\NormalFont\ShortTitle{Mark}

{\MT ΕΥΑΓΓΕΛΙΟΝ ΚΑΤΑ ΜΑΡΚΟΝ



\par }\ChapOne{1}{\MM \VerseOne{1}Ἀρχὴ τοῦ εὐαγγελίου Ἰησοῦ Χριστοῦ, Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ.\FTNT{*}{{\FR 1:1 }{\FT{υιου του θεου
{\BD{f}}{\SUP{35}} A (98.4\%) HF,RP,CP,TR,OC ¦ υιου θεου B,D,W (0.4\%) [NU] ¦ — ℵ (0.8\%) ¦ two other variants (0.4\%)}}}


\par }{\MS John the Baptizer

\par }{\MM \VS{2}Ὡς\FTNT{†}{{\FR 1:2 }{\FT{ως
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D,W [97\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ καθως ℵB [3\%] NU}}} γέγραπται ἐν τοῖς προφήταις\FTNT{‡}{{\FR 1:2 }{\FT{τοις προφηταις
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,W (96.7\%) HF,RP,CP,TR,OC ¦ τω ησαια τω προφητη ℵB (1.3\%) NU ¦ ησαια τω προφητη D (1.8\%) ¦ one other variant (0.2\%) [The first quote is from Malachi; only the second is from Isaiah.]}}}—«Ἰδού, ἐγὼ\FTNT{§}{{\FR 1:2 }{\FT{εγω
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,W [99\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ — B,D [1\%] NU}}} ἀποστέλλω τὸν ἄγγελόν μου πρὸ προσώπου σου, ὃς κατασκευάσει τὴν ὁδόν σου ἔμπροσθέν σου.»\FTNT{*}{{\FR 1:2 }{\FT{εμπροσθεν σου
{\BD{f}}{\SUP{35}} A (96.7\%) HF,RP,CP,TR,OC ¦ — ℵB,D,W (3.3\%) NU}}}

\VS{3}«Φωνὴ βοῶντος· ‹Ἐν τῇ ἐρήμῳ ἑτοιμάσατε τὴν ὁδὸν Κυρίου, εὐθείας ποιεῖτε τὰς τρίβους αὐτοῦ.› »—

\VS{4}Ἐγένετο Ἰωάννης\FTNT{†}{{\FR 1:4 }{\FT{ιωαννης
{\BD{f}}{\SUP{35}} A(D)W (99.4\%) HF,RP,CP,TR,OC ¦ 1 ο ℵB (0.6\%) [NU]}}} βαπτίζων ἐν τῇ ἐρήμῳ καὶ κηρύσσων βάπτισμα μετανοίας εἰς ἄφεσιν ἁμαρτιῶν.

\VS{5}Καὶ ἐξεπορεύετο\FTNT{‡}{{\FR 1:5 }{\FT{εξεπορευετο
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,B,D,W [70\%] HF,RP,CP,TR,OC,NU ¦ εξεπορευοντο [30\%]}}} πρὸς αὐτὸν πᾶσα ἡ Ἰουδαία χώρα καὶ οἱ Ἱεροσολυμῖται, καὶ ἐβαπτίζοντο πάντες\FTNT{§}{{\FR 1:5 }{\FT{και εβαπτιζοντο παντες
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,W [96\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ ~ 132 [2\%] ¦ ~ 312 B,D [1\%] NU ¦ ~ 32 ℵ ¦ 12 [1\%]}}} ἐν τῷ Ἰορδάνῃ ποταμῷ ὑπ᾿ αὐτοῦ,\FTNT{*}{{\FR 1:5 }{\FT{εν τω ιορδανη ποταμω ὑπ αυτου
{\BD{f}}{\SUP{35}} A [98\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ ~ 561234 ℵB [1\%] NU ¦ 12356 W [1\%] ¦ 1356 D}}} ἐξομολογούμενοι τὰς ἁμαρτίας αὐτῶν.


\par }{\PP \VS{6}Ἦν δὲ ὁ
\FTNT{†}{{\FR 1:6 }{\FT{ην δε ο
{\BD{f}}{\SUP{35}} [94\%] HF,RP,CP,OC ¦ 12 A,D,W [5\%] TR ¦ ~ και 13 ℵB [1\%] NU ¦ two other variants}}} Ἰωάννης ἐνδεδυμένος τρίχας καμήλου καὶ ζώνην δερματίνην περὶ τὴν ὀσφὺν αὐτοῦ, καὶ ἐσθίων ἀκρίδας καὶ μέλι ἄγριον.

\VS{7}Καὶ ἐκήρυσσεν λέγων· «Ἔρχεται ὁ ἰσχυρότερός μου ὀπίσω μου, οὗ οὐκ εἰμὶ ἱκανὸς κύψας λῦσαι τὸν ἱμάντα τῶν ὑποδημάτων αὐτοῦ.

\VS{8}Ἐγὼ μὲν\FTNT{‡}{{\FR 1:8 }{\FT{μεν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A(D)W [98\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ — ℵB [2\%] NU}}} ἐβάπτισα ὑμᾶς ἐν\FTNT{§}{{\FR 1:8 }{\FT{εν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A(D)W (95.5\%) HF,RP,CP,TR,OC ¦ — ℵB (4\%) NU ¦ four other variants (0.5\%)}}} ὕδατι, αὐτὸς δὲ βαπτίσει ὑμᾶς ἐν Πνεύματι Ἁγίῳ.»


\par }{\MS Jesus is baptized

\par }{\MM \VS{9}Καὶ ἐγένετο ἐν ἐκείναις ταῖς ἡμέραις, ἦλθεν ὁ
\FTNT{*}{{\FR 1:9 }{\FT{ο
{\BD{f}}{\SUP{35}} D [45\%] CP,OC ¦ — ℵA,B,W [55\%] HF,RP,TR,NU}}} Ἰησοῦς ἀπὸ Ναζαρὲτ\FTNT{†}{{\FR 1:9 }{\FT{ναζαρετ
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵB [70\%] HF,RP,CP,TR,OC,NU ¦ ναζαρεθ D,W [29\%] ¦ ναζαρατ A [1\%]}}} τῆς Γαλιλαίας καὶ ἐβαπτίσθη ὑπὸ Ἰωάννου εἰς τὸν Ἰορδάνην.\FTNT{‡}{{\FR 1:9 }{\FT{υπο ιωαννου εις τον ιορδανην
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,W [97\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ ~ 34512 ℵ(B,D) [3\%] NU}}}

\VS{10}Καὶ εὐθέως\FTNT{§}{{\FR 1:10 }{\FT{ευθεως
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,W [99\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ ευθυς ℵB [1\%] NU ¦ — D (In Hellenistic Greek ευθεως is the normal adverbial form for the adjective ευθυς. People with a bias toward classical Greek, both in ancient Alexandria and in more modern times, have preferred ευθυς as the adverbial form as well.)}}} ἀναβαίνων ἀπὸ\FTNT{*}{{\FR 1:10 }{\FT{απο
{\BD{f}}{\SUP{35}} A [97\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ εκ ℵB,D,W [3\%] NU}}} τοῦ ὕδατος εἶδεν σχιζομένους τοὺς οὐρανοὺς καὶ τὸ Πνεῦμα, ὡσεὶ\FTNT{†}{{\FR 1:10 }{\FT{ωσει
{\BD{f}}{\SUP{35}} (W) [70\%] HF,RP,CP,TR ¦ ως ℵA,B,D [30\%] OC,NU}}} περιστεράν, καταβαῖνον ἐπ᾿\FTNT{‡}{{\FR 1:10 }{\FT{επ
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,W [98\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ εις B,D [2\%] NU}}} αὐτόν.

\VS{11}Καὶ φωνὴ ἐγένετο ἐκ τῶν οὐρανῶν· «Σὺ εἶ ὁ Υἱός μου, ὁ ἀγαπητός, ἐν ᾧ
\FTNT{§}{{\FR 1:11 }{\FT{ω
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,W [90\%] HF,RP,CP,TR ¦ σοι ℵB,D [10\%] OC,NU}}} εὐδόκησα.»\FTNT{*}{{\FR 1:11 }{\FT{ευδοκησα
{\IT{rell}} ¦ ηυδοκησα W [10\%] OC}}}


\par }{\MS Jesus is tested

\par }{\MM \VS{12}Καὶ εὐθέως\FTNT{†}{{\FR 1:12 }{\FT{ευθεως
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D [40\%] OC ¦ ευθυς ℵB,W [60\%] HF,RP,CP,TR,NU (Were one to follow the majority variant here, the idea would presumably be ‘straight into the wilderness’, which makes good sense.)}}} τὸ Πνεῦμα αὐτὸν ἐκβάλλει εἰς τὴν ἔρημον.

\VS{13}Καὶ ἦν ἐκεῖ\FTNT{‡}{{\FR 1:13 }{\FT{εκει
{\BD{f}}{\SUP{35}} W [98\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ — ℵA,B,D [2\%] NU}}} ἐν τῇ ἐρήμῳ ἡμέρας τεσσαράκοντα\FTNT{§}{{\FR 1:13 }{\FT{ημερας τεσσαρακοντα
{\BD{f}}{\SUP{35}} [98\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ 1 τεσσερακοντα A [1\%] ¦ ~ 21 [0.5\%] ¦ ~ τεσσερακοντα 1 B [0.5\%] NU ¦ 1 μ D ¦ ~ μ 1 ℵW}}} πειραζόμενος ὑπὸ τοῦ Σατανᾶ, καὶ ἦν μετὰ τῶν θηρίων· καὶ οἱ ἄγγελοι διηκόνουν αὐτῷ.


\par }{\MS Jesus ministers in Galilee

\par }{\MM \VS{14}Μετὰ δὲ τὸ παραδοθῆναι τὸν\FTNT{*}{{\FR 1:14 }{\FT{τον
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵB,D,W [75\%] HF,RP,CP,TR,NU ¦ — A [25\%] OC}}} Ἰωάννην, ἦλθεν ὁ
\FTNT{†}{{\FR 1:14 }{\FT{ο
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵB,D [60\%] HF,RP,CP,TR,OC,NU ¦ — A,W [40\%]}}} Ἰησοῦς εἰς τὴν Γαλιλαίαν κηρύσσων τὸ εὐαγγέλιον τῆς βασιλείας\FTNT{‡}{{\FR 1:14 }{\FT{της βασιλειας
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D,W (97.9\%) HF,RP,CP,TR,OC ¦ — ℵB (2.1\%) NU}}} τοῦ Θεοῦ

\VS{15}καὶ\FTNT{§}{{\FR 1:15 }{\FT{και
{\BD{f}}{\SUP{35}} B,W (79.4\%) HF,RP,CP,TR,OC,NU ¦ — (ℵ)A,D (19.9\%) ¦ long omission (0.6\%)}}} λέγων ὅτι «Πεπλήρωται ὁ καιρὸς καὶ ἤγγικεν ἡ βασιλεία τοῦ Θεοῦ. Μετανοεῖτε καὶ πιστεύετε ἐν τῷ εὐαγγελίῳ.»


\par }{\SH Peter, Andrew, James, John
\par }
{\PP \VS{16}Περιπατῶν δὲ\FTNT{*}{{\FR 1:16 }{\FT{περιπατων δε
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,W [97\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ και παραγων ℵB,D [2\%] NU ¦ παραγων 2 [1\%]}}} παρὰ τὴν θάλασσαν τῆς Γαλιλαίας εἶδεν Σίμωνα καὶ Ἀνδρέαν τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ, τοῦ Σίμωνος,\FTNT{†}{{\FR 1:16 }{\FT{αυτου του σιμωνος
{\BD{f}}{\SUP{35}} [90\%] HF,RP,CP,OC ¦ 1 D,W [5\%] TR ¦ 23 A [4\%] ¦ 3 ℵB [1\%] NU (Is the reading of the majority a conflation of D and A? It seems more likely that all the shorter readings are simplifications of the long one, especially if it seemed to be difficult, but why should Simon not be named after his father, in the event?)}}} βάλλοντας ἀμφίβληστρον\FTNT{‡}{{\FR 1:16 }{\FT{βαλλοντας αμφιβληστρον
{\BD{f}}{\SUP{35}} (83.1\%) HF,RP,CP,TR,OC ¦ ~ 21 (3\%) ¦ βαλλοντος 2 (0.4\%) ¦ 1 αμφιβληστρα (0.4\%) ¦ ~ αμφιβληστρα 1 (1.2\%) ¦ αμφιβαλλοντας 2 (A)W (10.7\%) ¦ αμφιβαλλοντας τα δικτυα D (0.9\%) ¦ αμφιβαλλοντας ℵB (0.3\%) NU (The reading of A,W could be a conflation. The reading of B was probably a stylistic retouching of that of
{\BD{f}}{\SUP{35}}, that went on to contaminate A and D, etc.)}}} ἐν τῇ θαλάσσῃ, ἦσαν γὰρ ἁλιεῖς.

\VS{17}Καὶ εἶπεν αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς· «Δεῦτε ὀπίσω μου, καὶ ποιήσω ὑμᾶς γενέσθαι ἁλιεῖς ἀνθρώπων.»

\VS{18}Καὶ εὐθέως\FTNT{§}{{\FR 1:18 }{\FT{ευθεως
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,B,C,D,W [99\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ ευθυς ℵ [1\%] NU}}} ἀφέντες τὰ δίκτυα αὐτῶν\FTNT{*}{{\FR 1:18 }{\FT{τα δικτυα αυτων
{\BD{f}}{\SUP{35}} A [97\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ 12 ℵB,C,W [3\%] NU ¦ παντα D}}} ἠκολούθησαν αὐτῷ.

\VS{19}Καὶ προβὰς ἐκεῖθεν\FTNT{†}{{\FR 1:19 }{\FT{εκειθεν
{\BD{f}}{\SUP{35}} (ℵ)A,C [97\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ — B,D,W [3\%] NU}}} ὀλίγον εἶδεν\FTNT{‡}{{\FR 1:19 }{\FT{ειδεν
{\IT{rell}} ¦ ιδεν ℵA,C [10\%]}}} Ἰάκωβον, τὸν τοῦ Ζεβεδαίου, καὶ Ἰωάννην τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ, καὶ αὐτοὺς ἐν τῷ πλοίῳ καταρτίζοντας τὰ δίκτυα.\FTNT{§}{{\FR 1:19 }{\FT{δικτυα
{\IT{rell}} ¦ 1 αυτων [15\%]}}}

\VS{20}Καὶ εὐθέως\FTNT{*}{{\FR 1:20 }{\FT{ευθεως
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,D(W) [99\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ ευθυς ℵB [1\%] NU}}} ἐκάλεσεν αὐτούς, καὶ ἀφέντες τὸν πατέρα αὐτῶν Ζεβεδαῖον ἐν τῷ πλοίῳ μετὰ τῶν μισθωτῶν ἀπῆλθον ὀπίσω αὐτοῦ.


\par }{\SH A demonized man
\par }
{\PP \VS{21}Καὶ εἰσπορεύονται εἰς Καπερναούμ.\FTNT{†}{{\FR 1:21 }{\FT{καπερναουμ
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C [98\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ καφαρναουμ ℵB,D,W [2\%] NU}}} Καὶ εὐθέως\FTNT{‡}{{\FR 1:21 }{\FT{ευθεως
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,B,C,D,W [98\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ ευθυς ℵ [2\%] NU}}} τοῖς σάββασιν εἰσελθὼν εἰς τὴν\FTNT{§}{{\FR 1:21 }{\FT{την
{\IT{rell}} ¦ — [20\%] some TRs}}} συναγωγὴν ἐδίδασκεν.

\VS{22}Καὶ ἐξεπλήσσοντο ἐπὶ τῇ διδαχῇ αὐτοῦ, ἦν γὰρ διδάσκων αὐτοὺς ὡς ἐξουσίαν ἔχων, καὶ οὐχ ὡς οἱ γραμματεῖς.


\par }{\PP \VS{23}Καὶ\FTNT{*}{{\FR 1:23 }{\FT{και
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,D,W [99\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ 1 ευθυς ℵB [1\%] NU}}} ἦν ἐν τῇ συναγωγῇ αὐτῶν ἄνθρωπος ἐν πνεύματι ἀκαθάρτῳ· καὶ ἀνέκραξεν

\VS{24}λέγων· «Ἔα,\FTNT{†}{{\FR 1:24 }{\FT{εα
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C [99\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ — ℵB,D,W [1\%] NU}}} τί ἡμῖν καὶ σοί, Ἰησοῦ Ναζαρηνέ; Ἦλθες ἀπολέσαι ἡμᾶς; Οἶδά σε τίς εἶ—ὁ Ἅγιος τοῦ Θεοῦ.»

\VS{25}Καὶ ἐπετίμησεν αὐτῷ ὁ Ἰησοῦς λέγων· «Φιμώθητι καὶ ἔξελθε ἐξ αὐτοῦ.»\FTNT{‡}{{\FR 1:25 }{\FT{εξ αυτου
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,B,C (88.7\%) HF,RP,CP,TR,OC,NU ¦ απ 2 (10.9\%) ¦ εκ του ανθρωπου πνευμα ακαθαρτον D,W ¦ εκ του ανθρωπου το πνευμα το ακαθαρτον (0.2\%)}}}

\VS{26}Καὶ σπαράξαν αὐτὸν τὸ πνεῦμα τὸ ἀκάθαρτον, καὶ κράξαν\FTNT{§}{{\FR 1:26 }{\FT{κραξαν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C [99\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ κραξας (D) ¦ ανεκραγεν (W) ¦ φωνησαν ℵB [1\%] NU}}} φωνῇ μεγάλῃ ἐξῆλθεν ἐξ αὐτοῦ.

\VS{27}Καὶ ἐθαμβήθησαν πάντες,\FTNT{*}{{\FR 1:27 }{\FT{παντες
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,D,W [99\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ απαντες ℵB [1\%] NU}}} ὥστε συζητεῖν πρὸς ἑαυτούς,\FTNT{†}{{\FR 1:27 }{\FT{εαυτους
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,D,W (95\%) HF,RP,CP,OC,NU ¦ αυτους (ℵB) (3\%) TR ¦ αλληλους (1.7\%) ¦ five other variants (0.3\%)}}} λέγοντας·\FTNT{‡}{{\FR 1:27 }{\FT{λεγοντας
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵB,D (79.8\%) HF,RP,CP,TR,OC,NU ¦ λεγοντες A,C,W (20\%) ¦ — (0.2\%)}}} «Τί ἐστιν τοῦτο; Τίς ἡ διδαχὴ ἡ καινὴ αὕτη; Ὅτι\FTNT{§}{{\FR 1:27 }{\FT{τις η διδαχη η καινη αυτη οτι
{\BD{f}}{\SUP{35}} C [98\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ 123456 W ¦ 123 εκεινη 456 η εξουσια 7 D ¦ ~ 125637 A [1\%] ¦ 35 ℵB [0.5\%] NU (A, D and W are closer to the majority reading than to B, and presumably derive from it; B looks like typical Alexandrian editing.)}}} κατ᾿ ἐξουσίαν καὶ τοῖς πνεύμασιν τοῖς ἀκαθάρτοις ἐπιτάσσει, καὶ ὑπακούουσιν αὐτῷ.»

\VS{28}Ἐξῆλθεν δὲ\FTNT{*}{{\FR 1:28 }{\FT{εξηλθεν δε
{\BD{f}}{\SUP{35}} A [97\%] HF,RP,CP,TR ¦ ~ και 1 ℵB,C,D,W [3\%] OC,NU}}} ἡ ἀκοὴ αὐτοῦ εὐθὺς\FTNT{†}{{\FR 1:28 }{\FT{ευθυς
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D [96\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ ευθυς πανταχου B,C [1\%] NU ¦ πανταχου W ¦ — ℵ [3\%] (Observe the contrast with the next footnote. Here ευθυς is more like an adjective; not an adverb of time as in the following case.)}}} εἰς ὅλην τὴν περίχωρον τῆς Γαλιλαίας.


\par }{\SH Peter’s mother-in-law
\par }
{\PP \VS{29}Καὶ εὐθέως\FTNT{‡}{{\FR 1:29 }{\FT{ευθεως
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C [97\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ ευθυς ℵB [3\%] NU ¦ — D,W}}} ἐκ τῆς συναγωγῆς ἐξελθόντες ἦλθον εἰς τὴν οἰκίαν Σίμωνος καὶ Ἀνδρέου, μετὰ Ἰακώβου καὶ Ἰωάννου.

\VS{30}Ἡ δὲ πενθερὰ τοῦ\FTNT{§}{{\FR 1:30 }{\FT{του
{\BD{f}}{\SUP{35}} [30\%] CP ¦ — ℵA,B,C(D,W) [70\%] HF,RP,TR,OC,NU}}} Σίμωνος κατέκειτο πυρέσσουσα, καὶ εὐθέως\FTNT{*}{{\FR 1:30 }{\FT{ευθεως
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C [98\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ ευθυς ℵB,D [2\%] NU ¦ — W}}} λέγουσιν αὐτῷ περὶ αὐτῆς.

\VS{31}Καὶ προσελθὼν ἤγειρεν αὐτήν, κρατήσας τῆς χειρὸς αὐτῆς,\FTNT{†}{{\FR 1:31 }{\FT{αυτης
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C [99.5\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ — ℵB(D,W) [0.5\%] NU}}} καὶ ἀφῆκεν αὐτὴν ὁ πυρετὸς εὐθέως\FTNT{‡}{{\FR 1:31 }{\FT{ευθεως
{\BD{f}}{\SUP{35}} A(D) [97\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ — ℵBC,W [3\%] NU}}} καὶ διηκόνει αὐτοῖς.


\par }{\SH Many healings
\par }
{\PP \VS{32}Ὀψίας δὲ γενομένης, ὅτε ἔδυ ὁ ἥλιος, ἔφερον πρὸς αὐτὸν πάντας τοὺς κακῶς ἔχοντας καὶ τοὺς δαιμονιζομένους.

\VS{33}Καὶ ἡ πόλις ὅλη ἐπισυνηγμένη ἦν\FTNT{§}{{\FR 1:33 }{\FT{η πολις ολη επισυνηγμενη ην
{\BD{f}}{\SUP{35}} A(W) [97\%] HF,RP,CP,TR ¦ ~ 53124 B,C,D [2\%] NU ¦ ~ 12354 [1\%] ¦ ~ 51234 OC ¦ — ℵ ¦ four other variants}}} πρὸς τὴν θύραν,

\VS{34}καὶ ἐθεράπευσεν πολλοὺς κακῶς ἔχοντας ποικίλαις νόσοις καὶ δαιμόνια πολλὰ ἐξέβαλεν· καὶ οὐκ ἤφιεν λαλεῖν τὰ δαιμόνια, ὅτι ᾔδεισαν αὐτὸν Χριστὸν εἶναι.\FTNT{*}{{\FR 1:34 }{\FT{χριστον ειναι
{\BD{f}}{\SUP{35}} B,W (28\%) OC ¦ τον 12 (C) (11.6\%) ¦ ~ 2 τον 1 (1.2\%) ¦ — ℵA(D) (58.9\%) HF,RP,CP,TR,NU ¦ five other variants (0.4\%)}}}


\par }{\SH Alone to pray
\par }
{\PP \VS{35}Καὶ πρωῒ ἔννυχον\FTNT{†}{{\FR 1:35 }{\FT{εννυχον
{\BD{f}}{\SUP{35}} A [98\%] HF,RP,CP,TR ¦ εννυχα ℵB,C,D(W) [2\%] OC,NU}}} λίαν ἀναστάς, ἐξῆλθεν καὶ ἀπῆλθεν\FTNT{‡}{{\FR 1:35 }{\FT{απηλθεν
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,C,D (71.7\%) HF,RP,TR,OC,NU ¦ 1 ο ιησους (26.5\%) CP ¦ ο ιησους (0.3\%) ¦ — B,W (1.3\%) ¦ three other variants (0.2\%)}}} εἰς ἔρημον τόπον, κἀκεῖ προσηύχετο.

\VS{36}Καὶ κατεδίωξαν\FTNT{§}{{\FR 1:36 }{\FT{κατεδιωξαν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,D,W [95\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ κατεδιωξεν ℵB [5\%] NU}}} αὐτὸν ὁ
\FTNT{*}{{\FR 1:36 }{\FT{ο
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C [89\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ 1 τε [10\%] ¦ το D ¦ — ℵB,W [1\%] NU}}} Σίμων καὶ οἱ μετ᾿ αὐτοῦ,

\VS{37}καὶ εὑρόντες\FTNT{†}{{\FR 1:37 }{\FT{ευροντες
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C [99\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ ευρον ℵB(D) [1\%] NU ¦ — (W)}}} αὐτὸν\FTNT{‡}{{\FR 1:37 }{\FT{αυτον
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,D [99\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ 1 και ℵB [1\%] NU ¦ — (W)}}} λέγουσιν αὐτῷ ὅτι «Πάντες σε ζητοῦσιν.»\FTNT{§}{{\FR 1:37 }{\FT{σε ζητουσιν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A [90\%] HF,RP,CP,OC ¦ ~ 21 ℵB,C,D(W) [10\%] TR,NU}}}

\VS{38}Καὶ λέγει αὐτοῖς· «Ἄγωμεν\FTNT{*}{{\FR 1:38 }{\FT{αγωμεν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D,W [99\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ 1 αλλαχου ℵB,C [1\%] NU}}} εἰς τὰς ἐχομένας κωμοπόλεις, ἵνα καὶ ἐκεῖ\FTNT{†}{{\FR 1:38 }{\FT{και εκει
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,B,C [85\%] HF,RP,CP,OC,NU ¦ κακει ℵD [14\%] TR ¦ 2 [1\%] ¦ — W}}} κηρύξω· εἰς τοῦτο γὰρ ἐλήλυθα.»\FTNT{‡}{{\FR 1:38 }{\FT{εληλυθα
{\BD{f}}{\SUP{35}} W [40\%] ¦ εξεληλυθα A,D [59\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ εξηλθον ℵB,C [1\%] NU}}}


\par }{\PP \VS{39}Καὶ ἦν\FTNT{§}{{\FR 1:39 }{\FT{ην
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,D,W (99.5\%) HF,RP,CP,TR,OC ¦ ηλθεν ℵB (0.5\%) NU}}} κηρύσσων ἐν ταῖς συναγωγαῖς\FTNT{*}{{\FR 1:39 }{\FT{εν ταις συναγωγαις
{\BD{f}}{\SUP{35}} [90\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ εις τας συναγωγας ℵA,B,C,D,W [10\%] NU}}} αὐτῶν εἰς ὅλην τὴν Γαλιλαίαν, καὶ τὰ δαιμόνια ἐκβάλλων.


\par }{\MS The hinge—proof, evaluation, rejection, blasphemy

\par }{\SH A leper—the proof
\par }
{\MM \VS{40}Καὶ ἔρχεται πρὸς αὐτὸν λεπρὸς παρακαλῶν αὐτὸν καὶ γονυπετῶν αὐτὸν\FTNT{†}{{\FR 1:40 }{\FT{και γονυπετων αυτον
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C (86.2\%) HF,RP,CP,TR,OC ¦ 12 αυτω (3.7\%) ¦ 12 ℵ (6\%) [NU] ¦ — B,D,W (4.1\%)}}} καὶ λέγων αὐτῷ ὅτι «Ἐὰν θέλῃς, δύνασαί με καθαρίσαι.»

\VS{41}Ὁ δὲ Ἰησοῦς\FTNT{‡}{{\FR 1:41 }{\FT{ο δε Ιησους
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,W [99.5\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ και ℵB,D [0.5\%] NU}}} σπλαγχνισθείς, ἐκτείνας τὴν χεῖρα ἥψατο αὐτοῦ\FTNT{§}{{\FR 1:41 }{\FT{ηψατο αυτου
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,W [99\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ ~ 21 ℵB [1\%] NU ¦ ~ 212 D}}} καὶ λέγει αὐτῷ, «Θέλω· καθαρίσθητι.»

\VS{42}Καὶ εἰπόντος αὐτοῦ,\FTNT{*}{{\FR 1:42 }{\FT{ειποντος αυτου
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C (96\%) HF,RP,CP,TR,OC ¦ 1 αυτω (0.4\%) ¦ — ℵB,D,W (2.3\%) NU ¦ long omission (1.2\%)}}} εὐθέως\FTNT{†}{{\FR 1:42 }{\FT{ευθεως
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,D,W [99\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ ευθυς ℵB [1\%] NU}}} ἀπῆλθεν ἀπ᾿ αὐτοῦ ἡ λέπρα,\FTNT{‡}{{\FR 1:42 }{\FT{απ αυτου η λεπρα
{\IT{rell}} ¦ ~ 3412 A(C) [10\%]}}} καὶ ἐκαθαρίσθη.

\VS{43}Καὶ ἐμβριμησάμενος αὐτῷ, εὐθέως\FTNT{§}{{\FR 1:43 }{\FT{ευθεως
{\BD{f}}{\SUP{35}} (A)C [98\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ ευθυς ℵB,D [2\%] NU ¦ W omits verse 43}}} ἐξέβαλεν αὐτόν,

\VS{44}καὶ λέγει αὐτῷ· «Ὅρα μηδενὶ μηδὲν εἴπῃς· ἀλλ᾿\FTNT{*}{{\FR 1:44 }{\FT{αλλ
{\BD{f}}{\SUP{35}} [85\%] HF,RP,TR,OC ¦ αλλα ℵA,B,C,D,W [15\%] CP,NU}}} ὕπαγε, σεαυτὸν δεῖξον τῷ ἱερεῖ καὶ προσένεγκαι\FTNT{†}{{\FR 1:44 }{\FT{προσενεγκαι
{\BD{f}}{\SUP{35}} C [25\%] ¦ προσενεγκε ℵA,B,D,W [75\%] HF,RP,CP,TR,OC,NU}}} περὶ τοῦ καθαρισμοῦ σου ἃ προσέταξεν Μωσῆς,\FTNT{‡}{{\FR 1:44 }{\FT{μωσης
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C [85\%] HF,RP,CP,TR ¦ μωυσης ℵB,D,W [15\%] OC,NU}}} εἰς μαρτύριον αὐτοῖς.»

\VS{45}Ὁ δὲ ἐξελθὼν ἤρξατο κηρύσσειν πολλὰ καὶ διαφημίζειν τὸν λόγον, ὥστε μηκέτι αὐτὸν δύνασθαι φανερῶς εἰς πόλιν εἰσελθεῖν, ἀλλ᾿ ἔξω ἐν\FTNT{§}{{\FR 1:45 }{\FT{εν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,D [99\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ επ ℵB,W [1\%] NU}}} ἐρήμοις τόποις ἦν· καὶ ἤρχοντο πρὸς αὐτὸν πανταχόθεν.\FTNT{*}{{\FR 1:45 }{\FT{πανταχοθεν
{\BD{f}}{\SUP{35}} [90\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ παντοθεν ℵA,B,C,D,W [10\%] NU}}}




\par }\Chap{2}{\SH A paralytic—the evaluation
\par }
{\PP \VerseOne{1}Καὶ εἰσῆλθεν πάλιν\FTNT{*}{{\FR 2:1 }{\FT{εισηλθεν παλιν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C [92\%] HF,RP,CP,OC ¦ εισηλθων 2 ℵB,D [2\%] NU ¦ ~ 21 [5\%] TR ¦ ~ 2 ερχεται W ¦ 1 [1\%]}}} εἰς Καπερναοὺμ\FTNT{†}{{\FR 2:1 }{\FT{καπερναουμ
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C [98\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ καφαρναουμ ℵB,D,W [2\%] NU}}} δι᾿ ἡμερῶν, καὶ\FTNT{‡}{{\FR 2:1 }{\FT{και
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,D,W [95\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ — ℵB [5\%] NU}}} ἠκούσθη ὅτι εἰς οἶκόν\FTNT{§}{{\FR 2:1 }{\FT{εις οικον
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C (98.7\%) HF,RP,CP,TR,OC ¦ εν οικω 𝕻{\SUP{88}}ℵB,D,W (1\%) NU ¦ one other variant (0.2\%)}}} ἐστιν.

\VS{2}Καὶ εὐθέως\FTNT{*}{{\FR 2:2 }{\FT{ευθεως
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,D [99\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ — 𝕻{\SUP{88v}}ℵB,W [1\%] NU}}} συνήχθησαν πολλοὶ ὥστε μηκέτι χωρεῖν, μηδὲ τὰ πρὸς τὴν θύραν, καὶ ἐλάλει αὐτοῖς τὸν λόγον.

\VS{3}Καὶ ἔρχονται πρὸς αὐτὸν παραλυτικὸν φέροντες,\FTNT{†}{{\FR 2:3 }{\FT{προς αυτον παραλυτικον φεροντες
{\BD{f}}{\SUP{35}} A [96\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ ~ 1243 C,D(W) [3\%] ¦ ~ 4123 𝕻{\SUP{88}}ℵB [1\%] NU}}} αἰρόμενον ὑπὸ τεσσάρων.

\VS{4}Καὶ μὴ δυνάμενοι προσεγγίσαι\FTNT{‡}{{\FR 2:4 }{\FT{προσεγγισαι
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C(D) [99\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ προσενεγκαι ℵB [1\%] NU ¦ προσελθειν W}}} αὐτῷ διὰ τὸν ὄχλον, ἀπεστέγασαν τὴν στέγην ὅπου ἦν· καὶ ἐξορύξαντες χαλῶσιν τὸν κράββατον\FTNT{§}{{\FR 2:4 }{\FT{κραββατον
{\BD{f}}{\SUP{35}} [65\%] HF,RP,CP,TR ¦ κραβαττον A,C,D,W [33\%] OC,NU ¦ κραβακτον ℵ ¦ κραβατον B [1\%] ¦ κραβατγον [1\%] (A similar statement obtains in verses 9, 11, 12.)}}} ἐφ᾿ ᾧ
\FTNT{*}{{\FR 2:4 }{\FT{εφ ω
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C [97\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ εφ ου [1\%] ¦ εφ ο [1\%] ¦ οπου ℵB(D) [1\%] NU ¦ εις ον W}}} ὁ παραλυτικὸς κατέκειτο.

\VS{5}Ἰδὼν δὲ\FTNT{†}{{\FR 2:5 }{\FT{ιδων δε
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D,W [98\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ και ιδων 𝕻{\SUP{88}}ℵB,C [2\%] NU}}} ὁ Ἰησοῦς τὴν πίστιν αὐτῶν λέγει τῷ παραλυτικῷ, «Τέκνον, ἀφέωνταί\FTNT{‡}{{\FR 2:5 }{\FT{αφεωνται
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{88}}ℵA,C,D,W [98\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ αφεονται [1\%] ¦ αφιενται B [1\%] NU}}} σοι αἱ ἁμαρτίαι σου.»\FTNT{§}{{\FR 2:5 }{\FT{σοι αι αμαρτιαι σου
{\BD{f}}{\SUP{35}} (A) [92\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ 123 C [1\%] ¦ 4234 [4\%] ¦ ~ 423 𝕻{\SUP{88v}}ℵB,D,W [3\%] NU}}}


\par }{\PP \VS{6}Ἦσαν δέ τινες τῶν γραμματέων ἐκεῖ καθήμενοι, καὶ διαλογιζόμενοι ἐν ταῖς καρδίαις αὐτῶν·

\VS{7}«Τί οὗτος οὕτως λαλεῖ βλασφημίας;\FTNT{*}{{\FR 2:7 }{\FT{βλασφημιας
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,W [99.5\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ βλασφημει 𝕻{\SUP{88}}ℵB,D [0.5\%] NU}}} Τίς δύναται ἀφιέναι ἁμαρτίας εἰ μὴ εἷς, ὁ Θεός;»

\VS{8}Καὶ εὐθέως\FTNT{†}{{\FR 2:8 }{\FT{ευθεως
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C [98\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ ευθυς 𝕻{\SUP{88v}}ℵB [1\%] NU ¦ — D,W [1\%]}}} ἐπιγνοὺς ὁ Ἰησοῦς τῷ πνεύματι αὐτοῦ ὅτι οὕτως αὐτοὶ\FTNT{‡}{{\FR 2:8 }{\FT{αυτοι
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C [90\%] HF,RP,CP,OC ¦ — 𝕻{\SUP{88v}}ℵB,D,W [10\%] TR,NU}}} διαλογίζονται ἐν ἑαυτοῖς εἶπεν\FTNT{§}{{\FR 2:8 }{\FT{ειπεν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,D [99\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ λεγει ℵB(W) [1\%] NU}}} αὐτοῖς· «Τί ταῦτα διαλογίζεσθε ἐν ταῖς καρδίαις ὑμῶν;

\VS{9}Τί ἐστιν εὐκοπώτερον· εἰπεῖν τῷ παραλυτικῷ, ‹Ἀφέωνταί\FTNT{*}{{\FR 2:9 }{\FT{αφεωνται
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C(D)W [99\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ αφιενται ℵB [1\%] NU ¦ three other variants}}} σου\FTNT{†}{{\FR 2:9 }{\FT{σου
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{88}}ℵB,W [90\%] HF,RP,CP,OC,NU ¦ σοι A,C(D) [10\%] TR}}} αἱ ἁμαρτίαι,› ἢ εἰπεῖν, ‹Ἔγειραι\FTNT{‡}{{\FR 2:9 }{\FT{εγειραι
{\BD{f}}{\SUP{35}} [65\%] HF,RP,CP,TR ¦ εγειρε ℵA,C(D)W [34\%] OC,NU ¦ εγειρου B [1\%]}}} καὶ ἆρον τὸν κράββατόν σου\FTNT{§}{{\FR 2:9 }{\FT{τον κραββατον σου
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{88}}ℵA,B,C(D) [40\%] CP,OC,NU ¦ ~ 312 [59\%] HF,RP,TR ¦ — W [1\%]}}} καὶ περιπάτει›;

\VS{10}Ἵνα δὲ εἰδῆτε ὅτι ἐξουσίαν ἔχει ὁ Υἱὸς τοῦ Ἀνθρώπου ἐπὶ τῆς γῆς ἀφιέναι ἁμαρτίας»\FTNT{*}{{\FR 2:10 }{\FT{επι της γης αφιεναι αμαρτιας
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{88}}ℵC,D (47.7\%) ¦ ~ 41235 A (46.6\%) HF,RP,CP,TR,OC ¦ ~ 45123 B (3.2\%) NU ¦ 45 W (1.5\%) ¦ long omissions (0.9\%) ¦ one other variant}}}—λέγει τῷ παραλυτικῷ·

\VS{11}«Σοὶ λέγω, ἔγειραι\FTNT{†}{{\FR 2:11 }{\FT{σοι λεγω εγειραι
{\BD{f}}{\SUP{35}} [45\%] HF,RP,CP,TR ¦ 12 εγειρε A,B,C,D [54\%] OC,NU ¦ ~ εγειρε 12 𝕻{\SUP{88v}}ℵ ¦ εγειρε W [1\%] ¦ two other variants}}} καὶ\FTNT{‡}{{\FR 2:11 }{\FT{και
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,W [98\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ — 𝕻{\SUP{88}}ℵB,C,D [2\%] NU}}} ἆρον τὸν κράββατόν σου καὶ ὕπαγε εἰς τὸν οἶκόν σου.»

\VS{12}Καὶ ἠγέρθη εὐθέως καὶ\FTNT{§}{{\FR 2:12 }{\FT{ευθεως και
{\BD{f}}{\SUP{35}} A(D) [98\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ ~ 21 C [1\%] ¦ ~ 2 ευθυς 𝕻{\SUP{88}}ℵB [1\%] NU ¦ 2 W [1\%]}}} ἄρας τὸν κράββατον ἐξῆλθεν ἐναντίον\FTNT{*}{{\FR 2:12 }{\FT{εναντιον
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,D [98\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ ενωπιον [1\%] ¦ εμπροσθεν 𝕻{\SUP{88}}ℵB(W) [1\%] NU}}} πάντων· ὥστε ἐξίστασθαι πάντας καὶ δοξάζειν τὸν Θεόν, λέγοντας ὅτι «Οὐδέποτε οὕτως\FTNT{†}{{\FR 2:12 }{\FT{ουδεποτε ουτως
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C [99\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ 21 𝕻{\SUP{88}}ℵB,D,W [1\%] NU}}} εἴδομεν.»


\par }{\SH Matthew called
\par }
{\PP \VS{13}Καὶ ἐξῆλθεν πάλιν παρὰ τὴν θάλασσαν· καὶ πᾶς ὁ ὄχλος ἤρχετο πρὸς αὐτόν, καὶ ἐδίδασκεν αὐτούς.

\VS{14}Καὶ παράγων,\FTNT{‡}{{\FR 2:14 }{\FT{παραγων
{\IT{rell}} ¦ 1 ο ιησους [15\%]}}} εἶδεν\FTNT{§}{{\FR 2:14 }{\FT{ειδεν
{\IT{rell}} ¦ ιδεν A,C [10\%]}}} Λευὶν\FTNT{*}{{\FR 2:14 }{\FT{λευιν
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{88}}C [70\%] HF,CP,TR,OC,NU ¦ λευι A [26.5\%] RP ¦ λευειν B,W [2\%] ¦ λευει ℵ ¦ six further variations based on Levi [0.6\%] ¦ ιακωβον D (0.9\%) ({\IT{TuT}} has garbled the evidence here.)}}} τὸν τοῦ Ἀλφαίου καθήμενον ἐπὶ τὸ τελώνιον, καὶ λέγει αὐτῷ, «Ἀκολούθει μοι.» Καὶ ἀναστὰς ἠκολούθησεν αὐτῷ.


\par }{\PP \VS{15}Καὶ ἐγένετο,\FTNT{†}{{\FR 2:15 }{\FT{εγενετο
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,D [99\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ γινεται 𝕻{\SUP{88}}ℵ(B,W) [1\%] NU}}} ἐν τῷ\FTNT{‡}{{\FR 2:15 }{\FT{εν τω
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C [98\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ — 𝕻{\SUP{88}}ℵB(D,W) [2\%] NU}}} κατακεῖσθαι αὐτὸν ἐν τῇ οἰκίᾳ αὐτοῦ, καὶ πολλοὶ τελῶναι καὶ ἁμαρτωλοὶ συνανέκειντο τῷ Ἰησοῦ καὶ τοῖς μαθηταῖς αὐτοῦ· ἦσαν γὰρ πολλοὶ καὶ ἠκολούθησαν\FTNT{§}{{\FR 2:15 }{\FT{ηκολουθησαν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,D,W [99\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ ηκολουθουν ℵB [1\%] NU}}} αὐτῷ.

\VS{16}Καὶ οἱ γραμματεῖς καὶ οἱ Φαρισαῖοι,\FTNT{*}{{\FR 2:16 }{\FT{και οι φαρισαιοι
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C(D) (99\%) HF,RP,CP,TR,OC ¦ των φαρισαιων και 𝕻{\SUP{88v}}ℵ (0.5\%) ¦ των φαρισαιων B,W (0.2\%) NU}}} ἰδόντες αὐτὸν ἐσθίοντα\FTNT{†}{{\FR 2:16 }{\FT{αυτον εσθιοντα
{\BD{f}}{\SUP{35}} (A)C (97.7\%) HF,RP,CP,TR,OC ¦ οτι εσθιει B (0.3\%) NU ¦ οτι ησθιεν 𝕻{\SUP{88}}ℵ(D) (0.4\%) ¦ 1 (1.2\%) ¦ five other variants W (0.4\%)}}} μετὰ τῶν τελωνῶν καὶ ἁμαρτωλῶν,\FTNT{‡}{{\FR 2:16 }{\FT{τελωνων και αμαρτωλων
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵ(A)C (98.3\%) HF,RP,CP,TR,OC ¦ ~ 321 (𝕻{\SUP{88}})B(D) (0.6\%) NU ¦ 1 (0.7\%) ¦ four other variants W (0.4\%)}}} ἔλεγον τοῖς μαθηταῖς αὐτοῦ, «Τί ὅτι\FTNT{§}{{\FR 2:16 }{\FT{τι οτι
{\BD{f}}{\SUP{35}} A (96\%) HF,RP,CP,TR,OC ¦ 2 B,C (1.8\%) NU ¦ δια 1 ℵD,W (0.4\%) ¦ 1 (0.2\%) ¦ long omission (1.4\%) ¦ three other variants (0.2\%)}}} μετὰ τῶν τελωνῶν καὶ ἁμαρτωλῶν ἐσθίει καὶ πίνει;»\FTNT{*}{{\FR 2:16 }{\FT{εσθιει και πινει
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{88}}A (93.3\%) HF,RP,CP,TR,OC ¦ εσθιετε 2 πινετε (0.9\%) ¦ 123 ο διδασκολος υμων (C) (4.9\%) ¦ 1 B,D,W (0.7\%) NU ¦ 1 ο διδασκολος υμων ℵ (0.2\%)}}}

\VS{17}Καὶ ἀκούσας ὁ Ἰησοῦς λέγει αὐτοῖς·\FTNT{†}{{\FR 2:17 }{\FT{αυτοις
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,C [98\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ 1 οτι B [1\%] NU ¦ — D,W [1\%] ¦ οτι 𝕻{\SUP{88}}}}} «Οὐ χρείαν ἔχουσιν οἱ ἰσχύοντες ἰατροῦ, ἀλλ᾿ οἱ κακῶς ἔχοντες. Οὐκ ἦλθον καλέσαι δικαίους, ἀλλὰ ἁμαρτωλοὺς εἰς μετάνοιαν.»\FTNT{‡}{{\FR 2:17 }{\FT{εις μετανοιαν
{\BD{f}}{\SUP{35}} C [90\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ — 𝕻{\SUP{88}}ℵA,B,D,W [10\%] NU}}}


\par }{\SH Fasting
\par }
{\PP \VS{18}Καὶ ἦσαν οἱ μαθηταὶ Ἰωάννου καὶ οἱ τῶν Φαρισαίων\FTNT{§}{{\FR 2:18 }{\FT{των φαρισαιων
{\BD{f}}{\SUP{35}} (W) (93.4\%) HF,RP,CP,TR,OC ¦ φαρισαιοι 𝕻{\SUP{88}}ℵA,B,C,D (6.4\%) NU}}} νηστεύοντες· καὶ ἔρχονται καὶ λέγουσιν αὐτῷ, «Διὰ τί οἱ μαθηταὶ Ἰωάννου καὶ οἱ\FTNT{*}{{\FR 2:18 }{\FT{οι
{\BD{f}}{\SUP{35}} D [98.5\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ 1 μαθηται 𝕻{\SUP{88}}ℵB,C [1\%] NU ¦ — A,W [0.5\%]}}} τῶν Φαρισαίων νηστεύουσιν, οἱ δὲ σοὶ μαθηταὶ οὐ νηστεύουσιν;»

\VS{19}Καὶ εἶπεν αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς· «Μὴ δύνανται οἱ υἱοὶ τοῦ νυμφῶνος, ἐν ᾧ ὁ νυμφίος μετ᾿ αὐτῶν ἐστιν, νηστεύειν; Ὅσον χρόνον μεθ᾿ ἑαυτῶν ἔχουσιν τὸν νυμφίον\FTNT{†}{{\FR 2:19 }{\FT{μεθ εαυτων εχουσιν τον νυμφιον
{\BD{f}}{\SUP{35}} A (91.4\%) HF,RP,CP,TR,OC ¦ μετ αυτων 345 (1.7\%) ¦ ~ 31245 (1.2\%) ¦ ~ 3 μετ αυτων 45 (0.5\%) ¦ ~ 34512 𝕻{\SUP{88}} (0.3\%) ¦ ~ 345 μετ αυτων ℵB,C (0.7\%) NU ¦ 12 εστιν 45 (0.2\%) ¦ μετ αυτων 45 (0.3\%) ¦ — D,W (3.4\%) ¦ three further variants (0.3\%)}}} οὐ δύνανται νηστεύειν.

\VS{20}Ἐλεύσονται δὲ ἡμέραι ὅταν ἀπαρθῇ ἀπ᾿ αὐτῶν ὁ νυμφίος, καὶ τότε νηστεύσουσιν, ἐν ἐκείναις ταῖς ἡμέραις.\FTNT{‡}{{\FR 2:20 }{\FT{εκαιναις ταις ημεραις
{\BD{f}}{\SUP{35}} [85\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ εκεινη τη ημερα ℵA,B,C,D,W [15\%] NU}}}


\par }{\SH Cloth and wineskins
\par }
{\PP \VS{21}»Καὶ\FTNT{§}{{\FR 2:21 }{\FT{και
{\BD{f}}{\SUP{35}} [75\%] HF,RP,CP,TR ¦ — ℵA,B,C,W [23\%] OC,NU ¦ δε D [2\%]}}} οὐδεὶς ἐπίβλημα ῥάκους ἀγνάφου ἐπιρράπτει\FTNT{*}{{\FR 2:21 }{\FT{επιρραπτει
{\BD{f}}{\SUP{35}} [80\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ επιραπτει ℵA,B,C [20\%] NU ¦ επισυνραπει D(W)}}} ἐπὶ ἱματίῳ παλαιῷ,\FTNT{†}{{\FR 2:21 }{\FT{ιματιω παλαιω
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,W [99\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ ιματιον παλαιον 𝕻{\SUP{88}}ℵB,C,D [1\%] NU}}} εἰ δὲ μή,\FTNT{‡}{{\FR 2:21 }{\FT{μη
{\IT{rell}} ¦ μηγε [5\%] OC}}} αἴρει τὸ πλήρωμα αὐτοῦ\FTNT{§}{{\FR 2:21 }{\FT{το πληρωμα αυτου
{\BD{f}}{\SUP{35}} C [93\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ 12 απ 3 [3\%] NU ¦ ~ απ 312 A,W [3\%] ¦ 12 D [1\%] ¦ 2 απ 3 ℵ ¦ 12 αφ εαυτου B}}} τὸ καινὸν τοῦ παλαιοῦ, καὶ χεῖρον σχίσμα γίνεται.

\VS{22}Καὶ οὐδεὶς βάλλει οἶνον νέον εἰς ἀσκοὺς παλαιούς, εἰ δὲ μή, ῥήσσει\FTNT{*}{{\FR 2:22 }{\FT{ρησσει
{\BD{f}}{\SUP{35}} A [98\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ ρηξει 𝕻{\SUP{88}}ℵB,C,D [2\%] NU ¦ διαρρησσονται W}}} ὁ οἶνος ὁ νέος\FTNT{†}{{\FR 2:22 }{\FT{ο νεος
{\BD{f}}{\SUP{35}} A [96\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ — 𝕻{\SUP{88}}ℵB,C,D(W) [4\%] NU}}} τοὺς ἀσκούς, καὶ ὁ οἶνος ἐκχεῖται καὶ οἱ ἀσκοὶ ἀπολοῦνται·\FTNT{‡}{{\FR 2:22 }{\FT{εκχειται και οι ασκοι απολουνται
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,C(W) [99.5\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ 2345 D ¦ ~ απολλυται 234 𝕻{\SUP{88}}B [0.5\%] NU}}} ἀλλὰ οἶνον νέον εἰς ἀσκοὺς καινοὺς βλητέον.»\FTNT{§}{{\FR 2:22 }{\FT{βλητεον
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{88}}A,C (99.4\%) HF,RP,CP,TR,OC ¦ — ℵB (0.3\%) NU ¦ βαλλουσιν W ¦ long omission D (0.2\%)}}}


\par }{\SH Jesus is Lord of the Sabbath
\par }
{\PP \VS{23}Καὶ ἐγένετο παραπορεύεσθαι αὐτόν, ἐν τοῖς σάββασιν,\FTNT{*}{{\FR 2:23 }{\FT{παραπορευεσθαι αυτον εν τοις σαββασιν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A [90\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ 1245 [6\%] ¦ ~ 23451 (διαπορευεσθαι B,D πορευεσθαι W) 𝕻{\SUP{88}}ℵ(B,D,W) [3\%] NU ¦ ~ 45 διαπορευεσθαι 2 C [1\%] ¦ at least four further variations}}} διὰ τῶν σπορίμων, καὶ ἤρξαντο οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ\FTNT{†}{{\FR 2:23 }{\FT{ηρξαντο οι μαθηται αυτου
{\BD{f}}{\SUP{35}} A [97\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ ~ 2341 𝕻{\SUP{88}}ℵB,C(D)W [3\%] NU}}} ὁδὸν ποιεῖν, τίλλοντες τοὺς στάχυας.

\VS{24}Καὶ οἱ Φαρισαῖοι ἔλεγον αὐτῷ, «Ἴδε, τί ποιοῦσιν ἐν\FTNT{‡}{{\FR 2:24 }{\FT{εν
{\BD{f}}{\SUP{35}} [95\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ — ℵ(A)B,C,D,W [5\%] NU}}} τοῖς σάββασιν ὃ οὐκ ἔξεστιν;»

\VS{25}Καὶ αὐτὸς ἔλεγεν\FTNT{§}{{\FR 2:25 }{\FT{αυτος ελεγεν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A [96.5\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ 1 λεγει [0.5\%] ¦ 2 𝕻{\SUP{88}}B [0.5\%] ¦ λεγει ℵC,W [2\%] NU ¦ αποκριθεις ειπεν D [0.5\%]}}} αὐτοῖς· «Οὐδέποτε ἀνέγνωτε τί ἐποίησεν Δαυίδ, ὅτε χρείαν ἔσχεν καὶ ἐπείνασεν, αὐτὸς καὶ οἱ μετ᾿ αὐτοῦ;

\VS{26}Πῶς εἰσῆλθεν εἰς τὸν οἶκον τοῦ Θεοῦ (ἐπὶ Ἀβιάθαρ\FTNT{*}{{\FR 2:26 }{\FT{αβιαθαρ
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{88}}ℵB (83.7\%) HF,RP,OC,NU ¦ 1 του A,C (15.8\%) CP,TR ¦ — D,W (0.4\%)}}} ἀρχιερέως) καὶ τοὺς ἄρτους τῆς προθέσεως ἔφαγεν, οὓς οὐκ ἔξεστιν φαγεῖν εἰ μὴ τοῖς ἱερεῦσιν,\FTNT{†}{{\FR 2:26 }{\FT{τοις ιερευσιν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,(D,W) [97\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ 12 μονοις [2\%] ¦ 1 αρχιερευσιν [0.5\%] ¦ τους ιερεις ℵB [0.5\%] NU}}} καὶ ἔδωκεν καὶ τοῖς σὺν αὐτῷ οὖσιν;»

\VS{27}Καὶ ἔλεγεν αὐτοῖς· «Τὸ σάββατον διὰ τὸν ἄνθρωπον ἐγένετο,\FTNT{‡}{{\FR 2:27 }{\FT{εγενετο
{\BD{f}}{\SUP{35}} A (98.6\%) HF,RP,CP,TR,OC ¦ 1 και ℵB,C (0.9\%) NU ¦ εκτισθη W (0.5\%) ¦ — D}}} οὐχ ὁ ἄνθρωπος διὰ τὸ σάββατον.

\VS{28}Ὥστε Κύριός ἐστιν ὁ Υἱὸς τοῦ Ἀνθρώπου καὶ τοῦ σαββάτου.»




\par }\Chap{3}{\SH A Sabbath healing—the rejection
\par }
{\PP \VerseOne{1}Καὶ εἰσῆλθεν πάλιν εἰς τὴν συναγωγήν, καὶ ἦν ἐκεῖ ἄνθρωπος ἐξηραμμένην ἔχων τὴν χεῖρα.

\VS{2}Καὶ παρετήρουν αὐτόν, εἰ τοῖς σάββασιν θεραπεύσει αὐτόν, ἵνα κατηγορήσωσιν αὐτοῦ.

\VS{3}Καὶ λέγει τῷ ἀνθρώπῳ τῷ ἐξηραμμένην ἔχοντι τὴν χεῖρα,\FTNT{*}{{\FR 3:3 }{\FT{εξηραμμενην εχοντι την χειρα
{\BD{f}}{\SUP{35}} A (94.4\%) HF,RP,CP,TR,OC ¦ 1 εχων 34 (3.1\%) ¦ 1 εχοντα 34 (0.5\%) ¦ ~ 2341 D (0.3\%) ¦ ~ 3421 (0.2\%) ¦ ~ 342 ξηραν B (0.4\%) ¦ ~ 3 ξηραν 42 ℵC (0.3\%) NU ¦ ξηραν 234 (0.3\%) ¦ two other variations W (0.2\%) ¦ long omission (0.2\%)}}} «Ἔγειραι\FTNT{†}{{\FR 3:3 }{\FT{εγειραι
{\BD{f}}{\SUP{35}} [60\%] HF,RP,CP,TR ¦ εγειρε ℵA,B,C,D,W [40\%] OC,NU}}} εἰς τὸ μέσον.»

\VS{4}Καὶ λέγει αὐτοῖς· «Ἔξεστιν τοῖς σάββασιν ἀγαθοποιῆσαι\FTNT{‡}{{\FR 3:4 }{\FT{αγαθοποιησαι
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,B,C [99.5\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ αγαθον ποιησαι ℵ(D)W,NU}}} ἢ κακοποιῆσαι, ψυχὴν σῶσαι ἢ ἀποκτεῖναι;»\FTNT{§}{{\FR 3:4 }{\FT{αποκτειναι
{\IT{rell}} ¦ απολεσαι W [10\%]}}} Οἱ δὲ ἐσιώπων.

\VS{5}Καὶ περιβλεψάμενος αὐτοὺς μετ᾿ ὀργῆς, συλλυπούμενος ἐπὶ τῇ πωρώσει τῆς καρδίας αὐτῶν, λέγει τῷ ἀνθρώπῳ, «Ἔκτεινον τὴν χεῖρά σου.»\FTNT{*}{{\FR 3:5 }{\FT{σου
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,C,D,W [85\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ — B [15\%] NU}}} Καὶ ἐξέτεινεν, καὶ ἀποκατεστάθη\FTNT{†}{{\FR 3:5 }{\FT{αποκατεσταθη
{\BD{f}}{\SUP{35}} D [65\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ απεκατεσταθη ℵA,B(C)W [35\%] NU}}} ἡ χεὶρ αὐτοῦ ὑγιὴς ὡς ἡ ἄλλη.\FTNT{‡}{{\FR 3:5 }{\FT{υγιης ως η αλλη
{\BD{f}}{\SUP{35}} [95\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ — ℵA,B,C(D)W [5\%] NU}}}

\VS{6}Καὶ ἐξελθόντες οἱ Φαρισαῖοι εὐθέως\FTNT{§}{{\FR 3:6 }{\FT{ευθεως
{\BD{f}}{\SUP{35}} A [98\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ ευθυς ℵB,C [1\%] NU ¦ — D,W [1\%]}}} μετὰ τῶν Ἡρῳδιανῶν συμβούλιον ἐποίουν\FTNT{*}{{\FR 3:6 }{\FT{εποιουν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A (92.7\%) HF,RP,CP,TR,OC ¦ εποιησαν ℵC (5.1\%) ¦ ποιουντες D (0.1\%) ¦ εποιουντο W (0.6\%) ¦ εδιδουν B (1.3\%) NU ¦ two other variants (0.2\%)}}} κατ᾿ αὐτοῦ, ὅπως αὐτὸν ἀπολέσωσιν.


