\NormalFont\ShortTitle{Ruth}

{\MT Ruth

\par }{\IS Hay Aat Ten Liblu

\par }{\IP {\EM{Hay Nangitudo' eten Liblu:}} mid mapto' ya hi Samuel.

\par }{\IP {\EM{Hay Nangitud'an Samuel eten Liblu:
}} nan Hudyu.

\par }{\IP {\EM{Hay Pohdon nan Ngadan ten Liblun Ibaga:}} nan niyibbaan.

\par }{\IP {\EM{Hay Gutud hi Nangitud'anan ten Liblu:
}} hidin numbattanan di 1075 B.C. hi engganah din 1035 B.C. Hiyah ne gutud di huhuwis an numpapto' ad Israel, ya mid pay di a'alidan mumpumpapto'.

\par }{\IP {\EM{Hay Teman ten Liblu:
}} hay na'at hinan ohan babain iMoab an hi Ruth an niddum hinan patad Jesu Kristu.

\par }{\IP {\EM{Hay Outline ten Liblu:}}

\par }{\IO Hay aat di GUTUD Ruth (1:1)

\par }{\IO Hay aat di NANGAHAWAAN Ruth (1:2-4) — ni'yahawa ay Mahlon

\par }{\IO Hay aat di AꞋUMUꞋUTUN Ruth (1:5)

\par }{\IO Hay aat di ABUNAG Ruth (1:6-22)

\par }{\IO Hay aat di TAMUN Ruth (2:1-23)

\par }{\IO Hay aat di NIꞋYENGHAAN Ruth (3:1-18) — ay Boaz

\par }{\IO Hay aat di NUMBENTANAN Ruth (4:1-13)

\par }{\IO Hay aat di HOLAG Ruth (4:14-21) — hi Obed

\par }{\IO Hay aat di PATAD Ruth (4:18-21) — hi Perez hi engganan David.



\par }\ChapOne{1}{\SH Hay Ni'hituwan da Elimelek an Hina"amad Moab
\par }
{\PP \VerseOne{1}Hidin hopapnah numpapto'an di huhuwis ya wada han batel eden babluy ad Judah. Ya wada han lala'in iBethlehem,\FTNT{*}{{\FR 1:1 }{\FT{Hay pohdon ten babluy an ibaga ya
}}{\FT{{\EM{nan babluy hi awadan nan tinapay}}. Mu mattig an waday batel hidid Bethlehem, at mid di tinapayda!}}} ya nan ahawana, ya nan duwan linala'in imbabaluyda ya nakakda ta immuyda ni'hitud Moab.

\VS{2}Ya hay ngadan nan lala'i ya hi Elimelek,\FTNT{†}{{\FR 1:2 }{\FT{Hay pohdonan ibaga ya
}}{\FT{{\EM{hi Apo Dios ya ali'}}.}}} ya hi ahawana ya hi Naomi,\FTNT{‡}{{\FR 1:2 }{\FT{Hay pohdonan ibaga ya
}}{\FT{{\EM{pohod}}.}}} ya nan duwan imbabaluyna ya da Mahlon\FTNT{§}{{\FR 1:2 }{\FT{Hay pohdonan ibaga ya
}}{\FT{{\EM{nakapuy}}.}}} ay Kilion.\FTNT{*}{{\FR 1:2 }{\FT{Mid nanginnilah pohdonan ibaga.}}} Ya nalpudah nan holag Ephrath an iBethlehem hidid Judah, ya ni'hitudad Moab hi enggana.


\par }{\PP \VS{3}Ya hidin awadandad Moab ya natoy hi Elimelek an ahawan Naomi ta na'angang da Naomi ya nan duwan linala'in imbabaluyda.

\VS{4}Ya ni'yahawa nan imbabaluynah nan iMoab an hay ngadanda ya da Orpah\FTNT{†}{{\FR 1:4 }{\FT{Hay pohdonan ibaga ya
}}{\FT{{\EM{bagang}}.}}} ay Ruth.\FTNT{‡}{{\FR 1:4 }{\FT{Hay pohdonan ibaga ya
}}{\FT{{\EM{pi'ligwaan}}.}}}\FTNT{§}{{\FR 1:4 }{\FT{Bahaom nan Deut. 23:3 ta innilaom hi un mabalin an ahawaon nan Hudyu nan iMoab.}}}\FTNT{*}{{\FR 1:4 }{\FT{Hay amataguna ya hidin 1200-1150 B.C.}}} At nunhitudah dih himpuluh tawon.

