\NormalFont\ShortTitle{II Peter}

{\MT II Peter

\par }{\IS Hay Aat Ten Liblu

\par }{\IP {\EM{Hay Nangitudo' eten Liblu:}} hi Apostoles Peter (1:1).

\par }{\IP {\EM{Hay Nangitud'an Peter eten Liblu:
}} nan nipaddung di pangulugdan da Apostoles Peter (1:1).

\par }{\IP {\EM{Hay Pohdon nan Ngadan ten Liblun Ibaga:}} nan batu (Mat. 16:18).

\par }{\IP {\EM{Hay Gutud hi Nangitud'anan ten Liblu:
}} hidin 64 A.D. nin.

\par }{\IP {\EM{Hay Teman ten Liblu:
}} hay aat di opat hi aptan an doctrinan di kimmulug.

\par }{\IP {\EM{Hay Outline ten Liblu:}}

\par }{\IO Hay ohan doctrina ya nan NAMTOꞋAN APO DIOS HINAN KIMMULUG (1:1-15)

\par }{\IO Hay ohan doctrina ya nan HAPIT APO DIOS (1:16-21)

\par }{\IO Hay ohan doctrina ya nan NAPPUHIN MUNTUDTUDU (2:1-22)

\par }{\IO Hay ohan doctrina ya nan PUMBANGNGADAN KRISTUH PIDWANA (3:1-18).



\par }\ChapOne{1}{\PP \VerseOne{1}Ha"in an hi Simon Peter an apostoles\FTNT{*}{{\FR 1:1 }{\FT{Hay pohdonan ibaga ya
}}{\FT{{\EM{nan nahnag}}.}}} ya baala' ay Jesu Kristu, ya muntudo'a'\FTNT{†}{{\FR 1:1 }{\FT{Mid ibban Peter hi bimmadang ay hiyan nuntudo' eten libluh umat ay Silas an bimmadang ay hiyan nuntudo' hinan Liblu an I Peter. At bahaom nan footnote di I Pet. 5:12 ta innilaom di aatna ti nan panudo'nan ten liblu ya umat hinan panapit ya aat di bunag an mid inilanah udum an hapit di iGreece.}}} goh ay da'yun kimmulug.

\par }{\PP Ditu'u ya kimmulug tu'un dumalat di badang Jesu Kristu an Dios an mangibaliw ay ditu'un amin ti Hiya ya maphod di atonan mi'id di nangitupuganah badangna.


\par }{\PP \VS{2}Mawada ni' ay da'yuy munnononnong an homo' ya lenggop hi panginnilaanyuh\FTNT{‡}{{\FR 1:2 }{\FT{Hay kulugon nan do'ol an kimmulug hi ohan pohdon ten liblun intudo' Peter ya ta mi'laban ahan hinan kulton bimmuhu' eden gutud an ma'alih Gnosticism. Ti intudun Gnosticism an (1) wadan dida nan na'ahhamad an panginnilada an ma'ahhapul di tatagu, mu intudun Peter an bo'on ti umda ahan nan nanginnilaan nan kimmulug hi aat Kristun nitudun dida (1:20). (2) Ya intuduna goh an gapu ta wadan dida nan na'ahhamad an panginnilada at mabalin an malgom di atonda an ta"on hi un lumihog, mu intudun Peter an mahapul an topngonday atonda ta miyunnudan hi panginnilada (1:6; 2:18-19). (3) Ya inabulutday pangpang'alin ulgud an ta"on hi unda itudu nan Hapit Apo Dios ti pahalonda ya pikuwonday immannung an Tugun Apo Dios (1:16; 2:1-2; 3:16), ya (4) agguyda kinulug di anahamad Jesus, ya gunda hinhannulon di pumbangngadanah pidwa ti adi anu ma'at (2:1; 3:4), ya (5) inabulutday numbino'ob'on an lumihog (2:2, 10, 12-14), ya (6) mumpunghandah pihhu (2:3, 14), ya (7) pinahiwda nan mumpumpapto' (2:10), ya (8) numpahiyada (2:10), ya (9) agguyda timma'ot an numpamadngol hinan nahamad an ta"on un didana nan anghel Apo Dios (2:10, 12), ya (10) ne"andah nan kimmulug hinan Punnomnomandah din Natayan Kristu (2:13). (Bahaom nan udumnan aat ten kulto an nitudo' hinan footnotes di Col. 2:4, ya I Tim. 1:3, ya II Tim. 2:18, ya Tit. 1:14, ya I Jn. 4:2, ya I Jn. 5:8, ya I Jn. 5:16, ya II Jn. 1:7).}}} aat Apo Dios ya hi Apu tu'un hi Jesus.\FTNT{§}{{\FR 1:2 }{\FT{Inusal Apostoles Peter di duwan kalahin di apnga eden gutud. Nan nahhun an inalina an
}}{\FT{{\EM{mawada ni' ay da'yuy munnononnong an homo' Apo Dios}} (unu
{\EM{charis}}) ya apngan di iGreece, ya nan netob an inalina an
{\EM{mawada ni' ay da'yuy munnononnong an lenggop Apo Dios}} (unu
{\EM{shalom}}) ya apngan di Hudyu.}}}


