\NormalFont\ShortTitle{Luka}

{\MT Luka



\par }\ChapOne{1}{\SH Gabatarwa
\par }
{\PP \VerseOne{1}Mutane da yawa sun ɗau niyyar rubuta labarin abubuwan da aka cika a cikinmu,

\VS{2}kamar yadda muka karɓe su daga waɗanda tun farko shaidu ne da kuma masu hidimar bishara.

\VS{3}Saboda haka, da yake ni da kaina na binciko kome a hankali daga farko, na ga ya yi kyau in rubuta maka labarin dalla-dalla, ya mafifici Tiyofilus,

\VS{4}don ka san tabbacin abubuwan da aka koyar da kai.


\par }{\SH An yi faɗar haihuwar Yohanna Mai Baftisma
\par }
{\PP \VS{5}A lokacin da Hiridus ne yake sarautar Yahudiya, an yi wani firist mai suna Zakariya, na sashin firistoci gidan Abiya. Matarsa Elizabet ma ’yar zuriyar Haruna ce.

\VS{6}Dukansu biyu kuwa masu adalci ne a gaban Allah, suna kuma bin umarnan Ubangiji da farillansa duka da halin rashin zargi.

\VS{7}Sai dai ba su da ’ya’ya, domin Elizabet bakararriya ce; kuma dukansu biyu sun tsufa.


\par }{\PP \VS{8}Wata rana da lokacin aikin firistoci na sashen Zakariya na yin hidima ya kewayo, yana kuma cikin hidimarsa ta firist a gaban Allah,

\VS{9}sai aka zaɓe shi ta wurin ƙuri’a, bisa ga al’adar aikin firist, yă shiga haikalin Ubangiji yă ƙone turare.

\VS{10}Da lokacin ƙone turare ya yi, duk taron masu sujada suna a waje suna addu’a.


\par }{\PP \VS{11}Sai mala’ikan Ubangiji ya bayyana gare shi, tsaye a dama da bagaden turare.

\VS{12}Da Zakariya ya gan shi sai ya firgita, tsoro kuma ya kama shi.

\VS{13}Amma mala’ikan ya ce masa, “Kada ka ji tsoro, Zakariya; an ji addu’arka. Matarka Elizabet za tă haifa maka ɗa, za ka kuma ba shi suna Yohanna.

\VS{14}Zai zama abin murna da farin ciki a gare ka, mutane da yawa kuwa za su yi murna don haihuwarsa,

\VS{15}gama zai zama mai girma a gaban Ubangiji. Ba kuwa zai taɓa shan ruwan inabi ko wani abu mai sa maye ba. Zai cika da Ruhu Mai Tsarki tun haihuwa.

\VS{16}Shi ne zai juye mutanen Isra’ila da yawa zuwa wurin Ubangiji Allahnsu.

\VS{17}Zai sha gaban Ubangiji, a ruhu da kuma iko irin na Iliya, domin yă juye zukatan iyaye ga ’ya’yansu, marasa biyayya kuma ga zama masu biyayya don yă kintsa mutane su zama shiryayyu domin Ubangiji.”


\par }{\PP \VS{18}Sai Zakariya ya tambayi mala’ikan ya ce, “Yaya zan tabbatar da wannan? Ga ni tsoho, matana kuma ta kwana biyu.”


\par }{\PP \VS{19}Mala’ikan ya ce, “Ni ne Jibra’ilu. Ina tsaya a gaban Allah, an kuma aiko ni in yi maka magana, in kuma faɗa maka wannan labari mai daɗi.

\VS{20}Yanzu za ka zama bebe, ba za ka ƙara iya magana ba sai ranar da wannan magana ta cika, saboda ba ka gaskata da kalmomina waɗanda za su zama gaskiya a daidai lokacinsu ba.”


\par }{\PP \VS{21}Ana cikin haka, mutane suna jiran Zakariya, suna kuma mamaki me ya sa ya daɗe haka a cikin haikali.

\VS{22}Da ya fito, bai iya yin musu magana ba. Sai suka gane, ya ga wahayi ne a haikali, domin ya dinga yin musu alamu, amma ya kāsa yin magana.


\par }{\PP \VS{23}Da lokacin hidimarsa ya cika, sai ya koma gida.

\VS{24}Bayan wannan, matarsa Elizabet ta yi ciki, ta kuma riƙa ɓuya har wata biyar.

\VS{25}Sai ta ce, “Ubangiji ne ya yi mini wannan. A waɗannan kwanaki ya nuna tagomashinsa ya kuma kawar mini da kunya a cikin mutane.”


\par }{\SH Annabcin haihuwar Yesu
\par }
{\PP \VS{26}A wata na shida, sai Allah ya aiki mala’ika Jibra’ilu zuwa Nazaret, wani gari a Galili,

\VS{27}gun wata budurwar da aka yi alkawarin aurenta ga wani mutum mai suna Yusuf daga zuriyar Dawuda. Sunan budurwar Maryamu.

\VS{28}Mala’ikan ya je wurinta ya ce, “A gaishe ki, ya ke da kika sami tagomashi ƙwarai! Ubangiji yana tare da ke.”


\par }{\PP \VS{29}Maryamu ta damu ƙwarai da kalmominsa, tana tunani wace irin gaisuwa ce haka?

\VS{30}Amma mala’ikan ya ce mata, “Kada ki ji tsoro, Maryamu, kin sami tagomashi a wurin Allah.

\VS{31}Ga shi za ki yi ciki ki kuma haifi ɗa, za ki kuma ba shi suna Yesu.

\VS{32}Zai zama mai girma, za a kuma kira shi Ɗan Maɗaukaki. Ubangiji Allah zai ba shi gadon sarautar kakansa Dawuda,

\VS{33}zai yi mulkin gidan Yaƙub har abada, mulkinsa kuma ba zai taɓa ƙare ba.”


\par }{\PP \VS{34}Maryamu ta tambayi mala’ikan ta ce, “Yaya wannan zai yiwu, da yake ni budurwa ce?”


\par }{\PP \VS{35}Mala’ikan ya amsa ya ce, “Ruhu Mai Tsarki zai sauko miki, ikon Maɗaukaki kuma zai rufe ke. Saboda haka, Mai Tsarkin nan da za a haifa, za a kira shi\FTNT{*}{{\FR 1:35 }{\FT{Ko kuwa
}}{\FQA{Saboda haka, yaron da za a haifa za a kira shi mai tsarki}}} Ɗan Allah.

\VS{36}’Yar’uwarki Elizabet ma za tă haifi ɗa a tsufanta, ita da aka ce bakararriya, ga shi tana a watanta na shida.

\VS{37}Gama ba abin da zai gagari Allah.”


\par }{\PP \VS{38}Maryamu ta amsa ta ce, “To, ni baiwar Allah ce, bari yă zama mini kamar yadda ka faɗa.” Sai mala’ikan ya tafi abinsa.


\par }{\SH Maryamu ta ziyarci Elizabet
\par }
{\PP \VS{39}A lokacin sai Maryamu ta shirya ta gaggauta zuwa wani gari a ƙasar tudu ta Yahudiya,

\VS{40}inda ta shiga gidan Zakariya ta kuma gai da Elizabet.

\VS{41}Da Elizabet ta ji gaisuwar Maryamu, sai jaririn da yake a cikinta ya yi motsi. Elizabet kuma ta cika da Ruhu Mai Tsarki.

\VS{42}Sai ta ɗaga murya da ƙarfi ta ce, “Ke mai albarka ce a cikin mata. Mai albarka ne kuma ɗan da za ki haifa!

\VS{43}Me ya sa na sami wannan tagomashi har da mahaifiyar Ubangijina za tă zo wurina?

\VS{44}Da jin gaisuwarki, sai jaririn da yake cikina ya yi motsi don murna.

\VS{45}Mai albarka ce wadda ta gaskata cewa abin da Ubangiji ya faɗa mata zai cika!”


\par }{\SH Waƙar Maryamu
\par }
{\PP \VS{46}Sai Maryamu ta ce,

\par }{\Q “Raina yana ɗaukaka Ubangiji


\par }{\QB \VS{47}ruhuna kuma yana farin ciki da Allah Mai Cetona,


\par }{\Q \VS{48}gama ya lura da ƙasƙancin baiwarsa.

\par }{\Q Daga yanzu nan gaba dukan zamanai za su ce da ni mai albarka,


\par }{\QB \VS{49}gama Mai Iko Duka ya yi mini manyan abubuwa,

\par }{\QB sunansa labudda Mai Tsarki ne.


\par }{\Q \VS{50}Jinƙansa ya kai ga masu tsoronsa,

\par }{\QB daga zamani zuwa zamani.


\par }{\Q \VS{51}Ya aikata manyan ayyuka da hannunsa;

\par }{\QB ya watsar da waɗanda suke masu girman kai a zurfin tunaninsu.


\par }{\Q \VS{52}Ya saukar da masu mulki daga gadajen sarautarsu

\par }{\QB amma ya ɗaukaka ƙasƙantattu.


\par }{\Q \VS{53}Ya ƙosar da masu yunwa da kyawawan abubuwa

\par }{\QB amma ya sallami mawadata hannu wofi.


\par }{\Q \VS{54}Ya taimaki bawansa Isra’ila,

\par }{\QB yana tunawa yă nuna jinƙai


\par }{\Q \VS{55}ga Ibrahim da zuriyarsa har abada,

\par }{\QB kamar yadda ya faɗa wa kakanninmu.”


\par }{\PP \VS{56}Maryamu ta zauna da Elizabet kusan wata uku sa’an nan ta koma gida.


\par }{\SH Haihuwar Yohanna Mai Baftisma
\par }
{\PP \VS{57}Sa’ad da kwanaki suka yi don Elizabet ta haihu, sai ta haifi ɗa.

\VS{58}Maƙwabtanta da ’yan’uwanta suka ji cewa Ubangiji ya nuna mata jinƙai mai yawa, suka kuma taya ta farin ciki.


\par }{\PP \VS{59}A rana ta takwas, sai suka zo don a yi wa yaron kaciya, dā za su sa masa sunan mahaifinsa Zakariya ne,

\VS{60}amma mahaifiyar yaron ta ce, “A’a! Za a ce da shi Yohanna.”


\par }{\PP \VS{61}Sai suka ce mata, “Ba wani a cikin danginku mai wannan suna.”


\par }{\PP \VS{62}Sai suka yi alamu wa mahaifinsa, don su san sunan da zai su a kira yaron.

\VS{63}Ya yi alama a kawo masa allo, a gaban kowa sai ya rubuta, “Sunansa Yohanna.” Dukan mutane kuwa suka yi mamaki.

\VS{64}Nan da nan bakinsa ya buɗe harshensa kuma ya saku, sai ya fara magana yana yabon Allah.

\VS{65}Maƙwabta duk suka cika da tsoro, mutane kuwa suka yi ta yin magana game da dukan waɗannan abubuwa a ko’ina a cikin ƙasar tudu ta Yahudiya.

\VS{66}Duk waɗanda suka ji wannan kuwa sun yi mamaki suna cewa, “To, me yaron nan zai zama?” Gama hannun Ubangiji yana tare da shi.


\par }{\SH Waƙar Zakariya
\par }
{\PP \VS{67}Mahaifinsa Zakariya ya cika da Ruhu Mai Tsarki sai ya yi annabci ya ce,


\par }{\Q \VS{68}“Yabo ya tabbata ga Ubangiji, Allah na Isra’ila,

\par }{\QB domin ya zo ya kuma fanshe mutanensa.


\par }{\Q \VS{69}Ya tā mana ƙahon ceto

\par }{\QB a gidan bawansa Dawuda


\par }{\Q \VS{70}(yadda ya yi magana tun tuni ta wurin annabawansa masu tsarki),


\par }{\Q \VS{71}cewa zai cece mu daga abokan gābanmu

\par }{\QB daga kuma hannun dukan waɗanda suke ƙinmu


\par }{\Q \VS{72}don yă nuna jinƙai ga kakanninmu,

\par }{\QB yă kuma tuna da alkawarinsa mai tsarki,


\par }{\QB \VS{73}rantsuwar da ya yi wa mahaifinmu Ibrahim,


\par }{\Q \VS{74}don yă kuɓutar da mu daga hannun abokan gābanmu,

\par }{\QB yă kuma sa mu iya yin masa hidima babu tsoro,


\par }{\QB \VS{75}cikin tsarki da adalci a gabansa dukan kwanakinmu.


\par }{\BB \par }
{\BB \par }
{\Q \VS{76}“Kai kuma, ɗana, za a ce da kai annabin Maɗaukaki;

\par }{\QB gama za ka sha gaban Ubangiji don ka shirya masa hanya,


\par }{\Q \VS{77}don ka sanar da mutanensa ceto,

\par }{\QB ta wurin gafarar zunubansu,


\par }{\Q \VS{78}saboda jinƙai na Allahnmu mai ƙauna,

\par }{\QB hasken nan na ceto zai ɓullo mana daga sama,


\par }{\Q \VS{79}don yă haskaka a kan waɗanda suke zama cikin duhu,

\par }{\QB da kuma cikin inuwar mutuwa,

\par }{\Q don yă bi da ƙafafunmu a hanyar salama.”


\par }{\PP \VS{80}Yaron kuwa ya yi girma ya kuma ƙarfafa a ruhu; ya zauna a hamada sai lokacin da ya fito a fili ga mutanen Isra’ila.




\par }\Chap{2}{\SH Haihuwar Yesu
\par }
{\R (Mattiyu 1.18-25)

\par }{\PP \VerseOne{1}A waɗancan kwanaki, Kaisar Augustus ya ba da doka cewa ya kamata a yi ƙidaya a dukan masarautar Roma.

\VS{2}(Wannan ce ƙidaya ta fari da aka yi a lokacin da Kwiriniyus yake gwamnar Suriya.)

\VS{3}Sai kowa ya koma garinsa don a rubuta shi.


\par }{\PP \VS{4}Saboda haka Yusuf ma ya haura daga Nazaret a Galili zuwa Yahudiya, ya tafi Betlehem garin Dawuda, don shi daga gida da kuma zuriyar Dawuda ne.

\VS{5}Ya tafi can don a rubuta shi tare da Maryamu, wadda aka yi masa alkawari zai aura, tana kuwa da ciki.

\VS{6}Yayinda suke can, sai lokacin haihuwar jaririn ya yi,

\VS{7}ta kuwa haifi ɗanta na fari. Ta nannaɗe shi a zane ta kuma kwantar da shi cikin wani kwami, don ba su sami ɗaki a masauƙi ba.


\par }{\SH Makiyaya da Mala’iku
\par }
{\PP \VS{8}Akwai makiyaya masu zama a fili kusa da wurin, suna tsaron garkunan tumakinsu da dare.

\VS{9}Sai wani mala’ikan Ubangiji ya bayyana gare su, ɗaukakar Ubangiji kuma ta haskaka kewaye da su, suka kuwa tsorata ƙwarai.

\VS{10}Amma mala’ikan ya ce musu, “Kada ku ji tsoro. Na kawo muku labari mai daɗi na farin ciki mai yawa ne wanda zai zama domin dukan mutane.

\VS{11}Yau a birnin Dawuda an haifa muku Mai Ceto; shi ne Kiristi Ubangiji.

\VS{12}Wannan zai zama alama a gare ku. Za ku tarar da jariri a nannaɗe a zane kwance a kwami.”


\par }{\PP \VS{13}Ba labari sai ga taron rundunar sama suka bayyana tare da mala’ikan, suna yabon Allah suna cewa,


\par }{\Q \VS{14}“Ɗaukaka ga Allah a can cikin sama,

\par }{\QB a duniya kuma salama ga mutane waɗanda tagomashinsa yake bisansu.”


\par }{\PP \VS{15}Da mala’ikun suka bar su, su suka koma sama, sai makiyayan suka ce wa juna, “Mu je Betlehem mu ga wannan abin da ya faru, wanda Ubangiji ya sanar mana.”


\par }{\PP \VS{16}Sai suka tafi da sauri, suka tarar da Maryamu da Yusuf, da kuma jaririn kwance a kwami.

\VS{17}Sa’ad da suka gan shi, sai suka baza maganar da aka gaya musu game da yaron,

\VS{18}duk kuwa waɗanda suka ji wannan, suka yi mamaki a kan abin da makiyayan suka faɗa.

\VS{19}Amma Maryamu ta riƙe dukan waɗannan abubuwa ta kuma yi ta tunaninsu a zuciyarta.

\VS{20}Makiyayan kuwa suka koma, suna ɗaukaka suna kuma yabon Allah saboda dukan abubuwan da suka ji, suka kuma gani, yadda aka gaya musu.


\par }{\SH Miƙa Yesu a haikali
\par }
{\PP \VS{21}A rana ta takwas, da lokaci ya yi da za a yi masa kaciya, sai aka ba shi suna Yesu, sunan da mala’ika ya ba shi kafin a yi cikinsa.


\par }{\PP \VS{22}Da lokacin tsarkakewarsu bisa ga Dokar Musa ya cika, sai Yusuf da Maryamu suka ɗauke shi suka haura zuwa Urushalima don su miƙa shi ga Ubangiji

\VS{23}(yadda yake a rubuce a Dokar Ubangiji cewa, “Kowane ɗan fari, za a keɓe shi ga Ubangiji”\FTNT{*}{{\FR 2:23 }{\FT{}}{\XT{Fit 13.2,12}}}),

\VS{24}don kuma su miƙa hadaya bisa ga abin da aka faɗa a Dokar Ubangiji cewa, “kurciyoyi biyu ko ’yan tattabarai biyu.”\FTNT{†}{{\FR 2:24 }{\FT{}}{\XT{Fir 12.8}}}


\par }{\PP \VS{25}To, akwai wani mutum a Urushalima mai suna Siman, shi mai adalci da kuma mai ibada. Yana jiran fansar Isra’ila, Ruhu Mai Tsarki kuwa yana tare da shi.

\VS{26}An bayyana masa ta wurin Ruhu Mai Tsarki cewa ba zai mutu ba sai ya ga Kiristi na Ubangiji.

\VS{27}Da Ruhu ya iza shi, sai ya shiga cikin filin haikali. Sa’ad da iyayen suka kawo jaririn nan Yesu don su yi masa abin da al’adar Doka ta bukaci,

\VS{28}sai Siman ya karɓi yaron a hannuwansa ya yabi Allah, yana cewa,


\par }{\Q \VS{29}“Ya Ubangiji Mai Iko Duka, kamar yadda ka yi alkawari,

\par }{\QB yanzu ka sallami bawanka lafiya.


\par }{\Q \VS{30}Gama idanuna sun ga cetonka,


\par }{\QB \VS{31}wanda ka shirya a gaban dukan mutane,


\par }{\Q \VS{32}haske don bayyanawa ga Al’ummai

\par }{\QB da kuma ɗaukaka ga mutanenka Isra’ila.”


\par }{\PP \VS{33}Mahaifin yaron da kuma mahaifiyarsa suka yi mamaki abin da aka faɗa game da shi.

\VS{34}Sa’an nan Siman ya sa musu albarka ya ce wa Maryamu mahaifiyarsa, “An ƙaddara yaron nan yă zama sanadin fāɗuwa da tashin mutane da yawa a Isra’ila, zai kuma zama alamar da mutane ba za su so ba,

\VS{35}ta haka za a fallasa tunanin zukatan mutane da yawa. Ke ma, takobi zai soki zuciyarki.”


\par }{\PP \VS{36}Akwai wata annabiya ma, mai suna Anna, diyar Fanuwel, na kabilar Asher. Ta tsufa kutuf; ta yi zama da mijinta shekaru bakwai bayan sun yi aure,

\VS{37}ta kuwa zama gwauruwa sai da ta kai shekaru tamanin da huɗu.\FTNT{‡}{{\FR 2:37 }{\FT{Ko kuwa
}}{\FQA{gwauruwa na shekaru tamanin da huɗu.}}} Ba ta taɓa barin haikali ba, tana sujada dare da rana, tana kuma azumi da addu’a.

\VS{38}Tana haurawa wurinsu ke nan a wannan lokaci, sai ta yi wa Allah godiya ta kuma yi magana game da yaron nan ga dukan waɗanda suke sauraron fansar Urushalima.


\par }{\PP \VS{39}Bayan da Yusuf da Maryamu suka gama yin dukan abubuwan da Dokar Ubangiji ta bukaci, sai suka koma Galili suka tafi Nazaret garinsu.

\VS{40}Yaron kuwa ya yi girma ya yi ƙarfi; ya cika da hikima, alherin Allah kuwa yana bisansa.


\par }{\SH Yesu a haikali
\par }
{\PP \VS{41}Kowace shekara, iyayen Yesu sukan je Urushalima don Bikin Ƙetarewa.

\VS{42}Da Yesu ya cika shekaru goma sha biyu, sai suka tafi Bikin bisa ga al’ada.

\VS{43}Bayan Bikin, da iyayen suka kama hanya don su koma gida, sai Yesu, yaron nan, ya tsaya a Urushalima, ba da saninsu ba.

\VS{44}Su kuwa sun ɗauka yana tare da su, saboda haka, suka yi ta tafiya har na yini guda. Sa’an nan suka fara nemansa cikin ’yan’uwansu da abokansu.

\VS{45}Da ba su gan shi ba, sai suka koma Urushalima nemansa.

\VS{46}Bayan kwana uku, sai suka same shi a filin haikali zaune a tsakiyar malamai, yana sauraronsu yana kuma yi musu tambayoyi.

\VS{47}Dukan waɗanda suka ji shi, suka yi mamakin fahimtarsa, da amsoshinsa.

\VS{48}Da iyayensa suka gan shi sai suka yi mamaki. Mahaifiyarsa ta ce masa, “Ɗana, don me ka yi mana haka? Ni da mahaifinka duk mun damu muna nemanka.”


\par }{\PP \VS{49}Sai ya ce,
{\WJ{“Don me kuke nemana? Ba ku san cewa, dole in kasance a gidan Ubana ba?”}}

\VS{50}Amma ba su fahimci abin da yake faɗin musu ba.


\par }{\PP \VS{51}Sai ya koma Nazaret tare da su, yana yi musu biyayya. Mahaifiyarsa kuma ta riƙe dukan waɗannan abubuwa a zuciyarta.

\VS{52}Yesu kuwa ya yi girma, ya kuma ƙaru cikin hikima, ya kuma sami tagomashi a wurin Allah da mutane.




\par }\Chap{3}{\SH Yohanna Mai Baftisma ya shirya hanya
\par }
{\R (Mattiyu 3.1-12; Markus 1.1-8; Yohanna 1.19-28)

\par }{\PP \VerseOne{1}A shekara ta goma sha biyar ta mulkin Kaisar Tiberiyus, a lokacin Buntus Bilatus ne gwamnar Yahudiya, Hiridus kuma yana sarautar Galili, ɗan’uwansa Filibus yana sarautar Ituriya da Tarakunitis, Lisaniyas kuma yana sarautar Abiline.

\VS{2}A lokacin ne Annas da Kayifas suke manyan firistoci. Sai maganar Allah ta zo wa Yohanna, ɗan Zakariya a hamada.

\VS{3}Ya zaga dukan ƙasar da take kewaye da Urdun, yana wa’azin baftismar tuba don gafarar zunubai.

\VS{4}Kamar yadda yake a rubuce a littafin annabi Ishaya.

\par }{\Q “Muryar mai kira a hamada,

\par }{\Q ‘Ku shirya wa Ubangiji hanya,

\par }{\QB ku miƙe hanyoyi dominsa.


\par }{\Q \VS{5}Za a cike kowane kwari,

\par }{\QB a farfashe kowane dutse da kowane tudu.

\par }{\Q Za a miƙe hanyoyin da suka karkace,

\par }{\QB a gyaggyara hanyoyi masu gargaɗa su zama sumul.


\par }{\Q \VS{6}Dukan ’yan Adam kuwa za su ga ceton Allah!’ ”\FTNT{*}{{\FR 3:6 }{\FT{}}{\XT{Ish 40.3-5}}}


\par }{\PP \VS{7}Yohanna ya ce wa taron da suke zuwa domin yă yi musu baftisma, “Ku macizai! Wa ya gargaɗe ku, ku guje wa fushin nan mai zuwa?

\VS{8}Ku yi ayyukan da suka dace da tuba. Kada ma ku yi tunani za ku iya ce wa kanku, ‘Ai, muna da mahaifinmu Ibrahim.’ Ina gaya muku cewa daga cikin duwatsun nan Allah zai iya tā da ’ya’ya wa Ibrahim.

\VS{9}An riga an sa bakin gatari a gindin itatuwa, kuma duk itacen da bai ba da ’ya’ya masu kyau ba, za a sare shi a jefa cikin wuta.”


\par }{\PP \VS{10}Sai taron suka tambaye shi, suka ce “Me za mu yi ke nan?”


\par }{\PP \VS{11}Ya amsa ya ce, “Ya kamata, mutumin da yake da riguna biyu, yă raba da wanda ba shi da riga, mai abinci kuma yă yi haka.”


\par }{\PP \VS{12}Masu karɓar haraji ma suka zo, domin a yi musu baftisma. Suka yi tambaya, suka ce “Malam, me ya kamata mu yi?”


\par }{\PP \VS{13}Ya ce musu, “Kada ku karɓa fiye da abin da aka ce a karɓa.”


\par }{\PP \VS{14}Sai waɗansu sojoji suka tambaye shi, “Mu fa? Me ya kamata mu yi?”

\par }{\PP Sai ya amsa ya ce, “Kada ku ƙwace kuɗin mutane, kada kuma ku yi shaidar ƙarya. Ku yi haƙuri da abin da ake biyanku.”


\par }{\PP \VS{15}Mutane suka zuba ido, suna kuma tunani a zuciyarsu, ko Yohanna ne Kiristi wanda ake sauraron zuwansa.

\VS{16}Yohanna ya amsa musu duka ya ce, “Ina muku baftisma da ruwa. Amma wani wanda ya fi ni iko yana zuwa, ban ma isa in kunce igiyar takalmansa ba. Shi zai yi muku baftisma da Ruhu Mai Tsarki da wuta kuma.

\VS{17}Matankaɗinsa yana a hannunsa don yă tankaɗe sussukarsa ya kuma tattara alkama cikin rumbunsa, amma zai ƙone yayin da wutar da ba a iya kashewa.”

\VS{18}Da kalmomi masu yawa Yohanna ya yi wa mutane gargaɗi, ya kuma yi musu wa’azin bishara.


\par }{\PP \VS{19}Amma da Yohanna ya tsawata wa Hiridus mai mulki saboda Hiridiyas, matar ɗan’uwansa, da kuma dukan sauran mugayen abubuwan da ya yi,

\VS{20}Hiridus dai ya ƙara ɓata al’amarin. Ya sa a kulle Yohanna a kurkuku.


\par }{\SH Baftismar Yesu da kuma asalinsa
\par }
{\R (Mattiyu 3.13-17; Markus 1.9-11)

\par }{\PP \VS{21}Sa’ad da ake wa dukan mutane baftisma, sai aka yi wa Yesu shi ma. Da yana cikin addu’a, sai sama ya buɗe,

\VS{22}Ruhu Mai Tsarki kuma ya sauko masa a wata siffa, kamar kurciya. Sai murya ta fito daga sama, ta ce, “Kai ne Ɗana, wanda nake ƙauna, kai ne kuma kana faranta mini zuciya ƙwarai.”


\par }{\R (Mattiyu 1.1-17)

\par }{\PP \VS{23}To, Yesu kansa yana da shekaru kusan talatin da haihuwa sa’ad da ya fara aikinsa. An ɗauka shi ɗan Yusuf ne,

\par }{\BB \par }
{\LI ɗan Heli,

\VS{24}ɗan Mattat,

\par }{\LI ɗan Lawi, ɗan Melki,

\par }{\LI ɗan Yannai, ɗan Yusuf,


\par }{\LI \VS{25}ɗan Mattatiyas, ɗan Amos,

\par }{\LI ɗan Nahum, ɗan Esli,

\par }{\LI ɗan Naggai,

\VS{26}ɗan Ma’at,

\par }{\LI ɗan Mattatiyas, ɗan Semeyin,

\par }{\LI ɗan Yosek, ɗan Yoda,


\par }{\LI \VS{27}ɗan Yowanan, ɗan Resa,

\par }{\LI ɗan Zerubbabel, ɗan Sheyaltiyel,

\par }{\LI ɗan Neri,

\VS{28}ɗan Melki,

\par }{\LI ɗan Addi, ɗan Kosam,

\par }{\LI ɗan Elmadam, ɗan Er,


\par }{\LI \VS{29}ɗan Yoshuwa, ɗan Eliyezer,

\par }{\LI ɗan Yorim, ɗan Mattat,

\par }{\LI ɗan Lawi,

\VS{30}ɗan Simeyon,

\par }{\LI ɗan Yahuda, ɗan Yusuf,

\par }{\LI ɗan Yonam, ɗan Eliyakim,


\par }{\LI \VS{31}ɗan Meleya, ɗan Menna,

\par }{\LI ɗan Mattata, ɗan Natan,

\par }{\LI ɗan Dawuda,

\VS{32}ɗan Yesse,

\par }{\LI ɗan Obed, ɗan Bowaz,

\par }{\LI ɗan Salmon,\FTNT{†}{{\FR 3:32 }{\FT{Waɗansu rubuce-rubucen hannu na farko-farko suna da
}}{\FQA{Sala}}} ɗan Nashon,


\par }{\LI \VS{33}ɗan Amminadab, ɗan Ram,\FTNT{‡}{{\FR 3:33 }{\FT{Waɗansu rubuce-rubucen hannu suna
}}{\FQA{Amminadab, ɗan Admin, ɗan Arni;
}}{\FT{waɗansu rubuce-rubucen hannun kuma sun bambanta sosai.}}}

\par }{\LI ɗan Hezron, ɗan Ferez,

\par }{\LI ɗan Yahuda,

\VS{34}ɗan Yaƙub,

\par }{\LI ɗan Ishaku, ɗan Ibrahim,

\par }{\LI ɗan Tera, ɗan Nahor,


\par }{\LI \VS{35}ɗan Serug, ɗan Reyu,

\par }{\LI ɗan Feleg, ɗan Eber,

\par }{\LI ɗan Sala,

\VS{36}ɗan Kainan,

\par }{\LI ɗan Arfakshad, ɗan Shem,

\par }{\LI ɗan Nuhu, ɗan Lamek,


\par }{\LI \VS{37}ɗan Metusela, ɗan Enok,

\par }{\LI ɗan Yared, ɗan Mahalalel,

\par }{\LI ɗan Kainan,

\VS{38}ɗan Enosh,

\par }{\LI ɗan Shitu, ɗan Adamu,

\par }{\LI ɗan Allah.




