\NormalFont\ShortTitle{Luka}

{\MT LUKA

\par }{\MTB KA YESU TA KIBARO DIMAN MIN SƐBƐ

\par }{\IMT Kitabu faamucogo

\par }{\IP Nin kitabu sɛbɛbaga kɛra Luka ye. Ale tun ye Gɛrɛki ye. Dɔkɔtɔrɔ tun lo, banaw flakɛri ta fan fɛ. A fana tun tugura Pɔli kɔ ka taga yɔrɔ caman na, ka taga Kibaro Diman* fɔ. Kitabu sɛbɛra ni mɔgɔ min tɔgɔ ye, o tun ye Tehofili ye.

\par }{\IP A ka sɛgɛsɛgɛri caman kɛ Yesu ta ko ra fɔlɔ, sani a ye nin kitabu sɛbɛ; a ka Yesu ta ɲanamanya ko sɛgɛsɛgɛ, ani a sacogo, ani a kunuko. A k’a yira ko ka Yesu to a ta Alaya ra, a kɛra Adamaden ye, janko ka mɔgɔw dɛmɛ.

\par }{\IP Matiyu ta kitabu ni Marika ta kitabu bɛ kuma minw fɔ, Luka ta kitabu bɛ o kuma kelenw le fɔ, nka Luka ka fɛn caman wɛrɛ fara a ta kan, minw tɛ o kitabu tɔw ra, i n’a fɔ Yesu ka muso min dencɛ kunu ka bɔ saya ra Nayini dugu kɔnɔ, ani Zake ta ko, ani karamɔgɔden minw tun bɛ tagara Emayusi. A bɛ talen caman fana fɔ, minw tɛ kitabu tɔw kɔnɔ, i n’a fɔ Samarikacɛ mɔgɔɲuman ta ko, ani dencɛ fla ta ko.

\par }{\IP An k’a ye ko Matiyu b’a yira ko Yesu ye Kisibaga ye, Marika b’a yira ko Yesu ye Ala ta baaraden ye; nka Luka b’a yira an na ko Yesu ni a ta Alaya bɛɛ, a kɛra adamaden ye, janko ka kɛ mɔgɔw ta jurumun saraka ye (3.23-38).

\par }{\IOT Kitabu kɔnɔkow

\par }{\IO Yesu ni Yuhana worocogo
{\IOR{(1–2)}}

\par }{\IO Yuhana Batizerikɛbaga ta baara
{\IOR{(3)}}

\par }{\IO Yesu ka baara ni waajuri min kɛ Galile
{\IOR{(4–9)}}

\par }{\IO Yesu ka baara minw kɛ k’a ta Galile ka taga se Zeruzalɛmu
{\IOR{(9–19)}}

\par }{\IO Yesu ka kuma min fɔ a sɔsɔbagaw ye Zeruzalɛmu
{\IOR{(19–20)}}

\par }{\IO Yesu ka min fɔ Zeruzalɛmu halakiko ra, ani ale nako
{\IOR{(21)}}

\par }{\IO Yesu ta saya ni a kunuko ni a yɛlɛnko ka taga sankolo kɔnɔ
{\IOR{(22–24)}}

\par }{\IB \par }


\ChapOne{1}{\SH Luka ka kitabu sɛbɛkun fɔ
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ne tericɛɲuman Tehofili, ko minw kɛra an fɛ yan, ne bɛ o kow le sɛbɛra ka o ci i ma. Mɔgɔ caman fana k’a damina ka o kow kibarow sɛbɛ ka ban.

\VS{2}Mɔgɔ minw ka Yesu ta kow ye o ɲa ra kabini a damina ra, ani Ala ta Kuma waajuri baara karifara o ma, olugu ka o kow lakari an ye cogo min na, a sɛbɛbagaw ka a sɛbɛ ka kaɲa ni olugu ta kuma le ye fana.

\VS{3}O le kosɔn, Tehofili, ne fana ka ɲininkari kɛ o kow ra kabini a damina ra, ka o kow bɛɛ sɛgɛsɛgɛ, k’a ye ko a ka ɲi ne fana ye a sɛbɛ i ye k’a tugutugu ɲɔgɔn na;

\VS{4}ni o kɛra, i bɛna a lɔn, ka la a ra ko i karanna ko minw na Yesu ta ko ra, ko o ye can le ye jate.


\par }{\SH Mɛlɛkɛ ka Yuhana Batizerikɛbaga woroko fɔ
\par }
{\PP \VS{5}A kow daminana wagati min na, o y’a sɔrɔ Herodi* le tun ye Zude masacɛ ye. Sarakalasebaga* dɔ tun tɔgɔ ye ko Jakariya; a tun bɛ Abiya ta sarakalasebagaw ta jɛnkuru le ra. A muso tun ye sarakalasebagaw kuntigiba Haruna ta duruja dɔ le ye; a tɔgɔ tun ye ko Elizabɛti.

\VS{6}O fla bɛɛ tun terennin lo Ala ɲa kɔrɔ; o tun bɛ Matigi Ala ta cifɔninw, ani a ta sariya sigininw bɛɛ sira tagama ka ɲa.

\VS{7}Nka den tun tɛ o fɛ, Elizabɛti tun ma se ka den woro. O mɔgɔ fla bɛɛ tun kɔrɔra fana.


\par }{\PP \VS{8}Ayiwa, lon dɔ, Jakariya tun bɛ saraka lasera, sabu a da tun sera ale ni a ta jɛnkuru le ma.

\VS{9}Ka kaɲa ni sarakalasebagaw ta landa ye, o tun ka ale le ɲanawoloma ko a ye don Alabatosoba kɔnɔ ka wusunan don yɔrɔ saninman* kɔnɔ.

\VS{10}Ka Jakariya to wusunandon na yɔrɔ saninman kɔnɔnɔ, jama bɛɛ lɔnin tun bɛ kɛnɛ ma, o bɛ Ala daarira.

\VS{11}Matigi Ala ta mɛlɛkɛ dɔ ka a yɛrɛ yira Jakariya ra; a lɔnin tun bɛ wusunan sarakajɛnifɛn* kininboroyanfan fɛ.

\VS{12}Jakariya ka o mɛlɛkɛ ye tuma min na, a hakiri ɲagamina, siranya ka a mina fana.

\VS{13}Mɛlɛkɛ ko: «Jakariya, i kana siran, Ala le ka i ta daariri lamɛn; i ta muso Elizabɛti bɛna dencɛ woro i ye, i bɛna a tɔgɔ la ko Yuhana.

\VS{14}O den bɛna kɛ ɲagarikoba le ye i fɛ. O den woroko bɛna mɔgɔ caman ninsɔndiya fana.

\VS{15}Sabu a bɛna bonya sɔrɔ Matigi Ala ɲa kɔrɔ. A tɛna duvɛn min, walama minnifɛn fariman wɛrɛ; a bɛna fa Nin Saninman* na kabini a worotuma.

\VS{16}A bɛna kɛ sababu ye k’a to Izirayɛlimɔgɔ caman ye sekɔ ka sɔn o Matigi Ala ma.

\VS{17}A bɛna baara kɛ ka Matigi ta sira labɛn ni Nin Saninman ta sebagaya ye i n’a fɔ cira Iliya\FTNT{*}{{\FR 1:17 }{\FR{1.17
}}{\FT{Iliya: Dɔw b’a fɔ a ma ko Eli.}}} tun bɛ cogo min na, ka denw ni o facɛw cɛ bɛn, ka mɔgɔ murutininw hakiri yɛlɛma k’a to o ye mɔgɔsɔbɛ hakiri sɔrɔ. O cogo ra, a bɛna siya dɔ labɛn ka o bla Matigi ye.»


\par }{\PP \VS{18}Ayiwa, Jakariya ko mɛlɛkɛ ma ko: «O bɛ se ka kɛ cogo di? Sabu ne kɔrɔra ka ban, ne ta muso fana kɔrɔra.»

\VS{19}Mɛlɛkɛ ka Jakariya jaabi k’a fɔ a ye ko: «Ne le ye Jibirili ye. Ne le bɛ Ala kɛrɛ fɛ ka to ka a ta baaraw kɛ. Ale le ka ne ci ka na kuma i fɛ ka nin kibaro diman fɔ i ye.

\VS{20}Nka i bɛna kɛ bobo ye, fɔ ka taga nin kow bɛɛ kɛwagati se, sabu i ma la o kuma ra, k’a sɔrɔ o kow bɛna kɛ a wagati ra.»


\par }{\PP \VS{21}Jama belen tun lɔnin bɛ kɛnɛ ma, o bɛ Jakariya makɔnɔna. A mɛɛnna yɔrɔ saninman kɔnɔ minkɛ, o ka jama kɔnɔnɔban.

\VS{22}Jakariya nana bɔ kɛnɛ ma minkɛ, a ma se ka kuma. O k’a lɔn ko Ala tun ka fɛn dɔ le yira a ra yɔrɔ saninman kɔnɔ yi. A ka kɛ tagamasiyɛnw le kɛ ye o fɛ ni a boro ye; a ma se ka kuma.

\VS{23}Jakariya ta baarakɛlonw nana dafa tuma min na, a sekɔra ka taga a ta so kɔnɔ.


\par }{\PP \VS{24}Ayiwa, wagati dama tɛmɛnin kɔ, Jakariya ta muso Elizabɛti nana kɔnɔ ta; a dogora ni kɔnɔ ye fɔ karo looru. A ko:

\VS{25}«A flɛ, Matigi ka nin le kɛ ne ye: denworobariya maroya min tun bɛ ne ra mɔgɔw ɲa kɔrɔ, a sɔnna ka o maroya le bɔ ne ra.»


\par }{\SH Mɛlɛkɛ ka Yesu woroko fɔ
\par }
{\PP \VS{26}Ayiwa, Elizabɛti ta kɔnɔ karo wɔɔrɔnan na, Ala ka mɛlɛkɛ Jibirili ci ka taga Galile dugu dɔ ra, o dugu tɔgɔ ye ko Nazarɛti.

\VS{27}Mɛlɛkɛ tagara sunguru dɔ fɛ; cɛ min tun ka o sunguru mamina o tɔgɔ tun ye ko Yusufu. Dawuda ta duruja dɔ tun lo. Sunguru yɛrɛ tɔgɔ tun ye ko Mariyamu.


\par }{\PP \VS{28}Mɛlɛkɛ donna a kan, k’a fɔ a ye ko: «Ne bɛ i fo, Mariyamu, Ala ka koɲuman kɛ ele min ye; Matigi Ala bɛ n’i ye.»

\VS{29}O kuma ka Mariyamu hakiri ɲagami. Mariyamu k’a yɛrɛ ɲininka ko o fori suguya kɔrɔ ye mun ye?

\VS{30}O tuma mɛlɛkɛ k’a fɔ a ye ko: «I kana siran, Mariyamu, sabu Ala ka koɲuman le kɛ i ye.

\VS{31}A flɛ, i bɛna kɔnɔ ta ka dencɛ woro, i bɛna a tɔgɔ la ko Yesu.

\VS{32}A bɛna bonyaba sɔrɔ; a bɛna wele ko Den* min bɔra Ala Kɔrɔtaninba ra. Matigi Ala bɛna a sigi a bɛmacɛ Dawuda ta masasiginan kan.

\VS{33}A bɛna sigi masaya ra Izirayɛli ta mɔgɔw* kunna wagati bɛɛ. A ta masaya tɛna ban fiyewu.»

\VS{34}Mariyamu ko mɛlɛkɛ ma ko: «O bɛna se ka kɛ cogo di, sabu ne ma cɛko lɔn fɔlɔ.»

\VS{35}Mɛlɛkɛ ka a jaabi ko: «Nin Saninman* bɛna jigi i kan, Ala Kɔrɔtaninba ta sebagaya bɛna i datugu i ko yirisuma. O le kosɔn, i bɛna dencɛ saninman min woro, o bɛna wele ko Den min bɔra Ala ra*.

\VS{36}A flɛ, i balemamuso Elizabɛti ni a ta kɔrɔya bɛɛ, a fana ka kɔnɔ ta dencɛ ra. O tun b’a fɔra ko ale min tɛna den sɔrɔ, nin ye a kɔnɔ karo wɔɔrɔnan ye sisan.

\VS{37}Sabu foyi si tɛ Ala kaɲa.»


\par }{\PP \VS{38}Mariyamu ko: «Ne ye Ala ta jɔnmuso le ye; i ka min fɔ, Ala y’a kɛ ten.»

\par }{\PP O kɔ, mɛlɛkɛ tagara ka bɔ Mariyamu kɔrɔ.


\par }{\SH Mariyamu tagara Elizabɛti fɛ
\par }
{\PP \VS{39}Ayiwa, o wagati kelen na, Mariyamu ka sira ta ka teliya ka taga dugu dɔ ra Zude mara kuruyɔrɔw ra.

\VS{40}A tagara se yi minkɛ, a donna Jakariya ta bon kɔnɔ ka Elizabɛti fo.

\VS{41}Kabini Elizabɛti ka Mariyamu ta forikan mɛn dɔrɔn, Elizabɛti ta den lamagara a kɔnɔ. Elizabɛti fara Nin Saninman* na.

\VS{42}A pɛrɛnna ni fanga ye k’a fɔ Mariyamu ye ko: «Ala ka baraka don i ra ka tɛmɛ muso tɔw bɛɛ kan; den min bɛ i kɔnɔ, Ala ka baraka don o ra fana.

\VS{43}Ne ye jɔntigi le ye sa, fɔ ne Matigi bamuso bɛ na ne ta so?

\VS{44}I m’a ye, kabini ne ka i ta forikan mɛn, ne ta den ɲagaritɔ lamagara ne kɔnɔ.

\VS{45}Ala ka baraka don i ra, Mariyamu, sabu Matigi Ala ka min fɔ i ye, i lara a ra ko o kow bɛna kɛ.»


\par }{\SH Mariyamu ka Ala tando
\par }
{\PP \VS{46}Ayiwa, Mariyamu ko:

\par }{\Q «Ne nin bɛ Matigi ta bonya lakari,


\par }{\Q \VS{47}ne jusukun bɛ ɲagari ne Kisibaga Ala kosɔn;


\par }{\Q \VS{48}sabu a ka a ɲa majigi ka a ta jɔnmuso majiginin flɛ.

\par }{\Q Ka a ta bi ra, wagati bɛɛ ta mɔgɔw bɛna a fɔ ko ne ta ɲana;


\par }{\Q \VS{49}sabu Sebɛɛtigi Ala ka kobaw kɛ ne ye.

\par }{\Q A tɔgɔ saninyanin lo,


\par }{\Q \VS{50}a ta makari bɛ se a ɲasiranbagaw ma,

\par }{\Q wagati bɛɛ, ani tuma bɛɛ.


\par }{\Q \VS{51}A boro barakaman ka kabakow kɛ;

\par }{\Q yɛrɛbonya miiriyaw tun bɛ minw jusukun na, a ka olugu janjan.


\par }{\Q \VS{52}A ka fagamaw lajigi ka bɔ o ta masasiginanw kan,

\par }{\Q ka mɔgɔ ɲanibagatɔw kɔrɔta.


\par }{\Q \VS{53}A ka kɔngɔtɔw sɔn fɛnɲumanw na fɔ ka o wasa,

\par }{\Q ka naforotigiw borolakolon bla ka taga.


\par }{\Q \VS{54}A nana a ta jɔnw, Izirayɛlimɔgɔw dɛmɛ,

\par }{\Q sabu a ma ɲina a ta ɲumanya kɔ,


\par }{\Q \VS{55}i n’a fɔ a tun ka a layiri ta an bɛmaw ye cogo min na,

\par }{\Q min ye Iburahima ni a ta duruja ye.»


\par }{\BB \par }
{\PP \VS{56}Ayiwa, Mariyamu tora Elizabɛti fɛ yi ka karo saba ɲɔgɔn kɛ, o kɔ, a sekɔra ka taga a ta so.


\par }{\SH Yuhana Batizerikɛbaga worocogo
\par }
{\PP \VS{57}Ayiwa, Elizabɛti jigiwagati nana se; a jigira dencɛ ra.

\VS{58}Elizabɛti sigiɲɔgɔnw, ani a balemaw nana a mɛn ko Matigi Ala ka o koɲumanba kɛ a ye minkɛ, o bɛɛ ɲagarira ni a ye.

\VS{59}Ayiwa, den woronin tere seeginan na, o tun bɛna a kɛnɛsigi lon min na, o tun b’a fɛ ka a facɛ Jakariya tɔgɔ le la a ra.

\VS{60}Nka den bamuso ko: «Ɔn-ɔn, a tɔgɔ bɛ la ko Yuhana.»

\VS{61}Mɔgɔw ko: «O tɔgɔ tɛ mɔgɔ si ra i ta mɔgɔw ra dɛ!»


\par }{\PP \VS{62}O ka tagamasiyɛn kɛ den facɛ ye ka a ɲininka ko a b’a fɛ den tɔgɔ ye la di?

\VS{63}Ayiwa, Jakariya ko o ye walaka dɔ di ale ma. O k’a di a ma. A k’a mina ka sɛbɛ a kan ko: «Den tɔgɔ ye ko Yuhana.» Mɔgɔw bɛɛ kabakoyara.


\par }{\PP \VS{64}O yɔrɔnin kelen bɛɛ ra, Jakariya nɛnden fonina, a sera ka kuma tuun, a ka kɛ Ala tando ye.


\par }{\PP \VS{65}O ko ka siranya bla o sigiɲɔgɔnw bɛɛ ra; Zude kuruyɔrɔw mara mɔgɔw bɛɛ ka kɛ o kow lakari ye ɲɔgɔn ye.

\VS{66}Mɔgɔ o mɔgɔ ka o kuma mɛn, o bɛɛ tun bɛ miiri k’a fɔ ko: «O tuma nin den bɛna kɛ mɔgɔ suguya juman le ye sa?» Sabu o bɛɛ ɲa tun bɛ Ala ta sebagaya ra den kan.


\par }{\SH Jakariya ta cirayakumaw
\par }
{\PP \VS{67}Ayiwa, den facɛ Jakariya fara Nin Saninman* na, Ala ka kuma don a da ra; a ko:


\par }{\Q \VS{68}«An ye baraka la Matigi Ala ye, Izirayɛli* ta Ala;

\par }{\Q sabu a nana a ta mɔgɔw dɛmɛ ka o kunmabɔ.


\par }{\Q \VS{69}Ala ka Kisibaga* barakaman di an ma

\par }{\Q ka bɔ a ta jɔncɛ Dawuda ta gba ra.


\par }{\Q \VS{70}Ala ta cira saninmanw tun ka o ko le fɔ kabini wagatijan.

\par }{\Q Ala tun ka layiri ta an ye


\par }{\Q \VS{71}ko a bɛna an bɔsi ka bɔ an juguw boro,

\par }{\Q ani ka an bɔ an kɔninyabagaw bɛɛ ta fanga kɔrɔ.


\par }{\Q \VS{72}Ala ka a ta hina yira an bɛmaw ra nin cogo le ra.

\par }{\Q A ka jɛnɲɔgɔnya saninman min layiri ta, a ma ɲina o kɔ.


\par }{\Q \VS{73}Sabu Ala tun karira an bɛmacɛ Iburahima ye


\par }{\Q \VS{74}ko a bɛna an bɔsi ka bɔ an juguw ta fanga kɔrɔ,

\par }{\Q janko an ja siginin ye baara kɛ ale Ala ye.


\par }{\Q \VS{75}Ala ka o kɛ, janko an ye tagama saninya ra,

\par }{\Q ani terenninya ra a ɲa kɔrɔ an si bɛɛ ra.


\par }{\Q \VS{76}Ayiwa, Ne den, i bɛna wele ko Ala Kɔrɔtaninba ta cira;

\par }{\Q sabu i bɛna tagama Matigi ɲa kɔrɔ, ka a ta siraw labɛn a ye,


\par }{\Q \VS{77}ka kisiri lɔnniya yira a ta mɔgɔw ra,

\par }{\Q ka o ta jurumunw yafa o ma.


\par }{\Q \VS{78}Sabu an ta Ala ye hina tigi ani ɲumanya tigi le ye;

\par }{\Q o le kosɔn a bɛna yeelen bɔ an ye ka bɔ san fɛ, i ko sɔgɔmada tere,


\par }{\Q \VS{79}janko minw bɛ Alalɔnbariya dibi ni saya ɲasiran na, yeelen ye bɔ olugu ye,

\par }{\Q janko an ye yɛlɛma ka hɛra sira ta.»


\par }{\BB \par }
{\PP \VS{80}Ayiwa, den kɔni tun bɛ bonyara ka hakiri sɔrɔ. A nana taga to kongokolon kɔnɔ, fɔ lon min na a nana a yɛrɛ yira Izirayɛlimɔgɔw ra.




\par }\Chap{2}{\SH Yesu worocogo
\par }
{\R (Matiyu 1.18-25)

\par }{\PP \VerseOne{1}Ayiwa, wagati dɔ nana kɛ, Rɔmu* masacɛba Ogusiti k’a latigɛ ko Rɔmu ta mara mɔgɔw bɛɛ tɔgɔ ye sɛbɛ.

\VS{2}O tun kɛra tɔgɔsɛbɛri siɲaga fɔlɔ ye. O kɛra k’a sɔrɔ Kirinisi tun ye Siri jamanatigi ye.

\VS{3}Mɔgɔw bɛɛ tun bɛ tagara o tɔgɔ sɛbɛ o yɛrɛ ta dugu ra.

\VS{4}O ra, Yusufu fana bɔra Nazarɛti, Galile mara ra, ka taga Zude mara ra, Dawuda ta dugu ra, min bɛ wele ko Bɛtilɛhɛmu, sabu ale tun ye Dawuda ta gbamɔgɔ dɔ le ye.

\VS{5}Ale ni a maminamuso Mariyamu tagara ɲɔgɔn fɛ ka taga o tɔgɔ sɛbɛ; o y’a sɔrɔ Mariyamu lasiritɔ lo.


\par }{\PP \VS{6}Ayiwa, ka o to Bɛtilɛhɛmu, Mariyamu jigiwagati sera.

\VS{7}Mariyamu ka a dencɛ fɔlɔ woro; a ka fani minimini a ma, ka a la bɛganw ta domunikɛminan kɔnɔ, sabu o tun ma yɔrɔ sɔrɔ lonanjigibon kɔnɔ.


\par }{\SH Mɛlɛkɛ ka Yesu woroko fɔ sagagbɛnbagaw ye
\par }
{\PP \VS{8}Ayiwa, sagagbɛnbaga dɔw tun bɛ o yɔrɔw ra, o tun bɛ si kongo kɔnɔ o ta sagaw kɔrɔ ka o kɔrɔsi.

\VS{9}Matigi Ala ta mɛlɛkɛ dɔ ka a yɛrɛ yira o ra, Matigi Ala nɔɔrɔ manamanana ka o lamini; sagagbɛnbagaw siranna kosɛbɛ.

\VS{10}Nka mɛlɛkɛ k’a fɔ o ye ko: «Aw kana siran, ne nana ɲagarikoba kibaro diman le fɔ aw ye; o bɛna kɛ mɔgɔw bɛɛ ta ɲagariko le ye.

\VS{11}Kisibaga* worora aw ye bi su nin na, Dawuda ta dugu ra. Ale le ye Matigi ye, Ala ka min ɲanawoloma ka a kɛ Kisibaga ye.

\VS{12}Ni aw tagara, aw bɛna a lɔn ni tagamasiyɛn min ye, o flɛ: aw bɛna taga denɲɛnin dɔ lanin sɔrɔ bɛganw ta domunikɛminan kɔnɔ, fani mininin bɛ a ma.»


\par }{\PP \VS{13}O yɔrɔnin bɛɛ ra, mɛlɛkɛ camanba barara ka bɔ sankolo ra ka na fara mɛlɛkɛ fɔlɔ kan. O ka kɛ Ala tando ye k’a fɔ ko:


\par }{\Q \VS{14}«Bonya ye Ala ta ye san fɛ, yɔrɔ kɔrɔtaninw na,

\par }{\Q mɔgɔ minw bɛ sɔn Ala sago ma dugukolo kan, hɛra ye kɛ olugu ye.»


\par }{\SH Sagagbɛnbagaw tagara Bɛtilɛhɛmu
\par }
{\PP \VS{15}Mɛlɛkɛw sekɔra ka taga sankolo kɔnɔ tuma min na, sagagbɛnbagaw k’a fɔ ɲɔgɔn ye ko: «Aw y’a to an ye taga Bɛtilɛhɛmu; ko min kɛra yi, Matigi Ala ka ko min yira an na, an ye taga o ye.»

\VS{16}O teliyara ka taga; o tagara Mariyamu ni Yusufu ye, ka denɲɛnin lanin ye bɛganw ta domunikɛminan kɔnɔ.

\VS{17}Sagagbɛnbagaw ka o ye minkɛ, ko minw bɛɛ fɔra o ɲa na denɲɛnin ko ra, o ka o lakari mɔgɔw ye.

\VS{18}Minw bɛɛ ka sagagbɛnbagaw ta kuma mɛn, o kuma ka olugu bɛɛ kabakoyara.

\VS{19}Nka Mariyamu kɔni ka o kow bɛɛ mara a jusu ra, ka to ka miiri a ra.


\par }{\PP \VS{20}O kɔ, sagagbɛnbagaw sekɔra ka taga; o tun ka ko minw mɛn ni o tun ka min ye, o tagatɔ tun bɛ Ala tɔgɔ tandora, ka a bonya o bɛɛ kosɔn, sabu mɛlɛkɛ tun k’a fɔ o ye cogo min na, o tagara sɔrɔ ten le.


\par }{\SH O ka Yesu denɲɛnin karifa Ala ma
\par }
{\PP \VS{21}Den woronin tere seeginan, o ka a kɛnɛsigi. O ka a tɔgɔ la ko Yesu; mɛlɛkɛ tun ka o tɔgɔ le yira Mariyamu na sani a ye kɔnɔ ta.

\VS{22}Mariyamu nana bɔ jebagatɔbon na wagati min na, ka kaɲa ni cira Musa ta sariya* ye, Yusufu ni Mariyamu tagara ni Yesu denɲɛnin ye Zeruzalɛmu, ka taga a karifa Ala ma.

\VS{23}Sabu a sɛbɛra Ala ta sariya ra ko: «Dencɛ fɔlɔ bɛɛ ka kan ka bla danna Matigi ye\XREF{}{{\XO 2:23 }{\XO{2.23
}}{\XT{Nin kuma fɔra Bɔri 13.2,12,15.}}}.»

\VS{24}Matigi Ala ta sariya tun ka saraka min fɔ, o nana o saraka bɔ: «Kongotugani fla, cɛ ni muso, walama jɛnɛtugani fitini fla\XREF{}{{\XO 2:24 }{\XO{2.24
}}{\XT{Nin kuma fɔra Bɔri 12.8.}}}.»


\par }{\SH Simeyɔn ka baraka la Ala ye Yesu kosɔn
\par }
{\PP \VS{25}Ayiwa, cɛ dɔ tun bɛ Zeruzalɛmu, o tɔgɔ tun ye ko Simeyɔn. Mɔgɔ terennin tun lo, ani Alaɲasiranbaga. Ala tun ka Kisibaga* min layiri ta Izirayɛli* ye, a tun bɛ o makɔnɔna; Nin Saninman* tun b’a kan.

\VS{26}Nin Saninman tun k’a yira a ra ko Ala ka Kisibaga min layiri ta, ko a tɛna sa fiyewu ni a ma o ye a ɲa ra.


\par }{\PP \VS{27}Ayiwa, Nin Saninman tagara ni Simeyɔn ye Alabatoso kɔnɔ, o y’a sɔrɔ Yusufu ni Mariyamu bɛ Alabatosoba kɔnɔ, o bɛ sariya* ta kow ɲanabɔra ni Yesu denɲɛnin ye.

\VS{28}Simeyɔn ka den mina, ka baraka la Ala ye, k’a fɔ ko:


\par }{\Q \VS{29}«Matigi Ala, sisan kɔni i bɛ se ka i ta jɔncɛ to a ye sa, a jusu sumanin;

\par }{\Q sabu i tun ka kuma min fɔ, i ka o kɛ.


\par }{\Q \VS{30}Ne yɛrɛ ɲa ka Kisibaga ye,


\par }{\Q \VS{31}i ka Kisibaga min labɛn dunuɲamɔgɔw bɛɛ ye.


\par }{\Q \VS{32}A bɛna kɛ yeelen ye, siya wɛrɛ mɔgɔw fɛ;

\par }{\Q ka kɛ bonya ye i ta mɔgɔw, Izirayɛlimɔgɔw fɛ\XREF{}{{\XO 2:32 }{\XO{2.32
}}{\XT{Nin kuma fɔra Ezayi 42.6; 49.6; 52.10.}}}.»


\par }{\PP \VS{33}Simeyɔn tun bɛ o kuma minw fɔra Yesu ta ko ra, o kumaw ka a facɛ ni a bamuso kabakoya.

\VS{34}O kɔ, Simeyɔn ka dugawu kɛ o ye, k’a fɔ Mariyamu ye ko: «Mariyamu, a flɛ, nin den bɛna kɛ mɔgɔ caman bensababu ye, ani mɔgɔ caman lawurisababu ye Izirayɛli jamana kɔnɔ; a bɛna kɛ Ala ta tagamasiyɛn ye, mɔgɔw bɛna min sɔsɔ.

\VS{35}O cogo ra, a bɛna mɔgɔ caman ta jusukunnamiiriw bla kɛnɛ kan. Ele kɔni, Mariyamu, dimi le bɛna ele jusukun sɔgɔ i ko muru.»


\par }{\SH Ani ka baraka la Ala ye Yesu kosɔn
\par }
{\PP \VS{36}Ciramuso dɔ tun bɛ yi fana, min tɔgɔ tun ye ko Ani; Fanuyɛli denmuso tun lo, a bɔra Asɛri ta gba ra. O muso tun kɔrɔra kosɛbɛ. A sunguruman tun furura ka san wolonfla kɛ ni a cɛ ye.

\VS{37}O kɔ, a cɛ sara; a si tun ye san biseegi ni san naani. A tun tɛ fɔn Alabatosoba kɔnɔ tuma si; a tun bɛ baara kɛ Ala ye su ni tere, ka sun don, ani ka Ala daari.

\VS{38}Ale fana nana Alabatosoba kɔnɔ o wagati kelen na. A ka Ala tando; mɔgɔ o mɔgɔ tun bɛ Zeruzalɛmu kunmabɔwagati makɔnɔna Ala fɛ, Ani tun bɛ den ko fɔra o mɔgɔw bɛɛ ye.


\par }{\SH Yusufu ni Mariyamu sekɔra ka na Nazarɛti ni Yesu ye
\par }
{\PP \VS{39}Ala ta sariya* tun ka min o min fɔ, o ka o bɛɛ kɛ ka ban tuma min na, o sekɔra ka na o ta dugu ra Nazarɛti, Galile mara ra.

\VS{40}Denɲɛnin kɔni tun bɛ bonyara ni baraka ye; a ta hakiritigiya tun ka bon, Ala ta nɛɛma fana tun bɛ a kan.


\par }{\SH Yesu tagara Jɔnyaban ɲanagbɛ ra ni a worobagaw ye
\par }
{\PP \VS{41}Yesu worobagaw tun bɛ taga Zeruzalɛmu san o san, ka taga Jɔnyaban ɲanagbɛ kɛ.

\VS{42}Yesu nana san tan ni fla sɔrɔ wagati min na, a worobagaw tagara ni a ye, ka kaɲa ni o ta landa ye.

\VS{43}Ɲanagbɛ bannin kɔ, o sekɔra ka taga so. Yesu tun tora o kɔ Zeruzalɛmu, nka a worobagaw tun m’a lɔn.

\VS{44}O tun b’a miirira ko a ni o tagamaɲɔgɔn dɔw bɛ ɲɔgɔn fɛ. Nka tere nana ban ka o to tagama ra, o m’a ye. O ka kɛ a flɛflɛ ye o ta somɔgɔw, ani o lɔnbagaw cɛ ra.

\VS{45}Nka o m’a ye; o sekɔra ka taga Zeruzalɛmu ka taga a yɔrɔɲini.

\VS{46}O ka tere saba kɛ, o b’a ɲinina; o tagara a siginin sɔrɔ Alabatosoba kɔnɔ ni karamɔgɔbaw ye, a bɛ mɛnni kɛra o fɛ, ka to ka o ɲininka fana.

\VS{47}Mɔgɔ minw bɛɛ tun bɛ a lamɛnna, a ta hakiritigiya ni a ta jaabiricogo ka olugu bɛɛ kabakoya.


\par }{\PP \VS{48}A facɛ ni a bamuso k’a ye minkɛ, olugu kabakoyara. A bamuso ko a ma ko: «Yesu, mun na i ka nin ko ɲɔgɔn kɛ an na? A flɛ, ne ni i facɛ bɛɛ hakiri ɲagamina, an bɛ i ɲini yɔrɔ bɛɛ ka dɛsɛ.»

\VS{49}Yesu ka o jaabi, ko: «Mun kosɔn aw bɛ ne yɔrɔɲinina? Aw m’a lɔn ko ne ka kan ka kɛ ne Fa ta koɲaw le ra wa\FTNT{*}{{\FR 2:49 }{\FR{2.49
}}{\FT{Ka kɛ ne Fa ta koɲaw le ra: Kitabu dɔw b’a fɔ ko: «Ne ka kan ka kɛ ne Fa ta so le kɔnɔ.»}}}?»

\VS{50}Nka a facɛ ni a bamuso ma a ta kuma faamu.

\VS{51}Yesu nana ni o ye Nazarɛti. A tun bɛ a worobagaw kan mina. A bamuso tun bɛ o kow bɛɛ mara a yɛrɛ kɔnɔ.


\par }{\PP \VS{52}Yesu tun bɛ kɔrɔyara ka na, dɔ tun bɛ farara a ta hakiritigiya kan lon o lon; a ko tun ka di Ala ye, a ko tun ka di mɔgɔw ye fana.




\par }\Chap{3}{\SH Yuhana Batizerikɛbaga ta waajuri
\par }
{\R (Matiyu 3.1-12; Marika 1.1-8; Yuhana 1.19-28)

\par }{\PP \VerseOne{1}Ayiwa, wagati min na masacɛba Tiberi Sezari tun bɛ a ta masaya san tan ni loorunan na, o y’a sɔrɔ Ponse Pilati le tun ye Zude mara jamanatigi ye, Herodi* tun ye Galile mara jamanatigi ye, a kɔrɔcɛ Filipe tun ye Iture mara ni Tirasoniti mara jamanatigi ye, Lizaniyasi tun ye Abilɛni mara jamanatigi ye.

\VS{2}O wagati ra fana Ane ni Kayife le tun ye sarakalasebagaw kuntigibaw* ye.

\par }{\PP Ayiwa, o wagati le ra, Ala ka a ta kuma lase Jakariya dencɛ Yuhana ma, k’a to kongokolon kɔnɔ.

\VS{3}Yuhana tagara Zuridɛn kɔ yɔrɔw bɛɛ ra; a tun bɛ mɔgɔw waaju ko o ye nimisa o ta jurumunw na ka batize, janko Ala ye o ta jurumunw yafa.

\VS{4}O kow le tun sɛbɛra cira Ezayi ta Kitabu kɔnɔ, ko:

\par }{\Q «Mɔgɔ dɔ bɛna pɛrɛn kongokolon kɔnɔ k’a fɔ ko:

\par }{\Q ‹Aw ye siraba labɛn Matigi ye

\par }{\Q ka siradenninw bɛɛ lateren a ye.


\par }{\Q \VS{5}Dingakɔnɔyɔrɔw bɛɛ ye lafa,

\par }{\Q kuruw ni kongoriw bɛɛ ye dakaɲa.

\par }{\Q Sira kuturuninw bɛɛ ka kan ka lateren,

\par }{\Q ka sirajuguw siyan ka o nugu.


\par }{\Q \VS{6}Ni o kɛra, adamaden bɛɛ bɛna Ala ta kisiri ko ye\XREF{}{{\XO 3:6 }{\XO{3.6
}}{\XT{Nin kuma fɔra Ezayi 40.3-5.}}}.› »


\par }{\PP \VS{7}Jama minw tun bɛ nana Yuhana fɛ ka na batize, Yuhana tun b’a fɔra olugu ye ko: «Aw fɔnfɔnnindenw! Jɔn le ka aw karan ko aw ye bori Ala ta kiti nata ɲa?

\VS{8}Aw ta kɛwalew le ka kan k’a yira ko can ra aw jusukun yɛlɛmana; aw kana a miiri dɔrɔn k’a fɔ ko: ‹Anw le ye Iburahima ta durujaw ye!› Sabu ni duruja ko lo, ne b’a fɔ aw ye ko Ala bɛ se ka hali nin kabakuruw yɛlɛma ka o kɛ Iburahima ta durujaw ye.

\VS{9}Jende tara yiriw lilinw tigɛri kama ka ban. Yiri o yiri tɛ denɲuman kɛ, o bɛ tigɛ ka ben, ka firi tasuma ra.»


\par }{\PP \VS{10}Jama tun bɛ Yuhana ɲininkara, ko: «An ka kan ka mun le kɛ?»

\VS{11}Yuhana ka o jaabi ko: «Ni derege fla bɛ mɔgɔ min fɛ, dɔ tɛ min fɛ, o ye kelen di o tigi ma; ni domuni bɛ mɔgɔ min fɛ, o fana ye a kɛ ten.»


\par }{\PP \VS{12}Ninsaraminabaga dɔw fana nana ka na batize; olugu ko a ma ko: «An karamɔgɔ, an ka kan ka mun le kɛ?»

\VS{13}A ko olugu ma ko: «Warida min fɔra aw ye, aw kana foyi mina ka tɛmɛ o kan.»


\par }{\PP \VS{14}Sorasiw fana k’a ɲininka ko: «Anw do? Anw ka kan ka mun kɛ?» A ko olugu ma ko: «Aw kana mɔgɔ si ta fɛn mina a ra fanga ra; mɔgɔ ma ko min kɛ, aw kana o faninya la a ra; o bɛ sara min di aw ma, aw y’a to o ye aw wasa.»


\par }{\PP \VS{15}Mɔgɔw tun bɛ Kisibaga makɔnɔna; o bɛɛ tun bɛ o yɛrɛ ɲininkara ko yala Ala ka Kisibaga* min ko layiri ta ko o tɛ Yuhana yɛrɛ le ye wa?

\VS{16}O kosɔn Yuhana ka o jaabi k’a fɔ o bɛɛ ye ko: «Ne kɔni bɛ aw batizera ji le ra dɔrɔn; nka min bɛna na, o fanga ka bon ni ne ta ye. Hali ne tɛ se k’a fɔ ko ne bɛ a ta sanbara juru foni ka bɔ a sen na. Ale le bɛna aw batize ni Nin Saninman* ye, ani tasuma.

