\NormalFont\ShortTitle{Karin Magana}

{\MT Karin Magana



\par }{\MS Gabatarwa, manufa da kuma kan magana

\par }\ChapOne{1}{\PP \VerseOne{1}Karin maganar Solomon ɗan Dawuda, sarkin Isra’ila.


\par }{\Q \VS{2}Ga karin magana da za su taimake ka don samun hikima da horo;

\par }{\QB don ganewa kalmomi masu zurfi;


\par }{\Q \VS{3}don neman rayuwa ta horo da kuma ta hankali,

\par }{\QB kana yin abin da yake daidai, mai adalci da kuma wanda ya dace;


\par }{\Q \VS{4}don sa marar azanci yă yi hankali,

\par }{\QB yă sa matasa su sani, su kuma iya rarrabewa,


\par }{\Q \VS{5}bari masu hikima su saurara, su kuma ƙara ga saninsu,

\par }{\QB bari masu tunani kuma su sami jagora,


\par }{\Q \VS{6}don su fahimci karin magana da kuma misalai,

\par }{\QB kalmomi da kuma kacici-kacici masu hikima.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{7}Tsoron
{\ND{Ubangiji}} shi ne masomin ilimi,

\par }{\QB amma wawaye\FTNT{*}{{\FR 1:7 }{\FT{Kalmomin Ibraniyancin da aka rubuta
}}{\FQ{wawa
}}{\FT{a cikin Littafi Karin Magana, da kuma ko’ina a cikin Tsohon Alkawari sau da yawa, yana nufin wani wanda ya rasa cikakken ɗa’a ne.}}} sun rena hikima da horo.


\par }{\MS Gargaɗi don a rungumi hikima

\par }{\SH Jan kunne game da jaraba
\par }
{\Q \VS{8}Ɗana, ka saurari umarnin mahaifinka

\par }{\QB kada kuma ka ƙyale koyarwar mahaifiyarka.


\par }{\Q \VS{9}Za su zama kayan ado don su inganta ka

\par }{\QB da kuma sarƙar wuya don su yi wa wuyanka ado.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{10}Ɗana, in masu zunubi sun jarabce ka,

\par }{\QB kada ka yarda.


\par }{\Q \VS{11}In suka ce, “Zo mu tafi;

\par }{\QB mu yi kwanton ɓauna, mu nemi wani mu kashe,

\par }{\QB mu fāɗa wa marasa laifi;


\par }{\Q \VS{12}mu haɗiye su da rai gaba ɗaya kamar kabari,

\par }{\QB kamar waɗanda suke gangarawa zuwa rami;


\par }{\Q \VS{13}za mu sami dukiya masu daraja iri-iri,

\par }{\QB mu kuma cika gidajenmu da ganima;


\par }{\Q \VS{14}ka haɗa kai da mu,

\par }{\QB za mu kuwa raba abin da muka sato”


\par }{\Q \VS{15}ɗana, kada ka tafi tare da su,

\par }{\QB kada ka taka ƙafarka a hanyarsu;


\par }{\Q \VS{16}gama ƙafafunsu kan yi sauri ga yin zunubi,

\par }{\QB suna saurin yin kisankai.


\par }{\Q \VS{17}Ba shi da amfani a kafa tarko

\par }{\QB a idanun dukan tsuntsaye!


\par }{\Q \VS{18}Waɗannan irin mutane kansu suke kafa wa tarko;

\par }{\QB ba sa kama kome, sai rayukansu!


\par }{\Q \VS{19}Dukan waɗanda suke neman ribar da ba a samu a hanya mai kyau;

\par }{\QB ƙarshen wannan yakan ɗauke rayukansu.


\par }{\SHB Jan kunne game da ƙin hikima
\par }
{\Q \VS{20}Hikima tana kira da ƙarfi a kan titi,

\par }{\QB tana ɗaga muryarta a dandalin taron jama’a;


\par }{\Q \VS{21}tana kira da ƙarfi a kan tituna masu surutu,\FTNT{†}{{\FR 1:21 }{\FT{Da Ibraniyanci; Seftuwajin
}}{\FQA{/ a bisa katanga}}}

\par }{\QB tana yin jawabinta a hanyoyin shiga gari.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{22}“Har yaushe ku da kuke marasa azanci\FTNT{‡}{{\FR 1:22 }{\FT{Kalmar Ibraniyancin da aka rubuta
}}{\FQA{marar azanci
}}{\FT{a cikin Littafin Kari Magana gaba ɗaya tana nufin marar ɗa’a da kuma wanda yana aikata mugunta ne.}}} za ku ci gaba a hanyoyinku marasa azanci?

\par }{\QB Har yaushe ku masu ba’a za ku yi ta murna cikin ba’arku

\par }{\QB wawaye kuma ku ƙi ilimi?


\par }{\Q \VS{23}Da a ce kun saurari tsawatata,

\par }{\QB da na faɗa muku dukan abin da yake zuciyata

\par }{\QB in kuma sanar da ku tunanina.


\par }{\Q \VS{24}Amma da yake kun ƙi ni sa’ad da na yi kira

\par }{\QB ba kuma wanda ya saurara sa’ad da na miƙa hannuna,


\par }{\Q \VS{25}da yake kun ƙi dukan shawarata

\par }{\QB ba ku kuma yarda da tsawatata ba,


\par }{\Q \VS{26}Zan yi muku dariya sa’ad da masifa ta same ku,

\par }{\QB zan yi muku ba’a sa’ad da bala’i ya same ku,


\par }{\Q \VS{27}sa’ad da bala’i ya sha kanku kamar hadiri,

\par }{\QB sa’ad da masifa ta share ku kamar guguwa,

\par }{\QB sa’ad damuwa da wahala suka mamaye ku.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{28}“Sa’an nan za su kira gare ni amma ba zan amsa ba;

\par }{\QB za su neme ni amma ba za su same ni ba.


\par }{\Q \VS{29}Da yake sun ƙi sani

\par }{\QB ba su kuwa zaɓi tsoron
{\ND{Ubangiji}} ba,


\par }{\Q \VS{30}da yake ba su karɓi shawarata ba

\par }{\QB suka kuwa yi kunnen ƙashi ga tsawatata,


\par }{\Q \VS{31}za su sami sakayyar abubuwan da suka yi

\par }{\QB su kuma ƙoshi da sakayyar makircinsu.


\par }{\Q \VS{32}Gama rashin hankalin marasa azanci zai kashe su,

\par }{\QB rashin kulawar wawaye kuma zai hallaka su;


\par }{\Q \VS{33}amma duk wanda ya saurare ni, zai zauna lafiya

\par }{\QB yă kuma kasance da rai kwance, ba tare da tsoron lahani ba.”




\par }\Chap{2}{\SHB Ribar ɗa’ar hikima
\par }
{\Q \VerseOne{1}Ɗana, in ka yarda da kalmomina

\par }{\QB ka kuma ajiye umarnaina a cikinka,


\par }{\Q \VS{2}kana kasa kunne ga abin da yake na hikima,

\par }{\QB kana kuma yin ƙoƙari ka fahimce shi,


\par }{\Q \VS{3}in kuma ka kira ga tsinkaya

\par }{\QB ka kuma kira da ƙarfi don ganewa,


\par }{\Q \VS{4}in ka neme shi yadda ake neman azurfa

\par }{\QB ka kuma neme shi kamar yadda ake neman ɓoyayyiyar dukiya,


\par }{\Q \VS{5}to, za ka gane tsoron
{\ND{Ubangiji}}

\par }{\QB ka kuma sami sanin Allah.


\par }{\Q \VS{6}Gama
{\ND{Ubangiji}} yana ba da hikima,

\par }{\QB daga bakinsa kuma, sani da ganewa sukan fito.


\par }{\Q \VS{7}Yana riƙe da nasara a ma’aji don masu yin gaskiya,

\par }{\QB shi ne mafaka ga waɗanda tafiyarsu ba ta da laifi,


\par }{\Q \VS{8}gama yana tsare abin da masu adalci suke bukata

\par }{\QB yana kuma tsare hanyar amintattunsa.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{9}Sa’an nan za ku fahimci abin da yake daidai da abin da yake na adalci

\par }{\QB da abin da yake gaskiya, da kowace hanya mai kyau.


\par }{\Q \VS{10}Gama hikima za tă shiga cikin zuciyarka,

\par }{\QB sani kuma zai faranta maka rai.


\par }{\Q \VS{11}Tsinkaya za tă tsare ka,

\par }{\QB ganewa kuma za tă yi maka jagora.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{12}Hikima za tă cece ka daga hanyoyin mugayen mutane,

\par }{\QB daga kalmomin mutane masu ɓatanci,


\par }{\Q \VS{13}waɗanda suke barin miƙaƙƙun hanyoyi

\par }{\QB don su yi tafiya a hanyoyi masu duhu,


\par }{\Q \VS{14}waɗanda suke jin daɗin yin abin da ba shi da kyau

\par }{\QB suna kuma farin ciki a mugayen ɓatanci,


\par }{\Q \VS{15}waɗanda hanyoyinsu karkatattu ne

\par }{\QB waɗanda kuma suke cuku-cuku a hanyoyinsu.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{16}Zai kiyaye ku kuma daga mazinaciya,

\par }{\QB daga mace mai lalata, mai ƙoƙarin kama ka da daɗin bakinta,


\par }{\Q \VS{17}wadda ta bar mijin ƙuruciyarta

\par }{\QB ta kuma ƙyale alkawarin da ta yi a gaban Allah.\FTNT{*}{{\FR 2:17 }{\FT{Ko kuwa
}}{\FQA{alkawarin Allahnta}}}


\par }{\Q \VS{18}Gama gidanta yana kai ga mutuwa

\par }{\QB hanyarta kuma ga ruhohin matattu.


\par }{\Q \VS{19}Duk wanda ya ziyarce ta ba ya ƙara komowa

\par }{\QB ba zai ƙara komowa ga hanyar rai.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{20}Don haka dole ku yi tafiya a hanyoyin mutanen kirki

\par }{\QB ku kuma yi ta bi hanyoyin adalai.


\par }{\Q \VS{21}Gama masu aikata gaskiya za su zauna a cikin ƙasar,

\par }{\QB marasa laifi kuma za su kasance a cikinta;


\par }{\Q \VS{22}amma za a fid da mugaye daga ƙasar,

\par }{\QB za a tumɓuke marasa aminci kuma daga gare ta.




\par }\Chap{3}{\SH Ƙarin ribar hikima
\par }
{\Q \VerseOne{1}Ɗana, kada ka manta da koyarwata,

\par }{\QB amma ka kiyaye umarnaina a cikin zuciyarka,


\par }{\Q \VS{2}gama za su ƙara maka tsawon rai da shekaru masu yawa

\par }{\QB su kuma kawo maka wadata.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{3}Kada ka bar ƙauna da aminci su rabu da kai;

\par }{\QB ka ɗaura su kewaye da wuyanka,

\par }{\QB ka rubuta su a allon zuciyarka.


\par }{\Q \VS{4}Sa’an nan za ka sami tagomashi da kuma suna mai kyau

\par }{\Q a gaban Allah da kuma a gaban mutane.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{5}Ka dogara ga
{\ND{Ubangiji}} da dukan zuciyarka

\par }{\QB kada kuma ka dangana ga ganewarka;


\par }{\Q \VS{6}cikin dukan hanyoyinka ka amince da shi,

\par }{\QB zai kuwa sa hanyoyinka su miƙe.\FTNT{*}{{\FR 3:6 }{\FT{Ko kuwa
}}{\FQA{zai nuna maka hanyoyi}}}


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{7}Kada ka zama mai hikima a ganinka;

\par }{\QB ka ji tsoron
{\ND{Ubangiji}} ka kuma guji mugunta.


\par }{\Q \VS{8}Wannan zai ba wa jikinka lafiya

\par }{\QB yă kuma adana ƙasusuwanka.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{9}Ka girmama
{\ND{Ubangiji}} da dukan dukiyarka,

\par }{\QB ta wurin miƙa masa nunan fari na dukan amfanin gonarka;


\par }{\Q \VS{10}ta haka rumbunanka za su cika har su zuba,

\par }{\QB randunanka kuma su cika har baki da sabon ruwan inabi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{11}Ɗana, kada ka rena horon
{\ND{Ubangiji}}

\par }{\QB kada kuma ka ƙi tsawatawarsa,


\par }{\Q \VS{12}domin
{\ND{Ubangiji}} yakan hori waɗanda yake ƙauna,

\par }{\QB kamar yadda mahaifi yake yin wa ɗa da yake fariya da shi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{13}Mai albarka ne mutumin da ya sami hikima,

\par }{\QB mutumin da ya sami fahimi,


\par }{\Q \VS{14}gama ta fi azurfa riba

\par }{\QB tana kuma da amfani fiye da zinariya.


\par }{\Q \VS{15}Ta fi lu’ulu’u daraja;

\par }{\QB ba a kwatanta abin da ka fi sha’awa da ita.


\par }{\Q \VS{16}Tsawon rai yana a cikin hannunta na dama;

\par }{\QB a hannunta na hagu kuwa akwai arziki da bangirma.


\par }{\Q \VS{17}Hanyoyinta hanyoyi ne masu daɗi,

\par }{\QB dukan hanyoyinta kuma salama ne.


\par }{\Q \VS{18}Ita itacen rai ne ga waɗanda suka rungume ta;

\par }{\QB waɗanda suke riƙe da ta za su zama masu albarka.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{19}Ta wurin hikima
{\ND{Ubangiji}} ya kafa harsashin duniya,

\par }{\QB ta wurin fahimi ya shirya sammai inda suke;


\par }{\Q \VS{20}ta wurin sani aka rarraba zurfafa,

\par }{\QB gizagizai kuma suka zubo raɓa.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{21}Ɗana, ka riƙe sahihiyar shari’a da kuma basira,

\par }{\QB kada ka bar su su rabu da kai;


\par }{\Q \VS{22}za su zama rai a gare ka,

\par }{\QB abin adon da zai gyara wuyanka.


\par }{\Q \VS{23}Sa’an nan za ka bi hanyarka lafiya,

\par }{\QB ƙafarka kuwa ba zai yi tuntuɓe ba;


\par }{\Q \VS{24}sa’ad da ka kwanta, ba za ka ji tsoro ba;

\par }{\QB sa’ad da ka kwanta, barci zai yi maka daɗi.


\par }{\Q \VS{25}Kada ka ji tsoron masifar da za tă faru farat ɗaya

\par }{\QB ko lalacin da yakan auka wa mugaye,


\par }{\Q \VS{26}gama
{\ND{Ubangiji}} zai zama ƙarfin halinka

\par }{\QB zai kuwa kiyaye ƙafarka daga fāɗawa a tarko.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{27}Kada ka ƙi yin alheri ga duk wanda ya dace,

\par }{\QB sa’ad da kana iya yin haka.


\par }{\Q \VS{28}Kada ka ce wa maƙwabcinka

\par }{\QB “Ka yă dakata sai gobe,”

\par }{\QB idan kana iya taimakonsa yanzu.


\par }{\Q \VS{29}Kada ka shirya kome da zai cuci maƙwabcinka,

\par }{\QB wanda yake zama da aminci kusa da kai.


\par }{\Q \VS{30}Kada ka zargi mutum ba dalili,

\par }{\QB sa’ad da bai yi laifi ba.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{31}Kada ka ji kishin mai tā-da-na-zaune-tsaye

\par }{\QB ko ka yi sha’awar aikata ayyukansu.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{32}Gama
{\ND{Ubangiji}} yana ƙyama mai aikata mugunta

\par }{\QB amma yakan rungumi adalin da ya amince da shi.


\par }{\Q \VS{33}La’anar
{\ND{Ubangiji}} tana a gidan mugaye,

\par }{\QB amma yakan albarkaci gidan adali.


\par }{\Q \VS{34}Yakan yi wa masu girman kai ba’a

\par }{\QB amma yakan yi wa mai sauƙinkai alheri.


\par }{\Q \VS{35}Masu hikima sukan sami kyakkyawan suna,

\par }{\QB amma wawaye sukan ƙara wa kansu shan kunya.




\par }\Chap{4}{\SHB Hikima ce mafi girma duka
\par }
{\Q \VerseOne{1}Ku saurara ’ya’yana ga koyarwar mahaifinku;

\par }{\QB ku mai da hankali, ku sami fahimi.


\par }{\Q \VS{2}Ina ba ku sahihiyar koyarwa,

\par }{\QB saboda haka kada ku ƙyale koyarwata.


\par }{\Q \VS{3}Sa’ad da nake yaro a gidan mahaifina,

\par }{\QB yaro kaɗai kuma na mahaifiyata,


\par }{\Q \VS{4}ya koya mini ya ce,

\par }{\QB “Ka riƙe kalmomina da dukan zuciyarka;

\par }{\QB ka kiyaye umarnaina za ka kuwa rayu.


\par }{\Q \VS{5}Ka nemi hikima, ka nemi fahimi;

\par }{\QB kada ka manta da kalmomina ko ka kauce daga gare su.


\par }{\Q \VS{6}Kada ka ƙyale hikima, za tă kuwa tsare ka;

\par }{\QB ka ƙaunace ta, za tă kuwa lura da kai.


\par }{\Q \VS{7}Hikima ce mafi girma duka; saboda haka ka nemi hikima.

\par }{\QB Ko da za tă ci duk abin da kake da shi, ka dai nemi fahimi.


\par }{\Q \VS{8}Ka ƙaunace ta, za tă ɗaukaka ka;

\par }{\QB ka rungume ta, za tă kuwa girmama ka.


\par }{\Q \VS{9}Za tă zama kayan ado da za su inganta kanka

\par }{\QB tă kuma zamar maka rawanin ɗaukaka.”


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{10}Ka saurara, ɗana, ka yarda da abin da na faɗa,

\par }{\QB shekarun rayuwarka kuwa za su zama masu yawa.


\par }{\Q \VS{11}Na bishe ka a hanyar hikima

\par }{\QB na kuma jagorance ka a miƙaƙƙun hanyoyi.


\par }{\Q \VS{12}Sa’ad da kake tafiya, ba abin da zai sa ka tuntuɓe;

\par }{\QB sa’ad da kake gudu, ba za ka fāɗi ba.


\par }{\Q \VS{13}Ka riƙe umarni, kada ka bari yă kuɓuce;

\par }{\QB ka tsare shi sosai, gama ranka ne.


\par }{\Q \VS{14}Kada ka sa ƙafa a kan hanyar mugaye

\par }{\QB kada ka bi gurbin mugaye.


\par }{\Q \VS{15}Ka guji mugunta, kada ka yi tafiya a kanta;

\par }{\QB juya daga gare ta ka yi tafiyarka.


\par }{\Q \VS{16}Mugaye ba sa iya barci, sai sun aikata mugunta;

\par }{\QB ba su barci sai sun cuci wani.