\par }{\SH Healings by the Sea
\par }
{\PP \VS{7}Καὶ ὁ Ἰησοῦς ἀνεχώρησεν μετὰ τῶν μαθητῶν αὐτοῦ\FTNT{†}{{\FR 3:7 }{\FT{ανεχωρησεν μετα των μαθητων αυτου
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,W [97\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ ~ 23451 ℵB,C,D [3\%] NU}}} πρὸς τὴν θάλασσαν· καὶ πολὺ πλῆθος ἀπὸ τῆς Γαλιλαίας ἠκολούθησεν\FTNT{‡}{{\FR 3:7 }{\FT{ηκολουθησεν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,B (46.1\%) CP[NU] ¦ ηκολουθησαν (ℵC) (52.5\%) HF,RP,TR,OC ¦ ηκολουθουν (0.5\%) ¦ — D,W (0.5\%) ¦ ηκολουθη (0.2\%) ¦ long omission (0.2\%)}}} αὐτῷ\FTNT{§}{{\FR 3:7 }{\FT{αυτω
{\BD{f}}{\SUP{35}} A (98.6\%) HF,RP,CP,TR,OC ¦ — ℵB,C(D,W) (1\%) NU ¦ two other variants (0.2\%) ¦ long omission (0.2\%)}}}—καὶ ἀπὸ τῆς Ἰουδαίας

\VS{8}καὶ ἀπὸ Ἱεροσολύμων καὶ ἀπὸ τῆς Ἰδουμαίας καὶ πέραν τοῦ Ἰορδάνου, καὶ οἱ\FTNT{*}{{\FR 3:8 }{\FT{οι
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D [99\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ — (ℵ)B,C,W [1\%] NU}}} περὶ Τύρον καὶ Σιδῶνα. Πλῆθος πολύ, ἀκούσαντες\FTNT{†}{{\FR 3:8 }{\FT{ακουσαντες
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,D [97\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ ακουοντες ℵB(W) [3\%] NU}}} ὅσα ἐποίει, ἦλθον πρὸς αὐτόν.

\VS{9}Καὶ εἶπεν τοῖς μαθηταῖς αὐτοῦ ἵνα πλοιάριον προσκαρτερῇ αὐτῷ, διὰ τὸν ὄχλον, ἵνα μὴ θλίβωσιν αὐτόν.

\VS{10}Πολλοὺς γὰρ ἐθεράπευσεν, ὥστε ἐπιπίπτειν αὐτῷ ἵνα αὐτοῦ ἅψωνται, ὅσοι εἶχον μάστιγας.

\VS{11}Καὶ τὰ πνεύματα τὰ ἀκάθαρτα—ὅταν αὐτὸν ἐθεώρει,\FTNT{‡}{{\FR 3:11 }{\FT{εθεωρει
{\BD{f}}{\SUP{35}} A [95\%] HF,RP,CP,TR ¦ εθεωρουν ℵB,C,D [5\%] OC,NU ¦ ιδον W}}} προσέπιπτεν\FTNT{§}{{\FR 3:11 }{\FT{προσεπιπτεν
{\BD{f}}{\SUP{35}} [70\%] HF,RP,CP,TR ¦ προσεπιπτον ℵA,C,D,W [30\%] OC,NU ¦ προσεπιπταν B}}} αὐτῷ καὶ ἔκραζεν,\FTNT{*}{{\FR 3:11 }{\FT{εκραζεν
{\BD{f}}{\SUP{35}} [70\%] HF,RP,CP,TR ¦ εκραζον ℵA,B,C,D,W [29\%] OC,NU ¦ three other variants [1\%]}}} λέγοντα\FTNT{†}{{\FR 3:11 }{\FT{λεγοντα
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,B,C [99\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ λεγοντες ℵD,W [1\%] NU}}} ὅτι «Σὺ εἶ ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ.»

\VS{12}Καὶ πολλὰ ἐπετίμα αὐτοῖς ἵνα μὴ φανερὸν αὐτὸν\FTNT{‡}{{\FR 3:12 }{\FT{φανερον αυτον
{\BD{f}}{\SUP{35}} A [96\%] HF,RP,CP,OC ¦ ~ 21 ℵB,C,D,W [4\%] TR,NU}}} ποιήσωσιν.


\par }{\SH The Twelve Chosen
\par }
{\PP \VS{13}Καὶ ἀναβαίνει εἰς τὸ ὄρος καὶ προσκαλεῖται οὓς ἤθελεν αὐτός, καὶ ἀπῆλθον πρὸς αὐτόν.

\VS{14}Καὶ ἐποίησεν δώδεκα,\FTNT{§}{{\FR 3:14 }{\FT{δωδεκα
{\BD{f}}{\SUP{35}} A(D) (98\%) HF,RP,CP,TR,OC ¦ 1 ους και αποστολους ωνομασεν ℵB(C)(W) (1.8\%) [NU] ¦ long omissions (0.2\%)}}} ἵνα ὦσιν μετ᾿ αὐτοῦ καὶ ἵνα ἀποστέλλῃ αὐτοὺς κηρύσσειν

\VS{15}—καὶ ἔχειν ἐξουσίαν θεραπεύειν τὰς νόσους καὶ\FTNT{*}{{\FR 3:15 }{\FT{θεραπευειν τας νοσους και
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D,W [99\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ — ℵB,C [1\%] NU}}} ἐκβάλλειν τὰ δαιμόνια.

\VS{16}Καὶ\FTNT{†}{{\FR 3:16 }{\FT{και
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D (98.8\%) HF,RP,CP,TR,OC ¦ 1 εποιησεν τους δωδεκα 1 ℵB,C (0.5\%) [NU] ¦ πρωτον σιμωνα (0.5\%) ¦ W is wild}}} ἐπέθηκεν τῷ Σίμωνι ὄνομα\FTNT{‡}{{\FR 3:16 }{\FT{τω σιμωνι ονομα
{\BD{f}}{\SUP{35}} A(D) [98.5\%] HF,RP,CP,TR ¦ ~ 312 ℵB,C(W) [1\%] OC,NU ¦ ονοματα τω σιμωνι [0.5\%]}}} Πέτρον,

\VS{17}καὶ Ἰάκωβον τὸν τοῦ Ζεβεδαίου καὶ Ἰωάννην τὸν ἀδελφὸν τοῦ Ἰακώβου (καὶ ἐπέθηκεν αὐτοῖς ὀνόματα\FTNT{§}{{\FR 3:17 }{\FT{ονοματα
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,C [99.5\%] HF,RP,CP,TR,OC[NU] ¦ ονομα B,D [0.5\%] ¦ W is wild}}} ‹Βοανεργές,›\FTNT{*}{{\FR 3:17 }{\FT{βοανεργες
{\BD{f}}{\SUP{35}} [95\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ βοανηργες ℵA,B,C [5\%] NU ¦ βοανεργης D ¦ βοανανηργε W}}} ὅ ἐστιν ‹Υἱοὶ βροντῆς›)·

\VS{18}καὶ Ἀνδρέαν καὶ Φίλιππον καὶ Βαρθολομαῖον καὶ Ματθαῖον\FTNT{†}{{\FR 3:18 }{\FT{ματθαιον
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,C [99.5\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ μαθθαιον B,D,NU ¦ μαθθεος W}}} καὶ Θωμᾶν καὶ Ἰάκωβον τὸν τοῦ Ἀλφαίου καὶ Θαδδαῖον καὶ Σίμωνα τὸν Κανανίτην·\FTNT{‡}{{\FR 3:18 }{\FT{κανανιτην
{\BD{f}}{\SUP{35}} (A) [99\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ καναναιον ℵB,C,D [1\%] NU ¦ κανανεος W}}}

\VS{19}καὶ Ἰούδαν Ἰσκαριώτην,\FTNT{§}{{\FR 3:19 }{\FT{ισκαριωτην
{\BD{f}}{\SUP{35}} A(W) (98.8\%) HF,RP,CP,TR,OC ¦ ισκαριωθ ℵB,C (0.9\%) NU ¦ σκαριωθ D ¦ — (0.2\%)}}} ὃς καὶ παρέδωκεν αὐτόν.


\par }{\PP \VS{20}Καὶ ἔρχονται\FTNT{*}{{\FR 3:20 }{\FT{ερχονται
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C [99.5\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ ερχεται ℵB,W [0.5\%] NU ¦ εισερχονται D}}} εἰς οἶκον· καὶ συνέρχεται πάλιν\FTNT{†}{{\FR 3:20 }{\FT{παλιν
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵC,W (92.4\%) HF,RP,CP,TR,OC ¦ 1 ο A,B,D (7.5\%) [NU]}}} ὄχλος, ὥστε μὴ δύνασθαι αὐτοὺς μηδὲ\FTNT{‡}{{\FR 3:20 }{\FT{μηδε
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,B,W [30\%] OC,NU ¦ μητε ℵC,D [70\%] HF,RP,CP,TR}}} ἄρτον φαγεῖν.

\VS{21}Καὶ ἀκούσαντες οἱ παρ᾿ αὐτοῦ ἐξῆλθον κρατῆσαι αὐτόν, ἔλεγον γὰρ ὅτι «Ἐξέστη.»


\par }{\SH Scribes blaspheme the Holy Spirit
\par }
{\PP \VS{22}Καὶ οἱ γραμματεῖς οἱ ἀπὸ Ἱεροσολύμων καταβάντες ἔλεγον ὅτι «Βεελζεβοὺλ ἔχει,» καὶ ὅτι «Ἐν τῷ ἄρχοντι τῶν δαιμονίων ἐκβάλλει τὰ δαιμόνια.»

\VS{23}Καὶ προσκαλεσάμενος αὐτοὺς ἐν παραβολαῖς ἔλεγεν αὐτοῖς· «Πῶς δύναται Σατανᾶς Σατανᾶν ἐκβάλλειν;

\VS{24}Καὶ ἐὰν βασιλεία ἐφ᾿ ἑαυτὴν μερισθῇ, οὐ δύναται σταθῆναι ἡ βασιλεία ἐκείνη.

\VS{25}Καὶ ἐὰν οἰκία ἐφ᾿ ἑαυτὴν μερισθῇ, οὐ δύναται\FTNT{§}{{\FR 3:25 }{\FT{δυναται
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D,W [99\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ δυνησεται ℵB,C [1\%] NU}}} σταθῆναι ἡ οἰκία ἐκείνη.\FTNT{*}{{\FR 3:25 }{\FT{σταθηναι η οικια εκεινη
{\BD{f}}{\SUP{35}} A [96.5\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ στηναι 234 [2\%] ¦ 1 W ¦ ~ 2341 ℵ,C [0.5\%] NU ¦ ~ 234 στηναι B [1\%] ¦ ~ 234 εσταναι D}}}

\VS{26}Καὶ εἰ ὁ Σατανᾶς ἀνέστη ἐφ᾿ ἑαυτὸν καὶ μεμέρισται,\FTNT{†}{{\FR 3:26 }{\FT{και μεμερισται
{\BD{f}}{\SUP{35}} A [99\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ 2 D ¦ 1 εμερισθη B [0.5\%] NU ¦ ~ εμερισθη 1 ℵ,C ¦ εμερισθη W}}} οὐ δύναται σταθῆναι,\FTNT{‡}{{\FR 3:26 }{\FT{σταθηναι
{\BD{f}}{\SUP{35}} A [98.5\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ 1 η βασιλεα αυτου D,W [0.5\%] ¦ στηναι ℵ,B,C [1\%] NU}}} ἀλλὰ τέλος ἔχει.

\VS{27}Οὐδεὶς δύναται\FTNT{§}{{\FR 3:27 }{\FT{ουδεις δυναται
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D,W [97\%] HF,RP,CP,OC ¦ αλλ 12 [2\%] ¦ ~ αλλ ου 21 ℵB,C [0.5\%] NU ¦ ~ ου 21 TR ¦ two other variants}}} τὰ σκεύη τοῦ ἰσχυροῦ, εἰσελθὼν εἰς τὴν οἰκίαν\FTNT{*}{{\FR 3:27 }{\FT{τα σκευη του ισχυρου εισελθων εις την οικιαν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D(W) [99\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ ~ 67834512 B,C [1\%] NU ¦ ~ 56783412 ℵ}}} αὐτοῦ, διαρπάσαι, ἐὰν μὴ πρῶτον τὸν ἰσχυρὸν δήσῃ—καὶ τότε τὴν οἰκίαν αὐτοῦ διαρπάσῃ.\FTNT{†}{{\FR 3:27 }{\FT{διαρπαση
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,W [60\%] HF,RP,CP ¦ διαρπασει ℵB,C [40\%] TR,OC,NU ¦ διαρπαζει D}}}


\par }{\PP \VS{28}»Ἀμὴν λέγω ὑμῖν ὅτι πάντα ἀφεθήσεται τὰ ἁμαρτήματα τοῖς υἱοῖς τῶν ἀνθρώπων,\FTNT{‡}{{\FR 3:28 }{\FT{τα αμαρτηματα τοις υιοις των ανθρωπων
{\BD{f}}{\SUP{35}} (W) [96\%] HF,RP,CP,TR ¦ ~ 345612 ℵA,B,C,D [3\%] OC,NU ¦ three other variants [1\%]}}} καὶ\FTNT{§}{{\FR 3:28 }{\FT{και
{\BD{f}}{\SUP{35}} D [90\%] HF,RP,CP,TR ¦ 1 αι ℵA,B,C,W [10\%] OC,NU}}} βλασφημίαι ὅσας\FTNT{*}{{\FR 3:28 }{\FT{οσας
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C [95\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ οσα ℵB,D [5\%] NU ¦ — W}}} ἂν\FTNT{†}{{\FR 3:28 }{\FT{αν
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,D [97\%] HF,RP,CP,TR ¦ εαν B,C [3\%] OC,NU ¦ — W}}} βλασφημήσωσιν·

\VS{29}ὃς δ᾿ ἂν βλασφημήσῃ εἰς τὸ Πνεῦμα τὸ Ἅγιον οὐκ ἔχει ἄφεσιν εἰς τὸν αἰῶνα, ἀλλ᾿\FTNT{‡}{{\FR 3:29 }{\FT{αλλ
{\IT{rell}} ¦ αλλα ℵA,D,W [1\%] NU}}} ἔνοχός ἐστιν αἰωνίου κρίσεως»\FTNT{§}{{\FR 3:29 }{\FT{κρισεως
{\BD{f}}{\SUP{35}} A (97.3\%) HF,RP,CP,TR,OC ¦ αμαρτηματος ℵB (0.7\%) NU ¦ αμαρτιας C{\SUP{v}}D,W (0.6\%) ¦ κολασεως (1\%) ¦ three other variants (0.4\%)}}}

\VS{30}—ὅτι ἔλεγον, «Πνεῦμα ἀκάθαρτον ἔχει.»


\par }{\MS Jesus goes on the offensive

\par }{\SH New relationships
\par }
{\MM \VS{31}Ἔρχονται οὖν\FTNT{*}{{\FR 3:31 }{\FT{ερχονται ουν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A [97\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ ερχεται και ℵD,W [1.5\%] NU ¦ ~ και 1 B,C [1.5\%] ¦ two other variants}}} οἱ ἀδελφοὶ καὶ ἡ μήτηρ αὐτοῦ,\FTNT{†}{{\FR 3:31 }{\FT{οι αδελφοι και η μητηρ αυτου
{\BD{f}}{\SUP{35}} (81.4\%) HF,RP,CP,TR ¦ 1263456 A (13.5\%) ¦ ~ 456312 (1.5\%) ¦ ~ 453126 (0.7\%) ¦ ~ 4563126 ℵB,C,D(W) (2.8\%) OC,NU ¦ three other variants (0.2\%)}}} καὶ ἔξω ἑστῶτες\FTNT{‡}{{\FR 3:31 }{\FT{εστωτες
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D,W [98.5\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ στηκοντες B,C [0.5\%] NU ¦ εστηκοτες [1\%] ¦ σταντες ℵ}}} ἀπέστειλαν πρὸς αὐτόν, φωνοῦντες\FTNT{§}{{\FR 3:31 }{\FT{φωνουντες
{\BD{f}}{\SUP{35}} D (96.9\%) HF,RP,CP,TR,OC ¦ καλουντες ℵB,C,W (1.7\%) NU ¦ ζητουντες A ¦ — (1.4\%)}}} αὐτόν.

\VS{32}Καὶ ἐκάθητο ὄχλος περὶ αὐτόν·\FTNT{*}{{\FR 3:32 }{\FT{οχλος περι αυτον
{\BD{f}}{\SUP{35}} [85\%] HF,RP,CP,TR ¦ ~ 231 A,B,C,W [15\%] OC,NU ¦ ~ προς 31 ℵ ¦ προς τον οχλον D}}} εἶπον δὲ\FTNT{†}{{\FR 3:32 }{\FT{ειπον δε
{\BD{f}}{\SUP{35}} A [97\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ ειποντων 2 [1\%] ¦ και λεγουσιν ℵB,C,D,W [2\%] NU}}} αὐτῷ, «Ἰδού, ἡ μήτηρ σου καὶ οἱ ἀδελφοί σου καὶ αἱ ἀδελφαί σου\FTNT{‡}{{\FR 3:32 }{\FT{και αι αδελφαι σου
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D (70.9\%) HF,RP,CP[NU] ¦ — ℵB,C,W (28.9\%) TR,OC ¦ long omissions (0.1\%) (A not very difficult case of homoioteleuton.)}}} ἔξω ζητοῦσίν σε.»

\VS{33}Καὶ ἀπεκρίθη αὐτοῖς λέγων,\FTNT{§}{{\FR 3:33 }{\FT{απεκριθη αυτοις λεγων
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D [97\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ 12 και λεγει [2\%] ¦ αποκριθεις 2 λεγει ℵB(C) [1\%] NU ¦ αποκριθεις και ειπεν 2 W}}} «Τίς ἐστιν ἡ μήτηρ μου ἢ
\FTNT{*}{{\FR 3:33 }{\FT{η
{\BD{f}}{\SUP{35}} A(D) [60\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ και ℵB,C(W) [40\%] NU}}} οἱ ἀδελφοί μου;»\FTNT{†}{{\FR 3:33 }{\FT{μου
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,C,W [99.8\%] HF,RP,CP,TR,OC[NU] ¦ — B,D}}}

\VS{34}Καὶ περιβλεψάμενος κύκλῳ τοὺς περὶ αὐτὸν\FTNT{‡}{{\FR 3:34 }{\FT{κυκλω τους περι αυτον
{\BD{f}}{\SUP{35}} A [97\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ ~ 2134 [2\%] ¦ ~ 2341 ℵB,C [1\%] NU ¦ ~ 21 D ¦ 1 αυτου 2 (W)}}} καθημένους λέγει· «Ἰδοὺ\FTNT{§}{{\FR 3:34 }{\FT{ιδου
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D [50\%] ¦ ιδε B,C [50\%] HF,RP,CP,TR,OC,NU ¦ ειδε ℵW}}} ἡ μήτηρ μου καὶ οἱ ἀδελφοί μου.

\VS{35}Ὃς γὰρ\FTNT{*}{{\FR 3:35 }{\FT{ος γαρ
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,C,D (99.4\%) HF,RP,CP,TR,OC[NU] ¦ 1 B (0.3\%) ¦ ~ και 1 W ¦ four other variants (0.2\%)}}} ἂν ποιήσῃ τὸ θέλημα τοῦ Θεοῦ, οὗτος ἀδελφός μου καὶ ἀδελφή μου\FTNT{†}{{\FR 3:35 }{\FT{μου
{\BD{f}}{\SUP{35}} C [90\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ — ℵA,B,D,W [10\%] NU}}} καὶ μήτηρ μού
\FTNT{‡}{{\FR 3:35 }{\FT{μου
{\BD{f}}{\SUP{35}} [35\%] ¦ — ℵA,B,C,D,W [65\%] HF,RP,CP,TR,OC,NU}}} ἐστιν.»




\par }\Chap{4}{\SH Many parables
\par }
{\PP \VerseOne{1}Καὶ πάλιν ἤρξατο διδάσκειν παρὰ τὴν θάλασσαν. Καὶ συνήχθη\FTNT{*}{{\FR 4:1 }{\FT{συνηχθη
{\BD{f}}{\SUP{35}} D,W [97\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ συναγεται ℵB,C [1.5\%] NU ¦ συνηχθησαν A [1\%] ¦ three other variants [0.5\%]}}} πρὸς αὐτὸν ὄχλος πολύς,\FTNT{†}{{\FR 4:1 }{\FT{πολυς
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D [99\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ πλειστος ℵB,C,W [1\%] NU}}} ὥστε αὐτὸν ἐμβάντα εἰς τὸ πλοῖον\FTNT{‡}{{\FR 4:1 }{\FT{εμβαντα εις το πλοιον
{\BD{f}}{\SUP{35}} A [96\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ ~ 2341 D,W [0.5\%] ¦ 124 [2.5\%] ¦ ~ 241 ℵB,C [1\%] NU}}} καθῆσθαι, ἐν τῇ θαλάσσῃ, καὶ πᾶς ὁ ὄχλος πρὸς τὴν θάλασσαν, ἐπὶ τῆς γῆς, ἦν.\FTNT{§}{{\FR 4:1 }{\FT{ην
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D,W [99\%] HF,RP,CP,TR ¦ ησαν ℵB,C [1\%] OC,NU}}}

\VS{2}Καὶ ἐδίδασκεν αὐτοὺς ἐν παραβολαῖς πολλά, καὶ ἔλεγεν αὐτοῖς ἐν τῇ διδαχῇ αὐτοῦ·


\par }{\SHB Parable of the soils
\par }
{\PP \VS{3}«Ἀκούετε· ἰδού, ἐξῆλθεν ὁ σπείρων τοῦ\FTNT{*}{{\FR 4:3 }{\FT{του
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C [99.5\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ — ℵB(D)W [0.5\%] NU}}} σπεῖραι.

\VS{4}Καὶ ἐγένετο, ἐν τῷ σπείρειν, ὃ μὲν ἔπεσεν παρὰ\FTNT{†}{{\FR 4:4 }{\FT{παρα
{\IT{rell}} ¦ επι [1\%] OC}}} τὴν ὁδόν, καὶ ἦλθεν\FTNT{‡}{{\FR 4:4 }{\FT{ηλθεν
{\IT{rell}} ¦ ηλθον [3\%] OC}}} τὰ πετεινὰ\FTNT{§}{{\FR 4:4 }{\FT{πετεινα
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,B,C [95\%] HF,RP,CP,OC,NU ¦ 1 του ουρανου D [5\%] TR}}} καὶ κατέφαγεν αὐτό.

\VS{5}Ἄλλο δὲ\FTNT{*}{{\FR 4:5 }{\FT{αλλο δε
{\BD{f}}{\SUP{35}} A [97.5\%] HF,RP,CP,TR ¦ ~ και 1 ℵB,C [1\%] OC,NU ¦ και αλλα D [0.5\%] ¦ αλλα 1 W [1\%]}}} ἔπεσεν ἐπὶ τὸ πετρῶδες ὅπου οὐκ εἶχεν γῆν πολλήν, καὶ εὐθέως\FTNT{†}{{\FR 4:5 }{\FT{ευθεως
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,W [99.5\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ ευθυς ℵB,C,D [0.5\%] NU}}} ἐξανέτειλεν διὰ τὸ μὴ ἔχειν βάθος γῆς.

\VS{6}Ἡλίου δὲ ἀνατείλαντος\FTNT{‡}{{\FR 4:6 }{\FT{ηλιου δε ανατειλαντος
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,W [99\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ και οτε ανετειλεν ο ηλιος ℵB,C,D [1\%] NU}}} ἐκαυματίσθη, καὶ διὰ τὸ μὴ ἔχειν ῥίζαν ἐξηράνθη.

\VS{7}Καὶ ἄλλο ἔπεσεν εἰς τὰς ἀκάνθας, καὶ ἀνέβησαν αἱ ἄκανθαι καὶ συνέπνιξαν αὐτό, καὶ καρπὸν οὐκ ἔδωκεν.

\VS{8}Καὶ ἄλλο\FTNT{§}{{\FR 4:8 }{\FT{αλλο
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D [99\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ αλλα ℵB,C,W [1\%] NU}}} ἔπεσεν εἰς τὴν γῆν τὴν καλήν, καὶ ἐδίδου καρπὸν ἀναβαίνοντα καὶ αὐξάνοντα\FTNT{*}{{\FR 4:8 }{\FT{αυξανοντα
{\BD{f}}{\SUP{35}} C [98.5\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ αυξανομενα ℵB [0.5\%] NU ¦ αυξανομενον A,D,W [1\%]}}}—καὶ ἔφερεν ἐν\FTNT{†}{{\FR 4:8 }{\FT{ἐν
{\BD{f}}{\SUP{35}} [97\%] RP,OC ¦ ἑν [2\%] HF,CP,TR,NU ¦ εις ℵB,C{\SUP{v}} [0.5\%] ¦ το εν W (uncials without breathing are ambiguous)}}} τριάκοντα καὶ ἐν\FTNT{‡}{{\FR 4:8 }{\FT{εν
{\BD{f}}{\SUP{35}} [97\%] RP,OC ¦ ἑν [2\%] HF,CP,TR,NU ¦ εις ℵC{\SUP{v}} [0.5\%] ¦ το εν W}}} ἑξήκοντα καὶ ἐν\FTNT{§}{{\FR 4:8 }{\FT{{\IT{Ibid.}}}}} ἑκατόν.»

\VS{9}Καὶ ἔλεγεν,\FTNT{*}{{\FR 4:9 }{\FT{ελεγεν
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,B,C,D,W [95\%] HF,RP,CP,NU ¦ 1 αυτοις [5\%] TR,OC}}} «Ὁ ἔχων\FTNT{†}{{\FR 4:9 }{\FT{ο εχων
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,W [99.5\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ ος εχει ℵB,C,D [0.5\%] NU}}} ὦτα ἀκούειν, ἀκουέτω.»


\par }{\SHB The why of parables
\par }
{\PP \VS{10}Ὅτε δὲ\FTNT{‡}{{\FR 4:10 }{\FT{οτε δε
{\BD{f}}{\SUP{35}} A [98\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ και οτε ℵB,C,D,W [2\%] NU}}} ἐγένετο κατὰ μόνας, ἠρώτησαν\FTNT{§}{{\FR 4:10 }{\FT{ηρωτησαν
{\BD{f}}{\SUP{35}} [96\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ ηρωτων A,B [1\%] NU ¦ ηρωτουν ℵC [0.5\%] ¦ επηρωτων D [0.5\%] ¦ επηρωτησαν W [2\%]}}} αὐτὸν οἱ περὶ αὐτόν, σὺν τοῖς δώδεκα, τὴν παραβολήν.\FTNT{*}{{\FR 4:10 }{\FT{την παραβολην
{\BD{f}}{\SUP{35}} A [97\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ τας παραβολας ℵB,C [1\%] NU ¦ τις η παραβολη αυτη D,W [2\%]}}}

\VS{11}Καὶ ἔλεγεν αὐτοῖς· «Ὑμῖν δέδοται γνῶναι τὸ μυστήριον\FTNT{†}{{\FR 4:11 }{\FT{δεδοται γνωναι το μυστηριον
{\BD{f}}{\SUP{35}} D [92\%] HF,RP,CP,TR ¦ 12 τα μυστηρια [3.5\%] OC ¦ ~ 341 ℵB,C{\SUP{v}} [0.5\%] NU ¦ 134 A,W [4\%]}}} τῆς βασιλείας τοῦ Θεοῦ· ἐκείνοις δὲ τοῖς ἔξω ἐν παραβολαῖς τὰ πάντα γίνεται,

\VS{12}ἵνα· ‹Βλέποντες βλέπωσιν, καὶ μὴ ἴδωσιν· καὶ ἀκούοντες ἀκούωσιν, καὶ μὴ συνιῶσιν· μήποτε ἐπιστρέψωσιν καὶ ἀφεθῇ αὐτοῖς τὰ ἁμαρτήματα.› »\FTNT{‡}{{\FR 4:12 }{\FT{τα αμαρτηματα
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D [98\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ — ℵB,C,W [2\%] NU}}}


\par }{\SHB ‘The soils’ explained
\par }
{\PP \VS{13}Καὶ λέγει αὐτοῖς· «Οὐκ οἴδατε τὴν παραβολὴν ταύτην; Καὶ πῶς πάσας τὰς παραβολὰς γνώσεσθε;

\VS{14}Ὁ σπείρων τὸν λόγον σπείρει.

\VS{15}Οὗτοι δέ εἰσιν οἱ παρὰ τὴν ὁδὸν ὅπου σπείρεται ὁ λόγος· καὶ ὅταν ἀκούσωσιν, εὐθέως\FTNT{§}{{\FR 4:15 }{\FT{ευθεως
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D [98\%] HF,RP,CP,TR ¦ ευθυς ℵB,C,W [1\%] OC,NU ¦ — [1\%]}}} ἔρχεται ὁ Σατανᾶς καὶ αἴρει τὸν λόγον τὸν ἐσπαρμένον ἐν ταῖς καρδίαις αὐτῶν.\FTNT{*}{{\FR 4:15 }{\FT{εν ταις καρδιαις αυτων
{\BD{f}}{\SUP{35}} D [97\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ εις αυτους B,W [2\%] NU ¦ 1 αυτοις ℵC [1\%] ¦ απο της καρδιας 4 A}}}

\VS{16}Καὶ οὗτοι εἰσιν ὁμοίως\FTNT{†}{{\FR 4:16 }{\FT{εισιν ομοιως
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,B (95.8\%) HF,RP,CP,TR ¦ ~ 21 ℵC (1.8\%) OC ¦ 1 D,W (2.1\%) NU ¦ one other variant (0.1\%) ¦ long omissions (0.2\%)}}} οἱ ἐπὶ τὰ πετρώδη σπειρόμενοι· οἵ, ὅταν ἀκούσωσιν τὸν λόγον, εὐθέως\FTNT{‡}{{\FR 4:16 }{\FT{ευθεως
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,W [96\%] HF,RP,CP,TR ¦ ευθυς ℵB,C [2\%] OC,NU ¦ — D [2\%]}}} μετὰ χαρᾶς λαμβάνουσιν αὐτόν,

\VS{17}καὶ οὐκ ἔχουσιν ῥίζαν ἐν ἑαυτοῖς ἀλλὰ πρόσκαιροί εἰσιν—εἶτα γενομένης θλίψεως ἢ διωγμοῦ διὰ τὸν λόγον, εὐθέως\FTNT{§}{{\FR 4:17 }{\FT{ευθεως
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D [97\%] HF,RP,TR ¦ ευθυς ℵB,C(W) [2\%] CP,OC,NU ¦ — [1\%]}}} σκανδαλίζονται.

\VS{18}Καὶ οὗτοί\FTNT{*}{{\FR 4:18 }{\FT{ουτοι
{\BD{f}}{\SUP{35}} A [97.5\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ αλλοι ℵB,C,D [0.5\%] NU ¦ — W [2\%]}}} εἰσιν οἱ εἰς τὰς ἀκάνθας σπειρόμενοι·\FTNT{†}{{\FR 4:18 }{\FT{σπειρομενοι
{\BD{f}}{\SUP{35}} A [90\%] HF,RP,CP,OC ¦ 1 ουτοι εισιν ℵB,C,D,W [10\%] TR,NU}}} οἱ τὸν λόγον ἀκούοντες,\FTNT{‡}{{\FR 4:18 }{\FT{τον λογον ακουοντες
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,W [97\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ 12 ακουσαντες B,C,D [3\%] NU ¦ ~ ακουσαντες 12 ℵ}}}

\VS{19}καὶ αἱ μέριμναι τοῦ αἰῶνος τούτου\FTNT{§}{{\FR 4:19 }{\FT{αιωνος τουτου
{\BD{f}}{\SUP{35}} A [96\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ αιωνος ℵB,C [2\%] NU ¦ βιου D,W [2\%]}}} καὶ ἡ ἀπάτη τοῦ πλούτου καὶ αἱ περὶ τὰ λοιπὰ ἐπιθυμίαι εἰσπορευόμεναι συμπνίγουσιν τὸν λόγον, καὶ ἄκαρπος γίνεται.

\VS{20}Καὶ οὗτοί\FTNT{*}{{\FR 4:20 }{\FT{ουτοι
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D(W) [99\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ εκεινοι ℵB,C [0.5\%] NU ¦ — [0.5\%]}}} εἰσιν οἱ ἐπὶ τὴν γῆν τὴν καλὴν σπαρέντες· οἵτινες ἀκούουσιν τὸν λόγον καὶ παραδέχονται καὶ καρποφοροῦσιν—ἐν\FTNT{†}{{\FR 4:20 }{\FT{εν
{\BD{f}}{\SUP{35}} [99\%] RP,OC ¦ ἑν [0.5\%] HF,CP,TR,NU ¦ το εν W (uncials without breathing are ambiguous)}}} τριάκοντα καὶ ἐν\FTNT{‡}{{\FR 4:20 }{\FT{εν
{\BD{f}}{\SUP{35}} [99\%] RP,OC ¦ ἑν [0.5\%] HF,CP,TR,NU ¦ το εν W ¦ — B,C{\SUP{v}}}}} ἑξήκοντα καὶ ἐν\FTNT{§}{{\FR 4:20 }{\FT{εν
{\BD{f}}{\SUP{35}} [99\%] RP,OC ¦ ἑν [0.5\%] HF,CP,TR,NU ¦ το εν W ¦ — B}}} ἑκατόν.»


\par }{\SHB The candlestick
\par }
{\PP \VS{21}Καὶ ἔλεγεν αὐτοῖς· «Μήτι ὁ λύχνος ἔρχεται\FTNT{*}{{\FR 4:21 }{\FT{ο λυχνος ερχεται
{\BD{f}}{\SUP{35}} A [97\%] HF,RP,CP,TR ¦ ~ 312 ℵB,C [2\%] OC,NU ¦ ο λυχνος καιεται W [1\%] ¦ απτεται ο λυχνος D}}} ἵνα ὑπὸ τὸν μόδιον τεθῇ ἢ ὑπὸ τὴν κλίνην; Οὐχ ἵνα ἐπὶ τὴν λυχνίαν ἐπιτεθῇ;\FTNT{†}{{\FR 4:21 }{\FT{επιτεθη
{\BD{f}}{\SUP{35}} A [80\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ τεθη ℵB,C,D,W [20\%] NU}}}

\VS{22}Οὐ γάρ ἐστιν\FTNT{‡}{{\FR 4:22 }{\FT{εστιν
{\BD{f}}{\SUP{35}} B,D,W [50\%] OC,NU ¦ 1 τι ℵA,C [50\%] HF,RP,CP,TR}}} κρυπτὸν ὃ ἐὰν\FTNT{§}{{\FR 4:22 }{\FT{ο εαν
{\BD{f}}{\SUP{35}} [93\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ 2 ℵA,B,C [1\%] NU ¦ 1 ου [1\%] ¦ ει [2\%] ¦ αλλ D,W ¦ — [3\%] ¦ two other variants}}} μὴ\FTNT{*}{{\FR 4:22 }{\FT{μη
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C [97\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ 1 ινα ℵB [3\%] NU ¦ ινα D,W}}} φανερωθῇ, οὐδὲ ἐγένετο ἀπόκρυφον ἀλλ᾿ ἵνα εἰς φανερὸν ἔλθῃ.\FTNT{†}{{\FR 4:22 }{\FT{εις φανερον ελθη
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,W [99\%] HF,RP,CP,TR ¦ ~ 312 ℵC,D [1\%] OC,NU ¦ φανερωθη B}}}

\VS{23}Εἴ τις ἔχει ὦτα ἀκούειν, ἀκουέτω.»

\VS{24}Καὶ ἔλεγεν αὐτοῖς· «Βλέπετε τί ἀκούετε. Ἐν ᾧ μέτρῳ μετρεῖτε ἀντιμετρηθήσεται\FTNT{‡}{{\FR 4:24 }{\FT{αντιμετρηθησεται
{\BD{f}}{\SUP{35}} [30\%] ¦ μετρηθησεται ℵA,B,C,D,W [69\%] HF,RP,CP,TR,OC,NU ¦ — [1\%]}}} ὑμῖν· καὶ προστεθήσεται ὑμῖν\FTNT{§}{{\FR 4:24 }{\FT{και προστεθησεται υμιν
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,B,C (91.9\%) HF,RP,CP,TR,OC,NU ¦ 12 (0.8\%) ¦ — D,W (7.1\%) ¦ long omissions (0.2\%) (five variations on the verb garner 0.9\%)}}} τοῖς ἀκούουσιν.\FTNT{*}{{\FR 4:24 }{\FT{τοις ακουουσιν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A (98.3\%) HF,RP,CP,TR,OC ¦ — ℵB,C,D,W (1.2\%) NU ¦ αυτοις (0.3\%) ¦ long omissions (0.2\%)}}}

\VS{25}Ὃς γὰρ ἂν ἔχῃ,\FTNT{†}{{\FR 4:25 }{\FT{αν εχη
{\BD{f}}{\SUP{35}} A [90\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ εαν 2 [4\%] ¦ 1 εχει D [4\%] ¦ εχει ℵB,C,W [2\%] NU}}} δοθήσεται αὐτῷ, καὶ ὃς οὐκ ἔχει, καὶ ὃ ἔχει ἀρθήσεται ἀπ᾿ αὐτοῦ.»


\par }{\SHB Spontaneous growth
\par }
{\PP \VS{26}Καὶ ἔλεγεν· «Οὕτως ἐστὶν ἡ βασιλεία τοῦ Θεοῦ ὡς ἐὰν\FTNT{‡}{{\FR 4:26 }{\FT{εαν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A [96.5\%] HF,RP,CP,TR ¦ αν C,OC ¦ — ℵB,D(W) [2\%] NU ¦ ωσπερ [1\%] ¦ οταν [0.5\%]}}} ἄνθρωπος βάλῃ τὸν σπόρον ἐπὶ τῆς γῆς

\VS{27}καὶ καθεύδῃ καὶ ἐγείρηται\FTNT{§}{{\FR 4:27 }{\FT{εγειρηται
{\IT{rell}} ¦ εγειρεται ℵW [20\%] ¦ εγερθη D}}} νύκτα καὶ ἡμέραν, καὶ ὁ σπόρος βλαστάνῃ\FTNT{*}{{\FR 4:27 }{\FT{βλαστανη
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA [90\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ βλαστανει [9\%] ¦ βλαστα B,C,D,W [1\%] NU}}} καὶ μηκύνηται, ὡς οὐκ οἶδεν αὐτός.

\VS{28}Αὐτομάτη γὰρ\FTNT{†}{{\FR 4:28 }{\FT{γαρ
{\BD{f}}{\SUP{35}} W [98.5\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ — ℵA,B,C [1\%] NU ¦ οτι (D) [0.5\%]}}} ἡ γῆ καρποφορεῖ· πρῶτον χόρτον, εἶτα στάχυν, εἶτα πλήρη σῖτον\FTNT{‡}{{\FR 4:28 }{\FT{πληρη σιτον
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA [98.5\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ πληρης σιτον [0.5\%] [NU] ¦ πληρες σιτον C ¦ 1 τον 2 [0.5\%] ¦ πληρης ο σειτος D,W ¦ πληρες σειτος B}}} ἐν τῷ στάχυϊ.

\VS{29}Ὅταν δὲ παραδῷ\FTNT{§}{{\FR 4:29 }{\FT{παραδω
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,W [99\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ παραδοι ℵB,D [1\%] NU}}} ὁ καρπός, εὐθέως\FTNT{*}{{\FR 4:29 }{\FT{ευθεως
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D [99\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ ευθυς ℵB,C [0.5\%] NU ¦ τοτε [0.5\%] ¦ — W}}} ἀποστέλλει τὸ δρέπανον, ὅτι παρέστηκεν ὁ θερισμός.»


\par }{\SHB The mustard seed
\par }
{\PP \VS{30}Καὶ ἔλεγεν· «Τίνι\FTNT{†}{{\FR 4:30 }{\FT{τινι
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D [98\%] HF,RP,CP,TR ¦ πως ℵB,C,W [2\%] OC,NU}}} ὁμοιώσομεν\FTNT{‡}{{\FR 4:30 }{\FT{ομοιωσομεν
{\BD{f}}{\SUP{35}} C [55\%] HF ¦ ομοιωσωμεν ℵA,B,D,W [43\%] RP,CP,TR,OC,NU ¦ ομοιωσω [2\%]}}} τὴν βασιλείαν τοῦ Θεοῦ, ἢ ἐν ποίᾳ\FTNT{§}{{\FR 4:30 }{\FT{ποια
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D [97\%] HF,RP,CP,TR ¦ τινι ℵB,C,W [3\%] OC,NU}}} παραβολῇ παραβάλωμεν αὐτήν;\FTNT{*}{{\FR 4:30 }{\FT{παραβολη παραβαλωμεν αυτην
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D [97\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ ~ 31 θωμεν ℵB,C [3\%] NU ¦ την παραβολην δωμεν W}}}

\VS{31}Ὡς κόκκον\FTNT{†}{{\FR 4:31 }{\FT{κοκκον
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,W [90\%] HF,RP,CP,OC ¦ κοκκω ℵB,D [10\%] TR,NU}}} σινάπεως, ὃς ὅταν σπαρῇ ἐπὶ τῆς γῆς, μικρότερος\FTNT{‡}{{\FR 4:31 }{\FT{μικροτερος
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C [95\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ μικροτερον B,D,W [5\%] NU ¦ ο μικροτερον ℵ}}} πάντων\FTNT{§}{{\FR 4:31 }{\FT{παντων
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C [98\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ ον 1 ℵB [1\%] NU ¦ ων 1 W ¦ εστιν 1 D [1\%]}}} τῶν σπερμάτων ἐστὶν\FTNT{*}{{\FR 4:31 }{\FT{εστιν
{\BD{f}}{\SUP{35}} (A)C [99\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ — ℵB,W [1\%] NU ¦ α εισιν D}}} τῶν ἐπὶ τῆς γῆς,

\VS{32}καὶ ὅταν σπαρῇ, ἀναβαίνει καὶ γίνεται πάντων τῶν λαχάνων μείζων\FTNT{†}{{\FR 4:32 }{\FT{παντων των λαχανων μειζων
{\BD{f}}{\SUP{35}} [90\%] HF,RP,CP,TR ¦ ~ 4123 D [5\%] OC ¦ ~ μειζον 123 ℵB,C,W [1\%] NU ¦ 123 μειζον A [4\%]}}} καὶ ποιεῖ κλάδους μεγάλους, ὥστε δύνασθαι ὑπὸ τὴν σκιὰν αὐτοῦ τὰ πετεινὰ τοῦ οὐρανοῦ κατασκηνοῦν.»


\par }{\PP \VS{33}Καὶ τοιαύταις παραβολαῖς πολλαῖς ἐλάλει αὐτοῖς τὸν λόγον, καθὼς ἐδύναντο\FTNT{‡}{{\FR 4:33 }{\FT{εδυναντο
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D,W [80\%] HF,RP,CP ¦ ηδυναντο ℵB,C [20\%] TR,OC,NU}}} ἀκούειν.

\VS{34}Χωρὶς δὲ παραβολῆς οὐκ ἐλάλει αὐτοῖς,\FTNT{§}{{\FR 4:34 }{\FT{αυτοις
{\IT{rell}} ¦ 1 τον λογον [1\%] OC}}} κατ᾿ ἰδίαν δὲ τοῖς μαθηταῖς αὐτοῦ\FTNT{*}{{\FR 4:34 }{\FT{μαθηταις αυτου
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D,W [98.5\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ ~ ιδιοις 1 ℵB,C [1\%] NU ¦ 1 [0.5\%]}}} ἐπέλυεν πάντα.


\par }{\SH A supernatural tempest
\par }
{\PP \VS{35}Καὶ λέγει αὐτοῖς ἐν ἐκείνῃ τῇ ἡμέρᾳ, ὀψίας γενομένης, «Διέλθωμεν εἰς τὸ πέραν.»

\VS{36}Καὶ ἀφέντες τὸν ὄχλον, παραλαμβάνουσιν αὐτόν, ὡς ἦν ἐν τῷ πλοῖῳ (καὶ ἄλλα δὲ\FTNT{†}{{\FR 4:36 }{\FT{δε
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D [98\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ — ℵB,C(W) [1\%] NU ¦ τα οντα [1\%]}}} πλοιάρια\FTNT{‡}{{\FR 4:36 }{\FT{πλοιαρια
{\BD{f}}{\SUP{35}} [80\%] HF,RP,CP,TR ¦ πλοια ℵA,B,C [20\%] OC,NU ¦ πλοιαι D ¦ πολλοι W}}} ἦν μετ᾿ αὐτοῦ).

\VS{37}Καὶ γίνεται λαῖλαψ ἀνέμου μεγάλη,\FTNT{§}{{\FR 4:37 }{\FT{ανεμου μεγαλη
{\BD{f}}{\SUP{35}} A [96\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ ~ 21 𝕻{\SUP{45v}}B,D [3\%] NU ¦ 1 μεγαλου C [1\%] ¦ ~ μεγας 1 ℵ ¦ ~ μεγαλου 1 W}}} τὰ δὲ\FTNT{*}{{\FR 4:37 }{\FT{τα δε
{\BD{f}}{\SUP{35}} A [96\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ ~ και 1 ℵB,C,D,W [4\%] NU}}} κύματα ἐπέβαλεν\FTNT{†}{{\FR 4:37 }{\FT{επεβαλεν
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵ [70\%] HF,CP ¦ επεβαλλεν A,B,C [28\%] RP,TR,OC,NU ¦ εβαλεν D ¦ εισεβαλλεν W ¦ επεβαλλον [1\%] ¦ three other variants}}} εἰς τὸ πλοῖον, ὥστε αὐτὸ ἤδη γεμίζεσθαι.\FTNT{‡}{{\FR 4:37 }{\FT{αυτο ηδη γεμιζεσθαι
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,W [97\%] HF,RP,CP,TR ¦ ~ 23 το πλοιον 𝕻{\SUP{45v}}B,C,D [1\%] NU ¦ 12 βυθιζεσθαι [1\%] ¦ ~ 21 βυθιζεσθαι OC ¦ — ℵ ¦ four other variants [1\%]}}}

\VS{38}Καὶ ἦν αὐτὸς\FTNT{§}{{\FR 4:38 }{\FT{ην αυτος
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D,W [99\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ ~ 21 ℵB,C [1\%] NU}}} ἐπὶ\FTNT{*}{{\FR 4:38 }{\FT{επι
{\BD{f}}{\SUP{35}} [96\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ εν ℵA,B,C,D,W [4\%] NU}}} τῇ πρύμνῃ, ἐπὶ τὸ προσκεφάλαιον καθεύδων· καὶ διεγείρουσιν\FTNT{†}{{\FR 4:38 }{\FT{διεγειρουσιν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A [97\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ εγειρουσιν ℵB,C [1\%] NU ¦ διεγειραντες D,W [1\%] ¦ εγειραντες [1\%]}}} αὐτὸν καὶ λέγουσιν αὐτῷ, «Διδάσκαλε, οὐ μέλει σοι ὅτι ἀπολλύμεθα;»

\VS{39}Καὶ διεγερθείς, ἐπετίμησεν τῷ ἀνέμῳ καὶ εἶπεν τῇ θαλάσσῃ, «Σιώπα· πεφίμωσο.» Καὶ ἐκόπασεν ὁ ἄνεμος, καὶ ἐγένετο γαλήνη μεγάλη.

\VS{40}Καὶ εἶπεν αὐτοῖς· «Τί δειλοί ἐστε οὕτως;\FTNT{‡}{{\FR 4:40 }{\FT{ουτως
{\BD{f}}{\SUP{35}} (𝕻{\SUP{45v}})A,C,W (98.7\%) HF,RP,CP,TR,OC ¦ — ℵB,D (1.3\%) NU}}} Πῶς οὐκ\FTNT{§}{{\FR 4:40 }{\FT{πως ουκ
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C (97.4\%) HF,RP,CP,TR,OC ¦ 2 (0.5\%) ¦ 1 (0.1\%) ¦ ουπω 𝕻{\SUP{45v}}ℵB,D (1.9\%) NU ¦ — W}}} ἔχετε πίστιν;»

\VS{41}Καὶ ἐφοβήθησαν φόβον μέγαν, καὶ ἔλεγον πρὸς ἀλλήλους, «Τίς ἄρα οὗτός ἐστιν, ὅτι καὶ ὁ ἄνεμος καὶ ἡ θάλασσα ὑπακούουσιν αὐτῷ;»\FTNT{*}{{\FR 4:41 }{\FT{υπακουουσιν αυτω
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,W (97.1\%) HF,RP,CP,TR,OC ¦ 1 αυτου (1.3\%) ¦ 1 D ¦ ~ 2 υπακουει ℵC (1.3\%) ¦ υπακουει 2 B (0.3\%) NU}}}




\par }\Chap{5}{\SH The ‘legion’
\par }
{\PP \VerseOne{1}Καὶ ἦλθον\FTNT{*}{{\FR 5:1 }{\FT{ηλθον
{\IT{rell}} ¦ ηλθεν C [10\%] ¦ ηλθαν W}}} εἰς τὸ πέραν τῆς θαλάσσης, εἰς τὴν χώραν τῶν Γαδαρηνῶν.\FTNT{†}{{\FR 5:1 }{\FT{γαδαρηνων
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C (95.5\%) HF,RP,CP,TR ¦ γεργεσηνων (4.1\%) OC ¦ γερασηνων ℵB,D (0.3\%) NU ¦ γεργυστηνων W}}}

\VS{2}Καὶ ἐξελθόντι αὐτῷ\FTNT{‡}{{\FR 5:2 }{\FT{εξελθοντι αυτω
{\BD{f}}{\SUP{35}} A [96\%] HF,RP,CP,TR ¦ εξελθοντος αυτου ℵB,C [4\%] OC,NU ¦ εξελθοντων αυτων D,W}}} ἐκ τοῦ πλοίου, εὐθέως\FTNT{§}{{\FR 5:2 }{\FT{ευθεως
{\BD{f}}{\SUP{35}} A [99\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ ευθυς ℵC [1\%] NU ¦ — B,W}}} ἀπήντησεν\FTNT{*}{{\FR 5:2 }{\FT{απηντησεν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,W [95\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ υπηντησεν ℵB,C,D [5\%] NU}}} αὐτῷ ἐκ τῶν μνημείων ἄνθρωπος ἐν πνεύματι ἀκαθάρτῳ

\VS{3}—ὃς τὴν οἴκησιν\FTNT{†}{{\FR 5:3 }{\FT{οικησιν
{\BD{f}}{\SUP{35}} [30\%] ¦ κατοικησιν ℵA,B,C(D,W) [70\%] HF,RP,CP,TR,OC,NU}}} εἶχεν ἐν τοῖς μνήμασιν.\FTNT{‡}{{\FR 5:3 }{\FT{μνημασιν
{\IT{rell}} ¦ μνημειοις D,W [5\%] TR}}} Καὶ οὔτε\FTNT{§}{{\FR 5:3 }{\FT{ουτε
{\BD{f}}{\SUP{35}} A [98\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ ουδε ℵB,C,D,W [2\%] NU}}} ἁλύσεσιν\FTNT{*}{{\FR 5:3 }{\FT{αλυσεσιν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A [97\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ 1 ουκετι ℵD [2\%] ¦ αλυσει ουκετι B,C(W) [1\%] NU}}} οὐδεὶς ἠδύνατο\FTNT{†}{{\FR 5:3 }{\FT{ηδυνατο
{\BD{f}}{\SUP{35}} [40\%] TR,OC ¦ εδυνατο ℵA,B,C(D) [60\%] HF,RP,CP,NU ¦ εδυναντο W (Attic or Koine?)}}} αὐτὸν δῆσαι,

\VS{4}διὰ τὸ αὐτὸν πολλάκις πέδαις καὶ ἁλύσεσιν δεδέσθαι, καὶ διεσπάσθαι ὑπ᾿ αὐτοῦ τὰς ἁλύσεις, καὶ τὰς πέδας συντετρῖφθαι, καὶ οὐδεὶς αὐτὸν ἴσχυσεν\FTNT{‡}{{\FR 5:4 }{\FT{αυτον ισχυσεν
{\BD{f}}{\SUP{35}} [25\%] ¦ 1 ισχυεν [71\%] HF,RP,CP,TR ¦ ~ ισχυεν 1 A,B,C(W) [3\%] OC,NU ¦ ~ 21 ℵ [1\%] ¦ 1 ισχυν D}}} δαμάσαι.

\VS{5}Καὶ διὰ παντός, νυκτὸς καὶ ἡμέρας, ἐν τοῖς μνήμασιν καὶ ἐν τοῖς ὄρεσιν,\FTNT{§}{{\FR 5:5 }{\FT{μνημασιν και εν τοις ορεσιν
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,B,C [40\%] CP,OC,NU ¦ ~ 52341 [57\%] HF,RP,TR ¦ ~ 5234 μνημειοις D,W [1\%] ¦ μνημειοις 2345 [2\%]}}} ἦν κράζων καὶ κατακόπτων ἑαυτὸν λίθοις.

\VS{6}Ἰδὼν δὲ\FTNT{*}{{\FR 5:6 }{\FT{ιδων δε
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D,W [97\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ ~ και 1 ℵB,C [3\%] NU}}} τὸν Ἰησοῦν ἀπὸ μακρόθεν, ἔδραμεν καὶ προσεκύνησεν αὐτῷ,\FTNT{†}{{\FR 5:6 }{\FT{αυτω
{\IT{rell}} ¦ ουτον A,B,C [2\%] OC}}}

\VS{7}καὶ κράξας φωνῇ μεγάλῃ εἶπεν·\FTNT{‡}{{\FR 5:7 }{\FT{ειπεν
{\BD{f}}{\SUP{35}} D [90\%] HF,RP,CP,TR ¦ λεγει ℵA,B,C,W [10\%] OC,NU}}} «Τί ἐμοὶ καὶ σοί, Ἰησοῦ, Υἱὲ τοῦ Θεοῦ τοῦ ὑψίστου; Ὁρκίζω σε τὸν Θεόν, μή με βασανίσῃς.»

\VS{8}Ἔλεγεν γὰρ αὐτῷ, «Ἔξελθε, τὸ πνεῦμα τὸ ἀκάθαρτον, ἐκ τοῦ ἀνθρώπου.»

\VS{9}Καὶ ἐπηρώτα αὐτόν, «Τί σοι ὄνομά;»\FTNT{§}{{\FR 5:9 }{\FT{σοι ονομα
{\BD{f}}{\SUP{35}} (D) [90\%] HF,RP,CP,TR ¦ ~ 21 ℵA,B,C,W [10\%] OC,NU}}} Καὶ ἀπεκρίθη, λέγων,\FTNT{*}{{\FR 5:9 }{\FT{απεκριθη λεγων
{\BD{f}}{\SUP{35}} [90\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ λεγει αυτω ℵA,B,C,W [10\%] NU ¦ 1 D}}} «Λεγεὼν\FTNT{†}{{\FR 5:9 }{\FT{λεγεων
{\BD{f}}{\SUP{35}} A(C)W [99\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ λεγιων ℵB(D) [1\%] NU}}} ὄνομά μοι, ὅτι πολλοί ἐσμεν.»

\VS{10}Καὶ παρεκάλει αὐτὸν πολλὰ ἵνα μὴ αὐτοὺς ἀποστείλῃ\FTNT{‡}{{\FR 5:10 }{\FT{αυτους αποστειλη
{\BD{f}}{\SUP{35}} D [90\%] HF,RP,CP,TR ¦ ~ 21 A [5\%] OC ¦ αυτα 2 B,C [0.5\%] NU ¦ αυτον 2 ℵ [0.5\%] ¦ ~ 2 αυτον W [4\%] ¦ one other variant}}} ἔξω τῆς χώρας.

\VS{11}Ἦν δὲ ἐκεῖ πρὸς τῷ ὄρει ἀγέλη χοίρων μεγάλη βοσκομένη.\FTNT{§}{{\FR 5:11 }{\FT{προς τω ορει αγελη χοιρων μεγαλη βοσκομενη
{\BD{f}}{\SUP{35}} B,C [88\%] HF,RP,CP,NU ¦ ~ 456 βοσκομενων 123 A ¦ 124567 ℵ ¦ 1 τα ορη 4567 [3\%] TR ¦ 1 το 34567 [2\%] ¦ ~ 4561237 W [1\%] ¦ 123457 D [1\%] ¦ 4567 [0.5\%] ¦ ~ 4567123 [3\%] OC ¦ at least three further variants}}}

\VS{12}Καὶ παρεκάλεσαν αὐτὸν πάντες οἱ δαίμονες,\FTNT{*}{{\FR 5:12 }{\FT{παντες οι δαιμονες
{\BD{f}}{\SUP{35}} A [92\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ — ℵB,C(W) [5\%] NU ¦ τα δαιμονια D ¦ 23 [2\%] ¦ παντα τα δαιμονια [0.5\%]}}} λέγοντες, «Πέμψον ἡμᾶς εἰς τοὺς χοίρους, ἵνα εἰς αὐτοὺς εἰσέλθωμεν.»

\VS{13}Καὶ ἐπέτρεψεν αὐτοῖς εὐθέως ὁ Ἰησοῦς·\FTNT{†}{{\FR 5:13 }{\FT{ευθεως ο ιησους
{\BD{f}}{\SUP{35}} A(D) [97\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ — ℵB,C,W [2\%] NU ¦ 23 [1\%]}}} καὶ ἐξελθόντα τὰ πνεύματα τὰ ἀκάθαρτα εἰσῆλθον εἰς τοὺς χοίρους, καὶ ὥρμησεν ἡ ἀγέλη κατὰ τοῦ κρημνοῦ εἰς τὴν θάλασσαν (ἦσαν δὲ\FTNT{‡}{{\FR 5:13 }{\FT{ησαν δε
{\BD{f}}{\SUP{35}} A [98\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ — ℵB,C,D,W [2\%] NU}}} ὡς δισχίλιοι), καὶ ἐπνίγοντο ἐν τῇ θαλάσσῃ.


\par }{\PP \VS{14}Οἱ δὲ\FTNT{§}{{\FR 5:14 }{\FT{οι δε
{\BD{f}}{\SUP{35}} D [95\%] HF,RP,CP,TR ¦ και οι ℵA,B,C,W [5\%] OC,NU}}} βόσκοντες τοὺς χοίρους\FTNT{*}{{\FR 5:14 }{\FT{τους χοιρους
{\BD{f}}{\SUP{35}} A [97\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ αυτους ℵB,C [3\%] NU ¦ αυτος D}}} ἔφυγον, καὶ ἀνήγγειλαν\FTNT{†}{{\FR 5:14 }{\FT{ανηγγειλαν
{\BD{f}}{\SUP{35}} W [85\%] HF,RP,CP,TR ¦ απηγγειλαν (ℵ)A,B,C,D [15\%] OC,NU}}} εἰς τὴν πόλιν καὶ εἰς τοὺς ἀγρούς. Καὶ ἐξῆλθον\FTNT{‡}{{\FR 5:14 }{\FT{εξηλθον
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵC,D,W [90\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ ηλθον A,B [10\%] NU}}} ἰδεῖν τί ἐστιν τὸ γεγονός.