\par }\Chap{4}{\SH Gwajin Yesu
\par }
{\R (Mattiyu 4.1-11; Markus 1.12,13)

\par }{\PP \VerseOne{1}Yesu kuwa cike da Ruhu Mai Tsarki, ya dawo daga Urdun, Ruhu kuma ya kai shi cikin hamada,

\VS{2}inda kwana arba’in, Iblis ya gwada shi. Bai ci kome ba a cikin kwanakin nan, a ƙarshensu kuwa ya ji yunwa.


\par }{\PP \VS{3}Iblis ya ce masa, “In kai Ɗan Allah ne, ka faɗa wa wannan dutse yă zama burodi.”


\par }{\PP \VS{4}Yesu ya amsa ya ce,
{\WJ{“A rubuce yake, ‘Ba da abinci kaɗai mutum zai rayu ba.’}}\FTNT{*}{{\FR 4:4 }{\FT{}}{\XT{M Sh 8.3}}}{\WJ{”}}


\par }{\PP \VS{5}Iblis ya kai shi can kan wani wuri mai tsawo, ya nunnuna masa a ƙyiftawar ido dukan mulkokin duniya.

\VS{6}Ya ce masa, “Zan ba ka dukan ikonsu da darajarsu, gama ni aka danƙa wa, kuma zan bai wa duk wanda na ga dama.

\VS{7}Saboda haka in ka yi mini sujada, dukan wannan zai zama naka.”


\par }{\PP \VS{8}Yesu ya amsa ya ce,
{\WJ{“A rubuce yake, ‘Ka yi wa Ubangiji Allahnka sujada, kuma shi kaɗai za ka bauta wa.’}}\FTNT{†}{{\FR 4:8 }{\FT{}}{\XT{M Sh 6.13}}}{\WJ{”}}


\par }{\PP \VS{9}Sai Iblis, ya kai shi Urushalima ya sa ya tsaya a kan wuri mafi tsayi na haikali ya ce, “In kai Ɗan Allah ne, ka yi tsalle daga nan zuwa ƙasa.

\VS{10}Gama a rubuce yake,

\par }{\Q “ ‘Zai umarci mala’ikunsa game da kai,

\par }{\QB su kiyaye ka da kyau;


\par }{\Q \VS{11}za su tallafe ka da hannuwansu,

\par }{\QB don kada ka buga ƙafarka a kan dutse.’\FTNT{‡}{{\FR 4:11 }{\FT{}}{\XT{Zab 91.1,12}}}”


\par }{\PP \VS{12}Yesu ya amsa ya ce,
{\WJ{“An ce, ‘Kada ka gwada Ubangiji Allahnka.’}}\FTNT{§}{{\FR 4:12 }{\FT{}}{\XT{M Sh 6.16}}}{\WJ{”}}


\par }{\PP \VS{13}Da Iblis ya gama dukan wannan gwajin, ya bar shi sai lokacin da wata dama ta samu.


\par }{\SH An ƙi Yesu a Nazaret
\par }
{\R (Mattiyu 4.12-17; Markus 1.14,15)

\par }{\PP \VS{14}Yesu ya koma Galili cikin ikon Ruhu. Labarinsa kuwa ya bazu ko’ina a ƙauyuka.

\VS{15}Ya yi ta koyarwa a majami’unsu, kowa kuwa ya yabe shi.


\par }{\R (Mattiyu 13.53-58; Markus 6.1-6)

\par }{\PP \VS{16}Ya tafi Nazaret, inda aka yi renonsa. A ranar Asabbaci kuma, ya shiga majami’a kamar yadda ya saba. Sai ya miƙe don yă yi karatu.

\VS{17}Aka kuwa ba shi naɗaɗɗen littafin annabi Ishaya. Da ya buɗe, sai ya sami wurin da aka rubuta,


\par }{\Q \VS{18}{\WJ{“Ruhun Ubangiji yana kaina,}}

\par }{\QB {\WJ{domin ya shafe ni,}}

\par }{\QB {\WJ{in yi wa matalauta wa’azin bishara.}}

\par }{\Q {\WJ{Ya aiko ni in yi shelar ’yanci ga ’yan kurkuku,}}

\par }{\QB {\WJ{in kuma buɗe idanun makafi,}}

\par }{\Q {\WJ{in ba da ’yanci ga waɗanda aka danne.}}


\par }{\QB \VS{19}{\WJ{In yi shelar shekarar tagomashin Ubangiji.”}}\FTNT{*}{{\FR 4:19 }{\FT{Ish 61.1 2}}}


\par }{\PP \VS{20}Sai ya naɗe naɗaɗɗen littafin ya mayar wa mai hidimar, ya kuma zauna. Dukan idanun waɗanda suke a majami’ar, suka koma a kansa.

\VS{21}Sai ya fara ce musu,
{\WJ{“A yau, Nassin nan, ya cika a kunnenku.”}}


\par }{\PP \VS{22}Duk suka yabe shi, suka yi mamakin kalmomin alheri da suke fitowa daga bakinsa. Suka yi tambaya, suna cewa, “Anya, wannan ba ɗan Yusuf ba ne?”


\par }{\PP \VS{23}Yesu ya ce musu,
{\WJ{“Tabbatacce, na san za ku faɗa mini karin maganan nan, ‘Likita, warkar da kanka! Ka kuma yi abin da muka ji ka yi a Kafarnahum, a nan garinka.’ ”}}


\par }{\PP \VS{24}Ya ci gaba, da ce musu,
{\WJ{“Gaskiya nake gaya muku, babu annabin da ake yarda da shi a garinsa.}}

\VS{25}{\WJ{Ina tabbatar muku a zamanin Iliya, akwai gwauraye da yawa a Isra’ila, sa’ad da aka rufe sararin sama har shekara uku da rabi, aka kuma yi yunwa mai tsanani ko’ina a ƙasar.}}

\VS{26}{\WJ{Duk da haka, ba a aiki Iliya ga ko ɗaya a cikinsu ba. Sai dai zuwa ga wata gwauruwa da take a Zarefat, a yankin Sidon.}}

\VS{27}{\WJ{Akwai kuma mutane da yawa a Isra’ila masu kuturta a zamanin annabi Elisha, amma ba ko ɗayansu da aka tsarkake sai Na’aman mutumin Suriyan nan kaɗai.”}}


\par }{\PP \VS{28}Dukan mutanen da suke cikin majami’a suka fusata ƙwarai da jin wannan.

\VS{29}Suka tashi, suka fitar da Yesu bayan gari, suka kai shi goshin tudun da aka gina garin, don su ture shi ƙasa,

\VS{30}amma sai ya bi ta tsakiyar taron ya yi tafiyarsa.


\par }{\SH Yesu ya fitar da mugun ruhu
\par }
{\R (Markus 1.21-28)

\par }{\PP \VS{31}Sai ya tafi Kafarnahum, wani gari a Galili, a ranar Asabbaci kuma, ya fara koya wa mutane.

\VS{32}Suka yi ta mamakin koyarwarsa, domin saƙonsa yana da iko.


\par }{\PP \VS{33}A cikin majami’ar, akwai wani mutum mai aljani, wani mugun ruhu. Mutumin ya ɗaga murya da ƙarfi ya ce,

\VS{34}“Wayyo! Ina ruwanka da mu, Yesu Banazare? Ka zo ne don ka hallaka mu? Na san wane ne kai, Mai Tsarki na Allah!”


\par }{\PP \VS{35}Yesu ya tsawata masa da ƙarfin cewa,
{\WJ{“Yi shiru! Ka fita daga cikinsa!”}} Sai aljanin ya fyaɗa mutumin da ƙasa a gabansu duka, sa’an nan ya fita, ya bar shi ba wani rauni.


\par }{\PP \VS{36}Dukan mutanen suka yi mamaki, suka ce wa junansu, “Wace irin koyarwa ce haka? Da ƙarfi da iko, yana ba wa mugayen ruhohin umarni suna kuma fita!”

\VS{37}Labarinsa kuwa ya bazu ko’ina a cikin ƙasar.


\par }{\SH Yesu ya warkar da mutane da yawa
\par }
{\R (Mattiyu 8.14-17; Markus 1.29-34)

\par }{\PP \VS{38}Yesu ya fita daga majami’ar, ya tafi gidan Siman. Surukar Siman kuwa tana fama da zazzaɓi mai tsanani, sai suka roƙi Yesu yă taimake ta.

\VS{39}Sai ya sunkuya kusa da ita, ya kuma tsawata wa zazzaɓin, sai zazzaɓin ya sāke ta. Nan take ta tashi, ta yi musu hidima.


\par }{\PP \VS{40}Rana tana fāɗuwa, sai mutane suka yi ta kawo wa Yesu dukan waɗanda suke da cuta iri-iri, sai ya ɗibiya wa kowannensu hannuwansa, ya warkar da su.

\VS{41}Bugu da ƙari, aljanu suka fiffita daga cikin mutane da yawa suna ihu suna cewa, “Kai Ɗan Allah ne!” Amma ya kwaɓe su, ya hana su magana, don sun san cewa shi ne Kiristi.\FTNT{†}{{\FR 4:41 }{\FT{Ko kuwa
}}{\FQA{Almasihu}}}


\par }{\PP \VS{42}Da gari yana wayewa, sai Yesu ya je inda ba kowa. Mutane suka yi ta nemansa, da suka zo inda yake, sai suka yi ƙoƙari su hana shi barinsu.

\VS{43}Amma ya ce,
{\WJ{“Dole in yi wa’azin bisharar mulkin Allah ga sauran garuruwa, saboda wannan ne aka aiko ni.”}}

\VS{44}Sai ya dinga yin wa’azi a majami’un Yahudiya.




\par }\Chap{5}{\SH Kiran almajirai na farko
\par }
{\R (Mattiyu 8.14-17; Markus 1.29-34)

\par }{\PP \VerseOne{1}Wata rana, Yesu yana tsaye a bakin Tafkin Gennesaret, mutane kuma suna ta matsawa kewaye da shi, domin su ji maganar Allah,

\VS{2}sai ya hangi jiragen ruwa biyu a bakin tafkin, waɗanda masu kamun kifi suka bari suna wankin abin kamun kifinsu.

\VS{3}Sai ya shiga ɗaya jirgin ruwan da yake na Siman, ya kuma roƙe shi yă tura shi kaɗan daga gaci. Sai ya zauna a jirgin ruwan, ya koyar da mutane daga ciki.


\par }{\PP \VS{4}Da ya gama magana, sai ya ce wa Siman,
{\WJ{“Ka tuƙa jirgin zuwa inda akwai zurfi, ka saukar da abin kamun kifinka ka kama kifi.”}}


\par }{\PP \VS{5}Siman ya amsa ya ce, “Ranka yă daɗe, duk dare mun yi ta fama ba mu kama kome ba, amma tun da ka ce haka, zan saki abin kamun kifin.”


\par }{\PP \VS{6}Da suka yi haka, sai suka kama kifi da yawa, har abin kamun kifinsu suka fara tsintsinkewa.

\VS{7}Sai suka kira abokansu a ɗaya jirgin, su zo su taimake su, suka kuwa zo. Suka cika jiragen biyu da kifi cif, har jiragen suka fara nutsewa.


\par }{\PP \VS{8}Da Siman Bitrus ya ga wannan, sai ya fāɗi a gaban Yesu ya ce, “Rabu da ni, Ubangiji. Ni mai zunubi ne!”

\VS{9}Gama mamaki ya kama shi da abokansa duka, saboda yawan kifin da suka kama.

\VS{10}Yaƙub da Yohanna, ’ya’yan Zebedi, abokan aikin Siman su ma suka yi mamaki.

\par }{\PP Sai Yesu ya ce wa Siman,
{\WJ{“Kada ka ji tsoro, daga yanzu za ka riƙa kama mutane ne.”}}

\VS{11}Sai suka jawo jiragen ruwansu zuwa gaci, suka bar kome da kome, suka bi shi.


\par }{\SH Warkar da kuturu
\par }
{\R (Mattiyu 8.1-4; Markus 1.40-45)

\par }{\PP \VS{12}Yayinda Yesu yake ɗaya daga cikin garuruwan nan, sai ga wani mutum wanda kuturta ta ci ƙarfinsa. Da ganin Yesu, sai ya fāɗi da fuskarsa a ƙasa, ya roƙe shi ya ce, “Ubangiji, in ka yarda, kana iya ka tsabtacce ni.”


\par }{\PP \VS{13}Yesu ya miƙa hannunsa ya taɓa mutumin ya ce,
{\WJ{“Na yarda, ka zama da tsabta!”}} Nan da nan, sai kuturtar ta rabu da shi.


\par }{\PP \VS{14}Sai Yesu ya umarce shi ya ce,
{\WJ{“Kada ka gaya wa kowa, amma ka tafi ka nuna kanka ga firist, ka kuma miƙa hadayu da Musa ya umarta, saboda tsarkakewarka ta zama shaida a gare su.”}}


\par }{\PP \VS{15}Duk da haka, labarinsa ya ƙara bazuwa sosai, har taron mutane suka dinga zuwa don jinsa, da kuma neman warkarwa daga cututtukansu.

\VS{16}Amma Yesu sau da yawa, yakan keɓe kansa zuwa wuraren da ba kowa, yă yi addu’a.


\par }{\SH Yesu ya warkar da shanyayye
\par }
{\R (Mattiyu 9.1-8; Markus 2.1-12)

\par }{\PP \VS{17}Wata rana, da yake cikin koyarwa, waɗansu Farisiyawa da malaman dokoki waɗanda suka zo daga kowane ƙauye a Galili, Yahudiya da Urushalima kuwa suna zaune. Ikon Ubangiji yana nan don yă warkar da masu ciwo.

\VS{18}Sai ga waɗansu mutane suka kawo wani shanyayye a kan tabarma. Suka yi ƙoƙari su shigar da shi cikin gidan, domin su kwantar da shi a gaban Yesu.

\VS{19}Da suka ga babu hanyar da za su bi saboda taron, sai suka haura rufin, suka saukar da shi a kan tabarmarsa, ta bakin ramin da suka huda a rufin, suka ajiye shi a tsakiyar taron, a gaban Yesu.


\par }{\PP \VS{20}Da Yesu ya ga bangaskiyarsu, sai ya ce,
{\WJ{“Saurayi, an gafarta maka zunubanka.”}}


\par }{\PP \VS{21}Farisiyawa da malaman dokoki suka fara yin tunani a zukatansu, “Wane ne wannan mutum da yake saɓo haka? Wa zai iya gafarta zunubai, in ba Allah kaɗai ba?”


\par }{\PP \VS{22}Yesu ya san abin da suke tunani, sai ya yi tambaya ya ce,
{\WJ{“Don me kuke tunanin waɗannan abubuwa a zukatanku?}}

\VS{23}{\WJ{Wanne ya fi sauƙi, a ce, ‘An gafarta maka zunubanka,’ ko kuma a ce, ‘Tashi, ka yi tafiya’?}}

\VS{24}{\WJ{Amma domin ku san cewa Ɗan Mutum yana da iko a duniya ya gafarta zunubai.”}} Sai ya ce wa shanyayyen,
{\WJ{“Na ce maka, tashi, ɗauki tabarmarka ka tafi gida.”}}

\VS{25}Nan da nan, ya tashi tsaye a gabansu, ya ɗauki tabarmar da yake kwance a kai, ya tafi gida, yana yabon Allah.

\VS{26}Kowa ya yi mamaki, ya kuma yabi Allah. Suka cika da tsoro, suna cewa, “Mun ga abubuwan banmamaki yau.”


\par }{\SH Kiran Lawi
\par }
{\R (Mattiyu 9.9-13; Markus 2.13-17)

\par }{\PP \VS{27}Bayan wannan, sai Yesu ya fita, ya ga wani mai karɓar haraji, mai suna Lawi, yana zaune a wurin da ake karɓar haraji. Yesu ya ce masa,
{\WJ{“Bi ni.”}}

\VS{28}Sai Lawi ya tashi, ya bar kome da kome, ya bi shi.


\par }{\PP \VS{29}Sai Lawi ya shirya wa Yesu wani babban liyafa a gidansa. Wani babban taron na masu karɓar haraji, tare da waɗansu suna cin abinci tare da su.

\VS{30}Amma Farisiyawa da malaman dokokin da suke a ƙungiyarsu, suka yi wa almajiransa gunaguni, suna cewa, “Don me kuke ci, kuke sha tare da masu karɓar haraji da masu zunubi?”


\par }{\PP \VS{31}Yesu ya amsa musu ya ce,
{\WJ{“Ai, masu lafiya ba sa bukatar likita, sai dai marasa lafiya.}}

\VS{32}{\WJ{Ban zo don in kira masu adalci ba, sai dai masu zunubi zuwa ga tuba.”}}


\par }{\SH An tuhumi Yesu a kan azumi
\par }
{\R (Mattiyu 9.14-17; Markus 2.18-22)

\par }{\PP \VS{33}Suka ce masa, “Almajiran Yohanna sukan yi azumi da addu’a, haka ma almajiran Farisiyawa, amma naka sai ci da sha.”


\par }{\PP \VS{34}Yesu ya amsa ya ce,
{\WJ{“Za ku iya sa abokan ango yin azumi yayinda yake tare da su?}}

\VS{35}{\WJ{Amma lokaci yana zuwa, da za a ɗauke ango daga gare su. A waɗancan kwanakin ne za su yi azumi.”}}


\par }{\PP \VS{36}Sai ya faɗa musu wannan misali ya ce,
{\WJ{“Ba wanda yakan yage ƙyalle daga sabuwar riga ya yi wa tsohuwar riga faci. In ya yi haka, zai yage sabuwar rigar, kuma facin daga sabuwar ba zai dace da tsohuwar rigar ba.}}

\VS{37}{\WJ{Kuma ba wanda yakan zuba sabon ruwan inabi a cikin tsofaffin salkuna. In ya yi haka, sabon ruwan inabi zai farfashe salkunan, ruwan inabin yă zube, salkunan kuma su lalace.}}

\VS{38}{\WJ{A’a, sai dai a zuba sabon ruwan inabi a sababbin salkuna.}}

\VS{39}{\WJ{Kuma ba wanda yakan so shan sabon ruwan inabi bayan ya sha tsohon, don yakan ce, ‘Ai, tsohon ya fi kyau.’ ”}}




\par }\Chap{6}{\SH Ubangijin Asabbaci
\par }
{\R (Mattiyu 12.1-8; Markus 2.23-28)

\par }{\PP \VerseOne{1}A wata ranar Asabbaci, Yesu yana bi ta gonakin hatsi, sai almajiran suka fara kakkarya kan hatsi suna murjewa a hannuwansu suna ci.

\VS{2}Sai waɗansu Farisiyawa suka ce, “Me ya sa kuke yin abin da doka ta hana yi a ranar Asabbaci?”


\par }{\PP \VS{3}Yesu ya amsa musu ya ce,
{\WJ{“Ashe, ba ku taɓa karanta abin da Dawuda ya yi, sa’ad da shi da abokan tafiyarsa suka ji yunwa ba?}}

\VS{4}{\WJ{Ya shiga gidan Allah, ya ɗauki keɓaɓɓen burodi, sa’an nan ya ci abin da firistoci kaɗai sukan ci bisa ga doka. Ya kuma ba wa abokan tafiyarsa?”}}

\VS{5}Sai Yesu ya ce musu,
{\WJ{“Ai, Ɗan Mutum ne Ubangijin Asabbaci.”}}


\par }{\R (Mattiyu 12.9-14; Markus 3.1-6)

\par }{\PP \VS{6}A wata ranar Asabbaci kuma, Yesu ya shiga majami’a yana koyarwa. To, a nan kuwa akwai wani mutumin da hannun damansa ya shanye.

\VS{7}Farisiyawa da malaman dokoki suka zuba wa Yesu ido, su ga ko zai warkar a ranar Asabbaci, don su sami dalilin zarginsa.

\VS{8}Amma Yesu ya san abin da suke tunani. Sai ya ce wa mutumin mai shanyayyen hannun,
{\WJ{“Tashi ka tsaya a gaban kowa.”}} Sai ya tashi ya tsaya.


\par }{\PP \VS{9}Yesu ya ce musu,
{\WJ{“Ina tambayarku, me ya kamata a yi bisa ga doka, a ranar Asabbaci, a aikata alheri ko a aikata mugunta, a ceci rai, ko a hallaka shi?”}}


\par }{\PP \VS{10}Sai ya kalle su duka, sa’an nan ya ce wa mutumin,
{\WJ{“Miƙo hannunka.”}} Sai ya miƙe, hannunsa kuwa ya koma lafiyayye.

\VS{11}Amma Farisiyawa da malaman Doka suka fusata, suka fara tattauna da junansu a kan abin da za su yi wa Yesu.


\par }{\SH Manzanni sha biyu
\par }
{\R (Mattiyu 10.1-4; Markus 3.13-19)

\par }{\PP \VS{12}Wata rana, a cikin kwanakin nan, Yesu ya je wani dutse domin yă yi addu’a, ya kuma kwana yana addu’a ga Allah.

\VS{13}Da gari ya waye, sai ya kira almajiransa zuwa wurinsa, ya zaɓi guda goma sha biyu daga cikinsu, waɗanda ya kira su, Manzanni.


\par }{\BB \par }
{\LI \VS{14}Siman (wanda ya kira Bitrus), ɗan’uwansa Andarawus,

\par }{\LI Yaƙub,

\par }{\LI Yohanna,

\par }{\LI Filibus,

\par }{\LI Bartolomeyu,


\par }{\LI \VS{15}Mattiyu,

\par }{\LI Toma,

\par }{\LI Yaƙub ɗan Alfayus,

\par }{\LI Siman wanda ake kira Zilot,


\par }{\LI \VS{16}Yahuda ɗan Yaƙub,

\par }{\LI da kuma Yahuda Iskariyot, wanda ya bashe Yesu.


\par }{\SH Albarku da la’anu
\par }
{\R (Mattiyu 4.23-25)

\par }{\PP \VS{17}Sai ya sauko tare da su, ya tsaya a wani fili. A can, akwai taro mai yawa na almajiransa, da kuma mutane masu yawan gaske daga ko’ina a Yahudiya, Urushalima da kuma Taya da Sidon da suke bakin teku,

\VS{18}waɗanda suka zo domin su ji shi, a kuma warkar da cututtukansu. Waɗanda suke fama da mugayen ruhohi kuwa aka warkar da su.

\VS{19}Kuma dukan mutane suka yi ƙoƙari su taɓa shi, domin iko yana fitowa daga gare shi, ya kuwa warkar da su duka.


\par }{\R (Mattiyu 5.1-12)

\par }{\PP \VS{20}Da ya dubi almajiransa, sai ya ce,

\par }{\Q {\WJ{“Masu albarka ne ku da kuke matalauta,}}

\par }{\QB {\WJ{gama mulkin Allah naku ne.}}


\par }{\Q \VS{21}{\WJ{Masu albarka ne ku da kuke jin yunwa yanzu,}}

\par }{\QB {\WJ{gama za ku ƙoshi.}}

\par }{\Q {\WJ{Masu albarka ne ku da kuke kuka yanzu,}}

\par }{\QB {\WJ{gama za ku yi dariya.}}


\par }{\Q \VS{22}{\WJ{Masu albarka ne sa’ad da mutane suka ƙi ku,}}

\par }{\QB {\WJ{suka ware ku, suka zage ku,}}

\par }{\QB {\WJ{suna ce da ku mugaye,}}

\par }{\QC {\WJ{saboda Ɗan Mutum.}}


\par }{\PP \VS{23}{\WJ{“Ku yi farin ciki a wannan rana, ku kuma yi tsalle don murna, saboda ladarku yana da yawa a sama. Gama haka kakanninsu suka yi wa annabawa.}}


\par }{\Q \VS{24}{\WJ{“Amma kaitonku da kuke da arziki,}}

\par }{\QB {\WJ{gama kun riga kun sami ta’aziyyarku.}}


\par }{\Q \VS{25}{\WJ{Kaitonku da kuke ƙosassu yanzu,}}

\par }{\QB {\WJ{gama za ku zauna da yunwa.}}

\par }{\Q {\WJ{Kaitonku da kuke dariya yanzu,}}

\par }{\QB {\WJ{gama za ku yi makoki da kuka.}}


\par }{\Q \VS{26}{\WJ{Kaitonku sa’ad da dukan mutane suna magana mai kyau a kanku,}}

\par }{\QB {\WJ{gama haka kakanninsu suka yi da annabawan ƙarya.}}


\par }{\SH Ƙaunar abokan gāba
\par }
{\R (Mattiyu 5.38-48; 7.12)

\par }{\PP \VS{27}{\WJ{“Amma ina faɗa muku, ku da kuke ji na, ku ƙaunaci abokan gābanku, ku yi wa masu ƙinku alheri.}}

\VS{28}{\WJ{Ku albarkaci waɗanda suke la’anta ku, ku kuma yi wa waɗanda suke wulaƙanta ku addu’a.}}

\VS{29}{\WJ{In wani ya mare ka a wannan kumatu, juya masa ɗayan ma, in wani ya ƙwace maka babban riga, kada ma ka hana masa ’yar cikin ma.}}

\VS{30}{\WJ{Duk wanda ya roƙe ka abu, ka ba shi. In kuma wani ya yi maka ƙwace, kada ka nema yă mayar maka.}}

\VS{31}{\WJ{Ka yi wa waɗansu abin da kai kake so su yi maka.}}


\par }{\PP \VS{32}{\WJ{“In kana ƙaunar masu ƙaunarka ne kawai, ina ribar wannan? Ko masu zunubi ma suna ƙaunar waɗanda suke ƙaunarsu.}}

\VS{33}{\WJ{In kuma kana yin alheri ga masu yi maka ne kaɗai, ina ribar wannan? Ko masu zunubi ma suna yin haka.}}

\VS{34}{\WJ{In kana ba da bashi ga mutanen da za su iya biyan ka ne kawai, ina ribar wannan? Ko masu zunubi ma, suna ba da bashi ga masu zunubi, da fata za a biya su tsab.}}

\VS{35}{\WJ{Amma, ku ƙaunaci abokan gābanku, ku kuma yi musu alheri, ku ba su bashi, ba da sa zuciya sai an biya ku ba. Ta yin haka ne kawai, za ku sami lada mai yawa, ku kuma zama ’ya’yan Mafi Ɗaukaka, gama shi mai alheri ne ga marasa godiya da mugaye.}}

\VS{36}{\WJ{Ku zama masu jinƙai, kamar yadda Ubanku mai jinƙai ne.}}


\par }{\SH Ba wa waɗansu laifi
\par }
{\R (Mattiyu 7.1-5)

\par }{\PP \VS{37}{\WJ{“Kada ku ɗora wa wani, ku ma ba za a ɗora muku ba. Kada ku yanke wa wani hukunci, ku ma ba za a yanke muku ba. Ku gafarta, ku ma za a gafarta muku.}}

\VS{38}{\WJ{Ku bayar, ku ma sai a ba ku mudu a cike, a danƙare, har yă yi tozo, yana zuba, za a juye muku a hannun riga. Mudun da kuka auna da shi, da shi za a auna muku.”}}


\par }{\PP \VS{39}Ya kuma faɗa musu wannan misali cewa,
{\WJ{“Makaho yana iya jagoran makaho ne? Ba sai dukansu biyu su fāɗa a rami ba?}}

\VS{40}{\WJ{Ɗalibi bai fi malaminsa ba, sai dai kowane ɗalibi wanda ya sami cikakkiyar koyarwa, zai zama kamar malaminsa.}}


\par }{\PP \VS{41}{\WJ{“Don me kake duban ɗan tsinke da yake idon ɗan’uwanka, amma ba ka kula da gungumen da yake a naka ido ba?}}

\VS{42}{\WJ{Yaya za ka ce wa ɗan’uwanka, ‘Ɗan’uwa, bari in cire maka ɗan tsinke da yake idonka,’ alhali kuwa, kai kanka ka kāsa ganin gungumen da yake a naka ido? Kai munafuki! Ka fara cire gungumen daga idonka, sa’an nan za ka iya gani sosai, ka kuma cire ɗan tsinken da yake a idon ɗan’uwanka.”}}


\par }{\SH Itace da ’ya’yansa
\par }
{\R (Mattiyu 7.17-20; 12.34,35)

\par }{\PP \VS{43}{\WJ{“Ba itace mai kyau da yake ba da munanan ’ya’ya. Mummunan itace kuma ba ya ba da ’ya’ya masu kyau.}}

\VS{44}{\WJ{Kowane itace da irin ’ya’yansa ne ake saninsa. Mutane ba sa tsinke ’ya’yan ɓaure daga ƙaya, ko kuwa ’ya’yan inabi daga sarƙaƙƙiya.}}

\VS{45}{\WJ{Mutumin nagari yakan nuna abubuwa nagari daga cikin nagarta da yake a ɓoye a zuciyarsa, mugun mutum kuwa yakan nuna mugayen abubuwa daga muguntar da take a ɓoye a zuciyarsa. Gama baki yakan faɗa abin da ya cika zuciya ne.”}}


\par }{\SH Mai gini mai hikima da mai gini marar hikima
\par }
{\R (Mattiyu 7.24-27)

\par }{\PP \VS{46}{\WJ{“Don me kuke ce da ni, ‘Ubangiji, Ubangiji,’ amma ba kwa yin abin da na faɗa?}}

\VS{47}{\WJ{Zan nuna muku kwatancin mutumin da yakan zo wurina, yă ji kalmomina, yă kuma aikata.}}

\VS{48}{\WJ{Yana kama da mutumin da ya gina gida, wanda ya haƙa ƙasa da zurfi, sa’an nan ya kafa tushen ginin a kan dutse. Da ambaliyar ruwa ta taso, ƙarfin ruwa kuwa ya buga gidan, wannan bai jijjiga shi ba, domin an yi masa tushen gini na ainihi.}}

\VS{49}{\WJ{Amma wanda yakan ji kalmomina, ba ya kuma aikata su, yana kama da mutumin da ya gina gida a ƙasa, ba tare da ya kafa tushen gini ba. A sa’ad da ƙarfin ruwa ya buga gidan, sai gidan yă rushe, mummunar rushewa kuwa.”}}




\par }\Chap{7}{\SH Bangaskiyar jarumin Roma
\par }
{\R (Mattiyu 8.5-13; Yohanna 4.43-54)

\par }{\PP \VerseOne{1}Bayan Yesu ya gama gaya wa mutanen dukan waɗannan abubuwa, sai ya shiga Kafarnahum.

