ye nin ye wa? Aw bɛ se k’a fɔ ko can ra a fiyennin le worora wa? A nana kɛ cogo di sisan ko a bɛ yeri kɛra?»

\VS{20}Cɛ worobagaw ka o jaabi ko: «An kɔni k’a lɔn ko an dencɛ lo, ko a fiyennin le worora fana.

\VS{21}Nka fɛn min nana a to a bɛ yeri kɛra sisan, an ma o lɔn; mɔgɔ min fana ka a ɲa yɛlɛ, an ma o tigi lɔn. Aw ye a yɛrɛ ɲininka; denmisɛn tɛ tuun o; a yɛrɛ bɛna a ɲafɔ aw ye.»


\par }{\PP \VS{22}Cɛ worobagaw ka o fɔ Yahudiyaw kuntigiw ɲasiran le kosɔn, sabu o tun bɛnna a ra ko ni mɔgɔ o mɔgɔ ka lɔ a ra k’a fɔ ko Yesu le ye Kisibaga* ye, ko o bɛ o tigi gbɛn k’a nin bɔ karanso* ta jɛn ra.

\VS{23}O ɲasiran le kosɔn o ko: «Den tɛ, aw ye a yɛrɛ ɲininka.»


\par }{\PP \VS{24}Ayiwa, o ka fiyentɔcɛkɔrɔ wele tuun a siɲaga flanan na ka na a fɔ a ye ko: «Kari Ala ra i ye can fɔ an ye. Cɛ min ka i ɲa yɛlɛ, anw kɔni k’a lɔn ko jurumunkɛbaga lo.»

\VS{25}Cɛ ka o jaabi ko: «Ni jurumunkɛbaga lo walama ni jurumunkɛbaga tɛ, ne ma o lɔn; ne ka fɛn kelenpe le lɔn: ne tun ye fiyentɔ ye, nka sisan ne bɛ yeri kɛra.»


\par }{\PP \VS{26}O ko a ma ko: «A ka mun le kɛ i ra? A ka i ɲa yɛlɛ cogo di le?»

\VS{27}Cɛ ka o jaabi ko: «Ne k’a fɔ aw ye ka ban, nka aw ma sɔn ka ne lamɛn; mun na aw b’a fɛ ne ye a ɲafɔ aw ye tuun? Kɔni aw fana t’a fɛ ka kɛ a ta karamɔgɔden dɔw ye dɛ?»

\VS{28}O ka a nɛni; o ko: «Ele le ye a ta karamɔgɔden ye; anw ye cira Musa ta karamɔgɔdenw le ye.

\VS{29}An k’a lɔn ko Ala kumana cira Musa fɛ, nka an ma nin cɛ bɔyɔrɔ lɔn.»


\par }{\PP \VS{30}Cɛ ko: «Nin ye kabako le ye dɛ! Aw ko, ko aw ma a bɔyɔrɔ lɔn, k’a sɔrɔ a ka ne ɲa yɛlɛ!

\VS{31}An k’a lɔn ko Ala tɛ jurumuntɔw lamɛn; nka mɔgɔ min bɛ a bato ka a sago kɛ, a bɛ o le lamɛn.

\VS{32}Kabini dunuɲa danna, an ma deri k’a mɛn ko mɔgɔ min fiyentɔman worora, ko dɔ ka o ɲa yɛlɛ.

\VS{33}Ni nin cɛ tun ma bɔ Ala ra, a tun tɛna se ka foyi kɛ.»


\par }{\PP \VS{34}Farisiw* ko cɛ ma ko: «Ele min kuturu worora jurumun na, ele le bɛ anw karanna sisan kɛ?» O ka a gbɛn ka bɔ karanso ra.


\par }{\SH Yesu ko Farisiw ye fiyentɔw ye
\par }
{\PP \VS{35}Ayiwa, Yesu nana a mɛn ko o ka cɛ gbɛn; a tagara bɛn ni a ye minkɛ, a ko a ma ko: «Min kɛra Adamaden ye*, i lara o ra wa?»

\VS{36}Cɛ ko Yesu ma ko: «An karamɔgɔ, jɔntigi lo? A yira ne ra, janko ne ye la a ra.»

\VS{37}Yesu ko: «I ɲa bɛ ale yɛrɛ le ra ten, a bɛ kumana i fɛ.»

\VS{38}Cɛ ko: «Matigi, ne lara i ra.» A ka a kinbiri gban Yesu kɔrɔ ka a bato.


\par }{\PP \VS{39}Yesu ko: «Ne nana dunuɲa ra ka na kiti le tigɛ, janko minw tɛ yeri kɛra, olugu ye yeri kɛ, minw bɛ yeri kɛra, olugu ɲa ye fiyen.»

\VS{40}Farisi* dɔw tun bɛ Yesu kɔrɔ, olugu ka o kuma mɛn minkɛ, o ko Yesu ma ko: «O tuma anw fana fiyennin lo wa?»

\VS{41}Yesu ka o jaabi ko: «Ni aw tun fiyennin lo, aw tun tɛna jaraki; nka aw ko minkɛ ko aw bɛ yeri kɛra, o kosɔn aw jarakinin lo tuma bɛɛ.»




\par }\Chap{10}{\SH Sagagbɛnbaga ni sagaw ta talen
\par }
{\PP \VerseOne{1}Yesu ko: «Can ra ne b’a fɔ aw ye ko mɔgɔ min tɛ sɔn ka don sagabon donda fɛ, fɔ a bɛ yɛlɛn fan wɛrɛ fɛ ka don, o tigi ye son le ye, benkannikɛbaga lo.

\VS{2}Nka min bɛ don donda fɛ, o le ye sagagbɛnbaga yɛrɛ ye.

\VS{3}Sagabon kɔrɔsibaga bɛ da yɛlɛ a ye. Sagaw bɛ a kan mɛn; a bɛ a ta sagaw wele kelen kelen o tɔgɔ ra ka bɔ ni o ye kɛnɛ ma.

\VS{4}Ni a bɔra ni a ta sagaw ye kɛnɛ ma, a bɛ bla o ɲa. Sagaw fana bɛ tugu a kɔ, sabu o ka a kan lɔn.

\VS{5}Nka sagaw tɛ tugu mɔgɔ wɛrɛ kɔ; o bɛ bori o tigi ɲa, sabu o tɛ mɔgɔ wɛrɛ kan lɔn.»


\par }{\PP \VS{6}Yesu ka o talen fɔ o mɔgɔw ye, nka o m’a faamu.


\par }{\SH Yesu ye sagagbɛnbagaɲuman ye
\par }
{\PP \VS{7}Yesu k’a fɔ o ye tuun ko: «Can ra ne b’a fɔ aw ye ko ne le ye sagabon donda ye.

\VS{8}Minw bɛɛ nana ne ɲa fɛ, olugu bɛɛ ye sonw ni benkannikɛbagaw le ye; sagaw ma o lamɛn.

\VS{9}Ne le ye donda ye; ni mɔgɔ min ka tɛmɛ ne fɛ ka don, o tigi bɛ kisi. O tigi bɛna to ka don ka bɔ ɲasuma ra, ka domunikɛyɔrɔ sɔrɔ.

\VS{10}Son tɛ na foyi kama ni sonyari tɛ, ani fagari, ani cɛnri. Nka ne kɔni nana le, janko mɔgɔw ye ɲanamanya sɔrɔ fɔ ka wasa.


\par }{\PP \VS{11}«Ne le ye sagagbɛnbagaɲuman ye; sagagbɛnbagaɲuman bɛ a nin di ka sa a ta sagaw kosɔn.

\VS{12}Nka baaraden min bɛ sagaw kɔrɔsira sara ra, ale tɛ sagagbɛnbaga ye, sagaw fana tɛ a ta ye; o kosɔn ni a ka wara natɔ ye, a bɛ bori ka sagaw to yi. Wara bɛna saga dɔw mina, a tɔw bɛ janjan.

\VS{13}Baaraden bɛ bori, sabu ale ye wariɲinibaga le ye; sagaw hami tɛ a ra.

\VS{14}Ne kɔni, ne ye sagagbɛnbagaɲuman le ye; ne ka ne ta sagaw lɔn; ne ta sagaw fana ka ne lɔn,

\VS{15}i ko Fa Ala ka ne lɔn cogo min na, ani ne ka Fa Ala lɔn cogo min na. Ne bɛ ne nin di ka sa ne ta sagaw kosɔn.

\VS{16}Saga wɛrɛw bɛ ne fɛ, minw tɛ nin sagabon kɔnɔ; jagboya lo ne ye taga olugu fana gbɛngbɛn ka na; o bɛna ne kan mɛn, o bɛna kɛ sagakuru kelen ye, ka sagagbɛnbaga kelen kɛ o kunna.


\par }{\PP \VS{17}«Ne ko ka di ne Fa Ala ye, sabu ne bɛ ne nin di ka sa, janko ne ye na a sɔrɔ tuun.

\VS{18}Mɔgɔ si tɛ se ka ne nin bɔ ne ra jagboya ra; ne yɛrɛ b’a di. Se bɛ ne ye ka a di, se bɛ ne ye fana ka a mina tuun; ne Fa Ala ka o le fɔ ne ye.»


\par }{\PP \VS{19}Yesu ta kuma kosɔn Yahudiyaw kan taranna tuun.

\VS{20}O caman ko: «Jina bɛ cɛ nin na, fatɔ lo; mun kosɔn aw bɛ a lamɛnna?»

\VS{21}Nka dɔw ko: «Nin tɛ jinatɔ kan ye dɛ! Jinatɔ bɛ se ka fiyentɔw ɲa yɛlɛ cogo di?»


\par }{\SH Yahudiyaw ko o tɛ Yesu fɛ
\par }
{\PP \VS{22}Ayiwa, Yahudiyaw ta Alabatosoba ɲanagbɛ* min bɛ kɛ Zeruzalɛmu san o san, o nana se; o bɛ bɛn nɛnɛba wagati le ma.

\VS{23}Ayiwa, Yesu tun bɛ yaalayaalara Alabatosoba lu kɔnɔ, masacɛ Sulemani ta bolon kɔnɔ.

\VS{24}Yahudiyaw nana lɔ k’a lamini; o ka a ɲininka ko: «Wagati juman le i bɛna sigiya bɔ an jusu ra sa? Ni ele le ye Kisibaga* ye, a gbɛ k’a fɔ an ye.»


\par }{\PP \VS{25}Yesu ka o jaabi ko: «Ne k’a fɔ aw ye ka ban, nka aw ma la a ra. Ne bɛ kɛwale minw kɛra ne Fa Ala tɔgɔ ra, o kɛwalew le b’a yira ko ne bɛ min fɔra aw ye ko o ye can le ye.

\VS{26}Nka aw tɛ lara ne ra, sabu aw tɛ ne ta saga dɔw ye.

\VS{27}Ne ta sagaw bɛ ne kan mɛn; ne ka o lɔn, o bɛ tugu ne kɔ fana.

\VS{28}Ne bɛ ɲanamanya banbari di o ma. O tɛna halaki fiyewu, mɔgɔ si tɛna o bɔsi ka o bɔ ne boro fana.

\VS{29}Ne Fa Ala min ka o di ne ma, ale ta sebagaya ka bon ni bɛɛ ta ye; mɔgɔ si tɛ se ka o bɔsi ka bɔ ne Fa boro fana.

\VS{30}Ne ni ne Fa ye kelen le ye.»


\par }{\PP \VS{31}Yahudiyaw ka kabakuruw ta tuun ko o bɛ Yesu bon.

\VS{32}Yesu ko o ma tuun ko: «Ne ka kɛwaleɲuman caman minw sɔrɔ Fa Ala fɛ, ne ka o kɛ aw ɲa na. O kɛwalew juman kelen le kosɔn aw b’a fɛ ka ne bon ni kabakuru ye?»

\VS{33}Yahudiyaw ko Yesu ma ko: «An t’a fɛ ka i bon i ta kɛwaleɲumanw le kosɔn; i ka Alatɔgɔcɛnkuma min fɔ, o le kosɔn an b’a fɛ ka i bon; ele mɔgɔ gbansan, ele bɛ i yɛrɛ kɛra Ala ye.»


\par }{\PP \VS{34}Yesu ko o ma ko: «A ma sɛbɛ aw ta sariya* yɔrɔ dɔ ra wa, ko Ala k’a fɔ ko: ‹Aw ye alaw ye\XREF{}{{\XO 10:34 }{\XO{10.34
}}{\XT{Nin kuma fɔra Zaburu 82.6.}}}?›

\VS{35}K’a sɔrɔ an k’a lɔn ko min sɛbɛra Kitabu kɔnɔ, o tɛ se ka yɛlɛma. Ayiwa, Ala ka a ta kuma lase minw ma, ni a bɛ o wele ko alaw,

\VS{36}o tuma, Ala ka min ɲanawoloma k’a ci dunuɲa ra, ni o ko, ko Den min bɔra Ala ra*, ko ale le bɛ o ye, mun kosɔn aw ko, ko a bɛ Ala tɔgɔ cɛnna?

\VS{37}Ni a kɛra ko ne tɛ ne Fa ta kɛwalew le kɛra, o tuma aw kana la ne ra.

\VS{38}Nka ni ne bɛ o kɛwalew le kɛra, hali ni aw ma la ne ra, aw ye la a ra ko o kɛwalew bɔra Ala le ra, janko aw ye a lɔn k’a gbɛya ko ne ni ne Fa Ala ye kelen le ye.»


\par }{\PP \VS{39}O kuma kosɔn mɔgɔw wurira tuun ko o bɛ Yesu mina, nka a bɔsira o boro ka taga.


\par }{\PP \VS{40}Yesu tagara Zuridɛn ba kɔ fɛ tuun, Yuhana tun bɛ mɔgɔw batizera yɔrɔ min na fɔlɔfɔlɔ; Yesu tora o yɔrɔ ra.

\VS{41}Mɔgɔ caman tagara a kɔ o yɔrɔ ra. O mɔgɔw tun b’a fɔra ko: «Yuhana ma tagamasiyɛn si kɛ, nka a ka fɛn o fɛn fɔ nin cɛ ta ko ra, o bɛɛ kɛra can ye.»

\VS{42}Mɔgɔ caman lara Yesu ra o yɔrɔ ra fana.




\par }\Chap{11}{\SH Lazari ta saya
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ayiwa, cɛ dɔ tun bɛ banara; a tɔgɔ tun ye ko Lazari. A tun bɛ Betani, Mariyamu ni a balemamuso Mariti bɛ dugu min kɔnɔ.

\VS{2}O Mariyamu le tun nana turu kasadiman kɛ Matigi sen kan ka a jɔsi ni a kunsigi ye; ale balemacɛ Lazari le tun man kɛnɛ.

\VS{3}O balemamuso fla ka mɔgɔ ci ka taga a fɔ Yesu ye ko: «Matigi, i tericɛ man kɛnɛ dɛ!»


\par }{\PP \VS{4}Yesu ka o kuma mɛn tuma min na, a ko: «Nin bana ma dabɔ saya kama; a kɛra janko ka Ala ta bonya le yira, janko Den min bɔra Ala ra*, a ye kɛ sababu ye ka bonya la o kan.»