\VS{5}Ya awni ya natoy da Mahlon ay Kilion, at un anggay hi Naomi hi na'angang.


\par }{\SH Hay Numbangngadan Naomi ay Ruth ad Bethlehem
\par }
{\PP \VS{6}Ya ninomnom Naomi an mumbangngad ad Judah, ya nitnud nan duwan binabain inapunah nan babluy ad Moab ti dengngolnan winagahan Apo Dios nan tataguna an wada mahkay di ma'an hidi.

\VS{7}At nakakdah nan babluy ta inipluydad Judah, mu hidin awadandah nan dalan

\VS{8}ya inalin Naomi hinan duwan binabain inapunay, “Onaynah un ayu mumbangngad hinan o'ommodyun binabai! At hi Apo Dios di okod an manalimun ya bumadang ay da'yun umat hinan ma"aphod an inatyuh nan a'ahawayu ya ha"in!

\VS{9}Ya hi Apo Dios di okod ay da'yu ta mi'yahawa ayu ta way pamilyayu!” Ya inungnguna dida.

\par }{\PP Ya nunnaud an ma'akkilada,

\VS{10}ya alyondan hiyay, “Adi da'mi pumbangngadon ta mi'yali amin he"ah nan umayam hinan awadan nan i'ibbam!”


\par }{\PP \VS{11}Mu tembal Naomi an inalinay, “Mumbangngad ayun imbabaluy'u ti anaad ta pohdonyun mi'yali? Ti undan mabalin ta munhabia' goh ta umimbaluya' ta way ahawaonyu?

\VS{12}Mumbangngad ayun imbabaluy'u ti na'in'innaa' hi un alyon unna' goh mangahawa! Ya ta"on unna' damdama mangahawad ugwan ta wada ay di imbabaluy'uh linala'i

\VS{13}ya undan mabalin damdama ta hohoddonyu ta engganay unda umilog? Ya undan ammuna ya pimmawah pangahawaanyu? Inilayun naligat di umat hina, at un ayuat ni' mumbangngad hinan babluyyu ti impaligligata' ay Apo Dios! At adi ayu mitnud ti na'alligat di nitagua' ya un nan nitaguanyu!”


\par }{\PP \VS{14}Ya ma'akkilada goh. Mu hi Orpah ya inungngunah Naomi, ya immanamut. Mu hi Ruth ya adi ahan mihapitan.


\par }{\SH Hay Adi Pamhodan Ruth an Makak ay Naomi
\par }
{\PP \VS{15}Ya inalin Naomi ay hiyay, “Tigom han agim an numbangngad hinan awadan di i'ibbana ya nan Diosna, at hiyanan unudom nan agim!”


\par }{\PP \VS{16}Mu tembal Ruth an inalinay, “Adia' ni' pumbangngadon ay he"a ta nan umayam ya hiya goh aya', ta nan punhituwam ya hiya goh pi'hituwa', ya nan tatagun i'ibbam ya dida goh i'ibba', ya nan Dios an dayawom ya Hiya goh dayawo'.

\VS{17}Ya nan babluy an atayam ya hiya goh ataya' ya ilubu'a'. Ya undan adi nunheglay pummoltan Apo Dios ay ha"in hi un namag ya tinaynan da'a ti awni ta hay atayantay punhiyananta!”

\VS{18}Ya unat goh ininnilan Naomi an adi mihapitan hi Ruth at nonong ya dimminong.


\par }{\PP \VS{19}At didan duwa ya intuluydan immuy ta engganay dinatngandad Bethlehem. Ya unat goh dimmatongda ya manoh'a nan tatagun dida, ya inalin din binabaiy, “Undan hiyah teh Naomi?”


\par }{\PP \VS{20}Ya inalinan diday, “Adia' ngadnan hi Naomi ta ngadnana' hi Mara\FTNT{†}{{\FR 1:20 }{\FT{Hay pohdonan ibaga ya
}}{\FT{{\EM{pait}}. (Bahaom nan footnote di Ruth 1:2 ta innilaom di pohdon nan ngadan Naomi an ibaga.)}}} ti nan nidugah di abalinanan Dios\FTNT{‡}{{\FR 1:20 }{\FT{Unu hi El-Shaddai.}}} ya nunnaud di nangipalungdayaanan ha"in!