\par }{\Q \VS{17}Mugunta da ta’adi

\par }{\QB kamar ci da sha suke a gare su.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{18}Hanyar adali kamar fitowar rana ce,

\par }{\QB sai ƙara haske take yi, har ta kai tsaka.


\par }{\Q \VS{19}Amma hanyar mugaye kamar zurfin duhu ne;

\par }{\QB ba sa sanin abin da ya sa suke tuntuɓe.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{20}Ɗana, ka kula da abin da nake faɗa,

\par }{\QB ka saurara sosai ga kalmomina.


\par }{\Q \VS{21}Kada ka bari su rabu da kai,

\par }{\QB ka kiyaye su a cikin zuciyarka;


\par }{\Q \VS{22}gama rai ne ga waɗanda suke nemansu

\par }{\QB da kuma lafiya ga dukan jikin mutum.


\par }{\Q \VS{23}Fiye da kome duka, ka tsare zuciyarka,

\par }{\QB gama maɓulɓulan ruwan rijiyar rai ne.


\par }{\Q \VS{24}Ka kau da muguwar magana daga bakinka;

\par }{\QB ka yi nesa da magana marar kyau daga leɓunanka.


\par }{\Q \VS{25}Bari idanunka su dubi gaba sosai,

\par }{\QB ka kafa idanunka kai tsaye a gabanka.


\par }{\Q \VS{26}Ka san inda ƙafafunka suke takawa

\par }{\QB ka bi hanyoyin da suke daram kawai.


\par }{\Q \VS{27}Kada ka kauce dama ko hagu;

\par }{\QB ka kiyaye ƙafarka daga mugunta.




\par }\Chap{5}{\SHB Gargaɗi a kan zina
\par }
{\Q \VerseOne{1}Ɗana, ka mai da hankali ga hikimata

\par }{\QB ka saurara da kyau ga kalmomin basirata,


\par }{\Q \VS{2}don ka ci gaba da yin kome daidai

\par }{\QB leɓunanka za su adana sani.


\par }{\Q \VS{3}Gama leɓunan mazinaciya na ɗigan zuma,

\par }{\QB maganarta tana da sulɓi fiye da mai;


\par }{\Q \VS{4}amma a ƙarshe tana da ɗaci kamar tafashiya,

\par }{\QB mai ci kamar takobi mai kaifi biyu.


\par }{\Q \VS{5}Ƙafafunta na kaiwa ga mutuwa;

\par }{\QB sawunta na jagora kai tsaye zuwa kabari.


\par }{\Q \VS{6}Ba ta wani tunanin rayuwa;

\par }{\QB hanyoyinta karkatacce ne, amma ba tă sani ba.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{7}Yanzu fa, ’ya’yana, ku saurare ni;

\par }{\QB kada ku juye daga abin da nake faɗa.


\par }{\Q \VS{8}Ku yi nesa da hanyarta,

\par }{\QB kana ku je kusa da ƙofar gidanta,


\par }{\Q \VS{9}don kada ku ba da ƙarfi mafi kyau ga waɗansu

\par }{\QB da kuma shekarunku ga wani marar imani,


\par }{\Q \VS{10}don kada baƙi su yi biki a kan dukiyarku

\par }{\QB wahalarku ta azurta gidan wani mutum dabam.


\par }{\Q \VS{11}A ƙarshen rayuwarku za ku yi ta nishi,

\par }{\QB sa’ad da namanku da jikinku suka zagwanye.


\par }{\Q \VS{12}Za ku ce, “Me ya sa na ƙi horo!

\par }{\QB Me ya sa zuciyata ta ƙi gyara!


\par }{\Q \VS{13}Ban yi biyayya da malamaina ba

\par }{\QB ko in saurari masu koyar da ni.


\par }{\Q \VS{14}Na zo gab da hallaka gaba ɗaya

\par }{\QB a tsakiyar dukan taron.”


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{15}Ku sha ruwa daga tankinku,

\par }{\QB ruwa mai gudu daga rijiyarku.


\par }{\Q \VS{16}In maɓulɓulanku suka cika suna malala har waje,

\par }{\QB rafuffukan ruwanku a dandalin jama’a?


\par }{\Q \VS{17}Bari su zama naka kaɗai,

\par }{\QB don kada ka raba da baƙi.


\par }{\Q \VS{18}Bari maɓulɓulanka ya zama mai albarka,

\par }{\QB bari kuma ka yi farin ciki da matar ƙuruciyarka.


\par }{\Q \VS{19}Ƙaunatacciyar mariri, barewa mai kyan gani,

\par }{\QB bari mamanta su ishe ka kullum,

\par }{\QB bari ƙaunarta ta ɗauke hankalinka kullum.


\par }{\Q \VS{20}Ɗana, me ya sa za ka bari mazinaciya ta ɗauke maka hankali?

\par }{\QB Don me za ka rungume matar wani?


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{21}Gama hanyar mutum a bayyane take a gaban
{\ND{Ubangiji}},

\par }{\QB yana kuma lura da dukan hanyoyinsa.


\par }{\Q \VS{22}Ayyukan mugunta na mugun mutum tarko ne gare shi;

\par }{\QB igiyoyin zunubinsa za su daure shi kankan.


\par }{\Q \VS{23}Zai mutu saboda rashin ɗa’a

\par }{\QB yawan wawancinsa zai sa yă kauce.




\par }\Chap{6}{\SHB Gargaɗi a kan wawanci
\par }
{\Q \VerseOne{1}Ɗana, in ka shirya tsaya wa maƙwabcinka don yă karɓi bashi,

\par }{\QB in ka sa hannunka don ɗaukar lamunin wani,


\par }{\Q \VS{2}in maganarka ta taɓa kama ka,

\par }{\QB ko kalmomin bakinka sun zama maka tarko,


\par }{\Q \VS{3}to, sai ka yi haka, ɗana don ka ’yantar da kanka;

\par }{\QB da yake ka shiga hannuwan maƙwabcinka,

\par }{\Q ka tafi ka ƙasƙantar da kanka;

\par }{\QB ka roƙi maƙwabcinka!


\par }{\Q \VS{4}Ka hana kanka barci,

\par }{\QB ko gyangyaɗi a idanunka ma.


\par }{\Q \VS{5}Ka ’yantar da kanka, kamar barewa daga hannun mai farauta,

\par }{\QB kamar tsuntsu daga tarkon mai kafa tarko.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{6}Ku tafi wurin kyashi, ku ragwaye;

\par }{\QB ku lura da hanyoyinsa ku zama masu hikima!


\par }{\Q \VS{7}Ba shi da jagora

\par }{\QB ba shugaba ko mai mulki,


\par }{\Q \VS{8}duk da haka yakan yi tanade-tanadensa da rani

\par }{\QB ya kuma tattara abincinsa a lokacin girbi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{9}Har yaushe za ku kwanta a can, ku ragwaye?

\par }{\QB Yaushe za ku farka daga barcinku?


\par }{\Q \VS{10}Ɗan barci, ɗan gyangyaɗi,

\par }{\QB ɗan naɗin hannuwa don a huta,


\par }{\Q \VS{11}talauci kuwa zai zo kamar ’yan hari

\par }{\QB rashi kuma kamar ɗan fashi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{12}Sakare da mutumin banza

\par }{\QB wanda yana yawo da magana banza a baki,


\par }{\QB \VS{13}wanda yake ƙyifce da ido,

\par }{\QB yana yi alama da ƙafafunsa

\par }{\QB yana kuma nuni da yatsotsinsa,


\par }{\QB \VS{14}wanda yake ƙulla mugunta da ruɗu a cikin zuciyarsa,

\par }{\QB kullum yana tā-da-na-zaune-tsaye


\par }{\Q \VS{15}Saboda haka masifa za tă fāɗa farat ɗaya;

\par }{\QB za a hallaka shi nan da nan, ba makawa.


\par }{\BB \par }
{\LI \VS{16}Akwai abubuwa shida da
{\ND{Ubangiji}} ya ƙi,

\par }{\LIB abubuwa bakwai da suke abin ƙyama gare shi,


\par }{\LIC \VS{17}duban reni,

\par }{\LIC harshe mai ƙarya,

\par }{\LIC hannuwa masu zub da jinin marar laifi,


\par }{\LIC \VS{18}zuciyar da take ƙulla mugayen dabaru,

\par }{\LIC ƙafafun da suke sauri zuwa aikata mugunta,


\par }{\LIC \VS{19}mai shaidar ƙarya wanda yake zuba ƙarairayi,

\par }{\LIC da kuma mutumin da yake tā-da-na-zaune-tsaye a cikin ’yan’uwa.


\par }{\SH Gargaɗi a kan zina
\par }
{\Q \VS{20}Ɗana, ka kiyaye umarnan mahaifinka

\par }{\QB kada kuma ka ƙyale koyarwar mahaifiyarka.


\par }{\Q \VS{21}Ka ɗaura su a zuciyarka har abada;

\par }{\QB ka ɗaura su kewaye da wuyanka.


\par }{\Q \VS{22}Sa’ad da kake tafiya, za su bishe ka;

\par }{\QB sa’ad da kake barci, za su lura da kai;

\par }{\QB sa’ad da ka farka, za su yi maka magana.


\par }{\Q \VS{23}Gama waɗannan umarnai fitila ne,

\par }{\QB wannan koyarwa haske ne,

\par }{\QB kuma gyare-gyaren horo

\par }{\QB hanyar rayuwa ce,


\par }{\Q \VS{24}suna kiyaye ka daga mace marar ɗa’a

\par }{\QB daga sulɓin harshen mace marar aminci.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{25}Kada ka yi sha’awarta a cikin zuciyarka

\par }{\QB kada ka bar ta tă ɗauki hankalinka da idanunta.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{26}Gama karuwa takan mai da kai kamar burodin kyauta,

\par }{\QB mazinaciya kuma takan farauci ranka.


\par }{\Q \VS{27}Mutum zai iya ɗiba wuta ya zuba a cinyarsa

\par }{\QB ba tare da rigunansa sun ƙone ba?


\par }{\Q \VS{28}Mutum zai iya yin tafi a garwashi wuta mai zafi

\par }{\QB ba tare da ƙafafunsa sun ƙone ba?


\par }{\Q \VS{29}Haka yake da wanda ya kwana da matar wani;

\par }{\QB babu wanda ya taɓa ta da zai tafi babu hukunci.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{30}Mutane ba sa ƙyale ɓarawo in ya yi sata

\par }{\QB don yă ƙosar da yunwarsa sa’ad da yake jin yunwa.


\par }{\Q \VS{31}Duk da haka in aka kama shi, dole yă biya sau bakwai

\par }{\QB ko da yake abin zai ci dukan arzikin gidansa.


\par }{\Q \VS{32}Amma mutumin da ya yi zina ba shi da hankali;

\par }{\QB duk wanda ya yi haka yana hallaka kansa ne.


\par }{\Q \VS{33}Dūka da kunya ne za su zama rabonsa,

\par }{\QB kuma kunyarsa za tă dawwama.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{34}Gama kishi kan tā da hasalar miji,

\par }{\QB kuma ba zai ji tausayi ba sa’ad da yake ramawa.


\par }{\Q \VS{35}Ba zai karɓi duk wata biya ba;

\par }{\QB zai ƙi cin hanci, kome yawansu.




\par }\Chap{7}{\SHB Gargaɗi A kan mazinaciya
\par }
{\Q \VerseOne{1}Ɗana, ka kiyaye kalmomina

\par }{\QB ka kuma ajiye umarnaina a cikinka.


\par }{\Q \VS{2}Ka kiyaye umarnaina za ka kuwa rayu;

\par }{\QB ka tsare koyarwata kamar ƙwayar idonka.


\par }{\Q \VS{3}Ka daure su a yatsotsinka;

\par }{\QB ka rubuta su a allon zuciyarka.


\par }{\Q \VS{4}Ka faɗa wa hikima, “Ke ’yar’uwata ce,”

\par }{\QB ka kuma kira fahimi danginka;


\par }{\Q \VS{5}za su kiyaye ka daga mazinaciya,

\par }{\QB daga mace marar aminci da kalmominta masu ɗaukan hankali.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{6}A tagar gidana

\par }{\QB na leƙa ta labule mai rammuka.


\par }{\Q \VS{7}Sai na gani a cikin marasa azanci,

\par }{\QB na lura a cikin samari,

\par }{\QB wani matashi wanda ba shi da hankali.


\par }{\Q \VS{8}Yana gangarawa a titi kusa da kusurwarta,

\par }{\QB yana tafiya a gefen wajen gidanta


\par }{\Q \VS{9}da magariba, yayinda rana tana fāɗuwa,

\par }{\QB yayinda duhun dare yana farawa.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{10}Sai ga mace ta fito don ta sadu da shi,

\par }{\QB saye da riga kamar karuwa shirye kuma don ta yaudare shi.


\par }{\Q \VS{11}(Ba ta jin tsoro, ko kuma kunya,

\par }{\QB ƙafafunta ba sa zama a gida;


\par }{\Q \VS{12}wani lokaci a titi, wani lokaci a dandali,

\par }{\QB tana yawo a kowace kusurwa.)


\par }{\Q \VS{13}Sai ta kama shi ta rungume shi

\par }{\QB da duban soyayya a fuskarta ta ce,


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{14}“Ina da hadaya ta salama a gida;

\par }{\QB yau zan cika alkawarina.


\par }{\Q \VS{15}Saboda haka na fito don in sadu da kai;

\par }{\QB na neme ka na kuma same ka!


\par }{\Q \VS{16}Na lulluɓe gadona

\par }{\QB da lili masu launi dabam-dabam daga Masar.


\par }{\Q \VS{17}Na yayyafa turare a gadona

\par }{\QB da mur, aloyes da kuma kirfa.


\par }{\Q \VS{18}Zo, mu sha zurfin ƙauna har safe;

\par }{\QB bari mu ji wa ranmu daɗi da ƙauna!


\par }{\Q \VS{19}Mijina ba ya gida;

\par }{\QB ya yi tafiya mai nisa.


\par }{\Q \VS{20}Ya ɗauki jakarsa cike da kuɗi

\par }{\QB ba zai kuwa dawo gida ba sai tsakiyar wata.”


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{21}Da kalmomin rarrashi ta sa ya kauce;

\par }{\QB ta ɗauki hankalinsa da sulɓin maganarta.


\par }{\Q \VS{22}Nan take, ya bi ta

\par }{\QB kamar saniyar da za a kai mayanka,

\par }{\Q kamar wawa zuwa wurin da za a ba shi horo


\par }{\QB \VS{23}sai da kibiya ta soki hantarsa,

\par }{\Q kamar tsuntsun da ya ruga cikin tarko,

\par }{\QB ba tare da sani zai zama sanadin ransa ba.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{24}Yanzu fa, ’ya’yana, ku saurare ni;

\par }{\QB ku kasa kunne ga abin da nake faɗa.


\par }{\Q \VS{25}Kada ku bar zuciyarku ta juya zuwa hanyoyinta

\par }{\QB ko ku kauce zuwa hanyoyinta.


\par }{\Q \VS{26}Ta zama sanadin fāɗuwar yawanci;

\par }{\QB kisan da ta yi ba ta ƙidayuwa.


\par }{\Q \VS{27}Gidanta babbar hanya ce zuwa kabari

\par }{\QB mai yin jagora zuwa ɗakunan lahira.




\par }\Chap{8}{\SHB Kiran hikima
\par }
{\Q \VerseOne{1}Hikima ba ta yin kira ne?

\par }{\QB Fahimi ba ya tā da muryarsa ne?


\par }{\Q \VS{2}A ƙwanƙoli a kan hanya,

\par }{\QB inda hanyoyi suka haɗu, ta ɗauki matsayinta;


\par }{\Q \VS{3}kusa da ƙofofin shiga cikin birni,

\par }{\QB a mashigai, ta tā da murya,


\par }{\Q \VS{4}“Gare ku, ya mutane, nake kira;

\par }{\QB na tā da muryata ga dukan ’yan adam.


\par }{\Q \VS{5}Ku da kuke marasa azanci, ku yi hankali;

\par }{\QB ku da kuke wawaye, ku nemi fahimi.


\par }{\Q \VS{6}Ku saurara, gama ina da abubuwa masu darajan da zan faɗa;

\par }{\QB na buɗe leɓunana don in faɗa abin da yake daidai.


\par }{\Q \VS{7}Bakina yana magana abin da yake gaskiya,

\par }{\QB gama leɓunana sun ƙi mugunta.


\par }{\Q \VS{8}Dukan kalmomin bakina suna da adalci;

\par }{\QB babu waninsu da ya karkace ko kuwa ƙarya ne.


\par }{\Q \VS{9}Ga mai tunani dukansu daidai ne;

\par }{\QB ba su da laifi ga waɗanda suke da sani.


\par }{\Q \VS{10}Ku zaɓi umarnina a maimakon azurfa,

\par }{\QB sani a maimakon zinariya zalla,


\par }{\Q \VS{11}gama hikima ta fi lu’ulu’ai daraja,

\par }{\QB kuma ba abin da kake sha’awa da za a kwatanta da ita.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{12}“Ni, hikima, ina zama tare da hankali;

\par }{\QB ina da sani da iya rarrabewa.


\par }{\Q \VS{13}Jin tsoron
{\ND{Ubangiji}} shi ne ƙin mugunta;

\par }{\QB ina ƙin girman kai da fariya,

\par }{\QB halin mugunta da kuma muguwar magana.


\par }{\Q \VS{14}Shawara da yin tunani mai kyau nawa ne;

\par }{\QB ina da fahimi da kuma iko.


\par }{\Q \VS{15}Ta wurina sarakuna suke mulki

\par }{\QB masu mulki kuma suke yin dokokin da suke da adalci;


\par }{\Q \VS{16}ta wurina sarakuna suke mulki,

\par }{\QB da kuma dukan manyan mutanen da suke mulkin duniya.


\par }{\Q \VS{17}Ina ƙaunar waɗanda suke ƙaunata,

\par }{\QB kuma waɗanda suke nemana sukan same ni.


\par }{\Q \VS{18}Tare da ni akwai wadata da girmamawa,

\par }{\QB dukiya da wadata masu dawwama.


\par }{\Q \VS{19}’Ya’yan itacena sun fi zinariya zalla;

\par }{\QB amfanin gonar da nake bayar ya fi azurfa mafi kyau.


\par }{\Q \VS{20}Ina tafiya a hanyar adalci,

\par }{\QB a kan hanyoyin gaskiya,


\par }{\Q \VS{21}ina ba da wadata ga waɗanda suke ƙaunata

\par }{\QB ina sa wuraren ajiyarsu su cika.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{22}“{\ND{Ubangiji}} ya kawo ni a matsayi na farko na ayyukansa,

\par }{\QB kafin ayyukansa na tuntuni;


\par }{\Q \VS{23}an naɗa ni tun fil azal,

\par }{\QB daga farko, kafin duniya ta kasance.