\par }{\PP \VS{5}Mariti ni Mariyamu ni Lazari bɛɛ ko tun ka di Yesu ye kosɛbɛ.

\VS{6}Nka Yesu ka Lazari ta bana ko mɛn, a tun bɛ yɔrɔ min na, a belen tora yi ka tere fla kɛ.

\VS{7}O kɔ, a ko a ta karamɔgɔdenw ma ko: «An ye sekɔ Zude mara ra.»

\VS{8}Karamɔgɔdenw ko: «An karamɔgɔ, a ma mɛɛn fɔlɔ, Yahudiyaw kuntigiw tun b’a fɛ ka i bon ni kabakuru ye ka i faga o yɔrɔ ra, i belen ko an ye sekɔ ka taga yi!»

\VS{9}Yesu ka o jaabi ko: «Wagati tan ni fla le tɛ tere kɔnɔ wa? Ayiwa, mɔgɔ min bɛ tagama tere fɛ, o tigi talon man di, sabu tere yeelen bɛ yi.

\VS{10}Nka mɔgɔ min bɛ tagama dibi ra, o tigi bɛ talon, sabu yeelen tɛ yi.»


\par }{\PP \VS{11}Yesu ka o fɔ minkɛ, a ko o ma ko: «An tericɛ Lazari bɛ sunɔgɔra, nka ne bɛ taga a lakunu.»

\VS{12}Karamɔgɔdenw ko a ma ko: «An karamɔgɔ, ni sunɔgɔ dama lo, a bɛna kɛnɛya.»

\VS{13}Yesu tun bɛ Lazari sako le fɔra o ye, nka olugu tun b’a miirira ko sunɔgɔ gbansan lo.

\VS{14}Ayiwa, Yesu sɔrɔra k’a gbɛ k’a fɔ o ye ko: «Lazari sara.

\VS{15}Nka a ma kɛ ne ɲa na minkɛ, o diyara ne ye aw kosɔn; sabu nin ko bɛna kɛ sababu ye k’a to aw ye la ne ra. Aw ye wuri, an ye taga a fɛ yi.»

\VS{16}O tuma Toma, min bɛ wele fana ko Flanin, ale ko karamɔgɔden tɔw ma ko: «An fana ye taga, an ye taga sa ni a ye.»


\par }{\SH Yesu le bɛ mɔgɔ ɲanamanya
\par }
{\PP \VS{17}Ayiwa, Yesu sera Betani tuma min na, o y’a sɔrɔ Lazari su tun donna kabini tere naani.

\VS{18}Betani ni Zeruzalɛmu cɛ tun man jan; a tun tɛ tɛmɛ kilo saba ɲɔgɔn kan.

\VS{19}O kosɔn Yahudiya caman tun nana Mariti ni Mariyamu fɛ ka na o fo ka o jusu saaro o balemacɛ saya kosɔn.


\par }{\PP \VS{20}Mariti nana a mɛn ko Yesu bɛ nana minkɛ, a wurira ka taga a kunbɛn; Mariyamu siginin tora bon kɔnɔ yi.

\VS{21}Mariti sera Yesu kɔrɔ minkɛ, a ko: «Matigi, ni a kɛra ko ele tun bɛ yan, ne balemacɛ tun tɛna sa.

\VS{22}Nka ne k’a lɔn ko hali sisan, ni i ka fɛn o fɛn ɲini Ala fɛ, a bɛ o kɛ i ye.»

\VS{23}Yesu ko a ma ko: «I balemacɛ bɛna kunu!»

\VS{24}Mariti k’a jaabi ko: «Ne k’a lɔn ko dunuɲa labanlon na, suw bɛna kunu tuma min na, ne balemacɛ fana bɛna kunu.»


\par }{\PP \VS{25}Yesu ko a ma ko: «Ne le bɛ suw lakunu, ne le bɛ ɲanamanya di; ni mɔgɔ o mɔgɔ ka la ne ra, o tigi bɛna ɲanamanya, hali ni a sara.

\VS{26}Ni mɔgɔ o mɔgɔ bɛ ɲanamanya, ka la ne ra, o tigi tɛna sa ka ye fiyewu! Ele lara o ra wa?»

\VS{27}Mariti ko: «Ɔnhɔn, Matigi, ne lara a ra jate ko ele le ye Kisibaga* ye, Den min bɔra Ala ra*, min tun ka kan ka na dunuɲa ra.»


\par }{\SH Yesu kasira Lazari kosɔn
\par }
{\PP \VS{28}Ayiwa, Mariti ka o fɔ minkɛ, a kɔsegira so kɔnɔ ka taga a dɔgɔmuso Mariyamu wele dogo ra, k’a fɔ a ye ko: «An karamɔgɔ nana, a ko i ye taga yi.»

\VS{29}Mariyamu ka o mɛn minkɛ, a wurira joona joona ka taga Yesu fɛ.

\VS{30}O y’a sɔrɔ Yesu tun ma don dugu kɔnɔ ban. Mariti tun tagara a sɔrɔ yɔrɔ min na, a belen tun bɛ o yɔrɔ kelen le ra.

\VS{31}Yahudiya minw tun bɛ ni Mariyamu ye bon kɔnɔ, ka to k’a jusu saaro, olugu k’a ye ko a wurira joona joona ka bɔ minkɛ, o gbanna a kɔ; o tun b’a miirira ko a bɛ tagara kaburu ra ka taga kasi le.


\par }{\PP \VS{32}Mariyamu tagara se Yesu kɔrɔ, ka Yesu ye minkɛ, a benna a sen kɔrɔ k’a fɔ a ye ko: «Matigi, ni a kɛra ko ele tun bɛ yan, ne balemacɛ tun tɛna sa.»

\VS{33}Yesu ka Mariyamu kasitɔ ye minkɛ, ani Yahudiya minw tun bɛ ni a ye, ka olugu fana kasitɔ ye, o ka a jusu tɔɔrɔ kosɛbɛ ka a hakiri ɲagami.

\VS{34}Yesu ka o ɲininka ko: «Aw ka a su don min?» O ko: «Matigi, na a yɔrɔ flɛ.»

\VS{35}Yesu kasira.

\VS{36}Yahudiyaw ko: «Aw y’a flɛ! Cɛ nin ko tun ka di a ye dɛ!»

\VS{37}Nka dɔw ko: «Ale min ka fiyentɔcɛ ɲa yɛlɛ, a tun tɛ se ka a kɛ Lazari kana sa wa?»


\par }{\SH Yesu ka Lazari su lakunu
\par }
{\PP \VS{38}Yesu jusukun tɔɔrɔninba tagara se kaburu ma. O kaburu tun ye kuruwo dɔ le ye, ka kabakuruba dɔ kɛ ka a datugu.

\VS{39}Yesu ko: «Aw ye kabakuru bɔ kaburu da ra.» Banbaga balemamuso min ye Mariti ye, ale ko Yesu ma ko: «Matigi, i b’a sɔrɔ a kasa bɛ bɔra ka ban, sabu a tere naani le ye bi ye kaburu kɔnɔ.»

\VS{40}Yesu ko Mariti ma ko: «Ne m’a fɔ i ye ko ni i ka la ne ra, i bɛna Ala ta sebagaya ye wa?»

\VS{41}O ka kabakuru bɔ kaburu da ra. Yesu ka a ɲa kɔrɔta san fɛ ka Ala daari ko: «Ne Fa Ala, ne bɛ baraka la i ye, sabu i ka ne lamɛn.

\VS{42}Ne k’a lɔn ko i bɛ ne lamɛn wagati bɛɛ. Nka mɔgɔ minw ka ne lamini, ne ka o fɔ olugu le kosɔn, janko o y’a lɔn ko ele yɛrɛ le ka ne ci.»

\VS{43}Yesu ka o fɔ minkɛ, a kumana ni fanga ye ko: «Lazari, bɔ kɛnɛ ma!»

\VS{44}Su bɔra; a senw ni a borow tun melegera ni fani ye, a ɲa datugunin bɛ ni kasanke ye. Yesu ko o ma ko: «Aw ye faniw bɔ a ra k’a to a ye taga.»


\par }{\SH Kititigɛbagaw ko Yesu ka kan ka faga
\par }
{\R (Matiyu 26.1-5; Marika 14.1-2; Luka 22.1-2)

\par }{\PP \VS{45}Yahudiya minw tun nana Mariyamu fɛ, Yesu ka min kɛ, olugu ka o ye minkɛ, o caman lara a ra.

\VS{46}Nka dɔw tagara Farisiw* fɛ ka taga Yesu ta kow lakari o ye.

\VS{47}Sarakalasebagaw* kuntigiw, ani Farisiw ka kititigɛbagaw ta jɛnkuru* wele ka o sigi; o ko: «An bɛna mun le kɛ? Cɛ nin bɛ tagamasiyɛn caman kɛra dɛ!

\VS{48}Ni an k’a to ten a yɛrɛ ma, a laban mɔgɔ bɛɛ bɛna la a ra. Nka ni o kɛra, Rɔmukaw bɛna na ka na an ta Alabatosoba ni an ta siya halaki!»


\par }{\PP \VS{49}Kelen tun bɛ o ra, min tɔgɔ tun ye ko Kayife; ale le tun ye sarakalasebagaw kuntigiba ye o san na. Ale ko: «Aw kɔni, aw tɛ foyi lɔn.

\VS{50}Aw m’a lɔn ko a ka fisa mɔgɔ kelen ye sa jamana bɛɛ kosɔn, janko an ta siya bɛɛ kana halaki wa?»

\VS{51}Ayiwa, Kayife tun ma o kuma fɔ a yɛrɛ ma. A tun kɛra sarakalasebagaw kuntigiba ye o san na minkɛ, o le kosɔn Ala ka o cirayakuma don a da ra, ko Yesu le ka kan ka sa o ta siya nɔ ra.

\VS{52}Nka a tun tɛna kɛ o siya dama kosɔn; Ala ta mɔgɔ minw janjanna dunuɲa fan bɛɛ ra, a bɛna sa ka olugu bɛɛ le jɛn ka o kɛ kelen ye.

\VS{53}Yahudiyaw kuntigiw k’a latigɛ o lon yɛrɛ ra ko Yesu ka kan ka faga.

\VS{54}O kosɔn Yesu ma sɔn ka kɛ yaalayaala ye Yahudiyaw cɛ ra kɛnɛ kan tuun. A bɔra o yɔrɔ ra ka taga kongokolon fanfɛyɔrɔ ra, dugu dɔ ra min bɛ wele ko Efirayimu. Ale ni a ta karamɔgɔdenw tora o yɔrɔ ra.


\par }{\PP \VS{55}Ayiwa, Yahudiyaw ta Jɔnyaban ɲanagbɛ* tun bɛ surunyara. Mɔgɔ caman bɔra jamana yɔrɔ wɛrɛw ra, ka na Zeruzalɛmu ka kɔn ɲanagbɛ ɲa, ka na o yɛrɛ saninya.

\VS{56}Mɔgɔw tun bɛ Yesu yɔrɔɲinina; o tun ɲɔgɔn ɲininka Alabatoso lu kɔnɔ, ko: «Aw bɛ mun miiri? O tuma a tɛna na ɲanagbɛ ra wa?»

\VS{57}O y’a sɔrɔ sarakalasebagaw kuntigiw, ani Farisiw tun k’a fɔ mɔgɔw ye ka ban ko ni min o min ka Yesu yɔrɔ lɔn, o tigi ye taga a fɔ olugu ye, janko o y’a sɔrɔ ka a mina.




\par }\Chap{12}{\SH Mariyamu ka Yesu sen mun ni turu kasadiman ye
\par }
{\R (Matiyu 26.6-13; Marika 14.3-9)

\par }{\PP \VerseOne{1}Ayiwa, a tɔ tun tora tere wɔɔrɔ, Jɔnyaban ɲanagbɛ* bɛ se; Yesu tagara Betani. A tun ka Lazari min su lakunu, ale tun bɛ o dugu le kɔnɔ.

\VS{2}O ka domuni dɔ labɛn Yesu ye o yɔrɔ ra. Mariti tun bɛ o domuniko ɲanabɔra; Lazari fana tun bɛ domuni na ni domunikɛbaga tɔw ye.

\VS{3}Ka o to domuni na, Mariyamu ka turu kasadiman yɛrɛworo sɔngɔgbɛlɛn dɔ ta, min tun bɛ litiri tarancɛ bɔ, ka o turu kɛ Yesu senw kan; o kɔ, a ka a senw jɔsi ni a yɛrɛ kunsigi ye. O turu kasa ka bon yɔrɔ bɛɛ labɔ.

\VS{4}Yesu ta karamɔgɔden min ye Zudasi Sikariyɔti ye, min tun bɛna kɛ Yesu janfabaga ye, ale ko:

\VS{5}«Mun kosɔn nin turu kasadiman ma fiyeere fɔ warigbɛ kɛmɛ saba\FTNT{*}{{\FR 12:5 }{\FR{12.5
}}{\FT{Ka kaɲa ni o wagati ta jate ye, o wari tun ye baaraden dɔw ta san kelen baara sara ɲɔgɔnna le ye.}}}, ka o wari di fagantanw ma?»

\VS{6}Zudasi tun ma o fɔ fagantanw hina kosɔn, nka a ka o fɔ sabu son tun lo; ale le tun ye o ta warimarabaga ye, nka ni wari min tun ka di a ma, a tun bɛ o ta.

\VS{7}Nka Yesu ko a ma ko: «Muso to ɲasuma ra; a to a ye nin kɛ ne ta sutarari kama.

\VS{8}Sabu fagantanw kɔni, olugu bɛ ni aw ye yan tuma bɛɛ, nka ne tɛna to ni aw ye yan tuma bɛɛ dɛ!»


\par }{\SH Sarakalasebagaw kuntigiw ko o bɛ Lazari faga
\par }
{\PP \VS{9}Ayiwa, Yahudiyaw k’a mɛn minkɛ ko Yesu bɛ Betani, o caman tagara yi. O tun ma taga Yesu yɛrɛ dɔrɔn kosɔn, nka a tun ka Lazari min su lakunu, o tun tagara ale fana flɛyɔrɔ le ra.

\VS{10}Sarakalasebagaw* kuntigiw k’a latigɛ ko ni a bɛ ten, olugu bɛna Lazari fana faga;

\VS{11}sabu Lazari kosɔn Yahudiyaw caman tun bɛ bɔra olugu kɔ ka la Yesu ra.


\par }{\SH Yesu donna Zeruzalɛmu
\par }
{\R (Matiyu 21.1-11; Marika 1.1-11; Luka 19.28-40)

\par }{\PP \VS{12}Ayiwa, o lon dugusagbɛ, jama caman min tun nana Zeruzalɛmu Jɔnyaban ɲanagbɛ* ra, olugu k’a mɛn ko Yesu bɛ nana Zeruzalɛmu.