\VS{2}A can, akwai wani bawan wani jarumin yana ciwo, yana kuma a bakin mutuwa. Maigidansa kuwa yana sonsa sosai.

\VS{3}Jarumin sojan ya ji labarin Yesu, sai ya aiki waɗansu dattawan Yahudawa wajensa, yana roƙonsa yă zo yă warkar da bawansa.

\VS{4}Da suka isa wurin Yesu, sai suka roƙe shi sosai, suka ce, “Wannan mutum, ai, ya dace a yi masa haka,

\VS{5}gama yana ƙaunar al’ummarmu ta Yahudawa, har ya gina majami’armu.”

\VS{6}Sai Yesu ya tafi tare da su.

\par }{\PP Da ya yi kusa da gidan, sai jarumin nan, ya aiki abokai su ce masa, “Ubangiji, kada ka dami kanka, gama ban isa ka shiga gidana ba.

\VS{7}Shi ya sa ban ma ga na isa in zo wurinka ba. Amma ka yi magana kawai, bawana zai warke.

\VS{8}Gama ni kaina, mutum ne a ƙarƙashin iko, akwai kuma sojoji a ƙarƙashin ikona. Nakan ce wa wannan, ‘Je ka,’ sai yă tafi, ga wani kuma in ce, ‘Zo nan,’ sai yă zo. Nakan kuma ce wa bawana, ‘Yi abu kaza,’ sai yă yi.”


\par }{\PP \VS{9}Da Yesu ya ji haka, sai ya yi mamaki sosai. Ya juya ya wa taron da yake bin sa,
{\WJ{“Ina faɗa muku, ban taɓa samun irin bangaskiya mai girma haka ko cikin Isra’ila ba.”}}

\VS{10}Sai mutanen da aka aika, suka koma gida, suka tarar bawan ya warke.


\par }{\SH Yesu ya tā da ɗan gwauruwa
\par }
{\PP \VS{11}Ba a daɗe ba, sai Yesu ya tafi wani garin da ake kira Nayin. Almajiransa da taro mai yawa suka tafi tare da shi.

\VS{12}Da ya yi kusa da ƙofar garin, sai ga wata gawa ana fitowa da ita. Shi ne ɗa kaɗai ga mahaifiyarsa, ita kuma gwauruwa ce. Taro mai yawa daga garin yana tare da ita.

\VS{13}Da Ubangiji ya gan ta, sai ya ji tausayinta ya ce,
{\WJ{“Kada ki yi kuka.”}}


\par }{\PP \VS{14}Yesu ya je ya taɓa akwatin gawar, sai masu ɗaukarsa suka tsaya cik. Sai ya ce,
{\WJ{“Saurayi, na ce maka, tashi!”}}

\VS{15}Sai mamacin ya tashi zaune, ya fara magana. Yesu kuma ya ba da shi ga mahaifiyarsa.


\par }{\PP \VS{16}Sai tsoro ya kama su duka, suka yabi Allah, suna cewa, “Babban annabi ya bayyana a cikinmu. Allah ya zo domin yă taimaki mutanensa.”

\VS{17}Wannan labarin game da Yesu, ya bazu ko’ina a Yahudiya da kewayenta.


\par }{\SH Yesu da Yohanna Mai Baftisma
\par }
{\R (Mattiyu 11.1-19)

\par }{\PP \VS{18}Almajiran Yohanna suka gaya masa dukan waɗannan abubuwa. Sai ya kira biyu daga cikinsu,

\VS{19}ya aike su wurin Ubangiji, su tambaya su ce, “Kai ne wanda zai zo, ko kuma mu saurari wani dabam?”


\par }{\PP \VS{20}Da mutanen suka iso wurin Yesu, sai suka ce, “Yohanna Mai Baftisma ne ya aike mu wurinka, mu yi tambaya, ‘Ko kai ne wanda zai zo, ko kuma mu saurari wani dabam?’ ”


\par }{\PP \VS{21}A daidai lokacin nan, Yesu ya warkar da mutane da yawa masu ciwo, masu cututtuka, da kuma masu mugayen ruhohi. Ya kuma ba makafi da yawa ganin gari.

\VS{22}Sai ya amsa wa almajiran Yohanna ya ce,
{\WJ{“Ku koma ku faɗa wa Yohanna abin da kuka ji, da abin da kuka gani. Makafi suna ganin gari, guragu suna tafiya, ana warkar da waɗanda suke da kuturta, kurame suna ji, ana tā da matattu, ana kuma yi wa matalauta wa’azin bishara.}}

\VS{23}{\WJ{Mai albarka ne mutumin da bai yi shakkar bangaskiyar da yake da ita a kaina ba.”}}


\par }{\PP \VS{24}Bayan almajiran Yohanna suka tafi, sai Yesu ya fara yi wa taron magana game da Yohanna ya ce,
{\WJ{“Me kuka je kallo a hamada? Ciyawar da iska take kaɗawa ne?}}

\VS{25}{\WJ{In ba haka ba, to, me kuka je kallo? Mutum mai sanye da tufafi masu kyau ne? A’a, masu sa kayan tsada da suke cikin annashuwa, ai, a fada suke.}}

\VS{26}{\WJ{Amma me kuka je kallo? Annabi? I, ina kuma faɗa muku, ya ma fi annabi.}}

\VS{27}{\WJ{Wannan shi ne wanda aka rubuta game da shi cewa,}}

\par }{\Q {\WJ{“ ‘Zan aiko da ɗan saƙona yă sha gabanka,}}

\par }{\QB {\WJ{wanda zai shirya hanya, a gabanka.’}}\FTNT{*}{{\FR 7:27 }{\FT{}}{\XT{Mal 3.1}}}


\par }{\MM \VS{28}{\WJ{Ina faɗa muku, a cikin duk waɗanda mata suka haifa, ba wanda ya fi Yohanna girma. Duk da haka wanda ya fi ƙasƙanta a Mulkin Allah ya fi shi.”}}


\par }{\PP \VS{29}(Dukan mutane, har da masu karɓar haraji, da suka ji kalmomin Yesu, sai suka yarda cewa hanyar Allah gaskiya ce, domin Yohanna ne ya yi musu baftisma.

\VS{30}Amma Farisiyawa da masanan dokoki, suka ƙi nufin Allah game da su, domin Yohanna bai yi musu baftisma ba.)


\par }{\PP \VS{31}Yesu ya ci gaba da cewa,
{\WJ{“To, da me zan kwatanta mutanen zamanin nan? Kamar me suke?}}

\VS{32}{\WJ{Suna kama da yaran da suke zama a bakin kasuwa, suna kiran juna, suna cewa,}}

\par }{\Q {\WJ{“ ‘Mun busa muku sarewa,}}

\par }{\QB {\WJ{amma ba ku yi rawa ba,}}

\par }{\Q {\WJ{Mun kuma yi muku waƙar makoki,}}

\par }{\QB {\WJ{ba ku kuma yi kuka ba.’}}


\par }{\MM \VS{33}{\WJ{Gama Yohanna Mai Baftisma ya zo, ba ya cin burodi, ba ya shan ruwan inabi, sai kuka ce, ‘Ai, yana da aljani.’}}

\VS{34}{\WJ{Ɗan Mutum ya zo yana ci, yana sha, sai kuka ce, ‘Ga mai yawan ci, mashayi, da kuma abokin masu karɓar haraji da masu zunubi.’}}

\VS{35}{\WJ{Amma akan tabbatar da hikima ta gaskiya bisa ga dukan ’ya’yanta.”}}


\par }{\SH Mace mai zunubi ta shafe wa Yesu turare
\par }
{\PP \VS{36}To, ana nan, sai ɗaya daga cikin Farisiyawa ya gayyaci Yesu cin abincin yamma a gidansa, ya kuwa tafi gidan Bafarisiyen, ya zauna a tebur.

\VS{37}Da wata mace wadda ta yi rayuwar zunubi a wannan gari ta ji Yesu yana cin abinci a gidan Bafarisiyen, sai ta kawo ɗan tulun turaren alabasta,

\VS{38}ta kuma tsaya daga bayansa, wajen ƙafafunsa tana kuka, sai hawayenta sun fara zuba a ƙafafunsa. Sai ta goge su da gashin kanta, ta sumbace su, sa’an nan ta shafa musu turare.


\par }{\PP \VS{39}Da Bafarisiyen da ya gayyace shi, ya ga wannan, sai ya ce a ransa, “Da mutumin nan annabi ne, da ya san ko wace ce take taɓansa, da kuma irin macen da take, cewa mai zunubi ce.”


\par }{\PP \VS{40}Sai Yesu ya ce masa,
{\WJ{“Siman, ina da abin da zan faɗa maka.”}}

\par }{\PP Shi kuwa ya ce, “Malam sai ka faɗa.”


\par }{\PP \VS{41}Yesu ya ce,
{\WJ{“An yi waɗansu mutum biyu da suke riƙe bashin mai ba da rance. Ana bin guda dinari ɗari biyar, ɗayan kuma hamsin.}}

\VS{42}{\WJ{Dukan biyun suka gagara biyansa, sai ya yafe musu. To, a ganinka, wa zai fi ƙaunar mutumin nan?”}}


\par }{\PP \VS{43}Siman ya amsa ya ce, “A ganina, wanda aka yafe wa mai yawa ne.”

\par }{\PP Sai Yesu ya ce,
{\WJ{“Ka faɗa daidai.”}}


\par }{\PP \VS{44}Sai ya juya wajen macen, ya ce wa Siman,
{\WJ{“Ka ga macen nan? Na shigo gidanka, ba ka ba ni ruwa don ƙafafuna ba, amma ta wanke ƙafafuna da hawayenta, ta kuma goge su da gashin kanta.}}

\VS{45}{\WJ{Ba ka yi mini sumba ba, amma tun shigowata a nan, macen nan ba tă daina sumbar ƙafafuna ba.}}

\VS{46}{\WJ{Ba ka shafa mai a kaina ba, amma ta zubo turare a ƙafafuna.}}


\par }{\PP \VS{47}{\WJ{“Saboda haka ina gaya maka, zunubanta masu yawa, an gafarta mata, gama ƙaunarta mai yawa ce. Amma wanda aka gafarta wa kaɗan kuwa, yakan nuna ƙauna kaɗan.”}}


\par }{\PP \VS{48}Sai Yesu ya ce mata,
{\WJ{“An gafarta miki zunubanki.”}}


\par }{\PP \VS{49}Sauran baƙin suka fara ce wa juna, “Wane ne wannan, wanda har yake gafarta zunubai?”


\par }{\PP \VS{50}Yesu ya ce wa macen,
{\WJ{“Bangaskiyarki ta cece ki, ki sauka lafiya.”}}




\par }\Chap{8}{\SH Misalin mai shuka
\par }
{\PP \VerseOne{1}Bayan wannan sai Yesu ya zazzaga gari da ƙauye, yana wa’azin bisharar mulkin Allah. Sha Biyun nan kuwa suna tare da shi,

\VS{2}da kuma waɗansu mata waɗanda aka warkar da su daga cututtukansu, da kuma mugayen ruhohi. Cikinsu akwai Maryamu (wadda ake kira Magdalin) wadda aljanu bakwai suka fito daga cikinta.

\VS{3}Da Yowanna matar Kuza, manajan iyalin Hiridus; da Suzana; da waɗansu mata da yawa. Waɗannan mata suna taimaka musu cikin hidima, daga cikin abin da suke da shi na zaman gari.


\par }{\R (Mattiyu 13.1-9; Markus 4.1-9)

\par }{\PP \VS{4}Yayinda taron mai girma na taruwa, mutane kuma daga garuruwa dabam-dabam suna zuwa wurin Yesu, sai ya ba da wannan misali ya ce,

\VS{5}{\WJ{“Wani manomi ya fita domin ya shuka irinsa. Da yana watsa irin, sai waɗansu suka fāɗi a kan hanya, aka tattaka su, tsuntsayen sararin sama kuma suka cinye su.}}

\VS{6}{\WJ{Waɗansu suka fāɗi a kan dutse, da suka tsira sai suka yanƙwane don babu ruwa a wurin.}}

\VS{7}{\WJ{Waɗansu kuma suka fāɗi a cikin ƙaya. Da suka yi girma tare, sai ƙayan suka shaƙe su.}}

\VS{8}{\WJ{Waɗansu kuma har yanzu, suka fāɗi a ƙasa mai kyau, suka yi girma, suka ba da amfani riɓi ɗari-ɗari, fiye da abin da aka shuka.”}}

\par }{\PP Da faɗin haka sai ya ce,
{\WJ{“Duk mai kunnen ji, yă ji.”}}


\par }{\R (Mattiyu 13.10-17; Markus 4.10-12)

\par }{\PP \VS{9}Almajiransa suka tambaye shi ma’anar wannan misali.

\VS{10}Sai ya ce,
{\WJ{“Ku ne aka ba sanin asirin mulkin Allah, amma ga sauran mutane kam, ina magana da misalai, saboda,}}

\par }{\Q {\WJ{“ ‘ko da yake suna kallo, ba za su gani ba,}}

\par }{\QB {\WJ{ko da yake suna ji, ba za su gane ba.’}}


\par }{\R (Mattiyu 13.18-23; Markus 4.13-20)

\par }{\PP \VS{11}{\WJ{“Ga ma’anar misalin, irin, shi ne maganar Allah.}}

\VS{12}{\WJ{Waɗanda suka fāɗi a kan hanya su ne mutanen da suka ji, amma Iblis, yakan zo ya ɗauke maganar daga zuciyarsu, don kada su gaskata, su sami ceto.}}

\VS{13}{\WJ{Na kan dutse kuwa, su ne da jin maganar, sukan karɓa da murna, amma ba su da saiwa. Sukan gaskata na ɗan lokaci, amma lokacin gwaji, sai su ja da baya.}}

\VS{14}{\WJ{Irin da suka fāɗi a cikin ƙaya kuwa, su ne mutanen da suka ji, amma a kwana a tashi, tunanin kayan duniya, da neman arziki, da son jin daɗi, sukan hana su ba da ’ya’ya.}}

\VS{15}{\WJ{Amma irin da suka fāɗi a ƙasa mai kyau kuwa, su ne mutane masu kyakkyawar zuciya, mai kyau, da suka ji, suka riƙe, suka kuma jimre har suka ba da ’ya’ya.”}}


\par }{\SH Fitila a kan wurin ajiye fitila
\par }
{\R (Markus 4.21-25)

\par }{\PP \VS{16}{\WJ{“Ba mai ƙuna fitila sa’an nan ya ɓoye ta a cikin tulu, ko kuma ya sa ta a ƙarƙashin gado ba. A maimakon haka, yakan sa ta a kan wurin ajiye fitila, saboda mutane masu shigowa su ga haske.}}

\VS{17}{\WJ{Ba abin da yake ɓoye da ba za a fallasa ba. Kuma ba abin da yake rufe, da ba za a sani ba, ko a fitar da shi a fili ba.}}

\VS{18}{\WJ{Saboda haka, ku yi tunani da kyau yadda kuke saurara. Duk wanda yake da shi, za a ƙara masa, duk wanda ba shi da shi kuma, abin da yake tsammani yana da shi ma, za a karɓe daga gare shi.”}}


\par }{\SH Mahaifiyar Yesu da ’yan’uwansa
\par }
{\R (Mattiyu 12.46-50; Markus 3.31-35)

\par }{\PP \VS{19}Sai uwar Yesu da ’yan’uwansa suka zo, domin su gan shi, amma ba su iya zuwa kusa da shi ba, saboda taron.

\VS{20}Sai wani ya faɗa masa cewa, “Ga uwarka da ’yan’uwanka suna tsaye a waje suna so su gan ka.”


\par }{\PP \VS{21}Ya amsa ya ce,
{\WJ{“Mahaifiyata da ’yan’uwana, su ne waɗanda suke jin maganar Allah, suna kuma aikata ta.”}}


\par }{\SH Yesu ya kwantar da ruwa da iska
\par }
{\R (Mattiyu 8.23-27; Markus 4.35-41)

\par }{\PP \VS{22}Wata rana Yesu ya ce wa almajiransa,
{\WJ{“Mu haye zuwa wancan gefen tafkin.”}} Sai suka shiga jirgin ruwa suka fara tafiya.

\VS{23}Da suna cikin tafiya, sai barci ya kwashe shi. Sai wata babban iska ta taso kan tafkin, har ruwa ya fara shiga cikin jirgin. Suka shiga babban hatsari.


\par }{\PP \VS{24}Almajiran suka je suka tashe shi daga barci, suka ce, “Ubangiji, Ubangiji, za mu nutse!”

\par }{\PP Ya tashi ya kwaɓe iskar da kuma haukar ruwan. Sai ruwan da iskar suka natsu. Kome ya yi tsit.

\VS{25}Sai ya tambayi almajiransa,
{\WJ{“Ina bangaskiyarku?”}}

\par }{\PP A cikin tsoro da mamaki, suka ce wa junansu, “Wane ne wannan? Yana ba da umarni ga iska da ruwa ma, kuma suna biyayya da shi?”


\par }{\SH Warkar da mai aljanu
\par }
{\R (Mattiyu 8.28-34; Markus 5.1-20)

\par }{\PP \VS{26}Suka shiga jirgin ruwa zuwa yankin Gerasenawa da yake a hayin tafkin, daga wajen Galili.

\VS{27}Da Yesu ya sauka daga jirgin, sai ga wani mutum mai aljanu daga garin. Mutumin ya daɗe bai sa tufafi ba, kuma ba ya zama a gida. Yana zama a cikin kaburbura.

\VS{28}Da ya ga Yesu, sai mutumin ya ɗaga murya da ƙarfi, ya fāɗi a gabansa, yana ihu cewa, “Ina ruwanka da ni, Yesu, Ɗan Allah Mafi Ɗaukaka? Ina roƙonka, kada ka ba ni wahala!”

\VS{29}Gama Yesu ya riga ya umarci mugun ruhun ya fita daga mutumin. Sau da yawa mugun ruhun ya sha kamunsa. Ko da yake akan daure shi hannu da ƙafa, da sarƙa, a kuma yi gadinsa, amma yakan tsinke sarƙoƙinsa, aljanun kuma su kore shi zuwa wuraren kaɗaici, inda ba kowa.


\par }{\PP \VS{30}Yesu ya tambaye shi,
{\WJ{“Mene ne sunanka?”}}

\par }{\PP Sai ya amsa, “Tuli,”\FTNT{*}{{\FR 8:30 }{\FQA{Lejiyon
}}{\FT{yana nufin
}}{\FQA{Tuli.}}} gama aljanu masu ɗumbun yawa ne suna cikinsa.

\VS{31}Suka yi ta roƙonsa kada yă umarce su su shiga ramin Abis.


\par }{\PP \VS{32}A wurin kuwa, akwai babban garken aladu da suke kiwo a gefen tudu. Aljanun suka roƙi Yesu ya bar su, su shiga cikin aladun, ya kuwa yardar musu.

\VS{33}Da aljanun suka fita daga cikin mutumin, sai suka shiga cikin aladun. Garken kuma ya gangara daga kan tudun zuwa cikin tafkin, kuma suka nutse.


\par }{\PP \VS{34}Da masu kiwon aladun suka ga abin da ya faru, sai suka ruga da gudu zuwa garin da kewaye suka kai labari.

\VS{35}Mutanen kuma suka fito don su ga abin da ya faru. Da suka iso wurin Yesu, sai suka tarar da mutumin da aljanun suka fita daga cikinsa, yana zaune kusa da Yesu sanye da tufafi, kuma cikin hankalinsa, sai tsoro ya kama su.

\VS{36}Waɗanda suka ga abin da faru, suka gaya wa mutanen yadda aka warkar da mai aljanun.

\VS{37}Sai dukan mutanen yankin Gerasenawa suka roƙi Yesu ya bar su, don sun tsorata sosai. Sai Yesu ya shiga jirgin ruwa ya tafi.


\par }{\PP \VS{38}Mutumin da aka fitar da aljanun daga cikinsa, ya roƙi Yesu don yă tafi tare da shi, amma Yesu ya sallame shi ya ce,

\VS{39}{\WJ{“Koma gida, ka shaida babban alherin da Allah ya yi maka.”}} Sai mutumin ya tafi yana faɗin abin da Yesu ya yi masa a duk garin.


\par }{\SH Yarinya da ta mutu da mace marar lafiya
\par }
{\R (Mattiyu 9.18-26; Markus 5.21-43)

\par }{\PP \VS{40}Da Yesu ya koma, taron suka marabce shi, don dā ma duk suna jiransa.

\VS{41}Sai wani mutum mai suna Yayirus, wani mai mulkin majami’a, ya zo ya fāɗi a gaban Yesu, yana roƙonsa ya zo gidansa,

\VS{42}domin diyarsa ɗaya tak, wadda ta kai shekara goma sha biyu, tana bakin mutuwa. Da Yesu yake kan hanyarsa, taron mutane masu yawa suka yi ta matsa shi a kowane gefe.

\VS{43}A wurin kuwa, akwai wata mace wadda tana da ciwon zubar da jini, har na shekara goma sha biyu, amma babu wanda ya iya warkar da ita.

\VS{44}Sai ta zo ta bayansa, ta taɓa bakin rigarsa. Nan da nan, zubar da jininta ya tsaya.


\par }{\PP \VS{45}Yesu ya yi tambaya,
{\WJ{“Wa ya taɓa ni?”}}

\par }{\PP Bayan kowa ya yi musu, sai Bitrus ya ce, “Ubangiji, ai, mutane da yawa suna matsinka ta kowane gefe.”


\par }{\PP \VS{46}Amma Yesu ya ce,
{\WJ{“Wani ya taɓa ni, na san cewa iko ya fita daga wurina.”}}


\par }{\PP \VS{47}Sai macen, da ta ga ba halin ɓoyewa, sai ta fita, jikinta na rawa, ta fāɗi a gabansa. A gaban dukan mutanen, ta faɗi dalilin da ya sa ta taɓa shi, da yadda ta warke nan take.

\VS{48}Sai Yesu ya ce mata,
{\WJ{“Diyata, bangaskiyarki ta warkar da ke. Ki sauka lafiya.”}}


\par }{\PP \VS{49}Yayinda Yesu na cikin magana har yanzu, sai ga wani daga gidan Yayirus, mai mulkin majami’ar ya ce, “Kada ka ƙara damun malam, diyarka ta rasu.”


\par }{\PP \VS{50}Da Yesu ya ji wannan, sai ya ce wa Yayirus,
{\WJ{“Kada ka ji tsoro, ka gaskata, za a kuma warkar da ita.”}}


\par }{\PP \VS{51}Da ya iso gidan Yayirus, sai ya hana kowa yă bi shi cikin ɗakin, sai dai Bitrus, da Yohanna, da Yaƙub, da kuma mahaifin da mahaifiyar.

\VS{52}Ana cikin haka, dukan mutanen kuma sai kuka da makoki suke ta yi, domin yarinyar. Sai Yesu ya ce,
{\WJ{“Ka daina yin kuka, ba tă mutu ba, tana barci ne.”}}


\par }{\PP \VS{53}Sai suka yi masa dariya, da yake sun san cewa, ta mutu.

\VS{54}Amma Yesu ya kama ta a hannu ya ce,
{\WJ{“Diyata, tashi.”}}

\VS{55}Ruhunta ya dawo, kuma ta tashi, nan take. Yesu ya ce musu, su ba ta wani abu tă ci.

\VS{56}Iyayenta suka yi mamaki, amma ya ba su umarni kada su faɗa wa kowa abin da ya faru.




\par }\Chap{9}{\SH Yesu ya aiki sha biyun
\par }
{\R (Mattiyu 10.5-15; Markus 6.7-13)

\par }{\PP \VerseOne{1}Bayan da Yesu ya tara Sha Biyun wuri ɗaya, sai ya ba su iko da izini na fitar da dukan aljanu, da na warkar da cututtuka.

\VS{2}Ya kuma aike su, su yi wa’azin mulkin Allah, su kuma warkar da marasa lafiya.

\VS{3}Ya ce musu,
{\WJ{“Kada ku ɗauki kome don tafiyar, wato, ba sanda, ba jaka, ba burodi, ba kuɗi, ba riga na biyu.}}

\VS{4}{\WJ{Duk gidan da kuka sauka, ku zauna nan sai kun bar garin.}}

\VS{5}{\WJ{In mutane ba su karɓe ku ba, sa’ad da kun bar garinsu, ku karkaɗe ƙurar ƙafafunku don shaida a kansu.”}}

\VS{6}Sai suka tashi suka shiga ƙauye zuwa ƙauye suna wa’azin bishara, suna warkar da marasa lafiya a ko’ina.


\par }{\R (Mattiyu 14.1-12; Markus 6.14-29)

\par }{\PP \VS{7}Yanzu fa, Hiridus mai sarauta ya ji labarin dukan abubuwan da suke faruwa. Sai ya rikice, don waɗansu mutane suna cewa, Yohanna Mai Baftisma ne ya tashi daga matattu,

\VS{8}waɗansu kuma suna cewa, annabi Iliya ne ya sāke bayyana. Waɗansu kuma har wa yau, suna cewa, ɗaya daga cikin annabawa na dā ne, ya tashi.

\VS{9}Amma Hiridus ya ce, “Yohanna dai na yanke kansa, amma wanne mutum ne nake jin labarin abubuwan nan a kansa?” Sai ya yi ƙoƙari ya ga Yesu.


\par }{\SH Yesu ya ciyar da dubu biyar
\par }
{\R (Mattiyu 14.13-21; Markus 6.30-44; Yohanna 6.1-14)

\par }{\PP \VS{10}Da manzannin suka dawo, sai suka faɗa wa Yesu abin da suka yi. Sai ya ɗauke su, suka keɓe kansu su kaɗai, zuwa wani gari da ake kira Betsaida.

\VS{11}Amma taron mutane suka ji labari, sai suka bi shi. Ya marabce su, kuma ya yi musu magana a kan mulkin Allah, ya kuma warkar da masu bukatar warkarwa.


\par }{\PP \VS{12}Da rana ta kusa fāɗuwa, sai Sha Biyun suka zo wurinsa, suka ce, “Ka sallami taron domin su shiga ƙauyuka na kewaye, su nemi abin da za su ci, da wurin kwana, don inda muke, ba kowa.”


\par }{\PP \VS{13}Yesu ya ce,
{\WJ{“Ku, ku ba su wani abu su ci.”}}

\par }{\PP Sai suka ce masa, “Muna da burodi biyar da kifi biyu kaɗai. Sai dai, in mun je mu sayi abinci domin dukan wannan taron.”

\VS{14}Maza kaɗai sun kai kusan dubu biyar.

\par }{\PP Amma ya ce wa almajiransa,
{\WJ{“Ku sa su su zauna a ƙungiya hamsin-hamsin.”}}

\VS{15}Haka almajiran suka yi, kowa kuwa ya zauna.

\VS{16}Sai Yesu ya ɗauki burodin biyar da kifin biyun, ya ɗaga kansa sama, ya yi godiya, ya kuma kakkarya su. Ya ba wa almajiransa, domin su rarraba wa mutanen.

\VS{17}Duka kuwa suka ci suka ƙoshi. Almajiran suka kwashe ragowar gutsattsarin cike da kwanduna goma sha biyu.


\par }{\SH Shaidar Bitrus a kan Yesu
\par }
{\R (Mattiyu 16.13-19; Markus 8.27-29)

\par }{\PP \VS{18}Wata rana sa’ad da Yesu yana addu’a a ɓoye, almajiransa kuma suna tare da shi, sai ya tambaye, su ya ce,
{\WJ{“Wa, taron mutane ke ce da ni?”}}


\par }{\PP \VS{19}Suka amsa, suka ce, “Waɗansu suna cewa, Yohanna Mai Baftisma, waɗansu kuma annabi Iliya, har wa yau waɗansu suna cewa, kai ɗaya daga cikin annabawan da ne, da ya tashi da rai.”


\par }{\PP \VS{20}{\WJ{“Amma ku fa, wa, kuke ce da ni?”}}

\par }{\PP Bitrus ya amsa ya ce, “Kiristi na Allah.”


\par }{\R (Mattiyu 16.20-28; Markus 8.30–9.1)

\par }{\PP \VS{21}Yesu ya gargaɗe su da ƙarfi, kada su gaya wa kowa wannan magana.