\VS{17}A ta baarakɛminan b’a boro, a bɛ simankisɛ ni a ɲaga bɔ ɲɔgɔn na. A bɛ simankisɛ kɛ a ta bondo kɔnɔ, nka a bɛna ɲaga jɛni tasuma ra, tasuma min tɛ faga ka ye.»


\par }{\PP \VS{18}Yuhana ka nin kuma ɲɔgɔn caman wɛrɛ fɔ mɔgɔw ye ka o lasɔmi, ka Ala ta Kibaro Diman* kuma fɔ o ye.


\par }{\PP \VS{19}Ayiwa, Yuhana ka jamanatigi Herodi* jaraki a balemacɛ muso Herodiyadi ta ko ra. Yuhana ka Herodi jaraki kojugu caman wɛrɛ ra.

\VS{20}Nka Herodi belen ka kojugu dɔ fara dɔ kan, ka Yuhana mina ka a bla kaso ra.


\par }{\SH Yesu batizeri
\par }
{\R (Matiyu 3.13-17; Marika 1.9-11)

\par }{\PP \VS{21}Ayiwa, mɔgɔ bɛɛ tun batizera ka ban minkɛ, Yesu fana nana batize. Ka Yesu to Aladaari ra, sankolo dayɛlɛra.

\VS{22}Nin Saninman* kɛra i n’a fɔ jɛnɛtugani, ka na jigi Yesu kan. Kumakan dɔ bɔra sankolo kɔnɔ, ko: «Ele le ye ne Dencɛ* kanunin ye; i ko ka di ne ye haali.»


\par }{\SH Yesu ta buruju
\par }
{\R (Matiyu 1.1-17)

\par }{\PP \VS{23}Ayiwa, Yesu ka a ta baaraw damina ka a si to san bisaba. Mɔgɔw tun bɛ a jatera Yusufu dencɛ le ye.

\par }{\Q Yusufu facɛ tun ye Heli ye.


\par }{\Q \VS{24}Heli facɛ tun ye Matati ye.

\par }{\Q Matati facɛ tun ye Levi ye.

\par }{\Q Levi facɛ tun ye Mɛlɛki ye.

\par }{\Q Mɛlɛki facɛ tun ye Zanayi ye.

\par }{\Q Zanayi facɛ tun ye Yusufu ye.


\par }{\Q \VS{25}Yusufu facɛ tun ye Matatiyasi ye.

\par }{\Q Matatiyasi facɛ tun ye Amɔsi ye.

\par }{\Q Amɔsi facɛ tun ye Nahɔmu ye.

\par }{\Q Nahɔmu facɛ tun ye Ɛsili ye.

\par }{\Q Ɛsili facɛ tun ye Nagayi ye.


\par }{\Q \VS{26}Nagayi facɛ tun ye Maati ye.

\par }{\Q Maati facɛ tun ye Matatiyasi ye.

\par }{\Q Matatiyasi facɛ tun ye Semeyini ye.

\par }{\Q Semeyini facɛ tun ye Yosɛsi ye,

\par }{\Q Yosɛsi facɛ tun ye Yoda ye.


\par }{\Q \VS{27}Yoda facɛ tun ye Yowanan ye.

\par }{\Q Yowanan facɛ tun ye Resa ye.

\par }{\Q Resa facɛ tun ye Zorobabɛli ye.

\par }{\Q Zorobabɛli facɛ tun ye Salatiyɛli ye.

\par }{\Q Salatiyɛli facɛ tun ye Nɛri ye.


\par }{\Q \VS{28}Nɛri facɛ tun ye Mɛlɛki ye.

\par }{\Q Mɛlɛki facɛ tun ye Adi ye.

\par }{\Q Adi facɛ tun ye Kosamu ye.

\par }{\Q Kosamu facɛ tun ye Elimada ye.

\par }{\Q Elimada facɛ tun ye Ɛri ye.


\par }{\Q \VS{29}Ɛri facɛ tun ye Yesu\FTNT{*}{{\FR 3:29 }{\FR{3.29
}}{\FT{Yesu: Nin ye mɔgɔ dɔ wɛrɛ ye, min fana tɔgɔ tun ye ko Yesu.}}} ye.

\par }{\Q Yesu facɛ tun ye Eliyezɛri ye.

\par }{\Q Eliyezɛri facɛ tun ye Yorimu ye.

\par }{\Q Yorimu facɛ tun ye Matati ye.

\par }{\Q Matati facɛ tun ye Levi ye.


\par }{\Q \VS{30}Levi facɛ tun ye Simeyɔn ye.

\par }{\Q Simeyɔn facɛ tun ye Zuda ye.

\par }{\Q Zuda facɛ tun ye Yusufu ye.

\par }{\Q Yusufu facɛ tun ye Yonamu ye.

\par }{\Q Yonamu facɛ tun ye Eliyakimu ye.


\par }{\Q \VS{31}Eliyakimu facɛ tun ye Mɛliya ye.

\par }{\Q Mɛliya facɛ tun ye Mɛnna ye.

\par }{\Q Mɛnna facɛ tun ye Matata ye.

\par }{\Q Matata facɛ tun ye Natan ye.

\par }{\Q Natan facɛ tun ye Dawuda ye.


\par }{\Q \VS{32}Dawuda facɛ tun ye Yese ye.

\par }{\Q Yese facɛ tun ye Obɛdi ye.

\par }{\Q Obɛdi facɛ tun ye Boozi ye.

\par }{\Q Boozi facɛ tun ye Salimɔn ye.

\par }{\Q Salimɔn facɛ tun ye Naasun ye.


\par }{\Q \VS{33}Naasun facɛ tun ye Aminadabu ye.

\par }{\Q Aminadabu facɛ tun ye Adimɛn ye.

\par }{\Q Adimɛn facɛ tun ye Arini ye.

\par }{\Q Arini facɛ tun ye Esiromu ye.

\par }{\Q Esiromu facɛ tun ye Perɛsi ye.

\par }{\Q Perɛsi facɛ tun ye Zuda ye.


\par }{\Q \VS{34}Zuda facɛ tun ye Yakuba ye.

\par }{\Q Yakuba facɛ tun ye Isiyaka ye.

\par }{\Q Isiyaka facɛ tun ye Iburahima ye.

\par }{\Q Iburahima facɛ tun ye Tera ye.

\par }{\Q Tera facɛ tun ye Nahɔri ye.


\par }{\Q \VS{35}Nahɔri facɛ tun ye Serugi ye.

\par }{\Q Serugi facɛ tun ye Rehu ye.

\par }{\Q Rehu facɛ tun ye Pelɛgi ye.

\par }{\Q Pelɛgi facɛ tun ye Ebɛri ye.

\par }{\Q Ebɛri facɛ tun ye Sila ye.


\par }{\Q \VS{36}Sila facɛ tun ye Kayinamu ye.

\par }{\Q Kayinamu facɛ tun ye Arifazadi ye.

\par }{\Q Arifazadi facɛ tun ye Sɛmu ye.

\par }{\Q Sɛmu facɛ tun ye Nuho ye.

\par }{\Q Nuho facɛ tun ye Lamɛki ye.


\par }{\Q \VS{37}Lamɛki facɛ tun ye Metusala ye.

\par }{\Q Metusala facɛ tun ye Enɔki\FTNT{†}{{\FR 3:37 }{\FR{3.37
}}{\FT{Enɔki: Dɔw b’a fɔ ale le ma ko Idirisa.}}} ye.

\par }{\Q Enɔki facɛ tun ye Yɛrɛdi ye.

\par }{\Q Yɛrɛdi facɛ tun ye Malɛlɛli ye.

\par }{\Q Malɛlɛli facɛ tun ye Kayinamu ye.


\par }{\Q \VS{38}Kayinamu facɛ tun ye Enɔsi ye.

\par }{\Q Enɔsi facɛ tun ye Sɛti ye.

\par }{\Q Sɛti facɛ tun ye Adama ye.

\par }{\Q Ala le ka Adama dan.




\par }\Chap{4}{\SH Setana ko a bɛ Yesu kɔrɔbɔ
\par }
{\R (Matiyu 4.1-11; Marika 1.12-13)

\par }{\PP \VerseOne{1}Yesu fanin Nin Saninman* na, a bɔra Zuridɛn kɔba yɔrɔ ra minkɛ, Ala Nin* k’a ta ka taga ni a ye kongokolon kɔnɔ.

\VS{2}Setana tun k’a kɔrɔbɔ, fɔ tere binaani. O lonw bɛɛ ra, a ma foyi domu. O kɔ, kɔngɔ k’a mina.

\VS{3}Setana ko a ma ko: «Den min bɔra Ala ra*, ni ele lo can ra, a fɔ nin kabakuru ye ko a ye yɛlɛma ka kɛ buru ye!»

\VS{4}Yesu k’a jaabi ko: «A sɛbɛra Kitabu kɔnɔ, ko: ‹Domuni dama le tɛ mɔgɔ baro\XREF{}{{\XO 4:4 }{\XO{4.4
}}{\XT{Nin kuma fɔra Sariya 8.3.}}}.› »


\par }{\PP \VS{5}Ayiwa, Setana tagara ni Yesu ye san fɛ, ka dunuɲa jamanaw bɛɛ yira a ra yɔrɔnin kelen na,

\VS{6}k’a fɔ a ye ko: «Ne bɛ se ka nin jamanaw fangatigiya ni a bonya bɛɛ di i ma; sabu o bɛɛ donna ne boro. Ni ne ko ne b’a di mɔgɔ min ma, ne bɛ se k’a di o ma.

\VS{7}O ra, ni i ka i kinbiri gban ka ne bato, ne bɛ o bɛɛ di i ma.»

\VS{8}Yesu k’a jaabi ko: «A sɛbɛra Kitabu kɔnɔ, ko: ‹I ka kan ka i Matigi Ala le bato, ka baara kɛ ale kelenpe ye\XREF{}{{\XO 4:8 }{\XO{4.8
}}{\XT{Nin kuma fɔra Sariya 6.13.}}}.› »


\par }{\PP \VS{9}Ayiwa, Setana ka Yesu ta ka taga Zeruzalɛmu, ka taga a layɛlɛn k’a lɔ Alabatosoba kunna, k’a fɔ a ye ko: «Den min bɔra Ala ra, ni ele lo can ra, ka i to nin yɔrɔ ra, i pan ka i cun dugu ma.

\VS{10}Sabu a sɛbɛra Kitabu kɔnɔ, ko:

\par }{\Q ‹Ala bɛna i ko fɔ a ta mɛlɛkɛw ye, ko o ye o janto i ra.›


\par }{\PP \VS{11}«Ani ko:

\par }{\Q ‹O bɛna i ta o boro kɔnɔ,

\par }{\Q janko i sen kana na talon kabakuru dɔ ra\XREF{}{{\XO 4:11 }{\XO{4.10-11
}}{\XT{Nin kuma fɔra Zaburu 91.11-12.}}}.› »


\par }{\PP \VS{12}Yesu k’a jaabi ko: «A sɛbɛra le ko: ‹I man kan k’a fɔ ko i bɛ Matigi Ala kɔrɔbɔ\XREF{}{{\XO 4:12 }{\XO{4.12
}}{\XT{Nin kuma fɔra Sariya 6.16.}}}.› »


\par }{\PP \VS{13}Ayiwa, Setana ka Yesu kɔrɔbɔ k’a flɛ ka ban minkɛ, a tagara ka bɔ a kɔrɔ, ka kɛ wagati wɛrɛ ɲini ye tuun.


\par }{\SH Yesu ka a ta baara damina Galile
\par }
{\R (Matiyu 4.12-17; Marika 1.14-15)

\par }{\PP \VS{14}O bɛɛ kɔ fɛ, Yesu sekɔra ka na Galile mara ra, a fanin Nin Saninman* baraka ra. A tɔgɔ tun bɛ fɔra o yɔrɔ mara bɛɛ ra.

\VS{15}A tagara mɔgɔw karan karansow* kɔnɔ; mɔgɔw bɛɛ tun b’a tɔgɔɲuman fɔra.


\par }{\SH Nazarɛtikaw banna Yesu ra
\par }
{\R (Matiyu 13.53-58; Marika 6.1-6)

\par }{\PP \VS{16}Ayiwa, Yesu nana taga Nazarɛti, a lamɔdugu ra. Nɛnɛkirilon* sera, a tagara karanso* ra i n’a fɔ a tun derira ka a kɛ cogo min na. A nana wuri ka lɔ ko a bɛ karan kɛ tuma min na,

\VS{17}o ka cira Ezayi ta kitabu di a ma. A ka a dayɛlɛ ka taga se yɔrɔ dɔ ma, a sɛbɛra yɔrɔ min na ko:


\par }{\Q \VS{18}«Matigi Ala Nin* bɛ ne kan,

\par }{\Q sabu a ka ne ɲanawoloma ko ne ye na Kibaro Diman* fɔ fagantanw ye,

\par }{\Q ani ka kasodenw lablari ko fɔ,

\par }{\Q ka fiyentɔw ɲa yɛlɛko kibaro fɔ;

\par }{\Q ka mɔgɔ tɔɔrɔninw bɔ o tɔɔrɔbagaw boro,


\par }{\Q \VS{19}ka Matigi Ala ta nɛɛma wagati ko kibaro fɔ\XREF{}{{\XO 4:19 }{\XO{4.19
}}{\XT{Nin kuma fɔra Ezayi 61.1-2.}}}.»


\par }{\MM \VS{20}O kɔ, a ka kitabu datugu, k’a di karanso kɔrɔsibaga ma, ka sigi. Mɔgɔw bɛɛ ɲa lɔnin tora a ra, o bɛ a flɛra.

\VS{21}Yesu k’a fɔ ko: «Aw ka nin kuma min mɛn ka bɔ Kitabu kɔnɔ bi, o kuma kɛra can ye.»


\par }{\PP \VS{22}O bɛɛ tun bɛ a tɔgɔɲuman fɔra. A tun bɛ kumaɲuman minw fɔra, o ka o kabakoya. O ko: «Yusufu dencɛ le tɛ nin ye wa?»

\VS{23}Yesu k’a fɔ o ye ko: «Sigiya t’a ra, aw bɛna nin zana la ne ye, ko: ‹Flakɛbaga, i yɛrɛ kɛnɛya fɔlɔ!› Aw bɛna a fɔ ne ye fana ko: ‹I ka ko minw bɛɛ kɛ Kapɛrinahumu, an ka o mɛn; o ɲɔgɔn kɛ i yɛrɛ ta dugu ra yan fana.› »

\VS{24}Yesu k’a fɔ o ye tuun ko: «Can ra, ne b’a fɔ aw ye ko cira si tɛ mina ka ɲa a yɛrɛ ta dugu kɔnɔ.»

\VS{25}A ko: «Can ra, ne b’a fɔ aw ye ko cira Iliya\FTNT{*}{{\FR 4:25 }{\FR{4.25
}}{\FT{Iliya: Dɔw b’a fɔ a ma ko Eli.}}} ta wagati ra, sanji ma ben Izirayɛli* jamana ra fɔ san saba ni karo wɔɔrɔ; kɔngɔba benna jamana yɔrɔ bɛɛ kan. O wagati ra muso cɛ saninw tun ka ca Izirayɛli jamana ra.

\VS{26}Nka Ala ma cira Iliya ci ka taga olugu dɔ si fɛ; a tagara muso cɛ sanin kelen le fɛ Sarɛpita, Sidɔn mara ra.»

\VS{27}A ko tuun ko: «Kunatɔ caman fana tun bɛ Izirayɛli jamana ra cira Iliyasu\FTNT{†}{{\FR 4:27 }{\FR{4.27
}}{\FT{Iliyasu: Dɔw b’a fɔ a ma ko Elize.}}} ta wagati ra, nka o si ma na Iliyasu fɛ ka na kɛnɛya; Sirikacɛ Naaman le nana, ka na kɛnɛya\XREF{}{{\XO 4:27 }{\XO{4.27
}}{\XT{Nin kuma fɔra Masacɛw flanan 5.1-14.}}}.»


\par }{\PP \VS{28}Mɔgɔw ka o kuma mɛn minkɛ, karanso kɔnɔmɔgɔw bɛɛ dimina.

\VS{29}O wurira ka Yesu mina k’a ɲɔni ka taga ni a ye dugu kɔ fɛ. Dugu tun siginin bɛ kongori min kan, o tagara ni a ye o kuncɛ ma, ko o b’a ɲɔni ka ben dugu ma.

\VS{30}Nka Yesu tɛmɛna o cɛ ra ka taga.


\par }{\SH Yesu ka jinatɔ dɔ kɛnɛya
\par }
{\R (Marika 1.21-28)

\par }{\PP \VS{31}Ayiwa, Yesu tagara Kapɛrinahumu; o ye Galile dugu dɔ ye. Nɛnɛkirilonw* na a tun bɛ to ka mɔgɔw karan.

\VS{32}A ta karan cogoya tun ka mɔgɔw kɔnɔnɔban, sabu a tun bɛ mɔgɔw karan ni baraka ye.

\VS{33}Ayiwa, cɛ jinatɔ dɔ tun bɛ karanso kɔnɔ; ale ka kɛ pɛrɛn ye ni kanba ye, ko:

\VS{34}«E, Yesu Nazarɛtikacɛ, mun le bɛ an cɛ? I nana an halakiyɔrɔ le ra wa? Ele ye mɔgɔ suguya min ye, ne ka o lɔn; ele ye Ala ta Mɔgɔ Saninman le ye.»

\VS{35}Yesu jamana jina kunna, k’a fɔ a ye ko: «I da tugu, i ye bɔ nin cɛ ra!» O jina ka o cɛ ben dugu ma mɔgɔ bɛɛ ɲa na, ka bɔ a ra, nka a ma foyi kɛ cɛ ra.

\VS{36}Mɔgɔw bɛɛ kabakoyara. O ka kɛ a fɔ ye ɲɔgɔn ye ko: «Nin ye kuma suguya juman ye? A bɛ kuma jinaw fɛ ni fanga ni sebagaya ye, k’a fɔ o ye ko o ye bɔ mɔgɔw ra, o fana bɛ bɔ.»

\VS{37}Yesu tɔgɔ sera o mara yɔrɔ bɛɛ ra.


\par }{\SH Yesu ka Simɔn muso bamuso kɛnɛya
\par }
{\R (Matiyu 8.14-17; Marika 1.29-34)

\par }{\PP \VS{38}Ayiwa, Yesu bɔra karanso kɔnɔ ka taga Simɔn ta so. A tagara a sɔrɔ ko Simɔn muso bamuso tɔɔrɔnin lo kosɛbɛ; farigban tun b’a ra. O ka Yesu daari ko a ye o muso flɛ.

\VS{39}Yesu gbarara a ra, ka lɔ a kunna ka kuma ni fanga ye, ko farigban ye bɔ muso ra. O yɔrɔnin kelen bɛɛ ra muso kɛnɛyara; a wurira ka gba kɛ o ye.


\par }{\SH Yesu ka banabagatɔ caman kɛnɛya
\par }
{\PP \VS{40}Tere nana kɛ ben ye tuma min na, banabagatɔ tun bɛ min o min fɛ, ni a ka kɛ bana o bana ye, o bɛɛ nana ni o banabagatɔw ye Yesu fɛ. Yesu ka a boro la o bɛɛ kelen kelen kan ka o kɛnɛya.

\VS{41}Jinaw tun bɛ kule ci ka bɔ jinatɔ caman na fana. O tun b’a fɔ Yesu ma ko: «Den min bɔra Ala ra*, ele lo.» Nka Yesu tun bɛ sɔngɔ o ra; a tun tɛ sɔn k’a to o ye kuma, sabu jinaw tun k’a lɔn ko Yesu ye Kisibaga* le ye.


\par }{\SH Yesu tagara waajuri kɛ Zude mara ra
\par }
{\R (Marika 1.35-39)

\par }{\PP \VS{42}Dugu gbɛra dɔrɔn, Yesu bɔra ka taga kongo kɔnɔ, yɔrɔ dɔ ra. Jama caman nana bɔ ka taga a yɔrɔɲini. O nana a ye minkɛ, o tun t’a fɛ a ye bɔ o kɔrɔ tuun.

\VS{43}Nka Yesu k’a fɔ o ye ko: «Ne ka kan ka taga Ala ta Masaya* ko Kibaro Diman* fɔ dugu wɛrɛw ra fana, sabu Ala ka ne ci o le kosɔn.»


\par }{\PP \VS{44}O ra, Yesu tagara Zude mara ra ka taga waajuri kɛ karansow* kɔnɔ.




\par }\Chap{5}{\SH Karamɔgɔdenw ka jɛgɛ camanba mina
\par }
{\R (Matiyu 4.18-22; Marika 1.16-20)

\par }{\PP \VerseOne{1}Ayiwa, lon dɔ, Yesu tun lɔnin bɛ Zenesarɛti bada ra. Jama tun bɛ a kɛrɛ fɛ ka a lamini fan bɛɛ ra, o bɛ Ala ta Kuma lamɛnna.

\VS{2}Yesu ka kurun fla ye jida ra; jɛgɛminabagaw tun bɔra o kurun kɔnɔ ka na kɛ o ta jɔw ko ye jida ra.

\VS{3}Yesu donna kurun kelen kɔnɔ, o tun ye Simɔn ta kurun ye. Yesu ko Simɔn ma ko a ye kurun gbara ji cɛ ma dɔɔnin ka a mabɔ mɔgɔw ra. O kɔ, Yesu sigira kurun kɔnɔ ka to ka mɔgɔw karan.


\par }{\PP \VS{4}Ayiwa, Yesu nana ban mɔgɔw karan na wagati min na, a ko Simɔn ma ko: «Simɔn, kurun gbara dun na ka aw ta jɔw firi ka jɛgɛ mina.»

\VS{5}Simɔn ko Yesu ma ko: «An karamɔgɔ, an ka su kururu bɛɛ kɛ jɛgɛɲini na, an ma foyi sɔrɔ. Nka i ta kuma kosɔn, ne bɛna jɔ firi tuun.»


\par }{\PP \VS{6}Ayiwa, o ka jɔw firi minkɛ, o ka jɛgɛ camanba mina fɔ o ta jɔw ka kɛ tigɛtigɛ ye.

\VS{7}A ma na ɲa, o tɔɲɔgɔn minw tun bɛ kurun tɔ kelen kɔnɔ, o ka olugu wele ko o ye na o dɛmɛ ni o ta kurun ye. Olugu nana ni kurun ye. O ka kurun fla bɛɛ fa jɛgɛ ra fɔ kurunw tun bɛ ɲini ka jigi ji jukɔrɔ.

\VS{8}Simɔn Piyɛri ka o ye minkɛ, a ka a kinbiri gban Yesu kɔrɔ k’a fɔ ko: «Matigi, i mabɔ ne ra, sabu ne ye jurumuntɔ le ye!»

\VS{9}O tun ka jɛgɛ caman min mina, o ko tun ka jatigɛ bla Simɔn ni a tɔɲɔgɔnw bɛɛ ra.

\VS{10}Zebede dencɛ fla minw tun bɛ ni Piyɛri ye, Yakuba ni Yuhana, olugu fana ja tun tigɛra o cogo kelen na. Nka Yesu ko Simɔn ma ko: «I kana siran; k’a ta bi ra, i bɛ jɛgɛ mina cogo min na, ne bɛna i karan i ye mɔgɔw ɲini ten.»

\VS{11}Ayiwa, o nana se jida ra tuma min na, o ka kurun ni a kɔnɔfɛnw bɛɛ to yi ka tugu Yesu kɔ.


\par }{\SH Yesu ka kunatɔcɛ dɔ kɛnɛya
\par }
{\R (Matiyu 8.1-4; Marika 1.40-45)

\par }{\PP \VS{12}Yesu tun bɛ Galile mara dugu dɔ ra. Kunatɔcɛ dɔ tun bɛ yi, min fari yɔrɔ bɛɛ tun ye kuna ye; ale ka Yesu ye minkɛ, a nana a kinbiri gban a kɔrɔ ka a ɲa biri dugu ma, k’a daari k’a gbɛlɛya, ko: «Matigi, ni i bɛ sɔn, i bɛ se ka ne saninya.»

\VS{13}Ayiwa, Yesu ka a boro la a kan, k’a fɔ a ye ko: «Ne sɔnna, i ye kɛnɛya.» O yɔrɔnin bɛɛ a ta kuna kɛnɛyara.

\VS{14}O kɔ, Yesu k’a fɔ a ye ko: «I kana nin ko fɔ mɔgɔ si ye. Taga i yɛrɛ yira sarakalasebaga* ra. Cira Musa ka saraka min fɔ kunatɔw ta saninyari ko ra, i ye o saraka bɔ, janko k’a yira bɛɛ ra ko i kɛnɛyara.»


\par }{\PP \VS{15}Ayiwa, Yesu tɔgɔ tun bɛ fɔra ka taga yɔrɔ caman na. Mɔgɔ caman tun bɛna lajɛn a kɔrɔ ka a ta kuma lamɛn, ani ka kɛnɛya ka bɔ o ta banaw ra.

\VS{16}Nka Yesu tun bɛ to ka taga kongo kɔnɔ yɔrɔ dɔw ra a kelen na ka taga Ala daari.


\par }{\SH Yesu ka murugu dɔ kɛnɛya
\par }
{\R (Matiyu 9.1-8; Marika 2.1-12)

\par }{\PP \VS{17}Lon dɔ, Yesu tun bɛ mɔgɔw karanna. Farisiw* ni o ta sariya karamɔgɔbaw tun siginin bɛ; olugu tun nana ka bɔ Galile mara ni Zude mara duguw bɛɛ ra, ani Zeruzalɛmu. Matigi Ala ta sebagaya tun bɛ Yesu fɛ, a tun bɛ banabagatɔw kɛnɛyara.


\par }{\PP \VS{18}Ayiwa, mɔgɔ dɔw nana ni cɛ murugunin dɔ ye lanan kan. O tun b’a fɛ ka don ni o cɛ ye ka taga a bla Yesu kɔrɔ.

\VS{19}Nka jama caya kosɔn, o ma donyɔrɔ sɔrɔ ni a ye; o yɛlɛnna bon san fɛ ka wo dɔ bɔ yi, ka cɛ murugunin ni a ta lanan lajigi o wo fɛ fɔ ka taga a bla Yesu kɔrɔ, mɔgɔw cɛ ra.

\VS{20}Yesu k’a ye ko o mɔgɔw lara ale ra minkɛ, a ko murugu ma ko: «I ta jurumunw yafara i ma.»


\par }{\PP \VS{21}Sariya karamɔgɔw, ani Farisi ka kɛ a fɔ ye o yɛrɛ kɔnɔ ko: «Cɛ nin ye jɔntigi le ye, fɔ a bɛ Alatɔgɔcɛnkumaw fɔra tan? Ni Ala kelen tɛ, jɔntigi le bɛ se ka jurumun yafa?»

\VS{22}Yesu tun ka o mɔgɔw ta miiriya lɔn; a ko o ma ko: «Mun kosɔn nin miiriyaw ɲɔgɔn bɛ aw jusukun na?

\VS{23}K’a fɔ murugu ye ko a ta jurumun yafara a ma o, walama k’a fɔ a ye ko a ye wuri ka tagama o, aw ɲa na o fla ra juman le kɛ ka di?

\VS{24}Ayiwa, ne bɛna a yira aw ra bi ko ne Min kɛra Adamaden ye*, ko se bɛ ne ye ka jurumun yafa dunuɲa kɔnɔ.» O kɔ, a ko murugu ma ko: «Ne b’a fɔ i ye, wuri ka i ta lanan ta ka taga i ta so!»

\VS{25}O yɔrɔnin kelen bɛɛ, cɛ wurira o bɛɛ ɲa na, ka a ta lanan ta, ka taga a ta so; a tagatɔ tun bɛ Ala tandora.

\VS{26}O mɔgɔw bɛɛ kabakoyara. O ka kɛ Ala tando ye; o ja tigɛnin tun b’a fɔra ɲɔgɔn ye ko: «E! An ka kobaw ye bi.»


\par }{\SH Yesu ka Levi wele
\par }
{\R (Matiyu 9.9-13; Marika 2.13-17)

\par }{\PP \VS{27}Ayiwa, o kɔ fɛ, Yesu bɔra ka taga ninsaraminabaga dɔ siginin ye ninsaraminabon na; a tɔgɔ ye ko Levi. Yesu ko a ma ko: «Tugu ne kɔ!»

\VS{28}Levi ka a ta baara bɛɛ dabla, ka wuri ka tugu Yesu kɔ.


\par }{\PP \VS{29}Levi nana ɲanagbɛba dɔ labɛn a ta so kɔnɔ Yesu ye. Ninsaraminabaga caman, ani mɔgɔ wɛrɛw nana sigi ni Yesu ni a ta karamɔgɔdenw ye ka domuni kɛ.

\VS{30}Farisiw* ni o ta sariya karamɔgɔw* ka kɛ o kɔrɔfɔ ye; o k’a fɔ Yesu ta karamɔgɔdenw ye ko: «Mun kosɔn aw bɛ domuni kɛ, ka min ni ninsaraminabagaw ni mɔgɔ kɛwalejuguw ye?»

\VS{31}Yesu ka o jaabi k’a fɔ o ye ko: «Mɔgɔ minw ka kɛnɛ, olugu tɛ flakɛbaga yɔrɔɲini; banabagatɔw le bɛ flakɛbaga yɔrɔɲini.

\VS{32}Ne ma na mɔgɔ terenninw wele; ne nana jurumuntɔw le wele, janko o ye nimisa o ta jurumunw na.»


\par }{\SH Landakow ni Kibaro Diman tɛ kelen ye
\par }
{\R (Matiyu 9.14-17; Marika 2.18-22)

\par }{\PP \VS{33}Mɔgɔ dɔw ko Yesu ma ko: «Wagati caman Yuhana ta karamɔgɔdenw ni Farisiw* ta karamɔgɔdenw bɛ sun don, ka Ala daari; nka ele ta karamɔgɔdenw bɛ domuni kɛ, ka min lon bɛɛ.»

\VS{34}Yesu ka o jaabi ko: «Yala aw bɛ se ka kɔɲɔcɛ jɛnɲɔgɔnw jagboya ko o kana domuni kɛ, ka o ni kɔɲɔcɛ to ɲɔgɔn fɛ kɔɲɔya ra wa?

\VS{35}Lon min na o bɛna kɔɲɔcɛ ta ka bɔ o kɔrɔ, o lon le ra o bɛna sun don.»


\par }{\PP \VS{36}O kɔ, Yesu ka talen dɔ wɛrɛ fɔ o ye ko: «Mɔgɔ si tɛ fanikura kunkurun tigɛ k’a kɛ ka fani kɔrɔ bari ni a ye. Ni i ka o kɛ, i ka fanikura cɛn le. I ka a kunkurun min bari fani kɔrɔ ra, o fla ɲa fana tɛna kɛ kelen ye.

\VS{37}Mɔgɔ si fana tɛ duvɛnkura kɛ forogokɔrɔw kɔnɔ. Ni o tɛ, duvɛnkura bɛna forogokɔrɔw faran, ka bɔn; o tigi bɛ bɔnɔ forogow ra fana.

\VS{38}O kosɔn duvɛnkura ka kan ka kɛ forogokuraw le kɔnɔ.

\VS{39}Mɔgɔ si fana tɛ duvɛnkɔrɔ min, ka sɔrɔ ka ɲabɔ kura fɛ tuun, sabu a b’a fɔ ko kɔrɔman le ka di.»




\par }\Chap{6}{\SH Nɛnɛkirilon ta ko
\par }
{\R (Matiyu 12.1-8; Marika 2.23-28)

\par }{\PP \VerseOne{1}Nɛnɛkirilon dɔ ra, Yesu ni a ta karamɔgɔdenw tun bɛ tɛmɛna foro dɔw cɛ ma. Yesu ta karamɔgɔdenw ka kɛ o foro siman dɔw karikari ye, ka o terege o tɛgɛw kɔnɔ, ka o kisɛw ɲimi.

\VS{2}Farisi* dɔw ko o ma ko: «Ko min man kan ka kɛ Nɛnɛkirilon na, mun kosɔn aw bɛ o kɛra?»

\VS{3}Yesu ka o jaabi, ko: «Wagati min kɔngɔ tun ka Dawuda ni a tagamaɲɔgɔnw mina, a ka min kɛ aw ma o ko karan wa?

\VS{4}A donna Alabatoso kɔnɔ; sarakaburu minw tun blanin bɛ yi, a ka o ta k’a ɲimi ka dɔ di a tagamaɲɔgɔnw fana ma; k’a sɔrɔ ka kaɲa ni sariya* ye, mɔgɔ si tun man kan ka o buruw ɲimi ni sarakalasebagaw* dɔrɔn tɛ\XREF{}{{\XO 6:4 }{\XO{6.4
}}{\XT{Nin kuma fɔra Samawilu fɔlɔ 21.2-7.}}}.»

\VS{5}O kɔ, Yesu k’a fɔ o ye ko: «Min kɛra Adamaden ye*, Nɛnɛkirilon kuntigiya bɛ o le boro.»


\par }{\SH Yesu ka cɛ boro faganin kɛnɛya
\par }
{\R (Matiyu 12.9-14; Marika 3.1-6)

\par }{\PP \VS{6}Ayiwa, Nɛnɛkirilon* dɔ wɛrɛ ra, Yesu donna karanso* dɔ kɔnɔ ka mɔgɔw karan. Cɛ dɔ tun bɛ yi, min kininboro faganin tun lo.

\VS{7}Farisiw* ni sariya karamɔgɔw* tun bɛ Yesu kɔrɔsira k’a flɛ, yala ni a bɛna sɔn ka mɔgɔ kɛnɛya Nɛnɛkirilon na, janko o ye sababu dɔ sɔrɔ ka a jaraki.

\VS{8}Nka Yesu tun ka o ta miiriya lɔn; a ko cɛ boro faganin ma ko: «Wuri ka na lɔ cɛmancɛ ra yan, jama bɛɛ ɲa kɔrɔ!» Cɛ wurira ka lɔ.

\VS{9}Yesu k’a fɔ o ye ko: «Ka kaɲa ni sariya* ye, koɲuman le ka kan ka kɛ Nɛnɛkirilon na wa, walama kojugu? Ka mɔgɔ kisi wa, walama ka mɔgɔ halaki?»

\VS{10}O tuma, Yesu ka a ɲa lɔ o bɛɛ ra ka to ka o bɛɛ flɛ. O kɔ, a k’a fɔ o cɛ ye ko: «I boro foni!» A ka a boro foni minkɛ, a boro kɛnɛyara.

\VS{11}Farisiw ni sariya karamɔgɔw ka o ye minkɛ, o dimina kosɛbɛ. O ka kɛ ɲɔgɔn sɔsɔ ye, ko o ka kan ka mun le kɛ Yesu ra.


\par }{\SH Yesu ka ciraden tan ni fla ɲanawoloma
\par }
{\R (Matiyu 10.1-4; Marika 3.13-19)

\par }{\PP \VS{12}Ayiwa, lon dɔ, Yesu tagara yɛlɛn kuru dɔ kan ka Ala daari. A ka su bɛɛ kɛ Aladaari ra.

\VS{13}Dugu nana gbɛ minkɛ, a ka a ta karamɔgɔdenw wele, ka na mɔgɔ tan ni fla ɲanawoloma o ra, ka olugu wele ko ciradenw*:

\VS{14}Fɔlɔ tun ye Simɔn ye, min tɔgɔ lara ko Piyɛri, ani a balemacɛ Andere, ani Yakuba, ani Yuhana, ani Filipe, ani Baritelemi,

\VS{15}ani Matiyu, ani Toma, ani Alife dencɛ Yakuba, ani Simɔn min tun wele ko faso kanubagaba\FTNT{*}{{\FR 6:15 }{\FR{6.15
}}{\FT{Faso kanubagaba: Kitabu dɔw b’a fɔ ko Zelɔti.}}},

\VS{16}ani Yakuba dencɛ Zude, ani Zudasi Sikariyɔti, min nana kɛ Yesu janfabaga ye.


\par }{\SH Yesu ka banabagatɔ dɔw kɛnɛya
\par }
{\R (Matiyu 4.23-25)

\par }{\PP \VS{17}Ayiwa, Yesu jigira ni a ta ciradenw* ye ka bɔ kongori kan, ka na lɔ kɛnɛgbɛyɔrɔ dɔ ra. A ta karamɔgɔden caman tun bɛ yi, ani mɔgɔ caman wɛrɛ. O mɔgɔ dɔw tun bɔra Zeruzalɛmu, dɔw bɔra Zude mara yɔrɔw ra, dɔw bɔra kɔgɔjida kɛrɛfɛduguw ra, Tiri ni Sidɔn.

\VS{18}O mɔgɔw tun nana Yesu fɛ ka na a ta karan lamɛn, ka kɛnɛya fana ka bɔ o ta banaw ra. Jinaw tun bɛ minw tɔɔrɔra, olugu fana kɛnɛyara.

\VS{19}Jama bɛɛ tun b’a fɛ ka maga Yesu ra, sabu sebagaya dɔ tun bɛ bɔ a ra ka o bɛɛ kɛnɛya.


\par }{\SH Hɛra ni bɔnɔ
\par }
{\R (Matiyu 5.1-12)

\par }{\PP \VS{20}Ayiwa, Yesu ka a ɲa lɔ a ta karamɔgɔdenw na k’a fɔ o ye ko:

\par }{\Q «Aw minw ye fagantanw ye, aw ta ɲana,

\par }{\Q sabu aw ninyɔrɔ bɛna kɛ Ala ta Masaya* ra.


\par }{\Q \VS{21}Kɔngɔ bɛ aw minw na sisan, aw ta ɲana,

\par }{\Q sabu aw bɛna domuni sɔrɔ ka fa!

\par }{\Q Aw minw bɛ kasira sisan, aw ta ɲana,

\par }{\Q sabu aw bɛna ɲagari fɔ ka yɛrɛko.


\par }{\PP \VS{22}«Ne Min kɛra Adamaden ye*, ni ne tɔgɔ kosɔn mɔgɔw bɛ aw kɔninya ka ban aw ra, ka aw nɛni, ka aw tɔgɔjugu fɔ, aw ta ɲana;

\VS{23}ni o kɛra, lon min na, aw ye ɲagari, ka ninsɔndiya, ka panpan, sabu aw ta baraji bɛna bonya sankolo ra. O bɛmaw ka o kow ɲɔgɔn le kɛ Ala ta ciraw ra!


\par }{\Q \VS{24}Nka aw minw ye naforotigiw ye, bɔnɔ bɛna aw sɔrɔ,

\par }{\Q sabu aw ka aw ta hɛra sɔrɔ ka ban!


\par }{\Q \VS{25}Aw minw fanin lo sisan, bɔnɔ bɛna aw sɔrɔ,

\par }{\Q sabu kɔngɔ bɛna aw sɔrɔ.

\par }{\Q Aw minw bɛ yɛrɛkora sisan, bɔnɔ bɛna aw sɔrɔ,

\par }{\Q sabu aw ɲa bɛna kumu, aw bɛna kasi ka ɲaji bɔ.


