\NormalFont\ShortTitle{Timote flanan}

{\MTB Pɔli ka lɛtɛrɛ flanan min ci

\par }{\MT TIMOTE

\par }{\MTB ma

\par }{\IMT Kitabu faamucogo

\par }{\IP Pɔli ta tagama naaninan bannin kɔ, o k’a mina ka taga a bla kaso ra tuun Rɔmu (2.9). Pɔli tora o yɔrɔ le ra ka nin lɛtɛrɛ sɛbɛ k’a ci Timote ma Ɛfɛsi (1.17). O kɔ fɛ le masacɛba Nerɔn ka Pɔli faga.

\par }{\IP An b’a ye nin lɛtɛrɛ kɔnɔ ko Pɔli tora a kelen na, sabu a teriw caman tun bɔra a kɔrɔ. O kosɔn a mako tun bɛ Timote ra o wagati ra (1.15; 4.10-16). A tun k’a lɔn ko a sawagati surunyara (4.6). Nka a jigi tun ma tigɛ, sabu a tun lara a ra ko hali ni ale sara, Ala bɛna ale kisi, ka ale ladon ɲanamanya banbari ra.

\par }{\IP Rɔmu masacɛba Nerɔn tun ka lanabaga caman tɔɔrɔ kosɛbɛ; o hami tun bɛ Pɔli ra; o kosɔn a ka Timote ja gbɛlɛya ko a ye to Kirisita ta Kibaro Diman* ta can kan, ka o waajuri kɛ, hali ni a bɛ tɔɔrɔ (2.1-13). Nka minw bɛ lanabagaw kunnacɛn ni karan wɛrɛw ye, a ka kan ka olugu jaraki, ka Ala ta kuma waajuri kɛ ka kaɲa ni can ye (2.14–4.15).

\par }{\IP O ra, Timote ka kan ka Ala ta kuma waajuri kɛ, ka muɲu ka mɔgɔw karan, ka tagama ka kaɲa ni Ala ta kuma ye (3.14-16). A ka kan ka Pɔli yɛrɛ ta lanaya ni a ta muɲuri ni a ta kanuya ladegi (4.6-7).

\par }{\IP Nin kitabu sɛbɛra wagatigbɛlɛn le ra, wagati min na tɔɔrɔba tun bɛ lanabagaw kan. Pɔli ka tɔɔrɔ sɔnmina ka se sɔrɔ cogo min na, lanabagaw fana ka kan ka o le ladegi.

\par }{\IOT Kitabu kɔnɔkow

\par }{\IO Pɔli ta fori
{\IOR{(1.1-7)}}

\par }{\IO Kibaro Diman waajurikɛbaga ka kan ka tɔɔrɔ
{\IOR{(1.8–2.13)}}

\par }{\IO Kibaro Diman waajuri ka kan ka kɛ ni ɲagari ye
{\IOR{(2.14–4.8)}}

\par }{\IO Pɔli ta fori ni a ta kumalabanw
{\IOR{(4.9-22)}}

\par }{\IB \par }


\ChapOne{1}{\SH Pɔli ta fori
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ne Pɔli, ne min ye Yesu Kirisita ta ciraden ye ka kaɲa ni Ala sago ye, ani ɲanamanya layiri kosɔn, ɲanamanya min bɛ sɔrɔ Yesu Kirisita ta jɛnɲɔgɔnya ra,

\VS{2}Ne bɛ nin sɛbɛ ci ne dencɛ kanunin Timote ma; an Fa Ala ni an Matigi Yesu Kirisita ye nɛɛma ni hina ni hɛra kɛ i ye.


\par }{\SH Pɔli bɛ Timote ja gbɛlɛya baara ra
\par }
{\R (Timote flanan 2.1-12; Ɛfɛsikaw 1.3-7; Tesalonikikaw flanan 2.13-15)

\par }{\PP \VS{3}Ne bɛ Ala fo; ne bɛ baara kɛra a ye ni jusukun gbɛnin ye i n’a fɔ ne bɛmaw k’a kɛ cogo min na. Su ni tere ni ne bɛ Ala daari, ne bɛ ne hakiri to i ra tuma bɛɛ.