\par }{\Q \VS{24}Sa’ad da babu tekuna, aka haife ni,

\par }{\QB sa’ad da babu maɓulɓulai masu ruwa;


\par }{\Q \VS{25}kafin a kafa duwatsu a wurarensu,

\par }{\QB kafin tuddai ma, an haife ni,


\par }{\Q \VS{26}kafin ya yi duniya ko gonaki

\par }{\QB ko wata ƙurar duniya.


\par }{\Q \VS{27}Ina nan sa’ad da ya kafa sammai a wurarensu,

\par }{\QB sa’ad da ya shata sararin sama a kan fuskar zurfafa,


\par }{\Q \VS{28}sa’ad da ya kafa gizagizai a bisa

\par }{\QB ya kuma kafa maɓulɓulan zurfafa daram,


\par }{\Q \VS{29}sa’ad da ya ba wa teku iyakarsa

\par }{\QB domin kada ruwaye su zarce umarninsa,

\par }{\Q da kuma sa’ad da ya shata tussan duniya.


\par }{\QB \VS{30}A lokacin ni ne mai tsara abubuwa a gefensa.

\par }{\Q Na cika da murna kowace rana,

\par }{\QB kullum ina farin ciki a gabansa,


\par }{\Q \VS{31}ina farin ciki da dukan duniyarsa

\par }{\QB ina murna da ’yan adam.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{32}“Yanzu fa, ’ya’yana, ku saurare ni;

\par }{\QB masu albarka ne waɗanda suke kiyaye hanyoyina.


\par }{\Q \VS{33}Ku saurari umarnina ku kuma zama masu hikima;

\par }{\QB kada ku ƙyale ta.


\par }{\Q \VS{34}Mai albarka ne wanda ya saurare ni;

\par }{\QB yana tsaro kullum a ƙofofina,

\par }{\QB yana jira a ƙofar shigata.


\par }{\Q \VS{35}Gama duk wanda ya same ni ya sami rai

\par }{\QB zai kuma sami tagomashi daga
{\ND{Ubangiji}}.


\par }{\Q \VS{36}Amma duk wanda ya kāsa samuna ya cuci kansa;

\par }{\QB dukan waɗanda suke ƙina suna ƙaunar mutuwa ke nan.”




\par }\Chap{9}{\SHB Gayyatar hikima da gayyatar wawanci
\par }
{\Q \VerseOne{1}Hikima ta gina gidanta;

\par }{\QB ta yi ginshiƙansa bakwai.


\par }{\Q \VS{2}Ta shirya abincinta gauraye da ruwan inabinta;

\par }{\QB ta kuma shirya teburinta.


\par }{\Q \VS{3}Ta aiki bayinta mata, tana kuma kira

\par }{\QB daga wurare masu tsayi na birnin.


\par }{\Q \VS{4}“Bari dukan waɗanda suke marasa azanci su zo nan ciki!”

\par }{\QB Tana faɗa wa marasa hankali.


\par }{\Q \VS{5}“Ku zo, ku ci abincina

\par }{\QB da ruwan inabin da na gauraye.


\par }{\Q \VS{6}Ku bar hanyoyinku marasa hankali za ku kuwa rayu;

\par }{\QB yi tafiya a hanyar fahimi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{7}“Duk wanda ya yi wa mai ba’a gyara yana gayyatar zagi

\par }{\QB duk wanda ya tsawata wa mugu yakan gamu da cin mutunci.


\par }{\Q \VS{8}Kada ka tsawata wa masu ba’a gama za su ƙi ka;

\par }{\QB ka tsawata wa mai hikima zai kuwa ƙaunace ka.


\par }{\Q \VS{9}Ka koya wa mai hikima zai kuwa ƙara hikima;

\par }{\QB ka koya wa mai adalci zai kuwa ƙara koyonsa.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{10}“Tsoron
{\ND{Ubangiji}} shi ne mafarin hikima,

\par }{\QB sanin Mai Tsarki kuwa fahimi ne.


\par }{\Q \VS{11}Gama ta wurina kwanakinka za su yi yawa,

\par }{\QB za a kuwa ƙara wa ranka shekaru.


\par }{\Q \VS{12}In kana da hikima, hikimarka za tă ba ka lada;

\par }{\QB in kai mai ba’a ne, kai kaɗai za ka sha wahala.”


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{13}Wawancin mace a bayyane yake;

\par }{\QB ba ta da ɗa’a kuma ba ta da sani.


\par }{\Q \VS{14}Takan zauna a ƙofar gidanta,

\par }{\QB a wurin zama a wurin mafi tsayi na birni,


\par }{\Q \VS{15}tana kira ga masu wucewa,

\par }{\QB waɗanda suke tafiya kai tsaye a hanyarsu.


\par }{\Q \VS{16}“Bari dukan waɗanda suke marasa azanci su zo cikin nan!”

\par }{\QB Tana ce wa marasa hankali.


\par }{\Q \VS{17}“Ruwan da aka sata ya fi daɗi;

\par }{\QB abincin da aka ci a ɓoye ya fi daɗi!”


\par }{\Q \VS{18}Amma ba su san cewa matattu suna a can ba,

\par }{\QB cewa baƙinta suna a can cikin zurfin kabari ba.




\par }{\MS Karin maganar Solomon

\par }\Chap{10}{\PP \VerseOne{1}Karin maganar Solomon.

\par }{\Q Ɗa mai hikima yakan kawo wa mahaifinsa farin ciki,

\par }{\QB amma wawan ɗa kan sa wa mahaifiyarsa baƙin ciki.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{2}Dukiyar da aka samu a hanyar da ba tă dace ba, ba ta da albarka,

\par }{\QB amma adalci kan ceci mutum daga mutuwa.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{3}{\ND{Ubangiji}} ba ya barin mai adalci da yunwa

\par }{\QB amma yakan lalace burin mugu.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{4}Ragwanci kan sa mutum yă zama matalauci,

\par }{\QB amma aiki tuƙuru kan ba da dukiya.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{5}Shi da ya tattara hatsi da rani ɗa ne mai hikima,

\par }{\QB amma shi da yakan yi barci a lokacin girbi ɗa ne wanda ya zama abin kunya.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{6}Albarka kan zauna a kan mai adalci kamar rawani,

\par }{\QB amma rikici kan sha bakin mugu.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{7}Tunawa da mai adalci albarka ne

\par }{\QB amma sunan mugu zai ruɓe.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{8}Mai hikima a zuciya yakan yarda da umarni

\par }{\QB amma surutun wawa kan kai ga lalaci.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{9}Mai mutunci yana tafiya lafiya,

\par }{\QB amma shi da yake tafiya a karkatattun hanyoyi za a kama shi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{10}Shi da ya ƙyifta ido da mugunta kan jawo baƙin ciki

\par }{\QB surutun wawa kuma kan zo da lalaci.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{11}Bakin adali maɓulɓulan rai ne,

\par }{\QB amma kalmar mugun takan ɓoye makircinsa.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{12}Ƙiyayya kan haddasa wahala,

\par }{\QB amma ƙauna kan rufe dukan laifofi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{13}Ana samun hikima a leɓunan masu fahimi,

\par }{\QB amma bulala domin bayan marasa azanci ne.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{14}Mai hikima kan yi ajiyar sani,

\par }{\QB amma bakin wawa kan gayyaci lalaci.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{15}Dukiyar masu arziki yakan zama mafakar birninsu,

\par }{\QB amma talauci shi ne lalacin matalauci.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{16}Hakkin adalai kan kawo musu rai,

\par }{\QB amma albashin mugaye kan kawo musu hukunci.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{17}Duk wanda ya mai da hankali ga horo kan nuna hanyar rai,

\par }{\QB amma duk wanda ya ƙyale gyara kan sa waɗansu su kauce.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{18}Duk wanda ya ɓoye ƙiyayyarsa yana da ƙarya a leɓunansa,

\par }{\QB duk kuma wanda yake baza ƙarairayi wawa ne.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{19}Sa’ad da magana ta yi yawa, ba a rasa zunubi a ciki,

\par }{\QB amma shi da ya ƙame harshensa mai hikima ne.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{20}Harshen adali azurfa ce zalla,

\par }{\QB amma zuciyar mugu ba ta da wani amfani.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{21}Leɓunan adalai kan amfane yawanci,

\par }{\QB amma wawa kan mutu saboda rashin azanci.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{22}Albarkar
{\ND{Ubangiji}} kan kawo wadata,

\par }{\QB ba ya kuma ƙara wahala a kai.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{23}Wawa yakan ji daɗi halin mugunta,

\par }{\QB amma mutum mai fahimi kan ji daɗin hikima.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{24}Abin da mugu ke tsoro shi ne zai same shi;

\par }{\QB abin da adali ke bukata yakan sami biyan bukata.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{25}Sa’ad da hadiri ya taso, yakan watsar da mugaye,

\par }{\QB amma adalai za su tsaya daram har abada.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{26}Kamar yadda ruwan tsami yake ga haƙora hayaƙi kuma ga idanu,

\par }{\QB haka malalaci yake ga wanda ya aike shi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{27}Tsoron
{\ND{Ubangiji}} kan ƙara tsawon rai,

\par }{\QB amma akan gajartar da shekarun mugaye.


\par }{\BB \par }
{\QB \VS{28}Abin da adali yake sa rai yakan kai ga farin ciki,

\par }{\QB amma sa zuciyar mugu ba ya haifar da kome.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{29}Hanyar
{\ND{Ubangiji}} mafaka ce ga adalai

\par }{\QB amma lalaci ne ga waɗanda suke aikata mugunta.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{30}Ba za a taɓa tumɓuke masu adalci ba,

\par }{\QB amma mugaye ba za su ci gaba da kasance a ƙasar ba.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{31}Bakin adalai kan fitar da hikima,

\par }{\QB amma za a dakatar da mugun harshe.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{32}Leɓunan adalai sun san abin da ya dace,

\par }{\QB amma bakunan mugaye sun san abin da yake mugu ne kawai.


\par }{\BB \par }


\PoetryChap{11}{\Q \VerseOne{1}{\ND{Ubangiji}} yana ƙyamar ma’aunan zamba,

\par }{\QB amma ma’aunin da suke daidai ne abin farin cikinsa.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{2}Sa’ad da girman kai ya zo, sai shan kunya ta zo,

\par }{\QB amma hikima kan zo tare da ƙasƙantar da kai.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{3}Mutuncin masu aikata gaskiya takan bi da su,

\par }{\QB amma marasa aminci sukan hallaka ta wurin cin amanar da suke yi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{4}Dukiya ba ta da amfani a ranar fushi,

\par }{\QB amma adalci kan yi ceto daga mutuwa.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{5}Adalcin marasa laifi kan miƙe hanyarsu,

\par }{\QB amma akan ƙasƙantar da mugaye ta wurin muguntarsu.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{6}Adalcin masu aikata gaskiya kan cece su,

\par }{\QB amma rashin aminci tarko ne ga mugayen sha’awace-sha’awace.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{7}Sa’ad da mugu ya mutu, sa zuciyarsa kan hallaka;

\par }{\QB dukan abin da ya sa zuciya daga ikonsa ba ya amfana kome.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{8}Akan kuɓutar da mai adalci daga wahala,

\par }{\QB sai ta dawo wa mugu a maimako.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{9}Da bakinsa marar sanin Allah kan hallaka maƙwabcinsa,

\par }{\QB amma ta wurin sani mai adalci kan kuɓuta.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{10}Sa’ad da adali ya yi nasara, birnin kan yi farin ciki;

\par }{\QB sa’ad da mugu ya hallaka, akwai sowa ta farin ciki.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{11}Ta wurin albarkar mai aikata gaskiya birni kan ƙasaita,

\par }{\QB amma ta wurin bakin mugu akan hallaka birnin.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{12}Mutum da ba shi da azanci kan ki maƙwabci,

\par }{\QB amma mutum mai fahimi kan ƙame harshensa.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{13}Gulma yakan lalace yarda,

\par }{\QB amma mutum mai aminci kan kiyaye asiri.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{14}Saboda rashin jagora al’umma takan fāɗi,

\par }{\QB amma masu ba da shawara da yawa kan tabbatar da nasara.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{15}Duk wanda ya ɗauki lamunin wani tabbatacce zai sha wahala,

\par }{\QB amma duk wanda ya ƙi ya sa hannu a ɗaukar lamuni ba ruwansa.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{16}Mace mai hankali na samu bangirma,

\par }{\QB amma azzalumai za su sami dukiya.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{17}Mutumin kirki kan ribance kansa,

\par }{\QB amma mugu kan kawo wa kansa wahala.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{18}Mugun mutum kan sami albashin ƙarya

\par }{\QB amma shi da ya shuka adalci zai girbe lada tabbatacce.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{19}Mutum mai adalci da gaske yakan sami rai,

\par }{\QB amma shi da ya duƙufa ga aikata mugunta kan tarar da mutuwarsa.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{20}{\ND{Ubangiji}} yana ƙyamar mutane masu muguwar zuciya

\par }{\QB amma yana jin daɗin waɗanda hanyoyinsu ba su da laifi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{21}Ka tabbata da wannan. Mugaye ba za su tafi babu hukunci ba,

\par }{\QB amma waɗanda suke masu adalci za su tafi babu hukunci.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{22}Kamar zinariya a hancin alade

\par }{\QB haka kyan mace wadda ba ta da hankali.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{23}Sha’awar adalai kan ƙare kawai a aikata alheri,

\par }{\QB amma sa zuciyar mugaye kan ƙarasa kawai a fushi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{24}Wani mutum kan bayar hannu sake, duk da haka yakan sami fiye;

\par }{\QB wani yakan riƙe abin da ba nasa ba, amma sai ya ƙarasa cikin talauci.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{25}Mutum mai kyauta zai azurta;

\par }{\QB shi da yakan taimake waɗansu, za a taimake shi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{26}Mutane kan la’anci mai ɓoye hatsi yana jira ya yi tsada,

\par }{\QB amma albarka kan zauna a kan wanda yake niyya ya sayar.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{27}Duk mai nema alheri kan sami alheri,

\par }{\QB amma mugu kan zo wa wanda yake nemansa.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{28}Duk wanda ya dogara ga arzikinsa zai fāɗi,

\par }{\QB amma adali zai yi nasara kamar koren ganye.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{29}Duk wanda ya kawo wahala wa iyalinsa zai gāji iska kawai,

\par }{\QB kuma wawa zai zama bawan masu hikima.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{30}’Ya’yan itacen adali itacen rai ne,

\par }{\QB kuma duk mai samun rayuka mai hikima ne.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{31}In masu adalci sun sami abin da ya dace da su a duniya,

\par }{\QB yaya zai zama ga marasa sanin Allah da kuma masu zunubi!


\par }{\BB \par }


\PoetryChap{12}{\Q \VerseOne{1}Duk mai ƙaunar horo yana ƙaunar sani,

\par }{\QB amma duk mai ƙin gyara wawa ne.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{2}Mutumin kirki kan sami tagomashi daga
{\ND{Ubangiji}},

\par }{\QB amma
{\ND{Ubangiji}} yakan hukunta mai son yin wayo.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{3}Ba yadda mutum zai kahu ta wurin aikata mugunta,

\par }{\QB amma ba za a tumɓuke adali ba.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{4}Mace mai halin kirki rawanin mijinta ne,

\par }{\QB amma mace marar kunya tana kama da ciwo a ƙasusuwansa.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{5}Shirye-shiryen masu adalci daidai ne,

\par }{\QB amma shawarar mugaye ruɗu ne.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{6}Kalmomin mugu sukan kwanta suna jira su yi kisankai,

\par }{\QB amma jawabin masu aikata gaskiya kan kuɓutar da su.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{7}Akan tumɓuke mugaye ba a ƙara ganinsu,

\par }{\QB amma gidan masu adalci kan tsaya daram.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{8}Akan yabi mutum bisa ga hikimarsa,

\par }{\QB amma mutane marasa azanci akan rena su.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{9}Gara ka zama kai ba kome ba ne amma kana da bawa

\par }{\QB da ka mai da kanka kai wani ne alhali kuwa ba ka da abinci.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{10}Mai adalci kan kula da bukatun dabbobinsa,

\par }{\QB amma halaye mafi kyau na mugaye su ne ƙeta.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{11}Duk wanda ya nome gonarsa zai sami abinci a yalwace,

\par }{\QB amma shi da yake naushin iska marar azanci ne.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{12}Mugaye suna sha’awar ganimar mugayen mutane,

\par }{\QB amma saiwar masu adalci kan haɓaka.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{13}Mugun mutum kan fāɗa a tarkon maganarsa ta zunubi,

\par }{\QB amma adali kan kuɓuta daga wahala.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{14}Daga abubuwan da suke fitowa daga leɓunansa mutum kan cika da abubuwa masu kyau

\par }{\QB tabbatacce yadda aikin hannuwansa suke ba shi lada.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{15}Hanyar wawa daidai take a gare shi,

\par }{\QB amma mai hikima kan saurari shawara.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{16}Wawa kan nuna fushinsa nan take,

\par }{\QB amma mai la’akari kan ƙyale zargi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{17}Mashaidin gaskiya kan ba da shaidar gaskiya,

\par }{\QB amma mashaidin ƙarya yana baza ƙarairayi ne.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{18}Maganganun rashin tunani sukan soki mutum kamar takobi,

\par }{\QB amma harshen mai hikima kan kawo warkarwa.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{19}Leɓunan gaskiya kan dawwama har abada,

\par }{\QB amma harshen ƙarya yakan dawwama na ɗan lokaci ne kawai.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{20}Akwai ruɗu a zukatan waɗanda suke ƙulla mugunta,

\par }{\QB amma waɗanda suke aikata alheri za su yi farin ciki.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{21}Ba wani lahanin da zai sami masu adalci,

\par }{\QB amma mugaye suna da nasu cike da wahala.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{22}{\ND{Ubangiji}} yana ƙyamar leɓunan masu ƙarya,

\par }{\QB amma yana jin daɗin mutanen da suke masu gaskiya.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{23}Mai la’akari kan kiyaye saninsa wa kansa,

\par }{\QB amma zuciyar wawa kan yi ta tallar wawanci.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{24}Hannuwan masu aiki tuƙuru za su yi mulki,

\par }{\QB amma ragwanci kan ƙarasa a aikin bauta.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{25}Zuciya mai damuwa takan naƙasar da mutum,

\par }{\QB amma maganar alheri kan faranta masa rai.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{26}Adali yakan yi hankali a abokantaka,

\par }{\QB amma hanyar mugaye kan kai su ga kaucewa.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{27}Rago ba ya gashin abin da ya kama daga farauta,

\par }{\QB amma mai aiki tuƙuru yakan ɗauki mallakarsa da muhimmanci.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{28}A hanyar adalci akwai rai;

\par }{\QB a wannan hanya akwai rashin mutuwa.


