\NormalFont\ShortTitle{TITUS}

{\MTB NINA LETA A PAULO VANIA

\par }{\MT A TITUS

\par }{\IMT Na Vuresi Makaliana na Omea Ara Marea Tana Papi Iani

\par }{\IP A Titus, aia kesa na mane ponotoba tana idana. Mi muri me pilo tobana, me lia Kristiano. E mane vaolu moa, me sangadoua a Paulo tana aqo na moloana na lotu i Krete. Mi laona nina leta iani a Paulo e adikaea ara tu tolu na omea pukuga.

\par }{\IP E adikaea talu vania a Titus na vatana na sasaga e ulagaqira igira ara tagao tana lotu, rongona i tana i Krete ara “totu danga sosongo na tinoni ara dona moa na petsuru ma na peroaqira na tinoni tavosi.” (1.10)

\par }{\IP Mi muri, me raiginia a Titus ke sasanigira pipi alaala tatavosi i laona na lotu: igira na tinoni loki ma na daki loki, na mane vaolu ma na tseka. Migira na daki loki kara sasanigira na daki vaolu. Mi tana susuina nina leta, a Paulo e tsaritutugua vania a Titus laka nina aqo ke vaturia na sasaga Kristiano i laoqira na tinoni ni Krete, putsikae baa kara dona “na totu rago dou ma na vaitabegi,” (3.2) ma kara mololea na vaireisavigi ma na vaipetsakoegi bubulega, ma kara kana kara tau tavotaruka na tinoni i laona na saikolu na tinoni tutuni.

\par }{\IOT Na Omea Ara Totu Tana Papi Iani

\par }{\IO Nina goko idaida a Paulo
{\IOR{1:1-4}}

\par }{\IO Nina aqotagao tana lotu a Titus i Krete
{\IOR{1:5-16}}

\par }{\IO Na aqo i laoqira na alaala tatavosi na tinoni lotu
{\IOR{2:1-15}}

\par }{\IO Na sasaga e ulagaqira na tinoni Kristiano
{\IOR{3:1-11}}

\par }{\IO Na susuina nina goko parovata
{\IOR{3:12-15}}



\par }\ChapOne{1}{\PP \VerseOne{1-4}Inau a Paulo au mamare baa vanigo a Titus, igoe o vaga na dalequ manana tana tutuni igita a tamanina pata. Inau kesa nina maneaqo God, ma nina apostolo a Iesu Kristo. God nogo e viliau me molovaniau kau sanga na kakaisiana niqira tutuni igira na tinoni God e viligira, ma kau tudumigira tana sautuna na manana, vaga nida lotu e sasanigita me pukugamai tana amesiana na mauri saliu. God aia e tau dona ke pero, maia nogo e vekea vanigita, tuu tana tuturigana tsotsodo, laka aia ke tusuvanigita na mauri iani. Mi kalina e gado tana dani e titia, maia e saulabatia nina goko, me molo vataraginimaia i koniqu inau. Maia God nida Vagamauri e noruau kau gini turupatuna vanigira na tinoni.

\par }{\PP Au nongikaira God na Tamada, ma Iesu Kristo nida Vagamauri kara ka vangalaka vanigo, ma kara ka tusuvanigo na rago.


\par }{\SH Nina Aqo a Titus i Krete
\par }
{\PP \VS{5}Inau, au mologo tana momoru ni Krete, rongona igoe ko gotosiginigira na omea ara tau vati totu goto i tana, mo ko viligira visana na tinoni kara tagaovia na lotu pipi tana vera.

\VS{6}Mo ko padadoua niqu goko au tsarinogoa vanigo: laka aia e tagao tana lotu, nina aqo ke goto saikesa sasagana. Ke taugaa ke kesa lee moa na daki, migira sui na dalena kara loki tana sasaga Kristiano, ke gini tau tangomana vania ke kesa ke tsaria laka na dalena aia ara mauri tavongana mara dona na petsakoe.

\VS{7}Na tagao tana lotu, e kilia ke goto saikesa sasagana, rongona e tangolia me reitutugua nina aqo God. Ke laka na kaekae, me ke tau goto dona na kore tsaku, se na inu bubulega, ma na momosatoba loki, ma na kiliqolo sagata.

\VS{8}E kilia ke dona na soaraviti tinoni, me ke pada moa na nauana na omea e dou. Ke aqo sasaga pipi kalina, ke goto me ke dou sui nina sasaga i matana God, me ke madodo na tagaovidouana na maurina segeni.

\VS{9}Ma nina aqo ke tutunina kakai na sasani pukuga tana lotu. Mi tana ti ke gini tangomana na kakaisiginiaqira na tinoni tavosi tana sasani manana. Me ke gini malagai na saulabatiana vaniaqira i tana e tau goto niqira papada igira ara tovoa na goko kapusiana na sasani manana ia.