\VS{4}Sabu i kasira cogo min na an farantɔ ɲɔgɔn na, ne hakiri belen bɛ o ra. I lɔgɔ bɛ ne ra kosɛbɛ; ne b’a fɛ ka i ye tuun janko ka ɲagari.

\VS{5}Lanayasɔbɛ min bɛ i fɛ, ne hakiri bɛ o ra fana. I mamamuso Loyisi ni i bamuso Enisi le kɔnna ka o lanaya sɔrɔ; ne lanin b’a ra ko o lanaya bɛ ele fana fɛ.

\VS{6}O kosɔn ne ka ne boro la i kan ka Ala daari i ye minkɛ, i ka ninyɔrɔ min sɔrɔ ka bɔ Ala fɛ, i jija k’a to o tasuma mananin ye to;

\VS{7}sabu Ala ka Nin min di an ma, o tɛ an kɛ siranbagatɔ ye; a bɛ baraka le don an na, ani kanuya, ani hakiritigiya.


\par }{\PP \VS{8}O kosɔn i kana maroya ka seereya kɛ an Matigi ta ko ra; ne min fana bɛ kaso ra a tɔgɔ kosɔn, i kana maroya ne ta ko ra. I ka kan ka tɔɔrɔ ni ne ye Kibaro Diman* kosɔn, Ala ta sebagaya baraka ra.

\VS{9}Ale Ala ka an kisi, ka an wele janko an ye kɛ a yɛrɛ ta mɔgɔ saninmanw ye. O ma kɛ an ta kɛwalew kosɔn, a ka o kɛ a yɛrɛ ta kolatigɛnin ni a ta nɛɛma le kosɔn, o nɛɛma min dira an ma Yesu Kirisita ta jɛnɲɔgɔnya kosɔn, k’a sɔrɔ dunuɲa ma dan fɔlɔ.

\VS{10}Sisan an Kisibaga* Yesu Kirisita nana o nɛɛma yira. A ka saya fanga cɛn; ɲanamanya min bɛ sɔrɔ Kibaro Diman sababu ra, ani min bɛ an kɛ fɛn sabari ye, a ka o ko bɔ kɛnɛ kan.


\par }{\PP \VS{11}O Kibaro Diman waajuri le kosɔn Ala ka ne kɛ waajurikɛbaga ye, ani ciraden*, ani karamɔgɔ.

\VS{12}O le kosɔn nin tɔɔrɔw bɛɛ bɛ ne kan; nka o maroya tɛ ne ra, sabu ne jigi bɛ min kan, ne ka o lɔn. Ne lara a ra kosɛbɛ ko Ala ka min karifa ne ma, se bɛ a ye ka o mara ne ye fɔ ka taga se dunuɲa labanlon ma.


\par }{\PP \VS{13}Ayiwa, ne ka i karan kuma saninman minw na, o mara i kɔnɔ ni lanaya ni kanuya ye Yesu Kirisita ta jɛnɲɔgɔnya ra, ka tagama ka kaɲa ni o ye.

\VS{14}Fɛnɲuman min karifara i ma, o mara Nin Saninman baraka ra, Nin Saninman min siginin bɛ an kɔnɔ.


\par }{\PP \VS{15}I yɛrɛ k’a lɔn ko lanabaga minw bɛ Azi mara ra, olugu bɛɛ tagara ka ne to ne kelen na; Fijɛli ni Erimojɛni fana bɛ o mɔgɔw ra.

\VS{16}Matigi ye koɲuman kɛ Onezifɔri ta somɔgɔw ye kosɛbɛ, sabu a ka ne jusu saaroko caman kɛ; hali ka ne to kaso ra, sani a ye maroya o ra,

\VS{17}a nana Rɔmu* minkɛ, a ka ne yɔrɔɲini le kosɛbɛ, fɔ ka taga ne ye.

\VS{18}Ala y’a to a ye Matigi ta ɲumanya sɔrɔ dunuɲa labanlon na. A ka koɲumanba minw kɛ ne ye Ɛfɛsi, i yɛrɛ ka o lɔn ka tɛmɛ bɛɛ kan.