\par }{\BB \par }


\PoetryChap{13}{\Q \VerseOne{1}Ɗa mai hikima yakan mai da hankali ga umarnin mahaifinsa,

\par }{\QB amma mai ba’a ba ya sauraran kwaɓi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{2}Daga abin da ya fito leɓunan mutum ne mutum kan ji daɗin abubuwa masu kyau,

\par }{\QB amma marar aminci yakan ƙosa ya tā-da-na-zaune-tsaye.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{3}Duk mai lura da leɓunansa yakan lura da ransa,

\par }{\QB amma duk mai magana da haushi zai kai ga lalaci.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{4}Rago ya ƙosa ya sami wani abu ainun amma ba ya samun kome,

\par }{\QB amma sha’awar mai aiki tuƙuru yakan ƙoshi sosai.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{5}Adali yana ƙin abin da yake ƙarya,

\par }{\QB amma mugu kan jawo kunya da ƙasƙanci.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{6}Adalci yakan lura da mutum mai mutunci,

\par }{\QB amma mugunta takan sha kan mai zunubi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{7}Wani mutum yakan ɗauki kansa mai arziki ne, alhali ba shi da kome,

\par }{\QB wani ya ɗauki kansa shi matalauci ne, alhali shi mawadaci ne ƙwarai.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{8}Arzikin mutum zai iya kuɓutar da ransa,

\par }{\QB amma matalauci ba ya jin barazana.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{9}Hasken masu adalci kan haskaka ƙwarai,

\par }{\QB amma fitilar mugaye mutuwa take.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{10}Girmankai kan jawo faɗa ne kawai,

\par }{\QB amma hikima tana samuwa a waɗanda suke jin shawara.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{11}Kuɗin da aka same su a rashin gaskiya yakan ɓace da sauri,

\par }{\QB amma duk wanda ya tara kuɗi kaɗan-kaɗan za su yi ta ƙaruwa.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{12}Sa zuciyar da aka ɗaga zuwa gaba kan sa zuciya tă yi ciwo,

\par }{\QB amma marmarin da aka ƙosar yana kamar itacen rai.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{13}Duk wanda ya rena umarni zai ɗanɗana ƙodarsa,

\par }{\QB amma duk wanda ya yi biyayya da umarni zai sami lada.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{14}Koyarwar mai hikima maɓulɓulan rai ne,

\par }{\QB mai juyar da mutum daga tarkon mutuwa.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{15}Fahimta mai kyau kan sami tagomashi,

\par }{\QB amma hanyar marar aminci tana da wuya.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{16}Kowane mai azanci yakan nuna sani,

\par }{\QB amma wawa yakan yi tallen wawancinsa.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{17}Mugun ɗan saƙo kan shiga wahala,

\par }{\QB amma jakadan da mai aminci yakan kawo warkarwa.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{18}Duk wanda ya ƙyale horo yakan kai ga talauci da kuma kunya,

\par }{\QB amma duk wanda ya karɓi gyara yakan sami girma.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{19}Marmarin da aka cika yana da daɗi ga rai,

\par }{\QB amma wawa yana ƙyamar juyewa daga mugunta.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{20}Shi da yake tafiya tare da masu hikima yakan ƙaru da hikima,

\par }{\Q amma abokin wawaye zai yi fama da lahani.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{21}Rashin sa’a kan fafare mai zunubi,

\par }{\QB amma wadata ce ladar adali.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{22}Mutumin kirki kan bar gādo wa ’ya’ya ’ya’yansa,

\par }{\QB amma arzikin mai zunubi ajiye ne da aka yi wa mai adalci.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{23}Gonar matalauci za tă iya ba da abinci a yalwace,

\par }{\QB amma rashin adalci kan share shi tas.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{24}Duk wanda ba ya horon ɗansa ba ƙaunarsa yake yi ba,

\par }{\QB amma duk mai ƙaunarsa yakan kula ya hore shi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{25}Masu adalci sukan ci isashen abinci,

\par }{\QB amma cikin mugaye na fama da yunwa.


\par }{\BB \par }


\PoetryChap{14}{\Q \VerseOne{1}Mace mai hikima kan gina gidanta,

\par }{\QB amma da hannunta wawiya takan rushe shi ƙasa.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{2}Wanda tafiyarsa ta aikata gaskiya ce kan ji tsoron
{\ND{Ubangiji}},

\par }{\QB amma wanda hanyoyinsa ba a kan gaskiya ba ne yakan rena shi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{3}Maganar wawa kan kawo sanda a bayansa,

\par }{\QB amma leɓunan masu hikima kan tsare su.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{4}Inda ba shanu, wurin sa wa dabbobi abinci zai kasance ba kome,

\par }{\QB amma daga ƙarfin saniya ce yalwar girbi kan fito.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{5}Mashaidi na gaskiya ba ya ruɗu,

\par }{\QB amma mashaidin ƙarya kan baza ƙarairayi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{6}Mai ba’a kan nemi hikima amma ba ya samun kome,

\par }{\QB amma sani kan zo a sawwaƙe ga mai basira.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{7}Ka guji wawa,

\par }{\QB gama ba za ka sami sani a leɓunansa ba.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{8}Hikima masu la’akari shi ne su yi tunani a kan hanyoyinsu,

\par }{\QB amma wautar wawaye ruɗu ne.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{9}Wawaye kan yi ba’a a gyaran zunubi,

\par }{\QB amma fatan alheri yana samuwa a cikin masu aikata gaskiya.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{10}Kowace zuciya ta san ɓacin ranta,

\par }{\QB kuma babu wani dabam da zai yi rabon jin daɗinsa.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{11}Za a rushe gidan mugu,

\par }{\QB amma tentin mai aikata gaskiya zai haɓaka.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{12}Akwai hanyar da ta yi kamar tana daidai ga mutum,

\par }{\QB amma a ƙarshe takan kai ga mutuwa.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{13}Ko cikin dariya zuciya takan yi ciwo,

\par }{\QB kuma farin ciki kan iya ƙarasa a baƙin ciki.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{14}Marasa bangaskiya za su sami sakamako cikakke saboda hanyoyinsu,

\par }{\QB kuma mutumin kirki zai sami lada saboda nasa.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{15}Marar azanci kan gaskata kome,

\par }{\QB amma mai la’akari kan yi tunani game da matakinsa.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{16}Mai hikima kan ji tsoron
{\ND{Ubangiji}} ya kuma guji mugunta,

\par }{\QB amma wawa yana da girman kai yakan yi kome da garaje.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{17}Mutum mai saurin fushi yakan yi ayyukan wauta,

\par }{\QB akan kuma ƙi mai son nuna wayo.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{18}Marar azanci kan gāji wauta,

\par }{\QB amma mai la’akari kan sami rawanin sani.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{19}Masu mugunta za su rusuna a gaban masu kirki,

\par }{\QB mugaye kuma za su yi haka a ƙofofin adalai.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{20}Maƙwabta sukan gudu daga matalauta,

\par }{\QB amma masu arziki suna da abokai da yawa.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{21}Duk wanda ya rena maƙwabci ya yi zunubi,

\par }{\QB amma mai albarka ne wanda yake alheri ga mabukata.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{22}Ba waɗanda suke ƙulla mugunta sukan kauce ba?

\par }{\QB Amma waɗanda suke ƙulla abin da yake mai kyau sukan sami ƙauna da aminci.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{23}Duk aiki tuƙuru yakan kawo riba,

\par }{\QB amma zama kana surutu kan kai ga talauci kawai.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{24}Dukiyar masu hikima ita ce rawaninsu,

\par }{\QB amma wautar wawaye kan haifar da wauta ne kawai.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{25}Mashaidin gaskiya kan ceci rayuka,

\par }{\QB amma mashaidin ƙarya mai ruɗu ne.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{26}Duk mai tsoron
{\ND{Ubangiji}} yana da zaunannen mafaka,

\par }{\QB kuma ga ’ya’yansa zai zama mafaka.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{27}Tsoron
{\ND{Ubangiji}} shi ne maɓulɓular rai

\par }{\QB yakan juye mutum daga tarkon mutuwa.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{28}Yawan mutane shi ne ɗaukakar sarki,

\par }{\QB amma in ba tare da mabiya ba sarki ba kome ba ne.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{29}Mutum mai haƙuri yana da fahimi mai yawa,

\par }{\QB amma mai saurin fushi yakan nuna wautarsa a fili.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{30}Zuciya mai salama kan ba jiki rai,

\par }{\QB amma kishi kan sa ƙasusuwa su yi ciwo.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{31}Duk wanda ya zalunci matalauci ya zagi Mahaliccinsu ke nan,

\par }{\QB amma duk wanda ya yi alheri ga mabukata yana girmama Allah ne.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{32}Sa’ad bala’i ya auku, mugaye kan fāɗi,

\par }{\QB amma ko a mutuwa masu adalci suna da mafaka.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{33}Hikima tana a zuciyar mai azanci,

\par }{\QB kuma ko a cikin wawaye takan sa a santa.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{34}Adalci yakan ɗaukaka al’umma,

\par }{\QB amma zunubi kan kawo kunya ga kowane mutane.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{35}Sarki yakan yi murna a kan bawa mai hikima,

\par }{\QB amma bawa marar kunya kan jawo fushinsa.


\par }{\BB \par }


\PoetryChap{15}{\Q \VerseOne{1}Amsa da tattausar harshe kan kwantar da fushi,

\par }{\QB amma magana da kakkausan harshe kan kuta fushi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{2}Harshen mai hikima kan yi zance mai kyau a kan sani,

\par }{\QB amma bakin wawa kan fitar da wauta.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{3}Idanun
{\ND{Ubangiji}} suna a ko’ina,

\par }{\QB suna lura da masu aikata mugunta da masu aikata alheri.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{4}Harshen da ya kawo warkarwa shi ne itacen rai,

\par }{\QB amma harshe mai ƙarya kan ragargaza zuciya.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{5}Wawa yakan ƙi kulawa da horon da mahaifinsa yake masa,

\par }{\QB amma duk wanda ya yarda da gyara kan nuna azanci.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{6}Gidan adali yana da dukiya mai yawa,

\par }{\QB amma albashin mugaye kan kawo musu wahala.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{7}Leɓunan masu hikima sukan baza sani;

\par }{\QB ba haka zukatan wawaye suke ba.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{8}{\ND{Ubangiji}} yana ƙyamar hadayar mugaye,

\par }{\QB amma addu’ar masu aikata gaskiya kan sa ya ji daɗi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{9}{\ND{Ubangiji}} yana ƙin hanyar mugaye

\par }{\QB amma yana ƙaunar waɗanda suke neman adalci.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{10}Horo mai tsanani yana jiran duk wanda ya bar hanya;

\par }{\QB wanda ya ƙi gyara zai mutu.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{11}Mutuwa da Hallaka suna nan a fili a gaban
{\ND{Ubangiji}},

\par }{\QB balle fa zukatan mutane!


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{12}Mai yin ba’a yakan ƙi gyara;

\par }{\QB ba zai nemi shawara mai hikima ba.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{13}Zuciya mai farin ciki kan sa fuska tă yi haske,

\par }{\QB amma ciwon zuciya kan ragargaza rai.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{14}Zuciya mai la’akari kan nemi sani,

\par }{\QB amma bakin wawa wauta ce ke ciyar da shi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{15}Dukan kwanakin mutumin da ake danniya fama yake yi,

\par }{\QB amma zuciya mai farin ciki yana yin biki kullum.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{16}Gara a kasance da kaɗan da tsoron
{\ND{Ubangiji}}

\par }{\QB da a kasance da arziki mai yawa game da wahala.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{17}Gara a ci abincin kayan ganye inda akwai ƙauna

\par }{\QB da a ci kiwotaccen saniya inda ƙiyayya take.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{18}Mutum mai zafin rai kan kawo faɗa,

\par }{\QB amma mutum mai haƙuri kan kwantar da faɗa.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{19}An tare hanyar rago da ƙayayyuwa,

\par }{\QB amma hanyar mai aikata gaskiya buɗaɗɗiyar hanya ce.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{20}Ɗa mai hikima kan kawo farin ciki wa mahaifinsa,

\par }{\QB amma wawa yakan rena mahaifiyarsa.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{21}Wauta kan sa mutum marar azanci ya yi farin ciki,

\par }{\QB amma mai basira kan kiyaye abin da yake yi daidai.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{22}Shirye-shirye sukan lalace saboda rashin neman shawara,

\par }{\QB amma tare da mashawarta masu yawa za su yi nasara.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{23}Mutum yakan yi farin ciki a ba da amsar da take daidai,

\par }{\QB kuma ina misali a yi magana a lokacin da ya dace!


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{24}Hanyar rai na yin jagora ya haura wa masu hikima

\par }{\QB don ta kiyaye shi daga gangarawa zuwa kabari.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{25}{\ND{Ubangiji}} yakan rushe gidan mai girman kai

\par }{\QB amma yakan kiyaye iyakokin gwauruwa daidai.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{26}{\ND{Ubangiji}} yana ƙyamar tunanin mugaye,

\par }{\QB amma waɗanda suke da tunani masu tsabta yakan ji daɗinsu.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{27}Mutum mai haɗama kan kawo wahala ga iyalinsa,

\par }{\QB amma wanda yake ƙin cin hanci zai rayu.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{28}Zuciyar mai adalci takan auna amsoshinta,

\par }{\QB amma bakin mugu yakan fitar da mugunta.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{29}{\ND{Ubangiji}} yana nesa da mugaye

\par }{\QB amma yakan ji addu’ar adalai.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{30}Fuska mai fara’a takan kawo farin ciki ga zuciya,

\par }{\QB kuma labari mai daɗi na kawo lafiya ga ƙasusuwa.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{31}Duk wanda ya mai da hankali sa’ad da ake tsawata masa

\par }{\QB ba zai kasance dabam a cikin masu hikima ba.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{32}Duk waɗanda suka ƙi horon sun rena kansu ke nan,

\par }{\QB amma duk waɗanda sun yarda da gyara sukan ƙara basira.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{33}Tsoron
{\ND{Ubangiji}} yakan koya wa mutum hikima,

\par }{\QB kuma sauƙinkai kan zo kafin girmamawa.


\par }{\BB \par }


\PoetryChap{16}{\Q \VerseOne{1}Ga mutum ne shirye-shiryen zuciya suke,

\par }{\QB amma daga
{\ND{Ubangiji}} ne amshin harshe kan zo.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{2}Dukan hanyoyin mutum sukan yi kamar marar laifi ne gare shi,

\par }{\QB amma
{\ND{Ubangiji}} yakan auna manufofi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{3}Ka miƙa wa
{\ND{Ubangiji}} dukan abin da kake yi,

\par }{\QB shirye-shiryenka kuwa za su yi nasara.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{4}{\ND{Ubangiji}} yana yin kome domin amfaninsa,

\par }{\QB har ma da mugaye domin ranar masifa.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{5}{\ND{Ubangiji}} yana ƙyamar dukan zuciya mai girman kai.

\par }{\QB Ka tabbata da wannan. Ba za su kuɓuta daga hukunci ba.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{6}Ta wurin ƙauna da aminci akan yi kafarar zunubi;

\par }{\QB ta wurin tsoron
{\ND{Ubangiji}} mutum kan guji mugunta.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{7}Sa’ad da hanyoyin mutum sun gamshi
{\ND{Ubangiji}},

\par }{\QB yakan sa abokan gāban mutumin ma su zauna lafiya da shi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{8}Gara ka sami kaɗan ta hanyar adalci

\par }{\QB da sami riba mai yawa ta hanyar rashin gaskiya.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{9}’Yan Adam sukan yi shirye-shiryensu a zukatansu,

\par }{\QB amma
{\ND{Ubangiji}} ne yake da ikon cika matakansa.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{10}Leɓunan sarki kan yi magana kamar ta wurin ikon Allah,

\par }{\QB kuma bai kamata bakinsa ya yi kuskure a yanke shari’a ba.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{11}Ma’aunai da magwajin gaskiya daga
{\ND{Ubangiji}} ne;

\par }{\QB dukan ma’aunai da suke cikin jaka yinsa ne.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{12}Sarakuna suna ƙyamar abin da ba shi da kyau,

\par }{\QB gama an kafa kujerar sarauta ta wurin adalci ne.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{13}Sarakuna sukan ji daɗi leɓuna masu yin gaskiya;

\par }{\QB sukan darjanta mutumin da yake faɗin gaskiya.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{14}Fushin sarki ɗan saƙon mutuwa ne,

\par }{\QB amma mai hikima yakan faranta masa rai.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{15}Sa’ad da fuskar sarki ta haska, yana nufin rai ke nan;

\par }{\QB tagomashinsa yana kamar girgijen ruwa a bazara.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{16}Ya ma fi kyau ka sami hikima fiye da zinariya,

\par }{\QB ka zaɓi fahimi a maimakon azurfa!


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{17}Buɗaɗɗiyar hanyar masu aikata gaskiya kan guje wa mugunta;

\par }{\QB duk wanda yake lura da hanyarsa yakan lura da ransa.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{18}Girmankai yakan zo kafin hallaka,

\par }{\QB girman kai yakan zo kafin fāɗuwa.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{19}Gara ka zama ɗaya daga cikin matalauta masu sauƙinkai,

\par }{\QB da ka raba ganima da masu girman kai.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{20}Duk wanda ya mai da hankali ga umarni yakan yi nasara,

\par }{\QB kuma mai albarka ne wanda yake dogara ga
{\ND{Ubangiji}}.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{21}Akan ce da masu hikima a zuciya hazikai,

\par }{\QB kuma kalmomi masu daɗi kan inganta umarni.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{22}Fahimi shi ne maɓulɓular rai ga waɗanda suke da shi,

\par }{\QB amma wauta kan kawo hukunci ga wawaye.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{23}Zuciyar mai hikima kan bi da bakinsa,

\par }{\QB kuma leɓunansa kan inganta umarni.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{24}Kalmomi masu daɗi suna kama da kakin zuma,

\par }{\QB mai zaƙi ga rai da kuma warkarwa ga ƙasusuwa.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{25}Akwai hanyar da ta yi kamar daidai ga mutum,

\par }{\QB amma a ƙarshe takan kai ga mutuwa.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{26}Marmarin cin abinci yakan yi wa ɗan ƙodago aiki;

\par }{\QB yunwarsa kan sa ya ci gaba.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{27}Mutumin banza yakan ƙulla mugunta,

\par }{\QB kuma jawabinsa yana kama da wuta mai ƙuna.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{28}Fitinannen mutum yakan zuga tashin hankali,

\par }{\QB mai gulma kuma yakan raba abokai na kusa.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{29}Mutum mai tā-da-na-zaune-tsaye yakan ruɗi maƙwabcinsa

\par }{\QB ya kai shi a hanyar da ba ta da kyau.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{30}Duk wanda ya ƙyifce da idonsa yana ƙulla maƙarƙashiya ce;

\par }{\QB duk wanda ya murguɗa leɓunansa yana niyya aikata mugunta ke nan.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{31}Furfura rawani ne mai daraja;

\par }{\QB akan same ta ta wurin yin rayuwa ta adalci.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{32}Gara ka zama mai haƙuri da ka zama jarumi,

\par }{\QB ya fi kyau ka iya mallakar kanka fiye da mallakar birane.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{33}Akan jefa ƙuri’a a kan cinya,

\par }{\QB amma kowace shawara mai kyau daga
{\ND{Ubangiji}} ne.