\VS{15}Καὶ ἔρχονται πρὸς τὸν Ἰησοῦν καὶ θεωροῦσιν τὸν δαιμονιζόμενον καθήμενον καὶ\FTNT{§}{{\FR 5:15 }{\FT{και
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C [95\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ — ℵB,D(W) [5\%] NU}}} ἱματισμένον καὶ σωφρονοῦντα, τὸν ἐσχηκότα τὸν Λεγεῶνα·\FTNT{*}{{\FR 5:15 }{\FT{λεγεωνα
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,B,C,W [99\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ λεγιωνα ℵ [1\%] NU ¦ — D}}} καὶ ἐφοβήθησαν.

\VS{16}Διηγήσαντο δὲ\FTNT{†}{{\FR 5:16 }{\FT{διηγησαντο δε
{\BD{f}}{\SUP{35}} D [85\%] HF,RP,CP ¦ ~ και 1 𝕻{\SUP{45v}}ℵA,B,C,W [15\%] TR,OC,NU}}} αὐτοῖς οἱ ἰδόντες πῶς ἐγένετο τῷ δαιμονιζομένῳ, καὶ περὶ τῶν χοίρων.

\VS{17}Καὶ ἤρξαντο παρακαλεῖν αὐτὸν ἀπελθεῖν ἀπὸ τῶν ὁρίων αὐτῶν.


\par }{\PP \VS{18}Καὶ ἐμβάντος\FTNT{‡}{{\FR 5:18 }{\FT{εμβαντος
{\BD{f}}{\SUP{35}} [95\%] HF,RP,CP,TR ¦ εμβαινοντος ℵA,B,C(D,W) [5\%] OC,NU}}} αὐτοῦ εἰς τὸ πλοῖον, παρεκάλει αὐτὸν ὁ δαιμονισθεὶς ἵνα ᾖ μετ᾿ αὐτοῦ.\FTNT{§}{{\FR 5:18 }{\FT{η μετ αυτου
{\BD{f}}{\SUP{35}} D [85\%] HF,RP,CP,TR ¦ ~ 231 ℵA,C,W [15\%] OC,NU ¦ ~ 23 ην B}}}

\VS{19}Ὁ δὲ Ἰησοῦς\FTNT{*}{{\FR 5:19 }{\FT{ο δε ιησους
{\BD{f}}{\SUP{35}} D [90\%] HF,RP,CP,TR ¦ και ℵA,B,C,W [9\%] OC,NU ¦ ~ και 13 [1\%]}}} οὐκ ἀφῆκεν αὐτόν, ἀλλὰ λέγει αὐτῷ, «Ὕπαγε εἰς τὸν οἶκόν σου πρὸς τοὺς σοὺς καὶ ἀνάγγειλον\FTNT{†}{{\FR 5:19 }{\FT{αναγγειλον
{\BD{f}}{\SUP{35}} A [96\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ απαγγειλον ℵB,C [2\%] NU ¦ διαγγειλον 𝕻{\SUP{45v}}D,W [2\%]}}} αὐτοῖς ὅσα σοι ὁ Κύριος πεποίηκεν·\FTNT{‡}{{\FR 5:19 }{\FT{σοι ο κυριος πεποιηκεν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,W [90\%] HF,RP,CP,OC ¦ ~ 2314 B,C [0.5\%] NU ¦ ~ 2341 ℵ ¦ 123 εποιησεν [9\%] TR ¦ 12 θεος εποιησεν D}}} καὶ ἠλέησέν σε.»

\VS{20}Καὶ ἀπῆλθεν καὶ ἤρξατο κηρύσσειν ἐν τῇ Δεκαπόλει ὅσα ἐποίησεν αὐτῷ ὁ Ἰησοῦς· καὶ πάντες ἐθαύμαζον.


\par }{\PP \VS{21}Καὶ διαπεράσαντος τοῦ Ἰησοῦ ἐν τῷ πλοίῳ\FTNT{§}{{\FR 5:21 }{\FT{εν τω πλοιω
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,C,N(W) (96.9\%) HF,RP,CP,TR,OC[NU] ¦ 13 B (0.7\%) ¦ — D (2.2\%) ¦ εις το πλοιον (0.2\%)}}} πάλιν εἰς τὸ πέραν, συνήχθη ὄχλος πολὺς ἐπ᾿ αὐτόν· καὶ ἦν παρὰ τὴν θάλασσαν.


\par }{\SH A hemorrhage and a dead girl
\par }
{\PP \VS{22}Καὶ ἰδού,\FTNT{*}{{\FR 5:22 }{\FT{ιδου
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{45v}}A,C,N,W [99\%] HF,RP,CP,TR ¦ — ℵB,D [1\%] OC,NU}}} ἔρχεται εἷς τῶν ἀρχισυναγώγων, ὀνόματι Ἰάειρος, καὶ ἰδὼν αὐτὸν πίπτει πρὸς τοὺς πόδας αὐτοῦ

\VS{23}καὶ παρεκάλει\FTNT{†}{{\FR 5:23 }{\FT{παρεκαλει
{\BD{f}}{\SUP{35}} B,N,W [98\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ παρακαλει ℵA,C [2\%] NU ¦ παρακαλων D}}} αὐτὸν πολλά, λέγων ὅτι «Τὸ θυγάτριόν μου ἐσχάτως ἔχει· ἵνα ἐλθὼν ἐπιθῇς αὐτῇ τὰς χεῖρας\FTNT{‡}{{\FR 5:23 }{\FT{αυτη τας χειρας
{\BD{f}}{\SUP{35}} N [95\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ ~ 231 ℵB,C,W [1\%] NU ¦ αυτω 23 𝕻{\SUP{45v}}A [2\%] ¦ ~ χειρα 1 [1\%] ¦ αυτης εκ των χειρων σου D ¦ at lest three further variants}}} ὅπως\FTNT{§}{{\FR 5:23 }{\FT{οπως
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N [97\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ ινα ℵB,C,D,W [3\%] NU}}} σωθῇ, καὶ ζήσεται.»\FTNT{*}{{\FR 5:23 }{\FT{ζησεται
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N,W [97\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ ζηση ℵB,C,D [3\%] NU}}}

\VS{24}Καὶ ἀπῆλθεν μετ᾿ αὐτοῦ. Καὶ ἠκολούθει αὐτῷ ὄχλος πολύς, καὶ συνέθλιβον αὐτόν.


\par }{\SHB The hemorrhage
\par }
{\PP \VS{25}Καὶ γυνή τις\FTNT{†}{{\FR 5:25 }{\FT{τις
{\BD{f}}{\SUP{35}} D,N [98\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ — ℵA,B,C,W [2\%] NU}}} οὖσα—ἐν ῥύσει αἵματος ἔτη δώδεκα,\FTNT{‡}{{\FR 5:25 }{\FT{ετη δωδεκα
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D,N [97\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ ~ 21 ℵB,C,W [3\%] NU}}}

\VS{26}καὶ πολλὰ παθοῦσα ὑπὸ πολλῶν ἰατρῶν, καὶ δαπανήσασα τὰ παρ᾿ αὐτῆς\FTNT{§}{{\FR 5:26 }{\FT{αυτης
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,B [90\%] HF,RP,CP,NU ¦ εαυτης ℵC,D,N,W [10\%] TR,OC}}} πάντα, καὶ μηδὲν ὠφεληθεῖσα ἀλλὰ μᾶλλον εἰς τὸ χεῖρον ἐλθοῦσα—

\VS{27}ἀκούσασα περὶ τοῦ Ἰησοῦ, ἐλθοῦσα ἐν τῷ ὄχλῳ ὄπισθεν ἥψατο τοῦ ἱματίου αὐτοῦ.

\VS{28}(Ἔλεγεν γὰρ\FTNT{*}{{\FR 5:28 }{\FT{γαρ
{\IT{rell}} ¦ 1 εν εαυτη (D) [10\%] OC}}} ὅτι «Κἂν τῶν ἱματίων αὐτοῦ ἅψωμαι,\FTNT{†}{{\FR 5:28 }{\FT{καν των ιματιων αυτου αψωμαι ( ~ 54 W)
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N(W) [99\%] HF,RP,CP,TR ¦ ~ εαν 51 (−κ. B) 23 (του ιματιου ℵ) 4 (ℵB)C [1\%] OC,NU ¦ 1 του ιματιου εαυτου D}}} σωθήσομαι.»)

\VS{29}Καὶ εὐθέως\FTNT{‡}{{\FR 5:29 }{\FT{ευθεως
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D,N,W [99\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ ευθυς ℵB,C [1\%] NU}}} ἐξηράνθη ἡ πηγὴ τοῦ αἵματος αὐτῆς, καὶ ἔγνω τῷ σώματι ὅτι ἴαται ἀπὸ τῆς μάστιγος.

\VS{30}Καὶ εὐθέως\FTNT{§}{{\FR 5:30 }{\FT{{\IT{Ibid.}}}}} ὁ Ἰησοῦς, ἐπιγνοὺς ἐν ἑαυτῷ τὴν ἐξ αὐτοῦ δύναμιν ἐξελθοῦσαν, ἐπιστραφεὶς ἐν τῷ ὄχλῳ ἔλεγεν, «Τίς μου ἥψατο τῶν ἱματίων;»

\VS{31}Καὶ ἔλεγον αὐτῷ οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ, «Βλέπεις τὸν ὄχλον συνθλίβοντά σε, καὶ λέγεις, ‹Τίς μου ἥψατο;› »

\VS{32}Καὶ περιεβλέπετο ἰδεῖν τὴν τοῦτο ποιήσασαν.

\VS{33}Ἡ δὲ γυνή, φοβηθεῖσα καὶ τρέμουσα, εἰδυῖα ὃ γέγονεν ἐπ᾿\FTNT{*}{{\FR 5:33 }{\FT{επ
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N,W [99\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ — ℵB,C,D [1\%] NU}}} αὐτῇ, ἦλθεν καὶ προσέπεσεν αὐτῷ καὶ εἶπεν αὐτῷ πᾶσαν τὴν ἀλήθειαν.

\VS{34}Ὁ δὲ εἶπεν αὐτῇ· «Θύγατερ,\FTNT{†}{{\FR 5:34 }{\FT{θυγατερ
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,N [99\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ θυγατηρ B,D,W [1\%] NU (C illegible)}}} ἡ πίστις σου σέσωκέν σε. Ὕπαγε εἰς εἰρήνην καὶ ἴσθι ὑγιὴς ἀπὸ τῆς μάστιγός σου.»


\par }{\SHB The dead girl
\par }
{\PP \VS{35}Ἔτι αὐτοῦ λαλοῦντος, ἔρχονται ἀπὸ τοῦ ἀρχισυναγώγου, λέγοντες ὅτι «Ἡ θυγάτηρ σου ἀπέθανεν. Τί ἔτι σκύλλεις τὸν διδάσκαλον;»

\VS{36}Ὁ δὲ Ἰησοῦς εὐθέως ἀκούσας\FTNT{‡}{{\FR 5:36 }{\FT{ευθεως ακουσας
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C [96\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ ~ 21 N [1\%] ¦ 2 [2\%] ¦ παρακουσας (ℵ)B,W [1\%] NU ¦ 2 τουτον D}}} τὸν λόγον λαλούμενον λέγει τῷ ἀρχισυναγώγῳ, «Μὴ φοβοῦ· μόνον πίστευε.»

\VS{37}Καὶ οὐκ ἀφῆκεν οὐδένα αὐτῷ\FTNT{§}{{\FR 5:37 }{\FT{ουδενα αυτω
{\BD{f}}{\SUP{35}} A(D)N [98\%] HF,RP,CP,TR ¦ ~ 21 W [1\%] OC ¦ 1 μετ αυτου ℵB,C [1\%] NU ¦ 1 αυτων [1\%]}}} συνακολουθῆσαι, εἰ μὴ\FTNT{*}{{\FR 5:37 }{\FT{μη
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D,N [99.5\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ 1 τον ℵB,C [0.5\%] NU ¦ 1 μονον W}}} Πέτρον καὶ Ἰάκωβον καὶ Ἰωάννην, τὸν ἀδελφὸν Ἰακώβου.

\VS{38}Καὶ ἔρχεται\FTNT{†}{{\FR 5:38 }{\FT{ερχεται
{\BD{f}}{\SUP{35}} N,W [98\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ ερχονται ℵA,B,C,D [2\%] NU}}} εἰς τὸν οἶκον τοῦ ἀρχισυναγώγου καὶ θεωρεῖ θόρυβον\FTNT{‡}{{\FR 5:38 }{\FT{θορυβον
{\BD{f}}{\SUP{35}} D [90\%] HF,RP,CP,TR ¦ 1 και ℵA,B,C,N,W [10\%] OC,NU (OC is in small print)}}}—κλαίοντας καὶ ἀλαλάζοντας πολλά.

\VS{39}Καὶ εἰσελθὼν λέγει αὐτοῖς· «Τί θορυβεῖσθε καὶ κλαίετε; Τὸ παιδίον οὐκ ἀπέθανεν, ἀλλὰ καθεύδει.»

\VS{40}Καὶ κατεγέλων αὐτοῦ. Ὁ
\FTNT{§}{{\FR 5:40 }{\FT{ο
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N,W [98\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ αυτος ℵB,C,D [2\%] NU}}} δὲ ἐκβαλὼν πάντας,\FTNT{*}{{\FR 5:40 }{\FT{παντας
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,B,C,N,W [95\%] HF,RP,CP,OC,NU ¦ απαντας [5\%] TR ¦ D is wild}}} παραλαμβάνει τὸν πατέρα τοῦ παιδίου καὶ τὴν μητέρα, καὶ τοὺς μετ᾿ αὐτοῦ, καὶ εἰσπορεύεται ὅπου ἦν τὸ παιδίον ἀνακείμενον.\FTNT{†}{{\FR 5:40 }{\FT{ανακειμενον
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,N [97\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ κατακειμενον W [1\%] ¦ κατακεκλιμενον [1\%] ¦ — ℵB,D [1\%] NU ¦ two other variants}}}

\VS{41}Καὶ κρατήσας τῆς χειρὸς τοῦ παιδίου λέγει αὐτῇ, «Ταλιθά, κοῦμι,»\FTNT{‡}{{\FR 5:41 }{\FT{κουμι
{\BD{f}}{\SUP{35}} (A)(D)N (82.4\%) HF,RP,TR,OC ¦ κουμ ℵB,C (17.4\%) CP,NU ¦ — W ¦ long omissions (0.1\%)}}} ὅ ἐστιν μεθερμηνευόμενον, «Τὸ κοράσιον, σοὶ λέγω, ἔγειραι.»\FTNT{§}{{\FR 5:41 }{\FT{εγειραι
{\BD{f}}{\SUP{35}} [70\%] HF,RP,CP,TR ¦ εγειρε ℵA,B,C,D,N,W [30\%] OC,NU}}}

\VS{42}Καὶ εὐθέως\FTNT{*}{{\FR 5:42 }{\FT{ευθεως
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,D,N,W [99\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ ευθυς ℵB [1\%] NU}}} ἀνέστη τὸ κοράσιον καὶ περιεπάτει (ἦν γὰρ ἐτῶν δώδεκα). Καὶ ἐξέστησαν\FTNT{†}{{\FR 5:42 }{\FT{εξεστησαν
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{45}}A,N,W (96.3\%) HF,RP,CP,TR,OC ¦ 1 οι γονεις (1.2\%) ¦ 1 οι γονεις αυτης (1.3\%) ¦ 1 ευθυς ℵB,C (0.5\%) [NU] ¦ 1 παντες D (0.1\%) ¦ long omissions (0.5\%)}}} ἐκστάσει μεγάλῃ.

\VS{43}Καὶ διεστείλατο αὐτοῖς πολλὰ ἵνα μηδεὶς γνῷ\FTNT{‡}{{\FR 5:43 }{\FT{γνω
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵC,N [99\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ γνοι 𝕻{\SUP{45}}A,B,D,W [1\%] NU}}} τοῦτο, καὶ εἶπεν δοθῆναι αὐτῇ φαγεῖν.




\par }\Chap{6}{\SH A visit to Natsareth
\par }
{\PP \VerseOne{1}Καὶ ἐξῆλθεν ἐκεῖθεν καὶ ἦλθεν\FTNT{*}{{\FR 6:1 }{\FT{ηλθεν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A(D)N [98\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ ερχεται ℵB,C [1\%] NU ¦ — W [1\%]}}} εἰς τὴν πατρίδα αὐτοῦ,\FTNT{†}{{\FR 6:1 }{\FT{αυτου
{\IT{rell}} ¦ εαυτου OC}}} καὶ ἀκολουθοῦσιν αὐτῷ οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ.

\VS{2}Καὶ γενομένου σαββάτου, ἤρξατο ἐν τῇ συναγωγῇ διδάσκειν.\FTNT{‡}{{\FR 6:2 }{\FT{εν τη συναγωγη διδασκειν
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{45v}}A,N,W [99\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ ~ 4123 ℵB,C,D [1\%] NU}}} Καὶ πολλοὶ ἀκούοντες ἐξεπλήσσοντο, λέγοντες· «Πόθεν τούτῳ ταῦτα;» καί, «Τίς ἡ σοφία ἡ δοθεῖσα αὐτῷ;»\FTNT{§}{{\FR 6:2 }{\FT{αυτω
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N,W [84\%] HF,RP,CP,OC ¦ 1 οτι [5\%] TR ¦ τουτω ℵB [1\%] NU ¦ τουτω ινα C ¦ 1 ινα D [10\%]}}} καί,\FTNT{*}{{\FR 6:2 }{\FT{και
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,D,W [98\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ 1 αι ℵB,N [1\%] NU ¦ — [1\%]}}} «Δυνάμεις τοιαῦται διὰ τῶν χειρῶν αὐτοῦ γίνονται.\FTNT{†}{{\FR 6:2 }{\FT{γινονται
{\BD{f}}{\SUP{35}} (A)(C)N(W) [96\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ γινομεναι ℵ(B) [1\%] NU ¦ γινωνται (D) [3\%]}}}

\VS{3}Οὐχ οὗτός ἐστιν ὁ τέκτων, ὁ υἱὸς\FTNT{‡}{{\FR 6:3 }{\FT{υιος
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D,N [98\%] HF,RP,CP,TR ¦ 1 της ℵB,C,W [2\%] OC,NU}}} Μαρίας, ἀδελφὸς δὲ\FTNT{§}{{\FR 6:3 }{\FT{αδελφος δε
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N,W [98\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ ~ και 1 B,C [1\%] NU ¦ ~ και ο 1 ℵD [0.5\%] ¦ two other variants}}} Ἰακώβου καὶ Ἰωσῆ\FTNT{*}{{\FR 6:3 }{\FT{ιωση
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,N,W (97.7\%) HF,RP,CP,TR,OC ¦ ιωσηφ ℵ (0.9\%) ¦ ιωσητος B,D (1.2\%) NU ¦ three other variants (0.2\%)}}} καὶ Ἰούδα καὶ Σίμωνος; Καὶ οὐκ εἰσὶν αἱ ἀδελφαὶ αὐτοῦ ὧδε πρὸς ἡμᾶς;» Καὶ ἐσκανδαλίζοντο ἐν αὐτῷ.

\VS{4}Ἔλεγεν δὲ\FTNT{†}{{\FR 6:4 }{\FT{ελεγεν δε
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N,W [98\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ ~ και 1 ℵB,C,D [2\%] NU}}} αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς ὅτι «Οὐκ ἔστιν προφήτης ἄτιμος, εἰ μὴ ἐν τῇ πατρίδι αὐτοῦ καὶ ἐν τοῖς συγγενέσιν\FTNT{‡}{{\FR 6:4 }{\FT{και εν τοις συγγενεσιν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D,W [93\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ 123 συγγενευσιν [4\%] ¦ 1234 αυτου C [1\%] ¦ 123 συγγενευσιν αυτου B(N) [2\%] NU ¦ — ℵ}}} καὶ ἐν τῇ οἰκίᾳ αὐτοῦ.»

\VS{5}Καὶ οὐκ ἠδύνατο\FTNT{§}{{\FR 6:5 }{\FT{ηδυνατο
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵD,N [94\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ εδυνατο A,B,C,W [6\%] NU}}} ἐκεῖ οὐδεμίαν δύναμιν ποιῆσαι,\FTNT{*}{{\FR 6:5 }{\FT{ουδεμιαν δυναμιν ποιησαι
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N [97\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ ~ 312 ℵB,C [2\%] NU ¦ ~ 132 D [1\%] ¦ ~ 32 W}}} εἰ μὴ ὀλίγοις ἀρρώστοις ἐπιθεὶς τὰς χεῖρας ἐθεράπευσεν.

\VS{6}Καὶ ἐθαύμαζεν διὰ τὴν ἀπιστίαν αὐτῶν. Καὶ περιῆγεν τὰς κώμας κύκλῳ, διδάσκων.


\par }{\SH The Twelve commissioned and sent
\par }
{\PP \VS{7}Καὶ προσκαλεῖται τοὺς δώδεκα καὶ ἤρξατο αὐτοὺς ἀποστέλλειν δύο δύο, καὶ ἐδίδου αὐτοῖς ἐξουσίαν τῶν πνευμάτων τῶν ἀκαθάρτων.

\VS{8}Καὶ παρήγγειλεν\FTNT{†}{{\FR 6:8 }{\FT{παρηγγειλεν
{\IT{rell}} ¦ παρηγγελεν [2\%] CP ¦ παρηγγελλεν W [10\%]}}} αὐτοῖς ἵνα μηδὲν αἴρωσιν εἰς ὁδόν, εἰ μὴ ῥάβδον μόνον—μὴ πήραν, μὴ ἄρτον,\FTNT{‡}{{\FR 6:8 }{\FT{πηραν μη αρτον
{\BD{f}}{\SUP{35}} A(D)N,W [99\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ ~ 321 ℵB,C [1\%] NU}}} μὴ εἰς τὴν ζώνην χαλκόν—

\VS{9}ἀλλ᾿ ὑποδεδεμένους σανδάλια, καὶ μὴ ἐνδύσησθε\FTNT{§}{{\FR 6:9 }{\FT{ενδυσησθε
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵC [91\%] HF,RP,CP,TR,NU ¦ ενδυσασθε B [0.5\%] ¦ ενδυσησθαι A,D,W [1\%] ¦ ενδυσασθαι [5\%] some TRs ¦ ενδεδυσθαι N [2\%] OC}}} δύο χιτῶνας.

\VS{10}Καὶ ἔλεγεν αὐτοῖς· «Ὅπου ἐὰν εἰσέλθητε εἰς οἰκίαν, ἐκεῖ μένετε ἕως ἂν ἐξέλθητε ἐκεῖθεν.

\VS{11}Καὶ ὅσοι\FTNT{*}{{\FR 6:11 }{\FT{οσοι
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D,N [96\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ ος ℵB,C,W [4\%] NU}}} ἐὰν\FTNT{†}{{\FR 6:11 }{\FT{εαν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D,N [50\%] CP,OC ¦ αν ℵB,C,W [50\%] HF,RP,TR,NU}}} μὴ\FTNT{‡}{{\FR 6:11 }{\FT{μη
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,D,N [98\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ τοπος 1 ℵB,W [2\%] NU}}} δέξωνται\FTNT{§}{{\FR 6:11 }{\FT{δεξωνται
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D,N [93\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ δεξονται [4\%] ¦ δεξηται ℵB,C,W [3\%] NU}}} ὑμᾶς μηδὲ ἀκούσωσιν ὑμῶν, ἐκπορευόμενοι ἐκεῖθεν, ἐκτινάξατε τὸν χοῦν τὸν ὑποκάτω τῶν ποδῶν ὑμῶν εἰς μαρτύριον αὐτοῖς. Ἀμὴν λέγω ὑμῖν, ἀνεκτότερον ἔσται Σοδόμοις ἢ Γομόρροις ἐν ἡμέρᾳ κρίσεως ἢ τῇ πόλει ἐκείνῃ.»\FTNT{*}{{\FR 6:11 }{\FT{αμην λεγω υμιν ανεκτοτερον εσται σοδομοις η γομορροις εν ημερα κρισεως η τη πολει εκεινη
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N [98\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ — ℵB,C,D,W [2\%] NU}}}

\VS{12}Καὶ ἐξελθόντες ἐκήρυσσον\FTNT{†}{{\FR 6:12 }{\FT{εκηρυσσον
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N,W [99\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ εκηρυξαν (ℵ)B,C,D [1\%] NU}}} ἵνα μετανοήσωσιν,\FTNT{‡}{{\FR 6:12 }{\FT{μετανοησωσιν
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,C [99\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ μετανοωσιν B,D,W [0.5\%] NU ¦ μετανοησουσιν N}}}

\VS{13}καὶ δαιμόνια πολλὰ ἐξέβαλλον,\FTNT{§}{{\FR 6:13 }{\FT{εξεβαλλον
{\IT{rell}} ¦ εξεβαλον C,D [10\%] CP ¦ εξεπεμπον W}}} καὶ ἤλειφον ἐλαίῳ πολλοὺς ἀρρώστους καὶ ἐθεράπευον.


\par }{\SH Herod had executed John the Baptizer
\par }
{\PP \VS{14}Καὶ ἤκουσεν ὁ βασιλεὺς Ἡρῴδης, φανερὸν γὰρ ἐγένετο τὸ ὄνομα αὐτοῦ, καὶ ἔλεγεν\FTNT{*}{{\FR 6:14 }{\FT{ελεγεν
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,C,N (99\%) HF,RP,CP,TR,OC ¦ ελεγον B,W (0.7\%) NU ¦ ελεγοσαν D (0.1\%) ¦ ειπεν (0.1\%)}}} ὅτι «Ἰωάννης ὁ βαπτίζων\FTNT{†}{{\FR 6:14 }{\FT{βαπτιζων
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,B,C,N (91.9\%) HF,RP,CP,TR,OC,NU ¦ βαπτιστης D,W (8.1\%)}}} ἐκ νεκρῶν ἠγέρθη,\FTNT{‡}{{\FR 6:14 }{\FT{εκ νεκρων ηγερθη
{\BD{f}}{\SUP{35}} N,W (91.5\%) HF,RP,CP,TR,OC ¦ ~ 312 C (0.6\%) ¦ ~ 3 απο των 2 (1.3\%) ¦ 12 ανεστη A (5.7\%) ¦ ~ εγηγερται 12 ℵB,D (0.7\%) NU ¦ three other variants (0.2\%)}}} καὶ διὰ τοῦτο ἐνεργοῦσιν αἱ δυνάμεις ἐν αὐτῷ.»

\VS{15}Ἄλλοι\FTNT{§}{{\FR 6:15 }{\FT{αλλοι
{\BD{f}}{\SUP{35}} [70\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ 1 δε ℵA,B,C,D,N,W [29\%] NU ¦ — [1\%]}}} ἔλεγον ὅτι «Ἠλίας ἐστίν.» Ἄλλοι δὲ ἔλεγον ὅτι «Προφήτης ἐστὶν ὡς\FTNT{*}{{\FR 6:15 }{\FT{εστιν ως
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N [94\%] HF,RP,CP,OC ¦ 2 ℵB,C,W [2\%] NU ¦ 1 η 2 [2\%] TR ¦ η 2 [2\%] ¦ — D}}} εἷς τῶν προφητῶν.»

\VS{16}Ἀκούσας δὲ ὁ
\FTNT{†}{{\FR 6:16 }{\FT{ο
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,B,N,W [50\%] TR,OC,NU ¦ — C,D [50\%] HF,RP,CP}}} Ἡρῴδης εἶπεν\FTNT{‡}{{\FR 6:16 }{\FT{ειπεν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D,N,W [98\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ ελεγεν 𝕻{\SUP{45v}}ℵB,C [2\%] NU}}} ὅτι\FTNT{§}{{\FR 6:16 }{\FT{οτι
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{45}}A,C,N,W [96\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ — ℵB,D [4\%] NU}}} «Ὃν ἐγὼ ἀπεκεφάλισα Ἰωάννην, οὗτός ἐστιν· αὐτὸς\FTNT{*}{{\FR 6:16 }{\FT{εστιν αυτος
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,N (98\%) HF,RP,CP,TR,OC ¦ — (ℵ)B(D)W (1\%) NU ¦ 1 (0.4\%) ¦ three other variants (0.2\%) ¦ long omission (0.3\%)}}} ἠγέρθη ἐκ νεκρῶν.»\FTNT{†}{{\FR 6:16 }{\FT{εκ νεκρων
{\BD{f}}{\SUP{35}} A(D) [96\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ απο των 2 C,N [3\%] ¦ — ℵB,W [1\%] NU}}}


\par }{\PP \VS{17}Αὐτὸς γὰρ ὁ Ἡρῴδης ἀποστείλας ἐκράτησεν τὸν Ἰωάννην, καὶ ἔδησεν αὐτὸν ἐν φυλακῇ,\FTNT{‡}{{\FR 6:17 }{\FT{εν φυλακη
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵ(A)B,C,N (93.3\%) HF,RP,CP,OC,NU ¦ εις φυλακην (0.5\%) ¦ 1 τη 2 W (5.1\%) TR ¦ και εβαλεν εις φυλακην D (0.9\%) ¦ two other variants (0.1\%)}}} διὰ Ἡρῳδιάδα, τὴν γυναῖκα Φιλίππου τοῦ ἀδελφοῦ αὐτοῦ· ὅτι αὐτὴν ἐγάμησεν

\VS{18}—ἔλεγεν γὰρ ὁ Ἰωάννης τῷ Ἡρῴδῃ ὅτι «Οὐκ ἔξεστίν σοι ἔχειν τὴν γυναῖκα τοῦ ἀδελφοῦ σου.»

\VS{19}Ἡ δὲ Ἡρῳδιὰς ἐνεῖχεν αὐτῷ καὶ ἤθελεν αὐτὸν ἀποκτεῖναι· καὶ οὐκ ἠδύνατο,

\VS{20}ὁ γὰρ Ἡρῴδης ἐφοβεῖτο τὸν Ἰωάννην, εἰδὼς αὐτὸν ἄνδρα δίκαιον καὶ ἅγιον, καὶ συνετήρει αὐτόν. Καὶ ἀκούων\FTNT{§}{{\FR 6:20 }{\FT{ακουων
{\BD{f}}{\SUP{35}} [20\%] ¦ ακουσας ℵA,B,C,D,N,W [80\%] HF,RP,CP,TR,OC,NU}}} αὐτοῦ πολλὰ ἐποίει,\FTNT{*}{{\FR 6:20 }{\FT{εποιει
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,D,N (98.4\%) HF,RP,CP,TR,OC ¦ α 1 (1\%) ¦ ηπορει ℵB (0.4\%) NU ¦ ηπορειτο W ¦ — (0.2\%)}}} καὶ ἡδέως αὐτοῦ ἤκουεν.


\par }{\PP \VS{21}Καὶ γενομένης ἡμέρας εὐκαίρου ὅτε Ἡρῴδης τοῖς γενεσίοις αὐτοῦ δεῖπνον ἐποίει\FTNT{†}{{\FR 6:21 }{\FT{εποιει
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N [97\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ εποιησεν ℵB,C,D,W [3\%] NU}}} τοῖς μεγιστᾶσιν αὐτοῦ καὶ τοῖς χιλιάρχοις καὶ τοῖς πρώτοις τῆς Γαλιλαίας.

\VS{22}Καὶ εἰσελθούσης τῆς θυγατρὸς αὐτῆς τῆς\FTNT{‡}{{\FR 6:22 }{\FT{αυτης της
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,N (96.5\%) HF,RP,CP,TR,OC ¦ 2 (1.3\%) ¦ αυτου 2 (0.9\%) ¦ αυτου ℵB,D (0.4\%) NU ¦ 1 W (0.7\%) ¦ two other variants (0.2\%)}}} Ἡρῳδιάδος καὶ ὀρχησαμένης, καὶ ἀρεσάσης\FTNT{§}{{\FR 6:22 }{\FT{και αρεσασης
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{45}}A,D,N,W [99\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ ηρεσεν ℵB,C [1\%] NU}}} τῷ Ἡρῴδη καὶ τοῖς συνανακειμένοις, εἶπεν ὁ βασιλεὺς τῷ κορασίῳ, «Αἴτησόν με ὃ ἐὰν θέλῃς, καὶ δώσω σοί.»

\VS{23}Καὶ ὤμοσεν αὐτῇ\FTNT{*}{{\FR 6:23 }{\FT{αυτη
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,B,N [99\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ 1 πολλα D [1\%] [NU] ¦ πολλα 𝕻{\SUP{45}} ¦ long omission W [1\%]}}} ὅτι «Ὃ\FTNT{†}{{\FR 6:23 }{\FT{ο
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,C,N [98\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ — 𝕻{\SUP{45}}B(D) [1\%] NU ¦ long omission W [1\%]}}} ἐάν με\FTNT{‡}{{\FR 6:23 }{\FT{με
{\IT{rell}} ¦ — ℵN [2\%] CP ¦ long omission W [1\%]}}} αἰτήσῃς δώσω σοί, ἕως ἡμίσους τῆς βασιλείας μου.»


\par }{\PP \VS{24}Ἡ δὲ\FTNT{§}{{\FR 6:24 }{\FT{η δε
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,D,N,W [99.5\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ και ℵB [0.5\%] NU}}} ἐξελθοῦσα εἶπεν τῇ μητρὶ αὐτῆς, «Τί αἰτήσομαι;»\FTNT{*}{{\FR 6:24 }{\FT{αιτησομαι
{\BD{f}}{\SUP{35}} [96\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ αιτησωμαι ℵA,B,C,D,N,W [4\%] NU}}} Ἡ δὲ εἶπεν, «Τὴν κεφαλὴν Ἰωάννου τοῦ Βαπτιστοῦ.»\FTNT{†}{{\FR 6:24 }{\FT{βαπτιστου
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,D,N,W [99.5\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ βαπτιζοντος ℵB [0.5\%] NU}}}

\VS{25}Καὶ εἰσελθοῦσα εὐθέως\FTNT{‡}{{\FR 6:25 }{\FT{ευθεως
{\BD{f}}{\SUP{35}} A [97\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ ευθυς 𝕻{\SUP{45}}ℵB,C,N,W [2\%] NU ¦ — D [1\%]}}} μετὰ σπουδῆς πρὸς τὸν βασιλέα ᾐτήσατο, λέγουσα, «Θέλω ἵνα μοι δῷς ἐξαυτῆς\FTNT{§}{{\FR 6:25 }{\FT{μοι δως εξαυτης
{\BD{f}}{\SUP{35}} A [98\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ ~ 321 ℵB,C [1\%] NU ¦ ~ 213 N ¦ ~ δος 1 D ¦ 1 δωσης W ¦ μη δος 3 [1\%]}}} ἐπὶ πίνακι τὴν κεφαλὴν Ἰωάννου τοῦ Βαπτιστοῦ.»

\VS{26}Καὶ περίλυπος γενόμενος ὁ βασιλεύς, διὰ τοὺς ὅρκους, καὶ τοὺς συνανακειμένους,\FTNT{*}{{\FR 6:26 }{\FT{συνανακειμενους
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,D,N [99.5\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ ανακειμενους B,C,W [0.5\%] NU}}} οὐκ ἠθέλησεν αὐτὴν ἀθετῆσαι.\FTNT{†}{{\FR 6:26 }{\FT{αυτην αθετησαι
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D,W [99\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ ~ 21 ℵB,C,N [1\%] NU}}}

\VS{27}Καὶ εὐθέως\FTNT{‡}{{\FR 6:27 }{\FT{ευθεως
{\BD{f}}{\SUP{35}} A(D)N,W [99.5\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ ευθυς ℵB,C [0.5\%] NU}}} ἀποστείλας ὁ βασιλεὺς σπεκουλάτωρα\FTNT{§}{{\FR 6:27 }{\FT{σπεκουλατωρα
{\BD{f}}{\SUP{35}} [50\%] CP,TR,OC ¦ σπεκουλατορα ℵA,B,C(D)N,W [50\%] HF,RP,NU}}} ἐπέταξεν ἐνεχθῆναι\FTNT{*}{{\FR 6:27 }{\FT{ενεχθηναι
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D,N,W (98.7\%) HF,RP,CP,TR,OC ¦ ανεχθηναι (0.5\%) ¦ εχθηναι (0.1\%) ¦ ενεγκαι ℵB,C (0.4\%) NU ¦ long omission (0.2\%)}}} τὴν κεφαλὴν αὐτοῦ. Ὁ δὲ\FTNT{†}{{\FR 6:27 }{\FT{ο δε
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D,N (97.6\%) HF,RP,CP,TR,OC ¦ και B,C,W (1.1\%) NU ¦ — ℵ (1.3\%) omit a whole line [homoioteleuton]}}} ἀπελθὼν ἀπεκεφάλισεν αὐτὸν ἐν τῇ φυλακῇ

\VS{28}καὶ ἤνεγκεν τὴν κεφαλὴν αὐτοῦ ἐπὶ πίνακι, καὶ ἔδωκεν αὐτὴν τῷ κορασίῳ· καὶ τὸ κοράσιον ἔδωκεν αὐτὴν τῇ μητρὶ αὐτῆς.

\VS{29}Καὶ ἀκούσαντες, οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ ἦλθον καὶ ἦραν τὸ πτῶμα αὐτοῦ καὶ ἔθηκαν αὐτὸ ἐν\FTNT{‡}{{\FR 6:29 }{\FT{εν
{\IT{rell}} ¦ 1 τω D [10\%] TR}}} μνημείῳ.


\par }{\SH The Twelve return
\par }
{\PP \VS{30}Καὶ συνάγονται οἱ ἀπόστολοι πρὸς τὸν Ἰησοῦν, καὶ ἀπήγγειλαν αὐτῷ πάντα, καὶ\FTNT{§}{{\FR 6:30 }{\FT{και
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,W [85\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ — ℵB,C,D,N [15\%] NU}}} ὅσα ἐποίησαν καὶ ὅσα ἐδίδαξαν.

\VS{31}Καὶ εἶπεν\FTNT{*}{{\FR 6:31 }{\FT{ειπεν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D,N,W [99\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ λεγει ℵB,C [1\%] NU}}} αὐτοῖς, «Δεῦτε ὑμεῖς αὐτοὶ κατ᾿ ἰδίαν εἰς ἔρημον τόπον καὶ ἀναπαύεσθε\FTNT{†}{{\FR 6:31 }{\FT{αναπαυεσθε
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵD,N,W [95\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ αναπαυσασθε A,B,C [5\%] NU}}} ὀλίγον»· ἦσαν γὰρ οἱ ἐρχόμενοι καὶ οἱ ὑπάγοντες πολλοί, καὶ οὐδὲ φαγεῖν εὐκαίρουν.\FTNT{‡}{{\FR 6:31 }{\FT{ευκαιρουν
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,B,N [60\%] HF,RP,CP,OC,NU ¦ ηυκαιρουν C,W [40\%] TR ¦ ευκαιρος ειχον D}}}


\par }{\SH Bread for
{\BDIT{5,000}} men
\par }
{\PP \VS{32}Καὶ ἀπῆλθον\FTNT{§}{{\FR 6:32 }{\FT{απηλθον
{\IT{rell}} ¦ απηλθεν [15\%]}}} εἰς ἔρημον τόπον τῷ πλοίῳ\FTNT{*}{{\FR 6:32 }{\FT{εις ερημον τοπον τω πλοιω
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,W [97\%] HF,RP,CP,TR ¦ ~ εν 4 (−τ. ℵ) 5123 (ℵ)B [1\%] NU ¦ ~ 1 το πλοιον 123 D ¦ 123 εν 45 N [1\%] ¦ 123 εν 5 [1\%] OC (C vacant)}}} κατ᾿ ἰδίαν.

\VS{33}Καὶ εἶδον αὐτοὺς ὑπάγοντας\FTNT{†}{{\FR 6:33 }{\FT{υπαγοντας
{\IT{rell}} ¦ 1 οι οχλοι W [5\%] TR}}} καὶ ἐπέγνωσαν αὐτοὺς\FTNT{‡}{{\FR 6:33 }{\FT{αυτους
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,N [50\%] OC ¦ αυτον [48\%] HF,RP,CP,TR ¦ — B,D,W [2\%] NU}}} πολλοί, καὶ πεζῇ ἀπὸ πασῶν τῶν πόλεων συνέδραμον ἐκεῖ καὶ προῆλθον αὐτοὺς καὶ συνῆλθον πρὸς αὐτόν.\FTNT{§}{{\FR 6:33 }{\FT{και συνηλθον (ηλθον CP, συνεδραμον A) προς αυτον
{\BD{f}}{\SUP{35}} (A)N [96\%] HF,RP(CP)TR,OC ¦ — ℵB(D)W [4\%] NU}}}

\VS{34}Καὶ ἐξελθὼν εἶδεν ὁ Ἰησοῦς\FTNT{*}{{\FR 6:34 }{\FT{ειδεν ο ιησους
{\BD{f}}{\SUP{35}} (D) [80\%] HF,RP,CP,TR ¦ ~ 231 A,N [17\%] OC ¦ 1 (ℵ)B,W [3\%] NU}}} πολὺν ὄχλον, καὶ ἐσπλαγχνίσθη ἐπ᾿ αὐτοῖς,\FTNT{†}{{\FR 6:34 }{\FT{αυτοις
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N [99\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ αυτους ℵB,D,W [1\%] NU}}} ὅτι ἦσαν ὡς πρόβατα μὴ ἔχοντα ποιμένα, καὶ ἤρξατο διδάσκειν αὐτοὺς πολλά.


\par }{\PP \VS{35}Καὶ ἤδη ὥρας πολλῆς γενομένης, προσελθόντες αὐτῷ οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ λέγουσιν\FTNT{‡}{{\FR 6:35 }{\FT{λεγουσιν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D,W [95\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ ελεγον ℵB [1\%] NU ¦ 1 αυτω [4\%] ¦ λεγοντες N}}} ὅτι «Ἔρημός ἐστιν ὁ τόπος, καὶ ἤδη ὥρα πολλή.

\VS{36}Ἀπόλυσον αὐτούς, ἵνα ἀπελθόντες εἰς τοὺς κύκλῳ ἀγροὺς καὶ κώμας ἀγοράσωσιν ἑαυτοῖς ἄρτους· τί γὰρ φάγωσιν οὐκ ἔχουσιν.»\FTNT{§}{{\FR 6:36 }{\FT{αρτους τι γαρ φαγωσιν ουκ εχουσιν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N [98\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ 23456 [1\%] ¦ 24 𝕻{\SUP{45}}B,W [1\%] NU ¦ βρωματα 24 ℵ ¦ 2 φαγειν D}}}

\VS{37}Ὁ δὲ ἀποκριθεὶς εἶπεν αὐτοῖς, «Δότε αὐτοῖς ὑμεῖς φαγεῖν.» Καὶ λέγουσιν αὐτῷ, «Ἀπελθόντες ἀγοράσωμεν δηναρίων διακοσίων\FTNT{*}{{\FR 6:37 }{\FT{δηναριων διακοσιων
{\IT{rell}} ¦ ~ 21 D,N [15\%] TR}}} ἄρτους καὶ δῶμεν\FTNT{†}{{\FR 6:37 }{\FT{δωμεν
{\BD{f}}{\SUP{35}} W [97\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ δωσομεν 𝕻{\SUP{45}}A,B [1\%] NU ¦ δωσωμεν ℵN,D [2\%]}}} αὐτοῖς φαγεῖν;»

\VS{38}Ὁ δὲ λέγει αὐτοῖς· «Πόσους ἄρτους ἔχετε; Ὑπάγετε καὶ\FTNT{‡}{{\FR 6:38 }{\FT{και
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N [97\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ — ℵB,D,W [3\%] NU}}} ἴδετε.» Καὶ γνόντες λέγουσιν, «Πέντε, καὶ δύο ἰχθύας.»


\par }{\PP \VS{39}Καὶ ἐπέταξεν αὐτοῖς ἀνακλῖναι\FTNT{§}{{\FR 6:39 }{\FT{ανακλιναι
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D,N,W (89.2\%) HF,RP,CP,TR,OC,NU ¦ ανακλιθηναι ℵB (10.8\%)}}} πάντας συμπόσια συμπόσια ἐπὶ τῷ χλωρῷ χόρτῳ.

\VS{40}Καὶ ἀνέπεσον\FTNT{*}{{\FR 6:40 }{\FT{ανεπεσον
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D [85\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ ανεπεσαν ℵ(B)N,W [15\%] NU}}} πρασιαὶ πρασιαὶ ἀνὰ\FTNT{†}{{\FR 6:40 }{\FT{ανα
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N(W) [99.5\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ κατα ℵB,D [0.5\%] NU (twice) (𝕻{\SUP{45}} omits last five words of verse)}}} ἑκατὸν καὶ ἀνὰ πεντήκοντα.

\VS{41}Καὶ λαβὼν τοὺς πέντε ἄρτους καὶ τοὺς δύο ἰχθύας, ἀναβλέψας εἰς τὸν οὐρανὸν εὐλόγησεν καὶ κατέκλασεν τοὺς ἄρτους καὶ ἐδίδου τοῖς μαθηταῖς αὐτοῦ,\FTNT{‡}{{\FR 6:41 }{\FT{αυτου
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{45}}A,D,N,W [99\%] HF,RP,CP,TR[NU] ¦ — ℵB [1\%] OC}}} ἵνα παραθῶσιν\FTNT{§}{{\FR 6:41 }{\FT{παραθωσιν
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{45}}A,D,N [97\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ παρατιθωσιν ℵB,W [3\%] NU}}} αὐτοῖς· καὶ τοὺς δύο ἰχθύας ἐμέρισεν πᾶσιν.

\VS{42}Καὶ ἔφαγον πάντες καὶ ἐχορτάσθησαν.

\VS{43}Καὶ ἦραν κλασμάτων\FTNT{*}{{\FR 6:43 }{\FT{κλασματων
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,D,N,W [98.5\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ κλασματα 𝕻{\SUP{45}}B [0.5\%] NU ¦ — [1\%]}}} δώδεκα κοφίνους πλήρεις,\FTNT{†}{{\FR 6:43 }{\FT{κοφινους πληρεις
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D,N [97\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ κοφινων πληρωματα 𝕻{\SUP{45}}ℵB [2\%] NU ¦ 1 πληρωματα W [1\%]}}} καὶ ἀπὸ τῶν ἰχθύων.

\VS{44}Καὶ ἦσαν οἱ φαγόντες τοὺς ἄρτους\FTNT{‡}{{\FR 6:44 }{\FT{τους αρτους
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,B,N [92\%] HF,RP,CP,OC[NU] ¦ 12 ωσει [5\%] TR ¦ ως ℵ [0.5\%] ¦ ωσει [1\%] ¦ — 𝕻{\SUP{45}}D,W (1.8\%)}}} πεντακισχίλιοι ἄνδρες.


\par }{\SH Jesus retires to pray
\par }
{\PP \VS{45}Καὶ εὐθέως\FTNT{§}{{\FR 6:45 }{\FT{ευθεως
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D,N [99\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ ευθυς ℵB,W [1\%] NU}}} ἠνάγκασεν τοὺς μαθητὰς αὐτοῦ ἐμβῆναι εἰς τὸ πλοῖον καὶ προάγειν εἰς τὸ πέραν, πρὸς Βηθσαϊδάν, ἕως αὐτὸς ἀπολύσει\FTNT{*}{{\FR 6:45 }{\FT{απολυσει
{\BD{f}}{\SUP{35}} [40\%] CP ¦ απολυει ℵB,D [1\%] NU ¦ απολυση 𝕻{\SUP{45}}A,N,W [59\%] HF,RP,TR,OC}}} τὸν ὄχλον.

\VS{46}Καὶ ἀποταξάμενος αὐτοῖς ἀπῆλθεν εἰς τὸ ὄρος προσεύξασθαι.


\par }{\SH A walk on water
\par }
{\PP \VS{47}Καὶ ὀψίας γενομένης, ἦν τὸ πλοῖον ἐν μέσῳ τῆς θαλάσσης· καὶ αὐτὸς μόνος ἐπὶ τῆς γῆς.

\VS{48}Καὶ εἶδεν\FTNT{†}{{\FR 6:48 }{\FT{ειδεν
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{45v}}A,N [99\%] HF,RP,CP,TR ¦ ιδων ℵB,D,W [1\%] OC,NU}}} αὐτοὺς βασανιζομένους ἐν τῷ ἐλαύνειν, ἦν γὰρ ὁ ἄνεμος ἐναντίος αὐτοῖς. Καὶ\FTNT{‡}{{\FR 6:48 }{\FT{και
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D,N,W [99\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ — ℵB [1\%] NU}}} περὶ τετάρτην φυλακὴν τῆς νυκτὸς ἔρχεται πρὸς αὐτοὺς περιπατῶν ἐπὶ τῆς θαλάσσης, καὶ ἤθελεν παρελθεῖν αὐτούς·

\VS{49}οἱ δέ, ἰδόντες αὐτὸν περιπατοῦντα ἐπὶ τῆς θαλάσσης,\FTNT{§}{{\FR 6:49 }{\FT{περιπατουντα επι της θαλασσης
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D,N,W [99\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ ~ 2341 ℵB [1\%] NU}}} ἔδοξαν φάντασμα εἶναι,\FTNT{*}{{\FR 6:49 }{\FT{φαντασμα ειναι
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D,N(W) [99\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ οτι 1 εστιν ℵB [1\%] NU}}} καὶ ἀνέκραξαν·

\VS{50}πάντες γὰρ αὐτὸν εἶδον\FTNT{†}{{\FR 6:50 }{\FT{ειδον
{\IT{rell}} ¦ ειδαν ℵB,NU ¦ — D}}} καὶ ἐταράχθησαν. Καὶ εὐθέως\FTNT{‡}{{\FR 6:50 }{\FT{και ευθεως
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N,W [99\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ ο δε ευθυς ℵB [0.5\%] NU ¦ 1 D ¦ ο δε [0.5\%]}}} ἐλάλησεν μετ᾿ αὐτῶν, καὶ λέγει αὐτοῖς· «Θαρσεῖτε, ἐγώ εἰμι· μὴ φοβεῖσθε.»

\VS{51}Καὶ ἀνέβη πρὸς αὐτοὺς εἰς τὸ πλοῖον,\FTNT{§}{{\FR 6:51 }{\FT{προς αυτους εις το πλοιον
{\IT{rell}} ¦ ~ 34512 D [1\%] OC}}} καὶ ἐκόπασεν ὁ ἄνεμος. Καὶ λίαν ἐκ περισσοῦ\FTNT{*}{{\FR 6:51 }{\FT{λιαν εκ περισσου
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N (96.9\%) HF,RP,CP,TR,OC[NU] ¦ 12 περι σου (1.7\%) ¦ 23 W (0.5\%) ¦ 1 ℵB (0.7\%) ¦ περισσως D (0.2\%)}}} ἐν ἑαυτοῖς ἐξίσταντο, καὶ ἐθαύμαζον.\FTNT{†}{{\FR 6:51 }{\FT{και εθαυμαζον
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D,N,W (98.7\%) HF,RP,CP,TR,OC ¦ — ℵB (1.2\%) NU ¦ two other variants (0.1\%)}}}

\VS{52}Οὐ γὰρ συνῆκαν ἐπὶ τοῖς ἄρτοις—ἦν γὰρ\FTNT{‡}{{\FR 6:52 }{\FT{ην γαρ
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D,N,W [99\%] HF,RP,CP,TR ¦ ~ αλλ 1 ℵB [1\%] OC,NU}}} αὐτῶν ἡ καρδία\FTNT{§}{{\FR 6:52 }{\FT{αυτων η καρδια
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,B,N,W [85\%] HF,RP,CP,OC,NU ¦ ~ 231 D [15\%] TR}}} πεπωρωμένη.


\par }{\SH In Genesaret
\par }
{\PP \VS{53}Καὶ διαπεράσαντες, ἦλθον\FTNT{*}{{\FR 6:53 }{\FT{ηλθον
{\IT{rell}} ¦ απηλθον [1\%] OC}}} ἐπὶ τὴν γῆν\FTNT{†}{{\FR 6:53 }{\FT{ηλθον επι την γην
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D,N [98\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ 1234 εις (W) [0.5\%] ¦ ~ 2341 εις ℵB [0.5\%] NU ¦ 1 εις 34 [1\%]}}} Γενησαρὲτ\FTNT{‡}{{\FR 6:53 }{\FT{γενησαρετ
{\BD{f}}{\SUP{35}} [30\%] TR ¦ γεννησαρετ ℵA,W [53\%] HF,RP,CP,OC,NU ¦ γεννησαρεθ B [15\%] ¦ γενησαρεθ N [2\%] ¦ γεννησαρ D}}} καὶ προσωρμίσθησαν.

\VS{54}Καὶ ἐξελθόντων αὐτῶν ἐκ τοῦ πλοίου, εὐθέως\FTNT{§}{{\FR 6:54 }{\FT{ευθεως
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D,N [98\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ ευθυς ℵB,W [2\%] NU}}} ἐπιγνόντες αὐτόν,

\VS{55}περιδραμόντες\FTNT{*}{{\FR 6:55 }{\FT{περιδραμοντες
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D,N [97\%] HF,RP,CP,TR ¦ περιεδραμον ℵB,W [3\%] OC,NU}}} ὅλην τὴν περίχωρον\FTNT{†}{{\FR 6:55 }{\FT{περιχωρον
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D,N,W [99\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ χωραν ℵB [1\%] NU}}} ἐκείνην\FTNT{‡}{{\FR 6:55 }{\FT{εκεινην
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D,N [97\%] HF,RP,CP,TR ¦ 1 και ℵB,W [3\%] OC,NU}}} ἤρξαντο ἐπὶ τοῖς κραββάτοις\FTNT{§}{{\FR 6:55 }{\FT{κραββατοις
{\BD{f}}{\SUP{35}} [70\%] HF,RP,CP,TR ¦ κραβαττοις A,B,N(W) [29\%] OC,NU ¦ κραβακτοις ℵ ¦ γραβαττοις (D) ¦ κρεβαντοις [1\%] ¦ two other variants}}} τοὺς κακῶς ἔχοντας περιφέρειν ὅπου ἤκουον ὅτι ἐκεῖ\FTNT{*}{{\FR 6:55 }{\FT{εκει
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,N(W) (98.1\%) HF,RP,CP,TR,OC ¦ — ℵB (1.5\%) NU ¦ wild D (0.2\%) ¦ long omission (0.2\%)}}} ἐστιν.

\VS{56}Καὶ ὅπου ἂν εἰσεπορεύετο—εἰς κώμας ἢ
\FTNT{†}{{\FR 6:56 }{\FT{η
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,W [99\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ 1 εις ℵB,D,N [1\%] NU}}} πόλεις ἢ
\FTNT{‡}{{\FR 6:56 }{\FT{η
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N,W [99\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ 1 εις ℵB,D [1\%] NU}}} ἀγρούς—ἐν ταῖς ἀγοραῖς ἐτίθουν\FTNT{§}{{\FR 6:56 }{\FT{ετιθουν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A(D)N,W [99\%] HF,RP,CP,TR ¦ ετιθεσαν ℵB [1\%] OC,NU}}} τοὺς ἀσθενοῦντας, καὶ παρεκάλουν αὐτὸν ἵνα κἂν τοῦ κρασπέδου τοῦ ἱματίου αὐτοῦ ἅψωνται· καὶ ὅσοι ἂν ἥπτοντο\FTNT{*}{{\FR 6:56 }{\FT{ηπτοντο
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N [96\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ ηψαντο ℵB,D,W [4\%] NU}}} αὐτοῦ ἐσῴζοντο.




\par }\Chap{7}{\SH Jesus rebuts scribes and Pharisees
\par }
{\PP \VerseOne{1}Καὶ συνάγονται πρὸς αὐτὸν οἱ Φαρισαῖοι καί τινες τῶν γραμματέων, ἐλθόντες ἀπὸ Ἱεροσολύμων.

\VS{2}Καὶ ἰδόντες τινὰς τῶν μαθητῶν αὐτοῦ\FTNT{*}{{\FR 7:2 }{\FT{αυτου
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D,N [99\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ 1 οτι ℵB [1\%] NU ¦ 1 τινας W}}} κοιναῖς χερσίν—τοῦτ᾿ ἔστιν, ἀνίπτοις—ἐσθίοντας\FTNT{†}{{\FR 7:2 }{\FT{εσθιοντας
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D,N,W [99.5\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ εσθιουσιν ℵB [0.5\%] NU}}} ἄρτους,\FTNT{‡}{{\FR 7:2 }{\FT{αρτους
{\BD{f}}{\SUP{35}} A [94\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ τους 1 B,D,N,W [4\%] NU ¦ αρτον ℵ [2\%]}}} ἐμέμψαντο.\FTNT{§}{{\FR 7:2 }{\FT{εμεμψαντο
{\BD{f}}{\SUP{35}} N,W [85\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ — ℵA,B [15\%] NU ¦ κατεγνωσαν D}}}

\VS{3}(Οἱ γὰρ Φαρισαῖοι καὶ πάντες οἱ Ἰουδαῖοι, ἐὰν μὴ πυγμῇ νίψωνται τὰς χεῖρας, οὐκ ἐσθίουσιν, κρατοῦντες τὴν παράδοσιν τῶν πρεσβυτέρων.