\VS{22}Ya sāke cewa,
{\WJ{“Dole ne Ɗan mutum ya sha wahaloli da yawa, dattawa, da manyan firistoci, da malaman dokoki kuma su ƙi shi, kuma dole a kashe shi, a rana ta uku kuma a tā da shi da rai.”}}


\par }{\PP \VS{23}Sai ya ce wa dukansu,
{\WJ{“In wani zai bi ni, dole yă mūsanta kansa, ya ɗauki gicciyensa kowace rana, ya bi ni.}}

\VS{24}{\WJ{Gama duk mai son ceton ransa zai rasa shi, amma duk wanda ya rasa ransa saboda ni zai same shi.}}

\VS{25}{\WJ{Ina amfani, in mutum ya ribato duniya duka, amma ya rasa ransa, ko kuma ya yi hasarar ransa.}}

\VS{26}{\WJ{Duk wanda yake jin kunyana da na kalmomina, Ɗan Mutum ma zai ji kunyarsa sa’ad da zai zo a cikin ɗaukakarsa, da ɗaukakar Uban, da kuma ta tsarkaka mala’ikun.}}


\par }{\PP \VS{27}{\WJ{“Gaskiya nake gaya muku, waɗansu da suke tsattsaye a nan ba za su ga mutuwa ba, sai sun ga mulkin Allah.”}}


\par }{\SH Sāke kamanni
\par }
{\R (Mattiyu 17.1-8; Markus 9.2-8)

\par }{\PP \VS{28}Bayan kamar kwana takwas da yin wannan magana, sai Yesu ya ɗauki Bitrus, da Yohanna, da kuma Yaƙub, suka hau kan dutse tare don yin addu’a.

\VS{29}Yana cikin addu’a, sai kamannin fuskarsa ta sāke, tufafinsa kuma suka zama da haske kamar hasken walƙiya.

\VS{30}Sai ga mutum biyu, Musa da Iliya, suka bayyana cikin kyakkyawar daraja, suna magana da Yesu.

\VS{31}Suka yi zance a kan tashinsa, wanda shi ya kusan ya kawo ga cikarsa a Urushalima.

\VS{32}Barci kuwa ya kama Bitrus da abokan tafiyarsa sosai. Da idanunsu suka warware, sai suka ga ɗaukakarsa da kuma mutum biyun tsaye tare da shi.

\VS{33}Da mutanen na barin Yesu, sai Bitrus ya ce masa, “Ubangiji, ya yi kyau da muke nan. Bari mu kafa bukkoki guda uku, wato, ɗaya dominka, ɗaya domin Musa, ɗaya kuma domin Iliya.” (Bai ma san abin da yake faɗi ba.)


\par }{\PP \VS{34}Yayinda yake cikin magana, sai wani girgije ya bayyana ya rufe su, sai suka ji tsoro, yayinda suke shiga cikin girgijen.

\VS{35}Wata murya ta fito daga cikin girgijen, tana cewa, “Wannan Ɗana ne, zaɓaɓɓena, ku saurare shi.”

\VS{36}Da muryar ta gama magana, sai suka tarar Yesu shi kaɗai ne. Almajiran kuwa suka riƙe wannan al’amari a zukatansu. A lokacin nan, ba su gaya wa kowa abin da suka gani ba.


\par }{\SH Warkar da yaro mai mugun ruhu
\par }
{\R (Mattiyu 17.14-18; Markus 9.14-27)

\par }{\PP \VS{37}Kashegari, sa’ad da Yesu tare da almajiran nan uku suka sauka daga kan dutsen, sai taro mai yawa ya haɗu da shi.

\VS{38}Sai wani mutum daga cikin taron ya yi kira da ƙarfi ya ce, “Malam, ina roƙonka, ka dubi ɗan nan nawa, gama shi ne kaɗai nake da shi.

\VS{39}Wani ruhu yakan kama shi, sai ya yi ihu farar ɗaya. Yakan sa shi farfaɗiya, har bakinsa ya yi kumfa. Da ƙyar yake barinsa, yana kuwa kan hallakar da shi.

\VS{40}Na roƙi almajiranka su fitar da shi, amma ba su iya ba.”


\par }{\PP \VS{41}Yesu ya amsa ya ce,
{\WJ{“Ya karkataccen zamani marar bangaskiya, har yaushe ne zan kasance tare da ku, ina kuma haƙuri da ku? Kawo yaronka nan.”}}


\par }{\PP \VS{42}Yaron yana kan zuwa ke nan, sai aljanin ya buga shi ƙasa, cikin farfaɗiya. Amma Yesu ya kwaɓe mugun ruhun, ya warkar da yaron, sai ya miƙa shi ga mahaifinsa.

\VS{43}Duk suka yi mamakin girman Allah.

\par }{\R (Mattiyu 17.22,23; Markus 9.30-32)

\par }{\PP Yayinda kowa yana cikin mamakin dukan abubuwan da Yesu ya yi, sai ya ce wa almajiransa,

\VS{44}{\WJ{“Ku kasa kunne da kyau ga abin da zan faɗa muku. Za a bashe Ɗan Mutum ga hannun mutane.”}}

\VS{45}Amma ba su fahimci abin da yake nufi da wannan magana ba. Ba su gane ba, don an ɓoye musu shi. Su kuwa sun ji tsoro su tambaye shi.


\par }{\SH Wa zai zama mafi girma?
\par }
{\R (Mattiyu 18.1-5; Markus 9.33-37)

\par }{\PP \VS{46}Wata gardama ta tashi a tsakanin almajiran, a kan ko wane ne a cikinsu zai zama mafi girma

\VS{47}Da yake Yesu ya san tunaninsu, sai ya ɗauki wani ƙaramin yaro, ya sa ya tsaya kusa da shi.

\VS{48}Sai ya ce musu,
{\WJ{“Duk wanda ya karɓi wannan ƙaramin yaron a cikin sunana, ni ya karɓa, kuma duk wanda ya karɓe ni, ya karɓi wanda ya aiko ni ne. Gama mafi ƙanƙanta duka a cikinku, shi ne kuma mafi girma.”}}


\par }{\R (Markus 9.38-40)

\par }{\PP \VS{49}Sai Yohanna ya ce, “Ubangiji, mun ga wani mutum yana fitar da aljanu a cikin sunanka, muka yi ƙoƙarin hana shi, don shi ba ɗaya ba ne daga cikinmu.”


\par }{\PP \VS{50}Yesu ya ce,
{\WJ{“Kada ku hana shi, gama duk wanda ba ya gāba da ku, naku ne.”}}


\par }{\SH Hamayyar Samariyawa
\par }
{\PP \VS{51}Da lokaci ya yi kusa da za a ɗauki Yesu zuwa sama, sai ya ɗaura niyyar tafiya Urushalima.

\VS{52}Sai ya aiki ’yan saƙo, su yi gaba. Su kuwa, suka shiga cikin wani ƙauyen Samariyawa, don su shirya masa abubuwa.

\VS{53}Amma mutanen ƙauyen ba su karɓe shi ba, don yana kan hanyar zuwa Urushalima ne.

\VS{54}Da almajiransa, Yaƙub da Yohanna suka ga haka, sai suka yi tambaya suka ce, “Ubangiji, kana so mu kira wuta ta sauka daga sama ta hallaka su?”

\VS{55}Amma Yesu ya juya, ya kwaɓe su.

\VS{56}Sai shi da almajiransa suka tafi wani ƙauye.


\par }{\SH Wahalar bin Yesu
\par }
{\R (Mattiyu 8.19-22)

\par }{\PP \VS{57}Suna kan tafiya a hanya, sai wani mutum ya ce masa, “Zan bi ka, duk inda za ka.”


\par }{\PP \VS{58}Yesu ya ce,
{\WJ{“Yanyawa suna da ramummuka, tsuntsayen sararin sama suna da sheƙuna, amma Ɗan Mutum ba shi da wurin da zai sa kansa.”}}


\par }{\PP \VS{59}Ya kuma ce wa wani mutum,
{\WJ{“Ka bi ni.”}}

\par }{\PP Amma mutumin ya amsa ya ce, “Ubangiji, bari in je in binne mahaifina tukuna.”


\par }{\PP \VS{60}Yesu ya ce masa,
{\WJ{“Ka bar matattu su binne matattunsu, amma kai, ka je ka yi shelar mulkin Allah.”}}


\par }{\PP \VS{61}Har wa yau, wani ya ce, “Zan bi ka, Ubangiji, amma ka bar ni in je in yi bankwana da iyalina tukuna.”


\par }{\PP \VS{62}Yesu ya amsa ya ce,
{\WJ{“Babu wani da yakan sa hannunsa a garman shanu, sa’an nan ya waiwaya baya, da ya isa ya shiga hidima a cikin mulkin Allah ba.”}}




\par }\Chap{10}{\SH Yesu ya aiki saba’in da biyu
\par }
{\PP \VerseOne{1}Bayan haka, Ubangiji ya naɗa waɗansu mutum saba’in da biyu, ya aike su biyu-biyu, su riga shi yin gaba zuwa kowane gari da kowane wuri da zai shiga.

\VS{2}Ya ce musu,
{\WJ{“Girbi na da yawa, amma ma’aikata kaɗan ne. Saboda haka, ku roƙi Ubangijin girbi ya aikar da ma’aikata zuwa gonarsa.}}

\VS{3}{\WJ{Ku tafi! Ina aikan ku kamar tumaki cikin kyarketai.}}

\VS{4}{\WJ{Kada ku ɗauki jakar kuɗi, ko jaka, ko takalma. Kada ma ku gai da kowa a kan hanya.}}


\par }{\PP \VS{5}{\WJ{“Sa’ad da kuka shiga wani gida, ku fara da cewa, ‘Salama a gare ku mutanen gida.’}}

\VS{6}{\WJ{In akwai mutum mai salama a gidan, salamarku za tă kasance tare da shi, in kuwa babu, salamarku za tă koma muku.}}

\VS{7}{\WJ{Ku zauna a wannan gidan, kuna ci kuna shan duk abin da suka ba ku, gama ma’aikaci ya cancanci albashinsa. Kada ku yi yawan sāke masauƙi, daga gida zuwa gida.}}


\par }{\PP \VS{8}{\WJ{“Sa’ad da kuka shiga garin, kuma aka karɓe ku, ku ci ko mene ne da aka ajiye a gabanku.}}

\VS{9}{\WJ{Ku warkar da marasa lafiya da suke wurin. Ku kuma faɗa musu cewa, ‘Mulkin Allah yana kusa da ku.’}}

\VS{10}{\WJ{Amma sa’ad da kuka shiga garin, kuma ba a karɓe ku ba, ku bi titi-titi ku ce,}}

\VS{11}{\WJ{‘Ko ƙurar garinku da kuke manne a ƙafafunmu, mun karkaɗe muku. Duk da haka, ku tabbatar da wannan, “Mulkin Allah yana kusa.” ’}}

\VS{12}{\WJ{Ina dai faɗa muku, a ranan nan, za a fi jin tausayin Sodom fiye da wannan garin.}}


\par }{\R (Mattiyu 11.20-24)

\par }{\PP \VS{13}{\WJ{“ ‘Kaitonki, Korazin! Kaitonki, Betsaida!’ Ai, da a ce a Taya da Sidon ne aka yi ayyukan banmamaki da aka yi a cikinku, da tuni sun tuba, suna zama cikin rigar makoki da toka.}}

\VS{14}{\WJ{A ranar shari’a, za a fi jin tausayin Taya da Sidon fiye da ku.}}

\VS{15}{\WJ{Ke kuma Kafarnahum, kina tsammani za ki sami ɗaukaka ne? A’a, za a hallaka ki.}}


\par }{\PP \VS{16}{\WJ{“Wanda ya saurare ku, ni yake saurara. Wanda ya ƙi ku, ni yake ƙi. Amma wanda ya ƙi ni kuwa, ya ƙi wanda ya aiko ni ne.”}}


\par }{\PP \VS{17}Mutum saba’in da biyun nan suka dawo da murna, suka ce, “Ubangiji, har mun sha ƙarfin aljanu ma a cikin sunanka.”


\par }{\PP \VS{18}Sai ya amsa ya ce,
{\WJ{“Na ga Shaiɗan ya fāɗi daga sama kamar walƙiya.}}

\VS{19}{\WJ{Na ba ku iko da za ku tattaka macizai, da kunamai, ku kuma shawo kan dukan ikon abokin gāba, kuma ba wani lahani da zai same ku.}}

\VS{20}{\WJ{Duk da haka, kada ku yi farin ciki da cewa, kun sha ƙarfin ruhohi, amma ku yi farin ciki, domin an rubuta sunayenku a sama.”}}


\par }{\R (Mattiyu 11.20-24)

\par }{\PP \VS{21}A wannan lokaci, Yesu, cike da murna ta wurin Ruhu Mai Tsarki ya ce,
{\WJ{“Na yabe ka, ya Uba, Ubangijin sama da ƙasa, domin ka ɓoye waɗannan abubuwa ga masu hikima, da masu ilimi, ka kuma bayyana su ga ƙananan yara. I, ya Uba, gama wannan shi ne nufinka mai kyau.}}


\par }{\PP \VS{22}{\WJ{“Ubana ya danƙa mini dukan kome. Ba wanda ya san Ɗan sai Uban, kuma ba wanda ya san Uban, sai Ɗan, da kuma waɗanda Ɗan ya zaɓa ya bayyana musu shi.”}}


\par }{\PP \VS{23}Sai ya juya wajen almajiransa, ya ce musu a ɓoye,
{\WJ{“Albarka ga idanun da suka ga abin da kuke gani.}}

\VS{24}{\WJ{Ina faɗa muku, annabawa da sarakuna da yawa sun so su ga abin nan da kuke gani, amma ba su gani ba. Sun so su ji abin da kuke ji, amma ba su ji ba.”}}


\par }{\SH Misalin mutumin Samariya nagari
\par }
{\PP \VS{25}Wata rana, sai wani masanin dokoki ya miƙe tsaye don yă gwada Yesu. Ya tambaya ya ce, “Malam, me zan yi don in gāji rai madawwami?”


\par }{\PP \VS{26}Yesu ya amsa ya ce,
{\WJ{“Me aka rubuta a cikin Doka? Yaya kake karanta ta?”}}


\par }{\PP \VS{27}Sai ya amsa ya ce, “ ‘Ka ƙaunaci Ubangiji Allahnka da dukan zuciyarka, da dukan ranka, da dukan ƙarfinka, da kuma dukan hankalinka’; kuma, ‘Ka ƙaunaci maƙwabcinka kamar kanka.’ ”


\par }{\PP \VS{28}Yesu ya ce,
{\WJ{“Ka amsa daidai. Ka yi haka, kuma za ka rayu.”}}


\par }{\PP \VS{29}Amma domin ya kāre kansa, sai ya tambayi Yesu ya ce, “Shin, wane ne maƙwabcina?”


\par }{\PP \VS{30}Yesu ya amsa ya ce,
{\WJ{“Wani mutum ya tashi daga Urushalima za shi Yeriko, sai ya fāɗi a hannun mafasa, wato, ’yan fashi. Suka ƙwace tufafinsa, suka yi masa dūka, suka bar shi nan bakin rai da mutuwa.}}

\VS{31}{\WJ{Ya zamana wani firist ya bi kan wannan hanya. Da ya ga mutumin, sai ya bi gefe ya wuce abinsa.}}

\VS{32}{\WJ{Haka ma wani daga kabilar Lawi, mai hidima cikin haikali, da ya zo wurin, ya gan shi, sai shi ma ya bi gefe ɗaya, ya wuce abinsa.}}

\VS{33}{\WJ{Amma wani mutumin Samariya da yake kan tafiya, da ya kai inda mutumin yake, ya gan shi, sai ya ji tausayinsa.}}

\VS{34}{\WJ{Ya je wurinsa, ya daddaure masa raunukansa, sa’an nan ya zuba mai, da ruwan inabi. Ya ɗauki mutumin ya sa a kan jakinsa, ya kai shi wani masauƙi, ya yi jinyarsa.}}

\VS{35}{\WJ{Kashegari, sai ya ɗauki dinari biyu, ya ba wa mai masauƙin ya ce, ‘Ka lura da shi, bayan na dawo, zan biya ka duk abin da ka ƙara kashewa a kansa.’}}


\par }{\PP \VS{36}{\WJ{“A ganinka, a cikin waɗannan mutane uku, wane ne maƙwabcin mutumin da ya fāɗi a hannun mafasa?”}}


\par }{\PP \VS{37}Masanin dokoki ya amsa ya ce, “Wanda ya nuna masa jinƙai.”

\par }{\PP Yesu ya ce masa,
{\WJ{“Je ka, ka yi haka nan.”}}


\par }{\SH A gidan Marta da Maryamu
\par }
{\PP \VS{38}Yayinda Yesu da almajiransa suna cikin tafiya, sai ya kai wani ƙauye inda wata mace mai suna Marta ta marabce shi a gidanta.

\VS{39}Tana da ’yar’uwa mai suna Maryamu, wadda ta zauna a gaban Ubangiji tana jin maganarsa.

\VS{40}Marta kuwa, aikin hidima da ya kamata a yi, ya ɗauke mata hankali, sai ta zo wurin Yesu, ta ce, “Ubangiji, ba ka damu da yadda ’yar’uwata ta bar mini aiki ni kaɗai ba? Gaya mata ta taimake ni!”


\par }{\PP \VS{41}Amma Ubangiji ya amsa ya ce,
{\WJ{“Marta, Marta, hankalinki ya tashi, kuma kina damuwa a kan abubuwa da yawa.}}

\VS{42}{\WJ{Amma abu ɗaya tak ake bukata, Maryamu ta zaɓi abin da ya fi kyau, kuma ba za a raba ta da shi ba.”}}




\par }\Chap{11}{\SH Koyarwar Yesu a kan addu’a
\par }
{\R (Mattiyu 6.9-13; 7.7-11)

\par }{\PP \VerseOne{1}Wata rana Yesu yana addu’a a wani wuri. Da ya gama, sai ɗaya daga cikin almajiransa ya ce masa, “Ubangiji, ka koya mana yin addu’a, kamar yadda Yohanna ya koya wa almajiransa.”


\par }{\PP \VS{2}Sai ya ce musu,
{\WJ{“Sa’ad da kuke yin addu’a ku ce,}}

\par }{\Q {\WJ{“ ‘Ya Uba,}}

\par }{\Q {\WJ{sunanka mai tsarki ne}}

\par }{\Q {\WJ{mulkinka ya zo.}}


\par }{\Q \VS{3}{\WJ{Ka ba mu kowace rana abincin yini.}}


\par }{\Q \VS{4}{\WJ{Ka gafarta mana zunubanmu,}}

\par }{\QB {\WJ{kamar yadda mu ma ke gafarta wa duk wanda ya yi mana laifi.}}

\par }{\Q {\WJ{Kada ka bari a kai mu cikin jarraba.’ ”}}


\par }{\PP \VS{5}Sa’an nan ya ce musu,
{\WJ{“Da a ce ɗayanku yana da aboki, sa’an nan ya je wurinsa da tsakar dare ya ce, ‘Aboki, ranta mini burodi guda uku,}}

\VS{6}{\WJ{domin wani abokina da yake tafiya ya sauka a wurina. Ga shi, ba ni da abinci da zan ba shi.’}}

\VS{7}{\WJ{Sai wanda yake cikin ɗaki ya amsa ya ce, ‘Kada ka dame ni. An riga an kulle ƙofa, da ni da yarana kuwa mun kwanta, ba zan iya tashi in ba ka kome ba.’}}

\VS{8}{\WJ{Ina gaya muku, ko da yake ba zai so ya tashi ya ba shi burodin don shi abokinsa ne ba, duk da haka, zai tashi ya ba shi yawan abin da yake bukata, saboda nacewarsa.}}


\par }{\PP \VS{9}{\WJ{“Don haka ina faɗa muku, ku roƙa, za a ba ku, ku nema za ku samu, ku ƙwanƙwasa za a kuwa buɗe muku ƙofa.}}

\VS{10}{\WJ{Gama duk wanda ya roƙa, yana karɓa, mai nema yana samu, wanda ya ƙwanƙwasa kuma, za a buɗe masa ƙofa.}}


\par }{\PP \VS{11}{\WJ{“Wane mahaifi ne a cikinku, in ɗansa ya roƙe shi kifi, zai ba shi maciji a maimakon,}}

\VS{12}{\WJ{ko kuma in ya roƙi ƙwai, ya ba shi kunama?}}

\VS{13}{\WJ{In fa haka ne, ko da yake ku mugaye ne, kun san ba ’ya’yanku kyautai masu kyau, balle fa Ubanku na sama, zai yi fiye da haka, ta wurin ba da Ruhu Mai Tsarki, ga masu roƙonsa!”}}


\par }{\SH Yesu da Be’elzebub
\par }
{\R (Mattiyu 12.22-30; Markus 3.20-27)

\par }{\PP \VS{14}Sa’ad da Yesu yake fitar da wani beben aljani daga wani mutum, da aljanin ya fita, sai mutumin wanda da bebe ne, ya yi magana, taron kuwa suka yi mamaki.

\VS{15}Amma waɗansunsu suka ce, “Ai, da ikon Be’elzebub, sarkin aljanu ne, yake fitar da aljanu.”

\VS{16}Waɗansu kuma suka gwada shi, ta wurin neman yă nuna musu wata alama daga sama.


\par }{\PP \VS{17}Yesu kuwa ya san tunaninsu, sai ya ce musu,
{\WJ{“Duk mulkin da yake gāba da kansa, zai lalace, kuma gidan da yake gaba da kansa zai rushe.}}

\VS{18}{\WJ{In Shaiɗan yana gāba da kansa, yaya mulkinsa zai tsaya? Ina faɗin haka domin kun ce, da ikon Be’elzebub nake fitar da aljanu.}}

\VS{19}{\WJ{In da ikon Be’elzebub nake fitar da su, to, da ikon wa masu binku suke fitar da su? Saboda haka, za su zama alƙalanku ke nan.}}

\VS{20}{\WJ{Amma in da ikon Allah ne ni nake fitar da aljanu, ashe, mulkin Allah ya zo muku ke nan.}}


\par }{\PP \VS{21}{\WJ{“Sa’ad da mutum mai ƙarfi, wanda yake da makamai yana gadin gidan kansa, an tsare lafiyar dukiyarsa ke nan.}}

\VS{22}{\WJ{Amma in wani wanda ya fi shi ƙarfi, ya faɗa masa ya kuma sha ƙarfinsa, yakan ƙwace makaman da mutumin ke dogara da su, ya kuma rarraba ganima.}}


\par }{\PP \VS{23}{\WJ{“Wanda ba ya tare da ni, yana gāba da ni, wanda kuma ba ya tarawa da ni, watsarwa yake yi.}}


\par }{\R (Mattiyu 12.43-45)

\par }{\PP \VS{24}{\WJ{“Lokacin da mugun ruhu ya fita daga mutum, sai ya bi ta wuraren da ba mutane, yana neman hutu, amma ya kāsa samu, sai ya ce, ‘Zan koma gidan da na bari.’}}

\VS{25}{\WJ{Sa’ad da ya koma, ya tarar da gidan a share da tsabta, kuma a shirye.}}

\VS{26}{\WJ{Sai ya je ya ɗebo waɗansu ruhohi bakwai da suka fi shi mugunta, sai su shiga su zauna a wurin. Ƙarshen wannan mutum kuwa zai fi farkonsa muni.”}}


\par }{\PP \VS{27}Da Yesu yake cikin faɗin waɗannan abubuwa, sai wata mace daga cikin taron ta ɗaga murya ta ce masa, “Mai albarka ce uwar da ta haife ka, wadda ka sha mamanta.”


\par }{\PP \VS{28}Yesu ya amsa ya ce,
{\WJ{“A maimakon, masu albarka ne waɗanda suke jin maganar Allah, suna kuma biyayya da ita.”}}


\par }{\SH Alamar Yunana
\par }
{\R (Mattiyu 12.38-42; Markus 8.12)

\par }{\PP \VS{29}Da taron mutane suka ƙaru, sai Yesu ya ce,
{\WJ{“Wannan mugun zamani ne. Tana neman wani abin banmamaki, amma ba ko ɗaya da za a ba ta, sai dai ta Yunana.}}

\VS{30}{\WJ{Kamar yadda Yunana ya zama alama ga mutanen Ninebe, haka ma Ɗan Mutum zai zama ga zamanin nan.}}

\VS{31}{\WJ{A ranar shari’a, Sarauniyar Kudu za tă tashi tsaye tare da wannan zamani, ta yanke wa wannan zamani hukunci, domin ta zo daga ƙarshen duniya ta saurari hikimar Solomon, ga shi kuwa, shi wanda ya fi Solomon girma, na nan.}}

\VS{32}{\WJ{A ranar shari’a, mutanen Ninebe za su tashi tsaye tare da wannan zamani, su yanke wa wannan zamani hukunci. Gama sun tuba sa’ad da Yunana ya yi musu wa’azi. Ga shi yanzu, shi wanda ya fi Yunana girma, na nan.}}


\par }{\SH Fitilar jiki
\par }
{\R (Mattiyu 5.15; 6.22,23)

\par }{\PP \VS{33}{\WJ{“Babu wanda yakan ƙuna fitila sa’an nan ya ɓoye ta, ko ya rufe ta da murfi ba. A maimako, yakan ajiye ta a kan wurin ajiye fitila, don masu shiga su ga haske.}}

\VS{34}{\WJ{Idonka shi ne fitilar jikinka. Sa’ad da idanunka suna da lafiya, dukan jikinka ma na cike da haske, amma sa’ad da idanunka suna da lahani, dukan jikinka ma na cike da duhu.}}

\VS{35}{\WJ{Ka lura fa, kada hasken da yake cikinka ya zamana duhu ne.}}

\VS{36}{\WJ{Saboda haka, in dukan jikinka yana cike da haske, ba inda ke da duhu, jikinka kuwa zai kasance da haske gaba ɗaya, kamar yadda hasken fitila yake haskaka ka.”}}


\par }{\SH La’anu a kan Farisiyawa da kuma masanan doka
\par }
{\R (Mattiyu 5.15; 6.22,23)

\par }{\PP \VS{37}Da Yesu ya gama magana, sai wani Bafarisiye ya gayyace shi cin abinci tare da shi. Sai kuwa ya shiga ya zauna a tebur.

\VS{38}Amma Bafarisiyen ya lura cewa, Yesu bai wanke hannu kafin ya ci abinci ba, sai mamaki ya kama shi.


\par }{\PP \VS{39}Sai Ubangiji ya ce masa,
{\WJ{“Ku Farisiyawa, kukan wanke bayan kwano da kwaf, amma a ciki kuna cike da kwaɗayi da mugunta.}}

\VS{40}{\WJ{Ku wawayen mutane! Ashe, wanda ya yi bayan, ba shi ne kuma ya yi cikin ba?}}

\VS{41}{\WJ{Ku ba matalauta abin da yake cikin kwano, kuma kome zai zama muku da tsabta.}}


\par }{\PP \VS{42}{\WJ{“Kaitonku, Farisiyawa, domin kuna ba wa Allah zakka na na’ana’arku, da ƙarƙashinku, da kuma sauran ganyen lambunku iri-iri, amma kun ƙyale adalci da ƙaunar Allah. Ya kamata da kun kiyaye na ƙarshen, ban ba barin na farkon.}}


\par }{\PP \VS{43}{\WJ{“Kaitonku, Farisiyawa, domin kun cika son wuraren zama masu daraja a majami’u, da kuma yawan gaisuwa a wuraren kasuwanci.}}


\par }{\PP \VS{44}{\WJ{“Kaitonku, domin ku kamar kaburbura ne da ba a sa musu alama ba, waɗanda mutane suke takawa don rashin sani.”}}


\par }{\PP \VS{45}Sai ɗaya daga cikin masanan dokoki ya ce wa Yesu, “Malam, in ka faɗi waɗannan abubuwa haka, kai kuma ka zage mu ke nan.”


\par }{\PP \VS{46}Yesu ya amsa ya ce,
{\WJ{“Ku masanan dokoki ma, kaitonku, domin kun ɗora wa mutane kaya masu nauyi waɗanda da ƙyar suke ɗaukawa, amma ku da kanku ba za ku sa ko yatsa ɗaya, don ku taimake su ba.}}


\par }{\PP \VS{47}{\WJ{“Kaitonku, domin kun gina kaburbura saboda annabawa, nan kuwa kakannin-kakanninku ne suka kashe su.}}

\VS{48}{\WJ{Wannan ya shaida cewa kun amince da abin da kakannin-kakanninku suka yi. Sun karkashe annabawa, ku kuma kun gina kaburburansu.}}

\VS{49}{\WJ{Saboda haka, Allah a cikin hikimarsa ya ce, ‘Zan aika musu da annabawa da manzanni. Za su kashe waɗansu, su kuma tsananta wa waɗansu.’}}

\VS{50}{\WJ{Saboda haka, alhakin jinin dukan annabawa da aka kashe, tun farkon duniya, yana kan wannan zamani,}}

\VS{51}{\WJ{wato, tun daga jinin Habila, har zuwa jinin Zakariya, wanda aka kashe tsakanin bagade da mazauni. I, ina gaya muku, alhakinsu duka yana kan wannan zamani.}}


\par }{\PP \VS{52}{\WJ{“Kaitonku, masanan dokoki, domin kun ɗauke mabuɗin ilimi. Ku kanku ba ku shiga ba, kuma kun hana wa waɗanda suke shiga, su shiga.”}}


\par }{\PP \VS{53}Da Yesu ya bar wurin, sai Farisiyawa da malaman dokoki suka fara gaba mai tsanani da shi, kuma suna tsokanansa da tambayoyi.

\VS{54}Suna fakonsa, don su kama shi a kan wata magana da zai faɗa.