\par }{\BB \par }


\PoetryChap{17}{\Q \VerseOne{1}Gara ka ci busasshen burodi da kwanciyar rai kuma shiru

\par }{\QB da ka je cin abinci a gidan da ke cike da biki amma da ɓacin rai.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{2}Bawa mai hikima zai yi mulki a kan da mai rashin kunya,

\par }{\QB kuma zai raba gādo kamar ɗaya daga cikin ’yan’uwansa.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{3}Ana gwajin azurfa da kuma zinariya da wuta,

\par }{\QB amma
{\ND{Ubangiji}} ne mai gwajin zuciya.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{4}Mugun mutum kan mai da hankali ga mugayen leɓuna;

\par }{\QB maƙaryaci yakan kasa kunne ga harshen ƙarairayi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{5}Duk wanda yake wa matalauta ba’a yana zagin Mahaliccinsu ne;

\par }{\QB duk wanda ya yi murna akan masifar da ta sami wani za a hukunta shi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{6}Jikoki rawanin tsofaffi ne,

\par }{\QB kuma iyaye su ne abin taƙamar ’ya’yansu.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{7}Leɓunan basira ba su dace da wawa ba,

\par }{\QB ya ma fi muni a ce mai mulki yana da leɓunan ƙarya!


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{8}Cin hanci kamar sihiri yake ga wanda yake ba da shi;

\par }{\QB ko’ina ya juye, yakan yi nasara.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{9}Duk wanda ya rufe laifi yana inganta ƙauna ne,

\par }{\QB amma duk wanda ya yi ta maimaita batu yakan raba abokai na kusa.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{10}Tsawata kan sa mutum ya koyi basira

\par }{\QB fiye da abin da wawa zai koya ko da an dūke shi sau ɗari.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{11}Mugayen mutane sukan kuta tawaye da Allah;

\par }{\QB za a aika manzo mutuwa a kansu.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{12}Gara a haɗu da beyar da aka ƙwace wa ’ya’ya

\par }{\QB fiye da a sadu da wawa cikin wautarsa.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{13}In mutum ya sāka alheri da mugunta,

\par }{\QB mugunta ba za tă taɓa barin gidansa ba.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{14}Farawar faɗa tana kamar ɓarkewa madatsar ruwa ne,

\par }{\QB saboda haka ka bar batun kafin faɗa ta ɓarke.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{15}Baratar da mai laifi a kuma hukunta mai adalci,

\par }{\QB {\ND{Ubangiji}} ya ƙi su biyu.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{16}Mene ne amfanin kuɗi a hannun wawa,

\par }{\QB da yake ba shi da sha’awar samun hikima?


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{17}Aboki yakan yi ƙauna a koyaushe,

\par }{\QB ɗan’uwa kuma, ai, don ɗaukar nawayar juna ne aka haife shi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{18}Mutumin da ba shi da azanci yakan ɗauki lamunin wani

\par }{\QB ya kuma ɗauki nauyin biyan basusuwan maƙwabci.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{19}Duk mai son faɗa yana son zunubi,

\par }{\QB duk wanda ya gina ƙofar shiga mai tsawo yana gayyatar hallaka.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{20}Mutum mai muguwar zuciya ba ya cin gaba;

\par }{\QB duk wanda yake da harshen ruɗu kan shiga wahala.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{21}Kasance da wawa kamar ɗa yakan kawo baƙin ciki

\par }{\QB babu farin ciki ga mahaifin wawa.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{22}Zuciya mai farin ciki magani ne mai kyau,

\par }{\QB amma bakin rai kan busar da ƙasusuwa.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{23}Mugun mutum yakan karɓa cin hanci a asirce

\par }{\QB don yă lalace yin adalci.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{24}Mutum mai basira kan kafa idonsa a kan hikima,

\par }{\QB amma idanun wawa suna a kan ƙarshen duniya.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{25}Da yake wawa yakan kawo baƙin ciki ga mahaifinsa

\par }{\QB da ɓacin rai ga wanda ya haife shi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{26}Ba shi da kyau a hukunta marar laifi,

\par }{\QB ko a bulale shugaba saboda mutuncinsu.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{27}Mutum mai sani yakan yi la’akari da amfani da kalmomi,

\par }{\QB mutum mai basira kuma natsattse ne.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{28}Ko wawa in bai buɗe bakinsa ba, za a zaci shi mai hikima ne,

\par }{\QB da kuma mai basira inda ya ƙame bakinsa.


\par }{\BB \par }


\PoetryChap{18}{\Q \VerseOne{1}Mutumin da ba ya abokantaka yakan nema ya cika burinsa ne kaɗai;

\par }{\QB yakan ƙi yarda da kowace maganar da take daidai.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{2}Wawa ba ya sha’awa ya sami fahimta

\par }{\QB amma abin da yake so ya yi kaɗai, shi ne ya ba da ra’ayinsa.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{3}Sa’ad da mugunci ya zo, reni ma kan zo,

\par }{\QB haka kuma sa’ad da kunya ta zo, shan kunya kan biyo.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{4}Kalmomin bakin mutum suna da zurfi kamar ruwaye,

\par }{\QB amma maɓulɓulan hikima rafi ne mai gudu.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{5}Ba shi da kyau ka yi wa mugu alheri

\par }{\QB ko ka hana wa marar laifi adalci.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{6}Leɓunan wawa kan jawo masa faɗa,

\par }{\QB bakinsa kuma kan gayyaci dūka.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{7}Bakin wawa lalatar da kansa yake yi

\par }{\QB leɓunansa kuma tarko ne ga ransa.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{8}Kalmomin mai gulma kamar abinci mai daɗi suke;

\par }{\QB sukan gangara zuwa can cikin gaɓoɓin mutum.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{9}Wanda yake ragwanci a aikinsa

\par }{\QB ɗan’uwa ne ga wanda yakan lalatar da abubuwa.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{10}Sunan
{\ND{Ubangiji}} hasumiya ce mai ƙarfi;

\par }{\QB masu adalci kan gudu zuwa wurinta don su zauna lafiya.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{11}Dukiyar masu arziki ita ce birninsu mai katanga;

\par }{\QB suna gani cewa ba za a iya huda katangar ba.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{12}Kafin fāɗuwarsa zuciyar mutum takan yi girman kai,

\par }{\QB amma sauƙinkai kan zo kafin girmamawa.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{13}Duk wanda yakan ba da amsa kafin ya saurara,

\par }{\QB wannan wauta ce da kuma abin kunya.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{14}Sa rai da mutum ke yi kan taimake shi sa’ad da yake ciwo,

\par }{\QB amma in ya karai, to, tasa ta ƙare.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{15}Zuciya mai la’akari kan nemi sani;

\par }{\QB kunnuwan mai hikima kan bincika don yă koya.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{16}Kyauta kan buɗe hanya wa mai bayarwa

\par }{\QB yakan kuma kai shi a gaban babban mutum.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{17}Wanda ya fara mai da jawabi yakan zama kamar shi ne mai gaskiya,

\par }{\QB sai wani ya fito ya yi masa tambaya tukuna.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{18}Jefa ƙuri’a kan daidaita tsakanin masu faɗa

\par }{\QB ta kuma ajiye masu faɗan a rabe.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{19}Ɗan’uwan da aka yi wa laifi ya fi birni mai katanga wuyan shiryawa,

\par }{\QB kuma faɗace-faɗace suna kama da ƙofofin ƙarfe na fada.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{20}Daga abin da baki ya furta ne cikin mutum kan cika;

\par }{\QB girbi daga leɓunansa kuma yakan ƙoshi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{21}Harshe yana da ikon rai da mutuwa,

\par }{\QB kuma waɗanda suke ƙaunarsa za su ci amfaninsa.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{22}Duk wanda ya sami mace ya sami abu mai kyau

\par }{\QB ya kuma sami tagomashi daga
{\ND{Ubangiji}}.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{23}Matalauci kan yi roƙo da taushi,

\par }{\QB amma mawadaci kan amsa da kakkausar murya.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{24}Mutum mai abokai masu yawa kan lalace,

\par }{\QB amma akwai abokin da yakan manne kurkusa fiye da ɗan’uwa.


\par }{\BB \par }


\PoetryChap{19}{\Q \VerseOne{1}Gara matalauci wanda yake marar laifi

\par }{\QB da wawa wanda leɓunansa masu ƙarya ne.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{2}Ba shi da kyau ka kasance da niyya babu sani,

\par }{\QB ko ka kasance mai garaje ka ɓace hanya.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{3}Wautar mutum kan lalatar da ransa,

\par }{\QB duk da haka zuciyarsa kan ba wa
{\ND{Ubangiji}} laifi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{4}Wadata kan kawo abokai da yawa,

\par }{\QB amma abokin matalauci kan bar shi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{5}Mai ba da shaidar ƙarya ba zai tafi babu hukunci ba,

\par }{\QB kuma duk wanda ya baza ƙarairayi ba zai kuɓuta ba.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{6}Kowa na ƙoƙari ya sami farin jini wurin mai mulki,

\par }{\QB kuma kowa na so a ce shi abokin mutumin nan mai yawan kyauta ne.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{7}’Yan’uwan matalauci sukan guje shi,

\par }{\QB balle abokansa, su ma za su guje shi.

\par }{\Q Ko da yake matalaucin yana binsu yana roƙo,

\par }{\QB ba zai sam su ba.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{8}Duk wanda ya sami hikima yana ƙaunar ransa;

\par }{\QB duka wanda yake jin daɗi fahimi kan ci gaba.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{9}Mai shaidar ƙarya ba zai tafi babu hukunci ba,

\par }{\QB kuma duk mai baza ƙarairayi zai hallaka.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{10}Bai dace da wawa ya yi rayuwa cikin jin daɗi ba,

\par }{\QB haka ya fi muni bawa ya yi mulki a kan sarki!


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{11}Hikimar mutum kan ba shi haƙuri;

\par }{\QB ɗaukakarsa ce ya ƙyale laifi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{12}Fushin sarki yana kama da rurin zaki,

\par }{\QB amma tagomashinsa yana kama da raba a kan ciyawa.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{13}Wawan yaro lalacin mahaifinsa ne,

\par }{\QB mace mai yawan faɗa tana kama da ɗiɗɗigar ruwa.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{14}Ana gādon dawakai da wadata daga iyaye ne,

\par }{\QB amma mace mai basira daga
{\ND{Ubangiji}} ne.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{15}Ragwanci kan jawo zurfin barci,

\par }{\QB mutum mai sanyin jiki kuma yana tare da yunwa.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{16}Duk wanda ya bi umarnai kan tsare ransa,

\par }{\QB amma duk wanda ya ƙi binsu zai mutu.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{17}Duk wanda yake kirki ga matalauta yana ba wa
{\ND{Ubangiji}} bashi ne,

\par }{\QB zai kuwa sami lada game da abin da ya yi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{18}Ka hori ɗanka, gama yin haka akwai sa zuciya;

\par }{\QB kada ka goyi baya lalacewarsa.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{19}Dole mai zafin rai yă biya tara;

\par }{\QB in ka fisshe shi sau ɗaya, to, sai ka sāke yin haka.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{20}Ka kasa kunne ga shawara ka kuma yarda da umarni,

\par }{\QB a ƙarshe kuwa za ka yi hikima.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{21}Da yawa ne shirye-shiryen zuciyar mutum,

\par }{\QB amma manufar
{\ND{Ubangiji}} ce takan cika.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{22}Abin da mutum yake sha’awa shi ne ƙauna marar ƙarewa;\FTNT{*}{{\FR 19:22 }{\FT{Ko kuwa
}}{\FQA{Haɗamar mutum ita ce rashin kunyarsa}}}

\par }{\QB gara ka zama matalauci da ka zama maƙaryaci.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{23}Tsoron
{\ND{Ubangiji}} yakan kai ga rai.

\par }{\QB Sa’an nan mutum ya sami biyan bukata, ba abin da zai cuce shi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{24}Rago kan sa hannunsa a kwano

\par }{\QB ba ya ma iya ɗaga shi ya kai bakinsa!


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{25}Ka bulale mai ba’a, marasa azanci kuwa za su yi la’akari;

\par }{\QB ka tsawata wa mai basira, zai kuwa ƙara sani.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{26}Duk wanda ya yi wa mahaifinsa fashi ya kuma kori mahaifiyarsa

\par }{\QB ɗa ne da kan kawo kunya da wulaƙanci.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{27}In ka daina jin umarni, ɗana,

\par }{\QB za ka kuwa kauce daga kalmomin sani.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{28}Mai shaidar da yake malalaci yana wa shari’a ba’a ne,

\par }{\QB bakin mugaye kuma na haɗiye mugunta.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{29}An shirya tara saboda masu ba’a ne,

\par }{\QB dūka kuma saboda bayan wawaye.


\par }{\BB \par }


\PoetryChap{20}{\Q \VerseOne{1}Ruwan inabi mai yin ba’a ne, barasa kuma mai rikici ne;

\par }{\QB duk wanda suka sa ya kauce marar hikima ne.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{2}Fushin sarki yana kama da rurin zaki;

\par }{\QB duk wanda ya sa shi fushi zai rasa ransa.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{3}Bangirma ne ga mutum ya guji faɗa,

\par }{\QB amma kowane wawa yana saurin yin faɗa.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{4}Rago ba ya noma a lokacin noma;

\par }{\QB saboda haka a lokacin girbi ba ya bukata samun kome.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{5}Manufofin zuciyar mutum zurfafan ruwaye ne,

\par }{\QB amma mutum mai basira yakan jawo su.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{6}Kowane mutum gani yake shi mai ƙauna marar ƙarewa ne,

\par }{\QB amma ina? Da ƙyar ka sami amintacce mutum guda.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{7}Mai adalci kan yi rayuwa marar abin zargi;

\par }{\QB masu albarka ne ’ya’yan da za su biyo bayansa.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{8}Sa’ad da sarki ya zauna kan kujerarsa don yă yi shari’a,

\par }{\Q yakan ga dukan mugunta da idanunsa.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{9}Wa zai iya cewa, “Na kiyaye zuciyata da tsarki;

\par }{\QB ni mai tsabta ne marar zunubi kuma”?


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{10}Ma’auni marar gaskiya da magwajin da ba daidai ba,

\par }{\QB {\ND{Ubangiji}} ya ƙi su duka.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{11}Akan san ƙananan yara ta ayyukansu,

\par }{\QB ana iya sani ko rayuwarsu amintattu ne, mai nagarta.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{12}Kunnuwan da suke ji da kuma idanun da suke gani,

\par }{\QB {\ND{Ubangiji}} ne ya yi su duka.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{13}Kada ka so barci in ba haka ba za ka talauce;

\par }{\QB ka zauna a faɗake za ka kuwa kasance da sauran abinci.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{14}“Kai, ya yi tsada, ya yi tsada!” In ji mai saya;

\par }{\QB sa’ad da ya tafi yana taƙama a kan ya iya ciniki.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{15}Zinariya akwai ta, lu’ulu’u kuma ga shi a yalwace,

\par }{\QB amma leɓunan da suke magana da sani suna da wuyan samu kamar duwatsu masu daraja.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{16}A karɓi rigunan wanda ya ɗauki lamunin baƙo;

\par }{\QB a riƙe shi jingina in ya yi shi don mace marar aminci.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{17}Abincin da aka samu ta hanyar zamba yakan zama da daɗi,

\par }{\QB amma mutum zai ƙarasa da baki cike da yashi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{18}Ka yi shirye-shirye ta wurin neman shawara;

\par }{\QB in kana yaƙi, ka sami bishewa.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{19}Mai gulma yakan lalace yarda;

\par }{\QB saboda haka ka guji mutum mai yawan surutu.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{20}In mutum ya zargi mahaifinsa ko mahaifiyarsa,

\par }{\QB fitilarsa za tă mutu a tsakiyar duhu.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{21}Gādon da aka samu da sauri a farkon farawa

\par }{\QB ba zai zama mai albarka a ƙarshe ba.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{22}Kada ka ce, “Zan rama wannan abin da aka yi mini!”

\par }{\QB Ka dogara ga
{\ND{Ubangiji}}, zai kuwa fisshe ka.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{23}{\ND{Ubangiji}} ya ƙi ma’aunin da ba daidai ba,

\par }{\QB da kuma magwajin da ba su gamshe shi ba.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{24}{\ND{Ubangiji}} ne yake bi da matakan mutum,

\par }{\QB Ta yaya wani zai fahimci hanyarsa?


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{25}Tarko ne ga mutum ya keɓe wani abu da ba tunani

\par }{\QB daga baya kuma ya yi la’akari da alkawarinsa.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{26}Sarki mai hikima yakan gane mugunta;

\par }{\QB ya hukunta su ba tausayi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{27}Fitilar
{\ND{Ubangiji}} kan bincika zuciyar mutum

\par }{\QB takan bincika lamirinsa.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{28}Ƙauna da aminci kan kiyaye sarki lafiya;

\par }{\QB ta wurin ƙauna sarautarsa za tă zauna a kafe.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{29}Ɗaukakar matasa maza ita ce ƙarfinsu,

\par }{\QB furfura ita ce darajar tsofaffi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{30}Naushi da rauni kan share mugunta,

\par }{\QB dūka kuma kan tsabtacce lamiri.


\par }{\BB \par }


\PoetryChap{21}{\Q \VerseOne{1}A hannun
{\ND{Ubangiji}} zuciyar sarki kamar ruwan rafi ne

\par }{\QB wanda yake bi da shi duk inda ya so.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{2}Mutum zai yi tunani hanyoyinsa daidai suke,

\par }{\QB amma
{\ND{Ubangiji}} yakan auna zuciya.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{3}Yin abin da yake daidai da kuma nagari

\par }{\QB {\ND{Ubangiji}} ya fi yarda da shi fiye da hadaya.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{4}Girmankai da fariya,

\par }{\QB su ne fitilar mugaye, wannan kuwa zunubi ne!


