\NormalFont\ShortTitle{Marika}

{\MT MARIKA

\par }{\MTB KA YESU TA KIBARO DIMAN MIN SƐBƐ

\par }{\IMT Kitabu faamucogo

\par }{\IP Ka kaɲa ni mɔgɔ caman ta miiriya ye, Marika le kɛra nin kitabu sɛbɛbaga ye. Ale fana tun kɛra Yesu ta karamɔgɔden dɔ ye; ale tun kɛra Yesu ta kow seere dɔ ye. Nka i b’a sɔrɔ a ka ko caman wɛrɛ mɛn Yesu ta ko ra mɔgɔ wɛrɛw fɛ. Nin kitabu bɛ Yesu ta kɛwalew le fɔ kosɛbɛ, ka tɛmɛ a ta waajuriw kan. A b’a yira ko Yesu ye Ala ta baaraden le ye (10.45); a bɛ kabakow kɛ, ka mɔgɔw kɛnɛya, ka o bɔsi jinaw boro, ka o ta jurumunw yafa o ma. Ni a fɔra ko Yesu ye Ala Den ye (1.1), o bɛ a ta Alaya le yira; nin kitabu b’a yira an na fana ko «Min kɛra Adamaden ye*», o ye Yesu le ye. Nin kitabu tɛ Yesu ta kokɛninw lakari an ye ka tugutugu ɲɔgɔn na ka kaɲa ni a kɛwagati ye; nka a sɛbɛbaga bɛ Yesu ta kokɛnin dɔw le ɲanawoloma ka o sɛbɛ: a ka ko minw kɛ Galile, walama a tagatɔ Zeruzalɛmu, walama Zeruzalɛmu dugu kɔnɔ.

\par }{\IP Marika ta kitabu bɛ Yesu ta saya ko fɔ tuma caman, janko k’a yira ko ale le kɛra an ta jurumun sara ye (8.31; 9.31; 10.33-34,45). «Rɔmu sorasikuntigi min tun lɔnin bɛ Yesu kɔrɔ ka a kɔrɔsi, ale ka Yesu sacogo ye minkɛ, a ko: ‹Can ra, Den min bɔra Ala ra, nin cɛ lo› » (15.39).

\par }{\IOT Kitabu kɔnɔkow

\par }{\IO Yuhana Batizerikɛbaga ta baara
{\IOR{(1.1-13)}}

\par }{\IO Yesu ka baara min kɛ Galile
{\IOR{(1.14–8.30)}}

\par }{\IO Yesu k’a ta saya ni a kunuko fɔ
{\IOR{(8.31–9.50)}}

\par }{\IO Yesu ka kuma minw fɔ Zeruzalɛmu
{\IOR{(10–13)}}

\par }{\IO Yesu ta tɔɔrɔ ni a ta saya ni a kunuko
{\IOR{(14–16)}}

\par }{\IB \par }


\ChapOne{1}{\SH Yuhana Batizerikɛbaga ta waajuri
\par }
{\R (Matiyu 3.1-12; Luka 3.1-18; Yuhana 1.19-28)

\par }{\PP \VerseOne{1}Nin ye Kibaro Diman* damina ye; Den min bɔra Ala ra*, Yesu Kirisita, a bɛ ale ta ko le fɔ.

\VS{2}Nin kuma le tun sɛbɛra cira Ezayi ta kitabu kɔnɔ ko:

\par }{\Q «A flɛ, ne bɛ ne ta ciraden ci ka taga i ɲa fɛ,

\par }{\Q ka i ta sira labɛn i ye.


\par }{\Q \VS{3}Mɔgɔ dɔ bɛna pɛrɛn kongokolon kɔnɔ k’a fɔ ko:

\par }{\Q ‹Aw ye sira labɛn Matigi ye

\par }{\Q ka siradenninw bɛɛ lateren a ye\XREF{}{{\XO 1:3 }{\XO{1.3
}}{\XT{Nin kuma fɔra Ezayi 40.3.}}}.› »


\par }{\MM \VS{4}O cogo ra, Yuhana k’a yɛrɛ yira kongokolon kɔnɔ; a tun bɛ mɔgɔw batize, ka o waaju ko o ye nimisa o ta jurumun na ka batize, janko Ala ye o ta jurumunw yafa o ma.


\par }{\PP \VS{5}Mɔgɔ caman tun bɛ bɔ Zude mara ra, ani Zeruzalɛmu ka taga Yuhana fɛ. O tun bɛ lɔ o ta jurumunw na mɔgɔw bɛɛ ɲa na; Yuhana tun bɛ o batize Zuridɛn kɔba ra.


\par }{\PP \VS{6}Derege min tun bɛ Yuhana kan na, o tun ye ɲɔgɔmɛsi le ye, a cɛsirinan tun ye gbolojuru le ye. Yuhana tun bɛ tɔnw, ani kongokɔnɔli le domu.

\VS{7}A tun b’a fɔra a ta waajuri ra ko: «Min bɛna na ne kɔ fɛ, o fanga ka bon ni ne ta ye. Hali ne tɛ se k’a fɔ ko ne bɛ biri ka a ta sanbara juru foni ka bɔ a sen na.

\VS{8}Ne kɔni ka aw batize ji dama le ra, nka ale bɛna aw batize ni Nin Saninman* ye.»


\par }{\SH Yesu batizeriko
\par }
{\R (Matiyu 3.13–4.11; Luka 3.21-22; 4.1-13)

\par }{\PP \VS{9}O wagati ra Yesu nana ka bɔ Nazarɛti; o ye Galile mara dugu dɔ ye. A nana batize Yuhana fɛ Zuridɛn kɔba ra.

\VS{10}Yesu bɔtɔ ji ra, a ka sankolo dayɛlɛnin ye; Ala Nin jigira i ko jɛnɛtugani ka na sigi a kan.

\VS{11}Kumakan dɔ bɔra sankolo kɔnɔ ko: «Ele le ye ne Dencɛ* kanunin ye; i ko ka di ne ye haali.»


\par }{\PP \VS{12}O yɔrɔnin bɛɛ Nin Saninman ka Yesu ta ka taga ni a ye kongokolon kɔnɔ.

\VS{13}A ka tere binaani kɛ o yɔrɔ ra kongosogow cɛ ra. Setana tun bɛ a kɔrɔbɔra k’a flɛ o wagatiw ra. Yesu mako tun bɛ fɛn minw na, mɛlɛkɛw tun bɛ o kɛra a ye.


\par }{\SH Yesu ka jɛgɛminabaga naani wele
\par }
{\R (Matiyu 4.12-22; Luka 4.14-15; 5.1-11)

\par }{\PP \VS{14}Ayiwa, Yuhana Batizerikɛbaga minanin kɔ ka bla kaso ra, Yesu tagara Galile; Kibaro Diman* min bɔra Ala fɛ, a tun bɛ o waajuri kɛra.

\VS{15}A tun b’a fɔra ko: «Wagati sera, Ala ta Masaya* wagati surunyara. O le kosɔn aw ye nimisa aw ta jurumunw na ka sɔn Ala ta Kibaro Diman ma.»


\par }{\PP \VS{16}Ayiwa, Yesu tun bɛ tɛmɛna Galile bada ra, a ka jɛgɛminabaga fla ye. O tun ye Simɔn ni a balemacɛ Andere ye. O tun bɛ o ta jɔw firira baji ra, sabu o ta baara tun ye jɛgɛmina le ye. 
\VS{17}Yesu ko o ma ko: «Aw ye tugu ne kɔ, aw bɛ jɛgɛ mina cogo min na, ne bɛna aw karan aw ye mɔgɔw ɲini ten.»

\VS{18}O yɔrɔnin bɛɛ o ka o ta jɔw to yi ka tugu Yesu kɔ.


\par }{\PP \VS{19}O tagara ɲa fɛ dɔɔnin minkɛ, a ka Zebede dencɛ Yakuba ye, ani a balemacɛ Yuhana ye. Olugu fana tun siginin bɛ kurun dɔ kɔnɔ, o bɛ o ta jɔw karanna.

\VS{20}O yɔrɔnin bɛɛ Yesu ka o wele; o ka o facɛ ni baaradenw to kurun kɔnɔ ka wuri ka tugu Yesu kɔ.


\par }{\SH Yesu ka jinatɔ dɔ kɛnɛya
\par }
{\R (Luka 4.31-37)

\par }{\PP \VS{21}O kɔ, Yesu ni a ta karamɔgɔdenw tagara Kapɛrinahumu. Nɛnɛkirilon* sera minkɛ, Yesu donna karanso* kɔnɔ ka mɔgɔw karan.

\VS{22}A ta karan cogoya ka mɔgɔw kɔnɔnɔban, sabu a tun bɛ o karan ni baraka ye, a tun tɛ o karan i ko sariya karamɔgɔw*.


\par }{\PP \VS{23}Ayiwa, o wagati yɛrɛ ra, cɛ jinatɔ dɔ tun bɛ o ta karanso kɔnɔ; ale ka kɛ pɛrɛn ye, ko:

\VS{24}«E, Yesu Nazarɛtikacɛ, mun le bɛ an cɛ? I nana an halakiyɔrɔ le ra wa? Ele ye mɔgɔ suguya min ye, ne ka o lɔn; ele ye Ala ta Mɔgɔ Saninman le ye.»


\par }{\PP \VS{25}Yesu jamana o jina kunna k’a fɔ a ye ko: «I da tugu, i ye bɔ nin cɛ ra!»

\VS{26}Jina ka cɛ yuguyugu ni fanga ye, ka kuleba ci, ka bɔ cɛ ra.

\VS{27}Mɔgɔw bɛɛ kabakoyara; o ka kɛ ɲɔgɔn ɲininka ye ko: «Nin ye mun ye? Karankura barakaman lo dɛ! A bɛ kuma hali jinaw fɛ ni baraka ye, o bɛ a kan mina.»

\VS{28}O yɔrɔnin kelen bɛɛ ra, Yesu tɔgɔ sera Galile mara yɔrɔ bɛɛ ra.


\par }{\SH Yesu ka banabagatɔ wɛrɛw kɛnɛya
\par }
{\R (Matiyu 8.14-17; Luka 4.38-41)

\par }{\PP \VS{29}O kɔ, Yesu ni a ta karamɔgɔdenw bɔra karanso kɔnɔ ka taga Simɔn ni Andere ta so. Yakuba ni Yuhana fana tun bɛ ni o ye.

\VS{30}O tagara a sɔrɔ Simɔn buranmuso lanin bɛ, farigban b’a ra; o ka a ko fɔ Yesu ye.

\VS{31}Yesu gbarara a ra ka a mina a boro ma ka a lawuri. O yɔrɔnin bɛɛ farigban banna, a wurira ka gba kɛ o ye.


\par }{\PP \VS{32}Tere benna tuma min na, dugumɔgɔw nana Yesu fɛ ni o ta banabagatɔw bɛɛ ye, ani jinatɔw.

\VS{33}Dugumɔgɔw bɛɛ nana lajɛn bonda ra.

\VS{34}Yesu ka banabagatɔ caman kɛnɛya, ani bana suguya caman. A ka jinatɔ caman ta jinaw gbɛn ka bɔ o ra fana; nka a tun sɔn k’a to jinaw ye kuma, sabu o tun k’a lɔn.


\par }{\SH Yesu ka mɔgɔw waaju Galile mara ra
\par }
{\R (Luka 4.42-44)

\par }{\PP \VS{35}Ayiwa, o lon dugusagbɛ sɔgɔmada joona fɛ k’a sɔrɔ kɛnɛ tun ma ci fɔlɔ, Yesu wurira ka taga kongokolon kɔnɔ yɔrɔ dɔ ra a danna ka taga Ala daari.

\VS{36}Simɔn ni a tɔɲɔgɔnw nana wuri ka taga a yɔrɔɲini.

\VS{37}O k’a ye minkɛ, o ko a ma ko: «Mɔgɔ bɛɛ bɛ i yɔrɔɲinina.»

\VS{38}Yesu ka o jaabi, ko: «An ye bɔ yan ka taga kɛrɛfɛduguw ra, janko ne ye taga waajuri kɛ o yɔrɔw ra fana, sabu ne nana o le kosɔn.»

\VS{39}A tagara Galile fan bɛɛ ra; a ka waajuri kɛ karansow* kɔnɔ ka jinaw gbɛn ka bɔ mɔgɔw ra fana.


\par }{\SH Yesu ka kunatɔcɛ dɔ kɛnɛya
\par }
{\R (Matiyu 8.1-4; Luka 5.12-16)

\par }{\PP \VS{40}Lon dɔ, kunatɔ dɔ nana Yesu fɛ ka na i kinbiri gban a kɔrɔ ka a daari ni makarikanw ye, ko: «Ni i bɛ sɔn, i bɛ se ka ne saninya.»

\VS{41}A hina donna Yesu ra; Yesu ka a boro la a kan k’a fɔ a ye ko: «Ne sɔnna, i ye saninya.»

\VS{42}O yɔrɔnin bɛɛ a ta kuna kɛnɛyara; a saninyara.

\VS{43}Yesu k’a labla o yɔrɔnin bɛɛ, k’a fɔ a ye k’a gbɛlɛya ko:

\VS{44}«I yɛrɛ mina, i kana nin fɔ mɔgɔ si ye. Taga i yɛrɛ yira sarakalasebaga* ra. Cira Musa ka saraka min ko fɔ kunatɔw ta saninyari ko ra, i ye o saraka bɔ janko k’a yira bɛɛ ra ko i kɛnɛyara.»


\par }{\PP \VS{45}Nka cɛ tagara minkɛ, a tagara o kuma fɔ yɔrɔ bɛɛ, mɔgɔw bɛɛ ye, k’a kɛ fɔ Yesu tun tɛ se ka don dugu si kɔnɔ kɛnɛ kan tuun. A tun bɛ to dugu kɔ fɛ, kongokolon kɔnɔ yi; mɔgɔw tun bɛ bɔ fan bɛɛ ra ka taga a kɔ.




\par }\Chap{2}{\SH Yesu ka murugu dɔ kɛnɛya
\par }
{\R (Matiyu 9.1-8; Luka 5.17-26)

\par }{\PP \VerseOne{1}Tere dama tɛmɛnin kɔ, Yesu sekɔra ka na Kapɛrinahumu tuun. Mɔgɔw k’a mɛn ko a bɛ bon kɔnɔ.

\VS{2}O nana caman ka na bon fa ka da fa hali tɛmɛyɔrɔ tun tɛ sɔrɔ. Yesu tun bɛ o waaju ni Ala ta kuma ye.

\VS{3}Ayiwa, o nana ni cɛ murugunin dɔ ye a fɛ, mɔgɔ naani le tun ka o cɛ ta.

\VS{4}Nka o ma se ka gbara Yesu ra ni a ye jama kosɔn minkɛ, Yesu tun bɛ biribon min kɔnɔ, o yɛlɛnna o bon san fɛ ka wo dɔ bɔ yi, ka o cɛ murugunin ni a ta lanan lajigi bon kɔnɔ o wo fɛ.

\VS{5}Yesu k’a ye minkɛ ko o lara ale ra, ko ale bɛ se ka murugu kɛnɛya minkɛ, a ko murugu ma ko: «Ne dencɛ, i ta jurumunw yafara i ma.»


\par }{\PP \VS{6}Sariya karamɔgɔ* dɔw siginin tun bɛ o yɔrɔ ra. Olugu k’a fɔ o yɛrɛ kɔnɔ ko:

\VS{7}«Mun kosɔn cɛ nin bɛ nin kuma ɲɔgɔn fɔ? A ka Ala tɔgɔ cɛn. Jɔn bɛ se ka jurumun yafa, ni Ala kelenpe tɛ?»

\VS{8}O yɔrɔnin kelen bɛɛ Yesu k’a lɔn a yɛrɛ kɔnɔ ko o bɛ o kumaw le miirira. A ko o ma ko: «Mun kosɔn o miiriya ɲɔgɔn bɛ aw kɔnɔnɔ?

\VS{9}K’a fɔ murugu ye ko a ta jurumunw yafara a ma o, walama k’a fɔ a ye ko a ye a ta lanan ta ka wuri ka tagama, o fla ra juman le kɛ ka di?

\VS{10}Ayiwa, ne bɛna a yira aw ra bi ko ne Min kɛra Adamaden ye*, ko se bɛ ne ye ka jurumun yafa dunuɲa kɔnɔ.» Yesu ka o fɔ ka ban tuma min na, a kumana murugu fɛ ko:

\VS{11}«Ne b’a fɔ i ye, wuri ka i ta lanan ta ka taga i ta so.»

\VS{12}O yɔrɔnin bɛɛ murugu wurira ka a ta lanan ta ka bɔ kɛnɛ ma mɔgɔw bɛɛ ɲa na; o kabakoyara ka Ala tando k’a fɔ ko: «An ma nin ɲɔgɔn ye ban.»


\par }{\SH Yesu ka Levi wele
\par }
{\R (Matiyu 9.9-13; Luka 5.27-32)

\par }{\PP \VS{13}O kɔ, Yesu bɔra ka taga ba fan fɛ tuun. Jamaba nana a fɛ; a ka to ka o karan.

\VS{14}Yesu tɛmɛtɔ, a ka Alife dencɛ Levi ye, a siginin bɛ ninsaraminabon na. Yesu ko a ma ko: «Tugu ne kɔ!» A wurira ka tugu Yesu kɔ.


\par }{\PP \VS{15}Ayiwa, Yesu tun tagara domuni kɛ Levi ta so kɔnɔ. Ninsaraminabaga caman, ani Yahudiyaw tun bɛ mɔgɔ minw jate mɔgɔ kɛwalejuguw ye, olugu fana tun nana sigi ni Yesu ni a ta karamɔgɔdenw ye; o bɛɛ tun bɛ domuni kɛra ɲɔgɔn fɛ, sabu o caman tun tugura Yesu kɔ.

\VS{16}Sariya karamɔgɔ* minw tun bɛ Farisiw* ta jɛn ra, olugu k’a ye ko Yesu bɛ domuni kɛra ni ninsaraminabagaw ni mɔgɔw kɛwalejuguw ye minkɛ, o ko Yesu ta karamɔgɔdenw ma ko: «Mun kosɔn aw karamɔgɔ bɛ domuni kɛ ni ninsaraminabagaw ni mɔgɔ kɛwalejugu ye?»


\par }{\PP \VS{17}Yesu ka o mɛn minkɛ, a ko o ma ko: «Mɔgɔ minw ka kɛnɛ, olugu tɛ flakɛbaga yɔrɔɲini, banabagatɔw le bɛ flakɛbaga yɔrɔɲini. Ne ma na mɔgɔ terenninw wele; ne nana jurumuntɔw le wele.»


\par }{\SH Landakow ni Kibaro Diman tɛ kelen ye
\par }
{\R (Matiyu 9.14-17; Luka 5.33-39)

\par }{\PP \VS{18}Yuhana Batizerikɛbaga ta karamɔgɔdenw ni Farisiw* tun bɛ to ka sun don. Ayiwa, mɔgɔ dɔw nana Yesu ɲininka ko: «Mun kosɔn Yuhana ta karamɔgɔdenw ni Farisiw ta karamɔgɔdenw bɛ sun don, nka ele ta karamɔgɔdenw tɛ sun don?»


\par }{\PP \VS{19}Yesu ka o jaabi ko: «Kɔɲɔcɛ jɛnɲɔgɔnw bɛ se ka to domunikɛbari ye ka o ni kɔɲɔcɛ to ɲɔgɔn fɛ kɔɲɔya ra wa? Ka o ni kɔɲɔcɛ to ɲɔgɔn fɛ, o tɛ se ka to domunikɛbari ye fiyewu.

\VS{20}Nka lon min na o bɛna kɔɲɔcɛ ta ka bɔ o kɔrɔ, o lon na kɔni o bɛna sun don.»


\par }{\PP \VS{21}A ko: «Mɔgɔ si tɛ fanikura kɛ ka fani kɔrɔ bari. Ni i ka o kɛ, fanikura bɛna fani kɔrɔ sama k’a faran. A faranko bɛ cɛjuguya ka tɛmɛ fɔlɔta kan.

\VS{22}Mɔgɔ si fana tɛ duvɛnkura kɛ forogokɔrɔw kɔnɔ. Ni o tɛ, duvɛn bɛna forogokɔrɔw faran; o tigi bɛ bɔnɔ duvɛn ni forogow bɛɛ ra. O kosɔn duvɛnkura ka kan ka kɛ forogokuraw le kɔnɔ.»


\par }{\SH Nɛnɛkirilon ta ko
\par }
{\R (Matiyu 12.1-8; Luka 6.1-5)

\par }{\PP \VS{23}Nɛnɛkirilon dɔ ra Yesu ni a ta karamɔgɔdenw tun bɛ tɛmɛna foro dɔ kɔnɔ. Ka o tɛmɛtɔ to, karamɔgɔdenw ka kɛ o foro siman dɔw karikari ye ka o ɲimi.

\VS{24}Farisiw* k’a fɔ Yesu ye ko: «A flɛ, ko min man kan ka kɛ Nɛnɛkirilon na, mun kosɔn ele ta karamɔgɔdenw bɛ o kɛra?»


\par }{\PP \VS{25}Yesu ka o jaabi ko: «Wagati min na Dawuda tun degura kosɛbɛ, ani kɔngɔ k’a mina, a ni a ta tagamaɲɔgɔnw, a ka min kɛ, aw ma o ko karan wa?

\VS{26}A donna Alabatoso kɔnɔ, sarakalasebaga Abiyatari ta wagati ra, ka sarakaburuw domu, ka dɔ di a tagamaɲɔgɔnw fana ma; k’a sɔrɔ sarakalasebagaw dɔrɔn ka kan ka o buru domu.»


\par }{\PP \VS{27}O kɔ, Yesu k’a fɔ o ye ko: «Nɛnɛkirilon latigɛra mɔgɔw kosɔn; mɔgɔ ma kɛ Nɛnɛkirilon kosɔn.

\VS{28}O kosɔn Min kɛra Adamaden ye*, Nɛnɛkirilon fana kuntigiya bɛ o le boro.»




\par }\Chap{3}{\SH Yesu ka cɛ boro faganin kɛnɛya
\par }
{\R (Matiyu 12.9-14; Luka 6.6-11)

\par }{\PP \VerseOne{1}Ayiwa, Yesu donna karanso* kɔnɔ tuun. Cɛ dɔ tun bɛ yi, min boro kelen tun faganin lo.

\VS{2}O tun bɛ Yesu kɔrɔsira k’a flɛ, yala ni a bɛna sɔn ka o cɛ kɛnɛya Nɛnɛkirilon* na, janko o ye sababu dɔ sɔrɔ k’a jaraki.

\VS{3}Yesu ko cɛ boro faganin ma ko: «I wuri ka na lɔ cɛ ma, jama bɛɛ ɲa kɔrɔ.»


\par }{\PP \VS{4}O kɔ fɛ, a k’a fɔ o ye ko: «Ayiwa, koɲuman le ka kan ka kɛ Nɛnɛkirilon na wa, walama kojugu? Ka mɔgɔ kisi wa, walama ka mɔgɔ faga?» O bɛɛ jera, mɔgɔ si m’a jaabi.

\VS{5}O ta jusukungbɛlɛya ni o ta tugumanjiya ka Yesu ɲanasisi. A dimininba ka a ɲa lɔ o ra ka to ka o flɛ. O kɔ, a ko cɛ boro faganin ma ko: «I boro foni!» A ka a boro foni minkɛ, a boro kɛnɛyara.