\par }\Chap{2}{\SH Kirisita ta baaradenɲuman
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ayiwa, ne dencɛ Timote, nɛɛma min bɛ an fɛ Yesu Kirisita ta jɛnɲɔgɔnya ra, i ta baraka sɔrɔ o nɛɛma ra.

\VS{2}I ka karan min sɔrɔ ne fɛ seere caman ɲa na, o lase lanamɔgɔ dɔw ma, minw fana bɛ se ka mɔgɔ wɛrɛw karan a ra fana.

\VS{3}I ka kan ka tɔɔrɔ ni ne ye fana i ko Yesu Kirisita ta kɛrɛkɛdenɲuman.

\VS{4}Kɛrɛkɛden si tɛ sɔn ka dunuɲafɛnw ko hami bla a yɛrɛ ra, ni can ra a b’a fɛ ka a yɛrɛ ko diya a kuntigi ye.

\VS{5}O cogo ra fana, mɔgɔ min bɛ ɲɔgɔndanbori kɛ, o tɛ se ka jala sɔrɔ ni a ma a kɛ ka kaɲa ni a sariya ye.

\VS{6}Sɛnɛkɛbaga min bɛ sɛgɛ ka baara kɛ, ale le ka kan ka kɔn ka a ninyɔrɔ sɔrɔ siman na.

\VS{7}Ne bɛ min fɔra i ye, i ye miiri o ra kosɛbɛ, sabu Matigi bɛna hakiri di i ma k’a bɛɛ faamu.


\par }{\PP \VS{8}I hakiri to Yesu Kirisita ra, Dawuda mamaden, min kununa ka bɔ saya ra, ka kaɲa ni ne ta Kibaro Diman* waajuri ye.

\VS{9}O Kibaro Diman le kosɔn o bɛ ne tɔɔrɔra, fɔ ka ne siri i ko kojugukɛbaga; nka Ala ta Kuma kɔni ma siri.

\VS{10}O le kosɔn ne bɛ fɛn bɛɛ sɔnmina Ala ta mɔgɔ ɲanawolomaninw kosɔn, janko olugu fana ye kisi Yesu Kirisita sababu ra, ka bonya banbari sɔrɔ.


\par }{\PP \VS{11}Nin kuma ye can le ye ko:

\par }{\Q «Ni an sara ni Yesu Kirisita ye,

\par }{\Q an bɛna ɲanamanya ni a ye fana.


\par }{\Q \VS{12}Ni an ka jija ka to lanaya ra,

\par }{\Q an bɛna kɛ ni a ye a ta masaya ra.

\par }{\Q Nka ni an ka ban a ra,

\par }{\Q ale fana bɛna ban an na.


\par }{\Q \VS{13}Ni anw ma kɛ kankelentigiw ye,

\par }{\Q ale kɔni ye kankelentigi ye tuma bɛɛ;

\par }{\Q sabu a tɛ se ka ban a yɛrɛ ra.»


\par }{\SH Ala ta baaradenɲuman
\par }
{\R (Timote fɔlɔ 1.3-7,18-20; Tite 1.10-16; 2.11-15; Piyɛri flanan 2.1-22)

\par }{\PP \VS{14}I ka kan ka to ka mɔgɔw hakiri jigi nin kumaw le ra, k’a fɔ o ye k’a gbɛlɛya kosɛbɛ Ala ɲa kɔrɔ, ko o kana to ka ɲɔgɔn darakan sɔsɔ, sabu o tɛ foyi ɲa; minw bɛ o kumaw lamɛn, a bɛ olugu le mako sa dɔrɔn.

\VS{15}I jija k’a to i ta baara ye diya Ala ye, ka kɛ baaraden ye min tɛ maroya a ta baara kɛnin kosɔn, nka a bɛ Ala ta kuma can waajuri kɛ ni terenninya ye.

\VS{16}I yɛrɛ mabɔ kumalakolonw na, minw tɛ bɛn ni lanaya ye; sabu mɔgɔ minw bɛ o kuma suguyaw fɔ, dɔ le bɛ fara olugu ta Alaɲasiranbariya kan.

\VS{17}O ta kumaw bɛ cɛnri kɛ i ko jorijugu min bɛ mɔgɔ farikolo cɛn. Imene ni Filɛti ye o mɔgɔ dɔw le ye.

