Hisaaya.
49.
Mweshi, mwe mutuuziri mu mahanga! Munyuvwirize. Ikyanya ndazi butwa, Nahano âli mali gwanwa ambamagala. Ee! Ikyanya nâli ki riiri mu nda ya maawe, âli mali gwanwa anyinika iziina. 
Nahano akambumba ngoꞌmwambi úgushongosiri, abuli guyomeka mu kyubati. Anatyaza amagambo gaani, gabe muugi nga ngooti, anambisha mu kimbehwa kyeꞌkigasha kyage. 
Anambwira: «E Muhisiraheeri, ulyagagi mukozi wani. Ngakuyerekana mwoꞌbulangashane bwani.» 
Kundu kwokwo, nanadeta: «Ngiisi byo nꞌgahimbukira kwo, si bikafwa ubusha! Kundu nꞌgabiyitubanula kwo, bikola ndaabyo. Kundu kwokwo, yibyo byoshi, Nahano Rurema ye yiji ikishingo kyabyo. Ye ganambemba hiꞌgulu lyabyo.» 
Ikyanya ndazi butwa, Nahano akandoola kwo nimúkolere, halinde nimúgalulire Abahisiraheeri. Ee! Nahano akoli ngingisiri, keera anambeereza imisi. 
Nahano akambwira kwokuno: «Uli noꞌmukolwa gwoꞌkungalulira Abahisiraheeri. Ee! Ngiisi ábasigala, we gabagalula. Kutanali kwokwo naaho. Ngakubiika ube mulengeerwe na mu binyamahanga, halinde balya booshi, ubayereke injira yo bangakizibwa mwo.» 
Wehe, abandu bakiri mu kugayiriza, banaki kushombiri. Ulyagagi muja naaho woꞌkukizi kolera abatwali. Kundu kwokwo, Nahano ali Lukiza, Umutaluule waꞌBahisiraheeri, anakola mu deta kwokuno hiꞌgulu lyawe: «Ikyanya abaami bagakizi kubona, bagakugingika. Kiri naꞌbakulu banakufukamire.» Kwokwo, ukizi mbiika kwoꞌmulangaaliro! Mukuba, nie Nahamwinyu, Umutaluule waꞌBahisiraheeri. Keera nanakutoola. 
Nahano adetaga kwokuno: «Ku kyanya íkikwaniini, ngakuyuvwa. Na ku lusiku lwoꞌbukize, ngakutabaala. Ngakizi kulanga, unabe we ganywaniisa abandu baani ikihango. Unayubakulule ikihugo, halinde abandu banashubi tuula mwo. 
Ugendi bwira ábashwesirwi mu nyumba yeꞌmbohe: “Muhulukage!” Na ábali mu kihulu: “Muyijage áhali umulengeerwe!” Ikyanya bagataaha, bagakizi longa ibyokulya mu njira. Kundu imigazi yangaba iri mimaata, si bagabigwana naaho. 
Batanâye ki shalike, kandi iri kunyooterwa. Batanâye ki hiire neꞌdugumbo yiꞌzuuba, kandi iri neꞌmbuusi nduutu. Ndi mu bayuvwira indengeerwa. Kwokwo, nienyene ngakizi barongoora, na mbahise ha shyoko zaꞌmiiji. 
Imigazi yoshi, ngagibera mweꞌnjira. Iyo njira inakizi lenga áharambagiiri. 
Langiizi! Abandu baani bagweti baganyijira, ukulyoka hala. Baguma balyosiri imbembe, naꞌbandi imuga, naꞌbandi ikisaka, halinde mu kihugo kyeꞌMiisiri.» 
E igulu! Ubandage akabuuli, awi yiyi yiyi! Na naawe, e kihugo! Ushambaalage. Na niinyu, e migazi! Mukizi yitulikania mu kuyimba. Kundu abandu ba Nahano bâli kizi shundeera, haliko buno, akola mu bayuvwirwa indengeerwa, anakola mu baholeeza. 
