\NormalFont\ShortTitle{Luke}

{\MT ΕΥΑΓΓΕΛΙΟΝ ΚΑΤΑ ΛΟΥΚΑΝ



\par }\ChapOne{1}{\SH Dedicatory
\par }
{\MM \VerseOne{1}Ἐπειδήπερ πολλοὶ ἐπεχείρησαν ἀνατάξασθαι διήγησιν περὶ τῶν πεπληροφορημένων ἐν ἡμῖν πραγμάτων,

\VS{2}καθὼς παρέδοσαν ἡμῖν οἱ ἀπ᾿ ἀρχῆς αὐτόπται καὶ ὑπηρέται γενόμενοι τοῦ λόγου,

\VS{3}ἔδοξεν κἀμοί, παρηκολουθηκότι Ἄνωθεν πᾶσιν, ἀκριβῶς καθεξῆς σοι γράψαι, κράτιστε Θεόφιλε,

\VS{4}ἵνα ἐπιγνῷς περὶ ὧν κατηχήθης λόγων τὴν ἀσφάλειαν.


\par }{\MS The birth of John the baptizer foretold

\par }{\MM \VS{5}Ἐγένετο ἐν ταῖς ἡμέραις Ἡρῴδου, τοῦ\FTNT{*}{{\FR 1:5 }{\FT{του
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,D [99\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — ℵB,W [1\%] NU}}} βασιλέως τῆς Ἰουδαίας, ἱερεύς τις ὀνόματι Ζαχαρίας, ἐξ ἐφημερίας Ἀβιά· καὶ ἡ γυνὴ αὐτοῦ\FTNT{†}{{\FR 1:5 }{\FT{η γυνη αυτου
{\BD{f}}{\SUP{35}} A [98.6\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ 2 αυτω ℵB,C,D,W [1.4\%] NU}}} ἐκ τῶν θυγατέρων Ἀαρών, καὶ τὸ ὄνομα αὐτῆς Ἐλισάβετ.

\VS{6}Ἦσαν δὲ δίκαιοι ἀμφότεροι ἐνώπιον\FTNT{‡}{{\FR 1:6 }{\FT{ενωπιον
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D,W [99.4\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ εναντιον ℵB,C [0.6\%] NU}}} τοῦ Θεοῦ, πορευόμενοι ἐν πάσαις ταῖς ἐντολαῖς καὶ δικαιώμασιν τοῦ Κυρίου ἄμεμπτοι.

\VS{7}Καὶ οὐκ ἦν αὐτοῖς τέκνον, καθότι ἡ Ἐλισάβετ ἦν\FTNT{§}{{\FR 1:7 }{\FT{η ελισαβετ ην
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C [92.9\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ~ 312 ℵD [2.3\%] NU ¦ 23 [4.4\%] ¦ ~ 32 B,W [0.4\%]}}} στεῖρα· καὶ ἀμφότεροι προβεβηκότες ἐν ταῖς ἡμέραις αὐτῶν ἦσαν.


\par }{\SH The setting
\par }
{\PP \VS{8}Ἐγένετο δὲ ἐν τῷ ἱερατεύειν αὐτὸν ἐν τῇ τάξει τῆς ἐφημερίας αὐτοῦ ἔναντι\FTNT{*}{{\FR 1:8 }{\FT{εναντι
{\BD{f}}{\SUP{35}} B,D,W [80\%] CP,HF,RP,TR,OC,NU ¦ εναντιον ℵA,C [20\%]}}} τοῦ Θεοῦ,

\VS{9}κατὰ τὸ ἔθος τῆς ἱερατείας, ἔλαχεν τοῦ θυμιᾶσαι εἰσελθὼν εἰς τὸν ναὸν τοῦ Κυρίου·

\VS{10}καὶ πᾶν τὸ πλῆθος τοῦ λαοῦ ἦν\FTNT{†}{{\FR 1:10 }{\FT{του λαου ην
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,D [45\%] CP,TR ¦ ~ 312 ℵB,W [55\%] HF,RP,OC,NU (The verb works with the participle in a periphrastic construction; the reading of A,C,D is the more natural, by far.)}}} προσευχόμενον ἔξω τῇ ὥρᾳ τοῦ θυμιάματος.

\VS{11}Ὤφθη δὲ αὐτῷ ἄγγελος Κυρίου ἑστὼς ἐκ δεξιῶν τοῦ θυσιαστηρίου τοῦ θυμιάματος·

\VS{12}καὶ ἐταράχθη Ζαχαρίας ἰδών, καὶ φόβος ἐπέπεσεν ἐπ᾿ αὐτόν.


\par }{\SH Gabriel delivers
\par }
{\PP \VS{13}Εἶπεν δὲ πρὸς αὐτὸν ὁ ἄγγελος· «Μὴ φοβοῦ, Ζαχαρία, διότι εἰσηκούσθη ἡ δέησίς σου, καὶ ἡ γυνή σου Ἐλισάβετ γεννήσει υἱόν σοι, καὶ καλέσεις τὸ ὄνομα αὐτοῦ Ἰωάννην.

\VS{14}Καὶ ἔσται χαρά σοι καὶ ἀγαλλίασις, καὶ πολλοὶ ἐπὶ τῇ γεννήσει\FTNT{‡}{{\FR 1:14 }{\FT{γεννησει
{\BD{f}}{\SUP{35}} [70\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ γενεσει ℵA,B,C,D,W [30\%] NU}}} αὐτοῦ χαρήσονται·

\VS{15}ἔσται γὰρ μέγας ἐνώπιον τοῦ\FTNT{§}{{\FR 1:15 }{\FT{του
{\BD{f}}{\SUP{35}} B,D,W [80\%] CP,HF,RP,TR,OC[NU] ¦ — ℵA,C [20\%]}}} Κυρίου· καὶ οἶνον καὶ σίκερα οὐ μὴ πίῃ· καὶ Πνεύματος Ἁγίου πλησθήσεται ἔτι ἐκ κοιλίας μητρὸς αὐτοῦ.

\VS{16}Καὶ πολλοὺς τῶν υἱῶν Ἰσραὴλ ἐπιστρέψει ἐπὶ Κύριον τὸν Θεὸν αὐτῶν·

\VS{17}καὶ αὐτὸς προελεύσεται ἐνώπιον Αὐτοῦ ἐν πνεύματι καὶ δυνάμει Ἠλιού, ἐπιστρέψαι καρδίας πατέρων ἐπὶ τέκνα, καὶ ἀπειθεῖς ἐν φρονήσει δικαίων, ἑτοιμάσαι Κυρίῳ λαὸν κατεσκευασμένον.»


\par }{\SH Zacharias doubts
\par }
{\PP \VS{18}Καὶ εἶπεν Ζαχαρίας πρὸς τὸν ἄγγελον· «Κατὰ τί γνώσομαι τοῦτο; Ἐγὼ γάρ εἰμι πρεσβύτης, καὶ ἡ γυνή μου προβεβηκυῖα ἐν ταῖς ἡμέραις αὐτῆς.»

\VS{19}Καὶ ἀποκριθεὶς ὁ ἄγγελος εἶπεν αὐτῷ· «Ἐγώ εἰμι Γαβριήλ, ὁ παρεστηκὼς ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ· καὶ ἀπεστάλην λαλῆσαι πρός σε καὶ εὐαγγελίσασθαί σοι ταῦτα.

\VS{20}Καὶ ἰδού, ἔσῃ σιωπῶν καὶ μὴ δυνάμενος λαλῆσαι ἄχρι ἧς ἡμέρας γένηται ταῦτα, ἀνθ᾿ ὧν οὐκ ἐπίστευσας τοῖς λόγοις μου, οἵτινες πληρωθήσονται εἰς τὸν καιρὸν αὐτῶν.»


\par }{\SH Zacharias punished
\par }
{\PP \VS{21}Καὶ ἦν ὁ λαὸς προσδοκῶν τὸν Ζαχαρίαν, καὶ ἐθαύμαζον ἐν τῷ χρονίζειν αὐτὸν ἐν τῷ ναῷ.\FTNT{*}{{\FR 1:21 }{\FT{αυτον εν τω ναω
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,C,D [96.6\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ~ 2341 B,W [1\%] NU ¦ 1 [2.4\%]}}}

\VS{22}Ἐξελθὼν δὲ οὐκ ἠδύνατο\FTNT{†}{{\FR 1:22 }{\FT{ηδυνατο
{\BD{f}}{\SUP{35}} C,D,W [93\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ εδυνατο ℵA,B [7\%] NU (Attic or Koine?)}}} λαλῆσαι αὐτοῖς, καὶ ἐπέγνωσαν ὅτι ὀπτασίαν ἑώρακεν ἐν τῷ ναῷ—καὶ αὐτὸς ἦν διανεύων αὐτοῖς, καὶ διέμενεν κωφός.

\VS{23}Καὶ ἐγένετο, ὡς ἐπλήσθησαν αἱ ἡμέραι τῆς λειτουργίας αὐτοῦ, ἀπῆλθεν εἰς τὸν οἶκον αὐτοῦ.


\par }{\PP \VS{24}Μετὰ δὲ ταύτας τὰς ἡμέρας συνέλαβεν Ἐλισάβετ ἡ γυνὴ αὐτοῦ, καὶ περιέκρυβεν ἑαυτὴν μῆνας πέντε· λέγουσα

\VS{25}ὅτι «Οὕτως μοι πεποίηκεν ὁ
\FTNT{‡}{{\FR 1:25 }{\FT{ο
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,B [99.3\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — ℵC,D,W [0.7\%] NU}}} Κύριος ἐν ἡμέραις αἷς ἐπεῖδεν ἀφελεῖν τὸ\FTNT{§}{{\FR 1:25 }{\FT{το
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C [98.8\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — ℵB,D,W [1.2\%] NU}}} ὄνειδός μου ἐν ἀνθρώποις.»


\par }{\MS The birth of Jesus foretold—5 BC

\par }{\MM \VS{26}Ἐν δὲ τῷ μηνὶ τῷ ἕκτῳ ἀπεστάλη ὁ ἄγγελος Γαβριὴλ ὑπὸ\FTNT{*}{{\FR 1:26 }{\FT{υπο
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,D [98.4\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ απο ℵB,W [1.6\%] NU}}} τοῦ Θεοῦ εἰς πόλιν τῆς Γαλιλαίας ᾗ ὄνομα Ναζαρέτ,\FTNT{†}{{\FR 1:26 }{\FT{ναζαρετ
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵB,D,W [69\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ναζαρεθ (C) [29.5\%] NU ¦ ναζαραθ A [1.5\%]}}}

\VS{27}πρὸς παρθένον μεμνηστευμένην\FTNT{‡}{{\FR 1:27 }{\FT{μεμνηστευμενην
{\BD{f}}{\SUP{35}} C [99.6\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ εμνηστευμενην ℵA,B,W [0.3\%] NU ¦ μεμνησμενην D [alone]}}} ἀνδρὶ ᾧ ὄνομα Ἰωσήφ, ἐξ οἴκου\FTNT{§}{{\FR 1:27 }{\FT{οικου
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,B,D,W [88\%] CP,HF,RP,TR,OC,NU ¦ 1 και πατριας ℵC [12\%]}}} Δαυίδ· καὶ τὸ ὄνομα τῆς παρθένου Μαριάμ.

\VS{28}Καὶ εἰσελθὼν ὁ ἄγγελος πρὸς αὐτὴν\FTNT{*}{{\FR 1:28 }{\FT{ο αγγελος προς αυτην
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,D [97.8\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ 34 B,W [1.2\%] NU ¦ ~ 3412 ℵ [1\%]}}} εἶπεν, «Χαῖρε, κεχαριτωμένη, ὁ Κύριος μετὰ σοῦ· εὐλογημένη σὺ ἐν γυναιξίν.»\FTNT{†}{{\FR 1:28 }{\FT{ευλογημενη συ εν γυναιξιν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,D [98.6\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — ℵB,W [1.4\%] NU}}}

\VS{29}Ἡ δὲ ἰδοῦσα\FTNT{‡}{{\FR 1:29 }{\FT{ιδουσα
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C [97.6\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — ℵB,D,W [2.4\%] NU}}} διεταράχθη ἐπὶ τῷ λόγῳ\FTNT{§}{{\FR 1:29 }{\FT{διεταραχθη επι τω λογω
{\BD{f}}{\SUP{35}} A [97\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ~ 2341 ℵB(D)W [3\%] NU ¦ 1 C [alone]}}} αὐτοῦ,\FTNT{*}{{\FR 1:29 }{\FT{αυτου
{\BD{f}}{\SUP{35}} A [96.3\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — ℵB,C,D,W [3.7\%] NU}}} καὶ διελογίζετο ποταπὸς εἴη ὁ ἀσπασμὸς οὗτος.


\par }{\SH Gabriel delivers
\par }
{\PP \VS{30}Καὶ εἶπεν ὁ ἄγγελος αὐτῇ· «Μὴ φοβοῦ, Μαριάμ, εὗρες γὰρ χάριν παρὰ τῷ Θεῷ.

\VS{31}Καὶ ἰδού, συλλήψῃ\FTNT{†}{{\FR 1:31 }{\FT{συλληψη
{\BD{f}}{\SUP{35}} [99.4\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ συλλημψη ℵA,B,C(D,W) [0.6\%] NU}}} ἐν γαστρὶ καὶ τέξῃ Υἱόν, καὶ καλέσεις τὸ ὄνομα αὐτοῦ Ἰησοῦν.

\VS{32}Οὗτος ἔσται μέγας, καὶ Υἱὸς Ὑψίστου κληθήσεται· καὶ δώσει αὐτῷ Κύριος ὁ Θεὸς τὸν θρόνον Δαυὶδ τοῦ πατρὸς αὐτοῦ·

\VS{33}καὶ βασιλεύσει ἐπὶ τὸν οἶκον Ἰακὼβ εἰς τοὺς αἰῶνας· καί, τῆς βασιλείας αὐτοῦ οὐκ ἔσται τέλος.»


\par }{\SH Mary agrees
\par }
{\PP \VS{34}Εἶπεν δὲ Μαριὰμ πρὸς τὸν ἄγγελον, «Πῶς ἔσται\FTNT{‡}{{\FR 1:34 }{\FT{εσται
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,B,C,D,W [78\%] CP,HF,RP,TR,NU ¦ 1 μοι [22\%] OC}}} τοῦτο, ἐπεὶ ἄνδρα οὐ γινώσκω;»

\VS{35}Καὶ ἀποκριθεὶς ὁ ἄγγελος εἶπεν αὐτῇ· «Πνεῦμα Ἅγιον ἐπελεύσεται ἐπὶ σέ, καὶ δύναμις Ὑψίστου ἐπισκιάσει σοι· διὸ καὶ τὸ γεννώμενον Ἅγιον κληθήσεται Υἱὸς Θεοῦ.

\VS{36}Καὶ ἰδού, Ἐλισάβετ ἡ συγγενής\FTNT{§}{{\FR 1:36 }{\FT{συγγενης
{\BD{f}}{\SUP{35}} C [90\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ συγγενις ℵA,B(D) [10\%] NU ¦ συνγενεις W [alone]}}} σου, καὶ αὕτη\FTNT{*}{{\FR 1:36 }{\FT{αὑτη
{\BD{f}}{\SUP{35}} ¦ αὐτη CP,HF,RP,TR,OC,NU}}} συνειληφυῖα\FTNT{†}{{\FR 1:36 }{\FT{συνειληφυια
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,D [98.8\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ συνειληφεν ℵB,W [1.2\%] NU}}} υἱὸν ἐν γήρει\FTNT{‡}{{\FR 1:36 }{\FT{γηρει
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,B,C,D,W [90\%] CP,HF,RP,OC,NU ¦ γηρα [10\%] TR}}} αὐτῆς, καὶ οὗτος μὴν ἕκτος ἐστὶν αὐτῇ τῇ καλουμένῃ στείρᾳ·

\VS{37}ὅτι οὐκ ἀδυνατήσει παρὰ τῷ Θεῷ\FTNT{§}{{\FR 1:37 }{\FT{τω θεω
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C [99\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ του θεου ℵB,D,W [1\%] NU}}} πᾶν ῥῆμα.»

\VS{38}Εἶπεν δὲ Μαριάμ· «Ἰδοὺ ἡ δούλη Κυρίου· γένοιτό μοι κατὰ τὸ ῥῆμά σου.» Καὶ ἀπῆλθεν ἀπ᾿ αὐτῆς ὁ ἄγγελος.


\par }{\SH Mary visits Elizabeth
\par }
{\PP \VS{39}Ἀναστᾶσα δὲ\FTNT{*}{{\FR 1:39 }{\FT{αναστασα δε
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵB,C,D,W [90.6\%] CP,HF,RP,TR,OC,NU ¦ ~ και 1 A [9.4\%]}}} Μαριὰμ ἐν ταῖς ἡμέραις ταύταις ἐπορεύθη εἰς τὴν ὀρεινήν, μετὰ σπουδῆς, εἰς πόλιν Ἰούδα,

\VS{40}καὶ εἰσῆλθεν εἰς τὸν οἶκον Ζαχαρίου καὶ ἠσπάσατο τὴν Ἐλισάβετ.

\VS{41}Καὶ ἐγένετο ὡς ἤκουσεν ἡ Ἐλισάβετ τὸν ἀσπασμὸν τῆς Μαρίας\FTNT{†}{{\FR 1:41 }{\FT{η ελισαβετ τον ασπασμον της μαριας
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,W [98.3\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ~ 345612 ℵB,C,D [1.7\%] NU}}} ἐσκίρτησεν τὸ βρέφος ἐν τῇ κοιλίᾳ αὐτῆς, καὶ ἐπλήσθη Πνεύματος Ἁγίου ἡ Ἐλισάβετ.


\par }{\SH Elizabeth prophesies
\par }
{\PP \VS{42}Καὶ ἀνεφώνησεν\FTNT{‡}{{\FR 1:42 }{\FT{ανεφωνησεν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,B,D,W [89\%] CP,HF,RP,TR,OC,NU ¦ ανεβοησεν ℵC [11\%]}}} φωνῇ\FTNT{§}{{\FR 1:42 }{\FT{φωνη
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,C,D [99.2\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ κραυγη B,W [0.8\%] NU}}} μεγάλῃ καὶ εἶπεν· «Εὐλογημένη σὺ ἐν γυναιξίν, καὶ εὐλογημένος ὁ Καρπὸς τῆς κοιλίας σου.

\VS{43}Καὶ πόθεν μοι τοῦτο ἵνα ἔλθῃ ἡ μήτηρ τοῦ Κυρίου μου πρός με;\FTNT{*}{{\FR 1:43 }{\FT{με
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,D,W [99.7\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ εμε ℵB [0.3\%] NU}}}

\VS{44}Ἰδοὺ γάρ, ὡς ἐγένετο ἡ φωνὴ τοῦ ἀσπασμοῦ σου εἰς τὰ ὦτά μου ἐσκίρτησεν τὸ βρέφος ἐν ἀγαλλιάσει\FTNT{†}{{\FR 1:44 }{\FT{το βρεφος εν αγαλλιασει
{\BD{f}}{\SUP{35}} A [97.5\%] CP,HF,RP,OC ¦ ~ 3412 ℵB,C,D,W [2.5\%] TR,NU}}} ἐν τῇ κοιλίᾳ μου.

\VS{45}Καὶ μακαρία ἡ πιστεύσασα, ὅτι ἔσται τελείωσις τοῖς λελαλημένοις αὐτῇ παρὰ Κυρίου.»


\par }{\SH Mary worships
\par }
{\PP \VS{46}Καὶ εἶπεν Μαριάμ· «Μεγαλύνει ἡ ψυχή μου τὸν Κύριον,

\VS{47}καὶ ἠγαλλίασεν τὸ πνεῦμά μου ἐπὶ τῷ Θεῷ τῷ Σωτῆρί μου·

\VS{48}ὅτι ἐπέβλεψεν ἐπὶ τὴν ταπείνωσιν τῆς δούλης αὐτοῦ. Ἰδοὺ γάρ, ἀπὸ τοῦ νῦν μακαριοῦσίν με πᾶσαι αἱ γενεαί,

\VS{49}ὅτι ἐποίησέν μοι μεγαλεῖα\FTNT{‡}{{\FR 1:49 }{\FT{μεγαλεια
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C [99.7\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ μεγαλα ℵB,D,W [0.3\%] NU}}} ὁ Δυνατός, καὶ Ἅγιον τὸ ὄνομα αὐτοῦ.

\VS{50}Καὶ τὸ ἔλεος αὐτοῦ εἰς γενεὰς γενεῶν\FTNT{§}{{\FR 1:50 }{\FT{γενεας γενεων
{\BD{f}}{\SUP{35}} A [69\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ 1 και 2 [2.8\%] ¦ γενεαν 2 D [0.6\%] ¦ γενεαν και γενεαν ℵ [25.3\%] ¦ 1 και 1 B,C,W [0.8\%] NU ¦ three other variants [1.5\%]}}} τοῖς φοβουμένοις αὐτόν.

\VS{51}Ἐποίησεν κράτος ἐν βραχίονι αὐτοῦ· διεσκόρπισεν ὑπερηφάνους διανοίᾳ καρδίας αὐτῶν·

\VS{52}καθεῖλεν δυνάστας ἀπὸ θρόνων καὶ ὕψωσεν ταπεινούς·

\VS{53}πεινῶντας ἐνέπλησεν ἀγαθῶν καὶ πλουτοῦντας ἐξαπέστειλεν κενούς.

\VS{54}Ἀντελάβετο Ἰσραὴλ παιδὸς αὐτοῦ, μνησθῆναι ἐλέους,

\VS{55}καθὼς ἐλάλησεν πρὸς τοὺς πατέρας ἡμῶν, τῷ Ἁβραὰμ καὶ τῷ σπέρματι αὐτοῦ ἕως αἰῶνος.»\FTNT{*}{{\FR 1:55 }{\FT{εως αιωνος
{\BD{f}}{\SUP{35}} C [35\%] CP ¦ 1 αιωνας [1\%] ¦ εις τον αιωνα ℵA,B,D,W [64\%] HF,RP,TR,OC,NU [Render “while there is an age”—I take the point to be that the things mentioned are pertinent to this world, not the next.]}}}


\par }{\PP \VS{56}Ἔμεινεν δὲ Μαριὰμ σὺν αὐτῇ ὡσεὶ\FTNT{†}{{\FR 1:56 }{\FT{ωσει
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C [97.8\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ως ℵB,W [2\%] NU ¦ — D [0.2\%]}}} μῆνας τρεῖς, καὶ ὑπέστρεψεν εἰς τὸν οἶκον αὐτῆς.


\par }{\MS The birth of John

\par }{\MM \VS{57}Τῇ δὲ Ἐλισάβετ ἐπλήσθη ὁ χρόνος τοῦ τεκεῖν αὐτήν, καὶ ἐγέννησεν υἱόν.

\VS{58}Καὶ ἤκουσαν οἱ περίοικοι καὶ οἱ συγγενεῖς αὐτῆς ὅτι ἐμεγάλυνεν Κύριος τὸ ἔλεος αὐτοῦ μετ᾿ αὐτῆς, καὶ συνέχαιρον αὐτῇ.


\par }{\SH John is named
\par }
{\PP \VS{59}Καὶ ἐγένετο ἐν τῇ ὀγδόῃ ἡμέρᾳ\FTNT{‡}{{\FR 1:59 }{\FT{ογδοη ημερα
{\BD{f}}{\SUP{35}} A [97.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ~ 2 τη 1 ℵB,C,D,W [2.5\%] NU}}} ἦλθον περιτεμεῖν τὸ παιδίον, καὶ ἐκάλουν αὐτὸ ἐπὶ τῷ ὀνόματι τοῦ πατρὸς αὐτοῦ, Ζαχαρίαν.

\VS{60}Καὶ ἀποκριθεῖσα ἡ μήτηρ αὐτοῦ εἶπεν, «Οὐχί, ἀλλὰ κληθήσεται Ἰωάννης.»

\VS{61}Καὶ εἶπον\FTNT{§}{{\FR 1:61 }{\FT{ειπον
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,B,C [99\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ειπαν ℵD,W [1\%] NU}}} πρὸς αὐτὴν ὅτι «Οὐδείς ἐστιν ἐν τῇ συγγενείᾳ\FTNT{*}{{\FR 1:61 }{\FT{εν τη συγγενεια
{\BD{f}}{\SUP{35}} D [88\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ εκ της συγγενειας ℵA,B,C,W [12\%] NU}}} σου ὃς καλεῖται τῷ ὀνόματι τούτῳ.»

\VS{62}Ἐνένευον δὲ τῷ πατρὶ αὐτοῦ τὸ τί ἂν θέλοι καλεῖσθαι αὐτόν.\FTNT{†}{{\FR 1:62 }{\FT{αυτον
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,W [92\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ αυτο 𝕻{\SUP{4}}ℵB,D [8\%] NU}}}

\VS{63}Καὶ αἰτήσας πινακίδιον ἔγραψεν λέγων, «Ἰωάννης ἔσται\FTNT{‡}{{\FR 1:63 }{\FT{εσται
{\BD{f}}{\SUP{35}} C [26\%] CP ¦ εστιν ℵA,B,D,W [74\%] HF,RP,TR,OC,NU}}} τὸ\FTNT{§}{{\FR 1:63 }{\FT{το
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,C,D,W [99.4\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — 𝕻{\SUP{4}}B [0.6\%] NU}}} ὄνομα αὐτοῦ.» Καὶ ἐθαύμασαν πάντες.

\VS{64}Ἀνεῴχθη δὲ τὸ στόμα αὐτοῦ παραχρῆμα καὶ ἡ γλῶσσα αὐτοῦ, καὶ ἐλάλει εὐλογῶν τὸν Θεόν.

\VS{65}(Καὶ ἐγένετο ἐπὶ πάντας φόβος τοὺς περιοικοῦντας αὐτούς· καὶ ἐν ὅλῃ τῇ ὀρεινῇ τῆς Ἰουδαίας διελαλεῖτο πάντα τὰ ῥήματα ταῦτα.

\VS{66}Καὶ ἔθεντο πάντες οἱ ἀκούσαντες ἐν τῇ καρδίᾳ αὐτῶν λέγοντες, «Τί ἄρα τὸ παιδίον τοῦτο ἔσται;» Καὶ\FTNT{*}{{\FR 1:66 }{\FT{και
{\BD{f}}{\SUP{35}} A [98.6\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ 1 γαρ 𝕻{\SUP{4}}ℵB,C,D,W [1.4\%] NU}}} χεὶρ Κυρίου ἦν μετ᾿ αὐτοῦ.)


\par }{\SH Zacharias prophesies
\par }
{\PP \VS{67}Καὶ Ζαχαρίας, ὁ πατὴρ αὐτοῦ, ἐπλήσθη Πνεύματος Ἁγίου καὶ προεφήτευσεν\FTNT{†}{{\FR 1:67 }{\FT{προεφητευσεν
{\BD{f}}{\SUP{35}} (D) [94\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ επροφητευσεν 𝕻{\SUP{4}}ℵA,B,C,W [3.8\%] NU ¦ επροεφητευσεν [2.2\%]}}} λέγων·

\VS{68}«Εὐλογητὸς Κύριος ὁ Θεὸς τοῦ Ἰσραήλ, ὅτι ἐπεσκέψατο καὶ ἐποίησεν λύτρωσιν τῷ λαῷ αὐτοῦ,

\VS{69}καὶ ἤγειρεν κέρας σωτηρίας ἡμῖν ἐν τῷ\FTNT{‡}{{\FR 1:69 }{\FT{τω
{\BD{f}}{\SUP{35}} A [93\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — ℵB,C,D,W [7\%] NU}}} οἴκῳ Δαυὶδ τοῦ\FTNT{§}{{\FR 1:69 }{\FT{του
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C [99.3\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — 𝕻{\SUP{4}}ℵB,D,W [0.7\%] NU}}} παιδὸς αὐτοῦ—

\VS{70}καθὼς ἐλάλησεν διὰ στόματος τῶν ἁγίων τῶν\FTNT{*}{{\FR 1:70 }{\FT{των
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,D [98\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — 𝕻{\SUP{4}}ℵB,W [2\%] NU}}} ἀπ᾿ αἰῶνος προφητῶν αὐτοῦ—

\VS{71}σωτηρίαν ἐξ ἐχθρῶν ἡμῶν καὶ ἐκ χειρὸς πάντων τῶν μισούντων ἡμᾶς·

\VS{72}ποιῆσαι ἔλεος μετὰ τῶν πατέρων ἡμῶν, καὶ μνησθῆναι διαθήκης ἁγίας αὐτοῦ,

\VS{73}ὅρκον ὃν ὤμοσεν πρὸς Ἁβραὰμ τὸν πατέρα ἡμῶν·

\VS{74}τοῦ δοῦναι ἡμῖν ἀφόβως (ἐκ χειρὸς τῶν\FTNT{†}{{\FR 1:74 }{\FT{των
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C [98.4\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — ℵB,D,W [1.6\%] NU}}} ἐχθρῶν ἡμῶν\FTNT{‡}{{\FR 1:74 }{\FT{ημων
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,D [98.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — ℵB,W [1.5\%] NU}}} ῥυσθέντας) λατρεύειν αὐτῷ,

\VS{75}ἐν ὁσιότητι καὶ δικαιοσύνῃ ἐνώπιον αὐτοῦ πάσας τὰς ἡμέρας\FTNT{§}{{\FR 1:75 }{\FT{πασας τας ημερας
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,C,D [99.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ πασαις ταις ημεραις 𝕻{\SUP{4}}B,W [0.5\%] NU}}} τῆς ζωῆς\FTNT{*}{{\FR 1:75 }{\FT{της ζωης
{\BD{f}}{\SUP{35}} [77\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — 𝕻{\SUP{4}}ℵA,B,C,D,W [23\%] NU}}} ἡμῶν.


\par }{\PP \VS{76}»Καὶ σύ,\FTNT{†}{{\FR 1:76 }{\FT{συ
{\BD{f}}{\SUP{35}} A [99.3\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ 1 δε 𝕻{\SUP{4}}ℵB,C,D,W [0.7\%] NU}}} παιδίον, προφήτης Ὑψίστου κληθήσῃ, προπορεύσῃ γὰρ πρὸ προσώπου\FTNT{‡}{{\FR 1:76 }{\FT{προ προσωπου
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,D [99.7\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ενωπιον (𝕻{\SUP{4}})ℵB,W [0.3\%] NU}}} Κυρίου ἑτοιμάσαι ὁδοὺς αὐτοῦ,

\VS{77}τοῦ δοῦναι γνῶσιν σωτηρίας τῷ λαῷ αὐτοῦ ἐν ἀφέσει ἁμαρτιῶν αὐτῶν,\FTNT{§}{{\FR 1:77 }{\FT{αυτων
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{4}}ℵB,D [85\%] CP,HF,RP,TR,OC,NU ¦ ημων A,C [13\%] ¦ αυτου W [1\%] ¦ — [1\%]}}}

\VS{78}διὰ σπλάγχνα ἐλέους Θεοῦ ἡμῶν, ἐν οἷς ἐπεσκέψατο\FTNT{*}{{\FR 1:78 }{\FT{επεσκεψατο
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,D [99.6\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ επισκεψεται 𝕻{\SUP{4}}ℵB,W [0.4\%] NU}}} ἡμᾶς ἀνατολὴ ἐξ ὕψους·

\VS{79}ἐπιφᾶναι τοῖς ἐν σκότει καὶ σκιᾷ θανάτου καθημένοις, τοῦ κατευθῦναι τοὺς πόδας ἡμῶν εἰς ὁδὸν εἰρήνης.»


\par }{\PP \VS{80}Τὸ δὲ παιδίον ηὔξανεν καὶ ἐκραταιοῦτο πνεύματι, καὶ ἦν ἐν ταῖς ἐρήμοις ἕως ἡμέρας ἀναδείξεως αὐτοῦ πρὸς τὸν Ἰσραήλ.




\par }{\MS The birth of Jesus—4 BC

\par }\Chap{2}{\MM \VerseOne{1}Ἐγένετο δὲ ἐν ταῖς ἡμέραις ἐκείναις ἐξῆλθεν δόγμα παρὰ Καίσαρος Αὐγούστου ἀπογράφεσθαι πᾶσαν τὴν οἰκουμένην.

\VS{2}Αὕτη ἡ
\FTNT{*}{{\FR 2:2 }{\FT{η
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,C,W [99.4\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — B,D [0.6\%] NU}}} ἀπογραφὴ πρώτη ἐγένετο ἡγεμονεύοντος τῆς Συρίας Κυρηνίου.

\VS{3}Καὶ ἐπορεύοντο πάντες ἀπογράφεσθαι, ἕκαστος εἰς τὴν ἰδίαν\FTNT{†}{{\FR 2:3 }{\FT{ιδιαν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C [99.3\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ εαυτου B,D,W [0.7\%] NU ¦ εαυτων ℵ}}} πόλιν.


\par }{\SH At night, in Bethlehem, the Savior is born
\par }
{\PP \VS{4}Ἀνέβη δὲ καὶ Ἰωσὴφ ἀπὸ τῆς Γαλιλαίας, ἐκ πόλεως Ναζαρέτ,\FTNT{‡}{{\FR 2:4 }{\FT{ναζαρετ
{\BD{f}}{\SUP{35}} B,W [73\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ναζαρεθ ℵD [26.5\%] NU ¦ ναζαραθ A,C [0.5\%]}}} εἰς τὴν Ἰουδαίαν, εἰς πόλιν Δαυὶδ ἥτις καλεῖται Βηθλέεμ, διὰ τὸ εἶναι αὐτὸν ἐξ οἴκου καὶ πατριᾶς Δαυίδ,

\VS{5}ἀπογράψασθαι σὺν Μαριάμ, τῇ μεμνηστευμένῃ\FTNT{§}{{\FR 2:5 }{\FT{μεμνηστευμενη
{\BD{f}}{\SUP{35}} [99\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ εμνηστευμενη ℵA,B,C,D [0.6\%] NU ¦ εμεμνηστευμενη C ¦ two other variants [0.4\%]}}} αὐτῷ γυναικί,\FTNT{*}{{\FR 2:5 }{\FT{γυναικι
{\BD{f}}{\SUP{35}} A [98.4\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — ℵB,C{\SUP{v}}D,W [1.6\%] NU}}} οὔσῃ ἐγκύῳ.

\VS{6}Ἐγένετο δὲ ἐν τῷ εἶναι αὐτοὺς ἐκεῖ ἐπλήσθησαν αἱ ἡμέραι τοῦ τεκεῖν αὐτήν·

\VS{7}καὶ ἔτεκεν τὸν Υἱὸν αὐτῆς τὸν πρωτότοκον, καὶ ἐσπαργάνωσεν αὐτὸν καὶ ἀνέκλινεν αὐτὸν ἐν τῇ\FTNT{†}{{\FR 2:7 }{\FT{τη
{\BD{f}}{\SUP{35}} [95.3\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — ℵA,B,D,W [4.7\%] NU}}} φάτνῃ, διότι οὐκ ἦν αὐτοῖς τόπος ἐν τῷ καταλύματι.


\par }{\SH Angels and shepherds
\par }
{\PP \VS{8}Καὶ ποιμένες ἦσαν ἐν τῇ χώρᾳ τῇ αὐτῇ, ἀγραυλοῦντες καὶ φυλάσσοντες φυλακὰς τῆς νυκτὸς ἐπὶ τὴν ποίμνην αὐτῶν.

\VS{9}Καὶ ἰδού,\FTNT{‡}{{\FR 2:9 }{\FT{ιδου
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D [99.2\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — ℵB,W [0.8\%] NU}}} ἄγγελος Κυρίου ἐπέστη αὐτοῖς καὶ δόξα Κυρίου περιέλαμψεν αὐτούς, καὶ ἐφοβήθησαν φόβον μέγαν.

\VS{10}Καὶ εἶπεν αὐτοῖς ὁ ἄγγελος· «Μὴ φοβεῖσθε, ἰδοὺ γάρ, εὐαγγελίζομαι ὑμῖν χαρὰν μεγάλην, ἥτις ἔσται παντὶ τῷ λαῷ·

\VS{11}ὅτι ἐτέχθη ὑμῖν σήμερον Σωτήρ, ὅς ἐστιν Χριστὸς Κύριος, ἐν πόλει Δαυίδ.

\VS{12}Καὶ τοῦτο ὑμῖν τὸ σημεῖον· εὑρήσετε\FTNT{§}{{\FR 2:12 }{\FT{ευρησετε
{\BD{f}}{\SUP{35}} B,D [87\%] CP,HF,RP,TR,OC,NU ¦ ευρησεται ℵA,W [13\%]}}} Βρέφος ἐσπαργανωμένον, κείμενον\FTNT{*}{{\FR 2:12 }{\FT{κειμενον
{\BD{f}}{\SUP{35}} A [94\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ και 1 B,W [3.5\%] NU ¦ — ℵD [2.5\%]}}} ἐν\FTNT{†}{{\FR 2:12 }{\FT{εν
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,B,D,W [90\%] CP,HF,RP,OC,NU ¦ 1 τη [10\%] TR}}} φάτνῃ.»

\VS{13}Καὶ ἐξαίφνης ἐγένετο σὺν τῷ ἀγγέλῳ πλῆθος στρατιᾶς οὐρανίου αἰνούντων τὸν Θεὸν καὶ λεγόντων,

\VS{14}«Δόξα ἐν ὑψίστοις Θεῷ καὶ ἐπὶ γῆς εἰρήνη, ἐν ἀνθρώποις εὐδοκία.»\FTNT{‡}{{\FR 2:14 }{\FT{ευδοκια
{\BD{f}}{\SUP{35}} (99.4\%) CP,HF,RP,TR,OC ¦ ευδοκιας ℵA,B,D,W (0.4\%) NU ¦ two other readings (0.2\%) [1627 MSS x 6 MSS, according to
{\IT{Text und Textwert}}]}}}


\par }{\SH Shepherds go and report
\par }
{\PP \VS{15}Καὶ ἐγένετο ὡς ἀπῆλθον ἀπ᾿ αὐτῶν εἰς τὸν οὐρανὸν οἱ ἄγγελοι, καὶ οἱ ἄνθρωποι,\FTNT{§}{{\FR 2:15 }{\FT{και οι ανθρωποι
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D (97.7\%) CP,HF,RP,TR,OC ¦ και (1.1\%) ¦ — (ℵ)B,W (1.1\%) NU ¦ one other variant (1\%)}}} οἱ ποιμένες, εἶπον\FTNT{*}{{\FR 2:15 }{\FT{ειπον
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D [99\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ελαλουν ℵB,W [0.5\%] NU ¦ ειπαν [0.5\%]}}} πρὸς ἀλλήλους, «Διέλθωμεν δὴ ἕως Βηθλέεμ καὶ ἴδωμεν τὸ ῥῆμα τοῦτο τὸ γεγονός, ὃ ὁ Κύριος ἐγνώρισεν ἡμῖν.»

\VS{16}Καὶ ἦλθον\FTNT{†}{{\FR 2:16 }{\FT{ηλθον
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵD,W [98.2\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ηλθαν B [0.2\%] NU ¦ απηλθον [1.6\%]}}} σπεύσαντες καὶ ἀνεῦρον\FTNT{‡}{{\FR 2:16 }{\FT{ανευρον
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA [92.2\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ανευραν B,NU ¦ ευρον D,W [6\%] ¦ ηυραν [0.7\%] ¦ ευραν [0.1\%]}}} τήν τε Μαριὰμ καὶ τὸν Ἰωσήφ, καὶ τὸ Βρέφος κείμενον ἐν τῇ φάτνῃ.

\VS{17}Ἰδόντες δὲ διεγνώρισαν\FTNT{§}{{\FR 2:17 }{\FT{διεγνωρισαν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A [97.8\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ εγνωρισαν ℵB,D,W [2.2\%] NU}}} περὶ τοῦ ῥήματος τοῦ λαληθέντος αὐτοῖς περὶ τοῦ παιδίου τούτου.

\VS{18}Καὶ πάντες οἱ ἀκούσαντες ἐθαύμασαν περὶ τῶν λαληθέντων ὑπὸ τῶν ποιμένων πρὸς αὐτούς.

\VS{19}Ἡ δὲ Μαριὰμ πάντα συνετήρει τὰ ῥήματα ταῦτα, συμβάλλουσα ἐν τῇ καρδίᾳ αὐτῆς.

\VS{20}Καὶ ὑπέστρεψαν\FTNT{*}{{\FR 2:20 }{\FT{υπεστρεψαν
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,B,D,W [97.4\%] CP,HF,RP,OC,NU ¦ επεστρεψαν [2.6\%] TR}}} οἱ ποιμένες δοξάζοντες καὶ αἰνοῦντες τὸν Θεὸν ἐπὶ πᾶσιν οἷς ἤκουσαν καὶ εἶδον, καθὼς ἐλαλήθη πρὸς αὐτούς.


\par }{\SH Jesus is named
\par }
{\PP \VS{21}Καὶ ὅτε ἐπλήσθησαν\FTNT{†}{{\FR 2:21 }{\FT{επλησθησαν
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,B,W [82\%] CP,HF,RP,TR,NU ¦ 1 αι D [18\%] OC}}} ἡμέραι ὀκτὼ τοῦ περιτεμεῖν αὐτόν,\FTNT{‡}{{\FR 2:21 }{\FT{αυτον
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,B,W [65\%] CP,HF,RP,NU ¦ το παιδον D [32\%] TR,OC ¦ αυτο [3\%]}}} καὶ ἐκλήθη τὸ ὄνομα αὐτοῦ Ἰησοῦς, τὸ κληθὲν ὑπὸ τοῦ ἀγγέλου πρὸ τοῦ συλληφθῆναι\FTNT{§}{{\FR 2:21 }{\FT{συλληφθηναι
{\BD{f}}{\SUP{35}} [99.1\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ συλλημφθηναι ℵA,B [0.8\%] NU ¦ συνλημφθηναι D,W}}} αὐτὸν ἐν τῇ κοιλίᾳ.


\par }{\SH Jesus is presented to God
\par }
{\PP \VS{22}Καὶ ὅτε ἐπλήσθησαν αἱ ἡμέραι τοῦ καθαρισμοῦ αὐτῶν\FTNT{*}{{\FR 2:22 }{\FT{αυτων
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,B,W [90\%] CP,HF,RP,TR,OC,NU ¦ αυτου D [10\%]}}} κατὰ τὸν νόμον Μωσέως,\FTNT{†}{{\FR 2:22 }{\FT{μωσεως
{\BD{f}}{\SUP{35}} A [62\%] CP,HF,RP,TR ¦ μωυσεως ℵB,D,W [35\%] OC,NU ¦ μωυσεος [3\%]}}} ἀνήγαγον αὐτὸν εἰς Ἱεροσόλυμα παραστῆσαι τῷ Κυρίῳ

\VS{23}(καθὼς γέγραπται ἐν νόμῳ Κυρίου ὅτι «Πᾶν ἄρσεν διανοῖγον\FTNT{‡}{{\FR 2:23 }{\FT{διανοιγον
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,B,D,W [88\%] CP,HF,RP,TR,OC,NU ¦ διανοιγων ℵN [12\%]}}} μήτραν ἅγιον τῷ Κυρίῳ κληθήσεται»),

\VS{24}καὶ τοῦ δοῦναι θυσίαν κατὰ τὸ εἰρημένον ἐν\FTNT{§}{{\FR 2:24 }{\FT{εν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N [99\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ 1 τω ℵB,D,W [1\%] NU}}} νόμῳ Κυρίου, «ζεῦγος τρυγόνων ἢ δύο νεοσσοὺς\FTNT{*}{{\FR 2:24 }{\FT{νεοσσους
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D,N [85\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ νοσσους ℵB,W [15\%] NU}}} περιστερῶν.»


\par }{\SHB Simeon
\par }
{\PP \VS{25}Καὶ ἰδού, ἦν ἄνθρωπος\FTNT{†}{{\FR 2:25 }{\FT{ην ανθρωπος
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D,N [99\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ~ 21 ℵB,W [1\%] NU}}} ἐν Ἱερουσαλὴμ\FTNT{‡}{{\FR 2:25 }{\FT{ιερουσαλημ
{\IT{rell}} ¦ ιεροσολυμοις OC}}} ᾧ ὄνομα Συμεών, καὶ ὁ ἄνθρωπος οὗτος δίκαιος καὶ εὐλαβής, προσδεχόμενος παράκλησιν τοῦ Ἰσραήλ, καὶ Πνεῦμα ἦν Ἅγιον\FTNT{§}{{\FR 2:25 }{\FT{ην αγιον
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,B,W [83\%] CP,HF,RP,OC,NU ¦ ~ 21 D,N [17\%] TR}}} ἐπ᾿ αὐτόν.

\VS{26}(Καὶ ἦν αὐτῷ κεχρηματισμένον ὑπὸ τοῦ Πνεύματος τοῦ Ἁγίου μὴ ἰδεῖν θάνατον πρὶν ἢ
\FTNT{*}{{\FR 2:26 }{\FT{πριν η
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D,N [91\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ 12 αν [0.5\%] [NU] ¦ 1 αν B [0.5\%] ¦ 1 W [8\%] ¦ εως αν ℵ}}} ἴδῃ τὸν Χριστὸν Κυρίου.)

\VS{27}Καὶ ἦλθεν ἐν τῷ Πνεύματι εἰς τὸ ἱερόν· καὶ ἐν τῷ εἰσαγαγεῖν τοὺς γονεῖς τὸ παιδίον Ἰησοῦν, τοῦ ποιῆσαι αὐτοὺς κατὰ τὸ εἰθισμένον τοῦ νόμου περὶ αὐτοῦ,

\VS{28}καὶ αὐτὸς ἐδέξατο αὐτὸ\FTNT{†}{{\FR 2:28 }{\FT{αυτο
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,B,D,N,W [70\%] CP,HF,RP,TR,NU ¦ αυτον [30\%] OC}}} εἰς τὰς ἀγκάλας αὐτοῦ\FTNT{‡}{{\FR 2:28 }{\FT{αυτου
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D,N [96\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — ℵB,W [4\%] NU}}} καὶ εὐλόγησεν τὸν Θεὸν καὶ εἶπεν·

\VS{29}«Νῦν ἀπολύεις τὸν δοῦλόν σου, Δέσποτα, κατὰ τὸ ῥῆμά σου, ἐν εἰρήνῃ,

\VS{30}ὅτι εἶδον οἱ ὀφθαλμοί μου τὸ σωτήριόν σου,

\VS{31}ὃ ἡτοίμασας κατὰ πρόσωπον πάντων τῶν λαῶν·

\VS{32}φῶς εἰς ἀποκάλυψιν ἐθνῶν, καὶ δόξαν λαοῦ σου Ἰσραήλ.»

\VS{33}Καὶ ἦν Ἰωσὴφ καὶ ἡ μήτηρ αὐτοῦ\FTNT{§}{{\FR 2:33 }{\FT{(ο A,N 2.2\%) ιωσηφ και η μητηρ αυτου (−α. N 0.5\%)
{\BD{f}}{\SUP{35}} (A)(N) (98.8\%) CP,HF,RP,TR,OC ¦ ο πατηρ 5 (−α. 0.3\%) 234 (+αυτου ℵ 0.4\%) (ℵ)B,D,W (0.9\%) NU ¦ three other variants (0.3\%)}}} θαυμάζοντες ἐπὶ τοῖς λαλουμένοις περὶ αὐτοῦ.


\par }{\PP \VS{34}Καὶ εὐλόγησεν αὐτοὺς Συμεών, καὶ εἶπεν πρὸς Μαριὰμ τὴν μητέρα αὐτοῦ· «Ἰδού, οὗτος κεῖται εἰς πτῶσιν καὶ ἀνάστασιν πολλῶν ἐν τῷ Ἰσραήλ, καὶ εἰς σημεῖον ἀντιλεγόμενον

\VS{35}(καὶ σοῦ δὲ\FTNT{*}{{\FR 2:35 }{\FT{δε
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,D,N [99.6\%] CP,HF,RP,TR,OC[NU] ¦ — B,W [0.4\%]}}} αὐτῆς τὴν ψυχὴν διελεύσεται ῥομφαία), ὅπως ἂν ἀποκαλυφθῶσιν ἐκ πολλῶν καρδιῶν διαλογισμοί.»


\par }{\SHB Anna
\par }
{\PP \VS{36}Καὶ ἦν Ἄννα προφῆτις, θυγάτηρ Φανουήλ, ἐκ φυλῆς Ἀσήρ—αὕτη προβεβηκυῖα ἐν ἡμέραις πολλαῖς, ζήσασα ἔτη μετὰ ἀνδρὸς ἑπτὰ\FTNT{†}{{\FR 2:36 }{\FT{ετη μετα ανδρος επτα
{\BD{f}}{\SUP{35}} [88\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ~ 2314 ℵB,N,W [5.2\%] NU ¦ ~ 1423 A,D [6.8\%]}}} ἀπὸ τῆς παρθενίας αὐτῆς

\VS{37}καὶ αὐτὴ χήρα ὡς\FTNT{‡}{{\FR 2:37 }{\FT{ως
{\BD{f}}{\SUP{35}} W [98.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ εως ℵA,B,N [1.1\%] NU ¦ — D [0.4\%]}}} ἐτῶν ὀγδοήκοντα τεσσάρων—ἣ οὐκ ἀφίστατο ἀπὸ\FTNT{§}{{\FR 2:37 }{\FT{απο
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N [98.7\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — B,D,W [1.3\%] NU ¦ εκ ℵ}}} τοῦ ἱεροῦ, νηστείαις καὶ δεήσεσιν λατρεύουσα νύκτα καὶ ἡμέραν.

\VS{38}Καὶ αὕτη, αὐτῇ\FTNT{*}{{\FR 2:38 }{\FT{αὑτη αὐτη
{\BD{f}}{\SUP{35}} [93\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ 1 A,B,W [4.5\%] ¦ 2 ℵD,N [2.5\%] NU}}} τῇ ὥρᾳ ἐπιστᾶσα, ἀνθωμολογεῖτο τῷ Κυρίῳ,\FTNT{†}{{\FR 2:38 }{\FT{κυριω
{\BD{f}}{\SUP{35}} A [99.3\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ θεω ℵB,D,N,W [0.7\%] NU}}} καὶ ἐλάλει περὶ Αὐτοῦ πᾶσιν τοῖς προσδεχομένοις λύτρωσιν ἐν\FTNT{‡}{{\FR 2:38 }{\FT{εν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D,N [94.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — ℵB,W [5.5\%] NU}}} Ἱερουσαλήμ.


\par }{\SH Back to Natsareth
\par }
{\PP \VS{39}Καὶ ὡς ἐτέλεσαν ἅπαντα\FTNT{§}{{\FR 2:39 }{\FT{απαντα
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D [95.8\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ παντα ℵB,N,W [4.2\%] NU}}} τὰ\FTNT{*}{{\FR 2:39 }{\FT{τα
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,B,W [87\%] CP,HF,RP,TR,OC,NU ¦ — ℵD,N [13\%]}}} κατὰ τὸν νόμον Κυρίου, ὑπέστρεψαν\FTNT{†}{{\FR 2:39 }{\FT{υπεστρεψαν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D,N [99.6\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ επεστρεψαν (ℵ)B,W [0.4\%] NU}}} εἰς τὴν Γαλιλαίαν, εἰς τὴν\FTNT{‡}{{\FR 2:39 }{\FT{την
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N [98\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — ℵB,D,W [2\%] NU}}} πόλιν ἑαυτῶν,\FTNT{§}{{\FR 2:39 }{\FT{εαυτων
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,B,D,N,W [65\%] CP,HF,RP,OC,NU ¦ αυτων [35\%] TR}}} Ναζαρέτ.\FTNT{*}{{\FR 2:39 }{\FT{ναζαρετ
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵN,W [63\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ναζαρεθ B{\SUP{v}}(D) [35.3\%] NU ¦ ναζαρατ A [0.3\%] ¦ ναζαραθ [1.4\%]}}}

\VS{40}Τὸ δὲ παιδίον ηὔξανεν καὶ ἐκραταιοῦτο πνεύματι,\FTNT{†}{{\FR 2:40 }{\FT{πνευματι
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N [99.6\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — ℵB,D,W [0.4\%] NU}}} πληρούμενον σοφίας·\FTNT{‡}{{\FR 2:40 }{\FT{σοφιας
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,D,N [99.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ σοφια B,W [0.5\%] NU}}} καί, χάρις Θεοῦ ἦν ἐπ᾿ αὐτῷ.\FTNT{§}{{\FR 2:40 }{\FT{αυτω
{\BD{f}}{\SUP{35}} (D) [41\%] ¦ αυτο ℵA,B,N,W [58\%] CP,HF,RP,TR,OC,NU ¦ αυτον [1\%] [The dative is better—the grace was resting on Him all the time.]}}}


\par }{\MS A twelve-year-old Boy

\par }{\MM \VS{41}Καὶ ἐπορεύοντο οἱ γονεῖς αὐτοῦ κατ᾿ ἔτος εἰς Ἱερουσαλὴμ τῇ ἑορτῇ τοῦ Πάσχα·

\VS{42}καὶ ὅτε ἐγένετο ἐτῶν δώδεκα, ἀναβάντων αὐτῶν\FTNT{*}{{\FR 2:42 }{\FT{αναβαντων αυτων
{\BD{f}}{\SUP{35}} N [90\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ αναβαινοντων 2 (ℵ)A,B,W [9.6\%] NU ¦ ανεβησαν (D) [0.4\%]}}} εἰς Ἱεροσόλυμα\FTNT{†}{{\FR 2:42 }{\FT{εις ιεροσολυμα
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C{\SUP{v}}D(N) [99.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — ℵB,W [0.5\%] NU}}} κατὰ τὸ ἔθος τῆς ἑορτῆς.

\VS{43}Καὶ τελειωσάντων τὰς ἡμέρας, ἐν τῷ ὑποστρέφειν αὐτούς, ὑπέμεινεν Ἰησοῦς ὁ Παῖς ἐν Ἱερουσαλήμ· καὶ οὐκ ἔγνω\FTNT{‡}{{\FR 2:43 }{\FT{εγνω
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,N [96.4\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ εγνωσαν ℵB,D,W [3.6\%] NU}}} Ἰωσὴφ καὶ ἡ μήτηρ\FTNT{§}{{\FR 2:43 }{\FT{ιωσηφ και η μητηρ
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,N [97.1\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ οι γονεις ℵB,D,W [2.9\%] NU}}} αὐτοῦ.

\VS{44}Νομίσαντες δὲ αὐτὸν ἐν τῇ συνοδίᾳ εἶναι,\FTNT{*}{{\FR 2:44 }{\FT{εν τη συνοδια ειναι
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C(N) [99\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ~ 4123 ℵB,D,W [1\%] NU}}} ἦλθον ἡμέρας ὁδόν, καὶ ἀνεζήτουν αὐτὸν ἐν τοῖς συγγενέσιν\FTNT{†}{{\FR 2:44 }{\FT{συγγενεσιν
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,C(D) [86\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ συγγενευσιν B,N,W [14\%] NU}}} καὶ ἐν τοῖς γνωστοῖς.\FTNT{‡}{{\FR 2:44 }{\FT{και εν τοις γνωστοις
{\BD{f}}{\SUP{35}} D [85\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ 134 A,B,C,N,W [14.9\%] NU ¦ — ℵ [0.1\%]}}}

\VS{45}Καὶ μὴ εὑρόντες αὐτόν,\FTNT{§}{{\FR 2:45 }{\FT{αυτον
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N [98.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — ℵB,C(D)W [1.5\%] NU}}} ὑπέστρεψαν εἰς Ἱερουσαλὴμ ζητοῦντες\FTNT{*}{{\FR 2:45 }{\FT{ζητουντες
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,N [95\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ αναζητουντες B,C,D,W [4.3\%] NU ¦ επιζητουντες [0.7\%]}}} αὐτόν.

\VS{46}Καὶ ἐγένετο μεθ᾿\FTNT{†}{{\FR 2:46 }{\FT{μεθ
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,D,N [95.8\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ μετα ℵB,W [4.2\%] NU}}} ἡμέρας τρεῖς εὗρον αὐτὸν ἐν τῷ ἱερῷ, καθεζόμενον ἐν μέσῳ τῶν διδασκάλων, καὶ ἀκούοντα αὐτῶν καὶ ἐπερωτῶντα αὐτούς.

\VS{47}(Ἐξίσταντο δὲ πάντες οἱ ἀκούοντες αὐτοῦ ἐπὶ τῇ συνέσει καὶ ταῖς ἀποκρίσεσιν αὐτοῦ.)


\par }{\PP \VS{48}Καὶ ἰδόντες αὐτὸν ἐξεπλάγησαν, καὶ πρὸς αὐτὸν ἡ μήτηρ αὐτοῦ εἶπεν·\FTNT{‡}{{\FR 2:48 }{\FT{προς αυτον η μητηρ αυτου ειπεν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N [98.6\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ~ 612345 ℵB,C,D,W [1.4\%] NU}}} «Τέκνον, τί ἐποίησας ἡμῖν οὕτως; Ἰδού, ὁ πατήρ σου κἀγὼ ὀδυνώμενοι ἐζητοῦμέν σε.»

\VS{49}Καὶ εἶπεν πρὸς αὐτούς· «Τί ὅτι ἐζητεῖτέ με; Οὐκ ᾔδειτε ὅτι ἐν τοῖς τοῦ Πατρός μου δεῖ εἶναί με;»

\VS{50}Καὶ αὐτοὶ οὐ συνῆκαν τὸ ῥῆμα ὃ ἐλάλησεν αὐτοῖς.


\par }{\PP \VS{51}Καὶ κατέβη μετ᾿ αὐτῶν καὶ ἦλθεν εἰς Ναζαρέτ,\FTNT{§}{{\FR 2:51 }{\FT{ναζαρετ
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵC,W [60\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ναζαρεθ B,D [38.5\%] NU ¦ ναζαρατ A,N [0.3\%] ¦ ναζαραθ [1.2\%]}}} καὶ ἦν ὑποτασσόμενος αὐτοῖς. Καὶ ἡ
\FTNT{*}{{\FR 2:51 }{\FT{και η
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,B,C,N,W [83.5\%] CP,HF,RP,TR,OC,NU ¦ ~ 2 δε D [16.5\%]}}} μήτηρ αὐτοῦ διετήρει πάντα τὰ ῥήματα ταῦτα\FTNT{†}{{\FR 2:51 }{\FT{ταυτα
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,N [98.4\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — ℵB,D,W [1.6\%] NU}}} ἐν τῇ καρδίᾳ αὐτῆς.

\VS{52}Καὶ Ἰησοῦς προέκοπτεν\FTNT{‡}{{\FR 2:52 }{\FT{προεκοπτεν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,D,N [99.7\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ 1 εν τη ℵ [0.1\%] [NU] ¦ 1 τη B,W [0.2\%]}}} σοφίᾳ καὶ ἡλικίᾳ, καὶ χάριτι παρὰ Θεῷ καὶ ἀνθρώποις.




\par }{\MS Enter John the baptizer—26 AD

\par }\Chap{3}{\MM \VerseOne{1}Ἐν ἔτει δὲ\FTNT{*}{{\FR 3:1 }{\FT{δε
{\IT{rell}} ¦ — [12\%]}}} πεντεκαιδεκάτῳ τῆς ἡγεμονίας Τιβερίου Καίσαρος, ἡγεμονεύοντος Ποντίου Πιλάτου τῆς Ἰουδαίας καὶ τετραρχοῦντος\FTNT{†}{{\FR 3:1 }{\FT{τετραρχουντος
{\BD{f}}{\SUP{35}} B,D,N,W [99.8\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ τετρααρχουντος ℵA,C,NU}}} τῆς Γαλιλαίας Ἡρῴδου, Φιλίππου δὲ τοῦ ἀδελφοῦ αὐτοῦ τετραρχοῦντος\FTNT{‡}{{\FR 3:1 }{\FT{τετραρχουντος
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,B,D,N,W [99.9\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ τετρααρχουντος ℵC,NU}}} τῆς Ἰτουραίας καὶ Τραχωνίτιδος χώρας, καὶ Λυσανίου τῆς Ἀβιληνῆς τετραρχοῦντος,\FTNT{§}{{\FR 3:1 }{\FT{τετραρχουντος
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,B,D,N,W [99.9\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ τετρααρχουντος ℵC,NU}}}

\VS{2}ἐπὶ ἀρχιερέως\FTNT{*}{{\FR 3:2 }{\FT{επι αρχιερεως
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,B,C,D,N,W [96.5\%] CP,HF,RP,NU ¦ επ 2 [0.4\%] OC ¦ 1 αρχιερεων [2.8\%] ¦ επ αρχιερεων [0.3\%] TR}}} Ἄννα (καὶ Καϊάφα), ἐγένετο ῥῆμα Θεοῦ ἐπὶ Ἰωάννην τὸν\FTNT{†}{{\FR 3:2 }{\FT{τον
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,B,C,D,N,W [82\%] CP,HF,RP,OC,NU ¦ 1 του [18\%] TR}}} Ζαχαρίου υἱὸν ἐν τῇ ἐρήμῳ.

\VS{3}Καὶ ἦλθεν εἰς πᾶσαν τὴν\FTNT{‡}{{\FR 3:3 }{\FT{την
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵC,D [99.5\%] CP,HF,RP,TR,OC[NU] ¦ — A,B,N,W [0.5\%]}}} περίχωρον τοῦ Ἰορδάνου, κηρύσσων βάπτισμα μετανοίας εἰς ἄφεσιν ἁμαρτιῶν·

\VS{4}ὡς γέγραπται ἐν βίβλῳ λόγων Ἡσαΐου τοῦ προφήτου, λέγοντος·\FTNT{§}{{\FR 3:4 }{\FT{λεγοντος
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,N [98.2\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — ℵB,D,W [1.8\%] NU}}} «Φωνὴ βοῶντος· ‹Ἐν τῇ ἐρήμῳ ἑτοιμάσατε τὴν ὁδὸν Κυρίου, εὐθείας ποιεῖτε τὰς τρίβους αὐτοῦ.

\VS{5}Πᾶσα φάραγξ\FTNT{*}{{\FR 3:5 }{\FT{φαραγξ
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵB,C,D,N,W [75\%] CP,HF,RP,TR,OC,NU ¦ φαραξ A [25\%]}}} πληρωθήσεται, καὶ πᾶν ὄρος καὶ βουνὸς ταπεινωθήσεται· καὶ ἔσται τὰ σκολιὰ εἰς εὐθεῖαν, καὶ αἱ τραχεῖαι εἰς ὁδοὺς λείας·

\VS{6}καὶ ὄψεται πᾶσα σὰρξ τὸ σωτήριον τοῦ Θεοῦ.› »


\par }{\SH “Brood of vipers!”
\par }
{\PP \VS{7}Ἔλεγεν οὖν τοῖς ἐκπορευομένοις ὄχλοις βαπτισθῆναι ὑπ᾿ αὐτοῦ· «Γεννήματα ἐχιδνῶν, τίς ὑπέδειξεν ὑμῖν φυγεῖν ἀπὸ τῆς μελλούσης ὀργῆς;

\VS{8}Ποιήσατε οὖν καρποὺς ἀξίους τῆς μετανοίας, καὶ μὴ ἄρξησθε λέγειν ἐν ἑαυτοῖς, ‹Πατέρα ἔχομεν τὸν Ἁβραάμ›· λέγω γὰρ ὑμῖν ὅτι δύναται ὁ Θεὸς ἐκ τῶν λίθων τούτων ἐγεῖραι τέκνα τῷ Ἁβραάμ.

\VS{9}Ἤδη δὲ καὶ ἡ ἀξίνη πρὸς τὴν ῥίζαν τῶν δένδρων κεῖται· πᾶν οὖν δένδρον μὴ ποιοῦν καρπὸν καλὸν ἐκκόπτεται καὶ εἰς πῦρ βάλλεται.»


\par }{\SH “What shall we do?”
\par }
{\PP \VS{10}Καὶ ἐπηρώτων αὐτὸν οἱ ὄχλοι λέγοντες, «Τί οὖν ποιήσομεν;»\FTNT{†}{{\FR 3:10 }{\FT{ποιησομεν
{\BD{f}}{\SUP{35}} [45\%] CP,RP,TR,OC ¦ ποιησωμεν ℵA,B,C(D)N,W [55\%] HF,NU (The indicative is correct; they are committing themselves to do what he says.)}}}

\VS{11}Ἀποκριθεὶς δὲ λέγει\FTNT{‡}{{\FR 3:11 }{\FT{λεγει
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D [97.8\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ελεγεν 𝕻{\SUP{4}}ℵB,C,N [2.2\%] NU ¦ ειπεν W}}} αὐτοῖς, «Ὁ ἔχων δύο χιτῶνας μεταδότω τῷ μὴ ἔχοντι, καὶ ὁ ἔχων βρώματα ὁμοίως ποιείτω.»

\VS{12}Ἦλθον δὲ καὶ τελῶναι βαπτισθῆναι ὑπ᾿ αὐτοῦ\FTNT{§}{{\FR 3:12 }{\FT{ὑπ αυτου
{\BD{f}}{\SUP{35}} C [40\%] CP ¦ — 𝕻{\SUP{4}}ℵA,B,D,N,W [60\%] HF,RP,TR,OC,NU}}} καὶ εἶπον πρὸς αὐτόν, «Διδάσκαλε, τί ποιήσομεν;»\FTNT{*}{{\FR 3:12 }{\FT{ποιησομεν
{\BD{f}}{\SUP{35}} [43\%] CP,RP,TR,OC ¦ ποιησωμεν 𝕻{\SUP{4}}ℵA,B,C(D)N,W [57\%] HF,NU (The indicative continues to be correct.)}}}

\VS{13}Ὁ δὲ εἶπεν πρὸς αὐτούς, «Μηδὲν πλέον παρὰ τὸ διατεταγμένον ὑμῖν πράσσετε.»

\VS{14}Ἐπηρώτων δὲ αὐτὸν καὶ στρατευόμενοι λέγοντες, «Καὶ ἡμεῖς, τί ποιήσομεν;»\FTNT{†}{{\FR 3:14 }{\FT{και ημεις τι ποιησομεν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A [45\%] CP,RP,TR,OC ¦ 123 ποιησωμεν N [53.4\%] HF ¦ ~ 3 ποιησωμεν 12 𝕻{\SUP{4v}}ℵB,C,W [1.6\%] NU ¦ ~ 3 ποιησωμεν D (Still indicative.)}}} Καὶ εἶπεν πρὸς αὐτούς,\FTNT{‡}{{\FR 3:14 }{\FT{προς αυτους
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,N,W [99.1\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ αυτοις 𝕻{\SUP{4}}B,C,D [0.9\%] NU}}} «Μηδένα διασείσητε μηδὲ συκοφαντήσητε,\FTNT{§}{{\FR 3:14 }{\FT{διασεισητε μηδε συκοφαντησητε
{\IT{rell}} ¦ ~ 321 OC}}} καὶ ἀρκεῖσθε τοῖς ὀψωνίοις ὑμῶν.»


\par }{\SH “A greater One is coming”
\par }
{\PP \VS{15}Προσδοκῶντος δὲ τοῦ λαοῦ καὶ διαλογιζομένων πάντων ἐν ταῖς καρδίαις αὐτῶν περὶ τοῦ Ἰωάννου, μήποτε αὐτὸς εἴη ὁ Χριστός,

\VS{16}ἀπεκρίνατο ὁ Ἰωάννης ἅπασιν\FTNT{*}{{\FR 3:16 }{\FT{απασιν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C [98.2\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ πασιν 𝕻{\SUP{4}}ℵB,N,W [1.8\%] NU ¦ — D}}} λέγων·\FTNT{†}{{\FR 3:16 }{\FT{ο ιωαννης απασιν λεγων
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,N [91.3\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ 234 [5.7\%] ¦ 34 [0.4\%] ¦ ~ 1243 [1.6\%] ¦ ~ 4312 𝕻{\SUP{4}}ℵB,W [0.3\%] NU ¦ ~ 3124 [0.6\%] ¦ ~ 3412 [0.1\%] ¦ — D}}} «Ἐγὼ μὲν ὕδατι βαπτίζω ὑμᾶς· ἔρχεται δὲ ὁ ἰσχυρότερός μου, οὗ οὐκ εἰμὶ ἱκανὸς λῦσαι τὸν ἱμάντα τῶν ὑποδημάτων αὐτοῦ. Αὐτὸς ὑμᾶς βαπτίσει ἐν Πνεύματι Ἁγίῳ καὶ πυρί·

\VS{17}οὗ τὸ πτύον ἐν τῇ χειρὶ αὐτοῦ, καὶ διακαθαριεῖ\FTNT{‡}{{\FR 3:17 }{\FT{και διακαθαριει
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,D,N,W [97.9\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ διακαθαραι 𝕻{\SUP{4}}ℵB,NU ¦ 1 καθαριει [1.8\%] ¦ one other reading}}} τὴν ἅλωνα αὐτοῦ καὶ συνάξει\FTNT{§}{{\FR 3:17 }{\FT{συναξει
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C(D)N,W [99.8\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ συναγαγειν 𝕻{\SUP{4}}ℵB,NU}}} τὸν σῖτον εἰς τὴν ἀποθήκην αὐτοῦ, τὸ δὲ ἄχυρον κατακαύσει πυρὶ ἀσβέστῳ.»


\par }{\SH John is imprisoned—historical aside
\par }
{\PP \VS{18}(Πολλὰ μὲν οὖν καὶ ἕτερα παρακαλῶν εὐηγγελίζετο τῷ λαῷ.\FTNT{*}{{\FR 3:18 }{\FT{τω λαω
{\BD{f}}{\SUP{35}} [15\%] ¦ τον λαον
{\IT{rell}} [The verb ευαγγελιζω normally takes the dative, although the accusative does occur; evidently there is no difference in meaning.]}}}

\VS{19}Ὁ δὲ Ἡρῴδης ὁ τετράρχης\FTNT{†}{{\FR 3:19 }{\FT{τετραρχης
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,B,D,N,W [99.8\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ τετρααρχης ℵC,NU}}}—ἐλεγχόμενος ὑπ᾿ αὐτοῦ περὶ Ἡρῳδιάδος, τῆς γυναικὸς\FTNT{‡}{{\FR 3:19 }{\FT{γυναικος
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{4,75v}}ℵB,D,N [75\%] CP,HF,RP,OC,NU ¦ 1 φιλιππου A,C,W [25\%] TR}}} τοῦ ἀδελφοῦ αὐτοῦ, καὶ περὶ πάντων ὧν ἐποίησεν πονηρῶν ὁ Ἡρῴδης—

\VS{20}προσέθηκεν καὶ τοῦτο ἐπὶ πᾶσιν· καὶ\FTNT{§}{{\FR 3:20 }{\FT{και
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{75v}}A,C,N,W [98.2\%] CP,HF,RP,TR,OC[NU] ¦ — ℵB,D [1.8\%]}}} κατέκλεισεν τὸν Ἰωάννην ἐν τῇ\FTNT{*}{{\FR 3:20 }{\FT{τη
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,N,W [86\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — 𝕻{\SUP{4}}ℵB,D [14\%] NU}}} φυλακῇ.)


\par }{\SH Jesus is baptized
\par }
{\PP \VS{21}Ἐγένετο δὲ ἐν τῷ βαπτισθῆναι ἅπαντα τὸν λαόν, καὶ Ἰησοῦ, βαπτισθέντος καὶ προσευχομένου, ἀνεῳχθῆναι τὸν οὐρανὸν

\VS{22}καὶ καταβῆναι τὸ Πνεῦμα τὸ Ἅγιον σωματικῷ εἴδει ὡσεὶ\FTNT{†}{{\FR 3:22 }{\FT{ωσει
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N [96.4\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ως 𝕻{\SUP{4}}ℵB,D,W [3.6\%] NU}}} περιστερὰν ἐπ᾿ αὐτόν, καὶ φωνὴν ἐξ οὐρανοῦ γενέσθαι λέγουσαν,\FTNT{‡}{{\FR 3:22 }{\FT{λεγουσαν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N [99.2\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — 𝕻{\SUP{4}}ℵB,D,W [0.8\%] NU}}} «Σὺ εἶ ὁ Υἱός μου ὁ ἀγαπητός· ἐν σοὶ εὐδόκησα.»\FTNT{§}{{\FR 3:22 }{\FT{ευδοκησα
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{4}}ℵB,N [72\%] CP,HF,RP,OC,NU ¦ ηυδοκησα A,W [28\%] TR ¦ — D}}}


\par }{\MS Mary’s genealogy

\par }{\MM \VS{23}(Καὶ αὐτὸς ἦν ὁ
\FTNT{*}{{\FR 3:23 }{\FT{ο
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N [97\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — 𝕻{\SUP{4}}ℵB,D,W [3\%] NU}}} Ἰησοῦς, ὡσεὶ ἐτῶν τριάκοντα ἀρχόμενος,\FTNT{†}{{\FR 3:23 }{\FT{ωσει ετων τριακοντα αρχομενος
{\BD{f}}{\SUP{35}} A(D)N [98.8\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ~ 4123 𝕻{\SUP{4}}ℵB,W [1.2\%] NU}}} ὤν (ὡς ἐνομίζετο) υἱὸς\FTNT{‡}{{\FR 3:23 }{\FT{ως ενομιζετο υιος
{\BD{f}}{\SUP{35}} A(D)N [98.7\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ~ 312 𝕻{\SUP{4}}ℵB,W [1.3\%] NU}}} Ἰωσήφ, τοῦ Ἠλεί,\FTNT{§}{{\FR 3:23 }{\FT{ἠλει
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,B [60\%] ¦ ἠλι 𝕻{\SUP{4}}N [40\%] CP,TR,NU (ἡλι HF,RP,OC) [Codex W omits the whole genealogy, while codex D replaces it with Matthew’s.]}}}

\VS{24}τοῦ Ματθάν,\FTNT{*}{{\FR 3:24 }{\FT{ματθαν
{\BD{f}}{\SUP{35}} N [45\%] CP,OC ¦ ματθατ A,B [52\%] HF,RP,TR ¦ μαθθαθ 𝕻{\SUP{4}}(ℵ) [alone] ¦ ματθα [1.9\%] ¦ ματταθ [0.9\%] ¦ three other spellings [0.2\%] ¦ μαθθατ [none!] NU (NU serves up a patchwork quilt.)}}} τοῦ Λευΐ, τοῦ Μελχί,\FTNT{†}{{\FR 3:24 }{\FT{μελχι
{\BD{f}}{\SUP{35}} N [66\%] CP,HF,RP,TR,OC,NU ¦ μελχει 𝕻{\SUP{4}}ℵA,B [33.4\%] ¦ μελχη [0.6\%]}}} τοῦ Ἰαννᾶ,\FTNT{‡}{{\FR 3:24 }{\FT{ιαννα
{\BD{f}}{\SUP{35}} A [87.9\%] CP,HF,RP,TR ¦ ιανναι 𝕻{\SUP{4v}}ℵB [1.2\%] NU ¦ ιωαννα N [4.8\%] OC ¦ ιανναν [1.4\%] ¦ αννα [1.1\%] ¦ ιωαννε [0.9\%] ¦ nine other spellings [2.7\%]}}} τοῦ Ἰωσήφ,

\VS{25}τοῦ Ματταθίου, τοῦ Ἀμώς, τοῦ Ναούμ, τοῦ Ἐσλί,\FTNT{§}{{\FR 3:25 }{\FT{εσλι
{\BD{f}}{\SUP{35}} [64\%] CP,HF,RP,TR,NU ¦ εσλει ℵA,B [28.1\%] ¦ εσλιμ N [3.5\%] OC ¦ εσλειμ [2.5\%] ¦ four other spellings 𝕻{\SUP{4v}} [1.9\%]}}} τοῦ Ναγγαί,

\VS{26}τοῦ Μαάθ, τοῦ Ματταθίου, τοῦ Σεμεΐ,\FTNT{*}{{\FR 3:26 }{\FT{σεμει
{\BD{f}}{\SUP{35}} [51\%] CP,RP,TR ¦ σεμεει A,N [45.4\%] HF ¦ σαιμει [2.2\%] ¦ σεμεειν 𝕻{\SUP{4}}ℵB [0.5\%] ¦ σεμεη [0.7\%] ¦ σεμευ OC ¦ two other spellings [0.2\%] ¦ σεμειν [none!] NU (NU serves up another patchwork quilt.)}}} τοῦ Ἰωσήφ,\FTNT{†}{{\FR 3:26 }{\FT{ιωσηφ
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N [94.2\%] CP,HF,RP,TR ¦ ιωσηχ 𝕻{\SUP{4}}ℵB [5.7\%] OC,NU ¦ two other spellings [0.1\%]}}} τοῦ Ἰούδα,\FTNT{‡}{{\FR 3:26 }{\FT{ιουδα
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N [94.7\%] CP,HF,RP,TR ¦ ιωδα 𝕻{\SUP{4}}ℵB [5\%] OC,NU ¦ four other spellings [0.3\%]}}}

\VS{27}τοῦ Ἰωαννάν,\FTNT{§}{{\FR 3:27 }{\FT{ιωανναν
{\BD{f}}{\SUP{35}} [49\%] CP,OC ¦ ιωαννα [13\%] TR ¦ ιωαναν 𝕻{\SUP{4}}A,B [18\%] HF,RP,NU ¦ ιωναν ℵ [12\%] ¦ ιωνναν [2\%] ¦ ιαναν [3\%] ¦ ιανναν [1.6\%] ¦ four other spellings [1.4\%] ¦ — N (If we take the letters one by one, we get: ι=100\%, ω=a. 94\%, α=a. 87\%, ν=100\%, ν=a. 69\%, α=100\%, ν=a. 72\%; the plurality variant wins all around.)}}} τοῦ Ῥησᾶ, τοῦ Ζοροβάβελ, τοῦ Σαλαθιήλ, τοῦ Νηρί,\FTNT{*}{{\FR 3:27 }{\FT{νηρι
{\BD{f}}{\SUP{35}} N [65\%] CP,HF,RP,TR,OC,NU ¦ νηρει 𝕻{\SUP{4}}ℵA,B [34\%] ¦ six other spellings [1\%]}}}

\VS{28}τοῦ Μελχί,\FTNT{†}{{\FR 3:28 }{\FT{μελχι
{\BD{f}}{\SUP{35}} N [65\%] CP,HF,RP,TR,OC,NU ¦ μελχει 𝕻{\SUP{4}}ℵA,B [35\%]}}} τοῦ Ἀδδί,\FTNT{‡}{{\FR 3:28 }{\FT{αδδι
{\BD{f}}{\SUP{35}} N [67.5\%] CP,HF,RP,TR,OC,NU ¦ αδδει 𝕻{\SUP{4}}ℵA,B [30\%] ¦ seven other spellings [2.5\%]}}} τοῦ Κωσάμ, τοῦ Ἐλμωδάμ,\FTNT{§}{{\FR 3:28 }{\FT{ελμωδαμ
{\BD{f}}{\SUP{35}} A [82\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ελμαδαμ ℵB,N [1\%] NU ¦ ελμωδαν [7\%] ¦ ελμωδαδ [5\%] ¦ ελμασαμ 𝕻{\SUP{4}} ¦ twelve other spellings [5\%]}}} τοῦ Ἤρ,

\VS{29}τοῦ Ἰωσῆ,\FTNT{*}{{\FR 3:29 }{\FT{ιωση
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N [95.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ιησου 𝕻{\SUP{4}}ℵB [1.5\%] NU ¦ six other spellings [3\%]}}} τοῦ Ἐλιέζερ, τοῦ Ἰωρείμ,\FTNT{†}{{\FR 3:29 }{\FT{ιωρειμ A,B [72\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ιωριμ ℵN [12\%] NU ¦ ιωρημ [10\%] ¦ eight further spellings [6\%]}}} τοῦ Ματθάτ,\FTNT{‡}{{\FR 3:29 }{\FT{ματθατ
{\BD{f}}{\SUP{35}} [76\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ μαθθατ 𝕻{\SUP{4}}B [0.5\%] NU ¦ ματταθ A [11\%] ¦ μαθθαθ ℵ ¦ ματθαν N [6\%] ¦ μαθατ [1.5\%] ¦ eleven further spellings [5\%]}}} τοῦ Λευΐ,\FTNT{§}{{\FR 3:29 }{\FT{λευι
{\BD{f}}{\SUP{35}} N [80\%] CP,HF,RP,TR,OC,NU ¦ λευει 𝕻{\SUP{4}}ℵA,B [20\%]}}}

\VS{30}τοῦ Συμεών, τοῦ Ἰούδα, τοῦ Ἰωσήφ, τοῦ Ἰωνάμ,\FTNT{*}{{\FR 3:30 }{\FT{ιωναμ
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵB [25\%] NU ¦ ιωναν [48\%] CP,HF,RP,TR ¦ ιωνα OC ¦ ιωαναν A [7\%] ¦ ιωανναν [12\%] ¦ ιωανα N ¦ seven further spellings [8\%]}}} τοῦ Ἐλιακείμ,\FTNT{†}{{\FR 3:30 }{\FT{ελιακειμ
{\IT{rell}} ¦ ελιακιμ N [1\%] NU ¦ ελειακειμ [1\%] ¦ ελιακημ [1\%] ¦ three other spellings}}}

\VS{31}τοῦ Μελεᾶ, τοῦ Μαϊνάν,\FTNT{‡}{{\FR 3:31 }{\FT{μαιναν
{\BD{f}}{\SUP{35}} N [93.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ μεννα 𝕻{\SUP{4v}}ℵB [1.5\%] NU ¦ eight other spellings [5\%] ¦ — A}}} τοῦ Ματταθᾶ, τοῦ Νάθαν,\FTNT{§}{{\FR 3:31 }{\FT{ναθαν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N [99.7\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ναθαμ 𝕻{\SUP{4}}ℵB,NU}}} τοῦ Δαυίδ,

\VS{32}τοῦ Ἰεσσαί, τοῦ Ὠβήδ,\FTNT{*}{{\FR 3:32 }{\FT{ωβηδ
{\BD{f}}{\SUP{35}} N [83\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ιωβηδ A [14\%] NU ¦ ιωβηλ ℵB ¦ ωβηλ D ¦ ιωβητ 𝕻{\SUP{4}} ¦ five other spellings [3\%]}}} τοῦ Βοόζ,\FTNT{†}{{\FR 3:32 }{\FT{βοοζ
{\BD{f}}{\SUP{35}} [91\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ βοος A,B,D [8\%] NU ¦ βαλλς ℵ ¦ four other spellings [1\%] ¦ — N}}} τοῦ Σαλμών,\FTNT{‡}{{\FR 3:32 }{\FT{σαλμων
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N [98\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ σαλα 𝕻{\SUP{4}}ℵB,NU ¦ σαλμαν [1\%] ¦ two other variants [0.5\%]}}} τοῦ Ναασσών,

\VS{33}τοῦ Ἀμιναδάβ,\FTNT{§}{{\FR 3:33 }{\FT{αμιναδαβ
{\BD{f}}{\SUP{35}} A(D) [76\%] CP,HF,RP,TR,OC,NU ¦ αμιναδαμ [15\%] ¦ αμηναδαβ [5\%] ¦ αδαμ ℵ ¦ five other readings [4\%] ¦ — B}}} τοῦ Ἀράμ,\FTNT{*}{{\FR 3:33 }{\FT{αραμ
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D [95\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ 1 του αρνι N ¦ αδμειν του αρνει B ¦ αδμιν του αρνει ℵ ¦ αδμιν του αρνι NU [There are at least four further variations. The available statements of evidence are confusing, but it appears that αδμιν has about 1\%, and αδμειν may have up to 4\%.]}}} τοῦ Ἰωράμ,\FTNT{†}{{\FR 3:33 }{\FT{του ιωραμ
{\BD{f}}{\SUP{35}} [80\%] HF,OC ¦ — ℵA,B,N [20\%] CP,RP,TR,NU (it{\SUP{b}} gives us overt V century attestation for ‘Joram’, though I have demonstrated, to my own satisfaction at least, that
{\BD{f}}{\SUP{35}} must hark back at least to the III.)}}} τοῦ Ἑσρώμ, τοῦ Φαρές, τοῦ Ἰούδα,

\VS{34}τοῦ Ἰακώβ, τοῦ Ἰσαάκ, τοῦ Ἁβραάμ, τοῦ Θάρρα,\FTNT{‡}{{\FR 3:34 }{\FT{θαρρα
{\BD{f}}{\SUP{35}} N [40\%] CP,HF ¦ θαρα ℵA,B,D [60\%] RP,TR,OC,NU}}} τοῦ Ναχώρ,

\VS{35}τοῦ Σερούχ,\FTNT{§}{{\FR 3:35 }{\FT{σερουχ
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,B(D)N [98\%] CP,HF,RP,OC,NU ¦ σαρουχ [2\%] TR}}} τοῦ Ῥαγάβ,\FTNT{*}{{\FR 3:35 }{\FT{ραγαβ
{\BD{f}}{\SUP{35}} [25\%] ¦ ραγαυ ℵA,B,D,N [70\%] CP,HF,RP,TR,OC,NU ¦ six other spellings [5\%]}}} τοῦ Φάλεκ,\FTNT{†}{{\FR 3:35 }{\FT{φαλεκ
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,B,D,N [50\%] CP,HF,TR,OC,NU ¦ φαλεγ A [50\%] RP}}} τοῦ Ἑβέρ,\FTNT{‡}{{\FR 3:35 }{\FT{ἑβερ
{\BD{f}}{\SUP{35}} CP[?],RP,some TRs ¦ ἐβερ HF,OC,some TRs,NU}}} τοῦ Σαλᾶ,

\VS{36}τοῦ Καϊνάν,\FTNT{§}{{\FR 3:36 }{\FT{καιναν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N [97\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ καιναμ ℵB [0.5\%] NU ¦ three other spellings [2\%] ¦ — D}}} τοῦ Ἀρφαξάδ, τοῦ Σήμ, τοῦ Νῶε, τοῦ Λάμεχ,

\VS{37}τοῦ Μαθουσάλα, τοῦ Ἐνώχ,\FTNT{*}{{\FR 3:37 }{\FT{ἐνωχ
{\BD{f}}{\SUP{35}} CP,RP,TR,OC ¦ ἑνωχ HF,NU}}} τοῦ Ἰάρεδ,\FTNT{†}{{\FR 3:37 }{\FT{ιαρεδ
{\BD{f}}{\SUP{35}} D,N [90\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ιαρετ 𝕻{\SUP{75v}}ℵB,NU ¦ ιαρεθ A [9.5\%]}}} τοῦ Μαλελεήλ, τοῦ Καϊνάν,\FTNT{‡}{{\FR 3:37 }{\FT{καιναν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,B,D,N [99.8\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ καιναμ ℵ,NU}}}

\VS{38}τοῦ Ἐνώς, τοῦ Σήθ, τοῦ Ἀδάμ, τοῦ Θεοῦ.)




\par }{\MS Jesus tested by Satan

\par }\Chap{4}{\MM \VerseOne{1}Ἰησοῦς δέ, πλήρης Πνεύματος Ἁγίου,\FTNT{*}{{\FR 4:1 }{\FT{πληρης πνευματος αγιου
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{4,7,75v}}ℵB,D,N,W [45\%] CP,OC,NU ¦ ~ 231 A [55\%] HF,RP,TR}}} ὑπέστρεψεν ἀπὸ τοῦ Ἰορδάνου καὶ ἤγετο ἐν τῷ Πνεύματι εἰς τὴν ἔρημον,\FTNT{†}{{\FR 4:1 }{\FT{εις την ερημον
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N [99\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ εν τη ερημω 𝕻{\SUP{4,7}}ℵB,D,W [1\%] NU}}}

\VS{2}ἡμέρας τεσσαράκοντα\FTNT{‡}{{\FR 4:2 }{\FT{τεσσαρακοντα
{\BD{f}}{\SUP{35}} D [99\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ τεσσερακοντα 𝕻{\SUP{7}}A,B,N [1\%] NU ¦ μ 𝕻{\SUP{75}}ℵW}}} πειραζόμενος ὑπὸ τοῦ διαβόλου. Καὶ οὐκ ἔφαγεν οὐδὲν ἐν ταῖς ἡμέραις ἐκείναις, καὶ συντελεσθεισῶν αὐτῶν ὕστερον\FTNT{§}{{\FR 4:2 }{\FT{υστερον
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N [99\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — ℵB,D,W [1\%] NU}}} ἐπείνασεν.

\VS{3}Καὶ εἶπεν\FTNT{*}{{\FR 4:3 }{\FT{και ειπεν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N [99\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ~ 2 δε ℵB,D,W [1\%] NU}}} αὐτῷ ὁ διάβολος, «Εἰ Υἱὸς εἶ τοῦ Θεοῦ, εἰπὲ τῷ λίθῳ τούτῳ ἵνα γένηται ἄρτος.»