\par }\Chap{12}{\SH Faɗakarwa da ƙarfafawa
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ana nan sa’ad da taron dubban mutane suka taru har suna tattaka juna, Yesu fara yin magana, da farko da almajiransa ya ce,
{\WJ{“Ku yi hankali da yistin Farisiyawa, wato, munafunci.}}

\VS{2}{\WJ{Ba abin da yake rufe da ba za a fallasa ba, ko kuma abin da yake ɓoye da ba za a bayyana ba.}}

\VS{3}{\WJ{Abin da kuka faɗa a cikin duhu, za a ji shi a hasken rana. Kuma abin da kuka faɗa a kunne, a cikin ɗakunan ciki-ciki, za a yi shelarsa daga kan rufin ɗakuna.}}


\par }{\R (Mattiyu 10.28-31)

\par }{\PP \VS{4}{\WJ{“Ina dai gaya muku abokaina, kada ku ji tsoron masu kashe jiki, amma bayan haka, ba sauran abin da za su iya yi.}}

\VS{5}{\WJ{Amma zan nuna muku wanda za ku ji tsoronsa. Ku ji tsoron wanda, bayan da ya kashe jikin, yana da iko ya jefa ku cikin jahannama ta wuta. I, ina gaya muku, ku ji tsoronsa.}}

\VS{6}{\WJ{Ba ana sayar da kanari biyar a kan kobo biyu ba? Duk da haka, Allah bai manta da ko ɗayansu ba.}}

\VS{7}{\WJ{Tabbatacce, gashin kanku ɗin nan ma, an ƙidaya su duka. Kada ku ji tsoro. Darajarku ta fi na kanari masu yawa girma.}}


\par }{\R (Mattiyu 10.32,33; 12.32; 10.19,20)

\par }{\PP \VS{8}{\WJ{“Ina gaya muku, duk wanda ya shaida ni a gaban mutane, Ɗan Mutum ma zai shaida shi a gaban mala’ikun Allah.}}

\VS{9}{\WJ{Amma wanda ya yi mūsun sanina a gaban mutane, shi ma za a yi mūsunsa a gaban mala’ikun Allah.}}

\VS{10}{\WJ{Kuma duk wanda ya faɗi kalmar zagi a kan Ɗan Mutum, za a gafarta masa, amma duk wanda ya saɓa wa Ruhu Mai Tsarki, ba za a gafarta masa ba.}}


\par }{\PP \VS{11}{\WJ{“Sa’ad da an kai ku a gaban majami’u, da gaban masu mulki, da kuma gaban masu iko, kada ku damu da yadda za ku kāre kanku, ko kuma abin da za ku faɗa,}}

\VS{12}{\WJ{gama Ruhu Mai Tsarki zai koya muku abin da ya dace ku faɗa a lokacin.”}}


\par }{\SH Misalin wawa mai arziki
\par }
{\PP \VS{13}Sai wani mutum daga cikin taron ya ce masa, “Malam, ka ce wa ɗan’uwana ya raba gādon da ni.”


\par }{\PP \VS{14}Yesu ya amsa masa ya ce,
{\WJ{“Kai, wa ya naɗa ni alƙali, ko mai sulhu a tsakaninku?”}}

\VS{15}Sai ya ce musu,
{\WJ{“Ku lura fa! Ku tsare kanku daga dukan kowane irin kwaɗayi. Ran mutum ba ya danganta a kan yawan dukiyarsa ba.”}}


\par }{\PP \VS{16}Sai ya gaya musu wannan misali ya ce,
{\WJ{“Gonar wani mai arziki ta ba da amfani sosai.}}

\VS{17}{\WJ{Ya yi tunani a ransa ya ce, ‘Ba ni da inda zan ajiye amfanin gonana. Me zan yi ke nan?’}}


\par }{\PP \VS{18}{\WJ{“Sai ya ce, ‘Ga abin da zan yi. Zan rushe rumbunana, in gina manya, in zuba dukan hatsina da kayana a ciki.}}

\VS{19}{\WJ{Ni kuma zan ce wa raina, “Kana da kaya da yawa masu kyau, da aka yi ajiyarsu domin shekaru da dama masu zuwa. Yi hutunka, ka ci, ka sha, ka yi annashuwa.” ’}}


\par }{\PP \VS{20}{\WJ{“Amma Allah ya ce masa, ‘Kai wawa! A wannan dare za a nemi ranka. Bayan haka, wa zai gāji abin da ka tara wa kanka?’}}


\par }{\PP \VS{21}{\WJ{“Haka zai zama ga duk wanda ya tara wa kansa dukiya, amma ba shi da arziki a gaban Allah.”}}


\par }{\SH Kada ku damu
\par }
{\R (Mattiyu 6.25-34)

\par }{\PP \VS{22}Sai Yesu ya ce wa almajiransa,
{\WJ{“Saboda haka, ina faɗa muku, kada ku damu game da rayuwarku, abin da za ku ci, ko kuma game da jikinku, abin da za ku yafa.}}

\VS{23}{\WJ{Rai ya fi abinci, jiki kuma ya fi tufafi.}}

\VS{24}{\WJ{Ku dubi hankaki. Ba sa shuki ko girbi, kuma ba su da ɗakin ajiya ko rumbu ba, duk da haka, duk da haka, Allah na ciyar da su. Darajarku ta fi na tsuntsaye sau da yawa!}}

\VS{25}{\WJ{Wane ne a cikinku ta wurin damuwarsa, zai iya ƙara ko sa’a ɗaya ga rayuwarsa?}}

\VS{26}{\WJ{Tun da ba za ku iya yin wannan ƙanƙanin abu ba, me ya sa kuke damuwa a kan sauran?}}


\par }{\PP \VS{27}{\WJ{“Ku dubi yadda furanni suke girma. Ba sukan yi aiki, ko saƙa ba, duk da haka, ina faɗa muku cewa, ko Solomon cikin kyakkyawan darajarsa duka, bai yafa kayan ado da ya kai kamar na ko ɗaya a cikinsu ba.}}

\VS{28}{\WJ{In haka ne Allah yake yi wa ciyayin jeji sutura, wadda yau suna nan, sa’an nan gobe kuma a jefa cikin wuta, Allah ba zai yi muku sutura fiye da ciyayin jeji ba, ya ku masu ƙarancin bangaskiya!}}

\VS{29}{\WJ{Kada ku sa zuciyarku a kan abin da za ku ci, ko abin da za ku sha, kada ku damu a kan su.}}

\VS{30}{\WJ{Gama duniya da ba tă san Allah ba, tana faman neman dukan waɗannan abubuwa, Ubanku na sama kuwa, ya san kuna bukatarsu.}}

\VS{31}{\WJ{Amma ku nemi mulkinsa, za a kuwa ƙara muku waɗannan abubuwa.}}


\par }{\PP \VS{32}{\WJ{“Ya ƙaramin garke, kada ku ji tsoro, gama ya gamshi Ubanku ya ba ku mulkin.}}

\VS{33}{\WJ{Ku sayar da dukiyarku, ku ba wa matalauta. Ku yi wa kanku jakar kuɗin da ba za su lalace ba. Ku yi wa kanku ajiyar dukiyar da ba za tă kare ba a sama, inda ɓarawo ba zai yi kusa ba, asu kuma ba za su iya su lalatar ba.}}

\VS{34}{\WJ{Gama inda dukiyarku take, nan ne zuciyarku ma take.}}


\par }{\SH Zama a faɗake
\par }
{\R (Mattiyu 24.45-51)

\par }{\PP \VS{35}{\WJ{“Ku shirya ɗamara don hidima. Ku bar fitilunku suna ci,}}

\VS{36}{\WJ{kamar maza da suke jiran maigidansu ya dawo daga bikin aure. Saboda duk lokacin da ya dawo ya ƙwanƙwasa ƙofa, a shirye suke su buɗe masa nan da nan.}}

\VS{37}{\WJ{Zai zama da albarka in maigida ya dawo, ya tarar da bayinsa suna zaman tsaro. Gaskiya ni faɗa muku, zai sa kayan hidima da kansa, ya sa bayinsa su zauna kan tebur, sa’an nan ya yi musu hidimar abinci.}}

\VS{38}{\WJ{Zai zama da albarka ga bayin da maigidansu ya iske su, suna zaman tsaro, a duk lokacin da ya dawo, ko da ya dawo a sa’a ta biyu, ko ta uku na tsakar dare ne.}}

\VS{39}{\WJ{Amma ku fahimci wannan. Da maigida ya san sa’ar da ɓarawo zai zo, ai, da ba zai bari a shiga, a fasa masa gida ba.}}

\VS{40}{\WJ{Ku ma, sai ku zauna da shiri, domin Ɗan Mutum zai zo a sa’ar da ba ku yi tsammani ba.”}}


\par }{\PP \VS{41}Bitrus ya yi tambaya ya ce, “Ya Ubangiji, mu ne kake faɗa wa wannan misali, ko kuwa ga kowa da kowa ne?”


\par }{\PP \VS{42}Ubangiji ya amsa ya ce,
{\WJ{“To, wane ne manaja mai aminci da hikima, wanda maigida ya ba shi riƙon bayinsa, domin ya ba su abincinsu a daidai lokaci?}}

\VS{43}{\WJ{Zai zama da albarka ga bawan nan wanda maigidan ya dawo, ya same shi yana yin haka.}}

\VS{44}{\WJ{Gaskiya nake gaya muku, maigidan zai ba shi riƙon dukan dukiyarsa.}}

\VS{45}{\WJ{Amma da a ce bawan ya yi tunani a zuciyarsa ya ce, ‘Ai, maigidana ya yi jinkirin dawowa,’ sa’an nan ya fara dūkan bayin, maza da mata, ya kuma shiga ci, da sha, har da buguwa.}}

\VS{46}{\WJ{Maigidan bawan nan zai dawo a ranar da wannan bawan bai yi tsammaninsa ba, kuma a sa’ar da bai sani ba. Maigidan zai yayyanka shi, ya kuma ba shi rabonsa tare da marasa bangaskiya.}}


\par }{\PP \VS{47}{\WJ{“Bawan da ya san nufin maigidansa, kuma bai yi shiri ba, ko kuma bai yi abin da maigidansa yake so ba, zai sha mummunan duka.}}

\VS{48}{\WJ{Amma wanda bai sani ba, ya kuwa yi abin da ya isa horo, za a dūke shi kaɗan. Duk wanda aka ba shi mai yawa, mai yawan ne za a bida daga gare shi. Duk wanda kuma aka ba shi riƙon amana mai yawa, fiye da haka kuma za a bida daga gare shi.}}


\par }{\SH Ba salama ba sai dai rabuwa
\par }
{\R (Mattiyu 24.45-51)

\par }{\PP \VS{49}{\WJ{“Na zo ne domin in kawo wuta a duniya. Ina so da ta riga ta ƙunu!}}

\VS{50}{\WJ{Amma ina da baftismar da za a yi mini, na kuwa damu sosai, sai na kammala ta!}}

\VS{51}{\WJ{Kuna tsammani na zo domin in kawo salama a duniya ne? A’a! Ina gaya muku, rabuwa ne.}}

\VS{52}{\WJ{Daga yanzu, za a iske mutum biyar a gida ɗaya sun rabu, suna gāba da juna, uku suna gāba da biyu, biyun suna gāba da ukun.}}

\VS{53}{\WJ{Za su rarrabu. Mahaifi yana gāba da ɗan, ɗan kuma yana gāba da mahaifin. Mahaifiya tana gāba da diyar, diyar kuma tana gāba da mahaifiyar. Suruka tana gāba da matar ɗa, matar ɗa kuma tana gāba da suruka.”}}


\par }{\SH Fahimtar lokuta
\par }
{\R (Mattiyu 16.2,3; 5.25,26)

\par }{\PP \VS{54}Ya ce wa taron,
{\WJ{“Sa’ad da kuka ga hadari ya fito daga yamma, nan da nan kukan ce, ‘Za a yi ruwan sama,’ sai a kuwa yi.}}

\VS{55}{\WJ{Sa’ad da kuma iska ta taso daga kudu, kukan ce, ‘Za a yi zafi,’ sai kuwa a yi.}}

\VS{56}{\WJ{Munafukai! Kuna san yadda za ku fassara yanayin ƙasa da na sararin sama. Ta yaya ba ku san yadda za ku yi fassarar wannan zamani ba?}}


\par }{\PP \VS{57}{\WJ{“Don me ba ku iya auna wa kanku, abin da yake daidai ba?}}

\VS{58}{\WJ{Yayinda kake kan hanyar zuwa kotu da maƙiyinka, ka yi matuƙar ƙoƙari ku shirya tun kuna kan hanya. In ba haka ba, zai kai ka gaban alƙali, alƙali kuma ya miƙa ka ga ɗan sanda, ɗan sanda kuma ya jefa ka a kurkuku.}}

\VS{59}{\WJ{Ina gaya maka, ba za ka fita ba, sai ka biya kobo na ƙarshe.”}}




\par }\Chap{13}{\SH A tuba ko a hallaka
\par }
{\PP \VerseOne{1}A yanzun fa, akwai waɗansu da suka kasance a lokacin can, suka ba Yesu labarin Galiliyawa da Bilatus ya gauraye jininsu tare da jinin hadayunsu.

\VS{2}Yesu ya amsa ya ce,
{\WJ{“Kuna tsammani waɗannan Galiliyawan sun fi dukan sauran Galiliyawa zunubi ne, shi ya sa suka sha irin wannan wahala?}}

\VS{3}{\WJ{Ina gaya muku, a’a! Amma in ba ku tuba ba, ku ma duka za ku hallaka.}}

\VS{4}{\WJ{Ko kuwa kuna tsammani, sha takwas ɗin nan da suka mutu lokacin da hasumiya a Silowam ya fāɗi a kansu, sun fi dukan sauran mutanen Urushalima laifi ne?}}

\VS{5}{\WJ{Ina gaya muku, a’a! Amma in ba ku tuba ba, ku ma duka za ku hallaka.”}}


\par }{\PP \VS{6}Sai ya ba su wannan misali ya ce,
{\WJ{“Wani mutum yana da itacen ɓaure, da aka shuka a gonar inabinsa. Da ya je cire ’ya’yan itacen, sai ya tarar ba tă yi ’ya’ya ba.}}

\VS{7}{\WJ{Sai ya ce wa mai lura da gonar inabin, ‘Yau shekara uku ke nan ina zuwa neman ’ya’yan ɓaure daga itacen nan, amma ba na samun kome. Sare shi! Don me za a bar shi ya tare wuri.’}}


\par }{\PP \VS{8}{\WJ{“Mutumin ya amsa ya ce, ‘Ranka yă daɗe, ka bar shi, in yi masa banƙasa, in kuma zuba masa taki har na shekara ɗaya.}}

\VS{9}{\WJ{In kuwa ya ba da ’ya’ya shekara mai zuwa, yana da kyau! In kuwa ba haka ba, sai ka sare shi.’ ”}}


\par }{\SH Yesu ya warkar da mace gurguwa a ranar Asabbaci.
\par }
{\PP \VS{10}Wata ranar Asabbaci, Yesu yana koyarwa a wata majami’a,

\VS{11}a wurin kuwa, akwai wata mace wadda aljani ya gurgunta, har na shekaru goma sha takwas. Duk ta tanƙware, ba ta ma iya miƙewa ko kaɗan.

\VS{12}Da Yesu ya gan ta, sai ya kirata gaba, ya ce mata,
{\WJ{“Mace, an ’yantar da ke daga rashin lafiyarki.”}}

\VS{13}Sai ya ɗibiya hannuwansa a kanta, nan da nan sai ta miƙe, ta yabi Allah.


\par }{\PP \VS{14}Amma mai mulkin majami’ar ya ji haushi da Yesu ya yi warkarwa a ranar Asabbaci. Sai ya ce wa mutanen, “Akwai ranaku shida da ya kamata a yi aiki. Saboda haka, ku zo a ranakun nan a warkar da ku, ba ranar Asabbaci ba.”


\par }{\PP \VS{15}Ubangiji ya amsa masa ya ce,
{\WJ{“Ku munafukai! Ashe, kowannenku ba yakan kunce bijiminsa ko jakinsa, yă kai shi waje yă ba shi ruwa, a ranar Asabbaci ba?}}

\VS{16}{\WJ{Ashe, bai kamata a ’yantar da macen nan, diyar zuriyar Ibrahim, wadda Shaiɗan ya daure, har shekara goma sha takwas, a ranar Asabbaci, daga abin da ya daure ta ba?”}}


\par }{\PP \VS{17}Sa’ad da ya faɗi wannan, sai duka masu gāba da shi suka kunyata. Amma mutane kuwa suka yi murna saboda dukan abubuwan banmamaki da yake yi.


\par }{\SH Misalai na ƙwayar mustad da na yisti
\par }
{\R (Mattiyu 13.31-33; Markus 4.30-32)

\par }{\PP \VS{18}Sai Yesu ya yi tambaya ya ce,
{\WJ{“Yaya mulkin Allah yake? Da me zan kwatanta shi?}}

\VS{19}{\WJ{Yana kama da ƙwayar mustad, wadda wani mutum ya ɗauka, kuma ya shuka a gonarsa. Ta yi girma, ta zama itace, kuma tsuntsayen sararin sama suka huta a rassansa.”}}


\par }{\PP \VS{20}Ya sāke tambaya,
{\WJ{“Da me zan kwatanta mulkin Allah?}}

\VS{21}{\WJ{Yana kama da yisti wadda mace ta ɗauka, ta kwaɓa garin alkama mai yawa da shi, har sai da yistin ya gauraye kullun duka.”}}


\par }{\SH Matsattsiyar ƙofa
\par }
{\R (Mattiyu 7.13,14,21-23)

\par }{\PP \VS{22}Sa’ad da Yesu yana kan hanyarsa zuwa Urushalima, sai ya bi ta cikin garuruwan da ƙauyukan, yana koyarwa.

\VS{23}Sai wani ya tambaye shi ya ce, “Ya Ubangiji, shin, wai mutane kima ne kawai za su sami ceto?”

\par }{\PP Ya ce musu,

\VS{24}{\WJ{“Ku yi matuƙar ƙoƙari ku shiga ta matsattsiyar ƙofa, domin ina faɗa muku, mutane da yawa za su yi ƙoƙarin shiga, amma ba za su iya ba.}}

\VS{25}{\WJ{Da zaran maigidan ya tashi ya rufe ƙofar, za ku tsaya a waje kuna ƙwanƙwasawa, kuna roƙo cewa, ‘Ranka yă daɗe, buɗe mana ƙofa.’}}

\par }{\PP {\WJ{“Amma shi zai amma ya ce, ‘Ni ban san ku, ko inda kuka fito ba.’}}


\par }{\PP \VS{26}{\WJ{“Sa’an nan za ku ce, ‘Haba, mu da muka ci, muka sha tare da kai, har ka yi koyarwa a cikin titi-titi namu.’}}


\par }{\PP \VS{27}{\WJ{“Amma shi zai amma ya ce, ‘Ban san ku, ko inda kuka fito ba. Ku rabu da ni, dukan ku masu aikata mugunta!’}}


\par }{\PP \VS{28}{\WJ{“Za a yi kuka a can, da cizon haƙora, sa’ad da kuka ga Ibrahim, da Ishaku, da Yaƙub, da dukan annabawa a mulkin Allah, amma ku kuwa, za a jefar da ku a waje.}}

\VS{29}{\WJ{Mutane za su zo daga gabas, da yamma, da kudu, da arewa, su ɗauki wuraren zamansu a bikin, a cikin mulkin Allah.}}

\VS{30}{\WJ{Tabbatacce, akwai waɗansu da suke na ƙarshe, da za su zama na farko, na farko kuma, da za su zama na ƙarshe.”}}


\par }{\SH Baƙin cikin Yesu domin Urushalima
\par }
{\R (Mattiyu 23.37-39)

\par }{\PP \VS{31}A wannan lokaci, waɗansu Farisiyawa suka zo suka ce wa Yesu, “Ka bar nan ka tafi wani wuri dabam. Hiridus yana so ya kashe ka.”


\par }{\PP \VS{32}Ya amsa ya ce,
{\WJ{“Ku je ku gaya wa dilan nan, wato, mai makirci cewa, ‘Da yau da kuma gobe, zan fitar da aljanu, in kuma warkar da mutane, sa’an nan a rana ta uku in cika burin aikina.}}

\VS{33}{\WJ{Duk da haka, dole in ci gaba da aikin a yau, da kuma gobe, sa’an nan in ci gaba da yin haka kashegari kuma, gama tabbatacce, ba annabi da yakan mutu a bayan birnin Urushalima!’}}


\par }{\PP \VS{34}{\WJ{“Urushalima, ayya Urushalima, ke da kika kashe annabawa, kuma kika jefa wa waɗanda aka aika gare ki da duwatsu. Sau da yawa na yi kewan in tattara ’ya’yanki wuri ɗaya, kamar yadda kaza takan tattara ’ya’yanta cikin fikafikanta, amma ba ki yarda ba!}}

\VS{35}{\WJ{Duba, an bar muku gidanku fanko. Ina kuwa faɗa muku, ba za ku sāke ganina ba, sai kun ce, ‘Mai albarka ne shi wanda yake zuwa cikin sunan Ubangiji.’ ”}}




\par }\Chap{14}{\SH Yesu a gidan Bafarisiye
\par }
{\PP \VerseOne{1}Wata ranar Asabbaci, da Yesu ya shiga gidan wani sanannen Bafarisiye don cin abinci, sai mutane suka zuba masa ido da kyau.

\VS{2}A nan a gabansa kuwa akwai wani mutum mai ciwon kumburin ƙafa da hannu.

\VS{3}Sai Yesu ya tambayi masanan dokoki da Farisiyawa ya ce,
{\WJ{“Daidai ne bisa ga doka, a yi warkarwa a ranar Asabbaci, ko babu?”}}

\VS{4}Amma ba su ce kome ba. Sai ya riƙe mutumin, ya warkar da shi, sa’an nan ya sallame shi.


\par }{\PP \VS{5}Sai ya tambaye, su ya ce,
{\WJ{“In wani a cikinku yana da ɗa, ko bijimi da ya faɗa a rijiya a ranar Asabbaci, ba za ku cire shi nan da nan ba?”}}

\VS{6}Suka rasa abin faɗi.


\par }{\PP \VS{7}Da ya lura da yadda baƙi suna zaɓan wuraren zama masu bangirma a tebur, sai ya faɗa musu wannan misali, ya ce;

\VS{8}{\WJ{“In wani ya gayyace ka bikin aure, kada ka zaɓi wurin zama mai bangirma, don wataƙila akwai wani da ya fi ka girma, da aka gayyata.}}

\VS{9}{\WJ{In kuwa haka ne, wanda ya gayyace duk biyunku, zai zo ya ce maka, ‘Ka ba wa mutumin nan wurin zamanka.’ Ka ga, an ƙasƙantar da kai, kuma dole ka ɗauki wuri mafi ƙasƙanci.}}

\VS{10}{\WJ{Amma in an gayyace ka, ɗauki wuri mafi ƙasƙanci, don in wanda ya gayyace ka ya zo, zai ce maka, ‘Ka hawo nan aboki a wuri mafi girma.’ Wannan zai ɗaukaka ka a gaban dukan ’yan’uwanka baƙi.}}

\VS{11}{\WJ{Gama duk wanda ya ɗaukaka kansa, za a ƙasƙantar da shi. Shi wanda kuma ya ƙasƙantar da kansa, za a ɗaukaka shi.”}}


\par }{\PP \VS{12}Sai Yesu ya ce wa wanda ya gayyace shi,
{\WJ{“Lokacin da ka shirya biki ko liyafa, kada ka gayyaci abokanka, ko ’yan’uwanka, ko danginka, ko kuma maƙwabtanka masu arziki, gama in ka yi haka, suna iya gayyatarka, su biya maka alherin da ka yi musu.}}

\VS{13}{\WJ{Amma lokacin da ka kira biki, ka gayyaci matalauta, da guragu, da shanyayyu, da makafi.}}

\VS{14}{\WJ{Ta haka, za ka sami albarka. Ko da yake ba za su iya biyan ka ba, za a biya ka a ranar tashin masu adalci daga matattu.”}}


\par }{\SH Misalin babban biki
\par }
{\R (Mattiyu 23.37-39)

\par }{\PP \VS{15}Da jin haka, sai wani da yake tare da shi a tebur ɗin, ya ce wa Yesu, “Mai albarka ne wanda zai ci abinci a bikin nan a mulkin Allah.”


\par }{\PP \VS{16}Yesu ya amsa ya ce,
{\WJ{“Wani mutum yana shirya wani babban biki, ya kuma gayyaci baƙi da yawa.}}

\VS{17}{\WJ{Da lokacin bikin ya yi, sai ya aiki bawansa ya je ya ce wa waɗanda aka gayyata, ‘Ku zo, don an shirya kome.’}}


\par }{\PP \VS{18}{\WJ{“Amma sai dukansu suka fara ba da hujjoji. Na farkon ya ce, ‘Na sayi gona yanzun nan, dole in je in ga yadda take, ina roƙonka ka yi mini haƙuri.’}}


\par }{\PP \VS{19}{\WJ{“Wani ya ce, ‘Na sayi shanun noma guda goma yanzun nan, ina kan hanyata ke nan in gwada su, ina roƙonka, ka yi mini haƙuri.’}}


\par }{\PP \VS{20}{\WJ{“Har yanzu wani ya ce, ‘Na yi aure yanzun nan, don haka ni ba zan iya zuwa ba.’}}


\par }{\PP \VS{21}{\WJ{“Bawansa ya dawo ya gaya wa maigidansa wannan. Sai maigidan ya yi fushi, ya ba da umarni ga bawansa ya ce, ‘Ka fita da sauri, ka bi titi-titi da lungu-lungu na garin, ka kawo matalauta, da guragu, da makafi, da shanyayyu.’}}


\par }{\PP \VS{22}{\WJ{“Bawan ya dawo ya ce, ‘Ranka yă daɗe, an yi abin da ka umarta, amma har yanzu da sauran wuri.’}}


\par }{\PP \VS{23}{\WJ{“Maigidan ya ce wa bawansa, ‘Ka je kan hanyoyin da layi-layi na karkara, ka sa su shigo, don gidana ya cika.’}}

\VS{24}{\WJ{Ina gaya muku, babu ko ɗaya daga cikin mutanen nan da aka gayyata da zai ɗanɗana bikina.”}}


\par }{\SH Wahalar rayuwar almajiri
\par }
{\R (Mattiyu 10.37,38)

\par }{\PP \VS{25}Taron mutane mai yawa suna tafiya tare da Yesu, sai ya juya ya ce musu,

\VS{26}{\WJ{“Duk wanda yakan zo wurina, amma bai ƙi mahaifinsa da mahaifiyarsa, da matarsa da ’ya’yansa, da ’yan’uwansa mata da maza, kai, har ma ransa ba, ba zai iya zama almajirina ba.}}

\VS{27}{\WJ{Kuma duk wanda ba yakan ɗauki gicciyensa ya bi ni ba, ba zai iya zama almajirina ba.}}


\par }{\PP \VS{28}{\WJ{“In wani daga cikinku yana so ya gina gidan sama, ai, yakan fara zama ne, ya yi lissafin abin da ginin zai ci tukuna, don yă ga ko yana da isashen kuɗi da zai gama ginin.}}

\VS{29}{\WJ{Gama in ya sa tushen gini, amma bai iya gamawa ba, duk wanda ya gani zai yi masa ba’a,}}

\VS{30}{\WJ{yana cewa, ‘Wannan mutum ya fara gini, amma bai iya gamawa ba.’}}


\par }{\PP \VS{31}{\WJ{“Ko kuma, wane sarki ne, in zai je yaƙi da wani sarki, ai, yakan fara zama ne, ya duba ya ga, ko da mutane dubu goma, shi zai iya ƙarawa da mai zuwa da dubu ashirin?}}

\VS{32}{\WJ{In ba zai iya ba, to, tun suna nesa, zai aika da wakilai, su je neman sharuɗan salama.}}

\VS{33}{\WJ{Haka nan fa, kowane ne a cikinku, da ba ya rabu da abin da yake da shi ba, ba zai iya zama almajirina ba.}}


\par }{\R (Mattiyu 5.13; Markus 9.50)

\par }{\PP \VS{34}{\WJ{“Gishiri fa yana da kyau, amma in gishiri ya rabu da daɗin ɗanɗanonsa, ta yaya za a sāke mai da daɗin ɗanɗanonsa?}}

\VS{35}{\WJ{Ba shi da wani amfani, ko ga ƙasa, ko ga juji, sai dai a zubar da shi.}}

\par }{\PP {\WJ{“Duk mai kunnen ji, yă ji.”}}




\par }\Chap{15}{\SH Misalin ɓatacciyar tunkiya
\par }
{\R (Mattiyu 18.12-14)

\par }{\PP \VerseOne{1}Yanzu fa, masu karɓar haraji da “masu zunubi” duka suna taruwa don jin koyarwar Yesu.

\VS{2}Amma Farisiyawa da malaman dokoki suka yi gunaguni, suna cewa, “Wannan mutum yana karɓan ‘masu zunubi,’ kuma yana ci tare da su.”