\par }{\PP \VS{10}I Krete ara totu danga sosongo na tinoni ara dona moa na petsuru, ma na peroaqira na tinoni tavosi tana niqira goko bubulega, putsikae baa i laoqira igira ara talu tana lotu na Tsiu.

\VS{11}E kilia nomoa na tukapusiana niqira goko na tinoni vaga gira, rongona ara perobulesigira nogo na dangana na tamadale, mara sasani sasiligira. Ara nauvaganana ia rongona moa ara ngaoa kara adiqolo lee i koniqira.

\VS{12}E kesa nogo niqira propete segeni igira na Krete e marea na goko vaga iani: “Igira na tinoni ni Krete ara dona moa na pero pipi kalina, mara vaga moa na omea atsi. Ara gatogato lee, mara gini boe moa na vangana na tobaqira.”

\VS{13}Me mana nomoa na omea aia e marea. Maia nogoria na rongona ti nimu aqo igoe ko totosasaga kakai vanigira na tinoni tutuni ni tana ti ke gini pukuga tana manana niqira tutuni.

\VS{14}Ma kara tau goto rongomia niqira tutugunu lee na Tsiu, ma niqira tuturu igira ara sove tania na turupatu mana.

\VS{15}Pipi sui na omea ara masidi dou vanigira igira e masidi dou na tobaqira. Me utu sa omea ke masidi dou vanigira igira e seko na tobaqira mara sove na tutuni, rongona e seko sui nogo niqira papada, me naquga niqira sasaga.

\VS{16}Ara tsariragoa laka ara donaginia God, mi tana niqira aqoaqo e tau labavulagia laka ara donaginia aia. E mabulu na tobaqira mara petsakoe sosongo, me tau goto tugugira na aqosiana sa omea dou.




\par }\Chap{2}{\SH Na Sasani Aia Ke Naua Vanigira na Tinoni Loki
\par }
{\PP \VerseOne{1}Migoe, nimu aqo ko sasanigira na tinoni, ma kara muria moa na sasani e pukuga tana manana.

\VS{2}Ko tsarivanigira na tinoni loki kara tau inubule, kara sasaga ma kara tagaovi segenia na mauriqira. Ke pukuga sui tana manana niqira tutuni, ma niqira vaigaluvegi, ma niqira berengiti.

\VS{3}Mo ko tsarivaganana vanigira goto na daki loki. Kara totu kukuni tana niqira sasaga. Kara tau vaitsari gunuru, ma kara laka na inu uaeni tsaitsai.

\VS{4}Tana niqira sasaga kara ida dou pipi kalina, rongona kara sanigaa vanigira na daki vaolu, ti igira kara gini reinunu, ma kara gini dona na galuveaqira na savaqira ma na daleqira.

\VS{5}Kara reitutugudou segeniqira tana niqira mauri, me ke masidi dou niqira sasaga, ma kara naudougira pipi niqira aqo sui ni valeqira. Kara daki dou ma kara rongomangaqira na savaqira, me ke gini tau tangiseko na rongona na Turupatu Dou e talumai i konina God.


\par }{\SH Na Sasani Ke Naua Vanigira Na Tinoni Vaolu
\par }
{\PP \VS{6}Mo ko raiginigira goto na mane vaolu kara reitutugudou segenia na mauriqira.

\VS{7}Migoe segenimu goto a Titus, ko naudoua pipi sui nimu aqo, rongona ko gini sanigaa vanigira na mane vaolu. Mi kalina ti igoe ko tuu na sasaniaqira, me dou ti ko goko sasaga me ke mana saikesa pipi sui na goko ko tsaria.

\VS{8}Ko gini aqo saikesa moa na goko e pukuga tana manana, ke gini tau tangomana ke kesa ke baovisua nimu goko. Mi tana igoe ko gini paluvangamaqira igira gamu gala, rongona e utu kara tsodoa sa omea seko i laona nimu goko e tugua kara keligini vanigita.


\par }{\SH Na Sasani Ke Naua Vanigira Na Tseka
\par }
{\PP \VS{9}Ko tsarivanigira igira na tseka, kara rongomangaqira gaqira taovia, ma kara naudoua pipi niqira aqo. Kara laka na gokovisu vaniaqira se na komiaqira.

\VS{10}Kara sauvulagia pipi tana omea sui ara naua laka e tugua igira niqira taovia kara norugira. Mi tana ke gini labamaka na douna na sasani ara adia tana rongona God nida Vagamauri.


\par }{\SH Na Sasani e Kalegira Na Tinoni Tutuni Sui
\par }
{\PP \VS{11}Eo, na tinoni tutuni kara nauvaganana ia, rongona e labavulagi nogoa nina vangalaka God, me gini tau nogo utu vanigira na tinoni sui na tsauliana na mauri saliu.

