Mwigiriza.
9.
Yibyo byoshi, ikyanya nꞌgabiyitoneesa kwo, nanabonaga kwo Rurema ali noꞌbushobozi hiꞌgulu lyaꞌbitegeereza, yabo ábakwaniini. Ee! Ngiisi byo bali mu gira, biri mu maboko gaage. Kundu kwokwo, ndaaye úyiji iri bangakizi kundwa, kandi iri bangakizi shombwa. 
Booshi bali mu hekera ku njira nguma, baba bandu ábakwaniini, kandi iri banangora-mabi, baba biija, kandi iri babi, baba ábakoli yeruusiri, kandi iri ábakoli yulubiiri, baba ábali mu tanga amatuulo, kandi iri ábatali mu gatanga. Baba ábali mu tanga imihango imwa Rurema, kandi iri ábatali mu gitanga. Ee! Umundu mwija, ngiisi byo ali mu longa, umunabyaha, naye, byo na byebyo. 
Si abandu booshi bagweti bagagenduukirwa ku njira nguma! Kwokwo, nanabonaga kwo buli buhanya. Mukuba, booshi bali mu ba babihuusiri, banabe bahwijikiiri. Na ha nyuma banayiji fwa. 
Ngiisi úli mu ba akiri ho, aki hiiti umulangaaliro. Kiri naꞌkabwa, ikyanya kakiri ho, kahiriirwi ukuhima indare íkoli fwiri. 
Ikyanya abandu bakiri ho, bayiji kwo bagaafwa. Haliko ábakoli fwiri boohe, ndaabyo baki yiji. Batanganaki hembwa. Si bali mu yibagirwa ngana-ngana! 
Abafwiri bataki kundiini, batanaki shombiini, batanaki yuvwiti uluugi. Mu byoshi íbiri mu koleka mu kihugo, bataki hiiti mwoꞌgwabo mutuli. 
Ku yukwo, ugendi lya ku bushagaluke, unanywe divaayi ku mutima úgushenguusiri. Kwokwo kwo Rurema akushungikiiri. 
Uyambale bwija, unayishiige amavuta mwiꞌtwe. 
Ukizi yisimiisa kuguma na mukaawe. Mukuba, ye ukuuziri isiku zaawe zooshi. Kundu Rurema akuhiiri buno burambe mu kihugo, si bulyagagi bwa busha-busha. Ndaanabyo bindi byo uhiiti. Ku yukwo, ikyanya ugakizi koleereza, ukizi na shambaala kwakundi. 
Ngiisi byo ugakizi gira, ukizi bigira ku misi yawe yoshi. Si ulindiriiri ukugenda i kuzimu! Neꞌyo munda, ndaagwo mukolwa, ndaanakwo kushungika, ndaanabwo bumenyi, ndaanabwo bwitegeereze. 
Keera nabonaga irindi igambo mu kihugo. Kundu umundu angasuula umulindi, atali ye mu kizi hima mu ndangwe. Na kundu angabiiri ye ndwani mwiꞌzibo, atali ye mu kizi hima abagoma. Na kundu angabiiri ali mwitegeereza, atali ye mu kizi longa ibyokulya. Na kundu angabiiri ali munabwenge, atali ye mu kizi gala. Na kundu angabiiri akoli somiri, atali ye mu kizi huuzibwa. Si ukugenduukirwa kwoꞌmundu, kuli mu ba ku maana naaho, ukukulikirana neꞌkyanya kyage. 
Ndaaye úyiji ikihe kyo agalonga kwaꞌmalibu. Si abandu bali mu yami tibukirwa kwo naꞌmabi. Ee! Gali mu batubiira, nga kweꞌfwi ziri mu gwatwa mu lushenga, na nga kwoꞌtunyuni tuli mu gwatwa mu mitego. 
Hano mu kihugo, nanabonaga irindi igambo hiꞌgulu lyoꞌbwitegeereze, lyananzoomeza bweneene. 
Hâli riiri akaaya kaguma kaniini. Naꞌbatuulaga baako, bâli bagerwa naaho. Hanayija mwami muguma weꞌmisi, anakasokanana, anayilingikania ukukateera. 
Na mu yako kaaya, mwâli riiri umukeni muguma mwitegeereza. Uyo mukeni, ku bwitegeereze bwage analonga ukukiza yako kaaya kaabo. Haliko ha nyuma, abandu booshi banamúyibagira. 
Ulya mukeni, kundu yabo bandu batâli ki mútwaziizi, banaba bamúyibagiiri lwoshi, haliko ngi toniri kwo buli bwija umundu abe mwitegeereza, ho angaba neꞌmisi mingi. 
Umwitegeereza, ikyanya agweti agaadeta ku butuudu, kwo kukulu hoꞌmutwali muhwija angayamiza-yamiza. 
Umundu, iri angaba ali noꞌbwitegeereze, bwo bukulu, ho angalonga ibilwaniiso. Kundu kwokwo, umunabyaha muguma, ali mu ba ashereziizi amiija mingi. 