\par }{\Q \VS{26}Ni mɔgɔw bɛɛ bɛ aw tandora faninya kan, bɔnɔ bɛna aw sɔrɔ,

\par }{\Q sabu o bɛmaw ka cira faninyafɔbagaw tando o cogo le ra.»


\par }{\SH Yesu ko an ka kan ka an juguw kanu
\par }
{\R (Matiyu 5.38-48; 7.12)

\par }{\PP \VS{27}Yesu ko: «Aw minw bɛ ne lamɛnna, ne b’a fɔ aw ye ko: Aw ye aw juguw kanu, aw ye koɲuman kɛ aw kɔninyabagaw ye.

\VS{28}Mɔgɔ minw bɛ aw danga, aw ye dugawu kɛ olugu ye. Minw bɛ aw minako juguya, aw ye Ala daari olugu ye.

\VS{29}Ni mɔgɔ ka i fata i yɛ kelen na, i ye tɔ kelen fana lɔ a ye. Ni mɔgɔ ka i ta deregeba bɔsi i ra, i ta deregedennin fana to a boro.

\VS{30}Ni mɔgɔ o mɔgɔ ka i daari, i ye a tigi sɔn. Ni mɔgɔ ka i borofɛn ta, i kana a fɔ ko a tigi ye a kɔsegi i ma.


\par }{\PP \VS{31}«Aw b’a fɛ mɔgɔw ye ko min kɛ aw ye, aw yɛrɛ ye o ɲɔgɔn le kɛ o ye.


\par }{\PP \VS{32}«Ni aw bɛ aw kanubagaw dɔrɔn le kanu, aw bɛna mun tandori le sɔrɔ o ra tuun? Hali Alalɔnbariw bɛ o kɛ! O bɛ o kanubagaw le kanu.

\VS{33}Mɔgɔ minw bɛ koɲuman kɛ aw ye, ni aw bɛ koɲuman kɛ olugu dɔrɔn le ye fana, aw bɛna mun tandori le sɔrɔ o ra? Hali Alalɔnbariw fana bɛ o ɲɔgɔn le kɛ; [minw bɛ koɲuman kɛ o ye, o fana bɛ koɲuman kɛ olugu le ye.]

\VS{34}Aw ka a lɔn ko mɔgɔ minw bɛ se ka juru sara, ni aw bɛ juru don olugu dɔrɔn le ra, aw bɛna mun baraji le sɔrɔ Ala fɛ tuun? Hali Alalɔnbariw, minw bɛ se ka juru sara o ye, o bɛ juru don olugu le ra.

\VS{35}Nka aw ye aw juguw kanu, aw ye koɲuman kɛ. Ni aw ka juru don, aw ye aw jigi bɔ a kan. Ni o kɛra, aw bɛna barajiba sɔrɔ. O fana bɛna a yira mɔgɔw ra ko aw ye Ala Kɔrɔtaninba ta denw ye, sabu ale ka ɲi koɲumanlɔnbariw, ani mɔgɔjuguw ma.

\VS{36}Aw ye kɛ hinabagaw ye i n’a fɔ aw Fa Ala ye hinabaga ye cogo min na.»


\par }{\SH Mɔgɔ man kan ka a mɔgɔɲɔgɔn kɔrɔfɔ
\par }
{\R (Matiyu 7.1-5)

\par }{\PP \VS{37}Yesu k’a fɔ tuun ko: «Aw kana mɔgɔ kɔrɔfɔ, ni o kɛra, aw fana tɛna kɔrɔfɔ; aw kana tɔw jaraki, ni o kɛra, aw fana tɛna jaraki. Aw ye yafa tɔw ma, Ala fana bɛna yafa aw ma.

\VS{38}Aw ye tɔw sɔn, Ala fana bɛna aw sɔn; a bɛna aw sɔn k’a caya; k’a don aw ta minan kɔnɔ, k’a yuguyugu, k’a digi, ka dɔ wɛrɛ fara a kan, fɔ k’a bɔn, ka o yɛlɛma aw ta jufaba kɔnɔ; sabu aw bɛ mɔgɔ tɔw mina cogo min na, aw fana bɛna mina o cogo le ra.»


\par }{\PP \VS{39}O kɔ, Yesu ka zana dɔ la o ye tuun; a ko: «Yala fiyentɔ dɔ bɛ se ka kɛ fiyentɔ dɔ wɛrɛ ta bereminabaga ye wa? O fla bɛɛ tɛna ben dinga kɔnɔ wa?

\VS{40}Karamɔgɔden tɛ se ka tɛmɛ a karamɔgɔfa kan. Nka ni karamɔgɔden min karanna kosɛbɛ, o bɛ se ka kɛ i n’a fɔ a karamɔgɔfa.

\VS{41}Mun kosɔn ɲamaɲama fitini min bɛ i balema ɲaden na, i bɛ o ye, k’a sɔrɔ yiri belebele min bɛ ele yɛrɛ ɲa ra, i tɛ o yera.

\VS{42}Ele bɛ se k’a fɔ i balema ma cogo di, ko: ‹Ne balema, a to ne ye ɲamaɲama fitini nin bɔ i ɲa ra,› k’a sɔrɔ yiri belebele min bɛ ele yɛrɛ ɲa ra, i ɲa tɛ o ra? Flankafu flɛ! I ta yiri belebele bɔ i yɛrɛ ɲa ra fɔlɔ. Ni o kɛra, ni i yɛrɛ ɲa yɛlɛra, i bɛ se ka ɲamaɲama fitini bɔcogo lɔn i balema ɲa ra.»


\par }{\SH Yiri bɛ lɔn a den fɛ
\par }
{\R (Matiyu 7.16-20; 12.33-35)

\par }{\PP \VS{43}Ayiwa, Yesu k’a fɔ tuun ko: «Yiriɲuman tɛ denjugu kɛ, yirijugu fana tɛ denɲuman kɛ.

\VS{44}Yiri bɛɛ bɛ lɔn a den le fɛ. Toromɔ tɛ se ka sɔrɔ yiri gbansan dɔ ra; rɛzɛnmɔ fana tɛ sɔrɔ ŋanisun na.

\VS{45}Mɔgɔ jusuɲuman bɛ koɲuman le bɔ a jusu ra k’a kɛ, nka mɔgɔ jusujugu bɛ kojugu le bɔ a jusu ra k’a kɛ. Mɔgɔ jusu fanin bɛ min na, a da bɛ o le fɔ.»


\par }{\SH Bon fla ta ko
\par }
{\R (Matiyu 7.24-27)

\par }{\PP \VS{46}Yesu ko: «Mun kosɔn aw bɛ ne wele ko Matigi, Matigi, k’a sɔrɔ ne bɛ min fɔ aw ye, aw tɛ o kɛra?

\VS{47}Mɔgɔ min bɛ na ne fɛ ka na ne ta kumaw lamɛn, ka a sira tagama, an bɛ se ka o tigi suma ni min ye, ne bɛna o fɔ aw ye.

\VS{48}An bɛ se ka a suma ni bonlɔbaga dɔ le ye: a ka dinga sogi ka a dunya, ka taga se fara ma, ka a ta bon ju sigi o fara kan. Bon lɔnin kɔ, lon dɔ, sanjiba dɔ nana, ji woyora ka kɛ bon kan, nka a ma se ka bon ben; sabu a lɔcogo ɲana kosɛbɛ.


\par }{\PP \VS{49}«Nka mɔgɔ min bɛ ne ta kuma lamɛn, ni a tɛ a sira tagama, o tigi bɛ i n’a fɔ bonlɔbaga min ka a ta bon lɔ dugukolo gbansan kan, a ma a ju sigi fara kan. Sanji nana ben, ji woyora ka don a jukɔrɔ, o yɔrɔnin bɛɛ a benna; a bencogo juguyara kosɛbɛ.»




\par }\Chap{7}{\SH Yesu ka sorasikuntigi ta baaraden kɛnɛya
\par }
{\R (Matiyu 8.5-13)

\par }{\PP \VerseOne{1}Ayiwa, Yesu ka o kumaw bɛɛ fɔ ka ban mɔgɔw ye tuma min na, a wurira ka taga Kapɛrinahumu.

\VS{2}Sorasikuntigi dɔ tun bɛ o dugu ra, min ta baaraden tun banara fɔ a tun bɛ ɲini ka sa; o baaraden ko tun ka gbɛlɛn a ma kosɛbɛ.

\VS{3}O sorasikuntigi ka Yesu ko mɛn minkɛ, a ka Yahudiya cɛkɔrɔba dɔw ci Yesu fɛ, ko o ye taga a daari ko a ye na a ta baaraden kɛnɛya.


\par }{\PP \VS{4}O cɛkɔrɔbaw tagara se Yesu fɛ minkɛ, o ka a daari k’a gbɛlɛya kosɛbɛ, k’a fɔ a ye ko: «A ka kan i ye nin cɛ dɛmɛ,

\VS{5}sabu an ta siya ko ka di a ye, ale le fana ka an ta karanso* lɔ an ye.»

\VS{6}Yesu tagara ni o ye. O surunyara sorasikuntigi ta bon na minkɛ, sorasikuntigi ka a teri dɔw ci Yesu fɛ, k’a fɔ a ye ko: «Matigi, i kana i yɛrɛ tɔɔrɔ, sabu a man kan ko ele ye na ne ɲɔgɔn ta so.

\VS{7}O le kosɔn ne k’a jate mina k’a ye ko ne yɛrɛ tun man kan ka taga i nɔ fɛ. Nka ni i ka kuma kelenpe le fɔ, o sababu ra ne ta baaraden bɛ kɛnɛya.

\VS{8}Sabu kuntigi dɔw bɛ ne kunna, nka ne fana bɛ sorasi dɔw kunna. Ni ne k’a fɔ min ma ko: ‹Taga!›, o bɛ taga; ni ne k’a fɔ min ma ko: ‹Na yan!›, o bɛ na. Ni ne k’a fɔ ne ta baaraden ye ko: ‹Nin kɛ tan!›, a bɛ o kɛ.»

\VS{9}Yesu ka o kuma mɛn minkɛ, o sorasikuntigi ko diyara a ye kosɛbɛ. A ka a ɲa munu ka a nɔfɛmɔgɔw flɛ, k’a fɔ o ye ko: «Ne b’a fɔ aw ye ko hali Izirayɛlimɔgɔw ra, ne ma nin lanayaba ɲɔgɔn sɔrɔ mɔgɔ si fɛ.»

\VS{10}Ciradenw sekɔra ka taga so kɔnɔ, ka taga a sɔrɔ ko baaraden kɛnɛyara.


\par }{\SH Yesu ka muso dɔ dencɛ su lakunu
\par }
{\PP \VS{11}O lon dugusagbɛ, Yesu tun bɛ tagara dugu dɔ ra, min tɔgɔ ye ko Nahini; a ta karamɔgɔdenw ni jama caman tun tugura a kɔ.

\VS{12}O surunyara dugu donda ra minkɛ, o ka mɔgɔw bɔtɔ ye ni kanbelen dɔ su ye, o bɛ tagara a sutara. Muso cɛ sanin dɔ dencɛ kelenpe tun lo. Dugumɔgɔw camanba tun bɛ ni o ye.

\VS{13}Matigi ka o muso ye minkɛ, a hina donna a ra. A ko muso ma ko: «I kana kasi.»

\VS{14}A gbarara o ra, k’a boro maga sutanan na. Sutabagaw lɔra. A ko: «Kanbelennin, ne b’a fɔ i ye ko i ye wuri.»

\VS{15}Su wurira ka sigi ka kɛ kuma ye; Yesu k’a di a bamuso ma.


\par }{\PP \VS{16}Mɔgɔw bɛɛ siranna. O ka Ala tando k’a fɔ ko: «Ala ta ciraba dɔ nana an fɛ; Ala nana a ta mɔgɔw dɛmɛ.»

\VS{17}O ka kuma minw fɔ Yesu ko ra, o kuma sera fɔ Zude mara ni a lamini bɛɛ ra.


\par }{\SH Yuhana ka a ta karamɔgɔdenw ci Yesu fɛ
\par }
{\R (Matiyu 11.2-19)

\par }{\PP \VS{18}Yuhana ta karamɔgɔdenw tagara o kow bɛɛ lakari a ye.

\VS{19}Yuhana ka a ta karamɔgɔden fla wele ka o ci Matigi Yesu fɛ, ko o ye taga a ɲininka ko: «Kisibaga* min tun ka kan ka na, ele lo wa, walama an ka kan ka dɔ wɛrɛ le makɔnɔ?»

\VS{20}O karamɔgɔden fla tagara se Yesu kɔrɔ tuma min na, o ka a ɲininka ko: «Matigi, Yuhana Batizerikɛbaga ka an ci i fɛ, ko an ye na i ɲininka ko Kisibaga min tun ka kan ka na ko ele lo wa, walama ko an ka kan ka dɔ wɛrɛ le makɔnɔ?»

\VS{21}O wagati yɛrɛ ra, Yesu ka mɔgɔ caman kɛnɛya ka bɔ o ta banaw ni o ta tɔɔrɔw ra, ka jinaw gbɛn ka bɔ dɔw ra; a ka fiyentɔ caman ɲa yɛlɛ.

\VS{22}O kɔ, Yesu ka Yuhana ta ciradenw jaabi ko: «Aw ka ko minw ye, ani aw ka kuma minw mɛn, aw ye taga o lakari Yuhana ye, ko: fiyentɔw bɛ yeri kɛra, nabaraw bɛ tagamana, kunatɔw kɛnɛyara, torogberenw bɛ mɛnni kɛra, mɔgɔ saninw bɛ kununa ka bɔ saya ra, Kibaro Diman* bɛ fɔra fagantanw ye fana.

\VS{23}Ni mɔgɔ min ma sigiya ne ta ko ra, o tigi ta ɲana!»


\par }{\SH Yesu ni Yuhana Batizerikɛbaga ta ko
\par }
{\PP \VS{24}Yuhana Batizerikɛbaga ta ciradenw sekɔra ka taga minkɛ, Yesu kumana jama fɛ Yuhana ko ra. A ko o ma ko: «Aw tun tagara kongo kɔnɔ minkɛ o, aw tagara bin gbansan le ye fɔɲɔ b’a lamagara wa?

\VS{25}O tɛ dɛ! O tuma aw tagara mun le ye? Aw ka mɔgɔ dɔ le ye min ka faniɲuman sɔngɔgbɛlɛn dɔ don wa? Aw yɛrɛ k’a lɔn ko minw bɛ faniɲuman sɔngɔgbɛlɛnw don, ka domuni dimanw kɛ, ani ka o yɛrɛ diyanyakow bɛɛ kɛ, olugu bɛ sɔrɔ masasow le kɔnɔ.

\VS{26}Ayiwa, aw tagara mun le ye sa? Cira dɔ lo wa? Ɔnhɔn, ne b’a fɔ aw ye ko cira lo; a ka bon ka tɛmɛ hali cira kan.

\VS{27}Sabu min sɛbɛra Kitabu kɔnɔ, ko:

\par }{\Q ‹A flɛ, ne bɛ ne ta ciraden ci ka taga i ɲa fɛ

\par }{\Q ka i ta sira labɛn i ye\XREF{}{{\XO 7:27 }{\XO{7.27
}}{\XT{Nin kuma fɔra Malaki 3.1.}}},›

\par }{\MM o ciraden ye Yuhana le ye.

\VS{28}Ne b’a fɔ aw ye ko muso si ma den woro fɔlɔ min ka bon ni Yuhana ye. O bɛɛ n’a ta, Ala ta Masaya* ra, mɔgɔw bɛɛ ra fitini ka bon ni Yuhana ye.


\par }{\PP \VS{29}«Mɔgɔ minw bɛɛ tun bɛ Yuhana lamɛnna, hali ninsaraminabagaw, olugu bɛɛ tun batizera Yuhana fɛ, k’a yira ko o sɔnna a ma, ko Ala terennin lo.

\VS{30}Nka Farisiw* ni sariya karamɔgɔbaw ma sɔn Ala ta kolatigɛninw ma o ye; o ma sɔn Yuhana ta batizeri* ma.»


\par }{\PP \VS{31}Yesu k’a fɔ tuun ko: «Ne bɛ se ka bi mɔgɔw suma ni jɔntigiw le ye? O bɛ i ko jɔntigiw?

\VS{32}Bi mɔgɔw kɛra i ko denmisɛnnin minw siginin bɛ toron na kɛnɛgbɛ ra; o bɛ pɛrɛn, k’a fɔ ɲɔgɔn ye ko:

\par }{\Q ‹A flɛ, anw ka filen fiyɛ aw ye,

\par }{\Q aw ma dɔn kɛ!

\par }{\Q Anw ka sangadɔnkiriw la aw ye,

\par }{\Q aw ma kasi!›


\par }{\MM \VS{33}Sabu Yuhana Batizerikɛbaga nana, a tun tɛ domuni ɲanaman kɛ, a tun tɛ duvɛn min; aw ko, ko jina le b’a ra.

\VS{34}Ayiwa, Min kɛra Adamaden ye*, ale nana, a bɛ domuni kɛ, ka min; aw ko: ‹E, cɛ nin nogo ka bon kojugu! Dɔrɔminbaga lo, ninsaraminabagaw ni mɔgɔ kɛwalejuguw tericɛ lo.›

\VS{35}Nka hakiritigiya min bɔra Ala ra, o bɛ lɔn mɔgɔw ra o ta kɛwalew le fɛ.»


\par }{\SH Muso dɔ ka Yesu sen mun ni turu kasadiman ye
\par }
{\R (Matiyu 26.1-13; Yuhana 12.1-8)

\par }{\PP \VS{36}Farisicɛ dɔ tun ka Yesu daari ko a ye taga domuni kɛ ale ta so. Yesu tagara Farisicɛ ta so; o sigira domuni na.

\VS{37}Ayiwa, muso kɛwalejugu dɔ tun bɛ o dugu kɔnɔ, ale k’a mɛn minkɛ ko Yesu bɛ domuni na Farisicɛ ta bon kɔnɔ, a nana ni turu kasadiman dɔ ye daganin cɛɲumanba dɔ kɔnɔ.

\VS{38}A tɛmɛna Yesu kɔ fɛ ka na lɔ a sen kɔrɔ ka kɛ kasi ye, fɔ k’a ɲaji kɛ ka Yesu senw ɲigi; o kɔ, a ka Yesu senw jɔsi ni a yɛrɛ kunsigi ye, ka o mɔmɔ, ka turu kasadiman dɔ kɛ ka a senw mun.


\par }{\PP \VS{39}Farisicɛ min tun ka Yesu wele ka na a ta so, ale ka o ye minkɛ, a k’a fɔ a yɛrɛ kɔnɔ ko: «Ni a tun kɛra ko can ra nin cɛ tun ye Ala ta cira ye, muso min bɛ magara a sen na tan, a tun bɛna a lɔn mɔgɔ suguya min lo; a tun bɛna a lɔn ko muso kɛwalejugu lo.»

\VS{40}Yesu ko Farisicɛ ma ko: «Simɔn, kuma bɛ ne fɛ k’a fɔ i ye.» Simɔn ko: «Ne karamɔgɔ, a fɔ.»

\VS{41}Yesu ko: «Cɛ dɔ ta juru tun bɛ mɔgɔ fla ra. Kelen ta ye wari deniye\FTNT{*}{{\FR 7:41 }{\FR{7.41
}}{\FT{Yesu ta wagati ra deniye kɛmɛ saba, o tun bɛ sɛnɛkɛbaga sanji kelen baara sara bɔ.}}} kɛmɛ looru, tɔ kelen ta ye wari deniye bilooru.

\VS{42}O fla si tun tɛ sera ka o ta juru sara minkɛ, cɛ ka o fla bɛɛ ta juru to o ye. Ayiwa, sisan o mɔgɔ fla ra o, cɛ ko bɛna diya jɔn ye ka tɛmɛ jɔn kan?»

\VS{43}Simɔn ko: «Ne bɛ miiri ko min ta juru tun ka ca, cɛ ko bɛna diya o le ye.» Yesu ko: «I ka can fɔ.»


\par }{\PP \VS{44}O kɔ, Yesu k’a ɲasin muso ma, k’a fɔ Simɔn ye ko: «Simɔn, i ka muso nin ye kɛ? Ayiwa, ne nana i fɛ, i ma ji di ka ne sen ko; nka ale ka ne sen ɲigi ni a ɲaji ye, k’a jɔsi ni a yɛrɛ kunsigi ye.

\VS{45}Ele ma ne fo ni kanuya ye, nka ale kɔni, kabini ne donna yan, ale ka ne mina ni kanuya ye.

\VS{46}Ele ma turu mun ne kun na, nka ale kɔni, ale ka turu kasadiman mun ne senw na.

\VS{47}O ra, ne b’a fɔ i ye, a ta jurumun ni a caya bɛɛ, a bɛɛ yafara a ma, sabu a ta kanuya ka bon. Ni jurumun caman ma yafa mɔgɔ min ma, o tigi ta kanuya fana bɛ dɔgɔya le.»


\par }{\PP \VS{48}O kɔ, Yesu ko muso ma ko: «I ta jurumunw yafara i ma.»

\VS{49}Mɔgɔ minw tun bɛ domuni kɛra ni a ye, olugu ka kɛ a fɔ ye ɲɔgɔn ye ko: «E! O tuma, ale ye mɔgɔ suguya juman le ye, fɔ ka na kɛ mɔgɔw ta jurumunw yafa ye o ma!»

\VS{50}Nka Yesu ma o ta kuma jate. A ko muso ma ko: «I ta lanaya ka i kisi; taga hɛra ra!»




\par }\Chap{8}{\SH Muso minw tun bɛ Yesu ni a ta karamɔgɔdenw dɛmɛna
\par }
{\PP \VerseOne{1}O kow kɔ, Yesu tagara dugubaw, ani dugumisɛnw na, ka taga mɔgɔw waaju, ka Ala ta Masaya* Kibaro Diman* fɔ o ye. A ta karamɔgɔden tan ni fla tun bɛ ni a ye.

\VS{2}A tun ka muso minw kɛnɛya, ka dɔw ta jinaw gbɛn ka bɔ o ra, olugu dɔw fana tun bɛ ni a ye: Mariyamu, min bɛ wele ko Magidalakamuso, Yesu tun ka jina wolonfla gbɛn ka bɔ min na,

\VS{3}ani Yahani, min tun ye masacɛ Herodi* ta bon kɔrɔsibaga Suza ta muso ye, ani Suzana, ani muso caman wɛrɛ. O musow bɛɛ tun bɛ to ka o borofɛn dɔw di Yesu ni a ta karamɔgɔdenw ma ka o dɛmɛ.


\par }{\SH Simankisɛw ta talen
\par }
{\R (Matiyu 13.1-9; Marika 4.1-9)

\par }{\PP \VS{4}Ayiwa, jamaba dɔ tun nana lajɛn Yesu kɔrɔ; o tun bɔra dugu caman na. A ka talen dɔ fɔ o ye; a ko:

\VS{5}«Sɛnɛkɛbaga dɔ le bɔra ka taga simankisɛ seri. A seririkɛtɔ, simankisɛ dɔw benbenna sirada ra. Tɛmɛbagaw ka o dɔndɔn, kɔnɔw ka o kunukunu.

\VS{6}Simankisɛ dɔw benbenna faraw cɛ ra. O simanw wurira, nka a ma mɛɛn, o bɛɛ jara, sabu sumaya tun tɛ yi.

\VS{7}Simankisɛ dɔw benbenna ŋaniw cɛ ra; ŋaniw wurira ni o ye ka o datugu.

\VS{8}Ayiwa, simankisɛ dɔw benbenna dugukoloɲuman na. Olugu wurira ka ɲa, ka den kɛmɛ kɛmɛ kɛ.» O kɔ, Yesu kumana ni fanga ye, ko: «Ni mɔgɔ min b’a fɛ ka nin kow faamu, o ye jija ka nin kumaw lamɛn!»


\par }{\SH Yesu ka talenw lakun fɔ
\par }
{\R (Matiyu 13.10-17; Marika 4.10-12)

\par }{\PP \VS{9}Yesu ta karamɔgɔdenw ka a ɲininka o talen kɔrɔ ra.

\VS{10}A ka o jaabi ko: «Ala ta Masaya* gundow lɔnniya dira aw le ma. Nka tɔw kɔni, a bɛ fɔ olugu ye ni talenw le ye. O le kosɔn

\par }{\Q ‹o b’a flɛ, nka o t’a ye;

\par }{\Q o b’a mɛn, nka o t’a faamu\XREF{}{{\XO 8:10 }{\XO{8.10
}}{\XT{Nin kuma fɔra Ezayi 6.9.}}}.› »


\par }{\SH Yesu ka simankisɛw ta talen kɔrɔ fɔ
\par }
{\R (Matiyu 13.18-23; Marika 4.13-20)

\par }{\PP \VS{11}«Ayiwa, talen kɔrɔ ye nin ye: simankisɛ, o ye Ala ta Kuma le ye.

\VS{12}Simankisɛ minw benbenna sirada ra, o kɔrɔ ye mɔgɔ minw bɛ Ala ta Kuma lamɛn, nka Setana bɛ na o nɛgɛ ka o kuma bɔ o jusukun na, janko o kana la Ala ta Kuma ra ka kisi.

\VS{13}Simankisɛ minw benbenna fara kan, o kɔrɔ ye mɔgɔ minw bɛ Ala ta Kuma lamɛn, ka sɔn o ma ni ninsɔndiya ye; nka o kuma tɛ lilin don ka taga yɔrɔjan o kɔnɔ. O bɛ to lanaya ra wagati dɔɔnin, nka ni Setana ka o kɔrɔbɔ k’a flɛ dɔrɔn, o bɛ lanaya dabla.

\VS{14}Simankisɛ minw benbenna ŋaniw cɛ ra, o kɔrɔ ye mɔgɔ minw ka Ala ta Kuma lamɛn, nka sani wagati dɔ ye se, hamikow, ani naforokow, ani dunuɲa ɲanagbɛkow bɛ don o jusu ra ka o ta lanaya degu fɔ ka a cɛn. A bɛ kɛ i n’a fɔ siman min jara ka a den kɔgɔbari to.

\VS{15}Ayiwa, simankisɛ minw benbenna dugukoloɲuman na, o kɔrɔ ye mɔgɔ minw bɛ Ala ta Kuma mɛn ka sɔn a ma ni jusukunɲuman ye, ani jusukun gbɛnin, ka to a kan ni kan kelen ye, ka jija fɔ ka den.»


\par }{\SH Fitinayeelen ta ko
\par }
{\R (Marika 4.21-25)

\par }{\PP \VS{16}Yesu k’a fɔ tuun ko: «Mɔgɔ si tɛ fitina mana ka fiyɛ biri a kunna, walama k’a bla lanan jukɔrɔ. I bɛ a bla fitinablayɔrɔ le ra, janko minw bɛ don bon kɔnɔ, olugu ye a yeelen ye.

\VS{17}Ayiwa, fɛn dogonin si tɛ yi, ni min tɛna yira; gundo si tɛ yi ni min tɛna bɔ kɛnɛ kan.

\VS{18}O le kosɔn, aw ye aw ta lamɛncogo kɔrɔsi kosɛbɛ; sabu dɔ bɛ min fɛ ka ban, dɔ wɛrɛ bɛna di o tigi le ma; nka dɔ tɛ min fɛ, hali a b’a miiri ko fitini min b’a fɛ, o bɛna bɔsi a ra.»


\par }{\SH Yesu bɛ mɔgɔ minw jate a somɔgɔw ye
\par }
{\R (Matiyu 12.46-50; Marika 3.31-35)

\par }{\PP \VS{19}Yesu bamuso ni Yesu balemaw nana a fɛ. Nka jama caya kosɔn, o ma se ka gbara a kɔrɔ.

\VS{20}Mɔgɔw ka o ko fɔ Yesu ye, ko: «I bamuso ni i balemaw bɛ kɛnɛ ma; o b’a fɛ ka kuma n’i ye.»

\VS{21}Yesu ka o mɔgɔw jaabi ko: «Minw bɛ Ala ta Kuma lamɛn ka a kɛ, olugu le ye ne bamuso ni ne balemaw ye.»


\par }{\SH Yesu ka fɔɲɔba lalɔ baji kan
\par }
{\R (Matiyu 8.23-27; Marika 4.35-41)

\par }{\PP \VS{22}Lon dɔ, Yesu ko a ta karamɔgɔdenw ma ko: «An ye taga ba ɲa dɔ kan!» O donna kurun dɔ kɔnɔ ka taga.

\VS{23}Ka o tagatɔ to, Yesu sunɔgɔra. Dɔɔnin kɛra, fɔɲɔba dɔ barara ka wuri ji kan. Fɔɲɔ tun bɛ ji serira ka don kurun kɔnɔ, fɔ kurun tun bɛ ɲini ka jigi ni o ye ji jukɔrɔ.

\VS{24}Karamɔgɔden dɔw gbarara Yesu ra ka a lakunu; o ko: «Matigi, Matigi, an satɔ flɛ ji ra!» Yesu wurira ka sɔngɔ fɔɲɔ ni ji ra; fɔɲɔ ni ji malara, yɔrɔ sumana.

\VS{25}O kɔ, Yesu k’a fɔ o ye ko: «O tuma aw ta lanaya bɛ min le?» Karamɔgɔdenw siranna, ka kabakoya fɔ o ka kɛ a fɔ ye ɲɔgɔn ye ko: «E! Nin cɛ ye mɔgɔ suguya juman le ye? A bɛ kuma hali fɔɲɔ ni ji fɛ, o bɛ a kan mina.»


\par }{\SH Yesu ka jinaw gbɛn ka bɔ cɛ dɔ ra Gerasa mara ra
\par }
{\R (Matiyu 8.28-34; Marika 5.1-20)

\par }{\PP \VS{26}Yesu ni a ta karamɔgɔdenw tagara se ba kɔ, Gerasakaw ta mara ra; o yɔrɔ ɲasinna Galile mara ma.

\VS{27}Yesu jigitɔ ka bɔ kurun kɔnɔ, o dugu cɛ dɔ nana Yesu kunbɛn. Jina caman tun bɛ o cɛ ra; a fari lakolon le tun bɛ yaala kabini wagatijan. A tun tɛ sɔn ka to so kɔnɔ; a tun bɛ to kaburulo le ra.

\VS{28}A ka Yesu ye minkɛ, a ka kule ci ka na ben dugu ma Yesu sen kɔrɔ ka pɛrɛn ko: «Mun le bɛ ne ni i cɛ, Yesu, Den* min bɔra Ala Kɔrɔtaninba ra? Ne bɛ i daari, sabari i kana ne tɔɔrɔ.»

\VS{29}A tun bɛ o fɔra sabu Yesu tun k’a fɔ jina ye ko a ye bɔ cɛ ra. Jina tun bɛ to k’a ben tuma caman. Mɔgɔw tun bɛ a boro fla siri ni nɛgɛjɔrɔkɔ ye, ka a sen don nɛgɛ ra janko a ye to yɔrɔ kelen na, nka a tun bɛ o nɛgɛw bɛɛ tigɛtigɛ; jinaw fana tun bɛ taga ni a ye kongo kɔnɔ.


\par }{\PP \VS{30}Yesu ka a ɲininka ko: «I tɔgɔ ye di?» A ko: «Ne tɔgɔ ye ko ‹Jamaba› »; sabu jina caman le tun b’a ra.

\VS{31}Jinaw ka Yesu daari ko a ye sabari, a kana olugu bla ka taga tɔɔrɔyɔrɔ ra.


\par }{\PP \VS{32}O y’a sɔrɔ, lɛkuruba dɔ tun bɛ domuni kɛra o yɔrɔ ra kuru kɛrɛ fɛ. Jinaw ka Yesu daari ko a ye sabari k’a to olugu ye taga don lɛw ra; Yesu ko o ye bɔ ka taga.

\VS{33}Jinaw bɔra cɛ ra ka taga don lɛw ra. Lɛkuru bɛɛ girinna ka jigi kuru jigijigi fɛ ka taga ben baji ra. O bɛɛ fagara ji ra.

\VS{34}Lɛgbɛnbagaw ka o ye minkɛ, olugu borira ka taga o fɔ dugu kɔnɔ, ani togodaw ra.

\VS{35}Mɔgɔw bɔra ko o bɛ taga a flɛ. O sera Yesu kɔrɔ tuma min na, jinaw bɔra cɛ min na, o ka o siginin ye Yesu kɔrɔ, derege bɛ a kan na, a ɲamalɔra. Siranya ka mɔgɔw mina.


\par }{\PP \VS{36}Ayiwa, o ko tun kɛra minw ɲa na, olugu ka a lakari mɔgɔ tɔw ye.

\VS{37}Gerasa mara mɔgɔw bɛɛ k’a fɔ Yesu ye ko a ye taga ka bɔ olugu ta yɔrɔ ra, sabu a ko tun ka siranyaba bla o bɛɛ ra. Yesu ni a ta karamɔgɔdenw donna kurun kɔnɔ ka sekɔ ka taga.


\par }{\PP \VS{38}Yesu sekɔtɔ, cɛ jinatɔkɔrɔ tun ka a daari kosɛbɛ ko a y’a to ale ye taga ni a ye. Nka Yesu ka a labla, k’a fɔ a ye ko:

\VS{39}«Sekɔ ka taga i ta somɔgɔw fɛ; Ala ka koba min kɛ i ye, taga o lakari o ye.» Cɛ tagara; Yesu ka ko min kɛ a ye, a ka o lakari dugu yɔrɔ bɛɛ ra.


\par }{\SH Zayirusi denmuso kunuko ni muso dɔ kɛnɛyako
\par }
{\R (Matiyu 9.18-26; Marika 5.21-43)

\par }{\PP \VS{40}Yesu sekɔra ka na minkɛ, jamaba nana a kunbɛn, sabu o bɛɛ tun bɛ a makɔnɔna.

\VS{41}Cɛ dɔ tun bɛ yi, a tɔgɔ ye ko Zayirusi, ale le tun ye o yɔrɔ karanso* kuntigi ye. A nana Yesu fɛ ka na a kinbiri gban Yesu kɔrɔ ka a daari ko a ye sabari ka taga ale ta so.

\VS{42}Sabu denmusonin kelenpe le tun b’a fɛ, min si tun bɛ san tan ni fla bɔ; o tun banara fɔ a bɛ ɲini ka sa. Ayiwa, Yesu tagatɔ o cɛ ta so, jama tun ka a lamini fan bɛɛ ra fɔ ka a gbɛndɛ o cɛ ra.


\par }{\PP \VS{43}O y’a sɔrɔ muso dɔ tun bɛ yi, joribɔnbana tun bɛ o ra kabini san tan ni fla. A borofɛnw bɛɛ tun banna flakɛbagaw fɛ, nka o si ma se ka a kɛnɛya.

\VS{44}A gbarara Yesu ra a kɔ fɛ, ka na maga a ta derege dagbolo ra. O yɔrɔnin bɛɛ a ta joribɔn lɔra.

\VS{45}Yesu ka ɲininkari kɛ ko: «Jɔntigi le magara ne ra?» I n’a fɔ mɔgɔ si ma sɔn ka lɔ a ra, Piyɛri ko: «An karamɔgɔ, i m’a ye jama ka i lamini cogo min na fɔ ka i gbɛndɛ wa?»

\VS{46}Yesu ko: «Can lo, nka mɔgɔ dɔ kɔni magara ne ra, sabu ne k’a ye ko sebagaya dɔ bɔra ne ra.»


\par }{\PP \VS{47}Ayiwa, muso k’a ye ko ale ka min kɛ ko o lɔnna minkɛ, a yɛrɛyɛrɛtɔ nana a kinbiri gban Yesu kɔrɔ. Kun min na a magara Yesu ta derege ra, ani a kɛnɛyara yɔrɔnin kelen na cogo min na fana, a ka o bɛɛ fɔ Yesu ye mɔgɔ bɛɛ ɲa na.

\VS{48}Yesu ko a ma ko: «Ne denmuso, i ta lanaya ka i kisi; taga hɛra ra!»


\par }{\PP \VS{49}Ka Yesu to kuma ra, cɛ dɔ bɔra karanso* kuntigi ta so ka na a fɔ ko: «I denmuso sara, i kana karamɔgɔ sɛgɛ tuun!»

\VS{50}Yesu ka o kuma mɛn minkɛ, a k’a fɔ karanso kuntigi ye ko: «I kana siran! La ne ra dɔrɔn, i denmuso bɛna wuri!»


\par }{\PP \VS{51}O tagara se Zayirusi ta so minkɛ, Yesu ma sɔn mɔgɔ si ye don ni a ye bon kɔnɔ, fɔ Piyɛri ni Yuhana ni Yakuba ni den facɛ ni a bamuso.

\VS{52}Mɔgɔw bɛɛ tun bɛ kasira den su kunna, ani ka kule. Yesu ko: «Aw kana kasi; a ma sa, a bɛ sunɔgɔra le.»

\VS{53}Mɔgɔw ka kɛ a lɔgɔbɔ ye, sabu o bɛɛ tun k’a lɔn ko den sara yɛrɛ le.

\VS{54}Yesu ka den mina a boro ma, k’a fɔ ni fanga ye ko: «Ne den, i wuri!»

\VS{55}Den nin kɔsegira a ma; o yɔrɔnin bɛɛ, a wurira. Yesu ko o ye domuni di a ma.

\VS{56}O ko ka den facɛ ni a bamuso kɔnɔnɔban. Yesu k’a fɔ o ye ko o kana o ko lakari mɔgɔ si ye.




\par }\Chap{9}{\SH Yesu ka karamɔgɔdenw ci ka taga waajuri kɛ
\par }
{\R (Matiyu 10.5-15; Marika 6.7-13)

\par }{\PP \VerseOne{1}O kɔ, Yesu ka a ta karamɔgɔden tan ni fla lajɛn. A ka fanga ni sebagaya di o ma janko o ye se ka jinaw bɛɛ gbɛn, ani ka banabagatɔw kɛnɛya.

\VS{2}A ka o ci ka taga Ala ta masaya ko waajuri kɛ, ani ka banabagatɔw kɛnɛya.

\VS{3}A k’a fɔ o ye ko: «Aw kana foyi ta ka taga tagama ra: aw kana bere ta, walama bɔrɔ, walama domunifɛn, walama wari; aw kana derege fla ta.

\VS{4}Ni aw jigira lu min kɔnɔ, aw ye to o lu kɔnɔ, fɔ ka taga aw bɔ o yɔrɔ ra.

\VS{5}Nka ni yɔrɔ min mɔgɔw ma sɔn ka aw lajigi, aw bɔtɔ o yɔrɔ ra, aw ye aw sennabuguri gbongbon; o bɛna kɛ aw seere ye o mɔgɔw kama.»


\par }{\PP \VS{6}Ayiwa, ciradenw bɔra ka taga duguw ra, ka Kibaro Diman waajuri kɛ, ka banabagatɔw kɛnɛya fana o yɔrɔw bɛɛ ra.