Abandu beꞌSayuni bakadeta: «Nahamwitu, si keera akatuyibagira, anatujandirira!» 
Nanga! Nahano adetaga kwokuno: «Ka byangaziga kwoꞌmukazi angayibagira umwana wage waꞌkalenge, anakiri kwiꞌbeere? Si ye kamúbuta! Aaho! Ka angaleka ukumúyuvwirwa indengeerwa? Na kundu angagira mbu amúyibagire, haliko, niehe ndâye mùyibagire. 
Lolagi! Mukoli yandisirwi mu bigasha byani. Neꞌnzitiro ziinyu ziyamiri ziri imbere lyani. 
«Abaana baawe bali mu kuyijira ku mulindi. Si ngiisi ábakagira mbu bakushereeze, boohe, bakola bagatibita. 
Uyinamule amasu, unalangiize imbande zooshi. Abandu baawe booshi, bakolaga mu kukumanira. Nga kwo nyamiragi ho, yabo baana baawe bagaaba nga bungeni-ngeni bwoꞌkukulimbiisa. Ee! Balya booshi, bagaaba nga bindu byoꞌkulimbiisa umuhya.» Kwokwo, kwo Nahano adesiri. 
«Ku kasiisa, ikihugo kiinyu kikoli sherebiiri. Utwaya twinyu keera tukasiba. Kundu kwokwo buno, yikyo kihugo kikola kigamùniihira. Balya ábakamùminika, leero bagatibitira hala. 
Ikyanya mwâli jengiirwi, mwanakizi buta abaana. Halikago buno, balya baana bakola mu mùbwira: “Kino kihugo kikoli tunihiiri. Ugirage utuheereze áhahamu, ho twangagendi tuula.” 
Ugakizi yibuuza: “Yaba baana booshi, nyandagi úkabambeereza? Si nâli jengiirwi, nanakizi yuvwa akahumbwe? Nâli koli hungiiri mu mahanga, nanâli sigiiri kiguli-guuli. Aahago! Yabo baana booshi, nyandi úkabalera? Si nâli riiri niengwa! Aaho! Bashaaziri hayagi?”» 
Nahano Rurema adetaga kwokuno: «Lolagi! Ngayeheza, mu kuhamagala ibinyamahanga. Ngashinga irembera, kabe kalangikizo imwabo booshi. Bagayija batengetiiri abaana biinyu boꞌbutabana, banabe babetwiri abanyere ku bitugo. 
Yabo baana biinyu, abaami bagamùlerera bo. Abagoli bagakizi bahahalira. Yabo baami bagayiji mùfukamira, banahise amalanga haashi mu kulamba ulukungu ku magulu giinyu. Haaho, mugaamenya kwo nie Nahano. Ábambiisiri kwoꞌmulangaaliro, yugwo mulangaaliro gwabo gutâye be gwa busha.» 
Ikikalage, ikyanya keera kyanyukula ibindu, kaꞌbagoma baage bangashubi múnyaga byo? Nanga! Kiri noꞌmunakadali, iri angagwata imbira, ndaaye úwangahasha ukugiguluula! 
Kundu kwokwo, Nahano adetaga kwokuno: «Leero, imbira igaanyagwa mu maboko geꞌndwani. Na ngiisi byaꞌbasirikaani bakashahulaga, bigagalulwa. Ngiisi ábali mu kulwisa, nienyene ngabalwisa, halinde na ngize abaana baawe. 
Ngiisi ábali mu mùlibuza, ngakyula kwo balyagage iminyofu yabo boonyene. Na mbanywese noꞌmuko gwabo, halinde gunabalaluse, nga banywa idivaayi yeꞌkishogwe. Niehe, nie Nahano! Kwokwo abandu booshi bagaamenya kwo nie wamùkiza, nanamùguluula. Nie Rurema wa Yakobo, Rurema woꞌbushobozi bwoshi!» 