\VS{4}Καὶ ἀπεκρίθη Ἰησοῦς πρὸς αὐτὸν λέγων,\FTNT{†}{{\FR 4:4 }{\FT{ιησους προς αυτον λεγων
{\BD{f}}{\SUP{35}} A [81\%] CP,HF,RP,TR ¦ ο 1234 [16\%] OC ¦ ~ 23 ο 1 ℵB,W [1.5\%] NU ¦ ~ αυτω ο 1 [1\%] ¦ ο 1 ειπεν D ¦ two other variants}}} «Γέγραπται ὅτι ‹Οὐκ ἐπ᾿ ἄρτῳ μόνῳ ζήσεται\FTNT{‡}{{\FR 4:4 }{\FT{ζησεται
{\BD{f}}{\SUP{35}} [80\%] CP,HF,RP,OC ¦ 1 ο ℵA,B,D,W [20\%] TR,NU}}} ἄνθρωπος, ἀλλ᾿ ἐπὶ παντὶ ῥήματι Θεοῦ.› »\FTNT{§}{{\FR 4:4 }{\FT{αλλ επι παντι ρηματι (+του 0.4\%) θεου
{\BD{f}}{\SUP{35}} A(D) (90.7\%) CP,HF,RP,TR ¦ 1 εν 345 D (1.5\%) ¦ 1234 εκπορευομενω δια στοματος 5 (7.3\%) OC ¦ — ℵB,W (0.4\%) NU ¦ one other reading (0.1\%)}}}


\par }{\PP \VS{5}Καὶ ἀναγαγὼν αὐτὸν ὁ διάβολος εἰς ὄρος ὑψηλόν,\FTNT{*}{{\FR 4:5 }{\FT{ο διαβολος εις ορος υψηλον
{\BD{f}}{\SUP{35}} A [99\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ 345 (D) [0.5\%] ¦ 34 W ¦ — ℵB [0.2\%] NU}}} ἔδειξεν αὐτῷ πάσας τὰς βασιλείας τῆς οἰκουμένης ἐν στιγμῇ χρόνου.

\VS{6}Καὶ εἶπεν αὐτῷ ὁ διάβολος· «Σοὶ δώσω τὴν ἐξουσίαν ταύτην ἅπασαν, καὶ τὴν δόξαν αὐτῶν, ὅτι ἐμοὶ παραδέδοται, καὶ ᾧ ἐὰν θέλω δίδωμι αὐτήν.

\VS{7}Σὺ οὖν, ἐὰν προσκυνήσῃς\FTNT{†}{{\FR 4:7 }{\FT{προσκυνησης
{\IT{rell}} ¦ προσκυνησεις [15\%]}}} ἐνώπιον ἐμοῦ,\FTNT{‡}{{\FR 4:7 }{\FT{εμου
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵB,D,W [65\%] CP,HF,RP,NU ¦ μου A [35\%] TR,OC}}} ἔσται σοὶ\FTNT{§}{{\FR 4:7 }{\FT{σοι
{\BD{f}}{\SUP{35}} [25\%] ¦ σου ℵA,B,D,W [75\%] CP,HF,RP,TR,OC,NU}}} πᾶσα.»\FTNT{*}{{\FR 4:7 }{\FT{πασα
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,B,D [98\%] CP,HF,RP,OC,NU ¦ παντα W [2\%] TR [It will be observed that this is the third variant set within the space of four words, and within these sets the attestation varies considerably. In the main, the copyists tried to reproduce faithfully what was in front of them.]}}}

\VS{8}Καὶ ἀποκριθεὶς αὐτῷ εἶπεν ὁ Ἰησοῦς·\FTNT{†}{{\FR 4:8 }{\FT{αυτω ειπεν ο ιησους
{\BD{f}}{\SUP{35}} [68\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ~ 3421 ℵW [12\%] NU ¦ ~ 2134 A [13\%] ¦ ~ 1342 D [7\%] ¦ 124 B ¦ two other variants}}} «Ὕπαγε ὀπίσω μου, Σατανᾶ·\FTNT{‡}{{\FR 4:8 }{\FT{υπαγε οπισω μου σατανα
{\BD{f}}{\SUP{35}} A [96.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — ℵB,D,W [3.5\%] NU}}} γέγραπται,\FTNT{§}{{\FR 4:8 }{\FT{γεγραπται
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,B,D,W [80\%] CP,HF,RP,NU ¦ 1 γαρ [20\%] TR,OC}}} ‹Προσκυνήσεις Κύριον τὸν Θεόν σου,\FTNT{*}{{\FR 4:8 }{\FT{προσκυνησεις κυριον τον θεον σου
{\BD{f}}{\SUP{35}} A [80\%] CP,HF,RP,TR ¦ ~ 23451 ℵB,D,W [20\%] OC,NU}}} καὶ αὐτῷ μόνῳ λατρεύσεις.› »


\par }{\PP \VS{9}Καὶ ἤγαγεν\FTNT{†}{{\FR 4:9 }{\FT{και ηγαγεν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D [97\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ~ 2 δε ℵB,W [3\%] NU}}} αὐτὸν εἰς Ἱερουσαλὴμ\FTNT{‡}{{\FR 4:9 }{\FT{ιερουσαλημ
{\IT{rell}} ¦ ιεροσολυμα [3\%] OC}}} καὶ ἔστησεν αὐτὸν\FTNT{§}{{\FR 4:9 }{\FT{αυτον
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D,W [98.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ αυτω [1\%] ¦ — ℵB [0.5\%] NU}}} ἐπὶ τὸ πτερύγιον τοῦ ἱεροῦ καὶ εἶπεν αὐτῷ· «Εἰ\FTNT{*}{{\FR 4:9 }{\FT{ει
{\IT{rell}} ¦ 1 ο [1\%] TR}}} Υἱὸς εἶ τοῦ Θεοῦ, βάλε σεαυτὸν ἐντεῦθεν\FTNT{†}{{\FR 4:9 }{\FT{εντευθεν
{\IT{rell}} ¦ ανωθεν [13\%] ¦ ευθεν [1\%] ¦ — [14\%]}}} κάτω·

\VS{10}γέγραπται γὰρ ὅτι ‹Τοῖς ἀγγέλοις αὐτοῦ ἐντελεῖται περὶ σοῦ τοῦ διαφυλάξαι σε,›

\VS{11}καί,\FTNT{‡}{{\FR 4:11 }{\FT{και
{\BD{f}}{\SUP{35}} D [75\%] CP,HF,RP ¦ 1 οτι ℵA,B,W [25\%] TR,OC,NU}}} ‹Ἐπὶ χειρῶν ἀροῦσίν σε, μήποτε προσκόψῃς πρὸς λίθον τὸν πόδα σου.› »

\VS{12}Καὶ ἀποκριθεὶς εἶπεν αὐτῷ ὁ Ἰησοῦς ὅτι «Εἴρηται, ‹Οὐκ ἐκπειράσεις Κύριον τὸν Θεόν σου.› »


\par }{\PP \VS{13}Καὶ συντελέσας πάντα πειρασμόν, ὁ διάβολος ἀπέστη ἀπ᾿ αὐτοῦ ἄχρι καιροῦ.


\par }{\MS Jesus begins His public ministry, in Galilee\FTNT{§}{{\FR 4:13 }{\FT{[A number of months elapsed between verses 13 and 14; John 1:15-4:42 records some of what transpired during that interval.]}}}

\par }{\MM \VS{14}Καὶ ὑπέστρεψεν ὁ
\FTNT{*}{{\FR 4:14 }{\FT{ο
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,B,D,W [55\%] CP,HF,RP,TR,OC,NU ¦ — [45\%]}}} Ἰησοῦς ἐν τῇ δυνάμει τοῦ Πνεύματος εἰς τὴν Γαλιλαίαν, καὶ φήμη ἐξῆλθεν καθ᾿ ὅλης τῆς περιχώρου περὶ αὐτοῦ·

\VS{15}καὶ αὐτὸς ἐδίδασκεν ἐν ταῖς συναγωγαῖς αὐτῶν, δοξαζόμενος ὑπὸ πάντων.


\par }{\SH His home town rejects Him
\par }
{\PP \VS{16}Καὶ ἦλθεν εἰς τὴν\FTNT{†}{{\FR 4:16 }{\FT{την
{\BD{f}}{\SUP{35}} A [90\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — ℵB,D,W [10\%] NU}}} Ναζαρέτ,\FTNT{‡}{{\FR 4:16 }{\FT{ναζαρετ
{\BD{f}}{\SUP{35}} [60\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ναζαρεθ W [40\%] ¦ ναζαρα ℵB [0.3\%] NU ¦ ναζαρατ A [0.2\%]}}} οὗ ἦν τεθραμμένος· καὶ εἰσῆλθεν, κατὰ τὸ εἰωθὸς αὐτῷ, ἐν τῇ ἡμέρᾳ τῶν σαββάτων εἰς τὴν συναγωγήν, καὶ ἀνέστη ἀναγνῶναι.

\VS{17}Καὶ ἐπεδόθη αὐτῷ βιβλίον Ἡσαΐου τοῦ προφήτου·\FTNT{§}{{\FR 4:17 }{\FT{ησαιου του προφητου
{\BD{f}}{\SUP{35}} A [98\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ~ 231 ℵB,W [1.5\%] NU ¦ ο προφητης ησαιας D ¦ one other variant}}} καὶ ἀναπτύξας τὸ βιβλίον εὗρεν τὸν τόπον οὗ ἦν γεγραμμένον·

\VS{18}«Πνεῦμα Κυρίου ἐπ᾿ ἐμέ, οὗ εἵνεκεν\FTNT{*}{{\FR 4:18 }{\FT{εινεκεν
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,B,D,W [94\%] CP,HF,RP,OC,NU ¦ ενεκεν [6\%] TR}}} ἔχρισέν με εὐαγγελίσασθαι\FTNT{†}{{\FR 4:18 }{\FT{ευαγγελισασθαι
{\IT{rell}} ¦ ευαγγελιζεσθαι [1\%] TR}}} πτωχοῖς. Ἀπέσταλκέν με ἰάσασθαι τοὺς συντετριμμένους τὴν καρδίαν,\FTNT{‡}{{\FR 4:18 }{\FT{ιασασθαι τους συντετετριμμενους την καρδιαν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A [98.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — ℵB,D,W [1.5\%] NU}}} κηρύξαι αἰχμαλώτοις ἄφεσιν καὶ τυφλοῖς ἀνάβλεψιν, ἀποστεῖλαι τεθραυσμένους ἐν ἀφέσει,

\VS{19}κηρύξαι ἐνιαυτὸν Κυρίου δεκτόν.»


\par }{\SHB “Today this Scripture is fulfilled”
\par }
{\PP \VS{20}Καὶ πτύξας τὸ βιβλίον, ἀποδοὺς τῷ ὑπηρέτῃ, ἐκάθισεν.\FTNT{§}{{\FR 4:20 }{\FT{εκαθισεν
{\IT{rell}} ¦ εκαθησεν [11\%]}}} Καὶ πάντων ἐν τῇ συναγωγῇ οἱ ὀφθαλμοὶ ἦσαν\FTNT{*}{{\FR 4:20 }{\FT{εν τη συναγωγη οι οφθαλμοι ησαν
{\BD{f}}{\SUP{35}} D,N [88\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ~ 123645 A [6\%] ¦ ~ 451236 ℵB,W [6\%] NU}}} ἀτενίζοντες αὐτῷ.

\VS{21}Ἤρξατο δὲ λέγειν πρὸς αὐτοὺς ὅτι «Σήμερον πεπλήρωται ἡ γραφὴ αὕτη ἐν τοῖς ὠσὶν ὑμῶν.»

\VS{22}(Καὶ πάντες ἐμαρτύρουν αὐτῷ καὶ ἐθαύμαζον ἐπὶ τοῖς λόγοις τῆς χάριτος τοῖς ἐκπορευομένοις ἐκ τοῦ στόματος αὐτοῦ· καὶ ἔλεγον, «Οὐχ\FTNT{†}{{\FR 4:22 }{\FT{ουχ
{\BD{f}}{\SUP{35}} A [97.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ουχι ℵB,D,N,W [2.5\%] NU}}} οὗτός ἐστιν ὁ υἱὸς Ἰωσήφ;»)\FTNT{‡}{{\FR 4:22 }{\FT{ουτος εστιν ο υιος ιωσηφ
{\BD{f}}{\SUP{35}} A [99\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ~ 4251 ℵB,W [0.5\%] NU ¦ ~ 4521 D ¦ ~ 4125 N ¦ two other variants}}}

\VS{23}Καὶ εἶπεν πρὸς αὐτούς· «Πάντως ἐρεῖτέ μοι τὴν παραβολὴν ταύτην· ‹Ἰατρέ, θεράπευσον σεαυτόν›—ὅσα ἠκούσαμεν γενόμενα ἐν τῇ\FTNT{§}{{\FR 4:23 }{\FT{εν τη
{\BD{f}}{\SUP{35}} [80\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ 1 A,N [19\%] ¦ εις την ℵB,W [0.3\%] NU ¦ εις D [1\%]}}} Καπερναοὺμ\FTNT{*}{{\FR 4:23 }{\FT{καπερναυμ
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N [99\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ καφαρναυμ ℵB,D,W [0.8\%] NU}}} ποίησον καὶ ὧδε\FTNT{†}{{\FR 4:23 }{\FT{ὧδε [60\%] ¦ ὦδε
{\BD{f}}{\SUP{35}} [40\%] (I include this information for the record, and so as not to lose sight of it; since there is no contrast in meaning here, and I am not aware that the Autographs contained ‘breathing’ marks, I stay with the conventional spelling. However, it may be noted that the difference between ᾧ δε (‘so to whom’) and ὧδε (‘here’) would be indistinct in most MSS; the simple expedient reflected in
{\BD{f}}{\SUP{35}} resolves the ambiguity.)}}} ἐν τῇ πατρίδι σου.»


\par }{\SHB Jesus treads on their toes
\par }
{\PP \VS{24}Εἶπεν δέ· «Ἀμὴν λέγω ὑμῖν\FTNT{‡}{{\FR 4:24 }{\FT{λεγω υμιν
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵB,D,N,W [72\%] CP,HF,RP,TR,OC,NU ¦ ~ 21 A [28\%]}}} ὅτι οὐδεὶς προφήτης δεκτός ἐστιν ἐν τῇ πατρίδι αὐτοῦ.

\VS{25}Ἐπ᾿ ἀληθείας δὲ λέγω ὑμῖν,\FTNT{§}{{\FR 4:25 }{\FT{υμιν
{\IT{rell}} ¦ 1 οτι ℵW [25\%]}}} πολλαὶ χῆραι ἦσαν ἐν ταῖς ἡμέραις Ἠλίου ἐν τῷ Ἰσραήλ, ὅτε ἐκλείσθη ὁ οὐρανὸς ἐπὶ ἔτη τρία καὶ μῆνας ἕξ, ὡς ἐγένετο λιμὸς μέγας ἐπὶ πᾶσαν τὴν γῆν·

\VS{26}καὶ πρὸς οὐδεμίαν αὐτῶν ἐπέμφθη Ἠλίας εἰ μὴ εἰς Σάρεπτα\FTNT{*}{{\FR 4:26 }{\FT{σαρεπτα
{\IT{rell}} ¦ σαρεφθα N [11\%] ¦ σαραπτα W [3\%] OC ¦ seven other spellings [3\%]}}} τῆς Σιδῶνος,\FTNT{†}{{\FR 4:26 }{\FT{σιδωνος
{\BD{f}}{\SUP{35}} [95\%] CP,HF,RP,TR ¦ σιδωνιας ℵA,C [3\%] OC,NU ¦ σειδωνιας B,W ¦ σιδονιας D [1\%] ¦ two other variants [0.5\%]}}} πρὸς γυναῖκα χήραν.

\VS{27}Καὶ πολλοὶ λεπροὶ ἦσαν ἐπὶ Ἐλισσαίου\FTNT{‡}{{\FR 4:27 }{\FT{ελισσαιου
{\BD{f}}{\SUP{35}} C [86\%] CP,HF,RP,TR ¦ ελισαιου ℵA(B)D [13\%] OC,NU ¦ ελεισεου W ¦ three other readings}}} τοῦ προφήτου ἐν τῷ Ἰσραήλ·\FTNT{§}{{\FR 4:27 }{\FT{επι ελισσαιου του προφητου εν τω ισραηλ
{\BD{f}}{\SUP{35}} A [95\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ~ 5671234 ℵB,C,D,W [5\%] NU}}} καὶ οὐδεὶς αὐτῶν ἐκαθαρίσθη εἰ μὴ Νεεμὰν\FTNT{*}{{\FR 4:27 }{\FT{νεεμαν
{\BD{f}}{\SUP{35}} [77\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ναιμαν ℵA,B,C(D)W [8\%] NU ¦ νεεμμαν [13\%] ¦ six other spellings [2\%]}}} ὁ Σύρος.»


\par }{\SHB Atypical mob action
\par }
{\PP \VS{28}Καὶ ἐπλήσθησαν πάντες θυμοῦ ἐν τῇ συναγωγῇ ἀκούοντες ταῦτα,

\VS{29}καὶ ἀναστάντες ἐξέβαλον αὐτὸν ἔξω τῆς πόλεως καὶ ἤγαγον αὐτὸν ἕως\FTNT{†}{{\FR 4:29 }{\FT{εως
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,B,C [97.5\%] CP,HF,RP,OC,NU ¦ 1 της D [1.5\%] TR ¦ 1 του [1\%]}}} ὀφρύος τοῦ ὄρους ἐφ᾿ οὗ ἡ πόλις αὐτῶν ᾠκοδόμητο,\FTNT{‡}{{\FR 4:29 }{\FT{αυτων ωκοδομητο
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C [98.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ~ 21 𝕻{\SUP{4}}ℵB(D)W [1.5\%] NU}}} εἰς τὸ\FTNT{§}{{\FR 4:29 }{\FT{εις το
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C [95\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ωστε 𝕻{\SUP{4v}}ℵB,D,W [3\%] NU ¦ two other variants [2\%]}}} κατακρημνίσαι αὐτόν.

\VS{30}Αὐτὸς δέ, διελθὼν διὰ μέσου αὐτῶν, ἐπορεύετο.


\par }{\SH Capernaum becomes His base of operations—27 AD
\par }
{\PP \VS{31}Καὶ κατῆλθεν\FTNT{*}{{\FR 4:31 }{\FT{κατηλθεν
{\IT{rell}} ¦ 1 ο ιησους [14\%]}}} εἰς Καπερναούμ,\FTNT{†}{{\FR 4:31 }{\FT{καπερναυμ
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C [99.4\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ καφαρναυμ 𝕻{\SUP{4}}ℵB,D,W [0.6\%] NU}}} πόλιν τῆς Γαλιλαίας· καὶ ἦν διδάσκων αὐτοὺς ἐν τοῖς σάββασιν.

\VS{32}Καὶ ἐξεπλήσσοντο ἐπὶ τῇ διδαχῇ αὐτοῦ, ὅτι ἐν ἐξουσίᾳ ἦν ὁ λόγος αὐτοῦ.


\par }{\SHB A demonized man
\par }
{\PP \VS{33}Καὶ ἐν τῇ συναγωγῇ ἦν ἄνθρωπος ἔχων πνεῦμα δαιμονίου ἀκαθάρτου· καὶ ἀνέκραξεν φωνῇ μεγάλῃ

\VS{34}λέγων·\FTNT{‡}{{\FR 4:34 }{\FT{λεγων
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,D [99\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — ℵB,W [1\%] NU}}} «Ἔα, τί ἡμῖν καὶ σοί, Ἰησοῦ Ναζαρηνέ; Ἦλθες ἀπολέσαι ἡμᾶς; Οἶδά σε τίς εἶ, ὁ Ἅγιος τοῦ Θεοῦ.»

\VS{35}Καὶ ἐπετίμησεν αὐτῷ ὁ Ἰησοῦς λέγων, «Φιμώθητι, καὶ ἔξελθε ἐξ\FTNT{§}{{\FR 4:35 }{\FT{εξ
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{75}}A,C,Q [86\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ απ ℵB,D,W [14\%] NU}}} αὐτοῦ.» Καὶ ῥῖψαν αὐτὸν τὸ δαιμόνιον εἰς\FTNT{*}{{\FR 4:35 }{\FT{εις
{\BD{f}}{\SUP{35}} D [80\%] CP,HF,RP ¦ 1 το 𝕻{\SUP{75}}ℵA,B,C,Q,W [20\%] TR,OC,NU}}} μέσον, ἐξῆλθεν ἀπ᾿ αὐτοῦ, μηδὲν βλάψαν αὐτόν.

\VS{36}Καὶ ἐγένετο θάμβος ἐπὶ πάντας, καὶ συνελάλουν πρὸς ἀλλήλους λέγοντες· «Τίς ὁ λόγος οὗτος, ὅτι ἐν ἐξουσίᾳ καὶ δυνάμει ἐπιτάσσει τοῖς ἀκαθάρτοις πνεύμασιν, καὶ ἐξέρχονται.»

\VS{37}Καὶ ἐξεπορεύετο ἦχος περὶ αὐτοῦ εἰς πάντα τόπον τῆς περιχώρου.


\par }{\SHB Peter’s mother-in-law
\par }
{\PP \VS{38}Ἀναστὰς δὲ ἐκ\FTNT{†}{{\FR 4:38 }{\FT{εκ
{\BD{f}}{\SUP{35}} A [96\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ απο 𝕻{\SUP{75}}ℵB,C,D,N,Q,W [4\%] NU}}} τῆς συναγωγῆς\FTNT{‡}{{\FR 4:38 }{\FT{συναγωγης
{\IT{rell}} ¦ 1 ο ιησους [12\%]}}} εἰσῆλθεν εἰς τὴν οἰκίαν Σίμωνος. Πενθερὰ δὲ\FTNT{§}{{\FR 4:38 }{\FT{πενθερα δε
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,B,D,N,Q [83\%] CP,HF,RP,OC,NU ¦ ~ η 21 C [5\%] ¦ η 12 W [12\%] TR}}} τοῦ Σίμωνος ἦν συνεχομένη πυρετῷ μεγάλῳ, καὶ ἠρώτησαν αὐτὸν περὶ αὐτῆς.

\VS{39}Καὶ ἐπιστὰς ἐπάνω αὐτῆς ἐπετίμησεν τῷ πυρετῷ, καὶ ἀφῆκεν αὐτήν. Παραχρῆμα δὲ ἀναστᾶσα διηκόνει αὐτοῖς.


\par }{\SHB Healings at sunset
\par }
{\PP \VS{40}Δύνοντος\FTNT{*}{{\FR 4:40 }{\FT{δυνοντος
{\IT{rell}} ¦ δυναντος [17\%] ¦ δυσαντος D}}} δὲ τοῦ ἡλίου, πάντες\FTNT{†}{{\FR 4:40 }{\FT{παντες
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,D,N,Q,W [99\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ απαντες B,C [1\%] NU}}} ὅσοι εἶχον ἀσθενοῦντας νόσοις ποικίλαις ἤγαγον αὐτοὺς πρὸς αὐτόν· ὁ δὲ ἑνὶ ἑκάστῳ αὐτῶν τὰς χεῖρας ἐπιθεὶς\FTNT{‡}{{\FR 4:40 }{\FT{επιθεις
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,C,N [94\%] CP,HF,RP,TR ¦ επιτιθεις B,D,Q,W [6\%] OC,NU}}} ἐθεράπευσεν\FTNT{§}{{\FR 4:40 }{\FT{εθεραπευσεν
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,C,N,Q [96\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ εθεραπευεν B,D,W [4\%] NU}}} αὐτούς.

\VS{41}Ἐξήρχετο δὲ καὶ δαιμόνια ἀπὸ πολλῶν, κράζοντα\FTNT{*}{{\FR 4:41 }{\FT{κραζοντα
{\BD{f}}{\SUP{35}} B,C,N,Q [66\%] CP,HF,RP,TR ¦ κραυγαζοντα A,D,W [34\%] OC[NU] ¦ κραζοντων ℵ}}} καὶ λέγοντα ὅτι «Σὺ εἶ ὁ Χριστός,\FTNT{†}{{\FR 4:41 }{\FT{ο χριστος
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N,Q [98.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — 𝕻{\SUP{75}}ℵB,C,D,W [1.5\%] NU}}} ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ.» Καὶ ἐπιτιμῶν οὐκ εἴα αὐτὰ λαλεῖν, ὅτι ᾔδεισαν τὸν Χριστὸν αὐτὸν εἶναι.


\par }{\PP \VS{42}Γενομένης δὲ ἡμέρας ἐξελθὼν ἐπορεύθη εἰς ἔρημον τόπον· καὶ οἱ ὄχλοι ἐζήτουν\FTNT{‡}{{\FR 4:42 }{\FT{εζητουν
{\BD{f}}{\SUP{35}} [40\%] CP,TR ¦ επεζητουν 𝕻{\SUP{75v}}ℵA,B,C,D,Q,W [60\%] HF,RP,OC,NU}}} αὐτὸν καὶ ἦλθον ἕως αὐτοῦ, καὶ κατεῖχον αὐτὸν τοῦ μὴ πορεύεσθαι ἀπ᾿ αὐτῶν.

\VS{43}Ὁ δὲ εἶπεν πρὸς αὐτοὺς ὅτι «Καὶ ταῖς ἑτέραις πόλεσιν εὐαγγελίσασθαί με δεῖ τὴν βασιλείαν τοῦ Θεοῦ, ὅτι εἰς\FTNT{§}{{\FR 4:43 }{\FT{εις
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C(D)Q [98.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ επι 𝕻{\SUP{75}}ℵB,W [1.5\%] NU}}} τοῦτο ἀπέσταλμαι.»\FTNT{*}{{\FR 4:43 }{\FT{απεσταλμαι
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,Q [95\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ απεσταλην 𝕻{\SUP{75}}ℵB,C,D,W [5\%] NU}}}

\VS{44}Καὶ ἦν κηρύσσων ἐν ταῖς συναγωγαῖς\FTNT{†}{{\FR 4:44 }{\FT{εν ταις συναγωγαις
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C (97.1\%) CP,HF,RP,TR ¦ 23 (0.7\%) ¦ 1 τη συναγωγη (0.2\%) ¦ εις τας συναγωγας 𝕻{\SUP{75}}ℵB,D,Q,W (1.8\%) OC,NU ¦ long omissions (0.1\%)}}} τῆς Γαλιλαίας.\FTNT{‡}{{\FR 4:44 }{\FT{της γαλιλαιας
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D (94.7\%) CP,HF,RP,TR,OC ¦ 1 ιουδαιας 𝕻{\SUP{75}}ℵB,C,Q (4.1\%) NU ¦ των ιουδαιων W (0.2\%) ¦ αυτων (0.5\%) ¦ conflations (0.2\%) ¦ long omissions (0.1\%) ¦ two other variants (0.1\%) [Comparing this variant set with the prior one, there are a variety of ‘conflations’—εις τας συναγωγας της ιουδαιας is read by only 0.8\%, which number includes 𝕻{\SUP{75}}ℵB,Q.]}}}




\par }\Chap{5}{\SH By the sea
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ἐγένετο δέ, ἐν τῷ τὸν ὄχλον ἐπικεῖσθαι αὐτῷ τοῦ\FTNT{*}{{\FR 5:1 }{\FT{του
{\BD{f}}{\SUP{35}} C,D,Q [97.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ και 𝕻{\SUP{75}}(ℵ)A,B,W [2.5\%] NU}}} ἀκούειν τὸν λόγον τοῦ Θεοῦ, καὶ αὐτὸς ἦν ἑστὼς περὶ\FTNT{†}{{\FR 5:1 }{\FT{περι
{\BD{f}}{\SUP{35}} [18\%] ¦ παρα 𝕻{\SUP{75}}ℵA,B,D,Q,W [82\%] CP,HF,RP,TR,OC,NU}}} τὴν λίμνην Γενησαρέτ,\FTNT{‡}{{\FR 5:1 }{\FT{γενησαρετ
{\BD{f}}{\SUP{35}} [29\%] ¦ γεννησαρετ 𝕻{\SUP{75}}ℵA,B,C,Q,W [60\%] CP,HF,RP,TR,OC,NU ¦ γεννησαρεθ [9\%] ¦ γεννησαρεδ D ¦ two other spellings [2\%]}}}

\VS{2}καὶ εἶδεν\FTNT{§}{{\FR 5:2 }{\FT{ειδεν
{\IT{rell}} ¦ ιδε A,C,D,Q [11\%] ¦ four other variants [4\%]}}} δύο πλοῖα ἑστῶτα παρὰ τὴν λίμνην (οἱ δὲ ἁλιεῖς ἀποβάντες ἀπ᾿ αὐτῶν,\FTNT{*}{{\FR 5:2 }{\FT{αναβαντες απ αυτων
{\BD{f}}{\SUP{35}} A [99\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ~ 231 𝕻{\SUP{75}}B,C,D,Q,W [1\%] NU ¦ ~ 31 ℵ}}} ἀπέπλυναν\FTNT{†}{{\FR 5:2 }{\FT{απεπλυναν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A [90\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ επεπλυνον [7\%] ¦ επλυναν ℵC,Q [2\%] ¦ επλυνον B,D,W [1\%] NU}}} τὰ δίκτυα).

\VS{3}Ἐμβὰς δὲ εἰς ἓν τῶν πλοίων, ὃ ἦν τοῦ\FTNT{‡}{{\FR 5:3 }{\FT{του
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,Q [99\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — 𝕻{\SUP{75}}ℵB,D,W [1\%] NU}}} Σίμωνος, ἠρώτησεν αὐτὸν ἀπὸ τῆς γῆς ἐπαναγαγεῖν ὀλίγον. Καὶ καθίσας\FTNT{§}{{\FR 5:3 }{\FT{και καθισας
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,D [99.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ~ 2 δε 𝕻{\SUP{75}}ℵB,Q,W [0.5\%] NU}}} ἐδίδασκεν ἐκ τοῦ πλοίου\FTNT{*}{{\FR 5:3 }{\FT{εδιδασκεν εκ του πλοιου
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,Q,W [99\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ~ 2341 𝕻{\SUP{75}}B [1\%] NU ¦ ~ εν τω πλοιω 1 ℵD}}} τοὺς ὄχλους.


\par }{\SH A miraculous catch
\par }
{\PP \VS{4}Ὡς δὲ ἐπαύσατο λαλῶν, εἶπεν πρὸς τὸν Σίμωνα, «Ἐπανάγαγε εἰς τὸ βάθος καὶ χαλάσατε τὰ δίκτυα ὑμῶν εἰς ἄγραν.»

\VS{5}Καὶ ἀποκριθεὶς ὁ Σίμων εἶπεν αὐτῷ,\FTNT{†}{{\FR 5:5 }{\FT{ο σιμων ειπεν αυτω
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,W [98.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ 23 𝕻{\SUP{75}}B,NU ¦ ~ 32 ℵ ¦ four other variants D [1\%]}}} «Ἐπιστάτα, δι᾿ ὅλης τῆς\FTNT{‡}{{\FR 5:5 }{\FT{της
{\BD{f}}{\SUP{35}} C,D [99\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — 𝕻{\SUP{75}}ℵA,B,W [1\%] NU}}} νυκτὸς κοπιάσαντες οὐδὲν ἐλάβομεν, ἐπὶ δὲ τῷ ῥήματί σου χαλάσω τὸ δίκτυον.»\FTNT{§}{{\FR 5:5 }{\FT{το δικτυον
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C [98\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ τα δικτυα 𝕻{\SUP{75}}ℵB,W [2\%] NU ¦ D is wild}}}

\VS{6}Καὶ τοῦτο ποιήσαντες συνέκλεισαν πλῆθος ἰχθύων\FTNT{*}{{\FR 5:6 }{\FT{πληθος ιχθυων
{\IT{rell}} ¦ ~ 21 D [2.5\%] TR}}} πολύ, διερρήγνυτο\FTNT{†}{{\FR 5:6 }{\FT{διερρηγνυτο
{\BD{f}}{\SUP{35}} (A) [99\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ διερρησσετο 𝕻{\SUP{75}}ℵ(B) [0.5\%] NU ¦ διερρητο C ¦ διερρησοντο W ¦ ρησσεσθαι D}}} δὲ τὸ δίκτυον\FTNT{‡}{{\FR 5:6 }{\FT{το δικτυον
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C [98.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ τα δικτυα 𝕻{\SUP{4,75}}ℵB(D)W [1.5\%] NU}}} αὐτῶν.

\VS{7}Καὶ κατένευσαν τοῖς μετόχοις τοῖς\FTNT{§}{{\FR 5:7 }{\FT{τοις
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C [99\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — 𝕻{\SUP{75}}ℵB,D,W [1\%] NU}}} ἐν τῷ ἑτέρῳ πλοίῳ τοῦ ἐλθόντας συλλαβέσθαι αὐτοῖς· καὶ ἦλθον καὶ ἔπλησαν ἀμφότερα τὰ πλοῖα, ὥστε βυθίζεσθαι αὐτά.

\VS{8}Ἰδὼν δὲ Σίμων Πέτρος προσέπεσεν τοῖς γόνασιν\FTNT{*}{{\FR 5:8 }{\FT{γονασιν
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{4,75}}ℵB(D)W [85\%] CP,HF,RP,OC,NU ¦ 1 του A,C [15\%] TR}}} Ἰησοῦ λέγων, «Ἔξελθε ἀπ᾿ ἐμοῦ, ὅτι ἀνὴρ ἁμαρτωλός εἰμι, Κύριε.»

\VS{9}Θάμβος γὰρ περιέσχεν αὐτὸν καὶ πάντας τοὺς σὺν αὐτῷ ἐπὶ τῇ ἄγρᾳ τῶν ἰχθύων ᾗ
\FTNT{†}{{\FR 5:9 }{\FT{η
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,C,W [99.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ων 𝕻{\SUP{75}}B,D [0.5\%] NU}}} συνέλαβον·

\VS{10}ὁμοίως δὲ καὶ Ἰάκωβον καὶ Ἰωάννην, υἱοὺς Ζεβεδαίου, οἳ ἦσαν κοινωνοὶ τῷ Σίμωνι. Καὶ εἶπεν πρὸς τὸν Σίμωνα ὁ Ἰησοῦς, «Μὴ φοβοῦ· ἀπὸ τοῦ νῦν ἀνθρώπους ἔσῃ ζωγρῶν.»

\VS{11}Καὶ καταγαγόντες τὰ πλοῖα ἐπὶ τὴν γῆν, ἀφέντες ἅπαντα\FTNT{‡}{{\FR 5:11 }{\FT{απαντα
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,W [96\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ παντα ℵB(D) [4\%] NU}}} ἠκολούθησαν αὐτῷ.


\par }{\MS The hinge: proof, evaluation, rejection

\par }{\SH A leper—the proof
\par }
{\MM \VS{12}Καὶ ἐγένετο ἐν τῷ εἶναι αὐτὸν ἐν μιᾷ τῶν πόλεων, καὶ ἰδού, ἀνὴρ πλήρης λέπρας· καὶ ἰδὼν\FTNT{§}{{\FR 5:12 }{\FT{και ιδων
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,D,W [99\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ~ 2 δε ℵB [1\%] NU}}} τὸν Ἰησοῦν, πεσὼν ἐπὶ πρόσωπον ἐδεήθη αὐτοῦ λέγων, «Κύριε, ἐὰν θέλῃς, δύνασαί με καθαρίσαι.»

\VS{13}Καὶ ἐκτείνας τὴν χεῖρα ἥψατο αὐτοῦ εἰπών,\FTNT{*}{{\FR 5:13 }{\FT{ειπων
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N [98\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ λεγων ℵB,C,D,W [2\%] NU}}} «Θέλω· καθαρίσθητι.» Καὶ εὐθέως ἡ λέπρα ἀπῆλθεν ἀπ᾿ αὐτοῦ.

\VS{14}Καὶ αὐτὸς παρήγγειλεν αὐτῷ μηδενὶ εἰπεῖν, «Ἀλλὰ\FTNT{†}{{\FR 5:14 }{\FT{αλλα
{\IT{rell}} ¦ αλλ [17\%]}}} ἀπελθὼν δεῖξον σεαυτὸν τῷ ἱερεῖ καὶ προσένεγκαι\FTNT{‡}{{\FR 5:14 }{\FT{προσενεγκαι
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵ [30\%] ¦ προσενεγκε A,B,C,D,N,W [70\%] CP,HF,RP,TR,OC,NU}}} περὶ τοῦ καθαρισμοῦ σου καθὼς προσέταξεν Μωσῆς,\FTNT{§}{{\FR 5:14 }{\FT{μωσης
{\BD{f}}{\SUP{35}} A [74\%] CP,HF,RP,TR ¦ μωυσης ℵB,C(D)N,W [26\%] OC,NU}}} εἰς μαρτύριον αὐτοῖς.»


\par }{\PP \VS{15}Διήρχετο δὲ μᾶλλον ὁ λόγος περὶ αὐτοῦ, καὶ συνήρχοντο ὄχλοι πολλοὶ ἀκούειν καὶ θεραπεύεσθαι ὑπ᾿ αὐτοῦ\FTNT{*}{{\FR 5:15 }{\FT{ὑπ (απ A) αυτου
{\BD{f}}{\SUP{35}} (A)N [97.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — ℵB,C,D,W [2.5\%] NU}}} ἀπὸ τῶν ἀσθενειῶν\FTNT{†}{{\FR 5:15 }{\FT{ασθενειων
{\IT{rell}} ¦ ασθενιων ℵN,W [14\%]}}} αὐτῶν.

\VS{16}Αὐτὸς δὲ ἦν ὑποχωρῶν ἐν ταῖς ἐρήμοις καὶ προσευχόμενος.


\par }{\SH An examining council—the evaluation
\par }
{\PP \VS{17}Καὶ ἐγένετο ἐν μιᾷ τῶν ἡμερῶν καὶ αὐτὸς ἦν\FTNT{‡}{{\FR 5:17 }{\FT{ην
{\IT{rell}} ¦ 1 ο ιησους [11\%]}}} διδάσκων, καὶ ἦσαν καθήμενοι Φαρισαῖοι καὶ νομοδιδάσκαλοι, οἳ ἦσαν ἐληλυθότες ἐκ πάσης κώμης τῆς Γαλιλαίας καὶ Ἰουδαίας καὶ Ἱερουσαλήμ—καὶ δύναμις Κυρίου ἦν εἰς τὸ ἰᾶσθαι αὐτούς.\FTNT{§}{{\FR 5:17 }{\FT{αυτους
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,D,N (98.4\%) CP,HF,RP,TR,OC ¦ αυτον ℵB,W (0.9\%) NU ¦ eight other variants (0.7\%) (Why would the editors of NU choose such an inferior reading?)}}}


\par }{\SHB “Your sins are forgiven”
\par }
{\PP \VS{18}Καὶ ἰδού, ἄνδρες φέροντες ἐπὶ κλίνης ἄνθρωπον ὃς ἦν παραλελυμένος, καὶ ἐζήτουν αὐτὸν εἰσενεγκεῖν καὶ θεῖναι\FTNT{*}{{\FR 5:18 }{\FT{θειναι
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,C,D,N,W [99\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ 1 αυτον B [1\%] [NU]}}} ἐνώπιον αὐτοῦ.

\VS{19}Καὶ μὴ εὑρόντες πῶς\FTNT{†}{{\FR 5:19 }{\FT{πως
{\BD{f}}{\SUP{35}} [35\%] ¦ ποιας ℵA,B,C,D,N,W [57\%] CP,HF,RP,OC,NU ¦ ποθεν [4\%] ¦ δια ποιας [2\%] TR ¦ ποιας οδου [2\%]}}} εἰσενέγκωσιν αὐτόν, διὰ τὸν ὄχλον, ἀναβάντες ἐπὶ τὸ δῶμα διὰ τῶν κεράμων καθῆκαν αὐτὸν σὺν τῷ κλινιδίῳ εἰς τὸ μέσον, ἔμπροσθεν τοῦ Ἰησοῦ.

\VS{20}Καὶ ἰδὼν τὴν πίστιν αὐτῶν εἶπεν αὐτῷ,\FTNT{‡}{{\FR 5:20 }{\FT{αυτω
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N,W [95.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ τω παραλυτικω C,D [3\%] ¦ τω ανθρωπω [0.5\%] ¦ — ℵB [1\%] NU}}} «Ἄνθρωπε, ἀφέωνταί σοι αἱ ἁμαρτίαι σου.»


\par }{\SHB A ‘discussion’ ensues
\par }
{\PP \VS{21}Καὶ ἤρξαντο διαλογίζεσθαι οἱ γραμματεῖς καὶ οἱ Φαρισαῖοι λέγοντες· «Τίς ἐστιν οὗτος ὃς λαλεῖ βλασφημίας; Τίς δύναται ἀφιέναι ἁμαρτίας\FTNT{§}{{\FR 5:21 }{\FT{αφιεναι αμαρτιας
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,C,N(W) [99\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ~ 21 [0.8\%] ¦ ~ 2 αφειναι B,D [0.2\%] NU}}} εἰ μὴ μόνος ὁ Θεός;»

\VS{22}Ἐπιγνοὺς δὲ ὁ Ἰησοῦς τοὺς διαλογισμοὺς αὐτῶν, ἀποκριθεὶς εἶπεν πρὸς αὐτούς· «Τί διαλογίζεσθε ἐν ταῖς καρδίαις ὑμῶν;

\VS{23}Τί ἐστιν εὐκοπώτερον εἰπεῖν, ‹Ἀφέωνταί σοι αἱ ἁμαρτίαι σου,› ἢ εἰπεῖν, ‹Ἔγειραι\FTNT{*}{{\FR 5:23 }{\FT{εγειραι
{\BD{f}}{\SUP{35}} [55\%] CP,HF,RP,TR ¦ εγειρε ℵA,B,C,D,N,W [45\%] OC,NU}}} καὶ περιπάτει›;

\VS{24}Ἵνα δὲ εἰδῆτε ὅτι ἐξουσίαν ἔχει ὁ Υἱὸς τοῦ Ἀνθρώπου\FTNT{†}{{\FR 5:24 }{\FT{εξουσιαν εχει ο υιος του ανθρωπου
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,C,D,N [91\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ~ 345612 B,W [9\%] NU}}} ἐπὶ τῆς γῆς ἀφιέναι ἁμαρτίας»—εἶπεν τῷ παραλελυμένῳ·\FTNT{‡}{{\FR 5:24 }{\FT{παραλελυμενω
{\IT{rell}} ¦ παραλυτικω ℵC,D,N,W [11\%]}}} «Σοὶ λέγω, ἔγειραι,\FTNT{§}{{\FR 5:24 }{\FT{εγειραι
{\BD{f}}{\SUP{35}} [55\%] CP,HF,RP,TR ¦ εγειρε ℵA,B,C,D,N,W [45\%] OC,NU}}} καὶ ἄρας τὸ κλινίδιόν σου πορεύου εἰς τὸν οἶκόν σου.»


\par }{\SHB God is glorified
\par }
{\PP \VS{25}Καὶ παραχρῆμα ἀναστὰς ἐνώπιον αὐτῶν, ἄρας ἐφ᾿ ᾧ
\FTNT{*}{{\FR 5:25 }{\FT{ω
{\BD{f}}{\SUP{35}} [58\%] CP,TR ¦ ο ℵA,B,C,N,W [42\%] HF,RP,OC,NU ¦ D is wild}}} κατέκειτο, ἀπῆλθεν εἰς τὸν οἶκον αὐτοῦ δοξάζων τὸν Θεόν.

\VS{26}Καὶ ἔκστασις ἔλαβεν ἅπαντας καὶ ἐδόξαζον τὸν Θεόν· καὶ ἐπλήσθησαν φόβου λέγοντες ὅτι «Εἴδομεν παράδοξα σήμερον.»


\par }{\SH Enter Levi (Matthew)
\par }
{\PP \VS{27}Καὶ μετὰ ταῦτα ἐξῆλθεν καὶ ἐθεάσατο τελώνην ὀνόματι Λευῒν\FTNT{†}{{\FR 5:27 }{\FT{λευιν
{\IT{rell}} ¦ λευι [10\%] ¦ λευειν ℵA,B,C,N,W [4\%] ¦ λευει (D) [1\%]}}} καθήμενον ἐπὶ τὸ τελώνιον, καὶ εἶπεν αὐτῷ, «Ἀκολούθει μοι.»

\VS{28}Καὶ καταλιπὼν\FTNT{‡}{{\FR 5:28 }{\FT{καταλιπων
{\IT{rell}} ¦ καταλειπων A [12\%]}}} ἅπαντα\FTNT{§}{{\FR 5:28 }{\FT{απαντα
{\BD{f}}{\SUP{35}} A [93\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ απαντας ℵ ¦ παντας C ¦ παντα B,D,N,W [2\%] NU ¦ — [5\%]}}} ἀναστὰς ἠκολούθησεν\FTNT{*}{{\FR 5:28 }{\FT{ηκολουθησεν
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,C,N [99.3\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ηκολουθει B,D,W [0.7\%] NU}}} αὐτῷ.

\VS{29}Καὶ ἐποίησεν δοχὴν μεγάλην\FTNT{†}{{\FR 5:29 }{\FT{μεγαλην
{\IT{rell}} ¦ 1 ο [1.5\%] TR}}} Λευὶς αὐτῷ ἐν τῇ οἰκίᾳ αὐτοῦ· καὶ ἦν ὄχλος τελωνῶν πολὺς\FTNT{‡}{{\FR 5:29 }{\FT{τελωνων πολυς
{\BD{f}}{\SUP{35}} A [95\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ~ 21 ℵB,C,D,N,W [5\%] NU}}} καὶ ἄλλων οἳ ἦσαν μετ᾿ αὐτῶν κατακείμενοι.


\par }{\SHB The Pharisees have a problem
\par }
{\PP \VS{30}Καὶ ἐγόγγυζον οἱ γραμματεῖς αὐτῶν, καὶ οἱ Φαρισαῖοι,\FTNT{§}{{\FR 5:30 }{\FT{γραμματεις αυτων και οι φαρισαιοι
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N [98\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ~ 53412 (B)C,W [1\%] NU ¦ 1345 [1\%] ¦ ~ 5341 ℵ(D) (Render, “the scribes and Pharisees complained about them to His disciples.”)}}} πρὸς τοὺς μαθητὰς αὐτοῦ λέγοντες, «Διὰ τί μετὰ τῶν\FTNT{*}{{\FR 5:30 }{\FT{των
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,B,C,D,N,W [70\%] CP,HF,RP,OC,NU ¦ — [30\%] TR}}} τελωνῶν καὶ ἁμαρτωλῶν ἐσθίετε καὶ πίνετε;»

\VS{31}Καὶ ἀποκριθεὶς ὁ Ἰησοῦς εἶπεν πρὸς αὐτούς· «Οὐ χρείαν ἔχουσιν οἱ ὑγιαίνοντες ἰατροῦ, ἀλλ᾿\FTNT{†}{{\FR 5:31 }{\FT{αλλ
{\IT{rell}} ¦ αλλα A,B,W [0.4\%] NU}}} οἱ κακῶς ἔχοντες.

\VS{32}Οὐκ ἐλήλυθα καλέσαι δικαίους, ἀλλὰ ἁμαρτωλούς, εἰς μετάνοιαν.»


\par }{\PP \VS{33}Οἱ δὲ εἶπον\FTNT{‡}{{\FR 5:33 }{\FT{ειπον
{\IT{rell}} ¦ ειπαν 𝕻{\SUP{4}}B,C,D,N,W [0.7\%] NU}}} πρὸς αὐτόν, «Διὰ τί\FTNT{§}{{\FR 5:33 }{\FT{δια τι
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,C,D,N [99\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — 𝕻{\SUP{4}}B,W [1\%] NU}}} οἱ μαθηταὶ Ἰωάννου νηστεύουσιν πυκνὰ καὶ δεήσεις ποιοῦνται, ὁμοίως καὶ οἱ τῶν Φαρισαίων, οἱ δὲ σοὶ ἐσθίουσιν καὶ πίνουσιν;»

\VS{34}Ὁ δὲ\FTNT{*}{{\FR 5:34 }{\FT{δε
{\BD{f}}{\SUP{35}} A [91\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ 1 ιησους 𝕻{\SUP{4}}ℵB,C,D,W [9\%] NU}}} εἶπεν πρὸς αὐτούς· «Μὴ δύνασθε τοὺς υἱοὺς τοῦ νυμφῶνος ἐν ᾧ ὁ νυμφίος μετ᾿ αὐτῶν ἐστιν ποιῆσαι νηστεύειν;\FTNT{†}{{\FR 5:34 }{\FT{νηστευειν
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,C,D,W [99\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ νηστευσαι B [1\%] NU}}}

\VS{35}Ἐλεύσονται δὲ ἡμέραι\FTNT{‡}{{\FR 5:35 }{\FT{ημεραι
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵC [25\%] ¦ 1 και 𝕻{\SUP{4}}A,B,D,W [75\%] CP,HF,RP,TR,OC,NU}}} ὅταν ἀπαρθῇ ἀπ᾿ αὐτῶν ὁ νυμφίος· τότε νηστεύσουσιν ἐν ἐκείναις ταῖς ἡμέραις.»


\par }{\SHB New wine vs. old wineskins
\par }
{\PP \VS{36}Ἔλεγεν δὲ καὶ παραβολὴν πρὸς αὐτοὺς ὅτι «Οὐδεὶς ἐπίβλημα\FTNT{§}{{\FR 5:36 }{\FT{επιβλημα
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C [97\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ 1 απο 𝕻{\SUP{4}}ℵB,D,W [3\%] NU}}} ἱματίου καινοῦ\FTNT{*}{{\FR 5:36 }{\FT{καινου
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C [98\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ 1 σχισας 𝕻{\SUP{4}}ℵB,D,W [2\%] NU}}} ἐπιβάλλει ἐπὶ ἱμάτιον παλαιόν· εἰ δὲ μή γε, καὶ τὸ καινὸν σχίζει\FTNT{†}{{\FR 5:36 }{\FT{σχιζει
{\BD{f}}{\SUP{35}} A [97\%] CP,HF,RP,TR ¦ σχισει ℵB,C,D,W [2\%] OC,NU ¦ σχιζεται [1\%]}}} καὶ τῷ παλαιῷ οὐ συμφωνεῖ\FTNT{‡}{{\FR 5:36 }{\FT{συμφωνει
{\BD{f}}{\SUP{35}} [79\%] CP,HF,RP ¦ 1 επιβλημα (D) [1\%] TR ¦ 1 το επιβλημα [18\%] OC ¦ συμφωνησει το επιβλημα 𝕻{\SUP{4}}ℵB,C,W [2\%] NU ¦ συμφωνησει A}}} τὸ ἀπὸ τοῦ καινοῦ.

\VS{37}Καὶ οὐδεὶς βάλλει οἶνον νέον εἰς ἀσκοὺς παλαιούς· εἰ δὲ μή γε, ῥήξει ὁ νέος οἶνος\FTNT{§}{{\FR 5:37 }{\FT{ο νεος οινος
{\BD{f}}{\SUP{35}} A [84\%] CP,HF,RP,TR ¦ ~ 1312 𝕻{\SUP{4}}B,C,D,W [15\%] OC,NU ¦ 13 ℵ [1\%]}}} τοὺς ἀσκούς, καὶ αὐτὸς ἐκχυθήσεται καὶ οἱ ἀσκοὶ ἀπολοῦνται.

\VS{38}Ἀλλὰ\FTNT{*}{{\FR 5:38 }{\FT{αλλα
{\IT{rell}} ¦ αλλ B,C [40\%]}}} οἶνον νέον εἰς ἀσκοὺς καινοὺς βλητέον, καὶ ἀμφότεροι συντηροῦνται.\FTNT{†}{{\FR 5:38 }{\FT{και αμφοτεροι συντηρουνται
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C(D) (98.6\%—of which 1.7\% have minor variations) CP,HF,RP,TR,OC ¦ — 𝕻{\SUP{4}}(ℵ)B(W) (1.2\%) NU ¦ long omissions (0.2\%)}}}

\VS{39}Καὶ\FTNT{‡}{{\FR 5:39 }{\FT{και
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,C,W [99.6\%] CP,HF,RP,TR,OC[NU] ¦ — 𝕻{\SUP{4}}B [0.4\%] ¦ D omits verse 39}}} οὐδεὶς πιὼν παλαιὸν εὐθέως\FTNT{§}{{\FR 5:39 }{\FT{ευθεως
{\BD{f}}{\SUP{35}} A [96.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ευθυς [2\%] ¦ — 𝕻{\SUP{4}}ℵB,C,W [1.5\%] NU}}} θέλει νέον, λέγει γάρ, ‹Ὁ παλαιὸς χρηστότερός\FTNT{*}{{\FR 5:39 }{\FT{χρηστοτερος
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C [99\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ χρηστος 𝕻{\SUP{4}}ℵB,W [1\%] NU}}} ἐστιν.› »




\par }\Chap{6}{\SH Jesus is Lord of the Sabbath
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ἐγένετο δὲ ἐν σαββάτῳ δευτεροπρώτῳ\FTNT{*}{{\FR 6:1 }{\FT{δευτεροπρωτω
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,D (92.1\%) CP,HF,RP,TR,OC ¦ δευτερω πρωτω (6\%) ¦ — 𝕻{\SUP{4}}ℵB,W (1.6\%) NU ¦ four other variants (0.2\%)}}} διαπορεύεσθαι αὐτὸν διὰ τῶν\FTNT{†}{{\FR 6:1 }{\FT{των
{\BD{f}}{\SUP{35}} C,D [88\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — 𝕻{\SUP{4}}ℵA,B,W [12\%] NU}}} σπορίμων· καὶ ἔτιλλον οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ τοὺς στάχυας καὶ ἤσθιον,\FTNT{‡}{{\FR 6:1 }{\FT{τους σταχυας και ησθιον
{\BD{f}}{\SUP{35}} A(D)W [98\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ~ 3412 𝕻{\SUP{4,75v}}B,C [2\%] NU ¦ 234 ℵ}}} ψώχοντες ταῖς χερσίν.

\VS{2}Τινὲς δὲ τῶν Φαρισαίων εἶπον αὐτοῖς,\FTNT{§}{{\FR 6:2 }{\FT{αυτοις
{\BD{f}}{\SUP{35}} A [97\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ αυτω D [1\%] ¦ — 𝕻{\SUP{4}}ℵB,C,W [1.5\%] NU ¦ two other variants}}} «Τί ποιεῖτε ὃ οὐκ ἔξεστιν ποιεῖν\FTNT{*}{{\FR 6:2 }{\FT{ποιειν
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,C,W [99\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — 𝕻{\SUP{4}}B [0.5\%] NU ¦ D is wild ¦ three other variants}}} ἐν\FTNT{†}{{\FR 6:2 }{\FT{εν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C [95\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — 𝕻{\SUP{4}}ℵB,W [5\%] NU}}} τοῖς σάββασιν;»

\VS{3}Καὶ ἀποκριθεὶς πρὸς αὐτοὺς εἶπεν ὁ Ἰησοῦς·\FTNT{‡}{{\FR 6:3 }{\FT{προς αυτους ειπεν ο ιησους
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{75v}}C [80\%] CP,HF,RP,TR,OC,NU ¦ ~ 45312 A [12\%] ¦ ~ 45123 ℵW [4\%] ¦ ~ 31245 [1\%] ¦ 1235 𝕻{\SUP{4}}B ¦ ~ 453 αυτους [0.5\%] ¦ ~ 45 ελεγεν 12 D ¦ ~ 453 [2\%]}}} «Οὐδὲ τοῦτο ἀνέγνωτε, ὃ ἐποίησεν Δαυὶδ ὁπότε\FTNT{§}{{\FR 6:3 }{\FT{οποτε
{\BD{f}}{\SUP{35}} A [89\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ οτε 𝕻{\SUP{4}}ℵB,C,D,W [11\%] NU}}} ἐπείνασεν, αὐτὸς καὶ οἱ μετ᾿ αὐτοῦ ὄντες·\FTNT{*}{{\FR 6:3 }{\FT{οντες
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C [96.5\%] CP,HF,RP,TR,OC[NU] ¦ παντες [1\%] ¦ — 𝕻{\SUP{4}}ℵB,D,W [2.5\%]}}}

\VS{4}ὡς\FTNT{†}{{\FR 6:4 }{\FT{ως
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,C [93\%] CP,HF,RP,TR,OC[NU] ¦ πως [7\%] ¦ — 𝕻{\SUP{4}}B,D}}} εἰσῆλθεν εἰς τὸν οἶκον τοῦ Θεοῦ καὶ τοὺς ἄρτους τῆς προθέσεως ἔλαβεν καὶ\FTNT{‡}{{\FR 6:4 }{\FT{ελαβεν και
{\BD{f}}{\SUP{35}} A [85\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ λαβων B,C [0.5\%] NU ¦ — ℵD,W [14.5\%]}}} ἔφαγεν, καὶ ἔδωκεν καὶ\FTNT{§}{{\FR 6:4 }{\FT{και
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,D [97.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — 𝕻{\SUP{4}}B,W [2.5\%] NU}}} τοῖς μετ᾿ αὐτοῦ—οὓς οὐκ ἔξεστιν φαγεῖν εἰ μὴ μόνους τοὺς ἱερεῖς;»

\VS{5}Καὶ ἔλεγεν αὐτοῖς ὅτι\FTNT{*}{{\FR 6:5 }{\FT{οτι
{\BD{f}}{\SUP{35}} A(D) [98\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — 𝕻{\SUP{4}}ℵB,W [2\%] NU}}} «Κύριός ἐστιν ὁ Υἱὸς τοῦ Ἀνθρώπου καὶ τοῦ σαββάτου.»\FTNT{†}{{\FR 6:5 }{\FT{ο υιος του ανθρωπου και του σαββατου
{\BD{f}}{\SUP{35}} A(D) [99.7\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ~ 671234 ℵB,W [0.3\%] NU}}}


\par }{\SHB He heals on the Sabbath
\par }
{\PP \VS{6}Ἐγένετο δὲ καὶ\FTNT{‡}{{\FR 6:6 }{\FT{και
{\BD{f}}{\SUP{35}} A [86\%] HF,RP,TR,OC ¦ — 𝕻{\SUP{4}}ℵB,W [14\%] CP,NU ¦ D is wild}}} ἐν ἑτέρῳ σαββάτῳ εἰσελθεῖν αὐτὸν εἰς τὴν συναγωγὴν καὶ διδάσκειν. Καὶ ἦν ἐκεῖ ἄνθρωπος,\FTNT{§}{{\FR 6:6 }{\FT{εκει ανθρωπος
{\BD{f}}{\SUP{35}} A [97\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ~ 21 𝕻{\SUP{4}}ℵB,W [3\%] NU ¦ 2 D}}} καὶ ἡ χεὶρ αὐτοῦ ἡ δεξιὰ ἦν ξηρά.

\VS{7}Παρετήρουν\FTNT{*}{{\FR 6:7 }{\FT{παρετηρουν
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵ [89\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ παρετηρουντο 𝕻{\SUP{4}}A,B,D [11\%] NU}}} δὲ\FTNT{†}{{\FR 6:7 }{\FT{δε
{\BD{f}}{\SUP{35}} A [93\%] CP,HF,RP,OC ¦ 1 αυτον 𝕻{\SUP{4}}ℵB,D,W [7\%] TR,NU}}} οἱ γραμματεῖς καὶ οἱ Φαρισαῖοι, εἰ\FTNT{‡}{{\FR 6:7 }{\FT{ει
{\BD{f}}{\SUP{35}} D [25\%] ¦ 1 εν 𝕻{\SUP{4}}ℵA,B,D,W [75\%] CP,HF,RP,TR,OC,NU}}} τῷ σαββάτῳ θεραπεύσει,\FTNT{§}{{\FR 6:7 }{\FT{θεραπευσει
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{4}}B [97\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ θεραπευει ℵA,D,W [3\%] NU}}} ἵνα εὕρωσιν κατηγορίαν\FTNT{*}{{\FR 6:7 }{\FT{κατηγοριαν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,W [93\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ κατηγορειν 𝕻{\SUP{4}}ℵB [7\%] NU ¦ κατηγορησαι D}}} αὐτοῦ.\FTNT{†}{{\FR 6:7 }{\FT{αυτου
{\IT{rell}} ¦ κατ 1 W [15\%]}}}

\VS{8}Αὐτὸς δὲ ᾔδει τοὺς διαλογισμοὺς αὐτῶν καὶ εἶπεν\FTNT{‡}{{\FR 6:8 }{\FT{και ειπεν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A [96.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ~ 2 δε 𝕻{\SUP{4}}ℵB,W [3\%] NU ¦ 2 [0.5\%] ¦ λεγει D}}} τῷ ἀνθρώπῳ\FTNT{§}{{\FR 6:8 }{\FT{ανθρωπω
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,W [97\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ανδρι 𝕻{\SUP{4}}ℵB [3\%] NU ¦ — D}}} τῷ ξηρὰν ἔχοντι τὴν χεῖρα, «Ἔγειραι\FTNT{*}{{\FR 6:8 }{\FT{εγειραι
{\BD{f}}{\SUP{35}} [55\%] CP,HF,RP,TR ¦ εγειρε 𝕻{\SUP{4}}ℵA,B,W [45\%] OC,NU ¦ εγειρου D}}} καὶ στῆθι εἰς τὸ μέσον.» Ὁ δὲ\FTNT{†}{{\FR 6:8 }{\FT{ο δε
{\BD{f}}{\SUP{35}} A [96\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ και 𝕻{\SUP{4}}ℵB,D,W [4\%] NU}}} ἀναστὰς ἔστη.

\VS{9}Εἶπεν οὖν\FTNT{‡}{{\FR 6:9 }{\FT{ουν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A [97.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ δε 𝕻{\SUP{4}}ℵB,D,W [2.5\%] NU}}} ὁ Ἰησοῦς πρὸς αὐτούς· «Ἐπερωτήσω\FTNT{§}{{\FR 6:9 }{\FT{επερωτησω
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D [99.2\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ επερωτω 𝕻{\SUP{4}}ℵB,W [0.4\%] NU ¦ ερωτησω [0.4\%]}}} ὑμᾶς τι·\FTNT{*}{{\FR 6:9 }{\FT{τι
{\BD{f}}{\SUP{35}} A [99\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ει 𝕻{\SUP{4}}ℵB,D,W [1\%] NU}}} Ἔξεστιν τοῖς σάββασιν\FTNT{†}{{\FR 6:9 }{\FT{τοις σαββασιν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A [99\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ τω σαββατω 𝕻{\SUP{4}}ℵB,D,W [1\%] NU}}} ἀγαθοποιῆσαι ἢ κακοποιῆσαι, ψυχὴν σῶσαι ἢ ἀποκτεῖναι;»\FTNT{‡}{{\FR 6:9 }{\FT{αποκτειναι
{\BD{f}}{\SUP{35}} A [90\%] CP,HF,RP,OC ¦ απολεσαι 𝕻{\SUP{4}}ℵB,D,W [10\%] TR,NU}}}{\SUP{,}}\FTNT{§}{{\FR 6:9 }{\FT{αποκτειναι
{\IT{rell}} ¦ 1 οι δε εσιωπων D [15\%]}}}

\VS{10}Καὶ περιβλεψάμενος πάντας αὐτοὺς\FTNT{*}{{\FR 6:10 }{\FT{αυτους
{\IT{rell}} ¦ 1 εν οργη D [10\%] ¦ 1 μετ οργης [1\%]}}} εἶπεν αὐτῷ,\FTNT{†}{{\FR 6:10 }{\FT{αυτω
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{4}}A,B [90\%] CP,HF,RP,OC,NU ¦ τω ανθρωπω ℵD,W [10\%] TR}}} «Ἔκτεινον τὴν χεῖρά σου.» Ὁ δὲ ἐποίησεν οὕτως\FTNT{‡}{{\FR 6:10 }{\FT{εποιησεν ουτως
{\BD{f}}{\SUP{35}} [42\%] CP,TR ¦ 1 𝕻{\SUP{4}}A,B [54.5\%] HF,RP,OC,NU ¦ εξετεινεν ℵD,W [3.5\%]}}} καὶ ἀποκατεστάθη\FTNT{§}{{\FR 6:10 }{\FT{αποκατεσταθη
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{4}}B [55\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ απεκατεσταθη A,D,W [44\%] NU ¦ απεκατεστη ℵ [1\%]}}} ἡ χεὶρ αὐτοῦ, ὑγιὴς ὡς ἡ ἄλλη.\FTNT{*}{{\FR 6:10 }{\FT{υγιης ως η αλλη
{\BD{f}}{\SUP{35}} [80\%] CP,HF,RP,TR ¦ 234 A,D,Q [18\%] OC ¦ 12 και 34 D [1.5\%] ¦ 1 W ¦ — 𝕻{\SUP{4,75v}}ℵB [0.5\%] NU}}}


\par }{\SH The rejection
\par }
{\PP \VS{11}Αὐτοὶ δὲ ἐπλήσθησαν ἀνοίας, καὶ διελάλουν\FTNT{†}{{\FR 6:11 }{\FT{διελαλουν
{\IT{rell}} ¦ ελαλουν 𝕻{\SUP{4}} [15\%] ¦ διαλογιζοντο D ¦ one other variant}}} πρὸς ἀλλήλους τί ἂν ποιήσειαν\FTNT{‡}{{\FR 6:11 }{\FT{ποιησειαν
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{4}} [91\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ποιησαιεν 𝕻{\SUP{75}}B [6\%] NU ¦ ποιησειεν A,W [0.5\%] ¦ ποιησιεν ℵ ¦ five other variants D [2\%]}}} τῷ Ἰησοῦ.


\par }{\SH Choosing the Twelve
\par }
{\PP \VS{12}Ἐγένετο δὲ ἐν ταῖς ἡμέραις ταύταις ἐξῆλθεν\FTNT{§}{{\FR 6:12 }{\FT{εξηλθεν
{\BD{f}}{\SUP{35}} Q [97\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ εξελθειν αυτον 𝕻{\SUP{4,75}}ℵA,B,D,W [3\%] NU}}} εἰς τὸ ὄρος προσεύξασθαι, καὶ ἦν διανυκτερεύων ἐν τῇ προσευχῇ τοῦ Θεοῦ.

\VS{13}Καὶ ὅτε ἐγένετο ἡμέρα προσεφώνησεν τοὺς μαθητὰς αὐτοῦ, καὶ ἐκλεξάμενος ἀπ᾿ αὐτῶν δώδεκα, οὓς καὶ ἀποστόλους ὠνόμασεν·\FTNT{*}{{\FR 6:13 }{\FT{ωνομασεν
{\IT{rell}} ¦ ονομασε [15\%] ¦ εκαλεσε D}}}

\VS{14}Σίμωνα (ὃν καὶ ὠνόμασεν Πέτρον) καὶ Ἀνδρέαν τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ,\FTNT{†}{{\FR 6:14 }{\FT{αυτου
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,Q [92\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ 1 και 𝕻{\SUP{4,75}}ℵB,D,W [8\%] NU}}} Ἰάκωβον καὶ Ἰωάννην,\FTNT{‡}{{\FR 6:14 }{\FT{ιωαννην
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,Q [99\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ 1 και 𝕻{\SUP{4}}ℵB,D,W [1\%] NU}}} Φίλιππον καὶ Βαρθολομαῖον,\FTNT{§}{{\FR 6:14 }{\FT{βαρθολομαιον
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,Q [99\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ 1 και 𝕻{\SUP{4}}ℵB,D,W [1\%] NU}}}

\VS{15}Ματθαῖον\FTNT{*}{{\FR 6:15 }{\FT{ματθαιον
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,Q [99\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ μαθθαιον 𝕻{\SUP{4}}ℵB,D [0.5\%] NU ¦ μαθθεον W ¦ two other variants}}} καὶ Θωμᾶν,\FTNT{†}{{\FR 6:15 }{\FT{θωμαν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,B,Q,W [98\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ 1 και 𝕻{\SUP{4}}ℵ(D) [2\%] NU}}} Ἰάκωβον (τὸν τοῦ\FTNT{‡}{{\FR 6:15 }{\FT{τον του
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D,Q [95\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — 𝕻{\SUP{4}}ℵB,W [2\%] NU ¦ 2 [3\%]}}} Ἀλφαίου) καὶ Σίμωνα (τὸν καλούμενον Ζηλωτήν),\FTNT{§}{{\FR 6:15 }{\FT{ζηλωτην
{\BD{f}}{\SUP{35}} A [96\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ 1 και 𝕻{\SUP{4,75v}}ℵB,D,Q,W [4\%] NU}}}

\VS{16}Ἰούδαν Ἰακώβου καὶ Ἰούδαν Ἰσκαριώτην\FTNT{*}{{\FR 6:16 }{\FT{ισκαριωτην
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,Q,W [99\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ισκαριωθ 𝕻{\SUP{4,75}}ℵB [0.5\%] NU ¦ σκαριωθ D ¦ four other variants}}} (ὃς καὶ\FTNT{†}{{\FR 6:16 }{\FT{και
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D,Q [99.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — ℵB,W [0.5\%] NU}}} ἐγένετο προδότης).


\par }{\SH A sermon on a level place
\par }
{\PP \VS{17}Καὶ καταβὰς μετ᾿ αὐτῶν ἔστη ἐπὶ τόπου\FTNT{‡}{{\FR 6:17 }{\FT{τοπου
{\IT{rell}} ¦ του [15\%] ¦ του 1 [1\%]}}} πεδινοῦ, καὶ ὄχλος\FTNT{§}{{\FR 6:17 }{\FT{οχλος
{\BD{f}}{\SUP{35}} A [99\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ 1 πολυς 𝕻{\SUP{75}}ℵB,W [1\%] NU}}} μαθητῶν αὐτοῦ, καὶ πλῆθος πολὺ τοῦ λαοῦ ἀπὸ πάσης τῆς Ἰουδαίας καὶ Ἱερουσαλήμ, καὶ τῆς παραλίου Τύρου καὶ Σιδῶνος, οἳ ἦλθον ἀκοῦσαι αὐτοῦ καὶ ἰαθῆναι ἀπὸ τῶν νόσων αὐτῶν·

\VS{18}καὶ οἱ ὀχλούμενοι\FTNT{*}{{\FR 6:18 }{\FT{οχλουμενοι
{\BD{f}}{\SUP{35}} D,Q,W [99\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ενοχλουμενοι 𝕻{\SUP{75}}ℵA,B,T [1\%] NU}}} ὑπὸ\FTNT{†}{{\FR 6:18 }{\FT{υπο
{\BD{f}}{\SUP{35}} [60\%] CP,HF,RP,TR ¦ απο 𝕻{\SUP{75}}ℵA,B,D,Q,T,W [40\%] OC,NU}}} πνευμάτων ἀκαθάρτων—καὶ\FTNT{‡}{{\FR 6:18 }{\FT{και
{\BD{f}}{\SUP{35}} [98.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — 𝕻{\SUP{75}}ℵA,B,D,Q,T,W [1.5\%] NU}}} ἐθεραπεύοντο.

\VS{19}Καὶ πᾶς ὁ ὄχλος ἐζήτει\FTNT{§}{{\FR 6:19 }{\FT{εζητει
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D,Q [99\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ εζητουν 𝕻{\SUP{75}}ℵB,T,W [1\%] NU}}} ἅπτεσθαι αὐτοῦ, ὅτι δύναμις παρ᾿ αὐτοῦ ἐξήρχετο καὶ ἰᾶτο πάντας.


\par }{\SHB Blessings
\par }
{\PP \VS{20}Καὶ αὐτὸς ἐπάρας τοὺς ὀφθαλμοὺς αὐτοῦ εἰς τοὺς μαθητὰς αὐτοῦ ἔλεγεν· «Μακάριοι οἱ πτωχοί,\FTNT{*}{{\FR 6:20 }{\FT{πτωχοι
{\IT{rell}} ¦ 1 τω πνευματι Q [10\%]}}} ὅτι ὑμετέρα ἐστὶν ἡ βασιλεία τοῦ Θεοῦ.

\VS{21}Μακάριοι οἱ πεινῶντες νῦν, ὅτι χορτασθήσεσθε. Μακάριοι οἱ κλαίοντες νῦν, ὅτι γελάσετε.

\VS{22}Μακάριοί ἐστε ὅταν μισήσωσιν ὑμᾶς οἱ ἄνθρωποι, καὶ ὅταν ἀφορίσωσιν ὑμᾶς καὶ ὀνειδίσωσιν καὶ ἐκβάλωσιν τὸ ὄνομα ὑμῶν ὡς πονηρόν, ἕνεκα τοῦ Υἱοῦ τοῦ Ἀνθρώπου.

\VS{23}Χάρητε\FTNT{†}{{\FR 6:23 }{\FT{χαρητε
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,B,D [95\%] CP,HF,RP,OC,NU ¦ χαιρετε [5\%] TR}}} ἐν ἐκείνῃ τῇ ἡμέρᾳ καὶ σκιρτήσατε· ἰδοὺ γὰρ ὁ μισθὸς ὑμῶν πολὺς ἐν τῷ οὐρανῷ· κατὰ ταῦτα\FTNT{‡}{{\FR 6:23 }{\FT{ταυτα
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA [98.5\%] CP,HF,RP,TR ¦ τα αυτα 𝕻{\SUP{75}}B,D,Q,W [1.5\%] OC,NU}}} γὰρ ἐποίουν τοῖς προφήταις οἱ πατέρες αὐτῶν.


\par }{\SHB Woes
\par }
{\PP \VS{24}»Πλὴν οὐαὶ ὑμῖν τοῖς πλουσίοις, ὅτι ἀπέχετε τὴν παράκλησιν ὑμῶν.

\VS{25}Οὐαὶ ὑμῖν οἱ ἐμπεπλησμένοι,\FTNT{§}{{\FR 6:25 }{\FT{εμπεπλησμενοι
{\BD{f}}{\SUP{35}} A(D) [85\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ 1 νυν 𝕻{\SUP{75}}ℵB,Q,T(W) [15\%] NU}}} ὅτι πεινάσετε. Οὐαὶ ὑμῖν\FTNT{*}{{\FR 6:25 }{\FT{υμιν
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{75}}A,D,Q [97\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — ℵB,W [3\%] NU}}} οἱ γελῶντες νῦν, ὅτι πενθήσετε καὶ κλαύσετε.

\VS{26}Οὐαὶ\FTNT{†}{{\FR 6:26 }{\FT{ουαι
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{75}}ℵA,B,Q,T [96\%] CP,HF,RP,OC,NU ¦ 1 υμιν (D)W [4\%] TR}}} ὅταν καλῶς εἴπωσιν ὑμᾶς\FTNT{‡}{{\FR 6:26 }{\FT{καλως ειπωσιν υμας
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA (22\%) CP ¦ ~ 132 D,Q,T,W (76.1\%) HF,RP,TR,OC ¦ ~ 312 𝕻{\SUP{75}}B (0.2\%) NU ¦ 12 (1.2\%) ¦ long omissions (0.4\%) ¦ two other variants (0.1\%)}}} πάντες οἱ ἄνθρωποι,\FTNT{§}{{\FR 6:26 }{\FT{παντες οι ανθρωποι
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{75}}A,B,Q,T (38.3\%) TR,OC,NU ¦ ~ 231 ℵ (0.2\%) ¦ 23 D (60.5\%) CP,HF,RP ¦ 13 W (0.6\%) ¦ long omission (0.4\%)}}} κατὰ ταῦτα\FTNT{*}{{\FR 6:26 }{\FT{ταυτα
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,T [94\%] CP,HF,RP,TR ¦ τα αυτα 𝕻{\SUP{75}}B,D,W [6\%] OC,NU}}} γὰρ ἐποίουν τοῖς ψευδοπροφήταις οἱ πατέρες αὐτῶν.


\par }{\SHB Instructions
\par }
{\PP \VS{27}»Ἀλλά,\FTNT{†}{{\FR 6:27 }{\FT{αλλα
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,B,D,W [73\%] CP,OC ¦ αλλ [27\%] HF,RP,TR,NU}}} ὑμῖν λέγω τοῖς ἀκούουσιν· Ἀγαπᾶτε τοὺς ἐχθροὺς ὑμῶν, καλῶς ποιεῖτε τοῖς μισοῦσιν ὑμᾶς·

\VS{28}εὐλογεῖτε τοὺς καταρωμένους ὑμᾶς,\FTNT{‡}{{\FR 6:28 }{\FT{υμας
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,B,D [45\%] NU ¦ υμιν 𝕻{\SUP{75}} [46\%] CP,HF,RP,OC ¦ 1 και W [1\%] ¦ υμιν και [8\%] TR}}} προσεύχεσθε ὑπὲρ\FTNT{§}{{\FR 6:28 }{\FT{υπερ
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D [99\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ περι 𝕻{\SUP{75}}ℵB,W [1\%] NU}}} τῶν ἐπηρεαζόντων ὑμᾶς.

\VS{29}Τῷ τύπτοντί σε ἐπὶ τὴν σιαγόνα, πάρεχε καὶ τὴν ἄλλην· καὶ ἀπὸ τοῦ αἴροντός σου τὸ ἱμάτιον, καὶ τὸν χιτῶνα μὴ κωλύσῃς.

\VS{30}Παντὶ δὲ τῷ\FTNT{*}{{\FR 6:30 }{\FT{δε τω
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D [93\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ 2 [6.5\%] ¦ — ℵB,W [0.5\%] NU}}} αἰτοῦντί σε δίδου, καὶ ἀπὸ τοῦ αἴροντος τὰ σὰ μὴ ἀπαίτει.

\VS{31}Καὶ καθὼς θέλετε ἵνα ποιῶσιν ὑμῖν οἱ ἄνθρωποι, καὶ ὑμεῖς\FTNT{†}{{\FR 6:31 }{\FT{και υμεις
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,D,W [98\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ 2 [1.5\%] ¦ — B [0.5\%] NU}}} ποιεῖτε αὐτοῖς ὁμοίως.

\VS{32}Καὶ εἰ ἀγαπᾶτε τοὺς ἀγαπῶντας ὑμᾶς, ποία ὑμῖν χάρις ἐστίν; Καὶ γὰρ οἱ ἁμαρτωλοὶ τοὺς ἀγαπῶντας αὐτοὺς ἀγαπῶσιν.

\VS{33}Καὶ\FTNT{‡}{{\FR 6:33 }{\FT{και
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D,W [99\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ 1 γαρ 𝕻{\SUP{75}}ℵB,NU ¦ long omission [0.7\%]}}} ἐὰν ἀγαθοποιῆτε τοὺς ἀγαθοποιοῦντας ὑμᾶς, ποία ὑμῖν χάρις ἐστίν; Καὶ γὰρ\FTNT{§}{{\FR 6:33 }{\FT{γαρ
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D [98\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — ℵB,W [2\%] NU}}} οἱ ἁμαρτωλοὶ τὸ αὐτὸ ποιοῦσιν.

\VS{34}Καὶ ἐὰν δανείζητε\FTNT{*}{{\FR 6:34 }{\FT{δανειζητε
{\BD{f}}{\SUP{35}} [64\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ δανειζετε [26\%] ¦ δανιζετε A,D [9\%] ¦ δανισητε B [0.2\%] NU ¦ δανισηται ℵW ¦ four further variants}}} παρ᾿ ὧν ἐλπίζετε ἀπολαβεῖν,\FTNT{†}{{\FR 6:34 }{\FT{απολαβειν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D [99\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ λαβειν 𝕻{\SUP{75}}ℵB,W [1\%] NU}}} ποία ὑμῖν χάρις ἐστίν;\FTNT{‡}{{\FR 6:34 }{\FT{εστιν
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,D(W) [99.7\%] CP,HF,RP,TR,OC[NU] ¦ — 𝕻{\SUP{45v,75}}B [0.3\%]}}} Καὶ γὰρ\FTNT{§}{{\FR 6:34 }{\FT{γαρ
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D [73\%] CP,HF,RP,OC ¦ 1 οι [25\%] TR ¦ 1 και [1.5\%] ¦ — 𝕻{\SUP{75}}ℵB,W [0.5\%] NU}}} ἁμαρτωλοὶ ἁμαρτωλοῖς\FTNT{*}{{\FR 6:34 }{\FT{αμαρτωλοις
{\IT{rell}} ¦ αμαρτωλους [12\%]}}} δανείζουσιν, ἵνα ἀπολάβωσιν τὰ ἴσα.


\par }{\SHB Be compassionate
\par }
{\PP \VS{35}»Πλὴν ἀγαπᾶτε τοὺς ἐχθροὺς ὑμῶν, καὶ ἀγαθοποιεῖτε, καὶ δανείζετε,\FTNT{†}{{\FR 6:35 }{\FT{δανειζετε
{\BD{f}}{\SUP{35}} [90\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ δανιζετε A,B,D,W [9\%] NU ¦ δανιζεται ℵ [1\%]}}} μηδὲν ἀπελπίζοντες· καὶ ἔσται ὁ μισθὸς ὑμῶν πολύς, καὶ ἔσεσθε υἱοὶ\FTNT{‡}{{\FR 6:35 }{\FT{υιοι
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,B,D,W [94\%] CP,HF,RP,OC,NU ¦ 1 του [6\%] TR}}} Ὑψίστου· ὅτι αὐτὸς χρηστός ἐστιν ἐπὶ τοὺς ἀχαρίστους καὶ πονηρούς.

\VS{36}Γίνεσθε οὖν\FTNT{§}{{\FR 6:36 }{\FT{ουν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A [96\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — 𝕻{\SUP{45,75}}ℵB,D,W [4\%] NU}}} οἰκτίρμονες, καθὼς καὶ\FTNT{*}{{\FR 6:36 }{\FT{και
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D [96.5\%] CP,HF,RP,TR,OC[NU] ¦ — ℵB,W [3.5\%]}}} ὁ Πατὴρ ὑμῶν οἰκτίρμων ἐστίν.


\par }{\SHB We get what we give
\par }
{\PP \VS{37}»Καὶ μὴ κρίνετε, καὶ οὐ μὴ κριθῆτε.\FTNT{†}{{\FR 6:37 }{\FT{κριθητε
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,D [93\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ 1 και 𝕻{\SUP{75}}ℵB,W [7\%] NU}}} Μὴ καταδικάζετε, καὶ οὐ μὴ καταδικασθῆτε. Ἀπολύετε, καὶ ἀπολυθήσεσθε.

\VS{38}Δίδοτε, καὶ δοθήσεται ὑμῖν· μέτρον καλόν—πεπιεσμένον καὶ\FTNT{‡}{{\FR 6:38 }{\FT{και
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C [99\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — ℵB,D,W [1\%] NU}}} σεσαλευμένον καὶ\FTNT{§}{{\FR 6:38 }{\FT{και
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C [98.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — 𝕻{\SUP{45}}ℵB,D,W [1.5\%] NU}}} ὑπερεκχυνόμενον\FTNT{*}{{\FR 6:38 }{\FT{υπερεκχυνομενον
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{75}} [96\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ υπερεκχυννομενον ℵA,B,C,D,W [4\%] NU}}}—δώσουσιν εἰς τὸν κόλπον ὑμῶν. Τῷ γὰρ αὐτῷ μέτρῳ ᾧ
\FTNT{†}{{\FR 6:38 }{\FT{τω γαρ αυτω μετρω ω
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C (91.4\%) CP,HF,RP,TR,OC ¦ 1245 (5.9\%) ¦ 1345 𝕻{\SUP{45}} (0.7\%) ¦ 1235 (0.4\%) ¦ 1234 (0.3\%) ¦ ~ 524 ℵB,D,W (1.1\%) NU ¦ four other variants (0.2\%)}}} μετρεῖτε ἀντιμετρηθήσεται ὑμῖν.»


\par }{\PP \VS{39}Εἶπεν δὲ\FTNT{‡}{{\FR 6:39 }{\FT{δε
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{45v}}A [95\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ 1 και ℵB,C,D,W [5\%] NU}}} παραβολὴν αὐτοῖς· «Μήτι δύναται τυφλὸς τυφλὸν ὁδηγεῖν; Οὐχὶ ἀμφότεροι εἰς βόθυνον πεσοῦνται;\FTNT{§}{{\FR 6:39 }{\FT{πεσουνται
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,C [95\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ εμπεσουνται B(D,W) [5\%] NU}}}

\VS{40}Οὐκ ἔστιν μαθητὴς ὑπὲρ τὸν διδάσκαλον αὐτοῦ,\FTNT{*}{{\FR 6:40 }{\FT{αυτου
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C [95\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — 𝕻{\SUP{75}}ℵB,D,W [5\%] NU}}} κατηρτισμένος δὲ πᾶς ἔσται ὡς ὁ διδάσκαλος αὐτοῦ.

\VS{41}Τί δὲ βλέπεις τὸ κάρφος τὸ\FTNT{†}{{\FR 6:41 }{\FT{το
{\IT{rell}} ¦ τω [23\%]}}} ἐν τῷ ὀφθαλμῷ τοῦ ἀδελφοῦ σου, τὴν δὲ δοκὸν τὴν ἐν τῷ ἰδίῳ ὀφθαλμῷ οὐ κατανοεῖς;

\VS{42}Ἢ πῶς\FTNT{‡}{{\FR 6:42 }{\FT{η πως
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,D,W [99.2\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ 2 𝕻{\SUP{75}}B,NU ¦ 2 δε ℵ [0.2\%] ¦ και 2 [0.4\%]}}} δύνασαι λέγειν τῷ ἀδελφῷ σου, ‹Ἀδελφέ, ἄφες ἐκβάλω τὸ κάρφος τὸ ἐν τῷ ὀφθαλμῷ σου,› αὐτὸς τὴν ἐν τῷ ὀφθαλμῷ σου δοκὸν οὐ βλέπων; Ὑποκριτά, ἔκβαλε πρῶτον τὴν δοκὸν ἐκ τοῦ ὀφθαλμοῦ σου, καὶ τότε διαβλέψεις ἐκβαλεῖν τὸ κάρφος τὸ ἐν τῷ ὀφθαλμῷ τοῦ ἀδελφοῦ σου.\FTNT{§}{{\FR 6:42 }{\FT{εκβαλειν το καρφος το εν τω οφθαλμω του αδελφου σου
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,C(D) [98\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ~ 2-10,1 𝕻{\SUP{75}}B,W [2\%] NU}}}


\par }{\SHB A tree is known by its fruit
\par }
{\PP \VS{43}»Οὐ γάρ ἐστιν δένδρον καλὸν ποιοῦν καρπὸν σαπρόν, οὐδὲ\FTNT{*}{{\FR 6:43 }{\FT{ουδε
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,D [97.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ 1 παλιν 𝕻{\SUP{75}}ℵB,W [2.5\%] NU}}} δένδρον σαπρὸν ποιοῦν καρπὸν καλόν

\VS{44}—ἕκαστον γὰρ δένδρον ἐκ τοῦ ἰδίου καρποῦ γινώσκεται· οὐ γὰρ ἐξ ἀκανθῶν συλλέγουσιν σῦκα, οὐδὲ ἐκ βάτου τρυγῶσιν σταφυλήν.\FTNT{†}{{\FR 6:44 }{\FT{τρυγωσιν σταφυλην
{\BD{f}}{\SUP{35}} A [96\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ~ 21 𝕻{\SUP{75}}ℵB,C,D,W [2.5\%] NU ¦ ~ σταφυλας 1 [1\%] ¦ 2 [0.5\%]}}}

\VS{45}Ὁ ἀγαθὸς ἄνθρωπος ἐκ τοῦ ἀγαθοῦ θησαυροῦ τῆς καρδίας αὐτοῦ\FTNT{‡}{{\FR 6:45 }{\FT{αυτου
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,W [99\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — 𝕻{\SUP{75}}ℵB,D [1\%] NU}}} προφέρει τὸ ἀγαθόν, καὶ ὁ πονηρὸς ἄνθρωπος\FTNT{§}{{\FR 6:45 }{\FT{ανθρωπος
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,W [99\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — 𝕻{\SUP{75}}ℵB,D [1\%] NU}}} ἐκ τοῦ πονηροῦ θησαυροῦ τῆς καρδίας αὐτοῦ\FTNT{*}{{\FR 6:45 }{\FT{θησαυρου της καρδιας αυτου
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C [99\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — 𝕻{\SUP{75v}}ℵB,D,W [1\%] NU}}} προφέρει τὸ πονηρόν· ἐκ γὰρ τοῦ\FTNT{†}{{\FR 6:45 }{\FT{του
{\BD{f}}{\SUP{35}} C [65\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — ℵA,B,D,W [35\%] NU}}} περισσεύματος τῆς\FTNT{‡}{{\FR 6:45 }{\FT{της
{\BD{f}}{\SUP{35}} C [86\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — ℵA,B,D,W [14\%] NU}}} καρδίας λαλεῖ τὸ στόμα αὐτοῦ.


\par }{\SHB Two foundations
\par }
{\PP \VS{46}»Τί δέ με καλεῖτε, ‹Κύριε, Κύριε,› καὶ οὐ ποιεῖτε ἃ λέγω;

\VS{47}Πᾶς ὁ ἐρχόμενος πρός με καὶ ἀκούων μου τῶν λόγων καὶ ποιῶν αὐτούς—ὑποδείξω ὑμῖν τίνι ἐστὶν ὅμοιος·

\VS{48}ὅμοιός ἐστιν ἀνθρώπῳ οἰκοδομοῦντι οἰκίαν, ὃς\FTNT{§}{{\FR 6:48 }{\FT{ος
{\IT{rell}} ¦ 1 και [0.5\%] OC}}} ἔσκαψεν καὶ ἐβάθυνεν καὶ ἔθηκεν θεμέλιον ἐπὶ τὴν πέτραν. Πλημμύρας\FTNT{*}{{\FR 6:48 }{\FT{πλημμυρας
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C [98\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ πλημυρας D [1.5\%] ¦ πλημυρης 𝕻{\SUP{75}}W ¦ πλημμυρης ℵB [0.5\%] NU}}} δὲ γενομένης, προσέρρηξεν\FTNT{†}{{\FR 6:48 }{\FT{προσερρηξεν
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{75}}A,C [99\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ προσερηξεν ℵB,D,W [1\%] NU}}} ὁ ποταμὸς τῇ οἰκίᾳ ἐκείνῃ, καὶ οὐκ ἴσχυσεν σαλεῦσαι αὐτήν, τεθεμελίωτο γὰρ ἐπὶ τὴν πέτραν.\FTNT{‡}{{\FR 6:48 }{\FT{τεθεμελιωτο γαρ επι την πετραν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,D [98.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ δια το καλως οικοδομησθαι αυτην ℵB,W [1.5\%] NU}}}

\VS{49}Ὁ δὲ ἀκούσας καὶ μὴ ποιήσας ὅμοιός ἐστιν ἀνθρώπῳ οἰκοδομήσαντι τὴν\FTNT{§}{{\FR 6:49 }{\FT{την
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{75}} [30\%] ¦ — ℵA,B,C,D,W [70\%] CP,HF,RP,TR,OC,NU}}} οἰκίαν ἐπὶ τὴν γῆν χωρὶς θεμελίου, ᾗ προσέρρηξεν\FTNT{*}{{\FR 6:49 }{\FT{προσερρηξεν
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{75}}ℵA,C(W) [99\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ προσερηξεν B [1\%] NU ¦ συνερηξεν D}}} ὁ ποταμός, καὶ εὐθέως\FTNT{†}{{\FR 6:49 }{\FT{ευθεως
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,W [91\%] CP,HF,RP,TR ¦ ευθυς 𝕻{\SUP{45,75}}ℵB,C [9\%] OC,NU ¦ — D}}} ἔπεσεν·\FTNT{‡}{{\FR 6:49 }{\FT{επεσεν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,W [96\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ συνεπεσεν 𝕻{\SUP{45,75}}ℵB,D [4\%] NU}}} καὶ ἐγένετο τὸ\FTNT{§}{{\FR 6:49 }{\FT{το
{\IT{rell}} ¦ — [16\%]}}} ῥῆγμα τῆς οἰκίας ἐκείνης μέγα.»