\par }{\SH Herodi hakiri ɲagamina Yesu ta ko ra
\par }
{\R (Matiyu 14.1-12; Marika 6.14-29)

\par }{\PP \VS{7}Ayiwa, ko minw bɛɛ tun bɛ kɛra, jamanatigi Herodi* nana o mɛn; a hakiri ɲagamina, sabu mɔgɔ dɔw tun b’a fɔra ko Yuhana Batizerikɛbaga le kununa ka bɔ saya ra.

\VS{8}Dɔw ko, ko cira Iliya\FTNT{*}{{\FR 9:8 }{\FR{9.8
}}{\FT{Iliya: Dɔw b’a fɔ a ma ko Eli.}}} le nana tuun; dɔw fana ko, ko fɔlɔfɔlɔ ciraw kelen le kununa.

\VS{9}Herodi ko: «Yuhana kɔni, ne ka ale kun tigɛ. Nin kow bɛɛ bɛ fɔra min ta ko ra sisan, o tuma ale ye jɔn le ye?» O ra, Herodi yɛrɛ tun b’a fɛ ka Yesu ye.


\par }{\SH Yesu ka domuni di jama ma
\par }
{\R (Matiyu 14.13-21; Marika 6.30-44; Yuhana 6.1-14)

\par }{\PP \VS{10}Ayiwa, Yesu ta ciradenw* sekɔra ka na tuma min na, o ka fɛn o fɛn kɛ, o ka o bɛɛ lakari a ye. O tuma Yesu wurira ka taga ni o ye o danna dugu dɔ kɛrɛ fɛ, min tɔgɔ ye ko Bɛtisayida.


\par }{\PP \VS{11}Mɔgɔw nana a lɔn ten minkɛ, o tugura o kɔ. Yesu ka o mina ka ɲa; a ka Ala ta Masaya* ko fɔ o ye. Minw fana tun man kɛnɛ, a ka olugu kɛnɛya.


\par }{\PP \VS{12}Ayiwa, tere tun bɛ ɲini ka ban. A ta karamɔgɔden tan ni fla gbarara a ra k’a fɔ a ye ko: «Mɔgɔw labla janko o ye taga kɛrɛfɛduguw ra, ani togodaw ra, ka taga siyɔrɔ ɲini, ani domuni; sabu an bɛ kongo le kɔnɔ yan.»

\VS{13}Nka Yesu ka o jaabi, ko: «Aw yɛrɛ ye domuni di o ma!» O k’a fɔ a ye ko: «Burukun looru ni jɛgɛden fla dɔrɔn le bɛ an fɛ. Yala i b’a fɛ an ye taga domuni san ka na a di nin jama bɛɛ ma wa?»

\VS{14}Cɛ waga looru ɲɔgɔnna le tun bɛ o jama ra. Yesu ko a ta karamɔgɔdenw ma ko: «Aw ye mɔgɔw lasigi mɔgɔ bilooru looru.»

\VS{15}Karamɔgɔdenw k’a kɛ ten; o ka jama bɛɛ lasigi.

\VS{16}O kɔ, Yesu ka o burukun looru ni jɛgɛden fla ta, ka a ɲa kɔrɔta san fɛ, ka baraka la Ala ye; o kɔ, a ka o tigɛtigɛ ka o di a ta karamɔgɔdenw ma ko o ye a tarantaran jama ra.

\VS{17}Mɔgɔ bɛɛ ka domuni kɛ fɔ ka fa. O kɔ, burukunkurun ni jɛgɛ tɔ minw tora, o ka segi tan ni fla fa ni o ye.


\par }{\SH Piyɛri ko Yesu ye Kisibaga ye
\par }
{\R (Matiyu 16.13-28; Marika 8.27–9.1)

\par }{\PP \VS{18}Lon dɔ, Yesu tun bɛ Ala daarira yɔrɔ dɔ ra a danna; a ta karamɔgɔdenw tun bɛ ni a ye. A ka o ɲininka ko: «Mɔgɔw bɛ ne jatera jɔntigi le ye dɛ?»

\VS{19}O k’a jaabi ko: «Dɔw ko, ko i ye Yuhana Batizerikɛbaga le ye, dɔw ko, ko i ye cira Iliya le ye, dɔw fana ko, ko fɔlɔfɔlɔ ciraw dɔ le kununa.»


\par }{\PP \VS{20}Yesu ko o ma ko: «Aw do? Aw ta miiriya ra ne ye jɔntigi le ye?» Piyɛri k’a jaabi ko: «Ele le ye Kisibaga* ye, Ala ka min ɲanawoloma.»


\par }{\SH Yesu ta saya ni a kunuko
\par }
{\R (Matiyu 16.20-23; Marika 8.31-33)

\par }{\PP \VS{21}Yesu k’a fɔ o ye k’a gbɛlɛya ko o kana o ko fɔ mɔgɔ si ye.

\VS{22}Yesu k’a fɔ o ye fana ko Min kɛra Adamaden ye*, ko jagboya lo ko o ye tɔɔrɔ kosɛbɛ; cɛkɔrɔbaw, ani sarakalasebagaw* kuntigiw, ani sariya karamɔgɔw* bɛna ban a ra, ka a mina ka a faga. Nka a tere sabanan, a bɛna kunu.


\par }{\SH Mɔgɔ bɛ tugu Yesu kɔ cogo min na
\par }
{\R (Matiyu 16.24-28; Marika 8.34–9.1)

\par }{\PP \VS{23}O kɔ, Yesu k’a fɔ o bɛɛ ye ko: «Ni mɔgɔ min b’a fɛ ka tugu ne nɔ fɛ, o tigi ka kan ka ban a yɛrɛ ra, k’a ta gbengbenyiri ta\FTNT{†}{{\FR 9:23 }{\FR{9.23
}}{\FT{Ka gbengbenyiri ta, o kɔrɔ ye ka sɔn tɔɔrɔ bɛɛ ma, ka sɔn hali saya yɛrɛ ma.}}} lon o lon ka tugu ne kɔ.

\VS{24}Sabu ni mɔgɔ o mɔgɔ b’a fɛ k’a nin kisi, o tigi bɛna bɔnɔ a nin na; nka ni mɔgɔ o mɔgɔ ka bɔnɔ a nin na ne kosɔn, o tigi bɛna a nin kisi.

\VS{25}Ni mɔgɔ ka dunuɲa bɛɛ sɔrɔ ka taga bɔnɔ a nin na, walama ka a yɛrɛ halaki, o tuma dunuɲasɔrɔ ka mun le ɲa o tigi ye?

\VS{26}O le kosɔn ni mɔgɔ o mɔgɔ ka maroya ka ne ni ne ta kuma ko fɔ, Min kɛra Adamaden ye*, ni o nana don a ta nɔɔrɔ ra, ani a Fa Ala ni mɛlɛkɛ saninmanw ta nɔɔrɔ, ale fana bɛna maroya k’a fɔ ko o tigi ye ale ta ye.

\VS{27}Can ra, ne b’a fɔ aw ye ko minw bɛ yan bi, o dɔw tɛna sa fiyewu, fɔ o ye Ala ta Masaya* natɔ ye.»


\par }{\SH Yesu nɔɔrɔ yirara karamɔgɔdenw na
\par }
{\R (Matiyu 17.1-8; Marika 9.2-8)

\par }{\PP \VS{28}Ayiwa, tere seegi ɲɔgɔn tɛmɛnin kɔ, Yesu tagara ni Piyɛri ni Yuhana ni Yakuba ye kuru dɔ kan ka taga Ala daari.

\VS{29}Ka Yesu to Aladaari ra, a ɲada cogoya yɛlɛmana, a ta faniw yɛlɛmana ka gbɛ pepe.

\VS{30}Cɛ fla nana kɛ kuma ye ni Yesu ye; o tun ye cira Musa ni cira Iliya ye.

\VS{31}Olugu mɔgɔ fla nɔɔrɔman tun nana; Yesu tun ka kan ka taga Zeruzalɛmu ka taga Ala sago kɛ, ka sa cogo min na, o tun bɛ kumana ni Yesu ye o kow le ra.

\VS{32}O y’a sɔrɔ Piyɛri ni a tɔɲɔgɔnw tun sunɔgɔra. O nana kunu minkɛ, o ka Yesu ni o cɛ fla nɔɔrɔman ye.

\VS{33}O cɛ fla nana kɛ taga ye tuma min na ka bɔ Yesu kɔrɔ, Piyɛri ko Yesu ma ko: «An karamɔgɔ, an nana yan minkɛ, o ɲana dɛ! A to an ye fanibon saba lɔ: ele ta kelen, cira Musa ta kelen, ani cira Iliya ta kelen.» Piyɛri kɔni tun ka o kuma fɔ a yɛrɛ kun fɛ le.

\VS{34}Ka Piyɛri to o kuma ra, sankaba dɔ nana o bɛɛ datugu. Piyɛri ni a tɔɲɔgɔnw k’a ye ko sankaba ka olugu datugu minkɛ, o siranna.

\VS{35}Kumakan dɔ bɔra sankaba ra, ko: «Nin le ye ne Dencɛ ɲanawolomanin ye; aw y’a lamɛn!»

\VS{36}O kuma fɔnin kɔ, karamɔgɔdenw ma mɔgɔ si ye ni Yesu kelen tɛ. O bɛɛ jera o ko kan; o wagati ra, o tun ka ko minw ye, o ma sɔn ka o lakari mɔgɔ si ye.


\par }{\SH Yesu ka den jinatɔ dɔ kɛnɛya
\par }
{\R (Matiyu 17.14-18; Marika 9.14-27)

\par }{\PP \VS{37}O lon dugusagbɛ, Yesu ni a ta karamɔgɔdenw jigira ka bɔ kuru kan minkɛ, jamaba nana o kunbɛn.

\VS{38}O jama cɛ ra, cɛ dɔ kumana ni fanga ye ko: «An karamɔgɔ, ne bɛ i daari, sabari ka ne dencɛ flɛ! A kelenpe le bɛ ne fɛ!

\VS{39}Jina dɔ le b’a ra, ni o jina ka a mina wagati min na, a bɛ kule ci, jina bɛ a yuguyugu ni fanga ye, a da bɛ kanga bɔ, a b’a tɔɔrɔ kosɛbɛ ka sɔrɔ ka a bla.

\VS{40}Ne ka i ta karamɔgɔdenw daari ko o ye o jina gbɛn, nka o ma se.»

\VS{41}Yesu ko: «Aw mɔgɔjugu lanabariw, ne bɛna to ni aw ye fɔ tuma juman, janko aw ye la ne ra? Ne bɛna aw ta kow sɔnmina fɔ ka taga se wagati juman le?» A ko cɛ ma ko: «Na ni i dencɛ ye yan.»

\VS{42}Den surunyara Yesu ra minkɛ, jina k’a yuguyugu ni fanga ye ka a firi dugu ma. O tuma Yesu sɔngɔra jina ra, ko a ye bɔ den na; a ka den kɛnɛya k’a di a facɛ ma.

\VS{43}Mɔgɔ minw tun bɛ o yɔrɔ ra, o bɛɛ kabakoyara kosɛbɛ Ala ta sebagaya kosɔn.

\par }{\SH Yesu k’a ta saya ko fɔ tuun
\par }
{\R (Matiyu 17.22-23; Marika 9.30-32)

\par }{\PP O mɔgɔw tun ninsɔndiyara, fɔ ka o kɔnɔnɔban Yesu ta kokɛninw kosɔn. Yesu ka o ye minkɛ, a k’a fɔ a ta karamɔgɔdenw ye ko:

\VS{44}«Aw ye aw toro malɔ ka nin kuma lamɛn ka ɲa: Min kɛra Adamaden ye*, o bɛna o mina, ka a don mɔgɔw boro.»

\VS{45}Nka karamɔgɔdenw tun ma o kuma kɔrɔ lɔn. O kuma kɔrɔ tun dogora o ma, janko o kana a faamu. O fana tun bɛ siranna ka Yesu ɲininka kuma kɔrɔ ra.


\par }{\SH Mɔgɔ min ye ɲamɔgɔ ye Ala fɛ
\par }
{\R (Matiyu 18.1-5; Marika 9.33-37)

\par }{\PP \VS{46}Ayiwa, sɔsɔri dɔ nana wuri karamɔgɔdenw cɛ ra, ko jɔntigi le ye olugu ra ɲamɔgɔ ye.

\VS{47}Yesu ka o ta miiriya lɔn minkɛ, a ka denfitini dɔ ta ka a lɔ a yɛrɛ kɔrɔ.

\VS{48}A ko karamɔgɔdenw ma ko: «Ni mɔgɔ o mɔgɔ ka nin denfitini mina ka ɲa ne tɔgɔ kosɔn, o tigi ka ne yɛrɛ le mina ka ɲa. Ni mɔgɔ o mɔgɔ fana ka ne mina ka ɲa, min ka ne ci, o tigi ka o le mina ka ɲa. Ni mɔgɔ min ka a yɛrɛ kɛ aw bɛɛ ra fitini ye, o tigi le ye ɲamɔgɔ ye.»


\par }{\SH An juguw ani an ɲinw ye
\par }
{\R (Marika 9.38-40)

\par }{\PP \VS{49}Yuhana k’a fɔ Yesu ye ko: «An karamɔgɔ, an ka cɛ dɔ ye, a bɛ jinaw gbɛnna ka bɔ mɔgɔw ra i tɔgɔ baraka ra; an ka a bari o ra, sabu a tɛ ni an ye.»

\VS{50}Yesu ko a ma ko: «Aw kana a bari o ra! Sabu ni mɔgɔ min tɛ aw jugu ye, o tigi ye aw ɲin le ye.»


\par }{\SH Samari dugumɔgɔw ma sɔn Yesu ma
\par }
{\PP \VS{51}Ayiwa, Yesu bɔwagati dunuɲa ra ka taga Ala fɛ, o wagati surunyara minkɛ, a k’a latigɛ ko ni a ka kɛ cogo o cogo, ale ka kan ka taga Zeruzalɛmu.

\VS{52}Nka sani a ye sira ta, a ka ciraden dɔw ci ka taga a ɲa fɛ. O ciradenw tagara se Samari dugu dɔ ra. O ka o dugumɔgɔw daari ko o ye jatigiya di olugu ma Yesu ye.

\VS{53}Nka o dugumɔgɔw ma sɔn Yesu ye jigi olugu fɛ sabu a bɛ tagara Zeruzalɛmu le.

\VS{54}Yakuba ni Yuhana ka o mɛn minkɛ, olugu dimina. O ko Yesu ma ko: «Matigi, i tɛ a to an ye tasuma lajigi ka bɔ san fɛ ka o bɛɛ halaki wa?»

\VS{55}Yesu ka a ɲa munu ka sɔngɔ Yakuba ni Yuhana ra. A ko o ma ko: «Jusu suguya min bɛ aw ra, aw ma o lɔn dɛ!

\VS{56}Min kɛra Adamaden ye*, ale ma na mɔgɔw halakiyɔrɔ ra, a nana ka na o kisi le!» O tɛmɛna o dugu kan ka taga dugu dɔ wɛrɛ ra.


\par }{\SH Karamɔgɔdenya ni a tɔɔrɔ
\par }
{\R (Matiyu 8.19-22)

\par }{\PP \VS{57}O tagatɔ sira kan, mɔgɔ dɔ ko Yesu ma ko: «Matigi, ne b’a fɛ ka tugu i kɔ, ni i bɛ taga yɔrɔ o yɔrɔ.»

\VS{58}Yesu k’a jaabi ko: «I k’a lɔn ko dinga bɛ kongowuruw fɛ, ɲaga fana bɛ kɔnɔninw fɛ, nka Min kɛra Adamaden ye*, yɔrɔ si tɛ o fɛ a bɛ se k’a yɛrɛ laganfiya yɔrɔ min na dɛ!»


\par }{\PP \VS{59}Yesu k’a fɔ mɔgɔ wɛrɛ ye ko: «Tugu ne kɔ!» Ale ko Yesu ma ko: «Matigi, a to ne ye taga ne facɛ su don fɔlɔ!»

\VS{60}Yesu ko a ma ko: «A to suw yɛrɛ ye o ta suw don. Ele ye taga Ala ta Masaya* ko waajuri kɛ.»


\par }{\PP \VS{61}Dɔ wɛrɛ ko Yesu ma tuun ko: «Matigi, ne kɔni b’a fɛ ka tugu i kɔ, nka a to ne ye taga sara ne ta somɔgɔw ra fɔlɔ.»

\VS{62}Yesu ko ale ma ko: «Mɔgɔ o mɔgɔ bɛ misidaba mina, k’a kɔ flɛ, o tigi tɛ Ala ta Masaya* baara ɲa.»




\par }\Chap{10}{\SH Yesu ka karamɔgɔden biwolonfla ni fla ci
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ayiwa, o kɔ fɛ, Yesu ka karamɔgɔden biwolonfla ni fla wɛrɛ wele ka o ci a yɛrɛ ɲa, mɔgɔ fla fla. A yɛrɛ tun bɛna se dugu o dugu ra, ani yɔrɔ o yɔrɔ ra, a ka o bla ka taga o yɔrɔw bɛɛ ra.

\VS{2}A ko o ma ko: «Siman tigɛta ka ca, nka baarakɛbagaw ka dɔgɔ. Aw ye forotigi daari, janko a ye baarakɛbagaw ci ka taga a ta siman tigɛ.

\VS{3}Ayiwa, aw ye taga. Ne bɛ aw ci ka taga, i ko sagadennin minw bɛ taga waraw cɛ ra.

\VS{4}Aw kana wari bla aw yɛrɛ kun, aw kana bɔrɔ ta, walama sanbaraw; aw kana mɔgɔ si fo sira ra.

\VS{5}Ni aw ka don lu o lu ra, aw ye o lu mɔgɔw fo fɔlɔ, ko: ‹Ala ye hɛra kɛ aw ye.›

\VS{6}Ni i y’a sɔrɔ ko hɛramɔgɔ bɛ o lu kɔnɔ, o tuma o tigi bɛna aw ta fori dugawu sɔrɔ. Ni o tɛ, aw ta fori dugawu bɛna to aw yɛrɛ kan.

\VS{7}Ni lu min mɔgɔw ka sɔn aw ma, aw ye to o lu le kɔnɔ. Ni o ka domunifɛn min di aw ma, aw ye o domu. Ni o ka minnifɛn min di aw ma, aw ye o min, sabu baaraden ka kan ni a ta sara ye. Aw kana aw ta jatigiya yɛlɛma.

\VS{8}Ni aw ka don dugu o dugu kɔnɔ, ni o ka sɔn aw ma ka na domunifɛn o domunifɛn sigi aw kɔrɔ, aw ye o domu.

\VS{9}Banabagatɔ minw bɛ o dugu kɔnɔ, aw ye o kɛnɛya. Aw y’a fɔ mɔgɔw ye ko: ‹Ala ta Masaya* wagati surunyara aw ra.›

\VS{10}Nka ni aw donna dugu o dugu kɔnɔ, ni o mɔgɔw ma sɔn aw ma, aw ye taga lɔ sira kan k’a fɔ o ye ko:

\VS{11}‹Hali aw ta dugu buguri min bɛ anw sen na, anw bɛ o gbongbon ka bɔ an sen na ka a to aw kan. Nka o bɛɛ n’a ta, aw ka kan k’a lɔn ko Ala ta Masaya* surunyara aw ra.›


\par }{\PP \VS{12}«Ne b’a fɔ aw ye ko kiti lon na, Sodɔmu\FTNT{*}{{\FR 10:12 }{\FR{10.12
}}{\FT{Sodɔmu dugumɔgɔw ta juguya kosɔn fɔlɔfɔlɔ, Ala tun ka o bɛɛ faga ni tasuma ni kiribi ye (}}{\XT{Damina 19.24-28}}{\FT{).}}} dugumɔgɔw ta kiti belen bɛna nɔgɔya ka tɛmɛ o dugumɔgɔw ta kan.»


\par }{\SH Yesu ka dugu dɔw mafiyɛnya
\par }
{\R (Matiyu 11.20-24)

\par }{\PP \VS{13}Yesu ko: «Korazɛnkaw, bɔnɔ bɛna aw sɔrɔ! Bɛtisayidakaw, bɔnɔ bɛna aw sɔrɔ! Sabu kabako minw kɛra aw fɛ yan, ni o ɲɔgɔn tun kɛra Tiri, walama Sidɔn\FTNT{†}{{\FR 10:13 }{\FR{10.13
}}{\FT{Tiri ni Sidɔn dugumɔgɔw tun ye siya wɛrɛ mɔgɔw ye, minw ta kɛwalew tun ka jugu kosɛbɛ.}}}, olugu tun bɛna nimisa o ta jurumunw na kabini wagatijan, ka bɔrɔfani don o yɛrɛ ra, ka sigi bugurigbɛ ra.

\VS{14}O le kosɔn, kiti lon na, Tirikaw, ani Sidɔnkaw ta kiti belen bɛna nɔgɔya ka tɛmɛ aw ta kan.

\VS{15}Ayiwa, Kapɛrinahumukaw, aw do? Aw b’a miiri ko aw ta dugu bɛna bonya ka se fɔ sankolo ma wa? Fiyewu! A bɛna jigi le ka se fɔ jahanama kɔnɔ.»


\par }{\PP \VS{16}Yesu ko a ta karamɔgɔdenw ma ko: «Ni mɔgɔ min ka aw lamɛn, o tigi ka ne le lamɛn; ni mɔgɔ min banna aw ra, o tigi banna ne le ra; ni mɔgɔ min banna ne ra, o tigi banna ne cibaga le ra.»


\par }{\SH Karamɔgɔdenw kɔsegira ka na
\par }
{\PP \VS{17}Ayiwa, karamɔgɔden biwolonfla ni fla tagara, ka kɔsegi ka na, o jusu diyaninba; o ko Yesu ma ko: «Matigi, i tɔgɔ baraka ra, hali jinaw bɛ siran an ɲa; ni an ka min fɔ, o bɛ o kɛ.»

\VS{18}Yesu ka o jaabi, ko: «Can lo, ne tun bɛ Setana bɔtɔ yera sankolo ra ka ben i ko san bɛ manamana ka jigi cogo min na.

\VS{19}Ayiwa, ne ka se di aw ma, ko aw ye tagama saw ni bundɛninw kan, ka jugu Setana ta sebagayaw bɛɛ dɔndɔn ni aw sen ye; kojugu si tɛna aw sɔrɔ.

\VS{20}Nka o bɛɛ n’a ta, aw kana ɲagari ko jinaw bɛ siran aw ɲa ka aw kan mina; aw tɔgɔ min sɛbɛra sankolo ra, aw ye ɲagari o le ra.»


\par }{\SH Yesu ɲagarira a ta karamɔgɔdenw kosɔn
\par }
{\R (Matiyu 11.25-27; 13.16-17)

\par }{\PP \VS{21}O wagati yɛrɛ ra, Nin Saninman* ka Yesu jusu fa ɲagari ra; a ko: «Ne Fa Ala, sankolo ni dugukolo tigi, ne bɛ baraka la i ye, sabu i ka nin kow dogo dunuɲa hakiritigiw, ani a kolɔnbagaw ma, k’a yira denmisɛnw na; can lo, ne Fa Ala, sabu o le diyara i ye.»


\par }{\PP \VS{22}Yesu ko: «Ne Fa ka fɛn bɛɛ labla ne ye. Mɔgɔ si tɛ Dencɛ lɔn ni Fa Ala tɛ, mɔgɔ si fana tɛ Fa Ala lɔn ni Dencɛ tɛ, ani ni Dencɛ b’a fɛ k’a yira mɔgɔ min na.»


\par }{\PP \VS{23}O kɔ, a k’a ɲa munu a ta karamɔgɔdenw fan fɛ, k’a fɔ olugu ye o danna, ko: «Aw ɲa bɛ min na, ni mɔgɔ minw ka o ye, olugu ta ɲana.

\VS{24}Sabu ne b’a fɔ aw ye ko aw bɛ min yera, cira caman, ani masacɛ caman tun b’a fɛ ka o ye, nka o m’a ye; aw bɛ min mɛnna, o tun b’a fɛ ka o mɛn, nka o m’a mɛn.»


\par }{\SH Samarikacɛ mɔgɔɲuman ta ko
\par }
{\PP \VS{25}Ayiwa, sariya karamɔgɔba dɔ tun b’a fɛ ka Yesu kɔrɔbɔ; a wurira ka lɔ ka Yesu ɲininka ko: «An karamɔgɔ, ne ka kan ka mun le kɛ ka ɲanamanya banbari sɔrɔ?»

\VS{26}Yesu k’a jaabi ko: «Mun le sɛbɛra Ala ta sariya* ra? Ele ka a karan k’a faamu cogo di?»

\VS{27}A ka Yesu jaabi ko: «A sɛbɛra ko: ‹I ka kan ka i Matigi Ala kanu ni i jusukun bɛɛ ye, ani i nin bɛɛ, ani i baraka bɛɛ, ani i ta miiriya bɛɛ, ani ka i mɔgɔɲɔgɔn kanu i ko i yɛrɛ.› »

\VS{28}Yesu k’a fɔ a ye ko: «I ka min fɔ, o ɲana; o sira tagama, i bɛ kisi.»


\par }{\PP \VS{29}Nka cɛ tun b’a fɛ ka jo di a yɛrɛ ma minkɛ, a ko Yesu ma ko: «Jɔn le ye ne mɔgɔɲɔgɔn ye?»


\par }{\PP \VS{30}Yesu ka a jaabi ni talen dɔ ye; a ko: «Cɛ dɔ le tun bɔra Zeruzalɛmu, a bɛ tagara Zeriko. Benkannikɛbaga dɔw benna a kan sira ra; o ka a bororafɛnw bɛɛ bɔsi a ra, ka a bugɔ ka a mandimi, ka taga ka a lanin to saya ni ɲanamanya cɛ.

\VS{31}A nana kɛ ko sarakalasebaga* dɔ tun bɛ tɛmɛna o sira kelen fɛ; ale nana se cɛ mandiminin lanin ma, a k’a ye, nka a tɛmɛna a kɔrɔ ka taga.

\VS{32}Alabatoso baaraden dɔ fana nana tɛmɛ o sira kelen fɛ. A nana cɛ lanin ye, nka a tɛmɛna a kɔrɔ ka taga.

\VS{33}Ayiwa, Samarika dɔ dugutagatɔ nana tɛmɛ o sira kelen fɛ; ale ka cɛ ye minkɛ, a hina donna a ra.

\VS{34}A gbarara a ra, ka a ta joriw flakɛ, ka turu ni duvɛn mun o ra ka o siri. O kɔ, a ka a ta ka a la a yɛrɛ ta fali kan, ka taga ni a ye lonanjigibon dɔ ra, ka a janto a ra.

\VS{35}Dugu gbɛra minkɛ, a ka bonsara bɔ k’a di bontigi ma k’a fɔ a ye ko: ‹I janto nin cɛ ra; ni wariko o wariko ka bɔ a ra ka tɛmɛ nin kan, ne sekɔtɔ bɛna o sara.› »


\par }{\PP \VS{36}Ayiwa, Yesu ka cɛ ɲininka ko: «Ele ta miiriya ra o, nin mɔgɔ saba ra, juman le ka a yɛrɛ kɛ cɛ mandiminin mɔgɔɲɔgɔn ye?»

\VS{37}Cɛ ka Yesu jaabi ko: «Min hinara a ra k’a ta ka taga a flakɛ, o le ka a yɛrɛ kɛ a mɔgɔɲɔgɔn ye.» Yesu ko: «Taga, ele fana ye o ɲɔgɔn kɛ!»


\par }{\SH Yesu tagara Mariti ni Mariyamu ta so
\par }
{\PP \VS{38}Ayiwa, Yesu ni a ta karamɔgɔdenw tun bɛ sira kan ka taga Zeruzalɛmu. O tagara don dugu dɔ kɔnɔ; muso dɔ tun bɛ o dugu kɔnɔ min tɔgɔ tun ye ko Mariti. Ale ka Yesu ni a ta karamɔgɔdenw lajigi a ta so.

\VS{39}Mariti dɔgɔmuso dɔ tun bɛ yi, o tɔgɔ tun ye ko Mariyamu. Mariyamu tagara sigi Matigi Yesu kɔrɔ ka to ka a ta kumaw lamɛn.

\VS{40}O y’a sɔrɔ Mariti kelen ɲagbannin tun bɛ baara ra bon kɔnɔ. Mariti nana gbara Matigi Yesu ra k’a fɔ a ye ko: «Matigi, ne dɔgɔmuso ka ne kelen to baara ra tan, i tɛ o jate wa? A fɔ a ye ko a ye ne dɛmɛ.»

\VS{41}Nka Matigi ka a jaabi ko: «Mariti, Mariti, ele bɛ hamina, ka i yɛrɛ ɲagban ni ko caman ye.

\VS{42}Nka nafa bɛ fɛn kelenpe le ra. Mariyamu ka fɛnɲuman yɛrɛ le ɲanawoloma; mɔgɔ si tɛna se ka o bɔsi a ra.»




\par }\Chap{11}{\SH Ala daaricogo
\par }
{\R (Matiyu 6.9-13; 7.7-11)

\par }{\PP \VerseOne{1}Lon dɔ, Yesu tun bɛ Ala daarira yɔrɔ dɔ ra. A banna tuma min na, a ta karamɔgɔden dɔ k’a fɔ a ye ko: «Matigi, an karan Aladaari ra i ko Yuhana ka a ta karamɔgɔdenw karan cogo min na.»

\VS{2}Yesu k’a fɔ o ye ko: «Ni aw b’a fɛ ka Ala daari, aw y’a fɔ ko:

\par }{\Q An Fa Ala, i tɔgɔ saninman ye bonya mɔgɔ bɛɛ fɛ.

\par }{\Q I ta Masaya* ye na.


\par }{\Q \VS{3}An ta lon o lon domuni di an ma.


\par }{\Q \VS{4}An ta jurumunw yafa an ma, sabu an fana bɛ yafa an hakɛtabagaw ma.

\par }{\Q I kana to Setana ye an nɛgɛ ka an bla kojugu ra.»


\par }{\PP \VS{5}Ayiwa, a ko karamɔgɔdenw ma ko: «Ni aw dɔ wurira su cɛmancɛ ra ka taga aw tericɛ dɔ fɛ ka taga a ta da gbasi k’a fɔ a ye ko: ‹Ne tericɛ, wuri ka burukun saba di ne ma,

\VS{6}sabu ne tericɛ dɔ bɔra dugu dɔ ra ka na ne fɛ, nka domuni foyi tɛ ne fɛ k’a di a ma.›

\VS{7}I tericɛ bɛ se ka to bon kɔnɔ k’a fɔ ko: ‹Cɛ, i kana ne tɔɔrɔ sa! Ne ka ne ta da sɔgɔ ka ban, ne ni ne ta denw bɛɛ lanin lo ka ban. Ne tɛ se ka wuri ka domuni di i ma.›

\VS{8}O bɛɛ n’a ta, ne b’a fɔ aw ye ko hali ni a ma wuri ka buru di a ma o ta teriya kosɔn, ni a k’a ɲagban kosɛbɛ, a bɛna wuri; a mako bɛ fɛn o fɛn na, a bɛna o bɛɛ di a ma.


\par }{\PP \VS{9}«O kosɔn ne b’a fɔ aw ye ko: Aw ye daariri kɛ, a bɛna di aw ma; aw ye ɲinini kɛ, aw bɛna a ye; aw ye da gbasi, da bɛna yɛlɛ aw ye.

\VS{10}Sabu ni mɔgɔ o mɔgɔ ka fɛn daari, o tigi bɛna o sɔrɔ; ni mɔgɔ min ka fɛn ɲini, o tigi bɛna o ye; ni mɔgɔ min ka da gbasi, da bɛna yɛlɛ o tigi ye.

\VS{11}Facɛ juman le bɛ aw cɛ ra, ko ni a den ko a bɛ jɛgɛ fɛ, a bɛ sa mina k’a di a ma?

\VS{12}Walama ni den ko sisɛfan, a bɛ bundɛnin mina k’a di a ma?

\VS{13}Ayiwa, aw minw ka jugu, ni aw bɛ fɛnɲuman lɔn k’a di aw denw ma, aw ma la a ra ko Fa Ala min bɛ sankolo ra ko ale bɛ se ka Nin Saninman* di a daaribagaw ma fɔ ka tɛmɛ aw ta diri ɲɔgɔn kan wa?»


\par }{\SH Yesu ta fanga ma bɔ Setana ra
\par }
{\R (Matiyu 12.22-30; Marika 3.22-27)

\par }{\PP \VS{14}Lon dɔ, Yesu tun bɛ jina gbɛnna ka bɔ cɛ dɔ ra; o jina tun ka o cɛ kɛ bobo ye. Jina bɔra minkɛ, bobo ka kɛ kuma ye; jama bɛɛ kabakoyara.

\VS{15}Nka mɔgɔ dɔw tun b’a fɔra ko: «Yesu bɛ jinaw gbɛnna ni jinaw kuntigiba Setana yɛrɛ ta sebagaya le ye.»


\par }{\PP \VS{16}Dɔw fana tun b’a fɛ ka Yesu kɔrɔbɔ; o ko a ye tagamasiyɛn dɔ yira olugu ra, min b’a yira ko a bɔra Ala ra.

\VS{17}Nka Yesu tun ka o mɔgɔw ta miiriya lɔn; a ko o ma ko: «Ni masaya min o min ta mɔgɔw ka taran ka ɲɔgɔn kɛrɛ, o masaya bɛ halaki, a bonw bɛ benben ɲɔgɔn kan.

\VS{18}Ayiwa, ni Setana ka a yɛrɛ jɛnɲɔgɔnw kɛrɛ, a ta masaya tɛ se ka laban. Aw ko, ko ne bɛ jinaw gbɛnna jinaw kuntigiba Setana baraka le ra.

\VS{19}Ayiwa, ni ne bɛ jinaw gbɛnna jinaw kuntigiba le baraka ra, o tuma, aw yɛrɛ ta mɔgɔw, olugu bɛ o gbɛnna jɔn baraka le ra? Aw yɛrɛ ta mɔgɔw le bɛna o kuma ben aw kan.

\VS{20}Nka i n’a fɔ ne bɛ jinaw gbɛnna ni Ala ta sebagaya le ye, o b’a yira ko Ala ta Masaya* nana se fɔ aw ma.


\par }{\PP \VS{21}«Cɛ barakaman min bɛ a ta lu kɔrɔsi ni kɛrɛkɛminanw ye a boro, mɔgɔ si tɛ se ka maga o tigi borofɛn na dɛ!

\VS{22}Nka ni mɔgɔ wɛrɛ nana, min baraka ka bon ni ale ta ye, ni o benna a kan ka se a ra, o tuma a jigi tun bɛ a ta kɛrɛkɛminan minw kan, a bɛ o bɛɛ bɔsi a ra, ka a borofɛnw mina ka o tarantaran mɔgɔw ra.


\par }{\PP \VS{23}«Ayiwa, ni mɔgɔ min tɛ ne fɛ, o tigi ye ne jugu le ye. Ni min tɛ ne dɛmɛna ka a lajɛn, o tigi b’a yɛrɛgɛra le.»


\par }{\SH Jina min sekɔra ka na
\par }
{\R (Matiyu 12.43-45)

\par }{\PP \VS{24}Yesu ko: «Ni jina ka bɔ mɔgɔ dɔ ra, o jina bɛ taga yaalayaala kongo kɔnɔ ka laganfiyayɔrɔ ɲini, nka a tɛ laganfiyayɔrɔ sɔrɔ; a b’a fɔ ko: ‹Ne bɛna sekɔ ka taga ne bɔyɔrɔkɔrɔ ra.›

\VS{25}A bɛ sekɔ o tigi fɛ, ka na a sɔrɔ o tigi jusukun bɛ i ko bon min kɔnɔ flanna k’a gbɛ, ka labɛn ka ɲa.

\VS{26}O tuma a bɛ taga jina wolonfla wɛrɛ ɲini ka na, minw ka jugu ni ale yɛrɛ ye; o bɛɛ bɛna don o tigi ra tuun ka to yi. A laban, o tigi cogo bɛ juguya ka tɛmɛ a cogokɔrɔ kan. Ayiwa, bi mɔgɔjuguw ta bɛna kɛ ten le.»


\par }{\SH Mɔgɔ minw ta ɲana
\par }
{\PP \VS{27}Ka Yesu to kuma ra, muso dɔ tora jama ra ka a kan kɔrɔta k’a fɔ Yesu ma ko: «Muso min ka ele kɔnɔ ta fɔ ka na i woro, ka sin di i ma, o muso ta ɲana Ala fɛ dɛ!»

\VS{28}Yesu ka muso jaabi ko: «Mɔgɔ minw bɛ Ala ta Kuma lamɛn ka sɔn k’a kɛ, olugu ta le ɲana Ala fɛ.»


\par }{\SH Yunusu ta ko tagamasiyɛn
\par }
{\R (Matiyu 12.38-42)

\par }{\PP \VS{29}Jama nana caya Yesu kɔrɔ; a k’a fɔ o ye ko: «Bi mɔgɔw kɛwale ka jugu. O bɛ tagamasiyɛn le ɲinina; nka tagamasiyɛn wɛrɛ tɛna kɛ o ye ni cira Yunusu ta tagamasiyɛn tɛ.

\VS{30}Sabu cira Yunusu kɛra tagamasiyɛn ye Ninivekaw fɛ cogo min na, Min kɛra Adamaden ye*, ale fana bɛna kɛ tagamasiyɛn ye bi mɔgɔw fɛ o cogo kelen le ra.

\VS{31}Kiti lon na, Seba jamana masamuso bɛna wuri ka aw bi mɔgɔw jaraki, sabu ale bɔra fɔ dunuɲa kun dɔ ra ka na masacɛ Sulemani ta hakiritigiyakumaw lamɛn. A bɛna aw bi mɔgɔw jaraki sabu mɔgɔ dɔ bɛ yan min ka bon ni masacɛ Sulemani ye, nka aw tɛ o lamɛnna.

\VS{32}Kiti lon na, Ninivekaw fana bɛna wuri ka aw bi mɔgɔw jaraki, sabu cira Yunusu ka waajuri kɛ minkɛ, o nimisara ka o jogo yɛlɛma. A bɛna aw bi mɔgɔw jaraki, sabu mɔgɔ dɔ bɛ yan min ka bon ni cira Yunusu ye, nka aw tɛ o lamɛnna.»


\par }{\SH Ɲaden ye farikolo yeelen ye
\par }
{\R (Matiyu 5.15; 6.22-23)

\par }{\PP \VS{33}Ayiwa, Yesu ko: «Mɔgɔ si tɛ fitina mana ka a dogo, walama ka fiyɛ biri a kunna. A bɛ a bla fitinablayɔrɔ le ra, janko minw bɛ don bon na, olugu ye a yeelen ye.

\VS{34}Mɔgɔ ɲaden le ye a farikolo ta fitinayeelen ye. Ni i ɲaden ka ɲi, i fari yɔrɔ bɛɛ bɛ kɛ yeelen na. Nka ni i ɲaden man ɲi, i fari yɔrɔ bɛɛ le bɛ kɛ dibi ra.