\VS{6}Farisiw* bɔra ka taga masacɛ Herodi* ta jɛnkuru mɔgɔw fɛ; o ka ɲɔgɔn ye o yɔrɔnin bɛɛ janko ka cogo ɲini Yesu fagako ra.


\par }{\SH Jamaba nana Yesu fɛ
\par }
{\PP \VS{7}O kɔ fɛ Yesu ni a ta karamɔgɔdenw bɔra ka taga ba fan fɛ. Jamaba tugura a kɔ; dɔw tun bɔra Galile, dɔw bɔra Zude,

\VS{8}dɔw tun bɔra Zeruzalɛmu, dɔw tun bɔra Idume, dɔw tun bɔra Zuridɛn kɔfɛduguw ra, dɔw tun bɔra fɔ Tiri ni Sidɔn kɛrɛfɛduguw ra. O mɔgɔw bɛɛ nana Yesu fɛ, sabu Yesu ka ko minw bɛɛ kɛ, o tun ka o bɛɛ mɛn.

\VS{9}O tuma Yesu k’a fɔ a ta karamɔgɔdenw ye ko o ye kurun fitini dɔ bla a kɔrɔ yɔrɔsurun na, janko ni jama nana a gbɛndɛ, a ye don o kɔnɔ.

\VS{10}Sabu a tun ka banabagatɔ caman kɛnɛya minkɛ, o kosɔn tɔɔrɔ tun bɛ min o min na, o bɛɛ tun nana ton a kunna; o bɛɛ tun b’a fɛ ka maga a ra, janko o ye kɛnɛya.

\VS{11}Hali jinatɔw yɛrɛ, ni o tun ka Yesu ye tuma o tuma, o tun bɛ kinbiri gban a ɲa kɔrɔ ka pɛrɛn ko: «Den min bɔra Ala ra*, ele lo.»

\VS{12}Nka Yesu k’a fɔ o ye k’a gbɛlɛya kosɛbɛ, ko o kana ale ko fɔ mɔgɔw ye.


\par }{\SH Yesu ka ciraden tan ni fla ɲanawoloma
\par }
{\R (Matiyu 10.1-4; Luka 6.12-16)

\par }{\PP \VS{13}O kɔ fɛ a yɛlɛnna kuru dɔ kan. A tun b’a fɛ mɔgɔ minw ye kɛ ni a ye, a ka olugu wele. O nana a fɛ.

\VS{14}Yesu ka mɔgɔ tan ni fla ɲanawoloma o cɛ ra, janko ka na olugu ci ka taga waajuri kɛ,

\VS{15}ka sebagaya di o ma ka jinaw gbɛn.

\VS{16}O mɔgɔ tan ni fla tɔgɔw flɛ: a fɔlɔ ye Simɔn ye, min tɔgɔ lara ko Piyɛri;

\VS{17}ani Zebede dencɛ fla, Yakuba ni Yuhana, a ka minw tɔgɔ la ko Bowanɛzɛzi, o kɔrɔ ye ko sanpɛrɛndenw;

\VS{18}ani, Andere, ani Filipe, ani Baritelemi ni Matiyu, ani Toma, ani Alife dencɛ Yakuba, ani Tade, ani Simɔn min bɛ wele ko faso kanubagaba\FTNT{*}{{\FR 3:18 }{\FR{3.18
}}{\FT{Faso kanubagaba: Kitabu dɔw b’a fɔ ko Zelɔti.}}},

\VS{19}ani Zudasi Sikariyɔti, min nana Yesu janfa.


\par }{\SH Yesu ta somɔgɔw nana a minayɔrɔ ra
\par }
{\PP \VS{20}O kow bɛɛ kɔ, Yesu ni a ta karamɔgɔdenw kɔsegira ka na so kɔnɔ. Jama nana lajɛn tuun; hali o tun tɛ wagati sɔrɔ ka domuni kɛ.

\VS{21}Yesu ta somɔgɔ dɔw ka o kow mɛn minkɛ, o ko i b’a sɔrɔ a kun ɲagamina le; o nana ko o bɛna a mina ka taga ni a ye.


\par }{\SH Yesu ta fanga ma bɔ Setana ra
\par }
{\R (Matiyu 12.22-32; Luka 11.14-23; 12.10)

\par }{\PP \VS{22}Sariya karamɔgɔ* minw tun bɔra Zeruzalɛmu ka na, olugu tun b’a fɔra ko: «Jinaw kuntigiba, Setana, o le bɛ Yesu fɛ; a bɛ jinaw gbɛnna ni jinaw kuntigiba Setana yɛrɛ ta sebagaya le ye.»


\par }{\PP \VS{23}O tuma Yesu ka o wele, ka o jaabi ni talen dɔw ye; a ko: «Setana bɛ se ka Setana gbɛn cogo di?

\VS{24}Ni masaya min mɔgɔw ka taran ka wuri ɲɔgɔn kama, o masaya tɛ se ka to a nɔ ra.

\VS{25}Ni lu min mɔgɔw ka taran ka wuri ɲɔgɔn kama, o lu tɛ se ka to a nɔ ra.

\VS{26}Ayiwa, ni Setana ka wuri a yɛrɛ jɛnɲɔgɔnw kama, ni o ka taran ka ɲɔgɔn kɛrɛ, o tuma a ta masaya tɛ se ka to a nɔ ra; a bɛ ban pewu.


\par }{\PP \VS{27}«Mɔgɔ si tɛ se ka taga don cɛ barakaman dɔ ta so kɔnɔ ko i bɛ a ta fɛnw sonya, ni i ma a yɛrɛ mina ka a siri fɔlɔ. Ni i sera a ra le, o tuma i bɛ se ka a ta sokɔnɔfɛnw cɛ.


\par }{\PP \VS{28}«Can ra, ne b’a fɔ aw ye ko jurumunw bɛɛ bɛ se ka yafa adamadenw ma, hali Alatɔgɔcɛnkumaw,

\VS{29}nka ni mɔgɔ o mɔgɔ ka Nin Saninman* tɔgɔ cɛn, o jurumun tɛ yafa o tigi ma fiyewu. A ka jurumun yafabari le kɛ.»


\par }{\PP \VS{30}Yesu ka o kumaw fɔ o ye, sabu o mɔgɔw tun k’a fɔ ko jina dɔ le bɛ Yesu ra.


\par }{\SH Yesu bɛ mɔgɔ minw jate a ta somɔgɔw ye
\par }
{\R (Matiyu 12.46-50; Luka 8.19-21)

\par }{\PP \VS{31}Ayiwa, Yesu bamuso ni Yesu balemaw nana lɔ kɛnɛ ma ka mɔgɔ dɔ ci ka a wele.

\VS{32}O y’a sɔrɔ jama tun siginin bɛ ka a lamini. O k’a fɔ a ye ko: «I bamuso ni i balemaw bɛ kɛnɛ ma, o bɛ i koɲininkara.»

\VS{33}Yesu ka o jaabi ko: «Aw bɛ a bisigi ko ne bamuso ni ne balemaw ye jɔn ni jɔn le ye?»

\VS{34}Mɔgɔ minw tun siginin bɛ k’a lamini, a ka a ɲa munu ka olugu flɛ, k’a fɔ ko: «Ninnugu le ye ne bamuso ni ne balemaw ye;

\VS{35}sabu mɔgɔ o mɔgɔ bɛ Ala sago kɛ, o tigi le ye ne balemacɛ ni ne balemamuso ni ne bamuso ye.»




\par }\Chap{4}{\SH Simankisɛw ta talen
\par }
{\R (Matiyu 13.1-9; Luka 8.4-8)

\par }{\PP \VerseOne{1}Yesu tagara mɔgɔw karan tuun bada ra. Jama caman nana lajɛn a kɔrɔ tuun, fɔ a ma ɲa a donna ka sigi kurun dɔ kɔnɔ ji kan. Jama bɛɛ tora gbele kan bada ra.

\VS{2}A ka o karan fɛn caman na ni talenw ye. A k’a fɔ o ye a ta karan na ko:

\VS{3}«Aw ye nin lamɛn! Sɛnɛkɛbaga dɔ bɔra ka taga siman seri a ta foro ra.

\VS{4}A seririkɛtɔ, simankisɛ dɔw benbenna sirada ra. Kɔnɔw nana o bɛɛ kunukunu.

\VS{5}Simankisɛ dɔw benbenna farayɔrɔ ra. O yɔrɔ bɔgɔmugu tun man ca. O siman falenna joona joona, sabu o ma don dugukolo ra ka se yɔrɔjan.

\VS{6}O kosɔn tere nana bɔ minkɛ, o bɛɛ jajara, sabu o lilinw ma tagayɔrɔ sɔrɔ dugukolo jukɔrɔ.

\VS{7}Simankisɛ dɔw benbenna ŋaniw cɛ ra; ŋaniw wurira ka o datugu, o si ma se ka den kɛ.

\VS{8}Ayiwa, simankisɛ dɔw benbenna dugukoloɲuman na. O falenna ka wuri ka ɲa kosɛbɛ. O kisɛ dɔw ka den bisaba kɛ, dɔw biwɔɔrɔ, dɔw kɛmɛ.»


\par }{\PP \VS{9}O kɔ, Yesu ko: «Ni mɔgɔ min b’a fɛ ka nin kow faamu, o ye jija ka nin kumaw lamɛn.»


\par }{\SH Yesu ka talenw lakun fɔ
\par }
{\R (Matiyu 13.10-17; Luka 8.9-10)

\par }{\PP \VS{10}Yesu nana a yɛrɛ mabɔ jama ra tuma min na, a nɔfɛmɔgɔw ni a ta karamɔgɔden tan ni fla k’a ɲininka o talenw kɔrɔ ra.

\VS{11}Yesu k’a fɔ o ye ko: «Ala ta Masaya* gundo lɔnniya dira aw le ma; nka kɛnɛmamɔgɔw kɔni, a bɛɛ bɛ fɔ olugu ye ni talenw le ye.

\VS{12}O le kosɔn

\par }{\Q ‹O b’a flɛ, nka o tɛna a ye;

\par }{\Q o b’a mɛn, nka o tɛna a faamu;

\par }{\Q ni o tɛ, o tun bɛna yɛlɛma ka kɔsegi Ala ma

\par }{\Q ka o ta jurumunw yafa sɔrɔ\XREF{}{{\XO 4:12 }{\XO{4.12
}}{\XT{Nin kuma fɔra Ezayi 6.9-10.}}}.› »


\par }{\SH Yesu ka simankisɛw ta talen kɔrɔ fɔ
\par }
{\R (Matiyu 13.18-23; Luka 8.11-15)

\par }{\PP \VS{13}Yesu k’a fɔ o ye ko: «Ni aw ma nin talen kɔrɔ lɔn, o tuma aw bɛna talen tɔw kɔrɔ lɔn cogo di?

\VS{14}Sɛnɛkɛbaga bɛ Ala ta Kuma le seri.

\VS{15}Simankisɛ minw benbenna sirada ra, o kɔrɔ ye mɔgɔ minw bɛ Ala ta Kuma lamɛn, nka o yɔrɔnin kelen bɛɛ ra, Setana bɛ na ka na o kuma bɔ o kɔnɔ.

\VS{16}O cogo ra fana, simankisɛ minw benbenna farayɔrɔw ra, o kɔrɔ ye mɔgɔ minw bɛ Ala ta Kuma lamɛn, ka sɔn a ma joona joona ni ninsɔndiya ye;

\VS{17}nka o kuma tɛ lilin don ka taga yɔrɔjan o tigiw kɔnɔ. O tigiw ta miiriya yɛlɛma ka di. O kosɔn ni sɛgɛ sera o ma, walama ni mɔgɔw ka o tɔɔrɔ Ala ta Kuma kosɔn, o bɛ kɛ sababu ye ka o kunnacɛn o yɔrɔnin bɛɛ.

\VS{18}Ayiwa, simankisɛ minw benbenna ŋaniyɔrɔw ra, o kɔrɔ ye mɔgɔ minw bɛ Ala ta Kuma lamɛn,

\VS{19}nka dunuɲa hamikow bɛ don o jusu ra. O ta miiri bɛɛ bɛ taga naforo fɛ. Fɛn suguya bɛɛ lɔgɔ bɛ o sɔrɔ; o miiri camanw bɛ kɛ sababu ye ka o kuma degu, a tɛ foyi ɲa.

\VS{20}Ayiwa, simankisɛ minw benbenna dugukoloɲuman na, o kɔrɔ ye mɔgɔ minw ka Ala ta Kuma lamɛn, ka sɔn a ma; o bɛ i ko siman min bɛ den; dɔ bɛ den bisaba kɛ, dɔ bɛ den biwɔɔrɔ kɛ, dɔ bɛ den kɛmɛ kɛ.»


\par }{\SH Fitinayeelen ta ko
\par }
{\R (Luka 8.16-18)

\par }{\PP \VS{21}Yesu k’a fɔ o ye tuun ko: «Yala mɔgɔ bɛ fitina mana k’a bla fiyɛ jukɔrɔ wa, walama ka a bla lanan jukɔrɔ? A tɛ a bla fitinablayɔrɔ le ra wa?

\VS{22}Fɛn dogonin si tɛ yi ni min tɛna yira; gundo si tɛ yi, ni min tɛna bɔ kɛnɛ kan.

\VS{23}Ni mɔgɔ min b’a fɛ ka o kow faamu, o ye jija ka o kumaw lamɛn!»


\par }{\PP \VS{24}Yesu k’a fɔ o ye tuun ko: «Ayiwa, aw bɛ kuma minw mɛn, aw ye o kɔrɔsi kosɛbɛ; sabu aw bɛ mɔgɔ tɔw mina cogo min na, aw fana bɛna mina o cogo le ra, fɔ ka dɔ fara aw ta kan.

\VS{25}Sabu dɔ bɛ min fɛ ka ban, dɔ wɛrɛ bɛna di o tigi le ma; nka dɔ tɛ min fɛ, hali fitini min b’a fɛ, o bɛna bɔsi a ra.»


\par }{\SH Ala ta masaya bɛ i ko Simankisɛ
\par }
{\PP \VS{26}Yesu k’a fɔ tuun ko: «Ala ta Masaya* ko bɛ i n’a fɔ cɛ min ka simankisɛ seri a ta foro ra.

\VS{27}Ayiwa, ni o cɛ sunɔgɔra o, ni a tora ɲana o, su fara tere kan, o simankisɛ bɛ falen ka wuri ka ɲa; nka o ko bɛɛ bɛ kɛ cogo min na, ale yɛrɛ tɛ o lɔn.

\VS{28}Sabu dugukolo bɛ siman falen a yɛrɛ ma. Siman bɛ wuri ka kɛ kala ye fɔlɔ, o kɔ fɛ a bɛ tizan bɔ. O kɔ, kisɛw bɛ kɛ tizan na.

\VS{29}Ayiwa, ni o kisɛw kɔgɔra dɔrɔn, o bɛ wɔrɔsɔ ta a kama, sabu simantigɛwagati sera.»


\par }{\SH Ala ta Masaya bɛ damina fitini le
\par }
{\R (Matiyu 13.31-32,34; Luka 13.18-19)

\par }{\PP \VS{30}Yesu k’a fɔ tuun ko: «An bɛ se ka Ala ta Masaya* suma ni mun le ye tuun, walama an bɛna a cogoya yira ni talen juman ye?

\VS{31}A bɛ i ko mutaridi kisɛ. Ni i bɛ a dan dugukolo ra, ale ka dɔgɔ ka tɛmɛ dunuɲa simankisɛw bɛɛ kan.

\VS{32}Nka ni a danna foro ra, a bɛ wuri ka bonya ka tɛmɛ nankɔrafɛn tɔw bɛɛ kan. A bɛ borobabaw bɔ, fɔ kɔnɔw bɛna o ta ɲagaw la a suma ra.»


\par }{\PP \VS{33}Yesu tun bɛ Ala ta Kuma fɔ mɔgɔw ye ni nin talenw ɲɔgɔn caman le ye ka kaɲa ni o ta faamuricogo ye.

\VS{34}A ma kuma o fɛ cogo wɛrɛ ra ni talenw tɛ. Nka wagati min a ni a ta karamɔgɔdenw bɛ o danna, a bɛ o talenw bɛɛ kɔrɔ fɔ olugu ye.


\par }{\SH Yesu ka fɔɲɔba lalɔ baji kan
\par }
{\R (Matiyu 8.23-27; Luka 8.22-25)

\par }{\PP \VS{35}Ayiwa, o lon yɛrɛ wulada fɛ, Yesu k’a fɔ a ta karamɔgɔdenw ye ko: «An ye taga ba ɲa dɔ kan!»


\par }{\PP \VS{36}O bɔra jama kɔrɔ minkɛ, Yesu tun siginin bɛ kurun min kɔnɔ, karamɔgɔdenw tagara ni a ye o kurun kelen kɔnɔ. Kurun wɛrɛw tun bɛ ni o ye.

\VS{37}Ka o tagatɔ to, fɔɲɔba dɔ wurira baji kan. Jikurubaw tun bɛ serira ka don kurun kɔnɔ, fɔ kurun tun bɛ fara ji ra ka ban.

\VS{38}Nka Yesu tun ka a kun la kunkɔrɔlanan dɔ kan kurun kɔfɛyɔrɔ ra, a bɛ sunɔgɔra. Karamɔgɔdenw ka a lakunu, k’a fɔ a ye ko: «An karamɔgɔ, an satɔ flɛ ji ra, i tɛ o jate wa?»


\par }{\PP \VS{39}Yesu kununa; a sɔngɔra fɔɲɔ ra, k’a fɔ baji ye ko: «I mala, ka je!» Fɔɲɔ lɔra, yɔrɔ bɛɛ sumana.

\VS{40}O kɔ fɛ Yesu k’a fɔ o ye ko: «Mun kosɔn aw bɛ siranna tan? O tuma lanaya tɛ aw fɛ wa?»

\VS{41}Karamɔgɔdenw siranna kosɛbɛ; o tun b’a fɔra ɲɔgɔn ye ko: «E! Nin ye mɔgɔ suguya juman ye? Hali fɔɲɔ ni ji, o bɛɛ bɛ a kan mɛn.»




\par }\Chap{5}{\SH Yesu ka jinaw gbɛn ka bɔ cɛ dɔ ra
\par }
{\R (Matiyu 8.28-34; Luka 8.26-39)

\par }{\PP \VerseOne{1}Ayiwa, Yesu ni a ta karamɔgɔdenw sera ba kɔ fɛ, Gerasakaw ta mara ye.

\VS{2}O jigira ka bɔ kurun kɔnɔ yɔrɔ min na dɔrɔn, cɛ jinatɔ dɔ bɔra kaburulo ra ka na Yesu kunbɛn.

\VS{3}O cɛ tun tagara to kaburulo ra a kelen na yi. Mɔgɔ si tun tɛ se ka a siri tuun ka to yɔrɔ kelen na, hali ni a tun kɛra ni nɛgɛjɔrɔkɔ le ye;

\VS{4}sabu tuma caman na, o k’a mina ka nɛgɛ don a sen na, k’a siri ni nɛgɛjɔrɔkɔ ye. Nka a tun bɛ o nɛgɛw karikari, ka nɛgɛjɔrɔkɔw fana tigɛtigɛ. O se tun tɛ mɔgɔ si ye k’a mina ka to yɔrɔ kelen na.

\VS{5}Su ni tere o cɛ tun bɛ yaala tuma bɛɛ kaburuw cɛ ra, ani kuruw kan; a bɛ kule ci ka a yɛrɛ mandimi ni kabakuruw ye.


\par }{\PP \VS{6}A tora yɔrɔjan ka Yesu ye; a borira ka na a kinbiri gban a kɔrɔ,

\VS{7}ka pɛrɛn ni kanba ye, ko: «Mun le bɛ ne ni i cɛ, Yesu, Den* min bɔra Ala Kɔrɔtaninba ra? Ne bɛ i daari, i ye a kɛ Ala kosɔn, i kana ne tɔɔrɔ.»

\VS{8}A tun bɛ o fɔra, sabu Yesu tun b’a fɔra a ye ko: «Jina, bɔ nin cɛ ra!»

\VS{9}Yesu ka a ɲininka ko: «I tɔgɔ ye di?» A ka Yesu jaabi ko: «Ne tɔgɔ ye ko ‹Jamaba›, sabu an ka ca.»

\VS{10}Ayiwa, o jinaw ka Yesu daari k’a gbɛlɛya, ko a ye sabari a kana olugu gbɛn ka bɔ jamana kɔnɔ.


\par }{\PP \VS{11}Ayiwa, lɛkuruba dɔ tun bɛ domuni kɛra kuru kɛrɛ fɛ.

\VS{12}Jinaw ka Yesu daari kosɛbɛ, k’a fɔ a ye ko: «An bla ka taga nin lɛw cɛ ra, janko an ye don olugu ra.»

\VS{13}Yesu sɔnna; jinaw bɔra cɛ ra ka taga don lɛw ra. O kɛra minkɛ, lɛw bɛɛ girinna ka jigi kuru jigijigi fɛ ka taga ben baji ra; o bɛɛ fagara ji ra. O tun bɛ lɛ waga fla bɔ.


\par }{\PP \VS{14}A kɛra ten minkɛ, lɛgbɛnbagaw borira ka taga o fɔ dugu kɔnɔ, ani togodaw ra. Mɔgɔw tagara a flɛ, k’a lɔn min kɛra.

\VS{15}O sera Yesu kɔrɔ, k’a ye ko jina caman tun bɛ cɛ min na, o cɛ siginin bɛ, derege bɛ a kan na, a ɲamalɔra. Siranya ka o mina.

\VS{16}Ayiwa, o ko tun kɛra minw ɲa na, olugu ka o lakari mɔgɔ tɔw ye: min kɛra jinatɔ ra, ani min kɛra lɛw ra.

\VS{17}Mɔgɔw ka o kuma mɛn minkɛ, o ka kɛ Yesu daari ye k’a gbɛlɛya, ko a ye taga ka bɔ olugu ta mara ra.


\par }{\PP \VS{18}Ayiwa, ka Yesu dontɔ to kurun kɔnɔ, jinaw tun bɛ o cɛ min na, ale ka Yesu daari kosɛbɛ, ko a y’a to ale ye taga ni a ye.

\VS{19}Nka Yesu ma sɔn; Yesu k’a fɔ a ye ko: «Taga i ta so, i ta somɔgɔw fɛ; Matigi Ala ka min kɛ i ye, ani a makarira i ra cogo min na, i ye o bɛɛ lakari o ye.»

\VS{20}Cɛ tagara; Yesu ka fɛn o fɛn kɛ a ye, a ka o kibaro fɔ Dekapɔli\FTNT{*}{{\FR 5:20 }{\FR{5.20
}}{\FT{Dekapɔli: O kɔrɔ ye dugu tan. O yɔrɔ tun bɛ Galile ba woroduguyanfan ni a terebɔyanfan na.}}} mara bɛɛ ra. Mɔgɔw bɛɛ kabakoyara.


\par }{\SH Zayirusi denmuso kunuko ni muso dɔ kɛnɛyako
\par }
{\R (Matiyu 9.18-26; Luka 8.40-56)

\par }{\PP \VS{21}Yesu donna kurun kɔnɔ ka ba tigɛ ka sekɔ ka na ba ɲa dɔ kan. O yɔrɔ ra jamaba nana lajɛn a kɔrɔ tuun k’a to bada ra.