\par }{\SH Hay Namto'an Apo Dios ay Ditu'u ta Ma'ali tu'uh Tataguna
\par }
{\PP \VS{3}Hi Apo Dios an nidugah di abalinana ya indatnan amin di mahapul tu'uh ihamadan di pangulug tu'u ta way aton tu'un un'unnud hinan pohdonan dumalat di nanginnilaan tu'un Jesu Kristu\FTNT{*}{{\FR 1:3 }{\FT{Ni'laban hi Apostoles Peter hinan kulton ma'alih Gnosticism ti intudunan dida nan nahamad an tugun ta mi'tagudan Apo Dios. Mu intudun Peter an umda ahan nan nitudo' hinan Hapit Apo Dios, at adi tu'u mahapul di udumnan tudtudu (bahaom nan footnote di II Pet. 1:2).}}} an namto' ay ditu'un middum hi amaphodna ya ipabagbagtuana.

\VS{4}Ya dimmalat nan nidugah an abalinana ya indatnan ditu'u nan ma"aphod an inalinah idatna.\FTNT{†}{{\FR 1:4 }{\FT{Hiyah ne ma'alih
}}{\FT{{\EM{promises}} hinan hapit di English.}}} At dumalat ene ya mabalin an idinong tu'u nan nun'appuhin impa'enghan di taguh tun luta ta middum tu'uh amaphodna.


\par }{\PP \VS{5}At hiyanan aton tu'un amin di abalinan tu'un mangat hi maphod an miyunnudan hi pangulug tu'u. Ya mahapul goh an manomnoman tu'u,

\VS{6}ya innilaon tu'un mangane'nong hi odol tu'u, ya edpol tu'un amin di punligligatan tu'u ta iyunnud tu'un Apo Dios.

\VS{7}Ya mahapul an ipattig tu'uy maphod an punhina"agian tu'u\FTNT{‡}{{\FR 1:7 }{\FT{Hiyah ne
}}{\FT{{\EM{phileo}} hinan hapit di iGreece.}}} ya pumpopohhodanan tu'u.\FTNT{§}{{\FR 1:7 }{\FT{Hiyah ne
}}{\FT{{\EM{agape}} hinan hapit di iGreece.}}}

\VS{8}Hanan amin di mahapul an aton tu'u ta wa ay ta ihamad tu'un aton hana ya miyal'allay punhulbianah nanginnilaan tu'un Apu tu'un hi Jesu Kristu.

\VS{9}Nan tagun kimmulug ay Jesus ta adina aton hana ya hiyay attiganan adi pa"innilah pangat Apo Dios, ya inaliwanay na'aliwan di baholna.


\par }{\PP \VS{10}At da'yun i'ibba, mahapul an atonyun amin di abalinanyun mangipattig hi amakulug di namto'an Apo Dios ay da'yun tataguna ti wa ay ta umat hinay atonyu ya makulug an mi'id di way abalinanan mangihiyan ay da'yun Hiya.

\VS{11}At udum hi algaw ya ongol di amlong Apo Dios an mangabulut ay ditu'un middum hinan mi'id di pogpognan pumpapto'an nan nangibaliw ay ditu'un hi Apu tu'un hi Jesu Kristu.


\par }{\PP \VS{12}At ipanomnom'u goh ay da'yu hana an ta"on hi unyu inila ya inun'unud hatun dumalat di nihamadan di pangulugyu.