\VS{35}O kosɔn, aw ye aw yɛrɛ kɔrɔsi aw ta yeelen kana na ban ka kɛ dibi ye.

\VS{36}Ni mɔgɔ fari bɛɛ kɛra yeelen na, ni dibi tɛ a yɔrɔ si ra, o tuma yɔrɔ bɛɛ bɛna kɛ yeelen ye, i n’a fɔ fitina bɛ mana ka yeelen bɔ cogo min na.»


\par }{\SH Yesu ka Farisiw ni sariya karamɔgɔw jaraki
\par }
{\R (Matiyu 23.1-36; Marika 12.38-40)

\par }{\PP \VS{37}Yesu bannin kɔ o kumaw ra, Farisicɛ dɔ ka a wele ko a ye taga domuni kɛ ale ta so. Yesu tagara sigi domuni na.

\VS{38}Yesu tun ma a tɛgɛ ko Farisiw* ta tɛgɛkocogo ra ka sɔrɔ ka domuni kɛ minkɛ, o ka Farisicɛ kabakoya.

\VS{39}O ra, Matigi Yesu k’a fɔ o ye ko: «Aw Farisiw, aw bɛ jifiyɛ ni minanw kɛnɛmayɔrɔw ko k’a gbɛ, k’a sɔrɔ aw kɔnɔnɔyɔrɔ fanin lo tɔɲɔri ni juguya ra.

\VS{40}Nalomanw flɛ! Min ka kɛnɛmayɔrɔ dan, o kelen le ma kɔnɔnɔyɔrɔ fana dan wa?

\VS{41}Aw ye juguya bɔ aw jusukun na, ka fagantanw sɔn; o le ye saninyari sira ye.


\par }{\PP \VS{42}«Nka bɔnɔ bɛna aw sɔrɔ, aw Farisiw! Sabu aw bɛ aw ta nankɔ flaburumisɛnw bɛɛ kelen kelen yaga bɔ; nka min ye terenninya ye, ani Ala ta kanuya, aw bɛ o to kɔ fɛ. Aw tun ka kan ka kɔn o le ma, ka ko tɔw fana kɛ ka fara o kan.


\par }{\PP \VS{43}«Bɔnɔ bɛna aw sɔrɔ, aw Farisiw! Sabu karansow kɔnɔ, sigiyɔrɔɲumanw le ka di aw ye; aw b’a fɛ mɔgɔ tɔw le ye aw fo jamayɔrɔw ra.

\VS{44}Bɔnɔ bɛna aw sɔrɔ, aw Farisiw! Sabu aw bɛ i ko kaburu dogonin. Mɔgɔ bɛna tagama a kan, i t’a lɔn ko kaburu lo.»


\par }{\PP \VS{45}Ayiwa, sariya karamɔgɔba dɔ ko a ma ko: «An karamɔgɔ, i ka nin kuma min fɔ tan, i bɛ anw fana le dɔgɔyara dɛ!»

\VS{46}Yesu ka o jaabi ko: «Bɔnɔ bɛna aw fana sɔrɔ, aw sariya karamɔgɔbaw kɔni! Sabu doni minw ta ka gbɛlɛn, aw bɛ o le la mɔgɔw kun na; k’a sɔrɔ aw yɛrɛ tɛ sɔn ka hali aw borokanden kelen maga a ra ka o dɛmɛ dɔɔnin!


\par }{\PP \VS{47}«Bɔnɔ bɛna aw sɔrɔ! Sabu aw bɛ ciraw ta kaburuw lɔ, k’a sɔrɔ aw bɛmaw le ka o faga.

\VS{48}O ra, aw kɛra aw yɛrɛ seerew ye, ko aw sɔnna aw bɛmaw ta kɛwalejuguw ma. Aw bɛmaw ka ciraw faga, aw bɛ o ta kaburuw lɔ.


\par }{\PP \VS{49}«O le kosɔn, Ala ni a ta hakiritigiya tun k’a fɔ ko: ‹Ne bɛna ciraw ci o fɛ, ani ciradenw*. O bɛna dɔw faga, ka dɔw tɔɔrɔ.›

\VS{50}O kosɔn o ka cira o cira faga, kabini dunuɲa danwagati ra, Ala bɛna bi mɔgɔw ɲininka o bɛɛ kelen kelen fagako ra,

\VS{51}ka a damina Abila\FTNT{*}{{\FR 11:51 }{\FR{11.51
}}{\FT{Abila: Dɔw b’a fɔ ko Abɛli.}}} fagari ra, ka taga a bla fɔ Jakariya ta fagari ma; o ka ale boritɔ faga sarakajɛnifɛn* ni Alabatoso yɔrɔ saninman* cɛ. Can ra, ne b’a fɔ aw ye, ko Ala bɛna bi mɔgɔw ɲininka o bɛɛ ra.


\par }{\PP \VS{52}«Bɔnɔ bɛna aw sɔrɔ, aw sariya karamɔgɔbaw! Aw ka lɔnniya donda ta lakile ta. Aw yɛrɛ ma don, minw fana b’a fɛ ka don, aw bɛ olugu bari ka don.»


\par }{\PP \VS{53}Ayiwa, o kumaw bɛɛ kɔ, Yesu bɔra o yɔrɔ ra ka taga. Sariya karamɔgɔw, ani Farisiw ka ɲininkari gban a ra, ka a darabɔ cogo bɛɛ ra janko a ye kuma.

\VS{54}O tun b’a fɛ ka a to a ye kuma bɛnbari dɔ fɔ, janko olugu ye a minasababu sɔrɔ.




\par }\Chap{12}{\SH Farisiw ta flankafuya
\par }
{\R (Matiyu 10.26-27)

\par }{\PP \VerseOne{1}Ayiwa, o wagati ra, mɔgɔ caman nana lajɛn Yesu kɔrɔ. O cayakojugu fɛ fɔ o tun bɛ yɛlɛnyɛlɛn ɲɔgɔn sen kan. O tun bɛ mɔgɔ waga dama dama bɔ. Yesu k’a damina ka a ta karamɔgɔdenw karan fɔlɔ, k’a fɔ o ye ko: «Aw ye aw yɛrɛ kɔrɔsi Farisiw* ta burufunufɛn na: o ye flankafuya le ye.

\VS{2}Sabu fɛn dogonin si tɛ yi, ni min tɛna yira; gundo si tɛ yi, ni min tɛna lɔn.

\VS{3}O kosɔn, ni aw ka fɛn o fɛn dogo k’a fɔ mɔgɔw ye su fɛ, dibi ra, o bɛna mɛn tere fɛ kɛnɛ kan; ni aw ka fɛn o fɛn ŋunuŋunu mɔgɔ dɔ toro kɔrɔ bon kɔnɔ aw kelen na, dɔ bɛna pɛrɛn ka o fɔ kɛnɛ ma bon san fɛ.»


\par }{\SH Mɔgɔ ka kan ka siran Ala ɲa
\par }
{\R (Matiyu 10.28-31)

\par }{\PP \VS{4}Yesu ko: «Ne teriw, ne b’a fɔ aw ye ko mɔgɔ minw bɛ mɔgɔ faga ka farikolo dɔrɔn halaki, aw kana siran olugu ɲa.

\VS{5}Aw ka kan ka siran min ɲa, o flɛ: Ala min bɛ se ka saya lase aw ma, o kɔ fɛ ka aw firi jahanama kɔnɔ fana, can ra, ne b’a fɔ aw ye ko aw ka kan ka siran ale le ɲa.


\par }{\PP \VS{6}«Yala aw tɛ kɔnɔnin looru fiyeere tama fla dɔrɔn wa? K’a sɔrɔ Ala hakiri bɛ o bɛɛ kelen kelen na.

\VS{7}Aw kɔni, hali aw kunsigiw bɛɛ jateda lɔnnin lo Ala fɛ. O ra, aw kana siran fiyewu. Nafa bɛ aw ra ka tɛmɛ hali kɔnɔnin caman kan!»


\par }{\SH Ka sɔn walama ka ban Yesu ra
\par }
{\R (Matiyu 10.32-33; 12.32; 10.19-20)

\par }{\PP \VS{8}Yesu ko: «Ne b’a fɔ aw ye ko ni mɔgɔ o mɔgɔ ka sɔn k’a fɔ mɔgɔw ɲa na ko ale ye ne ta mɔgɔ ye, Min kɛra Adamaden ye*, o fana bɛna a fɔ Ala ta mɛlɛkɛw ɲa na ko o tigi ye ale ta ye.

\VS{9}Nka ni mɔgɔ min ma sɔn k’a fɔ mɔgɔw ɲa na ko ale ye ne ta mɔgɔ ye, ne fana bɛna a fɔ Ala ta mɛlɛkɛw ɲa na ko o tigi tɛ ne ta mɔgɔ ye.


\par }{\PP \VS{10}«Ayiwa, Min kɛra Adamaden ye, ni mɔgɔ o mɔgɔ ka kumajugu fɔ o ma, o tigi bɛna o jurumun yafa sɔrɔ; nka ni mɔgɔ min ka Nin Saninman* tɔgɔ cɛn, o jurumun tɛ yafa o tigi ma fiyewu.


\par }{\PP \VS{11}«Ni o ka aw mina ko o bɛ taga kiti tigɛ aw kan karansow* kɔnɔ, ani jamana ɲamɔgɔw fɛ, ani kititigɛbagaw fɛ, aw bɛna kuma minw fɔ o yɔrɔ ra ka jo sɔrɔ, ka bɔsi, aw kana hami o ra.

\VS{12}Sabu aw ka kan ka kuma minw fɔ, o wagati yɛrɛ ra Nin Saninman yɛrɛ le bɛna o kumaw yira aw ra.»


\par }{\SH Naforotigi hakirintan ta ko
\par }
{\PP \VS{13}Cɛ dɔ tora jama ra k’a fɔ Yesu ye ko: «An karamɔgɔ, a fɔ ne kɔrɔcɛ ye ko an facɛ ka cɛn min to an ye, ko a ye o taran ka ne ninyɔrɔ di ne ma.»

\VS{14}Yesu ka o cɛ jaabi ko: «Cɛ, jɔn le ka ne sigi ka ne kɛ aw ta koɲaw kititigɛbaga ye, walama ka kɛ aw ta cɛn taranbaga ye?»

\VS{15}O kɔ, Yesu ko jama ma ko: «Aw ye aw yɛrɛ kɔrɔsi, aw ye aw yɛrɛ mina naforo kanuɲɔgɔnya ma, sabu hali ni mɔgɔ ta naforo ka caya cogo o cogo, o tɛ se k’a to i ye ɲanamanya sɔrɔ dɛ!»


\par }{\PP \VS{16}Yesu ka o kuma ɲayira o ra ni talen dɔ ye. A ko: «Cɛ naforotigi dɔ ta sɛnɛfɛnw tun ɲana a fɛ kosɛbɛ,

\VS{17}fɔ a ka kɛ a jate mina ye a yɛrɛ kɔnɔ ko: ‹Ne bɛna mun le kɛ sa? Simanmarayɔrɔ tɛ ne fɛ!›

\VS{18}A miirira, ka na a fɔ ko: ‹Ne bɛna ne ta bondow ci, ka belebelebaba dɔw lɔ, ka ne ta simanw ni ne ta borofɛnw bɛɛ mara o kɔnɔ.

\VS{19}O tuma ne bɛna a fɔ ne yɛrɛ kɔnɔ ko: Aa, cɛ, i yɛrɛ ɲasuma sisan, fɛn caman maranin bɛ i ye fɔ san caman; o ra, domuni kɛ ka fa, ka min ka fa, ka i yɛrɛ ɲanagbɛ.›

\VS{20}Nka Ala ko a ma ko: ‹Naloman! Bi su nin na yɛrɛ, i nin bɛna mina i ra. I ka fɛn minw lajɛn i yɛrɛ ye, o bɛna kɛ jɔn ta le ye sa?› »

\VS{21}O kɔ, Yesu ko: «Mɔgɔ min bɛ naforo lajɛn a yɛrɛ ye dunuɲa ra, k’a sɔrɔ foyi t’a fɛ Ala tan fan fɛ, o tigi ta bɛ ten le.»


\par }{\SH Dunuɲafɛnw ta hami
\par }
{\R (Matiyu 6.25-34)

\par }{\PP \VS{22}Ayiwa, o kɔ, Yesu ko a ta karamɔgɔdenw ma ko: «O kosɔn ne b’a fɔ aw ye ko aw kana hami aw baroko ra, ko aw bɛna mun domu, aw bɛna mun min; walama aw farikolo ko ra, ko aw bɛna fiyɛrɛbɔ sɔrɔ cogo di.

\VS{23}Sabu si nafa ka bon ka tɛmɛ domuni kan, farikolo fana nafa ka bon ka tɛmɛ fiyɛrɛbɔ kan.


\par }{\PP \VS{24}«Ayiwa, aw ye kankanw flɛ kɛ! O kɔnɔw tɛ sɛnɛ kɛ, o tɛ siman tigɛ, bondo tɛ o fɛ, simanmarayɔrɔ tɛ o fɛ fana; nka Ala bɛ o baro. K’a sɔrɔ aw ka fisa ni o kɔnɔw ye pewu!

\VS{25}Aw ra jɔntigi le bɛ se ka hali dɔɔnin fara a si kan hami fɛ?

\VS{26}Ni aw tɛ se ka hali o fɛn fitini ɲɔgɔnna kɛ, o tuma mun na aw bɛ hami ko tɔw ra?

\VS{27}Aw ye binfiyerenw wuricogo flɛ; o tɛ baara kɛ, o tɛ jese dan k’a kɛ fani ye. Nka ne b’a fɔ aw ye ko hali masacɛ Sulemani ni a ta bonya bɛɛ, a ma fani si don min cɛɲa ka o binfiyeren kelen cɛɲa bɔ.

\VS{28}Ayiwa, bin min bɛ kongo kɔnɔ bi, k’a sɔrɔ sini tasuma bɛna a jɛni, ni Ala bɛ o cɛɲa tan, yala a tɛna aw fiyɛrɛbɔ ka tɛmɛ o kan wa? Aw ta lanaya ka dɔgɔ dɛ!


\par }{\PP \VS{29}«Ayiwa, aw kana hami tuma bɛɛ ka aw hakiri ɲagami ko aw bɛna mun domu, walama aw bɛna mun min.

\VS{30}Sabu Alalɔnbariw bɛ bori o fɛnw bɛɛ le kɔ. Nka aw Fa Ala k’a lɔn ko aw mako o fɛnw na.

\VS{31}Aw ye jija ka ale ta Masaya* le ɲini. Ni o kɛra, Ala bɛna o fɛn tɔw di aw ma, ka fara o kan.»


\par }{\SH Naforo min tɛ ban
\par }
{\R (Matiyu 6.19-21)

\par }{\PP \VS{32}Yesu ko: «Aw kana siran, ne ta sagakurunin; sabu aw ko diyara aw Fa Ala ye, o le kosɔn, a ka aw don a ta Masaya* ra.

\VS{33}Aw ye aw borofɛnw fiyeere ka mɔgɔ tɔw sɔn ni o wari ye. Aw ye naforomarayɔrɔ kɛ aw yɛrɛ ɲa sankolo ra, naforomarayɔrɔ min tɛ se ka cɛn; ka naforo mara aw yɛrɛ ye sankolo ra, naforo min tɛ se ka ban, sonw tɛna a sɔrɔ ka a sonya, tumu fana tɛna don a ra yi.

\VS{34}Sabu i ta naforo bɛ yɔrɔ min na, i jusukun ta miiriya fana bɛ o yɔrɔ le kan.»


\par }{\SH Ka labɛn ka Yesu makɔnɔ
\par }
{\PP \VS{35}Yesu ko a lamɛnbagaw ma ko: «Aw ye aw yɛrɛ cɛsiri ka labɛn baara kama, ka aw ta fitina mana ka bla.

\VS{36}Aw ye kɛ i ko baaraden minw bɛ o matigicɛ makɔnɔna so kɔnɔ, janko ni a nana ka bɔ kɔɲɔya ra ka na da gbasi dɔrɔn, o ye da yɛlɛ a ye.

\VS{37}Ayiwa, ni matigicɛ nana ka na baaraden minw sɔrɔ ɲana, ni o ma sunɔgɔ fiyewu, o baaradenw ta bɛna diya. Sabu, can ra, ne b’a fɔ aw ye, matigicɛ yɛrɛ bɛna a yɛrɛ cɛsiri ka o baaradenw wele ka na domuni sigi o kɔrɔ.

\VS{38}O kosɔn ni matigicɛ nana su dugutarama fɛ le o, walama ni a nana dondokasituma le ra o, ni a kɔni nana baaraden minw sɔrɔ ɲana, o baaradenw ta bɛna diya.


\par }{\PP \VS{39}«Aw yɛrɛ k’a lɔn ko ni bontigi tun bɛ soncɛ nawagati lɔn, a tun tɛna la ka sunɔgɔ k’a to soncɛ ye na a ta bonda kari ka don!

\VS{40}O ra, aw fana ye labɛn, sabu aw tɛ miiri wagati min na, Min kɛra Adamaden ye*, ale bɛna na o wagati le ra.»


\par }{\SH Baaradenɲuman ni baaradenjugu
\par }
{\R (Matiyu 24.45-51)

\par }{\PP \VS{41}Ayiwa, Yesu ka o kumaw fɔ minkɛ, Piyɛri ka a ɲininka ko: «Matigi, i bɛ nin talen fɔra an dɔrɔn le ye wa, walama, i bɛ a fɔra mɔgɔw bɛɛ le ye?»

\VS{42}Matigi Yesu ko: «Jɔn le bɛna kɛ o baaraden terennin hakiriman ye sa, min matigicɛ bɛna a sigi a ta baarakɛbagaw kunna, janko a ye o ta siman ninyɔrɔ di o ma a wagati ra?

\VS{43}Ayiwa, o baaraden min matigicɛ bɛna a sɔrɔ ko a bɛ o baaraɲuman kɛra, o baaraden ta bɛna ɲa.

\VS{44}Can ra ne b’a fɔ aw ye ko a matigicɛ bɛna a sigi a borofɛnw bɛɛ kunna.


\par }{\PP \VS{45}«Nka ni o baaraden k’a miiri k’a fɔ ko: ‹Ne matigicɛ bɛna mɛɛn ka sɔrɔ ka na,› ni a ka kɛ a baaradenɲɔgɔn cɛmanw ni a musomanw bugɔ ye, ka to ka domuni kɛ ka fa, ka dɔrɔ min ka a yɛrɛ ɲanamini,

\VS{46}ayiwa, o baaradenjugu tɛ miiri lon min na, ani a tɛ wagati min lɔn, a matigicɛ bɛna na ka na bara a ra o wagati le ra. A bɛna a bugɔ kosɛbɛ, ka a bla ni Alaɲasiranbariw ye.


\par }{\PP \VS{47}«Ni baaraden min ka a matigicɛ diyanyako lɔn cɔ, nka a ma sɔn ka foyi labɛn k’a matigicɛ diyanyako kɛ, o baaraden bɛna bugɔri caman mina dɛ!

\VS{48}Nka ni baaraden min ma a matigicɛ diyanyako lɔn, ni a ka firi ka kɛwalejugu dɔ kɛ min ka kan ni bugɔri ye, o baaraden bɛna bugɔri dɔɔnin dɔrɔn le mina. Sabu caman dira ele mɔgɔ min ma, caman bɛna ɲini ele le fɛ; caman karifara ele mɔgɔ min ma, caman bɛna ɲini ele le fɛ fana.»


\par }{\SH Mɔgɔw bɛna taran Yesu tɔgɔ kosɔn
\par }
{\R (Matiyu 10.34-36)

\par }{\PP \VS{49}O kɔ, Yesu ko mɔgɔw ma ko: «Ne nana tasuma le kɛ dugukolo kan. Ne tun b’a fɛ a ye sɔrɔ ko a manana ka ban.

\VS{50}Nka tɔɔrɔba dɔ ka kan ka ne sɔrɔ fɔlɔ. O le bɛ kɛ i ko ne ta batizeri*. Ne jusu ɲagaminin lo fɔ ka taga o kɛlon se.

\VS{51}Aw b’a miiri ko ne nana ni hɛra le ye dugukolo kan wa? Ne ma na ni hɛra ye dugukolo kan dɛ! Ne nana bɛnbariya le bla mɔgɔw cɛ ra.


\par }{\PP \VS{52}«Sabu ka bɔ bi ra, mɔgɔ looru bɛna kɛ lu kelen kɔnɔ, nka o bɛna taran: saba bɛna kɛ fla kama, fla bɛna kɛ saba kama.

\VS{53}Facɛ bɛna kɛ a dencɛ kama, dencɛ fana bɛna kɛ a facɛ kama; bamuso bɛna kɛ a denmuso kama, denmuso fana bɛ kɛ a bamuso kama; bamuso bɛna kɛ a dencɛ muso kama, muso fana bɛna kɛ a buranmuso kama.»


\par }{\SH Mɔgɔw ka kan ka nin wagati ta ko faamu
\par }
{\R (Matiyu 16.2-3)

\par }{\PP \VS{54}Yesu tun b’a fɔra jama ye fana ko: «Ni aw ka san finnin ye tereben\FTNT{*}{{\FR 12:54 }{\FR{12.54
}}{\FT{Yahudiya ta jamana ra, san bɛ fin tereben le fɛ, kɔgɔji fan na.}}} na dɔrɔn, aw b’a fɔ ko sanji le bɛna ben. A fana bɛna kɛ ten tigitigi.

\VS{55}Ni aw ka fɔɲɔ wuritɔ ye ka bɔ kongokolon fan fɛ dɔrɔn, aw b’a fɔ ko fundɛnin bɛna kɛ. A fana bɛ kɛ ten.

\VS{56}Aw flankafuw! O tagamasiyɛn minw bɛ kɛra sankolo ni dugukolo kan, aw bɛ se ka olugu faranfasi ka o lɔn. Mun kosɔn ko minw bɛ kɛra sisan wagatiw ra, aw tɛ o faamuna?


\par }{\SH Ka cogo ɲini ka bɛn ni i jarakibaga ye
\par }
{\R (Matiyu 5.25-26)

\par }{\PP \VS{57}«Mun na ko minw terenna, aw tɛ o jate mina aw yɛrɛ ma ka o kɛ?


\par }{\PP \VS{58}«Ayiwa, ni ko bɛ i ni mɔgɔ dɔ cɛ, ni o tigi b’a fɛ ka taga ni o ko ye fagamaw fɛ, i ka kan ka cogoya ɲini ka o ko ɲanabɔ ka aw to sira ra le. Ni o tɛ, ni a tagara i don kititigɛbagaw boro, kititigɛbagaw bɛ i di kasobon kɔrɔsibaga ma, ale bɛ i bla kaso ra.

\VS{59}Ni i kɔni donna o yɔrɔ ra, ne b’a fɔ i ye ko o ka wari min ben i kan, ni i ma o bɛɛ sara ka ban pewu, i tɛ bɔ kaso ra fiyewu.»




\par }\Chap{13}{\SH Mɔgɔ nimisabariw bɛna halaki
\par }
{\PP \VerseOne{1}O wagati ra, Pilati ka Galileka dɔw faga ka o to sarakabɔ ra, fɔ ka o yɛrɛ jori ni o ta sarakaw jori ɲagami ɲɔgɔn na. Ayiwa, mɔgɔ dɔw nana o kow lakari Yesu ye.

\VS{2}Yesu ka o jaabi ko: «O Galileka minw fagara, aw b’a miiri ko olugu ta jurumun tun ka ca ka tɛmɛ Galileka tɔw bɛɛ ta kan, ko o le kosɔn o fagara ten wa?

\VS{3}O tɛ dɛ! Ne bɛ o fɔ aw ye! O ra, ni aw ma nimisa aw ta jurumunw na, aw bɛɛ bɛna halaki o cogo le ra.


\par }{\PP \VS{4}«Silowe sankasojan benna mɔgɔ tan ni seegi minw kan Zeruzalɛmu ka o faga, aw b’a miiri ko o mɔgɔ tan ni seegi ta kɛwalew le tun ka jugu ka tɛmɛ Zeruzalɛmu dugumɔgɔ tɔw ta kan wa?

\VS{5}O tɛ dɛ! Ne bɛ o fɔ aw ye! O ra, ni aw ma nimisa aw ta jurumun na, aw bɛɛ bɛna halaki o cogo ra.»


\par }{\SH Yiri denbari ta ko
\par }
{\PP \VS{6}Ayiwa, Yesu ka talen dɔ fɔ, ko: «Torosun dɔ tun bɛ cɛ dɔ ta rɛzɛnforo ra. Lon dɔ, o cɛ tagara toromɔ ɲini o torosun na, nka a ma dɔ sɔrɔ.

\VS{7}A ko a ta baaraden ma ko: ‹A flɛ, a san saba le bɛ nin ye, ne bɛ to ka na toromɔ ɲini torosun nin na, ne tɛ foyi sɔrɔ a ra. A tigɛ ka bɔ yi! Mun kosɔn a bɛ ne ta foro ra yan, ka yɔrɔ cɛn gbansan?›

\VS{8}Baaraden ko: ‹Matigi, a to yi ɲinan san kelen na; ne bɛna a jukɔrɔyɔrɔ wɔgɔbi k’a lamini, ka nɔgɔ kɛ a kɔrɔ ka flɛ!

\VS{9}San wɛrɛ ni a denna, o lo; ni a fana ma den, o tuma i b’a to an y’a tigɛ ka bɔ yi.› »


\par }{\SH Yesu ka muso dɔ kɛnɛya Nɛnɛkirilon na
\par }
{\PP \VS{10}Lon dɔ, Yesu tun bɛ mɔgɔw karanna karanso dɔ kɔnɔ Nɛnɛkirilon* na.

\VS{11}O y’a sɔrɔ muso dɔ tun bɛ yi, jina dɔ tun ka bana bla ale ra kabini san tan ni seegi, k’a kɔ kuru; a tun tɛ se ka lɔ ka teren fiyewu.

\VS{12}Yesu ka o muso ye minkɛ, a ka a wele, k’a fɔ a ye ko: «Muso, i kɛnɛyara ka bɔ i ta bana ra!»

\VS{13}A ka a boro la muso kan. O yɔrɔnin bɛɛ muso lɔra ka teren; a ka kɛ Ala tando ye.


\par }{\PP \VS{14}Nka karanso kuntigi k’a ye ko Yesu ka muso kɛnɛya Nɛnɛkirilon na minkɛ, a dimina o ra; a k’a fɔ jama ye ko: «Baara bɛ kɛ tere wɔɔrɔ le ra lɔgɔkun kɔnɔ. Aw ye na kɛnɛyari ɲini o lonw na; aw kana na Nɛnɛkirilon na.»

\VS{15}Matigi Yesu k’a jaabi ko: «Aw flankafuw! Aw bɛɛ kelen kelen tɛ aw ta misiw, walama aw ta faliw foni ka bɔ wɛrɛ kɔnɔ Nɛnɛkirilon na, ka taga o lamin wa?

\VS{16}O tuma nin muso min ye Iburahima duruja dɔ ye, ni Setana ka a mina ka a tɔɔrɔ kabini san tan ni seegi, yala ne tun man kan ka o kɛnɛya Nɛnɛkirilon na wa?»


\par }{\PP \VS{17}Yesu ka o fɔ minkɛ, a juguw bɛɛ maroyara. Nka jama tɔ bɛɛ tun bɛ ɲagarira a ta koɲuman kɛninw kosɔn.


\par }{\SH Ala ta Masaya bɛ damina fitini le
\par }
{\R (Matiyu 13.31-33; Marika 4.30-32)

\par }{\PP \VS{18}Yesu k’a fɔ tuun ko: «Ala ta Masaya* bɔra mun le fɛ? Ne bɛ se k’a suma ni mun ye?

\VS{19}A bɛ i ko mutaridi kisɛ. Cɛ dɔ k’a ta ka taga a dan a ta nankɔ ra. A nana wuri, ka kɛ yiri ye, fɔ kɔnɔw bɛ o ta ɲagaw la o yiriborow cɛ ra.»


\par }{\PP \VS{20}Yesu k’a fɔ tuun ko: «Ne bɛ se ka Ala ta Masaya suma ni mun le ye?

\VS{21}A bɛ i ko burufunufɛn. Ni muso ka burufunufɛn dɔɔnin kɛ mugu caman na, a bɛ mugu bɛɛ wuri ka a funu.»


\par }{\SH Donda fitini
\par }
{\R (Matiyu 7.13-14,21-23)

\par }{\PP \VS{22}O kɔ, Yesu tagatɔ Zeruzalɛmu, a tun bɛ tɛmɛ dugubaw ni dugumisɛn minw na, a tun bɛ mɔgɔw karan olugu bɛɛ ra ka taga.


\par }{\PP \VS{23}Mɔgɔ dɔ ka Yesu ɲininka ko: «Matigi, yala mɔgɔ minw bɛna kisi, o tɛna caya dɛ?» Yesu ka o jaabi, a ko:

\VS{24}«Aw ye jija ka don da fitini fɛ, sabu ne b’a fɔ aw ye ko mɔgɔ caman bɛna donyɔrɔ ɲini, nka o tɛna a sɔrɔ.

\VS{25}Ni lutigi nana wuri ka da sɔgɔ ka aw to kɛnɛ ma, o tuma aw bɛna kɛ da gbasigbasi ye, ko: ‹Matigi, da yɛlɛ an ye!› O tuma a bɛna aw jaabi ko: ‹Ne ma aw bɔyɔrɔ lɔn.›

\VS{26}O tuma aw bɛna a fɔ ko: ‹Matigi, anw ka domuni kɛ, ka min ni i ye, i ka an karan an ta dugu siradaw ra!›

\VS{27}Matigi bɛna a fɔ aw ye ko: ‹Ne ko ne ma aw bɔyɔrɔ lɔn. Aw ye bɔ ne kɔrɔ, aw kojugukɛbagaw!›


\par }{\PP \VS{28}«Kasi ni ɲinɲimi le bɛna kɛ o yɔrɔ ra, wagati min na aw nana Iburahima ni Isiyaka ni Yakuba ni ciraw bɛɛ ye Ala ta Masaya* ra, k’a sɔrɔ o ka aw firi kɛnɛ ma.

\VS{29}Mɔgɔ dɔw bɛna bɔ terebɔyanfan na, ani terebenyanfan na, ka bɔ sahiliyanfan na ni woroduguyanfan na, ka na sigi Ala ta Masaya ra ka domuni kɛ.


\par }{\PP \VS{30}«O ra, kɔfɛmɔgɔ dɔw bɛna kɛ ɲafɛmɔgɔw ye, ɲafɛmɔgɔ dɔw fana bɛna kɛ kɔfɛmɔgɔw ye.»


\par }{\SH Yesu kumana Zeruzalɛmu ta ko ra
\par }
{\R (Matiyu 23.37-39)

\par }{\PP \VS{31}O wagati yɛrɛ ra, Farisi* dɔw nana a fɔ Yesu ye ko a ye bɔ o yɔrɔ ra ka taga yɔrɔ wɛrɛ ra, ko sabu masacɛ Herodi* b’a fɛ ka a faga.

\VS{32}Yesu ka o jaabi ko: «Aw ye taga a fɔ ale Herodi kongowuru ye, ko ne ko: ‹Ne bɛ jinaw gbɛn ka bɔ mɔgɔw ra, ka banabagatɔw kɛnɛya bi ni sini; a tere sabanan ne ta baara bɛna laban.›

\VS{33}Nka jagboya lo ne ye bi kɛ tagama ra, ani sini, ani sinikɛnɛ; sabu cira man kan ka faga yɔrɔ wɛrɛ ni Zeruzalɛmu tɛ.


\par }{\PP \VS{34}«E, Zeruzalɛmu! Zeruzalɛmu! Ele min bɛ ciraw faga, ani Ala bɛ mɔgɔ minw ci i fɛ, i bɛ olugu bon ni kabakuru ye ka o faga. Siɲaga caman, ne tun b’a fɛ ka i ta denw lajɛn, i ko sisɛba bɛ a denw lajɛn a kaman kɔrɔ cogo min na, nka aw ma sɔn o ma.

\VS{35}Sisan a flɛ, Ala bɛna aw ta so lakolon to. Ne b’a fɔ aw ye ko aw ɲa tɛna la ne kan tuun, fɔ lon min na aw bɛna a fɔ ko: ‹Min bɛ nana Matigi Ala tɔgɔ ra, dugawu ye kɛ o ye.› »




\par }\Chap{14}{\SH Yesu ka cɛ dɔ kɛnɛya Nɛnɛkirilon na
\par }
{\PP \VerseOne{1}Nɛnɛkirilon* dɔ ra, Yesu tun welera domuni na Farisiw* ta ɲamɔgɔ dɔ ta so kɔnɔ. Mɔgɔ minw tun bɛ yi, olugu tun bɛ Yesu kɔrɔsira.

\VS{2}O y’a sɔrɔ cɛ dɔ tun bɛ yi fana, bana dɔ tun ka o fari funufunu.

\VS{3}Yesu ka kuma lase sariya karamɔgɔbaw ni Farisiw ma ko: «Ka mɔgɔ kɛnɛya Nɛnɛkirilon na, o bɛnnin lo wa, walama o bɛnnin tɛ, ka kaɲa ni an ta sariya* ye?»

\VS{4}O ma sɔn ka a jaabi. Ayiwa, Yesu ka a boro la cɛ kan ka a kɛnɛya, ka a bla ka taga.

\VS{5}O kɔ, a ko o ma ko: «Jɔn le bɛ aw ra ko ni a dencɛ, walama ni a ta misi benna kɔlɔn kɔnɔ Nɛnɛkirilon na, a tɛ teliya k’a labɔ o yɔrɔnin bɛɛ ra?»

\VS{6}O ma se ka Yesu jaabi o kumaw ra.


\par }{\SH Mɔgɔ ka kan k’a yɛrɛ majigi
\par }
{\PP \VS{7}Ayiwa, Yesu nana a ye ko mɔgɔ minw nana domunikɛyɔrɔ ra, olugu dɔw bɛ sigiyɔrɔɲumanw le wolomara o yɛrɛ ye. A k’a fɔ o ye ko:

\VS{8}«Ni mɔgɔ dɔ ka i wele kɔɲɔya dɔ ra, ni i sera yi, i kana taga sigiyɔrɔw bɛɛ ra ɲumanman ta. Ni o tɛ, ni a kɛra ko mɔgɔ wɛrɛ welera o ɲanagbɛ ra min ka bon ni ele ye,

\VS{9}min ka aw fla bɛɛ wele, ni o nana fɔ ele ma ko: ‹Cɛ, wuri ka sigiyɔrɔ di mɔgɔ tisina ma.› O tuma ele ni maroya le bɛna wuri ka taga sigi fɔ kɔ fɛ.

\VS{10}O kosɔn ni i welera o yɔrɔ ɲɔgɔn na, taga sigi fɔ kɔ fɛ. Ni o kɛra, ni jatigicɛ yɛrɛ nana a ye ko i man kan ni o sigiyɔrɔ ye, ni a k’a fɔ i ye ko: ‹Ne tericɛ, wuri ka na ɲa fɛ,› o tuma bonya le bɛna la ele kan o wagati ra mɔgɔ tɔw bɛɛ ɲa na.

\VS{11}Sabu mɔgɔ o mɔgɔ bɛ a yɛrɛ kɔrɔta, Ala bɛ o tigi majigi, nka mɔgɔ o mɔgɔ bɛ a yɛrɛ majigi, Ala bɛ o tigi kɔrɔta.»


\par }{\SH Lanabaga ye an janto fagantanw na
\par }
{\PP \VS{12}Cɛ min tun ka Yesu wele domuni na, Yesu ko o cɛ ma ko: «Ni i bɛ mɔgɔw wele domuni na, tere fɛ walama su fɛ, i kana a to a ye kɛ i teriw, ani i balemaw, ani i ta somɔgɔw, ani i sigiɲɔgɔn waritigiw ye; sabu olugu fana bɛna a ɲɔgɔn kɛ i ye, ka i ta koɲuman juru sara ka bɔ yi.

\VS{13}Nka ni i ka ɲanagbɛ dɔ labɛn, i ka kan ka fagantanw, ani senkelenw, ani nabaraw, ani fiyentɔw le wele.

\VS{14}Ni o kɛra, i bɛna dugawu sɔrɔ, sabu olugu tɛna se ka a juru sara i ye. I bɛna o baraji sɔrɔ mɔgɔ terenninw suw kunulon na.»


\par }{\SH Domuniba ta talen
\par }
{\R (Matiyu 22.1-10)

\par }{\PP \VS{15}Minw tun siginin bɛ ni Yesu ye domuni na, olugu ka Yesu ta kuma mɛn minkɛ, o ra kelen ko Yesu ma ko: «Minw bɛna domuni kɛ Ala ta Masaya* ra, olugu ta bɛna diya dɛ!»

\VS{16}Yesu k’a fɔ a ye ko: «Lon dɔ, cɛ dɔ tun ka domuniba dɔ labɛn, ka mɔgɔ caman wele.

\VS{17}Domuni wagati nana se minkɛ, a ka a ta baaraden ci ko a ye taga a fɔ mɔgɔw ye ko: ‹Aw ye na, fɛn bɛɛ labɛnna ka ban.›

\VS{18}Nka o mɔgɔw bɛɛ ko, ko cɛ ye yafa olugu ma. Mɔgɔ fɔlɔ ko: ‹Ne ka foro dɔ san, ne ka kan ka taga o flɛ; sabari ka yafa ne ma.›

\VS{19}Dɔ wɛrɛ ko: ‹Ne ka sɛnɛkɛmisi tan san, ne ka kan ka taga sɛnɛ kɛ ni olugu ye k’a flɛ; sabari ka yafa ne ma.›

\VS{20}Dɔ wɛrɛ ko: ‹Ne ka muso dɔ furu siri sisan; o kosɔn ne tɛna se ka taga.›


\par }{\PP \VS{21}«Baaraden nana o kumaw fɔ a matigicɛ ye. A matigicɛ dimina; a ko baaraden ma ko: ‹Bɔ joona joona ka taga barokɛyɔrɔw ra, ani siradaw ra, ka taga fagantanw, ani senkelenw, ani fiyentɔw, ani nabaraw wele ka na.›

\VS{22}O kɛra minkɛ, baaraden ko a matigicɛ ma ko: ‹Ne matigicɛ, i ka min fɔ, ne ka o kɛ, nka hali bi bon ma fa.›

\VS{23}A matigicɛ ko a ma ko: ‹Bɔ ka taga kongokɔnɔyɔrɔw ra, ani kongokɔnɔsiraw ra, ka taga mɔgɔw jagboya ka na don, janko ne ta bon ye fa.