\VS{22}Ayiwa, karanso* kuntigi min tɔgɔ tun ye ko Zayirusi, ale ka Yesu ye minkɛ, a nana a kinbiri gban Yesu kɔrɔ.

\VS{23}A ka Yesu daari kosɛbɛ; a ko: «Ne denmusonin bɛ ɲini ka sa, sabari ka na i boro la a kan ka a kɛnɛya, janko a ye ɲanamanya tuun.»

\VS{24}Yesu tagara ni a ye. Jamaba tugura a kɔ fɔ ka a gbɛndɛ.


\par }{\PP \VS{25}O y’a sɔrɔ muso dɔ tun bɛ jama ra, joribɔnbana tun bɛ ale ra kabini san tan ni fla.

\VS{26}A tun sɛgɛra kosɛbɛ flakɛbaga caman boro, k’a bororafɛnw bɛɛ ban, nka o si tun ma foyi ɲa; a ta bana yɛrɛ tun bɛ juguyara le.

\VS{27}O muso tun ka Yesu ko mɛn; a nana don jama ra ka maga Yesu ta derege ra, a kɔ fɛ.

\VS{28}Sabu a tun b’a fɔra a yɛrɛ kɔnɔ ko: «Ni ne sera ka maga a ta derege dama ra, ne bɛna kɛnɛya.»

\VS{29}A magara Yesu ta derege ra minkɛ, o yɔrɔnin kelen bɛɛ ra a ta joribɔn lɔra. A k’a ye a farikolo ra ko ale kɛnɛyara ka bɔ a ta bana ra.

\VS{30}O yɔrɔnin bɛɛ ra Yesu k’a lɔn a yɛrɛ ma ko sebagaya dɔ bɔra ale ra; a ka a ɲa munu jama cɛ ma k’a fɔ ko: «Jɔntigi le magara ne ta derege ra?»

\VS{31}A ta karamɔgɔdenw ko: «A flɛ, jamaba nin ka i gbɛndɛ, i belen ko: ‹Jɔn magara ne ra?› »

\VS{32}Nka Yesu ka a ɲa munu ka a kɛrɛfɛmɔgɔw flɛ, janko mɔgɔ min ka o kɛ, a ye o tigi ye.

\VS{33}Muso siranna fɔ a bɛ yɛrɛyɛrɛ, sabu a tun k’a lɔn ko min kɛra ale ra; a nana a yɛrɛ ben Yesu sen kɔrɔ, ka can bɛɛ fɔ a ye.

\VS{34}Yesu ko a ma ko: «Ne denmuso, i ta lanaya ka i kisi; taga hɛra ra, Ala ye i to kɛnɛya ra.»


\par }{\PP \VS{35}Ka Yesu to o kuma ra, mɔgɔ dɔw bɔra karanso kuntigi ta so ka na a fɔ a ye ko: «I denmuso sara, mun na i bɛ karamɔgɔ sɛgɛra tuun?»

\VS{36}Nka Yesu ma o ta kuma jate; a k’a fɔ karanso kuntigi ye ko: «I kana siran, la ne ra dɔrɔn!»

\VS{37}O tagatɔ, Yesu ma sɔn mɔgɔ si ye taga ni a ye, fɔ Piyɛri, ani Yakuba, ani Yakuba balemacɛ Yuhana.

\VS{38}O sera karanso kuntigi ta so kɔnɔ minkɛ, Yesu k’a ye ko jamaba tun bɛ yi, o bɛɛ bɛ kasira ka mankan ci, ka kule ci.

\VS{39}Yesu donna; a k’a fɔ o ye ko: «Mun kosɔn aw bɛ mankan cira, ka kasi? Den ma sa, a bɛ sunɔgɔra le.»


\par }{\PP \VS{40}O mɔgɔw ka kɛ a lɔgɔbɔ ye. A ka o bɛɛ labɔ kɛnɛ ma. Den tun lanin bɛ bon min kɔnɔ, a donna yi ni den facɛ ni a bamuso ye, ani a ta karamɔgɔden minw tun bɛ ni a ye.

\VS{41}A ka den mina a boro ma k’a fɔ a ye ko: «Talita kumi!» O kɔrɔ ye ko: «Sungurunin, ne b’a fɔ i ye ko i ye wuri.»


\par }{\PP \VS{42}O yɔrɔnin kelen bɛɛ ra sungurunin wurira ka kɛ tagama ye; a si tun ye san tan ni fla. O bɛɛ kabakoyara kosɛbɛ, fɔ ka o kɔnɔnɔban.

\VS{43}Yesu k’a fɔ o ye k’a gbɛlɛya ko: «Aw kana a to mɔgɔ wɛrɛ ye nin ko mɛn.» O kɔ fɛ, a ko o ye domuni di sungurunin ma.




\par }\Chap{6}{\SH Nazarɛtikaw banna Yesu ra
\par }
{\R (Matiyu 13.53-58; Luka 4.16-30)

\par }{\PP \VerseOne{1}O kɔ, Yesu bɔra o yɔrɔ ra, ka taga a lamɔdugu ra. A ta karamɔgɔdenw tugura a kɔ.

\VS{2}Nɛnɛkirilon* sera minkɛ, Yesu ka mɔgɔw karan damina karanso* kɔnɔ. Mɔgɔ caman tun bɛ a lamɛnna; o kabakoyara fɔ o tun b’a fɔra ko: «A bɔra ni nin kow bɛɛ ye min? Nin hakiritigiya min b’a fɛ, jɔntigi le ka o di a ma? A bɛ nin kabakow kɛra cogo di le?»

\VS{3}O ko: «Yirilɛsɛbaga tɛ wa? Mariyamu dencɛ, Yakuba ni Zoze ni Zude ni Simɔn, olugu kɔrɔcɛ tɛ wa? A dɔgɔmusow tɛ an fɛ yan wa?»

\par }{\PP O miiriyaw kɛra sababu ye ka o kunnacɛn, o ma la Yesu ra.

\VS{4}Nka Yesu k’a fɔ o ye ko: «Cira tɛ dɔgɔya yɔrɔ si, ni a yɛrɛ ta dugu tɛ, a yɛrɛ balemaw cɛ ra, ani a yɛrɛ ta lu.»


\par }{\PP \VS{5}O mɔgɔw ta lanabariya kosɔn, Yesu ma kabako caman kɛ; a ka a boro la banabagatɔ dama dama kan dɔrɔn ka o kɛnɛya.

\VS{6}O mɔgɔw ta lanabariya ka Yesu kabakoya.

\par }{\SH Yesu ka karamɔgɔdenw ci ka taga waajuri kɛ
\par }
{\R (Matiyu 10.5-15; Luka 9.1-6)

\par }{\PP Yesu tun bɛ yaala dafɛduguw ra ka mɔgɔw karan.

\VS{7}A ka a ta karamɔgɔden tan ni fla wele, ka o ci mɔgɔ fla fla; a ka sebagaya di o ma ka jinaw gbɛn.

\VS{8}A k’a fɔ o ye ko: «Ni bere dama tɛ, aw kana fɛn wɛrɛ ta ka taga tagama ra; aw kana domunifɛn ta, aw kana bɔrɔ ta, aw kana wari yɛrɛ bla aw kun.»

\VS{9}A ko: «Aw ye sanbara don aw sen na, nka aw kana derege fla don.»


\par }{\PP \VS{10}A k’a fɔ o ye tuun ko: «Ni aw jigira lu min kɔnɔ, aw ye to o lu kɔnɔ fɔ ka taga se aw bɔlon ma o yɔrɔ ra.

\VS{11}Nka ni dugu min mɔgɔw ma sɔn ka aw lajigi, ni o banna aw ta kuma ma, aw bɔtɔ o dugu ra, aw ye aw sennabuguri gbongbon yi; o bɛna kɛ aw seere ye o mɔgɔw kama.»


\par }{\PP \VS{12}Ayiwa, karamɔgɔdenw tagara mɔgɔw waaju ko o ye nimisa o ta jurumunw na.

\VS{13}O ka jinatɔ caman ta jinaw gbɛn ka bɔ o ra. O ka turu mun banabagatɔ caman na ka Ala daari o ye ka o kɛnɛya.


\par }{\SH Yuhana Batizerikɛbaga fagacogo
\par }
{\R (Matiyu 14.1-12; Luka 9.7-9)

\par }{\PP \VS{14}Ayiwa, masacɛ Herodi* nana Yesu ko mɛn, sabu mɔgɔw bɛɛ tun bɛ Yesu ko fɔra. Dɔw tun b’a fɔra ko: «Yuhana Batizerikɛbaga le kununa ka bɔ saya ra! O le kosɔn sebagaya b’a fɛ ka kabakow kɛ.»

\VS{15}Dɔw ko, ko cira Iliya\FTNT{*}{{\FR 6:15 }{\FR{6.15
}}{\FT{Iliya: Dɔw b’a fɔ a ma ko Eli.}}} lo, dɔw fana ko, ko cira minw tɛmɛna kakɔrɔ, ko olugu dɔ lo.


\par }{\PP \VS{16}Nka masacɛ ka o kow mɛn minkɛ, a ko: «Ne ka Yuhana min kun tigɛ, ale le kununa.»

\VS{17}Sabu masacɛ Herodi yɛrɛ tun ka Yuhana mina k’a siri k’a bla kaso ra. O tun kɛra a balemacɛ Filipe ta muso Herodiyadi le kosɔn, sabu Herodi tun ka o muso furu.

\VS{18}O kosɔn Yuhana tun k’a fɔ a ye ko: «Ka i balemacɛ muso mina a ra ka a furu, o ma bɛn!»

\VS{19}O kosɔn Herodiyadi tun bɛ Yuhana kɔninya kosɛbɛ; a tun b’a fɛ ka Yuhana faga, nka ale yɛrɛ tun tɛ se,

\VS{20}sabu Herodi tun bɛ siran Yuhana ɲa. A tun k’a lɔn ko mɔgɔ terennin lo, ani mɔgɔ saninman. O kosɔn a tun b’a janto Yuhana ra. Ni a tun ka Yuhana ta kumaw lamɛn, a hakiri tun bɛ ɲagami; o bɛɛ n’a ta, o kumaw tun ka di a ye.


\par }{\PP \VS{21}Ayiwa, Herodiyadi sagonanlon nana se. Masacɛ Herodi worolon kunbɛn nana se, a ka ɲanagbɛba dɔ labɛn a jɛnɲɔgɔnw ye, ani sorasikuntigiw, ani Galile mɔgɔbaw ye.

\VS{22}Herodiyadi denmuso nana don, ka dɔn kɛ. A ko diyara masacɛ ni a jɛnɲɔgɔnw ye. Masacɛ k’a fɔ sungurunin ye ko: «I bɛ fɛn min fɛ, o fɔ ne ye, ne bɛna o di i ma!»

\VS{23}Herodi karira sungurunin ye ko: «Ni i ka fɛn min daari ne fɛ, ne bɛna o di i ma; hali ni a kɛra ne ta jamana tarancɛ le ye.»

\VS{24}Sungurunin bɔra kɛnɛ ma ka taga a bamuso ɲininka ko: «Ne ka kan ka mun le daari?» A bamuso ka a jaabi ko: «Yuhana Batizerikɛbaga kunkolo.»


\par }{\PP \VS{25}O yɔrɔnin bɛɛ sungurunin teliyara ka don masacɛ fɛ ka taga a fɔ a ye ko: «Ne b’a fɛ i ye Yuhana Batizerikɛbaga kunkolo bla minan dɔ kɔnɔ, k’a di ne ma yan sisan!»

\VS{26}O kuma ka masacɛ ɲanasisi; nka a karira minkɛ sungurunin ye jama bɛɛ ɲa na, a tun tɛ se ka ban sungurunin ta kuma ma tuun.

\VS{27}O yɔrɔnin bɛɛ a ka sorasi dɔ ci ko a ye taga Yuhana kunkolo tigɛ ka na ni a ye. O cɛ tagara kasobon kɔnɔ ka taga Yuhana kunkolo tigɛ,

\VS{28}k’a bla minan dɔ kɔnɔ ka na a di sungurunin ma. Sungurunin tagara a di a bamuso ma.

\VS{29}Yuhana ta karamɔgɔdenw ko o mɛn minkɛ, o nana a su ta ka taga a don kaburu ra.


\par }{\SH Yesu ka domuni di jama ma
\par }
{\R (Matiyu 14.13-21; Luka 9.10-17; Yuhana 6.1-14)

\par }{\PP \VS{30}Ayiwa, Yesu ta ciradenw kɔsegira minkɛ, o nana lajɛn Yesu kɔrɔ. O ka ko minw bɛɛ kɛ, ani o ka mɔgɔw karan cogo min na, o ka o bɛɛ lakari Yesu ye.

\VS{31}O tuma Yesu k’a fɔ o ye ko: «An ye bɔ yan, an ye taga an danna kongo kɔnɔ yɔrɔ dɔ ra ka taga nɛnɛkiri dɔɔnin.» Yesu ka o fɔ, sabu mɔgɔw tun bɛ nana o fɛ caman; o bɛ taga o bɛ na tuma bɛɛ, hali domunikɛyɔrɔ yɛrɛ tun tɛ sɔrɔ Yesu ni a ta karamɔgɔdenw fɛ.


\par }{\PP \VS{32}O cogo ra, o donna kurun dɔ kɔnɔ ji kan, ka taga yɔrɔ dɔ ra kongo kɔnɔ o danna.

\VS{33}Mɔgɔ caman ka o tagatɔ ye kurun kɔnɔ, k’a lɔn ko olugu lo. Mɔgɔw bɔra kɛrɛfɛduguw bɛɛ ra ka bori ka taga kɔn o ɲa o yɔrɔ ra yi.


\par }{\PP \VS{34}Yesu bɔra kurun kɔnɔ minkɛ, a ka jamaba ye; o hina donna a ra, sabu o tun bɛ o yɛrɛ ma, i ko gbɛnbaga tɛ saga minw na. Yesu ka a damina ka o karan fɛn caman na.

\VS{35}Ayiwa, i n’a fɔ wagati tun janfara, karamɔgɔdenw gbarara Yesu ra k’a fɔ a ye ko: «A flɛ, an bɛ kongo le kɔnɔ yan, wagati fana janfara.

\VS{36}Jama labla, o ye taga togodaw ra, ani kɛrɛfɛduguw ra, ka taga domuni san.»

\VS{37}Yesu ka o jaabi ko: «Aw yɛrɛ ye domuni di o ma!» Karamɔgɔdenw ko: «Hali ni an bɛ wari deniye\FTNT{†}{{\FR 6:37 }{\FR{6.37
}}{\FT{Wari deniye: Yesu ta wagati ra deniye kelen tun ye sɛnɛkɛbaga ta tere kelen baara sara le ye.}}} kɛmɛ fla buru san k’a di nin mɔgɔw ma, o bɛ se ka o bɔ wa?»

\VS{38}Yesu ka o ɲininka ko: «Buru jori bɛ aw fɛ? Aw ye taga a flɛ.» O tagara, ka na a jaabi ko: «Burukun looru ni jɛgɛden fla.»


\par }{\PP \VS{39}Ayiwa, Yesu k’a fɔ a ta karamɔgɔdenw ye ko o ye mɔgɔw lasigi dugu ma binmisɛnw kan, jɛnkuru jɛnkuru.

\VS{40}Mɔgɔw sigira mɔgɔ kɛmɛ kɛmɛ, ani mɔgɔ bilooru looru.

\VS{41}Yesu ka burukun looru ni jɛgɛden fla ta, ka a ɲa kɔrɔta san fɛ ka baraka la Ala ye. O kɔ, a ka buru tigɛtigɛ k’a di a ta karamɔgɔdenw ma ko o ye a tarantaran jama ra. A ka jɛgɛden fla fana di, ko o ye a tarantaran mɔgɔw bɛɛ ra.

\VS{42}Mɔgɔ bɛɛ ka domuni kɛ fɔ ka fa!

\VS{43}O kɔ, burukunkurunw ni jɛgɛ tɔ min tora, o ka segi tan ni fla fa ni o ye.

\VS{44}Mɔgɔ minw tun ka o buruw domu, o tun ye cɛ waga looru.


\par }{\SH Yesu tagamana ji kan
\par }
{\R (Matiyu 14.22-23; Yuhana 6.15-21)

\par }{\PP \VS{45}O yɔrɔnin bɛɛ, Yesu ka karamɔgɔdenw jagboya ko o ye kurun ta ka ba tigɛ, ka bla ale ɲa, ka taga Bɛtisayida dugu fan fɛ, sani ale yɛrɛ ye jama labla.

\VS{46}Yesu ka mɔgɔw labla minkɛ, a tagara kuru kan ka taga Ala daari.

\VS{47}Su kora ka karamɔgɔdenw to kurun kɔnɔ ba cɛmancɛ ra; o wagati ra Yesu kelenpe tun tora gbele kan.

\VS{48}Yesu nana a ye ko karamɔgɔdenw sɛgɛnin lo kosɛbɛ; o tun tɛ sera ka kurun lataga ɲanaman ji kan, sabu fɔɲɔ tun bɛ o kunbɛnna. Su dugutarama wagati ra, Yesu tagamana ji kan ka taga o nɔ fɛ; a k’a kɛ i n’a fɔ a b’a fɛ ka tɛmɛ o ra.

\VS{49}Karamɔgɔdenw ka a tagamatɔ ye ji kan minkɛ, a kɛra o ɲa na i n’a fɔ su dɔ ja lo; o ka kɛ kule ci ye.

\VS{50}Sabu o bɛɛ ɲa tun b’a ra, o bɛɛ ja tun tigɛra. O yɔrɔnin bɛɛ Yesu kumana o fɛ, ko: «Aw ye aw hakiri sigi, ne lo! Aw kana siran!»


\par }{\PP \VS{51}O kɔ, a donna o fɛ kurun kɔnɔ; fɔɲɔ lɔra. O bɛɛ kabakoyara fɔ ka o kɔnɔnɔban,

\VS{52}sabu Yesu tun ka tagamasiyɛn min kɛ, ka buru caya, o tun ma o kɔrɔ faamu; o hakiri belen tun datugunin lo.


\par }{\SH Yesu ka banabagatɔw kɛnɛya Zenesarɛti mara ra
\par }
{\R (Matiyu 14.34-36)

\par }{\PP \VS{53}Yesu ni a ta karamɔgɔdenw ka ba tigɛ minkɛ, o tagara se Zenesarɛtikaw ta mara ra; o ka kurun lɔ bada ra.

\VS{54}O bɔra kurun kɔnɔ minkɛ, o yɔrɔnin bɛɛ mɔgɔw ka Yesu lɔn.

\VS{55}O borira ka taga yɔrɔ bɛɛ ra, ka taga banabagatɔw ta o ta lananw kan ka na ni o ye a fɛ. Ni mɔgɔw tun k’a mɛn ko a bɛ yɔrɔ o yɔrɔ, o tun bɛ taga a kɔ.

\VS{56}Ni Yesu tun sera yɔrɔ o yɔrɔ, duguba o, dugumisɛn o, walama togoda o, mɔgɔw tun bɛ na ni banabagatɔw ye ka na o la kɛnɛgbɛyɔrɔw ra, ka a daari ko a ye sabari k’a to o ye maga a ta derege dagbolo dama ra. Ni min o min tun magara a ra, o tun bɛ kɛnɛya.




\par }\Chap{7}{\SH Farisiw ni sariya karamɔgɔw ta landakow
\par }
{\R (Matiyu 15.1-9)

\par }{\PP \VerseOne{1}Ayiwa, Farisiw ni Sariya karamɔgɔ* dɔw bɔra Zeruzalɛmu ka na lajɛn Yesu kɔrɔ.

\VS{2}O k’a kɔrɔsi k’a ye ko a ta karamɔgɔden dɔw bɛ domuni kɛra ni o tɛgɛ saninyabari ye, o kɔrɔ ye ko o ma a ko ka kaɲa ni o ta landaw ye.


\par }{\PP \VS{3}Sabu Farisiw ni Yahudiya tɔw si tun tɛ sɔn ka domuni kɛ ni o ma o boro fla lalaga k’a ko kosɛbɛ, ka kaɲa ni o bɛmaw ta landaw ye.

\VS{4}O cogo ra, ni o tun bɔra lɔgɔfiyɛ ra, o tun bɛ na ko ka o yɛrɛw saninya fɔlɔ ka kaɲa ni landa ye, ka sɔrɔ ka domuni kɛ. O dama tɛ, o tun bɛ landa kɔrɔ caman wɛrɛ kɛ i n’a fɔ jifiyɛw kori, ani bɔgɔdagaw, ani siranɛgɛdagaw.


\par }{\PP \VS{5}O Farisiw ni sariya karamɔgɔw ka Yesu ɲininka ko: «Mun kosɔn i ta karamɔgɔdenw tɛ tagamana ka kaɲa ni an bɛmaw ta landaw ye? Mun kosɔn o tɛgɛw saninyabari bɛ domuni kɛ?»

\VS{6}Yesu ka o jaabi ko: «Aw flankafuw, cira Ezayi ka kuma min fɔ aw ta ko ra, o bɛnna kosɛbɛ, i n’a fɔ a sɛbɛra cogo min na, ko:

\par }{\Q ‹Nin mɔgɔw kɔni b’a fɔ o da ra le ko o bɛ ne bonya,

\par }{\Q k’a sɔrɔ o jusukun yɔrɔ ka jan ne ra kosɛbɛ!


\par }{\Q \VS{7}O bɛ ne batora gbansan le,

\par }{\Q sabu o bɛ adamadenw ta landa sigininw le ta ka mɔgɔw karan o ra\XREF{}{{\XO 7:7 }{\XO{7.7
}}{\XT{Nin kuma fɔra Ezayi 29.13.}}}.› »


\par }{\MM \VS{8}Yesu ko: «Aw bɛ ban Ala ta cifɔninw ma, ka tugu mɔgɔw ta landaw le kɔ.»


\par }{\PP \VS{9}A k’a fɔ o ye tuun ko: «Ka ban Ala ta cifɔninw ma, ka to aw ta landaw kan, aw kɔni bɛ se o ra kosɛbɛ!

\VS{10}Cira Musa k’a fɔ ko: ‹I fa ni i ba bonya;› ko: ‹Ni mɔgɔ min ka kumajugu fɔ a facɛ walama a bamuso ma, o tigi ka kan ka faga\FTNT{*}{{\FR 7:10 }{\FR{7.10
}}{\FT{Nin kuma fɔra
}}{\XT{Bɔri 20.12}}{\FT{ ani
}}{\XT{Sariya 5.16; Bɔri 21.17}}{\FT{ ani Sarakalasebagaw 20.9.}}}.›

\VS{11}Nka aw ka o kuma yɛlɛma k’a fɔ ko: ‹Ni mɔgɔ k’a fɔ a facɛ walama a bamuso ye ko: Ne tun b’a fɛ ka fɛn min di aw ma, o kɛra kɔrɔban\FTNT{†}{{\FR 7:11 }{\FR{7.11
}}{\FT{Kɔrɔban: O ye Aramekan le ye.}}} ye, o kɔrɔ ye ko ne ka o di Ala ma ka ban;›

\VS{12}o tuma aw b’a to o tigi tɛ foyi kɛ a facɛ walama a bamuso ye tuun.

\VS{13}O cogo ra, aw bɛ Ala ta Kuma kɛ fɛngbansan ye aw yɛrɛ ta landaw kosɔn. Nka o dɔrɔn tɛ, aw bɛ o kow ɲɔgɔnna caman wɛrɛ kɛ.»