\par }\Chap{7}{\SH The faith of a centurion
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ἐπεὶ δὲ\FTNT{*}{{\FR 7:1 }{\FT{επει δε
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵ [94\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ επειδη A,B,C,W [3\%] NU ¦ επειδη 2 [2.5\%] ¦ οτε 2 [0.5\%] ¦ D is wild}}} ἐπλήρωσεν πάντα τὰ ῥήματα αὐτοῦ εἰς τὰς ἀκοὰς τοῦ λαοῦ, εἰσῆλθεν\FTNT{†}{{\FR 7:1 }{\FT{εισηλθεν
{\IT{rell}} ¦ 1 ο ιησους [12\%]}}} εἰς Καπερναούμ.\FTNT{‡}{{\FR 7:1 }{\FT{καπερναουμ
{\BD{f}}{\SUP{35}} A [99\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ καφαρναουμ 𝕻{\SUP{75}}ℵB,C,D,W [1\%] NU}}}

\VS{2}Ἑκατοντάρχου δέ τινος δοῦλος κακῶς ἔχων ἔμελλεν\FTNT{§}{{\FR 7:2 }{\FT{εμελλεν
{\BD{f}}{\SUP{35}} [60\%] CP,HF,RP ¦ ημελλεν 𝕻{\SUP{75}}ℵA,B,C,D,W [39.5\%] TR,OC,NU ¦ two other variants [0.5\%]}}} τελευτᾶν, ὃς ἦν αὐτῷ ἔντιμος.

\VS{3}Ἀκούσας δὲ περὶ τοῦ Ἰησοῦ, ἀπέστειλεν πρὸς αὐτὸν πρεσβυτέρους τῶν Ἰουδαίων, ἐρωτῶν αὐτὸν ὅπως ἐλθὼν διασώσῃ τὸν δοῦλον αὐτοῦ.

\VS{4}Οἱ δὲ παραγενόμενοι πρὸς τὸν Ἰησοῦν παρεκάλουν αὐτὸν σπουδαίως, λέγοντες\FTNT{*}{{\FR 7:4 }{\FT{λεγοντες
{\IT{rell}} ¦ 1 αυτω [16\%]}}} ὅτι ἄξιός ἐστιν ᾧ παρέξει\FTNT{†}{{\FR 7:4 }{\FT{παρεξει
{\BD{f}}{\SUP{35}} [90\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ παρεξη ℵA,B,C,D,W [5\%] NU ¦ παρεξεις [5\%]}}} τοῦτο,

\VS{5}«Ἀγαπᾷ γὰρ τὸ ἔθνος ἡμῶν, καὶ τὴν συναγωγὴν αὐτὸς ᾠκοδόμησεν ἡμῖν.»

\VS{6}Ὁ δὲ Ἰησοῦς ἐπορεύετο σὺν αὐτοῖς.

\par }{\PP Ἤδη δὲ αὐτοῦ οὐ μακρὰν ἀπέχοντος ἀπὸ τῆς οἰκίας, ἔπεμψεν πρὸς αὐτὸν\FTNT{‡}{{\FR 7:6 }{\FT{προς (επ A) αυτον
{\BD{f}}{\SUP{35}} (A)C,D(W) [99\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — 𝕻{\SUP{75}}ℵB [1\%] NU}}} ὁ ἑκατόνταρχος φίλους\FTNT{§}{{\FR 7:6 }{\FT{ο εκατονταρχος φιλους
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{45v}}A,D [96.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ~ 312 ℵC [2\%] ¦ ~ 31 εκατονταρχης 𝕻{\SUP{75v}}B,W [0.5\%] NU ¦ three other variants [1\%]}}} λέγων αὐτῷ· «Κύριε, μὴ σκύλλου, οὐ γάρ εἰμι ἱκανὸς\FTNT{*}{{\FR 7:6 }{\FT{ειμι ικανος
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,D [99.7\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ~ 21 (μι ℵ) 𝕻{\SUP{75v}}(ℵ)B,W [0.3\%] NU}}} ἵνα μου ὑπὸ τὴν στέγην\FTNT{†}{{\FR 7:6 }{\FT{μου υπο την στεγην
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵC,D,W [55\%] CP,HF ¦ ~ 2341 𝕻{\SUP{75v}}A,B [45\%] RP,TR,OC,NU}}} εἰσέλθῃς.

\VS{7}Διὸ οὐδὲ ἐμαυτὸν ἠξίωσα πρός σε ἐλθεῖν. Ἀλλ᾿\FTNT{‡}{{\FR 7:7 }{\FT{αλλ
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵD [90\%] CP,HF,RP,OC ¦ αλλα 𝕻{\SUP{75}}A,B(C)W [10\%] TR,NU}}} εἰπὲ λόγῳ καὶ ἰαθήσεται\FTNT{§}{{\FR 7:7 }{\FT{ιαθησεται
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,C,D,W [99.7\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ιαθητω 𝕻{\SUP{75v}}B [0.3\%] NU}}} ὁ παῖς μου·

\VS{8}καὶ γὰρ ἐγὼ ἄνθρωπός εἰμι ὑπὸ ἐξουσίαν τασσόμενος, ἔχων ὑπ᾿ ἐμαυτὸν στρατιώτας. Καὶ λέγω τούτῳ, ‹Πορεύθητι,› καὶ πορεύεται· καὶ ἄλλῳ, ‹Ἔρχου,› καὶ ἔρχεται· καὶ τῷ δούλῳ μου, ‹Ποίησον τοῦτο,› καὶ ποιεῖ.»


\par }{\PP \VS{9}Ἀκούσας δὲ ταῦτα ὁ Ἰησοῦς ἐθαύμασεν αὐτόν, καὶ στραφεὶς τῷ ἀκολουθοῦντι αὐτῷ ὄχλῳ εἶπεν, «Λέγω ὑμῖν, οὐδὲ\FTNT{*}{{\FR 7:9 }{\FT{ουδε
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{75}}ℵA,B,C,W [55\%] TR,OC,NU ¦ ουτε [45\%] CP,HF,RP ¦ ουδεποτε D}}} ἐν τῷ Ἰσραὴλ τοσαύτην πίστιν εὗρον.»

\VS{10}Καὶ ὑποστρέψαντες οἱ πεμφθέντες εἰς τὸν οἶκον\FTNT{†}{{\FR 7:10 }{\FT{οι πεμφθεντες εις τον οικον
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C [87\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ~ 34512 𝕻{\SUP{75}}ℵB,W [10\%] NU ¦ ~ 3512 D ¦ two other variants [3\%]}}} εὗρον τὸν ἀσθενοῦντα\FTNT{‡}{{\FR 7:10 }{\FT{ασθενουντα
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C(D) [98.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — 𝕻{\SUP{75}}ℵB,W [1.5\%] NU}}} δοῦλον ὑγιαίνοντα.


\par }{\SH A widow’s son raised
\par }
{\PP \VS{11}Καὶ ἐγένετο ἐν τῇ\FTNT{§}{{\FR 7:11 }{\FT{τη
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵC,D,W [50\%] CP,TR ¦ τω 𝕻{\SUP{75}}A,B [50\%] HF,RP,OC,NU}}} ἑξῆς, ἐπορεύετο\FTNT{*}{{\FR 7:11 }{\FT{επορευετο
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,D [98\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ επορευθη 𝕻{\SUP{75}}ℵB,W [1.5\%] NU ¦ two other variants}}}{\SUP{,}}\FTNT{†}{{\FR 7:11 }{\FT{επορευετο
{\IT{rell}} ¦ 1 ο ιησους [10\%]}}} εἰς πόλιν καλουμένην Ναΐν,\FTNT{‡}{{\FR 7:11 }{\FT{ναιν
{\IT{rell}} ¦ ναειν [20\%] ¦ five further spellings [2\%]}}} καὶ συνεπορεύοντο αὐτῷ\FTNT{§}{{\FR 7:11 }{\FT{αυτω
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{75}}ℵB,C,D,W [85\%] CP,HF,RP,TR,OC,NU ¦ — A [15\%]}}} οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ ἱκανοί,\FTNT{*}{{\FR 7:11 }{\FT{αυτου ικανοι
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C (98.4\%) CP,HF,RP,TR,OC ¦ 1 𝕻{\SUP{75}}ℵB,D,W (1\%) NU ¦ 2 (0.5\%)}}} καὶ ὄχλος πολύς.

\VS{12}Ὡς δὲ ἤγγισεν τῇ πύλῃ τῆς πόλεως, καὶ ἰδού, ἐξεκομίζετο τεθνηκώς, υἱὸς μονογενὴς\FTNT{†}{{\FR 7:12 }{\FT{υιος μονογενης
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,D [99.3\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ~ 21 𝕻{\SUP{75v}}ℵB,W [0.7\%] NU}}} τῇ μητρὶ αὐτοῦ, καὶ αὐτὴ\FTNT{‡}{{\FR 7:12 }{\FT{αυτη
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,W [89\%] CP,HF,RP,TR ¦ 1 ην 𝕻{\SUP{75}}ℵB,C [11\%] OC,NU ¦ ουση D}}} χήρα· καὶ ὄχλος τῆς πόλεως ἱκανὸς\FTNT{§}{{\FR 7:12 }{\FT{ικανος
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C [94\%] CP,HF,RP,TR ¦ 1 ην 𝕻{\SUP{75}}ℵB,W [6\%] some TRs,OC,NU ¦ D is wild}}} σὺν αὐτῇ.

\VS{13}Καὶ ἰδὼν αὐτὴν ὁ Κύριος ἐσπλαγχνίσθη ἐπ᾿ αὐτῇ\FTNT{*}{{\FR 7:13 }{\FT{αυτη
{\IT{rell}} ¦ αυτην ℵ [20\%]}}} καὶ εἶπεν αὐτῇ, «Μὴ κλαῖε.»

\VS{14}Καὶ προσελθὼν ἥψατο τῆς σοροῦ, οἱ δὲ βαστάζοντες ἔστησαν. Καὶ εἶπεν, «Νεανίσκε, σοὶ λέγω, ἐγέρθητι.»

\VS{15}Καὶ ἀνεκάθισεν ὁ νεκρὸς καὶ ἤρξατο λαλεῖν. Καὶ ἔδωκεν αὐτὸν τῇ μητρὶ αὐτοῦ.


\par }{\PP \VS{16}Ἔλαβεν δὲ φόβος πάντας\FTNT{†}{{\FR 7:16 }{\FT{παντας
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{75}}B,D [86\%] CP,HF,RP,OC,NU ¦ απαντας ℵA,C,W [14\%] TR}}} καὶ ἐδόξαζον τὸν Θεόν, λέγοντες ὅτι «Προφήτης μέγας ἐγήγερται\FTNT{‡}{{\FR 7:16 }{\FT{εγηγερται
{\BD{f}}{\SUP{35}} W [98\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ηγερθη 𝕻{\SUP{75}}ℵA,B,C [2\%] NU ¦ εξηγερθη D}}} ἐν ἡμῖν,» καὶ ὅτι «Ἐπεσκέψατο ὁ Θεὸς τὸν λαὸν αὐτοῦ.»\FTNT{§}{{\FR 7:16 }{\FT{αυτου
{\IT{rell}} ¦ 1 εις αγαθον [17\%]}}}

\VS{17}Καὶ ἐξῆλθεν ὁ λόγος οὗτος ἐν ὅλῃ τῇ Ἰουδαίᾳ περὶ αὐτοῦ, καὶ ἐν\FTNT{*}{{\FR 7:17 }{\FT{εν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D [98\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — 𝕻{\SUP{75}}ℵB,W [2\%] NU}}} πάσῃ τῇ περιχώρῳ.


\par }{\SH Messengers from John
\par }
{\PP \VS{18}Καὶ ἀπήγγειλαν Ἰωάννῃ οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ περὶ πάντων τούτων.

\VS{19}Καὶ προσκαλεσάμενος δύο τινὰς τῶν μαθητῶν αὐτοῦ, ὁ Ἰωάννης ἔπεμψεν πρὸς τὸν Ἰησοῦν\FTNT{†}{{\FR 7:19 }{\FT{ιησουν
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,W [99\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ κυριον B [1\%] NU ¦ D is wild}}} λέγων, «Σὺ εἶ ὁ Ἐρχόμενος, ἢ ἄλλον\FTNT{‡}{{\FR 7:19 }{\FT{αλλον
{\IT{rell}} ¦ ετερον ℵB,W [8.5\%] OC}}} προσδοκῶμεν;»

\VS{20}Παραγενόμενοι δὲ πρὸς αὐτὸν οἱ ἄνδρες εἶπον·\FTNT{§}{{\FR 7:20 }{\FT{ειπον
{\IT{rell}} ¦ ειπαν ℵB,D [0.5\%] NU}}} «Ἰωάννης ὁ Βαπτιστὴς ἀπέσταλκεν\FTNT{*}{{\FR 7:20 }{\FT{απεσταλκεν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D [92\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ απεστειλεν 𝕻{\SUP{75v}}ℵB,W [8\%] NU}}} ἡμᾶς πρός σε λέγων, ‹Σὺ εἶ ὁ Ἐρχόμενος, ἢ ἄλλον\FTNT{†}{{\FR 7:20 }{\FT{αλλον
{\IT{rell}} ¦ ετερον ℵD,W [3\%] OC}}} προσδοκῶμεν;› »

\VS{21}Ἐν αὐτῇ δὲ\FTNT{‡}{{\FR 7:21 }{\FT{αυτη δε
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D [94\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ 2 [2\%] ¦ εκεινη 𝕻{\SUP{75v}}ℵB,W [4\%] NU}}} τῇ ὥρᾳ ἐθεράπευσεν πολλοὺς ἀπὸ νόσων καὶ μαστίγων καὶ πνευμάτων πονηρῶν, καὶ τυφλοῖς πολλοῖς ἐχαρίσατο τὸ\FTNT{§}{{\FR 7:21 }{\FT{το
{\BD{f}}{\SUP{35}} W [55\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ του [3\%] ¦ — 𝕻{\SUP{75}}ℵA,B [42\%] NU ¦ D is wild}}} βλέπειν.

\VS{22}Καὶ ἀποκριθεὶς ὁ Ἰησοῦς\FTNT{*}{{\FR 7:22 }{\FT{ο ιησους
{\BD{f}}{\SUP{35}} A [99\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — ℵB,D,W [1\%] NU}}} εἶπεν αὐτοῖς· «Πορευθέντες ἀπαγγείλατε Ἰωάννῃ ἃ εἴδετε\FTNT{†}{{\FR 7:22 }{\FT{ειδετε
{\IT{rell}} ¦ ιδετε [28\%]}}} καὶ ἠκούσατε· ὅτι\FTNT{‡}{{\FR 7:22 }{\FT{οτι
{\BD{f}}{\SUP{35}} A(D) [95\%] CP,HF,RP,TR ¦ — 𝕻{\SUP{75v}}ℵB,W [5\%] OC,NU}}} τυφλοὶ ἀναβλέπουσιν,\FTNT{§}{{\FR 7:22 }{\FT{αναβλεπουσιν
{\IT{rell}} ¦ 1 και 𝕻{\SUP{75}}W [8\%] OC}}} χωλοὶ περιπατοῦσιν, λεπροὶ καθαρίζονται,\FTNT{*}{{\FR 7:22 }{\FT{καθαριζονται
{\BD{f}}{\SUP{35}} A [84\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ 1 και 𝕻{\SUP{75}}ℵB,D,W [16\%] NU}}} κωφοὶ ἀκούουσιν, νεκροὶ ἐγείρονται, πτωχοὶ εὐαγγελίζονται.

\VS{23}Καί, μακάριός ἐστιν ὃς ἐὰν μὴ σκανδαλισθῇ ἐν ἐμοί.»


\par }{\SH Jesus praises John
\par }
{\PP \VS{24}Ἀπελθόντων δὲ τῶν ἀγγέλων\FTNT{†}{{\FR 7:24 }{\FT{αγγελων
{\IT{rell}} ¦ μαθητων [10\%] OC}}} Ἰωάννου, ἤρξατο λέγειν τοῖς ὄχλοις\FTNT{‡}{{\FR 7:24 }{\FT{τοις οχλοις
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵ(D) [78\%] CP,HF,RP ¦ προς τους οχλους A,B,W [22\%] TR,OC,NU ¦ προς του οχλου 𝕻{\SUP{75}}}}} περὶ Ἰωάννου· «Τί ἐξεληλύθατε\FTNT{§}{{\FR 7:24 }{\FT{εξεληλυθατε
{\BD{f}}{\SUP{35}} [88\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ εξηλθατε 𝕻{\SUP{75}}A,B,D,W [2.5\%] NU ¦ εξηλθετε [9.5\%] ¦ εξηλθαται ℵ}}} εἰς τὴν ἔρημον θεάσασθαι, κάλαμον ὑπὸ ἀνέμου σαλευόμενον;

\VS{25}Ἀλλὰ τί ἐξεληλύθατε\FTNT{*}{{\FR 7:25 }{\FT{εξεληλυθατε
{\BD{f}}{\SUP{35}} [85\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ εξηλθατε 𝕻{\SUP{75v}}A,B,D,W [4\%] NU ¦ εξηλθετε [11\%] ¦ εξηλθαται ℵ}}} ἰδεῖν, ἄνθρωπον ἐν μαλακοῖς ἱματίοις ἠμφιεσμένον; Ἰδού, οἱ ἐν ἱματισμῷ ἐνδόξῳ καὶ τρυφῇ ὑπάρχοντες ἐν τοῖς βασιλείοις εἰσίν.

\VS{26}Ἀλλὰ τί ἐξεληλύθατε\FTNT{†}{{\FR 7:26 }{\FT{εξεληλυθατε
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,W [92\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ εξηλθατε 𝕻{\SUP{75}}B,D [3\%] NU ¦ εξηλθετε [5\%] ¦ εξηλθαται ℵ}}} ἰδεῖν, προφήτην; Ναί, λέγω ὑμῖν, καὶ περισσότερον προφήτου.

\VS{27}Οὗτός\FTNT{‡}{{\FR 7:27 }{\FT{ουτος
{\IT{rell}} ¦ 1 γαρ [20\%]}}} ἐστιν περὶ οὗ γέγραπται· ‹Ἰδού, ἐγὼ\FTNT{§}{{\FR 7:27 }{\FT{εγω
{\BD{f}}{\SUP{35}} A [98.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — ℵB,D,W [1.5\%] NU}}} ἀποστέλλω τὸν ἄγγελόν μου πρὸ προσώπου σου, ὃς κατασκευάσει τὴν ὁδόν σου ἔμπροσθέν σου.›

\VS{28}Λέγω γὰρ\FTNT{*}{{\FR 7:28 }{\FT{λεγω γαρ
{\BD{f}}{\SUP{35}} A [96\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ 1 𝕻{\SUP{75}}B [2\%] NU ¦ αμην 1 ℵ [1\%] ¦ 1 δε D,W [1\%]}}} ὑμῖν, μείζων ἐν γεννητοῖς γυναικῶν προφήτης\FTNT{†}{{\FR 7:28 }{\FT{προφητης
{\BD{f}}{\SUP{35}} A(D) [86\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — 𝕻{\SUP{75}}ℵB,W [14\%] NU}}} Ἰωάννου τοῦ Βαπτιστοῦ\FTNT{‡}{{\FR 7:28 }{\FT{του βαπτιστου
{\BD{f}}{\SUP{35}} A(D) [98.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — 𝕻{\SUP{75}}ℵB,W [1.5\%] NU}}} οὐδείς ἐστιν· ὁ δὲ μικρότερος ἐν τῇ βασιλείᾳ τοῦ Θεοῦ μείζων αὐτοῦ ἐστιν.»


\par }{\PP \VS{29}(Καὶ πᾶς ὁ λαὸς ἀκούσας, καὶ οἱ τελῶναι, ἐδικαίωσαν τὸν Θεόν, βαπτισθέντες τὸ βάπτισμα Ἰωάννου.

\VS{30}Οἱ δὲ Φαρισαῖοι καὶ οἱ νομικοὶ τὴν βουλὴν τοῦ Θεοῦ ἠθέτησαν εἰς ἑαυτούς, μὴ βαπτισθέντες ὑπ᾿ αὐτοῦ.)


\par }{\SH Inconsistency of the Pharisees
\par }
{\PP \VS{31}«Τίνι\FTNT{§}{{\FR 7:31 }{\FT{τινι
{\IT{rell}} ¦ ειπεν δε ο κυριος 1 [0.5\%] TR}}} οὖν ὁμοιώσω τοὺς ἀνθρώπους τῆς γενεᾶς ταύτης, καὶ τίνι εἰσὶν ὅμοιοι;

\VS{32}Ὅμοιοί εἰσιν παιδίοις τοῖς ἐν ἀγορᾷ καθημένοις καὶ προσφωνοῦσιν ἀλλήλοις καὶ λέγουσιν,\FTNT{*}{{\FR 7:32 }{\FT{και λεγουσιν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A [98\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ α λεγει ℵB [0.5\%] NU ¦ λεγοντες D [1\%] ¦ λεγοντα W}}} ‹Ηὐλήσαμεν ὑμῖν, καὶ οὐκ ὠρχήσασθε· ἐθρηνήσαμεν ὑμῖν,\FTNT{†}{{\FR 7:32 }{\FT{υμιν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A [98\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — ℵB,D,W [2\%] NU}}} καὶ οὐκ ἐκλαύσατε.›

\VS{33}Ἐλήλυθεν γὰρ Ἰωάννης ὁ Βαπτιστὴς μήτε\FTNT{‡}{{\FR 7:33 }{\FT{μητε
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D [98.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ μη ℵB,W [0.5\%] NU ¦ μηποτε [1\%]}}} ἄρτον ἐσθίων\FTNT{§}{{\FR 7:33 }{\FT{αρτον εσθιων
{\BD{f}}{\SUP{35}} A [97\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ~ 21 ℵW [1\%] NU ¦ ~ εσθων 1 B ¦ 2 [2\%] ¦ εσθων D}}} μήτε οἶνον πίνων,\FTNT{*}{{\FR 7:33 }{\FT{οινον πινων
{\BD{f}}{\SUP{35}} (A) [97\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ~ 21 ℵ(B)W [1\%] NU ¦ 2 (D) [2\%]}}} καὶ λέγετε, ‹Δαιμόνιον ἔχει.›

\VS{34}Ἐλήλυθεν ὁ Υἱὸς τοῦ Ἀνθρώπου ἐσθίων καὶ πίνων, καὶ λέγετε, ‹Ἰδού, ἄνθρωπος φάγος καὶ οἰνοπότης, φίλος τελωνῶν\FTNT{†}{{\FR 7:34 }{\FT{φιλος τελωνων
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,B,D,W [93\%] CP,HF,RP,OC,NU ¦ ~ 21 [7\%] TR}}} καὶ ἁμαρτωλῶν.›

\VS{35}Καὶ ἐδικαιώθη ἡ σοφία ἀπὸ τῶν τέκνων αὐτῆς πάντων.»\FTNT{‡}{{\FR 7:35 }{\FT{των τεκνων αυτης παντων
{\BD{f}}{\SUP{35}} A [87\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ~ 4123 B,W [1.5\%] NU ¦ ~ 41 εργων 3 ℵ ¦ 123 D [11\%]}}}


\par }{\SH A lesson in forgiveness
\par }
{\PP \VS{36}Ἠρώτα δέ τις αὐτὸν τῶν Φαρισαίων ἵνα φάγῃ μετ᾿ αὐτοῦ, καὶ εἰσελθὼν εἰς τὴν οἰκίαν\FTNT{§}{{\FR 7:36 }{\FT{την οικιαν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A [96.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ τον οικον ℵB,D,W [3.5\%] NU}}} τοῦ Φαρισαίου ἀνεκλίθη.\FTNT{*}{{\FR 7:36 }{\FT{ανεκλιθη
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,W [98\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ κατεκλιθη B,D [2\%] NU ¦ κατεκειτο ℵ}}}

\VS{37}Καὶ ἰδού, γυνὴ ἐν τῇ πόλει ἥτις ἦν\FTNT{†}{{\FR 7:37 }{\FT{εν τη πολει ητις ην
{\BD{f}}{\SUP{35}} A [98\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ~ 45123 ℵ(B) [1\%] NU ¦ 123 D ¦ ~ τις 5123 W [1\%]}}} ἁμαρτωλός, καὶ\FTNT{‡}{{\FR 7:37 }{\FT{και
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,B,W [55\%] OC,NU ¦ — (D) [45\%] CP,HF,RP,TR}}} ἐπιγνοῦσα ὅτι ἀνάκειται\FTNT{§}{{\FR 7:37 }{\FT{ανακειται
{\BD{f}}{\SUP{35}} [95\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ κατακειται ℵA,B(D)W [5\%] NU}}} ἐν τῇ οἰκίᾳ τοῦ Φαρισαίου, κομίσασα ἀλάβαστρον μύρου,

\VS{38}καὶ στᾶσα παρὰ τοὺς πόδας αὐτοῦ ὀπίσω\FTNT{*}{{\FR 7:38 }{\FT{παρα τους ποδας αυτου οπισω
{\BD{f}}{\SUP{35}} [81\%] CP,HF,RP,TR ¦ ~ 51234 𝕻{\SUP{82v}}ℵB,D,W [5\%] OC,NU ¦ 123 του ιησου 5 A [14\%] ¦ two other variants}}} κλαίουσα, ἤρξατο βρέχειν τοὺς πόδας αὐτοῦ τοῖς δάκρυσιν\FTNT{†}{{\FR 7:38 }{\FT{ηρξατο βρεχειν τους ποδας αυτου τοις δακρυσιν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A [99\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ~ 6712345 ℵB,W [1\%] NU ¦ three other variants D}}} καὶ ταῖς θριξὶν τῆς κεφαλῆς αὐτῆς ἐξέμασσεν· καὶ κατεφίλει τοὺς πόδας αὐτοῦ καὶ ἤλειφεν τῷ μύρῳ.


\par }{\PP \VS{39}Ἰδὼν δὲ ὁ Φαρισαῖος ὁ καλέσας αὐτόν, εἶπεν ἐν ἑαυτῷ λέγων, «Οὗτος, εἰ ἦν προφήτης, ἐγίνωσκεν ἂν τίς καὶ ποταπὴ ἡ γυνὴ ἥτις ἅπτεται αὐτοῦ—ὅτι ἁμαρτωλός ἐστιν.»

\VS{40}Καὶ ἀποκριθεὶς ὁ Ἰησοῦς εἶπεν πρὸς αὐτόν, «Σίμων, ἔχω σοί τι εἰπεῖν.» Ὁ δέ φησίν, «Διδάσκαλε, εἰπέ.»\FTNT{‡}{{\FR 7:40 }{\FT{φησιν διδασκαλε ειπε
{\BD{f}}{\SUP{35}} [98.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ~ 231 ℵB [1\%] NU ¦ εφη 23 A(D) ¦ ~ 213 W}}}

\VS{41}«Δύο χρεωφειλέται\FTNT{§}{{\FR 7:41 }{\FT{χρεωφειλεται
{\BD{f}}{\SUP{35}} [90\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ χρεοφειλεται [6\%] NU ¦ χρεοφιλεται ℵA,B,W [4\%] ¦ χρεοφιλετε D}}} ἦσαν δανειστῇ\FTNT{*}{{\FR 7:41 }{\FT{δανειστη
{\BD{f}}{\SUP{35}} [90\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ δανιστη ℵA,B,D,W [10\%] NU}}} τινι. Ὁ εἷς ὤφειλεν δηνάρια πεντακόσια, ὁ δὲ ἕτερος πεντήκοντα.

\VS{42}Μὴ ἐχόντων δὲ\FTNT{†}{{\FR 7:42 }{\FT{δε
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,W [97\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — B,D [3\%] NU}}} αὐτῶν ἀποδοῦναι, ἀμφοτέροις ἐχαρίσατο. Τίς οὖν αὐτῶν, εἰπέ,\FTNT{‡}{{\FR 7:42 }{\FT{ειπε
{\BD{f}}{\SUP{35}} [97.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — ℵBD,W [2.5\%] NU ¦ επι A}}} πλεῖον αὐτὸν ἀγαπήσει;»\FTNT{§}{{\FR 7:42 }{\FT{πλειον αυτον αγαπησει
{\BD{f}}{\SUP{35}} A [92\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ~ 132 𝕻{\SUP{75v}}ℵB(W) [1.5\%] NU ¦ ~ 213 (D) ¦ 13 [6.5\%]}}}

\VS{43}Ἀποκριθεὶς δὲ ὁ
\FTNT{*}{{\FR 7:43 }{\FT{δε ο
{\BD{f}}{\SUP{35}} A [95.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ~ 21 (W) [1\%] ¦ 1 ℵ [3\%] ¦ 2 D ¦ — B [0.5\%] NU}}} Σίμων εἶπεν, «Ὑπολαμβάνω ὅτι ᾧ τὸ πλεῖον ἐχαρίσατο.» Ὁ δὲ εἶπεν αὐτῷ, «Ὀρθῶς ἔκρινας.»


\par }{\PP \VS{44}Καὶ στραφεὶς πρὸς τὴν γυναῖκα τῷ Σίμωνι ἔφη· «Βλέπεις ταύτην τὴν γυναῖκα; Εἰσῆλθόν σου εἰς τὴν οἰκίαν· ὕδωρ ἐπὶ τοὺς πόδας μου\FTNT{†}{{\FR 7:44 }{\FT{επι τους ποδας μου
{\BD{f}}{\SUP{35}} A [98.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ~ 4123 ℵ [0.3\%] ¦ ~ μοι 123 [0.5\%] ¦ ~ μοι 13 B,NU ¦ 13 μοι D ¦ υπο 3 μοι W}}} οὐκ ἔδωκας, αὕτη δὲ τοῖς δάκρυσιν ἔβρεξέν μου τοὺς πόδας καὶ ταῖς θριξὶν τῆς κεφαλῆς\FTNT{‡}{{\FR 7:44 }{\FT{της κεφαλης
{\BD{f}}{\SUP{35}} [78\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — ℵA,B,D,W [22\%] NU}}} αὐτῆς ἐξέμαξεν.

\VS{45}Φίλημά μοι οὐκ ἔδωκας, αὕτη δὲ ἀφ᾿ ἧς εἰσῆλθον\FTNT{§}{{\FR 7:45 }{\FT{εισηλθον
{\IT{rell}} ¦ εισηλθεν [7\%] OC}}} οὐ διέλιπεν\FTNT{*}{{\FR 7:45 }{\FT{διελιπεν
{\BD{f}}{\SUP{35}} B,D [66\%] CP,HF,RP,TR,OC,NU ¦ διελειπεν ℵA,W [34\%]}}} καταφιλοῦσά μου τοὺς πόδας.

\VS{46}Ἐλαίῳ τὴν κεφαλήν μου οὐκ ἤλειψας, αὕτη δὲ μύρῳ ἤλειψέν μου τοὺς πόδας.\FTNT{†}{{\FR 7:46 }{\FT{μου τους ποδας
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵ [60\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ~ 231 A,B [40\%] NU ¦ — D,W}}}

\VS{47}Οὗ χάριν, λέγω σοι, ἀφέωνται αἱ ἁμαρτίαι αὐτῆς αἱ πολλαί, ὅτι ἠγάπησεν πολύ· ᾧ δὲ ὀλίγον ἀφίεται, ὀλίγον ἀγαπᾷ.»


\par }{\PP \VS{48}Εἶπεν δὲ αὐτῇ, «Ἀφέωνταί σου αἱ ἁμαρτίαι.»

\VS{49}Καὶ ἤρξαντο οἱ συνανακείμενοι λέγειν ἐν ἑαυτοῖς, «Τίς οὗτός ἐστιν ὃς καὶ ἁμαρτίας ἀφίησιν;»

\VS{50}Εἶπεν δὲ πρὸς τὴν γυναῖκα, «Ἡ πίστις σου σέσωκέν σε· πορεύου εἰς εἰρήνην.»




\par }{\MS Jesus takes the offensive

\par }\Chap{8}{\SH Women provide for Jesus
\par }
{\MM \VerseOne{1}Καὶ ἐγένετο ἐν τῷ καθεξῆς καὶ αὐτὸς διώδευεν κατὰ πόλιν καὶ κώμην κηρύσσων καὶ εὐαγγελιζόμενος τὴν βασιλείαν τοῦ Θεοῦ, καὶ οἱ δώδεκα σὺν αὐτῷ·

\VS{2}καὶ γυναῖκές τινες αἳ ἦσαν τεθεραπευμέναι ἀπὸ\FTNT{*}{{\FR 8:2 }{\FT{απο
{\IT{rell}} ¦ 1 νοσων και μαστιγων και [3\%] OC}}} πνευμάτων πονηρῶν καὶ ἀσθενειῶν· Μαρία (ἡ καλουμένη Μαγδαληνή)\FTNT{†}{{\FR 8:2 }{\FT{μαγδαληνη
{\IT{rell}} ¦ μαγδαλινη [18\%] ¦ four further spellings}}} ἀφ᾿ ἧς δαιμόνια ἑπτὰ ἐξεληλύθει·

\VS{3}καὶ Ἰωάννα γυνὴ Χουζᾶ, ἐπιτρόπου Ἡρῴδου· καὶ Σωσάννα,\FTNT{‡}{{\FR 8:3 }{\FT{σωσαννα
{\BD{f}}{\SUP{35}} [35\%] CP,HF ¦ σουσαννα ℵA,B,D,W [65\%] RP,TR,OC,NU ¦ three other spellings}}} καὶ ἕτεραι πολλαί—αἵτινες διηκόνουν αὐτῷ\FTNT{§}{{\FR 8:3 }{\FT{αυτω
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA [50\%] CP,TR,OC ¦ αυτοις B,D,W [50\%] HF,RP,NU}}} ἀπὸ\FTNT{*}{{\FR 8:3 }{\FT{απο
{\BD{f}}{\SUP{35}} [90\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ εκ ℵA,B,D,W [10\%] NU}}} τῶν ὑπαρχόντων αὐταῖς.


\par }{\SH Parable of the soils
\par }
{\PP \VS{4}Συνιόντος δὲ ὄχλου πολλοῦ, καὶ τῶν κατὰ πόλιν ἐπιπορευομένων πρὸς αὐτόν, εἶπεν διὰ παραβολῆς·

\VS{5}«Ἐξῆλθεν ὁ σπείρων τοῦ σπεῖραι τὸν σπόρον αὐτοῦ·\FTNT{†}{{\FR 8:5 }{\FT{αυτου
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵB,D,W [76\%] HF,RP,TR,OC,NU ¦ εαυτου A [24\%] CP}}} καὶ ἐν τῷ σπείρειν αὐτὸν ὃ μὲν ἔπεσεν παρὰ τὴν ὁδόν, καὶ κατεπατήθη, καὶ τὰ πετεινὰ τοῦ οὐρανοῦ κατέφαγεν αὐτό.

\VS{6}Καὶ ἕτερον ἔπεσεν\FTNT{‡}{{\FR 8:6 }{\FT{επεσεν
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,D,W [99.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ κατεπεσεν 𝕻{\SUP{75}}B [0.5\%] NU}}} ἐπὶ τὴν πέτραν, καὶ φυὲν ἐξηράνθη, διὰ τὸ μὴ ἔχειν ἰκμάδα.

\VS{7}Καὶ ἕτερον ἔπεσεν ἐν μέσῳ τῶν ἀκανθῶν, καὶ συμφυεῖσαι αἱ ἄκανθαι ἀπέπνιξαν αὐτό.

\VS{8}Καὶ ἕτερον ἔπεσεν εἰς\FTNT{§}{{\FR 8:8 }{\FT{εις
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{75}}ℵA,B [90\%] CP,HF,RP,OC,NU ¦ επι D,W [10\%] TR}}} τὴν γῆν τὴν ἀγαθήν, καὶ φυὲν ἐποίησεν καρπὸν ἑκατονταπλασίονα.» Ταῦτα λέγων ἐφώνει, «Ὁ ἔχων ὦτα ἀκούειν, ἀκουέτω.»


\par }{\SH The purpose of parables
\par }
{\PP \VS{9}Ἐπηρώτων δὲ αὐτὸν οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ λέγοντες,\FTNT{*}{{\FR 8:9 }{\FT{λεγοντες
{\BD{f}}{\SUP{35}} A [98.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — 𝕻{\SUP{75}}ℵB,W [1.5\%] NU ¦ το D}}} «Τίς εἴη ἡ παραβολὴ αὕτη;»\FTNT{†}{{\FR 8:9 }{\FT{ειη η παραβολη αυτη
{\BD{f}}{\SUP{35}} A [98\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ~ 4123 𝕻{\SUP{75}}ℵW [0.5\%] NU ¦ ~ 413 B ¦ ει 234 [0.5\%] ¦ ~ 1423 [1\%]}}}

\VS{10}Ὁ δὲ εἶπεν· «Ὑμῖν δέδοται γνῶναι τὰ μυστήρια τῆς βασιλείας τοῦ Θεοῦ, τοῖς δὲ λοιποῖς ἐν παραβολαῖς, ἵνα ‹βλέποντες μὴ βλέπωσιν, καὶ ἀκούοντες μὴ συνιῶσιν.›


\par }{\SH The parable of the soils explained
\par }
{\PP \VS{11}»Ἔστιν δὲ αὕτη ἡ παραβολή· Ὁ σπόρος ἐστὶν ὁ λόγος τοῦ Θεοῦ.

\VS{12}Οἱ δὲ παρὰ τὴν ὁδόν εἰσιν οἱ ἀκούοντες·\FTNT{‡}{{\FR 8:12 }{\FT{ακουοντες
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,W [97.5\%] CP,HF,RP,TR ¦ ακουσαντες 𝕻{\SUP{75}}ℵB [2.5\%] OC,NU ¦ ακολουθουντες D}}} εἶτα ἔρχεται ὁ διάβολος καὶ αἴρει τὸν λόγον ἀπὸ τῆς καρδίας αὐτῶν, ἵνα μὴ πιστεύσαντες σωθῶσιν.

\VS{13}Οἱ δὲ ἐπὶ τῆς πέτρας οἵ, ὅταν ἀκούσωσιν, μετὰ χαρᾶς δέχονται τὸν λόγον· καὶ οὗτοι ῥίζαν οὐκ ἔχουσιν, οἳ πρὸς καιρὸν πιστεύουσιν καὶ ἐν καιρῷ πειρασμοῦ ἀφίστανται.

\VS{14}Τὸ δὲ εἰς τὰς ἀκάνθας πεσόν·\FTNT{§}{{\FR 8:14 }{\FT{πεσον
{\IT{rell}} ¦ πεσων [22\%] ¦ εμπεσον [4.5\%] ¦ εμπεσων [1.5\%]}}} οὗτοί εἰσιν οἱ ἀκούσαντες,\FTNT{*}{{\FR 8:14 }{\FT{ακουσαντες
{\IT{rell}} ¦ ακουοντες [20\%]}}} καὶ ὑπὸ μεριμνῶν καὶ πλούτου καὶ ἡδονῶν τοῦ βίου πορευόμενοι συμπνίγονται, καὶ οὐ τελεσφοροῦσιν.

\VS{15}Τὸ δὲ ἐν τῇ καλῇ γῇ· οὗτοί εἰσιν οἵτινες ἐν καρδίᾳ καλῇ καὶ ἀγαθῇ ἀκούσαντες τὸν λόγον, κατέχουσιν καὶ καρποφοροῦσιν ἐν ὑπομονῇ.»


\par }{\SH All will be exposed
\par }
{\PP \VS{16}Ταῦτα λέγων ἐφώνει· «Ὁ ἔχων ὦτα ἀκούειν, ἀκουέτω.\FTNT{†}{{\FR 8:16 }{\FT{ταυτα λεγων εφωνει ο εχων ωτα ακουειν ακουετω
{\BD{f}}{\SUP{35}} [55\%] CP ¦ — 𝕻{\SUP{75}}ℵA,B,D,W [45\%] HF,RP,TR,OC,NU}}} Οὐδεὶς δὲ λύχνον ἅψας, καλύπτει αὐτὸν σκεύει ἢ ὑποκάτω κλίνης τίθησιν, ἀλλ᾿ ἐπὶ λυχνίας\FTNT{‡}{{\FR 8:16 }{\FT{λυχνιας
{\IT{rell}} ¦ την λυχνιαν ℵD [14\%] ¦ λυχνιαν [5\%]}}} ἐπιτίθησιν,\FTNT{§}{{\FR 8:16 }{\FT{επιτιθησιν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,W [86\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ τιθησιν 𝕻{\SUP{75}}ℵB [14\%] NU ¦ τιθι D}}} ἵνα οἱ εἰσπορευόμενοι βλέπωσιν τὸ φῶς.

\VS{17}Οὐ γάρ ἐστιν κρυπτὸν ὃ οὐ φανερὸν γενήσεται, οὐδὲ ἀπόκρυφον ὃ οὐ γνωσθήσεται\FTNT{*}{{\FR 8:17 }{\FT{γνωσθησεται
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,W [98.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ μη γνωσθη 𝕻{\SUP{75}}ℵB(D) [1.5\%] NU}}} καὶ εἰς φανερὸν ἔλθῃ.

\VS{18}Βλέπετε οὖν πῶς ἀκούετε· Ὃς γὰρ ἐὰν\FTNT{†}{{\FR 8:18 }{\FT{ος γαρ εαν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A [66\%] CP,HF,RP,OC ¦ 12 αν D [34\%] TR ¦ ~ 1 αν 2 ℵB [0.5\%] NU ¦ 12 W ¦ οσον 2 𝕻{\SUP{75}}}}} ἔχῃ,\FTNT{‡}{{\FR 8:18 }{\FT{εχη
{\IT{rell}} ¦ εχει [24\%]}}} δοθήσεται αὐτῷ· καὶ ὃς ἐὰν\FTNT{§}{{\FR 8:18 }{\FT{εαν
{\BD{f}}{\SUP{35}} W [80\%] CP,HF,RP,OC ¦ αν 𝕻{\SUP{75}}ℵA,B,D [20\%] TR,NU}}} μὴ ἔχῃ,\FTNT{*}{{\FR 8:18 }{\FT{εχη
{\IT{rell}} ¦ εχει [21\%]}}} καὶ ὃ δοκεῖ ἔχειν ἀρθήσεται ἀπ᾿ αὐτοῦ.»


\par }{\SH Relationships redefined
\par }
{\PP \VS{19}Παρεγένοντο\FTNT{†}{{\FR 8:19 }{\FT{παρεγενοντο
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,W [99\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ παρεγενετο 𝕻{\SUP{75}}B,D [1\%] NU}}} δὲ πρὸς αὐτὸν ἡ μήτηρ καὶ οἱ ἀδελφοὶ αὐτοῦ, καὶ οὐκ ἐδύναντο\FTNT{‡}{{\FR 8:19 }{\FT{εδυναντο
{\BD{f}}{\SUP{35}} [48\%] CP ¦ ηδυναντο 𝕻{\SUP{75}}ℵA,B,D,W [51\%] HF,RP,TR,OC,NU ¦ four other variants [1\%]}}} συντυχεῖν αὐτῷ διὰ τὸν ὄχλον.

\VS{20}Καὶ ἀπηγγέλη\FTNT{§}{{\FR 8:20 }{\FT{και απηγγελη
{\BD{f}}{\SUP{35}} A [74\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ 1 απηγγελλη [9\%] ¦ 1 απηγγελλει [4\%] ¦ 1 απηγγελει [9\%] ¦ 1 απηγγελθη W ¦ ~ 2 δε ℵB,D [2.5\%] NU ¦ απηγγελλη δε 𝕻{\SUP{75}} [0.5\%] ¦ five other variants [1\%]}}} αὐτῷ λεγόντων,\FTNT{*}{{\FR 8:20 }{\FT{λεγοντων
{\BD{f}}{\SUP{35}} A [96\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — 𝕻{\SUP{75}}B,W [0.5\%] NU ¦ οτι ℵD [2.5\%] ¦ 1 οτι [1\%]}}} «Ἡ μήτηρ σου καὶ οἱ ἀδελφοί σου ἑστήκασιν ἔξω, ἰδεῖν σε θέλοντες.»\FTNT{†}{{\FR 8:20 }{\FT{σε θελοντες
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,W [99.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ~ 21 𝕻{\SUP{75}}B,NU ¦ ζητουντες 1 D}}}

\VS{21}Ὁ δὲ ἀποκριθεὶς εἶπεν πρὸς αὐτούς, «Μήτηρ μου καὶ ἀδελφοί μου οὗτοί εἰσιν, οἱ τὸν λόγον τοῦ Θεοῦ ἀκούοντες καὶ ποιοῦντες αὐτόν.»\FTNT{‡}{{\FR 8:21 }{\FT{αυτον
{\BD{f}}{\SUP{35}} [78\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — 𝕻{\SUP{75}}ℵA,B,D,W [22\%] NU}}}


\par }{\SH Jesus stills a storm
\par }
{\PP \VS{22}Καὶ ἐγένετο\FTNT{§}{{\FR 8:22 }{\FT{και εγενετο
{\BD{f}}{\SUP{35}} [80\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ~ 2 δε 𝕻{\SUP{75}}ℵA,B,D,W [20\%] NU}}} ἐν μιᾷ τῶν ἡμερῶν καὶ αὐτὸς ἐνέβη\FTNT{*}{{\FR 8:22 }{\FT{ενεβη
{\IT{rell}} ¦ ανεβη 𝕻{\SUP{75}} [21\%] ¦ αναβηναι D}}} εἰς\FTNT{†}{{\FR 8:22 }{\FT{εις
{\IT{rell}} ¦ 1 το W [11\%]}}} πλοῖον καὶ οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ· καὶ εἶπεν πρὸς αὐτούς, «Διέλθωμεν εἰς τὸ πέραν τῆς λίμνης.» Καὶ ἀνήχθησαν.

\VS{23}Πλεόντων δὲ αὐτῶν ἀφύπνωσεν. Καὶ κατέβη λαῖλαψ ἀνέμου εἰς τὴν λίμνην, καὶ συνεπληροῦντο καὶ ἐκινδύνευον.

\VS{24}Καὶ προσελθόντες\FTNT{‡}{{\FR 8:24 }{\FT{και προσελθοντες
{\BD{f}}{\SUP{35}} [32\%] CP ¦ ~ 2 δε 𝕻{\SUP{75v}}ℵA,B,D,W [68\%] HF,RP,TR,OC,NU}}} διήγειραν αὐτὸν λέγοντες, «Ἐπιστάτα, Ἐπιστάτα,\FTNT{§}{{\FR 8:24 }{\FT{επιστατα
{\IT{rell}} ¦ — W [10\%] ¦ κυριε D}}} ἀπολλύμεθα.» Ὁ δὲ ἐγερθεὶς\FTNT{*}{{\FR 8:24 }{\FT{εγερθεις
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D,W [97\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ διεγερθεις 𝕻{\SUP{75}}ℵB [3\%] NU}}} ἐπετίμησεν τῷ ἀνέμῳ καὶ τῷ κλύδωνι τοῦ ὕδατος—καὶ ἐπαύσαντο,\FTNT{†}{{\FR 8:24 }{\FT{επαυσαντο
{\IT{rell}} ¦ επαυσατο ℵW [25\%]}}} καὶ ἐγένετο γαλήνη.\FTNT{‡}{{\FR 8:24 }{\FT{γαληνη
{\IT{rell}} ¦ 1 μεγαλη [23\%]}}}

\VS{25}Εἶπεν δὲ αὐτοῖς, «Ποῦ ἐστιν\FTNT{§}{{\FR 8:25 }{\FT{εστιν
{\BD{f}}{\SUP{35}} D [93\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — 𝕻{\SUP{75}}ℵA,B,W [7\%] NU}}} ἡ πίστις ὑμῶν;» Φοβηθέντες δὲ ἐθαύμασαν, λέγοντες πρὸς ἀλλήλους· «Τίς ἄρα οὗτός ἐστιν; ὅτι καὶ τοῖς ἀνέμοις ἐπιτάσσει καὶ τῷ ὕδατι, καὶ ὑπακούουσιν αὐτῷ.»


\par }{\SH Jesus handles demon infestation
\par }
{\PP \VS{26}Καὶ κατέπλευσαν\FTNT{*}{{\FR 8:26 }{\FT{κατεπλευσαν
{\IT{rell}} ¦ κατεπλευσεν W [1\%] OC ¦ καταπλευσαντες [1\%] ¦ κατεπαυσαν ℵ ¦ two other variants}}} εἰς τὴν χώραν τῶν Γαδαρηνῶν,\FTNT{†}{{\FR 8:26 }{\FT{γαδαρηνων
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,W [90\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ γερασηνων 𝕻{\SUP{75}}B,D [0.3\%] NU ¦ γεργεσηνων ℵ [2\%] ¦ γαδαρινων [7\%]}}} ἥτις ἐστὶν ἀντιπέραν\FTNT{‡}{{\FR 8:26 }{\FT{αντιπεραν
{\BD{f}}{\SUP{35}} [33\%] CP,HF,RP,TR ¦ αντιπερα 𝕻{\SUP{75}}ℵA,B,D,W [60\%] OC,NU ¦ περαν [7\%]}}} τῆς Γαλιλαίας.

\VS{27}Ἐξελθόντι δὲ αὐτῷ ἐπὶ τὴν γῆν, ὑπήντησεν αὐτῷ\FTNT{§}{{\FR 8:27 }{\FT{αυτω
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D [97\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — 𝕻{\SUP{75}}ℵB,W [3\%] NU}}} ἀνήρ τις ἐκ τῆς πόλεως, ὃς εἶχεν\FTNT{*}{{\FR 8:27 }{\FT{ος ειχεν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D,W [99\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ εχων 𝕻{\SUP{75}}ℵB [1\%] NU}}} δαιμόνια ἐκ χρόνων ἱκανῶν—καὶ\FTNT{†}{{\FR 8:27 }{\FT{εκ χρονων ικανων και
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,W (98.6\%) CP,HF,RP,TR,OC ¦ 12 πολλων 4 (0.4\%) ¦ ~ 4 χρονω ικανω 𝕻{\SUP{75}}ℵB (0.7\%) NU ¦ ~ 4 χρονω πολλω (0.2\%) ¦ απο 23 ος D}}} ἱμάτιον οὐκ ἐνεδιδύσκετο,\FTNT{‡}{{\FR 8:27 }{\FT{ιματιον ουκ ενεδιδυσκετο
{\BD{f}}{\SUP{35}} A(D)W [99\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ~ 2 ενεδυσατο 1 𝕻{\SUP{75}}ℵB [1\%] NU}}} καὶ ἐν οἰκίᾳ οὐκ ἔμενεν, ἀλλ᾿ ἐν τοῖς μνήμασιν.

\VS{28}Ἰδὼν δὲ τὸν Ἰησοῦν καὶ\FTNT{§}{{\FR 8:28 }{\FT{και
{\BD{f}}{\SUP{35}} A [98\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — 𝕻{\SUP{75}}ℵB(D)W [2\%] NU}}} ἀνακράξας, προσέπεσεν αὐτῷ, καὶ φωνῇ μεγάλῃ εἶπεν· «Τί ἐμοὶ καὶ σοί, Ἰησοῦ, Υἱὲ τοῦ Θεοῦ τοῦ Ὑψίστου; Δέομαί σου, μή με βασανίσῃς.»

\VS{29}Παρήγγειλεν\FTNT{*}{{\FR 8:29 }{\FT{παρηγγειλεν
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{75}}B [77\%] HF,RP,TR,OC,NU ¦ παρηγγελλε ℵA,C,W [20\%] CP ¦ παρηγγελεν [2.5\%] ¦ ελεγεν D ¦ two other variants}}} γὰρ τῷ πνεύματι τῷ ἀκαθάρτῳ ἐξελθεῖν ἀπὸ τοῦ ἀνθρώπου (πολλοῖς γὰρ χρόνοις συνηρπάκει αὐτόν, καὶ ἐδεσμεῖτο\FTNT{†}{{\FR 8:29 }{\FT{εδεσμειτο
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C(D)W [99\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ εδεσμευετο 𝕻{\SUP{75v}}ℵB [1\%] NU}}} ἁλύσεσιν καὶ πέδαις φυλασσόμενος· καὶ διαρρήσσων\FTNT{‡}{{\FR 8:29 }{\FT{διαρρησσων
{\IT{rell}} ¦ διαρησσων 𝕻{\SUP{75}}B,C [12\%]}}} τὰ δεσμὰ ἠλαύνετο ὑπὸ τοῦ δαίμονος\FTNT{§}{{\FR 8:29 }{\FT{δαιμονος
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,W [96\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ δαιμονιου 𝕻{\SUP{75}}ℵB,C,D [1\%] NU ¦ δαιμονων [3\%]}}} εἰς τὰς ἐρήμους).

\VS{30}Ἐπηρώτησεν δὲ αὐτὸν ὁ Ἰησοῦς λέγων,\FTNT{*}{{\FR 8:30 }{\FT{λεγων
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,D,W [98.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — 𝕻{\SUP{75}}ℵB [1.5\%] NU}}} «Τί σοί ἐστιν ὄνομα;»\FTNT{†}{{\FR 8:30 }{\FT{σοι εστιν ονομα
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,W [97.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ~ 132 𝕻{\SUP{75v}}ℵB,D [2\%] NU ¦ ~ 31 C ¦ two other variants}}} Ὁ δὲ εἶπεν, «Λεγεών»\FTNT{‡}{{\FR 8:30 }{\FT{λεγεων
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{75}}A,C,W [99.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ λεγιων ℵD [0.3\%] NU ¦ λεγειων B}}} (ὅτι δαιμόνια πολλὰ εἰσῆλθεν\FTNT{§}{{\FR 8:30 }{\FT{δαιμονια πολλα εισηλθεν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,W [91.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ~ 312 𝕻{\SUP{75}}ℵB [1\%] NU ¦ ~ 213 [5\%] ¦ 12 εισηλθον C [2.5\%] ¦ 2 γαρ ησαν 1 D}}} εἰς αὐτόν).

\VS{31}Καὶ παρεκάλει\FTNT{*}{{\FR 8:31 }{\FT{παρεκαλει
{\BD{f}}{\SUP{35}} A [86\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ παρεκαλουν 𝕻{\SUP{75}}ℵB,C(D) [14\%] NU ¦ — W}}} αὐτὸν ἵνα μὴ ἐπιτάξῃ αὐτοῖς εἰς τὴν Ἄβυσσον ἀπελθεῖν.


\par }{\PP \VS{32}Ἦν δὲ ἐκεῖ ἀγέλη χοίρων ἱκανῶν βοσκομένων\FTNT{†}{{\FR 8:32 }{\FT{βοσκομενων
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,W [82\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ βοσκομενη 𝕻{\SUP{75}}ℵB,D [18\%] NU}}} ἐν τῷ ὄρει· καὶ παρεκάλουν\FTNT{‡}{{\FR 8:32 }{\FT{παρεκαλουν
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA(D)W [91.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ παρεκαλεσαν 𝕻{\SUP{75}}B,C [1.5\%] NU ¦ παρεκαλει [7\%]}}} αὐτὸν ἵνα ἐπιτρέψῃ αὐτοῖς εἰς ἐκείνους εἰσελθεῖν, καὶ ἐπέτρεψεν αὐτοῖς.

\VS{33}Ἐξελθόντα δὲ τὰ δαιμόνια ἀπὸ τοῦ ἀνθρώπου εἰσῆλθον\FTNT{§}{{\FR 8:33 }{\FT{εισηλθον
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{75}}ℵA,B,C [82\%] CP,HF,RP,OC,NU ¦ εισηλθεν W [18\%] TR ¦ ωρμησαν D}}} εἰς τοὺς χοίρους—καὶ ὥρμησεν ἡ ἀγέλη κατὰ τοῦ κρημνοῦ εἰς τὴν λίμνην καὶ ἀπεπνίγη.


\par }{\PP \VS{34}Ἰδόντες δὲ οἱ βόσκοντες τὸ γεγενημένον\FTNT{*}{{\FR 8:34 }{\FT{γεγενημενον
{\BD{f}}{\SUP{35}} [82\%] HF,RP,TR,OC ¦ γενομενον [3\%] CP ¦ γεγονος 𝕻{\SUP{75}}ℵA,B,C,D [12\%] NU ¦ γεγονως W [3\%]}}} ἔφυγον καὶ\FTNT{†}{{\FR 8:34 }{\FT{και
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{75}}ℵA,B,C,W [99\%] HF,RP,OC,NU ¦ 1 απελθοντες [1\%] CP,TR}}} ἀπήγγειλαν εἰς τὴν πόλιν καὶ εἰς τοὺς ἀγρούς.

\VS{35}Ἐξῆλθον δὲ ἰδεῖν τὸ γεγονός, καὶ ἦλθον πρὸς τὸν Ἰησοῦν· καὶ εὗρον καθήμενον τὸν ἄνθρωπον ἀφ᾿ οὗ τὰ δαιμόνια ἐξεληλύθει,\FTNT{‡}{{\FR 8:35 }{\FT{εξεληλυθει
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,W [99.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ εξηλθεν 𝕻{\SUP{75}}ℵB [0.5\%] NU ¦ D is wild}}} ἱματισμένον καὶ σωφρονοῦντα, παρὰ τοὺς πόδας τοῦ Ἰησοῦ· καὶ ἐφοβήθησαν.

\VS{36}Ἀπήγγειλαν δὲ αὐτοῖς καὶ\FTNT{§}{{\FR 8:36 }{\FT{και
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,W [94\%] CP,HF,RP,TR ¦ — 𝕻{\SUP{75}}ℵB,C,D [6\%] OC,NU}}} οἱ ἰδόντες πῶς ἐσώθη ὁ δαιμονισθείς.

\VS{37}Καὶ ἠρώτησαν\FTNT{*}{{\FR 8:37 }{\FT{ηρωτησαν
{\BD{f}}{\SUP{35}} (D)W [76\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ηρωτησεν ℵA,B,C [23\%] NU ¦ three other variants [1\%]}}} αὐτὸν ἅπαν τὸ πλῆθος τῆς περιχώρου τῶν Γαδαρηνῶν\FTNT{†}{{\FR 8:37 }{\FT{γαδαρηνων
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,W [96\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ γερασηνων 𝕻{\SUP{75}}B,C,D,NU ¦ γεργεσηνων ℵ [3.5\%]}}} ἀπελθεῖν ἀπ᾿ αὐτῶν, ὅτι φόβῳ μεγάλῳ συνείχοντο. Αὐτὸς δὲ ἐμβὰς εἰς τὸ\FTNT{‡}{{\FR 8:37 }{\FT{το
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,W [92\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — ℵB,C(D) [8\%] NU}}} πλοῖον ὑπέστρεψεν.


\par }{\PP \VS{38}Ἐδέετο\FTNT{§}{{\FR 8:38 }{\FT{εδεετο
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵC [98\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ εδειτο B [1\%] NU ¦ εδεειτο A [1\%] ¦ εδετο 𝕻{\SUP{75v}} ¦ — (W) ¦ ηρωτα D}}} δὲ αὐτοῦ ὁ ἀνὴρ ἀφ᾿ οὗ ἐξεληλύθει τὰ δαιμόνια εἶναι σὺν αὐτῷ. Ἀπέλυσεν δὲ αὐτὸν ὁ Ἰησοῦς\FTNT{*}{{\FR 8:38 }{\FT{ο ιησους
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,W [98.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — ℵB,D [1.5\%] NU}}} λέγων,

\VS{39}«Ὑπόστρεφε εἰς τὸν οἶκόν σου καὶ διηγοῦ ὅσα ἐποίησέν σοι ὁ Θεός.»\FTNT{†}{{\FR 8:39 }{\FT{εποιησεν σοι ο θεος
{\BD{f}}{\SUP{35}} A [97\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ~ 2134 𝕻{\SUP{75}}ℵB,W [3\%] NU ¦ ~ 2341 D ¦ 23 κυριος πεποιηκεν C}}} Καὶ ἀπῆλθεν καθ᾿ ὅλην τὴν πόλιν κηρύσσων ὅσα ἐποίησεν αὐτῷ ὁ Ἰησοῦς.


\par }{\SH A desperate father
\par }
{\PP \VS{40}Ἐγένετο δὲ ἐν\FTNT{‡}{{\FR 8:40 }{\FT{εγενετο δε εν
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,C,D,W [98.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ~ 32 𝕻{\SUP{75}}B [1.5\%] NU}}} τῷ ὑποστρέψαι\FTNT{§}{{\FR 8:40 }{\FT{υποστρεψαι
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,D,W [99\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ υποστρεφειν 𝕻{\SUP{75}}ℵB [1\%] NU ¦ three other variants}}} τὸν Ἰησοῦν, ἀπεδέξατο αὐτὸν ὁ ὄχλος, ἦσαν γὰρ πάντες προσδοκῶντες αὐτόν.

\VS{41}Καὶ ἰδού, ἦλθεν ἀνὴρ ᾧ ὄνομα Ἰάειρος,\FTNT{*}{{\FR 8:41 }{\FT{ιαειρος
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{75v}}ℵA,B,W [93\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ιαιρος [2\%] NU ¦ ιαηρος [4\%] ¦ seven further spellings [1\%] ¦ — C(D)}}} καὶ αὐτὸς\FTNT{†}{{\FR 8:41 }{\FT{αυτος
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,W [95\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ουτος 𝕻{\SUP{75}}B,D [5\%] NU}}} ἄρχων τῆς συναγωγῆς ὑπῆρχεν· καὶ πεσὼν παρὰ τοὺς πόδας τοῦ\FTNT{‡}{{\FR 8:41 }{\FT{του
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,D,W [98.5\%] CP,HF,RP,TR,OC[NU] ¦ — ℵB [1.5\%]}}} Ἰησοῦ παρεκάλει αὐτὸν εἰσελθεῖν εἰς τὸν οἶκον αὐτοῦ,

\VS{42}ὅτι θυγάτηρ μονογενὴς ἦν αὐτῷ, ὡς ἐτῶν δώδεκα, καὶ αὕτη\FTNT{§}{{\FR 8:42 }{\FT{αὑτη
{\BD{f}}{\SUP{35}} CP,HF,RP,TR,OC ¦ αὐτη NU ¦ — (D)}}} ἀπέθνησκεν.

\par }{\SH A desperate woman
\par }
{\PP Ἐν δὲ τῷ ὑπάγειν αὐτόν, οἱ ὄχλοι συνέπνιγον αὐτόν.

\VS{43}Καὶ γυνή—οὖσα ἐν ῥύσει αἵματος ἀπὸ ἐτῶν δώδεκα, ἥτις ἰατροῖς προσαναλώσασα ὅλον τὸν βίον,\FTNT{*}{{\FR 8:43 }{\FT{ιατροις (εις εατρους TR) προσαναλωσασα ολον τον βιον
{\BD{f}}{\SUP{35}} (ℵ)A(C)W [99.7\%] CP,HF,RP(TR)OC[NU] ¦ — 𝕻{\SUP{75}}B(D)}}} οὐκ ἴσχυσεν ὑπ᾿\FTNT{†}{{\FR 8:43 }{\FT{ὑπ
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵ(C)W [99.7\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ απ 𝕻{\SUP{75}}A,B [0.3\%] NU ¦ — (D)}}} οὐδενὸς θεραπευθῆναι—

\VS{44}προσελθοῦσα ὄπισθεν ἥψατο τοῦ κρασπέδου τοῦ ἱματίου αὐτοῦ· καὶ παραχρῆμα ἔστη ἡ ῥύσις τοῦ αἵματος αὐτῆς.

\VS{45}Καὶ εἶπεν ὁ Ἰησοῦς, «Τίς ὁ ἁψάμενός μου;» Ἀρνουμένων δὲ πάντων, εἶπεν ὁ Πέτρος καὶ οἱ μετ᾿ αὐτοῦ·\FTNT{‡}{{\FR 8:45 }{\FT{και οι μετ αυτου
{\BD{f}}{\SUP{35}} [86\%] CP,HF,RP,TR ¦ 12 συν αυτω ℵA,C,D,W [9\%] OC ¦ — 𝕻{\SUP{75}}B [5\%] NU}}} «Ἐπιστάτα, οἱ ὄχλοι συνέχουσίν σε καὶ ἀποθλίβουσιν, καὶ λέγεις, ‹Τίς ὁ ἁψάμενός μου;› »\FTNT{§}{{\FR 8:45 }{\FT{και λεγεις τις (τι C) ο αψαμενος μου
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,(C)W [98\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — 𝕻{\SUP{75}}ℵB [1.5\%] NU ¦ 1236 ηψατο D [0.5\%]}}}

\VS{46}Ὁ δὲ Ἰησοῦς εἶπεν, «Ἥψατό μού τις, ἐγὼ γὰρ ἔγνων δύναμιν ἐξελθοῦσαν\FTNT{*}{{\FR 8:46 }{\FT{εξελθουσαν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,D,W [99.3\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ εξεληλυθυιαν 𝕻{\SUP{75}}ℵB [0.7\%] NU}}} ἀπ᾿ ἐμοῦ.»

\VS{47}Ἰδοῦσα δὲ ἡ γυνὴ ὅτι οὐκ ἔλαθεν, τρέμουσα ἦλθεν καὶ προσπεσοῦσα αὐτῷ, δι᾿ ἣν αἰτίαν ἥψατο αὐτοῦ ἀπήγγειλεν αὐτῷ\FTNT{†}{{\FR 8:47 }{\FT{αυτω
{\BD{f}}{\SUP{35}} C [93\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — 𝕻{\SUP{75}}ℵA,B,D,W [7\%] NU}}} ἐνώπιον παντὸς τοῦ λαοῦ, καὶ ὡς ἰάθη παραχρῆμα.

\VS{48}Ὁ δὲ\FTNT{‡}{{\FR 8:48 }{\FT{δε
{\IT{rell}} ¦ 1 ιησους C [20\%]}}} εἶπεν αὐτῇ· «Θάρσει\FTNT{§}{{\FR 8:48 }{\FT{θαρσει
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,W [98.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — 𝕻{\SUP{75}}ℵ(B)D [1.5\%] NU}}} θύγατερ,\FTNT{*}{{\FR 8:48 }{\FT{θυγατερ
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,C,D [98.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ θυγατηρ B,W [1.5\%] NU}}} ἡ πίστις σου σέσωκέν σε. Πορεύου εἰς εἰρήνην.»


\par }{\SH Jesus raises a dead girl
\par }
{\PP \VS{49}Ἔτι αὐτοῦ λαλοῦντος, ἔρχεταί τις παρὰ τοῦ ἀρχισυναγώγου, λέγων αὐτῷ\FTNT{†}{{\FR 8:49 }{\FT{αυτω
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,D,W [97\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — 𝕻{\SUP{75v}}ℵB [3\%] NU}}} ὅτι «Τέθνηκεν ἡ θυγάτηρ σου· μὴ\FTNT{‡}{{\FR 8:49 }{\FT{μη
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,W [99.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ μηκετι 𝕻{\SUP{75}}ℵB,D [0.5\%] NU}}} σκύλλε τὸν διδάσκαλον.»

\VS{50}Ὁ δὲ Ἰησοῦς ἀκούσας ἀπεκρίθη αὐτῷ λέγων,\FTNT{§}{{\FR 8:50 }{\FT{λεγων
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,D,W [91\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — 𝕻{\SUP{75}}ℵB [9\%] NU}}} «Μὴ φοβοῦ· μόνον πίστευε\FTNT{*}{{\FR 8:50 }{\FT{πιστευε
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,C,D,W [99.7\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ πιστευσον B [0.3\%] NU}}} καὶ σωθήσεται.»

\VS{51}Ἐλθὼν\FTNT{†}{{\FR 8:51 }{\FT{ελθων
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,B,C,W [98\%] HF,RP,OC,NU ¦ εισελθων D [2\%] CP,TR}}} δὲ εἰς τὴν οἰκίαν, οὐκ ἀφῆκεν εἰσελθεῖν οὐδένα\FTNT{‡}{{\FR 8:51 }{\FT{ουκ αφηκεν εισελθειν ουδενα
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,W [94.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ 1234 συν αυτω [2\%] ¦ 123 τινα συν αυτω B,C [1\%] NU ¦ 123 συν αυτω τινα D [0.5\%] ¦ ~ 42 συνεισελθειν αυτω ℵ ¦ six other variants [2\%]}}} εἰ μὴ Πέτρον καὶ Ἰωάννην καὶ Ἰάκωβον,\FTNT{§}{{\FR 8:51 }{\FT{ιωαννην και ιακωβον
{\BD{f}}{\SUP{35}} (𝕻{\SUP{75}})(B)C(D,W) [82\%] CP,HF,RP,OC,NU ¦ ~ 321 ℵA [18\%] TR}}} καὶ τὸν πατέρα τῆς παιδὸς καὶ τὴν μητέρα.

\VS{52}Ἔκλαιον δὲ πάντες καὶ ἐκόπτοντο αὐτήν· ὁ δὲ εἶπεν, «Μὴ κλαίετε· οὐκ\FTNT{*}{{\FR 8:52 }{\FT{ουκ
{\BD{f}}{\SUP{35}} A (88.6\%) CP,HF,RP,TR,OC ¦ ου γαρ ℵB,C,D,W (11.3\%) NU ¦ ουδε γαρ (0.1\%)}}} ἀπέθανεν, ἀλλὰ καθεύδει.»

\VS{53}Καὶ κατεγέλων αὐτοῦ, εἰδότες ὅτι ἀπέθανεν.

\VS{54}Αὐτὸς δὲ ἐκβαλὼν ἔξω πάντας, καὶ\FTNT{†}{{\FR 8:54 }{\FT{εκβαλων εξω παντας και
{\BD{f}}{\SUP{35}} [78\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ 134 C [1\%] ¦ ~ 1324 A,W [19\%] ¦ — 𝕻{\SUP{75}}ℵB,D [1.5\%] NU ¦ one other reading}}} κρατήσας τῆς χειρὸς αὐτῆς, ἐφώνησεν λέγων, «Ἡ παῖς, ἐγείρου.»\FTNT{‡}{{\FR 8:54 }{\FT{εγειρου
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,W [97.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ εγειρε ℵB,C,D [1.5\%] NU ¦ εγειραι [1\%]}}}

\VS{55}Καὶ ἐπέστρεψεν τὸ πνεῦμα αὐτῆς, καὶ ἀνέστη παραχρῆμα· καὶ διέταξεν αὐτῇ δοθῆναι φαγεῖν.

\VS{56}Καὶ ἐξέστησαν οἱ γονεῖς αὐτῆς· ὁ δὲ παρήγγειλεν αὐτοῖς μηδενὶ εἰπεῖν τὸ γεγονός.




\par }\Chap{9}{\SH Jesus sends out the Twelve
\par }
{\PP \VerseOne{1}Συγκαλεσάμενος δὲ τοὺς δώδεκα\FTNT{*}{{\FR 9:1 }{\FT{δωδεκα
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{75}}A,B,D,W [74\%] HF,RP,NU ¦ 1 μαθητας αυτου [15\%] CP,TR,OC ¦ 1 αποστολους ℵC [11\%]}}} ἔδωκεν αὐτοῖς δύναμιν καὶ ἐξουσίαν ἐπὶ πάντα τὰ δαιμόνια, καὶ νόσους θεραπεύειν·

\VS{2}καὶ ἀπέστειλεν αὐτοὺς κηρύσσειν τὴν βασιλείαν τοῦ Θεοῦ καὶ ἰᾶσθαι τοὺς ἀσθενοῦντας.\FTNT{†}{{\FR 9:2 }{\FT{τους ασθενουντας
{\BD{f}}{\SUP{35}} C,W (97.6\%) CP,HF,RP,TR,OC ¦ 1 ασθενεις ℵA,D (1.3\%) [NU] ¦ παντας 12 (0.7\%) ¦ four other readings (0.2\%) ¦ — B (0.1\%)}}}

\VS{3}Καὶ εἶπεν πρὸς αὐτούς· «Μηδὲν αἴρετε εἰς τὴν ὁδόν—μήτε ῥάβδους\FTNT{‡}{{\FR 9:3 }{\FT{ραβδους
{\BD{f}}{\SUP{35}} A [85\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ραβδον ℵB,C,D,W [15\%] NU}}} μήτε πήραν μήτε ἄρτον μήτε ἀργύριον, μήτε ἀνὰ\FTNT{§}{{\FR 9:3 }{\FT{ανα
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D,W (98.9\%) CP,HF,RP,TR,OC[NU] ¦ — ℵB,C (1\%) ¦ long omission (0.1\%)}}} δύο χιτῶνας ἔχειν.

\VS{4}Καὶ εἰς ἣν\FTNT{*}{{\FR 9:4 }{\FT{ην
{\BD{f}}{\SUP{35}} [15\%] ¦ 1 αν ℵA,B,C,D,W [85\%] CP,HF,RP,TR,OC,NU}}} οἰκίαν εἰσέλθητε, ἐκεῖ μένετε, καὶ ἐκεῖθεν ἐξέρχεσθε.

\VS{5}Καὶ ὅσοι ἐὰν\FTNT{†}{{\FR 9:5 }{\FT{εαν
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{75}}C [70\%] CP,HF,RP,OC ¦ αν ℵA,B,D,W [30\%] TR,NU}}} μὴ δέξωνται\FTNT{‡}{{\FR 9:5 }{\FT{δεξωνται
{\BD{f}}{\SUP{35}} D [66\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ δεξονται [20\%] ¦ δεχωνται ℵA,B,C,W [15\%] NU ¦ δεχονται [1\%]}}} ὑμᾶς, ἐξερχόμενοι ἀπὸ τῆς πόλεως ἐκείνης, καὶ\FTNT{§}{{\FR 9:5 }{\FT{και
{\BD{f}}{\SUP{35}} A [97.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — 𝕻{\SUP{75}}ℵB,C,D,W [2.5\%] NU}}} τὸν κονιορτὸν ἀπὸ τῶν ποδῶν ὑμῶν ἀποτινάξατε\FTNT{*}{{\FR 9:5 }{\FT{αποτιναξατε
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,W [98.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ αποτινασσετε B [1\%] NU ¦ αποτινασσεται ℵ [0.5\%] ¦ εκτειναζατε (D)}}} εἰς μαρτύριον ἐπ᾿ αὐτούς.»

\VS{6}Ἐξερχόμενοι δὲ διήρχοντο κατὰ τὰς κώμας, εὐαγγελιζόμενοι καὶ θεραπεύοντες πανταχοῦ.


\par }{\SH Herod is troubled
\par }
{\PP \VS{7}Ἤκουσεν δὲ Ἡρῴδης ὁ τετράρχης\FTNT{†}{{\FR 9:7 }{\FT{ο τετραρχης
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{75}}A,B,D,W [99.8\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ 1 τετρααρχης C,NU ¦ — ℵ}}} τὰ γινόμενα\FTNT{‡}{{\FR 9:7 }{\FT{γινομενα
{\IT{rell}} ¦ γενομενα A [14\%]}}} ὑπ᾿ αὐτοῦ\FTNT{§}{{\FR 9:7 }{\FT{ὑπ αυτου
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,W [98.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — 𝕻{\SUP{75}}ℵB,C(D) [1.5\%] NU}}} πάντα· καὶ διηπόρει, διὰ τὸ λέγεσθαι ὑπό τινων ὅτι Ἰωάννης ἐγήγερται\FTNT{*}{{\FR 9:7 }{\FT{εγηγερται
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N,W [96\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ηγερθη 𝕻{\SUP{75}}ℵB,C [4\%] NU ¦ ανεστη (D)}}} ἐκ\FTNT{†}{{\FR 9:7 }{\FT{εκ
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{75}}ℵA,B,C(D)N,W [95.5\%] HF,RP,TR,NU ¦ 1 των [2.5\%] OC ¦ απο των [2\%] CP}}} νεκρῶν,

\VS{8}ὑπό τινων δὲ ὅτι Ἠλίας ἐφάνη, ἄλλων δὲ ὅτι προφήτης εἷς\FTNT{‡}{{\FR 9:8 }{\FT{εις
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N,W [92\%] CP,HF,RP,TR ¦ τις ℵB,C [7\%] OC,NU ¦ — D [1\%]}}} τῶν ἀρχαίων ἀνέστη.

\VS{9}Καὶ εἶπεν\FTNT{§}{{\FR 9:9 }{\FT{και ειπεν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N,W [96\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ~ 2 δε 𝕻{\SUP{75}}ℵB,C,D [4\%] NU}}} Ἡρῴδης,\FTNT{*}{{\FR 9:9 }{\FT{ηρωδης
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{75}}ℵA,C,D,W [95\%] CP,HF,RP,NU ¦ ο 1 B,N [5\%] TR,OC}}} «Ἰωάννην ἐγὼ ἀπεκεφάλισα· τίς δέ ἐστιν οὗτος περὶ οὗ ἐγὼ\FTNT{†}{{\FR 9:9 }{\FT{εγω
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D,N,W [95\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — 𝕻{\SUP{75}}ℵB,C [5\%] NU}}} ἀκούω τοιαῦτα;» Καὶ ἐζήτει ἰδεῖν αὐτόν.


\par }{\SH Jesus feeds about 5,000 men
\par }
{\PP \VS{10}Καὶ ὑποστρέψαντες οἱ ἀπόστολοι διηγήσαντο αὐτῷ ὅσα ἐποίησαν. Καὶ παραλαβὼν αὐτοὺς ὑπεχώρησεν κατ᾿ ἰδίαν εἰς τόπον ἔρημον πόλεως καλουμένης\FTNT{‡}{{\FR 9:10 }{\FT{τοπον ερημον πολεως καλουμενης
{\BD{f}}{\SUP{35}} C,N,W [94\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ~ 2134 A [4\%] ¦ 134 [0.5\%] ¦ 12 ℵ [0.5\%] ¦ πολιν καλουμενην 𝕻{\SUP{75}}B [0.5\%] NU ¦ κωμην λεγομενην D ¦ three other variants}}} Βηθσαϊδά.\FTNT{§}{{\FR 9:10 }{\FT{βηθσαιδα
{\BD{f}}{\SUP{35}} B,C [46\%] CP,TR,OC,NU ¦ βηθσαιδαν A,W [52\%] HF,RP ¦ βηδσαιδα 𝕻{\SUP{75}}D,N [0.5\%] ¦ five further spellings [1\%] ¦ — ℵ}}}

\VS{11}Οἱ δὲ ὄχλοι, γνόντες, ἠκολούθησαν αὐτῷ. Καὶ δεξάμενος\FTNT{*}{{\FR 9:11 }{\FT{δεξαμενος
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,N(W) [93\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ αποδεξαμενος 𝕻{\SUP{75}}ℵB,D [7\%] NU}}} αὐτοὺς ἐλάλει αὐτοῖς\FTNT{†}{{\FR 9:11 }{\FT{αυτοις
{\IT{rell}} ¦ 1 τα N [19\%]}}} περὶ τῆς βασιλείας τοῦ Θεοῦ, καὶ τοὺς χρείαν ἔχοντας θεραπείας ἰᾶτο.\FTNT{‡}{{\FR 9:11 }{\FT{ιατο
{\IT{rell}} ¦ ιασατο C [6\%] OC}}}


\par }{\PP \VS{12}Ἡ δὲ ἡμέρα ἤρξατο κλίνειν, προσελθόντες δὲ οἱ δώδεκα εἶπον\FTNT{§}{{\FR 9:12 }{\FT{ειπον
{\IT{rell}} ¦ ειπαν NU}}} αὐτῷ, «Ἀπόλυσον τὸν ὄχλον, ἵνα ἀπελθόντες\FTNT{*}{{\FR 9:12 }{\FT{απελθοντες
{\BD{f}}{\SUP{35}} N,W [95\%] CP,HF,RP,TR ¦ πορευθεντες 𝕻{\SUP{75}}ℵA,B,C,D [5\%] OC,NU}}} εἰς τὰς κύκλῳ κώμας καὶ τοὺς\FTNT{†}{{\FR 9:12 }{\FT{τους
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,D,N,W [95\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — 𝕻{\SUP{75}}ℵB [5\%] NU}}} ἀγρούς, καταλύσωσιν καὶ εὕρωσιν ἐπισιτισμόν· ὅτι ὧδε ἐν ἐρήμῳ τόπῳ ἐσμέν.»

\VS{13}Εἶπεν δὲ πρὸς αὐτούς, «Δότε αὐτοῖς ὑμεῖς φαγεῖν.» Οἱ δὲ εἶπον,\FTNT{‡}{{\FR 9:13 }{\FT{ειπον
{\IT{rell}} ¦ ειπαν ℵB,C,D [1\%] NU}}} «Οὐκ εἰσὶν ἡμῖν πλεῖον ἢ πέντε ἄρτοι\FTNT{§}{{\FR 9:13 }{\FT{πεντε αρτοι
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D,N [99.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ~ 21 ℵB [0.3\%] NU ¦ επτα 2 C ¦ 1 αρτων W}}} καὶ ἰχθύες δύο\FTNT{*}{{\FR 9:13 }{\FT{ιχθυες δυο
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,B,C,W [94\%] CP,HF,RP,OC,NU ¦ ~ 21 D,N [6\%] TR}}}—εἰ μήτι πορευθέντες ἡμεῖς ἀγοράσομεν\FTNT{†}{{\FR 9:13 }{\FT{αγορασομεν
{\BD{f}}{\SUP{35}} [30\%] CP,OC ¦ αγορασωμεν ℵA,B,C,D,N,W [70\%] HF,RP,TR,NU}}} εἰς πάντα τὸν λαὸν τοῦτον βρώματα»

\VS{14}(ἦσαν γὰρ ὡσεὶ ἄνδρες πεντακισχίλιοι). Εἶπεν δὲ πρὸς τοὺς μαθητὰς αὐτοῦ, «Κατακλίνατε αὐτοὺς κλισίας\FTNT{‡}{{\FR 9:14 }{\FT{κλισιας
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N,W [98.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ 1 ωσει ℵB,C,D [1.5\%] [NU]}}} ἀνὰ πεντήκοντα.»

\VS{15}Καὶ ἐποίησαν οὕτως, καὶ ἀνέκλιναν\FTNT{§}{{\FR 9:15 }{\FT{ανεκλιναν
{\BD{f}}{\SUP{35}} (A)C,N(W) [97.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ κατεκλιναν ℵ(B) [2.5\%] NU ¦ — D}}} ἅπαντας.

\VS{16}Λαβὼν δὲ τοὺς πέντε ἄρτους καὶ τοὺς δύο ἰχθύας, ἀναβλέψας εἰς τὸν οὐρανὸν εὐλόγησεν αὐτοὺς καὶ κατέκλασεν, καὶ ἐδίδου τοῖς μαθηταῖς παρατιθέναι\FTNT{*}{{\FR 9:16 }{\FT{παρατιθεναι
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D,W [94\%] CP,HF,RP,TR ¦ παραθειναι 𝕻{\SUP{75}}ℵB,C,N [3\%] OC,NU ¦ παραθηναι [3\%]}}} τῷ ὄχλῳ.

\VS{17}Καὶ ἔφαγον καὶ ἐχορτάσθησαν πάντες, καὶ ἤρθη τὸ περισσεῦσαν αὐτοῖς κλασμάτων κόφινοι δώδεκα.


\par }{\MS Jesus ministers on the basis of His impending death

\par }{\SH “You are the Christ”
\par }
{\MM \VS{18}Καὶ ἐγένετο ἐν τῷ εἶναι αὐτὸν προσευχόμενον κατὰ μόνας, συνῆσαν αὐτῷ οἱ μαθηταί,\FTNT{†}{{\FR 9:18 }{\FT{μαθηται
{\IT{rell}} ¦ 1 αυτου N,W [13\%]}}} καὶ ἐπηρώτησεν αὐτοὺς λέγων, «Τίνα με λέγουσιν οἱ ὄχλοι εἶναι;»

\VS{19}Οἱ δὲ ἀποκριθέντες εἶπον,\FTNT{‡}{{\FR 9:19 }{\FT{ειπον
{\IT{rell}} ¦ ειπαν 𝕻{\SUP{75}}ℵB,D [0.3\%] NU}}} «Ἰωάννην τὸν Βαπτιστήν, ἄλλοι δὲ Ἠλίαν, ἄλλοι δὲ ὅτι προφήτης τις τῶν ἀρχαίων ἀνέστη.»

\VS{20}Εἶπεν δὲ αὐτοῖς, «Ὑμεῖς δέ, τίνα με λέγετε εἶναι;» Ἀποκριθεὶς δὲ Πέτρος\FTNT{§}{{\FR 9:20 }{\FT{αποκριθεις δε πετρος
{\BD{f}}{\SUP{35}} W [71\%] CP ¦ 12 ο 3 A,D [27\%] HF,RP,TR,OC ¦ ~ 321 𝕻{\SUP{75}}ℵB,C [1\%] NU ¦ 12 σιμων 3 N ¦ six further variants [1\%]}}} εἶπεν, «Τὸν Χριστὸν τοῦ Θεοῦ.»

\VS{21}Ὁ δὲ ἐπιτιμήσας αὐτοῖς παρήγγειλεν μηδενὶ εἰπεῖν\FTNT{*}{{\FR 9:21 }{\FT{ειπειν
{\BD{f}}{\SUP{35}} [77\%] CP,HF,RP,TR ¦ λεγειν (𝕻{\SUP{75}})ℵA,B,C,D,W [23\%] OC,NU}}} τοῦτο,

\VS{22}εἰπὼν ὅτι «Δεῖ τὸν Υἱὸν τοῦ Ἀνθρώπου πολλὰ παθεῖν, καὶ ἀποδοκιμασθῆναι ἀπὸ τῶν πρεσβυτέρων καὶ ἀρχιερέων καὶ γραμματέων, καὶ ἀποκτανθῆναι, καὶ τῇ τρίτῃ ἡμέρᾳ ἐγερθῆναι.»\FTNT{†}{{\FR 9:22 }{\FT{εγερθηναι
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{75}}ℵB,W [85\%] CP,HF,TR,OC,NU ¦ αναστηναι A,C,D [15\%] RP}}}


\par }{\SH To gain is to lose, to lose is to gain
\par }
{\PP \VS{23}Ἔλεγεν δὲ πρὸς πάντας· «Εἴ τις θέλει ὀπίσω μου ἐλθεῖν,\FTNT{‡}{{\FR 9:23 }{\FT{ελθειν
{\BD{f}}{\SUP{35}} [89\%] CP,HF,RP,TR ¦ ερχεσθαι 𝕻{\SUP{75}}ℵA,B,C,W [11\%] OC,NU ¦ ερχεσθε D}}} ἀπαρνησάσθω\FTNT{§}{{\FR 9:23 }{\FT{απαρνησασθω
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{75}}B,C,W [95.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ αρνησασθω ℵA,D [4.5\%] NU}}} ἑαυτὸν καὶ ἀράτω τὸν σταυρὸν αὐτοῦ,\FTNT{*}{{\FR 9:23 }{\FT{αυτου
{\BD{f}}{\SUP{35}} C(D) [87\%] CP,HF,RP ¦ 1 καθ ημεραν 𝕻{\SUP{75}}ℵA,B,W [13\%] TR,OC,NU}}} καὶ ἀκολουθείτω μοι.

\VS{24}Ὃς γὰρ ἐὰν\FTNT{†}{{\FR 9:24 }{\FT{εαν
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵC [75\%] CP,HF,RP ¦ αν A,B,D,W [25\%] TR,OC,NU}}} θέλῃ\FTNT{‡}{{\FR 9:24 }{\FT{θελη
{\IT{rell}} ¦ θελει [19\%]}}} τὴν ψυχὴν αὐτοῦ σῶσαι ἀπολέσει αὐτήν, ὃς δ᾿ ἂν ἀπολέσῃ\FTNT{§}{{\FR 9:24 }{\FT{απολεση
{\IT{rell}} ¦ απολεσει W [18\%]}}} τὴν ψυχὴν αὐτοῦ ἕνεκεν ἐμοῦ, οὗτος σώσει αὐτήν.

\VS{25}Τί γὰρ ὠφελεῖται ἄνθρωπος κερδήσας τὸν κόσμον ὅλον, ἑαυτὸν δὲ ἀπολέσας ἢ ζημιωθείς;

\VS{26}Ὃς γὰρ ἂν\FTNT{*}{{\FR 9:26 }{\FT{αν
{\IT{rell}} ¦ εαν C [12\%] OC}}} ἐπαισχυνθῇ με καὶ τοὺς ἐμοὺς λόγους, τοῦτον ὁ Υἱὸς τοῦ Ἀνθρώπου ἐπαισχυνθήσεται, ὅταν ἔλθῃ ἐν τῇ δόξῃ αὐτοῦ καὶ τοῦ Πατρὸς καὶ τῶν ἁγίων ἀγγέλων.