\VS{13}O ka tamaro yiriborow tigɛtigɛ, ka bɔ ka taga Yesu kunbɛn. O tun bɛ pɛrɛnna ko:

\par }{\Q «Hozana*, an ye Ala tando;

\par }{\Q min bɛ nana Matigi tɔgɔ ra, dugawu ye kɛ o ye!

\par }{\Q Izirayɛli* ta masacɛ lo\XREF{}{{\XO 12:13 }{\XO{12.13
}}{\XT{Nin kuma fɔra Zaburu 118.25,26.}}}!»


\par }{\MM \VS{14}Yesu tun ka faliden dɔ sɔrɔ; a sigira o kan, i n’a fɔ a sɛbɛra Kitabu kɔnɔ cogo min na, ko:


\par }{\Q \VS{15}«Siyɔn dugumɔgɔw, aw kana siran!

\par }{\Q A flɛ, aw ta masacɛ bɛ nana,

\par }{\Q a siginin bɛ faliden dɔ kan\XREF{}{{\XO 12:15 }{\XO{12.15
}}{\XT{Nin kuma fɔra Jakariya 9.9.}}}.»


\par }{\PP \VS{16}Karamɔgɔdenw ma o ko kɔrɔ faamu o wagati yɛrɛ ra; nka Yesu nana kunu minkɛ ka bɔ saya ra ka don Ala ta nɔɔrɔ ra, o hakiri ka sɔrɔ ka jigi a ra ko ciraw tun ka min sɛbɛ Yesu ta ko ra, ko mɔgɔw tun ka o le kɛ a ye ten.


\par }{\PP \VS{17}Jama min tun bɛ ni Yesu ye wagati min a tun ka Lazari wele ka bɔ kaburu kɔnɔ, k’a lakunu ka bɔ saya ra, olugu tun bɛ o kow seereya kɛra mɔgɔw ye.

\VS{18}O le kosɔn jama tun nana a kunbɛn, sabu o tun k’a mɛn ko a ka o tagamasiyɛn kɛ.

\VS{19}Ayiwa, Farisiw* ka kɛ a fɔ ye ɲɔgɔn ye ko: «Aw yɛrɛ ɲa b’a ra kɛ, aw tɛ se ka foyi kɛ nin cɛ ra; mɔgɔ bɛɛ tugura a kɔ.»


\par }{\SH Gɛrɛki dɔw b’a fɛ ka kuma Yesu fɛ
\par }
{\PP \VS{20}Mɔgɔ minw tun nana Zeruzalɛmu ɲanagbɛ ra ka na Ala bato, Gɛrɛki minw tun bɛ Yahudiyaw ta diina ra, olugu dɔw tun bɛ o mɔgɔw cɛ ra.

\VS{21}O Gɛrɛkiw gbarara Filipe ra, min bɔra Bɛtisayida, Galile mara ra; o ko a ma ko: «Ne tericɛ, an b’a fɛ ka Yesu ye.»

\VS{22}Filipe tagara o fɔ Andere ye; o mɔgɔ fla tagara o fɔ Yesu ye.

\VS{23}Yesu ka o jaabi ko: «Min kɛra Adamaden ye*, Ala bɛna o ta bonya yira wagati min na, o wagati le sera sisan.»


\par }{\PP \VS{24}Yesu k’a fɔ tuun ko: «Can ra ne b’a fɔ aw ye ko ni simankisɛ ma don dugukolo ra ka sa, a bɛ to a kelen na; nka ni a sara, a bɛ falen ka den caman kɛ.

\VS{25}Ni mɔgɔ min k’a yɛrɛ nin kanu, o tigi bɛna bɔnɔ a ra; nka ni mɔgɔ min k’a yɛrɛ nin kɔninya nin dunuɲa ra yan, o tigi bɛna a nin sɔrɔ, ka ɲanamanya banbari sɔrɔ.

\VS{26}Ni mɔgɔ min b’a fɛ ka baara kɛ ne ye, o tigi ka kan ka tugu ne kɔ; ne bɛ yɔrɔ min na, ne ta baaraden fana bɛna kɛ o yɔrɔ le ra. Ni mɔgɔ min bɛ baara kɛ ne ye, Fa Ala bɛna o tigi bonya.»


\par }{\SH Yesu k’a ta saya ko fɔ
\par }
{\PP \VS{27}«Sisan kɔni, ne hakiri ɲagaminin lo; ne bɛna mun fɔ sa? Ko ne Fa Ala ye ne tanga nin wagati tɔɔrɔ ma wa? Ne tɛ se ka o fɔ, sabu ne nana dunuɲa ra nin wagati tɔɔrɔ le kosɔn.

\VS{28}Ne Fa, i tɔgɔ bonya!»

\par }{\PP Kumakan dɔ bɔra sankolo ra ko: «Ne k’a bonya ka ban, nka ne bɛna a bonya kokura tuun.»


\par }{\PP \VS{29}Jama min tun bɛ o yɔrɔ ra, olugu ka o mɛn minkɛ, dɔw ko: «Sankurukan lo.» Dɔw ko: «Mɛlɛkɛ dɔ le kumana a fɛ.»

\VS{30}Nka Yesu ko o ma ko: «Nin kumakan ma bɔ ne kosɔn, a bɔra aw le kosɔn.

\VS{31}Dunuɲa ta kiti bɛna tigɛ sisan le; dunuɲa kuntigi bɛna gbɛn ka labɔ sisan le.

\VS{32}Ni ne nana kɔrɔta ka bɔ dugukolo kan tuma min na, ne bɛna mɔgɔ bɛɛ lana ne fɛ.»

\VS{33}Yesu tun bɛna sa cogoya min na, a tun ka o le fɔ ka a yira mɔgɔw ra.


\par }{\PP \VS{34}Jama ko Yesu ma ko: «An k’a mɛn ko a sɛbɛra sariya* kitabu kɔnɔ ko Kisibaga* ɲanaman bɛna to wagati bɛɛ; nka ele ko, ko Min kɛra Adamaden ye*, ko o ka kan ka kɔrɔta ka bɔ dugukolo kan? O tuma, Min kɛra Adamaden ye, o ye jɔntigi le ye sa?»

\VS{35}Yesu ka o jaabi ko: «Yeelen belen bɛ aw cɛ ra, nka wagati dɔɔnin lo! Yeelen bɛ aw cɛ ra wagati min na, aw ye tagama a ra o wagati ra, janko dibi kana na don aw ma ka bara aw ra; sabu mɔgɔ min bɛ tagama dibi ra, o tigi tɛ a tagayɔrɔ lɔn.

\VS{36}Yeelen bɛ aw fɛ sisan le; min bɛ o yeelen di, aw ye la o ra, janko aw ye kɛ yeelen ta denw ye.»

\par }{\PP Yesu ka o fɔ ka ban minkɛ, a bɔra o kɔrɔ ka taga yɔrɔ wɛrɛ, ka dogo o ra.


\par }{\SH Yahudiyaw ma la Yesu ra
\par }
{\PP \VS{37}Ayiwa, hali k’a sɔrɔ Yesu ka tagamasiyɛn caman kɛ Yahudiyaw ɲa na, o belen ma la a ra.

\VS{38}O ra, cira Ezayi tun ka kuma min fɔ, o kɛra can ye, ko:

\par }{\Q «Matigi, jɔntigi le sɔnna ka la an ta waajuri kumaw ra?

\par }{\Q Jɔntigi le ka Matigi ta sebagaya lɔn\XREF{}{{\XO 12:38 }{\XO{12.38
}}{\XT{Nin kuma fɔra Ezayi 53.1.}}}?»


\par }{\MM \VS{39}Ayiwa, o tun tɛ se ka la Yesu ra, sabu cira Ezayi k’a fɔ fana ko:


\par }{\Q \VS{40}«Ala ka o ɲa fiyen,

\par }{\Q ka o jusukun fana gbɛlɛya,

\par }{\Q janko o ɲa kana yeri kɛ,

\par }{\Q o jusukun kana faamuri kɛ,

\par }{\Q janko o kana na ale fɛ,

\par }{\Q janko ale ye o kɛnɛya\XREF{}{{\XO 12:40 }{\XO{12.40
}}{\XT{Nin kuma fɔra Ezayi 6.9-10.}}}.»


\par }{\MM \VS{41}Cira Ezayi ka o fɔ, sabu Yesu ta nɔɔrɔ tun yirara a ra; o le kosɔn a ka o fɔ Yesu ko ra.


\par }{\PP \VS{42}O bɛɛ n’a ta, Yahudiyaw kuntigiw yɛrɛ caman lara Yesu ra; nka Farisiw* ɲasiran kosɔn, o ma sɔn k’a fɔ kɛnɛ kan, janko o kana na o gbɛn ka o nin bɔ karanso* ta jɛn ra.

\VS{43}Sabu mɔgɔw ta bonya le tun ka di o ye ka tɛmɛ Ala ta kan.


\par }{\SH Yesu ta kuma le bɛna mɔgɔw ta kiti tigɛ
\par }
{\PP \VS{44}Yesu kumana ni fanga ye, k’a fɔ ko: «Ni mɔgɔ min ka la ne ra, o tigi ma la ne le ra, nka a lara ne cibaga Ala le ra.

\VS{45}Ni mɔgɔ min ka ne ye, o tigi ka ne cibaga fana ye.

\VS{46}Ne kɔni, ne nana dunuɲa ra i n’a fɔ yeelen, janko ni mɔgɔ o mɔgɔ ka la ne ra, o tigi kana tagama dibi ra tuun.

\VS{47}Ni mɔgɔ min ka ne ta kuma lamɛn, ni a ma a sira tagama, ne le tɛna kiti tigɛ o tigi kan; sabu ne ma na ka na kiti tigɛ dunuɲamɔgɔw kan, ne nana ka na o kisi le.

\VS{48}Ni mɔgɔ min ka ban ne ra, ni a ma sɔn ka ne ta kumaw lamɛn, o tigi ka kititigɛbaga sɔrɔ a yɛrɛ ra ka ban. Ne ka kuma minw fɔ cɔ, o kumaw yɛrɛ le bɛna kiti tigɛ o tigi kan dunuɲa labanlon na!

\VS{49}Sabu ne ma kuma ne yɛrɛ ma; nka Fa Ala min ka ne ci, ale yɛrɛ le ka ne ta kumafɔtaw, ani ne ta kumacogo yira ne ra.

\VS{50}Ne fana k’a lɔn ko ale bɛ min fɔ, o le bɛ ɲanamanya banbari di mɔgɔw ma. O kosɔn Fa Ala ka a yira ne ra cogo min na, ne b’a fɔ ten le.»




\par }\Chap{13}{\SH Yesu ka karamɔgɔdenw senw ko
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ayiwa, a tɔ tun tora tere kelen Yahudiyaw ta Jɔnyaban ɲanagbɛ* bɛ se, Yesu tun k’a lɔn ko wagati sera ale ye bɔ dunuɲa ra ka taga Fa Ala fɛ. Mɔgɔ minw tun lara a ra dunuɲa ra yan, a tun ka olugu kanu; a ka o kanu fɔ ka taga se a dan ma.


\par }{\PP \VS{2}Yesu ni a ta karamɔgɔdenw tun bɛ surato domuna; o y’a sɔrɔ Setana tun ka Yesu janfa miiriya don Simɔn dencɛ Zudasi Sikariyɔti jusukun na ka ban.

\VS{3}Yesu tun k’a lɔn fana ko Fa Ala ka sebagaya bɛɛ don ale boro, ko ale bɔra Ala ra, ko a fana bɛna sekɔ ka taga Ala fɛ.

\VS{4}Ayiwa, Yesu wurira domuni kunna, ka a ta deregeba bɔ ka bla, ka fani dɔ ta ka a yɛrɛ cɛsiri ni o ye.

\VS{5}O kɔ, a ka ji kɛ minan dɔ kɔnɔ ka kɛ a ta karamɔgɔdenw senw ko ye; fani min tun bɛ a cɛ ra, a ka o senw jɔsi ni o ye.

\VS{6}A nana se Simɔn Piyɛri ma minkɛ, Piyɛri ko: «Matigi, ele yɛrɛ bɛ ne sen ko wa!»

\VS{7}Yesu ko a ma ko: «Ne bɛ min kɛra tan, ele kɔni tɛ se ka o kɔrɔ lɔn sisan; nka lon dɔ i bɛna a kɔrɔ lɔn.»

\VS{8}Piyɛri ko: «Ɔn-ɔn, ne tɛ sɔn ele ye ne sen ko fiyewu.» Yesu ko a ma ko: «Ni ne ma i sen ko, i tɛna i ninyɔrɔ sɔrɔ ne fɛ dɛ!»

\VS{9}Simɔn Piyɛri ko: «Ayiwa, Matigi, ni o lo, i kana dan ne sen kori dama ma, nka ne borow, ani ne kun fana ko.»

\VS{10}Yesu ko o ma ko: «Ni mɔgɔ min fari yɔrɔ bɛɛ kora ka ban, o tigi mako tɛ kori wɛrɛ ra tuun; a kɔni bɛ se ka a senw ko, ni o tɛ, a saninyanin lo. Aw saninyanin lo, nka aw bɛɛ tɛ dɛ!»

\VS{11}Karamɔgɔden min tun bɛna Yesu janfa, a tun ka o lɔn; o le kosɔn a ko: «Aw bɛɛ ma saninya.»


\par }{\PP \VS{12}Yesu ka a ta karamɔgɔdenw sen ko ka ban tuma min na, a ka a ta deregeba don, ka sigi domunikɛyɔrɔ ra tuun. A ko karamɔgɔdenw ma ko: «Ne ka min kɛ aw ra, aw ka o kɔrɔ lɔn wa?

\VS{13}Aw bɛ ne wele ko: ‹An karamɔgɔ› walama ko: ‹Matigi.› O bɛnnin lo, sabu ne ye o le ye.

\VS{14}Ayiwa, ne min ye aw Matigi ye, ani aw Karamɔgɔ, ni ne ka aw sen ko, o tuma aw fana ka kan ka ɲɔgɔn sen ko le.

\VS{15}Ne ka nin kɛ k’a yira aw ra le, janko ne ka a kɛ aw ye cogo min na, aw fana ye a kɛ ɲɔgɔn ye ten.

\VS{16}Can ra ne b’a fɔ aw ye ko jɔn tɛ se ka bonya ka tɛmɛ a matigicɛ kan, ciraden fana tɛ se ka bonya ka tɛmɛ a cibaga kan.

\VS{17}Sisan aw ka o kow lɔn; ni aw ka sɔn k’a kɛ, Ala bɛna aw ta ɲa.


\par }{\PP \VS{18}«Ne tɛ nin fɔra aw bɛɛ le ma dɛ! Ne ka minw ɲanawoloma, ne ka olugu lɔn. Nka ciraw ka min fɔ Kitabu kɔnɔ, o ka kan ka kɛ le; a sɛbɛra ko: ‹Min tun bɛ domuni kɛ ni ne ye, o k’a yɛrɛ kɛ ne jugu ye\XREF{}{{\XO 13:18 }{\XO{13.18
}}{\XT{Nin kuma fɔra Zaburu 41.10.}}}.›

\VS{19}Ne bɛ o fɔ aw ye sisan sani a kɛwagati ye se, janko ni a nana se, aw ye la a ra ko ne ko ‹Ne ye min ye, ne ye o le ye›.