\VS{21}Ti din nakaka' eten babluy ya ma"aphod di nitagua', ya ten hay pumbangngada' ya na"appuhi ahan! At undan ngadnana' hi Naomi? An ten hi Apo Dios ya din'uga', at nunheglay nunlungdayaa'!”


\par }{\PP \VS{22}At heden numbangngadan da Naomi ya nan inapuna an hi Ruth an iMoab hi nalpuwandah nan babluy ad Moab ta immatamdad Bethlehem ya hiyay nete"aan di boto' hi barle an umat hi paguy.




\par }\Chap{2}{\SH Hay Nangamungan Ruth hinan Na'iwangan an Paguy hi Payaw Boaz
\par }
{\PP \VerseOne{1}Hi Naomi ya wada han lala'in tulang din ahawanan hi Elimelek an adangyan an hay ngadana ya hi Boaz.\FTNT{*}{{\FR 2:1 }{\FT{Hay pohdonan ibaga ya
}}{\FT{{\EM{nidugah di abalinan Apo Dios}}.}}}

\VS{2}Ya hi Ruth an iMoab ya inalinan Naomi di, “Abulutom ni' an umuya' hi payaw an mangalah nan nalugoy an nagah an iniwangan nan mumboto' ta un'unudo' nan mangiyabulut hinan pangngala' hinan iniwangana.”\FTNT{†}{{\FR 2:2 }{\FT{Inyuldin Apo Dios ta iwangan nan mumboto' nan udumnan nalagu ta alan nan nun'awotwot (Lev. 19:9-10; 23:22; Deut. 24:19-22).}}}

\par }{\PP Ya tembalna an inalinay, “Ta"on ya immuy'an imbaluy'u.”

\VS{3}At immuy hi Ruth hinan payaw an mangalah nan nagah an iniwangan din numboto'. Ya nihippul an hiyah de payaw Boaz an tulang Elimelek.


\par }{\PP \VS{4}Ya unat goh palpaliwan ya naluh di algaw ya wadah Boaz an nalpud Bethlehem. Ya inalinah nan immuy numpumboto' di, “Hi Apo Dios ni' di munwagah ay da'yu!”

\par }{\PP Ya tembaldan inaliday, “Umat ni' goh an hi Apo Dios di munwagah ay he"a!”


\par }{\PP \VS{5}Ya inalin Boaz hinan nangipapto' hinan numpumboto' di, “Ngadan ne han babai?”


\par }{\PP \VS{6}Ya tembal nan nangipapto' hinan numpumboto' an inalinay, “Hiya ya iMoab an nitnud ay Naomi hidin numbangngadanah tuh nalpuwanad Moab.

\VS{7}Ya immalin nangibagah un mabalin an alana nan iniwangan nan numpumboto', at inyabulut'u. Ya ente"anah din helhelong an nantonantong hinan barle an agguy nun'eb'eblay ta engganad ugwan ya un mun'eblay hi na'amtang.”


\par }{\SH Hay Nangigohgohan Boaz ay Ruth
\par }
{\PP \VS{8}At immuy hi Boaz ay Ruth, ya inalinan hiyay, “Imbaluy'u, donglom tun ibaga'. Onaynah unmu inaynayun an miyun'unud hitun binabain mumboto' ta adim nomnomon an umuy hinan payaw nan udumnan tatagu.

\VS{9}At tigom nan umayanda, ya nitnud'an dida, at pinadana' nan mangipapto' hinan linala'i ta mi'id atondan he"ah nappuhi. Ya gulat ta ma'uwaw'a ya immuy'a uminum hinan pannuman an hinagubda.”


\par }{\PP \VS{10}Ya nunluung hi Ruth hinan luta, ya inalinan Boaz di, “Munyamana' ay he"a ti ta"on unna' bunag mu impattigmuy ama'ma'ullaymu!”


\par }{\PP \VS{11}Ya tembal Boaz an inalinay, “Oo, ti dengngol'u nan maphod an ina'inatmun inam an hi Naomi an nete"ah natayan din ahawam, ya impa'innilada goh an tinaynam da amam ay inam ya nan ni'babluyam ta ni'yali'ah tun ta"on hi agguymu in'innila nan aat di tataguh tu.