\VS{27}Λέγω δὲ ὑμῖν ἀληθῶς·\FTNT{†}{{\FR 9:27 }{\FT{αληθως
{\IT{rell}} ¦ 1 οτι 𝕻{\SUP{45}} [19\%]}}} εἰσίν τινες τῶν ὧδε\FTNT{‡}{{\FR 9:27 }{\FT{ωδε
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,D,W [99.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ αυτου 𝕻{\SUP{75}}ℵB [0.5\%] NU}}} ἑστώτων\FTNT{§}{{\FR 9:27 }{\FT{εστωτων
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,D,W [80\%] CP,HF,RP ¦ εστηκοτων ℵB [20\%] TR,OC,NU}}} οἳ\FTNT{*}{{\FR 9:27 }{\FT{οι
{\IT{rell}} ¦ οιτινες A [13\%]}}} οὐ μὴ γεύσωνται\FTNT{†}{{\FR 9:27 }{\FT{γευσωνται
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{45}}ℵA,B,C,D,W [60\%] HF,RP,OC,NU ¦ γευσονται [40\%] CP,TR}}} θανάτου ἕως ἂν ἴδωσιν τὴν βασιλείαν τοῦ Θεοῦ.»


\par }{\SH Peter, John and James see the “Kingdom”
\par }
{\PP \VS{28}Ἐγένετο δὲ μετὰ τοὺς λόγους τούτους ὡσεὶ ἡμέραι ὀκτώ, καὶ\FTNT{‡}{{\FR 9:28 }{\FT{και
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,D,W [97\%] CP,HF,RP,TR,OC[NU] ¦ — 𝕻{\SUP{45,75v}}ℵB [3\%]}}} παραλαβὼν\FTNT{§}{{\FR 9:28 }{\FT{παραλαβων
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{45,75}}ℵA,B,C,D,N,W [95\%] CP,HF,RP,NU ¦ 1 τον [5\%] TR,OC}}} Πέτρον καὶ Ἰωάννην καὶ Ἰάκωβον, ἀνέβη εἰς τὸ ὄρος προσεύξασθαι.

\VS{29}Καὶ ἐγένετο ἐν τῷ προσεύχεσθαι αὐτόν, τὸ εἶδος τοῦ προσώπου αὐτοῦ ἕτερον, καὶ ὁ ἱματισμὸς αὐτοῦ λευκὸς ἐξαστράπτων.

\VS{30}Καὶ ἰδού, ἄνδρες δύο συνελάλουν αὐτῷ, οἵτινες ἦσαν Μωσῆς\FTNT{*}{{\FR 9:30 }{\FT{μωσης
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{45}}A [75\%] CP,HF,RP,TR ¦ μωυσης ℵB,C,D,N,W [25\%] OC,NU}}} καὶ Ἠλίας·

\VS{31}οἳ ὀφθέντες ἐν δόξῃ ἔλεγον τὴν ἔξοδον αὐτοῦ, ἣν ἔμελλεν\FTNT{†}{{\FR 9:31 }{\FT{εμελλεν
{\BD{f}}{\SUP{35}} B [97.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ημελλεν 𝕻{\SUP{75}}ℵA,C,N,W [2\%] NU ¦ εμελλον 𝕻{\SUP{45}} ¦ μελλει D ¦ two other variants}}} πληροῦν ἐν Ἱερουσαλήμ.


\par }{\PP \VS{32}Ὁ δὲ Πέτρος καὶ οἱ σὺν αὐτῷ ἦσαν βεβαρημένοι ὕπνῳ· διαγρηγορήσαντες δὲ εἶδον τὴν δόξαν αὐτοῦ, καὶ τοὺς δύο ἄνδρας τοὺς συνεστῶτας αὐτῷ.

\VS{33}Καὶ ἐγένετο, ἐν τῷ διαχωρίζεσθαι αὐτοὺς ἀπ᾿ αὐτοῦ, εἶπεν ὁ
\FTNT{‡}{{\FR 9:33 }{\FT{ο
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{45,75}}ℵB,C,D,N [40\%] CP,TR,OC,NU ¦ — A,W [60\%] HF,RP}}} Πέτρος πρὸς τὸν Ἰησοῦν· «Ἐπιστάτα, καλόν ἐστιν ἡμᾶς ὧδε εἶναι» καὶ «Ποιήσωμεν σκηνὰς τρεῖς· μίαν σοί, καὶ μίαν Μωσεῖ,\FTNT{§}{{\FR 9:33 }{\FT{μιαν μωσει
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C [66\%] CP,HF ¦ 1 μωση 𝕻{\SUP{45}} [21\%] RP ¦ 1 μωυσει B,D,N,W [6\%] OC,NU ¦ 1 μωυση [4\%] ¦ ~ 21 ℵ [2\%] TR ¦ ~ μωση 1 [1\%] ¦ one other variant}}} καὶ μίαν Ἠλίᾳ»—μὴ εἰδὼς ὃ λέγει.

\VS{34}Ταῦτα δὲ αὐτοῦ λέγοντος ἐγένετο νεφέλη καὶ ἐπεσκίασεν\FTNT{*}{{\FR 9:34 }{\FT{επεσκιασεν
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{45}}A,C,D,N,W [99\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ επεσκιαζεν 𝕻{\SUP{75}}ℵB [1\%] NU}}} αὐτούς· ἐφοβήθησαν δὲ ἐν τῷ ἐκείνους εἰσελθεῖν\FTNT{†}{{\FR 9:34 }{\FT{εκεινους εισελθειν
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{45}}A,D,N,W [95\%] CP,HF,RP,TR ¦ ~ 21 [4\%] OC ¦ αυτους 2 C [0.3\%] ¦ ~ 2 αυτους ℵB [0.3\%] NU ¦ 2 𝕻{\SUP{75}} ¦ two other variants}}} εἰς τὴν νεφέλην.

\VS{35}Καὶ φωνὴ ἐγένετο ἐκ τῆς νεφέλης λέγουσα· «Οὗτός ἐστιν ὁ Υἱός μου, ὁ ἀγαπητός.\FTNT{‡}{{\FR 9:35 }{\FT{αγαπητος
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,N,W [89\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ εκλελεγμενος 𝕻{\SUP{45,75}}ℵB [0.5\%] NU ¦ εκλεκτος [1\%] ¦ 1 εν ω ευδοκησα (D) [9.5\%]}}} Αὐτοῦ ἀκούετε.»

\VS{36}Καὶ ἐν τῷ γενέσθαι τὴν φωνήν, εὑρέθη ὁ
\FTNT{§}{{\FR 9:36 }{\FT{ο
{\BD{f}}{\SUP{35}} W [50\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — 𝕻{\SUP{45,75}}ℵA,B,C,D [50\%] NU}}} Ἰησοῦς μόνος. (Καὶ αὐτοὶ ἐσίγησαν καὶ οὐδενὶ ἀπήγγειλαν ἐν ἐκείναις ταῖς ἡμέραις οὐδὲν ὧν ἑωράκασιν.)\FTNT{*}{{\FR 9:36 }{\FT{εωρακασιν
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA [92\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ εωρακαν B [3\%] NU ¦ εορακεν 𝕻{\SUP{45}} ¦ εορακασιν C,W [4\%] ¦ εθεασαν D ¦ two other variants}}}


\par }{\SH A violent demon
\par }
{\PP \VS{37}Ἐγένετο δὲ ἐν τῇ ἑξῆς ἡμέρᾳ,\FTNT{†}{{\FR 9:37 }{\FT{εν τη εξης ημερα
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C [97\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ 234 ℵB,W [2.5\%] NU ¦ της ημερας 𝕻{\SUP{45}} ¦ δια της ηερας D}}} κατελθόντων αὐτῶν ἀπὸ τοῦ ὄρους, συνήντησεν αὐτῷ ὄχλος πολύς.

\VS{38}Καὶ ἰδού, ἀνὴρ ἀπὸ τοῦ ὄχλου ἀνεβόησεν\FTNT{‡}{{\FR 9:38 }{\FT{ανεβοησεν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,W [97.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ εβοησεν 𝕻{\SUP{45,75v}}ℵB,C,D [2.5\%] NU}}} λέγων· «Διδάσκαλε, δέομαί σου, ἐπίβλεψον\FTNT{§}{{\FR 9:38 }{\FT{επιβλεψον
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵD,W [55\%] TR,OC ¦ επιβλεψαι 𝕻{\SUP{45}}A,B,C [45\%] CP,HF,RP,NU}}} ἐπὶ τὸν υἱόν μου, ὅτι μονογενής ἐστίν μοι.\FTNT{*}{{\FR 9:38 }{\FT{εστιν μοι
{\BD{f}}{\SUP{35}} W [85\%] CP,HF,RP,TR ¦ ~ 21 𝕻{\SUP{45v}}ℵA,B,C,D [15\%] OC,NU}}}

\VS{39}Καὶ ἰδού, πνεῦμα λαμβάνει αὐτὸν καὶ ἐξαίφνης κράζει, καὶ σπαράσσει αὐτὸν μετὰ ἀφροῦ, καὶ μόγις ἀποχωρεῖ ἀπ᾿ αὐτοῦ, συντρῖβον αὐτόν.

\VS{40}Καὶ ἐδεήθην τῶν μαθητῶν σου ἵνα ἐκβάλωσιν\FTNT{†}{{\FR 9:40 }{\FT{εκβαλωσιν
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,B,C,W [96\%] CP,HF,RP,OC,NU ¦ εκβαλλωσιν [4\%] TR ¦ απαλλαξωσιν D}}} αὐτό, καὶ οὐκ ἠδυνήθησαν.»

\VS{41}Ἀποκριθεὶς δὲ ὁ Ἰησοῦς εἶπεν· «Ὦ γενεὰ ἄπιστος καὶ διεστραμμένη, ἕως πότε ἔσομαι πρὸς ὑμᾶς καὶ\FTNT{‡}{{\FR 9:41 }{\FT{και
{\IT{rell}} ¦ εως ποτε [18\%]}}} ἀνέξομαι ὑμῶν; Προσάγαγε τὸν υἱόν σου ὧδε.»\FTNT{§}{{\FR 9:41 }{\FT{τον υιον σου ωδε
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,W [97\%] CP,HF,RP,OC ¦ ~ 4123 𝕻{\SUP{75}}ℵB [3\%] TR,NU ¦ 123 D}}}

\VS{42}Ἔτι δὲ προσερχομένου αὐτοῦ ἔρρηξεν αὐτὸν τὸ δαιμόνιον καὶ συνεσπάραξεν. Ἐπετίμησεν δὲ ὁ Ἰησοῦς τῷ πνεύματι τῷ ἀκαθάρτῳ καὶ ἰάσατο τὸν παῖδα καὶ ἀπέδωκεν αὐτὸν τῷ πατρὶ αὐτοῦ.

\VS{43}Ἐξεπλήσσοντο δὲ πάντες ἐπὶ τῇ μεγαλειότητι τοῦ Θεοῦ.

\par }{\SH Jesus foretells His death, again
\par }
{\PP Πάντων δὲ θαυμαζόντων ἐπὶ πᾶσιν οἷς ἐποίησεν\FTNT{*}{{\FR 9:43 }{\FT{εποιησεν
{\BD{f}}{\SUP{35}} W [89\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ εποιει 𝕻{\SUP{75}}(ℵ)A,B,C,D [11\%] NU}}} ὁ Ἰησοῦς,\FTNT{†}{{\FR 9:43 }{\FT{ο ιησους
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,W [97\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — 𝕻{\SUP{75}}(ℵ)B,D [3\%] NU}}} εἶπεν πρὸς τοὺς μαθητὰς αὐτοῦ,

\VS{44}«Θέσθε ὑμεῖς εἰς τὰ ὦτα ὑμῶν τοὺς λόγους τούτους, ὁ γὰρ Υἱὸς τοῦ Ἀνθρώπου μέλλει παραδίδοσθαι εἰς χεῖρας ἀνθρώπων.»

\VS{45}Οἱ δὲ ἠγνόουν τὸ ῥῆμα τοῦτο· καὶ ἦν παρακεκαλυμμένον ἀπ᾿ αὐτῶν, ἵνα μὴ αἴσθωνται αὐτό· καὶ ἐφοβοῦντο ἐρωτῆσαι αὐτὸν περὶ τοῦ ῥήματος τούτου.


\par }{\SH He who is least will be great
\par }
{\PP \VS{46}Εἰσῆλθεν δὲ διαλογισμὸς ἐν αὐτοῖς, τὸ τίς ἂν εἴη μείζων αὐτῶν.

\VS{47}Ὁ δὲ Ἰησοῦς, ἰδὼν\FTNT{‡}{{\FR 9:47 }{\FT{ιδων
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,D,W [84\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ειδως 𝕻{\SUP{75v}}ℵB [15\%] NU ¦ γνους [1\%]}}} τὸν διαλογισμὸν τῆς καρδίας αὐτῶν, ἐπιλαβόμενος παιδίου\FTNT{§}{{\FR 9:47 }{\FT{παιδιου
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,W [97.5\%] HF,RP,TR,OC ¦ παιδιον 𝕻{\SUP{75}}B,C,D [2.5\%] CP,NU}}} ἔστησεν αὐτὸ παρ᾿ ἑαυτῷ,

\VS{48}καὶ εἶπεν αὐτοῖς· «Ὃς ἐὰν δέξηται τοῦτο τὸ παιδίον ἐπὶ τῷ ὀνόματί μου ἐμὲ δέχεται· καὶ ὃς ἐὰν\FTNT{*}{{\FR 9:48 }{\FT{εαν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,W [96\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ αν 𝕻{\SUP{45}}B [3.5\%] NU ¦ — ℵ(D) ¦ δ αν 𝕻{\SUP{75}}}}} ἐμὲ δέξηται δέχεται τὸν ἀποστείλαντά με. Ὁ γὰρ μικρότερος ἐν πᾶσιν ὑμῶν\FTNT{†}{{\FR 9:48 }{\FT{υμων
{\BD{f}}{\SUP{35}} [20\%] ¦ υμιν 𝕻{\SUP{75}}ℵA,B,C [79\%] CP,HF,RP,TR,OC,NU ¦ ημιν [1\%]}}} ὑπάρχων, οὗτός ἔσται\FTNT{‡}{{\FR 9:48 }{\FT{εσται
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,W [95\%] CP,HF,RP,TR ¦ εστιν 𝕻{\SUP{75}}ℵB,C [4.5\%] OC,NU ¦ εστε D ¦ εστιν ο 𝕻{\SUP{45}}}}} μέγας.»


\par }{\PP \VS{49}Ἀποκριθεὶς δὲ ὁ
\FTNT{§}{{\FR 9:49 }{\FT{ο
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA [94.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — 𝕻{\SUP{45,75}}B(C)D,W [5.5\%] NU}}} Ἰωάννης εἶπεν, «Ἐπιστάτα, εἴδομέν\FTNT{*}{{\FR 9:49 }{\FT{ειδομεν
{\IT{rell}} ¦ ιδομεν [12\%] ¦ ειδωμεν [4\%] ¦ ιδωμεν [3\%] ¦ two other variants}}} τινα ἐπὶ\FTNT{†}{{\FR 9:49 }{\FT{επι
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,D,W [92.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ εν 𝕻{\SUP{45,75}}ℵB [7.5\%] NU}}} τῷ ὀνόματί σου ἐκβάλλοντα\FTNT{‡}{{\FR 9:49 }{\FT{εκβαλλοντα
{\IT{rell}} ¦ 1 τα [2\%] TR}}} δαιμόνια, καὶ ἐκωλύσαμεν\FTNT{§}{{\FR 9:49 }{\FT{εκωλυσαμεν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,D,W [99.3\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ εκωλυομεν 𝕻{\SUP{75}}ℵB [0.7\%] NU}}} αὐτόν, ὅτι οὐκ ἀκολουθεῖ μεθ᾿ ἡμῶν.»

\VS{50}Καὶ εἶπεν\FTNT{*}{{\FR 9:50 }{\FT{και ειπεν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,W [96.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ~ 2 δε 𝕻{\SUP{45,75}}ℵB,C,D [3.5\%] NU}}} πρὸς αὐτὸν ὁ Ἰησοῦς, «Μὴ κωλύετε,\FTNT{†}{{\FR 9:50 }{\FT{κωλυετε
{\IT{rell}} ¦ 1 ου γαρ εστιν καθ υμων [2.5\%] OC}}} ὃς γὰρ οὐκ ἔστιν καθ᾿ ἡμῶν\FTNT{‡}{{\FR 9:50 }{\FT{ημων
{\BD{f}}{\SUP{35}} [80\%] CP,HF,RP,TR ¦ υμων 𝕻{\SUP{(45)75}}ℵA,B,C,D,W [20\%] OC,NU}}} ὑπὲρ ἡμῶν\FTNT{§}{{\FR 9:50 }{\FT{ημων
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA [81\%] CP,HF,RP,TR ¦ υμων 𝕻{\SUP{45,75}}B,C,D,W [19\%] OC,NU}}} ἐστιν.»


\par }{\SH A Samaritan village
\par }
{\PP \VS{51}Ἐγένετο δὲ ἐν τῷ συμπληροῦσθαι τὰς ἡμέρας τῆς ἀναλήψεως\FTNT{*}{{\FR 9:51 }{\FT{αναληψεως
{\BD{f}}{\SUP{35}} [99\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ αναλημψεως 𝕻{\SUP{45}}ℵ(A)B,C,D,W [1\%] NU}}} αὐτοῦ, καὶ αὐτὸς τὸ πρόσωπον αὐτοῦ\FTNT{†}{{\FR 9:51 }{\FT{αυτου
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,C,D(W) [98\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — 𝕻{\SUP{45,75}}B [2\%] NU}}} ἐστήριξεν\FTNT{‡}{{\FR 9:51 }{\FT{εστηριξεν
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,D,W [98.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ εστηρισεν 𝕻{\SUP{45,75}}B,C [1.5\%] NU}}}{\SUP{,}}\FTNT{§}{{\FR 9:51 }{\FT{το προσωπον αυτου εστηριξεν
{\IT{rell}} ¦ ~ 4123 [3\%] OC}}} τοῦ πορεύεσθαι εἰς Ἱερουσαλήμ,

\VS{52}καὶ ἀπέστειλεν ἀγγέλους πρὸ προσώπου ἑαυτοῦ.\FTNT{*}{{\FR 9:52 }{\FT{εαυτου
{\BD{f}}{\SUP{35}} A [40\%] ¦ αυτου 𝕻{\SUP{75}}ℵB,C,D,W [60\%] CP,HF,RP,TR,OC,NU ¦ — 𝕻{\SUP{45}}}}} Καὶ πορευθέντες εἰσῆλθον εἰς κώμην Σαμαρειτῶν, ὥστε\FTNT{†}{{\FR 9:52 }{\FT{ωστε
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,D,W [99.7\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ως 𝕻{\SUP{45,75}}ℵB,NU}}} ἑτοιμάσαι αὐτῷ.

\VS{53}Καὶ οὐκ ἐδέξαντο αὐτόν, ὅτι τὸ πρόσωπον αὐτοῦ ἦν πορευόμενον εἰς Ἱερουσαλήμ.

\VS{54}Ἰδόντες δὲ οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ,\FTNT{‡}{{\FR 9:54 }{\FT{αυτου
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,D,W [98\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — 𝕻{\SUP{45,75}}ℵB [2\%] NU}}} Ἰάκωβος καὶ Ἰωάννης, εἶπον, «Κύριε, θέλεις εἴπωμεν\FTNT{§}{{\FR 9:54 }{\FT{ειπωμεν
{\IT{rell}} ¦ ειπομεν [17\%]}}} πῦρ καταβῆναι ἀπὸ τοῦ\FTNT{*}{{\FR 9:54 }{\FT{του
{\IT{rell}} ¦ — [1.5\%] OC}}} οὐρανοῦ καὶ ἀναλῶσαι αὐτούς, ὡς καὶ Ἠλίας ἐποίησεν;»\FTNT{†}{{\FR 9:54 }{\FT{ως και ηλιας εποιησεν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,D,W (97.3\%) CP,HF,RP,TR,OC ¦ 134 (1.8\%) ¦ — 𝕻{\SUP{45,75}}ℵB (1\%) NU}}}

\VS{55}Στραφεὶς δὲ ἐπετίμησεν αὐτοῖς καὶ εἶπεν· «Οὐκ οἴδατε οἵου πνεύματός ἐστε ὑμεῖς.\FTNT{‡}{{\FR 9:55 }{\FT{και ειπεν (λεγων 3.7\%) ουκ οιδατε οιου (ποιου D 14.2\% OC) πνευματος εστε υμεις (−υ. D 13.3\%)
{\BD{f}}{\SUP{35}} (D) (73.2\%) CP,HF,RP,TR(OC) ¦ — 𝕻{\SUP{45,75}}ℵA,B,C,W (26.8\%) NU}}}

\VS{56}Ὁ γὰρ Υἱὸς τοῦ Ἀνθρώπου οὐκ ἦλθεν ψυχὰς ἀνθρώπων ἀπολέσαι, ἀλλὰ σῶσαι.»\FTNT{§}{{\FR 9:56 }{\FT{ο γαρ (−γ. 18.6\% OC) υιος του ανθρωπου ουκ ηλθεν ψυχας ανθρωπων απολεσαι (αποκτειναι 9\%) αλλα σωσαι
{\BD{f}}{\SUP{35}} (72.8\%) CP,HF,RP,TR(OC) ¦ — 𝕻{\SUP{45,75}}ℵA,B,C,D,W (27.2\%) NU}}} Καὶ ἐπορεύθησαν εἰς ἑτέραν κώμην.


\par }{\SH The cost of discipleship
\par }
{\PP \VS{57}Ἐγένετο δὲ\FTNT{*}{{\FR 9:57 }{\FT{εγενετο δε
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,W [97\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ~ και 1 D [1\%] ¦ και 𝕻{\SUP{45,75}}ℵB,C [2\%] NU}}} πορευομένων αὐτῶν ἐν τῇ ὁδῷ, εἶπέν τις πρὸς αὐτόν, «Ἀκολουθήσω σοι ὅπου ἂν\FTNT{†}{{\FR 9:57 }{\FT{αν
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{75}}ℵD,W [57\%] CP,HF,RP,TR ¦ εαν 𝕻{\SUP{45}}A,B,C [43\%] OC,NU}}} ἀπέρχῃ, Κύριε.»\FTNT{‡}{{\FR 9:57 }{\FT{κυριε
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,W [98.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — 𝕻{\SUP{(45)75}}ℵB(D) [1.5\%] NU}}}

\VS{58}Καὶ εἶπεν αὐτῷ ὁ Ἰησοῦς, «Αἱ ἀλώπεκες φωλεοὺς ἔχουσιν καὶ τὰ πετεινὰ τοῦ οὐρανοῦ κατασκηνώσεις, ὁ δὲ Υἱὸς τοῦ Ἀνθρώπου οὐκ ἔχει ποῦ τὴν κεφαλὴν κλίνῃ.»\FTNT{§}{{\FR 9:58 }{\FT{κλινη
{\IT{rell}} ¦ κλινει [32\%]}}}


\par }{\PP \VS{59}Εἶπεν δὲ πρὸς ἕτερον, «Ἀκολούθει μοι.» Ὁ δὲ εἶπεν, «Κύριε,\FTNT{*}{{\FR 9:59 }{\FT{κυριε
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{45,75}}ℵA,C,N,W,0181 [99\%] CP,HF,RP,TR,OC[NU] ¦ — B,D [1\%]}}} ἐπίτρεψόν μοι ἀπελθόντι πρῶτον θάψαι τὸν πατέρα μου.»

\VS{60}Εἶπεν δὲ αὐτῷ ὁ Ἰησοῦς,\FTNT{†}{{\FR 9:60 }{\FT{ο ιησους
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,N,W [99\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — 𝕻{\SUP{45,75}}ℵB,D,0181 [1\%] NU}}} «Ἄφες τοὺς νεκροὺς θάψαι τοὺς ἑαυτῶν νεκρούς, σὺ δὲ ἀπελθὼν διάγγελλε\FTNT{‡}{{\FR 9:60 }{\FT{διαγγελλε
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{45}}ℵA,B,C,D,N,W [85\%] HF,RP,TR,OC,NU ¦ διαγγελε 𝕻{\SUP{75}} [15\%] CP}}} τὴν βασιλείαν τοῦ Θεοῦ.»


\par }{\PP \VS{61}Εἶπεν δὲ καὶ ἕτερος, «Ἀκολουθήσω σοι, Κύριε· πρῶτον δὲ ἐπίτρεψόν μοι ἀποτάξασθαι τοῖς εἰς τὸν οἶκόν μου.»

\VS{62}Εἶπεν δὲ ὁ Ἰησοῦς πρὸς αὐτόν,\FTNT{§}{{\FR 9:62 }{\FT{ο ιησους προς αυτον
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,N,W [95\%] CP,HF,RP,OC ¦ ~ 3412 ℵ [3.5\%] TR[NU] ¦ 34 [1\%] ¦ 12 αυτω (D) ¦ 12 𝕻{\SUP{45,75}}B,0181 [0.3\%]}}} «Οὐδεὶς ἐπιβαλὼν τὴν χεῖρα αὐτοῦ ἐπ᾿ ἄροτρον,\FTNT{*}{{\FR 9:62 }{\FT{αροτρον
{\IT{rell}} ¦ αρωτρον CP}}} καὶ βλέπων εἰς τὰ ὀπίσω,\FTNT{†}{{\FR 9:62 }{\FT{επιβαλων (επιβαλλων A,W) την χειρα αυτου επ αροτρον και βλεπων εις τα οπισω
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵ(A)C,N(W) [99\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ 1 (επιβαλλων 𝕻{\SUP{75}}0181) 23,5-11 𝕻{\SUP{75}}B,0181 [1\%] NU ¦ ~ 9-11,87 επιβαλλων 2-6 𝕻{\SUP{45v}}D}}} εὔθετός ἐστιν εἰς τὴν βασιλείαν\FTNT{‡}{{\FR 9:62 }{\FT{εις την βασιλειαν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,D,N,W [98.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ τη βασιλεια ℵB,0181 [1\%] NU ¦ εν τη βασιλεια 𝕻{\SUP{75}} [0.3\%]}}} τοῦ Θεοῦ.»




\par }\Chap{10}{\SH Jesus sends out the Seventy
\par }
{\PP \VerseOne{1}Μετὰ δὲ ταῦτα, ἀνέδειξεν ὁ Κύριος καὶ\FTNT{*}{{\FR 10:1 }{\FT{και
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,C,D,W [99.4\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — 𝕻{\SUP{75}}B,0181 [0.6\%] NU}}} ἑτέρους ἑβδομήκοντα,\FTNT{†}{{\FR 10:1 }{\FT{εβδομηκοντα
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,C,W [99\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ 1 δυο 𝕻{\SUP{75}}B,D,0181 [1\%] [NU]}}} καὶ ἀπέστειλεν αὐτοὺς ἀνὰ δύο\FTNT{‡}{{\FR 10:1 }{\FT{δυο
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,C,D,N,W,0181 [88\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ 11 B [12\%] [NU]}}} πρὸ προσώπου αὐτοῦ εἰς πᾶσαν πόλιν καὶ τόπον οὗ ἔμελλεν\FTNT{§}{{\FR 10:1 }{\FT{εμελλεν
{\BD{f}}{\SUP{35}} D [55\%] CP,HF,RP,TR ¦ ημελλεν ℵA,B,C,N,W,0181 [45\%] OC,NU}}} αὐτὸς ἔρχεσθαι.

\VS{2}Ἔλεγεν οὖν\FTNT{*}{{\FR 10:2 }{\FT{ουν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N,W,0181 [95\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ δε ℵB,C,D [5\%] NU}}} πρὸς αὐτούς· «Ὁ μὲν θερισμὸς πολύς, οἱ δὲ ἐργάται ὀλίγοι· δεήθητε οὖν τοῦ Κυρίου τοῦ θερισμοῦ ὅπως ἐκβάλῃ ἐργάτας\FTNT{†}{{\FR 10:2 }{\FT{εκβαλη εργατας
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,C,N,W [84\%] CP,HF,RP,OC ¦ εκβαλλη 2 [14.6\%] TR ¦ εκβαλει 2 [1\%] ¦ ~ 21 (𝕻{\SUP{75}})B,D,0181 [0.4\%] [NU]}}} εἰς τὸν θερισμὸν αὐτοῦ.


\par }{\PP \VS{3}»Ὑπάγετε· ἰδού, ἐγὼ\FTNT{‡}{{\FR 10:3 }{\FT{εγω
{\BD{f}}{\SUP{35}} C,D,N,W [99\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — 𝕻{\SUP{75}}ℵA,B,0181 [1\%] NU}}} ἀποστέλλω ὑμᾶς ὡς ἄρνας ἐν μέσῳ λύκων.

\VS{4}Μὴ βαστάζετε βαλάντιον,\FTNT{§}{{\FR 10:4 }{\FT{βαλαντιον
{\BD{f}}{\SUP{35}} [70\%] HF,RP,TR ¦ βαλλαντιον 𝕻{\SUP{75}}ℵA,B,C,D,N,W,0181 [30\%] CP,OC,NU}}} μὴ πήραν, μὴ\FTNT{*}{{\FR 10:4 }{\FT{μη
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{75}}ℵB,D,0181 [26\%] NU ¦ μηδε A,C,W [74\%] CP,HF,RP,TR,OC}}} ὑποδήματα· καὶ μηδένα κατὰ τὴν ὁδὸν ἀσπάσησθε.

\VS{5}Εἰς ἣν δ᾿ ἂν οἰκίαν εἰσέρχησθε,\FTNT{†}{{\FR 10:5 }{\FT{οικιαν εισερχησθε
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,W [94.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ 1 εισερχεσθε [2.5\%] ¦ ~ εισελθητε 1 𝕻{\SUP{75}}(ℵ)B(D)0181 [0.5\%] NU ¦ 1 εισελθητε C [1.5\%] ¦ two other variants [1\%]}}} πρῶτον λέγετε, ‹Εἰρήνη τῷ οἴκῳ τούτῳ.›

\VS{6}Καὶ ἐὰν μὲν\FTNT{‡}{{\FR 10:6 }{\FT{μεν
{\BD{f}}{\SUP{35}} 0181 [25\%] TR ¦ — 𝕻{\SUP{75}}ℵA,B,C,D,W [75\%] CP,HF,RP,OC,NU}}} ᾖ ἐκεῖ\FTNT{§}{{\FR 10:6 }{\FT{η εκει
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,C,D,W [99.7\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ~ 21 𝕻{\SUP{75}}B [0.3\%] NU}}} υἱὸς\FTNT{*}{{\FR 10:6 }{\FT{υιος
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{75}}A,B,C,D,W [97\%] CP,HF,RP,OC,NU ¦ ο 1 ℵ [3\%] TR}}} εἰρήνης, ἐπαναπαύσεται\FTNT{†}{{\FR 10:6 }{\FT{επαναπαυσεται
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C(W) [98\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ επαναπαυσετε D [1\%] ¦ επαναπαησεται 𝕻{\SUP{75}}ℵB,0181,NU ¦ three other variants}}} ἐπ᾿ αὐτὸν ἡ εἰρήνη ὑμῶν· εἰ δὲ μή γε, ἐφ᾿ ὑμᾶς ἀνακάμψει.\FTNT{‡}{{\FR 10:6 }{\FT{ανακαμψει
{\IT{rell}} ¦ επανακαμψει OC}}}

\VS{7}Ἐν αὐτῇ δὲ τῇ οἰκίᾳ μένετε, ἐσθίοντες καὶ πίνοντες τὰ παρ᾿ αὐτῶν, ἄξιος γὰρ ὁ ἐργάτης τοῦ μισθοῦ αὐτοῦ ἐστιν.\FTNT{§}{{\FR 10:7 }{\FT{εστιν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,D,W [97.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — 𝕻{\SUP{75}}ℵB [2.5\%] NU}}} Μὴ μεταβαίνετε ἐξ οἰκίας εἰς οἰκίαν.


\par }{\PP \VS{8}»Καὶ εἰς ἣν δ᾿ ἂν\FTNT{*}{{\FR 10:8 }{\FT{δαν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A [50\%] CP,TR ¦ αν 𝕻{\SUP{75}}ℵB,D,W [50\%] HF,RP,OC,NU}}} πόλιν εἰσέρχησθε, καὶ δέχωνται\FTNT{†}{{\FR 10:8 }{\FT{δεχωνται
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,B,C,D [55\%] CP,HF,RP,TR,OC,NU ¦ δεχονται W [45\%]}}} ὑμᾶς, ἐσθίετε τὰ παρατιθέμενα ὑμῖν.

\VS{9}Καὶ θεραπεύετε τοὺς ἐν αὐτῇ ἀσθενεῖς καὶ λέγετε αὐτοῖς, ‹Ἤγγικεν ἐφ᾿ ὑμᾶς ἡ βασιλεία τοῦ Θεοῦ.›

\VS{10}Εἰς ἣν δ᾿ ἂν πόλιν εἰσέρχησθε,\FTNT{‡}{{\FR 10:10 }{\FT{εισερχησθε
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,W,0181 [92.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ εισερχεσθε [5\%] ¦ εισελθητε 𝕻{\SUP{45v,75}}ℵB,C,D [2.5\%] NU}}} καὶ μὴ δέχωνται\FTNT{§}{{\FR 10:10 }{\FT{δεχωνται
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{75}}ℵA,B,C,D,W [60\%] CP,HF,RP,TR,OC,NU ¦ δεχονται [40\%]}}} ὑμᾶς, ἐξελθόντες εἰς τὰς πλατείας αὐτῆς εἴπατε·

\VS{11}‹Καὶ τὸν κονιορτὸν τὸν\FTNT{*}{{\FR 10:11 }{\FT{τον
{\IT{rell}} ¦ — CP}}} κολληθέντα ἡμῖν ἐκ\FTNT{†}{{\FR 10:11 }{\FT{εκ
{\IT{rell}} ¦ απο [1\%] OC}}} τῆς πόλεως ὑμῶν\FTNT{‡}{{\FR 10:11 }{\FT{υμων
{\BD{f}}{\SUP{35}} [79\%] CP,HF,RP,TR ¦ 1 εις τους ποδας 𝕻{\SUP{(45)75}}ℵB,D [1\%] NU ¦ 1 εις τους ποδας ημων A,C(W) [20\%] OC}}} ἀπομασσόμεθα ὑμῖν. Πλὴν τοῦτο γινώσκετε, ὅτι ἤγγικεν ἐφ᾿ ὑμᾶς\FTNT{§}{{\FR 10:11 }{\FT{εφ υμας
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,W [98\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — 𝕻{\SUP{45,75}}ℵB,D,0181 [2\%] NU}}} ἡ βασιλεία τοῦ Θεοῦ.›

\VS{12}Λέγω\FTNT{*}{{\FR 10:12 }{\FT{λεγω
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{45,75}}A,B,C,W [80\%] CP,HF,RP,NU ¦ 1 δε ℵD [20\%] TR,OC}}} ὑμῖν ὅτι Σοδόμοις ἐν τῇ ἡμέρᾳ ἐκείνῃ ἀνεκτότερον ἔσται ἢ τῇ πόλει ἐκείνῃ.


\par }{\SHB Jesus gives the example
\par }
{\PP \VS{13}»Οὐαί σοι, Χωραζίν,\FTNT{†}{{\FR 10:13 }{\FT{χωραζιν
{\BD{f}}{\SUP{35}} N [35\%] CP ¦ χωραζειν [15\%] ¦ χοραζιν [29\%] HF,RP,TR,OC,NU ¦ χοραζειν 𝕻{\SUP{45,75}}ℵA,B,C [20\%] ¦ χοραζαιν D ¦ χορεζειν W ¦ four other variants}}} οὐαί σοι, Βηθσαϊδά·\FTNT{‡}{{\FR 10:13 }{\FT{βηθσαιδα
{\BD{f}}{\SUP{35}} C(N) [81\%] CP,HF,RP,TR,OC,NU ¦ βηθσαιδαν 𝕻{\SUP{45}}ℵW [15\%] ¦ βιθσαιδα [1.5\%] ¦ βηδσαιδα 𝕻{\SUP{75}}A,B [0.3\%] ¦ βεδσαιδα D ¦ nine other variants [2\%]}}} ὅτι εἰ ἐν Τύρῳ καὶ Σιδῶνι ἐγένοντο\FTNT{§}{{\FR 10:13 }{\FT{εγενοντο
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,N,W [97.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ εγενηθησαν 𝕻{\SUP{45}}ℵB,D [2\%] NU ¦ εγεννηθησαν 𝕻{\SUP{75}}}}} αἱ δυνάμεις αἱ γενόμεναι ἐν ὑμῖν, πάλαι ἂν ἐν σάκκῳ καὶ σποδῷ καθήμεναι\FTNT{*}{{\FR 10:13 }{\FT{καθημεναι
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{45}}D [94\%] CP,HF,RP,TR ¦ καθημενοι 𝕻{\SUP{75}}ℵA,B,C,N,W [6\%] OC,NU}}} μετενόησαν.

\VS{14}Πλὴν Τύρῳ καὶ Σιδῶνι ἀνεκτότερον ἔσται ἐν τῇ κρίσει ἢ ὑμῖν.

\VS{15}Καὶ σύ, Καπερναούμ,\FTNT{†}{{\FR 10:15 }{\FT{καπερναουμ
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N,W [99\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ καφαρναουμ 𝕻{\SUP{45,75}}ℵB,C,D [1\%] NU}}} ἡ
\FTNT{‡}{{\FR 10:15 }{\FT{η
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,N,W [99\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ μη 𝕻{\SUP{45,75}}ℵB,D [1\%] NU}}} ἕως τοῦ\FTNT{§}{{\FR 10:15 }{\FT{του
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N,W [98.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — 𝕻{\SUP{45,75}}ℵB,C,D [1.5\%] NU}}} οὐρανοῦ ὑψωθεῖσα,\FTNT{*}{{\FR 10:15 }{\FT{υψωθεισα
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,N,W [93.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ υψωθησα [5\%] ¦ υψωθηση 𝕻{\SUP{45,75}}ℵB,D [1.5\%] NU}}} ἕως\FTNT{†}{{\FR 10:15 }{\FT{εως
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{45}} A,C,D,N,W [98.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ 1 του 𝕻{\SUP{75}}B [1.5\%] NU ¦ 1 ο ℵ}}} ᾍδου\FTNT{‡}{{\FR 10:15 }{\FT{αδου
{\IT{rell}} ¦ αιδου HF}}} καταβιβασθήσῃ.\FTNT{§}{{\FR 10:15 }{\FT{καταβιβασθηση
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{45}}ℵA,C,N,W [99.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ καταβηση 𝕻{\SUP{75}}B,D [0.5\%] NU}}}


\par }{\PP \VS{16}»Ὁ ἀκούων ὑμῶν ἐμοῦ ἀκούει, καὶ ὁ ἀθετῶν ὑμᾶς ἐμὲ ἀθετεῖ· ὁ δὲ ἐμὲ ἀθετῶν ἀθετεῖ τὸν ἀποστείλαντά με.»


\par }{\SH The Seventy return and report
\par }
{\PP \VS{17}Ὑπέστρεψαν δὲ οἱ ἑβδομήκοντα μετὰ χαρᾶς\FTNT{*}{{\FR 10:17 }{\FT{οι εβδομηκοντα μετα χαρας
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵC,N,W [97\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ~ 3412 A [2\%] ¦ 12 δυο 34 𝕻{\SUP{45,75}}B,D [1\%] [NU]}}} λέγοντες, «Κύριε, καὶ τὰ δαιμόνια ὑποτάσσεται ἡμῖν ἐν τῷ ὀνόματί σου.»

\VS{18}Εἶπεν δὲ αὐτοῖς· «Ἐθεώρουν τὸν Σατανᾶν ὡς ἀστραπὴν ἐκ τοῦ οὐρανοῦ πεσόντα.

\VS{19}Ἰδού, δίδωμι\FTNT{†}{{\FR 10:19 }{\FT{διδωμι
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{45}}A,D,N [97.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ δεδωκα 𝕻{\SUP{75}}ℵB,C,W [2.5\%] NU}}} ὑμῖν τὴν ἐξουσίαν τοῦ πατεῖν ἐπάνω ὄφεων καὶ σκορπίων, καὶ ἐπὶ πᾶσαν τὴν δύναμιν τοῦ ἐχθροῦ, καὶ οὐδὲν ὑμᾶς οὐ μὴ ἀδικήσῃ.\FTNT{‡}{{\FR 10:19 }{\FT{αδικηση
{\IT{rell}} ¦ αδικησει ℵA,D,W [20\%]}}}

\VS{20}Πλὴν ἐν τούτῳ μὴ χαίρετε, ὅτι τὰ πνεύματα ὑμῖν ὑποτάσσεται· χαίρετε δὲ\FTNT{§}{{\FR 10:20 }{\FT{δε
{\IT{rell}} ¦ 1 μαλλον [3\%] TR}}} ὅτι τὰ ὀνόματα ὑμῶν ἐγράφη\FTNT{*}{{\FR 10:20 }{\FT{εγραφη
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{45v}}A,C,D,N,W [99\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ εγγεγραπται 𝕻{\SUP{75}}ℵB [1\%] NU ¦ three other variants}}} ἐν τοῖς οὐρανοῖς.»


\par }{\SH Jesus worships His Father
\par }
{\PP \VS{21}Ἐν αὐτῇ τῇ ὥρᾳ ἠγαλλιάσατο τῷ πνεύματι ὁ Ἰησοῦς\FTNT{†}{{\FR 10:21 }{\FT{τω πνευματι ο ιησους
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,W (92.7\%) CP,HF,RP,TR,OC ¦ εν 1234 (0.2\%) ¦ ~ 34 εν 12 (N) (2.4\%) ¦ 12 (0.6\%) ¦ 34 (0.5\%) ¦ εν 12 𝕻{\SUP{45v}} (0.1\%) ¦ 121 αγιω 34 C (2.8\%) ¦ 121 αγιω 𝕻{\SUP{75}} B ¦ εν 121 αγιω ℵD (0.2\%) [NU] ¦ three other readings (0.3\%)}}} καὶ εἶπεν· «Ἐξομολογοῦμαί σοι, Πάτερ, Κύριε τοῦ οὐρανοῦ καὶ τῆς γῆς, ὅτι ἀπέκρυψας ταῦτα ἀπὸ σοφῶν καὶ συνετῶν, καὶ ἀπεκάλυψας αὐτὰ νηπίοις. Ναί, ὁ Πατήρ, ὅτι οὕτως ἐγένετο εὐδοκία\FTNT{‡}{{\FR 10:21 }{\FT{εγενετο ευδοκια
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,D,N,W [99\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ~ 21 𝕻{\SUP{45v,75}}B,C [1\%] NU}}} ἔμπροσθέν σου.»


\par }{\PP \VS{22}Καὶ στραφεὶς πρὸς τοὺς μαθητὰς εἶπεν·\FTNT{§}{{\FR 10:22 }{\FT{και στραφεις προς τους μαθητας ειπεν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,N,W (77.7\%) CP,HF,RP,TR,OC ¦ 12345 αυτου 6 (11.7\%) ¦ — 𝕻{\SUP{45,75}}ℵB,D (9.4\%) NU ¦ longer omissions (1.2\%) (The TR underlying the AV and NKJV omits the clause.)}}} «Πάντα μοι παρεδόθη\FTNT{*}{{\FR 10:22 }{\FT{μοι παρεδοθη
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{75}}ℵA,B,C,D,N,W [95\%] CP,HF,RP,OC,NU ¦ ~ 21 [1\%] TR ¦ 1 παρεδωθη [3\%] ¦ 1 παραδεδοται [1\%]}}} ὑπὸ τοῦ Πατρός μου· καὶ οὐδεὶς γινώσκει\FTNT{†}{{\FR 10:22 }{\FT{γινωσκει
{\IT{rell}} ¦ επιγινωσκει C [8\%] OC}}} τίς ἐστιν ὁ Υἱὸς εἰ μὴ ὁ Πατήρ, καὶ τίς ἐστιν ὁ Πατὴρ εἰ μὴ ὁ Υἱός, καὶ ᾧ ἐὰν βούληται ὁ Υἱὸς ἀποκαλύψαι.»

\VS{23}Καὶ στραφεὶς πρὸς τοὺς μαθητὰς κατ᾿ ἰδίαν εἶπεν· «Μακάριοι οἱ ὀφθαλμοὶ οἱ βλέποντες ἃ βλέπετε.

\VS{24}Λέγω γὰρ ὑμῖν ὅτι πολλοὶ προφῆται καὶ βασιλεῖς ἠθέλησαν ἰδεῖν ἃ ὑμεῖς βλέπετε καὶ οὐκ εἶδον,\FTNT{‡}{{\FR 10:24 }{\FT{ειδον
{\IT{rell}} ¦ ειδαν B [0.2\%] NU ¦ ιδαν 𝕻{\SUP{75}}ℵC,N [0.5\%] ¦ ιδον [6\%]}}} καὶ ἀκοῦσαι ἃ ἀκούετε καὶ οὐκ ἤκουσαν.»


\par }{\SH How to inherit eternal life
\par }
{\PP \VS{25}Καὶ ἰδού, νομικός τις ἀνέστη, ἐκπειράζων αὐτὸν καὶ\FTNT{§}{{\FR 10:25 }{\FT{και
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,D,N,W [99.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — 𝕻{\SUP{75}}ℵB [0.5\%] NU}}} λέγων, «Διδάσκαλε, τί ποιήσας ζωὴν αἰώνιον κληρονομήσω;»

\VS{26}Ὁ δὲ εἶπεν πρὸς αὐτόν· «Ἐν τῷ νόμῳ τί γέγραπται; Πῶς ἀναγινώσκεις;»

\VS{27}Ὁ δὲ ἀποκριθεὶς εἶπεν· «Ἀγαπήσεις Κύριον τὸν Θεόν σου ἐξ ὅλης τῆς\FTNT{*}{{\FR 10:27 }{\FT{της
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,C,N,W [98.5\%] CP,HF,RP,TR,OC[NU] ¦ — 𝕻{\SUP{75}}B [1.5\%] ¦ τη (D)}}} καρδίας σου, καὶ ἐξ ὅλης τῆς ψυχῆς\FTNT{†}{{\FR 10:27 }{\FT{εξ ολης της ψυχης
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,N,W [99\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ εν ολη τη ψυχη 𝕻{\SUP{45v,75}}ℵB,D [1\%] NU}}} σου, καὶ ἐξ ὅλης τῆς ἰσχύος\FTNT{‡}{{\FR 10:27 }{\FT{εξ ολης της ισχυος
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,N,W [99\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ εν ολη τη ισχυι 𝕻{\SUP{75}}ℵB,D [1\%] NU}}} σου, καὶ ἐξ ὅλης τῆς διανοίας\FTNT{§}{{\FR 10:27 }{\FT{εξ ολης της διανοιας
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,N,W [99\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ εν ολη τη διανοια 𝕻{\SUP{75}}ℵB [1\%] NU ¦ — D}}} σου, καί, τὸν πλησίον σου ὡς σεαυτόν.»\FTNT{*}{{\FR 10:27 }{\FT{σεαυτον
{\IT{rell}} ¦ εαυτον A,N [20\%] OC}}}

\VS{28}Εἶπεν δὲ αὐτῷ, «Ὀρθῶς ἀπεκρίθης· τοῦτο ποίει καὶ ζήσῃ.»

\VS{29}Ὁ δέ, θέλων δικαιοῦν\FTNT{†}{{\FR 10:29 }{\FT{δικαιουν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N,W [98.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ δικαιωσαι 𝕻{\SUP{45v,75}}ℵB,C(D) [1.5\%] NU}}} ἑαυτόν, εἶπεν πρὸς τὸν Ἰησοῦν, «Καὶ τίς ἐστίν μου πλησίον;»


\par }{\SHB The good Samaritan
\par }
{\PP \VS{30}Ὑπολαβὼν δὲ\FTNT{‡}{{\FR 10:30 }{\FT{δε
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D,N,W [99.7\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — 𝕻{\SUP{75}}ℵB,C,NU}}} ὁ Ἰησοῦς εἶπεν· «Ἄνθρωπός τις κατέβαινεν ἀπὸ Ἱερουσαλὴμ εἰς Ἱεριχώ, καὶ λῃσταῖς περιέπεσεν, οἳ καὶ ἐκδύσαντες\FTNT{§}{{\FR 10:30 }{\FT{εκδυσαντες
{\IT{rell}} ¦ εξεδυσαν [30\%]}}} αὐτὸν καὶ πληγὰς ἐπιθέντες ἀπῆλθον, ἀφέντες ἡμιθανῆ τυγχάνοντα.\FTNT{*}{{\FR 10:30 }{\FT{τυγχανοντα
{\BD{f}}{\SUP{35}} A(C)N,W [97.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — 𝕻{\SUP{45,75}}ℵB,D [2.5\%] NU}}}

\VS{31}Κατὰ συγκυρίαν δὲ ἱερεύς τις κατέβαινεν ἐν τῇ ὁδῷ ἐκείνῃ, καὶ ἰδὼν αὐτὸν ἀντιπαρῆλθεν.

\VS{32}Ὁμοίως δὲ καὶ Λευΐτης, γενόμενος\FTNT{†}{{\FR 10:32 }{\FT{γενομενος
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{45}}A,C,D,N,W [97.5\%] CP,HF,RP,TR,OC[NU] ¦ — 𝕻{\SUP{75}}B [2.5\%] (Aleph omits the whole verse.)}}} κατὰ τὸν τόπον, ἐλθὼν καὶ ἰδὼν\FTNT{‡}{{\FR 10:32 }{\FT{ιδων
{\IT{rell}} ¦ 1 αυτον A,D [15\%]}}} ἀντιπαρῆλθεν.

\VS{33}Σαμαρείτης\FTNT{§}{{\FR 10:33 }{\FT{σαμαρειτης
{\IT{rell}} ¦ σαμαριτης ℵC,D,W [3.5\%] ¦ σαμαρειτις [13\%] ¦ two other variants N [0.5\%]}}} δέ τις, ὁδεύων, ἦλθεν κατ᾿ αὐτόν, καὶ ἰδὼν αὐτὸν\FTNT{*}{{\FR 10:33 }{\FT{αυτον
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,D,N,W [98\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — 𝕻{\SUP{45,75}}ℵB [2\%] NU}}} ἐσπλαγχνίσθη·

\VS{34}καὶ προσελθὼν κατέδησεν τὰ τραύματα αὐτοῦ, ἐπιχέων ἔλαιον καὶ οἶνον· ἐπιβιβάσας δὲ αὐτὸν ἐπὶ τὸ ἴδιον κτῆνος, ἤγαγεν αὐτὸν\FTNT{†}{{\FR 10:34 }{\FT{αυτον
{\IT{rell}} ¦ — [6\%] CP}}} εἰς πανδοχεῖον, καὶ ἐπεμελήθη αὐτοῦ.

\VS{35}Καὶ ἐπὶ τὴν αὔριον ἐξελθών,\FTNT{‡}{{\FR 10:35 }{\FT{εξελθων
{\BD{f}}{\SUP{35}} A(C)W [96.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — 𝕻{\SUP{45,75}}ℵB,D [3.5\%] NU}}} ἐκβαλὼν δύο δηνάρια, ἔδωκεν\FTNT{§}{{\FR 10:35 }{\FT{δυο δηναρια εδωκεν
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,C [99.7\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ~ 312 𝕻{\SUP{45,75}}B,NU ¦ ~ 213 D}}} τῷ πανδοχεῖ, καὶ εἶπεν αὐτῷ,\FTNT{*}{{\FR 10:35 }{\FT{αυτω
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,C,W [97\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — 𝕻{\SUP{45,75}}B,D [3\%] NU}}} ‹Ἐπιμελήθητι αὐτοῦ· καὶ ὅ τι ἂν προσδαπανήσῃς, ἐγὼ ἐν τῷ ἐπανέρχεσθαί με ἀποδώσω σοι.›

\VS{36}Τίς οὖν\FTNT{†}{{\FR 10:36 }{\FT{ουν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C(D)W [98.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — 𝕻{\SUP{45,75}}ℵB [1.5\%] NU}}} τούτων τῶν τριῶν πλησίον, δοκεῖ σοι,\FTNT{‡}{{\FR 10:36 }{\FT{πλησιον δοκει σοι
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{75}}ℵA,B,C,W [94\%] CP,HF,RP,OC,NU ¦ ~ 231 𝕻{\SUP{45}}D [6\%] TR}}} γεγονέναι τοῦ ἐμπεσόντος εἰς τοὺς λῃστάς;»

\VS{37}Ὁ δὲ εἶπεν, «Ὁ ποιήσας τὸ ἔλεος μετ᾿ αὐτοῦ.» Εἶπεν οὖν\FTNT{§}{{\FR 10:37 }{\FT{ουν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,W [91\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ δε 𝕻{\SUP{45,75}}ℵB,C,D [9\%] NU}}} αὐτῷ ὁ Ἰησοῦς, «Πορεύου καὶ σὺ ποίει ὁμοίως.»


\par }{\SH Martha and Mary
\par }
{\PP \VS{38}Ἐγένετο δὲ ἐν\FTNT{*}{{\FR 10:38 }{\FT{εγενετο δε εν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,D,W [98.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ~ 32 𝕻{\SUP{45,75}}ℵB [1.5\%] NU}}} τῷ πορεύεσθαι αὐτούς, καὶ\FTNT{†}{{\FR 10:38 }{\FT{και
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,W [99\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — 𝕻{\SUP{(45)75}}ℵB(D) [1\%] NU}}} αὐτὸς εἰσῆλθεν εἰς κώμην τινά. Γυνὴ δέ τις ὀνόματι Μάρθα ὑπεδέξατο αὐτὸν εἰς τὸν οἶκον αὐτῆς.\FTNT{‡}{{\FR 10:38 }{\FT{εις τον οικον αυτης
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D,W (99.2\%) CP,HF,RP,TR,OC ¦ 1 την οικιαν ℵC (0.4\%) ¦ — 𝕻{\SUP{45,75}}B,NU ¦ three other variants (0.2\%)}}}

\VS{39}Καὶ τῇδε ἦν ἀδελφὴ καλουμένη Μαρία,\FTNT{§}{{\FR 10:39 }{\FT{μαρια
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{45}}A,B,D [98.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ μαριαμ 𝕻{\SUP{75}}ℵC,W [1.5\%] NU}}} ἣ
\FTNT{*}{{\FR 10:39 }{\FT{η
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,B,C,D,W [99.5\%] CP,HF,RP,TR,OC[NU] ¦ — 𝕻{\SUP{45,75}}ℵ [0.5\%]}}} καὶ παρακαθίσασα\FTNT{†}{{\FR 10:39 }{\FT{παρακαθισασα
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{45}}D(W) [73\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ παρακαθησασα [26.5\%] ¦ παρακαθεσθεισα 𝕻{\SUP{75}}(ℵ)A,B,C [0.5\%] NU}}} παρὰ\FTNT{‡}{{\FR 10:39 }{\FT{παρα
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{45}}A,D,W [99.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ προς 𝕻{\SUP{75}}ℵB,C [0.5\%] NU}}} τοὺς πόδας τοῦ Ἰησοῦ\FTNT{§}{{\FR 10:39 }{\FT{ιησου
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{45,75}}A,W [99\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ κυριου ℵB,C,D [1\%] NU}}} ἤκουεν τῶν λόγων\FTNT{*}{{\FR 10:39 }{\FT{των λογων
{\BD{f}}{\SUP{35}} [37\%] CP ¦ τον λογον 𝕻{\SUP{45,75}}ℵA,B,C(D)W [63\%] HF,RP,TR,OC,NU}}} αὐτοῦ.

\VS{40}Ἡ δὲ Μάρθα περιεσπᾶτο περὶ πολλὴν διακονίαν· ἐπιστᾶσα δὲ εἶπεν· «Κύριε, οὐ μέλει σοι ὅτι ἡ ἀδελφή μου μόνην με κατέλιπεν\FTNT{†}{{\FR 10:40 }{\FT{κατελιπεν
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{45,75}}ℵ(D) [70\%] CP,TR,OC,NU ¦ κατελειπεν A,B,C [30\%] HF,RP ¦ ενκατελιψεν W}}} διακονεῖν; Εἰπὲ οὖν αὐτῇ ἵνα μοι συναντιλάβηται.»

\VS{41}Ἀποκριθεὶς δὲ ὁ Ἰησοῦς εἶπεν αὐτῇ·\FTNT{‡}{{\FR 10:41 }{\FT{ο ιησους ειπεν αυτη
{\BD{f}}{\SUP{35}} D [40\%] CP ¦ ~ 3412 AC,W [59\%] HF,RP,TR,OC ¦ ~ 341 κυριος 𝕻{\SUP{75}}ℵB [1\%] NU ¦ 1 κυριος 34 𝕻{\SUP{45}}}}} «Μάρθα, Μάρθα, μεριμνᾷς καὶ τυρβάζῃ\FTNT{§}{{\FR 10:41 }{\FT{τυρβαζη
{\BD{f}}{\SUP{35}} A [89\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ τυρβαζει [10\%] ¦ θορυβαζη 𝕻{\SUP{45,75}}ℵB,C(D)W [1\%] NU}}} περὶ πολλά,

\VS{42}ἑνὸς δέ ἐστιν χρεία. Μαρία\FTNT{*}{{\FR 10:42 }{\FT{μαρια
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,C,D,W [99.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ μαριαμ 𝕻{\SUP{75}}B [0.5\%] NU}}} δὲ\FTNT{†}{{\FR 10:42 }{\FT{δε
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,W [94\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ γαρ 𝕻{\SUP{75}}ℵB [6\%] NU ¦ — D}}} τὴν ἀγαθὴν μερίδα ἐξελέξατο, ἥτις οὐκ ἀφαιρεθήσεται ἀπ᾿\FTNT{‡}{{\FR 10:42 }{\FT{απ
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{75}}A,C,W [99.6\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — ℵB,D [0.4\%] NU}}} αὐτῆς.»




\par }\Chap{11}{\SH A model prayer
\par }
{\PP \VerseOne{1}Καὶ ἐγένετο ἐν τῷ εἶναι αὐτὸν ἐν τόπῳ τινὶ προσευχόμενον, ὡς ἐπαύσατο εἶπέν τις τῶν μαθητῶν αὐτοῦ πρὸς αὐτόν, «Κύριε, δίδαξον ἡμᾶς προσεύχεσθαι, καθὼς καὶ Ἰωάννης ἐδίδαξεν τοὺς μαθητὰς αὐτοῦ.»

\VS{2}Εἶπεν δὲ αὐτοῖς· «Ὅταν προσεύχησθε\FTNT{*}{{\FR 11:2 }{\FT{προσευχησθε
{\IT{rell}} ¦ προσευχεσθε 𝕻{\SUP{75}}A [10\%] ¦ προσευχεσθαι C,W [5\%]}}} λέγετε· Πάτερ ἡμῶν ὁ ἐν τοῖς οὐρανοῖς,\FTNT{†}{{\FR 11:2 }{\FT{ημων ο εν τοις ουρανοις
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,D,W [99\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — 𝕻{\SUP{75}}ℵB [1\%] NU}}} ἁγιασθήτω τὸ ὄνομά σου. Ἐλθέτω ἡ βασιλεία σου· γενηθήτω τὸ θέλημά σου, ὡς ἐν οὐρανῷ\FTNT{‡}{{\FR 11:2 }{\FT{γενηθητω το θελημα σου ως εν ουνανω
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,C,D,W [99\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — 𝕻{\SUP{75}}B [1\%] NU}}} καὶ ἐπὶ τῆς γῆς.\FTNT{§}{{\FR 11:2 }{\FT{και επι της γης
{\BD{f}}{\SUP{35}} [92\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ 124 (ℵ)A,C,D,W [7\%] ¦ — 𝕻{\SUP{75}}B [1\%] NU}}}

\VS{3}Τὸν ἄρτον ἡμῶν τὸν ἐπιούσιον δίδου ἡμῖν τὸ καθ᾿ ἡμέραν·

\VS{4}καὶ ἄφες ἡμῖν τὰς ἁμαρτίας ἡμῶν, καὶ γὰρ αὐτοὶ ἀφίεμεν\FTNT{*}{{\FR 11:4 }{\FT{αφιεμεν
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵ [74\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ αφιομεν 𝕻{\SUP{75}}A,C [21\%] NU ¦ αφειομεν B,D,W [0.5\%] ¦ αφιωμεν [4\%] ¦ four other variants}}} παντὶ\FTNT{†}{{\FR 11:4 }{\FT{παντι
{\IT{rell}} ¦ 1 τω [8\%] OC}}} ὀφείλοντι ἡμῖν. Καί, μὴ εἰσενέγκῃς ἡμᾶς εἰς πειρασμόν, ἀλλὰ ῥῦσαι ἡμᾶς ἀπὸ τοῦ πονηροῦ.»\FTNT{‡}{{\FR 11:4 }{\FT{αλλα ρυσαι ημας απο του πονηρου
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,D,W [99\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — 𝕻{\SUP{75}}ℵB [1\%] NU}}}


\par }{\SH A request at midnight
\par }
{\PP \VS{5}Καὶ εἶπεν πρὸς αὐτούς· «Τίς ἐξ ὑμῶν ἕξει φίλον καὶ πορεύσεται πρὸς αὐτὸν μεσονυκτίου καὶ εἴπῃ\FTNT{§}{{\FR 11:5 }{\FT{ειπη
{\IT{rell}} ¦ ερει A,D,W [22\%] OC}}} αὐτῷ, ‹Φίλε, χρῆσόν μοι τρεῖς ἄρτους,

\VS{6}ἐπειδὴ φίλος\FTNT{*}{{\FR 11:6 }{\FT{φιλος
{\BD{f}}{\SUP{35}} C [70\%] CP,HF,RP ¦ 1 μου 𝕻{\SUP{75}}ℵA,B,W [30\%] TR,OC,NU ¦ μοι D}}} παρεγένετο ἐξ ὁδοῦ πρός με, καὶ οὐκ ἔχω ὃ παραθήσω αὐτῷ›·

\VS{7}κἀκεῖνος ἔσωθεν ἀποκριθεὶς εἴπῃ, ‹Μή μοι κόπους πάρεχε· ἤδη ἡ θύρα κέκλεισται, καὶ τὰ παιδία μου μετ᾿ ἐμοῦ εἰς τὴν κοίτην εἰσίν· οὐ δύναμαι ἀναστὰς δοῦναί σοι›;

\VS{8}Λέγω ὑμῖν, εἰ καὶ οὐ δώσει αὐτῷ ἀναστὰς διὰ τὸ εἶναι αὐτοῦ φίλον,\FTNT{†}{{\FR 11:8 }{\FT{αυτου φιλον
{\BD{f}}{\SUP{35}} [92.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ~ 21 𝕻{\SUP{45,75}}ℵB,C [2.5\%] NU ¦ 1 φιλος W [1\%] ¦ αυτον 2 A,D [4\%]}}} διά γε τὴν ἀναίδειαν αὐτοῦ ἐγερθεὶς δώσει αὐτῷ ὅσον\FTNT{‡}{{\FR 11:8 }{\FT{οσον
{\BD{f}}{\SUP{35}} (D) [87\%] CP,HF,RP ¦ οσων 𝕻{\SUP{45,75}}ℵA,B,C,W [13\%] TR,OC,NU}}} χρῄζει.


\par }{\PP \VS{9}»Κἀγὼ ὑμῖν λέγω· αἰτεῖτε, καὶ δοθήσεται ὑμῖν· ζητεῖτε, καὶ εὑρήσετε· κρούετε, καὶ ἀνοιγήσεται\FTNT{§}{{\FR 11:9 }{\FT{ανοιγησεται
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{75}}ℵA,B,C [60\%] CP,HF,RP,TR,OC,NU ¦ ανοιχθησεται D,W [40\%]}}} ὑμῖν.

\VS{10}Πᾶς γὰρ ὁ αἰτῶν λαμβάνει, καὶ ὁ ζητῶν εὑρίσκει, καὶ τῷ κρούοντι ἀνοιγήσεται.\FTNT{*}{{\FR 11:10 }{\FT{ανοιγησεται
{\BD{f}}{\SUP{35}} C [50\%] CP,HF,RP,TR[NU] [ανυγησεται (ℵ)𝕻{\SUP{45}}] ¦ ανοιχθησεται A(W) [50\%] OC ¦ ανοιγεται 𝕻{\SUP{75}}B,D}}}

\VS{11}Τίνα δὲ\FTNT{†}{{\FR 11:11 }{\FT{δε
{\BD{f}}{\SUP{35}} [78\%] CP,HF,RP,TR ¦ 1 εξ 𝕻{\SUP{(45)75}}ℵA,B,C,D,W [22\%] OC,NU}}} ὑμῶν τὸν πατέρα αἰτήσει ὁ υἱὸς ἄρτον, μὴ λίθον ἐπιδώσει\FTNT{‡}{{\FR 11:11 }{\FT{επιδωσει
{\IT{rell}} ¦ δωσει CP}}} αὐτῷ;\FTNT{§}{{\FR 11:11 }{\FT{αρτον μη λιθον επιδωσει αυτω
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,C(D)W [99.8\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — 𝕻{\SUP{45,75}}B [0.2\%] NU}}} Ἢ καὶ\FTNT{*}{{\FR 11:11 }{\FT{η και
{\BD{f}}{\SUP{35}} A(C)D,W [88\%] CP,HF,RP,OC ¦ ει 2 [10\%] TR ¦ 1 ℵ [2\%] ¦ — 𝕻{\SUP{45,75}}B [0.2\%] NU}}} ἰχθύν, μὴ\FTNT{†}{{\FR 11:11 }{\FT{μη
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,C,D,W [99.8\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ και 𝕻{\SUP{45,75}}B,NU}}} ἀντὶ ἰχθύος ὄφιν ἐπιδώσει αὐτῷ;\FTNT{‡}{{\FR 11:11 }{\FT{επιδωσει αυτω
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{45}}ℵA,C,W [99.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ~ 21 𝕻{\SUP{75}}B,D [0.5\%] NU}}}

\VS{12}Ἢ καὶ ἐὰν\FTNT{§}{{\FR 11:12 }{\FT{εαν
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{45}}(C)(D) [92.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ αν A,W [6\%] ¦ — 𝕻{\SUP{75}}ℵB [1.5\%] NU}}} αἰτήσῃ\FTNT{*}{{\FR 11:12 }{\FT{αιτηση
{\BD{f}}{\SUP{35}} (𝕻{\SUP{45}})W [90\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ αιτησει 𝕻{\SUP{75}}ℵA,B(C)(D) [10\%] NU}}} ᾠόν, μὴ\FTNT{†}{{\FR 11:12 }{\FT{μη
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA(C)(D)W [99\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — 𝕻{\SUP{45,75}}B [1\%] NU}}} ἐπιδώσει αὐτῷ σκορπίον;

\VS{13}Εἰ οὖν ὑμεῖς, πονηροὶ ὑπάρχοντες,\FTNT{‡}{{\FR 11:13 }{\FT{υπαρχοντες
{\IT{rell}} ¦ οντες ℵD [15\%]}}}{\SUP{,}}\FTNT{§}{{\FR 11:13 }{\FT{πονηροι υπαρχοντες
{\IT{rell}} ¦ ~ 21 OC}}} οἴδατε δόματα ἀγαθὰ\FTNT{*}{{\FR 11:13 }{\FT{δοματα αγαθα
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{75}}ℵA,B,C,D,W [97\%] HF,RP,OC,NU ¦ ~ 21 𝕻{\SUP{45}} [3\%] CP,TR}}} διδόναι τοῖς τέκνοις ὑμῶν, πόσῳ μᾶλλον ὁ Πατὴρ ὁ ἐξ οὐρανοῦ\FTNT{†}{{\FR 11:13 }{\FT{ο εξ ουρανου
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,B(C)D,W [98\%] CP,HF,RP,TR,OC[NU] ¦ 23 𝕻{\SUP{75}}ℵ [2\%] ¦ 1 ουρανιος 𝕻{\SUP{45}}}}} δώσει Πνεῦμα Ἅγιον\FTNT{‡}{{\FR 11:13 }{\FT{αγιον
{\IT{rell}} ¦ αγαθον 𝕻{\SUP{45}} [1.5\%] OC}}} τοῖς αἰτοῦσιν αὐτόν.»


\par }{\SH A divided house
\par }
{\PP \VS{14}Καὶ ἦν ἐκβάλλων δαιμόνιον, καὶ αὐτὸ ἦν\FTNT{§}{{\FR 11:14 }{\FT{και ουτο ην
{\BD{f}}{\SUP{35}} C,W (93.9\%) CP,HF,RP,TR,OC[NU] ¦ 1 αυτω 3 (3.9\%) ¦ 1 αυτον 3 (0.2\%) ¦ — 𝕻{\SUP{45,75}}ℵA,B (1.6\%) ¦ six other variants D (0.4\%)}}} κωφόν. Ἐγένετο δέ, τοῦ δαιμονίου ἐξελθόντος, ἐλάλησεν ὁ κωφός· καὶ ἐθαύμασαν\FTNT{*}{{\FR 11:14 }{\FT{εθαυμασαν
{\IT{rell}} ¦ εθαυμαζον [1\%] OC}}} οἱ ὄχλοι.

\VS{15}Τινὲς δὲ ἐξ αὐτῶν εἶπον, «Ἐν Βεελζεβούλ,\FTNT{†}{{\FR 11:15 }{\FT{βεελζεβουλ
{\BD{f}}{\SUP{35}} D,N [82\%] CP,HF,RP,TR ¦ 1 τω 𝕻{\SUP{45,75}}ℵB,C,W [18\%] OC,NU ¦ 1 των A}}} ἄρχοντι τῶν δαιμονίων, ἐκβάλλει τὰ δαιμόνια.»\FTNT{‡}{{\FR 11:15 }{\FT{δαιμονια
{\IT{rell}} ¦ 1 ο δε (και 9\%) αποκριθεις ειπεν (−1234 3\%) πως δυναται σατανας σαταναν εκβαλλειν (εκβαλειν D 1\%) A(D) [22\%]}}}

\VS{16}Ἕτεροι δὲ πειράζοντες, σημεῖον παρ᾿ αὐτοῦ ἐζήτουν ἐξ οὐρανοῦ.\FTNT{§}{{\FR 11:16 }{\FT{παρ αυτου εζητουν (επεζητουν 4\%) εξ ουρανου
{\BD{f}}{\SUP{35}} N,W [96\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ~ 45312 𝕻{\SUP{45,75}}ℵA,B,C,D [2.5\%] NU ¦ at least eight further variants [1.5\%]}}}


\par }{\PP \VS{17}Αὐτὸς δέ, εἰδὼς αὐτῶν τὰ διανοήματα,\FTNT{*}{{\FR 11:17 }{\FT{αυτων τα διανοηματα
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{75}}ℵB,C,D,N,W [92\%] HF,RP,TR,OC,NU ¦ ~ 231 𝕻{\SUP{45}}A [8\%] CP}}} εἶπεν αὐτοῖς· «Πᾶσα βασιλεία ἐφ᾿ ἑαυτὴν διαμερισθεῖσα\FTNT{†}{{\FR 11:17 }{\FT{διαμερισθεισα
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{75}}(ℵA)B(D) [80\%] HF,RP,TR,OC,NU ¦ μερισθεισα (𝕻{\SUP{45}})C,N,W [20\%] CP}}} ἐρημοῦται, καὶ οἶκος ἐπὶ\FTNT{‡}{{\FR 11:17 }{\FT{επι
{\IT{rell}} ¦ επ C,D [17\%]}}} οἶκον πίπτει.

\VS{18}Εἰ δὲ καὶ ὁ Σατανᾶς ἐφ᾿ ἑαυτὸν διεμερίσθη,\FTNT{§}{{\FR 11:18 }{\FT{διεμερισθη
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{75}}A,B,D,N [81\%] HF,RP,TR,OC,NU ¦ εμερισθη 𝕻{\SUP{45}}ℵC,W [19\%] CP}}} πῶς σταθήσεται ἡ βασιλεία αὐτοῦ;—ὅτι λέγετε ἐν Βεελζεβοὺλ ἐκβάλλειν με\FTNT{*}{{\FR 11:18 }{\FT{εκβαλλειν με
{\IT{rell}} ¦ ~ 21 OC}}} τὰ δαιμόνια.

\VS{19}Εἰ δὲ ἐγὼ ἐν Βεελζεβοὺλ ἐκβάλλω τὰ δαιμόνια, οἱ υἱοὶ ὑμῶν ἐν τίνι ἐκβάλλουσιν;\FTNT{†}{{\FR 11:19 }{\FT{εκβαλλουσιν
{\IT{rell}} ¦ εκβαλουσιν N,W [17\%] OC ¦ εκβαλλωσιν [3.5\%]}}} Διὰ τοῦτο κριταὶ αὐτοὶ ὑμῶν ἔσονται.\FTNT{‡}{{\FR 11:19 }{\FT{κριται αυτοι υμων εσονται
{\BD{f}}{\SUP{35}} [18\%] ¦ ~ 2134 A,C,W [30\%] OC ¦ ~ 1324 [52\%] CP,HF,RP,TR ¦ ~ 2314 𝕻{\SUP{75}}B,D,NU ¦ ~ 2143 ℵ ¦ ~ 2341 N ¦ ~ 2431 𝕻{\SUP{45}}}}}

\VS{20}Εἰ δὲ ἐν δακτύλῳ Θεοῦ\FTNT{§}{{\FR 11:20 }{\FT{θεου
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{45}}ℵA,W [94\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ 1 εγω 𝕻{\SUP{75}}B,C(D,N) [6\%] [NU]}}} ἐκβάλλω τὰ δαιμόνια, ἄρα ἔφθασεν ἐφ᾿ ὑμᾶς ἡ βασιλεία τοῦ Θεοῦ.


\par }{\PP \VS{21}»Ὅταν ὁ ἰσχυρός, καθωπλισμένος, φυλάσσῃ\FTNT{*}{{\FR 11:21 }{\FT{φυλασση
{\IT{rell}} ¦ φυλασσει D [20\%]}}} τὴν ἑαυτοῦ αὐλήν, ἐν εἰρήνῃ ἐστὶν τὰ ὑπάρχοντα αὐτοῦ.

\VS{22}Ἐπὰν δὲ ὁ
\FTNT{†}{{\FR 11:22 }{\FT{ο
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,N,W [98.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — 𝕻{\SUP{45,75}}ℵB,D [1.5\%] NU}}} ἰσχυρότερος αὐτοῦ ἐπελθών, νικήσῃ\FTNT{‡}{{\FR 11:22 }{\FT{νικηση
{\IT{rell}} ¦ νικησει W [18\%]}}} αὐτόν, τὴν πανοπλίαν αὐτοῦ αἴρει ἐφ᾿ ᾗ ἐπεποίθει, καὶ τὰ σκῦλα αὐτοῦ διαδίδωσιν.


\par }{\PP \VS{23}»Ὁ μὴ ὢν μετ᾿ ἐμοῦ κατ᾿ ἐμοῦ ἐστιν, καὶ ὁ μὴ συνάγων μετ᾿ ἐμοῦ σκορπίζει.


\par }{\SH An empty house
\par }
{\PP \VS{24}»Ὅταν τὸ ἀκάθαρτον πνεῦμα ἐξέλθῃ ἀπὸ τοῦ ἀνθρώπου, διέρχεται δι᾿ ἀνύδρων τόπων ζητοῦν ἀνάπαυσιν· καὶ μὴ εὑρίσκον\FTNT{§}{{\FR 11:24 }{\FT{ευρισκον
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,C,D(W) [70\%] HF,RP,TR,OC ¦ ευρισκων 𝕻{\SUP{45}} [27\%] CP ¦ 1 τοτε 𝕻{\SUP{75}}B [3\%] [NU]}}} λέγει, ‹Ὑποστρέψω εἰς τὸν οἶκόν μου ὅθεν ἐξῆλθον.›

\VS{25}Καὶ ἐλθὸν\FTNT{*}{{\FR 11:25 }{\FT{ελθον
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{75}}ℵA,B,W [62\%] HF,RP,TR,OC,NU ¦ ελθων 𝕻{\SUP{45}}C,D [38\%] CP}}} εὑρίσκει σεσαρωμένον καὶ κεκοσμημένον.

\VS{26}Τότε πορεύεται καὶ παραλαμβάνει ἑπτὰ ἕτερα πνεύματα, πονηρότερα ἑαυτοῦ,\FTNT{†}{{\FR 11:26 }{\FT{επτα ετερα πνευματα πονηροτερα εαυτου
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C(D)W [98.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ~ 23451 𝕻{\SUP{75}}ℵB [1.5\%] NU}}} καὶ ἐλθόντα\FTNT{‡}{{\FR 11:26 }{\FT{ελθοντα
{\BD{f}}{\SUP{35}} [70\%] HF,RP ¦ εισελθοντα 𝕻{\SUP{75}}ℵA,B,C,D,W [30\%] CP,TR,OC,NU}}} κατοικεῖ ἐκεῖ· καὶ γίνεται τὰ ἔσχατα τοῦ ἀνθρώπου ἐκείνου χείρονα τῶν πρώτων.»


\par }{\SH True blessedness
\par }
{\PP \VS{27}Ἐγένετο δέ,\FTNT{§}{{\FR 11:27 }{\FT{εγενετο δε
{\IT{rell}} ¦ ~ και 1 CP}}} ἐν τῷ λέγειν αὐτὸν ταῦτα, ἐπάρασά τις γυνὴ φωνὴν\FTNT{*}{{\FR 11:27 }{\FT{γυνη φωνην
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C(D)W [99.7\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ~ 21 𝕻{\SUP{75}}ℵB [0.3\%] NU}}} ἐκ τοῦ ὄχλου εἶπεν αὐτῷ, «Μακαρία ἡ κοιλία ἡ βαστάσασά σε, καὶ μαστοὶ οὓς ἐθήλασας.»

\VS{28}Αὐτὸς δὲ εἶπεν, «Μενοῦν γε,\FTNT{†}{{\FR 11:28 }{\FT{γε
{\BD{f}}{\SUP{35}} C,D [95\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — 𝕻{\SUP{75}}ℵA,B,W [5\%] NU}}} μακάριοι οἱ ἀκούοντες τὸν λόγον τοῦ Θεοῦ καὶ φυλάσσοντες αὐτόν.»\FTNT{‡}{{\FR 11:28 }{\FT{αυτον
{\BD{f}}{\SUP{35}} [82\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — 𝕻{\SUP{75}}A,B,C,D,W [18\%] NU ¦ τον λογον του θεου ℵ}}}


\par }{\SH Jonah is a sign
\par }
{\PP \VS{29}Τῶν δὲ ὄχλων ἐπαθροιζομένων, ἤρξατο λέγειν· «Ἡ γενεὰ αὕτη\FTNT{§}{{\FR 11:29 }{\FT{αυτη
{\BD{f}}{\SUP{35}} C,W [93.5\%] CP,HF,RP,TR ¦ 1 γενεα 𝕻{\SUP{75}}ℵA,B,D [6.5\%] OC,NU}}} πονηρά ἐστιν. Σημεῖον ἐπιζητεῖ,\FTNT{*}{{\FR 11:29 }{\FT{επιζητει
{\BD{f}}{\SUP{35}} C,D,W [95\%] CP,HF,RP,TR ¦ ζητει 𝕻{\SUP{45v,75}}ℵA,B [5\%] OC,NU}}} καὶ σημεῖον οὐ δοθήσεται αὐτῇ εἰ μὴ τὸ σημεῖον Ἰωνᾶ τοῦ προφήτου.\FTNT{†}{{\FR 11:29 }{\FT{του προφητου
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,W [99\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — 𝕻{\SUP{45,75}}ℵB,D [1\%] NU}}}

\VS{30}Καθὼς γὰρ ἐγένετο Ἰωνᾶς σημεῖον τοῖς Νινευΐταις,\FTNT{‡}{{\FR 11:30 }{\FT{σημειον τοις νινευιταις
{\BD{f}}{\SUP{35}} (𝕻{\SUP{45v}})A(D)(W) [86\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ 12 νηνευιταις [12\%] ¦ ~ 231 C [1.5\%] NU ¦ ~ 2 νινευειταις 1 𝕻{\SUP{75}}ℵB}}} οὕτως ἔσται καὶ ὁ Υἱὸς τοῦ Ἀνθρώπου τῇ γενεᾷ ταύτῃ.\FTNT{§}{{\FR 11:30 }{\FT{ταυτη
{\IT{rell}} ¦ 1 σημειον [1.5\%] OC}}}

\VS{31}Βασίλισσα νότου ἐγερθήσεται ἐν τῇ κρίσει μετὰ τῶν ἀνδρῶν τῆς γενεᾶς ταύτης, καὶ κατακρινεῖ αὐτούς, ὅτι ἦλθεν ἐκ τῶν περάτων τῆς γῆς ἀκοῦσαι τὴν σοφίαν Σολομῶνος,\FTNT{*}{{\FR 11:31 }{\FT{σολομωνος
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{45,75}}ℵA,B,D [72\%] CP,HF,RP,NU ¦ σολομονος [8\%] ¦ σολομωντος C,W [19\%] TR,OC ¦ five other spellings [1\%]}}} καὶ ἰδού, πλεῖον Σολομῶνος\FTNT{†}{{\FR 11:31 }{\FT{σολομωνος
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{45,75}}ℵA,B,D,W [70\%] CP,HF,RP,NU ¦ σολομονος [10\%] ¦ σολομωντος C [20\%] TR,OC ¦ three other spellings [0.5\%]}}} ὧδε.

\VS{32}Ἄνδρες Νινευῒ\FTNT{‡}{{\FR 11:32 }{\FT{νινευι
{\BD{f}}{\SUP{35}} [32\%] CP,RP,TR,OC ¦ νινευη [16\%] HF ¦ νηνευι [2\%] ¦ νινευιται A,C [35\%] NU ¦ νηνευιται [6\%] ¦ νινευηται [3.5\%] ¦ νινευειται 𝕻{\SUP{45,75}}ℵB,W ¦ seven other spellings [5\%] (D omits verse)}}} ἀναστήσονται ἐν τῇ κρίσει μετὰ τῆς γενεᾶς ταύτης, καὶ κατακρινοῦσιν αὐτήν, ὅτι μετενόησαν εἰς τὸ κήρυγμα Ἰωνᾶ, καὶ ἰδού, πλεῖον Ἰωνᾶ ὧδε.


\par }{\SH Light inside the body
\par }
{\PP \VS{33}»Οὐδεὶς δὲ\FTNT{§}{{\FR 11:33 }{\FT{δε
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,W [88\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — 𝕻{\SUP{45,75}}ℵB,C,D [12\%] NU}}} λύχνον ἅψας, εἰς κρυπτὴν\FTNT{*}{{\FR 11:33 }{\FT{κρυπτην
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{75}}ℵA,B,C,D,W [85\%] CP,HF,RP,OC,NU ¦ κρυπτον 𝕻{\SUP{45}} [15\%] TR}}} τίθησιν οὐδὲ ὑπὸ τὸν μόδιον,\FTNT{†}{{\FR 11:33 }{\FT{ουδε υπο τον μοδιον
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,B,C,D,W [97.5\%] CP,HF,RP,TR,OC[NU] ¦ — 𝕻{\SUP{45,75}} [2.5\%]}}} ἀλλ᾿ ἐπὶ τὴν λυχνίαν, ἵνα οἱ εἰσπορευόμενοι τὸ φέγγος\FTNT{‡}{{\FR 11:33 }{\FT{φεγγος
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{45}}A,W [90\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ φως 𝕻{\SUP{75}}ℵB,C,D [10\%] NU}}} βλέπωσιν.

\VS{34}Ὁ λύχνος τοῦ σώματός ἐστιν ὁ ὀφθαλμός.\FTNT{§}{{\FR 11:34 }{\FT{οφθαλμος
{\BD{f}}{\SUP{35}} [98\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ 1 σου 𝕻{\SUP{45,75}}ℵA,B,C,D,W [2\%] NU}}} Ὅταν οὖν\FTNT{*}{{\FR 11:34 }{\FT{ουν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C [94\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — 𝕻{\SUP{45,75}}ℵB,D,W [6\%] NU}}} ὁ ὀφθαλμός σου ἁπλοῦς ᾖ,\FTNT{†}{{\FR 11:34 }{\FT{η
{\BD{f}}{\SUP{35}} C,D [35\%] CP ¦ 1 και 𝕻{\SUP{45,75}}ℵA,B,W [65\%] HF,RP,TR,OC,NU}}} ὅλον τὸ σῶμά σου φωτεινόν\FTNT{‡}{{\FR 11:34 }{\FT{φωτεινον
{\IT{rell}} ¦ φωτινον 𝕻{\SUP{75}}ℵA,C,D,W [18\%]}}} ἐστιν.\FTNT{§}{{\FR 11:34 }{\FT{εστιν
{\IT{rell}} ¦ εσται 𝕻{\SUP{45}} [15\%]}}} Ἐπὰν δὲ πονηρὸς ᾖ, καὶ τὸ σῶμά σου σκοτεινόν.\FTNT{*}{{\FR 11:34 }{\FT{σκοτεινον
{\IT{rell}} ¦ 1 εστιν D [4.5\%] ¦ 1 εσται 𝕻{\SUP{45}} [24\%]}}}

\VS{35}Σκόπει οὖν μὴ τὸ φῶς τὸ ἐν σοὶ σκότος ἐστίν.

\VS{36}Εἰ οὖν τὸ σῶμά σου ὅλον φωτεινόν, μὴ ἔχον τι μέρος\FTNT{†}{{\FR 11:36 }{\FT{τι μερος
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵ [81\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ~ 21 𝕻{\SUP{75}}A,B,W [17\%] NU ¦ 2 C [1.5\%] ¦ ~ μελος 1 𝕻{\SUP{45}} (D omits verse)}}} σκοτεινόν, ἔσται φωτεινὸν ὅλον, ὡς ὅταν ὁ λύχνος τῇ ἀστραπῇ φωτίζῃ σε.»


\par }{\SH Jesus derides scribes and Pharisees
\par }
{\PP \VS{37}Ἐν δὲ τῷ λαλῆσαι,\FTNT{‡}{{\FR 11:37 }{\FT{λαλησαι
{\IT{rell}} ¦ 1 αυτον ταυτα [6.5\%] OC ¦ 1 αυτον A [1\%]}}} ἠρώτα\FTNT{§}{{\FR 11:37 }{\FT{ηρωτα
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{45}}C [93\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ερωτα 𝕻{\SUP{75}}ℵA,B,W [7\%] NU ¦ — D}}} αὐτὸν Φαρισαῖός τις\FTNT{*}{{\FR 11:37 }{\FT{τις
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C(D)W [98\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — 𝕻{\SUP{45,75}}ℵB [2\%] NU}}} ὅπως ἀριστήσῃ παρ᾿ αὐτῷ. Εἰσελθὼν δὲ ἀνέπεσεν.

\VS{38}Ὁ δὲ Φαρισαῖος, ἰδών, ἐθαύμασεν ὅτι οὐ πρῶτον ἐβαπτίσθη πρὸ τοῦ ἀρίστου.

\VS{39}Εἶπεν δὲ ὁ Κύριος πρὸς αὐτόν· «Νῦν ὑμεῖς οἱ Φαρισαῖοι τὸ ἔξωθεν τοῦ ποτηρίου καὶ τοῦ πίνακος καθαρίζετε, τὸ δὲ ἔσωθεν ὑμῶν γέμει ἁρπαγῆς καὶ πονηρίας.

\VS{40}Ἄφρονες, οὐχ ὁ ποιήσας τὸ ἔξωθεν καὶ τὸ ἔσωθεν ἐποίησεν;

\VS{41}Πλήν, τὰ ἐνόντα δότε ἐλεημοσύνην· καὶ ἰδού, πάντα\FTNT{†}{{\FR 11:41 }{\FT{παντα
{\IT{rell}} ¦ απαντα 𝕻{\SUP{75}} [3\%] OC}}} καθαρὰ ὑμῖν ἐστιν.\FTNT{‡}{{\FR 11:41 }{\FT{εστιν
{\IT{rell}} ¦ εσται 𝕻{\SUP{45}} [7.5\%] OC}}}


\par }{\PP \VS{42}»Ἀλλ᾿\FTNT{§}{{\FR 11:42 }{\FT{αλλ
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C [65\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ αλλα 𝕻{\SUP{45,75}}ℵB,D,W [35\%] NU}}} οὐαὶ ὑμῖν τοῖς Φαρισαίοις, ὅτι ἀποδεκατοῦτε τὸ ἡδύοσμον καὶ τὸ πήγανον καὶ πᾶν λάχανον, καὶ παρέρχεσθε τὴν κρίσιν καὶ τὴν ἀγάπην τοῦ Θεοῦ. Ταῦτα\FTNT{*}{{\FR 11:42 }{\FT{ταυτα
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA(D)W [85\%] CP,HF,RP,TR ¦ 1 δε 𝕻{\SUP{45,75}}B,C [15\%] OC,NU}}} ἔδει ποιῆσαι, κἀκεῖνα μὴ ἀφιέναι.\FTNT{†}{{\FR 11:42 }{\FT{αφιεναι
{\BD{f}}{\SUP{35}} C,W [97\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ αφειναι 𝕻{\SUP{45}}ℵ [1.5\%] ¦ παρειναι 𝕻{\SUP{75}}B [1\%] NU ¦ παραφιεναι A ¦ — (D)}}}

\VS{43}Οὐαὶ ὑμῖν τοῖς Φαρισαίοις, ὅτι ἀγαπᾶτε τὴν πρωτοκαθεδρίαν ἐν ταῖς συναγωγαῖς, καὶ τοὺς ἀσπασμοὺς ἐν ταῖς ἀγοραῖς.