\VS{20}Can yɛrɛ ra ne b’a fɔ aw ye, ko ni mɔgɔ min ka sɔn ne ta ciraden na, o tigi sɔnna ne yɛrɛ le ra; ni mɔgɔ min fana sɔnna ne ra, o tigi sɔnna ne cibaga le ra.»


\par }{\SH Yesu ko Zudasi bɛna ale janfa
\par }
{\R (Matiyu 26.20-25; Marika 14.17-21; Luka 22.21-23)

\par }{\PP \VS{21}Yesu ka o kuma fɔ minkɛ, a hakiri ɲagamina kosɛbɛ. A k’a fɔ o ye k’a gbɛlɛya ko: «Can ra ne b’a fɔ aw ye ko aw ra kelen bɛna ne janfa.»

\VS{22}A ka o fɔ minkɛ, karamɔgɔdenw ka kɛ ɲɔgɔn flɛflɛ ye; o m’a lɔn, a kan bɛ min tigi ma.

\VS{23}Yesu ta karamɔgɔden min ko tun ka di Yesu ye, ale tun bɛ Yesu kɔrɔ.

\VS{24}Simɔn Piyɛri ka tagamasiyɛn dɔ kɛ ale ma, ko a ye Yesu ɲininka, ko a kan bɛ jɔntigi le ma.

\VS{25}O karamɔgɔden gbara Yesu ra, ka a ɲininka ko: «Matigi, i bɛ jɔntigi le ma?»

\VS{26}Yesu k’a jaabi ko: «Ni ne ka buru su k’a di mɔgɔ min ma, o tigi lo.» A ka buru ta k’a su, k’a di Simɔn Sikariyɔti dencɛ Zudasi ma.

\VS{27}Kabini buru dira Zudasi ma dɔrɔn, Setana donna Zudasi ra. Yesu ko a ma ko: «I b’a fɛ ka min kɛ, i teliya ka o kɛ sa.»


\par }{\PP \VS{28}Nka minw tun bɛ ni Yesu ye domuni na, olugu si m’a lɔn fɛn min k’a to a ka o kuma fɔ.

\VS{29}I n’a fɔ Zudasi le tun ye warimarabaga ye, dɔw k’a miiri ko Yesu ko o ma ko a ye taga fɛn dɔ le san ka na Jɔnyaban ɲanagbɛ* domuni labɛn ni o ye, walama ko a ye taga fagantan dɔw sɔn.

\VS{30}O ra, Zudasi ka buru mina ka bɔ kɛnɛ ma o yɔrɔnin kelen bɛɛ ra. O y’a sɔrɔ su tun kora.


\par }{\SH Yesu ka cikura fɔ a ta karamɔgɔdenw ye
\par }
{\PP \VS{31}Ayiwa, Zudasi Sikariyɔti bɔnin kɔ, Yesu ko a ta karamɔgɔdenw ma ko: «Sisan kɔni Min kɛra Adamaden ye* bonya lara o kan, ka bonya la Ala fana kan a le sababu ra.

\VS{32}[Ni bonya lara Ala kan ale sababu ra,] Ala yɛrɛ fana bɛna bonya la ale kan; a fana tɛna mɛɛn ka o bonya la a kan.

\VS{33}Ne ta denw, ne bɛ ni aw ye wagati dɔɔnin dɔrɔn le. Aw bɛna ne yɔrɔɲini, nka ne ka min fɔ Yahudiyaw kuntigiw ye, ne bɛ o kelen le fɔ aw ye, ko ne bɛna taga yɔrɔ min na, aw tɛ se ka taga o yɔrɔ ra.

\VS{34}Ne bɛ cikura fɔ aw ye: Aw ye ɲɔgɔn kanu; ne ka aw kanu cogo min na, aw fana ye ɲɔgɔn kanu ten.

\VS{35}Ni kanuya bɛ aw ni ɲɔgɔn cɛ, bɛɛ bɛna a lɔn o le fɛ ko aw ye ne ta karamɔgɔdenw ye.»


\par }{\SH Yesu ko Piyɛri bɛna ban ale ra
\par }
{\R (Matiyu 26.31-35; Marika 14.27-31; Luka 22.31-34)

\par }{\PP \VS{36}Simɔn Piyɛri ka Yesu ɲininka ko: «Matigi, i bɛ tagara min le?» Yesu k’a jaabi ko: «Ne bɛ tagara yɔrɔ min na, ele tɛ se ka tugu ne kɔ sisan o yɔrɔ ra; nka lon dɔ i bɛna tugu ne kɔ.»

\VS{37}Piyɛri ko Yesu ma ko: «Matigi, mun na ne tɛ se ka taga ni i ye sisan? Ne bɛ sɔn ka ne yɛrɛ di hali ka sa i kosɔn!»

\VS{38}Yesu ko a ma ko: «Ele bɛna sa ne kosɔn wa? Can ra, ne b’a fɔ i ye ko sani dondo ye kasi, ele bɛna a fɔ mɔgɔw ye fɔ siɲaga saba ko i ma ne lɔn.»




\par }\Chap{14}{\SH Yesu le ye sira ye
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ayiwa, o kɔ, Yesu ko a ta karamɔgɔdenw ma ko: «Aw hakiri kana ɲagami; aw ye la Ala ra, aw ye la ne fana ra.

\VS{2}Sigiyɔrɔ caman bɛ ne Fa Ala fɛ, ni o tun tɛ can ye, ne tun tɛna a fɔ aw ye ko ne bɛ taga yɔrɔ labɛn aw ye.

\VS{3}Ni ne tagara yɔrɔ labɛn aw ye ka ban tuma min na, ne bɛ kɔsegi ka na aw ta ka taga to ne kɔrɔ, janko ne bɛ yɔrɔ min na, aw fana ye kɛ o yɔrɔ ra.

\VS{4}Ne bɛ taga yɔrɔ min na, aw ka o sira lɔn.»

\VS{5}Toma ko Yesu ma ko: «Matigi, an ma i tagayɔrɔ lɔn, an bɛna a sira lɔn cogo di?»

\VS{6}Yesu ko Toma ma ko: «Ne le ye sira ye, ani can, ani ɲanamanya; mɔgɔ si tɛ na Fa Ala fɛ, ni a ma tɛmɛ ne fɛ.

\VS{7}Ni aw tun ka ne lɔn, aw tun bɛna ne Fa fana lɔn, nka sisan aw ka a lɔn, aw fana k’a ye.»


\par }{\PP \VS{8}Filipe ko Yesu ma ko: «Matigi, Fa Ala yira an na; o bɛna an wasa.»

\VS{9}Yesu ko Filipe ma ko: «Ne ni aw bɛ ɲɔgɔn fɛ kabini wagatijan, nka hali bi ele ma ne lɔn wa, Filipe? Ni mɔgɔ min ka ne ye, o tigi ka Fa Ala le ye; mun kosɔn ele b’a fɔ tuun ko: ‹Fa Ala yira an na›?

\VS{10}O tuma ele ma la a ra ko ne bɛ Fa Ala ra, ko Fa Ala fana bɛ ne ra wa? Ne bɛ kuma min fɔra aw ye, o ma bɔ ne yɛrɛ ra; Fa Ala min ni ne ye kelen ye, ale yɛrɛ ni ne le bɛ jɛn ka a ta baara kɛ.

\VS{11}Aw ye la ne ra, ko ne bɛ Fa Ala ra, ko Fa Ala fana bɛ ne ra; ni o ma aw wasa, ne bɛ nin kɛwale minw kɛra, aw ye la ne ra o kosɔn.

\VS{12}Can ra ne b’a fɔ aw ye ko ni mɔgɔ min ka la ne ra, ne bɛ baara min kɛra, o tigi bɛna o ɲɔgɔn le kɛ; a yɛrɛ bɛna baara dɔw kɛ minw ka bon ka tɛmɛ ne taw kan, sabu ne bɛ tagara Fa Ala fɛ.

\VS{13}Ni aw ka fɛn o fɛn daari Ala fɛ ne tɔgɔ ra, ne bɛna o kɛ; janko Dencɛ* ye Fa Ala ta bonya yira mɔgɔw ra.

\VS{14}Ni aw ka fɛn o fɛn daari ne tɔgɔ ra, ne bɛna o kɛ.»


\par }{\SH Yesu ko Nin Saninman bɛna na
\par }
{\PP \VS{15}«Ni aw bɛ ne kanu, ne ka ci minw fɔ aw ye, aw bɛna o kɛ.

\VS{16}Ne fana bɛna Fa Ala daari ko a ye dɛmɛbaga wɛrɛ di aw ma, janko o ye to ni aw ye tuma bɛɛ.

\VS{17}Nin Saninman* min bɛ can yira, o lo. Dunuɲamɔgɔw tɛ se ka o sɔrɔ, sabu o tɛ se k’a ye, o tɛ se k’a lɔn fana. Nka aw kɔni ka a lɔn, sabu a bɛ ni aw ye, a bɛna kɛ aw jusukun na fana.


\par }{\PP \VS{18}«Ne tɛna aw to aw kelen na i n’a fɔ feritaw; ne bɛna sekɔ ka na aw fɛ tuun.

\VS{19}Sani dɔɔnin cɛ dunuɲamɔgɔw tɛna ne ye, nka aw kɔni, aw bɛna ne ye; sabu ne bɛna ɲanamanya tuun, o kosɔn aw fana bɛna ɲanamanya.

\VS{20}O lon le ra aw bɛna a faamu ko ne bɛ ɲanamanya ne Fa Ala ra, ko aw bɛ ɲanamanya ne ra, ko ne fana bɛ ɲanamanya aw ra.


\par }{\PP \VS{21}«Mɔgɔ min bɛ ne ta kuma lamɛn, k’a sira tagama, o tigi le bɛ ne kanu. Mɔgɔ min bɛ ne kanu, ne Fa bɛna o tigi kanu; ne fana bɛna o tigi kanu ka ne yɛrɛ yira a ra.»


\par }{\PP \VS{22}Ayiwa, Zude (min ni Zudasi Sikariyɔti tɛ kelen ye), ale ko: «Matigi, mun na i bɛna i yɛrɛ yira anw na, nka i tɛ i yɛrɛ yira dunuɲamɔgɔ tɔw ra?»

\VS{23}Yesu ka a jaabi ko: «Mɔgɔ min bɛ ne kanu, o tigi bɛ ne ta ka kumaw sira tagama, ne Fa fana bɛna o tigi kanu; ne ni ne Fa Ala bɛna na o tigi fɛ, ka na to ni o tigi ye.

\VS{24}Mɔgɔ min tɛ ne kanu, o tigi tɛ ne ta ka kumaw sira tagama. Aw bɛ kuma min mɛnna ne fɛ, o ma bɔ ne yɛrɛ ra; a bɔra ne cibaga Fa Ala le ra.


\par }{\PP \VS{25}«Ne ka nin kow fɔ aw ye, ka ne to ni aw ye.

\VS{26}Nka Fa Ala bɛna Dɛmɛbaga min ci aw ma ne tɔgɔ ra, min ye Nin Saninman ye, ale le bɛna aw karan fɛn bɛɛ ra; ne ka fɛn o fɛn fɔ aw ye, a bɛna aw hakiri jigi o bɛɛ ra.


\par }{\PP \VS{27}«Ne bɛ jususuma le to aw fɛ, ne bɛ ne ta jususuma le di aw ma. Ne tɛ a di aw ma dunuɲamɔgɔw ta dicogo ra. Aw hakiri kana ɲagami, aw kana siran.


\par }{\PP \VS{28}«Aw k’a mɛn ne fɛ ka ban ko: ‹Ne bɛ taga; nka ne bɛna kɔsegi ka na aw fɛ tuun.› Ni aw tun bɛ ne kanu, aw tun bɛna ɲagari ko ne bɛ tagara Fa Ala fɛ; sabu Fa Ala ka bon ni ne ye.

\VS{29}Ayiwa, sisan, ne ka nin kow fɔ aw ye, sani a kɛwagati ye se; janko ni a nana se, aw ye la ne ta kuma ra.

\VS{30}Ne tɛna kuma ni aw ye tuun ka mɛɛn, sabu dunuɲa kuntigi bɛna na ne kama; nka se foyi si t’a fɛ ne kan.

\VS{31}Ne Fa Ala ka min fɔ ne ye, ne bɛ o le kɛ, janko dunuɲamɔgɔw ye a lɔn ko ne bɛ Fa Ala kanu.

\par }{\PP «Aw ye wuri, an ye taga ka bɔ yan.»




\par }\Chap{15}{\SH Yesu ye rɛzɛnsun ye
\par }
{\PP \VerseOne{1}Yesu ko: «Ne le ye rɛzɛnsun yɛrɛ ye, ne Fa ye a sɛnɛbaga ye.

\VS{2}Yiriboro o yiriboro bɛ ne ra, ni a tɛ den, a bɛ o tigɛ. Nka yiriboro o yiriboro bɛ ne ra, ni a bɛ den, a bɛ o kɛrɛfɛborow tigɛtigɛ k’a dakaɲa, janko a ye den caman kɛ ka tɛmɛ fɔlɔta kan.

\VS{3}Ne ka karan min di aw ma, o karan kosɔn aw saninyara ka ban.

\VS{4}Aw ye to ne ta jɛnɲɔgɔnya ra, ne fana bɛ to aw ta jɛnɲɔgɔnya ra. Yiriboro gbansan tɛ se ka den a yɛrɛ ma, ni a nɔrɔnin tɛ yirisun na; ni aw fana ma to ne ta jɛnɲɔgɔnya ra, aw tɛ se ka foyi kɛ Ala ye.


\par }{\PP \VS{5}«Ne le ye rɛzɛnsun ye, aw ye a borow ye. Ni mɔgɔ min tora ne ta jɛnɲɔgɔnya ra, ni ne fana tora o tigi ta jɛnɲɔgɔnya ra, o tigi le bɛ den caman kɛ; sabu ni ne tɛ, aw tɛ se ka foyi kɛ.

\VS{6}Ni mɔgɔ min ma to ne ta jɛnɲɔgɔnya ra, o tigi bɛ firi kɛnɛ ma i ko yiriboro tigɛnin; a bɛ ja. O kɔ, o bɛ o yiriborow cɛ ka o firi tasuma ra ka o jɛni.

\VS{7}Ni aw tora ne ta jɛnɲɔgɔnya ra, ni ne ta kumaw tora aw kɔnɔ, aw bɛ fɛn o fɛn fɛ, aw ye o daari, aw bɛna o sɔrɔ.

\VS{8}Ni aw bɛ den caman kɛ, k’a yira ko aw ye ne ta karamɔgɔdenw ye, o le bɛ ne Fa bonya.

\VS{9}Fa Ala ka ne kanu cogo min na, ne ka aw kanu o cogo le ra fana; aw ye to ne ta kanuɲɔgɔnya ra.

