Kulyoka.
23.
«Utakizi beesha. Utanakizi tabaala umunabyaha, mu kukizi mútangira ubumasi bweꞌbibeesha. 
«Kundu abandu bingi bangakizi yifunda mu mabi, utabakulikire mu go. Neꞌkyanya mugakizi tanga ubumasi imbere lyaꞌbandu, mutakizi shovya ukuli, mu kukulikira ibibeesha byaꞌbandu bingi. 
«Ikyanya abakeni bagakizi kuleetera ulubaaja, utakizi bakundirira, mbu bwo bali bakeni. 
«Umugoma wawe, iri angateera ingaavu yage, kandi iri punda, unagitoole, uyami múleetera yo. 
Hali ikyanya umundu angaba akushombiri, anabetuze punda wage umuteekerwa muzito. Uyo punda, iri wangamúgwana keera agwa mwiꞌdako lyagwo, utamúlekere ye, mbu uyigendere. Haliko, umútabaale mu kumúvyula. 
«Umukeni, iri angalegwa, anabe ali noꞌkuli, utamúhengekere ulubaaja lwage. 
«Umundu, iri angabeesha mu kulegana, utakolwe mbu umúyibiike kwo. Utayite umuzira buhube, anabe akwaniini. Iri wangagira kwokwo, niehe ndagaki kukoga. 
«Utayemeere ukutulirwa. Si ikitulire, kiri mu humaaza amasu, kinatume amagambo goꞌmundu úkwaniini gagahengekwa. 
«Mutakizi libuza ikinyamahanga. Si muyiji-yiji amagoorwa gaakyo, bwo niinyu mwâli riiri binyamahanga mu kihugo kyeꞌMiisiri. 
«Ukizi hisa imyaka ndatu uli mu lima, unayimbule imimbu yawe. 
Si mu mwaka gwa kalinda, ulekage ukuhinga. Kwokwo, lyaꞌbakeni biinyu balonga byo bagaalya, kiri neꞌnyamiishwa kwakundi. 
«Ukizi hisa siku ndatu uli mu kola. Haliko, ulusiku lwa kalinda, unaluhuuke. Kwokwo, lyeꞌngaavu yawe na punda wawe bikizi luhuuka, kiri noꞌmuja úkabutwa mu mwawe, neꞌkinyamahanga. Yabo booshi, banabe bali mu longa imisi mihyahya. 
«Yaga magambo gooshi go nakubwira, ukizi gira umwete gwoꞌkugasimbaha. Utakolwe mbu utabaaze imizimu. Kiri naꞌmaziina gaayo, gatahuluke mu kanwa kaawe. 
«Mukizi ngirira isiku ngulu zishatu ku mwaka, hiꞌgulu lyoꞌkunyereka ulushaagwa. 
Ubwa mbere, mukizi shambaalira ulusiku lukulu lweꞌmikate mizira saama, nga kwo keera nꞌgamùbwira. Muhise isiku zirinda, muli mu lya imikate mizira saama. Yizo siku, zigaaba mu mwezi gwa Habibu. Mukuba, mu gwogwo mwezi, lyo mukalyoka i Miisiri. Mu yizo siku, hatagire mundu úgayija imbere lyani maboko mamaata. 
«Mukizi shambaalira noꞌlusiku lukulu lwoꞌkutomola imimbu yinyu. Ubuzinda, munashambaalire noꞌlusiku lukulu lwoꞌkukuumania imimbu, ku kyanya mugaaba keera mwagiyimbula. 
Kwokwo, abashosi booshi bakizi kuumana imbere lya Nahano woꞌBushobozi ubugira kashatu ku mwaka. 
«Ikyanya ugakizi ndangira ituulo lyeꞌkitugwa, utakizi litanga kuguma neꞌmikate íri mweꞌsaama. Naꞌmajuji gaakyo, mutakizi galaaza halinde shesheezi. 
«Ikyanya muli mu yimbula, mutangage itomola imwa Nahano, Rurema winyu. «Na kwakundi, mutadeekere ikyanabuzi, kandi iri kyanahene, mu mata ga nyina. 
«Lolaga! Ngweti ngaatuma umuganda imbere liinyu, gira akizi mùlanga mu njira, halinde amùhise ho nꞌgamùlingaaniza. 
Ikyanya agamùbwira amagambo, mukizi múyuvwiriza, munamúsimbahe. Mutakizi huna imbere lyage. Mukuba, iri mwangahuna, atagamùkejeerera. Si namútuma kwiꞌziina lyani. 
Uyo muganda, iri mwangamúyuvwa ku bwigenderezi, munagire ngiisi byo ngamùbwira, lyo ngayigira mbe mugoma waꞌbagoma biinyu. Na ngiisi ábagweti bagamùgaya, naani, ngakizi bagaya. 
«Uyo muganda wani agakizi mùrongoora, halinde anamùhise mu kihugo kyaꞌBahamoori, naꞌBahiti, naꞌBapereesi, naꞌBakaanani, naꞌBahivi, naꞌBayebuusi. Yabo booshi, ngabaminika. 
Mutafukame imbere lyeꞌmigisi yabo, mbu mugiyikumbe. Mutanakizi gikolera. Mutanakolwe mbu muyige byo bali mu gira. Haliko mubaminike lwoshi. Naꞌmabuye gaabo go bataluula, mugavungule-vungule. 
«Mukizi ngolera naaho, bwo nie Nahano, Rurema winyu. Kwokwo, lyo ngakizi gashaanira indalo ziinyu, kiri naꞌmiiji giinyu. Na ndyose amalwazi mu kati kiinyu. 
Mu kihugo kiinyu, ndaaye mukazi úgaki shalamukwa. Ndaanaye úgakizi gumba. Muganalama isiku nyingi. 
«Ngakizi gwanwa nabiika ikihuume kyani imbere liinyu, halinde kikizi jaajula imitima yaꞌbandu bo mugagwana yo. Ngabiika abagoma biinyu mweꞌkyoba, halinde banamùtibite. 
Nganagwanwa natuma injuki imbere liinyu, gira ziyimule Abahivi, naꞌBakaanani, naꞌBahiti. 
Yabo booshi, ndagabayimula ku mwaka muguma, gira lyeꞌkihugo kitasigale kimaata. Iri nangayami bayimula, lyeꞌnyamiishwa zigaluguuka, zinayiji mùhima imisi. 
Kwokwo, ngakizi balyosa bwija-bwija, halinde ku kyanya mugaaba keera mwaluguuka mu kihugo, munakihyane. 
«Ulubibi lweꞌkihugo kiinyu, lugatondeerera ku Nyaaja Ndukula, halinde ukuhisa ku Nyaaja Mediterane. Na kandi, lugalyokera mwiꞌshamba, halinde ukuhisa ku lwiji Hefuraati. Ngabiika beene ikihugo mu maboko giinyu, munabayimule mwo. 
«Mutakolwe kwo mwanywana ikihango mwe nabo, kandi iri neꞌmizimu yabo. 
Yabo bandu, mutanaleke kwo mutuulanwe mu kihugo kiinyu. Iri mwangatuulanwa, bagaatuma mugakizi gira ibyaha imbere lyani. Neꞌri mwangayikumba imigisi yabo, igaaba mitego yoꞌkumùgwasa.» 