\par }{\SH Fɛn minw bɛ se ka mɔgɔ lanɔgɔ
\par }
{\R (Matiyu 15.10-20)

\par }{\PP \VS{14}O kɔ, Yesu ka jama wele tuun, k’a fɔ o ye ko: «Aw bɛɛ ye aw toro malɔ ka nin faamu kosɛbɛ.

\VS{15}Fɛn si tɛ yi min bɛ don mɔgɔ kɔnɔbara ra, ni o bɛ se ka o tigi lanɔgɔ. Nka fɛn minw bɛ bɔ mɔgɔ jusukun na, o le bɛ mɔgɔ lanɔgɔ.

\VS{16}[Ni mɔgɔ min b’a fɛ ka o kow faamu, o ye jija ka o kumaw lamɛn dɛ!]»


\par }{\PP \VS{17}Wagati min na Yesu bɔra jama kɔrɔ ka taga so kɔnɔ, a ta karamɔgɔdenw ka a ɲininka o kuma kɔrɔ ra.

\VS{18}A k’a fɔ o ye ko: «O tuma hakiri tɛ aw fana fɛ wa? Aw m’a lɔn ko fɛn min bɛ bɔ kɛnɛ ma ka don mɔgɔ kɔnɔ, ko o tɛ se ka mɔgɔ lanɔgɔ wa?

\VS{19}Sabu o fɛnw tɛ don mɔgɔ jusukun na, nka o bɛ taga a kɔnɔbara le ra; o kɔ fɛ o tigi bɛ taga so kɔ, ka o fɛnw labɔ.» Yesu ka o fɔ, k’a yira ko domunifɛn bɛɛ bɛ se ka domu.


\par }{\PP \VS{20}A ko: «Fɛn min bɛ bɔ mɔgɔ jusukun na, o le bɛ mɔgɔ lanɔgɔ.

\VS{21}Sabu miiriyajuguw bɛ bɔ mɔgɔ kɔnɔ le, mɔgɔ jusukun na; o le bɛ mɔgɔ bla jatɔya ra, ani sonyari, ani mɔgɔfaga,

\VS{22}ani jɛnɛya, ani wasabariya, ani juguya, ani tɔɲɔri, ani jogojuguya, ani ɲangboya, ani tɔgɔcɛnri, ani yɛrɛbonya, ani hakirintanyakow.

\VS{23}Nin kojuguw bɛɛ bɛ bɔ mɔgɔ jusukun le ra; o le bɛ mɔgɔ lanɔgɔ.»


\par }{\SH Siya wɛrɛ muso min tun lara Yesu ra
\par }
{\R (Matiyu 15.21-28)

\par }{\PP \VS{24}O kɔ, Yesu bɔra o yɔrɔ ra, ka taga Tiri mara ra. A tagara don bon dɔ kɔnɔ; a tun t’a fɛ mɔgɔ si y’a lɔn ko a bɛ o bon kɔnɔ, nka a dogonin ma se ka to!

\VS{25}Sabu muso dɔ tun bɛ yi, jina tun bɛ min denmuso ra. Ale ka Yesu ko mɛn minkɛ, a nana a yɛrɛ firi Yesu sen kɔrɔ.

\VS{26}O muso tun ye siya wɛrɛ mɔgɔ le ye; Gɛrɛki tun lo, a bɔra Siri, Fenisi mara ra. A ka Yesu daari ko a ye jina gbɛn ka bɔ a denmuso ra.

\VS{27}Nka Yesu k’a fɔ a ye ko: «A to denmisɛnw ye domuni kɛ ka fa fɔlɔ; sabu ka denmisɛnw ta domuni ta ka o firi wurudenninw kɔrɔ, o man ɲi.»

\VS{28}Muso ka a jaabi ko: «O ye can ye, Matigi, nka denmisɛnw domunikɛtɔ, domuni murumuru minw bɛ benben tabali jukɔrɔ dugu ma, wurudenninw bɛ o domu dɛ!»

\VS{29}Yesu k’a fɔ a ye ko: «Muso, nin kuma kosɔn, i kɔsegi ka taga i ta so, jina bɔra i denmuso ra ka ban.»

\VS{30}Muso tagara so. A donna bon kɔnɔ minkɛ, a k’a sɔrɔ ko den lanin bɛ lanan kan, jina bɔra a ra.


\par }{\SH Yesu ka cɛ torogberen dɔ kɛnɛya
\par }
{\PP \VS{31}Ayiwa, Yesu bɔra Tiri mara ra ka tɛmɛ Sidɔn dugu fɛ; a tagara tɛmɛ Dekapɔli mara cɛ ma ka na Galile ba fan fɛ.

\VS{32}A tɛmɛtɔ, o nana ni cɛ torogberen dɔ ye a fɛ; kuma fana tun ka gbɛlɛn a fɛ kosɛbɛ. O ka Yesu daari ko a ye sabari k’a boro la o cɛ kan ka a kɛnɛya.

\VS{33}Yesu ka o cɛ mina ka taga ni a ye o danna ka a mabɔ jama ra. A ka a borokandenw don a torowow kɔnɔ, ka a daji mun a nɛnden na.

\VS{34}O kɔ, a ka a ɲa kɔrɔta san fɛ ka nɛnɛkiriba kɛ, k’a fɔ ko: «Efata,» o kɔrɔ ye ko: «Aw ye dayɛlɛ.»


\par }{\PP \VS{35}O yɔrɔnin bɛɛ a toro fla dayɛlɛra, a nɛnden fana lablara. A sera ka kuma ka ɲa.

\VS{36}Yesu sekɔra ka na se mɔgɔw kɔrɔ minkɛ, a k’a fɔ o ye k’a gbɛlɛya ko o kana a to mɔgɔ wɛrɛ ye o ko mɛn. Nka a ka o fɔ minkɛ, a kɛra i n’a fɔ a ka a serege le, sabu o tagara o ko fɔ yɔrɔ bɛɛ.

\VS{37}O mɔgɔw tun kɔnɔnɔbanna fɔ ka tɛmɛ. O tun b’a fɔra ko: «A bɛ fɛn o fɛn kɛ, o bɛɛ ka ɲi. A b’a to torogberenw bɛ mɛnni kɛ, ani bobow yɛrɛ bɛ kuma!»




\par }\Chap{8}{\SH Yesu ka domuni di mɔgɔ waga naani ma
\par }
{\R (Matiyu 15.32-39)

\par }{\PP \VerseOne{1}Lon dɔ, ra jamaba nana lajɛn Yesu kɔrɔ tuun. A k’a ye ko domunifɛn tɛ o boro minkɛ, a k’a ta karamɔgɔdenw wele k’a fɔ o ye ko:

\VS{2}«Nin jama hina bɛ ne ra dɛ! Nin ye o tere saba ye ne kɔrɔ yan, foyi tɛ o boro k’a domu.

\VS{3}Ni ne ka o kɔngɔtɔ bla ka taga, o baraka bɛna ban sira cɛ, sabu dɔw bɔra fɔ yɔrɔjan.»

\VS{4}A ta karamɔgɔdenw k’a jaabi ko: «An bɛna buru sɔrɔ min kongokolon kɔnɔ yan, janko nin mɔgɔw ye domuni kɛ ka fa?»

\VS{5}Yesu ka o ɲininka ko: «Burukun jori le bɛ aw fɛ yan?» O ko: «Burukun wolonfla.»


\par }{\PP \VS{6}Yesu ko mɔgɔw ye sigi dugu ma. O kɔ, a ka o burukun wolonfla ta ka baraka la Ala ye, ka o tigɛtigɛ ka o di a ta karamɔgɔdenw ma ko o ye a tarantaran jama ra; o k’a tarantaran jama ra.

\VS{7}Jɛgɛden misɛn dama dama tun bɛ o boro fana. Yesu ka baraka la Ala ye, k’a fɔ ko o ye o fana tarantaran jama ra.

\VS{8}Mɔgɔw ka domuni kɛ fɔ ka fa. Burukunkurun ni jɛgɛ tɔ min tora, o ka o cɛ ka segi wolonfla fa.

\VS{9}O jama tun bɛ mɔgɔ waga naani bɔ. O kɔ, Yesu ka o labla.


\par }{\PP \VS{10}O yɔrɔnin bɛɛ Yesu ni a ta karamɔgɔdenw donna kurun kɔnɔ ka taga Dalimanuta mara ra.


\par }{\SH Farisiw ko Yesu ye tagamasiyɛn dɔ kɛ
\par }
{\R (Matiyu 16.1-4)

\par }{\PP \VS{11}Ayiwa, Farisiw* nana kɛ sɔsɔri kɛ ye ni Yesu ye; o tun b’a fɛ k’a kɔrɔbɔ le. O ko Yesu ye tagamasiyɛn dɔ yira olugu ra min b’a yira ko a bɔra Ala ra.

\VS{12}Yesu jusukun tɔɔrɔnin ka nɛnɛkiriba kɛ k’a fɔ o ye ko: «Mun kosɔn bi mɔgɔw bɛ tagamasiyɛn dɔ ɲini? Can ra, ne b’a fɔ aw ye ko tagamasiyɛn si tɛna yira bi mɔgɔw ra.»

\VS{13}O kɔ, Yesu ka o to yi, ka don kurun kɔnɔ ka taga ba ɲa dɔ kan.


\par }{\SH Farisiw ni Herodi ta burufunufɛn
\par }
{\R (Matiyu 16.5-12)

\par }{\PP \VS{14}Karamɔgɔdenw tun ɲinana o ma buru ta; burukun kelenpe le tun bɛ o fɛ kurun kɔnɔ.

\VS{15}Yesu k’a fɔ o ye k’a gbɛlɛya ko: «Aw ye aw yɛrɛ kɔrɔsi Farisiw* ni Herodi ta burufunufɛn na dɛ!»

\VS{16}Karamɔgɔdenw ka kɛ a fɔ ye ɲɔgɔn ye ko: «An ma buru ta minkɛ, o kosɔn a bɛ nin kuma fɔra!»


\par }{\PP \VS{17}Yesu ka o ta miiriya lɔn minkɛ, a k’a fɔ o ye ko: «Mun kosɔn aw b’a miirira ko aw ma buru ta minkɛ, ko o kosɔn ne ka nin kuma fɔ? Hali bi hakiri tɛ aw fɛ ka ne ta kow faamu wa? Aw jusukun belen datugunin lo wa?

\VS{18}Ɲadenw bɛ aw fɛ, aw tɛ yeri kɛ wa? Torow bɛ aw fɛ, aw tɛ mɛnni kɛ wa? Aw hakiri tɛ jigi fɛn na wa?

\VS{19}Wagati min na ne ka burukun looru tigɛtigɛ k’a di aw ma ko aw ye a di mɔgɔ waga looru ma, o domuni bannin kɔ, aw ka segi ɲa jori le sɔrɔ burukunkurun tɔ ra?» O ko: «Segi ɲa tan ni fla.»

\VS{20}Yesu ko: «Wagati min ne ka burukun wolonfla tigɛtigɛ ka o di mɔgɔ waga naani ma, o kɔ fɛ aw ka segi ɲa jori le sɔrɔ burukunkurun na?» O ko: «Segi ɲa wolonfla.»

\VS{21}Yesu k’a fɔ o ye ko: «Hali bi aw belen ma ne ta kuma faamu wa?»


\par }{\SH Yesu ka fiyentɔcɛ dɔ kɛnɛya
\par }
{\PP \VS{22}O kɔ, Yesu ni a ta karamɔgɔdenw tagara Bɛtisayida; o sera yi minkɛ, mɔgɔ dɔw nana ni fiyentɔcɛ dɔ ye Yesu fɛ k’a daari ko a ye sabari k’a boro la a kan k’a kɛnɛya.

\VS{23}Yesu ka fiyentɔcɛ mina a boro ma ka taga ni a ye dugu kɔ fɛ, ka daji mun a ɲadenw na, ka a boro la a kan, ka a ɲininka ko: «I bɛ fɛn dɔ yera sisan wa?»

\VS{24}Cɛ ka a ɲa yɛlɛ ka flɛri kɛ; a ko: «Ne ɲa bɛ mɔgɔw ra, nka o bɛ i n’a fɔ yiriw, o bɛ tagamana.»


\par }{\PP \VS{25}Yesu ka a boro la a ɲa kan tuun. O kɔ fiyentɔcɛ ka a ɲa yɛlɛ ka flɛri kɛ minkɛ, a kɛnɛyara; a ka fɛn bɛɛ ye ka ɲa.

\VS{26}Ayiwa, Yesu k’a fɔ a ye ko a ye kɔsegi ka taga a ta somɔgɔw fɛ, nka a kana tɛmɛ dugu kɔnɔ.


\par }{\SH Piyɛri ko Yesu le ye Kisibaga ye
\par }
{\R (Matiyu 16.13-20; Luka 9.18-21)

\par }{\PP \VS{27}Yesu ni a ta karamɔgɔdenw tun bɛ tagara Sezare Filipi kɛrɛfɛduguw ra; o tagatɔ Yesu ka o ɲininka ko: «Mɔgɔw bɛ ne jatera jɔntigi le ye dɛ?»

\VS{28}Karamɔgɔdenw ko: «Dɔw ko i ye Yuhana Batizerikɛbaga ye; dɔw ko i ye cira Iliya\FTNT{*}{{\FR 8:28 }{\FR{8.28
}}{\FT{Iliya: Dɔw b’a fɔ a ma ko Eli.}}} ye, dɔw ko i ye cira dɔ wɛrɛ le ye.»

\VS{29}Yesu ka o ɲininka ko: «Aw do? Aw ta miiriya ra, ne ye jɔntigi le ye?» Piyɛri ka a jaabi ko: «Ele le ye Kisibaga* ye, Ala ka min ɲanawoloma.»

\VS{30}Yesu k’a fɔ o ye k’a gbɛlɛya kosɛbɛ ko o kana ale ta ko fɔ mɔgɔ si ye.


\par }{\SH Yesu ta saya ni a kunuko
\par }
{\R (Matiyu 16.21-28; Luka 9.22-27)

\par }{\PP \VS{31}O kɔ, Yesu ka kɛ a ta karamɔgɔdenw karan ye k’a fɔ o ye ko Min kɛra Adamaden ye*, ko jagboya lo ko o ye tɔɔrɔ kosɛbɛ; cɛkɔrɔbaw, ani sarakalasebagaw* kuntigiw, ani sariya karamɔgɔw* bɛna ban a ra, ka a mina ka a faga. Nka tere saba tɛmɛnin kɔ, a bɛna kunu.

\VS{32}Yesu tun ka o kow fɔ o ɲa na k’a gbɛya. Piyɛri ka Yesu wele ka taga kɛrɛ fɛ, ka Yesu mafiyɛnya, ko a man kan ka o kuma fɔ.

\VS{33}Nka Yesu yɛlɛmana ka a ta karamɔgɔdenw flɛ, ka Piyɛri mafiyɛnya, k’a fɔ a ye ko: «Bɔ ne kɔ, ele setanamɔgɔ! Sabu Ala sago ye min ye, ele tɛ miiri o ra dɛ, fɔ adamadenw sago.»


\par }{\SH Mɔgɔ bɛ tugu Yesu kɔ cogo min
\par }
{\PP \VS{34}O kɔ, Yesu k’a ta karamɔgɔdenw ni jama wele k’a fɔ o ye ko: «Ni mɔgɔ min b’a fɛ ka tugu ne nɔ fɛ, o tigi ka kan ka ban a yɛrɛ ra, k’a ta gbengbenyiri ta ka tugu ne kɔ.

\VS{35}Sabu ni mɔgɔ o mɔgɔ b’a fɛ k’a nin kisi, o tigi bɛna bɔnɔ a nin na; nka ni mɔgɔ o mɔgɔ ka bɔnɔ a nin na ne kosɔn, ani Kibaro Diman* kosɔn, o tigi bɛna a nin kisi.

\VS{36}Ni mɔgɔ ka dunuɲa bɛɛ sɔrɔ ka taga bɔnɔ a nin na lahara, dunuɲasɔrɔ ka mun le ɲa o tigi ye?

\VS{37}Mɔgɔ bɛ se ka mun le di min bɛ se ka kɛ a nin kunmabɔsara ye?

\VS{38}O le kosɔn ni mɔgɔ o mɔgɔ ka maroya ka ne ni ne ta kuma ko fɔ bi mɔgɔ terenbariw, ani Alaɲasiranbariw ɲa na, Min kɛra Adamaden ye*, ni o nana don a Fa Ala ta nɔɔrɔ ra ni mɛlɛkɛ saninmanw ye, ale fana bɛna maroya k’a fɔ ko o tigi ye ale ta ye.»




\par }\Chap{9}{\PP \VerseOne{1}Yesu k’a fɔ o ye tuun ko: «Can ra, ne b’a fɔ aw ye ko minw lɔnin bɛ yan bi, o dɔw tɛna sa fiyewu, fɔ o ye Ala ta Masaya* natɔ ye ni sebagaya ye.»


\par }{\SH Yesu nɔɔrɔ yirara karamɔgɔdenw na
\par }
{\R (Matiyu 17.1-13; Luka 9.28-36)

\par }{\PP \VS{2}Ayiwa, tere wɔɔrɔ tɛmɛnin kɔ, Yesu ka Piyɛri ni Yakuba ni Yuhana wele ka taga ni o ye kuru jamijan dɔ kan o danna. Ka o to o yɔrɔ ra, Yesu cogoya yɛlɛmana o ɲa na.

\VS{3}A ta faniw barara ka gbɛ fɔ ka manamana. A tun gbɛra cogo min na, fanikobaga si tɛ dugukolo kan min bɛ se ka fani ko k’a gbɛ o cogo ra.

\VS{4}O kɔ, karamɔgɔden saba ka cira Iliya\FTNT{*}{{\FR 9:4 }{\FR{9.4
}}{\FT{Iliya: Dɔw b’a fɔ a ma ko Eli.}}} ni cira Musa ye, o bɛ kumana ni Yesu ye.

\VS{5}Piyɛri k’a fɔ Yesu ye ko: «An karamɔgɔ, an nana yan minkɛ, o ɲana dɛ! A to an ye fanibon saba lɔ: ele ta kelen, cira Musa ta kelen, ani cira Iliya ta kelen.»


\par }{\PP \VS{6}Piyɛri kɔni tun ka o kuma fɔ a yɛrɛ kun fɛ le, sabu siranya tun bɛ o mɔgɔ saba bɛɛ ra.

\VS{7}Ayiwa, sankaba dɔ jigira ka na o datugu; kumakan dɔ bɔra sankaba ra, ko: «Nin le ye ne Dencɛ kanunin ye; aw y’a lamɛn!»

\VS{8}O yɔrɔnin bɛɛ karamɔgɔdenw ka flɛri kɛ o lamini bɛɛ ra; nka o ma mɔgɔ si ye tuun, ni Yesu kelen tɛ.


\par }{\PP \VS{9}Ayiwa, ka o jigitɔ to ka bɔ kuru kan, Yesu k’a fɔ o ye k’a gbɛlɛya ko o ka ko min ye, o kana o fɔ mɔgɔ si ye fɔlɔ, fɔ Min kɛra Adamaden ye*, o ye kunu ka bɔ saya ra fɔlɔ.

\VS{10}Karamɔgɔdenw ka o kuma mara o yɛrɛw kɔnɔ, nka o tun bɛ ɲɔgɔn ɲininkara ko: «A tun b’a fɔra ko: ‹ka kunu ka bɔ saya ra,› o kɔrɔ ye mun ye?»


\par }{\PP \VS{11}Ayiwa, karamɔgɔdenw ka Yesu ɲininka ko: «Mun kosɔn sariya karamɔgɔw* b’a fɔra ko: ‹Cira Iliya le ka kan ka kɔn ka na fɔlɔ?› »

\VS{12}Yesu ka o jaabi ko: «Can lo, cira Iliya bɛna na fɔlɔ ka na fɛn bɛɛ labɛn; nka mun na a sɛbɛra Ala ta Kuma ra ko: ‹Min kɛra Adamaden ye*, ko o ka kan ka tɔɔrɔ kosɛbɛ, ani ko mɔgɔw bɛna a mafiyɛnya?›

\VS{13}O bɛɛ n’a ta, ne b’a fɔ aw ye ko cira Iliya nana ka ban, nka o ka a kɛ o sago ye, i n’a fɔ a sɛbɛra cogo min na a ta ko ra Kitabu kɔnɔ\FTNT{†}{{\FR 9:13 }{\FR{9.13
}}{\FT{Cira tun ka min fɔ cira Iliya nako ra (}}{\XT{Malaki 3.23-24}}{\FT{), Yuhana Batizerikɛbaga nana minkɛ, o kuma kɛra can ye.}}}.»


\par }{\SH Yesu ka den jinatɔ dɔ kɛnɛya
\par }
{\R (Matiyu 17.14-21; Luka 9.37-42)

\par }{\PP \VS{14}Ayiwa, Yesu ni o karamɔgɔden saba nana se karamɔgɔden tɔw kɔrɔ minkɛ, o k’a ye ko jamaba dɔ ka o lamini; sariya karamɔgɔ* dɔw bɛ sɔsɔri kɛra ni o ye.

\VS{15}Mɔgɔw ka Yesu ye minkɛ, a barara o bɛɛ ra kosɛbɛ. O borira ka taga Yesu fɛ ka taga a fo.

\VS{16}Yesu ka karamɔgɔdenw ɲininka ko: «Aw ni olugu bɛ ɲɔgɔn sɔsɔra mun le ra?»


\par }{\PP \VS{17}Ayiwa, o jama ra mɔgɔ dɔ ka Yesu jaabi k’a fɔ a ye ko: «An karamɔgɔ, ne nana ni ne dencɛ ye i fɛ; jina dɔ le b’a ra, o le ka a kɛ bobo ye.

\VS{18}Ni o jina wurira a fɛ yɔrɔ o yɔrɔ, a b’a firi dugu ma; den bɛ dakanga bɔ, a bɛ a ɲin ɲimi ka ja. Ne ka i ta karamɔgɔdenw daari ko o ye jina gbɛn, nka o ma se.»

\VS{19}Yesu ko: «Aw mɔgɔ lanabariw, ne bɛna to ni aw ye fɔ tuma juman? Ne bɛna aw ta kow sɔnmina fɔ ka taga se wagati juman le? Aw ye na ni den ye ne fɛ yan.» O nana ni den ye.


\par }{\PP \VS{20}Jina ka Yesu ye minkɛ, o yɔrɔnin bɛɛ a ka den yuguyugu ni fanga ye. Den benna dugu ma ka kolonkolon, ka kanga bɔ a da ra.

\VS{21}Yesu ka den facɛ ɲininka ko: «A k’a sɔrɔ kabini wagati juman?» A facɛ ko: «Kabini a denmisɛnman.»

\VS{22}Tuma caman jina b’a firi tasuma ra, walama ji ra, janko ka a faga. Ni i bɛ se ka fɛn dɔ kɛ, makari an na ka an dɛmɛ.

\VS{23}Yesu k’a fɔ a ye ko: «Mun kosɔn i k’a fɔ ko: ‹Ni i bɛ se ka fɛn dɔ kɛ›? Mɔgɔ min bɛ la ne ra, fɛn bɛɛ bɛ se ka kɛ o tigi ye.»

\VS{24}O yɔrɔnin bɛɛ den facɛ pɛrɛnna ko: «Ne lara i ra, nka ne ta lanaya ka dɔgɔ, dɔ fara ne ta lanaya kan!»