\VS{13}Mu ad ugwan an wadaa' hitun luta ya maphod hi un'u ipanomnom hatun da'yu

\VS{14}ti inila' an magadyuh nin di ataya' ti hiyah ne impa'innilan Apu tu'un hi Jesu Kristun ha"in.\FTNT{*}{{\FR 1:14 }{\FT{Jn. 21:18-19. Wada han hudhud, ya itudunan impapatoy nan Alin hi Nero hi Peter hinan krus ad Rome, mu nahunniy nangipipatayanah nan krus ti nan hu'in Peter di niyappit hi bagtuna, ya hay uluna ya niyappit hi ampana. Ya ag'aga anuy bimmuhu'an di putuna.}}}

\VS{15}At hiyanan ato' an amin di abalina' an mangipanomnom ay daten da'yuh tun tudo"u ta ta"on un hitun ami'id'u mahkay ya nanongnan adiyu al'alliwan.\FTNT{†}{{\FR 1:15 }{\FT{Hay kulugon nan udum hi pohdonan hapiton ya ipa'innilan Peter di pangiyamman Mark hi Libluna an Mark ta waday panginomnomandah pidwa.}}}


\par }{\SH Hay Ipabagtuan Jesu Kristu
\par }
{\PP \VS{16}Hanan impa'innilamin da'yuh aat di ipabagtuan Apu tu'un hi Jesu Kristuh tun pumbangngadana ya makulug an bo'on un ul'ulgud ya anggay ti tinnigmiy anabagtuna!\FTNT{‡}{{\FR 1:16 }{\FT{Tinnig Peter di anabagtun Jesus hidin numbo'onana (Mat. 16:28-17:8; Mk. 9:2-13; Lk. 9:28-36).}}}

\VS{17-18}Ti wada amih nan me'gonan an duntug hidin nangipattigan Ama tu'un hi Apo Dios hi anabagtun Jesus. Ya dengngolmi nan nalpud abuniyan an Hapit Apo Dios an ma"aphod an inalinay,

\par }{\QB “Hiyah te Imbaluy'un pa'appohpohdo'

\par }{\QB ya mangipa'amlong ay Ha"in!”\FTNT{§}{{\FR 1:17-18 }{\FT{Mat. 17:5; Mk. 9:7; Lk. 9:35.}}}


\par }{\PP \VS{19}Henen na'at di nipa'annungan din inulgud din numbino'ob'on an propetah din penghanah aat di anabagtun Jesus. At hiyanan hay maphod ya ihamadyun innilaon daten intudo'da ti hi Jesus ya mipaddung hinan dilag an patalanay helong an punnomnom ta engganay pa"innilaon Hiya an mipaddung hinan talaw.

\VS{20}Mu hay ma'ahhapul hi nonomnomonyu ya adi mabalin an waday tagun un hiyaan na'awatanay ibalinan nan nitudo' an Hapit Apo Dios ti mahapul an nan Na'abuniyanan an Lennaway bumadang ay hiya ya unna ma'awatan di ibalinana.

\VS{21}Ti nan Hapit Apo Dios ya agguy nalpuh nomnom din numbino'ob'on an propeta, mu impa'innilan nan Na'abuniyanan an Lennawan dida ya unda ipa'innilah nan tatagu.




\par }\Chap{2}{\SH Hay Aat nan Annabin di Propeta
\par }
{\PP \VerseOne{1}Mu ta"on un hidin penghana ya wadaday agguy immannung an propeta an un nonongan inaliday un diday propetan Apo Dios. Ya umat goh an awniat wadaday middum ay da'yun muntudtuduh agguy immannung, ya adida unudon hi Apu tu'un hi Jesus an nangiyatoy hi bahol tu'u, at hiyanan nidugah an moltaon Apo Dios dida.

\VS{2}Mu ta"on un umat hina ya do'ol damdamay tatagun mangunud hi nappuhin atonda. At hiyah ne dumalat ya pihulon di tatagu nan Makulug an Ma'unud an un'unudon tu'u.

\VS{3}Ya hay pangngalandah pihhuyuy gamgamgamandah nan gunda pangitudduwan hinan malgom an layah ay da'yu. Mu hi Apo Dios an munhumalyah tagu ya indadaanay moltada!