\VS{10}Ni aw bɛ ne ta cifɔninw kɛ, aw bɛna to ne ta kanuɲɔgɔnya ra, i n’a fɔ ne ka ne Fa ta cifɔninw kɛ cogo min na, ka to a ta kanuɲɔgɔnya ra.»


\par }{\SH Lanabagaw ye Yesu teriw ye
\par }
{\PP \VS{11}«Ne ka nin kow fɔ aw ye, janko ɲagari min bɛ ne ra, o ye kɛ aw fɛ, ani aw ta ɲagari ye dafa.

\VS{12}Ne ta cifɔnin flɛ nin ye: ko aw ye ɲɔgɔn kanu i n’a fɔ ne ka aw kanu cogo min na.

\VS{13}Ka i yɛrɛ di ka sa i teriw kosɔn, kanuya si tɛ tɛmɛ o kan.

\VS{14}Ne ka min fɔ aw ye, ni aw bɛ o kɛ, o tuma aw bɛna kɛ ne teriw ye.

\VS{15}Ne tɛ aw wele tuun ko baaradenw, sabu baaraden tɛ a matigicɛ ta kokɛtaw kala ma; ne bɛ aw wele ko ne teriw, sabu ne ka fɛn o fɛn sɔrɔ ne Fa fɛ ne ka aw karan o bɛɛ ra.

\VS{16}Aw le ma ne ɲanawoloma; ne le ka aw ɲanawoloma, ka aw ci, janko aw ye kɛ i ko yiri min bɛ den, den min nafa tɛ ban. O cogo ra ni aw ka fɛn o fɛn daari Fa Ala fɛ ne tɔgɔ ra, a bɛna o di aw ma.

\VS{17}Ne bɛ min ɲini aw fɛ o ye ko aw ye ɲɔgɔn kanu.


\par }{\SH Dunuɲamɔgɔw bɛna lanabagaw kɔninya
\par }
{\PP \VS{18}«Ni dunuɲamɔgɔw bɛ aw kɔninya, aw ka kan k’a lɔn ko o kɔnna ka ne le kɔninya aw ɲa.

\VS{19}Ni aw ni dunuɲamɔgɔw tun ye kelen ye, o tun bɛna aw kanu, sabu aw ye o dɔ ye. Nka aw ni dunuɲamɔgɔw tɛ kelen ye minkɛ, ani ne ka aw ɲanawoloma ka bɔ dunuɲa ra minkɛ, o kosɔn o bɛ aw kɔninya.


\par }{\PP \VS{20}«Ne ka kuma min fɔ aw ye, aw ye aw hakiri to o ra, ko: ‹Jɔn tɛ bonya ka tɛmɛ a matigicɛ kan.› Ni o ka ne tɔɔrɔ, o bɛna aw fana tɔɔrɔ; ni o sɔnna ne ta kuma ma, o bɛna sɔn aw fana ta kuma ma.

\VS{21}Nka o bɛna o kow bɛɛ kɛ aw ra ne le kosɔn, sabu min ka ne ci, o ma o lɔn.


\par }{\PP \VS{22}«Ni a tun kɛra ko ne ma na, ani ni ne tun ma kuma o fɛ, o tun tɛna jaraki o ta jurumun ko ra tuun; nka sisan kɔni ni o ka jurumun kɛ, o jarakibari tɛ to.

\VS{23}Mɔgɔ min bɛ ne kɔninya, o tigi bɛ ne Fa fana kɔninya.

\VS{24}Mɔgɔ si ma kɛwale minw ɲɔgɔn kɛ, ni ne tun ma o kɛ o ɲa na, o tun tɛna jaraki o ta jurumun kosɔn tuun. Nka sisan o ka ne ta kɛwalew ye, nka o belen ka ne ni ne Fa kɔninya.

\VS{25}Nka o kɛra janko min sɛbɛra o ta sariya* ra, o ye kɛ can ye ko: ‹O ka ne kɔninya gbansan\XREF{}{{\XO 15:25 }{\XO{15.25
}}{\XT{Nin kuma fɔra Zaburuw 35.19; 69.5.}}}.›


\par }{\PP \VS{26}«Ayiwa, ne bɛna Dɛmɛbaga min ci aw ma ka bɔ ne Fa Ala fɛ, o ye Nin Saninman* ye, min bɛ can yira; ni o nana, o bɛna seereya kɛ ne ta ko ra.

\VS{27}Aw fana bɛna seereya kɛ ne ta ko ra, sabu aw ni ne tun bɛ ɲɔgɔn fɛ kabini ne ta kow damina ra.




\par }\Chap{16}{\PP \VerseOne{1}«Ne ka nin kow bɛɛ fɔ aw ye, janko ni a nana se, foyi kana aw kunnacɛn ka bɔ lanaya ra.

\VS{2}O bɛna aw gbɛn ka bɔ karansow* kɔnɔ; wagati dɔ yɛrɛ bɛna se, ni mɔgɔ min ka aw dɔ faga, o tigi bɛna a miiri ko a ka koɲuman le kɛ Ala ye.

\VS{3}O bɛna o kow bɛɛ kɛ aw ra, sabu o ma ne Fa Ala lɔn, o ma ne fana lɔn.

\VS{4}Nka ne ka nin kow fɔ aw ye sisan, janko ni a kɛwagati nana se, aw hakiri ye jigi a ra ko ne tun ka a fɔ aw ye ka ban. Ne ma kɔn ka o kow fɔ aw ye, sabu ne yɛrɛ tun bɛ ni aw ye.»


\par }{\SH Nin Saninman ta baara
\par }
{\PP \VS{5}«Ayiwa, sisan ne bɛ tagara ne cibaga fɛ, nka aw si ma ne ɲininka ko: ‹I bɛ tagara min?›

\VS{6}Ne ka nin kumaw fɔ aw ye minkɛ, o le ka aw jusu kasi kosɛbɛ.

\VS{7}O bɛɛ n’a ta, ne bɛ can le fɔra aw ye: ne ye taga, o le ka fisa aw ma, sabu ni ne ma taga, Dɛmɛbaga tɛna na aw fɛ; nka ni ne tagara, ne bɛna a ci ka na aw fɛ.

\VS{8}Ni o Dɛmɛbaga nana, a bɛna a yira dunuɲamɔgɔw ra ko o firira jurumun ta ko ra, ko o firira terenninya ta ko ra, ani ko o firira Ala ta kiti ta ko ra fana.

\VS{9}O firira jurumun ta ko ra, sabu o ma la ne ra.

\VS{10}O firira terenninya ta ko ra, sabu ne bɛ tagara Fa Ala fɛ, o kosɔn aw tɛna ne ye tuun.

\VS{11}O firira Ala ta kiti ta ko ra, sabu kiti tigɛra dunuɲa kuntigi kan ka ban.


\par }{\PP \VS{12}«Fɛn caman bɛ ne fɛ k’a fɔ aw ye hali bi, nka o ka bon aw baraka ma sisan.

\VS{13}O kosɔn Nin Saninman* min bɛ can yira, ni o nana, a bɛna aw ɲamina ka can bɛɛ yira aw ra; sabu a ta kumaw tɛna bɔ a yɛrɛ ra, nka a bɛ fɛn o fɛn mɛn, a bɛna o bɛɛ le fɔ aw ye, ka ko nataw fana fɔ aw ye.

\VS{14}A bɛna ne tɔgɔ bonya, sabu kuma min bɛ ne fɛ, a bɛna o le ta ka o fɔ aw ye.

\VS{15}Fɛn o fɛn bɛ Fa Ala fɛ, o bɛɛ ye ne ta ye. O le kosɔn ne ko, ko Nin Saninman le bɛna ne ta kumaw ta ka o fɔ aw ye.»


\par }{\SH Karamɔgɔdenw ta ɲanasisi ni o ta ɲagari
\par }
{\PP \VS{16}O kɔ, Yesu ko: «Ni dɔɔnin kɛra, aw tɛna ne ye; nka ni dɔɔnin kɛra o kɔ fɛ tuun, aw bɛna ne ye.»

\VS{17}Karamɔgɔden dɔw ka kɛ ɲɔgɔn ɲininka ye ko: «A ka min fɔ nin ye, o kɔrɔ le ye di? A ko: ‹Ni dɔɔnin kɛra, aw tɛna ne ye,› ko: ‹nka ni dɔɔnin kɛra o kɔ fɛ tuun, aw bɛna ne ye, sabu ne bɛ taga Fa Ala fɛ.›

\VS{18}O ‹dɔɔnin› kɔrɔ le ye juman ye? An kɔni ma o faamu!»

\VS{19}Yesu k’a lɔn ko karamɔgɔdenw b’a fɛ ka ale ɲininka; a ko o ma ko: «Ne ko minkɛ ko: ‹Ni dɔɔnin kɛra, aw tɛna ne ye tuun, ko nka ni dɔɔnin kɛra o kɔ fɛ tuun, aw bɛna ne ye,› aw bɛ ɲɔgɔn ɲininkara o le ra wa?

\VS{20}Can ra ne b’a fɔ aw ye ko aw kɔni, aw bɛna kasi, ka maɲumankokan bɛɛ fɔ, k’a sɔrɔ dunuɲamɔgɔw bɛ ɲagarira. Aw jusu bɛna kasi, nka aw ta jusukasi bɛna yɛlɛma ka kɛ ɲagari ye.

\VS{21}Ni muso bɛ tin na, ɲanasisi b’a sɔrɔ, sabu denworo wagati tɔɔrɔ sera a ma. Nka ni den worora ka ban, a hakiri tɛ to a ta dimi na tuun ɲagari kosɔn, sabu adamaden dɔ worora dunuɲa kɔnɔ.

\VS{22}Aw kɔni, aw fana ɲanasisinin lo sisan; nka ne bɛna aw ye tuun, aw jusukun bɛna ɲagari, mɔgɔ si tɛna se ka o ɲagari bɔsi aw ra.


\par }{\PP \VS{23}«Ni o lon ka se, aw tɛna ne ɲininka foyi si ra tuun. Can ra ne b’a fɔ aw ye ko ni aw nana ne Fa Ala daari fɛn o fɛn na ne tɔgɔ ra, a bɛna o kɛ aw ye.

\VS{24}Hali bi aw ma foyi daari Ala fɛ ne tɔgɔ ra fɔlɔ; aw ye a daari, a bɛna a di aw ma, janko aw ta ɲagari ye dafa.»


\par }{\SH Yesu ka se sɔrɔ dunuɲa kan ka ban
\par }
{\PP \VS{25}Yesu ko: «Ayiwa, ne ka aw karan nin kow bɛɛ ra ni kuma kɔrɔmanw le ye. Nka wagati dɔ bɛna se, ne tɛna aw karan ni kuma kɔrɔmanw ye tuun; ne bɛna kuma gbɛya k’a fɔ aw ye ka Fa Ala ta kow yira aw ra.

\VS{26}Ni o lon nana se, aw bɛna Fa Ala daari ni ne tɔgɔ le ye; ne tɛna a fɔ tuun ko ne bɛna Fa Ala daari aw ye.

\VS{27}Sabu Fa Ala yɛrɛ bɛ aw kanu, sabu aw bɛ ne kanu, ani aw lara a ra fana ko ne bɔra ale le ra.

\VS{28}Can lo, ne bɔra Fa Ala le fɛ ka na dunuɲa ra; sisan ne bɛ bɔ dunuɲa ra ka sekɔ ka taga Fa Ala fɛ.»


\par }{\PP \VS{29}Yesu ta karamɔgɔdenw ko: «Ɔnhɔn, sisan kɔni, i ka kuma gbɛ k’a fɔ an ye; a ma kɛ talen ye tuun.

\VS{30}Sisan kɔni an k’a lɔn ko i ka fɛn bɛɛ lɔn, ko hali i ka kan ka ɲininka ko minw na, i ka o ɲininkariw bɛɛ lɔn ka ban, sani an ye i ɲininka. O le kosɔn an lara a ra ko i bɔra Ala ra.»

\VS{31}Yesu ka o jaabi ko: «Aw ko aw lara ne ra sisan kɛ?

\VS{32}Ayiwa, wagati dɔ bɛna se, a yɛrɛ sera ka ban, aw bɛɛ bɛna bori ka janjan, bɛɛ bɛna taga a ta fan na, ka ne kelen to. Nka o bɛɛ n’a ta, ne kelen tɛna to, sabu Fa Ala bɛ ni ne ye.

\VS{33}Ne ka nin kow fɔ aw ye, janko aw jusu sumanin ye to ne ta jɛnɲɔgɔnya ra. Aw bɛna tɔɔrɔ dunuɲa kɔnɔ, nka aw ye jija! Ne ka se sɔrɔ dunuɲa kan.»




\par }\Chap{17}{\SH Yesu ka Ala daari a yɛrɛ ta ko ra
\par }
{\PP \VerseOne{1}Yesu ka o kuma fɔ minkɛ, a ka a ɲa kɔrɔta san fɛ k’a fɔ ko: «Fa Ala, sisan wagati sera, Den* min bɔra i ra, bonya la o kan mɔgɔw ɲa na, janko ale fana ye i bonya.

\VS{2}Sabu i ka sebagaya di a ma k’a sigi dunuɲamɔgɔw bɛɛ kunna, janko i ka minw bɛɛ lana a fɛ, a ye ɲanamanya banbari di olugu bɛɛ ma.

\VS{3}Ɲanamanya banbari kɔrɔ ye ko o ye ele lɔn, ele min kelenpe ye Ala ɲanaman ye, ani i ka min ci, Yesu Kirisita, ka o fana lɔn.

\VS{4}Ne ka i tɔgɔ bonya dugukolo kan; i tun ka baara min di ne ma ko ne ye a kɛ, ne ka o kɛ k’a dafa.

\VS{5}Sisan Fa Ala, ne bonya, k’a to ne ye kɛ ni i ye; bonya min tun bɛ ne fɛ kakɔrɔ, k’a sɔrɔ dunuɲa tun ma dan fɔlɔ, o bonya di ne ma.»


\par }{\SH Yesu ka Ala daari karamɔgɔdenw ye
\par }
{\PP \VS{6}«I ka mɔgɔ minw bɔ dunuɲamɔgɔw ra ka o di ne ma, ne ka i tɔgɔ yira olugu ra, janko o ye i lɔn. O tun ye ele taw le ye, nka i ka o di ne ma; o fana ka i ta kuma mara.

\VS{7}Sisan kɔni o k’a lɔn ko i ka fɛn o fɛn di ne ma, ko o bɔra ele yɛrɛ le ra.

\VS{8}Sabu i ka kuma minw fɔ ne ye, ne ka o le fɔ o ye fana; o sɔnna o ma. O k’a lɔn ko can ra, ne bɔra ele le ra; o lara a ra ko ele le ka ne ci.

\VS{9}Ne bɛ i daarira olugu le ye. Ne tɛ i daarira dunuɲamɔgɔ tɔw ye; i ka minw di ne ma, ne bɛ i daarira olugu le ko ra, sabu o ye ele ta le ye.