\VS{12}Maia nogoria e sasanigita na mololeana na mauri ponotoba, ma na kilinauseko ni barangengo. Me raigita ka reitutugudou segenida ti ke gini gotolaka na sasagada. Ma ka mauri pipi dani i lao eni vaga nogo God e ngaoa,

\VS{13}kalina igita a pipitua na Dani Loki igita amesia, i tana ke labavulagia na mararana loki nida God ma Iesu Kristo nida Vagamauri.

\VS{14}Aia e sausegenina me mate na tuguda, gana ke gini suivisugita tania pipi sui na nauseko, me ke naua igita ka gini male ma ka masidi, ma ka gini lia nina tinoni segeni, ma ka gini madodo pipi tana aqo dou sui.


\par }{\PP \VS{15}Igirani nogo na omea nimu aqo igoe ko sasaniginigira na tinoni. Mi tana asana na Taovia, igoe ko suli, mo ko kakaisigira mo ko totosasaga vanigira. Mo ko laka na tamivaniana ke kesa ke peago lee.




\par }\Chap{3}{\SH Na Sasaga Vaga e Ulagaqira Na Tinoni Kristiano
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ko tsaritutugudoua vanigira nimu tinoni laka niqira aqo kara rongomangaqira gaqira taovia na vera, ma kara tamidou na vaisangagi pipi tana aqo dou.

\VS{2}Ko parovatavigira kara laka na keli lee vaniana ke kesa. Kara laka na vaikoregi. Kara dona na totu rago dou ma na vaitabegi. Ma kara totu tsalapo dou kolugira na tinoni sui.

\VS{3}I sau, igita segenida nogo a bubulega ma petsakoe ma liusasi. Migita a gini tseka vania pipi vatana na kilinauseko ma na mage seko sui. Igita a sekolileginia moa na maurida tana tobaseko sailagi ma na masugu. Igita a vaireisavigi tabana mi tabana: igira ara reisavigita igita, migita a reisavigira igira.

\VS{4}Baa, mi kalina e labavulagia nina vangalaka ma nina galuve God nida Vagamauri, maia nogo e suivisugita.

\VS{5}Maia e suivisugita tau tana rongona sa sasaga dou igita a naua. Tagara. Mi tana rongona moa nina galuve segeni nogo God, te aia e vulimalegita, me vaolusigita tana Tarunga Tabu.

\VS{6}God e reo tsunamaia i konida danga sosongo nina vangalaka na Tarunga Tabu, na matena nogo nina aqo a Iesu Kristo nida Vagamauri.

\VS{7}Rongona tana nina vangalaka nogo ia ti God ke mologotosigita i konina, ma ka tamaniginia na mauri saliu vaga igita a amesinogoa.

\VS{8}Iani nogoria e kesa na goko mana.

\par }{\PP Minau au ngaoa igoe ko bingi gokona na omea vaga girani, rongona ti igira na tinoni ara tutunina nogo God kara gini madodo na nau sailaginiana na omea e dou i matana aia. Na aqo vaga ia, e dou manana me pelugira na tinoni sui.

\VS{9}Ko kana tania na vaipetsakoegi bubulega, ma na adidatoana lee na soa tana mumuaqira na tinoni, ma na vaitutu ma na vaiganigi tana rongona niqira Ketsa na Tsiu. Rongona na omea vaga gira e tagara sa rongona, me tau lelee pelugira na tinoni.

\VS{10}Ti vaga kesa ke tsukia me ke tsau kara tavotaruka na tinoni i laona na saikolu na tinoni tutuni, migoe ko parovatavia na tinoni vaga ia kesa kalina. Mi tana rukanina, ti vaga aia ke tau moa rorongo, mi tana ti igoe ko sui saikesa tania.

\VS{11}O dona nogo igoe, laka na vatana na tinoni vaga ia e kuma nogo na tobana. E sasi, maia segenina nogo e dona laka e sasi.


\par }{\SH Na Susuina Nina Goko a Paulo
\par }
{\PP \VS{12}Mi kalina ti kau molobaa vanigo kesa ka vidaqira kaira a Artemas se a Tikikus, migoe ko tovokakaia na mai laba i koniqu i Nikopolis. I tana nogo au padangaoa kau baa totu tana tagu na bisi loki.

\VS{13}Ko tovogotoa na sangakaqira a Senas, na mane tagaoviketsa, ma Apolos, kara ka tuturiga ka niqira tsigovera. Mo ko reigotoa laka ti kara ka tamanina na omea sui ara ka kilia tana ka niqira aqo.

\VS{14}E dou ti igira goto nida tinoni kara dona na nauana na omea e dou ke pelugira segeni, me ke pelugira goto na tinoni tavosi. Niqira aqo kara tau mauri lee tagara rongona.


\par }{\PP \VS{15}Igira sui ara totu koluau ieni ara padago. Migoe ko tsarivanigira na tasida tana tutuni ara totu kolugo i tana laka igami ami padagira sui goto igira.

\par }{\PP Au nongia God ke vangalaka vanigamu sui.

\par }