\VS{12}Ya hi Apo Dios an dayawon di holag Israel ni' di okod an mangidat hi lagbum an dumalat nan inatmun mange'gon hinan odolmun Hiya.”


\par }{\PP \VS{13}Ya inalin Ruth di, “Nidugah ahan di homo'mun ha"in, Apu, ti gunna' al'alu'on, ya mun'am'amlonga' hinan maphod an hinapitmu an ta"on unna' ahan na'ampa ya un nan tagalam!”


\par }{\PP \VS{14}Ya hidin nangananda ya inalin Boaz ay Ruth di, “Umali'a ta me"an'ah tinapay ta pi'hiwhiwmuh nan bayah.”

\par }{\PP At immuy an ne"an hinan mumboto', ya indat Boaz di onona ta engganay nabhug, ya waday inangangnah nan nidat.

\VS{15}At unat goh nalpah an nanganda ya immuy goh an nangalah nan na'iwangan, ya pinadanan goh Boaz din mumboto' an inalinay, “Ta"on un ummal hinan nagah hinan way nipatangan di bento'yu ya adiyu ipawa.

\VS{16}Ya immu'nuh ayuh nan nabto', ya nun'ipatangyu an paddungnay unyu inaliwan ta pi'yalana. Ya adiyu ihingal hiya.”


\par }{\SH Hay Na'innilaan di Nitulangandan Boaz
\par }
{\PP \VS{17}At hi Ruth ya inyal'algawnan nangun'unud an nangalah nan na'iwangan ta engganah un nahdom. Ya unat goh enelekna din inamungnan barle ya nahuluk hi himpulu ta duway halub hi ado'olna.

\VS{18}At innalnay enelekna, ya immanamut, ya tinnig Naomi an hi inana nan do'ol an inamungna. Ya inukatna goh din inangangnan ma'an, ya indatnan Naomi.


\par }{\PP \VS{19}Ya inalin Naomi di, “Hay immuymu nuntamuan ad ugwan an algaw, ya hay ad payaw? Hi Apo Dios di munwagah enen tagun nammo' ay he"a!”

\par }{\PP At imbagan Ruth di ad payaw hi nangamunganah nan barle, ya inalinay, “Hay ngadan han tagun ad payaw hi immuy'u nangngalan ya hi Boaz.”


\par }{\PP \VS{20}Ya inalin Naomi hinan inapunay, “Hi Apo Dios di munwagah enen lala'i ti agguyna indinong an gun mangipattig hi ama'ahhimo'nah nan tatagun matagu unu nan natoy!” Ya intuluy Naomi an himmapit an inalinay, “Henen tagu ya neheggon di nitulangan tu'u, at hiyay ohah nan mibilang hi mangipapto'\FTNT{‡}{{\FR 2:20 }{\FT{Unu bumaliw ti hiyay bumaliw hinan probleman di ohan tulangna. Heten tagu ya opat di tamuna: (1) Ta elo'na ta ahawan di aginan lala'in natoy hi un mid di holagda ya ta nan holagda ya mibilang hinan holag aginan natoy (Deut. 25:5-10), ya (2) ta mumbayad hinan lutan inla'un nan nawotwot an tulangna ta olom ya mipabangngad ay hiyan nawotwot (Lev. 25:25-28), ya (3) ta mumbayad hinan luma'uh nan ohan tulangna ta adina ituluy di ahimbutna (Lev. 25:47-49), ya (4) ta dapopon ya patayon nan tagun pimmatoy hinan ohan tulangna (Num. 35:19-21).}}} ay ditu'u.”


\par }{\PP \VS{21}Ya tembal Ruth an inalinay, “Hay ma"aphod goh hi imbagana ya inalinay, Inaynayunmun mangngal hinan na'iwangan an miyun'unud'a ta engganay un malpah di boto"u.”


\par }{\PP \VS{22}Ya tembal Naomi an inalinay, “Maphod hi un'a mi'yuy hinan binabain mumboto' ti ini ya umuy'ah nan nob'on an payaw ya way aton nan linala'in he"ah nappuhi!”


