ኤርምያሳ ማፃፋ
ጋꬃ ቆፋ
ኤርምያስ ክ.የ.ስ. 600 ላይꬃ ሄራን ደእዳ ናበ። ኤርምያሳ ማፃፋን ቆንጭድ ኦደትዳይ፦ የሩሳላመ ꬋዮ፥ ፆሳ ኬꬃ ꬋዮነ አይስያ ዳሮ አሳይ ድኤትድ ባብሎነ ባናይሳ (ሸም 39፥ 52)። ባብሎነ ካዎይ የሩሳላመ ካታማነ ፆሳ ኬꬃ ዉርሰꬅ ꬋይሳናፐ ስን፥ ኤርምያስ የሩሳላመን ደእስ።
ኤርምያስ፥ ዳሮ ዎደ ኤቃ ጎይኖነ ኤንታ ናጋራ ጋሶን ፆሳ አሳ ቦላ ꬋዮይ ያናይሳ ኦዴስ። እ ኦድዳ ትንብተታፐ ባጋት ፖለትን፥ ኤርምያስ ባ አይፈን በእስ። ሌምሶስ፥ ባብሎነ ካዎይ ናቡካዳናፆር የሩሳላመ ኦይክድ፥ ካታማነ ፆሳ ኬꬃ ላሌስ፤ ይሁዳ ካዎይ ዳሮ አሳራ ድኤትድ ባብሎነ ብዳይሳ በእስ። ጉጅድካ፥ አሳይ ድኦፐ ስማናይሳነ እስራኤለ ካዎተꬃይ ስሚድ ኤቃናይሳ ኤርምያስ ስንꬃትድ ኦድስ።
ኤርምያስ ድኤትድ ባብሎነ ብቤና (ሸም 40)፥ ሽን ጎዶልያ ሀይቅዳፐ ጉየ (ሸም 40—41)፥ እስ እስ ይሁዳ አሳይ እያ ዎልቃን ግብፀ ኤፍን (ሸም 42—43)፥ ያን ጉꬃ ዎደ ደእስ።
ኤርምያስካ ህዝቄላዳ ፆሳፈ ኤክዳ ባ ኪታ ማላንነ ሌምሶን ኦዴስ። ዳንጮ ሻሞ፥ ሄ ዳንጩዋ ሞጎ፥ ቃስ ቦክድ ከሶ (13:1-11)፤ ማቾ ኤኮና መላ ድገተꬅ፥ አሳራ ዬሆ ዬኮና መላ ድገተꬅ (16:1-9)፥ ፁጋ ሻሞነ እስራኤለ ጭማታ ስንꬃን መንꬆ (19:1-13)፤ ቃምባራ ጋናን አꬅድ ቶሆ (ሸም 27—28)፤ ኦላ ዎደ ጋደ ሻሞ (32:6-15)፤ ራካባ ያራት ዎይነ ኡሹ ኡዮና አጎ (35:1-19)።
ኤርምያሳ ማፃፋ ኦይዱ ክፍለን ሻክድ በአናዉ ዳንዳኤቴስ።
1. እዮስያሳ፥ እዮኣቀመ፥ ዮአክናነ ሰደቅያሳ ካዎተꬃ ላይꬃን ይሁዳ አሳስነ ኤንታ ካለꬅያ አሳስ ፆሳፈ እመትዳ ቃላ (ሸም 2—25)።
2. ዱማ ዱማ ትንብተ ቃላታ፥ ኤርምያሳ ደኡዋን ፖለትዳ ግታ ግታ ቆፋታ፥ ኤርምያሳ ፃፈይ ባሮክ ፃፍድ ኦይክዳ ጉꬃ ፁፈታ (ሸም 26—45)።
3. ዱማ ዱማ አላጋ ቢታ አሳስ ፆሳፈ ኪተትዳ ትንብተታ (ሸም 46—51)።
4. የሩሳላመ ኦይከተꬃነ አሳይ ድኤትድ ባብሎነ ባናይሳ ኦድያ ታርከታ (ሸም 52)።