\VS{4}Καὶ ἀπὸ\FTNT{*}{{\FR 7:4 }{\FT{απο
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵN [98\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ απ A,B,D,W [2\%] NU}}} ἀγορᾶς, ἐὰν μὴ βαπτίσωνται,\FTNT{†}{{\FR 7:4 }{\FT{βαπτισωνται
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D (78.7\%) HF,RP,CP,TR,OC,NU ¦ βαπτισονται (15.9\%) ¦ ραντισωνται ℵB (3.6\%) ¦ νιψονται (0.2\%) ¦ long omissions (1.5\%)}}} οὐκ ἐσθίουσιν. Καὶ ἄλλα πολλά ἐστιν ἃ παρέλαβον κρατεῖν—βαπτισμοὺς ποτηρίων καὶ ξεστῶν καὶ χαλκείων\FTNT{‡}{{\FR 7:4 }{\FT{χαλκειων
{\BD{f}}{\SUP{35}} A [30\%] ¦ χαλκιων ℵB,D,W [70\%] HF,RP,CP,TR,OC,NU (N vacant)}}} καὶ κλινῶν.)\FTNT{§}{{\FR 7:4 }{\FT{και κλινων
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D,W (99.3\%) HF,RP,CP,TR,OC[NU] ¦ — ℵB (0.5\%) ¦ long omission (0.2\%)}}}


\par }{\PP \VS{5}Ἔπειτα\FTNT{*}{{\FR 7:5 }{\FT{επειτα
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,W [98\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ και ℵB,D [2\%] NU}}} ἐπερωτῶσιν αὐτὸν οἱ Φαρισαῖοι καὶ οἱ γραμματεῖς, «Διὰ τί οἱ μαθηταί σου οὐ περιπατοῦσιν\FTNT{†}{{\FR 7:5 }{\FT{οι μαθηται σου ου περιπατουσιν
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{45}}A,D,W [99\%] HF,RP,CP,TR ¦ ~ 45123 ℵB [1\%] OC,NU}}} κατὰ τὴν παράδοσιν τῶν πρεσβυτέρων, ἀλλὰ\FTNT{‡}{{\FR 7:5 }{\FT{αλλα
{\IT{rell}} ¦ αλλ OC}}} ἀνίπτοις\FTNT{§}{{\FR 7:5 }{\FT{ανιπτοις
{\BD{f}}{\SUP{35}} A [96\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ κοιναις 𝕻{\SUP{45}}ℵ(B)(D,W) [4\%] NU}}} χερσὶν ἐσθίουσιν τὸν ἄρτον;»

\VS{6}Ὁ δὲ ἀποκριθεὶς\FTNT{*}{{\FR 7:6 }{\FT{αποκριθεις
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{45}}A,D,W [99\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ — ℵB [1\%] NU}}} εἶπεν αὐτοῖς ὅτι\FTNT{†}{{\FR 7:6 }{\FT{οτι
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{45}}A,D,W [99\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ — ℵB [1\%] NU}}} «Καλῶς προεφήτευσεν\FTNT{‡}{{\FR 7:6 }{\FT{προεφητευσεν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,W [97\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ επροφητευσεν ℵB,D [3\%] NU}}} Ἡσαΐας\FTNT{§}{{\FR 7:6 }{\FT{ἡσαιας
{\BD{f}}{\SUP{35}} TR,OC ¦ ἠσαιας HF,RP,NU ¦ ισαιας CP}}} περὶ ὑμῶν τῶν ὑποκριτῶν, ὡς γέγραπται·\FTNT{*}{{\FR 7:6 }{\FT{γεγραπται
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,W [98.5\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ 1 οτι ℵB [0.5\%] [NU] ¦ ειπεν D [1\%]}}} ‹Οὗτος ὁ λαὸς τοῖς χείλεσίν με τιμᾷ, ἡ δὲ καρδία αὐτῶν πόρρω ἀπέχει ἀπ᾿ ἐμοῦ.

\VS{7}Μάτην δὲ σέβονταί με, διδάσκοντες διδασκαλίας ἐντάλματα ἀνθρώπων.›

\VS{8}Ἀφέντες γὰρ\FTNT{†}{{\FR 7:8 }{\FT{γαρ
{\BD{f}}{\SUP{35}} A [99\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ — 𝕻{\SUP{45}}ℵB,D,W [1\%] NU}}} τὴν ἐντολὴν τοῦ Θεοῦ, κρατεῖτε τὴν παράδοσιν τῶν ἀνθρώπων—βαπτισμοὺς ξεστῶν καὶ ποτηρίων, καὶ ἄλλα παρόμοια τοιαῦτα πολλὰ ποιεῖτε.»\FTNT{‡}{{\FR 7:8 }{\FT{βαπτισμους ξεστων και ποτηριων και αλλα παρομοια τοιαυτα πολλα ποιειτε
{\BD{f}}{\SUP{35}} (A,D) (98.3\%) HF,RP,CP, TR,OC ¦ — 𝕻{\SUP{45}}ℵB,W (1.7\%) NU}}}

\VS{9}Καὶ ἔλεγεν αὐτοῖς· «Καλῶς ἀθετεῖτε τὴν ἐντολὴν τοῦ Θεοῦ, ἵνα τὴν παράδοσιν ὑμῶν τηρήσητε.\FTNT{§}{{\FR 7:9 }{\FT{τηρησητε
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA (98\%) HF,RP,CP,TR,OC ¦ τηρητε B (0.5\%) ¦ στησητε D,W (0.7\%) NU ¦ ποιησητε (0.1\%) ¦ κρατησητε (0.2\%) ¦ long omission (0.4\%)}}}

\VS{10}Μωσῆς\FTNT{*}{{\FR 7:10 }{\FT{μωσης
{\BD{f}}{\SUP{35}} A [90\%] HF,RP,CP,TR ¦ μωυσης ℵB,D,W [10\%] OC,NU}}} γὰρ εἶπεν, ‹Τίμα τὸν πατέρα σου καὶ τὴν μητέρα σου› καί, ‹Ὁ κακολογῶν πατέρα ἢ μητέρα θανάτῳ τελευτάτω.›

\VS{11}Ὑμεῖς δὲ λέγετε ἐὰν εἴπῃ ἄνθρωπος τῷ πατρὶ ἢ τῇ μητρί, ‹Κορβᾶν› (ὅ ἐστιν, δῶρον) ‹ὃ ἐὰν ἐξ ἐμοῦ ὠφεληθῇς,›

\VS{12}καὶ\FTNT{†}{{\FR 7:12 }{\FT{και
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{45}}A,W [96\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ — ℵB,D [4\%] NU}}} οὐκέτι ἀφίετε αὐτὸν οὐδὲν ποιῆσαι τῷ πατρὶ αὐτοῦ\FTNT{‡}{{\FR 7:12 }{\FT{αυτου
{\BD{f}}{\SUP{35}} A [97\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ — ℵB,D,W [3\%] NU}}} ἢ τῇ μητρὶ αὐτοῦ,\FTNT{§}{{\FR 7:12 }{\FT{αυτου
{\BD{f}}{\SUP{35}} A [97\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ — ℵB,D,W [3\%] NU}}}

\VS{13}ἀκυροῦντες τὸν λόγον τοῦ Θεοῦ τῇ παραδόσει\FTNT{*}{{\FR 7:13 }{\FT{παραδοσει
{\IT{rell}} ¦ παραδωσει [2\%] CP}}} ὑμῶν ᾗ παρεδώκατε. Καὶ παρόμοια τοιαῦτα πολλὰ ποιεῖτε.»


\par }{\SH That which really defiles
\par }
{\PP \VS{14}Καὶ προσκαλεσάμενος πάντα\FTNT{†}{{\FR 7:14 }{\FT{παντα
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,W [99\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ παλιν ℵB,D [0.5\%] NU ¦ — [0.5\%]}}} τὸν ὄχλον ἔλεγεν αὐτοῖς· «Ἀκούετέ\FTNT{‡}{{\FR 7:14 }{\FT{ακουετε
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,W [99\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ ακουσατε B,D [1\%] NU}}} μου πάντες, καὶ συνίετε·\FTNT{§}{{\FR 7:14 }{\FT{συνιετε
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,W [99\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ συνετε B [1\%] NU ¦ συνιτε D}}}

\VS{15}Οὐδέν ἐστιν ἔξωθεν τοῦ ἀνθρώπου εἰσπορευόμενον εἰς αὐτὸν ὃ δύναται αὐτὸν κοινῶσαι·\FTNT{*}{{\FR 7:15 }{\FT{αυτον κοινωσαι
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{45v}}A,D,W [99.5\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ ~ 21 ℵ [0.5\%] NU ¦ ~ κοινουν 1 B}}} ἀλλὰ τὰ ἐκπορευόμενα ἀπ᾿ αὐτοῦ, ἐκεῖνά\FTNT{†}{{\FR 7:15 }{\FT{εκπορευομενα απ αυτου εκεινα
{\BD{f}}{\SUP{35}} A [99\%] HF,RP,CP,TR ¦ 1 OC ¦ εκ του ανθρωπου 1 ℵB [0.5\%] NU ¦ εκ του ανθρωπου 14 D,W [0.5\%]}}} ἐστιν τὰ κοινοῦντα τὸν ἄνθρωπον.

\VS{16}Εἴ τις ἔχει ὦτα ἀκούειν, ἀκουέτω.»\FTNT{‡}{{\FR 7:16 }{\FT{ει τις εχει ωτα ακουειν ακουετω
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D,W (98.8\%) HF,RP,CP,TR ¦ — ℵB (1.1\%) OC,NU ¦ two other variants (0.1\%)}}}


\par }{\PP \VS{17}Καὶ ὅτε εἰσῆλθεν εἰς οἶκον ἀπὸ τοῦ ὄχλου, ἐπηρώτων αὐτὸν οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ περὶ τῆς παραβολῆς.\FTNT{§}{{\FR 7:17 }{\FT{περι της παραβολης
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,W [99\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ την παραβολην ℵB,D [1\%] NU}}}

\VS{18}Καὶ λέγει αὐτοῖς· «Οὕτως καὶ ὑμεῖς ἀσύνετοί ἐστε; Οὐ\FTNT{*}{{\FR 7:18 }{\FT{ου
{\IT{rell}} ¦ ουπω ℵ [2\%] OC}}} νοεῖτε ὅτι πᾶν τὸ ἔξωθεν εἰσπορευόμενον εἰς τὸν ἄνθρωπον οὐ δύναται αὐτὸν κοινῶσαι,

\VS{19}ὅτι οὐκ εἰσπορεύεται αὐτοῦ εἰς τὴν καρδίαν, ἀλλ᾿ εἰς τὴν κοιλίαν, καὶ εἰς τὸν ἀφεδρῶνα ἐκπορεύεται, καθαρίζον\FTNT{†}{{\FR 7:19 }{\FT{καθαριζον
{\BD{f}}{\SUP{35}} [90\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ καθαριζων ℵA,B,W [10\%] NU ¦ καθαριζει D}}} πάντα τὰ βρώματα;»

\VS{20}Ἔλεγεν δὲ ὅτι «Τὸ ἐκ τοῦ ἀνθρώπου ἐκπορευόμενον, ἐκεῖνο κοινοῖ τὸν ἄνθρωπον.

\VS{21}Ἔσωθεν γάρ, ἐκ τῆς καρδίας τῶν ἀνθρώπων, οἱ διαλογισμοὶ οἱ κακοὶ ἐκπορεύονται—μοιχεῖαι, πορνεῖαι, φόνοι,

\VS{22}κλοπαί,\FTNT{‡}{{\FR 7:22 }{\FT{μοιχειαι πορνειαι φονοι κλοπαι
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N [98\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ ~ 2431 ℵB [1\%] NU ¦ ~ 1243 W [1\%] ¦ ~ 2 κλεμματα 13 (D)}}} πλεονεξίαι, πονηρίαι· δόλος, ἀσέλγεια,\FTNT{§}{{\FR 7:22 }{\FT{ασελγεια
{\IT{rell}} ¦ ασελγειαι [1\%] CP ¦ ασελγιαι [2\%] ¦ ασελγια ℵA [1\%]}}} ὀφθαλμὸς πονηρός, βλασφημία, ὑπερηφανία, ἀφροσύνη—

\VS{23}πάντα ταῦτα τὰ πονηρὰ ἔσωθεν ἐκπορεύεται καὶ κοινοῖ τὸν ἄνθρωπον.»


\par }{\SH Unusual faith
\par }
{\PP \VS{24}Καὶ ἐκεῖθεν\FTNT{*}{{\FR 7:24 }{\FT{και εκειθεν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A(D)N [99\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ 1 W ¦ ~ 2 δε ℵ(B) [1\%] NU}}} ἀναστὰς ἀπῆλθεν εἰς τὰ μεθόρια\FTNT{†}{{\FR 7:24 }{\FT{μεθορια
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N [96\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ ορια ℵB,D,W [4\%] NU}}} Τύρου καὶ Σιδῶνος.\FTNT{‡}{{\FR 7:24 }{\FT{και σιδωνος
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,B,N [99\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ — D,W [1\%] NU}}} Καὶ εἰσελθὼν εἰς\FTNT{§}{{\FR 7:24 }{\FT{εις
{\IT{rell}} ¦ 1 την D,W [10\%] TR}}} οἰκίαν οὐδένα ἤθελεν γνῶναι, καὶ οὐκ ἠδυνήθη λαθεῖν.

\VS{25}Ἀκούσασα γὰρ\FTNT{*}{{\FR 7:25 }{\FT{ακουσασα γαρ
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N,W [99\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ αλλ ευθυς 1 (ℵ)B [1\%] NU ¦ δε ευθεως ως 1 D}}} γυνὴ περὶ αὐτοῦ, ἧς εἶχεν τὸ θυγάτριον αὐτῆς\FTNT{†}{{\FR 7:25 }{\FT{αυτης
{\IT{rell}} ¦ — 𝕻{\SUP{45}}ℵD,W [5\%] CP}}} πνεῦμα ἀκάθαρτον, ἐλθοῦσα προσέπεσεν πρὸς τοὺς πόδας αὐτοῦ.

\VS{26}Ἦν δὲ ἡ γυνὴ\FTNT{‡}{{\FR 7:26 }{\FT{ην δε η γυνη
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N [96\%] HF,RP,CP,TR ¦ ~ 3241 𝕻{\SUP{45}}ℵB,D,W [4\%] OC,NU}}} Ἑλληνίς, Συρα-Φοινίκισσα\FTNT{§}{{\FR 7:26 }{\FT{συρα-φοινικισσα
{\BD{f}}{\SUP{35}} [50\%] ¦ συραφοινικισσα B,N [38\%] HF,RP,CP ¦ συραφοινισσα W [1\%] ¦ συροφοινικισσα 𝕻{\SUP{45}}ℵA [10\%] OC,NU ¦ συροφοινισσα TR ¦ φυνισσα D ¦ at least five further spellings}}} τῷ γένει, καὶ ἠρώτα αὐτὸν ἵνα τὸ δαιμόνιον ἐκβάλῃ\FTNT{*}{{\FR 7:26 }{\FT{εκβαλη
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{45}}ℵA,B,D,N,W [67\%] HF,RP,CP,OC,NU ¦ εκβαλει [2\%] ¦ εκβαλλη [30\%] TR ¦ εκβαλλει [1\%]}}} ἐκ τῆς θυγατρὸς αὐτῆς.

\VS{27}Ὁ δὲ Ἰησοῦς εἶπεν\FTNT{†}{{\FR 7:27 }{\FT{ο δε ιησους ειπεν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N,W [98.5\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ και ελεγεν ℵB [1\%] NU ¦ και λεγει D [0.5\%]}}} αὐτῇ, «Ἄφες πρῶτον χορτασθῆναι τὰ τέκνα· οὐ γὰρ καλόν ἐστιν\FTNT{‡}{{\FR 7:27 }{\FT{καλον εστιν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N,W [97\%] HF,RP,CP,TR ¦ ~ 21 ℵB,D [3\%] OC,NU}}} λαβεῖν τὸν ἄρτον τῶν τέκνων καὶ βαλεῖν τοῖς κυναρίοις.»\FTNT{§}{{\FR 7:27 }{\FT{βαλειν τοις κυναριοις
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D,N,W [98\%] HF,RP,CP,TR ¦ ~ 231 𝕻{\SUP{45v}}ℵB [2\%] OC,NU}}}

\VS{28}Ἡ δὲ ἀπεκρίθη καὶ λέγει αὐτῷ, «Ναί,\FTNT{*}{{\FR 7:28 }{\FT{ναι
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,B,N [99\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ — 𝕻{\SUP{45}}D,W [1\%] NU}}} Κύριε, καὶ γὰρ\FTNT{†}{{\FR 7:28 }{\FT{γαρ
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N [98\%] HF,RP,CP,TR ¦ — 𝕻{\SUP{45}}ℵB(D)W [2\%] OC,NU}}} τὰ κυνάρια ὑποκάτω τῆς τραπέζης ἐσθίει\FTNT{‡}{{\FR 7:28 }{\FT{υποκατω της τραπεζης εσθιει
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N [95\%] HF,RP,CP,TR ¦ 123 εσθιουσιν B,D,W [5\%] OC,NU ¦ ~ εσθιουσιν 123 ℵ}}} ἀπὸ τῶν ψιχίων τῶν παιδίων.»

\VS{29}Καὶ εἶπεν αὐτῇ, «Διὰ τοῦτον τὸν λόγον ὕπαγε· ἐξελήλυθεν τὸ δαιμόνιον ἐκ τῆς θυγατρός σου.»\FTNT{§}{{\FR 7:29 }{\FT{το δαιμονιον εκ της θυγατρος σου
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{45}}A,D,N,W [97\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ ~ 345612 ℵB [1\%] NU ¦ 12 απο 456 [2\%]}}}

\VS{30}Καὶ ἀπελθοῦσα εἰς τὸν οἶκον αὐτῆς εὗρεν τὸ δαιμόνιον ἐξεληλυθὸς καὶ τὴν θυγατέρα βεβλημένην ἐπὶ τῆς κλίνης.\FTNT{*}{{\FR 7:30 }{\FT{το δαιμονιον εξεληλυθος και την θυγατερα βεβλημενην επι της κλινης
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{45}}A,N,W [97\%] HF,RP,CP,TR ¦ ~ 5 θυγατεραν 78 την κλινην 4123 D [1\%] ¦ ~ το παιδον βεβλημενον επι την κλινην 4123 ℵB [2\%] OC,NU}}}


\par }{\SH Jesus heals a deaf mute
\par }
{\PP \VS{31}Καὶ πάλιν, ἐξελθὼν ὁ Ἰησοῦς\FTNT{†}{{\FR 7:31 }{\FT{ο ιησους
{\BD{f}}{\SUP{35}} [50\%] ¦ — 𝕻{\SUP{45}}ℵA,B,D,N,W [50\%] HF,RP,CP,TR,OC,NU}}} ἐκ τῶν ὁρίων Τύρου καὶ Σιδῶνος, ἦλθεν\FTNT{‡}{{\FR 7:31 }{\FT{και σιδωνος ηλθεν
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{45}}A,N,W (98.9\%) HF,RP,CP,TR,OC ¦ ~ 3 δια 2 ℵB,D (0.7\%) NU ¦ three other variants (0.2\%) ¦ long omission (0.2\%)}}} πρὸς\FTNT{§}{{\FR 7:31 }{\FT{προς
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N [96\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ εις ℵB,D,W [3.5\%] NU ¦ παρα [0.5\%]}}} τὴν θάλασσαν τῆς Γαλιλαίας ἀνὰ μέσον τῶν ὁρίων Δεκαπόλεως.

\VS{32}Καὶ φέρουσιν αὐτῷ κωφὸν\FTNT{*}{{\FR 7:32 }{\FT{κωφον
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{45}}A,N [99\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ 1 και ℵB,D,W [1\%] NU}}} μογγιλάλον\FTNT{†}{{\FR 7:32 }{\FT{μογγιλαλον
{\BD{f}}{\SUP{35}} N,W [70\%] HF,RP,CP ¦ μογιλαλον 𝕻{\SUP{45}}ℵA,B,D [30\%] TR,OC,NU (Since the following context indicates that there was indeed a problem with the tongue, the change to the single consonant was predictable; the reverse change seems highly unlikely.)}}} καὶ παρακαλοῦσιν αὐτὸν ἵνα ἐπιθῇ αὐτῷ τὴν χεῖρα.

\VS{33}Καὶ ἀπολαβόμενος\FTNT{‡}{{\FR 7:33 }{\FT{απολαβομενος
{\IT{rell}} ¦ επιλαβομενος [5\%] CP ¦ προσλαβομενος W}}} αὐτὸν ἀπὸ τοῦ ὄχλου κατ᾿ ἰδίαν, ἔβαλεν τοὺς δακτύλους αὐτοῦ εἰς τὰ ὦτα αὐτοῦ· καὶ πτύσας ἥψατο τῆς γλώσσης αὐτοῦ.

\VS{34}Καὶ ἀναβλέψας εἰς τὸν οὐρανὸν ἐστέναξεν, καὶ λέγει αὐτῷ, «Ἐφφαθά,» ὅ ἐστιν, «Διανοίχθητι.»

\VS{35}Καὶ εὐθέως\FTNT{§}{{\FR 7:35 }{\FT{ευθεως
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{45}}A,N,W [99\%] HF,RP,CP,TR,OC[NU] ¦ — ℵB,D [1\%]}}} διηνοίχθησαν\FTNT{*}{{\FR 7:35 }{\FT{διηνοιχθησαν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N [97.5\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ ηνοιγησαν B [1\%] NU ¦ ηνυγησαν ℵD ¦ διηνυγησαν W ¦ three other variants [1\%]}}} αὐτοῦ αἱ ἀκοαί, καὶ ἐλύθη ὁ δεσμὸς τῆς γλώσσης αὐτοῦ, καὶ ἐλάλει ὀρθῶς.

\VS{36}Καὶ διεστείλατο αὐτοῖς ἵνα μηδενὶ εἴπωσιν·\FTNT{†}{{\FR 7:36 }{\FT{ειπωσιν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D,N [98\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ λεγωσιν 𝕻{\SUP{45v}}ℵB,W [2\%] NU}}} ὅσον δὲ αὐτὸς\FTNT{‡}{{\FR 7:36 }{\FT{αυτος
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{45v}}N [95\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ — ℵA,B(D)W [5\%] NU}}} αὐτοῖς διεστέλλετο,\FTNT{§}{{\FR 7:36 }{\FT{διεστελλετο
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,W [98\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ 1 αυτοι ℵB(D)N [2\%] NU}}} μᾶλλον περισσότερον ἐκήρυσσον.

\VS{37}Καὶ ὑπερπερισσῶς ἐξεπλήσσοντο, λέγοντες· «Καλῶς πάντα πεποίηκεν. Καὶ τοὺς κωφοὺς ποιεῖ ἀκούειν καὶ τοὺς\FTNT{*}{{\FR 7:37 }{\FT{τους
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D,N [99\%] HF,RP,CP,TR,OC[NU] ¦ — ℵB(W) [1\%]}}} ἀλάλους λαλεῖν.»




\par }\Chap{8}{\SH Food for 4,000 men
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ἐν ἐκείναις ταῖς ἡμέραις, παμπόλλου\FTNT{*}{{\FR 8:1 }{\FT{παμπολλου
{\BD{f}}{\SUP{35}} A [90.7\%] HF,RP,CP,TR ¦ παμπολου [5\%] ¦ παλιν πολλου ℵB,D,N,W (3.3\%) OC,NU ¦ πολλου (0.5\%) ¦ two other variants (0.3\%) ¦ long omissions (0.2\%)}}} ὄχλου ὄντος καὶ μὴ ἐχόντων τί φάγωσιν, προσκαλεσάμενος ὁ Ἰησοῦς\FTNT{†}{{\FR 8:1 }{\FT{ο ιησους
{\BD{f}}{\SUP{35}} [90\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ — ℵA,B,D,N,W [10\%] NU}}} τοὺς μαθητὰς αὐτοῦ\FTNT{‡}{{\FR 8:1 }{\FT{αυτου
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,B,W [98\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ — ℵD,N [2\%] NU}}} λέγει αὐτοῖς·

\VS{2}«Σπλαγχνίζομαι ἐπὶ τὸν ὄχλον, ὅτι ἤδη ἡμέρας τρεῖς\FTNT{§}{{\FR 8:2 }{\FT{ημερας τρεις
{\BD{f}}{\SUP{35}} [50\%] CP,TR ¦ ημεραι 2 ℵA(D)N,W [50\%] HF,RP,OC,NU ¦ ημεραις τρισιν B}}} προσμένουσίν μοι καὶ οὐκ ἔχουσιν τί φάγωσιν.

\VS{3}Καὶ ἐὰν ἀπολύσω αὐτοὺς νήστις\FTNT{*}{{\FR 8:3 }{\FT{νηστις
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵW [30\%] CP ¦ νηστεις A,B,D,N [70\%] HF,RP,TR,OC,NU}}} εἰς οἶκον αὐτῶν, ἐκλυθήσονται ἐν τῇ ὁδῷ, τινὲς γὰρ\FTNT{†}{{\FR 8:3 }{\FT{τινες γαρ
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N [97\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ ~ και 1 ℵB(D)W [3\%] NU}}} αὐτῶν\FTNT{‡}{{\FR 8:3 }{\FT{αυτων
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N [95\%] HF,RP,CP,TR ¦ 1 απο ℵB,D,W [5\%] OC,NU}}} μακρόθεν ἥκουσιν.»\FTNT{§}{{\FR 8:3 }{\FT{ηκουσιν
{\BD{f}}{\SUP{35}} [85\%] HF,RP ¦ ηκασιν ℵA,D,N,W [15\%] CP,TR,OC,NU ¦ εισιν B [0.5\%] (Since the present tense of ἥκω has the force of the perfect, the majority reading is correct.)}}}

\VS{4}Καὶ ἀπεκρίθησαν αὐτῷ οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ,\FTNT{*}{{\FR 8:4 }{\FT{αυτου
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D,N(W) [99\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ 1 οτι B [0.5\%] NU ¦ 1 και ειπαν ℵ}}} «Πόθεν τούτους δυνήσεταί τις ὧδε χορτάσαι ἄρτων ἐπ᾿ ἐρημίας;»

\VS{5}Καὶ ἐπηρώτα\FTNT{†}{{\FR 8:5 }{\FT{επηρωτα
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D,N [98\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ ηρωτα ℵB [1\%] NU ¦ ηρωτησεν W ¦ two other variants}}} αὐτούς, «Πόσους ἔχετε ἄρτους;» Οἱ δὲ εἶπον,\FTNT{‡}{{\FR 8:5 }{\FT{ειπον
{\IT{rell}} ¦ ειπαν ℵB,N,W [1\%] NU}}} «Ἑπτά.»

\VS{6}Καὶ παρήγγειλεν\FTNT{§}{{\FR 8:6 }{\FT{παρηγγειλεν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,N,W [99\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ παραγγελλει ℵB,D [1\%] NU ¦ two other variants}}} τῷ ὄχλῳ ἀναπεσεῖν ἐπὶ τῆς γῆς· καὶ λαβὼν τοὺς ἑπτὰ ἄρτους καὶ\FTNT{*}{{\FR 8:6 }{\FT{και
{\BD{f}}{\SUP{35}} C,D [40\%] ¦ — ℵA,B,N,W [60\%] HF,RP,CP,TR,OC,NU}}} εὐχαριστήσας, ἔκλασεν καὶ ἐδίδου τοῖς μαθηταῖς αὐτοῦ ἵνα παραθῶσιν,\FTNT{†}{{\FR 8:6 }{\FT{παραθωσιν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D,N,W [96\%] HF,RP,CP,TR ¦ παρατιθωσιν ℵB,C [4\%] OC,NU}}} καὶ παρέθηκαν τῷ ὄχλῳ.

\VS{7}Καὶ εἶχον ἰχθύδια ὀλίγα· καὶ εὐλογήσας\FTNT{‡}{{\FR 8:7 }{\FT{ευλογησας
{\BD{f}}{\SUP{35}} (80\%) HF,RP,CP,TR ¦ ταυτα 1 A (9.1\%) ¦ αυτα 1 N,W (7.8\%) OC ¦ 1 αυτα ℵB,C (2.2\%) NU ¦ ευχαριστησας D (0.5\%) ¦ long omissions (0.4\%)}}} εἶπεν παραθεῖναι καὶ αὐτά.\FTNT{§}{{\FR 8:7 }{\FT{παραθειναι και αυτα
{\BD{f}}{\SUP{35}} [80\%] HF,RP,CP,TR ¦ παραθηναι 23 [15\%] ¦ παρατεθηναι 23 A ¦ παρατιθηναι 23 OC ¦ ~ 2 ταυτα παρατιθεναι B [0.5\%] NU ¦ ~ 2 ταυτα παραθετε C ¦ παρεθηκεν ℵ ¦ παραθεναι W ¦ 1 [1\%] ¦ 1 αυτοις N ¦ at least seven further variants D [1\%]}}}

\VS{8}Ἔφαγον δὲ\FTNT{*}{{\FR 8:8 }{\FT{εφαγον δε
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N [97\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ ~ και 1 (ℵ)B,C,D,W [3\%] NU}}} καὶ ἐχορτάσθησαν· καὶ ἦραν περισσεύματα κλασμάτων ἑπτὰ σπυρίδας.

\VS{9}Ἦσαν δὲ οἱ φαγόντες\FTNT{†}{{\FR 8:9 }{\FT{οι φαγοντες
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,D,N,W [99\%] HF,RP,CP,TR ¦ — (ℵ)B [1\%] OC,NU}}} ὡς τετρακισχίλιοι· καὶ ἀπέλυσεν αὐτούς.

\VS{10}Καὶ εὐθέως ἐμβὰς\FTNT{‡}{{\FR 8:10 }{\FT{ευθεως εμβας
{\BD{f}}{\SUP{35}} [90\%] HF,RP,CP,TR ¦ ~ 21 A,N [7\%] ¦ ευθυς 2 ℵB,C [1\%] NU ¦ ~ 2 ευθυς W [2\%] OC ¦ 1 ενεβη [0.5\%] ¦ αυτος ανεβη D}}} εἰς τὸ πλοῖον μετὰ τῶν μαθητῶν αὐτοῦ ἦλθεν εἰς τὰ μέρη Δαλμανουθά.


\par }{\SH Bad leaven
\par }
{\PP \VS{11}Καὶ ἐξῆλθον οἱ Φαρισαῖοι καὶ ἤρξαντο συζητεῖν αὐτῷ, ζητοῦντες παρ᾿ αὐτοῦ σημεῖον ἀπὸ τοῦ οὐρανοῦ, πειράζοντες αὐτόν.

\VS{12}Καὶ ἀναστενάξας τῷ πνεύματι αὐτοῦ λέγει· «Τί ἡ γενεὰ αὕτη σημεῖον ἐπιζητεῖ;\FTNT{§}{{\FR 8:12 }{\FT{σημειον επιζητει
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N,W [98\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ 1 αιτει 𝕻{\SUP{45}} ¦ ~ ζητει 1 ℵB,C,D [2\%] NU}}} Ἀμὴν λέγω ὑμῖν, εἰ δοθήσεται τῇ γενεᾷ ταύτῃ σημεῖον.»

\VS{13}Καὶ ἀφεὶς αὐτούς, ἐμβὰς πάλιν\FTNT{*}{{\FR 8:13 }{\FT{εμβας παλιν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N [97\%] HF,RP,CP,TR ¦ ~ 21 𝕻{\SUP{45}}ℵB,C,D,W [3\%] NU ¦ — OC}}} εἰς πλοῖον\FTNT{†}{{\FR 8:13 }{\FT{εις πλοιον
{\BD{f}}{\SUP{35}} A (62.1\%) HF,RP,CP ¦ 1 το 2 𝕻{\SUP{45}}D,N,W (37.5\%) TR,OC ¦ — ℵB,C (0.4\%) NU}}} ἀπῆλθεν εἰς τὸ πέραν.\FTNT{‡}{{\FR 8:13 }{\FT{εις το περαν
{\IT{rell}} ¦ παλιν OC}}}


\par }{\PP \VS{14}(Καὶ ἐπελάθοντο οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ\FTNT{§}{{\FR 8:14 }{\FT{οι μαθηται αυτου
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{45}}W [35\%] ¦ 12 D [1\%] ¦ — ℵA,B,C,N [64\%] HF,RP,CP,TR,OC, NU}}} λαβεῖν ἄρτους· καὶ εἰ μὴ ἕνα ἄρτον οὐκ εἶχον μεθ᾿ ἑαυτῶν ἐν τῷ πλοίῳ.)

\VS{15}Καὶ διεστέλλετο αὐτοῖς, λέγων, «Ὁρᾶτε· βλέπετε ἀπὸ τῆς ζύμης τῶν Φαρισαίων καὶ τῆς ζύμης Ἡρῴδου.»

\VS{16}Καὶ διελογίζοντο πρὸς ἀλλήλους, λέγοντες\FTNT{*}{{\FR 8:16 }{\FT{λεγοντες
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,N [98\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ — 𝕻{\SUP{45}}ℵB,D,W [2\%] NU}}} ὅτι «Ἄρτους οὐκ ἔχομεν.»\FTNT{†}{{\FR 8:16 }{\FT{εχομεν
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,C,N [98\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ εχουσιν 𝕻{\SUP{45}}B,W [2\%] NU ¦ ειχαν D}}}

\VS{17}Καὶ γνοὺς ὁ Ἰησοῦς\FTNT{‡}{{\FR 8:17 }{\FT{ο ιησους
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,C,D,N,W (99.6\%) HF,RP,CP,TR,OC ¦ — B (0.3\%) NU ¦ long omission (0.1\%)}}} λέγει αὐτοῖς· «Τί διαλογίζεσθε ὅτι ἄρτους οὐκ ἔχετε; Οὔπω νοεῖτε οὐδὲ συνίετε; Ἔτι\FTNT{§}{{\FR 8:17 }{\FT{ετι
{\BD{f}}{\SUP{35}} A [95\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ — 𝕻{\SUP{45}}ℵB,C,D,N,W [5\%] NU}}} πεπωρωμένην ἔχετε τὴν καρδίαν ὑμῶν;

\VS{18}Ὀφθαλμοὺς ἔχοντες οὐ βλέπετε, καὶ ὦτα ἔχοντες οὐκ ἀκούετε, καὶ οὐ μνημονεύετε;

\VS{19}Ὅτε τοὺς πέντε ἄρτους ἔκλασα εἰς τοὺς πεντακισχιλίους,\FTNT{*}{{\FR 8:19 }{\FT{πεντακισχιλιους
{\IT{rell}} ¦ 1 και ℵC,D [5\%] OC}}} πόσους κοφίνους πλήρεις κλασμάτων\FTNT{†}{{\FR 8:19 }{\FT{πληρεις κλασματων
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{45}}(A)N,W [90\%] HF,RP,TR ¦ ~ 21 ℵB,C(D) [9\%] CP,OC,NU ¦ 2 [1\%]}}} ἤρατε;» Λέγουσιν αὐτῷ, «Δώδεκα.»

\VS{20}«Ὅτε δὲ\FTNT{‡}{{\FR 8:20 }{\FT{οτε δε
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D,W (95.9\%) HF,RP,CP,TR,OC ¦ 1 B (1.3\%) NU ¦ 12 και C,N (0.7\%) ¦ 1 και ℵ (0.4\%) ¦ και 1 (0.4\%) ¦ long omissions (1.3\%)}}} τοὺς ἑπτὰ εἰς τοὺς τετρακισχιλίους, πόσων σπυρίδων πληρώματα κλασμάτων ἤρατε;» Οἱ δὲ εἶπον,\FTNT{§}{{\FR 8:20 }{\FT{οι δε ειπον
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{45}}A,D,N,W (98.2\%) HF,RP,CP,TR,OC ¦ 123 αυτω (0.4\%) ¦ και λεγουσιν αυτω B,C (1.1\%) [NU] ¦ λεγουσιν ℵ (0.2\%) ¦ — (0.1\%)}}} «Ἑπτά.»

\VS{21}Καὶ λέγει\FTNT{*}{{\FR 8:21 }{\FT{λεγει
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{45}}D,W [50\%] ¦ ελεγεν ℵA,B,C(N) [49\%] HF,RP,CP,TR,OC,NU ¦ ειπεν [1\%]}}} αὐτοῖς, «Πῶς οὔπω\FTNT{†}{{\FR 8:21 }{\FT{πως ουπω
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D,N,W [40\%] ¦ 1 ου B [55\%] HF,RP,CP,TR ¦ 2 ℵC [4\%] OC,NU ¦ 1 ουν 2 [1\%]}}} συνίετε;»


\par }{\SH A blind man
\par }
{\PP \VS{22}Καὶ ἔρχεται\FTNT{‡}{{\FR 8:22 }{\FT{ερχεται
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,N [97\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ ερχονται 𝕻{\SUP{45v}}B,C,D,W [3\%] NU}}} εἰς Βηθσαϊδάν·\FTNT{§}{{\FR 8:22 }{\FT{βηθσαιδαν
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{45}}ℵA,B(W) (73.6\%) HF,RP,TR,NU ¦ βηθσαιδα C,N (26.1\%) CP,OC ¦ βηθανιαν D (0.3\%) ¦ one other variant}}} καὶ φέρουσιν αὐτῷ τυφλὸν καὶ παρακαλοῦσιν αὐτὸν ἵνα αὐτοῦ ἅψηται.

\VS{23}Καὶ ἐπιλαβόμενος τῆς χειρὸς τοῦ τυφλοῦ ἐξήγαγεν\FTNT{*}{{\FR 8:23 }{\FT{εξηγαγεν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D,N,W (98.8\%) HF,RP,CP,TR,OC ¦ εξηνεγκεν ℵB,C (1\%) NU ¦ three other variants (0.2\%)}}} αὐτὸν ἔξω τῆς κώμης, καὶ πτύσας εἰς τὰ ὄμματα αὐτοῦ, ἐπιθεὶς τὰς χεῖρας αὐτῷ, ἐπηρώτα αὐτὸν εἴ τι βλέπει.\FTNT{†}{{\FR 8:23 }{\FT{βλεπει
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,N(W) (98.9\%) HF,RP,CP,TR,OC ¦ βλεπεις B,C,D (0.7\%) NU ¦ βλεπειν (0.2\%) ¦ two other variants (0.2\%)}}}

\VS{24}Καὶ ἀναβλέψας ἔλεγεν, «Βλέπω τοὺς ἀνθρώπους ὅτι\FTNT{‡}{{\FR 8:24 }{\FT{οτι
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,B,C,N [95\%] HF,RP,TR,NU ¦ — D,W [5\%] CP,OC}}} ὡς δένδρα ὁρῶ,\FTNT{§}{{\FR 8:24 }{\FT{ορω
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,B,C,N [95\%] HF,RP,TR,NU ¦ — D,W [5\%] CP,OC}}} περιπατοῦντας.»

\VS{25}Εἶτα πάλιν ἐπέθηκεν τὰς χεῖρας ἐπὶ τοὺς ὀφθαλμοὺς αὐτοῦ, καὶ ἐποίησεν αὐτὸν ἀναβλέψαι·\FTNT{*}{{\FR 8:25 }{\FT{εποιησεν αυτον αναβλεψαι
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N [98\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ διεβλεψεν ℵB,C,W [2\%] NU ¦ ηρξατο 3 D}}} καὶ ἀποκατεστάθη\FTNT{†}{{\FR 8:25 }{\FT{αποκατεσταθη
{\BD{f}}{\SUP{35}} D [75\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ απεκατεσταθη A,N,W [24\%] ¦ απεκατεστη ℵC [1\%] NU ¦ αποκατεστη B}}} καὶ ἐνέβλεψεν\FTNT{‡}{{\FR 8:25 }{\FT{ενεβλεψεν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,N [53\%] RP,TR,OC ¦ ανεβλεψεν [45\%] HF,CP ¦ ενεβλεπεν B [1\%] NU ¦ εβλεψεν ℵ [0.5\%] ¦ ανεβλεπεν W [0.5\%] ¦ αναβλεψαι D}}} τηλαυγῶς ἅπαντας.\FTNT{§}{{\FR 8:25 }{\FT{απαντας
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N [95\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ απαντα ℵB,C [5\%] NU ¦ παντα D(W)}}}

\VS{26}Καὶ ἀπέστειλεν αὐτὸν εἰς τὸν\FTNT{*}{{\FR 8:26 }{\FT{τον
{\BD{f}}{\SUP{35}} W [70\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ — (ℵ)A,B,C,D,N [30\%] NU}}} οἶκον αὐτοῦ, λέγων, «Μηδὲ εἰς τὴν κώμην εἰσέλθῃς μηδὲ εἴπῃς τινὶ ἐν τῇ κώμῃ.»\FTNT{†}{{\FR 8:26 }{\FT{μηδε ειπης τινι εν τη κωμη
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,N (97.3\%) HF,RP,CP,TR,OC ¦ μηδενι 21456 (1.8\%) ¦ — ℵB,W (0.5\%) NU ¦ μηδενι 2 εις 56 D ¦ four other variants (0.3\%)}}}


\par }{\MS Jesus declares His death, and ministers on that basis

\par }{\SH Peter is inspired
\par }
{\MM \VS{27}Καὶ ἐξῆλθεν ὁ Ἰησοῦς καὶ οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ εἰς τὰς κώμας Καισαρείας τῆς Φιλίππου· καὶ ἐν τῇ ὁδῷ ἐπηρώτα τοὺς μαθητὰς αὐτοῦ, λέγων αὐτοῖς, «Τίνα με λέγουσιν οἱ ἄνθρωποι εἶναι;»

\VS{28}Οἱ δὲ ἀπεκρίθησαν,\FTNT{‡}{{\FR 8:28 }{\FT{απεκριθησαν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N [97\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ ειπαν αυτω λεγοντες οτι ℵB[NU] ¦ ειπαν αυτω λεγοντες οι μεν C [1.5\%] ¦ 1 αυτω λεγοντες D [0.5\%] ¦ 1 λεγοντες οι μεν W ¦ four other variants}}} «Ἰωάννην τὸν Βαπτιστήν, καὶ ἄλλοι Ἠλίαν, ἄλλοι δὲ ἕνα\FTNT{§}{{\FR 8:28 }{\FT{ενα
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N,W [99\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ οτι εις ℵB,C [0.5\%] NU ¦ ως 1 D}}} τῶν προφητῶν.»

\VS{29}Καὶ αὐτὸς λέγει αὐτοῖς,\FTNT{*}{{\FR 8:29 }{\FT{λεγει αυτοις
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N,W [99\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ επηρωτα αυτους ℵB,C,D [1\%] NU}}} «Ὑμεῖς δὲ τίνα με λέγετε εἶναι;» Ἀποκριθεὶς δὲ\FTNT{†}{{\FR 8:29 }{\FT{αποκριθεις δε
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵC,D,W [98.5\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ και 1 A,N [1\%] ¦ 1 B [0.5\%] NU}}} ὁ Πέτρος λέγει αὐτῷ, «Σὺ εἶ ὁ Χριστός.»

\VS{30}Καὶ ἐπετίμησεν αὐτοῖς ἵνα μηδενὶ λέγωσιν περὶ αὐτοῦ.


\par }{\PP \VS{31}Καὶ ἤρξατο διδάσκειν αὐτοὺς ὅτι δεῖ τὸν Υἱὸν τοῦ Ἀνθρώπου πολλὰ παθεῖν, καὶ ἀποδοκιμασθῆναι ἀπὸ\FTNT{‡}{{\FR 8:31 }{\FT{απο
{\BD{f}}{\SUP{35}} A [90\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ υπο ℵB,C,D,N,W [10\%] NU}}} τῶν πρεσβυτέρων καὶ τῶν\FTNT{§}{{\FR 8:31 }{\FT{των
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵB,C,D,W [70\%] HF,RP,CP,OC,NU ¦ — A,N [30\%] TR}}} ἀρχιερέων καὶ τῶν\FTNT{*}{{\FR 8:31 }{\FT{των
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵB,C,D,W [80\%] HF,RP,CP,OC,NU ¦ — A,N [20\%] TR}}} γραμματέων, καὶ ἀποκτανθῆναι, καὶ μετὰ τρεῖς ἡμέρας ἀναστῆναι.

\VS{32}Καὶ παρρησίᾳ τὸν λόγον ἐλάλει. Καὶ προσλαβόμενος αὐτὸν ὁ Πέτρος\FTNT{†}{{\FR 8:32 }{\FT{αυτον ο πετρος
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,C,W [99\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ ~ 231 B [0.5\%] NU ¦ 23 D (N absent)}}} ἤρξατο ἐπιτιμᾶν αὐτῷ.

\VS{33}Ὁ δέ, ἐπιστραφεὶς καὶ ἰδὼν τοὺς μαθητὰς αὐτοῦ, ἐπετίμησεν τῷ\FTNT{‡}{{\FR 8:33 }{\FT{τω
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,W [99.5\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ — ℵB,D [0.5\%] NU}}} Πέτρῳ, λέγων·\FTNT{§}{{\FR 8:33 }{\FT{λεγων
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D,W [99\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ και λεγει ℵB,C [1\%] NU}}} «Ὕπαγε ὀπίσω μου, Σατανᾶ· ὅτι οὐ φρονεῖς τὰ τοῦ Θεοῦ, ἀλλὰ τὰ τῶν ἀνθρώπων.»


\par }{\SH The cost of discipleship
\par }
{\PP \VS{34}Καὶ προσκαλεσάμενος τὸν ὄχλον, σὺν τοῖς μαθηταῖς αὐτοῦ, εἶπεν αὐτοῖς· «Ὅστις\FTNT{*}{{\FR 8:34 }{\FT{οστις
{\BD{f}}{\SUP{35}} A [95\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ ει τις ℵB,C(D,W) [5\%] NU}}} θέλει ὀπίσω μου ἀκολουθεῖν,\FTNT{†}{{\FR 8:34 }{\FT{ακολυθειν
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{45}}C,D,W [65\%] HF,RP,CP,OC,NU ¦ ελθειν ℵA,B [35\%] TR}}} ἀπαρνησάσθω ἑαυτὸν καὶ ἀράτω τὸν σταυρὸν αὐτοῦ καὶ ἀκολουθείτω μοι.

\VS{35}Ὃς γὰρ ἂν\FTNT{‡}{{\FR 8:35 }{\FT{αν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D,W [95\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ εαν ℵB,C [5\%] NU}}} θέλῃ τὴν ψυχὴν αὐτοῦ σῶσαι ἀπολέσει αὐτήν· ὃς δ᾿ ἂν ἀπολέσῃ\FTNT{§}{{\FR 8:35 }{\FT{απολεση
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,W [95\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ απολεσει ℵB,C [5\%] NU ¦ — D}}} τὴν ψυχὴν αὐτοῦ\FTNT{*}{{\FR 8:35 }{\FT{ψυχην αυτου
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{45v}}ℵA,B,C [45\%] TR,NU ¦ ~ εαυτου 1 W [55\%] HF,RP,CP,OC ¦ — D}}} ἕνεκεν ἐμοῦ καὶ τοῦ εὐαγγελίου, οὗτος\FTNT{†}{{\FR 8:35 }{\FT{ουτος
{\BD{f}}{\SUP{35}} [90\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ — 𝕻{\SUP{45}}ℵA,B,C,D,W [10\%] NU}}} σώσει αὐτήν.

\VS{36}Τί γὰρ ὠφελήσει\FTNT{‡}{{\FR 8:36 }{\FT{ωφελησει
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,D [99\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ ωφελει W [0.5\%] NU ¦ ωφελι ℵB ¦ one other variant}}} ἄνθρωπον ἐὰν κερδήσῃ τὸν κόσμον ὅλον,\FTNT{§}{{\FR 8:36 }{\FT{εαν κερδηση τον κοσμον ολον
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{45v}}A,D,W [98\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ ~ 13452 C [0.5\%] ¦ κερδησαι 345 ℵB [0.5\%] NU ¦ three other variants}}} καὶ ζημιωθῇ\FTNT{*}{{\FR 8:36 }{\FT{ζημιωθη
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,D,W [99.5\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ ζημιωθηναι ℵB [0.5\%] NU}}} τὴν ψυχὴν αὐτοῦ;

\VS{37}Ἢ τί δώσει\FTNT{†}{{\FR 8:37 }{\FT{η τι δωσει
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C [98.5\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ 2 γαρ 3 𝕻{\SUP{45}}W [1\%] ¦ 2 γαρ δοι ℵB,NU ¦ 12 γαρ 3 D}}} ἄνθρωπος ἀντάλλαγμα τῆς ψυχῆς αὐτοῦ;

\VS{38}Ὃς γὰρ ἐὰν\FTNT{‡}{{\FR 8:38 }{\FT{εαν
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{45}}ℵB,C [58\%] HF,RP,OC,NU ¦ αν (D)W [40\%] TR ¦ — A [2\%] CP}}} ἐπαισχυνθῇ με καὶ τοὺς ἐμοὺς λόγους ἐν τῇ γενεᾷ ταύτῃ τῇ μοιχαλίδι καὶ ἁμαρτωλῷ, καὶ ὁ Υἱὸς τοῦ Ἀνθρώπου ἐπαισχυνθήσεται αὐτὸν ὅταν ἔλθῃ ἐν τῇ δόξῃ τοῦ Πατρὸς αὐτοῦ μετὰ τῶν ἀγγέλων τῶν ἁγίων.»




\par }\Chap{9}{\SH A miniature of the Kingdom
\par }
{\PP \VerseOne{1}Καὶ ἔλεγεν αὐτοῖς, «Ἀμὴν λέγω ὑμῖν ὅτι εἰσίν τινες τῶν ὧδε ἑστηκότων\FTNT{*}{{\FR 9:1 }{\FT{των ωδε εστηκοτων
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,N,W [99\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ ~ 213 B(D)NU ¦ 12 εστωτων ℵ [0.5\%] ¦ ~ 132 𝕻{\SUP{45v}} [0.5\%]}}} οἵτινες οὐ μὴ γεύσωνται\FTNT{†}{{\FR 9:1 }{\FT{γευσωνται
{\IT{rell}} ¦ γευσονται N [10\%]}}} θανάτου ἕως ἂν ἴδωσιν τὴν βασιλείαν τοῦ Θεοῦ ἐληλυθυῖαν ἐν δυνάμει.»

\VS{2}Καὶ μεθ᾿\FTNT{‡}{{\FR 9:2 }{\FT{μεθ
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{45}}A,N,W [99\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ μετα ℵB,C,D [1\%] NU}}} ἡμέρας ἓξ παραλαμβάνει ὁ Ἰησοῦς τὸν Πέτρον καὶ τὸν\FTNT{§}{{\FR 9:2 }{\FT{τον
{\IT{rell}} ¦ — [20\%] (OC is in small print)}}} Ἰάκωβον καὶ τὸν\FTNT{*}{{\FR 9:2 }{\FT{τον
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{45}}ℵC,D,W [60\%] TR,OC,NU ¦ — A,B,N [40\%] HF,RP,CP (OC is in small print)}}} Ἰωάννην καὶ ἀναφέρει αὐτοὺς εἰς ὄρος ὑψηλὸν κατ᾿ ἰδίαν μόνους. Καὶ μετεμορφώθη ἔμπροσθεν αὐτῶν·

\VS{3}καὶ τὰ ἱμάτια αὐτοῦ ἐγένετο\FTNT{†}{{\FR 9:3 }{\FT{εγενετο
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{45}}ℵB,C,W [55\%] CP,TR,OC,NU ¦ εγενοντο A(D)N [45\%] HF,RP}}} στίλβοντα, λευκὰ λίαν, ὡς χιών,\FTNT{‡}{{\FR 9:3 }{\FT{ως χιων
{\BD{f}}{\SUP{35}} A(D)N (73.3\%) HF,RP,CP,TR,OC ¦ ωσει 2 (25.6\%) ¦ — 𝕻{\SUP{45v}}ℵB,C(W) (1\%) NU ¦ one other variant}}} οἷα κναφεὺς\FTNT{§}{{\FR 9:3 }{\FT{κναφευς
{\BD{f}}{\SUP{35}} [25\%] ¦ γναφευς 𝕻{\SUP{45}}ℵA,B,C,N,W [75\%] HF,RP,CP,TR,OC,NU ¦ — D}}} ἐπὶ τῆς γῆς οὐ δύναται\FTNT{*}{{\FR 9:3 }{\FT{δυναται
{\BD{f}}{\SUP{35}} (𝕻{\SUP{45}})A(D)W [95\%] HF,RP,CP,TR ¦ 1 ουτως ℵB,C(N) [5\%] OC,NU}}} λευκᾶναι.

\VS{4}Καὶ ὤφθη αὐτοῖς Ἠλίας, σὺν Μωϋσῇ,\FTNT{†}{{\FR 9:4 }{\FT{μωυση
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵB,W [45\%] ¦ μωυσει D,N [5\%] OC,NU ¦ μωσει A [48\%] CP,TR ¦ μωση 𝕻{\SUP{45}}C [2\%] HF,RP}}} καὶ ἦσαν συλλαλοῦντες τῷ Ἰησοῦ.

\VS{5}Καὶ ἀποκριθεὶς ὁ Πέτρος λέγει τῷ Ἰησοῦ, «Ῥαββί, καλόν ἐστιν ἡμᾶς ὧδε εἶναι, καὶ ποιήσωμεν σκηνὰς τρεῖς·\FTNT{‡}{{\FR 9:5 }{\FT{σκηνας τρεις
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D,N,W [98\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ ~ 21 𝕻{\SUP{45}}ℵB,C [2\%] NU}}} σοὶ μίαν καὶ Μωσεῖ\FTNT{§}{{\FR 9:5 }{\FT{μωσει
{\BD{f}}{\SUP{35}} A [65\%] CP,TR ¦ μωση C [2\%] HF,RP ¦ μωυσει ℵB,D,N [5\%] OC,NU ¦ μωυση W [28\%]}}} μίαν καὶ Ἠλίᾳ μίαν.»

\VS{6}(Οὐ γὰρ ᾔδει τί λαλήσει,\FTNT{*}{{\FR 9:6 }{\FT{λαλησει
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D,N [87\%] HF,RP,CP ¦ λαληση [10\%] TR,OC ¦ λαλει 𝕻{\SUP{45}}W ¦ αποκριθη B,C [3\%] NU ¦ απεκριθη ℵ ¦ two other variants}}} ἦσαν γὰρ ἔκφοβοι.)\FTNT{†}{{\FR 9:6 }{\FT{ησαν γαρ εκφοβοι (εμφοβοι CP)
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{45v}}A,N,W [98\%] (CP)HF,RP,TR,OC ¦ ~ 32 εγενοντο ℵB,C,D [2\%] NU}}}

\VS{7}Καὶ ἐγένετο νεφέλη ἐπισκιάζουσα αὐτοῖς, καὶ ἦλθεν\FTNT{‡}{{\FR 9:7 }{\FT{ηλθεν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D,N [97\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ εγενετο ℵB,C [2\%] NU ¦ — W [1\%]}}} Φωνὴ ἐκ τῆς νεφέλης·\FTNT{§}{{\FR 9:7 }{\FT{νεφελης
{\BD{f}}{\SUP{35}} (ℵ)B,C,N [70\%] HF,RP,CP,NU ¦ 1 λεγουσα A,D,W [30\%] TR,OC}}} «Οὗτός ἐστιν ὁ Υἱός μου, ὁ ἀγαπητός. Αὐτοῦ ἀκούετε.»\FTNT{*}{{\FR 9:7 }{\FT{αυτου ακουετε
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N [96\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ ~ 21 ℵB,C,D,W [4\%] NU}}}

\VS{8}Καὶ ἐξάπινα περιβλεψάμενοι, οὐκέτι οὐδένα εἶδον ἀλλὰ\FTNT{†}{{\FR 9:8 }{\FT{αλλα
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,W (95.6\%) HF,RP,TR,OC,NU ¦ ει μη ℵ(B)D,N (4.4\%) CP}}} τὸν Ἰησοῦν μόνον μεθ᾿ ἑαυτῶν.


\par }{\PP \VS{9}Καταβαινόντων δὲ\FTNT{‡}{{\FR 9:9 }{\FT{καταβαινοντων δε
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,W [98\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ ~ και 1 ℵB,C,D,N [2\%] NU}}} αὐτῶν ἀπὸ\FTNT{§}{{\FR 9:9 }{\FT{απο
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,C,N,W [99.5\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ εκ B,D [0.5\%] NU}}} τοῦ ὄρους, διεστείλατο αὐτοῖς ἵνα μηδενὶ διηγήσωνται ἃ εἶδον,\FTNT{*}{{\FR 9:9 }{\FT{διηγησωνται α ειδον
{\BD{f}}{\SUP{35}} A [92\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ διηγησονται 23 N [5\%] ¦ ~ 231 ℵB,C [2\%] NU ¦ ~ 23 εξηγησονται W [1\%] ¦ ~ 2 ειδωσαν 1 D}}} εἰ μὴ ὅταν ὁ Υἱὸς τοῦ Ἀνθρώπου ἐκ νεκρῶν ἀναστῇ.

\VS{10}Καὶ τὸν λόγον ἐκράτησαν πρὸς ἑαυτούς, συζητοῦντες τί ἐστιν τὸ ἐκ νεκρῶν ἀναστῆναι.

\VS{11}Καὶ ἐπηρώτων αὐτόν, λέγοντες, «Ὅτι λέγουσιν οἱ γραμματεῖς ὅτι Ἠλίαν δεῖ ἐλθεῖν πρῶτον;»

\VS{12}Ὁ δὲ ἀποκριθεὶς εἶπεν\FTNT{†}{{\FR 9:12 }{\FT{αποκριθεις ειπεν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D,N,W [99\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ εφη ℵB,C [1\%] NU}}} αὐτοῖς· «Ἠλίας μὲν ἐλθὼν πρῶτον ἀποκαθιστᾷ\FTNT{‡}{{\FR 9:12 }{\FT{αποκαθιστα
{\BD{f}}{\SUP{35}} N [97\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ αποκαθιστανει A,W [2\%] NU ¦ αποκατιστανει B ¦ αποκαταστανει (ℵ)D ¦ αποκαταστησει C [0.5\%]}}} πάντα· καὶ πῶς γέγραπται ἐπὶ τὸν Υἱὸν τοῦ Ἀνθρώπου ἵνα πολλὰ πάθῃ καὶ ἐξουδενωθῇ.\FTNT{§}{{\FR 9:12 }{\FT{εξουδενωθη
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C [97.5\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ εξουθενωθη ℵ [0.5\%] ¦ εξουδενηθη B,D [0.5\%] NU ¦ εξουθενηθη N,W [1.5\%]}}}

\VS{13}Ἀλλὰ λέγω ὑμῖν ὅτι καὶ ‹Ἠλίας› ἐλήλυθεν, καὶ ἐποίησαν αὐτῷ ὅσα ἠθέλησαν»\FTNT{*}{{\FR 9:13 }{\FT{ηθελησαν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N,W [99\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ ηθελον ℵB,C,D [1\%] NU}}} (καθὼς γέγραπται ἐπ᾿ αὐτόν).


\par }{\SH The nine couldn’t do it
\par }
{\PP \VS{14}Καὶ ἐλθὼν\FTNT{†}{{\FR 9:14 }{\FT{ελθων
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,D,N [99\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ ελθοντες ℵB,W [1\%] NU}}} πρὸς τοὺς μαθητάς, εἶδεν\FTNT{‡}{{\FR 9:14 }{\FT{ειδεν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,D,N [99\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ ειδον ℵW [1\%] NU ¦ ειδαν B}}} ὄχλον πολὺν περὶ αὐτούς, καὶ γραμματεῖς συζητοῦντας αὐτοῖς.\FTNT{§}{{\FR 9:14 }{\FT{αυτοις
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D,N [98\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ προς αυτους B,C,W [2\%] NU ¦ προς εαυτους ℵ}}}

\VS{15}Καὶ εὐθέως\FTNT{*}{{\FR 9:15 }{\FT{ευθεως
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D,N [97\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ ευθυς ℵB,C,W [3\%] NU}}} πᾶς ὁ ὄχλος ἰδὼν\FTNT{†}{{\FR 9:15 }{\FT{ιδων
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N [96\%] HF,RP,CP,TR ¦ ιδοντες ℵB,C(D)W [4\%] OC,NU}}} αὐτὸν ἐξεθαμβήθη,\FTNT{‡}{{\FR 9:15 }{\FT{εξεθαμβηθη
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N [96\%] HF,RP,CP,TR ¦ εξεθαμβηθησαν ℵB,C,W [4\%] OC,NU ¦ εθαμβησαν D}}} καὶ προστρέχοντες ἠσπάζοντο αὐτόν.