\par }{\PP \VS{4}Makulug an mamoltada ti ta"on un din a'anghel an numbahol\FTNT{*}{{\FR 2:4 }{\FT{Hay kulugon nan udum hi aat ten numbaholanda ya hiyah ne na'at anuh din nangahawaan din udumnan a'anghel Apo Dios hinan binabain tatagu, at nunholagda anu ta nitungaw nan ma'alih Nephilim an higante (Gen. 6:2, 4). Mu do'ol di namahiw enen kulugonda ti undan nin way lennawan adi mattig an mangahawah nan tagu? At od'odolna nan kinulug di udum an hay aat di nabaholan Lucifer ad abuniyan hidin numpabagtuana ta olom ya mumbalin hiyah Dios ya nan ni'baholan goh nan do'ol an a'anghelnan hiya (Isa. 14:12-15; Ezek. 28:11-17).}}} ya agguy hemmo' Apo Dios dida, at impiyuyna didad imbelnu. Ya engganad ugwan ya wah didah nan munhehellong an nibabalud hinan na'uhu' hi engganah tun adatngan di punhumalyaan Apo Dios.\FTNT{†}{{\FR 2:4 }{\FT{Anaad ta nabalud nan udum an dimunyu mu libli nan udum an umat ay apudan hi Satanas? Agguy nitudo' hinan Bibliay dalatna.}}}

\VS{5}Ya agguyna goh hemmo' din tataguh din penghanan nappuhiy ina'inatda ti lembongna tun luta ta numpunlonongda. Ya hi Noah di gun nangitudtuduh maphod an pangat an miyunnudan hi pohdon Apo Dios, at hiya ya nan pitun i'ibbana ya anggay di nabaliwan.\FTNT{‡}{{\FR 2:5 }{\FT{Gen. 6:1-8:22.}}}

\VS{6}Umat goh an agguy hemmo' Apo Dios nan tatagud Sodom ya ad Gomorrah ti genhobna dida. Umat hinay inatna ta panginnilaan hi aat di pummoltanah tatagun adi kumulug ay Hiya.

\VS{7-8}Mu binaliwanah Lot ti ma"aphod an tagun munha'it di nomnomnan dumalat nan gunna tigotigon hi abigabigat an nappuhin ato'aton nan ni'babluyana ya nan umipabain an gunda hapiton.\FTNT{§}{{\FR 2:7-8 }{\FT{Gen. 19:1-29.}}}

\VS{9}Hiyah ne panginnilaan an badangan Apo Dios nan kumulug ay Hiyah nan punligligatanda, mu hana ay an nappuhiy pangatdan tatagu ya indadaana mahkay di moltadah tun punhumalyaanah tatagu.

\VS{10}Nidugdugah di pummoltanah nan mangat hi nappuhin laylaydon di odolda ya nan nangohoy hi a'ap'apuda.

\par }{\PP Hanan inali' an muntudtuduh nibahhaw an mi'id di bainda ya ngohoyonda nan na'abbagbagtu ya un dida, ya ta"on un nan a'anghel ya pumpahalda.

\VS{11}Ya wan daten a'anghel\FTNT{*}{{\FR 2:11 }{\FT{Hana ya nan maphod an a'anghel Apo Dios.}}} an nidugah di abalinanda ya adida pihulon nan na'ampa\FTNT{†}{{\FR 2:11 }{\FT{Hana ya nan dimunyu an din a'anghel Apo Dios ni'.}}} ya un didah hinagang Apo Dios.

\VS{12}Mu daten muntudtuduh nibahhaw ya atondan amin di nappuhin pohdonda, ya pamgaday pihul an adida ma'awatan ti mi'id nomnomdan umatdah nan animal hi inalahan an ma'na ta patayon ta apogpogana.


\par }{\PP \VS{13}Nunheglay amoltaandan dumalat nan nappuhin ina'inatda. Mi'id di bainda ti ta"on hi un nan mapatal ya ipattigdan aton nan ababain an pun'amlongan di odolda. Ya ta"on hi un nan pi'yam'amungandan da'yu ya bainon da'yu ti ta"on un hidi ya ma"an'anladan mangat eden ababain an pun'amlongan di odolda!\FTNT{‡}{{\FR 2:13 }{\FT{Hanan pangananda ya nan ma'alih
}}{\FT{{\EM{Nan Agape}} (bahaom nan footnotes di I Cor. 11:21 ya Jude 1:12 ta innilaom di udum hi aat ten pangananda).}}}

\VS{14}Ya wa ay di tinnigdah babai ya inamnawanda. Ya adida humigan bumahobahol, ya gunda balbaliyan nan agguy nihamad di pangulugda ta middumdah nan ato'atonda. Ya pumunghandah malgom. Hiyanay dumalat hi nangalyan Apo Dios an moltaona dida.