ኤርምያስ አሳ ቦላነ ቢታ ቦላ ꬋዮይ ያናይሳ ኦድዳ ዎደ ካዎይነ ካህነት እያ ቦርዶሶናነ ዎግ ባይና ጎድዶሶና (11:18-23፤ 18:18፤ 20:1-3፤ 26:1-19፤ 37:13—38:6)። ኤርምያስ፥ አሳይ ፆሳራ ገልዳ ጫቁዋ ምንꬅድ ናጋና መላ ኦዴስ (ሸም 30-33)። ህዝቄላ መላ ኤርምያስካ ካህነነ ናበ።
ኤርምያስ ባ አሳ ዳሮ ዶስያነ ኤንታ ቦላ ኢታ ፕርድ ያና መላ ኮዮና አስ። ፆሳይ፥ እ ናበ ግድድ ሀጋዛና መላ ፄግዳ ዎደ እ ኡንኤትዳይሳ በሲያ ፁፈት ማፃፋ ግዶን ዳሮ በሳን ቆንጭስ። ፆሳ ቃላይ እያ ዎዛና ግዶን ታማዳ ኤፅያ ግሾ፥ እ ካምድ አሻናዉ ዳንዳእቤና።
ሀ ማፃፋን ፃፈትዳ ግታ ግታ ትንብተታፐ እሶት እሶት መቶይ ኩምዳ ኤርምያሳ ዎድያፐ አꬍድ፥ ፆሳይ እምያ ኦራꬃ ጫቆይ ፖለትያ ዎድያ ስን ፄሎሶና። ሄ ዎደ ኦራꬃ ጫቆይ አሳ ዎዛናን ፃፈትያ ግሾ፥ አኬክስያነ ናግስያ አስታማረ ኮሸና። (31:31-34)።
ማፃፋ አይፈ ቆፋታ
ኤርምያሳ ፄገተꬅነ ዶረተꬅ (1:1-19)
ይሁዳነ እስራኤለ ቦላ ኦደትዳ ፕርዳ (2:1—25:38)
ዎርዶ ናበታነ ኤርምያሳ (26:1—29:32)
ኦራꬃ ጫቁዋን አሳይ ባንታ ቢታ ስማና (30:1—33:26)
ኤርምያሳ ዱማ ዱማ ሀጋዞታ (34:1—38:28)
የሩሳላመነ ሃርያ ጎዶልያ ኩንደꬅ (39:1—42:22)
ኤርምያስ ግብፀ ቢታን (43:1—44:30)
ኤርምያስ ባሮካስ ኡፋይሳ ቃላ እሚስ (45:1-5)
ይሁዳ ዩሾን ደእያ ካዎተꬃታ (46:1—51:64)
የሩሳላመ ኩንደꬃባ ኦደትዳ ሀራ ኪታ (52:1-34)
1
1 ብንያመ ቢታን፥ አናቶታ ካታማን ደእያ ካህነታፐ እሱዋ ግድዳ ካልቀ ናኣ ኤርምያሳ ቃላይ ሀይሳ። 2 አሞነ ናአይ፥ ይሁዳ ካዎይ እዮስያስ ካዎትዳ ታማነ ሄꬓንꬆ ላይꬃን ጎዳ ቃላይ ኤርምያሳኮ ይስ። 3 እዮስያሳ ናአይ፥ ይሁዳ ካዎይ እዮአቄም ካዎትዳ ላይꬃታን ጎዳ ቃላይ ኤርምያሳኮ ይስ። ቃስ እዮስያሳ ናአይ፥ ሰደቅያስ ካዎትን፥ ታማነ እስ ላይꬅ ጋካናዉነ፥ እቻሻንꬆ አጌናን የሩሳላመ አሳይ ድኤትድ ብዳ ዎድያ ጋካናዉ ጎዳ ቃላይ እያኮ ይስ።
ኤርምያሳ ፄገተꬃ