\VS{24}Sabu ne b’a fɔ aw ye ko mɔgɔ fɔlɔ minw welera, olugu si tɛna ne ta domuni dɔ nɛnɛ.› »


\par }{\SH Yesu ta karamɔgɔdenya cogo
\par }
{\R (Matiyu 10.37-38)

\par }{\PP \VS{25}Ayiwa, jama caman tun bɛ tagamana ni Yesu ye. A ka a ɲa munu k’a fɔ o ye ko:

\VS{26}«Ni mɔgɔ min ko a bɛ na ne fɛ, ni o tigi ma ne kanu ka tɛmɛ a facɛ kan, walama a bamuso, walama a muso, walama a denw, walama a dɔgɔw ni a kɔrɔw, ni a ma ne kanu ka tɛmɛ hali a yɛrɛ nin kan, o tigi tɛ se ka kɛ ne ta karamɔgɔden ye.

\VS{27}Ni mɔgɔ min ma a ta gbengbenyiri ta\FTNT{*}{{\FR 14:27 }{\FR{14.27
}}{\FT{Ka gbengbenyiri ta, o kɔrɔ ye ka sɔn tɔɔrɔ bɛɛ ma, ka sɔn hali saya yɛrɛ ma.}}} ka tugu ne kɔ, o tigi tɛ se ka kɛ ne ta karamɔgɔden ye.


\par }{\PP \VS{28}«Jɔn le bɛ aw ra, ko ni a b’a fɛ ka sankaso lɔ, a tɛna sigi fɔlɔ ka jatemina kɛ, k’a flɛ ni a bɛna se k’a lɔ k’a ban?

\VS{29}Ni o tɛ, ni a ka bon jubɔ, ka na dɛsɛ, a ma se k’a laban, mɔgɔw bɛna a ye, ka to ka yɛrɛko a ma,

\VS{30}ko: ‹E, cɛ nin ka bon damina ka na dɛsɛ a ra k’a to yi!›


\par }{\PP \VS{31}«Masacɛ juman le fana bɛ sɔn ka wuri ko a bɛ taga kɛrɛ kɛ ni masacɛ wɛrɛ ye, ni a ma sigi fɔlɔ ka jatemina kɛ, k’a flɛ ni a kɛra ko ale ni a ta cɛ waga tan bɛ se ka a masacɛ ɲɔgɔn ni a ta cɛ waga mugan kɛrɛ.

\VS{32}Ni a k’a ye ko a tɛna se, k’a masacɛɲɔgɔn to yɔrɔjan belen, a bɛ mɔgɔw ci ka taga kuma ni a ye k’a fɔ a ye ko o ye kɛrɛ ban.

\VS{33}O cogo ra, ni mɔgɔ min ma jɛn a borofɛnw bɛɛ kɔ, o tigi tɛ ne ta karamɔgɔdenya ɲa.»


\par }{\R (Matiyu 5.13; Marika 9.50)

\par }{\PP \VS{34}Yesu ko: «Kɔgɔ ye fɛnɲuman ye. Nka ni kɔgɔ timiya bɔra a ra, mun le bɛ se ka a latimiya tuun?

\VS{35}O tuma a tɛ foyi ɲa dugukolo ye, a fana tɛ se ka kɛ nɔgɔ ye foro kɔnɔ. A bɛ firi kɛnɛ ma le.

\par }{\PP «Ayiwa, min b’a fɛ ka faamuri kɛ, o tigi ye jija ka lamɛnni kɛ.»




\par }\Chap{15}{\SH Saga tununin ta ko
\par }
{\R (Matiyu 18.12-14)

\par }{\PP \VerseOne{1}Ayiwa, ninsaraminabagaw, ani mɔgɔ kɛwalejugu wɛrɛw bɛɛ tun bɛ gbarara Yesu ra ka a lamɛn.

\VS{2}Farisiw* ni sariya karamɔgɔw* ka Yesu kɔrɔfɔ, k’a fɔ ko: «A flɛ, cɛ nin bɛ sɔn jurumunkɛbagaw ye na sigi a kɔrɔ, fɔ a bɛ domuni kɛ ni o ye!»

\VS{3}Yesu ka talen dɔ la o ye, ko:

\VS{4}«Jɔn le bɛ aw ra, ni saga kɛmɛ b’a fɛ, ni kelen tununa, ko a tɛna a tɔ bikɔnɔntɔn ni kɔnɔntɔn to kongo kɔnɔ ka taga saga tununin yɔrɔɲini fɔ k’a ye? 
\VS{5}Ni a k’a ye, a jusu diyaninba bɛ a la a kan na.

\VS{6}Ni a sera so kɔnɔ, a bɛ a teriw ni a sigiɲɔgɔnw wele k’a fɔ o ye ko: ‹Aw ye ɲagari ni ne ye, sabu ne ta saga min tun tununa, ne ka o ye.› »


\par }{\PP \VS{7}Yesu ko: «O cogo ra fana, ne b’a fɔ aw ye ko ni jurumuntɔ kelenpe ka nimisa a ta jurumunw na, ɲagari min bɛ kɛ sankolo ra ale kelen kosɔn, o ɲɔgɔn tɛ kɛ hali mɔgɔ terennin bikɔnɔntɔn ni kɔnɔntɔn kosɔn, nimisako tɛ olugu minw ta ra.»


\par }{\SH Warigbɛ tununin ta ko
\par }
{\PP \VS{8}Yesu ko: «Muso juman le bɛ yi fana ko ni warigbɛ tan b’a fɛ, ni kelen tununa, ko a tɛna fitina mana, ka bon flan, ka a ɲini ni timinadiya ye fɔ ka taga a ye?

\VS{9}Ni a k’a ye, a bɛ a teriw ni a sigiɲɔgɔnw wele k’a fɔ o ye ko: ‹Aw ye ɲagari ni ne ye, sabu ne ta warigbɛ min tun tununa, ne ka o ye.› »

\VS{10}Yesu ko: «O cogo ra, ne b’a fɔ aw ye ko ni jurumuntɔ kelenpe ka nimisa a ta jurumun na, Ala ta mɛlɛkɛw bɛ ɲagari o ra.»


\par }{\SH Cɛkɔrɔba ni a dencɛ fla ta ko
\par }
{\PP \VS{11}Yesu k’a fɔ tuun ko: «Dencɛ fla tun bɛ cɛ dɔ fɛ.

\VS{12}Lon dɔ, dɔgɔcɛman ko a facɛ ma ko: ‹Baba, i ka naforo min bla ne tɔgɔ ra ko a bɛna kɛ ne ta ye, o di ne ma sisan.› Facɛman k’a ta naforo taran o cɛ.


\par }{\PP \VS{13}«Tere dama tɛmɛnin kɔ, dɔgɔcɛman ka a ta cɛn bɛɛ fiyeere, ka taga ni o wari ye fɔ jamanajan dɔ ra; a tagara to kokunntanw na k’a ta naforo bɛɛ cɛn o yɔrɔ ra.


\par }{\PP \VS{14}«Ayiwa, a nana a ta wari bɛɛ ban tuma min na, kɔngɔba dɔ benna o jamana kan; fɛn bɛɛ nana dɛsɛ a fɛ.

\VS{15}A ma na ɲa, a tagara o jamana mɔgɔ dɔ fɛ; ale k’a bla ka taga kongo ra ka taga to a ta lɛw kɔrɔ.

\VS{16}Kɔngɔ kosɔn, hali ni a tun ka o lɛw ta domuni dɔ sɔrɔ, a tun bɛ sɔn ka o kɛ a ta baro ye, nka mɔgɔ si ma a sɔn o dɔ ra fana.


\par }{\PP \VS{17}«Ayiwa, lon dɔ a nana miiri, ka hakiri sɔrɔ. A ko: ‹Baaraden caman le bɛ ne facɛ ta so, o bɛ domuni kɛ ka fa fɔ ka a tɔ to; k’a sɔrɔ ne bɛ yan, kɔngɔ bɛna ne halaki.›

\VS{18}A ko: ‹Ne bɛna wuri ka taga ne facɛ fɛ, ka taga a fɔ a ye ko: Baba, ne ka Ala hakɛ ta, ka ele yɛrɛ hakɛ ta.

\VS{19}Ne man kan ka wele tuun ko i dencɛ. Ne mina i n’a fɔ i ta baaraden dɔ.›


\par }{\PP \VS{20}«A wurira o le ra ka taga a facɛ fɛ. K’a to fɔ yɔrɔjan, a facɛ k’a ye; a hina donna a ra. A borira ka taga a kunbɛn, ka a boro mini a kan na ni kanuya ye.

\VS{21}A ko a facɛ ma ko: ‹Baba, ne ka Ala hakɛ ta, ka ele yɛrɛ hakɛ ta. Ne man kan ka wele tuun ko i dencɛ.›

\VS{22}A facɛ k’a fɔ a ta jɔnw ye ko: ‹Aw ye na joona ni deregew bɛɛ ra ɲumanman ye ka na o don a ra, ka bororanɛgɛ don a boro ra, ka sanbara don a sen na fana.

\VS{23}Aw ye na ni misiden tɔrɔnin dɔ ye, ka na o faga. An ye domuni kɛ ka ɲagari;

\VS{24}sabu ne dencɛ min ye nin ye, ale tun sara le, nka sisan a ɲanamanyara tuun; a tun tununa, nka bi a yera.› O bɛɛ ka kɛ ɲagari ye sa.


\par }{\PP \VS{25}«O y’a sɔrɔ kɔrɔcɛman tun bɛ kongo ra. Ale nana ka na surunya lu ra minkɛ, a ka dɔnkanw, ani dɔnkirilakanw mɛn.

\VS{26}A ka baaraden dɔ wele ka o ɲininka ko mun le kɛra yi.

\VS{27}Ale ko a ma ko: ‹I balemacɛ le nana. I facɛ ka misiden tɔrɔnin faga a ye ko sabu a dencɛ kɛnɛman nana.›


\par }{\PP \VS{28}«Kɔrɔcɛman dimina, ko a tɛ don lu kɔnɔ. A facɛ bɔra ka na a daari ko a ye na.

\VS{29}A ko a facɛ ma ko: ‹Kabini san caman ne bɛ baara kɛ i ye; ne ma i kan bla ka ye fiyewu. Nka lon si i ma hali badennin kelen di ne ma janko ne ye ne yɛrɛ ɲanagbɛ ni ne teriw ye!

\VS{30}Sisan, i dencɛ min tagara i ta wari cɛn jatɔmusow ra, ale nana minkɛ, i sɔnna ka misiden tɔrɔnin faga ale ye.›


\par }{\PP \VS{31}«A facɛ ko a ma ko: ‹Ne dencɛ, ele bɛ ni ne ye yan tuma bɛɛ o. Fɛn o fɛn ye ne ta ye, o ye ele ta le ye.

\VS{32}A kɔni tun ka kan an ye ɲagari ka ninsɔndiya, sabu i balemacɛ tun sara, nka sisan a ɲanaman lo, a tun tununa, nka bi a yera.› »




\par }\Chap{16}{\SH Naforo kunnasigibaga nanbaratɔ
\par }
{\PP \VerseOne{1}Yesu k’a fɔ a ta karamɔgɔdenw ye ko: «Naforotigi dɔ tun ka cɛ dɔ ta ka a kɛ a ta naforo kunnasigibaga ye. Naforotigi nana a mɛn ye ko o cɛ bɛ ale ta naforo cɛnna.

\VS{2}A k’a wele ka na a fɔ a ye ko: ‹Ne k’a mɛn ko i bɛ ne ta naforo cɛnna; mun kosɔn i bɛ o kɛra? Ayiwa, i ka ne ta naforo kɛ fɛn o fɛn ye, o bɛɛ jate yira ne ra; sabu i tɛna ne ta naforo mara tuun.›


\par }{\PP \VS{3}«Naforo kunnasigibaga k’a miiri a yɛrɛ kɔnɔ, ko: ‹Ne matigicɛ ko a bɛ ne gbɛn ka bɔ a ta naforo kunna. O tuma ne bɛna a kɛ di? Fanga tɛ ne ra ka sɛnɛ kɛ; ka daariri kɛ, o fana maroya bɛ ne ra.

\VS{4}Ayiwa, ne bɛna min kɛ, ne ka o lɔn. Ni ne ka o kɛ, ni o nana ne gbɛn ka bɔ baara ra, mɔgɔ dɔw bɛna ne ladon o ta sow kɔnɔ.›


\par }{\PP \VS{5}«Ayiwa, cɛ wurira o le ra ka a matigicɛ ta jurunantigiw bɛɛ wele kelen kelen ka na. A ka fɔlɔ ɲininka ko: ‹Ne matigicɛ ta jori juru le bɛ i ra?›

\VS{6}O ko a ma ko: ‹Turu gbongbon ɲa kɛmɛ.› A k’a fɔ a ye ko: ‹I ta sɛbɛ ta joona joona, i ye sigi k’a sɛbɛ ko ɲa bilooru.›

\VS{7}A ko dɔ wɛrɛ ma ko: ‹Ne matigicɛ ta jori juru le bɛ ele ra?› Ale ko: ‹Simankisɛ bɔrɔ kɛmɛ.› A ko a ma ko: ‹I ta sɛbɛ ta, k’a sɛbɛ ko bɔrɔ biseegi.›


\par }{\PP \VS{8}«Ayiwa, naforotigi nana o kow mɛn minkɛ, a ka naforo kunnasigibaga nanbaratɔ tando, sabu a ceguyara. Sabu dunuɲamɔgɔw bɛ ɲɔgɔn minacogo lɔn ka tɛmɛ Ala ta mɔgɔw yɛrɛ kan, minw bɛ yeelen na.»


\par }{\PP \VS{9}Yesu ko: «Ne b’a fɔ aw ye ko ni aw ka dunuɲa ta naforojugu ta ka mɔgɔw dɛmɛ, ka teriw ɲini ni o ye, lon min na ni aw ta dunuɲalatigɛ nana ban, o bɛna kɛ sababu ye k’a to aw ye baraji sɔrɔ Ala fɛ arijana ra.


\par }{\PP \VS{10}«Ni mɔgɔ min kɛra lanamɔgɔ ye fɛn fitiniw na, o tigi bɛ kɛ lanamɔgɔ ye fɛnbaw fana ra; ni mɔgɔ min kɛra mɔgɔ terenbari ye fɛn fitiniw na, o tigi bɛ kɛ mɔgɔ terenbari le ye fɛnbaw fana ra.

\VS{11}O ra ni aw ma kɛ lanamɔgɔw ye dunuɲa ta naforojugu ko ra, jɔn le bɛna la aw ra ka naforo ɲanaman karifa aw ma?

\VS{12}Ni aw ma kɛ lanamɔgɔw ye walifɛnw ta ko ra, jɔn le bɛna aw yɛrɛ ta di aw ma?

\VS{13}Baaraden si tɛ se ka baara kɛ kuntigi fla ye; sabu a bɛna kelen kɔninya ka tɔ kelen kanu, walama a bɛ nɔrɔ kelen na, ka tɔ kelen mafiyɛnya. Aw tɛ se ka kɛ Ala ta jɔnw ye, ka kɛ wari fana ta jɔnw ye.»


\par }{\PP \VS{14}Ayiwa, Farisiw* ka o kumaw mɛn minkɛ, o ka kɛ Yesu lɔgɔbɔ ye ka yɛrɛko a ma, sabu naforo tun ka di olugu ye haali.

\VS{15}Yesu ko o ma ko: «Aw bɛ aw yɛrɛ kɛ mɔgɔ terenninw ye mɔgɔw ɲa na, nka Ala ka aw jusukun lɔn, sabu adamadenw bɛ min jate, k’a bonya, Ala bɛ o kɔninya le.»


\par }{\SH Ala ta sariya tɛ yɛlɛma
\par }
{\R (Matiyu 11.11-13; 5.31-32; Marika 10.11-12)

\par }{\PP \VS{16}Yesu ko: «Ayiwa, cira Musa ta sariya* ni cira tɔw ta kitabuw ta kumaw tora yi, fɔ ka na se Yuhana Batizerikɛbaga ta wagati ma. K’a damina Yuhana Batizerikɛbaga ta wagati ra, Ala ta Masaya* kuma Kibaro Diman* bɛ fɔra; bɛɛ b’a fɛ ka jija ka don o Masaya ra.


\par }{\PP \VS{17}«Nka o bɛɛ n’a ta, sankolo ni dugukolo bɛ se ka ban, nka hali Ala ta sariya tomi fitini kelen tɛna ben.


\par }{\PP \VS{18}«O le kosɔn, ni cɛ o cɛ ka a muso bla, ka muso wɛrɛ furu, o cɛ ka jɛnɛya le kɛ. Ni cɛ o cɛ fana ka muso furusanin ta, o cɛ fana ka jɛnɛya le kɛ.»


\par }{\SH Naforotigi ni Lazari
\par }
{\PP \VS{19}«Ayiwa, cɛ naforotigi dɔ tun bɛ yi, min tun bɛ fani ɲumanman sɔngɔgbɛlɛnw don, ka domuni dimanw kɛ, ka a yɛrɛ ɲanagbɛ lon bɛɛ.

\VS{20}Ayiwa, cɛ fagantan dɔ fana tun bɛ yi, min tɔgɔ tun ye ko Lazari; jorijuguw tun bɛ a fari bɛɛ ra. A tun bɛ la naforotigi ta luda ra.

\VS{21}Naforotigi domunikɛtɔ, domuni murumuru minw tun bɛ benben, a tun b’a fɛ ka o le sɔrɔ ka o domu. Wuruw fana tun bɛ to ka na a ta joriw nɛmu.


\par }{\PP \VS{22}«Lon dɔ, cɛ fagantan sara; mɛlɛkɛw ka a ta ka taga ni a ye Iburahima kɛrɛ fɛ. Naforotigi fana nana sa, o ka a su don.

\VS{23}Ka naforotigi to tɔɔrɔ ra lahara, a ka a ɲa kɔrɔta ka Iburahima ye yɔrɔjan, Lazari bɛ a kɛrɛ fɛ.

\VS{24}Naforotigi pɛrɛnna, ko: ‹Ne fa Iburahima, sabari ka ɲa ne ma, Lazari ci, a ye taga a borokanden su ji ra ka na ne nɛnden suma ni o ye, sabu ne bɛ tɔɔrɔra tasuma nin kɔnɔ kosɛbɛ!›

\VS{25}Nka Iburahima k’a jaabi, ko: ‹Ne den, i hakiri to a ra ko ele ka i ta fɛnɲumanw sɔrɔ ka i to dunuɲa ra, nka Lazari ka tɔɔrɔ dɔrɔn le sɔrɔ. Sisan, ale jusu saarora, ele bɛ tɔɔrɔ ra.

\VS{26}O dama yɛrɛ tɛ, dingadunba bɛ anw ni aw cɛ fana. O le kosɔn, ni mɔgɔ min b’a fɛ ka bɔ an fɛ yan ka taga aw fɛ yi, o tigi tɛ se. Mɔgɔ si fana tɛ se ka bɔ aw fɛ yi ka na an fɛ yan.›

\VS{27}Naforotigi ko: ‹O tuma, ne bɛ i daari, ne fa Iburahima, i ye Lazari ci dunuɲa ra, a ye taga ne facɛ ta lu kɔnɔ;

\VS{28}balemacɛ looru bɛ ne fɛ, a to Lazari ye taga olugu lasɔmi, janko olugu fana kana na nin tɔɔrɔyɔrɔ ra yan.›

\VS{29}Iburahima k’a jaabi ko: ‹Cira Musa ta sariya* kitabu kumaw bɛ o fɛ yi, ani cira tɔw ta kumaw; o ye o lamɛn.›

\VS{30}Naforotigi ko: ‹Ne fa Iburahima, o tɛ a ɲa; ni mɔgɔ sanin dɔ su le kununa ka taga kuma o fɛ, o bɛna nimisa o ta jurumunw na.›

\VS{31}Iburahima k’a fɔ a ye ko: ‹Ni o ma cira Musa ta kumaw ni cira tɔw ta kumaw lamɛn, hali ni mɔgɔ sanin dɔ su kununa ka taga kuma o fɛ, o tɛna sɔn ka nimisa fiyewu.› »




\par }\Chap{17}{\SH Kunnacɛnniko ni yafariko
\par }
{\R (Matiyu 18.6-7,21-22; Marika 9.42)

\par }{\PP \VerseOne{1}Yesu ko a ta karamɔgɔdenw ma ko: «Ko dɔw bɛna kɛ sababu ye ka mɔgɔw kunnacɛn; o tɛ se ka to kɛbari ye. Nka mɔgɔ min bɛ kɛ sababu ye ka o kow lase a mɔgɔɲɔgɔnw ma, bɔnɔ bɛna o tigi sɔrɔ.

\VS{2}Hali ni o tun ka wugu belebeleba dɔ le dulon o tigi kan na ka a firi kɔgɔji ra, o belen bɛ fisaya a ma, sani a ye nin denfitini dɔ kunnacɛn ka a lafiri.

\VS{3}Aw ye aw yɛrɛ kɔrɔsi!

\par }{\PP «Ni i balema ka jurumun kɛ, a wele ka kuma ni a ye. Ni a nimisara, yafa a ma.

\VS{4}Ni i balema ka i hakɛ ta hali siɲaga wolonfla le tere kelen kɔnɔ, ni a bɛɛ kelen kelen na a nana ka na a fɔ i ye ko i ye yafa a ma, ko ale nimisara, i ka kan ka yafa a ma.»


\par }{\SH Lanaya bɛ se ka min kɛ
\par }
{\PP \VS{5}Ciradenw* ko Yesu ma, ko: «Matigi, dɔ fara an ta lanaya kan.»

\VS{6}Matigi Yesu ka o jaabi ko: «Ni aw ta lanaya bonya tun ka hali mutaridi kisɛ\FTNT{*}{{\FR 17:6 }{\FR{17.6
}}{\FT{Yahudiyaw fɛ, mutaridi kisɛ le tun ka dɔgɔ ka tɛmɛ simankisɛ tɔw bɛɛ kan.}}} bɔ, aw tun bɛ se k’a fɔ yirisun nin ye ko a ye bɔn ka bɔ a nɔ ra ka taga turu kɔgɔji ra. A tun bɛna aw kan mina.»


\par }{\SH Baaraden ka kan ka min kɛ
\par }
{\PP \VS{7}Yesu ko: «Jɔn le bɛ aw ra, ni a ta baaraden nana ka bɔ kongo ra sɛnɛkɛyɔrɔ ra walama bɛganmarayɔrɔ ra, a bɛ sɔn k’a fɔ a ye ko a ye na joona ka na sigi ka domuni kɛ?

\VS{8}A b’a fɔ a ye le ko a ye domuni labɛn, ka fani wɛrɛw don, ka na domuni sigi ale yɛrɛ kɔrɔ fɔlɔ, ale bɛ domuni kɛ ka fa, ka min. O kɔ, baaraden yɛrɛ bɛ sɔrɔ ka domuni kɛ, ka min.

\VS{9}Min fɔra baaraden ye, ni a ka o kɛ, yala a matigicɛ bɛna a fo o kosɔn wa?


\par }{\PP \VS{10}«Ayiwa, aw fana ta bɛ o cogo ra; baara min fɔra aw ye, ni aw ka o bɛɛ kɛ ka ban tuma min na, aw y’a fɔ ko: ‹Anw ye baaraden gbansanw le ye. An tun ka kan ka min kɛ, an ka o le kɛ.› »


\par }{\SH Yesu ka kunatɔcɛ tan kɛnɛya
\par }
{\PP \VS{11}Ayiwa, ka Yesu tagatɔ to Zeruzalɛmu, a nana kɛ tɛmɛ ye Samari mara ni Galile mara cɛ.

\VS{12}A dontɔ dugu dɔ kɔnɔ, kunatɔcɛ tan nana a kunbɛn, nka o ma sɔn ka gbara a ra, o lɔnin tora yɔrɔjan,

\VS{13}ka pɛrɛn k’a fɔ Yesu ye ko: «An karamɔgɔ Yesu, sabari ka ɲa anw ma!»

\VS{14}Yesu ka o ye minkɛ, a ko o ma ko: «Aw ye taga aw yɛrɛ yira sarakalasebagaw* ra.» Ka o tagatɔ to, o saninyara.

\VS{15}O ra kelen k’a ye ko ale kɛnɛyara minkɛ, a sekɔra ka na, ka kɛ Ala tando ye ni kanba ye.

\VS{16}A nana a kinbiri gban ka a ɲa biri dugu ma Yesu sen kɔrɔ, ka Yesu fo. O cɛ tun ye Samarika le ye.


\par }{\PP \VS{17}Yesu ko o le ra, ko: «O tuma mɔgɔ tan le ma kɛnɛya wa? A tɔ kɔnɔntɔn bɛ min?

\VS{18}Mɔgɔ si ma sɔrɔ olugu ra min bɛ sekɔ ka na baraka la Ala ye ni nin cɛ kelen tɛ wa, min ye siya wɛrɛ mɔgɔ ye?»


\par }{\PP \VS{19}Yesu ko o cɛ ma ko: «Wuri ka taga; i ta lanaya ka i kɛnɛya.»


\par }{\SH Ala ta Masaya nacogo
\par }
{\R (Matiyu 24.23-28,37-41)

\par }{\PP \VS{20}Farisi* dɔw ka Yesu ɲininka, ko Ala ta Masaya* bɛna na wagati juman le? Yesu ka o jaabi ko: «Ala ta Masaya tɛna na i ko flɛrifɛn, mɔgɔw fɛ.

\VS{21}A tɛna fɔ ko: ‹Aw y’a flɛ, a bɛ yan,› walama ko: ‹A bɛ yan fɛ yi,› sabu Ala ta Masaya bɛ aw cɛ ra.»


\par }{\PP \VS{22}Yesu ko karamɔgɔdenw ma ko: «Min kɛra Adamaden ye*, lon dɔ o ta wagati yelɔgɔ bɛna kɛ aw ra, hali ni a ka dan tere kelen ma, nka aw tɛna se k’a ye.

\VS{23}Mɔgɔw bɛna a fɔ ko: ‹A flɛ, a bɛ yan, a bɛ yan fɛ yi!› Aw kana taga yi, aw kana bori o kɔ.

\VS{24}Sabu san bɛ manamana cogo min na ka bɔ sankolo kun dɔ ra, ka taga se kun dɔ ma, Min kɛra Adamaden ye, o nalon bɛna kɛ ten le.

\VS{25}Nka sani o ye kɛ, jagboya lo a ye tɔɔrɔ kosɛbɛ fɔlɔ, bi mɔgɔw ye ban a ra.


\par }{\PP \VS{26}«Min kɛra Adamaden ye, sani o ye na, ko minw kɛra Nuho ta tere ra, o ɲɔgɔn le bɛna kɛ.

\VS{27}Nuho ta tere ra, mɔgɔw tun bɛ domuni kɛ, ka min, ka furuw kɛ, ka o denw di furu ra, fɔ lon min Nuho donna kurunba kɔnɔ; sanjiba nana ka o bɛɛ halaki.


\par }{\PP \VS{28}«Min kɛra Lutu ta tere ra, o ɲɔgɔn le bɛna kɛ. Mɔgɔw tun bɛ domuni kɛ ka min, o tun bɛ sanni kɛ, ka fiyeere kɛ, ka forow sɛnɛ, ka bonw lɔ.

\VS{29}Nka lon min Lutu bɔra Sodɔmu dugu kɔnɔ, tasuma ni kiribi bɔra sankolo ra i ko sanji, ka bɔn dugu kan, ka mɔgɔw bɛɛ halaki.


\par }{\PP \VS{30}«Min kɛra Adamaden ye, ni o ta lon nana se, a bɛna kɛ o cogo le ra.

\VS{31}Ni o lon ka mɔgɔ min sɔrɔ biribon san fɛ, k’a sɔrɔ a borofɛnw bɛ bon kɔnɔ, o tigi kana jigi ko a bɛ taga a borofɛnw ta. Ni a kɛra ka mɔgɔ min sɔrɔ foro ra, o tigi kana sekɔ so kɔnɔ tuun.

\VS{32}Aw ye aw hakiri to Lutu ta muso ta ko ra.

\VS{33}Ni mɔgɔ min b’a fɛ k’a nin tanga, o tigi bɛna bɔnɔ a nin na; nka ni mɔgɔ min ka bɔnɔ a nin na, o tigi bɛna a sɔrɔ.


\par }{\PP \VS{34}«Ne b’a fɔ aw ye ko o lon su fɛ, mɔgɔ fla bɛna sɔrɔ lanan kelen kan, kelen bɛna ta ka kelen to yi.

\VS{35}Muso fla bɛna sɔrɔ mugusi ra ɲɔgɔn fɛ, kelen bɛna ta ka kelen to yi.

\VS{36}[Cɛ fla bɛna kɛ kongo ra ɲɔgɔn fɛ, kelen bɛna ta, ka kelen to yi.]»


\par }{\PP \VS{37}Karamɔgɔdenw ka Yesu ɲininka ko: «Matigi, a bɛna kɛ yɔrɔ juman le?» Yesu ka o jaabi ko: «Ni sogosu ka kɛ yɔrɔ min na, dugaw bɛ lajɛn o yɔrɔ le ra.»




\par }\Chap{18}{\SH Kititigɛbagajugu ta ko
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ayiwa, Yesu ka talen dɔ la a ta karamɔgɔdenw ye, k’a yira ko o ka kan ka Ala daari tuma bɛɛ le, o kana sɛgɛ.

\VS{2}A ko: «Kititigɛbaga dɔ tun bɛ dugu dɔ ra, a tɛ siran Ala ɲa, a tɛ mɔgɔ si bonya.

\VS{3}Muso dɔ fana tun bɛ o dugu kelen na, min cɛ tun sara. O muso tun bɛ to ka na a fɔ o kititigɛbaga ye ko: ‹Ne hakɛ bɔ ne jugu ra!›

\VS{4}O ko mɛɛnna, kititigɛbaga tun t’a fɛ ka sɔn. Nka muso nana gban a ra minkɛ, kititigɛbaga nana a fɔ a yɛrɛ kɔnɔ ko: ‹Hali ni ne tɛ siran Ala ɲa, ne fana tɛ mɔgɔ si bonya,

\VS{5}i n’a fɔ nin muso bɛ ne tɔɔrɔra tuma bɛɛ tan, ne bɛna a hakɛ bɔ a jugu ra, ni o tɛ, a bɛna to ka na ne tɔɔrɔ le tuma bɛɛ.› »


\par }{\PP \VS{6}O kɔ, Yesu k’a fɔ ko: «Aw ka kititigɛbaga ta kumacogo ye kɛ!

\VS{7}Ayiwa, Ala ta mɔgɔ ɲanawolomanin minw bɛ kasi ka a daari su ni tere, yala Ala tɛna olugu fana hakɛ bɔ o tɔɔrɔbagaw ra wa? Yala a bɛna a to a ye mɛɛn ka sɔrɔ ka o dɛmɛ wa?

\VS{8}Ne b’a fɔ aw ye ko Ala bɛna o hakɛ bɔ o juguw ra joona joona. Nka, Min kɛra Adamaden ye*, ni o nana lon min na, yala a bɛna lanaya sɔrɔ dugukolo kan tuun wa?»


\par }{\SH Farisicɛ ni ninsaraminabaga
\par }
{\PP \VS{9}Ayiwa, Yesu ka talen dɔ wɛrɛ la. Mɔgɔ minw bɛ o yɛrɛ jate mɔgɔ terenninw ye, ka o yɛrɛ fisaya mɔgɔ tɔw ma, a ka a la olugu le ye.

\VS{10}A ko: «Mɔgɔ fla le tun tagara Alabatosoba kɔnɔ ka taga Ala daari. Kelen tun ye Farisi* ye, tɔ kelen tun ye ninsaraminabaga ye.

\VS{11}Farisicɛ lɔra ka Ala daari a yɛrɛ kɔnɔ, ko: ‹Ala, ne bɛ baraka la i ye sabu ne tɛ i n’a fɔ mɔgɔ tɔw, minw ye sonw ye, ani kojugukɛbagaw, ani jɛnɛyakɛbagaw; ne tɛ i n’a fɔ nin ninsaraminabaga fana.

\VS{12}Lɔgɔkun o lɔgɔkun, ne bɛ tere fla sun. Ne fana bɛ fɛn o fɛn sɔrɔ, ne bɛ o bɛɛ yaga bɔ.›


\par }{\PP \VS{13}«Nka ninsaraminabaga lɔra yɔrɔjan, hali a ma sɔn ka a ɲa kɔrɔta san fɛ; a ka kɛ a disi gbasigbasi ye k’a fɔ ko: ‹E, Ala, makari ne ra, sabu ne ye jurumuntɔ le ye.› »


\par }{\PP \VS{14}Yesu ko: «Ne b’a fɔ aw ye ko Ala ka o ninsaraminabaga ta jurumunw yafa a ma; a sekɔra ka taga so kɔnɔ. Nka Farisicɛ ta jurumunw ma yafa. Sabu mɔgɔ o mɔgɔ bɛ a yɛrɛ kɔrɔta, Ala bɛ o tigi majigi, nka mɔgɔ o mɔgɔ bɛ a yɛrɛ majigi, Ala bɛ o tigi kɔrɔta.»


\par }{\SH Yesu ka dugawu kɛ denmisɛnw ye
\par }
{\R (Matiyu 19.13-15; Marika 10.13-16)

\par }{\PP \VS{15}Ayiwa, mɔgɔ dɔw nana ni denɲɛninw fana ye Yesu fɛ, janko a ye maga o ra; nka karamɔgɔdenw ka o ye minkɛ, olugu ka kɛ o mɔgɔw mafiyɛnya ye.

\VS{16}Nka Yesu ka o denw lana a yɛrɛ kɔrɔ, k’a fɔ ko: «Aw y’a to denmisɛnw ye na ne fɛ, aw kana o bari; sabu mɔgɔ minw bɛ i ko denmisɛnw, Ala ta Masaya* ye olugu le ta ye.

\VS{17}Can ra, ne b’a fɔ aw ye ko ni mɔgɔ o mɔgɔ ma sɔn Ala ta Masaya ma i ko denfitini, o tigi tɛna don a ra fiyewu.»


\par }{\SH Cɛ naforotigi ta ko
\par }
{\R (Matiyu 19.16-30; Marika 10.17-31)

\par }{\PP \VS{18}Ayiwa, Yahudiyaw ta ɲamɔgɔ dɔ ka Yesu ɲininka ko: «An karamɔgɔɲuman, ne ka kan ka mun le kɛ janko ne ye ɲanamanya banbari sɔrɔ?»

\VS{19}Yesu k’a fɔ a ye ko: «Mun na i ko ne ma ko: ‹Karamɔgɔɲuman?› Mɔgɔɲuman si tɛ yi, ni Ala kelenpe tɛ.

\VS{20}Ayiwa, i ka Ala ta sariyaw* lɔn, ko: ‹I kana jɛnɛya kɛ, i kana mɔgɔ faga, i kana sonyari kɛ, i kana faninya fɔ k’a la i mɔgɔɲɔgɔn na, i fa ni i ba bonya\XREF{}{{\XO 18:20 }{\XO{18.20
}}{\XT{Nin kuma fɔra Bɔri 20.12-16; Sariya 5.16-20.}}}.› »

\VS{21}Cɛ ka Yesu jaabi ko: «Ne ka o sariyaw bɛɛ sira tagama kabini ne denmisɛnman.»

\VS{22}Yesu ka o mɛn minkɛ, a ko cɛ ma ko: «Fɛn kelen belen ka i jɛn: taga i borofɛnw bɛɛ fiyeere, ka o wari tarantaran fagantanw na; ni o kɛra, naforoba bɛna kɛ i fɛ arijana ra. O kɔ, i bɛ na ka na tugu ne kɔ.»

\VS{23}Cɛ ka o kuma mɛn minkɛ, a ɲanasisira kosɛbɛ, sabu naforo caman tun b’a fɛ.


\par }{\PP \VS{24}Yesu ka cɛ ɲanasisinin ye minkɛ, a ko: «Naforo bɛ mɔgɔ minw fɛ, olugu don ka gbɛlɛn Ala ta Masaya* ra dɛ!

\VS{25}Ɲɔgɔmɛ don ka di misɛniwo fɛ, ka tɛmɛ naforotigi don kan Ala ta Masaya ra.»

\VS{26}Yesu lamɛnbagaw ko: «O tuma jɔn le bɛna kisi sa?»

\VS{27}Yesu ka o jaabi ko: «Fɛn min bɛ mɔgɔ kaɲa, o tɛ Ala kaɲa.»


\par }{\PP \VS{28}Piyɛri ko Yesu ma ko: «Anw do? Anw jɛnna an borofɛnw bɛɛ kɔ ka tugu i nɔ fɛ!»

\VS{29}Yesu ka o jaabi ko: «Can ra, ne b’a fɔ aw ye ko ni mɔgɔ o mɔgɔ ka jɛn a ta bon kɔ, walama a muso kɔ, walama a balemaw kɔ, walama a somɔgɔw kɔ, walama a ta denw kɔ, Ala ta Masaya kosɔn,

\VS{30}o tigi bɛna o fɛnw bɛɛ ɲɔgɔn caman sɔrɔ dunuɲa ra yan, ka taga ɲanamanya banbari fana sɔrɔ sini.»


\par }{\SH Yesu ka a ta saya ni a kunuko fɔ tuun
\par }
{\R (Matiyu 20.17-19; Marika 10.32-34)

\par }{\PP \VS{31}O kɔ, Yesu ka a ta karamɔgɔden tan ni fla wele ka o gbara a yɛrɛ kɔrɔ, k’a fɔ o ye ko: «An tagatɔ flɛ Zeruzalɛmu; Min kɛra Adamaden ye*, ciraw ka ko o ko fɔ o ta ko ra, o bɛɛ bɛna kɛ.

\VS{32}O bɛna a mina ka a don siya wɛrɛ mɔgɔw boro. Olugu bɛna a lɔgɔbɔ, k’a nɛni, ka daji tu a kan.

\VS{33}O bɛna a bugɔ ni gbɛɲɛ ye, ka sɔrɔ ka a faga; nka a saya tere sabanan na a bɛna kunu.»


\par }{\PP \VS{34}Nka karamɔgɔdenw ma foyi faamu o kumaw ra. Kuma kɔrɔ dogora o ma. O ma a tagafan lɔn.


\par }{\SH Yesu ka fiyentɔcɛ ɲa yɛlɛ
\par }
{\R (Matiyu 20.29-34; Marika 10.46-52)

\par }{\PP \VS{35}Yesu surunyara Zeriko dugu ra; fiyentɔcɛ dɔ tun siginin bɛ sirada ra, a bɛ daariri kɛra.

\VS{36}A ka jama mankan mɛn minkɛ, a ka mɔgɔw ɲininka ko mun mankan lo.

\VS{37}O k’a fɔ a ye ko Yesu Nazarɛtika le bɛ tɛmɛna.

\VS{38}Fiyentɔcɛ pɛrɛnna ko: «Yesu, Dawuda Mamaden*, sabari ka ɲa ne ma!»

\VS{39}Mɔgɔ minw tun bɛ ɲa fɛ, olugu sɔngɔra a ra, ko a ye je. Nka a ka dɔ le fara a pɛrɛnkan kan ko: «Dawuda Mamaden*, sabari ka ɲa ne ma.»