\VS{44}Οὐαὶ ὑμῖν, γραμματεῖς καὶ Φαρισαῖοι, ὑποκριταί,\FTNT{‡}{{\FR 11:44 }{\FT{γραμματεις και φαρισαιοι υποκριται
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,W [99\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — 𝕻{\SUP{45,75}}ℵB,C [1\%] NU ¦ 123 D}}} ὅτι ἐστὲ ὡς τὰ μνημεῖα τὰ ἄδηλα, καὶ οἱ ἄνθρωποι\FTNT{§}{{\FR 11:44 }{\FT{ανθρωποι
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{75}}A(D)W [95\%] CP,HF,RP,OC ¦ 1 οι ℵB,C [5\%] TR[NU]}}} περιπατοῦντες ἐπάνω οὐκ οἴδασιν.»


\par }{\SH Jesus derides lawyers
\par }
{\PP \VS{45}Ἀποκριθεὶς δέ τις τῶν νομικῶν λέγει αὐτῷ, «Διδάσκαλε, ταῦτα λέγων καὶ ἡμᾶς ὑβρίζεις.»

\VS{46}Ὁ δὲ εἶπεν· «Καὶ ὑμῖν τοῖς νομικοῖς οὐαί, ὅτι φορτίζετε τοὺς ἀνθρώπους φορτία δυσβάστακτα, καὶ αὐτοὶ ἑνὶ τῶν δακτύλων ὑμῶν οὐ προσψαύετε τοῖς φορτίοις.

\VS{47}Οὐαὶ ὑμῖν, ὅτι οἰκοδομεῖτε τὰ μνημεῖα τῶν προφητῶν, οἱ δὲ πατέρες ὑμῶν ἀπέκτειναν αὐτούς.

\VS{48}Ἄρα μαρτυρεῖτε\FTNT{*}{{\FR 11:48 }{\FT{μαρτυρειτε
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{75}}A,C,D,W [99.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ μαρτυρες εστε ℵB [0.5\%] NU}}} καὶ συνευδοκεῖτε τοῖς ἔργοις τῶν πατέρων ὑμῶν· ὅτι αὐτοὶ μὲν ἀπέκτειναν αὐτούς, ὑμεῖς δὲ οἰκοδομεῖτε αὐτῶν τὰ μνημεῖα.\FTNT{†}{{\FR 11:48 }{\FT{αυτων τα μνημεια
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,W (96.4\%) CP,HF,RP,TR,OC ¦ 12 μνηματα (0.3\%) ¦ ~ 231 (1\%) ¦ ~ 213 (0.3\%) ¦ ~ τους ταφους 1 (1.1\%) ¦ — 𝕻{\SUP{75}}ℵB,D (0.6\%) NU ¦ two other variants (0.2\%)}}}

\VS{49}Διὰ τοῦτο καὶ ‹ἡ σοφία τοῦ Θεοῦ› εἶπεν· ‹Ἀποστελῶ εἰς αὐτοὺς προφήτας καὶ ἀποστόλους, καὶ ἐξ αὐτῶν ἀποκτενοῦσιν καὶ ἐκδιώξουσιν,›\FTNT{‡}{{\FR 11:49 }{\FT{εκδιωξουσιν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D,W [87\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ διωξουσιν 𝕻{\SUP{75}}ℵB,C [13\%] NU}}}

\VS{50}ἵνα ἐκζητηθῇ τὸ αἷμα πάντων τῶν προφητῶν τὸ ἐκχυνόμενον\FTNT{§}{{\FR 11:50 }{\FT{εκχυνομενον
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{75}} [94\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ εκχυννομενον ℵA,C,D,W [5\%] ¦ εκκεχυμενον 𝕻{\SUP{45v}}B [1\%] NU}}} ἀπὸ καταβολῆς κόσμου ἀπὸ τῆς γενεᾶς ταύτης,

\VS{51}ἀπὸ τοῦ\FTNT{*}{{\FR 11:51 }{\FT{του
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,W [99\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — 𝕻{\SUP{45,75}}ℵB,C,D [1\%] NU}}} αἵματος Ἄβελ\FTNT{†}{{\FR 11:51 }{\FT{αβελ
{\IT{rell}} ¦ 1 του δικαιου [22\%]}}} ἕως τοῦ\FTNT{‡}{{\FR 11:51 }{\FT{του
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,W [97.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — 𝕻{\SUP{75}}ℵB,D [2.5\%] NU}}} αἵματος Ζαχαρίου, τοῦ ἀπολομένου μεταξὺ τοῦ θυσιαστηρίου καὶ τοῦ οἴκου. Ναί, λέγω ὑμῖν, ἐκζητηθήσεται ἀπὸ τῆς γενεᾶς ταύτης.

\VS{52}Οὐαὶ ὑμῖν τοῖς νομικοῖς, ὅτι ἤρατε τὴν κλεῖδα τῆς γνώσεως· αὐτοὶ οὐκ εἰσήλθετε,\FTNT{§}{{\FR 11:52 }{\FT{εισηλθετε
{\BD{f}}{\SUP{35}} [92\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ εισηλθατε 𝕻{\SUP{45,75}}ℵA,B,C,D,W [8\%] NU}}} καὶ τοὺς εἰσερχομένους ἐκωλύσατε.»


\par }{\PP \VS{53}Λέγοντος δὲ αὐτοῦ ταῦτα πρὸς αὐτούς,\FTNT{*}{{\FR 11:53 }{\FT{λεγοντος δε αυτου ταυτα προς αυτους
{\BD{f}}{\SUP{35}} A(D)W [98\%] CP,HF,RP,TR ¦ ~ 123564 [1\%] OC ¦ κακειθεν εξελθοντος (εξελθοντες 𝕻{\SUP{75}}) αυτου 𝕻{\SUP{45v(75)}}ℵB,C [1\%] NU}}} ἤρξαντο οἱ γραμματεῖς καὶ οἱ Φαρισαῖοι δεινῶς συνέχειν\FTNT{†}{{\FR 11:53 }{\FT{συνεχειν
{\BD{f}}{\SUP{35}} [26\%] CP ¦ ενεχειν 𝕻{\SUP{75}}ℵA,B,W [70\%] HF,RP,TR,OC,NU ¦ εχειν 𝕻{\SUP{45}}D [2.5\%] ¦ επεχειν C ¦ — [1\%]}}} καὶ ἀποστοματίζειν\FTNT{‡}{{\FR 11:53 }{\FT{αποστοματιζειν
{\IT{rell}} ¦ αποστομιζειν [15\%]}}} αὐτὸν περὶ πλειόνων,

\VS{54}ἐνεδρεύοντες αὐτόν, ζητοῦντες\FTNT{§}{{\FR 11:54 }{\FT{αυτον ζητουντες
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,W [90\%] CP,HF,RP,OC ¦ αυτω 2 [3\%] ¦ 1 και 2 [6\%] TR ¦ 1 𝕻{\SUP{45,75}}B [1\%] NU ¦ 2 (D) ¦ — ℵ}}} θηρεῦσαί τι ἐκ τοῦ στόματος αὐτοῦ, ἵνα κατηγορήσωσιν αὐτοῦ.\FTNT{*}{{\FR 11:54 }{\FT{ινα κατηγορησωσιν αυτου
{\BD{f}}{\SUP{35}} C [96.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ 1 κατηγορησουσιν 3 A,W [2\%] ¦ 1 ευρωσιν κατηγορησαι 3 D ¦ — 𝕻{\SUP{45,75}}ℵB [1.5\%] NU}}}




\par }\Chap{12}{\SH Beware of hypocrisy
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ἐν οἷς ἐπισυναχθεισῶν τῶν μυριάδων τοῦ ὄχλου, ὥστε\FTNT{*}{{\FR 12:1 }{\FT{ωστε
{\IT{rell}} ¦ ως [1\%] OC}}} καταπατεῖν ἀλλήλους, ἤρξατο λέγειν πρὸς τοὺς μαθητὰς αὐτοῦ πρῶτον· «Προσέχετε ἑαυτοῖς ἀπὸ τῆς ζύμης τῶν Φαρισαίων, ἥτις ἐστὶν ὑπόκρισις.\FTNT{†}{{\FR 12:1 }{\FT{των φαρισαιων ητις εστιν υποκρισις
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{45}}ℵA,C,D,W [99.7\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ~ 34512 𝕻{\SUP{75}}B [0.3\%] NU}}}

\VS{2}Οὐδὲν δὲ συγκεκαλυμμένον ἐστὶν ὃ οὐκ ἀποκαλυφθήσεται, καὶ κρυπτὸν ὃ οὐ γνωσθήσεται.

\VS{3}Ἀνθ᾿ ὧν ὅσα ἐν τῇ σκοτίᾳ εἴπατε ἐν τῷ φωτὶ ἀκουσθήσεται, καὶ ὃ πρὸς τὸ οὖς ἐλαλήσατε ἐν τοῖς ταμείοις\FTNT{‡}{{\FR 12:3 }{\FT{ταμειοις
{\IT{rell}} ¦ ταμιειοις [14\%] CP ¦ ταμιοις ℵA,W [5\%]}}} κηρυχθήσεται ἐπὶ τῶν δωμάτων.


\par }{\SH Don’t fear assassins
\par }
{\PP \VS{4}»Λέγω δὲ ὑμῖν, τοῖς φίλοις μου· μὴ φοβηθῆτε ἀπὸ τῶν ἀποκτενόντων\FTNT{§}{{\FR 12:4 }{\FT{αποκτενοντων
{\BD{f}}{\SUP{35}} D,W [68\%] CP,HF,RP ¦ αποκτεννοντων ℵA [23\%] OC ¦ αποκτεινοντων 𝕻{\SUP{45,75}}B [9\%] TR,NU}}} τὸ σῶμα καὶ μετὰ ταῦτα μὴ ἐχόντων περισσότερόν\FTNT{*}{{\FR 12:4 }{\FT{περισσοτερον
{\IT{rell}} ¦ περισσον A,D [10\%]}}} τι ποιῆσαι.

\VS{5}Ὑποδείξω δὲ ὑμῖν τίνα φοβηθῆτε—φοβήθητε τὸν μετὰ τὸ ἀποκτεῖναι ἐξουσίαν ἔχοντα\FTNT{†}{{\FR 12:5 }{\FT{εξουσιαν εχοντα
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{45}} [83\%] CP,HF,RP,TR ¦ ~ 21 𝕻{\SUP{75}}ℵA,B,D,W [17\%] OC,NU}}} ἐμβαλεῖν εἰς τὴν Γέενναν· ναί, λέγω ὑμῖν, τοῦτον φοβήθητε.

\VS{6}Οὐχὶ πέντε στρουθία πωλεῖται\FTNT{‡}{{\FR 12:6 }{\FT{πωλειται
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{45}}D,W [94.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ πωλειτε A [4\%] ¦ πωλουνται 𝕻{\SUP{75}}ℵB [1.5\%] NU}}} ἀσσαρίων δύο; Καὶ ἓν ἐξ αὐτῶν οὐκ ἔστιν ἐπιλελησμένον ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ.

\VS{7}Ἀλλὰ καὶ αἱ τρίχες τῆς κεφαλῆς ὑμῶν πᾶσαι ἠρίθμηνται. Μὴ οὖν\FTNT{§}{{\FR 12:7 }{\FT{ουν
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,D,Q,W [99\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — 𝕻{\SUP{45,75}}B [1\%] NU}}} φοβεῖσθε· πολλῶ\FTNT{*}{{\FR 12:7 }{\FT{πολλω
{\BD{f}}{\SUP{35}} [15\%] CP ¦ πολλων 𝕻{\SUP{45,75}}ℵA,B(D)Q,W [85\%] HF,RP,TR,OC,NU}}} στρουθίων διαφέρετε.\FTNT{†}{{\FR 12:7 }{\FT{διαφερετε
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{45,75}}ℵA,B,Q,W [84\%] HF,RP,TR,OC,NU ¦ 1 υμεις D [16\%] CP}}}


\par }{\SH You confess Christ, He’ll confess you!
\par }
{\PP \VS{8}»Λέγω δὲ ὑμῖν, πᾶς ὃς ἂν ὁμολογήσῃ ἐν ἐμοὶ ἔμπροσθεν τῶν ἀνθρώπων, καὶ ὁ Υἱὸς τοῦ Ἀνθρώπου ὁμολογήσει ἐν αὐτῷ\FTNT{‡}{{\FR 12:8 }{\FT{αυτω
{\IT{rell}} ¦ εαυτω CP}}} ἔμπροσθεν τῶν ἀγγέλων τοῦ Θεοῦ.

\VS{9}Ὁ δὲ ἀρνησάμενός με ἐνώπιον τῶν ἀνθρώπων ἀπαρνηθήσεται ἐνώπιον τῶν ἀγγέλων τοῦ Θεοῦ.

\VS{10}Καὶ πᾶς ὃς ἐρεῖ λόγον εἰς τὸν Υἱὸν τοῦ Ἀνθρώπου, ἀφεθήσεται αὐτῷ· τῷ δὲ εἰς τὸ Ἅγιον Πνεῦμα βλασφημήσαντι οὐκ ἀφεθήσεται.

\VS{11}Ὅταν δὲ προσφέρωσιν\FTNT{§}{{\FR 12:11 }{\FT{προσφερωσιν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,Q,W [92\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ εισφερωσιν 𝕻{\SUP{45(75)}}ℵB [3.5\%] NU ¦ προσφερουσιν [4.5\%] ¦ φερωσιν D}}} ὑμᾶς ἐπὶ τὰς συναγωγὰς καὶ τὰς ἀρχὰς καὶ τὰς ἐξουσίας, μὴ μεριμνᾶτε\FTNT{*}{{\FR 12:11 }{\FT{μεριμνατε
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,W [94\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ μεριμνησητε ℵB,Q [6\%] NU ¦ προσμεριμνατε D ¦ μεριμνη μη μεριμνησητε 𝕻{\SUP{75}}}}} πῶς ἢ τί ἀπολογήσεσθε,\FTNT{†}{{\FR 12:11 }{\FT{απολογησεσθε
{\BD{f}}{\SUP{35}} [35\%] CP ¦ απολογησησθε 𝕻{\SUP{45v,75}}ℵA,B,D,N,Q [63\%] HF,RP,TR,OC,NU ¦ απολογησασθε [1.5\%] ¦ απολογησεσθαι W}}} ἢ τί εἴπητε.

\VS{12}Τὸ γὰρ Ἅγιον Πνεῦμα διδάξει ὑμᾶς ἐν αὐτῇ τῇ ὥρᾳ ἃ δεῖ εἰπεῖν.»


\par }{\SH Beware of materialism
\par }
{\PP \VS{13}Εἶπεν δέ τις αὐτῷ ἐκ τοῦ ὄχλου,\FTNT{‡}{{\FR 12:13 }{\FT{αυτω εκ του οχλου
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D,N,W [99\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ~ 2341 𝕻{\SUP{75}}ℵB,Q [1\%] NU}}} «Διδάσκαλε, εἰπὲ τῷ ἀδελφῷ μου μερίσασθαι μετ᾿ ἐμοῦ τὴν κληρονομίαν.»\FTNT{§}{{\FR 12:13 }{\FT{μετ εμου την κληρονομιαν
{\IT{rell}} ¦ ~ 3412 [2\%] OC}}}

\VS{14}Ὁ δὲ εἶπεν αὐτῷ, «Ἄνθρωπε, τίς με κατέστησεν δικαστὴν ἢ μεριστὴν\FTNT{*}{{\FR 12:14 }{\FT{δικαστην η μεριστην
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N,Q,W (93.7\%) CP,HF,RP,TR,OC ¦ ~ 321 (1.5\%) ¦ κριτην 23 𝕻{\SUP{75}}ℵB (2.1\%) NU ¦ αρχοντα και 3 (1\%) ¦ αρχοντα και 1 (0.2\%) ¦ αρχοντα και 123 (0.7\%) ¦ 1 (0.7\%) ¦ κριτην D ¦ four other variants (0.2\%)}}} ἐφ᾿ ὑμᾶς;»

\VS{15}Εἶπεν δὲ πρὸς αὐτούς, «Ὁρᾶτε καὶ φυλάσσεσθε ἀπὸ τῆς\FTNT{†}{{\FR 12:15 }{\FT{της
{\BD{f}}{\SUP{35}} [78\%] CP,HF,RP,TR ¦ πασης 𝕻{\SUP{75}}ℵA,B,D,N,Q,W [22\%] OC,NU}}} πλεονεξίας, ὅτι οὐκ ἐν τῷ περισσεύειν τινὶ ἡ ζωὴ αὐτοῦ\FTNT{‡}{{\FR 12:15 }{\FT{αυτου
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{75}}ℵA,B,Q [60\%] CP,TR,OC,NU ¦ αυτω [40\%] HF,RP ¦ αυτων W ¦ — D,N}}} ἐστιν ἐκ τῶν ὑπαρχόντων αὐτοῦ.»\FTNT{§}{{\FR 12:15 }{\FT{αυτου
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,N [88\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ αυτω 𝕻{\SUP{75}}B,D,Q [12\%] NU ¦ αυτων W}}}


\par }{\SHB Parable of a rich fool
\par }
{\PP \VS{16}Εἶπεν δὲ παραβολὴν πρὸς αὐτοὺς λέγων· «Ἀνθρώπου τινὸς πλουσίου εὐφόρησεν ἡ χώρα.

\VS{17}Καὶ διελογίζετο ἐν ἑαυτῷ λέγων, ‹Τί ποιήσω, ὅτι οὐκ ἔχω ποῦ συνάξω τοὺς καρπούς μου;›

\VS{18}Καὶ εἶπεν· ‹Τοῦτο ποιήσω· καθελῶ μου τὰς ἀποθήκας καὶ μείζονας οἰκοδομήσω, καὶ συνάξω ἐκεῖ πάντα τὰ γενήματά\FTNT{*}{{\FR 12:18 }{\FT{τα γενηματα
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,D,N,Q,W [91\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ 1 γεννηματα [7\%] some TRs ¦ τον σιτον 𝕻{\SUP{75}}(B) [2\%] NU}}} μου\FTNT{†}{{\FR 12:18 }{\FT{μου
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{75}}ℵA,D,N,Q,W [99\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — B [1\%] NU}}} καὶ τὰ ἀγαθά μου.

\VS{19}Καὶ ἐρῶ τῇ ψυχῇ μου· Ψυχή, ἔχεις πολλὰ ἀγαθὰ κείμενα εἰς ἔτη πολλά· ἀναπαύου, φάγε, πίε, εὐφραίνου.›

\VS{20}Εἶπεν δὲ αὐτῷ ὁ Θεός· ‹Ἄφρον,\FTNT{‡}{{\FR 12:20 }{\FT{αφρον
{\BD{f}}{\SUP{35}} [70\%] CP,HF,RP,OC ¦ αφρων 𝕻{\SUP{75}}ℵA,B,D,N,Q,W [30\%] TR,NU}}} ταύτῃ τῇ νυκτὶ τὴν ψυχήν σου ἀπαιτοῦσιν ἀπὸ σοῦ· ἃ δὲ ἡτοίμασας, τίνι ἔσται;›

\VS{21}Οὕτως ὁ θησαυρίζων ἑαυτῷ καὶ μὴ εἰς Θεὸν πλουτῶν.»\FTNT{§}{{\FR 12:21 }{\FT{πλουτων
{\IT{rell}} ¦ 1 ταυτα λεγων εφωνει ο εχων ωτα ακουειν ακουετω [35\%]}}}


\par }{\SHB The mentality of the Kingdom
\par }
{\PP \VS{22}Εἶπεν δὲ πρὸς τοὺς μαθητὰς αὐτοῦ·\FTNT{*}{{\FR 12:22 }{\FT{αυτου
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,D,Q,W [99.8\%] CP,HF,RP,TR,OC[NU] ¦ — 𝕻{\SUP{75}}B [0.2\%]}}} «Διὰ τοῦτο λέγω ὑμῖν,\FTNT{†}{{\FR 12:22 }{\FT{λεγω υμιν
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{75}}ℵB,D [28\%] OC,NU ¦ ~ 21 A,Q,W [72\%] CP,HF,RP,TR}}} μὴ μεριμνᾶτε τῇ ψυχῇ ὑμῶν,\FTNT{‡}{{\FR 12:22 }{\FT{υμων
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{45}}(B) [94.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — 𝕻{\SUP{75}}ℵA,Q,W [3.5\%] NU ¦ ημων [2\%]}}} τί φάγητε· μηδὲ τῷ σώματι,\FTNT{§}{{\FR 12:22 }{\FT{σωματι
{\IT{rell}} ¦ 1 υμων [8.5\%] OC}}} τί ἐνδύσεσθε.\FTNT{*}{{\FR 12:22 }{\FT{ενδυσεσθε
{\BD{f}}{\SUP{35}} [25\%] ¦ ενδυσησθε 𝕻{\SUP{45,75}}ℵA,B,D,Q [74\%] CP,HF,RP,TR,OC,NU ¦ ενδυσησθαι W [1\%]}}}

\VS{23}Ἡ\FTNT{†}{{\FR 12:23 }{\FT{η
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{45}}A,W [76\%] CP,HF,RP,TR ¦ 1 γαρ 𝕻{\SUP{75}}ℵB,D,Q [17\%] NU ¦ ουχι 1 [7\%] OC}}} ψυχὴ πλείων\FTNT{‡}{{\FR 12:23 }{\FT{πλειων
{\BD{f}}{\SUP{35}} [23\%] ¦ πλειον 𝕻{\SUP{45,75}}ℵA,B,Q,W [77\%] CP,HF,RP,TR,OC,NU ¦ πλεον D}}} ἐστιν τῆς τροφῆς, καὶ τὸ σῶμα τοῦ ἐνδύματος.

\VS{24}Κατανοήσατε τοὺς κόρακας· ὅτι οὐ σπείρουσιν οὐδὲ θερίζουσιν, οἷς οὐκ ἔστιν ταμεῖον\FTNT{§}{{\FR 12:24 }{\FT{ταμειον
{\IT{rell}} ¦ ταμιειον [25\%]}}} οὐδὲ ἀποθήκη, καὶ ὁ Θεὸς τρέφει αὐτούς. Πόσῳ μᾶλλον ὑμεῖς διαφέρετε τῶν πετεινῶν;

\VS{25}Τίς δὲ ἐξ ὑμῶν μεριμνῶν δύναται προσθεῖναι ἐπὶ τὴν ἡλικίαν αὐτοῦ\FTNT{*}{{\FR 12:25 }{\FT{προσθειναι (προσθηναι 38\%) επι την ηλικιαν αυτου
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{45}}ℵA,D,Q,W [99.8\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ~ 23451 𝕻{\SUP{75}}B [0.2\%] NU}}} πῆχυν ἕνα;\FTNT{†}{{\FR 12:25 }{\FT{ενα
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,Q,W [99.7\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — 𝕻{\SUP{45,75}}ℵB,D,NU}}}

\VS{26}Εἰ οὖν οὔτε\FTNT{‡}{{\FR 12:26 }{\FT{ουτε
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,W [96.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ουδε 𝕻{\SUP{45,75}}ℵB,Q [3.5\%] NU ¦ — (D)}}} ἐλάχιστον δύνασθε, τί περὶ τῶν λοιπῶν μεριμνᾶτε;


\par }{\PP \VS{27}»Κατανοήσατε τὰ κρίνα, πῶς αὐξάνει· οὐ κοπιᾷ οὐδὲ νήθει· λέγω\FTNT{§}{{\FR 12:27 }{\FT{λεγω
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{45}} [20\%] ¦ 1 δε 𝕻{\SUP{75}}ℵA,B,Q,W [80\%] CP,HF,RP,TR,OC,NU}}} ὑμῖν,\FTNT{*}{{\FR 12:27 }{\FT{υμιν
{\IT{rell}} ¦ 1 οτι ℵA,D [19\%]}}} οὐδὲ Σολομὼν ἐν πάσῃ τῇ δόξῃ αὐτοῦ περιεβάλετο ὡς ἓν τούτων.

\VS{28}Εἰ δὲ τὸν χόρτον ἐν τῷ ἀγρῷ σήμερον ὄντα\FTNT{†}{{\FR 12:28 }{\FT{τον χορτον εν τω αγρω σημερον οντα
{\BD{f}}{\SUP{35}} [68\%] CP,HF,RP,TR ¦ ~ 126347 [11\%] ¦ ~ 126357 A,W [8\%] ¦ ~ 123576 [2\%] ¦ ~ 351276 𝕻{\SUP{75}}ℵB [0.5\%] NU ¦ ~ 356127 𝕻{\SUP{45}} ¦ 12 του αγρου 67 D [10\%] OC ¦ several other variants}}} καὶ αὔριον εἰς κλίβανον βαλλόμενον ὁ Θεὸς οὕτως ἀμφιέννυσιν,\FTNT{‡}{{\FR 12:28 }{\FT{αμφιεννυσιν
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,Q,W [99.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ αμφιεζει 𝕻{\SUP{45,75}}D [0.5\%] NU ¦ αμφιαζει B}}} πόσῳ μᾶλλον ὑμᾶς, ὀλιγόπιστοι;

\VS{29}Καὶ ὑμεῖς μὴ ζητεῖτε τί φάγητε ἢ
\FTNT{§}{{\FR 12:29 }{\FT{η
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{75}}A,D,W [95\%] CP,HF,RP,TR ¦ και 𝕻{\SUP{45}}ℵB,Q [5\%] OC,NU}}} τί πίητε, καὶ μὴ μετεωρίζεσθε.

\VS{30}Ταῦτα γὰρ πάντα τὰ ἔθνη τοῦ κόσμου ἐπιζητεῖ,\FTNT{*}{{\FR 12:30 }{\FT{επιζητει
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{45}}A,N,Q [98.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ επιζητουσιν 𝕻{\SUP{75}}ℵB(W) [1.5\%] NU ¦ ζητει D}}} ὑμῶν δὲ ὁ Πατὴρ οἶδεν ὅτι χρῄζετε τούτων.

\VS{31}Πλὴν ζητεῖτε τὴν βασιλείαν τοῦ Θεοῦ,\FTNT{†}{{\FR 12:31 }{\FT{του θεου
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{45}}A,N,Q,W [99.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ αυτου ℵB,D [0.5\%] NU ¦ — 𝕻{\SUP{75}}}}} καὶ ταῦτα πάντα\FTNT{‡}{{\FR 12:31 }{\FT{παντα
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D,N [72\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — 𝕻{\SUP{45,75}}ℵB,Q(W) [28\%] NU}}} προστεθήσεται ὑμῖν.


\par }{\PP \VS{32}»Μὴ φοβοῦ, τὸ μικρὸν ποίμνιον, ὅτι εὐδόκησεν ὁ Πατὴρ ὑμῶν δοῦναι ὑμῖν τὴν βασιλείαν.

\VS{33}Πωλήσατε τὰ ὑπάρχοντα ὑμῶν καὶ δότε ἐλεημοσύνην. Ποιήσατε ἑαυτοῖς βαλάντια\FTNT{§}{{\FR 12:33 }{\FT{βαλαντια
{\BD{f}}{\SUP{35}} [72\%] CP,HF,RP,TR ¦ βαλλαντια 𝕻{\SUP{45,75}}ℵA,B,D,N,Q,W [28\%] OC,NU}}} μὴ παλαιούμενα, θησαυρὸν ἀνέκλειπτον ἐν τοῖς οὐρανοῖς, ὅπου κλέπτης οὐκ ἐγγίζει, οὐδὲ σὴς διαφθείρει.

\VS{34}Ὅπου γάρ ἐστιν ὁ θησαυρὸς ὑμῶν, ἐκεῖ καὶ ἡ καρδία ὑμῶν ἔσται.


\par }{\SH Watchfulness enjoined
\par }
{\PP \VS{35}»Ἔστωσαν ὑμῶν αἱ ὀσφύες\FTNT{*}{{\FR 12:35 }{\FT{υμων αι οσφυες
{\IT{rell}} ¦ ~ 231 A,N,Q [16\%] ¦ 1 η 3 D}}} περιεζωσμέναι καὶ οἱ λύχνοι καιόμενοι,

\VS{36}καὶ ὑμεῖς ὅμοιοι ἀνθρώποις προσδεχομένοις τὸν κύριον ἑαυτῶν,\FTNT{†}{{\FR 12:36 }{\FT{εαυτων
{\IT{rell}} ¦ αυτων D,W [10\%]}}} πότε ἀναλύσει\FTNT{‡}{{\FR 12:36 }{\FT{αναλυσει
{\BD{f}}{\SUP{35}} [87\%] CP,HF,TR,OC ¦ αναλυση 𝕻{\SUP{75}}ℵA,B,D,N,Q,W [13\%] RP,NU}}} ἐκ τῶν γάμων, ἵνα ἐλθόντος καὶ κρούσαντος εὐθέως ἀνοίξωσιν αὐτῷ.

\VS{37}Μακάριοι οἱ δοῦλοι ἐκεῖνοι, οὓς ἐλθὼν ὁ κύριος εὑρήσει γρηγοροῦντας. Ἀμὴν λέγω ὑμῖν ὅτι περιζώσεται καὶ ἀνακλινεῖ αὐτούς, καὶ παρελθὼν διακονήσει αὐτοῖς.

\VS{38}Καὶ ἐὰν ἔλθῃ ἐν τῇ δευτέρᾳ φυλακῇ, καὶ\FTNT{§}{{\FR 12:38 }{\FT{και εαν ελθη εν τη δευτερα φυλακη και
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N,Q [97\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ 1235 εσπερινη 78 D ¦ καν 456 καν 𝕻{\SUP{75}}ℵB [1\%] NU ¦ 12 W ¦ at least seven other variants}}} ἐν τῇ τρίτῃ φυλακῇ ἔλθῃ, καὶ εὕρῃ οὕτως, μακάριοί εἰσιν οἱ δοῦλοι ἐκεῖνοι.\FTNT{*}{{\FR 12:38 }{\FT{οι δουλοι εκεινοι
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N,Q,W [99.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ 3 𝕻{\SUP{75}}B,D [0.3\%] NU ¦ — ℵ}}}

\VS{39}Τοῦτο δὲ γινώσκετε, ὅτι εἰ ᾔδει\FTNT{†}{{\FR 12:39 }{\FT{ηδει
{\IT{rell}} ¦ ηδη N [16\%] ¦ two other variants}}} ὁ οἰκοδεσπότης ποίᾳ ὥρᾳ ὁ κλέπτης ἔρχεται, ἐγρηγόρησεν ἂν, καὶ\FTNT{‡}{{\FR 12:39 }{\FT{εγρηγορησεν αν και
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,B,N,Q,W [99.8\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — [0.2\%] 𝕻{\SUP{75}}ℵ(D)NU}}} οὐκ ἂν\FTNT{§}{{\FR 12:39 }{\FT{αν
{\IT{rell}} ¦ — B,W [19\%] CP}}} ἀφῆκεν διορυγῆναι\FTNT{*}{{\FR 12:39 }{\FT{διορυγηναι
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N,Q,W [99\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ διορυχθηναι 𝕻{\SUP{75}}ℵB [1\%] NU ¦ — (D)}}} τὸν οἶκον αὐτοῦ.

\VS{40}Καὶ ὑμεῖς οὖν\FTNT{†}{{\FR 12:40 }{\FT{ουν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N,W (97.9\%) CP,HF,RP,TR,OC ¦ — 𝕻{\SUP{75}}ℵB,Q (1.6\%) NU ¦ omit vs 40 (0.4\%) ¦ δε D}}} γίνεσθε ἕτοιμοι, ὅτι ᾗ ὥρᾳ οὐ δοκεῖτε ὁ Υἱὸς τοῦ Ἀνθρώπου ἔρχεται.»


\par }{\PP \VS{41}Εἶπεν δὲ αὐτῷ\FTNT{‡}{{\FR 12:41 }{\FT{αυτω
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,N,Q,W [98\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — 𝕻{\SUP{75}}B(D) [2\%] NU}}} ὁ Πέτρος, «Κύριε, πρὸς ἡμᾶς τὴν παραβολὴν ταύτην λέγεις, ἢ καὶ πρὸς πάντας;»

\VS{42}Εἶπεν δὲ\FTNT{§}{{\FR 12:42 }{\FT{ειπεν δε
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N,Q,W [97.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ~ και 1 𝕻{\SUP{75}}ℵB,D [2.5\%] NU}}} ὁ Κύριος· «Τίς ἄρα ἐστὶν ὁ πιστὸς οἰκονόμος καὶ\FTNT{*}{{\FR 12:42 }{\FT{και
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA [74\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ο 𝕻{\SUP{75}}B,D,N,Q,W [22\%] NU ¦ — [4\%]}}} φρόνιμος, ὃν καταστήσει ὁ κύριος ἐπὶ τῆς θεραπείας αὐτοῦ, τοῦ διδόναι ἐν καιρῷ τὸ\FTNT{†}{{\FR 12:42 }{\FT{το
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,N,Q,W [99\%] CP,HF,RP,TR,OC[NU] ¦ — 𝕻{\SUP{75}}B,D [1\%]}}} σιτομέτριον;

\VS{43}Μακάριος ὁ δοῦλος ἐκεῖνος, ὃν ἐλθὼν ὁ κύριος αὐτοῦ εὑρήσει ποιοῦντα οὕτως.\FTNT{‡}{{\FR 12:43 }{\FT{ποιουντα ουτως
{\IT{rell}} ¦ ~ 21 𝕻{\SUP{45,75}}ℵ [2.5\%] OC}}}

\VS{44}Ἀληθῶς λέγω ὑμῖν ὅτι ἐπὶ πᾶσιν τοῖς ὑπάρχουσιν αὐτοῦ καταστήσει αὐτόν.

\VS{45}Ἐὰν δὲ εἴπῃ ὁ δοῦλος ἐκεῖνος ἐν τῇ καρδίᾳ αὐτοῦ, ‹Χρονίζει ὁ κύριός μου ἔρχεσθαι,›\FTNT{§}{{\FR 12:45 }{\FT{ερχεσθαι
{\IT{rell}} ¦ ελθειν [16\%]}}} καὶ ἄρξηται τύπτειν τοὺς παῖδας καὶ τὰς παιδίσκας, ἐσθίειν τε καὶ πίνειν καὶ μεθύσκεσθαι,

\VS{46}ἥξει ὁ κύριος τοῦ δούλου ἐκείνου ἐν ἡμέρᾳ ᾗ οὐ προσδοκᾷ, καὶ ἐν ὥρᾳ ᾗ οὐ γινώσκει, καὶ διχοτομήσει αὐτὸν καὶ τὸ μέρος αὐτοῦ μετὰ τῶν ἀπίστων θήσει.


\par }{\PP \VS{47}»Ἐκεῖνος δὲ ὁ δοῦλος ὁ γνοὺς τὸ θέλημα τοῦ κυρίου αὐτοῦ,\FTNT{*}{{\FR 12:47 }{\FT{αυτου
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{45,75}}ℵB,D,W [47\%] CP,NU ¦ εαυτου A,N [53\%] HF,RP,TR,OC}}} καὶ μὴ ἑτοιμάσας μηδὲ\FTNT{†}{{\FR 12:47 }{\FT{μηδε
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N [95\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ η 𝕻{\SUP{75}}ℵB [2.5\%] NU ¦ — (𝕻{\SUP{45}}D)(W) [2.5\%]}}} ποιήσας πρὸς τὸ θέλημα αὐτοῦ, δαρήσεται πολλάς.

\VS{48}Ὁ δὲ μὴ γνούς, ποιήσας δὲ ἄξια πληγῶν, δαρήσεται ὀλίγας. Παντὶ δὲ ᾧ ἐδόθη πολύ, πολὺ ζητηθήσεται παρ᾿ αὐτοῦ· καὶ ᾧ παρέθεντο πολύ, περισσότερον αἰτήσουσιν αὐτόν.


\par }{\SH Christ causes division
\par }
{\PP \VS{49}»Πῦρ ἦλθον βαλεῖν εἰς\FTNT{‡}{{\FR 12:49 }{\FT{εις
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{45}}D [75\%] CP,HF,RP,TR ¦ επι 𝕻{\SUP{75}}ℵA,B,N,W [25\%] OC,NU}}} τὴν γῆν, καὶ τί θέλω εἰ ἤδη ἀνήφθη;

\VS{50}Βάπτισμα δὲ ἔχω βαπτισθῆναι, καὶ πῶς συνέχομαι ἕως οὗ\FTNT{§}{{\FR 12:50 }{\FT{ου
{\BD{f}}{\SUP{35}} [79\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ οτου 𝕻{\SUP{45,75}}ℵA,B,D,N [21\%] NU ¦ — W}}} τελεσθῇ.

\VS{51}Δοκεῖτε ὅτι εἰρήνην παρεγενόμην δοῦναι ἐν τῇ γῇ; Οὐχί, λέγω ὑμῖν, ἀλλ᾿ ἢ διαμερισμόν.

\VS{52}Ἔσονται γὰρ ἀπὸ τοῦ νῦν πέντε ἐν οἴκῳ ἑνὶ\FTNT{*}{{\FR 12:52 }{\FT{οικω ενι
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{45}}A,N,W [98.7\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ~ 21 𝕻{\SUP{75}}B,D [1.3\%] NU ¦ — (ℵ)}}} διαμεμερισμένοι· τρεῖς ἐπὶ δυσὶν καὶ δύο ἐπὶ τρισίν.

\VS{53}Διαμερισθήσεται\FTNT{†}{{\FR 12:53 }{\FT{διαμερισθησεται
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N,W [97\%] CP,HF,RP,TR ¦ διαμερισθησονται 𝕻{\SUP{45,75}}ℵB,D [3\%] OC,NU}}} πατὴρ ἐπὶ\FTNT{‡}{{\FR 12:53 }{\FT{επι
{\IT{rell}} ¦ εφ A,D [20\%] TR}}} υἱῷ καὶ υἱὸς ἐπὶ πατρί, μήτηρ ἐπὶ θυγατρὶ\FTNT{§}{{\FR 12:53 }{\FT{θυγατρι
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N,W [98\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ την θυγατερα 𝕻{\SUP{45,75}} [1.5\%] NU ¦ θυγατερα ℵB,D [0.5\%]}}} καὶ θυγάτηρ ἐπὶ μητρί,\FTNT{*}{{\FR 12:53 }{\FT{μητρι
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N [98\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ την μητερα 𝕻{\SUP{45,75}}B,D [1.5\%] NU ¦ μητερα ℵ [0.5\%] ¦ — (W)}}} πενθερὰ ἐπὶ τὴν νύμφην αὐτῆς καὶ νύμφη ἐπὶ τὴν πενθερὰν αὐτῆς.»\FTNT{†}{{\FR 12:53 }{\FT{αυτης
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N,W [99\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — 𝕻{\SUP{45,75}}ℵB,D [1\%] NU}}}


\par }{\SH Discern the time
\par }
{\PP \VS{54}Ἔλεγεν δὲ καὶ τοῖς ὄχλοις· «Ὅταν ἴδητε τὴν\FTNT{‡}{{\FR 12:54 }{\FT{την
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{45}} D,W [95.5\%] CP,HF,RP,TR,OC[NU] ¦ — 𝕻{\SUP{75}}ℵA,B,N [4.5\%]}}} νεφέλην ἀνατέλλουσαν ἀπὸ\FTNT{§}{{\FR 12:54 }{\FT{απο
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{45}}A,D,N,W [99.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ επι 𝕻{\SUP{75}}ℵB [0.5\%] NU}}} δυσμῶν, εὐθέως λέγετε,\FTNT{*}{{\FR 12:54 }{\FT{λεγετε
{\BD{f}}{\SUP{35}} D [82\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ 1 οτι 𝕻{\SUP{45,75}}B [12\%] NU ¦ λεγεται W [5\%] ¦ λεγεται οτι ℵA,N [1\%]}}} ‹Ὄμβρος ἔρχεται,› καὶ γίνεται οὕτως.

\VS{55}Καὶ ὅταν νότον πνέοντα, λέγετε ὅτι ‹Καύσων ἔσται,› καὶ γίνεται.

\VS{56}Ὑποκριταί, τὸ πρόσωπον τοῦ οὐρανοῦ καὶ τῆς γῆς\FTNT{†}{{\FR 12:56 }{\FT{του ουρανου και της γης
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{45,75}}D,N [40\%] CP,OC ¦ ~ 45312 ℵA,B,W [60\%] HF,RP,TR,NU}}} οἴδατε δοκιμάζειν, τὸν δὲ καιρὸν\FTNT{‡}{{\FR 12:56 }{\FT{τον δε καιρον
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,N,W [99.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ~ 132 𝕻{\SUP{75}}B [0.2\%] NU ¦ πλην 13 𝕻{\SUP{45}}D [0.2\%] ¦ one other variant}}} τοῦτον πῶς οὐ δοκιμάζετε;\FTNT{§}{{\FR 12:56 }{\FT{ου δοκιμαζετε
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{45}}A(D) (94.7\%) CP,HF,RP,TR,OC ¦ 1 δοκιμαζεται N,W (3.9\%) ¦ 2 (0.4\%) ¦ ουκ οιδατε δοκιμαζειν 𝕻{\SUP{75}}ℵB (0.8\%) NU ¦ three other readings (0.2\%)}}}

\VS{57}Τί δέ, καὶ ἀφ᾿ ἑαυτῶν, οὐ κρίνετε τὸ δίκαιον;


\par }{\SH Pay your debts on time!
\par }
{\PP \VS{58}»Ὡς γὰρ ὑπάγεις μετὰ τοῦ ἀντιδίκου σου ἐπ᾿ ἄρχοντα, ἐν τῇ ὁδῷ δὸς ἐργασίαν ἀπηλλάχθαι ἀπ᾿ αὐτοῦ, μήποτε κατασύρῃ σε πρὸς τὸν κριτήν, καὶ ὁ κριτής σε παραδῷ\FTNT{*}{{\FR 12:58 }{\FT{παραδω
{\BD{f}}{\SUP{35}} N,W [98.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ παραδωσει (𝕻{\SUP{45}})ℵA,B(D) [1.5\%] NU ¦ παραδοσει 𝕻{\SUP{75}}}}} τῷ πράκτορι, καὶ ὁ πράκτωρ βάλῃ\FTNT{†}{{\FR 12:58 }{\FT{βαλη
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N,W [80\%] CP,HF,RP ¦ βαλλη [5\%] TR ¦ βαλει 𝕻{\SUP{75}}ℵB,D [10\%] OC,NU ¦ βαλλει [5\%]}}} σε\FTNT{‡}{{\FR 12:58 }{\FT{βαλη σε
{\BD{f}}{\SUP{35}} D [24\%] CP ¦ ~ 21 𝕻{\SUP{75}}ℵA,B,N,W [76\%] HF,RP,TR,OC,NU}}} εἰς φυλακήν.

\VS{59}Λέγω σοι, οὐ μὴ ἐξέλθῃς ἐκεῖθεν ἕως οὗ\FTNT{§}{{\FR 12:59 }{\FT{ου
{\BD{f}}{\SUP{35}} D,N,W [99\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ του A ¦ — 𝕻{\SUP{75}}ℵB [1\%] NU}}} καὶ τὸ\FTNT{*}{{\FR 12:59 }{\FT{το
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{75}}ℵB,N,W [60\%] TR,OC,NU ¦ τον A(D) [40\%] CP,HF,RP}}} ἔσχατον λεπτὸν ἀποδῷς.»




\par }\Chap{13}{\SH Repent or perish
\par }
{\PP \VerseOne{1}Παρῆσαν δέ τινες ἐν αὐτῷ τῷ καιρῷ ἀπαγγέλλοντες αὐτῷ περὶ τῶν Γαλιλαίων ὧν τὸ αἷμα Πιλᾶτος ἔμιξεν μετὰ τῶν θυσιῶν αὐτῶν.

\VS{2}Καὶ ἀποκριθεὶς ὁ Ἰησοῦς\FTNT{*}{{\FR 13:2 }{\FT{ο ιησους
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D,N,W [99.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — 𝕻{\SUP{75}}ℵB [0.5\%] NU}}} εἶπεν αὐτοῖς· «Δοκεῖτε ὅτι οἱ Γαλιλαῖοι οὗτοι ἁμαρτωλοὶ παρὰ πάντας τοὺς Γαλιλαίους ἐγένοντο, ὅτι τοιαῦτα\FTNT{†}{{\FR 13:2 }{\FT{τοιαυτα
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{75}}A,N,W [97.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ταυτα ℵB,D [2.5\%] NU}}} πεπόνθασιν;

\VS{3}Οὐχί, λέγω ὑμῖν· ἀλλ᾿ ἐὰν μὴ μετανοῆτε\FTNT{‡}{{\FR 13:3 }{\FT{μετανοητε
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{75}}ℵB,N,W [63\%] CP,HF,RP,TR,OC,NU ¦ μετανοησητε A,D [13\%] ¦ μετανοειτε [22\%] ¦ μετανοησετε [2\%]}}} πάντες ὡσαύτως\FTNT{§}{{\FR 13:3 }{\FT{ωσαυτως
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N,W [95\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ομοιως 𝕻{\SUP{75}}ℵB,D [5\%] NU}}} ἀπολεῖσθε.

\VS{4}Ἢ ἐκεῖνοι οἱ δέκα καὶ\FTNT{*}{{\FR 13:4 }{\FT{και
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N,W [98.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — 𝕻{\SUP{75}}ℵB,D [1.5\%] NU}}} ὀκτὼ ἐφ᾿ οὓς ἔπεσεν ὁ πύργος ἐν τῷ Σιλωὰμ καὶ ἀπέκτεινεν αὐτούς· δοκεῖτε ὅτι οὗτοι\FTNT{†}{{\FR 13:4 }{\FT{ουτοι
{\BD{f}}{\SUP{35}} N [81.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ αυτοι 𝕻{\SUP{75}}ℵA,B,W [18\%] NU ¦ — D [0.2\%] ¦ one other variant}}} ὀφειλέται ἐγένοντο παρὰ πάντας\FTNT{‡}{{\FR 13:4 }{\FT{παντας
{\BD{f}}{\SUP{35}} (N)W [90\%] CP,HF,RP,TR ¦ 1 τους 𝕻{\SUP{75}}ℵA,B,D [10\%] OC,NU}}} ἀνθρώπους τοὺς κατοικοῦντας ἐν\FTNT{§}{{\FR 13:4 }{\FT{εν
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,N,W [92\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — 𝕻{\SUP{75}}B,D [8\%] NU}}} Ἱερουσαλήμ;

\VS{5}Οὐχί, λέγω ὑμῖν· ἀλλ᾿ ἐὰν μὴ μετανοῆτε\FTNT{*}{{\FR 13:5 }{\FT{μετανοητε
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{75}}B,N,W [62\%] CP,HF,RP,TR,NU ¦ μετανοειτε W [16\%] ¦ μετανοησητε ℵA,D [21\%] OC ¦ μετανοησετε [1\%] ¦ μετανοηται [0.5\%]}}} πάντες ὁμοίως\FTNT{†}{{\FR 13:5 }{\FT{ομοιως
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{75}}A,D,N,W [94\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ωσαυτως ℵB [6\%] NU}}} ἀπολεῖσθε.»


\par }{\SH Parable of a barren fig tree
\par }
{\PP \VS{6}Ἔλεγεν δὲ ταύτην τὴν παραβολήν· «Συκῆν εἶχέν τις\FTNT{‡}{{\FR 13:6 }{\FT{ειχεν τις
{\IT{rell}} ¦ ~ 21 D [13\%]}}} ἐν τῷ ἀμπελῶνι αὐτοῦ πεφυτευμένην,\FTNT{§}{{\FR 13:6 }{\FT{εν τω αμπελωνι αυτου πεφυτευμενην
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N [94\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ~ 51234 𝕻{\SUP{75}}B,D,W [6\%] NU ¦ ~ 5134 ℵ}}} καὶ ἦλθεν ζητῶν καρπὸν\FTNT{*}{{\FR 13:6 }{\FT{ζητων καρπον
{\IT{rell}} ¦ ~ 21 [0.5\%] TR}}} ἐν αὐτῇ καὶ οὐχ εὗρεν.

\VS{7}Εἶπεν δὲ πρὸς τὸν ἀμπελουργόν· ‹Ἰδού, τρία ἔτη\FTNT{†}{{\FR 13:7 }{\FT{ετη
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N,W [98\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ 1 αφ ου 𝕻{\SUP{75}}ℵB,D [2\%] NU}}} ἔρχομαι ζητῶν καρπὸν ἐν τῇ συκῇ ταύτῃ καὶ οὐχ εὑρίσκω. Ἔκκοψον\FTNT{‡}{{\FR 13:7 }{\FT{εκκοψον
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵB,D,N,W [92\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ 1 ουν 𝕻{\SUP{75}}A [8\%] [NU]}}} αὐτήν· ἱνατί καὶ τὴν γῆν καταργεῖ;›\FTNT{§}{{\FR 13:7 }{\FT{καταργει
{\IT{rell}} ¦ καταργη [25\%]}}}

\VS{8}Ὁ δὲ ἀποκριθεὶς λέγει\FTNT{*}{{\FR 13:8 }{\FT{λεγει
{\IT{rell}} ¦ ειπεν [3\%] OC}}} αὐτῷ, ‹Κύριε, ἄφες αὐτὴν καὶ τοῦτο τὸ ἔτος, ἕως ὅτου σκάψω περὶ αὐτὴν καὶ βάλω κόπρια,\FTNT{†}{{\FR 13:8 }{\FT{κοπρια
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{75}}ℵA,B,N,W [87\%] CP,HF,RP,OC,NU ¦ κοπριαν [12\%] TR ¦ κοπρον [1\%] ¦ κοφινον κοπριων D}}}

\VS{9}κἂν μὲν ποιήσῃ\FTNT{‡}{{\FR 13:9 }{\FT{ποιηση
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{45,75}}ℵA,B,D,N,W [80\%] CP,HF,RP,TR,OC,NU ¦ ποιησει [20\%]}}} καρπόν—εἰ δὲ μήγε, εἰς τὸ μέλλον\FTNT{§}{{\FR 13:9 }{\FT{ει δε μηγε εις το μελλον
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{45v}}A,D,N,W [97.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ~ 456123 𝕻{\SUP{75}}ℵB [2.5\%] NU}}} ἐκκόψεις\FTNT{*}{{\FR 13:9 }{\FT{εκκοψεις
{\IT{rell}} ¦ εκκοψης [14\%]}}} αὐτήν.› »


\par }{\SH Jesus heals a woman bound by Satan
\par }
{\PP \VS{10}Ἦν δὲ διδάσκων ἐν μιᾷ τῶν συναγωγῶν ἐν τοῖς σάββασιν.

\VS{11}Καὶ ἰδού, γυνὴ ἦν\FTNT{†}{{\FR 13:11 }{\FT{ην
{\BD{f}}{\SUP{35}} A(D)(W) [98\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — 𝕻{\SUP{45,75}}ℵB,N [2\%] NU}}} πνεῦμα ἔχουσα ἀσθενείας\FTNT{‡}{{\FR 13:11 }{\FT{ασθενειας
{\IT{rell}} ¦ ασθενιας CP ¦ ασθενεια (D)}}} ἔτη δέκα καὶ\FTNT{§}{{\FR 13:11 }{\FT{και
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N [98\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — ℵB,D,W [2\%] NU ¦ ιη 𝕻{\SUP{45,75}}}}} ὀκτώ—καὶ ἦν συγκύπτουσα καὶ μὴ δυναμένη ἀνακῦψαι εἰς τὸ παντελές.

\VS{12}Ἰδὼν δὲ αὐτὴν ὁ Ἰησοῦς προσεφώνησεν καὶ εἶπεν αὐτῇ, «Γύναι, ἀπολέλυσαι τῆς ἀσθενείας σου.»

\VS{13}Καὶ ἐπέθηκεν αὐτῇ τὰς χεῖρας, καὶ παραχρῆμα ἀνωρθώθη,\FTNT{*}{{\FR 13:13 }{\FT{ανωρθωθη
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵN,W [59\%] CP,HF,RP,TR,OC,NU ¦ ανορθωθη 𝕻{\SUP{75}}A,B,D [40\%] ¦ ιαθη [1\%]}}} καὶ ἐδόξαζεν τὸν Θεόν.


\par }{\PP \VS{14}Ἀποκριθεὶς δὲ ὁ ἀρχισυνάγωγος, ἀγανακτῶν ὅτι τῷ\FTNT{†}{{\FR 13:14 }{\FT{τω
{\IT{rell}} ¦ το [15\%]}}} σαββάτῳ ἐθεράπευσεν ὁ Ἰησοῦς, ἔλεγεν τῷ ὄχλῳ,\FTNT{‡}{{\FR 13:14 }{\FT{οχλω
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{45}}A,D,N,W [99\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ 1 οτι 𝕻{\SUP{75}}ℵB [1\%] NU}}} «Ἓξ ἡμέραι εἰσὶν ἐν αἷς δεῖ ἐργάζεσθαι· ἐν ταύταις\FTNT{§}{{\FR 13:14 }{\FT{ταυταις
{\BD{f}}{\SUP{35}} D [93\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ αυταις 𝕻{\SUP{45,75}}ℵA,B,N,W [7\%] NU}}} οὖν ἐρχόμενοι θεραπεύεσθε, καὶ μὴ τῇ ἡμέρᾳ τοῦ σαββάτου.»

\VS{15}Ἀπεκρίθη οὖν\FTNT{*}{{\FR 13:15 }{\FT{ουν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N,W [96\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ δε 𝕻{\SUP{45,75}}ℵB,D [2.5\%] NU ¦ — [1.5\%]}}} αὐτῷ ὁ Κύριος καὶ εἶπεν· «Ὑποκριταί,\FTNT{†}{{\FR 13:15 }{\FT{υποκριται
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{75}}ℵA,B,N [75\%] CP,HF,RP,NU ¦ υποκριτα 𝕻{\SUP{45}}D,W [25\%] TR,OC}}} ἕκαστος ὑμῶν τῷ σαββάτῳ οὐ λύει τὸν βοῦν αὐτοῦ ἢ τὸν ὄνον ἀπὸ τῆς φάτνης καὶ ἀπαγαγὼν ποτίζει;

\VS{16}Ταύτην δέ, θυγατέρα Ἁβραὰμ οὖσαν, ἣν ἔδησεν ὁ Σατανᾶς, ἰδοὺ δέκα καὶ ὀκτὼ ἔτη, οὐκ ἔδει λυθῆναι ἀπὸ τοῦ δεσμοῦ τούτου τῇ ἡμέρᾳ τοῦ σαββάτου;»

\VS{17}Καὶ ταῦτα λέγοντος αὐτοῦ, κατῃσχύνοντο πάντες οἱ ἀντικείμενοι αὐτῷ· καὶ πᾶς ὁ ὄχλος ἔχαιρεν ἐπὶ πᾶσιν τοῖς ἐνδόξοις τοῖς γινομένοις ὑπ᾿ αὐτοῦ.


\par }{\SH Two parables
\par }
{\PP \VS{18}Ἔλεγεν δέ·\FTNT{‡}{{\FR 13:18 }{\FT{δε
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D(N)W [98.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ουν 𝕻{\SUP{45,75}}ℵB [1.5\%] NU}}} «Τίνι ὁμοία ἐστὶν ἡ βασιλεία τοῦ Θεοῦ, καὶ τίνι ὁμοιώσω αὐτήν;

\VS{19}Ὁμοία ἐστὶν κόκκῳ σινάπεως, ὃν λαβὼν ἄνθρωπος ἔβαλεν εἰς κῆπον ἑαυτοῦ,\FTNT{§}{{\FR 13:19 }{\FT{εαυτου
{\IT{rell}} ¦ αυτου 𝕻{\SUP{45}}ℵD [15\%]}}} καὶ ηὔξησεν καὶ ἐγένετο εἰς δένδρον μέγα,\FTNT{*}{{\FR 13:19 }{\FT{μεγα
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{45}}A,N,W (97.1\%) CP,HF,RP,TR,OC ¦ μεγαν (2.1\%) ¦ — 𝕻{\SUP{75}}ℵB(D) (0.8\%) NU}}} καὶ τὰ πετεινὰ τοῦ οὐρανοῦ κατεσκήνωσεν ἐν τοῖς κλάδοις αὐτοῦ.»


\par }{\PP \VS{20}Πάλιν\FTNT{†}{{\FR 13:20 }{\FT{παλιν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N,W [95\%] CP,HF,RP,OC ¦ και 1 𝕻{\SUP{45,75}}ℵB [5\%] TR,NU ¦ D is wild}}} εἶπεν· «Τίνι ὁμοιώσω τὴν βασιλείαν τοῦ Θεοῦ;

\VS{21}Ὁμοία ἐστὶν ζύμῃ, ἣν λαβοῦσα γυνὴ ἔκρυψεν\FTNT{‡}{{\FR 13:21 }{\FT{εκρυψεν
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{45}}B,N [60\%] CP,OC ¦ ενεκρυψεν 𝕻{\SUP{75}}ℵA,D,W [40\%] HF,RP,TR[NU]}}} εἰς ἀλεύρου σάτα τρία ἕως οὗ ἐζυμώθη ὅλον.»


\par }{\SH The narrow gate
\par }
{\PP \VS{22}Καὶ διεπορεύετο κατὰ πόλεις καὶ κώμας διδάσκων, καὶ πορείαν ποιούμενος εἰς Ἱερουσαλήμ.\FTNT{§}{{\FR 13:22 }{\FT{ιερουσαλημ
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D,N,W [99.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ιεροσολυμα 𝕻{\SUP{75}}ℵ [0.5\%] NU ¦ εροσολυμα B}}}

\VS{23}Εἶπεν δέ τις αὐτῷ, «Κύριε, εἰ ὀλίγοι οἱ σῳζόμενοι;» Ὁ δὲ εἶπεν πρὸς αὐτούς·

\VS{24}«Ἀγωνίζεσθε εἰσελθεῖν διὰ τῆς στενῆς πύλης,\FTNT{*}{{\FR 13:24 }{\FT{πυλης
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N,W [99\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ θυρας 𝕻{\SUP{(45)75}}ℵB,D [1\%] NU}}} ὅτι πολλοί, λέγω ὑμῖν, ζητήσουσιν εἰσελθεῖν καὶ οὐκ ἰσχύσουσιν.

\VS{25}Ἀφ᾿ οὗ ἂν ἐγερθῇ ὁ οἰκοδεσπότης καὶ ἀποκλείσῃ τὴν θύραν, καὶ ἄρξησθε ἔξω ἑστάναι καὶ κρούειν τὴν θύραν λέγοντες, ‹Κύριε, Κύριε,\FTNT{†}{{\FR 13:25 }{\FT{κυριε
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D,N,W [99.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — 𝕻{\SUP{75}}ℵB [0.5\%] NU}}} ἄνοιξον ἡμῖν›· καὶ ἀποκριθεὶς ἐρεῖ ὑμῖν, ‹Οὐκ οἶδα ὑμᾶς· πόθεν ἐστέ;›

\VS{26}τότε ἄρξεσθε\FTNT{‡}{{\FR 13:26 }{\FT{αρξεσθε
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{75}}B [70\%] CP,HF,RP,TR,OC,NU ¦ αρξησθε ℵA,D,N,W [30\%]}}} λέγειν, ‹Ἐφάγομεν ἐνώπιόν σου καὶ ἐπίομεν, καὶ ἐν ταῖς πλατείαις ἡμῶν ἐδίδαξας.›

\VS{27}Καὶ ἐρεῖ· ‹Λέγω\FTNT{§}{{\FR 13:27 }{\FT{λεγω
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{75}}A,D,N,W (94.7\%) CP,HF,RP,TR,OC ¦ λεγων B (1.3\%) NU ¦ — ℵ (1.3\%) ¦ omit 26-27a (2.7\%)}}} ὑμῖν, οὐκ οἶδα ὑμᾶς\FTNT{*}{{\FR 13:27 }{\FT{υμας
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA(D)N,W [99\%] CP,HF,RP,TR,OC[NU] ¦ — 𝕻{\SUP{75}}B [1\%]}}} πόθεν ἐστέ. Ἀπόστητε ἀπ᾿ ἐμοῦ, πάντες οἱ\FTNT{†}{{\FR 13:27 }{\FT{οι
{\BD{f}}{\SUP{35}} A [75\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — 𝕻{\SUP{75}}ℵB,D,N,W [25\%] NU}}} ἐργάται τῆς\FTNT{‡}{{\FR 13:27 }{\FT{της
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N,W [99.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — 𝕻{\SUP{75}}ℵB(D) [0.5\%] NU}}} ἀδικίας.›


\par }{\PP \VS{28}»Ἐκεῖ ἔσται ὁ κλαυθμός, καὶ ὁ βρυγμὸς τῶν ὀδόντων, ὅταν ὄψεσθε\FTNT{§}{{\FR 13:28 }{\FT{οψεσθε
{\BD{f}}{\SUP{35}} B,D [27\%] CP,UBS ¦ οψησθε 𝕻{\SUP{75}}A,N,W [73\%] HF,RP,TR,OC,N-A ¦ ιδητε ℵ}}} Ἁβραὰμ καὶ Ἰσαὰκ καὶ Ἰακὼβ καὶ πάντας τοὺς προφήτας ἐν τῇ βασιλείᾳ τοῦ Θεοῦ, ὑμᾶς δὲ ἐκβαλλομένους ἔξω.

\VS{29}Καὶ ἥξουσιν ἀπὸ ἀνατολῶν καὶ δυσμῶν καὶ\FTNT{*}{{\FR 13:29 }{\FT{και
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,D,N,W [98\%] CP,HF,RP ¦ 1 απο B [2\%] TR,OC,NU ¦ απο 𝕻{\SUP{75}}}}} βορρᾶ καὶ νότου, καὶ ἀνακλιθήσονται\FTNT{†}{{\FR 13:29 }{\FT{ανακλιθησονται
{\IT{rell}} ¦ ανακληθησονται N [30\%]}}} ἐν τῇ βασιλείᾳ τοῦ Θεοῦ.

\VS{30}Καὶ ἰδού, εἰσὶν ἔσχατοι οἳ ἔσονται πρῶτοι, καὶ εἰσὶν πρῶτοι οἳ ἔσονται ἔσχατοι.»


\par }{\SH A word for Herod
\par }
{\PP \VS{31}Ἐν αὐτῇ τῇ ἡμέρᾳ\FTNT{‡}{{\FR 13:31 }{\FT{ημερα
{\BD{f}}{\SUP{35}} N,W [97\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ωρα 𝕻{\SUP{75}}ℵA,B,D [3\%] NU}}} προσῆλθόν\FTNT{§}{{\FR 13:31 }{\FT{προσηλθον
{\IT{rell}} ¦ προσηλθαν 𝕻{\SUP{75}}B,D,NU}}} τινες Φαρισαῖοι λέγοντες αὐτῷ, «Ἔξελθε καὶ πορεύου ἐντεῦθεν, ὅτι Ἡρῴδης θέλει\FTNT{*}{{\FR 13:31 }{\FT{θελει
{\IT{rell}} ¦ θελη [15\%]}}} σε ἀποκτεῖναι.»

\VS{32}Καὶ εἶπεν αὐτοῖς· «Πορευθέντες εἴπατε τῇ ἀλώπεκι ταύτῃ· ‹Ἰδού, ἐκβάλλω δαιμόνια καὶ ἰάσεις ἐπιτελῶ\FTNT{†}{{\FR 13:32 }{\FT{επιτελω
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N,W [97.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ αποτελω 𝕻{\SUP{75}}ℵB [2\%] NU ¦ αποτελουμαι D ¦ ποιουμαι και 𝕻{\SUP{45}} ¦ two other variants}}} σήμερον καὶ αὔριον, καὶ τῇ τρίτῃ τελειοῦμαι.›

\VS{33}Πλὴν δεῖ με σήμερον καὶ αὔριον καὶ τῇ ἐχομένῃ πορεύεσθαι, ὅτι οὐκ ἐνδέχεται προφήτην ἀπολέσθαι ἔξω Ἱερουσαλήμ.


\par }{\SH Jesus laments over Jerusalem
\par }
{\PP \VS{34}»Ἱερουσαλήμ, Ἱερουσαλήμ, ἡ ἀποκτένουσα\FTNT{‡}{{\FR 13:34 }{\FT{αποκτενουσα
{\BD{f}}{\SUP{35}} (A) [48\%] HF,RP ¦ αποκτεννουσα CP,OC ¦ αποκτεινουσα 𝕻{\SUP{45,75}}ℵB,D [49\%] TR,NU ¦ αποκτεινασα [3\%] ¦ αποκτινουσα N,W}}} τοὺς προφήτας καὶ λιθοβολοῦσα τοὺς ἀπεσταλμένους πρὸς αὐτήν, ποσάκις ἠθέλησα ἐπισυνάξαι τὰ τέκνα σου, ὃν τρόπον ὄρνις\FTNT{§}{{\FR 13:34 }{\FT{ορνις
{\IT{rell}} ¦ 1 επισυναγει CP}}} τὴν ἑαυτῆς νοσσιὰν\FTNT{*}{{\FR 13:34 }{\FT{την εαυτης νοσσιαν
{\IT{rell}} ¦ τα 2 νοσσια A(D) [12\%]}}} ὑπὸ τὰς πτέρυγας, καὶ οὐκ ἠθελήσατε.

\VS{35}Ἰδού, ἀφίεται ὑμῖν ὁ οἶκος ὑμῶν ἔρημος.\FTNT{†}{{\FR 13:35 }{\FT{ερημος
{\BD{f}}{\SUP{35}} D,N [55\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — 𝕻{\SUP{45v,75}}ℵA,B,W [45\%] NU}}} Λέγω δὲ\FTNT{‡}{{\FR 13:35 }{\FT{λεγω δε
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{75}}A,B,D,N,W [96.5\%] CP,HF,RP,OC[NU] ¦ ~ 21 [2\%] ¦ ~ αμην 21 [1\%] TR ¦ 1 𝕻{\SUP{45}}ℵ [0.4\%]}}} ὑμῖν ὅτι\FTNT{§}{{\FR 13:35 }{\FT{οτι
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N,W [97\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — 𝕻{\SUP{45v,75}}ℵB,D [3\%] NU}}} οὐ μή με ἴδητε\FTNT{*}{{\FR 13:35 }{\FT{με ιδητε
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{45,75}}D,N [85\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ~ 21 ℵA,B,W [15\%] NU}}} ἕως ἂν ἥξει ὅτε\FTNT{†}{{\FR 13:35 }{\FT{αν ηξει οτε
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N,W [45\%] RP ¦ 1 ηξη 3 [47\%] CP,HF,TR,OC ¦ 23 D [0.2\%] [NU] ¦ 1 𝕻{\SUP{45}}ℵ [6\%] ¦ 3 [1.5\%] ¦ — 𝕻{\SUP{75}}B [0.3\%]}}} εἴπητε, ‹Εὐλογημένος ὁ ἐρχόμενος ἐν ὀνόματι Κυρίου.› »




\par }\Chap{14}{\SH Jesus heals a man with dropsy
\par }
{\PP \VerseOne{1}Καὶ ἐγένετο, ἐν τῷ ἐλθεῖν αὐτὸν εἰς οἶκόν τινος τῶν ἀρχόντων τῶν\FTNT{*}{{\FR 14:1 }{\FT{των
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D,N,W [99\%] CP,HF,RP,TR,OC[NU] ¦ — 𝕻{\SUP{45,75}}ℵB [1\%]}}} Φαρισαίων σαββάτῳ φαγεῖν ἄρτον, καὶ αὐτοὶ ἦσαν παρατηρούμενοι αὐτόν.

\VS{2}Καὶ ἰδού, ἄνθρωπός τις ἦν ὑδρωπικὸς ἔμπροσθεν αὐτοῦ.

\VS{3}Καὶ ἀποκριθεὶς ὁ Ἰησοῦς εἶπεν πρὸς τοὺς νομικοὺς καὶ Φαρισαίους λέγων, «Εἰ\FTNT{†}{{\FR 14:3 }{\FT{ει
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{45}}A,N,W [97\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — 𝕻{\SUP{75}}ℵB,D [3\%] NU}}} ἔξεστιν τῷ σαββάτῳ θεραπεύειν;»\FTNT{‡}{{\FR 14:3 }{\FT{θεραπευειν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N,W [97.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ θεραπευσαι 𝕻{\SUP{45}} ¦ 1 η ου [1\%] ¦ θεραπευσαι η ου 𝕻{\SUP{75}}ℵB,D [1.5\%] NU}}}

\VS{4}Οἱ δὲ ἡσύχασαν. Καὶ ἐπιλαβόμενος ἰάσατο αὐτὸν καὶ ἀπέλυσεν.

\VS{5}Καὶ ἀποκριθεὶς\FTNT{§}{{\FR 14:5 }{\FT{αποκριθεις
{\BD{f}}{\SUP{35}} (ℵ)A,N(W) [80\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — 𝕻{\SUP{45,75}}B,D [20\%] NU}}} πρὸς αὐτοὺς εἶπεν,\FTNT{*}{{\FR 14:5 }{\FT{προς αυτους ειπεν
{\IT{rell}} ¦ ~ 312 A,D,W [13\%]}}} «Τίνος ὑμῶν, υἱὸς\FTNT{†}{{\FR 14:5 }{\FT{υιος
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{45,75}}B,N,W [72.5\%] HF,RP,OC,NU ¦ ο 1 A [1.5\%] ¦ ονος ℵ [26\%] CP,TR ¦ προβατον D}}} ἢ βοῦς εἰς φρέαρ ἐμπεσεῖται,\FTNT{‡}{{\FR 14:5 }{\FT{εμπεσειται
{\BD{f}}{\SUP{35}} (D,N) [90\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ πεσειται 𝕻{\SUP{45,75}}ℵA,B,W [10\%] NU}}} καὶ οὐκ εὐθέως ἀνασπάσει αὐτὸν ἐν τῇ\FTNT{§}{{\FR 14:5 }{\FT{τη
{\BD{f}}{\SUP{35}} A(D)N,W [99\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — 𝕻{\SUP{45,75}}ℵB [1\%] NU}}} ἡμέρᾳ τοῦ σαββάτου;»

\VS{6}Καὶ οὐκ ἴσχυσαν ἀνταποκριθῆναι αὐτῷ\FTNT{*}{{\FR 14:6 }{\FT{αυτω
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N,W [98.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — 𝕻{\SUP{45,75}}ℵB,D [1\%] NU ¦ two other variants}}} πρὸς ταῦτα.


\par }{\SH A lesson about humility
\par }
{\PP \VS{7}Ἔλεγεν δὲ πρὸς τοὺς κεκλημένους παραβολήν, ἐπέχων πῶς τὰς πρωτοκλισίας ἐξελέγοντο, λέγων πρὸς αὐτούς·

\VS{8}«Ὅταν κληθῇς ὑπό τινος εἰς γάμους, μὴ κατακλιθῇς\FTNT{†}{{\FR 14:8 }{\FT{κατακλιθης
{\IT{rell}} ¦ κατακληθης [15\%] ¦ κατακλιθεις [3\%] ¦ κατακληθεις [5.5\%] ¦ κατακλινου 𝕻{\SUP{45}} ¦ one other variant}}} εἰς τὴν πρωτοκλισίαν, μήποτε ἐντιμότερός σου ᾖ κεκλημένος ὑπ᾿ αὐτοῦ,

\VS{9}καὶ ἐλθὼν ὁ σὲ καὶ αὐτὸν καλέσας ἐρεῖ, ‹Σύ,\FTNT{‡}{{\FR 14:9 }{\FT{συ
{\BD{f}}{\SUP{35}} [20\%] ¦ σοι 𝕻{\SUP{45,75}}ℵA,B,D,N,W [80\%] CP,HF,RP,TR,OC,NU}}} δὸς τούτῳ τόπον›· καὶ τότε ἄρξῃ, μετ᾿\FTNT{§}{{\FR 14:9 }{\FT{μετ
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{45}} [70\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ μετα 𝕻{\SUP{75}}ℵA,B,D,N,W [30\%] NU}}} αἰσχύνης, τὸν ἔσχατον τόπον κατέχειν.

\VS{10}Ἀλλ᾿ ὅταν κληθῇς, πορευθεὶς ἀνάπεσε\FTNT{*}{{\FR 14:10 }{\FT{αναπεσε
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{45v,75}}ℵA,B,N,W [80\%] CP,HF,RP,OC,NU ¦ ανεπεσε [1\%] ¦ αναπεσον [4\%] TR ¦ αναπεσαι [15\%] ¦ αναπειπτε D}}} εἰς τὸν ἔσχατον τόπον, ἵνα ὅταν ἔλθῃ ὁ κεκληκώς σε, εἴπῃ\FTNT{†}{{\FR 14:10 }{\FT{ειπη
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D,W [99\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ερει 𝕻{\SUP{75}}ℵB,N [1\%] NU}}} σοι, ‹Φίλε, προσανάβηθι ἀνώτερον.› Τότε ἔσται σοι δόξα ἐνώπιον\FTNT{‡}{{\FR 14:10 }{\FT{ενωπιον
{\BD{f}}{\SUP{35}} D,W [95\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ 1 παντων 𝕻{\SUP{75}}ℵA,B,N [5\%] NU}}} τῶν συνανακειμένων σοι.

\VS{11}Ὅτι πᾶς ὁ ὑψῶν ἑαυτὸν ταπεινωθήσεται, καὶ ὁ ταπεινῶν ἑαυτὸν ὑψωθήσεται.»


\par }{\PP \VS{12}Ἔλεγεν δὲ καὶ τῷ κεκληκότι αὐτόν· «Ὅταν ποιῇς ἄριστον ἢ δεῖπνον, μὴ φώνει τοὺς φίλους σου, μηδὲ τοὺς ἀδελφούς σου, μηδὲ τοὺς συγγενεῖς σου, μηδὲ γείτονας πλουσίους, μήποτε καὶ αὐτοί σε ἀντικαλέσωσιν,\FTNT{§}{{\FR 14:12 }{\FT{σε αντικαλεσωσιν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,W [98\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ~ 21 𝕻{\SUP{75}}ℵB,D [2\%] NU ¦ αντικαλεσουσεν N}}} καὶ γένηταί\FTNT{*}{{\FR 14:12 }{\FT{γενηται
{\IT{rell}} ¦ γενησεται [16\%] OC ¦ one other variant}}} σοι ἀνταπόδομα.\FTNT{†}{{\FR 14:12 }{\FT{σοι ανταποδομα
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N,W [99\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ~ 21 𝕻{\SUP{75}}ℵB,D [1\%] NU}}}

\VS{13}Ἀλλ᾿ ὅταν ποιῇς δοχήν,\FTNT{‡}{{\FR 14:13 }{\FT{ποιης δοχην
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D,N,W [84\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ~ 21 B,NU ¦ ~ 2 ποιησης 𝕻{\SUP{75}}ℵ ¦ ποιεις 2 [16\%]}}} κάλει πτωχούς, ἀναπήρους,\FTNT{§}{{\FR 14:13 }{\FT{αναπηρους
{\BD{f}}{\SUP{35}} [90\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ αναπειρους 𝕻{\SUP{75}}A,B,D,W [10\%] NU ¦ αναπιρους ℵN}}} χωλούς, τυφλούς·

\VS{14}καὶ μακάριος ἔσῃ, ὅτι οὐκ ἔχουσιν ἀνταποδοῦναί σοι—ἀνταποδοθήσεται γάρ σοι ἐν τῇ ἀναστάσει τῶν δικαίων.»


\par }{\SH An unusual banquet
\par }
{\PP \VS{15}Ἀκούσας δέ τις τῶν συνανακειμένων ταῦτα εἶπεν αὐτῷ, «Μακάριος ὃς\FTNT{*}{{\FR 14:15 }{\FT{ος
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D,N,W [96.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ οστις 𝕻{\SUP{75}}B [3.5\%] NU ¦ omit whole line ℵ}}} φάγεται ἄριστον\FTNT{†}{{\FR 14:15 }{\FT{αριστον
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,W [80\%] CP,HF,RP,OC ¦ αρτον 𝕻{\SUP{75}}B,D,N [20\%] TR,NU}}} ἐν τῇ βασιλείᾳ τοῦ Θεοῦ.»

\VS{16}Ὁ δὲ εἶπεν αὐτῷ· «Ἄνθρωπός τις ἐποίησεν\FTNT{‡}{{\FR 14:16 }{\FT{εποιησεν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D,N,W [99.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ εποιει 𝕻{\SUP{75}}ℵB [0.5\%] NU}}} δεῖπνον μέγα, καὶ ἐκάλεσεν πολλούς·

\VS{17}καὶ ἀπέστειλεν τὸν δοῦλον αὐτοῦ τῇ ὥρᾳ τοῦ δείπνου εἰπεῖν τοῖς κεκλημένοις, ‹Ἔρχεσθε, ὅτι ἤδη ἕτοιμά ἐστιν πάντα.›\FTNT{§}{{\FR 14:17 }{\FT{παντα
{\BD{f}}{\SUP{35}} A(D)N,W (99.5\%) CP,HF,RP,TR,OC ¦ — 𝕻{\SUP{45(75)}}(ℵ)B (0.5\%) NU}}}

\VS{18}Καὶ ἤρξαντο ἀπὸ μιᾶς παραιτεῖσθαι πάντες.\FTNT{*}{{\FR 14:18 }{\FT{παραιτεισθαι παντες
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N,W [99\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ~ 21 𝕻{\SUP{75}}ℵB,D [1\%] NU}}} Ὁ πρῶτος εἶπεν αὐτῷ· ‹Ἀγρὸν ἠγόρασα, καὶ ἔχω ἀνάγκην ἐξελθεῖν καὶ\FTNT{†}{{\FR 14:18 }{\FT{εξελθειν και
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N,W [99\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ εξελθων 𝕻{\SUP{75}}ℵB,D [0.5\%] NU ¦ three other variants}}} ἰδεῖν αὐτόν. Ἐρωτῶ σε, ἔχε με παρῃτημένον.›

\VS{19}Καὶ ἕτερος εἶπεν· ‹Ζεύγη βοῶν ἠγόρασα πέντε, καὶ πορεύομαι δοκιμάσαι αὐτά. Ἐρωτῶ σε, ἔχε με παρῃτημένον.›

\VS{20}Καὶ ἕτερος εἶπεν, ‹Γυναῖκα ἔγημα, καὶ διὰ τοῦτο οὐ δύναμαι ἐλθεῖν.›

\VS{21}Καὶ παραγενόμενος ὁ δοῦλος ἐκεῖνος\FTNT{‡}{{\FR 14:21 }{\FT{εκεινος
{\BD{f}}{\SUP{35}} N [89\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — 𝕻{\SUP{45,75}}ℵA,B,D,W [11\%] NU}}} ἀπήγγειλεν τῷ κυρίῳ αὐτοῦ ταῦτα. Τότε ὀργισθεὶς ὁ οἰκοδεσπότης εἶπεν τῷ δούλῳ αὐτοῦ, ‹Ἔξελθε ταχέως εἰς τὰς πλατείας καὶ ῥύμας τῆς πόλεως, καὶ τοὺς πτωχοὺς καὶ ἀναπήρους\FTNT{§}{{\FR 14:21 }{\FT{αναπηρους
{\BD{f}}{\SUP{35}} N [97\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ αναπειρους 𝕻{\SUP{75}}ℵA,B,D,W [3\%] NU}}} καὶ τυφλοὺς καὶ χωλοὺς\FTNT{*}{{\FR 14:21 }{\FT{τυφλους και χωλους
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{45,75}}ℵB,D,W [42\%] CP,NU ¦ ~ 321 N [57\%] HF,RP,TR,OC ¦ 1 A [1\%]}}} εἰσάγαγε ὧδε.›

\VS{22}Καὶ εἶπεν ὁ δοῦλος, ‹Κύριε, γέγονεν ὡς\FTNT{†}{{\FR 14:22 }{\FT{ως
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N,W [98\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ο 𝕻{\SUP{45v,75}}ℵB,D [1\%] NU ¦ two other variants [1\%]}}} ἐπέταξας, καὶ ἔτι τόπος ἐστίν.›

\VS{23}Καὶ εἶπεν ὁ κύριος πρὸς τὸν δοῦλον· ‹Ἔξελθε εἰς τὰς ὁδοὺς καὶ φραγμοὺς καὶ ἀνάγκασον εἰσελθεῖν, ἵνα γεμισθῇ ὁ οἶκος μου.\FTNT{‡}{{\FR 14:23 }{\FT{ο οικος μου
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{45}}W [95\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ~ 312 𝕻{\SUP{75}}ℵA,B,D,N [5\%] NU}}}

\VS{24}Λέγω γὰρ ὑμῖν ὅτι οὐδεὶς τῶν ἀνδρῶν ἐκείνων τῶν κεκλημένων γεύσεταί μου τοῦ δείπνου.› »\FTNT{§}{{\FR 14:24 }{\FT{δειπνου
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{45,75}}ℵA,B,D,N,W [55\%] CP,HF,TR,OC,NU ¦ 1 πολλοι γαρ εισιν κλητοι ολιγοι δε εκλεκτοι [45\%] RP}}}


\par }{\MS Jesus ministers (mainly) in Perea

\par }{\SH Jesus defines discipleship
\par }
{\MM \VS{25}Συνεπορεύοντο δὲ αὐτῷ ὄχλοι πολλοί, καὶ στραφεὶς εἶπεν πρὸς αὐτούς·

\VS{26}«Εἴ τις ἔρχεται πρός με καὶ οὐ μισεῖ τὸν πατέρα αὐτοῦ\FTNT{*}{{\FR 14:26 }{\FT{αυτου
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{45}}ℵA,D,N,W [96\%] CP,HF,RP ¦ εαυτου 𝕻{\SUP{75}}B [4\%] TR,OC,NU}}} καὶ τὴν μητέρα, καὶ τὴν γυναῖκα καὶ τὰ τέκνα, καὶ τοὺς ἀδελφοὺς καὶ τὰς ἀδελφάς, ἔτι δὲ\FTNT{†}{{\FR 14:26 }{\FT{δε
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{45}}ℵA,D,N,W [99\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ τε B [1\%] NU ¦ — 𝕻{\SUP{75}}}}} καὶ τὴν ἑαυτοῦ ψυχήν,\FTNT{‡}{{\FR 14:26 }{\FT{εαυτου ψυχην
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{45}}A,D,N,W [99.7\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ~ 21 𝕻{\SUP{75}}ℵB,NU}}} οὐ δύναταί μου εἶναι μαθητής.\FTNT{§}{{\FR 14:26 }{\FT{μου ειναι μαθητης
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{45,75}}N [36\%] CP ¦ ~ 132 A,D,W [60\%] HF,RP,TR,OC ¦ ~ 213 ℵB [4\%] NU ¦ one other variant}}}

\VS{27}Καὶ ὅστις\FTNT{*}{{\FR 14:27 }{\FT{και οστις
{\BD{f}}{\SUP{35}} A(D)N,W [99\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ 2 𝕻{\SUP{45,75}}ℵ [0.5\%] NU ¦ 2 ουν B ¦ two other variants}}} οὐ βαστάζει τὸν σταυρὸν αὐτοῦ,\FTNT{†}{{\FR 14:27 }{\FT{αυτου
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{45,75}}ℵD [92\%] CP,HF,RP,TR ¦ εαυτου A,B,N,W [8\%] OC,NU}}} καὶ ἔρχεται ὀπίσω μου, οὐ δύναται εἶναί μου\FTNT{‡}{{\FR 14:27 }{\FT{ειναι μου
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{75}}ℵB,N,W [75\%] CP,HF,RP,OC,NU ¦ ~ 21 𝕻{\SUP{45}}A(D) [25\%] TR}}} μαθητής.


\par }{\PP \VS{28}»Τίς γὰρ ἐξ ὑμῶν, ὁ θέλων\FTNT{§}{{\FR 14:28 }{\FT{ο θελων
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{45}}W [70\%] CP,HF,RP ¦ 2 ℵA,B,D,N [30\%] TR,OC,NU ¦ θελει 𝕻{\SUP{75}}}}} πύργον οἰκοδομῆσαι, οὐχὶ πρῶτον καθίσας ψηφίζει τὴν δαπάνην, εἰ ἔχει τὰ\FTNT{*}{{\FR 14:28 }{\FT{τα
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,N [98.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — 𝕻{\SUP{45,75}}B,D,W [1.5\%] NU}}} πρὸς\FTNT{†}{{\FR 14:28 }{\FT{προς
{\BD{f}}{\SUP{35}} [45\%] CP,TR,OC ¦ εις 𝕻{\SUP{45,75}}ℵA,B,D,N,W [55\%] HF,RP,NU}}} ἀπαρτισμόν;

\VS{29}Ἵνα μήποτε θέντος αὐτοῦ θεμέλιον καὶ μὴ ἰσχύοντος\FTNT{‡}{{\FR 14:29 }{\FT{ισχυοντος
{\IT{rell}} ¦ ισχυσαντος [8\%] OC ¦ three other spellings}}} ἐκτελέσαι, πάντες οἱ θεωροῦντες ἄρξωνται\FTNT{§}{{\FR 14:29 }{\FT{αρξωνται
{\IT{rell}} ¦ αρξονται N [18\%]}}} ἐμπαίζειν αὐτῷ,\FTNT{*}{{\FR 14:29 }{\FT{εμπαιζειν αυτω
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{45v}} [86\%] CP,HF,RP,TR ¦ ~ 21 𝕻{\SUP{75}}ℵA,B,N,W [13\%] OC,NU ¦ — (D) ¦ two other variants [1\%]}}}

\VS{30}λέγοντες ὅτι ‹Οὗτος ὁ ἄνθρωπος ἤρξατο οἰκοδομεῖν καὶ οὐκ ἴσχυσεν ἐκτελέσαι.›


\par }{\PP \VS{31}»Ἢ τίς βασιλεύς, πορευόμενος συμβαλεῖν ἑτέρῳ βασιλεῖ\FTNT{†}{{\FR 14:31 }{\FT{συμβαλειν ετερω βασιλει
{\BD{f}}{\SUP{35}} W [98\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ~ 231 𝕻{\SUP{75}}(ℵ)A,B,D,N [2\%] NU ¦ two other variants}}} εἰς πόλεμον, οὐχὶ καθίσας πρῶτον\FTNT{‡}{{\FR 14:31 }{\FT{καθισας πρωτον
{\IT{rell}} ¦ ~ 21 [1\%] OC}}} βουλεύεται\FTNT{§}{{\FR 14:31 }{\FT{βουλευεται
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D,N,W [99\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ βουλευσεται 𝕻{\SUP{75}}ℵB [1\%] NU}}} εἰ δυνατός ἐστιν ἐν δέκα χιλιάσιν ἀπαντῆσαι\FTNT{*}{{\FR 14:31 }{\FT{απαντησαι
{\BD{f}}{\SUP{35}} N,W [97\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ υπαντησαι 𝕻{\SUP{45,75}}ℵA,B(D) [3\%] NU}}} τῷ μετὰ εἴκοσι χιλιάδων ἐρχομένῳ ἐπ᾿ αὐτόν;

\VS{32}Εἰ δὲ μή γε, ἔτι πόρρω αὐτοῦ\FTNT{†}{{\FR 14:32 }{\FT{πορρω αυτου
{\BD{f}}{\SUP{35}} A [95\%] CP,HF,RP,OC ¦ ~ 21 𝕻{\SUP{75}}ℵB,D,N,W [5\%] TR,NU}}} ὄντος, πρεσβείαν ἀποστείλας ἐρωτᾷ τὰ πρὸς εἰρήνην.


\par }{\PP \VS{33}»Οὕτως οὖν πᾶς ἐξ ὑμῶν ὃς οὐκ ἀποτάσσεται πᾶσιν τοῖς ἑαυτοῦ ὑπάρχουσιν, οὐ δύναται μου εἶναι\FTNT{‡}{{\FR 14:33 }{\FT{μου ειναι
{\BD{f}}{\SUP{35}} A(D)N,W [99\%] CP,HF,RP,TR ¦ ~ 21 𝕻{\SUP{75}}ℵB [1\%] OC,NU}}} μαθητής.

\VS{34}Καλὸν\FTNT{§}{{\FR 14:34 }{\FT{καλον
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D,N,W [98\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ 1 ουν 𝕻{\SUP{75}}ℵB [2\%] NU}}} τὸ ἅλας· ἐὰν δὲ\FTNT{*}{{\FR 14:34 }{\FT{δε
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{75}}A,W [98.5\%] CP,HF,RP,TR ¦ 1 και ℵB,D,N [1.5\%] OC,NU}}} τὸ ἅλας μωρανθῇ, ἐν τίνι ἀρτυθήσεται;

\VS{35}Οὔτε εἰς γῆν οὔτε εἰς κοπρίαν εὔθετόν ἐστιν· ἔξω βάλλουσιν αὐτό. Ὁ ἔχων ὦτα ἀκούειν, ἀκουέτω.»




\par }\Chap{15}{\SH Parable of a lost sheep
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ἦσαν δὲ ἐγγίζοντες αὐτῷ\FTNT{*}{{\FR 15:1 }{\FT{εγγιζοντες αυτω
{\BD{f}}{\SUP{35}} D,N [82\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ~ 21 𝕻{\SUP{75}}ℵA,B,W [18\%] NU}}} πάντες οἱ τελῶναι καὶ οἱ ἁμαρτωλοὶ ἀκούειν αὐτοῦ.