\VS{16}Καὶ ἐπηρώτησεν τοὺς γραμματεῖς,\FTNT{§}{{\FR 9:16 }{\FT{τους γραμματεις
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,N [97\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ αυτους ℵB,D,W [3\%] NU}}} «Τί συζητεῖτε πρὸς αὐτούς;»\FTNT{*}{{\FR 9:16 }{\FT{αυτους
{\BD{f}}{\SUP{35}} B,C,N [97\%] HF,RP,TR,NU (some minuscules have aspiration) ¦ εαυτους ℵA,W [2.5\%] CP,OC ¦ αλληλους [0.5\%] ¦ υμειν D ¦ two other variants}}}

\VS{17}Καὶ ἀποκριθεὶς\FTNT{†}{{\FR 9:17 }{\FT{αποκριθεις
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N [97\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ 1 αυτω C(W) [2\%] ¦ απεκριθη αυτω ℵB,D [1\%] NU}}} εἷς ἐκ τοῦ ὄχλου εἶπεν·\FTNT{‡}{{\FR 9:17 }{\FT{ειπεν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,N(W) [99\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ — ℵB,D [1\%] NU}}} «Διδάσκαλε, ἤνεγκα τὸν υἱόν μου πρός σε, ἔχοντα πνεῦμα ἄλαλον.

\VS{18}Καὶ ὅπου ἂν\FTNT{§}{{\FR 9:18 }{\FT{αν
{\BD{f}}{\SUP{35}} C,D,N,W [97\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ εαν A,B [2\%] NU ¦ — ℵ [1\%]}}} αὐτὸν καταλάβῃ ῥήσσει αὐτόν, καὶ ἀφρίζει καὶ τρίζει τοὺς ὀδόντας αὐτοῦ,\FTNT{*}{{\FR 9:18 }{\FT{αυτου
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N [95\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ — ℵB,C,D,W [5\%] NU}}} καὶ ξηραίνεται. Καὶ εἶπον\FTNT{†}{{\FR 9:18 }{\FT{ειπον
{\IT{rell}} ¦ ειπα ℵB,W [3\%] NU}}} τοῖς μαθηταῖς σου ἵνα αὐτὸ ἐκβάλωσιν, καὶ οὐκ ἴσχυσαν.»

\VS{19}Ὁ δὲ ἀποκριθεὶς αὐτῷ\FTNT{‡}{{\FR 9:19 }{\FT{αυτω
{\BD{f}}{\SUP{35}} (N) [95\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ αυτοις (𝕻{\SUP{45}})ℵA,B,D(W) [4\%] NU ¦ — C [1\%]}}} λέγει·\FTNT{§}{{\FR 9:19 }{\FT{λεγει
{\IT{rell}} ¦ ειπεν 𝕻{\SUP{45}} [0.5\%] CP}}} «Ὦ γενεὰ ἄπιστος, ἕως πότε πρὸς ὑμᾶς ἔσομαι, ἕως πότε ἀνέξομαι ὑμῶν; Φέρετε αὐτὸν πρός με.»

\VS{20}Καὶ ἤνεγκαν αὐτὸν πρὸς αὐτόν. Καὶ ἰδὸν\FTNT{*}{{\FR 9:20 }{\FT{ιδον
{\BD{f}}{\SUP{35}} [30\%] ¦ ιδων
{\IT{rell}} (It was the demon that saw Him, so the gender is neuter.)}}} αὐτόν, εὐθέως τὸ πνεῦμα ἐσπάραξεν\FTNT{†}{{\FR 9:20 }{\FT{ευθεως το πνευμα εσπαραξεν
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{45}}A,N,W [98\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ ~ 23 ευθυς συνεσπαραξεν ℵB,C [1\%] NU ¦ 23 εταραξεν D ¦ three other variants}}} αὐτόν, καὶ πεσὼν ἐπὶ τῆς γῆς ἐκυλίετο, ἀφρίζων.

\VS{21}Καὶ ἐπηρώτησεν τὸν πατέρα αὐτοῦ, «Πόσος χρόνος ἐστὶν ὡς τοῦτο γέγονεν αὐτῷ;» Ὁ δὲ εἶπεν·\FTNT{‡}{{\FR 9:21 }{\FT{ειπεν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A [95\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ 1 εκ ℵB,C,D,N,W [5\%] NU}}} «Παιδιόθεν.

\VS{22}Καὶ πολλάκις αὐτὸν καὶ εἰς πῦρ\FTNT{§}{{\FR 9:22 }{\FT{αυτον και εις πυρ
{\BD{f}}{\SUP{35}} N [47\%] TR,OC ¦ 123 το 4 A [50\%] HF,RP,CP ¦ ~ 2341 ℵB,C [1\%] NU ¦ 134 𝕻{\SUP{45}}W [1\%] ¦ ~ 1342 D ¦ three other variants}}} ἔβαλεν καὶ εἰς ὕδατα\FTNT{*}{{\FR 9:22 }{\FT{υδατα
{\IT{rell}} ¦ το υδωρ CP}}} ἵνα ἀπολέσῃ αὐτόν. Ἀλλ᾿ εἴ τι δύνασαι,\FTNT{†}{{\FR 9:22 }{\FT{δυνασαι
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,N [97\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ δυνη 𝕻{\SUP{45}}ℵB,D,W [3\%] NU}}} βοήθησον ἡμῖν σπλαγχνισθεὶς ἐφ᾿ ἡμᾶς.»

\VS{23}Ὁ δὲ Ἰησοῦς εἶπεν αὐτῷ, «Τὸ εἰ δύνασαι\FTNT{‡}{{\FR 9:23 }{\FT{δυνασαι
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C [97\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ δυνη 𝕻{\SUP{45}}ℵB,D,N,W [3\%] NU}}} πιστεῦσαι·\FTNT{§}{{\FR 9:23 }{\FT{πιστευσαι
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D [97\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ — 𝕻{\SUP{45}}ℵB,C,N,W [3\%] NU}}} πάντα δυνατὰ τῷ πιστεύοντι.»

\VS{24}Καὶ εὐθέως\FTNT{*}{{\FR 9:24 }{\FT{και ευθεως
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{45v}}A,D,N,W [99\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ 1 ℵC ¦ ευθυς B [0.5\%] NU ¦ ευθυς δε [0.5\%]}}} κράξας ὁ πατὴρ τοῦ παιδίου, μετὰ δακρύων,\FTNT{†}{{\FR 9:24 }{\FT{μετα δακρυων
{\BD{f}}{\SUP{35}} (D)N (98.9\%) HF,RP,CP,TR,OC ¦ — (𝕻{\SUP{45}})ℵA,B,C (1\%) NU ¦ W is wild ¦ one other variant}}} ἔλεγεν, «Πιστεύω, Κύριε·\FTNT{‡}{{\FR 9:24 }{\FT{κυριε
{\BD{f}}{\SUP{35}} N [99\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ — ℵA,B,C,D,W [1\%] NU}}} βοήθει μου τῇ ἀπιστίᾳ.»


\par }{\PP \VS{25}Ἰδὼν δὲ ὁ Ἰησοῦς ὅτι ἐπισυντρέχει ὁ
\FTNT{§}{{\FR 9:25 }{\FT{ο
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,W [60\%] ¦ — B,C,D,N [40\%] HF,RP,CP,TR,OC,NU}}} ὄχλος, ἐπετίμησεν τῷ πνεύματι τῷ ἀκαθάρτῳ, λέγων αὐτῷ, «Τὸ πνεῦμα τὸ ἄλαλον καὶ κωφόν,\FTNT{*}{{\FR 9:25 }{\FT{το πνευμα το αλαλον και κωφον
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N [95\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ ~ 34562 𝕻{\SUP{45}}ℵB,C,D,W [5\%] NU}}} ἐγώ σοι ἐπιτάσσω,\FTNT{†}{{\FR 9:25 }{\FT{σοι επιτασσω
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D,N [99\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ ~ 21 ℵB,C,W [1\%] NU}}} ἔξελθε ἐξ αὐτοῦ καὶ μηκέτι εἰσέλθῃς εἰς αὐτόν.»

\VS{26}Καὶ κράξαν\FTNT{‡}{{\FR 9:26 }{\FT{κραξαν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N [98.5\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ κραξας ℵB,C,D,W [1.5\%] NU}}} καὶ πολλὰ σπαράξαν\FTNT{§}{{\FR 9:26 }{\FT{σπαραξαν
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{45v}}A,N [98.5\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ σπαραξας ℵB,C,D,W [1.5\%] NU}}} αὐτὸν\FTNT{*}{{\FR 9:26 }{\FT{αυτον
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,N [98.5\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ — 𝕻{\SUP{45v}}B,C,D,W [1.5\%] NU}}} ἐξῆλθεν. Καὶ ἐγένετο ὡσεὶ νεκρός· ὥστε\FTNT{†}{{\FR 9:26 }{\FT{ωστε
{\BD{f}}{\SUP{35}} C,D,N,W [98.5\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ 1 τους ℵA,B [1.5\%] NU}}} πολλοὺς λέγειν ὅτι ἀπέθανεν.

\VS{27}Ὁ δὲ Ἰησοῦς κρατήσας αὐτὸν τῆς χειρὸς\FTNT{‡}{{\FR 9:27 }{\FT{αυτον της χειρος
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N [95\%] HF,RP,TR,OC ¦ ~ 23 αυτου 𝕻{\SUP{45v}}ℵB,D [5\%] CP,NU ¦ 123 αυτου C ¦ 23 W}}} ἤγειρεν αὐτόν, καὶ ἀνέστη.

\VS{28}Καὶ εἰσελθόντα αὐτὸν\FTNT{§}{{\FR 9:28 }{\FT{εισελθοντα αυτον
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N [95\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ εισελθοντος αυτου ℵB,C,D,W [5\%] NU ¦ εισελθοντι αυτω 𝕻{\SUP{45}}}}} εἰς οἶκον, οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ ἐπηρώτων αὐτὸν κατ᾿ ἰδίαν,\FTNT{*}{{\FR 9:28 }{\FT{επηρωτων αυτον κατ ιδιαν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N [95\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ ~ 3412 ℵ(B,C) [3\%] NU ¦ ~ 34 ηρωτων 2 D [1\%] ¦ ~ 34 και επηρωτησαν 2 W [1\%] ¦ και ηρωτησαν 2 𝕻{\SUP{45}}}}} «Ὅτι ἡμεῖς οὐκ ἠδυνήθημεν ἐκβαλεῖν αὐτό;»

\VS{29}Καὶ εἶπεν αὐτοῖς, «Τοῦτο τὸ γένος ἐν οὐδενὶ δύναται ἐξελθεῖν εἰ μὴ ἐν προσευχῇ καὶ νηστείᾳ.»\FTNT{†}{{\FR 9:29 }{\FT{και νηστεια
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,D,N,W (1,651 mss) HF,RP,CP,TR,OC ¦ — ℵB (4 mss) NU}}}


\par }{\SH Jesus predicts His death again
\par }
{\PP \VS{30}Καὶ ἐκεῖθεν\FTNT{‡}{{\FR 9:30 }{\FT{και εκειθεν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,N,W [98.5\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ κακειθεν ℵB,D [1.5\%] NU}}} ἐξελθόντες παρεπορεύοντο διὰ τῆς Γαλιλαίας, καὶ οὐκ ἤθελεν ἵνα τις γνῷ·\FTNT{§}{{\FR 9:30 }{\FT{γνω
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N,W [99.5\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ γνοι ℵB,C,D [1.5\%] NU}}}

\VS{31}ἐδίδασκεν γὰρ τοὺς μαθητὰς αὐτοῦ καὶ ἔλεγεν αὐτοῖς ὅτι, «Ὁ Υἱὸς τοῦ Ἀνθρώπου παραδίδοται εἰς χεῖρας ἀνθρώπων, καὶ ἀποκτενοῦσιν αὐτόν· καὶ ἀποκτανθεὶς τῇ τρίτῃ ἡμέρᾳ\FTNT{*}{{\FR 9:31 }{\FT{τη τριτη ημερα
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N,W [99\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ μετα τρεις ημερας ℵB,C,D [1\%] NU}}} ἀναστήσεται.»

\VS{32}Οἱ δὲ ἠγνόουν τὸ ῥῆμα, καὶ ἐφοβοῦντο αὐτὸν ἐπερωτῆσαι.


\par }{\SH About humility
\par }
{\PP \VS{33}Καὶ ἦλθεν\FTNT{†}{{\FR 9:33 }{\FT{ηλθεν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,N [97\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ ηλθον ℵB,W [2\%] NU ¦ εισηλθεν [1\%] ¦ ηλθοσαν D}}} εἰς Καπερναούμ·\FTNT{‡}{{\FR 9:33 }{\FT{καπερναουμ
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,N [99\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ καφαρναουμ ℵB,D,W [1\%] NU}}} καὶ ἐν τῇ οἰκίᾳ γενόμενος ἐπηρώτα αὐτούς, «Τί ἐν τῇ ὁδῷ πρὸς ἑαυτοὺς\FTNT{§}{{\FR 9:33 }{\FT{προς εαυτους
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N(W) [99\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ — ℵB,C,D [1\%] NU}}} διελογίζεσθε;»

\VS{34}Οἱ δὲ ἐσιώπων, πρὸς ἀλλήλους γὰρ διελέχθησαν ἐν τῇ ὁδῷ τίς μείζων.

\VS{35}Καὶ καθίσας ἐφώνησεν τοὺς δώδεκα καὶ λέγει αὐτοῖς, «Εἴ τις θέλει πρῶτος εἶναι, ἔσται\FTNT{*}{{\FR 9:35 }{\FT{εσται
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,B,C,N (80.6\%) HF,RP,CP,TR,OC,NU ¦ εστω (19.2\%) ¦ εστε W (0.2\%) ¦ — D}}} πάντων ἔσχατος καὶ πάντων διάκονος.»

\VS{36}Καὶ λαβὼν παιδίον ἔστησεν αὐτὸ ἐν μέσῳ αὐτῶν, καὶ ἐναγκαλισάμενος αὐτὸ εἶπεν αὐτοῖς,

\VS{37}«Ὃς ἐὰν\FTNT{†}{{\FR 9:37 }{\FT{εαν
{\BD{f}}{\SUP{35}} N [95\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ αν ℵA,B,C,D,W [5\%] NU}}} ἓν τῶν τοιούτων παιδίων\FTNT{‡}{{\FR 9:37 }{\FT{τοιουτων παιδιων
{\IT{rell}} ¦ ~ 21 (ℵC) [1\%] CP}}} δέξηται ἐπὶ τῷ ὀνόματί μου, ἐμὲ δέχεται· καὶ ὃς ἐὰν\FTNT{§}{{\FR 9:37 }{\FT{εαν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,N [98\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ αν B,D,W [2\%] NU ¦ — ℵ}}} ἐμὲ δέξηται,\FTNT{*}{{\FR 9:37 }{\FT{δεξηται
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,D,N,W [99\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ δεχηται B [0.5\%] NU ¦ δεχετε ℵ}}} οὐκ ἐμὲ δέχεται ἀλλὰ τὸν ἀποστείλαντά με.»


\par }{\SH Either for, or against
\par }
{\PP \VS{38}Ἀπεκρίθη δὲ\FTNT{†}{{\FR 9:38 }{\FT{απεκριθη δε
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N [97\%] HF,RP,CP,TR ¦ εφη ℵB [1\%] NU ¦ και αποκριθεις W [1\%] ¦ 1 D [1\%] OC ¦ αποκριθεις 2 εφη C}}} αὐτῷ ὁ
\FTNT{‡}{{\FR 9:38 }{\FT{ο
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵB,C,W [45\%] CP,TR,OC,NU ¦ — A,D,N [55\%] HF,RP}}} Ἰωάννης, λέγων,\FTNT{§}{{\FR 9:38 }{\FT{λεγων
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N [97\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ ειπεν D,W [1\%] ¦ λεγει [1\%] ¦ — ℵB,C [1\%] NU}}} «Διδάσκαλε, εἴδομέν τινα\FTNT{*}{{\FR 9:38 }{\FT{τινα
{\BD{f}}{\SUP{35}} A [89\%] HF,RP,CP,TR ¦ 1 εν ℵB,C,D,N,W [10\%] OC,NU ¦ 1 επι [1\%]}}} τῷ ὀνόματί σου ἐκβάλλοντα δαιμόνια, ὃς οὐκ ἀκολουθεῖ ἡμῖν·\FTNT{†}{{\FR 9:38 }{\FT{ος ουκ ακολουθει ημιν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A(D)N,W (98.4\%) HF,RP,CP,TR,OC ¦ — ℵB,C (1.5\%) NU ¦ long omission (0.1\%)}}} καὶ ἐκωλύσαμεν\FTNT{‡}{{\FR 9:38 }{\FT{εκωλυσαμεν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,N,W (90\%) HF,RP,CP,TR,OC ¦ εκωλυομεν ℵB,D (1.7\%) NU ¦ — (8.3\%) part of a larger omission}}} αὐτόν, ὅτι οὐκ ἀκολουθεῖ\FTNT{§}{{\FR 9:38 }{\FT{ακολουθει
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,N (85.4\%) HF,RP,CP,TR,OC ¦ ηκολουθει ℵB,D (1.7\%) NU ¦ omit four words D,W (4.6\%) ¦ — (8.3\%) part of a larger omission}}} ἡμῖν.»\FTNT{*}{{\FR 9:38 }{\FT{και εκωλυσαμεν αυτον οτι ουκ ακολουθει ημιν
{\IT{rell}} ¦ — (8.3\%) [Obvious homoioteleuton]}}}

\VS{39}Ὁ δὲ Ἰησοῦς εἶπεν· «Μὴ κωλύετε αὐτόν, οὐδεὶς γάρ ἐστιν ὃς ποιήσει δύναμιν ἐπὶ τῷ ὀνόματί μου καὶ δυνήσεται ταχὺ κακολογῆσαί με.

\VS{40}Ὃς γὰρ οὐκ ἔστιν καθ᾿ ὑμῶν,\FTNT{†}{{\FR 9:40 }{\FT{υμων
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D,N [90\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ ημων ℵB,C,W [10\%] NU,some TRs}}} ὑπὲρ ὑμῶν\FTNT{‡}{{\FR 9:40 }{\FT{υμων
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D,N [88\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ ημων ℵB,C,W [12\%] NU,some TRs}}} ἐστιν.

\VS{41}Ὃς γὰρ ἂν ποτίσῃ ὑμᾶς ποτήριον ὕδατος ἐν\FTNT{§}{{\FR 9:41 }{\FT{εν
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,B,C,N,W (81.8\%) HF,RP,CP,NU ¦ 1 τω D (18\%) TR,OC ¦ — (0.2\%)}}} ὀνόματί μου,\FTNT{*}{{\FR 9:41 }{\FT{μου
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵD,W (95.1\%) HF,RP,CP,TR,OC ¦ — A,B,C,N (4.9\%) NU}}} ὅτι Χριστοῦ ἐστέ, ἀμὴν λέγω ὑμῖν,\FTNT{†}{{\FR 9:41 }{\FT{υμιν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N [98\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ 1 οτι ℵB,C,D,W [2\%] NU}}} οὐ μὴ ἀπολέσῃ τὸν μισθὸν αὐτοῦ.


\par }{\SH About offenses
\par }
{\PP \VS{42}»Καὶ ὃς ἐὰν\FTNT{‡}{{\FR 9:42 }{\FT{εαν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C [90\%] HF,RP,CP ¦ αν ℵB,D,N,W [10\%] TR,OC,NU}}} σκανδαλίσῃ ἕνα τῶν μικρῶν\FTNT{§}{{\FR 9:42 }{\FT{μικρων
{\BD{f}}{\SUP{35}} [85\%] HF,RP,TR ¦ 1 τουτων ℵA,B,C,D,N [15\%] CP,OC,NU ¦ 1 μου W}}} τῶν πιστευόντων εἰς ἐμέ,\FTNT{*}{{\FR 9:42 }{\FT{εις εμε
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,B,N,W [99.5\%] HF,RP,CP,TR,OC[NU] ¦ — ℵC,D [0.5\%]}}} καλόν ἐστιν αὐτῷ μᾶλλον εἰ περίκειται λίθος μυλικὸς\FTNT{†}{{\FR 9:42 }{\FT{λιθος μυλικος
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N [96\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ μυλος ονικος ℵB,C,D [3\%] NU ¦ ~ μυλωνικος 1 [1\%] ¦ μυλον ονικον W}}} περὶ τὸν τράχηλον αὐτοῦ καὶ βέβληται εἰς τὴν θάλασσαν.

\VS{43}Καὶ ἐὰν σκανδαλίζῃ σε ἡ χείρ σου, ἀπόκοψον αὐτήν· καλόν σοί ἐστιν\FTNT{‡}{{\FR 9:43 }{\FT{σοι εστιν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N,W [97\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ ~ 2 σε ℵB,C [3\%] NU ¦ ~ 21 D}}} κυλλὸν εἰς τὴν ζωὴν εἰσελθεῖν\FTNT{§}{{\FR 9:43 }{\FT{εις την ζωην εισελθειν
{\BD{f}}{\SUP{35}} N(W) [98\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ ~ 4123 ℵA,B,C,D [2\%] NU}}} ἢ τὰς δύο χεῖρας ἔχοντα ἀπελθεῖν εἰς τὴν Γέενναν, εἰς τὸ πῦρ τὸ ἄσβεστον

\VS{44}—ὅπου ‹ὁ σκώληξ αὐτῶν οὐ τελευτᾷ καὶ τὸ πῦρ οὐ σβέννυται.›\FTNT{*}{{\FR 9:44 }{\FT{verse 44
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D,N [96\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ — ℵB,C,W [4\%] NU}}}

\VS{45}Καὶ ἐὰν ὁ πούς σου σκανδαλίζῃ σε, ἀπόκοψον αὐτόν· καλόν ἐστίν σοι\FTNT{†}{{\FR 9:45 }{\FT{εστιν σοι
{\BD{f}}{\SUP{35}} N [70\%] HF,RP,CP,TR ¦ 1 σε ℵA,B,C [28\%] NU ¦ ~ 21 D,W [2\%] OC}}} εἰσελθεῖν εἰς τὴν ζωὴν χωλὸν ἢ τοὺς δύο πόδας ἔχοντα βληθῆναι εἰς τὴν Γέενναν, εἰς τὸ πῦρ τὸ ἄσβεστον

\VS{46}—ὅπου ‹ὁ σκώληξ αὐτῶν οὐ τελευτᾷ καὶ τὸ πῦρ οὐ σβέννυται.›\FTNT{‡}{{\FR 9:46 }{\FT{εις το πυρ το ασβεστον οπου ο σκωληξ αυτων ου τελευτα και το πυρ ου σβεννυται
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D,N [96\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ — ℵB,C,W [4\%] NU}}}

\VS{47}Καὶ ἐὰν ὁ ὀφθαλμός σου σκανδαλίζῃ σε, ἔκβαλε αὐτόν· καλόν σοί
\FTNT{§}{{\FR 9:47 }{\FT{σοι
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,D,N [98\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ σε ℵB [1\%] NU ¦ — W [1\%]}}} ἐστιν μονόφθαλμον εἰσελθεῖν εἰς τὴν βασιλείαν τοῦ Θεοῦ ἢ
\FTNT{*}{{\FR 9:47 }{\FT{η
{\IT{rell}} ¦ 1 τους D [1\%] OC}}} δύο ὀφθαλμοὺς ἔχοντα βληθῆναι\FTNT{†}{{\FR 9:47 }{\FT{βληθηναι
{\IT{rell}} ¦ απελθειν D [1\%] OC}}} εἰς τὴν Γέενναν τοῦ πυρός\FTNT{‡}{{\FR 9:47 }{\FT{του πυρος
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,N (97.3\%) HF,RP,CP,TR,OC ¦ — ℵB,D,W (1.5\%) NU ¦ εις το πυρ (0.5\%) ¦ long omissions (0.7\%)}}}

\VS{48}—ὅπου ‹ὁ σκώληξ\FTNT{§}{{\FR 9:48 }{\FT{σκωληξ
{\BD{f}}{\SUP{35}} [30\%] ¦ 1 αυτων ℵA,B,C,D,N,W [70\%] HF,RP,CP,TR,OC,NU}}} οὐ τελευτᾷ καὶ τὸ πῦρ οὐ σβέννυται.›


\par }{\PP \VS{49}»Πᾶς γὰρ πυρὶ ἁλισθήσεται, καὶ πᾶσα θυσία ἁλὶ ἁλισθήσεται.\FTNT{*}{{\FR 9:49 }{\FT{και πασα θυσια αλι αλισθησεται
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C(D)N (88.5\%) HF,RP,CP,TR,OC ¦ 1235 (4.4\%) ¦ — (ℵ)B(W) (7\%) NU ¦ one other variant}}}

\VS{50}Καλὸν τὸ ἅλας, ἐὰν δὲ τὸ ἅλας ἄναλον γένηται, ἐν τίνι αὐτὸ ἀρτύσετε; Ἔχετε ἐν ἑαυτοῖς ἅλας,\FTNT{†}{{\FR 9:50 }{\FT{αλας
{\BD{f}}{\SUP{35}} C,N [98\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ αλα ℵA,B,D,W [2\%] NU}}} καὶ εἰρηνεύετε ἐν ἀλλήλοις.»




\par }\Chap{10}{\SH Down with divorce!
\par }
{\PP \VerseOne{1}Κἀκεῖθεν\FTNT{*}{{\FR 10:1 }{\FT{κακειθεν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N [95\%] HF,RP,TR ¦ και εκειθεν ℵB,C,D,W [5\%] CP,OC,NU}}} ἀναστὰς ἔρχεται εἰς τὰ ὅρια τῆς Ἰουδαίας, διὰ τοῦ\FTNT{†}{{\FR 10:1 }{\FT{δια του
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N (84.7\%) HF,RP,CP,TR,OC ¦ 1 το (1\%) ¦ και ℵB,C (0.7\%) NU ¦ εις το (0.5\%) ¦ — D,W (12.8\%) ¦ three other variants (0.2\%)}}} πέραν τοῦ Ἰορδάνου. Καὶ συμπορεύονται πάλιν ὄχλοι πρὸς αὐτόν, καὶ ὡς εἰώθει πάλιν ἐδίδασκεν αὐτούς.

\VS{2}Καὶ προσελθόντες\FTNT{‡}{{\FR 10:2 }{\FT{προσελθοντες
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,B (56.4\%) HF,RP,CP,NU ¦ 1 οι ℵC,N(W) (43.5\%) TR,OC ¦ — D (0.1\%)}}} Φαρισαῖοι ἐπηρώτησαν\FTNT{§}{{\FR 10:2 }{\FT{επηρωτησαν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N,W [97\%] HF,RP,TR ¦ επηρωτων ℵB,D [3\%] CP,OC,NU ¦ επηρουν C ¦ one other variant}}} αὐτόν, «Εἰ ἔξεστιν ἀνδρὶ γυναῖκα ἀπολῦσαι;» πειράζοντες αὐτόν.

\VS{3}Ὁ δὲ ἀποκριθεὶς εἶπεν αὐτοῖς, «Τί ὑμῖν ἐνετείλατο Μωσῆς;»\FTNT{*}{{\FR 10:3 }{\FT{μωσης
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C [80\%] HF,RP,CP,TR ¦ μωυσης ℵB,D,N,W [20\%] OC,NU (twice)}}}

\VS{4}Οἱ δὲ εἶπον, «Μωσῆς ἐπέτρεψεν\FTNT{†}{{\FR 10:4 }{\FT{μωσης επετρεψεν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N,W [98.5\%] HF,RP,CP,TR ¦ ~ 21 ℵB,C,D [1.5\%] OC,NU}}} βιβλίον ἀποστασίου γράψαι καὶ ἀπολῦσαι.»

\VS{5}Καὶ ἀποκριθεὶς ὁ
\FTNT{‡}{{\FR 10:5 }{\FT{και αποκριθεις ο
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D,N,W [98.5\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ ο δε ℵB,C [1.5\%] NU}}} Ἰησοῦς εἶπεν αὐτοῖς· «Πρὸς τὴν σκληροκαρδίαν ὑμῶν ἔγραψεν ὑμῖν τὴν ἐντολὴν ταύτην.

\VS{6}Ἀπὸ δὲ ἀρχῆς κτίσεως, ἄρσεν καὶ θῆλυ ἐποίησεν αὐτοὺς ὁ Θεός.\FTNT{§}{{\FR 10:6 }{\FT{ο θεος
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N(D,W) [99\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ — ℵB,C [1\%] NU}}}{\SUP{,}}\FTNT{*}{{\FR 10:6 }{\FT{θεος
{\IT{rell}} ¦ 1 και ειπεν D,N,W [5\%] CP}}}

\VS{7}‹Ἕνεκεν τούτου καταλείψει ἄνθρωπος τὸν πατέρα αὐτοῦ καὶ τὴν μητέρα καὶ προσκολληθήσεται πρὸς τὴν γυναῖκα αὐτοῦ,\FTNT{†}{{\FR 10:7 }{\FT{και προσκολληθησεται προς την γυναικα αυτου
{\BD{f}}{\SUP{35}} D,W [98\%] HF,RP,CP,TR,OC[NU] ¦ 12 τη γυναικι 6 A,N [1.5\%] ¦ 12 γυγυναικι 6 C ¦ — ℵB [0.5\%]}}} καὶ ἔσονται οἱ δύο εἰς σάρκα μίαν.›

\VS{8}Ὥστε οὐκέτι εἰσὶν δύο ἀλλὰ σὰρξ μία.\FTNT{‡}{{\FR 10:8 }{\FT{σαρξ μια
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,C,W [35\%] ¦ ~ 21 B,D,N [65\%] HF,RP,CP,TR,OC,NU}}}

\VS{9}Ὃ οὖν ὁ Θεὸς συνέζευξεν, ἄνθρωπος μὴ χωριζέτω.»


\par }{\PP \VS{10}Καὶ ἐν τῇ οἰκία\FTNT{§}{{\FR 10:10 }{\FT{εν τη οικια
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,N,W [99\%] HF,RP,CP,TR ¦ εις την οικιαν ℵB,D [1\%] OC,NU}}} πάλιν οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ\FTNT{*}{{\FR 10:10 }{\FT{αυτου
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D,N(W) [98\%] HF,RP,CP,TR ¦ — ℵB,C [2\%] OC,NU}}} περὶ τοῦ αὐτοῦ\FTNT{†}{{\FR 10:10 }{\FT{του αυτου
{\BD{f}}{\SUP{35}} (D) [80\%] HF,RP,CP,TR ¦ τουτου A,B,C,N [18\%] OC,NU ¦ 2 [1\%] ¦ τουτων ℵ ¦ — W [1\%]}}} ἐπηρώτησαν\FTNT{‡}{{\FR 10:10 }{\FT{επηρωτησαν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D,N(W) [98\%] HF,RP,CP,TR ¦ επηρωτων ℵB [2\%] OC,NU ¦ επηρωτουν C}}} αὐτόν.

\VS{11}Καὶ λέγει αὐτοῖς, «Ὃς ἐὰν\FTNT{§}{{\FR 10:11 }{\FT{εαν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N,W [98\%] HF,RP,CP,TR ¦ αν ℵB,C,D [2\%] OC,NU}}} ἀπολύσῃ τὴν γυναῖκα αὐτοῦ καὶ γαμήσῃ ἄλλην μοιχᾶται ἐπ᾿ αὐτήν·

\VS{12}καὶ ἐὰν γυνὴ ἀπολύσῃ\FTNT{*}{{\FR 10:12 }{\FT{γυνη απολυση
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N(W) (96.3\%) HF,RP,CP,TR ¦ 1 απολυσασα (1.8\%) OC ¦ 1 εξελθη D (0.9\%) ¦ αυτη απολυσασα ℵB,C (0.6\%) NU ¦ two other variants (0.2\%) ¦ long omissions (0.2\%)}}} τὸν ἄνδρα αὐτῆς\FTNT{†}{{\FR 10:12 }{\FT{αυτης
{\IT{rell}} ¦ — OC}}} καὶ γαμηθῇ ἄλλῳ,\FTNT{‡}{{\FR 10:12 }{\FT{και γαμηθη αλλω
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N (95.9\%) HF,RP,CP,TR ¦ γαμηση αλλον ℵB(D) (0.4\%) NU ¦ 23 (1\%) OC ¦ 12 (0.3\%) ¦ 1 γαμηση 3 (0.5\%) ¦ 1 γαμηση αλλον (D)W (1.5\%) ¦ γαμηση 3 C (0.1\%) ¦ 1 κοιμηθη 3 (0.3\%) ¦ long omissions (0.2\%)}}} μοιχᾶται.»


\par }{\SH Jesus blesses little children
\par }
{\PP \VS{13}Καὶ προσέφερον αὐτῷ παιδία, ἵνα ἅψηται αὐτῶν·\FTNT{§}{{\FR 10:13 }{\FT{αψηται αυτων
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D,N,W (93.3\%) HF,RP,CP,TR ¦ ~ 21 ℵB,C (6.7\%) OC,NU}}} οἱ δὲ μαθηταὶ ἐπετίμων τοῖς προσφέρουσιν.\FTNT{*}{{\FR 10:13 }{\FT{επετιμων τοις προσφερουσιν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D,N,W [99\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ επετιμησαν αυτοις ℵB,C [1\%] NU}}}

\VS{14}Ἰδὼν δὲ ὁ Ἰησοῦς ἠγανάκτησεν καὶ εἶπεν αὐτοῖς· «Ἄφετε τὰ παιδία ἔρχεσθαι πρός με·\FTNT{†}{{\FR 10:14 }{\FT{με
{\BD{f}}{\SUP{35}} B(N,W) [75\%] HF,RP,CP,NU ¦ 1 και ℵA,C,D [25\%] TR,OC}}} μὴ κωλύετε αὐτά, τῶν γὰρ τοιούτων ἐστὶν ἡ βασιλεία τοῦ Θεοῦ.

\VS{15}Ἀμὴν λέγω ὑμῖν, ὃς ἐὰν\FTNT{‡}{{\FR 10:15 }{\FT{εαν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N [96\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ αν ℵB,C,D,W [4\%] NU}}} μὴ δέξηται τὴν βασιλείαν τοῦ Θεοῦ ὡς παιδίον οὐ μὴ εἰσέλθῃ εἰς αὐτήν.»

\VS{16}Καὶ ἐναγκαλισάμενος αὐτά, τιθεὶς τὰς χεῖρας ἐπ᾿ αὐτά, εὐλόγει αὐτά.\FTNT{§}{{\FR 10:16 }{\FT{τιθεις τας χειρας επ αυτα ευλογει αυτα
{\BD{f}}{\SUP{35}} A(D,W) [88.5\%] HF,RP ¦ 12345 ηυλογει 7 (N) [10\%] CP,TR ¦ ~ κατευλογει 12345 ℵB,C [1.5\%] NU ¦ ~ κατηυλογει 12345 OC (each verb has at least five variants)}}}


\par }{\SH A rich young man
\par }
{\PP \VS{17}Καὶ ἐκπορευομένου αὐτοῦ εἰς ὁδόν,\FTNT{*}{{\FR 10:17 }{\FT{οδον
{\IT{rell}} ¦ 1 ιδου τις πλουσιος A,W [10\%]}}} προσδραμών τις\FTNT{†}{{\FR 10:17 }{\FT{τις
{\BD{f}}{\SUP{35}} [20\%] CP ¦ εις ℵB,C,D,N [70\%] HF,RP,TR,OC,NU ¦ — A,W [10\%]}}} καὶ γονυπετήσας αὐτὸν ἐπηρώτα αὐτόν, «Διδάσκαλε ἀγαθέ, τί ποιήσω ἵνα ζωὴν αἰώνιον κληρονομήσω;»

\VS{18}Ὁ δὲ Ἰησοῦς εἶπεν αὐτῷ· «Τί με λέγεις ἀγαθόν; Οὐδεὶς ἀγαθὸς εἰ μὴ εἷς, ὁ Θεός.

\VS{19}Τὰς ἐντολὰς οἶδας· Μὴ μοιχεύσῃς, Μὴ φονεύσῃς,\FTNT{‡}{{\FR 10:19 }{\FT{μοιχευσης μη φονευσης
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N,W (93.4\%) HF,RP,CP,TR,OC ¦ ~ 321 B,C (4\%) NU ¦ 1 (1.8\%) ¦ 3 ℵ (0.3\%) ¦ 12 πορνευσης D (0.4\%) ¦ 12 πορνευσης 23 (0.2\%)}}} Μὴ κλέψῃς, Μὴ ψευδομαρτυρήσῃς, Μὴ ἀποστερήσῃς,\FTNT{§}{{\FR 10:19 }{\FT{μη αποστερησης
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,C,D,N (83.9\%) HF,RP,CP,TR,OC,NU ¦ — B,W (16.1\%)}}} Τίμα τὸν πατέρα σου καὶ τὴν μητέρα.»\FTNT{*}{{\FR 10:19 }{\FT{μητερα
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,B,D (87.9\%) HF,RP,CP,TR,OC,NU ¦ 1 σου ℵC,N,W (12.1\%)}}}

\VS{20}Ὁ δὲ ἀποκριθεὶς εἶπεν\FTNT{†}{{\FR 10:20 }{\FT{αποκριθεις ειπεν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D,N,W [99\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ 1 εφη C ¦ εφη ℵB [1\%] NU}}} αὐτῷ, «Διδάσκαλε, ταῦτα πάντα ἐφυλαξάμην ἐκ νεότητός μου.»\FTNT{‡}{{\FR 10:20 }{\FT{μου
{\IT{rell}} ¦ 1 τι ετι υστερω N(W) [10\%]}}}

\VS{21}Ὁ δὲ Ἰησοῦς, ἐμβλέψας αὐτῷ, ἠγάπησεν αὐτόν, καὶ εἶπεν αὐτῷ·\FTNT{§}{{\FR 10:21 }{\FT{αυτω
{\IT{rell}} ¦ 1 ει θελεις τελειος ειναι N,W [10\%] OC}}} «Ἕν σοι\FTNT{*}{{\FR 10:21 }{\FT{σοι
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D,N [98\%] HF,RP,CP,TR ¦ σε ℵB,C,W [2\%] OC,NU}}} ὑστερεῖ·\FTNT{†}{{\FR 10:21 }{\FT{υστερει
{\IT{rell}} ¦ 1 ει θελεις τελειος ειναι [1\%] OC}}} ὕπαγε, ὅσα ἔχεις πώλησον καὶ δὸς\FTNT{‡}{{\FR 10:21 }{\FT{δος
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,B,N,W [80\%] HF,RP,CP,OC ¦ 1 τοις ℵC,D [20\%] TR[NU]}}} πτωχοῖς, καὶ ἕξεις θησαυρὸν ἐν οὐρανῷ· καὶ δεῦρο, ἀκολούθει μοι, ἄρας τὸν σταυρόν.»\FTNT{§}{{\FR 10:21 }{\FT{αρας τον σταυρον
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N (96.1\%) HF,RP,CP,TR ¦ 123 σου (W) (2.5\%) OC ¦ — ℵB,C,D (1.4\%) NU}}}

\VS{22}Ὁ δὲ στυγνάσας ἐπὶ τῷ λόγῳ ἀπῆλθεν λυπούμενος, ἦν γὰρ ἔχων κτήματα πολλά.


\par }{\PP \VS{23}Καὶ περιβλεψάμενος ὁ Ἰησοῦς λέγει τοῖς μαθηταῖς αὐτοῦ, «Πῶς δυσκόλως οἱ τὰ χρήματα ἔχοντες εἰς τὴν βασιλείαν τοῦ Θεοῦ εἰσελεύσονται.»

\VS{24}Οἱ δὲ μαθηταὶ ἐθαμβοῦντο ἐπὶ τοῖς λόγοις αὐτοῦ. Ὁ δὲ Ἰησοῦς πάλιν ἀποκριθεὶς λέγει αὐτοῖς· «Τέκνα, πῶς δύσκολόν ἐστιν τοὺς πεποιθότας ἐπὶ χρήμασιν\FTNT{*}{{\FR 10:24 }{\FT{τους πεποιθοτας επι χρημασιν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,N (92.1\%) HF,RP,CP,OC ¦ 234 (1.5\%) ¦ 123 χρηματα (0.9\%) ¦ 123 τοις 4 D (4\%) TR ¦ τοις πεποιθωσιν 3 τοις 4 (0.7\%) ¦ οι τα χρηματα εχοντες (0.4\%) ¦ πλουσιον W ¦ — ℵB (5 mss) NU ¦ long omission (0.1\%) (Is the omission not obviously inferior?)}}} εἰς τὴν βασιλείαν τοῦ Θεοῦ εἰσελθεῖν.

\VS{25}Εὐκοπώτερόν γὰρ\FTNT{†}{{\FR 10:25 }{\FT{γαρ
{\BD{f}}{\SUP{35}} [20\%] CP ¦ δε A ¦ — ℵB,C(D)N,W [80\%] HF,RP,TR,OC,NU}}} ἐστιν κάμηλον διὰ\FTNT{‡}{{\FR 10:25 }{\FT{δια
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,C,D,N,W [45\%] OC ¦ 1 της B [55\%] HF,RP,CP,TR[NU]}}} τρυμαλιᾶς τῆς\FTNT{§}{{\FR 10:25 }{\FT{της
{\BD{f}}{\SUP{35}} B [80\%] HF,RP,CP,TR[NU] ¦ — ℵA,C,D,N,W [20\%] OC}}} ῥαφίδος εἰσελθεῖν\FTNT{*}{{\FR 10:25 }{\FT{εισελθειν
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,N,W [90\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ διελθειν B,C [10\%] NU ¦ διελευσεται D}}} ἢ πλούσιον εἰς τὴν βασιλείαν τοῦ Θεοῦ εἰσελθεῖν.»

\VS{26}Οἱ δὲ περισσῶς ἐξεπλήσσοντο, λέγοντες πρὸς ἑαυτούς, «Καὶ τίς δύναται σωθῆναι;»

\VS{27}Ἐμβλέψας δὲ\FTNT{†}{{\FR 10:27 }{\FT{δε
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D,N,W [99\%] HF,RP,CP,TR ¦ — ℵB,C [1\%] OC,NU}}} αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς λέγει, «Παρὰ ἀνθρώποις ἀδύνατον, ἀλλ᾿ οὐ παρὰ\FTNT{‡}{{\FR 10:27 }{\FT{παρα
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵB,C,N [90\%] HF,RP,CP,OC,NU ¦ 1 τω A,D,W [10\%] TR}}} Θεῷ· πάντα γὰρ δυνατά ἐστιν\FTNT{§}{{\FR 10:27 }{\FT{εστιν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N [98\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ — ℵB,C(D)W [2\%] NU}}} παρὰ τῷ Θεῷ.»


\par }{\SH It pays to serve Jesus
\par }
{\PP \VS{28}Ἤρξατο δὲ\FTNT{*}{{\FR 10:28 }{\FT{δε
{\BD{f}}{\SUP{35}} N [50\%] CP ¦ — ℵA,B,C,W [30\%] HF,RP,OC,NU ¦ ~ και D [20\%] TR ¦ ουν [0.5\%]}}} ὁ Πέτρος λέγειν αὐτῷ,\FTNT{†}{{\FR 10:28 }{\FT{ο πετρος λεγειν αυτω
{\BD{f}}{\SUP{35}} A(D)N [97.5\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ ~ 3124 ℵB,C [1\%] NU ¦ ~ 4312 W [1\%] ¦ ~ 3412 [0.5\%]}}} «Ἰδού, ἡμεῖς ἀφήκαμεν πάντα καὶ ἠκολουθήσαμέν\FTNT{‡}{{\FR 10:28 }{\FT{ηκολουθησαμεν
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,N [99.5\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ ηκολουθηκαμεν B,C,D,W [0.5\%] NU}}} σοι.»

\VS{29}Ἀποκριθεὶς δὲ\FTNT{§}{{\FR 10:29 }{\FT{αποκριθεις δε
{\BD{f}}{\SUP{35}} D [50\%] HF,CP,TR,OC ¦ 1 A,W [20\%] RP ¦ ~ και 1 C,N [29\%] ¦ — ℵB [1\%] NU}}} ὁ Ἰησοῦς εἶπεν·\FTNT{*}{{\FR 10:29 }{\FT{ο ιησους ειπεν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,N,W [99\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ ~ εφη 12 B [0.5\%] NU ¦ ~ εφη αυτω 12 ℵ ¦ 12 D ¦ one other variant}}} «Ἀμὴν λέγω ὑμῖν, οὐδείς ἐστιν ὃς ἀφῆκεν οἰκίαν ἢ ἀδελφοὺς ἢ ἀδελφὰς ἢ πατέρα ἢ μητέρα\FTNT{†}{{\FR 10:29 }{\FT{πατερα η μητερα
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,N [99\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ ~ 321 B,C,W [1\%] NU ¦ 3 D}}} ἢ γυναῖκα\FTNT{‡}{{\FR 10:29 }{\FT{η γυναικα
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,N (98.1\%) HF,RP,CP,TR,OC ¦ — ℵB,D,W (1.8\%) NU ¦ two other variants (0.1\%)}}} ἢ τέκνα ἢ ἀγρούς, ἕνεκεν ἐμοῦ καὶ ἕνεκεν\FTNT{§}{{\FR 10:29 }{\FT{ενεκεν
{\BD{f}}{\SUP{35}} C,N,W [90\%] HF,RP,CP,OC,NU ¦ — ℵA,B [10\%] TR ¦ ενεκα D [0.5\%]}}} τοῦ εὐαγγελίου,

\VS{30}ἐὰν μὴ λάβῃ ἑκατονταπλασίονα, νῦν ἐν τῷ καιρῷ τούτῳ—οἰκίας καὶ ἀδελφοὺς καὶ ἀδελφὰς καὶ πατέρα καὶ μητέρα\FTNT{*}{{\FR 10:30 }{\FT{πατερα και μητερα
{\BD{f}}{\SUP{35}} [40\%] OC ¦ πατερας 2 μητερας N [2\%] ¦ μητερας B [55\%] HF,RP,CP,TR,NU ¦ 3 A,C,D,W [3\%] ¦ long omission ℵ}}} καὶ τέκνα καὶ ἀγρούς (μετὰ διωγμῶν)—καὶ ἐν τῷ αἰῶνι τῷ ἐρχομένῳ ζωὴν αἰώνιον.

\VS{31}Πολλοὶ δὲ ἔσονται πρῶτοι ἔσχατοι καὶ\FTNT{†}{{\FR 10:31 }{\FT{και
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,D,W [70\%] HF,RP,CP,OC ¦ 1 οι B,C,N [30\%] TR[NU]}}} ἔσχατοι πρῶτοι.»


\par }{\SH Jesus predicts His death a third time
\par }
{\PP \VS{32}Ἦσαν δὲ ἐν τῇ ὁδῷ ἀναβαίνοντες εἰς Ἱεροσόλυμα, καὶ ἦν προάγων αὐτοὺς\FTNT{‡}{{\FR 10:32 }{\FT{αυτους
{\IT{rell}} ¦ αυτων CP ¦ αυτοις [2\%]}}} ὁ Ἰησοῦς· καὶ ἐθαμβοῦντο, καὶ\FTNT{§}{{\FR 10:32 }{\FT{και
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N [96\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ οι δε ℵB,C [2\%] NU ¦ — D,W [2\%]}}} ἀκολουθοῦντες ἐφοβοῦντο. Καὶ παραλαβὼν πάλιν τοὺς δώδεκα ἤρξατο αὐτοῖς λέγειν τὰ μέλλοντα αὐτῷ συμβαίνειν,

\VS{33}ὅτι «Ἰδού, ἀναβαίνομεν εἰς Ἱεροσόλυμα, καὶ ὁ Υἱὸς τοῦ Ἀνθρώπου παραδοθήσεται τοῖς ἀρχιερεῦσιν καὶ τοῖς γραμματεῦσιν·\FTNT{*}{{\FR 10:33 }{\FT{και τοις γραμματευσιν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,B [40\%] TR,NU ¦ 13 C,D,N,W [60\%] HF,RP,CP,OC ¦ — ℵ [0.5\%]}}} καὶ κατακρινοῦσιν αὐτὸν θανάτῳ καὶ παραδώσουσιν αὐτὸν τοῖς ἔθνεσιν·

\VS{34}καὶ ἐμπαίξουσιν αὐτῷ, καὶ μαστιγώσουσιν αὐτόν, καὶ ἐμπτύσουσιν αὐτῷ,\FTNT{†}{{\FR 10:34 }{\FT{μαστιγωσουσιν αυτον και εμπτυσουσιν αυτω
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,W [96\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ ~ 45312 (ℵ)B,C [2\%] NU ¦ 12 [1\%] ¦ 1345 N ¦ ενπτυξουσιν 5 D [0.5\%]}}} καὶ ἀποκτενοῦσιν αὐτόν.\FTNT{‡}{{\FR 10:34 }{\FT{αυτον
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,N,W [98\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ — ℵB(D) [2\%] NU}}} Καὶ τῇ τρίτῃ ἡμέρᾳ\FTNT{§}{{\FR 10:34 }{\FT{τη τριτη ημερα
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N,W (99\%) HF,RP,CP,TR,OC ¦ μετα τρεις ημερας ℵB,C,D (0.7\%) NU ¦ long omission (0.3\%)}}} ἀναστήσεται.»


\par }{\SH Selfish ambition rebuked
\par }
{\PP \VS{35}Καὶ προσπορεύονται αὐτῷ Ἰάκωβος καὶ Ἰωάννης, οἱ\FTNT{*}{{\FR 10:35 }{\FT{οι
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵD,W (67.3\%) HF,RP,CP,TR,NU ¦ — A,N (32.4\%) OC ¦ 1 δυο B,C (0.3\%)}}} υἱοὶ Ζεβεδαίου, λέγοντες,\FTNT{†}{{\FR 10:35 }{\FT{λεγοντες
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N,W [98.5\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ 1 αυτω ℵB,C(D) [1.5\%] NU}}} «Διδάσκαλε, θέλομεν ἵνα ὃ ἐὰν αἰτήσωμεν\FTNT{‡}{{\FR 10:35 }{\FT{αιτησωμεν
{\BD{f}}{\SUP{35}} [93\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ 1 σε (A)B,C [1\%] NU ¦ σε 1 N [5\%] ¦ σε ερωτησωμεν D [0.5\%] ¦ σε αιτησωμεθα W ¦ long omission ℵ}}} ποιήσῃς ἡμῖν.»

\VS{36}Ὁ δὲ εἶπεν αὐτοῖς, «Τί θέλετε ποιῆσαί με\FTNT{§}{{\FR 10:36 }{\FT{ποιησαι με
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N (90.7\%) HF,RP,CP,TR,OC ¦ ~ 21 (0.9\%) ¦ 1 W (2.5\%) ¦ ποιησω C(D) (2.7\%) ¦ ποιησω 2 (0.1\%) ¦ ~ 2 ποιησω B (0.3\%) [NU] ¦ ινα ποιησω (2.1\%) ¦ long omissions ℵ (0.6\%)}}} ὑμῖν;»

\VS{37}Οἱ δὲ εἶπον\FTNT{*}{{\FR 10:37 }{\FT{ειπον
{\IT{rell}} ¦ ειπαν B,C,D [0.5\%] NU ¦ long omission ℵ}}} αὐτῷ, «Δὸς ἡμῖν ἵνα εἷς ἐκ δεξιῶν σου\FTNT{†}{{\FR 10:37 }{\FT{εκ δεξιων σου
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D,N,W [99\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ ~ 312 ℵB,C [1\%] NU}}} καὶ εἷς ἐξ εὐωνύμων σου\FTNT{‡}{{\FR 10:37 }{\FT{εξ ευωνυμων σου
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,N [98\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ 12 D,W [1\%] ¦ ~ 312 ℵ ¦ 1 αριστερων B [0.5\%] NU}}} καθίσωμεν ἐν τῇ δόξῃ σου.»

\VS{38}Ὁ δὲ Ἰησοῦς εἶπεν αὐτοῖς· «Οὐκ οἴδατε τί αἰτεῖσθε. Δύνασθε πιεῖν τὸ ποτήριον ὃ ἐγὼ πίνω, καὶ\FTNT{§}{{\FR 10:38 }{\FT{και
{\BD{f}}{\SUP{35}} A [95\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ η ℵB,C,D,N,W [5\%] NU}}} τὸ βάπτισμα ὃ ἐγὼ βαπτίζομαι βαπτισθῆναι;»

\VS{39}Οἱ δὲ εἶπον\FTNT{*}{{\FR 10:39 }{\FT{ειπον
{\IT{rell}} ¦ ειπαν ℵB,D,W [1\%] NU ¦ λεγουσιν [0.5\%]}}} αὐτῷ, «Δυνάμεθα.» Ὁ δὲ Ἰησοῦς εἶπεν αὐτοῖς· «Τὸ μὲν\FTNT{†}{{\FR 10:39 }{\FT{μεν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D,N,W [99.5\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ — ℵB,C [0.5\%] NU}}} ποτήριον ὃ ἐγὼ πίνω πίεσθε, καὶ τὸ βάπτισμα ὃ ἐγὼ βαπτίζομαι βαπτισθήσεσθε·

\VS{40}τὸ δὲ καθίσαι ἐκ δεξιῶν μου καὶ\FTNT{‡}{{\FR 10:40 }{\FT{και
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,N [98.5\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ η ℵB,D,W [1.5\%] NU}}} ἐξ εὐωνύμων μου\FTNT{§}{{\FR 10:40 }{\FT{μου
{\BD{f}}{\SUP{35}} [35\%] TR ¦ — ℵA,B,C,D,N,W [65\%] HF,RP,CP,OC,NU}}} οὐκ ἔστιν ἐμὸν δοῦναι, ἀλλ᾿ οἷς ἡτοίμασται.»


\par }{\PP \VS{41}Καὶ ἀκούσαντες οἱ δέκα ἤρξαντο ἀγανακτεῖν περὶ Ἰακώβου καὶ Ἰωάννου.

\VS{42}Ὁ δὲ Ἰησοῦς προσκαλεσάμενος αὐτοὺς\FTNT{*}{{\FR 10:42 }{\FT{ο δε ιησους προσκαλεσαμενος αυτους
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N [98\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ ~ και 4513 (ℵ)B,C,D [1.5\%] NU ¦ 1234 [0.5\%] ¦ 124 W}}} λέγει αὐτοῖς· «Οἴδατε ὅτι οἱ δοκοῦντες ἄρχειν τῶν ἐθνῶν κατακυριεύουσιν αὐτῶν, καὶ οἱ μεγάλοι αὐτῶν κατεξουσιάζουσιν αὐτῶν.

\VS{43}Οὐχ οὕτως δὲ ἔσται\FTNT{†}{{\FR 10:43 }{\FT{εσται
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N (97.5\%) HF,RP,CP,TR,OC ¦ εστιν ℵB,C(D,W) (1.6\%) [NU] ¦ εστε (0.8\%) ¦ two other variants}}} ἐν ὑμῖν, ἀλλ᾿ ὃς ἐὰν\FTNT{‡}{{\FR 10:43 }{\FT{εαν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C [97\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ αν ℵB,D(W) [3\%] NU (N vacant)}}} θέλῃ γενέσθαι μέγας\FTNT{§}{{\FR 10:43 }{\FT{γενεσθαι μεγας
{\BD{f}}{\SUP{35}} A [95\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ ~ 21 ℵB,C(W) [5\%] NU ¦ ~ 2 ειναι D}}} ἐν ὑμῖν, ἔσται ὑμῶν διάκονος,\FTNT{*}{{\FR 10:43 }{\FT{υμων διακονος
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,B,C,D,W [98\%] HF,RP,CP,OC,NU ¦ ~ 21 [2\%] TR}}}

\VS{44}καὶ ὃς ἐὰν\FTNT{†}{{\FR 10:44 }{\FT{εαν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C [85\%] HF,RP,CP,OC ¦ αν ℵB,D,W [15\%] TR,NU}}} θέλῃ ὑμῶν γενέσθαι\FTNT{‡}{{\FR 10:44 }{\FT{υμων γενεσθαι
{\BD{f}}{\SUP{35}} A [95\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ εν υμιν ειναι ℵB,C [2\%] NU ¦ ~ 21 [2\%] ¦ 1 ειναι D,W [1\%]}}} πρῶτος, ἔσται πάντων δοῦλος.

\VS{45}Καὶ γὰρ ὁ Υἱὸς τοῦ Ἀνθρώπου οὐκ ἦλθεν διακονηθῆναι, ἀλλὰ διακονῆσαι, καὶ δοῦναι τὴν ψυχὴν αὐτοῦ λύτρον ἀντὶ πολλῶν.»


\par }{\SH Blind Bartimaeus
\par }
{\PP \VS{46}Καὶ ἔρχονται εἰς Ἱεριχώ.\FTNT{§}{{\FR 10:46 }{\FT{ἱεριχω
{\BD{f}}{\SUP{35}} OC ¦ ἰεριχω HF,RP,CP,TR,NU (twice)}}} Καὶ ἐκπορευομένου αὐτοῦ ἀπὸ Ἱεριχώ, καὶ τῶν μαθητῶν αὐτοῦ καὶ ὄχλου ἱκανοῦ,\FTNT{*}{{\FR 10:46 }{\FT{ικανου
{\BD{f}}{\SUP{35}} A [90\%] HF,RP,CP,TR ¦ 1 ο ℵB,C,D,W [10\%] OC,NU}}} υἱὸς Τιμαίου, Βαρτιμαῖος ὁ
\FTNT{†}{{\FR 10:46 }{\FT{ο
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C [98\%] HF,RP,CP,TR ¦ — ℵB,D,W [2\%] OC,NU}}} τυφλός, ἐκάθητο παρὰ τὴν ὁδὸν προσαιτῶν.\FTNT{‡}{{\FR 10:46 }{\FT{εκαθητο παρα την οδον προσαιτων
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,W (99\%) HF,RP,CP,TR,OC ¦ 1234 C (0.2\%) ¦ ~ (+και ℵ) προσαιτης 1234 (ℵ)B (0.5\%) NU ¦ 1234 επαιτων D (0.2\%) ¦ two other variants}}}

\VS{47}Καὶ ἀκούσας ὅτι Ἰησοῦς ὁ Ναζωραῖός ἐστιν,\FTNT{§}{{\FR 10:47 }{\FT{ο ναζωραιος εστιν
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,C (98.5\%) HF,RP,CP,TR,OC ¦ 1 ναζωρηνος 3 (0.4\%) ¦ 1 ναζαρηνος 3 (D)W (1.1\%) NU ¦ ~ 31 ναζαρηνος B ¦ one other variant}}} ἤρξατο κράζειν καὶ λέγειν, «Ὁ υἱὸς\FTNT{*}{{\FR 10:47 }{\FT{ο υιος
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,W [97\%] HF,RP,CP,TR ¦ 2 D [1.5\%] ¦ υιε ℵB,C [1.5\%] OC,NU}}} Δαυίδ, Ἰησοῦ, ἐλέησόν με.»