\par }{\PP \VS{3}Sai Yesu ya faɗa musu wannan misali ya ce,

\VS{4}{\WJ{“In ɗayanku yana da tumaki ɗari, sa’an nan ɗayansu ta ɓace. Ashe, ba zai bar tasa’in da tara a fili ya je neman wadda ta ɓace, har sai ya same ta ba?}}

\VS{5}{\WJ{In ya same ta, zai sa ta a kafaɗa da murna,}}

\VS{6}{\WJ{ya dawo gida. Sa’an nan zai kira abokansa da maƙwabtansa wuri ɗaya ya ce, ‘Ku taya ni murna, na sami tunkiyana da ta ɓata.’}}

\VS{7}{\WJ{Ina gaya muku, haka za a yi murna sosai a sama, a kan mai zunubi guda ɗaya da ya tuba, fiye da masu adalci tasa’in da tara, waɗanda ba su bukatan tuba.}}


\par }{\SH Misalin kuɗi da ya ɓace
\par }
{\PP \VS{8}{\WJ{“Ko kuwa in wata mace tana da kuɗi na azurfa guda goma, sa’an nan ɗaya ya ɓata, ashe, ba za tă ƙuna fitila, ta share gidan, ta nema a hankali, har sai ta samu ba?}}

\VS{9}{\WJ{In ta same shi, sai ta kira ƙawayenta da maƙwabtanta wuri ɗaya, ta ce musu, ‘Ku taya ni murna, na sami kuɗina da ya ɓata.’}}

\VS{10}{\WJ{Haka, ina gaya muku, akwai murna a gaban mala’ikun Allah a kan mai zunubi guda ɗaya, da ya tuba.”}}


\par }{\SH Misalin ɗa da ya ɓace
\par }
{\PP \VS{11}Yesu ya ci gaba da cewa,
{\WJ{“Akwai wani mutum wanda yake da ’ya’ya biyu maza.}}

\VS{12}{\WJ{Ƙaramin ya ce wa mahaifinsu, ‘Baba, ba ni rabon gādona.’ Sai mahaifin ya raba musu dukiyarsa.}}


\par }{\PP \VS{13}{\WJ{“Bayan ’yan kwanaki, sai ƙaramin ɗan ya tattara kayansa duk, ya tashi ya tafi wata ƙasa mai nisa. A can, ya ɓatar da dukiyarsa duka a rayuwar banza.}}

\VS{14}{\WJ{Bayan ya ɓatar da kome, sai ga muguwar yunwa a dukan ƙasar, har ya shiga rashi.}}

\VS{15}{\WJ{Sai ya je ya sami aiki a wurin wani mutumin ƙasar, wanda ya aike shi a gonakinsa, ya yi kiwon aladu.}}

\VS{16}{\WJ{Ya yi marmarin cin dusan da aladun suke ci, amma ba wanda ya ba shi wani abu.}}


\par }{\PP \VS{17}{\WJ{“Da hankalinsa ya dawo, sai ya ce, ‘Kai, bayin mahaifina guda nawa ne, da suke da abinci fiye da isashe, ni kuma ina nan, zan mutu don yunwa!}}

\VS{18}{\WJ{Zan tashi in koma wurin mahaifina, in ce masa, “Baba, na yi wa sama, na kuma yi maka zunubi.}}

\VS{19}{\WJ{Ni ban isa a ƙara kira na ɗanka ba. Ka mai da ni kamar ɗaya daga cikin bayinka.” ’}}

\VS{20}{\WJ{Sai ya tashi ya kama hanya ya koma wurin mahaifinsa.}}

\par }{\PP {\WJ{“Amma tun yana nesa, mahaifinsa ya hange shi. Tausayi kuma ya kama shi, sai ya tashi ya ruga da gudu wurinsa, ya rungume shi, ya yi masa sumba.}}


\par }{\PP \VS{21}{\WJ{“Sai ɗan ya ce masa, ‘Baba, na yi wa sama, na kuma yi maka zunubi. Ni ban isa a ƙara kira na ɗanka ba.’}}


\par }{\PP \VS{22}{\WJ{“Amma mahaifin ya ce wa bayinsa, ‘Maza! Ku kawo riga mafi kyau ku sa masa. Ku sa zobe a yatsarsa, da takalma kuma a ƙafafunsa.}}

\VS{23}{\WJ{Ku kawo ɗan saniya mai ƙiba ku yanka. Bari mu yi biki mu yi shagali.}}

\VS{24}{\WJ{Gama ɗan nan nawa, da ya mutu, amma yanzu yana da rai kuma. Da ya ɓata, amma yanzu an same shi.’ Sai suka fara shagali.}}


\par }{\PP \VS{25}{\WJ{“Yayinda ake haka, babban ɗan yana gona. Da ya zo kusa da gida, sai ya ji ana kiɗi ana rawa.}}

\VS{26}{\WJ{Sai ya kira ɗaya daga cikin bayin, ya tambaye shi abin da yake faruwa.}}

\VS{27}{\WJ{Bawan ya ce, ‘Ai, ɗan’uwanka ne ya dawo, shi ne mahaifinka ya yanka ɗan saniya mai ƙiba, gama ya yi murna ya karɓi ɗansa da ya dawo gida lafiyayye, ba abin da ya same shi.’}}


\par }{\PP \VS{28}{\WJ{“Sai yayan ya yi fushi, ya ƙi shiga gida. Sai mahaifinsa ya fita ya roƙe shi.}}

\VS{29}{\WJ{Amma ya amsa wa mahaifinsa ya ce, ‘Duba! Duk waɗannan shekaru, ina yin maka aiki kamar bawa, ban taɓa maka rashin biyayya ba. Duk da haka, ba ka taɓa ba ni ko ɗan akuya domin in yi shagali da abokaina ba.}}

\VS{30}{\WJ{Amma da wannan ɗan naka, wanda ya ɓatar da dukiyarka a kan karuwai ya dawo, ka yanka masa ɗan saniya mai ƙiba!’}}


\par }{\PP \VS{31}{\WJ{“Sai mahaifin ya ce masa, ‘Ɗana, kullum kana nan tare da ni, kuma duk abin da nake da shi, naka ne.}}

\VS{32}{\WJ{Amma ya zama mana dole, mu yi shagali, mu yi murna, domin ɗan’uwan nan naka, da ya mutu, yanzu kuwa yana da rai, da ya ɓata, amma yanzu an same shi.’ ”}}




\par }\Chap{16}{\SH Misalin manaja mai wayo
\par }
{\PP \VerseOne{1}Yesu ya ce wa almajiransa,
{\WJ{“An yi wani mai arziki wanda aka yi wa manajansa zargin yin banza da dukiyarsa.}}

\VS{2}{\WJ{Sai ya kira manajan, ya tambaye shi, ‘Me nake ji haka a kanka? Ka kawo lissafin aikinka, domin ba za ka iya cin gaba da aikinka ba.’}}


\par }{\PP \VS{3}{\WJ{“Sai manajan ya ce cikin tunaninsa, ‘Maigidana zai kore ni daga aiki, me zan yi? Ba ni da ƙarfin noma, kuma ina jin kunyan yin bara.}}

\VS{4}{\WJ{Na san abin da zan yi, don mutane su karɓe ni a gidajensu, bayan an kore ni daga aiki a nan.’}}


\par }{\PP \VS{5}{\WJ{“Sai ya kira kowane ɗaya da maigidansa yake bin bashi. Ya tambayi na farkon ya ce, ‘Nawa ne maigidana yake bin ka?’}}


\par }{\PP \VS{6}{\WJ{“Ya amsa ya ce, ‘Garwar mai na zaitun guda ɗari tara.’}}

\par }{\PP {\WJ{“Manajan ya ce, ‘Ga takardarka, ka zauna maza ka mai da shi ɗari huɗu.’}}


\par }{\PP \VS{7}{\WJ{“Ya kuma tambayi na biyun, ‘Kai fa, nawa ne ake bin ka?’}}

\par }{\PP {\WJ{“Sai ya amsa ya ce, ‘Buhunan alkama dubu.’}}

\par }{\PP {\WJ{“Ya ce, ‘Ga takardarka, ka mai da shi ɗari takwas.’}}


\par }{\PP \VS{8}{\WJ{“Maigidan kuwa ya yabi manajan nan marar gaskiya saboda wayonsa. Gama ’yan duniyan nan suna da wayon yin hulɗa da junansu fiye da ’yan haske.}}

\VS{9}{\WJ{Ina gaya muku, ku yi amfani da dukiya na wannan duniya, domin ku sami wa kanku abokai. Saboda bayan dukiyar ta ƙare, za a karɓe ku a wuraren zama da sun dawwama.}}


\par }{\PP \VS{10}{\WJ{“Duk wanda ana amincewa da shi cikin ƙaramin abu, ana kuma amincewa da shi cikin babba. Kuma duk marar gaskiya cikin ƙaramin abu, zai zama marar gaskiya cikin babba.}}

\VS{11}{\WJ{In fa ku ba amintattu ne cikin tafiyar da dukiya ta wannan duniya ba, wa zai amince muku da dukiya ta gaskiya?}}

\VS{12}{\WJ{In fa ku ba amintattu ne cikin tafiyar da dukiyar wani ba, wa zai ba ku dukiya naku, na kanku?}}


\par }{\PP \VS{13}{\WJ{“Babu wani bawa mai iya bauta wa iyayengiji biyu ba. Ko dai ya ƙi ɗaya, ya so ɗayan, ko kuwa ya dāge ga yi wa ɗaya bauta, sa’an nan ya rena ɗayan. Ba za ku iya ku bauta wa Allah tare da bauta wa Mammon (wato, Kuɗi) a lokaci ɗaya ba.”}}


\par }{\R (Mattiyu 11.12,13; 5.31,32; Markus 10.11,12)

\par }{\PP \VS{14}Da Farisiyawa masu son kuɗi suka ji wannan duka, sai suka yi wa Yesu tsaki.

\VS{15}Ya ce musu,
{\WJ{“Ku ne masu mai da kanku marasa laifi a gaban mutane, amma Allah ya san zuciyarku. Abu mai daraja a gaban mutane, abin ƙyama ne a gaban Allah.}}


\par }{\SH Ƙarin koyarwa
\par }
{\PP \VS{16}{\WJ{“An yi shelar Doka da Annabawa har zuwa lokacin Yohanna. Tun daga lokacin nan, bisharar mulkin Allah ne ake wa’azinta, kowa kuma yana ƙoƙarin kutsa kai ya shiga.}}

\VS{17}{\WJ{Gama ta fi sauƙi sama da ƙasa su shuɗe, da a ce ɗigo guda ɗaya na rubutun, ya fita ya fāɗi daga cikin Doka.}}


\par }{\PP \VS{18}{\WJ{“Duk wanda ya saki matarsa ya auri wata mace, zina ne yake yi. Kuma mutumin da ya auri macen da aka sake, zina ne yake yi.}}


\par }{\SH Mai arziki da Lazarus
\par }
{\PP \VS{19}{\WJ{“An yi wani mutum mai arziki wanda yakan sa tufafi masu ruwan shunayya, da kuma na lallausan lilin, yana kuma cikin rayuwar jin daɗi kullum.}}

\VS{20}{\WJ{A ƙofar gidansa kuma akan ajiye wani mai bara, mai suna Lazarus, wanda jikinsa duk gyambuna ne.}}

\VS{21}{\WJ{Shi kuwa yakan yi marmarin cin abin da yakan fāɗi daga tebur na mai arzikin nan. Har karnuka ma sukan zo su lashe gyambunansa.}}


\par }{\PP \VS{22}{\WJ{“Ana nan, sai mai baran ya mutu, kuma mala’iku suka ɗauke shi zuwa gefen Ibrahim. Mai arzikin ma ya mutu, aka kuma binne shi.}}

\VS{23}{\WJ{A cikin jahannama ta wuta, inda yana shan azaba, ya ɗaga kai ya hangi Ibrahim can nesa, da kuma Lazarus a gefensa.}}

\VS{24}{\WJ{Sai ya yi masa kira ya ce, ‘Baba, Ibrahim, ka ji tausayina, ka aiki Lazarus ya sa ɗan yatsarsa a ruwa, ya ɗiga mini a harshe saboda in ji sanyi, domin ina shan azaba cikin wannan wuta.’}}


\par }{\PP \VS{25}{\WJ{“Amma Ibrahim ya ce, ‘Ka tuna fa ɗana, a lokacin da kake duniya, ka sami abubuwa masu kyau naka, Lazarus kuwa ya sami munanan abubuwa. Amma yanzu ya sami ta’aziyya a nan, kai kuwa kana shan azaba.}}

\VS{26}{\WJ{Ban da wannan duka ma, tsakaninmu da kai, akwai wani babban rami da aka yi, yadda waɗanda suke son ƙetarewa daga nan zuwa wurinku, ba za su iya ba, kuma ba mai iya ƙetarewa daga wurinku zuwa wurinmu.’}}


\par }{\PP \VS{27}{\WJ{“Ya amsa ya ce, ‘To, ina roƙonka, ya uba, ka aiki Lazarus zuwa gidan mahaifina,}}

\VS{28}{\WJ{gama ina da ’yan’uwana biyar maza. Bari yă ba su gargaɗi, don kada su ma su zo wurin nan mai azaba.’}}


\par }{\PP \VS{29}{\WJ{“Ibrahim ya amsa ya ce, ‘Suna da Musa da Annabawa, ai, sai su saurare su.’}}


\par }{\PP \VS{30}{\WJ{“Sai ya ce, ‘A’a, ya uba, Ibrahim, in dai wani ya tashi daga matattu ya je wurinsu, za su tuba.’}}


\par }{\PP \VS{31}{\WJ{“Amma ya ce masa, ‘In ba su saurari Musa da Annabawa ba, kai, ko da wani ya tashi daga matattu ma, ba za su saurare shi ba.’ ”}}




\par }\Chap{17}{\SH Zunubi, bangaskiya da aiki
\par }
{\R (Mattiyu 18.6,7,21,22; Markus 9.42)

\par }{\PP \VerseOne{1}Yesu ya ce wa almajiransa,
{\WJ{“Dole ne a sami abubuwan da suke sa mutane su yi zunubi, amma kaiton mutumin nan wanda suke zuwa ta wurinsa.}}

\VS{2}{\WJ{Gwamma a ɗaura dutsen niƙa a wuyansa, a jefa shi cikin teku, da ya sa ɗaya daga cikin ƙananan yaran nan ya yi zunubi.}}

\VS{3}{\WJ{Saboda haka, ku lura da kanku.}}

\par }{\PP {\WJ{“In ɗan’uwanka ya yi zunubi, ka kwaɓe shi. In ya tuba, ka gafarta masa.}}

\VS{4}{\WJ{In ya yi maka laifi sau bakwai a rana ɗaya, ya kuma dawo sau bakwai ɗin a wurinka, yana cewa, ‘Na tuba,’ sai ka gafarta masa.”}}


\par }{\PP \VS{5}Sai manzannin suka ce wa Ubangiji, “Ka ƙara mana bangaskiya!”


\par }{\PP \VS{6}Ya amsa musu ya ce,
{\WJ{“In kuna da bangaskiya da take ƙanƙani kamar ƙwayar mustad, kuna iya ce wa wannan itacen durumi, ‘Ka tumɓuke daga nan, ka dasu a cikin teku.’ Zai kuwa yi muku biyayya.}}


\par }{\PP \VS{7}{\WJ{“In ɗaya a cikinku yana da bawa, wanda yake masa noma, ko kiwon tumaki, da dawowar bawan daga gonar, ai, ba zai ce masa, ‘Ka zo nan, ka zauna, ka ci abinci ba’?}}

\VS{8}{\WJ{Ashe, ba zai ce masa, ‘Ka shirya mini abincin yamma, ka shirya ka yi mini hidima domin in ci in sha, bayan haka kana iya ci, ka kuma sha ba’?}}

\VS{9}{\WJ{Shin, zai gode wa bawan don yă yi aikin da aka ce ya yi ne?}}

\VS{10}{\WJ{Haka ku ma, bayan kun yi duk abin da aka ce muku ku yi, ya kamata ku ce, ‘Mu bayi ne marasa cancanta, mun dai yi aikinmu ne kaɗai.’ ”}}


\par }{\SH An warkar da kutare goma
\par }
{\PP \VS{11}Yesu yana kan hanyarsa zuwa Urushalima, sai ya bi takan iyakar Samariya da Galili.

\VS{12}Da zai shiga wani ƙauye, sai maza goma da suke da kuturta suka sadu da shi. Suka tsaya da nesa,

\VS{13}suka yi kira da babbar murya, suka ce, “Yesu, Ubangiji, ka ji tausayinmu!”


\par }{\PP \VS{14}Da ya gan su sai ya ce,
{\WJ{“Ku je ku nuna kanku ga firistoci.”}} Suna kan hanyar tafiya sai suka tsabtacce.


\par }{\PP \VS{15}Da ɗayansu ya ga ya warke, sai ya koma, yana yabon Allah da babbar murya.

\VS{16}Ya zo ya fāɗi a gaban Yesu, ya gode masa. Shi kuwa mutumin Samariya ne.


\par }{\PP \VS{17}Yesu ya yi tambaya ya ce,
{\WJ{“Ba duka goma ne aka tsabtacce ba? Ina sauran taran?}}

\VS{18}{\WJ{Ba wanda ya dawo don yă yabi Allah, sai dai wannan baƙon?”}}

\VS{19}Sai ya ce masa,
{\WJ{“Tashi, ka yi tafiyarka, bangaskiyarka ta warkar da kai.”}}


\par }{\SH Zuwan mulkin Allah
\par }
{\R (Mattiyu 24.23-28,37-41)

\par }{\PP \VS{20}Wata rana, Farisiyawa suka tambaye shi lokacin da mulkin Allah zai zo, Yesu ya amsa ya ce,
{\WJ{“Ai, mulkin Allah ba takan zo ta wurin yin kallon ku ba.}}

\VS{21}{\WJ{Mutane kuma ba za su ce, ‘Ga shi nan,’ ko kuma, ‘Ga shi can’ ba, domin mulkin Allah yana cikinku ne.”}}


\par }{\PP \VS{22}Sai ya ce wa almajiransa,
{\WJ{“Lokaci yana zuwa da za ku yi marmarin ganin rana ɗaya cikin ranakun Ɗan Mutum, amma ba za ku gani ba.}}

\VS{23}{\WJ{Mutane za su ce muku, ‘Ga shi can!’ Ko kuma, ‘Ga shi nan!’ Kada ku yi hanzarin binsu.}}

\VS{24}{\WJ{Gama Ɗan Mutum, a cikin ranarsa, zai zama kamar walƙiya da take walƙawa, da take kuma haskaka sararin sama, daga wannan kusurwa zuwa wancan kusurwa.}}

\VS{25}{\WJ{Amma da fari, dole yă sha wahaloli masu yawa, kuma mutanen zamanin nan su ƙi shi.}}


\par }{\PP \VS{26}{\WJ{“Daidai kamar yadda ya faru a zamanin Nuhu, haka zai zama a zamanin Ɗan Mutum.}}

\VS{27}{\WJ{Mutane suna ci, suna sha, suna aurayya, ana kuma ba da su ga aure, har ranar da Nuhu ya shiga jirgin. Sa’an nan ambaliyar ruwan ya sauka, ya hallaka su duka.}}


\par }{\PP \VS{28}{\WJ{“Haka ma aka yi a zamanin Lot. Mutane suna ci, suna sha, suna saya, suna sayarwa, suna shuki, suna kuma gine-gine.}}

\VS{29}{\WJ{Amma a ranar da Lot ya bar Sodom, sai aka yi ruwan wuta da farar wuta daga sama, aka hallaka su duka.}}


\par }{\PP \VS{30}{\WJ{“Daidai haka zai zama, a ranar da Ɗan Mutum zai bayyana.}}

\VS{31}{\WJ{A ranan nan, kada wanda yake kan rufin gidansa ya sauka don yă kwashe dukiyarsa da take cikin gidan. Haka ma duk wanda yake gona, kada yă koma don wani abu.}}

\VS{32}{\WJ{Ku tuna fa da matar Lot!}}

\VS{33}{\WJ{Duk wanda yake so ya ceci ransa, zai rasa shi, amma duk wanda ya rasa ransa, zai cece shi.}}

\VS{34}{\WJ{Ina gaya muku, a daren nan, mutane biyu za su kasance a gado ɗaya, za a ɗauki ɗaya, a bar ɗayan.}}

\VS{35}{\WJ{Mata biyu za su kasance suna niƙan hatsi tare, za a ɗauki ɗaya, a bar ɗayan.”}}\FTNT{*}{{\FR 17:35 }{\FT{Waɗansu rubuce-rubucen hannu na dā suna da
}}{\FQA{bar.
}}{\FV{36
}}{\FQA{Mutum biyu za su kasance a gona, a ɗau ɗaya, a bar ɗaya}}{\FT{.}}}


\par }{\PP \VS{37}Suka tambaya, suka ce, “A ina ne, ya Ubangiji?”

\par }{\PP Ya ce musu,
{\WJ{“Ai, inda gawa take, nan ne ungulai za su taru.”}}




\par }\Chap{18}{\SH Misalin gwauruwa mai naciya
\par }
{\PP \VerseOne{1}Yesu ya ba wa almajiransa wani misali, don yă koya musu yadda ya kamata su dinga yin addu’a kullum, ban da fasawa.

\VS{2}Ya ce,
{\WJ{“A wani gari, an yi wani alƙali wanda ba ya tsoron Allah, bai kuma kula da mutane ba.}}

\VS{3}{\WJ{A garin nan kuma, akwai wata gwauruwa, wadda ta dinga zuwa wurin alƙalin nan, da roƙo cewa, ‘Ka yi mini adalci tsakanina da maƙiyina.’}}


\par }{\PP \VS{4}{\WJ{“An daɗe yana ƙi, amma a ƙarshe ya ce cikin tunaninsa, ‘Ko da yake ba na tsoron Allah, ba na kuma kula da mutane ba,}}

\VS{5}{\WJ{amma don gwauruwan nan ta dame ni, zan tabbatar cewa ta sami adalci, domin kada tă gajiyar da ni, da yawan zuwanta.’ ”}}


\par }{\PP \VS{6}Sai Ubangiji ya ce,
{\WJ{“Ku ji fa abin da alƙalin nan, marar gaskiya, ya ce.}}

\VS{7}{\WJ{Ashe, Allah ba zai biya wa zaɓaɓɓunsa da suke masa kuka, dare da rana adalci ba? Zai ci gaba da ƙin sauraronsu ne?}}

\VS{8}{\WJ{Ina gaya muku, zai tabbatar sun sami adalci, ban da ɓatan lokaci. Amma sa’ad da Ɗan Mutum ya dawo, zai sami bangaskiya a duniya ke nan?”}}


\par }{\SH Misalin Bafarisiye da mai karɓar haraji
\par }
{\PP \VS{9}Yesu ya kuma faɗi wannan misali ga waɗansu masu taƙama da adalcinsu, kuma suna rena sauran mutane ya ce,

\VS{10}{\WJ{“Waɗansu mutane biyu sun tafi haikali don yin addu’a. Ɗaya Bafarisiye ne, ɗayan kuma mai karɓar haraji.}}

\VS{11}{\WJ{Sai Bafarisiyen ya tashi tsaye, ya yi addu’a game da kansa yana cewa, ‘Allah, na gode maka, saboda ni ba kamar sauran mutane ba ne, wato, mafasa, masu aikata mugunta, masu zina, ko kuma kamar mai karɓar harajin nan.}}

\VS{12}{\WJ{Ina azumi sau biyu a mako, ina ba da zakka daga kowane abin da na samu.’}}


\par }{\PP \VS{13}{\WJ{“Amma mai karɓar harajin ya tsaya daga nesa. Bai ma iya ɗaga kansa sama ba, sai ya buga ƙirjinsa, yana cewa, ‘Allah, ka yi mini jinƙai, ni mai zunubi ne.’}}


\par }{\PP \VS{14}{\WJ{“Ina gaya muku, wannan mutum ne, ba ɗayan ba, ya koma gida baratacce, babu laifi a gaban Allah. Gama duk wanda ya ɗaukaka kansa, za a ƙasƙantar da shi. Wanda kuma ya ƙasƙantar da kansa, za a ɗaukaka shi.”}}


\par }{\SH Yesu da ƙananan yara
\par }
{\R (Mattiyu 19.13-15; Markus 10.13-16)

\par }{\PP \VS{15}Mutane suna kawo jarirai wurin Yesu don yă taɓa su. Da almajiransa suka ga haka, sai suka kwaɓe su.

\VS{16}Amma Yesu ya kira yaran a wurinsa ya ce,
{\WJ{“Ku bar yara ƙanana su zo wurina. Kada ku hana su, gama mulkin Allah na irin waɗannan ne.}}

\VS{17}{\WJ{Gaskiya nake gaya muku, duk wanda ba zai karɓi mulkin Allah kamar ƙaramin yaro ba, ba zai taɓa shiga mulkin ba.”}}


\par }{\SH Mai mulki mai arziki
\par }
{\R (Mattiyu 19.16-30; Markus 10.17-31)

\par }{\PP \VS{18}Wani mai mulki ya tambayi Yesu ya ce, “Malam managarci, me zan yi don in gāji rai madawwami?”


\par }{\PP \VS{19}Yesu ya amsa ya ce,
{\WJ{“Don me kake kira na managarci? Ai, ba wani nagari, sai Allah kaɗai.}}

\VS{20}{\WJ{Ka san dokokin da suka ce, ‘Kada ka yi zina, kada ka yi kisankai, kada ka yi sata, kada ka ba da shaida ta ƙarya, ka girmama mahaifinka da mahaifiyarka.’ ”}}


\par }{\PP \VS{21}Mutumin ya ce, “Ai, tun ina ƙarami, na kiyaye duka waɗannan.”


\par }{\PP \VS{22}Da Yesu ya ji haka, sai ya ce masa,
{\WJ{“Akwai abu ɗaya har yanzu da ya rage maka. Ka sayar da duk abin da kake da shi, ka ba wa matalauta, sa’an nan za ka sami dukiya a sama. Bayan haka, ka zo ka bi ni.”}}


\par }{\PP \VS{23}Da jin haka, sai ya ɓata rai, domin shi mai arziki ne sosai.

\VS{24}Yesu ya kalle shi ya ce,
{\WJ{“Yana da wuya fa, masu arziki su shiga mulkin Allah!}}

\VS{25}{\WJ{Tabbatacce, zai fi sauƙi raƙumi ya shiga ta kafar allura, da mai arziki ya shiga mulkin Allah.”}}


\par }{\PP \VS{26}Waɗanda suka ji wannan suka yi tambaya suka ce, “To, wa zai iya samun ceto?”


\par }{\PP \VS{27}Yesu ya amsa ya ce,
{\WJ{“Abin da ba ya yiwuwa ga mutane, mai yiwuwa ne ga Allah.”}}


\par }{\PP \VS{28}Sai Bitrus ya ce, masa, “To, ga shi mun bar kome da muke da shi, don mu bi ka!”


\par }{\PP \VS{29}Yesu ya ce musu,
{\WJ{“Gaskiya nake gaya muku, ba wanda ya bar gida, ko mata, ko ’yan’uwa maza, ko iyaye, ko yara, saboda mulkin Allah,}}

\VS{30}{\WJ{da zai kāsa samun riɓi mai yawa, a wannan zamani, ya kuma sami rai madawwami a zamani mai zuwa.”}}


\par }{\SH Yesu ya sāke magana a kan mutuwarsa
\par }
{\R (Mattiyu 20.17-19; Markus 10.32-34)

\par }{\PP \VS{31}Sai ya kai Sha Biyun gefe ɗaya, ya ce musu,
{\WJ{“Za mu Urushalima, kuma dukan abin da annabawa suka rubuta a kan Ɗan Mutum zai cika.}}

\VS{32}{\WJ{Za a ba da shi ga Al’ummai, za su yi masa ba’a, su zage shi, su tofa masa miyau,}}

\VS{33}{\WJ{za su yi masa bulala, su kuma kashe shi. A rana ta uku kuma zai tashi.”}}


\par }{\PP \VS{34}Almajiran ba su gane da ko ɗaya daga cikin wannan ba. An ɓoye musu ma’anarsa, kuma ba su gane da abin da yake magana a kai ba.


\par }{\SH Makaho mai bara ya sami ganin gari
\par }
{\R (Mattiyu 20.17-19; Markus 10.32-34)

\par }{\PP \VS{35}Da Yesu ya yi kusa da Yeriko, akwai wani makaho da yake zaune a gefen hanya, yana bara.

\VS{36}Da ya ji taron suna wucewa, sai ya yi tambaya ko mene ne ke faruwa.

\VS{37}Suka ce masa, “Ai, Yesu Banazare ne ke wucewa.”


\par }{\PP \VS{38}Sai ya yi kira ya ce, “Yesu, Ɗan Dawuda, ka yi mini jinƙai!”


\par }{\PP \VS{39}Mutane da suke gaba suka kwaɓe shi, suka ce masa ya yi shiru. Amma sai ya ƙara ɗaga murya, yana cewa, “Ɗan Dawuda, ka yi mini jinƙai!”


\par }{\PP \VS{40}Sai Yesu ya tsaya, ya ba da umarni a kawo mutumin wurinsa. Da ya zo kusa, Yesu ya tambaye shi ya ce,

\VS{41}{\WJ{“Me kake so in yi maka?”}}

\par }{\PP Sai ya amsa ya ce, “Ubangiji, ina so in sami ganin gari.”


\par }{\PP \VS{42}Yesu ya ce masa,
{\WJ{“Ka sami ganin garinka; bangaskiyarka ta warkar da kai.”}}

\VS{43}Nan da nan, ya sami ganin garinsa, kuma ya bi Yesu, yana yabon Allah. Da dukan mutane suka ga wannan, sai su ma suka yabi Allah.




\par }\Chap{19}{\SH Zakka mai karɓar haraji
\par }
{\PP \VerseOne{1}Yesu ya shiga Yeriko, yana ratsa ta cikinta.

\VS{2}Akwai wani mutum a garin, mai suna Zakka. Shi shugaban masu karɓar haraji ne, mai arziki kuma.

\VS{3}Ya so yă ga ko wane ne Yesu, amma saboda taron, bai iya ba, domin shi gajere ne.