\VS{40}Yesu lɔra; a k’a fɔ o ye ko o ye na ni a ye. A sera Yesu kɔrɔ minkɛ, Yesu k’a ɲininka ko:

\VS{41}«I b’a fɛ ne ye mun kɛ i ye?» A ka Yesu jaabi ko: «Matigi, ne b’a fɛ ka yeri kɛ le tuun.»

\VS{42}Yesu k’a fɔ a ye ko: «Ne sɔnna, i ye yeri kɛ; i ta lanaya ka i kisi!»

\VS{43}O yɔrɔnin kelen bɛɛ, cɛ ɲa yɛlɛra, a tugura Yesu kɔ, ka to ka Ala tando. Mɔgɔw ka o ye minkɛ, o ka Ala tando.




\par }\Chap{19}{\SH Yesu ni Zake ta ko
\par }
{\PP \VerseOne{1}Yesu donnin kɔ Zeriko dugu kɔnɔ, a tun bɛ dugu cɛtigɛra.

\VS{2}Cɛ dɔ tun bɛ o dugu kɔnɔ, a tɔgɔ ye ko Zake; ale le tun ye ninsaraminabagaw ɲamɔgɔ ye, naforo fana tun b’a fɛ.

\VS{3}Zake tun b’a fɛ ka Yesu ye, k’a lɔn jɔn lo; nka a tun tɛ se, sabu ale tun ka surun, jama fana tun ka ca.

\VS{4}O ra, a borira ka taga ɲa fɛ, ka taga yɛlɛ sikomɔriyiri dɔ ra, janko ka Yesu ye, sabu Yesu tun ka kan ka tɛmɛ o yɔrɔ ra.

\VS{5}Yesu nana se yiri jukɔrɔ minkɛ, a ka a ɲa kɔrɔta san fɛ k’a fɔ Zake ye ko: «Zake, i teliya ka jigi yan, sabu ne ka kan ka jigi i ta so bi.»

\VS{6}Zake teliyara ka jigi, ka taga ni Yesu ye so kɔnɔ a ninsɔndiyaninba.

\VS{7}Mɔgɔw ka o ye minkɛ, o bɛɛ ka kɛ Yesu kɔrɔfɔ ye, ko: «A sɔnna ka taga jigi jurumuntɔ ta so kɔnɔ!»

\VS{8}Nka Zake lɔnin tora Matigi ɲa fɛ k’a fɔ a ye ko: «Matigi, ne bɛ ne borofɛnw tarancɛ bɛɛ di fagantanw ma; ni a kɛra ko ne ka mɔgɔ dɔ tɔɲɔ k’a borofɛn mina, ne bɛ o ɲɔgɔn naani kɔsegi o tigi ma.»

\VS{9}Yesu k’a fɔ a ye ko: «Kisiri sera nin so kɔnɔ bi, sabu nin cɛ fana ye Iburahima ta duruja dɔ ye.

\VS{10}Min kɛra Adamaden ye*, ale nana mɔgɔ tununinw le yɔrɔɲini ka o kisi.»


\par }{\SH Baaraden saba ta ko
\par }
{\R (Matiyu 25.14-30)

\par }{\PP \VS{11}Ayiwa, ka mɔgɔw to o bɛ Yesu lamɛnna, a ka talen dɔ la o ye; sabu o tun bɛ surunyara Zeruzalɛmu na, ani mɔgɔw ta miiriya tun ye ko Ala ta Masaya* bɛna sigi o wagati yɛrɛ le ra.

\VS{12}A ko: «Fagamaden dɔ tun bɛ tagara jamanajan dɔ ra, ka taga masaya sɔrɔ, ka sekɔ ka na sigi a yɛrɛ ta jamana mɔgɔw kunna.

\VS{13}Ayiwa, sani a ye taga, a ka cɛ tan wele a ta baaradenw na, ka warigbɛ waga tan di o bɛɛ kelen kelen ma, k’a fɔ o ye ko o ye jago kɛ ni a ye, ka dɔ fara a kan sani ale ye sekɔ ka na.


\par }{\PP \VS{14}«Nka a ko tun man di a ta jamanamɔgɔ dɔw ye. A taganin kɔ, o ka cira bla ka taga masacɛba fɛ ka taga a fɔ a ye ko olugu t’a fɛ o cɛ ye na sigi olugu kunna.


\par }{\PP \VS{15}«Nka, o bɛɛ n’a ta, a ka masaya sɔrɔ ka na a ta jamana ra. A nana minkɛ, a tun ka wari di a ta baaraden minw ma, a ka olugu wele ka na, ko o ka tɔnɔ min sɔrɔ, o ye na a yira ale ra.

\VS{16}Baaraden fɔlɔ nana; a ko: ‹Ne matigicɛ, ne ka baara kɛ ni i ta wari ye ka a warigbɛ waga tan sɔrɔ ka fara a kan.›

\VS{17}A ko a ma ko: ‹O ɲana, baaradenɲuman le bɛ i ye. Fɛn fitini le dira i ma, nka i kɛra lanamɔgɔ ye o ra. O kosɔn, ne bɛna i sigi dugu tan kunna.›

\VS{18}O kɔ, flanan nana; ale ko: ‹Ne matigicɛ, ne ka baara kɛ ni i ta wari ye ka a warigbɛ waga looru sɔrɔ ka fara a kan.›

\VS{19}A matigicɛ ko o ma ko: ‹Ele fana bɛna sigi dugu looru kunna.›

\VS{20}Baaraden dɔ wɛrɛ nana, ale ko: ‹Ne matigicɛ, i ta wari flɛ nin ye. Ne tun k’a don fani dɔ kɔnɔ, k’a dogo.

\VS{21}Ne siranna i ɲa, sabu ele ye mɔgɔ fariman le ye. I ma fɛn min bla, i bɛ o le ta, i ma foro min sɛnɛ, i bɛ o siman tigɛ.›

\VS{22}A matigicɛ ko a ma ko: ‹Ele baaradenjugu. Ne bɛna kiti tigɛ i kan ka kaɲa ni i yɛrɛ darakuma le ye. I k’a lɔn ko ne ye mɔgɔ fariman le ye, ko ne ma fɛn min bla, ne bɛ o ta, ko ne ma foro min sɛnɛ, ne bɛ o siman le tigɛ;

\VS{23}o tuma, mun kosɔn, i ma ne ta wari bla waribon na? Ni o tun kɛra, ne kɔseginin, ne tun bɛna a ta, ka tɔnɔ sɔrɔ ka fara a kan.›

\VS{24}A Matigicɛ k’a fɔ a kɛrɛfɛmɔgɔw ye ko: ‹Aw ye a ta wari mina a ra k’a di warigbɛ waga tan tigi ma.›

\VS{25}Nka o mɔgɔw ko: ‹An matigicɛ, warigbɛ waga tan bɛ ale fɛ ka ban o.›

\VS{26}Masacɛ ko: ‹Dɔ bɛ min fɛ, dɔ wɛrɛ bɛna di o le ma; nka dɔ tɛ min fɛ, hali fitini min b’a fɛ, o bɛna bɔsi a ra.

\VS{27}Ayiwa, sisan, ne jugu minw tun t’a fɛ ne ye sigi olugu kunna, aw ye o bɛɛ mina ka na o bɛɛ faga ne yɛrɛ ɲa na yan.› »


\par }{\SH Yesu tagatɔ Zeruzalɛmu
\par }
{\R (Matiyu 21.1-11; Marika 11.1-11; Yuhana 12.12-19)

\par }{\PP \VS{28}Ayiwa, Yesu ka o kumaw bɛɛ fɔ ka ban tuma min na, a blara jama ɲa, o ka kɛ taga ye Zeruzalɛmu.

\VS{29}O tagara surunya Bɛtifaze ra tuma min na, ani Betani, ka o to Oliviyesunw kuru kɛrɛ fɛ, Yesu ka a ta karamɔgɔden fla ci.

\VS{30}A k’a fɔ o ye ko: «Dugu min flɛ an ɲa fɛ, aw ye taga yi; ni aw sera yi, aw bɛna faliden dɔ sirinin ye, mɔgɔ si ma yɛlɛn min kan fɔlɔ. Aw y’a foni ka na ni a ye yan.

\VS{31}Ni mɔgɔ dɔ ka aw ɲininka ko: ‹Mun kosɔn aw b’a fonina?› Aw y’a fɔ a ye ko: ‹An Matigi le mako b’a ra.› »

\VS{32}Karamɔgɔden fla tagara minkɛ, Yesu tun k’a fɔ o ye cogo min na, o tagara a sɔrɔ ten.

\VS{33}O tun bɛ faliden fonina minkɛ, falitigiw ko o ma ko: «Mun kosɔn aw bɛ faliden fonina?»

\VS{34}O ko: «An Matigi le mako b’a ra.»


\par }{\PP \VS{35}O nana ni faliden ye Yesu fɛ; o ka o ta derege dɔw la fali kɔ ra, ka Yesu layɛlɛn ka sigi a kan.

\VS{36}Ka o tagatɔ to, mɔgɔw tun bɛ o ta deregebaw lalara sira kan Yesu ɲa.

\VS{37}O tun bɛ surunyara Zeruzalɛmu na ka ban. O sera Oliviyesunw kuru jigijigi ra minkɛ, Yesu tun ka kabako minw kɛ karamɔgɔdenw ɲa na, o bɛɛ jusu diyaninba ka kɛ Ala tando ye ni kanba ye o kabako kɛninw kosɔn.

\VS{38}O tun b’a fɔra ko:

\par }{\Q «Masacɛ min bɛ nana Matigi Ala tɔgɔ ra,

\par }{\Q dugawu ye kɛ o ye.

\par }{\Q Hɛra ye kɛ sankolo ra,

\par }{\Q nɔɔrɔ ye la Ala tɔgɔ kan sanfɛyɔrɔw bɛɛ ra.»


\par }{\PP \VS{39}Farisi* dɔw tora jama ra k’a fɔ Yesu ye ko: «Karamɔgɔcɛ, a fɔ i ta karamɔgɔdenw ye ko o ye je.»

\VS{40}Yesu ka o jaabi, ko: «Hali ni o jera, kabakuruw le bɛna pɛrɛn o nɔ ra; ne bɛ o fɔ aw ye.»


\par }{\SH Yesu ka Zeruzalɛmu ta tɔɔrɔ ko fɔ
\par }
{\PP \VS{41}O surunyara Zeruzalɛmu na; Yesu ka dugu ye minkɛ, a kasira a kunna k’a fɔ ko:

\VS{42}«Fɛn min bɛ se ka hɛra kɛ aw ye, ni a kɛra ko aw tun ka o lɔn bi! Nka o dogora aw ma sisan.

\VS{43}Lon dɔ, bɛna se, aw juguw bɛna aw datugu, ka aw lamini ni kogow ye, ka dingaw sogi ka dugu fanw bɛɛ lamini ka aw degu.

\VS{44}O bɛna dugumɔgɔw bɛɛ dɔndɔn ka o ɲɔɲɔ, ka aw ta dugu bɛɛ ci, ka a kabakuruw bɛɛ yɛrɛgɛ; sabu Ala tun b’a fɛ ka aw dɛmɛ wagati min na, aw ma o wagati jate!»


\par }{\SH Yesu ka jagokɛbagaw gbɛnna
\par }
{\R (Matiyu 21.12-17; Marika 11.15-19; Yuhana 2.13-22)

\par }{\PP \VS{45}Ayiwa, Yesu tagara don Alabatosoba lu kɔnɔ, ka jagokɛbagaw\FTNT{*}{{\FR 19:45 }{\FR{19.45
}}{\FT{O mɔgɔw tun bɛ bɛganw fiyeere sarakabɔbagaw le ma, walama ka wari falen o ye.}}} gbɛn ka bɔ.

\VS{46}A k’a fɔ o ye ko: «A sɛbɛra Kitabu kɔnɔ, ko: ‹Ne ta bon bɛna kɛ Aladaariyɔrɔ le ye,› nka aw kɔni ka a yɛlɛma ka a kɛ sonw dogoyɔrɔ le ye\FTNT{†}{{\FR 19:46 }{\FR{19.46
}}{\FT{Nin kuma fɔra
}}{\XT{Ezayi 56.7}}{\FT{ ani
}}{\XT{Yeremi 7.11}}{\FT{.}}}.»


\par }{\PP \VS{47}Yesu tun bɛ mɔgɔw karanna lon bɛɛ Alabatosoba kɔnɔ. Sarakalasebagaw* kuntigiw, ani sariya karamɔgɔw*, ani jamana ɲamɔgɔw tun bɛ Yesu fagasababu le ɲinina.

\VS{48}Nka o tun bɛna a mina cogo min na, o tun ma o lɔn; sabu Yesu ta ko tun ka mɔgɔw bɛɛ kun mina, o bɛɛ tun b’a lamɛnna.




\par }\Chap{20}{\SH Yesu ta fanga sɔrɔyɔrɔ
\par }
{\R (Matiyu 21.23-27; Marika 11.27-33)

\par }{\PP \VerseOne{1}Lon dɔ, Yesu tun bɛ mɔgɔw karanna Alabatosoba kɔnɔ, ani ka Kibaro Diman* fɔ o ye; sarakalasebagaw* kuntigiw, ani sariya karamɔgɔw*, ani cɛkɔrɔba dɔw nana a fɛ.

\VS{2}O ko: «A fɔ an ye: I bɛ nin kow kɛra fanga juman sababu le ra, ani jɔn le ka o fanga di i ma?»

\VS{3}Yesu ka o jaabi ko: «Ne fana bɛna aw ɲininka ko kelen na.

\VS{4}Aw ye nin fɔ ne ye: jɔn le tun ka Yuhana Batizerikɛbaga ci ka na mɔgɔw batize? Ala wa, walama mɔgɔw?»

\VS{5}O yɛrɛ dama ka kɛ a miiri ye, ko: «Ni an ko: ‹Ala lo›, a bɛna a fɔ ko: ‹O tuma mun kosɔn aw ma la a ra?›

\VS{6}Nka ni an fana ko: ‹Mɔgɔw lo›, jama bɛna an bon ni kabakuru ye dɛ; sabu o bɛɛ lanin b’a ra ko Yuhana ye Ala ta cira le ye.»

\VS{7}O kosɔn o ka Yesu jaabi ko olugu m’a lɔn.

\VS{8}Yesu fana ko: «Ayiwa, ni o lo, min ka fanga di ne ma ka nin kow kɛ, ne fana tɛna o fɔ aw ye.»


\par }{\SH Baaradenjuguw ta ko
\par }
{\R (Matiyu 21.33-46; Marika 12.1-12)

\par }{\PP \VS{9}O kɔ, Yesu ka nin talen fɔ jama ye; a ko: «Cɛ dɔ le tun ka rɛzɛnforo sɛnɛ ka a karifa baarakɛbaga dɔw ma, ka bɔ ka taga tagama dɔ ra ka taga wagatijan kɛ yi.

\VS{10}Rɛzɛn bɔwagati nana se tuma min na, a ka a ta baaraden dɔ ci rɛzɛnforo kɔrɔsibagaw fɛ ko o ye rɛzɛnmɔ dɔ di. Nka rɛzɛnforo kɔrɔsibagaw ka o mina, ka a bugɔ, ka a borolakolon gbɛn ka taga.

\VS{11}Forotigi ka baaraden dɔ wɛrɛ ci; o ka o bugɔ, ka o nɛni, ka o borolakolon gbɛn ka taga.

\VS{12}A ka mɔgɔ sabanan ci o fɛ; o ka o bugɔ ka a mandimi, ka a gbɛn.

\VS{13}Forotigi ko: ‹Ne bɛna nin ko kɛ cogo di?› A ko: ‹Ayiwa, ne bɛna ne yɛrɛ dencɛ kanunin le ci o fɛ. Ne bɛ miiri ko o bɛna ale bonya.›

\VS{14}Ayiwa, rɛzɛnforo kɔrɔsibagaw nana forotigi dencɛ natɔ ye minkɛ, o k’a fɔ ɲɔgɔn ye ko: ‹Nin le bɛna cɛn ta! An y’a mina ka a faga, janko foro ye kɛ an ta ye.›

\VS{15}A sera o ma minkɛ, o tagara ni a ye foro kɔ fɛ ka taga a faga.»

\par }{\PP Yesu ko: «Ayiwa, sisan forotigi bɛna na mun le kɛ o rɛzɛnforo kɔrɔsibagaw ra sa?

\VS{16}A bɛna na ka na o faga, ka a ta foro karifa mɔgɔ wɛrɛw ma.»

\par }{\PP Mɔgɔw ka o kuma mɛn minkɛ, o ko: «E! Ala ma an kisira o ko ɲɔgɔn ma.»


\par }{\PP \VS{17}Yesu ka jama flɛ, k’a fɔ o ye ko: «Nin kuma min sɛbɛra Kitabu kɔnɔ, ko:

\par }{\Q ‹Bonlɔbagaw banna kabakuru min na,

\par }{\Q o le nana kɛ kabakuru sɔbɛman ye, ka kɛ bon kabakuru fɔlɔ ye\XREF{}{{\XO 20:17 }{\XO{20.17
}}{\XT{Nin kuma fɔra Zaburu 118.22.}}},›

\par }{\MM aw ta miiriya ra o kuma kɔrɔ ye di le?

\VS{18}Ayiwa, ni mɔgɔ o mɔgɔ kɔni ka ben o kabakuru kan, o tigi kolow bɛɛ bɛ karikari; ni o kabakuru fana ka ben mɔgɔ o mɔgɔ kan, a bɛ o tigi ɲɔɲɔ.»


\par }{\SH Ninsɔngɔ sarako
\par }
{\R (Matiyu 22.15-22; Marika 12.13-17)

\par }{\PP \VS{19}Sariya karamɔgɔw* ni sarakalasebagaw kuntigiw* tun b’a fɛ ka Yesu mina o yɔrɔnin kelen bɛɛ ra, sabu o k’a lɔn ko a ka talen fɔ olugu le ma; nka o siranna jama ɲa.

\VS{20}O ka kɛ Yesu kɔrɔsi ye. O ka mɔgɔ dɔw ci ka taga Yesu kɔrɔsiri kama; olugu tagara o yɛrɛ kɛ i n’a fɔ mɔgɔsɔbɛw, ka Yesu dakɔrɔbɔ janko a ye kuma bɛnbari dɔ fɔ, o ye a minasababu sɔrɔ ka taga ni a ye jamanatigi fɛ, ani fagamaw fɛ, ka taga kiti tigɛ a kan.

\VS{21}O mɔgɔw nana Yesu ɲininka ko: «An karamɔgɔ, an k’a lɔn ko i ta kumaw, ani ta karan fana terennin lo; i tɛ mɔgɔ bɔ mɔgɔ ra, i bɛ mɔgɔw karan Ala sira ra ka kaɲa ni can le ye.

\VS{22}Ayiwa, yala ka ninsɔngɔ sara masacɛba Sezari ye, o bɛnnin lo wa, walama a bɛnnin tɛ?»

\VS{23}Ayiwa, Yesu tun bɔra o mɔgɔw ta nanbara kɔrɔ ma.

\VS{24}A ko o ma ko: «Aw ye tama kelen yira ne ra.» O ka tama kelen yira a ra. A ko: «Jɔntigi ja ni a tɔgɔ le bɛ nin wari kan?» O ko: «Masacɛba Sezari.»

\VS{25}Yesu ko: «Ayiwa, ni o lo, aw ye Sezari ta kɔsegi Sezari ma, ka Ala ta kɔsegi Ala ma.»

\VS{26}O mɔgɔw ma hali kuma den kelen sɔrɔ ka bɔ Yesu da ra jama ɲa na, min bɛ kɛ a minasababu ye. Yesu ta jaabiri ka o kabakoya; o jera!


\par }{\SH Sadusiw ka Yesu ɲininka suw kunuko ra
\par }
{\R (Matiyu 22.23-33; Marika 12.18-27)

\par }{\PP \VS{27}Ayiwa, Sadusiw, minw b’a fɔ ko mɔgɔ si su tɛna kunu lahara, olugu dɔw gbarara Yesu ra k’a ɲininka; o ko:

\VS{28}«An karamɔgɔ, cira Musa tun ka nin kuma sɛbɛ sariya* ra, ko: ‹Ni cɛ dɔ ka muso furu, ka sa k’a sɔrɔ a ma den sɔrɔ ni o muso ye, a balemacɛ ka kan ka o muso ta ka den sɔrɔ ni a ye a balemacɛ nɔ ra\XREF{}{{\XO 20:28 }{\XO{20.28
}}{\XT{Nin kuma fɔra Sariya 25.5-6.}}}.›


\par }{\PP \VS{29}«Ayiwa, balemacɛ wolonfla tun bɛ yi. Fɔlɔ ka muso furu, ka sa, a ma den sɔrɔ.

\VS{30}Balemacɛ flanan ka muso ta, ka sa, a ma den sɔrɔ; sabanan fana ta kɛra ten.

\VS{31}O cɛ wolonfla bɛɛ ka muso furu ka gban ɲɔgɔn na, ka sa, o si ma den to o kɔ.

\VS{32}O kɔ, muso yɛrɛ sara.

\VS{33}Ayiwa, ni suw nana kunu lahara o, muso bɛna kɛ jɔn kelen le ta ye sa? Sabu o cɛ wolonfla bɛɛ tun ka a furu!»


\par }{\PP \VS{34}Yesu ka o jaabi, ko: «Dunuɲa ra yan le cɛ bɛ muso furu, muso fana bɛ sigi cɛ fɛ.

\VS{35}Nka ni Ala nana a latigɛ ko mɔgɔ minw ka kan ni wagati nata ta ɲanamanyakura ye, ni olugu kununa ka bɔ saya ra, olugu tɛna muso furu, walama ka di cɛ ma;

\VS{36}o fana tɛna sa ka ye. O bɛna kɛ i ko mɛlɛkɛw; o bɛ kɛ Ala denw ye, sabu o bɔra saya ra ka don Ala ta ɲanamanya ra.


\par }{\PP \VS{37}«Ayiwa, ni mɔgɔ ka sa, a bɛ taga kunu lahara; cira Musa ka o le yira an na. Yiritunin tasumaman kɔrɔ a ka Ala wele ko: ‹Iburahima ta Ala, ani Isiyaka ta Ala, ani Yakuba ta Ala\XREF{}{{\XO 20:37 }{\XO{20.37
}}{\XT{Nin kuma fɔra Bɔri 3.2,6.}}}.›

\VS{38}O kɔrɔ ye ko Ala tɛ mɔgɔ saninw ta Ala ye; mɔgɔ ɲanamanw ta Ala lo; sabu Ala fɛ, o mɔgɔw bɛɛ ɲanaman lo.»


\par }{\PP \VS{39}O kumaw fɔnin kɔ, sariya karamɔgɔ* dɔw ko a ma ko: «An karamɔgɔ, i ka can fɔ.»


\par }{\PP \VS{40}Ayiwa, k’a ta o wagati ra, o ma sɔn ka Yesu ɲininka tuun.


\par }{\SH Kirisita ma kɛ Dawuda Mamaden dɔrɔn ye
\par }
{\R (Matiyu 22.41-46; Marika 12.35-37)

\par }{\PP \VS{41}Yesu ko mɔgɔw ma ko: «Mun kosɔn mɔgɔw b’a fɔ ko Ala ka Kisibaga* min layiri ta, ko o bɛna kɛ Dawuda Mamaden* le ye?

\VS{42}K’a sɔrɔ Dawuda yɛrɛ k’a sɛbɛ Zaburuw kitabu kɔnɔ, ko:

\par }{\Q ‹Matigi Ala k’a fɔ ne Matigi ye ko:

\par }{\Q Na i sigi ne kininboroyanfan fɛ,


\par }{\Q \VS{43}fɔ ne ye i juguw mina ka o bla i sen kɔrɔ\XREF{}{{\XO 20:43 }{\XO{20.43
}}{\XT{Nin kuma fɔra Zaburu 110.1.}}}.›


\par }{\MM \VS{44}Ayiwa, ni Dawuda bɛ o Kisibaga wele ko a Matigi, o tuma a bɛ se ka kɛ Dawuda Mamaden ye cogo di?»


\par }{\SH Yesu ka sariya karamɔgɔw dɔgɔya
\par }
{\R (Matiyu 23.1-36; Marika 12.38-40)

\par }{\PP \VS{45}Jama bɛɛ tun bɛ Yesu lamɛnna; a ko a ta karamɔgɔdenw ma ko:

\VS{46}«Aw ye aw yɛrɛ kɔrɔsi sariya karamɔgɔw* ra dɛ! Deregebadon ka di olugu ye ka yaala. O b’a fɛ mɔgɔ tɔw le ye olugu fo jamayɔrɔw ra. Karansow* kɔnɔ, ɲafɛsigiyɔrɔw le ka di o ye; ni o ka o wele domuniyɔrɔw ra, ɲafɛsigiyɔrɔw le ka di o ye.

\VS{47}O bɛ muso cɛ saninw borofɛnw bɛɛ domu. O bɛ Ala daari ka mɛɛn janko mɔgɔw ye o kɔrɔsi. O le kosɔn, o ta kiti bɛna gbɛlɛya ka tɛmɛ tɔw ta kan.»




\par }\Chap{21}{\SH Muso fagantan ta saraka
\par }
{\R (Marika 12.41-44)

\par }{\PP \VerseOne{1}Ka Yesu to Alabatosoba kɔnɔ, a k’a ɲa kɔrɔta ka naforotigiw ye, o bɛ o ta saraka blara sarakablaminan kɔnɔ.

\VS{2}A ka muso fagantan dɔ fana ye, min cɛ tun sara, ale ka warimisɛnnin fla bla sarakablaminan kɔnɔ.


\par }{\PP \VS{3}Yesu ko: «Can ra ne b’a fɔ aw ye, ko nin muso fagantan min cɛ sara, ale ka saraka min di, o cayara ka tɛmɛ tɔw bɛɛ ta kan;

\VS{4}sabu tɔw ka fitini dɔrɔn le bɔ o ta naforo ra k’a bla sarakablaminan kɔnɔ; nka ale ka a ta wari bɛɛ le di, hali domuni sɔngɔ ma to a boro tuun.»


\par }{\SH Yesu ka dunuɲa laban tagamasiyɛnw yira
\par }
{\R (Matiyu 24.3-14; Marika 13.1-2)

\par }{\PP \VS{5}Ayiwa, mɔgɔ dɔw ka kɛ Alabatosoba ko lakari ye, ko a cɛ ka ɲi, ko a lɔra ni kabakuru ɲumanmanw le ye, ani mɔgɔw ka sarakafɛn minw di Ala ma.

\VS{6}Yesu ko: «Aw ɲa bɛ nin bon minw na tan dɛ, lon dɔ nin bonw bɛɛ bɛna cici, ka a kabakuruw bɛɛ yɛrɛgɛ ka bɔ ɲɔgɔn kunna.»

\VS{7}Karamɔgɔdenw ko: «An karamɔgɔ, nin kow bɛna kɛ wagati juman, ani tagamasiyɛn juman bɛna a yira ko a wagati sera?»


\par }{\PP \VS{8}Yesu ka o jaabi, ko: «Aw ye aw yɛrɛ kɔrɔsi, aw kana a to mɔgɔ si ye aw lafiri; sabu mɔgɔ caman bɛna na ni ne tɔgɔ ye, k’a fɔ ko olugu le ye Kisibaga* ye, ko wagati sera ka ban. Aw kana tugu o kɔ.

\VS{9}Ni aw nana to ka kɛrɛ mankanw mɛn, ani murutiri kow, aw ja kana tigɛ; sabu jagboya lo ko o kow ye kɛ; nka o si tɛ a laban ye fɔlɔ.»


\par }{\PP \VS{10}A ko o ma ko: «Siya dɔ bɛna wuri dɔ wɛrɛ kama, jamana dɔ bɛna wuri dɔ wɛrɛ kama.

\VS{11}Dugukoloyɛrɛyɛrɛbaw bɛna kɛ yɔrɔ dɔw ra, ani banajuguw, ani kɔngɔbaw. Siranyafɛnw, ani tagamasiyɛnba dɔw bɛna kɛ sankolo ra.


\par }{\PP \VS{12}«Nka sani o kow bɛɛ ye kɛ, o bɛna aw mina ka aw bugɔ. O bɛna aw tɔɔrɔ, o bɛna aw mina ka taga ni aw ye karansow* kɔnɔ janko ka kiti tigɛ aw kan, ka aw bla kaso ra. O bɛna taga ni aw ye masacɛw fɛ, ani jamana ɲamɔgɔw fɛ ne tɔgɔ kosɔn.

\VS{13}O bɛna kɛ sababu ye k’a to aw ye kɛ ne seerew ye ka kuma olugu fɛ.

\VS{14}Aw y’a to aw hakiri ra, ko aw man kan ka kuma dɔ labɛn, aw bɛna taga min fɔ janko ka aw yɛrɛ bɔsi.

\VS{15}Sabu ne yɛrɛ le bɛna kuma don aw da ra, ka hakiritigiya di aw ma, min sababu ra aw juguw si tɛna se ka kuma kɛ ni aw ye, walama ka aw sɔsɔ.

\VS{16}Aw worobagaw, ani aw balemaw, ani aw somɔgɔw, ani aw teriw bɛna aw janfa, ka aw caman faga.

\VS{17}Mɔgɔw bɛɛ bɛna aw kɔninya ne tɔgɔ kosɔn.

\VS{18}Nka, o bɛɛ n’a ta, hali aw kunsigiden kelen tɛna tunu.

\VS{19}Ni aw ka nin kow sɔnmina, o le bɛna aw nin kisi.»


\par }{\SH Yesu ka Zeruzalɛmu dugu halaki ko fɔ
\par }
{\R (Matiyu 24.15-21; Marika 13.14-19)

\par }{\PP \VS{20}Yesu ko: «Ni aw nana Zeruzalɛmu dugu lamininin ye kɛrɛkɛjamaw fɛ wagati min na, aw ka kan k’a lɔn ko dugu cituma sera.

\VS{21}Ni o wagati sera k’a sɔrɔ minw bɛ Zude mara ra, olugu ye bori ka taga kuruw fan fɛ; minw bɛ Zeruzalɛmu dugu kɔnɔ, olugu ye bɔ; minw bɛ kongo kɔnɔ, olugu kana don dugu kɔnɔ.


\par }{\PP \VS{22}«Sabu, o lon bɛna kɛ Ala ta kititigɛlon ye Zeruzalɛmu kan, janko kuma minw bɛɛ sɛbɛra Kitabu kɔnɔ, o ye kɛ can ye.

\VS{23}O lonw na bɔnɔ bɛna muso lasiritɔw sɔrɔ, ani minw bɛ sin dira denw ma; sabu tɔɔrɔba bɛna kɛ jamana kɔnɔ, ka Ala ta dimi ben nin jamana mɔgɔw kan.

\VS{24}O bɛna o faga ni kɛrɛkɛmuruw ye, o bɛna o mina ka taga o kɛ kasodenw ye siya wɛrɛw* ta jamana bɛɛ ra. O cogo ra, siya wɛrɛ mɔgɔw bɛna don Zeruzalɛmu ka o ta fanga sigi fɔ ka taga o ta wagati dafa.»


\par }{\SH Yesu nacogo ka bɔ sankolo ra
\par }
{\R (Matiyu 24.29-35; Marika 13.24-31)

\par }{\PP \VS{25}«Ayiwa, sankolo ra, tagamasiyɛn dɔw bɛna kɛ tere ni karo ni lolow kan. Dugukolo kan, jatigɛba le bɛna mɔgɔw mina fɔ ka o kɔnɔnɔban, kɔgɔji ni jikurubaw ta mankan kosɔn.

\VS{26}Ko minw bɛna kɛ dugukolo kan, mɔgɔ dɔw ja tigɛninba bɛna to o miiriri ra fɔ ka na kirin, sabu sankolo ta sebagayaw bɛna yuguyugu ka bɔ o nɔ ra.

\VS{27}O tuma ra, Min kɛra Adamaden ye*, o bɛna o natɔ ye sankaba dɔ kan ni sebagayaba ye, ani nɔɔrɔba.

\VS{28}Ayiwa, ni aw ka na o kow kɛtɔ ye tuma min na, aw ye aw kun kɔrɔta ka aw ɲa lawuri san fɛ, sabu aw ta kisiri wagati le surunya ra ten.»


\par }{\SH Torosun ta karan
\par }
{\R (Matiyu 24.32-35; Marika 13.28-31)

\par }{\PP \VS{29}O kɔ, Yesu ka talen dɔ fɔ o ye; a ko: «Aw ye torosun kɔrɔsi, ani yiri tɔw bɛɛ.

\VS{30}Ni aw k’a ye ko o bɛ flaburukuraw bɔra, aw b’a lɔn ko samiya surunyara.

\VS{31}O cogo kelen na, ni aw nana a ye ko nin kow bɛ kɛra tuma min na, aw y’a lɔn ko Ala ta Masaya* wagati le surunyara.

\VS{32}Can ra, ne b’a fɔ aw ye ko bi mɔgɔw tɛna sa ka ban fɔ nin kow bɛɛ ye kɛ ka dafa.

\VS{33}Sankolo ni dugukolo bɛna tɛmɛ, nka ne ta kuma tɛna tɛmɛ fiyewu.


\par }{\PP \VS{34}«Aw ye aw yɛrɛ kɔrɔsi, aw kana to domunibaw ra, ani minni na, ka to ka hami dunuɲafɛnw sɔrɔri dɔrɔn na, k’a to ne nalon ye na bara aw ra;

\VS{35}sabu ne nalon bɛna bara dunuɲamɔgɔw bɛɛ ra, ka o mina i ko jɔ.

\VS{36}O kosɔn, aw ye aw janto aw yɛrɛ ra, ka Ala daari wagati bɛɛ, janko aw ye fanga sɔrɔ, kojugu minw bɛna kɛ, ka bɔsi o bɛɛ ma; ni o kɛra, Min kɛra Adamaden ye*, aw kun kɔrɔtanin bɛna se ka lɔ o ɲa kɔrɔ.»


\par }{\PP \VS{37}Ayiwa, Yesu tun bɛ to ka mɔgɔw karan Alabatosoba kɔnɔ tere fɛ. Ni su ka ko, kuru min bɛ wele ko Oliviyesunw kuru, a tun bɛ taga si o yɔrɔ ra.

\VS{38}Sɔgɔmada joona fɛ, mɔgɔw bɛɛ tun bɛ taga lajɛn a kɔrɔ Alabatosoba kɔnɔ ka a ta karan lamɛn.




\par }\Chap{22}{\SH Mɔgɔw ka janfa siri Yesu kama
\par }
{\R (Matiyu 26.1-5; Marika 14.1-2; Yuhana 11.45-53)

\par }{\PP \VerseOne{1}Ayiwa, Burufunubari ɲanagbɛ* min bɛ wele ko Jɔnyaban ɲanagbɛ*, o tun bɛ surunyara.

\VS{2}Sarakalasebagaw* kuntigiw, ani sariya karamɔgɔw* tun bɛ cogo ɲinina ka Yesu faga, nka o tun bɛ siranna jama ɲa.


\par }{\SH Zudasi ka Yesu janfa
\par }
{\R (Matiyu 26.14-16; Marika 14.10-11)

\par }{\PP \VS{3}Ayiwa, Setana donna Zudasi jusukun na, min bɛ wele fana ko Sikariyɔti, ani min tun ye Yesu ta karamɔgɔden tan ni fla dɔ ye.

\VS{4}Zudasi tagara sarakalasebagaw* kuntigiw, ani Alabatosoba kɔrɔsibagaw kuntigiw fɛ; a bɛna Yesu mina k’a don o boro cogo min na, o kumana ka bɛn o kan.

\VS{5}O kuma diyara olugu ye kosɛbɛ. O ka layiri ta a ye ko o bɛna wari di a ma.

\VS{6}Zudasi sɔnna; a ka kɛ cogo ɲini ye, a bɛna se ka Yesu sɔrɔ ka a don o boro cogo min na, jama kana bɔ a kala ma.


\par }{\SH Karamɔgɔdenw ka Jɔnyaban ɲanagbɛ labɛn
\par }
{\R (Matiyu 26.17-25; Marika 14.12-21; Yuhana 13.21-30)

\par }{\PP \VS{7}Burufunubari ɲanagbɛ* wagati ra, lon min na Jɔnyaban ɲanagbɛ ta saraka ka kan ka faga,

\VS{8}o lon na Yesu ka Piyɛri ni Yuhana ci; a ko: «Aw ye taga Jɔnyaban ɲanagbɛ domuni labɛn an ye janko an ye a domu.»

\VS{9}O ka Yesu jaabi ko: «I b’a fɛ an ye taga a labɛn min le?»

\VS{10}Yesu ko: «Ni aw donna dugu kɔnɔ, aw bɛna bɛn ni cɛ dɔ ye, ji bɛ daga ra a kun na. A bɛna taga don lu min kɔnɔ, aw ye tugu a kɔ ka taga don fɔ o lu kɔnɔ.

\VS{11}Ni aw sera yi, aw y’a fɔ lutigi ye ko: ‹An karamɔgɔ ko, ko ale ni a ta karamɔgɔdenw bɛna Jɔnyaban ɲanagbɛ domuni kɛ bon min kɔnɔ, ko o bon bɛ min?›

\VS{12}Ayiwa, a bɛna bonba dɔ yira aw ra sankaso san fɛ, fɛn bɛɛ bɛ a kɔnɔ. Aw bɛna Jɔnyaban ɲanagbɛ domuni labɛn o bon le kɔnɔ.»


\par }{\PP \VS{13}Ayiwa, Piyɛri ni Yuhana tagara. O tagara a sɔrɔ i ko Yesu tun k’a fɔ o ye cogo min na. O ka Jɔnyaban ɲanagbɛ domuni labɛn.


\par }{\SH Jɛnɲɔgɔnya domuni
\par }
{\R (Matiyu 26.26-30; Marika 14.22-26; Korɛntikaw fɔlɔ 11.23-25)

\par }{\PP \VS{14}Domuniwagati sera minkɛ, Yesu sigira domuni na ni a ta karamɔgɔdenw ye.

\VS{15}Ka o to domuni na, Yesu k’a fɔ o ye ko: «Ne kɔni tun b’a fɛ yɛrɛ le ka nin ɲanagbɛ domuni kɛ ni aw ye sani ne ye tɔɔrɔ.

\VS{16}Sabu ne b’a fɔ aw ye ko ne tɛna a ɲɔgɔn domu tuun fiyewu fɔ ka taga se lon min na, a kɔrɔ ye min ye, o bɛna kɛ Ala fɛ a ta Masaya* ra.»


\par }{\PP \VS{17}A ka jifiyɛ ta, rɛzɛnji tun b’a kɔnɔ, a ka baraka la Ala ye, k’a fɔ a ta karamɔgɔdenw ye ko: «Aw y’a mina, aw bɛɛ ye dɔ min a ra,

\VS{18}sabu ne b’a fɔ aw ye ko ne tɛna rɛzɛnji min tuun fiyewu fɔ lon min Ala ta Masaya* bɛna na.»