\par }{\PP \VS{25}Yesu ka o mɔgɔw girintɔ ye ka na minkɛ, a jamana jina kunna k’a fɔ a ye ko: «Jina, ele min bɛ mɔgɔ kɛ bobo ni torogberen ye, ne b’a fɔ i ye ko i ye bɔ nin den na, i kana don a ra tuun fiyewu!»

\VS{26}Ayiwa, o jina ka kule ci ka den yuguyugu ni fanga ye ka bɔ a ra; den kɛra i ko su. Mɔgɔ minw tun bɛ yi, o caman ko: «Den sara.»

\VS{27}Nka Yesu k’a mina a boro ma ka a lawuri. Den wurira ka lɔ.


\par }{\PP \VS{28}Yesu donna bon kɔnɔ minkɛ, a ta karamɔgɔdenw ka a ɲininka o danna, o ko: «Mun kosɔn anw ma se ka nin jina gbɛn?»

\VS{29}Yesu ka o jaabi ko: «Nin jina ɲɔgɔn kɔni, foyi tɛ se ka ale labɔ ni Aladaari tɛ.»


\par }{\SH Yesu bɛ a ta saya ni a kunuko fɔ tuun
\par }
{\R (Matiyu 17.22-23; Luka 9.43-45)

\par }{\PP \VS{30}Yesu ni a ta karamɔgɔdenw bɔra o yɔrɔ ra ka Galile mara cɛtigɛ. Yesu tun t’a fɛ mɔgɔw ye ale yɔrɔ lɔn.

\VS{31}Sabu a tun bɛ a ta karamɔgɔdenw karanna k’a fɔ o ye ko: «Min kɛra Adamaden ye*, o bɛna o mina k’a don mɔgɔw boro; o bɛna a faga, nka a saya tere sabanan a bɛna kunu.»

\VS{32}Karamɔgɔdenw tun ma o kuma kɔrɔ lɔn, nka o fana tun bɛ siranna, k’a ɲininka.


\par }{\SH Mɔgɔ min ye ɲamɔgɔ ye Ala fɛ
\par }
{\R (Matiyu 18.1-5; Luka 9.46-48)

\par }{\PP \VS{33}Ayiwa, Yesu ni a ta karamɔgɔdenw sera Kapɛrinahumu. O donna bon kɔnɔ wagati min na, a ka o ɲininka; a ko: «Aw tun bɛ mun kuma le fɔra sira ra?»

\VS{34}O jera, sabu o tun bɛ ɲɔgɔn sɔsɔra sira ra ko jɔntigi le ye olugu ra ɲamɔgɔ ye.

\VS{35}Ayiwa, Yesu sigira; a k’a ta karamɔgɔden tan ni fla wele k’a fɔ o ye ko: «Ni mɔgɔ dɔ b’a fɛ ka kɛ ɲamɔgɔ ye, o tigi ka kan ka kɛ bɛɛ ra kɔmɔgɔ ye, ani ka a yɛrɛ kɛ tɔw bɛɛ ta baaraden ye.»

\VS{36}O kɔ, a ka denfitini dɔ ta, ka na a lɔ o cɛ ra; a k’a boro melege o den ma, k’a fɔ o ye ko:

\VS{37}«Ni mɔgɔ o mɔgɔ ka nin denfitini ɲɔgɔn dɔ mina ka ɲa ne tɔgɔ kosɔn, o tigi ka ne yɛrɛ le mina ka ɲa. Ni mɔgɔ o mɔgɔ fana ka ne mina ka ɲa, o tigi ma ne le mina ka ɲa, nka min ka ne ci, a ka o le mina ka ɲa.»


\par }{\SH An juguw ani an ɲinw
\par }
{\R (Luka 9.49-50)

\par }{\PP \VS{38}Yuhana ko Yesu ma ko: «An karamɔgɔ, an ka cɛ dɔ ye a bɛ jinaw gbɛnna ka bɔ mɔgɔw ra i tɔgɔ baraka ra, k’a sɔrɔ a tɛ ni an ye; an ka a bari o ra, sabu a tɛ ni an ye.»


\par }{\PP \VS{39}Yesu ko: «Aw kana a bari o ra, sabu mɔgɔ si tɛ se ka kabako kɛ ne tɔgɔ baraka ra, ka sekɔ o yɔrɔnin bɛɛ ra ka kumajugu fɔ ne ma.

\VS{40}Sabu mɔgɔ min tɛ an jugu ye, o tigi ye an ɲin le ye.

\VS{41}Ni mɔgɔ o mɔgɔ ka jifiyɛ ɲa kelen minji di aw ma ne tɔgɔ kosɔn, ko sabu aw ye Kirisita* taw ye, can ra ne b’a fɔ aw ye ko o tigi tɛna fɔn o baraji ra fiyewu.»


\par }{\SH Fɛn minw bɛ mɔgɔ bla jurumun na
\par }
{\R (Matiyu 18.6-9; Luka 17.1-2)

\par }{\PP \VS{42}Yesu k’a fɔ o ye tuun ko: «Nin denfitini minw lanin bɛ ne ra ka ban, sani mɔgɔ dɔ ye kɛ sababu ye ka o ra kelen kunnacɛn ka bɔ lanaya ra, a ka fisa o ye wugu belebeleba dɔ le dulon o tigi kan na ka a firi kɔgɔji ra.


\par }{\PP \VS{43}«Ni i boro kelen le bɛ kɛ sababu ye ka i bla jurumun na, a tigɛ ka bɔ yi; sabu ka taga don ni i boro kelen ye ɲanamanya ra, o ka fisa i ma, sani i boroflatigi ye taga don jahanama ra, o yɔrɔ min tasuma tɛ faga ka ye.

\VS{44}[Tumu minw bɛ mɔgɔ sogo domu o yɔrɔ ra, o tɛ faga ka ye, a tasuma fana tɛ faga.]

\VS{45}Ni i sen kelen le bɛ kɛ sababu ye ka i bla jurumun na, a tigɛ ka bɔ yi; sabu ka taga don ni i sen kelen ye ɲanamanya ra, o ka fisa i ma, sani i senflatigi ye taga firi jahanama kɔnɔ yi.

\VS{46}[Tumu minw bɛ mɔgɔ sogo domu o yɔrɔ ra, o tɛ faga ka ye, a tasuma fana tɛ faga.]

\VS{47}Ni i ɲaden kelen le bɛ kɛ sababu ye ka i bla jurumun na, a wɔgɔbi ka bɔ yi; sabu ka taga don ni i ɲaden kelen ye ɲanamanya ra, o ka fisa i ma, sani i ɲadenflatigi ye taga firi jahanama ra.

\VS{48}Tumu minw bɛ mɔgɔ sogo domu o yɔrɔ ra, o tɛ faga ka ye, a tasuma fana tɛ faga.

\VS{49}Sabu mɔgɔ bɛɛ bɛna saninya tasuma fɛ, i n’a fɔ saraka tun bɛ saninya cogo min na ni kɔgɔ ye.


\par }{\PP \VS{50}«Kɔgɔ kɔni ye fɛnɲuman ye, nka ni kɔgɔ timiya bɔra a ra, mun le bɛ se ka a latimiya tuun? Aw ye kɔgɔ kɛ aw yɛrɛw ra. Aw y’a to hɛra ye kɛ aw ni ɲɔgɔn cɛ.»




\par }\Chap{10}{\SH Yesu bɛ taga Zude mara ra
\par }
{\R (Matiyu 19.1-12; Luka 16.18)

\par }{\PP \VerseOne{1}Yesu bɔra o yɔrɔ ra, ka taga Zude mara yɔrɔ dɔ ra, min bɛ Zuridɛn ba kɔ fɛ. O yɔrɔ ra jamaba nana lajɛn a kɔrɔ tuun. A ka kɛ o karan ye i n’a fɔ a tun bɛ deri k’a kɛ cogo min na.


\par }{\SH Yesu ko furu man kan ka sa
\par }
{\PP \VS{2}Farisi* dɔw gbarara Yesu ra ka a ɲininka; o tun b’a fɛ k’a kɔrɔbɔ le. O ko: «Yala ka kaɲa ni sariya* ye, cɛ bɛ se ka a muso bla wa?»

\VS{3}Yesu ka o jaabi ni ɲininkari dɔ ye, ko: «Cira Musa ka mun le sɛbɛ o ko ra?»

\VS{4}O k’a fɔ a ye ko: «Cira Musa ko cɛ bɛ se ka furusasɛbɛ di a muso ma ka a bla\XREF{}{{\XO 10:4 }{\XO{10.4
}}{\XT{Nin kuma fɔra Sariya 24.1.}}}.»


\par }{\PP \VS{5}Yesu ka o jaabi ko: «Aw ta jusukungbɛlɛya le kosɔn Musa ka o sariya sɛbɛ aw ye.

\VS{6}Ni o tɛ, dunuɲa danwagati ra Ala ka cɛ ni muso le dan.

\VS{7}‹O le kosɔn cɛ bɛ bɔ a facɛ ni a bamuso kɔrɔ ka nɔrɔ a muso ra.

\VS{8}O fla bɛ jɛn ka kɛ mɔgɔ kelen ye\XREF{}{{\XO 10:8 }{\XO{10.8
}}{\XT{Nin kuma fɔra Damina 1.27 ani 2.24.}}}.› O tɛ jate mɔgɔ fla ye tuun; o bɛ jɛn ka kɛ mɔgɔ kelen ye.

\VS{9}O le kosɔn Ala ka min jɛn ka a kɛ kelen ye, mɔgɔ si kana o faran ka bɔ ɲɔgɔn na.»


\par }{\PP \VS{10}Yesu ni a ta karamɔgɔdenw nana don bon kɔnɔ wagati min na, karamɔgɔdenw ka Yesu ɲininka o kow ra.

\VS{11}Yesu k’a fɔ o ye ko: «Ni cɛ o cɛ ka a muso bla ka muso wɛrɛ furu, o cɛ ka jɛnɛya le kɛ, a k’a muso fɔlɔ janfa.

\VS{12}Ni muso min fana bɔra a cɛ fɛ ka taga sigi cɛ wɛrɛ kun, o muso ka jɛnɛya le kɛ.»


\par }{\SH Yesu ka dugawu kɛ denmisɛnw ye
\par }
{\R (Matiyu 19.13-15; Luka 18.15-17)

\par }{\PP \VS{13}Ayiwa, mɔgɔ dɔw nana ni denmisɛn dɔw ye Yesu fɛ, janko a ye maga o ra; nka karamɔgɔdenw ka o mɔgɔw mafiyɛnya.

\VS{14}Yesu ka o ye minkɛ, o ma diya a ye. A k’a fɔ karamɔgɔdenw ye ko: «Aw y’a to denmisɛnw ye na ne fɛ, aw kana o bari; sabu mɔgɔ minw bɛ i ko denmisɛnw, Ala ta Masaya* ye olugu le ta ye.

\VS{15}Can ra, ne b’a fɔ aw ye ko ni mɔgɔ o mɔgɔ ma sɔn Ala ta Masaya* ma i ko denfitini, o tigi tɛna don a ra fiyewu.»

\VS{16}O kɔ, a ka denmisɛnw ta ka a boro mini o ma, k’a boro la o kan, ka dugawu kɛ o ye.


\par }{\SH Cɛ naforotigi ta ko
\par }
{\R (Matiyu 19.16-30; Luka 18.18-30)

\par }{\PP \VS{17}Ayiwa, Yesu ka sira ta minkɛ, cɛ dɔ borira ka na a kinbiri gban a kɔrɔ k’a ɲininka ko: «An karamɔgɔɲuman, ne ka kan ka mun le kɛ, janko ne ye ɲanamanya banbari sɔrɔ?»

\VS{18}Yesu k’a fɔ a ye ko: «Mun na i ko ne ma ko: ‹Karamɔgɔɲuman?› Mɔgɔɲuman si tɛ yi, ni Ala kelenpe tɛ.

\VS{19}Ayiwa, i ka Ala ta sariyaw* lɔn, ko: ‹I kana mɔgɔ faga; i kana jɛnɛya kɛ; i kana sonyari kɛ; i kana faninya fɔ k’a la i mɔgɔɲɔgɔn na; i kana mɔgɔ tɔɲɔ, i fa ni i ba bonya\XREF{}{{\XO 10:19 }{\XO{10.19
}}{\XT{Nin kuma fɔra Bɔri 20.12-16; Sariya 5.16-20.}}}.› »

\VS{20}Cɛ ka Yesu jaabi ko: «An karamɔgɔ, ne ka o sariyaw bɛɛ sira tagama kabini ne denmisɛnman.»

\VS{21}Yesu k’a flɛ, a ko diyara Yesu ye; a ko a ma ko: «Fɛn kelen belen le ka i jɛn. Taga i borofɛnw bɛɛ fiyeere ka o wari tarantaran fagantanw na; ni o kɛra, naforoba bɛna kɛ i fɛ arijana ra. O kɔ, i bɛ na tugu ne kɔ.»

\VS{22}O kuma ka o cɛ ɲa kumu kosɛbɛ; a ɲanasisinin wurira ka taga, sabu naforoba tun b’a fɛ.


\par }{\PP \VS{23}Yesu ka a ɲa munu ka mɔgɔw flɛ, k’a fɔ a ta karamɔgɔdenw ye ko: «Naforo bɛ mɔgɔ minw fɛ, olugu don ka gbɛlɛn Ala ta Masaya* ra dɛ!»

\VS{24}O kuma ka karamɔgɔdenw kɔnɔnɔban. Nka Yesu kɔsegira a kan k’a fɔ o ye tuun ko: «Denmisɛnw, Ala ta Masaya don ka gbɛlɛn dɛ!

\VS{25}Ɲɔgɔmɛ don ka di misɛniwo fɛ ka tɛmɛ naforotigi don kan Ala ta Masaya ra.» 
\VS{26}Karamɔgɔdenw kabakoyara tuun fɔ k’a dama tɛmɛ; o ka kɛ a fɔ ye ɲɔgɔn ye ko: «O tuma jɔn le bɛna kisi sa?»

\VS{27}Yesu ka o flɛ, k’a fɔ o ye ko: «Mɔgɔw fɛ o tɛ se ka kɛ, nka Ala fɛ a bɛ se ka kɛ; sabu foyi si tɛ Ala kaɲa.»


\par }{\PP \VS{28}O tuma, Piyɛri k’a fɔ Yesu ye ko: «Anw do? Anw jɛnna fɛn bɛɛ kɔ ka tugu i nɔ fɛ!»

\VS{29}Yesu ka a jaabi ko: «Can ra, ne b’a fɔ aw ye ko ni mɔgɔ o mɔgɔ ka jɛn a ta bon kɔ, walama a balemacɛw kɔ, walama a balemamusow kɔ, walama a bamuso kɔ, walama a facɛ kɔ, walama a ta denw kɔ, walama a ta forow kɔ, ne tɔgɔ kosɔn, ani Kibaro Diman* kosɔn,

\VS{30}sigiya t’a ra, o tigi bɛna o fɛnw bɛɛ ɲɔgɔn kɛmɛ kɛmɛ sɔrɔ nin dunuɲa ra yan. A bɛna sow sɔrɔ, ka dɔgɔw ni kɔrɔw sɔrɔ, ka bamusow sɔrɔ, ka denw sɔrɔ, ka forow sɔrɔ; nka a bɛna tɔɔrɔ fana sɔrɔ. O bɛɛ kɔ fɛ a bɛna taga ɲanamanya banbari fana sɔrɔ sini.

\VS{31}Nka ɲafɛmɔgɔ caman bɛna kɛ kɔfɛmɔgɔw ye, kɔfɛmɔgɔ caman bɛna kɛ ɲafɛmɔgɔw ye fana.»


\par }{\SH Yesu ka a ta saya ni a kunuko fɔ tuun
\par }
{\R (Matiyu 20.17-19; Luka 18.31-34)

\par }{\PP \VS{32}Yesu ni a nɔfɛmɔgɔw tun bɛ sira kan ka taga Zeruzalɛmu; Yesu tun bɛ ɲa fɛ. Jatigɛ tun bɛ karamɔgɔdenw na, mɔgɔ minw tun bɛ o kɔ, olugu fana tun bɛ siranna. Yesu ka a ta karamɔgɔden tan ni fla wele ka o gbara a yɛrɛ kɔrɔ tuun; ko minw ka kan ka a sɔrɔ, a ka kɛ o kow fɔ ye o ye.

\VS{33}A ko: «An tagatɔ flɛ Zeruzalɛmu. Min kɛra Adamaden ye*, o bɛna don sarakalasebagaw* kuntigiw boro, ani sariya karamɔgɔw*. O bɛna kiti tigɛ a kan ko a ka kan ka faga. O bɛna a don siya wɛrɛ mɔgɔw* boro.

\VS{34}Olugu bɛna a lɔgɔbɔ, ka daji tu a kan, k’a bugɔ ni gbɛɲɛ ye, ka sɔrɔ k’a faga; nka a saya tere sabanan na, a bɛna kunu.»


\par }{\SH Karamɔgɔden fla ka Yesu daari
\par }
{\R (Matiyu 20.20-28)

\par }{\PP \VS{35}Ayiwa, Zebede dencɛ fla, Yakuba ni Yuhana, olugu gbarara Yesu ra k’a fɔ a ye ko: «An karamɔgɔ, an bɛna fɛn min daari i fɛ, i ye o kɛ an ye.»

\VS{36}Yesu k’a fɔ o ye ko: «Aw b’a fɛ ne ye mun le kɛ aw ye?»

\VS{37}O ka Yesu jaabi ko: «Ni i nana kɛ i ta masaya nɔɔrɔman na tuma min na, i y’a to an mɔgɔ fla ra kelen ye sigi i kininboroyanfan na, kelen ye sigi i numanboroyanfan na.»

\VS{38}Nka Yesu ka o jaabi ko: «Aw bɛ fɛn min daarira, aw yɛrɛ ma o lɔn. Ne bɛna tɔɔrɔ cogoya min na, aw bɛ se ka tɔɔrɔ o cogo ra wa? Walama ne bɛna batize ni tɔɔrɔ ye cogo min na, aw bɛ se ka batize o cogo ra wa?»

\VS{39}O ka a jaabi ko: «Ɔnhɔn, an bɛ se.» Yesu k’a fɔ o ye ko: «Can lo, ne bɛna tɔɔrɔ cogo min na, aw bɛna tɔɔrɔ o cogo ra; ne bɛna batize cogo min na, aw bɛna batize o cogo ra.

\VS{40}Nka ka sigi ne kininboroyanfan fɛ, walama ka sigi ne numanboroyanfan fɛ, o dibaga tɛ ne ye. Ala ka o sigiyɔrɔw labɛn mɔgɔ minw ye, a bɛna di olugu le ma.»


\par }{\PP \VS{41}Karamɔgɔden tɔ tan ka o kuma mɛn minkɛ, olugu dimina Yakuba ni Yuhana kɔrɔ.

\VS{42}O ra, Yesu ka o wele k’a fɔ o ye ko: «Aw k’a lɔn ko minw bɛ jate i ko siya wɛrɛ mɔgɔw ta kuntigiw, olugu bɛ o siyaw mara jagboya ra; jamana mɔgɔbabaw fana bɛ o ta fanga digi mɔgɔ tɔw kan.

\VS{43}Nka a man kan ka kɛ ten aw cɛ ra. Min b’a fɛ ka kɛ mɔgɔba ye aw ra, o tigi ka kan ka kɛ tɔw ta baaraden le ye.

\VS{44}Min b’a fɛ ka kɛ aw ra ɲamɔgɔ ye, o tigi ka kan ka kɛ tɔw bɛɛ ta jɔn ye.

\VS{45}Sabu Min kɛra Adamaden ye*, ale yɛrɛ ma na janko mɔgɔw ye baara kɛ a ye, nka a nana ka na baara kɛ mɔgɔw ye le, ani ka a yɛrɛ nin di, ka kɛ mɔgɔ caman kunmabɔsara ye.»


\par }{\SH Yesu ka fiyentɔcɛ dɔ ɲa yɛlɛ
\par }
{\R (Matiyu 20.29-34; Luka 18.35-43)

\par }{\PP \VS{46}Ayiwa, o sera Zeriko. Yesu ni a ta karamɔgɔdenw, ani jama caman tun bɛ bɔra dugu kɔnɔ minkɛ, o y’a sɔrɔ fiyentɔcɛ dɔ tun siginin bɛ sirada ra, a bɛ daariri kɛra; a tɔgɔ ye ko Baritime, Time dencɛ lo.

\VS{47}A k’a mɛn minkɛ ko Yesu Nazarɛtika le bɛ tɛmɛna, a pɛrɛnna ka a wele ko: «Yesu, Dawuda Mamaden*, sabari ka ɲa ne ma.»

\VS{48}Mɔgɔ caman sɔngɔra a ra ko a ye je. Nka a ka dɔ le fara a pɛrɛnkan kan ko: «Dawuda Mamaden*, sabari ka ɲa ne ma.»


\par }{\PP \VS{49}Yesu lɔra, k’a fɔ ko o ye a wele ka na. O tagara fiyentɔcɛ wele, k’a fɔ a ye ko: «I hakiri sigi! I wuri, Yesu bɛ i welera.»


\par }{\PP \VS{50}A k’a ta deregeba firi dugu ma, ka pan ka wuri, ka na Yesu fɛ.

\VS{51}Yesu ka a ɲininka ko: «I b’a fɛ ne ye mun le kɛ i ye?» A ko: «An karamɔgɔ, ne b’a fɛ ka yeri kɛ le tuun.»

\VS{52}Yesu k’a fɔ a ye ko: «Taga! I ta lanaya ka i kɛnɛya!» O yɔrɔnin kelen bɛɛ, a ɲadenw yɛlɛra, a tugura Yesu kɔ.




\par }\Chap{11}{\SH Yesu donna Zeruzalɛmu
\par }
{\R (Matiyu 21.1-11; Luka 19.28-40; Yuhana 12.12-19)

\par }{\PP \VerseOne{1}Yesu ni a ta karamɔgɔdenw surunyara Zeruzalɛmu na tuma min na, ani Bɛtifaze, ani Betani, ka o to Oliviyesunw kuru kɛrɛ fɛ, Yesu ka a ta karamɔgɔden fla ci.

\VS{2}A k’a fɔ o ye ko: «Dugu min flɛ an ɲa fɛ, aw ye taga yi; ni aw sera yi dɔrɔn, aw bɛna faliden dɔ sirinin ye, mɔgɔ ma yɛlɛn min kan fɔlɔ. Aw y’a foni ka na ni a ye yan.

\VS{3}Ni mɔgɔ dɔ ka aw ɲininka ko: ‹Mun kosɔn aw bɛ nin kɛra?› Aw ye o tigi jaabi ko: ‹An Matigi le mako b’a ra; a ko a bɛna a kɔsegi aw ma sisan.› »


\par }{\PP \VS{4}Karamɔgɔdenw tagara minkɛ, o tagara a sɔrɔ ko faliden sirinin bɛ bon dɔ da ra sira kɛrɛ fɛ. O k’a foni.

\VS{5}Mɔgɔ minw tun bɛ o yɔrɔ ra, olugu dɔw ko karamɔgɔdenw ma ko: «Aw bɛ mun le kɛra tan? Mun kosɔn aw bɛ nin faliden fonina?»


\par }{\PP \VS{6}Karamɔgɔdenw ka o jaabi i ko Yesu tun k’a fɔ o ye cogo min na. O ka faliden to o boro.