\par }{\PP \VS{23}At inaynayun mah Ruth an mangun'unud hinan binabain pumbot'on Boaz ta engganah un nalpah di boto' di barle ya nan wheat. At ninaynayun di niddumanan inan ahawana.




\par }\Chap{3}{\SH Hay Nangiplanuan Naomi ta Malhin hi Ruth
\par }
{\PP \VerseOne{1}Wa han ohan algaw ya inalin Naomi ay Ruth di, “Ipadah'un mannig hi ahawaom ta waday punhituwam, ya waday mangipapto' ay he"a.

\VS{2}Manomnommuh Boaz an tulang tu'un immuymu ni'bo'laan hi nangun'unudam hinan binabain bimmo'la? At donglom tun ibaga' ti ad ugwan an mahdom ya umuy hi Boaz an mumpa'elek hinan barle.

\VS{3}At hay atom ya umuy'a mun'amoh, ya inamyudam di odolmuh nan lanan maphod di hunghungna, ya nan ma"ap'aphod an lubung di ilubungmu ya un'a umuy hinan way pun'elekana. Mu adi'a mipatpattig ay Boaz ta awni ta malpah an mangan.

\VS{4}Ya hi'imom di ayna olo'an ta wa adya ta nimogmog di ello'na ya inul'ullaymun lu'yahan di hu'ina, ya nolo"a.\FTNT{*}{{\FR 3:4 }{\FT{Hay kulugon nan do'do'ol an kimmulug ya mid ah implanun Naomi ta agay'ayan Ruth hi Boaz ta olom ya molo'da ti hay planuna ya anggay ya ta waday timpun Ruth an mangibagan Boaz hi un mabalin an ahawaona hiya ti hiyah ne tamun nan neheggon di nitulangana. Ya manu ay kulugondah ne ti adida ahan abuluton an nan ma"aphod an balahang an hi Ruth ya abulutonay lumihog. Mu kulugon nan udum an gapu ta ugalin nan udumnan putan umuy hinan pun'elekan hi mahdom (ti hiyah ne awadan nan linala'in mun'adug hinan enelekda) at inyunnud Naomi nan nappuhin ugalida ta olom ya agay'ayan Ruth hi Boaz, ta olom ya ahawaona hiya. Ya makulug nin nan netob ti ta"on un makulug an ma"aphod an balahang hi Ruth mu itang di inilanah aat nan Uldin Apo Dios, at agguyna inila nin an mapaniaw hi un way ag'agan molo'. Ya ta"on un hi Naomi ya inilana ahan di aat ten Uldin mu tagwan an agguy nahamad di punnomnomana.}}} At ibaagnay atom.”


\par }{\PP \VS{5}Ya tembal Ruth an inalinay, “Ato' an amin di hinapitmu.”


\par }{\SH Hay Immayan Ruth an Nannig ay Boaz
\par }
{\PP \VS{6}Ya immuy hi Ruth hinan pun'elekan Boaz, at inatna din inalin Naomi ay hiya.

\VS{7}Ya unat nalpah an nangan hi Boaz ya maphod di punle'nana, at immuy nolo' hinan wadan di barle an enelekna. Ya unat goh wan nimogmog di ello'na ya inul'ullay Ruth an neheggon, ya linu'yahanay hu'ina, ya ne'yelo'.

\VS{8}Ya hidin limmabi ya numpeggeng hi Boaz, ya manoh'a ti tinnignan waday babain nolo' hinan way hu'ina!


\par }{\PP \VS{9}Ya inalin Boaz ay hiyay, “Hay ngadanmu?”

\par }{\PP Ya tembalnan inalinay, “Ha"in hi Ruth an tagalam. He"a ya neheggon di nitulangam ay da'mi, at okod'an mumpapto'\FTNT{†}{{\FR 3:9 }{\FT{Unu bumaliw.}}} ay ha"in ta mihukat'ah din amunaom an din inahawa'.”


\par }{\PP \VS{10}Ya tembal Boaz an inalinay, “Hi Apo Dios di munwagah ay he"an dumalat nan pangibilangam hinan nahamad an nunhina"amaan tu'u, ti bo'on hay ungan adangyan unu nawotwot di pohdom, at hiyah ne mangipattig hi aat di anahamadmu!

\VS{11}Ya adi'a numanomnom ti dengngol an amin nan tataguy anahamad di aatmu, at ato' an amin di pohdom.