\VS{18}Olugu jɛngɛra ka can sira bla, k’a fɔ ko suw kununi kɛra ka ban; o ka dɔw ta lanaya cɛn ni o kuma ye.

\VS{19}Nka Ala yɛrɛ ka bon jusiginan min lɔ, o bɛ a nɔ ra; nin kumaw sɛbɛra a kan, ko: «Matigi ka a ta mɔgɔw lɔn.» Ani ko: «Mɔgɔ o mɔgɔ ye Matigi ta mɔgɔ ye, o tigi ye a sen bɔ terenbariya ra\XREF{}{{\XO 2:19 }{\XO{2.19
}}{\XT{Nin kuma fɔra Jateri 16.5.}}}.»


\par }{\PP \VS{20}Fagamabonbaw kɔnɔ, i b’a sɔrɔ ko minan saninlamanw bɛ yi, ani minan warigbɛramanw; nka a yiriraman fana bɛ yi, ani a bɔgɔramanw. Minan dɔw blara lonbaw ta baara kama, dɔw blara baara gbansanw kama.

\VS{21}Ayiwa, ni mɔgɔ min k’a yɛrɛ mabɔ kojugu ra, o tigi bɛ kɛ minan dawulaman ye, ka saninya, k’a Matigi mako ɲa, ka labɛn baaraɲuman suguya bɛɛ kama.


\par }{\PP \VS{22}Ayiwa, Timote, bori kanbelenya ta jarabijuguw ɲa; minw bɛ Matigi bato ni jusukun gbɛnin ye, i ye fara olugu le kan, ka terenninya ɲini, ani lanaya, ani kanuya, ani hɛra.

\VS{23}I kana i da don hakirintanyakumaw ra, ani kumalakolonw; sabu o laban bɛ na ni kɛrɛ le ye.

\VS{24}K’a sɔrɔ Matigi ta baaraden man kan ka kɛrɛ kɛ. A ka kan ka kɛ mɔgɔɲuman ye mɔgɔ bɛɛ le ma, ka se ka mɔgɔw karan, ani ka kogbɛlɛnw sɔnmina.

\VS{25}Minw bɛ a ta kuma sɔsɔ, a ka kan ka olugu ladi ni jususuma ye, sabu a bɛ se ka kɛ ko Ala bɛna a to o ye nimisa, janko o ye yɛlɛma ka can lɔn,

\VS{26}ka hakiriɲuman sɔrɔ, ka o yɛrɛ bɔ Setana ta janw na; sabu Setana ka o mɔgɔw mina a ta jan na, janko o ye ale sago kɛ.




\par }\Chap{3}{\SH Dunuɲa labanwagati ta ko
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ayiwa, Timote, nin kuma to i hakiri ra, k’a lɔn ko dunuɲa labantuma ta wagatiw bɛna gbɛlɛya.

\VS{2}Adamadenw bɛna kɛ natabaw ye, o bɛna wari kɛ o teri ye, o bɛna waso, ka o yɛrɛ bonya, ka Ala tɔgɔ cɛn, ka muruti o worobagaw ma, ka kɛ koɲumanlɔnbariw ye, ani Alaɲasiranbariw,

\VS{3}ka kɛ mɔgɔ jusukungbɛlɛnw ye, mɔgɔ hinabariw, mɔgɔ tɔgɔcɛnbagaw, yɛrɛminabariw, mɔgɔjuguw, koɲuman kɔninyabagaw,

\VS{4}janfamɔgɔw, mɔgɔ jusu farimanw, yɛrɛbonya mɔgɔw; o bɛna o diyanyakow kanu ka tɛmɛ Ala kan,

\VS{5}ka o yɛrɛ kɛ Alaɲasiranbaga ye mɔgɔw ɲa kɔrɔ, k’a sɔrɔ Alaɲasiran baraka ye min, ye o bɛna ban o ma. I yɛrɛ mabɔ o mɔgɔw ra pewu!


\par }{\PP \VS{6}O mɔgɔ dɔw bɛna don sow kɔnɔ ka muso barakantan dɔw nɛgɛ ni o ta karan ye ka o hakiri yɛlɛma; k’a sɔrɔ o musow ka jurumun caman kɛ kakɔrɔ, jarabijugu suguya caman bɛ o ra.