\VS{2}Καὶ διεγόγγυζον οἱ\FTNT{†}{{\FR 15:2 }{\FT{οι
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N,W [99.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ 1 τε 𝕻{\SUP{75}}ℵB,D [0.5\%] NU}}} Φαρισαῖοι καὶ οἱ γραμματεῖς λέγοντες ὅτι «Οὗτος ἁμαρτωλοὺς προσδέχεται καὶ συνεσθίει αὐτοῖς.»

\VS{3}Εἶπεν δὲ πρὸς αὐτοὺς τὴν παραβολὴν ταύτην λέγων·

\VS{4}«Τίς ἄνθρωπος ἐξ ὑμῶν, ἔχων ἑκατὸν πρόβατα καὶ ἀπολέσας ἓν ἐξ αὐτῶν,\FTNT{‡}{{\FR 15:4 }{\FT{εν εξ αυτων
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N [98.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ~ 231 𝕻{\SUP{75}}ℵB(D)W [1.5\%] NU}}} οὐ καταλείπει τὰ ἐνενήκοντα ἐννέα ἐν τῇ ἐρήμῳ καὶ πορεύεται ἐπὶ τὸ ἀπολωλὸς ἕως\FTNT{§}{{\FR 15:4 }{\FT{εως
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{75}}B,D,W [70\%] CP,HF,RP,TR,NU ¦ 1 ου ℵA,N [30\%] OC}}} εὕρῃ αὐτό;

\VS{5}Καὶ εὑρὼν ἐπιτίθησιν ἐπὶ τοὺς ὤμους αὐτοῦ\FTNT{*}{{\FR 15:5 }{\FT{αυτου
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{75}}ℵB,D,N [45\%] OC,NU ¦ εαυτου A,W [55\%] CP,HF,RP,TR}}} χαίρων.

\VS{6}Καὶ ἐλθὼν εἰς τὸν οἶκον, συγκαλεῖ\FTNT{†}{{\FR 15:6 }{\FT{συγκαλει
{\IT{rell}} ¦ συγκαλειται D [16\%] ¦ συγκαλειτε N ¦ one other variant}}} τοὺς φίλους καὶ τοὺς γείτονας, λέγων αὐτοῖς, ‹Συγχάρητέ μοι, ὅτι εὗρον τὸ πρόβατόν μου τὸ ἀπολωλός.›

\VS{7}Λέγω ὑμῖν ὅτι οὕτως χαρὰ ἔσται ἐν τῷ οὐρανῷ\FTNT{‡}{{\FR 15:7 }{\FT{εσται εν τω ουρανω
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D,N,W [99\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ~ 2341 𝕻{\SUP{75}}ℵB [1\%] NU}}} ἐπὶ ἑνὶ ἁμαρτωλῷ μετανοοῦντι ἢ ἐπὶ ἐνενήκοντα ἐννέα δικαίοις οἵτινες οὐ χρείαν ἔχουσιν μετανοίας.


\par }{\SH Parable of a lost coin
\par }
{\PP \VS{8}»Ἢ τίς γυνὴ δραχμὰς ἔχουσα δέκα, ἐὰν ἀπολέσῃ δραχμὴν μίαν, οὐχὶ ἅπτει λύχνον καὶ σαροῖ τὴν οἰκίαν καὶ ζητεῖ ἐπιμελῶς ἕως ὅτου\FTNT{§}{{\FR 15:8 }{\FT{οτου
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N,W [95.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ου 𝕻{\SUP{75}}ℵB [3\%] NU ¦ — D [1\%] ¦ three other variants}}} εὕρῃ;

\VS{9}Καὶ εὑροῦσα, συγκαλεῖται\FTNT{*}{{\FR 15:9 }{\FT{συγκαλειται
{\BD{f}}{\SUP{35}} (A)(D)W [86\%] CP,HF,RP,TR ¦ συγκαλει 𝕻{\SUP{75}}(ℵ)B,N [14\%] OC,NU}}} τὰς φίλας καὶ τὰς\FTNT{†}{{\FR 15:9 }{\FT{τας
{\BD{f}}{\SUP{35}} A(D)N,W [96.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ τους [3\%] ¦ — 𝕻{\SUP{75}}ℵB [0.5\%] NU}}} γείτονας λέγουσα, ‹Συγχάρητέ μοι, ὅτι εὗρον τὴν δραχμὴν ἣν ἀπώλεσα.›

\VS{10}Οὕτως, λέγω ὑμῖν, χαρὰ γίνεται\FTNT{‡}{{\FR 15:10 }{\FT{χαρα γινεται
{\BD{f}}{\SUP{35}} (A)N(W) [99\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ~ γεινεται 1 𝕻{\SUP{75}}ℵB [1\%] NU ¦ 1 εσται D}}} ἐνώπιον τῶν ἀγγέλων τοῦ Θεοῦ ἐπὶ ἑνὶ ἁμαρτωλῷ μετανοοῦντι.»


\par }{\SH Parable of a lost son
\par }
{\PP \VS{11}Εἶπεν δέ· «Ἄνθρωπός τις εἶχεν δύο υἱούς.

\VS{12}Καὶ εἶπεν ὁ νεώτερος αὐτῶν τῷ πατρί, ‹Πάτερ, δός μοι τὸ ἐπιβάλλον μέρος τῆς οὐσίας.› Καὶ\FTNT{§}{{\FR 15:12 }{\FT{και
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵD,N,W [99\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ο δε A,B [1\%] NU ¦ — 𝕻{\SUP{75}}}}} διεῖλεν αὐτοῖς τὸν βίον.

\VS{13}Καὶ μετ᾿ οὐ πολλὰς ἡμέρας, συναγαγὼν ἅπαντα,\FTNT{*}{{\FR 15:13 }{\FT{απαντα
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,N,W [97\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ παντα 𝕻{\SUP{75}}B,D [3\%] NU}}} ὁ νεώτερος υἱὸς ἀπεδήμησεν εἰς χώραν μακράν· καὶ ἐκεῖ διεσκόρπισεν τὴν οὐσίαν αὐτοῦ ζῶν ἀσώτως.

\VS{14}Δαπανήσαντος δὲ αὐτοῦ πάντα, ἐγένετο λιμὸς ἰσχυρὸς\FTNT{†}{{\FR 15:14 }{\FT{ισχυρος
{\BD{f}}{\SUP{35}} N,Q,W [99\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ισχυρα 𝕻{\SUP{75}}ℵA,B,D [1\%] NU}}} κατὰ τὴν χώραν ἐκείνην, καὶ αὐτὸς ἤρξατο\FTNT{‡}{{\FR 15:14 }{\FT{ηρξατο
{\IT{rell}} ¦ 1 του A [20\%]}}} ὑστερεῖσθαι.

\VS{15}Καὶ πορευθεὶς ἐκολλήθη ἑνὶ τῶν πολιτῶν τῆς χώρας ἐκείνης, καὶ ἔπεμψεν αὐτὸν εἰς τοὺς ἀγροὺς αὐτοῦ βόσκειν χοίρους·

\VS{16}καὶ ἐπεθύμει γεμίσαι τὴν κοιλίαν αὐτοῦ ἀπὸ\FTNT{§}{{\FR 15:16 }{\FT{γεμισαι την κοιλιαν αυτου απο
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N,Q (96.4\%) CP,HF,RP,TR,OC ¦ 1234 εκ (0.9\%) ¦ χορτασθηναι εκ 𝕻{\SUP{75}}ℵB,D (2.2\%) NU ¦ χορτασθηναι 5 (0.5\%) ¦ 123 και χορτασθηναι 5 W}}} τῶν κερατίων ὧν ἤσθιον οἱ χοῖροι, καὶ οὐδεὶς ἐδίδου αὐτῷ.

\VS{17}Εἰς ἑαυτὸν δὲ ἐλθὼν εἶπεν·\FTNT{*}{{\FR 15:17 }{\FT{ειπεν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D,N,Q,W [98.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ εφη 𝕻{\SUP{75}}ℵB [1.5\%] NU}}} ‹Πόσοι μίσθιοι τοῦ πατρός μου περισσεύουσιν\FTNT{†}{{\FR 15:17 }{\FT{περισσευουσιν
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵD,N,Q,W [98\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ περισσευονται 𝕻{\SUP{75}}A,B [2\%] NU}}} ἄρτων, ἐγὼ δὲ λιμῷ\FTNT{‡}{{\FR 15:17 }{\FT{λιμω
{\BD{f}}{\SUP{35}} (A)Q,W [91.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ 1 ωδε (𝕻{\SUP{75}}ℵB) [2.5\%] NU ¦ ωδε 1 (D)N [6\%]}}} ἀπόλλυμαι·

\VS{18}ἀναστὰς πορεύσομαι πρὸς τὸν πατέρα μου καὶ ἐρῶ αὐτῷ· Πάτερ, ἥμαρτον εἰς τὸν οὐρανὸν καὶ ἐνώπιόν σου,

\VS{19}καὶ\FTNT{§}{{\FR 15:19 }{\FT{και
{\BD{f}}{\SUP{35}} N [58\%] CP,HF,RP,TR ¦ — 𝕻{\SUP{75}}ℵA,B,D,Q,W [42\%] OC,NU}}} οὐκέτι εἰμὶ ἄξιος κληθῆναι υἱός σου. Ποίησόν με ὡς ἕνα τῶν μισθίων σου.›


\par }{\PP \VS{20}»Καὶ ἀναστὰς ἦλθεν πρὸς τὸν πατέρα ἑαυτοῦ.\FTNT{*}{{\FR 15:20 }{\FT{εαυτου
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{75}}A,B,W [42\%] TR,NU ¦ αυτου ℵD,N,Q [58\%] CP,HF,RP,OC}}} Ἔτι δὲ αὐτοῦ μακρὰν ἀπέχοντος, εἶδεν αὐτὸν ὁ πατὴρ αὐτοῦ καὶ ἐσπλαγχνίσθη· καὶ δραμὼν ἐπέπεσεν\FTNT{†}{{\FR 15:20 }{\FT{επεπεσεν
{\IT{rell}} ¦ επεσεν W [20\%] ¦ ενεπεσεν D}}} ἐπὶ τὸν τράχηλον αὐτοῦ καὶ κατεφίλησεν αὐτόν.

\VS{21}Εἶπεν δὲ αὐτῷ ὁ υἱός,\FTNT{‡}{{\FR 15:21 }{\FT{αυτω ο υιος
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,N,Q,W [99\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ~ 231 𝕻{\SUP{75}}B(D) [1\%] NU}}} ‹Πάτερ, ἥμαρτον εἰς τὸν οὐρανὸν καὶ ἐνώπιόν σου, καὶ\FTNT{§}{{\FR 15:21 }{\FT{και
{\BD{f}}{\SUP{35}} N,Q,W [94\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — 𝕻{\SUP{75}}ℵA,B,D [6\%] NU}}} οὐκέτι εἰμὶ ἄξιος κληθῆναι υἱός σου.›\FTNT{*}{{\FR 15:21 }{\FT{σου
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{75}}A,N,Q,W (87.3\%) CP,HF,RP,TR,OC,NU ¦ 1 ποιησον με ως ενα των μισθιων 1 ℵB,D (12.5\%) ¦ long omissions (0.2\%)}}}

\VS{22}Εἶπεν δὲ ὁ πατὴρ πρὸς τοὺς δούλους αὐτοῦ·\FTNT{†}{{\FR 15:22 }{\FT{αυτου
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N,Q,W [97\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ 1 ταχυ (𝕻{\SUP{75}}ℵ)B [1\%] NU ¦ 1 ταχεως D [2\%] ¦ one other variant}}} ‹Ἐξενέγκατε τὴν\FTNT{‡}{{\FR 15:22 }{\FT{την
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{75}} [95\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — ℵA,B,D,N,Q,W [5\%] NU}}} στολὴν τὴν πρώτην καὶ ἐνδύσατε αὐτόν, καὶ δότε δακτύλιον εἰς τὴν χεῖρα αὐτοῦ καὶ ὑποδήματα εἰς τοὺς πόδας.\FTNT{§}{{\FR 15:22 }{\FT{ποδας
{\IT{rell}} ¦ 1 αυτου D [12\%]}}}

\VS{23}Καὶ ἐνέγκαντες\FTNT{*}{{\FR 15:23 }{\FT{ενεγκαντες
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,Q,W [85\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ενεγκοντες N [13\%] ¦ εξενεγκαντες [1\%] ¦ ενεγκατε D [0.5\%] ¦ φερετε 𝕻{\SUP{75}}ℵB [0.5\%] NU}}} τὸν μόσχον τὸν σιτευτὸν θύσατε, καὶ φαγόντες εὐφρανθῶμεν·

\VS{24}ὅτι οὗτος ὁ υἱός μου νεκρὸς ἦν καὶ ἀνέζησεν, καὶ\FTNT{†}{{\FR 15:24 }{\FT{και
{\BD{f}}{\SUP{35}} N [84\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — 𝕻{\SUP{75}}ℵA,B,D,Q(W) [16\%] NU}}} ἀπολωλὼς ἦν\FTNT{‡}{{\FR 15:24 }{\FT{απολωλως ην
{\BD{f}}{\SUP{35}} N [45.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ απολωλος 2 [50\%] ¦ ~ 21 A,B,NU ¦ ~ 2 απολωλος ℵ ¦ ~ 2 απολολως 𝕻{\SUP{75}} ¦ 1 D,Q [1\%] ¦ απολωλος [3\%] [Though evidently a neuter participle in form, I suppose that απολωλος would be functioning as an adjective, parallel to νεκρος, should one choose that reading.]}}} καὶ εὑρέθη.›\FTNT{§}{{\FR 15:24 }{\FT{ευρεθη
{\IT{rell}} ¦ ηυρεθη A,N [25\%]}}} Καὶ ἤρξαντο εὐφραίνεσθαι.


\par }{\PP \VS{25}»Ἦν δὲ ὁ υἱὸς αὐτοῦ ὁ πρεσβύτερος ἐν ἀγρῷ· καὶ ὡς ἐρχόμενος ἤγγισεν τῇ οἰκίᾳ ἤκουσεν συμφωνίας καὶ χορῶν·

\VS{26}καὶ προσκαλεσάμενος ἕνα τῶν παίδων,\FTNT{*}{{\FR 15:26 }{\FT{παιδων
{\IT{rell}} ¦ 1 αυτου [2\%] TR}}} ἐπυνθάνετο τί\FTNT{†}{{\FR 15:26 }{\FT{τι
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA(D)W [84\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ 1 αν 𝕻{\SUP{75}}B,N,Q [8\%] NU ¦ τινα [8\%]}}} εἴη ταῦτα.

\VS{27}Ὁ δὲ εἶπεν αὐτῷ ὅτι ‹Ὁ ἀδελφός σου ἥκει, καὶ ἔθυσεν ὁ πατήρ σου τὸν μόσχον τὸν σιτευτόν, ὅτι ὑγιαίνοντα αὐτὸν ἀπέλαβεν.›

\VS{28}Ὠργίσθη δὲ καὶ οὐκ ἤθελεν εἰσελθεῖν. Ὁ οὖν\FTNT{‡}{{\FR 15:28 }{\FT{ουν
{\BD{f}}{\SUP{35}} N,Q,W [98\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ δε 𝕻{\SUP{75}}ℵA,B,D [2\%] NU}}} πατὴρ αὐτοῦ ἐξελθὼν παρεκάλει αὐτόν.

\VS{29}Ὁ δὲ ἀποκριθεὶς εἶπεν τῷ πατρί·\FTNT{§}{{\FR 15:29 }{\FT{πατρι
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵW [91\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ 1 αυτου 𝕻{\SUP{75}}A,B,D,N,Q [9\%] NU}}} ‹Ἰδού, τοσαῦτα ἔτη δουλεύω σοι καὶ οὐδέποτε ἐντολήν σου παρῆλθον, καὶ ἐμοὶ οὐδέποτε ἔδωκας ἔριφον ἵνα μετὰ τῶν φίλων μου εὐφρανθῶ.

\VS{30}Ὅτε δὲ ὁ υἱός σου οὗτος ὁ καταφαγών σου τὸν βίον μετὰ πορνῶν ἦλθεν, ἔθυσας αὐτῷ τὸν μόσχον τὸν σιτευτόν.›\FTNT{*}{{\FR 15:30 }{\FT{μοσχον τον σιτευτον
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N,W [99.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ~ 31 𝕻{\SUP{75}}ℵ(B)(D)Q [0.5\%] NU}}}

\VS{31}Ὁ δὲ εἶπεν αὐτῷ· ‹Τέκνον, σὺ πάντοτε μετ᾿ ἐμοῦ εἶ, καὶ πάντα τὰ ἐμὰ σά ἐστιν.

\VS{32}Εὐφρανθῆναι δὲ καὶ χαρῆναι ἔδει, ὅτι ὁ ἀδελφός σου οὗτος νεκρὸς ἦν καὶ ἀνέζησεν,\FTNT{†}{{\FR 15:32 }{\FT{ανεζησεν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D,N,W [99.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ εζησεν 𝕻{\SUP{75}}ℵB [0.5\%] NU}}} καὶ\FTNT{‡}{{\FR 15:32 }{\FT{και
{\IT{rell}} ¦ — ℵD [13\%]}}} ἀπολωλὼς\FTNT{§}{{\FR 15:32 }{\FT{απολωλως
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{75}}ℵA,B,D,N,W [60\%] CP,HF,RP,TR,OC,NU ¦ απολωλος [40\%]}}} ἦν\FTNT{*}{{\FR 15:32 }{\FT{ην
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵN [95\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — 𝕻{\SUP{75}}A,B,D(W) [5\%] NU}}} καὶ εὑρέθη.› »\FTNT{†}{{\FR 15:32 }{\FT{ευρεθη
{\IT{rell}} ¦ ηυρεθη A,N [15\%]}}}




\par }\Chap{16}{\SH Parable of a stupid steward
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ἔλεγεν δὲ καὶ\FTNT{*}{{\FR 16:1 }{\FT{και
{\IT{rell}} ¦ — [14\%]}}} πρὸς τοὺς μαθητὰς αὐτοῦ·\FTNT{†}{{\FR 16:1 }{\FT{αυτου
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N,W [99\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — 𝕻{\SUP{75}}ℵB,D [1\%] NU}}} «Ἄνθρωπός τις ἦν πλούσιος ὃς εἶχεν οἰκονόμον, καὶ οὗτος διεβλήθη αὐτῷ ὡς διασκορπίζων τὰ ὑπάρχοντα αὐτοῦ.

\VS{2}Καὶ φωνήσας αὐτὸν εἶπεν αὐτῷ· ‹Τί τοῦτο ἀκούω περὶ σοῦ; Ἀπόδος τὸν λόγον τῆς οἰκονομίας σου, οὐ γὰρ δυνήσῃ ἔτι\FTNT{‡}{{\FR 16:2 }{\FT{δυνηση ετι
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N [92\%] CP,HF,RP,TR ¦ δυνη 2 𝕻{\SUP{75}}B,D,W [8\%] OC,NU ¦ ~ 2 δυνη ℵ}}} οἰκονομεῖν.›

\VS{3}Εἶπεν δὲ ἐν ἑαυτῷ ὁ οἰκονόμος· ‹Τί ποιήσω, ὅτι ὁ κύριός μου ἀφαιρεῖται τὴν οἰκονομίαν ἀπ᾿ ἐμοῦ; Σκάπτειν οὐκ ἰσχύω· ἐπαιτεῖν αἰσχύνομαι—

\VS{4}ἔγνων τί ποιήσω, ἵνα ὅταν μετασταθῶ\FTNT{§}{{\FR 16:4 }{\FT{μετασταθω
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,W [88.5\%] HF,RP,TR ¦ μεταστω [3.5\%] CP ¦ 1 εκ 𝕻{\SUP{75}}ℵB,D,N [6\%] OC,NU ¦ 1 απο [1\%] ¦ five other variants [1\%]}}} τῆς οἰκονομίας, δέξωνταί με εἰς τοὺς οἴκους αὐτῶν.›\FTNT{*}{{\FR 16:4 }{\FT{αυτων
{\IT{rell}} ¦ εαυτων ℵB,N [2\%] OC}}}

\VS{5}Καὶ προσκαλεσάμενος ἕνα ἕκαστον τῶν χρεωφειλετῶν\FTNT{†}{{\FR 16:5 }{\FT{χρεωφειλετων
{\BD{f}}{\SUP{35}} [75\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ χρεοφειλετων 𝕻{\SUP{75}}B [5\%] NU ¦ χρεοφιλετων ℵA,D,N [20\%] ¦ χρεωστων W}}} τοῦ κυρίου ἑαυτοῦ,\FTNT{‡}{{\FR 16:5 }{\FT{εαυτου
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{75}}A,B,N,W [70\%] CP,HF,RP,TR,OC,NU ¦ αυτου ℵD [30\%]}}} ἔλεγεν τῷ πρώτῳ, ‹Πόσον ὀφείλεις\FTNT{§}{{\FR 16:5 }{\FT{οφειλεις
{\IT{rell}} ¦ 1 συ [2\%] OC}}} τῷ κυρίῳ μου;›

\VS{6}Ὁ δὲ εἶπεν, ‹Ἑκατὸν βάτους ἐλαίου.› Καὶ\FTNT{*}{{\FR 16:6 }{\FT{και
{\BD{f}}{\SUP{35}} N,W [96.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ο δε 𝕻{\SUP{75}}ℵA,B [3.5\%] NU ¦ δε (D)}}} εἶπεν αὐτῷ, ‹Δέξαι σου τὸ γράμμα\FTNT{†}{{\FR 16:6 }{\FT{το γραμμα
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,W [99\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ τα γραμματα 𝕻{\SUP{75}}ℵB,D,N [1\%] NU}}} καὶ καθίσας ταχέως γράψον πεντήκοντα.›

\VS{7}Ἔπειτα ἑτέρῳ εἶπεν, ‹Σὺ δὲ πόσον ὀφείλεις;› Ὁ δὲ εἶπεν, ‹Ἑκατὸν κόρους σίτου.› Καὶ λέγει\FTNT{‡}{{\FR 16:7 }{\FT{και λεγει
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N,W [93\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ 2 𝕻{\SUP{75}}B [6\%] NU ¦ ~ 2 δε ℵ [1\%] ¦ ο δε 2 D}}} αὐτῷ, ‹Δέξαι σου τὸ γράμμα\FTNT{§}{{\FR 16:7 }{\FT{το γραμμα
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,W [99\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ τα γραμματα 𝕻{\SUP{75}}ℵB,D,N [1\%] NU}}} καὶ γράψον ὀγδοήκοντα.›

\VS{8}Καὶ ἐπῄνεσεν ὁ κύριος τὸν οἰκονόμον τῆς ἀδικίας, ὅτι φρονίμως ἐποίησεν. Ὅτι οἱ\FTNT{*}{{\FR 16:8 }{\FT{οι
{\IT{rell}} ¦ — [13\%]}}} υἱοὶ τοῦ αἰῶνος τούτου φρονιμώτεροι ὑπὲρ τοὺς υἱοὺς τοῦ φωτὸς εἰς τὴν γενεὰν τὴν ἑαυτῶν εἰσιν.


\par }{\SHB A bit of irony
\par }
{\PP \VS{9}»Κἀγὼ\FTNT{†}{{\FR 16:9 }{\FT{καγω
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D,N,W [98.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ και εγω 𝕻{\SUP{75}}ℵB [1.5\%] NU}}} ὑμῖν λέγω, ποιήσατε ἑαυτοῖς\FTNT{‡}{{\FR 16:9 }{\FT{ποιησατε εαυτοις
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D,N,W [88\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ 1 εαυτους [11.5\%] ¦ ~ 21 𝕻{\SUP{75}}ℵB [0.5\%] NU}}} φίλους ἐκ τοῦ μαμωνᾶ τῆς ἀδικίας, ἵνα ὅταν ἐκλείπητε,\FTNT{§}{{\FR 16:9 }{\FT{εκλειπητε
{\BD{f}}{\SUP{35}} [65\%] CP,HF ¦ εκλιπητε [30\%] RP,TR,OC ¦ εκλιπη 𝕻{\SUP{75}}ℵB,D,N [2.5\%] NU ¦ εκλειπη A [2\%] ¦ εκλειπηται W ¦ one other variant}}} δέξωνται ὑμᾶς εἰς τὰς αἰωνίους σκηνάς.

\VS{10}Ὁ πιστὸς ἐν ἐλαχίστῳ καὶ ἐν πολλῷ πιστός ἐστιν, καὶ ὁ ἐν ἐλαχίστῳ ἄδικος καὶ ἐν πολλῷ ἄδικός ἐστιν.

\VS{11}Εἰ οὖν ἐν τῷ ἀδίκῳ μαμωνᾷ πιστοὶ οὐκ ἐγένεσθε, τὸ ἀληθινὸν τίς ὑμῖν πιστεύσει;

\VS{12}Καὶ εἰ ἐν τῷ ἀλλοτρίῳ πιστοὶ οὐκ ἐγένεσθε, τὸ ὑμέτερον τίς ὑμῖν δώσει;

\VS{13}Οὐδεὶς οἰκέτης δύναται δυσὶ κυρίοις δουλεύειν· ἢ γὰρ τὸν ἕνα μισήσει καὶ τὸν ἕτερον ἀγαπήσει, ἢ ἑνὸς ἀνθέξεται καὶ τοῦ ἑτέρου καταφρονήσει. Οὐ δύνασθε Θεῷ δουλεύειν καὶ μαμωνᾷ.»


\par }{\SH The Law will not fail
\par }
{\PP \VS{14}Ἤκουον δὲ ταῦτα πάντα καὶ\FTNT{*}{{\FR 16:14 }{\FT{ταυτα παντα και
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N,W (82.8\%) CP,HF,RP,TR,OC ¦ ~ 213 (3\%) ¦ 12 𝕻{\SUP{75}}(ℵ)B (3.2\%) NU ¦ 13 (6.2\%) ¦ 23 (1.7\%) ¦ ~ 21 (0.4\%) ¦ 1 D (0.5\%) ¦ 2 (0.2\%) ¦ 1 παντες 3 (0.4\%) ¦ παντες 3 (0.5\%) ¦ παντες (1.3\%)}}} οἱ Φαρισαῖοι, φιλάργυροι ὑπάρχοντες, καὶ ἐξεμυκτήριζον αὐτόν.

\VS{15}Καὶ εἶπεν αὐτοῖς· «Ὑμεῖς ἐστε οἱ δικαιοῦντες ἑαυτοὺς ἐνώπιον τῶν ἀνθρώπων, ὁ δὲ Θεὸς γινώσκει τὰς καρδίας ὑμῶν. Ὅτι τὸ ἐν ἀνθρώποις ὑψηλὸν βδέλυγμα ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ.\FTNT{†}{{\FR 16:15 }{\FT{του θεου
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{75}}ℵA,D,N,W [62\%] HF,RP,OC,NU ¦ 12 εστιν [38\%] TR ¦ 12 ην CP ¦ κυριου B}}}

\VS{16}Ὁ νόμος καὶ οἱ προφῆται ἕως\FTNT{‡}{{\FR 16:16 }{\FT{εως
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D,N,W [97.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ μεχρι 𝕻{\SUP{75}}ℵB [2.5\%] NU}}} Ἰωάννου· ἀπὸ τότε ἡ βασιλεία τοῦ Θεοῦ εὐαγγελίζεται, καὶ πᾶς εἰς αὐτὴν βιάζεται.

\VS{17}Εὐκοπώτερον δέ ἐστιν τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν παρελθεῖν, ἢ τοῦ νόμου μίαν κεραίαν πεσεῖν.


\par }{\PP \VS{18}»Πᾶς ὁ ἀπολύων τὴν γυναῖκα αὐτοῦ καὶ γαμῶν ἑτέραν μοιχεύει,\FTNT{§}{{\FR 16:18 }{\FT{μοιχευει
{\IT{rell}} ¦ μοιχαται [16\%]}}} καὶ πᾶς ὁ
\FTNT{*}{{\FR 16:18 }{\FT{πας ο
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,N,W [97\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ο B,D [3\%] NU ¦ — 𝕻{\SUP{75}}}}} ἀπολελυμένην ἀπὸ ἀνδρὸς γαμῶν μοιχεύει.


\par }{\SH A rich man and beggar Lazarus
\par }
{\PP \VS{19}»Ἄνθρωπος δέ τις ἦν πλούσιος, καὶ ἐνεδιδύσκετο πορφύραν καὶ βύσσον, εὐφραινόμενος καθ᾿ ἡμέραν λαμπρῶς.

\VS{20}Πτωχὸς δέ τις ἦν\FTNT{†}{{\FR 16:20 }{\FT{ην
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N,W (95.3\%) CP,HF,RP,TR,OC ¦ — 𝕻{\SUP{75}}ℵB,D (4.7\%) NU}}} ὀνόματι Λάζαρος, ὃς\FTNT{‡}{{\FR 16:20 }{\FT{ος
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N,W (98.6\%) CP,HF,RP,TR,OC ¦ — 𝕻{\SUP{75}}ℵB,D (1.4\%) NU [Note that in the space of four words in the Text the same four early uncials are ‘followed’ by a rather different array of other attestation; we have independent lines of transmission.]}}} ἐβέβλητο πρὸς τὸν πυλῶνα αὐτοῦ, ἡλκωμένος,\FTNT{§}{{\FR 16:20 }{\FT{ηλκωμενος
{\BD{f}}{\SUP{35}} [84\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ειλκωμενος 𝕻{\SUP{75}}ℵA,B,D,N,W [16\%] NU}}}

\VS{21}καὶ ἐπιθυμῶν χορτασθῆναι ἀπὸ τῶν ψιχίων τῶν πιπτόντων\FTNT{*}{{\FR 16:21 }{\FT{των ψιχιων των πιπτοντων
{\BD{f}}{\SUP{35}} A(D)N,W (98.7\%) CP,HF,RP,TR,OC ¦ ~ 342 (0.4\%) ¦ 34 𝕻{\SUP{75}}ℵB (0.3\%) NU ¦ 12 (0.1\%) ¦ — (0.4\%) ¦ three other variants (0.2\%)}}} ἀπὸ τῆς τραπέζης τοῦ πλουσίου—ἀλλὰ καὶ οἱ κύνες ἐρχόμενοι ἀπέλειχον\FTNT{†}{{\FR 16:21 }{\FT{απελειχον
{\BD{f}}{\SUP{35}} N(W) [98.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ επελειχον ℵA,B [1\%] NU ¦ ελειχον D [0.5\%]}}} τὰ ἕλκη αὐτοῦ.

\VS{22}Ἐγένετο δὲ ἀποθανεῖν τὸν πτωχὸν καὶ ἀπενεχθῆναι αὐτὸν ὑπὸ τῶν ἀγγέλων εἰς τὸν κόλπον τοῦ\FTNT{‡}{{\FR 16:22 }{\FT{του
{\BD{f}}{\SUP{35}} W [26\%] CP,TR ¦ — 𝕻{\SUP{75}}ℵA,B(D)N [74\%] HF,RP,OC,NU}}} Ἁβραάμ.

\par }{\PP »Ἀπέθανεν δὲ καὶ ὁ πλούσιος καὶ ἐτάφη.

\VS{23}Καὶ ἐν τῷ ᾍδῃ ἐπάρας τοὺς ὀφθαλμοὺς αὐτοῦ, ὑπάρχων ἐν βασάνοις, ὁρᾷ τὸν\FTNT{§}{{\FR 16:23 }{\FT{τον
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N,W [99.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — 𝕻{\SUP{75}}ℵB,D [0.5\%] NU}}} Ἁβραὰμ ἀπὸ μακρόθεν, καὶ Λάζαρον ἐν τοῖς κόλποις αὐτοῦ.

\VS{24}Καὶ αὐτὸς φωνήσας εἶπεν, ‹Πάτερ Ἁβραάμ, ἐλέησόν με καὶ πέμψον Λάζαρον, ἵνα βάψῃ τὸ ἄκρον τοῦ δακτύλου αὐτοῦ ὕδατος καὶ καταψύξῃ τὴν γλῶσσάν μου· ὅτι ὀδυνῶμαι ἐν τῇ φλογὶ ταύτῃ.›

\VS{25}Εἶπεν δὲ Ἁβραάμ· ‹Τέκνον, μνήσθητι ὅτι ἀπέλαβες σὺ τὰ ἀγαθά σου\FTNT{*}{{\FR 16:25 }{\FT{συ τα αγαθα σου
{\BD{f}}{\SUP{35}} W [87\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ~ 2341 A ¦ 234 𝕻{\SUP{75}}ℵB,D,N [13\%] NU}}} ἐν τῇ ζωῇ σου, καὶ Λάζαρος ὁμοίως τὰ κακά· νῦν δὲ ὅδε\FTNT{†}{{\FR 16:25 }{\FT{οδε
{\BD{f}}{\SUP{35}} [30\%] CP,TR ¦ ωδε 𝕻{\SUP{75}}ℵA,B,D,N,W [70\%] HF,RP,OC,NU [the emphatic pronoun is better—‘{\ND{he}}’ VS ‘here’—Abraham is contrasting the situation of the two men]}}} παρακαλεῖται, σὺ δὲ ὀδυνᾶσαι.

\VS{26}Καὶ ἐπὶ\FTNT{‡}{{\FR 16:26 }{\FT{επι
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D,N,W [99.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ εν 𝕻{\SUP{75}}ℵB [0.5\%] NU}}} πᾶσι τούτοις, μεταξὺ ἡμῶν καὶ ὑμῶν χάσμα μέγα ἐστήρικται, ὅπως οἱ θέλοντες διαβῆναι ἔνθεν\FTNT{§}{{\FR 16:26 }{\FT{ενθεν
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{75}}ℵA,B,N [89\%] CP,HF,RP,OC,NU ¦ εντευθεν [11\%] TR ¦ — D,W}}} πρὸς ὑμᾶς μὴ δύνωνται, μηδὲ οἱ\FTNT{*}{{\FR 16:26 }{\FT{οι
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N,W [99.7\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — 𝕻{\SUP{75}}ℵB,D,NU}}} ἐκεῖθεν πρὸς ἡμᾶς διαπερῶσιν.›

\VS{27}Εἶπεν δέ, ‹Ἐρωτῶ οὖν σε,\FTNT{†}{{\FR 16:27 }{\FT{ουν σε
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{75}}ℵN [98\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ~ 21 A,B,D [2\%] NU ¦ 2 W}}} πάτερ, ἵνα πέμψῃς αὐτὸν εἰς τὸν οἶκον τοῦ πατρός μου,

\VS{28}ἔχω γὰρ πέντε ἀδελφούς, ὅπως διαμαρτύρηται αὐτοῖς, ἵνα μὴ καὶ αὐτοὶ ἔλθωσιν εἰς τὸν τόπον τοῦτον τῆς βασάνου.›

\VS{29}Λέγει\FTNT{‡}{{\FR 16:29 }{\FT{λεγει
{\BD{f}}{\SUP{35}} [67\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ 1 δε 𝕻{\SUP{75}}ℵA,B,N,W [33\%] NU ¦ ειπεν δε D}}} αὐτῷ\FTNT{§}{{\FR 16:29 }{\FT{αυτω
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D,N,W [99.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — 𝕻{\SUP{75}}ℵB [0.5\%] NU}}} Ἁβραάμ, ‹Ἔχουσι Μωσέα\FTNT{*}{{\FR 16:29 }{\FT{μωσεα
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,W [91\%] CP,HF,RP,TR ¦ μωυσεα 𝕻{\SUP{75}}B,D,N [9\%] OC,NU ¦ one other variant}}} καὶ τοὺς προφήτας· ἀκουσάτωσαν αὐτῶν.›

\VS{30}Ὁ δὲ εἶπεν, ‹Οὐχί, πάτερ Ἁβραάμ—ἀλλ᾿ ἐάν τις ἀπὸ\FTNT{†}{{\FR 16:30 }{\FT{απο
{\IT{rell}} ¦ 1 των [14\%] ¦ εκ D [3\%]}}} νεκρῶν πορευθῇ πρὸς αὐτούς, μετανοήσουσιν.›\FTNT{‡}{{\FR 16:30 }{\FT{μετανοησουσιν
{\IT{rell}} ¦ μετανοησωσιν [23\%]}}}

\VS{31}Εἶπεν δὲ αὐτῷ, ‹Εἰ Μωσέως\FTNT{§}{{\FR 16:31 }{\FT{μωσεως
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,B [91\%] CP,HF,RP,TR ¦ μωυσεως 𝕻{\SUP{75}}D,N,W [8\%] OC,NU ¦ three other variants [1\%]}}} καὶ τῶν προφητῶν οὐκ ἀκούουσιν, οὐδὲ\FTNT{*}{{\FR 16:31 }{\FT{ουδε
{\IT{rell}} ¦ ουδ NU}}} ἐάν τις ἐκ νεκρῶν ἀναστῇ πεισθήσονται.› »




\par }\Chap{17}{\SH Don’t offend, forgive
\par }
{\PP \VerseOne{1}Εἶπεν δὲ\FTNT{*}{{\FR 17:1 }{\FT{ειπεν δε
{\IT{rell}} ¦ ελεγεν 2 και OC}}} πρὸς τοὺς μαθητάς·\FTNT{†}{{\FR 17:1 }{\FT{μαθητας
{\BD{f}}{\SUP{35}} N,W [84\%] CP,HF,RP,TR ¦ 1 αυτου 𝕻{\SUP{75}}ℵA,B,D [16\%] OC,NU}}} «Ἀνένδεκτόν ἐστιν τοῦ μὴ ἐλθεῖν τὰ σκάνδαλα,\FTNT{‡}{{\FR 17:1 }{\FT{μη ελθειν τα σκανδαλα
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D,N,W [99.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ~ 3412 𝕻{\SUP{75}}ℵB [0.5\%] NU}}} οὐαὶ δὲ\FTNT{§}{{\FR 17:1 }{\FT{ουαι δε
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N(W) [97.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ~ πλην 1 𝕻{\SUP{75}}ℵB,D [2.5\%] NU}}} δι᾿ οὗ ἔρχεται.

\VS{2}Λυσιτελεῖ αὐτῷ εἰ μύλος ὀνικὸς\FTNT{*}{{\FR 17:2 }{\FT{μυλος ονικος
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N [94\%] CP,HF,RP,TR ¦ λιθος μυλικος 𝕻{\SUP{75}}ℵB,D [6\%] OC,NU ¦ λιθος 2 W}}} περίκειται περὶ τὸν τράχηλον αὐτοῦ καὶ ἔρριπται εἰς τὴν θάλασσαν, ἢ ἵνα σκανδαλίσῃ ἕνα τῶν μικρῶν τούτων.\FTNT{†}{{\FR 17:2 }{\FT{ενα των μικρων τουτων
{\BD{f}}{\SUP{35}} A(D)N,W [99.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ~ 2341 ℵ(B) [0.5\%] NU}}}

\VS{3}Προσέχετε ἑαυτοῖς· ἐὰν δὲ\FTNT{‡}{{\FR 17:3 }{\FT{δε
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,W [97\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — ℵB,D,N [3\%] NU}}} ἁμάρτῃ εἰς σὲ\FTNT{§}{{\FR 17:3 }{\FT{εις σε
{\BD{f}}{\SUP{35}} D,N [95.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — ℵA,B,W [4.5\%] NU}}} ὁ ἀδελφός σου, ἐπιτίμησον αὐτῷ· καὶ ἐὰν μετανοήσῃ,\FTNT{*}{{\FR 17:3 }{\FT{μετανοηση
{\IT{rell}} ¦ μετανοησει [11\%]}}} ἄφες αὐτῷ.

\VS{4}Καὶ ἐὰν ἑπτάκις τῆς ἡμέρας ἁμάρτῃ\FTNT{†}{{\FR 17:4 }{\FT{αμαρτη
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵ [96\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ αμαρτηση A,B,D,N,W [4\%] NU}}} εἰς σέ, καὶ ἑπτάκις τῆς ἡμέρας\FTNT{‡}{{\FR 17:4 }{\FT{της ημερας
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N,W [98\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — ℵB,D [2\%] NU}}} ἐπιστρέψῃ,\FTNT{§}{{\FR 17:4 }{\FT{επιστρεψη
{\BD{f}}{\SUP{35}} N,W [92\%] CP,HF,RP ¦ 1 επι σε [3\%] TR ¦ 1 προς σε ℵA,B,D [4\%] OC,NU ¦ 1 εις σε [1\%] ¦ one other variant (15\% have επιστρεφει scattered among the variants)}}} λέγων, ‹Μετανοῶ,› ἀφήσεις αὐτῷ.»


\par }{\SHB Faith like a mustard seed has
\par }
{\PP \VS{5}Καὶ εἶπον\FTNT{*}{{\FR 17:5 }{\FT{ειπον
{\IT{rell}} ¦ ειπαν ℵB,D [1\%] NU}}} οἱ ἀπόστολοι τῷ Κυρίῳ, «Πρόσθες ἡμῖν πίστιν.»

\VS{6}Εἶπεν δὲ ὁ Κύριος· «Εἰ εἴχετε\FTNT{†}{{\FR 17:6 }{\FT{ειχετε
{\BD{f}}{\SUP{35}} D [50\%] CP,TR ¦ εχετε 𝕻{\SUP{75}}ℵA,B [50\%] HF,RP,OC,NU ¦ εχεται N,W}}} πίστιν ὡς κόκκον σινάπεως, ἐλέγετε ἂν τῇ συκαμίνῳ ταύτῃ,\FTNT{‡}{{\FR 17:6 }{\FT{ταυτη
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,B,N,W [99.5\%] CP,HF,RP,TR,OC[NU] ¦ — 𝕻{\SUP{75}}ℵ(D) [0.5\%]}}} ‹Ἐκριζώθητι, καὶ φυτεύθητι ἐν τῇ θαλάσσῃ,› καὶ ὑπήκουσεν ἂν ὑμῖν.


\par }{\SH The thanks that a slave gets
\par }
{\PP \VS{7}»Τίς δὲ ἐξ ὑμῶν, δοῦλον ἔχων ἀροτριῶντα ἢ ποιμαίνοντα, ὃς εἰσελθόντι ἐκ τοῦ ἀγροῦ, ἐρεῖ\FTNT{§}{{\FR 17:7 }{\FT{ερει
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,W [93.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ 1 αυτω 𝕻{\SUP{75}}ℵB,D,N [6.5\%] NU}}} εὐθέως, ‹Παρελθὼν ἀνάπεσε›;\FTNT{*}{{\FR 17:7 }{\FT{αναπεσε
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{75}}ℵB,D,W [80\%] CP,HF,RP,OC,NU ¦ αναπεσαι A,N [18\%] TR ¦ αναπεσον [2\%] ¦ three other variants}}}

\VS{8}Ἀλλ᾿ οὐχὶ ἐρεῖ αὐτῷ, ‹Ἑτοίμασον τί δειπνήσω, καὶ περιζωσάμενος διακόνει μοι ἕως\FTNT{†}{{\FR 17:8 }{\FT{εως
{\IT{rell}} ¦ 1 αν A,N [19\%]}}} φάγω καὶ πίω, καὶ μετὰ ταῦτα φάγεσαι καὶ πίεσαι σύ›;

\VS{9}Μὴ χάριν ἔχει\FTNT{‡}{{\FR 17:9 }{\FT{χαριν εχει
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N,W [99\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ~ 21 𝕻{\SUP{75}}ℵB,D [1\%] NU}}} τῷ δούλῳ ἐκείνῳ\FTNT{§}{{\FR 17:9 }{\FT{τω δουλω εκεινω
{\BD{f}}{\SUP{35}} N,W [99\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ 12 𝕻{\SUP{75}}A,B,D [1\%] NU ¦ — ℵ}}} ὅτι ἐποίησεν τὰ διαταχθέντα; Οὐ δοκῶ.\FTNT{*}{{\FR 17:9 }{\FT{ου δοκω
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N,W (93.8\%) CP,HF,RP,OC ¦ αυτω 12 D (2.8\%) TR ¦ αυτω (0.2\%) ¦ παντα … αυτω 12 (0.6\%) ¦ παντα … 12 (0.3\%) ¦ two other readings (0.1\%) ¦ — 𝕻{\SUP{75}}B (1.5\%) NU ¦ long omissions ℵ (0.6\%)}}}

\VS{10}Οὕτως καὶ ὑμεῖς, ὅταν ποιήσητε πάντα τὰ διαταχθέντα ὑμῖν, λέγετε ὅτι ‹Δοῦλοι ἀχρεῖοί ἐσμεν, ὅτι\FTNT{†}{{\FR 17:10 }{\FT{οτι
{\BD{f}}{\SUP{35}} N,W [95\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — 𝕻{\SUP{75}}ℵA,B,D [5\%] NU}}} ὃ ὠφείλομεν\FTNT{‡}{{\FR 17:10 }{\FT{ωφειλομεν
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{75}}A,B,D [55\%] HF,TR,OC,NU ¦ ωφειλαμεν ℵ [0.5\%] ¦ οφειλομεν W [45\%] CP,RP ¦ οφιλομεν N}}} ποιῆσαι πεποιήκαμεν.› »


\par }{\SH Jesus cleanses ten lepers
\par }
{\PP \VS{11}Καὶ ἐγένετο ἐν τῷ πορεύεσθαι αὐτὸν\FTNT{§}{{\FR 17:11 }{\FT{αυτον
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D,N,W [99\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — 𝕻{\SUP{75}}ℵB [1\%] NU}}} εἰς Ἱερουσαλήμ, καὶ αὐτὸς διήρχετο διὰ μέσου\FTNT{*}{{\FR 17:11 }{\FT{μεσου
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N,W [98\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ μεσον 𝕻{\SUP{75}}ℵB(D) [0.5\%] NU ¦ ανα μεσον [1.5\%]}}} Σαμαρείας καὶ Γαλιλαίας.

\VS{12}Καὶ εἰσερχομένου αὐτοῦ εἴς τινα κώμην, ἀπήντησαν αὐτῷ\FTNT{†}{{\FR 17:12 }{\FT{αυτω
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,N,W [99.7\%] CP,HF,RP,TR,OC[NU] ¦ — 𝕻{\SUP{75}}B(D) [0.3\%]}}} δέκα λεπροὶ ἄνδρες, οἳ ἔστησαν πόρρωθεν.

\VS{13}Καὶ αὐτοὶ ἦραν φωνὴν λέγοντες, «Ἰησοῦ, Ἐπιστάτα, ἐλέησον ἡμᾶς.»

\VS{14}Καὶ ἰδὼν εἶπεν αὐτοῖς, «Πορευθέντες ἐπιδείξατε ἑαυτοὺς τοῖς ἱερεῦσιν.» Καὶ ἐγένετο ἐν τῷ ὑπάγειν αὐτοὺς ἐκαθαρίσθησαν.

\VS{15}Εἷς δὲ ἐξ αὐτῶν, ἰδὼν ὅτι ἰάθη, ὑπέστρεψεν μετὰ φωνῆς μεγάλης δοξάζων τὸν Θεόν·

\VS{16}καὶ ἔπεσεν ἐπὶ πρόσωπον παρὰ τοὺς πόδας αὐτοῦ, εὐχαριστῶν αὐτῷ—καὶ αὐτὸς ἦν Σαμαρείτης.\FTNT{‡}{{\FR 17:16 }{\FT{σαμαρειτης
{\IT{rell}} ¦ σαμαριτης ℵD,N,W [3.5\%] NU ¦ σαμαρειτις [4\%] ¦ one other variant}}}

\VS{17}Ἀποκριθεὶς δὲ ὁ Ἰησοῦς εἶπεν· «Οὐχὶ οἱ δέκα ἐκαθαρίσθησαν; Οἱ δὲ ἐννέα\FTNT{§}{{\FR 17:17 }{\FT{εννεα
{\IT{rell}} ¦ εννε CP}}} ποῦ;

\VS{18}Οὐχ εὑρέθησαν ὑποστρέψαντες δοῦναι δόξαν τῷ Θεῷ εἰ μὴ ὁ ἀλλογενὴς οὗτος.»

\VS{19}Καὶ εἶπεν αὐτῷ, «Ἀναστὰς πορεύου· ἡ πίστις σου σέσωκέν σε.»


\par }{\SH The coming of the Kingdom
\par }
{\PP \VS{20}Ἐπερωτηθεὶς δὲ ὑπὸ τῶν Φαρισαίων πότε ἔρχεται ἡ βασιλεία τοῦ Θεοῦ, ἀπεκρίθη αὐτοῖς καὶ εἶπεν· «Οὐκ ἔρχεται ἡ βασιλεία τοῦ Θεοῦ μετὰ παρατηρήσεως·

\VS{21}οὐδὲ ἐροῦσιν, ‹Ἰδοὺ ὧδε,› ἤ,\FTNT{*}{{\FR 17:21 }{\FT{η
{\IT{rell}} ¦ — [13\%] CP ¦ και W}}} ‹Ἰδοὺ\FTNT{†}{{\FR 17:21 }{\FT{ιδου
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D,N,W [99\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — 𝕻{\SUP{75}}ℵB [1\%] NU}}} ἐκεῖ›· ἰδοὺ γὰρ ἡ βασιλεία τοῦ Θεοῦ ἐντὸς ὑμῶν ἐστιν.»


\par }{\PP \VS{22}Εἶπεν δὲ\FTNT{‡}{{\FR 17:22 }{\FT{δε
{\IT{rell}} ¦ 1 και CP ¦ 1 ουν D}}} πρὸς τοὺς μαθητάς· «Ἐλεύσονται ἡμέραι ὅτε ἐπιθυμήσετε\FTNT{§}{{\FR 17:22 }{\FT{επιθυμησετε
{\IT{rell}} ¦ επιθυμησητε N [10\%] ¦ επιθυμησεται ℵA,W [10\%] ¦ επιθυμησηται B}}} μίαν τῶν ἡμερῶν τοῦ Υἱοῦ τοῦ Ἀνθρώπου ἰδεῖν, καὶ οὐκ ὄψεσθε.

\VS{23}Καὶ ἐροῦσιν ὑμῖν, ‹Ἰδοὺ ὧδε,› ἤ, ‹Ἰδοὺ ἐκεῖ.›\FTNT{*}{{\FR 17:23 }{\FT{ωδε η ιδου εκει
{\BD{f}}{\SUP{35}} A [52\%] HF,RP,TR ¦ 134 D,W [15\%] CP,OC ¦ 1 και 34 [5\%] ¦ 1234 ο χριστος N [15\%] ¦ 134 ο Χριστος [9\%] ¦ 124 [4\%] ¦ ~ 4231 𝕻{\SUP{75}}B[NU] ¦ ~ 4 και 31 ℵ}}} Μὴ ἀπέλθητε μηδὲ διώξητε.

\VS{24}Ὥσπερ γὰρ ἡ ἀστραπὴ ἡ
\FTNT{†}{{\FR 17:24 }{\FT{η
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D [88\%] CP,HF,RP,TR ¦ — 𝕻{\SUP{75}}ℵB,N,W [12\%] OC,NU}}} ἀστράπτουσα ἐκ τῆς ὑπ᾿\FTNT{‡}{{\FR 17:24 }{\FT{ὑπ
{\BD{f}}{\SUP{35}} N [92\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ υπο τον 𝕻{\SUP{75}}ℵA,B,D,W [7\%] NU (at least 1\% have των ουρανων)}}} οὐρανὸν εἰς τὴν ὑπ᾿ οὐρανὸν λάμπει, οὕτως ἔσται\FTNT{§}{{\FR 17:24 }{\FT{εσται
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{75}}ℵA,B,W [92.5\%] CP,HF,RP,NU ¦ 1 και D,N [7.5\%] TR,OC}}} ὁ Υἱὸς τοῦ Ἀνθρώπου ἐν τῇ ἡμέρᾳ αὐτοῦ.\FTNT{*}{{\FR 17:24 }{\FT{εν τη ημερα αυτου
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,N,W [99.7\%] CP,HF,RP,TR,OC[NU] ¦ — 𝕻{\SUP{75}}B,D}}}

\VS{25}Πρῶτον δὲ δεῖ αὐτὸν πολλὰ παθεῖν καὶ ἀποδοκιμασθῆναι ἀπὸ τῆς γενεᾶς ταύτης.

\VS{26}Καὶ καθὼς ἐγένετο ἐν ταῖς ἡμέραις\FTNT{†}{{\FR 17:26 }{\FT{ημεραις
{\IT{rell}} ¦ 1 του [3\%] TR}}} Νῶε, οὕτως ἔσται καὶ ἐν ταῖς ἡμέραις τοῦ Υἱοῦ τοῦ Ἀνθρώπου.

\VS{27}Ἤσθιον, ἔπινον, ἐγάμουν, ἐξεγαμίζοντο,\FTNT{‡}{{\FR 17:27 }{\FT{εξεγαμιζοντο
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N,W [82\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ εγαμιζοντο 𝕻{\SUP{75}}ℵB,D [18\%] NU}}} ἄχρι ἧς ἡμέρας εἰσῆλθεν Νῶε εἰς τὴν κιβωτόν, καὶ ἦλθεν ὁ κατακλυσμὸς καὶ ἀπώλεσεν ἅπαντας.\FTNT{§}{{\FR 17:27 }{\FT{απαντας
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,N,W [98\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ παντας 𝕻{\SUP{75}}B,D [2\%] NU}}}

\VS{28}Ὁμοίως καὶ ὡς\FTNT{*}{{\FR 17:28 }{\FT{και ως
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D,N,W [98.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ καθως 𝕻{\SUP{75}}ℵB [1.5\%] NU}}} ἐγένετο ἐν ταῖς ἡμέραις Λώτ· ἤσθιον, ἔπινον, ἠγόραζον, ἐπώλουν, ἐφύτευον, ᾠκοδόμουν—

\VS{29}ᾗ δὲ ἡμέρᾳ ἐξῆλθεν Λὼτ ἀπὸ Σοδόμων, ἔβρεξεν πῦρ καὶ θεῖον ἀπ᾿ οὐρανοῦ καὶ ἀπώλεσεν ἅπαντας.\FTNT{†}{{\FR 17:29 }{\FT{απαντας
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,N,W [97.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ παντας B,D [2.5\%] NU}}}

\VS{30}Κατὰ ταῦτα\FTNT{‡}{{\FR 17:30 }{\FT{ταυτα
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,W [94\%] CP,HF,RP,TR ¦ τα αυτα B,D,N [6\%] OC,NU}}} ἔσται ᾗ ἡμέρᾳ ὁ Υἱὸς τοῦ Ἀνθρώπου ἀποκαλύπτεται.


\par }{\PP \VS{31}»Ἐν ἐκείνῃ τῇ ἡμέρᾳ, ὃς ἔσται ἐπὶ τοῦ δώματος, καὶ τὰ σκεύη αὐτοῦ ἐν τῇ οἰκίᾳ, μὴ καταβάτω ἆραι αὐτά· καὶ ὁ ἐν τῷ\FTNT{§}{{\FR 17:31 }{\FT{τω
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D,N,W [98.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — 𝕻{\SUP{75}}ℵB [1.5\%] NU}}} ἀγρῷ ὁμοίως μὴ ἐπιστρεψάτω εἰς τὰ ὀπίσω.

\VS{32}Μνημονεύετε τῆς γυναικὸς Λώτ.

\VS{33}Ὃς ἐὰν ζητήσῃ τὴν ψυχὴν αὐτοῦ σῶσαι\FTNT{*}{{\FR 17:33 }{\FT{σωσαι
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,N,W [99.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ περιποιησασθαι 𝕻{\SUP{75}}B [0.3\%] NU ¦ ζωογονησαι (D)}}} ἀπολέσει\FTNT{†}{{\FR 17:33 }{\FT{απολεσει
{\IT{rell}} ¦ απολεση W [14\%] ¦ one other variant}}} αὐτήν, καὶ ὃς ἐὰν\FTNT{‡}{{\FR 17:33 }{\FT{και ος εαν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N,W [97.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ 2 δαν 𝕻{\SUP{75}}ℵB [1\%] NU ¦ 12 αν D [1\%] ¦ three other variants}}} ἀπολέσῃ\FTNT{§}{{\FR 17:33 }{\FT{απολεση
{\IT{rell}} ¦ απολεσει A,N [16\%]}}} αὐτὴν\FTNT{*}{{\FR 17:33 }{\FT{αυτην
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N,W [92.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — 𝕻{\SUP{75}}ℵB,D [1.5\%] NU ¦ 1 ενεκεν εμου [5\%] ¦ την ψυχην αυτου [1\%]}}} ζωογονήσει αὐτήν.

\VS{34}Λέγω ὑμῖν· ταύτῃ τῇ νυκτὶ δύο ἔσονται\FTNT{†}{{\FR 17:34 }{\FT{δυο εσονται
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N,W [48\%] OC ¦ ~ 21 𝕻{\SUP{75}}ℵB(D) [52\%] CP,HF,RP,TR,NU}}} ἐπὶ κλίνης μιᾶς·\FTNT{‡}{{\FR 17:34 }{\FT{μιας
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D,N,W [97\%] CP,HF,RP,OC ¦ 1 ο 𝕻{\SUP{75}}ℵB [3\%] TR,NU}}} εἷς παραληφθήσεται\FTNT{§}{{\FR 17:34 }{\FT{παραληφθησεται
{\IT{rell}} ¦ παραλημφθησεται 𝕻{\SUP{75}}ℵA,B,N,W [1.5\%] NU ¦ παραλειφθησεται [4\%] ¦ παραλαμβανεται [7\%] ¦ παραλαμβανετε D}}} καὶ ὁ ἕτερος ἀφεθήσεται.

\VS{35}Δύο ἔσονται\FTNT{*}{{\FR 17:35 }{\FT{δυο εσονται
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N,W [99\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ~ 21 𝕻{\SUP{75}}B,D,Q [1\%] NU ¦ two other variants (ℵ omits verse)}}} ἀλήθουσαι ἐπὶ τὸ αὐτό·\FTNT{†}{{\FR 17:35 }{\FT{αυτο
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N,W [89\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ 1 η 𝕻{\SUP{75}}B,D,Q [11\%] NU}}} μία παραληφθήσεται\FTNT{‡}{{\FR 17:35 }{\FT{παραληφθησεται
{\IT{rell}} ¦ παραλημφθησεται 𝕻{\SUP{75}}ℵA,B,N,Q,W [1\%] NU ¦ παραλειφθησεται [3.5\%] ¦ παραλαμβανεται [1.5\%]}}} καὶ ἡ
\FTNT{§}{{\FR 17:35 }{\FT{και η
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D,N,W [98.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ~ 1 δε 𝕻{\SUP{75}}B,Q [1.5\%] NU}}} ἑτέρα ἀφεθήσεται.»\FTNT{*}{{\FR 17:35 }{\FT{αφεθησεται
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{75}}ℵA,B,N,Q,W [80\%] HF,RP,TR,NU ¦ αφεθησεται 36 δυο εσονται (−ε. OC) εν τω αγρω ο (−ο OC) εις παραληφθησεται και ο ετερος αφεθησεται (with variations) (D) [20\%] CP, some TRs(OC)}}}


\par }{\PP \VS{37}Καὶ ἀποκριθέντες λέγουσιν αὐτῷ, «Ποῦ, Κύριε;» Ὁ δὲ εἶπεν αὐτοῖς, «Ὅπου τὸ σῶμα,\FTNT{†}{{\FR 17:37 }{\FT{σωμα
{\IT{rell}} ¦ πτωμα [16\%]}}} ἐκεῖ συναχθήσονται καὶ οἱ ἀετοί.»\FTNT{‡}{{\FR 17:37 }{\FT{συναχθησονται και οι αετοι
{\BD{f}}{\SUP{35}} [29\%] ¦ 134 A,D,N,W [68\%] CP,HF,RP,TR ¦ ~ 234 επισυναχθησονται ℵB [0.5\%] NU ¦ ~ 341 [1\%] ¦ επισυναχθησονται 34 Q [1\%] ¦ επισυναχθησονται 234 OC}}}




\par }\Chap{18}{\SH Parable of a persistent widow
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ἔλεγεν δὲ καὶ\FTNT{*}{{\FR 18:1 }{\FT{και
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D,N,W [97\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — ℵB,Q [3\%] NU}}} παραβολὴν αὐτοῖς πρὸς τὸ δεῖν πάντοτε προσεύχεσθαι\FTNT{†}{{\FR 18:1 }{\FT{προσευχεσθαι
{\BD{f}}{\SUP{35}} D [57\%] CP,HF,RP,TR ¦ 1 αυτους ℵA,B,N,Q,W [43\%] OC,NU}}} καὶ μὴ ἐκκακεῖν,\FTNT{‡}{{\FR 18:1 }{\FT{εκκακειν
{\BD{f}}{\SUP{35}} W [88\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ εγκακειν (ℵA,B,D,Q)N [12\%] NU}}}

\VS{2}λέγων· «Κριτής τις ἦν ἔν τινι πόλει τὸν Θεὸν μὴ φοβούμενος καὶ ἄνθρωπον μὴ ἐντρεπόμενος.

\VS{3}Χήρα δὲ\FTNT{§}{{\FR 18:3 }{\FT{δε
{\IT{rell}} ¦ 1 τις N [16\%]}}} ἦν ἐν τῇ πόλει ἐκείνῃ, καὶ ἤρχετο πρὸς αὐτόν, λέγουσα, ‹Ἐκδίκησόν με ἀπὸ τοῦ ἀντιδίκου μου.›

\VS{4}Καὶ οὐκ ἤθελεν\FTNT{*}{{\FR 18:4 }{\FT{ηθελεν
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,B,D,N,Q,W [47\%] NU ¦ ηθελησεν [53\%] CP,HF,RP,TR,OC}}} ἐπὶ χρόνον· μετὰ δὲ ταῦτα εἶπεν ἐν ἑαυτῷ, ‹Εἰ καὶ τὸν Θεὸν οὐ φοβοῦμαι καὶ ἄνθρωπον οὐκ\FTNT{†}{{\FR 18:4 }{\FT{και ανθρωπον ουκ
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D,N,Q,W [99\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ~ ουδε 2 ℵB [1\%] NU}}} ἐντρέπομαι,

\VS{5}διά γε τὸ παρέχειν μοι κόπον\FTNT{‡}{{\FR 18:5 }{\FT{κοπον
{\IT{rell}} ¦ κοπους ℵN [13\%]}}} τὴν χήραν\FTNT{§}{{\FR 18:5 }{\FT{χηραν
{\IT{rell}} ¦ χηρα [17\%]}}} ταύτην, ἐκδικήσω αὐτήν, ἵνα μὴ εἰς τέλος ἐρχομένη ὑπωπιάζῃ\FTNT{*}{{\FR 18:5 }{\FT{υπωπιαζη
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,B,D,Q [45\%] TR,NU ¦ υποπιαζη (N) [42\%] CP,HF,RP,OC ¦ υποπιεζη [6.5\%] ¦ υποπιαζει [6\%] ¦ υποπταζη W ¦ one other variant}}} με.› »


\par }{\PP \VS{6}Εἶπεν δὲ ὁ Κύριος· «Ἀκούσατε τί ὁ κριτὴς τῆς ἀδικίας λέγει.

\VS{7}Ὁ δὲ Θεὸς οὐ μὴ ποιήσῃ\FTNT{†}{{\FR 18:7 }{\FT{ποιηση
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{75}}ℵB,D,N,Q [63\%] CP,HF,RP,OC,NU ¦ ποιησει A,W [37\%] TR}}} τὴν ἐκδίκησιν τῶν ἐκλεκτῶν αὐτοῦ τῶν βοώντων πρὸς αὐτὸν\FTNT{‡}{{\FR 18:7 }{\FT{προς αυτον
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N,W [99\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ αυτω 𝕻{\SUP{75}}ℵB,Q [1\%] NU ¦ αυτων D}}} ἡμέρας καὶ νυκτός, καὶ μακροθυμῶν\FTNT{§}{{\FR 18:7 }{\FT{μακροθυμων
{\BD{f}}{\SUP{35}} N,W [94.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ μακροθυμει ℵA,B(D)Q [5.5\%] NU}}} ἐπ᾿ αὐτοῖς;

\VS{8}Λέγω\FTNT{*}{{\FR 18:8 }{\FT{λεγω
{\IT{rell}} ¦ ναι 1 N [12\%] CP}}} ὑμῖν ὅτι ποιήσει τὴν ἐκδίκησιν αὐτῶν ἐν τάχει. Πλὴν ὁ Υἱὸς τοῦ Ἀνθρώπου ἐλθών, ἆρα εὑρήσει τὴν πίστιν ἐπὶ τῆς γῆς;»


\par }{\SH Parable of a Pharisee and a publican
\par }
{\PP \VS{9}Εἶπεν δὲ\FTNT{†}{{\FR 18:9 }{\FT{δε
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,W [86\%] CP,HF,RP ¦ 1 και 𝕻{\SUP{75}}ℵB,D,N,Q [14\%] TR,OC,NU}}} πρός τινας τοὺς πεποιθότας ἐφ᾿ ἑαυτοῖς ὅτι εἰσὶν δίκαιοι καὶ ἐξουθενοῦντας τοὺς λοιποὺς τὴν παραβολὴν ταύτην·

\VS{10}«Ἄνθρωποι δύο ἀνέβησαν εἰς τὸ ἱερὸν προσεύξασθαι, ὁ εἷς Φαρισαῖος καὶ ὁ ἕτερος τελώνης.

\VS{11}Ὁ Φαρισαῖος σταθεὶς πρὸς ἑαυτὸν ταῦτα προσηύχετο· ‹Ὁ Θεός, εὐχαριστῶ σοι ὅτι οὐκ εἰμὶ ὥσπερ οἱ λοιποὶ τῶν ἀνθρώπων—ἅρπαγες, ἄδικοι, μοιχοί—ἢ καὶ ὡς οὗτος ὁ τελώνης.

\VS{12}Νηστεύω δὶς τοῦ σαββάτου· ἀποδεκατῶ πάντα ὅσα κτῶμαι.›

\VS{13}Καὶ ὁ
\FTNT{‡}{{\FR 18:13 }{\FT{και ο
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D,N,Q,W [95\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ~ 2 δε 𝕻{\SUP{75v}}ℵB,T [5\%] NU}}} τελώνης, μακρόθεν ἑστώς, οὐκ ἤθελεν οὐδὲ τοὺς ὀφθαλμοὺς εἰς τὸν οὐρανὸν ἐπᾶραι,\FTNT{§}{{\FR 18:13 }{\FT{εις τον ουρανον επαραι
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D,N,W [99\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ~ 4123 ℵB,Q,T [1\%] NU}}} ἀλλ᾿ ἔτυπτεν εἰς\FTNT{*}{{\FR 18:13 }{\FT{εις
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N,W [95\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — ℵB,D,Q,T [5\%] NU}}} τὸ στῆθος αὐτοῦ λέγων, ‹Ὁ Θεός, ἱλάσθητί μοι τῷ ἁμαρτωλῷ.›

\VS{14}Λέγω ὑμῖν, κατέβη οὗτος δεδικαιωμένος εἰς τὸν οἶκον αὐτοῦ ἢ γὰρ ἐκεῖνος·\FTNT{†}{{\FR 18:14 }{\FT{η γαρ εκεινος
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N,Q [98\%] CP,HF,RP,OC ¦ 13 W [1\%] TR ¦ παρ εκεινον ℵB,T [1\%] NU ¦ D is wild}}} ὅτι πᾶς ὁ ὑψῶν ἑαυτὸν ταπεινωθήσεται, ὁ δὲ ταπεινῶν ἑαυτὸν ὑψωθήσεται.»


\par }{\SH You enter the Kingdom like a child does
\par }
{\PP \VS{15}Προσέφερον δὲ αὐτῷ καὶ τὰ βρέφη, ἵνα αὐτῶν ἅπτηται· ἰδόντες δὲ\FTNT{‡}{{\FR 18:15 }{\FT{ιδοντες δε
{\IT{rell}} ¦ ~ και 1 [1.5\%] OC}}} οἱ μαθηταί,\FTNT{§}{{\FR 18:15 }{\FT{μαθηται
{\IT{rell}} ¦ 1 αυτου [13\%]}}} ἐπετίμησαν\FTNT{*}{{\FR 18:15 }{\FT{επετιμησαν
{\BD{f}}{\SUP{35}} (A)N,W [96\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ επετιμων ℵ(B)(D)T [4\%] NU}}} αὐτοῖς.

\VS{16}Ὁ δὲ Ἰησοῦς προσκαλεσάμενος αὐτὰ εἶπεν·\FTNT{†}{{\FR 18:16 }{\FT{προσκαλεσαμενος αυτα ειπεν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N,W [97.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ προσεκαλεσατο 2 λεγων ℵ [0.5\%] NU ¦ προσεκαλειτο 2 λεγων D [2\%] ¦ προσεκαλεσατο λεγων B}}} «Ἄφετε τὰ παιδία ἔρχεσθαι πρός με, καὶ μὴ κωλύετε αὐτά, τῶν γὰρ τοιούτων ἐστὶν ἡ βασιλεία τοῦ Θεοῦ.

\VS{17}Ἀμὴν λέγω ὑμῖν, ὃς ἐὰν\FTNT{‡}{{\FR 18:17 }{\FT{εαν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N [97\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ αν ℵB,D,W [3\%] NU}}} μὴ δέξηται τὴν βασιλείαν τοῦ Θεοῦ ὡς παιδίον οὐ μὴ εἰσέλθῃ εἰς αὐτήν.»


\par }{\SH An upright, rich ruler
\par }
{\PP \VS{18}Καὶ ἐπηρώτησέν τις αὐτὸν ἄρχων λέγων, «Διδάσκαλε ἀγαθέ, τί ποιήσας ζωὴν αἰώνιον κληρονομήσω;»

\VS{19}Εἶπεν δὲ αὐτῷ ὁ Ἰησοῦς· «Τί με λέγεις ἀγαθόν; Οὐδεὶς ἀγαθὸς εἰ μὴ εἷς, ὁ Θεός.

\VS{20}Τὰς ἐντολὰς οἶδας· ‹Μὴ μοιχεύσῃς, Μὴ φονεύσῃς, Μὴ κλέψῃς, Μὴ ψευδομαρτυρήσῃς, Τίμα τὸν πατέρα σου καὶ τὴν μητέρα σου.› »\FTNT{§}{{\FR 18:20 }{\FT{σου
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵN [80\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — A,B,D,W [20\%] NU}}}

\VS{21}Ὁ δὲ εἶπεν, «Ταῦτα πάντα\FTNT{*}{{\FR 18:21 }{\FT{ταυτα παντα
{\IT{rell}} ¦ ~ 21 A,N [11\%]}}} ἐφυλαξάμην\FTNT{†}{{\FR 18:21 }{\FT{εφυλαξαμην
{\BD{f}}{\SUP{35}} D,N,W [98\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ εφυλαξα ℵA,B [2\%] NU}}} ἐκ νεότητός μου.»\FTNT{‡}{{\FR 18:21 }{\FT{μου
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,N,W [99.8\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — B,D,NU}}}

\VS{22}Ἀκούσας δὲ ταῦτα\FTNT{§}{{\FR 18:22 }{\FT{ταυτα
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N,W [98.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — ℵB,D [1.5\%] NU}}} ὁ Ἰησοῦς εἶπεν αὐτῷ, «Ἔτι ἕν σοι λείπει· πάντα ὅσα ἔχεις πώλησον καὶ διάδος\FTNT{*}{{\FR 18:22 }{\FT{διαδος
{\IT{rell}} ¦ δος ℵA,D,N [11\%]}}} πτωχοῖς, καὶ ἕξεις θησαυρὸν ἐν οὐρανῷ·\FTNT{†}{{\FR 18:22 }{\FT{ουρανω
{\BD{f}}{\SUP{35}} N,W [98.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ουρανοις ℵA [1\%] ¦ τοις ουρανοις B,D[NU] ¦ two other variants}}} καὶ δεῦρο, ἀκολούθει μοι.»

\VS{23}Ὁ δὲ ἀκούσας ταῦτα περίλυπος ἐγένετο,\FTNT{‡}{{\FR 18:23 }{\FT{εγενετο
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D,N,W [99.7\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ εγενηθη ℵB [0.3\%] NU}}} ἦν γὰρ πλούσιος σφόδρα.


\par }{\SH Riches tend to keep people out of the Kingdom
\par }
{\PP \VS{24}Ἰδὼν δὲ αὐτὸν ὁ Ἰησοῦς περίλυπον γενόμενον\FTNT{§}{{\FR 18:24 }{\FT{περιλυπον γενομενον
{\BD{f}}{\SUP{35}} A(D)N,W (98.9\%) CP,HF,RP,TR,OC[NU] ¦ 1 (0.2\%) ¦ — ℵ(B) (0.9\%)}}} εἶπεν· «Πῶς δυσκόλως οἱ τὰ χρήματα ἔχοντες εἰσελεύσονται εἰς τὴν βασιλείαν τοῦ Θεοῦ.\FTNT{*}{{\FR 18:24 }{\FT{εισελευσονται εις την βασιλειαν του θεου
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N,W [88\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ~ 234561 ℵD [1\%] ¦ ~ 23456 εισπορευονται B [0.2\%] NU ¦ 1234 των ουρανων [11\%]}}}

\VS{25}Εὐκοπώτερον γάρ ἐστιν κάμηλον διὰ τρυμαλιᾶς ῥαφίδος\FTNT{†}{{\FR 18:25 }{\FT{τρυμαλιας ραφιδος
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N,W [97.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ 1 βελονης [1\%] ¦ τρηματος βελονης ℵB,D,NU ¦ τρυπηματος βελονης [1\%]}}} εἰσελθεῖν ἢ πλούσιον εἰς τὴν βασιλείαν τοῦ Θεοῦ εἰσελθεῖν.»

\VS{26}Εἶπον δὲ οἱ ἀκούσαντες, «Καὶ τίς δύναται σωθῆναι;»

\VS{27}Ὁ δὲ εἶπεν, «Τὰ ἀδύνατα παρὰ ἀνθρώποις δυνατὰ ἐστιν παρὰ τῷ Θεῷ.»\FTNT{‡}{{\FR 18:27 }{\FT{εστιν παρα τω θεω
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N [92\%] CP,HF,RP,TR ¦ ~ 2341 ℵB [6\%] OC,NU ¦ 124 [2\%] ¦ ~ 241 D,W}}}


\par }{\PP \VS{28}Εἶπεν δὲ\FTNT{§}{{\FR 18:28 }{\FT{δε
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,W [85\%] CP,HF,RP ¦ 1 ο ℵB,D,N [15\%] TR,OC,NU}}} Πέτρος, «Ἰδού, ἡμεῖς ἀφήκαμεν πάντα καὶ\FTNT{*}{{\FR 18:28 }{\FT{αφηκαμεν παντα και
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,N,W [98\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ αφεντες τα ιδια B [0.2\%] NU ¦ τα ιδια αφεντες D ¦ αφεντες 2 τα ιδια [1\%] ¦ 2 τα ιδια αφεντες [0.5\%]}}} ἠκολουθήσαμέν σοι.»

\VS{29}Ὁ δὲ εἶπεν αὐτοῖς, «Ἀμὴν λέγω ὑμῖν ὅτι οὐδείς ἐστιν ὃς ἀφῆκεν οἰκίαν ἢ γονεῖς ἢ ἀδελφοὺς ἢ γυναῖκα\FTNT{†}{{\FR 18:29 }{\FT{γονεις η αδελφους η γυναικα
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N,W [97\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ~ 52341 ℵB [0.5\%] NU ¦ 123 η αδελφας 45 D [2\%] ¦ several other variants}}} ἢ τέκνα, ἕνεκεν τῆς βασιλείας τοῦ Θεοῦ,

\VS{30}ὃς οὐ\FTNT{‡}{{\FR 18:30 }{\FT{ος ου
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N,W [95.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ 1 ουχι ℵB [1\%] NU ¦ και 2 Q [1.5\%] ¦ 1 [2\%] ¦ εαν D}}} μὴ ἀπολάβῃ\FTNT{§}{{\FR 18:30 }{\FT{απολαβη
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,N,W [92\%] CP,HF,RP,TR,OC[NU] ¦ λαβη B,D [8\%]}}} πολλαπλασίονα ἐν τῷ καιρῷ τούτῳ, καὶ ἐν τῷ αἰῶνι τῷ ἐρχομένῳ ζωὴν αἰώνιον.»


\par }{\SH Jesus declares His coming death and resurrection—third time
\par }
{\PP \VS{31}Παραλαβὼν δὲ τοὺς δώδεκα εἶπεν πρὸς αὐτούς· «Ἰδού, ἀναβαίνομεν εἰς Ἱεροσόλυμα,\FTNT{*}{{\FR 18:31 }{\FT{ιεροσολυμα
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N,W [99\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ιερουσαλημ ℵB,D [1\%] NU}}} καὶ τελεσθήσεται\FTNT{†}{{\FR 18:31 }{\FT{τελεσθησεται
{\IT{rell}} ¦ τελειωθησεται [3\%] OC}}} πάντα τὰ γεγραμμένα διὰ τῶν προφητῶν τῷ Υἱῷ τοῦ Ἀνθρώπου·

\VS{32}Παραδοθήσεται γὰρ τοῖς ἔθνεσιν, καὶ ἐμπαιχθήσεται καὶ ὑβρισθήσεται καὶ ἐμπτυσθήσεται,

\VS{33}καὶ μαστιγώσαντες ἀποκτενοῦσιν αὐτόν. Καὶ τῇ ἡμέρᾳ τῇ τρίτῃ\FTNT{‡}{{\FR 18:33 }{\FT{ημερα τη τριτη
{\IT{rell}} ¦ ~ 32 [20\%]}}} ἀναστήσεται.»

\VS{34}Καὶ αὐτοὶ οὐδὲν τούτων συνῆκαν, καὶ ἦν τὸ ῥῆμα τοῦτο κεκρυμμένον ἀπ᾿ αὐτῶν, καὶ οὐκ ἐγίνωσκον τὰ λεγόμενα.


\par }{\SH A blind man near Jericho
\par }
{\PP \VS{35}Ἐγένετο δὲ ἐν τῷ ἐγγίζειν αὐτὸν εἰς Ἰεριχώ, τυφλός τις ἐκάθητο παρὰ τὴν ὁδὸν προσαιτῶν.\FTNT{§}{{\FR 18:35 }{\FT{προσαιτων
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,W [99.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ επαιτων ℵB(D)Q,T [0.5\%] NU}}}

\VS{36}Ἀκούσας δὲ ὄχλου διαπορευομένου, ἐπυνθάνετο τί\FTNT{*}{{\FR 18:36 }{\FT{τι
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,B,T,W [70\%] CP,HF,RP,TR,OC,NU ¦ 1 αν D,Q [30\%]}}} εἴη τοῦτο.\FTNT{†}{{\FR 18:36 }{\FT{τουτο
{\IT{rell}} ¦ ταυτα [1\%] OC}}}

\VS{37}Ἀπήγγειλαν δὲ αὐτῷ ὅτι Ἰησοῦς ὁ Ναζωραῖος παρέρχεται.

\VS{38}Καὶ ἐβόησεν λέγων, «Ἰησοῦ, Υἱὲ Δαυίδ, ἐλέησόν με.»

\VS{39}Καὶ οἱ προάγοντες ἐπετίμων αὐτῷ ἵνα σιωπήσῃ·\FTNT{‡}{{\FR 18:39 }{\FT{σιωπηση
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,Q [95.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ σιωπησει [2\%] ¦ σιγηση (B,D,W)T [2.5\%] NU}}} αὐτὸς δὲ πολλῷ μᾶλλον ἔκραζεν, «Υἱὲ Δαυίδ, ἐλέησόν με.»

\VS{40}Σταθεὶς δὲ ὁ Ἰησοῦς ἐκέλευσεν αὐτὸν ἀχθῆναι πρὸς αὐτόν. Ἐγγίσαντος δὲ αὐτοῦ ἐπηρώτησεν αὐτὸν λέγων,\FTNT{§}{{\FR 18:40 }{\FT{λεγων
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,Q,W [98.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — ℵB,D,T [1.5\%] NU}}}

\VS{41}«Τί σοι θέλεις ποιήσω;» Ὁ δὲ εἶπεν, «Κύριε, ἵνα ἀναβλέψω.»

\VS{42}Καὶ ὁ Ἰησοῦς εἶπεν αὐτῷ· «Ἀνάβλεψον· ἡ πίστις σου σέσωκέν σε.»

\VS{43}Καὶ παραχρῆμα ἀνέβλεψεν, καὶ ἠκολούθει αὐτῷ δοξάζων τὸν Θεόν. Καὶ πᾶς ὁ λαὸς ἰδὼν ἔδωκεν αἶνον τῷ Θεῷ.




\par }\Chap{19}{\SH Zacchaeus
\par }
{\PP \VerseOne{1}Καὶ εἰσελθὼν\FTNT{*}{{\FR 19:1 }{\FT{εισελθων
{\IT{rell}} ¦ 1 ο ιησους [13\%] ¦ two other variants}}} διήρχετο τὴν Ἰεριχώ.

\VS{2}Καὶ ἰδού, ἀνὴρ ὀνόματι καλούμενος Ζακχαῖος—καὶ αὐτὸς ἦν ἀρχιτελώνης, καὶ οὗτος ἦν\FTNT{†}{{\FR 19:2 }{\FT{ουτος ην
{\BD{f}}{\SUP{35}} A(W)Q [92\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ αυτος 2 [1\%] ¦ αυτος B,T [6\%] NU ¦ 2 ℵ [1\%] ¦ — D}}} πλούσιος.

\VS{3}Καὶ ἐζήτει ἰδεῖν τὸν Ἰησοῦν τίς ἐστιν, καὶ οὐκ ἠδύνατο ἀπὸ τοῦ ὄχλου, ὅτι τῇ ἡλικίᾳ μικρὸς ἦν.

\VS{4}Καὶ προδραμὼν\FTNT{‡}{{\FR 19:4 }{\FT{προδραμων
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,B,Q [67\%] HF,RP,TR,OC,NU ¦ προσδραμων T,W [20\%] CP ¦ δραμων [13\%] ¦ προλαβων D}}} ἔμπροσθεν\FTNT{§}{{\FR 19:4 }{\FT{εμπροσθεν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D,Q,W [99\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ εις το 1 ℵB,T [1\%] NU}}} ἀνέβη ἐπὶ συκομοραίαν,\FTNT{*}{{\FR 19:4 }{\FT{συκομοραιαν
{\BD{f}}{\SUP{35}} [58\%] ¦ συκομωραιαν T,W [33\%] HF,RP,TR ¦ συκομωρεαν D,Q [7\%] CP ¦ συκομορεαν ℵB [2\%] OC,NU ¦ συκωμοραιαν A}}} ἵνα ἴδῃ αὐτόν, ὅτι\FTNT{†}{{\FR 19:4 }{\FT{οτι
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,B(D)Q,T,W [75\%] CP,HF,RP,OC,NU ¦ 1 δι [25\%] TR}}} ἐκείνης ἤμελλεν\FTNT{‡}{{\FR 19:4 }{\FT{ημελλεν
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,B,D,Q,T,W [60\%] TR,OC,NU ¦ εμελλεν [40\%] CP,HF,RP}}} διέρχεσθαι.

\VS{5}Καὶ ὡς ἦλθεν ἐπὶ τὸν τόπον, ἀναβλέψας ὁ Ἰησοῦς εἶδεν αὐτόν, καὶ\FTNT{§}{{\FR 19:5 }{\FT{ειδεν αυτον και
{\BD{f}}{\SUP{35}} A(D)Q,W [99\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — ℵB,T [1\%] NU}}} εἶπεν πρὸς αὐτόν, «Ζακχαῖε, σπεύσας κατάβηθι, σήμερον γὰρ ἐν τῷ οἴκῳ σου δεῖ με μεῖναι.»

\VS{6}Καὶ σπεύσας κατέβη, καὶ ὑπεδέξατο αὐτὸν χαίρων.

\VS{7}Καὶ ἰδόντες, πάντες\FTNT{*}{{\FR 19:7 }{\FT{παντες
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,B,D,Q,T,W [90\%] CP,HF,RP,OC,NU ¦ απαντες [10\%] TR}}} διεγόγγυζον, λέγοντες ὅτι «Παρὰ ἁμαρτωλῷ ἀνδρὶ εἰσῆλθεν καταλῦσαι.»


\par }{\PP \VS{8}Σταθεὶς δὲ Ζακχαῖος εἶπεν πρὸς τὸν Κύριον,\FTNT{†}{{\FR 19:8 }{\FT{κυριον
{\IT{rell}} ¦ ιησουν [21\%]}}} «Ἰδού, τὰ ἡμίση\FTNT{‡}{{\FR 19:8 }{\FT{ημιση
{\BD{f}}{\SUP{35}} Q [96.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ημισια ℵB [2\%] NU ¦ ημισεια [0.5\%] ¦ ημισυ A(W) [1\%] ¦ ημυσοι D}}} τῶν ὑπαρχόντων μου,\FTNT{§}{{\FR 19:8 }{\FT{των υπαρχοντων μου
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,Q,W [89\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ~ 312 ℵB [1\%] NU ¦ 12 μοι D [10\%]}}} Κύριε, δίδωμι τοῖς πτωχοῖς,\FTNT{*}{{\FR 19:8 }{\FT{διδωμι τοις πτωχοις
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,W [97\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ~ 231 ℵ,D,Q [1\%] NU ¦ 13 [2\%] ¦ ~ 31 B}}} καὶ εἴ τινός τι ἐσυκοφάντησα, ἀποδίδωμι τετραπλοῦν.»

\VS{9}Εἶπεν δὲ πρὸς αὐτὸν ὁ Ἰησοῦς ὅτι «Σήμερον σωτηρία τῷ οἴκῳ τούτῳ ἐγένετο, καθότι καὶ αὐτὸς υἱὸς Ἁβραάμ ἐστιν·

\VS{10}ἦλθεν γὰρ ὁ Υἱὸς τοῦ Ἀνθρώπου ζητῆσαι\FTNT{†}{{\FR 19:10 }{\FT{ζητησαι
{\IT{rell}} ¦ ζητεισαι CP}}} καὶ σῶσαι τὸ ἀπολωλός.»


\par }{\SH Parable of the despised king
\par }
{\PP \VS{11}Ἀκουόντων δὲ αὐτῶν ταῦτα, προσθεὶς εἶπεν παραβολήν, διὰ τὸ ἐγγὺς αὐτὸν εἶναι Ἱερουσαλὴμ\FTNT{‡}{{\FR 19:11 }{\FT{αυτον ειναι ιερουσαλημ
{\BD{f}}{\SUP{35}} A(D)W [96\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ~ 213 Q [3\%] ¦ ~ 231 ℵB [0.5\%] NU ¦ three other variants}}} καὶ δοκεῖν αὐτοὺς ὅτι παραχρῆμα μέλλει ἡ βασιλεία τοῦ Θεοῦ ἀναφαίνεσθαι.

\VS{12}Εἶπεν οὖν· «Ἄνθρωπός τις εὐγενὴς ἐπορεύθη εἰς χώραν μακρὰν λαβεῖν ἑαυτῷ βασιλείαν καὶ ὑποστρέψαι.