\VS{12}Immannung an neheggon di nitulangam ay ha"in, mu waday nehegheggon hi nitulang ay he"a ya un ha"in, ya mid mapto' ya hiyay mamhod an mangipapto'\FTNT{‡}{{\FR 3:12 }{\FT{Unu bumaliw.}}} ay he"a.

\VS{13}At adi'a ni' umanamut ad ugwan an nahdom ta hi maweet ya mi'hapita' enen lala'i ta adya pohdonan hiyay mangipapto'\FTNT{§}{{\FR 3:13 }{\FT{Unu mamaliw.}}} ay he"a ya maphod. Mu adina ay ya ihapata' ay Apo Dios an adi matmattoy an ha"in di mangat, at immannung an pohdo' he"an ahawaon! At ad ugwan ya molo"a ta nangamung hi helhelong.”


\par }{\SH Hay Nangidatan Boaz hi Barle ay Ruth
\par }
{\PP \VS{14}At inayun mah Ruth an nolo' hinan way hu'in Boaz. Mu unat goh wan mun'awawa'ah ya bimmangon ti agguy penhod Boaz an waday manginnilah immayan Ruth eden nahdom.

\VS{15}Ya inalin goh Boaz ay hiyay, “Nan gottap di lubungmuy ebe'lagmun iyap'ap.” At inat Ruth din inalin Boaz. Ya imbu'yag Boaz henen umuy hi duwampulu ta tuluy halub an elek ya unna badangan an mamto', ya impi'agtuna ta inyanamut Ruth hi abungda.


\par }{\PP \VS{16}Ya unat goh wan dimmatong ya imbaganan Naomi nan na'ana'at. Ya inulgud Ruth an amin ay inana nan nunhappitanandan Boaz ya nan inatnan hiya.

\VS{17}Ya intuluynan nun'ulgud an inalinay, “Inalin goh Boaz ay ha"in di, Alam heten duwampulu ta tuluy halub an elek ti nappuhih un'a umanamut an mangiw'iwadya.”


\par }{\PP \VS{18}Ya inalin Naomi di, “Unta hodon di punhahapitananda ti inila' an munhahapit da Boaz ta nangamung di ipanuhanad ugwan an algaw.”




\par }\Chap{4}{\SH Hay Nangahawaan Boaz ay Ruth
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ya nunti'id hi Boaz hi awadan nan a'ap'apun di babluydad Bethlehem, ya ni'yibun ay didah nan pantaw nan babluy. Ya unat goh na'amtang ya wadan naluh din lala'in pohdon Boaz an pi'hapitan an neheggon di nitulangana ay Elimelek ya un hiya. Ya inayaganan ni'yibun ay hiya, ya inabulutna.

\VS{2}Ya inayagana goh di himpuluh linala'i ta diday mangihtiguh nan mapuhpuh.

\VS{3}Ya inalinan den lala'in nitulanganay, “Hi Naomi an numbangngad an nalpud Moab ya nen epla'na din lutan han tulangtan hi Elimelek.

\VS{4}Ya ten ninomnom'un ipa'innilan he"ah te ti he"ay nehegheggon di nitulangana ya un ha"in. At pohdom ay ya polo'om ti ten wah tuda tun nun'anomnoman an me'edngol an mangihtigu. Mu adim ay ya impa'innilam ay ha"in ti mi'id inila' hi udum an nehegheggon di nitulanganan dida ya un he"a.”

\par }{\PP Ya tembal din lala'i, ya inalinay, “Polo'o' mah.”


\par }{\PP \VS{5}Ya inalin Boaz di, “At umat ay hinan polo'om nan lutan Naomi ya mahapul an iyahawam hi Ruth an din balun iMoab. Ta wada ay di imbaluyyu ya ta hiyay mamoltan hinan luta, ya ta minaynayun di ngadan Elimelek an hina"ama.”


\par }{\PP \VS{6}Ya alyon din lala'iy, “Umat ay hina ya adi' polo'on ti polo'o' ay ya mahapul an middum di imbaluy Ruth hinan imbabaluy'uh mamoltan hinan luta'.”