\VS{7}Karamɔgɔdenw nana ni fali ye Yesu fɛ; o ka o ta derege dɔw la fali kɔ ra, Yesu yɛlɛnna ka sigi a kan.

\VS{8}Mɔgɔ caman ka o ta deregebaw lala sira kan Yesu ɲa; dɔw ka yiriboromisɛn dɔw tigɛtigɛ bin kɔnɔ, ka na o lala sira kan.

\VS{9}Mɔgɔ minw tun bɛ Yesu ɲa fɛ, ani minw tun bɛ a kɔ fɛ, o bɛɛ tun bɛ pɛrɛnna ko:

\par }{\Q «Hozana*, an ye Ala tando.

\par }{\Q Min bɛ nana Matigi tɔgɔ ra, dugawu ye kɛ o ye.


\par }{\Q \VS{10}Masaya min bɛ nana, Ala ye baraka don o masaya ra.

\par }{\Q An bɛmacɛ Dawuda ta masaya lo.

\par }{\Q Nɔɔrɔ ye la Ala tɔgɔ kan sanfɛyɔrɔw bɛɛ ra\XREF{}{{\XO 11:10 }{\XO{11.10
}}{\XT{Nin kuma fɔra Zaburu 118.25,26.}}}!»


\par }{\PP \VS{11}O sera Zeruzalɛmu minkɛ, Yesu tagara don Alabatosoba kɔnɔ. A ka fɛnw bɛɛ flɛflɛ minkɛ, a bɔra ka taga Betani, ani a ta karamɔgɔden tan ni fla, sabu su tun bɛ ɲini ka ko.


\par }{\SH Yesu ka torosun danga
\par }
{\R (Matiyu 21.18-19)

\par }{\PP \VS{12}O lon dugusagbɛ o bɔtɔ Betani, kɔngɔ ka Yesu mina.

\VS{13}A ka torosun dɔ ye yɔrɔjan; flaburu tun b’a ra. A gbarara a ra ka a flɛ ni a bɛna den sɔrɔ a ra. Nka a sera a kɔrɔ tuma min na, a ma foyi sɔrɔ a ra ni flaburu dɔrɔn tɛ, sabu a dentuma tun ma se ban.

\VS{14}A ko o torosun ma ko: «Mɔgɔ si tɛna den sɔrɔ ele ra ka a domu tuun.» A ta karamɔgɔdenw ka o kuma mɛn.


\par }{\SH Yesu ka jagokɛbagaw gbɛnna
\par }
{\R (Matiyu 21.12-17; Luka 19.45-48; Yuhana 2.13-22)

\par }{\PP \VS{15}O sera Zeruzalɛmu minkɛ, Yesu donna Alabatosoba lu kɔnɔ. Fiyeerekɛbagaw ani sannikɛbaga\FTNT{*}{{\FR 11:15 }{\FR{11.15
}}{\FT{O mɔgɔw tun bɛ bɛganw fiyeere sarakabɔbagaw le ma, walama ka wari falen o ye.}}} minw tun bɛ Alabatosoba lu kɔnɔ, a ka olugu bɛɛ gbɛn ka bɔ; a ka warifalenbagaw ta tabaliw ɲɔniɲɔni ka ben, ani tuganifiyeerebagaw ta siginanw.

\VS{16}A ma sɔn mɔgɔ si ye don ni fiyeerefɛn ye Alabatosoba kɔnɔ tuun.

\VS{17}O kɔ, a ka o karan k’a fɔ ko: «A sɛbɛra Ala ta Kuma ra ko: ‹Ne ta bon bɛna wele le ko siyaw bɛɛ ta Aladaariyɔrɔ.› Nka aw kɔni ka a yɛlɛma ka a kɛ sonw dogoyɔrɔ le ye\FTNT{†}{{\FR 11:17 }{\FR{11.17
}}{\FT{Nin kuma fɔra
}}{\XT{Ezayi 56.7}}{\FT{ ani
}}{\XT{Yeremi 7.11}}{\FT{.}}}.»


\par }{\PP \VS{18}Sarakalasebagaw* kuntigiw, ani sariya karamɔgɔw* ka o kow mɛn minkɛ, o ka kɛ Yesu fagasababu ɲini ye; o tun bɛ siranna a ɲa sabu a ta karan tun ka mɔgɔ bɛɛ kun mina.


\par }{\PP \VS{19}Wulada sera minkɛ, Yesu ni a ta karamɔgɔdenw bɔra dugu kɔnɔ.


\par }{\SH Lanaya ni Aladaari ni yafari
\par }
{\R (Matiyu 21.20-22)

\par }{\PP \VS{20}O dugusagbɛ sɔgɔmada joona fɛ, Yesu ni a ta karamɔgɔdenw tɛmɛtɔ sira kan, karamɔgɔdenw ka o torosun ye, a jara fɔ ka se a lilinw ma.

\VS{21}Piyɛri hakiri jigira Yesu ta kuma fɔnin na. A ko Yesu ma ko: «An karamɔgɔ, a flɛ, i ka torosun min danga kunu, a jara.»


\par }{\PP \VS{22}Yesu k’a fɔ a ta karamɔgɔdenw ye ko: «Aw ye la Ala ra.»

\VS{23}A ko: «Can ra, ne b’a fɔ aw ye ko ni mɔgɔ min k’a fɔ nin kuru ye ko a ye bɔ a nɔ ra ka taga ben kɔgɔji ra, ni o tigi ma sigiya a jusukun na fiyewu, ni a lara a ra ko ale ka min fɔ ko Ala bɛna o kɛ, o ko bɛna kɛ o tigi ye.

\VS{24}O le kosɔn ne b’a fɔ aw ye ko ni aw ka Ala daari fɛn o fɛn na, aw ye la a ra ko aw ka o sɔrɔ ka ban; ni o kɛra, Ala bɛna o fɛn di aw ma.


\par }{\PP \VS{25}«Nka ni aw wurira ka lɔ wagati min na ko aw bɛ Ala daari, ni aw hakiri jigira a ra ko mɔgɔ dɔ ka aw hakɛ ta, aw ye yafa o tigi ma, janko aw Fa Ala min bɛ sankolo ra, o ye aw ta hakɛkow yafa aw ma fana.

\VS{26}[Sabu ni aw tɛ yafa ɲɔgɔn ma, aw Fa Ala min bɛ sankolo ra, o tɛna yafa aw fana ma aw ta hakɛ kow ra.]»


\par }{\SH Yesu ta fanga sɔrɔyɔrɔ
\par }
{\R (Matiyu 21.23-27; Luka 20.1-8)

\par }{\PP \VS{27}Ayiwa, Yesu ni a ta karamɔgɔdenw tagara Zeruzalɛmu tuun. Ka Yesu yaalayaalatɔ Alabatosoba kɔnɔ, sarakalasebagaw* kuntigiw, ani sariya karamɔgɔw*, ani cɛkɔrɔbaw nana a fɛ.

\VS{28}O ka a ɲininka ko: «I bɛ nin kow kɛra fanga juman le sababu ra, ani jɔn le fana ka o fanga di i ma.»


\par }{\PP \VS{29}Yesu ka o jaabi ko: «Ne bɛna aw ɲininka fɛn kelenpe ra, aw ye ne jaabi o ra; ni o kɛra, min ka fanga di ne ma ka nin kow kɛ, ne fana bɛna o fɔ aw ye.

\VS{30}Ne ko: jɔn le tun ka Yuhana Batizerikɛbaga ci ka na mɔgɔw batize? Ala wa, walama mɔgɔw? Aw ye ne jaabi o ra.»

\VS{31}O ka kɛ a fɔ ye ɲɔgɔn ye ko: «Ni an ko: ‹Ala lo›, a bɛna a fɔ ko: ‹O tuma mun kosɔn aw ma la a ra?›

\VS{32}Nka ni an fana k’a fɔ ko: ‹Mɔgɔw lo›, o tuma...» O tun bɛ siranna jama ɲa, sabu mɔgɔw bɛɛ tun bɛ Yuhana jatera ko Ala ta cira dɔ lo can ra.

\VS{33}O kosɔn o ka Yesu jaabi ko olugu m’a lɔn. Yesu fana ko: «Ayiwa, ni o lo, min ka fanga di ne ma ka nin kow kɛ, ne fana tɛna o fɔ aw ye.»




\par }\Chap{12}{\SH Baaradenjuguw ta ko
\par }
{\R (Matiyu 21.33-46; Luka 20.9-19)

\par }{\PP \VerseOne{1}Ayiwa, o kɔ, Yesu ka talen dɔw fɔ mɔgɔw ye. A ko: «Cɛ dɔ le tun ka rɛzɛnforo sɛnɛ, ka a lamini ni sansan ye, ka rɛzɛncɔngɔyɔrɔ dɔ sogi fara ra, ka gbata dɔ lɔ foro kɔrɔsibagaw ye. O kɔ, a ka o foro karifa baaraden dɔw ma ka taga tagama ra.

\VS{2}Rɛzɛn bɔwagati nana se tuma min na, a ka a ta baaraden dɔ ci o rɛzɛnforo kɔrɔsibagaw fɛ ko a ye taga rɛzɛnmɔ dɔ mina ka na ni a ye.

\VS{3}Nka rɛzɛnforo kɔrɔsibagaw ka a mina ka a bugɔ, ka a borolakolon gbɛn ka taga.

\VS{4}Forotigi ka baaraden dɔ wɛrɛ ci o fɛ tuun; o ka o fana mina ka a bugɔ ka a mandimi a kunkolo ra, ka a nɛni.

\VS{5}Forotigi ka mɔgɔ sabanan ci; o ka o faga. O kɔ, a ka caman wɛrɛ ci; nka o ka olugu dɔw bugɔ, ka dɔw faga.

\VS{6}Ayiwa, a tun tora a dencɛ le ye, a bɛ min kanu. A laban a ka o ci ka taga rɛzɛnforo kɔrɔsibagaw fɛ, ko: ‹O bɛna ne dencɛ kɔni bonya.›

\VS{7}Nka rɛzɛnforo kɔrɔsibagaw ka o ye minkɛ, o k’a fɔ ɲɔgɔn ye ko: ‹Nin le bɛna cɛn ta! Aw ye na, an y’a mina ka a faga; ni o kɛra, foro bɛ kɛ an ta ye.›

\VS{8}O ka a mina ka a faga ka taga a firi rɛzɛnforo kɔ fɛ.»


\par }{\PP \VS{9}Yesu ko: «Ayiwa, forotigi bɛna mun le kɛ sa? Sigiya t’a ra, a bɛna na o rɛzɛnforo kɔrɔsibagaw faga, ka foro karifa mɔgɔ wɛrɛw ma.

\VS{10}Aw ma nin kuma karan Kitabu kɔnɔ wa, ko:

\par }{\Q ‹Bonlɔbagaw banna kabakuru min na,

\par }{\Q o le nana kɛ kabakuru sɔbɛman ye, ka kɛ bon kabakuru fɔlɔ ye.


\par }{\Q \VS{11}O kow bɛɛ bɔra Matigi yɛrɛ le ra, o kɛra kabako ye an ɲa na\XREF{}{{\XO 12:11 }{\XO{12.11
}}{\XT{Nin kuma fɔra Zaburu 118.22-23.}}}.› »


\par }{\PP \VS{12}Ayiwa, Yahudiyaw kuntigiw tun bɛ cogoya ɲinina ka Yesu mina, sabu o tun k’a lɔn ko a ka o kuma fɔ olugu le ma. Nka o siranna jama ɲa, o ka Yesu to yi ka taga.


\par }{\SH Ninsɔngɔ sarako
\par }
{\R (Matiyu 22.15-22; Luka 20.20-26)

\par }{\PP \VS{13}Yahudiyaw ta ɲamɔgɔw ka Farisi* dɔw, ani Herodi* ta mɔgɔ dɔw ci Yesu fɛ, janko o ye a minasababu sɔrɔ ni a yɛrɛ darakuma dɔw ye.

\VS{14}O mɔgɔw nana a fɔ Yesu ye ko: «An karamɔgɔ, an k’a lɔn ko i bɛ can le fɔ, i tɛ siran mɔgɔ ɲa, i fana tɛ mɔgɔ bɔ mɔgɔ ra; i bɛ mɔgɔw karan Ala ta sira ra ka kaɲa ni can le ye. Ayiwa, yala ka ninsɔngɔ sara masacɛba Sezari ye, o bɛnnin lo wa? An ka kan ka a sara wa, walama an man kan ka a sara?»


\par }{\PP \VS{15}Ayiwa, Yesu tun ka o mɔgɔw ta flankafuya lɔn; a k’a fɔ o ye ko: «Mun na aw b’a fɛ ka ne kɔrɔbɔ? Aw ye na ni tama kelen ye, janko ne y’a flɛ.»

\VS{16}O nana ni tama kelen ye. Yesu ka o ɲininka ko: «Jɔntigi ta ja ni a tɔgɔ le bɛ wari nin kan?» O ko: «Masacɛba Sezari.»

\VS{17}Yesu ko: «Ayiwa, ni o lo, aw ye Sezari ta kɔsegi Sezari ma, ka Ala ta kɔsegi Ala ma.» Yesu ta kuma ka o kɔnɔnɔban.


\par }{\SH Sadusiw ka Yesu ɲininka suw kunuko ra
\par }
{\R (Matiyu 22.23-33; Luka 20.27-40)

\par }{\PP \VS{18}Ayiwa, Sadusiw*, minw b’a fɔ ko mɔgɔ si su tɛna kunu lahara, olugu nana Yesu fɛ ka na a ɲininka ko:

\VS{19}«An karamɔgɔ, cira Musa tun ka nin kuma sɛbɛ sariya* ra ko: ‹Ni cɛ dɔ ka muso furu, ka sa k’a sɔrɔ a ma den sɔrɔ ni o muso ye, a balemacɛ ka kan ka o muso ta ka den sɔrɔ ni a ye a balemacɛ nɔ ra\XREF{}{{\XO 12:19 }{\XO{12.19
}}{\XT{Nin kuma fɔra Sariya 25.5-6.}}}.›

\VS{20}Ayiwa, balemacɛ wolonfla tun bɛ yi. Fɔlɔ ka muso furu, ka sa, a ma den to a kɔ.

\VS{21}Flanan ka muso ta, ka sa, a ma den to a kɔ; sabanan fana ta kɛra ten.

\VS{22}Ayiwa, o cɛ wolonfla si ma den to o kɔ. Olugu bɛɛ sanin kɔ muso yɛrɛ sara.

\VS{23}Ayiwa, ni suw nana kunu lahara, o muso bɛna kɛ jɔn kelen le ta ye sa? Sabu o cɛ wolonfla bɛɛ tun ka a furu?»


\par }{\PP \VS{24}Yesu ka o jaabi, ko: «Nin le kosɔn aw firira: sabu aw ma Kitabuw ta kumaw faamu, aw ma Ala ta sebagaya fana lɔn.

\VS{25}Sabu ni mɔgɔw nana kunu ka bɔ saya ra lahara, cɛ tɛna muso furu, muso fana tɛna di cɛ ma. Mɔgɔw bɛna kɛ i ko mɛlɛkɛw bɛ cogo min na sankolo ra.

\VS{26}Ayiwa, min kɛra suw kunuko ye, Ala ka kuma min fɔ cira Musa ye yiritunin tasumaman kɔrɔ, aw ma o karan Musa ta Kitabu kɔnɔ wa? Ala ko: ‹Ne ye Iburahima ta Ala ye, ani Isiyaka ta Ala, ani Yakuba ta Ala\XREF{}{{\XO 12:26 }{\XO{12.26
}}{\XT{Nin kuma fɔra Bɔri 3.2,6,15-16.}}}.›

\VS{27}O kɔrɔ ye ko Ala tɛ mɔgɔ saninw ta Ala ye; mɔgɔ ɲanamanw ta Ala lo. O ra, aw lafiricogo juguyara kosɛbɛ.»


\par }{\SH Sariyaw bɛɛ ra belebeleba
\par }
{\R (Matiyu 22.34-40; Luka 10.25-28)

\par }{\PP \VS{28}Sariya karamɔgɔ* dɔ tun ka Yesu ni o mɔgɔw ta kumaw mɛn; a k’a ye ko Yesu tun ka o jaabi ka ɲa minkɛ, a gbarara a ra ka a ɲininka ko: «Sariya juman le bɛ Ala ta sariyaw* bɛɛ ɲa fɛ?»

\VS{29}Yesu ka a jaabi ko: «Sariya min bɛ tɔw bɛɛ ɲa fɛ, o flɛ nin ye:

\par }{\Q ‹Aw Izirayɛlimɔgɔw, aw ye lamɛnni kɛ. An Matigi Ala le ye Matigi kelenpe ye.


\par }{\Q \VS{30}I ka kan ka i Matigi Ala kanu ni i jusukun bɛɛ ye, ani i nin bɛɛ, ani i ta miiriya bɛɛ, ani i baraka bɛɛ\XREF{}{{\XO 12:30 }{\XO{12.30
}}{\XT{Nin kuma fɔra Sariya 6.4-5.}}}.›


\par }{\MM \VS{31}Sariya flanan flɛ nin ye:

\par }{\Q ‹I ka kan ka i mɔgɔɲɔgɔn kanu i ko i yɛrɛ\XREF{}{{\XO 12:31 }{\XO{12.31
}}{\XT{Nin kuma fɔra Sarakalasebagaw 19.18.}}}.›

\par }{\MM Ala ta sariyaw bɛɛ ra, dɔ man bon ka tɛmɛ nin fla kan.»


\par }{\PP \VS{32}O sariya karamɔgɔ k’a fɔ Yesu ye ko: «An karamɔgɔ, o ɲana; i ka can fɔ, k’a fɔ ko: ‹Ala kelenpe le bɛ yi, Ala wɛrɛ tɛ yi ale kɔ\XREF{}{{\XO 12:32 }{\XO{12.32
}}{\XT{Nin kuma fɔra Sariya 4.35.}}}.›

\VS{33}Ani ko: ‹Ni i bɛ Ala kanu ni i jusukun bɛɛ ye, ani i hakiri bɛɛ, ani i baraka bɛɛ, ka i mɔgɔɲɔgɔn kanu i ko i yɛrɛ, o ka fisa ni saraka jɛnitaw, ani saraka fagataw bɛɛ ye\XREF{}{{\XO 12:33 }{\XO{12.33
}}{\XT{Nin kuma fɔra Oze 6.6.}}}.› »


\par }{\PP \VS{34}Yesu k’a ye ko o cɛ ka jaabiri kɛ ni hakiri ye minkɛ, a k’a fɔ a ye ko: «I yɔrɔ man jan Ala ta Masaya* ra.» O kɔ, mɔgɔ si ma sɔn k’a ɲininka tuun.


\par }{\SH Kirisita ma kɛ Dawuda Mamaden* dɔrɔn ye
\par }
{\R (Matiyu 22.41-46; Luka 20.41-44)

\par }{\PP \VS{35}Ayiwa, Yesu nana kɛ mɔgɔw karan ye Alabatosoba kɔnɔ; a ka o ɲininka ko: «Mun kosɔn sariya karamɔgɔw* b’a fɔ ko Ala ka Kisibaga* min layiri ta, ko o bɛna kɛ Dawuda Mamaden* le ye?

\VS{36}K’a sɔrɔ Dawuda yɛrɛ k’a fɔ Nin Saninman* baraka ra ko:

\par }{\Q ‹Matigi Ala k’a fɔ ne Matigi ye ko:

\par }{\Q Na i sigi ne kininboroyanfan fɛ,

\par }{\Q fɔ ne ye i juguw mina ka o bla i sen kɔrɔ\XREF{}{{\XO 12:36 }{\XO{12.36
}}{\XT{Nin kuma fɔra Zaburu 110.1.}}}.› »


\par }{\MM \VS{37}«Ayiwa, ni Dawuda yɛrɛ bɛ o Kisibaga wele ko a Matigi, o tuma a bɛ se ka kɛ Dawuda Mamaden cogo di.»

\par }{\PP Jamaba min tun bɛ Yesu lamɛnna, a ta kumaw tun diyara olugu ye kosɛbɛ.


\par }{\SH Yesu ka sariya karamɔgɔw dɔgɔya
\par }
{\R (Matiyu 23.1-36; Luka 20.45-47)

\par }{\PP \VS{38}Yesu tun bɛ mɔgɔw karanna k’a fɔ o ye ko: «Aw ye aw yɛrɛ kɔrɔsi sariya karamɔgɔw* ra dɛ! Deregebadon ka di olugu ye ka yaala. O b’a fɛ mɔgɔ tɔw le ye olugu fo jamayɔrɔw ra.

\VS{39}Ni o ka don karansow* kɔnɔ, ɲafɛsigiyɔrɔw le ka di o ye; ni o ka o wele domuniyɔrɔw ra, sigiyɔrɔɲumanw le ka di o ye.

\VS{40}O bɛ muso cɛ saninw borofɛnw bɛɛ domu. O bɛ Ala daari ka mɛɛn janko mɔgɔw ye o kɔrɔsi. O le kosɔn, o ta kiti bɛna gbɛlɛya ka tɛmɛ tɔw ta kan.»


\par }{\SH Muso fagantan ta saraka
\par }
{\R (Luka 21.1-4)

\par }{\PP \VS{41}Yesu tun siginin bɛ Alabatosoba kɔnɔ k’a ɲasin sarakablaminan ma, ka to ka mɔgɔw ta waridicogo flɛ. Naforotigi caman tun bɛ wari caman blara sarakablaminan kɔnɔ.

\VS{42}A ka muso fagantan dɔ ye fana, min cɛ sara, o nana warimisɛnnin fla bla sarakablaminan kɔnɔ; o wari tun tɛ tɛmɛ tama fla kan.

\VS{43}O tuma ra, Yesu k’a ta karamɔgɔdenw wele k’a fɔ o ye ko: «Can ra ne b’a fɔ aw ye ko minw bɛɛ ka wari bla sarakablaminan kɔnɔ, nin muso fagantan min cɛ sara, ale ta wari dinin le cayara ka tɛmɛ olugu bɛɛ ta kan.

\VS{44}Sabu tɔw ka fitini dɔrɔn le bɔ o ta naforo ra ka o di; nka ale ni a ta fagantanya, a k’a ta wari bɛɛ le di; hali domuni sɔngɔ ma to a boro tuun.»




\par }\Chap{13}{\SH Yesu ka Zeruzalɛmu ciko fɔ
\par }
{\R (Matiyu 24.1-2; Luka 21.5-6)

\par }{\PP \VerseOne{1}Yesu bɔra Alabatosoba kɔnɔ wagati min na, a ta karamɔgɔden kelen ko a ma ko: «An karamɔgɔ, ele ye nin Alabatosoba lɔcogo flɛ! A kabakuruw ka bonbon, a cɛ ka ɲi!»

\VS{2}Yesu ka a jaabi ko: «I ɲa bɛ nin bonba ra kɛ! Nin bonw bɛɛ bɛna cici, ka a kabakuruw bɛɛ yɛrɛgɛ ka bɔ ɲɔgɔn kunna.»


\par }{\SH Dunuɲalaban tɔɔrɔw
\par }
{\R (Matiyu 24.3-14; Luka 21.7-19)

\par }{\PP \VS{3}O kɔ, Yesu tagara sigi Oliviyesunw kuru kan, ka a ɲa sin Alabatosoba ma. Piyɛri ni Yakuba ni Yuhana ni Andere, olugu gbarara a ra o danna, ka a ɲininka;

\VS{4}o ko: «O kow bɛna kɛ wagati min na, ani fɛn bɛɛ labanwagati tagamasiyɛn fɔ an ye?»