\VS{13}Καλέσας δὲ δέκα δούλους ἑαυτοῦ, ἔδωκεν αὐτοῖς δέκα μνᾶς, καὶ εἶπεν πρὸς αὐτούς, ‹Πραγματεύσασθε\FTNT{§}{{\FR 19:13 }{\FT{πραγματευσασσθε
{\IT{rell}} ¦ πραγματευσασθαι ℵA [1\%] ¦ πραγματευεσθε [11\%] ¦ πραγματευεσθαι D,W [1.5\%]}}} ἕως\FTNT{*}{{\FR 19:13 }{\FT{εως
{\BD{f}}{\SUP{35}} [91\%] CP,HF,RP,TR ¦ εν ω ℵA,B,D,W [9\%] OC,NU}}} ἔρχομαι.›

\VS{14}Οἱ δὲ πολῖται αὐτοῦ ἐμίσουν αὐτόν, καὶ ἀπέστειλαν πρεσβείαν ὀπίσω αὐτοῦ λέγοντες, ‹Οὐ θέλομεν\FTNT{†}{{\FR 19:14 }{\FT{θελομεν
{\IT{rell}} ¦ θελωμεν [18\%]}}} τοῦτον βασιλεῦσαι ἐφ᾿ ἡμᾶς.›

\VS{15}Καὶ ἐγένετο ἐν τῷ ἐπανελθεῖν αὐτόν, λαβόντα τὴν βασιλείαν,\FTNT{‡}{{\FR 19:15 }{\FT{βασιλειαν
{\BD{f}}{\SUP{35}} [37\%] CP ¦ 1 και ℵA,B,D,W [63\%] HF,RP,TR,OC,NU}}} εἶπεν φωνηθῆναι αὐτῷ τοὺς δούλους τούτους οἷς ἔδωκεν\FTNT{§}{{\FR 19:15 }{\FT{εδωκεν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,W [93\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ δεδωκει ℵB,D [3\%] NU ¦ εδωθη [1\%] ¦ δεδωκε [1.5\%] ¦ εδεδωκει [1.5\%]}}} τὸ ἀργύριον, ἵνα γνῷ\FTNT{*}{{\FR 19:15 }{\FT{γνω
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,W [98\%] CP,HF,RP,TR ¦ γνοι ℵB,D [0.5\%] NU ¦ επιγνω [1.5\%] OC}}} τίς τί διεπραγματεύσατο.\FTNT{†}{{\FR 19:15 }{\FT{τις τι διεπραγματευσατο
{\BD{f}}{\SUP{35}} A (93.3\%) CP,HF,RP,TR,OC ¦ 12 επραγματευσατο W (5.3\%) ¦ 2 διεπραγματευσαντο ℵB,D (0.7\%) NU ¦ 12 διεπραξατο (0.7\%) (There are a number of small variations, but all told only 0.8\% omit τις and 0.7\% omit τι, while there are at least eight further variations of the verb.)}}}

\VS{16}Παρεγένετο δὲ ὁ πρῶτος λέγων, ‹Κύριε, ἡ μνᾶ\FTNT{‡}{{\FR 19:16 }{\FT{μνα
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,B,D,W [55\%] CP,HF,RP,TR,OC,NU ¦ μνας [45\%]}}} σου προσειργάσατο δέκα\FTNT{§}{{\FR 19:16 }{\FT{προσειργασατο δεκα
{\BD{f}}{\SUP{35}} W [94\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ προσηργασατο 2 A [2\%] ¦ ειργασατο 2 [1.5\%] ¦ εποιησε 2 [1.5\%] ¦ ~ 2 προσηργασατο (ℵ)B(D) [1\%] NU}}} μνᾶς.›

\VS{17}Καὶ εἶπεν αὐτῷ· ‹Εὖ,\FTNT{*}{{\FR 19:17 }{\FT{ευ
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,W [99.8\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ευγε B,D [0.2\%] NU}}} ἀγαθὲ δοῦλε· ὅτι ἐν ἐλαχίστῳ πιστὸς ἐγένου, ἴσθι ἐξουσίαν ἔχων ἐπάνω δέκα πόλεων.›

\VS{18}Καὶ ἦλθεν ὁ δεύτερος λέγων, ‹Κύριε, ἡ μνᾶ\FTNT{†}{{\FR 19:18 }{\FT{μνα
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,B,D,W [55\%] CP,HF,RP,TR,OC,NU ¦ μνας N [45\%]}}} σου\FTNT{‡}{{\FR 19:18 }{\FT{κυριε η μνα σου
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D,N,W [99.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ~ 2341 ℵB [0.3\%] NU ¦ ~ 2 μνας 41 [0.2\%]}}} ἐποίησεν πέντε μνᾶς.›

\VS{19}Εἶπεν δὲ καὶ τούτῳ, ‹Καὶ σὺ γίνου ἐπάνω\FTNT{§}{{\FR 19:19 }{\FT{γινου επανω
{\BD{f}}{\SUP{35}} (A)(D)N(W) [99\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ~ 21 (ℵB) [1\%] NU}}} πέντε πόλεων.›

\VS{20}Καὶ ἕτερος\FTNT{*}{{\FR 19:20 }{\FT{ετερος
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N,W [98\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ο 1 B,D [2\%] NU ¦ οτερος ℵ}}} ἦλθεν λέγων· ‹Κύριε, ἰδοὺ ἡ μνᾶ\FTNT{†}{{\FR 19:20 }{\FT{μνα
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,B,D,W [55\%] CP,HF,RP,TR,OC,NU ¦ μνας N [45\%]}}} σου, ἣν εἶχον ἀποκειμένην ἐν σουδαρίῳ—

\VS{21}ἐφοβούμην γάρ σε, ὅτι ἄνθρωπος αὐστηρὸς εἶ· αἴρεις ὃ οὐκ ἔθηκας καὶ θερίζεις ὃ οὐκ ἔσπειρας.›\FTNT{‡}{{\FR 19:21 }{\FT{εσπειρας
{\IT{rell}} ¦ 1 και συναγεις οθεν ου διεσκορπισας N [13\%] OC}}}

\VS{22}Λέγει δὲ\FTNT{§}{{\FR 19:22 }{\FT{δε
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,W [73\%] CP,HF,RP,TR ¦ — ℵB,N [27\%] OC,NU ¦ ο 1 ειπεν D}}} αὐτῷ· ‹Ἐκ τοῦ στόματός σου κρινῶ σε, πονηρὲ δοῦλε. ᾜδεις ὅτι ἐγὼ ἄνθρωπος αὐστηρός εἰμι, αἴρων\FTNT{*}{{\FR 19:22 }{\FT{εγω ανθρωπος αυστηρος ειμι
{\IT{rell}} ¦ ~ 2341 OC}}} ὃ οὐκ ἔθηκα καὶ θερίζων ὃ οὐκ ἔσπειρα.\FTNT{†}{{\FR 19:22 }{\FT{εσπειρα
{\IT{rell}} ¦ 1 και συναγων οθεν ου διεσκορπισα N [5\%] OC (with variations [3\%])}}}

\VS{23}Καὶ διὰ τί οὐκ ἔδωκας τὸ ἀργύριόν μου\FTNT{‡}{{\FR 19:23 }{\FT{το αργυριον μου
{\BD{f}}{\SUP{35}} D,N [98.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ~ 312 ℵA,B,W [1.5\%] NU}}} ἐπὶ τὴν τράπεζαν,\FTNT{§}{{\FR 19:23 }{\FT{την τραπεζαν
{\BD{f}}{\SUP{35}} [23\%] TR,OC ¦ 2 ℵA,B,D,N,W [77\%] HF,RP,NU ¦ της τραπεζιταις CP}}} καὶ ἐγὼ\FTNT{*}{{\FR 19:23 }{\FT{και εγω
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N,W [99\%] (CP)HF,RP,TR,OC ¦ καγω ℵB,D [1\%] NU}}} ἐλθὼν\FTNT{†}{{\FR 19:23 }{\FT{εγω ελθων
{\IT{rell}} ¦ ~ 21 [3\%] CP}}} σὺν τόκῳ ἂν ἔπραξα αὐτό;›\FTNT{‡}{{\FR 19:23 }{\FT{επραξα αυτο
{\BD{f}}{\SUP{35}} D,N,W [89.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ~ 21 ℵB [0.5\%] NU ¦ ~ 2 ανεπραξα A ¦ 1 αυτω [10\%]}}}

\VS{24}Καὶ τοῖς παρεστῶσιν εἶπεν, ‹Ἄρατε ἀπ᾿ αὐτοῦ τὴν μνᾶν καὶ δότε τῷ τὰς δέκα μνᾶς ἔχοντι.›

\VS{25}(Καὶ εἶπον\FTNT{§}{{\FR 19:25 }{\FT{ειπον
{\IT{rell}} ¦ ειπαν ℵB [0.5\%] NU ¦ — (D,W)}}} αὐτῷ, ‹Κύριε, ἔχει δέκα μνᾶς.›)

\VS{26}‹Λέγω γὰρ\FTNT{*}{{\FR 19:26 }{\FT{γαρ
{\BD{f}}{\SUP{35}} A D,N,W [96\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — (ℵ)B [4\%] NU}}} ὑμῖν, ὅτι παντὶ τῷ ἔχοντι δοθήσεται· ἀπὸ δὲ τοῦ μὴ ἔχοντος, καὶ ὃ ἔχει ἀρθήσεται ἀπ᾿ αὐτοῦ.\FTNT{†}{{\FR 19:26 }{\FT{απ αυτου
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D,N,W [99.8\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — ℵB [0.2\%] NU}}}

\VS{27}Πλὴν τοὺς ἐχθρούς μου ἐκείνους,\FTNT{‡}{{\FR 19:27 }{\FT{εκεινους
{\BD{f}}{\SUP{35}} A(D)N,W [91\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ τουτους ℵB [8\%] NU ¦ — [1\%]}}} τοὺς μὴ θελήσαντάς με βασιλεῦσαι ἐπ᾿ αὐτούς, ἀγάγετε ὧδε καὶ κατασφάξατε\FTNT{§}{{\FR 19:27 }{\FT{κατασφαξατε
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D,W [96\%] CP,HF,RP,TR ¦ 1 αυτους (ℵ)B,N [4\%] OC,NU}}} ἔμπροσθέν μου.› »


\par }{\MS The last week

\par }{\SH The ‘Triumphal Entry’
\par }
{\MM \VS{28}Καὶ εἰπὼν ταῦτα ἐπορεύετο ἔμπροσθεν, ἀναβαίνων εἰς Ἱεροσόλυμα.

\VS{29}Καὶ ἐγένετο ὡς ἤγγισεν εἰς Βηθσφαγῆ\FTNT{*}{{\FR 19:29 }{\FT{βηθσφαγη
{\BD{f}}{\SUP{35}} B [53\%] CP,HF,RP,OC ¦ βηθφαγη ℵA,D,N,W [43\%] TR,NU ¦ βηθσφαγην [3\%] ¦ βηθφαγην [1\%] [Three consonants in a row are decidedly more difficult to pronounce than two—it is hard to imagine why anyone would add the
{\IT{sigma}}.]}}} καὶ Βηθανίαν,\FTNT{†}{{\FR 19:29 }{\FT{βηθανιαν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N,W [94\%] CP,HF,RP,TR,OC[NU] ¦ βιθανιαν [5.5\%] ¦ βηθανια ℵB,D [0.5\%]}}} πρὸς τὸ ὄρος τὸ καλούμενον Ἐλαιῶν, ἀπέστειλεν δύο τῶν μαθητῶν αὐτοῦ\FTNT{‡}{{\FR 19:29 }{\FT{αυτου
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D,N,W [99.7\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — ℵB [0.3\%] NU}}}

\VS{30}εἰπών·\FTNT{§}{{\FR 19:30 }{\FT{ειπων
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N,W [98.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ λεγων ℵB,D [1.5\%] NU}}} «Ὑπάγετε εἰς τὴν κατέναντι κώμην, ἐν ᾗ εἰσπορευόμενοι εὑρήσετε πῶλον δεδεμένον, ἐφ᾿ ὃν οὐδεὶς πώποτε ἀνθρώπων ἐκάθισεν.\FTNT{*}{{\FR 19:30 }{\FT{εκαθισεν
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,N,W [99\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ 1 και B [1\%] NU ¦ long omission D}}} Λύσαντες αὐτὸν ἀγάγετε.

\VS{31}Καὶ ἐάν τις ὑμᾶς ἐρωτᾷ, ‹Διὰ τί λύετε;› οὕτως ἐρεῖτε αὐτῷ\FTNT{†}{{\FR 19:31 }{\FT{αυτω
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N,W [97.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ αυτον [1\%] ¦ — ℵB,D [1.5\%] NU}}} ὅτι ‹Ὁ Κύριος αὐτοῦ χρείαν ἔχει.› »


\par }{\SHB A steed for the King
\par }
{\PP \VS{32}Ἀπελθόντες δὲ οἱ ἀπεσταλμένοι εὗρον καθὼς εἶπεν αὐτοῖς.\FTNT{‡}{{\FR 19:32 }{\FT{αυτοις
{\IT{rell}} ¦ 1 εστωτα τον πωλον [4\%] OC}}}

\VS{33}Λυόντων δὲ αὐτῶν τὸν πῶλον, εἶπον\FTNT{§}{{\FR 19:33 }{\FT{ειπον
{\IT{rell}} ¦ ειπαν ℵB [0.5\%] NU ¦ one other variant (also in verse 34)}}} οἱ κύριοι αὐτοῦ πρὸς αὐτούς, «Τί λύετε τὸν πῶλον;»

\VS{34}Οἱ δὲ εἶπον,\FTNT{*}{{\FR 19:34 }{\FT{ειπον
{\BD{f}}{\SUP{35}} [72\%] CP,HF,RP,TR ¦ 1 οτι ℵA,B,D,N,W [28\%] OC,NU}}} «Ὁ Κύριος αὐτοῦ χρείαν ἔχει.»

\VS{35}Καὶ ἤγαγον αὐτὸν πρὸς τὸν Ἰησοῦν· καὶ ἐπιρρίψαντες\FTNT{†}{{\FR 19:35 }{\FT{επιρριψαντες
{\BD{f}}{\SUP{35}} [90\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ επιριψαντες ℵA,B,N,W [10\%] NU ¦ επεριψαν D}}} ἑαυτῶν\FTNT{‡}{{\FR 19:35 }{\FT{εαυτων
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N,W [92\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ αυτων ℵB(D) [8\%] NU}}} τὰ ἱμάτια ἐπὶ τὸν πῶλον, ἐπεβίβασαν τὸν Ἰησοῦν.

\VS{36}Πορευομένου δὲ αὐτοῦ, ὑπεστρώννυον τὰ ἱμάτια αὐτῶν\FTNT{§}{{\FR 19:36 }{\FT{αυτων
{\IT{rell}} ¦ εαυτων A,B,N,W [12\%]}}} ἐν τῇ ὁδῷ.


\par }{\SHB Rejoicing and praising
\par }
{\PP \VS{37}Ἐγγίζοντος δὲ αὐτοῦ ἤδη πρὸς τῇ καταβάσει τοῦ Ὄρους τῶν Ἐλαιῶν, ἤρξαντο\FTNT{*}{{\FR 19:37 }{\FT{ηρξαντο
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,B,N [70\%] CP,HF,RP,TR,NU ¦ ηρξατο D,W [30\%] OC}}} ἅπαν τὸ πλῆθος τῶν μαθητῶν χαίροντες αἰνεῖν τὸν Θεὸν φωνῇ μεγάλῃ περὶ πασῶν ὧν εἶδον δυνάμεων,

\VS{38}λέγοντες· «Εὐλογημένος ὁ ἐρχόμενος\FTNT{†}{{\FR 19:38 }{\FT{ερχομενος
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N(W) [99.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ 1 ο (ℵ)B(D) [0.5\%] NU}}} Βασιλεὺς ἐν ὀνόματι Κυρίου· εἰρήνη ἐν οὐρανῷ\FTNT{‡}{{\FR 19:38 }{\FT{ειρηνη εν ουρανω
{\BD{f}}{\SUP{35}} D,N,W [99\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ~ 231 B [0.5\%] NU ¦ 12 ουρανοις A ¦ 232 ιρηνη ℵ}}} καὶ δόξα ἐν ὑψίστοις.»


\par }{\SHB A sour note
\par }
{\PP \VS{39}Καί τινες τῶν Φαρισαίων ἀπὸ τοῦ ὄχλου εἶπον\FTNT{§}{{\FR 19:39 }{\FT{ειπον
{\IT{rell}} ¦ ειπαν ℵA,B,D [0.5\%] NU}}} πρὸς αὐτόν, «Διδάσκαλε, ἐπιτίμησον τοῖς μαθηταῖς σου.»

\VS{40}Καὶ ἀποκριθεὶς εἶπεν αὐτοῖς,\FTNT{*}{{\FR 19:40 }{\FT{αυτοις
{\BD{f}}{\SUP{35}} A(D)(N)W [99.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — ℵB [0.5\%] NU}}} «Λέγω ὑμῖν ὅτι\FTNT{†}{{\FR 19:40 }{\FT{οτι
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,D,N [95.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — B,W [4.5\%] NU}}} ἐὰν οὗτοι σιωπήσωσιν,\FTNT{‡}{{\FR 19:40 }{\FT{σιωπησωσιν
{\BD{f}}{\SUP{35}} [97.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ σιωπησουσιν ℵA,B,N,W [2.5\%] NU ¦ σειγησουσιν D}}} οἱ λίθοι κεκράξονται.»\FTNT{§}{{\FR 19:40 }{\FT{κεκραξονται
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N,W [99.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ κραξουσιν ℵB [0.2\%] NU ¦ κραζονται D ¦ one other variant}}}


\par }{\SHB Jesus weeps over Jerusalem
\par }
{\PP \VS{41}Καὶ ὡς ἤγγισεν, ἰδὼν τὴν πόλιν ἔκλαυσεν ἐπ᾿ αὐτῇ,\FTNT{*}{{\FR 19:41 }{\FT{αυτη
{\BD{f}}{\SUP{35}} N [78\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ αυτην ℵA,B,D,W [22\%] NU}}}

\VS{42}λέγων ὅτι «Εἰ ἔγνως καὶ σύ, καί γε ἐν τῇ ἡμέρᾳ σου ταύτῃ,\FTNT{†}{{\FR 19:42 }{\FT{και συ (σοι 1.1\%) και γε εν τη ημερα σου ταυτη
{\BD{f}}{\SUP{35}} N,W (88.1\%) CP,HF,RP,TR,OC ¦ 12345679 A (9.3\%) ¦ ~ 567912 ℵB (1\%) NU ¦ 125679 D (0.2\%) ¦ 12345 ταις ημεραις ταυταις (1.1\%) ¦ three other readings (0.2\%)}}} τὰ πρὸς εἰρήνην σου·\FTNT{‡}{{\FR 19:42 }{\FT{σου
{\BD{f}}{\SUP{35}} (A)N,W [93\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ σοι D [7\%] ¦ — ℵB [0.3\%] NU}}} νῦν δὲ ἐκρύβη ἀπὸ ὀφθαλμῶν σου.

\VS{43}Ὅτι ἥξουσιν ἡμέραι ἐπὶ σὲ καὶ περιβαλοῦσιν\FTNT{§}{{\FR 19:43 }{\FT{περιβαλουσιν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,B,W [95\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ περιβαλλουσιν [4\%] ¦ παρεμβαλουσιν ℵC [1\%] NU ¦ παραβαλουσιν N ¦ βαλουσιν (D) ¦ one other variant}}} οἱ ἐχθροί σου χάρακά σοι· καὶ περικυκλώσουσίν σε καὶ συνέξουσίν σε πάντοθεν.

\VS{44}Καὶ ἐδαφιοῦσίν σε, καὶ τὰ τέκνα σου ἐν σοί—καὶ οὐκ ἀφήσουσιν ἐν σοὶ λίθον ἐπὶ λίθῳ\FTNT{*}{{\FR 19:44 }{\FT{εν σοι λιθον επι λιθω
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,N,W [90\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ 12343 [8\%] ¦ ~ 34312 ℵB [0.5\%] NU ¦ ~ 3431 ολη 2 D [0.5\%] ¦ eight other variants [1\%]}}}—ἀνθ᾿ ὧν οὐκ ἔγνως τὸν καιρὸν τῆς ἐπισκοπῆς σου.»


\par }{\SHB Jesus cleanses the temple
\par }
{\PP \VS{45}Καὶ εἰσελθὼν εἰς τὸ ἱερὸν ἤρξατο ἐκβάλλειν τοὺς πωλοῦντας ἐν αὐτῷ καὶ ἀγοράζοντας,\FTNT{†}{{\FR 19:45 }{\FT{εν αυτω και αγοραζοντας
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D,W [97\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ 34 N [2\%] ¦ 3 τους 4 C ¦ — ℵB [1\%] NU}}}

\VS{46}λέγων αὐτοῖς, «Γέγραπται·\FTNT{‡}{{\FR 19:46 }{\FT{γεγραπται
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵ [82\%] CP,HF,RP,TR ¦ 1 οτι A,C,D,N,W [15\%] OC ¦ 1 και εσται B [2\%] NU ¦ — [1\%]}}} ‹Ὁ οἶκός μου οἶκος προσευχῆς ἐστιν,›\FTNT{§}{{\FR 19:46 }{\FT{εστιν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,D,N,W [93\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ κληθησεται [5\%] ¦ — ℵB [2\%] NU}}} ὑμεῖς δὲ αὐτὸν ἐποιήσατε σπήλαιον λῃστῶν.»


\par }{\PP \VS{47}Καὶ ἦν διδάσκων τὸ καθ᾿ ἡμέραν ἐν τῷ ἱερῷ· οἱ δὲ ἀρχιερεῖς καὶ οἱ γραμματεῖς ἐζήτουν αὐτὸν ἀπολέσαι, καὶ οἱ πρῶτοι τοῦ λαοῦ,

\VS{48}καὶ οὐχ εὕρισκον τὸ τί ποιήσουσιν,\FTNT{*}{{\FR 19:48 }{\FT{ποιησουσιν
{\BD{f}}{\SUP{35}} W [44\%] CP,OC ¦ ποιησωσιν ℵA,B,C,D,N,Q [56\%] HF,RP,TR,NU}}} ὁ λαὸς γὰρ ἅπας ἐξεκρέματο αὐτοῦ ἀκούων.




\par }\Chap{20}{\SH Jesus’ authority questioned
\par }
{\PP \VerseOne{1}Καὶ ἐγένετο ἐν μιᾷ τῶν ἡμερῶν ἐκείνων,\FTNT{*}{{\FR 20:1 }{\FT{εκεινων
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,N,W [96.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — ℵB,D,Q [3.5\%] NU}}} διδάσκοντος αὐτοῦ τὸν λαὸν ἐν τῷ ἱερῷ καὶ εὐαγγελιζομένου, ἐπέστησαν οἱ ἱερεῖς\FTNT{†}{{\FR 20:1 }{\FT{ιερεις
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,W [84\%] HF,RP,OC ¦ αρχιερεις ℵB,C,D,N,Q [16\%] CP,TR,NU}}} καὶ οἱ\FTNT{‡}{{\FR 20:1 }{\FT{οι
{\IT{rell}} ¦ — A [15\%]}}} γραμματεῖς σὺν τοῖς πρεσβυτέροις

\VS{2}καὶ εἶπον\FTNT{§}{{\FR 20:2 }{\FT{ειπον
{\IT{rell}} ¦ ειπαν ℵB [1\%] NU}}} πρὸς αὐτὸν λέγοντες,\FTNT{*}{{\FR 20:2 }{\FT{προς αυτον λεγοντες
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N,Q,W [97.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ 12 C,D [1.5\%] ¦ ~ 312 ℵB [1\%] NU}}} «Εἰπὲ ἡμῖν\FTNT{†}{{\FR 20:2 }{\FT{ειπε ημιν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D,N,Q,W [97.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ειπον 2 B [1\%] NU ¦ — ℵC [1.5\%]}}} ἐν ποίᾳ ἐξουσίᾳ ταῦτα ποιεῖς· ἢ τίς ἐστιν ὁ δούς σοι τὴν ἐξουσίαν ταύτην;»

\VS{3}Ἀποκριθεὶς δὲ εἶπεν πρὸς αὐτούς· «Ἐρωτήσω ὑμᾶς κἀγὼ ἕνα λόγον,\FTNT{‡}{{\FR 20:3 }{\FT{ενα λογον
{\BD{f}}{\SUP{35}} C,D,N,Q [82\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ~ 21 A [16\%] ¦ 2 ℵB,W [2\%] NU}}} καὶ εἴπατέ μοι·

\VS{4}Τὸ βάπτισμα Ἰωάννου—ἐξ οὐρανοῦ ἦν ἢ ἐξ ἀνθρώπων;»

\VS{5}Οἱ δὲ συνελογίσαντο πρὸς ἑαυτοὺς λέγοντες ὅτι «Ἐὰν εἴπωμεν, ‹Ἐξ οὐρανοῦ,› ἐρεῖ, ‹Διὰ τί\FTNT{§}{{\FR 20:5 }{\FT{τι
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵB,W [83\%] CP,HF,RP,NU ¦ 1 ουν A,C,D,N,Q [17\%] TR,OC}}} οὐκ ἐπιστεύσατε αὐτῷ;›

\VS{6}Ἐὰν δὲ εἴπωμεν, ‹Ἐξ ἀνθρώπων,› πᾶς ὁ λαὸς\FTNT{*}{{\FR 20:6 }{\FT{πας ο λαος
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,N,Q,W [98.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ~ 23 απας ℵB(D) [1.5\%] NU}}} καταλιθάσει ἡμᾶς, πεπεισμένος γάρ ἐστιν Ἰωάννην προφήτην εἶναι.»

\VS{7}Καὶ ἀπεκρίθησαν μὴ εἰδέναι πόθεν.

\VS{8}Καὶ ὁ Ἰησοῦς εἶπεν αὐτοῖς, «Οὐδὲ ἐγὼ λέγω ὑμῖν ἐν ποίᾳ ἐξουσίᾳ ταῦτα ποιῶ.»


\par }{\SH Parable of some perverse tenants
\par }
{\PP \VS{9}Ἤρξατο δὲ πρὸς τὸν λαὸν λέγειν τὴν παραβολὴν ταύτην· «Ἄνθρωπος\FTNT{†}{{\FR 20:9 }{\FT{ανθρωπος
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵB(C,D)N,Q [87\%] CP,HF,RP ¦ 1 τις A,W [13\%] TR,OC[NU]}}} ἐφύτευσεν ἀμπελῶνα, καὶ ἐξέδοτο\FTNT{‡}{{\FR 20:9 }{\FT{εξεδοτο
{\BD{f}}{\SUP{35}} D,N,Q,W [99.5\%] CP,HF,RP,TR,OC,UBS ¦ εξεδετο ℵA,B,C [0.5\%] N-A (One of the rare places where UBS and N-A are not the same.)}}} αὐτὸν γεωργοῖς, καὶ ἀπεδήμησεν χρόνους ἱκανούς.

\VS{10}Καὶ ἐν\FTNT{§}{{\FR 20:10 }{\FT{εν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,W [93\%] CP,HF,RP,TR ¦ 1 τω C,N,Q [6\%] OC ¦ τω [0.5\%] ¦ — ℵB(D) [0.5\%] NU}}} καιρῷ ἀπέστειλεν πρὸς τοὺς γεωργοὺς δοῦλον, ἵνα ἀπὸ τοῦ καρποῦ τοῦ ἀμπελῶνος δῶσιν\FTNT{*}{{\FR 20:10 }{\FT{δωσιν
{\BD{f}}{\SUP{35}} C,D,N,W [93\%] CP,HF,RP,TR ¦ δωσουσιν ℵA,B,Q [4\%] OC,NU ¦ — [3\%] ¦ one other variant}}} αὐτῷ. Οἱ δὲ γεωργοὶ δήραντες\FTNT{†}{{\FR 20:10 }{\FT{δηραντες
{\BD{f}}{\SUP{35}} [20\%] ¦ δειραντες ℵA,B,C(D)N,Q,W [80\%] CP,HF,RP,TR,OC,NU (Is the verb δαιρω or δερω? By far the more common, the literal meaning of δερω is to skin or flay a dead animal, to beat or whip being a derived meaning. Some have doubted the independent existence of δαιρω, but it occurs in Hermas,
{\IT{sim}}.6.2.6 [2{\SUP{nd}} cent.]. The meaning is presumably ‘to beat severely’. That many copyists might change an unfamiliar form to a closely related familiar one is not hard to imagine, but who would change a familiar one to an unfamiliar one?)}}} αὐτὸν ἐξαπέστειλαν\FTNT{‡}{{\FR 20:10 }{\FT{δηραντες αυτον εξαπεστειλαν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C(D)N,Q [96.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ~ 321 ℵB [0.3\%] NU ¦ 12 απεστειλαν [2.5\%] ¦ 1232 W [0.5\%]}}} κενόν.

\VS{11}Καὶ προσέθετο\FTNT{§}{{\FR 20:11 }{\FT{προσεθετο
{\IT{rell}} ¦ 1 αυτοις Q [2\%] OC}}} πέμψαι ἕτερον\FTNT{*}{{\FR 20:11 }{\FT{πεμψαι ετερον
{\BD{f}}{\SUP{35}} N,Q,W [96\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ~ 21 ℵA,B [4\%] NU ¦ επεμψεν 2 D ¦ 1 αυτοις 2 C}}} δοῦλον· οἱ δὲ κἀκεῖνον δήραντες\FTNT{†}{{\FR 20:11 }{\FT{δηραντες
{\BD{f}}{\SUP{35}} [20\%] ¦ δειραντες ℵA,B,C,D,N,Q,W [80\%] CP,HF,RP,TR,OC,NU}}} καὶ ἀτιμάσαντες ἐξαπέστειλαν κενόν.

\VS{12}Καὶ προσέθετο πέμψαι τρίτον·\FTNT{‡}{{\FR 20:12 }{\FT{πεμψαι τριτον
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,N,Q,W [99\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ~ 21 ℵB [1\%] NU ¦ ~ 2 επεμψεν D}}} οἱ δὲ καὶ τοῦτον τραυματίσαντες ἐξέβαλον.

\VS{13}Εἶπεν δὲ ὁ κύριος τοῦ ἀμπελῶνος· ‹Τί ποιήσω; Πέμψω τὸν υἱόν μου τὸν ἀγαπητόν· ἴσως τοῦτον ἰδόντες\FTNT{§}{{\FR 20:13 }{\FT{ιδοντες
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N,W [98.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — ℵB,C,D,Q [1.5\%] NU}}} ἐντραπήσονται.›

\VS{14}Ἰδόντες δὲ αὐτὸν οἱ γεωργοί, διελογίζοντο πρὸς ἑαυτοὺς\FTNT{*}{{\FR 20:14 }{\FT{εαυτους
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,N,Q,W [98\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ αλληλους ℵB,D [1.5\%] NU ¦ two other variants [0.5\%]}}} λέγοντες· ‹Οὗτός ἐστιν ὁ κληρονόμος. Δεῦτε,\FTNT{†}{{\FR 20:14 }{\FT{δευτε
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵC,D [90\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — A,B,N,Q,W [10\%] NU}}} ἀποκτείνωμεν αὐτόν, ἵνα ἡμῶν γένηται ἡ κληρονομία.›

\VS{15}Καὶ ἐκβαλόντες\FTNT{‡}{{\FR 20:15 }{\FT{εκβαλοντες
{\BD{f}}{\SUP{35}} [24\%] ¦ 1 αυτον ℵA,B,D,N,Q,W [76\%] CP,HF,RP,TR,OC,NU ¦ λαβοντες αυτον εξεβαλον C (some 7\% have εκβαλλοντες)}}} ἔξω τοῦ ἀμπελῶνος, ἀπέκτειναν. Τί οὖν ποιήσει αὐτοῖς ὁ κύριος τοῦ ἀμπελῶνος;

\VS{16}Ἐλεύσεται καὶ ἀπολέσει τοὺς γεωργοὺς τούτους, καὶ δώσει τὸν ἀμπελῶνα ἄλλοις.» Ἀκούσαντες δὲ εἶπον,\FTNT{§}{{\FR 20:16 }{\FT{ειπον
{\IT{rell}} ¦ ειπαν ℵB,D,Q [1.5\%] NU}}} «Μὴ γένοιτο.»


\par }{\PP \VS{17}Ὁ δὲ ἐμβλέψας αὐτοῖς εἶπεν· «Τί οὖν ἐστιν τὸ γεγραμμένον τοῦτο· ‹Λίθον ὃν ἀπεδοκίμασαν οἱ οἰκοδομοῦντες, οὗτος ἐγενήθη εἰς κεφαλὴν γωνίας›;

\VS{18}Πᾶς ὁ πεσὼν ἐπ᾿ ἐκεῖνον τὸν λίθον συνθλασθήσεται· ἐφ᾿ ὃν δ᾿ ἂν πέσῃ—λικμήσει αὐτόν.»


\par }{\PP \VS{19}Καὶ ἐζήτησαν οἱ ἀρχιερεῖς καὶ οἱ γραμματεῖς\FTNT{*}{{\FR 20:19 }{\FT{αρχιερεις και οι γραμματεις
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵD,N [88\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ~ 4231 A,B,W [12\%] NU ¦ ~ 423 φαρισαιοι C ¦ three other variants}}} ἐπιβαλεῖν ἐπ᾿ αὐτὸν τὰς χεῖρας ἐν αὐτῇ τῇ ὥρᾳ· καὶ ἐφοβήθησαν\FTNT{†}{{\FR 20:19 }{\FT{εφοβηθησαν
{\BD{f}}{\SUP{35}} [65\%] CP,HF,RP ¦ 1 τον λαον ℵA,B,C(D) [35\%] TR,OC,NU ¦ 1 τον οχλον N,W}}}—ἔγνωσαν γὰρ ὅτι πρὸς αὐτοὺς τὴν παραβολὴν ταύτην εἶπεν.\FTNT{‡}{{\FR 20:19 }{\FT{την παραβολην ταυτην ειπεν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,N,W [93\%] CP,HF,RP,TR ¦ ~ 4123 ℵB [3\%] NU ¦ ~ ειρηκεν 123 D ¦ 124 [3\%] ¦ τας παραβολας ελεγεν [1\%] OC ¦ two other variants}}}


\par }{\SH To Caesar, Caesar’s; to God, God’s
\par }
{\PP \VS{20}Καὶ παρατηρήσαντες ἀπέστειλαν ἐγκαθέτους, ὑποκρινομένους ἑαυτοὺς δικαίους εἶναι, ἵνα ἐπιλάβωνται\FTNT{§}{{\FR 20:20 }{\FT{επιλαβωνται
{\IT{rell}} ¦ επιλαβονται [21\%]}}} αὐτοῦ λόγου,\FTNT{*}{{\FR 20:20 }{\FT{λογου
{\IT{rell}} ¦ λογον C,N [18\%] ¦ λογων D}}} εἰς τὸ\FTNT{†}{{\FR 20:20 }{\FT{εις το
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N,W [99\%] (CP)HF,RP,TR,OC ¦ ωστε ℵB,C,D [1\%] NU}}} παραδοῦναι αὐτὸν τῇ ἀρχῇ καὶ τῇ ἐξουσίᾳ τοῦ ἡγεμόνος.

\VS{21}Καὶ ἐπηρώτησαν αὐτὸν λέγοντες· «Διδάσκαλε, οἴδαμεν ὅτι ὀρθῶς λέγεις καὶ διδάσκεις, καὶ οὐ λαμβάνεις πρόσωπον ἀλλ᾿ ἐπ᾿ ἀληθείας τὴν ὁδὸν τοῦ Θεοῦ διδάσκεις.

\VS{22}Ἔξεστιν ἡμῖν\FTNT{‡}{{\FR 20:22 }{\FT{ημιν
{\BD{f}}{\SUP{35}} C(D)W [97.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ημας ℵA,B [2.5\%] NU ¦ — N ¦ one other variant}}} Καίσαρι φόρον δοῦναι, ἢ οὔ;»


\par }{\PP \VS{23}Κατανοήσας δὲ αὐτῶν τὴν πανουργίαν εἶπεν πρὸς αὐτούς· «Τί με πειράζετε;\FTNT{§}{{\FR 20:23 }{\FT{τι με πειραζετε
{\BD{f}}{\SUP{35}} A(C)D,N,W [98.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — ℵB [1.5\%] NU}}}

\VS{24}Ἐπιδείξατέ\FTNT{*}{{\FR 20:24 }{\FT{επιδειξατε
{\BD{f}}{\SUP{35}} C,N [85\%] CP,HF,RP,TR ¦ δειξατε ℵA,B,D,W [15\%] OC,NU}}} μοι δηνάριον\FTNT{†}{{\FR 20:24 }{\FT{δηναριον
{\IT{rell}} ¦ 1 οι δε εδειξαν και ειπε (ℵ)C,N [20\%] (plus several minor variations)}}}—τίνος ἔχει εἰκόνα καὶ ἐπιγραφήν;» Ἀποκριθέντες\FTNT{‡}{{\FR 20:24 }{\FT{αποκριθεντες
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C(D,W) [97\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ οι ℵB,N [3\%] NU}}} δὲ εἶπον,\FTNT{§}{{\FR 20:24 }{\FT{ειπον
{\IT{rell}} ¦ ειπαν ℵB,C [0.5\%] NU}}} «Καίσαρος.»

\VS{25}Ὁ δὲ εἶπεν αὐτοῖς,\FTNT{*}{{\FR 20:25 }{\FT{αυτοις
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,D,N,W [97\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ προς αυτους ℵB [3\%] NU}}} «Ἀπόδοτε τοίνυν\FTNT{†}{{\FR 20:25 }{\FT{αποδοτε τοινυν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,N,W [92\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ~ 21 ℵB [2\%] NU ¦ 1 D ¦ 1 ουν [6\%]}}} τὰ Καίσαρος Καίσαρι, καὶ τὰ τοῦ Θεοῦ τῷ Θεῷ.»

\VS{26}Καὶ οὐκ ἴσχυσαν ἐπιλαβέσθαι αὐτοῦ ῥήματος ἐναντίον τοῦ λαοῦ· καὶ θαυμάσαντες ἐπὶ τῇ ἀποκρίσει αὐτοῦ, ἐσίγησαν.


\par }{\SH Sadducees deny resurrection
\par }
{\PP \VS{27}Προσελθόντες δέ τινες τῶν Σαδδουκαίων, οἱ ἀντιλέγοντες\FTNT{‡}{{\FR 20:27 }{\FT{αντιλεγοντες
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,W (94.3\%) CP,HF,RP,TR[NU] ¦ λεγοντες ℵB,C,D,N (5.4\%) OC ¦ three other variants (0.3\%)}}} ἀνάστασιν μὴ εἶναι,\FTNT{§}{{\FR 20:27 }{\FT{αναστασιν μη ειναι
{\IT{rell}} ¦ ~ 231 N [2.5\%] OC}}} ἐπηρώτησαν αὐτὸν

\VS{28}λέγοντες· «Διδάσκαλε, Μωσῆς\FTNT{*}{{\FR 20:28 }{\FT{μωσης
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA [60\%] HF,RP,TR ¦ μωυσης B,D,N,W [40\%] CP,OC,NU}}} ἔγραψεν ἡμῖν, ἐάν τινος ἀδελφὸς ἀποθάνῃ ἔχων γυναῖκα καὶ οὗτος ἄτεκνος ἀποθάνῃ,\FTNT{†}{{\FR 20:28 }{\FT{αποθανη
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N,W [96\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ η B [4\%] NU ¦ D is wild ¦ three other variants ¦ ℵ omits whole line}}} ἵνα ὁ ἀδελφὸς αὐτοῦ λάβῃ\FTNT{‡}{{\FR 20:28 }{\FT{ο αδελφος αυτου λαβη
{\BD{f}}{\SUP{35}} [20\%] ¦ ~ 4123 A,B,D,N,W [80\%] CP,HF,RP,TR,OC,NU}}} τὴν γυναῖκα καὶ ἐξαναστήσῃ\FTNT{§}{{\FR 20:28 }{\FT{εξαναστηση
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵB,D,N [67\%] CP,HF,RP,TR,OC,NU ¦ εξαναστησει A,W [33\%]}}} σπέρμα τῷ ἀδελφῷ αὐτοῦ.

\VS{29}Ἑπτὰ οὖν ἀδελφοὶ ἦσαν· καὶ ὁ πρῶτος λαβὼν γυναῖκα ἀπέθανεν ἄτεκνος·

\VS{30}καὶ ἔλαβεν\FTNT{*}{{\FR 20:30 }{\FT{ελαβεν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,W [99.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — ℵB,D [0.5\%] NU}}} ὁ δεύτερος τὴν γυναῖκα, καὶ οὗτος ἀπέθανεν ἄτεκνος·\FTNT{†}{{\FR 20:30 }{\FT{την γυναικα και ουτος απεθανεν ατεκνος
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,W [99\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — ℵB,D [1\%] NU}}}

\VS{31}καὶ ὁ τρίτος ἔλαβεν αὐτήν·\FTNT{‡}{{\FR 20:31 }{\FT{αυτην
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵB(D)W [55\%] CP,HF,TR,OC,NU ¦ 1 ωσαυτως A [45\%] RP}}} ὡσαύτως δὲ καὶ οἱ ἑπτά\FTNT{§}{{\FR 20:31 }{\FT{επτα
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,B,D [73\%] CP,HF,RP,TR,OC,NU ¦ 1 και W [27\%] some TRs}}}—οὐ κατέλιπον\FTNT{*}{{\FR 20:31 }{\FT{κατελιπον
{\IT{rell}} ¦ κατελειπον A [18\%] ¦ αφηκαν D ¦ two other variants}}} τέκνα, καὶ ἀπέθανον.

\VS{32}Ὕστερον δὲ πάντων,\FTNT{†}{{\FR 20:32 }{\FT{δε παντων
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,W [60\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ 2 [30\%] ¦ 1 [9.5\%] ¦ και ℵB,D [0.5\%] NU}}} ἀπέθανεν καὶ ἡ γυνή.\FTNT{‡}{{\FR 20:32 }{\FT{απεθανεν και η γυνη
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,W [98\%] CP,HF,RP,TR ¦ ~ 2341 ℵB,D [2\%] OC,NU}}}

\VS{33}Ἐν τῇ οὖν\FTNT{§}{{\FR 20:33 }{\FT{εν τη ουν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D,W [99.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ 12 ℵ ¦ ~ η γυνη 312 B [0.5\%] NU}}} ἀναστάσει,\FTNT{*}{{\FR 20:33 }{\FT{ουν αναστασει
{\IT{rell}} ¦ ~ 21 [0.5\%] OC}}} τίνος αὐτῶν γίνεται γυνή; Οἱ γὰρ ἑπτὰ ἔσχον αὐτὴν γυναῖκα.»


\par }{\PP \VS{34}Καὶ ἀποκριθεὶς\FTNT{†}{{\FR 20:34 }{\FT{αποκριθεις
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,W [99\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — ℵB,D [1\%] NU}}} εἶπεν αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς· «Οἱ υἱοὶ τοῦ αἰῶνος τούτου γαμοῦσιν καὶ ἐκγαμίσκονται·\FTNT{‡}{{\FR 20:34 }{\FT{εκγαμισκονται
{\BD{f}}{\SUP{35}} Q [74\%] CP,HF,RP,TR ¦ εκγαμιζονται A,W [23\%] OC ¦ γαμισκονται ℵB [2\%] NU ¦ γαμιζονται [1\%] ¦ γαμουνται D ¦ two other variants}}}

\VS{35}οἱ δὲ καταξιωθέντες τοῦ αἰῶνος ἐκείνου τυχεῖν, καὶ τῆς ἀναστάσεως τῆς ἐκ νεκρῶν, οὔτε γαμοῦσιν οὔτε ἐκγαμίζονται.\FTNT{§}{{\FR 20:35 }{\FT{εκγαμιζονται
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,W [84\%] CP,HF,RP ¦ εκγαμισκονται [9\%] TR ¦ γαμιζονται ℵD,Q [4\%] OC,NU ¦ γαμισκονται B [3\%]}}}

\VS{36}Οὔτε\FTNT{*}{{\FR 20:36 }{\FT{ουτε
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵQ,W [94.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ουδε A,B,D [5.5\%] NU}}} γὰρ ἀποθανεῖν ἔτι δύνανται, ἰσάγγελοι γάρ εἰσιν—καὶ υἱοί εἰσιν τοῦ\FTNT{†}{{\FR 20:36 }{\FT{του
{\BD{f}}{\SUP{35}} Q,W [99.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ τω D ¦ — ℵA,B [0.3\%] NU}}} Θεοῦ, τῆς ἀναστάσεως υἱοὶ ὄντες.

\VS{37}Ὅτι δὲ ἐγείρονται οἱ νεκροί, καὶ Μωϋσῆς\FTNT{‡}{{\FR 20:37 }{\FT{μωυσης
{\BD{f}}{\SUP{35}} B,D,Q,W [55\%] CP,OC,NU ¦ μωσης ℵA [45\%] HF,RP,TR}}} ἐμήνυσεν ἐπὶ τῆς βάτου, ὡς λέγει· ‹Κύριον τὸν Θεὸν Ἁβραὰμ καὶ τὸν\FTNT{§}{{\FR 20:37 }{\FT{τον
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,Q,W [99\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — ℵB,D [1\%] NU}}} Θεὸν Ἰσαὰκ καὶ τὸν\FTNT{*}{{\FR 20:37 }{\FT{τον
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,Q [99\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — ℵB,D [1\%] NU ¦ W omits phrase}}} Θεὸν Ἰακώβ.›

\VS{38}Θεὸς δὲ οὐκ ἔστιν νεκρῶν, ἀλλὰ ζώντων—πάντες γὰρ αὐτῷ ζῶσιν.»

\VS{39}Ἀποκριθέντες δέ τινες τῶν γραμματέων εἶπον,\FTNT{†}{{\FR 20:39 }{\FT{ειπον
{\IT{rell}} ¦ ειπαν ℵB,D [0.5\%] NU}}} «Διδάσκαλε, καλῶς εἶπας.»

\VS{40}Οὐκέτι δὲ\FTNT{‡}{{\FR 20:40 }{\FT{δε
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D,Q,W [99\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ γαρ ℵB [1\%] NU}}} ἐτόλμων ἐπερωτᾶν αὐτὸν οὐδέν.


\par }{\SH Is the Christ David’s Son?
\par }
{\PP \VS{41}Εἶπεν δὲ πρὸς αὐτούς· «Πῶς λέγουσιν\FTNT{§}{{\FR 20:41 }{\FT{λεγουσιν
{\IT{rell}} ¦ 1 τινες A [17\%]}}} τὸν Χριστὸν Υἱὸν Δαυὶδ εἶναι;\FTNT{*}{{\FR 20:41 }{\FT{υιον δαυιδ ειναι
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,Q,W [97.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ~ 321 ℵB [0.3\%] NU ¦ ~ 312 [1\%] ¦ 12 D ¦ υιος 2 εστιν [1\%]}}}

\VS{42}Καὶ αὐτὸς\FTNT{†}{{\FR 20:42 }{\FT{και αυτος
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D,W [98\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ~ 2 γαρ ℵB [2\%] NU ¦ 12 γαρ Q}}} Δαυὶδ λέγει ἐν Βίβλῳ\FTNT{‡}{{\FR 20:42 }{\FT{βιβλω
{\IT{rell}} ¦ 1 των D,W [8.5\%] OC}}} Ψαλμῶν, ‹Εἶπεν ὁ
\FTNT{§}{{\FR 20:42 }{\FT{ο
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,Q,W [99.8\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — B(D)NU}}} Κύριος τῷ Κυρίῳ μου· Κάθου ἐκ δεξιῶν μου

\VS{43}ἕως ἂν θῶ τοὺς ἐχθρούς σου ὑποπόδιον τῶν ποδῶν σου.›

\VS{44}Δαυὶδ οὖν Κύριον αὐτὸν\FTNT{*}{{\FR 20:44 }{\FT{κυριον αυτον
{\IT{rell}} ¦ ~ 21 A,B,Q [17\%] OC}}} καλεῖ, καὶ πῶς Υἱὸς αὐτοῦ\FTNT{†}{{\FR 20:44 }{\FT{υιος αυτου
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵD,Q,W [92\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ~ 21 A,B [8\%] NU}}} ἐστιν;»


\par }{\SH Jesus denounces the scribes
\par }
{\PP \VS{45}Ἀκούοντος δὲ παντὸς τοῦ λαοῦ, εἶπεν τοῖς μαθηταῖς αὐτοῦ·\FTNT{‡}{{\FR 20:45 }{\FT{αυτου
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,W [98\%] CP,HF,RP,TR,OC[NU] ¦ αυτους (Q) ¦ εαυτου [1.5\%] ¦ — B,D [0.3\%]}}}

\VS{46}«Προσέχετε ἀπὸ τῶν γραμματέων, τῶν θελόντων περιπατεῖν ἐν στολαῖς, καὶ φιλούντων ἀσπασμοὺς ἐν ταῖς ἀγοραῖς, καὶ πρωτοκαθεδρίας ἐν ταῖς συναγωγαῖς καὶ πρωτοκλισίας ἐν τοῖς δείπνοις·

\VS{47}οἳ κατεσθίουσιν τὰς οἰκίας τῶν χηρῶν, καὶ προφάσει μακρὰ προσεύχονται. Οὗτοι λήψονται\FTNT{§}{{\FR 20:47 }{\FT{ληψονται
{\IT{rell}} ¦ λημψονται ℵA,B,D,W [1\%] NU}}} περισσότερον κρῖμα.»




\par }\Chap{21}{\SH A lesson in giving
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ἀναβλέψας δὲ εἶδεν τοὺς βάλλοντας τὰ δῶρα αὐτῶν εἰς τὸ γαζοφυλάκιον\FTNT{*}{{\FR 21:1 }{\FT{τα δωρα αυτων εις το γαζοφυλακιον
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,Q,W [96.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ~ 456123 ℵB,D [3\%] NU ¦ four other variants}}} πλουσίους.

\VS{2}Εἶδεν δέ τινα καὶ\FTNT{†}{{\FR 21:2 }{\FT{τινα και
{\BD{f}}{\SUP{35}} (A)Q,W [84\%] CP,HF,RP ¦ ~ 21 D [11\%] TR ¦ 1 ℵB [5\%] OC,NU}}} χήραν πενιχρὰν βάλλουσαν ἐκεῖ δύο λεπτά.\FTNT{‡}{{\FR 21:2 }{\FT{δυο λεπτα
{\BD{f}}{\SUP{35}} A(D)W [99\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ~ 21 ℵB,Q [1\%] NU}}}

\VS{3}Καὶ εἶπεν· «Ἀληθῶς λέγω ὑμῖν ὅτι ἡ χήρα ἡ πτωχὴ αὕτη\FTNT{§}{{\FR 21:3 }{\FT{η πτωχη αυτη
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,Q,W [95\%] HF,RP,TR,OC ¦ ~ 312 ℵB(D) [5\%] CP,NU}}} πλεῖον πάντων ἔβαλεν·

\VS{4}ἅπαντες\FTNT{*}{{\FR 21:4 }{\FT{απαντες
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,Q,W [99\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ παντες ℵB(D) [1\%] NU}}} γὰρ οὗτοι ἐκ τοῦ περισσεύοντος αὐτοῖς ἔβαλον εἰς τὰ δῶρα τοῦ Θεοῦ,\FTNT{†}{{\FR 21:4 }{\FT{του θεου
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D,Q,W [98.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — ℵB [1.5\%] NU}}} αὕτη δέ, ἐκ τοῦ ὑστερήματος αὐτῆς, ἅπαντα\FTNT{‡}{{\FR 21:4 }{\FT{απαντα
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,W [98.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ παντα ℵB,D,Q [1.5\%] NU}}} τὸν βίον ὃν εἶχεν ἔβαλεν.»\FTNT{§}{{\FR 21:4 }{\FT{εβαλεν
{\IT{rell}} ¦ 1 ταυτα λεγων εφωνει ο εχων ωτα ακουειν ακουετω [20\%] (there are a few minor variations)}}}


\par }{\SHB Jerusalem will be destroyed
\par }
{\PP \VS{5}Καί τινων λεγόντων περὶ τοῦ ἱεροῦ, ὅτι λίθοις καλοῖς καὶ ἀναθήμασιν κεκόσμηται, εἶπεν,

\VS{6}«Ταῦτα ἃ θεωρεῖτε—ἐλεύσονται ἡμέραι ἐν αἷς οὐκ ἀφεθήσεται λίθος ἐπὶ λίθον\FTNT{*}{{\FR 21:6 }{\FT{λιθος επι λιθον
{\BD{f}}{\SUP{35}} W (32.2\%) CP ¦ 12 λιθω A,Q (65.1\%) HF,RP,TR,OC,NU ¦ 12 λιθων (0.3\%) ¦ 12 λιθω ωδε ℵB(D) (0.5\%) ¦ 123 ωδε (0.4\%) ¦ ωδε 12 λιθω (0.5\%) ¦ ωδε 32 λιθω (0.5\%) ¦ ωδε 123 (0.2\%) ¦ two other variants (0.2\%)}}} ὃς οὐ καταλυθήσεται.»


\par }{\MS The Olivet Discourse

\par }{\MM \VS{7}Ἐπηρώτησαν δὲ αὐτὸν λέγοντες· «Διδάσκαλε, πότε οὖν ταῦτα ἔσται;» καὶ «Τί τὸ σημεῖον ὅταν μέλλῃ\FTNT{†}{{\FR 21:7 }{\FT{μελλη
{\IT{rell}} ¦ μελλει W [12\%]}}} ταῦτα γίνεσθαι;»

\VS{8}Ὁ δὲ εἶπεν· «Βλέπετε μὴ πλανηθῆτε, πολλοὶ γὰρ ἐλεύσονται ἐπὶ τῷ ὀνόματί μου λέγοντες ὅτι\FTNT{‡}{{\FR 21:8 }{\FT{οτι
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D,W [99\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — ℵB [1\%] NU}}} ‹Ἐγώ εἰμι› καὶ ‹Ὁ καιρὸς ἤγγικεν.› Μὴ οὖν\FTNT{§}{{\FR 21:8 }{\FT{ουν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,W [99\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — (ℵ)B,D [1\%] NU}}} πορευθῆτε ὀπίσω αὐτῶν.

\VS{9}Ὅταν δὲ ἀκούσητε πολέμους καὶ ἀκαταστασίας, μὴ πτοηθῆτε· δεῖ γὰρ ταῦτα γενέσθαι πρῶτον, ἀλλ᾿ οὐκ εὐθέως τὸ τέλος.»


\par }{\SH Things are going to get bad, really bad
\par }
{\PP \VS{10}Τότε ἔλεγεν αὐτοῖς· «Ἐγερθήσεται ἔθνος ἐπὶ\FTNT{*}{{\FR 21:10 }{\FT{επι
{\BD{f}}{\SUP{35}} B,W [91\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ επ ℵA,D [9\%] NU}}} ἔθνος καὶ βασιλεία ἐπὶ βασιλείαν.

\VS{11}Σεισμοί τε μεγάλοι κατὰ τόπους καὶ\FTNT{†}{{\FR 21:11 }{\FT{κατα τοπους και
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D,W [99.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ~ 312 ℵB [0.5\%] NU}}} λιμοὶ καὶ λοιμοὶ ἔσονται, φόβητρά τε καὶ σημεῖα ἀπ᾿ οὐρανοῦ μεγάλα ἔσται.\FTNT{‡}{{\FR 21:11 }{\FT{και (−κ. 0.6\%) σημεια (−σ. 0.4\%) απ ουρανου (−α. ο. 0.3\%) μεγαλα (−μ. A 0.3\%) εσται (−ε. 0.2\%)
{\BD{f}}{\SUP{35}} (A)W (85.9\%) CP,HF,RP,TR,OC ¦ ~ 125346 ℵ (5.8\%) ¦ ~ 512346 (1.6\%) ¦ ~ 123465 (0.4\%) ¦ ~ 125634 (0.2\%) ¦ ~ 341256 D (0.2\%) ¦ ~ 134256 B,NU ¦ 12345 εσωνται (4.3\%) ¦ ~ 12534 εσωνται (1\%) ¦ five further variants (0.5\%)}}}

\VS{12}Πρὸ δὲ τούτων ἁπάντων,\FTNT{§}{{\FR 21:12 }{\FT{απαντων
{\BD{f}}{\SUP{35}} [34\%] CP,TR ¦ παντων ℵA,B,D,W [66\%] HF,RP,OC,NU}}} ἐπιβαλοῦσιν ἐφ᾿ ὑμᾶς τὰς χεῖρας αὐτῶν καὶ διώξουσιν, παραδιδόντες εἰς\FTNT{*}{{\FR 21:12 }{\FT{εις
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,W [99.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ 1 τας ℵB,D [0.5\%] NU}}} συναγωγὰς καὶ φυλακάς, ἀγομένους\FTNT{†}{{\FR 21:12 }{\FT{αγομενους
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,W [98.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ απαγομενους ℵB,D [1.5\%] NU}}} ἐπὶ βασιλεῖς καὶ ἡγεμόνας ἕνεκεν τοῦ ὀνόματός μου.

\VS{13}Ἀποβήσεται δὲ\FTNT{‡}{{\FR 21:13 }{\FT{δε
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,W [99.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — ℵB,D [0.5\%] NU}}} ὑμῖν εἰς μαρτύριον.

\VS{14}Θέσθε\FTNT{§}{{\FR 21:14 }{\FT{θεσθε
{\BD{f}}{\SUP{35}} [97\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ θετε ℵA,B,D,W [3\%] NU}}} οὖν εἰς τὰς καρδίας\FTNT{*}{{\FR 21:14 }{\FT{εις τας καρδιας
{\BD{f}}{\SUP{35}} W [97\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ εν ταις καρδιαις ℵA,B,D [3\%] NU}}} ὑμῶν μὴ προμελετᾶν ἀπολογηθῆναι·

\VS{15}ἐγὼ γὰρ δώσω ὑμῖν στόμα καὶ σοφίαν ᾗ οὐ δυνήσονται ἀντειπεῖν ἢ ἀντιστῆναι\FTNT{†}{{\FR 21:15 }{\FT{αντειπειν η αντιστηναι
{\BD{f}}{\SUP{35}} A [30\%] ¦ ~ 321 ℵB [1.5\%] NU ¦ 1 ουδε 3 W [68\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ 3 D ¦ two other variants}}} πάντες\FTNT{‡}{{\FR 21:15 }{\FT{παντες
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,D,W [99.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ απαντες B [0.5\%] NU}}} οἱ ἀντικείμενοι ὑμῖν.

\VS{16}Παραδοθήσεσθε δὲ καὶ ὑπὸ γονέων καὶ συγγενῶν καὶ φίλων καὶ ἀδελφῶν,\FTNT{§}{{\FR 21:16 }{\FT{συγγενων και φιλων και αδελφων
{\BD{f}}{\SUP{35}} [75\%] CP,HF,RP,OC ¦ ~ 54123 ℵB(D) [23\%] TR,NU ¦ 54 συγγενεων 23 A,W ¦ at least eight further variants [2\%]}}} καὶ θανατώσουσιν ἐξ ὑμῶν.

\VS{17}Καὶ ἔσεσθε μισούμενοι ὑπὸ πάντων διὰ τὸ ὄνομά μου.\FTNT{*}{{\FR 21:17 }{\FT{υπο παντων δια το ονομα μου
{\IT{rell}} ¦ ~ 345612 [20\%]}}}

\VS{18}(Καὶ θρὶξ ἐκ τῆς κεφαλῆς ὑμῶν οὐ μὴ ἀπόληται—

\VS{19}ἐν τῇ ὑπομονῇ ὑμῶν κτήσασθε τὰς ψυχὰς ὑμῶν.)


\par }{\SH Jerusalem will be destroyed
\par }
{\PP \VS{20}»Ὅταν δὲ ἴδητε κυκλουμένην ὑπὸ στρατοπέδων τὴν\FTNT{†}{{\FR 21:20 }{\FT{την
{\BD{f}}{\SUP{35}} A [99.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — ℵB(D)W [0.5\%] NU}}} Ἱερουσαλήμ, τότε γνῶτε ὅτι ἤγγικεν ἡ ἐρήμωσις αὐτῆς.

\VS{21}Τότε οἱ ἐν τῇ Ἰουδαίᾳ φευγέτωσαν εἰς τὰ ὄρη, καὶ οἱ ἐν μέσῳ αὐτῆς ἐκχωρείτωσαν, καὶ οἱ ἐν ταῖς χώραις μὴ εἰσερχέσθωσαν εἰς αὐτήν.

\VS{22}Ὅτι ἡμέραι ἐκδικήσεως αὗταί εἰσιν, τοῦ πληρωθῆναι\FTNT{‡}{{\FR 21:22 }{\FT{πληρωθηναι
{\BD{f}}{\SUP{35}} C [56\%] CP,TR,OC ¦ πλησθηναι ℵA,B,D,N,W [44\%] HF,RP,NU}}} πάντα τὰ γεγραμμένα.

\VS{23}Οὐαὶ δὲ\FTNT{§}{{\FR 21:23 }{\FT{δε
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,C,N,W [99\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — B,D [1\%] NU}}} ταῖς ἐν γαστρὶ ἐχούσαις καὶ ταῖς θηλαζούσαις ἐν ἐκείναις ταῖς ἡμέραις· ἔσται γὰρ\FTNT{*}{{\FR 21:23 }{\FT{γαρ
{\IT{rell}} ¦ 1 τοτε [2.5\%] OC}}} ἀνάγκη μεγάλη ἐπὶ τῆς γῆς, καὶ ὀργὴ ἐν\FTNT{†}{{\FR 21:23 }{\FT{εν
{\BD{f}}{\SUP{35}} W [87\%] CP,HF,RP,TR ¦ — ℵA,B,C,D,N [13\%] OC,NU}}} τῷ λαῷ τούτῳ.

\VS{24}Καὶ πεσοῦνται στόματι μαχαίρας,\FTNT{‡}{{\FR 21:24 }{\FT{μαχαιρας
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,C,N [99\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ μαχαιρης B [0.5\%] NU ¦ μαχαιραις W ¦ ρομφαιας D [0.5\%]}}} καὶ αἰχμαλωτισθήσονται εἰς πάντα τὰ ἔθνη.\FTNT{§}{{\FR 21:24 }{\FT{παντα τα εθνη
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,D,N,W [99\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ~ 231 ℵB [1\%] NU}}} Καὶ Ἱερουσαλὴμ ἔσται πατουμένη ὑπὸ ἐθνῶν, ἄχρι\FTNT{*}{{\FR 21:24 }{\FT{αχρι
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,W [93\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ 1 ου ℵB,N [1.5\%] NU ¦ αχρις ου C,D [4\%] ¦ 1 ουν [1\%] ¦ two other variants}}} πληρωθῶσιν καιροὶ ἐθνῶν.


\par }{\SH Christ will return to the earth
\par }
{\PP \VS{25}»Καὶ ἔσται\FTNT{†}{{\FR 21:25 }{\FT{εσται
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,N,W [99.8\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ εσονται ℵB,D,NU}}} σημεῖα ἐν ἡλίῳ καὶ σελήνῃ καὶ ἄστροις, καὶ ἐπὶ τῆς γῆς συνοχὴ ἐθνῶν, ἐν ἀπορίᾳ, ἠχούσης\FTNT{‡}{{\FR 21:25 }{\FT{ηχουσης
{\BD{f}}{\SUP{35}} D,W [93\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ηχους ℵA,B,C,N [7\%] NU}}} θαλάσσης καὶ σάλου·

\VS{26}ἀποψυχόντων ἀνθρώπων ἀπὸ φόβου καὶ προσδοκίας τῶν ἐπερχομένων τῇ\FTNT{§}{{\FR 21:26 }{\FT{τη
{\IT{rell}} ¦ εν 1 CP}}} οἰκουμένῃ—αἱ γὰρ δυνάμεις τῶν οὐρανῶν σαλευθήσονται.

\VS{27}Καὶ τότε ὄψονται τὸν Υἱὸν τοῦ Ἀνθρώπου ἐρχόμενον ἐν νεφέλῃ μετὰ δυνάμεως καὶ δόξης πολλῆς.

\VS{28}Ἀρχομένων δὲ τούτων γίνεσθαι, ἀνακύψατε καὶ ἐπάρατε τὰς κεφαλὰς ὑμῶν, διότι ἐγγίζει ἡ ἀπολύτρωσις ὑμῶν.»


\par }{\SH Parable of the fig tree
\par }
{\PP \VS{29}Καὶ εἶπεν παραβολὴν αὐτοῖς· «Ἴδετε τὴν συκῆν καὶ πάντα τὰ δένδρα.

\VS{30}Ὅταν προβάλλωσιν\FTNT{*}{{\FR 21:30 }{\FT{προβαλλωσιν
{\BD{f}}{\SUP{35}} [28\%] ¦ προβαλωσιν ℵA,B,C,W [66\%] CP,HF,RP,TR,OC,NU ¦ προσβαλωσιν [5\%] ¦ προβαλουσιν N ¦ προβασωσιν D ¦ three other variants}}} ἤδη, βλέποντες ἀφ᾿ ἑαυτῶν γινώσκετε ὅτι ἤδη\FTNT{†}{{\FR 21:30 }{\FT{ηδη
{\IT{rell}} ¦ — N [15\%]}}} ἐγγὺς τὸ θέρος ἐστίν.

\VS{31}Οὕτως καὶ ὑμεῖς, ὅταν ἴδητε ταῦτα γινόμενα, γινώσκετε ὅτι ἐγγύς ἐστιν ἡ βασιλεία τοῦ Θεοῦ.

\VS{32}Ἀμὴν λέγω ὑμῖν ὅτι οὐ μὴ παρέλθῃ ἡ γενεὰ αὕτη ἕως ἂν πάντα γένηται.

\VS{33}Ὁ οὐρανὸς καὶ ἡ γῆ παρελεύσεται,\FTNT{‡}{{\FR 21:33 }{\FT{παρελευσεται
{\BD{f}}{\SUP{35}} C,W [32\%] ¦ παρελευσονται ℵA,B,D,N [68\%] CP,HF,RP,TR,OC,NU}}} οἱ δὲ λόγοι μου οὐ μὴ παρέλθωσιν.\FTNT{§}{{\FR 21:33 }{\FT{παρελθωσιν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,N [99\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ παρελευσονται ℵB,D,T,W [1\%] NU}}}


\par }{\SH Watch and pray
\par }
{\PP \VS{34}»Προσέχετε δὲ ἑαυτοῖς, μήποτε βαρηθῶσιν\FTNT{*}{{\FR 21:34 }{\FT{βαρηθωσιν
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,B,C,T,W [75\%] CP,HF,RP,OC,NU ¦ βαρυνθωσιν D [20\%] TR ¦ βαρυθωσιν N [5\%]}}} ὑμῶν αἱ καρδίαι ἐν κραιπάλῃ καὶ μέθῃ καὶ μερίμναις βιωτικαῖς, καὶ αἰφνίδιος\FTNT{†}{{\FR 21:34 }{\FT{αιφνιδιος
{\IT{rell}} ¦ αιφνιδιως [18\%] ¦ εφνιδιος ℵ ¦ εφνειδιον N ¦ ενιφνιος D ¦ one other variant}}} ἐφ᾿ ὑμᾶς ἐπιστῇ\FTNT{‡}{{\FR 21:34 }{\FT{αιφνιδιος εφ υμας επιστη
{\BD{f}}{\SUP{35}} C,W [95\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ~ 4231 (ℵ)B(D)T [1\%] NU ¦ ~ 1423 A,N [3\%] ¦ four other variants [1\%]}}} ἡ ἡμέρα ἐκείνη.

\VS{35}Ὡς παγὶς γὰρ ἐπελεύσεται\FTNT{§}{{\FR 21:35 }{\FT{γαρ επελευσεται
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,N,W [97\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ 1 ελευσεται [3\%] ¦ ~ επεισελευσεται 1 (ℵB,D)NU}}} ἐπὶ πάντας τοὺς καθημένους ἐπὶ πρόσωπον πάσης τῆς γῆς.

\VS{36}Ἀγρυπνεῖτε οὖν\FTNT{*}{{\FR 21:36 }{\FT{ουν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,N,W [99.8\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ δε ℵB,D,NU}}} ἐν παντὶ καιρῷ, δεόμενοι ἵνα καταξιωθῆτε\FTNT{†}{{\FR 21:36 }{\FT{καταξιωθητε
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,D,N [98\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ κατισχυσητε ℵT(W) [1.5\%] NU ¦ κατισχυσηται B [0.2\%]}}} ἐκφυγεῖν πάντα\FTNT{‡}{{\FR 21:36 }{\FT{παντα
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵ [85\%] CP,HF,RP,OC ¦ ταυτα 1 B,D [11\%] TR,NU ¦ 1 ταυτα A,C,N,W [4\%] ¦ two other variants}}} τὰ μέλλοντα γίνεσθαι, καὶ σταθῆναι ἔμπροσθεν τοῦ Υἱοῦ τοῦ Ἀνθρώπου.»


\par }{\SHB His daily routine
\par }
{\PP \VS{37}Ἦν δὲ τὰς ἡμέρας ἐν τῷ ἱερῷ διδάσκων, τὰς δὲ νύκτας ἐξερχόμενος ηὐλίζετο εἰς τὸ ὄρος τὸ καλούμενον Ἐλαιῶν.

\VS{38}Καὶ πᾶς ὁ λαὸς ὤρθριζεν πρὸς αὐτὸν ἐν τῷ ἱερῷ ἀκούειν αὐτοῦ.




\par }\Chap{22}{\SH Judas joins the plot against Jesus
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ἤγγιζεν δὲ ἡ ἑορτὴ τῶν ἀζύμων, ἡ λεγομένη Πάσχα.

\VS{2}Καὶ ἐζήτουν οἱ ἀρχιερεῖς καὶ οἱ γραμματεῖς τὸ πῶς ἀνέλωσιν αὐτόν, ἐφοβοῦντο γὰρ τὸν λαόν.

\VS{3}Εἰσῆλθεν δὲ ὁ
\FTNT{*}{{\FR 22:3 }{\FT{ο
{\BD{f}}{\SUP{35}} [47\%] TR,OC ¦ — ℵA,B,C,D,N,W [53\%] CP,HF,RP,NU}}} Σατανᾶς εἰς Ἰούδαν (τὸν ἐπικαλούμενον\FTNT{†}{{\FR 22:3 }{\FT{επικαλουμενον
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,N [92\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ καλουμενον ℵB,D,W [3.5\%] NU ¦ λεγομενον [4\%] ¦ two other variants}}} Ἰσκαριώτην), ὄντα ἐκ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν δώδεκα.

\VS{4}Καὶ ἀπελθὼν συνελάλησεν τοῖς ἀρχιερεῦσιν καὶ\FTNT{‡}{{\FR 22:4 }{\FT{και
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,B(D) [75\%] HF,RP,NU ¦ 1 τοις C,W [21\%] CP,TR ¦ 1 γραμματευσιν 1 N [4\%] OC}}} στρατηγοῖς τὸ πῶς αὐτὸν παραδῶ αὐτοῖς.\FTNT{§}{{\FR 22:4 }{\FT{αυτον παραδω αυτοις
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N,W [93\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ~ 321 𝕻{\SUP{75v}}ℵB,C [7\%] NU ¦ ~ 21 (D) ¦ one other variant}}}

\VS{5}Καὶ ἐχάρησαν, καὶ συνέθεντο αὐτῷ ἀργύρια\FTNT{*}{{\FR 22:5 }{\FT{αργυρια
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C [49\%] OC ¦ αργυριον 𝕻{\SUP{75}}ℵB,D,N,W [51\%] CP,HF,RP,TR,NU}}} δοῦναι.

\VS{6}Καὶ ἐξωμολόγησεν, καὶ ἐζήτει εὐκαιρίαν τοῦ παραδοῦναι αὐτὸν αὐτοῖς ἄτερ ὄχλου.\FTNT{†}{{\FR 22:6 }{\FT{αυτοις ατερ οχλου
{\BD{f}}{\SUP{35}} N,W [96\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ~ 231 𝕻{\SUP{75}}ℵA,B,C [1\%] NU ¦ 23 D ¦ 1 [3\%]}}}


\par }{\MS The last night

\par }{\SH Preparation for the last Passover
\par }
{\MM \VS{7}Ἦλθεν δὲ ἡ ἡμέρα τῶν ἀζύμων, ἐν\FTNT{‡}{{\FR 22:7 }{\FT{εν
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,N,W [99\%] CP,HF,RP,TR,OC[NU] ¦ — B,C,D [1\%]}}} ᾗ ἔδει θύεσθαι τὸ Πάσχα.

\VS{8}Καὶ ἀπέστειλεν Πέτρον καὶ Ἰωάννην εἰπών, «Πορευθέντες ἑτοιμάσατε ἡμῖν τὸ Πάσχα, ἵνα φάγωμεν.»

\VS{9}Οἱ δὲ εἶπον\FTNT{§}{{\FR 22:9 }{\FT{ειπον
{\IT{rell}} ¦ ειπαν 𝕻{\SUP{75}}ℵB,C,D [1.5\%] NU ¦ ειπων [1\%]}}} αὐτῷ, «Ποῦ θέλεις ἑτοιμάσομεν;»\FTNT{*}{{\FR 22:9 }{\FT{ετοιμασομεν
{\BD{f}}{\SUP{35}} [60\%] CP,HF,RP ¦ ετοιμασωμεν 𝕻{\SUP{75}}ℵA(B)C(D)N,W [40\%] TR,OC,NU}}}

\VS{10}Ὁ δὲ εἶπεν αὐτοῖς· «Ἰδού, εἰσελθόντων ὑμῶν εἰς τὴν πόλιν συναντήσει ὑμῖν ἄνθρωπος κεράμιον ὕδατος βαστάζων· ἀκολουθήσατε αὐτῷ εἰς τὴν οἰκίαν οὗ\FTNT{†}{{\FR 22:10 }{\FT{ου
{\BD{f}}{\SUP{35}} D,W [86\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ 1 εαν A,N [12\%] ¦ εις ην ℵB,C [1.5\%] NU ¦ three other variants [0.5\%]}}} εἰσπορεύεται.

\VS{11}Καὶ ἐρεῖτε τῷ οἰκοδεσπότῃ τῆς οἰκίας, ‹Λέγει σοι ὁ Διδάσκαλος· Ποῦ ἐστιν τὸ κατάλυμα ὅπου τὸ Πάσχα μετὰ τῶν μαθητῶν μου φάγω;›

\VS{12}Κἀκεῖνος ὑμῖν δείξει ἀνάγαιον\FTNT{‡}{{\FR 22:12 }{\FT{αναγαιον
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,B(D)N [45\%] NU ¦ ανωγαιον [27\%] CP,OC ¦ ανωγεον [17\%] HF,RP,TR ¦ ανωγεων [5\%] ¦ ανογαιον [4\%] ¦ αναγεον C,W [1\%] ¦ ανωγαιαν ℵ ¦ three other variants [1\%]}}} μέγα, ἐστρωμένον· ἐκεῖ ἑτοιμάσατε.»

\VS{13}Ἀπελθόντες δὲ εὗρον καθὼς εἴρηκεν\FTNT{§}{{\FR 22:13 }{\FT{ειρηκεν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N,W [94\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ειρηκει 𝕻{\SUP{75}}ℵB,C,D [1\%] NU ¦ ειπεν [5\%]}}} αὐτοῖς, καὶ ἡτοίμασαν τὸ Πάσχα.


\par }{\SH They eat the Passover
\par }
{\PP \VS{14}Καὶ ὅτε ἐγένετο ἡ ὥρα, ἀνέπεσεν, καὶ οἱ δώδεκα\FTNT{*}{{\FR 22:14 }{\FT{δωδεκα
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,N,W [99.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — 𝕻{\SUP{75}}ℵB,D [0.5\%] NU}}} ἀπόστολοι σὺν αὐτῷ.

\VS{15}Καὶ εἶπεν πρὸς αὐτούς· «Ἐπιθυμίᾳ ἐπεθύμησα τοῦτο τὸ Πάσχα φαγεῖν μεθ᾿ ὑμῶν πρὸ τοῦ με παθεῖν.

\VS{16}Λέγω γὰρ ὑμῖν ὅτι οὐκέτι\FTNT{†}{{\FR 22:16 }{\FT{ουκετι
{\BD{f}}{\SUP{35}} (D)N,W [97\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — 𝕻{\SUP{75v}}ℵA,C,B [3\%] NU ¦ one other variant}}} οὐ μὴ φάγω ἐξ αὐτοῦ\FTNT{‡}{{\FR 22:16 }{\FT{εξ αυτου
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N,W [98\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ απ 2 D [1\%] ¦ αυτο ℵB,C [1\%] NU ¦ one other variant}}} ἕως ὅτου πληρωθῇ ἐν τῇ βασιλείᾳ τοῦ Θεοῦ.»

\VS{17}Καὶ δεξάμενος\FTNT{§}{{\FR 22:17 }{\FT{δεξαμενος
{\IT{rell}} ¦ 1 το A,D,W [12\%] OC ¦ 1 και [3\%]}}} ποτήριον εὐχαριστήσας εἶπεν· «Λάβετε τοῦτο καὶ διαμερίσατε ἑαυτοῖς.\FTNT{*}{{\FR 22:17 }{\FT{εαυτοις
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D,N,W [93\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ εις εαυτους B,C [6\%] NU ¦ εις αυτους [1\%] ¦ αλληλοις ℵ ¦ two other variants}}}

\VS{18}Λέγω γὰρ ὑμῖν ὅτι\FTNT{†}{{\FR 22:18 }{\FT{οτι
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,N,W [98\%] CP,HF,RP,TR,OC[NU] ¦ — B,C,D [2\%]}}} οὐ μὴ πίω\FTNT{‡}{{\FR 22:18 }{\FT{ου μη πιω
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,N [92.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ 123 απο του νυν 𝕻{\SUP{75v}}ℵB [6\%] NU ¦ ~ απο του νυν 123 D [1.5\%] ¦ 123 νυν W}}} ἀπὸ τοῦ γενήματος\FTNT{§}{{\FR 22:18 }{\FT{γενηματος
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{75}}ℵA,B,C,D,N,W [85\%] CP,HF,RP,OC,NU ¦ γεννηματος [15\%] TR}}} τῆς ἀμπέλου ἕως ὅτου\FTNT{*}{{\FR 22:18 }{\FT{οτου
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D,N [98\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ου ℵB,C [2\%] NU ¦ του W}}} ἡ βασιλεία τοῦ Θεοῦ ἔλθῃ.»


\par }{\SH Jesus institutes the Lord’s Supper
\par }
{\PP \VS{19}Καὶ λαβὼν ἄρτον, εὐχαριστήσας, ἔκλασεν καὶ ἔδωκεν αὐτοῖς λέγων, «Τοῦτό ἐστιν τὸ σῶμά μου, τὸ ὑπὲρ ὑμῶν διδόμενον· τοῦτο ποιεῖτε εἰς τὴν ἐμὴν ἀνάμνησιν.»

\VS{20}Ὡσαύτως καὶ τὸ ποτήριον,\FTNT{†}{{\FR 22:20 }{\FT{ωσαυτως και το ποτηριον
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N,W [99.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ~ 2341 𝕻{\SUP{75v}}ℵB [0.5\%] NU ¦ D has long omission}}} μετὰ τὸ δειπνῆσαι, λέγων· «Τοῦτο τὸ ποτήριον ἡ καινὴ διαθήκη ἐν τῷ αἵματί μου, τὸ ὑπὲρ ὑμῶν ἐκχυνόμενον.\FTNT{‡}{{\FR 22:20 }{\FT{εκχυνομενον
{\BD{f}}{\SUP{35}} N(W) [96.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ εκχυννομενον ℵA,B,T [3.5\%] NU}}}


\par }{\SHB The betrayer is present
\par }
{\PP \VS{21}»Πλὴν ἰδού, ἡ χεὶρ τοῦ παραδιδόντος με μετ᾿ ἐμοῦ ἐπὶ τῆς τραπέζης.

\VS{22}Καὶ\FTNT{§}{{\FR 22:22 }{\FT{και
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N,W [99\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ οτι 𝕻{\SUP{75}}ℵB,D,T [1\%] NU}}} ὁ μὲν Υἱὸς\FTNT{*}{{\FR 22:22 }{\FT{μεν υιος
{\BD{f}}{\SUP{35}} A(D)N,W [99.6\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ 2 ℵ ¦ ~ 21 𝕻{\SUP{75v}}B,T [0.3\%] NU}}} τοῦ Ἀνθρώπου πορεύεται κατὰ τὸ ὡρισμένον,\FTNT{†}{{\FR 22:22 }{\FT{πορευεται κατα το ωρισμενον
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N,W [97\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ~ 2341 𝕻{\SUP{75v}}ℵB,D,T [3\%] NU}}} πλὴν οὐαὶ τῷ ἀνθρώπῳ ἐκείνῳ δι᾿ οὗ παραδίδοται.»

\VS{23}(Καὶ αὐτοὶ ἤρξαντο συζητεῖν πρὸς ἑαυτοὺς τὸ τίς ἄρα εἴη ἐξ αὐτῶν ὁ τοῦτο μέλλων πράσσειν.)


\par }{\SH Wanting to be ‘the greatest’ is not a valid option
\par }
{\PP \VS{24}Ἐγένετο δὲ καὶ φιλονεικία ἐν αὐτοῖς τὸ τίς αὐτῶν δοκεῖ εἶναι μείζων.

\VS{25}Ὁ δὲ εἶπεν αὐτοῖς· «Οἱ βασιλεῖς τῶν ἐθνῶν κυριεύουσιν\FTNT{‡}{{\FR 22:25 }{\FT{κυριευουσιν
{\IT{rell}} ¦ κυριευσουσιν [3.5\%] ¦ κατακυρευουσιν N [13\%]}}} αὐτῶν, καὶ οἱ ἐξουσιάζοντες αὐτῶν εὐεργέται καλοῦνται.

\VS{26}Ὑμεῖς δὲ οὐχ\FTNT{§}{{\FR 22:26 }{\FT{ουχ
{\IT{rell}} ¦ ουκ CP}}} οὕτως—ἀλλ᾿ ὁ μείζων ἐν ὑμῖν γενέσθω\FTNT{*}{{\FR 22:26 }{\FT{γενεσθω
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N,W [96.5\%] CP,HF,RP,TR ¦ γινεσθω (ℵB,D)T [3.5\%] OC,NU}}} ὡς ὁ νεώτερος, καὶ ὁ ἡγούμενος ὡς ὁ διακονῶν.

\VS{27}Τίς γὰρ μείζων, ὁ ἀνακείμενος ἢ ὁ διακονῶν; Οὐχ\FTNT{†}{{\FR 22:27 }{\FT{ουχ
{\BD{f}}{\SUP{35}} (D) [33\%] ¦ ουχι 𝕻{\SUP{75}}ℵA,T [67\%] CP,HF,RP,TR,OC,NU ¦ ουχει B,N,W}}} ὁ ἀνακείμενος; Ἐγὼ δέ εἰμι ἐν μέσῳ ὑμῶν\FTNT{‡}{{\FR 22:27 }{\FT{ειμι εν μεσω υμων
{\BD{f}}{\SUP{35}} (A)N,Q{\SUP{v}},W [99.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ~ 2341 ℵB,T [0.5\%] NU ¦ D is wild}}} ὡς ὁ διακονῶν.

\VS{28}Ὑμεῖς δέ ἐστε οἱ διαμεμενηκότες μετ᾿ ἐμοῦ ἐν τοῖς πειρασμοῖς μου.

\VS{29}Κἀγὼ διατίθεμαι ὑμῖν, καθὼς διέθετό μοι ὁ Πατήρ μου, βασιλείαν,

\VS{30}ἵνα ἐσθίητε\FTNT{§}{{\FR 22:30 }{\FT{εσθιητε
{\BD{f}}{\SUP{35}} A [99\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ εσθητε 𝕻{\SUP{75}}B,D,T,NU ¦ εσθιηται ℵQ ¦ εσθειηται W ¦ εσθειεται N}}} καὶ πίνητε ἐπὶ τῆς τραπέζης μου ἐν τῇ βασιλείᾳ μου·\FTNT{*}{{\FR 22:30 }{\FT{εν τη βασιλεια μου
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{75}}ℵA,B,N,Q,T,W [60\%] CP,HF,TR,OC,NU ¦ 123 D ¦ — [40\%] RP [homoioteleuton]}}} καὶ καθίσεσθε\FTNT{†}{{\FR 22:30 }{\FT{καθισεσθε
{\BD{f}}{\SUP{35}} [64\%] CP,HF,RP,OC ¦ καθησεσθε ℵN [23\%] NU ¦ καθισησθε [12\%] TR ¦ καθησθε B,T [0.5\%] ¦ καθησεσθαι A,Q,W ¦ καθεζησθε D ¦ two other variants}}} ἐπὶ θρόνων κρίνοντες τὰς δώδεκα φυλὰς\FTNT{‡}{{\FR 22:30 }{\FT{κρινοντες τας δωδεκα φυλας
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,N,Q,W [99.7\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ~ 2341 𝕻{\SUP{75}}(B)T [0.3\%] NU ¦ 134 D}}} τοῦ Ἰσραήλ.»


\par }{\SH Peter will deny Him
\par }
{\PP \VS{31}Εἶπεν δὲ ὁ Κύριος·\FTNT{§}{{\FR 22:31 }{\FT{ειπεν δε ο κυριος
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,D,N,Q,W [99.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — 𝕻{\SUP{75}}B,T [0.5\%] NU}}} «Σίμων, Σίμων, ἰδοὺ ὁ Σατανᾶς ἐξῃτήσατο ὑμᾶς τοῦ σινιάσαι\FTNT{*}{{\FR 22:31 }{\FT{σινιασαι
{\IT{rell}} ¦ συνιασαι OC ¦ σεινιασαι 𝕻{\SUP{75v}}A,B,D,N,Q,T,W ¦ ζινιασαι ℵ}}} ὡς τὸν σῖτον.

\VS{32}Ἐγὼ δὲ ἐδεήθην περὶ σοῦ, ἵνα μὴ ἐκλίπῃ\FTNT{†}{{\FR 22:32 }{\FT{εκλιπη
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵB,D,N,T [52\%] HF,RP,OC,NU ¦ εκλειπη A,Q,W [48\%] CP,TR}}} ἡ πίστις σου· καὶ σύ, ποτὲ ἐπιστρέψας, στήριξον\FTNT{‡}{{\FR 22:32 }{\FT{στηριξον
{\BD{f}}{\SUP{35}} D,N,W [95.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ στηρισον ℵA,B,Q,T [4.5\%] NU ¦ three other variants}}} τοὺς ἀδελφούς σου.»

\VS{33}Ὁ δὲ εἶπεν αὐτῷ, «Κύριε, μετὰ σοῦ ἕτοιμός εἰμι καὶ εἰς φυλακὴν καὶ εἰς θάνατον πορεύεσθαι.»

\VS{34}Ὁ δὲ εἶπεν, «Λέγω σοι, Πέτρε, οὐ μὴ\FTNT{§}{{\FR 22:34 }{\FT{μη
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D,N,W [95.5\%] CP,HF,RP,TR ¦ — 𝕻{\SUP{75v}}ℵB,T [4.5\%] OC,NU}}} φωνήσῃ\FTNT{*}{{\FR 22:34 }{\FT{φωνηση
{\BD{f}}{\SUP{35}} N,W [64\%] CP,HF,RP ¦ φωνησει ℵA,B,D,T [36\%] TR,OC,NU}}} σήμερον ἀλέκτωρ πρὶν ἢ
\FTNT{†}{{\FR 22:34 }{\FT{πριν η
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N,W [90.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ 1 Q [2\%] ¦ εως ℵB,T [1.5\%] NU ¦ εως ου [6\%] ¦ εως οτου D}}} τρὶς ἀπαρνήσῃ μὴ εἰδέναι με.»\FTNT{‡}{{\FR 22:34 }{\FT{απαρνηση μη ειδεναι με
{\BD{f}}{\SUP{35}} A(D)N,W [92\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ~ 4123 [1\%] ¦ 123 [1\%] ¦ 134 [1.5\%] ¦ ~ 413 ℵB,T [0.5\%] NU ¦ ~ 143 Q [1\%] ¦ απαρνησει 234 [3\%]}}}


\par }{\SH “Buy a sword”
\par }
{\PP \VS{35}Καὶ εἶπεν αὐτοῖς, «Ὅτε ἀπέστειλα ὑμᾶς ἄτερ βαλαντίου\FTNT{§}{{\FR 22:35 }{\FT{βαλαντιου
{\BD{f}}{\SUP{35}} [63\%] HF,RP,TR ¦ βαλλαντιου 𝕻{\SUP{75v}}ℵA,B,D,N,Q,T,W [37\%] CP,OC,NU}}} καὶ πήρας καὶ ὑποδημάτων, μή τινος ὑστερήσατε;»\FTNT{*}{{\FR 22:35 }{\FT{υστερησατε
{\IT{rell}} ¦ υστερηθητε [2\%] OC ¦ υστερησαται ℵN ¦ three other variants}}} Οἱ δὲ εἶπον,\FTNT{†}{{\FR 22:35 }{\FT{ειπον
{\IT{rell}} ¦ ειπαν B,D,T [0.5\%] NU ¦ ειπεν A}}} «Οὐδενός.»\FTNT{‡}{{\FR 22:35 }{\FT{ουδενος
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵD [52\%] CP,TR ¦ ουθενος 𝕻{\SUP{75}}A,B,N,Q,T,W [48\%] HF,RP,OC,NU}}}

\VS{36}Εἶπεν οὖν\FTNT{§}{{\FR 22:36 }{\FT{ειπεν ουν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N,Q,W [98\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ 1 δε 𝕻{\SUP{75}}B,T [1.5\%] NU ¦ ο δε 1 ℵD [0.2\%] ¦ — [0.5\%]}}} αὐτοῖς· «Ἀλλὰ νῦν, ὁ ἔχων βαλάντιον\FTNT{*}{{\FR 22:36 }{\FT{βαλαντιον
{\BD{f}}{\SUP{35}} [60\%] HF,RP,TR ¦ βαλλαντιον ℵA,B,D,N,Q,T,W [40\%] CP,OC,NU}}} ἀράτω, ὁμοίως καὶ πήραν· καὶ ὁ μὴ ἔχων πωλήσει\FTNT{†}{{\FR 22:36 }{\FT{πωλησει
{\BD{f}}{\SUP{35}} N [64\%] CP,HF,RP,OC ¦ πωλησατω 𝕻{\SUP{75v}}ℵA,B,Q,T,W [28\%] TR,NU ¦ πολησει [4\%] ¦ πωληση [4.5\%] ¦ πωλησαι D}}} τὸ ἱμάτιον αὐτοῦ καὶ ἀγοράσει\FTNT{‡}{{\FR 22:36 }{\FT{αγορασει
{\BD{f}}{\SUP{35}} D [77\%] CP,HF,RP,OC ¦ αγορασατω 𝕻{\SUP{75v}}ℵA,B,Q,T,W [21\%] TR,NU ¦ αγοραση N [2\%]}}} μάχαιραν.

\VS{37}Λέγω γὰρ ὑμῖν ὅτι ἔτι\FTNT{§}{{\FR 22:37 }{\FT{ετι
{\BD{f}}{\SUP{35}} N [94\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — ℵA,B,D,Q,T,W [6\%] NU}}} τοῦτο τὸ γεγραμμένον δεῖ τελεσθῆναι ἐν ἐμοί· τὸ ‹Καὶ μετὰ ἀνόμων ἐλογίσθη›· καὶ γὰρ τὰ\FTNT{*}{{\FR 22:37 }{\FT{τα
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N [99\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ το ℵB,D,Q(T)W [1\%] NU}}} περὶ ἐμοῦ τέλος ἔχει.»

\VS{38}Οἱ δὲ εἶπον,\FTNT{†}{{\FR 22:38 }{\FT{ειπον
{\IT{rell}} ¦ ειπαν 𝕻{\SUP{75}}ℵB,D,Q,T [1\%] NU ¦ ειπων [1\%]}}} «Κύριε, ἰδοὺ μάχαιραι ὧδε δύο.» Ὁ δὲ εἶπεν αὐτοῖς, «Ἱκανόν ἐστιν.»