\par }{\PP \VS{7}(Hay ugalin di holag Israel hidin nadnoy hi un waday lutah mepla' ya mahapul an luh'upon nan mamla' di hapatusna, ya indatnah nan pinumla' ta hiyay panginnilaan nan na'amung an nalpah an nahahapit.\FTNT{*}{{\FR 4:7 }{\FT{Deut. 25:7-10 (bahaom nan footnote di Deut. 25:10).}}})

\VS{8}Ya unat goh inalin din lala'i an hi Boaz di mamla' hidin payaw ya innayunan linuh'up din hapatusna ta indatnan Boaz.


\par }{\PP \VS{9}Ya inalin Boaz hinan a'ap'apu ya nan udum an ni'yamung di, “Da'yuy ihtiguh nan namla'a' ay Naomi hinan lutan da Elimelek, ya hi Kilion, ya hi Mahlon.

\VS{10}Ya umat goh an ahawao' hi Ruth an iMoab an din ahawan Mahlon. Ta way imbaluymi ay ya ta hanat din nami'id an ahawana ta hiyay mamoltan hinan luta, ya ta minaynayun di ngadan da Elimelek an hina"aman ten babluy. At da'yuy ihtigu.”


\par }{\PP \VS{11}Ya inalin nan a'ap'apu ya nan tatagun ni'yamung di, “Da'mi ihtigu! Ya hi Apo Dios ni' di munwagah ay ahawam ta umat ay da Rachel ay Leah an o'ommod tu'un ahawan Jacob an nalpuwan nan do'ol an holag Israel! Ya olom ni' ya he"ay ohah umadangyan hinan holag Ephrath ta mundongol'ah tun babluy ad Bethlehem!

\VS{12}Ya olom ni' ya nan idat Apo Dios an holagyu ya mundongolda goh an umat hinan holag di a'apun Perez an nalpuh holag Tamar ay Judah.”\FTNT{†}{{\FR 4:12 }{\FT{Gen. 38:27-30; Mat. 1:3; Lk. 3:33.}}}


\par }{\SH Hay Holag Boaz
\par }
{\PP \VS{13}At inahawan mahkay Boaz hi Ruth. Ya winagahan Apo Dios hi Ruth ta la'tot ya nunhabi ta nuntungaw, ya lala'i.

\VS{14}Ya inalin nan binabain Naomi di, “Madayaw hi Apo Dios ti ad ugwan ya waday indatna an mangipapto'\FTNT{‡}{{\FR 4:14 }{\FT{Unu bumaliw.}}} ay he"a! Olom ni' ya hiyay ohan mundongol hitun babluy ad Israel!

\VS{15}Hiya ya ibangngadnay pumhodam, ya hiyay mangipapto' ay he"ah un'a ma'in'inna! At nan inapum an babain nidugah di namenhodnan he"a an hiya kangan di nangabak hinan pangat di pitun linala'ih holag ya ten ad ugwan ya nunholag ta way pun'am'amlongan ya pundenolan Boaz!”


\par }{\PP \VS{16}Ya inapupun Naomi din ung'ungnga ta inyabbana, ya innaynayunan nangipapto'.

\VS{17}Ya nan binabain heneggonda ya inaliday, “Nitungaw han ap'apun Naomi!” At nginadnanda ta hi Obed\FTNT{§}{{\FR 4:17 }{\FT{Hay pohdonan ibaga ya
}}{\FT{{\EM{baal Apo Dios}}.}}} an hi aman Jesse an ad holag ay David.


\par }{\SH Hay Patad da Perez
\par }
{\R (I Chron. 2:5-15; Mat. 1:3-6; Lk. 3:31-33)

\par }{\PP \VS{18}Hiya hatuy patad Perez:

\par }{\PI Nunholag hi Perez ta hi Hezron,

\par }{\PI ya nunholag hi Hezron ta hi Ram,


\par }{\PI \VS{19}ya nunholag hi Ram ta hi Amminadab,


\par }{\PI \VS{20}ya nunholag hi Amminadab ta hi Nahshon,

\par }{\PI ya nunholag hi Nahshon ta hi Salmon,


\par }{\PI \VS{21}ya nunholag hi Salmon ta hi Boaz,

\par }{\PI ya nunholag hi Boaz ta hi Obed,


\par }{\PI \VS{22}ya nunholag hi Obed ta hi Jesse,

\par }{\PI ya nunholag hi Jesse ta hi David.

\par }