\VS{15}Ya din'ugda nan maphod an pangat an miyunnudan hi pohdon Apo Dios ta hay unudonda ya nan tudtudun din hi Balaam an holag Beor an din gun namalbalih din i'ibbana ta nangngalanah lagbuna.

\VS{16}Mu hi Balaam ya inhingal Apo Dios an impahapitna nan dongkina ta hiyay nangipadinong ay Balaam hidin nun'appuhin ato'atona.\FTNT{§}{{\FR 2:16 }{\FT{Num. 22:21-35.}}}


\par }{\PP \VS{17}Daten tatagu ya mi'id di hulbin di itudtududa ti nibahhaw. Diday mipaddung hinan natdu' an obob ya nan bunut an alyon hi un umiyalih udan mu gun at miyaddib. At hiyanan indadaan Apo Dios nan hehellong ahan hi ayna pangipa'ayan ay didah udum hi algaw.

\VS{18}Nidugah di pumpahiyaandan muntudtudu, mu hay immannung ya layah di itudtududa. Dida goh di mangitudtuduh nan nappuhin laylaydon di odol ta hiyay pangagay'aydah nan pa'akullug ta way atondan manginaynayun an mangat hinan nappuhin din'ugda.

\VS{19}Hay alyonda ya wa ay ta diday unudon ya libli tu'un mangat hi malgom, mu paddungnay himbutda ti nan nun'appuhin ato'atonday ad himbut ay dida. Umat hinay aatna ti wa ay ta immengha mahkay nan nappuhin ato'aton di ohan tagu ya hiya mahkay di mangidoldol ay hiyan mangat hi nappuhi.

\VS{20}Nan tagun nangidinong an mangat hi nappuhin dumalat di nanginnilaanan Apu tu'un hi Jesu Kristun mangibaliw ay ditu'u mu awni goh ya binangngadna ya nidugdugah an mahmo' ti nidugdugah di moltana ya un din hopapna!

\VS{21}Ti odolnay unna agguy ininnilay aat di maphod an pangat ya un nan nanginnilaana, mu awni goh ya din'ugna!

\VS{22}Nan tagun umat hina ya hiyay nipaddungan nan hapit an alyonay,

\par }{\QB “Nan ahu ya bangngadonan onon di inyutana.”\FTNT{*}{{\FR 2:22 }{\FT{Prov. 26:11.}}}

\par }{\MM Unu,

\par }{\QB “Nan babuy ya ta"on hi un na'amoh

\par }{\QB ya numbangngad goh hinan nuntabla'ana.”\FTNT{†}{{\FR 2:22 }{\FT{Hiyah ne malgom an proverb an bo'on nan Bibliay nalpuwana.}}}




\par }\Chap{3}{\SH Hay Nangitulagan Apu Tu'uh Pumbangngadana
\par }
{\PP \VerseOne{1}I'ibba, hiyah te miyadwah tudo"un da'yu. Hay intudo"un te ya umat goh hidin nahhun an tudo"un penhod'un ipanomnom ay da'yu nan Maphod an Tugun ta hiyay nonomnomonyu.

\VS{2}Adiyu aliwan nan impa'innilan din numbino'ob'on an propeta ya nan impa'innilamin apostoles ay da'yun Tugun Apu tu'un hi Jesu Kristun nangibaliw ay ditu'u.


\par }{\PP \VS{3}Ya hay aptan ahan hi ipanomnom'u goh ay da'yu ya nan ma'at hitun agadyuhan di apogpogan tun luta. Ti awniat do'olday mangidoldol an mangat hi nappuhin laylaydon di odolda, ya balbaliyan da'yun

\VS{4}alyonday, “Uggoh mah hi Jesus an mumbangngad? Uya'a an nahukatanda mahkay nan o'ommod tu'un natoy ya un hihidya tuwali tun tigaw tun luta an nete"ah din penghana! At anuud mah di umaliana?”