\VS{7}Tuma bɛɛ o musow b’a fɔ ko o bɛ lɔnniyakura ɲinina, nka o tɛ can lɔn ka ye.

\VS{8}Fɔlɔfɔlɔ Janɛsi ni Janbɛrɛsi ka cira Musa sɔsɔ cogo min na, o mɔgɔw bɛ can sɔsɔ o cogo le ra. O mɔgɔw hakiri cɛnna, o ta lanaya tɛ se ka foyi ɲa o ye.

\VS{9}Nka o ta kow tɛna taga ɲa, sabu a laban, bɛɛ bɛna a lɔn ko hakirintanw lo, i ko Janɛsi ni Janbɛrɛsi ta nana lɔn cogo min na.


\par }{\SH Timote ka kan ka to Ala ta Kuma kan
\par }
{\R (Korɛntikaw flanan 6.3-10; Piyɛri flanan 1.19-21; Kɛwalew 20.28-31)

\par }{\PP \VS{10}Ayiwa, Timote, ele kɔni ka ne ta karan lamɛn, i ka ne ta tagamacogo ladegi, i ka ne ta kolatigɛninw lɔn, ani ne ta lanaya, ani ne ta muɲuri, ani ne ta kanuya, ani ne ta jagbɛlɛya,

\VS{11}ani ne ta tɔɔrɔw, ani ne ta sɛgɛkow. Sɛgɛ juman le ma la ne kan Antiyɔsi, ani Ikoniyɔmu, ani Lisitiri? Tɔɔrɔ juman le bɛ yi, ni ne ma min sɔnmina? Nka Matigi ka ne kisi ka bɔ o bɛɛ ra.

\VS{12}Can ra, mɔgɔ minw bɛɛ b’a fɛ ka tagama Alaɲasiran na Yesu Kirisita ta jɛnɲɔgɔnya ra kɔni, o bɛna olugu bɛɛ tɔɔrɔ.

\VS{13}Nka mɔgɔjuguw ani nanbaramɔgɔw kɔni, olugu bɛna to ka taga ɲa kojugu ra tuma bɛɛ; o bɛ tɔw lafiri i ko olugu yɛrɛ lafirinin lo cogo min na.


\par }{\PP \VS{14}Ele kɔni, i karanna min na, ani i ta lanaya kun ye o min ye, i ye to o le kan; sabu i ka o karan sɔrɔ mɔgɔ minw fɛ, i yɛrɛ ka o tigiw lɔn.


\par }{\PP \VS{15}Kabini i denmisɛnman i ka Kitabu saninmanw kumaw lɔn; o le bɛ se ka i kɛ hakiritigi ye, hakiritigiya min bɛ mɔgɔ bla kisiri sira kan, lanaya sababu ra Yesu Kirisita ta jɛnɲɔgɔnya ra. 
\VS{16}Kitabu saninmanw kumaw bɛɛ bɔra Ala yɛrɛ le ra, Nin Saninman* baraka ra. O kosɔn nafa b’a ra janko ka mɔgɔ karan, ka mɔgɔ jaraki, ka mɔgɔ lateren, ka mɔgɔ koro terenninya ra,

\VS{17}janko Ala ta baaraden ye karan ka ɲa, ka se ka baaraɲuman suguya bɛɛ kɛcogo lɔn.




\par }\Chap{4}{\SH Ala ta Kuma waajuri
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ne b’a fɔ k’a gbɛlɛya i ma Ala kosɔn, ani Yesu Kirisita kosɔn, min bɛna kiti tigɛ mɔgɔ ɲanamanw, ani suw bɛɛ kan, ani a nako ni a ta Masaya* kosɔn,

\VS{2}ko i ye Ala ta Kuma waajuri kɛ, k’a fɔ, ka sinsin a kan wagati bɛɛ, wagatiɲumanw, ani wagatigbɛlɛnw na, ka mɔgɔw lateren, ka o jaraki, ka o ladi, ka o karan ni muɲuriba ye.