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{5}Shirye-shiryen mai aiki tuƙuru kan kai ga riba

\par }{\QB in kuwa ka cika gaggawa zai kai ga talauci.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{6}Dukiyar da aka samu ta wurin harshe mai yin ƙarya

\par }{\QB tarin tururi ne da kuma mugun tarko.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{7}Rikicin mugaye zai yi gāba da su,

\par }{\QB gama sun ƙi su yi abin da yake daidai.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{8}Hanyar mai laifi karkatacciya ce,

\par }{\QB amma halin marar laifi sukan aikata gaskiya.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{9}Gara a zauna a kusurwar rufin ɗaki

\par }{\QB da a zauna a gida ɗaya da mace mai fitina.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{10}Mugun mutum yakan zaƙu ya aikata mugunta;

\par }{\QB maƙwabcinsa ba ya samun jinƙai daga gare shi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{11}Sa’ad da aka hukunta mai ba’a marasa azanci suka yi wayo;

\par }{\QB sa’ad da aka yi wa mai hikima umarni yakan sami sani.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{12}Mai Adalci kan lura da gidan mugu

\par }{\QB kan kuma zama sanadin lalacin mugu.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{13}In mutum ya toshe kunnuwansa ga kukan matalauci,

\par }{\Q shi ma zai yi kukan neman taimako ba kuwa zai sami amsa ba.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{14}Kyautar da aka yi a asirce takan kwantar da fushi,

\par }{\QB kuma cin hancin da aka rufe a cikin riga kan tā da fushi mai tsanani.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{15}Sa’ad da aka yi adalci, yakan kawo farin ciki ga mai adalci

\par }{\QB amma fargaba ga masu aikata mugunta.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{16}Mutumin da ya kauce daga hanyar fahimi

\par }{\QB kan zo ga hutu a ƙungiyar matattu.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{17}Duk mai son jin daɗi zai zama matalauci;

\par }{\QB duk mai son ruwan inabi da mai ba zai taɓa zama mai arziki ba.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{18}Mugu kan zama abin fansa don adali,

\par }{\QB marar aminci kuma don mai aikata gaskiya.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{19}Gara a zauna a hamada

\par }{\QB da a zauna da mace mai fitina da kuma mugun hali.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{20}A gidan mai hikima akwai wuraren ajiya na abinci da mai masu kyau,

\par }{\QB amma wawa kan cinye duk abin da yake da shi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{21}Duk wanda ya nemi adalci da ƙauna

\par }{\QB kan sami rai, wadata da girmamawa.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{22}Mutum mai hikima kan fāɗa wa birnin jarumawa

\par }{\QB ya kuma rushe katangar da suka dogara a kai.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{23}Duk wanda yake lura da bakinsa da kuma harshensa

\par }{\QB kan kiyaye kansa daga masifa.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{24}Mai girmankai da kuma mai fariya, “Mai ba’a” ne sunansa;

\par }{\QB yana yin abubuwa da girmankai ainun.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{25}Marmarin rago zai zama mutuwarsa,

\par }{\QB domin hannuwansa sun ƙi su yi aiki.


\par }{\Q \VS{26}Dukan yini yana marmari ya sami ƙari,

\par }{\QB amma mai adalci yakan bayar hannu sake.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{27}Hadayar mugaye abin ƙyama ne,

\par }{\QB balle ma in aka kawo da mugun nufi!


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{28}Mai ba da shaidar ƙarya zai hallaka,

\par }{\QB kuma duk wanda ya saurare shi zai hallaka har abada.\FTNT{*}{{\FR 21:28 }{\FT{Ko kuwa
}}{\FQA{/ amma kalmomin mai biyayya za su ci gaba da kasancewa}}}


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{29}Mugun mutum kan yi tsayin daka,

\par }{\QB amma mai aikata gaskiya kan yi tunani a kan abin da yake yi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{30}Babu hikima, babu tunani, babu shirin

\par }{\QB da zai yi nasara a kan
{\ND{Ubangiji}}.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{31}Akan shirya doki domin ranar yaƙi,

\par }{\QB amma nasara tana ga
{\ND{Ubangiji}} ne.


\par }{\BB \par }


\PoetryChap{22}{\Q \VerseOne{1}An fi son suna mai kyau fiye da wadata mai yawa;

\par }{\QB tagomashi kuma ya fi azurfa ko zinariya.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{2}Mawadaci da matalauci suna da abu guda.

\par }{\QB {\ND{Ubangiji}} ne Mahaliccinsu duka.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{3}Mai basira kan ga damuwa tana zuwa yă nemi mafaka,

\par }{\QB amma marar azanci kan yi ta tafiya yă kuma sha wahala.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{4}Sauƙinkai da tsoron
{\ND{Ubangiji}}

\par }{\QB sukan kawo wadata da girmamawa da kuma rai.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{5}A hanyoyin mugu akwai kaya da tarko,

\par }{\QB amma duk wanda ya kiyaye ransa kan kauce musu.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{6}Ka hori yaro a hanyar da ya kamata yă bi,

\par }{\QB kuma sa’ad da ya tsufa ba zai bar ta ba.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{7}Mawadaci yakan yi mulki a kan matalauci,

\par }{\QB mai cin bashi kuwa bawan mai ba da bashi ne.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{8}Duk wanda ya shuka mugunta yakan girbe wahala,

\par }{\QB za a kuma hallaka sandar fushinsa.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{9}Mai bayarwa hannu sake shi kansa zai sami albarka,

\par }{\QB gama yakan raba abincinsa da matalauta.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{10}Ka hori mai ba’a, hatsaniya kuwa za tă yi waje;

\par }{\QB fitina da zargi kuma za su ƙare.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{11}Duk mai son tsabtar zuciya wanda kuma jawabinsa mai alheri ne

\par }{\QB zai zama aminin sarki.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{12}Idanun
{\ND{Ubangiji}} na lura da sani,

\par }{\QB amma yakan ƙi kalmomin marar aminci.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{13}Rago kan ce, “Akwai zaki a waje!”

\par }{\QB Ko kuma “Za a kashe ni a tituna!”


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{14}Bakin mazinaciya rami ne mai zurfi;

\par }{\QB duk wanda yake a ƙarƙashin fushin
{\ND{Ubangiji}} zai fāɗa a ciki.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{15}Wauta tana da yawa a zuciyar yara,

\par }{\QB amma sandar horo zai kore ta nesa da su.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{16}Duk wanda yake danne matalauta don yă azurta

\par }{\QB kuma duk wanda yake kyauta ga mawadata, dukansu kan talauta.


\par }{\MS Maganganu Masu Hikima

\par }{\SHB Faɗi 1
\par }
{\Q \VS{17}Ka kasa kunne ka kuma saurara ga maganganu masu hikima;

\par }{\QB ka yi amfani da abin da nake koyarwa,


\par }{\Q \VS{18}gama yana da daɗi sa’ad da ka kiyaye su a zuciyarka

\par }{\QB ka kuma kasance da su a shirye a leɓunanka.


\par }{\Q \VS{19}Domin dogarawarka ta kasance ga
{\ND{Ubangiji}},

\par }{\Q ina koya maka yau, har kai ma.


\par }{\Q \VS{20}Ban rubuta maka maganganu talatin ba,

\par }{\QB maganganun shawara da sani,


\par }{\Q \VS{21}ina koya maka gaskiya da kalmomin da za ka dogara a kai,

\par }{\QB saboda ka iya ba da amsa daidai

\par }{\QB ga duk wanda ya aike ka?


\par }{\SHB Faɗi 2
\par }
{\Q \VS{22}Kada ka zalunci matalauta a kan suna matalauta

\par }{\QB kada kuma ka ƙwari wanda ba shi da mai taimako a gaban shari’a,


\par }{\Q \VS{23}gama
{\ND{Ubangiji}} zai yi magana dominsu

\par }{\QB zai kuwa washe waɗanda suka washe su.


\par }{\SHB Faɗi 3
\par }
{\Q \VS{24}Kada ka yi abokantaka da mai zafin rai,

\par }{\QB kada ka haɗa kai da wanda ba shi da wuya ya yi fushi,


\par }{\Q \VS{25}in ba haka ba za ka koyi hanyoyinsa

\par }{\QB ka kuma sa kanka a tarko.


\par }{\SHB Faɗi 4
\par }
{\Q \VS{26}Kada ka zama mai ɗaukar lamuni

\par }{\QB ko ka ba da jingina saboda bashi;


\par }{\Q \VS{27}gama in ka kāsa biya

\par }{\QB za a ƙwace gadon da kake kwanciya a kai ma.


\par }{\SHB Faɗi 5
\par }
{\Q \VS{28}Kada ka matsar da shaidar kan iyakar

\par }{\QB da kakanninka suka kafa.


\par }{\SHB Faɗi 6
\par }
{\Q \VS{29}Kana ganin mutumin da yake da gwaninta a cikin aikinsa?

\par }{\QB Zai yi wa sarakuna hidima;

\par }{\QB ba zai yi hidima wa mutanen da ba su iya ba.




\par }\Chap{23}{\SHB Faɗi 7
\par }
{\Q \VerseOne{1}Sa’ad da ka zauna domin cin abinci da mai mulki,

\par }{\QB ka lura sosai da abin da yake gabanka,


\par }{\Q \VS{2}ka kuma sa wuƙa a maƙogwaronka

\par }{\QB in kai mai ci da yawa ne.


\par }{\Q \VS{3}Kada ka yi marmarin abincinsa mai daɗi

\par }{\QB gama wannan abinci ruɗu ne.


\par }{\SHB Faɗi 8
\par }
{\Q \VS{4}Kada ka gajiyar da kanka don ka yi arziki;

\par }{\QB ka kasance da hikimar dainawa.


\par }{\Q \VS{5}Da ƙyiftawar ido a kan wadata ta ɓace,

\par }{\QB gama tabbatacce sukan yi fikafikai

\par }{\QB sukan tashi sama kamar gaggafa.


\par }{\SHB Faɗi 9
\par }
{\Q \VS{6}Kada ka ci abincin mai rowa,

\par }{\QB kada ka yi marmarin abincinsa mai daɗi;


\par }{\Q \VS{7}gama shi wani irin mutum ne

\par }{\QB wanda kullum yana tunani game da tsadar abincin.\FTNT{*}{{\FR 23:7 }{\FT{Ko kuwa
}}{\FQA{gama yadda yake tunani a cikinsa, haka yake;
}}{\FT{Ko kuwa
}}{\FQA{gama yadda ya sa a bikin, haka yake}}}

\par }{\Q Zai ce maka, “Ci ka sha,”

\par }{\QB amma zuciyarsa ba ta tare da kai.


\par }{\Q \VS{8}Za ka yi amai ɗan abin da ka ci

\par }{\QB dukan daɗin bakinka kuwa zai tafi a banza.


\par }{\SHB Faɗi 10
\par }
{\Q \VS{9}Kada ka yi magana da wawa,

\par }{\QB gama zai yi wa maganar hikimarka ba’a.


\par }{\SHB Faɗi 11
\par }
{\Q \VS{10}Kada ka kawar da shaidar iyaka ta dā

\par }{\QB ko ka ɗiba gonar marayu,


\par }{\Q \VS{11}gama mai Kāriyarsu yana da ƙarfi;

\par }{\QB zai kuwa yi magana dominsu.


\par }{\SHB Faɗi 12
\par }
{\Q \VS{12}Ka mai da hankali ga umarni

\par }{\QB ka kuma kasa kunne ga kalmomin sani.


\par }{\SHB Faɗi 13
\par }
{\Q \VS{13}Kada ka bar yaro ba horo;

\par }{\QB in ka yi masa horo da sanda, ba zai mutu ba.


\par }{\Q \VS{14}Ka hukunta shi da sanda

\par }{\QB ka ceci ransa daga mutuwa.


\par }{\SHB Faɗi 14
\par }
{\Q \VS{15}Ɗana, in zuciyarka mai hikima ce,

\par }{\QB to, zuciyata za tă yi murna;


\par }{\Q \VS{16}cikin cikina zai yi farin ciki

\par }{\QB in leɓunanka suna maganar abin da yake daidai.


\par }{\SHB Faɗi 15
\par }
{\Q \VS{17}Kada ka bar zuciyarka tă yi ƙyashin masu zunubi,

\par }{\QB amma kullum tsoron
{\ND{Ubangiji}} za ka yi kishi.


\par }{\Q \VS{18}Tabbatacce akwai sa zuciya ta nan gaba dominka,

\par }{\QB kuma sa zuciyarka ba za tă zama a banza ba.


\par }{\SHB Faɗi 16
\par }
{\Q \VS{19}Ka saurara, ɗana, ka zama mai hikima,

\par }{\QB ka kafa zuciyarka a hanyar da take daidai.


\par }{\Q \VS{20}Kada ka haɗa kai da waɗanda suke shan ruwan inabi da yawa

\par }{\QB ko masu haɗama kansu da abinci,


\par }{\Q \VS{21}gama bugaggu da ruwan inabi da masu yawan ci sukan zama matalauta,

\par }{\QB gama jiri yakan yi musu sutura da tsummoki.


\par }{\SHB Faɗi 17
\par }
{\Q \VS{22}Ka kasa kunne ga mahaifinka, wanda ya ba ka rai,

\par }{\QB kada kuwa ka rena mahaifiyarka sa’ad da ta tsufa.


\par }{\Q \VS{23}Ka saye gaskiya kada kuwa ka sayar da ita;

\par }{\QB ka nemi hikima, horo da fahimi.


\par }{\Q \VS{24}Mahaifin adali yana da farin ciki sosai;

\par }{\QB duk wanda yake da ɗa mai hikima yakan ji daɗinsa.


\par }{\Q \VS{25}Bari mahaifinka da mahaifiyarka su yi murna;

\par }{\QB bari wadda ta haife ka tă yi farin ciki!


\par }{\SHB Faɗi 18
\par }
{\Q \VS{26}Ɗana, ka ba ni zuciyarka

\par }{\QB bari kuma idanunka su kiyaye hanyoyina,


\par }{\Q \VS{27}gama karuwa rami ne mai zurfi

\par }{\QB mace marar aminci matsattsiyar rijiya ce.


\par }{\Q \VS{28}Kamar ’yan fashi, takan kwanta tana jira

\par }{\QB tana kuma ninka rashin aminci a cikin maza.


\par }{\SHB Faɗi 19
\par }
{\Q \VS{29}Wa yake wayyo? Wa yake baƙin ciki?

\par }{\Q Wa yake neman fada? Wa yake gunaguni?

\par }{\QB Wa yake da raunuka ba dalili? Wa yake da jan idanu?


\par }{\Q \VS{30}Waɗanda suke daɗe suna shan ruwan inabi,

\par }{\QB waɗanda suke neman ƙoƙon damammen ruwan inabi.


\par }{\Q \VS{31}Kada ka ƙyifce ido a ruwan inabi sa’ad da ya yi ja,

\par }{\QB sa’ad da yana da kyan gani a cikin ƙwarya,

\par }{\QB sa’ad da yana gangarawa sumul a maƙogwaro!


\par }{\Q \VS{32}A ƙarshe yana sara kamar maciji

\par }{\QB da kuma dafi kamar gamsheƙa.


\par }{\Q \VS{33}Idanunka za su riƙa gane-gane,

\par }{\QB zuciyarka kuma za su riƙa tunani abubuwa masu rikitarwa.


\par }{\Q \VS{34}Za ka zama kamar wanda yake barci a tsakiyar tekuna,

\par }{\QB kwance a sama itacen jirgin ruwa.


\par }{\Q \VS{35}Za ka ce “Sun buge ni, amma ban ji ciwo ba!

\par }{\QB Sun daddoke ni, amma ba na jin zafinsa!

\par }{\Q Yaushe zan farka

\par }{\QB don in ƙara shan wani?”




\par }\Chap{24}{\SHB Faɗi 20
\par }
{\Q \VerseOne{1}Kada ka yi ƙyashin mugaye,

\par }{\QB kada ka yi sha’awar ƙungiyarsu;


\par }{\Q \VS{2}gama leɓunansu suna maganar tā-da-na-zaune-tsaye ne.


\par }{\SHB Faɗi 21
\par }
{\Q \VS{3}Ta wurin hikima ce ake gina gida,

\par }{\QB kuma ta wurin fahimi ake kafa ta;


\par }{\Q \VS{4}ta wurin sani ɗakunanta sukan cika

\par }{\QB da kyawawan kayayyaki masu daraja.


\par }{\SHB Faɗi 22
\par }
{\Q \VS{5}Mutum mai hikima yana da iko sosai,

\par }{\QB kuma mutum mai sani yakan ƙaru da ƙarfi;


\par }{\Q \VS{6}don yin yaƙi kana bukatar bishewa,

\par }{\QB kuma don ka yi nasara kana bukatar mashawarta masu yawa.


\par }{\SHB Faɗi 23
\par }
{\Q \VS{7}Hikima ta yi wa wawa nisa ƙwarai

\par }{\QB a cikin taro a ƙofar gari ba shi da ta cewa.


\par }{\SHB Faɗi 24
\par }
{\Q \VS{8}Duk mai ƙulla mugunta

\par }{\QB za a ɗauka shi mai kuta hargitsi ne.


\par }{\Q \VS{9}Makircin wawa zunubi ne,

\par }{\QB mutane kuma sukan yi ƙyamar mai ba’a.


\par }{\SHB Faɗi 25
\par }
{\Q \VS{10}In ba ka da ƙarfi a lokacin wahala,

\par }{\QB ka tabbatar kai marar ƙarfi ne sosai!


\par }{\Q \VS{11}Ka kuɓutar da waɗanda ake ja zuwa inda za a kashe su;

\par }{\QB ka riƙe waɗanda suke tangaɗi zuwa wajen yanka.


\par }{\Q \VS{12}In kuka ce, “Ai, ba mu san wani abu a kai wannan ba,”

\par }{\QB shi da yake awon ba shi da zuciyar ganewa ne?

\par }{\Q Shi da yake tsare ranka bai sani ba ne?

\par }{\QB Ba zai sāka wa kowane mutum bisa ga abin da ya aikata ba?


\par }{\SHB Faɗi 26
\par }
{\Q \VS{13}Ka sha zuma, ɗana, ka sha zuma gama tana da kyau;

\par }{\QB zuma daga kaki yana da zaƙi a harshenka.


\par }{\Q \VS{14}Ka kuma san cewa hikima tana da zaƙi ga rai;

\par }{\QB in ka same ta, akwai sa zuciya ta nan gaba dominka,

\par }{\QB kuma sa zuciyarka ba za tă zama a banza ba.


\par }{\SHB Faɗi 27
\par }
{\Q \VS{15}Kada ka kwanta kana fako kamar ɗan iska don ƙwace gidan adali,

\par }{\QB kada ka ƙwace masa wurin zama;


\par }{\Q \VS{16}gama ko da adali ya fāɗi sau bakwai, yakan tashi kuma,

\par }{\QB amma bala’i kan kwantar da mugaye.


\par }{\SHB Faɗi 28
\par }
{\Q \VS{17}Kada ka yi dariya sa’ad da abokin gāba ya fāɗi;

\par }{\QB sa’ad da ya yi tuntuɓe, kada ka yi farin ciki,


\par }{\Q \VS{18}in ba haka ba in
{\ND{Ubangiji}} ya gani ba zai amince ba

\par }{\QB ya kuma juye fushinsa daga gare shi.


\par }{\SHB Faɗi 29
\par }
{\Q \VS{19}Kada ka ji tsoro saboda masu mugunta

\par }{\QB ko ka yi ƙyashin mugaye,


\par }{\Q \VS{20}gama mugu ba shi da zuciya ta nan gaba,

\par }{\QB kuma fitilar mugaye za tă mutu.