\VS{10}Fɛn o fɛn bɛ ne fɛ, o ye ele ta le ye; fɛn o fɛn bɛ ele fɛ fana, o ye ne ta le ye. Ne ta bonya bɛ lɔn olugu le fɛ.

\VS{11}Ne bɛna bɔ dunuɲa ra, nka olugu bɛna to dunuɲa ra yan; ne bɛna taga i fɛ. Fa Ala Saninman, o mara ni i tɔgɔ ta sebagaya ye, i ka o sebagaya min di ne ma, janko o ye kɛ kelen ye i ko ele ni ne bɛ kelen ye cogo min na.

\VS{12}Ne tun bɛ ni o ye wagati min na, ne ka o mara ni i tɔgɔ ta sebagaya ye, i ka o sebagaya min di ne ma. Ne ka o bɛɛ mara, o si ma halaki, fɔ min tun ka kan ka halaki, janko kuma min sɛbɛra, o ye kɛ can ye.


\par }{\PP \VS{13}«Nka sisan ne bɛ taga i fɛ, ne bɛ nin kow bɛɛ fɔ sisan le ka ne to dunuɲa ra yan; janko ne ta ɲagari ye kɛ o fɛ, ka dafa.

\VS{14}Ne ka o karan i ta kuma ra; dunuɲamɔgɔw bɛ o kɔninya, sabu o ni dunuɲamɔgɔw tɛ kelen ye i n’a fɔ ne ni dunuɲamɔgɔw tɛ kelen ye cogo min na.

\VS{15}Ne tɛ i daarira ko i ye o ta ka bɔ dunuɲa ra, nka ko i ye o tanga Setana le ma;

\VS{16}sabu o ni dunuɲamɔgɔw tɛ kelen ye, i n’a fɔ ne ni dunuɲamɔgɔw tɛ kelen ye cogo min na.


\par }{\PP \VS{17}«O bla danna ka o saninya ni i ta can ye, sabu i ta kuma le ye can ye.

\VS{18}I ka ne ci dunuɲa ra cogo min na, ne fana ka o ci dunuɲa ra o cogo kelen le ra.

\VS{19}Ne ka ne yɛrɛ bla danna ka kɛ ele kelen ta ye olugu le kosɔn, janko olugu fana ye bla danna i ye can ra.»


\par }{\SH Yesu ka Ala daari lanabaga tɔw bɛɛ ko ra
\par }
{\PP \VS{20}«Ne tɛ i daarira ninnugu dɔrɔn le kosɔn; minw bɛna la ne ra olugu ta waajuri sababu ra, ne bɛ i daarira olugu fana ye,

\VS{21}janko o bɛɛ ye bɛn ka kɛ kelen ye, i n’a fɔ ele Fa Ala, ele bɛ ne ra cogo min na, ani ne fana bɛ ele ra cogo min na. Olugu fana ye kɛ anw na, janko dunuɲamɔgɔw ye la a ra ko ele le ka ne ci.

\VS{22}Ne kɔni, i ka bonya min di ne ma, ne ka o ɲɔgɔn le di o ma, janko o ye jɛn ka o kan kɛ kelen ye, i n’a fɔ ele ni ne ye kelen ye cogo min na.

\VS{23}Ne bɛ olugu ra cogo min na, ani ele bɛ ne ra cogo min na, olugu fana ye kɛ kelen ye ten ka ɲa, janko dunuɲamɔgɔw y’a lɔn ko ele le ka ne ci, ko ele bɛ olugu fana kanu i ko i bɛ ne kanu cogo min na.


\par }{\PP \VS{24}«Fa Ala, ne b’a fɛ ko ne bɛna kɛ yɔrɔ min na, i ka mɔgɔ minw di ne ma, olugu fana ye kɛ o yɔrɔ ra, janko i ka nɔɔrɔ min di ne ma, o ye o nɔɔrɔ ye; sabu i ka ne kanu kabini dunuɲa tun ma dan fɔlɔ.

\VS{25}Fa Ala, ele min terennin lo, dunuɲamɔgɔw ma i lɔn, nka ne kɔni, ne ka i lɔn; ninnugu fana k’a lɔn ko ele le ka ne ci.

\VS{26}Ne ka i tɔgɔ yira o ra, ne bɛna a yira o ra tuun, janko i ka ne kanu ni kanuya min ye, o kanuya ɲɔgɔn ye kɛ olugu fana kɔnɔ, ne fana ye kɛ o kɔnɔ.»




\par }\Chap{18}{\SH O tagara Yesu minayɔrɔ ra
\par }
{\R (Matiyu 26.45-56; Marika 14.43-50; Luka 22.47-53)

\par }{\PP \VerseOne{1}Ayiwa, Yesu ka o kumaw fɔ ka ban tuma min na, a bɔra ni a ta karamɔgɔdenw ye ka taga Sedɔrɔn kɔ kɔ fɛ. Yiritu dɔ tun bɛ o yɔrɔ ra, o donna o yiritu kɔnɔ.

\VS{2}Zudasi min tun bɛ Yesu janfara, ale fana tun bɛ o yiritu yɔrɔ lɔn, sabu Yesu tun bɛ to ka taga ni o ye o yɔrɔ ra.

\VS{3}O ra, Zudasi blara sorasikuru dɔ ɲa, ani Alabatosoba kɔrɔsibaga dɔw; sarakalasebagaw kuntigiw ni Farisiw le tun ka o ci. O tagara se o yiritu ra ni tasumamanaw ni fitinaw ni kɛrɛkɛminanw ye o boro.

\VS{4}Fɛn o fɛn tun bɛna Yesu sɔrɔ, a yɛrɛ tun ka o bɛɛ lɔn ka ban; a gbarara o mɔgɔw ra ka o ɲininka ko: «Aw bɛ jɔntigi le yɔrɔɲinina?»

\VS{5}O k’a jaabi ko: «Yesu Nazarɛtikacɛ.» Yesu ko o ma ko: «Ne lo!» Zudasi min tun bɛ Yesu janfara, ale tun bɛ o cɛ ra.


\par }{\PP \VS{6}Kabini Yesu ko «Ne lo,» o sekɔra ni o kɔ ye, ka benben dugu ma.

\VS{7}Yesu ka o ɲininka tuun ko: «Aw bɛ jɔntigi le ɲinina?» O ko: «Yesu Nazarɛtikacɛ.»

\VS{8}Yesu ko o ma ko: «Ne k’a fɔ aw ye ka ban ko ne lo. Ni aw bɛ ne le yɔrɔɲinina, aw ye ninnugu to o ye taga.»

\VS{9}O kɛra minkɛ, Yesu tun ka kuma min fɔ, o kɛra can ye, ko: «Ne Fa, i ka min o min di ne ma, o si ma tunu ne boro.»


\par }{\PP \VS{10}O y’a sɔrɔ muru dɔ tun bɛ Simɔn Piyɛri fɛ. Ale ka o sama ka a bɔ, ka sarakalasebagaw kuntigiba ta jɔncɛ kininboroyanfan toro tigɛ. O jɔncɛ tɔgɔ tun ye ko Malikusi.


\par }{\PP \VS{11}Yesu ko Piyɛri ma ko: «I ta muru don a la ra! O tuma, ne Fa Ala ka tɔɔrɔ min latigɛ ne ye, ele t’a fɛ o ye se ne ma le wa?»


\par }{\PP \VS{12}Ayiwa, sorasiw ni o ta kuntigi, ani Yahudiyaw ta Alabatosoba kɔrɔsibagaw ka Yesu mina k’a siri.

\VS{13}O tagara ni a ye Ane le fɛ fɔlɔ. Ane tun ye Kayife burancɛ ye; Kayife le tun ye sarakalasebagaw kuntigiba ye o san na.

\VS{14}Kayife le tun ka Yahudiyaw kuntigiw ladi k’a fɔ o ye ko: «Mɔgɔ kelen ye sa jamana mɔgɔw bɛɛ nɔ ra, o le ka fisa aw ma.»


\par }{\SH Piyɛri ko a ma Yesu lɔn
\par }
{\R (Matiyu 26.69-70; Marika 14.66-68; Luka 22.55-57)

\par }{\PP \VS{15}O tagatɔ ni Yesu ye, Simɔn Piyɛri ni karamɔgɔden dɔ tugura o kɔ. Lɔnbagaya tun bɛ o karamɔgɔden ni sarakalasebagaw kuntigiba* cɛ; o le kosɔn a donna ni o ye sarakalasebagaw kuntigiba ta lu kɔnɔ.

\VS{16}Piyɛri tun tora kɛnɛ ma, da ra. O karamɔgɔden min tun ye sarakalasebagaw kuntigiba lɔnbaga ye, ale bɔra kɛnɛ ma; muso min tun bɛ da kɔrɔsira, a nana kuma o fɛ ka Piyɛri ladon lu kɔnɔ.

\VS{17}Baaradenmuso min tun bɛ luda kɔrɔsira, ale ko Piyɛri ma ko: «Yala ele fana tɛ nin cɛ ta karamɔgɔden dɔ le ye wa?» Piyɛri ko: «Ɔn-ɔn, ne tɛ o dɔ ye dɛ!»


\par }{\PP \VS{18}I n’a fɔ nɛnɛ tun bɛ yi, baaradenw ni sorasiw ka tasuma don, ka lɔ a kɔrɔ ka to ka o tasuma ja. Piyɛri fana tun lɔnin bɛ o kɔrɔ, ka to ka ta ja fana.


\par }{\SH Sarakalasebagaw kuntigiba ka Yesu ɲininka
\par }
{\R (Matiyu 26.59-66; Marika 14.55-64; Luka 22.66-71)

\par }{\PP \VS{19}Ayiwa, sarakalasebagaw kuntigiba* ka Yesu ɲininka a ta karamɔgɔdenw ni a ta karan ko ra.

\VS{20}Yesu ka a jaabi ko: «Ne kɔni kumana mɔgɔw bɛɛ ɲa na kɛnɛ kan; ne tun bɛ mɔgɔw karan karanso* kɔnɔ, ani Alabatosoba kɔnɔ wagati bɛɛ, Yahudiyaw bɛ ɲɔgɔn lajɛn o yɔrɔ minw na; ne ma ne ta kuma si fɔ dogo ra.

\VS{21}Mun kosɔn i bɛ ne ɲininka tuun? Mɔgɔ minw sɔnna ka ne ta kuma lamɛn, olugu ɲininka; ne kumana o fɛ cogo min na, olugu ka o lɔn fɔ ka ɲa.»

\VS{22}Yesu ka o kuma fɔ minkɛ, Alabatosoba kɔrɔsibaga minw tun lɔnin bɛ Yesu kɔrɔ, o ra kelen ka tɛgɛ ci a toro kɔrɔ, k’a fɔ a ye ko: «I bɛ sarakalasebagaw kuntigiba le jaabira tan wa?»

\VS{23}Yesu ko o cɛ ma ko: «Ni ne ka kumajugu le fɔ, fɛn min k’a kɛ kumajugu ye, o fɔ ne ye. Nka ne ka min fɔ, ni o tɛ kumajugu ye, mun kosɔn ele ka ne bugɔ?»

\VS{24}Ka Yesu boro fla sirinin to, Ane k’a lataga sarakalasebagaw kuntigiba Kayife fɛ.


\par }{\SH Piyɛri k’a fɔ tuun ko a ma Yesu lɔn
\par }
{\R (Matiyu 26.71-75; Marika 14.69-72; Luka 22.58-62)

\par }{\PP \VS{25}O y’a sɔrɔ Simɔn Piyɛri belen tun lɔnin bɛ a bɛ tasuma jara. Mɔgɔ dɔ ko a ma ko: «Ele fana tɛ nin cɛ ta karamɔgɔden dɔ le ye wa?» Piyɛri ma sɔn ka lɔ a ra; a ko: «Ɔn-ɔn, ne tɛ o dɔ ye dɛ!»

\VS{26}Piyɛri tun ka cɛ min toro kelen caron, o balemacɛ min tun ye sarakalasebagaw kuntigiba* ta baaraden dɔ ye, o ko Piyɛri ma ko: «O tuma ne yɛrɛ ɲa ma ele ni a ye ɲɔgɔn fɛ yiritu ra wa?»

\VS{27}Piyɛri belen ma sɔn ka lɔ a ra. O yɔrɔnin bɛɛ dondo kasira.


\par }{\SH O tagara ni Yesu ye Pilati fɛ
\par }
{\R (Matiyu 27.1-2,11-14; Marika 15.1-5; Luka 23.1-5)

\par }{\PP \VS{28}O kɔ, o bɔra ni Yesu ye Kayife fɛ, ka taga ni a ye jamanatigi ta bonba kɔnɔ. O tun kɛra sɔgɔmada joona le fɛ. Yahudiyaw ma sɔn ka don bonba kɔnɔ, janko o saninyanin ye to, ka Jɔnyaban ɲanagbɛ* domuni kɛ.

\VS{29}O le kosɔn Pilati bɔra ka taga o nɔ fɛ kɛnɛ ma, ka o ɲininka, ko: «Nin cɛ jarakikun ye mun le ye aw fɛ?»

\VS{30}O ka Pilati jaabi ko: «Ni nin cɛ tun ma kɛ kojugukɛbaga ye, an tun tɛna na ni a ye i fɛ.»

\VS{31}Pilati ko o ma ko: «Aw yɛrɛ ye taga ni a ye ka taga a ta kiti tigɛ ka kaɲa ni aw ta sariya* ye.» O ko Pilati ma ko: «Anw man kan ka kiti tigɛ mɔgɔ si kan k’a faga.»


\par }{\PP \VS{32}O kɛra, janko Yesu tun ka kuma min fɔ k’a sa cogoya yira, o kuma ye kɛ can ye.


\par }{\PP \VS{33}Pilati sekɔra ka don bonba kɔnɔ, ka Yesu wele k’a ɲininka ko: «Ele le ye Yahudiyaw ta masacɛ ye wa?»

\VS{34}Yesu k’a jaabi ko: «Ele yɛrɛ le ka o kuma miiri k’a fɔ wa, walama mɔgɔ wɛrɛ le ka o fɔ i ye?»

\VS{35}Pilati ko: «O tuma ne ye Yahudiya dɔ le ye wa? I yɛrɛ ta siyamɔgɔw, ani sarakalasebagaw* kuntigiw le nana ni i ye ne fɛ, ko ne ye kiti tigɛ i kan; i ka mun le kɛ?»

\VS{36}Yesu ka a jaabi ko: «Ne ta masaya tɛ nin dunuɲa ra yan; ni ne ta masaya tun bɛ nin dunuɲa ra yan, ne nɔfɛmɔgɔw tun bɛna kɛrɛ kɛ, janko Yahudiyaw kuntigiw kana se ka ne mina. Nka ne ta masaya tɛ nin dunuɲa ra yan sisan.»

\VS{37}Pilati ko Yesu ma ko: «O tuma ele ye masacɛ le ye wa?» Yesu ka a jaabi ko: «I k’a fɔ cogo min na, ne ye masacɛ le ye. Ne nana woro dunuɲa ra min kosɔn, o ye ka can yira mɔgɔw ra. Mɔgɔ o mɔgɔ b’a fɛ ka tagama can kan, o tigi bɛ ne ta kuma lamɛn.»