\VS{48}Καὶ ἐπετίμων αὐτῷ πολλοὶ ἵνα σιωπήσῃ, ὁ δὲ πολλῷ μᾶλλον ἔκραζεν, «Υἱὲ Δαυίδ, ἐλέησόν με.»

\VS{49}Καὶ στὰς ὁ Ἰησοῦς εἶπεν αὐτὸν φωνηθῆναι.\FTNT{†}{{\FR 10:49 }{\FT{αυτον φωνηθηναι
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D,W [96.5\%] HF,RP,CP,TR ¦ αυτω 2 [1\%] ¦ ~ 21 [1\%] ¦ ~ φωνησατε 1 ℵB,C [1.5\%] OC,NU}}} Καὶ φωνοῦσιν τὸν τυφλόν, λέγοντες αὐτῷ, «Θάρσει, ἔγειραι,\FTNT{‡}{{\FR 10:49 }{\FT{εγειραι
{\BD{f}}{\SUP{35}} [70\%] HF,RP,CP,TR ¦ εγειρε ℵA,B,C,D,W [28\%] OC,NU ¦ εγειρου [2\%]}}} φωνεῖ σε.»

\VS{50}Ὁ δὲ ἀποβαλὼν τὸ ἱμάτιον αὐτοῦ, ἀναστὰς\FTNT{§}{{\FR 10:50 }{\FT{αναστας
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,W [98.5\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ αναπηδησας ℵB,D [1.5\%] NU}}} ἦλθεν πρὸς τὸν Ἰησοῦν.

\VS{51}Καὶ ἀποκριθεὶς λέγει αὐτῷ ὁ Ἰησοῦς,\FTNT{*}{{\FR 10:51 }{\FT{λεγει αυτω ο ιησους
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,W [95\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ ~ 234 ειπεν ℵB,C,D [1.5\%] NU ¦ ~ 3412 [3\%] ¦ two other variants [0.5\%]}}} «Τί θέλεις ποιήσω σοί;»\FTNT{†}{{\FR 10:51 }{\FT{θελεις ποιησω σοι
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D,W [96\%] HF,RP,CP,TR ¦ ~ 312 ℵB,C [4\%] OC,NU}}} Ὁ δὲ τυφλὸς εἶπεν αὐτῷ, «Ῥαβουνί,\FTNT{‡}{{\FR 10:51 }{\FT{ραβουνι
{\BD{f}}{\SUP{35}} [35\%] CP ¦ ραββουνι ℵA,W [59\%] HF,RP,OC,NU ¦ ραββονι [5\%] TR ¦ ραββουνει B,C [0.5\%] ¦ κυριε ραββει D ¦ two other variants [0.5\%]}}} ἵνα ἀναβλέψω.»

\VS{52}Ὁ δὲ\FTNT{§}{{\FR 10:52 }{\FT{ο δε
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,C,D(W) [99\%] HF,RP,CP,TR ¦ ~ και 1 B [1\%] OC,NU}}} Ἰησοῦς εἶπεν αὐτῷ, «Ὕπαγε· ἡ πίστις σου σέσωκέν σε.» Καὶ εὐθέως\FTNT{*}{{\FR 10:52 }{\FT{ευθεως
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,D,W [99\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ ευθυς ℵB [1\%] NU}}} ἀνέβλεψεν, καὶ ἠκολούθησεν\FTNT{†}{{\FR 10:52 }{\FT{ηκολουθησεν
{\BD{f}}{\SUP{35}} [30\%] CP ¦ ηκολουθει ℵA,B,C,D,W [69\%] HF,RP,TR,OC,NU ¦ ηκολουθη [1\%]}}} τῷ Ἰησοῦ\FTNT{‡}{{\FR 10:52 }{\FT{τω ιησου
{\BD{f}}{\SUP{35}} [95\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ αυτω ℵA,B,C,D,W [5\%] NU}}} ἐν τῇ ὁδῷ.




\par }{\MS The last week

\par }\Chap{11}{\SH The ‘triumphal’ entry—Sunday, 03/31/30 AD
\par }
{\MM \VerseOne{1}Καὶ ὅτε ἐγγίζουσιν εἰς Ἱερουσαλήμ,\FTNT{*}{{\FR 11:1 }{\FT{ιερουσαλημ
{\BD{f}}{\SUP{35}} A [90\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ ιεροσαλυμα ℵB,C,D,W [10\%] NU}}} εἰς Βηθσφαγῆ\FTNT{†}{{\FR 11:1 }{\FT{βηθσφαγη
{\BD{f}}{\SUP{35}} [70\%] HF,RP,CP,OC ¦ βηθφαγη ℵA,C,W [30\%] TR,NU ¦ βηδφαγη B ¦ — D}}} καὶ Βηθανίαν, πρὸς τὸ Ὄρος τῶν Ἐλαιῶν, ἀποστέλλει δύο τῶν μαθητῶν αὐτοῦ

\VS{2}καὶ λέγει αὐτοῖς· «Ὑπάγετε εἰς τὴν κώμην τὴν κατέναντι ὑμῶν· καὶ εὐθέως\FTNT{‡}{{\FR 11:2 }{\FT{ευθεως
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,D,W [99\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ ευθυς ℵB [1\%] NU}}} εἰσπορευόμενοι εἰς αὐτὴν εὑρήσετε πῶλον δεδεμένον, ἐφ᾿ ὃν οὐδεὶς ἀνθρώπων\FTNT{§}{{\FR 11:2 }{\FT{ανθρωπων
{\BD{f}}{\SUP{35}} D [95\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ 1 ουπω ℵC [1\%] ¦ ουπω 1 B(W) [3\%] NU ¦ πωποτε 1 A [0.5\%]}}} κεκάθικεν. Λύσαντες αὐτὸν ἀγάγετε.\FTNT{*}{{\FR 11:2 }{\FT{κεκαθικεν (-ηκεν 2\%) λυσαντες αυτον αγαγετε
{\BD{f}}{\SUP{35}} A(D)(W) [99\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ εκαθισεν λυσατε αυτον και φερετε ℵB,C [1\%] NU}}}

\VS{3}Καὶ ἐάν τις ὑμῖν εἴπῃ, ‹Τί ποιεῖτε τοῦτο;› εἴπατε ὅτι\FTNT{†}{{\FR 11:3 }{\FT{οτι
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,C,D,W [99.5\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ — B [0.5\%] NU}}} ‹Ὁ Κύριος αὐτοῦ χρείαν ἔχει,› καὶ εὐθέως\FTNT{‡}{{\FR 11:3 }{\FT{ευθεως
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,W [99\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ ευθυς ℵB,C,D [1\%] NU}}} αὐτὸν ἀποστέλλει\FTNT{§}{{\FR 11:3 }{\FT{αυτον αποστελλει
{\BD{f}}{\SUP{35}} A [83\%] HF,RP,CP ¦ ~ 21 [1\%] ¦ 1 αποστελει W [15\%] TR ¦ 12 παλιν ℵD [0.5\%] OC,NU ¦ ~ 2 παλιν 1 B ¦ παλιν 12 C}}} ὧδε.»


\par }{\PP \VS{4}Ἀπῆλθον δὲ\FTNT{*}{{\FR 11:4 }{\FT{απηλθον δε
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,W [97\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ 1 ουν [2\%] ¦ ~ και 1 ℵB [0.5\%] NU ¦ ~ και απελθοντες D [0.5\%]}}} καὶ εὗρον τὸν\FTNT{†}{{\FR 11:4 }{\FT{τον
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵC [65\%] TR,OC ¦ — A,B,D,W [35\%] HF,RP,CP,NU}}} πῶλον δεδεμένον πρὸς τὴν\FTNT{‡}{{\FR 11:4 }{\FT{την
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,C,D [99\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ — B,W [1\%] NU}}} θύραν, ἔξω ἐπὶ τοῦ ἀμφόδου, καὶ λύουσιν αὐτόν.

\VS{5}Καί τινες τῶν ἐκεῖ ἑστώτων\FTNT{§}{{\FR 11:5 }{\FT{εστωτων
{\BD{f}}{\SUP{35}} W [30\%] CP ¦ εστηκοτων ℵA,B,C,D [70\%] HF,RP,TR,OC,NU}}} ἔλεγον αὐτοῖς, «Τί ποιεῖτε, λύοντες τὸν πῶλον;»

\VS{6}Οἱ δὲ εἶπον\FTNT{*}{{\FR 11:6 }{\FT{ειπον
{\IT{rell}} ¦ ειπαν A [1\%] NU}}} αὐτοῖς καθὼς ἐνετείλατο\FTNT{†}{{\FR 11:6 }{\FT{ενετειλατο
{\BD{f}}{\SUP{35}} A [96\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ ειπεν ℵB,C,W [4\%] NU ¦ ειρηκει D}}} ὁ Ἰησοῦς, καὶ ἀφῆκαν αὐτούς.

\VS{7}Καὶ ἤγαγον\FTNT{‡}{{\FR 11:7 }{\FT{ηγαγον
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D [96.5\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ αγουσιν ℵC,W [3\%] ¦ φερουσιν B [0.5\%] NU}}} τὸν πῶλον πρὸς τὸν Ἰησοῦν, καὶ ἐπέβαλον\FTNT{§}{{\FR 11:7 }{\FT{επεβαλον
{\BD{f}}{\SUP{35}} A [96\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ επιβαλλουσιν ℵB,C,D,W [4\%] NU}}} αὐτῷ τὰ ἱμάτια αὐτῶν, καὶ ἐκάθισεν ἐπ᾿ αὐτῷ.\FTNT{*}{{\FR 11:7 }{\FT{αυτω
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N,W [98\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ αυτον ℵB,C,D [2\%] NU}}}

\VS{8}Πολλοὶ δὲ\FTNT{†}{{\FR 11:8 }{\FT{πολλοι δε
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D,N,W [99\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ ~ και 1 ℵB,C [1\%] NU}}} τὰ ἱμάτια αὐτῶν ἔστρωσαν εἰς τὴν ὁδόν, ἄλλοι δὲ στοιβάδας\FTNT{‡}{{\FR 11:8 }{\FT{στοιβαδας
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C [70\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ στιβαδας ℵB(D) [28\%] NU ¦ στυβαδας N [1\%] ¦ one other variant ¦ long omission W}}} ἔκοπτον\FTNT{§}{{\FR 11:8 }{\FT{εκοπτον
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,D,N (97.4\%) HF,RP,CP,TR,OC ¦ κοψαντες ℵB (0.5\%) NU ¦ long omissions W (2.1\%)}}} ἐκ τῶν δένδρων\FTNT{*}{{\FR 11:8 }{\FT{δενδρων
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D,N (97.2\%) HF,RP,CP,TR,OC ¦ αγρων ℵB,C (0.6\%) NU ¦ long omissions W (2.2\%)}}} καὶ ἐστρώννυον εἰς τὴν ὁδόν.\FTNT{†}{{\FR 11:8 }{\FT{και εστρωννυον εις την οδον
{\BD{f}}{\SUP{35}} A(D) (79.8\%) HF,RP,CP,TR,OC ¦ 12 εν τη 5 N (17.5\%) ¦ — ℵB,C (0.6\%) NU ¦ long omissions W (2.1\%)}}}

\VS{9}Καὶ οἱ προάγοντες καὶ οἱ ἀκολουθοῦντες ἔκραζον, λέγοντες·\FTNT{‡}{{\FR 11:9 }{\FT{λεγοντες
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D,N,W [99\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ — ℵB,C [1\%] NU}}} «Ὡσαννά.» «Εὐλογημένος ὁ ἐρχόμενος ἐν ὀνόματι Κυρίου.»

\VS{10}«Εὐλογημένη ἡ ἐρχομένη βασιλεία ἐν ὀνόματι Κυρίου\FTNT{§}{{\FR 11:10 }{\FT{εν ονοματι κυριου
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N [95\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ — ℵB,C,D,W [5\%] NU}}} τοῦ πατρὸς ἡμῶν Δαυίδ.» «Ὡσαννὰ ἐν τοῖς ὑψίστοις.»


\par }{\PP \VS{11}Καὶ εἰσῆλθεν εἰς Ἱεροσόλυμα ὁ Ἰησοῦς, καὶ\FTNT{*}{{\FR 11:11 }{\FT{ο ιησους και
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N [96\%] HF,RP,TR,OC ¦ 12 [2\%] CP ¦ — ℵB,C,W [1\%] NU ¦ 3 D [1\%]}}} εἰς τὸ ἱερόν. Καὶ περιβλεψάμενος πάντα, ὀψίας ἤδη οὔσης τῆς ὥρας, ἐξῆλθεν εἰς Βηθανίαν μετὰ τῶν δώδεκα.


\par }{\SH A barren fig tree
\par }
{\PP \VS{12}Καὶ τῇ ἐπαύριον, ἐξελθόντων αὐτῶν ἀπὸ Βηθανίας, ἐπείνασεν.

\VS{13}Καὶ ἰδὼν συκῆν\FTNT{†}{{\FR 11:13 }{\FT{συκην
{\BD{f}}{\SUP{35}} [86\%] HF,RP,CP,TR ¦ 1 απο A,B,C,N(D,W) [10\%] OC,NU ¦ 1 μιαν απο ℵ [2\%] ¦ 1 μιαν [2\%]}}} μακρόθεν ἔχουσαν φύλλα, ἦλθεν εἰ ἄρα εὑρήσει τι\FTNT{‡}{{\FR 11:13 }{\FT{ευρησει τι
{\BD{f}}{\SUP{35}} [90\%] HF,RP,CP,TR ¦ ~ 21 ℵA,B,C,N(W) [9\%] OC,NU ¦ ευρησων 2 [0.5\%] ¦ D is wild}}} ἐν αὐτῇ. Καὶ ἐλθὼν ἐπ᾿ αὐτὴν οὐδὲν εὗρεν εἰ μὴ φύλλα, οὐ γὰρ ἦν καιρὸς\FTNT{§}{{\FR 11:13 }{\FT{ου γαρ ην καιρος
{\BD{f}}{\SUP{35}} A [98\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ 124 N ¦ ~ ο 24 ουκ 3 ℵB,C [1\%] NU ¦ 123 ο 4 D,W [0.5\%]}}} σύκων.

\VS{14}Καὶ ἀποκριθεὶς ὁ Ἰησοῦς\FTNT{*}{{\FR 11:14 }{\FT{ο ιησους
{\BD{f}}{\SUP{35}} (W) [90\%] HF,RP,CP,TR ¦ — ℵA,B,C,D,N [10\%] OC,NU}}} εἶπεν αὐτῇ, «Μηκέτι ἐκ σοῦ εἰς τὸν αἰῶνα\FTNT{†}{{\FR 11:14 }{\FT{εκ σου εις τον αιωνα
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N [96\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ ~ 34512 ℵB,C(D)W [4\%] NU}}} μηδεὶς καρπὸν φάγῃ.»\FTNT{‡}{{\FR 11:14 }{\FT{φαγη
{\BD{f}}{\SUP{35}} D,W [35\%] CP ¦ φαγοι ℵA,B,C,N [65\%] HF,RP,TR,OC,NU ¦ φαγει [0.5\%]}}} Καὶ ἤκουον οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ.


\par }{\SH Jesus ‘purifies’ the temple (2nd time)—Monday, 04/01/30 AD
\par }
{\PP \VS{15}Καὶ ἔρχονται\FTNT{§}{{\FR 11:15 }{\FT{ερχονται
{\IT{rell}} ¦ 1 παλιν N [1\%] OC}}} εἰς Ἱεροσόλυμα, καὶ εἰσελθὼν ὁ Ἰησοῦς\FTNT{*}{{\FR 11:15 }{\FT{ο ιησους
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N [96\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ — ℵB,C(D)W [4\%] NU}}} εἰς τὸ ἱερὸν ἤρξατο ἐκβάλλειν τοὺς πωλοῦντας καὶ\FTNT{†}{{\FR 11:15 }{\FT{και
{\BD{f}}{\SUP{35}} D [97\%] HF,RP,CP,TR ¦ 1 τους ℵA,B,C,N [3\%] OC,NU ¦ — W}}} ἀγοράζοντας ἐν τῷ ἱερῷ, καὶ τὰς τραπέζας τῶν κολλυβιστῶν καὶ τὰς καθέδρας τῶν πωλούντων τὰς περιστερὰς κατέστρεψεν.

\VS{16}Καὶ οὐκ ἤφιεν ἵνα τις διενέγκῃ σκεῦος διὰ τοῦ ἱεροῦ.

\VS{17}Καὶ ἐδίδασκεν λέγων\FTNT{‡}{{\FR 11:17 }{\FT{λεγων
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D,N,W [98\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ και ελεγεν ℵB,C [2\%] NU}}} αὐτοῖς· «Οὐ γέγραπται ὅτι ‹Ὁ οἶκός μου οἶκος προσευχῆς κληθήσεται πᾶσιν τοῖς ἔθνεσιν›; Ὑμεῖς δὲ ἐποιήσατε αὐτὸν\FTNT{§}{{\FR 11:17 }{\FT{εποιησατε αυτον
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵC(D)N,W [94\%] HF,RP,CP,TR ¦ ~ 21 A [5\%] OC ¦ πεποιηκατε 2 B [1\%] NU}}} σπήλαιον λῃστῶν.»


\par }{\PP \VS{18}Καὶ ἤκουσαν οἱ γραμματεῖς καὶ οἱ ἀρχιερεῖς,\FTNT{*}{{\FR 11:18 }{\FT{γραμματεις και οι αρχιερεις
{\BD{f}}{\SUP{35}} N [94\%] HF,RP,CP,TR ¦ ~ 4231 ℵA,B,C,D,W [6\%] NU ¦ 123 φαρισαιοι 234 OC ¦ one other variant [0.5\%]}}} καὶ ἐζήτουν πῶς αὐτὸν ἀπολέσουσιν·\FTNT{†}{{\FR 11:18 }{\FT{απολεσουσιν
{\BD{f}}{\SUP{35}} [35\%] TR ¦ απολεσωσιν ℵA,B,C,D,N,W [65\%] HF,RP,CP,OC,NU}}} ἐφοβοῦντο γὰρ αὐτόν, ὅτι πᾶς\FTNT{‡}{{\FR 11:18 }{\FT{οτι πας
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D,N [97\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ ~ 2 γαρ ℵB,C,W [3\%] NU}}} ὁ ὄχλος ἐξεπλήσσετο ἐπὶ τῇ διδαχῇ αὐτοῦ.

\VS{19}Καὶ ὅτε\FTNT{§}{{\FR 11:19 }{\FT{οτε
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D,N [96\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ οταν ℵB,C,W [4\%] NU}}} ὀψὲ ἐγένετο, ἐξεπορεύετο\FTNT{*}{{\FR 11:19 }{\FT{εξεπορευετο
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵC,D,N [97\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ εξεπορευοντο A,B(W) [3\%] NU}}} ἔξω τῆς πόλεως.


\par }{\SH How to drown a mountain
\par }
{\PP \VS{20}Καὶ πρωῒ παραπορευόμενοι,\FTNT{†}{{\FR 11:20 }{\FT{πρωι παραπορευομενοι
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N [97\%] HF,RP,CP,TR ¦ ~ 21 B,C(D)W [3\%] OC,NU ¦ ~ παρεπορευετο 1 ℵ}}} εἶδον τὴν συκῆν ἐξηραμμένην ἐκ ῥιζῶν.

\VS{21}Καὶ ἀναμνησθεὶς ὁ Πέτρος λέγει αὐτῷ· «Ῥαββί, ἴδε, ἡ συκῆ ἣν κατηράσω ἐξήρανται.»

\VS{22}Καὶ ἀποκριθεὶς ὁ
\FTNT{‡}{{\FR 11:22 }{\FT{ο
{\IT{rell}} ¦ — [5\%] TR}}} Ἰησοῦς λέγει αὐτοῖς· «Ἔχετε πίστιν Θεοῦ.

\VS{23}Ἀμὴν γὰρ\FTNT{§}{{\FR 11:23 }{\FT{γαρ
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,W [96\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ — ℵB,D,N [4\%] NU}}} λέγω ὑμῖν ὅτι ὃς ἂν εἴπῃ τῷ ὄρει τούτῳ, ‹Ἄρθητι καὶ βλήθητι εἰς τὴν θάλασσαν,› καὶ μὴ διακριθῇ ἐν τῇ καρδίᾳ αὐτοῦ ἀλλὰ πιστεύσῃ\FTNT{*}{{\FR 11:23 }{\FT{πιστευση
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,D,N,W [93.4\%] HF,RP,TR ¦ πιστευσει [5\%] OC ¦ πιστευη ℵB (0.7\%) NU ¦ πιστευει (0.7\%) CP ¦ four other variants (0.2\%)}}} ὅτι ἃ λέγει\FTNT{†}{{\FR 11:23 }{\FT{α λεγει
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,W (98\%) HF,RP,CP,TR,OC ¦ ο 2 (0.2\%) ¦ 1 λαλει (0.3\%) ¦ 1 ειπη (0.1\%) ¦ ο λαλει ℵB,N (1.1\%) NU ¦ — D (0.3\%)}}} γίνεται, ἔσται αὐτῷ ὃ ἐὰν εἴπῃ.\FTNT{‡}{{\FR 11:23 }{\FT{ο εαν ειπη
{\BD{f}}{\SUP{35}} A(D)N (98\%) HF,RP,CP,TR,OC ¦ οσα 23 (0.6\%) ¦ οτι 23 (0.2\%) ¦ — ℵB,C,W (1.2\%) NU}}}

\VS{24}Διὰ τοῦτο λέγω ὑμῖν, πάντα ὅσα ἂν\FTNT{§}{{\FR 11:24 }{\FT{αν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A [97\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ εαν N [1.5\%] ¦ — ℵB,C,D,W [1.5\%] NU}}} προσευχόμενοι\FTNT{*}{{\FR 11:24 }{\FT{προσευχομενοι
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N,W [98.5\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ προσευχεσθε και ℵB,C,D [1.5\%] NU}}} αἰτῆσθε,\FTNT{†}{{\FR 11:24 }{\FT{αιτησθε
{\BD{f}}{\SUP{35}} [50\%] HF,RP,CP ¦ αιτεισθε ℵA,B,C,D,N,W [48\%] TR,OC,NU ¦ αιτησησθε [0.5\%] ¦ αιτησητε [0.5\%] ¦ three other readings}}} πιστεύετε ὅτι λαμβάνετε,\FTNT{‡}{{\FR 11:24 }{\FT{λαμβανετε
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N (98.1\%) HF,RP,CP,TR,OC ¦ ελαβετε ℵB,C,W (0.7\%) NU ¦ ληψεσθε (0.5\%) ¦ λημψεσθε D (0.2\%) ¦ long omissions (0.5\%)}}} καὶ ἔσται ὑμῖν.


\par }{\PP \VS{25}»Καὶ ὅταν στήκητε\FTNT{§}{{\FR 11:25 }{\FT{στηκητε
{\BD{f}}{\SUP{35}} B,N,W [90\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ στηκετε A,C,D [10\%] NU ¦ στητε ℵ}}} προσευχόμενοι, ἀφίετε, εἴ τι ἔχετε κατά τινος, ἵνα καὶ ὁ Πατὴρ ὑμῶν, ὁ ἐν τοῖς οὐρανοῖς, ἀφῇ ὑμῖν τὰ παραπτώματα ὑμῶν.

\VS{26}Εἰ δὲ ὑμεῖς οὐκ ἀφίετε, οὐδὲ ὁ Πατὴρ ὑμῶν ὁ ἐν τοῖς οὐρανοῖς\FTNT{*}{{\FR 11:26 }{\FT{ο εν τοις ουρανοις
{\IT{rell}} ¦ — [1\%] OC}}} ἀφήσει τὰ παραπτώματα ὑμῶν.»\FTNT{†}{{\FR 11:26 }{\FT{whole verse 26
{\BD{f}}{\SUP{35}} A(C)(D)(N) [96\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ — ℵB,W [4\%] NU (an easy case of homoioteleuton)}}}


\par }{\SH Jesus’ authority questioned—Tuesday, 04/02/30 AD
\par }
{\PP \VS{27}Καὶ ἔρχονται πάλιν εἰς Ἱεροσόλυμα. Καὶ ἐν τῷ ἱερῷ περιπατοῦντος αὐτοῦ, ἔρχονται πρὸς αὐτὸν οἱ ἀρχιερεῖς καὶ οἱ γραμματεῖς καὶ οἱ πρεσβύτεροι.

\VS{28}Καὶ λέγουσιν\FTNT{‡}{{\FR 11:28 }{\FT{λεγουσιν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D,N [98\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ ελεγον 𝕻{\SUP{45v}}ℵB,C,W [2\%] NU}}} αὐτῷ, «Ἐν ποίᾳ ἐξουσίᾳ ταῦτα ποιεῖς;» καὶ\FTNT{§}{{\FR 11:28 }{\FT{και
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N,W [98\%] HF,RP,CP,TR ¦ η ℵB [1.5\%] OC,NU ¦ — C(D) [0.5\%]}}} «Τίς σοι τὴν ἐξουσίαν ταύτην ἔδωκεν\FTNT{*}{{\FR 11:28 }{\FT{την εξουσιαν ταυτην εδωκεν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N [93\%] HF,RP,CP,TR ¦ 123 δεδωκεν 𝕻{\SUP{45v}} [2\%] ¦ ~ 4123 ℵB,C [4\%] OC,NU ¦ ~ 4312 [1\%] ¦ ~ 3124 W ¦ — D}}} ἵνα ταῦτα ποιῇς;»

\VS{29}Ὁ δὲ Ἰησοῦς ἀποκριθεὶς\FTNT{†}{{\FR 11:29 }{\FT{αποκριθεις
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D,N,W [98.5\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ — ℵB,C [1.5\%] NU}}} εἶπεν αὐτοῖς· «Ἐπερωτήσω ὑμᾶς καὶ ἐγὼ\FTNT{‡}{{\FR 11:29 }{\FT{υμας και εγω
{\BD{f}}{\SUP{35}} [60\%] HF,RP,CP ¦ 1 καγω ℵD,N,W [38\%] TR,OC ¦ ~ καγω 1 A [1\%] ¦ 1 B,C [1\%] NU}}} ἕνα λόγον· καὶ ἀποκρίθητέ μοι, καὶ ἐρῶ ὑμῖν ἐν ποίᾳ ἐξουσίᾳ ταῦτα ποιῶ.

\VS{30}Τὸ βάπτισμα\FTNT{§}{{\FR 11:30 }{\FT{βαπτισμα
{\BD{f}}{\SUP{35}} N,W [99\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ 1 το ℵA,B,C,D [1\%] NU}}} Ἰωάννου· ἐξ οὐρανοῦ ἦν ἢ ἐξ ἀνθρώπων;»\FTNT{*}{{\FR 11:30 }{\FT{ανθρωπων
{\BD{f}}{\SUP{35}} [20\%] ¦ 1 αποκριθητε μοι 𝕻{\SUP{45}}ℵA,B,C,D,N,W [80\%] HF,RP,CP,TR,OC,NU}}}

\VS{31}Καὶ ἐλογίζοντο\FTNT{†}{{\FR 11:31 }{\FT{ελογιζοντο
{\BD{f}}{\SUP{35}} A(N) [94\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ διελογιζοντο B,C,D,W [6\%] NU ¦ προσελογιζοντο ℵ}}} πρὸς ἑαυτούς, λέγοντες· «Ἐὰν εἴπωμεν, ‹Ἐξ οὐρανοῦ,› ἐρεῖ, ‹Διὰ τί οὖν\FTNT{‡}{{\FR 11:31 }{\FT{ουν
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵB,D,N [97\%] HF,RP,CP,TR,OC[NU] ¦ — A,C,W [3\%]}}} οὐκ ἐπιστεύσατε αὐτῷ;›

\VS{32}Ἀλλ᾿\FTNT{§}{{\FR 11:32 }{\FT{αλλ
{\BD{f}}{\SUP{35}} N [80\%] HF,RP,CP ¦ αλλα ℵA,B,C [1\%] OC,NU ¦ 1 εαν W [18\%] TR ¦ εαν D [1\%] ¦ one other variant}}} εἴπωμεν, ‹Ἐξ ἀνθρώπων› »—ἐφοβοῦντο τὸν λαόν,\FTNT{*}{{\FR 11:32 }{\FT{λαον
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D,W (95.1\%) HF,RP,CP,TR,OC ¦ οχλον ℵB,C,N (4.6\%) NU ¦ four other variants (0.2\%)}}} ἅπαντες γὰρ εἶχον τὸν Ἰωάννην ὅτι ὄντως\FTNT{†}{{\FR 11:32 }{\FT{οτι οντως
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,W (93.8\%) HF,RP,CP,TR ¦ 1 ℵ (3.2\%) OC ¦ ~ 21 B,C (0.9\%) NU ¦ 2 (0.1\%) ¦ ως N (1\%) ¦ six combinations with ως (0.7\%) ¦ 1 αληθως D ¦ — (0.1\%)}}} προφήτης ἦν.

\VS{33}Καὶ ἀποκριθέντες λέγουσιν τῷ Ἰησοῦ,\FTNT{‡}{{\FR 11:33 }{\FT{λεγουσιν τω ιησου
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D [97\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ ~ 231 ℵB,C,N,W [3\%] NU}}} «Οὐκ οἴδαμεν.» Καὶ ὁ Ἰησοῦς ἀποκριθεὶς\FTNT{§}{{\FR 11:33 }{\FT{ο ιησους αποκριθεις
{\BD{f}}{\SUP{35}} W [94\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ ~ 312 A,D [4\%] ¦ 12 ℵB,C,N [2\%] NU}}} λέγει αὐτοῖς, «Οὐδὲ ἐγὼ λέγω ὑμῖν ἐν ποίᾳ ἐξουσίᾳ ταῦτα ποιῶ.»




\par }\Chap{12}{\SH Parable of wicked tenants
\par }
{\PP \VerseOne{1}Καὶ ἤρξατο αὐτοῖς ἐν παραβολαῖς λέγειν·\FTNT{*}{{\FR 12:1 }{\FT{λεγειν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,D(N) [96\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ λαλειν ℵB,W [4\%] NU ¦ one other variant}}} «Ἀμπελῶνα ἐφύτευσεν ἄνθρωπος\FTNT{†}{{\FR 12:1 }{\FT{εφυτευσεν ανθρωπος
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D [96\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ ~ 21 ℵB,C(N)(W) [4\%] NU}}}—καὶ περιέθηκεν φραγμὸν καὶ ὤρυξεν ὑπολήνιον καὶ ᾠκοδόμησεν πύργον—καὶ ἐξέδοτο\FTNT{‡}{{\FR 12:1 }{\FT{εξεδοτο
{\BD{f}}{\SUP{35}} D,N,W [99\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ εξεδετο ℵA,B,C [1\%] NU}}} αὐτὸν γεωργοῖς καὶ ἀπεδήμησεν.

\VS{2}Καὶ ἀπέστειλεν πρὸς τοὺς γεωργοὺς τῷ καιρῷ δοῦλον, ἵνα παρὰ τῶν γεωργῶν λάβῃ ἀπὸ τοῦ καρποῦ\FTNT{§}{{\FR 12:2 }{\FT{του καρπου
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D,W [97.5\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ των καρπων ℵB,C,N [2\%] NU ¦ two other variants [0.5\%]}}} τοῦ ἀμπελῶνος.

\VS{3}Οἱ δὲ\FTNT{*}{{\FR 12:3 }{\FT{οι δε
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,N,W [98\%] HF,RP,CP,TR ¦ και ℵB,D [2\%] OC,NU}}} λαβόντες αὐτόν, ἔδηραν\FTNT{†}{{\FR 12:3 }{\FT{εδηραν
{\BD{f}}{\SUP{35}} [30\%] ¦ εδειραν ℵA,B,C,D(W) [70\%] HF,RP,CP,TR,OC,NU ¦ εδιραν N}}} καὶ ἀπέστειλαν κενόν.

\VS{4}Καὶ πάλιν ἀπέστειλεν πρὸς αὐτοὺς ἄλλον δοῦλον, κἀκεῖνον λιθοβολήσαντες\FTNT{‡}{{\FR 12:4 }{\FT{λιθοβολησαντες
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,N [96\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ λιθοβολισαντες [1\%] ¦ — ℵB,D,W [3\%] NU}}} ἐκεφαλαίωσαν,\FTNT{§}{{\FR 12:4 }{\FT{εκεφαλαιωσαν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,D,N [98.5\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ εκεφαλιωσαν ℵB [0.5\%] NU ¦ κεφαλαιωσαντες (W) [1\%]}}} καὶ ἀπέστειλαν ἠτιμωμένον.\FTNT{*}{{\FR 12:4 }{\FT{απεστειλαν ητιμωμενον
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,N [98\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ ητιμασαν ℵB,D [1\%] NU ¦ 1 ητιμασμενον W [1\%]}}}

\VS{5}Καὶ πάλιν\FTNT{†}{{\FR 12:5 }{\FT{παλιν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N,W [98.5\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ — ℵB,C,D [1.5\%] NU}}} ἄλλον ἀπέστειλεν, κἀκεῖνον ἀπέκτειναν· καὶ πολλοὺς ἄλλους, τοὺς\FTNT{‡}{{\FR 12:5 }{\FT{τους
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,N,W [97\%] HF,RP,CP,TR ¦ ους ℵB,D [3\%] OC,NU}}} μὲν δαίροντες,\FTNT{§}{{\FR 12:5 }{\FT{δαιροντες
{\BD{f}}{\SUP{35}} [30\%] CP ¦ δεροντες ℵA,B,C,D,N,W [70\%] HF,RP,TR,OC,NU}}} τοὺς\FTNT{*}{{\FR 12:5 }{\FT{τους
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,N,W [97\%] HF,RP,CP,TR ¦ ους ℵB [3\%] OC,NU ¦ αλλους D}}} δὲ ἀποκτένοντες.\FTNT{†}{{\FR 12:5 }{\FT{αποκτενοντες
{\BD{f}}{\SUP{35}} N [80\%] HF,RP,CP ¦ αποκτεννοντες ℵA,C,D [15\%] OC,NU ¦ αποκτεινοντες [4\%] TR ¦ αποκτεννυντες B ¦ αποκτινοντες W ¦ four other spellings}}}

\VS{6}Ἔτι οὖν\FTNT{‡}{{\FR 12:6 }{\FT{ετι ουν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,D,N [97\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ 1 ℵB [1.5\%] NU ¦ υστερον δε W [1.5\%]}}} ἕνα υἱὸν ἔχων,\FTNT{§}{{\FR 12:6 }{\FT{υιον εχων
{\BD{f}}{\SUP{35}} N [97\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ ~ 21 A,C,D [1\%] ¦ ~ ειχεν 1 ℵB [1\%] NU ¦ 12 τον [1\%] ¦ αυτον 2 τον W}}} ἀγαπητὸν αὐτοῦ,\FTNT{*}{{\FR 12:6 }{\FT{αυτου
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{45v}}A,N,W [98.5\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ — ℵB,C,D [1.5\%] NU}}} ἀπέστειλεν καὶ\FTNT{†}{{\FR 12:6 }{\FT{και
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,N [98\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ — ℵB(D)W [2\%] NU}}} αὐτὸν πρὸς αὐτοὺς ἔσχατον,\FTNT{‡}{{\FR 12:6 }{\FT{προς αυτους εσχατον
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N,W (89.3\%) HF,RP,CP,TR ¦ 12 (1.6\%) ¦ ~ 312 ℵB,C (8.5\%) OC,NU ¦ 1 αυτον 3 (0.4\%) ¦ 3 D (0.2\%) ¦ one other variant}}} λέγων ὅτι ‹Ἐντραπήσονται τὸν υἱόν μου.›

\VS{7}Ἐκεῖνοι δὲ οἱ γεωργοὶ\FTNT{§}{{\FR 12:7 }{\FT{γεωργοι
{\IT{rell}} ¦ 1 θεασαμενοι αυτον ερχομενον [2\%] OC}}} εἶπον πρὸς ἑαυτοὺς\FTNT{*}{{\FR 12:7 }{\FT{ειπον προς εαυτους
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N [96\%] HF,RP(CP)TR ¦ ~ 231 [1\%] OC ¦ ~ 23 ειπαν ℵB,C,W [1\%] NU ¦ 1 [1\%] ¦ ειπαν 23 D}}} ὅτι ‹Οὗτός ἐστιν ὁ κληρονόμος. Δεῦτε, ἀποκτείνωμεν αὐτόν, καὶ ἡμῶν ἔσται ἡ κληρονομία.›

\VS{8}Καὶ λαβόντες αὐτὸν ἀπέκτειναν,\FTNT{†}{{\FR 12:8 }{\FT{αυτον απεκτειναν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D,N,W [98\%] HF,RP,CP,TR ¦ ~ 21 ℵB,C [1\%] OC,NU ¦ a different transposition [1\%]}}} καὶ ἐξέβαλον\FTNT{‡}{{\FR 12:8 }{\FT{εξεβαλον
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵW [95\%] HF,RP,CP,TR ¦ 1 αυτον A,B,C,D,N [5\%] OC,NU}}} ἔξω τοῦ ἀμπελῶνος.


\par }{\PP \VS{9}»Τί οὖν\FTNT{§}{{\FR 12:9 }{\FT{ουν
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,C,D,N,W [99.5\%] HF,RP,CP,TR,OC[NU] ¦ — B [0.5\%]}}} ποιήσει ὁ κύριος τοῦ ἀμπελῶνος; Ἐλεύσεται καὶ ἀπολέσει τοὺς γεωργούς,\FTNT{*}{{\FR 12:9 }{\FT{γεωργους
{\IT{rell}} ¦ 1 τουτους [1\%] OC}}} καὶ δώσει τὸν ἀμπελῶνα ἄλλοις.

\VS{10}Οὐδὲ τὴν Γραφὴν ταύτην ἀνέγνωτε· ‹Λίθον ὃν ἀπεδοκίμασαν οἱ οἰκοδομοῦντες, οὗτος ἐγενήθη εἰς κεφαλὴν γωνίας·

\VS{11}παρὰ Κυρίου ἐγένετο αὕτη, καὶ ἔστιν θαυμαστὴ ἐν ὀφθαλμοῖς ἡμῶν›;»

\VS{12}Καὶ ἐζήτουν αὐτὸν κρατῆσαι, καὶ ἐφοβήθησαν τὸν ὄχλον, ἔγνωσαν γὰρ ὅτι πρὸς αὐτοὺς τὴν παραβολὴν εἶπεν. Καὶ ἀφέντες αὐτὸν ἀπῆλθον.


\par }{\SH Render to Caesar
\par }
{\PP \VS{13}Καὶ ἀποστέλλουσιν πρὸς αὐτόν τινας τῶν Φαρισαίων καὶ τῶν\FTNT{†}{{\FR 12:13 }{\FT{των
{\IT{rell}} ¦ — CP}}} Ἡρῳδιανῶν, ἵνα αὐτὸν ἀγρεύσωσιν λόγῳ.

\VS{14}Οἱ δὲ\FTNT{‡}{{\FR 12:14 }{\FT{οι δε
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N,W (98.8\%) HF,RP,CP,TR,OC ¦ και ℵB,C(D) (1.1\%) NU ¦ — (0.1\%)}}} ἐλθόντες λέγουσιν αὐτῷ· «Διδάσκαλε, οἴδαμεν ὅτι ἀληθὴς εἶ—καὶ οὐ μέλει σοι περὶ οὐδενός, οὐ γὰρ βλέπεις εἰς πρόσωπον ἀνθρώπων, ἀλλ᾿ ἐπ᾿ ἀληθείας τὴν ὁδὸν τοῦ Θεοῦ διδάσκεις\FTNT{§}{{\FR 12:14 }{\FT{διδασκεις
{\IT{rell}} ¦ 1 ειπον ουν ημιν (C,D)N,W [3\%] OC}}}—ἔξεστιν κῆνσον Καίσαρι δοῦναι,\FTNT{*}{{\FR 12:14 }{\FT{κηνσον καισαρι δουναι
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N (91.3\%) HF,RP,CP,TR ¦ ~ 312 ℵB,C (4.8\%) OC,NU ¦ ~ 132 (1.6\%) ¦ ~ 213 (1.3\%) ¦ ~ 231 (0.2\%) ¦ ~ 3 επικεφαλαιον 2 D (0.3\%) ¦ omit one of the three W (0.4\%)}}} ἢ οὔ;

\VS{15}Δῶμεν, ἢ μὴ δῶμεν;» Ὁ δὲ εἰδὼς αὐτῶν τὴν ὑπόκρισιν, εἶπεν αὐτοῖς· «Τί με πειράζετε; Φέρετέ μοι δηνάριον ἵνα ἴδω.»

\VS{16}Οἱ δὲ ἤνεγκαν, καὶ λέγει αὐτοῖς, «Τίνος ἡ εἰκὼν αὕτη καὶ ἡ ἐπιγραφή;» Οἱ δὲ εἶπον\FTNT{†}{{\FR 12:16 }{\FT{ειπον 𝕻{\SUP{45}}
{\IT{rell}} ¦ ειπαν ℵB,C(D)W [1\%] NU ¦ λεγουσιν A [0.5\%]}}} αὐτῷ,\FTNT{‡}{{\FR 12:16 }{\FT{αυτω
{\IT{rell}} ¦ — 𝕻{\SUP{45v}}W [2\%] OC}}} «Καίσαρος.»

\VS{17}Καὶ ἀποκριθεὶς ὁ
\FTNT{§}{{\FR 12:17 }{\FT{και αποκριθεις ο
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N [98.5\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ 3 δε ℵB,C [1\%] NU ¦ 2 δε 3 D [0.5\%] ¦ 12 W}}} Ἰησοῦς εἶπεν αὐτοῖς, «Ἀπόδοτε τὰ Καίσαρος\FTNT{*}{{\FR 12:17 }{\FT{αποδοτε τα καισαρος
{\BD{f}}{\SUP{35}} A(D)N [98.5\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ ~ 231 ℵB,C,W [1.5\%] NU}}} Καίσαρι, καὶ τὰ τοῦ Θεοῦ τῷ Θεῷ.» Καὶ ἐθαύμασαν\FTNT{†}{{\FR 12:17 }{\FT{εθαυμασαν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,N,W [99\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ εξεθαυμαζον ℵB [0.5\%] NU ¦ εθαυμαζον [0.5\%] ¦ εθαυμαζοντο D}}} ἐπ᾿ αὐτῷ.


\par }{\SH A hypothetical situation
\par }
{\PP \VS{18}Καὶ ἔρχονται Σαδδουκαῖοι πρὸς αὐτόν—οἵτινες λέγουσιν ἀνάστασιν μὴ εἶναι—καὶ ἐπηρώτησαν\FTNT{‡}{{\FR 12:18 }{\FT{επηρωτησαν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N,W [98\%] HF,RP,CP,TR ¦ επηρωτων ℵB,D [2\%] OC,NU ¦ επηρωτουν C}}} αὐτόν, λέγοντες·

\VS{19}«Διδάσκαλε, Μωσῆς\FTNT{§}{{\FR 12:19 }{\FT{μωσης
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C [90\%] HF,RP,CP,TR ¦ μωυσης ℵB,D,N,W [10\%] OC,NU}}} ἔγραψεν ἡμῖν ὅτι ἐάν τινος ἀδελφὸς ἀποθάνῃ καὶ καταλίπῃ γυναῖκα καὶ τέκνα μὴ ἀφῇ,\FTNT{*}{{\FR 12:19 }{\FT{τεκνα μη αφη
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D [98\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ ~ 231 ℵC [0.5\%] ¦ τεκνον 23 W [1\%] ¦ ~ 23 τεκνον B [0.5\%] NU (N vacant)}}} ἵνα λάβῃ ὁ ἀδελφὸς αὐτοῦ τὴν γυναῖκα αὐτοῦ\FTNT{†}{{\FR 12:19 }{\FT{αυτου
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D [97\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ — ℵB,C,W [3\%] NU}}} καὶ ἐξαναστήσῃ σπέρμα τῷ ἀδελφῷ αὐτοῦ.

\VS{20}Ἑπτὰ\FTNT{‡}{{\FR 12:20 }{\FT{επτα
{\IT{rell}} ¦ 1 ουν (D) [5\%] OC, some TRs}}} ἀδελφοὶ ἦσαν. Καὶ ὁ πρῶτος ἔλαβεν γυναῖκα, καὶ ἀποθνῄσκων οὐκ ἀφῆκεν σπέρμα.

\VS{21}Καὶ ὁ δεύτερος ἔλαβεν αὐτήν, καὶ ἀπέθανεν· καὶ οὐδὲ αὐτὸς ἀφῆκεν\FTNT{§}{{\FR 12:21 }{\FT{και ουδε αυτος αφηκεν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,W (94.1\%) HF,RP,CP,TR ¦ 123 ουκ 4 D,OC ¦ 12 ουτος 4 (2.6\%) ¦ μη καταλιπων ℵB,C (0.8\%) NU ¦ 1 ουκ 4 (0.6\%) ¦ long omissions (1.9\%) (OC has small print)}}} σπέρμα. Καὶ ὁ τρίτος ὡσαύτως.

\VS{22}Καὶ ἔλαβον αὐτὴν οἱ ἑπτά, καὶ\FTNT{*}{{\FR 12:22 }{\FT{και (−κ. D) ελαβον αυτην (+ωσαυτως και A 1\%) οι επτα και
{\BD{f}}{\SUP{35}} (A)(D) [98\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ 145 ℵB,C [1\%] NU ¦ 456 W ¦ 1456 [1\%]}}} οὐκ ἀφῆκαν σπέρμα. Ἐσχάτη\FTNT{†}{{\FR 12:22 }{\FT{εσχατη
{\BD{f}}{\SUP{35}} A [90\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ εσχατον ℵB,C,W [10\%] NU ¦ — D}}} πάντων ἀπέθανεν καὶ ἡ γυνή.\FTNT{‡}{{\FR 12:22 }{\FT{απεθανεν και η γυνη
{\BD{f}}{\SUP{35}} A [95\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ ~ 2341 ℵB,C,D(W) [5\%] NU}}}

\VS{23}Ἐν τῇ\FTNT{§}{{\FR 12:23 }{\FT{τη
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵB,C (62.4\%) HF,RP,CP,NU ¦ 1 ουν A (33.6\%) TR,OC ¦ ~ ουν D,W (2.9\%) ¦ γουν (0.3\%) ¦ long omission (0.7\%)}}} ἀναστάσει, ὅταν ἀναστῶσιν,\FTNT{*}{{\FR 12:23 }{\FT{οταν αναστωσιν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A (97.2\%) HF,RP,CP,TR,OC[NU] ¦ — ℵB,C,D,W (2.1\%) ¦ long omission (0.7\%)}}} τίνος αὐτῶν ἔσται γυνή;—οἱ γὰρ ἑπτὰ ἔσχον αὐτὴν γυναῖκα.»


\par }{\PP \VS{24}Καὶ ἀποκριθεὶς ὁ Ἰησοῦς εἶπεν αὐτοῖς·\FTNT{†}{{\FR 12:24 }{\FT{και αποκριθεις ο ιησους ειπεν αυτοις
{\BD{f}}{\SUP{35}} A [96\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ ~ 2 δε 3456 D,W [3\%] ¦ ~ εφη 634 ℵB,C [1\%] NU}}} «Οὐ διὰ τοῦτο πλανᾶσθε, μὴ εἰδότες τὰς Γραφὰς μηδὲ τὴν δύναμιν τοῦ Θεοῦ;

\VS{25}Ὅταν γὰρ ἐκ νεκρῶν ἀναστῶσιν, οὔτε γαμοῦσιν οὔτε γαμίσκονται,\FTNT{‡}{{\FR 12:25 }{\FT{γαμισκονται
{\BD{f}}{\SUP{35}} W [94\%] HF,RP,TR ¦ εκγαμισκονται A [2\%] CP ¦ γαμιζονται ℵB,C [3\%] OC,NU ¦ γαμιζουσιν D ¦ two other variants}}} ἀλλ᾿ εἰσὶν ὡς ἄγγελοι\FTNT{§}{{\FR 12:25 }{\FT{αγγελοι
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵC,D [60\%] NU ¦ 1 οι ℵ{\SUP{c}}A [35\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ οι 1 W (0.2\%) ¦ οι 1 οι B (1\%) ¦ 1 θεου (3.1\%) ¦ 1 θεου οι (0.6\%) ¦ two other variants (0.2\%) (OC is in small print)}}} ἐν τοῖς οὐρανοῖς.

\VS{26}Περὶ δὲ τῶν νεκρῶν, ὅτι ἐγείρονται, οὐκ ἀνέγνωτε ἐν τῇ βίβλῳ Μωϋσέος,\FTNT{*}{{\FR 12:26 }{\FT{μωυσεος
{\BD{f}}{\SUP{35}} [20\%] ¦ μωυσεως ℵB,D,W [30\%] OC,NU ¦ μωσεως A,C [50\%] HF,RP,CP,TR}}} ἐπὶ τοῦ\FTNT{†}{{\FR 12:26 }{\FT{του
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,B,C [70\%] HF,RP,CP,OC,NU ¦ της D,W [30\%] TR}}} βάτου, ὡς\FTNT{‡}{{\FR 12:26 }{\FT{ως
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D,W [97\%] HF,RP,CP,TR ¦ πως ℵB,C [2\%] OC,NU ¦ — [1\%]}}} εἶπεν αὐτῷ ὁ Θεός, λέγων, ‹Ἐγὼ ὁ Θεὸς Ἁβραάμ, καὶ ὁ
\FTNT{§}{{\FR 12:26 }{\FT{ο
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,C [99.5\%] HF,RP,CP,TR,OC[NU] ¦ — B,D,W [0.5\%]}}} Θεὸς Ἰσαάκ, καὶ ὁ
\FTNT{*}{{\FR 12:26 }{\FT{ο
{\BD{f}}{\SUP{35}} 𝕻{\SUP{45}}ℵA,C [99.5\%] HF,RP,CP,TR,OC[NU] ¦ — B,D,W [0.5\%]}}} Θεὸς Ἰακώβ›;

\VS{27}Οὐκ ἔστιν ὁ
\FTNT{†}{{\FR 12:27 }{\FT{ο
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,C [97\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ — B,D,W [3\%] NU}}} Θεὸς νεκρῶν, ἀλλὰ Θεὸς\FTNT{‡}{{\FR 12:27 }{\FT{νεκρων αλλα θεος
{\BD{f}}{\SUP{35}} [75\%] HF,RP,TR ¦ 12 ℵA,B,C,D,W [25\%] OC,NU ¦ ~ 312 CP}}} ζώντων. Ὑμεῖς οὖν\FTNT{§}{{\FR 12:27 }{\FT{υμεις ουν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D (98\%) HF,RP,CP,TR,OC ¦ 1 δε (1\%) ¦ 1 (0.2\%) ¦ — ℵB,C,W (0.8\%) NU}}} πολὺ\FTNT{*}{{\FR 12:27 }{\FT{πολυ
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,B,C,D,W (89.6\%) HF,RP,CP,TR,OC,NU ¦ πολλοι (6.7\%) ¦ πολλα (0.8\%) ¦ — (2.9\%)}}} πλανᾶσθε.»


\par }{\SH The greatest commandment
\par }
{\PP \VS{28}Καὶ προσελθὼν εἷς τῶν γραμματέων, ἀκούσας αὐτῶν συζητούντων, εἰδὼς\FTNT{†}{{\FR 12:28 }{\FT{ειδως
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,B [96\%] HF,RP,CP,TR ¦ ιδων ℵC,W [4\%] OC,NU ¦ και ειδων D}}} ὅτι καλῶς αὐτοῖς ἀπεκρίθη,\FTNT{‡}{{\FR 12:28 }{\FT{αυτοις απεκριθη
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D [95\%] HF,RP,TR,OC ¦ ~ 21 ℵB,C,W [4\%] NU ¦ 2 [1\%] CP}}} ἐπηρώτησεν αὐτόν, «Ποία ἐστὶν πρώτη πασῶν ἐντολή;»\FTNT{§}{{\FR 12:28 }{\FT{πρωτη πασων εντολη
{\BD{f}}{\SUP{35}} [25\%] CP,TR ¦ 1 παντων 3 A [70\%] HF,RP,OC ¦ ~ 31 παντων ℵB,C [2\%] NU ¦ 13 W [2\%] ¦ ~ 31 D [0.5\%]}}}

\VS{29}Ὁ δὲ Ἰησοῦς ἀπεκρίθη αὐτῷ\FTNT{*}{{\FR 12:29 }{\FT{ο δε ιησους απεκριθη αυτω
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C [97\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ 123 ειπεν 5 [1\%] ¦ 12 ειπεν 5 W [1\%] ¦ ~ 413 ℵB [1\%] NU ¦ αποκριθεις 213 ειπεν 5 D}}} ὅτι «Πρώτη πασῶν τῶν ἐντολῶν·\FTNT{†}{{\FR 12:29 }{\FT{πασων των εντολων
{\BD{f}}{\SUP{35}} [25\%] CP,TR ¦ παντων 23 [50\%] HF,RP ¦ παντων 3 [2\%] ¦ παντων εντολη A [20\%] OC ¦ παντων (D,W) [1.5\%] ¦ εστιν ℵB [1\%] NU ¦ παντων εντολη εστιν αυτη C}}} ‹Ἄκουε, Ἰσραήλ, Κύριος ὁ Θεὸς ὑμῶν,\FTNT{‡}{{\FR 12:29 }{\FT{υμων
{\BD{f}}{\SUP{35}} [25\%] ¦ ημων ℵA,B,C,D,W [74\%] HF,RP,CP,TR,OC,NU ¦ σου [1\%]}}} Κύριος εἷς ἐστιν·

\VS{30}καὶ ἀγαπήσεις Κύριον τὸν Θεόν σου ἐξ ὅλης τῆς καρδίας σου καὶ ἐξ ὅλης τῆς ψυχῆς σου καὶ ἐξ ὅλης τῆς διανοίας σου καὶ ἐξ ὅλης τῆς ἰσχύος σου.› Αὕτη πρώτη ἐντολή.\FTNT{§}{{\FR 12:30 }{\FT{αυτη πρωτη εντολη
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D (85.3\%) HF,RP,CP,TR,OC ¦ 1 εστιν 23 (0.4\%) ¦ 12 παντων 3 (12.3\%) ¦ 12 πασων 3 (0.4\%) ¦ 12 W (0.2\%) ¦ — ℵB (1.1\%) NU ¦ long omissions (0.3\%)}}}

\VS{31}Καὶ\FTNT{*}{{\FR 12:31 }{\FT{και
{\IT{rell}} ¦ δε D [1\%] ¦ — ℵB [1\%] NU}}} δευτέρα ὁμοία\FTNT{†}{{\FR 12:31 }{\FT{ομοια
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D(W) [99.5\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ — (ℵ)B [0.5\%] NU}}} αὕτη·\FTNT{‡}{{\FR 12:31 }{\FT{αὑτη
{\BD{f}}{\SUP{35}} RP,CP,TR,OC,NU ¦ αὐτη HF}}} ‹Ἀγαπήσεις τὸν πλησίον σου ὡς σεαυτόν.›\FTNT{§}{{\FR 12:31 }{\FT{σεαυτον
{\IT{rell}} ¦ εαυτον [25\%] OC}}} Μείζων τούτων ἄλλη ἐντολὴ οὐκ ἔστιν.»


\par }{\PP \VS{32}Καὶ εἶπεν αὐτῷ ὁ γραμματεύς· «Καλῶς, διδάσκαλε· ἐπ᾿ ἀληθείας εἶπας ὅτι εἷς ἐστιν,\FTNT{*}{{\FR 12:32 }{\FT{εστιν
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,B [95\%] HF,RP,CP,OC,NU ¦ 1 θεος (W) [2\%] TR ¦ 1 ο θεος D [3\%]}}} καὶ οὐκ ἔστιν ἄλλος πλὴν αὐτοῦ.

\VS{33}Καὶ τὸ ἀγαπᾶν αὐτὸν ἐξ ὅλης τῆς καρδίας καὶ ἐξ ὅλης τῆς συνέσεως καὶ ἐξ ὅλης τῆς ψυχῆς\FTNT{†}{{\FR 12:33 }{\FT{και εξ ολης της ψυχης
{\BD{f}}{\SUP{35}} A(D) [98\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ — ℵB,W [2\%] NU}}} καὶ ἐξ ὅλης τῆς ἰσχύος, καὶ τὸ ἀγαπᾶν τὸν πλησίον ὡς ἑαυτόν, πλεῖόν\FTNT{‡}{{\FR 12:33 }{\FT{πλειον
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D,W [99\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ περισσοτερον ℵB [1\%] NU}}} ἐστιν πάντων τῶν ὁλοκαυτωμάτων καὶ\FTNT{§}{{\FR 12:33 }{\FT{και
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,B,D,W [90\%] HF,RP,CP,OC,NU ¦ 1 των ℵ [10\%] TR}}} θυσιῶν.»

\VS{34}Καὶ ὁ Ἰησοῦς, ἰδὼν αὐτὸν\FTNT{*}{{\FR 12:34 }{\FT{αυτον
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,B [97\%] HF,RP,CP,TR[NU] ¦ — ℵD,W [3\%] OC}}} ὅτι νουνεχῶς ἀπεκρίθη, εἶπεν αὐτῷ, «Οὐ μακρὰν εἶ ἀπὸ τῆς βασιλείας τοῦ Θεοῦ.» Καὶ οὐδεὶς οὐκέτι ἐτόλμα αὐτὸν ἐπερωτῆσαι.