\par }{\SH Gethsemane
\par }
{\PP \VS{39}Καὶ ἐξελθὼν ἐπορεύθη κατὰ τὸ ἔθος εἰς τὸ Ὄρος τῶν Ἐλαιῶν· ἠκολούθησαν δὲ αὐτῷ καὶ οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ.\FTNT{‡}{{\FR 22:39 }{\FT{αυτου
{\BD{f}}{\SUP{35}} N [97\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — 𝕻{\SUP{75}}ℵA,B,D,Q,T,W [3\%] NU}}}

\VS{40}Γενόμενος δὲ ἐπὶ τοῦ τόπου, εἶπεν αὐτοῖς, «Προσεύχεσθε, μὴ εἰσελθεῖν εἰς πειρασμόν.»

\VS{41}Καὶ αὐτὸς ἀπεσπάσθη ἀπ᾿ αὐτῶν ὡσεὶ λίθου βολήν, καὶ θεὶς τὰ γόνατα προσηύχετο

\VS{42}λέγων, «Πάτερ, εἰ βούλει παρενεγκεῖν\FTNT{§}{{\FR 22:42 }{\FT{παρενεγκειν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N,W [80\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ παρενεγκε 𝕻{\SUP{75}}B(D)Q,T [13\%] NU ¦ παρενεγκαι ℵ [7\%]}}} τὸ ποτήριον τοῦτο\FTNT{*}{{\FR 22:42 }{\FT{το ποτηριον τουτο
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N,W [99\%] CP,HF,RP,TR ¦ ~ 312 𝕻{\SUP{75}}B(D)Q,T [1\%] OC,NU ¦ ~ 3123 ℵ}}} ἀπ᾿ ἐμοῦ—πλήν, μὴ τὸ θέλημά μου, ἀλλὰ τὸ σόν, γενέσθω.»\FTNT{†}{{\FR 22:42 }{\FT{γενεσθω
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{69}}(D)N [77\%] CP,HF,RP,TR ¦ γινεσθω (𝕻{\SUP{75}}ℵA,B)Q,T,W [23\%] OC,NU}}}

\VS{43}Ὤφθη δὲ αὐτῷ ἄγγελος ἀπ᾿ οὐρανοῦ ἐνισχύων αὐτόν.

\VS{44}Καὶ γενόμενος ἐν ἀγωνίᾳ ἐκτενέστερον προσηύχετο· ἐγένετο δὲ\FTNT{‡}{{\FR 22:44 }{\FT{εγενετο δε
{\BD{f}}{\SUP{35}} D,Q [95\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ~ και 1 ℵ [3.5\%] NU ¦ omit verses 43-44 𝕻{\SUP{69,75}}A,B,N,T,W (1.3\%) (NU puts them in [[ ]])}}} ὁ ἱδρὼς\FTNT{§}{{\FR 22:44 }{\FT{ιδρως
{\IT{rell}} ¦ υδρως CP}}} αὐτοῦ ὡσεὶ θρόμβοι αἵματος, καταβαίνοντες ἐπὶ τὴν γῆν.\FTNT{*}{{\FR 22:44 }{\FT{have verses 43-44
{\BD{f}}{\SUP{35}} (ℵ)D,Q (98.7\%) CP,HF,RP,TR,OC[[NU]] ¦ omit verses 43-44 𝕻{\SUP{69,75}}A,B,N,T,W (0.9\%) ¦ place them after Mt. 26:39 (C) (0.4\%)}}}

\VS{45}Καὶ ἀναστὰς ἀπὸ τῆς προσευχῆς, ἐλθὼν πρὸς τοὺς μαθητὰς\FTNT{†}{{\FR 22:45 }{\FT{μαθητας
{\IT{rell}} ¦ 1 αυτου [3\%] TR}}} εὗρεν αὐτοὺς κοιμωμένους\FTNT{‡}{{\FR 22:45 }{\FT{αυτους κοιμωμενους
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N,Q,W [98.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ~ 21 𝕻{\SUP{75}}ℵB,D,T,0171 [1.5\%] NU}}} ἀπὸ τῆς λύπης.

\VS{46}Καὶ εἶπεν αὐτοῖς· «Τί καθεύδετε; Ἀναστάντες προσεύχεσθε, ἵνα μὴ εἰσέλθητε εἰς πειρασμόν.»


\par }{\SH Betrayal and arrest
\par }
{\PP \VS{47}Ἔτι δὲ\FTNT{§}{{\FR 22:47 }{\FT{δε
{\BD{f}}{\SUP{35}} D,0171 [83\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — 𝕻{\SUP{75}}ℵA,B,N,T,W [17\%] NU}}} αὐτοῦ λαλοῦντος, ἰδοὺ ὄχλος· καὶ ὁ λεγόμενος Ἰούδας, εἷς τῶν δώδεκα, προήρχετο\FTNT{*}{{\FR 22:47 }{\FT{προηρχετο
{\IT{rell}} ¦ προηγεν D [8\%] OC ¦ προσηρχετο 𝕻{\SUP{75}} [2\%]}}} αὐτούς,\FTNT{†}{{\FR 22:47 }{\FT{αυτους
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{69,75}}ℵA,B,D,N,T [85\%] CP,HF,RP,OC,NU ¦ αυτων [15\%] TR ¦ αυτου W}}} καὶ ἤγγισεν τῷ Ἰησοῦ φιλῆσαι αὐτόν (τοῦτο γὰρ σημεῖον δεδώκει αὐτοῖς, «Ὃν ἂν φιλήσω, αὐτός ἐστιν»).\FTNT{‡}{{\FR 22:47 }{\FT{τουτο γαρ σημειον δεδωκει αυτοις ον αν φιλησω αυτος εστιν
{\BD{f}}{\SUP{35}} D [45\%] (with minor variations) CP,OC ¦ — 𝕻{\SUP{75}}ℵA,B,N,T,W [55\%] HF,RP,TR,NU}}}

\VS{48}Ὁ δὲ Ἰησοῦς\FTNT{§}{{\FR 22:48 }{\FT{ο δε ιησους
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D,N,W [99\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ~ 32 𝕻{\SUP{75}}ℵB,T [1\%] NU}}} εἶπεν αὐτῷ, «Ἰούδα, φιλήματι τὸν Υἱὸν τοῦ Ἀνθρώπου παραδίδως;»


\par }{\PP \VS{49}Ἰδόντες δὲ οἱ περὶ αὐτὸν τὸ ἐσόμενον εἶπον\FTNT{*}{{\FR 22:49 }{\FT{ειπον
{\IT{rell}} ¦ ειπαν 𝕻{\SUP{75}}ℵB,D,T [1\%] NU}}} αὐτῷ,\FTNT{†}{{\FR 22:49 }{\FT{αυτω
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,W [99\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — 𝕻{\SUP{75}}ℵB,T [1\%] NU ¦ τω κυριω D}}} «Κύριε, εἰ πατάξομεν\FTNT{‡}{{\FR 22:49 }{\FT{παταξομεν
{\IT{rell}} ¦ παταξωμεν [22\%]}}} ἐν μαχαίρᾳ;»\FTNT{§}{{\FR 22:49 }{\FT{μαχαιρα
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,W [99\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ μαχαιρη 𝕻{\SUP{75}}ℵB,D,T [1\%] NU}}}

\VS{50}Καὶ ἐπάταξεν εἷς τις ἐξ αὐτῶν τὸν δοῦλον τοῦ ἀρχιερέως\FTNT{*}{{\FR 22:50 }{\FT{τον δουλον του αρχιερεως
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{75}}A,D,W,0171{\SUP{v}} [98.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ~ 3412 ℵB,T [1.5\%] NU}}} καὶ ἀφεῖλεν αὐτοῦ τὸ οὖς\FTNT{†}{{\FR 22:50 }{\FT{αυτου το ους
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,W [96\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ~ 231 𝕻{\SUP{75}}ℵB,T,0171 [2\%] NU ¦ 12 ωτιον D [2\%]}}} τὸ δεξιόν.

\VS{51}Ἀποκριθεὶς δὲ ὁ Ἰησοῦς εἶπεν, «Ἐᾶτε ἕως τούτου»· καὶ ἁψάμενος τοῦ ὠτίου αὐτοῦ\FTNT{‡}{{\FR 22:51 }{\FT{αυτου
{\BD{f}}{\SUP{35}} A [97.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — 𝕻{\SUP{75}}ℵB,T,W [2.5\%] NU ¦ D is wild}}} ἰάσατο αὐτόν.


\par }{\PP \VS{52}Εἶπεν δὲ ὁ Ἰησοῦς\FTNT{§}{{\FR 22:52 }{\FT{ο ιησους
{\BD{f}}{\SUP{35}} W [98.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ 2 𝕻{\SUP{75}}ℵA,B,T [0.5\%] NU ¦ — D [1\%]}}} πρὸς τοὺς παραγενομένους πρὸς\FTNT{*}{{\FR 22:52 }{\FT{προς
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵ [33\%] CP ¦ επ 𝕻{\SUP{75}}A,B,D,T,W,0171 [67\%] HF,RP,TR,OC,NU}}} αὐτὸν ἀρχιερεῖς καὶ στρατηγοὺς τοῦ ἱεροῦ καὶ πρεσβυτέρους· «Ὡς ἐπὶ λῃστὴν ἐξεληλύθατε\FTNT{†}{{\FR 22:52 }{\FT{εξεληλυθατε
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,W [80\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ εξηλθατε 𝕻{\SUP{75}}ℵB,D,T [4\%] NU ¦ εξηλθετε 0171 [16\%]}}} μετὰ μαχαιρῶν καὶ ξύλων;

\VS{53}Καθ᾿ ἡμέραν ὄντος μου μεθ᾿ ὑμῶν ἐν τῷ ἱερῷ, οὐκ ἐξετείνατε τὰς χεῖρας ἐπ᾿ ἐμέ. Ἀλλὰ\FTNT{‡}{{\FR 22:53 }{\FT{αλλα
{\BD{f}}{\SUP{35}} D,T [46\%] ¦ αλλ 𝕻{\SUP{75}}ℵA,B [54\%] CP,HF,RP,TR,OC,NU ¦ αλλ η W}}} αὕτη ὑμῶν ἐστιν\FTNT{§}{{\FR 22:53 }{\FT{υμων εστιν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A [80\%] CP,HF,RP,TR ¦ ~ 21 𝕻{\SUP{75}}B,D,T,W [20\%] OC,NU ¦ 2 ℵ}}} ἡ ὥρα· καὶ ἡ ἐξουσία τοῦ σκότους.»


\par }{\SH Peter denies Jesus
\par }
{\PP \VS{54}Συλλαβόντες δὲ αὐτόν, ἤγαγον καὶ εἰσήγαγον\FTNT{*}{{\FR 22:54 }{\FT{εισηγαγον
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{75}}ℵA,B,T [37\%] CP,NU ¦ 1 αυτον [55\%] HF,RP,TR,OC ¦ συνηγαγον αυτον W ¦ — (D) [8\%]}}} εἰς τὸν οἶκον\FTNT{†}{{\FR 22:54 }{\FT{τον οικον
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D,W [93\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ την οικιαν 𝕻{\SUP{75}}ℵB,T [7\%] NU}}} τοῦ ἀρχιερέως· ὁ δὲ Πέτρος ἠκολούθει μακρόθεν.

\VS{55}Ἁψάντων\FTNT{‡}{{\FR 22:55 }{\FT{αψαντων
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D,W [99.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ περιαψαντων 𝕻{\SUP{75}}ℵB,T [0.5\%] NU}}} δὲ πῦρ\FTNT{§}{{\FR 22:55 }{\FT{πυρ
{\IT{rell}} ¦ πυραν [2.5\%] OC}}} ἐν μέσῳ τῆς αὐλῆς καὶ συγκαθισάντων αὐτῶν,\FTNT{*}{{\FR 22:55 }{\FT{αυτων
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,W [95\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — 𝕻{\SUP{75}}ℵB(D)T [5\%] NU}}} ἐκάθητο ὁ Πέτρος ἐν μέσῳ\FTNT{†}{{\FR 22:55 }{\FT{εν μεσω
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵ(A)W [99\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ μεσος 𝕻{\SUP{75}}B,T,0171{\SUP{v}} [1\%] NU ¦ μετ D}}} αὐτῶν.

\VS{56}Ἰδοῦσα δὲ αὐτὸν παιδίσκη τις καθήμενον πρὸς τὸ φῶς καὶ ἀτενίσασα αὐτῷ εἶπεν, «Καὶ οὗτος σὺν αὐτῷ ἦν.»

\VS{57}Ὁ δὲ ἠρνήσατο αὐτὸν\FTNT{‡}{{\FR 22:57 }{\FT{αυτον
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D,N,W [68\%] CP,HF,RP,TR ¦ — 𝕻{\SUP{75}}ℵB,T [32\%] OC,NU}}} λέγων, «Γύναι, οὐκ οἶδα αὐτόν.»\FTNT{§}{{\FR 22:57 }{\FT{γυναι ουκ οιδα αυτον
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N,W [98.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ~ 2341 𝕻{\SUP{75}}ℵB,T [1\%] NU ¦ 234 D [0.5\%]}}}


\par }{\PP \VS{58}Καὶ μετὰ βραχὺ ἕτερος ἰδὼν αὐτὸν ἔφη, «Καὶ σὺ ἐξ αὐτῶν εἶ.» Ὁ δὲ Πέτρος εἶπεν,\FTNT{*}{{\FR 22:58 }{\FT{ειπεν
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{69}}A,D,N,W [90\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ εφη 𝕻{\SUP{75}}ℵB,T [10\%] NU}}} «Ἄνθρωπε, οὐκ εἰμί.»

\VS{59}Καὶ διαστάσης ὡσεὶ ὥρας μιᾶς, ἄλλος τις διϊσχυρίζετο λέγων, «Ἐπ᾿ ἀληθείας καὶ οὗτος μετ᾿ αὐτοῦ ἦν, καὶ γὰρ Γαλιλαῖός ἐστιν.»

\VS{60}Εἶπεν δὲ ὁ Πέτρος, «Ἄνθρωπε, οὐκ οἶδα ὃ λέγεις.» Καὶ παραχρῆμα, ἔτι λαλοῦντος αὐτοῦ,\FTNT{†}{{\FR 22:60 }{\FT{αυτου
{\IT{rell}} ¦ του πετρου [15\%]}}} ἐφώνησεν\FTNT{‡}{{\FR 22:60 }{\FT{εφωνησεν
{\IT{rell}} ¦ 1 ο [3\%] TR}}} ἀλέκτωρ.


\par }{\PP \VS{61}Καὶ στραφεὶς ὁ Κύριος ἐνέβλεψεν τῷ Πέτρῳ, καὶ ὑπεμνήσθη ὁ Πέτρος τοῦ λόγου\FTNT{§}{{\FR 22:61 }{\FT{λογου
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D,N,W [96.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ρηματος 𝕻{\SUP{69,75}}ℵB,T [3.5\%] NU}}} τοῦ Κυρίου, ὡς εἶπεν αὐτῷ ὅτι «Πρὶν ἀλέκτορα φωνῆσαι,\FTNT{*}{{\FR 22:61 }{\FT{φωνησαι
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D,N,W [87\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ 1 σημερον 𝕻{\SUP{75}}ℵB,T [12\%] NU ¦ σημερον 1 [1\%]}}} ἀπαρνήσῃ με τρίς.»

\VS{62}Καὶ ἐξελθὼν ἔξω\FTNT{†}{{\FR 22:62 }{\FT{εξω
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{75}}ℵB,D,T [47\%] NU ¦ 1 ο πετρος A,N,W [53\%] CP,HF,RP,TR,OC}}} ἔκλαυσεν πικρῶς.


\par }{\SH Guards mistreat Jesus
\par }
{\PP \VS{63}Καὶ οἱ ἄνδρες οἱ συνέχοντες τὸν Ἰησοῦν\FTNT{‡}{{\FR 22:63 }{\FT{τον ιησουν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N,W [96.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ αυτον 𝕻{\SUP{75}}ℵB,D,T,0171{\SUP{v}} [3.5\%] NU}}} ἐνέπαιζον αὐτῷ, δαίροντες.\FTNT{§}{{\FR 22:63 }{\FT{δαιροντες
{\BD{f}}{\SUP{35}} [35\%] ¦ δεροντες 𝕻{\SUP{75}}ℵA,B,N,T,W [65\%] CP,HF,RP,TR,OC,NU ¦ — D,0171}}}

\VS{64}Καὶ περικαλύψαντες αὐτόν, ἔτυπτον αὐτοῦ τὸ πρόσωπον καὶ ἐπηρώτων αὐτὸν\FTNT{*}{{\FR 22:64 }{\FT{αυτον ετυπτον αυτου το προσωπον και επηρωτων αυτον
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N,W [94\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ~ 2134578 [4\%] ¦ ~ 345216 D ¦ ~ 87 𝕻{\SUP{75}}B,T [2\%] NU ¦ 78 ℵ}}} λέγοντες· «Προφήτευσον. Τίς ἐστιν ὁ παίσας σε;»

\VS{65}Καὶ ἕτερα πολλὰ βλασφημοῦντες ἔλεγον εἰς αὐτόν.


\par }{\MS Crucifixion day

\par }{\SH Jesus judged by the Council
\par }
{\MM \VS{66}Καὶ ὡς ἐγένετο ἡμέρα, συνήχθη τὸ πρεσβυτέριον τοῦ λαοῦ, ἀρχιερεῖς τε\FTNT{†}{{\FR 22:66 }{\FT{τε
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{75}}ℵA,B,N,T,W [50\%] CP,TR,NU ¦ — (D) [50\%] HF,RP,OC}}} καὶ γραμματεῖς, καὶ ἀπήγαγον\FTNT{‡}{{\FR 22:66 }{\FT{απηγαγον
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{75}}ℵB,D,T [24\%] CP,NU ¦ ανηγαγον A,W [75\%] HF,RP,TR,OC ¦ ηγαγον N [1\%]}}} αὐτὸν εἰς τὸ συνέδριον αὐτῶν,\FTNT{§}{{\FR 22:66 }{\FT{αυτων
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{75}}ℵB,D,T [74\%] CP,HF,RP,NU ¦ εαυτων A,N,W [23\%] TR,OC ¦ αυτον [2\%] ¦ three other variants [1\%]}}} λέγοντες,

\VS{67}«Εἰ σὺ εἶ ὁ Χριστός, εἰπὲ\FTNT{*}{{\FR 22:67 }{\FT{ειπε
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N,W [99.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ειπον 𝕻{\SUP{75}}ℵB,T [0.5\%] NU ¦ — D}}} ἡμῖν.» Εἶπεν δὲ αὐτοῖς· «Ἐὰν ὑμῖν εἴπω, οὐ μὴ πιστεύσητε.

\VS{68}Ἐὰν δὲ καὶ\FTNT{†}{{\FR 22:68 }{\FT{και
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N,W [98.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — 𝕻{\SUP{75}}ℵB(D)T [1.5\%] NU}}} ἐρωτήσω, οὐ μὴ ἀποκριθῆτέ μοι ἢ ἀπολύσητε.\FTNT{‡}{{\FR 22:68 }{\FT{μοι η απολυσητε
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D,N,W (94.3\%) CP,HF,RP,TR,OC ¦ 12 (three variations of the verb) (0.5\%) ¦ ~ 23 με (0.3\%) ¦ 23 (2.4\%) ¦ 1 (1.6\%) ¦ — 𝕻{\SUP{75}}ℵB,T (0.4\%) NU ¦ four other variants (0.4\%)}}}

\VS{69}Ἀπὸ τοῦ νῦν\FTNT{§}{{\FR 22:69 }{\FT{νυν
{\BD{f}}{\SUP{35}} N,W [98.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ 1 δε 𝕻{\SUP{75}}ℵA,B,D,T [1.5\%] NU}}} ἔσται ὁ Υἱὸς τοῦ Ἀνθρώπου καθήμενος ἐκ δεξιῶν τῆς δυνάμεως τοῦ Θεοῦ.»

\VS{70}Εἶπον\FTNT{*}{{\FR 22:70 }{\FT{ειπον
{\IT{rell}} ¦ ειπαν 𝕻{\SUP{75}}ℵB,T [1\%] NU ¦ one other reading}}} δὲ πάντες, «Σὺ οὖν εἶ ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ;» Ὁ δὲ πρὸς αὐτοὺς ἔφη, «Ὑμεῖς λέγετε ὅτι ΕΓΩ ΕΙΜΙ.»

\VS{71}Οἱ δὲ εἶπον·\FTNT{†}{{\FR 22:71 }{\FT{ειπον
{\IT{rell}} ¦ ειπαν 𝕻{\SUP{75}}ℵB,D,T [1\%] NU}}} «Τί ἔτι χρείαν ἔχομεν μαρτυρίας;\FTNT{‡}{{\FR 22:71 }{\FT{χρειαν εχομεν μαρτυριας
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,D,N,W [85\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ~ 231 𝕻{\SUP{75}}B,T [0.5\%] NU ¦ 1 εχωμεν 3 [12\%] ¦ 12 μαρτυρων D [2.5\%]}}} Αὐτοὶ γὰρ ἠκούσαμεν ἀπὸ τοῦ στόματος αὐτοῦ.»




\par }\Chap{23}{\SH Jesus taken to Pontius Pilate
\par }
{\PP \VerseOne{1}Καὶ ἀναστὰν ἅπαν τὸ πλῆθος αὐτῶν ἤγαγον\FTNT{*}{{\FR 23:1 }{\FT{ηγαγον
{\IT{rell}} ¦ ηγαγεν [1\%] CP,TR}}} αὐτὸν ἐπὶ τὸν Πιλᾶτον.

\VS{2}Ἤρξαντο δὲ κατηγορεῖν αὐτοῦ λέγοντες, «Τοῦτον εὕρομεν\FTNT{†}{{\FR 23:2 }{\FT{ευρομεν
{\IT{rell}} ¦ ευραμεν B,T [1\%] NU ¦ ευρον D ¦ ευρωμεν [1\%] ¦ two other variants}}} διαστρέφοντα τὸ ἔθνος,\FTNT{‡}{{\FR 23:2 }{\FT{εθνος
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,W [70\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ 1 ημων 𝕻{\SUP{75}}ℵB,D,N,T [30\%] NU}}} καὶ κωλύοντα Καίσαρι φόρους\FTNT{§}{{\FR 23:2 }{\FT{καισαρι φορους
{\BD{f}}{\SUP{35}} (N)W [91\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ~ 21 𝕻{\SUP{75}}ℵB(D)T [1\%] NU ¦ 1 φορον A [8\%]}}} διδόναι,\FTNT{*}{{\FR 23:2 }{\FT{διδοναι
{\BD{f}}{\SUP{35}} A(D)N,W [96\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ 1 και 𝕻{\SUP{75}}ℵB,T [4\%] NU}}} λέγοντα ἑαυτὸν Χριστὸν βασιλέα εἶναι.»

\VS{3}Ὁ δὲ Πιλᾶτος ἐπηρώτησεν\FTNT{†}{{\FR 23:3 }{\FT{επηρωτησεν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D,N,W [99.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ηρωτησεν 𝕻{\SUP{75}}ℵB,T [0.5\%] NU}}} αὐτὸν λέγων, «Σὺ εἶ ὁ βασιλεὺς τῶν Ἰουδαίων;» Ὁ δὲ ἀποκριθεὶς αὐτῷ ἔφη, «Σὺ λέγεις.»

\VS{4}Ὁ δὲ Πιλᾶτος εἶπεν πρὸς τοὺς ἀρχιερεῖς καὶ τοὺς ὄχλους,\FTNT{‡}{{\FR 23:4 }{\FT{οχλους
{\IT{rell}} ¦ 1 οτι [1\%] OC}}} «Οὐδὲν εὑρίσκω αἴτιον ἐν τῷ ἀνθρώπῳ τούτῳ.»

\VS{5}Οἱ δὲ ἐπίσχυον, λέγοντες ὅτι «Ἀνασείει τὸν λαόν, διδάσκων καθ᾿ ὅλης τῆς Ἰουδαίας,\FTNT{§}{{\FR 23:5 }{\FT{ιουδαιας
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{75}}A(D)N,W [99.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ 1 και ℵB,T [0.5\%] NU}}} ἀρξάμενος ἀπὸ τῆς Γαλιλαίας ἕως ὧδε.»


\par }{\SH Jesus taken to Herod
\par }
{\PP \VS{6}Πιλᾶτος δὲ ἀκούσας ‹Γαλιλαίαν,›\FTNT{*}{{\FR 23:6 }{\FT{γαλιλαιαν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D,W [99\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — 𝕻{\SUP{75}}ℵB,T [0.5\%] NU ¦ γαλιλαιας N ¦ four other spellings}}} ἐπηρώτησεν εἰ ὁ ἄνθρωπος Γαλιλαῖός ἐστιν.

\VS{7}Καὶ ἐπιγνοὺς ὅτι ἐκ τῆς ἐξουσίας Ἡρῴδου ἐστίν, ἀνέπεμψεν αὐτὸν πρὸς Ἡρῴδην, ὄντα καὶ αὐτὸν ἐν Ἱεροσολύμοις ἐν ταύταις ταῖς ἡμέραις.

\VS{8}Ὁ δὲ Ἡρῴδης ἰδὼν τὸν Ἰησοῦν ἐχάρη λίαν, ἦν γὰρ θέλων ἐξ ἱκανοῦ\FTNT{†}{{\FR 23:8 }{\FT{θελων εξ ικανου
{\BD{f}}{\SUP{35}} A [72\%] CP,HF,RP,TR ¦ ~ 231 [4\%] OC ¦ 123 χρονου N,W [20\%] ¦ 12 ικανων χρονων D ¦ ~ 23 χρονου 1 [3.5\%] ¦ ~ 2 ικανων χρονων 1 𝕻{\SUP{75}}ℵB,T [0.5\%] NU ¦ several other variants}}} ἰδεῖν αὐτόν, διὰ τὸ ἀκούειν\FTNT{‡}{{\FR 23:8 }{\FT{ακουειν
{\IT{rell}} ¦ 1 αυτον [3\%] OC}}} πολλὰ\FTNT{§}{{\FR 23:8 }{\FT{πολλα
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N,W [95\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — 𝕻{\SUP{75}}ℵB,D,T [5\%] NU}}} περὶ αὐτοῦ· καὶ ἤλπιζέν τι\FTNT{*}{{\FR 23:8 }{\FT{τι
{\IT{rell}} ¦ ετι CP}}} σημεῖον ἰδεῖν ὑπ᾿ αὐτοῦ γινόμενον.

\VS{9}Ἐπηρώτα δὲ αὐτὸν ἐν λόγοις ἱκανοῖς· αὐτὸς δὲ οὐδὲν ἀπεκρίνατο αὐτῷ.

\VS{10}Εἱστήκεισαν δὲ οἱ ἀρχιερεῖς καὶ οἱ γραμματεῖς,\FTNT{†}{{\FR 23:10 }{\FT{αρχιερεις και οι γραμματεις
{\IT{rell}} ¦ ~ 4231 OC}}} εὐτόνως κατηγοροῦντες αὐτοῦ.

\VS{11}Ἐξουθενήσας δὲ αὐτὸν\FTNT{‡}{{\FR 23:11 }{\FT{αυτον
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,B,D(W) [97.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ 1 και 𝕻{\SUP{75}}N,T [2.5\%] [NU] ¦ και ℵ}}} ὁ Ἡρῴδης σὺν τοῖς στρατεύμασιν αὐτοῦ, καὶ ἐμπαίξας, περιβαλὼν αὐτὸν\FTNT{§}{{\FR 23:11 }{\FT{αυτον
{\BD{f}}{\SUP{35}} A(D)N,T,W [89\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ αυτω [6\%] ¦ — 𝕻{\SUP{75}}ℵB [5\%] NU ¦ one other variant}}} ἐσθῆτα λαμπράν, ἀνέπεμψεν αὐτὸν τῷ Πιλάτῳ.

\VS{12}(Ἐγένοντο δὲ φίλοι ὅ τε Πιλᾶτος καὶ ὁ Ἡρῴδης\FTNT{*}{{\FR 23:12 }{\FT{πιλατος και ο ηρωδης
{\BD{f}}{\SUP{35}} A(D)N [74\%] CP,HF,RP,TR ¦ ~ 4231 𝕻{\SUP{75}}ℵB,T [1.5\%] OC,NU ¦ 124 W [24.5\%]}}} ἐν αὐτῇ τῇ ἡμέρᾳ μετ᾿ ἀλλήλων—προϋπῆρχον γὰρ ἐν ἔχθρᾳ ὄντες πρὸς ἑαυτούς.)\FTNT{†}{{\FR 23:12 }{\FT{εαυτους
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N,W [99.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ αυτους 𝕻{\SUP{75}}ℵB,T [0.5\%] NU ¦ D has long omission}}}


\par }{\SH Pilate sentences Jesus
\par }
{\PP \VS{13}Πιλᾶτος δὲ συγκαλεσάμενος τοὺς ἀρχιερεῖς καὶ τοὺς ἄρχοντας καὶ τὸν λαόν,

\VS{14}εἶπεν πρὸς αὐτούς· «Προσηνέγκατέ μοι τὸν ἄνθρωπον τοῦτον ὡς ἀποστρέφοντα\FTNT{‡}{{\FR 23:14 }{\FT{αποστρεφοντα
{\IT{rell}} ¦ διαστρεφοντα [14\%]}}} τὸν λαόν, καὶ ἰδού, ἐγὼ ἐνώπιον ὑμῶν ἀνακρίνας οὐδὲν\FTNT{§}{{\FR 23:14 }{\FT{ουδεν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D,N,W [99\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ουθεν 𝕻{\SUP{75}}ℵB,T [1\%] NU}}} εὗρον ἐν τῷ ἀνθρώπῳ τούτῳ αἴτιον ὧν κατηγορεῖτε κατ᾿ αὐτοῦ.

\VS{15}Ἀλλ᾿ οὐδὲ Ἡρῴδης (ἀνέπεμψα γὰρ ὑμᾶς πρὸς αὐτόν)·\FTNT{*}{{\FR 23:15 }{\FT{ανεπεμψα γαρ υμας προς αυτον
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D,N,W [82\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ανεπεμψεν 2345 [2\%] ¦ ~ 12543 [2\%] ¦ ~ ανεπεμψεν 2543 [2\%] ¦ ~ ανεπεμψεν 254 ημας 𝕻{\SUP{75}}ℵB,T [12\%] NU}}} καὶ ἰδού, οὐδὲν ἄξιον θανάτου ἐστὶν πεπραγμένον αὐτῷ.

\VS{16}Παιδεύσας οὖν αὐτὸν ἀπολύσω.»

\VS{17}(Ἀνάγκην δὲ εἶχεν ἀπολύειν αὐτοῖς κατὰ ἑορτὴν ἕνα.)\FTNT{†}{{\FR 23:17 }{\FT{have verse 17 (with a variety of minor variations)
{\BD{f}}{\SUP{35}} (ℵ)(D)(N)W (97.9\%) CP,HF,RP,TR,OC ¦ omit verse 17 𝕻{\SUP{75}}A,B,T (1.9\%) NU ¦ longer omissions (0.2\%)}}}


\par }{\PP \VS{18}Ἀνέκραξαν\FTNT{‡}{{\FR 23:18 }{\FT{ανεκραξαν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D,N(W) [98.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ανεκραγον 𝕻{\SUP{75}}ℵB,T [1.5\%] NU}}} δὲ παμπληθεὶ\FTNT{§}{{\FR 23:18 }{\FT{παμπληθει
{\IT{rell}} ¦ παμπληθη CP}}} λέγοντες· «Αἶρε τοῦτον, ἀπόλυσον δὲ ἡμῖν\FTNT{*}{{\FR 23:18 }{\FT{ημιν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D,W [88\%] HF,RP,OC ¦ 1 τον 𝕻{\SUP{75}}ℵB,N,T [12\%] CP,TR,NU}}} Βαραββᾶν»—

\VS{19}ὅστις ἦν διὰ στάσιν τινὰ γενομένην ἐν τῇ πόλει, καὶ φόνον, βεβλημένος εἰς φυλακήν.\FTNT{†}{{\FR 23:19 }{\FT{βεβλημενος εις φυλακην
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D,N [93.5\%] CP,HF,RP,TR ¦ 12 την 3 W [6\%] OC ¦ βληθεις εν τη φυλακη 𝕻{\SUP{75}}B,T [0.5\%] NU ¦ εν τη φυλακη ℵ}}}

\VS{20}Πάλιν οὖν\FTNT{‡}{{\FR 23:20 }{\FT{ουν
{\BD{f}}{\SUP{35}} N,W [98.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ δε 𝕻{\SUP{75}}ℵA,B,D,T [1.5\%] NU ¦ one other variant}}} ὁ Πιλᾶτος προσεφώνησεν,\FTNT{§}{{\FR 23:20 }{\FT{προσεφωνησεν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N,W [98\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ 1 αυτοις 𝕻{\SUP{75}}ℵB,T [2\%] NU ¦ 1 αυτους D}}} θέλων ἀπολῦσαι τὸν Ἰησοῦν.

\VS{21}Οἱ δὲ ἐπεφώνουν λέγοντες· «Σταύρωσον, σταύρωσον\FTNT{*}{{\FR 23:21 }{\FT{σταυρωσον σταυρωσον
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N [95\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ σταυρου σταυρου 𝕻{\SUP{75}}ℵB,D [0.3\%] NU ¦ 1 W [5\%]}}} αὐτόν.»

\VS{22}Ὁ δὲ τρίτον εἶπεν πρὸς αὐτούς· «Τί γὰρ κακὸν ἐποίησεν οὗτος; Οὐδὲν αἴτιον\FTNT{†}{{\FR 23:22 }{\FT{αιτιον
{\IT{rell}} ¦ αξιον [2\%] OC}}} θανάτου εὗρον ἐν αὐτῷ· παιδεύσας οὖν αὐτὸν ἀπολύσω.»

\VS{23}Οἱ δὲ ἐπέκειντο φωναῖς μεγάλαις, αἰτούμενοι αὐτὸν σταυρωθῆναι· καὶ κατίσχυον αἱ φωναὶ αὐτῶν, καὶ τῶν ἀρχιερέων.\FTNT{‡}{{\FR 23:23 }{\FT{και των αρχιερεων
{\BD{f}}{\SUP{35}} A(D)N,W (99\%) CP,HF,RP,TR,OC ¦ — 𝕻{\SUP{75}}ℵB (0.5\%) NU ¦ six other readings (0.4\%)}}}

\VS{24}Ὁ δὲ\FTNT{§}{{\FR 23:24 }{\FT{ο δε
{\BD{f}}{\SUP{35}} A(D)N,W [99.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ και 𝕻{\SUP{75}}ℵB [0.5\%] NU}}} Πιλᾶτος ἐπέκρινεν γενέσθαι τὸ αἴτημα αὐτῶν.

\VS{25}Ἀπέλυσεν δὲ\FTNT{*}{{\FR 23:25 }{\FT{δε
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{75}}ℵA,B,D,N,W [70\%] CP,HF,RP,NU ¦ 1 αυτοις [20\%] TR ¦ 1 αυτοις τον βαραββαν [10\%] OC}}} τὸν διὰ στάσιν καὶ φόνον βεβλημένον εἰς τὴν\FTNT{†}{{\FR 23:25 }{\FT{την
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{75}}A,C,N [90\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — ℵB,D [10\%] NU ¦ τη W}}} φυλακήν, ὃν ᾐτοῦντο· τὸν δὲ Ἰησοῦν παρέδωκεν τῷ θελήματι αὐτῶν.


\par }{\SH Jesus is crucified
\par }
{\PP \VS{26}Καὶ ὡς ἀπήγαγον αὐτόν, ἐπιλαβόμενοι Σίμωνός τινος Κυρηναίου (ἐρχομένου\FTNT{‡}{{\FR 23:26 }{\FT{σιμωνος τινος κυρηναιου ερχομενου
{\BD{f}}{\SUP{35}} (A)N,W [96\%] CP,HF,RP,OC ¦ 123 του 4 [2\%] TR ¦ σιμωνα τινα κυρηναιον ερχομενον 𝕻{\SUP{75}}ℵB [2\%] NU ¦ τινα σιμωνα κυρηναιον ερχομενον C,D}}} ἀπ᾿ ἀγροῦ), ἐπέθηκαν αὐτῷ τὸν σταυρὸν φέρειν ὄπισθεν\FTNT{§}{{\FR 23:26 }{\FT{οπισθεν
{\IT{rell}} ¦ οπισω [3\%] OC}}} τοῦ Ἰησοῦ.

\VS{27}Ἠκολούθει δὲ αὐτῷ πολὺ πλῆθος τοῦ λαοῦ, καὶ γυναικῶν αἳ καὶ\FTNT{*}{{\FR 23:27 }{\FT{αι και
{\BD{f}}{\SUP{35}} W [95\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ 1 𝕻{\SUP{75}}A,B,C(D)N [5\%] NU ¦ — ℵ}}} ἐκόπτοντο καὶ ἐθρήνουν αὐτόν.

\VS{28}Στραφεὶς δὲ πρὸς αὐτὰς ὁ Ἰησοῦς\FTNT{†}{{\FR 23:28 }{\FT{προς αυτας ο ιησους
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N,W [98\%] CP,HF,RP,TR,OC[NU] ¦ ~ 3412 C(D) [1\%] ¦ 124 𝕻{\SUP{75}}ℵB [0.3\%] ¦ three other variants}}} εἶπεν· «Θυγατέρες Ἱερουσαλήμ, μὴ κλαίετε ἐπ᾿ ἐμέ· πλὴν ἐφ᾿ ἑαυτὰς κλαίετε καὶ ἐπὶ τὰ τέκνα ὑμῶν.

\VS{29}Ὅτι ἰδού, ἔρχονται ἡμέραι ἐν αἷς ἐροῦσιν, ‹Μακάριαι αἱ στεῖραι, καὶ\FTNT{‡}{{\FR 23:29 }{\FT{και
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{75}}A,D,W [90\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ 1 αι ℵB,C,N [10\%] NU}}} κοιλίαι αἳ οὐκ ἐγέννησαν καὶ μαστοὶ οἳ οὐκ ἐθήλασαν.›\FTNT{§}{{\FR 23:29 }{\FT{εθηλασαν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N,W [98\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ εθρεψαν 𝕻{\SUP{75}}ℵB,C [1\%] NU ¦ εξεθρεψαν D [1\%]}}}

\VS{30}Τότε ἄρξονται λέγειν τοῖς ὄρεσιν, ‹Πέσετε ἐφ᾿ ἡμᾶς,› καὶ τοῖς βουνοῖς, ‹Καλύψατε ἡμᾶς.›

\VS{31}Ὅτι εἰ ἐν τῷ ὑγρῷ ξύλῳ ταῦτα ποιοῦσιν, ἐν τῷ ξηρῷ τί γένηται;»\FTNT{*}{{\FR 23:31 }{\FT{γενηται
{\IT{rell}} ¦ γινεται [9\%] ¦ γενησεται [10\%]}}}


\par }{\PP \VS{32}Ἤγοντο δὲ καὶ ἕτεροι δύο, κακοῦργοι,\FTNT{†}{{\FR 23:32 }{\FT{δυο κακουργοι
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,D,N,Q,W [99.8\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ~ 21 𝕻{\SUP{75}}ℵB,NU}}} σὺν αὐτῷ ἀναιρεθῆναι.

\VS{33}Καὶ ὅτε ἀπῆλθον\FTNT{‡}{{\FR 23:33 }{\FT{απηλθον
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N,W [97.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ηλθον 𝕻{\SUP{75}}ℵB,C(D)Q [2.5\%] NU ¦ three other variants}}} ἐπὶ τὸν τόπον τὸν καλούμενον Κρανίον, ἐκεῖ ἐσταύρωσαν αὐτόν· καὶ τοὺς κακούργους, ὃν μὲν ἐκ δεξιῶν, ὃν δὲ ἐξ ἀριστερῶν.


\par }{\PP \VS{34}Ὁ δὲ Ἰησοῦς ἔλεγεν, «Πάτερ, ἄφες αὐτοῖς, οὐ γὰρ οἴδασιν τί ποιοῦσιν»·\FTNT{§}{{\FR 23:34 }{\FT{ο δε ιησους ελεγεν πατερ αφες αυτοις ου γαρ οιδασιν τι ποιουσιν
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵ(A)C,N(Q) (99.2\%—with a variety of minor variations) CP,HF,RP,TR,OC[[NU]] ¦ — 𝕻{\SUP{75}}B,D,W (0.8\%)}}} διαμεριζόμενοι δὲ τὰ ἱμάτια αὐτοῦ ἔβαλον\FTNT{*}{{\FR 23:34 }{\FT{εβαλον
{\IT{rell}} ¦ εβαλλον N [9\%] OC}}} κλῆρον.\FTNT{†}{{\FR 23:34 }{\FT{κληρον
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{75}}ℵB,C,D,Q,W [97\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ κληρους A,N [3\%] NU}}}

\VS{35}Καὶ εἱστήκει ὁ λαὸς θεωρῶν. Ἐξεμυκτήριζον δὲ καὶ οἱ ἄρχοντες σὺν αὐτοῖς\FTNT{‡}{{\FR 23:35 }{\FT{συν αυτοις
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N,W [97\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — 𝕻{\SUP{75}}ℵB,C,Q [3\%] NU ¦ D is wild}}} λέγοντες, «Ἄλλους ἔσωσεν· σωσάτω ἑαυτόν, εἰ οὗτός ἐστιν ὁ Χριστός, ὁ τοῦ Θεοῦ ἐκλεκτός.»\FTNT{§}{{\FR 23:35 }{\FT{ο του θεου εκλεκτος
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N,Q [95\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ~ 1423 C [0.5\%] ¦ ~ 2314 B,W [1\%] NU ¦ ~ 12314 ℵ ¦ 1 υιος 2314 𝕻{\SUP{75}} [3\%] ¦ D is wild}}}

\VS{36}Ἐνέπαιζον\FTNT{*}{{\FR 23:36 }{\FT{ενεπαιζον
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N,Q [99\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ενεπαιξαν 𝕻{\SUP{75}}ℵB [0.5\%] NU ¦ ενεπαιξον C,D,W}}} δὲ αὐτῷ καὶ οἱ στρατιῶται, προσερχόμενοι καὶ\FTNT{†}{{\FR 23:36 }{\FT{και
{\BD{f}}{\SUP{35}} N,Q,W [99\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — 𝕻{\SUP{75}}ℵA,B,C [1\%] NU ¦ τε D}}} ὄξος προσφέροντες αὐτῷ,

\VS{37}καὶ λέγοντες, «Εἰ σὺ εἶ ὁ βασιλεὺς τῶν Ἰουδαίων, σῶσον σεαυτόν.»


\par }{\PP \VS{38}Ἦν δὲ καὶ\FTNT{‡}{{\FR 23:38 }{\FT{και
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{75}}ℵA,B,N,Q,W [75\%] HF,RP,TR,OC,NU ¦ 1 η C,D [22.5\%] CP ¦ η [1.5\%] ¦ — [1\%]}}} ἐπιγραφὴ γεγραμμένη ἐπ᾿ αὐτῷ,\FTNT{§}{{\FR 23:38 }{\FT{γεγραμμενη επ αυτω
{\BD{f}}{\SUP{35}} N,W [98\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ~ 231 C [1.5\%] ¦ 23 𝕻{\SUP{75}}ℵB [0.5\%] NU ¦ επιγεγραμμενη 23 A,D,Q}}} γράμμασιν Ἑλληνικοῖς καὶ Ῥωμαϊκοῖς καὶ Ἑβραϊκοῖς·\FTNT{*}{{\FR 23:38 }{\FT{γραμμασιν ελληνικοις και ρωμαικοις και εβραικοις
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N,Q,W [98\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ 1246 ℵD [1\%] ¦ — 𝕻{\SUP{75}}B,C [0.5\%] NU ¦ several minor variations}}}

\par }{\PC ΟΥΤΟΣ ΕΣΤΙΝ Ὁ ΒΑΣΙΛΕΥΣ ΤΩΝ ΙΟΥΔΑΙΩΝ\FTNT{†}{{\FR 23:38 }{\FT{ουτος εστιν ο βασιλευς των ιουδαιων
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,W [97\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ 12 ιησους 3456 N,Q [2\%] ¦ ~ 345612 D ¦ ~ 34561 𝕻{\SUP{75}}ℵB [0.5\%] NU ¦ 3456 C}}}


\par }{\PP \VS{39}Εἷς δὲ τῶν κρεμασθέντων κακούργων ἐβλασφήμει αὐτὸν λέγων, «Εἰ\FTNT{‡}{{\FR 23:39 }{\FT{ει
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N,Q,W [99.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ουχι 𝕻{\SUP{75}}ℵB,C [0.5\%] NU ¦ D has long omission}}} σὺ εἶ ὁ Χριστός, σῶσον σεαυτὸν καὶ ἡμᾶς.»

\VS{40}Ἀποκριθεὶς δὲ ὁ ἕτερος ἐπετίμα\FTNT{§}{{\FR 23:40 }{\FT{επετιμα
{\BD{f}}{\SUP{35}} A(D)N,W [99\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ επετιμων 𝕻{\SUP{75}}ℵB,C [1\%] NU ¦ one other variant}}} αὐτῷ λέγων·\FTNT{*}{{\FR 23:40 }{\FT{λεγων
{\BD{f}}{\SUP{35}} A(D)N,W [99\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ εφη 𝕻{\SUP{75}}ℵB,C [1\%] NU}}} «Οὐδὲ φοβῇ σὺ τὸν Θεόν, ὅτι ἐν τῷ αὐτῷ κρίματι εἶ;

\VS{41}Καὶ ἡμεῖς μὲν δικαίως, ἄξια γὰρ ὧν ἐπράξαμεν ἀπολαμβάνομεν· οὗτος δὲ οὐδὲν ἄτοπον ἔπραξεν.»

\VS{42}Καὶ ἔλεγεν τῷ\FTNT{†}{{\FR 23:42 }{\FT{τω
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,W [99.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — 𝕻{\SUP{75}}ℵB,C [0.3\%] NU ¦ αυτω (D)}}} Ἰησοῦ, «Μνήσθητί μου, Κύριε,\FTNT{‡}{{\FR 23:42 }{\FT{κυριε
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,W [97\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — 𝕻{\SUP{75}}ℵB,C [3\%] NU ¦ D is wild}}} ὅταν ἔλθῃς ἐν τῇ βασιλείᾳ\FTNT{§}{{\FR 23:42 }{\FT{εν τη βασιλεια
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,C,W [99.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ εις την βασιλειαν 𝕻{\SUP{75}}B [0.3\%] NU ¦ D is wild}}} σου.»

\VS{43}Καὶ εἶπεν αὐτῷ ὁ Ἰησοῦς,\FTNT{*}{{\FR 23:43 }{\FT{ο ιησους
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C(D)W [99.7\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — 𝕻{\SUP{75}}ℵB [0.3\%] NU}}} «Ἀμὴν λέγω σοι,\FTNT{†}{{\FR 23:43 }{\FT{λεγω σοι
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,W [99.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ~ 21 𝕻{\SUP{75}}B,C [0.5\%] NU ¦ D is wild}}} σήμερον μετ᾿ ἐμοῦ ἔσῃ ἐν τῷ Παραδείσῳ.»


\par }{\SH Jesus dismisses His spirit
\par }
{\PP \VS{44}Ἦν δὲ\FTNT{‡}{{\FR 23:44 }{\FT{ην δε
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D,Q,W [99.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ~ και 1 ℵ ¦ ~ και 1 ηδη 𝕻{\SUP{75}}B,C [0.5\%] NU}}} ὡσεὶ ὥρα ἕκτη, καὶ σκότος ἐγένετο ἐφ᾿ ὅλην τὴν γῆν ἕως ὥρας ἐνάτης.\FTNT{§}{{\FR 23:44 }{\FT{ενατης
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{75}}ℵA,B,C,D,Q,W [70\%] CP,HF,RP,OC,NU ¦ εννατης [30\%] TR}}}

\VS{45}Καὶ ἐσκοτίσθη ὁ ἥλιος·\FTNT{*}{{\FR 23:45 }{\FT{και εσκοτισθη ο ηλιος
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,Q,W (96.8\%) CP,HF,RP,TR ¦ ~ 2 δε 34 D ¦ του ηλιου εκλειποντος B (0.4\%) OC ¦ του ηλιου εκλιποντος 𝕻{\SUP{75}}ℵC (0.4\%) NU ¦ του ηλιου εσκοτισθεντος (0.7\%) ¦ conflations (1.2\%) ¦ two other variants (0.2\%) ¦ — (0.4\%)}}} καὶ ἐσχίσθη\FTNT{†}{{\FR 23:45 }{\FT{και εσχισθη
{\BD{f}}{\SUP{35}} A(D)W [99\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ~ 2 δε 𝕻{\SUP{75}}ℵB,C [1\%] NU}}} τὸ καταπέτασμα τοῦ ναοῦ μέσον.

\VS{46}Καὶ φωνήσας φωνῇ μεγάλῃ, ὁ Ἰησοῦς εἶπεν, «Πάτερ, εἰς χεῖράς σου παραθήσομαι\FTNT{‡}{{\FR 23:46 }{\FT{παραθησομαι
{\BD{f}}{\SUP{35}} [77\%] CP,HF,RP,TR ¦ παρατιθεμαι 𝕻{\SUP{75}}ℵA,B,C,Q,W [11\%] OC,NU ¦ παρατιθημι (D) [12\%]}}} τὸ πνεῦμά μου.» Καὶ ταῦτα\FTNT{§}{{\FR 23:46 }{\FT{και ταυτα
{\BD{f}}{\SUP{35}} A [83\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ τουτο δε 𝕻{\SUP{75}}ℵB,C(D)W [1.5\%] NU ¦ 1 τουτο Q [15.5\%]}}} εἰπὼν ἐξέπνευσεν.


\par }{\SH Various reactions
\par }
{\PP \VS{47}Ἰδὼν δὲ ὁ ἑκατόνταρχος\FTNT{*}{{\FR 23:47 }{\FT{εκατονταρχος
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,D,Q,W [99\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ εκατονταρχης 𝕻{\SUP{75}}ℵB [1\%] NU}}} τὸ γενόμενον, ἐδόξασεν\FTNT{†}{{\FR 23:47 }{\FT{εδοξασεν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,Q,W [99\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ εδοξαζεν 𝕻{\SUP{75}}ℵB,D [1\%] NU}}} τὸν Θεὸν λέγων, «Ὄντως ὁ ἄνθρωπος οὗτος δίκαιος ἦν.»

\VS{48}Καὶ πάντες οἱ συμπαραγενόμενοι ὄχλοι ἐπὶ τὴν θεωρίαν ταύτην, θεωροῦντες τὰ γενόμενα,\FTNT{‡}{{\FR 23:48 }{\FT{θεωρουντες τα γενομενα
{\BD{f}}{\SUP{35}} Q,W [93\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ 12 γινομενα [5\%] ¦ θεωρησαντες 23 𝕻{\SUP{75}}ℵB,C,D [1.5\%] NU ¦ — A [0.5\%]}}} τύπτοντες ἑαυτῶν\FTNT{§}{{\FR 23:48 }{\FT{εαυτων
{\BD{f}}{\SUP{35}} Q [90\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ αυτων W [8.5\%] ¦ — 𝕻{\SUP{75}}ℵA,B,C,D [1.5\%] NU}}} τὰ στήθη ὑπέστρεφον.

\VS{49}Εἱστήκεισαν δὲ πάντες οἱ γνωστοὶ αὐτοῦ\FTNT{*}{{\FR 23:49 }{\FT{αυτου
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵC,D,W [97\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ αυτω 𝕻{\SUP{75}}A,B [3\%] NU}}} μακρόθεν,\FTNT{†}{{\FR 23:49 }{\FT{μακροθεν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,W [95.5\%] CP,HF,RP,TR ¦ απο 1 𝕻{\SUP{75}}ℵB,D [4.5\%] OC,NU}}} καὶ γυναῖκες αἱ συνακολουθήσασαι\FTNT{‡}{{\FR 23:49 }{\FT{συνακολουθησασαι
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D,W [99\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ συνακολουθουσαι 𝕻{\SUP{75}}ℵB,C [1\%] NU ¦ one other variant}}} αὐτῷ ἀπὸ τῆς Γαλιλαίας, ὁρῶσαι ταῦτα.


\par }{\SH Jesus’ body is buried
\par }
{\PP \VS{50}Καὶ ἰδού, ἀνὴρ ὀνόματι Ἰωσήφ, βουλευτὴς ὑπάρχων,\FTNT{§}{{\FR 23:50 }{\FT{υπαρχων
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,B(D)W [98\%] CP,HF,RP,TR ¦ 1 και 𝕻{\SUP{75}}ℵC [2\%] OC[NU]}}} ἀνὴρ ἀγαθὸς καὶ δίκαιος

\VS{51}(οὗτος οὐκ ἦν συγκατατεθειμένος τῇ βουλῇ καὶ τῇ πράξει αὐτῶν), ἀπὸ Ἀριμαθαίας,\FTNT{*}{{\FR 23:51 }{\FT{ἀριμαθαιας
{\BD{f}}{\SUP{35}} CP,HF,RP,TR,OC ¦ ἁριμαθαιας NU}}} πόλεως τῶν Ἰουδαίων, ὃς προσεδέχετο καὶ αὐτὸς\FTNT{†}{{\FR 23:51 }{\FT{ος προσδεχετο και αυτος
{\BD{f}}{\SUP{35}} [32\%] CP,OC ¦ 1 και 234 A,W [52\%] HF,RP,TR ¦ ~ 1 και 42 [13\%] ¦ 12 𝕻{\SUP{75}}ℵB,C,D [1\%] NU ¦ 1 και 2 [2\%]}}} τὴν βασιλείαν τοῦ Θεοῦ·

\VS{52}οὗτος προσελθὼν τῷ Πιλάτῳ ᾐτήσατο τὸ σῶμα τοῦ Ἰησοῦ.

\VS{53}Καὶ καθελὼν αὐτὸ\FTNT{‡}{{\FR 23:53 }{\FT{αυτο
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,W [95.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — 𝕻{\SUP{75}}ℵB,C,D [3\%] NU ¦ αυτον [1.5\%]}}} ἐνετύλιξεν αὐτὸ\FTNT{§}{{\FR 23:53 }{\FT{αυτο
{\IT{rell}} ¦ — W [3.5\%] OC}}} σινδόνι, καὶ ἔθηκεν αὐτὸ\FTNT{*}{{\FR 23:53 }{\FT{αυτο
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{75}}A,W [94\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ αυτον ℵB,C,D [1\%] NU ¦ αυτω [2\%] ¦ — [3\%]}}} ἐν μνήματι λαξευτῷ, οὗ οὐκ ἦν οὐδέπω οὐδεὶς\FTNT{†}{{\FR 23:53 }{\FT{ουδεπω ουδεις
{\BD{f}}{\SUP{35}} [74\%] CP,HF,RP,TR ¦ ~ 21 ℵC,W [20\%] OC ¦ ~ 2 ουπω 𝕻{\SUP{75}}A,B [1\%] NU ¦ ουπω 2 D ¦ ουδεποτε 2 [5\%]}}} κείμενος.

\VS{54}Καὶ ἡμέρα ἦν Παρασκευή·\FTNT{‡}{{\FR 23:54 }{\FT{παρασκευη
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,W [99\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ παρασκευης 𝕻{\SUP{75}}ℵB,C [1\%] NU ¦ προσσαββατου D}}} σάββατον\FTNT{§}{{\FR 23:54 }{\FT{σαββατον
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,W [90\%] CP,HF,RP,OC ¦ και 1 𝕻{\SUP{75}}ℵB,C [10\%] TR,NU ¦ — D}}} ἐπέφωσκεν.

\VS{55}Κατακολουθήσασαι δὲ\FTNT{*}{{\FR 23:55 }{\FT{δε
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,C,W [90\%] CP,HF,RP ¦ 1 και [2\%] TR ¦ 1 αι 𝕻{\SUP{75}}B [7\%] OC,NU ¦ 1 δυο D ¦ — [1\%]}}} γυναῖκες, αἵτινες ἦσαν συνεληλυθυῖαι αὐτῷ ἐκ τῆς Γαλιλαίας,\FTNT{†}{{\FR 23:55 }{\FT{αυτω εκ της γαλιλαιας
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,W [94\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ~ 2341 𝕻{\SUP{75}}ℵ(B) [0.5\%] NU ¦ 234 C ¦ απο 34 (D) [5\%]}}} ἐθεάσαντο τὸ μνημεῖον καὶ ὡς ἐτέθη τὸ σῶμα αὐτοῦ.

\VS{56}Ὑποστρέψασαι δὲ ἡτοίμασαν ἀρώματα καὶ μύρα. Καὶ τὸ μὲν σάββατον ἡσύχασαν κατὰ τὴν ἐντολήν.




\par }{\MS Resurrection Day

\par }\Chap{24}{\SH “He is not here, but is risen!”
\par }
{\MM \VerseOne{1}Τῇ δὲ μιᾷ τῶν σαββάτων, ὄρθρου βαθέος,\FTNT{*}{{\FR 24:1 }{\FT{βαθεος
{\BD{f}}{\SUP{35}} W [50\%] RP,TR,OC ¦ βαθεως 𝕻{\SUP{75}}ℵA,B,C,D [50\%] CP,HF,NU}}} ἦλθον ἐπὶ τὸ μνῆμα\FTNT{†}{{\FR 24:1 }{\FT{ηλθον επι το μνημα
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,W [97.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ~ 2341 (B) [0.3\%] NU ¦ 123 μνημειον C [2\%] ¦ ~ 23 μνημειον 1 𝕻{\SUP{75}}(ℵ) ¦ ηρχοντο 234 D}}} φέρουσαι ἃ ἡτοίμασαν ἀρώματα, καί τινες σὺν αὐταῖς.\FTNT{‡}{{\FR 24:1 }{\FT{και τινες συν αυταις
{\BD{f}}{\SUP{35}} A(D)W [99.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — 𝕻{\SUP{75}}ℵB,C [0.5\%] NU}}}

\VS{2}Εὗρον δὲ τὸν λίθον ἀποκεκυλισμένον ἀπὸ τοῦ μνημείου·

\VS{3}καὶ εἰσελθοῦσαι\FTNT{§}{{\FR 24:3 }{\FT{και εισελθουσαι
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,W [98.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ~ 2 δε 𝕻{\SUP{75}}ℵB,C,D [1.5\%] NU}}} οὐχ εὗρον τὸ σῶμα τοῦ Κυρίου Ἰησοῦ.

\VS{4}Καὶ ἐγένετο, ἐν τῷ διαπορεῖσθαι\FTNT{*}{{\FR 24:4 }{\FT{διαπορεισθαι
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,W [99\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ απορεισθαι 𝕻{\SUP{75}}ℵB,C,D [0.5\%] NU ¦ διαπορειν [0.5\%]}}} αὐτὰς περὶ τούτου, καὶ ἰδού, ἄνδρες δύο\FTNT{†}{{\FR 24:4 }{\FT{ανδρες δυο
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{75}}ℵA,B,C,W [98\%] CP,HF,RP,OC,NU ¦ ~ 21 D [2\%] TR}}} ἐπέστησαν αὐταῖς ἐν ἐσθήσεσιν ἀστραπτούσαις.\FTNT{‡}{{\FR 24:4 }{\FT{εσθησεσιν αστραπτουσαις
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,W [99.7\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ εσθητι αστραπτουση 𝕻{\SUP{75}}ℵB,D,NU}}}

\VS{5}Ἐμφόβων δὲ γενομένων αὐτῶν καὶ κλινουσῶν τὸ πρόσωπον\FTNT{§}{{\FR 24:5 }{\FT{το προσωπον
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,W [92\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ τα προσωπα 𝕻{\SUP{75}}ℵB,C,D [8\%] NU}}} εἰς τὴν γῆν, εἶπον\FTNT{*}{{\FR 24:5 }{\FT{ειπον
{\IT{rell}} ¦ ειπαν 𝕻{\SUP{75}}ℵB,C,D [0.5\%] NU ¦ ειπεν [6\%] ¦ one other reading}}} πρὸς αὐτάς· «Τί ζητεῖτε τὸν ζῶντα μετὰ τῶν νεκρῶν;

\VS{6}Οὐκ ἔστιν ὧδε, ἀλλ᾿\FTNT{†}{{\FR 24:6 }{\FT{αλλ
{\BD{f}}{\SUP{35}} A [99\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ αλλα 𝕻{\SUP{75}}ℵB(W) [0.6\%] NU ¦ — C(D)}}} ἠγέρθη· μνήσθητε ὡς ἐλάλησεν ὑμῖν ἔτι ὢν ἐν τῇ Γαλιλαίᾳ,

\VS{7}λέγων ὅτι ‹Δεῖ τὸν Υἱὸν τοῦ Ἀνθρώπου\FTNT{‡}{{\FR 24:7 }{\FT{οτι δει τον υιον του ανθρωπου
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D,W [99.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ~ 345612 𝕻{\SUP{75}}ℵB,C{\SUP{v}} [0.5\%] NU}}} παραδοθῆναι εἰς χεῖρας ἀνθρώπων ἁμαρτωλῶν, καὶ σταυρωθῆναι, καὶ τῇ τρίτῃ ἡμέρᾳ ἀναστῆναι.› »

\VS{8}Καὶ ἐμνήσθησαν τῶν ῥημάτων αὐτοῦ.


\par }{\SH The women report
\par }
{\PP \VS{9}Καὶ ὑποστρέψασαι ἀπὸ τοῦ μνημείου, ἀπήγγειλαν ταῦτα πάντα\FTNT{§}{{\FR 24:9 }{\FT{ταυτα παντα
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{75}}A,B,W [55\%] CP,HF,RP,TR,OC,NU ¦ ~ 21 ℵD [45\%]}}} τοῖς ἕνδεκα, καὶ πᾶσιν τοῖς λοιποῖς.

\VS{10}Ἦσαν δὲ\FTNT{*}{{\FR 24:10 }{\FT{ησαν δε
{\IT{rell}} ¦ — A,D,W [22\%]}}} ἡ Μαγδαληνὴ\FTNT{†}{{\FR 24:10 }{\FT{μαγδαληνη
{\IT{rell}} ¦ μαγδαλινη [13\%] ¦ five further spellings}}} Μαρία καὶ Ἰωάννα καὶ Μαρία ἡ
\FTNT{‡}{{\FR 24:10 }{\FT{η
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{75}}ℵA,B,D,W [50\%] NU ¦ — [50\%] CP,HF,RP,TR,OC}}} Ἰακώβου, καὶ αἱ λοιπαὶ σὺν αὐταῖς, αἳ\FTNT{§}{{\FR 24:10 }{\FT{αι
{\BD{f}}{\SUP{35}} [65\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — 𝕻{\SUP{75}}ℵA,B,D,W [35\%] NU}}} ἔλεγον πρὸς τοὺς ἀποστόλους ταῦτα.

\VS{11}Καὶ ἐφάνησαν ἐνώπιον αὐτῶν ὡσεὶ λῆρος τὰ ῥήματα αὐτῶν,\FTNT{*}{{\FR 24:11 }{\FT{αυτων
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,W [99\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ταυτα 𝕻{\SUP{75}}ℵB,D [1\%] NU}}} καὶ ἠπίστουν αὐταῖς.

\VS{12}(Ὁ δὲ Πέτρος ἀναστὰς ἔδραμεν ἐπὶ τὸ μνημεῖον, καὶ παρακύψας βλέπει τὰ ὀθόνια κείμενα μόνα·\FTNT{†}{{\FR 24:12 }{\FT{κειμενα μονα
{\BD{f}}{\SUP{35}} [95\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ 1 A [4.5\%] ¦ 2 𝕻{\SUP{75}}B,W [0.3\%] NU ¦ — ℵ(D) ¦ one other variant}}} καὶ ἀπῆλθεν πρὸς ἑαυτὸν θαυμάζων τὸ γεγονός.)


\par }{\SH The ‘Emmaus’ incident
\par }
{\PP \VS{13}Καὶ ἰδού, δύο ἐξ αὐτῶν ἦσαν πορευόμενοι ἐν αὐτῇ τῇ ἡμέρᾳ\FTNT{‡}{{\FR 24:13 }{\FT{ησαν πορευομενοι εν αυτη τη ημερα (ωρα A)
{\BD{f}}{\SUP{35}} (A)(D)W [99.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ~ 345612 𝕻{\SUP{75}}B,NU ¦ ~ 35461 δε 2 ℵ}}} εἰς κώμην ἀπέχουσαν σταδίους ἑξήκοντα ἀπὸ Ἱερουσαλήμ, ᾗ ὄνομα Ἐμμαούς.

\VS{14}Καὶ αὐτοὶ ὡμίλουν πρὸς ἀλλήλους περὶ πάντων τῶν συμβεβηκότων τούτων.

\VS{15}Καὶ ἐγένετο ἐν τῷ ὁμιλεῖν αὐτοὺς καὶ συζητεῖν, καὶ αὐτὸς ὁ
\FTNT{§}{{\FR 24:15 }{\FT{ο
{\BD{f}}{\SUP{35}} D,N,W [99.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — 𝕻{\SUP{75}}ℵA,B [0.5\%] NU}}} Ἰησοῦς ἐγγίσας συνεπορεύετο αὐτοῖς.

\VS{16}Οἱ δὲ ὀφθαλμοὶ αὐτῶν ἐκρατοῦντο τοῦ μὴ ἐπιγνῶναι αὐτόν.

\VS{17}Εἶπεν δὲ πρὸς αὐτούς, «Τίνες οἱ λόγοι οὗτοι οὓς ἀντιβάλλετε πρὸς ἀλλήλους περιπατοῦντες, καί ἐστε\FTNT{*}{{\FR 24:17 }{\FT{εστε
{\BD{f}}{\SUP{35}} N [97\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ εσταθησαν 𝕻{\SUP{75}}ℵA,B [0.5\%] NU ¦ εσται W [2\%] ¦ — D ¦ two other variants}}} σκυθρωποί;»


\par }{\PP \VS{18}Ἀποκριθεὶς δὲ ὁ
\FTNT{†}{{\FR 24:18 }{\FT{ο
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,W [88\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — 𝕻{\SUP{75}}ℵB,D,N [12\%] NU}}} εἷς ᾧ ὄνομα\FTNT{‡}{{\FR 24:18 }{\FT{ω ονομα
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D,W [99\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ονοματι 𝕻{\SUP{75}}ℵB,N [1\%] NU}}} Κλεόπας,\FTNT{§}{{\FR 24:18 }{\FT{κλεοπας
{\IT{rell}} ¦ κλεωπας [14\%]}}} εἶπεν πρὸς αὐτόν, «Σὺ μόνος παροικεῖς\FTNT{*}{{\FR 24:18 }{\FT{παροικεις
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{75}}ℵA,B,D,N,W [80\%] CP,HF,RP,NU ¦ 1 εν [18.5\%] TR,OC ¦ 1 εις [1.5\%]}}} Ἱερουσαλήμ, καὶ οὐκ ἔγνως τὰ γενόμενα ἐν αὐτῇ ἐν ταῖς ἡμέραις ταύταις;»

\VS{19}Καὶ εἶπεν αὐτοῖς, «Ποῖα;» Οἱ δὲ εἶπον\FTNT{†}{{\FR 24:19 }{\FT{ειπον
{\IT{rell}} ¦ ειπαν 𝕻{\SUP{75}}ℵB [0.4\%] NU ¦ ειπεν [1\%] ¦ — D}}} αὐτῷ· «Τὰ περὶ Ἰησοῦ τοῦ Ναζωραίου,\FTNT{‡}{{\FR 24:19 }{\FT{ναζωραιου
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D,N,W (99.1\%) CP,HF,RP,TR,OC ¦ ναζαρηνου 𝕻{\SUP{75}}ℵB (0.5\%) NU ¦ ναζαραιου (0.4\%)}}} ὡς\FTNT{§}{{\FR 24:19 }{\FT{ως
{\BD{f}}{\SUP{35}} [32\%] ¦ ος 𝕻{\SUP{75}}ℵA,B,D,N,W [68\%] CP,HF,RP,TR,OC,NU}}} ἐγένετο ἀνὴρ προφήτης δυνατὸς ἐν ἔργῳ καὶ λόγῳ ἐναντίον τοῦ Θεοῦ καὶ παντὸς τοῦ λαοῦ,

\VS{20}ὅπως τε παρέδωκαν αὐτὸν οἱ ἀρχιερεῖς καὶ οἱ ἄρχοντες ἡμῶν εἰς κρῖμα θανάτου, καὶ ἐσταύρωσαν αὐτόν.

\VS{21}Ἡμεῖς δὲ ἠλπίζομεν\FTNT{*}{{\FR 24:21 }{\FT{ηλπιζομεν
{\IT{rell}} ¦ ελπιζομεν [14\%] ¦ ελπιζωμεν [1\%] ¦ ηλπισαμεν B ¦ ηλπικαμεν 𝕻{\SUP{75}}}}} ὅτι αὐτός ἐστιν ὁ μέλλων λυτροῦσθαι τὸν Ἰσραήλ. Ἀλλά γε\FTNT{†}{{\FR 24:21 }{\FT{γε
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N,W [99\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ 1 και 𝕻{\SUP{75}}ℵB,D [1\%] NU}}} σὺν πᾶσιν, τούτοις τρίτην ταύτην ἡμέραν ἄγει σήμερον\FTNT{‡}{{\FR 24:21 }{\FT{σημερον
{\BD{f}}{\SUP{35}} A(D)W [99.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — 𝕻{\SUP{75}}ℵB [0.5\%] NU}}} ἀφ᾿ οὗ ταῦτα ἐγένετο.

\VS{22}Ἀλλὰ καὶ γυναῖκές τινες ἐξ ἡμῶν ἐξέστησαν ἡμᾶς—γενόμεναι ὄρθριαι\FTNT{§}{{\FR 24:22 }{\FT{ορθριαι
{\BD{f}}{\SUP{35}} [97\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ορθριναι 𝕻{\SUP{75}}ℵA,B,D,W [3\%] NU}}} ἐπὶ τὸ μνημεῖον,

\VS{23}καὶ μὴ εὑροῦσαι τὸ σῶμα αὐτοῦ, ἦλθον λέγουσαι καὶ ὀπτασίαν ἀγγέλων ἑωρακέναι, οἳ λέγουσιν αὐτὸν ζῆν.

\VS{24}Καὶ ἀπῆλθόν τινες τῶν σὺν ἡμῖν ἐπὶ τὸ μνημεῖον καὶ εὗρον οὕτως καθὼς καὶ αἱ γυναῖκες εἶπον· αὐτὸν δὲ οὐκ εἶδον.»


\par }{\PP \VS{25}Καὶ αὐτὸς εἶπεν πρὸς αὐτούς· «Ὦ ἀνόητοι, καὶ βραδεῖς τῇ καρδίᾳ τοῦ πιστεύειν ἐπὶ πᾶσιν οἷς ἐλάλησαν οἱ προφῆται·

\VS{26}οὐχὶ ταῦτα ἔδει παθεῖν τὸν Χριστόν, καὶ εἰσελθεῖν εἰς τὴν δόξαν αὐτοῦ;»

\VS{27}Καὶ ἀρξάμενος ἀπὸ Μωσέως,\FTNT{*}{{\FR 24:27 }{\FT{μωσεως
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,D [92\%] CP,HF,RP,TR ¦ μωυσεως 𝕻{\SUP{75}}B,T,W [8\%] OC,NU}}} καὶ ἀπὸ πάντων τῶν προφητῶν, διηρμήνευεν\FTNT{†}{{\FR 24:27 }{\FT{διηρμηνευεν
{\BD{f}}{\SUP{35}} [82\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ διερμηνευεν A,T [17\%] ¦ διερμηνευειν ℵW ¦ διερμηνευσεν 𝕻{\SUP{75}}B [0.2\%] NU ¦ ερμηνευειν D ¦ two other variants}}} αὐτοῖς ἐν πάσαις ταῖς Γραφαῖς τὰ περὶ ἑαυτοῦ.\FTNT{‡}{{\FR 24:27 }{\FT{εαυτου
{\IT{rell}} ¦ αυτου D,W [11\%]}}}


\par }{\PP \VS{28}Καὶ ἤγγισαν εἰς τὴν κώμην οὗ ἐπορεύοντο, καὶ αὐτὸς προσεποιεῖτο\FTNT{§}{{\FR 24:28 }{\FT{προσεποιειτο
{\BD{f}}{\SUP{35}} W [98.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ προσεποιησατο 𝕻{\SUP{75}}ℵA,B,D [1.5\%] NU}}} πορρωτέρω\FTNT{*}{{\FR 24:28 }{\FT{πορρωτερω
{\BD{f}}{\SUP{35}} D,W [99.7\%] CP,HF,RP,TR,OC [πορρωτερωτερω ℵ] ¦ πορρωτερον 𝕻{\SUP{75}}A,B [0.3\%] NU}}} πορεύεσθαι.

\VS{29}Καὶ παρεβιάσαντο αὐτὸν λέγοντες, «Μεῖνον μεθ᾿ ἡμῶν, ὅτι πρὸς ἑσπέραν ἐστὶν καὶ κέκλικεν\FTNT{†}{{\FR 24:29 }{\FT{κεκλικεν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A(D)(W) [97.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ 1 ηδη 𝕻{\SUP{75}}ℵB,T{\SUP{v}} [2.5\%] NU}}} ἡ ἡμέρα.» Καὶ εἰσῆλθεν τοῦ μεῖναι σὺν αὐτοῖς.

\VS{30}Καὶ ἐγένετο ἐν τῷ κατακλιθῆναι αὐτὸν μετ᾿ αὐτῶν, λαβὼν τὸν ἄρτον εὐλόγησεν, καὶ κλάσας ἐπεδίδου αὐτοῖς.

\VS{31}Αὐτῶν δὲ διηνοίχθησαν οἱ ὀφθαλμοὶ καὶ ἐπέγνωσαν αὐτόν· καὶ αὐτὸς ἄφαντος ἐγένετο ἀπ᾿ αὐτῶν.

\VS{32}Καὶ εἶπον\FTNT{‡}{{\FR 24:32 }{\FT{ειπον
{\IT{rell}} ¦ ειπαν 𝕻{\SUP{75}}ℵB [0.4\%] NU}}} πρὸς ἀλλήλους, «Οὐχὶ ἡ καρδία ἡμῶν καιομένη ἦν ἐν ἡμῖν\FTNT{§}{{\FR 24:32 }{\FT{εν ημιν
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,W [99\%] CP,HF,RP,TR,OC[NU] ¦ — 𝕻{\SUP{75}}B,D [1\%]}}} ὡς ἐλάλει ἡμῖν ἐν τῇ ὁδῷ, καὶ\FTNT{*}{{\FR 24:32 }{\FT{και
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,W [99.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — 𝕻{\SUP{75}}ℵB,D [0.5\%] NU}}} ὡς διήνοιγεν ἡμῖν τὰς Γραφάς;»


\par }{\SHB The two report
\par }
{\PP \VS{33}Καὶ ἀναστάντες αὐτῇ τῇ ὥρᾳ ὑπέστρεψαν εἰς Ἱερουσαλήμ, καὶ εὗρον συνηθροισμένους\FTNT{†}{{\FR 24:33 }{\FT{συνηθροισμενους
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,W [99.6\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ηθροισμενους 𝕻{\SUP{75}}ℵB,D [0.4\%] NU}}} τοὺς ἕνδεκα· καὶ τοὺς σὺν αὐτοῖς,

\VS{34}λέγοντας ὅτι «Ἠγέρθη ὁ Κύριος ὄντως,\FTNT{‡}{{\FR 24:34 }{\FT{ηγερθη ο κυριος οντως
{\BD{f}}{\SUP{35}} A [97\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ~ 4123 𝕻{\SUP{75}}ℵB,D [2\%] NU ¦ ~ 1423 [1\%] ¦ 123 W}}} καὶ ὤφθη Σίμωνι.»

\VS{35}Καὶ αὐτοὶ ἐξηγοῦντο τὰ ἐν τῇ ὁδῷ, καὶ ὡς ἐγνώσθη αὐτοῖς ἐν τῇ κλάσει τοῦ ἄρτου.


\par }{\SH Jesus appears to the disciples
\par }
{\PP \VS{36}Ταῦτα δὲ αὐτῶν λαλούντων, καὶ\FTNT{§}{{\FR 24:36 }{\FT{και
{\BD{f}}{\SUP{35}} [32\%] CP ¦ — 𝕻{\SUP{75}}ℵA,B,D,W [68\%] HF,RP,TR,OC,NU [The και is emphatic.]}}} αὐτὸς ὁ Ἰησοῦς\FTNT{*}{{\FR 24:36 }{\FT{ο ιησους
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,W [99.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — 𝕻{\SUP{75}}ℵB,D [0.5\%] NU}}} ἔστη ἐν μέσῳ αὐτῶν, καὶ λέγει αὐτοῖς, «Εἰρήνη ὑμῖν.»

\VS{37}Πτοηθέντες δέ, καὶ ἔμφοβοι γενόμενοι, ἐδόκουν πνεῦμα θεωρεῖν.

\VS{38}Καὶ εἶπεν αὐτοῖς· «Τί τεταραγμένοι ἐστέ;» καὶ «Διὰ τί διαλογισμοὶ ἀναβαίνουσιν ἐν ταῖς καρδίαις\FTNT{†}{{\FR 24:38 }{\FT{ταις καρδιαις
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵW [99.7\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ τη καρδια 𝕻{\SUP{75}}A,B,D,NU}}} ὑμῶν;

\VS{39}Ἴδετε τὰς χεῖράς μου καὶ τοὺς πόδας μου, ὅτι αὐτὸς ἐγώ εἰμι·\FTNT{‡}{{\FR 24:39 }{\FT{αυτος εγω ειμι
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,W [99.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ~ 231 𝕻{\SUP{75}}ℵB [0.4\%] NU ¦ ~ 213 D}}} ψηλαφήσατέ με καὶ ἴδετε, ὅτι πνεῦμα σάρκα καὶ ὀστέα οὐκ ἔχει, καθὼς ἐμὲ θεωρεῖτε ἔχοντα.»

\VS{40}Καὶ τοῦτο εἰπὼν ἐπέδειξεν\FTNT{§}{{\FR 24:40 }{\FT{επεδειξεν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,W [85\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ εδειξεν 𝕻{\SUP{75}}ℵB [15\%] NU ¦ εδιξεν N ¦ one other variant ¦ D omits verse}}} αὐτοῖς τὰς χεῖρας καὶ τοὺς πόδας.

\VS{41}Ἔτι δὲ ἀπιστούντων αὐτῶν, ἀπὸ τῆς χαρᾶς, καὶ θαυμαζόντων, εἶπεν αὐτοῖς, «Ἔχετέ τι βρώσιμον ἐνθάδε;»

\VS{42}Οἱ δὲ ἐπέδωκαν αὐτῷ ἰχθύος ὀπτοῦ μέρος, καὶ ἀπὸ μελισσείου\FTNT{*}{{\FR 24:42 }{\FT{μελισσειου
{\BD{f}}{\SUP{35}} [30\%] CP ¦ μελισσιου
{\IT{rell}} [see next note]}}} κηρίου.\FTNT{†}{{\FR 24:42 }{\FT{και απο μελισσειου κηριου
{\BD{f}}{\SUP{35}} N (94\%) CP,HF,RP,TR,OC ¦ — 𝕻{\SUP{75}}ℵA,B,D,W (0.7\%) NU ¦ 123 κηριον (4.8\%) ¦ 123 κυριου (0.4\%)}}}

\VS{43}Καὶ λαβὼν ἐνώπιον αὐτῶν ἔφαγεν.


\par }{\PP \VS{44}Εἶπεν δὲ αὐτοῖς,\FTNT{‡}{{\FR 24:44 }{\FT{αυτοις
{\BD{f}}{\SUP{35}} A(D)N,W [99\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ προς αυτους 𝕻{\SUP{75}}ℵB [1\%] NU}}} «Οὗτοι οἱ λόγοι\FTNT{§}{{\FR 24:44 }{\FT{λογοι
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵW [97\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ 1 μου 𝕻{\SUP{75}}A,B,D,N [3\%] NU}}} οὓς ἐλάλησα πρὸς ὑμᾶς ἔτι ὢν σὺν ὑμῖν, ὅτι δεῖ πληρωθῆναι πάντα τὰ γεγραμμένα ἐν τῷ Νόμῳ Μωσέως\FTNT{*}{{\FR 24:44 }{\FT{μωσεως
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA [88\%] CP,HF,RP,TR ¦ μωυσεως 𝕻{\SUP{75}}B,D,N,W [12\%] OC,NU}}} καὶ\FTNT{†}{{\FR 24:44 }{\FT{και
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D,N,W [99.6\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ 1 τοις 𝕻{\SUP{75}}B [0.3\%] NU ¦ εν τοις ℵ}}} Προφήταις καὶ Ψαλμοῖς περὶ ἐμοῦ.»

\VS{45}Τότε διήνοιξεν αὐτῶν τὸν νοῦν τοῦ συνιέναι τὰς Γραφάς.

\VS{46}Καὶ εἶπεν αὐτοῖς ὅτι «Οὕτως γέγραπται, καὶ οὕτως ἔδει\FTNT{‡}{{\FR 24:46 }{\FT{και ουτως εδει
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N [99.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ 23 W ¦ — 𝕻{\SUP{75}}ℵB,C,D [0.5\%] NU}}} παθεῖν τὸν Χριστὸν καὶ ἀναστῆναι ἐκ νεκρῶν τῇ τρίτῃ ἡμέρᾳ,

\VS{47}καὶ κηρυχθῆναι ἐπὶ τῷ ὀνόματι αὐτοῦ μετάνοιαν καὶ\FTNT{§}{{\FR 24:47 }{\FT{και
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,D,N,W (99.4\%) CP,HF,RP,TR,OC ¦ εις 𝕻{\SUP{75}}ℵB (0.5\%) NU ¦ two other variants (0.1\%)}}} ἄφεσιν ἁμαρτιῶν εἰς πάντα τὰ ἔθνη, ἀρξάμενον\FTNT{*}{{\FR 24:47 }{\FT{αρξαμενον
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{75}}A,W (94.8\%) CP,HF,RP,TR,OC ¦ αρξαμενοι ℵB,C,N (1.1\%) NU ¦ αρξαμενος (3.5\%) ¦ αρξαμενων D (0.4\%) ¦ two other variants (0.2\%)}}} ἀπὸ Ἱερουσαλήμ.

\VS{48}Ὑμεῖς δέ\FTNT{†}{{\FR 24:48 }{\FT{δε
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D,N,W [99.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — 𝕻{\SUP{75}}ℵB,C [0.5\%] NU}}} ἐστε μάρτυρες\FTNT{‡}{{\FR 24:48 }{\FT{εστε μαρτυρες
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵ [98\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ~ 21 C ¦ εσται 2 A,N,W [2\%] ¦ 2 𝕻{\SUP{75}}B,D,NU}}} τούτων.

\VS{49}Καὶ ἰδού,\FTNT{§}{{\FR 24:49 }{\FT{ιδου
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,B,C,N(W) [99.5\%] CP,HF,RP,TR,OC[NU] ¦ — 𝕻{\SUP{75}}(ℵ)D [0.5\%]}}} ἐγὼ ἀποστέλλω τὴν ἐπαγγελίαν τοῦ Πατρός μου ἐφ᾿ ὑμᾶς· ὑμεῖς δὲ καθίσατε ἐν τῇ πόλει Ἱερουσαλὴμ\FTNT{*}{{\FR 24:49 }{\FT{ιερουσαλημ
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,W [99.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — 𝕻{\SUP{75}}ℵB,C,D [0.5\%] NU}}} ἕως οὗ ἐνδύσησθε δύναμιν ἐξ ὕψους.»\FTNT{†}{{\FR 24:49 }{\FT{δυναμιν εξ υψους
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D,W [99.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ ~ 231 𝕻{\SUP{75}}ℵB,C [0.5\%] NU}}}


\par }{\MS Jesus ascends to Heaven

\par }{\MM \VS{50}Ἐξήγαγεν δὲ αὐτοὺς ἔξω\FTNT{‡}{{\FR 24:50 }{\FT{εξω
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D,W [99\%] CP,HF,RP,TR,OC[NU] ¦ — 𝕻{\SUP{75}}ℵB,C [1\%]}}} ἕως εἰς\FTNT{§}{{\FR 24:50 }{\FT{εις
{\BD{f}}{\SUP{35}} A [97.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ προς 𝕻{\SUP{75}}ℵB,C,D [1\%] NU ¦ — W [1.5\%]}}} Βηθανίαν, καὶ ἐπάρας τὰς χεῖρας αὐτοῦ εὐλόγησεν αὐτούς.

\VS{51}Καὶ ἐγένετο ἐν τῷ εὐλογεῖν αὐτὸν αὐτούς, διέστη ἀπ᾿ αὐτῶν καὶ ἀνεφέρετο εἰς τὸν οὐρανόν.

\VS{52}Καὶ αὐτοὶ προσκυνήσαντες αὐτόν, ὑπέστρεψαν εἰς Ἱερουσαλὴμ μετὰ χαρᾶς μεγάλης·

\VS{53}καὶ ἦσαν διὰ παντὸς ἐν τῷ ἱερῷ, αἰνοῦντες καὶ\FTNT{*}{{\FR 24:53 }{\FT{αινουντες και
{\BD{f}}{\SUP{35}} A(D)W [99.6\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — 𝕻{\SUP{75}}ℵB,C [0.4\%] NU}}} εὐλογοῦντες τὸν Θεόν. Ἀμήν.\FTNT{†}{{\FR 24:53 }{\FT{αμην
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,B [98.5\%] CP,HF,RP,TR,OC ¦ — 𝕻{\SUP{75}}ℵC,D,W [1.5\%] NU}}}{\SUP{,}}\FTNT{‡}{{\FR 24:53 }{\FT{In the colophons,
{\BD{f}}{\SUP{35}} [50\%] have, “published fifteen years after the ascension of Christ”. For 50\% of the MSS to have this information probably means that the tradition is ancient; and of course, I have demonstrated, to my own satisfaction at least, that
{\BD{f}}{\SUP{35}} goes back at least to the 3{\SUP{rd}} century. If this information is correct, then Luke was ‘published’ in 45/46 AD. The same sources have Matthew published seven years earlier (38/39) and Mark five years earlier (40/41), while John was ‘published’ thirty-two years after the ascension, or 61/62 AD. Not only were the authors eyewitnesses of the events, but many others were still alive when the Gospels appeared. They could attest to the veracity of the accounts, but could also be the source of textual variants, adding tidbits here and there, or ‘correcting’ something that they remembered differently.}}}{\SUP{,}}\FTNT{§}{{\FR 24:53 }{\FT{The citation of
{\BD{f}}{\SUP{35}} is based on the following fifty-one MSS—18, 35, 128, 201, 204, 246, 402, 479, 510, 547, 553, 586, 691, 757, 769, 781, 789, 824, 867, 897, 928, 1072, 1111, 1117, 1147, 1328, 1339, 1384, 1435, 1461, 1493, 1496, 1503, 1548, 1551, 1621, 1637, 1652, 1667, 1694, 1713, 2122, 2253, 2352, 2367, 2382, 2466, 2503, 2554 , 2765 and I.2110, all of which I collated myself. I also took account of 83, 480, 1247, 2322 and 2399 that were collated for the IGNTP Luke, without checking the collation (they also collated 66, a marginal family member, and 2096, out on the fringe). None of them is a ‘perfect’ representative of
{\BD{f}}{\SUP{35}} in Luke, as it stands [an unreasonable expectation, presumably, for a book this size, besides being a Gospel]. But several come very close; the exemplar of 789 probably was. [This refers to the MSS I have collated—there may be even better ones out there. In fact, since I have only collated perhaps 20\% of the family representatives for this book, there probably
{\ND{are}} better ones out there.] The uniformity is impressive. Since these MSS come from all over the Mediterranean world (Sinai, Jerusalem, Patmos, Constantinople, Lesbos, Bucharest, Aegean, Andros, Athens, Tirana, Meteora, Mt. Athos [eight different monasteries], Corinth{\SUP{?}}, Grottaferrata, Moscow, Modena, Vatican, etc.) they are certainly representative of the family, giving us the precise family profile—it is reflected in the Text without exception.\par In the statements of evidence I have included the percentage of manuscript attestation for each variant within either ( ) or [ ]. I have used ( ) for the evidence taken from {\IT{TuT}}, which I take to be reasonably precise. For the variant sets that are not covered there, I mainly depended on the IGNTP Luke ({\IT{The Gospel according to St. Luke}}, ed. the American and British Committees of the International Greek New Testament Project. 2 vols. Oxford: Clarendon Press, 1984 and 1987). I occasionally supplemented from Swanson, Scrivener and von Soden—the percentages offered, I have used [ ] for these, are extrapolations based on a comparison of these sources.
\par I venture to predict, if complete collations ever become available, that for any non-Byzantine variants listed with 5 to 1\% support (in my apparatus) the margin of error should not exceed ±2\%; for non-Byzantine variants listed with 10 to 6\% support the margin of error should hardly exceed ±4\%; where there is some division among the Byzantine witnesses the margin of error should rarely exceed ±15\%—since my sources had collated a lower percentage of the extant MSS than {\IT{ECM}} for the General Epistles, for example, my guesses as to percentages are more tentative than they were there, except that I guarantee the witness of
{\BD{f}}{\SUP{35}}. Please see the last footnote for Matthew for further information.}}}


\par }