\VS{4}Saboda haka, ya yi gaba da gudu, kuma ya hau itacen sikamo, don yă gan shi, tun da Yesu zai bi wannan hanyar ne.


\par }{\PP \VS{5}Da Yesu ya iso wurin, sai ya ɗaga ido sama, ya ce masa,
{\WJ{“Zakka, ka yi maza ka sauka. Ni kam, dole in sauka a gidanka yau.”}}

\VS{6}Sai ya sauka nan da nan, ya karɓe shi da murna.


\par }{\PP \VS{7}Dukan mutane suka ga haka, kuma suka fara gunaguni, suka ce, “Ya je don yă zama baƙon ‘mai zunubi.’ ”


\par }{\PP \VS{8}Amma Zakka ya tashi a tsaye, ya ce wa Ubangiji, “Duba, Ubangiji! Nan take, rabin dukiyar da nake da shi, na ba wa matalauta. In kuma na taɓa cutan wani, a kan wani abu, zan mayar da shi ninki huɗu.”


\par }{\PP \VS{9}Sai Yesu ya ce masa,
{\WJ{“Yau, ceto ya zo gidan nan, domin wannan mutum shi ma ɗan Ibrahim ne.}}

\VS{10}{\WJ{Saboda Ɗan Mutum ya zo ne, domin yă nemi abin da ya ɓata, yă cece shi kuma.”}}


\par }{\SH Misalin mina goma
\par }
{\R (Mattiyu 25.14-30)

\par }{\PP \VS{11}Yayinda suna cikin sauraron wannan, sai ya ci gaba da gaya musu wani misali, domin ya yi kusa da Urushalima, kuma mutanen suna tsammani mulkin Allah zai bayyana, nan da nan.

\VS{12}Ya ce,
{\WJ{“Wani mutum mai martaba ya tafi wata ƙasa mai nisa don a naɗa shi sarki sa’an nan ya dawo.}}

\VS{13}{\WJ{Saboda haka ya kira bayinsa goma ya ba su mina goma. Ya ce, ‘Ku yi kasuwanci da kuɗin nan, sai na dawo.’}}


\par }{\PP \VS{14}{\WJ{“Amma talakawansa suka ƙi shi, sai suka aikar da wakilai bayansa, domin su ce, ‘Ba mu son wannan mutum ya zama sarkinmu.’}}


\par }{\PP \VS{15}{\WJ{“Duk da haka, aka naɗa shi sarki, sa’an nan ya dawo gida. Sai ya aika aka kira bayin da ya ba su kuɗin, don yă san ribar da suka samu.}}


\par }{\PP \VS{16}{\WJ{“Na fari ya zo ya ce, ‘Ranka yă daɗe, minarka ya sami ribar goma.’}}


\par }{\PP \VS{17}{\WJ{“Maigidan ya amsa ya ce, ‘Madalla, bawana mai kirki! Tun da ka yi aminci a kan abu ƙanƙani, ka yi riƙon birane goma.’}}


\par }{\PP \VS{18}{\WJ{“Na biyun ya zo ya ce, ‘Ranka yă daɗe, minarka ya sami ribar biyar.’}}


\par }{\PP \VS{19}{\WJ{“Maigidansa ya ce, ‘Kai ka yi riƙon birane biyar.’}}


\par }{\PP \VS{20}{\WJ{“Sai wani bawan ya zo ya ce, ‘Ranka yă daɗe, ga minarka. Na ɓoye shi a wani ɗan tsumma.}}

\VS{21}{\WJ{Na ji tsoronka, don kai mai wuyan sha’ani ne. Kakan ɗauki abin da ba ka ajiye ba, kakan kuma yi girbin abin da ba ka shuka ba.’}}


\par }{\PP \VS{22}{\WJ{“Sai maigidansa, ya amsa ya ce, ‘Zan hukunta ka a kan kalmominka, kai mugun bawa! Ashe, ka san cewa ni mai wuyan sha’ani ne, nakan ɗauka abin da ban ajiye ba, ina kuma girbin abin da ban shuka ba?}}

\VS{23}{\WJ{Don me ba ka sa kuɗina a wajen ajiya, don in na dawo, in sami riba a kai ba?’}}


\par }{\PP \VS{24}{\WJ{“Sai ya ce wa waɗanda suke tsaye a wajen, ‘Ku karɓi minarsa ku ba wa wanda yake da mina goma.’}}


\par }{\PP \VS{25}{\WJ{“Suka ce, ‘Ranka yă daɗe, ai, yana da guda goma ko!’}}


\par }{\PP \VS{26}{\WJ{“Ya amsa ya ce, ‘Ina gaya muku, duk wanda yake da abu, za a ƙara masa. Amma wanda ba shi da shi kuwa, ko abin da yake da shi ma, za a karɓe.}}

\VS{27}{\WJ{Amma waɗannan abokan gābana, waɗanda ba su so in zama sarkinsu ba, ku kawo su nan, ku karkashe su, a gabana.’ ”}}


\par }{\SH Shiga mai nasara
\par }
{\R (Mattiyu 21.1-11; Markus 11.1-11; Yohanna 12.12-19)

\par }{\PP \VS{28}Bayan Yesu ya yi wannan magana, sai ya yi gaba zuwa Urushalima.

\VS{29}Da ya kai kusa da Betfaji da Betani, a tudun da ake kira Dutsen Zaitun, sai ya aiki almajiransa guda biyu, ya ce musu,

\VS{30}{\WJ{“Ku je ƙauyen da yake gaba da ku. Da kuna shiga, za ku tarar da wani ɗan jaki, wadda ba wanda ya taɓa hawa, a daure a wurin. Ku kunce shi ku kawo nan.}}

\VS{31}{\WJ{In wani ya tambaye ku, ‘Don me kuke kunce shi?’ Ku ce masa, ‘Ubangiji yana bukatarsa.’ ”}}


\par }{\PP \VS{32}Waɗanda aka aika su yi gaba suka tafi, suka kuwa tarar kamar yadda ya gaya musu.

\VS{33}Suna cikin kunce ɗan jakin, sai masu ɗan jakin suka ce musu, “Don me kuke kunce shi?”


\par }{\PP \VS{34}Suka amsa suka ce, “Ubangiji ne na bukatarsa.”


\par }{\PP \VS{35}Suka kawo shi wurin Yesu. Suka sa rigunarsu a kan ɗan jakin, sa’an nan suka sa Yesu a kai.

\VS{36}Yana cikin tafiya, sai mutane suka shimfiɗa rigunarsu a kan hanya.


\par }{\PP \VS{37}Da ya yi kusa da wurin da hanyar ta gangara zuwa Dutsen Zaitun, sai dukan taron almajirai suka fara yabon Allah, da muryoyi masu ƙarfi, da murna, saboda dukan ayyukan banmamaki da suka gani. Suna cewa,


\par }{\Q \VS{38}“Mai albarka ne sarki wanda yake zuwa cikin sunan Ubangiji!”

\par }{\BB \par }
{\Q “Salama ta kasance a sama, da ɗaukaka kuma a can cikin sama!”


\par }{\PP \VS{39}Sai waɗansu Farisiyawa a cikin taron suka ce wa Yesu, “Malam, ka kwaɓi almajiranka!”


\par }{\PP \VS{40}Ya amsa ya ce,
{\WJ{“Ina gaya muku, ko da sun yi shiru, duwatsu za su fara kirari.”}}


\par }{\PP \VS{41}Da ya yi kusa da Urushalima, ya kuma ga birnin, sai ya yi kuka a kanta,

\VS{42}kuma ya ce,
{\WJ{“In ke, ko ke ɗin ma, dā ma kin san abin da zai kawo miki salama a wannan rana, amma yanzu an ɓoye shi daga idanunki.}}

\VS{43}{\WJ{Ranakun za su auko miki, a lokacin da abokan gābanki za su gina bango gāba da ke, su kuma kewaye inda kike, za su kuma tsare kowane gefenki, su sa ke a tsakiya.}}

\VS{44}{\WJ{Za su fyaɗa ke a ƙasa, ke da ’ya’yan da suke cikin katanganki. Ba za su bar wani dutse a kan wani ba, saboda ba ki gane da lokacin da Allah zai ziyarce ki ba.”}}


\par }{\SH Yesu a haikali
\par }
{\R (Mattiyu 21.12-17; Markus 11.15-19; Yohanna 2.13-22)

\par }{\PP \VS{45}Sai ya shiga filin haikali, ya fara korar masu sayar da kaya.

\VS{46}Ya ce musu,
{\WJ{“A rubuce, yake cewa, ‘Gidana, zai zama gidan addu’a,’}}\FTNT{*}{{\FR 19:46 }{\FT{}}{\XT{Ish 56.7}}}{\WJ{amma ga shi kun mai da shi ‘kogon ’yan fashi.’ ”}}\FTNT{†}{{\FR 19:46 }{\FT{}}{\XT{Irm 7.11}}}


\par }{\PP \VS{47}Kowace rana, ya yi ta koyarwa a haikalin. Amma manyan firistoci, da malaman dokoki, da shugabannin mutane, suna ƙoƙarin kashe shi.

\VS{48}Amma ba su sami hanyar yin haka ba, domin kalmominsa sun kama hankalin dukan mutanen.




\par }\Chap{20}{\SH An yi shakkar ikon Yesu
\par }
{\R (Mattiyu 21.23-27; Markus 11.27-33)

\par }{\PP \VerseOne{1}Wata rana da Yesu yana koyar da mutane, yana musu wa’azin bishara a filin haikalin, sai manyan firistoci da malaman dokoki, tare da dattawan suka zo wurinsa.

\VS{2}Suka ce masa, “Gaya mana, da wane iko kake yin waɗannan abubuwa. Wa ya ba ka wannan ikon?”


\par }{\PP \VS{3}Ya amsa ya ce,
{\WJ{“Ni ma zan yi muku wata tambaya. Ku faɗa mini,}}

\VS{4}{\WJ{baftismar Yohanna, daga sama ne ta fito, ko kuwa daga wurin mutane ne?”}}


\par }{\PP \VS{5}Sai suka yi shawara da junansu, suka ce, “In muka ce, ‘Daga sama ne,’ zai tambaya, ‘To, don me ba ku gaskata shi ba?’

\VS{6}Amma in kuma muka ce, ‘Daga mutane ne,’ dukan mutanen za su jajjefe mu da duwatsu, domin sun tabbata cewa, Yohanna annabi ne.”


\par }{\PP \VS{7}Don haka, sai suka amsa cewa, “Ba mu san inda ta fito ba.”


\par }{\PP \VS{8}Yesu ya ce,
{\WJ{“To, ni ma ba zan gaya muku, ko da wane iko ne, nake yin waɗannan abubuwa ba.”}}


\par }{\SH Misalin ’yan haya
\par }
{\R (Mattiyu 21.33-46; Markus 12.1-12)

\par }{\PP \VS{9}Sai ya ci gaba da gaya wa mutanen wannan misali ya ce,
{\WJ{“Wani mutum ya yi gonar inabi, sai ya ba da hayarta ga waɗansu manoma, sa’an nan ya yi wata doguwar tafiya.}}

\VS{10}{\WJ{A lokacin girbi, sai ya aiki bawa zuwa wurin masu hayan, don su ba shi daga cikin ’ya’yan inabin. Amma ’yan hayan suka yi wa bawan nan dūka, suka kore shi hannu wofi.}}

\VS{11}{\WJ{Ya sāke aikan wani bawa, shi ma suka yi masa dūka, suka kunyata shi, suka kuma kore shi hannu wofi.}}

\VS{12}{\WJ{Har yanzu, ya sāke aikan na uku, amma suka ji masa rauni, suka jefar da shi waje.}}


\par }{\PP \VS{13}{\WJ{“Sai mai gonar inabin ya ce, ‘Me zan yi? Zan aiki ɗana da nake ƙauna, wataƙila za su girmama shi.’}}


\par }{\PP \VS{14}{\WJ{“Amma da ’yan hayan suka gan shi, sai suka tattauna zancen, suka ce, ‘Wannan shi ne magājin, mu kashe shi sa’an nan gādon zai zama namu!’}}

\VS{15}{\WJ{Sai suka fitar da shi waje, suka kashe shi.}}

\par }{\PP {\WJ{“To, me mai gonar inabin zai yi da su?}}

\VS{16}{\WJ{Zai zo ya karkashe masu hayan nan, ya ba wa waɗansu gonar inabin.”}}

\par }{\PP Da mutanen suka ji wannan, sai suka ce, “Allah ya sawwaƙa!”


\par }{\PP \VS{17}Yesu ya zura musu ido ya ce,
{\WJ{“To, mene ne ma’anar abin da aka rubuta cewa,}}

\par }{\Q {\WJ{“ ‘Dutsen da magina suka ƙi,}}

\par }{\QB {\WJ{shi ne kuwa ya zama dutsen kan ginin’}}\FTNT{*}{{\FR 20:17 }{\FT{Ko kuwa
}}{\FQA{dutsen kusurwa}}}{\FM{,}}\FTNT{†}{{\FR 20:17 }{\FT{}}{\XT{Zab 118.22}}}


\par }{\MM \VS{18}{\WJ{Duk wanda ya fāɗi a kan dutsen nan, zai kakkarye. Kuma in dutsen nan ya fāɗi a kan wani, zai murƙushe shi.”}}


\par }{\PP \VS{19}Malaman dokoki da manyan firistoci, suka nemi hanyar kama shi nan da nan, domin sun san cewa, ya yi wannan misali a kansu ne, amma suna jin tsoron mutane.


\par }{\SH Biyan haraji ga Kaisar
\par }
{\R (Mattiyu 22.15-22; Markus 12.13-17)

\par }{\PP \VS{20}Sai suka sa masa ido, suka aiki ’yan leƙen asiri, waɗanda suka nuna kamar su masu gaskiya ne, suna nufin su kama shi game da abin da zai faɗa, domin su ba da shi ga gwamna mai mulki, da mai iko.

\VS{21}Sai ’yan leƙen asirin suka tambaye shi, suka ce, “Malam, mun sani kana faɗin, kuma kana koyar da abin da yake daidai, ba ka kuma nuna bambanci, amma kana koyar da hanyar Allah bisa ga gaskiya.

\VS{22}Daidai ne mu biya haraji ga Kaisar, ko babu?”


\par }{\PP \VS{23}Ya gane makircinsu, sai ya ce musu,

\VS{24}{\WJ{“Nuna mini dinari. Hoton wane ne, kuma rubutun wane ne a kai?”}}

\par }{\PP Suka amsa, “Na Kaisar.”


\par }{\PP \VS{25}Sai ya ce musu,
{\WJ{“Ku ba wa Kaisar abin da yake na Kaisar, ku kuma ba wa Allah abin da yake na Allah.”}}


\par }{\PP \VS{26}Ba su iya kama shi a kan abin da ya faɗa a fili ba. Amsarsa ya ba su mamaki, shi ya sa suka yi shiru.


\par }{\SH Ba aure a tashin matattu
\par }
{\R (Mattiyu 22.23-33; Markus 12.18-27)

\par }{\PP \VS{27}Waɗansu Sadukiyawa da suke cewa, ba tashin matattu, suka zo wurin Yesu da tambaya cewa,

\VS{28}“Malam, Musa ya rubuta mana cewa, ‘In ɗan’uwan wani mutum ya mutu, ya bar mata amma ba ’ya’ya, dole mutumin ya aure gwauruwar, ya samo wa ɗan’uwansa ’ya’ya.’

\VS{29}To, an yi waɗansu ’yan’uwa bakwai. Na fari ya auri wata mace, ya mutu ba ’ya’ya.

\VS{30}Na biyun,

\VS{31}da na ukun suka aure ta. Haka nan dukansu bakwai suka mutu babu ’ya’ya.

\VS{32}A ƙarshe, ita macen ma ta mutu.

\VS{33}Shin, a tashin matattu, matar wa za tă zama? Tun da su bakwan nan, sun aure ta.”


\par }{\PP \VS{34}Yesu ya amsa ya ce,
{\WJ{“Mutanen zamanin nan suna aure, suna kuma ba da aure,}}

\VS{35}{\WJ{amma su waɗanda aka ga sun cancantar kasancewa a zamanin can, da kuma na tashin matattu, ba za su yi aure, ko su ba da aure ba.}}

\VS{36}{\WJ{Kuma ba za su sāke mutuwa ba, gama su kamar mala’iku ne. Su ’ya’yan Allah ne, tun da su ’ya’yan tashin matattu ne.}}

\VS{37}{\WJ{Amma bisa ga labari na bishiya nan, mai cin wuta da Musa ya gani a jeji, ko Musa ma, ya nuna cewa, matattu suna tashi. Gama ya kira Ubangiji, ‘Allah na Ibrahim, da Allah na Ishaku, da kuma Allah na Yaƙub.’}}

\VS{38}{\WJ{Shi ba Allah na matattu ba ne, amma na masu rai ne, gama a gare shi, duka na da rai.”}}


\par }{\PP \VS{39}Sai waɗansu malaman dokoki suka amsa suka ce, “Ka faɗi daidai, malam!”

\VS{40}Kuma ba wanda ya sami ƙarfin halin yin masa waɗansu tambayoyi.


\par }{\SH Kiristi ɗan wane ne?
\par }
{\R (Mattiyu 22.41-46; Markus 12.35-37)

\par }{\PP \VS{41}Sai Yesu ya ce musu,
{\WJ{“Yaya suke cewa, ‘Kiristi ɗan Dawuda ne?’}}

\VS{42}{\WJ{Dawuda da kansa ya faɗa a cikin Zabura,}}

\par }{\Q {\WJ{“ ‘Ubangiji ya ce wa Ubangijina,}}

\par }{\QB {\WJ{“Zauna a hannun damana,}}


\par }{\Q \VS{43}{\WJ{sai na sa abokan gābanka}}

\par }{\QB {\WJ{su zama matashin sawunka.” ’}}\FTNT{‡}{{\FR 20:43 }{\FT{}}{\XT{Zab 110.1}}}


\par }{\MM \VS{44}{\WJ{Dawuda ya kira shi ‘Ubangiji.’ Ta, yaya zai zama ɗansa?”}}


\par }{\R (Mattiyu 23.1-36; Markus 12.38-40; Luka 11.37-54)

\par }{\PP \VS{45}Yayinda dukan mutane suna cikin sauraronsa, sai Yesu ya ce wa almajiransa,

\VS{46}{\WJ{“Ku yi hankali da malaman dokoki. Sukan so sa manyan riguna suna zaga, suna sha’awan karɓan gaisuwa a wuraren kasuwanci, da kuma wuraren zama mafi daraja a majami’u, da wuraren bangirma a bukukkuwa.}}

\VS{47}{\WJ{Suna mamaye gidajen gwauraye, kuma don burga, suna dogayen addu’o’i. Ga irin waɗannan mutane, za a yi musu hukunci mai tsanani sosai.”}}




\par }\Chap{21}{\SH Bayarwar gwauruwa
\par }
{\R (Markus 12.41-44)

\par }{\PP \VerseOne{1}Da Yesu ya ɗaga ido, sai ya ga waɗansu masu arziki suna sa baikonsu a ma’ajin haikalin.

\VS{2}Ya kuma ga wata gwauruwa matalauciya, ta saka anini biyu.

\VS{3}Sai ya ce,
{\WJ{“Gaskiya ina faɗa muku, wacce nan gwauruwa matalauciya ta sa fiye da dukan sauran.}}

\VS{4}{\WJ{Dukan mutanen nan sun ba da baikonsu daga cikin arzikinsu ne, amma ita daga cikin talaucinta, ta saka duk abin da take da shi na rayuwa.”}}


\par }{\SH Alamun ƙarshen zamani
\par }
{\R (Mattiyu 24.1,2; Markus 13.1,2)

\par }{\PP \VS{5}Waɗansu daga cikin almajiransa, suka fara magana a kan yadda aka yi wa haikalin ado da duwatsu masu kyau, da kuma kyautai da aka keɓe wa Allah. Amma Yesu ya ce,

\VS{6}{\WJ{“Wannan abin da kuke kallo a nan, lokaci yana zuwa da ba za a bar wani dutse a kan wani dutse ba. Kowannensu, za a rushe shi.”}}


\par }{\R (Mattiyu 24.3-14; Markus 13.3-13)

\par }{\PP \VS{7}Suka tambaye shi suka ce, “Malam, yaushe waɗannan za su faru? Kuma wace alama za tă nuna cewa suna dab da faruwa?”


\par }{\PP \VS{8}Ya amsa ya ce,
{\WJ{“Ku lura, kada ku kuma a ruɗe ku. Gama da yawa za su zo a cikin sunana, suna cewa, ‘Ai, ni ne shi,’ da kuma, ‘Lokaci ya yi kusa.’ Kada ku bi su.}}

\VS{9}{\WJ{Sa’ad da kuka ji labarin yaƙe-yaƙe, da juye juyen mulki, kada ku tsorota. Dole ne waɗannan abubuwa su fara faruwa, amma ƙarshen ba zai zo nan da nan ba.”}}


\par }{\PP \VS{10}Sai ya ce musu,
{\WJ{“Al’umma za tă tasar wa al’umma, mulki zai tasar wa mulki.}}

\VS{11}{\WJ{Za a yi manyan girgizar ƙasa, da yunwa, da annoba a wurare dabam-dabam, da kuma abubuwa masu bantsoro, da manyan alamu daga sama.}}


\par }{\PP \VS{12}{\WJ{“Amma kafin duk abubuwa nan, za a kama ku a tsananta muku. Za a kai ku majami’u, da kurkuku. Za a kuma kai ku gaban sarakuna da gwamnoni, kuma dukan waɗannan saboda sunana.}}

\VS{13}{\WJ{Wannan zai sa ku zama shaidu a gare su.}}

\VS{14}{\WJ{Amma ku yi ƙuduri, wato, ku shirya zuciyarku, a kan ba za ku damu ba kafin lokacin, game da yadda za ku kāre kanku.}}

\VS{15}{\WJ{Gama zan ba ku kalmomi, da hikima waɗanda ba ko ɗaya daga cikin maƙiyanku, za su iya tsayayya da ku, ko su ƙaryata.}}

\VS{16}{\WJ{Har iyayenku, da ’yan’uwanku maza, da danginku, da abokanku ma, duk za su bashe ku, su kuma kashe waɗansunku.}}

\VS{17}{\WJ{Duk mutane za su ƙi ku saboda ni.}}

\VS{18}{\WJ{Amma ko gashi ɗaya na kanku, ba zai hallaka ba.}}

\VS{19}{\WJ{Ta wurin tsayawa da ƙarfi, za ku sami rai.}}


\par }{\R (Mattiyu 24.15-21; Markus 13.14-19)

\par }{\PP \VS{20}{\WJ{“In kuka ga mayaƙa sun kewaye Urushalima, za ku sani rushewarta ya yi kusa.}}

\VS{21}{\WJ{A lokacin nan, bari waɗanda suke Yahudiya, su gudu zuwa cikin duwatsu. Bari waɗanda suke cikin birnin kuma su fita, bari kuma waɗanda suke ƙauye kada su shiga birnin.}}

\VS{22}{\WJ{Gama wannan shi ne lokacin hukunci, saboda a cika duk abin da aka rubuta.}}

\VS{23}{\WJ{Zai zama abin kaito ga mata masu ciki, da mata masu renon ’ya’ya, a waɗancan kwanakin! Za a yi baƙin ciki mai tsanani a ƙasar, da kuma fushi mai tsanani a kan mutanen nan.}}

\VS{24}{\WJ{Za a kashe su da takobi, a kuma ɗauke su ’yan kurkuku, zuwa dukan al’ummai. Al’ummai za su tattaka Urushalima, har sai lokacin Al’ummai ya cika.}}


\par }{\R (Mattiyu 24.29-31; Markus 13.24-27)

\par }{\PP \VS{25}{\WJ{“Za a yi alamu a cikin rana, da cikin wata, da cikin taurari. A duniya, al’ummai za su yi baƙin ciki, su kuma rikice don tsoro, saboda ruri da kuma tafasar teku.}}

\VS{26}{\WJ{Mutane za su suma don tsoro, za su kuma yi fargaba, a kan abin da yake zuwa a bisan duniya, gama za a girgiza duniyar taurarin sararin sama.}}

\VS{27}{\WJ{A lokacin ne za su ga Ɗan Mutum yana zuwa cikin girgije, da iko, da ɗaukaka mai girma.}}

\VS{28}{\WJ{Sa’ad da waɗannan abubuwa sun fara faruwa, ku tashi tsaye, ku ɗaga kawunanku, domin fansarku yana matsowa kusa.”}}


\par }{\R (Mattiyu 24.32-35; Markus 13.28-31)

\par }{\PP \VS{29}Sai ya gaya musu wannan misali ya ce,
{\WJ{“Ku dubi itacen ɓaure da dukan itatuwa.}}

\VS{30}{\WJ{A duk lokacin da sun fara fitar da ganye, za ku gani da kanku, ku san cewa, damina ta yi kusa.}}

\VS{31}{\WJ{Haka ma, in kuka ga waɗannan abubuwa suna faruwa, ku sani mulkin Allah ya yi kusa.}}


\par }{\PP \VS{32}{\WJ{“Gaskiya nake gaya muku, ba shakka, wannan zamani ba zai shuɗe ba, sai dukan waɗannan abubuwa sun cika.}}

\VS{33}{\WJ{Sama da ƙasa za su shuɗe, amma kalmomina ba za su taɓa shuɗewa ba.}}


\par }{\PP \VS{34}{\WJ{“Ku lura fa don kada son jin daɗi na banza, da shaye-shaye, da damuwa na rayuwa su rinjayi zuciyarku, har ranar ta auko muku ba tsammani kamar tarko.}}

\VS{35}{\WJ{Gama za tă zo a kan kowa da yake kan dukan duniya.}}

\VS{36}{\WJ{Ku yi tsaro kullum, ku yi addu’a don ku iya kuɓuta daga dukan waɗannan abubuwa da suke kusan faruwa, don ku iya tsayawa a gaban Ɗan Mutum.”}}


\par }{\PP \VS{37}Kowace rana, Yesu yakan je haikalin ya yi koyarwa, da kowace yamma kuma, ya je ya kwana a kan tudun da ake kira Dutsen Zaitun.

\VS{38}Da sassafe kuma, dukan mutanen suka zo haikalin, don su saurare shi.




\par }\Chap{22}{\SH Yahuda ya yarda ya bashe Yesu
\par }
{\R (Mattiyu 26.1-5,14,16; Markus 14.1,2,10,11; Yohanna 11.45-53)

\par }{\PP \VerseOne{1}Yanzu fa, Bikin Burodi Marar Yistin da ake kira Bikin Ƙetarewa ya yi kusa,

\VS{2}manyan firistoci da malaman dokoki kuma suna neman yadda za su kashe Yesu a ɓoye, don suna tsoron mutane.

\VS{3}Shaiɗan kuwa ya shiga Yahuda, wanda ake kira Iskariyot, ɗaya daga cikin Sha Biyun.

\VS{4}Sai Yahuda ya je ya tattauna da manyan firistoci, da ma’aikatan ’yan gadin haikali, a kan yadda zai ba da Yesu a gare su.

\VS{5}Suka kuwa yi murna, suka yarda su ba shi kuɗi.

\VS{6}Ya ko yarda, ya fara neman zarafin da zai ba da Yesu a gare su, sa’ad da taro ba sa nan tare da shi.


\par }{\SH Abincin yamma na ƙarshe
\par }
{\R (Mattiyu 26.17-25; Markus 14.12-21; Yohanna 13.21-30)

\par }{\PP \VS{7}Sai ranar Bikin Burodi Marar Yisti ta kewayo, wato, ranar hadayar ɗan ragon kafara na Bikin Ƙetarewa.

\VS{8}Sai Yesu ya aiki Bitrus da Yohanna, ya ce musu,
{\WJ{“Ku je ku yi shirye-shiryen Bikin Ƙetarewar da za mu ci.”}}


\par }{\PP \VS{9}Suka tambaye shi suka ce, “Ina kake so mu je mu yi shirin?”


\par }{\PP \VS{10}Ya amsa ya ce,
{\WJ{“Sa’ad da kuka shiga cikin gari, za ku sadu da wani mutum yana ɗauke da tulun ruwa. Ku bi shi zuwa gidan da zai shiga.}}

\VS{11}{\WJ{Ku ce wa maigidan, Malam ya aike mu mu ce maka, ‘Ina ɗakin baƙi, inda ni da almajiraina za mu ci abincin Bikin Ƙetarewa?’}}

\VS{12}{\WJ{Zai nuna muku wani babban ɗakin sama a shirye. Nan za ku yi shirin.”}}


\par }{\PP \VS{13}Sai suka tafi, suka kuma iske kome kamar yadda Yesu ya faɗa musu. Sai suka shirya Bikin Ƙetarewa.


\par }{\R (Mattiyu 26.26-30; Markus 14.22-26; 1 Korintiyawa 11.23-25)

\par }{\PP \VS{14}Da lokaci ya yi, sai Yesu ya zauna tare da manzanninsa don cin abinci.

\VS{15}Sai ya ce musu,
{\WJ{“Na yi marmari ƙwarai don in ci wannan Bikin Ƙetarewa tare da ku, kafin in sha wahala.}}

\VS{16}{\WJ{Ina dai gaya muku, ba zan ƙara cinsa ba, sai ya sami cika a mulkin Allah.”}}


\par }{\PP \VS{17}Bayan ya ɗauki kwaf ruwan inabi, ya yi godiya, sai ya ce,
{\WJ{“Ku karɓa, ku rarraba wa junanku.}}

\VS{18}{\WJ{Ina dai gaya muku, ba zan ƙara sha daga ’ya’yan inabi ba, sai mulkin Allah ya zo.”}}


\par }{\PP \VS{19}Sai ya ɗauki burodi ya yi godiya, ya kakkarya ya ba su, da cewa,
{\WJ{“Wannan jikina ne, da aka bayar dominku. Ku riƙa yin haka don tunawa da ni.”}}


\par }{\PP \VS{20}Haka kuma, bayan abincin, ya ɗauki kwaf ruwan inabi ya ce,
{\WJ{“Wannan kwaf ruwan inabi shi ne, na sabon alkawari cikin jinina, da aka zubar dominku.}}

\VS{21}{\WJ{Amma hannun wanda zai ci amanata, yana cin abincin tare da ni.}}

\VS{22}{\WJ{Ɗan Mutum zai mutu kamar yadda aka ƙaddara, amma kaiton mutumin da zai bashe shi.”}}

\VS{23}Sai suka fara tambayar junansu, ko wane ne a cikinsu zai yi wannan.