\par }{\PP \VS{3}Sabu wagati dɔ bɛna se, mɔgɔw tɛna sɔn ka karan terennin lamɛn tuun. O yɛrɛ le bɛna karamɔgɔ caman ɲini o yɛrɛ ye, ka kaɲa ni o yɛrɛ diyanyakow ye, ka olugu ta kuma dimanw lamɛn, ka o toro ladiya ni o ye.

\VS{4}O bɛna o toro mabɔ can lamɛnni na, ka tugu fɔlɔfɔlɔ kumakɔrɔw le kɔ.

\VS{5}Nka ele kɔni, ele ye i yɛrɛ minacogo lɔn ko bɛɛ ra, ka tɔɔrɔ sɔnmina, ka kɛ Kibaro Diman* fɔbagasɔbɛ ye, ka i ta baara bɛɛ kɛ ka ɲa.


\par }{\SH Pɔli ta kumalabanw
\par }
{\R (Filipikaw 1.20-23; Matiyu 10.18-20)

\par }{\PP \VS{6}Ne kɔni, ne kɛra ka ban i ko rɛzɛnji saraka; ne tagatuma surunyara ka ban.

\VS{7}Ne ka kɛrɛɲuman kɛ, ne ka ne ta bori laban, ne tora lanaya ra.

\VS{8}Sisan, terenninya ta jala maranin bɛ ne ye ka ban. Matigi, min ye kititigɛbaga terennin ye, ale le bɛna o di ne ma dunuɲa labanlon na. Nka a tɛna a di ne kelen ma; minw ka a kanu ka a nalon makɔnɔ, a bɛna a di olugu bɛɛ ma.


\par }{\PP \VS{9}I jija ka na ne fɛ yan joona.

\VS{10}Sabu Demasi tugura dunuɲa ta fɛnw nege nɔ fɛ, ka taga ka ne kelen to yan; a tagara Tesaloniki. Keresansi tagara Galasi, Tite tagara Dalimasi.

\VS{11}Luka kelenpe le tora ni ne ye yan. I natɔ, i ni Marika ye na ɲɔgɔn fɛ; ne mako b’a ra ka ne dɛmɛ ne ta baaraw ra.

\VS{12}Ne ka Tisiki ci ka taga Ɛfɛsi.


\par }{\PP \VS{13}Ne tun ka deregeba min to Torohasi, Karipusi fɛ yi, i natɔ i ye na ni o ye, ani kitabuw; nka gbolokitabuw ko le ka bon ne ma kosɛbɛ.


\par }{\PP \VS{14}Numucɛ Alɛsandiri ka kojugu caman kɛ ne ra; nka Matigi le bɛna a sara ka kaɲa ni a ta kɛwalew ye.

\VS{15}Ele fana ye i yɛrɛ kɔrɔsi a ra, sabu a ka an ta kumaw sɔsɔ kosɛbɛ.


\par }{\PP \VS{16}Ne tagakofɔlɔ kiti ra ka taga ne ta ko ɲafɔ, mɔgɔ si ma ne dɛmɛ; bɛɛ ka ne to ne kelen na. Nka Ala ye yafa o ma o ra.

\VS{17}Matigi yɛrɛ le ka ne dɛmɛ ka baraka don ne ra, janko ne ye Kibaro Diman* waajuri kɛ k’a gbɛya, siya wɛrɛ mɔgɔw bɛɛ y’a mɛn. Ala ka ne bɔsi ka bɔ jara da ra.

\VS{18}Matigi bɛna ne bɔsi mɔgɔw ta kɛwalejuguw bɛɛ ma, ka ne kisi, ka ne ladon sankolo Masaya* ra. Bonya ye ale le ta ye wagati bɛɛ, ani tuma bɛɛ. Amina.


\par }{\SH Pɔli ta fori
\par }
{\PP \VS{19}Ne bɛ Pirisili ni Akila fo, ani Onezifɔri ta somɔgɔw.

\VS{20}Erasitusi tora Korɛnti. Ne ka Torofime banabagatɔ to Milɛ.

\VS{21}I jija ka na sani nɛnɛwagati ye se. Ebulusi bɛ i fo, ani Pudɛnsi, ani Linusi, ani Kolodiya. Balema tɔw bɛɛ bɛ i fo.


\par }{\PP \VS{22}Matigi ye to i fɛ. Ala ye nɛɛma aw bɛɛ ye.

\par }