\par }{\PP \VS{5}O tuma ra Yesu ka kuma ta, k’a fɔ o ye ko: «Aw ye aw yɛrɛ kɔrɔsi, aw kana a to mɔgɔ si ye aw lafiri.

\VS{6}Sabu mɔgɔ caman bɛna na ni ne tɔgɔ ye, k’a fɔ ko olugu le ye Kisibaga* ye. O bɛna mɔgɔ caman lafiri.

\VS{7}Ni aw nana to ka kɛrɛ mankanw mɛn ka kɛrɛ kibaroyaw mɛn wagati min na, aw hakiri kana ɲagami; sabu jagboya lo, o kow ye kɛ. Nka o si tɛ a laban ye fɔlɔ.

\VS{8}Siya dɔ bɛna wuri siya dɔ wɛrɛ kama, jamana dɔ bɛna wuri dɔ wɛrɛ kama. Dugukoloyɛrɛyɛrɛw, ani kɔngɔba bɛna kɛ yɔrɔ caman na. O kow bɛɛ ye tɔɔrɔw damina le ye, i n’a fɔ muso jigibagatɔ ta tɔɔrɔ damina.


\par }{\PP \VS{9}«Ayiwa, aw ye aw yɛrɛ kɔrɔsi; o bɛna aw mina ka taga ni aw ye kititigɛbagaw fɛ, o bɛna aw bugɔ ni gbɛɲɛ ye karansow* kɔnɔ. O bɛna aw mina ka taga ni aw ye jamana ɲamɔgɔw fɛ, ani masacɛw fɛ ne tɔgɔ kosɔn, janko aw ye taga kɛ ne seerew ye ka kuma olugu fɛ.

\VS{10}O cogo ra, Kibaro Diman* waajuri ka kan ka kɛ siyaw bɛɛ ye fɔlɔ.


\par }{\PP \VS{11}«Ayiwa, ni o ka aw mina ka taga ni aw ye kititigɛyɔrɔ ra, aw bɛna kuma min fɔ, aw kana kɔn ka hami o ra. Ni Ala ka kuma min don aw da ra o wagati yɛrɛ ra, aw ye o le fɔ; sabu aw yɛrɛ le tɛna kuma, nka Nin Saninman* le bɛna kuma aw nɔ ra.

\VS{12}Mɔgɔ dɔw bɛna o yɛrɛ balema mina k’a di ko a ye faga; facɛ dɔw bɛna o yɛrɛ den mina k’a di. Denw bɛna muruti o worobagaw kama ka o faga.

\VS{13}Mɔgɔw bɛɛ bɛna aw kɔninya ne tɔgɔ kosɔn, nka ni mɔgɔ min ka nin kow sɔnmina fɔ ka taga se a laban ma, o tigi bɛ kisi.»


\par }{\SH Fɛn haramunin ta tɔɔrɔ
\par }
{\R (Matiyu 24.15-28; Luka 21.20-24)

\par }{\PP \VS{14}«Ayiwa, Ala bɛ fɛn haramunin min kɔninya, ni aw nana o siginin ye yɔrɔ dɔ ra, a tun man kan ka kɛ yɔrɔ min na (min bɛ nin kumaw karan, o ye jija ka a kɔrɔ lɔn)! Ni o wagati sera k’a sɔrɔ minw bɛ Zude mara ra, olugu ye bori ka taga kuruw fan fɛ.

\VS{15}Ni a ka mɔgɔ min sɔrɔ biribon san fɛ, o tigi kana jigi ko a bɛ don a ta bon kɔnɔ ka taga fɛn dɔ ta.

\VS{16}Ni a ka mɔgɔ min sɔrɔ foro ra, o tigi kana sekɔ so kɔnɔ ka taga a ta deregeba ta.

\VS{17}O lonw na bɔnɔ bɛna muso lasiritɔw sɔrɔ, ani minw bɛ sin dira denw ma.

\VS{18}Aw ye Ala daari janko o kow kɛtuma kana bɛn sanji ni nɛnɛba wagati ma;

\VS{19}sabu o lonw bɛna kɛ tɔɔrɔlonbaw le ye, min ɲɔgɔn ma deri ka ye ban kabini Ala ka dunuɲa dan, fɔ ka na se bi ma; a ɲɔgɔn fana tɛna ye tuun fiyewu.

\VS{20}Ni Ala tun ma o tɔɔrɔw wagati surunya, mɔgɔ si tun tɛna kisi. Nka a ka o tɔɔrɔw wagati surunya a ta mɔgɔ ɲanawolomaninw kosɔn.

\VS{21}Ni dɔ k’a fɔ aw ye ko: ‹A flɛ, Kisibaga* bɛ yan,› walama ko: ‹A bɛ yan fɛ yi,› aw kana la a ra.

\VS{22}Sabu faninyafɔbaga dɔw bɛna wuri ko olugu le ye Kisibaga ye; cira faninyafɔbaga dɔw fana bɛna wuri, ka tagamasiyɛnw, ani kabakow kɛ, janko ka Ala ta mɔgɔ ɲanawolomaninw lafiri, ni o tun bɛ se ka kɛ.

\VS{23}Ayiwa, aw ye aw yɛrɛ kɔrɔsi; ne kɔni ka aw lasɔmi a bɛɛ ra ka ban.»


\par }{\SH Yesu nacogo ka bɔ sankolo ra
\par }
{\R (Matiyu 24.29-31; Luka 21.25-28)

\par }{\PP \VS{24}«Ayiwa, o wagatiw tɔɔrɔw tɛmɛnin kɔ,

\par }{\Q ‹tere bɛna kɛ dibi ye, karo fana tɛna yeelen bɔ tuun;


\par }{\Q \VS{25}lolow bɛna bɔ sankolo ra ka benben.

\par }{\Q Sebagaya minw bɛ sankolo ra, olugu bɛna yuguyugu ka bɔ o nɔ ra.›


\par }{\MM \VS{26}O tuma ra, Min kɛra Adamaden ye*, aw bɛna o natɔ ye sankabaw kan ni sebagayaba ye, ani nɔɔrɔba.

\VS{27}O kɔ, a bɛna a ta mɛlɛkɛw ci; olugu bɛna a ta mɔgɔ ɲanawolomaninw lajɛn ka bɔ dunuɲa fan naani na, k’a damina dunuɲa kun kelen na, ka taga se fɔ a kun dɔ ra.»


\par }{\SH Torosun ta karan
\par }
{\R (Matiyu 24.32-35; Luka 21.29-33)

\par }{\PP \VS{28}«Aw ye torosun cogo kɔrɔsi, k’a to o ye aw karan: ni aw k’a ye ko a borow bɛ nugura ka flaburuw bɔ tuma min na, aw b’a lɔn ko samiya surunyara.

\VS{29}O cogo kelen na, ni aw nana a ye ko nin kow bɛ kɛra tuma min na, aw y’a lɔn ko Min kɛra Adamaden ye*, ko o nawagati le surunyara, ko a sera ka ban.

\VS{30}Can ra, ne b’a fɔ aw ye ko bi mɔgɔw bɛɛ tɛna sa ka ban, fɔ nin kow bɛɛ ye kɛ k’a dafa.

\VS{31}Sankolo ni dugukolo bɛna tɛmɛ, nka ne ta kuma tɛna tɛmɛ fiyewu.»


\par }{\SH Mɔgɔ si tɛ dunuɲa labanwagati lɔn
\par }
{\R (Matiyu 24.36-44)

\par }{\PP \VS{32}«Nin kow bɛna kɛ lon min na, ani wagati min na, mɔgɔ si tɛ o lɔn; hali sankolo mɛlɛkɛw t’a lɔn, hali Den min bɔra Ala ra, ale t’a lɔn; Fa Ala kelenpe le b’a lɔn.

\VS{33}Aw ye aw yɛrɛ kɔrɔsi, aw ye aw janto aw yɛrɛ ra, sabu aw ma o kow kɛwagati lɔn.

\VS{34}Ayiwa, a bɛna kɛ i ko cɛ min tagatɔ tagamajan dɔ ra, a bɔtɔ so kɔnɔ a ka so koɲaw karifa a ta baaradenw ma, ka bɛɛ ta baara yira a ra, k’a fɔ bonkɔrɔsibaga ye ko ale ye bon kɔrɔsi.

\VS{35}O kosɔn aw ye aw janto aw yɛrɛ ra, sabu bontigi bɛna na wagati min na, aw ma o lɔn. A bɛna na wulada fɛ wa, walama su dugutarama fɛ wa, walama dondokasituma ra wa, walama sɔgɔmada fɛ wa, aw ma o lɔn.

\VS{36}O ra, aw kana a to a ye na ka na bara aw ra ka aw to sunɔgɔ ra.

\VS{37}Ne bɛ min fɔ aw ye, ne bɛ o kelen le fɔ tɔw bɛɛ ye, ko aw ye aw janto aw yɛrɛ ra.»




\par }\Chap{14}{\SH Mɔgɔw ka janfa siri Yesu kama
\par }
{\R (Matiyu 26.1-5; Luka 22.1-2; Yuhana 11.45-53)

\par }{\PP \VerseOne{1}Ayiwa, a tɔ tun tora tere fla Yahudiyaw ta Jɔnyaban ɲanagbɛ*, ani burufunubari ɲanagbɛ* bɛ se. Sarakalasebagaw* kuntigiw, ani sariya karamɔgɔw* tun bɛ Yesu minacogo ɲinina ceguya ra, ka a faga.

\VS{2}Nka o ko, ko a ko man kan ka kɛ ɲanagbɛ wagati ra, ko ni o tɛ, mɔgɔw bɛna muruti.


\par }{\SH Muso dɔ ka turu kasadiman kɛ Yesu kun na
\par }
{\R (Matiyu 26.6-13; Yuhana 12.1-8)

\par }{\PP \VS{3}Ayiwa, Yesu tun bɛ Betani, kunatɔcɛ Simɔn ta bon kɔnɔ. Ka Yesu to domuni na, muso dɔ nana don bon kɔnɔ. Daganin cɛɲumanba dɔ tun bɛ a boro; turu kasadiman yɛrɛworo sɔngɔgbɛlɛn dɔ tun bɛ o kɔnɔ. Ayiwa, a ka o daganin ci ka o turu kasadiman kɛ Yesu kun na.

\VS{4}Ayiwa, mɔgɔ minw tun bɛ o yɔrɔ ra, olugu dɔw dimina; o k’a fɔ ɲɔgɔn ye ko: «Nin turu kasadiman cɛnkun ye mun ye?

\VS{5}Nin turu tun bɛ se ka fiyeere ka tɛmɛ hali warigbɛ kɛmɛ saba\FTNT{*}{{\FR 14:5 }{\FR{14.5
}}{\FT{Ka kaɲa ni o wagati ta jate ye, o wari tun ye baaraden dɔw ta san kelen baara sara ɲɔgɔnna le ye.}}} kan, ka o wari di fagantanw ma!» O dimina o muso kɔrɔ kosɛbɛ.

\VS{6}Nka Yesu k’a fɔ o ye ko: «Aw ye muso to ɲasuma ra; mun kosɔn aw bɛ a jusu kasi? A ka koɲuman le kɛ ne ye.

\VS{7}Sabu fagantanw kɔni, olugu bɛ ni aw ye yan wagati bɛɛ; ni wagati o wagati ka di aw ye, aw bɛ se ka o dɛmɛ; nka ne tɛna to ni aw ye yan wagati bɛɛ dɛ!

\VS{8}Muso ka a seko le kɛ. A ka ne fari mun ka a kasa diya, ne ta sutarari le kama.

\VS{9}Can ra ne b’a fɔ aw ye ko ni nin Kibaro Diman* waajuri kɛra yɔrɔ o yɔrɔ dunuɲa kɔnɔ, nin muso ka min kɛ, o ko fana bɛna lakari, ka mɔgɔw hakiri jigi a ra.»


\par }{\SH Zudasi ka Yesu janfa
\par }
{\R (Matiyu 26.14-16; Luka 22.3-6)

\par }{\PP \VS{10}Ayiwa, Zudasi Sikariyɔti, min tun ye Yesu ta karamɔgɔden tan ni fla dɔ ye, ale tagara sarakalasebagaw* kuntigiw fɛ, ka taga a fɔ o ye ko ale bɛ se ka Yesu don o boro.

\VS{11}O ka o kuma mɛn minkɛ, o diyara o ye. O ka layiri ta a ye ko o bɛna wari di a ma. Zudasi ka kɛ cogo dɔ ɲini ye, a bɛna se ka Yesu sɔrɔ ka a don o boro cogo min na.


\par }{\SH Jɔnyaban ɲanagbɛ ta domuni
\par }
{\R (Matiyu 26.17-25; Luka 22.7-14,21-23; Yuhana 13.21-30)

\par }{\PP \VS{12}Ayiwa, Burufunubari ɲanagbɛ* tere fɔlɔ, Jɔnyaban ɲanagbɛ ta saraka bɛ faga lon min na, Yesu ta karamɔgɔdenw k’a ɲininka ko: «I b’a fɛ an ye taga Jɔnyaban ɲanagbɛ* ta domuni labɛn i ye min?»

\VS{13}Yesu ka a ta karamɔgɔden fla ci k’a fɔ o ye ko: «Aw ye taga dugu kɔnɔ, aw bɛna taga bɛn ni cɛ dɔ, ye ji bɛ daga ra a kun na, aw ye tugu a kɔ.

\VS{14}Ni a tagara don lu min kɔnɔ, aw y’a fɔ o lutigi ye ko: ‹An karamɔgɔ ko, ko ale ni a ta karamɔgɔdenw bɛna Jɔnyaban ɲanagbɛ domuni kɛ bon min kɔnɔ, ko o bon bɛ min?›

\VS{15}Ayiwa, a bɛna bonba dɔ yira aw ra sankaso san fɛ, fɛn bɛɛ bɛ a kɔnɔ, a labɛnnin lo ka ɲa. Aw bɛna Jɔnyaban ɲanagbɛ domuni labɛn an ye o bon le kɔnɔ.»

\VS{16}Karamɔgɔdenw tagara; o tagara se dugu kɔnɔ, k’a sɔrɔ i ko Yesu k’a fɔ o ye cogo min na. O ka Jɔnyaban ɲanagbɛ domuni labɛn.


\par }{\PP \VS{17}Ayiwa, tere benna minkɛ, Yesu nana ni a ta karamɔgɔden tan ni fla ye.

\VS{18}Ka o siginin to domuni na, Yesu ko o ma ko: «Can ra ne b’a fɔ aw ye ko aw minw bɛ domuni kɛra ni ne ye, aw ra kelen bɛna ne janfa.»

\VS{19}Karamɔgɔdenw jusu kasira. O bɛɛ k’a ɲininka kelen kelen ko: «Ne lo wa, an karamɔgɔ?»


\par }{\PP \VS{20}Yesu ka o jaabi ko: «Aw mɔgɔ tan ni fla ra kelen lo; min boro ni ne boro bɛ domuniminan kelen kɔnɔ.

\VS{21}Min kɛra Adamaden ye*, o bɛna sa i ko a sɛbɛra a ta ko ra Kitabu kɔnɔ cogo min na. Nka mɔgɔ min bɛna kɛ sababu ye k’a janfa, bɔnɔ bɛna o tigi sɔrɔ. O tigi worobariya le tun ka fisa a ma.»


\par }{\SH Jɛnɲɔgɔnya domuni
\par }
{\R (Matiyu 26.26-30; Luka 22.15-20; Korɛntikaw fɔlɔ 11.23-25)

\par }{\PP \VS{22}Ayiwa, ka o to domuni na, Yesu ka buru ta, ka baraka la Ala ye, k’a tigɛtigɛ k’a di karamɔgɔdenw ma, k’a fɔ o ye ko: «Aw y’a mina; nin ye ne farikolo le ye.»

\VS{23}O kɔ, a ka jifiyɛ ta; rɛzɛnji tun b’a kɔnɔ. A ka baraka la Ala ye, ka a di o ma; o bɛɛ ka dɔ min a ra;

\VS{24}A k’a fɔ o ye ko: «Nin ye ne jori le ye, Ala ta jɛnɲɔgɔnya* jori, min bɔnna mɔgɔ caman kosɔn.

\VS{25}Can ra ne b’a fɔ aw ye ko ne tɛna rɛzɛnji min tuun fiyewu, fɔ lon min na ne bɛna a min Ala ta Masaya* ra tuun, cogo wɛrɛ ra.»

\VS{26}Ayiwa, o ka Alatandodɔnkiri dɔw la, ka wuri ka taga Oliviyesunw kuru kan.


\par }{\SH Yesu ko Piyɛri bɛna ban ale ra
\par }
{\R (Matiyu 26.31-35; Luka 22.31-34; Yuhana 13.36-38)

\par }{\PP \VS{27}Ayiwa, Yesu k’a fɔ karamɔgɔdenw ye ko: «Aw bɛɛ bɛna bori ka ne kelen to, sabu a sɛbɛra Kitabu kɔnɔ, ko:

\par }{\Q ‹Ne bɛna sagagbɛnbaga faga, sagaw bɛɛ bɛna janjan\XREF{}{{\XO 14:27 }{\XO{14.27
}}{\XT{Nin kuma fɔra Jakariya 13.7.}}}.› »


\par }{\MM \VS{28}Yesu k’a fɔ tuun ko: «Nka ni ne nana kunu ka bɔ saya ra, ne bɛna taga aw kɔnɔ Galile.»

\VS{29}Piyɛri k’a fɔ Yesu ye ko: «Hali ni tɔw bɛɛ borira ka i to, ne kɔni tɛna bori ka i to fiyewu.»

\VS{30}Yesu ka a jaabi ko: «Can ra, ne b’a fɔ i ye, ko bi su nin na yɛrɛ, sani dondo ye kasi ka se siɲaga fla, ele bɛna a fɔ mɔgɔw ye fɔ siɲaga saba ko i ma ne lɔn.»

\VS{31}Nka Piyɛri k’a fɔ tuun k’a gbɛlɛya ko: «Hali ni a kɛra ko ne bɛna sa ni i ye le, ne tɛna sɔn k’a fɔ ko ne ma i lɔn.» Karamɔgɔden tɔw bɛɛ tun bɛ o kuma kelen le fɔra.


\par }{\SH Yesu ni karamɔgɔdenw tagara Zetisemane
\par }
{\R (Matiyu 26.36-46; Luka 22.39-46)

\par }{\PP \VS{32}Ayiwa, o tagara yɔrɔ dɔ ra min tɔgɔ ye ko Zetisemane. Yesu k’a fɔ a ta karamɔgɔdenw ye ko: «Aw ye sigi yan, ne bɛ taga Ala daari.»


\par }{\PP \VS{33}A tagatɔ, a tagara ni Piyɛri ni Yakuba ni Yuhana ye; siranya ka kɛ a sɔrɔ ye, k’a nin tɔɔrɔ kosɛbɛ.

\VS{34}A k’a fɔ o ye ko: «Ne nin tɔɔrɔnin lo kosɛbɛ, fɔ k’a kɛ i ko ne bɛna sa. Aw ye to yan, ka to ɲana.»


\par }{\PP \VS{35}A tagara ɲa fɛ dɔɔnin ka a kinbiri gban ka a ɲa biri dugu ma ka Ala daari, ko ni a tun bɛ se ka kɛ ko nin wagati tɔɔrɔ kana ale sɔrɔ.

\VS{36}A tun b’a fɔra ko: «Ne Fa, foyi si tɛ i kaɲa; nin tɔɔrɔ yɔrɔ janya ne ra; nka o bɛɛ n’a ta, ne yɛrɛ sago kana kɛ, fɔ ele sago.»


\par }{\PP \VS{37}O kɔ, a sekɔra ka na karamɔgɔdenw kɔrɔ, ka na a sɔrɔ ko olugu bɛ sunɔgɔra. A ko Piyɛri ma ko: «Simɔn, ele bɛ sunɔgɔra le wa? Ele ma se ka to ɲana ka hali wagati kelen kɛ wa!

\VS{38}Aw ye to ɲana ka Ala daari, janko Setana kana aw nɛgɛ ka aw bla kojugu ra. Koɲuman miiriya bɛ mɔgɔ kɔnɔ, nka a farisogo baraka ka dɔgɔ.»


\par }{\PP \VS{39}O kɔ, Yesu gbarara ɲa fɛ tuun ka Ala daari, ka sekɔ o kuma kelenw kan.

\VS{40}A sekɔra tuun ka n’a sɔrɔ o bɛ sunɔgɔra, sabu sunɔgɔ tun ka o ɲadenw gbiriya. O bɛ min fɔ Yesu ye, o ma o lɔn tuun.


\par }{\PP \VS{41}Yesu tagara ka sekɔ ka na a siɲaga sabanan na minkɛ, a k’a fɔ o ye ko: «Aw bɛ sunɔgɔra ka aw yɛrɛ laganfiya le wa? Ayiwa, a banna sa! Wagati sera! Min kɛra Adamaden ye*, o bɛna o janfa ka a don jurumunkɛbagaw boro.

\VS{42}Aw ye wuri, an ye taga! Ne janfabaga natɔ ye nin ye!»


\par }{\SH Yahudiyaw nana Yesu minayɔrɔ ra
\par }
{\R (Matiyu 26.47-56; Luka 22.47-53; Yuhana 18.3-12)

\par }{\PP \VS{43}O yɔrɔnin bɛɛ, ka Yesu to kuma ra, a ta karamɔgɔden tan ni fla ra, kelen min tɔgɔ ye ko Zudasi, ale nana; jama tun b’a kɔ, kɛrɛkɛmuruw, ani berew bɛ o boro. Sarakalasebagaw* kuntigiw, ani sariya karamɔgɔw, ani cɛkɔrɔbaw le tun ka o ci.

\VS{44}Zudasi min tun kɛra Yesu janfabaga ye, ale tun ka tagamasiyɛn dɔ yira Yesu minabagaw ra; a ko: «Ni aw nana a ye ko ne ka mɔgɔ min fo ni kanuyafori ye, ale lo; aw y’a mina ka taga ni a ye, ka a kɔrɔsi ka ɲa.»

\VS{45}O sera minkɛ dɔrɔn, Zudasi gbarara Yesu ra k’a fɔ ko: «An karamɔgɔ!» A ka Yesu fo ni kanuyafori ye.

\VS{46}Ayiwa, o mɔgɔw kɛra Yesu kan, k’a Yesu mina.

\VS{47}Yesu ta karamɔgɔden minw tun bɛ ni a ye, o ra kelen ka a ta muru sama ka bɔ, ka sarakalasebagaw kuntigiba ta jɔncɛ toro kelen caron ka bɔ yi.

\VS{48}Yesu ka kuma ta k’a fɔ o ye ko: «Aw nana ne kɔ ni berew ni kɛrɛkɛmuruw ye ko aw bɛna ne mina, k’a kɛ i ko ne ye benkannikɛbaga le ye.

\VS{49}Ne tun bɛ ni aw ye lon bɛɛ. Ne tun bɛ mɔgɔw karan Alabatosoba kɔnɔ, aw ma se ka ne mina. Nka nin kɛra janko ko minw tun sɛbɛra Kitabu kɔnɔ, o ye kɛ can ye.»


\par }{\PP \VS{50}Karamɔgɔdenw bɛɛ borira, ka taga k’a to yi.

