Kulyoka.
21.
«Imaaja zaꞌBahisiraheeri bagakizi kulikira zo zeezi: 
Iri wangagula umuja Muheburaniya, akwaniini ahise imyaka ndatu, agweti agakukolera. Haliko ku mwaka gwa kalinda, unamúhanguule ataahe. Ndaabyo bindu byo agakuheereza. 
«Iri wangaba ukamúgula akiri mushumba, umúleke agende yenyene. Haliko, iri akayija akoli yaziri, umúleke agende na mukaage. 
«Sheebuja, iri akamúgondera umukazi, uyo mukazi anamúbutira abaana banyere kandi iri batabana, uyo mukazi, naꞌbaana baage, bagaaba bindu byoꞌyo sheebuja. Kwokwo, uyo muja anagende ali yenyene. 
«Haliko, hali ikyanya umuja angadeta kwo asiimiri sheebuja, asiimiri na mukaage naꞌbaana baage. Anadete kwo ataloziizi ukulyoka mu buja. 
Kwokwo, sheebuja atee mútwala imbere lya Rurema, banagende ha mulyango, kandi iri ha kisimba-lyango. Anakoleese ikyuma kishongole, mu kutula umuja wage ukutwiri. Lyoki, ulya muja agayama ali mu kolera uyo sheebuja isiku zooshi. 
«Umundu, iri angaguliisa munyere wage abe muja, uyo munyere atangashubi shwekuulwa, nga kwaꞌbaja bashosi bali mu shwekuulwa. 
«Iri sheebuja angamúgula kwo agaaba mukaage, haliko atanaki músimiise, uyo sheebuja atangamúguliisa mu binyamahanga. Si akwiriiri aleke mwene ye amúguluule. Buzira kwokwo, agaaba ahongola ikihango. 
«Neꞌri sheebuja angagondera mugala wage umuja-kazi, akwiriiri akizi múgirira nga munyere wage. 
Uyo mushosi, iri angayanga umukazi wa kabiri, akwiriiri akizi sumira uyo mukaage wa mbere, anakizi múyambika, iri banakizi menyana bo naye. 
Yago magambo gashatu, iri uyo mushosi atangamúgirira go, umukazi anayigendere, atakwaniini ukutangisibwa kindu kyoshi. 
«Iri umundu angashulika uwabo, anamúyite, akwiriiri naye ayitwe. 
«Haliko, hali ikyanya angayita uwabo buzira kugiriirira. Si Rurema anabe ye kabilooza. Haaho, uyo mundu akwiriiri atibitire mu kaaya ko ngatoola. 
«Haliko, iri umundu angashomba uwabo, anamúyite mu kugiriirira, uyo nakuyitana, kundu angatibitira ha katanda kaani, mugendi múlyosa ho, munayami múyita. 
«Umundu, iri angashulika yishe, kandi iri nyina, akwiriiri ayitwe. 
«Umundu, iri angabirigisha uwabo, mbu lyo agendi múguliisa, kandi iri amúgire muja wage, naye akwiriiri ayitwe. 
«Umundu, iri angadaaka yishe, kandi iri nyina, naye akwiriiri ayitwe. 
«Abandu babiri, hali ikyanya bangalongoola. Muguma analashe uwabo ibuye, kandi iri amúshulika ikifune, haliko atanamúyite. Uyo úwashulikwa anagendi lwala. 
Na mu kutandaluka, anakizi gendera ku ngoni. Kwokwo, uyo wabo úkamúshulika, akwiriiri akogwe. Haliko, agamúliha yizo siku zo amala alwaziri, anagenderere ukumúbukiisa, halinde akire lwoshi. 
«Umundu, iri angatoola ingoni, anashulike umuja wage, kandi iri muja-kazi wage, anayami múyita, uyo akwiriiri ahanwe. 
Haliko uyo muja, kandi iri muja-kazi, iri angahisa ulusiku luguma kandi iri zibiri akiri mugumaana, uyo nahamwabo atangaki hanwa, bwoꞌyo muja, ali bindu byage. 
«Iri abashosi bangalwa, banakengeere bakomeeresa umukazi úli neꞌnda, iyo nda inashalamuke buzira kumúleetera agandi magoorwa, uyo úwamúkomeresa akwiriiri ukuliha ngiisi bindu byo yiba woꞌyo mukazi agahuuna, nga kwaꞌbatungwa bagakyula. 
Haliko iri angafwa, akwaniini naye ayitwe. 
Ee! Mugalihiisa isu ku lindi, neꞌliino ku lindi, noꞌkuboko ku kundi, noꞌkugulu ku kundi. 
Úwayokania, naye ayokibwe. Mugalihiisa uluguma ku lundi, neꞌkifune ku kindi. 
«Umuja kandi iri muja-kazi, iri nahamwabo angamúshulika, anamúbere isu, uyo nahamwabo akwiriiri ukumúhanguula agende lwoshi. Atagashubi kolera nahamwabo, bwo keera amúbera isu. 
Neꞌri angamúshulika, anamúkuule iriino, akwiriiri kwakundi amúhanguule agende lwoshi, hiꞌgulu lya yiryo liino lyage. 
«Ishuuli, iri yangatumita umundu, inamúyite, iyo ngaavu ikwiriiri iyitwe ku mabuye. Neꞌnyama yayo, italiibwe. Mwene iyo ngaavu atagahanwa. 
«Haliko iyo ngaavu, hali ikyanya yangaba iri mu tumitana, naꞌbandu banayiji yerekeza mwene yo. Kundu kwokwo, atanagishweke, inakengeere yatumita umushosi kandi iri mukazi, anafwe. Kwokwo, iyo ngaavu iyitwe mu kulashwa amabuye. Kiri na mwene yo, naye ayitwe. 
Kundu kwokwo, iri uyo mundu angahuunwa ibindu hiꞌgulu lyoꞌkuguluula ubulamu bwage, akwiriiri atange ngiisi byo agahuunwa. 
«Ishuuli, iri yangatumita umwana, yulwo lubaaja lutwibwe nga kwo yulwo lundi lwatwibwa. 
«Ishuuli, iri yangatumita umuja, kandi iri muja-kazi, uyo mwene ishuuli akwiriiri ukuliha mwene uyo muja ibingorongoro makumi gashatu. Neꞌyo ngaavu, inayitwe mu kulashwa amabuye. 
«Hali ikyanya umundu angahumba ikishimo atanakifulire, munayiji tibukira punda, kandi iri ngaavu. 
Kwokwo, uyo mwene kishimo akwiriiri alihe mwene ngaavu, kandi iri punda. Leero yugwo mutumba, anabe ye gagusigalana. 
«Ishuuli, iri yangatumita ishuuli yoꞌgundi, inagiyite, iyo shuuli íyayita iyabo iguliisibwe. Na yizo fwaranga, bazigabaane na mwene yo íyayitwa. Neꞌfwaranga zo balonga kwiꞌyo íyafwa, bashubi zigabaana. 
Haliko iyo shuuli, iri yangaba ishuba mu tumita-tumita izaabo, na mwene yo atanagishweke, akwiriiri alihe ingaavu ku gindi. Leero, yugwo mutumba, gugaaba guli gweꞌmwage. 
«Umuzimba, iri angazimba ingaavu, kandi iri ikibuzi, anakibaage, kandi iri akiguliisa, uyo akwiriiri agalulire mwene ingaavu izindi zitaanu, kandi iri mwene kibuzi ibindi bina. 