\par }{\SH Is the Christ David’s son?
\par }
{\PP \VS{35}Καὶ ἀποκριθεὶς ὁ Ἰησοῦς ἔλεγεν, διδάσκων ἐν τῷ ἱερῷ· «Πῶς λέγουσιν οἱ γραμματεῖς ὅτι ὁ Χριστὸς υἱός ἐστιν Δαυίδ;\FTNT{†}{{\FR 12:35 }{\FT{εστιν δαυιδ
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,W [95\%] HF,RP,CP,TR ¦ ~ 21 ℵB,D [5\%] OC,NU}}}

\VS{36}Αὐτὸς γὰρ\FTNT{‡}{{\FR 12:36 }{\FT{γαρ
{\BD{f}}{\SUP{35}} A [99\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ — ℵB,W [1\%] NU ¦ ~ και (D)}}} Δαυὶδ εἶπεν ἐν\FTNT{§}{{\FR 12:36 }{\FT{εν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,W [90\%] HF,RP,CP,OC ¦ 1 τω ℵD [10\%] TR,NU ¦ τω B}}} Πνεύματι\FTNT{*}{{\FR 12:36 }{\FT{πνευματι
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,W [90\%] HF,RP,CP,OC ¦ 1 τω ℵB,D [10\%] TR,NU}}} Ἁγίῳ· ‹Λέγει\FTNT{†}{{\FR 12:36 }{\FT{λεγει
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D [80\%] HF,RP,CP,OC ¦ ειπεν ℵB,W [20\%] TR,NU}}} ὁ
\FTNT{‡}{{\FR 12:36 }{\FT{ο
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,W [99.5\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ — B,D [0.5\%] NU}}} Κύριος τῷ Κυρίῳ μου, «Κάθου ἐκ δεξιῶν μου, ἕως ἂν θῶ τοὺς ἐχθρούς σου ὑποπόδιον\FTNT{§}{{\FR 12:36 }{\FT{υποποδιον
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA [99.5\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ υποκατω B,D,W [0.5\%] NU}}} τῶν ποδῶν σου.» ›

\VS{37}Αὐτὸς οὖν\FTNT{*}{{\FR 12:37 }{\FT{ουν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A [98\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ — ℵB,D,W [2\%] NU}}} Δαυὶδ λέγει αὐτὸν ‹Κύριον›· καὶ πόθεν υἱὸς αὐτοῦ ἐστιν;»\FTNT{†}{{\FR 12:37 }{\FT{υιος αυτου εστιν
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,W [99\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ ~ 231 B [0.5\%] NU ¦ ~ 312 D ¦ two other variants}}} Καὶ ὁ
\FTNT{‡}{{\FR 12:37 }{\FT{ο
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,B [99\%] HF,RP,TR,OC[NU] ¦ — ℵD,W [1\%] CP}}} πολὺς ὄχλος ἤκουεν αὐτοῦ ἡδέως.


\par }{\SH Down with hypocrisy!
\par }
{\PP \VS{38}Καὶ ἔλεγεν αὐτοῖς ἐν τῇ διδαχῇ αὐτοῦ·\FTNT{§}{{\FR 12:38 }{\FT{ελεγεν αυτοις εν τη διδαχη αυτου
{\BD{f}}{\SUP{35}} A [97\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ 13456 W [1\%] ¦ ~ 345612 [0.5\%] ¦ ~ 34561 ℵB [1\%] NU ¦ διδασκων 12 (D) [0.5\%]}}} «Βλέπετε ἀπὸ τῶν γραμματέων, τῶν θελόντων ἐν στολαῖς περιπατεῖν καὶ ἀσπασμοὺς ἐν ταῖς ἀγοραῖς,

\VS{39}καὶ πρωτοκαθεδρίας ἐν ταῖς συναγωγαῖς, καὶ πρωτοκλισίας\FTNT{*}{{\FR 12:39 }{\FT{πρωτοκλισιας
{\IT{rell}} ¦ πρωτοκλησιας A [10\%] CP}}} ἐν τοῖς δείπνοις·

\VS{40}οἱ κατεσθίοντες τὰς οἰκίας τῶν χηρῶν, καὶ προφάσει μακρὰ προσευχόμενοι. Οὗτοι λήψονται\FTNT{†}{{\FR 12:40 }{\FT{ληψονται
{\IT{rell}} ¦ λημψονται ℵA,D,W [1\%] NU}}} περισσότερον κρῖμα.»


\par }{\SH A widow’s offering
\par }
{\PP \VS{41}Καὶ καθίσας ὁ Ἰησοῦς\FTNT{‡}{{\FR 12:41 }{\FT{ο ιησους
{\BD{f}}{\SUP{35}} A(D)W [99\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ — ℵB [1\%] NU}}} κατέναντι\FTNT{§}{{\FR 12:41 }{\FT{κατεναντι
{\IT{rell}} ¦ απεναντι B (10.9\%) ¦ κατενωπιον (0.3\%)}}} τοῦ γαζοφυλακίου ἐθεώρει πῶς ὁ ὄχλος βάλλει χαλκὸν εἰς τὸ γαζοφυλάκιον. Καὶ πολλοὶ πλούσιοι ἔβαλον\FTNT{*}{{\FR 12:41 }{\FT{εβαλον
{\BD{f}}{\SUP{35}} [35\%] CP ¦ εβαλλον A,B(D)W [65\%] HF,RP,TR,OC,NU ¦ εξεβαλλον ℵ}}} πολλά.

\VS{42}Καὶ ἐλθοῦσα μία χήρα πτωχὴ ἔβαλεν λεπτὰ δύο, ὅ ἐστιν κοδράντης.

\VS{43}Καὶ προσκαλεσάμενος τοὺς μαθητὰς αὐτοῦ λέγει\FTNT{†}{{\FR 12:43 }{\FT{λεγει
{\BD{f}}{\SUP{35}} W [85\%] HF,RP,TR ¦ ειπεν ℵA,B,D [15\%] CP,OC,NU}}} αὐτοῖς· «Ἀμὴν λέγω ὑμῖν ὅτι ἡ χήρα αὕτη ἡ πτωχὴ\FTNT{‡}{{\FR 12:43 }{\FT{αυτη η πτωχη
{\IT{rell}} ¦ ~ 231 D [1\%] OC}}} πλεῖον πάντων βέβληκεν\FTNT{§}{{\FR 12:43 }{\FT{βεβληκεν
{\BD{f}}{\SUP{35}} (89.7\%) HF,RP,CP,TR ¦ εβαλεν A,B,D (10.3\%) OC,NU ¦ εβαλλεν ℵ}}} τῶν βαλλόντων\FTNT{*}{{\FR 12:43 }{\FT{βαλλοντων
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,B,D [60\%] HF,RP,CP,OC,NU ¦ βαλοντων [39\%] TR ¦ — W [1\%]}}} εἰς τὸ γαζοφυλάκιον·

\VS{44}πάντες γὰρ ἐκ τοῦ περισσεύοντος αὐτοῖς ἔβαλον, αὕτη δέ, ἐκ τῆς ὑστερήσεως αὐτῆς, πάντα ὅσα εἶχεν ἔβαλεν, ὅλον τὸν βίον αὐτῆς.»




\par }\Chap{13}{\SH The temple will be destroyed
\par }
{\PP \VerseOne{1}Καὶ ἐκπορευομένου αὐτοῦ ἐκ τοῦ ἱεροῦ, λέγει αὐτῷ εἷς\FTNT{*}{{\FR 13:1 }{\FT{εις
{\IT{rell}} ¦ 1 εκ A,D [5\%] CP}}} τῶν μαθητῶν αὐτοῦ· «Διδάσκαλε, ἴδε, ποταποὶ λίθοι καὶ ποταπαὶ οἰκοδομαί.»

\VS{2}Καὶ ἀποκριθεὶς ὁ Ἰησοῦς\FTNT{†}{{\FR 13:2 }{\FT{αποκριθεις ο ιησους
{\BD{f}}{\SUP{35}} A(D) [30\%] CP ¦ ~ 231 [68\%] HF,RP,TR,OC ¦ 23 ℵB [1\%] NU ¦ 1 W [0.5\%]}}} εἶπεν αὐτῷ· «Βλέπεις ταύτας τὰς μεγάλας οἰκοδομάς; Οὐ μὴ ἀφεθῇ ὧδε\FTNT{‡}{{\FR 13:2 }{\FT{ωδε
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵB,D,W (21.1\%) OC,NU ¦ — A (78.9\%) HF,RP,CP,TR}}} λίθος ἐπὶ λίθῳ,\FTNT{§}{{\FR 13:2 }{\FT{λιθω
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D [90\%] HF,RP,CP,TR ¦ λιθον ℵB,W [10\%] OC,NU}}} ὃς οὐ μὴ καταλυθῇ.»


\par }{\SH The Olivet Discourse
\par }
{\SHB The end of the age
\par }
{\PP \VS{3}Καὶ καθημένου αὐτοῦ εἰς τὸ Ὄρος τῶν Ἐλαιῶν κατέναντι τοῦ ἱεροῦ, ἐπηρώτων\FTNT{*}{{\FR 13:3 }{\FT{επηρωτων
{\BD{f}}{\SUP{35}} D [96\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ επερωτων A [2\%] ¦ επηρωτα ℵB,W [2\%] NU}}} αὐτὸν κατ᾿ ἰδίαν Πέτρος καὶ Ἰάκωβος καὶ Ἰωάννης καὶ Ἀνδρέας·

\VS{4}«Εἰπὲ\FTNT{†}{{\FR 13:4 }{\FT{ειπε
{\BD{f}}{\SUP{35}} A [96\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ ειπον ℵB,D,W [4\%] NU}}} ἡμῖν, πότε ταῦτα ἔσται; Καὶ τί τὸ σημεῖον ὅταν μέλλῃ πάντα ταῦτα συντελεῖσθαι;»\FTNT{‡}{{\FR 13:4 }{\FT{παντα ταυτα συντελεισθαι
{\BD{f}}{\SUP{35}} D [88\%] HF,RP,TR,OC ¦ ~ 213 A [10\%] CP ¦ ~ 231 ℵB [0.5\%] NU ¦ 23 W [1\%]}}}

\VS{5}Ὁ δὲ Ἰησοῦς ἀποκριθεὶς\FTNT{§}{{\FR 13:5 }{\FT{αποκριθεις
{\BD{f}}{\SUP{35}} A(D,W) [99\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ — ℵB [1\%] NU}}} αὐτοῖς ἤρξατο λέγειν·\FTNT{*}{{\FR 13:5 }{\FT{αυτοις ηρξατο λεγειν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A(W) [95\%] HF,RP,CP,TR ¦ ~ 231 ℵB [2\%] OC,NU ¦ ~ 213 [1\%] ¦ 23 [1\%] ¦ ~ ειπεν 1 D [1\%]}}} «Βλέπετε μή τις ὑμᾶς πλανήσῃ.

\VS{6}Πολλοὶ γὰρ\FTNT{†}{{\FR 13:6 }{\FT{γαρ
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D [99.5\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ — ℵB,W [0.5\%] NU}}} ἐλεύσονται ἐπὶ τῷ ὀνόματί μου, λέγοντες ὅτι ‹Ἐγώ εἰμι,› καὶ πολλοὺς πλανήσουσιν.

\VS{7}Ὅταν δὲ ἀκούσητε πολέμους καὶ ἀκοὰς πολέμων, μὴ θροεῖσθε· δεῖ γὰρ\FTNT{‡}{{\FR 13:7 }{\FT{γαρ
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D [99.5\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ — ℵB,W [0.5\%] NU}}} γενέσθαι, ἀλλ᾿ οὔπω τὸ τέλος.

\VS{8}Ἐγερθήσεται γὰρ ἔθνος ἐπὶ\FTNT{§}{{\FR 13:8 }{\FT{επι
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D,W [95\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ επ ℵB [5\%] NU ¦ two other variants}}} ἔθνος, καὶ βασιλεία ἐπὶ βασιλείαν· καὶ\FTNT{*}{{\FR 13:8 }{\FT{και
{\BD{f}}{\SUP{35}} A [99\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ — ℵB,D,W [1\%] NU}}} ἔσονται σεισμοὶ κατὰ τόπους, καὶ\FTNT{†}{{\FR 13:8 }{\FT{και
{\BD{f}}{\SUP{35}} A(D) [99\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ — B(W) [1\%] NU ¦ ℵ omits five words [homoioteleuton]}}} ἔσονται λιμοὶ καὶ ταραχαί.\FTNT{‡}{{\FR 13:8 }{\FT{λιμοι και ταραχαι
{\BD{f}}{\SUP{35}} (96.8\%) HF,RP,CP,TR,OC ¦ λοιμοι 23 (1.5\%) ¦ 12 λοιμοι (0.4\%) ¦ 12 λοιμοι 23 (0.5\%) ¦ 12 W (0.1\%) ¦ ~ 321 (0.1\%) ¦ 1 καταραχαι A ¦ 1 B(D) (0.5\%) NU ¦ three other variants (0.2\%) ¦ long omission ℵ}}} Ἀρχαὶ\FTNT{§}{{\FR 13:8 }{\FT{αρχαι
{\BD{f}}{\SUP{35}} A [90\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ αρχη ℵB,D [10\%] NU ¦ — W}}} ὠδίνων ταῦτα.


\par }{\PP \VS{9}»Βλέπετε δὲ ὑμεῖς ἑαυτούς, παραδώσουσιν γὰρ\FTNT{*}{{\FR 13:9 }{\FT{γαρ
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA [98.5\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ — B [0.5\%] NU ¦ και W [0.5\%] ¦ ειτα D [0.5\%]}}} ὑμᾶς εἰς συνέδρια καὶ εἰς συναγωγὰς\FTNT{†}{{\FR 13:9 }{\FT{εις συναγωγας
{\IT{rell}} ¦ εν ταις συναγωγαις αυτων OC}}} δαρήσεσθε, καὶ ἐπὶ ἡγεμόνων καὶ βασιλέων ἀχθήσεσθε\FTNT{‡}{{\FR 13:9 }{\FT{αχθησεσθε
{\BD{f}}{\SUP{35}} [30\%] some TRs ¦ σταθησεσθε ℵA,B,D,W [70\%] HF,RP,CP,TR,OC,NU}}} ἕνεκεν ἐμοῦ, εἰς μαρτύριον αὐτοῖς.

\VS{10}Καί, εἰς πάντα τὰ ἔθνη δεῖ πρῶτον\FTNT{§}{{\FR 13:10 }{\FT{δει πρωτον
{\BD{f}}{\SUP{35}} A [98.5\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ ~ 21 B,D [1\%] NU ¦ ~ προς τον λαον 1 ℵ ¦ ~ 2 δε 1 W [0.5\%]}}} κηρυχθῆναι τὸ εὐαγγέλιον.

\VS{11}Ὅταν δὲ\FTNT{*}{{\FR 13:11 }{\FT{οταν δε
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,W [99\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ ~ και 1 ℵB,D [1\%] NU}}} ἄγωσιν\FTNT{†}{{\FR 13:11 }{\FT{αγωσιν
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,B,D,W [35\%] NU ¦ αγαγωσιν [65\%] HF,RP,CP,TR,OC}}} ὑμᾶς παραδιδόντες, μὴ προμεριμνᾶτε\FTNT{‡}{{\FR 13:11 }{\FT{προμεριμνατε
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,B,D,W [70\%] HF,RP,CP,TR,OC,NU ¦ μεριμνατε [29\%] ¦ three other variants [1\%]}}} τί λαλήσετε\FTNT{§}{{\FR 13:11 }{\FT{λαλησετε
{\BD{f}}{\SUP{35}} [35\%] ¦ λαλησητε ℵA,B,D,W [65\%] HF,RP,CP,TR,OC,NU}}} μηδὲ μελετᾶτε.\FTNT{*}{{\FR 13:11 }{\FT{μηδε μελετατε
{\BD{f}}{\SUP{35}} A [97\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ — ℵB,D,W [3\%] NU}}} Ἀλλ᾿ ὃ ἐὰν δοθῇ ὑμῖν ἐν ἐκείνῃ τῇ ὥρᾳ, τοῦτο λαλεῖτε, οὐ γάρ ἐστε ὑμεῖς\FTNT{†}{{\FR 13:11 }{\FT{εστε υμεις
{\IT{rell}} ¦ ~ 21 [2\%] OC}}} οἱ λαλοῦντες, ἀλλὰ τὸ Πνεῦμα τὸ Ἅγιον.


\par }{\PP \VS{12}»Παραδώσει δὲ\FTNT{‡}{{\FR 13:12 }{\FT{παραδωσει δε
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,W [99\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ ~ και 1 ℵB,D [0.5\%] NU ¦ 1 [0.5\%]}}} ἀδελφὸς ἀδελφὸν εἰς θάνατον καὶ πατὴρ τέκνον, καὶ ἐπαναστήσονται τέκνα ἐπὶ γονεῖς καὶ θανατώσουσιν αὐτούς.

\VS{13}Καὶ ἔσεσθε μισούμενοι ὑπὸ πάντων διὰ τὸ ὄνομά μου· ὁ δὲ ὑπομείνας εἰς τέλος, οὗτος σωθήσεται.


\par }{\SHB The Great Tribulation
\par }
{\PP \VS{14}»Ὅταν δὲ ἴδητε τὸ βδέλυγμα τῆς ἐρημώσεως, τὸ ῥηθὲν ὑπὸ Δανιὴλ τοῦ προφήτου,\FTNT{§}{{\FR 13:14 }{\FT{το ρηθεν υπο δανιηλ του προφητου
{\BD{f}}{\SUP{35}} A [98\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ 12 δια 456 [1\%] ¦ — ℵB,D,W [1\%] NU}}} ἑστὼς\FTNT{*}{{\FR 13:14 }{\FT{εστως
{\BD{f}}{\SUP{35}} [80\%] HF,RP,OC ¦ εστος A [17.5\%] CP,TR ¦ εστηκοτα ℵB [0.5\%] NU ¦ εστηκος D [0.5\%] ¦ στηκον W [1.5\%]}}} ὅπου οὐ δεῖ»—ὁ ἀναγινώσκων νοείτω—«τότε οἱ ἐν τῇ Ἰουδαίᾳ φευγέτωσαν εἰς τὰ ὄρη.

\VS{15}Ὁ δὲ\FTNT{†}{{\FR 13:15 }{\FT{δε
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,W [99\%] HF,RP,CP,TR,OC[NU] ¦ — B [0.5\%] ¦ ~ και D [0.5\%]}}} ἐπὶ τοῦ δώματος μὴ καταβάτω εἰς τὴν οἰκίαν,\FTNT{‡}{{\FR 13:15 }{\FT{εις την οικιαν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D,W (96.3\%) HF,RP,CP,TR,OC ¦ επι 23 (0.2\%) ¦ 13 (0.4\%) ¦ 123 αυτου (0.6\%) ¦ — ℵB (2.6\%) NU}}} μηδὲ εἰσελθέτω\FTNT{§}{{\FR 13:15 }{\FT{εισελθετω
{\IT{rell}} ¦ εισελθατω ℵA,D [1.5\%] NU}}} ἆραί τι ἐκ τῆς οἰκίας αὐτοῦ.

\VS{16}Καὶ ὁ εἰς τὸν ἀγρὸν ὢν\FTNT{*}{{\FR 13:16 }{\FT{ων
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,W [97\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ — ℵB,D [3\%] NU}}} μὴ ἐπιστρεψάτω εἰς τὰ ὀπίσω ἆραι τὸ ἱμάτιον αὐτοῦ.

\VS{17}Οὐαὶ δὲ ταῖς ἐν γαστρὶ ἐχούσαις καὶ ταῖς θηλαζούσαις ἐν ἐκείναις ταῖς ἡμέραις.

\VS{18}Προσεύχεσθε δὲ ἵνα μὴ γένηται ἡ φυγὴ ὑμῶν\FTNT{†}{{\FR 13:18 }{\FT{η φυγη υμων
{\BD{f}}{\SUP{35}} A [99\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ — ℵB(D)W [0.5\%] NU ¦ ταυτη [0.5\%]}}} χειμῶνος·

\VS{19}ἔσονται γὰρ αἱ ἡμέραι ἐκεῖναι θλῖψις οἵα οὐ γέγονεν τοιαύτη ἀπ᾿ ἀρχῆς κτίσεως ἧς\FTNT{‡}{{\FR 13:19 }{\FT{ης
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,W [98.5\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ ην ℵB,C [1\%] NU ¦ — D [0.5\%]}}} ἔκτισεν ὁ Θεὸς ἕως τοῦ νῦν, καὶ οὐ μὴ γένηται.

\VS{20}Καὶ εἰ μὴ Κύριος ἐκολόβωσεν\FTNT{§}{{\FR 13:20 }{\FT{κυριος εκολοβωσεν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,D [98\%] HF,RP,CP,TR ¦ ~ 21 ℵB [0.5\%] OC,NU ¦ 2 W [0.5\%] ¦ ο θεος 2 [1\%]}}} τὰς ἡμέρας, οὐκ ἂν ἐσώθη πᾶσα σάρξ· ἀλλὰ διὰ τοὺς ἐκλεκτούς, οὓς ἐξελέξατο, ἐκολόβωσεν τὰς ἡμέρας.


\par }{\PP \VS{21}»Τότε\FTNT{*}{{\FR 13:21 }{\FT{τοτε
{\BD{f}}{\SUP{35}} [30\%] RP ¦ και 1 ℵA,B,C,D,W [70\%] HF,CP,TR,OC,NU}}} ἐάν τις ὑμῖν εἴπῃ, ‹Ἰδού,\FTNT{†}{{\FR 13:21 }{\FT{ιδου
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,D,W [99.5\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ ιδε (ℵ)B [0.5\%] NU}}} ὧδε ὁ Χριστός,›\FTNT{‡}{{\FR 13:21 }{\FT{χριστος
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵ(W) [40\%] OC,NU ¦ 1 η A,C,D [60\%] HF,RP,CP,TR ¦ 1 και B}}} ‹Ἰδού,\FTNT{§}{{\FR 13:21 }{\FT{ιδου
{\BD{f}}{\SUP{35}} A(W) [99\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ ιδε (ℵ)B(D) [1\%] NU ¦ — C}}} ἐκεῖ,› μὴ πιστεύσητε.\FTNT{*}{{\FR 13:21 }{\FT{πιστευσητε
{\BD{f}}{\SUP{35}} [90\%] TR ¦ πιστευετε ℵA,B,C,D,W [10\%] HF,RP,CP,OC,NU}}}

\VS{22}Ἐγερθήσονται γὰρ ψευδόχριστοι καὶ ψευδοπροφῆται, καὶ δώσουσιν σημεῖα καὶ τέρατα πρὸς τὸ ἀποπλανᾶν, εἰ δυνατόν, καὶ\FTNT{†}{{\FR 13:22 }{\FT{και
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,W [99.5\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ — ℵB,D [0.5\%] NU}}} τοὺς ἐκλεκτούς.

\VS{23}Ὑμεῖς δὲ βλέπετε· ἰδού,\FTNT{‡}{{\FR 13:23 }{\FT{ιδου
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,C,D [99.5\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ — B,W [0.5\%] NU}}} προείρηκα ὑμῖν πάντα.\FTNT{§}{{\FR 13:23 }{\FT{παντα
{\IT{rell}} ¦ απαντα A [5\%] OC}}}


\par }{\SHB The return of Christ
\par }
{\PP \VS{24}»Ἀλλ᾿\FTNT{*}{{\FR 13:24 }{\FT{αλλ
{\IT{rell}} ¦ αλλα ℵB,C,D,W [1\%] NU}}} ἐν ἐκείναις ταῖς ἡμέραις, μετὰ τὴν θλῖψιν ἐκείνην, ‹ὁ ἥλιος σκοτισθήσεται, καὶ ἡ σελήνη οὐ δώσει τὸ φέγγος αὐτῆς·

\VS{25}καὶ οἱ ἀστέρες τοῦ οὐρανοῦ ἔσονται ἐκπίπτοντες,\FTNT{†}{{\FR 13:25 }{\FT{του ουρανου εσονται εκπιπτοντες
{\BD{f}}{\SUP{35}} [97\%] HF,RP,CP,TR ¦ εκ 1234 [1\%] ¦ εκ 123 πειπτοντες D ¦ ~ 3 εκ 124 A [0.5\%] ¦ ~ 3 εκ 12 πιπτοντες ℵB,C [1\%] OC,NU ¦ three other variations W [0.5\%]}}} καὶ αἱ δυνάμεις αἱ ἐν τοῖς οὐρανοῖς σαλευθήσονται.›

\VS{26}Καὶ τότε ὄψονται τὸν Υἱὸν τοῦ Ἀνθρώπου ἐρχόμενον ἐν νεφέλαις μετὰ δυνάμεως πολλῆς καὶ δόξης.

\VS{27}Καὶ τότε ἀποστελεῖ τοὺς ἀγγέλους αὐτοῦ\FTNT{‡}{{\FR 13:27 }{\FT{αυτου
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,C [99.5\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ — B,D,W [0.5\%] NU}}} καὶ ἐπισυνάξει τοὺς ἐκλεκτοὺς αὐτοῦ\FTNT{§}{{\FR 13:27 }{\FT{αυτου
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,B,C [98\%] HF,RP,CP,TR,OC[NU] ¦ — D,W [2\%]}}} ἐκ τῶν τεσσάρων ἀνέμων, ἀπ᾿ ἄκρου\FTNT{*}{{\FR 13:27 }{\FT{ακρου
{\IT{rell}} ¦ 1 της W [5\%] OC}}} γῆς ἕως ἄκρου\FTNT{†}{{\FR 13:27 }{\FT{ακρου
{\IT{rell}} ¦ 1 του [5\%] OC}}} οὐρανοῦ.


\par }{\SHB Parable of the fig tree
\par }
{\PP \VS{28}»Ἀπὸ δὲ τῆς συκῆς μάθετε τὴν παραβολήν· ὅταν ἤδη ὁ κλάδος αὐτῆς\FTNT{‡}{{\FR 13:28 }{\FT{ηδη ο κλαδος αυτης
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,B,C,D (29\%) (CP)NU ¦ ~ 4123 (50.2\%) HF,RP,TR ¦ ~ 4231 (5\%) OC ¦ ~ 1423 (2.7\%) ¦ ~ 2341 (1.2\%) ¦ ~ 423 W (8.4\%) ¦ 234 (2.6\%) ¦ 123 (0.6\%) ¦ four other variants (0.2\%)}}} ἁπαλὸς γένηται\FTNT{§}{{\FR 13:28 }{\FT{απαλος γενηται
{\IT{rell}} ¦ ~ 21 [2\%] OC}}} καὶ ἐκφύῃ τὰ φύλλα, γινώσκεται\FTNT{*}{{\FR 13:28 }{\FT{γινωσκεται
{\BD{f}}{\SUP{35}} (D)W [25\%] ¦ γινωσκετε ℵ(A,B)C [75\%] HF,RP,CP,TR,OC,NU}}} ὅτι ἐγγὺς τὸ θέρος ἐστίν.

\VS{29}Οὕτως καὶ ὑμεῖς, ὅταν ταῦτα ἴδητε\FTNT{†}{{\FR 13:29 }{\FT{ταυτα ιδητε
{\BD{f}}{\SUP{35}} (W) [95\%] HF,RP,CP,TR ¦ ~ 21 ℵA,B(C)(D) [5\%] OC,NU}}} γινόμενα, γινώσκετε ὅτι ἐγγύς ἐστιν—ἐπὶ θύραις.

\VS{30}Ἀμὴν λέγω ὑμῖν ὅτι οὐ μὴ παρέλθῃ ἡ γενεὰ αὕτη μέχρις οὗ πάντα ταῦτα\FTNT{‡}{{\FR 13:30 }{\FT{παντα ταυτα
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D,W [95\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ ~ 21 ℵB,C [5\%] NU}}} γένηται.

\VS{31}Ὁ οὐρανὸς καὶ ἡ γῆ παρελεύσεται,\FTNT{§}{{\FR 13:31 }{\FT{παρελευσεται
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,W [60\%] HF,RP ¦ παρελευσονται ℵB,D [40\%] CP,TR,OC,NU}}} οἱ δὲ λόγοι μου\FTNT{*}{{\FR 13:31 }{\FT{λογοι μου
{\IT{rell}} ¦ ~ εμοι 1 OC}}} οὐ μὴ παρέλθωσιν.\FTNT{†}{{\FR 13:31 }{\FT{παρελθωσιν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C(D)W [99.5\%] HF,RP,CP,TR ¦ παρελευσονται ℵ(B) [0.5\%] OC,NU}}}


\par }{\SHB Watch!
\par }
{\PP \VS{32}»Περὶ δὲ τῆς ἡμέρας ἐκείνης ἢ
\FTNT{‡}{{\FR 13:32 }{\FT{η
{\BD{f}}{\SUP{35}} A [75\%] HF,RP,CP ¦ 1 της B,C [15\%] OC,NU ¦ και της ℵD,W [8\%] TR ¦ και [2\%]}}} ὥρας οὐδεὶς οἶδεν, οὐδὲ οἱ ἄγγελοι οἱ\FTNT{§}{{\FR 13:32 }{\FT{οι αγγελοι οι
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,W [95\%] HF,RP,CP,TR ¦ 12 ℵD [5\%] OC,NU ¦ αγγελος B}}} ἐν τῷ\FTNT{*}{{\FR 13:32 }{\FT{τω
{\BD{f}}{\SUP{35}} D [55\%] CP ¦ — ℵA,B,C [40\%] HF,RP,TR,OC,NU ¦ των [5\%]}}} οὐρανῷ, οὐδὲ ὁ Υἱός, εἰ μὴ ὁ Πατήρ.

\VS{33}Βλέπετε, ἀγρυπνεῖτε, προσεύχεσθε.\FTNT{†}{{\FR 13:33 }{\FT{προσευχεσθε
{\BD{f}}{\SUP{35}} [20\%] ¦ και 1 ℵ [77\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ και προσευχεσθαι A,C,W (2.3\%) ¦ προσευχεσθαι (0.2\%) ¦ — B,D (0.6\%) NU}}} Οὐκ οἴδατε γὰρ πότε ὁ καιρός ἐστιν.

\VS{34}Ὡς ἄνθρωπος ἀπόδημος, ἀφεὶς τὴν οἰκίαν αὐτοῦ καὶ δοὺς τοῖς δούλοις αὐτοῦ τὴν ἐξουσίαν, καὶ\FTNT{‡}{{\FR 13:34 }{\FT{και
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,W [99\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ — ℵB,C,D [1\%] NU}}} ἑκάστῳ τὸ ἔργον αὐτοῦ· καὶ τῷ θυρωρῷ ἐνετείλατο ἵνα γρηγορῇ.

\VS{35}Γρηγορεῖτε οὖν, οὐκ οἴδατε γὰρ πότε ὁ κύριος τῆς οἰκίας ἔρχεται\FTNT{§}{{\FR 13:35 }{\FT{ερχεται
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D,W [99\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ 1 η ℵB,C [1\%] NU}}}—ὀψὲ ἢ μεσονυκτίου\FTNT{*}{{\FR 13:35 }{\FT{μεσονυκτιου
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D [98\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ μεσονυκτιον ℵC [1\%] NU ¦ μεσανυκτιον B,W ¦ μεσονυκτιω [0.5\%]}}} ἢ ἀλεκτοροφωνίας ἢ πρωΐ—

\VS{36}μὴ ἐλθὼν ἐξαίφνης εὕρῃ ὑμᾶς καθεύδοντας.

\VS{37}Ἃ\FTNT{†}{{\FR 13:37 }{\FT{α
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,W [96.5\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ ο ℵB,C [3\%] NU ¦ εγω D [0.5\%]}}} δὲ ὑμῖν λέγω, πᾶσιν λέγω· Γρηγορεῖτε.»




\par }\Chap{14}{\SH The Sanhedrin make plans
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ἦν δὲ τὸ Πάσχα καὶ τὰ Ἄζυμα μετὰ δύο ἡμέρας. Καὶ ἐζήτουν οἱ ἀρχιερεῖς καὶ οἱ γραμματεῖς πῶς αὐτὸν ἐν δόλῳ κρατήσαντες ἀποκτείνωσιν.

\VS{2}Ἔλεγον δέ,\FTNT{*}{{\FR 14:2 }{\FT{δε
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,W [99\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ γαρ ℵB,C(D) [1\%] NU}}} «Μὴ ἐν τῇ ἑορτῇ, μήποτε θόρυβος ἔσται\FTNT{†}{{\FR 14:2 }{\FT{θορυβος εσται
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,W [97\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ ~ 21 ℵB,C,D [1\%] NU ¦ 1 γενηται [2\%] ¦ one other variant}}} τοῦ λαοῦ.»


\par }{\SH An anointing in Simon’s house
\par }
{\PP \VS{3}Καὶ ὄντος αὐτοῦ ἐν Βηθανίᾳ ἐν τῇ οἰκίᾳ Σίμωνος τοῦ λεπροῦ, κατακειμένου αὐτοῦ, ἦλθεν γυνὴ ἔχουσα ἀλάβαστρον μύρου νάρδου πιστικῆς πολυτελοῦς. Καὶ\FTNT{‡}{{\FR 14:3 }{\FT{και
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C(D)W [99.5\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ — ℵB [0.5\%] NU}}} συντρίψασα τὸ\FTNT{§}{{\FR 14:3 }{\FT{το
{\BD{f}}{\SUP{35}} W [75\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ τον ℵA,D [24\%] ¦ την B,C [1\%] NU}}} ἀλάβαστρον, κατέχεεν αὐτοῦ κατὰ\FTNT{*}{{\FR 14:3 }{\FT{κατα
{\BD{f}}{\SUP{35}} A [98.5\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ — ℵB,C,W [1.5\%] NU ¦ επι D}}} τῆς κεφαλῆς.

\VS{4}Ἦσαν δέ τινες ἀγανακτοῦντες πρὸς ἑαυτοὺς καὶ λέγοντες·\FTNT{†}{{\FR 14:4 }{\FT{και λεγοντες
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,W [98.5\%] HF,RP,CP,TR ¦ 2 [0.5\%] OC ¦ — (ℵ)B,C [1\%] NU ¦ 1 ελεγον D}}} «Εἰς τί ἡ ἀπώλεια αὕτη τοῦ μύρου γέγονεν;

\VS{5}Ἠδύνατο γὰρ τοῦτο\FTNT{‡}{{\FR 14:5 }{\FT{τουτο
{\BD{f}}{\SUP{35}} [93\%] HF,RP,CP,TR ¦ 1 το μυρον A,B,C [5\%] OC,NU ¦ το μυρον 1 (D) [1.5\%] ¦ το μυρον ℵ(W)}}} πραθῆναι ἐπάνω τριακοσίων δηναρίων\FTNT{§}{{\FR 14:5 }{\FT{τριακοσιων δηναριων
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,B [99\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ ~ 21 ℵC,D,W [1\%] NU}}} καὶ δοθῆναι τοῖς πτωχοῖς.» Καὶ ἐνεβριμῶντο αὐτῇ.

\VS{6}Ὁ δὲ Ἰησοῦς εἶπεν· «Ἄφετε αὐτήν· τί αὐτῇ κόπους παρέχετε; Καλὸν ἔργον εἰργάσατο\FTNT{*}{{\FR 14:6 }{\FT{ειργασατο
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C [99\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ ηργασατο ℵB,D,W [1\%] NU}}} ἐν ἐμοί.\FTNT{†}{{\FR 14:6 }{\FT{εν εμοι
{\IT{rell}} ¦ εις εμε [5\%] TR}}}

\VS{7}Πάντοτε γὰρ τοὺς πτωχοὺς ἔχετε μεθ᾿ ἑαυτῶν, καὶ ὅταν θέλητε δύνασθε αὐτοὺς\FTNT{‡}{{\FR 14:7 }{\FT{αυτους
{\BD{f}}{\SUP{35}} A [96\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ αυτοις B,C,D,W [4\%] NU ¦ — ℵ}}} εὖ ποιῆσαι· ἐμὲ δὲ οὐ πάντοτε ἔχετε.

\VS{8}Ὃ ἔσχεν\FTNT{§}{{\FR 14:8 }{\FT{εσχεν
{\IT{rell}} ¦ ειχεν W [10\%] TR}}} αὕτη\FTNT{*}{{\FR 14:8 }{\FT{αυτη
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D [97\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ αιτη C ¦ — ℵB,W [3\%] NU}}} ἐποίησεν. Προέλαβεν μυρίσαι μου τὸ σῶμα\FTNT{†}{{\FR 14:8 }{\FT{μου το σωμα
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,W [97\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ ~ 231 ℵB,D [3\%] NU}}} εἰς τὸν ἐνταφιασμόν.

\VS{9}Ἀμὴν\FTNT{‡}{{\FR 14:9 }{\FT{αμην
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,W [70\%] RP,TR,OC ¦ 1 δε ℵB,D [30\%] HF,CP,NU ¦ 1 γαρ [0.5\%]}}} λέγω ὑμῖν, ὅπου ἐὰν\FTNT{§}{{\FR 14:9 }{\FT{εαν
{\IT{rell}} ¦ αν D,W [10\%] TR}}} κηρυχθῇ τὸ εὐαγγέλιον τοῦτο\FTNT{*}{{\FR 14:9 }{\FT{τουτο
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C [98\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ — ℵB,D,W [2\%] NU}}} εἰς ὅλον τὸν κόσμον, καὶ ὃ ἐποίησεν αὕτη λαληθήσεται εἰς μνημόσυνον αὐτῆς.»


\par }{\SH Judas is hired
\par }
{\PP \VS{10}Καὶ\FTNT{†}{{\FR 14:10 }{\FT{και
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,B,C,D [50\%] OC,NU ¦ 1 ο W [50\%] HF,RP,CP,TR}}} Ἰούδας ὁ Ἰσκαριώτης,\FTNT{‡}{{\FR 14:10 }{\FT{ο ισκαριωτης
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,W [98\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ ~ ισκαριωθ 1 B,C [0.5\%] NU ¦ 2 (D) [1\%] ¦ ισκαριωθ ℵ ¦ at least three further variants}}} εἷς τῶν δώδεκα, ἀπῆλθεν πρὸς τοὺς ἀρχιερεῖς ἵνα παραδῷ αὐτὸν\FTNT{§}{{\FR 14:10 }{\FT{παραδω αυτον
{\BD{f}}{\SUP{35}} A [97\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ ~ 21 ℵ [2\%] ¦ ~ 2 παραδοι B,C,NU ¦ παραδοι 2 (D)W [0.5\%]}}} αὐτοῖς.

\VS{11}Οἱ δὲ ἀκούσαντες ἐχάρησαν καὶ ἐπηγγείλαντο αὐτῷ ἀργύρια\FTNT{*}{{\FR 14:11 }{\FT{αργυρια
{\BD{f}}{\SUP{35}} A [40\%] OC ¦ αργυριον ℵB,C,D,W [60\%] HF,RP,CP,TR,NU}}} δοῦναι. Καὶ ἐζήτει πῶς εὐκαίρως αὐτὸν\FTNT{†}{{\FR 14:11 }{\FT{ευκαιρως αυτον
{\BD{f}}{\SUP{35}} D [98\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ ~ 21 ℵA,B,C,W [2\%] NU}}} παραδῷ.\FTNT{‡}{{\FR 14:11 }{\FT{παραδω
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA [99.5\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ παραδοι B,C,D,W [0.5\%] NU}}}


\par }{\SH The upper room is made ready
\par }
{\PP \VS{12}Καὶ τῇ πρώτῃ ἡμέρᾳ τῶν ἀζύμων, ὅτε τὸ Πάσχα ἔθυον, λέγουσιν αὐτῷ οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ, «Ποῦ θέλεις ἀπελθόντες ἑτοιμάσομεν,\FTNT{§}{{\FR 14:12 }{\FT{ετοιμασομεν
{\BD{f}}{\SUP{35}} [65\%] HF,CP ¦ ετοιμασωμεν ℵA,B,C,D,W [35\%] RP,TR,OC,NU}}} ἵνα φάγῃς τὸ Πάσχα;»

\VS{13}Καὶ ἀποστέλλει δύο τῶν μαθητῶν αὐτοῦ καὶ λέγει αὐτοῖς· «Ὑπάγετε εἰς τὴν πόλιν, καὶ ἀπαντήσει ὑμῖν ἄνθρωπος κεράμιον ὕδατος βαστάζων· ἀκολουθήσατε αὐτῷ.

\VS{14}Καὶ ὅπου ἐὰν εἰσέλθῃ, εἴπατε τῷ οἰκοδεσπότῃ ὅτι ‹Ὁ διδάσκαλος λέγει, «Ποῦ ἐστιν τὸ κατάλυμα\FTNT{*}{{\FR 14:14 }{\FT{καταλυμα
{\BD{f}}{\SUP{35}} A [97\%] HF,RP,CP,TR ¦ 1 μου ℵB,C,D,W [3\%] OC,NU}}} ὅπου τὸ Πάσχα μετὰ τῶν μαθητῶν μου φάγω;» ›

\VS{15}Καὶ αὐτὸς ὑμῖν δείξει ἀνώγεων\FTNT{†}{{\FR 14:15 }{\FT{ανωγεων
{\BD{f}}{\SUP{35}} [30\%] ¦ ανωγεον [39\%] HF,RP,TR ¦ ανωγαιον [25\%] CP,OC ¦ αναγαιον ℵA,B,C(D) [5\%] NU ¦ αναγιον W ¦ at least three other variants}}} μέγα ἐστρωμένον ἕτοιμον· ἐκεῖ\FTNT{‡}{{\FR 14:15 }{\FT{εκει
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,W [99\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ και 1 B,C [1\%] NU ¦ κακει ℵD}}} ἑτοιμάσατε ἡμῖν.»

\VS{16}Καὶ ἐξῆλθον οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ\FTNT{§}{{\FR 14:16 }{\FT{αυτου
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,D,W [98\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ — ℵB [2\%] NU}}} καὶ ἦλθον εἰς τὴν πόλιν καὶ εὗρον καθὼς εἶπεν αὐτοῖς· καὶ ἡτοίμασαν τὸ Πάσχα.


\par }{\MS The last night—begins Thursday evening, 04/04/30 AD, and ends the next morning

\par }{\MM \VS{17}Καὶ ὀψίας γενομένης ἔρχεται μετὰ τῶν δώδεκα.


\par }{\SH The traitor identified
\par }
{\PP \VS{18}Καὶ ἀνακειμένων αὐτῶν καὶ ἐσθιόντων, εἶπεν ὁ Ἰησοῦς,\FTNT{*}{{\FR 14:18 }{\FT{ειπεν ο ιησους
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,W [99\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ ~ 231 ℵB,C [0.5\%] NU ¦ λεγει 23 D [0.5\%]}}} «Ἀμὴν λέγω ὑμῖν ὅτι εἷς ἐξ ὑμῶν παραδώσει με, ὁ ἐσθίων μετ᾿ ἐμοῦ.»

\VS{19}Οἱ δὲ\FTNT{†}{{\FR 14:19 }{\FT{οι δε
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D,W [99\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ — ℵB [0.5\%] NU ¦ και C}}} ἤρξαντο λυπεῖσθαι καὶ λέγειν αὐτῷ εἷς καθ᾿ εἷς,\FTNT{‡}{{\FR 14:19 }{\FT{καθ εις
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D,W [99\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ κατα 1 ℵB [1\%] NU ¦ εκαστος C}}} «Μήτι ἐγώ;» Καὶ ἄλλος, «Μήτι ἐγώ;»\FTNT{§}{{\FR 14:19 }{\FT{και αλλος μητι εγω
{\BD{f}}{\SUP{35}} D (88.1\%) HF,RP,CP,TR,OC ¦ ειμι 1234 (2\%) ¦ ειμι κυριε 1234 (A) (0.6\%) ¦ ειμι 1234 ειμι (0.4\%) ¦ 34 (0.3\%) ¦ — ℵB,C,W (8.3\%) NU ¦ six other variants (0.4\%)}}}

\VS{20}Ὁ δὲ ἀποκριθεὶς\FTNT{*}{{\FR 14:20 }{\FT{αποκριθεις
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,W [99\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ — ℵB,C,D [1\%] NU}}} εἶπεν αὐτοῖς· «Εἷς ἐκ\FTNT{†}{{\FR 14:20 }{\FT{εκ
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D [98.5\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ — ℵB,C,W [1.5\%] NU}}} τῶν δώδεκα, ὁ ἐμβαπτόμενος μετ᾿ ἐμοῦ εἰς τὸ τρυβλίον.\FTNT{‡}{{\FR 14:20 }{\FT{τρυβλιον
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,D,W [99\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ 1 οτι ℵB [0.5\%] NU ¦ 1 και [0.5\%]}}}

\VS{21}Ὁ μὲν Υἱὸς τοῦ Ἀνθρώπου ὑπάγει καθὼς γέγραπται περὶ αὐτοῦ, οὐαὶ δὲ τῷ ἀνθρώπῳ ἐκείνῳ δι᾿ οὗ ὁ Υἱὸς τοῦ Ἀνθρώπου παραδίδοται· καλὸν ἦν\FTNT{§}{{\FR 14:21 }{\FT{ην
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,C,D [99.5\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ — B,W [0.5\%] NU}}} αὐτῷ εἰ οὐκ ἐγεννήθη ὁ ἄνθρωπος ἐκεῖνος.»


\par }{\SH Jesus institutes the Lord’s Supper
\par }
{\PP \VS{22}Καὶ ἐσθιόντων αὐτῶν, λαβὼν ὁ Ἰησοῦς\FTNT{*}{{\FR 14:22 }{\FT{ο ιησους
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,C [99.5\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ — B,D,W [0.5\%] NU}}} ἄρτον καὶ\FTNT{†}{{\FR 14:22 }{\FT{και
{\BD{f}}{\SUP{35}} [25\%] CP ¦ — ℵA,B,C,D,W [75\%] HF,RP,TR,OC,NU}}} εὐλογήσας, ἔκλασεν καὶ ἔδωκεν αὐτοῖς καὶ εἶπεν, «Λάβετε, φάγετε·\FTNT{‡}{{\FR 14:22 }{\FT{φαγετε
{\BD{f}}{\SUP{35}} [95\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ — ℵA,B,C,D,W [5\%] NU (OC is in small print)}}} τοῦτό ἐστιν τὸ σῶμά μου.»

\VS{23}Καὶ λαβὼν τὸ\FTNT{§}{{\FR 14:23 }{\FT{το
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,W [93\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ — ℵB,C,D [7\%] NU (OC is in small print)}}} ποτήριον, εὐχαριστήσας ἔδωκεν αὐτοῖς, καὶ ἔπιον ἐξ αὐτοῦ πάντες.

\VS{24}Καὶ εἶπεν αὐτοῖς· «Τοῦτό ἐστιν τὸ αἷμά μου, τὸ τῆς καινῆς\FTNT{*}{{\FR 14:24 }{\FT{το της καινης
{\BD{f}}{\SUP{35}} A (85.5\%) HF,RP,CP,TR,OC ¦ 23 (13.7\%) ¦ 2 ℵB,C (0.4\%) NU ¦ 12 D,W (0.2\%) ¦ one other variant}}} διαθήκης, τὸ περὶ πολλῶν ἐκχυνόμενον.\FTNT{†}{{\FR 14:24 }{\FT{περι πολλων εκχυνομενον
{\BD{f}}{\SUP{35}} [96\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ 12 εκχυννομενον A [1\%] ¦ υπερ 2 εκχυννομενον (D)W [0.5\%] ¦ υπερ 23 [1\%] ¦ ~ εκχυννομενον υπερ 2 ℵB,C [1\%] NU}}}

\VS{25}Ἀμὴν\FTNT{‡}{{\FR 14:25 }{\FT{αμην
{\IT{rell}} ¦ 1 δε [30\%]}}} λέγω ὑμῖν ὅτι οὐκέτι οὐ μὴ πίω ἐκ τοῦ γενήματος\FTNT{§}{{\FR 14:25 }{\FT{γενηματος
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,B,C,W [75\%] HF,RP,CP,OC,NU ¦ γεννηματος D,N{\SUP{v}} [25\%] TR}}} τῆς ἀμπέλου ἕως τῆς ἡμέρας ἐκείνης ὅταν αὐτὸ πίνω καινὸν ἐν τῇ βασιλείᾳ τοῦ Θεοῦ.»

\VS{26}Καὶ ὑμνήσαντες, ἐξῆλθον εἰς τὸ Ὄρος τῶν Ἐλαιῶν.


\par }{\SH Peter will deny Him
\par }
{\PP \VS{27}Καὶ λέγει αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς ὅτι «Πάντες σκανδαλισθήσεσθε ἐν ἐμοὶ ἐν τῇ νυκτὶ ταύτῃ,\FTNT{*}{{\FR 14:27 }{\FT{εν εμοι εν τη νυκτι ταυτη
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N,W [70\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ 12 [0.5\%] ¦ 3456 [0.5\%] ¦ — ℵB,C,D [29\%] NU}}} ὅτι γέγραπται· ‹Πατάξω τὸν Ποιμένα, καὶ διασκορπισθήσεται τὰ πρόβατα.›\FTNT{†}{{\FR 14:27 }{\FT{διασκορπισθησεται τα προβατα
{\BD{f}}{\SUP{35}} [95\%] HF,RP,CP,TR ¦ διασκορπισθησονται 23 A,N [3\%] OC ¦ ~ 23 διασκορπισθησονται ℵB,C,D [1\%] NU ¦ ~ 231 (W) [1\%]}}}

\VS{28}Μετὰ δὲ\FTNT{‡}{{\FR 14:28 }{\FT{μετα δε
{\BD{f}}{\SUP{35}} [20\%] ¦ ~ αλλα 1 ℵA,B,D,N,W [79\%] HF,RP,CP,TR,OC,NU ¦ ~ και 1 C ¦ αλλα και 1 [1\%]}}} τὸ ἐγερθῆναί με, προάξω ὑμᾶς\FTNT{§}{{\FR 14:28 }{\FT{υμας
{\IT{rell}} ¦ υμων CP}}} εἰς τὴν Γαλιλαίαν.»

\VS{29}Ὁ δὲ Πέτρος ἔφη αὐτῷ, «Καὶ εἰ\FTNT{*}{{\FR 14:29 }{\FT{και ει
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N [94\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ ~ 21 ℵB,C,W [5\%] NU ¦ 2 εαν D ¦ καν [0.5\%]}}} πάντες σκανδαλισθήσονται, ἀλλ᾿\FTNT{†}{{\FR 14:29 }{\FT{αλλ
{\IT{rell}} ¦ εν σοι 1 [3\%] CP}}} οὐκ ἐγώ.»

\VS{30}Καὶ λέγει αὐτῷ ὁ Ἰησοῦς, «Ἀμὴν λέγω σοι, ὅτι σύ,\FTNT{‡}{{\FR 14:30 }{\FT{συ
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,B,N,W [90\%] HF,RP,CP,OC,NU ¦ — ℵC,D [10\%] TR}}} σήμερον, ἐν τῇ νυκτὶ ταύτῃ,\FTNT{§}{{\FR 14:30 }{\FT{εν τη νυκτι ταυτη
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N [97\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ ~ 423 ℵB,C,D [1.5\%] NU ¦ 234 W [1.5\%]}}} πρὶν ἢ δὶς ἀλέκτορα φωνῆσαι, τρὶς ἀπαρνήσῃ με.»\FTNT{*}{{\FR 14:30 }{\FT{απαρνηση με
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N [97\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ ~ 21 B,C,D [2\%] NU ¦ ~ 2 απαρνησει ℵ ¦ ~ 2 αρνηση W ¦ 1 [0.5\%]}}}

\VS{31}Ὁ δὲ\FTNT{†}{{\FR 14:31 }{\FT{δε
{\IT{rell}} ¦ 1 πετρος A,C,N(W) [5\%] OC}}} ἐκ περισσοῦ\FTNT{‡}{{\FR 14:31 }{\FT{εκ περισσου
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N [98\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ εκπερισσως ℵB,C,D [1\%] NU ¦ περισσως W [1\%]}}} ἔλεγεν\FTNT{§}{{\FR 14:31 }{\FT{ελεγεν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,N,W [99\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ ελαλει ℵB,D [1\%] NU}}} μᾶλλον,\FTNT{*}{{\FR 14:31 }{\FT{μαλλον
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N(W) [98\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ — ℵB,C,D [2\%] NU}}} «Ἐάν με δέῃ\FTNT{†}{{\FR 14:31 }{\FT{με δεη
{\BD{f}}{\SUP{35}} C,D,W [95\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ 1 η ℵ ¦ ~ 21 A,B,N [5\%] NU}}} συναποθανεῖν σοι, οὐ μή σε ἀπαρνήσωμαι.»\FTNT{‡}{{\FR 14:31 }{\FT{απαρνησωμαι
{\BD{f}}{\SUP{35}} (ℵ) [80\%] HF,RP,CP ¦ απαρνησομαι A,B,C,D,N,W [20\%] TR,OC,NU}}} Ὡσαύτως δὲ καὶ πάντες ἔλεγον.


\par }{\SH The agony in Gethsemane
\par }
{\PP \VS{32}Καὶ ἔρχονται εἰς χωρίον οὗ τὸ ὄνομα Γεθσημανῆ·\FTNT{§}{{\FR 14:32 }{\FT{γεθσημανη
{\BD{f}}{\SUP{35}} [88\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ γεθσημανει ℵA,C [5\%] ¦ γεσσημανει N [5\%] ¦ γεθσημανι [2\%] NU ¦ γετσημανει B ¦ γησαμανει D ¦ γεσσημανιν W ¦ at least six further spellings}}} καὶ λέγει τοῖς μαθηταῖς αὐτοῦ, «Καθίσατε ὧδε ἕως προσεύξομαι.»\FTNT{*}{{\FR 14:32 }{\FT{προσευξομαι
{\BD{f}}{\SUP{35}} D [35\%] CP ¦ προσευξωμαι ℵA,B,C,W [65\%] HF,RP,TR,OC,NU ¦ προσευχωμαι N}}}

\VS{33}Καὶ παραλαμβάνει τὸν Πέτρον καὶ\FTNT{†}{{\FR 14:33 }{\FT{και
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵC,D,N [85\%] HF,RP,CP,OC ¦ 1 τον A,B,W [15\%] TR[NU]}}} Ἰάκωβον καὶ\FTNT{‡}{{\FR 14:33 }{\FT{και
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵC,D,N [96\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ 1 τον A,B,W [4\%] [NU]}}} Ἰωάννην μεθ᾿ ἑαυτοῦ,\FTNT{§}{{\FR 14:33 }{\FT{μεθ εαυτου
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N [97\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ μετ αυτου ℵB,C,D,W [3\%] NU}}} καὶ ἤρξατο ἐκθαμβεῖσθαι καὶ ἀδημονεῖν.

\VS{34}Καὶ λέγει\FTNT{*}{{\FR 14:34 }{\FT{λεγει
{\IT{rell}} ¦ λεγειν [1\%] OC}}} αὐτοῖς· «Περίλυπός ἐστιν ἡ ψυχή μου, ἕως θανάτου. Μείνατε ὧδε καὶ γρηγορεῖτε.»\FTNT{†}{{\FR 14:34 }{\FT{γρηγορειτε
{\IT{rell}} ¦ 1 μετ εμου [2\%] CP}}}

\VS{35}Καὶ προελθὼν\FTNT{‡}{{\FR 14:35 }{\FT{προελθων
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵB,N,W [50\%] CP,TR,OC,NU ¦ προσελθων A,C,D [50\%] HF,RP}}} μικρόν, ἔπεσεν\FTNT{§}{{\FR 14:35 }{\FT{επεσεν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,D,N,W [99.5\%] HF,RP,CP,TR ¦ επιπτεν ℵB [0.5\%] NU ¦ 1 επι προσωπον OC}}} ἐπὶ τῆς γῆς καὶ προσηύχετο ἵνα, εἰ δυνατόν ἐστιν, παρέλθῃ ἀπ᾿ αὐτοῦ ἡ ὥρα.

\VS{36}Καὶ ἔλεγεν· «Ἀββᾶ, ὁ Πατήρ, πάντα δυνατά σοι. Παρένεγκαι\FTNT{*}{{\FR 14:36 }{\FT{παρενεγκαι
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,C [30\%] ¦ παρενεγκε B,D,N,W [70\%] HF,RP,CP,TR,OC,NU ¦ παρενεγκειν [0.5\%]}}} τὸ ποτήριον ἀπ᾿ ἐμοῦ τοῦτο·\FTNT{†}{{\FR 14:36 }{\FT{το ποτηριον απ εμου τουτο
{\BD{f}}{\SUP{35}} [92\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ ~ 12534 ℵA,B,C,W [5\%] NU ¦ ~ 34125 [2\%] ¦ ~ 51234 D,N [1\%]}}} ἀλλ᾿ οὐ τί ἐγὼ θέλω, ἀλλὰ\FTNT{‡}{{\FR 14:36 }{\FT{αλλα
{\IT{rell}} ¦ αλλ ει C [2\%] OC}}} τί σύ.»

\VS{37}Καὶ ἔρχεται καὶ εὑρίσκει αὐτοὺς καθεύδοντας, καὶ λέγει τῷ Πέτρῳ· «Σίμων, καθεύδεις; Οὐκ ἴσχυσας\FTNT{§}{{\FR 14:37 }{\FT{ισχυσας
{\IT{rell}} ¦ ισχυσατε D [2\%] OC}}} μίαν ὥραν γρηγορῆσαι;

\VS{38}Γρηγορεῖτε καὶ προσεύχεσθε, ἵνα μὴ εἰσέλθητε\FTNT{*}{{\FR 14:38 }{\FT{εισελθητε
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,D,N,W [99.5\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ ελθητε ℵB [0.5\%] NU}}} εἰς πειρασμόν. Τὸ μὲν πνεῦμα πρόθυμον, ἡ δὲ σὰρξ ἀσθενής.»

\VS{39}Καὶ πάλιν ἀπελθὼν προσηύξατο, τὸν αὐτὸν λόγον εἰπών.

\VS{40}Καὶ ὑποστρέψας εὗρεν αὐτοὺς πάλιν\FTNT{†}{{\FR 14:40 }{\FT{υποστρεψας ευρεν αυτους παλιν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C(N)W (94.9\%) HF,RP,CP,TR,OC ¦ ~ 1423 (2\%) ¦ ~ 1243 (0.4\%) ¦ 123 (1.3\%) ¦ 1 ευρισκει 3 (0.6\%) ¦ ~ 4 ελθων 23 ℵB (0.5\%) NU ¦ ~ ελθων ευρισκει 3 (D) (0.2\%) ¦ one other variant}}} καθεύδοντας, ἦσαν γὰρ οἱ ὀφθαλμοὶ αὐτῶν\FTNT{‡}{{\FR 14:40 }{\FT{οι οφθαλμοι αυτων
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D,N,W [97\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ ~ 312 ℵB,C [3\%] NU}}} καταβαρυνόμενοι·\FTNT{§}{{\FR 14:40 }{\FT{καταβαρυνομενοι
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,B,N [35\%] OC,NU ¦ καταβαρουμενοι D,W [0.5\%] ¦ βαρυνομενοι [0.5\%] ¦ καταβεβαρημενοι ℵ ¦ βεβαρημενοι C [64\%] HF,RP,CP,TR}}} καὶ οὐκ ᾔδεισαν τί αὐτῷ ἀποκριθῶσιν.\FTNT{*}{{\FR 14:40 }{\FT{αυτω αποκριθωσιν
{\BD{f}}{\SUP{35}} N,W [96\%] HF,RP,CP,TR ¦ ~ 21 ℵA,B,C,D [3\%] OC,NU ¦ 2 [1\%]}}}

\VS{41}Καὶ ἔρχεται τὸ τρίτον καὶ λέγει αὐτοῖς· «Καθεύδετε\FTNT{†}{{\FR 14:41 }{\FT{καθευδετε
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,D,W [75\%] HF,RP,OC ¦ 1 το ℵB,N [25\%] CP,TR,NU}}} λοιπὸν καὶ ἀναπαύεσθε. Ἀπέχει· ἦλθεν ἡ ὥρα· ἰδού, παραδίδοται ὁ Υἱὸς τοῦ Ἀνθρώπου εἰς τὰς χεῖρας τῶν ἁμαρτωλῶν.