\VS{38}Pilati ko: «Mun yɛrɛ le ye can ye?»

\par }{\SH Yahudiyaw ko Yesu ye faga
\par }
{\R (Matiyu 27.15-31; Marika 15.6-20; Luka 23.13-25)

\par }{\PP Pilati ka o fɔ minkɛ, a bɔra ka taga Yahudiyaw nɔ fɛ kɛnɛ ma tuun, ka taga a fɔ o ye ko: «Ne kɔni ma foyi si sɔrɔ nin cɛ ra min bɛ se ka kɛ a fagakun ye.

\VS{39}Ayiwa, i n’a fɔ landa dɔ bɛ aw fɛ ko san o san, Jɔnyaban ɲanagbɛ* ra, ne ye kasoden kelen labla, ayiwa, aw b’a fɛ ne ye Yahudiyaw ta masacɛ labla wa?»

\VS{40}Jama pɛrɛnna tuun ko: «Ɔn-ɔn, ale tɛ! Barabasi le labla!» K’a sɔrɔ o Barabasi tɔgɔ tun ye benkannikɛbaga le ye.




\par }\Chap{19}{\SH Pilati sɔnna Yesu fagako ma
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ayiwa, Pilati ko o ye Yesu mina ka a bugɔ ni gbɛɲɛ ye.

\VS{2}Sorasiw ka ŋani dan ka o kɛ i ko masafugula, ka o biri Yesu kun na, ka deregeba wulenman dɔ don a kan na.

\VS{3}O gbarara a kɔrɔ k’a fɔ a ye ko: «Yahudiyaw ta masacɛ, an bɛ i fora!» O ka tɛgɛ ci a toro kɔrɔ.


\par }{\PP \VS{4}Pilati bɔra kɛnɛ ma tuun k’a fɔ Yahudiyaw ye ko: «Ne bɛna a to o ye bɔ ni a ye kɛnɛ ma yan, janko aw y’a lɔn ko ne ma foyi si sɔrɔ a ra min bɛ se ka kɛ a fagakun ye.»

\VS{5}O bɔra ni Yesu ye kɛnɛ ma; ŋani fugula bɛ a kun na, masaderege wulenman bɛ a kan na. Pilati ko jama ma ko: «Ayiwa, cɛ ye nin ye.»

\VS{6}Sarakalasebagaw* kuntigiw, ani Alabatosoba kɔrɔsibagaw ɲa lara Yesu kan minkɛ, o pɛrɛnna ko: «A gbengben yiri ra! A gbengben yiri!» Pilati ko: «Aw yɛrɛ ye a mina ka taga a gbengben yiri ra, sabu ne ma foyi ye nin cɛ ra min bɛ a fagakun bɔ.»

\VS{7}Yahudiyaw kuntigiw ka Pilati jaabi ko: «Sariya dɔ bɛ anw fɛ; ka kaɲa ni o sariya ye a ka kan ka faga le, sabu a ko Den min bɔra Ala ra* ko ale le bɛ o ye.»


\par }{\PP \VS{8}Pilati ka o kuma mɛn minkɛ, dɔ farara a ta siranya kan tuun.

\VS{9}A sekɔra ka don bonba kɔnɔ tuun, ka Yesu ɲininka ko: «Ele bɔra min le?» Yesu ma a jaabi.

\VS{10}Pilati ko a ma ko: «I jera ne le ra wa? I m’a lɔn ko se bɛ ne ye ka i labla, ko se bɛ ne ye ka i gbengben yiri ra fana wa?»

\VS{11}Yesu ka Pilati jaabi ko: «Ala le ka o se di i ma bi, ni o tɛ, se foyi si tun tɛna kɛ ele fɛ ne kan; o le kosɔn min ka ne mina ka na ne di ele ma, o tigi le ka jurumunba kɛ ka tɛmɛ ele kan.»

\VS{12}Kabini Yesu ka o fɔ, Pilati ka cogoya ɲini ka Yesu labla. Nka Yahudiyaw tun bɛ pɛrɛnna, ko: «Ni i ka nin cɛ labla, i tɛ masacɛba Sezari teri ye. Ni mɔgɔ o mɔgɔ ko ale ye masacɛ ye, o tigi ye masacɛba Sezari jugu le ye.»


\par }{\PP \VS{13}Pilati ka o kuma mɛn minkɛ, a ka Yesu labɔ kɛnɛ ma tuun. Bonba yɔrɔ min tun labɛnna ni kabakuruw ye, min bɛ wele heburukan na ko «Gabata», Pilati nana sigi a ta kititigɛsiginan kan o yɔrɔ le ra.

\VS{14}O lon dugusagbɛ le tun ye Jɔnyaban ɲanagbɛ* ye; tere tun bɛ kuncɛ. Pilati ko Yahudiyaw ma ko: «Aw ta masacɛ ye nin ye!»

\VS{15}O pɛrɛnna, ko: «A faga! A faga! A gbengben yiri ra!» Pilati ko o ma ko: «Ka aw yɛrɛ ta masacɛ gbengben yiri ra wa?» Sarakalasebagaw* kuntigiw k’a jaabi ko: «Masacɛ wɛrɛ tɛ an fɛ ni masacɛba Sezari tɛ.»

\VS{16}A laban Pilati ka Yesu don o boro, ko o ye taga a gbengben yiri ra. O k’a mina ka taga ni a ye.


\par }{\SH O ka Yesu gbengben yiri ra
\par }
{\R (Matiyu 27.32-44; Marika 15.21-32; Luka 23.26-43)

\par }{\PP \VS{17}Yesu ka a ta gbengbenyiri ta; o bɔra dugu kɔnɔ ka taga yɔrɔ dɔ ra min bɛ wele ko Kunkolo yɔrɔ; heburukan na a bɛ wele ko Gɔligota.

\VS{18}O k’a gbengben yiri ra o yɔrɔ le ra. O ka mɔgɔ fla wɛrɛ gbengben ni a ye yiri wɛrɛw kan, kelen bɛ a fan kelen na, kelen bɛ a fan dɔ ra, Yesu bɛ o cɛ ma.


\par }{\PP \VS{19}Pilati ka kuma dɔ sɛbɛ ka o dulon gbengbenyiri* san fɛ. A k’a sɛbɛ ko: «Yesu Nazarɛtikacɛ, Yahudiyaw ta masacɛ.»

\VS{20}Yahudiyaw caman ka o sɛbɛri karan, sabu o tun ka Yesu gbengben yɔrɔ min na, o yɔrɔ ni dugu cɛ tun man jan; o sɛbɛri fana tun kɛra heburukan na, ani latɛnkan na, ani gɛrɛkikan na.

\VS{21}Sarakalasebagaw* kuntigiw tagara a fɔ Pilati ye ko: «I tun man kan k’a sɛbɛ ko: ‹Yahudiyaw ta masacɛ.› I ka kan ka sɛbɛ le ko: ‹Cɛ nin ko ale ye Yahudiyaw ta masacɛ ye.› »

\VS{22}Pilati ka o jaabi ko: «Ne ka min sɛbɛ ka ban, o sɛbɛra le.»


\par }{\PP \VS{23}Ayiwa, sorasiw ka Yesu gbengben yiri ra ka ban tuma min na, o ka a ta faniw taran ka o kɛ sigiyɔrɔma naani ye, o bɛɛ kelen kelen ni o ta. O ka a ta deregeba fana ta; o deregeba tun ye fani kuturu kelen le ye, karansira si tun tɛ a ra, k’a ta a sanfɛyɔrɔ ra fɔ ka taga a bla a dugumayɔrɔ ra.

\VS{24}Sorasiw k’a fɔ ɲɔgɔn ye ko: «An kana a ta deregeba faran; an ye kara la, janko min bɛna a sɔrɔ, an ye o tigi lɔn.» O kɛra minkɛ, min sɛbɛra Kitabu kɔnɔ, o kɛra can ye ko:

\par }{\Q «O ka ne ta faniw taran o ni ɲɔgɔn cɛ,

\par }{\Q ka kara la ne ta deregeba kosɔn\XREF{}{{\XO 19:24 }{\XO{19.24
}}{\XT{Nin kuma fɔra Zaburu 22.19.}}}.»

\par }{\MM Sorasiw ka o kow le kɛ.


\par }{\PP \VS{25}Ayiwa, Yesu bamuso ni a bamuso balemamuso, ani Kilopasi ta muso Mariyamu, ani Mariyamu Magidalakamuso, olugu tun lɔnin bɛ Yesu ta gbengbenyiri kɔrɔ.

\VS{26}Yesu ka a bamuso ye minkɛ, a ta karamɔgɔden min ko tun ka di a ye, a ka o fana lɔnin ye a bamuso kɔrɔ minkɛ, a ko a bamuso ma ko: «Ne bamuso, i dencɛ le ye nin ye.»

\VS{27}O kɔ, a ko o karamɔgɔden ma ko: «I bamuso le ye nin ye.» K’a ta o lon na, o karamɔgɔden tagara ni Yesu bamuso ye a ta so.


\par }{\SH Yesu sacogo
\par }
{\R (Matiyu 27.45-56; Marika 15.33-41; Luka 23.44-49)

\par }{\PP \VS{28}O kɔ, Yesu k’a lɔn ko kow bɛɛ dafara tuma min na, a ko: «Minlɔgɔ bɛ ne ra.» A ka o fɔ, janko min sɛbɛra Kitabu kɔnɔ, o ye kɛ can ye.

\VS{29}O y’a sɔrɔ daga dɔ tun bɛ o yɔrɔ ra, o fanin tun bɛ minnifɛn kumunin dɔ ra. O ka fu dɔ su o minnifɛn na, ka a dulon izope yiri dɔ ra, ka o la Yesu da ra.

\VS{30}Yesu ka o minnifɛn sɔnsɔn tuma min na, a ko: «Sisan a bɛɛ dafara.» O kɔ, a ka a kun suuru, ka sa.


\par }{\SH Sorasi dɔ ka Yesu sɔgɔ a gɛrɛn na
\par }
{\PP \VS{31}Ayiwa, o lon tun ye Yahudiyaw ta Nɛnɛkirilon* ɲasigi le ye. Yahudiyaw kuntigiw tun t’a fɛ ko mɔgɔ minw gbengbenna yiri ra, olugu ye to yi ka Nɛnɛkirilon se; sabu o Nɛnɛkirilon tun ka bon ka tɛmɛ Nɛnɛkirilon tɔw bɛɛ kan. O kosɔn o tagara Pilati daari ko a y’a to o ye taga mɔgɔ gbengbenninw senw karikari, ka o suw lajigi ka bɔ yiri ra.

\VS{32}Cɛ fla minw tun gbengbennin bɛ ni Yesu ye, sorasiw tagara o ra fɔlɔ senw karikari, ka yɛlɛma ka tɔ kelen fana senw karikari.

\VS{33}O sera Yesu ma minkɛ, o k’a ye ko ale sara ka ban. O kosɔn o ma ale senw karikari.

\VS{34}Nka o bɛɛ n’a ta, sorasi kelen ka Yesu sɔgɔ a gɛrɛn na ni taman ye. O yɔrɔnin bɛɛ ra jori ni ji bɔra o sɔgɔda ra.


\par }{\PP \VS{35}Mɔgɔ min ka nin kow lakari, ale yɛrɛ ɲa le k’a ye; a ta seereya fana ye can le ye. Ale yɛrɛ lanin b’a ra ko a bɛ can le fɔra. A ka nin kow lakari, janko aw fana ye la a ra.

\VS{36}Ayiwa, nin kow kɛra minkɛ, min sɛbɛra Kitabu kɔnɔ, o kɛra can ye ko: «A kolo dɔ man kan ka kari\XREF{}{{\XO 19:36 }{\XO{19.36
}}{\XT{Nin kuma fɔra Bɔri 12.46; Jateri 9.12; Zaburu 34.21.}}}.»

\VS{37}A sɛbɛra fana Kitabu yɔrɔ dɔ wɛrɛ ra ko: «O ka min sɔgɔ, o bɛna o ɲa lɔ ale le ra\XREF{}{{\XO 19:37 }{\XO{19.37
}}{\XT{Nin kuma fɔra Jakariya 12.10.}}}.»


\par }{\SH O ka Yesu sutara
\par }
{\R (Matiyu 27.57-61; Marika 15.42-47; Luka 23.50-56)

\par }{\PP \VS{38}O kɔ, Yusufu Arimatekacɛ tagara Pilati daari ko a y’a to o ye Yesu su lajigi ka bɔ yiri ra; Pilati sɔnna. A tagara Yesu su lajigi. Yusufu tun ye Yesu ta karamɔgɔden dɔ le ye, nka a tun bɛ a dogora Yahudiyaw ɲasiran kosɔn.

\VS{39}Ayiwa, Nikodɛmu min tun tagara Yesu fɛ lon dɔ su fɛ, ale fana nana ni sumadiyanan suguya fla ɲagaminin ye ɲɔgɔn na, min ye miri ye, ani alowɛsi. A bɛɛ lajɛnnin tun bɛ kilo bisaba bɔ.

\VS{40}O ka Yesu su ta, ka fanigbɛ dɔw kɛ k’a melege, ka kasadiyananw kɛ a kan ka kaɲa ni Yahudiyaw ta sudoncogo ye.

\VS{41}O tun ka Yesu gbengben yiri ra yɔrɔ min na, yiritu dɔ tun bɛ o yɔrɔ ra, ani kaburukura dɔ tun bɛ o yiritu kɔnɔ; mɔgɔ si su tun ma don o kaburu kɔnɔ fɔlɔ.

\VS{42}I n’a fɔ o lon tun ye Yahudiyaw ta Nɛnɛkirilon* ɲasigi ye, o ka Yesu su don o kaburu kɔnɔ, sabu o yɔrɔ le tun ka surun.




\par }\Chap{20}{\SH Karamɔgɔdenw tagara kaburu lakolon sɔrɔ
\par }
{\R (Matiyu 28.1-8; Marika 16.1-8; Luka 24.1-12)

\par }{\PP \VerseOne{1}Ayiwa, lɔgɔkun tere fɔlɔ sɔgɔmada joona fɛ, k’a sɔrɔ kɛnɛ tun ma ci fɔlɔ, Mariyamu Magidalakamuso tagara kaburu ra. A tagara a sɔrɔ ko kabakuruba bɔra kaburu da ra.

\VS{2}A borira ka taga Piyɛri fɛ, ani karamɔgɔden min ko tun ka di Yesu ye, ka taga a fɔ o ye ko: «O ka Matigi su ta ka bɔ kaburu kɔnɔ; an fana ma a blayɔrɔ lɔn.»

\VS{3}Piyɛri ni o karamɔgɔden bɔra ka taga kaburu ra.

\VS{4}O fla bɛɛ tun bɛ borira ɲɔgɔn fɛ, nka o karamɔgɔden borira ka Piyɛri dan, ka kɔn a ɲa kaburu ra. 
\VS{5}A sera yi minkɛ a birira ka kaburu kɔnɔ flɛ, ka fanigbɛw blanin ye, nka a ma don.