4 ጎዳ ቃላይ ታኮ ሀይሳዳ ያግሸ ይስ፦ 5 “ኔኒ ነ አየ ኡሎን መታናፐ ስን ታ ነና ኤራይስ። ነ የለታናፐ ስን ታ ነና ዱማያዳ ዎꬃስ፤ ካዎተꬃታስ ነና ናበ ኦꬃዳ ሹማስ” ያግስ።
6 ታኒ፥ “ኡባ ሃርያ ጎዳዉ፥ ታኒ ናአ ግድያ ግሾ ዋታዳ ኦደታነኮ ኤርከ” ያጋስ።
7 ሽን ጎዳይ፥ “ ‘ታኒ ናአ ጎፓ’፤ ታኒ ነና ኪትያ በሳ ባዳ ታ ኪታ ኡባ አሳስ ኦዳ። 8 ታኒ ነና አሻናዉ ኔራ ደእያ ግሾ ኤንታዉ ያዮፋ። ሀይሳ ኦደይ ጎዳ” ያግስ።
9 ጎዳይ ባ ኩሽያ የድድ፥ ታ ዶና ቦችድ፥ “ሄኮ፤ ታኒ ታ ቃላ ነ ዶናን ዎꬃስ። 10 ሾዳናዉነ ላላናዉ፥ ꬋይሳናዉነ ሽራ የጋናዉ፥ ኬፃናዉነ ቶካናዉ፥ አሳ ቦላነ ካዎተꬃታ ቦላ ታ ነና ሀች ሹማስ” ያግስ።
11 ጎዳ ቃላይ ታኮ፥ “ኤርምያሳ፥ ኔኒ አይ በአይ?” ያግስ።
ታኒ ዛራዳ፥ “ላዉዘ ምꬃ ፃምአ በአይስ” ያጋስ። 12 ጎዳይ፥ “ኔኒ ልከ በአዳሳ። ታካ ታ ቃላ ፖላናዉ ሀይሳዳ በአይስ” ያግስ። 13 ዛሪድ ጎዳይ፥ “ሀራ አይ በአይ” ያግስ።
ታኒ ዛራዳ፥ “እስ ፐንትያ ፃሮይ ፑደሀ ባጋፈ እስ ባጋ ገድ ግድ ኡትዳይሳ በአይስ” ያጋስ።
14 ጎዳይ፥ “ፑደሀ ባጋፈ ꬋዮይ ፖꬍድ፥ ቢታን ደእያ አሳ ኡባ ቦላ ጉካና። 15 ታኒ ፑደሀ ባጋ ካዎተꬃታን ደእያ አሳ ኡባ ፄጋና ሀናይስ። ኤንታ ካዎት ይድ፥ የሩሳላመ ገልያ ፐንገታን፥ ድርሳ ዩሹዋንነ ይሁዳ ካታማታ ኡባን ባንታ አራታ ዎꬃና። 16 ይሁዳ አሳይ ታና አግድ፥ ኢታ ኦꬅዳ ግሾ፥ ሀራ ፆሳታስ እፃነ ጩይስዳ ግሾነ ባንታ ኩሸን ኦꬅዳ ፆሳታ ጎይንዳ ግሾ ታ ፕርዳ ኤንታ ቦላ ኤሀስ።
17 “ሽን ኔኒ ጊገታ! ደንዳዳ ታኒ ነና ኪትያባ ኡባ ኤንታዉ ኦዳ። ኤንታዉ ያዮፋ፤ ነ ኤንታዉ ያይኮ፥ ታ ነና ኤንታ ስንꬃን ጉጃዳ ያሽሳና። 18 ሀች ታ ነና ሀ ቢታ ቦላ፥ ይሁዳ ካዎታ ቦላ፥ ሀላቃታ ቦላ፥ ካህነታ ቦላነ ሀ አሳ ቦላ ግምበትዳ ካታማዳ፥ ብራታ ቱሳዳነ ናሰ ብራታን ድርዳ ድርሳዳ ኦꬃዳ ምንꬃስ። 19 ኤንቲ ኔራ ኦለታና፤ ሽን ታ አሻናዉ ኔራ ደእያ ግሾ ነና ፆኖኮና። ሀይሳ ኦደይ ጎዳ” ያግስ።