\VS{42}Ἐγείρεσθε, ἄγωμεν. Ἰδού, ὁ παραδιδούς με ἤγγικεν.»


\par }{\SH The betrayal and arrest
\par }
{\PP \VS{43}Καὶ εὐθέως,\FTNT{‡}{{\FR 14:43 }{\FT{ευθεως
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N [97\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ ευθυς ℵB,C [1\%] NU ¦ — D,W [2\%]}}} ἔτι αὐτοῦ λαλοῦντος, παραγίνεται Ἰούδας,\FTNT{§}{{\FR 14:43 }{\FT{ιουδας
{\IT{rell}} ¦ 1 ο ισκαριωτης A(D) [5\%] OC}}} εἷς ὢν\FTNT{*}{{\FR 14:43 }{\FT{ων
{\BD{f}}{\SUP{35}} [90\%] HF,RP,CP,TR ¦ — ℵA,B,C,D,N,W [10\%] OC,NU ¦ εκ [0.5\%]}}} τῶν δώδεκα, καὶ μετ᾿ αὐτοῦ ὄχλος πολὺς\FTNT{†}{{\FR 14:43 }{\FT{πολυς
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,D,N,W [98.5\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ — ℵB [1.5\%] NU}}} μετὰ μαχαιρῶν καὶ ξύλων,\FTNT{‡}{{\FR 14:43 }{\FT{ξυλων
{\IT{rell}} ¦ 1 απεσταλμενοι [1\%] OC}}} παρὰ τῶν ἀρχιερέων καὶ τῶν\FTNT{§}{{\FR 14:43 }{\FT{των
{\IT{rell}} ¦ — A,C,N,W [8\%] OC}}} γραμματέων καὶ τῶν πρεσβυτέρων.

\VS{44}Δεδώκει δὲ ὁ παραδιδοὺς αὐτὸν σύσσημον αὐτοῖς, λέγων, «Ὃν ἂν φιλήσω, αὐτός ἐστιν· κρατήσατε αὐτὸν καὶ ἀπαγάγετε\FTNT{*}{{\FR 14:44 }{\FT{απαγαγετε
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C(N) [98\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ αγαγετε W [1\%] ¦ απαγετε ℵB(D) [1\%] NU}}} ἀσφαλῶς.»

\VS{45}Καὶ ἐλθών, εὐθέως\FTNT{†}{{\FR 14:45 }{\FT{ευθεως
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N,W [98.5\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ ευθυς ℵB,C [1\%] NU ¦ — D [0.5\%]}}} προσελθὼν αὐτῷ λέγει αὐτῷ, «Ῥαββί, ῥαββί»·\FTNT{‡}{{\FR 14:45 }{\FT{αυτω ραββι ραββι
{\BD{f}}{\SUP{35}} [84\%] HF,RP ¦ 12 (D)(N) [1\%] ¦ 23 A [10\%] TR ¦ 2 ℵB,C [1\%] NU ¦ χαιρε 23 [1\%] CP ¦ χαιρε 2 W [3\%] OC ¦ at least three further variants (ℵA,B,C,D,W and perhaps [20\%] have ραββει for ραββι.)}}} καὶ κατεφίλησεν αὐτόν.

\VS{46}Οἱ δὲ ἐπέβαλον ἐπ᾿ αὐτὸν τὰς χεῖρας αὐτῶν\FTNT{§}{{\FR 14:46 }{\FT{επ αυτον τας χειρας αυτων
{\BD{f}}{\SUP{35}} [91\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ ~ 34512 A [2\%] ¦ 345 ℵC,W [0.5\%] ¦ 34 αυτω B,D [4\%] NU ¦ 1234 [2\%] ¦ αυτω 345 N ¦ two other variants}}} καὶ ἐκράτησαν αὐτόν.

\VS{47}Εἷς δέ τις\FTNT{*}{{\FR 14:47 }{\FT{τις
{\BD{f}}{\SUP{35}} B,C(D)N(W) [98\%] HF,RP,CP,TR,OC[NU] ¦ — ℵA [2\%]}}} τῶν παρεστηκότων σπασάμενος τὴν μάχαιραν ἔπαισεν τὸν δοῦλον τοῦ ἀρχιερέως, καὶ ἀφεῖλεν αὐτοῦ τὸ ὠτίον.\FTNT{†}{{\FR 14:47 }{\FT{ωτιον
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,N,W [98.5\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ ωταριον ℵB,D [1.5\%] NU}}}

\VS{48}Καὶ ἀποκριθεὶς ὁ Ἰησοῦς εἶπεν αὐτοῖς· «Ὡς ἐπὶ λῃστὴν ἐξήλθετε μετὰ μαχαιρῶν καὶ ξύλων συλλαβεῖν με.

\VS{49}Καθ᾿ ἡμέραν ἤμην πρὸς ὑμᾶς\FTNT{‡}{{\FR 14:49 }{\FT{ημην προς υμας
{\IT{rell}} ¦ ~ 231 OC}}} ἐν τῷ ἱερῷ, διδάσκων, καὶ οὐκ ἐκρατήσατέ με. Ἀλλ᾿ ἵνα πληρωθῶσιν αἱ Γραφαί.»

\VS{50}Καὶ ἀφέντες αὐτὸν πάντες ἔφυγον.\FTNT{§}{{\FR 14:50 }{\FT{παντες εφυγον
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D,W [97\%] HF,RP,CP,TR ¦ ~ 21 ℵB,C [2\%] OC,NU ¦ 2 N [1\%]}}}


\par }{\SH A curious case
\par }
{\PP \VS{51}Καὶ εἷς τις νεανίσκος\FTNT{*}{{\FR 14:51 }{\FT{εις τις νεανισκος
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N,W (99\%) HF,RP,CP,TR,OC ¦ ~ 32 ℵB,C(D) (0.6\%) NU ¦ four other variants (0.4\%)}}} ἠκολούθησεν\FTNT{†}{{\FR 14:51 }{\FT{ηκολουθησεν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N [96\%] HF,RP,CP,OC ¦ συνηκολουθει ℵB,C [1\%] NU ¦ ηκολουθει D,W [2\%] TR ¦ συνηκολουθησεν [0.5\%]}}} αὐτῷ, περιβεβλημένος σινδόνα ἐπὶ γυμνοῦ. Καὶ κρατοῦσιν αὐτὸν οἱ νεανίσκοι,\FTNT{‡}{{\FR 14:51 }{\FT{οι νεανισκοι
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N [97\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ ~ 1 δε 2 (W) [2\%] ¦ — ℵB,C,D [1\%] NU}}}

\VS{52}ὁ δὲ καταλιπὼν τὴν σινδόνα γυμνὸς ἔφυγεν ἀπ᾿ αὐτῶν.\FTNT{§}{{\FR 14:52 }{\FT{απ αυτων
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D,N,W (98.9\%) HF,RP,CP,TR,OC ¦ επ 2 (0.4\%) ¦ — ℵB,C (0.5\%) NU ¦ three other variants (0.2\%)}}}


\par }{\SH At Caiaphas’ house
\par }
{\PP \VS{53}Καὶ ἀπήγαγον τὸν Ἰησοῦν πρὸς τὸν ἀρχιερέα· καὶ συνέρχονται αὐτῷ\FTNT{*}{{\FR 14:53 }{\FT{αυτω
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,B [97\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ αυτου [0.5\%] ¦ αυτων N ¦ προς αυτον C ¦ — ℵD(W) [2\%] NU}}} πάντες οἱ ἀρχιερεῖς καὶ οἱ πρεσβύτεροι καὶ οἱ γραμματεῖς.

\VS{54}Καὶ ὁ Πέτρος ἀπὸ μακρόθεν ἠκολούθησεν αὐτῷ, ἕως ἔσω εἰς τὴν αὐλὴν τοῦ ἀρχιερέως· καὶ ἦν συγκαθήμενος μετὰ τῶν ὑπηρετῶν καὶ θερμαινόμενος πρὸς τὸ φῶς.


\par }{\SHB A farcical trial
\par }
{\PP \VS{55}Οἱ δὲ ἀρχιερεῖς καὶ ὅλον τὸ συνέδριον ἐζήτουν κατὰ τοῦ Ἰησοῦ μαρτυρίαν εἰς τὸ θανατῶσαι αὐτόν, καὶ οὐχ εὕρισκον.\FTNT{†}{{\FR 14:55 }{\FT{ευρισκον
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,C,N [98\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ ηυρισκον B,D,W [2\%] NU}}}

\VS{56}Πολλοὶ γὰρ ἐψευδομαρτύρουν κατ᾿ αὐτοῦ, καὶ ἴσαι αἱ μαρτυρίαι οὐκ ἦσαν.

\VS{57}Καί τινες ἀναστάντες ἐψευδομαρτύρουν κατ᾿ αὐτοῦ, λέγοντες

\VS{58}ὅτι «Ἡμεῖς ἠκούσαμεν αὐτοῦ λέγοντος ὅτι ‹Ἐγὼ καταλύσω τὸν ναὸν τοῦτον τὸν χειροποίητον, καὶ διὰ τριῶν ἡμερῶν ἄλλον ἀχειροποίητον οἰκοδομήσω.› »

\VS{59}Καὶ οὐδὲ οὕτως ἴση ἦν ἡ μαρτυρία αὐτῶν.


\par }{\PP \VS{60}Καὶ ἀναστὰς ὁ ἀρχιερεὺς εἰς\FTNT{‡}{{\FR 14:60 }{\FT{εις
{\IT{rell}} ¦ 1 το D [10\%] TR,OC}}} μέσον ἐπηρώτησεν\FTNT{§}{{\FR 14:60 }{\FT{επηρωτησεν
{\IT{rell}} ¦ επηρωτα [1\%] OC}}} τὸν Ἰησοῦν, λέγων· «Οὐκ ἀποκρίνῃ οὐδέν; Τί οὗτοί σου καταμαρτυροῦσιν;»

\VS{61}Ὁ δὲ ἐσιώπα καὶ οὐδὲν ἀπεκρίνατο.\FTNT{*}{{\FR 14:61 }{\FT{ουδεν απεκρινατο
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N,W [98.5\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ ~ ουκ 21 ℵB,C [1.5\%] NU ¦ 1 απεκριθη D}}} Πάλιν ὁ ἀρχιερεὺς ἐπηρώτα αὐτὸν καὶ λέγει αὐτῷ, «Σὺ εἶ ὁ Χριστός, ὁ Υἱὸς τοῦ Εὐλογητοῦ;»

\VS{62}Ὁ δὲ Ἰησοῦς εἶπεν· «Ἐγώ εἰμι, καὶ ὄψεσθε τὸν Υἱὸν τοῦ Ἀνθρώπου ἐκ δεξιῶν καθήμενον\FTNT{†}{{\FR 14:62 }{\FT{εκ δεξιων καθημενον
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵB,C,D,N,W [90\%] HF,RP,CP,OC,NU ¦ ~ 312 A [10\%] TR}}} τῆς Δυνάμεως, καὶ ἐρχόμενον μετὰ\FTNT{‡}{{\FR 14:62 }{\FT{μετα
{\IT{rell}} ¦ επι [2\%] OC}}} τῶν νεφελῶν τοῦ οὐρανοῦ.»

\VS{63}Ὁ δὲ ἀρχιερεὺς διαρρήξας τοὺς χιτῶνας αὐτοῦ λέγει· «Τί ἔτι χρείαν ἔχομεν μαρτύρων;

\VS{64}Ἠκούσατε\FTNT{§}{{\FR 14:64 }{\FT{ηκουσατε
{\IT{rell}} ¦ 1 παντως OC ¦ 1 παντες N,W [2\%]}}} τῆς βλασφημίας. Τί ὑμῖν φαίνεται;» Οἱ δὲ πάντες κατέκριναν αὐτὸν εἶναι ἔνοχον\FTNT{*}{{\FR 14:64 }{\FT{ειναι ενοχον
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N,W [98.5\%] HF,RP,TR,OC ¦ ~ 21 ℵB,C [1.5\%] CP,NU ¦ 2 D}}} θανάτου.

\VS{65}Καὶ ἤρξαντό τινες ἐμπτύειν αὐτῷ καὶ περικαλύπτειν τὸ πρόσωπον αὐτοῦ\FTNT{†}{{\FR 14:65 }{\FT{το προσωπον αυτου
{\BD{f}}{\SUP{35}} A(D)N,W [98\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ ~ 312 ℵB,C [2\%] NU}}} καὶ κολαφίζειν αὐτὸν καὶ λέγειν αὐτῷ, «Προφήτευσον.»\FTNT{‡}{{\FR 14:65 }{\FT{προφητευσον
{\IT{rell}} ¦ 1 ημιν τις εστιν ο παισας σε OC ¦ 1 ημιν χριστε τις εστιν ο παισας σε N(W) [3\%]}}} Καὶ οἱ ὑπηρέται ῥαπίσμασιν αὐτὸν ἔβαλλον.\FTNT{§}{{\FR 14:65 }{\FT{εβαλλον
{\BD{f}}{\SUP{35}} (54.8\%) HF,RP,CP,TR ¦ εβαλον (37.4\%) OC ¦ ελαβον ℵA,B,C,N (5.8\%) NU ¦ ελαμβανον D,W (1.7\%) ¦ six other variants (0.4\%)}}}


\par }{\SHB Peter’s denials
\par }
{\PP \VS{66}Καὶ ὄντος τοῦ Πέτρου ἐν τῇ αὐλῇ κάτω,\FTNT{*}{{\FR 14:66 }{\FT{εν τη αυλη κατω
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N,W [97\%] HF,RP,CP,TR ¦ ~ 4123 ℵB,C [2\%] OC,NU ¦ 123 D [1\%]}}} ἔρχεται μία τῶν παιδισκῶν τοῦ ἀρχιερέως.

\VS{67}Καὶ ἰδοῦσα τὸν Πέτρον θερμαινόμενον, ἐμβλέψασα αὐτῷ λέγει, «Καὶ σὺ μετὰ τοῦ Ναζαρηνοῦ Ἰησοῦ ἦσθα.»\FTNT{†}{{\FR 14:67 }{\FT{ναζαρηνου ιησου ησθα
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N [97\%] HF,RP,CP,TR ¦ 12 ης W [0.5\%] ¦ 23 [0.5\%] ¦ ~ 13 του 2 B,C [1\%] NU ¦ ~ 23 του 1 ℵ ¦ 2 του 13 D [0.5\%] OC (at least six spellings for ‘Nazarene’)}}}

\VS{68}Ὁ δὲ ἠρνήσατο, λέγων, «Οὐκ\FTNT{‡}{{\FR 14:68 }{\FT{ουκ
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,N [98\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ ουτε ℵB,D,W [2\%] NU}}} οἶδα οὔτε\FTNT{§}{{\FR 14:68 }{\FT{ουτε
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵB,C,D,W [50\%] HF,CP,NU ¦ ουδε A,N [50\%] TR,OC,RP}}} ἐπίσταμαι τί σὺ\FTNT{*}{{\FR 14:68 }{\FT{τι συ
{\BD{f}}{\SUP{35}} A [96\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ ~ 21 ℵB,C,N,W [4\%] NU ¦ 1 D}}} λέγεις.» Καὶ ἐξῆλθεν ἔξω εἰς τὸ προαύλιον, καὶ ἀλέκτωρ ἐφώνησεν.\FTNT{†}{{\FR 14:68 }{\FT{και αλεκτωρ εφωνησεν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,D,N (98.5\%) HF,RP,CP,TR,OC[NU] ¦ 1 ευθεως 23 (0.9\%) ¦ — ℵB,W (0.6\%) (1,623 vs 9 mss.)}}}

\VS{69}Καὶ ἡ παιδίσκη ἰδοῦσα αὐτὸν πάλιν ἤρξατο λέγειν\FTNT{‡}{{\FR 14:69 }{\FT{παλιν ηρξατο λεγειν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N [98\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ ~ 213 ℵC [1\%] NU ¦ 23 W [0.5\%] ¦ ειπεν B ¦ D is wild}}} τοῖς παρεστηκόσιν\FTNT{§}{{\FR 14:69 }{\FT{παρεστηκοσιν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A(D)N,W [95\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ παρεστωσιν ℵB,C [5\%] NU}}} ὅτι «Οὗτος ἐξ αὐτῶν ἐστιν.»

\VS{70}Ὁ δὲ πάλιν ἠρνεῖτο. Καὶ μετὰ μικρόν, πάλιν οἱ παρεστῶτες ἔλεγον τῷ Πέτρῳ, «Ἀληθῶς ἐξ αὐτῶν εἶ· καὶ γὰρ Γαλιλαῖος εἶ, καὶ ἡ λαλιά σου ὁμοιάζει.»\FTNT{*}{{\FR 14:70 }{\FT{και η λαλια σου ομοιαζει
{\BD{f}}{\SUP{35}} A [97\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ — ℵB,C,D(W) [2.5\%] NU ¦ 1234 δηλοι N}}}

\VS{71}Ὁ δὲ ἤρξατο ἀναθεματίζειν καὶ ὀμνύναι\FTNT{†}{{\FR 14:71 }{\FT{ομνυναι
{\BD{f}}{\SUP{35}} B [75\%] HF,RP,CP,OC,NU ¦ ομνυειν ℵA,C,N,W [25\%] TR ¦ λεγειν D}}} ὅτι «Οὐκ οἶδα τὸν ἄνθρωπον τοῦτον ὃν λέγετε.»

\VS{72}Καὶ\FTNT{‡}{{\FR 14:72 }{\FT{και
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N (96.6\%) HF,RP,CP,TR,OC ¦ 1 ευθεως C,D,W (1.9\%) ¦ 1 ευθυς ℵB (0.8\%) NU ¦ — (0.7\%)}}} ἐκ δευτέρου ἀλέκτωρ ἐφώνησεν. Καὶ ἀνεμνήσθη ὁ Πέτρος τὸ ῥῆμα\FTNT{§}{{\FR 14:72 }{\FT{το ρημα
{\IT{rell}} ¦ του ρηματος W [10\%]}}} ὃ
\FTNT{*}{{\FR 14:72 }{\FT{ο
{\BD{f}}{\SUP{35}} D,N [96\%] HF,RP,CP,OC ¦ ως ℵA,B,C [2\%] NU ¦ ου W [1\%] TR ¦ του ιησου [1\%]}}} εἶπεν αὐτῷ ὁ Ἰησοῦς ὅτι «Πρὶν ἀλέκτορα\FTNT{†}{{\FR 14:72 }{\FT{αλεκτορα
{\IT{rell}} ¦ αλεκτωρα N [2\%] CP}}} φωνῆσαι δίς, ἀπαρνήσῃ με τρίς.»\FTNT{‡}{{\FR 14:72 }{\FT{απαρνηση με τρις
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N [99\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ ~ 321 ℵB,C,W [1\%] NU ¦ long omission D}}} Καὶ ἐπιβαλὼν ἔκλαιεν.




\par }{\MS Crucifixion Day—Friday, 04/05/30 AD

\par }\Chap{15}{\MM \VerseOne{1}Καὶ εὐθέως\FTNT{*}{{\FR 15:1 }{\FT{ευθεως
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D,N,W [99\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ ευθυς ℵB,C [1\%] NU}}} ἐπὶ τὸ\FTNT{†}{{\FR 15:1 }{\FT{επι το
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N,W (80\%) HF,RP,CP,TR,OC ¦ 1 τω (17.3\%) ¦ 2 (0.7\%) ¦ 1 (0.3\%) ¦ τω (0.3\%) ¦ — ℵB,C,D (1.1\%) NU ¦ three other variants (0.2\%)}}} πρωΐ, συμβούλιον ποιήσαντες, οἱ ἀρχιερεῖς μετὰ τῶν πρεσβυτέρων καὶ γραμματέων, καὶ ὅλον τὸ συνέδριον, δήσαντες τὸν Ἰησοῦν ἀπήνεγκαν καὶ παρέδωκαν τῷ\FTNT{‡}{{\FR 15:1 }{\FT{τω
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N,W [97\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ — ℵB,C,D [3\%] NU}}} Πιλάτῳ.


\par }{\SH Jesus before Pilate
\par }
{\PP \VS{2}Καὶ ἐπηρώτησεν αὐτὸν ὁ Πιλᾶτος, «Σὺ εἶ ὁ βασιλεὺς τῶν Ἰουδαίων;» Ὁ δὲ ἀποκριθεὶς εἶπεν αὐτῷ,\FTNT{§}{{\FR 15:2 }{\FT{ειπεν αυτω
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N [97.5\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ λεγει 2 [1\%] ¦ ~ 2 λεγει ℵB,C,D [1\%] NU ¦ 1 W}}} «Σὺ λέγεις.»

\VS{3}Καὶ κατηγόρουν αὐτοῦ οἱ ἀρχιερεῖς πολλά.\FTNT{*}{{\FR 15:3 }{\FT{πολλα
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,B,C,D [90\%] HF,RP,TR,NU ¦ 1 αυτος δε ουδεν απεκρινατο N,W [10\%] CP,OC}}}

\VS{4}Ὁ δὲ Πιλᾶτος πάλιν ἐπηρώτησεν αὐτόν,\FTNT{†}{{\FR 15:4 }{\FT{παλιν επηρωτησεν αυτον
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA [98\%] HF,RP,CP,TR ¦ ~ 231 C,D ¦ 1 επηρωτα 3 B,W [1\%] OC,NU ¦ επηρωτα 3 [1\%]}}} λέγων· «Οὐκ ἀποκρίνῃ οὐδέν; Ἴδε πόσα σου καταμαρτυροῦσιν.»\FTNT{‡}{{\FR 15:4 }{\FT{καταμαρτυρουσιν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N [98\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ κατηγορουσιν ℵB,C,D,W [2\%] NU}}}

\VS{5}Ὁ δὲ Ἰησοῦς οὐκέτι οὐδὲν ἀπεκρίθη, ὥστε θαυμάζειν τὸν Πιλᾶτον.


\par }{\SHB Barabbas
\par }
{\PP \VS{6}Κατὰ δὲ ἑορτὴν ἀπέλυεν αὐτοῖς ἕνα δέσμιον, ὅνπερ ᾐτοῦντο.\FTNT{§}{{\FR 15:6 }{\FT{ονπερ ητουντο
{\BD{f}}{\SUP{35}} C,N [97.5\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ ον 2 W [1\%] ¦ ον παρητουντο ℵA,B [0.5\%] NU ¦ ον αν 2 D [1\%]}}}

\VS{7}Ἦν δὲ ὁ λεγόμενος Βαραββᾶς, μετὰ τῶν συστασιαστῶν\FTNT{*}{{\FR 15:7 }{\FT{συστασιαστων
{\BD{f}}{\SUP{35}} (A) [96\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ στασιαστων ℵB,C,D,N,W [4\%] NU}}} δεδεμένος, οἵτινες ἐν τῇ στάσει φόνον πεποιήκεισαν.

\VS{8}Καὶ ἀναβοήσας\FTNT{†}{{\FR 15:8 }{\FT{αναβοησας
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,N,W [99.5\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ αναβας ℵB [0.5\%] NU ¦ αναβας ολος D}}} ὁ ὄχλος ἤρξατο αἰτεῖσθαι καθὼς ἀεὶ\FTNT{‡}{{\FR 15:8 }{\FT{αει
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,D,N [98.5\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ — ℵB,W [1\%] NU ¦ one other variant [0.5\%]}}} ἐποίει αὐτοῖς.

\VS{9}Ὁ δὲ Πιλᾶτος ἀπεκρίθη αὐτοῖς, λέγων, «Θέλετε ἀπολύσω ὑμῖν τὸν βασιλέα τῶν Ἰουδαίων;»

\VS{10}(Ἐγίνωσκεν γὰρ ὅτι διὰ φθόνον παραδεδώκεισαν αὐτὸν οἱ ἀρχιερεῖς.)

\VS{11}Οἱ δὲ ἀρχιερεῖς ἀνέσεισαν τὸν ὄχλον, ἵνα μᾶλλον τὸν Βαραββᾶν ἀπολύσῃ αὐτοῖς.

\VS{12}Ὁ δὲ Πιλᾶτος ἀποκριθεὶς πάλιν εἶπεν\FTNT{§}{{\FR 15:12 }{\FT{αποκριθεις παλιν ειπεν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N [97\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ ~ 213 [0.5\%] ¦ ~ 21 ελεγεν ℵB,C [1\%] NU ¦ 13 D,W [1.5\%] ¦ one other variant}}} αὐτοῖς, «Τί οὖν θέλετε\FTNT{*}{{\FR 15:12 }{\FT{θελετε
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,D,N [98.5\%] HF,RP,CP,TR,OC[NU] ¦ — ℵB,C,W [1.5\%]}}} ποιήσω ὃν λέγετε\FTNT{†}{{\FR 15:12 }{\FT{ον (−ον B) λεγετε
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵ(B)C,N (98.3\%) HF,RP,CP,TR,OC[NU] ¦ — A,D,W (1.5\%) ¦ long omissions (0.2\%)}}} βασιλέα\FTNT{‡}{{\FR 15:12 }{\FT{βασιλεα
{\BD{f}}{\SUP{35}} (D)N [95\%] HF,RP,CP,TR ¦ τον 1 ℵA,B,C,W [5\%] OC,NU}}} τῶν Ἰουδαίων;»

\VS{13}Οἱ δὲ πάλιν ἔκραξαν, «Σταύρωσον αὐτόν.»

\VS{14}Ὁ δὲ Πιλᾶτος ἔλεγεν αὐτοῖς, «Τί γὰρ κακὸν ἐποίησεν;»\FTNT{§}{{\FR 15:14 }{\FT{κακον εποιησεν
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,D,N [98.5\%] HF,RP,CP,TR ¦ ~ 21 B,C [1.5\%] OC,NU (W vacant)}}} Οἱ δὲ περισσοτέρως\FTNT{*}{{\FR 15:14 }{\FT{περισσοτερως
{\BD{f}}{\SUP{35}} N [90\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ περισσως ℵA,B,C,D [10\%] NU}}} ἔκραξαν, «Σταύρωσον αὐτόν.»

\VS{15}Ὁ δὲ Πιλᾶτος, βουλόμενος τῷ ὄχλῳ τὸ ἱκανὸν ποιῆσαι, ἀπέλυσεν αὐτοῖς τὸν Βαραββᾶν, καὶ παρέδωκεν τὸν Ἰησοῦν, φραγελλώσας, ἵνα σταυρωθῇ.


\par }{\SHB Soldiers have a little ‘fun’
\par }
{\PP \VS{16}Οἱ δὲ στρατιῶται ἀπήγαγον αὐτὸν ἔσω τῆς αὐλῆς, ὅ ἐστιν Πραιτώριον, καὶ συγκαλοῦσιν ὅλην τὴν σπεῖραν.

\VS{17}Καὶ ἐνδύουσιν\FTNT{†}{{\FR 15:17 }{\FT{ενδυουσιν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N [96\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ ενδιδυσκουσιν ℵB,C(D) [4\%] NU}}} αὐτὸν πορφύραν καὶ περιτιθέασιν αὐτῷ πλέξαντες ἀκάνθινον στέφανον,

\VS{18}καὶ ἤρξαντο ἀσπάζεσθαι αὐτὸν καὶ λέγειν,\FTNT{‡}{{\FR 15:18 }{\FT{και λεγειν
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵN [30\%] CP ¦ λεγοντες [2\%] ¦ — A,B,C,D [68\%] HF,RP,TR,OC,NU}}} «Χαῖρε, ὁ βασιλεὺς\FTNT{§}{{\FR 15:18 }{\FT{ο βασιλευς
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N [80\%] HF,RP,CP,OC ¦ βασιλευ ℵB,D [20\%] TR,NU}}} τῶν Ἰουδαίων.»

\VS{19}Καὶ ἔτυπτον αὐτοῦ τὴν κεφαλὴν καλάμῳ καὶ ἐνέπτυον αὐτῷ, καὶ τιθέντες τὰ γόνατα προσεκύνουν αὐτῷ.

\VS{20}Καὶ ὅτε ἐνέπαιξαν αὐτῷ, ἐξέδυσαν αὐτὸν τὴν πορφύραν καὶ ἐνέδυσαν αὐτὸν τὰ ἱμάτια τὰ ἴδια.\FTNT{*}{{\FR 15:20 }{\FT{ιματια τα ιδια
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N (96.3\%) HF,RP,CP,TR,OC ¦ 1 αυτου 23 (1.9\%) ¦ ~ 31 αυτου ℵ (0.3\%) ¦ 1 αυτου B,C (0.8\%) NU ¦ ~ 31 (0.4\%) ¦ 1 D (0.2\%) ¦ two other variants (0.1\%)}}} Καὶ ἐξάγουσιν αὐτὸν ἵνα σταυρώσωσιν αὐτόν.


\par }{\SH The Crucifixion
\par }
{\PP \VS{21}Καὶ ἀγγαρεύουσιν παράγοντά τινα, Σίμωνα Κυρηναῖον, ἐρχόμενον ἀπ᾿ ἀγροῦ (τὸν πατέρα Ἀλεξάνδρου καὶ Ῥούφου), ἵνα ἄρῃ τὸν σταυρὸν αὐτοῦ.

\VS{22}Καὶ φέρουσιν αὐτὸν ἐπὶ\FTNT{†}{{\FR 15:22 }{\FT{επι
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C(D) [95\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ 1 τον ℵB,N [5\%] NU}}} Γολγοθᾶ\FTNT{‡}{{\FR 15:22 }{\FT{γολγοθα
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,D [90\%] HF,RP,TR,OC ¦ γολγοθαν ℵB,N [10\%] CP,NU}}} τόπον, ὅ ἐστιν μεθερμηνευόμενον, ‹Κρανίου Τόπος.›

\VS{23}Καὶ ἐδίδουν αὐτῷ πιεῖν\FTNT{§}{{\FR 15:23 }{\FT{πιειν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A(D) [99\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ — ℵB,C [1\%] NU}}} ἐσμυρνισμένον οἶνον, ὁ
\FTNT{*}{{\FR 15:23 }{\FT{ο
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C [98\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ ος ℵB [1\%] NU ¦ και D [1\%]}}} δὲ οὐκ ἔλαβεν.

\VS{24}Καὶ σταυρώσαντες\FTNT{†}{{\FR 15:24 }{\FT{σταυρωσαντες
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,C,D [99.5\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ σταυρουσιν B [0.5\%] NU}}} αὐτόν,\FTNT{‡}{{\FR 15:24 }{\FT{αυτον
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,C,D [99.5\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ 1 και B [0.5\%] NU}}} διαμερίζονται\FTNT{§}{{\FR 15:24 }{\FT{διαμεριζονται
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,B,C,D [95\%] HF,RP,CP,OC,NU ¦ διεμεριζοντο [3\%] ¦ διεμεριζον [2\%] TR ¦ three other variants}}} τὰ ἱμάτια αὐτοῦ, βάλλοντες κλῆρον ἐπ᾿ αὐτά, τίς τί ἄρῃ.

\VS{25}Ἦν δὲ ὥρα τρίτῃ καὶ ἐσταύρωσαν αὐτόν.

\VS{26}Καὶ ἦν ἡ ἐπιγραφὴ τῆς αἰτίας αὐτοῦ ἐπιγεγραμμένη·

\par }{\PC Ὁ ΒΑΣΙΛΕΥΣ ΤΩΝ ΙΟΥΔΑΙΩΝ


\par }{\PP \VS{27}Καὶ σὺν αὐτῷ σταυροῦσιν δύο λῃστάς, ἕνα ἐκ δεξιῶν καὶ ἕνα ἐξ εὐωνύμων αὐτοῦ.

\VS{28}Καὶ ἐπληρώθη ἡ Γραφὴ ἡ λέγουσα, «Καὶ μετὰ ἀνόμων ἐλογίσθη.»\FTNT{*}{{\FR 15:28 }{\FT{verse 28 entire
{\BD{f}}{\SUP{35}} (88.7\%) HF,RP,CP,TR,OC ¦ — ℵA,B,C,D (11.1\%) NU ¦ two other variants (0.1\%) (OC is in small print)}}}


\par }{\PP \VS{29}Καὶ οἱ παραπορευόμενοι ἐβλασφήμουν αὐτόν, κινοῦντες τὰς κεφαλὰς αὐτῶν καὶ λέγοντες, «Οὐά, ὁ καταλύων τὸν ναὸν καὶ ἐν τρισὶν ἡμέραις οἰκοδομῶν,\FTNT{†}{{\FR 15:29 }{\FT{εν τρισιν ημεραις οικοδομουν
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵC [97\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ ~ 4123 B(D) [1\%] NU ¦ 234 A [2\%]}}}

\VS{30}σῶσον σεαυτὸν καὶ κατάβα\FTNT{‡}{{\FR 15:30 }{\FT{και καταβα
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C [96.5\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ καταβας ℵB [1.5\%] NU ¦ 1 καταβηθι [2\%]}}} ἀπὸ τοῦ σταυροῦ.»

\VS{31}Ὁμοίως\FTNT{§}{{\FR 15:31 }{\FT{ομοιως
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,B,C [90\%] HF,RP,CP,NU ¦ 1 δε [10\%] TR,OC ¦ — D}}} καὶ οἱ ἀρχιερεῖς, ἐμπαίζοντες πρὸς ἀλλήλους μετὰ τῶν γραμματέων, ἔλεγον· «Ἄλλους ἔσωσεν· ἑαυτὸν οὐ δύναται σῶσαι.

\VS{32}Ὁ Χριστός, ὁ βασιλεὺς τοῦ\FTNT{*}{{\FR 15:32 }{\FT{του
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C [95\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ — ℵB,D [5\%] NU}}} Ἰσραήλ, καταβάτω νῦν ἀπὸ τοῦ σταυροῦ, ἵνα ἴδωμεν καὶ πιστεύσωμεν αὐτῷ.»\FTNT{†}{{\FR 15:32 }{\FT{αυτω
{\BD{f}}{\SUP{35}} D [80\%] HF,RP,CP,OC ¦ — ℵA,B,C [20\%] TR,NU}}} Καὶ οἱ συνεσταυρωμένοι αὐτῷ\FTNT{‡}{{\FR 15:32 }{\FT{αυτω
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C (96.7\%) HF,RP,CP,TR,OC ¦ συν 1 ℵB (1.2\%) NU ¦ — D (1.9\%) ¦ long omissions (0.2\%)}}} ὠνείδιζον αὐτόν.


\par }{\PP \VS{33}Γενομένης δὲ\FTNT{§}{{\FR 15:33 }{\FT{γενομενης δε
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C [96\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ ~ και 1 ℵB,D [4\%] NU}}} ὥρας ἕκτης, σκότος ἐγένετο ἐφ᾿ ὅλην τὴν γῆν ἕως ὥρας ἐνάτης.\FTNT{*}{{\FR 15:33 }{\FT{ενατης
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,B,C,D,N [80\%] HF,RP,CP,OC,NU ¦ εννατης [20\%] TR (Also in the next verse.)}}}

\VS{34}Καὶ τῇ ὥρᾳ τῇ ἐνάτῃ\FTNT{†}{{\FR 15:34 }{\FT{ωρα τη ενατη
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,N [96\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ ~ 31 ℵB,D [4\%] NU}}} ἐβόησεν ὁ Ἰησοῦς φωνῇ μεγάλῃ, λέγων,\FTNT{‡}{{\FR 15:34 }{\FT{λεγων
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,N [98.5\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ — ℵB,D [1.5\%] NU}}} «Ἐλωΐ, Ἐλωΐ, λιμᾶ\FTNT{§}{{\FR 15:34 }{\FT{λιμα
{\BD{f}}{\SUP{35}} A [85\%] HF,RP,CP,OC ¦ λειμα [10\%] ¦ λεμα ℵC [1\%] NU ¦ λαμμα [2\%] TR ¦ λαμα B,D,N [1.5\%]}}} σαβαχθανί;» ὅ ἐστιν μεθερμηνευόμενον, «Ὁ Θεός,\FTNT{*}{{\FR 15:34 }{\FT{ο θεος
{\BD{f}}{\SUP{35}} A [45\%] ¦ 12 μου ℵC,D,N [55\%] HF,RP,CP,TR,OC,NU ¦ — B}}} ὁ Θεός μου, εἰς τί με ἐγκατέλιπες;»\FTNT{†}{{\FR 15:34 }{\FT{με εγκατελιπες
{\BD{f}}{\SUP{35}} (A)C [98.5\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ ~ 21 (ℵ)B [1.5\%] NU ¦ ~ ωνιδισας 1 D}}}

\VS{35}Καί τινες τῶν παρεστηκότων ἀκούσαντες ἔλεγον, «Ἰδού,\FTNT{‡}{{\FR 15:35 }{\FT{ιδου
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,N [90\%] HF,RP,CP,TR ¦ ιδε ℵB [4\%] OC,NU ¦ οτι C [0.5\%] ¦ οτι 1 [5\%] ¦ — D [0.5\%]}}} Ἠλίαν φωνεῖ.»

\VS{36}Δραμὼν δὲ εἷς\FTNT{§}{{\FR 15:36 }{\FT{εις
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,D,N [98\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ τις ℵB [1\%] NU ¦ — [1\%]}}} καὶ\FTNT{*}{{\FR 15:36 }{\FT{και
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,C,D,N [98.5\%] HF,RP,CP,TR,OC[NU] ¦ — B [1.5\%]}}} γεμίσας σπόγγον ὄξους, περιθείς τε\FTNT{†}{{\FR 15:36 }{\FT{τε
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C [97\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ — ℵB(D)N [1.5\%] NU ¦ ~ και [1.5\%]}}} καλάμῳ, ἐπότιζεν αὐτόν, λέγων, «Ἄφετε, ‹ἴδωμεν εἰ ἔρχεται Ἠλίας καθελεῖν αὐτόν.› »


\par }{\PP \VS{37}Ὁ δὲ Ἰησοῦς, ἀφεὶς φωνὴν μεγάλην, ἐξέπνευσεν·

\VS{38}καὶ τὸ καταπέτασμα τοῦ ναοῦ ἐσχίσθη εἰς δύο ἀπὸ\FTNT{‡}{{\FR 15:38 }{\FT{απο
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,C,N [98\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ απ B,D,W [2\%] NU}}} ἄνωθεν ἕως κάτω.

\VS{39}Ἰδὼν δὲ ὁ κεντυρίων, ὁ παρεστηκὼς ἐξ ἐναντίας αὐτοῦ, ὅτι οὕτως κράξας\FTNT{§}{{\FR 15:39 }{\FT{κραξας
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,N,W (98.6\%) HF,RP,CP,TR,OC ¦ κραξαντα D ¦ — ℵB (0.4\%) NU ¦ longer omissions (0.9\%)}}} ἐξέπνευσεν, εἶπεν, «Ἀληθῶς ὁ ἄνθρωπος οὗτος Υἱὸς ἦν Θεοῦ.»\FTNT{*}{{\FR 15:39 }{\FT{ο ανθρωπος ουτος υιος ην θεου
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,N,W [97.5\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ ~ 312465 ℵB [2\%] NU ¦ ~ 312645 D ¦ two other variants}}}


\par }{\PP \VS{40}Ἦσαν δὲ καὶ γυναῖκες ἀπὸ μακρόθεν θεωροῦσαι, ἐν αἷς ἦν\FTNT{†}{{\FR 15:40 }{\FT{ην
{\BD{f}}{\SUP{35}} D,W [55\%] CP ¦ 1 και A,C,N [45\%] HF,RP,TR,OC ¦ και ℵB [0.5\%] NU}}} Μαρία ἡ Μαγδαληνὴ καὶ Μαρία ἡ τοῦ\FTNT{‡}{{\FR 15:40 }{\FT{του
{\BD{f}}{\SUP{35}} A [90\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ — ℵB,C(D)N,W [10\%] NU}}} Ἰακώβου τοῦ μικροῦ καὶ Ἰωσῆ\FTNT{§}{{\FR 15:40 }{\FT{ιωση
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,C,N(W) [98\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ ιωσητος (B)D [2\%] NU}}} μήτηρ καὶ Σαλώμη—

\VS{41}αἳ καὶ\FTNT{*}{{\FR 15:41 }{\FT{αι και
{\BD{f}}{\SUP{35}} D (88.8\%) HF,RP,CP,TR,OC ¦ 2 A,C,N,W (7.4\%) ¦ 1 ℵB (3.7\%) NU ¦ 1 δε (0.1\%)}}} ὅτε ἦν ἐν τῇ Γαλιλαίᾳ ἠκολούθουν αὐτῷ καὶ διηκόνουν αὐτῷ—καὶ ἄλλαι πολλαὶ αἱ συναναβᾶσαι αὐτῷ εἰς Ἱεροσόλυμα.


\par }{\SH The burial
\par }
{\PP \VS{42}Καὶ ἤδη ὀψίας γενομένης, ἐπεὶ Παρασκευὴ ἦν,\FTNT{†}{{\FR 15:42 }{\FT{παρασκευη ην
{\BD{f}}{\SUP{35}} [25\%] ¦ ~ 21 ℵA,B,C,D,W [75\%] HF,RP,CP,TR,OC,NU}}} ὅ ἐστιν προσάββατον,\FTNT{‡}{{\FR 15:42 }{\FT{προσαββατον
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵB,C,W [70\%] HF,RP,CP,TR,OC,NU ¦ προσσαββατον A [30\%] ¦ πρινσαββατον D}}}

\VS{43}ἐλθὼν\FTNT{§}{{\FR 15:43 }{\FT{ελθων
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,B,C,W [35\%] OC,NU ¦ ηλθεν D [65\%] HF,RP,CP,TR}}} Ἰωσὴφ ὁ
\FTNT{*}{{\FR 15:43 }{\FT{ο
{\BD{f}}{\SUP{35}} ℵA,C,W [98.5\%] HF,RP,CP,TR,OC[NU] ¦ — B,D [1.5\%]}}} ἀπὸ Ἀριμαθαίας, εὐσχήμων βουλευτής, ὃς καὶ αὐτὸς ἦν προσδεχόμενος τὴν βασιλείαν τοῦ Θεοῦ,\FTNT{†}{{\FR 15:43 }{\FT{θεου
{\IT{rell}} ¦ 1 και [2\%] CP}}} τολμήσας εἰσῆλθεν πρὸς\FTNT{‡}{{\FR 15:43 }{\FT{προς
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,D [99\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ 1 τον ℵB,W [1\%] NU}}} Πιλᾶτον καὶ ᾐτήσατο τὸ σῶμα τοῦ Ἰησοῦ.

\VS{44}Ὁ δὲ Πιλᾶτος ἐθαύμασεν εἰ ἤδη τέθνηκεν· καὶ προσκαλεσάμενος τὸν κεντυρίωνα ἐπηρώτησεν αὐτὸν εἰ πάλαι ἀπέθανεν.

\VS{45}Καὶ γνοὺς ἀπὸ τοῦ κεντυρίωνος, ἐδωρήσατο τὸ σῶμα\FTNT{§}{{\FR 15:45 }{\FT{σωμα
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,W [99\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ πτωμα ℵB,D [1\%] NU}}} τῷ Ἰωσήφ.

\VS{46}Καὶ ἀγοράσας\FTNT{*}{{\FR 15:46 }{\FT{αγορασας
{\IT{rell}} ¦ αγωρασας CP}}} σινδόνα καὶ\FTNT{†}{{\FR 15:46 }{\FT{και
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C(W) [99\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ — ℵB(D) [1\%] NU}}} καθελὼν αὐτόν, ἐνείλησεν\FTNT{‡}{{\FR 15:46 }{\FT{ενειλησεν
{\IT{rell}} ¦ ενειλισε [5\%] CP}}} τῇ σινδόνι καὶ κατέθηκεν\FTNT{§}{{\FR 15:46 }{\FT{κατεθηκεν
{\BD{f}}{\SUP{35}} C (94.1\%) HF,RP,CP,TR,OC ¦ εθηκεν ℵB,D,W (4.6\%) NU ¦ τεθηκεν (0.7\%) ¦ καθηκεν A (0.3\%) ¦ long omission (0.2\%) ¦ one other variant}}} αὐτὸν ἐν μνημείῳ, ὃ ἦν λελατομημένον ἐκ πέτρας· καὶ προσεκύλισεν λίθον ἐπὶ τὴν θύραν τοῦ μνημείου.

\VS{47}Ἡ δὲ Μαρία ἡ Μαγδαληνὴ καὶ Μαρία\FTNT{*}{{\FR 15:47 }{\FT{μαρια
{\BD{f}}{\SUP{35}} D [97\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ 1 η A,B,C,W [3\%] NU ¦ ℵ has a long omission [homoioteleuton]}}} Ἰωσῆ\FTNT{†}{{\FR 15:47 }{\FT{ιωση
{\BD{f}}{\SUP{35}} C(W) [96\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ ιωσηφ A [0.5\%] ¦ ιωσητος B [3\%] NU ¦ ιακωβου D [0.5\%] ¦ — ℵ}}} ἐθεώρουν ποῦ τίθεται.\FTNT{‡}{{\FR 15:47 }{\FT{τιθεται
{\BD{f}}{\SUP{35}} W [97\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ τεθειται A,B,C,D [3\%] NU ¦ — ℵ}}}




\par }\Chap{16}{\PP \VerseOne{1}Καὶ διαγενομένου τοῦ σαββάτου, Μαρία ἡ Μαγδαληνὴ καὶ Μαρία\FTNT{*}{{\FR 16:1 }{\FT{μαρια
{\BD{f}}{\SUP{35}} [88\%] HF,RP,CP ¦ 1 η του A,B [2\%] TR,OC[NU] ¦ 1 η ℵC,W [10\%] ¦ D has a long omission}}} Ἰακώβου καὶ Σαλώμη ἠγόρασαν\FTNT{†}{{\FR 16:1 }{\FT{ηγορασαν
{\IT{rell}} ¦ ηγωρασαν CP}}} ἀρώματα, ἵνα ἐλθοῦσαι ἀλείψωσιν τὸν Ἰησοῦν.\FTNT{‡}{{\FR 16:1 }{\FT{τον ιησουν
{\BD{f}}{\SUP{35}} [30\%] CP ¦ αυτον ℵA,B,C(D)W [70\%] HF,RP,TR,OC,NU}}}


\par }{\MS Resurrection Day—Sunday, 04/07/30 AD

\par }{\SH Women go to sepulcher
\par }
{\MM \VS{2}Καὶ λίαν πρωῒ τῆς μιᾶς\FTNT{§}{{\FR 16:2 }{\FT{της μιας
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C [97\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ 2 D ¦ 12 των [1\%] ¦ τη μια των ℵ [1.5\%] NU ¦ μια των B,W ¦ μια [0.5\%]}}} σαββάτων, ἔρχονται ἐπὶ τὸ μνημεῖον, ἀνατείλαντος τοῦ ἡλίου.

\VS{3}Καὶ ἔλεγον πρὸς ἑαυτάς, «Τίς ἀποκυλίσει ἡμῖν τὸν λίθον ἐκ τῆς θύρας τοῦ μνημείου;»

\VS{4}Καὶ ἀναβλέψασαι θεωροῦσιν ὅτι ἀποκεκύλισται ὁ λίθος (ἦν γὰρ μέγας σφόδρα).

\VS{5}Καὶ εἰσελθοῦσαι εἰς τὸ μνημεῖον εἶδον νεανίσκον καθήμενον ἐν τοῖς δεξιοῖς περιβεβλημένον στολὴν λευκήν, καὶ ἐξεθαμβήθησαν.

\VS{6}Ὁ δὲ λέγει αὐταῖς· «Μὴ ἐκθαμβεῖσθε. Ἰησοῦν ζητεῖτε, τὸν Ναζαρηνόν, τὸν ἐσταυρωμένον. Ἠγέρθη, οὐκ ἔστιν ὧδε· ἴδε, ὁ τόπος ὅπου ἔθηκαν αὐτόν.

\VS{7}Ἀλλ᾿\FTNT{*}{{\FR 16:7 }{\FT{αλλ
{\IT{rell}} ¦ αλλα ℵA,B,C,D,W [2\%] NU}}} ὑπάγετε, εἴπατε τοῖς μαθηταῖς αὐτοῦ, καὶ τῷ Πέτρῳ, ὅτι ‹Προάγει ὑμᾶς εἰς τὴν Γαλιλαίαν· ἐκεῖ αὐτὸν ὄψεσθε, καθὼς εἶπεν ὑμῖν.› »

\VS{8}Καὶ ἐξελθοῦσαι\FTNT{†}{{\FR 16:8 }{\FT{εξελθουσαι
{\IT{rell}} ¦ 1 ταχυ [5\%] TR}}} ἔφυγον ἀπὸ τοῦ μνημείου, εἶχεν δὲ\FTNT{‡}{{\FR 16:8 }{\FT{δε
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C [99.5\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ γαρ ℵBD(W) [0.5\%] NU}}} αὐτὰς τρόμος καὶ ἔκστασις· καὶ οὐδενὶ οὐδὲν εἶπον, ἐφοβοῦντο γάρ.\FTNT{§}{{\FR 16:8 }{\FT{have verses 9-20
{\IT{rell}} [[NU]] ¦ — ℵB (For a full discussion of this variant, please see Appendix E in my,
{\IT{The Identity of the New Testament Text IV}}.)}}}


\par }{\SH Jesus appears to the Magdalene, first
\par }
{\PP \VS{9}Ἀναστὰς δὲ ὁ Ἰησοῦς\FTNT{*}{{\FR 16:9 }{\FT{ο ιησους
{\BD{f}}{\SUP{35}} [30\%] CP ¦ — A,C,D,W [70\%] HF,RP,TR,OC,NU (ℵB omit verses 9-20 and NU puts them in double brackets.)}}} πρωῒ πρώτῃ σαββάτου, ἐφάνη πρῶτον Μαρίᾳ τῇ Μαγδαληνῇ, ἀφ᾿\FTNT{†}{{\FR 16:9 }{\FT{αφ
{\BD{f}}{\SUP{35}} A [98\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ παρ C,D,W [2\%] NU}}} ἧς\FTNT{‡}{{\FR 16:9 }{\FT{ης
{\IT{rell}} ¦ 1 και CP}}} ἐκβεβλήκει ἑπτὰ δαιμόνια.

\VS{10}Ἐκείνη πορευθεῖσα ἀπήγγειλεν τοῖς μετ᾿ αὐτοῦ γενομένοις, πενθοῦσιν καὶ κλαίουσιν.

\VS{11}Κἀκεῖνοι, ἀκούσαντες ὅτι ζῇ καὶ ἐθεάθη ὑπ᾿ αὐτῆς, ἠπίστησαν.


\par }{\SH Emmaus\FTNT{§}{{\FR 16:11 }{\FT{[This was either the third or the fourth appearance; the 2nd was to the women; Jesus also appeared to Peter, but the Text does not permit us to know for sure if it was before or after Emmaus.]}}}
\par }
{\PP \VS{12}Μετὰ δὲ ταῦτα δυσὶν ἐξ αὐτῶν περιπατοῦσιν ἐφανερώθη, ἐν ἑτέρᾳ μορφῇ, πορευομένοις εἰς ἀγρόν.

\VS{13}Κἀκεῖνοι ἀπελθόντες ἀπήγγειλαν τοῖς λοιποῖς· οὐδὲ ἐκείνοις ἐπίστευσαν.


\par }{\SH Jesus appears to the ‘Eleven’, fifth
\par }
{\PP \VS{14}Ὕστερον\FTNT{*}{{\FR 16:14 }{\FT{υστερον
{\BD{f}}{\SUP{35}} C,W [98\%] HF,RP,CP,TR,OC ¦ 1 δε A,D [2\%] [NU]}}} ἀνακειμένοις αὐτοῖς τοῖς ἕνδεκα ἐφανερώθη· καὶ ὠνείδισεν τὴν ἀπιστίαν αὐτῶν καὶ σκληροκαρδίαν, ὅτι τοῖς θεασαμένοις αὐτὸν ἐγηγερμένον\FTNT{†}{{\FR 16:14 }{\FT{εγηγερμενον
{\IT{rell}} ¦ 1 εκ νεκρων A,C (10.7\%)}}} οὐκ ἐπίστευσαν.

\VS{15}Καὶ εἶπεν αὐτοῖς· «Πορευθέντες εἰς τὸν κόσμον ἅπαντα, κηρύξατε τὸ εὐαγγέλιον πάσῃ τῇ κτίσει.

\VS{16}Ὁ πιστεύσας καὶ βαπτισθεὶς σωθήσεται· ὁ δὲ ἀπιστήσας κατακριθήσεται.

\VS{17}Σημεῖα δὲ τοῖς πιστεύσασιν ταῦτα παρακολουθήσει· ἐν τῷ ὀνόματί μου δαιμόνια ἐκβαλοῦσιν· γλώσσαις λαλήσουσιν καιναῖς·\FTNT{‡}{{\FR 16:17 }{\FT{καιναις
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,W (97.8\%) HF,RP,CP,TR,OC ¦ και εν ταις χερσιν 1 C (2.2\%) [NU]}}}

\VS{18}ὄφεις ἀροῦσιν·\FTNT{§}{{\FR 16:18 }{\FT{οφεις αρουσιν
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,W (97.4\%) HF,RP,CP,TR,OC ¦ και εν ταις χερσιν 12 C (2.2\%) [NU] ¦ — (0.2\%) ¦ omit verses 9-20 ℵ{\SUP{c}}B}}} κἂν θανάσιμόν τι πίωσιν, οὐ μὴ αὐτοὺς βλάψῃ·\FTNT{*}{{\FR 16:18 }{\FT{βλαψη
{\BD{f}}{\SUP{35}} A,C,W [95\%] HF,RP,CP,NU ¦ βλαψει [5\%] TR,OC}}} ἐπὶ ἀρρώστους χεῖρας ἐπιθήσουσιν, καὶ καλῶς ἕξουσιν.»


\par }{\MS The Ascension

\par }{\MM \VS{19}Ὁ μὲν οὖν Κύριος,\FTNT{†}{{\FR 16:19 }{\FT{κυριος
{\BD{f}}{\SUP{35}} A (94.5\%) HF,RP,CP,TR,OC ¦ 1 ιησους C(W) (5.2\%) NU ¦ ιησους (0.2\%) ¦ one other variant}}} μετὰ τὸ λαλῆσαι αὐτοῖς, ἀνελήφθη εἰς τὸν οὐρανὸν καὶ ἐκάθισεν ἐκ δεξιῶν τοῦ Θεοῦ.

\VS{20}Ἐκεῖνοι δὲ ἐξελθόντες ἐκήρυξαν πανταχοῦ, τοῦ Κυρίου συνεργοῦντος καὶ τὸν λόγον βεβαιοῦντος διὰ τῶν ἐπακολουθούντων σημείων. Ἀμήν.\FTNT{‡}{{\FR 16:20 }{\FT{αμην
{\BD{f}}{\SUP{35}} C,W (97.9\%) HF,RP,CP,TR,OC ¦ — A (2.1\%) NU}}}{\SUP{,}}\FTNT{§}{{\FR 16:20 }{\FT{have verses 9-20
{\IT{rell}} [[NU]] ¦ — ℵB (For a full discussion of this variant, please see Appendix E in my,
{\IT{The Identity of the New Testament Text IV}}.)}}}{\SUP{,}}\FTNT{*}{{\FR 16:20 }{\FT{In the colophons,
{\BD{f}}{\SUP{35}} [50\%] have, “published ten years after the ascension of Christ”. For 50\% of the MSS to have this information probably means that the tradition is ancient; and of course, I have demonstrated, to my own satisfaction at least, that
{\BD{f}}{\SUP{35}} goes back at least to the 3{\SUP{rd}} century. If this information is correct, then Mark was ‘published’ in 40/41 AD. The same sources have Matthew published two years earlier (38/39) and Luke five years later (45/46), while John was ‘published’ thirty-two years after the ascension, or 61/62 AD. Not only were the authors eyewitnesses of the events, but many others were still alive when the Gospels appeared. They could attest to the veracity of the accounts, but could also be the source of textual variants, adding tidbits here and there, or ‘correcting’ something that they remembered differently.}}}{\SUP{,}}\FTNT{†}{{\FR 16:20 }{\FT{The citation of
{\BD{f}}{\SUP{35}} is based on the following fifty-three MSS—18, 35, 128, 141, 204, 510, 547, 553, 586, 645, 689, 789, 824, 928, 1023, 1040, 1072, 1075, 1111, 1117, 1133, 1145, 1147, 1199, 1251, 1339, 1384, 1435, 1461, 1496, 1503, 1572, 1628, 1637, 1652, 1667, 1705, 1713, 2122, 2221, 2253, 2261, 2323, 2352, 2382, 2466, 2503, 2554, 2765, 2875, 2876, Iviron 2110 and Leukosia 65 [the last two do not yet have a GA number, so far as I know]—all of which I collated myself. None of them is a ‘perfect’ representative of
{\BD{f}}{\SUP{35}} in Mark, as it stands [an unreasonable expectation, presumably, for a book this size, besides being a Gospel]. But 586 is only off by one letter, and its exemplar, and that of 35 and 2382, probably were perfect! And several other exemplars come close—that of 1628 was off by one variant, those of 510 and 2253 were off by two variants, those of 824, 1435, 1503 and 1637 were off by three, several by four, and so on. [This refers to the MSS I have collated—there may be even better ones out there! In fact, since I have collated perhaps 20\% of the family representatives for this book, there probably are better ones out there.] The uniformity is impressive. Since these MSS come from all over the Mediterranean world (Sinai, Jerusalem, Cyprus, Patmos, Constantinople, Bucharest, Aegean, Tirana, Mt. Athos [nine different monasteries], Corinth{\SUP{?}}, Athens, Grottaferrata, Vatican, Leukosia, Kalavryta, Meteora, Lesbos, Sparta, etc.) they are certainly representative of the family, giving us the precise family profile—it is reflected in the Text without exception.\par In the statements of evidence I have included the percentage of manuscript attestation for each variant within either ( ) or [ ]. I have used ( ) for the evidence taken from {\IT{TuT}}, which I take to be reasonably precise. For the variant sets that are not covered there, I mainly depended on Legg ({\IT{Novum Testamentum Graece Secundum Westcotto-Hortianum.}} Evangelium Secundum Marcum [Ed. S.C.E. Legg, Oxonii: E. Typographeo Clarendoniano, 1935]). I occasionally supplemented from Swanson, Scrivener and von Soden—the percentages offered, I have used [ ] for these, are extrapolations based on a comparison of these sources.\par I venture to predict, if complete collations ever become available, that for any non-Byzantine variants listed with 5 to 1\% support (in my apparatus) the margin of error should not exceed ±2\%; for non-Byzantine variants listed with 10 to 6\% support the margin of error should hardly exceed ±4\%; where there is some division among the Byzantine witnesses the margin of error should rarely exceed ±15\%—since my sources had collated a lower percentage of the extant MSS than {\IT{ECM}} for the General Epistles, for example, my guesses as to percentages are more tentative than they were there, except that I guarantee the witness of
{\BD{f}}{\SUP{35}}. Please see the last footnote for Matthew for further information.}}}


\par }