\par }{\SHB Faɗi 30
\par }
{\Q \VS{21}Ka ji tsoron
{\ND{Ubangiji}} da kuma sarki, ɗana,

\par }{\QB kuma kada ka haɗa kai da masu tayarwa,


\par }{\Q \VS{22}gama za a tura waɗannan biyu zuwa hallaka nan da nan,

\par }{\QB kuma wa ya sani irin bala’in da za su iya kawowa?


\par }{\MS Ƙarin maganganun hikima

\par }{\PP \VS{23}Waɗannan ma maganganun masu hikima ne,

\par }{\Q Nunan sonkai a shari’a ba shi da kyau.


\par }{\Q \VS{24}Duk wanda ya ce wa mai laifi, “Ba ka da laifi”,

\par }{\QB mutane za su la’ance shi al’umma kuma za tă ce ba a san shi ba.


\par }{\Q \VS{25}Amma zai zama da lafiya ga duk waɗanda suka hukunta masu laifi,

\par }{\QB kuma babban albarka zai zo a kansu.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{26}Amsa da take ta gaskiya

\par }{\QB tana kamar sumba a leɓuna.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{27}Ka gama aikinka

\par }{\QB ka kuma shirya gonakinka;

\par }{\QB bayan haka, ka gina gidanka.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{28}Kada ka ba da shaida a kan maƙwabcinka ba tare da isashen dalili ba,

\par }{\QB ko ka yi amfani da leɓunanka ka yi ruɗu.


\par }{\Q \VS{29}Kada ka ce, “Zan yi masa kamar yadda ya yi mini;

\par }{\QB zan rama abin da wannan mutum ya yi mini.”


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{30}Na wuce cikin gonar rago,

\par }{\QB na wuce cikin gonar inabin mutumin da ba shi da azanci;


\par }{\Q \VS{31}ƙayayyuwa sun yi girma ko’ina,

\par }{\QB ciyayi sun rufe ƙasar,

\par }{\QB katangar duwatsu duk ta rushe.


\par }{\Q \VS{32}Na yi tunani a zuciyata

\par }{\QB na kuwa koyi darasi daga abin da na gani.


\par }{\Q \VS{33}Ɗan barci, ɗan gyangyaɗi,

\par }{\QB ɗan naɗin hannuwa don a huta,


\par }{\Q \VS{34}sai talauci ya shigo maka kamar ’yan fashi

\par }{\QB rashi kuma ya zo maka kamar mai hari.




\par }{\MS Ƙarin karin maganar Solomon

\par }\Chap{25}{\PP \VerseOne{1}Waɗannan ƙarin karin maganar Solomon ne waɗanda mutanen Hezekiya sarkin Yahuda suka tara.


\par }{\Q \VS{2}Ɗaukakar Allah ce a ɓoye batun;

\par }{\QB a bayyana batun kuwa ɗaukakar sarakuna ne.


\par }{\Q \VS{3}Kamar yadda sammai suna can bisa duniya kuma tana da zurfi,

\par }{\QB haka zukatan sarakuna suka wuce a bincika.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{4}Ka tace azurfa

\par }{\QB sai kayan su fito don maƙerin azurfa;


\par }{\Q \VS{5}ka cire mugaye daga gaban sarki,

\par }{\QB kursiyinsa kuwa zai kahu ta wurin adalci.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{6}Kada ka ɗaukaka kanka a gaban sarki,

\par }{\QB kada kuma ka nemi wa kanka wuri a cikin manyan mutane;


\par }{\Q \VS{7}gara ya ce maka, “Ka hauro nan,”

\par }{\QB da a ƙasƙantar da kai a gaban wani mai makami.

\par }{\BB \par }
{\Q Abin da ka gani da idanunka


\par }{\QB \VS{8}kada ka yi garaje kai ƙara a majalisa,

\par }{\Q gama me za ka yi a ƙarshe

\par }{\QB in maƙwabcinka ya ba ka kunya?


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{9}In kai da maƙwabcinka kuka yi gardama,

\par }{\QB kada ka tona asirin wani,


\par }{\Q \VS{10}in ba haka ba duk wanda ya ji zai kunyata ka

\par }{\QB ba za ka kuma taɓa rabuwa da wannan mummuna suna ba.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{11}Kalmar da aka faɗa daidai

\par }{\QB tana kamar zubin zinariyar da aka yi a mazubin azurfa.


\par }{\Q \VS{12}Kamar ’yan kunnen zinariya ko kuwa kayan ado na zinariya zalla

\par }{\QB haka yake da tsawatawar mai hikima ga kunne mai saurarawa.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{13}Kamar sanyin ƙanƙara a lokacin girbi

\par }{\QB haka ɗan saƙo mai aminci wanda aka aika;

\par }{\QB ya wartsakar da ran waɗanda suka aike shi.


\par }{\Q \VS{14}Kamar gizagizai da kuma iska marar ruwan sama

\par }{\QB haka mutumin da yake fariya a kan kyautan da ba ya bayarwa.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{15}Ta wurin haƙuri akan rinjaye mai mulki,

\par }{\QB magana mai hankali kan karye ƙashi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{16}In ka sami zuma, ka sha isashe kawai,

\par }{\QB in ya yi yawa, za ka yi amai.


\par }{\Q \VS{17}Kada ka cika ziyarar gidan maƙwabcinka

\par }{\QB yawan ganinka zai sa ya ƙi ka.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{18}Kamar sanda ko takobi ko kibiya mai tsini

\par }{\QB haka yake da mutumin da yake ba da shaidar ƙarya a kan maƙwabcinsa.


\par }{\Q \VS{19}Kamar haƙori mai ciwo ko yin tafiya da gurguwar ƙafa

\par }{\QB haka yake ga mai dogara da marasa aminci a lokacin wahala.


\par }{\Q \VS{20}Kamar wanda ya tuɓe riga a ranar da ake sanyi,

\par }{\QB ko kuwa kamar zuba ruwan tsami a kanwa,

\par }{\QB haka yake da mai rera waƙoƙi ga mai baƙin ciki.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{21}In abokin gābanka yana jin yunwa, ka ba shi abinci ya ci;

\par }{\QB in yana jin ƙishi, ka ba shi ruwa ya sha.


\par }{\Q \VS{22}Ta yin haka, za ka tara garwashin wuta mai ci a kansa,

\par }{\QB {\ND{Ubangiji}} kuma zai sāka maka.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{23}Kamar yadda iskar arewa kan kawo ruwan sama,

\par }{\QB haka jita-jita kan kawo fushi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{24}Gara a zauna a kusurwar rufin ɗaki

\par }{\QB da a zauna a gida ɗaya da mace mai fitina.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{25}Kamar ruwan sanyi ga ran da ya gaji

\par }{\QB haka yake da jin labari mai daɗi daga ƙasa mai nisa.


\par }{\Q \VS{26}Kamar rafi mai laka ko rijiyar da ta gurɓace

\par }{\QB haka yake da mai adalci wanda ya miƙa wuya ga mugaye.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{27}Ba shi da kyau ka sha zuma da yawa,

\par }{\QB haka ma ba shi da kyau ka nemi girma wa kanka.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{28}Kamar birni da katangarsa sun rushe

\par }{\QB haka yake da mutumin da ba ya iya danne fushinsa.




\par }\PoetryChap{26}{\Q \VerseOne{1}Kamar ƙanƙara a rani ko ruwan sama a lokacin girbi,

\par }{\QB haka girmamawa bai dace da wawa ba.


\par }{\QB \VS{2}Kamar gwara mai yawo ko alallaka mai firiya,

\par }{\QB haka yake da la’anar da ba tă dace tă kama ka ba take.


\par }{\Q \VS{3}Bulala don doki, linzami don jaki,

\par }{\QB sanda kuma don bayan wawaye!


\par }{\Q \VS{4}Kada ka amsa wa wawa bisa ga wautarsa,

\par }{\QB in ba haka ba kai kanka za ka zama kamar sa.


\par }{\Q \VS{5}Ka amsa wa wawa bisa ga wautarsa,

\par }{\QB in ba haka ba zai ga kansa mai hikima ne.


\par }{\Q \VS{6}Kamar datsewar ƙafafun wani ko shan dafi

\par }{\QB haka yake da a aika da saƙo ta hannun wawa.


\par }{\Q \VS{7}Kamar ƙafafun gurgun da suka yi laƙwas

\par }{\QB haka karin magana yake a bakin wawa.


\par }{\Q \VS{8}Kamar ɗaura dutse a majajjawa

\par }{\QB haka yake da girmama wawa.


\par }{\Q \VS{9}Kamar suƙar ƙaya a hannun wanda ya bugu

\par }{\QB haka karin magana yake a bakin wawa.


\par }{\Q \VS{10}Kamar maharbi wanda yake jin wa kowa rauni

\par }{\QB haka yake da duk wanda ya yi hayan wawa ko wani mai wucewa.


\par }{\Q \VS{11}Kamar yadda kare kan koma ga amansa,

\par }{\QB haka wawa kan maimaita wautarsa.


\par }{\Q \VS{12}Gwamma riƙaƙƙen wawa

\par }{\QB da mutum mai ganin kansa mai hikima ne.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{13}Rago yakan ce, “Akwai zaki a kan hanya,

\par }{\QB zaki mai faɗa yana yawo a tituna!”


\par }{\Q \VS{14}Kamar yadda ƙofa kan juya a ƙyaurensa,

\par }{\QB haka rago yake jujjuya a gadonsa.


\par }{\Q \VS{15}Rago kan sa hannunsa a kwano

\par }{\QB ba ya ma iya ɗaga shi ya kai bakinsa.


\par }{\Q \VS{16}Rago yana gani yana da hikima

\par }{\QB fiye da mutane bakwai da suke ba da amsa da dalilai a kan ra’ayinsu.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{17}Kamar wani da ya kama kare a kunnuwa

\par }{\QB haka yake da mai wucewa da ya tsoma baki a faɗan da ba ruwansa.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{18}Kamar yadda mahaukaci yake harbin

\par }{\QB cukwimai ko kibiyoyi masu dafi


\par }{\Q \VS{19}haka yake da mutumin da ya ruɗe maƙwabci

\par }{\QB sa’an nan ya ce, “Wasa ne kawai nake yi!”


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{20}In ba itace wuta takan mutu;

\par }{\QB haka kuma in ba mai gulma ba za a yi faɗa ba.


\par }{\Q \VS{21}Kamar yadda gawayi yake ga murhu, itace kuma ga wuta,

\par }{\QB haka mutum mai neman faɗa yake ga faɗa.


\par }{\Q \VS{22}Kalmomin mai gulma suna kama da burodi mai daɗi;

\par }{\QB sukan gangara can cikin cikin mutum.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{23}Kamar kaskon da aka dalaye da azurfar da ba a tace ba

\par }{\QB haka leɓuna masu mugun zuciya.


\par }{\Q \VS{24}Mai yin ƙiyayya yakan ɓoye kansa da maganar bakinsa,

\par }{\QB amma a cikin zuciyarsa yana cike da munafunci


\par }{\Q \VS{25}Ko da jawabinsa ya ɗauki hankali, kada ka gaskata shi,

\par }{\QB gama abubuwa ƙyama guda bakwai sun cika zuciyarsa.


\par }{\Q \VS{26}Wataƙila ya ɓoye ƙiyayyarsa da ƙarya,

\par }{\QB duk da haka za a tone muguntarsa a cikin taro.


\par }{\Q \VS{27}In mutum ya haƙa rami, shi zai fāɗi a ciki;

\par }{\QB in mutum ya mirgino dutse, dutsen zai mirgine a kansa.


\par }{\Q \VS{28}Harshe mai faɗin ƙarya yana ƙin waɗanda yake ɓata musu rai,

\par }{\QB daɗin baki kuma yakan aikata ɓarna.


\par }{\BB \par }


\PoetryChap{27}{\Q \VerseOne{1}Kada ka yi fariya a kan gobe

\par }{\QB gama ba san abin da ranar za tă kawo ba.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{2}Ka bar wani ya yabe ka, ba kai kanka ba;

\par }{\QB wani dabam, ba leɓunanka ba.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{3}Dutse yana da nauyi yashi kuma wahala ce,

\par }{\QB amma tsokanar wawa ta fi su duka nauyi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{4}Fushi mugun abu ne mai hallakarwa,

\par }{\QB amma wa zai iya tsaya a gaban kishi?


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{5}Gara tsawatawar da ake yi a fili

\par }{\QB da ƙaunar da ake yi a ɓoye.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{6}Za a iya amince da rauni daga aboki,

\par }{\Q amma abokin gāba ko da ya sumbace ka kada ka sake da shi!


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{7}Duk wanda ya ƙoshi da zuma, ba ya marmarinsa kuma

\par }{\Q amma wanda yake yunwa ko abin da yake da ɗaci ma zai ji shi da zaƙi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{8}Kamar tsuntsun da ya ɓace daga sheƙarsa

\par }{\QB haka yake da mutumin da ya bar gidansa.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{9}Man shafawa mai ƙanshi da kuma turare kan faranta zuciya,

\par }{\QB gaisuwar amini kuma takan fito daga shawarar kirki.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{10}Kada ka manta da abokinka da kuma abokin mahaifinka,

\par }{\QB kuma kada ka tafi gidan ɗan’uwanka sa’ad da masifa ta same ka,

\par }{\QB gara ka je wurin maƙwabci na kusa da ka je wurin ɗan’uwan da yake da nisa.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{11}Ka zama mai hikima, ɗana, ka kuma faranta mini zuciya;

\par }{\QB zan iya amsa kowace irin suƙar da wani zai yi mini.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{12}Mai basira kan hango hatsari ya kuma kauce,

\par }{\QB marar azanci zai yi ta kutsa kai ciki, daga baya ya yi da na sani.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{13}A karɓe rigunan wanda ya ɗauki lamunin baƙo;

\par }{\QB a riƙe shi jingina in ya yi shi don mace marar aminci.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{14}In mutum ya albarkaci maƙwabcinsa da murya mai ƙarfi da sassafe,

\par }{\QB za a ɗauka shi a matsayin la’ana.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{15}Mace mai fitina kamar

\par }{\QB ɗiɗɗigar ruwa take ba ƙaƙƙautawa;


\par }{\Q \VS{16}hana ta yana kamar yin ƙoƙari tsai da iska ne

\par }{\QB ko yin ƙoƙarin cafke mai a tafin hannunka.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{17}Kamar yadda ƙarfe kan wasa ƙarfe

\par }{\QB haka mutum kan koyi daga mutum.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{18}Duk wanda ya lura da itacen ɓaure, zai ci ’ya’yansa,

\par }{\QB kuma duk wanda ya lura da maigidansa za a girmama shi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{19}Kamar yadda ruwa kan nuna yadda fuska take,

\par }{\QB haka zuciyar mutum kan nuna irin mutumin.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{20}Mutuwa da Hallaka\FTNT{*}{{\FR 27:20 }{\FT{Da Ibraniyanci
}}{\FQA{Sheol da Abaddon}}} ba sa ƙoshi,

\par }{\QB haka idanun mutum ba sa ƙoshi da gani.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{21}Ana gwajin azurfa da kuma zinariya da wuta,

\par }{\QB amma akan gwada mutum ta wurin yabon da ya samu.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{22}Ko da ka daka wawa a turmi,

\par }{\QB kana daka shi kamar hatsi da taɓarya,

\par }{\QB ba za ka fid da wauta daga gare shi ba.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{23}Ka tabbata ka san lafiyar garken tumakinka,

\par }{\QB ka mai da hankali ga garken shanunka;


\par }{\Q \VS{24}domin dukiya ba ta dawwama har abada,

\par }{\QB ba a kuma kasance da rawani daga tsara zuwa tsara.


\par }{\Q \VS{25}Sa’ad da aka yanki ingirci sabon toho kuma ya bayyana

\par }{\QB aka kuma tattara ciyawa daga tuddai,


\par }{\Q \VS{26}gashin raguna za su tanada maka tufafi,

\par }{\QB za ka iya sayi gonaki masu kyau da kuɗin awaki.


\par }{\Q \VS{27}Za ka kasance da madarar awaki mai yawa

\par }{\QB don ka ciyar da kanka da kuma iyalinka

\par }{\QB ka kuma inganta bayinka mata.


\par }{\BB \par }


\PoetryChap{28}{\Q \VerseOne{1}Mugu yakan gudu ko babu wanda yake korarsa,

\par }{\QB amma adalai suna da ƙarfin hali kamar zaki.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{2}Sa’ad da ƙasa ta yi tayarwa, takan kasance da masu mulki da yawa,

\par }{\QB amma mai fahimi da sani kan mai da zaman lafiya.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{3}Mai mulkin da ya danne talakawa

\par }{\QB yana kama da ruwan saman da ya lalatar da hatsi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{4}Duk waɗanda ba sa bin doka yabon mugaye suke yi,

\par }{\QB amma waɗanda suke yin biyayya da doka suna gāba da mugaye ke nan.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{5}Mugaye ba su san gaskiya ba,

\par }{\QB amma waɗanda suke neman
{\ND{Ubangiji}} sun santa sosai.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{6}Gara matalauci wanda yake tafiya babu abin zargi

\par }{\QB da mai arziki wanda hanyoyinsa mugaye ne.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{7}Duk wanda ya kiyaye doka ɗa ne mai la’akari,

\par }{\QB amma wanda yake abokantaka da masu zari yakan jawo wa mahaifinsa kunya.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{8}Duk wanda ya tara dukiyarsa ta wurin ba da bashi da ruwan da ya wuce misali

\par }{\QB yana tara wa wani ne wanda zai yi wa talakawa alheri.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{9}In wani ya yi kunnuwa ƙashi ga doka

\par }{\QB ko addu’arsa ma abar ƙyama ce.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{10}Duk wanda ya jagorance masu aikata gaskiya a hanyar mugunta

\par }{\QB zai fāɗa cikin tarkonsa

\par }{\QB amma marasa abin zargi za su sami gādo mai kyau.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{11}Mai arziki zai yi zato shi mai hikima ne a ganinsa,

\par }{\QB amma matalauci mai basira ya fi shi sanin abin da yake daidai.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{12}Sa’ad da adalai suka yi nasara, kowa yakan yi biki;

\par }{\QB amma sa’ad da mugu ya samu shugabanci, mutane sukan yi ta ɓuya.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{13}Duk wanda ya ɓoye zunubansa ba ya taɓa cin nasara,

\par }{\QB amma duk wanda ya furta ya kuma ƙi su yakan sami jinƙai.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{14}Mai albarka ne mutumin da kullum yake jin tsoron Allah,

\par }{\QB amma duk wanda ya taurare zuciyarsa yakan shiga wahala.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{15}Kamar rurin zaki ko sanɗar beyar

\par }{\QB haka mugun mutum mai mulki a kan mutane marasa ƙarfi yake.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{16}Mugu mai mulki ba shi da azanci,

\par }{\QB amma duk wanda yake ƙin ƙazamar riba yakan yi tsawon rai.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{17}Mutumin da laifin kisa ya yi ta damunsa

\par }{\QB zai zama mai gudu don tsoro har mutuwa;

\par }{\QB kada wani ya taimake shi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{18}Duk wanda ya yi tafiya marar abin zargi zai zauna lafiya,

\par }{\QB amma duk wanda hanyoyinsa mugaye ne zai fāɗi nan da nan.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{19}Duk wanda ya nome gonarsa zai sami amfani a yalwace,

\par }{\QB amma duk wanda yake zaman banza zai zama matalauci a koyaushe.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{20}Mutum mai aminci zai cika da albarka,

\par }{\QB amma duk mai son yin arziki dare ɗaya zai sha hukunci.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{21}Nuna sonkai ba shi da kyau,

\par }{\QB duk da haka mutum zai aikata abin da ba daidai ba saboda ’yar ƙaramar rashawa.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{22}Mai rowa yana alla-alla ya yi arziki

\par }{\QB bai san cewa talauci ne ke jiransa ba.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{23}Duk wanda ya tsawata wa wani mutum zai sami yabo a ƙarshe

\par }{\QB fiye da wanda yake mai daɗin baki.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{24}Duk wanda ya yi wa mahaifin ko mahaifiyarsa sata

\par }{\QB ya kuma ce, “Ai, ba laifi ba ne”

\par }{\QB abokin mai hallakarwa ne shi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{25}Mai haɗama yakan jawo tā-da-na-zaune-tsaye,

\par }{\QB amma duk wanda ya dogara ga
{\ND{Ubangiji}} zai yi nasara.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{26}Duk mai dogara ga kansa wawa ne,

\par }{\QB amma duk wanda yake tafiya da hikima zai zauna lafiya.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{27}Duk wanda yake bayarwa ga matalauta ba zai rasa kome ba,

\par }{\QB amma duk wanda bai kula da su ba yana samu la’ana masu yawa.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{28}Sa’ad da mugu ya samu shugabanci, mutane sukan yi ta ɓuya;

\par }{\QB amma sa’ad da mugu ya hallaka, adali kan ci gaba cikin arziki da lafiya.