\VS{6}Simɔn Piyɛri tun bɛ a kɔ; ale sera minkɛ, a donna kaburu kɔnɔ ka fanigbɛw blanin ye.

\VS{7}Fani min tun kɛra ka Yesu kun datugu, a ka o blanin ye, nka a ni kasanke tun tɛ yɔrɔ kelen na; a tun kurunin lo ka bla a danna.

\VS{8}Ayiwa, karamɔgɔden min tun kɔnna ka se kaburu ra, ale sɔrɔra ka don kaburu kɔnɔ. A k’a ye ten minkɛ, a lara a ra.

\VS{9}Sabu kuma min tun sɛbɛra Kitabu kɔnɔ, ko Yesu ka kan ka kunu, karamɔgɔdenw tun ma o faamu fɔlɔ.

\VS{10}O kɔ, o karamɔgɔden fla bɔra ka taga o ta so.


\par }{\SH Yesu ka a yɛrɛ yira Mariyamu Magidalakamuso ra
\par }
{\R (Matiyu 28.9-10; Marika 16.9-11)

\par }{\PP \VS{11}Ayiwa, Mariyamu tun nana kaburu ra ka na lɔ ka kɛ kasi ye. A kasitɔ, a ka a kun suuru ka kaburu kɔnɔ flɛ.

\VS{12}A ka mɛlɛkɛ fla ye; deregegbɛ bɛ o kan na. Yesu su tun lanin bɛ yɔrɔ min na, o tun siginin bɛ o yɔrɔ ra. Kelen bɛ a kunyanfan na, tɔ kelen bɛ a senyanfan na.

\VS{13}Mɛlɛkɛw ka Mariyamu ɲininka ko: «Muso, mun na i bɛ kasira?» A ko: «O ka ne Matigi su le ta; ne m’a lɔn o ka a bla yɔrɔ min na.»

\VS{14}Ka a to o kuma ra, a ka a ɲa munu ka Yesu lɔnin ye; nka a m’a lɔn ko Yesu lo.

\VS{15}Yesu ka a ɲininka ko: «Muso, mun na i bɛ kasira? I bɛ jɔn le yɔrɔɲinina?» Ayiwa, a kɛra Mariyamu ɲa na ko yiriforotigi lo. Mariyamu ko: «Ne bɛ Yesu le yɔrɔɲinina; ni a kɛra ko ele le ka a ta, a yɔrɔ yira ne ra, ne bɛ taga a ta ka taga ni a ye.»

\VS{16}Yesu ko a ma ko: «Mariyamu!» Mariyamu ka a ɲa munu k’a fɔ heburukan na ko: «Rabuni!» (O kɔrɔ le ye ko «An karamɔgɔ.»)

\VS{17}Yesu ko a ma ko: «I kana maga ne ra, sabu ne ma yɛlɛn fɔlɔ ka taga ne Fa fɛ. Taga a fɔ ne balemaw ye ko ne bɛ yɛlɛnna ka taga ne Fa ni aw fana Fa fɛ, ne ta Ala, ani aw fana ta Ala.»

\VS{18}Mariyamu Magidalakamuso tagara a fɔ karamɔgɔdenw ye ko ale ka Matigi ye; Yesu ka min fɔ a ye, a ka o fɔ karamɔgɔdenw ye.


\par }{\SH Yesu ka a yɛrɛ yira a ta karamɔgɔdenw na
\par }
{\R (Matiyu 28.16-20; Marika 16.14-18; Luka 24.36-49)

\par }{\PP \VS{19}O lon yɛrɛ wulada fɛ, min tun ye lɔgɔkun tere fɔlɔ ye, karamɔgɔdenw tun lajɛnna bon dɔ kɔnɔ, ka da sɔgɔ o yɛrɛ da ra Yahudiyaw ɲasiran kosɔn. Yesu nana ka na lɔ o cɛ ma, k’a fɔ o ye ko: «Ala ye hɛra kɛ aw ye.»

\VS{20}A ka o fɔ minkɛ, a ka a borow ni a gɛrɛn yira o ra. Karamɔgɔdenw ka Matigi ye minkɛ, o jusu diyara kosɛbɛ.

\VS{21}Yesu ko o ma tuun ko: «Ala ye hɛra kɛ aw ye. Fa Ala ka ne ci cogo min na, ne fana bɛ aw ci o cogo ra.»

\VS{22}A ka o fɔ minkɛ, a ka o fiyɛ ni a dafɔɲɔ ye k’a fɔ o ye ko: «Ne bɛ Nin Saninman* di aw ma.

\VS{23}Ni aw ka mɔgɔ o mɔgɔ ta jurumun yafa, o tigi ta jurumun bɛna yafa; nka ni aw fana ma mɔgɔ o mɔgɔ ta jurumun yafa, o tigi ta jurumun tɛna yafa.»


\par }{\SH Yesu ka a yɛrɛ yira Toma ra
\par }
{\PP \VS{24}Yesu nana a ta karamɔgɔdenw fɛ lon min na, karamɔgɔden tan ni fla ra min tɔgɔ ye ko Toma, ni a bɛ wele fana ko Flanin, ale tun tɛ ni tɔw ye o lon na.

\VS{25}Karamɔgɔden tɔw k’a fɔ a ye ko: «An ka Matigi ye.» Toma ko o ma ko: «Ni ne kɔni ma nɛgɛw nɔ ye a boro ra, ka ne borokanden la o nɛgɛw nɔw ra, ka ne boro la fana taman nɔ ra a gɛrɛn na, ne tɛ la a ra fiyewu.»


\par }{\PP \VS{26}Ayiwa, lɔgɔkun kelen tɛmɛnin kɔ, karamɔgɔdenw lajɛnnin tun bɛ bon kɔnɔ tuun. O lon na, Toma tun bɛ ni o ye. O tun ka daw sɔgɔ, nka o nana bara ka Yesu lɔnin ye o cɛ ma. A ka o fo ko: «Ala ye hɛra kɛ aw ye.»

\VS{27}O kɔ, a ko Toma ma ko: «Toma, gbara yan; i boro la ne boro kan k’a flɛ; o kɔ, i ye i borokanden la ne gɛrɛn na. I kana sigiya, nka i ye la ne ra.»

\VS{28}Toma ko a ma ko: «E, ne Matigi, ani ne ta Ala ye!»

\VS{29}Yesu ko a ma ko: «I ka ne ye minkɛ, o le kosɔn i lara ne ra kɛ! Minw lara ne ra k’a sɔrɔ o ma ne ye, olugu ta ɲana.»


\par }{\SH Yuhana ta Kitabu sɛbɛkun
\par }
{\PP \VS{30}Yesu ka tagamasiyɛn caman wɛrɛ kɛ a ta karamɔgɔdenw ɲa na; o ma sɛbɛ nin kitabu kɔnɔ.

\VS{31}Nka minw sɛbɛra, o sɛbɛra le, janko aw ye la a ra ko Yesu le ye Kisibaga* ye, Den min bɔra Ala ra*, ani janko ni aw lara a ra, aw ye ɲanamanya sɔrɔ a tɔgɔ baraka ra.




\par }\Chap{21}{\SH Yesu ka a yɛrɛ yira karamɔgɔden wolonfla ra tuun
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ayiwa, o kow kɔ fɛ, Yesu ka a yɛrɛ yira a ta karamɔgɔdenw na tuun Tiberiyadi bada ra. A ka a yɛrɛ yira o ra cogo min na, o flɛ nin ye:

\VS{2}O y’a sɔrɔ Simɔn Piyɛri, ani Toma min bɛ wele fana ko Flanin, ani Natanayɛli min bɛ bɔ Kana, Galile mara ra, ani Zebede dencɛ fla, ani karamɔgɔden fla wɛrɛ, olugu tun bɛ ɲɔgɔn fɛ.

\VS{3}Simɔn Piyɛri ko o ma ko: «Ne bɛ taga jɛgɛminayɔrɔ ra.» Karamɔgɔden tɔw ko: «An fana bɛ taga ni i ye.» O bɔra ka taga don kurun kɔnɔ ka jɔ firi; nka o lon su fɛ, o ma jɛgɛ foyi sɔrɔ.


\par }{\PP \VS{4}Dugu nana gbɛ minkɛ, o ka Yesu lɔnin ye bada ra; nka o m’a lɔn ko Yesu lo.

\VS{5}Yesu ko o ma ko: «Ne teriw, aw ka jɛgɛ dɔ sɔrɔ wa?» O ka Yesu jaabi ko: «An ma foyi sɔrɔ.»

\VS{6}Yesu ko o ma ko: «Aw ye jɔ firi kurun kininboroyanfan fɛ, aw bɛna dɔ sɔrɔ.» O ka jɔ firi minkɛ, jɛgɛ cayakojugu fɛ, o ma se ka a sama ka bɔ ji ra.

\VS{7}Karamɔgɔden min tun ko ka di Yesu ye, ale ko Piyɛri ma ko: «Piyɛri, Matigi lo.» Kabini Piyɛri k’a mɛn ko Matigi lo minkɛ, a ka a ta derege ta ka a don, sabu a fari lakolon tun lo; a k’a yɛrɛ firi ji ra.

\VS{8}Karamɔgɔden tɔw nana kurun kɔnɔ, o bɛ jɔ samana, a fanin jɛgɛ ra, sabu o ni jida tun tɛ tɛmɛ nɔngɔn\FTNT{*}{{\FR 21:8 }{\FR{21.8
}}{\FT{Nɔngɔn ɲa kelen bɛ se ka bɛn mɛtɛrɛ tarancɛ le ma.}}} ɲa kɛmɛ fla ɲɔgɔn kan.


\par }{\PP \VS{9}O sera kɛnɛ ma tuma min na, o ka takami mananin ye, jɛgɛ bɛ a kan; o ka buru fana blanin ye.

\VS{10}Yesu ko o ma ko: «Aw ka jɛgɛ minw mina, aw ye na ni o dɔw ye yan.»

\VS{11}Simɔn Piyɛri donna kurun kɔnɔ ka jɔ sama ka bɔ ni a ye kɛnɛ ma, a fanin jɛgɛden baba gbansan na, jɛgɛden kɛmɛ ni bilooru ni jɛgɛden saba. Nka jɛgɛ ni a caya bɛɛ, jɔ ma faran.

\VS{12}Yesu ko o ma ko: «Aw ye na domuni kɛ.» Karamɔgɔden si ma sɔn ka a ɲininka ko: «Ele ye jɔntigi le ye?» Sabu o bɛɛ tun k’a lɔn ko Matigi lo.

\VS{13}Yesu gbarara ka buru ta k’a di o ma ka jɛgɛ fana di o ma.

\VS{14}Kabini Yesu kununa ka bɔ saya ra, nin le tun ye a siɲaga sabanan ye ni a bɛ a yɛrɛ yirara karamɔgɔdenw na.


\par }{\SH Yesu ka Piyɛri ɲininka
\par }
{\PP \VS{15}O ka domuni kɛ ka ban tuma min na, Yesu ko Simɔn Piyɛri ma ko: «Yuhana dencɛ Simɔn, i bɛ ne kanu ka tɛmɛ ninnugu kan wa?» Piyɛri ko: «Ɔnhɔn, Matigi, ele yɛrɛ ka a lɔn ko ne bɛ i kanu.» Yesu ko a ma ko: «I janto ne ta sagadenw na.»

\VS{16}Yesu ko a ma tuun a siɲaga flanan na ko: «Yuhana dencɛ Simɔn, i bɛ ne kanu wa?» Piyɛri ko: «Ɔnhɔn, Matigi; ele yɛrɛ ka a lɔn ko ne bɛ ele kanu.» Yesu ko a ma ko: «Ne ta sagaw kɔrɔsi.»

\VS{17}Yesu ko Piyɛri ma a siɲaga sabanan na ko: «Yuhana dencɛ Simɔn, i bɛ ne kanu wa?» Piyɛri ɲa sisira, sabu Yesu ka a ɲininka fɔ siɲaga saba, ko: «I bɛ ne kanu wa?» A ko Yesu ma o le ra ko: «Matigi, i ka fɛn bɛɛ lɔn; ele yɛrɛ k’a lɔn ko ne bɛ ele kanu.» Yesu ko a ma ko: «I janto ne ta sagadenw na.»

\VS{18}Yesu ko Simɔn ma tuun ko: «Ne b’a fɔ i ye can ra, ko i kanbelenman, i tun bɛ i ta derege don, ka i yɛrɛ cɛsiri; ni yɔrɔ min ka i diya i bɛ taga yi. Nka ni i nana kɔrɔ, i bɛna i boro kɔrɔta, mɔgɔ wɛrɛ bɛ i ta derege don i ra ka i cɛsiri. I t’a fɛ ka taga yɔrɔ min na, o bɛ taga ni i ye o yɔrɔ ra.»

\VS{19}Piyɛri tun bɛna sa cogoya min na ka bonya la Ala tɔgɔ kan, Yesu ka nin kuma fɔ ka o le yira. O kɔ, a ko Piyɛri ma ko: «Tugu ne kɔ!»


\par }{\SH Karamɔgɔden min ko tun ka di Yesu ye
\par }
{\PP \VS{20}Karamɔgɔden min ko tun ka di Yesu ye, Piyɛri ka a ɲa munu ka o natɔ ye o kɔ fɛ. Ka o to domuni na lon dɔ su fɛ, o karamɔgɔden le siginin tora Yesu kɔrɔ k’a ɲininka ko: «Matigi, jɔntigi le bɛna i janfa?»

\VS{21}Ayiwa, Piyɛri ka o karamɔgɔden ye minkɛ, a ko Yesu ma ko: «Matigi, nin do, mun le bɛna ale sɔrɔ?»

\VS{22}Yesu ko a ma ko: «Ni ne b’a fɛ ko ale ye to si ra fɔ ka taga se ne nalon ma, ele ta mun le bɛ o ra? Ele kɔni ye tugu ne kɔ dɔrɔn!»

\VS{23}Karamɔgɔdenw ka o kuma le ta ka o fɔ yɔrɔ bɛɛ ko o karamɔgɔden tɛna sa, k’a sɔrɔ Yesu m’a fɔ Piyɛri ye ko a tɛna sa. Yesu ko le ko: «Ni ne b’a fɛ a ye to si ra fɔ ka taga se ne nalon ma, ele ta mun le bɛ o ra?»


\par }{\PP \VS{24}Ayiwa, o karamɔgɔden le bɛ nin kow seereya kɛra; ale le ka nin kow sɛbɛ fana. An fana k’a lɔn ko a ta kuma ye can le ye.


\par }{\SH Kuma laban
\par }
{\PP \VS{25}Ayiwa, Yesu ka ko caman wɛrɛ kɛ. Ni o bɛɛ tun sɛbɛra kelen kelen, ne bɛ miiri ko kitabu minw tun bɛna sɛbɛ, o tun tɛna kun dunuɲa bɛɛ lajɛnnin kɔnɔ!

\par }