\VS{5}Umat hinay alyon nan tatagu ti gulatondan adi kulugon an anggay di hapit Apo Dios at mawadad abuniyan ya tun luta. Ya hay alpuwan di luta ya danum, ya umat goh an hay danum di alpuwan di ataguan nan wah tun luta.

\VS{6}Ya danum goh di nama"ih nan mataguh tun lutah din nunlobongan Apo Dios.

\VS{7}Ya dumalat di abalinan di hapitna ya nunnonngonad abuniyan ya tun luta, mu awniat pa"ionah apuy hitun punhumalyaana ya pummoltaanah nan nun'appuhiy pangatnan tatagu.


\par }{\PP \VS{8}Mu adiyu aliwan an i'ibba an amin din ninomnom Apo Dios an ma'at ti umannung an ta"on hi un mabayag unu ag'aga ti Hiya ya mi'id di nun'abhiwan di hin'algaw ya nan hinlibun tawon.

\VS{9}Manu ay hi engganad ugwan ya agguyna inat din inalinan ma'at ya unna hohoddon di puntutuyuan an amin di tataguh baholda ti adina pohdon an ta"on ah oha ya mamolta.


\par }{\PP \VS{10}Makulug an umalih Apu tu'un munhumalyah tagu, mu umat hi alian di mangakaw an mi'id di nanginnila. Henen algaw an aliana ya nidugah an mumbungug di gangoh di a'ubahan ad abuniyan, ya an amin nan wah di ya nan wah tun luta ya moghob.


\par }{\PP \VS{11}Ya gapu ta inila tu'un umat hinay ma'at hi awni at mahapul an hay maphod di aton tu'u ta miyunnudan hinan pohdon Apo Dios

\VS{12}ta punhohhoodan tu'uh nan algaw an gintudna. Ya aton tu'un amin di abalinan tu'un mangunud hinan pohdona ta ag'agay umalian Jesu Kristu. Henen algaw ya moghob ad daya ta ma'ubah an amin di wah di.

\VS{13}Mu ta"on un umat hinay ma'at ya ditu'u ay an kimmulug ya iyokod tu'uh nan intulag Apo Dios an awniat waday balun ad abuniyan ya balun lutan umayan tu'u. An amin di wah di ya maphod.\FTNT{*}{{\FR 3:13 }{\FT{Isa. 65:17; 66:22.}}}


\par }{\PP \VS{14}At da'yun i'ibba, atonyun amin di abalinanyun mangunud hi pohdon Apo Dios ta hitun umalian Jesu Kristu ya mi'id di bahol tu'u ta maphod di idduman tu'un Hiya.

\VS{15}Nomnomonyu nan nidugah an ama'ulay Apo Dios ay ditu'u ti agguyna impa'alih Jesus ta way aton nan adi kumulug an muntutuyuh baholda ta mabaliwanda. Ya ta"on un hi Paul an nahamad an ibba tu'un dumalat di abalinanan indat Apo Dios ya umat goh hituy intudo'nan da'yu.

\VS{16}Makulug an amin nan tudo'na ti umat hituy impa'innilana. Mu wadaday intudo'nan naligat hi ma'awatan, at hiyanan adi ay pa"innila ya nob'on di pangipaddunganda. Umat goh hinay atondah nan udum an impitudo' Apo Dios ta hiyay dumalat hi amoltaanda.


\par }{\PP \VS{17}Mu da'yun i'ibba ya gapu ta inilayu mahkay hatu at elanyu ta adi ayu mabalbaliyan hinan itudtudun danen ma'aladyah ya nappuhiy pangatnan tatagu ti wa ay ta mabalbaliyan ayu ya mabahibah nan nahamad an pangulugyu.

\VS{18}Hay maphod ya inaynayunyun innilaon di aat Apu tu'un hi Jesu Kristun nangibaliw ay ditu'u. Ya ihamadyuy pangulugyun Hiya an dumalat di homo'na. Hiyay makulug hi mipabagbagtuh mid pogpogna! Amen.\FTNT{†}{{\FR 3:18 }{\FT{Hay pohdonan ibaga ya
}}{\FT{{\EM{hene ya abuluto' ahan!}}}}}

\par }