\par }{\BB \par }


\PoetryChap{29}{\Q \VerseOne{1}Mutumin da ya ci gaba da taurinkai bayan an kwaɓe shi

\par }{\QB ba da daɗewa ba zai hallaka ba makawa.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{2}Sa’ad da masu adalci suke cin nasara, mutane kan yi farin ciki

\par }{\QB sa’ad da mugaye suke mulki, mutane kan yi nishi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{3}Duk mai ƙaunar hikima kan kawo wa mahaifinsa farin ciki,

\par }{\QB amma wanda yake ma’amala da karuwai kan lalatar da dukiyarsa.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{4}Ta wurin yin adalci sarki kan sa ƙasa tă yi ƙarƙo

\par }{\QB amma duk mai haɗama don cin hanci kan rushe ƙasar.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{5}Duk wanda yake wa maƙwabcinsa daɗin baki

\par }{\QB yana sa wa ƙafafunsa tarko ne.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{6}Mugun mutum tarko ne ta wurin zunubinsa,

\par }{\QB amma mai adalci zai iya rera ya kuma yi murna.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{7}Masu adalci sun damu game da adalci don talakawa,

\par }{\QB amma mugaye ba su da wannan damuwa.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{8}Masu ba’a kan kuta faɗa a birni,

\par }{\QB amma masu hikima sukan kwantar da fushi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{9}In mai hikima ya je wurin shari’a da wawa,

\par }{\QB wawa kan yi ta fushi yana ta dariya, ba kuwa za a sami salama ba.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{10}Masu kisankai sukan ƙi mutum mai mutunci

\par }{\QB su kuma nema su kashe mai aikata gaskiya.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{11}Wawa yakan nuna fushinsa a fili,

\par }{\QB amma mai hikima kan kanne fushinsa.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{12}In mai mulki yana sauraran ƙarairayi,

\par }{\QB dukan ma’aikatansa za su zama mugaye.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{13}Matalauci da azzalumi suna da wannan abu ɗaya.

\par }{\QB {\ND{Ubangiji}} ne yake ba dukansu gani.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{14}In sarki yana hukunta talakawa da adalci

\par }{\QB kursiyinsa kullum zai kasance lafiya.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{15}Sandar gyara kan ba da hikima,

\par }{\QB amma yaron da aka bari ba horo kan jawo kunya ga mahaifiyarsa.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{16}Sa’ad da mugaye suke cin nasara, haka zunubi zai yi ta ƙaruwa,

\par }{\QB amma masu adalci za su ga fāɗuwar waɗannan mutane.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{17}Ka hori ɗanka, zai kuwa ba ka salama;

\par }{\QB zai ba ka farin cikin da kake so.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{18}Inda ba wahayi, mutane kan kangare;

\par }{\QB amma masu albarka ne waɗanda suke kiyaye doka.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{19}Ba a yi wa bawa gyara ta wurin magana kawai;

\par }{\QB ko da ya fahimta ma, ba zai kula ba.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{20}Ka ga mutum mai yin magana da garaje?

\par }{\QB To, gara a sa zuciya ga wawa da a sa zuciya gare shi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{21}In mutum ya yi wa bawansa shagwaɓa tun yana yaro,

\par }{\QB zai jawo baƙin ciki a ƙarshe.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{22}Mutum mai cika fushi yakan tā da faɗa,

\par }{\QB mai zafin rai kuma kan yi zunubai masu yawa.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{23}Fariyar mutum kan jawo masa ƙasƙanci

\par }{\QB amma mai sauƙinkai kan sami girmamawa.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{24}Duk wanda yake abokin ɓarawo abokin gāban kansa ne;

\par }{\QB yana jin sa yana ta rantsuwa, amma bai isa ya ce kome ba.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{25}Jin tsoron mutum tarko ne,

\par }{\QB amma duk wanda ya dogara ga
{\ND{Ubangiji}} zai zauna lafiya.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{26}Mutane sukan nemi samun farin jini daga wurin sarki,

\par }{\QB amma daga wurin
{\ND{Ubangiji}} ne mutum kan sami adalci.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{27}Masu adalci suna ƙyamar masu rashin gaskiya;

\par }{\QB mugaye sukan yi ƙyamar masu aikata gaskiya.




\par }{\MS Maganganun Agur

\par }\Chap{30}{\PP \VerseOne{1}Maganganun Agur ɗan Yake, magana ce horarriya.\FTNT{*}{{\FR 30:1 }{\FT{Ko kuwa
}}{\FQA{Yake na Massa}}}

\par }{\Q Wannan mutum ya furta wa Itiyel da kuma ga Ukal,


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{2}“Ni ne mafi jahilci a cikin mutane;

\par }{\QB ba ni da fahimi irin na mutum.


\par }{\Q \VS{3}Ban koyi hikima ba,

\par }{\QB ba ni kuma da sani game da Mai Tsarkin nan,


\par }{\Q \VS{4}Wane ne ya taɓa haura zuwa sama ya dawo?

\par }{\QB Wane ne ya tattara iska a tafin hannuwansa?

\par }{\Q Wane ne ya nannaɗe ruwaye a cikin rigarsa?

\par }{\QB Wane ne ya kafa dukan iyakokin duniya?

\par }{\Q Mene ne sunansa, da kuma sunan ɗansa?

\par }{\QB Faɗa mini in ka sani!


\par }{\BB \par }
{\BB \par }
{\Q \VS{5}“Kowace maganar Allah ba ta da kuskure;

\par }{\QB shi ne garkuwa ga waɗanda suke neman mafaka daga gare shi.


\par }{\Q \VS{6}Kada ka ƙara ga maganarsa,

\par }{\QB in ba haka ba zai tsawata maka ya kuma nuna kai maƙaryaci ne.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{7}“Abu biyu ina roƙonka, ya
{\ND{Ubangiji}};

\par }{\QB kada ka hana ni kafin in mutu.


\par }{\Q \VS{8}Ka kawar da ƙarya da kuma ƙarairayi nesa da ni;

\par }{\QB kada ka ba ni talauci ko arziki,

\par }{\QB amma ka ba ni abincina na yini kaɗai.


\par }{\Q \VS{9}In ba haka ba, zan wadace in ƙi ka

\par }{\QB har in ce, ‘Wane ne
{\ND{Ubangiji}}?’

\par }{\Q Ko kuwa in zama matalauci in yi sata

\par }{\QB ta haka in kunyata sunan Allahna.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{10}“Kada ka baza ƙarairayi game da bawa ga maigidansa,

\par }{\QB in ba haka ba, zai la’ance ka, za ka kuwa sha wahala a kan haka.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{11}“Akwai waɗanda sukan zagi mahaifinsu

\par }{\QB ba sa kuma sa wa mahaifiyarsu albarka;


\par }{\Q \VS{12}waɗanda sukan ɗauka su tsarkaka ne a ganinsu

\par }{\QB alhali kuwa ƙazamai ne su;


\par }{\Q \VS{13}waɗanda kullum idanunsu masu kallon reni ne,

\par }{\QB waɗanda kallon da suke yi na daurin gira ne;


\par }{\Q \VS{14}waɗanda haƙoransu takuba ne

\par }{\QB waɗanda kuma muƙamuƙansu tarin wuƙaƙe ne

\par }{\Q don su cinye matalauta daga duniya

\par }{\QB da kuma mabukata daga cikin mutane.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{15}“Matsattsaku tana da ’ya’ya mata biyu.

\par }{\QB Suna kuka suna cewa, ‘Ba ni! Ba ni!’

\par }{\BB \par }
{\LI “Akwai abubuwa uku da ba sa taɓa ƙoshi,

\par }{\LIB guda huɗu ba sa taɓa cewa, ‘Ya isa!’


\par }{\LIC \VS{16}Kabari, mahaifar da ba ta haihuwa,

\par }{\LIC ƙasa, wadda ba ta taɓa ƙoshi da ruwa,

\par }{\LIC da kuma wuta, wadda ba ta taɓa cewa ‘Ya isa!’


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{17}“Idon da yake yi wa mahaifi ba’a,

\par }{\QB wanda yake wa mahaifiya dariyar rashin biyayya,

\par }{\QB hankakin kwari za su ƙwaƙule masa ido,

\par }{\QB ungulai za su cinye su.


\par }{\BB \par }
{\LI \VS{18}“Akwai abubuwa uku da suke ba ni mamaki,

\par }{\LIB abubuwa huɗu da ba na iya fahimtarsu,


\par }{\LIC \VS{19}yadda gaggafa take firiya a sararin sama,

\par }{\LIC yadda maciji yake tafiya a kan dutse,

\par }{\LIC yadda jirgin ruwa yake tafiya a teku,

\par }{\LIC da kuma sha’ani tsakanin namiji da ’ya mace.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{20}“Ga yadda mazinaciya take yi.

\par }{\QB Takan ci ta share bakinta

\par }{\QB ta ce, ‘Ban yi wani abu marar kyau ba.’


\par }{\BB \par }
{\LI \VS{21}“Akwai abubuwa uku da duniya kan yi rawan jiki,

\par }{\LIB abubuwa huɗu da ba ta iya jurewa,


\par }{\LIC \VS{22}bawan da ya zama sarki,

\par }{\LIC wawan da ya ƙoshi da abinci,


\par }{\LIC \VS{23}macen da ba a ƙauna wadda ta sami miji,

\par }{\LIC da kuma baiwar da ta ɗauki matsayin uwargijiyarta.


\par }{\BB \par }
{\LI \VS{24}“Akwai abubuwa huɗu a duniya da suke ƙanana,

\par }{\LIB duk da haka suna da hikima ƙwarai.


\par }{\LIB \VS{25}Kyashi halittu ne da ba su da ƙarfi sosai,

\par }{\LIC duk da haka suna ajiyar abincinsu da rani;


\par }{\LIB \VS{26}remaye halittu ne da ba su da ƙarfi sosai,

\par }{\LIC duk da haka sukan yi gidajensu a duwatsu;


\par }{\LIB \VS{27}fāra ba su da sarki,

\par }{\LIC duk da haka suna tafiya tare bisa ga girma;


\par }{\LIB \VS{28}ana iya kama ƙadangare da hannu,

\par }{\LIC duk da haka akan same shi a fadodin sarakuna.


\par }{\BB \par }
{\LI \VS{29}“Akwai abubuwa uku da suke jan jiki da kuma taƙama a tafiyarsu

\par }{\LIB abubuwa huɗu waɗanda suke kwarjini da taƙama a tafiyarsu,


\par }{\LIC \VS{30}zaki mai ƙarfi a cikin namun jeji, wanda ba ya ratse wa kowa;


\par }{\LIC \VS{31}zakara mai taƙama,

\par }{\LIC da bunsuru,

\par }{\LIC da kuma sarki mai sojoji kewaye da shi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{32}“In ka yi wauta ka kuma ɗaukaka kanka,

\par }{\QB ko kuwa wani yana ƙulla maka mugunta,

\par }{\QB ka dāfa hannunka a bisa bakinka!


\par }{\Q \VS{33}Gama kamar yadda kaɗaɗɗen madara takan kawo mai,

\par }{\QB murɗa hanci kuma takan sa a yi haɓo,

\par }{\QB haka tsokanar fushi takan kawo faɗa.”




\par }{\MS Maganganun Sarki Lemuwel

\par }\Chap{31}{\PP \VerseOne{1}Maganganun Sarki Lemuwel, magana ce horarriya\FTNT{*}{{\FR 31:1 }{\FT{Ko kuwa
}}{\FQA{na Lemuwel sarkin Massa, waɗanda}}} mahaifiyarsa ta koya masa,


\par }{\Q \VS{2}“Ka saurara, ya ɗana! Ka saurara, ɗan cikina!

\par }{\QB Ka saurara, ya ɗan amshin addu’ata!\FTNT{†}{{\FR 31:2 }{\FT{Ko kuwa
}}{\FQA{/ amsar addu’o’ina}}}


\par }{\Q \VS{3}Kada ka ba da ƙarfinka a kan mata,

\par }{\QB ƙarfinka ga waɗanda suka hallaka sarakuna.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{4}“Ba na sarakuna ba ne, ya Lemuwel,

\par }{\QB ba na sarakuna ba ne su sha ruwan inabi,

\par }{\QB ba na masu mulki ba ne su yi marmarin barasa,


\par }{\Q \VS{5}don kada su sha su manta da abin da doka ta umarta,

\par }{\QB su hana wa waɗanda aka danne hakkinsu.


\par }{\Q \VS{6}A ba da barasa ga waɗanda suke cikin halin ƙaƙa naka yi,

\par }{\QB ruwan inabi ga waɗanda suke cikin wahala;


\par }{\Q \VS{7}bari su sha su manta da talaucinsu

\par }{\QB kada kuma su ƙara tunawa da ɓacin ransu.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{8}“Yi magana domin bebaye,

\par }{\QB domin hakkin dukan waɗanda suke naƙasassu.


\par }{\Q \VS{9}Yi magana a kuma yi shari’ar adalci;

\par }{\QB a tsare hakkin talakawa da masu bukata.”


\par }{\MS Maganar ƙarshe. Mace Mai Halin Kirki

\par }{\Q \VS{10}\FTNT{‡}{{\FR 31:10 }{\FT{Ayoyi 10-31 suna bin juna layi-layi, kowace aya na farawa da harufan Ibraniyanci bi da bi.}}} Wa yake iya samun mace mai halin kirki?

\par }{\QB Darajarta ta fi ta lu’ulu’ai.


\par }{\Q \VS{11}Mijinta yana da cikakken amincewa da ita

\par }{\QB kuma ba ya rasa wani abu mai daraja.


\par }{\Q \VS{12}Takan yi masa alheri ba mugunta ba,

\par }{\QB dukan kwanakin ranta.


\par }{\Q \VS{13}Takan zaɓi ulu da lilin

\par }{\QB ta yi ta saƙa da hannuwanta da farin ciki.


\par }{\Q \VS{14}Ita kamar jirgin ’yan kasuwa ne

\par }{\QB tana kawo abincinta daga nesa.


\par }{\Q \VS{15}Takan farka tun da sauran duhu;

\par }{\QB ta tanada wa iyalinta abinci

\par }{\QB ta kuma shirya wa ’yan matan gidanta ayyukan da za su yi.


\par }{\Q \VS{16}Takan lura da gona sosai ta kuma saye ta;

\par }{\QB daga abin da take samu na kuɗin shiga take shuka gonar inabi.


\par }{\Q \VS{17}Takan himmantu tă yi aikinta tuƙuru;

\par }{\QB hannuwanta suna da ƙarfi domin ayyukanta.


\par }{\Q \VS{18}Takan tabbata akwai riba a kasuwancinta,

\par }{\QB kuma fitilarta ba ya mutuwa da dare.


\par }{\Q \VS{19}Da hannunta take riƙe abin kaɗi

\par }{\QB ta kuma kama abin saƙa da yatsotsinta.


\par }{\Q \VS{20}Takan marabci talakawa

\par }{\QB takan kuma taimaki masu bukata.


\par }{\Q \VS{21}Sa’ad da ƙanƙara ta fāɗi, ba ta jin tsoro saboda gidanta;

\par }{\QB gama dukansu suna da tufafi masu kauri.


\par }{\Q \VS{22}Takan yi wa gadonta kayan shimfiɗa;

\par }{\QB tufafinta kuma na lilin ne mai laushi na shunayya.


\par }{\Q \VS{23}Ana girmama mijinta a ƙofar shiga birni

\par }{\QB inda yakan zauna a cikin dattawan gari.


\par }{\Q \VS{24}Takan yi riguna na lilin ta sayar;

\par }{\QB takan kuma sayar wa ’yan kasuwa da ɗamara.


\par }{\Q \VS{25}Ƙarfi da mutunci su ne suturarta;

\par }{\QB za tă iya yin dariyar kwanaki masu zuwa.


\par }{\Q \VS{26}Tana magana da hikima,

\par }{\QB kuma umarnai mai aminci yana a harshenta.


\par }{\Q \VS{27}Tana lura da sha’anin gidanta

\par }{\QB kuma ba ta cin abincin ƙyuya.


\par }{\Q \VS{28}’Ya’yanta sukan tashi su ce da ita mai albarka;

\par }{\QB haka mijinta ma, yakan kuma yabe ta yana cewa,


\par }{\Q \VS{29}“Mata da yawa suna yin abubuwan yabo,

\par }{\QB amma ke kin fi su duka.”


\par }{\Q \VS{30}Kayan tsari yana ruɗu, kyau kuma kan shuɗe;

\par }{\QB amma mace mai tsoron
{\ND{Ubangiji}} abar yabo ce.


\par }{\Q \VS{31}Ka ba ta ladar da ya dace tă samo wa kanta,

\par }{\QB bari kuma ayyukanta su kawo mata yabo a ƙofar shiga birni.

\par }