\par }{\PP \VS{19}O kɔ, a ka buru ta, ka baraka la Ala ye, k’a tigɛtigɛ ka dɔ di o ma, k’a fɔ o ye ko: «Nin ye ne farikolo le ye, o le dira aw kosɔn. Aw ye nin kɛ ka aw hakiri jigi ne ra.»


\par }{\PP \VS{20}O cogo ra, domuni bannin kɔ, Yesu ka jifiyɛ ta, rɛzɛnji tun b’a kɔnɔ. A k’a di o ma, k’a fɔ o ye ko: «Ala bɛ jɛnɲɔgɔnyakura* min don ni mɔgɔw ye ne jori baraka ra, o le bɛ nin ye. O jori le bɔnna aw kosɔn.

\VS{21}Nka o bɛɛ n’a ta, aw ra min bɛna ne don mɔgɔw boro, o tigi ni ne siginin bɛ domuni na yan.

\VS{22}Min kɛra Adamaden ye*, o kɔni bɛna sa, i n’a fɔ a tun latigɛra cogo min na. Nka mɔgɔ min bɛna kɛ sababu ye k’a janfa, bɔnɔ bɛna o tigi sɔrɔ.»

\VS{23}Karamɔgɔdenw ka kɛ ɲɔgɔn ɲininka ye ko olugu ra jɔn kelen le bɛna sɔn ka o ko ɲɔgɔn kɛ.


\par }{\SH Karamɔgɔdenw ko jɔn le ye ɲamɔgɔ ye olugu ra
\par }
{\PP \VS{24}Ayiwa, sɔsɔri dɔ nana wuri karamɔgɔdenw cɛ ra, ko olugu ra jɔn le ka kan ka jate ɲamɔgɔ ye.

\VS{25}Yesu ka o jaabi ko: «Aw k’a lɔn ko siya wɛrɛ mɔgɔw ta masacɛw bɛ o mara fanga ra; fanga bɛ minw fɛ, olugu b’a fɛ jamanadenw ye olugu wele ko koɲumankɛbagaw.

\VS{26}Nka a man kan ka kɛ ten aw cɛ ra. Aw ra min ye mɔgɔba ye, o tigi ye kɛ i n’a fɔ bɛɛ ra fitini; min ye ɲamɔgɔ ye, o tigi ye kɛ i n’a fɔ tɔw ta baaraden.

\VS{27}Baaraden min bɛ gba kɛ, ani a matigicɛ min bɛna sigi ka domuni kɛ dɔrɔn, o fla ra juman le ka bon? Min bɛna sigi ka domuni kɛ, o le man bon wa? O bɛɛ n’a ta, ne bɛ aw cɛ ra i ko baaraden.


\par }{\PP \VS{28}«Aw kɔni jijara ka to ni ne ye ne ta kɔrɔbɔrikow bɛɛ ra.

\VS{29}O le kosɔn, ne bɛ Ala ta Masaya* labla aw ye, i n’a fɔ ne Fa ka a labla ne ye cogo min na.

\VS{30}O kosɔn aw bɛna domuni ni minni kɛ ni ne ye ne ta Masaya* ra. Aw bɛna sigi masasiginanw kan ka Izirayɛli* siya tan ni fla ta kiti tigɛ.»


\par }{\SH Yesu ko Piyɛri bɛna ban ale ra
\par }
{\R (Matiyu 26.31-35; Marika 14.27-31; Yuhana 13.36-38)

\par }{\PP \VS{31}O kɔ, Yesu ko Simɔn ma ko: «Simɔn, Simɔn, Setana tun k’a ɲini ko a bɛ aw kɔrɔbɔ, i ko o bɛ siman tɛntɛn cogo min na.

\VS{32}Nka ne ka Ala daari ele ye, janko i ta lanaya kana cɛn. Ni ele nana nimisa tuma min na ka na ne fɛ, i ye i balema tɔw ja gbɛlɛya.»

\VS{33}Piyɛri ko Yesu ma ko: «Matigi, ni kaso lo walama ni saya yɛrɛ lo, ne labɛnnin lo ka o bɛɛ kɛ ni i ye.»

\VS{34}Yesu ko: «Piyɛri, ne b’a fɔ i ye ko sani dondo ye kasi bi, ele bɛna a fɔ mɔgɔw ye fɔ siɲaga saba ko i ma ne lɔn.»


\par }{\SH Yesu ka a ta karamɔgɔdenw ladi ko o ye o yɛrɛ labɛn
\par }
{\PP \VS{35}O kɔ, Yesu ko a ta karamɔgɔdenw ma tuun ko: «Ne tun ka aw ci, ko aw kana wari bla aw kun, ko aw kana bɔrɔ ta, ko aw kana sanbaraw ta minkɛ o, yala fɛn dɔ dɛsɛra aw fɛ wa?» Karamɔgɔdenw k’a jaabi ko: «Foyi si ma dɛsɛ an na.»

\VS{36}Yesu ko: «Sisan kɔni, ni wari bɛ min fɛ, o tigi ye o bla a yɛrɛ kun; ni bɔrɔ bɛ min fɛ, o tigi ye o ta. Ni muru tɛ min fɛ, o tigi ye a ta fani dɔ fiyeere ka dɔ san.

\VS{37}Sabu ne b’a fɔ aw ye ko min sɛbɛra ne ta ko ra, o ka kan ka kɛ. A sɛbɛra ko: ‹O k’a jate ni kojugukɛbagaw ye\XREF{}{{\XO 22:37 }{\XO{22.37
}}{\XT{Nin kuma fɔra Ezayi 53.12.}}}.› Ayiwa, sisan, o kow kɛwagati surunyara.»

\VS{38}Karamɔgɔdenw ko Yesu ma ko: «Matigi, ni o lo, muru fla ye nin ye.» Yesu ko: «A ka ɲi ten.»


\par }{\SH Yesu ni karamɔgɔdenw tagara kuru kan
\par }
{\R (Matiyu 26.36-46; Marika 14.32-42)

\par }{\PP \VS{39}O kɔ, Yesu bɔra ka taga Oliviyesunw kuru kan, i n’a fɔ a tun derira k’a kɛ cogo min na. A ta karamɔgɔdenw tugura a kɔ.

\VS{40}O sera yi minkɛ, Yesu ko o ma ko: «Aw ye Ala daari, janko Setana kana aw nɛgɛ ka aw bla kojugu ra.»

\VS{41}O kɔ, a bɔra o kɔrɔ ka gbara ɲa fɛ dɔɔnin, ka a kinbiri gban ka Ala daari.

\VS{42}A ko: «Ne Fa, ni i bɛ sɔn, i ye nin tɔɔrɔ yɔrɔ janya ne ra. Nka ne yɛrɛ sago kana kɛ, ele sago le ye kɛ.»

\VS{43}[O tuma, mɛlɛkɛ dɔ bɔra sankolo ra ka na a ja gbɛlɛya.

\VS{44}Sabu o wagati tun gbɛlɛyara Yesu ma kosɛbɛ, a jusukun tun tɔɔrɔra haali; a ka Ala daari ni baraka ye ka wasi fɔ a wasiji kɛra i n’a fɔ jori, ka tɔnitɔni dugu ma.]

\VS{45}A ka Ala daari minkɛ, a wurira ka na a ta karamɔgɔdenw fɛ, ka na a sɔrɔ olugu bɛɛ sunɔgɔra, ɲanasisi fɛ.

\VS{46}A ko o ma ko: «Mun kosɔn aw bɛ sunɔgɔra? Aw ye wuri ka Ala daari, janko Setana kana na aw nɛgɛ ka aw bla kojugu ra.»


\par }{\SH Yahudiyaw nana Yesu minayɔrɔ ra
\par }
{\R (Matiyu 26.47-56; Marika 14.43-50; Yuhana 18.3-11)

\par }{\PP \VS{47}Ka Yesu to kuma ra, o barara ka jama natɔ ye. Yesu ta karamɔgɔden tan ni fla ra, kelen min tɔgɔ tun ye ko Zudasi, ale tun bɛ o ɲa fɛ. A nana ka na gbara Yesu ra, ko a bɛ Yesu fo ni kanuyafori ye.

\VS{48}Yesu ko a ma ko: «Zudasi, Min kɛra Adamaden ye*, ele ka kanuyafori le kɛ tagamasiyɛn ye ka o janfa k’a don mɔgɔw boro wa?»

\VS{49}Karamɔgɔdenw nana a ye ko o nana Yesu minayɔrɔ le ra minkɛ, o ko Yesu ma ko: «Matigi, an tɛ muru ta o kama wa?»

\VS{50}O yɔrɔnin bɛɛ, Yesu ta karamɔgɔden kelen ka muru kɛ ka sarakalasebagaw kuntigiba* ta jɔncɛ kininboroyanfan toro caron ka bɔ yi.

\VS{51}Yesu ko: «Aw y’a to ten!» A magara o cɛ toro ra ka a kɛnɛya.


\par }{\PP \VS{52}O kɔ, Yesu kumana sarakalasebagaw kuntigiw fɛ, ani Alabatosoba kɔrɔsibagaw kuntigiw, ani cɛkɔrɔbaw, olugu minw tun nana a minayɔrɔ ra; a ko: «Aw nana ni berew ni kɛrɛkɛmuruw ye ne kama, k’a kɛ i ko aw nana benkannikɛbaga dɔ le kɔ;

\VS{53}k’a sɔrɔ ne tun bɛ ni aw ye Alabatosoba kɔnɔ lon bɛɛ, nka aw ma sɔn ka ne mina. Ayiwa, aw ta wagati le sera sisan, dibi ta fanga ta wagati lo.»


\par }{\SH Piyɛri ko a ma Yesu lɔn
\par }
{\R (Matiyu 26.57-58,69-75; Marika 14.53-54,66-72; Yuhana 18.12-18,25-27)

\par }{\PP \VS{54}O ka Yesu mina ka taga ni a ye, ka taga a ladon sarakalasebagaw kuntigiba* ta lu kɔnɔ; Piyɛri tora yɔrɔjan, ka kɛ tugu ye o kɔ.

\VS{55}O ka tasuma dɔ mana lu cɛ ma ka sigi o kɔrɔ. Piyɛri nana sigi o kɔrɔ.


\par }{\PP \VS{56}Baaradenmuso dɔ nana Piyɛri siginin ye tasuma kɔrɔ minkɛ, a ka a lalaga ka a flɛ, k’a fɔ ko: «Nin cɛ fana tun bɛ ni Yesu ye!»

\VS{57}Nka Piyɛri ma sɔn ka lɔ a ra. A ko: «Muso, ne yɛrɛ m’a lɔn.»

\VS{58}Dɔɔnin kɛra, mɔgɔ wɛrɛ nana Piyɛri ye; ale fana ko: «Ele fana ye Yesu ta mɔgɔ dɔ le ye!» Piyɛri ko o tigi ma ko: «Ne tɛ o dɔ ye dɛ!»

\VS{59}Wagati dama tɛmɛnin kɔ, mɔgɔ wɛrɛ nana a fɔ k’a gbɛlɛya ko: «Sigiya t’a ra, cɛ nin tun bɛ ni Yesu ye, sabu Galileka lo.»

\VS{60}Piyɛri ko: «Cɛ, ne ma i ta kuma faamu dɛ!» O wagati kelen na, ka Piyɛri to kuma ra, dondo kasira.

\VS{61}Matigi Yesu ka a ɲa munu ka Piyɛri flɛ. O tuma Matigi tun ka kuma min fɔ a ye, a hakiri jigira o ra, ko: «Sani dondo ye kasi bi, ele bɛna a fɔ siɲaga saba, ko i ma ne lɔn.»

\VS{62}O tuma Piyɛri bɔra kɛnɛ ma ka taga kasi kosɛbɛ.


\par }{\SH Yesu ta tɔɔrɔ ni a ta kiti
\par }
{\R (Matiyu 26.67-68; Marika 14.65)

\par }{\PP \VS{63}Yesu kɔrɔsibagaw tun bɛ a lɔgɔbɔra, ka to ka a bugɔ.

\VS{64}O ka a ɲa siri, ka kɛ a ɲininka ye ko: «Min ka i bugɔ, o tigi tɔgɔ lɔn k’a fɔ!»

\VS{65}O ka a nɛni ka kumajugu caman wɛrɛ fɔ a ma.


\par }{\R (Matiyu 26.59-66; Marika 14.55-64; Yuhana 18.19-24)

\par }{\PP \VS{66}Dugu gbɛra minkɛ, Yahudiya ta cɛkɔrɔbaw ta jɛnkuru, ani sarakalasebagaw* kuntigiw, ani sariya karamɔgɔw* ka o ta kititigɛjama lajɛn, ka Yesu wele ka na.

\VS{67}O k’a ɲininka ko: «Ni ele le ye Kisibaga* ye, a fɔ an ye.» Yesu ka o jaabi ko: «Ni ne k’a fɔ aw ye, aw tɛna la a ra,

\VS{68}ni ne fana ka aw ɲininka, aw tɛna ne jaabi.

\VS{69}Nka k’a ta bi ra, Min kɛra Adamaden ye*, o bɛna taga sigi Sebɛɛtigi Ala kininboroyanfan fɛ.»

\VS{70}O mɔgɔw bɛɛ ko: «O tuma Den min bɔra Ala ra*, ele lo kɛ?» Yesu ka o jaabi ko: «Aw k’a fɔ cogo min na, ne lo.»

\VS{71}O ko: «An mako tɛ mɔgɔ si ta seereya ra tuun! A yɛrɛ da k’a fɔ, an k’a mɛn.»




\par }\Chap{23}{\SH O tagara ni Yesu ye Pilati fɛ
\par }
{\R (Matiyu 27.1-2,11-14; Marika 15.1-5; Yuhana 18.28-38)

\par }{\PP \VerseOne{1}Ayiwa, jama bɛɛ jɛnna ka wuri ka taga ni Yesu ye Pilati fɛ.

\VS{2}O sera Pilati fɛ minkɛ, o ka kɛ Yesu jaraki ye, ko: «An k’a kɔrɔsi k’a ye ko nin cɛ bɛ an ta jamana mɔgɔw kɔnɔnɔsura, ka o lamuruti, ka o bari ka ninsɔngɔ sara masacɛba Sezari ma; a ko fana, ko ale ye Kisibaga* ye, ko ale ye masacɛ ye.»


\par }{\PP \VS{3}Ayiwa, Pilati ka Yesu ɲininka ko: «Ele le ye Yahudiyaw ta masacɛ ye wa?» Yesu ka a jaabi ko: «I k’a fɔ cogo min na, ne lo.»

\VS{4}O kɔ, Pilati kumana sarakalasebagaw* kuntigiw ni jama fɛ, ko: «Ne ma kojugu si sɔrɔ nin cɛ ra min bɛ se ka kɛ a jarakikun ye.»

\VS{5}Nka, mɔgɔw k’a fɔ Pilati ye k’a gbɛlɛya ko: «A bɛ mɔgɔw bɛɛ lamurutira ni a ta karan ye Zude mara bɛɛ ra; a k’a damina Galile le, ka na se fɔ yan.»


\par }{\SH O tagara ni Yesu ye Herodi fɛ
\par }
{\PP \VS{6}Pilati ka o kuma mɛn minkɛ, a ka o ɲininka ko yala Yesu ye Galileka le ye wa?

\VS{7}Pilati k’a mɛn minkɛ ko Yesu ye masacɛ Herodi ta mara mɔgɔ dɔ le ye, a ko o ye taga ni Yesu ye Herodi fɛ, sabu Herodi yɛrɛ tun bɛ Zeruzalɛmu o wagati ra.


\par }{\PP \VS{8}Herodi ka Yesu ye minkɛ, o diyara Herodi ye haali; sabu a tun ka fɛn caman mɛn Yesu ta ko ra. A mɛɛnna, Herodi tun b’a fɛ ka Yesu ye janko a ye kabako dɔ kɛtɔ ye Yesu fɛ.

\VS{9}O kosɔn Herodi ka ɲininkari caman kɛ Yesu fɛ, nka Yesu ma a jaabi o si ra.


\par }{\PP \VS{10}Sarakalasebagaw* kuntigiw, ani sariya karamɔgɔw* fana tun nana Herodi fɛ; o tun bɛ kuma ni baraka ye ka Yesu jaraki kosɛbɛ.

\VS{11}Masacɛ Herodi ni a ta sorasiw ka Yesu dɔgɔya; a ka masacɛfani dɔ don a ra, ka a lɔgɔbɔ, ka sɔrɔ ka a lasekɔ Pilati fɛ tuun.

\VS{12}Pilati ni Herodi tun bɛnnin tɛ kakɔrɔ; nka o lon na o kɛra teriɲɔgɔnmanw ye.


\par }{\SH Yesu fagako latigɛra
\par }
{\R (Matiyu 27.15-26; Marika 15.6-15; Yuhana 18.39–19.16)

\par }{\PP \VS{13}Ayiwa, Pilati ka sarakalasebagaw* kuntigiw, ani jamana ɲamɔgɔw, ani jama lajɛn.

\VS{14}A ko o ma ko: «Aw nana ni nin cɛ ye ne fɛ ka na a fɔ ne ye ko a bɛ jamana mɔgɔw lamurutira; nka ne ka a ɲininka aw bɛɛ ɲa na, ne k’a ye ko aw bɛ a jarakira fɛn o fɛn na, a ma o si kɛ.

\VS{15}Herodi* fana ma kojugu sɔrɔ a ta ko ra, sabu ale fana ka a lasekɔ ne ma yan tuun. Nin cɛ kɔni ma foyi kɛ min bɛ se ka kɛ a fagasababu ye.

\VS{16}O kosɔn, ne bɛna a fɔ ko o y’a bugɔ ni gbɛɲɛ ye k’a labla.»


\par }{\PP \VS{17}[Ayiwa, san o san, Yahudiyaw ta Jɔnyaban ɲanagbɛ ra*, Pilati tun ka kan ka kasoden dɔ labla.]

\VS{18}Jama bɛɛ jɛnna ka pɛrɛn k’a fɔ ko: «Nin cɛ faga, i ye Barabasi labla!»

\VS{19}K’a sɔrɔ lon dɔ o Barabasi le tun ka jama lamuruti dugu kɔnɔ, fɔ ka mɔgɔ dɔ faga; o le tun kɛra a blakun ye kaso ra.

\VS{20}Ayiwa, Pilati tun b’a fɛ ka Yesu le labla, O kosɔn a ka o ɲininka tuun.

\VS{21}Nka o pɛrɛnna, ko: «A gbengben yiri ra! A gbengben yiri ra!»


\par }{\PP \VS{22}Pilati ka o ɲininka a siɲaga sabanan na, ko: «O tuma a ka kojugu juman kelen le kɛ sa? Ne ma foyi ye a ra min bɛ a fagakun bɔ; o ra ne bɛna a fɔ ko o y’a bugɔ, ka a labla.»

\VS{23}Nka jama pɛrɛnna ni fanga ye ko Yesu ye gbengben yiri ra le. O ta pɛrɛnkanw ka Pilati kaɲa.


\par }{\PP \VS{24}Ayiwa, o tun bɛ min ɲinina, Pilati k’a latigɛ ko a bɛna o kɛ o ye.

\VS{25}O tun ka cɛ min daari, Pilati ka o labla, o min tun blara kaso ra murutiri ni mɔgɔfaga kosɔn. A ka Yesu don o boro, ko a ye kɛ o sago ye.


\par }{\SH O ka Yesu gbengben yiri ra
\par }
{\R (Matiyu 27.32-56; Marika 15.21-41; Yuhana 19.17-30)

\par }{\PP \VS{26}Ayiwa, ka o tagatɔ to ni Yesu ye, o ka cɛ dɔ bɔtɔ ye kongo ra, min tɔgɔ tun ye ko Simɔn, Sirɛnika tun lo. O ka gbengbenyiri* la ale kun, ko a ye a ta ka tugu Yesu kɔ.

\VS{27}Ka o tagatɔ to, jamaba tugura o kɔ; muso dɔw tun bɛ o jama ra, olugu tun bɛ o disiw gbasigbasira ka kasi Yesu kosɔn.

\VS{28}Yesu ka a ɲa munu k’a fɔ o ye ko: «Zeruzalɛmu musow, aw kana kasi ne kosɔn dɛ! Aw ye kasi aw yɛrɛw ni aw ta denw le kosɔn!

\VS{29}Sabu, lon dɔ bɛna se, o lon na o bɛna a fɔ ko: ‹Muso minw ma den sɔrɔ, minw ma den woro ka ye, ani o ma sin di den ma fiyewu, olugu ta ɲana.›

\VS{30}O wagati ra, mɔgɔw bɛna a fɔ kuruw ye ko: ‹Aw ye ben an kan!› K’a fɔ kongoriw ye ko: ‹Aw ye an datugu\XREF{}{{\XO 23:30 }{\XO{23.30
}}{\XT{Nin kuma fɔra Oze 10.8.}}}!›

\VS{31}Sabu, ni o ka nin ko ɲɔgɔn kɛ yirikɛnɛ ra, ni a nana se yirijalan ma do?»


\par }{\PP \VS{32}O tun bɛ tagara ni Yesu ye, ani kojugukɛbaga fla, ka taga olugu faga ni Yesu ye.

\VS{33}Ayiwa, yɔrɔ min tɔgɔ ye ko Kunkolo yɔrɔ, o sera yi minkɛ, o ka Yesu gbengben yiri ra o yɔrɔ ra, ka kojugukɛbaga fla fana gbengben yiri wɛrɛw kan, kelen bɛ Yesu kininboroyanfan fɛ, kelen bɛ a numanboroyanfan fɛ.

\VS{34}Yesu ko: «Ne Fa, yafa o ma, sabu o bɛ min kɛra, o ma o lɔn.» Sorasiw ka kara la ka Yesu ta faniw tarantaran ɲɔgɔn na janko o bɛɛ ye o ta sɔrɔta lɔn.

\VS{35}Jama tun lɔnin bɛ, o b’a flɛra. Yahudiyaw ta ɲamɔgɔw tun bɛ Yesu lɔgɔbɔra, ko: «A ka mɔgɔ tɔw kisi; a ye a yɛrɛ kisi sisan sa, ni a kɛra ko ale le ye Kisibaga* ye, Ala ka min ɲanawoloma!»


\par }{\PP \VS{36}Sorasiw fana gbarara Yesu ra k’a lɔgɔbɔ, ka minnifɛn kumunin dɔ yira a ra,

\VS{37}k’a fɔ a ye ko: «Ni ele le ye Yahudiyaw ta masacɛ ye, i yɛrɛ kisi sa!»

\VS{38}O tun ka nin kumaw sɛbɛ yiri dɔ kan a kun san fɛ, ko: «Nin ye Yahudiyaw ta masacɛ ye.»


\par }{\PP \VS{39}Kojugukɛbaga fla minw tun gbengbenna ni Yesu ye, o ra kelen tun bɛ a nɛnina, k’a fɔ a ye ko: «Ele le tɛ Kisibaga* ye wa? I yɛrɛ kisi sa, i ye an fana kisi!»

\VS{40}Nka tɔ kelen sɔngɔra ale ra k’a fɔ a ye ko: «Ele tɛ siran Ala ɲa wa? Nin tɔɔrɔ kelen le tɛ ele fana kan wa?

\VS{41}An kɔni ka kan ni nin ye, sabu an ka kojugu min kɛ, o tɔɔrɔ le bɛ anw kan; nka nin cɛ ma kojugu si le kɛ.»

\VS{42}O kɔ, a ko Yesu ma ko: «Yesu, ni i nana kɛ i ta Masaya* ra tuma min na, i ye i hakiri to ne ra.»

\VS{43}Yesu ko a ma ko: «Ne b’a fɔ i ye can ra, bi yɛrɛ i bɛna kɛ ni ne ye arijana ra.»


\par }{\PP \VS{44}Ayiwa, tere sera kuncɛ tuma min na, dibi barara ka don jamana fan bɛɛ ra fɔ ka taga wulada surunya.

\VS{45}Alabatosoba cɛtigɛfani faranna fla ye.

\VS{46}O tuma, Yesu pɛrɛnna ni fanga ye k’a fɔ ko: «Ne Fa, ne bɛ ne nin to i boro\XREF{}{{\XO 23:46 }{\XO{23.46
}}{\XT{Nin kuma fɔra Zaburu 31.6.}}}.» A ka o fɔ minkɛ, a sara.


\par }{\PP \VS{47}Ayiwa, sorasikuntigi ka o kow ye minkɛ, a ka Ala tando, k’a fɔ ko: «Can ra, nin cɛ kɔni tun ye mɔgɔ terennin le ye.»

\VS{48}Jama minw bɛɛ tun bɛ yi, olugu ka o kow ye ka ban tuma min na, o sekɔra ka taga dugu kɔnɔ, o ɲanasisininba tora ka kɛ o disi gbasigbasi ye.

\VS{49}Yesu ta teriw bɛɛ, ani muso minw tun tugura a kɔ kabini Galile, olugu tun lɔnin bɛ yɔrɔjan ka kɛ o kow flɛ ye.


\par }{\SH O ka Yesu sutara
\par }
{\R (Matiyu 27.57-61; Marika 15.42-47; Yuhana 19.38-42)

\par }{\PP \VS{50}Yahudiyaw ta kititigɛbagaw ta jɛnkuru ta mɔgɔ dɔ tun bɛ yi, min tɔgɔ tun ye ko Yusufu; mɔgɔsɔbɛ, ani mɔgɔ terennin tun lo.

\VS{51}Kititigɛbaga tɔw tun ka ko minw latigɛ, ani o tun ka ko minw kɛ, ale tun ma jɛn ni o ye o ra. Ale tun bɛ bɔ Arimate; o ye Yahudiyaw ta dugu dɔ ye. A jigi tun bɛ Ala ta Masaya* nawagati kan.

\VS{52}A tagara Pilati fɛ ka taga Yesu su daari a fɛ.

\VS{53}O kɔ, a tagara Yesu su lajigi ka bɔ gbengbenyiri* ra, ka a kasanke ni fanigbɛ dɔ ye, ka taga a la kaburu kɔnɔ; o kaburu tun sogira fara le kɔnɔ; su tun ma deri ka don o yɔrɔ ra fɔlɔ.

\VS{54}O lon tun ye Nɛnɛkirilon* ɲasigi le ye; Nɛnɛkirilon tun bɛ ɲini ka damina.


\par }{\PP \VS{55}Muso minw tun tugura Yesu kɔ kabini Galile, olugu tun tagara ni Yusufu ye kaburuda ra. O ka kaburu flɛ, ka Yesu su lacogo fana flɛ.

\VS{56}O kɔ, o sekɔra ka na so kɔnɔ ka na kasadiyananw, ani wusunanw labɛn Yesu ye. Nka o ma sɔn ka foyi kɛ Nɛnɛkirilon* na, ka kaɲa ni Yahudiyaw ta sariya* ye.




\par }\Chap{24}{\SH Mɛlɛkɛw ka Yesu kunuko fɔ musow ye
\par }
{\R (Matiyu 28.1-10; Marika 16.1-8; Yuhana 20.1-10)

\par }{\PP \VerseOne{1}Ayiwa, lɔgɔkun tere fɔlɔ sɔgɔmada joona fɛ, musow tun ka kasadiyanan minw labɛn, o tagara ni o ye kaburuda ra.

\VS{2}O tagara a sɔrɔ ko kabakuruba kolonkolonna ka bɔ kaburu da ra.

\VS{3}O donna kaburu kɔnɔ, nka o ma Matigi Yesu su ye.

\VS{4}O ko ka o hakiri ɲagami. Cɛ fla barara ka na lɔ o ɲa kɔrɔ, fanigbɛ pepe bɛ o ra.

\VS{5}Musow siranninba ka o kun suuru; nka o cɛ fla k’a fɔ o ye ko: «Mun kosɔn mɔgɔ min ɲanaman lo, aw bɛ o ɲini suw cɛ ra?

\VS{6}A tɛ yan! A kununa. Wagati min na a tun bɛ ni aw ye Galile, a ka kuma minw fɔ aw ye, aw ye aw hakiri to o ra.

\VS{7}A tun ko, ko Min kɛra Adamaden ye*, ko o ka kan ka don jurumunkɛbagaw boro, o bɛna a gbengben yiri ra ka a faga; nka a saya tere sabanan, a bɛna kunu.»


\par }{\PP \VS{8}O tuma musow hakiri jigira Yesu ta kumaw na.


\par }{\SH Musow ka Yesu kunuko fɔ karamɔgɔdenw ye
\par }
{\PP \VS{9}Musow bɔra kaburu ra ka taga o kow bɛɛ lakari ciraden* tan ni kelen ye, ani o tɔɲɔgɔn tɔw bɛɛ.

\VS{10}O musow tun ye Mariyamu Magidalakamuso ye, ani Yahani, ani Yakuba bamuso Mariyamu; muso tɔ minw tun bɛ ni o ye, olugu fana ka o kuma kelen le fɔ ciradenw ye.

\VS{11}Nka musow ka min fɔ, ciradenw ka o jate manamanakan ye, o ma la a ra.

\VS{12}Nka o bɛɛ n’a ta, Piyɛri wurira ka bori ka taga kaburu ra. A birira ka kaburu kɔnɔ flɛ; a ma foyi ye ni kasanke dɔrɔn tɛ. A kɔnɔnɔbannin sekɔra ka taga a ta so.


\par }{\SH Karamɔgɔden fla min tun bɛ tagara Emayusi
\par }
{\R (Marika 16.12-13)

\par }{\PP \VS{13}Ayiwa, o lon kelen na, karamɔgɔden fla tun bɛ tagara dugu dɔ ra, o dugu tɔgɔ ye ko Emayusi. O dugu ni Zeruzalɛmu cɛ tun tɛ tɛmɛ kilo tan ni kelen kan.

\VS{14}Ko minw bɛɛ tun kɛra Zeruzalɛmu o wagati ra, o tun bɛ o baro le kɛra.

\VS{15}Ka o to kuma ni sɔsɔri ra, Yesu yɛrɛ nana gbara o ra ka to ka tagama o kɛrɛ fɛ ka taga.

\VS{16}O ɲa tun bɛ Yesu ra, nka a kɛra i n’a fɔ fɛn dɔ le tun ka o bari ka a lɔn.


\par }{\PP \VS{17}Yesu ka o ɲininka ko: «Aw tagatɔ bɛ kumana mun ko le ra dɛ?» Kabini Yesu ka o fɔ, o lɔra, o ɲanasisininba.

\VS{18}O ra, kelen min tɔgɔ ye ko Kilopasi, ale ko: «Ni ele kelen kɔni tɛ, mɔgɔ si tɛ Zeruzalɛmu min b’a fɔ ko ko minw kɛra yi, ko a ma dɔ lɔn o ra.»

\VS{19}Yesu ka o ɲininka ko: «Ko juman le kɛra?» O ka a jaabi ko: «Ko min kɛra Yesu Nazarɛtikacɛ ra kɛ! A tun kɛra cira barakaman ye, ka kaɲa ni a ta kɛwalew ye, ani a ta kuma, Ala ɲa kɔrɔ, ani mɔgɔw bɛɛ ɲakɔrɔ.

\VS{20}An ta sarakalasebagaw* kuntigiw, ani an ta jamana ɲamɔgɔw ka a mina ka a di Rɔmu* fagamaw ma, ko o y’a faga; o k’a gbengben yiri ra.

\VS{21}An jigi tun b’a kan ko ale le bɛna kɛ Izirayɛlimɔgɔw Kisibaga* ye; nka o bɛɛ ra, nin kow kɛra, bi ye a tere saba le ye.

\VS{22}An ta jɛnkuru ra, muso dɔw nana kuma dɔ fɔ an ye min ka an kɔnɔnɔban fɔ ka tɛmɛ. O ko o tagara kaburu ra sɔgɔmada joona fɛ,

\VS{23}ko olugu ma su ye kaburu kɔnɔ, ko olugu ka mɛlɛkɛ dɔw ye, ko o mɛlɛkɛw k’a fɔ olugu ye ko Yesu ɲanaman lo.

\VS{24}An tɔɲɔgɔn dɔw fana tagara kaburu ra, olugu tagara a sɔrɔ i ko musow k’a fɔ an ye cogo min na, nka o ma ale yɛrɛ ye.»


\par }{\PP \VS{25}O kɔ, Yesu yɛrɛ kumana o fɛ, a ko: «Aw mɔgɔ hakirintanw, ciraw ka kuma minw bɛɛ fɔ, aw tɛ la o ra joona.

\VS{26}Kisibaga tun man kan ka tɔɔrɔ o cogo ra ka sɔrɔ ka taga don a ta nɔɔrɔ ra wa?»

\VS{27}O kɔ, kuma minw bɛɛ sɛbɛra Ala ta Kuma ra a ta ko ra, a ka o ɲafɔ o ye, k’a damina cira Musa ta sariya* kitabu ra, ka taga se cira tɔw bɛɛ ta kitabuw ma.


\par }{\PP \VS{28}Ayiwa, o surunyara dugu donda ra tuma min na, Yesu k’a kɛ i n’a fɔ a bɛ tɛmɛna ka taga ɲa fɛ.

\VS{29}Nka o ka a lalɔ ka a daari ko a ye to ni olugu ye, ko su bɛ ɲini ka ko. A donna ni o ye dugu kɔnɔ ka to ni o ye.

\VS{30}Ayiwa, Yesu nana sigi domuni na ni o ye minkɛ, a ka buru ta ka baraka la Ala ye ka a tarantaran ka a didi o ma.

\VS{31}Yesu ka buru di o ma tuma min na, o hakiri yɛlɛra, o k’a lɔn ko Yesu yɛrɛ lo. Nka o barara ka fɔn a ra.

\VS{32}O mɔgɔ fla tora k’a fɔ ɲɔgɔn ye ko: «A tun bɛ Kitabuw ta kumaw ɲafɔra an ye sira ra minkɛ, an jusu diyaninba le tun tɛ o wagati ra wa?»


\par }{\PP \VS{33}O yɔrɔnin bɛɛ, o wurira ka sekɔ ka taga Zeruzalɛmu. O tagara se yi minkɛ, o ka karamɔgɔden tan ni kelen ni o tɔɲɔgɔnw lajɛnnin sɔrɔ.

\VS{34}Karamɔgɔdenw k’a fɔ o mɔgɔ fla ye ko: «Can ra, Matigi kununa ka bɔ saya ra; Simɔn yɛrɛ k’a ye!»

\VS{35}Ko minw kɛra o cɛ fla fana ra sira ra, ani o ka Yesu lɔn cogo min na wagati min a ka buru tarantaran k’a di o ma, o ka o lakari karamɔgɔden tɔw ye fana.


\par }{\SH Yesu ka a yɛrɛ yira karamɔgɔdenw na
\par }
{\R (Matiyu 28.16-20; Marika 16.14-18; Yuhana 20.19-23; Kɛwalew 1.6-8)

\par }{\PP \VS{36}Ayiwa, ka karamɔgɔdenw to o kumaw ra, Yesu yɛrɛ barara ka na lɔ o cɛ ra, k’a fɔ o ye ko: «Ala ye hɛra kɛ aw ye.»

\VS{37}Karamɔgɔdenw bɛɛ ja tigɛra, o siranna; sabu o tun b’a miirira ko o ɲa bɛ su dɔ ja le ra.

\VS{38}Nka Yesu k’a fɔ o ye ko: «Mun kosɔn aw hakiri ɲagamina? Mun na o miiriya ɲɔgɔn bɛ aw jusukun na?»


\par }{\PP \VS{39}O kɔ, Yesu ko: «Aw ye ne borotɛgɛw, ani ne senw flɛ: ne yɛrɛ lo! Aw ye maga ne ra k’a flɛ kɛ! Bu ni kolo tɛ su ja ra, i ko aw ɲa bɛ ne ra cogo min na.»


\par }{\PP \VS{40}Yesu ka o fɔ minkɛ, a k’a borow ni a senw yira o ra.


\par }{\PP \VS{41}Ayiwa, karamɔgɔdenw jusu diyara kosɛbɛ, nka kɔnɔnɔban kosɔn o tun ma la a ra hali bi. Yesu ka o ɲininka ko: «Domunifɛn dɔ bɛ aw fɛ yan wa?»

\VS{42}O ka jɛgɛ wusunin dɔ di a ma.

\VS{43}A ka o mina k’a domu o bɛɛ ɲa na.


\par }{\SH Yesu ka Ala ta Kuma kɔrɔ yira karamɔgɔdenw na
\par }
{\PP \VS{44}O kɔ, a k’a fɔ o ye ko: «Wagati min na ne tun bɛ ni aw ye, ne tun ka o le fɔ aw ye; ko fɛn o fɛn sɛbɛra ne ta ko ra cira Musa ta sariya* ra, ani cira tɔw ta kitabuw ra, ani Zaburuw kitabu ka min fɔ ne ta ko ra, o kow bɛɛ tun ka kan ka kɛ.»


\par }{\PP \VS{45}O cogo ra, a ka karamɔgɔdenw hakiri yɛlɛ janko o ye Kitabuw kumaw kɔrɔ faamu.

\VS{46}O kɔ, a k’a fɔ o ye tuun ko a sɛbɛra Kitabu kɔnɔ ko Ala ka Kisibaga* min layiri ta, ko mɔgɔw bɛna o tɔɔrɔ, ka a faga; nka a saya tere sabanan a bɛna kunu;

\VS{47}o ra, k’a damina Zeruzalɛmu, waajuri ka kan ka kɛ dunuɲamɔgɔw bɛɛ ye ale tɔgɔ ra, ko mɔgɔw ye nimisa o ta jurumunw na janko Ala ye yafa o ma.


\par }{\PP \VS{48}O kɔ, Yesu k’a fɔ o ye ko: «Aw le ye ne ta kow bɛɛ seerew ye.

\VS{49}Ne Fa Ala ka Nin Saninman* min layiri ta aw ye, ne bɛna o ci aw ma. Nka aw ye to Zeruzalɛmu dugu kɔnɔ fɔ o sebagaya ye jigi aw kan fɔlɔ ka bɔ san fɛ.»


\par }{\SH Yesu yɛlɛnna ka taga sankolo kɔnɔ
\par }
{\R (Marika 16.19-20; Kɛwalew 1.9-11)

\par }{\PP \VS{50}O kɔ, a tagara ni karamɔgɔdenw ye Betani dugu fan fɛ; a ka a boro fla kɔrɔta ka dugawu kɛ o ye.

\VS{51}K’a to dugawukɛ ra o ye, a kɔrɔtara ka bɔ o cɛ ra ka taga sankolo ra.

\VS{52}Karamɔgɔdenw ka kɛ a bato ye; o kɔ, o sekɔra ka taga Zeruzalɛmu, o ɲagarininba.


\par }{\PP \VS{53}O tun bɛ ɲɔgɔn lajɛn Alabatosoba kɔnɔ wagati bɛɛ ka Ala tando.

\par }