\VS{51}Kanbelennin dɔ tun tugura Yesu kɔ, ale tun ka birifani dɔrɔn le melege a yɛrɛ ra. O ka ale fana mina.

\VS{52}Nka a ka a yɛrɛ tufa ka a ta birifani to o boro, a fari lakolon borira ka taga.


\par }{\SH O tagara ni Yesu ye kititigɛyɔrɔ ra
\par }
{\R (Matiyu 26.57-68; Luka 22.54-55,63-71; Yuhana 18.13-14,19-24)

\par }{\PP \VS{53}O tagara ni Yesu ye sarakalasebagaw kuntigiba* ta lu kɔnɔ. Sarakalasebagaw* kuntigi tɔw bɛɛ nana ɲɔgɔn lajɛn, ani cɛkɔrɔbaw ni sariya karamɔgɔw*.

\VS{54}Piyɛri tora yɔrɔjan a bɛ tugura o kɔ, fɔ ka taga don sarakalasebagaw kuntigiba ta lu kɔnɔ. A sigira ni lu kɔrɔsibagaw ye ka kɛ tasuma ja ye.


\par }{\PP \VS{55}Sarakalasebagaw kuntigiw, ani Yahudiyaw ta kititigɛbagaw ta jɛnkuru* mɔgɔw bɛɛ tun bɛ kuma dɔ ɲinina Yesu kama min bɛ se ka kɛ a fagasababu ye, nka sababu ma sɔrɔ.

\VS{56}Sabu caman tun bɛ faninya seereya dɔw fɔra Yesu kama, nka olugu ta kumaw tun tɛ bɛnna kelen ma.

\VS{57}O bɛɛ n’a ta, jama ra mɔgɔ dɔw wurira ka faninya seereya dɔ fɔ a kama; o ko:

\VS{58}«An k’a mɛn a fɛ ko: ‹Mɔgɔw boro ka Alabatosoba min lɔ, ne bɛna o ci ka dɔ wɛrɛ lɔ tere saba kɔnɔ, min tɛna kɛ mɔgɔ boro nɔ ye.› »

\VS{59}O bɛɛ n’a ta, o ta kumaw ma bɛn kelen ma.


\par }{\PP \VS{60}Ayiwa, sarakalasebagaw kuntigiba wurira ka lɔ jama cɛ ra ka Yesu ɲininka ko: «Mɔgɔw bɛ kuma minw fɔra i kama, i ko di o ra?»

\VS{61}Yesu jera, a ma foyi fɔ. Sarakalasebagaw kuntigiba ka a ɲininka tuun, ko: «Ele le ye Kisibaga* ye wa, ani Den min bɔra Ala ra*, an bɛ Ala min bato?»

\VS{62}Yesu ka a jaabi ko: «Ɔnhɔn, ne lo. Min kɛra Adamaden ye*, aw bɛna o siginin ye Sebɛɛtigi Ala kininboroyanfan fɛ, o kɔ, aw bɛna a natɔ ye sankabaw kan ka bɔ sankolo ra.»


\par }{\PP \VS{63}O fɔra minkɛ, sarakalasebagaw kuntigiba dimina fɔ ka a yɛrɛ ta derege mina ka a faran; a ko: «An mako tɛ mɔgɔ si ta seereya ra tuun!

\VS{64}A ka Alatɔgɔcɛnkuma minw fɔ, aw ka o mɛn. Aw ko di?» O bɛɛ bɛnna a ma ko a ka kan ka faga le.

\VS{65}Dɔw ka kɛ daji tu ye a kan, ka a ɲa siri, ka a bugɔ ni borokuru ye, k’a fɔ a ye ko: «Min ka i bugɔ, o tɔgɔ lɔn k’a fɔ!» Lu kɔrɔsibagaw fana ka a mina, ka tɛgɛ ci a toro kɔrɔ.


\par }{\SH Piyɛri ko a ma Yesu lɔn
\par }
{\R (Matiyu 26.69-75; Luka 22.56-62; Yuhana 18.15-18,25-27)

\par }{\PP \VS{66}Ayiwa, Piyɛri tun bɛ lu kɔnɔ, dugumayɔrɔ ra; sarakalasebagaw kuntigiba* ta baaradenmuso dɔ nana.

\VS{67}Muso ka Piyɛri ye, a bɛ tasuma jara; a ka a lalaga k’a flɛ, k’a fɔ a ye ko: «Ele fana tun bɛ ni Yesu Nazarɛtikacɛ ye.»

\VS{68}Piyɛri ma lɔ a ra; a ko: «Muso, i bɛ min fɔra, ne ma o lɔn, ne m’a faamu.»

\par }{\PP O kɔ, Piyɛri bɔra kɛnɛ ma ka taga lɔ luda ra. [Dondo kasira.]


\par }{\PP \VS{69}O muso nana Piyɛri ye o yɔrɔ ra tuun minkɛ, mɔgɔ minw tun bɛ yi, muso k’a fɔ olugu ye ko: «Cɛ nin fana ye o dɔ le ye!»

\VS{70}Nka Piyɛri ma sɔn ka lɔ a ra.

\par }{\PP Wagati dɔɔnin tɛmɛnin kɔ, mɔgɔ minw tun bɛ o yɔrɔ ra, olugu k’a fɔ Piyɛri ye ko: «Sigiya t’a ra, ele fana ye Yesu ta mɔgɔ dɔ le ye, sabu i ye Galileka ye.»

\VS{71}O tuma Piyɛri karira fɔ k’a yɛrɛ danga; a ko: «Aw bɛ nin cɛ min ta ko fɔra, ne ma o lɔn fiyewu!»


\par }{\PP \VS{72}O yɔrɔnin bɛɛ ra dondo kasira a siɲaga flanan na. O tuma Yesu tun ka kuma min fɔ Piyɛri ye, a hakiri jigira o ra, ko: «Sani dondo ye kasi siɲaga fla, ele bɛna a fɔ fɔ siɲaga saba ko i ma ne lɔn.» Piyɛri ka kɛ kasi ye.




\par }\Chap{15}{\SH O tagara ni Yesu ye Pilati fɛ
\par }
{\R (Matiyu 27.1-2,11-14; Luka 23.1-5; Yuhana 18.28-38)

\par }{\PP \VerseOne{1}Ayiwa, o lon sɔgɔmada joona fɛ, sarakalasebagaw* kuntigiw ka ɲɔgɔn ye ka kuma ni cɛkɔrɔbaw ye, ani sariya karamɔgɔw*, ani kititigɛbagaw ta jɛnkuru* mɔgɔw bɛɛ. O ka Yesu mina k’a siri, ka taga ni a ye Pilati fɛ.

\VS{2}Pilati ka a ɲininka ko: «Ele le ye Yahudiyaw ta masacɛ ye wa?» Yesu ka a jaabi ko: «I k’a fɔ cogo min na, ne lo.»


\par }{\PP \VS{3}Sarakalasebagaw* kuntigiw ka Yesu jaraki ko caman na.

\VS{4}Pilati ka Yesu ɲininka tuun, ko: «I tɛ o jaabi wa? O bɛ i jarakira nin ko minw bɛɛ ra, i tɛ o mɛnna wa?»

\VS{5}Yesu ma a jaabi tuun. O ka Pilati kɔnɔnɔban kosɛbɛ.


\par }{\SH Yesu fagako latigɛra
\par }
{\R (Matiyu 27.15-26; Luka 23.13-25; Yuhana 18.39–19.16)

\par }{\PP \VS{6}Ayiwa, san o san, Jɔnyaban ɲanagbɛ* ra, Pilati tun bɛ kasoden kelen labla. Ni jama tun ko a ye min labla, a tun bɛ o le labla.

\VS{7}O y’a sɔrɔ cɛ dɔ tun bɛ kaso ra, ale ni a tɔɲɔgɔnw; o cɛ tɔgɔ tun ye ko Barabasi. Olugu tun murutira fɔ ka mɔgɔ dɔ faga.

\VS{8}Jama tagara Pilati fɛ, ka taga kɛ a daari ye ko a bɛ deri ka min kɛ olugu ye san o san, ko a ye o kɛ.

\VS{9}Pilati ka o jaabi ko: «Aw b’a fɛ ko ne ye Yahudiyaw ta masacɛ le labla wa?»

\VS{10}Sabu Pilati tun k’a lɔn ko ɲangboya dɔrɔn le kosɔn sarakalasebagaw kuntigiw tun ka Yesu mina ka na ni a ye ale fɛ.

\VS{11}Nka sarakalasebagaw kuntigiw ka jama kɔnɔnɔsu ko o y’a fɔ ko Pilati ye Barabasi le labla.

\VS{12}Pilati ka kuma ta tuun k’a fɔ o ye ko: «O tuma aw bɛ min wele ko Yahudiyaw ta masacɛ, aw b’a fɛ ne ye mun le kɛ ale ra sa?»

\VS{13}O bɛɛ pɛrɛnna ko: «A ye gbengben yiri ra!»

\VS{14}Pilati ko o ma ko: «A ka kojugu juman le kɛ sa?» O ka dɔ fara o pɛrɛnkan kan, ko: «A gbengben yiri ra!»

\VS{15}I n’a fɔ Pilati tun b’a fɛ ka jama sago kɛ, a ka Barabasi labla o ye. O ka Yesu bugɔ ni gbɛɲɛ ye; a kɔ, a k’a di ko o ye taga a gbengben yiri ra.


\par }{\SH Sorasiw ka Yesu tɔɔrɔ
\par }
{\R (Matiyu 27.27-31; Yuhana 19.2-3)

\par }{\PP \VS{16}Sorasiw tagara ni Yesu ye luba kɔnɔ, min ye jamanatigi ta bonba ye. O ka sorasiw ta jɛnkuru tɔ bɛɛ wele ka na.

\VS{17}O ka deregeba wulenman don Yesu ra, ka ŋani dan ka o kɛ i ko masafugula, ka o biri a kun na.

\VS{18}O kɔ, o ka kɛ a lɔgɔbɔ ye, k’a fo ko: «Yahudiyaw ta masacɛ, an bɛ i fora.»

\VS{19}O ka a bugɔ a kun na ni kalama ye, ka daji tu a kan, ka o kinbiri gban a kɔrɔ k’a kɛ i n’a fɔ o bɛ a bonyara le.

\VS{20}O ka a lɔgɔbɔ ka ban tuma min na, o ka deregeba wulenman bɔ a ra, ka a yɛrɛ ta faniw don a ra tuun, ka bɔ ni a ye ka taga a gbengben yiri ra.


\par }{\SH O ka Yesu gbengben yiri ra
\par }
{\R (Matiyu 27.32-44; Luka 23.26-43; Yuhana 19.17-27)

\par }{\PP \VS{21}Ayiwa, cɛ dɔ tun bɛ bɔra kongo ra, min tɔgɔ tun ye ko Simɔn; Sirɛnika tun lo, Alɛsandiri ni Rufusi facɛ tun lo. Ale tɛmɛtɔ, o ka ale jagboya ko a ye Yesu ta gbengbenyiri* ta.

\VS{22}O tagara ni Yesu ye yɔrɔ dɔ ra, min tɔgɔ ye ko Gɔligota, o kɔrɔ ye ko Kunkolo yɔrɔ.

\VS{23}O sera yi tuma min na, o ka fla dɔ ɲagami duvɛn na ka o di a ma; nka Yesu ma a min.

\VS{24}O ka Yesu gbengben yiri ra; o kɔ, sorasiw ka kara la* ka Yesu ta faniw tarantaran ɲɔgɔn na, janko o bɛɛ ye o ta sɔrɔta lɔn.

\VS{25}Yesu gbengbenna yiri ra sɔgɔmada wagati le ra, o y’a sɔrɔ tere ma gban fɔlɔ.

\VS{26}O tun ka kuma min sɛbɛ yiri kan k’a fagakun yira, o ye nin ye, ko: «Yahudiyaw ta masacɛ.»

\VS{27}O ka benkannikɛbaga fla fana gbengben ni a ye yiri dɔw kan, kelen bɛ a kininboroyanfan na, kelen bɛ a numanboroyanfan na.

\VS{28}[O cogo ra, min sɛbɛra Ala ta Kuma ra a ta ko ra, o kɛra can ye, ko: «A jatera kojugukɛbaga dɔ ye.»]


\par }{\PP \VS{29}Tɛmɛbagaw tun b’a flɛra ka a nɛni, ka o kun kɔmi a ra k’a fɔ a ye ko: «Ele min ko i bɛ se ka Alabatosoba ci, ka a lɔ kokura tere saba kɔnɔ,

\VS{30}ayiwa, i yɛrɛ kisi sa, i ye jigi ka bɔ gbengbenyiri ra!»


\par }{\PP \VS{31}Sarakalasebagaw* kuntigiw, ani sariya karamɔgɔw* fana tun b’a lɔgɔbɔra k’a fɔ ɲɔgɔn ye ko: «A ka tɔw kisi, nka a tɛ se ka a yɛrɛ kisi!

\VS{32}Ayiwa, Kisibaga*, Izirayɛli* ta masacɛ ye jigi sisan ka bɔ gbengbenyiri ra, janko an ye a ye, ka la a ra.» Mɔgɔ minw tun gbengbenna Yesu kɛrɛ fɛ, olugu fana tun b’a nɛnina.


\par }{\SH Yesu sara gbengbenyiri kan
\par }
{\R (Matiyu 27.45-56; Luka 23.44-49; Yuhana 19.28-30)

\par }{\PP \VS{33}Ayiwa, tere sera kuncɛ tuma min na, dibi barara ka don jamana fan bɛɛ ra fɔ ka taga wulada surunya.

\VS{34}Wulada surunyara minkɛ, Yesu pɛrɛnna ni fanga ye k’a fɔ ko: «Eloyi, Eloyi, lama sabakatani?» O kɔrɔ ye ko: «Ne tigi Ala, ne tigi Ala, mun na i ka ne kelen to\XREF{}{{\XO 15:34 }{\XO{15.34
}}{\XT{Nin kuma fɔra Zaburu 22.2.}}}?»


\par }{\PP \VS{35}Mɔgɔ minw tun bɛ o yɔrɔ ra, olugu ka o mɛn minkɛ, o ko: «A flɛ, a bɛ cira Iliya\FTNT{*}{{\FR 15:35 }{\FR{15.35
}}{\FT{Iliya: Dɔw b’a fɔ a ma ko Eli.}}} le welera.»

\VS{36}O ra kelen borira ka taga fu dɔ ta, ka a su minnifɛn kumunin dɔ ra, k’a dulon kalama dɔ ra ka o la Yesu da ra ko a ye o sɔnsɔn. A k’a fɔ a tɔɲɔgɔnw ye ko: «Aw y’a to yi, an y’a flɛ, ni cira Iliya bɛna na a lajigi ka bɔ yiri ra.»

\VS{37}Nka Yesu ka kulekanba ci ka sa.


\par }{\PP \VS{38}Alabatosoba cɛtigɛfani faranna fla ye, k’a ta san fɛ ka na se fɔ dugu ma.

\VS{39}Sorasikuntigi min tun lɔnin bɛ Yesu kɔrɔ ka a kɔrɔsi, ale ka Yesu sacogo ye minkɛ, a ko: «Can ra, Den min bɔra Ala ra*, nin cɛ lo.»


\par }{\PP \VS{40}Muso dɔw fana tun lɔnin bɛ yɔrɔjan ka flɛri kɛ. Mariyamu Magidalakamuso, ale tun bɛ o musow ra, ani Yakuba fitini ni Zoze bamuso Mariyamu, ani Salome.

\VS{41}O musow le tun tugura Yesu kɔ, ka to ka a dɛmɛ a ta baara ra, tuma min na a tun bɛ Galile. Muso caman wɛrɛ fana tun tugura a kɔ ka taga Zeruzalɛmu.


\par }{\SH O ka Yesu sutara
\par }
{\R (Matiyu 27.57-61; Luka 23.50-56; Yuhana 19.38-42)

\par }{\PP \VS{42}Ayiwa, wulada tun sera; o lon tun kɛra Nɛnɛkirilon* ɲasigi ye.

\VS{43}Yusufu Arimateka, ale tun kɛra kititigɛbagaw ta jɛnkuru* mɔgɔsɔbɛ dɔ ye. A jigi tun bɛ Ala ta Masaya* nawagati kan. A k’a ja gbɛlɛya ka taga Pilati fɛ, ka taga Yesu su daari a fɛ.

\VS{44}Yesu sara joona cogo min na, o ka Pilati kabakoya. A ka sorasikuntigi wele ka na a ɲininka, ko ni a kɛra ko Yesu satuma mɛɛnna.

\VS{45}Sorasikuntigi k’a ɲafɔ a ye minkɛ, o tuma a sɔnna ko Yusufu ye taga Yesu su ta.

\VS{46}Yusufu ka fanigbɛ dɔ san, ka Yesu su lajigi ka bɔ gbengbenyiri* ra, ka a kasanke, ka taga a su don kaburu dɔ kɔnɔ; o kaburu tun sogira farawo kɔnɔ. O kɔ, o ka kabakuruba dɔ kolonkolon ka o kɛ ka kaburu datugu.

\VS{47}Mariyamu Magidalakamuso, ani Zoze bamuso Mariyamu, olugu tun bɛ Yesu su layɔrɔ flɛra.




\par }\Chap{16}{\SH Mɛlɛkɛ ka Yesu kunuko fɔ musow ye
\par }
{\R (Matiyu 28.1-8; Luka 24.1-12; Yuhana 20.1-10)

\par }{\PP \VerseOne{1}Ayiwa, Nɛnɛkirilon* tɛmɛnin kɔ, Mariyamu Magidalakamuso, ani Yakuba bamuso Mariyamu, ani Salome, olugu ka kasadiyanan dɔw san ko o bɛ taga o kɛ Yesu su kan.

\VS{2}Lɔgɔkun tere\FTNT{*}{{\FR 16:2 }{\FR{16.2
}}{\FT{Yahudiyaw ta lɔgɔkun tere fɔlɔ tun ye liyatilon ye.}}} fɔlɔ, o musow wurira sɔgɔmada joona fɛ ka kaburu sira mina.

\VS{3}O tagatɔ tun b’a fɔra ɲɔgɔn ye ko: «Jɔn le bɛna kabakuruba kolonkolon ka a bɔ kaburu da ra an ye?»


\par }{\PP \VS{4}O nana o ɲa kɔrɔta k’a ye ko kabakuruba kolonkolonna ka bɔ kaburu da ra ka ban, k’a sɔrɔ a tun ka bon kosɛbɛ.

\VS{5}O donna kaburu kɔnɔ; o ka kanbelen dɔ siginin ye o kininboroyanfan fɛ. Deregejan gbɛman dɔ bɛ a kan na. Musow ja tigɛra.

\VS{6}O kanbelen k’a fɔ o ye ko: «Aw kana siran. Yesu Nazarɛtika, min tun gbengbenna yiri ra, aw bɛ o le yɔrɔɲinina. A kununa ka bɔ saya ra, a tɛ yan; aw ye a su layɔrɔ flɛ.

\VS{7}Aw ye taga a fɔ Piyɛri ye, ani a ta karamɔgɔden tɔw ye ko a bɛ taga aw kɔnɔ Galile. Aw bɛna a ye o yɔrɔ le ra i ko a tun k’a fɔ aw ye cogo min na.»


\par }{\PP \VS{8}Ayiwa, musow bɔra kaburu kɔnɔ, ka bori ka taga; o tun siranna fɔ o bɛ yɛrɛyɛrɛ. O jatigɛkojugu fɛ o ma se ka foyi fɔ mɔgɔ si ye.

\par }{\SH Yesu ka a yɛrɛ yira Mariyamu Magidalaka ra
\par }
{\R (Matiyu 28.9-10; Yuhana 20.11-18)

\par }{\PP [

\VS{9}\FTNT{†}{{\FR 16:9 }{\FR{16.9
}}{\FT{K’a damina hayan 9 ka taga a bla hayan 20, o kumaw tɛ sɔrɔ kitabu dɔw kɔnɔ.}}} Lɔgɔkun tere fɔlɔ Yesu kununa ka bɔ saya ra. O lon sɔgɔmada fɛ a ka a yɛrɛ yira Mariyamu Magidalakamuso le ra fɔlɔ, a tun ka jina wolonfla gbɛn ka bɔ min na.

\VS{10}O muso le tagara o kibaroya fɔ Yesu nɔfɛmɔgɔw ye; a tagara a sɔrɔ o bɛɛ ɲanasisinin lo, o bɛɛ bɛ kasira.

\VS{11}O k’a mɛn minkɛ ko Yesu ɲanaman lo, ko Mariyamu k’a ye, o ma la a ra fiyewu.


\par }{\SH Yesu ka a yɛrɛ yira a ta karamɔgɔden fla ra
\par }
{\R (Luka 24.13-35)

\par }{\PP \VS{12}O kɔ fɛ, Yesu ka a yɛrɛ yira cogoya wɛrɛ ra a ta karamɔgɔden fla dugutagatɔ ra.

\VS{13}O mɔgɔ fla nana o kibaroya fɔ karamɔgɔden tɔw ye, nka olugu belen ma la a ra.


\par }{\SH Yesu ka a yɛrɛ yira a ta karamɔgɔden tan ni kelen na
\par }
{\R (Matiyu 28.16-20; Luka 24.36-49; Yuhana 20.19-23; Kɛwalew 1.6-8)

\par }{\PP \VS{14}A laban na, ka karamɔgɔden tan ni kelen lajɛnnin to domuni na ɲɔgɔn fɛ, Yesu ka a yɛrɛ yira o ra. A ka o mafiyɛnya o ta lanabariya ni o ta jusukungbɛlɛya kosɔn, sabu minw tun ka a kununin ɲanaman ye ka na a fɔ o ye, o tun ma la olugu ta kuma ra.

\VS{15}O kɔ, Yesu k’a fɔ o ye ko: «Aw ye taga dunuɲa fan bɛɛ ra, ka taga Kibaro Diman* waajuri kɛ mɔgɔw bɛɛ ye.

\VS{16}Ni mɔgɔ min lara a ra ka batize, o tigi bɛna kisi, nka ni mɔgɔ min ma la a ra, Ala ta kiti bɛna ben o tigi kan.


\par }{\PP \VS{17}«Ne bɛna sebagaya min di lanabagaw ma, o tagamasiyɛnw flɛ nin ye: o bɛna jinaw gbɛn ka bɔ mɔgɔw ra ne tɔgɔ baraka ra, o bɛna kuma kan wɛrɛw ra;

\VS{18}hali ni o ka sa mina, walama ni o ka minnifɛn dɔ min, min bɛ se ka mɔgɔ faga, o tɛna foyi kɛ o ra. O bɛna o boro la banabagatɔw kan ka Ala daari ka o kɛnɛya.»


\par }{\SH Yesu kɔrɔtara ka taga Ala fɛ
\par }
{\R (Luka 24.50-53; Kɛwalew 1.9-11)

\par }{\PP \VS{19}Matigi Yesu ka o kumaw fɔ o ye ka ban minkɛ, a kɔrɔtara ka taga sankolo ra, ka taga sigi Ala kininboroyanfan fɛ.

\VS{20}Ayiwa, karamɔgɔdenw tagara waajuri kɛ yɔrɔ bɛɛ. Matigi Yesu tun bɛ o dɛmɛ o ta baaraw bɛɛ ra. O tun bɛ tagamasiyɛn minw kɛ Matigi Yesu baraka ra, o tun bɛ fanga di o ta waajuri ma k’a yira ko can lo.]

\par }