\par }{\PP \VS{24}Gardama ta tashi a tsakaninsu, a kan ko wane ne a cikinsu ya fi girma.

\VS{25}Yesu ya ce musu,
{\WJ{“Sarakunan Al’ummai suna nuna iko a kan mutanensu, kuma waɗanda suke nuna iko a kansu, suna kiran kansu Masu Taimakon mutane.}}

\VS{26}{\WJ{Amma ku, kada ku zama haka. A maimakon haka, sai dai wanda ya fi girma a cikinku, ya zama kamar wanda ya fi ƙanƙanta, wanda kuma ke mulki, ya zama kamar mai hidima.}}

\VS{27}{\WJ{Wane ne ya fi girma? Wanda yake zaune a tebur ne, ko kuma shi da yake yin hidima? Ashe, ba wanda yake zaune a tebur ba ne? Amma ga ni, ni mai yin hidima ne a cikinku.}}

\VS{28}{\WJ{Ku ne kuka tsaya tare da ni a gwaje-gwajen da na sha.}}

\VS{29}{\WJ{Daidai kamar yadda Ubana ya ba ni mulki, haka ni ma nake ba ku.}}

\VS{30}{\WJ{Saboda ku ci, ku sha a teburina a cikin mulkina. Kuma ku zauna a kan gadon sarauta, ku yi wa kabilu goma sha biyu na Isra’ila shari’a.}}


\par }{\R (Mattiyu 26.31-35; Markus 14.27-31; Yohanna 13.36-38)

\par }{\PP \VS{31}{\WJ{“Siman, Siman, Shaiɗan ya nemi izini ya sheƙe ka}}\FTNT{*}{{\FR 22:31 }{\FT{Girik yana da ku ne a nan}}}{\WJ{kamar alkama.}}

\VS{32}{\WJ{Amma na yi maka addu’a, Siman, domin kada bangaskiyarka ta kāsa. Bayan ka juyo, ka ƙarfafa ’yan’uwanka.”}}


\par }{\PP \VS{33}Amma ya amsa ya ce, “Ubangiji, ina a shirye in tafi tare da kai har kurkuku, ko mutuwa ma.”


\par }{\PP \VS{34}Yesu ya ce,
{\WJ{“Ina gaya maka Bitrus, kafin zakara ya yi cara yau, za ka yi mūsun sanina sau uku.”}}


\par }{\PP \VS{35}Sai Yesu ya tambaye, su ya ce,
{\WJ{“Lokacin da na aike ku ba tare da jakar kuɗi, ko jaka, ko takalma ba, kun rasa wani abu?”}}

\par }{\PP Suka amsa, “Babu.”


\par }{\PP \VS{36}Ya ce musu,
{\WJ{“Amma yanzu, in kuna da jakar kuɗi, ko jaka, ku ɗauka. In kuma ba ku da takobi, ku sayar da rigarku, ku saya.}}

\VS{37}{\WJ{A rubuce yake cewa, ‘An lissafta shi tare da masu zunubi.’ Ina kuwa gaya muku, dole wannan ya cika a kaina. I, abin da aka rubuta a kaina yana kusan cikawa.”}}


\par }{\PP \VS{38}Almajiran suka ce, “Duba Ubangiji, ga takuba biyu.”

\par }{\PP Yesu ya ce,
{\WJ{“Ya isa.”}}


\par }{\SH Yesu ya yi addu’a a Dutsen Zaitun
\par }
{\R (Mattiyu 26.36-46; Markus 14.32-42)

\par }{\PP \VS{39}Yesu ya fita zuwa Dutsen Zaitun kamar yadda ya saba, almajiransa kuma suka bi shi.

\VS{40}Da ya kai wurin, sai ya ce musu,
{\WJ{“Ku yi addu’a don kada ku fāɗi cikin jarraba.”}}

\VS{41}Sai ya janye daga wurinsu, misalin nisan jifa, ya durƙusa a ƙasa ya yi addu’a,

\VS{42}{\WJ{“Uba, in ka yarda, ka ɗauke mini wannan kwaf, amma ba nufina ba, sai dai naka.”}}

\VS{43}Wani mala’ika daga sama ya bayyana gare shi, ya ƙarfafa shi.

\VS{44}Domin tsananin azaba, sai ya ƙara himma cikin addu’a, zuffansa kuma na ɗigowa ƙasa kamar jini.


\par }{\PP \VS{45}Da ya tashi daga addu’a, ya koma inda almajiransa suke, sai ya iske su suna barci, daga gajiyar baƙin ciki.

\VS{46}Ya tambaye su,
{\WJ{“Don me kuke barci? Ku tashi ku yi addu’a, don kada ku fāɗi cikin jarraba.”}}


\par }{\SH An kama Yesu
\par }
{\R (Mattiyu 26.47-56; Markus 14.43-50; Yohanna 18.3-11)

\par }{\PP \VS{47}Yana cikin magana sai ga taro sun zo. Mutumin nan da ake kira Yahuda, ɗaya daga cikin Sha Biyun, shi ya bi da su. Sai ya matso kusa da Yesu don yă yi masa sumba.

\VS{48}Amma Yesu ya tambaye shi ya ce,
{\WJ{“Yahuda, ashe, da sumba za ka bashe Ɗan Mutum?”}}


\par }{\PP \VS{49}Da masu bin Yesu suka ga abin da zai faru, sai suka ce, “Ubangiji, mu yi sara da takubanmu ne?”

\VS{50}Sai ɗayansu ya kai sara ga bawan babban firist, ya sare kunnen damansa.


\par }{\PP \VS{51}Amma Yesu ya amsa ya ce,
{\WJ{“Kada a ƙara yin wannan!”}} Sai ya taɓa kunnen mutumin da aka sara, ya warkar da shi.


\par }{\PP \VS{52}Sai Yesu ya ce wa manyan firistoci, da ma’aikatan ’yan gadin haikali, da dattawa, waɗanda suka zo don su kama shi,
{\WJ{“Ina jagoran wani tawaye ne, da za ku zo da takuba da sanduna?}}

\VS{53}{\WJ{Kullum ina tare da ku a filin haikali, amma ba ku kama ni ba. Amma wannan ne sa’a naku, lokacin da duhu yake mulki.”}}


\par }{\SH Bitrus ya yi mūsun sanin Yesu
\par }
{\R (Mattiyu 26.57,58,67-75; Markus 14.53,54,66-72; Yohanna 18.12-18,25-27)

\par }{\PP \VS{54}Sai suka kama shi suka kai shi gidan babban firist. Bitrus ya bi su daga nesa.

\VS{55}Amma da suka hura wuta a tsakiyar harabar gidan, kowa ya zauna, sai Bitrus ya zo ya zauna tare da su.

\VS{56}Wata baiwa ta gan shi zaune kusa da wutar. Ta dube shi sosai sa’an nan, ta ce, “Ai, wannan mutum ma yana tare da shi.”


\par }{\PP \VS{57}Amma ya yi mūsu ya ce, “Mace, ban san shi ba!”


\par }{\PP \VS{58}Bayan ɗan lokaci kaɗan, wani dabam ya gan shi ya ce, “Kai ma ɗayansu ne.”

\par }{\PP Bitrus ya amsa ya ce, “Kai, ba na cikinsu!”


\par }{\PP \VS{59}Bayan kamar sa’a ɗaya, sai wani mutum ya ce, “Ba shakka, mutumin nan ma yana tare da shi, don shi mutumin Galili ne.”


\par }{\PP \VS{60}Bitrus ya amsa ya ce, “Kai, ban ma san abin da kake magana a kai ba!” Yana cikin magana, sai zakara ya yi cara.

\VS{61}Ubangiji kuma ya juya ya kafa wa Bitrus ido. Sai Bitrus ya tuna da maganar da Ubangiji ya ce masa,
{\WJ{“Kafin zakara ya yi cara yau, za ka yi mūsun sanina sau uku.”}}

\VS{62}Sai ya fita waje, ya yi kuka mai zafi.


\par }{\SH Masu gadi sun yi wa Yesu ba’a
\par }
{\R (Mattiyu 26.59-66; Markus 14.55-64; Yohanna 18.19-24)

\par }{\PP \VS{63}Mutanen da suke gadin Yesu suka fara masa ba’a da dūka.

\VS{64}Suka rufe masa idanu suna tambaya cewa, “Ka yi annabci! Wa ya mare ka?”

\VS{65}Suka kuma yi masa waɗansu baƙaƙen maganganu masu yawa.


\par }{\SH Yesu a gaban Bilatus da Hiridus
\par }
{\PP \VS{66}Da gari ya waye, sai majalisar dattawa na mutane, da manyan firistoci, da malaman dokoki, suka taru wuri ɗaya. Sai aka kawo Yesu a gabansu.

\VS{67}Suka ce, “Ka faɗa mana, ko kai ne Kiristi?”

\par }{\PP Yesu ya amsa ya ce,
{\WJ{“Ko na gaya muku, ba za ku gaskata ni ba,}}

\VS{68}{\WJ{in kuma na yi muku tambaya ba za ku iya ba ni amsa ba.}}

\VS{69}{\WJ{Amma daga yanzu, Ɗan Mutum zai zauna a hannun dama na Allah Mai Iko.”}}


\par }{\PP \VS{70}Sai dukansu suka yi tambaya suka ce, “Wato, kai Ɗan Allah ke nan?”

\par }{\PP Ya amsa ya ce,
{\WJ{“Kun faɗa daidai, ni ne.”}}


\par }{\PP \VS{71}Sai suka ce, “Wace shaida kuma muke nema? Ai, mun ji abin da ya ce da bakinsa.”




\par }\Chap{23}{\R (Mattiyu 27.1,2,11-14; Markus 15.1-5; Yohanna 18.28-38)

\par }{\PP \VerseOne{1}Sai dukan majalisa suka tashi, suka kai shi gaban Bilatus.

\VS{2}Suka fara zarginsa suna cewa, “Mun sami wannan mutum yana rikitar da al’ummarmu. Yana hana a biya haraji ga Kaisar. Yana kuma cewa, shi Kiristi ne, sarki kuma.”


\par }{\PP \VS{3}Sai Bilatus ya tambayi Yesu ya ce, “Kai ne sarkin Yahudawa?”

\par }{\PP Yesu ya amsa ya ce,
{\WJ{“I, haka yake, kamar yadda ka faɗa.”}}


\par }{\PP \VS{4}Sai Bilatus ya sanar wa manyan firistoci da taron ya ce, “Ni fa, ban sami wani ainihin abin zargi game wannan mutum nan ba.”


\par }{\PP \VS{5}Amma suka nace, suna cewa, “Yana tā da hankulan mutane, ko’ina a Yahudiya da koyarwarsa. Ya fara daga Galili, ga shi har ya kai nan.”


\par }{\PP \VS{6}Da Bilatus ya ji haka, sai ya yi tambaya, “Ko shi mutumin Galili ne?”

\VS{7}Da ya ji cewa, Yesu yana ƙarƙashin mulkin Hiridus ne, sai ya aika da shi zuwa wurin Hiridus, don a lokacin Hiridus yana Urushalima.


\par }{\PP \VS{8}Da Hiridus ya ga Yesu, sai ya yi murna ƙwarai, don tun dā ma yana marmari ya gan shi a kan abin da ya ji game da shi. Ya yi fata ya ga Yesu, yă kuma yi waɗansu ayyukan banmamaki.

\VS{9}Ya yi masa tambayoyi masu yawa, amma Yesu bai ba shi ko amsa ba.

\VS{10}Manyan firistoci da malaman dokoki suna tsaye a wurin, suna kawo zargi masu ƙarfi a kansa.

\VS{11}Sai Hiridus da sojojinsa suka wulaƙanta shi, suka yi masa ba’a. Sa’an nan, suka sa masa babban riga, suka mai da shi wurin Bilatus.

\VS{12}A ranar, Hiridus da Bilatus suka zama abokan juna, don tun dā ma, su abokan gāba ne.


\par }{\R (Mattiyu 27.15-26; Markus 15.6-15; Yohanna 18.39–19.16)

\par }{\PP \VS{13}Bilatus ya tara manyan firistoci, da masu mulki, da mutane,

\VS{14}ya ce musu, “Kun kawo mini wannan mutum, a matsayin wanda yana zuga mutane su yi tawaye. Na bincike shi a gabanku, ban ga a kan me kuka kawo kararsa ba.

\VS{15}Haka ma Hiridus, shi ya sa ya dawo da shi nan wurinmu. Kamar yadda ku ma kun gani, ba abin da mutumin nan ya yi, da ya isa mutuwa.

\VS{16}Saboda haka, zan yi masa bulala, in sāke shi.”\FTNT{*}{{\FR 23:16 }{\FT{Waɗansu rubuce-rubucen hannu na dā suna da
}}{\FV{17
}}{\FQA{A lokacin idi kuwa lalle ne ya sakar musu ɗaurarre guda}}{\FT{.}}}


\par }{\PP \VS{18}Suka yi ihu gaba ɗaya suka ce, “A yi gaba da wannan mutum! A sake mana Barabbas!”

\VS{19}(Barabbas yana kurkuku saboda laifin tā da hankali a birnin, da kuma don kisankai.)


\par }{\PP \VS{20}Sai Bilatus ya sāke yin musu magana don yana so ya saki Yesu.

\VS{21}Amma sai suka ci gaba da ihu, suna cewa, “A gicciye shi! A gicciye shi!”


\par }{\PP \VS{22}Ya sāke ce musu, sau na uku, “Don me? Wane laifi wannan mutum ya yi? Ni dai ban same shi da wani dalilin da ya isa a kashe shi ba. Saboda haka, zan sa a hore shi, sa’an nan in sāke shi.”


\par }{\PP \VS{23}Amma suna ihu, suna nacewa, suna cewa, dole a gicciye shi, har ihunsu ya rinjaye shi.

\VS{24}Sai Bilatus ya biya bukatarsu da ya ji roƙonsu.

\VS{25}Ya saki mutumin da aka jefa a kurkuku saboda tā da hankali, da kisankai, shi wanda suka roƙa. Sa’an nan ya ba da Yesu ga nufinsu.


\par }{\SH Gicciyewa
\par }
{\R (Mattiyu 27.31-44; Markus 15.21-32; Yohanna 19.17-27)

\par }{\PP \VS{26}Sa’ad da suna tafiya da Yesu, sai wani da ake kira Siman, mutumin Sairin, yana zuwa daga ƙauye. Suka kama shi, suka aza masa gicciyen, suka tilasta shi ya ɗauki gicciyen, ya bi Yesu a baya.

\VS{27}Mutane da yawa sosai suka bi shi, a cikinsu ma da mata waɗanda suka yi makoki da kuka dominsa.

\VS{28}Yesu ya juya, ya ce musu,
{\WJ{“’Yan matan Urushalima, kada ku yi kuka saboda ni, amma ku yi kuka saboda kanku, da kuma saboda ’ya’yanku.}}

\VS{29}{\WJ{Gama lokaci yana zuwa da za ku ce, ‘Masu albarka ne bakararru, wato, mata marasa haihuwa, da mahaihuwar da ba su taɓa haihuwa ba, da kuma mama da ba su taɓa shayar da nono ba!’}}

\VS{30}{\WJ{Sa’an nan}}

\par }{\Q {\WJ{“ ‘za su ce wa duwatsu,}}

\par }{\QB {\WJ{“Ku fāɗi a kanmu!”}}

\par }{\Q {\WJ{Za su ce wa tuddai kuma,}}

\par }{\QB {\WJ{“Ku rufe mu!” ’}}\FTNT{†}{{\FR 23:30 }{\FT{}}{\XT{Hos 10.8}}}


\par }{\MM \VS{31}{\WJ{Gama in mutane suna yin waɗannan abubuwa a lokacin da itace na ɗanye, me zai faru in ya bushe?”}}


\par }{\PP \VS{32}Tare da shi akwai mutum biyu masu laifi, da aka tafi da su don a gicciye.

\VS{33}Da suka isa wurin da ake kira “Ƙoƙon Kai,” nan suka gicciye shi, tare da masu laifin nan, ɗaya a hannun damansa, ɗayan kuma a hagunsa.

\VS{34}Yesu ya ce,
{\WJ{“Ya Uba ka yi musu gafara, don ba su san abin da suke yi ba.”}} Suka rarraba tufafinsa ta wurin jefa ƙuri’a.


\par }{\PP \VS{35}Mutanen suka tsaya suna kallo. Har masu mulki ma suka yi masa ba’a, suna cewa, “Ya ceci waɗansu, to, ya ceci kansa in shi ne Kiristi na Allah, Zaɓaɓɓe.”


\par }{\PP \VS{36}Sojoji su ma, suka zo suka yi masa ba’a. Suka miƙa masa ruwan tsami.

\VS{37}Suka ce, “In kai ne sarkin Yahudawa, ka ceci kanka mana.”


\par }{\PP \VS{38}Bisa da shi kuma akwai rubutun da ya ce,

\par }{\PC Wannan shi ne Sarkin Yahudawa.


\par }{\PP \VS{39}Ɗaya daga cikin masu laifin da aka gicciye a wurin ya zazzage shi ya ce, “Shin, ba kai ne Kiristi ba? To, ka ceci kanka, ka kuma cece mu mana!”


\par }{\PP \VS{40}Amma ɗayan mai laifi ya kwaɓe shi ya ce, “Ba ka da tsoron Allah ne, wai saboda kana ƙarƙashin hukunci ɗaya tare da shi?

\VS{41}Horonmu, daidai aka yi mana, sakamakon abin da muka yi ne. Amma wannan mutum, bai yi wani laifi ba.”


\par }{\PP \VS{42}Sai ya ce, “Yesu, ka tuna da ni sa’ad da ka shiga mulkinka.”


\par }{\PP \VS{43}Yesu ya amsa, ya ce masa,
{\WJ{“Gaskiya nake faɗa maka, yau ɗin nan, za ka kasance tare da ni, a mulkina a sama.”}}


\par }{\SH Mutuwar Yesu
\par }
{\R (Mattiyu 27.45-56; Markus 15.33-41; Yohanna 19.28-30)

\par }{\PP \VS{44}Yanzu kuwa wajen sa’a ta shida ne, kuma duhu ya rufe ko’ina a ƙasar, har zuwa sa’a ta tara,

\VS{45}domin rana ta daina haskakawa. Labulen da yake cikin haikali kuma ya yage kashi biyu.

\VS{46}Yesu ya yi kira da babbar murya ya ce,
{\WJ{“Ya Uba, na danƙa ruhuna a hannunka.”}} Da ya faɗi haka, sai ya ja numfashi na ƙarshe.


\par }{\PP \VS{47}Da jarumin ya ga abin da ya faru, sai ya yabi Allah ya ce, “Gaskiya, wannan mutum mai adalci ne.”

\VS{48}Da dukan mutanen da suka taru, domin shaidar waɗannan abubuwa, suka ga abin da ya faru, sai suka buga ƙirjinsu suka tafi.

\VS{49}Amma dukan mutanen da suka san Yesu, tare da mata da suka bi shi daga Galili, suka tsaya daga nesa suna kallon abubuwan nan.


\par }{\SH Binne Yesu
\par }
{\R (Mattiyu 27.57-61; Markus 15.42-47; Yohanna 19.38-42)

\par }{\PP \VS{50}Akwai wani mutum mai suna Yusuf, ɗan Majalisa, wanda shi nagari ne, mai adalci,

\VS{51}shi dā ma bai yarda da shawararsu, da kuma abin da suka yi ba. Shi daga Arimateya ne wani garin Yahudiya. Yana kuma jiran zuwa mulkin Allah.

\VS{52}Sai ya je wurin Bilatus ya roƙa a ba shi jikin Yesu.

\VS{53}Sai ya saukar da jikin, ya nannaɗe shi a cikin zanen lilin, ya sa shi a wani kabari da aka fafe a cikin dutse, wadda ba a taɓa sa kowa ba.

\VS{54}An yi haka ne a Ranar Shirye-shirye, ranar Asabbaci kuma yana dab da farawa.


\par }{\PP \VS{55}Matan da suka zo tare da Yesu, daga Galili suka bi Yusuf suka ga kabarin, da kuma yadda aka ajiye jikin.

\VS{56}Sa’an nan, suka koma gida, suka shirya kayan ƙanshi da turare. Amma suka huta a ranar Asabbaci don kiyaye doka.




\par }\Chap{24}{\SH Tashin Yesu daga matattu
\par }
{\R (Mattiyu 28.1-10; Markus 16.1-8; Yohanna 20.1-10)

\par }{\PP \VerseOne{1}Da sassafe a ranar farko ta mako, matan suka je kabarin, da kayan ƙanshin da suka shirya.

\VS{2}Suka iske an riga an gungurar da dutsen daga bakin kabarin.

\VS{3}Amma da suka shiga ciki, ba su iske jikin Ubangiji Yesu ba.

\VS{4}Yayinda suna cikin tunani a kan wannan, nan take, ga waɗansu mutum biyu tsaye kusa da su, sanye da kaya masu ƙyalli, kamar walƙiya.

\VS{5}A cikin tsoro, matan suka fāɗi da fuskokinsu a ƙasa, amma mutanen suka ce musu, “Me ya sa kuke neman mai rai a cikin matattu?

\VS{6}Ba ya nan, ya tashi! Ku tuna yadda ya gaya muku tun yana tare da ku a Galili cewa,

\VS{7}{\WJ{‘Dole a ba da Ɗan Mutum ga hannun masu zunubi, a kuma gicciye shi, a rana ta uku kuma a tashe shi.’}} ”

\VS{8}Sai suka tuna da maganarsa.


\par }{\PP \VS{9}Da suka dawo daga kabarin, sai suka faɗa wa Sha Ɗayan nan da sauransu, dukan waɗannan abubuwa.

\VS{10}Matan da suka gaya wa manzannin waɗannan abubuwa su ne, Maryamu Magdalin, da Yowanna, da Maryamu uwar Yaƙub, da waɗansu da suke tare da su.

\VS{11}Amma ba su gaskata matan ba, domin sun ɗauki kalmominsu wani zancen banza ne.

\VS{12}Duk da haka, Bitrus ya tashi a guje zuwa kabarin. Da ya sunkuya, sai ya ga ƙyallayen lilin kaɗai a kwance. Sai ya koma yana tunani a ransa, a kan abin da ya faru.


\par }{\SH A hanyar Emmawus
\par }
{\R (Markus 16.12,13)

\par }{\PP \VS{13}A wannan rana kuma, biyu daga cikinsu suna tafiya zuwa wani ƙauye, da ake kira Emmawus, da suke kusan mil bakwai daga Urushalima.

\VS{14}Suna magana da juna a kan dukan abubuwan da suka faru.

\VS{15}Da suna magana, kuma suna tattauna waɗannan abubuwa da junansu, sai Yesu da kansa ya zo yana tafiya tare da su.

\VS{16}Amma ba a ba su ikon gane shi ba.


\par }{\PP \VS{17}Sai ya tambaye, su ya ce,
{\WJ{“Mene ne kuke tattaunawa da juna a cikin tafiyarku?”}}

\par }{\PP Suka tsaya shiru, da damuwa a fuskarsu.

\VS{18}Ɗaya daga cikinsu, mai suna Kiliyobas, ya tambaye shi ya ce, “Ashe, kai baƙo ne a Urushalima, da ba ka san abubuwan da suka faru a can, a cikin kwanakin nan ba?”


\par }{\PP \VS{19}Sai ya yi tambaya,
{\WJ{“Waɗanne abubuwa?”}}

\par }{\PP Suka amsa suka ce, “Game da Yesu Banazare. Shi annabi ne, mai iko ne kuma cikin ayyukansa da maganarsa, a gaban Allah da kuma dukan mutane.

\VS{20}Manyan firistoci da masu mulkinmu sun ba da shi a yi masa hukuncin mutuwa, suka kuwa gicciye shi.

\VS{21}Amma da, muna sa zuciya cewa, shi ne wanda zai fanshi Isra’ila. Bugu da ƙari kuma yau kwana uku ke nan tun da wannan abin ya faru.

\VS{22}Har wa yau, waɗansu daga cikin matanmu sun ba mu mamaki. Sun je kabarin da sassafen nan,

\VS{23}amma ba su sami jikinsa ba. Sun dawo sun faɗa mana cewa, sun ga wahayi na mala’iku, da suka ce yana da rai.

\VS{24}Sa’an nan, waɗansu abokanmu suka je kabarin, suka kuma tarar da kome kamar yadda matan suka faɗa, amma shi, ba su gan shi ba.”


\par }{\PP \VS{25}Sai ya ce musu,
{\WJ{“Ashe, ku marasa azanci ne, masu nauyin zuciyar gaskata, da dukan abin da annabawa suka faɗa!}}

\VS{26}{\WJ{Ai, dole Kiristi yă sha waɗannan wahalolin, kafin yă shiga ɗaukakarsa.}}

\VS{27}Sai ya fara bayyana musu daga Musa da dukan Annabawa, abin da dukan Nassi ya faɗa a kansa.”


\par }{\PP \VS{28}Da suka yi kusa da ƙauyen da za su, sai Yesu ya yi kamar zai ci gaba.

\VS{29}Amma suka matsa masa suka ce, “Sauka wurinmu, don dare ya kusa, rana ta kusa fāɗuwa.” Sai ya sauka wurinsu.


\par }{\PP \VS{30}Da ya zauna a tebur tare da su, sai ya ɗauki burodi, ya yi godiya, ya kakkarya ya fara ba su.

\VS{31}Sa’an nan idanunsu suka buɗe, suka gane shi. Sai ya ɓace musu.

\VS{32}Suka tambayi juna, “Ashe, shi ya sa zukatanmu suka kuna a cikinmu, sa’ad da yake magana da mu a hanya, yana bayyana mana Nassi.”


\par }{\PP \VS{33}Suka tashi nan da nan suka koma Urushalima. A can suka sami Sha Ɗayan nan da waɗanda suke tare da su a wuri ɗaya,

\VS{34}suna cewa, “Gaskiya ne! Ubangiji ya tashi, ya kuma bayyana ga Siman”

\VS{35}Sai su biyun nan suka ba da labarin abin da ya faru a hanya, da kuma yadda suka gane Yesu yayinda ya kakkarya burodin.


\par }{\SH Yesu ya bayyana ga almajirai
\par }
{\R (Mattiyu 28.16-20; Markus 16.14-18; Yohanna 20.19-23; Ayyukan Manzanni 1.6-8)

\par }{\PP \VS{36}Suna cikin wannan zance, sai ga Yesu da kansa tsaye a tsakiyarsu. Sai ya ce musu,
{\WJ{“Salama a gare ku!”}}


\par }{\PP \VS{37}Suka firgita, suka tsorota, suna tsammani fatalwa ce suka gani.

\VS{38}Sai ya ce musu,
{\WJ{“Don me kuke damuwa, kuke kuma shakka a zuciyarku?}}

\VS{39}{\WJ{Ku duba hannuwana da ƙafafuna. Ai, ni ne da kaina! Ku taɓa ni ku ji, ai, fatalwa ba ta da nama da ƙashi, yadda kuke gani nake da su.”}}


\par }{\PP \VS{40}Da ya faɗi haka, sai ya nuna musu hannuwansa da ƙafafunsa.

\VS{41}Kuma har yanzu, suna cikin rashin gaskatawa, saboda murna da mamaki, sai ya tambaye su,
{\WJ{“Kuna da abinci a nan?”}}

\VS{42}Suka ba shi ɗan gasasshen kifi,

\VS{43}ya karɓa ya ci a gabansu.


\par }{\PP \VS{44}Ya ce musu,
{\WJ{“Wannan shi ne abin da na gaya muku tun ina tare da ku cewa, dole a cika kome da aka rubuta game da ni, a cikin Dokar Musa, da Annabawa, da kuma Zabura.”}}


\par }{\PP \VS{45}Sai ya wayar da tunaninsu don su fahimci Nassi.

\VS{46}Ya ce musu,
{\WJ{“Wannan shi ne abin da aka rubuta, cewa dole Kiristi yă sha wahala, a rana ta uku kuma yă tashi daga matattu.}}

\VS{47}{\WJ{Kuma a cikin sunansa za a yi wa’azin tuba da gafarar zunubai, ga dukan ƙasashe. Za a kuwa fara daga Urushalima.}}

\VS{48}{\WJ{Ku ne shaidun waɗannan abubuwa.}}

\VS{49}{\WJ{Zan aika muku da abin da Ubana ya yi alkawari. Amma ku dakata a birnin tukuna, sai an rufe ku da iko daga sama.”}}


\par }{\SH Tashi zuwa sama
\par }
{\R (Markus 16.19,20; Ayyukan Manzanni 1.9-11)

\par }{\PP \VS{50}Bayan ya kai su waje kusa da Betani, sai ya ɗaga hannuwansa ya sa musu albarka.

\VS{51}Yana cikin sa musu albarka, sai ya rabu da su. Aka ɗauke shi zuwa cikin sama.

\VS{52}Sai suka yi masa sujada, suka koma Urushalima cike da murna sosai.

\VS{53}Sai suka ci gaba da zama a cikin haikalin, suna yabon Allah.

\par }