USE sofia;
DROP TABLE IF EXISTS sofia.iou_vpl;
CREATE TABLE iou_vpl (
  verseID VARCHAR(16) NOT NULL PRIMARY KEY,
  canon_order VARCHAR(12) NOT NULL,
  book VARCHAR(3) NOT NULL,
  chapter VARCHAR(3) NOT NULL,
  startVerse VARCHAR(3) NOT NULL,
  endVerse VARCHAR(3) NOT NULL,
  verseText TEXT CHARACTER SET UTF8 NOT NULL) ENGINE=MyISAM;
LOCK TABLES iou_vpl WRITE;
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN1_1","002_1_1","GEN","1","1","1","Yäput peŋpäŋ Anututä kunum kenta kome pewän ahäŋkumän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN1_2","002_1_2","GEN","1","2","2","Täŋpäkaŋ kome u täŋkuräk-kuräk ikek, jopitä parirän bipmäŋ uranitä uwäk täŋkuk. Täŋpäŋ gwägu pähap terak uwä Anutu täŋo Munapiktä punin jop kuŋatkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN1_3","002_1_3","GEN","1","3","3","Täŋpäkaŋ Anututä yäŋkuk; Yäŋewän! Yäwänä yäŋeŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN1_4","002_1_4","GEN","1","4","4","Yäŋeŋirän Anututä peŋyäŋek u kawän tägaŋkuk. Kawän tägawäpäŋ bipmäŋ urani ba peŋyäŋek yäpmäŋ daniŋpäŋ inigän inigän yepmaŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN1_5","002_1_5","GEN","1","5","5","Ude yäpmäŋ daniŋpäŋ peŋyäŋek täŋo wäpi Kepma yäŋ iwetkuk. Täŋkaŋ bipmäŋ urani täŋo wäpi Bipani yäŋ iwetkuk. Eruk, kome bipmäŋpäŋ yäŋeŋirän edap kubä u täreŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN1_6","002_1_6","GEN","1","6","6","Edap kubä u täreŋirän, eruk Anututä yäŋkuk; Ume bämopiken baga kubä ahäŋpäŋ ume yäpmäŋ daniwän! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN1_7","002_1_7","GEN","1","7","7","Ude yäwänä ume bämopiken baga kubä ahäŋpäŋ ume yäpmäŋ daniŋkuk. Yäpmäŋ daniŋpäŋ punin kubä täŋkuko gubam. Täŋkaŋ kome terak umeinik. Ude täŋirän punin inigän, komen inigän täŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN1_8","002_1_8","GEN","1","8","8","Ude ahäŋirän Anututä baga unitäŋo wäpi Kunum yäŋ iwetkuk. Eruk, kome äneŋi bipmäŋpäŋ yäŋeŋirän edap yarä u täreŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN1_9","002_1_9","GEN","1","9","9","Edap yarä u täreŋirän, eruk Anututä yäŋkuk; Kunum gämoriken ume kubäkengän it moreŋirä kome kawuki ahäwän! Ude yäwänä ahäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN1_10","002_1_10","GEN","1","10","10","Täŋpäŋä Anututä kome kawuki täŋo wäpi Kome yäŋ iwetkuk. Täŋpäŋ ume kubäkengän it moreŋkuŋo unitäŋo wäpi Gwägu Pähap yäŋ iwetkuk. Ude ahäŋirän Anututä kawän tägaŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN1_11","002_1_11","GEN","1","11","11","Ude täŋkaŋ Anututä yäŋkuk; Imaka yeri-yeri kome terak tädorut! Ketem mujipi nikek mebäri mebäri ba päya mujipi nikek mebäri mebäri tädorut! Ude yäwänä udegän ahäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN1_12","002_1_12","GEN","1","12","12","Kometä towiŋirä ketem mujipi nikek doni iniken iniken terak, ba päya mujipi nikek doni iniken iniken terak ahäŋkuŋ. Ahäwäkaŋ Anututä yabäwän tägaŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN1_13","002_1_13","GEN","1","13","13","Eruk, kome äneŋi bipmäŋpäŋ yäŋeŋirän edap yaräkubä u täreŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN1_14","002_1_14","GEN","1","14","14","Edap yaräkubä u täreŋirän, eruk Anututä yäŋkuk; Kunum terak kepma ba bipani yäpmäŋ danikta topän ahäwut! Unitä iwän kadäni, edap kadäni, orekirit kadäni api yäŋahäk täneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN1_15","002_1_15","GEN","1","15","15","Täŋpäŋ kunum täŋo topän u ahäŋpäŋ kometa peŋyäŋek imut. Yäwänä udegän ahäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN1_16","002_1_16","GEN","1","16","16","Anututä ude yäŋpäŋ topän pähap yarä pewän ahäŋkumän. Kubä taŋi uwä kepma watäni itta, kubä täpuri uwä bipani watäni itta u yepmaŋkuk. Täŋkaŋ guk bok pewän ahäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN1_17","002_1_17","GEN","1","17","18","Pewän ahäŋkuŋo uwä kometa peŋyäŋek imikta, bipani kepmata watäni itta, ba bipmäŋ urani ba peŋyäŋek yäpmäŋ danikta u Anututä kunum gänaŋ yepmaŋkuk. Ude yepmaŋpäŋ Anututä yabäwän tägaŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN1_19","002_1_19","GEN","1","19","19","Eruk, kome äneŋi bipmäŋpäŋ yäŋeŋirän edap yaräbok-yaräbok u täreŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN1_20","002_1_20","GEN","1","20","20","Edap yaräbok-yaräbok u täreŋirän, eruk Anututä yäŋkuk; Ume gänaŋ tom bumtainik, jiraŋ ahäwut! Täŋkaŋ barak punin terak piäŋ kuŋarut! Ude yäwänä udegän ahäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN1_21","002_1_21","GEN","1","21","21","Anututä gwägu tom taŋi pähap ba imaka kuŋat-kuŋat ikek mebäri mebäri, wareŋ täŋpani mebäri mebäri gwägu gänaŋ kuŋat täkaŋ, ba barak mebäri mebäri pewän ahäŋkuŋ. Pewän ahäŋkuŋo u yabäwän tägaŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN1_22","002_1_22","GEN","1","22","22","Täŋpäkaŋ Anututä man yeri nikek ŋode yäwetkuk; In bäyaŋ weŋpäŋ gwägu tokŋewut, ba barak imaka, bäyaŋ weŋpäŋ kome tokŋewut! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN1_23","002_1_23","GEN","1","23","23","Eruk, äneŋi bipmäŋpäŋ yäŋeŋirän edap ket kukŋi kudup u täreŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN1_24","002_1_24","GEN","1","24","24","Edap ket kukŋi kudup u täreŋirän Anututä yäŋkuk; Kome terak tom ŋode ahäŋpäŋ ini-ini bäyaŋ wewut; Tom yepmäŋ towikta yäwani ba tom ägwäri ba gämok kejima mebäri mebäri udegän bäyaŋ wewut! Ude yäwänä udegän ahäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN1_25","002_1_25","GEN","1","25","25","Anututä tom ägwäri ba yepmäŋ towikta yäwani mebäri mebäri ba gämok gwakgwak mebäri mebäri ude u pewän ahäwäpäŋ yabäwän tägaŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN1_26","002_1_26","GEN","1","26","26","Ude täŋkaŋ Anututä yäŋkuk; Eruk, ninin bumik äma pena ahäwut yäk. Ude täŋitna äma unitä gwägu tom ba barak ba tom yepmäŋ towikta yäwani ba kome terak irojäŋ kuŋarani, u kuduptagän kaŋ yabäŋ yäwarut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN1_27","002_1_27","GEN","1","27","27","Ude yäŋpäŋ Anututä ini bumik äma pewän ahäŋkuŋ. Ämani peŋ webe peŋ täŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN1_28","002_1_28","GEN","1","28","28","Täŋpäŋ man yeri nikek ŋode yäwetkuk; Intä kome mähem täŋpäŋ bäyaŋ wewäpäŋ kome tokŋewut. Täŋpäŋ tom gwägu gänaŋ nanik ba barak ba imaka imaka kome terak kuŋarani u kuduptagän kaŋ yabäŋ yäwarut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN1_29","002_1_29","GEN","1","29","29","Anututä ude yäŋpäŋ yäwetkuk; Ketem imaka yeri nikek kudup ba päya mujipi näŋpani kudup u nakjinta peŋ tamitat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN1_30","002_1_30","GEN","1","30","30","Täŋpäŋ tom kejima, barak kejima ba imaka gwakgwak kome terak kuŋarani unitä nakta tokän peyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN1_31","002_1_31","GEN","1","31","31","Täŋpäkaŋ Anututä imaka kudup täŋpewän ahäŋkuŋo u yabäwän tägagämäninik täŋkuŋ. Eruk, kome äneŋi bipmäŋpäŋ yäŋeŋirän edap 6 u täreŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN2_1","002_2_1","GEN","2","1","1","Eruk, kunum kome yarä ukät äboriye pähap pewän ahäŋ moreŋkuŋo unitäŋo manbiŋam uba. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN2_2","002_2_2","GEN","2","2","2","Täŋpäkaŋ edap 7uken Anututä piäni täŋkuko u täreŋirän edap uken itpäŋ-nadäkta orek itkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN2_3","002_2_3","GEN","2","3","3","Anututä edap 7u ini kon täŋ imiŋpäŋ ini pärik, kudupi api irek yäŋ yäŋkuk. Imaka kudup ahäŋ morewäpäŋ itpäŋ-nadäk täŋpa yäŋpäŋ orek itkuko unita edap u ini pärik, kudupi peŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN2_4","002_2_4","GEN","2","4","5","Ŋowä kunum kome pewän ahäŋkuŋo unitäŋo manbiŋam. Yawe Anututä kunum kome pewän ahäŋkuŋo kadäni uken päya ba ketem imaka mebäri mebäri kome terak nämo ahäwani. Yawe Anututä iwän takta nämo nadäŋ imiŋkuk. Ba piäni täkta äma kubä nämo itkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN2_6","002_2_6","GEN","2","6","6","Täŋpäkaŋ woŋ taŋi kome gänaŋ naniktä ahäŋpäŋ kome pähapta ume imiŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN2_7","002_2_7","GEN","2","7","7","Täŋpäkaŋ Yawe Anututä komepäŋ äma kubä gatäŋpäŋ iŋami gänaŋ irit täŋo woŋ piäŋ iwatkuk. Piäŋ iwat-pewän äpmoŋirän äma u imaka irit ikek ahäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN2_8","002_2_8","GEN","2","8","8","Ude täŋpäŋ Yawe Anututä edap abani käda ketem piä kubä Iden komeken täŋkuk. Piä u täŋpäŋ äma gatäŋkuko u Iden piä uken teŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN2_9","002_2_9","GEN","2","9","9","Teŋpäŋ Yawe Anututä päya mebäri mebäri kaŋgärip ikekkät mujipi ätu täga nakta bok pewän ahäŋkuŋ. Täŋkaŋ piä u bämopiken päya kubä wäpi Irit päya, kubäwä wäpi Waki ba Täga täŋo Mebäri Nadäwani päyatä itkumän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN2_10","002_2_10","GEN","2","10","10","Täŋpäkaŋ Iden kome bämopiken naniktä ume taŋi kubä piäta gakŋi imikta kuŋkuk. Kuŋkaŋ yäpmäŋ daniŋpäŋ ume yaräbok-yaräbok ini-ini kuŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN2_11","002_2_11","GEN","2","11","11","Ume kubä wäpi Pison, unitä Havila kome kudupken kuŋat moreŋkuk. Kome uken gol mobä kome gänaŋ itkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN2_12","002_2_12","GEN","2","12","12","(Gol mobä uken nanik gwäki ärowani. Täŋpäŋ ukengän päya kubä umumi käbäŋi säkgämän ikek itkuk, ba mobä kaŋgärip ikek wäpi Kanilian imaka itkuk.) ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN2_13","002_2_13","GEN","2","13","13","Täŋpäkaŋ ume kubä wäpi Gihon, unitä Kus komeken kuŋat moreŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN2_14","002_2_14","GEN","2","14","14","Täŋ, ume kubä wäpi uwä Taigris. Unitä Asiria kome edap abani käda u kuŋkuk. Täŋ, ume kubä wäpi Yufretis. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN2_15","002_2_15","GEN","2","15","15","Täŋpäkaŋ Yawe Anututä äma gatäŋkuko u yäpmäŋpäŋ Iden piä uken piä täkta, ba watäni irekta teŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN2_16","002_2_16","GEN","2","16","16","Teŋkaŋ äma u man kehäromi ŋode iwetkuk; Gäk piä ŋo gänaŋ päya mujipi nikek it yäpmäŋ kukaŋ unitäŋo mujipi täga api näŋpen. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN2_17","002_2_17","GEN","2","17","17","Upäŋkaŋ Waki ba Täga täŋo Mebäri Nadäwani päya unitäŋo mujipi nämoinik näŋpen! U naŋpäŋä kumäkinik api täŋpen. U jop nämo gäwetat yäŋ iwetkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN2_18","002_2_18","GEN","2","18","18","Täŋpäkaŋ Yawe Anututä yäŋkuk; Äma u inigän irirän nämo tägatak. Ini bumikgän not täŋkentäki kubä gatäwa! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN2_19","002_2_19","GEN","2","19","19","Eruk, Yawe Anutu u tom mebäri mebäri, barak punin nanik komepäŋ täŋkuko u kudup äma unitä wäp yämikta iŋamiken yäpmäŋ äbuk. Yäpmäŋ äbäŋirän äma unitä yabäŋpäŋ wäp ini-ini yämiŋkuk. Wäpi yämiŋkuko uwä wäpi ubayäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN2_20","002_2_20","GEN","2","20","20","Äma unitä ude täŋkuko uwä tom yepmäŋ towikta yäwani, barak ba tom ägwäri u kuduptagänta wäpi yämiŋkuk. Ude täŋkuko upäŋkaŋ täŋkentäki ini bumik kubä nämo kaŋ-ahäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN2_21","002_2_21","GEN","2","21","21","Unita Yawe Anututä äma u täŋpewän däpmon patguŋ taŋirän äma unitäŋo järapi kujat kubä dätpäŋ toharipäŋ äneŋi täŋpipiŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN2_22","002_2_22","GEN","2","22","22","Ude täŋkaŋ Yawe Anututä järapi kujat yäpuko upäŋ webe kubä täŋpäŋ äma uken imagut yäpmäŋ kuŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN2_23","002_2_23","GEN","2","23","23","Imagut yäpmäŋ kuŋirän äma unitä kaŋpäŋ yäŋkuk; Wisik! Ŋowä kujatnek kubägän, tohatnek kubägän. Ŋowä ämaken nanik yäpani unita wäpi webe yäŋ api iwetneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN2_24","002_2_24","GEN","2","24","24","Eruk mebäri unita ämatä miŋi nani yepmaŋpeŋ webeni kentäŋirän gupi tohari kubägän api tädeŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN2_25","002_2_25","GEN","2","25","25","Täŋpäkaŋ yanäpi yarä u moräŋ bok itpäŋ mäyäkkät nämo itkumän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN3_1","002_3_1","GEN","3","1","1","Eruk, Yawe Anutu u tom ägwäri pewän ahäŋkuŋo upäŋkaŋ gämok täŋo yäŋikŋat mantä ärokinik täŋpäŋ tom päke u yärepmitkuk. Täŋpäkaŋ gämok u webe ŋode iwet yabäŋkuk; Anututä piä gänaŋ päya kuduptagän mujipi nämo nakta täwetkuk ba jide? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN3_2","002_3_2","GEN","3","2","2","Yäŋirän webetä gämok u iwetkuk; Nek piä gänaŋ päya kuduptagän täŋo mujipi täga nädeŋ yäŋ niwetkuk yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN3_3","002_3_3","GEN","3","3","3","Täŋ, päya kubä piä bämopiken itak unitäŋo mujipi uwä Anututä iŋitta ba nakta yäjiwätkuk. Ude täŋpäŋä kumäkinik api tädeŋ yäŋ niwetkuk yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN3_4","002_3_4","GEN","3","4","4","Yäwänä gämoktä webe iwetkuk; Ude nämo! Nämo api kumdeŋ! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN3_5","002_3_5","GEN","3","5","5","U Imata, Anututä ŋode nadäŋpäŋ täwetkuk; Ek mujipi u naŋirän dapunjek ijiwän kwäpäŋ ek Anutu ini bumik täŋpäŋ kädet täga ba waki unitäŋo mebäri api nadäwän täreneŋ yäŋ nadäŋkuk yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN3_6","002_3_6","GEN","3","6","6","Gämoktä ude iweränpäŋ webetä päya u kaŋpäŋ ŋode nadäŋkuk; Päya unitäŋo mujipi kaŋgärip ikek. U täga näŋpet. U naŋpäŋ nadäk-nadäk kaŋ-ahäk ikek yäŋ nadäŋpäŋ gäripi nadäŋkuk. Ude nadäŋpäŋ mujipi u dätpäŋ naŋkaŋä moräki äpita imän naŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN3_7","002_3_7","GEN","3","7","7","Naŋpäŋä yarä u nadäk-nadäki piräreŋirän moräŋ kuŋatkumäno u kawän täreŋkuŋ. Unita gupi täŋpipikta pähäm taŋi ätu yäpmäŋkaŋ bipumän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN3_8","002_3_8","GEN","3","8","8","Täŋkumäno kome komkom täŋirän Yawe Anututä piä gänaŋ kuŋarirän yanäpi yarä u mämäni nadäŋkumän. Nadäŋpäŋä umuntaŋpäŋ päya jopäniken käbop itkumän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN3_9","002_3_9","GEN","3","9","9","Käbop irirän Yawe Anututä äma unita gera yäŋkuk; Adam, gäk de? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN3_10","002_3_10","GEN","3","10","10","Yäŋirän iwetkuk; Näk gäkä piä gänaŋ kädet kuŋariri mämäka nadäŋpäŋ moräŋ kuŋatat unita umuntaŋpäŋ käbop itat yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN3_11","002_3_11","GEN","3","11","11","Yäwänä Anututä iwetkuk; Moräŋ kuŋatan u netä gäwerak? Gäk päya mujipi näŋpentawä yäŋ gäwetkuro u kubä nan ba? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN3_12","002_3_12","GEN","3","12","12","Ude yäwänä äma unitä yäŋkuk; Ude nämo! Webe näkkät itta namiŋkuno unitä päya mujipi u namän nat yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN3_13","002_3_13","GEN","3","13","13","Ude yäŋirän Yawe Anututä webe iwetkuk; Imata ude tän? Ude yäwänä webe unitä iwetkuk; Näk nämo! Gämoktä yäŋnäkŋat-pewän nat yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN3_14","002_3_14","GEN","3","14","14","Yäwänkaŋ Yawe Anututä gämok u ŋode iwetkuk; Gäk ude täno unita tom towiwani ba ägwäri päke u täga bumik irirä, tagwän gäkä terakgän peyat. Gäk kome terak irojäŋ kuŋatpäŋ käpäpok naŋ yäpmäŋ api kwen. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN3_15","002_3_15","GEN","3","15","15","Täŋpäŋ gäkkät webekät iwan pähap täŋ yäpmäŋ api kudeŋ. Gäkŋo kodakikayekät webe täŋo kodakiniyekät iwan pähap api täŋ yäpmäŋ kuneŋ. Täŋpäŋ ukät nanik kubätä gwäkka api yeŋ jakŋirek. Täŋirän kowatawä kuroŋiken api iwen yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN3_16","002_3_16","GEN","3","16","16","Ude yäŋpäŋ Anututä webe uwä ŋode iwetkuk; Nanak kok itkaŋ kuŋariri komi bumta api gamet. Täŋira komi nadäŋpäŋ nanak api bäyawen. Täŋpäŋ äpkata gäripi nadäŋiri, unitä intäjukun api it gamek yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN3_17","002_3_17","GEN","3","17","17","Ude yäŋpäŋ Adam ŋode iwetkuk; Gäk webe täŋo man buramiŋpäŋ päya mujip nämo nakta gäwetkuro u nano unita kome terak tagwän peyat. Gäk komi piä tärek-täreki nämo api nadäwen. Komi piä täŋpäŋ ketemka api yabäŋ ahäwen. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN3_18","002_3_18","GEN","3","18","18","Täŋiri däräk-däräk ba mup waki ätu piäkaken kuräk ahäŋirä uken nanik ketem naŋpäŋ kaŋ kuŋat! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN3_19","002_3_19","GEN","3","19","19","Komi nadäŋopäŋ woŋ imätpäŋ ketem u mujipi naŋ yäpmäŋ kuŋtäŋgän kumäŋpäŋ gäk kome gänaŋ äneŋi äyäŋutpeŋ api äpmoŋpen, gäk komepäŋ täŋpani unita. Gäk komepäŋ täŋpanigän unita kumäŋpäŋä kome gänaŋ äneŋi api äpmoŋpen. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN3_20","002_3_20","GEN","3","20","20","Eruk, Adam webeni unitä ämawebe kuduptagän täŋo miŋi intäjukun yäput peŋkuk. Unita Adamtä webeni wäpi Iv yäŋ iwetkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN3_21","002_3_21","GEN","3","21","21","Täŋpäkaŋ Yawe Anututä tom gupipäŋ tekta bipmäŋpäŋ Adamkät webenikätta täŋ yämiŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN3_22","002_3_22","GEN","3","22","22","Täŋpäŋ Yawe Anututä ŋode yäŋkuk; Apiŋo äma ŋo ninin bumik äworetak. Waki ba täga unitäŋo mebäri nadäwani. Unita äma u Irit päya unitäŋo mujipi yäpmäŋpäŋ nakta baga peŋ imine. U naŋpäŋ paot-paori nämo irek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN3_23","002_3_23","GEN","3","23","23","Ude yäŋpäŋ Yawe Anututä Adam yanäpi Iden piäken itkumänopäŋ yäwat kireŋkuk. Yäwat kireŋpäŋ bibikpäŋ Adam gatäŋkuko unita bibik iŋit-iŋit epän täŋpäŋ naŋpeŋ kuŋatta yepmaŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN3_24","002_3_24","GEN","3","24","24","Ude yäwat kireŋpewän kuŋirän, Anututä aŋero ätu ba, päip päraŋi, kädäp mebet ikek äyäŋutpäŋ äyäŋutpäŋ täŋpani Iden piä yämaniken yepmaŋkuk. Ude täŋpäŋ Irit päya täŋo käderi täŋpipiŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN4_1","002_4_1","GEN","4","1","1","Täŋpäkaŋ Adamtä webeni Ivkät yanäpi täŋpäŋ kuŋarirän nanak kok itpäŋ nanak wäpi Kein bäyaŋkuk. Bäyaŋpäŋ yäŋkuk; Yawetä täŋkentäŋ namiŋirän nanak kubä bäyatat yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN4_2","002_4_2","GEN","4","2","2","Täŋpäŋ mäden monäni Abel bäyaŋkuk. Bäyaŋkuko tägaŋpäŋ Abeltä sipsip watä äma ude kuŋat täŋkukonik. Täŋ Keintä ketem piä täk täŋkukonik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN4_3","002_4_3","GEN","4","3","3","Täŋpäŋ ittäŋgän kepma kubäta Keintä piäniken nanik ketem ätu yäpmäŋ äbäŋpäŋ Anututa biŋam peŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN4_4","002_4_4","GEN","4","4","4","Täŋirän Abeltä udegän tom intäjukun ahäwani uken nanik ätu däpmäŋpäŋ madäŋpäŋ gakŋi yäpmäŋ äbä Anututa biŋam peŋkuk. Täŋirän, Yawetä Abel ini ba tom peŋkuko unita nadäŋirän täga täŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN4_5","002_4_5","GEN","4","5","5","Täŋ Kein ini ba ketem yäpuko unitawä nadäŋirän gäripi nämo täŋkuk. Anututä ude nadäŋirän Keintä bänepi wawäpäŋ iŋami dapun äpuiŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN4_6","002_4_6","GEN","4","6","7","Ude täŋirän Yawetä Kein iwetkuk; Imata bänepka wawäpäŋ äpuitan? Gäk kudän siwoŋi täŋpeŋ kuŋariri uyaku not api täŋ gamet. Upäŋkaŋ kädet täga nämo iwareno uwä wakitä käbop itpäŋ gäk gabäŋ gäwarek. Waki uwä gepmäŋitta gäripi nadätak upäŋkaŋ gäk kehärom taŋpäŋ kaŋ irepmit. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN4_8","002_4_8","GEN","4","8","8","Eruk, Anututä ude iweränä Keintä monäni Abel iwetkuk; Nek piäken kuda yäŋ yäwänä piäken kuŋkumän. Kuŋpäŋä Keintä Monäni Abel iŋitpäŋ kumäŋ-kumäŋ utkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN4_9","002_4_9","GEN","4","9","9","Täŋirän Yawetä Kein ŋode iwetkuk; Monäka Abel de? Iweränä Keintä iwetkuk; Näk nämo nadätat. Näk notnapak täŋo watä äma ba? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN4_10","002_4_10","GEN","4","10","10","Yäwänä Yawetä iwetkuk; Gäk imapäŋ tän? Monäka täŋo nägät kome terak piwän kuŋo unitä näkken gera yäŋirän nadätat yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN4_11","002_4_11","GEN","4","11","11","Unita tagwän gäkä terak pewa ärotak. Täŋpäŋ kome ŋo meni aŋeŋirän monäka täŋo nägät ketkaken nanik yäpmäŋpäŋ nako uken nanikpäŋ yäŋ-gäwatat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN4_12","002_4_12","GEN","4","12","12","Eruk apiŋonitä päŋku ketem piä täŋiri ketem bureni ket nämo api ahäneŋ. Täŋkaŋ gähä kuŋat-kuŋatgän api täŋpen. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN4_13","002_4_13","GEN","4","13","13","Yäwänä Keintä Yawe iwetkuk; Kowata namitan u bäräpiinik. Näkä u täga kotanaŋi nämo. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN4_14","002_4_14","GEN","4","14","14","Gäk apiŋo piä täŋpäŋ nakna komeken nanik yäŋ-näwatan unita näk iŋamkaken nanik api paoret. Paot päŋku uken irit api täŋtäŋ kuŋaret. Täŋira, äma kubätä nabäŋ ahäŋpäŋ kumäŋ-kumäŋ api nurek yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN4_15","002_4_15","GEN","4","15","15","Yäwänä Yawetä iwetkuk; Ude nämo! Äma kubätä Kein utpäŋ kowata ärowaniinik api yäpek yäk. Ude yäŋpäŋ äma kubätä Kein kaŋ-ahäŋpäŋ kumäŋ-kumäŋ nämo urekta Yawetä Kein gupi terak wären täŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN4_16","002_4_16","GEN","4","16","16","Ude täŋpäŋ Keintä Yawe iŋamiken nanik ämet päŋku kome kubä wäpi Kuŋat-kuŋatgän uken itkuk. Kome u edap äbani käda, Iden kome gägäniken itak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN4_17","002_4_17","GEN","4","17","17","Täŋpäkaŋ Keintä webeni yäpmäŋpäŋ kuŋattäŋgän webeni nanak kok itkuk. Nanak kok itpäŋ nanaki Enok bäyaŋkuk. Kadäni uken Keintä yotpärare kodaki kubä täŋ irirän nanaki ahäŋkuko unita yotpärare u wäpi Enok yäŋ iwetkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN4_18","002_4_18","GEN","4","18","18","Täŋpäkaŋ Enok u tägaŋpäŋ nanak kubä wäpi Irat bäyaŋkuk. Täŋpäŋ Irattä nanaki wäpi Mehujael bäyaŋkuk. Täŋkaŋ Mehujaeltä Metusael bäyaŋkuk. Täŋkaŋ Metusaeltä Lamek bäyaŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN4_19","002_4_19","GEN","4","19","20","Täŋpäkaŋ Lamek uwä webe gwaräp yäpuk, kubä wäpi Ada, kubä wäpi Sira. Täŋkaŋ Adatä nanaki Jabal bäyaŋkuk. Jabal uwä äma bipiken yottaba gänaŋ itkaŋ tom towik täkaŋ unitä intäjukun täŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN4_21","002_4_21","GEN","4","21","21","Täŋ monäni wäpi Jubal u kap tektek täŋo tuŋum mebäri mebäri u yäput peŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN4_22","002_4_22","GEN","4","22","22","Eruk, Lamek täŋo webeni kubä wäpi Sira unitä nanak kubä bäyaŋpäŋ wäpi Tubalkein yäŋ iwetkuk. Äma unitä kome änek-änek täŋo tuŋum ainpäŋ täŋpani unitäŋo intäjukun täŋkuk. Tubalkein unitäŋo wanori wäpi Nama. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN4_23","002_4_23","GEN","4","23","23","Täŋpäkaŋ kadäni kubä Lamektä webeniyat ŋode yäwetkuk; Webenayat Ada, Sira, ek juku peŋpäŋ näkŋo man ŋo nadäwun. Äma kubätä äbä nägät uränkaŋ näkä akuŋpäŋ kowata kumäŋ-kumäŋ utkut. Ba äma gubaŋi kubätä komi namiŋkuko unita kowata utpewa kumbuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN4_24","002_4_24","GEN","4","24","24","Äma kubätä Kein utpäŋä, kowata taŋi käwep nadäwek. Upäŋkaŋ äma kubätä näk nutpäŋä, kowata ärowaniinik api imet. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN4_25","002_4_25","GEN","4","25","25","Täŋpäkaŋ Adamä webenikät kuŋatgän nanak kok äneŋi itkuk. Nanak kok itpäŋ nanak kubä bäyaŋpäŋ ŋode yäŋpäŋ wäpi Set iwetkuk; Keintä Abel utkuko unitäŋo komenita Anututä nadäŋ namiŋirän nanak kubä ahäŋ namitak yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN4_26","002_4_26","GEN","4","26","26","Eruk Set uwä tägaŋpäŋ nanak kubä bäyaŋpäŋ wäpi Enos yäŋ iwetkuk. Täŋpäkaŋ kadäni ukengän ämawebetä Anutu wäpi yäŋpäŋ kuŋat-kuŋat uken yäput peŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN5_1","002_5_1","GEN","5","1","1","Adam äboriye täŋo wäpi tawaŋ ŋode kudän täwani; Anututä ämawebe pewän ahäŋkuŋo uwä Anutu ini bumik gatäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN5_2","002_5_2","GEN","5","2","2","Ämani bok webe bok gatäŋpäŋ man yeri nikek yäwetpäŋ wäpi taŋi Äma yäŋ yäwetkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN5_3","002_5_3","GEN","5","3","3","Täŋpäŋ Adamtä obaŋ 130 irirän nanaki gweki wäpi Set ahäŋkuk. Set u nani ini iŋami dapun bumik ahäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN5_4","002_5_4","GEN","5","4","5","Set ahäwänkaŋ, nani Adam äneŋi obaŋ 800 u bämopiken äperiye nanak ätu ahäŋ yäpmäŋ kuŋirä obaŋ 930 ude täreŋirän kumbuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN5_6","002_5_6","GEN","5","6","6","Adam nanaki Set unitä obaŋ 105 täreŋirän nanaki tuäni wäpi Enos ahäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN5_7","002_5_7","GEN","5","7","8","Nanaki Enos u ahäwänkaŋ, nani Set uwä äneŋi obaŋ 807 u bämopiken äperiye nanak ätu ahäŋ yäpmäŋ kuŋirä obaŋ 912 ude täreŋirän kumbuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN5_9","002_5_9","GEN","5","9","9","Täŋpäŋ Enos unitä obaŋ 90 täreŋirän nanaki tuäni wäpi Kenan ahäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN5_10","002_5_10","GEN","5","10","11","Kenan u ahäwänkaŋ nani Enos uwä äneŋi obaŋ 815 u bämopiken äperiye nanak ätu ahäŋ yäpmäŋ kuŋirä obaŋ 905 ude täreŋirän kumbuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN5_12","002_5_12","GEN","5","12","12","Täŋpäŋ Kenan unitä obaŋ 70 täreŋirän, nanaki tuäni wäpi Mahalalel ahäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN5_13","002_5_13","GEN","5","13","14","Mahalalel u ahäwänkaŋ nani Kenan uwä äneŋi obaŋ 840 u bämopiken äperiye nanak ätu ahäŋ yäpmäŋ kuŋirä obaŋ 910 ude täreŋirän kumbuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN5_15","002_5_15","GEN","5","15","15","Täŋpäŋ Mahalalel unitä obaŋ 65 täreŋirän, nanaki wäpi Jaret ahäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN5_16","002_5_16","GEN","5","16","17","Jaret u ahäwänkaŋ nani Mahalalel uwä äneŋi obaŋ 830 u bämopiken äperiye nanak ätu ahäŋ yäpmäŋ kuŋirä obaŋ 895 ude täreŋirän kumbuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN5_18","002_5_18","GEN","5","18","18","Täŋpäŋ Jaret unitä obaŋ 162 täreŋirän, nanaki tuäni wäpi Enok ahäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN5_19","002_5_19","GEN","5","19","20","Enok u ahäwänkaŋ nani Jaret uwä äneŋi obaŋ 800 u bämopiken äperiye nanak ätu ahäŋ yäpmäŋ kuŋirä obaŋ 962 ude täreŋirän kumbuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN5_21","002_5_21","GEN","5","21","21","Täŋpäŋ Enok unitä obaŋ 65 täreŋirän, nanaki tuäni wäpi Metusela ahäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN5_22","002_5_22","GEN","5","22","23","Metusela u ahäwänkaŋ Enoktä Anutukät kentäŋpäŋ obaŋ 300 u bämopiken äperiye nanak ätu ahäŋ yäpmäŋ kuŋirä obaŋ 365 ude täreŋirän kumbuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN5_24","002_5_24","GEN","5","24","24","Enok uwä Anutukät kentäŋpäŋ kuŋattäŋgän paotkuk. Paotkuko uwä Anututä ini komegup ikek imagutkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN5_25","002_5_25","GEN","5","25","25","Täŋpäŋ Metusela unitä obaŋ 187 it yäpmäŋ äroŋirän nanaki tuäni Lamek ahäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN5_26","002_5_26","GEN","5","26","27","Lamek u ahäwänkaŋ nani Metusela uwä äneŋi obaŋ 782 u bämopiken äperiye nanak ätu ahäŋ yäpmäŋ kuŋirä obaŋ 969 ude täreŋirän kumbuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN5_28","002_5_28","GEN","5","28","28","Täŋpäŋ Lamek unitä obaŋ 182 täreŋirän nanaki tuäni ahäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN5_29","002_5_29","GEN","5","29","29","Nanaki tuäni ahäŋirän wäpi Noa yäŋ iwetpäŋ ŋode yäŋkuk; Anututä kome terak tagwän peŋkuko unita komi piä, butewaki piä pähap täŋpäŋ kuŋaritna nanak ŋonitä api niniŋ kawatäwek yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN5_30","002_5_30","GEN","5","30","31","Noa u ahäwänkaŋ Lamek uwä äneŋi obaŋ 595 u bämopiken äperiye nanak ätu ahäŋ yäpmäŋ kuŋirä obaŋ 777 ude täreŋirän kumbuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN5_32","002_5_32","GEN","5","32","32","Täŋpäŋ Noa unitä obaŋ 500 täreŋirän nanaki yaräkubä ahäŋkuŋ. Kubä wäpi Siem, kubäwä Ham, kubäwä Jafet. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN6_1","002_6_1","GEN","6","1","2","Eruk ämatä kome terak mäyap ahäŋ yäpmäŋ äbuŋ. Täŋkaŋ äperiye bäyaŋkuŋo u Anutu täŋo nanakiyetä iŋami dapun yabäŋgärip täŋpäŋä iniken iniken gäripi terak webeniyeta yäpuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN6_3","002_6_3","GEN","6","3","3","Täŋirä, Yawetä yäŋkuk; Ämawebe u paotpaot ikek yäk. Kadäni käroŋita nämo api täŋkentäŋ yämet yäk. Näkŋo Munapiktä ämaken nämo it yäpmäŋ äroŋirän obaŋ 120 udegän itpäŋ api kumneŋ yäŋ yäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN6_4","002_6_4","GEN","6","4","4","Täŋpäkaŋ Anutu täŋo nanakiyetä komen äma täŋo äperiye ukät nädapi täŋirä nanakiye ahäŋkuŋ. Uwä äbot biani, inide kubä, ämik täkta kehäromi nikek. Ämawebetä äbot unitäŋo kudän pähap kaŋpäŋ biŋam pähap yäk täŋkuŋonik. Täŋpäŋ wäpi Nefirim yäŋ yäwet täŋkuŋonik. U kadäni uken, ba kämi imaka, kome terak it täŋkuŋonik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN6_5","002_6_5","GEN","6","5","5","Täŋpäŋ ämatä kome terak wakiinik mebäri mebäri täŋit bänepiken nanik nadäk-nadäk wakigän nadäŋ yäpmäŋ äbäŋirä Yawetä yabäŋpäŋ-nadäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN6_6","002_6_6","GEN","6","6","6","Yabäŋpäŋ-nadäŋkaŋ imata ämawebe u gatäŋpäŋ kome terak peŋkut yäŋ nadäŋpäŋ bänepiken jägämiinik nadäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN6_7","002_6_7","GEN","6","7","7","Jägämi nadäŋpäŋ yäŋkuk; Äma näkŋa kome terak pewa ahäŋkuŋo u kuduptagän kome terak nanik kaŋ awähut morewa! yäk. Bänepna jägämi täyak unita ämawebe ukät tom ba gwak ba barak bok, kuduptagän api däpmäŋ morewet yäŋ yäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN6_8","002_6_8","GEN","6","8","8","Täŋpäkaŋ Yawetä Noata nadäŋirän tägaŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN6_9","002_6_9","GEN","6","9","9","Täŋpäkaŋ Noa täŋo manbiŋam ŋode; Noa uwä siwoŋi kuŋat täŋkuŋonik. Ämawebe ätu päke u bämopiken, Noa-tägän kuräki, momini nämo, kuŋat täŋkukonik. Täŋkaŋ Anutukät kentäŋpäŋ kuŋat täŋkukonik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN6_10","002_6_10","GEN","6","10","10","Täŋpäkaŋ unitäŋo nanaki yarä kubä. Kubä wäpi Siem, kubä Ham, kubä Jafet. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN6_11","002_6_11","GEN","6","11","11","Eruk, komen äma kudup Anutu iŋamiken waŋ moreŋirä kome terak ämik kädet mebäri mebäri bumta tokŋeŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN6_12","002_6_12","GEN","6","12","12","Tokŋeŋirän Anututä kome kaŋirän wakiwakitä komen äma täŋo irit kuŋatkuŋari u täŋpän wakinik täŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN6_13","002_6_13","GEN","6","13","13","Täŋpän wakinik täŋirän Anututä Noa ŋode iwetkuk; Näk komen äma api däpmäŋ paoret. Unitäŋo ämik kädettä kome terak tokŋetak unita däpmäŋ paorayäŋ. Näk bureni yäyat, ämawebe bok kome bok api awähuret. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN6_14","002_6_14","GEN","6","14","14","Ude täŋpayäŋ täro unita gäk päya kehäromi kehäromi madäŋpäŋ upäŋ gäpe kubä kaŋ tä. Täŋpäŋ gäpe gänaŋ täŋkireki täŋkireŋpäŋ täŋkireŋpäŋ kaŋ pe yäk. Täŋpäŋ gupiken kukŋi kukŋi nämäkpäŋ kaŋ urumäŋpipi. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN6_15","002_6_15","GEN","6","15","15","Täŋpäŋ ŋode kaŋ tä; Järapita 140 mita, keräpinita 23 mita, käroŋinita 13 mita ude kaŋ tä. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN6_16","002_6_16","GEN","6","16","16","Täŋkaŋ pujiŋi peŋpäŋ, järapi täŋpipiŋ yäpmäŋ äroŋiri mänit kädetta bägup jopi haf mita ude piri gämoriken jop kaŋ irän. Täŋpäŋä järapi bämopiken yäma kubä kaŋ tä. Täŋpäŋ bukä yarä punin täŋkaŋ kubä gänaŋ umude kaŋ tä. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN6_17","002_6_17","GEN","6","17","17","Anututä ude yäŋpäŋ iwetkuk; Nadätan? Näk kome terak, ämawebe ba imaka irit kuŋat-kuŋat ikek kudup däpmäŋ morewa yäŋpäŋ ume gwägu taŋi api pewa ahäwek. Täŋpäkaŋ imaka kudup kome terak itkaŋ u api paotneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN6_18","002_6_18","GEN","6","18","18","Upäŋkaŋ gäkkät topmäk-topmäk kubägän täŋira gäpe gänaŋ äroŋpäŋ api iren. Täŋkaŋ u gäkŋagän nämo. Gäk ba nanakaye webeka ba äbekaye uwä gäkkät gäpe gänaŋ äro api itneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN6_19","002_6_19","GEN","6","19","20","Täŋpäŋ tom mebäri mebäri kudup yarä-yarä, ämani webeni gäkken äbäŋirä gäpe gänaŋ kaŋ yepmaŋ. Barak mebäri mebäri, tom mebäri mebäri, gämok mebäri mebäri ba gwakgwak mebäri mebäri u yarä-yarä gäkkät bok nämo paotneŋta äroŋpäŋ kaŋ irut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN6_21","002_6_21","GEN","6","21","21","Ketem mebäri mebäri in ba barak tom unitä nak täkaŋ u kämi nakta yäpmäŋpäŋ gäpe gänaŋ pewi ärowut yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN6_22","002_6_22","GEN","6","22","22","Täŋpäkaŋ Noatä Anututä man iwetkuko udegän buramiŋpäŋ täŋ moreŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN7_1","002_7_1","GEN","7","1","1","Eruk Yawetä Noa ŋode iwetkuk; Gäk äma äbot ŋo bämopiken siwoŋi kuŋariri gabäwa tägatak unita gäkkät äbotkaye in kudup gäpe gänaŋ äroŋ morewut! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN7_2","002_7_2","GEN","7","2","2","Gäpe gänaŋ ärowayäŋä tom nakta nämo yäjiwärani mebäri mebäri ämani 7, webeni 7 ude kaŋ yäpmäŋ äro. Ba tom nämo nakta yäjiwärani mebäri mebäri ämani yarä webeni yarä kaŋ yäpmäŋ äro. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN7_3","002_7_3","GEN","7","3","3","Täŋkaŋ barak mebäri mebäri udegän, ämani 7 webeni 7 ude yäpmäŋpäŋ pewi gäkkät bok gäpe gänaŋ kaŋ äroŋ morewut. Imaka mebäri mebäri irit kuŋat-kuŋat ikektä nämo paotneŋta ude kaŋ tä. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN7_4","002_7_4","GEN","7","4","4","Kepma 7 täreŋirän näkä yäŋira iwän pähap api tawek. Kome terak iwän taŋ yäpmäŋ kuŋtäyon kepma bipani 40 ude api tärewek. Iwän ude taŋirän imaka irit kuŋat-kuŋat ikek kome terak pewa ahäŋkuŋo u kuduptagän api däpmäŋ morewet. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN7_5","002_7_5","GEN","7","5","5","Ude iweränkaŋ Noa Yawetä man iwetkuko uwä buramiŋpäŋ täŋ moreŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN7_6","002_7_6","GEN","7","6","6","Täŋpänkaŋ Noa täŋo obaŋ 600 ude täreŋirän gwägu pähap kome terak tokŋeŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN7_7","002_7_7","GEN","7","7","7","Täŋirän Noa ume tokŋeŋkuko u irepmitta webeni nanakiye ba äbekiye kudup yäŋ-yäkŋat yäpmäŋ gäpe gänaŋ äroŋ moreŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN7_8","002_7_8","GEN","7","8","9","Täŋirän tom nakta nämo yäjiwärani ba nämo nakta yäjiwärani ba barak, gämok, gwakgwak imaka mebäri mebäri ämani bok webeni bok Noaken äbuŋ. Äbäŋirä Anututä Noa iwetkuko udegän yäŋ-yäkŋat yäpmäŋ gäpe gänaŋ äroŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN7_10","002_7_10","GEN","7","10","10","Gäpe gänaŋ ärowäkaŋ kepma 7 täreŋirän kome terak gwägu pähap tokŋeŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN7_11","002_7_11","GEN","7","11","11","Noa täŋo obaŋ 600 unitäŋo komepak yarä kepma 17 kadäni uken gwägu pähap kome gänaŋ naniktä ume dapuri uken bäräŋeŋ ahäŋirä kunum gänaŋ nanik iwän pähap taŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN7_12","002_7_12","GEN","7","12","12","Taŋ yäpmäŋ kuŋtäyon kepma bipani 40 ude täreŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN7_13","002_7_13","GEN","7","13","13","Täŋpäkaŋ kepma iwän pähap yäput peŋpäŋ taŋkuko ugän Noa, webeni nanakiye Siem, Ham, Jafet ukät webeniyekät kudup gäpe gänaŋ äroŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN7_14","002_7_14","GEN","7","14","14","Täŋpäŋ tom ägwäri ba yepmäŋ towiwani mebäri mebäri ba gämok gwakgwak mebäri mebäri ba barak mebäri mebäri ba imaka piri nikek u kuduptagän bok äro itkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN7_15","002_7_15","GEN","7","15","15","Bureni, imaka irit kuŋat-kuŋat ikek mebäri mebäri kudup, yarä-yarä Noaken äbäŋpäŋ gäpe gänaŋ äroŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN7_16","002_7_16","GEN","7","16","16","Anututä Noa iwetkuko udegän äroŋ moreŋkuŋ. Ämani bok, webeni bok äroŋkuŋ. Äroŋ moreŋirä Yawetä gäpe täŋo yäma täŋpipiŋpäŋ täŋkehärom taŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN7_17","002_7_17","GEN","7","17","17","Täŋpänkaŋ kepma 40 udeta gwägu kome terak tokŋeŋ yäpmäŋ äroŋirän gäpe u punin oraŋ yäpmäŋ äroŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN7_18","002_7_18","GEN","7","18","18","Bureni, kome terak ume umuri pähap tokŋeŋirän gäpetä gwägu terak kuŋ abäŋ täŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN7_19","002_7_19","GEN","7","19","19","Gwägu uwä kome terak bumta tokŋeŋpäŋ pom käroŋi käroŋi kuduptagän umetä uwäk täŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN7_20","002_7_20","GEN","7","20","20","Ume gwägutä pom miŋgupi 7 mita ude irepmitkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN7_21","002_7_21","GEN","7","21","21","Ude täŋpäŋ imaka kome terak itkuŋo u kuduptagän paot moreŋkuŋ. Barak, tom yepmäŋ towiwani ba ägwäri, gwak, gämok ba ämawebe u kuduptagän kumäŋ moreŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN7_22","002_7_22","GEN","7","22","22","Yarägän nämo paotkuŋ. Nämo, imaka mänit yäpmäk-yäpmäk ikek kuduptagän-inik kome terak kuŋarani u paotkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN7_23","002_7_23","GEN","7","23","23","Bureni, Anututä imaka irit kuŋat-kuŋat ikek kome terak irani kuduptagän, äma ba tom, gwak kejima, barak u kudup awähutkuk. Noakät gäpe gänaŋ itkuŋo ugänpäŋ yepmaŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN7_24","002_7_24","GEN","7","24","24","Täŋpäkaŋ ume gwägu pähap kome punin terak tokŋeŋ irirän kepma 150 ude täreŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN8_1","002_8_1","GEN","8","1","1","Täŋpäkaŋ Anututä Noakät tom ägwäri ba towiwani päke ukät gäpe gänaŋ itkuŋo unita kudup nadäŋ yämiŋkuk. Nadäŋ yämiŋpäŋ mänit pähap iniŋ kireŋpewän piäŋirän gwägu pähap äpuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN8_2","002_8_2","GEN","8","2","2","Täŋpäŋ ume bian kome gänaŋ nanik abuŋo u kawuk taŋkuŋ. Ba iwän taŋkuko u imaka, däkŋeŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN8_3","002_8_3","GEN","8","3","4","Täŋpäŋ gwägu taŋi u äneŋi kwikinik kwikinik wädäŋ äpmoŋkuk. Kepma 150 ude täreŋirän ume gwägutä ätu wädäŋ äpmoŋirän gäpe u Ararat Pom terak däpän yewäpäŋ itkuk. Kadäni gäpetä pom terak itkuko u komepak 7 unitäŋo kepma 17. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN8_5","002_8_5","GEN","8","5","5","Irirän ume gwägu pen wädäŋ äpmoŋirän komepak 10 unitäŋo kepma 1 kadäni uken pom miŋgupi kwawak pat yäpmäŋ kuŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN8_6","002_8_6","GEN","8","6","6","Eruk äneŋi kepma 40 ude täreŋirän Noatä gäpe täŋo mänit kädet bian täŋkuko u dätkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN8_7","002_8_7","GEN","8","7","7","Dätpäŋ Noa barak kubä yägu bumik pewän uken-uken piäŋ kuŋat irirän ume gwägu kawuk taŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN8_8","002_8_8","GEN","8","8","8","Täŋpäkaŋ Noatä kome terak ume itak ba nämo itak yäŋ kaŋpäŋ nadäkta känaräm kubä tewän kuŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN8_9","002_8_9","GEN","8","9","9","Tewän päŋku känaräm u maŋira yäŋkaŋ gwägu pen parirän täŋpän waŋkuŋ. Täŋpän wawäpäŋ äneŋi äyäŋutpeŋ Noaken äbuk. Äbäŋirän Noatä ket kewarirän keri terak maŋitkuk. Maŋiränkaŋ yäpmäŋ gäpe gänaŋ äbuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN8_10","002_8_10","GEN","8","10","10","Täŋpäŋ kepma 7 itkaŋ känaräm u äneŋi tewän kuŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN8_11","002_8_11","GEN","8","11","11","Tewän yäpmäŋ päŋku kuŋattäŋgän bipäda äneŋi äyäŋutpeŋ äbäŋirän kaŋkuk; Olip päya pähämi kodaki kubä meniken irirän kaŋkuk. Ude kaŋpäŋä Noatä ŋode nadäŋkuk; Ume wädäŋ äpmoŋirän kome kwawak itak yäŋ nadäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN8_12","002_8_12","GEN","8","12","12","Täŋpäŋ kepma 7 itkaŋ känaräm u äneŋi tewän kuŋkuk. Eruk tewän kuŋkuko uwä äneŋi nämo äbuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN8_13","002_8_13","GEN","8","13","13","Noa obaŋ 601 unitäŋo komepak kubä täŋo kepma 1 täŋirän kome terak ume kawuk taŋkuk. Täŋpäŋ Noatä gäpe täŋo medäp därämutpäŋ kaŋkuk; Kome terak ume kawuk taŋirän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN8_14","002_8_14","GEN","8","14","14","Ätukät itpäŋä komepak yarä unitäŋo kepma 27 täŋirän okä kudup kawuktaŋ moreŋpäŋ patkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN8_15","002_8_15","GEN","8","15","15","Kometä ude kawuk taŋirän Anututä Noa iwetkuk; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN8_16","002_8_16","GEN","8","16","16","Gäk, webeka ba nanakaye äbekaye gäpe gänaŋ naniktä yäman aput. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN8_17","002_8_17","GEN","8","17","17","Tom, barak, gämok, gwakgwak u imaka yepmaŋpi äput. Yepmaŋpi äpäŋpäŋ bäyaŋ weŋpäŋ kome tokŋewut yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN8_18","002_8_18","GEN","8","18","18","Ude iwerirän Noakät webeni nanakiye äbekiye äpuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN8_19","002_8_19","GEN","8","19","19","Ba tom kome terak kuŋarani kudup, barak, gämok, gwakgwak u kuduptagän gäpe gänaŋ naniktä äbot ini-ini tawaŋ äpuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN8_20","002_8_20","GEN","8","20","20","Äpäŋ moreŋpäŋä Noatä Yawe iniŋ oretta mobä bukä kubä täŋpäŋ tom ba barak nakta nämo yäjiwärani kudup ukät nanik ätu yäpmäŋpäŋ ijiŋ imiŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN8_21","002_8_21","GEN","8","21","21","Ijiŋ imiŋirän Yawetä käbäŋi säkgämän nadäŋpäŋ bänepitä ŋode nadäŋkuk; Ämata yäŋpäŋ kome terak tagwän wari nämo api täŋpet. Äma nanakinik kentä bänep nadäk-nadäki wakigän api täŋ yäpmäŋ kuŋatneŋo upäŋkaŋ täŋkuro udegän näk imaka imaka kuŋat-kuŋat ikek kuduptagän äneŋi nämoinik api däpet. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN8_22","002_8_22","GEN","8","22","22","Nämo! Kome täŋo kadäni it yäpmäŋ ärowayäŋ täyak udegän piŋpäŋ naknak, mänit ba komi, iwän ba edap kadäni, kepma bipani u pen api it yäpmäŋ ärowek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN9_1","002_9_1","GEN","9","1","1","Täŋpäŋ Anututä Noakät nanakiye man yeri nikek ŋode yäwetkuk; In nanak weŋbäyak täŋirä kome kaŋ tokŋewän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN9_2","002_9_2","GEN","9","2","2","Täŋpäkaŋ tom ägwäri, barak, gämok gwakgwak kome terak kuŋat täkaŋ u ba gwägu tom u kuduptagän in ketjinken peyat. Ude täŋira inta umun pähap nadäŋpäŋ api kuŋatneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN9_3","002_9_3","GEN","9","3","3","Imaka irit kuŋat-kuŋat ikek u nakta tamitat. Bian tokän peŋ tamiŋkuro udegän apiŋo imaka imaka kudup nakta tamitat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN9_4","002_9_4","GEN","9","4","4","Upäŋkaŋä tom nägäri nämo piwä kwani u nämo näneŋ, nägät u irit täŋo kehäromi nikek unita. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN9_5","002_9_5","GEN","9","5","5","Nadäkaŋ? Nägät pikpik täŋo kowata u näkä api däpmäŋ tärewet. Äma kubätä noripak kubä ureko uwä kowata näkä bureni-inik api täŋpet. Ba tom kubätä äma kubä ureko uwä kowata udegän näkä api däpmäŋ tärewet. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN9_6","002_9_6","GEN","9","6","6","U imata, äma kubä täŋo iŋam dapun nämo. Anutu näkŋa bumik täŋpani unita äma kubätä noripak kubä utpewän nägäri piwän kuneŋo unitäŋo kowata äma-tägän udegän äma u utpewän nägäri api piwän kuneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN9_7","002_9_7","GEN","9","7","7","Täŋpäkaŋ Noa, intäwä yeri nikek täŋpäŋ bäyaŋ weŋirä kome kaŋ tokŋewän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN9_8","002_9_8","GEN","9","8","8","Anututä ude yäŋpäŋ Noakät nanakiye ŋode yäwetgän täŋkuk; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN9_9","002_9_9","GEN","9","9","9","Näkä apiŋo in ba yerijiyekät bok, topmäk-topmäk täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN9_10","002_9_10","GEN","9","10","10","Täŋpäŋ imaka kome terak irit kuŋat-kuŋat ikek inkät penta gäpe gänaŋ naniktä äpuŋo, barak, tom ägwäri ba yepmäŋ towiwani u kudup inkät topmäk-topmäk täyat yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN9_11","002_9_11","GEN","9","11","11","Näk inkät topmäk-topmäk täyat uwä ume putputtä imaka kome terak kuŋat täkaŋ ba kome ini äneŋi nämoinik api awähuret. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN9_12","002_9_12","GEN","9","12","12","Anututä ude yäŋpäŋ äneŋi kubä ŋode yäwetgän täŋkuk; Näk inkät imaka kuŋat-kuŋat ikek kuduptagän inkät bok it täkaŋ, ba imaka kuduptagän kämi ahäkta yäwanikät bok, topmäk-topmäk täyat unitäŋo kudän ŋode; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN9_13","002_9_13","GEN","9","13","13","Näkŋo gämok wära kudän gubam terak peyat. Peyat u kaŋkaŋ topmäk-topmäk komekät täŋkuro unita kaŋ juku piwut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN9_14","002_9_14","GEN","9","14","15","Näkä täŋpewa gubam gwägätpäŋ gämok wära ahäŋirän näkä inkät ba imaka irit kuŋat-kuŋat ikek mebäri mebäri ukät topmäk-topmäk täŋkuro u api nadäwet. Nadäŋira ume putputtä kome terak imaka irit ikek kudup wari nämo api däpek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN9_16","002_9_16","GEN","9","16","16","Täŋpäŋ gubam terak gämok wära parirän kaŋpäŋ kome terak imaka irit kuŋat-kuŋat ikek inkät topmäk-topmäk tärek-täreki nämo täŋkuro u api nadäwet. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN9_17","002_9_17","GEN","9","17","17","Anututä ude yäŋpäŋ Noa ŋode iwetkuk; Kome terak imaka irit kuŋat-kuŋat ikek in kuduptagänta topmäk-topmäk täyat unitäŋo kudän u api kak täneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN9_18","002_9_18","GEN","9","18","18","Noa nanakiye gäpe gänaŋ naniktä äpuŋo unitäŋo wäpi Siem, Ham, Jafet. Täŋkaŋ Ham uwä Kenan täŋo nani. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN9_19","002_9_19","GEN","9","19","19","Noa nanakiye yaräkubä uken naniktä komen äma äbori äbori ahäŋ patpat täŋpäŋ komeni komeni it yäpmäŋ kuŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN9_20","002_9_20","GEN","9","20","20","Noa uwä ketem piä täkta, äma ude itkuk. Täŋpäŋ Noa u yäput peŋpäŋ päya kubä wäpi wain, u piä täŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN9_21","002_9_21","GEN","9","21","21","Täŋpäkaŋ kämiwä wain ume yäpmäŋpäŋ naŋkaŋ täŋguŋguŋ taŋpäŋ yottaba gänaŋ moräŋ patkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN9_22","002_9_22","GEN","9","22","22","Moräŋ parirän Kenan täŋo nani Ham unitä nani Noa moräŋ parirän kaŋpäŋ noripakiyat äpmo biŋam yäwetkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN9_23","002_9_23","GEN","9","23","23","Yäweränkaŋ Siem kenta Jafet tek kubä yäpmäŋpäŋ mädeni käda ämetpäŋ yäpmäŋkaŋ nan moräŋ parirän käde yäŋ nadäŋpäŋ mäde kädagän päro ämet imiŋkumän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN9_24","002_9_24","GEN","9","24","24","Täŋpäŋ Noa u waintä urirän patkuk kädagän akuŋpäŋ nanaki gweki Hamtä imaka täŋ imiŋkuko unita nadäŋpäŋ ŋode yäŋkuk; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN9_25","002_9_25","GEN","9","25","25","Tagwäntä Kenan terak kaŋ ärowän! U äpaniinik itkaŋ noriye täŋo piä täŋ yämiktagän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN9_26","002_9_26","GEN","9","26","26","Ude yäŋpäŋ äneŋi ŋode yäkgän täŋkuk; Yawe, Siem täŋo Anutu u iniŋ oretna! Täŋkaŋ Kenan u Siem täŋo piä täŋ imiktagän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN9_27","002_9_27","GEN","9","27","27","Täŋpäkaŋ Anututä Jafet täŋkentäŋ imiŋirän komeni taŋigän kaŋ pipiyäwän. Täŋirän Jafet täŋo yeriniyekät Siem täŋo yeriniye bok kaŋ irut. Täŋpäkaŋ Kenan täŋo uwä piä täŋ imiktagän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN9_28","002_9_28","GEN","9","28","28","Täŋpäkaŋ gwägu pähaptä paorirän Noa uwä äneŋi obaŋ 350 ude it yäpmäŋ kuŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN9_29","002_9_29","GEN","9","29","29","Kuŋarirän obaŋ 950 ude täreŋirän kumbuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN10_1","002_10_1","GEN","10","1","1","Gwägu pähaptä paoränkaŋ u punin terak Noa nanakiye Siem, Ham, Jafet unitäŋo nanakiye ahäŋkuŋ. Äma yaräkubä unitäŋo manbiŋam ŋode; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN10_2","002_10_2","GEN","10","2","2","Jafet täŋo nanakiye wäpi ŋode; Gome, Magok, Madai, Javan, Tubal, Mesek ba Tiras. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN10_3","002_10_3","GEN","10","3","3","Gome täŋo nanakiye wäpi ŋode; Askenas, Rifat, Togama. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN10_4","002_10_4","GEN","10","4","4","Javan täŋo nanakiye wäpi Elisa, Tasis. Täŋkaŋ ämawebe Saipras kenta Dodan komeken nanik u imaka, Javantä äbotken nanik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN10_5","002_10_5","GEN","10","5","5","Täŋkaŋ äbot u bäyaŋ weŋirä äbot mäyap ahäŋ yäpmäŋ kuŋkuŋ. Äbot mäyap unitäŋo komeni ba mani kotäk inigän inigän. U ini buap-buap gwägu dubiniken ba kome kubäkubä gwägu bämopiken ittäŋ kuŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN10_6","002_10_6","GEN","10","6","6","Ham täŋo nanakiye wäpi ŋode; Kus, Isip, Libia, Kenan. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN10_7","002_10_7","GEN","10","7","7","Kus täŋo nanakiye wäpi ŋode; Seba, Havila, Sapta, Rama, Sapteka. Rama uwä nanakiyat wäpi Seba kenta Dedan. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN10_8","002_10_8","GEN","10","8","8","Kus uwä Nimrot täŋo nani. Nimrot u tägaŋpäŋ äma kehäromi, wäpi biŋam nikek täŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN10_9","002_10_9","GEN","10","9","9","Yawetä täŋkentäŋ imiŋirän tom däpmäkta intäjukun ämata itkuk. Mebäri unita äma kehäromi ätuta U Nimrot bumik, Yawetä täŋkentäŋ imiŋirän tom däpani ärowani itkuko u yäŋ yäwet täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN10_10","002_10_10","GEN","10","10","10","Täŋpäŋ Nimrot unitä Babilonia kome taŋiken yotpärare mäyap täŋkuk. Intäjukunä yotpärare ŋode täŋkuk; Babel, Erek, Akat, Kalne. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN10_11","002_10_11","GEN","10","11","11","Eruk, Babilonia kome peŋpeŋ Asiria komeken kuŋkuk. Kome uken yotpärare wäpi Ninive, Rehobot, Kala, Resen täŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN10_12","002_10_12","GEN","10","12","12","Resen yotpärare uwä Ninive Kala yotpärare bämopiken itak. U yotpärare pähap. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN10_13","002_10_13","GEN","10","13","13","Isip täŋo yeri äbot-äbot ŋode ahäŋkuŋ; Lidia nanik, Anam nanik, Lehap nanik, Naptu nanik, ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN10_14","002_10_14","GEN","10","14","14","Patarus nanik, Kaslu nanik, Krit nanik. Krit naniktä Filistia nanik ahäŋ patpat täŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN10_15","002_10_15","GEN","10","15","18","Kenan nanaki wäpi Saidon intäjukun ahäŋkuk. Saidon ahäŋkuko u punin terak Kenan täŋo yeri äbot ätu wäpi ŋode ahäŋkuŋ; Hit, Jebus, Amo, Gilgas, Hivi, Alka, Sini, Alvat, Semar, Hamat. Äbot ude ahäŋ yäpmäŋ kuŋkuŋ. Kadäni u punin terak Kenan nanakiye täŋo äbori äbori uken-uken kuŋtäŋpä kuŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN10_19","002_10_19","GEN","10","19","19","Kuŋ täŋpä kuŋkuŋo unita Kenan nanakiye äbori äboritä kome taŋi tokŋeŋ moreŋkuŋ. Kome taŋi täŋpäŋ Saidon kometä päŋku kome ban ätu unitäŋo baga terak täreŋkuk. Kome ban u wäpi ŋode; Geral, Gasa, Sodom, Gomora, Atma, Seboim, Lasa u täreŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN10_20","002_10_20","GEN","10","20","20","Eruk tawaŋ it yäpmäŋ äbäkaŋ u Ham nanakiye. Unitäŋo buap, mani kotäk, komeni, äbori u wäpi wäpi terak tawaŋ pewani. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN10_21","002_10_21","GEN","10","21","21","Jafet monäni wäpi Siem u imaka, nanakiye ätu ahäŋkuŋ. Siem u Ebe nanakiye täŋo orani. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN10_22","002_10_22","GEN","10","22","22","Siem nanakiye wäpi ŋode; Elam, Asu, Apaksat, Lidia, Aram. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN10_23","002_10_23","GEN","10","23","23","Aram nanakiye uwä ŋode; Us, Hul, Geta, Mas. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN10_24","002_10_24","GEN","10","24","24","Apaksat uwä Sela täŋo nani. Selawä, Ebe täŋo nani. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN10_25","002_10_25","GEN","10","25","25","Ebe täŋo nanaki yarä ahäŋkumän. Kubä wäpi Pelek. Unitäŋo kadäniken ämawebetä äma äbot-äbotta kome yäpmäŋ daniŋkuŋo unita nanitä wäpi Pelek yäŋ iwetkuk. Monäni wäpi Joktan. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN10_26","002_10_26","GEN","10","26","29","Joktan unitäŋo nanakiye wäpi ŋode; Almodat, Selep, Hasamawet, Jera, Hadoram, Usal, Dikla, Obal, Abimael, Seba, Ofi, Havila ba Jobap. Äma u kudup Joktan nanakiye. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN10_30","002_10_30","GEN","10","30","30","Siem äboriye unitäŋo kome pom-pom ikek, edap dapuri abani käda itkuk. Mesa kome yäput peŋpäŋ päŋku Sefa täretak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN10_31","002_10_31","GEN","10","31","31","Tawaŋ it yäpmäŋ abäkaŋ u Siem nanakiye. Unitäŋo buap, mani kotäk, komeni, äbori u wäpi wäpi terak tawaŋ pewani. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN10_32","002_10_32","GEN","10","32","32","Äma tawaŋ it yäpmäŋ äpäkaŋ ŋo u Noa nanakiye äbori äbori ahäŋkuŋo udegän. Gwägu pähap paotkuko u punin terak äbot u naniktä äbori äbori ba kome deken deken kuŋtäŋpä kuŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN11_1","002_11_1","GEN","11","1","1","Kadäni uken ämawebe komeni komeni man kotäk kubägän yäk täŋkuŋonik. Ba imaka wäpi wäpi uwä kudup kubägän yäk täŋkuŋonik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN11_2","002_11_2","GEN","11","2","2","Täŋpäŋ ämawebe kome dapuri äpmoŋpanikentä bäyaŋ weŋtäŋ äbäŋkä awaŋ kubä wäpi Babilonia kome ahäŋpäŋ uken yotpärare täŋpäŋ itkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN11_3","002_11_3","GEN","11","3","3","Täŋpäŋä yot täna yäŋkaŋ yäŋpäŋ-nadäk ŋode täŋkuŋ; Eruk, gäŋpäŋ täŋpena kwäkä yäwäkaŋ kädäpken ijiŋpena kehärom tawut yäk. Ba gäŋ kehärom täwani yäpurärätpäŋ däpmäŋ gatäkta kome yäpmäki kome gänaŋ nanik upäŋ kaŋ däpmäŋ gatäna yäk. Ude täŋkuŋo uwä äma kome ätuken naniktä yot mobäpäŋ täk täŋkuŋo u nämo täŋkuŋ. Ba mobä yäpurärätpäŋ däpmäŋ gatäkta gäŋpäŋ täk täŋkuŋo u nämo täŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN11_4","002_11_4","GEN","11","4","4","Täŋpäkaŋ äma unitä yäŋpäŋ-nadäk ŋode täŋkuŋ; Eruk yotpärare taŋi kubä täna. Täŋkaŋ yotpärare u bämopiken yot käroŋi kubä yäpurärätpäŋ täŋtäŋ äroŋitna miŋgupitä kunum kaŋ yäpurän! Ude täŋitna wäpnin biŋam nikek itpäŋ komeni komeni kuŋtäna kuneŋtawä yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN11_5","002_11_5","GEN","11","5","5","Ude yäŋpäŋ yotpärare pähap ba yot käroŋi u täŋ irirä Yawetä yabäwayäŋ äpuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN11_6","002_11_6","GEN","11","6","6","Päpä yabäŋpäŋ Yawetä yäŋkuk; Bureni, ŋowä äma äbot kubägän, mani kotäk kubägän unita yot käroŋi ŋo täŋpäŋä mäden imaka imaka täna yäŋkaŋ tägagän api täneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN11_7","002_11_7","GEN","11","7","7","Eruk, nin äpmoŋpäŋ man kubägän yäk täkaŋ u awähutpena manta täŋguŋguŋ kaŋ taŋput yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN11_8","002_11_8","GEN","11","8","8","Yawetä ude yäŋpäŋ äma äbot pähap u yäpmäŋ daniŋpäŋ yepmaŋpän yotpärare pähap täŋ itkuŋo u peŋpeŋ komeni komeni kuŋtäŋpä kuŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN11_9","002_11_9","GEN","11","9","9","Täŋpäkaŋ Yawetä kome uken mani kotäk kubägän yäpmäŋ daniŋpewän imätpeŋ komeni komeni kuŋ moreŋkuŋo unita kome, yot käroŋi täŋkuŋo unitäŋo wäpi Babel yäŋ iwetkuk. Babel mebäri u yäŋuruk-uruk pähap. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN11_10","002_11_10","GEN","11","10","10","Siem täŋo äbekiye oraniye täŋo manbiŋam ŋode; Gwägu pähap paoränkaŋ obaŋ yarä täreŋirän Siem uwä obaŋ 100 täŋkuk. Obaŋ 100 täŋirän unitäŋo nanaki tuäni Apaksat ahäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN11_11","002_11_11","GEN","11","11","11","Apaksat ahäwänkaŋ obaŋ 500 it yäpmäŋ äroŋirän u bämopiken äperiye nanak ätu ahäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN11_12","002_11_12","GEN","11","12","12","Apaksat uwä obaŋ 35 täreŋirän nanaki tuäni Sela ahäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN11_13","002_11_13","GEN","11","13","13","Sela ahäwänkaŋ Apaksat u obaŋ 403 it yäpmäŋ äroŋirän u bämopiken äperiye nanak ätu ahäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN11_14","002_11_14","GEN","11","14","14","Sela uwä obaŋ 30 täreŋirän nanaki tuäni Ebe ahäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN11_15","002_11_15","GEN","11","15","15","Ebe u ahäwänkaŋ Sela u obaŋ 403 it yäpmäŋ äroŋirän u bämopiken äperiye nanak ätu ahäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN11_16","002_11_16","GEN","11","16","16","Ebe uwä obaŋ 34 täreŋirän nanaki tuäni Pelek ahäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN11_17","002_11_17","GEN","11","17","17","Pelek ahäwänkaŋ Ebe u obaŋ 430 it yäpmäŋ äroŋirän u bämopiken äperiye nanak ätu ahäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN11_18","002_11_18","GEN","11","18","18","Pelek uwä obaŋ 30 täreŋirän nanaki tuäni Reu ahäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN11_19","002_11_19","GEN","11","19","19","Reu ahäwänkaŋ Pelek u obaŋ 209 it yäpmäŋ äroŋirän u bämopiken äperiye nanak ätu ahäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN11_20","002_11_20","GEN","11","20","20","Reu uwä obaŋ 32 täreŋirän nanaki tuäni Seruk ahäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN11_21","002_11_21","GEN","11","21","21","Seruk ahäwänkaŋ Reu u obaŋ 207 it yäpmäŋ äroŋirän u bämopiken äperiye nanak ätu ahäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN11_22","002_11_22","GEN","11","22","22","Seruk uwä obaŋ 30 täreŋirän nanaki tuäni Naho ahäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN11_23","002_11_23","GEN","11","23","23","Naho ahäwänkaŋ Seruk u obaŋ 200 it yäpmäŋ äroŋirän u bämopiken äperiye nanak ätu ahäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN11_24","002_11_24","GEN","11","24","24","Naho uwä obaŋ 29 täreŋirän nanaki tuäni Tera ahäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN11_25","002_11_25","GEN","11","25","25","Tera ahäwänkaŋ Naho u obaŋ 119 it yäpmäŋ äroŋirän u bämopiken äperiye nanak ätu ahäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN11_26","002_11_26","GEN","11","26","26","Tera uwä obaŋ 70 täreŋirän nanakiye ŋode ahäŋkuŋ; Abram, Naho, Haran. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN11_27","002_11_27","GEN","11","27","27","Eruk Tera täŋo manbiŋam ŋode; Tera nanakiye Abram, Naho, Haran ahäŋkuŋ. Täŋpäŋ Haran täŋo nanaki Lot ahäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN11_28","002_11_28","GEN","11","28","28","Haran nani wäpi Tera u pen irirän Haran uwä ini ahäwani yotpärare wäpi Ur uken kumbuk. Ur u Kaldia komeken itak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN11_29","002_11_29","GEN","11","29","29","Täŋpäŋ Abram kenta Naho webe yäpumän. Abram webeni wäpi Sarai yäpuk. Täŋpäŋ Naho webeni wäpi Milka yäpuk. Naho webeni u Haran täŋo äperi. Haran uwä äperiyat Milka kenta Iska. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN11_30","002_11_30","GEN","11","30","30","Täŋpäŋ Abram webeni Sarai äruŋ itkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN11_31","002_11_31","GEN","11","31","31","Täŋpäŋ Teratä nanaki Abram, Abram webeni wäpi Sarai, orani Haran täŋo nanaki wäpi Lot, u kudup yäŋ-yäkŋat yäpmäŋ Kenan komeken kuŋkuŋ. Kome it täŋkuŋo u wäpi Ur, Kaldia kome bämopiken itak u peŋpeŋ kädet moräki yäput peŋkuŋ. Kuŋkä kädet bämopiken Haran komeken ahäŋpäŋ itkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN11_32","002_11_32","GEN","11","32","32","Täŋpäkaŋ Tera u obaŋ 205 it yäpmäŋ äroŋpäŋ Haran komeken kumbuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN12_1","002_12_1","GEN","12","1","1","Eruk Yawetä Abram ŋode iwetkuk; Gäk komeka, notkaye, äbotkaye u yepmaŋiri kome gäwoŋärewayäŋ täyat uken päŋku kaŋ it. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN12_2","002_12_2","GEN","12","2","2","Täŋpäŋ näkä iron täŋ gamiŋira äbotkayetä äbot pähap api itneŋ. Ude täŋ gamiŋira gäkä wäpka biŋam ikek itkaŋ ämawebe mäyap api täŋkentäŋ yämen. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN12_3","002_12_3","GEN","12","3","3","Äma iron täŋ gaminayäŋ täkaŋ uwä näkä udegän iron api täŋ yämet. Täŋ kubätä gäk waki täŋ gameko uwä näkä udegän waki api täŋ imet. Täŋpäkaŋ gäkä terak ämawebe äbori äbori komeni komeni kuduptagäntä iron pähap api yäpneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN12_4","002_12_4","GEN","12","4","5","Eruk Abram obaŋ 75 täreŋirän Yawetä iwetkuko ude man buramiŋpäŋ komeni wäpi Haran peŋpeŋ kuŋkuk. Inigän nämo kuŋkuk. Webeni Saraikät gweki täŋo nanaki Lot ba piä ämaniye tuŋumi Haran itkaŋ yäpuŋo päke u kudup yäŋ-butuwänkaŋ Kenan kome taŋi u kuna yäŋpäŋ komeni Haran peŋpeŋ kuŋkuŋ. Kädet käroŋi kuŋtäŋgän kome taŋi Kenan uken ahäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN12_6","002_12_6","GEN","12","6","7","Abram Kenan kome kuŋtäŋgän kome täpuri kubä wäpi Sekem uken ahäŋkuŋ. Kome uken päya taŋi kubä äma kubä wäpi Moretä bian piwani itak. Kadäni uken ämawebe Kenantä äbotken nanik uken itkuŋopäŋ Yawetä Abram ahäŋ imiŋpäŋ iwetkuk; Nanakjiye ba äbekjiye orajiyeta kome ŋo api yämet yäk. Man ude iwetkuko unita Abramtä Yaweta yäŋpäŋ mobä bukä kubä täŋkuk, Yawetä ahäŋ imiŋkuko unita. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN12_8","002_12_8","GEN","12","8","8","Ude täŋpäŋ Sekem kome u peŋpeŋ äneŋi kuŋtäŋgän edaptä äbani käda pom u dubiniken yottaba täŋpäŋ itkuk. Betel kome edaptä äpmoŋpani käda, Ai kome edaptä äbani käda u bämopiken itkuk. Täŋpäŋ kome uken Yaweta yäŋpäŋ mobä bukä kubä täŋpäŋ Yaweken yäŋapiŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN12_9","002_12_9","GEN","12","9","9","Täŋpäŋ äneŋi akumaŋ Negev komeken kuŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN12_10","002_12_10","GEN","12","10","10","Eruk kadäni uken kome Abramtä itkukken uwä nakta jop itkuŋ. Ketem nämoinik unita Isip komeken itpäŋ-nadäkta kuŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN12_11","002_12_11","GEN","12","11","12","Eruk Isip kome keräp taŋpäŋ webeni Sarai ŋode iwetkuk; Nadätat yäk. Gäk webe säkgämän gabätat unita Isip ämatä gabäŋpäŋ api yäneŋ; Ai, ŋo webeni yäŋ nadäŋkaŋä näk kumäŋ-kumäŋ nutkaŋ gäk api gabäŋ koreneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN12_13","002_12_13","GEN","12","13","13","Ude api yäneŋo unita ŋode kaŋ yäwet; Näk unitäŋo wanori yäŋ kaŋ yäwet yäk. Gäk ude yäweriwä gäka yäŋpäŋ näk nabäŋ koreŋpäŋ täga käwep api täŋ namineŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN12_14","002_12_14","GEN","12","14","14","Ude yäŋpäŋ kuŋtäŋgän Abram Isip komeken ahäŋkuk. Ahäŋirän Isip ämatä Sarai u säkgämäninik kaŋkaŋ kaŋgärip täŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN12_15","002_12_15","GEN","12","15","15","Täŋpäkaŋ Isip täŋo intäjukun äma Fero unitäŋo piä ämaniye ätutä Sarai u kaŋkaŋ päŋku Fero biŋam iwetkuŋ. Ude iweräwä Ferotä yäwerän Sarai imagut yäpmäŋ Ferotä ini yotken äroŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN12_16","002_12_16","GEN","12","16","16","Ferotä yotken äroŋirän kaŋpäŋ Saraita yäŋpäŋ Ferotä Abram iron täŋ imiŋkuk. Sipsip, bulimakau, doŋki ämani webeni, epän ämawebekät kamel ätu ude imiŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN12_17","002_12_17","GEN","12","17","17","Upäŋkaŋ Abram webeni Saraita yäŋpäŋ Yawetä Ferokät äboriye käyäm wakiwaki pewän ahäŋ yämiŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN12_18","002_12_18","GEN","12","18","18","Ude ahäŋ yämiŋirän Ferotä Abramta yäŋpewän äbänpäŋ ŋode iwetkuk; Wa! Abram, jide täŋ namin? Ŋo webena yäŋ imata nämo näwetkun? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN12_19","002_12_19","GEN","12","19","19","Imata ŋo wanotna yäŋ näwetpewi webenata yäput? Eruk, webeka ŋo imagut yäpmäŋ ku! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN12_20","002_12_20","GEN","12","20","20","Täŋpäŋä Ferotä piä ämaniye yäwet-pewän äbä Abram iwetkuŋ; Webeka tuŋumka kudup yäŋporiŋ yäpmäŋ ku! yäŋ iwetkuŋ. Iweräwä kuŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN13_1","002_13_1","GEN","13","1","1","Täŋpäŋ Abramtä webeni, Lot ba tuŋumi kudup yäŋ-butuwänkaŋ Isip kome peŋpeŋ Negev komeken äneŋi äroŋkuŋ. ( ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN13_2","002_13_2","GEN","13","2","2","Abram u Isip kome itkukken tom towiwani, golkät siliwa moneŋ mäyap yäpmäŋpäŋ tuŋum äma täŋkuk.) ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN13_3","002_13_3","GEN","13","3","4","Eruk, Negev kome u peŋpeŋ kuŋtäŋgän Betel kome bian itkukken u ahäŋpäŋ itkuk. Betel kome, Ai kome bämopiken bian yottaba täŋpäŋ mobä bukä täŋkukken u kuŋpäŋä Yawe iniŋ oretkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN13_5","002_13_5","GEN","13","5","5","Täŋpäkaŋ Lot Abramkät kuŋatkumäno u imaka, sipsip, bulimakau ba yot tom gupipäŋ täŋpani mäyap it imiŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN13_6","002_13_6","GEN","13","6","6","Täŋpäŋ Abram kenta Lot bok ude irirän yawakiye mäyapinik ahäŋirä tomtä nakta ketemta wäyäkŋeŋkuŋo unita bok itnaŋi nämo täŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN13_7","002_13_7","GEN","13","7","7","Ude täŋpäŋ Abram täŋo piä ämaniyekät Lot täŋo piä ämaniye bämopiken yäŋwawak pewä ahäŋkuk. (Täŋpäkaŋ kadäni uken Kenan täŋo äboriyekät Peres täŋo äboriyetä kome mähem täŋpäŋ itkuŋ.) ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN13_8","002_13_8","GEN","13","8","8","Yäŋwawak yäŋtäko Abramtä Lot ŋode iwetkuk; Nek ba piä ämaniye bämopninken ämik man ahäŋirän nämo tägatak. Nek yanani. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN13_9","002_13_9","GEN","13","9","9","Eruk käyan? Kome pähap pätak u! Unita yäpmäŋ danida yäk. Gäkä bure käda kwayäŋ nadäwiwä näkä käpmäk käda api yäpet. Täŋ gäkä käpmäk käda kwayäŋ nadäwiwä näkä bure käda api yäpet yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN13_10","002_13_10","GEN","13","10","10","Eruk Lot dapun ijiŋpewän kwäpäŋ Jodan awaŋ pähap, ume täga nikek. Kome uwä Iden piä Yawetä piwani ude bumik, ba Isip kome täga, Soa kome käda itak u bumik. (Kadäni uwä Yawetä Sodom Gomora yotpärare u nämo däpukken Jodan kometä ude itkuk.) ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN13_11","002_13_11","GEN","13","11","11","Täŋpäŋ Lottä Jodan awaŋ päke u inita korekta yäŋkuk. Ude yäŋpäŋ edap äbani käda u kuŋkuk. Ude täŋkuko uwä Abram kenta Lot ini-ini päŋku itkumän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN13_12","002_13_12","GEN","13","12","12","Täŋpäkaŋ Abram Kenan komeken pen irirän Lottä Jodan kome täŋo yotpärare itkuŋo u kubäwä wäpi Sodom u dubiniken kuŋpäŋ yot täŋpäŋ itkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN13_13","002_13_13","GEN","13","13","13","Sodom uwä mähemiwä wakiinik. Imaka Yawetä momi yäŋ nadäŋkuko u bumta täŋtäŋ kuŋat täŋkuŋonik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN13_14","002_13_14","GEN","13","14","14","Eruk Lot Abram teŋpeŋ kuŋirän Yawetä Abram ŋode iwetkuk; Gäk bämop ŋo itkaŋ kome ŋo ijiŋ pärewat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN13_15","002_13_15","GEN","13","15","15","Kome kudup käyan u gäka ba gäkŋo äbotkaye mäden ahänayäŋ täŋo unita biŋam. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN13_16","002_13_16","GEN","13","16","16","Näkä yäŋpewa äbotkaye keŋkeŋ jiraŋ ude api ahäneŋ. Äma kubätä keŋkeŋ jiraŋ täga daniweko uwä äbotkaye mäden ahänayäŋ täŋo u imaka, täga daniwek. Upäŋkaŋ täga nämo, u jiraŋinik api ahäneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN13_17","002_13_17","GEN","13","17","17","Eruk akumaŋ päŋku kudup yabäŋ yäwattäŋ ku. Kome päke ŋo gäkagän ganiŋ kiretat yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN13_18","002_13_18","GEN","13","18","18","Yawetä Abram ude iweränkaŋ tuŋumi kuduptagän yäpmäŋkaŋ kuŋtäŋgän Hebron kome päya äma kubä wäpi Mamretä piwani u dubiniken päŋku ugän itkuk. Päŋku u itkaŋ Yaweta yäŋpäŋ mobä bukä kubä täŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN14_1","002_14_1","GEN","14","1","7","Kadäni uken äma Sodom, Gomora, Atma, Seboim ba Soa komeken naniktä Elam kome täŋo intäjukun äma wäpi Kedolaomi unitäŋo gämoriken obaŋ 12 ude it yäpmäŋ äbäŋkä eruk obaŋ 13 uken gaŋani pähap nadäŋpäŋ intäjukun ämaniye wäpi Bela, Bisa, Sinap ba Semebetä bänep kubägän täŋpäŋ Kedolaomi, komi piä täŋ yämiŋkuko ukät ämik pewä ahäkta yäŋpäŋ-nadäŋkuŋ. Ude täŋirä obaŋ 14 uken Kedolaomi, Elam kome täŋo intäjukun äma unitä kome ätu täŋo intäjukun ämakät äboriyeta gera yäŋpewä ämikken täŋkentäŋ imikta äbuŋ. Täŋkentäŋ imikta äbuŋo u Babilonia, Elasa ba Goim kome unitäŋo intäjukun äma wäpi Amrafel, Ariok, Tidal. Eruk intäjukun äma ukät äboriye äbäkaŋ pengän kome ätukät ämik täŋpäŋ kehäromini yäpmäŋ äpuŋ. Äma äbot-äbot kehäromini yäpmäŋ äpuŋo u wäpi Refa, Sus, Em, Hol. Täŋkaŋ kome ŋodeken ämik täŋkuŋ; Asterot-Kanaim, Ham, Save-Kiriataim, ba Sei kome täŋo pomkentä päŋku Elparan, kome jopi dubiniken itak u. Täŋpäkaŋ äbot ätu u kehäromini yäpmäŋ äpäŋkaŋ eruk äyäŋut päŋku Enmispat kome, wäpi kubä Kades u kuŋkuŋ. Kuŋpäŋ uken Amalek äbot kuduptagän däpmäŋpäŋ yäwat kireŋkuŋ. Ude täŋkaŋ Amo äbotken nanik Hasason-Tama komeken irani u däpuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN14_8","002_14_8","GEN","14","8","9","Eruk ude täŋirä Sodom, Gomora, Atma, Seboim ba Soa kome täŋo intäjukun ämaniyekät äboriyetä Sidim Awaŋ, Kumbani Gwägu dubiniken itak u kuŋpäŋ Kedolaomi, Tidal, Amrafel ba Ariok ukät ämik pewä ahäŋkuŋ. Ämik pewä ahäŋkuko uwä kome 5 täŋo intäjukun ämatä kome 4 täŋo intäjukun ämakät ämik pewä ahäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN14_10","002_14_10","GEN","14","10","10","Täŋpäkaŋ Sidim Awaŋ uken gwägu käroŋi okä näbä nikek bumta itkuŋ. Täŋkaŋ iwaniyetä Sodom Gomora täŋo äma ärowanikät äboriye kudup yäwat kireŋirä metäŋpeŋ kuŋpäŋ ätu okä gwägu u gänaŋ äpmoŋpäŋ paotkuŋ. Täŋirä ätu metäŋpeŋ päŋku pom terak äroŋpäŋ käbop itkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN14_11","002_14_11","GEN","14","11","11","Ude täŋirä iwaniye kome 4 uken nanik unitä Sodom, Gomora yotpärare uken päŋku u nanik täŋo tuŋum ketem kudup yäyomägatkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN14_12","002_14_12","GEN","14","12","12","Abram gweki täŋo nanaki Lot Sodom yotpärare itkuko u imaka, iŋitpäŋ tuŋumi bok yäpmäŋ kuŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN14_13","002_14_13","GEN","14","13","13","Ämik täŋirä Sodom nanik kubätä metäŋpeŋ päŋku Abram u imaka ahäŋkuko unitäŋo biŋam iwetkuk. (Abram unita äma ätutä Hibru äbotken nanik yäŋ yäk täŋkuŋonik. U päya äma kubä wäpi Mamretä bian piwani u dubiniken it täŋkukonik. Mamre uwä Amotä äbotken nanik. Unitäŋo noripakiyat Eskol kenta Ane. Äma yaräkubä ukät Abramkät bänep kubägän täŋpäŋ itkuŋ.) ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN14_14","002_14_14","GEN","14","14","14","Eruk, Abramtä nanaki topmäŋpäŋ yäpmäŋ kuŋkuŋo unitäŋo manbiŋam nadäŋpäŋ ŋode täŋkuk; Inikät nanik ämik täŋpäŋ nadäwani ämaniye yarägän 318 ude yämagutkuk. Yämaguränpäŋ iwan yäwat yäpmäŋ kuŋtäŋgän Dan yotpärareken ahäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN14_15","002_14_15","GEN","14","15","15","Ahäŋpäŋ bipani ugän Abramtä ämaniye yäpmäŋ daniŋpäŋ ini äbot-äbot yepmaŋpäŋ yäwerän päŋku iwaniye ahäŋ yämiŋkuŋ. Ahäŋ yämiŋpäŋ däpmäŋpäŋ yäwat kireŋtäŋ kuŋtäŋgän Hoba yotpärare Damaskus guno käda uken ahäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN14_16","002_14_16","GEN","14","16","16","Uken ahäŋpäŋ tuŋum iwantä yäyomägat yäpmäŋ kuŋkuŋo u kuduptagän äneŋi yäpuŋ. Täŋpäŋ Abram gweki täŋo nanaki Lotkät Lot täŋo tuŋum, ukät webe ba ämawebe ätu iwantä kubota täŋkuŋo u äneŋi yämagutkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN14_17","002_14_17","GEN","14","17","17","Täŋkaŋ Abram Elam täŋo intäjukun äma Kedolaomi ukät intäjukun äma noriye däpmäŋpäŋ yäwat kirewä kuŋirä eruk äyäŋutpäŋ komeniken kuŋkuk. Kuŋirän Sodom täŋo intäjukun äma Abram käwayäŋ Save Awaŋ komeken ahäŋ imiŋkuk. (Save Awaŋ kome u wäpi kubä Intäjukun äma täŋo Awaŋ.) ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN14_18","002_14_18","GEN","14","18","18","Täŋpäkaŋ Salem täŋo intäjukun äma wäpi Melkisedek u imaka, äbä Abram ahäŋ imiŋkuk. (Melkisedek uwä Anutu Ärowaniinik unitäŋo bämop äma epän täk täŋkukonik.) Eruk, ahäŋ imiŋpäŋ käräga kenta wain ume Abramta imiŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN14_19","002_14_19","GEN","14","19","19","Imiŋpäŋ kon man ŋode iwetkuk; Abram, Anutu Ärowaniinik kunum bibik gatäwanitä imaka tägatäga täŋ gamiton! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN14_20","002_14_20","GEN","14","20","20","Täŋkaŋ Anutu Ärowaniiniktä iwankaye ketkaken yepmaŋkuko unita wäpi iniŋ oretsi! Ude iweränä Abramtä tuŋum iwan keriken nanik yäyomägatkuko ukät nanik ätu buŋät imiŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN14_21","002_14_21","GEN","14","21","21","Ude täŋ imiŋkaŋ ätu nanak kuŋirän Sodom täŋo intäjukun ämatä Abram ahäŋ imiŋpäŋ ŋode iwetkuk; Ämawebenaye nomägatkuŋo u äneŋi naniŋ kire. Täŋ, tuŋumä gäkŋata it gamikot yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN14_22","002_14_22","GEN","14","22","23","Yäŋirän Abramtä Sodom täŋo intäjukun äma u iwetkuk; Yawe Anutu Ärowaniinik, kunum kome täŋkuko u wäpi terak man kehäromi ŋode gäwetat; Näk tuŋum täpuri-inik u ba u ketkaken nanik kubä nämoinik yäpayäŋ. Imata, gäkä ŋode yäwenta; Näkä Abramta tuŋum mäyap imiŋira tuŋum äma täŋkuk yäŋ yäwenta yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN14_24","002_14_24","GEN","14","24","24","Täŋpäkaŋ ketemka täpuri ämanayetä kädet miŋin naŋo unita täga naŋ yäŋ nadäsi yäk. Ba äma näkkät ämikta kuŋkumäŋo wäpi Ane, Eskol, Mamre, tuŋum unitä täga yäpnaŋi nadäŋ yämiŋiri yäput yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN15_1","002_15_1","GEN","15","1","1","Ude täŋpäŋ mäden Yawe täŋo mani kotäktä Abram ayäbu ahäŋ imiŋpäŋ iwetkuk; Abram, umun täwentawä! Näkŋagän gäkŋo kurepä ude api it yäpmäŋ ärowet! Täŋkaŋ näkŋawä gwäki ärowani ude api it gamet. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN15_2","002_15_2","GEN","15","2","2","Yäwänä Abramtä iwetkuk; Ekäni Yawe, gäk imatäken kubä namayäŋ yäŋpäŋ yäyan? Näk kadäni käroŋi it yäpmäŋ äbätat upäŋkaŋ nanakna kubä nämo. Näkŋo kome ba tuŋum piä ämana Damaskus komeken nanik wäpi Eliesa unita biŋam api täneŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN15_3","002_15_3","GEN","15","3","3","Nadätan? Gäk nanak kubä nämo namiŋkun! Unita epän ämana kubätä näkŋo kome ba tuŋum api korewek yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN15_4","002_15_4","GEN","15","4","4","Ude yäwänä Yawe täŋo mani kotäktä ŋode ahäŋ imiŋkuk; Äma wäpi yäyan unitä gäkŋo kome ba tuŋum nämo api korewek. Nämo, gäkŋaken nanaka ahäwayäŋ täyak unitä gäkŋo tuŋum api korewek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN15_5","002_15_5","GEN","15","5","5","Ude iwetpäŋä yäŋikŋat päŋku yäman umu ŋode iwetkuk; Gäk doraŋpäŋ kunum terak ijiŋpewi ärowän. Ijiŋpewi ärowänpäŋ guk täga daninaŋi täŋpäwä, eruk dani! Ude yäŋpäŋ iwetkuk; Nanakaye ahänayäŋ täŋo yabätan udegän api ahäŋ yäpmäŋ kuneŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN15_6","002_15_6","GEN","15","6","6","Täŋpäkaŋ Abram Yawetä iwetkuko u nadäkinik täŋkuko unita äma siwoŋi yäŋ yäŋtäreŋ imiŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN15_7","002_15_7","GEN","15","7","7","Täŋkaŋ ŋode iwetgän täŋkuk; Näk Yawe, kome ŋo ganiŋ kirewa gäkŋata biŋam täkta Ur yotpärare Kaldia komeken nanik gämagut yäpmäŋ äburo u. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN15_8","002_15_8","GEN","15","8","8","Ude iweränkaŋ Abramtä iwetkuk; Ekäni Yawe, jide täŋpäŋ kome ŋo näkä bureni korewetta yäŋ nadäwet? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN15_9","002_15_9","GEN","15","9","9","Yäwänä ŋode iwetkuk; Bulimakau gubaŋi kubä, meme kubä ukät sipsip ämani kubä, obaŋ yaräkubä tärewani ukät känaräm kubä notek kubä u yäpmäŋ näkken äbi. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN15_10","002_15_10","GEN","15","10","10","Ude yäwänä Abram udegän täŋkuk. Yäpmäŋ päŋku kwäk duŋpäŋ kukŋi ini terak, kukŋi ini terak tawaŋ peŋkuk. Barakä kumän ikek peŋkuk, kwäk nämo duŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN15_11","002_15_11","GEN","15","11","11","Ude peŋirän barak taŋi ätutä tom madäŋ peŋkuko u nänayäŋ äpäŋirä Abramtä täŋ-yäwatkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN15_12","002_15_12","GEN","15","12","12","Eruk edap äpmoŋpayäŋ täŋirän Abram patguŋguŋ täŋirän bipmäŋ urani umuri pähap kubätä uwäk täŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN15_13","002_15_13","GEN","15","13","13","Täŋpäkaŋ Yawetä Abram iwetkuk; Bureni-inik gäwera nadä; Kämiwä, äbotkaye kämi ahänayäŋ täkaŋ uwä kome kudupiken päŋku irirä kome unitäŋo mähemtä komi piäken api yepmaneŋ. Obaŋ 400 udeta komi piäken itkaŋ äma keri terak komi bumta api nadäneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN15_14","002_15_14","GEN","15","14","14","Upäŋkaŋ komi piä täŋ yäminayäŋ täŋo unita kowata näkä api yämet. Täŋpäkaŋ kämiwä äbotkaye komi piäken nanikpäŋ tuŋum ärowani nikek api äpämaŋ kuneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN15_15","002_15_15","GEN","15","15","15","Gäkŋa uyaku tägawani täŋpäŋ kumäŋpäŋ äbekaye oraŋkaye täŋo itpäŋ-nadäk komeken api äpmoŋpen yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN15_16","002_15_16","GEN","15","16","16","Täŋpäŋ Amo täŋo äboriye unitäŋo waki-wakini yäpurärätpäŋ yäpurärätpäŋ täŋ yäpmäŋ äroŋirä obaŋ 400 bumik tärewänkaŋ Amo äboriye däpmäŋpäŋ yäwat kireŋira äbotkaye äneŋi äyäŋutpeŋ api ämneŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN15_17","002_15_17","GEN","15","17","17","Yawetä ude iwerirän kome dapuri äpmoŋpäŋ bipmäŋ urirän kädäp gäyäkkät topän mebet ahäŋpäŋ tom duŋpäŋ peŋkuko u kukŋi kukŋi irirän bämopgän kuŋkumän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN15_18","002_15_18","GEN","15","18","21","Kepma ukengän Yawetä Abramkät topmäk-topmäk täŋpäŋ iwetkuk; Kome ŋo gäkŋo äbotkayeta yämikta yäŋkehärom täyat. Kome uwä Isip täŋo ume wäpi Nail unitä päŋku Yufretis ume u täretak. U Ken, Kenas, Katmon, Hit, Peres, Refaim, Amo, Kenan, Gilgas, Jebus unitäŋo komeni gäkŋo äbotkayeta api yämet. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN16_1","002_16_1","GEN","16","1","1","Täŋpäkaŋ Abram täŋo webeni Sarai u nanak kubä nämo bäyaŋkuk. Täŋirän Sarai täŋo piä watä webe Isip nanik kubä itkuko u wäpi Haga. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN16_2","002_16_2","GEN","16","2","2","Irirän Saraitä Abram ŋode iwetkuk; Nadätan, Yawetä nadäŋirän äruŋ itat unita watä piä webena ukät pätkon. Parirän webe uterak nanak ätu käwep ahäŋ nimek yäk. Ude iweränä Abramtä Sarai täŋo man buramiŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN16_3","002_16_3","GEN","16","3","3","Eruk, Abramtä Kenan komeken obaŋ 10 ude irän täreŋirän, Saraitä Isip nanik watä piä webeni wäpi Haga u api Abram webenita iniŋ kireŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN16_4","002_16_4","GEN","16","4","4","Iniŋ kirewän bok parirän nanak kok itkuk. Täŋpäŋ Haga nanak kok itat yäŋ nadäŋpäŋ Saraita nadäwän äpani täŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN16_5","002_16_5","GEN","16","5","5","Ude täŋkuko unita Saraitä äpi Abram ŋode iwetkuk; Näkä mäyäk nadätat uwä gäka biŋam täyak yäk. Näkä watä webena gamiŋpäŋ kupäŋka terak peŋkut. Täŋpäŋ unita Hagatä nanak kok itat yäŋ nadäŋpäŋ näka nadäŋirän äpani täyak yäk. Unita gäkkät nek bämopnekken man pätak u Yawe ini-tägän yäpmäŋ daniwän yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN16_6","002_16_6","GEN","16","6","6","Ude yäwänä Abramtä iwetkuk; Ude nämo! Piä watä webe u mähemi gäkä täyan. Unita u ba u täŋ ima yäŋpäŋä täga api täŋ imen yäk. Yäwänä Saraitä Hagata iwan täŋ imiŋtäyon metäŋpeŋ kuŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN16_7","002_16_7","GEN","16","7","7","Haga metäŋpeŋ päŋku Su kädet kuŋtäŋgän kome äma nämo iraniken ume täpuri kubäken ahäŋpäŋ itkuk. Uken irirän Yawe täŋo aŋero ahäŋ imiŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN16_8","002_16_8","GEN","16","8","8","Ahäŋ imiŋpäŋä ŋode iwetkuk; Haga, Sarai täŋo watä webe, gäk de naniktä äbätan? Ba de kwayäŋ? Yäwänä Hagatä iwetkuk; Intäjukun webe Sarai kaŋumuntaŋ äbätat yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN16_9","002_16_9","GEN","16","9","9","Ude iweränä Yawe täŋo aŋero unitä ŋode iwetkuk; Gäk intäjukun webeka äneŋi kuŋkaŋ mani kaŋ burami yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN16_10","002_16_10","GEN","16","10","10","Nadätan? Näkä täŋpewa gäkŋo äbekaye oraŋkaye bumta, ämatä daninaŋi nämo ude api ahäneŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN16_11","002_16_11","GEN","16","11","11","Ude yäŋpäŋ Yawe täŋo aŋero unitä ŋode iwetgän täŋkuk; Nadätan? Gäk nanak kok itan. Nanak ämani u bäyaŋpäŋä wäpi Ismael kaŋ iwet, Yawetä konäm butewaki täŋiri nadäŋkuko unita yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN16_12","002_16_12","GEN","16","12","12","Tägaŋpäŋ tom ägwäri udewani api irek yäk. Nanaka uwä ämata iwan täŋ yämiŋirän ämatä udegän api täŋ imineŋ. Noriye kuduptagänta iwan täŋ yämiŋtäŋ api kuŋarek yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN16_13","002_16_13","GEN","16","13","13","Ude iwetkuko unita Haga bänepitä ŋode nadäŋkuk; Nabäŋpäŋ-nadäwani unitä kwawak ahäŋ namiŋirän karo unita Yawe täŋo wäpi ŋode iwetat; Gäk Yawe nabäŋpäŋ-nadäwani u yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN16_14","002_16_14","GEN","16","14","14","Mebäri unita ume terak itkuko u wäpi ŋode yäk täkaŋ; Irit mähemi nabäŋpäŋ-nadäwani unitäŋo ume dapuri. Ume u Kades yotpärare, Beret yotpärare bämopiken pen itak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN16_15","002_16_15","GEN","16","15","15","Eruk, kadäni täreŋirän Hagatä Abramta nanak kubä bäyaŋ imiŋkuk. Bäyawänä Abramtä nanak wäpi Ismael yäŋ iwetkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN16_16","002_16_16","GEN","16","16","16","Täŋpäkaŋ Abram täŋo obaŋ 86 täreŋirän Hagatä nanaki Ismael bäyaŋ imiŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN17_1","002_17_1","GEN","17","1","1","Abramtä täŋo obaŋ 99 täreŋirän Yawetä ahäŋ imiŋpäŋ ŋode iwetkuk; Näk Anutu kehäromi mähemi yäk. Gäk gämotnaken itkaŋ siwoŋigän kuŋat täyi yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN17_2","002_17_2","GEN","17","2","2","Täŋiri näkä gäkkät topmäk-topmäk taŋpäŋ äbotkaye mäyap api pewa ahäŋ gamineŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN17_3","002_17_3","GEN","17","3","3","Ude iweränä Abramtä iŋami kome terak yäpän äpmoŋpäpäŋ parirän Anututä iwetkuk; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN17_4","002_17_4","GEN","17","4","4","Nadätan? Näk gäkkät topmäk-topmäk täyat uwä ŋodeta; Gäk äma äbori äbori unitäŋo nani api täŋpen. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN17_5","002_17_5","GEN","17","5","5","Täŋkaŋ wäpka Abram uwä wari nämo api gäweret. Nämo, gäk äma äbori äbori unitäŋo nani yäŋ nadäŋ gamiŋira kuŋarayäŋ täno unita wäpka Abraham api gäweret yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN17_6","002_17_6","GEN","17","6","6","Täŋkaŋ näkä täŋpewa nanakaye mäyapinik api ahäneŋ. Ahäŋpäŋä ätutäwä intäjukun äma irit piä api täneŋ. Nanakaye mäyap ahänayäŋ täŋo unitä äbori äbori komeni komeni api it yäpmäŋ kuneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN17_7","002_17_7","GEN","17","7","7","Topmäk-topmäk gäkkät täyat ŋonitä gäk ba nanakayetä äbotkentä äbekiye oraniyeken tärek-täreki nämo, api pat yäpmäŋ kwek. Täŋirän nähä gäka ba äbekaye oraŋkaye kämi-kämi ahänayäŋ täŋkaŋ unitäŋo Anutu api iret yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN17_8","002_17_8","GEN","17","8","8","Apiŋo Kenan komeken itan ŋowä äbani ude itan upäŋkaŋ kome ŋo gäk ba äbekaye oraŋkaye kämi-kämi ahänayäŋ täkaŋ unitä mähemi tärek-täreki nämo täneŋta api taniŋ kirewet. Täŋpäŋ äbotkaye unitäŋo Anutu api iret yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN17_9","002_17_9","GEN","17","9","9","Ude iwetpäŋ Anututä Abraham ŋode iwetgän täŋkuk; Gähäwä topmäk-topmäk gäkkät täyat unitäŋo käderi iwat yäpmäŋ kaŋ kuŋat. Täŋiri äbekaye oraŋkaye kämi ahänayäŋ täkaŋ u udegän kaŋ iwat täŋput. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN17_10","002_17_10","GEN","17","10","13","Topmäk-topmäkna täŋo kudän ŋode; Nanak ämani ahäŋpäŋ kepma 8 ude täreŋirän gupi moräk madäŋ yämik täneŋ. Nanak ämani kuduptagän apiŋotä kämi ahänayäŋ täŋo uwä udegän kaŋ täk täŋput. Inä ude tänayäŋ täŋo uwä näkä gäkkät topmäk-topmäk unitäŋo kudän ude api irek. Täŋpäkaŋ nanakayetagän nämo yäyat. Gäkŋo piä ämakaye täŋo nanak ba kome kubäken nanik moneŋpäŋ suwawani unitäŋo nanakiye udegän gupi moräk madäŋ yämineŋ. Täŋkaŋ topmäk-topmäk näkä inkät täyat uwä tärek-täreki nämo api it yäpmäŋ ärowek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN17_14","002_17_14","GEN","17","14","14","Täŋpäkaŋ äma kubä gupi moräk nämo madäweko uwä äma uwä äboriken nanik iwat kirewäkaŋ inigän api kuŋarek, äma uwä näkŋo topmäk-topmäk yäpmäŋ däkŋewayäŋ täko unita. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN17_15","002_17_15","GEN","17","15","15","Ude yäŋpäŋ Anututä Abraham äneŋi kubä ŋode iwetgän täŋkuk; Webeka Saraita gäwera; U wäpi Sarai yäŋ nämo api iweren. Nämo, Sara yäŋ kaŋ iwet. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN17_16","002_17_16","GEN","17","16","16","Bureni-inik, näkä iron täŋ imiŋira Saratä koki itpäŋ nanak kubä api bäyaŋ gamek. Saraken nanik äma äbori äbori api ahäneŋ. Ba uken nanikgän ätu uwä äbot täŋo intäjukun äma api ahäŋ yäpmäŋ kuneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN17_17","002_17_17","GEN","17","17","17","Anututä ude iweränä Abraham kome terak iŋami yäpän äpmoŋpäpäŋ patkaŋ äräpi nadäŋpäŋ ŋode nadäŋkuk; Wära! Äma kubä obaŋ 100 tärewani näk udewanitä nanak kubä täga pewän ahäwek? Ba webena Sara obaŋ 90 tärewänkaŋ nanak kubä täga bäyawek? Nämoinik! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN17_18","002_17_18","GEN","17","18","18","Ude nadäŋpäŋ Anutu iwetkuk; Nanakna Ismael bian bäyaŋkuro unitä gäkŋo iron terak täga itnaŋi nämo? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN17_19","002_17_19","GEN","17","19","19","Yäwänä Anututä iwetkuk; Ude upäŋkaŋ webeka Saratä nanak kubä bäyaŋ gamänkaŋ wäpi Aisak yäŋ kaŋ iwet. Ahäŋpäŋ tägawänkaŋ ukät topmäk-topmäkna api täŋpet. Täŋpäŋ äboriyekät udegän, topmäk-topmäk uwä tärek-täreki nämo api it yäpmäŋ kwet. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN17_20","002_17_20","GEN","17","20","20","Täŋ Ismaelta yäno u nadäŋ gamiŋpäŋ iron täŋ imiŋpewa äboriye mäyap api ahäŋ imineŋ. Täŋpäŋ nanakiye 12tä wäpi biŋam ikek itkaŋ yabäŋ yäwat piä api täneŋ. Täŋkaŋ näkä täŋkentäŋ imiŋira nanaki ahäŋ yäpmäŋ kuŋtäko äbot taŋi kubä api täŋpek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN17_21","002_17_21","GEN","17","21","21","Upäŋkaŋ Ismael ukät topmäk-topmäkna nämo api täŋpet. Nanaka Aisak ukät uyaku api täŋpet. Täŋkaŋ nanak uwä Saratä obaŋ kubä gunonita api bäyaŋ gamek yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN17_22","002_17_22","GEN","17","22","22","Eruk, Anutu Abrahamkät man yäŋtäreŋpäŋ Abraham teŋpeŋ äroŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN17_23","002_17_23","GEN","17","23","23","Teŋpeŋ äroŋkuko kepma ugän Abrahamtä Anutu täŋo man buramiŋpäŋ nanaki Ismael gupi moräk madäŋ imiŋkuk. Nanaki Ismaelkät piä ämaniye inikät irani ba kubäken nanik suwawani u ämani kudup gupi moräk madäŋ yämiŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN17_24","002_17_24","GEN","17","24","24","Täŋpäkaŋ Abraham ini uwä obaŋ 99 tärewänkaŋ gupi moräk madäŋ imiŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN17_25","002_17_25","GEN","17","25","25","Täŋ nanaki Ismael uwä obaŋ 13 täreŋirän nanitä gupi moräk madäŋ imiŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN17_26","002_17_26","GEN","17","26","26","Bureni, kepma ugän, Abrahamkät nanaki Ismael gupi moräk madäŋ yämiŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN17_27","002_17_27","GEN","17","27","27","Täŋkaŋ Abraham täŋo piä ämaniye, ini ugän bäyawani ba kome kubäken nanik moneŋpäŋ suwawani u imaka, kuduptagän gupi moräk madäŋ yämiŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN18_1","002_18_1","GEN","18","1","1","Kadäni uken Abrahamtä päya, äma kubä wäpi Mamre unitä piwani u dubiniken it täŋkukonik. Täŋpäŋ kadäni kubä, kepma bämopiken Abraham yottaba yäman maŋit irirän Yawetä ahäŋ imiŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN18_2","002_18_2","GEN","18","2","2","Abraham maŋit ittäŋgän ijiwän kwäpäŋ yabäŋkuk; Äma yaräkubä iŋamiken käroŋ wädäŋ irirä. Yabäŋpäŋ dubiniken bäräŋeŋ kuŋkaŋ oraŋ yämikta gwäjiŋ äpmoŋpäŋ yäwetkuk; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN18_3","002_18_3","GEN","18","3","3","Ärowaninaye, in näka täga nadäŋ namiŋpäŋä piä ämajin näk, nämo närepmitneŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN18_4","002_18_4","GEN","18","4","4","Näkä yäŋpewa ume yäpmäŋ äbäpäŋ kuroŋjin ärutkaŋ päya ŋo äyuŋken itpäŋ-nadäk täkot. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN18_5","002_18_5","GEN","18","5","5","Täŋirä ketem ätu tama naŋ täpäneŋkaŋ kuna yäŋpäŋä kukot yäk. Näkä yotken äbäŋo unita nadäŋ namiŋirä ude täŋkentäŋ tama! Yäwänä iwetkuŋ; Täga, yäyan ude täyi yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN18_6","002_18_6","GEN","18","6","6","Täga yäŋ iweräkaŋ Abrahamtä yot gänaŋ äro webeni Sara iwetkuk; Eruk, plaua ätu bumik gwetkaŋ awähutpäŋ käräga säkgämän ätu bäräŋeŋ ijiŋ yämisi yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN18_7","002_18_7","GEN","18","7","7","Iwetpäŋä Abraham bäräŋeŋ päŋku bulimakau nanaki säkgämän kubä yäpmäŋ päŋku piä ämani kubäta imänkaŋ bäräŋek madäŋpäŋ ijiŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN18_8","002_18_8","GEN","18","8","8","Täŋirän bulimakau nonoŋ umeni ba gakŋikät bulimakau madäŋpäŋ ijiko u penta yäpmäŋ päbä yämiŋkuk. Yämän naŋ irirä iniwä päya äyuŋken käroŋ wädäŋ itkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN18_9","002_18_9","GEN","18","9","9","Käroŋ wädäŋirän iwet yabäŋkuŋ; Webeka Sara de? Yäwäwä yäwetkuk; Yot gänaŋ itak yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN18_10","002_18_10","GEN","18","10","10","Yäŋirän Yawetä iwetkuk; Apiŋo kadäni itkamäŋ ŋodeken obaŋ kubä gunonita näk äneŋi api äbet. Äneŋi äbäŋira Saratä nanak kubä api bäyawek yäk. Täŋpäkaŋ Sara äma itkuŋo u mädeniken yot yämaken itkaŋ man yäŋkuŋo u nadäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN18_11","002_18_11","GEN","18","11","11","Abraham kenta Sara uwä tägawaniinik täŋkumän. Täŋpäŋ Saratä nanak bäyanaŋi nämo täŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN18_12","002_18_12","GEN","18","12","12","Unita Saratä ŋode nadäŋpäŋ mägayäŋkuk; Näk gupna tepmom ikek. Äpna u imaka, tägawanigän unita bok patpäŋ jide täŋpäŋ gäripi nadäwet? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN18_13","002_18_13","GEN","18","13","13","Sara ude nadäŋirän Yawetä Abraham ŋode iwet yabäŋkuk; Sara imata näk webe pähap täyat ŋopäŋ nanak täga nämo bäyawet yäŋ nadäŋkaŋ mägayätak? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN18_14","002_18_14","GEN","18","14","14","Yawetä imaka u ba u kubä täŋpayäŋä täga nämo täŋpän waneŋ. Nämoinik! Obaŋ kubä gunonita, kadäni gäweraro udeken äneŋi äbäŋira Sara nanak api bäyawek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN18_15","002_18_15","GEN","18","15","15","Yawetä ude yäŋirän Sara umuntaŋpäŋ äwo yäŋpäŋ yäŋkuk; Näk nämo mägayät yäk. Yäwänä iwetkuk; Mägayänopäŋ jop yäyan yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN18_16","002_18_16","GEN","18","16","16","Äma yaräkubä Abrahamkät itkuŋo u akumaŋ kuna yäŋkaŋ Sodom yotpärare etä päpmo kaŋkuŋ. Täŋirä Abrahamtä kädet miŋin yepmaŋpa kut yäŋkaŋ bok kuŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN18_17","002_18_17","GEN","18","17","17","Kuŋkaŋ Yawe nadäk-nadäki-ken ŋode nadäŋkuk; Jide täkta nadätat uwä Abrahamta käbop nämo peŋ imet. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN18_18","002_18_18","GEN","18","18","18","Nadäŋ imiŋira Abraham täŋo oraniyetä bureni-inik äbot taŋi ba kehäromi nikek api täneŋ. U wäpi terak täŋkentäŋ yämiŋpewa ämawebe kuduptagän uken-uken nanik iron pähap api ahäŋ yämineŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN18_19","002_18_19","GEN","18","19","19","Abrahamtä nanakiye ba oraniye äbekiye näkŋo kädet yäwoŋäreŋpewän näkŋo man buramiŋpäŋ kuŋat-kuŋat siwoŋi iwatpäŋ täneŋta unita näk Abraham näkŋata yäpmäŋ daniŋkut. Ude täŋirä näk Yawetä imaka Abrahamta biŋam yäŋkehärom taŋpäŋ iwetkuro unitäŋo bureni näk täga api pewa ahäŋ imineŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN18_20","002_18_20","GEN","18","20","21","Ude nadäŋpäŋ Yawetä Abraham iwetkuk; Sodom Gomora yotpärareken nanik täŋo irit kuŋatkuŋari wakiinik täŋpewä jukunaken yäŋkuruk-kuruk bumta ahätak unita yabäŋpäŋ-nadäkta kwa yäk. Yäŋkuruk-kuruk nadätat uwä bureni ba jop käwep yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN18_22","002_18_22","GEN","18","22","22","Täŋpäŋ äma yarä u Abraham teŋpeŋ Sodom käda kuŋkumänopäŋ Abraham Yawekät itkumän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN18_23","002_18_23","GEN","18","23","24","Ittäŋgän Abrahamtä Yawe iŋamiken kuŋpäŋ butewaki man ŋode iwetkuk; Bureni? Gäk äma waki ba äma siwoŋi bok api däpmäŋ paoren? Ŋode täga nämo täŋpen? Ämawebe siwoŋi kuŋarani 50 ude itneŋo uwä yotpärare kudup täŋpi waneŋtawä. Äma siwoŋi kuŋarani 50 unita yäŋpäŋ päke u täga nämo yabäŋ korewen? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN18_25","002_18_25","GEN","18","25","25","Ämawebe siwoŋi bok waki täŋpani bok däpayäŋ täno uwä imaka tänaŋi nämopäŋ täŋpen. Gäkŋo mebärika nadätat. Gäkä äma waki täŋpani ba äma siwoŋi kuŋarani yäpmäŋ daniŋpäŋ kudän siwoŋi täk täyan unita äma täga ba waki bok u däpnaŋi nämo yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN18_26","002_18_26","GEN","18","26","26","Yäwänä Yawetä iwetkuk; Sodom ämawebe siwoŋi kuŋarani 50 ude yabäŋpäŋä unita yäŋpäŋ ämawebe kudup api yepmaŋpet yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN18_27","002_18_27","GEN","18","27","28","Yäwänä Abrahamtä iwetkuk; O Ekäni, gäk ärowani. Näk äma äpani upäŋkaŋ näk nämo mäyäk taŋkaŋ äneŋi gäwetat. Näk 50ta yäropäŋ siwoŋi äma 45 ude itneŋowä gäk täga yepmaŋpen? Yäwänä Yawetä iwetkuk; Ämawebe siwoŋi 45 ude yabäŋpäŋä yotpärare u nämo yäpa waneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN18_29","002_18_29","GEN","18","29","29","Ude yäwänä Abrahamtä äneŋi iwetgän täŋkuk; Ämawebe 40gän ude yabäŋpäŋ däpen ba? Yäwänä iwetkuk; Eruk ämawebe 40 unita yäŋpäŋ kudup yabä kätäwet yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN18_30","002_18_30","GEN","18","30","30","Iweränä Abrahamtä yäŋkuk; O Ekäni äneŋi gäwetat unita nämo nebewen! Ämawebe siwoŋi kuŋarani 30gän ude iräwä jide api täŋpen? Api däpen ba nämo api däpen? Yäwänä Yawetä iwetkuk; Ämawebe siwoŋi kuŋarani 30 unita yäŋpäŋ nämo api däpet yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN18_31","002_18_31","GEN","18","31","31","Yäwänä äneŋi Abrahamtä iwetgän täŋkuk; O Ekäni, näk nämo mäyäk taŋkaŋ äneŋi gäwetat. Ämawebe siwoŋi 20gän itneŋo uwä däpen ba nämo däpen? Yäwänä Ekänitä iwetkuk; Ämawebe 20 ude itneŋo unita yäŋpäŋ kudup yepmaŋpet yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN18_32","002_18_32","GEN","18","32","32","Ude yäwänä Abrahamtä yäŋkuk; O Ekäni, nämo nebewen! Kubäkät yäwayäŋ; E, ämawebe 10gän iräwä jide täŋpen? Yäwänä Ekänitä yäŋkuk; Ämawebe siwoŋi kuŋarani 10 ude iräwä yotpärare u nanik kuduptagän api yabäŋ korewet yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN18_33","002_18_33","GEN","18","33","33","Eruk Yawetä Abrahamkät ude yäwän tärewän kuŋirän Abraham äneŋi äyäŋutpäŋ yotken kuŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN19_1","002_19_1","GEN","19","1","1","Eruk bipäda ugän Lottä Sodom yotpärare täŋo kädet moräkiken irirän aŋero yarä ukeŋo ahäŋ imiŋkumän. Ahäŋ imiŋirän yabäŋpäŋ päŋku iŋami yäpän äpmoŋpäpäŋ yäniŋ oretkuk. Yäniŋ oretpäŋ yäŋkuk; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN19_2","002_19_2","GEN","19","2","2","Ärowaninayat, näkä yotken äbäŋirän täŋkentäŋ tama! Näk kuroŋjek ärutpäŋ bipani ŋo itpäŋ pätna yäŋewänkaŋ kaŋ kun yäk. Ude yäwänä iwetkumän; Nämo, yotpärare täŋo käbeyä bägupken jop pätdayäŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN19_3","002_19_3","GEN","19","3","3","Jop uken pätdayäŋ yäwänä man kehäromigän yäŋtäyon Lottä yotken kuŋkuŋ. Kuŋpäŋ yot gänaŋ äro irirän Lottä käräga yiskät nämo awähurani u ba ketem tägatäga ätukät ijiŋ yämän naŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN19_4","002_19_4","GEN","19","4","4","Naŋkaŋ däpmon pätnayäŋ täŋirä Sodom nanik äma ekäni gubaŋi päke u kudup Lot täŋo yot u it äyäŋutkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN19_5","002_19_5","GEN","19","5","5","It äyäŋutpäŋ Lot gera täŋpäŋ iwetkuŋ; Äma yarä gäkken äbämäno ukeŋo de itkamän? Äma yarä u yäŋ-yäkŋat yäpmäŋ ninken äbi yäk. Yarä u yäpmäŋ ninken äbikaŋ yäjitna yäŋ nadäkamäŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN19_6","002_19_6","GEN","19","6","6","Ude yäwäwä man yäna yäŋkaŋ Lot yäman äpmoŋpäŋ yäma ukät yäwatkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN19_7","002_19_7","GEN","19","7","7","Yäma ukät yäwatpäŋ yäwetkuk; O notnaye, wakiwaki tänayäŋ nadäkaŋ u nämo täneŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN19_8","002_19_8","GEN","19","8","8","Nämo, näk äpetnayat gubaŋi yarä ŋo ämakät nämo pärani unita yarä u yäpmäŋ äbä tamakaŋ ukät jide tänayäŋ nadäkaŋ uwä täkot yäk. Täŋ äma yarä ban naniktä näkken äbumäno uwä näkä watäni it yämitat unita waki täŋ yämineŋo! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN19_9","002_19_9","GEN","19","9","9","Ude yäwänä iwetkuŋ; Keweŋ nimi! Gäk kome mähem nämo unita kädet udewanita gäkä man täga nämo niweren yäk. Nadätan? Yarä unita täŋ yäminayäŋ täkamäŋ uwä irepmitpäŋ gäka waki-inikinik api täŋ gamine! yäk. Ude yäŋpäŋ Lot pimiŋ iwat-pewä kwänpäŋ yäma däpmäŋ eränayäŋ täŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN19_10","002_19_10","GEN","19","10","10","Täŋirä äma yarä yot gänaŋ itkumäno u bäräŋeŋ päbä yäma dätpäŋ Lot kerigän iŋitkaŋ wädäŋ yäpmäŋ yot gänaŋ ärowänkaŋ yäma ukätkumän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN19_11","002_19_11","GEN","19","11","11","Täŋpäŋ äma yarä unitä täŋpewän äma yäman itkuŋo uwä dapuri bipmäŋ utkuŋ, äma ekäni bok, gubaŋi bok. Dapuri bipmäŋ uräpäŋ yämata puŋ ijiŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN19_12","002_19_12","GEN","19","12","12","Eruk äma yarä unitä Lot iwetkumän; Gäk nanakaye äpetkaye yepmaŋkaye ba nägät moräkaye ätu yotpärare ŋoken iräwä kuduptagän yäwetpäŋ yämagurikaŋ yotpärare ŋo peŋpeŋ kut yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN19_13","002_19_13","GEN","19","13","13","Nek yotpärare ŋo däpmäŋ moredayäŋ nadäkamäk. Yotpärare ŋonitäŋo waki mebäri mebäritä yäŋkuruk-kuruk pähap ude Yawe jukuniken äpmoŋkuko unita peŋ niwet-pewän yotpärare ŋo däpmäŋ morekta äbumäk yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN19_14","002_19_14","GEN","19","14","14","Lottä man iwetkumäno u nadäŋpäŋ päŋku yepmaniyat, äperiyatta iwoyäwani u yäwetkuk; Oi, bäräŋeŋ! Yawetä kome ŋo däpmäŋ morewayäŋ täyak yäk. Yäweränkaŋ Lot jop yäŋnikŋatak yäŋ nadäŋkaŋ mani nämo buramiŋkumän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN19_15","002_19_15","GEN","19","15","15","Eruk yäŋewänä tamimaŋ bipani aŋero yarä ukeŋonitä Lot peŋ iwetkumän; Bäräŋeŋ bäräŋeŋ! yäk. Webeka ba äpetkayat ŋo yäŋ-yäkŋat yäpmäŋ ku yäk. Ude täŋpayäŋ täno uyaku inä yotpärare ŋokät bok nämo paotnayäŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN19_16","002_19_16","GEN","19","16","17","Täŋpäkaŋ Lot kwikinik kwikinik täŋirän Yawetä butewaki nadäŋ yämiŋpäŋ aŋero ukeŋo yäwet-pewän nädamiŋi-nani kerigän yepmäŋitpäŋ yäŋ-yäkŋat yäpmäŋ yotpärare gägäniken kuŋpäŋ aŋero kubätä yäwetkuk; Bäräŋekinik kukot! Äyäŋutpäŋ ijik ba awaŋ uken itpäŋ-nadäk nämo täneŋ. Bäräŋeŋ kumaŋ pom uduken kaŋ kut. Uyaku nämo api kumneŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN19_18","002_19_18","GEN","19","18","18","Ude iweränä Lottä yäŋkuk; Ärowanina, ude nämo! yäk. Ude täga nämo täŋpet. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN19_19","002_19_19","GEN","19","19","19","Gäk iron taŋi täŋpäŋ oraŋ namiŋirän nämo kumaro upäŋkaŋ pom udu baninik itkaŋ unita waki ahäwayäŋ täyak unita pom uken nämo ahäŋkaŋ bämopiken paoret yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN19_20","002_19_20","GEN","19","20","20","Yotpärare täpuri udu ka! U täpuri, ei yäŋ? U uyaku tuän bumik yäk. Uken nepmaŋpi yäpmäŋ kwayäŋ täro uyaku nämo paoret yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN19_21","002_19_21","GEN","19","21","22","Ude yäwänä iwetkuk; Eruk yäyan unita täga nadätat yäk. Yotpärare gäkä yäyan u nämo däpayäŋ upäŋkaŋ bäräŋeŋ metäŋpeŋ kut yäk. Yotpärare uken ahäwikaŋ uyaku kome ŋo täga täŋpa wanayäŋ yäk. (Yotpärare u Lottä täpuri yäŋ yäŋkuko unita wäpi Soa yäŋ yäk täkaŋ. Soa u nininken man terak täpuri.) ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN19_23","002_19_23","GEN","19","23","23","Kuŋtäyon edap dapuri äbäŋirän Lot yotpärare täpuri Soa uken ahäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN19_24","002_19_24","GEN","19","24","25","Ahäŋirän Yawetä täŋpewän iwän kädäkut mebet ikek Sodom Gomora yotpärare terak äpuk. Iwän kädäkut mebet ikek äpuko u Sodom Gomora nanik ba awaŋ pähap uken nanik ämawebe ba ketem imaka imaka u kudup ijiŋ moreŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN19_26","002_19_26","GEN","19","26","26","Täŋirän Lot webeni kuŋtäŋgän äneŋi äyäŋutpäŋ Sodom yotpärare kaŋpäŋä bewe äworeŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN19_27","002_19_27","GEN","19","27","28","Täŋpäkaŋ patkuko kome yäŋe-yäŋeta Abraham akumaŋ kumaŋ päŋku kome bian Anutu iŋamiken itkukken uken ahäŋkuk. Päŋku ahäŋpäŋ kaŋkuk; Sodom Gomora ba kome awaŋ pähap uwä gupe kädäp mebet ikek bumik akuŋirän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN19_29","002_19_29","GEN","19","29","29","Yawetä Sodom Gomora awaŋ pähap Lottä iraniken u nanik kudup däpmäŋ moreŋkuko upäŋkaŋ Abrahamta nadäŋpäŋ Lot uken nanik imagut yäpmäŋ kuŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN19_30","002_19_30","GEN","19","30","30","Täŋpäŋ Lot u Soa yotpärare täpuri uken itta umuntaŋpäŋ äperiyat yäwän yäpmäŋ pomken kuŋkaŋ mobä käwut kubäken it täŋkuŋonik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN19_31","002_19_31","GEN","19","31","32","Eruk kadäni kubäken Lot äperi mokitä wenäni iwetkuk; E, nek täŋo nannek tägawani täyak yäk. Täŋirän ämawebe komeni komenitä täk täkaŋ ude äma nek yäpmäŋpäŋ nektä nanak bäyakta nämoinik itkaŋ unita wain mujipi täŋo ume täkätpäŋ nanta imida naŋpäŋ täŋguŋ tawänpäŋ ukät patkaŋ nanak kok ikek kaŋ itda. Ude täŋitda nan täŋo nägät moräk api it yäpmäŋ ärowek yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN19_33","002_19_33","GEN","19","33","33","Eruk bipani ugän wain ume imän naŋpäŋ täŋguŋ takinik täŋpäŋ nämo nadäŋirän äperi moki nanikät patkumän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN19_34","002_19_34","GEN","19","34","34","Täŋpäŋ äneŋi patkuŋo yäŋewänkaŋ mokitä wenäni iwetkuk. Näkkät uku kwep bipani päramäko u yäk. Unita apiŋo äneŋi wain ume imida naŋirän gäkkät bipani kaŋ parun yäk. Ude täŋpäŋ uyaku nek bok nannektä nanak kaŋ nimän yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN19_35","002_19_35","GEN","19","35","35","Eruk bipani ugän nanita wain ume imän naŋpäŋ täŋguŋ takinik täŋpäŋ nämo nadäŋirän äperi wenänikät patkumän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN19_36","002_19_36","GEN","19","36","36","Täŋpäŋ Lot äperiyat nanikät ude täŋpäŋ nanak kok itkumän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN19_37","002_19_37","GEN","19","37","37","Ittäŋgän mokitä nanak ämani bäyaŋpäŋ wäpi Moap yäŋ iwetkuk. Apiŋo Moap äbot itkaŋ uwä Moap, Lot äperi mokitä bäyaŋkuko u täŋo orani pähap. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN19_38","002_19_38","GEN","19","38","38","Täŋpäkaŋ wenänitä udegän nanak ämani bäyaŋpäŋ wäpi Benami yäŋ iwetkuk. Apiŋo Amon äbot itkaŋ uwä Benami, Lot äperi wenänitä bäyaŋkuko u täŋo orani pähap. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN20_1","002_20_1","GEN","20","1","1","Abrahamtä Mamre kome peŋpeŋ kome taŋi kubä wäpi Negev uken kuŋkuk. Negev kome u Kades Su kome bämopiken uken. Täŋpäŋ Abrahamtä yotpärare kubä wäpi Gera uken itkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN20_2","002_20_2","GEN","20","2","2","Itkaŋ webeni Sarata u wanotna yäŋ yäŋkuk. Biŋam u nadäŋpäŋ Gera yotpärare täŋo intäjukun äma Abimelektä yäŋpewän Sara yäŋikŋat yäpmäŋ päŋku imä webenita yäpuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN20_3","002_20_3","GEN","20","3","3","Täŋpänkaŋ bipani kubäken Anututä Abimelek däpmonken ahäŋ imiŋpäŋ iwetkuk; Gäk webe ŋo äpi nikekpäŋ gäkŋata yäpuno unita kumbayäŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN20_4","002_20_4","GEN","20","4","4","Ude iweränä Abimelektä iwetkuk; Näk Sarakät bok nämo päramäk. Ekänina, näk äma siwoŋi! Unita näkkät äbotnayekät nämo nidäpen yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN20_5","002_20_5","GEN","20","5","5","Abrahamtä ini-tägän wanotna yäŋ yäŋirän webeni Saratä Abrahamta udegän wanotna yäŋ yäŋkuk yäk. Näk bänep siwoŋina terak täŋkuro unita näkken waki kubä nämo pätak yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN20_6","002_20_6","GEN","20","6","6","Yäweränä Yawetä iwetkuk; Bänep siwoŋi terak täŋkuno u bureni nadätat. Unita webe u iŋirenta baga peŋ gamiŋpäŋ täŋkentäŋ gamiŋira waki kubä nämo täŋkun yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN20_7","002_20_7","GEN","20","7","7","Eruk, gäk webe u äpiken iniŋkire. Abraham uwä profet kubä unita gäka yäŋpäŋ näkken yäŋapiŋirän gäk nämo api kumben. Täŋ webeni nämo imayäŋ täno uwä gäk ba äbotkaye bureni-inik api kumäŋ moreneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN20_8","002_20_8","GEN","20","8","8","Eruk patkuŋo kome api yäŋeŋirän Abimelek akuŋpäŋ piä ämaniye änok yepmaŋpäŋ man däpmonken nadäŋkuko u yäwerirän umun pähap nadäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN20_9","002_20_9","GEN","20","9","9","Ude täŋkaŋ Abimelektä Abraham yäŋpewän äbänkaŋ ŋode iwet yabäŋkuk; Gäk jide täŋ nimiŋkun? Näk waki kubä jide täŋ gamiŋkutta kowata komi näk ba äbotnaye terak peŋ nimiŋkun? Ude uwä nämo tänaŋipäŋ täŋkun yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN20_10","002_20_10","GEN","20","10","10","Gäk jide nadäŋpäŋ ude uwä täŋkun? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN20_11","002_20_11","GEN","20","11","11","Ude yäwänä Abrahamtä iwetkuk; Kome ŋo naniktä Anutu nämoinik oraŋ imik täkaŋ unita webena yäŋ yäwawä api nutneŋ yäŋ nadäŋpäŋ ude täŋkut yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN20_12","002_20_12","GEN","20","12","12","Etäŋ, u bureni wanotna yäk. U nannek kubägän upäŋkaŋ meŋnek inigän inigän. Upäŋkaŋ webenata yäput yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN20_13","002_20_13","GEN","20","13","13","Täŋpäkaŋ Anututä näwet-pewän nana täŋo yotpärare peŋpäŋ kome kudupiken äba yäŋpäŋ Sara iwetkut; Kome uken ba uken kuŋpäŋä nadäŋ namikinik täŋpäŋä ŋo wanotna yäŋ kaŋ yäwet tä yäŋ iwetkut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN20_14","002_20_14","GEN","20","14","14","Ude iwerirän Abimelektä sipsip, bulimakau ba piä ämawebe yäpmäŋpäŋ Abrahamta biŋam iniŋ kireŋkuk. Täŋpäŋ webeni Sara bok iniŋ kireŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN20_15","002_20_15","GEN","20","15","15","Iniŋ kireŋpäŋ Abraham iwetkuk; Nadätan! Iŋamkaken komena pat kuyak ŋo gäk uken ba uken ira yäŋpäŋä täga api iren yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN20_16","002_20_16","GEN","20","16","16","Ude yäŋpäŋä Sara ŋode iwetkuk; Äbotkayetä nadäŋ gamiŋirä mäyäk nadäweno udeta ba gabäŋpäŋ gäk webe siwoŋi yäŋ nadäŋ gamineŋta wanotka Abrahamta siliwa moneŋ 1,000 ude imitat yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN20_17","002_20_17","GEN","20","17","18","Täŋpäkaŋ Abimelektä Sara webenita yäpuko kadäni uken Anututä Sarata yäŋpäŋ Abimelek webeni ba piä webeniye nanak nämo bäyakta kädet täŋpipiŋ yämiŋkuk. Äruŋ itneŋta nadäŋ yämiŋkuko uwä Abrahamtä Sara äneŋi yäpmäŋpäŋ Anutuken yäŋapiŋirän nanak bäyakta kädet äneŋi peŋ yämiŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN21_1","002_21_1","GEN","21","1","2","Kadäni uken Yawetä ini bian yäŋkehäromtak man yäŋkuko uterakgän Sarata iron täŋ imiŋirän nanak itpäŋ Abraham tägawani täŋirän nanak bäyaŋ imiŋkuk. Anututä kadäni uken api bäyawen yäŋ bian yäŋkehärom taŋkuko kadäni ukengän bäyaŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN21_3","002_21_3","GEN","21","3","3","Täŋpäkaŋ nanak Saratä bäyaŋ imiŋkuko u Abrahamtä wäpi Aisak iwetkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN21_4","002_21_4","GEN","21","4","4","Aisak ahäŋpäŋ kepma 8 täreŋirän Abraham u Anututä man iwetkuko u iwatpäŋ Aisak u gupi moräk madäŋ imiŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN21_5","002_21_5","GEN","21","5","5","Täŋpäkaŋ Abraham obaŋ 100 täreŋirän nanaki Aisak u ahäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN21_6","002_21_6","GEN","21","6","6","Ahäŋirän Saratä ŋode yäŋkuk; Anututä kädet täwit namiŋkuko unita bumta oretat yäk. Kubätä nadäŋpäŋä bok api oretde. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN21_7","002_21_7","GEN","21","7","7","Ude yäŋpäŋ yäkgän ŋode täŋkuk; Netätä Abraham Saratä nanak kubäta nonoŋ api imek yäŋ iwerän? Täga nämo, upäŋkaŋ Abraham tägawaniinik täŋirän nanak kubä bäyaŋ imitat yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN21_8","002_21_8","GEN","21","8","8","Eruk, nanak u tägaŋpäŋ nonoŋ peŋkuko kepma uken Abrahamtä äŋnak-äŋnak pähap täŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN21_9","002_21_9","GEN","21","9","10","Täŋpäkaŋ kadäni kubäken nanak Isip webe Hagatä Abrahamta bäyaŋ imiŋkuko u Aisakkät täŋoret täŋ irirän Saratä yabäŋpäŋ Abraham iwetkuk; Gäk piä webe ukät nanaki bok yäwat kire! yäk. Piä webe u täŋo nanakikät nanakna Aisak, yarä unitä gäkŋo tuŋum bok nämoinik api koredeŋ yäk. Nanakna Aisak unitägän gäkŋo tuŋum api korewek yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN21_11","002_21_11","GEN","21","11","11","Saratä ude yäŋirän Abraham jägämi nadäŋkuk, Ismael imaka, u unitäŋo nanakigän unita. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN21_12","002_21_12","GEN","21","12","12","Jägämi nadäŋirän Anututä Abraham ŋode iwetkuk; Nanaka ba piä webeka unita nadäwätäk nämo täŋpen yäk. Saratä man gäwerako u burami yäk. U imata? Aisak täŋo nanakiye-tägän wäpka biŋam u terak api pat yäpmäŋ äroweko unita yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN21_13","002_21_13","GEN","21","13","13","Upäŋkaŋ näkä täŋpewa piä webeka täŋo nanaki uterak äma äbot pähap kubä api ahäneŋ. Ismael u gäkŋo nanakgän unita api nadäŋ imet yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN21_14","002_21_14","GEN","21","14","14","Eruk patkuko yäŋeŋirän Abraham akumaŋ ketemkät ume ehät täŋtuŋum taŋpäŋ Haga täŋo piriken peŋkaŋ nanaki iniŋ kireŋpäŋ yäwet-pewän kuŋkumän. Kuŋtäŋgän Beseba kome äma nämo iraniken uken täŋguŋguŋ täŋtäŋ kuŋatkumän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN21_15","002_21_15","GEN","21","15","16","Kuŋattäkon umetä paorirän nanaki päya äyuŋken tewän irirän nanaki kaŋirän kumäkta bitnäŋpäŋ inigän ban bumik päŋku itkuk. Päŋku itkaŋ butewaki nadäŋpäŋ konäm kotkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN21_17","002_21_17","GEN","21","17","17","Täŋpäkaŋ nanaki imaka, konäm korirän Anutu nadäŋkuk. Nadäŋirän Anutu täŋo aŋero kunum gänaŋ itkaŋ Hagata gera ŋode yäŋkuk; Jide ahäŋ gamänpäŋ kotan? Umuntäweno! Anututä nanaka pat itkaŋ kotak u nadätak yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN21_18","002_21_18","GEN","21","18","18","Akumaŋ päŋku nanaka yäpmäŋ akuŋpäŋ iniŋ bitnä. Nadätan? Näkä täŋpewa nanak uterak äbot pähap api ahäneŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN21_19","002_21_19","GEN","21","19","19","Täŋpäŋ Anututä nadäŋ imänpäŋ dapun ijiŋpewän kwäpäŋ ume dapuri kubä kaŋkuk. Ude kaŋpäŋ päŋku ume ehät piwän tokŋewänkaŋ yäpmäŋ päŋku nanaki towiŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN21_20","002_21_20","GEN","21","20","20","Täŋpäkaŋ Anututä nanak u watäni irirän tägaŋkuk. Kome jopi uken it yäpmäŋ kuŋpäŋ tom däpmäkta mebäri kudup nadäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN21_21","002_21_21","GEN","21","21","21","Täŋkaŋ kome jopi wäpi Paran u irirän miŋitä Isip webe kubä yäpmäŋpäŋ imiŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN21_22","002_21_22","GEN","21","22","22","Kadäni uken Abimelek ba komi ämaniye täŋo watä äma wäpi Fikol ukät päŋku Abraham iwetkumän; Imaka u ba u täk täyan uwä Anututä täŋkentäŋ gamiŋirän täk täyan yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN21_23","002_21_23","GEN","21","23","23","Unita näk ba nanaknaye ba nanaknaye täŋo nanakiye jop kubä nämo yäŋ-yäkŋarenta apiŋo kome ŋokengän Anutu wäpi yäŋpäŋ yäŋkehäromtaŋ nimi yäk. Gäk kome mähemi nämo itan unita näkä iron täŋ gamik täyat udegän gäkä näka ba ämawebe ŋo nanikta iron täŋ nimik täyi yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN21_24","002_21_24","GEN","21","24","24","Ude iweränä Abrahamtä ŋode iwetkuk; Näwetan ude yäŋkehärom täyat yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN21_25","002_21_25","GEN","21","25","25","Ude yäŋpäŋ Abrahamtä Abimelek ŋode yäŋahäŋpäŋ iwetkuk; Nadätan? Gäkŋo piä ämakayetä ume nakta awaŋ äneŋpani kubä niyomägatkuŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN21_26","002_21_26","GEN","21","26","26","Iweränä Abimelektä iwetkuk; Äma netä ude täŋ gamiŋkuŋo u näk nämo nadätat yäk. Bian man täpuri kubä nämo näweriri nadäŋkuropäŋ apiŋogän yäŋiri nadätat yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN21_27","002_21_27","GEN","21","27","27","Ude iweränkaŋ Abrahamtä sipsip ba bulimakau mäyap Abimelekta buŋät imänpäŋ bänep kubägän täŋkumän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN21_28","002_21_28","GEN","21","28","28","Täŋpäŋ Abrahamtä sipsip nanaki, webeni 7 ude yäpmäŋ daniŋpäŋ inigän yepmaŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN21_29","002_21_29","GEN","21","29","29","Yepmaŋirän Abimelektä yabäŋpäŋ yäŋkuk; Ima mebärita sipsip webeni 7 ŋo yäpmäŋ danitan? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN21_30","002_21_30","GEN","21","30","30","Yäŋirän iwetkuk; Näkä ume awaŋ äneŋkuro näkŋaken yäŋ nadäŋpäŋ sipsip webeni 7 gamitat ŋo yäpmäŋkaŋ bureni yäŋ nadäwen yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN21_31","002_21_31","GEN","21","31","31","Täŋpäkaŋ Abraham kenta Abimelek kome uken bänep kubägän täŋkumäno unita kome u wäpi Beseba yäŋ iwetkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN21_32","002_21_32","GEN","21","32","32","Eruk bänep kubägän täŋpäŋ itkaŋ Abimelekkät komi ämaniye täŋo watä äma Fikol ukät Filistia komeken äneŋi kuŋkumän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN21_33","002_21_33","GEN","21","33","33","Kuŋirän Abrahamtä päya kubä Beseba komeken piŋkuk. Täŋpäŋ ukengän Ekäni Yawe Tärektäreki Nämo u iniŋ oretkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN21_34","002_21_34","GEN","21","34","34","Ude täŋpäŋ Abrahamtä Filistia kome uken kadäni käroŋi itkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN22_1","002_22_1","GEN","22","1","1","It yäpmäŋ kuŋtäŋgän Anututä Abraham iwet yabäŋkuk; Abraham! Yäwänä yäŋkuk; Ei! Näk ŋo yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN22_2","002_22_2","GEN","22","2","2","Yäwänä iwetkuk; Gäk nanaka kubägän, gäripi nadäŋpäŋ oraŋ imik täyan u imagut yäpmäŋ Moria komeken ku. Kuŋpäŋ pom kubä gäwoŋärewapäŋ uken Aisak utpäŋ ärawata kaŋ ijiŋ nam yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN22_3","002_22_3","GEN","22","3","3","Eruk patkuko kome ket nämo yäŋeŋirän Abrahamtä akuŋpäŋ doŋkini kädet kukta ket utkuk. Täŋpäŋä Aisakkät piä ämani yarä yämagurän yäpmäŋ kuŋkuŋ. Ärawa ijikta kädäp duŋpäŋ däkäŋkuko u imaka yäpmäŋpäŋ Anututä kome iwetkukken ukäda kuŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN22_4","002_22_4","GEN","22","4","4","Kuŋtäko kepma yaräkubä täreŋirän kome yäŋkuko bankentä kaŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN22_5","002_22_5","GEN","22","5","5","U kaŋpäŋ piä ämaniyat yäwetkuk; Ek ŋo doŋki watäni irirän Aisakkät nek udu päŋku Anutu iniŋ oretkaŋ ämdayäŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN22_6","002_22_6","GEN","22","6","6","Ude yäŋpäŋ Abrahamtä kädäp Aisakta imän yäpänkaŋ kädäp moräkkät mujuk imaka bok yäpmäŋkaŋ kuŋkumän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN22_7","002_22_7","GEN","22","7","7","Kuŋtäŋgän Aisaktä nan yäŋ iweränä Abrahamtä iwetkuk; Nanakna, ima? Ude yäwänä Aisaktä iwetkuk; Nan, kädäp moräk ba kädäp yäpmäŋkamäk ŋo. Täŋkaŋ ärawa täkta tom de? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN22_8","002_22_8","GEN","22","8","8","Yäwänä Abrahamtä iwetkuk; Nanakna, Anututä ini-tägän tom ärawa täkta biŋam pewän ahäwayäŋ yäk. Ude iweränkaŋ kuŋkumän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN22_9","002_22_9","GEN","22","9","9","Kuŋtäŋgän Abraham Anututä kome yäŋkukken ahäŋpäŋ mobä bukä kubä täŋpäŋ kädäp uterak peŋkuk. Kädäp peŋpäŋä Aisak iŋitpäŋ pädä täŋkaŋ kädäp-bukä mobä bukä terak peŋkuko u terak punin teŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN22_10","002_22_10","GEN","22","10","11","Punin teŋpäŋ mujuk yäpmäŋ akuŋpäŋ nanaki urayäŋ täŋirän Yawe täŋo aŋero kunum gänaŋ itkaŋ gera yäŋpäŋ iwetkuk; Abraham! Abraham! yäŋ yäŋirän Abrahamtä yäŋkuk; Ei, näk ŋo yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN22_12","002_22_12","GEN","22","12","12","Yäwänä aŋerotä iwetkuk; Nanaka ŋo u ba u täŋ imeno! Gäk nanaka kubägäninik näka namikta nämo iyap taŋiri gabäŋpäŋ gäk Anutu u umuri yäŋ nadäŋpäŋ oraŋ namiŋpäŋ kuŋat täyan yäŋ nadätat yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN22_13","002_22_13","GEN","22","13","13","Ude iwerirän Abrahamtä dapun ijiwän kwäpäŋ kaŋkuk; Sipsip ämani kubä yen obättä joŋanigän wabiwänkaŋ irirän kaŋkuk. Irirän kaŋpäŋ päŋku sipsip u yäpmäŋpäŋ nanaki komenita Anututa ärawa täŋ ima yäŋpäŋ ijiŋ imiŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN22_14","002_22_14","GEN","22","14","14","Täŋpäkaŋ Abrahamtä kome u wäpi Yawetä Api Täŋkentäŋ Namek yäŋ iwetkuk. Unita apiŋo Yawe iniken pomi terak api täŋkentäŋ nimek yäŋ pen yäk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN22_15","002_22_15","GEN","22","15","17","Täŋpäkaŋ Yawe täŋo aŋerotä Abrahamta gera äneŋi yäŋkuk. Yawe näkä ŋode yäyat yäk. Gäk nanaka kubägän nämo iyap tano unita täŋkentäŋ gamiŋpewa kunum terak guk mäyapinik itkaŋ ude, ba gwägu gägäniken mobä jiraŋ ude oraŋkayetä api ahäneŋ. Täŋkaŋ oraŋkayetä iwan täŋo yotpärare inita api koreneŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN22_18","002_22_18","GEN","22","18","18","Ba oraŋkaye terak näkä nadäŋ yämiŋpewa äma äbot uken-uken nanik kuduptagäntä iron pähap api yäpneŋ yäk. U imata, gäk näkŋo man buramik täyan unita. Man yäyat ŋo Yawe näkŋa wäpna terak yäŋkehärom täyat yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN22_19","002_22_19","GEN","22","19","19","Ude täŋpäŋ Aisak yanani äneŋi päŋku piä ämaniyat yämaguränkaŋ Beseba komeken penta kuŋkuŋ. Täŋpäkaŋ Abraham kome uken pen it yäpmäŋ kuŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN22_20","002_22_20","GEN","22","20","23","It yäpmäŋ kuŋtäyon kadäni kubäken Abraham manbiŋam ŋode iwetkuŋ; Monäka Naho unitäŋo webeni Milkatä nanaki ŋode bäyaŋ imiŋkuk; Usi intäjukun, eruk mäden Busi, Kemuel (u Aram täŋo nani), Keset, Haso, Pildas, Jitlap, Betuel yäk. Täŋpäkaŋ Betueltä Rebeka bäyaŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN22_24","002_22_24","GEN","22","24","24","Täŋ Naho täŋo webeni kubäwä wäpi Reumatä nanak ätu bäyaŋkuko wäpiwä ŋode; Teba, Gaham, Tahas, Maka. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN23_1","002_23_1","GEN","23","1","1","Täŋpäkaŋ Sara obaŋ 127 tärewänkaŋ kumbuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN23_2","002_23_2","GEN","23","2","2","Yotpärare Hebron, Kenan komeken kumbuk. Kumäŋirän Abrahamtä päŋku konäm butewaki täŋ imiŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN23_3","002_23_3","GEN","23","3","3","Abraham konäm kottäŋgän eruk akumaŋ Hit äboriyetä itkuŋken u kuŋpäŋ yäwetkuk; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN23_4","002_23_4","GEN","23","4","4","Näk kome mähem nämo, äma äbanitä in bämopjinken it täyat unita in webena kumbuko u änekta kome kubä näwoŋärewäkaŋ moneŋ tamayäŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN23_5","002_23_5","GEN","23","5","6","Yäwerirän Hit ämatä iwetkuŋ; Ärowaninin, juku peŋiri gäweritna nadä; Nin gäka äma ekäni pähap yäŋ nadäŋ gamik täkamäŋ unita nintäŋo äma kumbani änekta awaŋ äneŋpani kubä kawi gärip tawänä upäŋ täga gamine yäk. Ninken nanik kubätä iyap tänaŋi nämo yäk. Uken ba uken ba webeka kumbuko u täga api äneŋpen yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN23_7","002_23_7","GEN","23","7","7","Yäŋirä Abrahamtä Hit äma gwäjiŋ äpmoŋ yämiŋpäŋ yäwetkuk; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN23_8","002_23_8","GEN","23","8","9","Intä webena komejinken äneŋpetta bureni nadäŋ namiŋpäŋä ŋode täŋ namikot; Mobä awaŋ wäpi Makpela upäŋ yäpayäŋ nadätat unita kome u mähemi näka biŋam iwerirä naniŋ kirewänkaŋ api suwawet yäk. Mobä awaŋ uwä mähemi Efron, Soha täŋo nanaki u. Awaŋ uwä unitäŋo kome moräkiken itak yäk. Iŋamjinken mobä awaŋ u gwäki mähemitä yäwänkaŋ uterakgän api imet yäk. Ude täŋ namiŋirä webena bämopjinken api äneŋpet yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN23_10","002_23_10","GEN","23","10","11","Täŋpäkaŋ Efron ini bok itkaŋ yäŋirän nadäŋkuk. Nadäŋpäŋ noriye käbeyä täŋkuŋken äbä itkuŋo unitä nadäŋirä Abraham iwetkuk; Ärowanina, yäyan ude nämo yäk. Näkä nadätat ude gäwera. Kome ukäda gäka biŋam ganiŋ kiretat. Mobä awaŋ äma kumbani änekta biŋam ukät kome u käda bok jop ganiŋ kiretat yäk. Notnaye itkaŋ ŋo kudup iŋamiken ganiŋ kiretat yäk. Gäka biŋam täyak unita webeka u kaŋ äneŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN23_12","002_23_12","GEN","23","12","13","Iweränkaŋ Abrahamtä kome u nanik gwäjiŋ äpmoŋ yämikgän täŋpäŋ ämawebe itkuŋo u nadäŋirä Efron ŋode iwetkuk; Ude nämo, näkä nadätat ude gäwera nadäsi; Kome u jop naminaŋi nämo. Kome gwäkita gama yäpmäŋiri webenawä api äneŋpet yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN23_14","002_23_14","GEN","23","14","14","Iweränä Efrontä yäŋkuk; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN23_15","002_23_15","GEN","23","15","15","Ärowanina, kome yäyan unitäŋo gwäki siliwa moneŋ 400 peyat yäk. Imata man wari yäde? Webeka yäpmäŋ päŋku u äneŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN23_16","002_23_16","GEN","23","16","16","Iwerirän Abrahamtä täga yäŋ nadäŋpäŋä gwäki Hit ämawebetä nadäŋirä yäŋkuko ude yäpmäŋ daniŋpäŋ imiŋkuk. Kome mähem täŋo siliwa moneŋ täŋo bäräpini kaŋpäŋ nadäwani uterak siliwa moneŋ 400 ude yäpmäŋ daniŋpäŋ imiŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN23_17","002_23_17","GEN","23","17","19","Eruk, moneŋ imänpäŋ Hit ämawebe käbeyä täŋkuŋken äbä itkuŋo u iŋamiken Abrahamta biŋam kome Makpela, Mamre kome käda yäŋkuko u iniŋ kireŋkuk. Kome, päya ba awaŋ äma kumbani pekta biŋam äneŋpani u kudup iniŋ kireŋkuk. Täŋpäkaŋ Abrahamtä mobä awaŋ suwaŋkuk-ken webeni Sara u äneŋkuk. Kome uwä Kenan kome bämopiken itkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN23_20","002_23_20","GEN","23","20","20","Ude täŋkuŋo uwä Hit kome mähemtä kome ba awaŋ uwä Abrahamta biŋam yäŋtäreŋ imiŋpäŋ iniŋ kireŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN24_1","002_24_1","GEN","24","1","1","Abraham kadäni käroŋi it yäpmäŋ äroŋtäŋgän tägawani täŋkuk. Imaka imaka täŋkuko uwä Yawetä iron täŋ imiŋirän säkgämän ahäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN24_2","002_24_2","GEN","24","2","4","Tägawani taŋpäŋ kadäni kubäken Abrahamtä piä watä ämani intäjukun täŋpani, tuŋumi kuduptagänta watä irani u ŋode iwetkuk; Ketka gäyeknaken peŋpäŋ Yawe, kunum täŋo Anutu ba kome täŋo Anutu u iŋamiken yäŋkehäromtak man ŋode näwet; Nanakata Kenan webe, kome itkamäŋ ŋoken nanik kubä nämoinik kaŋ-ahäŋ imet yäŋ näwet! Gäk Aisakta webe kaŋ-ahäŋ imayäŋ nadäŋpäŋä näkŋa komeken kuŋkaŋ näkŋo äbotken nanik webe kubä kaŋ yäpmäŋ imi. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN24_5","002_24_5","GEN","24","5","5","Ude yäwänä piä watä ämanitä iwetkuk; Webetä näkkät ŋo äbäkta gäripi nämo nadäwänä jide kaŋ täŋpet? Nanaka kome ŋo peŋpeŋ komekaken käwep api imagut yäpmäŋ kwet? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN24_6","002_24_6","GEN","24","6","6","Yäwänä iwetkuk; Nämo! Nanakna u komenaken nämoinik imagut yäpmäŋ kwen! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN24_7","002_24_7","GEN","24","7","7","Kunum täŋo Anutu Yawetä näkŋa kome kujatna ba nanatä äbot bämopiken nanikpäŋ nämagut yäpmäŋ äbäŋpäŋ man kehäromi ŋode näwetkuk; Yerikayeta kome itan ŋo bureni api yämet yäŋ näwetkuk. Unita nanaknata webe kubä näkŋa komeken nanikpäŋ kaŋ-ahäŋ imayäŋ täŋiri Yawetä aŋeroni iwerän päŋku intäjukun kuŋ gamiŋpäŋ api täŋkentäŋ gamek yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN24_8","002_24_8","GEN","24","8","8","Webe kaŋ-ahäwayäŋ täno unitä gäkkät äyäŋutpeŋ äbäkta gäripi nämo nadäwänä eruk yäŋkehäromtak man näwetan unita nadäwätäk nämo täŋpen. Upäŋkaŋ ŋode nadä! Nanakna komenaken nämoinik imagut yäpmäŋ kwen! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN24_9","002_24_9","GEN","24","9","9","Ude yäwän nadäŋpäŋä piä watä ämani uwä keri, mähemi Abraham gäyekiken peŋkaŋ man iwetkuko u täkta yäŋkehärom taŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN24_10","002_24_10","GEN","24","10","11","Ude yäŋkaŋ piä watä ämani uwä mähemi Abraham täŋo kamel ätu itkuŋo ukät nanik 10 yämagutkuk. Täŋpäŋ mähemi täŋo tuŋum imaka tägatäga mebäri mebäri kobet täŋ yäpmäŋ kuŋkuk. Tuŋum ude täŋpäŋ yäpmäŋ kuŋtäŋgän Mesopotemia komeken Naho täŋo yotpärare keräp taŋpäŋ ume näŋpaniken ahäŋkuk. Ahäŋpäŋ itpäŋ kamel yäwerän gukuri imäpmok täŋkuŋ. U bipäda ahäŋkuk, webe u nanik täŋo ume gwetgwet kadäni bumik täŋirän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN24_12","002_24_12","GEN","24","12","12","Täŋkaŋ piä watä äma unitä Anutuken ŋode yäŋapiŋkuk; O Yawe, mähemna Abraham täŋo Anutu, gäk apiŋo Abrahamta yäŋpäŋ iron täŋ imiŋpäŋ täŋkentäŋ namiŋiri piä täga täŋpa. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN24_13","002_24_13","GEN","24","13","13","Näka nabä! Näk ume dapuriken ŋo irira kome ŋo nanik täŋo webe gubaŋi umeta äbäkaŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN24_14","002_24_14","GEN","24","14","14","Ŋode irira webe gubaŋi kubä äbäŋpäŋ ume gwet nami näŋpayäŋ iwerapäŋ ŋode näwerän; Ŋo naŋiri kamelkayeta gwet yäma naŋput yäŋ. Ude yäwayäŋ täko webe u uwä piä ämaka Aisakta biŋam iwoyäŋkun yäŋ nadäwayäŋ yäk. Ude näweränä mähemna Abrahamta iron täŋ imitan yäŋ nadäwayäŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN24_15","002_24_15","GEN","24","15","15","Man ude Anutu nämo iwet moreŋirän uterakgän Rebekatä ume gwetta ume käbot buramiŋ yäpmäŋ äbuk. Webe uwä Milka nanaki Betuel unitäŋo äperi. Milka uwä Abraham monäni Naho täŋo webeni. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN24_16","002_24_16","GEN","24","16","17","Täŋpäkaŋ Rebeka uwä iŋami dapun säkgämän. Webe gubaŋi, ämakät nämo pärani ba kuŋarani. Webe unitä ume dapuriken äpmo ume gwetkaŋ äneŋi äbäŋirän piä watä äma unitä dubiniken bäräŋeŋ kuŋpäŋ iwetkuk; Nadäŋ namiŋiri ume käbotken ŋo ätu näŋpa yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN24_18","002_24_18","GEN","24","18","18","Ude iweränä Rebekatä ume käbot u piriken nanik yäpmäŋ äpäŋpäŋ iwoŋäreŋpäŋ iwetkuk; Ekänina ŋo naŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN24_19","002_24_19","GEN","24","19","19","Naŋpikaŋ kamelkayeta udegän gwetpäŋ yämiŋira naŋpä koki täŋput yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN24_20","002_24_20","GEN","24","20","20","Ude yäŋpäŋ ume käbotken nanik kamelta gäpe gänaŋ bäräŋeŋ piwän äpmoŋkuŋ. Piwän äpmoŋpäkaŋ äneŋi bäräŋeŋ päŋku ume ätukät gwet yäpmäŋ äbuk. Ude täŋtäyon kamel 10 u ume naŋpä tägaŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN24_21","002_24_21","GEN","24","21","21","Ude täŋ irirän Yawetä nadäŋ imiŋpäŋ piäni täŋo bureni webe ŋo terak pewän ahätak ba nämo yäŋ u kaŋpäŋ nadäkta piä äma unitä webe u ket täŋpäŋ kaŋiwat itkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN24_22","002_24_22","GEN","24","22","22","Eruk, kameltä ume naŋ morewäkaŋ piä äma uwä iŋami epmäget täŋ imiŋpäŋ siworok yarä keri kukŋi kukŋi peŋ imiŋkuk. Epmäget uwä golpäŋ täŋpani, gwäki taŋipäŋ peŋ imiŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN24_23","002_24_23","GEN","24","23","23","Peŋ imiŋpäŋ iwet yabäŋkuk; E nanka wäpi netä? Täŋkaŋ ninä intä yotken täga pätnayäŋ? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN24_24","002_24_24","GEN","24","24","25","Ude iweränä iwetkuk; Nana wäpi Betuel, Naho kenta Milka täŋo nanaki yäk. Ninkät täga pätnayäŋ. Täŋkaŋ nintä yotken ketem kamelkayetä nakta mäyap itkaŋ ba unitä däpmon patta bägup täga itkaŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN24_26","002_24_26","GEN","24","26","27","Yäwänkaŋ piä watä ämatä gwäjiŋ äpmoŋpäŋ Yawe iniŋ oretpäŋ yäŋkuk; Mähemna Abraham täŋo Anutu Yawe u wäpi yäpmäŋ akutat yäk. Anutu uwä mähemna Abrahamta nadäŋ imiŋpäŋ bänep iron täŋpäŋ yäŋkehäromtak man yäŋkuko unitäŋo bureni nämo iyap taŋkuko unita iniŋ oretat yäk. Täŋkaŋ näka imaka, nadäŋ namitak. Yawe u kädet siwoŋi nämagut päbä nepmaŋpäŋ mähemna täŋo nägät moräktä yotken ahätat yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN24_28","002_24_28","GEN","24","28","28","Täŋpäkaŋ webe gubaŋi uwä bäräŋeŋ päŋku miŋitä yotken ahäŋpäŋ ämawebe itkuŋo u ume terak imaka ahäŋkuko u manbiŋam kudup yäwetkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN24_29","002_24_29","GEN","24","29","30","Iwerirän Rebeka wanori wäpi Laban unitä epmäget iŋamiken ba siworok keriken u yabäŋkaŋ manbiŋam yäŋkuko u nadäŋpäŋ bäräŋeŋ kumaŋ Abraham täŋo piä watä äma kamelkät ume terak irirä yabäŋ ahäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN24_31","002_24_31","GEN","24","31","31","Yabäŋ ahäŋpäŋ iwetkuk; Anututä iron täŋ gamani gäk äbikaŋ kuna yäk. Yotpärare gägäniken ŋo imata itan? Näk gäka ba kamelkayeta irit patpat kome ket urat yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN24_32","002_24_32","GEN","24","32","32","Ude yäŋpäŋ äma ukät kamelniye yämagut yäpmäŋ Rebeka miŋitä yotken kuŋkuk. Kuŋkaŋ kamel terak nanik tuŋum ketäreŋpäŋ peŋkaŋ kamelta ketem yämän naŋ irirä äma yarä u yot gänaŋ äroŋkumän. Äroŋpäŋ Abraham täŋo piä watä äma ukät piä ämaniye bok äbuŋo unita kuroŋi ärutta ume gäpe gänaŋ piŋ yämiŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN24_33","002_24_33","GEN","24","33","33","Ude täŋkaŋ ketem peŋ yämiŋkuŋ. Peŋ yämiŋirä Abraham täŋo piä watä ämatä yäŋkuk; Nadäŋ namiŋirä man nadätat u yäwa tärewänkaŋ ketem kämi näŋpayäŋ yäk. Yäwänä Labantä iwetkuk; Yäyan ude tä yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN24_34","002_24_34","GEN","24","34","34","Yäwänä watä äma unitä yäŋkuk; Näk Abraham täŋo piä äma yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN24_35","002_24_35","GEN","24","35","35","Yawetä mähemna Abrahamta iron pähap täŋ imiŋkuko unita tuŋum äma täyak yäk. Sipsip, bulimakau, siliwa ba gol moneŋ, piä äma, piä webe, kamel, doŋki ude imani. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN24_36","002_24_36","GEN","24","36","36","Täŋpäkaŋ mähemna täŋo webeni Sara uwä webe pähap terak nanak kubä bäyaŋ imiŋkuk. Bäyaŋ imän tägawänkaŋ Abrahamtä tuŋumi kuduptagän nanakita äriwän äpmoŋ imiŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN24_37","002_24_37","GEN","24","37","37","Täŋpäŋ mähemnatä mani buramikta man kehäromi näwet-pewän yäŋkehärom taŋkut yäk. Ŋode täŋpen yäŋ näwetkuk; Gäk nanaknata webe kubä Kenan kome it täyat ŋoken nanik nämo yäpmäŋ imen yäŋ näwetkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN24_38","002_24_38","GEN","24","38","38","Nanatä komeken näkŋa äbotken kuŋkaŋ nanaknata webe uken nanikgänpäŋ kaŋ yäpmäŋ imi. Ude näwetkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN24_39","002_24_39","GEN","24","39","39","Ude näwerirän mähemna ŋode iwetkut; Webe unitä ŋo äbäkta gäripi nämo nadäwänä jide api täŋpet? yäŋ iwetkut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN24_40","002_24_40","GEN","24","40","40","Ude iwerawä kowata ŋode näwetkuk; Yawe iŋamiken it yäpmäŋ äbäk täyat unitä aŋero kubä peŋ iwet-pewän gäkkät itpäŋ täŋkentäŋ gamiŋirän piä gamitat ŋo unitäŋo bureni api ahäwek yäŋ näwetkuk. Gäk näkŋa kome kujat nanatä koŋken nanik nanaknata webe kubä api yäpmäŋ imen yäŋ näwetkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN24_41","002_24_41","GEN","24","41","41","Näkŋo äbotken naniktä webe kubä nanaknata nämo gamäwä, eruk, yäŋkehärom täyan unita nadäwätäk nämo täŋpen yäŋ näwetkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN24_42","002_24_42","GEN","24","42","42","Täŋpäkaŋ apiŋo ume dapuriken ahäŋpäŋ Anutu ŋode iwerat; Yawe, mähemna Abraham täŋo Anutu, piä täŋpayäŋ äbätat unita gäk täŋkentäŋ namiŋiri bureni täga ahäwayäŋ? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN24_43","002_24_43","GEN","24","43","44","Ume dapuriken ŋo irira webe gubaŋi kubätä äbäŋpäŋ ume täpuri gwet nami näŋpayäŋ iwerapäŋ ŋode näwerän; Ŋo naŋiri kamelkayeta gwet yämayäŋ. Ude yäwayäŋ täko webe uwä mähemna täŋo nanaki unita biŋam, Yawetä iwoyäŋkuko u yäŋ nadäwayäŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN24_45","002_24_45","GEN","24","45","46","Eruk, bänepnatä ude nämo yäŋtäreŋira uterakgän Rebekatä ume käbot buramiŋ päbä ume dapuriken ahäŋpäŋ ume gwerak. Täŋirän ŋode iwerat; Ume nami näŋpa yäŋ iwerira uterakgän ume käbot piriken nanik yäpmäŋ äpäŋpäŋ ume gwetpäŋ näwerak; Naŋiri kamelkayeta udegän gwet yämayäŋ yäk. Ude yäŋ nadäŋä ume gwet namän naŋira kamelta udegän gwet yämän naŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN24_47","002_24_47","GEN","24","47","47","Ude täŋpänä iwerat; Gäk netä täŋo äperi? Ude yäwawä näwerak; Näk Naho Milka nanaki Betuel unitäŋo äperi yäk. Ude näweränä epmäget iŋamiken peŋpäŋ siworok keri kukŋi kukŋi peŋ imit. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN24_48","002_24_48","GEN","24","48","48","Ude täŋpäŋ gwäjiŋ äpmoŋpäŋ Yawe iniŋ orerat yäk. Bureni, mähemna täŋo Anutu Yawetä monäni täŋo äbeki nanakita webe biŋam yäpmäkta kädet täga terak nämagutkuko unita wäpi yäpmäŋ akut! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN24_49","002_24_49","GEN","24","49","49","Eruk näwerut; In mähemnata nadäŋ imikinik täŋpäŋ iron täŋ imikta nadäkaŋ ba nämo? Nämo yäŋ nadäŋpäŋä näweräkaŋ u ba u api täŋpet yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN24_50","002_24_50","GEN","24","50","50","Ude yäweränkaŋ Labankät nani Betueltä iwetkumän; Ŋowä Yawe täŋo kudän unita nektä u ba u yänaŋi nämo yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN24_51","002_24_51","GEN","24","51","51","Rebeka iŋamkaken itak ŋo. Mähemka täŋo nanakita webe biŋam Yawetä yäŋkuko udegän täŋpäŋ kaŋ imagut yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN24_52","002_24_52","GEN","24","52","52","Ude yäŋirä nadäŋpäŋ Abraham täŋo piä watä ämatä Yawe gwäjiŋ äpmoŋ imiŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN24_53","002_24_53","GEN","24","53","53","Ude täŋpäŋ epmäget siliwa golpäŋ täŋpani, tek kejima Rebekata imiŋkuk. Täŋpäŋ tuŋum gwäki ärowani ätu uwä Rebeka miŋi wanorita yämiŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN24_54","002_24_54","GEN","24","54","54","Yämänkaŋ Abraham täŋo piä watä äma ukät äma ätu bok äbuŋo u ketem ume yämän naŋpäŋ ugän patkuŋ. Patkuŋo yäŋewänä yäwetkuk; Nepmaŋpäkaŋ mähemnaken kwa yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN24_55","002_24_55","GEN","24","55","55","Ude yäwänä miŋi wanoritä yäŋkumän; Webe gubaŋi uwä kepma 10 ude bumik ninkät itkaŋ kaŋ kut yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN24_56","002_24_56","GEN","24","56","56","Yäwäwä piä watä äma unitä yäwetkuk; Nabä kätäwä kwa yäk. Yawetä täga täŋ namiŋirän piäna täŋo bureni ahäŋirän imata nepmäŋitkamän? Mähemnaken nabä kätäwä kwa yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN24_57","002_24_57","GEN","24","57","57","Ude yäwänä iwetkumän; Eruk webe gubaŋi u imagutpäŋ iwetpäŋ-nadäna yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN24_58","002_24_58","GEN","24","58","58","Ude yäŋpäŋ yäŋpewän äbäŋirän Rebeka iwet yabäŋkumän; Gäk äma ŋokät kukta nadätan? Iweränä Ei, näk kwayäŋ nadätat yäŋ yäwetkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN24_59","002_24_59","GEN","24","59","60","Ei yäŋ yäwänä miŋi wanoritä Rebekakät iniken watä irani webe ba Abraham täŋo piä watä äma ukät yepmaŋpän kunayäŋ täŋirä Rebekata kon man ŋode iwetkumän; O wanotnin, gäk äbot pähap täŋo miŋi täyi. Täŋiri äbotkayetä iwaniye yäwat kireŋpäŋ kome mähemi täkot! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN24_61","002_24_61","GEN","24","61","61","Ude iweräkaŋ Rebekakät piä webeniyetä tuŋum täŋpäŋ kamel terak ärowäkaŋ piä äma unitä yäŋ-yäkŋat yäpmäŋ kuŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN24_62","002_24_62","GEN","24","62","62","Täŋpäkaŋ kadäni uken Aisak ume kubä wäpi Irit Mähemitä Nabäk Täyak u peŋpeŋ Negev kome päŋku it täŋkukonik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN24_63","002_24_63","GEN","24","63","63","Eruk kadäni kubäta bipäda itpäŋ-nadäkta piäken kuŋkuko ittäŋgän dapun ijiŋpewän kwäpäŋ kamel äbäŋirä yabäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN24_64","002_24_64","GEN","24","64","64","Täŋirän Rebekatä udegän dapun ijiŋpewän kwäpäŋ Aisak kaŋkuk. Kaŋpäŋ kamel terak naniktä äpmoŋpäŋ piä äma ŋode iwet yabäŋkuk; Äma piäken naniktä äbätak u netä? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN24_65","002_24_65","GEN","24","65","65","Ude yäwänä piä watä ämatä iwetkuk; U mähemna ubayäŋ yäk. Ude yäŋirän iŋami dapun peŋpipikta tek wädäŋ pewän äroŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN24_66","002_24_66","GEN","24","66","66","Täŋpäŋ dubiniken ahäŋpäŋ itpäŋ piä ämanitä imaka imaka täŋkuko u Aisak biŋam iwetkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN24_67","002_24_67","GEN","24","67","67","Iwerän tärewänkaŋ Aisaktä Rebeka imagut yäpmäŋ miŋi Saratä yotken yäpmäŋ äroŋpäŋ webenita yäpmäŋpäŋ nadäŋ imikinik täŋ imiŋirän it täŋkumänonik. Ude täŋpäŋ miŋi kumäŋirän butewaki nadäŋpeŋ kuŋatkuko u paotkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN25_1","002_25_1","GEN","25","1","1","Saratä kumbänkaŋ Abraham äneŋi webe kubä yäpuk, wäpi Ketura. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN25_2","002_25_2","GEN","25","2","2","Unitäwä nanak ŋode bäyaŋ yepmaŋkuk; Simran, Joksan, Medan, Midian, Isbak, Sua. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN25_3","002_25_3","GEN","25","3","3","Joksan uwä Seba kenta Dedan unitäŋo nani. Täŋkaŋ Dedan uwä äma äbot ŋode täŋo orani; Asu, Letus, Leum. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN25_4","002_25_4","GEN","25","4","4","Täŋkaŋ Midian täŋo nanakiye ŋodetä ahäŋkuŋ; Efa, Efe, Hanok, Abida, Elda. Äma u kudup u Ketura täŋo oraniye. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN25_5","002_25_5","GEN","25","5","5","Täŋpäkaŋ Abraham uwä moneŋ tuŋumi kuduptagän Aisakta biŋam buŋät imiŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN25_6","002_25_6","GEN","25","6","6","Upäŋkaŋ kodak pen itpäŋ webeniye ätu unitäŋo nanakiyeta tuŋum ätu yämiŋpäŋ nanakna Aisakkät nämo itneŋ yäŋpäŋ edap äbani käda yäwerän kuŋ moreŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN25_7","002_25_7","GEN","25","7","8","Abraham u it yäpmäŋ äroŋtäyon tägawaniinik täŋpäŋ obaŋ 175 ude tärewänkaŋ kumbuk. Kumbänkaŋ äneŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN25_9","002_25_9","GEN","25","9","9","Nanakiyat Aisak, Ismael unitä Makpela awaŋken äneŋkumän. Awaŋ uwä Hit äma Soha nanaki Efron unitäŋo piä Mamre udude käda itkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN25_10","002_25_10","GEN","25","10","10","Piä u Abrahamtä bian Hit nanikpäŋ suwaŋpäŋ webeni Sara äneŋpani-kengän äneŋkumän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN25_11","002_25_11","GEN","25","11","11","Täŋpäkaŋ Abraham kumäŋirän Anututä nanaki Aisakta iron pähap täŋ imiŋkuk. Aisak uwä ume awaŋ kubä wäpi Irit Mähemitä Nabäk Täyak u dubiniken it täŋkukonik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN25_12","002_25_12","GEN","25","12","13","Eruk Abraham nanaki Ismael, Sara täŋo watä piä webe Isip nanik wäpi Haga unitä bäyaŋ imiŋkuko unitäŋo nanakiye wäpi tawaŋ ŋode; Tuäni Nebaiot, monäni Keda, gweki Atbel, awäni Mipsam. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN25_14","002_25_14","GEN","25","14","15","U punin terak Misma, Duma, Masa, Hadat, Tema, Jetu, Nafis, Kedema. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN25_16","002_25_16","GEN","25","16","16","Ismael täŋo nanakiye 12 unitä äma äbot 12 unitäŋo oraniye pähap ude täŋkuŋ. Äma äbot 12 unitäŋo yottabatä ittäŋ kuŋkuŋo u yotpärare wäpi udegän yäŋ-daniŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN25_17","002_25_17","GEN","25","17","17","Eruk Ismael it yäpmäŋ äroŋtäŋgän obaŋ 137 ude täreŋirän kumbänkaŋ äneŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN25_18","002_25_18","GEN","25","18","18","Ismael oraniye täŋo irit kome uwä Havila kenta Su kome u bämopiken, u Isip kome täŋo edaptä äbani kädatä päŋku Asiria baganiken it yäpmäŋ kuŋkuŋonik. Täŋkaŋ Ismael oraniye täŋo äbot unitä Abraham täŋo nanakiye ätukät not nämo täŋpäŋ inigän inigän it täŋkuŋonik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN25_19","002_25_19","GEN","25","19","20","Täŋpäkaŋ Abraham täŋo nanaki Aisak unitäŋo manbiŋam ŋode; Aisak u obaŋ 40 ude täreŋirän Betuel täŋo äperi Rebeka webenita yäpuk. Betuel u Aramtä äbotken nanik Mesopotemia kome mähemi. Rebeka wanoriwä Laban. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN25_21","002_25_21","GEN","25","21","21","Rebeka äruŋ ittäyon äpi Aisaktä webenita yäŋpäŋ Yaweken yäŋapik man yäwän nadäŋ imiŋirän Rebekatä nanak kok itkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN25_22","002_25_22","GEN","25","22","22","Nanaki yarä nikek miŋi koki gänaŋ patkaŋ kowat ämiwän täŋkumän. Täŋirän miŋitä yäŋkuk; Wära! Imata näkä terak ude ahäŋ namitak? Ude nadäŋpäŋ Yawe iwet yabäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN25_23","002_25_23","GEN","25","23","23","Iwet yabäwänä Yawetä iwetkuk; Äma äbot yarä kokka gänaŋ itkamän. Äbot yarä gäkken naniktä ahäŋpäŋä ini äbot-äbot api itneŋ. Äbot kubä täŋo kehäromitä kubä täŋo api irepmirek. Intäjukun naniktä mäden nanikta watä piä api täŋpek yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN25_24","002_25_24","GEN","25","24","24","Täŋkaŋ nanak ahäk-ahäk kadäni täŋirän eruk, gwabäyak ahäŋkumän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN25_25","002_25_25","GEN","25","25","25","Intäjukun ahäŋkuko u gupi gämäni täŋkaŋ pujiŋ-pujiŋ ikek, tom pujiŋi ude bumik unita wäpi Iso yäŋ iwetkuŋ. (Ninin man terak Iso uwä pujiŋ yot.) ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN25_26","002_25_26","GEN","25","26","26","Täŋ mäden ahäŋkukotä tuäni Iso täŋo mämeki iŋitkaŋ ahäŋkuk, u wäpi Jekop yäŋ iwetkuŋ. (Jekop u ninin man terak mämeki iŋirani. Täŋkaŋ Isrel naniktä man wärani yäŋkaŋ äma jop man yäwanita mämeki iŋirani yäŋ yäwet täŋkuŋonik.) Aisak u obaŋ 60 ude täreŋirän nanakiyat uwä ahäŋkumän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN25_27","002_25_27","GEN","25","27","27","Täŋpäkaŋ nanaki yarä ahäŋkumäno u tägaŋpäŋ Isotä äwanken kuŋatpäŋ tom däpmäkta mebäri nadäŋkuk. Ude täŋirän Jekop uwä kwikinik irani, yotkengän irani. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN25_28","002_25_28","GEN","25","28","28","Täŋpäkaŋ nani Aisak u tom ägwäri täŋo toharita gäripi nadäŋkuko unita gäripini Iso terak patkuk. Upäŋkaŋ miŋi Rebekatä Jekopta gäripi nadäŋ imiŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN25_29","002_25_29","GEN","25","29","30","Eruk kadäni kubäken Jekop käpek gämäni käbot ijiŋ irirän Iso bipiken naniktä äbäŋpäŋ nakta wakiinik iŋkuŋ. Äbäŋpäŋ Jekop iwetkuk; Bäräŋeŋ, imaka gämäni ijitan u ätu nami näŋpa. Nakta bumta nekaŋ! yäk. Mebäri unita wäpi kubä Edom yäŋ iwerani. (Ninin man terak Edom u imaka gämäni.) ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN25_31","002_25_31","GEN","25","31","31","Ude iweränä Jekoptä ŋode iwetkuk; Gäk intäjukun ahäwani täŋo tuŋum yäpmäkta biŋam wäp u naniŋ kirewikaŋ uyaku yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN25_32","002_25_32","GEN","25","32","32","Yäwänä Isotä man kowata ŋode iwetkuk; Eruk yäk. Wäpna biŋam unitä täŋkentäk jidewani api namek? Nämo! Nakta kumäkinik täyat yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN25_33","002_25_33","GEN","25","33","33","Ude yäŋirän Jekoptä iwetkuk; Naniŋ kirekta yäŋkehäromtaŋ nam! Ude yäwänä Isotä intäjukun ahäwani täŋo tuŋum yäpmäkta biŋamta yäŋkehärom taŋpäŋ Jekopta iniŋ kireŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN25_34","002_25_34","GEN","25","34","34","Iniŋ kireŋirän Jekoptä Isota kärägakät käpek gämäni ijiŋkuko u imiŋkuk. Imän naŋkaŋ kuŋkuk. Bureni, Isotä intäjukun ahäwani täŋo tuŋum yäpmäkta biŋam wäpi unita nadäwän mewuni täŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN26_1","002_26_1","GEN","26","1","1","Kadäni uken nakta jop irit äneŋi ahäŋkuk. Bianä Abraham täŋo kadäniken kubä ahäŋkuk. Täŋ äneŋi ahätak ŋowä Aisaktä Filistia äbot täŋo intäjukun äma wäpi Abimelek, Gera yotpärareken irirän päŋku ahäŋ imiŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN26_2","002_26_2","GEN","26","2","2","Täŋpäkaŋ Yawetä Aisak ahäŋ imiŋpäŋ ŋode iwetkuk; Isip komeken nämo kwen. Näkä kome kubä gäwoŋärewakaŋ uken päŋku kaŋ it yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN26_3","002_26_3","GEN","26","3","3","Kome uken ätu iriri näkä gäkkät itpäŋ api täŋkentäŋ gamet. Täŋkentäŋ gamiŋpäŋ gäk ba nanakaye oraŋkayeta kome kudup u api tamet. Bureni, yäŋkehäromtak man nanka Abraham iwetkuro u api täŋkehärom tawet yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN26_4","002_26_4","GEN","26","4","4","Näkä täŋpewa oraŋkayetä nanak bäyaŋ weŋirä kunum terak guk itkaŋ ude bumta api ahäneŋ. Äbekaye oraŋkaye äbot u terak ämawebe äbot komeni komeni kudupta iron pähap api täŋ yämet. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN26_5","002_26_5","GEN","26","5","5","U Abrahamtä näkŋo baga man ba jukumanna u kudup nadäŋpäŋ buramiŋ moreŋkuko unita ude uwä api täŋpet yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN26_6","002_26_6","GEN","26","6","6","Yawetä ude iweränkaŋ Aisak Gera yotpärare uken it yäpmäŋ äroŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN26_7","002_26_7","GEN","26","7","7","Irirän kome u naniktä webenita iwet yabäk täŋirä Aisaktä yäwetkuk; U wanotna yäk. Webena yäŋ yäwetta umuntaŋkuk. Man bureni yäwawä ŋo naniktä Rebeka iŋami dapun säkgämän u kaŋgärip täŋpäŋ näk api nutneŋ yäŋ nadäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN26_8","002_26_8","GEN","26","8","8","Eruk uken kadäni käroŋi ittäŋgän kadäni kubäken Aisaktä webeni Rebekakät täŋoret täŋirän Abimelek, Piristia täŋo intäjukun ämatä ini yotken itkaŋ dapun pärewat täŋpäŋ yabäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN26_9","002_26_9","GEN","26","9","9","Yabäŋpäŋ Aisak yäŋpewän äbäŋirän iwetkuk; Nadätat! Rebeka u webeka yäk. U wanotna yäŋ imata yäŋkun? Yäŋirän Aisaktä yäŋkuk; Bureni, näk Rebeka iŋami dapun täga u kaŋpäŋ nutneŋ yäŋ nadäŋpäŋ ude yäŋkut yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN26_10","002_26_10","GEN","26","10","10","Yäŋirän Abimelektä iwetkuk; Wa! Umuri pähap täŋkun yäk. Ämanaye kubätä webeka Rebekakät patkumän yäwänä momi pähap nintä terak pätek yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN26_11","002_26_11","GEN","26","11","11","Ude yäŋpäŋ ämawebeniye ŋode yäwetkuk; Kubätä äma ŋo ba webenita imaka waki kubä täŋ yämayäŋ täko uwä kumäk-kumäkta biŋam api täŋpek yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN26_12","002_26_12","GEN","26","12","12","Täŋpäkaŋ Aisaktä kome uken ketem piä täŋkuk. Täŋirän Yawetä iron täŋ imiŋirän obaŋ ugän ketem bumtainik ahäŋ imiŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN26_13","002_26_13","GEN","26","13","14","Aisak uwä sipsip bulimakau ba piä watä ämaniye ahäŋ bumbum täŋirä tuŋum äma pähap täŋkuk. Ude täŋirän Filistia ämatä kaŋpäŋ nadäwäwak täŋ imiŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN26_15","002_26_15","GEN","26","15","15","Nadäwäwak täŋ imiŋpäŋ ume awaŋ bian nani Abrahamtä itkaŋ piä ämaniye yäwerän äneŋpani u Filistia ämatä kome äneŋi kudup yejämbuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN26_16","002_26_16","GEN","26","16","16","Ude täŋirä Abimelektä Aisak ŋode iwetkuk; Gäk nin nirepmitpäŋ äma kehäromi nikek itan unita nipmaŋpeŋ kome kubäken ku yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN26_17","002_26_17","GEN","26","17","17","Ude yäwänkaŋ Aisak Gera kome pipiyäwani pähapken äpmoŋpäŋ yottaba täŋpäŋ kome uken kadäni käroŋi bumik itkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN26_18","002_26_18","GEN","26","18","18","Täŋpäkaŋ ume awaŋ Abrahamtä irirän äneŋpani Filistia ämatä Abraham kumäŋirän yejämbuŋo u äneŋi äneŋtäŋ kuŋkuk. Ude täŋpäŋ ume awaŋ unitäŋo wäpi wäpi nanitä yäwani udegän yäŋtäŋ kuŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN26_19","002_26_19","GEN","26","19","19","Täŋ Aisak täŋo piä watä ämaniyetä ume dapuri kudupi kubä kome äneŋpäŋ kaŋ-ahäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN26_20","002_26_20","GEN","26","20","20","Kaŋ-ahäŋirä Gera kome täŋo sipsip watä ämatä Aisak täŋo sipsip watä ämakät yäŋawätpäŋ yäŋkuŋ; Ume ŋo nin täŋo yäk. Yäŋawätkuŋo unita Aisaktä ume awaŋ uwä wäpi Esek yäŋ iwetkuk. (Ninin man terak Esek uwä yäŋawät-awät). ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN26_21","002_26_21","GEN","26","21","21","Ude täŋirä äneŋi ume awaŋ kubä änekgän täŋkuŋopäŋ unita äneŋi yäŋawätgän täŋkuŋ. Äneŋi yäŋawätgän täŋkuŋo unita wäpi Sitna yäŋ iwetkuk. (Ninin man terak Sitna u iwan täktäk). ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN26_22","002_26_22","GEN","26","22","22","Ude täŋirä kome u peŋpeŋ päŋku ume awaŋ äneŋi kubä äneŋkuk. Ume unita man nämo ahäŋkuk. Man nämo ahäwänpäŋ Aisaktä yäŋkuk; Yawetä kome taŋi ŋo namiŋirän nanak bäyaŋ weŋpäŋ api itne yäŋ yäŋpäŋ ume awaŋ u wäpi Kome Taŋi yäŋ iwetkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN26_23","002_26_23","GEN","26","23","23","Eruk, Aisak kome uken naniktä Beseba komeken päŋku ahäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN26_24","002_26_24","GEN","26","24","24","Päŋku ahäŋirän bipani ugän Yawetä ahäŋ imiŋpäŋ iwetkuk; Näk nanka Abraham täŋo Anutu. Näk gäkkät api itdero unita nämo umuntäwen yäk. Piä ämana Abrahamta yäŋpäŋ näk gäkkät itkaŋ täŋkentäŋ gamiŋpäŋ äbekaye oraŋkaye mäyap api pewa ahäneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN26_25","002_26_25","GEN","26","25","25","Yawetä ude iwerirän Aisaktä mobä bukä kubä täŋpäŋ Yawe iniŋ oretkuk. Ude täŋpäŋ yottaba kome uken täŋirän piä ämaniyetä ume awaŋ kubä äneŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN26_26","002_26_26","GEN","26","26","26","Kadäni kubäken kome uken nanik täŋo intäjukun äma Abimelek ukät watä äma wäpi Ahusat ba komi ämaniye täŋo intäjukun äma wäpi Fikol u Gera komeken naniktä äbä Aisak ahäŋ imiŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN26_27","002_26_27","GEN","26","27","27","Ahäŋ imiŋirä Aisaktä yäwetkuk; Imata näkken äbäkaŋ? Iwan täŋ namiŋpäŋ näwat kireŋpewä kome ŋoken äburopäŋ imata äbäkaŋ? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN26_28","002_26_28","GEN","26","28","29","Ude yäwänä Gera naniktä yäŋkuŋ; Nin Yawetä gäkkät it täyak u kakinik täŋkumäŋo unita bämopninken yäŋkehäromtak man kubä peŋpäŋ gäkkät bänep kubägän tänayäŋ nadäkamäŋ yäk. Nintä gäka waki kubä nämo täŋ gamiŋpäŋ bätaki terak gepmanapäŋ ŋoken äbun. Äbäŋiri Yawetä täŋkentäŋ gamiŋkuk. Unita gäk udegän, waki kubä nämo täŋ nimenta bänep kubägän kaŋ täna yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN26_30","002_26_30","GEN","26","30","30","Ude yäŋirä Aisaktä äŋnak-äŋnak pähap täŋ yämän naŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN26_31","002_26_31","GEN","26","31","31","Naŋpäŋ patkuŋo yäŋewänä bänep kubägän itta Aisakkät äma äbuŋo u yäŋkehäromtak man yäŋkuŋ. Ude täŋkaŋ Aisaktä bänep kwini terak yepmaŋpän kuŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN26_32","002_26_32","GEN","26","32","32","Eruk, edap ugän Aisak täŋo piä ämaniye äbä ume awaŋ äneŋkuŋo unita Aisak biŋam ŋode iwetkuŋ; Nin ume kaŋ-ahäkamäŋ yäŋ iwetkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN26_33","002_26_33","GEN","26","33","33","Iwerirä ume awaŋ unitäŋo wäpi Seba yäŋ iwetkuk. Unita yotpärare unitäŋo wäpi Beseba yäŋ iwetkuŋo unitä pen itak. Ninin man terak Beseba u Yäŋkehäromtak Man. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN26_34","002_26_34","GEN","26","34","34","Täŋpäkaŋ Iso obaŋ 40 ude täreŋirän Hit nanik kubä wäpi Beri unitäŋo äperi Judit webenita yäpuk. Täŋpäŋ Hit nanik kubä wäpi Elon unitäŋo äperi Basemat u bok yäpuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN26_35","002_26_35","GEN","26","35","35","Täŋpäkaŋ webe yarä Isotä yäpuko unitä Aisak yanäpita goret täŋ yämiŋirän bänepitä jägämi pähap nadäk täŋkumänonik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN27_1","002_27_1","GEN","27","1","1","Täŋpäkaŋ Aisak u it yäpmäŋ äroŋpäŋ äma tägawani täŋpäŋ dapuri waŋirän imaka imaka ket nämo yabäŋkuk. Eruk, kadäni uken nanaki tuäni Iso yäŋpewän äbänpäŋ Nanakna! yäŋ yäwänä Näk ŋo yäŋ iwetkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN27_2","002_27_2","GEN","27","2","2","Iweränä nani Aisaktä iwetkuk; Nadätan? Näk äma tägawani täyat. Äma tägawani täŋpäŋ kumäk-kumäkna kadäni u nämo nadätat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN27_3","002_27_3","GEN","27","3","3","Unita äpa kuwek yäpmäŋ päŋku bipiken tom kubä kaŋ ut nam. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN27_4","002_27_4","GEN","27","4","4","Utpäŋä ketem näkŋa gäripi nadäk täyat ude kaŋ ijiŋ nami näŋpa. Naŋ paotpäŋä näk nämo kumäŋkaŋ kon manna kaŋ gäwera tärewän yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN27_5","002_27_5","GEN","27","5","6","Eruk Aisak nanaki Isokät man yäŋpäŋ-nadäk ude täŋirän Rebekatä juku peŋpäŋ nadäŋkuk. Nadäŋpäŋä Iso tomta bipiken kuŋirän Rebekatä nanaki Jekop iwetkuk; Ai, nadätan? Nankatä tuäka ŋode iwerirän nadätat yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN27_7","002_27_7","GEN","27","7","7","Gäk tom kubä yäpmäŋ päbä ketem gäripi nikek ijiŋ namiŋiri Yawe iŋamiken kon manna gäwetkaŋ kaŋ kumba yäŋ iwetak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN27_8","002_27_8","GEN","27","8","8","Ude iwetak unita nanakna, näkä man gäwera nadäŋpäŋä burami. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN27_9","002_27_9","GEN","27","9","9","Gäk ŋodetä kuŋkaŋ meme gubaŋi säkgämän yarä yäpmäŋ äbi. Yäpmäŋ äbäŋiri nankata ketem ini gäripi nadäk täyak u ijiŋ imayäŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN27_10","002_27_10","GEN","27","10","10","Ijiŋ imakaŋ yäpmäŋ nankaken yäpmäŋ ärowipäŋ naŋkaŋä gäkpäŋ kon mani gäwetkaŋ kaŋ kumbän yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN27_11","002_27_11","GEN","27","11","11","Ude iwerirän Jekoptä miŋi Rebeka iwetkuk; Ude täga upäŋkaŋ Iso u pujiŋ yot, nähä dudumi yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN27_12","002_27_12","GEN","27","12","12","Nanatä nepmäŋitpäŋ nadäwektagän yäk. Ude täŋpero uwä gäk täŋikŋarani äma yäŋ näwetpäŋ kon manta kowata tagwän man näwerek yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN27_13","002_27_13","GEN","27","13","13","Yäŋirän miŋitä iwetkuk; Nanakna, ude nämo! Tagwän man uwä näkä terak kaŋ ärowän yäk. Gähäwä manna buramiŋpäŋ imaka unita gäwetat u päŋku yäpmäŋ äbi yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN27_14","002_27_14","GEN","27","14","14","Ude iweränkaŋ Jekop päŋku meme yäpmäŋpäŋ miŋita imiŋkuk. Imänkaŋä miŋitä ketem nanitä gäripi nadäk täŋkuko ude ijiŋ imiŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN27_15","002_27_15","GEN","27","15","15","Ude täŋkaŋ nanaki tuäni täŋo tek täga kubä eŋi gänaŋ itkuko u yäpmäŋpäŋ Jekopta täŋ imiŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN27_16","002_27_16","GEN","27","16","16","Täŋ imiŋpäŋ tom däpuko unitäŋo pujiŋi yäpmäŋpäŋ keri kotäki dudumi uwä uwäk täŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN27_17","002_27_17","GEN","27","17","17","Uwäk täŋ imiŋpäŋä tom ba käräga gäripi nikek ijiŋkuko u imiŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN27_18","002_27_18","GEN","27","18","18","Imänkaŋ ketem u yäpmäŋkaŋ naniken kuŋpäŋ iwetkuk; Nan yäk. Yäwänä iwetkuk; Nanakna, gäk netä? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN27_19","002_27_19","GEN","27","19","19","Yäwänä Jekoptä nani iwetkuk; Näk nanaka tuäka, Iso yäk. Man näwerano u täŋ moretat. Gäk akuŋpäŋ itkaŋ ketem yäpmäŋ äbätat ŋo naŋkaŋ kon man näwet yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN27_20","002_27_20","GEN","27","20","20","Yäwänä Aisaktä nanaki iwetkuk; Nanakna, jide täŋpäŋ tom u bäräŋekinik kaŋ-ahätan? Yäwänä ŋode iwetkuk; Yawe, gäkŋo Anutu unitä näwoŋärewänkaŋ kaŋ-ahätat yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN27_21","002_27_21","GEN","27","21","21","Ude yäwänä Aisaktä iwetkuk; Nanakna, äbikaŋ gäk nanakna Iso yäŋ siwoŋi nadäkta gepmäŋit nadäwa. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN27_22","002_27_22","GEN","27","22","22","Ude yäwänä Jekoptä nani dubiniken kuŋirän iŋit nadäŋkuk. Iŋit nadäŋpäŋ yäŋkuk; Manka kotäk nadäŋira Jekop täŋo man kotäk bumik täyak upäŋkaŋ ketka gepmäŋitpäŋ nadäwa Iso täŋo bumik täyak yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN27_23","002_27_23","GEN","27","23","23","Ude yäŋpäŋ keri Iso täŋo bumik pujiŋi nikek yäŋ nadäŋpäŋ nämo kaŋkuko unita kon imayäŋ nadäŋpäŋ yäŋyabäk ŋode täŋkuk; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN27_24","002_27_24","GEN","27","24","24","Gäk bureni nanakna Iso ba? Yäwänä Jekoptä yäŋkuk; Näk ubayäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN27_25","002_27_25","GEN","27","25","25","Näk ubayäŋ yäŋ yäwänä nanitä iwetkuk; Nanakna, tom ketem ijiwani u yäpmäŋ äbi naŋpäŋä kon manna gäwerayäŋ yäk. Ude iwerirän Jekoptä ketem u yäpmäŋpäŋ imän naŋkuk. Täŋpäŋ wain ume bok imän naŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN27_26","002_27_26","GEN","27","26","26","Naŋ paotpäŋä nani Aisaktä ŋode iwetkuk; Nanakna, dubinaken äbäŋpäŋ bumumnaken neŋpäŋ naniŋ oret yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN27_27","002_27_27","GEN","27","27","27","Ude iweränä Jekop nani dubiniken kuŋpäŋ iniŋ oretpäŋ nani bumumiken iŋkuk. Täŋirän teki käbäŋ nadäŋpäŋ kon man ŋode iwetkuk; Nanakna täŋo gupi käbäŋ u äwan täŋo käbäŋ bumik, säkgämän, Yawetä gäripi nikek peŋkuko u bumik yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN27_28","002_27_28","GEN","27","28","28","Anututä guk näburum ba kome täŋo gakŋi gamiŋirän säguom ba wain ahäŋ bumbum täkot. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN27_29","002_27_29","GEN","27","29","29","Äma komeni komenitä oraŋ gamiŋpäŋ piä täŋ gamik täkot. Täŋirä notkayeta intäjukun täŋ yämisi. Ba meŋka täŋo äbotken naniktä oraŋ gamik täkot. Täŋkaŋ kubätä tagwän man gäweränä unita kowata tagwän man u terak äroton. Ba kubätä ganiŋ orerirän kowata udegän ahäŋ imiton. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN27_30","002_27_30","GEN","27","30","30","Aisaktä Jekop kon man ude iweränkaŋ Jekoptä nani mäden täŋ imiŋirän uterakgän tuäni Iso bipiken naniktä äbuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN27_31","002_27_31","GEN","27","31","31","Äbäŋpäŋ ketem gäripi nikek Jekoptä ijiŋkuko udegän ijiŋpäŋ naniken yäpmäŋ äbäŋpäŋ iwetkuk; Nan, akuŋpäŋ itkaŋ ketem yäpmäŋ äbätat ŋo naŋpäŋ kon manka näwet yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN27_32","002_27_32","GEN","27","32","32","Iweränä Aisaktä iwetkuk; Gäk netä? Iweränä Näk nanaka tuäka Iso yäŋ iwetkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN27_33","002_27_33","GEN","27","33","33","Iwerirän Aisaktä bärom pähap täŋpäŋ yäŋkuk; Netä unitä tom utpäŋ ijiŋ päbä namän nat? Gäk api äbäŋiri tom ketem u naŋpäŋ kon manna iwera tärek. Kon manna imiro uwä bureni yäpmäŋtak, jopi nämo api täŋpek yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN27_34","002_27_34","GEN","27","34","34","Aisaktä ude iwerirän Isotä konäm kotpäŋ jäpi nadäŋkaŋ nani iwetkuk; Nan! Kon manka näka udegän näwet yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN27_35","002_27_35","GEN","27","35","35","Yäwänä iwetkuk; Monäkatä yäŋnäkŋatpäŋ kon manna gäka biŋam u gomägarak yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN27_36","002_27_36","GEN","27","36","36","Ude iweränä Isotä yäŋkuk; Wa! Wäpi Jekop yäŋ iwerani uku ubayäŋ! Kadäni yarä yäŋnäkŋarani täyak. Kubäwä intäjukun ahäk-ahäk täŋo tuŋum yäpmäkta biŋam wäp uwä nomägatkuk yäk. Täŋpäkaŋ apiŋowä nana täŋo kon man näka namikta yäwani nomägatak yäk. Ude yäŋpäŋ yäŋkuk; Näka biŋam kon man kubä itak ba nämo? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN27_37","002_27_37","GEN","27","37","37","Ude yäwänä Aisaktä nanaki Iso iwetkuk; Nadätan? Ude täŋ imiro uterak monäkatä intäjukun api täŋ gamek. Ba noriye kuduptagäntä watä piä api täŋ imineŋ. Ba säguom ba wain umetä ahäŋ bumbum api täŋ imineŋ. Unita nanakna, jide täŋpäŋ imaka de nanikpäŋ gamet? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN27_38","002_27_38","GEN","27","38","38","Ude yäwänä Isotä iwetkuk; O nana, kon manka kubägän paorako uba? Näk imaka, kon man näwet yäk. Ude yäŋpäŋ konäm kähän yäŋpäŋ kotkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN27_39","002_27_39","GEN","27","39","39","Konäm korirän Aisaktä iwetkuk; Guk näburumtä nämo api täŋkentäŋ gamek. Ba kome gakŋi nämoken api kuŋaren. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN27_40","002_27_40","GEN","27","40","40","Bureni, gäk ämik täŋpäŋ ketem api kaŋ-ahäwen. Täŋkaŋ gäk monäkata watä piä api täŋ imen. Upäŋkaŋ gäk piä täŋ imikta gaŋani nadäŋpäŋä ärowani täŋ imiŋpäŋ kaŋumuntaŋ api kwen. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN27_41","002_27_41","GEN","27","41","41","Täŋpäkaŋ Isowä nanitä kon mani Jekopta imiŋkuko unita yäŋpäŋ kokwawak nadäŋ yäpmäŋ kuŋatkuk. Täŋpäŋ bänepitä ŋode nadäŋkuk; Nana täŋo kumäk-kumäki keräp täyak. Kumäŋirän butewaki nadäwa täreŋirän monäna Jekop kumäŋ-kumäŋ api uret yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN27_42","002_27_42","GEN","27","42","42","Eruk Rebekatä nanaki tuänitä man yäŋkuko u biŋam nadäŋpäŋä Jekop yäŋpewän äbänkaŋ ŋode iwetkuk; Nadätan? Tuäka Iso uwä bänepitä kowata däpmäŋ tärekta nadäŋpäŋ gäk kumäŋ-kumäŋ gutta nadäŋpeŋ kuŋatak yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN27_43","002_27_43","GEN","27","43","43","Unita nanakna, gäk akumaŋ ämetpeŋ wanotna Labantä itakken Aran yotpärareken ku! Gäwetat udegän pengän iwat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN27_44","002_27_44","GEN","27","44","44","Wanotna ukät kadäni keräpigän iriri tuäka täŋo kokwawak u kaŋ bam tawän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN27_45","002_27_45","GEN","27","45","45","Bam taŋirän imaka täŋ imiŋkuno unita täŋguŋ taŋirän man pewakaŋ kaŋ äbi. Imata kepma kubägän tabäŋ äwaräkuk täŋira nanaknayat bok paotdeŋ? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN27_46","002_27_46","GEN","27","46","46","Täŋpäkaŋ Rebekatä äpi Aisak ŋode iwetkuk; Yäke! Näk Iso täŋo webeniyat Hit äbotken nanik unita bitnäkinik täyat yäk. Jekoptä udegän kome ŋo nanik, Hit webe udewani kubä yäpeko uwä kaŋ kumba yäŋ api nadäwet! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN28_1","002_28_1","GEN","28","1","1","Rebekatä man ude iwetkuko unita Aisaktä Jekop yäŋpewän päbä kon man äneŋi iwetpäŋ man kehäromi ŋode iwetkuk; Gäk Kenan kome ŋo nanik webe kubä nämoinik yäpen yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN28_2","002_28_2","GEN","28","2","2","Unita akumaŋ Mesopotemia komeken meŋka täŋo nani Betuel uken ku. Uken meŋka täŋo wanori Laban unitäŋo äperi kubä webekata kaŋ yäpmäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN28_3","002_28_3","GEN","28","3","3","Ude täŋiri Anutu Kehäromi Mähemitä täŋkentäŋ gamiŋirän nanakaye mäyap ahäkot. Nanakaye mäyap ahäŋirä gäk äbot mäyap täŋo nani ude isi. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN28_4","002_28_4","GEN","28","4","4","Anututä Abraham täŋkentäŋ imiŋkuko gäk ba äbekaye oraŋkaye udegän täŋkentäŋ tamiŋirän kome ŋo kaŋ kore. Kome ŋowä Anututä Abrahamta iniŋ kireŋkuko upäŋkaŋ apiŋo gäk kome mähem bureni nämo, äbani ude itan. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN28_5","002_28_5","GEN","28","5","5","Man ude yäŋpäŋ Aisaktä Jekop tewän yäpmäŋ Mesopotemia komeken äwäŋi Labanken kuŋkuk. Laban uwä Betuel, Aramtä äbotken nanik unitäŋo nanaki ba Rebeka wanori, Jekop kenta Iso täŋo miŋi u. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN28_6","002_28_6","GEN","28","6","7","Täŋpäkaŋ Isotä biŋam ŋode nadäŋkuk; Nantä Jekop kon man iwetpäŋ Kenan webe yäpmäkta yäjiwätpäŋ webe yäpmäkta Mesopotemia komeken kukta peŋ iwetkuk. Biŋam ude nadäŋpäŋ pen ŋode nadäkgän täŋkuk; Peŋ iwerirän Jekoptä miŋi nani täŋo man buramiŋpäŋ Mesopotemia komeken kuŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN28_8","002_28_8","GEN","28","8","8","Isotä biŋam ude nadäŋpäŋ bänepiken ŋode nadäŋkuk; Nana Aisaktä webe Kenan nanik yäpuro unita nadäwän täga nämo täk täyak yäŋ nadäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN28_9","002_28_9","GEN","28","9","9","Ude nadäŋpäŋ päŋku Abraham nanaki kubä Ismael unitäŋo äperi kubä wäpi Mahalat, Nebaiot täŋo wanori u webenita yäpuk. Yäpmäŋpäŋ webeniyat itkumänkengän tewän yaräkubä täŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN28_10","002_28_10","GEN","28","10","10","Täŋpäkaŋ Jekoptä Beseba kome peŋpeŋ Haran yotpärareken kuŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN28_11","002_28_11","GEN","28","11","11","Kuŋtäyon edap äpmoŋirän kädet bämopiken däpmon pärayäŋ täŋkuk. Kome uken mobä mäyap itkuŋo u kubä yäpmäŋpäŋ kunowäta peŋpäŋ patkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN28_12","002_28_12","GEN","28","12","12","Patpäŋ däpmonken, terak kubä moräki kome terak, moräki kunum gänaŋ yäputpäŋ irän kaŋkuk. Terak u terak Anutu täŋo aŋerotä äroŋ äpäŋ täŋirä yabäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN28_13","002_28_13","GEN","28","13","13","Ude täŋirä Yawetä terak moräkiken unu itkaŋ yäŋkuk; Näk Yawe, oraŋka Abraham ba nanka Aisak täŋo Anutu. Kome pätan ŋo gäk ba äbotkayeta api taniŋ kirewet. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN28_14","002_28_14","GEN","28","14","14","Äbotkayetä ahäŋ bumbum täŋtäko kome terak keŋkeŋ jiraŋ pätkaŋ ude api ahäneŋ. Täŋpäŋ kome kukŋi kukŋi umude ba unude api tokŋeŋ yäpmäŋ kuneŋ. Täŋirä gäk ba äbekaye oraŋkaye terak ämawebe komeni komeni u kuduptagänta iron pähap api täŋ yämet. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN28_15","002_28_15","GEN","28","15","15","Nadätan? Näk gäkkät itkaŋ kome kuŋarayäŋ täno udegän watäni api it gamet. Täŋpäŋ gämagut yäpmäŋ äbäŋira kome ŋoken äneŋi api äben. Näk nämo gepmaŋpäŋ gäkkät irira imaka imaka api gamet yäŋ yäŋkehärom taŋkuro u api ahäŋ morewek yäŋ iwetkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN28_16","002_28_16","GEN","28","16","16","Ude iweränkaŋ Jekoptä akuŋpäŋ ŋode nadäŋkuk; Wära! Näk jop pätat yäŋ nadäropäŋ Yawetä kome ŋo it-inik täyak yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN28_17","002_28_17","GEN","28","17","17","Ude nadäŋpäŋ umuntaŋpäŋ yäŋkuk; Kome ŋo umuri-inik. Bureni-inik, ŋowä Anutu täŋo irit kome. Eruk kunum täŋo yäma ŋo yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN28_18","002_28_18","GEN","28","18","18","Eruk kome yäŋeŋburu taŋirän Jekop akuŋpäŋ mobä kunowäta peŋ patkuko u yäpmäŋ akuŋpäŋ kämi kaŋpäŋ nadäkta käroŋ yäputkuk. Täŋpäŋ Anututa biŋam täkta olip gakŋi umeni piŋ ibatkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN28_19","002_28_19","GEN","28","19","19","Gakŋi piŋ ibatpäŋä kome u wäpi kodaki Betel yäŋ iwetkuk. (Ninin man terak Betel u Anutu täŋo yot). Kome unitäŋo wäpi biani Lus yäŋ iwerani. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN28_20","002_28_20","GEN","28","20","21","Ude täŋpäŋ Jekoptä ŋode yäŋkehärom taŋkuk; Anutu gäkä näkkät itkaŋ kädet kuŋarayäŋ täro uken nabäŋ näwatpäŋ ketem ba tek pewi ahäŋ namiŋirän nanatä yotken äneŋi säkgämän äbäŋpäŋä eruk Yawe gäka näkŋo Anutu yäŋ api nadäŋ gamet. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN28_22","002_28_22","GEN","28","22","22","Eruk mobä yäputat ŋonitä Anutu ganiŋoret bägup api irek yäk. Täŋkaŋ imaka imaka namayäŋ täyan u kuduptagän yäpmäŋ daniŋpäŋ moräki gäka api gamik täŋpet yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN29_1","002_29_1","GEN","29","1","1","Täŋpäkaŋ Jekop kuŋtäŋgän ämawebe edap äbani käda itkuŋken uken ahäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN29_2","002_29_2","GEN","29","2","2","Ahäŋpäŋ dapuri ijiwän kwäpäŋ ume awaŋ kubä kaŋkuk. Uken sipsip äbot yaräkubä yabäŋkuk. Kome mähemitä awaŋ uken yawakiye yepmäŋ towik täŋkuŋonik. Täŋkaŋ ume awaŋ unitäŋo meni mobä pähap kubäpäŋ täŋpipiwani. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN29_3","002_29_3","GEN","29","3","3","Mähemiyetä sipsipta ume gwet yäminayäŋ nadäŋpäŋä mobä uwä kireŋ täbot-pewä kuŋirän ume gwetpäŋ sipsip yepmäŋ towik täŋkuŋonik. Yepmäŋ towiŋ moreŋpäŋä mobä u yäpmäŋpäŋ äneŋi komeniken täŋpipik täŋkuŋonik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN29_4","002_29_4","GEN","29","4","4","Eruk, Jekoptä sipsip watä äma uwä ŋode yäwet yabäŋkuk; Notnaye, in de nanik? Yäwänä iwetkuŋ; Nin Haran nanik yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN29_5","002_29_5","GEN","29","5","5","Ude iwerirä yäwet yabäŋkuk; In Naho orani wäpi Laban u nadäkaŋ? Yäwänä Ei, u nadäkamäŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN29_6","002_29_6","GEN","29","6","6","Nadäkamäŋ yäŋ iweräwä yäwetkuk; U täga itak? Yäwänä iwetkuŋ; Ei, itak yäk. Äperi Resel sipsip yämagut yäpmäŋ äbätak udu käyan? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN29_7","002_29_7","GEN","29","7","7","Ude yäwäwä Jekoptä yäŋkuk; Ai! Sipsip yotken yepmakta kadäni nämo täyak. Ŋo kepma yäk. Unita ume gwetpäŋ yepmäŋ towiŋpäŋ yämagut yäpmäŋ ketemi näŋpaniken äneŋi yepmanaŋi yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN29_8","002_29_8","GEN","29","8","8","Ude yäwänä iwetkuŋ; Ude nämo. Yawak äbot äbäŋ morewäkaŋ uyaku ume awaŋ meni täŋpipiwani mobä kireŋ täbotpena kuŋirän sipsip kudup ume yepmäŋ towinayäŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN29_9","002_29_9","GEN","29","9","9","Man ude yäŋpäŋ-nadäk täŋ irirä Reseltä nani täŋo sipsip yämagut yäpmäŋ äbuk, u sipsip watä webe ude itkuko unita. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN29_10","002_29_10","GEN","29","10","10","Eruk, Jekop Reseltä äwäŋi Laban täŋo sipsip yämagut yäpmäŋ äbäŋirän kaŋpäŋ päŋku awaŋ meni täŋo mobä kireŋ täbotkuk. Mobä kireŋ täbot-pewän kuŋirän Laban täŋo sipsip ume yepmäŋ towiŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN29_11","002_29_11","GEN","29","11","11","Ude täŋpäŋ Jekoptä Resel bumumiken iŋpäŋ konäm bumta kotkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN29_12","002_29_12","GEN","29","12","12","Konäm ude kotpäŋ itkaŋ Resel iwetkuk; Näk nanka täŋo nägät moräk, Rebeka täŋo nanaki yäk. Ude iwerirän Resel kuŋpäŋ nani manbiŋam u iwetkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN29_13","002_29_13","GEN","29","13","13","Päŋku iweränä Labantä wanori täŋo nanaki Jekop unitäŋo biŋam nadäŋpäŋ bäräŋeŋ päŋku bäyaŋ imiŋpäŋ bumumiken iŋkuk. Täŋpäŋ imagut yäpmäŋ yoriken äroŋkuk. Äro itkaŋ Jekoptä manbiŋam kuduptagän Laban iwetkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN29_14","002_29_14","GEN","29","14","14","Iwet morewänä Labantä iwetkuk; Bureni, gäk näkŋo nägät moräkna yäk. Eruk Jekop komepak kubä irirän Labantä iwetkuk; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN29_15","002_29_15","GEN","29","15","15","Gäk nägät moräkna itan upäŋkaŋ imata piä jop api täŋ namiŋ iren? Gwäki jide yäpayäŋ nadätan? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN29_16","002_29_16","GEN","29","16","16","Täŋpäkaŋ Laban äperiyat yarä, moki wäpi Lea, wenäni wäpi Resel. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN29_17","002_29_17","GEN","29","17","17","Lea u dapuri waki. Täŋ Resel uwä iŋami dapun säkgämän, gäripi nikek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN29_18","002_29_18","GEN","29","18","18","Jekoptä Reselta gäripiinik nadäŋkuko unita äwäŋi iwetkuk; Näk obaŋ 7 ude piä täŋ gamiŋira äpetka wenäka Resel u kaŋ nam yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN29_19","002_29_19","GEN","29","19","19","Ude iweränä äwäŋitä yäŋkuk; Täga yäk. Äma kudupita imiŋira waki täŋpek. Gäka gamayäŋ täro uyaku täga api täŋpek yäk. Unita näkkät ŋo kaŋ itda. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN29_20","002_29_20","GEN","29","20","20","Ude yäŋirän Jekoptä Reselta nadäŋpäŋ obaŋ 7 äwäŋita piä täŋ imiŋ yäpmäŋ äroŋkuk. Upäŋkaŋ Reselta gäripi nadäŋkuko unita obaŋ 7 unita nadäŋirän kepma yarägän bumik täŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN29_21","002_29_21","GEN","29","21","21","Eruk obaŋ 7 täreŋirän Jekoptä äwäŋi iwetkuk; Kadänina täretak unita webena Resel namikaŋ kuŋatkäda yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN29_22","002_29_22","GEN","29","22","22","Ude yäwänä Labantä äŋnak-äŋnak pähap täŋkaŋ kome mähem kuduptagän yämagutkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN29_23","002_29_23","GEN","29","23","23","Äŋnak-äŋnak pähap täŋkaŋ bipani ugän Labantä äperi moki Lea uwä Jekopken tewänkaŋ bok patkumän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN29_24","002_29_24","GEN","29","24","24","(Labantä piä watä webe Silpa Leata piä watä täŋ imikta imiŋkuk.) ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN29_25","002_29_25","GEN","29","25","25","Eruk patkumäno yäŋeŋirän Jekoptä Lea kaŋpäŋ kikŋutkuk. Kaŋpäŋ äwäŋi Laban päŋku iwetkuk; Ai, ima kudän täŋ namitan? Näk Reselta nadäŋpäŋ piä täŋ gamiŋkut yäk. Imata ŋode täŋnäkŋatan? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN29_26","002_29_26","GEN","29","26","26","Yäwänä iwetkuk; Kome ŋo nanik täŋo kädet uwä moki jop irirän wenänitä jukun äma yäpnaŋi nämo yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN29_27","002_29_27","GEN","29","27","27","Unita gäk mokikät kuŋarirän yanäpi täŋo oretoret äŋnak-äŋnak kepma 7 ude täreŋirän wenäni api gamet yäk. Upäŋkaŋ webe unita gwäki uwä äneŋi obaŋ 7 ude piä kaŋ täŋ nam yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN29_28","002_29_28","GEN","29","28","28","Labantä Jekop ude iwetkuko udegän täŋkuk. Leakät yanäpi täŋkumäno unitäŋo oretoret äŋnak-äŋnak täreŋirän Labantä äperi Resel webenita imiŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN29_29","002_29_29","GEN","29","29","29","Täŋpäŋ Reselta watä epän täŋ imikta webe kubä wäpi Bilha imiŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN29_30","002_29_30","GEN","29","30","30","Täŋkaŋ Jekop Reselkät patpäŋ unita gäripi nadäŋkuko u webeni Lea pengän yäpuko unita nadäŋkuko u irepmitkuk. Täŋpäkaŋ Jekop Labanta piä täŋ imiŋ yäpmäŋ äroŋirän obaŋ äneŋi 7 ude täreŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN29_31","002_29_31","GEN","29","31","31","Täŋpäkaŋ Yawe Jekoptä Leata gäripi nämo nadäŋ imiŋirän kaŋpäŋä Lea nanak bäyakta nadäŋ imiŋirän Resel äruŋ itkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN29_32","002_29_32","GEN","29","32","32","Täŋpäŋ Leatä nanak kok itpäŋ bäyaŋkuko u wäpi Ruben yäŋ iwetkuk. Ŋode nadäŋpäŋ Ruben yäŋ iwetkuk; Anututä butewakina kaŋpäŋ nadäk täŋpäŋ täŋkentäŋ namitak yäk. Nanak bäyaŋ imitat unita äpnatä gäripi bureni käwep api nadäŋ namek yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN29_33","002_29_33","GEN","29","33","33","Ude täŋkaŋ it yäpmäŋ äroŋpäŋ äneŋi nanak kubäkät bäyaŋkuk. Bäyaŋpäŋ yäŋkuk; Äpnatä gaŋani nadäŋ namiŋirän Anututä nadäŋ namiŋpäŋ äneŋi nanak kubä ŋo namitak yäk. Mebäri unita wäpi Simeon yäŋ iwetkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN29_34","002_29_34","GEN","29","34","34","Ude täŋkaŋ it yäpmäŋ äroŋpäŋä äneŋi nanak kok itpäŋ kubä bäyaŋpäŋ yäŋkuk; Eruk, näk nanak yaräkubä bäyaŋ imitat unita äpnatä näka gäripi bureni api nadäwek yäk. Mebäri unita wäpi Livai yäŋ iwetkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN29_35","002_29_35","GEN","29","35","35","Täŋpäŋ äneŋi it yäpmäŋ äroŋtäŋgän nanak kok itpäŋ bäyaŋpäŋä yäŋkuk; Apiŋo Anutu iniŋ oretat yäk. Ude yäŋpäŋ wäpi Juda yäŋ iwetkuk. Täŋkaŋ äneŋi nanak kubä bäräŋeŋ nämo bäyaŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN30_1","002_30_1","GEN","30","1","1","Täŋpäkaŋ Resel äruŋ itpäŋ Jekopta nanak kubä nämo bäyaŋ imiŋkuk. Iniken mebäri ude nadäŋpäŋ moki Leata nadäwäwak täŋ imiŋpäŋ Jekop ŋode iwetkuk; Näka nanak kubä kaŋ nam! Nämo namiwä api kumbet yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN30_2","002_30_2","GEN","30","2","2","Ude yäŋirän Jekoptä jäpi nadäŋ imiŋpäŋ iwetkuk; Anututä nadäŋ gamiŋpäŋ nanak nämo gamiŋirän näkä u irepmitpäŋ nanak täga gamet? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN30_3","002_30_3","GEN","30","3","3","Ude iweränä Reseltä yäŋkuk; Ŋo watä piä webena Bilha. Ukät patpäŋ nanak bäyaŋirän näka biŋam täŋpänkaŋ nanak täŋo miŋi kaŋ ahäwa yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN30_4","002_30_4","GEN","30","4","4","Reseltä ude yäŋpäŋ piä watä webe Bilha imän Jekopkät patkumän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN30_5","002_30_5","GEN","30","5","5","Patkumäno Bilhatä nanak kok itpäŋ Jekopta nanak kubä bäyaŋ imiŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN30_6","002_30_6","GEN","30","6","6","Bäyaŋirän Reseltä yäŋkuk; Anututä täŋkentäŋ namikta nadäwän tägawäpäŋ manna nadäŋpäŋ nanak kubä namitak yäk. Mebäri unita wäpi Dan yäŋ iwetkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN30_7","002_30_7","GEN","30","7","7","Täŋpäkaŋ Resel täŋo watä piä webe äneŋi nanak kok itpäŋ Jekopta nanak kubä bäyaŋirän yarä ude täŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN30_8","002_30_8","GEN","30","8","8","Täŋkaŋ Reseltä yäŋkuk; Moknakät ämiŋtäŋgän eruk irepmitat uba yäk. Ude yäŋpäŋ nanak wäpi Naptali yäŋ iwetkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN30_9","002_30_9","GEN","30","9","9","Täŋpäkaŋ Leatä nanak bäyak-bäyak kadänini paotak yäŋ nadäŋpäŋä watä piä webeni Silpa Jekop webenita iniŋ kireŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN30_10","002_30_10","GEN","30","10","10","Iniŋ kirewänkaŋ Silpatä Jekopta nanak kubä bäyaŋ imiŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN30_11","002_30_11","GEN","30","11","11","Bäyaŋ imiŋirän Lea wisikna yäŋ nadäŋpäŋ wäpi Gat yäŋ iwetkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN30_12","002_30_12","GEN","30","12","12","Eruk, it yäpmäŋ äroŋpäŋ Silpatä Jekopta äneŋi nanak kubä bäyaŋirän yarä ude täŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN30_13","002_30_13","GEN","30","13","13","Täŋirän Leatä ŋode yäŋkuk; Näk bumta oretat unita notnaye ätutä näka oretoret täŋpani yäŋ api näwetneŋ yäk. Ude yäŋpäŋ nanak u wäpi Ase yäŋ iwetkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN30_14","002_30_14","GEN","30","14","14","Täŋpäkaŋ wit bureni däpmäk-däpmäk kadäniken Lea täŋo nanaki tuäni Rubentä piäken kuŋkaŋ päya pähäm nanak itta näŋpani u ätu yabäŋ ahäŋkuk. Yabäŋ ahäŋpäŋ yäpmäŋkaŋ miŋi Leaken yäpmäŋ kuŋkuk. Yäpmäŋ päŋku imänkaŋ Reseltä u kaŋpäŋ Lea iwetkuk; Ai, päya pähäm nanak itta näŋpani nanakatä yäpmäŋ äbuko u ätu täga namayäŋ? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN30_15","002_30_15","GEN","30","15","15","Iweränä Leatä iwetkuk; Äpna nomägatkuno unita nadäwi pidäm tawänpäŋ päya pähäm nanak itta näŋpani nanaknatä yäpmäŋ äbuko u imaka, nomägarayäŋ täyan? Yäwänä Reseltä iwetkuk; Eruk, päya pähäm yäpmäŋ gamiŋkuko u namiwä apiŋo bipani gäk äpnakät täga patdayäŋ yäk. Ude yäwänä Leatä nadäŋ imiŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN30_16","002_30_16","GEN","30","16","16","Nadäŋ imiŋpäŋä bipäda Jekop piäken naniktä äbäŋirän Leatä päŋku kädet miŋin ahäŋ imiŋpäŋ iwetkuk; Apiŋo gäk näkkät pätdayäŋ yäk. Nanakna täŋo päya pähäm nanak itta näŋpani upäŋ gäk suwatat yäk. Yäwänkaŋ bipani uken bok patkumän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN30_17","002_30_17","GEN","30","17","17","Täŋpäkaŋ Anututä Lea nadäŋ imiŋirän nanak kok itpäŋ Jekopta nanak kubä bäyaŋ imiŋirän nanakiye 5 ude itkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN30_18","002_30_18","GEN","30","18","18","Bäyaŋpäŋ yäŋkuk; Näk watä piä webena äpnata imiŋkuro unita kowata Anututä nanak kubä namitak yäk. Ude yäŋpäŋ nanak u iniken man terak wäpi Isaka yäŋ iwetkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN30_19","002_30_19","GEN","30","19","19","Eruk ude täŋkaŋ it yäpmäŋ äroŋirän Leatä nanak kok itpäŋ Jekopta nanak kubä bäyaŋ imiŋirän nanakiye 6 ude itkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN30_20","002_30_20","GEN","30","20","20","Bäyaŋpäŋ yäŋkuk; Anututä iron täga täŋ namiŋirän äpnata nanak 6 ude bäyaŋ imiŋkut yäk. Unita näk api oraŋ namek yäk. Ude yäŋpäŋ nanak u iniken man terak wäpi Sebulun yäŋ iwetkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN30_21","002_30_21","GEN","30","21","21","Eruk it yäpmäŋ äroŋtäŋgän äperi kubä bäyaŋkuko u wäpi Daina yäŋ iwetkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN30_22","002_30_22","GEN","30","22","22","Ude ahäŋ moreŋirä Anutu Reseltä yäŋapik man yäŋkuko u nadäŋ imiŋirän äruŋ iranitä nanak kok itkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN30_23","002_30_23","GEN","30","23","23","Nanak kok itpäŋä nanak kubä bäyaŋpäŋ yäŋkuk; Äruŋ itpäŋ mäyäk nadäŋkuro uwä Anututä nomägatak yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN30_24","002_30_24","GEN","30","24","24","Eruk, Anututä nanak äneŋi kubä kaŋ namän! yäŋ yäŋpäŋ nanak u wäpi Josep yäŋ iwetkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN30_25","002_30_25","GEN","30","25","25","Reseltä Josep bäyawänkaŋ Jekoptä äwäŋi Laban iwetkuk; Komenaken kwayäŋ nadätat unita nabä kätäwi kwa yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN30_26","002_30_26","GEN","30","26","26","Webenayat nanaknayeta nadäŋpäŋ watä piä täŋ gamiŋkuro unita naniŋ kirewipäŋ yämagut yäpmäŋ kwa yäk. Piä jide täŋ gamiŋkuro uwä gäkŋa nadätan yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN30_27","002_30_27","GEN","30","27","27","Ude iweränä äwäŋitä iwetkuk; Ude nämo. Ŋode gäwera nadäsi. Näk kären ŋode kaŋkut; Yawetä gäka yäŋpäŋ iron taŋi täŋ namiŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN30_28","002_30_28","GEN","30","28","28","Unita piäka täŋo gwäki ude nami yäŋ nadäŋpäŋ yäwikaŋ api gamet yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN30_29","002_30_29","GEN","30","29","29","Yäwänä Jekoptä iwetkuk; Näk piä taŋi täŋ gamiŋkuro u kaŋpäŋ nadätan? Gäkŋo bulimakau sipsip yabäŋ yäwarira jide ahäŋkuŋo u gäkŋa nadätan yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN30_30","002_30_30","GEN","30","30","30","Näkä nämo äbutken ähan yarägän bumik itkuŋopäŋ apiŋowä ahäŋ bumbum täŋ gamikaŋ. Näk piä täŋ gamiŋira Yawetä gäk täŋkentäŋ gamiŋ yäpmäŋ äbätak yäk. Unita kadäni ŋoken näkŋaken äbotnayeta piä täŋ yämiŋpäŋ täŋkentäŋ yämayäŋ nadätat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN30_31","002_30_31","GEN","30","31","31","Ude yäwänä äwäŋitä iwetkuk; Unita kowata jide api täŋ gamet? Ude yäwänä Jekoptä iwetkuk; Gäk imaka kubä nämo namen yäk. Näk bänepnaken man pätak u gäwera nadäŋiri täga täŋpeko uwä gäkŋo sipsip meme äneŋi watäni api iret yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN30_32","002_30_32","GEN","30","32","32","Uwä ŋode; Näk apiŋo tom äbori äbori yabäŋpäŋ sipsip kudäri ba yäput-toroktorok ikek, sipsip nanaki kubiri ba meme nanaki yäput-toroktorok ikek u kudup yäpmäŋ daniŋpäŋ inigän yepmaŋpayäŋ yäk. Tom yarägän udewanita piä täŋ gamik täyat unitäŋo gwäki api yäpet yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN30_33","002_30_33","GEN","30","33","33","Ude täŋira kudän siwoŋi täyak ba siwoŋi nämo täyak yäŋ täga api kaŋpäŋ nadäwen. Gäk piä täk täyat unitäŋo gwäki siwoŋi yäpmäŋtak yäŋ kaŋpäŋ nadäwayäŋ äbäŋpäŋä meme yäput-toroktorok ikek nämo, ba sipsip nanaki kubiri nämo, näkŋo äbotken irirä yabäŋpäŋ kubota täyak yäŋ kaŋ nadäk tä yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN30_34","002_30_34","GEN","30","34","34","Ude yäwänä äwäŋitä yäŋkuk; Yäyan u täga. Ude kaŋ ahäwän yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN30_35","002_30_35","GEN","30","35","35","Ude yäŋpäŋ äwäŋi Labantä kepma ugän meme ämani jaum ba yäput-toroktorok ikek, meme webeni yäput-toroktorok ikek ba pujiŋi bämop uken paki, ba sipsip nanaki kubiri u kudup nanakiyetä watäni itneŋta yäpmäŋ daniŋpäŋ yepmaŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN30_36","002_30_36","GEN","30","36","36","Ude täŋpäŋ Jekop peŋpeŋ kepma yaräkubä udeta kuŋtäŋgän kome ban kubäken ahäŋkuk. Ahäŋpäŋ u irirän Jekoptä äwäŋi täŋo meme sipsip ätuta watäni itkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN30_37","002_30_37","GEN","30","37","37","Eruk Jekoptä päya mebäri yaräkubä unitäŋo karäni kodaki tokätpäŋ gupi uken-uken tätuŋ äyäŋutkuk. Uken-uken tätuwänkaŋ bänepi paki kwawak ahäŋpäŋ kudän ikek täŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN30_38","002_30_38","GEN","30","38","39","Täŋpäŋ päya karäni tätuŋkuko u yäpmäŋpäŋ sipsip memetä u kaŋkaŋ ume kaŋ naŋput yäŋpäŋ ume näŋpaniken peŋkuk. Eruk sipsip memetä webeniye yäwatnayäŋ äbäŋpäŋä ume naŋpäŋ päya karänitä iŋamiken irirän webeni yäwaräntäk täŋkuŋ. Ude täŋpäŋ nanak bäyaŋkuŋo u päya karäni udewanigän kudän-kudän nikek ahäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN30_40","002_30_40","GEN","30","40","40","Nanak ahäŋkuŋo u yäpmäŋ daniŋpäŋ inigän yepmaŋkuk. Yepmaŋpäŋä sipsip meme biani uwä Laban täŋo sipsip meme kudän-kudän nikek itkuŋ käda ukäda kowat yabäwän täŋput yäŋpäŋ yepmaŋpän itkuŋ. Ude täŋpäŋ sipsip meme inita yäwani yäpmäŋpäŋ inigän yepmaŋkuk. Ude täŋpäŋ yepmaŋpän Laban täŋo inigän inita yäwani inigän itkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN30_41","002_30_41","GEN","30","41","41","Kadäni kadäni meme sipsip gupi tägatä iniken täŋirä Jekoptä päya karäni ukeŋo äneŋi yäpmäŋpäŋ ume näŋpaniken peŋkuk. Ude täŋirän meme sipsip päya karäni u kaŋkaŋ webeni yäwaräntäk täŋkuŋonik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN30_42","002_30_42","GEN","30","42","42","Upäŋkaŋ meme sipsip gupi waki uwä päya karäniken nämo yepmak täŋkukonik. Ude täŋirän meme sipsip gupi waki Labantagän itkuŋ. Meme sipsip gupi tägatäga u Jekop täŋo biŋamgän täŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN30_43","002_30_43","GEN","30","43","43","Ude täŋ yäpmäŋ kuŋtäŋgän Jekoptä tuŋum äma täŋkuk. Meme sipsip bumta, piä watä webe bok äma bok ba kamel doŋki nikek itkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN31_1","002_31_1","GEN","31","1","1","Jekoptä kädet ude täŋ yäpmäŋ äbäŋtäyon Laban täŋo nanakiyetä kaŋpäŋ yäŋkuŋ; Jekoptä nan täŋikŋatpäŋ nan täŋo tuŋum kudup yäyomägatak. Tuŋum äma täyak uwä nan täŋo tuŋum terak täyak yäk. Man ude yäŋirä Jekoptä nadäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN31_2","002_31_2","GEN","31","2","2","Täŋpäŋ ŋode imaka kaŋpäŋ nadäŋkuk; Äwo apiŋo not säkgämän nämo täŋ namik täyak uwä bian nämo täŋ namik täŋkukopäŋ udewä täyak yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN31_3","002_31_3","GEN","31","3","3","Ude nadäŋirän Yawetä Jekop iwetkuk; Gäk äneŋi äyäŋutpeŋ nankaye nägät moräkkayetä kome kujatken kaŋ ku! Kuŋiri watä api it gamet yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN31_4","002_31_4","GEN","31","4","4","Anututä ude iwetkuko unita Jekoptä webeniyat Resel kenta Lea ŋode yäwetkuk; Näk tom epänaken kuŋira ek ätu itkaŋ kaŋ äbun yäk. Eruk man ude yäwetpäŋ kuŋirän ätu itkaŋä yarä uwä päŋku ahäŋ imiŋkumän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN31_5","002_31_5","GEN","31","5","5","Ahäŋ imänä yäwetkuk; Näk ŋode käyat yäk. Nanjek u bian not täŋ namiŋpäŋ kuŋatkuko udegän apiŋo nämo täŋ namitak. Upäŋkaŋ nana täŋo Anututä näk täŋkentäŋ namik täyak yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN31_6","002_31_6","GEN","31","6","6","Näk nanjekta watä piä kehäromi täkinik täŋ yäpmäŋ äbäk täyat u nadäkamän, ei yäŋ? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN31_7","002_31_7","GEN","31","7","7","Ude täk täyat upäŋkaŋ nanjektä piä täŋ imik täyat unitäŋo gwäki namikta yäŋnäkŋat yäpmäŋ äbäŋirän kadäni 10 täreŋkuk. Upäŋkaŋ nanjektä waki ude täŋ namayäŋ täŋirän Anututä ukätpipik ŋode täŋ imik täŋkukonik; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN31_8","002_31_8","GEN","31","8","8","Nanjektä tom yäput-toroktorok ikek piä gwäkita kaŋ yäpmäŋ yäŋ näwerirän eruk Anututä nadäŋirän tom miŋitä nanaki yäput-toroktorok ikekgän bäyaŋkuŋ. Täŋ tom gwärärek kudän ikek gäkŋata yäpmäŋ yäŋ näwerirän eruk Anututä nadäŋirän tom miŋitä nanaki gwärärek kudän nikekgän bäyaŋkuŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN31_9","002_31_9","GEN","31","9","9","Ude täŋ yäpmäŋ äbätäŋgän Anututä nanjek täŋo tom kudup yomägatpäŋ näkŋata biŋam naniŋ kireŋkuk yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN31_10","002_31_10","GEN","31","10","10","Ude yäŋpäŋ ŋode yäwetkuk; Kadäni kubä yawaktä iniken täŋirä däpmonken ŋode täŋkut; Kadäni uken meme ämanitä webeni yäwatkuŋo uwä yäput-toroktorok, gwärärek kudän ikek yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN31_11","002_31_11","GEN","31","11","11","Täŋpäŋ Anutu täŋo aŋerotä däpmonken ŋode näwetkuk; Jekop! yäk. Jekop yäŋ yäwänä Itat ŋo yäŋ iniŋ yäŋkut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN31_12","002_31_12","GEN","31","12","12","Yäwawä näwetkuk; U yabä! yäk. Meme ämanitä webeni yäwatkaŋ u yäput-toroktorok, gwärärek kudän ikekgän yäk. Äwäŋka Labantä yäŋgäkŋat yäpmäŋ äbuko u kak täyat unita nadäŋira udewä ahäkaŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN31_13","002_31_13","GEN","31","13","13","Täŋpäŋ nadätan? Gäk Betel komeken näka yäŋpäŋ mobä änok kubä buŋätkaŋ olip gakŋi uterak piŋ ibatpäŋ yäŋkehäromtak man yäŋkun. Eruk, kome uken iriri ahäŋ gamiŋkuro uwä Anutu näk ŋo yäk. Unita akuŋkaŋ äyäŋutpeŋ kome kujatkaken kaŋ ku yäk. Man ude näwetkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN31_14","002_31_14","GEN","31","14","14","Eruk, ude yäweränä webeniyattä iwetkumän; Nanta butewaki nämo nadäkamäk yäk. Nekta biŋam tuŋum kubä nämo iwoyäŋ nimiŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN31_15","002_31_15","GEN","31","15","15","Nan uwä äbani bumik nibäk täyak yäk. Gäkken moneŋ yäpmäkta niniŋ kireŋkuk. Upäŋkaŋ moneŋ yäpuko uwä kudup naŋkuko unita imata ŋo itde? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN31_16","002_31_16","GEN","31","16","16","Ude yäŋpäŋ yäŋkumän; Anututä nannek täŋo tuŋum kuduptagän yomägarirän nin ba nanakniye ninta biŋam täyak yäk. Unita Anututä gäwetak ude kaŋ tä yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN31_17","002_31_17","GEN","31","17","17","Ude yäwänä Jekop komeniken äneŋi kukta tuŋum täŋpäŋ webeniye nanakiye kamel terak yepmaŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN31_18","002_31_18","GEN","31","18","18","Ude täŋpäŋ sipsip, bulimakau, tuŋum ba imaka kudup Mesopotemia komeken irirän ahäŋ imiŋkuŋo u yäpmäŋpäŋ Kenan komeken nani Aisaktä itkukken kwa yäŋpeŋ kuŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN31_19","002_31_19","GEN","31","19","19","Akumaŋ kunayäŋ täŋkuŋo kadäni uken tuŋum ŋode täŋkuŋ; Labantä sipsip pujiŋi madäwa yäŋkaŋ kuŋirän Resel nanitä yotken äroŋpäŋ nani täŋo äboriyeta watä irani yäwik kubo täŋpäŋ yäpmäŋ äpämaŋ kuŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN31_20","002_31_20","GEN","31","20","20","Täŋ Jekoptäwä äwäŋi Laban, Aramtä äbotken nanik u täŋikŋatpeŋ nämo iwerän nadäŋirän kuŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN31_21","002_31_21","GEN","31","21","21","Eruk tuŋum ude täŋ paotpäŋä tuŋumi kuduptagän kobet täŋ yäpmäŋ Yufretis ume weŋpeŋ Gileat pom käda kuŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN31_22","002_31_22","GEN","31","22","22","Jekop kuŋirän kepma yaräkubä tärewänkaŋ Jekoptä metäŋpeŋ kuŋkuko unita manbiŋam Laban iwetkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN31_23","002_31_23","GEN","31","23","25","Eruk manbiŋam u nadäŋpäŋä ämaniye yämaguränkaŋ Jekop iwat yäpmäŋ kuŋtäyon kepma 7 tärewänkaŋ Gireat pom Jekoptä ahäŋpäŋ yottaba täŋpäŋ itkuko u ahäkta keräp taŋkuŋ. Uken ahäŋpäŋ Laban ba ämaniye yottaba täŋpäŋ patkuŋ. Parirä Anututä Laban däpmonken ŋode iwetkuk; Laban! Gäk Jekop man kädäp ikek kubä iwerentawä! yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN31_26","002_31_26","GEN","31","26","26","Patkuŋo yäŋewänkaŋ Labantä Jekop ahäŋ imiŋpäŋä iwetkuk; Ima kudän täŋ namitan? Imata jop täŋnäkŋatpäŋ iwan täŋ gamapäŋ bumik äpetnayat nomägatpäŋ yäpmäŋ äbätan? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN31_27","002_31_27","GEN","31","27","27","Yäŋahäŋpäŋ näwetkuno uyaku kap teŋpäŋ gepmana yäpmäŋ äbim yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN31_28","002_31_28","GEN","31","28","28","Näk äpetnayat oranaye nämo yäniŋ orerira yämagut yäpmäŋ äbän. Gäk guŋ kudän tän yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN31_29","002_31_29","GEN","31","29","29","Näk gäk gutnaŋipäŋ nanka täŋo Anututä bipani däpmonken ŋode näwetpäŋ naniŋ bitnäk; Gäk Jekop man kädäp ikek kubä iwerentawä yäŋ näwetkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN31_30","002_31_30","GEN","31","30","30","Gäk komekata nadäwätäk täŋpäŋ ämetpeŋ äbäno uwä täga upäŋkaŋ näkŋo äbotnayeta watä irani yäwik imata kubo täŋpäŋ yäpmäŋ äbän? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN31_31","002_31_31","GEN","31","31","31","Ude yäŋirän Jekoptä Laban man kowata ŋode iwetkuk; Gäka umuntaŋkuro uwä ŋodeta; Gäkä äpetkayat nomägaren yäŋ yäŋpäŋ unita nämo gäwetkaŋ äbämäŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN31_32","002_31_32","GEN","31","32","32","Upäŋkaŋ itkamäŋ ŋo kubätä yäkken yäwikka u kaŋ-ahäwayäŋ täno uwä äma ba webe u kumäkta biŋam täŋpän. Ämaniye iŋamiken tuŋum päke yäpmäŋ kuŋatat ŋo gäkŋata biŋam kubä kaŋpäŋä kaŋ yäpmäŋ yäk. Jekop uwä webeni Reseltä yäwik kubo täŋkuko u nämo nadäŋkaŋ man kehäromi u yäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN31_33","002_31_33","GEN","31","33","33","Eruk, Laban Jekoptä yottaba gänaŋ äroŋpäŋ yäwik ukeŋonita kawän wawäpäŋ, Leatä yottaba gänaŋ äroŋpäŋ udegän kawän waŋkuŋ. Täŋpäŋ piä watä webe yarä unitä yottaba gänaŋ udegän kawän waŋkuŋ. Ude täŋkaŋ kumaŋ Reseltä yottaba gänaŋ äroŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN31_34","002_31_34","GEN","31","34","34","Reseltä yäwik kubo täŋkuko ukeŋo kamel täŋo yäk tuŋum pewani u gänaŋ käbop daiŋkukopäŋ uterak maŋirirän Labantä yottaba u gänaŋ wäyäkŋewän waŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN31_35","002_31_35","GEN","31","35","35","Ude täŋkaŋ Reseltä nani iwetkuk; Nana, gäk näka kokwawak nadäweno. Näk täga nämo akwayäŋ. Webetä nininken käyäm ahäŋ namitak unita täga nämo akwayäŋ yäk. Iweränkaŋ nanitä päŋku yot kudup gänaŋ yäwikta wäyäkŋewän waŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN31_36","002_31_36","GEN","31","36","36","Ude täŋirän Jekoptä koki wawäpäŋ Laban ŋode kaŋ yäŋkuk; Oi! Näk waki jide täŋ gamiŋkuro unita tom bumik nurayäŋ näwarän täyan? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN31_37","002_31_37","GEN","31","37","37","Gäkä näkŋo tuŋum päke ŋo yabäwi tärekaŋ. Unita gäkä imaka kubä gäkŋopäŋ näk ba äbotnaye ŋo bämopninken käyan u täŋpäwä notniye täŋo iŋamiken kwawak pewipäŋ kaŋkaŋ nek täŋo mebäri kaŋ yäpmäŋ daniwut! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN31_38","002_31_38","GEN","31","38","38","Näk gäka watä piä täŋ gamiŋira obaŋ 20 ude täreŋkuk. Kadäni u bämopiken gäkŋo yäwakaye watäni ket irira sipsip ba meme nanaki kubä nämo dätdät maŋkuŋ. Ba gäkŋo sipsip äbotken nanik sipsip ämani kubä nämo utpäŋ naŋkut yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN31_39","002_31_39","GEN","31","39","39","Ba tom ägwäritä gäkŋo sipsip yewa gänaŋ äroŋpäŋ sipsip kubä utpäŋ naŋpänä näkŋakenpäŋ komenita peŋ gamiŋkut. Täŋkaŋ kepma ba bipani kubäta gäkŋo sipsip kubä kubo täŋkuŋo unita komenita näkŋakenpäŋ gamikta näwet täŋkunonik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN31_40","002_31_40","GEN","31","40","40","Näk gäkŋo sipsipta watä irira edaptä bumta nek täŋkukonik. Bipaniwä mänit nadäŋpäŋ däpmon säkgämän nämo pat täŋkuronik yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN31_41","002_31_41","GEN","31","41","41","Näk komi piä ude gäka obaŋ 20 täŋkut. Obaŋ 14 äpetkayatta nadäŋpäŋ watä piä täŋ gamiŋkut. Ba obaŋ 6 äneŋi tom ätu näka biŋam täneŋta watäni it gamiŋkut. Täŋpäŋ kadäni u bämopiken piä täŋ gamiŋkuro unitäŋo gwäki namikta täŋnäkŋariri kadäni 10 ude täŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN31_42","002_31_42","GEN","31","42","42","Gäk ude täŋ namiŋkuno upäŋkaŋ nana täŋo Anututä näka watä it namiŋkuk. Anutu uwä orana Abraham ba nana Aisak unitäŋo Anutu pähap. Anututä näka watä nämo itkuk yäwänä jopinik nepmaŋpi äbätet. Upäŋkaŋ Anututä butewaki terak komi piä täŋ yäpmäŋ äburo u kaŋpäŋ imaka kubä näka nämo täŋ namenta däpmonken man kehäromi gäwetkuko u yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN31_43","002_31_43","GEN","31","43","43","Jekoptä man ude yäwänä Labantä iwetkuk; Webekayat ŋowä äpetnayat, ba nanakaye ŋowä näkŋaken äbeknaye oranaye. Ba tom kuduptagän päke ŋo u imaka, näkŋakengän. Imaka kuduptagän iŋamnaken itkaŋ ŋowä näkŋakengän. Upäŋkaŋ apiŋowä jide täŋpäŋ äpetnayat ba äbeknaye oranaye äneŋi yäpet? U täga nämo. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN31_44","002_31_44","GEN","31","44","44","Unita nek bänep kubägän täda yäk. Täŋpäŋ bänep kubägän täkamäk ŋonita nämo guŋ tädeŋta mobä änok kubä ŋo peda yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN31_45","002_31_45","GEN","31","45","45","Man ude yäwänkaŋ Jekoptä mobä käroŋi kubä yäpmäŋpäŋ siwoŋ yäputkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN31_46","002_31_46","GEN","31","46","46","Täŋpäŋä noriye yäwet-pewän mobä u dubiniken mobä ätukät buŋätkuŋ. Ude täŋpäŋä mobä änok u dubiniken ketem naŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN31_47","002_31_47","GEN","31","47","47","Täŋpäkaŋ Labantä mobä änok peŋkumäno iniken Mesopotemia man terak wäpi Jega-Sahaduta yäŋ iwetkuk. Täŋpäŋ Jekop uwä iniken Hibru man terak wäpi Galet yäŋ iwetkuk. (Ninin man terak ‘nämo guŋtakta’). ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN31_48","002_31_48","GEN","31","48","48","Täŋpäŋ Labantä Mobä änok pekamäk ŋo kaŋpäŋ bänep kubägän täkamäk unita nämo api guŋ täde yäŋ Jekop iwetkuko mebäri unita mobä änok unitäŋo wäpi Galet yäŋ iwetkumän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN31_49","002_31_49","GEN","31","49","49","Täŋä Labantä kome u wäpi kubä Mispa iwetkuko uwä man ŋode yäŋkuko unita; Yawetä gäk gäkŋagän, näk näkŋagän kuŋaritda nek nibäŋpäŋ nadäwän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN31_50","002_31_50","GEN","31","50","50","Täŋpäkaŋ Labantä Jekop äneŋi kubä ŋode iwetkuk; Gäk äpetnayatta gaŋani nadäŋpäŋ komi yämeno, ba näkä nämo nadäŋira webe kodaki ätu yäpeno uwä ŋodeta ket nadäwen; Anutu nibätak yäŋ nadäwen yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN31_51","002_31_51","GEN","31","51","52","Mobä käroŋi yäputat ŋo ba mobä änok bämopnekken peyat ŋo ka! Ŋowä kaŋpeŋ kuŋatpäŋä bänep kubägän täkamäk ŋonita nämo api guŋ täde yäk. Näk ŋo irepmitpäŋ nämo guret. Gäk udegän, ŋo irepmitpäŋ nämo nuren. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN31_53","002_31_53","GEN","31","53","53","Täŋpäŋ gäk ba näk bänep kubägän täkamäk ŋopäŋ irepmitdawä Anutu, Abraham kenta Naho täŋo Anutu unitä kowata kaŋ nimän yäk. Ude yäwänkaŋ Jekoptä Anutu, nani Aisaktä gämoriken kuŋarani unitäŋo wäpi terak yäŋkehärom taŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN31_54","002_31_54","GEN","31","54","54","Täŋpäŋ Anutu iniŋ oretta pom terak äroŋpäŋ gupe ijiŋ ima yäŋpäŋ tom kubä utpäŋ ijiŋ imiŋkuk. Ude täŋpäŋ äboriyekät ketem bok näna yäŋkaŋ yämagutkuk. Yämaguränpäŋ ketem naŋkaŋ pom terak ini ugän patkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN31_55","002_31_55","GEN","31","55","55","Patkuŋo yäŋewänä Laban akuŋpäŋ äperiyat, oraniye äbekiye yeŋpäŋ yäniŋ oretpäŋ kon man yäwetkaŋ komeniken äyäŋutpeŋ kuŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN32_1","002_32_1","GEN","32","1","1","Eruk Jekop kome u peŋpeŋ kuŋirän Anutu täŋo aŋero ätutä kädet miŋin ahäŋ imiŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN32_2","002_32_2","GEN","32","2","2","Ahäŋ imiŋirä yabäŋpäŋä nadäŋkuk; Wa! Ŋowä Anutu täŋo äbot yäk. Ude yäŋpäŋ unita kome u wäpi Mahanaim yäŋ iwetkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN32_3","002_32_3","GEN","32","3","3","Kadäni uken Jekop täŋo tuäni Iso Sei kome, wäpi kubä Idom uken itkuk. Irirän Jekoptä tuäna uken itak yäŋ nadäŋpäŋ watä äma yäwet-pewän intäjukun kuŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN32_4","002_32_4","GEN","32","4","4","Kunayäŋ täŋirä yäwetkuk; In ekänina Iso ŋode iwerut yäk. Watä piä ämaka Jekoptä ŋode yäyak; Näk kome ban päŋku äwäŋnek Labankät kadäni käroŋi it yäpmäŋ äbut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN32_5","002_32_5","GEN","32","5","5","It yäpmäŋ äbäŋkä sipsip, bulimakau, doŋki, watä ämawebe it namikaŋ. Unita ekänina, gäk not täŋ nam yäŋ nadäŋpäŋ manbiŋam ŋo gäka pewa ärekaŋ yäk. Jekoptä manbiŋam ude pewän kuŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN32_6","002_32_6","GEN","32","6","6","Watä piä ämaniyetä manbiŋam ude yäpmäŋ kuŋkuŋotä äneŋi äyäŋutpeŋ äbäŋpäŋ Jekop ŋode iwetkuŋ; Nin tuäka Iso kaŋ-ahäŋkumäŋ yäk. Unitä gäk gabäŋ ahäwayäŋ nadäŋpäŋ ämaniye 400 yämagurän äbäŋ itkaŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN32_7","002_32_7","GEN","32","7","7","Ude iweräkaŋ Jekop umun pähap nadäŋpäŋ-nadäwätäk täŋkuko unita ämaniye, sipsip, bulimakau, kamel kudup yäpmäŋ daniŋpewän äbot yarä täŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN32_8","002_32_8","GEN","32","8","8","U ŋode nadäŋpäŋ yäpmäŋ daniŋkuk; Isotä äbäŋpäŋ änok kubä nidäpänä änok kubätä api ämetpeŋ kuneŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN32_9","002_32_9","GEN","32","9","9","Ude nadäŋpäŋ Jekoptä Anutu yäŋapik man terak ŋode iwetkuk; O Anutu, orana Abrahamkät nana Aisak täŋo Anutu! Gäk ŋode näwetkun; Gäk komekaken ba notkaye itkaŋken äyäŋutpeŋ kuŋiri api täŋkentäŋ gamet. Man ude näwetkun. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN32_10","002_32_10","GEN","32","10","10","Näk piä ämaka täga nämo upäŋkaŋ nadäŋ namikinik täŋpäŋ bänep iron täŋ namiŋ yäpmäŋ äbäk täyan. Bianä ähottaba-gänpäŋ yäpmäŋkaŋ Jodan ume weŋpeŋ kuŋkut. Apiŋowä näk äbot taŋi yarä ŋo nikek äbätat yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN32_11","002_32_11","GEN","32","11","11","Unita gäk täŋkentäŋ namiŋiri tuäna Isotä nurektawä. Tuänatä äbäŋpäŋ näkŋa ba nanak nädamiŋi nidäpek yäŋpäŋ umuntäyat yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN32_12","002_32_12","GEN","32","12","12","Gäk bian ŋode näwetkuno äneŋi nadäsi; Näk bänep täga nadäŋ gamiŋpäŋ nanakaye pewa gwägu pomiken mobä jiraŋ mäyap, daninaŋi nämo itkaŋ ude api ahäneŋ. Ude näwetkun yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN32_13","002_32_13","GEN","32","13","13","Eruk, patkuko yäŋewänä Jekoptä akuŋpäŋ tuäni Iso iron imikta tuŋumi päke uken nanik ätu iwoyäŋ imiŋkuk. Tuŋum ironta iwoyäŋ imiŋkuko uwä ŋode; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN32_14","002_32_14","GEN","32","14","15","Meme webeni 200, ämani 20, sipsip webeni 200, ämani 20, kamel webeni nanakiye nikek 30, bulimakau webeni 40, ämani 10, doŋki webeni 20, ämani 10 ude iwoyäŋ imiŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN32_16","002_32_16","GEN","32","16","16","Iwoyäŋ imiŋpäŋä memeta watä äma kubä peŋkuk, sipsipta kubä, kamelta kubä, bulimakauta kubä, doŋkita kubä. Ude yepmaŋpäŋ watä äma u ŋode yäwetkuk; Intäjukun kut yäk. Näk mäden täwarayäŋ. Upäŋkaŋ änok kubägän kuneŋo. Banban kut yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN32_17","002_32_17","GEN","32","17","18","Eruk kunayäŋ täŋirä Jekoptä watä äma intäjukun kwayäŋ täŋkuko u iwetkuk; Gäk kuŋiri tuäna Isotä gabäŋ ahäŋpäŋ gäwet yabäk ŋode api täŋpek; In netä täŋo watä äma? De kukaŋ? Tom äbot ŋo mähemi netä? yäŋ gäwerirän ŋode kaŋ iwet; Ŋowä watä ämaka Jekop, unitäŋo yäk. Tom äbot ŋo ekänini gäka iron täkta pewän äbäkaŋ. Täŋkaŋ monäka mäden näwatak yäŋ kaŋ iwet. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN32_19","002_32_19","GEN","32","19","20","Ude iwetkaŋä piä watä äma mäden kunayäŋ täŋkuŋo u man piä watä äma intäjukun iwetkuko udegän ŋode yäwetkuk; In Iso kaŋ-ahäŋpäŋä äma intäjukun kuyak u iweraro udegän kaŋ iwerut yäk. Watä ämaka niwatak yäŋ ude iwetneŋ yäk. Täŋpäkaŋ Jekoptä ŋode nadäŋkuk; Näk tom äbot ŋo ironta intäjukun pewa kuŋirä tuäna Iso näka bänep waki nadätak u peŋpäŋ kowat kawän täŋpäŋä not käwep täŋ namek yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN32_21","002_32_21","GEN","32","21","21","Ude nadäŋpäŋ tom äbot ukeŋo intäjukun pewän kuŋirä bipani ini ugän patkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN32_22","002_32_22","GEN","32","22","22","Eruk bipani bämopiken Jekoptä akuŋpäŋ webeniyatkät watä webeni yarä ukät nanakiye 11 ude yämagut yäpmäŋ päŋku Jabok ume pipiyäwaniken weŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN32_23","002_32_23","GEN","32","23","23","Weŋpeŋ kuŋ moreŋirä Jekoptä tuŋumi päke u kudup ume ani kukŋi udude pewän kuŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN32_24","002_32_24","GEN","32","24","24","Pewän kuŋ moreŋirä ume ani kukŋi ŋo käda inigän itkuk. U irirän äma kubätä ahäŋ imänkaŋ ämiŋtäkon kome yäŋeŋburu-buru täŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN32_25","002_32_25","GEN","32","25","25","Ämiŋtäŋgän äma Jekop ahäŋ imiŋkuko u Jekop täŋo kehäromini täga nämo yäpmäŋ äpayäŋ yäŋ nadäŋpäŋ keritä Jekop jopänikengän iŋirirän jopäni jok tädotkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN32_26","002_32_26","GEN","32","26","26","Tädorirän äma unitä Jekop iwetkuk; Kome yäŋewayäŋ täyak unita nabä kätäwi kwa! yäk. Yäwänä Jekoptä kowata ŋode iwetkuk; Ude nämo! Gäk kon man kubä näwerikaŋ uyaku gabä kätäwayäŋ yäk ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN32_27","002_32_27","GEN","32","27","27","Yäwänä iwetkuk; Wäpka netä? Yäwänä Näk wäpna Jekop yäŋ iwetkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN32_28","002_32_28","GEN","32","28","28","Jekop yäŋ iweränä äma unitä yäŋkuk; Gäk Anutukät ba äma ätukät ämiŋpäŋ gäkägän yärepmitan unita gäk wäpka Jekop peŋpäŋ wäpka kodaki Isrel yäŋ gäwetat. (Ninin man terak Isrel uwä Anutukät ämiŋkumän) ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN32_29","002_32_29","GEN","32","29","29","Wäpi kodaki Isrel yäŋ iweränä Jekoptä yäŋkuk; Eruk, gäkŋo wäpka täga näwerayäŋ? Yäwänä iwetkuk; Imata wäpna nadäwayäŋ yäyan? Ude yäŋpäŋ kon man kubä iwetpeŋ kuŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN32_30","002_32_30","GEN","32","30","30","Kuŋirän Jekoptä nadäŋkuk; Wära! Näk Anutu iŋami dapun karo unita nutnaŋipäŋ nabäŋ orerak yäk. Näk Anutu iŋami dapun kat yäŋ nadäŋkuko unita kome u iniken man terak wäpi Peniel yäŋ iwetkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN32_31","002_32_31","GEN","32","31","31","Täŋpäŋ tamimaŋ edap dapuri abäŋirän Jekop Peniel kome u peŋpeŋ kuŋkuk. Peŋpeŋ kuŋkukopäŋkaŋ kuroŋ säkgämän nämo yeŋtäŋ kuŋkuk. Jopäni jok tädotkuko unita täŋäro päreŋtäŋ kuŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN32_32","002_32_32","GEN","32","32","32","Täŋpäkaŋ mebäri unita kadäni ukentä päbä apiŋo Juda ämawebetä tom tohari jopäni jokken nanik nämo nak täkaŋ, Jekop jopänikengän iŋirirän jopäni jok tädotkuko unita. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN33_1","002_33_1","GEN","33","1","1","Eruk Jekop täŋäro päreŋtäŋ kuŋtäŋgän Iso, ämaniye 400 udekät äbäŋirä yabäŋkuk. Eruk yabäŋpäŋ Jekoptä nanakiye yäpmäŋ daniŋpäŋ webeni Resel kenta Leata, ba watä webeni yarä unita yämiŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN33_2","002_33_2","GEN","33","2","2","Ude täŋpäŋ watä webe yarä ukät nanakiye intäjukun yepmaŋpän kwäwä nanaki ätukät Leakät u mädeniken yepmaŋpän kuŋkuŋ. Yepmaŋpän kuŋirä nanaki Josepkät Resel mädeninik yepmaŋpän kuŋkumän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN33_3","002_33_3","GEN","33","3","3","Tuŋum ude täŋpäŋ ini intäjukuninik kuŋirän iwatkuŋ. Intäjukuninik päŋku tuäni kaŋkaŋ oraŋ imikta kadäni 7 ude iŋami yäpän äpmoŋpäpäŋ patkaŋ akuk täŋtäŋ kuŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN33_4","002_33_4","GEN","33","4","4","Täŋtäŋ kuŋirän tuäni Isotä kaŋpäŋä bäräŋeŋ äbä bäyaŋ imiŋpäŋ iŋpäŋ iniŋ oretkuk. Ude täŋpänkaŋ konäm kotkumän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN33_5","002_33_5","GEN","33","5","5","Täŋpäŋ Isotä Jekop webeniyekät nanakiye yabäŋpäŋ Jekop iwetkuk; Ai! Webe nanak päke ŋo netäŋo? Yäwänä Jekoptä iwetkuk; Anututä watä ämaka näka iron täŋ namiŋirän imaka päke yabätan ŋo ahäŋ namiŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN33_6","002_33_6","GEN","33","6","6","Ude yäwänkaŋ watä webe yarä u nanakiye yäŋ-yäkŋat yäpmäŋ Iso dubiniken kuŋpäŋ gukut imäpmok täŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN33_7","002_33_7","GEN","33","7","7","Täŋirä Lea nanakiyekät äbäŋpäŋ udegän täŋkuŋ. Mädeninik Resel nanaki Josepkät äbäŋpäŋ udegän gukut imäpmok täŋkumän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN33_8","002_33_8","GEN","33","8","8","Täŋirä Isotä iwetkuk, Ai, tom äbot intäjukun yäpmäŋ äbäŋirä yabäro u imata? Yäŋirän Jekoptä iwetkuk; Ekänina, gäk bänep täga nadäŋ nami yäŋpäŋ pewa äbäŋo u! yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN33_9","002_33_9","GEN","33","9","9","Ude iweränä Isotä yäŋkuk; Monäna waki! Näkŋo tuŋum mäyapinik it namikaŋ unita tuŋum u gäkŋata yäpmäŋsi! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN33_10","002_33_10","GEN","33","10","10","Yäwänä Jekoptä yäŋkuk; Ude nämo! Gäk bänep paki nadäŋ namiŋpäŋä tuŋum gamitat u gäkŋata biŋam yäpmäŋ yäk. Gäk gabäŋpäŋ tägagämän nadätat. Gäk not täŋ namitan unita iŋamka gabäŋira Anutu iŋami bumik täyak yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN33_11","002_33_11","GEN","33","11","11","Ude yäŋpäŋ äneŋi gwäk pimiŋpäŋ iwetgän täŋkuk; Tuŋum gamiro u gäkŋata yäpmäŋ yäk. Anututä täŋkentäŋ namiŋirän imaka täpuri kubäta nämo wäyäkŋek täyat. Ude peŋ iwettäyon Isotä tuŋum u yäpuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN33_12","002_33_12","GEN","33","12","12","Yäpmäŋpäŋ Isotä yäŋkuk; Eruk kuna! Näkä jukun kuŋira näwarut yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN33_13","002_33_13","GEN","33","13","13","Yäwänä Jekoptä iwetkuk; Ekänina, gäk nadätan? Nanaknaye bäräŋeŋ kukta kehäromini nämo. Ba sipsip bulimakau nanakiye nikek unita imaka, nadäwätäk täyat. Bäräŋeŋ jide täŋpäŋ kuneŋ? Bäräŋeŋ kuŋpäŋä nanakiye kuduptagän kumneŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN33_14","002_33_14","GEN","33","14","14","Unita gäkä jukun Idom kome päŋku ninta itsämäŋiri näk mäden tomkät nanaknaye-kät nin kwikinik äreŋpäŋ api gabäŋ ahäne. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN33_15","002_33_15","GEN","33","15","15","Ude yäwänä Isotä iwetkuk; Eruk, täŋkentäŋ tamikta ämanaye ätu gäkken yepmaŋpakaŋ tämagut yäpmäŋ kunayäŋ yäk. Yäwänä Jekoptä iwetkuk; Iron taŋi täyan upäŋkaŋ man yäyan ude nämo. Jop waki, näka bänep täga nadäŋpeŋ kweno uwä täga yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN33_16","002_33_16","GEN","33","16","16","Eruk man yäwän tärewänpäŋ Iso uwä iniken kome wäpi Idom kepma ugän äneŋi kuŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN33_17","002_33_17","GEN","33","17","17","Idom kome kuŋkukopäŋ Jekop uwä Sukot komeken päŋku itkuk. Kome uken inita yottaba kubä täŋit, tomta yottaba ätu täŋit täŋkuk. Päŋku yottaba täŋpäŋ itkuko unita iniken man terak kome u wäpi Sukot yäŋ iwetkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN33_18","002_33_18","GEN","33","18","18","Eruk, Mesopotemia kome peŋpeŋ äbuko, Sukot kome uken ätu it yäpmäŋ kuŋtäŋgän eruk akumaŋ päŋku Kenan kome Sekem täŋo yotpärare wäpi Salem uken ahäŋpäŋ u dubiniken kome yäpmäŋpäŋ itkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN33_19","002_33_19","GEN","33","19","19","Kome yäpmäŋpäŋ itkuko unitäŋo mähemitä kome gwäkita siliwa moneŋta iwetkuk. Iwerä udegän yämiŋkuk. Kome mähemi uwä Hamo täŋo nanakiye. Hamo uwä Sekem täŋo nani. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN33_20","002_33_20","GEN","33","20","20","Täŋpäkaŋ Jekop kome uken mobä bukä kubä täŋpäŋ Anutu iniŋ oretta tom uterak däpmäŋpäŋ ijik täŋkukonik. Ude täŋkaŋ wäpi ‘Anutu, Isrel täŋo Anutu’ yäŋ iwetkuk. Iniken man terak wäpi ‘El, Elohe Isrel’ yäŋ iwetkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN34_1","002_34_1","GEN","34","1","1","Eruk, kepma kubäta Jekop kenta Lea äperi wäpi Daina uwä webe kome uken nanik ätukät itpäŋ-nadäk täŋpayäŋ kuŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN34_2","002_34_2","GEN","34","2","2","Kuŋirän äma kubä wäpi Sekem unitä Daina u kaŋgärip täŋpäŋ iwarän täŋpäŋ iŋitpäŋ waki täŋ imiŋkuk. Sekem nani wäpi Hamo uwä Hivitä äbotken nanik, kome unitäŋo intäjukun äma itkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN34_3","002_34_3","GEN","34","3","3","Täŋpäkaŋ Sekemtä Daina waki täŋ imiŋpäŋä eruk webe unita gäripi nadäŋpäŋ näkŋata kaŋ yäpa yäŋkaŋ man gäripi nikek ätu iwetkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN34_4","002_34_4","GEN","34","4","4","Ude täŋpäŋ päŋku nani Hamo ŋode iwetkuk; Nan! Webe gubaŋ ŋo näka biŋam yäpmäŋ nam yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN34_5","002_34_5","GEN","34","5","5","Täŋpäkaŋ Sekemtä Daina waki täŋ imiŋkuko manbiŋam u Jekoptä nadäŋkaŋ itkukonik. Nanakiye tomta watä itta kuŋ moreŋkuŋo unita ini äbäkaŋ manbiŋam u yäwera yäŋpäŋ itsämbuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN34_6","002_34_6","GEN","34","6","6","Nanakiyeta itsämäŋ irirän Sekem nani Hamo uwä äbuko Jekopkät man yäŋpäŋ-nadäk täŋ itkumän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN34_7","002_34_7","GEN","34","7","7","Man nämo yäŋtäreŋirän Daina wanoriye tom piäken naniktä yoriken äbäŋpäŋ biŋam u nadäŋkuŋ. Sekemtä Daina waki täŋ imiŋkuk yäŋ nadäŋpäŋ Isrel ämawebe ninta mäyäk pähap täŋ nimitak yäŋ nadäŋkuŋ. Imaka tänaŋi nämopäŋ täŋkuko unita bänepi utpäŋ kokwawak taŋi pähap nadäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN34_8","002_34_8","GEN","34","8","9","Kokwawak nadäŋ irirä Hamotä Jekopkät nanakiye ŋode yäwetkuk; Nanakna Sekem uwä äpetka yäpmäkta gäripiinik nadätak yäk. Iniken gärip u iwatpäŋ gäwet yabätat yäk. Jide nadätan? Täga api yäpek ba nämo? Eruk, bänep kubägän pedayäŋ tämäko uyaku kämiwä nanakniye äpetniye kowat wapiwän täga api täneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN34_10","002_34_10","GEN","34","10","10","Kowat wapiwän täŋpäŋ in nintä komeken ŋo penta kaŋ itna yäk. Ude täŋpäŋ itkaŋ intä ninken tuŋum suwaŋ namiŋ gamiŋ täga api täne yäk. Ba nintäŋo kome ätu imaka, injinta täga api yäpneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN34_11","002_34_11","GEN","34","11","11","Sekem nanitä ude yäwänä Sekem ini uwä Daina nani wanoriye ŋode yäwetkuk; Intä ei yäŋ yäwäwä imaka kubä injin gäripi nadänayäŋ täŋo ugänpäŋ api tamet yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN34_12","002_34_12","GEN","34","12","12","Ba moneŋ udepäŋ nimi yäŋ näweräwä täga api tamet yäk. Upäŋkaŋ webe ŋo iwoyäŋ namiŋirä näka biŋam ude täŋpän yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN34_13","002_34_13","GEN","34","13","13","Sekemtä ude yäwänä Jekop nanakiyetä Wanotninta imaka mäyäk ikek täŋ imiŋkuko unita jop yäŋ-yäkŋatna yäŋpäŋ Sekemkät nani ŋode yäwetkuŋ; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN34_14","002_34_14","GEN","34","14","14","Ude nämo yäk. Nin wanotnin uwä äma gupi moräk nämo madäwaniken täga nämo tena kwek yäk. Ude täkta mäyäk ikek yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN34_15","002_34_15","GEN","34","15","15","Upäŋkaŋ in äma kuduptagän gupjin moräk madäŋpäŋ nin bumik äworeneŋo uyaku täga api nadäŋ tamine yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN34_16","002_34_16","GEN","34","16","16","Nintä kädet pekamäŋ u bureni iwaräwä eruk inkät bänep kubägän täŋpäŋ äbot kubägän ude itkaŋ kowat wapiwän täga api täŋ yäpmäŋ kune. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN34_17","002_34_17","GEN","34","17","17","Täŋ gupjin moräk madäkta täwetkamäŋ u nämo täŋpäwä nin kome ŋo peŋpäŋ wanotnin u yäŋikŋat yäpmäŋ api kune yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN34_18","002_34_18","GEN","34","18","18","Ude yäŋirä Hamokät nanaki Sekemtä nadäwän tägaŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN34_19","002_34_19","GEN","34","19","19","Nadäwän tägawäpäŋ Sekem Jekop äperi yäpmäkta gäripiinik nadäŋkuko unita man Jekop nanakiyetä yäwetkuŋo u bäräŋeŋ buramiŋkuk. (Sekemtawä iniken äboriyetä nadäwä ärowani täk täŋkuŋ.) ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN34_20","002_34_20","GEN","34","20","20","Eruk, Sekemkät nani Hamotä yotpärare u täŋo käbeyä komeken päŋku äma uken nanikkät käbeyä täŋpäŋ man ŋode yäwetkumän; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN34_21","002_34_21","GEN","34","21","21","Nadäkaŋ? Jekopkät äboriye uwä ämawebe täga. Ba komenin imaka, taŋi unita nadäŋ yämiŋitna kome ŋo yäpmäŋpäŋ itkaŋ suwaŋ namiŋ gamiŋ täŋit kowat wapiwän täŋpäŋ api täk täne yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN34_22","002_34_22","GEN","34","22","22","Upäŋkaŋ nintä täkinik täŋput yäŋ nadäkaŋ uwä ämani nin kuduptagän gupnin moräk madänero uyaku penta ŋogän itta täga api nadäneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN34_23","002_34_23","GEN","34","23","23","Täŋkaŋ äbot kubägän itpäŋ sipsip, bulimakau ba tuŋumi päke u ninta biŋam api täneŋo unita penta kaŋ itna yäŋ nadäŋ yämina! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN34_24","002_34_24","GEN","34","24","24","Ude yäweränä yotpärare u nanik ämawebe kuduptagäntä Sekem yanani täŋo man unita nadäwä tägaŋkuŋ. Nadäwä tägawäpäŋ ämani kuduptagän gupi moräk madäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN34_25","002_34_25","GEN","34","25","26","Eruk, gupi moräk madäŋkuŋo kepma yaräkubä ude täreŋirän unitäŋo komi nämo paorirä Daina wanoriyat, Simeon kenta Livai, yarä unitä ämik täkta päip yäpmäŋpäŋ käbop peŋkaŋ äma täga dapun jop täŋyäkŋatkaŋ yotpärare u kuŋatkumäno u naniktä yabäŋpäŋ-nadäk nämo täŋkuŋ. Yabäŋpäŋ-nadäk nämo täŋirä Simeon kenta Livai ämik pewän ahäŋkuŋ. Ämik täŋpäŋ Sekem yanani ba ämaniye kudup kumäŋ-kumäŋ däpumän. Däpmäŋpäŋ Daina Sekemtä yäpukopäŋ imagut yäpmäŋ kuŋkumän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN34_27","002_34_27","GEN","34","27","27","Ude täŋpeŋ kuŋirän noriye ätu mäden yäwatkuŋo unitäwä wanori waki täŋ imiŋkuko unita kowata däpmäŋ tärekta yotpärare u kuŋpäŋ äma däpumäno u yapmittäŋ kuŋpäŋ tuŋum tägatäga inita koreŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN34_28","002_34_28","GEN","34","28","29","Uwä sipsip, bulimakau, doŋki ba webeniye nanakiye ba imaka tägatäga yori gänaŋ ba piäniken itkuŋo u kuduptagän poriŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN34_30","002_34_30","GEN","34","30","30","Ude täŋirän nani Jekoptä biŋam nadäŋpäŋ kikŋutpäŋ Simeon kenta Livai yäwetkuk; Wa! Ek ämawebe ŋo nanik iŋamiken näk wäpna täŋpän wakaŋ yäk. Ektä ude täŋirän Kenantä äbotken nanik ba Perestä äbotken nanik ba äbot kuduptagän näka gaŋani pähap api nadäŋ namineŋ. Näkä äbotken äma mäyap nämo ŋo unita äma äbori äbori unitä yäŋ-akuŋpäŋä nin nädamiŋi-nani kumän api nidäpneŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN34_31","002_34_31","GEN","34","31","31","Nanitä ude yäwerirän nanakiyat unitä Jekop kowata man ŋode iwetkumän; Umun man täga niwetan upäŋkaŋ wanotnin kubokäret webe bumik waki täŋ imiŋkuko u täga nadätan ba? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN35_1","002_35_1","GEN","35","1","1","Kome uken ittäŋgän Anututä Jekop ŋode iwetkuk; Gäk Betel komeken kuŋpäŋ kome kaŋ yäpmäŋpäŋ it yäk. Kome uken Anutu näk naniŋ oretta mobä bukä kubä kaŋ tä. Nähä Anutu gäk tuäka Isota umuntaŋ päŋku pariri ahäŋ gamiŋkuro u yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN35_2","002_35_2","GEN","35","2","2","Anututä ude iweränä Jekoptä webeniyat äperiye nanakkät piä ämawebeniye kudup yäŋpäbä yepmaŋpäŋ ŋode yäwetkuk; Bämopjinken yäwikta anutunin yäŋ nadäk täkaŋ u ureŋ täŋpä kwäpäŋ bänepjin ket utpäŋ tekjin imaka, ärutpak täwanipäŋ wädäwä ärokot yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN35_3","002_35_3","GEN","35","3","3","Nadäkaŋ, nin Betel komeken api kune yäk. Näk butewaki nadäwätäk terak kuŋarira Anutu kädet miŋin ahäŋ namiŋkuko u iniŋ oretta mobä bukä kubä uken api täŋpet yäk. Anutu unitä uken-uken kuŋatkutken u täŋkentäŋ namiŋirän kuŋatkut yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN35_4","002_35_4","GEN","35","4","4","Ude yäweränkaŋ guŋ äbot täŋo yäwik yäpmäŋ kuŋatkuŋo u ba jukuwabik imaka kudup Jekopta imiŋirä Sekem täŋo kome u gägäniken kupähä päya kubä mebäriken awaŋ äneŋpäŋ yejämbuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN35_5","002_35_5","GEN","35","5","5","Ude täŋpeŋ kuŋirä Anututä ämawebe yotpärare kukŋi kukŋi itkuŋo unita umun pähap pewän ahäŋ yämiŋirän Jekop nanakiye däpmäkta nämo yäwarän täŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN35_6","002_35_6","GEN","35","6","6","Eruk kuŋtäŋgän Jekopkät äboriye Kenan komeken kome täpuri wäpi Lus, wäpi kubä Betel uken ahäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN35_7","002_35_7","GEN","35","7","7","Uken Jekoptä mobä bukä kubä täŋpäŋ wäpi Betel Kome Täŋo Anutu yäŋ iwetkuk. Tuänita umuntaŋpeŋ kuŋirän Anututä Betel kome uken ahäŋ imiŋkuko unita wäpi ude yäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN35_8","002_35_8","GEN","35","8","8","Uken ittäŋgän Rebeka täŋo watä piä webe wäpi Debora u kome uken kumäŋirän Betel kome gägäni kupähä päya mebäriken äneŋkuŋ. Päya kupähä u mebäriken Konäm Butewaki Kome yäŋ iwetkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN35_9","002_35_9","GEN","35","9","9","Täŋpäkaŋ Jekoptä Mesopotemia komeken naniktä äbäŋpäŋ itkuko kadäni uken Anututä äneŋi ahäŋ imiŋpäŋ kon man ŋode iwetkuk; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN35_10","002_35_10","GEN","35","10","10","Gäk wäpka Jekop upäŋkaŋ wäpka Jekop wari nämo gäwetpäŋ wäpka kodaki Isrel yäŋ api gäwetneŋ. Ude yäŋpäŋ Anututä wäpi Isrel yäŋ iwetkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN35_11","002_35_11","GEN","35","11","11","Täŋpäŋ iwetkuk; Nadätan, näk Anutu kehäromi mähemi. Gäk nanak bäyaŋ wek täŋpäŋ ahäŋ bumbum täŋiri äbot kubägän nämo, äma äbot ini-ini api ahäŋ yäpmäŋ kuneŋ. Ba gäkä äbotken nanik intäjukun äma imaka, api ahäneŋ. Ahäŋirä gäk orani pähap api iren yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN35_12","002_35_12","GEN","35","12","12","Täŋpäkaŋ Abraham Aisakta kome yäniŋ kireŋkuro u gäka biŋam api ganiŋ kirewet. Täŋkaŋ äbekaye oraŋkaye kämi ahänayäŋ täkaŋ unita biŋam imaka, api yäniŋ kirewet yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN35_13","002_35_13","GEN","35","13","13","Eruk, Anututä ude yäŋpäŋ Jekop teŋpeŋ kuŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN35_14","002_35_14","GEN","35","14","14","Täŋpäkaŋ Jekop Anututä man iwetkukken mobä käroŋi kubä kämi kaŋpäŋ nadäkta yäputkuk. Täŋpäŋ Anututa biŋam täkta wain ume piŋ ibatpäŋ olip gakŋi imaka piŋ ibatkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN35_15","002_35_15","GEN","35","15","15","Ude täŋpäŋ Anututä Jekop man iwetkuko kome u täŋo wäpi Betel yäŋ iwetkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN35_16","002_35_16","GEN","35","16","16","Eruk Efrata kome kuna yäŋpäŋ Betel kome u peŋpeŋ kuŋkuŋ. Kuŋtäŋgän kädet bämopiken Resel nanak bäyawayäŋ komi nadäŋkukopäŋ nanak bäräŋeŋ nämo ahäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN35_17","002_35_17","GEN","35","17","17","Komi taŋi ude nadäŋ irirän täŋkentäki kubätä ŋode iwetkuk; Umuntäweno! Nanak ämani äneŋi kubä ahätak yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN35_18","002_35_18","GEN","35","18","18","Eruk nanak kwawak ahäwänkaŋ miŋi Resel kumbayäŋ täŋpäŋ nanaki wäpi Benoni yäŋ iwetpäŋ pengän kumbuk. Täŋpäkaŋ Benoni yäŋ iwetkukopäŋ kumäŋirän nanitä nanaki uwä wäpi Benjamin yäŋ iwetkuk. (Ninin man terak Benoni uwä Komi piäna täŋo nanak. Täŋ Benjamin uwä Nanakna bänepnaken nanik.) ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN35_19","002_35_19","GEN","35","19","19","Eruk, Resel kumbänkaŋ Efrata kome nämo ahäŋkaŋ kome bämopiken, kädet gägäniken äneŋkuŋ. Efrata uwä apiŋo wäpi Betlehem yäŋ yäk täkamäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN35_20","002_35_20","GEN","35","20","20","Resel äneŋpäŋä awaŋ terak mobä käroŋi kubä, kämi kaŋpäŋ nadäkta äneŋkuk. Äneŋkuko apiŋo pen itak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN35_21","002_35_21","GEN","35","21","21","Eruk Jekop kome u peŋpeŋ kome täpuri wäpi Mikita-Ede u irepmitpäŋ ätukät kuŋpäŋ yottaba täŋpäŋ itkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN35_22","002_35_22","GEN","35","22","22","Uken itkaŋ Jekop nanaki tuäni wäpi Rubentä nani täŋo watä piä webe kubä wäpi Bilha ukät päŋku parirän nanitä biŋam nadäŋpäŋ kokwawak taŋi nadäŋ imiŋkuk ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN35_23","002_35_23","GEN","35","23","23","Jekop täŋo nanakiye 12. Webeni Leatä bäyaŋkuko uwä ŋode; Ruben u intäjukun nanik. Mädenä Simeon, Livai, Juda, Isaka, Sebulun unitä ahäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN35_24","002_35_24","GEN","35","24","24","Täŋ webeni Reseltäwä Josep kenta Benjamin bäyaŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN35_25","002_35_25","GEN","35","25","25","Täŋkaŋ Resel täŋo watä piä webe Bilha u nanakiyat Dan kenta Naptali. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN35_26","002_35_26","GEN","35","26","26","Täŋ Lea täŋo watä piä webe wäpi Silpa uwä nanakiyat Gat kenta Ase. Jekop nanakiye uwä Mesopotemia komeken ahäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN35_27","002_35_27","GEN","35","27","27","Täŋpäŋ Jekop, nani käwa yäŋpäŋ Mikita-Ede kome peŋpeŋ Mamre kome, nani Aisaktä itkukken u kuŋkuk. Mamre kome u Hebron yotpärare u dubiniken itkuk. Hebron wäpi kubä Kiriat-Aba, Abraham kenta Aisaktä bian itkumäno u. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN35_28","002_35_28","GEN","35","28","29","Aisak tägawaniinik täŋirän obaŋ 180 ude täreŋirän kumbuk. Kumäŋirän nanakiyat Iso kenta Jekoptä äneŋkumän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN36_1","002_36_1","GEN","36","1","1","Iso, wäpi kubä Idom, unitäŋo manbiŋam ŋode; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN36_2","002_36_2","GEN","36","2","2","Webeniye Kenan komeken nanik ŋode yäpuk; Kubäwä Elon täŋo äperi Ada. Elon uwä Hit äbotken nanik. Kubäwä Ana täŋo äperi Oholibama. Ana uwä Sibeon nanaki, Hivi äbotken nanik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN36_3","002_36_3","GEN","36","3","3","Webeni kubäwä Ismael äperi wäpi Basemat yäpuk. Basemat uwä Nebaiot täŋo noripak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN36_4","002_36_4","GEN","36","4","4","Täŋkaŋ Iso webeni Ada uwä nanaki kubägän wäpi Erifas bäyaŋkuk. Täŋ webeni Basemat uwä nanaki kubägän wäpi Ruel bäyaŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN36_5","002_36_5","GEN","36","5","5","E, webeni Oholibama uwä nanakiye Jeus, Jalam, Kora bäyaŋkuk. Täŋpäkaŋ Iso nanakiye wäpi tawaŋ danikamäŋ uwä Kenan komeken itkaŋ ahäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN36_6","002_36_6","GEN","36","6","7","Täŋpäkaŋ Jekop tuäni Isokät Kenan kome u bok itdeŋta nadäwän kome taŋi nämo täŋkuk. Äboriye ba yawakiye mäyap unita jide täŋpäŋ ketem ninekta ba yawaktä nakta yabäŋ ahäde yäŋ nadäŋkumän. Ude nadäŋpäŋ eruk Isotä monäni Jekop kakätäŋpeŋ kome kubäken kwa yäŋpäŋ webeniye nanakiye piä ämawebeniye yawakiye ba tuŋumi Kenan kome itkaŋ yäpuko u kuduptagän kome ban kubäken kuŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN36_8","002_36_8","GEN","36","8","8","Kuŋtäŋgän Idom kome pom-pomken ahäŋpäŋ kome u yäpmäŋpäŋ itkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN36_9","002_36_9","GEN","36","9","9","Iso uwä Idom äma äbot kome uken ahäŋkuŋo unitäŋo orani itkuk. Nanakiye oraniye täŋo wäpi tawaŋ ŋode; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN36_10","002_36_10","GEN","36","10","10","Iso webeni wäpi Ada unitä nanak Erifas bäyaŋkuk. Täŋ webeni kubäwä wäpi Basemat unitä nanaki Ruel bäyaŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN36_11","002_36_11","GEN","36","11","11","Eruk, nanaki Erifas unitäŋo nanakiye 5 ude ahäŋkuŋ. Nanakiye 5 ahäŋkuŋo u wäpi ŋode; Teman, Oma, Sefo, Gatam, Kenas. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN36_12","002_36_12","GEN","36","12","12","Täŋ Erifas webeni burenitä nanak 5 ude bäyaŋkuk. Täŋkaŋ watä piä webeni wäpi Timna yanäpi täŋpäŋ nanak Amalek bäyaŋkumän. Nanak uwä Iso webeni Ada unitäŋo oraniye. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN36_13","002_36_13","GEN","36","13","13","Täŋ Iso nanaki Ruel unitäŋo nanakiye yaräbok-yaräbok ŋode; Nahat, Sera, Sama, Misa. U uwä Iso webeni Basemat unitäŋo oraniye. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN36_14","002_36_14","GEN","36","14","14","E, Iso webeni mäden yäpuko uwä Oholibama. Oholibama uwä Ana täŋo äperi, Sibeon täŋo äbeki. Oholibama unitäŋo nanakiye uwä Jeus, Jalam, Kora. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN36_15","002_36_15","GEN","36","15","16","Täŋpäkaŋ Iso täŋo oraniye ätu äboriye täŋo äma ekänita itkuŋ. Äma ekäni itkuŋo uwä wäpi tawaŋ ŋode; Iso nanaki tuäni Erifas unitäŋo nanakiye äma ekänita itkuŋo u wäpi Teman, Oma, Sefo, Kenas, Kora, Gatam, Amalek. U uwä Iso webeni Ada täŋo oraniye. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN36_17","002_36_17","GEN","36","17","17","Täŋ Iso nanaki Ruel unitäŋo nanakiye äboriye täŋo äma ekänita itkuŋo u wäpi Nahat, Sera, Sama, Misa. U uwä Iso webeni Basemat täŋo oraniye. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN36_18","002_36_18","GEN","36","18","18","E, Iso webeni Oholibama unitäŋo nanakiye äboriye täŋo äma ekänita itkuŋo uwä wäpi Jeus, Jalam, Kora. U uwä Iso webeni Oholibama, Ana äperi unitäŋo oraniye. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN36_19","002_36_19","GEN","36","19","19","Täŋpäkaŋ wäpi tawaŋ it yäpmäŋ äpäkaŋ uwä Iso, wäpi kubä Edom, unitäŋo nanakiye oraniye äma ekäni itkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN36_20","002_36_20","GEN","36","20","21","Täŋpäŋ Sei, Ho äbotken nanik, unitäŋo nanakiye Idom komeken itkaŋ ahäŋkuŋo u wäpi ŋode; Lotan, Sobal, Sibeon, Ana, Dison, Ese, Disan. Sei täŋo nanakiye u Ho äboriye täŋo äma ekänita itkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN36_22","002_36_22","GEN","36","22","22","Täŋkaŋ Lotan nanakiyat Hori, Heman. (Timna, Iso täŋo watä piä webeni uwä Lotan täŋo wanori). ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN36_23","002_36_23","GEN","36","23","23","Täŋkaŋ Sobal nanakiye ŋode; Alvan, Manahat, Ebal, Sefo, Onam. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN36_24","002_36_24","GEN","36","24","24","Täŋkaŋ Sibeon nanakiyat Aia, Ana. Ana uwä kome äma nämo iraniken itkaŋ nani täŋo doŋkiniyeta watä it täŋkukken u ume komi nikek kome gänaŋ nanik äbäŋirän intäjukun kaŋ-ahäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN36_25","002_36_25","GEN","36","25","25","Täŋpäkaŋ Anatä nanak yarä bäyaŋkuk. Nanaki Dison, äperi Oholibama. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN36_26","002_36_26","GEN","36","26","26","Dison nanakiye ŋode; Hemdan, Esban, Itran, Keran. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN36_27","002_36_27","GEN","36","27","27","Täŋ Ese nanakiye ŋode; Bilhan, Savan, Akan. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN36_28","002_36_28","GEN","36","28","28","E, Disan nanakiyat Us, Aran. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN36_29","002_36_29","GEN","36","29","30","Täŋpäkaŋ Ho äboriye täŋo äma ekäni ŋode itkuŋ; Lotan, Sobal, Sibeon, Ana, Dison, Ese, Disan. Äma uwä äma äbori äbori Idom komeken ittäŋ kuŋkuŋo unitäŋo äma ekäni. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN36_31","002_36_31","GEN","36","31","31","Täŋpäkaŋ Isrel ämawebetä intäjukun äma kubä nämo yäpmäŋirä Idom ämawebe täŋo intäjukun äma mäyap ŋode it yäpmäŋ äbuŋ; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN36_32","002_36_32","GEN","36","32","32","Intäjukunä Beho nanaki wäpi Bela, u Idom komeken yabäŋ yäwat piä täŋkuk. Äma u Dinhaba yotpärareken nanik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN36_33","002_36_33","GEN","36","33","33","Eruk, Belatä it yäpmäŋ äroŋpäŋ kumäŋirän Sera täŋo nanaki wäpi Jobaptä komeni yäpmäŋpäŋ intäjukun ämata itkuk. Äma unitäŋo komeni Bosra. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN36_34","002_36_34","GEN","36","34","34","Eruk Jobaptä it yäpmäŋ äroŋpäŋ kumäŋirän Husamtä komenita itkuk. Husam uwä Teman komeken nanik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN36_35","002_36_35","GEN","36","35","35","Eruk Husamtä it yäpmäŋ äroŋpäŋ kumäŋirän Bedat nanaki wäpi Hadattä intäjukun ämata itkuk. Hadat uwä Moap komeken ämik täŋpäŋ Midian kome täŋo komi äma kehäromini yäpmäŋ äpuk. Hadat uwä yotpärareni Avit. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN36_36","002_36_36","GEN","36","36","36","Eruk Hadattä it yäpmäŋ äroŋpäŋ kumäŋirän Samlatä komeni yäpuk. Samla uwä Masreka komeken nanik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN36_37","002_36_37","GEN","36","37","37","Eruk Samlatä it yäpmäŋ äroŋpäŋ kumäŋirän Saultä komenita itkuk. Uwä Rehobot yotpärare, Yufretis ume ani kukŋi uken nanik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN36_38","002_36_38","GEN","36","38","38","Eruk Saultä kumäŋirän Akbo nanaki Balhanantä komeni yäpuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN36_39","002_36_39","GEN","36","39","39","Balhanantä it yäpmäŋ äroŋpäŋ kumäŋirän Hadattä komeni yäpuk. Äma uwä Pau yotpärareken nanik. Webeniwä Matret äperi wäpi Mehetabel. Matret uwä Mesahap äperi. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN36_40","002_36_40","GEN","36","40","43","Iso äboriye täŋo äma ekäni ekäni wäpi ŋode; Timna, Alva, Jetet, Oholibama, Ela, Pinon, Kenas, Teman, Mipsa, Makdiel, Iram. U uwä Idom nanik ämawebe äbori äbori unitäŋo äma ekäni. Täŋpäkaŋ wäpi Idom uwä Iso täŋo wäpi kubä. Isotä orani pähap itkuko unita kome u ba ämawebe äbot u wäpi Idom yäpuŋ. Äbot kubägän nämo itkuŋ. Äbori äbori itkuŋo u kome ini-ini yäpuŋ. Kome u ini-ini yäpmäŋpäŋ äma ekäni wäpi tawaŋ it yäpmäŋ äpäkaŋ ŋo äbori äbori unitäŋo äma ekänita itkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN37_1","002_37_1","GEN","37","1","1","Täŋpäkaŋ Jekop, nanitä bian itkukken, Kenan komeken u itkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN37_2","002_37_2","GEN","37","2","2","Eruk Jekop nanakiye täŋo manbiŋam u ŋode; Nanaki kubä wäpi Josep u gubaŋi, obaŋi 17 ude. Uwä noriyekät sipsip kenta memeta watäni ittäŋ kuŋat täŋkuŋonik. Noriye uwä nani täŋo watä piä webe Bilha kenta Silpa unitäŋo nanakiye. Täŋkaŋ Josep uwä noriyetä kädet wakiwaki täŋpeŋ kuŋat täŋkuŋo u yabäŋpäŋ päŋku nani Jekop manbiŋam iwet täŋkukonik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN37_3","002_37_3","GEN","37","3","3","Täŋpäkaŋ nani tägawaniinik täŋirän Josep ahäŋkuko unita nanitä Josepta gäripiinik nadäk täŋkukonik. Unita tek säkgämän käroŋi kubä, keri käroŋipäŋ bipmäŋ imiŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN37_4","002_37_4","GEN","37","4","4","Täŋpäkaŋ noriyetä ŋode kaŋpäŋ nadäŋkuŋ; Nanitä Josepta gäripi nadäŋ imiŋkuko u ninta nadäŋ nimik täyak u irepmitak yäŋ kaŋpäŋ nadäŋkuŋ. Ude kaŋpäŋ nadäŋpäŋä Josepta gaŋani pähap nadäŋ imiŋkuŋ. Kokwawak iŋam dapun ijiŋpäŋ man täga kubä nämo iwet täŋkuŋonik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN37_5","002_37_5","GEN","37","5","7","Kokwawak ude nadäŋ imiŋpäŋ kuŋarirä eruk bipani kubä Joseptä däpmonken täŋkuk. Täŋpän yäŋeŋirän däpmonken kaŋkuko u ŋode yäwetkuk; Näkä däpmonken karo u yäŋahäwa nadäwut yäk. Nin kuduptagän piä gänaŋ itkaŋ tepäraŋ ätu pädä täŋ iramäŋonik yäk. Tämäŋopäŋkaŋ näkä pädä täro uwä akuŋpäŋ käroŋ wädäŋ irak yäk. Täŋirän intä täŋo unitäwä näkä täro u it äyäŋutpäŋ gukut imäpmok täŋ imiŋirä yabät yäk. Däpmonken karo ubayäŋ yäk. Ude yäwerirän nadäŋpäŋ noriyetä gaŋani nadäŋ imiŋkuŋo u irepmitpäŋ gaŋaniinik nadäŋ imiŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN37_8","002_37_8","GEN","37","8","8","Ude yäwänä noriyetä iwetkuŋ; Gäk ninta intäjukun äma api iret yäŋ nadätan? Bure? Ude iwetpäŋ däpmonken kaŋkuko u ba man yäk täŋkuko u nadäŋpäŋ kokwawak taŋi pähap nadäŋ imiŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN37_9","002_37_9","GEN","37","9","9","Eruk bipani kubäta däpmonken äneŋi kubä kaŋkuk. Kaŋpäŋ noriye ŋode yäwetkuk; Däpmonken karo u ŋode yabät yäk. Edap dapuri, komepakkät guk 11 ude iŋamnaken gukut imäpmok täŋ namiŋirä yabät yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN37_10","002_37_10","GEN","37","10","10","Eruk noriye ude yäwetkaŋ nani imaka, päŋku iwetgän täŋkuk. Iweränä nanitä kaŋ-yäŋpäŋ ŋode iwetkuk; Wa! Däpmonken jidewanipäŋ tän! Gäk meŋka notkayekät nintä iŋamkaken gukut imäpmok kaŋ täŋ namut yäŋ nadätan? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN37_11","002_37_11","GEN","37","11","11","Täŋpäkaŋ Josep noriyetä kokwawak nadäŋ imik täŋkuŋo upäŋkaŋ nani Jekop uwä nanakitä man yäŋkuko u kudup nadäŋpäŋ iyap taŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN37_12","002_37_12","GEN","37","12","13","Eruk kadäni kubä Josep noriye Seken komeken sipsipta watäni itta kuŋkuŋo irirä nani Jekoptä Josep iwetkuk; Notkaye sipsipta watäni itnayäŋ Sekem komeken kuŋkuŋo itkaŋ yäk. Gepmaŋpa yäpmäŋ notkayeken kwayäŋ unita tuŋum täyi yäk. Yäwänä Joseptä Täga, kwayäŋ yäŋ iwetkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN37_14","002_37_14","GEN","37","14","14","Yäwänä nanitä iwetkuk; Gäk kome udeken kuŋkaŋ notkaye ba tom imaka, säkgämän itkaŋ ba, goret itkaŋ yäŋ kaŋ yabä yäk. Kudup yabäŋpäŋ-nadäŋkaŋ äbä manbiŋam kaŋ näweri nadäwa yäk. Jekoptä ude iwetpäŋ Hebron awaŋ u nanik nanaki Josep tewän yäpmäŋ kuŋkuk. Eruk Josep kumaŋ Sekem komeken ahäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN37_15","002_37_15","GEN","37","15","15","Sekem komeken ahäŋpäŋä noriyeta wäyäkŋeŋtäŋ kumän kuŋat moreŋkuk. Kuŋattäŋgän äma kubä ahäŋ imänä iwetkuk; Gäk imata wäyäkŋetan? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN37_16","002_37_16","GEN","37","16","16","Iweränä Joseptä iwetkuk; Näk notnaye yawakiyeta watäni itkaŋ unita wäyäkŋetat yäk. Gäk uken itkaŋ yäŋ nadätan? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN37_17","002_37_17","GEN","37","17","17","Iweränä äma unitä iwetkuk; Notkaye kome ŋo peŋpeŋ kuŋkuŋ yäk. Uwä kome ŋo peŋpeŋ Dotan komeken kuna yäŋirä nadäŋkut yäk. Ude iweränä eruk Josep noriye yabäŋ ahäkta kuŋtäŋgän Dotan komeken ahäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN37_18","002_37_18","GEN","37","18","18","Ahäŋpäŋ ban uduken kuŋ irirän noriyetä kaŋpäŋ kumäŋ-kumäŋ utta ŋode yäŋkuŋ; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN37_19","002_37_19","GEN","37","19","19","Wisiknin! Äma däpmonken käwani ukeŋo äbätak udu yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN37_20","002_37_20","GEN","37","20","20","Eruk, iŋitpäŋ kumäŋ-kumäŋ utpäŋ ume awaŋ kubä gänaŋ pena äpmoŋpän yäk. Utnakaŋ däpmonken kak täŋkuko u jide täŋpäŋ bureni api ahäneŋ? Ude täŋkaŋ päŋku nan ŋode kaŋ yäŋikŋatna; Tom ägwäri kubätä utpäŋ naŋkuk yäŋ kaŋ iwetna yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN37_21","002_37_21","GEN","37","21","21","Eruk noriyetä ude yäŋirä tuäni Rubentä nadäŋpäŋ Josep täŋkentäŋpäŋ tewa yäpmäŋ nanken kaŋ kwän yäŋ nadäŋpäŋ man ŋode yäwetkuk; Kumäŋ-kumäŋ utnero! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN37_22","002_37_22","GEN","37","22","22","Ba nägät iminero. Josep jop iŋitpäŋ kome jopi ŋoken ume awaŋ kubä gänaŋ tena äpmoŋpän yäk. Uwä yabäŋ paotpäŋ Josep äneŋi yäpmäŋpäŋ nanken kaŋ tewa kwän yäŋ nadäŋpäŋ man ude yäwetkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN37_23","002_37_23","GEN","37","23","23","Ude yäwerän nadäŋpäŋ irirä Josep, noriye dubiniken äbäŋirän iŋitpäŋ tek keri käroŋi täŋkuko u weŋ täŋpä kuŋ imiŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN37_24","002_37_24","GEN","37","24","24","Weŋ täŋpä kuŋ imiŋirä iŋit yäpmäŋ päŋku ume awaŋ gänaŋ tewä yäpmäŋ äpmo itkuk. Awaŋ uwä kawuki, umeni nämo. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN37_25","002_37_25","GEN","37","25","25","Ude täŋkaŋ päŋku maŋit itpäŋ ketem naŋkuŋ. Ketem naŋ itkaŋ Ismael äbotken nanik ätu Gileat komeken naniktä Isip kunayäŋ äbäŋirä bankentä yabäŋkuŋ. Äma äbuŋo unitäŋo kamel terak imaka gäripi ba käbäŋi säkgämän nikek Isip komeken Isip naniktä yämiŋpäŋ gwäki yäpmäkta bumta peŋpäŋ yäpmäŋkaŋ äbuŋ. Ismael äbot uwä wäpi kubä Midian. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN37_26","002_37_26","GEN","37","26","26","Ismael äbot wäpi kubä Midian u äbäŋirä yabäŋpäŋ Josep noripak kubä wäpi Judatä noriye ätu ŋode yäwetkuk; Notninpak utpäŋ käbop penayäŋ täkamäŋ u kowata imatäken upäŋ api yäpne? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN37_27","002_37_27","GEN","37","27","27","Unita utnero. Ismael äbot äbäkaŋ unita yämiŋpäŋ gwäki yäpna yäk. Ude tänayäŋ täkamäŋ unitä täga bumik. Josep uwä notninpak, nägät moräk kubägän yäk. Judatä ude yäweränä noriye ätu u nadäwä tägaŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN37_28","002_37_28","GEN","37","28","28","Ude yäŋ irirä Midian moneŋ tuŋum äma u dubiniken äbuŋ. Äbäŋirän noriyetä Josep awaŋ gänaŋ nanik wädäŋ yäpmäŋ äbuŋ. Ude täŋkaŋ Ismael äbot unita yämiŋkuŋ. Yämäwä Josep gwäkita siliwa moneŋ 20 ude yämiŋkuŋ. Yämiŋpäŋ yäŋikŋat yäpmäŋ Isip komeken kuŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN37_29","002_37_29","GEN","37","29","29","Ude täŋirä eruk Ruben mäden äbä awaŋ gänaŋ Josepta kawän wawäkaŋ butewaki taŋiinik nadäŋpäŋ konäm kotpäŋ teki weŋ-gajähutkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN37_30","002_37_30","GEN","37","30","30","Ude täŋpäŋ päŋku noriye yäwetkuk; Nanak u awaŋ gänaŋ nämo itak yäk. Unita näk jide täŋpayäŋ? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN37_31","002_37_31","GEN","37","31","31","Ude yäŋirän noriye ätutä päŋku meme gubaŋi kubä utpäŋ Josep täŋo tek käroŋi uterak nanitä kakta nägäri däpä jiŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN37_32","002_37_32","GEN","37","32","32","Däpä jiwäpäŋ yäpmäŋkaŋ nani iwoŋärekta eŋiken kuŋkuŋ. Päŋku nani ahäŋ imiŋpäŋ tek keri käroŋi, meme nägäri nikek u iwoŋäreŋpäŋ ŋode iwetkuŋ; Nan, ŋo ka! Ŋo Josep täŋo tek ba? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN37_33","002_37_33","GEN","37","33","33","Ude iwet yabäŋirä nanitä kaŋpäŋ yäŋkuk; Wära! Ŋo bureni nanakna Josep täŋo tek yäk. Tom ägwäri kubätä utpäŋ nak yäŋ nadätat yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN37_34","002_37_34","GEN","37","34","34","Jekop ude yäŋpäŋ butewaki taŋi nadäŋpäŋ iniken teki weŋ-gajähut maŋpän kuŋkuŋ. Weŋ-gajähut maŋpän kwäkaŋ tek wakiwaki yäpmäŋpäŋ täŋkuk. Täŋpäŋ nanaki Josepta yäŋpäŋ kadäni käroŋi konäm butewaki täŋ itkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN37_35","002_37_35","GEN","37","35","35","Ude täŋirän nanakiye äperiye kuduptagän nanitä itkukken ugän äbäŋ moreŋkuŋ. Äbäŋpäŋ nani iniŋ bitnänayäŋ nadäŋkuŋopäŋ konäm butewaki pekta nämo nadäŋkuk. Täŋpäŋ yäŋkuk; Nämo! Konäm kot yäpmäŋ kuŋtäŋgän kumäŋpäŋ nanaknatä kukken ugän api iwaret yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN37_36","002_37_36","GEN","37","36","36","Täŋpäkaŋ Isip kome uken Midian nanik ukeŋonitä gwäki yäpmäkta Josep Potifata imiŋkuŋ. Potifa uwä Isip kome täŋo intäjukun äma Fero unitäŋo täŋkentäki kubä, komi äma Fero täŋo eŋi watä itkuŋo unitäŋo äma ärowani. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN38_1","002_38_1","GEN","38","1","1","Kadäni uken Juda noriye yepmaŋpeŋ päŋku äma kubä wäpi Hira ukät itta Adulam yotpärareken kuŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN38_2","002_38_2","GEN","38","2","3","Päŋku ittäŋgän webe gubaŋ kubä kaŋgärip täŋpäŋ webenita yäpuk. Webe uwä nani wäpi Sua, Kenan komeken nanik. Eruk yanäpi täŋpäŋ bok ittäŋgän webeni nanak kok itpäŋ nanaki tuäni bäyaŋkuk. Bäyawänpäŋ nani Judatä wäpi Era yäŋ iwetkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN38_4","002_38_4","GEN","38","4","4","Täŋpäŋ ittäŋ kuŋtäŋgän webeni äneŋi koki itpäŋ monäni bäyaŋkuk. Bäyaŋpäŋ wäpi Onan yäŋ iwetkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN38_5","002_38_5","GEN","38","5","5","Täŋpäŋ ätu it yäpmäŋ kuŋtäŋgän nanak kok äneŋi itpäŋ nanak gweki bäyaŋpäŋ wäpi Sela yäŋ iwetkuk. Sela uwä Kesip yotpärareken ahäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN38_6","002_38_6","GEN","38","6","6","Eruk Judatä nanaki tuäni Erata webe kubä iwoyäŋ imiŋkuko uwä wäpi Tama. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN38_7","002_38_7","GEN","38","7","7","Täŋpäkaŋ Era u kädet goret-goret kuŋarirän Yawetä kawän nämo tägawäpäŋ kumäŋ-kumäŋ utkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN38_8","002_38_8","GEN","38","8","8","Ude täŋirän Judatä nanaki monäni Onan iwetkuk; Tuäkatä nanak kubä nämo bäyaŋkaŋ kumäŋtak unita gäkä nin täŋo kädet u iwatpäŋ webeni kajat gäkä koreŋpäŋ tuäkata nanak kaŋ bäyaŋ imi yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN38_9","002_38_9","GEN","38","9","9","Nanitä ude iwetkukopäŋ monänitä ŋode juku piŋkuk; Näk tuäna webeni kajat yäpayäŋ täyat uwä nanak bäyaŋirän ämawebetä U gäkŋaken nanak nämo yäŋ api näwetneŋ. U tuäka kumbuko u täŋo biŋam yäŋ api yäneŋ yäŋ nadäŋkuk. Ude nadäŋpäŋ eruk bok pat täŋkumänken nanak kok irektawä yäŋ nadäŋpäŋ ibini jopiken piak täŋkukonik. Ude täŋtäŋ kuŋkuko unita tuänita biŋam nanak kubä nämo ahäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN38_10","002_38_10","GEN","38","10","10","Onantä ude täk täŋkuko uwä Yawetä kawän täga nämo täŋpänpäŋ u imaka, kumäŋ-kumäŋ utkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN38_11","002_38_11","GEN","38","11","11","Urirän kaŋpäŋä Judatä äbeki Tama ŋode iwetkuk; Nankaken kaŋ ku! yäk. Päŋku iriri gwekna Sela unitä tägaŋpäŋ webe yäpnaŋi ude täŋirän äneŋi äyäŋutpeŋ näkken ŋo kaŋ äbi yäk. Judatä tuäke monäke webe yäpmäŋpäŋ kumbumäno udegän yäpmäŋpäŋ kumäkgän täŋpek yäŋ nadäŋpäŋ äbeki iwet-pewän naniken kuŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN38_12","002_38_12","GEN","38","12","12","Ude iwet-pewän kuŋirän it yäpmäŋ äroŋtäŋgän Juda webeni (u Sua äperi) kumbuk. Kumbänpäŋ äneŋkaŋ kupämta irän täreŋirän eruk kepma kubäta noripaki Adulam yotpärareken nanik wäpi Hira u imaguränkaŋ Timna komeken piä ämaniyetä sipsip pujiŋi madäŋ itkuŋken u kuŋkumän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN38_13","002_38_13","GEN","38","13","13","Kome uken ahäŋpäŋ irirän äma kubätä Tama iwetkuk; Nadätan? Oraŋka sipsip pujiŋi madäwayäŋ Timna komeken kuŋkuk yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN38_14","002_38_14","GEN","38","14","14","Ude iwerirän Tamatä nadäŋkuk; Orana Juda, nanaki gweki wäpi Sela u tägatak upäŋkaŋ näka biŋam nämo iniŋ kiretak yäŋ nadäŋkuko unita ŋode täŋkuk; Tek webe kajattä täŋpeŋ kuŋarani u yäŋopmäŋpäŋ tek kudupi kubä täŋpäŋ ämatä nämo kaŋpäŋ nadäkta iŋami dapun uwäk täŋpipiŋkuk. Ude täŋkaŋ Judatä Temna kädet ŋo äbayäŋ nadäŋpäŋä päŋku Enaim yotpärare kädet moräkiken maŋit itkukonik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN38_15","002_38_15","GEN","38","15","16","Eruk Juda uwä kuŋtäŋgän webe u kädet miŋin maŋit irirän kaŋpäŋ ŋode nadäŋkuk; Webe ŋo tektä iŋami dapun täŋpipiŋkuko unita kubokäret webe käwep yäŋ nadäŋkuk. Ŋo äbekna yäŋ nämo nadäŋkuk. Täŋpäŋ dubiniken kuŋpäŋä iwetkuk; Nadäŋ namiŋiri nek bok pätdayäŋ yäk. Iweränä webe unitä man ŋode iwetkuk; Bok pätdayäŋ näwetan unita imapäŋ namayäŋ? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN38_17","002_38_17","GEN","38","17","17","Yäwänä Judatä iwetkuk; Nadäwätäk täŋpeno yäk. Kowatawä meme gubaŋi kubäpäŋ pewa äbayäŋ yäŋ iwetkuk. Yäwänä iwetkuk; U täga upäŋkaŋ imaka kubä namikaŋ uyaku u kaŋpäŋ meme bureni api namen yäŋ nadäwayäŋ. Meme u bureni namiwä tuŋum ŋo äneŋi api gamet yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN38_18","002_38_18","GEN","38","18","18","Yäwänä Judatä iwetkuk; Kaŋpäŋ nadäkta imatäkenpäŋ gamet? Yäwänä iwetkuk; Imaka kubä gäkŋa wäpka kudän nikek ukät ähottaba iŋitan u bok nam! Ude iweränä mani buramiŋpäŋ yäŋkuko udegän täŋkuk. Täŋpäŋ eruk bok parirän webe u nanak kok itkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN38_19","002_38_19","GEN","38","19","19","Täŋpänkaŋ Tama yotken päŋku tek iŋami dapun täŋpipiŋkuko u yäŋopmäŋpäŋ peŋkaŋ tek webe kajattä täŋpani upäŋ äneŋi täŋpäŋ itkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN38_20","002_38_20","GEN","38","20","21","Täŋpäkaŋ Judatä iniken tuŋumi ätu webe unita imiŋkuko ukeŋo äneŋi yäpayäŋ nadäŋpäŋ noripak Hira u meme gubaŋi kubä imiŋkaŋ webe unita imikta peŋ iwet-pewän kuŋkuk. Peŋ iwet-pewän päŋku webe unita wäyäkŋewän wawäpäŋ äma ätu Enaim yotpärare u nanik ŋode yäwet yabäŋkuk; Kubokäret webe kädet miŋin maŋit irani u de itak? Yäwänä iwetkuŋ; Kubokäret webe udewani ŋo nämo yäŋ iwetkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN38_22","002_38_22","GEN","38","22","22","Ude iwerirä Hira äneŋi äyäŋutpeŋ Judaken kuŋkuk. Kuŋpäŋ iwetkuk; Webe ŋokeŋo nämo kaŋ-ahätat yäk. Webe udewani kome ŋoken kubä nämo itak yäŋ näwetkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN38_23","002_38_23","GEN","38","23","23","Ude iwerän nadäŋpäŋ Judatä yäŋkuk; Täga yäk. Näk nadäwätäk nämo täyat. Tuŋum imiŋkuro uwä inita biŋam täyak. Webe unita wari nämo wäyäkŋewen. Pen wäyäkŋeŋtäŋ kuŋaritda ämawebetä api nibäŋ mägayäneŋ. Meme gubaŋi u webe unita imikta yäwanipäŋ wäyäkŋewi wakaŋ unita täga, ini jop kaŋ irän yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN38_24","002_38_24","GEN","38","24","24","Täŋpäkaŋ it yäpmäŋ äroŋtäŋgän komepak yaräkubä täreŋirän äma ätutä äbäŋpäŋ Juda iwetkuŋ; Äbeka Tama ukeŋowä kubokäretta kuŋattäŋgän nanak kok ikek irirän käkamäŋ yäk. Ude iweräwä kokwawak pähap nadäŋkuk. Täŋpäŋ yäŋkuk; Päŋku iŋit yäpmäŋ päŋku kädäp gänaŋ pewä ijiputpeŋ kwän! yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN38_25","002_38_25","GEN","38","25","25","Ude yäweränä pengän iŋit yäpmäŋ yäman äpäŋirä webe ŋokeŋo orani man ŋode iwetkuk; Nabäwut! Nanak kok itat ŋo netäŋo? Imaka wäpi kudän nikek ba ähottaba iŋitat ŋonitä äma unitäŋo yäŋahäwayäŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN38_26","002_38_26","GEN","38","26","26","Tamatä ude yäwänä Judatä imaka imaka imiŋkuko u yabäŋpäŋ ŋode yäŋkuk; Wära! Webe ŋonitäŋo momi nämo. Näkä goret täŋkut! Näk nanakna Sela tägawänkaŋ webe ŋonita iniŋ kirekta yäwanipäŋkaŋ nämo iniŋ kireŋkuro unita udewä täŋkuk yäk. Ude yäŋpäŋ eruk webe ukät bok wari nämo patkumän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN38_27","002_38_27","GEN","38","27","28","Täŋpäŋ ätu it yäpmäŋ äroŋpäŋ webe u nanak kok itkuko bäyawayäŋ täŋirän webe täŋkentäŋ imikta äbuko unitä kaŋpäŋ nadäŋkaŋ iwetkuk; Nanak kokkaken ŋo nanak yarätä itkamän yäk. Ude iwerirän nanak kubätä jukun keri pewän kwawak ahäŋirän tek moräk gämäni kubä yäpmäŋpäŋ keriken topuk. Täŋpäŋ yäŋkuk; Nanaki ŋonitä jukun ahätak yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN38_29","002_38_29","GEN","38","29","29","Ude yäwänä nanak u keri äneŋi wädäŋ yäpmäŋ äroŋkuk. Täŋirän noripak kubä käbop itkuko unitä jukun ahäŋkuk. Täŋirän watä webe unitä kaŋpäŋ yäŋkuk; Wa! Baga imata yeŋ weŋpäŋ intäjukun ahätan? Baga yeŋ weŋpäŋ intäjukun ahäŋkuko unita iniken man terak wäpi Peres yäŋ iwetkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN38_30","002_38_30","GEN","38","30","30","Täŋ noripak kubä tek gämäni topuko u mäden ahäŋkuk. Ahäŋirän wäpi Sera yäŋ iwetkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN39_1","002_39_1","GEN","39","1","1","Täŋpäkaŋ Ismael naniktä Josep u Isip komeken yäŋikŋat yäpmäŋ kuŋirän Isip täŋo intäjukun äma unitäŋo täŋkentäki kubä wäpi Potifa unitä moneŋ yämiŋpäŋ Josep watä piä jop täŋ imekta imagutkuk. Potifa uwä Isip kome täŋo intäjukun äma wäpi Fero unitäŋo watä ämata itkuk. Täŋkaŋ komi äma täŋo intäjukun äma ude itkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN39_2","002_39_2","GEN","39","2","2","Eruk, Anutu Josepkät irirän Potifa täŋo eŋi gänaŋ watä piä täŋ yäpmäŋ kuŋkuko u täŋirän bureni säkgämän ahäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN39_3","002_39_3","GEN","39","3","3","Ude täŋ irirän Potifatä kaŋpäŋ nadäŋkuk; U Yawetä bok itkaŋ kehäromi imik täyak unita imaka imaka täk täyak u kudup säkgämän ahäk täkaŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN39_4","002_39_4","GEN","39","4","4","Ude kaŋpäŋ nadäwän tägawäpäŋ eŋini ba tuŋumi päke u yabäŋ yäwatta teŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN39_5","002_39_5","GEN","39","5","5","Täŋirän Yawetä Josepta yäŋpäŋ iron taŋi täŋirän Potifa täŋo äbot, tuŋumi ba epäni kudup säkgämäninik ahäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN39_6","002_39_6","GEN","39","6","6","Yawetä ude täŋirän Potifatä Josep imaka imaka päke u yabäŋ yäwatta iniŋ kireŋkuk. Iniŋ kireŋpäŋ ini uwä imaka kubäta nadäwätäk nämo täŋkuk. Ketemgän naŋkaŋ nadäwätäk ikekkät nämo it täŋkukonik. Täŋpäkaŋ Josep uwä gupi ba iŋami dapun säkgämän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN39_7","002_39_7","GEN","39","7","7","Unita kadäni käroŋi nämo itkaŋ Potifa webenitä Josep u kaŋgärip täŋpäŋ iwetkuk; Bok pätda yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN39_8","002_39_8","GEN","39","8","9","Ude iweränä Josep bitnäŋpäŋ yäŋkuk; Imata näk kädet waki udewani täŋpet? Ŋo yabä; Tuŋum päke itkaŋ ŋonitäŋo mähemitä watäni itta nepmaŋkuk. Watäni irira ini uwä imaka kubäta nadäwätäk nämo täk täyak. U eŋi ŋo watäni itta wäpi biŋam iniken bumik namiŋpäŋ imaka kubäta nämo naniŋ bitnäŋkuk. Upäŋkaŋ imaka kubätagän naniŋ bitnäŋkuk, uwä gäk yäk. Unita imata näk kädet waki udewani täŋpäŋ Anutuken momi täŋpet? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN39_10","002_39_10","GEN","39","10","10","Ude iwerirän gwäk pimiŋpäŋ kadäni kadäni pen iwet yabäk täk täŋkukopäŋ Joseptä nämoinik nadäŋ imiŋpäŋ bok patta ba dubiniken kukta bitnäk täŋkukonik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN39_11","002_39_11","GEN","39","11","11","Täŋpäkaŋ kepma kubäta piä äma kudup kuŋ moreŋirä Josep piä täŋpayäŋ yot gänaŋ äroŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN39_12","002_39_12","GEN","39","12","12","Äroŋirän webe unitä iwatpäŋ tekigän iŋitpäŋ wädäŋkaŋ iwetkuk; Eruk, apiŋo bok pätdayäŋ yäk. Täŋirän Josep umuntaŋpäŋ teki punin nanik u webe keri terak yäŋopmäŋpäŋ peŋpeŋ yäman umu äpämaŋ kuŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN39_13","002_39_13","GEN","39","13","14","Äpämaŋ kuŋirän webe u Josep täŋo tek ŋokeŋo iŋit itkaŋ piä äma ätuta gera yäŋkuk; Oi! Äbä ŋo kawut! Hibru äma äpnatä nintä yotken imagut yäpmäŋ äbuko ukeŋonitä mäyäk nimitak yäk. Näkä däpmon patpat bägupken äbä nepmäŋirayäŋ täŋirän kähän yäyat yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN39_15","002_39_15","GEN","39","15","15","Kähän yäŋira metäŋpeŋ kuyak! Täŋkaŋ teki gupi terak nanik ŋo yäŋopmäŋpäŋ ketna terak peŋpeŋ kuyak ŋo kawut! yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN39_16","002_39_16","GEN","39","16","16","Ude täŋpäŋ tek u pen iŋitkaŋ irirän äpi Potifatä yoriken äbänä Josep täŋo tek u iwoŋäreŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN39_17","002_39_17","GEN","39","17","17","Iwoŋäreŋpäŋ manbiŋam piä äma ätu yäwetkuko udegän äpi iwetgän täŋkuk; Gäkä äma imagut yäpmäŋ äbuno ukeŋowä näkä däpmon patpatken äbäŋpäŋ mäyäk namik yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN39_18","002_39_18","GEN","39","18","18","Ude täŋirän näkä kähän yäŋpewa kikŋutpäŋ teki peŋpeŋ yäman äpämaŋ kuk yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN39_19","002_39_19","GEN","39","19","19","Potifa, webenitä jop manman ude iwerirän nadäŋpäŋ kokwawak pähap nadäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN39_20","002_39_20","GEN","39","20","20","Täŋpäŋ komi äma yäwerän Josep iŋitpäŋ Fero täŋo komi yotken teŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN39_21","002_39_21","GEN","39","21","21","Eruk Josep komi yotken teŋkuko irirän Yawetä orakorak täŋ imiŋirän komi yot täŋo watä äma intäjukun täŋpanitä Josep kaŋpäŋ nadäwän äma täga täŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN39_22","002_39_22","GEN","39","22","22","Ude kaŋpäŋ nadäŋkaŋ Joseptä äma komi yot gänaŋ irani u ba epän u gänaŋ täkta yäwani u kudup yabäŋ yäwatta teŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN39_23","002_39_23","GEN","39","23","23","Täŋpäkaŋ Yawetä Josep täŋkentäŋ imiŋpäŋ watä ämata teŋirän piä täŋkuko u tägagän ahäŋ moreŋirä intäjukun äma unitä kaŋpäŋ nadäwätäk kubä nämo täŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN40_1","002_40_1","GEN","40","1","1","It yäpmäŋ äroŋtäŋgän kadäni kubäken Isip täŋo intäjukun ämata wain ume piŋ imik täŋpani ukät käräga ijiŋpäŋ imik täŋpani, äma yarä unitä piä goret täŋkumän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN40_2","002_40_2","GEN","40","2","3","Piä goret täŋirän Ferotä nadäwän wawäkaŋ komi yot kubä, komi äma täŋo watä intäjukun täŋpanitä watäni it täŋkuko uken yepmaŋpäŋ itkumän. Komi yot uwä Josep pewä itkukken ukengän äma yarä u päŋku yepmaŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN40_4","002_40_4","GEN","40","4","5","Täŋkaŋ komi yot watä ämatä äma yarä unita watä irekta Josep iwoyäŋkuk. Eruk komi yotken kadäni käroŋi it yäpmäŋ äroŋpäŋ bipani kubäken äma yarä unitä däpmonken kaŋkumäno uwä mebäri inigän inigän yabäŋkumän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN40_6","002_40_6","GEN","40","6","6","Patkumäno yäŋewänkaŋ Joseptä äma yarä unitä itkumänken äroŋpäŋ nadäwätäk täŋ irirän yabäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN40_7","002_40_7","GEN","40","7","7","Yabäŋpäŋä yäwetkuk; Oi, ek imata nadäwätäk täŋ itkamän? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN40_8","002_40_8","GEN","40","8","8","Yäweränä iwetkumän; Nek däpmonken tämäko unita mebäri netä niwerek yäŋpäŋ nadäwätäk täŋ itkamäk yäk. Ude iweränä Joseptä yäwetkuk; Nadäwun! Däpmonken täŋo mebäri nadäk-nadäk u Anutu täŋo epän unita näwerun! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN40_9","002_40_9","GEN","40","9","9","Ude yäweränä äma Ferota wain ume piŋ imik täŋpani unitä däpmonken täŋkuko unitäŋo manbiŋam ŋode iwetkuk; Näk ŋode kaŋkut yäk. Näk kaŋ-iwarira wain päya kubä tädotpäŋ äroŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN40_10","002_40_10","GEN","40","10","10","Täŋpäŋ unitäŋo känani yaräkubä äroŋpäŋ irori täŋkuk. Irori täŋpäŋ bureni ahäŋpäŋ gämäneŋkuŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN40_11","002_40_11","GEN","40","11","11","Bureni gämäneŋirä näk Fero täŋo ume ehät ketna kukŋitä iŋitkaŋ ketna kukŋitä wain bureni iŋitpäŋ täkätpewa umeni ehät gänaŋ äpmoŋkuŋ. Äpmoŋpäkaŋ Ferota imiŋkut yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN40_12","002_40_12","GEN","40","12","12","Ude yäŋirän Joseptä iwetkuk; Mebäri ŋode gäwera yäk. Känani yaräkubä uwä edap yaräkubä ude itta kaŋkun. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN40_13","002_40_13","GEN","40","13","13","Edap yaräkubä täreŋirän Ferotä gämagut päŋku piäkaken äneŋi api gepmaŋpek. Täŋpäkaŋ gäk bian wain umeni piŋ imik täŋkuno äneŋi udegän api piŋ imik täŋpen yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN40_14","002_40_14","GEN","40","14","14","Ude täŋpäŋ bänep täga terak kuŋatpäŋä näka butewaki nadäŋpäŋ Fero iwerikaŋ yot ŋo peŋpeŋ kaŋ kwa! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN40_15","002_40_15","GEN","40","15","15","Nadätan? Näk Kenan komeken nanik kubota nämagut päbä kome ŋoken komi piä täkta nepmaŋkuŋ. Täŋkuŋopäŋ waki kubä nämo täŋira jop nadäŋ komi yot ŋoken nepmaŋkuŋ! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN40_16","002_40_16","GEN","40","16","16","Joseptä ude yäŋirän äma Ferota käräga ijiŋpäŋ imik täŋpani unitä Joseptä noripaki u däpmonken täŋo mebäri täga yäŋahäŋpäŋ iwetak yäŋ nadäŋpäŋ ŋode iwetkuk; Näk däpmonken udegän kaŋkut yäk. Uwä ŋode; Näk käräga basket yaräkubä gwäknaken peŋpäŋ yäpmäŋ kuŋatkut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN40_17","002_40_17","GEN","40","17","17","Yäpmäŋ kuŋarira basket punin u gänaŋ Ferota biŋam käräga gäripi mebäri mebäri irirä baraktä äbäŋpäŋ naŋ paotkuŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN40_18","002_40_18","GEN","40","18","18","Ude iwerirän Joseptä man kowata ŋode iwetkuk; Mebäri ŋode gäwera; Basket yaräkubä uwä edap yaräkubä ude itta kaŋkun. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN40_19","002_40_19","GEN","40","19","19","Edap yaräkubä täreŋirän Ferotä yäniŋ kireŋpewän kotäkka madäŋ täkŋeŋpäŋ gupka päya terak wabiŋirä baraktä api naŋ paotneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN40_20","002_40_20","GEN","40","20","20","Joseptä ude yäweränkaŋ edap yaräkubä täreŋirän Fero iniken ahäk-ahäk kadäni täŋirän äŋnak-äŋnak pähap täŋpa yäŋkaŋ piä ämaniye intäjukun täŋpani yämagutkuk. Ude täŋpäŋ äma Ferota wain ume piŋ imik täŋpani ukät äma Ferota käräga ijiŋpäŋ imik täŋpani yarä u komi yot gänaŋ nanik bok yämagutkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN40_21","002_40_21","GEN","40","21","21","Yämagutpäŋ äma wainta mebäri nadäwani uwä piä bian täŋpani äneŋi täŋpekta iniŋ kireŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN40_22","002_40_22","GEN","40","22","22","Upäŋkaŋ käräga ijiŋ imani äma uwä Joseptä iwetkuko udegän kotäki madäŋ täkŋeŋpäŋ gupi päya terak wabiŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN40_23","002_40_23","GEN","40","23","23","Ferotä ude täŋpänkaŋ wainta mebäri nadäwani äma unitä Josepta juku nämo peŋpäŋ guŋ taŋpäŋ itkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN41_1","002_41_1","GEN","41","1","2","Eruk it yäpmäŋ äroŋtäko obaŋ yarä täreŋirän Ferotä däpmonken ŋode täŋkuk; Fero ini Nail ume dubiniken käroŋ itkaŋ bulimakau 7 gupi täga Nail ume gänaŋ naniktä abäŋpäŋ tepäraŋ naŋ irirä yabäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN41_3","002_41_3","GEN","41","3","4","Bulimakau 7 ude abäkaŋ bulimakau 7 äneŋi abuŋo uwä kujarigän, intäjukun ahäŋkuŋo udewani nämo. Unitä abämaŋ noriyetä itkuŋken u kuŋkuŋ. Kuŋpäŋä noriye gupi täga uwä naŋpäŋ kämä äpmoŋkuŋ. Eruk Fero ude kaŋpäŋ kikŋutkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN41_5","002_41_5","GEN","41","5","5","Kikŋutkaŋ äneŋi patpäŋ däpmonken äneŋi kubä ŋode täŋkuk; Säguom kubä tädotpäŋ äroŋirän kaŋkuk. Uterak bureni 7 taŋi, tägatä ahäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN41_6","002_41_6","GEN","41","6","6","Eruk u punin terak äneŋi kubä tädotpäŋ äroŋkuko uwä bureni 7 mänit kädäp ikektä däpani pogopigän ude ahäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN41_7","002_41_7","GEN","41","7","7","Täŋpäkaŋ bureni pogopigän unitä bureni täga uwä kudup kämä äpmoŋkuŋ. Kämä äpmoŋirä kaŋpäŋ Fero äneŋi kikŋutkuk. Kikŋutpäŋ ŋo däpmonken täyat yäŋ nadäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN41_8","002_41_8","GEN","41","8","8","Patkuko yäŋewänä Ferotä däpmonken täŋkuko unita nadäwätäk pähap täŋpäŋ ämaniye nadäk-nadäk ikekkät kären käwani äma u kudup yämagut päbä yepmaŋkuk. Yepmaŋpän irirä däpmonken täŋkuko yäwetpäŋ unitäŋo mebärita yäwet yabäŋkuk. Yäwet yabäŋirän däpmonken täŋo mebäri kubä nämo yäŋahäŋpäŋ iwetkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN41_9","002_41_9","GEN","41","9","9","Täŋpäkaŋ äma Ferota wain ume piŋ imik täŋpani unitä Fero ŋode iwetkuk; Wära! Näk apiŋo momina kubä nadätat u yäŋahäŋpäŋ gäwera yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN41_10","002_41_10","GEN","41","10","10","Gäk piä ämakayat nekta nadäwäwak täŋ nimiŋpäŋ äma käräga ijiŋpäŋ gamik täŋpani ukät nek komi yot kubä, komi äma täŋo watä intäjukun täŋpanitä watäni it täŋkuko uken nipmaŋkun. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN41_11","002_41_11","GEN","41","11","11","Komi yotken nipmaŋkuno kadäni uken bipani kubäkengän nek däpmonken bok täŋkumäko uwä mebäri inigän inigän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN41_12","002_41_12","GEN","41","12","12","Täŋpäŋ kadäni uken Hibru äma gubaŋi kubä komi yot täŋo intäjukun äma unitäŋo watä piä täŋ imani itkuko unitä däpmonken täŋkumäko u iwetdapäŋ mebäri ini-ini niwetkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN41_13","002_41_13","GEN","41","13","13","Mebäri niwetkuko udegän ahäŋ nimiŋkuk; Näk nämagut päbä piänaken äneŋi nepmaŋkun. Täŋ, äma gäka käräga ijiŋpäŋ gamik täŋpani uwä päya terak wabiŋkun yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN41_14","002_41_14","GEN","41","14","14","Ude iwerirän Ferotä komi äma peŋ yäwet-pewän Josep bäräŋeŋ imagut yäpmäŋ äbuŋ. Imagut yäpmäŋ äbäŋpäŋä gwäki geŋi pujiŋ bok madäŋ imiŋpäŋ tek kodaki täŋ imiŋkaŋ Fero iŋamiken yäŋikŋat yäpmäŋ kuŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN41_15","002_41_15","GEN","41","15","15","Yäŋikŋat yäpmäŋ kwäwä Ferotä Josep ŋode iwetkuk; Nadätan? Näk bipani däpmonken täŋkuro unitäŋo mebäri nadäkta yäwet yabäwapäŋ kubätä däpmonken täŋo mebäri nämo näwerak yäk. Täŋkaŋ gäka ŋode yäŋirä nadät; Gäk däpmonken täŋpäŋ gäwerirä mebäri yäŋahäŋpäŋ yäwet täyan. U bureni ba? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN41_16","002_41_16","GEN","41","16","16","Ude iwerirän Joseptä Fero man kowata ŋode iwetkuk; Näkŋa-tägän täga nämo täŋpet. Mebäri nadäwayäŋ täyan uwä Anututä gäwerayäŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN41_17","002_41_17","GEN","41","17","18","Ude iweränä Ferotä Josep iwetkuk; Näk däpmonken ŋode täŋkut. Näk Nail ume dubiniken käroŋ wädäŋ itkaŋ bulimakau 7 gupi täga Nail ume gänaŋ naniktä abäŋpäŋ tepäraŋ naŋ irirä yabäŋkut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN41_19","002_41_19","GEN","41","19","19","Bulimakau 7 ude intäjukun abäkaŋ uterak äneŋi 7 ude abuŋo uwä kujarigän, Isip komeken näkä nämo yabäwani. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN41_20","002_41_20","GEN","41","20","20","Bulimakau kujarigän unitä abämaŋ noriyetä itkuŋken kuŋkuŋ. Kuŋpäŋä noriye gupi täga uwä naŋpäŋ kämä äpmoŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN41_21","002_41_21","GEN","41","21","21","Naŋpäŋ kämä äpmoŋkuŋopäŋ ude täŋkuŋ yäŋ nämo yabäŋpäŋ-nadäwen. Nämo, koki nämo tokŋeŋpäŋ irani udegän itkuŋ. Däpmonken ude täŋpäŋ kikŋutkut yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN41_22","002_41_22","GEN","41","22","22","Kikŋutpäŋ akuŋkaŋ äneŋi patpäŋ däpmonken ŋode täŋkut; Säguom kubä tädotpäŋ äroŋirän kaŋkut. Uterak bureni 7 taŋi, tägatä ahäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN41_23","002_41_23","GEN","41","23","23","U punin terak äneŋi kubä tädotpäŋ äroŋkuko uwä bureni 7 mänit kädäp ikektä däpani pogopigän ude ahäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN41_24","002_41_24","GEN","41","24","24","Täŋpäkaŋ bureni pogopigän unitä bureni täga uwä kudup kämä äpmoŋkuŋ. Däpmonken ude täŋkut yäk. Däpmonken ude täŋkuro unita kären käwani ämatä mebäri näwerut yäŋkaŋ yäwerakaŋ mebärita täŋguŋ taŋkuŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN41_25","002_41_25","GEN","41","25","25","Ude iweränä Joseptä Fero ŋode iwetkuk; Däpmonken yarä täŋkuno unitäŋo mebäri kubägän. Anututä kudän kubä pewän ahänayäŋ täkaŋ unita kwawak gäwoŋäreŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN41_26","002_41_26","GEN","41","26","26","Bulimakau 7 gupi täga däpmonken yabäŋkuno uwä obaŋ 7 ude itta täyak. Ba säguom bureni täga nikek 7 yabäŋkuno uwä udegän obaŋ 7gän. Däpmonken yarä unitäŋo mebäri kubägän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN41_27","002_41_27","GEN","41","27","27","Täŋ bulimakau 7 gupi kujarigän, tohari nämo uwä obaŋ 7 nakta jop itnayäŋ tämäŋo unitäŋo wärani. Ba säguom bureni mänit kädäp ikektä däpani pogopigän ahäŋirä yabäŋkuno u imaka, udegän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN41_28","002_41_28","GEN","41","28","28","Unita nadäsi! Gäwetat ŋo bureni api ahäwek. Anututä pewän ahänayäŋ täŋo uwä gäwoŋäreŋkuko u yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN41_29","002_41_29","GEN","41","29","29","Nadätan? Isip kome pähap ŋoken obaŋ 7 u gänaŋ ketem ahäŋ bumbum api täneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN41_30","002_41_30","GEN","41","30","31","Upäŋkaŋ kadäni täga u täreŋirän u punin terak nakta jop irit obaŋ äneŋi 7 api it yäpmäŋ äroneŋ. Kadäni uken nakta jop irit wakiinik ahäŋirän säkgämän itkuŋo unita guŋ takinik api täneŋ. Bureni, kome ŋo api waŋ morewek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN41_32","002_41_32","GEN","41","32","32","Unita Fero, gäk ŋode nadäsi; Däpmonken kadäni yarä täŋkuno u mebäri kubägän täŋkuno uwä mebäri ŋodeta; Anututä imaka u bureni api pewa ahäneŋ yäŋ nadäk peyak. Täŋkaŋ imaka u ahäkta kadäni keräpi täyak yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN41_33","002_41_33","GEN","41","33","33","Ude yäŋpäŋ Joseptä Fero ŋode iwetgän täŋkuk; Eruk, gäk äma nadäk-nadäki täga kubä iwoyäŋpäŋ Isip kome pähap u kudup watäni irekta epän kaŋ imi yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN41_34","002_41_34","GEN","41","34","34","Ude täŋpäŋ kaŋiwat äma ätu yepmaŋpipäŋ obaŋ 7, täŋ-bumbum kadäni ahäwayäŋ täko u gänaŋ ketem ahäŋirä äma unitä ketem moräki gapmanta biŋam yäpmäŋpäŋ kämita kaŋ pek täŋput yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN41_35","002_41_35","GEN","41","35","35","Kaŋiwat äma uwä kadäni täga uken ketem kämi nakta u yäpmäŋ daninayäŋ täŋo uwä kudup yotpärare kubäkubä täŋo ketem pewani yot gänaŋ pewä kuŋirä watäni kaŋ irut yäk. Täŋpäkaŋ Fero, epän uwä gäkŋa wäpka terak kaŋ täŋput. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN41_36","002_41_36","GEN","41","36","36","Ketem penayäŋ täŋo uwä nakta jop irit obaŋ 7 ahäwayäŋ täko unita biŋam kaŋ pewut. Ude tänayäŋ täkaŋ uwä nakta jop irit kadäni uken kubätä nämo api kumbek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN41_37","002_41_37","GEN","41","37","37","Ude iweränä Ferokät piä ämaniye Joseptä man yäŋkuko u nadäwä tägaŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN41_38","002_41_38","GEN","41","38","38","Nadäwä tägawäpäŋ Ferotä piä ämaniye ŋode yäwetkuk; Nin äma Josep udewani, Anutu täŋo Munapik ikek, netäpäŋ api kaŋ-ahäne? Imata äma kubäta wäyäkŋene? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN41_39","002_41_39","GEN","41","39","39","Ude yäŋpäŋ Josep iwetkuk; Bureni, man niwetan u Anututä yäŋahäŋpäŋ gäwetak. Unita äma nadäk-nadäk ikek gäk ŋodewani kubä nämo itak yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN41_40","002_41_40","GEN","41","40","40","Unita gäkä näkŋo kome pähap ŋo watä irenta gepmaŋtat yäk. Gäk man yäŋiri ämawebenaye kudup gäkŋo man api buramineŋ. Täŋpäkaŋ äma kubätä gärepmitnaŋi nämo. Nämo, näkägän gäkŋo ärowani api iret yäŋ iwetkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN41_41","002_41_41","GEN","41","41","41","Ferotä ude yäŋpäŋ ŋode iwetgän täŋkuk; Eruk, Isip kome pähap täŋo watä ärowani gepmaŋtat yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN41_42","002_41_42","GEN","41","42","42","Ude iwetpäŋ siworok keri nanakiken pewani Fero ini wärani nikek u keriken nanik ketäreŋpäŋ Josep keri nanakiken peŋ imiŋkuk. Täŋpäŋ tek säkgämän wädäwän äroŋ imiŋpäŋä meran kubä golpäŋ täŋpani meran täŋ imiŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN41_43","002_41_43","GEN","41","43","43","Ude täŋpäŋ Ferotä Josep ŋode iwetkuk; Gäk näkŋo äpani ude itan unita näkŋo karis namba 2 hostä wädäwani uterak kuŋat täyi! Uterak kuŋariri äma ätutä intäjukun kuŋpäŋ ŋode api yäwettäŋ kuneŋ; Gukut imäpmok täŋ imut! yäŋ ude api yäwettäŋ kuneŋ yäk. Ude täŋkuko uwä Ferotä Josep Isip täŋo watä äma pähap teŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN41_44","002_41_44","GEN","41","44","44","Ude yäŋpäŋ Josep äneŋi ŋode iwetgän täŋkuk; Näk Isip täŋo intäjukun äma itat upäŋkaŋ gäkä nämo nadäŋ yämiŋiri Isip komeken äma kubätä ini nadäŋpäŋ imaka kubä täga nämo api täŋpek. Gäkä nadäŋiri uyaku täga api täŋpek yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN41_45","002_41_45","GEN","41","45","45","Täŋpäŋ Ferotä wäpi kodaki Safenat-Panea yäŋ iwetkuk. Wäpi kodaki iwetkaŋä eruk webenita Heriopolis yotpärare täŋo bämop äma wäpi Potifera unitäŋo äperi wäpi Asenat u imiŋkuk. Täŋpäkaŋ Joseptä Isip kome pähap täŋo watä äma intäjukunta itkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN41_46","002_41_46","GEN","41","46","46","Josep uwä obaŋ 30 ude täreŋirän Ferotä Isip kome kaŋiwat piä u täkta iniŋ kireŋkuk. Täŋirän Josep Fero teŋpeŋ päŋku Isip kome kudup kaŋiwat piä täŋtäŋ kuŋatkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN41_47","002_41_47","GEN","41","47","47","Ude täŋpäŋ kuŋarirän Isip komeken obaŋ 7 ketem ahäŋ bumbum täŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN41_48","002_41_48","GEN","41","48","48","Täŋkaŋ obaŋ 7 u gänaŋ ketem kämi nakta u kudup yotpärare kubäkubä täŋo ketem pewani yot gänaŋ pewä kuŋ moreŋkuŋ. Ketem kämita peŋkuŋo uwä yotpärare kubäkubä epän iniken iniken u gänaŋ nanik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN41_49","002_41_49","GEN","41","49","49","Joseptä ude täkta yäwettäŋ kuŋarirän ketemtä yot tokŋeŋpäŋ jiraŋ ude patkuŋ, ämatä täga daninaŋi nämo täŋpäkaŋ ketem danik-danik epän u peŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN41_50","002_41_50","GEN","41","50","50","Täŋkaŋ nakta jop irit kadäni u nämo ahäŋirän Josep webeni Asenat uwä nanaki yarä bäyaŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN41_51","002_41_51","GEN","41","51","51","Nanaki tuänitä ahäŋirän Joseptä ŋode yäŋkuk; Anututä täŋkentäŋ namiŋirän notnaye meŋna nanata nadäwätäk täŋkuro u täretak, ba komi nadäŋ yäpmäŋ äburo u täretak. Unita nanakna tuä ŋo wäpi Manase yäŋ iwetat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN41_52","002_41_52","GEN","41","52","52","Täŋpäŋ nanaki monänitä ahäŋirän ŋode yäŋkuk; Komi piäna kome ŋoken Anututä nanaknaye namitak unita wäpi Efraim yäŋ iwetat yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN41_53","002_41_53","GEN","41","53","53","Täŋpäkaŋ Isip komeken ketem ahäŋ bumbum obaŋ 7 u täreŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN41_54","002_41_54","GEN","41","54","54","Tärewänkaŋ nakta jop irit obaŋ 7 Joseptä bian yäŋkuko u ahäŋkuk. Ude ahäŋirän kome päke uken ketem nämo upäŋkaŋ Isip komeken ketem täga naŋpäŋ itkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN41_55","002_41_55","GEN","41","55","55","Eruk nakta jop irit u wakiinik täŋirän Isip ämawebetä nakta Ferotä ketem yämikta yäŋapiŋkuŋ. Yäŋapiŋirä Ferotä ŋode yäwetkuk; In Josepken kwäkaŋ unitä yäwänkaŋ uterakgän kaŋ täŋput yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN41_56","002_41_56","GEN","41","56","56","Täŋpäkaŋ nakta jop irit u wakiinik täŋpäŋ Isip kome u kudup pat yäpmäŋ kuŋkuk. Ude ahäŋirän Joseptä ketem yot it yäpmäŋ kuŋkuŋo u dät yämiŋirän Isip ämawebetä suwaŋpäŋ nak täŋkuŋonik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN41_57","002_41_57","GEN","41","57","57","Täŋkaŋ kome ätuken udegän, nakta jop irit waki ahäŋirän ämawebe uken nanik-naniktä äbäŋpäŋ Josepken yäŋapiwäpäŋ nadäŋ yämiŋirän ketem suwaŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN42_1","002_42_1","GEN","42","1","1","Kenan komeken nakta jop udegän itkaŋ Jekoptä manbiŋam ŋode nadäŋkuk; Isip komeken ketem suwaŋpäŋ-nak täŋ itkaŋ. Ude nadäŋpäŋ nanakiye yäwetkuk; In imata jop itkaŋ kowat kawän täŋ itkaŋ? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN42_2","002_42_2","GEN","42","2","2","Isip komeken ketem itkaŋ yäŋ nadätat unita uken kuŋpäŋ ketem suwaŋpäŋ yäpmäŋ äbut, jop itpäŋ nakta kumneta! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN42_3","002_42_3","GEN","42","3","3","Nanitä ude yäŋpäŋ yäwet-pewän Josep noriye 10 udetä ketem suwanayäŋ Isip komeken kuŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN42_4","002_42_4","GEN","42","4","4","Upäŋkaŋ Jekoptä Josep noripaki mäden nanik-inik wäpi Benjamin u noriyekät kukta yäjiwätkuk. Kädet miŋin kuŋtäŋgän bäräpi kubä ahäŋ imek yäŋ nadäŋpäŋ iyap taŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN42_5","002_42_5","GEN","42","5","5","Täŋkaŋ Jekop täŋo nanakiye uwä Kenan kome mähemkät penta kuŋkuŋ, nakta jop irit Kenan komeken imaka, ahäŋkuko unita. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN42_6","002_42_6","GEN","42","6","6","Täŋpäkaŋ Joseptä Isip kome täŋo watä äma pähap itkaŋ, ämawebe uken-uken nanikta ketem yämiŋirän suwaŋkuŋ. Ude täŋ irirän Josep noriye ukeŋo päŋku ahäŋ imiŋpäŋ gwäjiŋ äpmoŋ imiŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN42_7","002_42_7","GEN","42","7","7","Täŋirä Joseptä noriye yabäŋpäŋ-nadäŋkukopäŋ mebärini nämo yäŋahäŋpäŋ yäwetkaŋ man kädäp ikek ŋode yäwet yabäŋkuk; In de naniktä äbäkaŋ? Ude yäwänä iwetkuŋ; Ketem suwanayäŋ Kenan komeken naniktä äbäkamäŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN42_8","002_42_8","GEN","42","8","8","Joseptä notnaye yäŋ nadäŋkukopäŋ kowata nämo kaŋpäŋ nadäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN42_9","002_42_9","GEN","42","9","9","Täŋpäŋ Joseptä däpmonken bian täŋkuko unita juku piŋpäŋ ŋode yäwetkuk; Nadätat! In nintäŋo iwaniyetä nibäŋpäŋ nadäk tänayäŋ äbäkaŋ. In ninkät ämik täkta nadäŋpäŋ kome kubä de uken watäni nämo itak yäŋ kaŋpäŋ nadäk tänayäŋ äbäkaŋ. Ude nibäŋpäŋ nadäŋkaŋ komejinken kuŋpäŋä intäjukun ämajiye ŋode api yäwetneŋ; Uken ba uken watäni nämo itkaŋ yäŋ api yäwetneŋ! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN42_10","002_42_10","GEN","42","10","10","Ude yäweränä noriyetä yäŋkuŋ; Ärowanina, ude nämo! Watä ämakaye ninä, ketem suwakta äbäkamäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN42_11","002_42_11","GEN","42","11","11","Nin äma kubä täŋo nanakiyegän. Ninä jop man nämo yäwani. Yäyan udeta nämo äbäkamäŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN42_12","002_42_12","GEN","42","12","12","Iweräwä yäwetkuk; Jop man yäkaŋ! Nintäŋo iwantä nibäŋpäŋ nadäk täna yäŋpäŋ äbäkaŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN42_13","002_42_13","GEN","42","13","13","Yäwänä iwetkuŋ; Yäke, ude nämo! Nin ninin buap 12 ude ahäŋkumäŋ, äma kubä täŋo nanakgän, Kenan komeken irani. Täŋkaŋ nintäŋo mäden nanik kubä naninkät itkamän. Täŋ notninpak kubä paotkuk yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN42_14","002_42_14","GEN","42","14","14","Ude yäŋirä Joseptä yäwetkuk; Ude nämo. Näk bian täweraro ude; In nintäŋo iwaniyetä nibäŋpäŋ nadäk tänayäŋ äbäŋ ŋo unita mebäri kwawak ahätak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN42_15","002_42_15","GEN","42","15","15","Näk Fero täŋo wäpi terak man kehäromi ŋode täwetat; Intäŋo notjinpak mäden nanikjin unitä kome ŋo nämo äbeko uwä in kome ŋo naniktä äneŋi äyäŋutpeŋ komejinken nämo api kuneŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN42_16","002_42_16","GEN","42","16","16","Unita notjinpak kubä peŋ iwet-pewä päŋku notjinpak nanikät itkamän u imaguränkaŋ äbun! In ätuwä komi yotken irirä man yäkaŋ u jop ba bureni yäŋ api kaŋpäŋ nadäwet. Notjinpak nämo ahäwänä in jop man yäwani, nintäŋo iwantä nibäŋpäŋ nadäkta äbäkaŋ yäŋ bureni-inik api nadäwet yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN42_17","002_42_17","GEN","42","17","17","Ude yäŋpäŋ komi yotken yepmaŋirän edap yaräkubä ude täreŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN42_18","002_42_18","GEN","42","18","19","Edap yaräkubä tärewäkaŋ Joseptä ŋode yäwetkuk; Nadäkaŋ? Näk Anutu u umuri yäŋ nadäŋpäŋ kuŋat täyat yäk. Unita näkä tepmaŋpa kukta nadäŋpäŋä ŋode kaŋ täŋput; In äma täga siwoŋi kuŋatkaŋ u täŋpäwä, notjinpak kubägänpäŋ tewa komi yot gänaŋ irirän in ätuwä ketem tama yäpmäŋ päŋku mähemjiye ketemta jopinik itkaŋ unita yämut yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN42_20","002_42_20","GEN","42","20","20","Yämiŋkaŋ notjinpak mäden nanik uwä imagut yäpmäŋ äbut. Intä ude täŋpäwä in man bureni näwetkaŋ yäŋ nadäŋpäŋ kumäŋ-kumäŋ nämo api tadäpet yäk. Joseptä ude yäweränä yäŋkuko udegän täkta nadäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN42_21","002_42_21","GEN","42","21","21","Täŋkaŋ ini-tägän näwetgäwet täŋpäŋ yäŋkuŋ; Bureni! Mäden naniknin waki täŋ imiŋkumäŋo unita kowata umuri pähap ŋo ahäŋ nimitak yäk. U konäm butewaki täŋ nimiŋirän mani nadäŋpäŋ kowata nämo täŋkentäŋ imiŋkumäŋo unita kudän umuri ŋo kowata ahäŋ nimitak yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN42_22","002_42_22","GEN","42","22","22","Ude yäŋpäŋ Rubentä yäwetkuk; Näk täwetkuro uwä! Notninpak u waki täŋ imineŋo yäŋ täwerakaŋ nämo nadäŋ namiŋkuŋo unita kumäk-kumäki täŋo kowata ahäŋ nimitak ŋo yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN42_23","002_42_23","GEN","42","23","23","Joseptä noriye täŋo man nadäŋkukopäŋ man yäwerayäŋ nadäŋkaŋ man yäpmäŋ äyäŋurani äma iwerirän äma unitä man yäpmäŋ äyäŋutpäŋ yäwetkuko unita noriyetä nin täŋo man nämo nadätak yäŋ nadäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN42_24","002_42_24","GEN","42","24","24","Ude täŋpäŋ inigän päŋku konäm kotkuk. Konäm korän tägawäkaŋ äneŋi äbäŋpäŋ noriyetä kaŋirä Simeon iŋitpäŋ keriyat pädät täŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN42_25","002_42_25","GEN","42","25","25","Ude täŋkaŋ piä ämaniye yäwet-pewän ketem ini yäkken-yäkken daiŋ yämiŋkuŋ. Yäkken daiwä tokŋewäpäŋ uterak moneŋ ketem u suwakta yäpmäŋ äbuŋo u äneŋi daiŋ yämiŋkuŋ. Ude täŋpäŋ kädetta däkum yämikta yäwetkuk. Yäwerirän udegän täŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN42_26","002_42_26","GEN","42","26","26","Ude täŋpäkaŋ Josep noriye ketem suwaŋkuŋo u doŋki terak peŋpäŋ yäpmäŋ kuŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN42_27","002_42_27","GEN","42","27","27","Kuŋtäŋgän kome bipänpäŋ patkuŋken noripak kubätä doŋkinita ketem imayäŋ nadäŋpäŋ iniken yäk meni pitpäŋ kaŋkuk; Moneŋ ketem suwaŋkuko u yäk meniken irirän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN42_28","002_42_28","GEN","42","28","28","Kaŋpäŋ noriye yäwetkuk; Näkŋo moneŋ äneŋi peŋ namiŋkuŋo yäk meniken itak ŋo yäk. Ude nadäŋpäŋ-nadäwätäk pähap täŋpäŋ yäŋpäŋ-nadäk ŋode täŋkuŋ; Nin kädet siwoŋi tämäŋopäŋkaŋ mebäri imata Anututä bäräpi ŋo pewän ahäŋ nimitak yäk? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN42_29","002_42_29","GEN","42","29","29","Parä yäŋewänkaŋ kuŋtäŋgän Kenan komeken ahäŋpäŋ nani Jekop manbiŋam kuduptagän iwet moreŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN42_30","002_42_30","GEN","42","30","30","Manbiŋam ŋode iwetkuŋ; Isip kome unitäŋo äma ärowanitä man kädäp ikek ŋode niwetkuk; In iwan täŋ nimikta äbäkaŋ yäŋ niwetkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN42_31","002_42_31","GEN","42","31","32","Ude niweränä ŋode iwetkumäŋ; Nin äma täga, ninin buap 12, nanin kubägän. Ninkät nanik kubä-tägän paotkuk. Täŋ mäden nanik-inikä naninkät komenin Kenan u itkamän yäŋ iwetkumäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN42_33","002_42_33","GEN","42","33","33","Ude iwetnawä kowata ŋode niwetkuk; In äma täga ba waki yäŋ nadäkta ŋode täŋirä kaŋ nadäwa; Inkät nanik kubä ŋogän irirän in ätuwä mähemjiye nakta jop itkaŋ unita ketem yäpmäŋ päŋku kaŋ yämut yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN42_34","002_42_34","GEN","42","34","34","Äneŋi äbäŋpäŋä mäden nanikjin imaguräkaŋ kaŋ äbut yäk. Intä ude täŋpäwä In äma täga yäŋ api nadäwet. In äma täga yäŋ nadäŋ tamiŋpäŋ notjinpak ŋo taniŋ kirewapäŋ in kome ŋoken ketem suwakta täga äbäŋkaŋ kuk api täneŋ yäk. Man ude niwetkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN42_35","002_42_35","GEN","42","35","35","Nani manbiŋam ude iwetkaŋä ketem yäkken nanik ketem pewaniken äreŋpä kuŋkuŋ. Ude täŋpäŋä moneŋ ketem suwakta yämani ukeŋo kuduptagän yäk meniken yabäŋ ahäŋkuŋ. Moneŋ u yabäŋpäŋ nani ba nanakiye kudup umun pähap täŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN42_36","002_42_36","GEN","42","36","36","Moneŋ yabäŋpäŋ nani Jekoptä ŋode yäwetkuk; In ude täŋpäŋ nanaknaye kudup nomägatnayäŋ. Josep paotkuk, udegän Simeon ŋo nämo itak. Täŋpäŋ Benjamin imaka, nomägatnayäŋ täkaŋ uwä butewaki pähap u näkägän api nadäwet yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN42_37","002_42_37","GEN","42","37","37","Ude yäŋirän Rubentä nani iwetkuk; Näk Benjamin äneŋi nämo yäpmäŋ äbawä unita kowata nanaknayat bok kaŋ däpmäŋ yäk. Unita Benjamin näk ketna terak pe. Näkä äneŋi täga api yäpmäŋ äbäŋ gamet yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN42_38","002_42_38","GEN","42","38","38","Ude iweränä Jekoptä yäŋkuk; Nanakna ŋo inkät nämoinik api kwek! Bianinitä kumbukopäŋ inigän it namitak. In kädet miŋin kuŋtäŋgän umuri kubä ahäŋ tamiŋirän nanakna Benjamin ŋo käwep kumbek. Ude ahäweko uwä intä täŋpewä äma tägawani näk kumbet yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN43_1","002_43_1","GEN","43","1","1","Täŋpäkaŋ nakta jop irit uwä Kenan komeken pen wakiinik itkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN43_2","002_43_2","GEN","43","2","2","Ude irirän Isip komeken nanik ketem yäpmäŋ äbuŋo uwä naŋpä paorirän Jekoptä ŋode yäwetkuk; In ninta ketem suwakta äneŋi kaŋ kut yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN43_3","002_43_3","GEN","43","3","3","Ude yäŋirän Judatä nani iwetkuk; Nan, nadätan? Isip täŋo intäjukun äma unitä man kehäromi ŋode niwetkuk; In mäden nanikjinkät bok nämo äbäwä näk nämo api tabäwet yäk. Injingän äbäŋkaŋ iŋamnaken nämoinik api ahäneŋ yäŋ ude niwetkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN43_4","002_43_4","GEN","43","4","4","Unita nan, gäkä Benjamin bok kukta niniŋ kireweno uwä täga päŋku ketem api suwane yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN43_5","002_43_5","GEN","43","5","5","Upäŋkaŋ iyap tawiwä nämo api kune, äma unitä ŋode yäŋkuko unita; Injingän nämoinik ämneŋ yäk. Notjinpakkät bok nämo äbäwä nämo api nadäŋ tamet yäŋ niwetkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN43_6","002_43_6","GEN","43","6","6","Judatä ude yäwänä nani Jekoptä yäwetkuk; In Benjamin täŋo manbiŋam äma u imata iwetkuŋ? Ude täŋkuŋo uwä komi namikaŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN43_7","002_43_7","GEN","43","7","7","Yäwänä nanakiyetä iwetkuŋ; Äma unitä yäŋyabäk mäyap ŋode niwetkuk; Nanjin kumbuk ba itak? Ba notjinpak mäden nanik kubä itak? Yäŋyabäk ude niwerirän itkamäŋ ude manbiŋam iwetkumäŋ. Ude iweritna kowata ude api niwerek yäŋ nämo nadäŋkaŋ iwet moreŋkumäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN43_8","002_43_8","GEN","43","8","8","Ude yäŋpäŋ Judatä nani iwetkuk; Benjamin näka naniŋ kirewipäŋ akumaŋ kuna yäk. Ude täŋpeno uyaku gäk ba nintäŋo webe nanak kudup nakta nämo api kumne. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN43_9","002_43_9","GEN","43","9","9","Täŋkaŋ ŋode yäŋkehärom täyat; Näkŋa Benjaminta watäni api iret. Täŋ äneŋi nämo imagut yäpmäŋ äbawä unitäŋo momi näka biŋam irirän kome terak it yäpmäŋ kuŋira api tärewek yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN43_10","002_43_10","GEN","43","10","10","Eruk kuna! Kadäni käroŋi jop itkamäŋ. Yäŋ-nadäwätäk nämo täŋkumäŋ yäwänäku Isip kome kuŋkaŋ äbäk kadäni yarä uku tänam yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN43_11","002_43_11","GEN","43","11","11","Yäŋirän nanitä yäwetkuk; Yäyan ude tänaŋi täŋpäwä in kuna yäŋpäŋ imaka gäripi nikek kome ŋo nanik upäŋ yäkjinken daiŋpäŋ yäpmäŋ kaŋ kut yäk. Päya mujipi näŋpani, päya umumi käbäŋi nikek ba kähäräp umeni näŋpani, imaka udewani ätu ironjinta yäpmäŋ päŋku äma unita kaŋ imut! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN43_12","002_43_12","GEN","43","12","12","Täŋpäŋ moneŋ taŋi yäpmäŋkaŋ kut yäk, moneŋ kodaki bok bian ketem yäk meniken daiŋkaŋ tamiŋkuŋo u bok. Täŋguŋ taŋpäŋ tamiŋkuŋ käwep yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN43_13","002_43_13","GEN","43","13","13","Ude täŋkaŋ Benjamin imaguräkaŋ äma ukenä kut! yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN43_14","002_43_14","GEN","43","14","14","Intä kuŋirä Anutu Kehäromi mähemitä täŋkentäŋ tamiŋirän notjinpak Simeon ba Benjamin ŋo bok tepmaŋpänkaŋ kaŋ äbut. Täŋ nanaknaye paot namikta biŋam täŋpäwä ini kaŋ paot namut! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN43_15","002_43_15","GEN","43","15","15","Ude yäwänkaŋ eruk nanakiyetä iron täŋo tuŋum, moneŋ kodaki ba biani bok yäpmäŋkaŋ Benjamin imaguräkaŋ Isip komeken kumaŋ päŋku Josep ahäŋ imiŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN43_16","002_43_16","GEN","43","16","16","Ude täŋirä Joseptä Benjamin kaŋpäŋ yori watä äma iwetkuk; Äma äbäkaŋ u yäŋ-yäkŋat yäpmäŋ päŋku yotna gänaŋ yepmaŋ yäk. Ude täŋkaŋ tom kubä utpäŋ ijiwut. Ijiwäpäŋ kepma äma ukät ketem bok nänayäŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN43_17","002_43_17","GEN","43","17","17","Ude iweränkaŋ yäŋkuko udegän iwatpäŋ Joseptä yotken yämagut päŋku yämaken yepmaŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN43_18","002_43_18","GEN","43","18","18","Joseptä ini yotken yämagut yäpmäŋ kuŋirän noriyetä bumta umuntaŋpäŋ yäŋkuŋ; Wära! Intäjukun äbumäŋo ugän yäkninken moneŋ äneŋi daiŋ nimiŋkuŋo unita käwep ŋo nipmaŋkaŋ yäk. Nin yot ŋo iritna äbä nidäpmäŋpäŋ doŋkinin niyomägatpäŋ komi piäniken api nipmaneŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN43_19","002_43_19","GEN","43","19","19","Ude yäŋpäŋ Joseptä yot yämaken ahäŋpäŋ itkaŋ yot watä äma u ŋode iwetkuŋ; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN43_20","002_43_20","GEN","43","20","21","Nadätan? Nin bian ketem suwakta äbumäŋopäŋ ninin komeken äneŋi kuŋtäŋgän kädet miŋin patkumäŋken yäk gänaŋ nin kubäkubä täŋo moneŋ kudup irirä yabäŋkumäŋ. Ude täŋkumäŋopäŋ moneŋ u äneŋi yäpmäŋ äbäkamäŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN43_22","002_43_22","GEN","43","22","22","Ba ugän nämo, moneŋ kodaki, ketem äneŋi suwakta yäpmäŋ äbäkamäŋ. Moneŋ biani u netä daiŋ nimiŋkuŋo u nämo nadäkamäŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN43_23","002_43_23","GEN","43","23","23","Ude yäwäwä yäwetkuk; Umuntäneŋo! Anutujin, Nanjin täŋo Anutu unitä yäkjinken daiŋ tamiŋkuk yäŋ nadäwut! Näk moneŋjin uku täga yäput yäk. Ude yäŋkaŋ päŋku Simeon komi yot gänaŋ nanik imagut yäpmäŋ noriyetä itkuŋken äpuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN43_24","002_43_24","GEN","43","24","24","Imagut yäpmäŋ äpäŋpäŋä noriye kudup Joseptä ini yot gänaŋ yäŋ-yäkŋat yäpmäŋ äroŋpäŋ ume gwet yämiŋirän kuroŋi ärutkuŋ. Ume gwet yämiŋkaŋ doŋkinita imaka, ketem yämiŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN43_25","002_43_25","GEN","43","25","25","Ude täŋkaŋ Joseptä ketem bok nakta kepma äbayäŋ yäŋ ude nadäŋpäŋ ironta tuŋum yäpmäŋ äbuŋo u täŋtuŋum taŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN43_26","002_43_26","GEN","43","26","26","Ude täŋ irirä Joseptä äbänä iron tuŋumi yäpmäŋ äbuŋo u iŋamiken peŋkuŋ. Peŋpäŋ gwäjiŋ äpmoŋ imiŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN43_27","002_43_27","GEN","43","27","27","Gwäjiŋ äpmoŋ imiŋirä Joseptä yäwetkuk; Ai, näwerut! Nanjin tägawanita näwetkuŋo ukeŋo apiŋo jide itak? Täga itak ba kumbuk? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN43_28","002_43_28","GEN","43","28","28","Yäwänä yäŋkuŋ; Piä ämaka nanin u täga itak yäk. Ude yäŋpäŋ gukuri imäpmok täŋpäŋ gwäjiŋ äpmoŋ imiŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN43_29","002_43_29","GEN","43","29","29","Gwäjiŋ äpmoŋ imiŋkaŋ akuŋirä iniken monäni Benjamin u kaŋpäŋ yäŋkuk; Notjinpak nanjinkät irirän näwetkuŋo ukeŋo ŋo? Ude yäŋpäŋ Benjamin iwetkuk; Nanakna, Anututä täŋkentäŋ gamiton! yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN43_30","002_43_30","GEN","43","30","30","Ude iwetpäŋ iniken monäni kaŋkuko unita butewaki nadäŋpäŋ konäm korayäŋ uruŋ käda bäräŋeŋ päŋku kotkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN43_31","002_43_31","GEN","43","31","31","Konäm korän tärewäpäŋ iŋami dapun umetä ärutpäŋ kehärom taŋpäŋ äneŋi noriye dubiniken kuŋkuk. Noriye dubiniken kuŋpäŋ watä äma iwetkuk; Ketem gwet nimi! yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN43_32","002_43_32","GEN","43","32","32","Ude iweränä watä äma unitä ketem ini äbot-äbot peŋ yämiŋkuk. Josepta inigän, Josep noriyeta inigän, eruk Josep täŋo piä ämaniye, Isip nanik unita inigän peŋkuk. Isip naniktä Hibru ämakät ketem penta nakta taräki nadäk täŋkuŋo unita udewä täŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN43_33","002_43_33","GEN","43","33","33","Josep inigän irirän noriye Josep iŋamiken inigän tawaŋ terak tuänitä it päŋku mäden nanik Benjaminken täreŋkuk. Ude itkaŋ Josepkät kowat kawän täŋ itkaŋ nadäwä inide kubä täŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN43_34","002_43_34","GEN","43","34","34","Ude irirä watä äma unitä ketem gäripi nikek Josep inita pewani yäpmäŋpäŋ yämiŋkuk. Ude täŋpäŋ noriyeta kubäkubä yämiŋkaŋ Benjaminta mäyap peŋ imiŋkuk. Eruk, ketem naŋpäŋ ume komi bok naŋpäŋ kuduptagän oretoret täŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN44_1","002_44_1","GEN","44","1","1","Komeniken äneŋi kunayäŋ täŋirä Joseptä yot watä irani ŋode iwetkuk; Gäk äma ŋonita ketem mäyap, ini yäpnaŋi uterakgän yäkiken gwet yämi yäk. Ude täŋpäŋä iniken iniken moneŋ ketem suwakta yäpmäŋ äbuŋo u udegän ini yäkken-yäkken meniken äneŋi daiŋ yämi. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN44_2","002_44_2","GEN","44","2","2","Täŋpäŋ näkŋaken ume gwet näŋpani siliwapäŋ täŋpani u mäden naniki täŋo yäk meniken peŋkaŋ ketem täŋo moneŋ bok daiŋ imi yäk. Joseptä watä äma iwet-pewän udegän täŋ moreŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN44_3","002_44_3","GEN","44","3","3","Täŋpäŋ patkuŋo yäŋewänä eruk noriye u, doŋki tuŋumikät yepmaŋpä yäpmäŋ kuŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN44_4","002_44_4","GEN","44","4","5","Yotpärare peŋpeŋ ban nämo kuŋirä Joseptä yot watä ämani iwetkuk; Eruk, gäk yäwat yäpmäŋ ku! Päŋku yabäŋpäŋ ŋode yäwet; Imaka umuri pähap täkaŋ yäŋ päŋku yäwet. Täga täŋ tamänkaŋ kowata imata waki täŋ imiŋpäŋ ume gwet näŋpani siliwapäŋ täŋpani u kubota yäpmaŋ? Ärowaninatä ukengän ume nak täyak. U it imiŋirän däpmonken täŋo mebäri yäŋahäk täyak. Ude täŋirä wakiinik täyak! yäŋ yäwet yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN44_6","002_44_6","GEN","44","6","6","Man ude iwetpäŋ peŋ iwet-pewän päŋku yabäŋ ahäŋpäŋ Joseptä yäŋkuko udegän yäwetkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN44_7","002_44_7","GEN","44","7","7","Ude yäweränkaŋ kowata ŋode iwetkuŋ; Ärowaninin! Man ude imata niwetan? Nin kudän udewani nämo täk täkamäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN44_8","002_44_8","GEN","44","8","8","Nin bian ketem yäk meniken moneŋ yabäŋ ahäŋkumäŋo u Kenan komeken nanik äneŋi yäpmäŋ äbumäŋ. Unita imata äma ärowanika täŋo moneŋ tuŋum kubota yäpne? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN44_9","002_44_9","GEN","44","9","9","Unita tuŋum u ninken nanik kubä täŋo yäk gänaŋ kaŋ-ahäwiwä kumäkta biŋam kaŋ täŋpän! Täŋpänkaŋ nin ätu gäka komi piä api täne yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN44_10","002_44_10","GEN","44","10","10","Yäwäwä yäwetkuk; Yäkaŋ ude kaŋ ahäwän! Ume gwet näŋpani ukeŋo kubätä yäkken kaŋ-ahäwawä äma unitägän näkŋo watä piä api täŋpek. Ätu uwä yepmaŋpa jop api kuneŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN44_11","002_44_11","GEN","44","11","11","Ude yäwänä yäki bäräŋeŋ yäpmäŋpäŋ komen peŋpäŋ meni kudup pitkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN44_12","002_44_12","GEN","44","12","12","Meni kudup pitkaŋ irirä Josep täŋo watä äma unitä yäk kubäkubäken duiŋ ijiŋkuk. Tuäniken jukun yäput peŋkaŋ yabäŋtäŋ päŋku mäden nanik Benjamintä yäkken ume gwet näŋpani ukeŋo bureni kaŋ-ahäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN44_13","002_44_13","GEN","44","13","13","Kaŋ-ahäwänä umuri pähap nadäŋpäŋ teki weŋpäŋ tuŋum ketem täŋ butuŋpäŋ doŋki terak peŋpäŋ äyäŋutpeŋ yotpärareken äneŋi kuŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN44_14","002_44_14","GEN","44","14","15","Kuŋpäŋä Josep yoriken pen irirän Judakät noriyekät yori gänaŋ äroŋpäŋ Josep gwäjiŋ äpmoŋ imiŋirä yäwetkuk; Wa! In kudän ude imata täkaŋ? Äma näk ŋodewanitä kären täŋpäŋ intäŋo mebäri käbop irani täga kaŋpäŋ nadäwek yäŋ nämo nadäŋkuŋ? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN44_16","002_44_16","GEN","44","16","16","Yäwänä Judatä yäŋkuk; Yäke, ima manpäŋ gäwetne? Anututä nintäŋo mebäri kwawak peyak unita jide gäweritna nadäwi tägawek? Nadätan? Notninpak mäden nanik unitäŋo yäk meniken ume gwet näŋpani kaŋ-ahätak unitägän nämo, nin kumäntagän gäka watä piä api täŋ gamine. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN44_17","002_44_17","GEN","44","17","17","Ude iweräwä Joseptä yäŋkuk; Ude nämo! Yäk meniken ume gwet näŋpani kaŋ-ahätak unitägän näka watä piä api täŋ namek. In ätuwä säkgämän kumaŋ nanjinken kukot! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN44_18","002_44_18","GEN","44","18","20","Yäwänä Judatä Josep iwetkuk; Ärowanina! Nadäŋ namiŋiri man gäwerira kokwawak nadäŋ nameno yäk. Gäk Fero bumikgän itan unita kadäni kubä äbäŋitna ŋode niwetkun; Nanjin itak? Ba notjinpak kubä itak? yäŋ ude niweriri ŋode gäwetkumäŋ; Ei, nanin itak. Täŋkaŋ mäden naniknin kubätä itak. Uwä nanin tägawani irirän ahäŋkuk. Täŋ iniken tuäni uwä kumbuk. Miŋitä nanak yaräbok ugän bäyaŋ yepmaŋkukopäŋ kubä-tägän itak. Unita nanintä mäden nanik unita gäripi taŋi nadäk täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN44_21","002_44_21","GEN","44","21","22","Ude gäweritna ŋode niwetkun; In u imagut yäpmäŋ näkken äbäŋirä api käwet yäŋ niweriri ŋode gäwetkumäŋ; Nanak unitä nani teŋpeŋ kunaŋi nämo. Teŋpeŋ kuŋirän nani butewakita kumbek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN44_23","002_44_23","GEN","44","23","23","Ude gäweritna niwetkun; Mäden nanikjin u nämo imagut yäpmäŋ äbäŋpäŋä näk äneŋi nämo api nadäŋ tamet! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN44_24","002_44_24","GEN","44","24","24","Man ude yäŋiri nintä kuŋpäŋ watä piä ämaka nanin gäkŋo manbiŋam iwetkumäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN44_25","002_44_25","GEN","44","25","25","Iweritna nanintä Ketem suwakta äneŋi kut! yäŋ niwetkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN44_26","002_44_26","GEN","44","26","26","Ketem suwakta äneŋi kut yäŋ niwerirän iwetkumäŋ; Täga nämo api kune yäk. Benjamin bok kunayäŋ täkamäŋ uyaku täga api kune. Benjaminkät bok nämo kunero uwä Isip kometa watäni pähap itak unitä täga nämo api nadäŋ nimek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN44_27","002_44_27","GEN","44","27","28","Ude iwetnapäŋ nanintä niwetkuk; Webenatä nanakna yarä ugän bäyaŋ namiŋkuko u nadäkaŋ? Kubätä waki nepmaŋ paotkuk. Tom ägwäritä käwep utpäŋ naŋ paotkukopäŋ nämo kak täyat yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN44_29","002_44_29","GEN","44","29","29","We! Nanakna mäden nanik-inik ŋo nomägatnayäŋ täkaŋ? In kädet miŋin kuŋtäŋgän umuri kubä ahäŋ tamiŋirän nanakna Benjamin ŋo käwep kumbek. Ude ahäweko uwä intä täŋpewä äma tägawani näk api kumbet yäŋ niwetkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN44_30","002_44_30","GEN","44","30","31","Nanin uwä man ude niwetkuko unita notninpak mäden nanik ŋo täga nämo teŋpeŋ kune yäk. Nanintä notninpak mäden nanik ŋonita gäripi taŋi nadäk täyak unita watä piä ämakaye nintä teŋpeŋ kunero uwä nanintä iŋamta wäyäkŋewän wawäpäŋ api kumbek. Kumäŋirän momi nintä yäpne yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN44_32","002_44_32","GEN","44","32","32","Näk notnapak mäden nanik ŋo nan iŋamiken äneŋi yäpmäŋ kwetta man kehäromi ŋode iwetkut; Näkŋa Benjaminta watäni api iret. U äneŋi nämo imagut yäpmäŋ äbero uwä unitäŋo momi näka biŋam irirän kome terak it yäpmäŋ kuŋira api tärewek yäŋ iwetkut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN44_33","002_44_33","GEN","44","33","33","Unita ärowanina, nadäŋ namipäŋ notnapak mäden nanik ŋonita kowata näkä itpäŋ gäkŋo watä piä täŋ gamiŋira noriyekät kaŋ kut! yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN44_34","002_44_34","GEN","44","34","34","Niningän täga nämo api kune. Butewaki ärowani pähap udewani nana terak ahäŋirän kakta nämo nekaŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN45_1","002_45_1","GEN","45","1","1","Noriyetä ude yäŋirä Joseptä piä ämaniye itkuŋo u yabäŋpäŋ iŋamiken koret yäŋ nadäŋpäŋ ŋode yäŋkuk; In kuduptagän äpämaŋ kut! yäk. Ude yäŋirän äpämaŋ kuŋirä Joseptä noriye mebärini yäŋahäŋpäŋ yäwetkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN45_2","002_45_2","GEN","45","2","2","Ude täŋpäŋ konäm mabiŋ kot täŋirän piä ämaniye yäman itkuŋo u nadäŋpäŋ Ferotä yotken biŋam man tewän kuŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN45_3","002_45_3","GEN","45","3","3","Täŋkaŋ Joseptä noriye ŋode yäwetkuk; Näk notjinpak Josep! Nana itak? Ude yäwerän nadäŋpäŋ noriyetä bumta umuntaŋpäŋ kowata man nämo iwetkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN45_4","002_45_4","GEN","45","4","4","Umuntaŋ irirä Joseptä noriye yäwetkuk; In tuän ŋogän äbut yäk. Yäwet-pewän dubiniken äbäŋirä ŋode yäwetkuk; Näk mäden nanikjin Josep yäk. Intä gwäki yäpmäkta Isip komeken nepmaŋpä äburo u näk ŋo! yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN45_5","002_45_5","GEN","45","5","5","Nadäwätäk täneŋo. In moneŋ yäpmäŋpäŋ kome ŋoken naniŋ kireŋkuŋo unita injinta kokwawak nämo nadäneŋ. Ämawebetä kumneŋ yäŋpäŋ Anututä ini nadäŋpäŋ nepmaŋpän äbut yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN45_6","002_45_6","GEN","45","6","6","Apiŋo nakta jop irit ahäŋirän obaŋ yarä täretak. Piä kodakiken yänat täktäk kadäni nämo keräp täyak. Unita jop it yäpmäŋ äronayäŋ täkamäŋ u obaŋ 5 ude äneŋi it yäpmäŋ api äroneŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN45_7","002_45_7","GEN","45","7","7","In ba äbotjiye paotneŋ yäŋpäŋ Anututä intäjukun nepmaŋpän äbut yäk. Anututä näkä täŋkentäŋ tamikta ude täŋkuko uwä ini pärik kubä täŋkuk yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN45_8","002_45_8","GEN","45","8","8","U nadäkaŋ? Intä nämo nepmaŋpä äbut. Nämo, Anututä ini-tägän nepmaŋpän äburo unita Fero nadäŋ imiŋirän Ferotä iniken yot watä ba Isip täŋo watä äma ärowani iretta nepmaŋkuk yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN45_9","002_45_9","GEN","45","9","9","Ude yäŋpäŋ yäŋkuk; Eruk, inä bäräŋeŋ kuŋkaŋ nana manbiŋam ŋode kaŋ iwerut; Nanaka Joseptä gäka man ŋode yäŋkuk; Anututä Isip kome pähap unita äma ärowani nepmaŋkuk. Unita kadäni käroŋi nämo iren. Bäräŋeŋ näkken kaŋ äbi yäŋ iwerut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN45_10","002_45_10","GEN","45","10","10","Äbikaŋ Gosen komeken tuän ugän api tepmaŋpet. Äbayäŋ täno u gäkŋagän nämo. Nanakaye, äbekaye, oraŋkaye, yawakaye it tamikaŋ u kudup yämagurikaŋ kaŋ äbut yäŋ iwerut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN45_11","002_45_11","GEN","45","11","11","Nadäkaŋ? Nakta jop irit uwä pen it yäpmäŋ kuŋirän obaŋ 5 ude api tärewek. Unita in uken irirä näkä tabäŋ täwarira gäk ba äbotkaye yawakaye nakta nämo api kumneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN45_12","002_45_12","GEN","45","12","12","Näkŋo mebäri apiŋo nadäkaŋ. Dapunjintä nabäŋirä näkŋaken monäna Benjamin imaka, udegän nabätak yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN45_13","002_45_13","GEN","45","13","13","Näk Isip komeken piä ärowani täŋpäŋ itat unitäŋo manbiŋam bok, imaka imaka yabäŋpäŋ-nadäk täkaŋ unitäŋo manbiŋam nana kaŋ iwerut! Ude täŋpäŋ bäräŋeŋ kaŋ imagut yäpmäŋ äbut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN45_14","002_45_14","GEN","45","14","14","Ude yäwetpäŋ monänikät kowat bäyaŋ imän täŋpäŋ korän kotkumän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN45_15","002_45_15","GEN","45","15","15","Konäm korit-korit päŋku noriye ätuwä bäyaŋ yämiŋpäŋ bumumiken yeŋpäŋ konäm kot yebatkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN45_16","002_45_16","GEN","45","16","16","Ude täŋ irirä äma kubätä Ferotä yotken kuŋpäŋ Ferokät ämaniye manbiŋam ŋode yäwetkuk; Josep noriye äbäkaŋ yäk. Yäwerirän bänep täga nadäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN45_17","002_45_17","GEN","45","17","18","Ude täŋpäŋä Ferotä Josep iwetkuk; Notkaye ŋode yäwet yäk. In doŋki terak tuŋum ketemjin peŋpäŋ Kenan komejinken äyäŋutpeŋ kuŋpäŋ nanjin ba webe nanakjiye yämaguräkaŋ näkken kaŋ äbut! Täŋpäkaŋ kome täga taniŋ kirewapäŋ Isip komeken ketem ahäŋ bumbum pätak ŋo naŋpäŋ kaŋ irut yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN45_19","002_45_19","GEN","45","19","19","Ferotä ude yäŋpäŋ ŋode yäkgän täŋkuk; Ŋode yäwet yäk. In webejiye nanakjiyeta nadäŋpäŋ Isip komeken nanik karis tomtä wädäwani ätu kaŋ yäpmäŋ kut. Täŋkaŋ nanjin bok kaŋ imagurut! yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN45_20","002_45_20","GEN","45","20","20","Ude täŋkaŋ imaka tuŋum yot gänaŋ nanik unita nadäwätäk täneŋtawä. Isip komeken tuŋum udewanigän tägatäga itkaŋ u api tamine yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN45_21","002_45_21","GEN","45","21","21","Ferotä man iwetkuko u Joseptä noriye yäwetpäŋ karis tomtä wädäwani ätu ba ketem kädet miŋin nakta yämiŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN45_22","002_45_22","GEN","45","22","22","Täŋkaŋ noriye ätuta tek kubäkubä daiŋ yämiŋkuk. Ude täŋpäŋä Benjaminta tek säkgämän 5 ude imiŋpäŋ uterak moneŋ taŋi siliwa moneŋ 300 ude imiŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN45_23","002_45_23","GEN","45","23","23","Täŋkaŋ nanitawä doŋki 10 terak Isip kome täŋo tuŋum gäripi nikek ätu peŋkuk. Täŋpäŋ äneŋi doŋki webeni 10 uterak ketem ätu nanita biŋam naŋtäŋ Isip komeken äbekta peŋpäŋ peŋ yäwet-pewän kuŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN45_24","002_45_24","GEN","45","24","24","Peŋ yäwet-pewän kunayäŋ täŋirä ŋode yäwetkuk; In kuŋtäŋgän kädet miŋin yäŋawät-awät nämo täneŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN45_25","002_45_25","GEN","45","25","25","Ude yäwet-pewän Isip kome peŋpeŋ kumaŋ päŋku Kenan komeken nani Jekop ahäŋ imiŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN45_26","002_45_26","GEN","45","26","26","Ahäŋ imiŋpäŋ manbiŋam ŋode iwetkuŋ; Nanaka Josep itak! yäk. Unitä Isip kome pähap unitäŋo äma ärowani itak. Ude yäŋirä Jekoptä man iwetkuŋo u nadäŋpäŋ kikŋutpäŋ nadäwän bureni nämo täŋpäpäŋ jop yabäŋ itkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN45_27","002_45_27","GEN","45","27","27","Nadäwän bureni nämo täŋpäkaŋ Joseptä man yäwetkuko udegän iwet moreŋkuŋ. Täŋpäŋ karis tomtä wädäwani Joseptä nanita biŋam pewän kuŋkuŋo u yabäŋpäŋ bäneptä oretoret nadäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN45_28","002_45_28","GEN","45","28","28","Ude täŋpäŋ yäŋkuk; Täga. Nanakna Josep itak unita näk nämo kaŋkaŋ kumbero udeta eruk päŋku kaŋ käwa! yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN46_1","002_46_1","GEN","46","1","1","Ude yäŋpäŋ Jekoptä imaka imaka kuduptagän kobet täŋpäŋ päŋku Beseba komeken ahäŋpäŋ nani Aisak täŋo Anutu iniŋ oretta tom kubä utpäŋ ijiŋ imiŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN46_2","002_46_2","GEN","46","2","2","Ude täŋirän Anututä däpmonken ŋode iwetkuk; Jekop! Jekop! Yäwänä Jekoptä yäŋkuk; Näk ŋo yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN46_3","002_46_3","GEN","46","3","3","Yäwänä yäŋkuk; Näk nanka Aisak täŋo Anututä nadäŋ gamitat unita Isip komeken kukta umuntäweno. Uken uyaku gepmaŋpa nanak weŋbäyak täŋiri äbotkaye taŋi api ahäŋ yäpmäŋ kuneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN46_4","002_46_4","GEN","46","4","4","Näk gäkkät bok Isip komeken api kude yäk. Täŋpäkaŋ ittäŋgän uken nanikpäŋ äneŋi api gämaguret. Täŋkaŋ nanaka Joseptä watä it gamiŋ yäŋpäŋ kuŋirän api kumben yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN46_5","002_46_5","GEN","46","5","5","Anututä ude iweränkaŋ Jekoptä Beseba kome pena yäŋ yäŋirän nanakiyetä nani ba webeniye nanak kudup karis tomtä wädäwani Ferotä pewän äbuŋo uterak yepmaŋpä äroŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN46_6","002_46_6","GEN","46","6","7","Kenan komeken itkaŋ tuŋum päke yäpuŋo ukät yawakiye kudup bok yämagut yäpmäŋ kuŋkä Isip komeken ahäŋkuŋ. Jekoptä äperiye nanakiye äbekiye oraniye u kudup Isip komeken yämagut yäpmäŋ kuŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN46_8","002_46_8","GEN","46","8","8","Ŋowä Jekop nanakiye oraniye Isip komeken kuŋkuŋo unitäŋo wäpi tawaŋ. Täŋkaŋ webeni kubä wäpi Leatä nanakiye ŋode bäyaŋ imiŋkuk; Nanaki tuäni Ruben. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN46_9","002_46_9","GEN","46","9","9","Ruben nanakiye Hanok, Palu, Hesron, Kami. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN46_10","002_46_10","GEN","46","10","10","Täŋ nanaki kubä wäpi Simeon. Unitäŋo nanakiye ŋode; Jemuel, Jamin, Ohat, Jakin, Soha, Saul. (Saul uwä, Simeon webeni Kenan komeken nanik yäpuko unitä bäyaŋkuk.) ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN46_11","002_46_11","GEN","46","11","11","Täŋ nanaki kubäwä wäpi Livai. Unitäŋo nanakiye ŋode; Geson, Kohat, Merari. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN46_12","002_46_12","GEN","46","12","12","Täŋ nanaki kubäwä wäpi Juda. Unitäŋo nanakiye ŋode; Era, Onan, Sela, Peres, Sera. (Era kenta Onan u Kenan komeken kumbumän). Peres uwä nanakiyat Hesron, Hamul. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN46_13","002_46_13","GEN","46","13","13","Täŋ nanaki kubäwä wäpi Isaka. Isaka täŋo nanakiye ŋode; Tola, Puva, Iop, Simron. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN46_14","002_46_14","GEN","46","14","14","Täŋ nanaki kubäwä wäpi Sebulun, unitäŋo nanakiye ŋode; Seret, Elon, Jalel. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN46_15","002_46_15","GEN","46","15","15","Nanakiye u Leatä Mesopotemia komeken Jekopta bäyaŋ imiŋkuk. Äperi kubä wäpi Daina kome ugän ahäŋkuk. Äperi nanakiye ba oraniye kuduptagän 33 ude. Uwä Leatä bäyawani. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN46_16","002_46_16","GEN","46","16","16","Eruk, Jekop webeni kubä wäpi Silpatä nanakiye bäyaŋkuko uwä ŋode; Kubäwä Gat. Gat nanakiye Sefon, Hagi, Suni, Esbon, Eri, Arodi, Areli. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN46_17","002_46_17","GEN","46","17","17","Täŋ nanaki kubä Ase. Unitäŋo nanakiye ŋode; Imna, Isva, Isvi, Beria. Äperi kubägän wäpi Sera. Beriawä nanakiyat Hebe kenta Malkiel. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN46_18","002_46_18","GEN","46","18","18","Nanakiye oraniye uwä Silpatä tawaŋken ahäŋkuŋ. Silpa uwä Lea täŋo watä piä webe, nani Labantä imiŋkuko u. Nanakiye oraniye 16 ude ahäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN46_19","002_46_19","GEN","46","19","19","Täŋpäkaŋ Jekop webeni Reseltä nanakiyat Josep kenta Benjamin bäyaŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN46_20","002_46_20","GEN","46","20","20","Joseptä Isip komeken webeni wäpi Asenat yäpmäŋirän nanakiyat Manase kenta Efraim bäyaŋkuk. Webeni uwä Potifera, Heliopilis kome täŋo bämop äma, unitäŋo äperi. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN46_21","002_46_21","GEN","46","21","21","Täŋ Benjamin täŋo nanakiye ŋode; Bela, Beke, Asbel, Gera, Naman, Ehi, Ros, Mupim, Hupim, At. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN46_22","002_46_22","GEN","46","22","22","Jekop webeni Reseltä nanak ude bäyaŋ imiŋkuk. Nanakiye, oraniye 14 ude Reseltä tawaŋken nanik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN46_23","002_46_23","GEN","46","23","23","Täŋpäkaŋ Jekop webeni kubä wäpi Bilhatä nanakiye ŋode bäyaŋkuk; Kubäwä Dan. Dan nanaki kubägän wäpi Husim. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN46_24","002_46_24","GEN","46","24","24","Täŋ nanaki kubä Naptali. Unitäŋo nanakiye ŋode; Jasel, Guni, Jese, Silem. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN46_25","002_46_25","GEN","46","25","25","Nanakiye oraniye 7 u Bilhatä tawaŋken nanik Jekopta biŋam bäyawani. Bilha uwä Resel täŋo watä piä webe, nani Labantä imiŋkuko u. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN46_26","002_46_26","GEN","46","26","26","Eruk ämawebe Jekoptä äbotken ahäwani Isip komeken kuŋkuŋo u kuduptagän 66 ude. (Nanakiye täŋo webeniye u nämo daniŋkaŋ 66 ude ahäŋkuŋ.) ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN46_27","002_46_27","GEN","46","27","27","Joseptä Isip komeken irirän nanak yarä ahäŋkumäno u bok daniŋpäŋ Jekop äboriye Isip komeken itkuŋo u 70 ude itkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN46_28","002_46_28","GEN","46","28","29","Täŋpäŋ Jekoptä Gosen komeken kwa yäŋpäŋ nanaki Juda intäjukun Josepken iwet-pewän kuŋkuk. Päŋku Josep iweränkaŋ karis hostä wädäwani kubä tuŋum täŋpäŋ uterak nani imagutta Gosen komeken kuŋkuk. Josep päŋku nani Jekop kaŋ-ahäŋpäŋ bäyaŋ imiŋpäŋ kadäni käroŋi kot ibat itkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN46_30","002_46_30","GEN","46","30","30","Konäm kot ibattäyon Jekoptä nanaki Josep iwetkuk; Eruk, iŋamka dapun gabäŋpäŋ itan yäŋ nadätat unita kumäkta pidäm täyat yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN46_31","002_46_31","GEN","46","31","31","Ude iwerirän Joseptä noriyekät nani pähap ŋode yäwetkuk; Näk päŋku Fero man ŋode iwerayäŋ; Notnaye ba nana täŋo äboriye Kenan komeken iranitä näkken äbäkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN46_32","002_46_32","GEN","46","32","32","Äbot uwä sipsipta watäni itkaŋ bulimakau piä bok täk täkaŋ. Yawakiye, tuŋumi kuduptagän yäpmäŋ äbuŋ. Näk Fero man ude iwerayäŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN46_33","002_46_33","GEN","46","33","34","Unita nadäwut! Ferotä yäŋ-tämagut päŋku tepmaŋpäŋ In ima piä täk täkaŋ? yäŋ täwet yabäŋirän ŋode kaŋ iwerut; Watä piä ämakaye nin nanak täpuriken sipsip yawakta watäni itkumäŋonitä it yäpmäŋ äbäkamäŋ, oraniyetä täŋpani udegän. In man ude iweräwä Ferotä nadäwän taräki täŋirän kome gägäni kubä wäpi Gosen uken api tepmaŋpek. Isip naniktä piä ude täŋpanita taräki nadäk täkaŋ unita yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN47_1","002_47_1","GEN","47","1","1","Eruk Joseptä man ude yäwet paotpäŋä Feroken kuŋpäŋ iwetkuk; Nana, notnaye, yawak ba tuŋumi u kudup yäpmäŋpäŋ Kenan komeni peŋpeŋ äbuŋo Gosen komeken itkaŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN47_2","002_47_2","GEN","47","2","2","Ude iwetkaŋ noriye 5 udepäŋ Fero iŋamiken yepmaŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN47_3","002_47_3","GEN","47","3","3","Yepmaŋirän Ferotä Josep noriye ŋode yäwet yabäŋkuk; E! In ima piä täk täkaŋ? Ude yäweränä yäŋkuŋ; Watä piä ämakaye nin yawak sipsip watäni it täkamäŋ, oraniyetä täŋpani udegän yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN47_4","002_47_4","GEN","47","4","4","Nin kome ŋoken itpäŋ-nadäkta äbumäŋ. Kenan komeninken nakta jop irit pähap ahäŋkuko unita yawakninta ketem kubä nämo itkuŋ. Unita gäkä nadäŋ nimiŋiri Gosen komeken api itne yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN47_5","002_47_5","GEN","47","5","6","Ude yäwänä Ferotä Josep iwetkuk; Nankakät notkaye gäkken täga äbuŋ yäk. Nadätan? Isip kome pähap ŋo gäk ketka terak itak. Unita nankakät notkaye Gosen kome tägaken yepmaŋpipäŋ itkot. Uken itkaŋ äbotkaye ukät nanik kubä äma nadäk-nadäk ikek u täŋpäwä yepmaŋpipäŋ näkŋo yawaknayeta watäni kaŋ irän yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN47_7","002_47_7","GEN","47","7","7","Ferotä ude yäweränkaŋ Joseptä nani imagut yäpmäŋ Feroken kuŋkuk. Päŋku ahäŋ imiŋpäŋ Jekoptä Fero kon man iwetkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN47_8","002_47_8","GEN","47","8","8","Kon man iweränä Ferotä iwet yabäŋkuk; Gäkŋo obaŋ jide? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN47_9","002_47_9","GEN","47","9","9","Yäwänä Jekoptä iwetkuk; Kome terak ittäŋ kuŋatkuro uwä obaŋ 130 ude täreŋkuk. Kadäni keräpi u komi butewaki nikek itkut. Upäŋkaŋ nanaye oranayetä kome terak itpäŋ-nadäk kadäni käroŋi täŋkuŋo udegän nämo kaŋ-ahätat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN47_10","002_47_10","GEN","47","10","10","Ude yäŋpäŋ kon man iwetpeŋ kuŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN47_11","002_47_11","GEN","47","11","11","Täŋpäkaŋ Ferotä man yäŋkuko ude Joseptä noriyekät nanita Isip kome kukŋi inita biŋam yäniŋ kireŋkuk. Kome u tägagämän, Rameses yotpärare käda yepmaŋpän itkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN47_12","002_47_12","GEN","47","12","12","Josep ude täŋpäŋ nani ba noriye ba noriye täŋo webeniye nanakiye yawakiyeta ketem yämiŋkuk. Uwä nanakiye jide itkuŋo u terak ketem yämiŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN47_13","002_47_13","GEN","47","13","13","Täŋpäkaŋ komeni komeni nakta jop irit ahäŋtäŋ kuŋtäyon Isip kome ba Kenan kome mähemi bok, nakta bumta yeŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN47_14","002_47_14","GEN","47","14","14","Ude ahäŋirän ämawebe u naniktä äbä ketem gwäkita moneŋ peŋkuŋ. Peŋirä Joseptä moneŋ u kudup yäpmäŋpäŋ Ferotä yotken kubäkengän peŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN47_15","002_47_15","GEN","47","15","15","U punin terak, eruk Isip ba Kenan komeken moneŋ paotkuk. Moneŋ paorirän kome mähemtä äbäŋpäŋ Josep iwetkuŋ; Gäk ketem jop nimi. Ketem nämo nimiŋpäŋ nibäŋ äwaräkuk täŋiri dapunkaken kumnayäŋ. Nintäŋo moneŋ kudup paotkuko ubayäŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN47_16","002_47_16","GEN","47","16","16","Ude yäwäwä Joseptä yäwetkuk; Moneŋjin paoräwä yawakjiye kaŋ yäpmäŋ äbut! Yäpmäŋ äbäŋirä unita kowata ketem api tamet yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN47_17","002_47_17","GEN","47","17","17","Ude yäŋirän yawakiye ketem gwäkita yäpmäŋ äbuŋ. Hos, sipsip, meme, bulimakau, doŋki kuduptagän yäpmäŋ äbäŋirä kowata Joseptä ketem yämiŋkuk. Ude täŋ yäpmäŋ kuŋtäko obaŋ u täreŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN47_18","002_47_18","GEN","47","18","18","Obaŋ u täreŋirän obaŋ äneŋi kubä keräp taŋirän Josepken äbäŋpäŋ iwetkuŋ; Ärowaninin, imata jop man gäwetne? Nin täŋo moneŋ kudup paotkuŋ, ba tom imaka, u gäka biŋamgän täŋ moreŋkuŋ. Unita ninin ba komenin ugänpäŋ täga ganiŋ kirene. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN47_19","002_47_19","GEN","47","19","19","Täŋkaŋ iŋamkaken imata ninin ba komenin bok jop paotneŋ? Ude nämo! Gäk nin ba komenin suwaŋpäŋ ketem nimikaŋ komenin Ferotä inita biŋam täŋirän nininä Ferota watä piä kaŋ täŋ imina. Kumäŋpäŋ paoritna kometä jop päreko udeta ketem yeri nimiŋiri yeri piŋpäŋ naŋpäŋ nämo api kumne. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN47_20","002_47_20","GEN","47","20","20","Ude iweräkaŋ Joseptä Isip kome kudup Ferota biŋam suwaŋkuk. Ketem kubä nämo irirän unita ämawebe Isip komeken nanik kuduptagän ini komen komen ketem gwäkita Ferota biŋam iniŋ kireŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN47_21","002_47_21","GEN","47","21","21","Ude täŋirä Joseptä Isip kome kukŋi kukŋi umude unude äma itkuŋo u kuduptagän Ferota watä piä täkta biŋam yämagutkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN47_22","002_47_22","GEN","47","22","22","Kome päke u suwaŋkaŋ bämop äma täŋo kome ugänpäŋ nämo suwaŋkuk. Ferotä bämop äma piäni gwäkita ketem yämik täŋkuko unita komeni nämo yäpuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN47_23","002_47_23","GEN","47","23","23","Ude täŋpäŋ Joseptä ämawebe ŋode yäwetkuk; Näk apiŋo injin ba komejin suwawapäŋ Ferota biŋam täkaŋ unita ketem yeri ŋo yäpmäŋ päŋku piwut! yäk ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN47_24","002_47_24","GEN","47","24","24","Ketem piwäpäŋ bureni ahäŋirä äbot 5 ude kaŋ pewut. Eruk, ketem äbot 4 uwä in ba webejiye nanakjiyetä nakta ba yerita peŋkaŋ äbot kubäwä Ferota biŋam kaŋ pewut yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN47_25","002_47_25","GEN","47","25","25","Ude yäweränä ämawebetä iwetkuŋ; Gäkä täŋkentäŋ nimiŋiri nämo kumbumäŋo unita nibäwi tägawäpäŋ Fero täŋo watä piä kaŋ täna yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN47_26","002_47_26","GEN","47","26","26","Ude täŋpäŋ Joseptä Isip kometa kädet ŋode pewän ahäŋkuko pen itak; Ketem piäken nanik äbot 5 ude peŋkaŋ äbot 4 piä mähemi inita biŋam. Täŋ äbot kubäwä Ferota biŋam. Täŋpäkaŋ bämop äma täŋo komewä Ferotä nämo suwaŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN47_27","002_47_27","GEN","47","27","27","Isrel ämatä Gosen kome mähem ude täŋpäŋ irirä äperiye nanakiye mäyap ahäŋkuŋo udegän tuŋum ahäŋ bumbum täŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN47_28","002_47_28","GEN","47","28","28","Täŋpäkaŋ Jekop Gosen komeken obaŋ 17 it yäpmäŋ äroŋirän iniken obaŋ 147 täreŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN47_29","002_47_29","GEN","47","29","29","Eruk, kumäk-kumäk kadänini keräp taŋirän nanaki Josep yäŋ-imagutpäŋ ŋode iwetkuk; Näka gäripi nadäŋpäŋä oraŋ namiŋpäŋ ketka gäyeknaken peŋkaŋ gupna Isip komeken nämo api äneŋpet yäŋ yäŋkehäromtä. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN47_30","002_47_30","GEN","47","30","30","Isip nanik nämagut päŋku nanaye oranaye äneŋpani-kengän kaŋ nepmaŋ yäk. Yäwänä Joseptä iwetkuk; Yäyan ude api täŋpet yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN47_31","002_47_31","GEN","47","31","31","Yäyan ude api täŋpet yäŋ iwerirän Jekoptä yäŋkuk; Man yäyan u bureni yäŋkehäromtä! yäk. Ude iweränä Joseptä yäŋkehäromtak man iwetkuk. Iwerän täreŋirän ähottaba iŋitkaŋ gwäjiŋ äpmoŋkaŋ Anutu iniŋ oretkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN48_1","002_48_1","GEN","48","1","1","It yäpmäŋ äroŋtäŋgän Josep manbiŋam ŋode iwetkuŋ; Nanka käyäm täyak yäk. Ude iwerirä Joseptä nanakiyat Manase Efraim yämagurän yäpmäŋ oranitä yotken kuŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN48_2","002_48_2","GEN","48","2","2","Päŋku ahäŋirä äma kubätä Jekop iwetkuk; Nanaka äbätak yäk. Ude iwerirän nadäŋ moreŋ aku itkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN48_3","002_48_3","GEN","48","3","3","Täŋpäŋ Josep iwetkuk; Nadätan? Anutu Kehäromi Mähemitä Lus yotpärare Kenan komeken bian ahäŋ namiŋpäŋ ŋode näwetkuk; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN48_4","002_48_4","GEN","48","4","4","Näkä nadäŋ gamiŋira äpetkaye nanakaye, äbekaye, oraŋkaye mäyap ahäŋ bumbum api täneŋ. Täŋpäkaŋ gäk äma mäyap täŋo nani pähap täŋiri äbotkayeta kome ŋo yämiŋira inita biŋam yäpmäŋpäŋ kome ŋo mähemi api täneŋ. Anututä ude näwetkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN48_5","002_48_5","GEN","48","5","5","Näk Isip komeken nämo äbäŋira nanakayat Isip komeken ahäŋkumäno uwä näka biŋam! yäk. Efraim, Manase uwä nanaknayat Ruben kenta Simeontä it namikamän ude itdeŋta yäwani yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN48_6","002_48_6","GEN","48","6","6","Täŋ äpetkaye nanakaye mäden ahänayäŋ täŋo unitä gäkŋata biŋam kaŋ täŋput yäk. Mäden ahänayäŋ täŋo uwä tuäni monäni yarä u wäpi terak kome mähemi api täneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN48_7","002_48_7","GEN","48","7","7","Näk Mesopotemia komeken naniktä äbäŋira Efrata yotpärare keräp taŋirän Kenan komekengän webena Reseltä kädet miŋin kumbuk. Kumäŋirän butewaki nadäŋpäŋ äneŋkut. (Apiŋowä Efrata yotpärare u wäpi Betlehem yäŋ iwet täkaŋ). ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN48_8","002_48_8","GEN","48","8","8","Eruk Jekoptä Josep nanakiyat yabäŋpäŋ iwet yabäŋkuk; Ai! Nanak ŋo netä täŋo? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN48_9","002_48_9","GEN","48","9","9","Yäwänä Joseptä nani iwetkuk; Nanaknayat kome ŋo irira Anututä namiŋkuko u yarä ŋobayäŋ yäk. Yäwänä Jekoptä yäŋkuk; Yepmaŋpi dubinaken äbänkaŋ kon man yäwera yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN48_10","002_48_10","GEN","48","10","10","Jekop tägawani täŋirän dapuri waŋkuŋo unita oraniyat ket nämo yabäŋpäŋ-nadäŋkuk. Ude täŋkaŋ Joseptä nanakiyat orani dubiniken yepmaŋirän bäyaŋ yämiŋpäŋ bumumiken yeŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN48_11","002_48_11","GEN","48","11","11","Ude täŋpäŋ Josep ŋode iwetkuk; Näk äneŋi nämo api gabäwet yäŋ nadäŋkuropäŋ Anututä nadäŋirän gäk nanakayatkät bok tabätat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN48_12","002_48_12","GEN","48","12","12","Ude iwerirän Joseptä nanakiyat orani bakäniken nanik pudätpäŋ yepmaŋpän irirän iŋami kome terak yäpän äpmoŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN48_13","002_48_13","GEN","48","13","13","Ude täŋpäŋ Jekop keri käpmäk käda nanaki monäni Efraim teŋkuk. Täŋpäŋ keri bure käda nanaki tuäni Manase teŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN48_14","002_48_14","GEN","48","14","14","Joseptä ude yepmaŋirän Jekoptä keri bure käda tuäni Manase gwäkiken penaŋipäŋ keri kowat irepmirän keri bure käda monäni Efraim gwäkiken peŋkuk. Peŋpäŋ keri käpmäk käda Manase gwäkiken peŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN48_15","002_48_15","GEN","48","15","15","Ude täŋpäŋ nanaki Josep kon man ŋode iwetkuk; Nana Aisak ba orana Abraham, Anututä yabäŋ yäwarirän iŋamiken kuŋatkumän. Anutu unitägän näka watäni itkukotä itak. Unitä nanak yarä ŋo kon täŋ yämän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN48_16","002_48_16","GEN","48","16","16","Täŋkaŋ Aŋero, komi butewaki mebäri mebäri uken nanikpäŋ nämagutkuko unitä nanak yarä ŋo kon täŋ yämiŋirän näkŋo wäpnatä yarä ŋoniterak pat yäpmäŋ kuyon, ba nana Aisak, orana Abraham unitäŋo wäpitä bok. Anututä nadäŋ yämiŋirän nanak yarä ŋonitä nanak weŋbäyak täŋirän kome terak ahäŋ bumbum kaŋ täŋput. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN48_17","002_48_17","GEN","48","17","17","Kon man ude yäŋ paorirän nanitä keri bure käda Efraim gwäkiken peŋkuko unita Joseptä kawän nämo tägawäpäŋ nani keri bure käda yäpmäŋkaŋ Efraim gwäkiken nanik Manase gwäkiken pewayäŋ yäpuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN48_18","002_48_18","GEN","48","18","18","Ude täŋpäŋ yäŋkuk; Nan! Ude nämo. Nanak ŋonitä intäjukun nanik unita ketka bure käda ŋo tuä gwäkiken pe! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN48_19","002_48_19","GEN","48","19","19","Yäwänä Jekoptä Josep täŋo man utpäŋ yäŋkuk; Näk nadäwa tärewäkaŋ ude täyat yäk. Manase u äma wäpi biŋam ikek itpäŋ kuŋarirän oraniye mäyap api ahäneŋ. Upäŋkaŋ monänitä irepmitpäŋ nanakiye oraniye äma äbot pähap täŋpäŋ api itneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN48_20","002_48_20","GEN","48","20","20","Ude yäŋpäŋ kepma ugän kon man äneŋi kubä ŋode yäkgän täŋkuk; Kämi-kämi Isrel ämawebetä äma kubä kon man iwerayäŋ nadäŋpäŋä ek wäpjek terak wohutpäŋ ŋode api yäneŋ; Anututä Efraim Manase täŋkentäŋ yämiŋkuko gäk udegän täŋ gamiton! Jekoptä ude yäŋpäŋ monäni Efraim intäjukun peŋpäŋ tuäni Manase mäden teŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN48_21","002_48_21","GEN","48","21","21","Jekoptä ude täŋpäŋ nanaki Josep ŋode iwetkuk; Nadätan? Näk kumbayäŋ täyat upäŋkaŋ Anututä gäkkät itpäŋ kämiwä tämagut yäpmäŋ orajiyetä kome kujatken äneŋi api kwek yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN48_22","002_48_22","GEN","48","22","22","Täŋpäkaŋ Amo ämawebe äbot däpmäŋpäŋ yäwat kireŋpäŋ komeni wäpi Sekem yäyomägatkuro u notkaye ätuta biŋam nämo, gäka biŋam ganiŋ kiretat yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN49_1","002_49_1","GEN","49","1","1","Jekop nanakiye yäŋpäbä kubäkengän yepmaŋpäŋ imaka kämi ahäŋ yämayäŋ täŋkuko u kudup ŋode yäwetkuk; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN49_2","002_49_2","GEN","49","2","2","Nanaknaye, in ket nadäwut! Nanjin näkä man täwerayäŋ täyat u yäpmäŋpäŋ nadäk-nadäkjin-ken pekot. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN49_3","002_49_3","GEN","49","3","3","Eruk, nanakna tuäna Ruben, gabäŋpäŋ kehäromtak täyat! Näk gubaŋi itkaŋ intäjukun gäk bäyaŋkut. Bäyawakaŋ ämawebetä nabäŋirä näk äma bureni kehäromina nikek ahäŋkut. Gäkŋo kehäromikatä notkaye ätu yärepmit morek täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN49_4","002_49_4","GEN","49","4","4","Upäŋkaŋ gäkŋo irit kuŋat-kuŋat uwä umetä wakiinik tokätpäŋ päna täk täyak udewani. Gäk näka nämo nadäŋ namiŋpäŋ watä webena kubä yäŋikŋatpäŋ däpmon bok patkumäno unita näk mäyäk nadäŋkut. Mebäri unita gäk notkaye täŋo intäjukun äma nämoinik api iren yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN49_5","002_49_5","GEN","49","5","5","Jekoptä Ruben man ude iwet moreŋpäŋ eruk nanakiyat Simeon kenta Livai ŋode yäwetkuk; Ek mebärijek kubägän. Ek ämik täŋo tuŋum yäpmäŋ kuŋatpäŋ ämik täk täkamän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN49_6","002_49_6","GEN","49","6","6","Unita näk ekkät itpäŋ-nadäk penta täga nämo täne yäk. Ek äma däpmäkta man yäŋpäŋ-nadäk täkamän unita. Ek kokwawak täŋpäŋ äma bäräŋek däpmäk täkamän. Ba gäripita tom päriki jop-nadäŋ däpmäŋ tokät täkamän yäk. Kädet wakiwaki udewani täk täkamän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN49_7","002_49_7","GEN","49","7","7","Ek kokwawak wakiinik nadäŋpäŋ täŋpeŋ kuŋat täkamän unita injek terak bäräpi ŋode api kotadeŋ; Näkä ek ba nanak pewän ahänayäŋ täkaŋ u täwat kireŋpewa päŋku Isrel äma äbot ätu gänaŋ kubäkubä api ittäŋ kuneŋ. Äbot kubägän nämo api itneŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN49_8","002_49_8","GEN","49","8","8","Jekoptä man ude yäwetpäŋ nanaki Juda ŋode iwetkuk; Juda, notkayetä wäpka biŋam yäpmäŋ akuŋpäŋ punin api peneŋ yäk. Ba iwankayetä gutna yäŋkaŋ api täŋburut täneŋ. Täŋirä gäkägän yepmäŋitpäŋ ureŋ täŋpi kuk api täŋpen. Gäk ude täŋiri notkayetä api gwäjiŋ äpmoŋ gamineŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN49_9","002_49_9","GEN","49","9","9","Gäk laion gubaŋi udewani. Laion u kepma tom däpmäŋ naŋtäŋ kuŋattäŋgän kome bipmäŋirän äneŋi äyäŋutpeŋ däpmon patpat bägupken kuŋkaŋ parirän tom kubätä äbä täga nämo täŋikŋareko udegän ämawebe kudup gäka api umuntak täneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN49_10","002_49_10","GEN","49","10","10","Juda, gäkŋo äbotken nanik äma yabäŋ yäwat piä täkta api ahäŋ yäpmäŋ kuneŋ. Bureni, oraŋkaye ahänayäŋ täkaŋ unitä intäjukun äma ude itkaŋ yabäŋ yäwat piä täŋirä äma äbot komeni komenitä äbä gwäjiŋ äpmoŋ yämiŋpäŋ tuŋum api buŋät yämik täneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN49_11","002_49_11","GEN","49","11","11","Juda uwä wäpi biŋam ikek it täyak. Unitäŋo wain piäni taŋi pähap unita doŋkinatä bureni näneŋ yäŋ yäŋpäŋ nadäwätäk nämo täŋkaŋ wain päya terakgän topmäk täyak. Ba äma jopitä tek umepäŋ ärut täkaŋ ude nämo. Äma unitä moneŋ ikek unita wain umenigänpäŋ tek ärut täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN49_12","002_49_12","GEN","49","12","12","Umeta iwäwä wain umenigänpäŋ näŋtäyon dapuri gämänek täyak. Ba bulimakau nonoŋi täkätpäŋ nak täyak unita meni kujat kuräki pakiinik täk täkaŋ. Bureni! Juda uwä jäwäri nämo, äma ini pärik kubä api irek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN49_13","002_49_13","GEN","49","13","13","Eruk, Jekoptä Judata man ude yäŋpäŋ nanaki Sebulun ŋode iwetkuk; Sebulun, gäk gwägu taŋi gägäniken api iren yäk. Kome irayäŋ täyan u säkgämän, gäpe taŋi taŋitä äbä täga itneŋ yäk. Gwägu pomi terak gäkä irayäŋ täyanken unitä päŋku Saidon kome unitäŋo kome mähemi ude api iren yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN49_14","002_49_14","GEN","49","14","14","Ude yäŋpäŋ nanaki Isaka ŋode iwetkuk; Isaka, gäkäwä doŋki kehäromi kubä. Tuŋum bäräpi bäräpi mädeka terak peŋirä kädet kuŋatta bitnäŋpäŋ jop uken maŋit itan yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN49_15","002_49_15","GEN","49","15","15","Upäŋkaŋ komeka ba irit bägup täga kubä kaŋpäŋ piä täga täŋpen. Äma täŋo watä piä äma ude api täk täŋpen yäŋ iwetkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN49_16","002_49_16","GEN","49","16","16","Jekoptä Isaka man ude iwetpäŋ nanaki Dan ŋode iwetkuk; Dan, gähäwä intäjukun ämatä itkaŋ ämawebe äbotkaye api yabäŋ yäwaren, notkayetä iniken äboriye yabäŋ yäwat täkaŋ ude yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN49_17","002_49_17","GEN","49","17","17","Nanakna, ude irayäŋ täyan upäŋkaŋ gäk gämok komi kubä, kädet jämjäm pärani ude api iren. Gämok jäjäm irirä hos kubätä äbänä mämekiken iŋpewän hostä kikŋutpäŋ äma uterak maŋirani u api kwarut maŋpän kuneŋ. Gäk udewani yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN49_18","002_49_18","GEN","49","18","18","Jekoptä man ude yäŋ moreŋpäŋ ŋode yäŋkuk; Yawe, gäkŋo täŋkentäk piä kehäromi nikek ahäwayäŋ täko unita itsämäŋtat! yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN49_19","002_49_19","GEN","49","19","19","Eruk ude yäŋpäŋ nanaki Gat ŋode iwetkuk; Kadäni ätuken kubo äma ätutä gäk ba äbotkayekät ämik api pewä ahäk täneŋ yäk. Upäŋkaŋä in kehärom taŋpäŋ api yäwat kirek täneŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN49_20","002_49_20","GEN","49","20","20","Ude yäŋpäŋ yäŋkuk; Nanakna Ase, gähäwä kome tägaken itkaŋ piä täŋpayäŋ täyan u ketem tägatäga ahäŋ bumbum api täneŋ yäk. Ketem ahänayäŋ täkaŋ uwä säkgämän, äma wäpi nikektä yabäŋgärip täŋpäŋ api nak täneŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN49_21","002_49_21","GEN","49","21","21","Ude yäŋpäŋ nanaki Naptali iwetkuk; Gäk meme ägwäri bumik. Uwä iniken gäripi terak kuŋatkaŋ nanak säkgämän bäyak täkaŋ udewani yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN49_22","002_49_22","GEN","49","22","22","Jekop ude yäŋpäŋ eruk nanaki Josep ŋode iwetkuk; Josep, gäk wain päya täga mujipi bumta pewä wädäk täkaŋ udewani yäk. Päya uwä ume gägäniken itkaŋ kubirigän äroŋirän momitä bumta iriŋ wädäk täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN49_23","002_49_23","GEN","49","23","23","Gäk ittäŋ kuŋariri äma komi gäka kokwawak nadäŋpäŋ gabäŋ ahäŋpäŋ äpatä gamneŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN49_24","002_49_24","GEN","49","24","24","Täŋirä gäkä ehutpäŋ äpa gwäjiŋpäŋ pära nämo api yamben yäk. Ketka kujat kehäromi täŋpayäŋ täko uwä nanka Jekop täŋo Anutu kehäromi mähemi, unitä täŋkentäŋ gamiŋirän kehäromi nikek api iren yäk. Anutu uwä Isrel täŋo Watä Pähap ba Isrel täŋo Mobä Kujat, unitäŋo kehäromitä api täŋkentäŋ gamek yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN49_25","002_49_25","GEN","49","25","25","Bureni, nanka täŋo Anutu unitägän täŋkentäŋ gamik täyak. Anutu kehäromi mähemi uwä iron mebäri mebäri ŋode pewän ahäŋ gamik täkaŋ; Iwän punin nanik ba ume kome gänaŋ nanik, ba nanakaye mäyap, ba yawakaye imaka mäyap. Iron ude pewän ahäŋ gamik täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN49_26","002_49_26","GEN","49","26","26","Nanka näkŋo kon man terak iron ahäŋ gamayäŋ täyak uwä buŋät yäpmäŋ ärok täyon pom biani biani u kaŋ yärepmirän. Ba iron u imaka säkgämän oranayetä bian yäpuŋo u imaka, kaŋ yärepmirän yäk. Täŋpäŋ Josep, gäk yäpmäŋ daniŋpäŋ notkaye yärepmitpäŋ wäpka biŋam ikek itan unita iron pähap yäyat ŋo gäka terak kaŋ äroŋ morewut yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN49_27","002_49_27","GEN","49","27","27","Jekoptä Josep man ude iwetpäŋ nanaki Benjamin ŋode iwetkuk; Gäk aŋ komi tom däpmäŋpäŋ näŋpani kubä udewani yäk. Tamimaŋä tom ätu däpmäŋpäŋ pengän kudup nak täyak. Täŋpäŋ bipäda ätu däpmäŋpäŋ naŋkaŋ ätu däkumta pek täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN49_28","002_49_28","GEN","49","28","28","Eruk, Jekop täŋo nanakiye uwä ini äbot-äbot ittäŋ kuŋkuŋo u Isrel kome täŋo äma äbot 12 udetä itkuŋ. Jekop nanakiye 12 u kubäkubä täŋo mebäriniye yabäŋpäŋ-nadäk täŋpäŋ uterakgän kon man yäwetkuko u äbä täretak ŋo. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN49_29","002_49_29","GEN","49","29","30","Jekop nanakiye man ude yäwet paotpäŋä ini kumäkta manbiŋam ŋode yäwetkuk; Näk kumbani notnayetä itkaŋken u kukta keräp täyak yäŋ nadätat. Näk kumäŋira kome nanaye oranaye äneŋkuŋken kaŋ äneŋput yäk. Kome u Kenan komeken, kome täpuri wäpi Makpela, Mamre kome edap abani käda uken itak yäk. U äma Hit nanik wäpi Efron unitäŋo piä tobät gägäniken itak, kome orana Abrahamtä ini ba äboriye äneneŋta suwaŋkuko u yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN49_31","002_49_31","GEN","49","31","31","Kome uken äbekna orana Abraham yanäpi äneŋkuŋ. Täŋpäŋ meŋna nana Aisak yanäpi pähap u imaka ugän äneŋkuŋ. Webena Lea imaka u äneŋkut yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN49_32","002_49_32","GEN","49","32","32","Kome ba awaŋ uwä Abrahamtä Hit nanik täŋopäŋ suwaŋkuk. Näk u kaŋ äneŋput. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN49_33","002_49_33","GEN","49","33","33","Eruk Jekop nanakiye man ude yäwet moreŋpäŋ patpäŋä eruk kuroŋi mugwäjiŋpäŋ waki kumbuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN50_1","002_50_1","GEN","50","1","1","Eruk nani kumbuko parirän Josep nani bäyaŋ imiŋpäŋ konäm butewaki täŋpäŋ iŋamiken iŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN50_2","002_50_2","GEN","50","2","2","Ude täŋpäŋ itkaŋ eruk mäden Josep nani täŋo komegup bäräŋeŋ nämo paraŋpäŋ kehäromigän pen irekta yäŋpäŋ Isip täŋo äma nadäwani ätu ŋode yäwetkuk; In imaka käbäŋi säkgämän nikek u yäpmäŋ päbä nana gupi terak ŋo kaŋ ärut imut yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN50_3","002_50_3","GEN","50","3","3","Ude yäweränä äma u Isip äma ätutä kumäŋirä täk täŋkuŋo u Jekoptä kumbänä udegän gupiken ärut imik täŋ yäpmäŋ kuŋ irirä kepma 40 ude täreŋkuk. Eruk ude täŋ moreŋpäŋ Isip nanik ämawebe Jekopta konäm butewaki täŋ yäpmäŋ kuŋirä kepma 70 ude täreŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN50_4","002_50_4","GEN","50","4","4","Konäm butewaki täŋ yäpmäŋ kwä täreŋirän Joseptä Fero täŋo watä piä ämaniye ŋode yäwetkuk; In näka gäripi nadäkaŋ u täŋpäwä man yäyat ŋo yäpmäŋ päŋku Fero ŋode iwerut; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN50_5","002_50_5","GEN","50","5","5","Nana täŋo kumäk-kumäki kadäni keräp taŋirän man kehäromi kubä ŋode näweränpäŋ yäŋkehärom taŋkut; Näkä kumbawä Kenan komeken kome muni kubä näkŋa kumäŋira äneneŋta suwaŋkutken ukengän kaŋ äneŋ yäk. Nana ude näwetkuko unita Fero gäk nepmaŋpi päŋku nana kome uken äneŋkaŋ äneŋi äyäŋutpeŋ ŋo api äbet yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN50_6","002_50_6","GEN","50","6","6","Ude yäŋirän Ferotä nadäŋpäŋ kowata man Josepken ŋode tewän kuŋkuk; Gäk päŋku nankatä man gäwerirän yäŋkehärom taŋkuno udegän täŋkaŋ äneŋi kaŋ äbi yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN50_7","002_50_7","GEN","50","7","7","Ude iwerirän Josep päŋku nani Kenan kome uken äneŋkuk. Jekop änekta kuŋkuŋo u Fero täŋo äma wäpi nikek ba äma ekäni ekäni ba Isip kome täŋo intäjukun äma kuduptagän Josepkät bok kuŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN50_8","002_50_8","GEN","50","8","8","Josep webeni nanakiye ba noriye kuduptagän ba Jekop täŋo äboriye kuduptagän kuŋkuŋ. Iroŋi täpuri täpuri ukät sipsip, bulimakau unitägän Gosen kome uken itkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN50_9","002_50_9","GEN","50","9","9","Täŋä äma ätu karis hostä wädäwani uterak ba hos terak Josepkät penta kuŋkuŋ. Äma äbot kuŋkuŋo u kubägän nämo. Ämawebe bumta akuŋ kireŋkaŋ Jekop änekta kuŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN50_10","002_50_10","GEN","50","10","10","Eruk kuŋtäŋgän Atat kome wit gupi tätuwani bägupken Jodan ume ani kukŋi udude uken ahäŋkuŋ. Eruk uken ahäŋpäŋä konäm butewaki pähap täŋkuŋ. Ude täŋpäŋ itkaŋ Josep u täŋbute-bute täŋpäŋ konäm butewaki täŋ yäpmäŋ kuŋirän kepma 7 ude täreŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN50_11","002_50_11","GEN","50","11","11","Konäm butewaki täŋ irirä Kenan ämawebetä yabäŋpäŋ man ŋode yäŋkuŋ; U yabäwut! Isip naniktä konäm butewaki taŋi pähap, kadäni käroŋi täŋ yäpmäŋ äbäkaŋ yäk. Ude yäŋkuŋo unita kome u wäpi Abel-Misraim yäŋ yäk täkaŋ. Wäpi u mebäri Isip nanik täŋo butewaki pähap. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN50_12","002_50_12","GEN","50","12","13","Jekop nanakiye ude täŋkuŋo uwä nani täŋo man buramiŋpäŋ Kenan kome uken äneŋkuŋ. Kome nani äneŋkuŋken u wäpi Makpela, Mamre kome dubiniken, kome Abrahamtä bian äma kubä Hit nanik wäpi Efron unita moneŋ imiŋpäŋ kome u inita yäpukken u. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN50_14","002_50_14","GEN","50","14","14","Täŋpäkaŋ Josep nani Jekop u äneŋpäŋ yejämäŋpäŋ peŋkaŋ mäden nanakiye, noriye, wanoriye, piä ämaniye bok kuŋkuŋo u kudup äneŋi äyäŋutpeŋ Isip komeken kuŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN50_15","002_50_15","GEN","50","15","15","Eruk nani äneŋpeŋ äbä komeniken itkaŋ noriyetä yäŋkuŋ; Eruk apiŋo jide itkamäŋ? Josep ninta kokwawak pen nadäŋpäŋ yäwänäku imaka goret täŋ imiŋkumäŋo unita kowata udegän täŋ nimitek yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN50_16","002_50_16","GEN","50","16","16","Ude yäŋpäŋ man ŋode pewä yäpmäŋ Josepken kuŋkuk; Kadäni nanka nämo kumäŋkaŋ man ŋode niwetkuk; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN50_17","002_50_17","GEN","50","17","17","In goret täŋkuŋ. Notjinpak Josepta waki täŋ imiŋkuŋo unita Josepken päŋku ŋode iwerut; Ninä waki täŋ gamiŋkumäŋo unita kowata nämo täŋ nimen. Momi täŋkumäŋo u peŋ nimisi yäk. Unita Josep, nin nanka täŋo Anutu unitäŋo piä ämaniyetä ŋode gäwetkamäŋ; Nantä man ude niwetkuko unita butewaki nadäŋ nimiŋpäŋ mominin nämo yäpmäŋ kuŋaren yäk. Yäŋirä Joseptä nadäŋpäŋ konäm kotkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN50_18","002_50_18","GEN","50","18","18","Josep ude täŋirän noriye dubiniken äbäŋpäŋ iŋami yäpä äpmoŋpäŋ patkaŋ ŋode iwetkuŋ; Nin apiŋo gäkŋo watä piä äma ude itkamäŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN50_19","002_50_19","GEN","50","19","19","Yäŋirä Joseptä yäwetkuk; In näka umuntäneŋtawä yäk. Näk Anutu täŋo bägup yäpmäŋpäŋ Anutu bumik täga nämo iret. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN50_20","002_50_20","GEN","50","20","20","In bian näk yäpäwakta man yäŋpäŋ-nadäk täŋkuŋo upäŋkaŋ Anututä waki u yäpmäŋ äyäŋutpäŋ imaka täga kubä ŋode pewän ahäŋkuk; Ämawebe mäyaptä nakta jop itpäŋ kumnaŋi upäŋkaŋ Anututä intäŋo waki yäpmäŋ äyäŋutpäŋ näkä terak täŋkentäk pähap pewän ahäŋirän näkä in täŋkentäŋ tamitat ŋo. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN50_21","002_50_21","GEN","50","21","21","Unita in nadäwätäk täneŋtawä. Näk täŋkentäŋ tamiŋira in ba nanakjiye täga api itneŋ yäk. Josep noriye man säkgämän ude yäwettäyon noriye umun pähap nadäŋkuŋo u paotkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN50_22","002_50_22","GEN","50","22","22","Eruk Josep täŋo kumäk-kumäki kadäni keräp taŋirän Jekop täŋo äboriye ukät Isip kome it yäpmäŋ kuŋirän obaŋ 110 täreŋirän kumbuk. Unitäŋo manbiŋam ŋode; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN50_23","002_50_23","GEN","50","23","23","Josep nämo kumäŋkaŋ nanaki monäni wäpi Efraim unitäŋo nanakiye oraniye yabäŋkuk. Ba kodak irirän nanaki tuäni wäpi Manase unitä nanaki kubä wäpi Maki bäyaŋkuk. Eruk Maki unitäŋo nanakiye ahäŋirä Joseptä inita iwoyäŋpäŋ watäni it yämiŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN50_24","002_50_24","GEN","50","24","24","Eruk Joseptä kumbayäŋ nadäŋkaŋ noriye yäŋpäbä yepmaŋpäŋ ŋode yäwetkuk; Eruk näk kumbayäŋ täropäŋkaŋ Anututä ini inta watä api it tamek yäk. Täŋpäŋ in yäŋ-täkŋat yäpmäŋ kome ŋo kakätäŋpeŋ kome kubäken api tepmaŋpek. Kome u Anututä Abraham, Aisak kenta Jekopta bureni api tamet yäŋ yäwetkukken u api yäŋ-täkŋat päŋku api tepmaŋpek yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN50_25","002_50_25","GEN","50","25","25","Man ude yäŋpäŋ noriye ŋode yäwetkuk; In ŋode täneŋta yäŋkehärom tawut. Anututä tämagurirän Isip kome ŋo peŋpeŋ kunayäŋ täŋpäŋä näk kumbayäŋ täro u näkŋo kujatna imaka, yäpmäŋkaŋ kaŋ kut yäk. Ude yäwerirän yäŋkehärom taŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GN50_26","002_50_26","GEN","50","26","26","Täŋpäkaŋ Josep obaŋ 110 täreŋirän Isip komeken kumbuk. Kumbänkaŋ Isip nanik täŋo äma nadäwani ätutä komegup nämo parawekta imaka käbäŋi täga nikek gupi terak ärutkaŋ bokis gänaŋ peŋpäŋ äneŋkuŋ.");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RT1_1","009_1_1","RUT","1","1","2","Bian yäpmäŋ daniwani ämatä Isrel ämawebe yabäŋ yäwat täŋkuŋo kadäni ugän ketemta jop itkuŋ. Irirä äma kubä wäpi Elimelek, Efrata äbotken nanik Betlehem yotpärare Juda komeken it täŋkuko unitä webeni Naomikät nanakiyat Malon kenta Kilion yämaguränkaŋ Moap komeken itpäŋ-nadäkta kuŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RT1_3","009_1_3","RUT","1","3","3","Päŋku ittäŋgän Elimelek kumbänkaŋ webeni Naomi nanakiyat ukät itkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RT1_4","009_1_4","RUT","1","4","5","Itkaŋ nanak yarä u webe yarä Moap komeken nanik wäpi Opa kenta Rutpäŋ yäpumän. Yäpmäŋpäŋ itkaŋ obaŋ 10 täreŋirän Malon kenta Kilion bok kumäŋirän Naomi inigän, äpi nanakiye nämotä itkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RT1_6","009_1_6","RUT","1","6","6","Naomi ittäŋgän nadäŋkuk; Juda komeken Yawetä ämawebeniye täŋkentäŋ yämikta täŋ-bumbum pewän ahäkaŋ yäŋ nadäŋpäŋ äbekiyat yäwerän bok kukta tuŋum täŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RT1_7","009_1_7","RUT","1","7","7","Täŋpäŋ äbekiyatkät kome it täŋkuŋo u peŋpeŋ Juda kädet moräki yäput peŋpäŋ kuŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RT1_8","009_1_8","RUT","1","8","8","Kuŋtäŋgän Naomitä äbekiyat ŋode yäwetkuk; Ektä näk ba äpjekyat kumbumäno unita watä it nimik täŋkumäno udegän Yawetä ekta watä it tamiŋirän päŋku meŋjekyat-kät irun. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RT1_9","009_1_9","RUT","1","9","9","Täŋpäŋ Yawetä täŋkentäŋ tamiŋirän äma yarä äneŋi kaŋ yäpmäŋkaŋ irun. Ude yäwetpäŋ kowat bäyaŋ imän täŋpäŋ konäm bumta kotkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RT1_10","009_1_10","RUT","1","10","10","Konäm kotpäŋ ŋode iwetkumän; Ude nämo! Nek gäkkät mähemkayeken u bok api kune yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RT1_11","009_1_11","RUT","1","11","11","Ude yäwänä Naomitä äneŋi yäwetgän täŋkuk; Äbeknayat, äyäŋutpeŋ notjiyeken kun. Mebäri imata näk näwatta nadäkamän? Näkä jide täŋpäŋ nanak ätu bäyawakaŋ api yäpdeŋ? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RT1_12","009_1_12","RUT","1","12","13","Ude täga nämo. Näk webe pähap täyat. Äma äneŋi täga nämo api yäpet unita kun. Ba äma apiŋogän yäpmäŋpäŋ nanak pengän bäyawero u yäpmäkta kadäni käroŋi täga nämo itsämdeŋ. Kadäni käroŋi irän wawäpäŋ äma ätupäŋ yäpdeŋ yäŋ nadätat. Äbeknayat, butewaki pähap. Yawetä mäde ut namitak unita butewaki ärowani nadäŋ tamitat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RT1_14","009_1_14","RUT","1","14","14","Ude yäweränä Rut kenta Opa konäm äneŋi kotkumän. Kotpäŋ Opa äbeki bäyaŋ imiŋpäŋ teŋpeŋ kuŋirän Rut kukta bänepi bitnäkinik täŋpäŋ Naomikät itta nadäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RT1_15","009_1_15","RUT","1","15","15","Ude täŋpänä Naomitä Rut iwetkuk; U ka! Gwaräpka noriyeken ba anutuniyeken kuyak. U iwat yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RT1_16","009_1_16","RUT","1","16","16","Ude yäwänä Ruttä iwetkuk; Nämo, näk gäkkät bok kudayäŋ. Näkä gäk gepmaŋpeŋ kukta man näwereno. Gäkä deken kwayäŋ täno u näk bok api kude yäk. Gäk de irayäŋ täno u bok api itde. Gäkŋo notkaye u näkŋo notnaye ude api itneŋ. Ba gäkŋo Anutu u imaka, näkŋo Anutu ude api irek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RT1_17","009_1_17","RUT","1","17","17","Gäkä kome deken kumbipäŋ änenayäŋ täŋo uwä näk kome ugän api äneneŋ. Imaka kubätä nek bämopnekken madäŋ täkŋewektawä. Kumäk-kumäk kubä-tägän api madäŋ täkŋewek. Bureni-inik yäyat. Näkä man yäyat ŋo kudup nämo iwarawä Yawetä kowata wakiinik kaŋ namän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RT1_18","009_1_18","RUT","1","18","18","Naomitä Rut man kehäromi ude yäŋirän nadäŋpäŋ teŋpäŋ kukta man kubä äneŋi nämo yäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RT1_19","009_1_19","RUT","1","19","19","Ude täŋpäŋ bok kumaŋ Betlehem yotpärareken kuŋkumän. Eruk kumaŋ Betlehem yotpärareken ahäŋirän kome u nanik webetä bumta kikŋutpäŋ yäŋkuŋ; Ŋo Naomi ini ba? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RT1_20","009_1_20","RUT","1","20","20","Ude yäwäwä Naomitä yäwetkuk; Wäpna Naomi yäŋ nämo näwetneŋ. Unitäŋo mebäri uwä säkgämän. Upäŋkaŋ kehäromi mähemitä mäde ut namiŋkuko unita wäpna säkgämän yäŋ nämo näwetneŋo. Mara yäŋ näwerut. Unitäŋo mebäri jägämi yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RT1_21","009_1_21","RUT","1","21","21","Kome ŋo peŋpeŋ kuŋkuro ugänä tuŋum webe bumiktä kuŋkut. Upäŋkaŋ apiŋo Yawetä jopi jäwäriinik irira nämagut yäpmäŋ äbätak. Ude täŋirän mebäri imata Naomi, webe säkgämän yäŋ näwetneŋ. Kehäromi mähemi unitä yäŋpewän näk wakinik täŋkut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RT1_22","009_1_22","RUT","1","22","22","Eruk, manbiŋam ŋo Naomitä äbeki Rut Moap komeken nanik imaguränkaŋ Moap kome peŋpeŋ Betlehem yotpärareken wit madäk-madäk kadäniken ahäŋkumäno unitäŋo manbiŋam. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RT2_1","009_2_1","RUT","2","1","1","Betlehem kome uken Naomi äpi kumbuko unitäŋo nägät moräk kubä wäpi Boas unitä itkuk. Boas uwä Elimelektä äbotken nanik, äma ekäni kubä, tuŋum äma. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RT2_2","009_2_2","RUT","2","2","2","Täŋpäkaŋ kepma kubä Ruttä äbeki Naomi ŋode iwetkuk; Nadäŋ namiŋiri äma kubätä piäken kuŋkaŋ piä äma wit madäŋtäŋ kuŋirä ätu jop mäŋpani u kaŋ yäpa yäk. Äma kubätä nadäŋ namänä unitä piäken api täŋpet yäk. Ruttä ude iweränä Naomitä iwetkuk; Äbekna, yäyan ude tä yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RT2_3","009_2_3","RUT","2","3","3","Ude yäwänä eruk Rut piä kubäken kuŋpäŋ piä ämatä wit madäŋtäŋ kuŋirä mäŋpani u yäpmäŋtäŋ yäwatkuk. Piä ude täŋkuko uwä Boas, Elimelek täŋo nägät moräk kubä unitä piäken täŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RT2_4","009_2_4","RUT","2","4","4","Piä täŋ irirän Boas Betlehem yotpärare peŋpeŋ piäniken äbäŋpäŋ piä ämaniye yabäŋpäŋ ŋode yäwetkuk; Yawetä inkät iton. Ude yäwänä kowata ŋode iwetkuŋ; Yawetä kon täŋ gamiton yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RT2_5","009_2_5","RUT","2","5","5","Täŋpäŋ Boastä piä äma täŋo intäjukun äma ŋode iwet yabäŋkuk; Webe gubaŋi u netätä äbotken nanik? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RT2_6","009_2_6","RUT","2","6","6","Yäwänä iwetkuk; U kome kubäken nanik, äbeki Naomikät Moap komeken naniktä äbumän yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RT2_7","009_2_7","RUT","2","7","7","Webe unitä ŋode näwerak; Nadäŋ namiŋiri piä ämakaye yäwarän täŋpäŋ wit pewä mäŋpani kaŋ yäpa yäŋ näwerak. Ude näweränpäŋ täga yäwapäŋ piä tamimaŋ yäput peŋpäŋ täŋ yäpmäŋ äbäko apiŋogän itpäŋ-nadäk täyak u yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RT2_8","009_2_8","RUT","2","8","8","Ude iweränkaŋ Boastä päŋku Rut iwetkuk; Äpetna, man kubä gäwera nadä yäk. Äma kubätä piäken wit yäpmäkta kwentawä. Näkä piäken ŋogän webe kwayak ŋokät kaŋ täk täŋput. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RT2_9","009_2_9","RUT","2","9","9","Webe u wit madäŋirä yabäŋkaŋ ugän yäwarän täk täyi. Nadätan? Näk piä ämanaye gäk waki nämo täŋ gamineŋta yäjiwät man uku yäwerat. Täŋpäŋ umeta gewäwä ume käbotken gwetpäŋ peŋo u täga api näŋpen yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RT2_10","009_2_10","RUT","2","10","10","Boastä ude iweränä Ruttä Boas dubiniken iŋami kome terak yäpän äpmoŋpäpäŋ iwetkuk; Näk kome kubäken nanikpäŋ mebäri imata nadäŋ namiŋpäŋ oraŋ namitan? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RT2_11","009_2_11","RUT","2","11","11","Ude iweränä Boastä ŋode iwetkuk; Äpkatä kumäŋirän äbekka Naomita täŋkentäk mebäri mebäri täŋ imiŋkuno unitäŋo manbiŋam yäŋirä kudup nadäŋkut. Gäk kome kujatka ba meŋkaye nankaye yepmaŋpeŋ äbot kudupi gänaŋ itta äbuno u nadäŋ gamitat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RT2_12","009_2_12","RUT","2","12","12","Unita Yawe, Isrel täŋo Anututä watä it gamekta dubiniken äbuno unitä imaka täga täŋkuno unita gwäki tägagämän kubä gamiton. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RT2_13","009_2_13","RUT","2","13","13","Ude yäwänä Ruttä ŋode iwetkuk; O intäjukun ämana, näk piä watä webekayetä itkaŋ ude nämo itat upäŋkaŋ oraŋ namiŋpäŋ man kwini näweriri bänepna pidäm täyak yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RT2_14","009_2_14","RUT","2","14","14","Täŋpäkaŋ ketem naknak kadäniken Boastä Rut ŋode iwetgän täŋkuk; Äbä käräga kubä yäpmäŋpäŋ wain ume gänaŋ yäputpäŋ naŋ. Ude iweränä Ruttä wit madäwani ämawebekät bok maŋitkuŋ. Maŋit irirän Boastä wit mujipi ijiŋkuko u imän naŋpäŋ koki täŋpäpäŋ moräki pewän itkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RT2_15","009_2_15","RUT","2","15","16","Ketem naŋ paotpäŋ akumaŋ päŋku wit mäŋpani äneŋi butuŋkuk. Ude täŋ irirän Boastä piä ämani ŋode iwetkuk; Nadäŋ imiŋirä nämo yäpnaŋiken, wit pädä täwani bämopiken mäŋpani kaŋ yäpän. Ba ugän nämo, madäk-madäk kadäniken ätu yäpmäŋ däkŋeŋpäŋ pewä maŋ imiŋirä kaŋ yäpän. Ude täŋirän nämo ibeneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RT2_17","009_2_17","RUT","2","17","17","Täŋpäkaŋ Rut piä täŋ yäpmäŋ kuŋtäyon edap dapuri äpmoŋkuk. Ude täŋpäŋ wit kujari yäpuko u däpmäŋ-pewä bureni täreŋirä taŋi, 10 kilos ude ahäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RT2_18","009_2_18","RUT","2","18","18","Ude täŋpäŋ yäpmäŋ päŋku wit bureni yäpuko ukät ketem naŋkaŋ moräki peŋkuko u äbeki Naomi iwoŋäreŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RT2_19","009_2_19","RUT","2","19","19","Iwoŋäreŋirän Naomitä Rut ŋode iwetkuk; Yäke, gäk netä piäken piä täŋpäŋ wit ŋo yäpmäŋ äbätan? Anututä äma nadäŋ gamiko u säkgämän täŋ imiton. Ude yäwänä Ruttä iwetkuk; Näk piä uwä äma kubä wäpi Boas unitä piäken tät yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RT2_20","009_2_20","RUT","2","20","20","Ude iweränä Naomitä yäŋkuk; Yawetä Boas kon täŋ imiton! Yawe uwä äma kumbani ba kodak irani watäni itta yäŋkehäromtak man yäwani u nämo irepmit täyak. Ude yäŋpäŋ ŋode iwetgän täŋkuk; Nadätan? Äma uwä nintäŋo nägät moräk bureni, watä it nimikta yäwani yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RT2_21","009_2_21","RUT","2","21","21","Yäwänä Ruttä iwetkuk; Äneŋi man täga kubä ŋode näwetkuk yäk. Gäk piä watä webenayekät itpäŋ piä täŋ yäpmäŋ kuŋiri wit madäk-madäk kadäni kaŋ tärewän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RT2_22","009_2_22","RUT","2","22","22","Ude iweränä Naomitä ŋode iwetkuk; Äbekna, u täga gäwerak yäk. Piä watä webeniyekät piä tänayäŋ täŋo u tägagämän. Kubätä piäken kweno uwä piä ämaniyetä waki täŋ gamineŋ! yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RT2_23","009_2_23","RUT","2","23","23","Täŋpäkaŋ Ruttä Boas täŋo piä webeniyekät piä täŋ yäpmäŋ kuŋirä wit madäk-madäk kadäni täreŋkuk. Täreŋirän äbekikät pen it yäpmäŋ äroŋkumän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RT3_1","009_3_1","RUT","3","1","1","Eruk ittäŋgän Naomitä äbeki Rut ŋode iwetkuk; Gäkä säkgämän irenta äma kubä kaŋ-ahäŋ gaminaŋi yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RT3_2","009_3_2","RUT","3","2","2","Ŋode nadäsi; Boas, watä piä webeniye piä bok täŋkuŋo u nägät moräknin yäk. U apiŋo bipäda wit bureni yäpmäkta kujari madäŋkuŋo u däpmäŋ käkärayäŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RT3_3","009_3_3","RUT","3","3","3","Unita gäk ume ärutpäŋ tek säkgämän täŋkaŋ imaka käbäŋi nikek gupka terak ärutpäŋ Boastä piä täŋpayäŋ täyakken kuŋpäŋ iŋamiken kwawak nämo ahäŋ imen. Nämo, käbop iriri unitä epän täŋpän tärewäpäŋ ketem ume kaŋ naŋ paorän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RT3_4","009_3_4","RUT","3","4","4","Täŋkaŋ däpmon pärayäŋ täŋirän unitä pärayäŋ täko u ket kaŋ kaŋpäŋ nadä. Täŋpäŋ däpmon patguŋ taŋirän päŋku tek ämet pärayäŋ täko u yäpmäŋ akuŋpäŋ kuroŋi käda kaŋ pat. Pariri unitä kikŋutpäŋ imaka gäkä tänaŋi u api gäwerek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RT3_5","009_3_5","RUT","3","5","5","Naomitä ude iweränä Ruttä iwetkuk; Täga, näwetan ude api täŋpet yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RT3_6","009_3_6","RUT","3","6","6","Ude yäŋkaŋ Ruttä wit däpmäŋ käkärani bägupken päŋku äbekitä piä man iwetkuko u kudup täŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RT3_7","009_3_7","RUT","3","7","7","Boas ketem ume naŋpäŋ bänep oretoret terak itpäŋä däpmonta iŋpewä päŋku wit bureni änok itkuŋken u patkuk. Parirän Rut yeŋ-yeŋ päŋku Boas täŋo tek yäpmäŋ akuŋpäŋ kuroŋiken patkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RT3_8","009_3_8","RUT","3","8","8","Ude parirän Boas bipani bämopiinik kikŋutpäŋ äyäŋutpäŋ kaŋkuk; Webe kubä kuroŋi käda parirän! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RT3_9","009_3_9","RUT","3","9","9","Kaŋpäŋ iwetkuk; Gäk netä? yäk. Yäwänä iwetkuk; Näk Rut, piä webeka yäk. Gäk Elimelek täŋo nägät moräk, näk watä it namikta yäwani. Unita näk webekata kaŋ nämagut yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RT3_10","009_3_10","RUT","3","10","10","Ude iweränä Boastä ŋode iwetkuk; Äpetna, Yawetä kon täŋ gamiton! Kudän täyan ŋo imaka täga äbekkata täŋ imiŋkuno u irepmitpäŋ täyan. Äma gubaŋi, tuŋum ikek ba tuŋumi nämo u kubä täga yäpnaŋi upäŋkaŋ nämo, äbekka täŋo nägät moräk näkken äbätan. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RT3_11","009_3_11","RUT","3","11","11","Unita äpetna, umuntäwentawä. Imaka kubäta näwet yabäwayäŋ täyan uwä api täŋkentäŋ gamet yäk. U imata, yotpärare ŋo nanik kudup u mebärika nadäkaŋ. Gäk webe täga. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RT3_12","009_3_12","RUT","3","12","12","Täŋpäkaŋ näkä gäk watä it gamikta yäwani yäŋ näwetan u man bureni upäŋkaŋ näk gägäni bumik. Nägät moräk bureniwä äma kubä itak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RT3_13","009_3_13","RUT","3","13","13","Unita ŋo pariri kome yäŋewänkaŋ näkä tami päŋku äma u iwet yabäwa gäka watä itta täga yäwänä täga. Täŋ täga nämo yäwänä eruk, näkŋa watäka api it gamet. Yawe irit mähemi u wäpi terak ude yäŋkehärom täyat. Eruk päsi yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RT3_14","009_3_14","RUT","3","14","14","Ude täŋpäŋ Boas kuroŋiken parirän kome yäŋeŋ buruburu täŋirän akwänkaŋ Boastä iwetkuk; Ämawebetä gäk ŋo päran yäŋ nadäneŋo unita kome ket nämo yäŋeŋirän kuyi yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RT3_15","009_3_15","RUT","3","15","15","Kwayäŋ täŋirän Boastä ŋode iwetgän täŋkuk; Tekka punin nanik yäŋopmäŋpäŋ ŋo iri yäk. Iwerän ude täŋpänä wit bureni tek terak äreŋpän kuŋirän 20 kilos ude täŋkuk. Täŋpänkaŋ Rut täŋkentäŋpäŋ wit uwäk u pudätpäŋ piri terak peŋkuk. Piri terak pewänkaŋ yotpärareken kuŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RT3_16","009_3_16","RUT","3","16","16","Kumaŋ päŋku Naomi ahäŋ imiŋirän äbeki u ŋode iwet yabäŋkuk; Äbekna, kädet jide ahäŋ gamik? yäk. Ude iweränä Ruttä imaka Boastä täŋ imiŋkuko u kudup iwetkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RT3_17","009_3_17","RUT","3","17","17","Iwetpäŋ yäŋkuk; Äma unitä äbekkaken ketäŋ täga nämo kwen yäŋ näwetpäŋ wit ŋo namän yäpmäŋ äbätat yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RT3_18","009_3_18","RUT","3","18","18","Ude iweränä Naomitä iwetkuk; Eruk äbekna, nadäŋit nadäŋit isi yäk. Imaka bureni ahäŋirän kaŋ käda. Nadätan, Boas imaka täŋpayäŋ gäwerako unita nämo maŋirän äpmonayäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RT4_1","009_4_1","RUT","4","1","1","Eruk, Boastä käbeyä bägup, yotpärare täŋo yämabamken päŋku maŋitpäŋ itkaŋ Elimelek täŋo mäden naniki Boastä Rut iwetkuko u äbäŋirän kaŋkuk. Kaŋpäŋ iwetkuk; Notnapak, äbikaŋ bok itda yäk. Ude iweränä päŋku Boastä itkukken maŋitkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RT4_2","009_4_2","RUT","4","2","2","Täŋpäŋä Boastä yotpärare täŋo äma ekäni 10 udeta man pewän kwäkaŋ äma ekäni ekäni äbuŋ. Äbäwä yäwerän bok maŋitkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RT4_3","009_4_3","RUT","4","3","3","Maŋit irirä noripaki u ŋode iwetkuk; Nadätan? Naomi Moap kome peŋpeŋ äbuko uwä moneŋ yäpayäŋ notnekpak Elimelek täŋo kome kujat u äma kubäta imikta nadätak yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RT4_4","009_4_4","RUT","4","4","4","Unita ŋode gäwetta nadätat; Kome u suwawayäŋ nadäŋpäŋä äma ekäni ekäni itkaŋ ŋo iŋamiken yäŋtäre. Täŋ nämo yäpayäŋ nadäŋpäŋä siwoŋi yä. U imata, kome u gäkä mähemi tänaŋi bumik, näkä jukun ‘ei’ täga nämo yäwet yäk. Ude iweränä äma unitä täga, api suwawet yäŋ yäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RT4_5","009_4_5","RUT","4","5","5","Ude yäwänä Boastä iwetkuk; Nadätan? Kome u Naomi keriken suwaŋpäŋä Moap nanik webe kajat Rut u imaka, webekata yäpnaŋi yäk. Ude täŋiri notnekpak kumbuko unitäŋo wäpi nämo api paorek. Nämo, kome kujari u äbekiye oraniye ahänayäŋ täkaŋ unita biŋamgän api it yäpmäŋ ärowek yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RT4_6","009_4_6","RUT","4","6","6","Ude iweränä noripaki u ŋode iwetkuk; Bureni, kome kujat u näkä mähemi tänaŋi upäŋkaŋ näkä suwawero uwä kome u näkŋaken nanaknayeta biŋam nämo api ireko unita täga nämo yäpayäŋ. Unita gäkŋata biŋam yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RT4_7","009_4_7","RUT","4","7","7","Kadäni uken Isrel naniktä ŋode täk täŋkukonik; Äma kubätä kubä täŋo tuŋum kubä suwaweko ba äma yarätä tuŋumi kowat imän tädeŋo u täŋkehärom takta tuŋum unitäŋo mähemitä kuroŋi ärärani yäŋopmäŋpäŋ äma tuŋum yäpeko unita imek. Ude täŋirä piä u täretak yäŋ nadäk täŋkuŋonik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RT4_8","009_4_8","RUT","4","8","8","Mebäri unita äma noripak unitä kome kujat u Boas gäkŋata suwa yäŋ ude iwetpäŋä kuroŋi ärärani yäŋopmäŋpäŋ imiŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RT4_9","009_4_9","RUT","4","9","9","Ude täŋirän Boastä äma ekäni ekäni ukät ämawebe päke itkuŋo u ŋode yäwetkuk; Eruk nabäŋirä in iŋamjinken Elimelek-kät nanakiyat Kilion kenta Malon unitäŋo tuŋum Naomitä inigän yäpmäŋ kuŋatkuko u apiŋo näkä suwaŋpäŋ mähemi täyat yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RT4_10","009_4_10","RUT","4","10","10","Ba ugän nämo. Malon täŋo webe kajat Rut, Moap nanik u imaka, webenata imagutat. Ude täŋira notninpak kumbuko unitäŋo wäpi yotpärareni ŋoken nämo api paorek. Nämo, kome kujari u äbekiye oraniye ahänayäŋ täkaŋ unita biŋam api it yäpmäŋ ärowek yäk. In iŋamjinken kudän ŋo täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RT4_11","009_4_11","RUT","4","11","11","Ude yäwerirä äma ekäni ekäni ukät ämawebe päke itkuŋo u ei-gera yäŋpäŋ yäŋkuŋ; Täŋiri gabäŋpäŋ-nadäkamäŋ. Unita Yawetä webeka täŋkentäŋ imiŋirän Resel kenta Lea, Isrel äbot nintäŋo äbeknin pähap yarä ude äworeŋpäŋ nanak mäyap kaŋ bäyaŋ gamän. Ude täŋirän gäkŋawä Efrata äbot täŋo tuŋum äma kubä täŋpäŋ Betlehem yotpärareken wäp biŋam ärowani nikek kaŋ it. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RT4_12","009_4_12","RUT","4","12","12","Täŋkaŋ Yawetä ekta nanak mäyap tamiŋirän Juda kenta Tama täŋo nanaki Peres unitäŋo äbot pähap udegän kaŋ ahäwut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RT4_13","009_4_13","RUT","4","13","13","Täŋpäkaŋ Boastä Rut webenita yäpuk. Täŋirän Yawetä nadäŋ imiŋirän nanak kok itpäŋ nanak ämani kubä bäyaŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RT4_14","009_4_14","RUT","4","14","14","Bäyaŋirän kome u nanik webetä Naomi ŋode iwetkuŋ; Yawe täŋo wäpi iniŋ oretna! Unitä watä it gamikta oraŋka kubä gamitak yäk. Nanak unitä Isrel ämawebe bämopiken wäp biŋam ärowani nikek iton. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RT4_15","009_4_15","RUT","4","15","15","Nadätan? Äbekka Ruttä gäka gäripi nadäŋ gamikinik täŋpäŋ täŋkentäk taŋi täŋ gamik täyak uwä nanak 7tä täŋkentäŋ gamineŋo u irepmitak. Unita nanak apiŋo bäyatak unitä webe pähap täŋiri täŋpidäm-pidäm täŋ gamiŋpäŋ watä säkgämän api it gamek yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RT4_16","009_4_16","RUT","4","16","16","Ude iweräwä Naomitä nanaki bäyaŋ imiŋpäŋ ini bäyawani bumik watäni it imik täŋkukonik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RT4_17","009_4_17","RUT","4","17","17","Täŋpäkaŋ webe kome u naniktä nanak u wäpi Obet yäŋ iwetkuŋ. Ude yäŋpäŋ yäŋkuŋ; Wisiknin! Naomitä nanak kubä yäpmäŋtak! Täŋpäkaŋ Obet uwä Jesi täŋo nani. Täŋ Jesi uwä Devit täŋo nani. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RT4_18","009_4_18","RUT","4","18","22","Eruk ŋowä Perestä äbotken nanik täŋo wäp tawaŋ; Peres uwä Hesron täŋo nani. Hesron uwä Ram täŋo nani. Ram uwä Aminadap täŋo nani. Aminadap uwä Nason täŋo nani. Nason uwä Salmon täŋo nani. Salmon uwä Boas täŋo nani. Boas uwä Obet täŋo nani. Obet uwä Jesi täŋo nani. Täŋpäkaŋ Jesi uwä Devit täŋo nani. Ugän.");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS1_1","020_1_1","PSA","1","1","1","Äma kubätä äma wakiwaki täŋo man nämo buramiwayäŋ täyak uwä bänep oretoret terak api kuŋarek. Äma unitä kädet äma wakiwakitä iwat täkaŋ u nämo iwat täyak. Ba äma Anututa yäŋärok man yäk täkaŋ udewanikät itpäŋ yäŋpäŋ-nadäk nämo täk täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS1_2","020_1_2","PSA","1","2","2","Äma unitä Ekäni täŋo man ba kädet siwoŋita gäripi-inik nadäk täyak. Gäripiinik nadäŋpäŋ unita kepma bipani nadäk-nadäk epän täk täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS1_3","020_1_3","PSA","1","3","3","Äma uwä päya ämatä ume pomi terak piwani ude bumik. U kehäromigän it täkaŋ. Pahämi kubirigän itkaŋ bureni kadäni terakgän pat täkaŋ. Imaka imaka äma unitä täŋpeko uwä kudup tägagän ahäneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS1_4","020_1_4","PSA","1","4","4","Täŋpäkaŋ äma waki täŋpani uwä udewani nämo. U pen nämo api itneŋ. Nämo, u täpun-täpun mänittä piäŋ äreyäŋ täŋpän kuk täkaŋ ude bumik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS1_5","020_1_5","PSA","1","5","5","Unita Anututä äma wakita komi yämayäŋ täyak u täga nämo api irepmitneŋ. Täŋpäŋ äma udewaniwä äma täga bämopiken itpäŋ Anutu nämo api iniŋ oretneŋ. Nämoinik! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS1_6","020_1_6","PSA","1","6","6","Täŋpäkaŋ äma Anutu täŋo man iwat täkaŋ, äma udewani Anututä oraŋ yämiŋpäŋ watä it yämik täyak. Täŋ, äma waki täŋpani kuduptagän api pewän paotneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS2_1","020_2_1","PSA","2","1","1","Guŋ ämawebetä imata ärowani täkta gäripi nadäk täkaŋ? Ba imata kädet wakiwaki täkta man yäŋpäŋ-nadäk jop täk täkaŋ? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS2_2","020_2_2","PSA","2","2","2","Kome täŋo intäjukun äma uken-uken nanik imaka, ämik tänayäŋ tuŋum täkaŋ. Täŋpäŋ Anutu ini ba äma Anututä intäjukun-inik itta iwoyäŋkuko u wäpi yäpmäŋ äpäkta käbeyä täŋpäŋ man yäŋpäŋ-nadäk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS2_3","020_2_3","PSA","2","3","3","Man yäŋpäŋ-nadäk täŋpäŋ ŋode yäkaŋ; Yarä unitä topmäŋpäŋ ini gämoriken nipmaŋkumän yäk. Unita ketnin pädät täŋkumäno u yäpmäŋ däkŋeŋ täna kwäpäŋ nininken gärip terak itna yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS2_4","020_2_4","PSA","2","4","4","Komen ämatä ude yäŋirä Ekänitä kunum gänaŋ itkaŋ yabäŋ mägayäŋpäŋ sära yäwet täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS2_5","020_2_5","PSA","2","5","5","Täŋkaŋ koki wawäpäŋ jukuman kehäromi yäwerirän bumta umuntaŋpäŋ kwaik täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS2_6","020_2_6","PSA","2","6","6","Koki wawäpäŋ ŋode yäwet täyak; Wa! Äma intäjukun itta yäwani iwoyäŋkuro u näkŋa teŋkuro itak yäk. U pom kudupina wäpi Saion uken teŋkuro intäjukun-inik itak yäk. U nadäŋ imut! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS2_7","020_2_7","PSA","2","7","7","Täŋpäkaŋ intäjukun äma Ekänitä iwoyäŋpäŋ teŋkuko unitä ŋode yäyak; Eruk ämawebenaye, man Ekänitä kwawak yäŋahäŋkuko u täwera nadäwut. Ekäni uwä ŋode näwetkuk; Gäk näkŋo nanakna. Apiŋo näkä gäkŋo nanka ude itat yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS2_8","020_2_8","PSA","2","8","8","Täŋpäŋ ŋode näwetgän täŋkuk; Gäk näwerikaŋ guŋ ämawebe gäkŋa-tägän watä it yämenta api ganiŋ kirewet yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS2_9","020_2_9","PSA","2","9","9","Ude täŋira gämotnaken kaŋ irut yäŋpäŋ pärip-pärip kehäromi iŋitkaŋ äma komitä-yäŋ intäjukun api it yämen yäk. Bureni, ämatä käbotinik däpmäŋ kärapmit täkaŋ ude gäk pärip-päriptä guŋ ämawebe api däpmäŋ kärapmiren. Ekäninatä man ude näwetkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS2_10","020_2_10","PSA","2","10","10","Unita kome täŋo intäjukun äma in, ba äma wäpi nikek in, jukujin peŋpäŋ man täwerayäŋ täyat ŋonita ket nadäkot. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS2_11","020_2_11","PSA","2","11","11","In Ekänita umuntaŋpäŋ gämori-kengän it täkot. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS2_12","020_2_12","PSA","2","12","12","Nadäkaŋ? Anutu täŋo nanakitä äma wakita kokwawak bäräŋeŋ täk täyak unita kumäŋ-kumäŋ nidäpek yäŋpäŋ kaŋ oraŋ imut. Täŋpäkaŋ ämawebe Anututä watä it nimän yäŋpäŋ dubiniken kuk täkaŋ uwä Ekäni täŋo oretoret terak it täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS3_1","020_3_1","PSA","3","1","1","Kap ŋowä Devittä nanaki tuäni Apsalom kaŋ-umuntaŋ kuŋatkaŋ teŋkuk. Ekäni, iwanaye bumta ahäŋkaŋ näk täŋpä wanayäŋ täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS3_2","020_3_2","PSA","3","2","2","Täŋkaŋ yäŋärok ŋode näwet täkaŋ; Anututä täga nämo täŋkentäŋ gamek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS3_3","020_3_3","PSA","3","3","3","Ude näwet täkaŋ upäŋkaŋ Anutu gäk näkŋo kurepäna ude itan. Gäkŋa-tägän täŋpewi iwanaye yärepmit täyat. Anutuna tägagämän, gäk bänep nadäŋ bäräpna täŋpidäm taŋ namiŋpäŋ nepmaŋpi iwan iŋamiken bätakigän it täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS3_4","020_3_4","PSA","3","4","4","Nadäkaŋ? Ekänitä täŋkentäŋ namän yäŋpäŋ gera yäŋira iniken pom kudupi terak itkaŋ gerana nadäŋ namik täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS3_5","020_3_5","PSA","3","5","5","Unitä watä it namik täyak unita bipani däpmon patguŋguŋ täŋtäŋgän akuk täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS3_6","020_3_6","PSA","3","6","6","Iwanaye bumta näk it gwäjik täkaŋ upäŋkaŋ nämo umuntak täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS3_7","020_3_7","PSA","3","7","7","Ekäni, gäkä iwanaye däpmäk täyan. Täŋkaŋ äma waki u meni däpmäŋ tokäriri näk nutta täŋpä wak täkaŋ. Unita Ekäni Anutuna, täŋ namiŋkuno udegän, gäk äbä iwan keri terak nanik nämagut! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS3_8","020_3_8","PSA","3","8","8","Ekäni gäk kubä-tägän ämawebekaye täga täŋkentäŋ yämen. Unita Ekäni, ämawebekaye watä säkgämän it yämi. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS4_1","020_4_1","PSA","4","1","1","Siwoŋi Anutuna, gäkken yäŋapiŋira nadäŋ namisi. Bian bänep nadäŋ bäräpna ketäreŋ namiŋkuno unita apiŋo gerana nadäŋpäŋ oraŋ nami. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS4_2","020_4_2","PSA","4","2","2","Ämawebe, in kadäni jidegän wäpna yäpmäŋ äpäkta piäni täk täkaŋ u api peneŋ? Ba imaka jopi-jopi yäpmäŋ kuŋat täkaŋ ba jopman nadäkta gäripi pähap nadäk täkaŋ u kadäni jidegän api peneŋ? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS4_3","020_4_3","PSA","4","3","3","Ŋode nadäkot; Ämawebe Ekäni täŋo gämoriken kuŋat täkaŋ u inita biŋam iwoyäk täyak. Unita näkä gera yäŋira nadäŋ namik täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS4_4","020_4_4","PSA","4","4","4","Unita ämawebe, in kujatjin kwaiwäpäŋ momi täktäk kädet pewut. Täŋkaŋ däpmon patpat kadäniken kwikinik patpäŋ man täwetat ŋonita juku pik täkot. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS4_5","020_4_5","PSA","4","5","5","Täŋkaŋ inä Ekänita nadäŋ imikinik täŋpäŋ ärawa täktäk kädet ini gäripi nadäk täyak ude täŋ imik täkot. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS4_6","020_4_6","PSA","4","6","6","Ekäni, ämawebe mäyaptä gäkken gera jop ŋode yäk täkaŋ; Iron täŋ nimi! Nadäŋ nimeno uyaku oretoret täga täne yäŋ yäk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS4_7","020_4_7","PSA","4","7","7","Ketem piäniken ahäŋ-bumbum täŋirä äma unitä oretoret nadäk täkaŋ. Upäŋkaŋ Ekäni, oretoret nadäk täkaŋ u jopigän. Bänep oretoret gäkä namik täyan u taŋi pähap. Bänepna täŋpidäm taŋ namiŋiri oretoret bumta nadäk täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS4_8","020_4_8","PSA","4","8","8","Ekäni gäkŋa-tägän watä it namiŋiri säkgämän it täyat. Unita imaka kubäta nämo umuntaŋkaŋ däpmon bäräŋek-inik päŋku säkgämän patguŋguŋ täk täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS5_1","020_5_1","PSA","5","1","1","O Ekäni, näk komi nadäŋpäŋ yäŋkähän-kähän yäŋira juku peŋpäŋ nadäŋ namisi. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS5_2","020_5_2","PSA","5","2","2","Anutu intäjukun ämana, juku peŋpäŋ täŋkentäkta konäm kotat ŋo nadäŋ nam. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS5_3","020_5_3","PSA","5","3","3","Ekäni, tami tami gäkken yäŋapik man yäk täyat. Edap dapuritä abäŋirän näk gäkken yäŋapik man kehäromigän yäŋpäŋ gäkä kowata jide näwoŋärewayäŋ täyan unita dapun täk täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS5_4","020_5_4","PSA","5","4","4","Anutu, anutu jopi ätu kudän wakita gäripi nadäk täkaŋ upäŋkaŋ gäk anutu udewani nämo. Nämoinik, äma waki täŋpanitä gäk dubikaken täga nämo itneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS5_5","020_5_5","PSA","5","5","5","Ba äma inita nadäwä ärowani täŋpani uwä iŋamkaken täga nämo itneŋ. Äma waki täŋpani udewanita gaŋani pähap nadäk täyan. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS5_6","020_5_6","PSA","5","6","6","Täŋkaŋ äma jop manman yäwanita täŋpäwak täŋ yämik täyan. Ba äma iwan täŋpäŋ kumäŋ-kumäŋ däpanikät äma täŋyäkŋarani täŋpanita wakiinik nadäk täyan. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS5_7","020_5_7","PSA","5","7","7","Upäŋkaŋ gäk näka butewaki pähap nadäŋ namik täyan unita gäkŋo kudupi yotken täga api ärowet. Äroŋpäŋ ganiŋ oretta gukut imäpmok api täŋpet. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS5_8","020_5_8","PSA","5","8","8","O Anutu, iwanaye bumta itkaŋ unita näkŋo irit kuŋat-kuŋatnata watä it namiŋiri gäkŋo kädet siwoŋi kaŋ iwara. Kädet näkä iwatta nadäwikaŋ pätak u näwoŋäre. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS5_9","020_5_9","PSA","5","9","9","Näkŋo iwanayetä man bureni kubä nämoinik yäk täkaŋ. Uwä äma täŋpä waktagän nadäk täkaŋ. Unitäŋo meni jinom uwä säkgämän, gakŋi nikektä äma täŋyäkŋatpäŋ kumäŋ-kumäŋ kädetken yämagut täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS5_10","020_5_10","PSA","5","10","10","Unita Anutu, manken yepmaŋpäŋ komi piä kaŋ yämi. Täŋiri iniken nadäk tawaŋ wakiwakitä äyäŋutpäŋ kaŋ täŋpä wawut. Ärowani täŋ gamiŋpäŋ momi bumta täk täkaŋ unita iŋamkaken nämo itta kaŋ yäwat-kire! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS5_11","020_5_11","PSA","5","11","11","Täŋpäkaŋ ämawebe nadäŋ gamiŋirä watä it yämik täyan uwä oretoret täk täkot. Bänep täga nadäŋpäŋ oretoret kap kadäni kadäni tek täkot. Ude täŋirä watä säkgämän it yämik täyi. U imata, ämawebe uwä gäka gäripi pähap nadäŋ gamiŋpäŋ gäka yäŋpäŋ oretoret bureni täk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS5_12","020_5_12","PSA","5","12","12","Bureni Ekäni, äma gäkŋo man bureni iwaräntäk täkaŋ unita kudän säkgämän täŋ yämik täyan. Nadäŋ yämik täyan unitä kurepätä-yäŋ watä bureni it yämik täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS6_1","020_6_1","PSA","6","1","1","O Ekäni, mominata yäŋpäŋ kokwawak nadäŋkaŋ nämo nebewen, ba momina täŋo kowata nämo namen. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS6_2","020_6_2","PSA","6","2","2","Ekäni, kehäromina paotinik täyak unita butewaki nadäŋ namiŋpäŋ kehäromi äneŋi nam. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS6_3","020_6_3","PSA","6","3","3","Bänepnaken nadäŋ bäräp pähap ahätak upäŋkaŋ Ekäni, gäk bäräŋeŋ nämo täŋkentäŋ namitan. Unita jidegän api nadäŋ namen? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS6_4","020_6_4","PSA","6","4","5","Nutpewi kumbero uwä täga nämo ganiŋ oreret. Äma kumbanitä nämo nadäŋ gamik täkaŋ. Udewaniwä gäk täga nämo ganiŋ oretneŋ. Unita Ekäni, päbä bäräpi terak nanik nämagut. Gäk butewaki mähemi unita nadäŋ namiŋpäŋ kumäŋ-kumäŋ dubiniken nanik nämagutsi. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS6_6","020_6_6","PSA","6","6","6","Konäm kot yäpmäŋ äbäŋtäyiwa kehäromina kudup paotak. Täŋpäŋ bipani bipani dapunna konäm pitotä ämetpärani tekna ba gwäk kunowäna näbätak täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS6_7","020_6_7","PSA","6","7","7","Iwanaye mäyap unita konäm pen kot täyat. Konäm kottäyiwa dapunna pom tokŋewäkaŋ dapun täga nämo ijik täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS6_8","020_6_8","PSA","6","8","8","Tägagämän! Ekänitä konäm korira nadätak. Unita äma wakiwaki täŋpani in keweŋ namut! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS6_9","020_6_9","PSA","6","9","9","Täŋkentäkta gera yäk täyat u nadäŋ namitak. Bureni, yäŋapiŋira täŋkentäŋ namik täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS6_10","020_6_10","PSA","6","10","10","Unita nadätat; Iwanaye bäräpi pähap gänaŋ itkaŋ umun bumta api täneŋ. Täŋpäŋ mäyäk pähap nadäŋpäŋ nepmaŋkaŋ täŋguŋ-gurap täŋtäŋ api ämetpeŋ kuneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS7_1","020_7_1","PSA","7","1","1","Ekäni Anutuna, iwanaye yabäŋ umuntaŋ gäkken käbop itta ärek täyat. Täŋkentäŋ namiŋiri äma näk kumäŋ-kumäŋ nutnayäŋ näwarän täkaŋ uwä nutneŋtawä. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS7_2","020_7_2","PSA","7","2","2","Täŋ ämatä täŋkentäŋ namikta nämo iräwä, iwanayetä tom ägwäri ude wädäŋ gärepmäŋ päŋku gupna api yäpmäŋ däkŋeneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS7_3","020_7_3","PSA","7","3","4","O Ekäni Anutuna, näk kudän waki kubä nämo täŋkut yäŋ nadätat. Upäŋkaŋ näkken kudän waki ätu itneŋo, ba not kubäta täŋpäwak täŋpero, ba notnapak täŋ-ikŋatpäŋ man uterak yäŋmaŋpa äroweko, ba jop nadäŋ iwanaye täŋpäwak täŋpero u täŋpäwä, eruk ŋode täga täŋpen; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS7_5","020_7_5","PSA","7","5","5","Iwanaye jop yabäŋiri näwarän täŋpäŋ kaŋ nepmäŋirut! Nut-maŋpä äpmoŋpapäŋ kumäŋ-kumäŋ täga api nutneŋ. Täŋpäŋ gupna kome terak jop uken täga api pewä pärek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS7_6","020_7_6","PSA","7","6","6","Upäŋkaŋ näk ude nämo täŋpani unita Anutu, gäk kokwawak pähap nadäŋkaŋ akuŋpäŋ iwanaye nutnayäŋ piä bumta täkaŋ u däpmäŋpäŋ yäwat-kire! Imata, gäkäwä kudän siwoŋitagän nadäk täyan unita äbä täŋkentäŋ namisi. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS7_7","020_7_7","PSA","7","7","7","Ude täŋpäŋ punin unu itkaŋ ämawebe kuduptagän yäweri gämotkaken irirä yabäŋ yäwasi. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS7_8","020_7_8","PSA","7","8","8","Gähäwä ämawebe kuduptagän täŋo kudän yäpmäŋ daniwani unita Ekäni, iwanaye iŋamiken näka äma siwoŋi yäŋ näwet! Imata, näk waki täŋira kowata yäpmäkta yäwani nämo yäŋ nadätan unita. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS7_9","020_7_9","PSA","7","9","9","Anutu, gäk äma siwoŋi pähap. Gäk äma täŋo nadäk-nadäk ba gäripini kudup nadäwi tärek täkaŋ. Unita gäk äma waki täŋo kudän waki kudup kaŋ pewi paorut. Täŋkaŋ äma siwoŋita gwäki täga kaŋ yämi. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS7_10","020_7_10","PSA","7","10","10","Ämawebe, in nadäkaŋ? Anutu u näkŋo watä ämana. Äma unitäŋo man buramik täkaŋ u täŋkentäŋ yämik täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS7_11","020_7_11","PSA","7","11","11","Anutu uwä man yäpmäŋ daniwani tägagämän. U äma wakiwaki nämo yabäŋ oretpäŋ kowata yäpmäkta biŋam yäŋtäreŋ yämik täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS7_12","020_7_12","PSA","7","12","12","Täŋpäkaŋ äma waki u kudän waki nämo penayäŋ täŋo uwä Anututä päip boham täŋo meni api wädäwek. U äpa topmäŋkaŋ gwäjikta pidäm täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS7_13","020_7_13","PSA","7","13","13","Täŋpäŋ ämik täŋo tuŋum komi komi u yäpmäŋpäŋ kuwek kädäp mebet ikek äma u yamäkta täŋtuŋum täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS7_14","020_7_14","PSA","7","14","14","Eruk, äma waki unita nadäwut. U kudän waki täkta tawaŋ pek täkaŋ. Täŋkaŋ täŋikŋarani kudän mebäri mebäri wari wari täk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS7_15","020_7_15","PSA","7","15","15","Uwä äma ätuta buŋep täk täkaŋ. Upäŋkaŋ buŋep iniken unitä api äyäŋutpäŋ yepmäŋirek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS7_16","020_7_16","PSA","7","16","16","U udegän, kudän waki iniken unitägän äyäŋutpäŋ ini terak täŋpäwak api pewän ahäneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS7_17","020_7_17","PSA","7","17","17","U kawut! Anutu u siwoŋi pähap unita bänep täga iwet täyat. Täŋpäŋ Ekäni Anutu ärowani unitäŋo wäpi biŋam kap terak iniŋoret täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS8_1","020_8_1","PSA","8","1","1","Ekäni Mähemnin, wäpka biŋam gäripi gakŋi nikektä kome kuduptagän intäjukun itak! Wäpka biŋam ärowani unita kunum gänaŋ naniktä gäk ganiŋoret täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS8_2","020_8_2","PSA","8","2","2","Täŋpäkaŋ iwankayetä mäyäk nadäwut yäŋpäŋ nanak pakikät iroŋiroŋi yäwetpäŋ yäwoŋärek täŋiri kap terak ganiŋoret täkaŋ. Teŋirä iwankayetä nadäŋpäŋ umuntaŋpäŋ man kum api itneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS8_3","020_8_3","PSA","8","3","3","Täŋpäkaŋ Ekäni, näk kunum terak dapun täŋpäŋ imaka säkgämän ketkatä täŋ peŋkuno, komepak ba guk komeniken yepmaŋkuno u yabäŋ yäwatpäŋ nadäwätäk ŋode täk täyat; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS8_4","020_8_4","PSA","8","4","4","Anutu, imata gäk äma mewuni ninta nadäwi ärowani täk täkaŋ? Imata ämawebe watä säkgämän it nimik täyan? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS8_5","020_8_5","PSA","8","5","5","Nin äpani ude itnaŋipäŋ wäpnin biŋam epmäget kudän nikek ude nipmaŋkun. Bureni, imaka päke u kudup yärepmitpäŋ gäkŋa bumik nipmaŋkun. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS8_6","020_8_6","PSA","8","6","6","Ude täŋkaŋ imaka kudup ketkatä täŋ-peŋkuno u yabäŋ yäwatta nipmaŋkun. Ude täŋiri imaka kudup u gämotninken itkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS8_7","020_8_7","PSA","8","7","8","Yawakkät tom ägwäri, barak ba imaka imaka gwägu pähap gänaŋ komeni komeni kuŋat täkaŋ u kuduptagän äma gämoriken yepmaŋkunotä itkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS8_9","020_8_9","PSA","8","9","9","Unita Ekäni Mähemnin, wäpka biŋam gäripi gakŋi nikektä kome kuduptagän intäjukun itak! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS9_1","020_9_1","PSA","9","1","1","Ekäni, bänep nadäk-nadäkna kuduptä api ganiŋoret täŋpet. Täŋpäŋ näk ämawebe gäkä piä tägagämän täk täyan unita api yäwet täŋpet. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS9_2","020_9_2","PSA","9","2","2","Täŋkaŋ Anutu ärowani, näkä nadäŋ gamiŋpäŋ oretoret kap teŋpäŋ wäpka biŋam api yäpmäŋ ärok täŋpet. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS9_3","020_9_3","PSA","9","3","3","Gäkä täŋkentäŋ namikta äbäŋiri iwanayetä gabäŋ umuntaŋ metäŋpeŋ kuk täkaŋ. Metäŋpeŋ kuŋkä maŋ-däpmäŋpäŋ kumäk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS9_4","020_9_4","PSA","9","4","4","Täŋpäkaŋ yäpmäŋ danik piä täk täyan uwä siwoŋigän täk täyan. Täŋkaŋ näkŋo manna yäpmäŋ daniŋpäŋ momika nämo yäŋ yäŋtäreŋ namiŋkun. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS9_5","020_9_5","PSA","9","5","5","Gäk guŋ äbot äbori äbori nämo nadäŋ gamik täkaŋ u yebeŋpäŋ äma wakiwaki u kumän däpmäŋ moreŋkun. Täŋiri ämawebetä äma udewanita api guŋ täneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS9_6","020_9_6","PSA","9","6","6","Bureni, iwaniye waŋkuŋo ubayäŋ. Inide ude api itneŋ. Gäk unitäŋo yotpärare yäpi waŋkuŋo unita ämawebetä kome unita täŋguŋ taŋpäŋ nämoinik api nadäneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS9_7","020_9_7","PSA","9","7","7","Täŋpäkaŋ Ekäni uwä intäjukun äma inide api it yäpmäŋ ärowek. Uwä intäjukun-inik itkaŋ ämawebe yäpmäŋ danikta pidäm täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS9_8","020_9_8","PSA","9","8","8","Täŋpäŋ kudän siwoŋi terak api yäpmäŋ daniwek. Ude täŋkaŋ ämawebe kuduptagän iniken nadäk siwoŋi terak api yabäŋ yäwarek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS9_9","020_9_9","PSA","9","9","9","Ekäni uwä eŋi kehäromi kubä ude itak. Iwantä äma kubäta täŋpäwak täŋpänä, äma u Ekäniken päŋku täga irek. Ba bäräpi kadänikenä Anutuken käbop täga päŋku irek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS9_10","020_9_10","PSA","9","10","10","O Ekäni, äma gäk gabäŋ tarek täkaŋ u kubä mäde nämoinik ut imiŋkuno unita ämawebe mebärika nadäwä tärek täkaŋ uwä gäkä terakgän api yeŋgämä peneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS9_11","020_9_11","PSA","9","11","11","Unita ämawebe, in Ekäni, Saion yotpärareken intäjukun itkaŋ yabäŋ yäwat piä täk täyak u wäpi biŋami iniŋoret täkot! Epän pähap täk täyak unita ämawebe komeni komeni yäŋahäŋpäŋ yäwet täkot. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS9_12","020_9_12","PSA","9","12","12","Bureni, Ekäni uwä äma komi nadäk täkaŋ unitäŋo konäm gerata juku peŋpäŋ nadäŋ yämik täyak. Ude täŋpäŋ äma netätä komi u yämik täkaŋ unita kowata täŋpäwak täŋ yämik täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS9_13","020_9_13","PSA","9","13","13","Unita Ekäni, näka waki, butewaki nadäŋ namisi. Iwantä komi ba bäräpi namikaŋ ŋo yabä! Kumäŋ-kumäŋ dubiniken itat ŋo nämaguri äneŋi täga kaŋ ira! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS9_14","020_9_14","PSA","9","14","14","Ude täŋpayäŋ täno uwä näk päŋku Jerusalem nanik ämawebe iŋamiken itkaŋ wäpka api ganiŋ oreret! Ba waki keriken nanik nämagurayäŋ täyan unita oretoret pähap nadäŋpäŋ wäpka api yäpmäŋ ärowet. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS9_15","020_9_15","PSA","9","15","15","Täŋpäkaŋ äma guŋ äbotken naniktä nintä ärikta awaŋ äneŋkuŋo upäŋkaŋ ini-tägän awaŋi gänaŋ äriŋkuŋ. Nin nipmäŋitta buŋep täŋkuŋo upäŋkaŋ buŋep iniken unitä yepmäŋitkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS9_16","020_9_16","PSA","9","16","16","Bureni-inik, Ekänitä äma täŋo täktäki, kudän siwoŋi terak yäpmäŋ daniŋpäŋ kowata yämik täyak. Täŋirän äma waki uwä iniken kudän wakitä äyäŋutpäŋ täŋpäwak täŋ yämik täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS9_17","020_9_17","PSA","9","17","17","Äma waki komeni komeni Anututa nadäŋ äwaräkuk täk täkaŋ unitäŋo komeniwä kumbani kome ubayäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS9_18","020_9_18","PSA","9","18","18","Täŋpäkaŋ ämawebe tuŋumi nämo, täŋbute-bute täŋpaniwä Ekänitä jop yabäŋ äwaräkuk nämo täk täyak. Nämo, äma bäräpi nikek udewani bureni-inik api täŋkentäŋ yämek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS9_19","020_9_19","PSA","9","19","19","Unita Ekäni, äbi! Äbä jop yabäŋiri komen ämatä ärowani täŋ gamineŋtawä! Äma nämo nadäŋ gamik täkaŋ u kudup yepmaŋpikaŋ gäkŋo man piäken kaŋ irut. Täŋpäŋ unitäŋo täktäki kaŋ yäpmäŋ dani. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS9_20","020_9_20","PSA","9","20","20","Ekäni, ude täŋiri kaŋ umuntäwut. Kehäromika ude yäwoŋäreŋiri inita nadäwä äpani-inik kaŋ täŋput. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS10_1","020_10_1","PSA","10","1","1","Ekäni, komi butewaki ahäŋ namiŋirän gäk imata nepmaŋpeŋ päŋku käbop itan? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS10_2","020_10_2","PSA","10","2","2","Ekäni, äma waki täŋpanita nadä! U ärowani täŋpäŋ äma jopi jäwäri iwan täŋ yämiŋpäŋ däpmäŋpäŋ yäwat-kirek täkaŋ u nämo nadätan? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS10_3","020_10_3","PSA","10","3","3","Äma waki täŋpani uwä iniken bänepi täŋo gäripi ugän iwatpäŋ ärowani täk täkaŋ. Moneŋ tuŋumta nadäŋgärip täŋpäŋ Ekäni mäde ut imik täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS10_4","020_10_4","PSA","10","4","4","Äma udewanitä nin ärowani yäŋpäŋ Anututa nämoinik nadäŋ imik täkaŋ. Nämo, Anututa nadäwä nämo itak bumik yäŋ nadäk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS10_5","020_10_5","PSA","10","5","5","Täŋpäŋ äma udewani tuŋum pähap ikek itkaŋ kome terak säkgämän it täkaŋ. Upäŋkaŋ Anutu, äma uwä inita nadäwä ärowani täŋpäpäŋ gäkŋo baga manta nadäwä äpani täk täkaŋ ba iwaniyeta udegän yäŋärok yäwet täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS10_6","020_10_6","PSA","10","6","6","Täŋpäŋ bänepitä ŋode nadäk täkaŋ; Imaka kubätä nin täga nämo täŋpän waneŋ. Nin tägagän api itne yäŋ nadäk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS10_7","020_10_7","PSA","10","7","7","Äma udewani uwä meniken äma tagwän man yäwet-yäwet unitägän abämaŋ kuk täkaŋ. Meberitä jop manman, umun man ba täŋpäwak man yäk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS10_8","020_10_8","PSA","10","8","9","Täŋpäŋ kädet moräkken käbop itpäŋ äma siwoŋi ba äma kehäromini nämo, jop nadäŋ däpmäk täkaŋ, aŋ komitä käbop itpäŋ tom däpmäk täkaŋ ude. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS10_10","020_10_10","PSA","10","10","10","Äma wakiinik täŋpani uwä äma jäwäri u jiraŋ yäŋ nadäŋkaŋ yeŋ yäwat päpmo yepmaŋpäŋ ärowani täŋ yämik täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS10_11","020_10_11","PSA","10","11","11","Täŋkaŋ bänepitä ŋode yäk täkaŋ; Anutu u ninta guŋ taŋpäŋ dapuri täŋpipik täŋkuko unita nin nämo nibäk täyak yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS10_12","020_10_12","PSA","10","12","12","O Ekäni, gäk akuŋpäŋ äma waki täŋpani unita kowata yämi! Täŋkaŋ äma kehäromi paorani ninta guŋ täwentawä! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS10_13","020_10_13","PSA","10","13","13","Anutu, äma waki täŋpani imata gäk ganiŋ wärät täkaŋ? Ŋode uwä jop nadäk täkaŋ; Kowata nämo api nimek! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS10_14","020_10_14","PSA","10","14","14","Upäŋkaŋ Ekäni, gäk äma kädet waki täŋpani u yabäk täyan. Äma udewanitä komi nimiŋirä nibäŋ äwaräkuk nämo täk täyan. Unita äma kehäromini nämo, gäkä täŋkentäŋ nimi yäŋpäŋ gäkgän gabäŋ tarek täkaŋ. U imata, gäk kubä-tägän äma jopi jäwäri täŋkentäŋ yämik täyan. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS10_15","020_10_15","PSA","10","15","15","Unita Ekäni, gäkä äma waki täŋpani täŋo kehäromi yäyomägatpäŋ kowata komi kaŋ yämi! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS10_16","020_10_16","PSA","10","16","16","Ekäni gäk intäjukun-inik it yäpmäŋ päŋku pen api it yäpmäŋ ärowen, paot-paotka nämo. Unita äma gäka nämo nadäŋ gamik täkaŋ u yäwat kireŋpewi kaŋ kuŋtäŋpä kut! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS10_17","020_10_17","PSA","10","17","17","Ekäni, gäk äma jäwäri täŋo yäŋapik man nadäŋ yämiŋpäŋ bänepi täŋ-täpäneŋ yämiŋiri säkgämän api itneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS10_18","020_10_18","PSA","10","18","18","O Ekäni, iroŋi kodäŋanikät äma bäräpi nadäwani unitäŋo yäŋapik man nadäŋ yämiŋpäŋ komi nadäk täkaŋ u dätäreŋ yämik täyi. Ude täŋiri komen ämata äneŋi nämo api umuntäneŋ! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS11_1","020_11_1","PSA","11","1","2","Umuri kubä ahäŋ namiŋirän Ekänitä watä it namän yäŋpäŋ uken kuk täyat. Unita notnapak, imata guŋtä-yäŋ ŋode näwetan? Ai! Metäŋpeŋ ku! Äma waki täŋpanitä äma siwoŋi däpmäkta bipmäŋ uraniken käbop itkaŋ kuwek gwäjikaŋ u nämo yabätan? Gäk barak umuritä-yäŋ metäŋpeŋ pom udu ku! yäŋ man ude imata näwetan? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS11_3","020_11_3","PSA","11","3","3","Yäke! Äma kuduptagäntä kädet siwoŋi mäde ut imäwä äma siwoŋi jide täneŋ? Käwep api metäŋpeŋ kuneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS11_4","020_11_4","PSA","11","4","4","Upäŋkaŋ nähä nämo api metäŋpeŋ kwet! Nämo, Anutu ini kudupi tähaken itkaŋ dapun täŋ itak. Kunum gänaŋ maŋitkaŋ intäjukun-inik it nimiŋpäŋ äma täŋo täktäki u kuduptagän yabäŋpäŋ-nadäk täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS11_5","020_11_5","PSA","11","5","5","Ekäni ini äma siwoŋi ba äma waki täŋpani yäpmäŋ daniŋpäŋ äma baga mani nämo buramik täkaŋ unita kokwawak pähap api pewän ahäŋ yämek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS11_6","020_11_6","PSA","11","6","6","Ude täŋpäŋ kädäp mebet komigämän upäŋ piŋ yabat-pewän komi bumta api nadäneŋ. U imata, kowata udewani yäpmäkta biŋam täkaŋ ubayäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS11_7","020_11_7","PSA","11","7","7","Täŋpäkaŋ Ekäni ini uwä siwoŋi unita äma siwoŋi kuŋaranita gäripi nadäk täyak. Äma Ekäni täŋo meni jinom iwatpäŋ kuŋat täkaŋ uwä Ekäni iŋami api käneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS12_1","020_12_1","PSA","12","1","1","Ekäni, äma siwoŋi kubä nämoinik itak. Ba äma man bureni yäwani kudup paotkaŋ unita äbä täŋkentäŋ nimisi! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS12_2","020_12_2","PSA","12","2","2","Ämawebe kuduptagäntä noriye bänepi ärikta jop täŋyäkŋarani täk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS12_3","020_12_3","PSA","12","3","3","Unita Ekäni, gäk äma ätu jop yäŋ-yäkŋatpäŋ waki kädet terak yämagut täkaŋ ba ärowani täk täkaŋ uwä meni teŋpipiŋ yämi! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS12_4","020_12_4","PSA","12","4","4","Äma udewanitä ŋode yäk täkaŋ; Nin äma ätu jop yäŋ-yäkŋatpäŋ imaka yäpmäkta gäripi nadäk täkamäŋ u täga api yäpne. Ba man yänayäŋ nadäŋpäŋä udegän täga api yäk täne yäk. Ude täŋitna äma kubätä täga nämo niniŋ bitnäwek yäŋ yäk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS12_5","020_12_5","PSA","12","5","5","Ude yäk täkaŋ upäŋkaŋ Ekänitä ini ŋode yäyak; Eruk täga! Näk ärewayäŋ! Ämatä äma jäwäri yäpmäŋ äpäŋpäŋ komi piä yämiŋirä yäŋkähän-kähän yäŋ itkaŋ u nadätat. Äreŋpäŋ säkgämän itta gäripi nadäk täkaŋ u täŋkentäŋ yämiŋira udegän api itneŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS12_6","020_12_6","PSA","12","6","6","Ämawebe, in nadäkaŋ? Ekänitä täŋkentäŋ nimikta man kehäromi yäŋkuko uwä man bureni-inik yäŋkuk. Man yäk täyak u siliwa mobä kädäpken ijiŋpewä kodaki paki-inik äworek täkaŋ udewani. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS12_7","020_12_7","PSA","12","7","7","Unita Ekäni, watä säkgämän kadäni kadäni it nimiŋiri iwantä nidäpneŋtawä. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS12_8","020_12_8","PSA","12","8","8","U imata, äma waki bämopiken itkamäŋ. U kudup kädet wakita tägagämän yäŋ nadäk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS13_1","020_13_1","PSA","13","1","1","Ekäni, kadäni jidegän äneŋi api nadäŋ namen? Gäk näka mäde kadäni käroŋi api ut namen ba? Kadäni jidegän nadäŋ namiŋiri iŋamka äneŋi api gabäwet? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS13_2","020_13_2","PSA","13","2","2","Kadäni jidegän bäräpina ŋo api ketäreŋ namen? Butewaki pähap nadäŋ itat ŋo kepma bipani jide nadäŋ yäpmäŋ kuŋira api paot namek? Kadäni jidegän täŋkentäŋ namiŋiri iwanaye gämoriken nämo api iret? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS13_3","020_13_3","PSA","13","3","3","Ekäni, gäk näkŋo Anutuna unita yäŋapik manna ŋo nadäŋ namiŋpäŋ butewaki nadäŋ nami. Täŋpäŋ kehäromi namiŋiri nämo api paoret. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS13_4","020_13_4","PSA","13","4","4","Iwanaye yabä kätäŋiri nintä irepmitkamäŋ yäŋpäŋ nabäwä maŋ parira oretoret nämo täneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS13_5","020_13_5","PSA","13","5","5","Upäŋkaŋ ude nämo! Gäk nadäŋ namikinik täk täyan unita nadäkinik täyat. Butewaki nadäŋpäŋ täŋkentäŋ namayäŋ täyan unita oretoret täŋ gamitat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS13_6","020_13_6","PSA","13","6","6","Bureni Ekäni, gäk näka säkgämän täŋ namiŋ yäpmäŋ äbuno unita kap teŋpäŋ wäpka api ganiŋ oreret. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS14_1","020_14_1","PSA","14","1","1","Äma Anutu nämo itak yäŋ yäk täkaŋ uwä guŋ bureni-inik! Äma udewani bänepi käbäŋ täwani. U kudän waki mebäri mebäri täk täkaŋ. Kubätä kudän täga kubä nämoinik täk täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS14_2","020_14_2","PSA","14","2","2","Nadäkaŋ? Ekänitä kunum terak ununitä etä päpä dapun pärewat täk täyak. U äma nadäwä tumbäpäŋ Anutu kaŋ-ahäkta piäni täŋpani udewani ätu itkaŋ ba nämo yäŋ nadäŋpäŋ yabäŋ ahäkta dapun pärewat täk täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS14_3","020_14_3","PSA","14","3","3","Upäŋkaŋ nämo, kudup u kädet siwoŋi irepmit moreŋpäŋ kädet waki täŋpanigän. Uken nanik kubätä kudän täga kubä nämo täk täyak. Nämoinik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS14_4","020_14_4","PSA","14","4","4","Unita Ekänitä ŋode yäyak; Jide? Ämawebe u nadäk-nadäki nämo? U jop orek patkaŋ näkŋo ämawebenaye uken täŋyäkŋatpäŋ kubota täŋ yämik täkaŋ. Ude täŋkaŋ näkken yäŋapik man kubä nämoinik yäk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS14_5","020_14_5","PSA","14","5","5","Upäŋkaŋ Anututä ämawebeniye ukät itkentäk-inik täyak unita äma waki täŋpani unita imaka umuri-inik kubä api ahäŋ yämek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS14_6","020_14_6","PSA","14","6","6","Äma waki uwä äma äpani jopi täŋo piä tawaŋ kaŋkaŋ yäniŋ wärät täkaŋ. Upäŋkaŋ Ekäni uwä äma äpanita watä it yämik täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS14_7","020_14_7","PSA","14","7","7","Eruk, Isrel ämawebe täŋkentäŋ yämikta Ekänitä äma kubä Saion nanik kaŋ pewän äbän yäŋ nadätat. Ekänitä ude täŋirän äneŋi säkgämän itnayäŋ täkamäŋken uken oretoret pähap api nadäne! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS15_1","020_15_1","PSA","15","1","1","Ekäni, kudupi yotkaken äma jidewanitä täga ärowek? Ba kudupi yotpärarekaken äma jidewanitä kadäni käroŋi täga it yäpmäŋ ärowek? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS15_2","020_15_2","PSA","15","2","2","Eruk, nadätat, äma ŋodewanitä Anutu iŋamiken täga it yäpmäŋ ärowek; Äma, Anutu täŋo manta gäripi nadäŋpäŋ kädet siwoŋigän iwarani u. Ba äma kadäni kadäni man burenigän yäk täŋpani u. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS15_3","020_15_3","PSA","15","3","3","Äma udewanitä noriye täŋo wäpi jop man terak nämo yäpmäŋ äpek. Ba noriyeta imaka wakiwaki nämo täŋ yämek. Ba äboriye bämopiken yäŋ-yäkŋarani man kubä nämoinik yäwek. Anututä äma udewanita gäripi nadäk täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS15_4","020_15_4","PSA","15","4","4","Äma udewanitä äma wakiwaki täŋpanita gäripi nämo nadäk täyak. Nämo! Ämawebe Anutu täŋo kädet siwoŋi iwat täkaŋ unitagän oraŋ yämik täyak. Äma udewanitä imaka api täŋpet yäŋ yäwani ugän iwatpäŋ täk täyak. Iniken mani u iwatpäŋ täŋirän bäräpi mebäri mebäri ahäŋ imäpäŋ waweko upäŋkaŋ gwäk pimiŋpäŋ mani ugän iwatpäŋ täŋpek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS15_5","020_15_5","PSA","15","5","5","Äma udewanitä kädet siwoŋi ŋode täk täyak; Äma ätuta moneŋ yämiŋkaŋ yäwerek; Kowata kämi kaŋ namut yäk. Eruk ude yäwerekopäŋ kowata imikimik kadänikenä jide yämeko udegän yäpek, u irepmitpäŋ nämo. Täŋpäŋ äma udewanitä man käbeyäken man burenigän yäwek. Täŋpäkaŋ äma ätuwä noriye manken yepmakta jop manman yäk täkaŋ. Upäŋkaŋ äma siwoŋitä kädet udewaniwä nämoinik täŋpek. In nadäkaŋ? Äma kädet tägatäga udewani iwat täkaŋ uwä paot-paotta biŋam nämo täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS16_1","020_16_1","PSA","16","1","1","Anutu, näk nadäŋ gamikinik täk täyat unita gäk watä säkgämän it namik täyi! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS16_2","020_16_2","PSA","16","2","2","Näk Ekäni ŋode iwetkut; Ekäni, gäk näkŋo intäjukun ämana. Imaka tägatäga näkken itkaŋ u gäkŋo ketka terak nanik-tägän äbäk täkaŋ yäŋ iwetkut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS16_3","020_16_3","PSA","16","3","3","Ämawebe Ekänita nadäkinik täk täkaŋ udewanikät itta gäripi nadäk täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS16_4","020_16_4","PSA","16","4","4","Upäŋkaŋ ämawebe mäjo wära nadäŋ yämik täkaŋ uwä komi api nadäneŋ. Nähä mäjo wärata ärawa nämoinik api täŋ yämet. Ba wäpi menaken nämo api irek. Nämoinik! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS16_5","020_16_5","PSA","16","5","5","Imaka imaka päke itkaŋ ŋonitä näka watä nämo it namik täkaŋ. Ekäni, gäk kubä-tägän watä it namik täyan. Täŋpäkaŋ imaka imakata wäyäkŋek täyat uwä gäkägän namik täyan. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS16_6","020_16_6","PSA","16","6","6","Gäk watä säkgämän it namiŋiri näk kome terak ŋo gäripi nikek it yäpmäŋ äbätat. Näk imaka kubäta nämo wäyäkŋek täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS16_7","020_16_7","PSA","16","7","7","Unita Ekänina wäpi biŋam yäpmäŋ akutat. Imata, uwä kädet siwoŋi kuŋatta nepmäŋit näwat täyak. Täŋpäŋ bipani imaka, Ekänitä nadäk-nadäk siwoŋi näwetpäŋ näwoŋärek täk täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS16_8","020_16_8","PSA","16","8","8","Täŋpäkaŋ Ekänita guŋ taŋpäŋ nämo kuŋat täyat. Nämo, Ekäni uwä dubinaken it täyak unita imaka kubätä täŋyäkŋat-pewän umuntaŋpäŋ täga nämo kwaiwet. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS16_9","020_16_9","PSA","16","9","9","Unita bänepna pidäm taŋirän oretoret pähap nadäk täyat. Täŋkaŋ imaka kubäta nämoinik umuntak täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS16_10","020_16_10","PSA","16","10","10","Täŋpäkaŋ Ekäni, gäk watä säkgämän it namik täyan. Ude täŋiri näk kumäŋ-kumäŋ komeken nämo api kwet. Gäkŋo piä ämaka täga näk, nabäŋ äwaräkuk täŋiri kumäŋpäŋ jop nämo api parawet. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS16_11","020_16_11","PSA","16","11","11","Täŋkaŋ gäkŋa-tägän kädet gäripi nadäk täyan u näwoŋärek täyan. Täŋiri gäk dubikaken itkaŋ bänep oretoret terak kuŋat täyat uwä tärek-täreki nämo! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS17_1","020_17_1","PSA","17","1","1","Ekäni, gäkken gera yäŋira nadäŋ namisi! Kädet siwoŋi iwat täyat unita nadäŋ bäräpna gäkken yäpmäŋ äbäŋira täŋkentäŋ nami. Gäk yäŋgäkŋatta nämo yäyat unita yäŋapik manna ŋo nadäŋ namisi. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS17_2","020_17_2","PSA","17","2","2","Näk nadätat, dapunka päraŋi-inik unita kudän siwoŋi u kudup kaŋpäŋ nadäwi tärek täkaŋ. Unita iwan iŋamiken äma siwoŋi yäŋ api yäŋtäreŋ namen. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS17_3","020_17_3","PSA","17","3","3","Bänep nadäk-nadäkna kudup kawi tärek täyak. Bipani bipani nabäŋpäŋ-nadäk täyanken nadäk waki kubä nämo kaŋ-ahäk täyan. Imata, näk man waki, äma ätutä yäk täkaŋ ude nämo yäk täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS17_4","020_17_4","PSA","17","4","4","Gäkŋo man ugänpäŋ buramiŋpäŋ äma täŋpäwak kädet kudän unita mäde ut imik täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS17_5","020_17_5","PSA","17","5","5","Gäkŋo kädet siwoŋi nämo irepmitpäŋ wari wari ugän iwat täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS17_6","020_17_6","PSA","17","6","6","O Anutu, gäkken yäŋapiŋira nadäŋ namik täyan. Unita apiŋo gäkken gera yäkgän täŋira juku peŋpäŋ nadäŋ namisi. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS17_7","020_17_7","PSA","17","7","7","Dubikaken irira iwanayeta yäŋpäŋ watä säkgämän it namik täyan unita Anutu, nadäŋ namikinik täk täyan u kwawak pewi ahäwäpäŋ iwan keriken nanik nämagut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS17_8","020_17_8","PSA","17","8","9","Dapunka mujipta watäni it täyan udegän näka watä it namisi. Äma waki täŋpanitä näk nutta itgwäjineŋo udeta nämagut päŋku jirokka gäriŋ käbop nepmaŋsi. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS17_10","020_17_10","PSA","17","10","10","Äma udewani äma ätuta butewaki nämo nadäŋ yämik täkaŋ. Meni jinomkenä gup yäpmäŋ ärokärok man unitägän abäk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS17_11","020_17_11","PSA","17","11","11","U näwarän täŋkä nabäŋ ahäŋpäŋ nutta yewa täkaŋ. Ude täŋkaŋ näk täŋpäwakta pidäm taŋpäŋ itkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS17_12","020_17_12","PSA","17","12","12","Aŋ ägwäri tom yenayäŋ pidäm taŋpäŋ it täkaŋ ude näk neŋpäŋ kwinit äwatta nabäŋ nawat itkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS17_13","020_17_13","PSA","17","13","13","Unita Ekäni, äbi! Äbä täŋkentäŋ namiŋpäŋ iwanaye däpmäŋ yäwat kireŋpäŋ unitäŋo kehäromini yäpmäŋ äpäsi. Päip bohamka u yäpmäŋ päbä ämik täŋpäŋ äma waki keriken nanik nämagut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS17_14","020_17_14","PSA","17","14","14","Bureni Ekäni, äma kome terak ŋo imaka täpuri kubäta nämo wäyäkŋek täkaŋ u keriken nanik nämagut. Komi piä yämikta yäwani yäŋ yämiŋkuno u yäniŋ kiresi. Komi piä uwä yeritä yerita pen kaŋ yäniŋ kire! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS17_15","020_17_15","PSA","17","15","15","Täŋpäkaŋ nähä waki nämo täŋpani unita kämi gäkkät kowat kawän bureni api täde. Täŋkaŋ däpmon terak naniktä akuŋpäŋ dubinaken itan yäŋ nadäŋpäŋ bänep oretoret pähap tokŋek api nadäk täŋpet. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS18_1","020_18_1","PSA","18","1","1","Ekänitä Devit, Sol ba iwaniye ätu keri terak nanik imaguränpäŋ kap ŋo teŋkuk. O Ekäni, gäk näkŋo kehäromina unita gäka gäripi pähap inide kubä nadätat! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS18_2","020_18_2","PSA","18","2","2","Gäk näkŋo watä ämana, mobä yewa ude it namitan. Bureni, Anutunatä ude täŋkentäŋ namiŋirän gupna koreŋpäŋ säkgämän it täyat. U kurepä ude itpipiŋ namik täyak. Unitä itkentäŋ namiŋirän iwantä täga nämo nutneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS18_3","020_18_3","PSA","18","3","3","Näk Ekäniken gera yäŋira nadäŋ namiŋpäŋ iwan keriken nanik nämagut täyak. Unita Ekäni iniŋ orera! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS18_4","020_18_4","PSA","18","4","4","Kumäŋ-kumäŋ täŋo yentä kwasikotpäŋ nepmaŋkuŋ. Täŋpäwak täŋo kehäromitä näk uwäk taŋpäŋ nepmaŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS18_5","020_18_5","PSA","18","5","5","Bureni, kumbani kome täŋo yentä pädät täŋpäŋ nepmäŋ irirän awaŋtä näk nepmäŋitta buŋeptä-yäŋ itsämbuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS18_6","020_18_6","PSA","18","6","6","Upäŋkaŋ bäräpina u gänaŋ Ekäni Anutuna uken täŋkentäkta gera yäŋkut. Täŋkentäkta ude yäŋira ini kudupi yotken itkaŋ gera kotäkna ba konäm butewakina nadäŋ namiŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS18_7","020_18_7","PSA","18","7","7","Nadäŋ namiŋirän kome bärom täŋpäŋ kwaiŋkuk. Jop puningän nämo, mebäriken umu imaka, kwaiŋkuk. U imata, Anututä iwanayeta kokwawak nadäŋirän ude uwä ahäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS18_8","020_18_8","PSA","18","8","8","Iŋami gäriŋ gänaŋ nanik gupe yäŋ täŋpän äpuŋ. Täŋpäŋ meni gänaŋ nanik täŋpäwak kädäp mebet gäyek ikek aŋeŋ täŋpän abuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS18_9","020_18_9","PSA","18","9","9","Ude täŋkaŋ kunum yäpmäŋ weŋpewän kukŋi kukŋi kuŋirän gubam kubiri pähap terak yeŋtäŋ äpuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS18_10","020_18_10","PSA","18","10","10","U imaka kunum gänaŋ nanik piri nikek uterak maŋitkaŋ ukeŋode äpuk. U bäräŋek-inik äpuk, mänit täŋo piri mämä terak yäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS18_11","020_18_11","PSA","18","11","11","U bipmäŋ uranipäŋ tek ude uwäk täŋkuk. Gubam tobori tobori ume nikek it gwäjiŋ imiŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS18_12","020_18_12","PSA","18","12","12","Kädet täwit imikta yäpätä gubam kubiri u gänaŋ madäŋ kireŋtäŋ äbäŋirän mim ba kädäp mebet kome terak maŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS18_13","020_18_13","PSA","18","13","13","Täŋpäkaŋ Ekänitä iromaŋtä-yäŋ kunum gänaŋ kärakŋeŋirän Ekäni Ärowani-inik unitäŋo man kotäk nadäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS18_14","020_18_14","PSA","18","14","14","Täŋkaŋ äŋini yäpä ude, gwäjiŋ täŋpän äbäŋirä iwaniye ämet täŋpä kuŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS18_15","020_18_15","PSA","18","15","15","Ekäni kokwawak täŋpäŋ iwaniye yabäŋ yäŋpäŋ yabäŋ kärakŋeŋkuk-ken gwägu pähap kawuk taŋirän kome mebäri kwawak patkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS18_16","020_18_16","PSA","18","16","16","Ude täŋpäŋ Ekänitä punin unu naniktä näk nepmäŋitta kewatpäŋ ume gwägu käroŋiken nanik wädäŋpäŋ nepmaŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS18_17","020_18_17","PSA","18","17","17","Bureni, äma näka kokwawak täŋpani, kehäromini näkä yärepmitnaŋi nämo u keriken nanik nämagutkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS18_18","020_18_18","PSA","18","18","18","Iwanaye u bäräpi terak irira äbä nutnayäŋ täŋirä Ekänitä itpipiŋ namiŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS18_19","020_18_19","PSA","18","19","19","Wakiken-inik itkuro upäŋkaŋ bänepna gämäni-inik yäŋ nadäŋpäŋ unita wakiken nanik nämagutkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS18_20","020_18_20","PSA","18","20","20","Ekänitä näk kädet siwoŋi täk täyat unita gwäki säkgämän namik täyak. Näk momina nämo unita iron täŋ namik täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS18_21","020_18_21","PSA","18","21","21","Näk Ekäni Anutuna unita mäde nämo ut imiŋpäŋ unitäŋo baga mani buramiŋpäŋ iwat täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS18_22","020_18_22","PSA","18","22","22","Baga mani kudup iwatpäŋ unitäŋo man käderi kubäta peŋawäk nämo täk täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS18_23","020_18_23","PSA","18","23","23","U iŋamiken momina nikek nämo it täyat. Waki kubä täŋpet yäŋpäŋ nadäŋit nadäŋit kuŋat täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS18_24","020_18_24","PSA","18","24","24","Iŋamiken näk momina nämo, siwoŋi kuräki-inik kuŋat täyat unita gwäki säkgämän udegän namik täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS18_25","020_18_25","PSA","18","25","25","Unita Ekäni, ŋode nadätat; Äma nadäŋ gamikinik täŋpäŋ nämo gepmak täkaŋ unita kowata udegän nadäŋ yämiŋpäŋ oraŋ yämik täyan. Täŋpäŋ äma siwoŋi kuŋat täkaŋ unita kudän siwoŋigän täŋ yämik täyan. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS18_26","020_18_26","PSA","18","26","26","Täŋpäŋ äma bänep paki kuräki-inik kuŋat täkaŋ unita kudän tägagän täŋ yämik täyan. Täŋkaŋ äma waki täk täkaŋ unita iwan täŋ yämik täyan. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS18_27","020_18_27","PSA","18","27","27","Täŋpäkaŋ ämawebe äpani kuŋat täkaŋ u täŋkentäŋ yämik täyan. Täŋkaŋ äma inita nadäwä ärowani täŋpäpäŋ kuŋat täkaŋ u mäyäk yämik täyan. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS18_28","020_18_28","PSA","18","28","28","O Ekäni, bipmäŋ urani näk uwäktäŋ äyäŋutak u iwat kirekta topän ijiŋ-yäŋeŋ namik täyan. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS18_29","020_18_29","PSA","18","29","29","Bureni, kehäromi namiŋiri iwanaye täga däpmäŋpäŋ yäwat kirewet. Ba unitäŋo kehäromi täga yäpmäŋ äpet. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS18_30","020_18_30","PSA","18","30","30","Unita ämawebe, ŋode yäŋira nadäwut; Yawe Anutu ŋowä täktäki säkgämän, man yäk täyak u burenigän ahäk täkaŋ. Uwä äma watä it nimän yäŋ nadäŋpäŋ uken kuk täkaŋ unita kurepä ude it yämik täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS18_31","020_18_31","PSA","18","31","31","Ekäni kubä unitägän Anutu. Ba Anutu unitägän nin gärak itpäŋ täŋkentäŋ nimik täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS18_32","020_18_32","PSA","18","32","32","Anutu unitägän kehäromi namik täyak, ba kädet kuŋat-kuŋatnaken watä säkgämän it namik täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS18_33","020_18_33","PSA","18","33","33","U tägaken ba geŋiken kuŋatta kuroŋna täŋpidäm taŋ namiŋirän kwamäktä-yäŋ pidämigän kuŋat täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS18_34","020_18_34","PSA","18","34","34","Täŋkaŋ ämik täkta täŋpäŋ-näwoŋärek täyak unita ämik kadäniken äpa kehäromi täga gwäjiwet. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS18_35","020_18_35","PSA","18","35","35","Ekäni, watä it namiŋpäŋ wakiken nanik nämagut täyan. Ketka kehäromitä mehamtäŋ namiŋpäŋ watä it namiŋiri säkgämän, wäpna biŋam nikek it täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS18_36","020_18_36","PSA","18","36","36","Gäk kädet säkgämän täwit namiŋiri kuŋat täyatken yewa kwäpäŋ nämo maŋnut täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS18_37","020_18_37","PSA","18","37","37","Nämo, iwanaye gwäk pimiŋpäŋ yäwat kireŋkä yepmäŋitpäŋ däpmäŋ-äŋan täŋkaŋ it täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS18_38","020_18_38","PSA","18","38","38","Täŋkaŋ akukta nämo, bumta däpmäŋpäŋ yepmaŋpa gämotnaken it täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS18_39","020_18_39","PSA","18","39","39","Bureni Ekäni, gäk ämik täkta kehäromi namiŋiri iwanaye täŋo kehäromi yäpmäŋ äpäŋ morek täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS18_40","020_18_40","PSA","18","40","40","Ba gäkä täŋpewi iwanaye näka umuntaŋpäŋ metäŋpeŋ kuŋtäŋpä kuk täkaŋ. Bureni, äma kokwawak täŋ namik täkaŋ u täŋpawak täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS18_41","020_18_41","PSA","18","41","41","Ude täŋira täŋkentäkta konäm gera täk täkaŋ upäŋkaŋ kubätä nämo täŋkentäŋ yämik täyak. Ba Ekäniken gera yäk täkaŋ upäŋkaŋ kowata nämo yäniŋ-yäk täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS18_42","020_18_42","PSA","18","42","42","Nämo, näk yeŋ kokoyäŋ-pewa keŋkeŋ äworeŋirä mänittä piäŋ äreyäŋ täŋpän kuk täkaŋ. Ba okä kädetken nanik ude äma u terak yeŋtäŋ kuk täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS18_43","020_18_43","PSA","18","43","43","Bureni Ekäni, äma äbot peŋawäk täŋpani u keriken nanik nämagutpäŋ guŋ äbot yabäŋ yäwatta iwoyäŋpäŋ nepmaŋkun. Ude täŋiri äma bian nämo nadäŋkuro u apiŋo näkŋo watä piä ämanaye ude itkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS18_44","020_18_44","PSA","18","44","45","Täŋpäŋ man yäŋira äma kubäken naniktä umuntaŋpäŋ kwaiŋkaŋ käbop irani uken nanik kwawakgän ahäŋkaŋ gwäjiŋ äpmoŋ namik täkaŋ. Ude täŋkaŋ manna buramik täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS18_46","020_18_46","PSA","18","46","46","Unita ŋode yäwa; Ekäni itak! Täŋkentäkna iniŋ orerut! Anutu waki keriken nanik nämagurani unitäŋo biŋam yäŋahäwut! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS18_47","020_18_47","PSA","18","47","47","U imata, iwanaye yärepmitta kehäromi namik täyak. Täŋpäŋ äma äbori äbori täŋo kehäromi yäpmäŋ äpäŋpäŋ gämotna-kengän yepmak täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS18_48","020_18_48","PSA","18","48","48","Bureni Ekäni, iwanaye yärepmitta kehäromi namik täyan. Täŋkaŋ watä it namiŋiri täŋpäwak äma komi komitä nämo nut täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS18_49","020_18_49","PSA","18","49","49","Unita äma äbori äbori bämopiken kap terak yäŋ-teŋpäŋ api ganiŋoret täŋpet. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS18_50","020_18_50","PSA","18","50","50","U imata, Anututä Devit näk, intäjukun ämani itta iwoyäŋkuk. U kehäromi namiŋirän iwanaye kudup yärepmit morek täyat. U kadäni kadäni nadäŋ namikinik täk täyak. Ba kämiwä yerinayeta udegän tärek-täreki nämo api nadäŋ yämik täŋpek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS19_1","020_19_1","PSA","19","1","1","Kunumtä Anutu täŋo wäpi biŋam jidewani yäŋ u kwawak pewän ahäk täkaŋ! Imaka imaka kudup kunum terak naniktä keri kudän säkgämän-inik u kwawak niwoŋärek täkaŋ! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS19_2","020_19_2","PSA","19","2","2","Kepma kubäkubätä yäpurärätpäŋ yäpurärätpäŋ pen yäŋahäk täyak. Ba bipanitä udegän täk täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS19_3","020_19_3","PSA","19","3","3","Bipani kepma yarä uwä man yäkyäkta meni nämotä man kwawak yäŋirän jukunintä nämo nadäk täkamäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS19_4","020_19_4","PSA","19","4","4","Upäŋkaŋ biŋam man yäŋpewän komeni komeni, yotpärare kubäkubä kuŋ morek täyak. Täŋpäkaŋ kunum terak Anututä eŋi kubä edap dapurita täŋ imiŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS19_5","020_19_5","PSA","19","5","5","Täŋkuko unita edap dapuritä ŋode täk täyak; Äma gubaŋi kubätä webeni käwayäŋ oretoret terak eŋi gänaŋ naniktä äpämaŋ kweko ude abäk täyak. Ba äma kubä närepmirek gärepmirek-ken bäräŋekta pidämtak täyak ude täk täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS19_6","020_19_6","PSA","19","6","6","Edap dapuri u pom kukŋi käda naniktä abämaŋ kumaŋ kukŋi udude äpmok täyak. Imaka kubätä unitäŋo ägonita käbop täga nämo irek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS19_7","020_19_7","PSA","19","7","7","Täŋpäkaŋ Ekäni täŋo baga man uwä siwoŋi-inik. Unitä bänep nadäk-nadäknin täŋ-kodaktak täyak. Täŋkaŋ Ekäni täŋo man unita nadäŋitna bureni-inik täk täyak. Unitäŋo man kubä pära nämo täk täyak. Unitä äma nadäk-nadäki täpuri unita nadäk-nadäk taŋi Anutuken nanikpäŋ yämik täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS19_8","020_19_8","PSA","19","8","8","Täŋirän Ekänitä man tägagämän u yäŋpäŋ niwoŋärek täŋirän oretoret täk täkamäŋ. Täŋkaŋ Ekäni täŋo man kädet u kudupi säkgämän-inik unita ämawebe nadäk-nadäki täŋpirärek tak täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS19_9","020_19_9","PSA","19","9","9","Täŋpäkaŋ Ekäni oraŋ imikimik kädet u kädet säkgämän. U tärek-täreki nämo it täyak. Täŋpäŋ Ekänitä ini kädet nintä iwatpäŋ täkta yäŋpäŋ niwet täyak u siwoŋi bureni-inik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS19_10","020_19_10","PSA","19","10","10","Ekäni täŋo man u gol säkgämän-inik u irepmitak unita man unita gäripi pähap nadäk täkäna! Uwä gäripi-inik, tom gakŋi täŋo gäripini irepmit moretak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS19_11","020_19_11","PSA","19","11","11","Bureni Ekäni, gäkŋo man u jukuman täga niwet täyak. Ämawebe u buramiŋpäŋ iwat täkaŋ uwä kowata täga ahäŋ yämik täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS19_12","020_19_12","PSA","19","12","12","Upäŋkaŋ Ekäni, äma kubätä iniken momi kuduptagän täga nämo kaŋpäŋ nadäwän täreneŋ. Unita momi ätu käbop itkaŋ unita nämo nadätat u ärut nami! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS19_13","020_19_13","PSA","19","13","13","Ärut namiŋpäŋ watä it namiŋiri momi nadäŋ parit wari täŋpetawä! Ude nämo täŋ namiwä momi unitä intäjukun täŋ namiŋirän unita watä piä täŋ imetta! Unita watä ude it namiŋiri siwoŋi-inik itkaŋ gäk mäde ut gamettawä. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS19_14","020_19_14","PSA","19","14","14","Täŋpäkaŋ Ekäni gäk käbop irit mobä käwutna, ba täŋkentäk ämana bureni! Unita näkŋo gäripna taŋi uwä ŋode yäŋahätat; Mena jinom, nadäk-nadäkna kaŋ kawi tägawut yäŋ nadäk täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS20_1","020_20_1","PSA","20","1","1","Intäjukun ämanin, gäk bäräpi terak irayäŋ täno uwä, Ekäni, Jekop täŋo Anututä täŋkentäŋ gamiŋpäŋ watä it gamik täyon! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS20_2","020_20_2","PSA","20","2","2","Anutu u Saion komeken itak. Itkaŋ ini täha gänaŋ nanik täŋkentäk täga ganiŋ kirek täyon. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS20_3","020_20_3","PSA","20","3","3","Iniŋ oretta gupe käbäŋi nikek ijiŋ imayäŋ täno ba bänep tägata bänep iron peŋ imayäŋ täno unita gäripi nadäŋ gamik täyon. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS20_4","020_20_4","PSA","20","4","4","Imaka imaka bänepkatä gäripi pähap nadäk täyan u ganiŋ kirek täyon. Ba täŋkentäŋ gamiŋirän nadäk-tawaŋ pewayäŋ täno u bureni säkgämän kaŋ ahäwän! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS20_5","020_20_5","PSA","20","5","5","Ude täŋkentäŋ gamiŋirän iwan täŋo kehäromi yäpmäŋ äpayäŋ täno uken nin oretoret pähap täŋpäŋ Anutunin api iniŋ oretne! Täŋpäkaŋ Ekänitä yäŋapik manka kudup nadäŋ gamik täyon. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS20_6","020_20_6","PSA","20","6","6","Eruk, näk nadätat! Ekänitä intäjukun äma ini iwoyäŋpäŋ tewani u täŋkentäŋ imik täyak. U kunum gänaŋ itkaŋ yäŋapik mani nadäŋ imik täyak. Täŋkaŋ keri kehäromitä täŋkentäŋ imiŋirän iwaniye täŋo kehäromi yäpmäŋ äpäk täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS20_7","020_20_7","PSA","20","7","7","Täŋpäkaŋ äma ätu ämik täŋo tuŋum kehäromi kehäromi unitagän nadäkinik kehäromi täk täkaŋ. Upäŋkaŋ ninä Ekäni Anutunin unitäŋo kehäromita nadäkinik täk täkamäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS20_8","020_20_8","PSA","20","8","8","Äma udewani täŋo kehäromi kudup paoräkaŋ api maŋ-patäbotneŋ. Upäŋkaŋ ninä akuŋpäŋ kehärom taŋpäŋ api it yäpmäŋ kune. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS20_9","020_20_9","PSA","20","9","9","Ekäni, gäkken gera yänayäŋ täkamäŋken uken nadäŋ nimiŋpäŋ intäjukun ämanin täŋkentäŋ imiŋiri iwaniye täŋo kehäromi kudup kaŋ yäpmäŋ äpäŋ morewän! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS21_1","020_21_1","PSA","21","1","1","Ekäni, intäjukun ämata kehäromi imiŋiri iwaniye täŋo kehäromi yäpmäŋ äpäŋ moreŋkuko unita oretoret täk täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS21_2","020_21_2","PSA","21","2","2","Imaka bänepitä gäripi pähap nadäŋpäŋ unita gäkken yäŋapiŋkuko u imiŋkun. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS21_3","020_21_3","PSA","21","3","3","Gäk not täŋ imiŋpäŋ iron taŋi täŋ imiŋkun. Täŋkaŋ wäpi biŋam kwawak niwoŋärekta gwäpä golpäŋ täŋpanipäŋ ähät imiŋkun. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS21_4","020_21_4","PSA","21","4","4","U irit käroŋi itta gäkken yäŋapiŋkuko u nadäŋ imiŋiri udegän kadäni käroŋi it yäpmäŋ abukotä pen api it yäpmäŋ ärowek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS21_5","020_21_5","PSA","21","5","5","Täŋkentäŋ imiŋiri iwan täŋo kehäromi yäpmäŋ äpuko unita wäpi biŋam ikektä taŋi itak. Wäpi biŋamkät kehäromi u gäkŋa imiŋkun. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS21_6","020_21_6","PSA","21","6","6","Gäk iron pähap täŋ imik täyan u paot-paori nämo, pen api it yäpmäŋ ärowek. Ba dubiniken iriri unita oretoret pähap täk täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS21_7","020_21_7","PSA","21","7","7","O Ekäni täŋpämorek mähemi, intäjukun äma u gäka nadäkinik täk täyak. Gäk nadäŋ imikinik täk täyan unita kehäromigän api irek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS21_8","020_21_8","PSA","21","8","8","Ude täŋkaŋ iwankaye kokwawak nadäŋ gamani u kuduptagän yäpmäŋ äpäŋpäŋ gäkŋa gämotka-kengän api yepmaŋpen. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS21_9","020_21_9","PSA","21","9","9","Täŋpäkaŋ Ekäni, gäkä kwawak ahäwayäŋ täyanken uken kädäp mebet taŋitä imaka imaka ijiŋpewä paot täkaŋ ude iwan u kudup api däpmäŋ paoren. Bureni, kokwawak taŋi nadäŋ yämiŋpäŋ däpmäŋpäŋ kädäptä kudup ijiŋpewi api paotneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS21_10","020_21_10","PSA","21","10","10","Täŋiri unitäŋo yeri kubä nämo api irek. Nämo, u kuduptagän api däpmäŋ morewen. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS21_11","020_21_11","PSA","21","11","11","Äma udewanitä waki täŋ gamikta yäŋpäŋ-nadäk täk täkaŋ upäŋkaŋ täga nämo täneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS21_12","020_21_12","PSA","21","12","12","Nämo, kuwek gwäjiŋpewi yäwarirän api metäŋpeŋ kuneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS21_13","020_21_13","PSA","21","13","13","O Ekäni, gäk kehäromika nikek unita wäpka biŋam kap terak ganiŋoret yäpmäŋ api kune! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS22_1","020_22_1","PSA","22","1","1","Anutuna, Anutuna, imata nepmaŋtan? Imata ban itkaŋ konäm kähänna nämo nadäŋ namitan? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS22_2","020_22_2","PSA","22","2","2","Wära! Anutuna, näk kepma konäm kähän yäŋira kowata nämo naniŋ yäk täyan. Ba bipani udegän ehutpäŋ gäkken gera yäŋira nämo nadäŋ namik täyan. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS22_3","020_22_3","PSA","22","3","3","Upäŋkaŋ näk nadätat; Gäk Anutu kudupi intäjukun iriri Isrel naniktä gäk wäpka yäpmäŋ akuk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS22_4","020_22_4","PSA","22","4","4","Täŋpäŋ bian äbekniye oraniyetä irit kuŋat-kuŋari gäk ketka terak peŋpeŋ kuŋarirä täŋkentäŋ yämik täŋkunonik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS22_5","020_22_5","PSA","22","5","5","Uwä gäkken yäŋapiŋirä iwan keriken nanik yämagut täŋkunonik. Täŋiri gäka nadäkinik täŋ gamiŋirä nadäkiniki jopi nämo täŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS22_6","020_22_6","PSA","22","6","6","Upäŋkaŋ nähä imaka jopi ude. Näk äma nämo! Ämawebetä nabäŋirä äpani täŋpäkaŋ yäŋärok näwerit iŋam täŋ namiŋit täk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS22_7","020_22_7","PSA","22","7","7","Täŋpäŋ nabäŋ mägayäŋit mebet ogät näreŋit täk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS22_8","020_22_8","PSA","22","8","8","Täŋpäŋ sära ŋode näwet täkaŋ; Ekäniken gera yäŋiri käwep täŋkentäŋ gamayäŋ yäk. Gäka gäripi nadäŋpäŋä imata nämo gämagut täyak? Man ude näwet täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS22_9","020_22_9","PSA","22","9","9","Anutu, gäkä bian meŋ koki gänaŋ nanik täŋpewi ahäŋkut. Näk nonoŋ naŋ parira gäkä täŋkentäŋ namiŋkun. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS22_10","020_22_10","PSA","22","10","10","Gäk näkŋo Anutu. Gäka nadäkinik täk täyat uwä meŋtä bäyaŋpäŋ nepmaŋkukken unitä pen it yäpmäŋ äbätat ŋo. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS22_11","020_22_11","PSA","22","11","11","Unita apiŋo nepmaŋpentawä! Bäräpi ahäŋ namitak ŋonita näk täŋkentäkta kubä nämo! Unita gäk ban nepmaŋpeŋ kweno. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS22_12","020_22_12","PSA","22","12","12","Iwantä bulimakau komitä äma yäwat-kirek täkaŋ ude näwat-kirek täkaŋ. Burimäkau kehäromi Basan komeken nanik udewanitä-yäŋ näk yewa täk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS22_13","020_22_13","PSA","22","13","13","Aŋ komitä tom yenayäŋ yabäŋ kärakŋeŋpäŋ meni aŋek täkaŋ ude iwantä näk ude nenayäŋ täk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS22_14","020_22_14","PSA","22","14","14","Täŋpäkaŋ kehäromina kudup paotak, ume piwä kwäkaŋ kome terak päŋku paot täkaŋ ude. Täŋpäŋ kujatna kudup gapun täkaŋ. Ba nadäk-nadäkna tom gakŋi kädäpken pewäkaŋ mutpäŋ paot täkaŋ ude täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS22_15","020_22_15","PSA","22","15","15","Täŋpäŋ kotäkna kawuk tawäkaŋ mebetna därawän täkaŋ. Gäk nabäŋ näwaräkuk täŋiri kumbayäŋ täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS22_16","020_22_16","PSA","22","16","16","Täŋpäŋ waki täŋpani äbot pähaptä bipmäŋ gwäjiŋpäŋ aŋtä tom yek täkaŋ ude gupna neŋpäŋ yäpmäŋ däkŋek täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS22_17","020_22_17","PSA","22","17","17","Täŋpäkaŋ kujatna kwawak parirä nabäŋkaŋ oretoret täk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS22_18","020_22_18","PSA","22","18","18","Ba näkŋo tek inita yäpmäkta närepmirek-gärepmirek ude täk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS22_19","020_22_19","PSA","22","19","19","Unita Ekäni, nepmaŋpeŋ ban kweno. Täŋkentäŋ namik täyan udegän apiŋo bäräŋeŋ abäŋkaŋ täŋkentäŋ nam! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS22_20","020_22_20","PSA","22","20","20","Gäk äneŋi nämaguriri nutna yäkŋat täŋpä wawut! Gäk täŋkentäŋ namiŋiri äma aŋ bumik ŋowä kumäŋ-kumäŋ nutneŋo. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS22_21","020_22_21","PSA","22","21","21","Näk aŋ ägwäri keriken nanik yäyomägariri tom ägwäri yek täkaŋ ude näk nekta täŋpä wawut! Täŋpäkaŋ bulimakau ägwäri itkaŋ ŋo joŋanitä näputneŋo, Ekäni näk nämagut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS22_22","020_22_22","PSA","22","22","22","Ude täŋpikaŋ manbiŋam gäkä täŋ namik täyan u notnaye api yäweret. Täŋpäŋ gäk ganiŋ oretta äbot kubägän itkaŋ näkä gäkŋo wäpka biŋam api yäpmäŋ akwet. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS22_23","020_22_23","PSA","22","23","23","Eruk näk ŋode yäyat; Anutu täŋo äbot täŋpani in Anutu wäpi yäpmäŋ akuwut! Jekop täŋo äboriye in Ekäni oraŋ imikot! Bureni, Isrel äbot in, gwäjiŋ äpmoŋ imut! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS22_24","020_22_24","PSA","22","24","24","U imata, Anutu uwä äma jäwärita mäde nämo ut yämik täyak. Unitäŋo komi nadäwätäkita nadäŋirän jopi nämo täk täyak. Nämoinik! U yäŋapiŋirä nadäŋ yämiŋpäŋ dubiniken äbäk täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS22_25","020_22_25","PSA","22","25","25","Unita Ekäni, ämawebekayetä ganiŋ oretta käbeyä täŋirä gäkŋo täktäkkata yäŋpäŋ käbeyä iŋamiken api ganiŋoret täŋpet. Bureni, oraŋ gamikta gupe käbäŋi nikek ijiŋ gamikta yäŋkehärom taŋkuro u ämawebe gäka umuntak täkaŋ u iŋamiken api täŋpa-tärewek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS22_26","020_22_26","PSA","22","26","26","Kadäni uken äma jäwäri imaka, naŋ tokŋek api täneŋ. Ba ämawebe Ekäni dubiniken kuk täkaŋ uwä wäpi api iniŋ oretneŋ. Eruk, ude täŋkaŋ tärek-täreki nämo säkgämän it yäpmäŋ ärok täkot! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS22_27","020_22_27","PSA","22","27","27","Täŋpäkaŋ ämawebe komeni komeni Ekänita nadäŋpäŋ äyäŋutpeŋ gämoriken api kuŋ moreneŋ. Kuŋ moreŋpäŋ api iniŋoret täneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS22_28","020_22_28","PSA","22","28","28","U imata, Ekäni uwä ämawebe komeni komeni kuduptagän intäjukun it yämiŋpäŋ yabäŋ yäwat täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS22_29","020_22_29","PSA","22","29","29","Äma inita nadäŋirä ärowani täŋpanitä gukut imäpmok täŋpäŋ Anutu api iniŋ oretneŋ. Bureni, komen ämawebe kumäŋpäŋ parakta yäwani u kuduptagäntä Ekäni api oraŋ imineŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS22_30","020_22_30","PSA","22","30","30","Täŋkaŋ ämawebe mäden ahänayäŋ täkaŋ uwä Ekänita watä piä api täŋ imineŋ. Ude täŋkaŋ yeriniye ahänayäŋ täkaŋ unita Ekäni täŋo täktäkita yäŋahäŋpäŋ api yäwet täneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS22_31","020_22_31","PSA","22","31","31","Bureni, ämawebe nämo ahäwani uwä kämi ahäŋirä Ekänitä ämawebeniye waki keriken nanik yämagurani unita yäŋpäŋ-yäwoŋärek api täneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS23_1","020_23_1","PSA","23","1","1","Ämatä sipsip watä it yämik täkaŋ udegän, Uraktä näka watä säkgämän it namik täyak. Unita näk imaka kubäta wäyäkŋek piä nämo täk täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS23_2","020_23_2","PSA","23","2","2","Täŋpäkaŋ näk yäŋnäkŋat päŋku nepmaŋpän ume dapuriken näŋpakaŋ eruk äneŋi nämagut päŋku äyuŋken nepmaŋpän kwinigän itpäŋ-nadäk täk täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS23_3","020_23_3","PSA","23","3","3","Ude täŋkaŋ irit kuŋat-kuŋatna täŋ-kehäromtak täyak. Täŋpäŋ iniken wäpi täga terak kädet siwoŋi-kengän nämagut yäpmäŋ kuk täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS23_4","020_23_4","PSA","23","4","4","Ekäni, kumäŋ-kumäŋ täŋo bipmäŋ uranitä uwäk täŋpäŋ nepmäŋirayäŋ täko upäŋkaŋ umuri udewanita nämo umuntäwet. Imata, gäk näkkät bok itkaŋ kadä ba käyäp iŋiriri gabäŋpäŋ nämo umuntak täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS23_5","020_23_5","PSA","23","5","5","Ude täŋkaŋ näk nepmäŋ towikta ketem tuŋum täŋpäŋ nämaguriri iwanaye jop nabäk täkaŋ. Ude täŋkaŋ nämagut päŋku dubikaken nepmaŋpäŋ täŋ-bumbum pewi ahäŋ namik täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS23_6","020_23_6","PSA","23","6","6","Ekäni, gäk irit kuŋat-kuŋatnaken watä säkgämän it namiŋpäŋ bänep iron täŋ namik täyan. Unita gäripi pähap tärek-täreki nämo, nadäk täyat. Ba näk gäkkät bok pen api it yäpmäŋ ärode. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS24_1","020_24_1","PSA","24","1","1","Kome pähap ukät ämawebe ba imaka kome terak itkaŋ u kuduptagän Anututä mähemi-inik täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS24_2","020_24_2","PSA","24","2","2","Anutu unitägän kome u gwägu pähap terak peŋpäŋ täŋ-kehärom taŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS24_3","020_24_3","PSA","24","3","3","Unita äma jidewanitä Anutu unitäŋo kudupi pom terak täga äroneŋ? Ba äma jidewanitä kudupi yoriken täga äroŋpäŋ iniŋ oretneŋ? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS24_4","020_24_4","PSA","24","4","4","Ämawebe ŋodewani; Äma keritä kudän waki nämo täk täkaŋ u, ba äma bänepi kuräki-inik u. Ba äma bänep nadäk-nadäki mäjo wära terak nämo pek täkaŋ u, ba äma imaka udewani täŋo wäpi yäŋpäŋ jop manman nämo yäk täkaŋ u. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS24_5","020_24_5","PSA","24","5","5","Ekänitä ämawebe udewanita nadäŋ yämiŋpäŋ iron säkgämän api täŋ yämek. Bureni-inik, yämagurani Anutu unitä Siwoŋi ämawebenaye yäŋ api yäwerek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS24_6","020_24_6","PSA","24","6","6","Täŋpäkaŋ ämawebe udewaniwä gwäk pimiŋpäŋ Jekop täŋo Anutu iwarän täŋpäŋ täŋkentäkta Anutu ukengän kaŋ-tarek täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS24_7","020_24_7","PSA","24","7","7","Unita Jerusalem täŋo yämabam biani biani, in keweŋ imiŋirä peŋyäŋek pähap täŋo intäjukun äma ärowani-inik u kaŋ ärowän! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS24_8","020_24_8","PSA","24","8","8","Täŋpäkaŋ peŋyäŋek täŋo intäjukun äma uwä netä? Uwä Ekäni kehäromi mähemi, iwan täŋo kehäromi yäpmäŋ äpani ubayäŋ! Äma unitägän peŋyäŋek pähap täŋo intäjukun äma itak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS24_9","020_24_9","PSA","24","9","9","Unita äneŋi täwera! Jerusalem täŋo yäma biani biani, in keweŋ imiŋirä peŋyäŋek pähap täŋo intäjukun äma ärowani-inik u kaŋ ärowän! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS24_10","020_24_10","PSA","24","10","10","Täŋpäkaŋ peŋyäŋek täŋo intäjukun äma uwä netä? Uwä Ekäni kehäromi mähemi ubayäŋ! Äma unitägän peŋyäŋek pähap täŋo intäjukun äma itak. Bureni-inik! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS25_1","020_25_1","PSA","25","1","1","Ekäni, yäŋapik man gäwerayäŋ äbätat! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS25_2","020_25_2","PSA","25","2","2","Gäk Anutuna unita näk gäkagän nadäkinik täk täyat. Gäk täŋkentäŋ nam! Nabäŋ äwaräkuk täŋiri iwantä kehäromina yäpmäŋ äpäŋpäŋ yäŋärok näwerirä mäyäk nadäwetawä. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS25_3","020_25_3","PSA","25","3","3","Täŋpäkaŋ näk ŋode nadätat; Äma gäkä terak yeŋgämä pek täkaŋ u yabäŋ äwaräkuk täŋiri nadäkiniki jopi nämo täŋpek. Nämoinik, äma gäka bitnäk täkaŋ unitägän komi nadäŋpäŋ mäyäk api nadäneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS25_4","020_25_4","PSA","25","4","4","Unita Anutu, gäk nadäk-nadäk siwoŋika näwetpäŋ näwoŋärek täŋiri gäkŋo kädet täga u nadäwa tärewut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS25_5","020_25_5","PSA","25","5","5","Täŋpäŋ nämagurani Anutu, gäkŋo man bureni pätak u näwetpäŋ näwoŋäreŋiri kädet siwoŋi u kaŋ iwara. O Ekäni, näk gäka nämo guŋ taŋpäŋ gepmäŋit-inik täŋpäŋ kuŋat täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS25_6","020_25_6","PSA","25","6","7","Ekäni, ironka ba butewaki kädetka bian täŋkunoniktä täŋ yäpmäŋ äbätan unita nadäŋpäŋ näk gubaŋiken kädet wakiwaki täŋkuro u peŋ namisi. Gäk kudän täga ba iron mähemi unita nadäŋ namisi! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS25_8","020_25_8","PSA","25","8","8","Ämawebe, in nadäkaŋ? Ekäni uwä tägagämän, siwoŋi-inik itak. Unitä äma momi täŋpani kädet siwoŋi iwatta yäwetpäŋ yäwoŋärek täk täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS25_9","020_25_9","PSA","25","9","9","Ba äma gämori-kengän kuŋat täkaŋ u kädet ini gäripi nadäk täyak ude yäwoŋärek täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS25_10","020_25_10","PSA","25","10","10","Bureni, ämawebe topmäk-topmäk kubägän Anututä pewän ahäŋkuko u ba mani biŋam buramiŋpäŋ iwat täkaŋ unita nadäŋ yämik-inik täk täyak. Anutu uwä nadäk-nadäk yarä nikek nämo täk täyak, nadäŋkuko udegän pen api nadäŋ yäpmäŋ ärowek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS25_11","020_25_11","PSA","25","11","11","Ekäni, momina mäyap upäŋkaŋ wäpka biŋamta yäŋpäŋ peŋ namisi. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS25_12","020_25_12","PSA","25","12","12","Täŋpäkaŋ ämawebe Ekäni täŋo mani buramik täkaŋ, ämawebe u Ekänitä kädet siwoŋi iwatta u yäwoŋärek täyak. Yäwoŋäreŋirän ugän iwat täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS25_13","020_25_13","PSA","25","13","13","Äma udewani säkgämän it täkaŋ. Ba unitäŋo nanakiye imaka, kome terak täga api itneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS25_14","020_25_14","PSA","25","14","14","Bureni-inik! Ekänitä ämawebe mani buramik täkaŋ u not säkgämän täŋ yämik täyak. Täŋpäŋ topmäk-topmäk kubägän bian pewän ahäŋkuko unitäŋo mebäri kudup yäwetpäŋ yäwoŋärek täk täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS25_15","020_25_15","PSA","25","15","15","Täŋkentäŋ namikta Anutu-kengän gera yäk täyat. Täŋira umuri u ba u keri terak nanik yäyomägat täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS25_16","020_25_16","PSA","25","16","16","Unita Anutu, gäk näkken äbäŋpäŋ täŋkentäŋ namisi. Gäk ban iriri näkŋagän itpäŋ kehäromi nikek nämo nadätat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS25_17","020_25_17","PSA","25","17","17","Unita gäk nadäŋ bäräpna yäpmäŋ keweŋ namiŋiri bänepnatä kwikinik kaŋ irän. Täŋkentäŋ namiŋiri bäräpitä kehäromina yäpmäŋ äpäk-inik nämo täŋpek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS25_18","020_25_18","PSA","25","18","18","Bureni Anutu, komi nadäwätäkna yäpmäŋ keweŋ namiŋpäŋ momina kudup peŋ namisi. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS25_19","020_25_19","PSA","25","19","19","Ekäni, iwanaye mäyap u yabätan? Unitä kokwawak pähap jop nadäŋ-nadäŋ namik täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS25_20","020_25_20","PSA","25","20","20","Täŋpäkaŋ gäk näkŋo watä ämana unita näk nämagutpäŋ watä säkgämän it namiŋiri iwantä nurirä mäyäk yäpettawä. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS25_21","020_25_21","PSA","25","21","21","Näk nadäŋ gamikinik täk täyat unita gäkä nadäŋ namiŋpäŋ kädet ba nadäk-nadäkna siwoŋi unita yäŋpäŋ kadäni kadäni watä säkgämän it namiŋiri wawetawä. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS25_22","020_25_22","PSA","25","22","22","Täŋpäkaŋ Ekäni, gäk äbotkaye Isrel, bäräpi mebäri mebäri gänaŋ nanikpäŋ wädäŋ tädotpäŋ yepmaŋpi säkgämän kaŋ irut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS26_1","020_26_1","PSA","26","1","1","Näk kudän täga täk täyat upäŋkaŋ iwanayetä yäŋärok näwet täkaŋ. Unita Ekäni, iwanaye iŋamiken gäkäwä äma siwoŋi yäŋ kaŋ näwet! Näk gäkagän nadäŋ gamikinik täk täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS26_2","020_26_2","PSA","26","2","2","Ekäni, man yäkyäk ba täktäkna kuduptagän siwoŋi itak yäŋ nadäkta nabäŋpäŋ-nadäk täyi. Täŋpäŋ bänep nadäk-nadäkna jide itak yäŋ nadäkta yäpmäŋ danisi. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS26_3","020_26_3","PSA","26","3","3","Ekäni, gäk näka iron pähap täŋ namiŋpäŋ kadäni kadäni kädet siwoŋi näwoŋärek täyan. Gäk intäjukun it namiŋpäŋ nämo nepmak täyan. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS26_4","020_26_4","PSA","26","4","4","Täŋpäkaŋ Anutu, gäk näkŋo mebärina nadätan. Näk äma waki täŋpanikät nämo kuŋat täkamäŋ. Ba äma jop manman yäwanikät nämo it täkamäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS26_5","020_26_5","PSA","26","5","5","Bureni, näk äma goret täŋpanikät itpäŋ yäŋpäŋ-nadäkta gäripi nämo nadäk täyat. Äma udewani mäde ut yämik täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS26_6","020_26_6","PSA","26","6","6","Ekäni, bänepna, täktäkna siwoŋi yäŋ gäwoŋärekta ketna ärutpäŋ gäkŋo eŋi gänaŋ alta dubiniken ganiŋ oretkaŋ teŋ gwäjik täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS26_7","020_26_7","PSA","26","7","7","Näk ude täŋ gamiŋpäŋ kap kubä bänep täga man gäwetta teŋpäŋ täktäkka säkgämän u ämawebe yäwetpäŋ yäwoŋärek täk täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS26_8","020_26_8","PSA","26","8","8","Ekäni, eŋi gäkä it täyanken wäpka biŋam kwawak itak. Eŋi unita gäripi taŋi nadäk täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS26_9","020_26_9","PSA","26","9","9","Unita Anutu, näk äma waki täŋpani ba ämawebe kumäŋ-kumäŋ däpani ukät bok nämo nidäpen! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS26_10","020_26_10","PSA","26","10","10","Äma udewanitä kädet wakiwaki pen täk täkaŋ. Moneŋ yäpmäkta kädet waki mebäri mebäri täkta nämo umuntak täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS26_11","020_26_11","PSA","26","11","11","Upäŋkaŋ Ekäni, nähä kädet udewani täga nämo täŋpet. Näk gäkŋo kädet siwoŋi ugän iwat täyat unita näk nadäŋ namiŋpäŋ gäkŋata biŋam nämagut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS26_12","020_26_12","PSA","26","12","12","Wisikna! Näk bägup tägaken itat yäŋ nadätat. Imaka kubätä näk täga nämo täŋpän waneŋ. Unita Anutu, ämawebe gäk ganiŋoret käbeyä täŋ irirä wäpka biŋam api yäŋahäk täŋpet. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS27_1","020_27_1","PSA","27","1","1","Ekäni uwä näkŋo peŋyäŋekna. Unitägän täŋkentäŋ namiŋpäŋ watä it namik täyak. Unita netäta umuntäwet? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS27_2","020_27_2","PSA","27","2","2","Anututä täŋkentäŋ namiŋirän äma wakiwakitä gupna awähutta täŋpäwak täkaŋ. Ba iwantä näka kokwawak nadäŋpäŋ nutna yäŋkaŋ äbä Anutu kaŋ-umuntaŋ ämetpeŋ päŋku yewä kwäpäŋ maŋdäpmäk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS27_3","020_27_3","PSA","27","3","3","Nadäkaŋ? Irit kuŋat-kuŋatna Anutu-kengän pek täyat unita iwan äma äbot pähaptä nutna yäŋkaŋ näk it gwäjineŋo upäŋkaŋ nämo umuntäwet. Nämoinik! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS27_4","020_27_4","PSA","27","4","4","Näk Anutuken imaka kubätagän yäŋapiŋkut. Ŋode täŋ namikta gäripi-inik nadäŋpäŋ yäŋapiŋkut; Anutu, gäk nadäŋ namiŋiri gäkŋa eŋi-kengän ittäŋgän kaŋ paora. Eŋikaken itkaŋ dapun taŋpäŋ gabäŋgärip täk täyiwa. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS27_5","020_27_5","PSA","27","5","5","Näk ŋode nadätat; Kadäni waki ahäŋ namayäŋ täyak upäŋkaŋ Anututä yäŋnäkŋat päŋku tähani gänaŋ nepmaŋpäŋ yäma ukätpäŋ watä säkgämän api it namek. Ude täŋirän näk tägagän api iret. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS27_6","020_27_6","PSA","27","6","6","Watä säkgämän it namiŋirän iwan näk it gwäjinayäŋ täkaŋ u yärepmitpäŋ kehäromini api yäpmäŋ äpet. Täŋpäŋ bänep pidäm nadäŋpäŋ oraŋ imiŋpäŋ Anututä ini eŋi gänaŋ kap terak wäpi biŋam api yäpmäŋ akwet. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS27_7","020_27_7","PSA","27","7","7","O Ekäni, näkä gäkken gera yäwayäŋ täyatken u butewaki nadäŋ namiŋkaŋ täŋkentäŋ nam. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS27_8","020_27_8","PSA","27","8","8","Näkken äbi yäŋ näwetkuno udegän Ekäni, gäk ganiŋ oretta äretat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS27_9","020_27_9","PSA","27","9","9","Äreŋira näka käbop nämo iren. O Anutu, näk piä ämaka unita täŋkentäŋ nam! Näka kokwawak nadäŋ namiŋpäŋ nämo näwat kirewen. Nämo nepmaŋpen ba mäde nämo ut namen. Kadäni kadäni täŋkentäŋ namik täŋkuno udegän täŋkentäŋ namik täyi. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS27_10","020_27_10","PSA","27","10","10","Meŋnaye nanayetä mäde ut namineŋo upäŋkaŋ Ekäni gähä täga nabäŋ näwaren. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS27_11","020_27_11","PSA","27","11","11","Unita Ekäni, imaka kaŋ tä yäŋ nadätan udegän näwoŋäreŋiri kaŋ täŋpa. Iwanaye mäyap itkaŋ unita kädet kukŋi kädagän kaŋ yäŋnäkŋat yäpmäŋ ku. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS27_12","020_27_12","PSA","27","12","12","Ekäni, iwan yabäŋ äwaräkuk täŋiri näk nämo nepmäŋitneŋ. Iwan uwä näka jop manman yäŋit umun man näwerit täk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS27_13","020_27_13","PSA","27","13","13","Bureni-inik nadätat! Itkaŋ kämi Ekänitä ämawebeniye täŋkentäŋ yämiŋirän api yabäwet. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS27_14","020_27_14","PSA","27","14","14","Unita ämawebenaye, ŋode täwera nadäwut; In Anututa nadäkinik täŋpäŋ Anututä ini täŋkentäŋ tamekta kaŋ itsämbut. Nadäwätäk pähap nämo täneŋ. Nämoinik! Kehärom taŋpäŋ kaŋ irut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS28_1","020_28_1","PSA","28","1","1","Täŋkentäkna bureni Anutu, gäkä täŋkentäŋ nami yäŋpäŋ yäŋapitat. Gera yäŋira nadäŋ namisi. Gäk gerana nämo nadäŋ namiwä näk äma kumäŋpeŋ kwani ude äworewayäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS28_2","020_28_2","PSA","28","2","2","Näk täŋkentäŋ nami yäŋpäŋ kudupi yotka käda ketna yaräbok kewatat. Täŋpäŋ yäŋapiŋira manna kotäk nadäŋ namisi! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS28_3","020_28_3","PSA","28","3","3","Anutu, näk äma waki-waki-kät bok nämo niwat kirewen. Äma waki udewani uwä noriyeta menitä not täŋ yämik täkaŋ upäŋkaŋ bänepitä nadäwäwak yäpmäŋ kuŋat täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS28_4","020_28_4","PSA","28","4","4","Unita Ekäni, kädet waki täŋkuŋo u kowata udegän kaŋ yämi. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS28_5","020_28_5","PSA","28","5","5","Gäk piä tägatäga täk täyan upäŋkaŋ äma udewanitä gäka mäde ut gamik täkaŋ. Unita nadätat, äma udewani uwä kumän api däpmäŋ morewen! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS28_6","020_28_6","PSA","28","6","6","Bänep täga pähap! Näk Ekäniken yäŋapik man yäŋira nadäŋ namiŋkuko unita ämawebenaye, Ekäni wäpi iniŋoret täkot! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS28_7","020_28_7","PSA","28","7","7","Ekäni uwä näkŋo kehäromina. U kurepäna. Bänep nadäk-nadäkna u terak peŋ moretat. U täŋkentäŋ namik täyak. Unita bänep tägagämän nadäŋpäŋ kap terak wäpi yäpmäŋ akutat ŋo! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS28_8","020_28_8","PSA","28","8","8","Ekäni uwä kehäromi-inik. Unitä iniken ämaniyeta kehäromi yämiŋpäŋ inita iwoyäwani näk watä it namik täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS28_9","020_28_9","PSA","28","9","9","Täŋpäkaŋ Anutu, ämawebekaye waki keriken nanik ketäreŋ yepmaŋ. Täŋkaŋ gäkŋata iwoyäwani ämawebekayeta nadäŋ yämiŋpäŋ watä säkgämän kadäni kadäni kaŋ it yämi. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS29_1","020_29_1","PSA","29","1","1","Ei! Kunum gänaŋ it täkaŋ in Anutu gämoriken itkaŋ wäpi yäpmäŋ akuwut! Anutu-tägän kehäromi nikek unita wäpi biŋamta ba kehärominita yäŋpäŋ oretoret täŋput. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS29_2","020_29_2","PSA","29","2","2","Anutu u kudupi inipärik kubä itak unita gwäjiŋ äpmoŋ imiŋpäŋ wäpi biŋam iniŋ orerut! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS29_3","020_29_3","PSA","29","3","3","Gwägu pähap u punin terak iromäŋ pähap yäŋirän äma komeni komenitä nadäk täkaŋ. U Anutu täŋo gera mämä. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS29_4","020_29_4","PSA","29","4","4","Bureni! Anutu uwä kehäromini nikek. Gerani u yäŋirän komen ämawebetä nadäwä kehäromi ini pärik kubä täk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS29_5","020_29_5","PSA","29","5","5","Täŋpäkaŋ mänit piäŋirän puamäk täk täkaŋ uwä Anutu täŋo mämä. Anutu täŋo mämä unitä Lebanon komeken päya taŋi taŋi tokät täŋpä kuk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS29_6","020_29_6","PSA","29","6","6","Unitä kärak yäŋirän Lebanon kome täŋo pomtä oretoret nadäŋpäŋ piäŋ äroŋkaŋ mak, bulimakau nanakitä täk täkaŋ ude täk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS29_7","020_29_7","PSA","29","7","8","Bureni, Ekänitä kärak yäŋirän yäpä kwinit täyak. U kärak yäŋirän kome kawuki wäpi Kades unitä kwaik täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS29_9","020_29_9","PSA","29","9","9","Ekänitä gera yäŋirän tomtä nanaki bäyak täkaŋ. Ba gera yäŋpewän päya pähämi äreyäŋ kuk täkaŋ. Ude täŋirän Ekäni täŋo kudupi yot gänaŋ ämawebeniyetä ŋode yäk täkaŋ; Ekäni täŋo wäpi biŋam taŋi kaŋ täŋpän! yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS29_10","020_29_10","PSA","29","10","10","Ekäni u ume ba gwägu pähap yäŋpewän tokŋeŋkaŋ äneŋi wädäŋ äpmok täkaŋ. Täŋpäkaŋ Ekäni u intäjukun-inik, paot-paori nämo it täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS29_11","020_29_11","PSA","29","11","11","Täŋkaŋ ämawebeniyeta kehäromi yämiŋpäŋ nadäŋ yämiŋirän säkgämän it täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS30_1","020_30_1","PSA","30","1","1","Ekäni, näk käyäm täŋpäŋ kumnaŋi upäŋkaŋ gäkä äneŋi nämagutkuno unita ganiŋ oretat! Gäkä täŋkentäŋ namiŋiri iwanaye yäŋärok nämo näwetkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS30_2","020_30_2","PSA","30","2","2","O Ekäni Urakna, näk gäkä täŋkentäŋ nam yäŋpäŋ yäŋapiŋira bäräpi ahäŋ namiŋkuko u ketäreŋ namiŋkun. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS30_3","020_30_3","PSA","30","3","3","Näk kumäŋ-kumäŋta biŋam täŋkuropäŋ äneŋi wädäŋ tädotpäŋ nepmaŋkun. Näk kumbani äworeŋpäŋ patkuropäŋ kumbaniken nanik äneŋi nämagutkun. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS30_4","020_30_4","PSA","30","4","4","Ai! Ekäni täŋo ämawebeniye, in oretoret täŋpäŋ wäpi biŋam yäpmäŋ akuwut! Ekänitä imaka imaka täk täŋkuko unita nadäkinik täŋpäŋ wäpi kudupi iniŋ orerut! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS30_5","020_30_5","PSA","30","5","5","Uraknin uwä kokwawak kadäni käroŋita nämo nadäk täyak. Täŋ, iron täŋ nimik täyak uwä paot-paori nämo. Täŋpäkaŋ konäm butewaki kadäni keräpitagän täŋkaŋ butewaki paoränkaŋ äneŋi oretoret täk täkamäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS30_6","020_30_6","PSA","30","6","6","Täŋpäkaŋ näk säkgämän itkutken uken ŋode nadäŋkut; Imaka kubätä täga nämo nepmäŋirek. Kehäromina nikek pen api iret yäŋ nadäŋkut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS30_7","020_30_7","PSA","30","7","7","Ekäni, kadäni uken näk pom ude, iŋamkaken kehäromi nikek itkut. Upäŋkaŋ gäk nabäŋ umuntaŋ kuŋiri umuntä kehäromina yäpmäŋ äpuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS30_8","020_30_8","PSA","30","8","8","Ekäni, näk umun ude nadäŋkaŋ, gäkä butewaki nadäŋ nam yäŋpäŋ, gäkken yäŋapiŋkut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS30_9","020_30_9","PSA","30","9","9","Näk ŋode gäwetkut; Näk kumäŋpäŋ äneŋi kome äworeŋira nämo tägawek. Nämoinik! Ba äma kumbanitä wäpka biŋam täga nämo yäpmäŋ akwek. Ba äma kumbanitä gäkŋo täktäkka täŋo biŋam täga nämo yäŋahäwek yäŋ gäwetkut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS30_10","020_30_10","PSA","30","10","10","Unita Ekäni, näk gäkken yäŋapiŋira butewaki äneŋi nadäŋpäŋ täŋkentäŋ nam! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS30_11","020_30_11","PSA","30","11","11","Eruk, käyäm täŋkaŋ butewaki nadäŋ bäräp täŋkuro u ketäreŋ namiŋpewi oretoret kap teyat ŋo! Butewaki pähap nadäŋkuro u yäpmäŋ keweŋ namiŋpäŋ bänep oretoret peŋ namiŋkun. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS30_12","020_30_12","PSA","30","12","12","Unita mankum nämoinik api iret. Näk wari wari wäpka biŋam api yäŋahäk täŋpet! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS31_1","020_31_1","PSA","31","1","1","Ekäni gäkä käbop nepmaŋ yäŋpäŋ dubikaken äretat. Gäk täŋkentäŋ namiŋpäŋ iwan yabäŋ äwaräkuk täŋiri nämo nutneŋ. Gäk kudän siwoŋi-inik täŋpani unita täŋpewi iwantä nurirä mäyäk yäpettawä! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS31_2","020_31_2","PSA","31","2","2","Täŋpäŋ gäk nadäŋ namiŋpäŋ bäräŋek nämagut. Gäk mobä käwutna, watä ämana unita käbop nepmaŋiri iwantä nutneŋtawä. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS31_3","020_31_3","PSA","31","3","3","Watä ämana gäkä wäpka biŋamta yäŋpäŋ nämagut yäpmäŋ kädet tägaken ku! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS31_4","020_31_4","PSA","31","4","4","Ekäni, iwantä näk nepmäŋitta buŋep täkaŋ. Unita nabäŋ näwariri jibi kubä yäpettawä! Gäk kubä-tägän watä ämana kehäromi. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS31_5","020_31_5","PSA","31","5","5","Ekäni Anutuna, man bureni täŋo mähemi, bänep nadäk-nadäkna ba irit kuŋat-kuŋatna gäk-kengän peŋira näk nämagut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS31_6","020_31_6","PSA","31","6","6","Gäk ämawebe ätutä mäjo wära yäniŋ oret täkaŋ unita bitnäk täyan. Upäŋkaŋ näk gäka nadäŋ gamikinik täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS31_7","020_31_7","PSA","31","7","7","Gäk nadäŋ namikinik täk täyan unita oretoret täyat. Näk bäräpi täŋira nabäŋpäŋ bäräpina dätäreŋ namiŋkun. Komi nadäŋira nabäŋpäŋ komina utpewi maŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS31_8","020_31_8","PSA","31","8","8","Iwan yabäŋ äwaräkuk täŋiri komi piäken nämo nepmaŋkuŋ. Nämo. Watä säkgämän it namiŋiri tägagän itat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS31_9","020_31_9","PSA","31","9","9","Ekäni, gäk butewaki nadäŋ nam. Näk bäräpi kotatat. Näk konäm kottäyiwa dapunna pomi tokŋekaŋ. Täŋpäkaŋ kujatna imaka, kudup kwitakaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS31_10","020_31_10","PSA","31","10","10","Bänep nadäŋ bäräpnatä irit kuŋat-kuŋatna urayäŋ täyak. Täŋirän konäm kotkä kadäni käroŋi nämo iret yäŋ nadätat. Bäräpinatä kehäromina yäpmäŋ äpäŋpewän paotak. Täŋirän kujatna imaka, kudup kwitakaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS31_11","020_31_11","PSA","31","11","11","Kehäromina nikek nämo ude irira iwanayetä yäŋärok man näwet täkaŋ. Notnaye imaka, iŋam täŋ namik täkaŋ. Täŋpäŋ täŋkentäŋ namanitä näka gaŋa taŋpäŋ nabä-kätäkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS31_12","020_31_12","PSA","31","12","12","Täŋirä ämawebe näka guŋ täkaŋ, äma kubäpäŋ äneŋpäŋ täŋguŋ taŋpäŋ it täkaŋ ude. Näk käbot awäram jiraŋken maŋpä kuk täkaŋ udewani. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS31_13","020_31_13","PSA","31","13","13","Täŋpäŋ iwan mäyaptä yäŋpäŋ-nabäŋ näwat täŋirä nadäk täyat. Näk nutta man yäŋpäŋ-nadäk täŋit waki täŋ naminayäŋ yäŋit täŋpewä bumta umuntak täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS31_14","020_31_14","PSA","31","14","14","Upäŋkaŋ gäk näkŋo Anutuna bureni-inik yäŋpäŋ-nadäŋ gamikinik täk täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS31_15","020_31_15","PSA","31","15","15","Näk gäk ketka terakgän it täyat unita iwan nepmäŋitnayäŋ näwat-kirek täkaŋ uken nanik nämagut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS31_16","020_31_16","PSA","31","16","16","Gäkŋo piä ämaka näk, iron täŋ nami. Gäk iron mähemi unita äneŋi nämagut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS31_17","020_31_17","PSA","31","17","17","Ekäni, näk gäka gera yäyat unita täŋkentäŋ nam. Gäk iwan yabäŋ äwaräkuk täŋiri näkŋo kehäromina nämo yäpmäŋ äpneŋ. Upäŋkaŋ äma waki ini wawut! Ini kumäŋpäŋ kumäk-inik täŋput! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS31_18","020_31_18","PSA","31","18","18","Äma udewanitä ärowani täŋpäŋ yäŋärok man ŋode yäk täkaŋ; Äma siwoŋi kuŋarani u äma waki yäŋ yäwetpäŋ yebek täkaŋ. Unita Anutu, äma udewani täŋo meni täŋpipi. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS31_19","020_31_19","PSA","31","19","19","Anutu, ämawebe gäka nadäŋ gamikinik täŋpeŋ kuŋat täkaŋ unita iron säkgämän-inik täŋ yämik täyan. Ämawebe gäkä terak tubeŋ kuk täkaŋ u watä kehäromi it yämik täyan. Ude täŋiri ämawebe komeni komenitä kaŋpäŋ nadäk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS31_20","020_31_20","PSA","31","20","20","Täŋpäkaŋ ämawebekaye u iwantä täŋpäwak täŋ yämineŋ yäŋpäŋ dubikaken käbop yepmak täyan. Täŋiri iwantä komi yämikta täŋpä wak täkaŋ. Ba äma waki täŋo mäyäk mantä täga nämo yäpmäŋ äpäk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS31_21","020_31_21","PSA","31","21","21","Unita näk Ekäni iniŋ orera! Iwantä yotpärarena däpmäŋ eränayäŋ täŋirä Ekäni uwä iron pähap täŋ namiŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS31_22","020_31_22","PSA","31","22","22","Bureni! Näk komi nadäŋkaŋ gäk käwep nepmaŋkun yäŋ nadäŋkuropäŋ konäm butewaki täŋira nadäŋpäŋ täŋkentäŋ namiŋkun. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS31_23","020_31_23","PSA","31","23","23","Ekäni, gäk ude täŋ namiŋkuno unita ämawebe ŋode yäwera; Ekäni täŋo äboriye in uwä Ekänita gäripi-inik nadäk täkot! U ämawebe mani buramik täkaŋ u watä säkgämän it yämik täyak. Upäŋkaŋ äma inita nadäwä ärowani täk täkaŋ unita kowata yämik täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS31_24","020_31_24","PSA","31","24","24","Unita ämawebe Ekäni nadäŋ imikinik täk täkaŋ, in kuduptagän Ekäni itak yäŋpäŋ kehäromigän it täkot. Täŋpäŋ imaka umuritä ahäŋ tamiŋirä bätakigän kuŋat täkot! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS32_1","020_32_1","PSA","32","1","1","Anututä äma kubä täŋo momi peŋ imiŋirän säkgämän it täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS32_2","020_32_2","PSA","32","2","2","Bureni, ämawebe Anututä momini ärut yämiŋpäŋ momijin nämo yäŋ yäwet täyak uwä säkgämän it täkaŋ. Ämawebe udewani Ekäni täŋikŋarani äneŋi nämo täk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS32_3","020_32_3","PSA","32","3","3","Bureni Anutu, momina gäkken nämo yäŋahäŋkaŋ käbop peŋpäŋ kepma bipani konäm kotkä gupna kudup putäreŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS32_4","020_32_4","PSA","32","4","4","Kadäni uken kepma bipani bänepna sukurekta komi namiŋiri kehäromina kudup paotkuk, edap taŋi ijiŋpäŋ kome kawuktak täyak ude. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS32_5","020_32_5","PSA","32","5","5","Täŋpäŋ kämi ŋode nadäŋkut; Näk momina Anutuken yäŋahäwa! Ude nadäŋpäŋ momina kwawakgän peŋpäŋ yäŋahäŋira waki täŋkuro unitäŋo momi ärut namiŋkun. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS32_6","020_32_6","PSA","32","6","6","Mebäri unita ämawebe gäkŋo manka buramik täkaŋ u kudup bäräpi ahäŋ yämäwä gäkken bäräŋeŋ kaŋ yäŋapiwut! Täŋirä bäräpi taŋi-inik, umetä tokätpäŋ äma yäpmäŋ kuk täkaŋ ude täŋpäŋ nämo api däpek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS32_7","020_32_7","PSA","32","7","7","Bureni Anutu, näk imaka kubäta umuntaŋpäŋ gäkken päŋku käbop täga iret. Bureni, gäkä watä it namiŋiri bäräpitä näk nämo yäpmäŋ äpäk täkaŋ. Wakiken nanik nämagut täyan unita näk ganiŋ oretta kap taŋigän tek täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS32_8","020_32_8","PSA","32","8","8","Täŋpäkaŋ Ekänitä ŋode näwetkuk; Kädet iwarayäŋ täyan u näkä nadäk-nadäk siwoŋigän gamiŋpäŋ api gabäŋ gäwaret yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS32_9","020_32_9","PSA","32","9","9","Unita gäk hos kenta but ude nämo äworewen yäk. Yarä uwä nadäk-nadäki nämo yäk. U yen topmäŋpäŋ wädäwikaŋ manka buramiŋpäŋ gäkken ämdeŋ yäk. Täŋpäkaŋ gäkä udegän nämo äworewen yäŋ näwetkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS32_10","020_32_10","PSA","32","10","10","Ämawebe, näkä ŋode täwera nadäwut; Äma kädet wakiwaki täk täkaŋ udewani terak bäräpi mebäri mebäri ahäŋ yämik täkaŋ. Upäŋkaŋ ämawebe Anututa nadäŋ imikinik täk täkaŋ u säkgämän yabäŋ yäwat täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS32_11","020_32_11","PSA","32","11","11","Unita ämawebe siwoŋi, in bänep täga nadäk täkot! Täŋpäŋ imaka imaka täŋ tamiŋkuko unita oretoret täk täkot! In ämawebe bänep sukurewani kudup, Anutu iŋamiken kap teŋpäŋ gera terak oretoret täk täkot! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS33_1","020_33_1","PSA","33","1","1","Ämawebe siwoŋi kuŋarani, in oretoret täŋpäŋ Anutu kap iniŋ ubiŋ tewut. Jop manman nämo yäwani intä iniŋoret kap teŋ imiŋirä tägawek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS33_2","020_33_2","PSA","33","2","2","Unita wagäm utpäŋ wäpi biŋam iniŋ orerut! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS33_3","020_33_3","PSA","33","3","3","Wagäm bigoŋ säkgämän utpäŋ kap kodaki kubä oretoret terak teŋ imut! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS33_4","020_33_4","PSA","33","4","4","Anutu täŋo man u bureni-inik. Ba imaka täk täyak uwä tägagän täk täyak. Goret kubä nämo täk täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS33_5","020_33_5","PSA","33","5","5","Unitä kudän siwoŋitagän gäripi nadäk täyak. Täŋkaŋ unitäŋo butewakitä kome pähap ŋo terak tokŋek täyak. Uwä nämo paot täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS33_6","020_33_6","PSA","33","6","6","Täŋpäkaŋ Anututä man yäŋirän kunum, edap dapuri, komepak ba guk u kuduptagän ahäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS33_7","020_33_7","PSA","33","7","7","U man yäŋirän ume kubäkengän äbä gwägu taŋi ahäŋkuk. Ahäŋpäŋ mani buramiŋkaŋ bagani nämo irepmitpäŋ ini iraniken ugän it täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS33_8","020_33_8","PSA","33","8","9","Unita ämawebe komeni komeni, in Anututa nadäwä umuri kubä täŋpäpäŋ iniŋ orerut! Iniŋ oretpäŋ mani buramiwut! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS33_10","020_33_10","PSA","33","10","10","Täŋpäŋ ŋode nadäwut; Ekäni u intäjukun itak. Komen ämatä ude api täne täne yäŋ man topmäk täkaŋ upäŋkaŋ Anututä nadäŋirän imaka u bureni täga nämo täk täkaŋ. U täna yäkŋat täŋpä wak täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS33_11","020_33_11","PSA","33","11","11","Täŋpäkaŋ Anutu ini, ude api täŋpet yäŋ nadäk täyak uwä burenigän pewän ahäk täkaŋ. Nadäk-nadäki kubä jop nämoinik kuk täyak, ba nämo api kwek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS33_12","020_33_12","PSA","33","12","12","Unita äma äbot Anutu Bureni unitagän nadäk täkaŋ u oretoret terak kuŋat täkaŋ. Ämawebe inita biŋam iwoyäwani uwä bänep pidäm terak it täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS33_13","020_33_13","PSA","33","13","14","Täŋpäkaŋ Ekäni uwä kunum gänaŋ intäjukun-inik itkaŋ ämawebe kuduptagän kome terak kuŋarirä yabäŋ yäwat itak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS33_15","020_33_15","PSA","33","15","15","Anututä ini-tägän ämawebe täŋo nadäk-nadäki pewän ahäŋkuŋo unita mebärinin nadäŋ morek täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS33_16","020_33_16","PSA","33","16","17","Täŋpäkaŋ kome täŋo intäjukun ämatä ini-ini ŋode nadäk täkaŋ; Nin täŋo komi äma mäyap-inik itkaŋ unita iwan täŋo kehäromini täga yäpmäŋ äpne. Ba ŋode nadäk täkaŋ; Nin täŋo ämik tuŋum u kehäromi nikek unita nin intäjukun itkamäŋ yäŋ nadäk täkaŋ. Upäŋkaŋ täga nämo! Ämik täŋo tuŋum unitäŋo kehäromi terak säkgämän nämo itneŋ. Nämoinik! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS33_18","020_33_18","PSA","33","18","18","Täŋ ämawebe Ekäni täŋo mani buramik täkaŋ ba unitäŋo iron paot-paori nämo u terak yeŋgämä pewäpäŋ it täkaŋ uwä Ekänitä watä it yämiŋirän säkgämän kuŋat täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS33_19","020_33_19","PSA","33","19","19","Ekänitä ini täŋkentäŋ yämiŋirän käyäm ba imaka umuri kubätä bäräŋeŋ nämo däpmäk täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS33_20","020_33_20","PSA","33","20","20","Unita Ekäni kubä unitägän täŋkentäŋ nimikta itsämäk täkamäŋ. Ekänitä ini-tägän täga täŋkentäŋ nimek. Uwä nintäŋo ukätpipik kurepä. U watä it nimiŋirän säkgämän it täkamäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS33_21","020_33_21","PSA","33","21","21","Unita Ekänitagän gäripi pähap nadäk täkamäŋ. Unitäŋo wäpi kudupi terakgän tubeŋ kuŋpäŋ it täkamäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS33_22","020_33_22","PSA","33","22","22","O Ekäni, nin irit kuŋat-kuŋatnin gäkä terakgän peŋpäŋ täŋkentäkta itsämäŋitna gäkŋo ironka pähap paot-paori nämotä nintä terak äroton! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS34_1","020_34_1","PSA","34","1","1","Kadäni kubä Devittä nepmaŋpän kwa yäŋkaŋ iwani Abimilek iŋamiken guŋ ude äworeŋirän Abimilektä kakätäŋ-pewän kuŋkuk. Täŋirän Devittä kap ŋo teŋkuk. Näk kadäni kadäni Ekäni wäpi biŋam yäpmäŋ akuk täyiwa! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS34_2","020_34_2","PSA","34","2","2","Imaka täga täŋ namik täyak unita nadäŋpäŋ iniŋoret täyat. Ude täŋira ämawebe nadäwätäk ikektä näkŋo man u nadäŋkaŋ bänep oretoret täkot. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS34_3","020_34_3","PSA","34","3","3","Ai! In äbäkaŋ Ekäni täŋo wäpi biŋam bok yäŋahäŋitna nadäwut! Täŋpäŋ penta iniŋ oretna! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS34_4","020_34_4","PSA","34","4","4","In nadäwut! Näk Ekänitä täŋkentäŋ namikta yäŋapiŋira nadäŋ namiŋkuk. Täŋpäŋ umun mebäri mebäri nadäk täŋkuro u iwat kireŋirän bänep kwini terak bätakigän itkut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS34_5","020_34_5","PSA","34","5","5","Unita nadäkot; In nadäŋ bäräp täŋpäŋ Ekäniken täŋkentäkta yäŋapinayäŋ täŋo uwä bänep oretoret pähap api nadäneŋ. U imata, Ekänitä inta nämo bitnäk täyak unita. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS34_6","020_34_6","PSA","34","6","6","Täŋpäkaŋ äma jopi jäwäritä Ekäniken gera yäŋirä nadäŋpäŋ täŋkentäŋ yämik täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS34_7","020_34_7","PSA","34","7","7","Bureni! Ämawebe Ekänita nadäŋ imikinik täk täkaŋ u Ekäni täŋo aŋerotä dubiniken itpäŋ täŋkentäŋ yämik täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS34_8","020_34_8","PSA","34","8","8","Ekäni uwä tägagämän-inik. Unita ketem kudupi kubä nabäŋ nadäwä gäripi täk täkaŋ udegän Ekäni dubiniken kuŋkaŋ täŋpäŋ-kawut. Ude tänayäŋ täŋo uwä Ekäni uwä gäripi-inik yäŋ api nadäneŋ! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS34_9","020_34_9","PSA","34","9","9","Täŋpäkaŋ Ekäni täŋo äboriye, in gämori-kengän itkaŋ imaka kubäta nämo api wäyäkŋeneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS34_10","020_34_10","PSA","34","10","10","Tom ägwäri uwä nakta kadäni kubäkubä wäyäkŋewä waneŋo upäŋkaŋ ämawebe Ekänigän iwat täkaŋ u imaka täga kubäta nämo wäyäkŋek täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS34_11","020_34_11","PSA","34","11","11","Unita nanaknaye, in äbä dubinaken itpäŋ Ekäni wäpi biŋam oraŋ imikta täwetpäŋ täwoŋärewayäŋ täyat ŋo ket nadäwut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS34_12","020_34_12","PSA","34","12","12","Uwä ŋode; In säkgämän itkaŋ oretoret terak kaŋ it yäpmäŋ ärona yäŋ nadäkaŋ? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS34_13","020_34_13","PSA","34","13","13","Eruk ŋode täŋput! In jop manman ba man käbäŋi kubä nämo yäneŋ. Nämoinik! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS34_14","020_34_14","PSA","34","14","14","In kädet waki u mäde ut imiŋpäŋ kädet täga ugän kaŋ iwarut. Täŋpäŋ kädet täga u kaŋ-ahäŋpäŋ ämawebe ätukät bänep kubägän kaŋ täŋput. Gwäk pimiŋpäŋ kädet tägatäga u kudup kaŋ iwarut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS34_15","020_34_15","PSA","34","15","15","U imata, Ekänitä ämawebe siwoŋi yabäŋ yäwatpäŋ yäŋapik man yäk täkaŋ u nadäŋ yämik täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS34_16","020_34_16","PSA","34","16","16","Täŋ äma Ekäni täŋo mani nämo buramiwani uwä mäde ut yämik täyak. Mäde ut yämiŋirän äma udewani kumäŋirä ämawebetä waki täŋpani unita bäräŋeŋ guŋ taŋpäŋ äneŋi täga nämo api juku pineŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS34_17","020_34_17","PSA","34","17","17","Unita äneŋi täwera nadäwut; Ämawebe siwoŋitä Ekäniken yäŋapiŋirä nadäŋ yämik täyak. Nadäŋ yämiŋpäŋ täŋkentäŋ yämiŋirän bäräpi kubätä kehäromini nämo yäpmäŋ äpäk täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS34_18","020_34_18","PSA","34","18","18","Näk bureni täwetat. Ekäni uwä ämawebe nadäwätäk ikek u dubiniken it yämik täyak. Ba ämawebe butewaki pähap terak it täkaŋ u oraŋ yämiŋpäŋ bänepi täŋpidäm taŋ yämik täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS34_19","020_34_19","PSA","34","19","19","Bureni, bäräpi mebäri mebäri uwä ämawebe siwoŋi kuŋaraniken ahäŋ yämik täkaŋ upäŋkaŋ Ekänitä täŋkentäŋ yämiŋpäŋ bäräpi u ketäreŋ yämik täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS34_20","020_34_20","PSA","34","20","20","Täŋpäŋ watä it yämiŋirän kujari kubä nämo tokät täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS34_21","020_34_21","PSA","34","21","21","Täŋpäkaŋ imaka wakiwakitä äma waki täŋpani kumäŋ-kumäŋ api däpneŋ. Täŋ ämawebe, äma nadäkinik täŋpanita iwan täŋ yämik täkaŋ uwä Ekänitä komi api yämek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS34_22","020_34_22","PSA","34","22","22","Täŋpäkaŋ Ekänitä watä piä ämawebeniye watä it yämiŋirän säkgämän it täkaŋ. Täŋpäŋ ämawebe nadäkiniki u terakgän pek täkaŋ uwä paot-paotta biŋam nämo api täneŋ. Nämoinik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS35_1","020_35_1","PSA","35","1","1","Ekäni, äma iwan täŋ namik täkaŋ u iwan täŋ yämisi. Ba äma näkkät ämik täk täkamäŋ ukät ämik udegän täkot! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS35_2","020_35_2","PSA","35","2","2","Kurepäkät kupäŋtek yäpmäŋkaŋ täŋkentäŋ namikta äbäsi. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS35_3","020_35_3","PSA","35","3","3","Täŋpäŋ äma näwat kirek täkaŋ u kadä bohamka yäwoŋäresi. Täŋkaŋ bänepna kwinigän itta api täŋkentäŋ gamet yäŋ näwet. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS35_4","020_35_4","PSA","35","4","4","Täŋpäkaŋ äma näk nutpewä kumäkta yäŋpäŋ-nadäk täŋpäŋ näwat-kirek täkaŋ u ämikken kehäromini paoräpäŋ mäyäk nadäŋpäŋ äneŋi äyäŋutpäŋ metäŋpeŋ kaŋ kut! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS35_5","020_35_5","PSA","35","5","5","Ekäni täŋo aŋerotä yäwat kireŋirän täpun-täpun mänittä piäŋ äreyäŋ täŋpän kuk täkaŋ ude kaŋ äworewut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS35_6","020_35_6","PSA","35","6","6","Metäŋpeŋ kuŋirä käderi bipmäŋ urani täŋpäŋ itärop kaŋ täŋpän. Täŋirän Ekäni täŋo aŋerotä kaŋ däpän! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS35_7","020_35_7","PSA","35","7","7","Mebäri nämo näka buŋep pek täkaŋ. U nepmäŋitta awaŋ käroŋi kädetnaken änek täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS35_8","020_35_8","PSA","35","8","8","Unita nämo nadäŋirä täŋpäwaktä kaŋ ahäŋ yämän. Täŋkaŋ buŋepi iniken unitä yepmäŋ irirän kaŋ wawut! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS35_9","020_35_9","PSA","35","9","9","Ude täŋirä Ekänita yäŋpäŋ oretoret api täŋpet, täŋkentäŋ namayäŋ täyak unita. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS35_10","020_35_10","PSA","35","10","10","Bänep nadäk-nadäkna kuduptä Ekäni ŋode api iweret; Gäk bumik äma kubä nämo itak. Äma kwini äma kehäromi nikektä däpneŋ yäŋpäŋ täŋkentäŋ yämik täyan. Ba äma jäwäri äma tuŋum ikektä täŋyäkŋatneŋta watä it yämik täyan. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS35_11","020_35_11","PSA","35","11","11","Äma waki täŋpani manken nepmaŋpäŋ waki ude täŋpani yäŋ jop näkŋat täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS35_12","020_35_12","PSA","35","12","12","Täŋpäŋ täktäkna tägata kowata waki namik täkaŋ. Ude täŋirä netätä täŋkentäŋ namek yäŋ nadäŋkaŋ nadäŋ bäräp bumta täk täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS35_13","020_35_13","PSA","35","13","14","Upäŋkaŋ kadäni unitä käyäm täŋiräwä, butewaki tek täŋpäŋ nakjop it täŋkuronik. Ude täŋkaŋ notnapak burenita yäŋ gwäjiŋ äpmoŋpäŋ Ekänitä täŋkentäŋ yämikta gera yäk täŋkuronik. Ba äma kubä miŋitä kumäŋirän konäm butewaki täŋpeko ude täk täŋkut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS35_15","020_35_15","PSA","35","15","15","Täŋpäkaŋ kadäni näkä bäräpi gänaŋ irira wisik-inik yäŋ yäŋpäŋ näk it gwäjiŋpäŋ yäŋärok näwet täŋkuŋonik. Äma kome kubäken nanik u nutpäŋ nutgän täk täŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS35_16","020_35_16","PSA","35","16","16","Ba äma wakitä guŋ yäniŋ wärätpäŋ ibeneŋo ude nebeŋpäŋ naniŋ wärät täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS35_17","020_35_17","PSA","35","17","17","Unita Ekäni jop yabäŋ äwaräkuk täk täyan u jidegän api pewen? Bäräŋeŋ äbä aŋ ägwäri nutnayäŋ täkaŋ ŋoken nanik nämagut! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS35_18","020_35_18","PSA","35","18","18","Ude täŋiri ämawebekaye käbeyä täŋirä iŋamiken bänep täga man kwawakgän gäwetpäŋ api ganiŋ oreret. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS35_19","020_35_19","PSA","35","19","19","Täŋpäkaŋ iwanaye jop manman yäwani u yabäŋ äwaräkuk täŋiri näk närepmitpäŋ wisik-inik, kehäromini yäpmäŋ äpakamäŋ yäŋ nämo näwetneŋ. Ba jop yabäŋiri äma jop nadäŋ kokwawak täŋ namik täkaŋ u komi namiŋpäŋ yäŋärok nämo näwetneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS35_20","020_35_20","PSA","35","20","20","Äma udewani uwä kwini man nämo yäk täkaŋ. Nämo, u äma kwini terak kuŋaranita jop manman mebäri mebäri pewä ahäk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS35_21","020_35_21","PSA","35","21","21","Täŋkaŋ, ude täŋiri gabämäŋo yäŋ jop yäŋnäkŋatpäŋ wohut-wohut man bumta yäk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS35_22","020_35_22","PSA","35","22","22","Ude täŋirä upäŋkaŋ Ekäni, kaŋpäŋ nadäno unita man kum nämo iren. Ekäni, näk nabäŋ umuntaŋ päŋku ban nämo iren. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS35_23","020_35_23","PSA","35","23","23","Nämo! Kikŋutpäŋ ijiwä kwäpäŋ nabä! Äbä näk gärak itkaŋ iwanaye näka äma täga yäŋ yäwet! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS35_24","020_35_24","PSA","35","24","24","Ekäni, gäk siwoŋi-inik unita näka momini nämo yäŋ kaŋ yäwet. Ude täŋiri iwanaye yäŋärok nämo näwetneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS35_25","020_35_25","PSA","35","25","25","Yabäŋ äwaräkuk täŋiri näka ŋode nämo yäneŋ; Tägagämän! U paotak! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS35_26","020_35_26","PSA","35","26","26","Eruk, äma komi nadätat ŋonita yäŋärok näwet täkaŋ u kehäromini kudup paorirä täŋguŋ taŋpäŋ kaŋ irut! Ba äma näka nadäwä äpani täŋpäpäŋ inita nadäwä ärowani täk täkaŋ uwä wäpi biŋam paorirän mäyäk pähap kaŋ nadäwut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS35_27","020_35_27","PSA","35","27","27","Täŋpäkaŋ Ekäni, gäk täŋkentäŋ namiŋiri ämawebe näka äma siwoŋi yäŋ nadäkinik täk täkaŋ u oretoret gera wari wari ŋode kaŋ yäwut; Ekäni wäpi biŋam punin-inik it täyon! Epän ämani ŋonitä säkgämän irirän gäripi nadäk täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS35_28","020_35_28","PSA","35","28","28","Ude yäŋirä näk imaka, täktäkka siwoŋi unitäŋo biŋam api yäŋahäwet. Täŋkaŋ yäŋetak bipmäŋtak wäpka biŋam api ganiŋoret täŋpet. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS36_1","020_36_1","PSA","36","1","1","Momitä äma waki bänepiken tokŋek pat täkaŋ. Momi unitä peŋ yäwerirä Anututa nämo umuntaŋkaŋ mäde ut imikinik täk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS36_2","020_36_2","PSA","36","2","2","Bänepitä täŋyäkŋarirän inita nadäwä ärowani täŋpäpäŋ ŋode nadäk täkaŋ; Wakinin käbop itak. Anututä unita yäŋpäŋ manken täga nämo nipmaŋpek! yäŋ nadäk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS36_3","020_36_3","PSA","36","3","3","Meni jinomken man, nadäk ba täktäk waki unitägän abäk täkaŋ. Unita jop manmangän yäk täkaŋ. Imaka täga täkta nadäk tawaŋ siwoŋi kubä nämo pek täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS36_4","020_36_4","PSA","36","4","4","Nämo, däpmon patpari-kenä kädet waki täkta nadäk tawaŋ pek täkaŋ. Imaka täga täpuri-inik kubä nämo täŋkaŋ waki täktäk kädet unita mäde nämoinik ut imik täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS36_5","020_36_5","PSA","36","5","5","Täŋpäkaŋ Ekäni, gäkä ninta butewaki nadäŋ nimik täyan u käroŋi boham, kunum yäpureko ude bumik. Gäk ninta nadäkinik täŋ nimik täyan u ärowani. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS36_6","020_36_6","PSA","36","6","6","Imaka imaka tägagän täk täyan u yabäŋpäŋ-nadäŋitna inide kubä täk täyak. Gäkä piä siwoŋi täk täyan uwä ämatä nadäwä tärenaŋi nämo. Äma ba imaka tom tom gäkägän yabäŋ yäwat täyan. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS36_7","020_36_7","PSA","36","7","7","Anutu gäkä komen äma ninta watä it nimik täyan unita gäka gäripi pähap inide kubä nadäk täkamäŋ. Watä it nimik täyan uwä baraktä nanaki uwijiŋ pat täkaŋ ude täŋ nimik täyan. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS36_8","020_36_8","PSA","36","8","8","Ketem tägatäga gäripi nikek kawutkaken nanikpäŋ nimik täyan. Nadäŋ nimiŋiri gäkŋo ume gäripi nikek u nak täkamäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS36_9","020_36_9","PSA","36","9","9","Irit kuŋat-kuŋat täŋo mähemi u gäk kubägän. Gäk peŋyäŋekka bänepninken peŋyäŋeŋ nimiŋiri kwawakgän it täkamäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS36_10","020_36_10","PSA","36","10","10","Unita ämawebe gäka nadäŋ gamikinik täk täkaŋ unita bänep iron pen täŋ nimiŋ yäpmäŋ kwen. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS36_11","020_36_11","PSA","36","11","11","Täŋpäŋ äma ärowani täŋpani yabäŋ äwaräkuk täŋiri näk nämo yeŋ jakŋitneŋ. Ba waki täŋpani yabäŋ äwaräkuk täŋiri näk nämo yokut täreneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS36_12","020_36_12","PSA","36","12","12","Wisik! Äma waki täŋpani akukta nämo, maŋ-däpaniken ugän pätkaŋ. U kaŋpäŋ nadäwut! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS37_1","020_37_1","PSA","37","1","1","Notnapak, äma wakiwaki täŋo täktäkita yäŋpäŋ nadäwätäk nämo täŋpen. Ba äma unitäŋo tuŋumita nadäŋ gärip täŋpäŋ kokwawak nämo täŋpen. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS37_2","020_37_2","PSA","37","2","2","Äma udewaniwä piä täŋpäŋ pewä muyeŋ bäräŋeŋ kubitak täkaŋ ude api paotpeŋ kuneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS37_3","020_37_3","PSA","37","3","3","Unita gäk nadäwätäk nämo täŋpäŋ Ekänitagän nadäkinik täŋpäŋ kudän täga ugän täŋpeŋ kuŋat täyi. Ude täŋpayäŋ täno uyaku kome yäŋ gamaniken u säkgämän api iren. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS37_4","020_37_4","PSA","37","4","4","Täŋpäkaŋ oretoret bureni kaŋ-ahäkta Ekäniken kuŋiri ini bänep nadäk-nadäkka täŋo gäripi api däpmäŋ täreŋ gamek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS37_5","020_37_5","PSA","37","5","5","Irit kuŋat-kuŋatka kudup Ekänita iniŋ kireŋpäŋ nadäkinik täŋ imiŋiri api täŋkentäŋ gamek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS37_6","020_37_6","PSA","37","6","6","Ude täŋiri Ekänitä täktäkka täga u täŋpewän edap täŋo peŋyäŋekitä säkgämän ijik täyak ude ämawebe iŋamiken api ijiŋ-yäŋewek. Täŋkaŋ Ekänitä ämawebe kwawak ŋode api yäwoŋärewek; Äma ŋowä iŋamnaken siwoŋi-inik itak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS37_7","020_37_7","PSA","37","7","7","Unita äma kädet waki iwatpäŋ tuŋum äma täk täkaŋ udegän itta nadäwätäk nämo täŋpen. Nämo, Ekänitä täŋkentäŋ gamikta dapun täŋpäŋ kwikinik iren. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS37_8","020_37_8","PSA","37","8","8","Nadäwätäk täŋpäŋ kokwawak täktäk kädet u mäde ut imi. Kädet udewani uwä bäräpi pewä ahäk-ahäk kädet. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS37_9","020_37_9","PSA","37","9","9","Nadätan? Ämawebe Ekänita nadäkinik täk täkaŋ unitäwä kome yäŋ yämani u api koreŋpäŋ itneŋ. Täŋpäkaŋ waki täŋpaniwä Anututä yäwat kireŋpewän api apämaŋ kuneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS37_10","020_37_10","PSA","37","10","10","Yäwat kireŋpewän apämaŋ kuŋpäŋä api paot täŋpä kuneŋ. Täŋirä yabäŋ ahäkta wäyäkŋewayäŋ täno upäŋkaŋ täga nämo api yabäŋ ahäwen. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS37_11","020_37_11","PSA","37","11","11","Nämo! Ämawebe inita nadäwä äpani täŋpani uwä täŋ-bumbum kome iwoyäŋ yämani u koreŋpäŋ irit gapuni terak itkaŋ oretoret api täneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS37_12","020_37_12","PSA","37","12","12","Bureni, äma wakiwaki täŋpanitä äma siwoŋita kokwawak täŋ yämiŋpäŋ täŋpäwakta nadäk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS37_13","020_37_13","PSA","37","13","13","Upäŋkaŋ Ekänitä äma udewanita yäŋärok yäwet täyak. Imata, itkaŋ nämo, api waŋ moreneŋ yäŋ nadäk täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS37_14","020_37_14","PSA","37","14","14","Äma äpani jäwäri u siwoŋi upäŋkaŋ äma wakiwaki täŋpanitä äma däpmäkta äpa kuwek gwäjiŋit päip boham wepmärit täk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS37_15","020_37_15","PSA","37","15","15","Ude täk täkaŋ upäŋkaŋ päip boham iniken unitägän äyäŋutpäŋ ini api yäput täneŋ. Täŋkaŋ äpa kuweki uwä Anututä api ubiŋ jukut täŋpän kuneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS37_16","020_37_16","PSA","37","16","16","Täŋpäkaŋ äma tägatäga tuŋum täpuri pat yämitak unitä äma waki täŋo tuŋum päke itkaŋ unitäŋo kehäromi Anutu iŋamiken kudup yärepmitak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS37_17","020_37_17","PSA","37","17","17","Imata, Ekänitä ini äma waki täŋpani täŋo kehäromi yäyomägatpäŋ äma tägata watä api it yämek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS37_18","020_37_18","PSA","37","18","18","Bureni, Ekänitä ämawebe mani buramiŋpäŋ iwat täkaŋ u watä säkgämän it yämiŋpäŋ kome iwoyäŋ yämani u inita biŋam yäniŋ kirewänpäŋ uken tärek-täreki nämo api itneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS37_19","020_37_19","PSA","37","19","19","Täŋkaŋ äma udewaniwä kadäni waki äbäŋirän tägagän api itneŋ. Ba tagwän irit ahäwayäŋ täyakken imaka, ketem tokŋek api näneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS37_20","020_37_20","PSA","37","20","20","Upäŋkaŋ äma waki täŋpani uwä Ekäni täŋo iwan itkaŋ unita api kumneŋ. Päya irori kadäni keräpitagän ahäŋpäŋ paot täkaŋ ude, ba gupetä äbutkuk täkaŋ ude api paotpeŋ kuneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS37_21","020_37_21","PSA","37","21","21","Äma waki täŋpani uwä äma täŋo tuŋum yäpmäŋkaŋ kowata äneŋi bäräŋeŋ nämo yämik täkaŋ. Upäŋkaŋ äma täga uwä iron säkgämän täŋpäŋ tuŋumi ämata ŋo yämiŋ-yämiŋ täk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS37_22","020_37_22","PSA","37","22","22","Täŋpäkaŋ ämawebe Ekäni täŋo iron ikek unitäwä kome yäŋ yämani u api koreŋpäŋ itneŋ. Täŋ äma Ekäni täŋo kokwawak terak it täkaŋ uwä yäwat kireŋpewän api kuŋtäŋpä kuneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS37_23","020_37_23","PSA","37","23","23","Täŋkaŋ Ekänitä äma kubä täŋo irit kuŋat-kuŋari kaŋpäŋ gäripi nadäŋpäŋä irit kuŋat-kuŋari kädet u täŋ-kehäromtaŋ imik täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS37_24","020_37_24","PSA","37","24","24","Ude täŋirän äma udewani yewän kuneŋo uwä täga nämo maŋutneŋ. Nämo, Ekänitä täŋkentäŋ imiŋirän yeŋ täpäneŋpäŋ irek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS37_25","020_37_25","PSA","37","25","25","Eruk, ŋode nadäwut; Kadäni käroŋi it yäpmäŋ äbäŋkä äma tägawani täyatken ŋo bämopiken Anututä äma siwoŋita mäde ut yämiŋirän nanakiye nakta yäŋapik-apik kubä nämo täŋirä yabäŋ yäpmäŋ äbätat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS37_26","020_37_26","PSA","37","26","26","Nämo, äma täga udewani kadäni kadäni äma täŋkentäŋ yämikta iron tägatäga jop täŋ yämik täkaŋ. Täŋkaŋ äperiye nanakiyetä täga kuŋarirä miŋiye naniyetä yabäŋpäŋ oretoret api täk täneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS37_27","020_37_27","PSA","37","27","27","Unita notnapak, kädet waki täkta mäde ut imiŋpäŋ kädet täga ugän kaŋ tä. Ude täŋiri kämiwä gäkŋo yerikaye uwä kome iwoyäwaniken ugän säkgämän api itneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS37_28","020_37_28","PSA","37","28","28","Imata, Ekäni uwä ämawebeniye kudän täga täŋpäŋ nadäŋ imikinik täk täkaŋ u mäde nämo ut yämik täyak. Nämo, u yabäŋ yäwat piä tärek-täreki nämo täŋ yämik täyak. Täŋpäkaŋ waki täŋpani ini ba unitäŋo yeriniye uwä yäwat kireŋpewän api kuneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS37_29","020_37_29","PSA","37","29","29","Täŋ ämawebe siwoŋitä kome yäŋ yämani u koreŋpäŋ uken tärek-täreki nämo api itneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS37_30","020_37_30","PSA","37","30","30","Täŋpäkaŋ äma siwoŋi täŋo meni jinomkenä man säkgämän säkgämän Anutuken nanik unitägän ahäk täkaŋ. Mani unitä ämawebe täŋkentäŋ yämik täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS37_31","020_37_31","PSA","37","31","31","Äma udewani Anutuni täŋo baga man bänepiken iŋit-inik täŋpeŋ kuŋat täkaŋ uwä nämo kakätäk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS37_32","020_37_32","PSA","37","32","32","Täŋ äma waki täŋpani uwä äma täga däpmäkta yabäŋ yäwat piä täk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS37_33","020_37_33","PSA","37","33","33","Upäŋkaŋ Ekänitä äma täga uwä yabä kätäŋirän iwaniyetä kehäromini täga nämo yäpmäŋ äpneŋ, ba manken täga nämo yepmaneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS37_34","020_37_34","PSA","37","34","34","Unita Ekänitä täŋkentäŋ gamikta unitäŋo man kädet u kudup iwatkaŋ dapun täyi. Ude täŋiri oraŋ gamiŋpäŋ kome iwoyäwani u ganiŋ kireŋpäŋ iwankaye dapunka terak yäwat kireŋpewän kuŋirä api yabäwen. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS37_35","020_37_35","PSA","37","35","35","Eruk, äma kubäta ŋode täwera nadäwut; Äma waki kubä itkuko u ämawebeta komi yämik täŋkuk. U äma kehäromini nikek, päya taŋi, mäbi ude. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS37_36","020_37_36","PSA","37","36","36","Upäŋkaŋ mäden, äma unitä iraniken u kuŋpäŋ ini ba tuŋumi nämo irirän kaŋkut. Kaŋ-ahäwayäŋ wäyäkŋeŋkuro upäŋkaŋ täga nämo kaŋ-ahäŋkut. U paotkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS37_37","020_37_37","PSA","37","37","37","Täŋ äma täga siwoŋi kuŋarani unita nadäwut; Äma bänep kwini terak kuŋarani täŋo yeriniye uwä mäyap. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS37_38","020_37_38","PSA","37","38","38","Täŋpäkaŋ momi täŋpani uwä paotpäŋ paot-inik api täneŋ. Ba yeriniye imaka, kudup api awähutneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS37_39","020_37_39","PSA","37","39","39","Upäŋkaŋ bäräpi kadäniken Ekänitä äma siwoŋi täŋkentäŋ yämiŋpäŋ watä it yämik täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS37_40","020_37_40","PSA","37","40","40","Äma udewanitä waki mebäri mebärita umuntaŋpäŋ käbop nipmaŋpän yäŋpäŋ Ekäniken kuk täkaŋ unita äma waki täŋpani keriken nanik yäyomägatpäŋ watä it yämik täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS38_1","020_38_1","PSA","38","1","1","O Anutu, kokwawak nadäŋkaŋ nämo nebewen, ba momina täŋo kowata nämo namen. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS38_2","020_38_2","PSA","38","2","2","Gäk kuwektä-yäŋ namäk täyan. Täŋpäŋ nut-maŋpi kome terak äpmok täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS38_3","020_38_3","PSA","38","3","3","Gäkä nadäŋ waŋ namiŋiri käyäm taŋi täyat. Täŋpäŋ momi täŋkuro unita gupnaken kehäromi nikek nämo nadäk täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS38_4","020_38_4","PSA","38","4","4","Momina unitä uwäk ude täŋpäŋ nepmak täyak. Täŋirän tuŋum bäräpi kubä, buraminaŋi nämo, ude bumik yäpmäŋ kuŋat täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS38_5","020_38_5","PSA","38","5","5","Gupnaken womäntä tabä täŋkaŋ käbäŋi bumta piäk täkaŋ. Näkŋa kudän goret täŋkuro unita udewä ahäŋirän taräki-inik täk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS38_6","020_38_6","PSA","38","6","6","Bänepnaken bäräpi bumta parirä nadäŋira wakiinik täk täyak. Ude täŋkaŋ kepma käroŋ butewaki nadäŋpäŋ konäm kottäŋ kuŋat täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS38_7","020_38_7","PSA","38","7","7","Täŋpäŋ gupna kädäptä-yäŋ ijiŋirän käyäm pähap täk täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS38_8","020_38_8","PSA","38","8","8","Komi taŋi nadäŋkaŋ goret-goret itat, imaka taŋi kubätä yeŋ nepmäŋitpäŋ irirän bumik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS38_9","020_38_9","PSA","38","9","9","O Ekäni, gäk näkŋo nadäŋ gäripna u nadätan, ba bänepnatä yäŋkähän-kähän täyak u imaka, nadätan. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS38_10","020_38_10","PSA","38","10","10","Bänepnatä tuptup yäpurirän kehäromina kudup paot-inik täyak. Ude täŋirän dapunna imaka, säkgämän nämo ijitak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS38_11","020_38_11","PSA","38","11","11","Ude täŋira notnaye jibinata yäŋpäŋ dubinaken äbäkta bitnäk-inik täk täkaŋ. Ba meŋ nan ba notnaye wanotnaye imaka, nabäŋ umuntaŋpäŋ päŋku ban it täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS38_12","020_38_12","PSA","38","12","12","Täŋpäkaŋ ämatä näk nutpäŋ waki täŋ namikta man yäŋpäŋ-nadäk täk täkaŋ. Täŋpäŋ waki täŋ namikta juku piŋtäŋ kuŋat täkaŋ. Ude täŋkaŋ näk nutta buŋep täk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS38_13","020_38_13","PSA","38","13","13","Täŋirä nähäwä guŋ ude äworeŋpäŋ man yäk täkaŋ u nämo nadäk täyat. Täŋpäŋ man waki yäk täkaŋ uwä kowata täga nämo yäk täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS38_14","020_38_14","PSA","38","14","14","Butewaki! Näk man nämo yäwani, ba man nämo nadäwani ude äworeŋpäŋ man kum it täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS38_15","020_38_15","PSA","38","15","15","Upäŋkaŋ Ekäni, gäk yäpmäŋ wädäŋpäŋ itat. Täŋpäŋ Ekäni Anutuna, näk nadätat; Gäkä nadäŋ namiŋpäŋ api täŋkentäŋ namen. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS38_16","020_38_16","PSA","38","16","16","Unita iwanaye jop yabäŋiri näk komi nadäŋpäŋ goret irira nabäŋpäŋ wisik-inik yäŋ näwetneŋtawä. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS38_17","020_38_17","PSA","38","17","17","U imata, komi pen nadäŋ itkaŋ wakinik täŋpayäŋ keräp täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS38_18","020_38_18","PSA","38","18","18","Täŋpäkaŋ Anutu, momi täŋkuro unita nadäwätäk pähap täŋpäŋ iŋamkaken kwawak yäŋahäk täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS38_19","020_38_19","PSA","38","19","19","Täŋ iwanaye bumta-inik uwä kehäromi nikekgän itkaŋ jop nadäŋ kokwawak nadäŋ namik täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS38_20","020_38_20","PSA","38","20","20","Näk kudän siwoŋi täŋira äma unitä iwan täŋ namik täkaŋ. Äma udewaniwä kudän tägata kowata wäkigän täk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS38_21","020_38_21","PSA","38","21","21","Unita Ekäni, mäde ut namentawä! Ban nämo iren! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS38_22","020_38_22","PSA","38","22","22","Gäk Ekäni, wakiken nanik wädäŋ tädotpäŋ nepmaŋpani unita bäräŋeŋ täŋkentäŋ namisi! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS39_1","020_39_1","PSA","39","1","1","Näk ŋode yäŋkehärom taŋkut; Irit kuŋat-kuŋatnata watä ket api iret. Täŋpäŋ mebetnatä momiken nepmaŋpekta watä imaka, api iret. Unita äma waki dubinaken irirä man kubä nämo api yäwet. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS39_2","020_39_2","PSA","39","2","2","Ude yäŋkuro unita bäräpi ŋo ahäŋ namiŋirän man kum-inik itkut. Man täpuri kubä, waki ba täga nämo yäŋkuro upäŋkaŋ nadäŋ bäräpna taŋi täŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS39_3","020_39_3","PSA","39","3","3","Täŋpäŋ nadäwätäk unitä bänepnaken agekotkuk. Nadäwätäkgän täŋkä bäräpi bumta kaŋ-ahäŋkuro unita ŋode yäŋkut; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS39_4","020_39_4","PSA","39","4","4","Ekäni, kome terak ŋo kadäni jide api it yäpmäŋ ärowet? Ba jidegän api kumbet? Iritna jidegän api täreweko unitäŋo kadäni näwet! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS39_5","020_39_5","PSA","39","5","5","Butewaki! Kome terak itta kadäni keräpitagän täŋpäŋ nepmaŋkun! Kodak irayäŋ täyat u kaŋiri imaka jopi ude täyak. Bureni, äma kuduptagän itkaŋ u me woŋ bumik, kadäni keräpi-inik itta yäwani. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS39_6","020_39_6","PSA","39","6","6","Ba wärani, edap ägonitä ahäŋpäŋ paot täkaŋ u irepmitpäŋ nämo. Täŋpäkaŋ äma piä täk täkaŋ u imaka kehäromi kubä nämo pewä ahäk täkaŋ. Moneŋ tuŋum pewä ahäk täkaŋ u netätä api koreneŋ yäŋ nämo nadäk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS39_7","020_39_7","PSA","39","7","7","Unita Ekäni, imatäken kubäta itsämbet? Gäk kubä-tägän täga täŋkentäŋ nameno unita gakagän itsämäŋtat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS39_8","020_39_8","PSA","39","8","8","Unita momi täk täyatken unitäŋo kowata yäpnaŋiken nanik nämagusi. Ba yabäŋ äwaräkuk täŋiri äma gäka nämo nadäŋ gamanitä yäŋärok näwetneŋtawä. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS39_9","020_39_9","PSA","39","9","9","Nämo, gäkŋa täŋpewi komi ŋo nadätat unita man kum irayäŋ. Man täpuri kubä nämoinik yäwayäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS39_10","020_39_10","PSA","39","10","10","Unita komi piä wari namentawä! Nut yäpmäŋ äbäŋiri kumbayäŋ täyat! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS39_11","020_39_11","PSA","39","11","11","Gäkŋo mebärika nadätat. Gäk momi täŋo kowata äma yabäŋ yäŋpäŋ komi piä yämik täyan. Ba imaka unita gäripi nadäk täkaŋ u gwaktä tek näŋpä tumäk täkaŋ ude täŋpiwak täkaŋ. Bureni, ämawä me woŋ bumik, kadäni keräpi-inik itta yäwani. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS39_12","020_39_12","PSA","39","12","12","Unita Ekäni, juku peŋpäŋ butewaki gera ba yäŋapik manna nadäŋ namisi. Täŋpäŋ konäm korira nabäŋpäŋ äbä naniŋ kawat tä. Näk äbeknaye oranaye udegän kome terak ŋo gäkkät kadäni keräpitagän itta iwoyäŋkun. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS39_13","020_39_13","PSA","39","13","13","Eruk nabä kätäŋiri oretoret ätu täŋkaŋ kaŋ kuŋ kewewa! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS40_1","020_40_1","PSA","40","1","1","Näk Ekäniken gera yäŋkaŋ täŋkentäŋ namikta kwikinik itkut. Irira butewaki nadäŋ namiŋpäŋ gera yäŋkuro u nadäŋ namiŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS40_2","020_40_2","PSA","40","2","2","Nähä äma kubä awaŋ käroŋi kubä gänaŋ käbop itkaŋ kumbeko ude. Ude irira Ekänitä nabäŋpäŋ awaŋ gänaŋ nanik wädäŋpäŋ nepmaŋkuk. Ba näk äma kubä okä näbä gänaŋ äpmoŋpäŋ ireko ude irira Ekänitä wädäŋpäŋ kome tägaken nepmaŋpän äneŋi täga kuŋatkut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS40_3","020_40_3","PSA","40","3","3","Eruk, ude täŋpäŋ kap kodaki kubä nadäk-nadäkna-ken pewän ahäŋkuŋ. Uwä Anutunin wäpi biŋam iniŋ oretta. Kap u teŋira nabäŋpäŋ ämawebe mäyaptä Anutu täŋo kehäromita nadäwä inide kubä täŋpäpäŋ Ekänita nadäkinik api täneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS40_4","020_40_4","PSA","40","4","4","In nadäkaŋ? Ämawebe Ekäni terak yeŋgämä pek täkaŋ uwä Ekäni täŋo iron nikek. Äma udewanitä äma ärowani täŋo kädet nämo yäwat täkaŋ. Ba Ekäni mäde ut imiŋpäŋ mäjo wära nämo yäniŋ oret täkaŋ. Nämoinik! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS40_5","020_40_5","PSA","40","5","5","O Anutu Ekänina, gäk piä tägatäga täŋpäŋ täŋkentäŋ nimiŋkun. Äma gäk udewani kubä nämo itak! Gäkägän intäjukun itan! Täŋkentäk bumta täŋ nimikta nadäk tawaŋ pek täyan unita täga nämo yäwetpäŋ yäwoŋärewa täreneŋ. Nämoinik! Täŋkentäk nimik täyan uwä bumta-inik, daninaŋi nämo. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS40_6","020_40_6","PSA","40","6","6","Anutu, gäk ganiŋ oretta tom däpmäŋpäŋ ijik täkamäŋ unita nämo gek täkaŋ. Ba gupe käbäŋi nikek mominin ärutta ijik täkamäŋ udewanita nadäwi ärowani nämo täk täkaŋ. Upäŋkaŋ näk gäkŋata biŋam iwoyäŋpäŋ manka nadäkta jukuna biori tumbuŋ. Täŋpäŋ gäkä nadäk-nadäk namiŋiri manka buramik täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS40_7","020_40_7","PSA","40","7","7","Eruk Anutu, näk äretat. Man näka bian kudän täŋkuŋo udegän iwatpäŋ äretat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS40_8","020_40_8","PSA","40","8","8","Anutuna, kädet gäkä gäripi nadäk täyan näk kädet udegän täkta gäripi nadätat. Gäkŋo kädet siwoŋi u nadäk-nadäkna-ken pätak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS40_9","020_40_9","PSA","40","9","10","Unita Ekäni, näk man kum nämo itkaŋ käbeyäken ämawebekaye gäkŋo bänep ironta ŋode pen api yäŋahäŋpäŋ yäwet täŋpet; Ekäninintä nadäŋ nimikinik täŋpäŋ wakiken nanik wädäŋ tädotpäŋ nipmak täyak yäŋ api yäwet täŋpet. Täŋpäŋ manka täktäkka täŋo biŋam käbop nämo pek täyat. Ironka pähap ba imaka burenigän täk täyan u ämawebe yäwet täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS40_11","020_40_11","PSA","40","11","11","Unita Ekäni, näka nadäŋ namisi! Gäk butewakika käbop nämo pewen. Nämo, nadäŋ namiŋiri ironka ba manka burenitä watä säkgämän it namiton. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS40_12","020_40_12","PSA","40","12","12","Bäräpi mebäri mebäri ahäŋ namik täkaŋ, u daninaŋi nämo. Täŋpäkaŋ momi täk täŋkuro unitä kehäromina yäpmäŋ äpäkaŋ. Bäräpi u ba u yärepmitta kädetta wäyäkŋewa wakaŋ. Momina mäyap iniktä gwäkna pujiŋ itkaŋ u yärepmitkaŋ. Unita umun terak itat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS40_13","020_40_13","PSA","40","13","13","Unita Ekäni, bäräŋeŋ abä täŋkentäŋ namisi! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS40_14","020_40_14","PSA","40","14","14","Äma nutnayäŋ täkaŋ u kehäromini yäpmäŋ äpäŋpäŋ nadäk-nadäki täŋpewi guŋtaŋirä mäyäk tawut. Mäyäk taŋpäŋ nabä-kätäŋpeŋ kut! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS40_15","020_40_15","PSA","40","15","15","Äma yäŋärok man näwet täkaŋ u meni täŋpipiŋpäŋ yäwat kireŋiri mäyäk nadäwut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS40_16","020_40_16","PSA","40","16","16","Täŋpäkaŋ Ekäni, ämawebe gäk gäwaräntäk täkaŋ u oretoret täk täkot! Imata, gäkŋa waki keriken nanik wädäŋ tädotpäŋ yepmaŋkuno unita gäka gäripi pähap nadäk täkaŋ. Täŋpäŋ kadäni kadäni ŋode yäk täkot; Ekäni uwä wäpi biŋam ikek kaŋ irän! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS40_17","020_40_17","PSA","40","17","17","O Ekäni, nähä waki, kehäromina nikek nämo. Upäŋkaŋ nadäŋ namisi. Gäk kubä-tägän näkŋo täŋkentäkna ba yäpätägak ämana. O Anutuna, bäräŋeŋ äbä täŋkentäŋ namisi! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS41_1","020_41_1","PSA","41","1","1","Äma, äma jäwärita nadäŋ yämik täkaŋ uwä Anutu täŋo oretoret terak kuŋat täkaŋ. Udewanitä bäräpi kaŋ-ahänayäŋ täkaŋ uwä Ekänitä api täŋkentäŋ yämek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS41_2","020_41_2","PSA","41","2","2","Bureni, Ekänitä watä it yämiŋpäŋ irit kuŋat-kuŋari api täŋ-mehamtaŋ yämek. Täŋpäŋ äma udewani täŋpewän komeniken oretoret terak api itneŋ. Irirä yabä kätäŋirän iwaniyetä kehäromini täga nämo api yäpmäŋ äpneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS41_3","020_41_3","PSA","41","3","3","Täŋpäŋ käyäm täŋirä Ekänitä täŋkentäŋ yämiŋirän gupi äneŋi api koreneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS41_4","020_41_4","PSA","41","4","4","Täŋpäkaŋ nähä Ekäni ŋode iwetkut; Ekäni, näk gäkken momi täŋkut. Upäŋkaŋ butewaki nadäŋ namiŋpäŋ nepmaŋpi tägasiwa. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS41_5","020_41_5","PSA","41","5","5","Iwanayetä käyäm täŋira nabäŋpäŋ man jägämi näwet täkaŋ. Uwä näkä kumäŋira wäpita kaŋ guŋ täna yäŋ nadäk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS41_6","020_41_6","PSA","41","6","6","Täŋpäŋ äma u nabänayäŋ äbäk täkaŋ u jop gupi-tägän äbäk täkaŋ. U näka waki ude itak yäŋ yäŋpäŋ yäŋtäŋ kukta jop nabänayäŋ äbäk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS41_7","020_41_7","PSA","41","7","7","Äma kokwawak täŋ namik täkaŋ uwä näka waki ude ahäŋ imitak yäŋpäŋ yäŋjiap-jiap yäŋtäŋ kuk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS41_8","020_41_8","PSA","41","8","8","Näka ŋode yäk täkaŋ; Wisik! U käyäm wakiinik kubä täŋkaŋ kumäkta biŋam täyak. U täga nämo api tägawek yäŋ yäk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS41_9","020_41_9","PSA","41","9","9","Butewaki! Notnapak bureni, nadäŋ imikinik täŋpäŋ ketem namiŋ-gamiŋ täŋpäŋ nak täkamäk u imaka, näka iwan täŋ namik täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS41_10","020_41_10","PSA","41","10","10","Unita Ekäni, butewaki nadäŋ namiŋpäŋ nepmaŋpi tägaŋpäŋ iwanayeta kowata api yämet. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS41_11","020_41_11","PSA","41","11","11","Ude täŋkentäŋ namiŋiri iwantä nämo närepmiräwä ŋode api nadäwet; Anutu, gäk näka bänep täga nadäŋ namitan yäŋ api nadäwet. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS41_12","020_41_12","PSA","41","12","12","Näk kudän tägagän täk täyat unita oraŋ namiŋpäŋ iŋamkaken kwawakgän nepmaŋ iriri tärek-täreki nämo api iret. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS41_13","020_41_13","PSA","41","13","13","Unita ämawebe, Ekäni, Isrel täŋo Anutu u iniŋoret täkäna! U tärek-täreki nämo iniŋoret täkäna! Burenitä bureni-inik! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS42_1","020_42_1","PSA","42","1","1","Anutu, tomtä umeta yek täkaŋ ude, näk gäka udegän nek täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS42_2","020_42_2","PSA","42","2","2","Anutu, Anutu irit mähemi, bänepnatä gäka nek täkaŋ unita kadäni jidegän gäkkät man yäŋpäŋ-nadäkta kaŋ ärewet? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS42_3","020_42_3","PSA","42","3","3","Kepma bipani butewaki nadäŋpäŋ konämna pitotä ketemna ude täk täyak. Kepma käroŋ yäŋärok ŋode näwet täkaŋ; Anutuka de? Imata nämo täŋkentäŋ gamik täyak? yäŋ näwet täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS42_4","020_42_4","PSA","42","4","4","Näk komi nadäŋpäŋ imaka ŋode juku pik täyat u yäŋahäŋira bänepna pidäm tawän! Bian näk komenaken itkaŋ ämawebe tawaŋ käroŋ näkä jukun yäŋ-yäkŋat yäpmäŋ oretoret terak Anutu täŋo kudupi yot gänaŋ ärok täŋkumäŋonik. Äroŋkaŋä Anututa oretoret kap teŋ imiŋitna unitä täŋpidäm taŋ nimik täŋkukonik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS42_5","020_42_5","PSA","42","5","5","Yäke! Butewaki imata nadätat? Bänepna imata jägäm täyak? Ude nämo! Näk ŋode täŋpet yäŋ nadätat; Näk Anutu tubeŋ kuŋkaŋ pen api iniŋoret täŋpet! Imata, Ekänina uwä nämagurani ämana bureni! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS42_6","020_42_6","PSA","42","6","6","Näk komenata nadäwätäk täŋ itat. Upäŋkaŋ Anutu, ban kome ŋo Jodan ume dapuri kädakät pom yarä Hemon kenta Misa ŋoken itkaŋ gäka nadäŋ gamayäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS42_7","020_42_7","PSA","42","7","7","Wära! Ume damuntä gwägu gänaŋ äpmoŋirän gwägutä gera yäŋ itak. Wära! Waki nadätat! Täŋpäik-päikkatä näk yejämäŋ moretak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS42_8","020_42_8","PSA","42","8","8","Upäŋkaŋ ude nämo! Kepma kepma Ekänitä butewaki nadäŋ namik täyak. Ude täŋirän bipani bipani Anutu iniŋoret kapnatä mena-kengän it täyak. Kap teŋkaŋ Anutuna, irit kuŋat-kuŋatna täŋo mähemi uken yäŋapik täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS42_9","020_42_9","PSA","42","9","9","Täŋpäŋ kadäni kadäni Anutu, mobä kujatna ŋode iwet täyat; Imata näka guŋtak täyan? Imata iwan yabäŋ äwaräkuk täŋiri komi namik täkaŋ? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS42_10","020_42_10","PSA","42","10","10","Kadäni kadäni iwantä sära ŋode näwet täkaŋ; Anutuka de? Man ude näwet täkaŋ u äpa kuwektä-yäŋ namäk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS42_11","020_42_11","PSA","42","11","11","Yäke! Butewaki imata nadätat? Bänepna imata jägäm täyak? Ude nämo! Näk ŋode täŋpet yäŋ nadätat; Näk Anutu tubeŋ kuŋkaŋ pen api iniŋoret täŋpet! Imata, Ekänina uwä nämagurani ämana bureni! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS43_1","020_43_1","PSA","43","1","1","Anutu, äma mäde ut gamik täkaŋ u wäpna yäpmäŋ äpnayäŋ täkaŋ. Unita gäkä näk gärak itkaŋ jop man yäwani unitäŋo mani utpäŋ ŋode yäwet; U siwoŋi kuŋat täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS43_2","020_43_2","PSA","43","2","2","Anutu, gäk näkŋo kehäromina ude itan upäŋkaŋ imata mäde ut namitan? Iwantä kehäromina yäpmäŋ äpäŋirä wakiinik nadätat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS43_3","020_43_3","PSA","43","3","3","Unita Anutu, kädetka bureni näwoŋäre! Topänka peŋyäŋeŋ namiŋiri akuŋpäŋ kädet täga iwat yäpmäŋ Saion Pom terak, itanken u kaŋ ärewa. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS43_4","020_43_4","PSA","43","4","4","Ude täŋ namiŋiri eŋikaken äroŋpäŋ gäk ganiŋ orerayäŋ kudupi bukäkaken kwa. Bureni, Anutuna, gäk dubikaken kwa. Gäk bänepna täŋpidäm taŋ namiŋiri oretoret pähap nadäk täyat unita Anutu Anutuna, wagäm utpäŋ api ganiŋ oreret. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS43_5","020_43_5","PSA","43","5","5","Yäke! Butewaki imata nadätat? Bänepna imata jägäm täyak? Ude nämo! Näk ŋode täŋpet yäŋ nadätat; Näk Anutu tubeŋ kuŋkaŋ pen api iniŋoret täŋpet! Imata, Ekänina uwä nämagurani ämana bureni-inik! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS44_1","020_44_1","PSA","44","1","1","O Anutu, äbekniye oraniyeta imaka tägatäga bian-inik täŋ yämiŋkuno unitäŋo biŋam ŋode niwerirä ninin nadäŋkumäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS44_2","020_44_2","PSA","44","2","2","Kome iwoyäŋ yämani uken nanik guŋ äbot komi yämiŋpäŋ yäwat kireŋpäŋ ämawebekaye gäkŋaken unita yäniŋ kireŋkun. Yäniŋ kireŋiri täŋ-bumbumka u koreŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS44_3","020_44_3","PSA","44","3","3","Ämawebekaye u iniken kadä boham ba iniken kehäromi terak kome u nanik ämawebe nämo däpmäŋ yäwat kireŋkuŋ. Nämo, gäkŋo kehäromika terak yeŋgämä pewäpäŋ täŋkuŋ. Ba gäkä nadäŋ yämik-inik täŋpäŋ dubiniken itkentäŋ yämiŋpäŋ kehäromi yämiŋiri täŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS44_4","020_44_4","PSA","44","4","4","Gäk intäjukun ämana ba Anutuna bureni. Isrel äbot nintäŋo iwaniye yärepmitta kädet peŋ nimiŋkun. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS44_5","020_44_5","PSA","44","5","5","Täŋkaŋ gäkä täŋkentäŋ nimiŋiri iwaniye täŋo kehäromi yäpmäŋ äpäk täkamäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS44_6","020_44_6","PSA","44","6","6","Unita näk äpa kuwekna ba päip boham unitä api täŋkentäŋ namineŋ yäŋ nämo nadäk täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS44_7","020_44_7","PSA","44","7","7","Nämo, gäkŋa-tägän täŋkentäŋ nimiŋpäŋ iwaniye kokwawak nadäŋ nimik täkaŋ u däpmäŋ yäwat kireŋpäŋ u keriken nanik yäyomägatpäŋ nipmak täyan. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS44_8","020_44_8","PSA","44","8","8","Unita gäkŋo wäpka yäpmäŋ akuŋpäŋ bänep täga man tärek-täreki nämo api gäwet täne. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS44_9","020_44_9","PSA","44","9","9","Upäŋkaŋ waki, apiŋode nibä kätäŋiri iwaniyetä ämikken nirepmit täkaŋ. Komi ämaniye nämo itkentäŋ yämik täyan. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS44_10","020_44_10","PSA","44","10","10","Ude täŋiri iwaniye yabäŋ umuntaŋ metäŋpeŋ kuŋitna nintäŋo tuŋum korek täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS44_11","020_44_11","PSA","44","11","11","Nibä kätäŋiri sipsip däpmäk täkaŋ ude iwaniyetä nin mäyap nidäpuŋ. Ude täŋiri ämatä komeken kubäkubä kuŋ täna kuŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS44_12","020_44_12","PSA","44","12","12","Ämawebekaye ninta nadäŋiri äpani-inik täŋpäpäŋ nin iwaniyeta jop yäniŋ kireŋkun. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS44_13","020_44_13","PSA","44","13","13","Gäk kudän nintä terak pewi ahäŋ nimiŋkuŋo u kaŋpäŋ, äma nintä äbotken nanik nämo unitä yäŋärok niwetpäŋ yäŋpäŋ-nibäŋ mägayäk täk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS44_14","020_44_14","PSA","44","14","14","Täŋpewi imaka jopi ude äworeŋitna guŋ äbotken naniktä yäŋpäŋ-nibäŋ niwat täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS44_15","020_44_15","PSA","44","15","16","Iwanaye ba äma näka kokwawak täk täkaŋ unitä yäŋärok ude yäŋirä mäyäk pähap nadäŋpäŋ umuri nadäk täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS44_17","020_44_17","PSA","44","17","17","Jide? Gäka guŋ taŋpäŋ gäkkät topmäk-topmäk kubägän täŋpani u irepmitnapäŋ imaka waki ude pewi ahäŋ nimitak? Nämo, nin ude nämo täŋkumäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS44_18","020_44_18","PSA","44","18","18","Gäk gepmaŋpäŋ baga mankata mäde nämo utkumäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS44_19","020_44_19","PSA","44","19","19","Upäŋkaŋ gäkä nipmaŋpikaŋ nin täŋkentäknin nämo, tom ägwäri bämopiken itkamäŋ. Ba bipmäŋurani pähap gänaŋ ude itkamäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS44_20","020_44_20","PSA","44","20","21","Nin Anutunin bureni gäk ganiŋ oretta bitnäŋpäŋ kome kubä täŋo anutu jopi-jopi nadäŋ yämiŋkumäŋo yäwänäku uwä gäkku bian nibäŋ ahäwim. Imata, gäk bänep nadäk-nadäknin käbop itkaŋ u kudup nibäwi tärek täyak unita. Upäŋkaŋ ude nämo täŋkumäŋ! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS44_22","020_44_22","PSA","44","22","22","Nin gäkŋo ämawebekaye itkamäŋ unita yäŋpäŋ kadäni kadäni ninken nanik mäyap nidäpmäk täkaŋ. Ba nibäŋirä sipsip nakta däpmäk täkaŋ ude itkamäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS44_23","020_44_23","PSA","44","23","23","Unita Ekäni ijiwi kut! Imata dupiŋkaŋ itan? Mäde wari nämo ut nimen. Aku! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS44_24","020_44_24","PSA","44","24","24","Ninta imata käbop it nimitan? Komi bäräpi gänaŋ itkamäŋ ŋonita ninta nämo guŋ täwen. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS44_25","020_44_25","PSA","44","25","25","Yäke! Däpmäŋ jakŋitpäŋ nipmaŋpä kumbanitä-yäŋ kome terak pätkamäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS44_26","020_44_26","PSA","44","26","26","Unita äbä täŋkentäŋ nimisi! Gäk nadäŋ nimikinik täk täyan udegän waki keriken itkamäŋ ŋo nimagutsi! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS45_1","020_45_1","PSA","45","1","1","Kora täŋo nanakiyetä intäjukun ämata gäripi pähap nadäŋpäŋ kap ŋo teŋkuŋ. Man säkgämän säkgämän nadäk-nadäkna-ken tokŋek parirän intäjukun äma u iniŋ ubiŋpäŋ tewayäŋ. Äma meni pidämitä man säkgämän yäŋahäk täkaŋ ude menatä äma ekäni u ŋode iniŋ ubiŋ tekta pidäm täyat; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS45_2","020_45_2","PSA","45","2","2","Gäk äma säkgämän, man yäkyäkka imaka, gäripi nikek. Äma gäk udewani kubä nämo itak. Bureni, Anututä iron täŋ gamiŋkukotä pen api täŋ gamiŋ yäpmäŋ ärowek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS45_3","020_45_3","PSA","45","3","3","Gäk intäjukun äma kehäromi pähap, wäpka biŋam ärowani-inik. Unita kehäromika niwoŋärekta päip bohamka iŋitpäŋ isi! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS45_4","020_45_4","PSA","45","4","4","Kehäromika nikek unitä iwan täŋo kehäromi yäpmäŋ äpäk täyi. Täŋpäŋ man bureni ba kudän siwoŋi unitägän irun yäŋpäŋ täŋ-mehamtak täyi. Kehäromikatä ämik täŋpäŋ iwan däpmäŋirän kaŋpäŋ umun pähap täk täkot! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS45_5","020_45_5","PSA","45","5","5","Täŋkaŋ tenäŋ kuwek-kuwekkawä päraŋi-inik. U iwankaye yabä-tumäkta nikek. Täŋiri äma äbori äbori gabäŋpäŋ gämotka-kengän maŋ pat täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS45_6","020_45_6","PSA","45","6","6","Bureni Anutu, gäk intäjukun-inik itkunonitä api it yäpmäŋ ärowen. Kaŋiwat piäka u kudän siwoŋi terakgän täk täyan. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS45_7","020_45_7","PSA","45","7","7","Gäk kädet wakita taräki nadäŋpäŋ kädet siwoŋitagän gäripi nadäk täyan. Unita Anutukatä ini gäkä kaŋiwat piä täkta iwoyäŋkuk. Piä ude täkta iwoyäŋkuko unita notkaye yärepmitpäŋ oretoret pähap nadäk täyan. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS45_8","020_45_8","PSA","45","8","8","Gäkŋo tek käroŋi kudup käbäŋi säkgämän-inik, jiä däropä käbäŋ ikek bumik. Ba intäjukun äma ätutä gäkä eŋiken abä kap teŋkaŋ ganiŋoret täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS45_9","020_45_9","PSA","45","9","9","Täŋpäkaŋ äma jopi täŋo äperiyetä watä nämo it gamik täkaŋ. Nämo, kome ätu täŋo intäjukun äma täŋo äperiye unitä gäkä eŋiken itkaŋ watä it gamik täkaŋ. Täŋpäkaŋ webekawä omäk meran säkgämän täŋpäŋ dubikaken it täyak. Omäk meran uwä gol mobä säkgämän-inik, Opia komeken nanik upäŋ täŋpani. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS45_10","020_45_10","PSA","45","10","10","Eruk webeni, gäka ŋode yäŋira nadä; Gäk komekaken nanik ämawebe ba nägät moräkaye mäde ut yämiŋpäŋ unita juku kubä nämo pewen. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS45_11","020_45_11","PSA","45","11","11","Ude täŋiri intäjukun ämakatä gabäŋgärip täŋpäŋ gäka webe säkgämän yäŋ api gäwerek. Täŋ äpka uwä ekänika unita mani buramiwen. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS45_12","020_45_12","PSA","45","12","12","Täŋpäkaŋ Tire komeken ban naniktä äbä bänep tägata iron api täŋ gamineŋ, ba tuŋum ämatä gäk ganiŋ oretta api ämneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS45_13","020_45_13","PSA","45","13","14","Eruk ämawebe, nadäkot! Intäjukun ämajin täŋo webeni uwä ini eŋi gänaŋ säkgämän, kaŋgärip ikek ude itak. Teki uwä golkät bok täŋpani, unita ägo-ägo weŋirän intäjukun äma dubiniken yäŋikŋat yäpmäŋ kukaŋ. Kuŋirä webe gubaŋ noriye imaka, iwarän täŋirä ugän yäŋ-yäkŋat yäpmäŋ kukaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS45_15","020_45_15","PSA","45","15","15","U kudup, bänep täga pähap nadäŋpäŋ oretoret terak intäjukun äma täŋo eŋi pähap gänaŋ kumaŋ ärokaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS45_16","020_45_16","PSA","45","16","16","Täŋpäkaŋ intäjukun ämana, gäka ŋode yäyat; Gäkŋo nanak ämani mäyap ahäŋpäŋ gäk ba oraŋkaye täŋo kome yäpmäŋpäŋ intäjukun äma udegän api itneŋ. Täŋirä ämawebe komeni komeni yabäŋ yäwatta wäpi biŋam ärowani api yämen. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS45_17","020_45_17","PSA","45","17","17","Täŋpäkaŋ nähä ätu mäden ahänayäŋ täkaŋ unitä nadäŋpäŋ kuŋatneŋta kap ŋo teŋira wäpka biŋamtä punin api kuŋarek. Ude täŋira ämawebe kuduptä wäpka biŋam u tärek-täreki nämo api ganiŋoret täneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS46_1","020_46_1","PSA","46","1","1","Anutu u nintäŋo äyuŋnin ba nintäŋo kehärominin. Bäräpi gänaŋ täŋkentäŋ nimikta pidämtak täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS46_2","020_46_2","PSA","46","2","2","Unita nin imaka kubäta nämoinik umuntäne. Nämoinik! Kenäŋ kwaiŋirän kome kwähärep duneŋo uwä täga. Ba pom gwägu bämopiken duŋpeŋ äpmoneŋo u imaka täga. Nämo api umuntäne. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS46_3","020_46_3","PSA","46","3","3","Ba gwägu pähap mämä taŋi yäŋpäŋ tokätpäŋ porärak pakipaki täŋpek. Täŋirän pom taŋi taŋi wareŋ täneŋo upäŋkaŋ imata umuntäne? Ninä nämoinik api umuntäne! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS46_4","020_46_4","PSA","46","4","4","U imata, Anutu täŋo yotpärare bämopiken ume taŋi kubätä pätak. Ume unita ämawebe oretoret pähap nadäk täkaŋ. Yotpärare u kudupi-inik, Anutu ärowani täŋo irit bägup. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS46_5","020_46_5","PSA","46","5","5","Uken Anututä it täyak unita nämo api wawek. Nämoinik, kepma bipani Anututä watä api it imik täŋpek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS46_6","020_46_6","PSA","46","6","6","Bureni, Anutu u kehäromi-inik. Unita äma äbori äbori umun pähap nadäŋpäŋ kujari kwaik täkaŋ. Täŋirä Anututä kärak yäŋirän kometä ume bumik äworewek! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS46_7","020_46_7","PSA","46","7","7","Upäŋkaŋ ninäwä nämo api umuntäne. Nämo, Ekäni kehäromi mähemi u ninkät it täkamäŋ. Bäräpi kubätä ahäwänä Oranin Jekop täŋo Anutuken käbop täga api itne. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS46_8","020_46_8","PSA","46","8","8","Ai, ämawebe in äbut! Äbäŋpäŋ Ekänitä piä täk täŋkuko u ŋo kawut! Imaka imaka täk täŋkuko u yabäŋpäŋ jäkjäk yamäŋpäŋ nadäwä inide kubä täk täyon! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS46_9","020_46_9","PSA","46","9","9","Ekäni uwä komeni komeni täŋo ämik däpmäŋ täkŋek täyak. Täŋpäŋ äpa kuwek yäpmäŋpäŋ tokät jukutpäŋ kurepä kädäp gänaŋ ureŋ täŋpän äpmok täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS46_10","020_46_10","PSA","46","10","10","Unita Ekänitä ŋode yäyak; Kwikinik itkaŋ näka ŋode nabäŋpäŋ-nadäwut; Näk Anutu bureni-inik. Näk intäjukun irira ämawebe komeni komeni ittäŋ kukaŋ u gämotna-kengän it täkaŋ. Kome kuduptagän täŋo Ekäni-inik u näk! yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS46_11","020_46_11","PSA","46","11","11","Unita ämawebe, in ŋode nadäwut! Ekäni kehäromi mähemi, u ninkät it täkamäŋ. Bureni, bäräpi kubätä ahäwänä Oranin Jekop täŋo Anutuken käbop täga itne. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS47_1","020_47_1","PSA","47","1","1","Ämawebe kuduptagän kap teŋkaŋ ketjin utpäŋ oretoret täk täkot! Täŋkaŋ oretoret gera terak Anutu iniŋ orerut! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS47_2","020_47_2","PSA","47","2","2","Ekäni ärowani pähap uwä ini pärik-inik kubä itak. Kehäromini uwä umuri pähap. Uwä kome pähap ŋonitäŋo Ekäni ärowani-inik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS47_3","020_47_3","PSA","47","3","3","Uwä täŋkentäŋ nimiŋpäŋ guŋ ämawebe äbori äbori unitäŋo kehäromini yäpmäŋ äpäŋpäŋ gämotninken yepmaŋkuk. Täŋkaŋ komeni ninta niniŋ kireŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS47_4","020_47_4","PSA","47","4","4","Täŋpäkaŋ bian Anututä ini kome u iwoyäŋpäŋ nimiŋkuko unita ŋode nadäkamäŋ; Jekop täŋo äboriye ninta nadäŋ nimikinik täk täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS47_5","020_47_5","PSA","47","5","5","Ai, nadäwut! Anututä maŋirani bägupken äroŋkuko itak. Äro irirän ämawebetä bänep pidäm oretoret kap womat mämä terak teŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS47_6","020_47_6","PSA","47","6","6","Eruk! Unita nadäŋpäŋ in imaka, Anututa oretoret kap teŋ imut! Teŋkaŋ iniŋ orerut! Ekäni pähapnin oretoret kap teŋ imut. Äneŋi täwetat; Iniŋ orerut! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS47_7","020_47_7","PSA","47","7","7","Anutu uwä kome pähap ŋonitäŋo Ekäni ärowani itak unita oretoret kap teŋ imut! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS47_8","020_47_8","PSA","47","8","8","Anutu ärowani pähap unitä maŋirani bägup kudupiken maŋitkaŋ ämawebe komeni komeni intäjukun-inik it yämiŋpäŋ yabäŋ yäwat täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS47_9","020_47_9","PSA","47","9","9","Täŋirän guŋ ämawebe äbori äbori täŋo ärowaniniyekät Abraham täŋo Anutu unitäŋo äbot ninkät käbeyä täk täkamäŋ. U imata, kome täŋo intäjukun äma kudup u Anutu gämori-kengän itkaŋ. Anutu unitäŋo kehärominitä päke u yärepmit moretak! U intäjukuntä intäjuninik itak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS48_1","020_48_1","PSA","48","1","1","Ekäni uwä wäpi biŋam ärowani nikek. Unitäŋo yotpärare wäpi Jerusalem u pom kudupi kubä terak itak. Unita yotpärare uken äroŋpäŋ wäpi biŋam yäpmäŋ akuna! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS48_2","020_48_2","PSA","48","2","2","Saion Pom kudupi uwä käroŋi boham, tägagämän-inik, kaŋoret ikek. Ämawebe kome pähap ŋo nanik kuduptagäntä Anutu täŋo pom u kaŋpäŋ oretoret täk täkaŋ. Täŋpäkaŋ Ekäni Ärowani unitäŋo yotpärare pom u terak itak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS48_3","020_48_3","PSA","48","3","3","Anutu uwä kudupi yotpärare u bämopiken itkaŋ ämik kadäniken ämawebe uken nanikta yewa kehäromi täŋ yämik täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS48_4","020_48_4","PSA","48","4","4","Bian kome ätu täŋo intäjukun ämatä Saion ämawebekät ämik tänayäŋ yotpärare u dubiniken äbuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS48_5","020_48_5","PSA","48","5","5","Äbäŋkaŋ yotpärare kudupi u kaŋpäŋ jäkjäk yamäŋpäŋ umuntaŋkaŋ metäŋpeŋ kuŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS48_6","020_48_6","PSA","48","6","6","Umuntaŋkuŋo uwä komi webetä nanak bäyanayäŋ nadäk täkaŋ ude nadäŋpäŋ kujari kwaiŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS48_7","020_48_7","PSA","48","7","7","Ämik tänayäŋ gäpe taŋi taŋi pähap terak äbuŋo u gäkä mänit pähap iniŋ kireŋpewi gäpe uwä yäpmäŋ kärapmit täŋpän kuŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS48_8","020_48_8","PSA","48","8","8","Täŋpäkaŋ bianä, Anutu täŋo täktäki kehäromi nikek unitäŋo manbiŋamgän nadäk täŋkumäŋonik. Upäŋkaŋ apiŋo dapunintä kaŋpäŋ nadäk täkamäŋ. Ekäni uwä iniken yotpärare ŋo watäni säkgämän irirän kehäromigän pen api it yäpmäŋ ärowek. Yotpärare uwä Ekäninin, Anutu kehäromi mähemitä iniken. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS48_9","020_48_9","PSA","48","9","9","O Anutu, kudupi yotka gänaŋ äroŋpäŋ ironka tärek-täreki nämo unitäŋo mebärita yäŋpäŋ-nadäk täk täkamäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS48_10","020_48_10","PSA","48","10","10","Wäpka biŋam komeni komeni kuŋ moreŋkuko unita ämawebe komeni komenitä udegän ganiŋoret täkaŋ. Täŋpäŋ yabäŋ yäwat piä täk täyan uwä nadäk-nadäk siwoŋi terakgän täk täyan. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS48_11","020_48_11","PSA","48","11","11","Gäk ämawebe täŋo irit kuŋat-kuŋari u siwoŋigän yäpmäŋ danik täyan unita ämawebe Saion yotpärareken nanik ba yotpärare taŋi täpuri Juda komeken it yäpmäŋ kukaŋ u nanik kudup, oretoret täk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS48_12","020_48_12","PSA","48","12","13","Eruk, Anutu täŋo ämawebe, in Anutu täŋo kehäromini kaŋpäŋ nadäna yäŋpäŋä ŋode kaŋ täŋput; Jerusalem yotpärare gägäniken kuŋat äyäŋutpäŋ yewa kehäromikät ämik täŋo tuŋum tuŋum ukät yabäŋpäŋ-nadäwut. Yabäŋpäŋ-nadänayäŋ täŋo unitäŋo biŋam uwä nanakjiye orajiye mäden ahänayäŋ täkaŋ u ŋode kaŋ yäwerut; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS48_14","020_48_14","PSA","48","14","14","Anutu unitägän nibäŋ niwat täyak. U nintäŋo Anutu, paot-paori nämo. Täŋpäkaŋ unitä kadäni kadäni api nipmäŋit niwarek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS49_1","020_49_1","PSA","49","1","1","Äma äbot, kome terak it yäpmäŋ kukaŋ in kudup man ŋo nadäwut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS49_2","020_49_2","PSA","49","2","2","Äma wäpjin biŋam nikek ba wäpjin nämo, äma moneŋ ikek ba äma jäwäri, in kuduptagän man täwerayäŋ täyat ŋo juku peŋpäŋ nadäwut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS49_3","020_49_3","PSA","49","3","3","Man kädet siwoŋi kubä nadätat u intä nadäneŋta yäŋahäwayäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS49_4","020_49_4","PSA","49","4","4","Man siwoŋi u man wärani terak täwerayäŋ. Täwet paotpäŋä man wärani unitäŋo mebäri kap terak api yäŋahäwet. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS49_5","020_49_5","PSA","49","5","6","Imata äma waki-wakita umuntäwet? Äma uwä moneŋta nadäkinik täk täkaŋ. U näk moneŋ ikek yäŋkaŋ iniken wäpi biŋam yäpmäŋ akuk täkaŋ. Täŋpäkaŋ äma waki udewanitä näk it gwäjiŋpäŋ nutnayäŋ täk täkaŋ. Upäŋkaŋ, äma udewanita imata umuntäwet? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS49_7","020_49_7","PSA","49","7","7","Moneŋi päke unitä nämo api täŋkentäŋ yämek. Nämoinik! Nin nadäkamäŋ; Äma kubätä iniken gupi moneŋpäŋ täga nämo suwawek. Nämo, äma kubätä irit kehäromi kaŋ-ahäwa yäŋpäŋ Anututa moneŋ peŋ imikimik kädet nämo pätak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS49_8","020_49_8","PSA","49","8","8","Nämoinik, äma täŋo gwäki suwak-suwak ärowani pähap. U moneŋ taŋi peneŋo upäŋkaŋ bäräŋeŋ täga nämo pewä tägawek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS49_9","020_49_9","PSA","49","9","9","Moneŋ terak äma kubätä irit kehäromi täga nämo kaŋ-ahäwek. Nämo, äma kuduptagän paot-paotta biŋam. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS49_10","020_49_10","PSA","49","10","10","Bureni nadäkamäŋ. Äma kuduptagän kumäk täkaŋ. Äma nadäk-nadäk ikek kumäk täkaŋ. Ba guŋ ämakät äma kädet goret-goret täŋpani u imaka, kumäk täkaŋ. Kumäŋpäŋ moneŋi peŋirä äma ätutä yäpmäk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS49_11","020_49_11","PSA","49","11","11","Bianä, äma udewani komeni nikek. Upäŋkaŋ apiŋo kubäpäŋ äneŋirä kome ukengän paot-paori nämo api itneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS49_12","020_49_12","PSA","49","12","12","Äma täŋo wäpi biŋamtä kumäk-kumäkita kädet nämo api täŋpipiŋ yämek. Nämoinik! Tomtä kumäk täkaŋ udegän api kumneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS49_13","020_49_13","PSA","49","13","13","Kumäk-kumäk kädet uwä, äma inita nadäkinik täŋpäŋ täga itkamäŋ yäŋ nadäk täkaŋ uken api ahäŋ yämek. U kawut! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS49_14","020_49_14","PSA","49","14","14","Äma udewani uwä tom udegän, kumäk-kumäk ikek. Kumäŋirä kumäŋ-kumäŋtä watä ämani ude api täŋpek. Äma äneŋpaniken äpmoŋirä gupi bäräŋeŋ paraŋirä ämawebe siwoŋitä Wi! api yäwatneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS49_15","020_49_15","PSA","49","15","15","Täŋpäkaŋ nähä Uraktä nämagutpäŋ kumäŋ-kumäŋ täŋo kehäromiken nanik api wädäŋ tädotpäŋ nepmaŋpek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS49_16","020_49_16","PSA","49","16","16","Unita nadäkot! Äma moneŋ tuŋum ikek ba eŋi säkgämän nikek, udewanita ninin jide täŋpäŋ äma ude kaŋ äworene yäŋ nadäwätäk nämo täneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS49_17","020_49_17","PSA","49","17","17","Nämoinik! Äma udewani kämi kumäŋkaŋ tuŋumi u yäpmäŋkaŋ täga nämo api kuneŋ. Ba wäpi biŋamikät bok nämo api kuneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS49_18","020_49_18","PSA","49","18","18","Täŋpäŋ äma udewani kodak itkaŋ kome täŋo tuŋumta gäripi nadäŋpäŋ Anutu täŋo iron terak itkamäŋ yäŋ nadäk täkaŋ. Säkgämän irirä äma ätutä wäpi biŋam yäpmäŋ akuk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS49_19","020_49_19","PSA","49","19","19","Upäŋkaŋ äma udewani kumäŋkaŋ, bian äbekiye oraniyetä kumäŋpeŋ päŋku bipmäŋ urani gänaŋ itkuŋken ugän api yäwatneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS49_20","020_49_20","PSA","49","20","20","Bureni-inik! Äma moneŋ tuŋum ikek upäkaŋ nadäk-nadäki nämotä irit kehäromita biŋam nämo api täneŋ. Uwä tomtä kumäŋpäŋ parak täkaŋ udewani. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS50_1","020_50_1","PSA","50","1","1","Ai! Ämawebe in nadäwut! Anutu ärowani, Ekäninin unitä man yäwayäŋ täyak. U ämawebe komeni komeni päke unita gera yäyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS50_2","020_50_2","PSA","50","2","2","Anutu täŋo peŋyäŋek kudän Jerusalem yotpärare säkgämän uken naniktä kwawakinik teŋ yäŋetak. U kawut! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS50_3","020_50_3","PSA","50","3","3","Bureni! Anutunin kehäromi nikek u man yäwayäŋ äbätak. Kädäp mebettä intäjukun kuŋirän iwän mänit pähaptä itgwäjiŋirän äbätak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS50_4","020_50_4","PSA","50","4","5","Anututä ämawebeniye täŋo kudän yäpmäŋ daniwayäŋ yäŋpäŋ kunum kenta kometa gera ŋode yäyak; Ek äbä ämawebe naniŋ oret täkaŋ u kuduptagän yämagut päbä iŋamnaken yepmaŋpun yäk. Ämawebe uwä näkkät topmäk-topmäk kubägän täŋpäŋ täŋ-kehäromtakta tom däpmäŋpäŋ ijiŋ namiŋkuŋo u yäk. Eruk, ude täŋpänkaŋ man piä täŋira kaŋ nabäwut yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS50_6","020_50_6","PSA","50","6","6","Anututä ude yäŋirän kunumtä kwawak ŋode yäŋahäk täyak; Anutu ini uwä man yäpmäŋ daniwani äma siwoŋi-inik. Jop man kubä nämo yäk täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS50_7","020_50_7","PSA","50","7","7","Eruk, Anututä ämawebeniye ŋode yäwetak; Isrel ämawebenaye, juku peŋkaŋ nadäwut! Anutu bureni-inik, intäŋo Anutujin näkŋa in manken tepmaŋpayäŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS50_8","020_50_8","PSA","50","8","8","Tom käbäŋi nikek ijiŋ namik täkaŋ unita nämo tebetat yäk. Nämo, kadäni kadäni in tom käbäŋi nikek ijiŋ namik täkaŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS50_9","020_50_9","PSA","50","9","9","Upäŋkaŋ ŋode täwera nadäwut; Näk bulimakau ba memeta nämo wäyäkŋek täyat yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS50_10","020_50_10","PSA","50","10","11","Nämoinik, tom ägwäri bipiken itkaŋ, ba bulimakau pomken itkaŋ, barak ba gwakgwak imaka u kuduptagän näkŋogän yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS50_12","020_50_12","PSA","50","12","12","Nakta newäwä inken nämo yäŋapiwet yäk. Nämoinik, kome pähap ba imaka imaka u terak itkaŋ u mähemi näk yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS50_13","020_50_13","PSA","50","13","13","Näk inipärik kubä. Tom koyani ba nägäri nämo nak täyat yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS50_14","020_50_14","PSA","50","14","14","Täŋpäkaŋ naniŋ oretoret kädet bureni gäripi näkä nadäk täyat uwä ŋode; In naniŋ oretpäŋ bänep täga man yäk täkot. Uwä ärawa bureni ude api täŋ namineŋ. Täŋpäŋ Anutu ärowani näka bänep täga täŋ namikta yäk täŋkuŋo uwä bureni täŋ namineŋ! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS50_15","020_50_15","PSA","50","15","15","In ude täneŋo uwä bäräpi kubä inken ahäwänä näkken gera yäŋirä näkä in täŋkentäk-inik api täŋpet. Täŋpakaŋ in wäpna biŋam punin api yäpmäŋ akuneŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS50_16","020_50_16","PSA","50","16","16","Täŋpäkaŋ Anututä äma waki täŋpani man ŋode yäwetak; In jop, mejin-tägän näkŋo baga man ba topmäk-topmäk kubägän u yäŋahäk täkaŋ. Täŋirä nadäwa siwoŋi nämo täk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS50_17","020_50_17","PSA","50","17","17","Täŋpäŋ näkä in yäpä tägakta bitnäŋkaŋ kadäni kadäni näkŋo man ut täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS50_18","020_50_18","PSA","50","18","18","In kubo äma yabäŋkaŋ ukät not täŋpeŋ kuŋat täkaŋ. Yabäŋirä intäŋo notjiye ude äworek täkaŋ. Ba ämawebe kubokäretta täŋpani ba nädapitä duŋ-weŋpäŋ ini-ini iranikät not täŋ yämiŋpäŋ kuŋat täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS50_19","020_50_19","PSA","50","19","19","In mejinta watä nämo itkaŋ man jop manman ba man wakiwaki yäk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS50_20","020_50_20","PSA","50","20","20","Täŋkaŋ notjiye manken yepmaŋit yäŋpäŋ-yabäŋ yäwarit täk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS50_21","020_50_21","PSA","50","21","21","Intä ude täŋirä näkä jop dapun tabäŋpäŋ man kubä nämo yäk täyat. Ude täŋira intä Anutu u nin bumik yäŋ nadäk täkaŋ. Upäŋkaŋ nämoinik! Apiŋo tebeŋpäŋ manken kwawak tepmaŋpayäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS50_22","020_50_22","PSA","50","22","22","Unita ämawebe näka mäde ut namik täkaŋ, in ŋode nadäwut; In itkaŋ ude pen udegän itpäŋä api waŋ moreneŋ. Täŋkaŋ äma kubätä in täga nämo api täŋkentäŋ tamek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS50_23","020_50_23","PSA","50","23","23","Täŋpäkaŋ bänep täga man näwet-näwet unita gäripi nadäk täyat. Unita nadäwa ärawa bureni ude täk täkaŋ. Ämawebe ude täŋ namiŋkaŋ näkŋo man buramik täkaŋ uwä bureni-inik api yämaguret. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS51_1","020_51_1","PSA","51","1","1","Devit Basiba kubo täŋirän Natantä kaŋ-yäŋkuko unita nadäŋpäŋ man ŋo kudän täŋkuk. Anutu, gäk butewaki mähemi unita näka butewaki nadäŋ namisi. Butewaki nadäŋ namiŋpäŋ wakina kudup ketäreŋ nami. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS51_2","020_51_2","PSA","51","2","2","Ude täŋkaŋ wakiwakina ärut paktaŋ nami. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS51_3","020_51_3","PSA","51","3","3","Anutu, momi äma näk, wakina unita nadäwätäk täŋpäŋ kuŋat täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS51_4","020_51_4","PSA","51","4","4","Momina uwä ämaken nämo, gäkkengän täŋkut. Imaka u täŋira gäkä nabäŋiri taräki täŋkuk. Unita iŋam man näwetkuno u burenigän näwetkun. Ba täktäkna yäpmäŋ daniŋkuno u siwoŋigän yäpmäŋ daniŋkun. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS51_5","020_51_5","PSA","51","5","5","Wära! Kädet wakina ŋowä kädet kodaki nämo täyat. Nämo! Näk meŋnatä momikät bok bäyaŋpäŋ nepmaŋkuk. Täŋpänkaŋ momi täŋpani pen udegän it yäpmäŋ äbätat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS51_6","020_51_6","PSA","51","6","6","Anutu, gäk näkä jop manman yäkta gäripi nämo nadäk täyan unita gäkŋaken nadäk-nadäk bureni näwoŋäre. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS51_7","020_51_7","PSA","51","7","7","Täŋpäŋ gäk momina ketäreŋ namiŋiri pakigän-inik ira. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS51_8","020_51_8","PSA","51","8","8","Bureni Anutu, bäräpi pähap namiŋkuno u ketäreŋ namiŋpäŋ bänep oretoret peŋ nami. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS51_9","020_51_9","PSA","51","9","9","Momi täŋkuro u ärut paktaŋ namiŋpäŋ momina unita kaŋ täŋguŋta! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS51_10","020_51_10","PSA","51","10","10","O Anutu, gäk bänep pakigän pewi ahäŋ namikot. Bänepna täŋ kodaktaŋ namiŋiri gäkgänpäŋ kaŋ gäwaräntäwa! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS51_11","020_51_11","PSA","51","11","11","Iŋamkaken nanik näwat kireweno, Anutu. Ba gäkŋaken Munapikka nomägareno! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS51_12","020_51_12","PSA","51","12","12","Bian gäkŋata biŋam nämaguriri bänep oretoret nadäŋkuro u, apiŋo bänep oretoret udegän täŋ namisi yäŋ nadätat! Gäkŋo man iwatta gäripi pewi ahäŋ namänkaŋ gäkä mehamtäŋ namiŋiri man u buramiwa. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS51_13","020_51_13","PSA","51","13","13","Ude täŋ namiŋiri peŋawäk äma gäkŋo kädet siwoŋi api yäwoŋärewet. Täŋira momi äma udewanitä bänepi api sukureneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS51_14","020_51_14","PSA","51","14","14","Anutu, yäpätägak ämana, näk kumäkta biŋam täyat upäŋkaŋ näk kumäŋ-kumäŋ nämo nuren. Ude täŋpayäŋ täno uwä bänep oretoret terak gäkŋo kudän siwoŋi u pen api yäŋahäk täŋpet. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS51_15","020_51_15","PSA","51","15","15","Ekäni, mena jinom täŋpidäm taŋiri wäpka biŋam yäŋahäŋpäŋ ganiŋ orera! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS51_16","020_51_16","PSA","51","16","16","Nadätat! Anutu, oraŋ gamikta gupe käbäŋi nikek ijiŋ gamik-gamikta bitnäk täyan. Unita gäripi nadäwipäŋ uyaku ijiŋ gamitet. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS51_17","020_51_17","PSA","51","17","17","Upäŋkaŋ oraŋ gamik-gamik kädet gäkä gäripi nadäk täyan uwä ŋode; Äma manka buramiŋpäŋ gämotkaken kuŋat täkaŋ unita gäripi nadäk täyan. Näk nadätat, gäk äma iniken momita nadäŋ bäräp täŋpäŋ inita nadäwä äpani täk täkaŋ äma udewanita mäde nämo ut yämik täyan. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS51_18","020_51_18","PSA","51","18","18","Anutu, gäkŋaken gärip iwatpäŋ ämawebe Jerusalem nanik täŋkentäŋ yämiŋiri säkgämän kaŋ irut. Täŋpäŋ Jerusalem täŋo yewa pähap äneŋi täŋkodak taŋpäŋ kaŋ pe! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS51_19","020_51_19","PSA","51","19","19","Ude täŋiri ämatä gupe käbäŋi nikek ijiŋ gamiŋirä gäripi taŋi api nadäwen. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS52_1","020_52_1","PSA","52","1","1","Devit täŋo iwan kubätä päŋku Sol, Devit Ahimalektä yotken käbop itak yäŋ iwetkuko unita nadäŋpäŋ Devittä kap ŋo teŋkuk. Äma kehäromi gäk, imata täktäkka wakita yäŋbiŋam-biŋam yäŋtäŋ kuŋat täyan? Anutu iŋamiken mäyäk tänaŋipäŋ imata wakika unita biŋam wari wari yäŋtäŋ kuŋat täyan? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS52_2","020_52_2","PSA","52","2","2","Gäk äma täŋpäwakta nadäk tawaŋ pek täyan. Meka jinom päraŋi-inik, mujuk päraŋ bumik. Jop manman kädet mebäri mebäri pewä ahäkta nadäk täyan. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS52_3","020_52_3","PSA","52","3","3","Kudän tägata nadäwi äpani täŋpäpäŋ waki täkta gäripi nadäk täyan. Ba jop manmanta nadäwi ärowani täŋpäpäŋ man burenita gaŋani nadäk täyan. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS52_4","020_52_4","PSA","52","4","4","Jop manman yäwani gäk, ämawebe meka jinomtä komi yämikta gäripi pähap nadäk täyan. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS52_5","020_52_5","PSA","52","5","5","Unita Anututä gäka komi gamayäŋ täyak u tärek-täreki nämo. U eŋikaken nanik u wädäŋ maŋpän kuŋiri äma itnayäŋ täkaŋ u wari nämo api nadäŋ gamineŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS52_6","020_52_6","PSA","52","6","6","Anututä ude täŋirän äma siwoŋi kuŋaranitä u kaŋpäŋ api umuntäneŋ. Täŋpäŋ gabäŋ mägayäŋpäŋ ŋode api yäneŋ; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS52_7","020_52_7","PSA","52","7","7","U kawut! Äma ŋowä säkgämän itta Anutu terak nämo yeŋgämän pek täŋkukonik. Nämo, moneŋ tuŋumna pähaptä täga täŋkentäŋ namineŋ yäŋ nadäŋpäŋ säkgämän itta waki mebäri mebäri ehutpäŋ täk täŋkukonik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS52_8","020_52_8","PSA","52","8","8","Täŋpäkaŋ nähä olip päya säkgämän Anutu täŋo eŋi dubiniken ärowani ude bumik itat. Täŋpäŋ unitäŋo iron tärek-täreki nämo uterak yeŋgäma pewäpäŋ it täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS52_9","020_52_9","PSA","52","9","9","Unita Anutu, imaka täŋ namik täyan unita bänep täga man api gäwet yäpmäŋ ärowet. Täŋpäŋ ämawebekaye iŋamiken gäk tägagämän yäŋ yäŋahäŋpäŋ api yäwet täŋpet. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS53_1","020_53_1","PSA","53","1","1","Äma Anutu nämo itak yäŋ yäk täkaŋ uwä guŋ bureni-inik! Äma udewani bänepi käbäŋ täwani. U kudän waki mebäri mebäri täk täkaŋ. Kubätä kudän täga kubä nämoinik täk täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS53_2","020_53_2","PSA","53","2","2","Nadäkaŋ? Anututä kunum terak ununitä etä päpä dapun pärewat täk täyak. U äma nadäk-nadäk täga nikek näk naniŋ orerani udewani ätu itkaŋ ba yäŋ nadäŋpäŋ yabäŋ ahäkta dapun pärewat täk täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS53_3","020_53_3","PSA","53","3","3","Upäŋkaŋ nämo, kudup u kädet siwoŋi irepmit moreŋpäŋ kädet waki täŋpanigän. Uken nanik kubätä kudän täga kubä nämoinik täk täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS53_4","020_53_4","PSA","53","4","4","Unita Anututä ŋode yäyak; Jide? Ämawebe udewani uwä nadäk-nadäki nämo ba? U näkŋo ämawebenaye uken täŋyäkŋatpäŋ kubota pidämigän täŋ yämik täkaŋ. Ude täŋkaŋ näkken yäŋapik man kubä nämoinik yäk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS53_5","020_53_5","PSA","53","5","5","Upäŋkaŋ umuri pähap kubä api nadäneŋ. Bian umun udewani kubä nämoinik nadäŋkuŋ. Anututä ämawebeniye täŋo iwan kudup däpmäŋpäŋ kujari api ureŋ täŋpän kuneŋ. Bureni, Anututä mäde ut yämiŋkuko unita Isreltä iwaniye u täŋpäwakinik api täŋ yämineŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS53_6","020_53_6","PSA","53","6","6","Eruk, Anututä Isrel ämawebe täŋkentäŋ yämikta äma kubä Saion nanik pewän äbän yäŋ nadätat. Anututä ude täŋirän äneŋi säkgämän itnayäŋ täkaŋ unita oretoret pähap api nadäneŋ! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS54_1","020_54_1","PSA","54","1","1","Sifa nanik ätutä päŋku Sol, Devit nintä komeken käbop käwep itak yäŋ iwetkuŋo unita nadäŋpäŋ Devittä kap ŋo teŋkuk. Anutu, kehäromika terak iwan keriken nanik nämagutpäŋ nepmaŋpi äneŋi säkgämän kaŋ kuŋara. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS54_2","020_54_2","PSA","54","2","2","Gäkken yäŋapiŋira juku peŋpäŋ nadäŋ namisi. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS54_3","020_54_3","PSA","54","3","3","Äma komi komi ba peŋawäk täŋpanitä näk kumäŋ-kumäŋ nutnayäŋ äbäkaŋ. Äma udewanitä Anututa nadäŋirä jopi täk täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS54_4","020_54_4","PSA","54","4","4","Täŋpäkaŋ Anutu iniwä täŋkentäŋ namik täyak. Intäjukun ämanatä watä säkgämän it namiŋirän täga it täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS54_5","020_54_5","PSA","54","5","5","Nämo nepmak täyak unita iwan komitä näka täŋ namik täkaŋ ugänpäŋ Uraktä äyäŋutpäŋ kowata udegän yämiŋirän paot-inik api täneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS54_6","020_54_6","PSA","54","6","6","O Ekäni, gäk tägagämän unita bänep täga man gäwetpäŋ iron kowata täŋ gamayäŋ nadätat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS54_7","020_54_7","PSA","54","7","7","O Ekäni, gäk täŋkentäŋ namiŋiri bäräpi yabäŋ ahäŋkuro u kudup paot moreŋkuŋ. Täŋpäŋ yabäŋira gäkä iwanaye kuduptagän däpmäŋ moreŋkun. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS55_1","020_55_1","PSA","55","1","1","O Anutu, yäŋapik mannata juku peŋpäŋ nadä. Butewaki terak gäwet yabäŋira mäde nämo ut namen! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS55_2","020_55_2","PSA","55","2","2","Nämo, juku peŋpäŋ kowata näwet. Imata, nadäwätäknatä kehäromina kudup yäpmäŋ äpätak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS55_3","020_55_3","PSA","55","3","3","Iwanayetä umun man näwerirä bumta umuntaŋ itat. Äma waki täŋpani uwä näka gaŋani nadäŋpäŋ kokwawak nadäŋ namik täkaŋ unita nadäŋ bäräp taŋi täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS55_4","020_55_4","PSA","55","4","5","Bänepnatä komi inide kubä nadätat. Kujatna bumta kwaiwäkaŋ umun pähap nadätat ŋonitä täga nurek yäŋ nadätat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS55_6","020_55_6","PSA","55","6","6","Unita ŋode nadätat; Näk pitna nikek täŋpän yäwänäku barak ude orek itta piäŋ päŋku kubäken itet. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS55_7","020_55_7","PSA","55","7","7","Ban kubäken-inik piäŋ päŋku kome ämani nämoken täha bägup täŋpäŋ itet. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS55_8","020_55_8","PSA","55","8","8","Ude täŋkaŋ umuri ahäŋ namitak ŋonita uken käbop itet. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS55_9","020_55_9","PSA","55","9","9","Unita intäjukun ämana bureni, iwanaye täŋo man yäkyäki täŋ-kuruktaŋ yämi. Imata, yotpärare taŋiken ämatä ämik kowata kowata täŋkaŋ ut täpätet mämä bumta täŋirä yabätat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS55_10","020_55_10","PSA","55","10","10","U kepma bipani yotpärare u yewa täŋpäŋ it gwäjiŋkaŋ ämik ba kubota kudän bumta pewä ahäŋpäŋ tokŋeŋ pätak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS55_11","020_55_11","PSA","55","11","11","Täŋpäkaŋ waki kädet mebäri mebäritä uken-uken kudup ahäŋ pätak. Yotpärare gänaŋ kädet täpuri täpuriken täŋyäkŋat-yäkŋat ba komi jop nadäŋ yämik-yämik kädettä udegän pätak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS55_12","020_55_12","PSA","55","12","12","Butewaki pähap! Iwan kubätä yäŋärok ude näwet täŋpän yäwänäku täga bumik nadätet. Ba kubäken nanik kubätä näka ude täŋ namän yäwänäku käbop päŋku täga itet. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS55_13","020_55_13","PSA","55","13","13","Upäŋkaŋ waki, notnapak bureni-inik, imaka imaka bokgän täŋpani gäkä ude täŋ namitan! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS55_14","020_55_14","PSA","55","14","14","Nek iŋam kowat-kawän täŋpäŋ man yäŋpäŋ-nadäk säkgämän täŋkaŋ Anutu iniŋ oretta kudupi yotken bokgän kuk täŋkumäko upäŋ udewä täyan. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS55_15","020_55_15","PSA","55","15","15","Unita iwanaye täŋo kadänini nämo täreŋirän kaŋ paorut! Ba kodak itpäŋ kumbani komeken kaŋ äpmoŋput! Imata, kudän wakiwakitä äma udewanikät kentäŋpäŋ it-inik täk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS55_16","020_55_16","PSA","55","16","16","Upäŋkaŋ näk Ekäni Anutuken gera yäŋira api täŋkentäŋ namek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS55_17","020_55_17","PSA","55","17","17","Tamimaŋ ba kepma bipani bäräpinata nadäŋpäŋ yäŋapik-apik gerana uken pewa äroŋirän api nadäŋ namek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS55_18","020_55_18","PSA","55","18","18","Ude täŋkaŋ ämik pähap gänaŋ iwanaye mäyapkät ämik tänayäŋ täkamäŋken uken nanik äneŋi säkgämän nämagut yäpmäŋ api äbek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS55_19","020_55_19","PSA","55","19","19","Bureni, Anutu intäjukun itpäŋ kaŋiwat piä ärowani täŋ yäpmäŋ äbukotä itak, pen api it yäpmäŋ äroweko unitä yäŋapik manna nadäŋ namiŋpäŋ iwanaye komi piäken api yepmaŋpek. Imata, äma uwä Anututa nämo umuntaŋkaŋ kädet wakita mäde utta bitnäk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS55_20","020_55_20","PSA","55","20","20","Täŋpäkaŋ notnapak iwan täŋ namani unitä yäŋkehäromtak mani irepmitpäŋ noriye mäyapta iwan täŋ yämik täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS55_21","020_55_21","PSA","55","21","21","Menitä gakŋi ärut namik täyak upäŋkaŋ bänepitä näka kokwawak namik täyak. Mani säkgämän, gakŋi nikek upäŋkaŋ päip päraŋi udewani. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS55_22","020_55_22","PSA","55","22","22","Unita ämawebenaye, ŋode täwera nadäwut; Ekänitä äma siwoŋi yabäŋ äwaräkuk täŋirän iwaniyetä täga nämo yärepmitneŋ. Unita nadäŋ bäräpjin kudup Ekänikengän peŋirä api täŋkentäŋ tamek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS55_23","020_55_23","PSA","55","23","23","Täŋpäkaŋ Anutu, gäk äma kumäŋ-kumäŋ däpani ba jop manman yäwani unitäŋo irit kuŋat-kuŋari kudup nämo täreŋirän yäŋ-yäkŋat yäpmäŋ päŋku ini awaŋ gänaŋ api yepmaŋpen. Täŋ nähä gäka nadäŋ gamikinik pen api täŋ yäpmäŋ ärowet. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS56_1","020_56_1","PSA","56","1","1","Filistia naniktä Devit Gat komeken iŋitkuŋo unita nadäŋpäŋ kap ŋo teŋkuk. O Anutu, iwanaye jop nadäŋ komi wari wari namik täkaŋ unita butewaki nadäŋ namiŋpäŋ täŋkentäŋ namisi! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS56_2","020_56_2","PSA","56","2","2","Yäŋetak bipmäŋtak iwanaye nutnayäŋ täk täkaŋ. Iwanaye u yarägän nämo, mäyap-inik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS56_3","020_56_3","PSA","56","3","3","Ude täŋirä umuntaŋpäŋ, Ekäni ärowani, gäkä terak tubeŋ kuŋpäŋ it täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS56_4","020_56_4","PSA","56","4","4","Bureni, Anutu terak tubeŋ kuŋpäŋä nämo umuntak täyat. Nämo, täŋkentäŋ namikta yäŋkehäromtak man yäŋkuko u juku piŋpäŋ iniŋoret täyat. Ude täŋira ämatä imaka kubä täŋ namikta nämo umuntak täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS56_5","020_56_5","PSA","56","5","5","Täŋpäkaŋ kepma kepma iwanayetä bäräpi mebäri mebäri namik täkaŋ. U täga kubä täŋ namikta nämo nadäk täkaŋ. Nämo, waki täŋ namiktagän yäŋpäŋ-nadäk täk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS56_6","020_56_6","PSA","56","6","6","U kubäkengän päŋku käbop itpäŋ näk nutta yäŋpäŋ-nadäk täŋkaŋ nabäŋ näwat täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS56_7","020_56_7","PSA","56","7","7","Unita Anutu, wakinita kowata komi piäken yepmaŋ! Yabäŋ koreweno! Kokwawakka terak kehäromini däpmäŋ tokät yämi. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS56_8","020_56_8","PSA","56","8","8","Näk bäräpi gänaŋ jide itat u kudup nadäŋ namitan. Ba konämna pito jide mäŋkaŋ u kudup daniŋpäŋ nadäk täyan. Bureni, u kudup tawaŋ terak kudän täk täyan. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS56_9","020_56_9","PSA","56","9","9","Unita Anutu, gäkken gera yäwayäŋ täyatken nadäŋ namiŋiri iwanaye nabäŋ umuntaŋpäŋ äneŋi äyäŋutpeŋ api kuneŋ. Ude täŋiri ŋode kaŋpäŋ api nadäwet; Anutu näk gärak itak yäŋ api nadäwet. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS56_10","020_56_10","PSA","56","10","10","Ekäni uwä täŋkentäŋ namikta yäŋkehäromtak man yäŋkuko u juku piŋpäŋ iniŋoret täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS56_11","020_56_11","PSA","56","11","11","Ude täŋpäŋ Anutu terak tubeŋ kuŋpäŋä nämo umuntak täyat. Bureni, ämatä imaka kubä täŋ namikta nämo umuntak täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS56_12","020_56_12","PSA","56","12","12","Unita Anutu, imaka gamikta yäŋkehärom taŋkuro u bureni api gamet. Uwä bänep täga man yäŋpäŋ api gamet. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS56_13","020_56_13","PSA","56","13","13","U imata, näk awaŋ pomiken nanik nämagutkuno unita. Eruk, apiŋo Anutu iŋamiken irit täŋo peŋyäŋek gänaŋ itat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS57_1","020_57_1","PSA","57","1","1","Devittä Solta umuntaŋpäŋ metäŋpeŋ päŋku mobä käwut kubä gänaŋ käbop itkukken uken kap ŋo teŋkuk. O Anutu, näk watä it nami yäŋpäŋ dubikaken äretat unita butewaki nadäŋ namisi. Jirokaken äyuŋ täŋ namiŋ yäpmäŋ kuŋiri imaka umuri näk täŋpäwakta itak ŋo kaŋ paorän! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS57_2","020_57_2","PSA","57","2","2","Näk Anutu täŋpämorek mähemiken täŋkentäk yäpmäkta gera yäyat. Anutu u täŋkentäŋ namiŋirän imaka kubäta nämo wäyäkŋek täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS57_3","020_57_3","PSA","57","3","3","Unita nadätat; Anututä näka nadäŋ namikinik täŋpäŋ nämo nepmak täyak. Nämo! U kunum gänaŋ itkaŋ näkŋo yäŋapik manna nadäŋpäŋ wakiken nanik api nämagurek. Nämagutpäŋ iwanaye täŋo kehäromi api yäpmäŋ äpek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS57_4","020_57_4","PSA","57","4","4","Aŋ ägwäri, äma yeŋpäŋ näŋpanitä-yäŋ näk it gwäjikaŋ. Meni uwä päraŋi-inik, tenäŋ kenta boham udewani. Täŋkaŋ meberi uwä päip päraŋi ude. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS57_5","020_57_5","PSA","57","5","5","Unita Anutu, wäpka biŋam ärowani kwawak pewi kunum gänaŋ ba komeni komeni ahäŋirän ämawebe kuduptagän kaŋ kaŋpäŋ nadäwut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS57_6","020_57_6","PSA","57","6","6","Nadätan? Iwantä näk nepmäŋitta buŋep näkä kädetken täŋpäŋ peŋkuŋo unita nadäŋ bäräptä näkŋo kehäromina kudup yäpmäŋ äpätak. Täŋpäkaŋ wisik! Näk nepmäŋitta buŋep täŋkuŋo unitä äyäŋutpäŋ ini yepmäŋitkuk! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS57_7","020_57_7","PSA","57","7","7","O Anutu, bänepnatä gäka nadäkinik kehäromi täŋ gamitat unita kap terak ganiŋoret täyiwa! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS57_8","020_57_8","PSA","57","8","8","Eruk bänepna, pidäm täyi! Täŋkaŋ wagäm gita in udegän, kap tekta pidäm täkot! Pidäm taŋpäŋ kome nämo yäŋeŋirän kap tena! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS57_9","020_57_9","PSA","57","9","9","Ekäni, wäpka käbop nämo api pewet! Nämo, ämawebe gäka nämo nadäk täkaŋ u bämopiken bänep täga terak wäpka biŋam api ganiŋ oreret. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS57_10","020_57_10","PSA","57","10","10","Täŋpäkaŋ Anutu, gäkä ninta butewaki nadäŋ nimik täyan u käroŋi boham, kunum yäpureko ude bumik. Täŋkaŋ ninta nadäŋ nimikinik täk täyan u ärowani. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS57_11","020_57_11","PSA","57","11","11","Unita Anutu, wäpka biŋam ärowani kwawak pewi kunum gänaŋ ba komeni komeni ahäŋirän ämawebe kuduptagän kaŋ kaŋpäŋ nadäwut! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS58_1","020_58_1","PSA","58","1","1","Intäjukun äma, in man yäpmäŋ danik piä täk täkaŋ u siwoŋi täk täkaŋ ba nämo? Täŋkaŋ man siwoŋi burenigän yäk täkaŋ ba nämo? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS58_2","020_58_2","PSA","58","2","2","Nämoinik! Waki jide täkta nadäk täkaŋ ugänpäŋ täk täkaŋ. Ude täŋkaŋ ämata komi jop nadäŋ bumta yämik täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS58_3","020_58_3","PSA","58","3","3","Äma waki udewani goretgän kuŋat täkaŋ. Uwä jop manman yäkyäk kädet pengän ahäŋpäŋ yäwanitä yäŋtäŋ äbäk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS58_4","020_58_4","PSA","58","4","4","Meni jinom u komi, gämok komi täŋo meni ude. Ba jukuni pik täŋpani. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS58_5","020_58_5","PSA","58","5","5","U but ägwäri bumik. Mähemitä man yäŋirän täga nämo nadäwek. Iniken gärip terakgän kuŋarek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS58_6","020_58_6","PSA","58","6","6","Eruk Anutu, aŋ komi umuri ŋonitäŋo meni däpmäŋ tokät täŋpi kut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS58_7","020_58_7","PSA","58","7","7","Ude täŋiri ume madäŋpewä kuk täkaŋ ude kuŋpäŋ paot-inik kaŋ täŋput. Ba mup kädet miŋin ämatä yeŋ gatäk täkaŋ ude yeŋ gatäwut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS58_8","020_58_8","PSA","58","8","8","U gatäk-kubit yeŋ kokoyäŋ täŋpä kuk täkaŋ ude yeŋ kokoyäwut. Ba nanak paki meŋ koki gänaŋ kumäŋkaŋ ahäŋpäŋ dupik ikek pat täkaŋ ude kaŋ äworewut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS58_9","020_58_9","PSA","58","9","9","Ba mup däpmäŋ täkŋek täkaŋ ude nämo nadäŋirä bäräŋek-inik kaŋ däpmäŋ täkŋeŋ täŋpä kut. Bureni, Anututä iniken kokwawaki pähap terak pen irirä api piäŋ äreyäŋ täŋpän kuneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS58_10","020_58_10","PSA","58","10","10","Täŋpäkaŋ waki täŋpanitä komi nadäŋirä äma siwoŋitä yabäŋkaŋ oretoret api täneŋ. Täŋpäŋ waki täŋpani täŋo nägät gwägu ude tokŋeŋirän äma siwoŋi kuroŋitä api yeŋ weneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS58_11","020_58_11","PSA","58","11","11","Ude ahäŋirän ämawebe ätutä api yäneŋ; Siwoŋi ämawebe gwäki täga bureni-inik yäpmäk täkaŋ. Apiŋo nadäkamäŋ; Anutu kubä unitägän ämawebe kuduptagän kädet siwoŋi terakgän yäpmäŋ danik täyak. Ude api yäneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS59_1","020_59_1","PSA","59","1","1","Soltä komi ämaniye ätu Devit kumäŋ-kumäŋ utta yäwerän päŋku yot yämaken jämjäm patkuŋo unita nadäŋpäŋ kap ŋo teŋkuk. Anutuna, watä it namiŋpäŋ iwan nutnayäŋ wari wari äbäk täkaŋ unita itpipiŋ namisi. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS59_2","020_59_2","PSA","59","2","2","Äma wakiinik, äma kumäŋ-kumäŋ däpani u bämopiken nanik nämagusi! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS59_3","020_59_3","PSA","59","3","3","U yabä! Äma komi komi u änok kubägän itpäŋ näk nutta itsämäŋkaŋ u. Uwä näkä momi ba goret kubä täŋkuro unita nämo. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS59_4","020_59_4","PSA","59","4","4","Nämo! Ekäni, näk waki kubä nämo täŋira näk nutta bäräŋeŋ äbäkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS59_5","020_59_5","PSA","59","5","5","Unita Ekäni Anutu ärowani, gäk kikŋutpäŋ bäräŋeŋ äbä täŋkentäŋ namisi. Isrel täŋo Anutu gäk äbä äma waki täŋ namik täkaŋ u kaŋ yabäŋpäŋ-nadä! Ude täŋkaŋ guŋ äbot, äbori äboriken nanik äma wakiinik täŋpani ŋo komi yämiŋkaŋ nämo yabäŋ korewen. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS59_6","020_59_6","PSA","59","6","6","Äma uwä bipani bipani aŋtä-yäŋ yäŋgera-gera yäŋkaŋ yotpärare gänaŋ käbop käbop kuŋat täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS59_7","020_59_7","PSA","59","7","7","Man komi komi ba yäŋärok man yäk täkaŋ unita juku peŋpäŋ nadäsi. Meni jinom uwä päraŋi-inik, päip bumik. Täŋkaŋ äma kubä nämo nibäŋpäŋ nadätak yäŋ nadäk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS59_8","020_59_8","PSA","59","8","8","Upäŋkaŋ nämo! Ekäni gäk guŋ äbot u yäŋärok yäwetpäŋ yabäŋ mägayäk täyan. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS59_9","020_59_9","PSA","59","9","9","Ude täŋiri unita kehäromikata nadäkinik täyat. O Anutu, gäk käbop irit mobä käwutna. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS59_10","020_59_10","PSA","59","10","10","Ämawebe, in nadäkaŋ? Anutuna uwä nadäŋ namikinik täŋpäŋ dubinaken äbä it namiŋirän iwanaye täŋo kehäromini api yäpmäŋ äpäŋ morewet. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS59_11","020_59_11","PSA","59","11","11","Täŋpäkaŋ Anutu, kumäŋ-kumäŋ bäräŋeŋ nämo däpen. Ude täŋpayäŋ täno uwä ämawebenayetä gäkŋo kehäromikata bäräŋeŋ guŋ täneŋta. Unita Ekäni watä ämanin, kehäromika terak kehäromini yäpmäŋ äpäŋpäŋ jop yäwat kireŋpewi kaŋ kuŋtäŋpä kut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS59_12","020_59_12","PSA","59","12","12","Äma uwä meni jinomken, man yäkyäkiken u momi täktäk täŋo man ugänpäŋ yäk täkaŋ unita ärowani kudän unitä äyäŋutpäŋ buŋeptä-yäŋ yepmäŋiton. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS59_13","020_59_13","PSA","59","13","13","Täŋpäkaŋ man wakiwaki ba jop manman yäk täkaŋ unita yäŋpäŋ kokwawakka terak kumän-inik kaŋ täŋpi wawut. Ude täŋiri ämawebe kudup ŋode api nadäneŋ; Anututä Isrel ämawebe uwä yabäŋ yäwat täyak. Täŋpäŋ ugän nämo. Kome pähap pat yäpmäŋ kuyak u kudup kaŋiwat täyak yäŋ api nadäneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS59_14","020_59_14","PSA","59","14","14","Iwanaye uwä bipani bipani aŋtä-yäŋ yäŋgera-gera yäŋkaŋ yotpärare gänaŋ käbop käbop kuŋat täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS59_15","020_59_15","PSA","59","15","15","U aŋtä ketem naŋpäŋ nämo tokŋewäpäŋ ijiŋtäŋ kuŋat täkaŋ ude kuŋatkaŋ nakta yewäpäŋ yäŋkähän-kähän yäŋtäŋ kuŋat täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS59_16","020_59_16","PSA","59","16","16","Täŋpäkaŋ nähä kehäromikata yäŋpäŋ kap terak ganiŋ ubiŋ api tek täŋpet. Tamimaŋ tamimaŋ näka nadäŋ namikinik täk täyan unita nadäŋpäŋ kap kwawakgän api tek täŋpet. U imata, gäk käbop irit mobä käwutna ude it namik täyan. Ba bäräpi kadäniken äyuŋ täŋ namik täyan. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS59_17","020_59_17","PSA","59","17","17","Unita Anutu itkentäkna, gäk wäpka api ganiŋoret täŋpet. Gäk käbop irit mobä käwutna unita. Anutu, gäk nadäŋ namikinik täŋpani Anutuna. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS60_1","020_60_1","PSA","60","1","1","Anutu, gäk mäde ut nimiŋpäŋ kehärominin kudup yäpmäŋ äpäŋ moretan. Gäk kokwawak nadäŋ nimiŋkunopäŋ apiŋo äneŋi nimagut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS60_2","020_60_2","PSA","60","2","2","Gäkä ude täŋ nimiŋkuno uwä täŋpewi kome kwaiŋpäŋ kudup duŋ-weko ude bumik. Unita äneŋi yäpi tägawut! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS60_3","020_60_3","PSA","60","3","3","Ämawebekaye ninta bäräpi taŋi nimiŋiri, ämatä wain ume naŋpäŋ täŋguŋguŋ täk täkaŋ ude täŋtäŋ kuŋatkamäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS60_4","020_60_4","PSA","60","4","4","Upäŋkaŋ ämawebe gäk gämotkaken kuŋat täkaŋ unitä kakta kudän kubä kwawak peŋkun. U kaŋpäŋ nadäŋpäŋ iwan yärepmitpäŋ gäkken säkgämän itta bäräŋeŋ päŋku dubinaken irut yäŋpäŋ ude täŋkun. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS60_5","020_60_5","PSA","60","5","5","Unita yäŋapik mannin nadäŋ nimiŋpäŋ ketka kehäromitä täŋkentäŋ nimi. Ude täŋiri ämawebe gäkŋa gäripi nadäŋ nimik täyan nin säkgämän kaŋ itna. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS60_6","020_60_6","PSA","60","6","6","Anutu ini eŋiken itkaŋ ŋode yäŋkuk; Iwan täŋo kehäromi kudup yäpmäŋ äpäŋ moreŋpäŋ oretoret terak ŋode api täŋpet; Sekem kenta Sukot kome yäpmäŋ daniŋpäŋ ämawebenayeta api yämet yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS60_7","020_60_7","PSA","60","7","7","Täŋpäŋ ugän nämo. Gileat Manase kome u imaka, näkŋo. Täŋkaŋ Efraim kome u näkŋo kurepä ude, ba Juda kome u kehäromina kwawak pewä ahäwani yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS60_8","020_60_8","PSA","60","8","8","Täŋpäkaŋ Moap kenta Idom kometä watä piä täŋ namik täkaŋ. Täŋkaŋ Filistia nanik täŋo kehäromini yäpmäŋ äpäŋpäŋ oretoret täyat yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS60_9","020_60_9","PSA","60","9","9","Eruk Anutu, netätä yotpärare yewa kehäromi nikek, Idom komeken itak uken ämik täkta nämagut yäpmäŋ kwek? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS60_10","020_60_10","PSA","60","10","10","Nämo! Gäk mäde ut nimiŋkuno unita jop itkamäŋ. Gäk imata nintäŋo komi ämakät ämikken bok kukta gaŋa täk täyan? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS60_11","020_60_11","PSA","60","11","11","Eruk Anutu, gäk täŋkentäŋ nimiŋiri uyaku iwan täga däpmäŋpäŋ yäwat kirene. Ämatä täŋkentäk täk täkaŋ u jopi, kehäromini nämo. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS60_12","020_60_12","PSA","60","12","12","Unita nadäkamäŋ! Anutu, gäkkät bok uyaku iwan täŋo kehäromini täga api yäpmäŋ äpne! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS61_1","020_61_1","PSA","61","1","1","O Anutu, näk gäkken gera yäŋira nadäŋ nami! Ba yäŋapik mannata juku peyi. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS61_2","020_61_2","PSA","61","2","2","Komena peŋpeŋ päŋku kome gägäni käda itpäŋ nadäŋ bäräp täyat. Unita gäkä täŋkentäŋ nam yäŋ nadäŋpäŋ gäkken gera yäyat. Gäkä äbä nämagut päŋku pom migupi terak ude bumik nepmaŋiri iwantä näk täŋpä waneŋtawä. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS61_3","020_61_3","PSA","61","3","3","O Anutu gäk kubä-tägän watä säkgämän it namik täyan. Ba gäk kubä-tägän yewa kehäromi täŋ namiŋiri iwantä täga nämo nutneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS61_4","020_61_4","PSA","61","4","4","Unita gäk nadäŋ namiŋiri dubikaken tärek-täreki nämo kaŋ it yäpmäŋ ärowa. Barak miŋitä nanaki piri gänaŋ uyiŋ-piŋitpäŋ pat täkaŋ ude täŋ nam. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS61_5","020_61_5","PSA","61","5","5","O Anutu, imaka imaka täkta gäkken yäŋkehäromtak man yäŋira nadäŋkun. Täŋpäŋ ämawebe gäk ganiŋoret täkaŋ unita imaka imaka yämikta yäŋkehäromtak man yäŋkuno udegän näka imaka, namiŋkun. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS61_6","020_61_6","PSA","61","6","6","Unita Anutu, Intäjukun äma täŋkentäŋ imiŋiri kome terak ŋo kadäni käroŋi kaŋ it yäpmäŋ ärowän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS61_7","020_61_7","PSA","61","7","7","Uwä gäk iŋamkaken irit bägupiken kehäromigän kaŋ irän. Täŋpäŋ iron gäkä nanik unitä täŋkentäŋ imiŋirän kaŋ kuŋarän. Ba watä it imiŋpäŋ nämo tewen. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS61_8","020_61_8","PSA","61","8","8","Ude täŋiri yäŋkehäromtak man yäŋkuro uwä nämo api guŋ täwet. Täŋkaŋ kepma kepma kap terak wäpka api ganiŋoret täŋpet. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS62_1","020_62_1","PSA","62","1","1","Täŋkentäŋ namikta Anutu unitagän kwikinik itsämäk täyat. U kubä terakgän yeŋgäma pek täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS62_2","020_62_2","PSA","62","2","2","U kubä-tägän nabäŋ näwatpäŋ wakiken nanik nämagut täyak. U näk gärak irirän iwanayetä näk täga nämo api närepmitneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS62_3","020_62_3","PSA","62","3","3","Eruk iwanaye, in ŋode yäŋira kowata näwerä nadäwa; Näk nutta wari wari api täk täneŋ ba? Näk kehäromina nikek nämo, yewa yeŋ wewani udewani unita näk täŋpäwakta täk täkaŋ u jidegän api peneŋ? Kowata näwerut! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS62_4","020_62_4","PSA","62","4","4","Ämawebe naniŋ oret täkaŋ upäŋkaŋ inä wäpna biŋam yäpmäŋ äpäktagän nadäk täkaŋ. Täŋpäŋ jop yäŋnäkŋatta gäripi nadäk täkaŋ. Täŋkaŋ mejintäwä man säkgämän näwet täkaŋ upäŋkaŋ bänepjin-täwä ini kaŋ wawän yäŋ nadäk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS62_5","020_62_5","PSA","62","5","5","Upäŋkaŋ jop uken! Anutu kubä uterakgän yeŋgäma pek täkaŋ. U kubä-tägän täŋkentäŋ namikta itsämäk täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS62_6","020_62_6","PSA","62","6","6","U kubä-tägän nabäŋ näwatpäŋ wakiken nanik nämagut täyak. U näk gärak irirän iwanayetä näk täga nämo api närepmitneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS62_7","020_62_7","PSA","62","7","7","Täŋpäŋ Anutu unitägän täga api nämagurek, ba wäp biŋam api namek yäŋ nadäŋpäŋ it täyat. U kubä-tägän watä kehäromi it namiŋpäŋ käbop nepmak täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS62_8","020_62_8","PSA","62","8","8","Unita ämawebenaye, kadäni kadäni Anutu terakgän yeŋgämä pek täkot. U käbop irit mobä käwutnin unita nadäŋ bäräpjin u ba u kudup yäŋahäŋpäŋ iwet täkot. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS62_9","020_62_9","PSA","62","9","9","Täŋpäkaŋ ämawä imaka jopi, me woŋ bumik. Äpani ba ärowani u kubägän, jopigän. Anutu iŋamiken imaka bäräpi-inik nämo, pidämi-inik, ehät woŋ ude bumik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS62_10","020_62_10","PSA","62","10","10","Unita moneŋ tuŋum terak nadäk kehäromi nämo peneŋ. Äma täŋyäkŋatpäŋ tuŋumi nämo kubo täneŋ. Nämo, kädet udewani terak imaka bureni kubä nämo api kaŋ-ahäneŋ. Ba moneŋ tuŋumjin taŋi pat tamineŋo upäŋkaŋ uniterak nämo yeŋgämä pewäpäŋ itneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS62_11","020_62_11","PSA","62","11","11","Ude nämo! Anututä man ŋode yäkgän täŋirän nadäŋkut; Kehäromi mähemi u Anutu näkŋa itat yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS62_12","020_62_12","PSA","62","12","12","Bureni Ekäni, nadäŋ nimikinik täk täyan uwä siwoŋi uterakgän. Gäkŋa-tägän ämawebe kudup täktäki terak gwäki kowata yämik täyan. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS63_1","020_63_1","PSA","63","1","1","Devit Juda kome kawukiken kuŋatkaŋ kap ŋo teŋkuk. Anutu, gäk näkŋo Anutu. Gäkagän gäripi nadäk täyat. Näk dubikaken itta bänepnatä etä itak. Äma kome kawukiken kuŋatkaŋ umeta wakiinik yek täkaŋ, näk gäka udegän nadäk täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS63_2","020_63_2","PSA","63","2","2","Nadäŋ namiŋiri kudupi yotken äroŋpäŋ gäk gabäwa! Äroŋira kehäromika ba wäpka biŋam säkgämän kaŋ näwoŋäre! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS63_3","020_63_3","PSA","63","3","3","Anutu, gäkä iron täŋ namik täyan unitä kome terak irit täŋo gäripi u irepmit täyak. Ude täŋ namik täyan unita ganiŋ oretat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS63_4","020_63_4","PSA","63","4","4","Täŋkaŋ kome ŋo terak irayäŋ täyat udegän ganiŋ orettäŋgän api paoret. Ba ketna yäpmäŋ akuŋpäŋ gäkkengän yäŋapik man api yäk täŋpet. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS63_5","020_63_5","PSA","63","5","5","Anutu, gäk mäjona towiŋiri säkgämän it täyat, ämatä ketem gäripi nikek naŋkaŋ it täkaŋ ude. Unita oretoret täŋpäŋ menatä kap terak api ganiŋoret täŋpet. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS63_6","020_63_6","PSA","63","6","6","Bipani, patpat bägupnaken kadäni käroŋi gäka nadäŋ gamiŋkaŋ pat täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS63_7","020_63_7","PSA","63","7","7","Bureni Anutu, gäk täŋkentäkna. Unita gäkä nabäŋ näwariri jirokka gänaŋ oretoret kap teŋpäŋ pat täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS63_8","020_63_8","PSA","63","8","8","Näk gäk tubeŋ kuŋira ketka bure kädatä täŋ-mehamtaŋ namik täyan. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS63_9","020_63_9","PSA","63","9","9","Ude täŋkentäŋ namik täyan unita äma ätutä nutnayäŋ täkaŋ unita näk ŋode nadätat; Äma udewani täŋpä wawäpäŋ kumäŋ-kumäŋ komeken api äpmoneŋ! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS63_10","020_63_10","PSA","63","10","10","Bureni, ämik ahäŋirän iwanaye u paorirä aŋ ägwäritä tohari api naŋ paotneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS63_11","020_63_11","PSA","63","11","11","Täŋpäkaŋ Juda täŋo intäjukun äma näk, Anututa bänep täga api nadäŋ yäpmäŋ ärowet. Täŋira äma Anutu täŋo wäpi terakgän it täkaŋ, u kuduptagäntä Anutu api iniŋ oretneŋ. Täŋ Anututä jop manman yäwani unitäŋo meni täŋpipiŋirän mankum-inik api itneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS64_1","020_64_1","PSA","64","1","1","Eruk Anutu, näk bäräpi terak itat unita butewaki gerana ŋo nadäŋ nami! Iwanayeta bumta umuntak täyat unita watä it namiŋiri paoretawä. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS64_2","020_64_2","PSA","64","2","2","Äma wakiwaki komi namikta änok änok kuŋatkaŋ yäŋpäŋ-nadäk täk täkaŋ unita itpipiŋ namisi. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS64_3","020_64_3","PSA","64","3","3","Äma uwä meberi päraŋi-inik, päip wädäwani ude. Man yäk täkaŋ u tenäŋ ukeŋo ude namäkta gwäjik täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS64_4","020_64_4","PSA","64","4","4","U jop manman yäkta mäyäkkät nämo pidämigän yäŋtäŋ kuŋat täkaŋ. U yäŋpäŋ-yabäŋ yäwat man terak äma täga täŋpäwakta bätakigän nadäk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS64_5","020_64_5","PSA","64","5","5","Waki täkta täŋkentäk-kentäk terak täk täkaŋ. Täŋpäŋ äma yepmäŋitta buŋep udeken udeken kaŋ täna yäŋ yäŋpäŋ-nadäŋpäŋ ŋode yäk täkaŋ; Täŋitna ämatä täga nämo nibäneŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS64_6","020_64_6","PSA","64","6","6","Bureni, waki täkta yäŋpäŋ-nadäŋpäŋ ŋode yäk täkaŋ; Tawaŋ pekamäŋ ŋo säkgämän täkamäŋ yäk. Ämatä wärämutnaŋi nämo yäŋ yäk täkaŋ. Yäke! Äma täŋo bänep nadäk-nadäkken waki pätak u nadäwä tärenaŋi nämo! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS64_7","020_64_7","PSA","64","7","7","Upäŋkaŋ äma udewaniwä Anututä tenäŋpäŋ yamäŋirän jibi bäräŋeŋ api yäpneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS64_8","020_64_8","PSA","64","8","8","Meni jinom komi unita yäŋpäŋ täŋpän waŋirä äma u yabäŋkaŋ wisik yäŋ api yäneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS64_9","020_64_9","PSA","64","9","9","Ude täŋirän kaŋkaŋ ämawebe kuduptagäntä umuntaŋpäŋ Anutu täŋo täktäki unita pen juku piŋpäŋ biŋami api yäŋtäŋ kuneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS64_10","020_64_10","PSA","64","10","10","Bureni-inik, Anututä ude täŋirän ämawebe siwoŋitä kaŋkaŋ oretoret täŋpeŋ säkgämän itta uken api kuneŋ. Täŋkaŋ ämawebe tägatäga u Anutu api iniŋoret täneŋ! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS65_1","020_65_1","PSA","65","1","1","Anutu, nin pomka wäpi Saion u äroŋpäŋ wäpka ganiŋ oretpäŋ imaka imaka täŋ gamikta yäŋkehäromtak man yäŋkumäŋo u nämowä nämo api täne. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS65_2","020_65_2","PSA","65","2","2","Gäk komen äma nintäŋo yäŋapik man nadäŋ nimik täyan unita ämawebe kuduptagän ganiŋ oretta gäkkengän äpi ärenek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS65_3","020_65_3","PSA","65","3","3","Täŋkaŋ momininta nadäŋpäŋ mäyäk nadäwätäk pähap täk täkamäŋ upäŋkaŋ Anutu gäkä mominin peŋ nimik täyan. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS65_4","020_65_4","PSA","65","4","4","Bureni Anutu, äma gäkŋa iwoyäŋpäŋ eŋikaken yäŋ-yäkŋat yäpmäŋ kuk täyan, äma udewani oretoret terak kuŋat täkaŋ. Imata, kudupi yotka u gänaŋ imaka gäripi mebäri mebäri itkaŋ u nimik täyan unita. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS65_5","020_65_5","PSA","65","5","5","Anutu, nin gäkken yäŋapiŋitna gäkŋa-tägän äneŋi nimagut täyan. Täŋiri säkgämän it täkamäŋ. Imaka imaka täŋ nimik täyan unita nadäna gäripi inide kubä täk täkaŋ. Gäk ude täk täyan unita ämawebe komeni komeni, tuän ba gwägu pähap udude käda itkaŋ u gäk nadäŋ gamikinik täk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS65_6","020_65_6","PSA","65","6","6","Ekäni, gäk kehäromika nikek. Unita gäkä täŋpewi pom pähap-pähap ahäŋtäŋ kuŋkuŋo itkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS65_7","020_65_7","PSA","65","7","7","Gäk kubä-tägän gwägu pähap täŋpewi mänit paoränkaŋ kwikinikgän it täyak. Udegän, komen ämawebe täŋo ämik täŋ-urukuruk unitäŋo kehäromini yäpmäŋ äpäk täyan. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS65_8","020_65_8","PSA","65","8","8","Täŋpäkaŋ nin-tägän nämo ganiŋoret täkamäŋ. Nämo, ämawebe komeni komeni, edap äbäk täyak käda ba äpmok täyak käda u kudän kudupi täk täyan unita nadäwätäk pähap täk täkamäŋ. Täŋpäŋ gäk wäpka biŋam kap terak ganiŋoret täkamäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS65_9","020_65_9","PSA","65","9","9","Anutu, gäk kometa watäni säkgämän itpäŋ iwän iweri taŋirän kome gakŋi nikek täk täyak. Gäkä komeni komeni ume kuduptagän peŋkuno u nämo kumäŋirä ketem säkgämän ahäk täkaŋ. Gäkŋa täŋpewi ahäk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS65_10","020_65_10","PSA","65","10","10","Bureni, gäkä iwän yäŋpewi taŋirän piä gänaŋ kome näbäni täŋirän ketem säkgämän ahäk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS65_11","020_65_11","PSA","65","11","11","Gäk kome nadäŋ imiŋiri kome uken ketem ahäŋ-bumbum täk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS65_12","020_65_12","PSA","65","12","13","Ude täŋiri kome kawukiken upäŋkaŋ ketem säkgämän ahäŋirä pom terak sipsip imaka, ahäŋ-bumbum täk täkaŋ. Täŋpäkaŋ pom ba imaka imaka kuduptagän gäka oretoret pähap nadäŋpäŋ kap tek täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS66_1","020_66_1","PSA","66","1","1","Äma ba imaka kome terak kuŋat täkaŋ, in kuduptagän bänep oretoret gera terak Anutu iniŋ orerut! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS66_2","020_66_2","PSA","66","2","2","Wäpi biŋam yäpmäŋ akuŋpäŋ kap teŋ imut! Iniŋ oretoret kap tek-inik täŋ imut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS66_3","020_66_3","PSA","66","3","3","Täŋpäŋ Anutu ŋode iwerut; Imaka täk täyan uwä tägagämän-inik! Kehäromikatä täŋpewän iwankaye gämotkaken maŋ-patäbot täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS66_4","020_66_4","PSA","66","4","4","Ämawebe kuduptagän oraŋ gamik täkaŋ. Oraŋ gamiŋpäŋ wäpka biŋam yäpmäŋ akuk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS66_5","020_66_5","PSA","66","5","5","Ämawebe, in äbut! Äbäŋkaŋ Anututä imaka imaka täk täŋkuko unitäŋo biŋami nadäwut. Äbä imaka kudupi, ämawebe bämopiken täŋkuko unitäŋo manbiŋam nadäwut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS66_6","020_66_6","PSA","66","6","6","Anutu uwä ŋode täŋkuk; Ume taŋi täŋpewän däkŋeŋpeŋ kukŋi kukŋi kuŋirän kome kawuk taŋirän kädet patkuk. Kädet parirän ämawebe kuroŋitä bämopgän yeŋtäŋ kuŋkuŋ. Anututä ude täŋ yämiŋkuko u juku piŋpäŋ oretoret pähap nadäkot! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS66_7","020_66_7","PSA","66","7","7","Anutu uwä intäjukun itkaŋ kehäromini terak kaŋiwat piäni täk täyak. Täŋkaŋ guŋ äbottä peŋawäk täŋ namineŋ yäŋ nadäŋpäŋ yabäŋ yäwat täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS66_8","020_66_8","PSA","66","8","8","Unita ämawebe, in Uraknin u iniŋ orerut! Wäpi biŋam yäpmäŋ akukta kap taŋigän teŋirä ätutä nadäwut! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS66_9","020_66_9","PSA","66","9","9","Imata, Anutu unitä watä kehäromi it nimiŋirän kadäni käroŋi it yäpmäŋ äbäkamäŋ. Watä kehäromi it nimiŋirän iwantä kehärominin täga nämo yäpmäŋ äpneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS66_10","020_66_10","PSA","66","10","10","Anutu, gäk täŋyabäkken nipmaŋkun. Upäŋkaŋ täŋyabäk uken jop nämo nipmaŋkun. U nintäŋo irit kuŋat-kuŋatnin yäpä tägakta nipmaŋkun. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS66_11","020_66_11","PSA","66","11","11","Gäk nibäŋ äwaräkuk täŋiri buŋeptä nipmäŋitkuk. Täŋpäŋ bäräpi taŋi nintä terak kotaŋ niwatkun. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS66_12","020_66_12","PSA","66","12","12","Gäk nibäŋ äwaräkuk täŋiri ämatä yeŋ niwat päpmo nipmaŋkuŋ. Gäk nadäŋiri ume ba kädäp gänaŋ nipmaŋpä äpmoŋkumäŋ. Ude täŋkuŋopäŋ gäkä wädäŋ päbä kome säkgämän-ken nipmaŋkun. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS66_13","020_66_13","PSA","66","13","14","Täŋpäkaŋ Anutu, bian bäräpi ahäŋ namiŋirän u ba u api täŋpet yäŋpäŋ yäŋkehärom taŋkuro unita nämo guŋ täyat. Nämo, ganiŋ oretta ŋode api täŋpet; Kudupi yotken äbä tom api ijiŋ gamet. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS66_15","020_66_15","PSA","66","15","15","Tom gupi taŋi, sipsip, bulimakau ba meme ämanipäŋ api ijiŋ gamet. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS66_16","020_66_16","PSA","66","16","16","Eruk, ämawebe Anutu oraŋ imik täkaŋ, in kudup äbäkaŋ imaka imaka Uraktä täŋkentäŋ namik täŋkuko unita yäŋira nadäwut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS66_17","020_66_17","PSA","66","17","17","Bian gera yäŋira nadäŋ namiŋkuko unita kap terak wäpi biŋam yäpmäŋ akuŋkut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS66_18","020_66_18","PSA","66","18","18","Täŋpäŋ kädet waki täkta gäripi nadäŋkaŋ Anutuken gera yäŋkut yäwänäku nämo nadäŋ namän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS66_19","020_66_19","PSA","66","19","19","Upäŋkaŋ, bureni-inik! Näkŋo yäŋapik manna nadäŋ namiŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS66_20","020_66_20","PSA","66","20","20","Unita Anutu iniŋ orerut! Imata, näkŋo yäŋapik geranata mäde nämo utkuk. Täŋpäkaŋ butewaki nadäŋ namiŋpäŋ nämo nepmaŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS67_1","020_67_1","PSA","67","1","1","Anutu, gäk butewaki nadäŋ nimiŋpäŋ iron täŋ nimi. Ude täŋ nimiŋiri säkgämän kaŋ itna! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS67_2","020_67_2","PSA","67","2","2","Ude täŋiri komen äma äbori äboritä gäkŋo ironka ba yäpätägak piäka u kudup kaŋ kawä tärewut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS67_3","020_67_3","PSA","67","3","3","Anutu, gäk ude täŋiri äma äbot kuduptagän uken-uken naniktä bänep täga nadäŋpäŋ kaŋ ganiŋ orerut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS67_4","020_67_4","PSA","67","4","4","Täŋpäkaŋ äma mebäri mebäritä bänep täga nadäŋpäŋ oretoret kap terak kaŋ ganiŋ orerut. Imata, gäkä äma äbot täŋo mani ba nadäk-nadäki kädet siwoŋi terak yäpmäŋ danik täyan. Ba komen äma uken-uken nanik kädet tägaken yämagut yäpmäŋ kuk täyan. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS67_5","020_67_5","PSA","67","5","5","Unita Anutu, äma uken-uken naniktä Anutu gäk kaŋ ganiŋ orerut. Äma äbori äbori kuduptagäntä wäpka yäpmäŋ akuk täkot! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS67_6","020_67_6","PSA","67","6","6","Ai, ämawebe, in nadäkaŋ? Anutu täŋo iron pähap terak kometä ketem bureni nimik täyak. Anutunin, Anutu Bureni-inik uwä iron pähap täŋ nimik täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS67_7","020_67_7","PSA","67","7","7","Bureni! Anututä iron täŋ nimik täyak unita ämawebe it yäpmäŋ päŋku kome tärek-tärekken itkaŋ in kuduptagän Ekäni oraŋ imut! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS68_1","020_68_1","PSA","68","1","1","Anutu, bäräŋeŋ akuŋpäŋ iwankaye kokwawak nadäŋ gamik täkaŋ u däpmäŋ yäwat-kireŋ-pewi kuŋtäŋpä kut! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS68_2","020_68_2","PSA","68","2","2","Mänittä gupe piäŋ iwat-pewän paotpeŋ kuk täkaŋ ude däpmäŋ yäwat kireŋpewi kut. Ba tom gakŋi kädäpken ijiŋpewä mutpäŋ ume äworeŋpäŋ paot täkaŋ ude, wakiwaki täŋpani Anututä äbäŋirän udegän kaŋ täŋput! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS68_3","020_68_3","PSA","68","3","3","Täŋpäkaŋ äma siwoŋitä Anutu iŋamiken ŋode kaŋ täŋput; Bänep täga nadäŋpäŋ oretoret gera kaŋ yäk täŋput! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS68_4","020_68_4","PSA","68","4","4","Anututa kap teŋ imiŋpäŋ wäpi punin-inik pewut! Gubam terak äbätak unita kädet ket ut imikot! U wäpi Ekäni, iŋamiken oretoret täŋput! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS68_5","020_68_5","PSA","68","5","5","Anutu u kudupi yoriken itkaŋ nanak kodäŋa ba webe kajatta watä it yämik täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS68_6","020_68_6","PSA","68","6","6","Äma noriye nämota eŋi yämiŋpäŋ komi eŋiken nanik yäniŋ kireŋpewän äpämaŋ päŋku oretoret terak it täkaŋ. Täŋ peŋawäk täŋpani yäwat kireŋpewän kome kekekiken ittäŋ kuŋat täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS68_7","020_68_7","PSA","68","7","8","O Anutu, ämawebekaye yämaguri yäpmäŋ kome kawukiken kuŋat täŋkuŋo kadäni uken kome u kwaiŋirän kunum gänaŋ nanik iwän taŋi taŋkuk. Imata, Isrel nanik täŋo Anutu, Sainai pomken kehäromini kwawak yäwoŋäreŋkuko u äbäŋirän ude täŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS68_9","020_68_9","PSA","68","9","9","Täŋpäkaŋ kome iwoyäŋ yämiŋkuno u gakŋi nämo irirän iwän yäŋpewi taŋirän kome uken gakŋi taŋi äneŋi täŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS68_10","020_68_10","PSA","68","10","10","Täŋiri ämawebekaye yotpärare u täŋpäŋ irirä ämawebe jäwäri unita iron täŋpäŋ yepmäŋ towiŋkun. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS68_11","020_68_11","PSA","68","11","11","Ekänitä peŋ yäwerirän webetä manbiŋam ŋo yäpmäŋ kuŋatkuŋ; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS68_12","020_68_12","PSA","68","12","12","Iwaniye täŋo komi ämakät intäjukun ämaniye ämet täŋpä kuŋkuŋ. Ude täŋirä webe täha-kengän itkuŋo u iwan täŋo tuŋum yäyomägatkuŋo u yäpmäŋ daniŋpäŋ yäpuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS68_13","020_68_13","PSA","68","13","13","Tuŋum säkgämän säkgämän yäpuŋo ätu ŋode; Barak wärani siliwapäŋ uwäk täwani. Täŋkaŋ piritawä gol säkgämän-inikpäŋ täŋpani. Täŋ, in ätu imata ämik kadäniken yawakkät käbop jop itkuŋ? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS68_14","020_68_14","PSA","68","14","14","Täŋpäkaŋ Anutu kehäromi mähemitä kome ätu täŋo intäjukun äma Salmon pomken yäwat kireŋ täŋpän kuŋtäŋpä kuŋirä mim täŋpewän pom uken bumta maŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS68_15","020_68_15","PSA","68","15","15","Wära! Basan pom pähap u jidewani? Pom äroŋkaŋ äpmok täŋpani mäyap-inik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS68_16","020_68_16","PSA","68","16","16","Upäŋkaŋ Basan pom taŋi, gäk imata Saion pom Anututä ini itta iwoyäŋkuko unita iŋam täŋ imitan? Nämo nadätan? Ekäni uken tärek-täreki nämo api irek! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS68_17","020_68_17","PSA","68","17","17","Ekänitä komi ämaniye mäyap-jiraŋkät Sainai pomken naniktä äbämaŋ kudupi yori gänaŋ äroŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS68_18","020_68_18","PSA","68","18","18","U iwaniye yentä topmäŋpäŋ wädäŋ yäpmäŋ punin unu äroŋkuk. Täŋirän uken äma peŋawäk täŋ imanitä gämoriken itpäŋ tuŋum imiŋkuŋ. Täŋpäkaŋ Ekänitä ukengän api irek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS68_19","020_68_19","PSA","68","19","19","Unita Ekäni iniŋ oretna! U bäräpinin kepma kepma ketäreŋ nimiŋpäŋ täŋkentäŋ nimik täyak unita. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS68_20","020_68_20","PSA","68","20","20","Anutunin uwä waki keriken nanik nimagurani Anutu u. U Ekäni, nintäŋo Ekäninin kumäŋ-kumäŋ-ken nanik nimagurani. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS68_21","020_68_21","PSA","68","21","21","Anututä iwaniye, gwäk pimiŋpäŋ momi kädet iwarani unitäŋo gwäki bureni-inik api däpmäŋ kokoyäwek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS68_22","020_68_22","PSA","68","22","23","Unita Ekänitä ŋode niwetkuk; Intä iwanjiye däpmäŋpäŋ unitäŋo nägäri terak yeŋtäŋ kukta, ba aŋjiyetä unitäŋo nägäri naŋpä koki täkta inken yämagut yäpmäŋ api äbet. Ukäda-käda nanik, Basan pomken nanik ba gwägu mebäriken nanik iwanjiye kudup u gämotjinken yäpmäŋ päbä api yepmaŋpet yäŋ niwetkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS68_24","020_68_24","PSA","68","24","24","O Anutu, u bureni-inik täŋkun. Gäk iwankaye täŋo kehäromi yäpmäŋ äpäk-inik täŋkun. Ude täŋkuno unita ämawebe kuduptagän gabäŋirä oretoret terak kudupi yotka gänaŋ ärotan. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS68_25","020_68_25","PSA","68","25","25","Äroŋiri kap menitä yäŋ-tewani intäjukun kukaŋ. Kuŋirä wagäm mämä mebäri mebäri täŋpani u mäden äbäkaŋ. Täŋirä u bämopikenä webe gubaŋi wagäm täpuri täpuri uttäŋ kukaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS68_26","020_68_26","PSA","68","26","26","Täŋirä kap ŋode tekamäŋ; Ämawebeniye täŋo käbeyäken Anutu iniŋ oretna! Jekop täŋo äbotken nanik nin, Ekäni iniŋ oretna! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS68_27","020_68_27","PSA","68","27","27","Täŋpäŋ tawaŋ terak kudupi yotken ŋode ärokamäŋ; Bejamin täŋo äbot täpuri unitä jukun kukaŋ. Täŋpäkaŋ u mädeniken Juda äbot täŋo äma ekäni ekäni. U mädenikenä Sebulun kenta Naptali äbot täŋo äma ekäni ekäni. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS68_28","020_68_28","PSA","68","28","28","Unita Anutu, gäkŋo kehäromika bian niwoŋärek täŋkuno udegän kwawak pewi ahäŋirän kaŋ käna! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS68_29","020_68_29","PSA","68","29","29","Jerusalem täŋo kudupi yotka unita yäŋpäŋ komeni komeni täŋo intäjukun ämatä gämotkaken itpäŋ tuŋum gamik täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS68_30","020_68_30","PSA","68","30","30","Eruk Anutu, iwanka Isip, tom ägwäritä-yäŋ komi täyak u ibe! Ba guŋ äbot kehäromi kehäromi u yebe! Ba äbot ämik täkta gäripi nadäk täkaŋ u yäwat kireŋ täŋpi ini-ini kuŋtäŋpä kut! Ude täŋtäyi gämotka-kengän päbä gwäjiŋ äpmoŋ gamiŋpäŋ siliwa moneŋ tuŋumi kaŋ ganiŋ kirewut! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS68_31","020_68_31","PSA","68","31","31","Bureni, Isip nanik täŋo intäjukun ämatä iniken piä ämaniye Anutu gwäjiŋ äpmoŋ imikta api yepmaŋpän kuneŋ. Ba Itiopia naniktä äbä ket kewatpäŋ Anutu bureniken yäŋapik man api yäneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS68_32","020_68_32","PSA","68","32","32","Unita kome terak äbori äbori Anututa iniŋoret kap teŋ imik täkot! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS68_33","020_68_33","PSA","68","33","33","Ekänitä kunum ini bian pewän ahäwani uterak kuŋ äbäk täŋ itak unita iniŋ orerut! Täŋkaŋ kehäromigän kärakŋeŋirän juku peŋpäŋ nadäwut! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS68_34","020_68_34","PSA","68","34","34","Anutu uwä Isrel äbotta intäjukun täŋ yämitak. Täŋkaŋ kehäromini kunum terak kwawak pewän ahäk täyak. Unita ämawebe nin imaka, Anutu unitäŋo kehäromi u kwawak yäŋahäk täkäna! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS68_35","020_68_35","PSA","68","35","35","Isrel täŋo Anutu kudupi yoriken nanik äpätak u kawut! U umuri pähap, inide kubä! Täŋpäkaŋ ini uwä ämawebeniyeta kehäromi yämik täyak. Unita Anutunin u iniŋ oretna! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS69_1","020_69_1","PSA","69","1","1","Anutu, täŋkentäŋ namisi! Ume tokŋeŋ yäpmäŋ abäŋpäŋ kotäknaken itak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS69_2","020_69_2","PSA","69","2","2","Näk gwägu gänaŋ äpmoŋira umetä tokŋeŋpäŋ nut maŋpän äpmotat. Yeŋ-täpäneŋpäŋ itta bägupta wäyäkŋetat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS69_3","020_69_3","PSA","69","3","3","Anutu, gera yäŋtäyiwa kotäkna kawuk tawäpäŋ kehäromi nämo nadätat. Täŋpäŋ dapunna imaka, Anutu gäka dapun käroŋ täŋtäyiwa dapunna komi nekaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS69_4","020_69_4","PSA","69","4","4","Täŋpäkaŋ imaka kubä nämo täŋira, äma mäyapiniktä jop nadäŋ kokwawak täŋ namik täkaŋ. Äma uwä kehäromi nikektä jop näkŋatpäŋ nutnayäŋ täk täkaŋ. Imaka kubä nämo kubo täŋkuro upäŋkaŋ äneŋi nimi yäŋ näwet täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS69_5","020_69_5","PSA","69","5","5","Anutu, gäk näkŋo mebärina bureni nadätan. Momi kubäkubä täk täyat uwä iŋamkaken kwawak itak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS69_6","020_69_6","PSA","69","6","6","Ekäni kehäromi mähemi, Isrel täŋo Anutu, näk nabäŋ äwaräkuk täŋiri näkä kädet waki ätu täŋira ämawebe gäk nadäŋ gamik täkaŋ unitä näka yäŋpäŋ mäyäk nämo yäpneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS69_7","020_69_7","PSA","69","7","7","Nadätan? Näk nadäŋ gamik täyat unita äma ätutä yäŋärok man näwet täkaŋ. Näwerirä mäyäk nadäk täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS69_8","020_69_8","PSA","69","8","8","Näkŋaken notnayetä nabäŋirä jiraŋ udewani täyat. Ba näkŋaken mähemnaye imaka, eroni nabäk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS69_9","020_69_9","PSA","69","9","9","Upäŋkaŋ Anutu, gäkŋo eŋita yäŋpäŋ bänepna kädäp ijik täyak. Unita ämawebetä gäka yäŋärok yäŋirä yäŋärokitä näkä terak ärok täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS69_10","020_69_10","PSA","69","10","10","Täŋpäŋ gäk ganiŋ oretta ketem nakta jop irira ämawebetä yäŋärok näwet täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS69_11","020_69_11","PSA","69","11","11","Ba butewaki nadäŋpäŋ tek waki peŋpäŋ äpani kuŋarira nabäŋ mägayäk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS69_12","020_69_12","PSA","69","12","12","Ba ugän nämo, ämatä kädet miŋin käbeyä täŋpäŋ näk yäŋpäŋ-nabäŋ näwat täk täkaŋ. Täŋirä äma ärowani, wain ume naŋpäŋ täŋguŋguŋ täŋpanitä kap naniŋ ubiŋ tek täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS69_13","020_69_13","PSA","69","13","13","Upäŋkaŋ jop uken! Näk yäŋapik manna Ekäni gäkken pewa ärek täyak. O Anutu, gäkŋo iron tokŋekinik pat täyak unita kadäni uken ba uken nadäwi tägawänä kaŋ nadäŋ nami! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS69_14","020_69_14","PSA","69","14","14","Täŋkentäŋ namiŋiri okä näbä gänaŋ äpmoŋpettawä. Iwanken nanik ba ume gwäguken nanik wädäŋ tädotpäŋ nepmaŋsi! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS69_15","020_69_15","PSA","69","15","15","Ekäni, näk nabäŋ äwaräkuk täŋiri umetä tokätpäŋ uwäk täwektawä. Bureni, watä it namiŋiri iwantä kehäromina yäpmäŋ äpäŋirä awaŋ gänaŋ äpmoŋpettawä. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS69_16","020_69_16","PSA","69","16","16","O Ekäni, bänep ironka ärowani unita nadäŋ nami. Gäk kadäni kadäni butewaki nadäŋ namik täyan udegän täŋkentäŋ nami. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS69_17","020_69_17","PSA","69","17","17","Piä ämaka näka bitnäŋpäŋ käbop nämo iren. Näk bäräpi taŋi-inik nadätat unita näkŋo yäŋapik gera bäräŋeŋ nadäŋ nam! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS69_18","020_69_18","PSA","69","18","18","Ekäni, dubinaken äbäŋpäŋ näk iwan keriken nanik yäyomägat! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS69_19","020_69_19","PSA","69","19","19","Ekäni, mäyäk nadäk täyat uwä nadätan, ba näk man waki näwetpäŋ wäpna yäpmäŋ äpäk täkaŋ uwä nadätan. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS69_20","020_69_20","PSA","69","20","20","Yäŋärok näwet täkaŋ unita bänepnaken butewaki pähap nadäk täyat. Täŋira kehäromina paotak. Ätutä butewaki nadäŋ namut yäŋpäŋ dapun täŋpa waŋkuŋ. Ba naniŋ kämätta äma kubä nämo kaŋ-ahäŋkut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS69_21","020_69_21","PSA","69","21","21","Täŋpäŋ nakta neŋirä täŋ-näkŋatpäŋ näk täŋpäwakta ketem wakipäŋ namiŋkuŋ. Täŋkaŋ umeta neŋirä ume jägämi namiŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS69_22","020_69_22","PSA","69","22","22","Unita ŋode nadätat; Äma u ketem nak-nakiken ketem oretoret terak naŋirä unitä äyäŋutpäŋ kowata kaŋ täŋpä wawut! Täŋkaŋ Anututa ärawa täŋ imiŋirä unitä äyäŋutpäŋ buŋep ude äworeŋpäŋ kaŋ däpän! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS69_23","020_69_23","PSA","69","23","23","Ekäni, dapuri yäpuri-tumbut. Täŋkaŋ mädeni kujat imaka, yäpi wawut! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS69_24","020_69_24","PSA","69","24","24","Täŋpäŋ kokwawakka äma udewani terak kwawak pewi ahäwäpäŋ komi nadäŋpäŋ kaŋ paorut! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS69_25","020_69_25","PSA","69","25","25","Paorirä komeni u jop kaŋ parän! Äma kubä nämoinik kaŋ-korewen, kuduptagän kaŋ däpmäŋ more! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS69_26","020_69_26","PSA","69","26","26","U imata, äma udewanitä äma gäkä momita kowata komi yämani unita yäpurärätpäŋ komi yämikgän täŋpäŋ yäŋärok yäwet täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS69_27","020_69_27","PSA","69","27","27","Unita Anutu, äma udewani täŋo momi täpuri kubäta nämoinik guŋ täwen. Ba imaka täga kubä nämoinik täŋ yämen. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS69_28","020_69_28","PSA","69","28","28","Täŋpäŋ irit kehäromi täŋo wäp tawaŋken wäpi itkaŋ u awähutpäŋ uken nanik äma kubä näkŋata biŋam täkaŋ yäŋ kubä nämo yäwen. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS69_29","020_69_29","PSA","69","29","29","Yäke! Komi bäräpi nadäŋira unitäŋo butewakitä nutak. Unita Anutu nämagutpäŋ yäpi-tägaŋ namut! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS69_30","020_69_30","PSA","69","30","30","Täŋiri wäpka pähap kap terak api ganiŋ oreret. Täŋkaŋ bänep täga nadäŋpäŋ unitäŋo biŋam api yäŋahäk täŋpet. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS69_31","020_69_31","PSA","69","31","31","Ude täŋira Ekänitä gäripi api nadäŋ namek. U bulimakaupäŋ gupe ijiŋ imero u irepmitpäŋ täŋpek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS69_32","020_69_32","PSA","69","32","32","Ude täŋira ämawebe bäräpi kotaŋkaŋ itkaŋ unitä kaŋpäŋ oretoret api täneŋ. Bureni, ämawebe Anutu iniŋoret täkaŋ u bänep nadäk-nadäki äneŋi api täŋ-kehärom täneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS69_33","020_69_33","PSA","69","33","33","U imata, Ekänitä äma jopi jäwäri täŋo gera nadäŋ yämik täyak. Ba iniken ämawebeniye iwantä yepmäŋitpäŋ komi eŋiken yepmaŋkuŋo itkaŋ unita nämo guŋtak täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS69_34","020_69_34","PSA","69","34","34","Unita kunum, kome, gwägu ba gwägu tom imaka imaka gwägu gänaŋ itkaŋ in kuduptagän Anutu wäpi yäpmäŋ akuwut! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS69_35","020_69_35","PSA","69","35","35","Nadäkaŋ? Anutu u Jerusalem täŋkentäŋ imiŋpäŋ iwan däpmäŋ yäwat kireŋirän äneŋi gupi koreŋpäŋ api irek. Ba Juda täŋo yotpärare ätu iwantä täŋpä wawani u imaka, äneŋi täŋkodak taŋpäŋ api pewek. Ude täŋirän ämawebeniyetä komeni äneŋi koreŋpäŋ uken säkgämän api itneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS69_36","020_69_36","PSA","69","36","36","Täŋpäŋ watä piä ämaniye unitäŋo yeriniyetä ahäŋpäŋ kome ugän koreŋpäŋ api it yäpmäŋ kuneŋ. Bureni, ämawebe Anututa gäripi nadäŋ imik täkaŋ u kome uken api it yäpmäŋ kuneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS70_1","020_70_1","PSA","70","1","1","Anutu, bäräŋeŋ äbä täŋkentäŋ namisi! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS70_2","020_70_2","PSA","70","2","2","Äma nutnayäŋ täkaŋ u kehäromini yäpmäŋ äpäŋpäŋ nadäk-nadäki täŋpi guŋtaŋirä mäyäk tawut. Mäyäk taŋpäŋ nabä-kätäŋpeŋ kut! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS70_3","020_70_3","PSA","70","3","3","Äma yäŋärok man näwet täkaŋ u meni täŋpipiŋpäŋ yäwat kireŋiri mäyäk tawut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS70_4","020_70_4","PSA","70","4","4","Täŋpäkaŋ ämawebe gäk gäwaräntäk täkaŋ u oretoret täk täkot! Anutu, gäk waki keriken nanik wädäŋ tädotpäŋ yepmaŋkuno unita gäka gäripi pähap nadäk täkaŋ. Täŋpäŋ kadäni kadäni ŋode yäk täkot; Anutu u wäpi biŋam ikek kaŋ irän! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS70_5","020_70_5","PSA","70","5","5","O Anutu, nähä waki kehäromina nikek nämo unita bäräŋeŋ äbi! Gäk kubä-tägän näkŋo täŋkentäk ba yäpätägak ämana. O Anutuna, bäräŋeŋ äbä täŋkentäŋ namisi! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS71_1","020_71_1","PSA","71","1","1","Ekänina, watä it namiŋiri iwantä näk täga nämo täŋpä waneŋ. Gäk iwan yabäŋ äwaräkuk täŋiri mäyäk nämo namineŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS71_2","020_71_2","PSA","71","2","2","Täktäkka u siwoŋi-inik unita täŋkentäŋ namiŋpäŋ iwan keriken nanik yäyomägasi! Gäkken yäŋapiŋira nadäŋ namisi. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS71_3","020_71_3","PSA","71","3","3","Gäk yewa ba eŋi kehäromi ude it namik täyan. It namiŋiri näk u gänaŋ äroŋpäŋ iwan yabäŋ umuntaŋ päŋku käbop irira watä säkgämän it namik täyan. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS71_4","020_71_4","PSA","71","4","4","Anutuna, äma waki keriken nanik wädäŋ tädotpäŋ nepmaŋsi. Nadätan? Iwantä kehäromi-inik täŋpäŋ nepmäŋitnayäŋ täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS71_5","020_71_5","PSA","71","5","5","Unita Anutu Ekänina, gäk kubä-tägän irit kuŋat-kuŋatnata watä täga iren yäŋ nadäkinik täyat. Näk iroŋiken umunitä gäka nadäkinik täŋ yäpmäŋ äbätat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS71_6","020_71_6","PSA","71","6","6","Bureni! Gäk ketka terakgän it täyat. Näk nanak paki ahäŋkutken unitä apiŋo nepmäŋ towiŋ yäpmäŋ äbätan. Unita näk wäpka biŋam kadäni kadäni ganiŋoret täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS71_7","020_71_7","PSA","71","7","7","Anutu, gäk watä kehäromi it namiŋ yäpmäŋ abuno unita ämawebe mäyaptä irit kuŋat-kuŋatna täga u kaŋpäŋ nadäŋpäŋ gäk Anutu udewani yäŋ nadäwä tärek täŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS71_8","020_71_8","PSA","71","8","8","Täŋpäŋ kepma kepma, tamimaŋtä päŋku bipäda menatä wäpka biŋam ärowani u ganiŋoret täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS71_9","020_71_9","PSA","71","9","9","Unita tägawani täŋpäŋ kehäromina nämo itatken ŋoken mäde ut namiŋpäŋ nämo nepmaŋpen. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS71_10","020_71_10","PSA","71","10","10","Nämo, iwantä näk nutta käbeyä täŋpäŋ man yäŋpäŋ-nadäk täk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS71_11","020_71_11","PSA","71","11","11","Täŋpäŋ ŋode yäk täkaŋ; Eruk! Iwat kireŋpäŋ iŋitna yäk. Anututä mäde ut imiŋirän u täŋkentäŋ imikta äma kubä nämo itak yäŋ yäk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS71_12","020_71_12","PSA","71","12","12","Unita Anutuna, nabä kätäŋpäŋ gäkŋagän päŋku nämo iren. Nämo, täŋkentäŋ namikta bäräŋeŋ äbi! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS71_13","020_71_13","PSA","71","13","13","Ude täŋiri äma iwan täŋ namik täkaŋ u komi nadäŋpäŋ mäyäk pähap nadäk täkot. Täŋkaŋ iwaniyetä däpmäŋ yäwat kireŋirä paot-inik kaŋ täŋput. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS71_14","020_71_14","PSA","71","14","14","Upäŋkaŋ nähä gäkä täŋkentäŋ namenta nadäkinik täŋpäŋ api itsämbet. Ude täŋkaŋ wäpka biŋam wari wari api ganiŋoret yäpmäŋ ärowet. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS71_15","020_71_15","PSA","71","15","15","Täŋpäŋ säkgämän täŋkentäŋ namik täyan unita yäŋpäŋ biŋam api yäk täŋpet. Täktäkka täga u kumän nadäwa-tärenaŋi nämo upäŋkaŋ, jop uken, kepma kepma unitäŋo biŋam api yäŋahäk täŋpet. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS71_16","020_71_16","PSA","71","16","16","Ekäni Anutuna, kehäromika u nadäŋpäŋ wäpka api yäpmäŋ akuk täŋpet. Täŋpäŋ manbiŋam ŋodegän api yäŋahäwet; Ekäni-tägän äma siwoŋi-inik itak yäŋ ude api yäŋahäk täŋpet. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS71_17","020_71_17","PSA","71","17","17","Anutu, näk iroŋiken umunitä apiŋo näwetpäŋ näwoŋärek täŋ yäpmäŋ äbätan. Unita imaka tägatäga täk täyan u yäŋahäŋ yäpmäŋ äburotä pen yäŋahäk täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS71_18","020_71_18","PSA","71","18","18","Unita Anutu, apiŋo tägawani täŋpäŋ gwäkna pujiŋ paki tädotak ŋoken nämo nabä-kätäwen! Nämo, watä pen it namiŋiri gäkŋo kehäromika pähap unita yäŋpäŋ ämawebe mäden ahänayäŋ täkaŋ u yäŋahäŋpäŋ api yäwet täŋpet. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS71_19","020_71_19","PSA","71","19","19","U imata, Ekäni, kudänka siwoŋi u käroŋi boham, kunum yäpureko ude bumik. Gäk imaka umuri kudupi kudupi täŋ yäpmäŋ äbun. Komen äma gäk udewani kubä nämo itak. Nämoinik, gäkägän kudup yärepmit moretan. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS71_20","020_71_20","PSA","71","20","20","Gäk komi bäräpi mebäri mebäri namiŋkuno upäŋkaŋ nadätat; Äneŋi api täŋ-kehäromtaŋ namen. Kumbani ude iraropäŋ äneŋi nämagutan. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS71_21","020_71_21","PSA","71","21","21","Ude täŋpäŋ wäp biŋam bian yäpuro u irepmitpäŋ namitan. Täŋkaŋ komi bäräpi gänaŋ irira äneŋi api naniŋ kawat täwen. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS71_22","020_71_22","PSA","71","22","22","O Anutuna, täŋkentäŋ namikta yäŋkehärom taŋkuno udegän iwatpäŋ täŋkentäŋ namik täyan unita Isrel täŋo kudupi äma gäk wagäm utpäŋ wäpka yäpmäŋ akuŋpäŋ api ganiŋ ubiŋ tewet. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS71_23","020_71_23","PSA","71","23","23","Bänep oretoret pähap nadäŋpäŋ bumta api teŋ gärepet. Bänep nadäk-nadäkna ba gupna kudup mäba ärowäpäŋ api tek täŋpet. Gäk wakiken nanik nämagutkuno unita yäŋpäŋ ude api täŋpet. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS71_24","020_71_24","PSA","71","24","24","Bureni, kepma kepma täktäkka siwoŋi unita yäŋpäŋ ämawebe yäŋahäŋpäŋ api yäwet täŋpet. Imata, ämatä näk täŋpä wanayäŋ täŋkuŋo upäŋkaŋ gäkä unitäŋo kehäromi yäpmäŋ äpäŋiri mäyäk bumta nadäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS72_1","020_72_1","PSA","72","1","1","O Anutu, gäkä nintäŋo intäjukun äma gäkŋaken kudän siwoŋi ugänpäŋ täŋpäŋ-iwoŋäre. Täŋiri yäpmäŋ danik-danik piä siwoŋigän kaŋ täŋpän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS72_2","020_72_2","PSA","72","2","2","Ba ämawebekaye kudän siwoŋi terak yabäŋ yäwatpäŋ äma jäwäri kaŋ täŋkentäŋ yämän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS72_3","020_72_3","PSA","72","3","3","Täŋpäŋ kadäni irayäŋ täyakken ämawebeniye piä tänayäŋ täkaŋken imaka ahäŋ-bumbum api täneŋ. Ude täŋirä ämawebe u kädet siwoŋika ugän api iwatneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS72_4","020_72_4","PSA","72","4","4","Täŋpäkaŋ intäjukun äma unitä äma jäwäri täŋo bäräpi api täŋpidäm taŋ yämek. Ba ämatä tuŋumta wäyäkŋek täkaŋ u api täŋkentäŋ yämek. Täŋ, ämatä noriye täŋpäwak täkaŋ udewanita kowata api yämek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS72_5","020_72_5","PSA","72","5","5","Täŋpäkaŋ intäjukun äma u kome terak irayäŋ täyak uwä edap ba komepaktä ijiŋ yäpmäŋ kudayäŋ tämäno udegän api irek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS72_6","020_72_6","PSA","72","6","6","Unitäŋo täktäki säkgämän-inik api ahäwek, iwäntä piä gänaŋ maŋirän ketem säkgämän ahäk täkaŋ ude. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS72_7","020_72_7","PSA","72","7","7","Ba kadäni yabäŋ yäwat piä täŋpayäŋ täyakken u äma siwoŋigän kuŋaranitä säkgämän api itneŋ. Ba komepaktä ijiŋ yäpmäŋ kwayäŋ täyak udegän täŋ-bumbum terak api it yäpmäŋ äroneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS72_8","020_72_8","PSA","72","8","8","Täŋpäkaŋ kome yabäŋ yäwat täyak u gwägu pähap ŋo kädatä päŋku ban udude pätak ude. Komeni täŋo baga uwä ume wäpi Yufretis u yäput-peŋkaŋä komeni komeni api kuŋ morewek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS72_9","020_72_9","PSA","72","9","9","Täŋpänkaŋ ämawebe komeni komenitä api oraŋ imineŋ. Ba iwaniye kudup gämori-kengän api maŋ uyineŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS72_10","020_72_10","PSA","72","10","10","Täŋpäŋ intäjukun äma u ärowani-inik irirän guŋ ämawebe täŋo intäjukun äma Spen kome, Itiopia kome ba Arebia komeken naniktä päbä iron täŋ imiŋpäŋ takis moneŋ kaŋ imut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS72_11","020_72_11","PSA","72","11","11","Bureni, kome kudup täŋo intäjukun ämatä api gwäjiŋ äpmoŋ imineŋ. Ba äma äbori äboritä watä piä api täŋ imineŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS72_12","020_72_12","PSA","72","12","14","Täŋpäkaŋ äma jäwäri ba äma kehäromini nämotä yäŋapiŋirä api täŋkentäŋ yämek. Ba ämawebe äma ätutä täŋkentäŋ yäminaŋi nämo unitä gera yäŋirä api täŋkentäŋ yämek. Äma udewanita gäripi nadäk täyak unita äma wakitä däpnayäŋ täŋirä äneŋi api yämagurek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS72_15","020_72_15","PSA","72","15","15","Intäjukun äma u kadäni käroŋi kaŋ irän! Täŋpäkaŋ Arebia kome täŋo äma ekäni ekänitä gämoriken kuŋatpäŋ gol moneŋ pähap kaŋ imut! Täŋpäŋ ämawebeniyetä Anutu täŋkentäŋ imän yäŋ nadäŋpäŋ yäŋapik man yäŋirä Anututä api täŋkentäŋ imik täŋpek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS72_16","020_72_16","PSA","72","16","16","Intäjukun äma unitä kome kaŋ iwarirän saguom ba ketem ätutä ämawebe täŋo piäken kaŋ ahäwut, Lebanon komeken ahäk täkaŋ ude. Täŋpäkaŋ muptä piäken tädot täkaŋ udegän ämawebe kome uken ahäŋ-bumbum kaŋ täŋput! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS72_17","020_72_17","PSA","72","17","17","Täŋpäkaŋ intäjukun äma täŋo wäpi biŋamä edaptä pen ijiŋ yäpmäŋ kuk täyak ude kaŋ it yäpmäŋ kwän. Täŋpäkaŋ ämawebe äbori äboritä u wäpi terak täŋ bumbum pähap terak kaŋ irut. Itkaŋ wäpi biŋam yäpmäŋ akuŋpäŋ iniŋoret-oret epän tärek-täreki nämo kaŋ täk täŋput. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS72_18","020_72_18","PSA","72","18","18","Täŋpäkaŋ ämawebe komeni komenitä Ekäni Anutu, Isrel täŋo Anutu u wäpi biŋam kaŋ iniŋoret täŋput. Unitägän kudän kudupi ini pärik kubä täk täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS72_19","020_72_19","PSA","72","19","19","Wäpi biŋam säkgämän u pen oraŋ imik täkot. Wäpi biŋamtä komeni komeni kaŋ tokŋeŋ morewän! Burenitä bureni-inik! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS72_20","020_72_20","PSA","72","20","20","Devit, Jesi täŋo nanaki, unitäŋo yäŋapik kap teŋirän kudän täk täŋkuŋo u kudup äbä tärekaŋ ŋo. Ugän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS73_1","020_73_1","PSA","73","1","1","Näk bureni ŋode nadätat; Anututä Isrel ämawebeta säkgämän täŋ yämik täyak. U ämawebe bänep nadäk-nadäki kuräki säkgämän unita nadäŋ yämik-inik täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS73_2","020_73_2","PSA","73","2","3","Upäŋkaŋ Anutu, nadäkinikna pära pewa putäreŋkuk. Äma wakiwaki täŋpanitä säkgämän itkaŋ tuŋum pähap ikek kuŋarirä yabäŋpäŋ-nadäŋkaŋ näkŋata jop waki ŋode nadäŋkut; Udegän itet yäŋ nadäŋkut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS73_4","020_73_4","PSA","73","4","4","Ŋode yabäŋpäŋ-nadäk täyat; Äma udewani bäräpi nämo nadäk täkaŋ ba käyäm nämo kaŋ-ahäk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS73_5","020_73_5","PSA","73","5","5","Kome täŋo bäräpi ninta ahäŋ nimik täkaŋ uwä äma udewanita nämo ahäŋ yämik täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS73_6","020_73_6","PSA","73","6","6","Täŋpäkaŋ iniken täktäki waki u käbop nämo peŋpäŋ gup yäpmäŋ ärokärok kudän ba ämata komi jop nadäŋ yämik-yämik kädet iwarän täŋpäŋ täk täkaŋ u kwawakgän täk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS73_7","020_73_7","PSA","73","7","7","Bänep nadäk-nadäki-ken wakitä tokŋek patkaŋ abämaŋ kuk täkaŋ. Täŋpäkaŋ waki ätu täkta nadäk-nadäki-ken ini yäŋpäŋ-nadäk wari wari täk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS73_8","020_73_8","PSA","73","8","8","Ude täŋkaŋ äma ätu yäŋärok yäwetpäŋ kokwawak man yäwetgän täk täkaŋ. U ärowani kudän täŋpäŋ äma ätu komi yämikta umun man yäwet täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS73_9","020_73_9","PSA","73","9","9","Täŋkaŋ Anutu kunum gänaŋ itak unita man waki yäk täkaŋ. Ba iniken wäpi yäpmäŋ akuŋpäŋ ämawebe komeni komenitä nintäŋo gärip ugän iwarut yäŋpäŋ peŋ yäwet täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS73_10","020_73_10","PSA","73","10","10","Yäke! Ude täŋirä unita Anutu täŋo ämawebe ätutäwä gäripi nadäŋpäŋ man yäk täkaŋ unita nadäwä bureni täŋpäpäŋ yäwarän täk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS73_11","020_73_11","PSA","73","11","11","Täŋirä äma waki unitä ŋode yäk täkaŋ; Anutu ärowani täŋpämorek mähemitä nintäŋo wakinin u yabäŋ ahäkta kädet kubä nämo pat imitak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS73_12","020_73_12","PSA","73","12","12","Wära! Äma waki täŋpani täŋo mebäri udegän pätak! Tuŋum mäyap pat yämiŋirä upäŋkaŋ äneŋi ätukät yäpmäkta piäni täkgän täk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS73_13","020_73_13","PSA","73","13","13","Butewaki! Siwoŋi kädet kuŋatpäŋ momi täŋpet yäŋpäŋ näkŋatta watä itpeŋ kuŋat täyat u jide? Jopi täyak ba? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS73_14","020_73_14","PSA","73","14","14","Anutu, ude bumik täŋpapäŋ yäŋ ukeŋode kadäni kadäni kepma bipani komi mebäri kubä namik täyan. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS73_15","020_73_15","PSA","73","15","15","Upäŋkaŋ ude nadäwero! Anutu, äma waki täŋpanitä yäŋärok gäwet täŋkuŋo udegän yäwero uwä ämawebekaye-kät nanik kubä bumik nämo iret. Nämo, äma waki udewanigän äworewet! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS73_16","020_73_16","PSA","73","16","16","Täŋpäkaŋ bäräpi ŋonitäŋo mebäri nadäwa tärewut yäŋpäŋ piäni täŋkuropäŋ mebäri täga nämo kaŋ-ahäŋkut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS73_17","020_73_17","PSA","73","17","17","Ude täŋkä eruk, päŋku kudupi yotka gänaŋ äroŋpäŋä eruk nadäwa täreŋkuk. Äma waki terak kämi jide api ahäwek yäŋ u nadäwa täreŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS73_18","020_73_18","PSA","73","18","18","Bureni, äma waki udewani yäniŋ kirewikaŋ itärop yewä kwäpäŋ maŋdäpmäk-inik täŋpäŋ api waŋ moreneŋ! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS73_19","020_73_19","PSA","73","19","19","Maŋ-däpnayäŋ täkaŋ uwä komi piä umuri kubäkengän api itneŋ. Ude täŋpäŋ pit kubägän api kumäŋ moreneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS73_20","020_73_20","PSA","73","20","20","Uwä ämatä bipani däpmonken täŋpäŋ pewä kwäkaŋ tamimaŋ päŋaku täŋguŋtaŋ it täkaŋ ude bumik. Bureni Ekäni, gäkä äbäŋiri äma udewani api paotpeŋ kuneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS73_21","020_73_21","PSA","73","21","22","Täŋpäkaŋ äma udewanita yäŋpäŋ bänepnatä nadäwa jägäm tawäpäŋ kadäni uken gäkŋo mebärika täga nämo nadäwa täreŋkuŋ. Nämo, iŋamkaken kudän jide täŋkuro u tomtä-yäŋ guŋ ude kuŋatkut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS73_23","020_73_23","PSA","73","23","23","Upäŋkaŋ apiŋo näk gäkkät it-inik täŋira gäkä ketnagän nepmäŋit näwariri it täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS73_24","020_73_24","PSA","73","24","24","Ude täŋkaŋ juku-mankatä näk jide itpäŋ kuŋaretta näwetpäŋ näwoŋärek täk täyan. Ude täŋ yäpmäŋ kuŋkä mäden nämagutpäŋ epmägetka kudän api meran täŋ namen. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS73_25","020_73_25","PSA","73","25","25","O Ekäni, näka watä itta kunum gänaŋ gäk udewani kubä nämo itak. Nämoinik. Gäk kubägän it namitan unita gäka gäripi inide kubä nadäk täyat. Unita kome täŋo tuŋumta imata gäripi nadäwet? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS73_26","020_73_26","PSA","73","26","26","Nämoinik! Gup nadäk-nadäkna täŋo kehäromi paoreko upäŋkaŋ Anutu gäk näkŋo kehäromina. Gäk näkkät tärek-täreki nämo it-inik api täŋpen. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS73_27","020_73_27","PSA","73","27","27","Täŋpäkaŋ ämawebe gäka mäde ut gamik täkaŋ u kudup paot-inik api täneŋ. Ba äma gäk gabäŋ umuntaŋpäŋ iniken gärip terak kuŋarani u kudup api täŋpi waneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS73_28","020_73_28","PSA","73","28","28","Upäŋkaŋ tägagämän-inik! Nähä gäk dubikaken itat unita säkgämän itat. Anutu Ekänina, gäk näkŋo yewana unita imaka täŋ namiŋkuno unita nadäŋpäŋ u kudup kwawakgän yäŋahäwayäŋ! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS74_1","020_74_1","PSA","74","1","1","O Anutu, imata nipmaŋpi kodäŋani ŋode itkamäŋ? Ämawebekaye ninta kokwawak pen api nadäŋ yäpmäŋ ärowen ba? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS74_2","020_74_2","PSA","74","2","2","Ämawebekaye gäkŋata biŋam bian iwoyäŋpäŋ komi piäken nanik nimagut yäpmäŋ äpämaŋ kuŋkuno ninta äneŋi nadäŋ nimen. Ba Saion Pomka ŋo terak gäkŋa bian bämopninken irani unita nadäwen. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS74_3","020_74_3","PSA","74","3","3","Komeka biani täŋpäwawani ŋo pärewatkaŋ ka! Iwaniyetä kudupi yot gänaŋ nanik imaka imaka kudup täŋpä waŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS74_4","020_74_4","PSA","74","4","4","Anutu, iwankayetä yärepmitkamäŋ yäŋpäŋ kudupi yot gänaŋ oretoret gera mämä täŋpäŋ eŋi ŋo ninta biŋam täyak yäŋpäŋ wären täŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS74_5","020_74_5","PSA","74","5","6","Ämatä bipiken päya madäk täkaŋ ude kudupi yot gänaŋ päya kujat säkgämän säkgämän paiŋpäŋ täŋpani u kudup gwem kujat ba pinigoŋtä däpmäŋ äreyäŋ täŋpä kuŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS74_7","020_74_7","PSA","74","7","7","Kudupi yotka u ude täŋpä wawäpäŋ kädäp pewä ijiŋirän iŋamkaken gäk ganiŋ oretta biŋam täha nämo täŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS74_8","020_74_8","PSA","74","8","8","Ämawebekaye nin täŋpäwakinik tänayäŋ nadäŋpäŋ komeninken ŋoken ganiŋ oretta bägup kudup pewä ijiŋ paotkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS74_9","020_74_9","PSA","74","9","9","Ude täŋirä apiŋo kudän kudupi kubä nämo täŋiri kak täkamäŋ. Ba meka jinom yäŋahäwani äma u kudup paotkuŋ. Unita bäräpi ŋo udeken api paorek yäŋ äma kubätä nämo nadätak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS74_10","020_74_10","PSA","74","10","10","Iwantä gäkŋo wäpka yäŋpäŋ gabäŋ mägayäk täŋirä kadäni jide api täŋpek? Wäpka biŋamta yäŋärok man yäŋirä tärek-täreki nämo api pärek ba? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS74_11","020_74_11","PSA","74","11","11","Anutu, imata nin täŋkentäŋ nimikta bitnäk täyan? Imata jop nadäŋ itkentäŋ nimik täyan? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS74_12","020_74_12","PSA","74","12","12","Täŋpäkaŋ näk nadätat; Gäk nintäŋo intäjukun äma ude yäput peŋpäŋ it nimiŋ yäpmäŋ äbun. Ude täŋkaŋ kadäni mäyap iwan keriken nanik nimagut täŋkun. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS74_13","020_74_13","PSA","74","13","14","Kehäromika terak gwägu däpmäŋ täkŋeŋpäŋ gwägu gämok pähap wäpi Levitan unitäŋo gwäki däpmäŋ kokoyäŋpäŋ gupi madäŋ jukutpäŋ kome kawukiken nanik tomta yepmäŋ towiŋkun. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS74_15","020_74_15","PSA","74","15","15","Ude täŋkaŋ ume dapuri täwitpewi ume äpuŋ. Täŋkaŋ ume taŋi taŋi täŋpewi kawuktaŋ yäpmäŋ kuŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS74_16","020_74_16","PSA","74","16","16","Gäkŋa-tägän kepma bipani yäŋpewi ahäŋkumän. Täŋpäŋ edap kenta komepak komeniken yepmaŋkun. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS74_17","020_74_17","PSA","74","17","17","Täŋkaŋ kome pähap ŋonitäŋo baga kukŋi kukŋi täŋ-kehärom taŋpäŋ peŋkun. Täŋpäŋ iwän edap täŋo kadäni yäpmäŋ daniŋpäŋ peŋkun. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS74_18","020_74_18","PSA","74","18","18","Täŋpäkaŋ Ekäni, iwankaye gäka gaŋani pähap nadäŋpäŋ Anutu bureni yäŋ nämo nadäŋ gamiŋpäŋ gabäŋ mägayäk täkaŋ. Unita nadäŋpäŋ kowata yämen. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS74_19","020_74_19","PSA","74","19","19","Täŋpäŋ ämawebekaye täŋkentäki nämo, iwan täŋo komi piä terak itkaŋ u nämo nibä-kätäwen. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS74_20","020_74_20","PSA","74","20","20","Nämo, topmäk-topmäk kubägän ninkät bian täŋkuno unita äneŋi juku pi! Imata, kome ŋo täŋo käwuri kukŋi kukŋiken äma komi nimikta käbop ittäŋ kukaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS74_21","020_74_21","PSA","74","21","21","Unita iwan yabä-kätäŋiri mäyäk nämo nimineŋ. Nämo, täŋkentäŋ nimiŋiri äma jopi jäwäri mewuni nin wäpka kaŋ ganiŋ oretna! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS74_22","020_74_22","PSA","74","22","22","Eruk Anutu, bäräŋeŋ akuŋpäŋ iwankaye yabäŋ yäŋiri goret täkamäŋ yäŋ nadäwut. Äma udewani nämo nadäŋ gamiŋkaŋ kepma käroŋ gäk gabäŋ mägayäktagän nadäk täkaŋ u nadä! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS74_23","020_74_23","PSA","74","23","23","Täŋkaŋ iwankaye u kokwawak täŋpäŋ yäŋgera-gera wari wari yäk täkaŋ unita nämo guŋ täwen! Nämo, komi kaŋ yämi. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS75_1","020_75_1","PSA","75","1","1","Bänep täga, Anutu, bänep täga gäkagän nadäŋ gamikamäŋ! Imaka säkgämän säkgämän, ba kudän kudupi kudupi täŋ yäpmäŋ äbuno unitäŋo biŋam yaŋahäk täkamäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS75_2","020_75_2","PSA","75","2","2","Anutu, gäkä ŋode yäŋkun; Yäpmäŋ danik-danik epän täkta kadäni kubä iwoyäŋpäŋ peŋkuro itak. Kadäni uken kudän siwoŋi terak ämawebe uwä api yäpmäŋ daniwet. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS75_3","020_75_3","PSA","75","3","3","Täŋpäkaŋ imaka imaka kome terak it täkaŋ ba kome ini bärom täŋpeko upäŋkaŋ Anutu näkä meham täŋira api kehärom täneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS75_4","020_75_4","PSA","75","4","5","Näk äma waki täŋpani gup yäpmäŋ ärokärok kädet peŋpäŋ injinken kehäromita nadäwä ärowani nämo täŋpek yäŋ yäwet täyat yäk. Anututä ude yäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS75_6","020_75_6","PSA","75","6","6","Nadäkaŋ, komen äma uken-uken nanik kubätä äma kubäta wäp biŋam bureni yämik-yämik uwä täga nämo täŋpek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS75_7","020_75_7","PSA","75","7","7","Nämo, u Anutu ini kubä unitägän ämawebe yäpmäŋ daniŋpäŋ ätu kowata waki yäpmäkta biŋam yepmaŋkaŋ ätu wäpi biŋam yäpmäkta biŋam yepmak täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS75_8","020_75_8","PSA","75","8","8","Imata, Ekänitä ini kokwawaki umuri pähap, ume komi nikek bumik gäpe nikek iŋitak. Täŋpäŋ u piwän kuŋirän äma waki täŋpanitä kudup api naŋ paotneŋ. Kubätä nämoinik api irepmirek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS75_9","020_75_9","PSA","75","9","9","Täŋ nähä Isrel täŋo Anutu unitäŋo täktäkita wari wari api yäŋahäk täŋpet. Ba kap terak iniŋ oretta nämoinik api gaŋa täwet. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS75_10","020_75_10","PSA","75","10","10","Nämo, Anutu u waki täŋpani täŋo kehäromi api pewän paotneŋ. Täŋkaŋ äma siwoŋi täŋo kehäromi ätukät api yäpurärärek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS76_1","020_76_1","PSA","76","1","1","Juda naniktä Anutu täŋo mebäri nadäkaŋ. Ba Isrel nanik imaka, wäpi oraŋ imik täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS76_2","020_76_2","PSA","76","2","2","Anutu täŋo eŋini Jerusalem itak. Saion pom terak it täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS76_3","020_76_3","PSA","76","3","3","Kome uken itkaŋ iwan ämik tänayäŋ äbuŋo unitäŋo äpa kuwek, kurepä, käda boham u kudup ubiŋ-jukutkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS76_4","020_76_4","PSA","76","4","4","O Anutu, gäka nadäŋira epmäget kudän inipärik-inik kubä täk täyak. Ba täktäkka täŋo mebäri ärowani inipärik kubä, pom käroŋi käroŋiken tom ahäŋ-bumbum täk täkaŋ u kudup yärepmit moretak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS76_5","020_76_5","PSA","76","5","5","Iwan täŋo komi äma uwä kehäromi nikek upäŋkaŋ gäkä däpmäŋpäŋ tuŋumi kudup yäyomägatkun. Täŋiri kumäŋpäŋ däpmon patguŋ-guŋ ude täŋ itkaŋ. U ka! Kehäromini ba nadäk-nadäki u jopigän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS76_6","020_76_6","PSA","76","6","6","Jekop täŋo Anutu, däpayäŋ täŋyäkŋariri komi ämakät hosniye pajiŋ kumäŋ maŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS76_7","020_76_7","PSA","76","7","7","Bureni Ekäni, äma kuduptagän gäka umuntak täkaŋ. Kokwawak täŋiri kubätä iŋamkaken täga nämo kehärom taŋpäŋ irek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS76_8","020_76_8","PSA","76","8","8","Gäk kunum gänaŋ itkaŋ iwanta kowata ude yäŋtäreŋ yämiŋiri ämawebe komeni komeni umuntaŋpäŋ man kum itkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS76_9","020_76_9","PSA","76","9","9","Kowata yäŋtäreŋ yämiŋkuno uwä ämawebe iwan keriken irani u kudup yämagutta yäŋkun. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS76_10","020_76_10","PSA","76","10","10","Bureni Ekäni, äma ätutä kokwawak täŋpäŋ ämik täneŋo upäŋkaŋ kowata yämiŋiri ämawebe nadäwä täga täŋpäpäŋ ganiŋoret täkaŋ. Täŋirä äma ämikken kehärom taŋpäŋ it täkaŋ uwä api ganiŋoret täneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS76_11","020_76_11","PSA","76","11","11","Unita ämawebe, Ekäni Anutujinta täŋ imikta bian yäŋkehärom taŋkuŋo u inita täŋ imineŋ. Täŋpäŋ äma äbot tuän tuän itkaŋ in, iron yäpmäŋ äbäŋpäŋ kaŋ imut. U imata, Anutu unitagän umuntänaŋi. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS76_12","020_76_12","PSA","76","12","12","Bureni, Anutu u äma wäpi biŋam ikek täŋo wäpi yäpmäŋ äpäk täyak. Ba intäjukun äma ärowani ärowani täŋpewän bumta umuntak täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS77_1","020_77_1","PSA","77","1","1","Anutuken konäm butewaki gera yäk täyat. Gera yäŋira nadäŋ namik täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS77_2","020_77_2","PSA","77","2","2","Bäräpi kadäniken Ekäniken yäŋapik täyat. Bipani käroŋ yäŋapik man yäk täyatken uken ketna yäpmäŋ akuŋkaŋ Ekäni iwet täyat. Upäŋkaŋ bänepna nämo pidämtak täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS77_3","020_77_3","PSA","77","3","3","Ude täŋkaŋ Anutu täŋo täktäkita nadäŋpäŋ bäräpi nadäk täyat. Unita juku piŋira nadäŋ bäräp ahäŋ namik täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS77_4","020_77_4","PSA","77","4","4","Unitä täŋpewän bipani bipani däpmon kubä nämo pat täyat. Nadäwätäk taŋi täŋpäŋ man kubä täga nämo yäwet yäŋ nadäk täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS77_5","020_77_5","PSA","77","5","5","Ude täŋkaŋ bian täga itkutken unita juku pik täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS77_6","020_77_6","PSA","77","6","6","Bipani käroŋ nadäk-nadäk pähap täŋpäŋ näkŋaken bänepna ŋode iwet yabäk täyat; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS77_7","020_77_7","PSA","77","7","7","Jide? Ekänitä ninta mäde pen api ut nimek? Ninta gäripi äneŋi nämo api nadäŋ nimek? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS77_8","020_77_8","PSA","77","8","8","Nadäŋ nimikinik täk täŋkuko u nibä-katäŋkuko ugän? Ba yäŋkehäromtak mani wari nämo käwep api iwarek? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS77_9","020_77_9","PSA","77","9","9","Orakoraki pewän paotkuko ubayäŋ? Kokwawakitä orakoraki komeni yäpuk ba? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS77_10","020_77_10","PSA","77","10","10","Ude nadäŋpäŋ yäŋkut; Imaka ŋonita nadäŋira bänepnaken däpmäŋ päretak; Anututä kadäni käroŋi kehäromini näwoŋäreŋ yäpmäŋ äbukopäŋ apiŋo de itak? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS77_11","020_77_11","PSA","77","11","11","Täŋpäkaŋ ude nämo! Ekäni, imaka säkgämän säkgämän, ba kudän kudupi kudupi bian täŋkuno unita äneŋi juku piwa! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS77_12","020_77_12","PSA","77","12","12","Imaka tägatäga kehäromi nikek täŋ yäpmäŋ äbuno unita nadäk-nadäk epän kaŋ täk täŋpa! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS77_13","020_77_13","PSA","77","13","13","Bureni Anutu, imaka imaka täk täyan u kumän kudupi siwoŋi-inik. Anutu kehäromi nikek gäk udewani kubä nämo itak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS77_14","020_77_14","PSA","77","14","14","Kudän kudupi pewä ahäwani Anutu u gäk kubägän. Kehäromika ärowani guŋ äbot bämopiken pewi ahäŋirän kaŋpäŋ nadäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS77_15","020_77_15","PSA","77","15","15","Ketka kehäromikatä ämawebekaye, Jekop kenta Josep täŋo äboriye u komi epänken nanik yämagutkun. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS77_16","020_77_16","PSA","77","16","16","Täŋpäkaŋ ume gwägu pähaptä Anutu gäk gabäŋkaŋ umuntaŋpäŋ bärom-bärom täŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS77_17","020_77_17","PSA","77","17","17","Yäŋpewi gubam gwägärirän yäpä iromäŋ iwän bukŋa täŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS77_18","020_77_18","PSA","77","18","18","Iromäŋ täŋpewi yäŋpäŋ-wädäŋ iwarirän yäpä kwinitpäŋ peŋyäŋeŋirän komeni komeni kwawakgän itkuŋ. Ude täŋirän kome kwaiŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS77_19","020_77_19","PSA","77","19","19","Anutu, gäk gwägu käroŋi boham u bämopiken kädet täwitkun. Täŋkuno upäŋkaŋ kuroŋka bäräm äma kubätä täga nämo kaŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS77_20","020_77_20","PSA","77","20","20","Ude täŋkaŋ ämawebekaye yawak ude irirä yäŋ-yämagutkun. U Moses kenta Arontä watä it yämiŋirän yämagut päŋku tägaken yepmaŋkun. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS78_1","020_78_1","PSA","78","1","1","Eruk ämawebenaye, in näkŋo jukuman ŋo nadäwut. Juku säkgämän peŋpäŋ man täwerayäŋ täyat ŋo nadäwut! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS78_2","020_78_2","PSA","78","2","2","Jukuman ŋo man wärani terak täwerayäŋ. Imaka bian ahäwani mebäri nikek unita täwerayäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS78_3","020_78_3","PSA","78","3","3","Bian oraniyetä yäŋpäŋ niwerirä nadäŋkumäŋo nadäk-nadäknin-ken pätak u tärewayäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS78_4","020_78_4","PSA","78","4","4","Man ŋo nanakniye ahänayäŋ täkaŋ unita käbop nämo peŋ yämine. Nämoinik! Ekäni u imaka säkgämän säkgämän täŋkuk. Unita yäwetpäŋ yäwoŋärek täŋitna epän kehäromi kehäromi täk täŋkuko u ba kudän kudupi täŋkuko unita kaŋ nadäwä tärewut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS78_5","020_78_5","PSA","78","5","5","Ekäni u Jekop täŋo oraniye, Isrel ämawebe it yäpmäŋ äbäkamäŋ nintä iwatta baga mani bian peŋkuk. Täŋpäŋ oraniye man kehäromigän ŋode yäwetkuk; In näkŋo baga man ŋo nanakjiye yäwetpäŋ yäwoŋärek kaŋ täk täŋput yäŋ yäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS78_6","020_78_6","PSA","78","6","6","Ude tänayäŋ täŋo uyaku yerijiye mäden ahänayäŋ täkaŋ unitä yäŋpäŋ-nadäk pen api täk täneŋ. Ude täŋkaŋ unitäŋo yeri ahänayäŋ täkaŋ unitä udegän api yäwetpäŋ yäwoŋäreneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS78_7","020_78_7","PSA","78","7","7","Ude tänayäŋ täŋo uwä äbot u imaka, Anututa nadäkinik täŋ imiŋ yäpmäŋ kuŋpäŋ kudän kudupi täŋkuko unita nämo api guŋ täneŋ. Ba baga mani u api buramik täneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS78_8","020_78_8","PSA","78","8","8","Baga mani buramiŋpäŋä oraniyetä täŋkuŋo ude nämo api täneŋ. Oraniye uwä Anutu täŋo manta nadäkinik nämo täŋpäŋ bänepitä Anutu iŋit-inik nämo täŋkuŋ. Täŋpäŋ Anutu mäde ut imiŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS78_9","020_78_9","PSA","78","9","9","Bian uken Efraim äbot unitäŋo komi äma uwä äpa kuwek yäpmäŋ kuŋat täŋkuŋo upäŋkaŋ ämik ahäŋirän umuntaŋpäŋ ämetkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS78_10","020_78_10","PSA","78","10","10","U Anutukät topmäk-topmäk täŋpani unita nadäŋ äwaräkuk täŋpäŋ baga mani iwatta bitnäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS78_11","020_78_11","PSA","78","11","11","Ba imaka kudän kudupi iŋamiken täŋkuko unita guŋ tak-inik täŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS78_12","020_78_12","PSA","78","12","12","Ekänitä Isip täŋo kome kubä wäpi Soan uken kudän kudupi oraniye naniye ŋode täŋpäŋ yäwoŋäreŋkuk; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS78_13","020_78_13","PSA","78","13","13","U gwägu taŋi däpmäŋ täkŋewänkaŋ kukŋi kukŋi kuŋirän Isrel ämawebe bämopgän yäŋ-yäkŋat yäpmäŋ kuŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS78_14","020_78_14","PSA","78","14","14","Yäŋ-yäkŋat yäpmäŋ kuŋpäŋä kepmawä gubam kubä iwerän kädet yäwoŋärekta intäjukun kuŋirän iwatkuŋ. Täŋ bipaniwä kädäp täŋo peŋyäŋeki ägonitä udegän intäjukun kuŋirän iwatkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS78_15","020_78_15","PSA","78","15","15","Täŋpäkaŋ kome kawukiinikken mobä yäpurän tumäŋirän ume gänaŋ umu nanik bumta abäŋirä naŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS78_16","020_78_16","PSA","78","16","16","Bureni, mobä jopi täŋpewän ume dapuri abani ude täŋkuk. Ude täŋirän ume taŋi ahäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS78_17","020_78_17","PSA","78","17","17","Ekäni ärowani pähaptä iron ude täŋ yämiŋkukopäŋ kome kawuki uken ehutpäŋ ärowani kudän pen ŋode täŋ imiŋkuŋ; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS78_18","020_78_18","PSA","78","18","18","Anutu iyapi yäŋ nadäŋpäŋ yäŋikŋatpäŋ kakta ketem gäripi nikek ätukät nimi yäŋ peŋ iwetkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS78_19","020_78_19","PSA","78","19","19","Ude täŋpäŋ Anutu yäŋärok ŋode iwetkuŋ; Anutu kome kawuki ŋodeken ketem täga käwep pewän ahäwäpäŋ nimek? Ba täga nämo käwep! yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS78_20","020_78_20","PSA","78","20","20","Bureni, pengänä mobä yäpurän tumäŋirän ume uken nanik abuk yäk. Upäŋkaŋ jide? Tom ketem udegän niminaŋi nämo käwep? yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS78_21","020_78_21","PSA","78","21","21","Yäŋärok ude yäŋirä Ekänitä mani u nadäŋpäŋ kokwawak taŋi täŋpäŋ Jekop täŋo äbot uken kädäp mebet iniŋ kireŋpewän äpuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS78_22","020_78_22","PSA","78","22","22","U imata, ämawebe uwä Anututa nadäkinik nämo täŋkuŋ. Ude täŋkaŋ Anutu ninta nadäkinik täŋpäŋ täŋkentäŋ nimik täyak yäŋ nadäwä bureni nämo täŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS78_23","020_78_23","PSA","78","23","23","Ude täŋkuŋo upäŋkaŋ Anututä kunum iwerän aŋeŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS78_24","020_78_24","PSA","78","24","24","Aŋeŋirän kunum gänaŋ nanik ketem inide kubä pewän maŋirä yäpmäŋpäŋ naŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS78_25","020_78_25","PSA","78","25","25","Ketem naŋkuŋo u ketem tägagämän, aŋero täŋo ketem bumikpäŋ naŋkuŋ. Anututä iron täŋ yämiŋkuko u naŋpäŋ koki täŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS78_26","020_78_26","PSA","78","26","27","Ude täŋpäŋ mänit pähap kubä iwerän piäŋkuk. Piäŋirän ämawebetä itkuŋken u barak punin nanik päke uwä iwän ude bumik pewän maŋkuŋ. Barak uwä bumta, mobä jiraŋ ude. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS78_28","020_78_28","PSA","78","28","28","Täŋpäkaŋ u kome jopiken nämo pewän maŋkuŋ. Nämo! Ämawebetä yottaba täŋpäŋ itkuŋken ugän pewän maŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS78_29","020_78_29","PSA","78","29","29","Eruk, ude täŋpäkaŋ ämawebetä barak päke u naŋ tokŋeŋkuŋ. Bureni, imaka Anutuken yäpmäkta yäŋapiŋkuŋo u yäniŋ kireŋ yämiŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS78_30","020_78_30","PSA","78","30","31","Ude täŋkentäŋ yämiŋkukopäŋ momi kädet nämo peŋkuŋ. Unita ketem u pen naŋ irirä Anututä kokwawak nadäŋ yämiŋpäŋ Isrel äma gubaŋi gubaŋi kehäromi nikek u pit kubägän däpmäŋ moreŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS78_32","020_78_32","PSA","78","32","32","Upäŋkaŋ momi pen täŋ yäpmäŋ kuŋkuŋ. Anutu kudän kudupi päke täŋ yäpmäŋ äbuko unita nadäkinik nämo täŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS78_33","020_78_33","PSA","78","33","33","Nadäkinik nämo täŋkuŋo unita ehät woŋ pit kubägän abäŋpäŋ paot täkaŋ ude Ekänitä imaka umuri kubä pewän ahäŋirän uterak pit kubägän kumäŋ moreŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS78_34","020_78_34","PSA","78","34","34","Eruk Anututä ätuniye ude däpmäŋ paorirän yabäŋpäŋä ätu bänepi äyäŋutpäŋ Ekäni äneŋi iwatta bänep pek täŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS78_35","020_78_35","PSA","78","35","35","Täŋpäŋ nadäŋkuŋ; Ekäni uwä nintäŋo mobä kujat kehäromi ude it nimitak. Unitägän wakiken nanik nimagut täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS78_36","020_78_36","PSA","78","36","36","Ude nadäŋkuŋo upäŋkaŋ bänep äyäŋut-äyäŋut man yäŋkuŋo u jop yäŋikŋatkuŋ. Man yäkyäki täktäki u jopigän, bureni nämo. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS78_37","020_78_37","PSA","78","37","37","Ekänikät topmäk-topmäk täŋpani u nadäŋ äwaräkuk täŋpäŋ mani nämo buramiŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS78_38","020_78_38","PSA","78","38","38","Ude täŋkuŋo upäŋkaŋ Anututä kudup nämo däpmäŋ moreŋkuk. Nämo, oraŋ yämiŋpäŋ momini peŋ yämiŋkuk. Kokwawak taŋi täga täŋ yäminaŋipäŋ kadäni kadäni kokwawaki pewän maŋpäpäŋ ähan täŋ yämik täŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS78_39","020_78_39","PSA","78","39","39","U imata, ämawebe unitäŋo mebärini ŋode nadäŋkuk; Uwä ämawebe jopigän, kadäni käroŋi itta yäwani nämo. Mänittä abämaŋ paotpeŋ kuk täyak udewani. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS78_40","020_78_40","PSA","78","40","40","Wära, kome kawukiken peŋawäk wari wari täŋ imiŋirä nadäwän jägämi täk täŋkuk! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS78_41","020_78_41","PSA","78","41","41","Isrel täŋo Kudupi Anutu u kadäni kadäni täŋikŋat-ikŋat kädet mäyap täŋ imiŋirä komi nadäk täŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS78_42","020_78_42","PSA","78","42","42","Uwä iniken kehäromini terak iwan keriken nanik bian yämagutkuko unita juku kubä nämo peŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS78_43","020_78_43","PSA","78","43","43","Nämo, Isip kome Soan käda uken kudän kudupi ŋode täŋkuko unita nadäwä ärowani nämo täŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS78_44","020_78_44","PSA","78","44","44","Kome uken Anututä ume yäŋpewän nägät äworeŋirän Isip nanik täga nämo naŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS78_45","020_78_45","PSA","78","45","45","Ba gäbäräm bipi ätu yäniŋ kirewänkaŋ abä äma gupi tätuŋ naŋkuŋ. Ude täŋpäŋä wirit udegän yäniŋ kirewänkaŋ äbä imaka imakani kudup täŋpä waŋ yämiŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS78_46","020_78_46","PSA","78","46","46","Täŋpäkaŋ kapukbam mebäri mebäri ketemi epäni täŋpäwakta yäniŋ kireŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS78_47","020_78_47","PSA","78","47","47","Ude täŋpäŋä mimtä maŋpäŋ wain päya ba ketemi epän kudup täŋpän waŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS78_48","020_78_48","PSA","78","48","48","Ba ugän nämo, mim kenta yäpätä yawakiye kudup udegän däpmäŋ moreŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS78_49","020_78_49","PSA","78","49","49","Yäke! Anututä kokwawak wakiinik täŋpäŋ aŋero täŋpäwak pewä ahäwani u yäniŋ kireŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS78_50","020_78_50","PSA","78","50","50","Kokwawaki kwawak yäwoŋärekta kädet täwitpäŋ ämawebe yabäŋ äwaräkuk kubä nämo täŋkuk. Nämo, käyäm wakitä mäyap däpmäŋ moreŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS78_51","020_78_51","PSA","78","51","51","Ekänitä ude täŋpäŋä Isip nanik täŋo nanak ämani intäjukun ahäwani kudup däpmäŋ paotkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS78_52","020_78_52","PSA","78","52","52","Täŋ iniken ämawebeniye yawak ude kome kawukiken kädet yäwoŋäreŋpäŋ yämagutkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS78_53","020_78_53","PSA","78","53","53","Yämagut päŋku yepmaŋpän umunkät nämo, säkgämän itkuŋ. Täŋpäkaŋ iwaniye uwä gwägutä uwäk täŋpäŋ däpmäŋ moreŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS78_54","020_78_54","PSA","78","54","54","Eruk, yäŋ-yäkŋat yäpmäŋ kuŋtäŋgän iniken kudupi kome dubinken ahäŋkuŋ. Täŋkaŋ kome uwä iniken kehäromi terak ämawebeniyeta yämikta ŋode täŋkuk; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS78_55","020_78_55","PSA","78","55","55","Kome u mähemiye yäwat kireŋpäŋ iniken ämawebeniyeta yäpmäŋ daniŋpäŋ yämiŋtäŋ kuŋkuk. Ude täŋpänkaŋ Isrel äbori äbori eŋi täŋpäŋ ittäŋ kuŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS78_56","020_78_56","PSA","78","56","56","Anututä ude täŋ yämiŋkuko upäŋkaŋ Isrel ämawebetä Anutu ärowani unita täŋikŋarani täŋpäŋ peŋawäk täŋ imiŋkuŋ. U jukumani kubä nämoinik iwatkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS78_57","020_78_57","PSA","78","57","57","Kudän waki oraniyetä bian täŋkuŋo udegän iwatpäŋ nadäŋ imikinik nämo täŋ imiŋkuŋ. Uwä äŋin gwäjiwani gwäjiwäkaŋ siwoŋi nämo kweko ude bumik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS78_58","020_78_58","PSA","78","58","59","Uwä anutu jopi yäniŋ oretta kome iwoyäŋpäŋ peŋkaŋ u kuk täŋkuŋonik. Ude täŋirä Anututä yabäŋpäŋ näk nadäŋ naminaŋi jidepäŋ täkaŋ yäŋ nadäŋpäŋ kokwawak täŋ yämik täŋkuk. Ude täŋpäŋ Isrel äbot u mäde ut yämik-inik täŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS78_60","020_78_60","PSA","78","60","60","Täŋpäŋ Silo komeken yottaba Anutu burenitä bämopiken itta yäwerän täŋ imiŋkuŋo u Anutu uken äneŋi itta nadäk kubä nämo peŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS78_61","020_78_61","PSA","78","61","61","Ude täŋkaŋ iwan yäniŋ kireŋirän topmäk-topmäk täŋo kudupi gäpe yottaba u gänaŋ itkuko u yäyomägatkuŋ. Gäpe u terak Anutu täŋo kehäromi ba peŋyäŋeki kwawak kak täŋkuŋonik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS78_62","020_78_62","PSA","78","62","62","Ude täŋkaŋ ämawebeniyeta kokwawak nadäŋpäŋ iwaniye yäniŋ kireŋirän däpuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS78_63","020_78_63","PSA","78","63","63","Kadäni uken Isrel täŋo äma gubaŋi ämik pähap gänaŋ kumbuŋ. Kumäŋirä webetä äma deken yäpne yäŋ yäŋpäŋ jop itkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS78_64","020_78_64","PSA","78","64","64","Kadäni ugän bämop ämaniye udegän däpäkaŋ webeniye konäm kotkät nämo, jop kawuk taŋpäŋ itkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS78_65","020_78_65","PSA","78","65","65","Eruk ude täŋtäŋ äbäŋkä Ekäni däpmon terak naniktä-yäŋ akuŋkuk. U äma wain ume naŋkaŋ täŋguŋguŋ täŋpäŋ pärekopäŋ kikŋutpäŋ akuŋpäŋ kärak yäweko ude bumik täŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS78_66","020_78_66","PSA","78","66","66","Ude akuŋpäŋ iwaniye däpmäŋpäŋ pimiŋ yäwat kireŋirän mäyäk tärek-täreki nämo nadäŋpäŋ ämik äneŋi täkta nämo nadäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS78_67","020_78_67","PSA","78","67","67","Ude täŋkaŋ Josep täŋo oraniye äbot unita mäde ut yämiŋpäŋ, Efraim täŋo äboriye imaka, nämo iwoyäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS78_68","020_78_68","PSA","78","68","68","Täŋ Juda täŋo oraniye äbot u iwoyäŋkuk. Täŋkaŋ Saion pom, Juda täŋo komeken itkuko unita imaka, gäripi nadäk täŋkuko unita iwoyäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS78_69","020_78_69","PSA","78","69","69","Täŋkaŋ pom uken kudupi yori, pom käroŋi ude punin unu täŋkuk. Täŋpäŋ kehäromi-inik täŋkuk, kome pähap täŋpäŋ peŋkuko inide it täyak ude bumik täŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS78_70","020_78_70","PSA","78","70","71","Täŋpäkaŋ Juda äbot uken nanik epän watä ämani Devit epäni täkta iwoyäŋkuk. U sipsip watä epän äma ude iraniken nanik imagutpäŋ Isrel ämawebe ekäni ba täpurita watä irekta iwoyäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS78_72","020_78_72","PSA","78","72","72","Ude iwoyäŋpäŋ teŋirän Devit iniken epän unitagän nadäŋpäŋ ämawebeniyeta watä säkgämän it yämik täŋkuk. Eruk unita Devit uwä Isrel äbot täŋo watä äma tägagämän-inik ude itkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS79_1","020_79_1","PSA","79","1","1","O Anutu, guŋ äbottä gäkŋo kome inita korenayäŋ äbuŋo itkaŋ, u yabätan? U kudupi yotka täŋpä waŋirä imaka jopi äworetak. Ude täŋkaŋ Jerusalem yotpärare imaka, täŋpewä waŋ moretak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS79_2","020_79_2","PSA","79","2","2","Ämawebekaye, epän watä ämakaye u däpmäŋpäŋ yepmaŋirä siäŋ ba tom ägwäritä naŋ-irähut täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS79_3","020_79_3","PSA","79","3","3","Ude täŋkaŋ ämawebekaye jopjop däpmäŋirä unitäŋo nägäri umeyäwa tägata kweko ude Jerusalem yotpärare bämopiken tokŋeŋkuk. Täŋpäkaŋ u änekta äma kubä nämo itkuk. U kumän paotkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS79_4","020_79_4","PSA","79","4","4","Täŋpäkaŋ guŋ äbot kukŋi kukŋi iranitä yäŋärok niwetpäŋ nibäŋ mägayäkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS79_5","020_79_5","PSA","79","5","5","Unita Ekäni, jide? Ninta kokwawak pen api täŋpen? Ba kokwawakka u kädäptä-yäŋ pen api ijiŋ yäpmäŋ kwek? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS79_6","020_79_6","PSA","79","6","6","Kokwawakka u ninta nämo, äbori äbori gäk nämo ganiŋoret täkaŋ ba gäkken yäŋapik man nämo yäk täkaŋ unita täŋ yämisi. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS79_7","020_79_7","PSA","79","7","7","Äma äbot unitä gäkŋo ämawebekaye däpmäŋ-pewä kubäpäŋ komeka u täŋpä waŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS79_8","020_79_8","PSA","79","8","8","Äbekniye oraniyetä bian momi täŋkuŋo unita yäŋpäŋ komi epän nämo nimen. Nämo, bänep nadäk-nadäknin putärewani ninta butewaki nadäŋ nimisi. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS79_9","020_79_9","PSA","79","9","9","O Anutu, täŋkentäŋ nimiŋpäŋ iwan keriken nanik nimagusi. Ude täŋpäŋ wäpka biŋamta yäŋpäŋ mominin peŋ nimisi. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS79_10","020_79_10","PSA","79","10","10","Guŋ äbottä Anutujin de yäŋ niwerirä tägawek? Ude nämo, unita Anutu, guŋ äbottä epän watä ämakaye täŋo nägäri piwä kuŋkuŋo unita kowata komi yämiŋiri kaŋ yabäna! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS79_11","020_79_11","PSA","79","11","11","Täŋkaŋ notniye komi eŋiken yepmaŋkuŋo yäŋkähän-kähän yäŋ itkaŋ u nadäŋ yämiŋpäŋ kehäromika ärowani terak äma kumäkta biŋam yäŋtärewani u yäniŋ kireŋpewi äpämaŋ kut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS79_12","020_79_12","PSA","79","12","12","O Ekäni, guŋ äbot uken-uken nanik yäŋärok gäwet täŋkuŋo unita kowata kwini nämo täŋ yämen. Nämo, täŋ gamiŋkuŋo u irepmitpäŋ wakiinik täŋ yämen. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS79_13","020_79_13","PSA","79","13","13","Ude täŋiri ämawebekaye nin, yawakaye ude itkaŋ bänep täga man tärek-täreki nämo gäwetpäŋ ganiŋ oretoret api täŋ yäpmäŋ kune. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS80_1","020_80_1","PSA","80","1","1","Anutu, Isrel täŋo watä äma, gäk nadäŋ nimisi! Gäk Josep täŋo äbot nin, yawak ude watä it nimik täyan. Gäk aŋero täŋo intäjukun äma iriri it gwäjik täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS80_2","020_80_2","PSA","80","2","2","Unita gäk kehäromika oraniye Efraim, Bejamin kenta Manase täŋo äbot ninken kwawak pewi ahäwän! Äbä kehäromika nimiŋpäŋ täŋkentäŋ nimi! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS80_3","020_80_3","PSA","80","3","3","Anutu, gäk äneŋi nimagut yäpmäŋ dubikaken ku. Butewaki nadäŋ nimiŋpäŋ täŋkentäŋ nimiŋiri paotnetawä! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS80_4","020_80_4","PSA","80","4","4","O Anutu kehäromi mähemi, äbotkaye nintä gäkken yäŋapiŋitna kokwawak nadäŋ nimiŋkä kadäni jidegän api pewen? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS80_5","020_80_5","PSA","80","5","5","Gäkä ude täŋiri konämpäŋ ketem ude naŋ itkamäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS80_6","020_80_6","PSA","80","6","6","Täŋpäkaŋ iwaniyetä kukŋi kukŋi itkaŋ yabäŋ äwaräkuk täŋiri nidäpmäŋpäŋ nintäŋo kome korenayäŋ täkaŋ. Täŋpäŋ yäŋärok niwetpäŋ nibäŋ mägayäk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS80_7","020_80_7","PSA","80","7","7","Unita Anutu kehäromi mähemi, gäk äneŋi nimagut yäpmäŋ dubikaken ku. Butewaki nadäŋ nimiŋpäŋ täŋkentäŋ nimiŋiri paotnetawä! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS80_8","020_80_8","PSA","80","8","8","Ekäni, bian gäk äbekniye oraniye, wain yeri kubä ude, Isip komeken nanik yäpmäŋ päbä kome kubäken piwayäŋ yäŋpäŋ äma kome uken nanik yäwat kireŋkun. Täŋpäŋ wain yeri uwä kome u piŋkun. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS80_9","020_80_9","PSA","80","9","9","Täŋpäŋ yeri u pikta komeni ket täŋpäŋ piŋkun. Täŋpikaŋ jäwäri äpmoŋpäŋ taŋi-inik täŋpäŋ kome taŋi iriŋ wädäŋ yäpmäŋ kuŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS80_10","020_80_10","PSA","80","10","10","Täŋpäŋ wain päya unitäŋo momitä pom ba päya taŋi taŋi päke itkuŋo u kudup äyuŋ täŋ yämiŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS80_11","020_80_11","PSA","80","11","11","Täŋpäkaŋ momini uwä kumaŋ päŋku gwägu taŋi wäpi Mediterenian unitä päŋku Yufretis umeken täreŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS80_12","020_80_12","PSA","80","12","12","Upäŋ gäk imata wain epän täŋo yewa u däpmäŋ weŋkun? Täŋkunopäŋ ämawebe kädet miŋin kuŋat täkaŋ unitä bureni kubota täk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS80_13","020_80_13","PSA","80","13","13","Täŋpäkaŋ but ägwäritä jäwäri metäŋ gwäjik täkaŋ. Täŋirä tom ägwäritä mujipi nak täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS80_14","020_80_14","PSA","80","14","14","Unita Anutu kehäromi mähemi, gäkä ninta äneŋi nadäŋpäŋ kunum terak ununitä dapun täŋpäŋ nibäŋ niwat. Täŋpäŋ wain päyaka nin täŋkentäŋ nimi. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS80_15","020_80_15","PSA","80","15","15","Ninäwä wain päya gubaŋi gäkä täŋpewi kehärom taŋkuko udewani. Gäkä yeri u ketka kehäromitä piŋkun. Täŋkuno unita täŋkentäŋ nimik täyi. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS80_16","020_80_16","PSA","80","16","16","Upäŋkaŋ wain päyaka uwä madäŋpäŋ kädäp ijiwani. Unita iwaniye yabäŋ yäŋiri paot-inik täŋput! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS80_17","020_80_17","PSA","80","17","17","O Anutu, ämawebe ninä gäkŋata biŋam iwoyäŋkuno u täŋkentäŋ nimiŋpäŋ äneŋi nibäŋ niwat täyi. Ba kehäromi äneŋi nimik täyi. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS80_18","020_80_18","PSA","80","18","18","Ude täŋ nimiŋiri nin ärowani täŋpäŋ manka äneŋi nämo api irepmitne. Täŋkaŋ wäpka biŋam api ganiŋ oretne. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS80_19","020_80_19","PSA","80","19","19","Unita Anutu kehäromi mähemi, gäk äneŋi nimagut yäpmäŋ dubikaken ku. Butewaki nadäŋ nimiŋpäŋ täŋkentäŋ nimiŋiri paotnetawä! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS81_1","020_81_1","PSA","81","1","1","Anutu u kehärominin. Unita bänep oretoret kap teŋ imina. Jekop täŋo Anutu u kap gera terak teŋ imut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS81_2","020_81_2","PSA","81","2","2","Oretoret kap yäput pena yäŋpäŋä wagäm utkaŋ gita kurere bok utpäŋ iniŋoret kap teŋ imut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS81_3","020_81_3","PSA","81","3","3","Täŋpäŋ komepak api äbäŋirän womat kaŋ piäwut, ba komepak bämop taŋirän orekirit kadäni uken womat piäŋpäŋ kap kaŋ teŋ imut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS81_4","020_81_4","PSA","81","4","4","Isrel äbottä kap ude tekta baga pätak. Jekop täŋo Anututä man u yäŋkehärom taŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS81_5","020_81_5","PSA","81","5","5","Anututä ämawebe Isip komeken nanik yämagutkuko kadäni uken man u Josep iwetpäŋ iwoŋärek täŋkuk. Täŋpäkaŋ näk man kotäk kudupi kubä ŋode ahäŋirän nadäŋkut; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS81_6","020_81_6","PSA","81","6","6","Pitjin terak bäräpi patkuko u ketäreŋ tamiŋkut yäk. Ba komi epänjin täŋo tuŋum u täyomägatpäŋ peŋ tamiŋkut yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS81_7","020_81_7","PSA","81","7","7","Täŋpäkaŋ intä komi nadäŋpäŋ gera yäŋirä nadäŋpäŋ täŋkentäŋ tamiŋkut yäk. Iromäŋ mämä gänaŋ käbop itpäŋ nadäŋ tamiŋkut yäk. Täŋpäŋ komi gänaŋ nanik tämagut yäpmäŋ äbätäŋgän Meriba ume terak täŋyabäkken tepmaŋkut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS81_8","020_81_8","PSA","81","8","8","Unita Isrel ämawebe äbotnaye, in jukuman täwerayäŋ nadätat ŋo ket nadänayäŋ ba nämo? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS81_9","020_81_9","PSA","81","9","9","In mäjo wära nadäŋ yämiŋpäŋ nämoinik yäpmäŋ kuŋatneŋ yäk. Ba guŋ äma täŋo yäwik nämo gwäjiŋ äpmoŋ yämineŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS81_10","020_81_10","PSA","81","10","10","Nadäkaŋ? Näk Ekäni, intäŋo Anutu bureni-inik. Isip komeken nanik tämagut yäpmäŋ äburo u yäk. Unita in mejin aŋeŋirä ketem tepmäŋ towiwa. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS81_11","020_81_11","PSA","81","11","11","Ude yäŋkuro upäŋ ämawebenayetä mäde ut namiŋpäŋ näkŋo man unita juku nämo peŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS81_12","020_81_12","PSA","81","12","12","Ude täŋirä yabäŋ äwaräkuk täŋira iniken nadäk-nadäk terak kädet wakiwaki iwatkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS81_13","020_81_13","PSA","81","13","13","Butewaki! Ämawebenaye, jide? In näkŋo man ŋo juku peŋpäŋ nadänaŋi. Isrel äbotnaye, in näkŋo kädet iwatnaŋi. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS81_14","020_81_14","PSA","81","14","14","Ude täŋirä uyaku iwanjiye täŋo kehäromi yäpmäŋ äpätet. Ba ketnatä iwanjiye däpmäŋ paotet. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS81_15","020_81_15","PSA","81","15","15","Ude täŋira iwanjiye, näka bitnäk täkaŋ uwä näka umuntaŋpäŋ gwäjiŋ äpmoŋ namikäneŋ. Täŋpäkaŋ komi epän tärek-täreki nämo yämitet yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS81_16","020_81_16","PSA","81","16","16","Upäŋkaŋ ämawebenaye, näk inta ketem säkgämän säkgämän tamakaŋ naŋ tokŋewut yäŋ nadätat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS82_1","020_82_1","PSA","82","1","1","Anututä äma ekäni ekäni unita gera yäŋpewän äbäŋpäŋ käbeyä täŋirä Anututä ini käbeyä täŋo intäjukun äma itak. Intäjukun itkaŋ käbeyäken äma itkaŋ uwä ŋode yabäŋ yäyak; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS82_2","020_82_2","PSA","82","2","2","In goret täk täkaŋ yäk. In man käbeyäken äma kädet goret täŋpanita in täga täkaŋ yäŋ yäwet täkaŋ. Ba inä yabäŋ äwaräkuk täŋirä äma wäpi biŋam ikektä äma äpani täŋo wäpi yäpmäŋ äpäk täkaŋ yäk. Kädet u jidegän api peneŋ? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS82_3","020_82_3","PSA","82","3","4","Unita in kädet täga ŋodepäŋ kaŋ täŋput; Man käbeyäken äma jopi jäwäri ba iroŋi kodäŋa udewani yäŋkentäŋ yämineŋ. Täŋpäŋ ämawebe guŋ ba ini gupi täga nämo täŋkentänaŋi udewanita kädet siwoŋi täŋ yämineŋ yäk. Täŋpäŋ ämatä äma udewani komi epän täŋ yäminayäŋ täkaŋ uwä kaŋ yäniŋ bitnäwut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS82_5","020_82_5","PSA","82","5","5","Inä guŋ, nadäk-nadäkjin nämo! Injin bipmäŋ urani gänaŋ kuŋatpäŋ ämawebe kädet siwoŋi nämo yäwoŋärek täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS82_6","020_82_6","PSA","82","6","6","Näk bian ŋode täwetkut; Inä anutu bumik, Anutu ärowani täŋo nanakiye itkaŋ yäŋ täwetkut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS82_7","020_82_7","PSA","82","7","7","Ude täwetkuro upäŋ apiŋo ŋode täwera nadäwut! Inä kodak nämo api itneŋ yäk. In äma mewunitä kumäk täkaŋ udegän api kumneŋ! Ba intäjukun äma ätutä kumäk täkaŋ udegän kumäŋpäŋ paot-inik api täneŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS82_8","020_82_8","PSA","82","8","8","Anutu, bureni yäyan! Gäk akuŋpäŋ kome terak yäŋtärek epän tä! Äma äbori äbori kuduptagän u gäkŋo biŋam. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS83_1","020_83_1","PSA","83","1","1","O Anutu, man kum nämo iren. Ba kubäkengän kwikinik nämo iren. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS83_2","020_83_2","PSA","83","2","2","Iwankaye yabäsi! Äma gäka gaŋani pähap nadäŋ gamik täkaŋ u ärowani täŋ gamikaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS83_3","020_83_3","PSA","83","3","3","Guŋ äma u ämawebekaye watä it yämik täyan u däpmäkta man käbop käbop yäŋpäŋ-nadäŋ itkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS83_4","020_83_4","PSA","83","4","4","Täŋpäŋ ŋode yäkaŋ; Eruk, Isrel äbot u wari nämo itta däpmäŋ morena. Ude täŋitna wäpi paotpäŋ paot-inik kaŋ täŋpän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS83_5","020_83_5","PSA","83","5","5","Anutu, gäk täŋpäwakta guŋ äma äbori äbori ŋodetä bänep kubägän täkaŋ; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS83_6","020_83_6","PSA","83","6","6","Idom kenta Ismael nanik, Moap kenta Hakri nanik, ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS83_7","020_83_7","PSA","83","7","7","ba Gebal, Amonkät Amalek nanik, ba Filistia kenta Tire nanik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS83_8","020_83_8","PSA","83","8","8","Täŋpäŋ Siria nanik, äbot kehäromi Lot täŋo oraniye täŋkentäŋ yämiŋkuŋo u imaka, yäpurärätgän täŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS83_9","020_83_9","PSA","83","9","9","Äma äbori äbori u gäk täŋpäwakta bänep kubägän pekaŋ unita Midian nanikta bian jide täŋ yämiŋkuno ude täŋ yämen. Ba Kison umeken Sisera kenta Jabinta jide täŋ yämiŋkuno udegän täŋ yämen. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS83_10","020_83_10","PSA","83","10","10","Äma uwä Endo komeken däpmäŋ-pewi kumäŋpäŋ kome äworeŋkuŋo u. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS83_11","020_83_11","PSA","83","11","11","Täŋpäkaŋ Orep kenta Septa jide täŋ yämiŋkuno u intäjukun ämaniyeta udegän täŋ yämen. Ba Sepa kenta Salmuna täŋpäwak täŋ yämiŋkuno u äma ärowaniniyeta udegän täŋ yämen. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS83_12","020_83_12","PSA","83","12","12","Äma uwä ŋode yäŋkuŋo unita täŋpäwak täŋ yämiŋkun; Anutu täŋo kome u nininta api korene yäŋ yäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS83_13","020_83_13","PSA","83","13","13","O Anutu, iwaniye u täŋpewi mänittä keŋkeŋ jiraŋ kenta täpun-täpun piäŋ äreyäŋ täŋpän kuk täkaŋ ude kaŋ täŋput. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS83_14","020_83_14","PSA","83","14","15","Täŋpäŋ kädäptä pom terak tepäraŋ pit kubägän ijiŋ paoreko ude täŋ yämen. Täŋpäŋ yäpä iromäŋ mänitka terak yäwat kireŋ täŋpi kuŋtäŋpä kuneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS83_16","020_83_16","PSA","83","16","16","Ude täŋpäŋ kehäromika kaŋpäŋ nadäwä tärekta mäyäk pähap yämen. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS83_17","020_83_17","PSA","83","17","17","Ude täŋiri kehäromini paoräpäŋ gäka tärek-täreki nämo umuntäneŋ. Täŋpäŋ mäyäki pen pat yämiŋirän kaŋ kumbut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS83_18","020_83_18","PSA","83","18","18","O Ekäni, kwawak yäwoŋäreŋiri ŋode kaŋpäŋ nadäwä tärewut; Gäk kubä-tägän Ekäni, kome pähap ŋo kaŋiwatta kehäromi ärowani pat gamitak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS84_1","020_84_1","PSA","84","1","1","O Ekäni ärowani, kudupi yotkata gäripi inide kubä nadätat! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS84_2","020_84_2","PSA","84","2","2","U gänaŋ Ekäni iŋamkaken itta bänepna kädäp ijik täyak u inipärik kubä. Bänep nadäk-nadäkna gupna kuduptä Anutu irit mähemi u oretoret kap yäŋteŋ iniŋoret täyiwa. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS84_3","020_84_3","PSA","84","3","3","Barak imaka, eŋikata gäripi nadäk täkaŋ. Kurasisiptä gäripi nadäŋpäŋ tähani kudupi yotka piriken täk täkaŋ. Ekäni ärowani Anutuna, barak ätu imaka, bägup säkgämän yäŋkaŋ eŋini täŋpäŋ kudupi bukäka dubiniken mujipi pek täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS84_4","020_84_4","PSA","84","4","4","Bureni, ämawebe kudupi yotkaken itkaŋ kap terak wari wari ganiŋoret täkaŋ uwä gäkŋo oretoret terak it täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS84_5","020_84_5","PSA","84","5","5","Ba ämawebe kehäromi yäpmäkta gäkkengän kuk täkaŋ u imaka, oretoret terak it täkaŋ. Ämawebe udewani ganiŋ oretta Saion pom terak ärokta pidämtak täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS84_6","020_84_6","PSA","84","6","6","Äroŋtäŋgän ämawebe täga u kome kawuki kubä wäpi Baka u irepmirirä iwän säkgämän taŋirän ume dapuri abäŋpäŋ gwägu tokŋeŋ yäpmäŋ kuk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS84_7","020_84_7","PSA","84","7","7","Ude ahäŋirän kaŋkaŋ oretoret täŋpäŋ Saion pom kaŋ-ahäkta ehutpäŋ kuŋkä nämo gaŋatak täkaŋ. Nämo, u anutu jopi-jopi kudup yärepmirani Anutu bureni u Saion pom terak api käneŋo unita. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS84_8","020_84_8","PSA","84","8","8","Ekäni Anutu ärowani, Jekop täŋo Anutu, juku peŋpäŋ yäŋapik mannata nadäsi! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS84_9","020_84_9","PSA","84","9","9","O Anutu, intäjukun ämanin iwoyäŋkuno u iron täŋ imisi. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS84_10","020_84_10","PSA","84","10","10","Täŋpäŋ ŋode yäwa; Kudupi yotkata gäripi pähap nadätat. Kepma kubä uken irero uwä kepma mäyap uken-uken ittäŋ kwero u irepmitpäŋ iret. Äma ätutä äma waki täŋo täha säkgämän säkgämän gänaŋ itta gäripi nadäk täkaŋ upäŋkaŋ nähä äma jopigän itkaŋ Anutuna täŋo eŋi yäma täŋo watä ude irero unita nadäŋira inide kubä täŋpek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS84_11","020_84_11","PSA","84","11","11","U imata, Ekäni uwä watä it nimiŋpäŋ intäjukun täŋ nimik täyak. U kudän tägatäga terak iron täŋ nimiŋpäŋ oraŋ nimik täyak. U äma siwoŋi kuŋaranita imaka täga yämikta nämo bitnäk täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS84_12","020_84_12","PSA","84","12","12","Bureni-inik! Ekäni ärowani, ämawebe gäka nadäkinik täŋpäŋ gäkä terak yeŋgämä pek täkaŋ uwä oretoret terak it täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS85_1","020_85_1","PSA","85","1","1","Ekäni, komeka ba Isrel ämawebekaye ninta iron täŋ nimiŋiri äneŋi säkgämän itkumäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS85_2","020_85_2","PSA","85","2","2","Gäk ämawebekaye nintäŋo mominin peŋ nimiŋpäŋ waki täk täŋkumäŋo unitäŋo kowata awähutkun. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS85_3","020_85_3","PSA","85","3","3","Kokwawak ninta nadäŋ nimiŋkuno upäŋkaŋ peŋ nimiŋkun. Nidäpnaŋipäŋ kokwawakka äneŋi mäde käda peŋkun. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS85_4","020_85_4","PSA","85","4","4","Unita Ekäni, waki keriken nimagurani, äneŋi gäkŋata biŋam nimagusi. Butewaki Anutu, gäk ninta nadäwäwak wari täŋ nimentawä. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS85_5","020_85_5","PSA","85","5","5","Ekäni, ninta kokwawak pen api täŋpen? Ba gäkŋo nadäwäwakka pen api it yäpmäŋ ärowek ba? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS85_6","020_85_6","PSA","85","6","6","Ude nämo! Gäk täŋkentäŋ nimiŋpäŋ irit kuŋat-kuŋat säkgämän äneŋi nimiŋiri ämawebekaye nin oretoret täŋpäŋ kaŋ ganiŋoret täna. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS85_7","020_85_7","PSA","85","7","7","O Ekäni, bänep ironka äneŋi niwoŋäreŋpäŋ waki keriken nanik wädäŋ tädotpäŋ tägaken nipmaŋiri säkgämän kaŋ itna. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS85_8","020_85_8","PSA","85","8","8","Ai, ämawebenaye, nin kädet waki bian täk täŋkumäŋo u äneŋi täk tänetawä. Nadäkaŋ? Ämawebe iniŋoret täkaŋ uwä Ekänitä irit säkgämän yämiŋpäŋ äbot kubägän yepmak täyak. Mebäri unita Ekäni Anututä man yäŋahäŋirän näk api nadäk täŋpet. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS85_9","020_85_9","PSA","85","9","9","Bureni! Ämawebe Anutu oraŋ imik täkaŋ u inita biŋam yäpmäkta nämo bitnäk täyak. Nämoinik. U nin äneŋi nimagutpäŋ Anutu ini ninkät penta itkaŋ komeninken säkgämän api itne. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS85_10","020_85_10","PSA","85","10","10","Täŋpäŋ kadäni uken Anututä nadäŋ yämik-inik täŋirän ämawebeniyetä bänep nadäk-nadäk Anutu-kengän api peneŋ. Ba Anututä iniken kädet siwoŋi ämawebeniye bämopiken pewän ahäŋirän säkgämän, äbot kubägän api itneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS85_11","020_85_11","PSA","85","11","11","Bureni! Kome terak Anutu täŋo ämawebeniyetä Anutu nadäŋ imikinik täŋirä Anututä käderi siwoŋi api yäwetpäŋ yäwoŋärewek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS85_12","020_85_12","PSA","85","12","12","Ude täŋkaŋ iron täŋ nimiŋirän imaka imaka tänayäŋ täkamäŋ u kudup säkgämän ahäŋirä epäninken ketem ahäŋ-bumbum api täneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS85_13","020_85_13","PSA","85","13","13","Täŋpäkaŋ Anutu täŋo kädet siwoŋitä intäjukun kuŋkaŋ Ekäni täŋo äbäkäbäk kädet api täwirek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS86_1","020_86_1","PSA","86","1","1","Ekäni, äma mewuni näka butewaki nadäŋ namiŋpäŋ täŋkentäŋ nam! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS86_2","020_86_2","PSA","86","2","2","Nadäk-nadäkna kudup gäkkengän peŋpäŋ watä epän ämaka ude itat unita watä säkgämän it namiŋiri wawetawä. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS86_3","020_86_3","PSA","86","3","3","Ekäni, kepma käroŋ gäkken gera yäŋtäyiwa butewaki nadäŋ namiŋpäŋ geranata juku peyi. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS86_4","020_86_4","PSA","86","4","4","Gäkgän ganiŋoret täyat unita nadäŋ namiŋpäŋ täŋpewi bänepnaken oretoret pähap kaŋ nadäwa. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS86_5","020_86_5","PSA","86","5","5","Ekäni, gäk orakorak mähemi unita mominin peŋ nimik täyan. Ämawebe gäkken täŋkentäk yäpmäkta gera yäk täkaŋ u gäripi pähap nadäŋ yämik täyan. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS86_6","020_86_6","PSA","86","6","6","Unita Ekäni, näkŋo yäŋapik manta juku peyi. Näk gäkä butewaki nadäŋ nami yäŋ yäŋpäŋ gera yäyat u nadäŋ nam. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS86_7","020_86_7","PSA","86","7","7","Näk nadätat, gäkken gera yäwayäŋ täyat u api nadäŋ namen unita bäräpi kaŋ-ahäwayäŋ täyatken gäkken gera api yäk täŋpet. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS86_8","020_86_8","PSA","86","8","8","O Ekäni, gäk udewani Anutu kubä nämo itak. Gäkägän kuduptagän yärepmitan. Täŋpäŋ gäkä epän täga täk täyan u udegän kubä nämo täk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS86_9","020_86_9","PSA","86","9","9","Guŋ äbot täŋpäŋ yepmaŋkuno u kudup abä gäk gämotkaken gwäjiŋ äpmoŋ gamiŋpäŋ wäpka api ganiŋoret täneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS86_10","020_86_10","PSA","86","10","10","U imata, Ekäni gäk kubä-tägän imaka kudupi kudupi täk täyan. Gäk kubä-tägän Anutu bureni-inik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS86_11","020_86_11","PSA","86","11","11","Unita Ekäni, gäk kädetka näwoŋäreŋiri manka burenigän iwat täyiwa! Ket näwoŋäreŋiri gäkagän nadäŋ gamiŋpäŋ ganiŋoret täyiwa! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS86_12","020_86_12","PSA","86","12","12","Ekäni Anutuna, näk bänepna gupna kuduptagäntä api ganiŋoret täŋpet. Täŋpäŋ wäpka biŋam api oraŋ gamiŋ yäpmäŋ ärowet. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS86_13","020_86_13","PSA","86","13","13","Gäk butewaki taŋi nadäŋ namik täyan. Kumäkta biŋam täŋkuropäŋ wädäŋ tädotpäŋ nepmaŋkun. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS86_14","020_86_14","PSA","86","14","14","Anutu, äma inita nadäwä ärowani täŋpani ätutä mäde ut namik täkaŋ. Uwä gäkŋo manka utpäŋ nämoinik iwat täkaŋ. Täŋpäŋ näka butewaki nämo nadäŋ namiŋpäŋ käbeyä täŋpäŋ näk nuttagän man yäŋpäŋ-nadäk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS86_15","020_86_15","PSA","86","15","15","Upäŋkaŋ Ekäni, gäk butewaki ba iron mähemi, kokwawak bäräŋeŋ nämo täk täyan. Gäk ämawebekayeta gäripi-inik nadäk täyan. Täŋpäŋ nämo nipmak täyan. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS86_16","020_86_16","PSA","86","16","16","Unita äneŋi nadäŋ namiŋpäŋ butewaki nadäŋ nam. Piä ämaka näk kehäromi namisi. Piä watä webeka nanaki näk täŋkentäŋ nami! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS86_17","020_86_17","PSA","86","17","17","Näka not täŋ namik täyan unitäŋo bureni kwawak peŋiri käwayäŋ nadätat. Ude täŋiri kaŋpäŋ iwanaye imaka, Ekänitä täŋkentäŋ imik täyak yäŋpäŋ kaŋ mäyäk tawut! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS87_1","020_87_1","PSA","87","1","1","Ekänitä pom kudupi terak yotpärareni wäpi Saion täŋpäŋ peŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS87_2","020_87_2","PSA","87","2","2","Täŋpäŋ Isrel täŋo kome ätuta gäripi nadäk täyak u irepmitpäŋ Saion yotpärareta gäripi ini pärik kubä nadäk täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS87_3","020_87_3","PSA","87","3","3","Unita Anutu täŋo yotpärare, gäk juku peŋkaŋ Anututä gäka man tägatäga ŋode yäyak u nadä; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS87_4","020_87_4","PSA","87","4","4","Kome näkŋo man buramik täkaŋ unitäŋo wäpi tawaŋ api täŋpet. U täŋpayäŋ täyatken uken guŋ kome, Isip kenta Babilon täŋo wäpi imaka, bok api kudän täwet. Ba Saion itta biŋam wäpi kudän täwayäŋ täyatken uken guŋ kome Filistia, Tire ba Itiopia nanik imaka, bok api kudän täwet. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS87_5","020_87_5","PSA","87","5","5","Kadäni uken Saionta ŋode api yäneŋ; Komeni komeni ämawebe täŋo eŋi meŋ bureni täyak. Täŋpäŋ Anutu täŋpämorek mähemitä ini täŋ-kehärom taŋpäŋ api pewek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS87_6","020_87_6","PSA","87","6","6","Täŋpäŋ Saion täŋo kome mähem bureni-inik täŋo wäpi tawaŋ kudän täwayäŋ täyakken uken ämawebe komeni komeni nanik täŋo wäpi u kudup u gänaŋ api pewek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS87_7","020_87_7","PSA","87","7","7","Ude täŋirän ämawebe uwä kap teŋ oretoret bumta täŋpäŋ ŋode api yäneŋ; Saion kome ŋowä iron kädet mebäri mebäri pewä ahäŋ nimani unitäŋo dapuri bureni-inik! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS88_1","020_88_1","PSA","88","1","1","Ekäni Anutu täŋkentäkna, kepma bipani konäm butewaki terak gäkken gera yäk täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS88_2","020_88_2","PSA","88","2","2","Unita yäŋapik manna terak gera yäyat ŋo nadäŋpäŋ täŋkentäŋ nami. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS88_3","020_88_3","PSA","88","3","3","Bäräpi mebäri mebäri näkä terak äroŋirä kumäŋ-kumäŋ dubiniken itat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS88_4","020_88_4","PSA","88","4","4","Ämatä näka nadäŋirä kumäŋpäŋ awaŋ gänaŋ pat täkaŋ ude täyak, kehäromina kudup paotkaŋ unita. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS88_5","020_88_5","PSA","88","5","5","Näk kumbani ude nepmaŋpäkaŋ it täyat. Ba ämikken däpmäŋ-pewä kumbani, awaŋ gänaŋ pat täkaŋ udewani itat. Ba äma gäkä unita guŋ tak-inik täŋpäŋ nämo täŋkentäŋ yämeno ude bumik itat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS88_6","020_88_6","PSA","88","6","6","Nähä awaŋ käroŋi-inik bipmäŋ urani gänaŋ mebäri-ken-inik umu maŋpi äpmoŋpero ude itat ŋo! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS88_7","020_88_7","PSA","88","7","7","Kokwawakkatä näk kudup uwäk täŋpäŋ yejämäŋtak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS88_8","020_88_8","PSA","88","8","8","Gäkä nadäŋiri notnayetä nabäŋpäŋ-nadäŋirä imaka taräki täŋpäpäŋ nabäŋkaŋ umuntak täkaŋ. Näk yewa kehäromi täga nämo abämaŋ kunaŋi, udewani gänaŋ itat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS88_9","020_88_9","PSA","88","9","9","Täŋpäŋ dapunna gäyamigän ijiŋ itat. Ude itkaŋ, Ekäni, kepma kepma ketna kewatpäŋ yäŋapik man terak gäkken gera yäk täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS88_10","020_88_10","PSA","88","10","10","Jide? Kumbanitä kakta kudän kudupi pewi ahäk täkaŋ? Nämo! Ba ude täŋiri kumbanitä akuŋpäŋ wäpka yäŋpäŋ ganiŋoret täkaŋ? Nämo, u täga nämo täneŋ! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS88_11","020_88_11","PSA","88","11","11","Kumbani komeken naniktä gäkä nadäŋ nimikinik täŋpäŋ nämo nipmak täyan unitäŋo biŋam yäŋahäk täkaŋ? Nämo, u täga nämo täneŋ! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS88_12","020_88_12","PSA","88","12","12","Bipmäŋ urani kome uken kudän kudupi kak täkaŋ? Nämo! Ba peŋpäŋ guŋ taŋpäŋ irani kome udeken naniktä gäkŋo bänep iron täga kaŋpäŋ nadäk täkaŋ? Nämotä nämoinik! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS88_13","020_88_13","PSA","88","13","13","Unita Ekäni, jop kumbero udeta täŋkentäkta gera yäyat. Tamimaŋ tamimaŋ gäkken gera yäk täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS88_14","020_88_14","PSA","88","14","14","Täŋira imata nämo nadäŋ namik täyan? Ba Ekäni, imata mäde ut namik täyan? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS88_15","020_88_15","PSA","88","15","15","Näk gubaŋiken umunitä komi namiŋ yäpmäŋ äbäŋiri kumäŋ-kumäŋ dubiniken it täyat. Komi unitä kehäromina kudup näyomägatak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS88_16","020_88_16","PSA","88","16","16","Näk nutta kädet mebäri mebäri terak nepmaŋpi wak täyat. Gäkŋo kokwawakka wakiinik unitä näk däpmäŋ jakŋitpäŋ nepmaŋtak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS88_17","020_88_17","PSA","88","17","17","Komi u kepma käroŋ näk itgwäjiŋpäŋ umetä tokätkaŋ täk täkaŋ ude yewa täŋpäŋ nepmak täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS88_18","020_88_18","PSA","88","18","18","Täŋpäŋ notnaye-inik u imaka, täŋpewi nabä-kätäŋirä bipmäŋ urani-tägän näkŋo notnapak bureni ude itak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS89_1","020_89_1","PSA","89","1","1","O Ekäni, wari wari nadäŋ nimik täyan unita juku piŋpäŋ kap api tek täŋpet. Ba nämo nibä-kätäk täyan unitäŋo manbiŋam pen api yäŋahäk täŋpet. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS89_2","020_89_2","PSA","89","2","2","Imata, nadäŋ nimikinik täk täyan uwä nämo api paorek yäŋ nadäk täyat. Ba kunum inide it täyak udegän nämoinik api nibä-katäweno unita nadäkinik täŋpäŋ api yäŋahäk täŋpet. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS89_3","020_89_3","PSA","89","3","3","Ekäni, gäk man ŋode yäŋkun; Äma iwoyäŋkuro Devit ukät topmäk-topmäk kubägän täŋpäŋ ŋode yäŋkehärom taŋkut; Äma kubätä äbotken naniktä intäjukun äma nämo api irek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS89_4","020_89_4","PSA","89","4","4","Nämo, intäjukun ämata gäkä äbotken nanik-tägän api ahäŋ yäpmäŋ ärok täneŋ yäŋ yäŋkun. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS89_5","020_89_5","PSA","89","5","5","Ekäni, kunumtä ini ba imaka u terak it täkaŋ unitä gäkŋo täktäkka tägagämän unita kap terak ganiŋ ubiŋ tek täkaŋ. Ba nadäŋ nimikinik täk täyan unita yäŋpäŋ aŋero kudupitä kap teŋpäŋ wäpka yäpmäŋ akuk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS89_6","020_89_6","PSA","89","6","6","Kunum gänaŋ kudupi aŋero ba imaka kubä gäk udewani nämo itak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS89_7","020_89_7","PSA","89","7","7","Bureni, kudupi aŋerotä Anutu kaŋpäŋ nadäwä inipärik kubä, kehäromi nikek täŋpäpäŋ umuntak täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS89_8","020_89_8","PSA","89","8","8","Unita Ekäni Anutu kehäromi mähemi, gäka imaka kehäromi kubä terak utpäŋ täga nämo yäwet. Nämoinik, gäk kehäromi-inik, ba manka kudup iwat-inik täk täyan. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS89_9","020_89_9","PSA","89","9","9","Gwägu pähap gäk kubä-tägän kaŋiwat täyan. Ba gwägu tokärirän gäk kubä-tägän täga iniŋ bitnäwen. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS89_10","020_89_10","PSA","89","10","10","Gäk kubä-tägän Isip täŋo kehäromi kudup yomägatpäŋ kehäromikatä iwankaye ätu kudup däpmäŋpäŋ yäwat kireŋkun. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS89_11","020_89_11","PSA","89","11","11","Kunum u mähemi gäk, ba kome imaka. Kunum kenta kome gäkägän täŋ yepmaŋkun. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS89_12","020_89_12","PSA","89","12","12","Kome moräki moräki, unudetä umude gäkä täŋkun. Unita pom taŋi yarä wäpi Tabo kenta Hemon unitä oretoret terak ganiŋoret täkamän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS89_13","020_89_13","PSA","89","13","13","O Ekäni, gäk ärowani, kehäromi-inik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS89_14","020_89_14","PSA","89","14","14","Kaŋiwat epän täk täyan uwä kudän siwoŋi terakgän täk täyan. Nadäŋ yämik-inik täŋo mähemi gäk. Ba yäŋkehäromtak man siwoŋi iwarani u mähemi gäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS89_15","020_89_15","PSA","89","15","15","Unita Ekäni, ämawebe kap terak ganiŋoret täkaŋ ba orakorakka täŋo peŋyäŋek gänaŋ kuŋat täkaŋ uwä oretoret pähap nadäk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS89_16","020_89_16","PSA","89","16","16","Gäka juku piŋpäŋ kepma käroŋ bänep oretoret terak it täkaŋ. Täŋpäŋ iron täŋ yämik täyan unita nadäŋpäŋ wäpka biŋam yäpmäŋ ärok täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS89_17","020_89_17","PSA","89","17","17","Ämawebe unitäŋo kehäromi u gäk. Ba unitäŋo epmäget kudän u gäk. Bureni Anutu, gäk oraŋ nimiŋiri iwaniye yärepmit morek täkamäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS89_18","020_89_18","PSA","89","18","18","Ekäni, Isrel ämawebe täŋo Anutu kudupi gäkä watä ämanin iwoyäŋkuno unitä intäjukun it nimik täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS89_19","020_89_19","PSA","89","19","19","Anutu, bian-inik, gäk ayäbu terak epän ämakaye täga ŋode yäwetkun; Näk komi äma kubä kaŋ-ahäŋpäŋ kehäromi imiŋkut. Äma u ämawebenaye bämopiken iwoyäŋpäŋ intäjukun äma ude teŋkut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS89_20","020_89_20","PSA","89","20","20","Äma uwä epän ämana Devit. U intäjukun it tamikta olip umeni piŋ ibatpäŋ iwoyäŋpäŋ teŋkut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS89_21","020_89_21","PSA","89","21","21","Unita kehäromi imiŋira kehäromigän api it yäpmäŋ ärowek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS89_22","020_89_22","PSA","89","22","22","Ude irirän iwaniyetä ämik täŋpäŋ kehäromini täga nämo api yäpmäŋ äpneŋ, ba äma wakitä täga nämo api irepmitneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS89_23","020_89_23","PSA","89","23","23","Nämoinik, iwaniye näkŋa-tägän api yeŋ jakŋiret. Äma iwan täŋ iminayäŋ täkaŋ upäŋ api däpet. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS89_24","020_89_24","PSA","89","24","24","Täŋpäŋ nadäŋ imikinik täŋpäŋ nämoinik api kakätäwet. Nämo, wäpna terak kehäromigän itkaŋ iwaniye api yärepmit morewek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS89_25","020_89_25","PSA","89","25","25","Täŋpäŋ täŋkentäŋ imiŋira kome taŋi pähap, gwägu wäpi Mediterenian unitä päŋku ume wäpi Yufretis u inita koreŋpäŋ api kaŋiwarek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS89_26","020_89_26","PSA","89","26","26","Ude täŋ imiŋira ŋode api näwerek; Gäk näkŋo nanna ba Anutuna. Gäk watä ämana kehäromi pähap, mobä ude. Watä it namiŋiri säkgämän it täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS89_27","020_89_27","PSA","89","27","27","Yäŋirän gäk nanakna intäjukun nanik yäŋ iwetpäŋ intäjukun äma wäpi biŋam ärowani nikek ude teŋira wäpi biŋamtä kome täŋo intäjukun äma päke u kudup api yärepmirek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS89_28","020_89_28","PSA","89","28","28","Topmäk-topmäk kubägän ukät täŋkuro ba ude api täŋ gamet yäŋ yäŋkehärom taŋkuro u nämo api guŋ täwet. Nämo, u pen api nadäŋ yäpmäŋ kuŋaret. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS89_29","020_89_29","PSA","89","29","29","Ude täŋpäŋ näkä täŋpewa kunumtä inide itpäŋ nämo paot täyak udegän Isrel täŋo intäjukun ämawä, unitä äbotken nanik-tägän api ahäŋ yäpmäŋ ärok täneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS89_30","020_89_30","PSA","89","30","32","Täŋpäkaŋ unitäŋo äboriye ahänayäŋ täkaŋ u baga manna nämo buramiŋpäŋ man kädetna mäde ut iminayäŋ täkaŋ uwä momini unita kowata yämiŋira komi api nadäneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS89_33","020_89_33","PSA","89","33","33","Upäŋkaŋ Devit ba nanakiye oraniye nämoinik api yabäŋ kätäwet. Yäŋ-kehäromtak man iwetkuro u nämo api irepmiret. Nämo! Pen nadäŋ imikinik api täk täŋpet. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS89_34","020_89_34","PSA","89","34","34","Bureni-inik! Topmäk-topmäk ukät täŋkuro u nämo api madäŋ täkŋewet ba manna täpuri-inik kubä nämoinik api irepmiret. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS89_35","020_89_35","PSA","89","35","35","Wäpna kudupi u terak bureni-inik ŋode yäyat; Devit jopman kubä nämo iwetkut ba nämoinik api iweret. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS89_36","020_89_36","PSA","89","36","36","Nämo, äboriye pen api weŋ bäyaneŋ. Näk mehamtäŋ imiŋira edaptä ijiŋ yäpmäŋ kwayäŋ täyak udegän kaŋiwat epänitä pen api it yäpmäŋ ärowek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS89_37","020_89_37","PSA","89","37","37","Ba komepaktä inide peŋyäŋek täyak udegän it yäpmäŋ äroŋirä ämawebetä ŋode api nadäneŋ; U ka! Komepak inide it täyak ude, Anututä mani nämo guŋ taŋpäŋ kehäromigän iwat täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS89_38","020_89_38","PSA","89","38","38","Ekäni, ude yäŋkuno upäŋkaŋ apiŋo intäjukun ämaka iwoyäŋkuno unita kokwawak nadäŋ imitan. Täŋpäŋ mäde ut imiŋpäŋ itan. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS89_39","020_89_39","PSA","89","39","39","Täŋpäŋ topmäk-topmäk kehäromi epän ämaka ukät täŋkuno u madäŋ täkŋeŋpäŋ gwäpäni säkgämän yäpmäŋpäŋ okä näbä gänaŋ maŋpi-äpmokaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS89_40","020_89_40","PSA","89","40","40","Täŋpäŋ yotpärareni täŋo yewa kehäromi pähap u wärämutkun. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS89_41","020_89_41","PSA","89","41","41","Wärämuriri äma kuŋ-äbäŋ täk täkaŋ uwä tuŋumi kubotäŋ imiŋpäŋ kaŋ-mägayäk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS89_42","020_89_42","PSA","89","42","42","Yäniŋ kireŋiri iwaniyetä kehäromini yäpmäŋ äpäŋpäŋ oretoret bumta nadäk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS89_43","020_89_43","PSA","89","43","43","Ämik täŋpäŋ gäk täŋpewi ämik täŋo tuŋumitä nämo täŋkentäŋ imiŋirä iwaniyetä irepmitkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS89_44","020_89_44","PSA","89","44","44","Gäk wäpi biŋam yomägatpäŋ gwäpäni säkgämän u jop maŋpi kuŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS89_45","020_89_45","PSA","89","45","45","Ude täŋiri kadäni nämo täreŋirän äma tägawani, kehäromi nikek nämo, bäräŋeŋ äworetak. Täŋpäŋ mäyäk pähap nadätak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS89_46","020_89_46","PSA","89","46","46","Ekäni, butewaki. Käbop pen api iren? Ba kokwawakka kädäptä ijik täyak ude pen api täŋpen. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS89_47","020_89_47","PSA","89","47","47","Näkŋo mebärinata guŋ täwentawä. Kome terak iritna u keräpigän. Nin kudup kumäk-kumäk ikek täŋ nipmaŋkun. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS89_48","020_89_48","PSA","89","48","48","Netätä nämo kumäŋpäŋ kadäni käroŋi irek? Äma kubätä kehäromigän itkaŋ awaŋ gänaŋ täga nämo äpmoŋpek? Nämoinik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS89_49","020_89_49","PSA","89","49","49","O Ekäni, bian nadäŋ nimikinik täŋkuno u de pewi kukaŋ? Täŋpäŋ yäŋkehäromtak man Devit iwetkuno unita jide nadätan? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS89_50","020_89_50","PSA","89","50","50","Guŋ ämatä epän watä ämaka näka yäŋärok näwet täkaŋ unita nadäŋ äwaräkuk nämo täŋpen. Nämo, kowata yämen! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS89_51","020_89_51","PSA","89","51","51","Ekäni, nadä! Intäjukun ämaka näk iwoyäŋkuno u kome deken deken kuŋarira guŋ ämatä sära man näwet täkaŋ u nadätan? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS89_52","020_89_52","PSA","89","52","52","Eruk, Ekäni wäpi biŋam tärek-täreki nämo iniŋoret täkäna! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS90_1","020_90_1","PSA","90","1","1","Ekäni, gäk eŋinin bureni ude bian itkunonitä pen it yäpmäŋ äbätan. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS90_2","020_90_2","PSA","90","2","2","Kunum kenta kome nämo pewi ahäŋirän gäk Anutu itkun. Gäk Anutu pengän itkunonitä pen api it yäpmäŋ ärowen. Paotpaotka nämo. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS90_3","020_90_3","PSA","90","3","3","Gäk äma ŋode yäwet täyan; In äneŋi kome äworewut. Ude yäŋpäŋ äma täŋpewi kome äworek täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS90_4","020_90_4","PSA","90","4","4","Täŋpäkaŋ kadäni käroŋi pähap, obaŋ 1,000 ude u nadäŋiri kepma kubägän ude täk täyak. Däpmon paritna bipani kubä ahäŋpäŋ paot täyak ude bumik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS90_5","020_90_5","PSA","90","5","5","Täŋpäkaŋ ume tokätpäŋ äma kumäŋ-kumäŋ däpmäŋpäŋ yäpmäŋ kuk täyak gäk äma täŋo irit ude täŋpewi paot täkaŋ. Täŋiri ämatä kome terak kadäni keräpi ayäbu täk täkamäŋ ude it täkamäŋ. Ba wädantä bäräŋeŋ ärok täkaŋ ude it täkamäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS90_6","020_90_6","PSA","90","6","6","Tamimaŋ mänit säkgämän yäpmäŋpäŋ itkaŋ kome ijiŋirän bipäda bäräŋeŋ kubitak täkaŋ. Äma uwä udewanigän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS90_7","020_90_7","PSA","90","7","7","Täŋpäkaŋ gäkŋo kokwawaktä nidäpmäk täyak. Ba gäkŋo bänep wakwakta bumta umuntak täkamäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS90_8","020_90_8","PSA","90","8","8","Imaka wakiwaki käbop ba kwawak täk täkamäŋ u gäkä kwawakgän peŋpäŋ yabäk täyan. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS90_9","020_90_9","PSA","90","9","9","Kokwawak nadäŋ nimiŋiri nin kome terak ahäŋ paot täk täkamäŋ. Täŋpäkaŋ nin kähän yäŋpäŋ paot täkamäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS90_10","020_90_10","PSA","90","10","10","Nin kadäni käroŋi nämo it täkamäŋ. Obaŋ 70 ude nämo itkaŋ paot täkamäŋ. Ba kehäromigän pen itpäŋä obaŋ 80 täga käwep kaŋ-ahäne. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS90_11","020_90_11","PSA","90","11","11","Ekäni, kokwawakka täŋo kehäromi kudup niwoŋärewi yäwänäku äma kubätä täga nämo itek. Ba umun pähap jidewanipäŋ nadäkkäne? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS90_12","020_90_12","PSA","90","12","12","Unita gäk kwawak niwoŋäreŋiri kome terak irit kuŋat-kuŋatnin u keräpigän it täkamäŋ yäŋ mebäri nadäna tumbut. Ket ude nadäna tumbäpäŋ nininta nadäna äpani täŋpäpäŋ gäkken nanik nadäk-nadäk säkgämän u terakgän kaŋ kuŋatna. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS90_13","020_90_13","PSA","90","13","13","O Ekäni, gäkŋo kokwawak jidegän api paorek? Ba gäk jidegän äneŋi äyäŋutpäŋ epän ämakaye ninta butewaki api nadäŋ nimen? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS90_14","020_90_14","PSA","90","14","14","Täŋpäkaŋ gäk tamimaŋ tamimaŋ ironka pähap iritninken pewi tokŋeŋirän bänep oretoret nadäŋpäŋ ganiŋoret kap tek täkäna. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS90_15","020_90_15","PSA","90","15","15","Nin kadäni käroŋi-inik bäräpigän nadäŋ yäpmäŋ äbumäŋ. Eruk apiŋo gäk bänep oretoret taŋi nimisi, obaŋ jide bäräpi nimiŋ yäpmäŋ äbuno udegän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS90_16","020_90_16","PSA","90","16","16","Kehäromika terak imaka tägatäga täk täyan u epän ämakaye niwoŋäre. Täŋpäŋ iroŋiniye ba oraniye ahänayäŋ täkaŋ uwä udegän kaŋ yäwoŋäre. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS90_17","020_90_17","PSA","90","17","17","Täŋpäkaŋ Ekäni Anutunin, konka pähaptä nintä terak äroŋirän imaka imaka tänayäŋ täkamäŋ unitäŋo bureni kwawak kaŋ ahäwut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS91_1","020_91_1","PSA","91","1","1","Äma kubätä iwantä nutneŋ yäŋpäŋ Anutu ärowani-inik dubiniken kuŋirän käbop tewek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS91_2","020_91_2","PSA","91","2","2","Täŋpäŋ Ekäni ŋode iwerek; Näk käbop irit bägupkaken äreŋira watä it namik täyan yäk. Anutuna, näk nadäŋ gamikinik täk täyat yäŋ iwerek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS91_3","020_91_3","PSA","91","3","3","Bureni-inik, Anututä watä kehäromi it gamiŋirän, imaka käbop itak unitä gäk nämo täŋpän waneŋ. Ba käyäm wakitä gepmäŋirekta api täŋkentäŋ gamek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS91_4","020_91_4","PSA","91","4","4","Anututä säkgämän uwäk täŋpäŋ api gepmaŋpek, baraktä nanaki uyiŋpiŋit pat täkaŋ ude. Näk watä it gamik täyat yäŋ yäk täyak uwä bureni-inik täk täyak. Unita gäk Ekänikät iriri ämatä ämik täŋo kurepä tageŋpäŋ it täkaŋ ude Ekänitä ude api täŋ gamek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS91_5","020_91_5","PSA","91","5","5","Anututä watä it gamiŋirän gäk bipani imaka umuri kubäta nämo umuntäwen. Ba kepma imaka kubä gäkä terak bäräŋeŋ-inik äroŋpäŋ täŋpän waneŋ yäŋpäŋ nämo umuntäwen. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS91_6","020_91_6","PSA","91","6","6","Täŋpäkaŋ gäk käyäm taŋi ba imaka wakitä kepma ba bipani ahäŋ namineŋ yäŋpäŋ nämo umuntäwen. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS91_7","020_91_7","PSA","91","7","7","Äma mäyapiniktä dubikaken kumäŋirä näk udegän kumbet yäŋ nämo nadäwen. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS91_8","020_91_8","PSA","91","8","8","Nämo! Gäk säkgämän api iren. Täŋpäkaŋ äma waki täŋpani u kowata Anututä kwawak yämiŋirän api yabäwen. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS91_9","020_91_9","PSA","91","9","9","Ekäni u gäka watä kehäromi-inik it täyak. Anutu ärowani uken päŋku imaka wakita käbop it täyan. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS91_10","020_91_10","PSA","91","10","10","U iriri imaka wakitä gäkä terak nämo api ahäwek. Ba käyäm wakitä gäkä eŋi gänaŋ nämo api ärowek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS91_11","020_91_11","PSA","91","11","12","Anututä aŋeroniye watä it gamikta yepmaŋkuko unitä api oraŋpäŋ gepmaneŋ. Ude täŋirä kuroŋka ba gukutka nämo api pimiŋ tädoren. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS91_13","020_91_13","PSA","91","13","13","Täŋpäkaŋ gäk aŋ komi ba gämok täga api yeŋ yepmäŋiren. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS91_14","020_91_14","PSA","91","14","14","Täŋpäŋ Anututä ŋode yäŋkuk; Ämawebe näka gäripi nadäk täkaŋ uwä api täŋkentäŋ yämet yäk. Ba ämawebe nadäŋ namikinik täk täkaŋ uwä watä it yämet yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS91_15","020_91_15","PSA","91","15","15","Äma udewani näkken gera yänayäŋ täkaŋ uwä api nadäŋ yämet yäk. Täŋpäkaŋ bäräpi ahäŋ yämiŋirä näk täŋkentäŋ yämiŋpäŋ wäpi biŋam ikek api yepmaŋpet yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS91_16","020_91_16","PSA","91","16","16","Täŋpäkaŋ näkä kome terak irit kuŋat-kuŋari yäpurärät-pewa api käroŋtaŋ yämek yäk. Ude täŋira äma u ŋode api yäneŋ; Uraknin u täŋkentäknin bureni yäŋ api yäneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS92_1","020_92_1","PSA","92","1","1","Juda naniktä kap ŋo Sabat kadäni kubäkubäken tek täŋkuŋonik. Ekäni, gäk ärowani pähap. Gäka bänep täga man gäwetpäŋ ganiŋ orerira bänepna pidämtak täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS92_2","020_92_2","PSA","92","2","2","Täŋpäŋ iron täŋ namik täyan unita tami tami yäŋahäŋit watä säkgämän it namik täyan unita bipani bipani yäŋahäŋira bänepna pidämtak täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS92_3","020_92_3","PSA","92","3","3","Unita näk gita utpäŋ gäk wäpka yäpmäŋ akuk täyiwa. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS92_4","020_92_4","PSA","92","4","4","O Ekäni, gäk epän täŋiri kaŋpäŋ bänepna tägak täyak. Ba ketka kudän kaŋpäŋ oretoret kap tek täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS92_5","020_92_5","PSA","92","5","5","Gäk nadäk-nadäkka ärowani-inik. Täŋpäŋ epän täk täyan u imaka, ärowani-inik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS92_6","020_92_6","PSA","92","6","6","Täŋiri äma bänep nadäk-nadäki nämotä gäkŋo täktäkkata täŋguŋtak täkaŋ. Ba äma nämo nadäŋ tumbani, guŋ udewanitä täga nämo nadäŋ gamik täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS92_7","020_92_7","PSA","92","7","7","Äma kädet waki täŋpani udewanitä nämo nadäŋ gamik täkaŋ upäŋkaŋ wädantä tägak täkaŋ ude tägaŋpäŋ imaka imaka yäpmäk täkaŋ. Ude täk täkaŋ upäŋ kämiwä kudup api waŋ moreneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS92_8","020_92_8","PSA","92","8","8","Imata, Ekäni gäk intäjukun-inik, paot-paotka nämo it täyan unita. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS92_9","020_92_9","PSA","92","9","9","Ekäni, äma udewani unita ŋode nadäkamäŋ; Äma waki täŋpanitä täga nämo api itneŋ. Nämoinik! Gäka iwan täŋ gamik täkaŋ uwä kudup api däpmäŋ morewen. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS92_10","020_92_10","PSA","92","10","10","Täŋpäkaŋ gäkä kehärominawä bulimakau ägwäri täŋo kehäromi ude peŋ namiŋkun. Ude täŋpäŋ nadäŋ namiŋpäŋ ume käbäŋi nikek ärut namiŋkun. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS92_11","020_92_11","PSA","92","11","11","Täŋpäŋ täŋkentäŋ namiŋiri iwanaye kumän waŋ moreŋirä yabätat. Ba äma waki täŋpanitä kähän yäŋirä nadätat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS92_12","020_92_12","PSA","92","12","12","Täŋpäkaŋ ämawebe siwoŋi kuŋaraniwä agäba päyani ärok täkaŋ udewani. Ba päya käroŋitä äromaŋ kuk täkaŋ ude säkgämän api it yäpmäŋ äroneŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS92_13","020_92_13","PSA","92","13","13","Uwä päya Ekäni täŋo eŋi yämaken piwani, säkgämän, kehäromi nikek udewani. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS92_14","020_92_14","PSA","92","14","14","Äma udewani uwä nadäkiniki kodakigän pen api it yäpmäŋ kwek. Uwä päya biani-päŋkaŋ kodakigän itkaŋ bureni säkgämän pat täkaŋ ude bumik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS92_15","020_92_15","PSA","92","15","15","Unita ŋode api yäŋahäneŋ; Ekäni u tägagämän yäk. Nin kehäromigän täŋkentäŋ nimik täyak yäk. Uken kädet goret kubä nämo kak täkamäŋ. Nämoinik! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS93_1","020_93_1","PSA","93","1","1","Ekäni uwä intäjukun-inik itak. Uwä ekäni ärowani. Wäpi biŋam säkgämäntä teki ude it täyak. Täŋkaŋ pioŋ yamäk täkaŋ ude kehärominipäŋ yamäk täyak. U komeni komeni täŋmeham täŋpäŋ pewän wareŋi nämo it täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS93_2","020_93_2","PSA","93","2","2","Ekäni, gäk bian kome ŋoken imaka kubä nämo itkukken intäjukun itkun. Täŋkaŋ bian umuken intäjukun itkunonitä paot-paori nämo intäjukun it yäpmäŋ äbätan. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS93_3","020_93_3","PSA","93","3","4","Täŋpäkaŋ kome terak imaka imaka kehäromi nikek itkaŋ uwä gäkä yärepmitan. Gwägu käroŋi boham uwä mämä taŋi yäk täyak. Ba gwägutä taŋi tokätpäŋ mämä pähap yäk täyak upäŋkaŋ Ekäni, gäkŋo kehäromika uwä ärowani pähap. Gäkŋo kehäromikatä imaka imaka kuduptagän yärepmitak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS93_5","020_93_5","PSA","93","5","5","Ekäni, gäkŋo man kädet u kehäromigän, paot-paori nämo. Ba gäkŋo kome uwä kudupi-inik itkukoniktä api it yäpmäŋ ärowek! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS94_1","020_94_1","PSA","94","1","1","Ekäni, gäk äma wakita kowata yämani Anutu. Unita apiŋo kokwawakka kwawak pewi ahäŋirän käwa! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS94_2","020_94_2","PSA","94","2","2","Gäk ämawebe kuduptagän täŋo täktäki yäpmäŋ daniwani Anutu. Unita bäräŋeŋ päbä äma gup yäpmäŋ ärokärok täŋpani komi yäpnaŋi u yämi! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS94_3","020_94_3","PSA","94","3","3","O Ekäni, äma wakiwaki täŋpanitä wakinita yäŋpäŋ oretoret täŋ yäpmäŋ kuŋirä kadäni jidegän api tärewek? Kowata jidegän api yämen? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS94_4","020_94_4","PSA","94","4","4","Äma udewanitä täŋpäwak kudänita gupi yäpmäŋ äroŋpäŋ inita biŋam wari wari yäk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS94_5","020_94_5","PSA","94","5","5","Äma udewani ämawebe gäkŋata biŋam iwoyäŋkuno u komi bumta yämiŋpäŋ yeŋ däpmäk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS94_6","020_94_6","PSA","94","6","6","U webe kajat ba nanak kodäŋani däpmäŋ-pewä kumäk täkaŋ. Ba kubäken nanik ninkät bok irani unita udegän jop nadäŋ däpmäk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS94_7","020_94_7","PSA","94","7","7","Ude täŋkaŋ ŋode yäk täkaŋ; Kudän ude täk tämaŋ uwä käbop täk tämamäŋ. Ekäni, Isrel täŋo Anutu u nämo nibäŋpäŋ nadäk täyak yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS94_8","020_94_8","PSA","94","8","8","Äma täŋpäwak täŋpani in ude yäk täkaŋ upäŋkaŋ jidegän api nadäwä täreneŋ? Inä guŋ bureni-inik! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS94_9","020_94_9","PSA","94","9","9","Man ude yäk täkan uwä yänaŋi nämopäŋ yäk täkaŋ. Anutu, jukunin dapunin täŋkuko u täga nämo tabäŋpäŋ nadäwek? U siwoŋi tabäŋpäŋ-nadäk tayak! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS94_10","020_94_10","PSA","94","10","10","U guŋ äbotta komi yämik täyak unita inta komi udegän täga api tamek. U ämawebe kuduptagän täŋo yäŋpäŋ-yäwoŋärek äma unita nadäk-nadäki nämo yäŋ nämo nadäneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS94_11","020_94_11","PSA","94","11","11","Nämo! Anututä äma täŋo nadäk-nadäki kudup yabäŋpäŋ-nadäk täyak. Nadäk jide pewä ahäk täkaŋ u jopigän yäŋ nadäk täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS94_12","020_94_12","PSA","94","12","12","Täŋpäkaŋ Ekäni, äma gäkä jukuman yäwetpäŋ yäwoŋärek täŋiri buramik täkaŋ u gäkŋo oretoret terakgän kuŋat täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS94_13","020_94_13","PSA","94","13","13","Gäk bäräpi ketäreŋ yämiŋiri gup gapun gapun terakgän it täkaŋ. Ude it yäpmäŋ kuŋirä äma waki täŋpani awaŋ gänaŋ äpmoŋirä kaŋ yabäwut! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS94_14","020_94_14","PSA","94","14","14","Unita bureni-inik nadätat, Ekäni gäkä ämawebe gäkŋata biŋam iwoyäŋkuno u nämoinik api yabä-kätäwen. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS94_15","020_94_15","PSA","94","15","15","Nämo, äma waki täŋpani unitä ämawebe täŋo man goret yäpmäŋ danik täkaŋ u gäkä täŋpewi siwoŋi api ahäwek. Ude täŋiri äma siwoŋi siwoŋitä kädet u api täŋ-kehärom täneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS94_16","020_94_16","PSA","94","16","16","Ämawebe, yäŋyabäk ŋode täwet yabäwa; Netätä äma wakiwaki täŋpani iŋamiken näk gärak itkuk? Ba näkŋo man netätä yäŋkentäŋ namiŋkuk? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS94_17","020_94_17","PSA","94","17","17","Unita man ŋode täwera nadäwut; Ekänitä täŋkentäŋ namiŋkuk! Nämo täŋkentäŋ namiŋkuk yäwänäku näk bäräŋeŋ kumäŋpeŋ päŋku kum irit komeken iram. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS94_18","020_94_18","PSA","94","18","18","Yäke! Näk maŋ nutnayäŋ täkaŋ! yäŋ yäŋkut. Upäŋkaŋ nämo! Ekäni, butewakika tärek-täreki nämo u terak oraŋ namiŋiri nämo maŋ nutkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS94_19","020_94_19","PSA","94","19","19","Nadäwätäk bäräpi mebäri mebäri ahäŋ namiŋirä upäkaŋ gäkä naniŋ kawat taŋiri oretoret terak kuŋat täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS94_20","020_94_20","PSA","94","20","20","Ekäni, näk nadätat. Gäk äma ekäni ekäni waki täŋpanikät epän bok nämo täk täkaŋ. Äma udewaniwä kudän wakita siwoŋigän yäŋ yäk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS94_21","020_94_21","PSA","94","21","21","Ude täŋkaŋ ämawebe siwoŋita komi yämikta tawaŋ peŋpäŋ äma momini nämo, jop nadäŋ kumäkta yäniŋ kirek täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS94_22","020_94_22","PSA","94","22","22","Upäŋkaŋ Ekäni Anutunatä äma waki iŋamiken näk gärak itpäŋ täŋkentäŋ namik täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS94_23","020_94_23","PSA","94","23","23","Täŋkaŋ Ekäni Anutunintä äma waki mominita yäŋpäŋ komi yämiŋpäŋ kudup api täŋpän waneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS95_1","020_95_1","PSA","95","1","1","Ämawebe, in äbut! Äbäkaŋ Anututa iniŋoret kap teŋ imina! Anutu u watä it nimiŋkaŋ umuri-ken nanik nimagut täyak unita iniŋ oretna! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS95_2","020_95_2","PSA","95","2","2","Iŋamiken ahäŋpäŋ bänep täga kap iniŋ ubiŋ tena! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS95_3","020_95_3","PSA","95","3","3","Nadäkaŋ? Ekäni u Anutu pähap. Uwä wäbät ba imaka anutu yäŋ yäwet täkaŋ u kudup intäjukun-inik it yämik täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS95_4","020_95_4","PSA","95","4","4","Ume kubat ba pom käroŋi käroŋi kuduptagän u Ekäni täŋoniktä itkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS95_5","020_95_5","PSA","95","5","5","Ini-tägän kome ba gwägu pähap yäŋirän ahäŋkuŋo unita mähemi bureni-inik itak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS95_6","020_95_6","PSA","95","6","6","Unita in äbut! Ekäni nin kudup täŋpäŋ-nipmaŋpani u dubiniken äbäŋpäŋ gwäjiŋ äpmoŋpäŋ iniŋ oretna! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS95_7","020_95_7","PSA","95","7","7","Uwä nintäŋo Anutu itkaŋ yawakiye ude iritna nibäŋ niwatpäŋ ketem nipmäŋ towik täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS95_8","020_95_8","PSA","95","8","8","Unita Ekänitä ŋode niwerirän nadäna; Äbekjiye orajiyetä bian Meriba Masa komeken näkŋo man bitnäŋpäŋ ärowani täk täŋkuŋo u in udegän nämo täneŋ. Apiŋo näkŋo man nadäŋ parit ärowani nämoinik täneŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS95_9","020_95_9","PSA","95","9","9","Nämo! Näk imaka tägatäga täŋira yabäŋkuŋo upäŋkaŋ äbekjiye orajiye uwä mäde ut namikinik täŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS95_10","020_95_10","PSA","95","10","10","Ude täŋ namiŋirä kokwawak nadäŋ yäpmäŋ kuŋira obaŋ 40 ude täreŋkuk. Täŋpäŋ yäŋkut; Näka nadäkinik nämo täŋ namiŋpäŋ näkŋo kädet iwatta bitnäk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS95_11","020_95_11","PSA","95","11","11","Unita kokna wawäpäŋ man kehäromi ŋode yäŋkut; Äbot uwä äbä orek näkkät nämoinik api itneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS96_1","020_96_1","PSA","96","1","1","Komen ämawebe kuduptagän, nin Ekänita kap kodaki kubä teŋ imina! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS96_2","020_96_2","PSA","96","2","2","Ekänita kap teŋ imiŋpäŋ wäpi iniŋ oretna! Täŋpäŋ yäpätägak epän täŋkuko unitäŋo manbiŋam kepma kepma ämawebe kap terak yäwet täkäna! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS96_3","020_96_3","PSA","96","3","3","Bureni! Wäpi biŋam ärowani ba kudän kudupi täk täyak unitäŋo manbiŋam ämawebe komeni komeni yäŋahäŋpäŋ yäwetna! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS96_4","020_96_4","PSA","96","4","5","Imaka imaka ämawebe komeni komenitä nadäŋ yämik täkaŋ uwä jopigän. Upäŋkaŋ Ekäni ini-tägän kunumkät imaka imaka punin itkaŋ u täŋpäŋ peŋkuk. Bureni! Ekäni u wäpi biŋam ikek unita unitäŋo wäpi biŋamä yäpmäŋ akuŋpäŋ punin unu pena! Täŋ, wäbät nämo nadäŋ yämine. Nämoinik! Ekänitagän umuntak täkäna! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS96_6","020_96_6","PSA","96","6","6","Ekäni uwä wäpi biŋam pähap ikek unitä Intäjukun Äma itak. Ba iniken eŋini udegän, kehäromi, epmäget tägagämän ikek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS96_7","020_96_7","PSA","96","7","7","Unita äma äbori äbori, in kuduptagän Ekäni iniŋ orerut! Ekänitä iniken täktäki ba kehärominita yäŋpäŋ wäpi biŋam yäpmäŋ akukot! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS96_8","020_96_8","PSA","96","8","8","Wäpi biŋam iniŋ oretkaŋ imaka kubä Ekäni iniŋ oretta pewani yäpmäŋ iniken eŋi gänaŋ ärowut! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS96_9","020_96_9","PSA","96","9","9","Nadäkaŋ? Ekäni u kudupitä kudupi-inik unita ämawebe komeni komeni Anututa nadäŋpäŋ kwaineŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS96_10","020_96_10","PSA","96","10","10","Täŋpäkaŋ Anutu täŋo ämawebe, in äma äbori äbori ŋode kaŋ yäwerut; Ekäni uwä intäjukun itkaŋ kome täŋ-kehärom taŋkuk. Täŋpäkaŋ kometä säkgämän itpäŋ wareŋi nämo pat täyak. Täŋpäkaŋ kämi Ekänitä iniken nadäk-nadäk siwoŋi terak äma äbori äbori yäpmäŋ daniŋpäŋ api yabäŋ yäwarek. Ude kaŋ yäwerut! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS96_11","020_96_11","PSA","96","11","11","Ai! Kunum ba kome, ek oretoret täkon! Täŋpäŋ gwägu pähap, gäk ba imaka imaka gäk gänaŋ kuŋat täkaŋ in gera mämä täŋput! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS96_12","020_96_12","PSA","96","12","12","Epän, inkät ketem in gänaŋ itkaŋ u kudup Ekäni iniŋ orerut! Täŋpäkaŋ Anutu iŋamikenä päya bipiken päke itkaŋ u kuduptagän kap teŋpäŋ oretoret kaŋ täŋput! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS96_13","020_96_13","PSA","96","13","13","U imata, Ekäni uwä äbayäŋ täyak. Äbäŋpäŋä ämawebe komeni komeni iniken nadäk-nadäk siwoŋi terak yabäŋ yäwatpäŋ man bureni terak api yäpmäŋ daniwek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS97_1","020_97_1","PSA","97","1","1","Ekänitä intäjukun-inik itak. Unita kome taŋi, ba kome täpuri täpuri gwägu bämopiken itkaŋ, in bänep täga nadäŋ imiŋpäŋ oretoret täkot. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS97_2","020_97_2","PSA","97","2","2","Ekäni uwä kudupi-inik. Gubam kenta bipmäŋ uranitä kumän uwäk täŋ paot täyak. Täŋkaŋ unitä ämawebe yabäŋ yäwat epän säkgämän siwoŋi täk täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS97_3","020_97_3","PSA","97","3","3","Täŋpäkaŋ uwä jop nämo kuŋat täyak. Nämoinik, kädäp mebet täŋpewän intäjukun kuŋkaŋ iwaniye ijiŋ paot täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS97_4","020_97_4","PSA","97","4","4","Ekäni Anututä yäŋpewän yäpä kwinirirän kome yäŋek täyak. Ude ahäŋirän kometä kaŋkaŋ kwaik täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS97_5","020_97_5","PSA","97","5","5","Anutu uwä kome pähap täŋo intäjukun. U äbäŋirän kome pähap ŋo kokoyäk täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS97_6","020_97_6","PSA","97","6","6","Kunum ba imaka imaka u terak it täkaŋ unitä Anutu kudän siwoŋi täk täyak unitäŋo manbiŋam pewä ahäk täkaŋ. Täŋirä ämawebe u kaŋpäŋ nadäk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS97_7","020_97_7","PSA","97","7","7","Unita ämawebe anutu jopi-jopi yäniŋ oret täkaŋ uwä bumta mäyäk tänaŋi. Anutuniye u tägagämän yäŋ yäk täkaŋ. Upäŋkaŋ nämo! Anutu jopi-jopi kuduptagän u Ekäni iniŋ oretnaŋipäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS97_8","020_97_8","PSA","97","8","8","Anutu, yäpmäŋ danik-danik epän täk täyan u siwoŋi unita ämawebe kuduptagän Saion yotpärareken nanik ba Juda komeken nanik bänep täga pähap nadäŋpäŋ oretoret pähap täk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS97_9","020_97_9","PSA","97","9","9","Ekäni, gäk ekäni ärowani. Gäkä kome pähap ŋo watä it täyan. Gäk wäpka ärowani pähap. Imaka kome terak ba anutu jopi-jopi kumän yärepmitan. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS97_10","020_97_10","PSA","97","10","10","Täŋpäkaŋ Anututä ämawebe imaka waki-wakita taräki nadäk täkaŋ unita gäripi nadäŋ yämik täyak. Täŋpäŋ ämawebeniye watä säkgämän it yämiŋpäŋ äma wakiwaki keri terak nanik yämagut täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS97_11","020_97_11","PSA","97","11","11","Bureni, ämawebe kudän täga täŋpani u Anututä peŋyäŋek bänepiken peŋirän oretoret terak it täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS97_12","020_97_12","PSA","97","12","12","Ai! Ämawebe siwoŋi kuŋat täkaŋ, in Ekänijin unita yäŋpäŋ bänepjinken oretoret pähap nadäk täkot! Piä taŋi täk täyak u nadäŋpäŋ iniŋ oretkaŋ U äma kudupi-inik yäŋ nadäk täkot! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS98_1","020_98_1","PSA","98","1","1","Ekänitä imaka mebäri mebäri tägagämän pewän ahäŋ nimiŋkuŋo unita kap kodaki kodaki terak iniŋoret täkäna! Ekäninin u siwoŋi, kehäromini terak iwaniye kudup täŋo kehäromini yäpmäŋ äpuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS98_2","020_98_2","PSA","98","2","2","Ekänitä ämawebeniye iwan keriken nanikpäŋ yämagurirän ämawebe komeni komenitä kehäromini kwawakinik kaŋpäŋ nadäŋkuŋ. Ude täŋirän kudän siwoŋi-inik täk täyak yäŋ kaŋpäŋ nadäwä täreŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS98_3","020_98_3","PSA","98","3","3","Isrel ämawebeta watä pen api it yämet yäŋ bian yäŋkuko u nadäŋpäŋ ämawebeniye nämo yepmaŋkuk. Täŋirän ämawebe komeni komeni naniktä täktäki u kaŋpäŋ nadäŋpäŋ yäŋkuŋ; Anutu u ämawebeniye iwan keri terak nanikpäŋ yämagutkuk yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS98_4","020_98_4","PSA","98","4","4","Unita ämawebe in kuduptagän kome terak itkaŋ, in Ekäni iniŋoret kap teŋpäŋ wäpi yäpmäŋ akuk täkot! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS98_5","020_98_5","PSA","98","5","6","Ude täŋpäŋ bigoŋ utpäŋ iniŋoret kap teŋit womat piäŋit, uhuwep bok piäk täkot yäk. Bänep tägagämän nadäŋpäŋ Ekäni ärowani gera terak iniŋoret täkot! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS98_7","020_98_7","PSA","98","7","7","Ai! Gwägu taŋi, tom gäk gänaŋ itkaŋ u ba kome ba ämawebe, in kuduptagän Ekäni wäpi yäpmäŋ akuk täkot! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS98_8","020_98_8","PSA","98","8","8","Ume, in mämä taŋi yäk täkot! Pom, in imaka udegän, Ekäni iŋamiken oretoret täŋpäŋ kap tek täkot! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS98_9","020_98_9","PSA","98","9","9","U imata, uwä Anutu Bureni-iniktä äbäŋpäŋ yabäŋ yäwat epän säkgämän siwoŋi täŋkaŋ iniken nadäk-nadäk siwoŋi terak ämawebe api yäpmäŋ daniweko unita! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS99_1","020_99_1","PSA","99","1","1","Ekäni u intäjukun-inik itak. Aŋero keri kukŋi kukŋi irirä u bämopiken maŋit iitak. Unita ämawebe uken-uken nanik kaŋpäŋ nadäŋpäŋ umuntaŋpäŋ kwaik täkot! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS99_2","020_99_2","PSA","99","2","2","Ekäni uwä Jerusalem yotpärareken itkaŋ wäpi biŋam ärowani nikek it täyak. Itkaŋ ämawebe äbori äbori komeni komeni intäjukun it yämik täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS99_3","020_99_3","PSA","99","3","3","Bureni! Ekäni u kudupi unita ämawebe päke u Ekäni intäjukun-inik itak yäŋ nadäk täkot. Ude nadäŋpäŋ wäpi biŋam yäpmäŋ akuk täkot! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS99_4","020_99_4","PSA","99","4","4","Intäjukun ämanin, gäk kehäromika nikek itkaŋ kädet siwoŋitagän gäripi nadäk täyan. Ekäni, bureni, gäk Isrel ämawebe nin kädet siwoŋi niwoŋäreŋiri ugän iwat täkamäŋ. Niwoŋäreŋiri ämawebe ätu nämo täŋyäkŋat täkamäŋ. Nämo, kudän täga-tägagän yäwoŋärek täkamäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS99_5","020_99_5","PSA","99","5","5","Unita ämawebe, Ekänijin wäpi yäpmäŋ akuk täkot! U Anutujin bureni. U kudupi-inik unita dubiniken kuŋpäŋ wäpi iniŋoret täkot! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS99_6","020_99_6","PSA","99","6","6","Nadäkaŋ? Moses kenta Aron uwä Ekäni unitäŋo bämop äma ude itkumän. Ba Samuel u imaka, Anutu iniŋ orerani äma kubä. Äma uwä Ekäniken yäŋapiŋirä nadäŋ yämik täŋkukonik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS99_7","020_99_7","PSA","99","7","7","Täŋpäkaŋ Ekäni uwä gubam gänaŋ itkaŋ baga man yämiŋkuk. Yämänkaŋ baga man u kudup iwatkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS99_8","020_99_8","PSA","99","8","8","Ekäni Anutunin, gäk ämawebekaye täŋo yäŋapik man u nadäŋ yämik täŋkun. Gäk gäkŋa-tägän ämawebekaye ŋode yäwoŋäreŋkun; Gäk momini peŋ yämani Anutu. Momini peŋ yämik täŋkuno upäŋkaŋ wakini u yäpä-siwoŋtakta komi yämik täŋkun. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS99_9","020_99_9","PSA","99","9","9","Unita ämawebe, Ekäni Anutunin wäpi yäpmäŋ akuk täkäna! Täŋpäŋ unitäŋo pom kudupiken kuŋpäŋ gwäjiŋ äpmoŋ imiŋpäŋ iniŋoret täkäna. U imata, Ekäni Anutunin u kudupitä kudupi-inik itak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS100_1","020_100_1","PSA","100","1","1","Ämawebe uken-uken nanik, in kuduptagän oretoret gera terak Anutu iniŋoret täkot! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS100_2","020_100_2","PSA","100","2","2","Täŋpäŋ Anutu täŋo epän bänep pidäm terak täŋpäŋ kap teŋpäŋ iŋamiken kwawak äbut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS100_3","020_100_3","PSA","100","3","3","Ekäni uwä Anutu itak u nadäwut! Keri terak ahäŋkumäŋo unita mäheminin ude itak. Täŋpäkaŋ ninä unitäŋo ämawebeniye. Täŋkaŋ ninä yawakiye unita nibäŋ niwat täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS100_4","020_100_4","PSA","100","4","4","Eruk ämawebe, in kap teŋpäŋ iniŋ oretpäŋ Ekäni täŋo yotpärareken äbut! Täŋpäŋ bänep täga man iwetpäŋ wäpi yäpmäŋ akuwut! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS100_5","020_100_5","PSA","100","5","5","Imata, Ekäni uwä tägagämän. Bänep ironi paot-paori nämo. Watä säkgämän pen api it nimiŋ yäpmäŋ ärowek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS101_1","020_101_1","PSA","101","1","1","Ekäni, gäkä nadäkta kap yäŋ-tewayäŋ täyat ŋowä siwoŋi kuŋatta ba gäkgänpäŋ gäwaräntäkta tewayäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS101_2","020_101_2","PSA","101","2","2","Näk siwoŋigän kuŋatta nadäŋit nadäŋit api kuŋarero unita gäk näkken jidegän api äben? Täŋkaŋ ämawebenaye yabäŋ yäwat täyat uwä bänep kuräki terak täk täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS101_3","020_101_3","PSA","101","3","3","Täŋkaŋ kudän wakita not nämoinik api täŋpet. Ba äma Anutu mäde ut imik täkaŋ unitäŋo täktäkita taräki nadäŋpäŋ unita ukät itpäŋ-nadäk kubä nämoinik api täŋpet. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS101_4","020_101_4","PSA","101","4","4","Näk täŋyäkŋarani kudän ba kudän waki ätu täŋo täktäkta bänep nämo api pewet. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS101_5","020_101_5","PSA","101","5","5","Täŋkaŋ äma yäŋpäŋ-yabäŋ yäwat täŋpani u api yäwat kirewet. Ba äma inita nadäwä ärowani täŋpäpäŋ gup yäpmäŋ ärokärok täŋpani u nämo api yabäŋ korewet. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS101_6","020_101_6","PSA","101","6","6","Täŋpäkaŋ ämawebe nadäk kubägän peŋpäŋ Anutu unitagän nadäŋ imikinik täŋpäŋ kuŋat täkaŋ u not täŋ yämiŋpäŋ api yämaguret. Ba nadäŋ yämiŋira äma kudän siwoŋigän täŋpanitä watä epän api täŋ namineŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS101_7","020_101_7","PSA","101","7","7","Upäŋkaŋ jop manman yäwani ba täŋyäkŋarani täŋpanitä dubinaken täga nämo api itneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS101_8","020_101_8","PSA","101","8","8","Nämo, kepma kepma äma waki täŋpani Ekäni täŋo yotpärareken ba komenin kudupken nanik api däpmäŋ yäwat kirek täŋpet. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS102_1","020_102_1","PSA","102","1","1","Kap ŋowä äma kubä nadäŋ bäräp terak irirän kehäromini kudup paoräpäŋ itkaŋ nadäŋ bäräpi u Ekäni yäŋahäŋpäŋ iwetkuk. O Ekäni, yäŋapik manna ŋo nadäŋ nami. Gäkä täŋkentäŋ nami yäŋpäŋ gera ŋo yäyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS102_2","020_102_2","PSA","102","2","2","Bäräpi taŋi kaŋ-ahäŋpäŋ nadäŋ bäräp terak irira näka mäde nämo ut namen. Nämo, gera yäŋira nadäŋpäŋ bäräŋeŋ täŋkentäŋ nam. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS102_3","020_102_3","PSA","102","3","3","Näkŋo iritna gupe kadäni keräpitagän äroŋpäŋ abutkuk täkaŋ ude. Täŋpäŋ gupna kädäp ijitak, kädäp gäyek ude. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS102_4","020_102_4","PSA","102","4","4","Muyeŋ päripmäŋpäŋ pewä kubitak täkaŋ udewani bumik itpäŋ ketem nakta bänep kubä nämo nadätat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS102_5","020_102_5","PSA","102","5","5","Yäke! Gupna nämo, kujatna-tägän itkaŋ yäŋkähän-kähän yäŋ itat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS102_6","020_102_6","PSA","102","6","6","Näk kwäwukbam kome jopiken inigän it täkaŋ ude itat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS102_7","020_102_7","PSA","102","7","7","Ba barak kubä inigän-inik päya moräk terak ireko ude. Däpmon bureni nämo pat täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS102_8","020_102_8","PSA","102","8","8","Butewaki, kepma käroŋ iwantä nebeŋpäŋ yäŋärok bumta näwet täkaŋ. Täŋkaŋ wäpna täktäk waki terak peŋkentäŋpäŋ yäk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS102_9","020_102_9","PSA","102","9","10","O Ekäni, gäk näka kokwawak nadäŋ namitan unita ketemta waki, kädäkutpäŋ nak täyat. Täŋkaŋ konämna pitopäŋ umeta ude nak täyat. Näk jiraŋ moräk ude ureŋpäŋ maŋpi kukaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS102_11","020_102_11","PSA","102","11","11","Näk kadäni käroŋi kome terak nämo api iret yäŋ nadätat. Mup däpmäŋ pewanitä bäräŋeŋ kubitak täkaŋ udewani. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS102_12","020_102_12","PSA","102","12","12","O Ekäni, gäk intäjukun itkaŋ kaŋiwat epänka tärek-täreki nämo täk täyan. Unita wäpka biŋamtä udegän api it yäpmäŋ ärowek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS102_13","020_102_13","PSA","102","13","13","Täŋpäkaŋ Jerusalem ämawebeta oraŋ yämiŋpäŋ täŋkentäŋ yämikta kadäni ahätak ubayäŋ. Unita butewaki nadäŋ nimiŋpäŋ äbä täŋkentäŋ nimisi. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS102_14","020_102_14","PSA","102","14","14","Butewaki, Jerusalem yotpärare yäpäwawani upäŋkaŋ epän ämakaye nintä unita gäripi pen nadäkamäŋ. U täŋo moräk-moräki yabäŋkaŋ butewaki taŋi nadäk täkamäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS102_15","020_102_15","PSA","102","15","16","Upäŋkaŋ Ekänitä Jerusalem u äneŋi yäpmäŋ akuŋpäŋ uterak kehäromini kwawak pewän ahäŋirän api käneŋ. Kaŋpäŋ ämawebe äbori äboritä Ekänita umuntaŋpäŋ intäjukun ämaniye gämori-kengän itpäŋ api oraŋ imineŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS102_17","020_102_17","PSA","102","17","17","Täŋpäkaŋ kadäni uken äma jäwäritä Ekäniken yäŋapiŋirä nämo gaŋa taŋpäŋ api nadäŋ yämek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS102_18","020_102_18","PSA","102","18","18","Eruk Ekänitä imaka täŋkuko ŋonitäŋo manbiŋam kaŋ kudän täwut. Ude tänayäŋ tämäŋo uyaku oraniye mäden ahänayäŋ täkaŋ unitä kaŋpäŋ nadäŋpäŋ Ekäni ŋode api yäŋ-iniŋ oretneŋ; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS102_19","020_102_19","PSA","102","19","19","Ekäni ini iraniken punin unu itkaŋ kome terak ijiŋpewän äpuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS102_20","020_102_20","PSA","102","20","20","Ude täŋpäŋ nadäŋkuk; Äboriye komi eŋiken irani, kumäkta biŋam täŋkuŋo u komi nadäŋkaŋ yäŋkähän-kähän yäŋirä. Ude nadäŋpäŋ äpämaŋ kukta yäniŋ kireŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS102_21","020_102_21","PSA","102","21","21","Unita Ekäni täŋo wäpi u Saion pom terak Jerusalem yotpärareken api iniŋ oretneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS102_22","020_102_22","PSA","102","22","22","Kadäni ugän äma äbori äbori äbä kubäkengän api itneŋ. Täŋpäŋ intäjukun ämaniye ba äboriye kudup u Ekänitagän watä epän api täŋ imineŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS102_23","020_102_23","PSA","102","23","23","Täŋpäkaŋ irit kuŋat-kuŋatna bämopiken Ekänitä kehäromina täŋpän wawäpäŋ nepmaŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS102_24","020_102_24","PSA","102","24","24","Unita ŋode iwetkut; Anutuna, gäk itkunotä it yäpmäŋ äbätan. Api it yäpmäŋ ärowen. Näk tägawani nämo täŋira gäk näk bäräŋeŋ nämo nämaguren! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS102_25","020_102_25","PSA","102","25","25","Anutu, bian-inik kome ŋo gäkä täŋkun. Täŋpäŋ kunum peŋpäŋ imaka imaka kudup peŋ moreŋkun, kome terak ba kunum gänaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS102_26","020_102_26","PSA","102","26","26","Imaka imaka kehäromi u kudup api paot moreneŋo upäŋkaŋ gäk pen api iren, paot-paotka nämo. Täŋiri imaka kunum ba kome terak peŋkuno uwä ämatä tek täŋ yäpmäŋ kuŋarirä wek täkaŋ udegän api täneŋ. Täŋpäŋ ämatä tek biani maŋpäkuk täkaŋ gäk udegän täŋpewi ämawebe paot täkaŋ. Ude täk täyan unita ämawebe kadäni käroŋi nämo it täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS102_27","020_102_27","PSA","102","27","28","Anutu, gäk itan ude pen api ireno unita nanakniyeta watä it yämiŋiri säkgämän api itneŋ. Täŋkaŋ unitäŋo nanakiye udegän, gäkŋata biŋamgän api itneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS103_1","020_103_1","PSA","103","1","1","Näk Ekäni täŋo wäpi biŋam u yäpmäŋ akuk täyiwa! Bureni! Gupna, nadäk-nadäkna u kuduptä Ekäni täŋo wäpi kudupi u iniŋoret täŋpa! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS103_2","020_103_2","PSA","103","2","2","Ekänitä iron täŋ namik täyak unita guŋ täwetta yäŋpäŋ wäpi biŋam yäpmäŋ akuk täyiwa! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS103_3","020_103_3","PSA","103","3","3","Ekäni unitä momina kudup peŋ namiŋ morek täyak. Täŋpäŋ käyämna imaka, kudup nepmaŋpän tägak täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS103_4","020_103_4","PSA","103","4","4","Ekänitä täŋkentäŋ namiŋirän nämo paot täyat. Bureni! Iron pähap näkä terak buŋät täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS103_5","020_103_5","PSA","103","5","5","Imaka imaka gakŋi gäripi nikek namik täyak unitä tokŋek itkaŋ yäŋ nadäk täyat. Täŋpäŋ gupna kwitaŋirä kehäromi namiŋirän gubaŋi äneŋi äworeŋpäŋ pidämigän kuŋat täyat, siäŋtä kuŋat täkaŋ ude bumik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS103_6","020_103_6","PSA","103","6","6","Ekäni u kudän siwoŋi terak ämawebe yabäŋ yäwat täyak. Äma ätu iwantä kädet waki täŋ yämik täkaŋ, äma udewani täŋkentäŋ yämik täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS103_7","020_103_7","PSA","103","7","7","Täŋpäkaŋ bian, Anututä imaka imaka täŋpayäŋ nadäŋkuko u kudup Moses iwet moreŋkuk. Ba imaka imaka ämatä täga tänaŋi nämo u täŋirän Isrel ämawebetä yabäŋpäŋ-nadäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS103_8","020_103_8","PSA","103","8","8","Bureni! Ekäni uwä butewaki ba iron pähap täŋ nimik täyak. U komen äma ninta kokwawak bäräŋeŋ nämo täk täyak. Nämo, iniken bänepi dätpäŋ nimik täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS103_9","020_103_9","PSA","103","9","9","U ninta kokwawak jop nadäŋ nämo täk täyak. Ba kokwawaki kadäni käroŋi nämo yäpmäŋ kuŋat täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS103_10","020_103_10","PSA","103","10","10","Täŋpäkaŋ momininta ba wakiwakininta kowata taŋi niminaŋipäŋ nämo nimik täyak. Nämoinik! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS103_11","020_103_11","PSA","103","11","11","Ekäni uwä äma oraŋ imik täkaŋ udewanita butewaki pähap nadäŋ yämik-inik täk täyak, kunum kenta kome u taŋi pähap ude. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS103_12","020_103_12","PSA","103","12","12","Täŋpäkaŋ mominin yäpmäŋpäŋ ban-inik maŋpän kuk täkaŋ uwä edap dapuri äbani kädatä äpmok täyak käda u ban-inik itkamän ude. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS103_13","020_103_13","PSA","103","13","13","Ba naniyetä iroŋiniyeta nadäŋ yämik-inik täk täkaŋ udegän Ekänitä ämawebe oraŋ imik täkamäŋ, ninta nadäŋ nimikinik täk täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS103_14","020_103_14","PSA","103","14","14","Ekäni u nintäŋo mebärinin nadätak. Ninä kehärominin nikek nämo, ninä komepäŋ gatäwanigän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS103_15","020_103_15","PSA","103","15","15","Iritninä mup ba irori udewani. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS103_16","020_103_16","PSA","103","16","16","Mänittä piäŋirän irori u bäräŋeŋ paotpeŋ kuk täkaŋ. Kokoki kubä nämo irek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS103_17","020_103_17","PSA","103","17","17","Upäŋkaŋ äma Anututa nadäŋ imikinik täk täkaŋ unita iron pen api täŋ yämiŋ yäpmäŋ ärowek. Ba nanakiyetä oraniye terak pen api täŋ yäpmäŋ ärowek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS103_18","020_103_18","PSA","103","18","18","Bureni, Ekäni täŋo man kädet bian yämiŋkuko u iwarani, ba unitäŋo jukuman buramiwani udewanita butewaki pen api nadäŋ yämiŋ yäpmäŋ ärowek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS103_19","020_103_19","PSA","103","19","19","Ekäni uwä kunum gänaŋ intäjukun-inik itak. Itpäŋ imaka imaka kunum gänaŋ ba kome terak unitäŋo mähemi pähap itak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS103_20","020_103_20","PSA","103","20","20","Unita Ekäni täŋo aŋero, in wäpi biŋam yäpmäŋ akuwut! In Ekäni täŋo man buramik äma kehäromi nikek ude itkaŋ unita manita juku pekot! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS103_21","020_103_21","PSA","103","21","21","Täŋpäkaŋ Ekäni täŋo komi äma kunum gänaŋ itkaŋ, in udegän, wäpi biŋam iniŋ orerut. Inä epän ämaniye unita mani buramiwut! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS103_22","020_103_22","PSA","103","22","22","Bureni! Imaka imaka komeni komeni Anututä pewän ahäŋkuŋo in kuduptagän Ekäni iniŋ orerut. Ekänitä deken deken tabäŋ täwat täyakken uken iniŋ orerut. Ba näk udegän, gupna, nadäk-nadäkna kuduptä Ekäni täŋo wäpi biŋam yäpmäŋ akuk täyiwa! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS104_1","020_104_1","PSA","104","1","1","Bänep nadäk-nadäknatä Ekäni iniŋ orera! O Ekäni Anutuna, gäk ärowani pähap. Gäk intäjukun-inik itkaŋ epmäget kudän säkgämän-inikkatä uwäktäŋ gamiŋirän itan. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS104_2","020_104_2","PSA","104","2","2","Peŋyäŋekka pähappäŋ tek ude yamäk täyan. Täŋpäŋ kunum terak guk kejima ämatä tek iriŋ wädäŋpäŋ pek täkaŋ ude peŋkuno itkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS104_3","020_104_3","PSA","104","3","3","Täŋkaŋ irit bägupka ume punin itak u terak täŋkun. Täŋpäkaŋ gubam terak maŋiriri mänittä yäpmäŋ kuŋat täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS104_4","020_104_4","PSA","104","4","4","Ude täŋkaŋ yäŋiri mänittä gäkŋo meka jinom komeni komeni yäpmäŋ kuŋat täyak, ba yäpätä epän ämakaye ude itak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS104_5","020_104_5","PSA","104","5","5","Täŋpäkaŋ kome pähap ŋo täŋ-kehärom taŋpäŋ peŋkuno iniken beki terak wareŋi nämo it täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS104_6","020_104_6","PSA","104","6","6","Kome täŋ-kehärom taŋpäŋ peŋkaŋ gwägu täŋpäŋ pewi kome pähap ba pom imaka, kudup yejämäŋpäŋ peŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS104_7","020_104_7","PSA","104","7","7","Ude täŋkunopäŋ mäden man kehäromi, iromäŋ ude yäŋiri gwägu ämetkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS104_8","020_104_8","PSA","104","8","8","Gwägu pähap uwä pom kakätäŋpäŋ wädäŋ äpä kubari yäŋ imiŋkunken ugän itkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS104_9","020_104_9","PSA","104","9","9","Ude täŋkuno unita baga peŋ imiŋkuno u täga nämo wärämut täyak. Ude täŋkuno unita gwägutä kome äneŋi kudup nämo api yejämbek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS104_10","020_104_10","PSA","104","10","10","Täŋpäkaŋ gäkŋa-tägän täŋpewi ume ini kubat-kubatken äpämaŋ päŋku pom mebäriken ämiŋkaŋ kubägän kukaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS104_11","020_104_11","PSA","104","11","11","Täŋirä tom ägwäri mebäri mebäri u naŋpäŋ kotäki irok tawäpäŋ it täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS104_12","020_104_12","PSA","104","12","12","Ba baraktä ume pomi terak nanik päya uniterak eŋini täŋpäŋ itkaŋ iniken manman yäk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS104_13","020_104_13","PSA","104","13","13","Täŋpäkaŋ kunum gänaŋ nanik iwän yäŋiri tak täyak. Iwän taŋpäŋ kometa gakŋi tokŋek-inik imik täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS104_14","020_104_14","PSA","104","14","14","Ude täŋiri ketem tomtä nakta ba ämatä piŋpäŋ nakta ahäŋ-bumbum täk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS104_15","020_104_15","PSA","104","15","15","Bureni Ekäni, gäk wain ume nimiŋiri naŋpäŋ oretoret täk täkamäŋ. Ba orip gakŋi iŋamninken äruritna ägo weŋirä kuŋatta nimik täyan. Täŋpäŋ gupnin täŋ-kehärom takta ketem nimik täyan. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS104_16","020_104_16","PSA","104","16","16","Täŋpäkaŋ Ekäni, nadäŋiri gäkŋaken päya taŋi taŋi Lebanon komeken itkaŋ u iwäntä gakŋi säkgämän yämik täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS104_17","020_104_17","PSA","104","17","17","Ude täŋirä barak mebäri mebäritä päya uterak eŋini täŋpäŋ it täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS104_18","020_104_18","PSA","104","18","18","Täŋpäkaŋ tom taŋi taŋi pom käroŋi terak kuŋarirä täpuri täpuri ätutäwä mobä gänaŋ pat täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS104_19","020_104_19","PSA","104","19","19","Täŋpäŋ komepak täŋpäŋ peŋkuno unitä imaka imaka täŋo ahäk-ahäk unitäŋo kadäni wädäŋ yäpmäŋ äbäk täyak. Täŋpäkaŋ edap uwä käderi iwatpäŋ kadäni udeken äpmok täyat yäŋ nadätak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS104_20","020_104_20","PSA","104","20","20","Yäŋpewi edap äpmoŋirän bipmäŋurani äbäk täyak. Ude täŋirän tom bipani kuŋarani u kuŋat täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS104_21","020_104_21","PSA","104","21","21","Aŋ ägwäri tomta wäyäkŋeŋkaŋ gera yäŋtäŋ kuŋat täkaŋ. U, Anutu gäkä nimi yäŋkaŋ gabäŋ tarek täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS104_22","020_104_22","PSA","104","22","22","Eruk edap abäŋirän patpat bägupi, gänaŋken äneŋi äpmok täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS104_23","020_104_23","PSA","104","23","23","Ude täŋirä ämawä akumaŋ epäniken päŋku epän täŋ yäpmäŋ kuŋirä edap äpmok täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS104_24","020_104_24","PSA","104","24","24","O Ekäni, gäk imaka mebäri mebäri pewi ahäŋkuŋo u daninaŋi nämo. Nadäwi tärewäpäŋ täŋ moreŋkun. Kome ŋo terak ketka kudäntä tokŋeŋ moreŋkuko pätak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS104_25","020_104_25","PSA","104","25","25","Täŋpäkaŋ gwägu pähap ŋode yäwa; U pipiyäwani pähap. U gänaŋ tom ba imaka imaka täga daninaŋi nämotä pätkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS104_26","020_104_26","PSA","104","26","26","U terak ämatä gäpe yäpmäŋ kuŋat täkaŋ. Ba tom pähap kubä wäpi Levitan täŋpäŋ yepmaŋkuno u gänaŋ täŋoret täk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS104_27","020_104_27","PSA","104","27","27","Imaka imaka irit ikek kuduptä gäkä ketem nimi yäŋkaŋ gabäŋ tarek täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS104_28","020_104_28","PSA","104","28","28","Täŋpäkaŋ gäkŋa-tägän ketem yämi naŋpä koki täk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS104_29","020_104_29","PSA","104","29","29","Upäŋkaŋ gäkä mäde ut yämiŋiri umuntak täkaŋ. Gäk irit kuŋat-kuŋari yäyomägariri kumäŋpäŋ kome äworek täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS104_30","020_104_30","PSA","104","30","30","Täŋpäkaŋ gäk meka woŋ piäŋ yäwariri komenita ätu kodaki ahäk täkaŋ. Täŋiri imaka imaka kome terak kodaki ahäk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS104_31","020_104_31","PSA","104","31","31","Unita ŋode yäwa; Ekäni täŋo wäpi biŋam ba peŋyäŋeki u paot-paori nämo it täyon! Täŋpäkaŋ Ekäni iniken ket kudän unita kaŋpäŋ kaŋgärip täk täyon. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS104_32","020_104_32","PSA","104","32","32","Ekäni uwä kehäromi pähap ikek. Kome jop kaŋirän kwaik täyak. Ba keritä pom jop tensumurirän gupe ärok täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS104_33","020_104_33","PSA","104","33","33","Unita irayäŋ täyat udegän Ekäni täŋo täktäki tägata yäŋpäŋ kap api teŋ imik täŋpet. Bureni, it yäpmäŋ kwayäŋ täyat udegän kap teŋpäŋ Anutu api iniŋoret täŋpet. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS104_34","020_104_34","PSA","104","34","34","Täŋpäŋ imaka täga-tägatagän yäŋpäŋ-nadäk täŋira Anututä kawän tägawut yäŋ nadäk täyat. U imata, näk Ekäninata yäŋpäŋ oretoret pähap nadäk täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS104_35","020_104_35","PSA","104","35","35","Upäŋkaŋ Ekäni, gäk äma momi täŋpani kudup kaŋ däpmäŋ! Äma waki täŋpani kudup paorut yäŋ nadätat! Eruk, Bänep nadäk-nadäknatä Anutu iniŋ orera! Täŋira, ämawebe in kuduptagän Ekäni udegän iniŋ orerut! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS105_1","020_105_1","PSA","105","1","2","Eruk, Ekäni täŋo ämawebe, Anutu-kengän bänep täga man iwerit täŋkentäŋ nimikta yäŋapik täk täkäna! Uwä wäpi biŋam ikek unita epän pähap täŋkuko unitäŋo manbiŋam ämawebe komeni komeni kaŋ yäŋahäŋpäŋ yäwetna. Täŋpäŋ kap teŋpäŋ wäpi kaŋ yäpmäŋ akuna. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS105_3","020_105_3","PSA","105","3","3","Nin unitäŋo ämawebe itkamäŋ unita oretoret terak kuŋat täkäna. Bureni! Ämawebe Anutuken yäŋapik täkamäŋ nin, oretoret täk täkäna! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS105_4","020_105_4","PSA","105","4","4","Täŋpäŋ Anutu dubini-kengän kuŋitna täŋkentäŋ nimik täyon. Ba kehäromi yäpna yäŋpäŋä ukengän yäŋapik täkäna. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS105_5","020_105_5","PSA","105","5","6","Isrel ämawebe, in nadäkaŋ? Inä Anutu täŋo epän ämaniyat wäpi Abraham kenta Jekop unitäŋo oraniye. Inä Anututä inita biŋam iwoyäwani. Unita kudän kudupi Anututä bian täŋkuko unita nadäneŋ. Ba äma wakita komi yämik täŋkuko unita juku pineŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS105_7","020_105_7","PSA","105","7","7","Ekäni uwä Anutunin. Unitäŋo baga man uwä komen äma uken-uken naniktä buramikta yäwani. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS105_8","020_105_8","PSA","105","8","8","Ninkät topmäk-topmäk kubägän peŋkuko u paot-paori nämo. Ba imaka imaka api täŋ tamet yäŋ yäŋkuko u kadäni kadäni yeritä yeri ahänayäŋ täkaŋ udegän iwatpäŋ api täŋ nimek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS105_9","020_105_9","PSA","105","9","9","Topmäk-topmäk kubägän uwä bian oranin Abraham kenta Aisakkät täŋkuŋ. Yäŋ-kehäromtak man yäŋkuko u nämoinik api irepmirek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS105_10","020_105_10","PSA","105","10","10","Täŋpäŋ man ugänpäŋ Jekop iwetgän täŋkuk. Bureni, topmäk-topmäk Isrel äbotkät täŋkuko uwä itkukonitä itak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS105_11","020_105_11","PSA","105","11","11","Täŋpäŋ man kehäromi yäwetkuko uwä ŋode; Kenan kome taniŋ kirewayäŋ täyat u gäk ba oraŋkaye mäden ahänayäŋ täkaŋ inta biŋam api täŋpek yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS105_12","020_105_12","PSA","105","12","12","Täŋpäkaŋ äbekniye oraniye bian äbot taŋi nämo, täpuri. Uwä komeni nämo ude kome ŋoken itkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS105_13","020_105_13","PSA","105","13","13","Kome kubäkengän iräpmok-inik nämo täŋkuŋ. Nämo, ämatä komeken itpäŋ wärämut täŋtäŋ kuŋatkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS105_14","020_105_14","PSA","105","14","14","Ude täŋkuŋo upäŋkaŋ Ekänitä yabäŋ äwaräkuk täŋirän ämatä nämo täŋpä waŋkuŋ. Nämo, ämawebeniyeta yäŋpäŋ intäjukun äma ittäŋ kuŋkuŋo u jukuman kehäromi ŋode yäwetkuk; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS105_15","020_105_15","PSA","105","15","15","Ämawebe näkŋata biŋam iwoyäwani unita waki kubä täŋ yämikta nämoinik nadäneŋ yäk. Ba näkŋo man yäŋahäwani ämanayeta udegän nämo täŋ yämineŋ yäŋ yäwetkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS105_16","020_105_16","PSA","105","16","16","Eruk, it yäpmäŋ kuŋtäko Ekänitä nadäŋirän kome uken nakta jop irit kadäni ahäŋkuk. Ketem päke u kudup pewän paotkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS105_17","020_105_17","PSA","105","17","17","Ude täŋkaŋ Josep iniŋ kireŋpewän intäjukun Isip komeken päŋku itkireŋkuk. U noriyetä gwäki yäpmäkta nadäŋpäŋ epän watä äma jopi ude itta ämata yäniŋ kireŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS105_18","020_105_18","PSA","105","18","18","Eruk, imagut yäpmäŋ kuŋpäŋä komi eŋiken teŋpäŋ yen kehäromitä kuroŋiken topmäŋkaŋ kotäkikenä udegän imaka bäräpi kubäpäŋ topmäŋpäŋ tewä wädäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS105_19","020_105_19","PSA","105","19","19","Komi eŋiken ugän it yäpmäŋ kuŋtäyon imaka ahäkta Ekänitä iwerirän yäŋahäŋkuko u ahäŋirän kaŋpäŋ nadäŋkuŋ. Kaŋpäŋ nadäŋpäŋ Josep täŋo man u bureni yäŋ nadäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS105_20","020_105_20","PSA","105","20","20","Eruk, Isip täŋo intäjukun ämatä ude nadäŋpäŋä äma kubä iwerän päŋku Josep komi eŋiken nanik iniŋ kireŋpewän äpämaŋ kuŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS105_21","020_105_21","PSA","105","21","21","Ude täŋpäŋä intäjukun äma u Josep tuŋum ba imaka imakani kudup unita watä it yämikta wäp imiŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS105_22","020_105_22","PSA","105","22","22","Ba ugän nämo. Iniken noriye Joseptä iniken gärip terak yabäŋ yäwatta kehäromi imaka imiŋkuk. Ba unitäŋo nadäk-nadäk ämaniye yäwetpäŋ yäwoŋärekta wäp imiŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS105_23","020_105_23","PSA","105","23","23","Eruk, u punin terak, Jekoptä Isip komeken päŋku itkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS105_24","020_105_24","PSA","105","24","24","U irirän Ekänitä nadäŋ imiŋirän äboriyeken yeriniye ahäŋ-bumbum täŋkuŋ. Ahäŋ bumbum täŋpäŋ unitäŋo kehäromitä iwaniye täŋo kehäromi yärepmitkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS105_25","020_105_25","PSA","105","25","25","Täŋpäkaŋ Ekänitä Isip nanik täŋpewän epän watä ämawebeniye unita kokwawak täŋ yämiŋpäŋ komi yämikta kädetta yäŋpäŋ-nadäk täŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS105_26","020_105_26","PSA","105","26","26","Eruk ude täŋkaŋ mäden Ekänitä epän watä ämani yarä iwoyäŋpäŋ yepmaŋkuko Moses kenta Aron yäniŋ kireŋpewän Isip äbumän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS105_27","020_105_27","PSA","105","27","27","Äbäŋpäŋ Isip ämawebe bämopiken Anutu täŋo kudän kudupi ŋode pewän ahäŋkuŋ; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS105_28","020_105_28","PSA","105","28","28","Anututä yäŋirän bipmäŋ uranitä kome pähap u kudup uwäk täŋpäŋ peŋkuk. Upäŋkaŋ Isip nanik u Anututä Moses meniken man yäŋahäŋkuko u kudup bitnäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS105_29","020_105_29","PSA","105","29","29","Ude täŋkuŋo unita äneŋi ume täŋpewän nägät äworeŋirän ume gänaŋ nanik tom kudup kumäŋ moreŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS105_30","020_105_30","PSA","105","30","30","Ude täŋkaŋ äneŋi kubä ŋode täŋkuk; Yäŋirän wirit ahäŋ-bumbum täŋpäŋ kome päke u kudup tokŋeŋpäŋ patkaŋ, intäjukun äma täŋo patpat bägupken udegän tokŋeŋpäŋ patkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS105_31","020_105_31","PSA","105","31","31","Eruk Ekänitä äneŋi yäŋirän gäbäräm kenta nämäk-nämäk pädä nikek ahäŋ patpäŋ komeni komeni kudup tokŋeŋ moreŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS105_32","020_105_32","PSA","105","32","32","Ude täŋkaŋ Ekänitä nadäŋirän iwän bureni nämo taŋkaŋ yäpä kwinirirän mim-tägän maŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS105_33","020_105_33","PSA","105","33","33","Mimtä maŋpäŋ wain päya ba ketemi epän kudup täŋpän wawäpäŋ yäpätä päya ijiŋ-gariŋpäŋ peŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS105_34","020_105_34","PSA","105","34","34","Äneŋi yäkgän täŋirän käpukbam daninaŋi nämo, bumta ahäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS105_35","020_105_35","PSA","105","35","35","Ahäŋ patpäŋ gwaktä imaka pähämi nikek kudup naŋ moreŋkuŋ. Ba Isip naniktä ketem piwani imaka, pähämi kudup naŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS105_36","020_105_36","PSA","105","36","36","Ude täŋtäŋ kuŋtäŋgän Ekänitä Isip nanik täŋo nanak ämani intäjukun nanik u kudup däpmäŋ moreŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS105_37","020_105_37","PSA","105","37","37","Eruk, ude täŋkaŋ Isrel ämawebe Isip nanik täŋo siliwa gol moneŋ bumta yäpäkaŋ Ekänitä watäni itpäŋ Isip komeken nanik yämagut yäpmäŋ äpämaŋ kuŋkuk. Täŋirän kubätä bäräpi kubä nämo kaŋ-ahäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS105_38","020_105_38","PSA","105","38","38","Täŋpäkaŋ Isip nanik Isrel nanikta umuntaŋkuŋo unita yepmaŋpeŋ kuŋirä oretoret täŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS105_39","020_105_39","PSA","105","39","39","Täŋpäkaŋ ämawebeniye kuŋirä Ekänitä nadäŋirän gubamtä äyuŋ täŋ yämikta gwäki terak itkuk. Täŋpäkaŋ bipani peŋyäŋek yämikta kädäp mebet peŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS105_40","020_105_40","PSA","105","40","40","Ude täŋkaŋ ketemta yäŋapiŋirä barak ätu yämiŋirän nak täŋkuŋ. Ba käräga kunum gänaŋ nanik yämiŋirän naŋ tokŋek täk täŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS105_41","020_105_41","PSA","105","41","41","Täŋpäkaŋ mobä kubä yäŋirän imäränkaŋ ume u gänaŋ naniktä äpäŋirän naŋkuŋ. Kome kawuki umeni nämo upäŋkaŋ mobä gänaŋ nanik yäŋirän äpuko unitä täŋkentäŋ yämiŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS105_42","020_105_42","PSA","105","42","42","Imaka päke ude täŋ yämiŋkuko uwä bian epän watä ämani Abraham ukät yäŋkehäromtak man yäŋkuko u iwatkaŋ täŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS105_43","020_105_43","PSA","105","43","43","Bureni, ämawebeniye inita biŋam iwoyäwani u yäŋ-yäkŋat yäpmäŋ kuŋirän teŋ oretoret terak kuŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS105_44","020_105_44","PSA","105","44","44","Yäŋ-yäkŋat yäpmäŋ kuŋpäŋ äbot ätu täŋo kome yäniŋ kirewän koreŋkuŋ. Kome äma ätutä ket urani koreŋpäŋ itkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS105_45","020_105_45","PSA","105","45","45","Täŋpäkaŋ täŋkentäk taŋi täŋ yämiŋ yäpmäŋ äbuko u jop nämo täŋ yämiŋkuk. Nämo, u jukumani ba baga mani u kudup buramiŋpäŋ kuŋatneŋta täŋ yämiŋkuk. Unita Ekäni wäpi iniŋ orerut! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS106_1","020_106_1","PSA","106","1","1","Ekäni wäpi iniŋ oretna! U säkgämän täŋ nimik täyak unita bänep täga nadäŋ imik täkäna! Nadäŋ nimikinik täk täyak uwä tärek-täreki nämo. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS106_2","020_106_2","PSA","106","2","2","Imaka imaka taŋi taŋi täk täyak unitäŋo mebäri netätä kudup täga yäŋahäwek? Ba netätä iniŋ orerän tärewek? Nämoinik! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS106_3","020_106_3","PSA","106","3","3","Ämawebe mani buramiŋpäŋ kädet siwoŋigän kuŋat täkaŋ uwä Ekäni täŋo oretoret terak kuŋat täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS106_4","020_106_4","PSA","106","4","4","Unita Ekäni, ämawebekaye täŋkentäŋ yämiŋpäŋ iwan keriken nanik yämagurayäŋ täyanken uken näk imaka, bok kaŋ nimagut! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS106_5","020_106_5","PSA","106","5","5","Ude täŋiri ämawebekayetä äneŋi täŋ-bumbum terak irirä yabäŋpäŋ oretoret bok kaŋ täna. Ude täŋiri ketka kudänkaye nintä gäka gäripi inide kubä nadäk täkäna! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS106_6","020_106_6","PSA","106","6","6","Butewaki, äbekniye oraniyetä momi täŋkuŋo nin udegän täŋkumäŋ. Täŋpäwak mebäri mebäri täŋkumäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS106_7","020_106_7","PSA","106","7","7","Äbekniye oraniye Isip komeken itkuŋo u Anutu täŋo kudän tägatäga kaŋpäŋ nadäŋkaŋ upäŋkaŋ unita nadäwä äpani täŋkuk. Nadäŋ yämik-inik täŋpäŋ täŋkentäk mebäri mebäri täŋ yämiŋkuko upäŋkaŋ guŋ taŋpäŋ Gwägu Gämäniken peŋawäk täŋ imiŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS106_8","020_106_8","PSA","106","8","8","Ude täŋkuŋo upäŋkaŋ yäŋkehäromtak mani iwatpäŋ kehäromini ärowani u kwawak yäwoŋärekta ŋode täŋkentäŋ yämiŋkuk; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS106_9","020_106_9","PSA","106","9","9","U Gwägu Gämäni peŋ iwerirän däkŋeŋpäŋ kukŋi kukŋi kuŋirän kädet parirän ämawebeniye kome terak yeŋtäŋ kuŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS106_10","020_106_10","PSA","106","10","10","Ude täŋkaŋ äma komi yämani, iwaniye u keriken nanik yämagut yäpmäŋ äpämaŋ kuŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS106_11","020_106_11","PSA","106","11","11","Ude täŋpäŋ iwaniye uwä täŋpewän umetä kudup däpmäŋ moreŋkuk, kubätä nämo itkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS106_12","020_106_12","PSA","106","12","12","Ude täŋirän ämawebeniyetä kaŋpäŋ yäŋkehäromtak mani unita nadäwä bureni täŋpäpäŋ kap terak iniŋ oretkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS106_13","020_106_13","PSA","106","13","13","Upäŋkaŋ täŋ yämiŋkuko unita bäräŋeŋ guŋ taŋpäŋ jukumani nadäkta juku kubä nämo peŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS106_14","020_106_14","PSA","106","14","14","Nämo, kome jopiken kuŋatkä ketem mebäri kubä nakta wakiinik kubä nadäŋpäŋ Anutu jop nadäŋ peŋ iwetkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS106_15","020_106_15","PSA","106","15","15","Täŋirä imatäkenta nadäŋpäŋ yäŋapiŋkuŋo u bureni yämiŋkuko upäŋkaŋ käyäm waki kubä bok bämopiken pewän ahäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS106_16","020_106_16","PSA","106","16","16","Kome jopiken u ittäŋ kuŋattäŋgän Isrel äbotken nanik ätutä Moses ba Ekäni täŋo epän watä äma kudupi wäpi Aron, yarä unita kokwawak nadäŋ yämiŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS106_17","020_106_17","PSA","106","17","17","Täŋirä kome aŋeŋirän Datankät Abiram ini ba äboriye kudup kome gänaŋ äpmoŋirä kome äneŋi ämiŋ pipiŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS106_18","020_106_18","PSA","106","18","18","Ude täŋirä kädäp mebettä päpä äma yarä unitäŋo iwaräntäkiye wakiwaki täŋpani u kudup ijiŋ moreŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS106_19","020_106_19","PSA","106","19","19","Eruk, ittäŋ kuŋtäŋgän Sainai pom mebäriken bulimakau wärani kubä golpäŋ täŋpani täŋkuŋ. Täŋpäŋ peŋkaŋ unita gwäjiŋ äpmoŋ imik täŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS106_20","020_106_20","PSA","106","20","20","U Anutu wäpi biŋam ärowani nikek mäde ut imiŋpäŋ u komenita tom muyeŋ näŋpani u peŋpäŋ wäpi iniŋoret täŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS106_21","020_106_21","PSA","106","21","21","Ude täŋkuŋo uwä Anutu Isip komeken iwaniye keriken nanik yämagutta kudän kehäromi mebäri mebäri täŋkuko unita guŋ taŋpäŋ ude täŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS106_22","020_106_22","PSA","106","22","22","U kawut! Imaka kudupi kudupi Isip kome täŋkuko ba imaka ämatä nämo tänaŋi Gwägu Gämäniken täŋkuko unita nadäna inide kubä täŋpän! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS106_23","020_106_23","PSA","106","23","23","Täŋpäkaŋ Anutu ämawebeniye kudup täŋpän wanayäŋ yäŋirän epän watä ämani Moses unitä ämawebeniye gärak itpäŋ Anutu täŋo kokwawaki ukät-pipiŋirän nämo däpuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS106_24","020_106_24","PSA","106","24","24","It yäpmäŋ kuŋtäŋgän Anutu täŋo yäŋkehäromtak man yäŋkuko unita nadäwä bureni nämo täŋpäpäŋ kome säkgämän Anututä yäniŋ kirekta yäŋkuko u korekta bitnäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS106_25","020_106_25","PSA","106","25","25","Bitnäŋpäŋ eŋi jopikengän itkaŋ Ekäni täŋo manta juku kubä nämo peŋkaŋ iniken gärip iwatpäŋ yäŋuruk-uruk man bumta yäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS106_26","020_106_26","PSA","106","26","26","Ude täŋirä Ekänitä jukuman kehäromi ŋode yäwetkuk; Kome jopiken täŋpewa in api paotneŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS106_27","020_106_27","PSA","106","27","27","Yerijiye yäpmäŋ daniŋpäŋ yepmaŋpa guŋ äbotken kukŋi käda päŋku api kumäŋ täŋpä kuneŋ yäŋ yäwetkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS106_28","020_106_28","PSA","106","28","28","Eruk ittäŋ kuŋtäŋgän Peo komeken Anutu täŋo äbottä guŋ äbot täŋo anutu jopi kubä wäpi Bal u iniŋ oretta biŋam täŋkuŋ. Täŋpäŋ anutu jopi, iriri nämo, u iniŋ oretta tom ijiwani u nak täŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS106_29","020_106_29","PSA","106","29","29","Ude täŋpewä Ekäni täŋo kokwawaki bumta ahäwänpäŋ nadäŋirän ämawebe bämopiken käyäm wakiinik kubä weŋ patkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS106_30","020_106_30","PSA","106","30","30","Ude ahäŋirän Finiastä kaŋpäŋ nadäŋpäŋ ämawebe momi täŋkuŋo u komi yämiŋirän eruk Anututä käyäm waki u täŋpewän paotkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS106_31","020_106_31","PSA","106","31","31","Finiastä ude täŋkuko uwä Anututä kawän tägawäpäŋ äma siwoŋi yäŋ pen, paot-paori nämo api nadäŋ yäpmäŋ ärowek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS106_32","020_106_32","PSA","106","32","32","Täŋpäkaŋ Meriba ume dapuriken ämawebe äneŋi waki täŋirä Anututä kokwawak äneŋi nadäŋ yämiŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS106_33","020_106_33","PSA","106","33","33","Täŋirän Moses nadäŋ bäräp terak itpäŋ bänepi jägäm tawäpäŋ man jopjop mäyap yäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS106_34","020_106_34","PSA","106","34","34","Eruk kome Anututä iwoyäŋ yämani uken ahäŋkuŋo upäŋkaŋ Anututä kome u nanik guŋ ämawebe päke u däpmäkta yäwetkuko udegän nämo täŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS106_35","020_106_35","PSA","106","35","35","Nämo, yabäŋ koreŋpäŋ ämawebe u nanikkät kowat-yäpän täŋpäŋ guŋ äbot täŋo kädet wakiwaki u iwarän täŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS106_36","020_106_36","PSA","106","36","36","Anutu täŋo ämawebeniye unitägän kome unitäŋo mäjo wära nadäŋ yämiŋpäŋ gwäjiŋ äpmoŋ yämiŋkuŋ. Nadäŋ yämiŋkuŋo unita waŋ moreŋpäŋ ŋode täk täŋkuŋ; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS106_37","020_106_37","PSA","106","37","37","Iniken äperiye nanak ätu däpmäŋpäŋ Kenan nanik täŋo anutu jopi unita ärawa ude täŋ yämik täŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS106_38","020_106_38","PSA","106","38","38","U äperiye nanak waki kubä nämo täŋirä jop nadäŋ däpmäŋirä nägäritä kome u Anutu iŋamiken täŋpän waŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS106_39","020_106_39","PSA","106","39","39","Täŋpäkaŋ iniken täktäki unitä ini imaka, Anutu iŋamiken taräki-inik ude itkuŋ. Ude täŋkuŋo unitäwä Anutukät bänep kubägän nämo täŋkuŋ. Nämo, iniken gärip iwarän täŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS106_40","020_106_40","PSA","106","40","40","Ude täŋirä Ekänitä iniken ämawebeniye unita gaŋani pähap nadäŋpäŋ kokwawak täŋ yämiŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS106_41","020_106_41","PSA","106","41","41","Ude täŋpäŋ Anututä ini nadäŋpäŋ ämawebeniye yabä-kätäŋirän guŋ ämawebetä äbä intäjukun täŋ yämiŋirä gämoriken kuŋatkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS106_42","020_106_42","PSA","106","42","42","Täŋirä iwaniyetä komi epän mebäri kubä täŋ yämiŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS106_43","020_106_43","PSA","106","43","43","Täŋpäkaŋ kadäni kadäni Ekänitä ämawebeniye wakiken nanik yämagut täŋirän upäŋkaŋ waki täkta gwäk pimiŋpäŋ äpmok-inik täk täŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS106_44","020_106_44","PSA","106","44","44","Ude täk täŋkuŋo upäŋkaŋ Ekänitä konäm butewakini nadäŋ yämik täŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS106_45","020_106_45","PSA","106","45","45","Butewaki nadäŋ yämiŋpäŋ topmäk-topmäk kubägän ämawebeniyekät bian täŋkuko u juku piŋpäŋ nadäŋ yämik-inik täŋpäŋ jop yabäŋ oretkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS106_46","020_106_46","PSA","106","46","46","Yabäŋ oretkaŋ äma komi epän yämani u täŋpewän ämawebeniye gämoriken itkuŋo unita butewaki nadäŋ yämiŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS106_47","020_106_47","PSA","106","47","47","Eruk Ekäni Anutunin, ude täŋkuno unita nin udegän täŋkentäŋ nimiŋpäŋ guŋ äbot täŋo komi epänken itkamäŋken ŋo nanik äneŋi nimagut yäpmäŋ äpämaŋ kuyi! Ude täŋiri bänep täga nadäŋ gamiŋpäŋ wäpka kudupi u täga api ganiŋoret täne. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS106_48","020_106_48","PSA","106","48","48","Eruk ämawebe, Ekäni, Isrel täŋo Anutu u iniŋ oretna! Apiŋotä tärek-täreki nämo pen inide iniŋoret täkäna! Unita kudup ŋode yäna; U Bureni. Ekäni wäpi iniŋ oretna! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS107_1","020_107_1","PSA","107","1","1","Ekäni iniŋ orerut! Uwä täŋ-bumbum mähemi-inik. Unitä iron täŋ nimik täyak uwä paot-paori nämo patkukotä pätak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS107_2","020_107_2","PSA","107","2","2","Ekänitä komi epänken nanik tämagurani in kudup Ekäni iniŋoret man ude kaŋ yäwut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS107_3","020_107_3","PSA","107","3","3","Ekäni uwä ämawebe komeni komeni kuŋtäŋpä kuŋkuŋo u äneŋi yämagutpäŋ kubäkengän yepmaŋkuko unita yäŋpäŋ ude kaŋ yäwut! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS107_4","020_107_4","PSA","107","4","4","Komeni komeni kuŋtäŋpä kuŋkuŋo uken nanik ätutä kome kawuki bämopiken kuŋatkaŋ yotpärare kubäken päŋku itta kädetta ŋoba kuna-kuna täŋtäŋ kuŋatkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS107_5","020_107_5","PSA","107","5","5","U ketem ba umeta bumta yewäkaŋ ŋoken kumne yäŋ nadäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS107_6","020_107_6","PSA","107","6","6","Komi bäräpi u gänaŋ itkaŋ Ekäniken gera yäŋirä ketäreŋ yämiŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS107_7","020_107_7","PSA","107","7","7","Ketäreŋ yämiŋpäŋ yämagut yäpmäŋ yotpärare eŋi täga täŋpäŋ itnaŋiken u ahäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS107_8","020_107_8","PSA","107","8","8","Unita ämawebe u Ekäni täŋo iron tärek-täreki nämo unita yäŋpäŋ bänep täga pähap nadäŋ imik täkot. Ekäni uwä komen äma täŋkentäk säkgämän täŋ yämik täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS107_9","020_107_9","PSA","107","9","9","U äma umeta yeŋirä ume yepmäŋ towiwän naŋpäŋ täga it täkaŋ. Ba äma nakta yek täkaŋ u ketem tägatäga yepmäŋ towiwän naŋ tokŋeŋpäŋ it täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS107_10","020_107_10","PSA","107","10","10","Eruk, ämawebe kuŋtäŋpä kuŋkuŋo u ätutäwä yen terak komi eŋiken bipmäŋ urani gänaŋ itkaŋ komi bumta nadäk täŋkuŋonik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS107_11","020_107_11","PSA","107","11","11","U imata, Anutu ärowani unitäŋo manta mäde ut imiŋpäŋ iniken gärip iwarani unita. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS107_12","020_107_12","PSA","107","12","12","Ude täŋkuŋo unita Ekänitä komi epän pähapken yepmaŋkuk. Ude yepmaŋirän kehäromini paoräkaŋ kwaiŋ äroŋtäŋ kuŋatkuŋ. Täŋkentäŋ yämikta äma kubä nämo itkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS107_13","020_107_13","PSA","107","13","13","Komi epänken ude itkaŋ Ekäniken konäm butewaki gera yäŋkuŋ. Yäŋirä nadäŋ yämiŋpäŋ komi butewaki nadäŋkuŋo u ketäreŋ yämiŋpäŋ yämagutkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS107_14","020_107_14","PSA","107","14","14","Bureni, u bipmäŋ urani pähap gänaŋ nanikpäŋ yen yäpmäŋ däkŋeŋpäŋ yämagutkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS107_15","020_107_15","PSA","107","15","15","Unita ämawebe u Ekäni täŋo iron tärek-täreki nämo unita yäŋpäŋ bänep täga pähap nadäŋ imik täkot. Ekäni uwä komen äma täŋkentäk säkgämän täŋ yämik täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS107_16","020_107_16","PSA","107","16","16","U komi epän täŋo yewa kehäromi yeŋ wek täyak. Ba komi eŋi täŋo eŋi kujari däpmäŋ jukut täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS107_17","020_107_17","PSA","107","17","17","Eruk, ämawebe kuŋtäŋpä kuŋkuŋo u ätutäwä guŋ ude äworeŋpäŋ Anututa mäde ut imiŋkuŋ. Ude täŋpäŋ momi kädet mebäri mebäri täŋkuŋo unita käyäm waki kubäken yepmaŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS107_18","020_107_18","PSA","107","18","18","Täŋpäŋ käyämtä täŋpewän ketem nakta kudup bitnäŋpäŋ pära kumäk täŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS107_19","020_107_19","PSA","107","19","19","Wakiinik ude itkaŋ Ekäniken gera yäŋirä ŋode täŋkentäŋ yämiŋkuk; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS107_20","020_107_20","PSA","107","20","20","U meni jinomtä yäpän tägawäpäŋ yepmaŋkuk. Awaŋ pomi terak nanikpäŋ yämagutkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS107_21","020_107_21","PSA","107","21","21","Unita ämawebe u Ekäni täŋo iron tärek-täreki nämo unita yäŋpäŋ bänep täga pähap nadäŋ imik täkot. Ekäni uwä komen äma täŋkentäk säkgämän täŋ yämik täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS107_22","020_107_22","PSA","107","22","22","Bänep täga nadäŋ imiŋpäŋ ärawa täŋ imiŋpäŋ bänep oretoret kap terak kudän täga täŋ yämiŋkuko unita yäŋpäŋ teŋ imik täkot. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS107_23","020_107_23","PSA","107","23","23","Eruk, ämawebe kuŋtäŋpä kuŋkuŋo u ätutäwä moneŋ epän täkta gäpe terak gwägu pähap terak kuŋatkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS107_24","020_107_24","PSA","107","24","24","Gwägu terak kuŋarirä Ekänitä kudän kudupi ätu pewän ahäŋirä ŋode kaŋpäŋ nadäk täŋkuŋ; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS107_25","020_107_25","PSA","107","25","25","Ekänitä yäŋirän mänit pähap kubä piäŋpäŋ gwägu täŋpewän tokätkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS107_26","020_107_26","PSA","107","26","26","Gwägutä tokätpäŋ gäpe pudät maŋpän äroŋkaŋ mak täŋkuk. Ude täŋirän äma gäpe terak kuŋatkuŋo unitä kumne yäŋ nadäŋpäŋ bumta umuntaŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS107_27","020_107_27","PSA","107","27","27","Umuntaŋpäŋ täŋguŋguŋ täŋkaŋ gäpetä säkgämän kukta nadäk täga kubä nämo yäpuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS107_28","020_107_28","PSA","107","28","28","Ude täŋpäŋ imaka umuri pähap u gänaŋ itpäŋ Ekäniken gera yäŋirä täŋkentäŋ yämiŋpäŋ bäräpi u ketäreŋ yämiŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS107_29","020_107_29","PSA","107","29","29","Täŋpäŋ Ekänitä äneŋi yäŋirän mänit pähap u paorirän gwägu wareŋi nämo patkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS107_30","020_107_30","PSA","107","30","30","Eruk gwägu wareŋi nämo parirän kaŋpäŋ bänep oretoret pähap täŋkuŋ. Ude täŋirä Ekänitä yäŋ-yäkŋat yäpmäŋ päŋku kome kunayäŋ nadäŋkuŋken u yepmaŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS107_31","020_107_31","PSA","107","31","31","Unita ämawebe u Ekäni täŋo iron tärek-täreki nämo unita yäŋpäŋ bänep täga pähap nadäŋ imik täkot. Ekäni uwä komen äma täŋkentäk säkgämän täŋ yämik täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS107_32","020_107_32","PSA","107","32","32","Unita Anutu täŋo ämawebekät käbeyä täŋpäŋ Ekäni wäpi pähap yäŋpäŋ punin unuken kaŋ yäpmäŋ akuwut! Ba äma ekäni ekäni täŋo käbeyäken udegän Ekäni wäpi biŋam yäŋpäŋ kaŋ oraŋ imik täŋput. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS107_33","020_107_33","PSA","107","33","33","Täŋpäkaŋ Ekänitä kome täga täŋpewän ume täpuri ba taŋi kawuk taŋirä kome kekeki patkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS107_34","020_107_34","PSA","107","34","34","Täŋpäŋ ketem pikpik komeken täŋpewän mobä gäjäräk ikek patkuk. Imata, ämawebe kome uken iranitä kudän waki mebäri mebäri täŋkuŋo unita ude täŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS107_35","020_107_35","PSA","107","35","35","Ekänitä ude täŋkuko upäŋkaŋ kome kawukiken yäŋpewän ume äpäŋit, gwägu parit täŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS107_36","020_107_36","PSA","107","36","36","Ude täŋkaŋ ämawebe nakta jop irani u yepmaŋpänkaŋ kome uken yotpärare täŋpäŋ itkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS107_37","020_107_37","PSA","107","37","37","Eruk yotpärare täŋpäŋ itpäŋä ketem piŋit wain päya piŋit täŋpäŋ pewä bureni bumta ahäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS107_38","020_107_38","PSA","107","38","38","Ekänitä iron täŋ yämiŋirän nanak weŋbäyak täŋkuŋ. Ba yawakiye imaka, bumta weŋbäyaŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS107_39","020_107_39","PSA","107","39","39","Täŋpäkaŋ kehäromi nikek ude kadäni käroŋita nämo itkuŋ. Nämo, iwantä abäŋpäŋä komi epän ba butewaki terak yepmaŋirä ämawebe jopi ude itkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS107_40","020_107_40","PSA","107","40","40","Bureni, Ekäni uwä äma wäp biŋam ärowani nikek täŋo wäpi biŋam yäpmäŋ äpani. Äma udewani yäwat kireŋirän kome jopiken kuŋtäŋpä kuk täŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS107_41","020_107_41","PSA","107","41","41","Upäŋkaŋ äma jäwäri komi butewaki gänaŋ nanik täŋken täŋpäŋ yepmaŋkaŋ iron täŋ yämiŋirän nanakiye sipsiptä nanak weŋbäyak täk täkaŋ ude bumta ahäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS107_42","020_107_42","PSA","107","42","42","Anututä ude täŋirän ämawebe siwoŋitä kaŋpäŋ bänep täga nadäk täkaŋ. Täŋ äma wakitä kaŋpäŋ jop, man kum it täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS107_43","020_107_43","PSA","107","43","43","Unita äma nadäk-nadäk ikek in Ekäni täŋo kudän päke u kaŋpäŋ nadäwä tärewut. Kaŋpäŋ nadäwä tärewäpäŋ Ekäni täŋo iron pähap unita yäŋpäŋ-nadäk kaŋ täŋpeŋ kuŋarut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS108_1","020_108_1","PSA","108","1","1","O Anutu, bänepnatä gäka nadäkinik kehäromi täŋ gamitat unita kap terak ganiŋoret täyiwa! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS108_2","020_108_2","PSA","108","2","2","Eruk, bänepna pidäm täyi! Udegän, wagäm gita in kap tekta pidäm täkot! Pidäm taŋpäŋ kap teŋitna kome yäŋewän! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS108_3","020_108_3","PSA","108","3","3","Ekäni, wäpka käbop nämo api pewet! Nämo, ämawebe gäka nämo nadäk täkaŋ u bämopiken bänep täga terak wäpka biŋam api ganiŋ oreret. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS108_4","020_108_4","PSA","108","4","4","Täŋpäkaŋ Anutu, gäkä ninta butewaki nadäŋ nimik täyan u käroŋi boham, kunum irepmireko ude bumik. Täŋkaŋ ninta nadäŋ nimikinik täk täyan u ärowani. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS108_5","020_108_5","PSA","108","5","5","Unita Anutu, wäpka biŋam ärowani kwawak pewi kunum gänaŋ ba komeni komeni ahäŋirän ämawebe kuduptagäntä kaŋ kaŋpäŋ nadäwut! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS108_6","020_108_6","PSA","108","6","6","Täŋpäŋ ninta nadäŋ nimikinik täk täyan unita yäŋapik manna nadäŋ namiŋpäŋ ketka kehäromitä täŋkentäŋ nimi. Ude täŋiri säkgämän kaŋ itna. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS108_7","020_108_7","PSA","108","7","7","Anutu ini eŋiken itkaŋ ŋode yäŋkuk; Iwan täŋo kehäromi kudup yäpmäŋ äpäŋ moreŋpäŋ oretoret terak ŋode api täŋpet; Sekem kenta Sukot kome yäpmäŋ daniŋpäŋ ämawebenayeta api yämet yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS108_8","020_108_8","PSA","108","8","8","Täŋpäŋ ugän nämo. Gileat Manase kome u imaka, näkŋo. Täŋkaŋ Efraim kome u näkŋo kurepä ude, ba Juda kome u kehäromina kwawak pewä ahäwani yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS108_9","020_108_9","PSA","108","9","9","Täŋpäkaŋ Moap kenta Idom kometä watä epän täŋ namik täkaŋ. Täŋkaŋ Filistia nanik täŋo kehäromini yäpmäŋ äpäŋpäŋ oretoret täyat yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS108_10","020_108_10","PSA","108","10","10","Eruk Anutu, netätä yotpärare yewa kehäromi nikek, Idom komeken itak uken ämik täkta nämagut yäpmäŋ kwek? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS108_11","020_108_11","PSA","108","11","11","Nämo! Gäk mäde ut nimiŋkuno unita jop itkamäŋ. Gäk nintäŋo komi ämakät ämikken bok täga nämo api kuneŋ ba? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS108_12","020_108_12","PSA","108","12","12","Eruk Anutu, gäk täŋkentäŋ nimiŋiri uyaku iwan täga däpmäŋpäŋ yäwat kirene. Ämatä täŋkentäk täk täkaŋ u jopi, kehäromini nämo. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS108_13","020_108_13","PSA","108","13","13","Unita nadäkamäŋ! Anutu, gäkkät bok uyaku iwan täŋo kehäromini täga api yäpmäŋ äpne! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS109_1","020_109_1","PSA","109","1","1","Anutu, näk ganiŋoret täyat unita nadäŋ äwaräkuk nämo täŋpen. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS109_2","020_109_2","PSA","109","2","2","Nämo, äma wakiwaki täŋpani ba jop manman yäwanitä näk jop man näkŋatpäŋ nut täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS109_3","020_109_3","PSA","109","3","3","Mebärini nämo, man waki näwetpäŋ jop nepmäŋit täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS109_4","020_109_4","PSA","109","4","4","Not täŋ yämiŋpäŋ täŋkentäŋ yämikta yäŋapik man yäk täyat upäŋkaŋ naniŋ wärät täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS109_5","020_109_5","PSA","109","5","5","Täŋkaŋ not täŋ yämiŋpäŋ täŋkentäŋ yämiŋira unitä kowata kokwawak nadäŋ namiŋpäŋ waki täŋ namik täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS109_6","020_109_6","PSA","109","6","6","Unita Anutu, iwannaye u man käbeyäken yepmaŋpäŋ mani nadäkta äma waki kubä iwoyäŋpäŋ kaŋ te! Bureni, inikät nanik kubätä mani kotäk yäpmäŋ daniŋpäŋ kaŋ iniŋ wärärän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS109_7","020_109_7","PSA","109","7","7","Täŋpäŋ mani yäpmäŋ daniŋpäŋ äma ŋo waki täŋpani yäŋ kaŋ yabäŋ-ahäwän. Täŋkaŋ yäŋapik man terak yäŋikŋarani yäk täkaŋ unita imaka, wakigän yäŋ kaŋ yäwän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS109_8","020_109_8","PSA","109","8","8","Ude täŋirän irit kuŋat-kuŋari udegän bäräŋeŋ kaŋ paorän! Paorirän moneŋ tuŋumi äma kubätä ahäŋpäŋ kaŋ korewän yäŋ nadätat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS109_9","020_109_9","PSA","109","9","9","Paorirän äperiye nanak kodäŋani kaŋ irut. Ba webeni imaka udegän, webe kajat, täkentäki nämo kaŋ irän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS109_10","020_109_10","PSA","109","10","10","Nanakiye kome kujari nämo ude itkaŋ äriŋ täpätek täŋtäŋ kaŋ kuŋarut! Ude täŋtäŋ kuŋarirä tähani wärämutpäŋ kaŋ yäwat kireŋ pewäkut! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS109_11","020_109_11","PSA","109","11","11","Täŋpäŋ äma kubäken naniktä äma unitäŋo komeni ba moneŋ tuŋumi komi epän täŋpäŋ yäpani u kudup kaŋ yomägarut yäŋ nadätat! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS109_12","020_109_12","PSA","109","12","12","Täŋpäkaŋ kubätä not täŋ imiŋpäŋ äperiye nanak kodäŋani unita watä irektawä yäŋ nadätat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS109_13","020_109_13","PSA","109","13","13","Täŋpäŋ yeriniye mäden ahänayäŋ täkaŋ u kudup kaŋ kumbut yäŋ nadätat. Täŋirä wäpitä paot-inik kaŋ täŋpän! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS109_14","020_109_14","PSA","109","14","14","Täŋpäkaŋ äbekiye oraniye täŋo kudän wakiwaki unita Ekänitä pen juku piŋpäŋ miŋi täŋo momini peŋ imektawä. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS109_15","020_109_15","PSA","109","15","15","Ude täŋkaŋ ämawebetä äbot unitäŋo wäpita guŋ tak-inik täŋirä upäŋkaŋ Ekänitä momini pen nadäŋ yäpmäŋ kaŋ kuŋarän yäŋ nadätat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS109_16","020_109_16","PSA","109","16","16","Iwanna uwä orakorak kädet täpuri kubä nämoinik täŋkuk. Nämo, u äma jopi jäwäri, täŋkentäkiye nämo u komi jop nadäŋ yämiŋpäŋ däpmäkgän täk täŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS109_17","020_109_17","PSA","109","17","17","U täŋpäwak man yäkta gäripi nadäŋkuko unita äyäŋutpäŋ ini kaŋ täŋpä wawut. Ba iron kädet täkta gaŋani nadäŋkuko unita kubätä iron nämo täŋ imek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS109_18","020_109_18","PSA","109","18","18","Täŋpäwak man u tek gupi terakgän irani ude täŋkuk. Unita täŋpäwak man u ini gupi kujari gänaŋ kudup umetä-yäŋ äpmoŋpäŋ tokŋeŋ morewut! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS109_19","020_109_19","PSA","109","19","19","Ba tektä-yäŋ täktäki waki unitä gupi kudup uwäk täŋpipiŋpäŋ, pioŋpäŋ yäŋ puŋ topmäŋkaŋ pen it täyon. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS109_20","020_109_20","PSA","109","20","20","Unita Ekäni, iwanaye man waki näk peŋkentäŋpäŋ näwet täkaŋ unita yäyat udegän täŋ yämi. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS109_21","020_109_21","PSA","109","21","21","Ude täŋkaŋ Ekäni Anutuna gäkŋa wäpka biŋam täga unita yäŋpäŋ täŋkentäŋ nam. Täŋpäŋ säkgämän nadäŋ namikinik täk täyan unita iwan keri terak nanik nämagut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS109_22","020_109_22","PSA","109","22","22","Butewaki! Näk täŋkentäkna nämo, jopi. Nadäŋ-bäräpnatä bänepnaken komi, womäntä yäŋ neyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS109_23","020_109_23","PSA","109","23","23","Edap äpmoŋirän edap ägoniken wärana paot täyak ude paoret yäŋ nadätat. Mänittä gwakgwak piäŋ äreyäŋ täŋpän kuk täkaŋ ude täŋpet. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS109_24","020_109_24","PSA","109","24","24","Butewaki nadäŋpäŋ ketem bitnäŋkuro unita gupna kudup putärewäkaŋ kehäromina nämo, kujatna kwini unitägän itat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS109_25","020_109_25","PSA","109","25","25","Ude irira iwanayetä nabäŋkaŋ nabäŋ mägayäŋpäŋ yäŋärok näwet täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS109_26","020_109_26","PSA","109","26","26","O Ekäni Anutuna, täŋkentäŋ nam! Butewakika tärek-täreki nämo unita nämagut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS109_27","020_109_27","PSA","109","27","27","Ude täŋiri iwanayetä ŋode kaŋpäŋ nadäwut; Ekäni uwä täŋkentäki bureni. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS109_28","020_109_28","PSA","109","28","28","Unitä täŋpäwak man näwetneŋo upäŋkaŋ gäkä iron api täŋ namen. Komi jop namani u täŋpewi mäyäk taŋirä näk epän watä ämaka oretoret kaŋ täŋpa. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS109_29","020_109_29","PSA","109","29","29","Äneŋi yäkgän ŋode täyat; Mäyäktä iwanaye tek ämet päranipäŋ yäŋ kumän kaŋ uwäk täwut! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS109_30","020_109_30","PSA","109","30","31","Ekänitä äma täŋkentäki nämo itkentäŋ yämiŋpäŋ äma wakitä kumäkta biŋam yäŋtäreŋ yämiŋirä täŋkentäŋ yämik täyak. Unita, Anutu täŋo ämawebe käbeyä täŋirä u bämopiken itpäŋ bänep täga pähap nadäŋpäŋ menatä Ekäni bumta api iniŋoret täŋpet. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS110_1","020_110_1","PSA","110","1","1","Ekänitä intäjukun äma ekänina ŋode iwetkuk; Ketna bure käda maŋiriri iwankaye gämotkaken yepmaŋira kaŋ yabä! Ude iwetkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS110_2","020_110_2","PSA","110","2","2","Nadätan? Yawetä Saion pom terak itkaŋ komeni komeni yabäŋ yäwatta wäp biŋam gamiŋpäŋ ŋode api gäwerek; Iwankayeta intäjukun täŋ yämiŋpäŋ kaŋ yabäŋ yäwat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS110_3","020_110_3","PSA","110","3","3","Täŋpäkaŋ iwankayekät ämik tänayäŋ täkaŋken ämawebekayetä täŋkentäŋ gamikta gupi api yäniŋ kireneŋ. Täŋkaŋ tamimaŋ tamimaŋ näburum yabäk täkamäŋ ude äma gubaŋikayetä dubikaken ude api gäwarän täneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS110_4","020_110_4","PSA","110","4","4","Yawetä ŋode yäŋkehärom taŋkuko u äneŋi nämo api wärämurek; Gäk bämop äma tärek-täreki nämo api iren, bämop äma biani kubä wäpi Melkisedektä itkuko ude. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS110_5","020_110_5","PSA","110","5","5","Eruk, ŋode nadä; Ekäni u bure käda itkentäŋ gamiŋkaŋ kokwawak täŋpäŋä kome ätu täŋo intäjukun äma täŋo kehäromi api yäpmäŋ äpek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS110_6","020_110_6","PSA","110","6","6","Ba guŋ äbottä kowata yäpmäkta yäŋtäreŋ yämiŋpäŋ ämikken bumta däpmäŋirän ini ugän api kumäŋ maneŋ. Bureni, komeni komeni täŋo intäjukun ämaniye täŋo kehäromi u kudup api yäpmäŋ äpek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS110_7","020_110_7","PSA","110","7","7","Upäŋkaŋ intäjukun ämana gäk, ume kädet miŋin säkgämän naŋ täpäneŋpäŋ iwan täŋo kehäromi kudup yäpmäŋ äpäŋ moreŋpäŋ oretoret terak täpäneŋpäŋ api iren. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS111_1","020_111_1","PSA","111","1","1","Eruk, Ekäni wäpi iniŋ oretna! Anutu täŋo ämawebeniye täga u käbeyä täŋirä näk bämopiken itkaŋ bänepna gupna nadäk-nadäkna kuduptagän Anutu bänep täga man iwet täyiwa! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS111_2","020_111_2","PSA","111","2","2","Ekäni u epän tägagämän täk täyak. Täŋirän ämawebe epäni unita gäripi nadäk täkaŋ uwä Anutu täŋo täktäkita juku piŋtäŋ kuŋat täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS111_3","020_111_3","PSA","111","3","3","Bureni-inik! Epän Anututä täk täyak u tägagämän-inik. Unita nadäwa inide kubä täk täyak. Täŋkaŋ kudän siwoŋini uwä paot-paori nämo. U pen api it yäpmäŋ ärowek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS111_4","020_111_4","PSA","111","4","4","Kudän kudupi Ekänitä täk täyak u inide kubä täk täyak. Unita bäräŋeŋ nämo guŋtak täkamäŋ. U butewaki pähap nadäŋ nimiŋpäŋ iron täŋ nimik täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS111_5","020_111_5","PSA","111","5","5","Ämawebe oraŋ imik täkaŋ u Ekänitä ketem yepmäŋ towik täyak. Ba topmäk-topmäk ninkät täŋkuko unita nämo guŋtak täyak. Nämoinik! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS111_6","020_111_6","PSA","111","6","6","Täŋpäkaŋ äbot ätu täŋo kome, iniken ämawebeniyeta yäniŋ kireŋkuko uwä iniken kehäromini kwawak pewän ahäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS111_7","020_111_7","PSA","111","7","7","Bureni-inik! Imaka u ba u täk täyak uwä kädet siwoŋi terakgän täk täyak. Man kädet ba jukuman niwet täyak u kuduptagän täga täŋkentäŋ nimek. Man jopi kubä nämo niwet täyak! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS111_8","020_111_8","PSA","111","8","8","Ba unitäŋo baga man kubä nämoinik api paorek. Nämo, uwä kudup siwoŋigän peŋkuko unitä pen api it yäpmäŋ ärowek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS111_9","020_111_9","PSA","111","9","9","Täŋpäkaŋ Ekäni u ämawebeniye nin komi epänken nanik nimagutpäŋ ninkät topmäk-topmäk täga, tärek-täreki nämo täŋkuk. Unita ŋode yäna; Anutu u kudupi, tägagämän-inik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS111_10","020_111_10","PSA","111","10","10","Unita ämawebe, in ŋode nadäwut; Äma kubä nadäk-nadäk ikek ude kaŋ irayäŋ nadäŋpäŋä, eruk, Ekänita umuntaŋpäŋ oraŋ imek. Bureni, ämawebe Ekäni täŋo man buramik täkaŋ uwä nadäk-nadäk täga nikek. Unita Ekäni wäpi iniŋ oretpäŋ pen iniŋoret täkäna! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS112_1","020_112_1","PSA","112","1","1","Ekäni wäpi yäpmäŋ akuna! Äma Anutu oraŋ imik täkaŋ uwä Ekäni täŋo oretoret terak kuŋat täkaŋ. Äma udewanitä Anutu täŋo man buramikta gäripi nadäk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS112_2","020_112_2","PSA","112","2","2","Äma udewani täŋo äbekiye oraniyetä kome terak kehäromigän api itneŋ. Siwoŋi äma täŋo nanakiyetä Anutu täŋo täŋkentäk ikek api itneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS112_3","020_112_3","PSA","112","3","3","Äma udewani täŋo äboriyeken iron pähap ahäŋ-bumbum api täŋ yämek. Täŋpäŋ tärek-täreki nämo, säkgämän pen api irek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS112_4","020_112_4","PSA","112","4","4","Jop manman nämo yäwani ämata bipmäŋurani gänaŋ peŋyäŋek pähap api ahäŋ yämek. Täŋpäkaŋ äma siwoŋi, bänep iron täŋpani ba äma ätuta täŋkentäŋ yämani unita peŋyäŋek api ahäŋ yämek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS112_5","020_112_5","PSA","112","5","6","Äma noriyeta butewaki nadäŋ yämik täkaŋ uwä säkgämän kuŋat täkaŋ. Täŋpäŋ äma moneŋ epän siwoŋigän, täŋyäkŋarani nikek nämo täk täkaŋ uwä oretoret terak kuŋat täkaŋ. Äma udewani täŋo kehäromi pen api irek. Äma mäden ahänayäŋ täkaŋ unitä wäpi biŋam pen api yäŋ yäpmäŋ äroneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS112_7","020_112_7","PSA","112","7","7","Äma udewanitä bäräpi kukŋi käda ahäŋirän nadäŋpäŋ nämo umuntak täkaŋ. Bänepitä Ekäni kwasikotpäŋ unita nämo kwitak täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS112_8","020_112_8","PSA","112","8","8","Äma udewanitä bätakigän kuŋatpäŋ imaka kubäta nämo umuntak täkaŋ. Ittäŋgän iwaniye iŋamiken kehärom taŋpäŋ bäri kap api teneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS112_9","020_112_9","PSA","112","9","9","Äma udewani jopi jäwärita butewaki nadäŋ yämiŋpäŋ iron täŋ yämik täkaŋ. Kädet siwoŋini u paot-paori nämo api irek. Unita ämatä wäpi biŋam api yäŋahäŋ yäpmäŋ kuneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS112_10","020_112_10","PSA","112","10","10","Täŋpäkaŋ äma wakitä u kaŋkaŋ kokwawak nadäk täkaŋ upäŋkaŋ gupi pewä putäreŋirän meni nänäm tawäpäŋ ämik täkta täŋpäwak täkaŋ. Täŋpäŋ imaka täga kämi yäpmäkta itsämäk täkaŋ uwä bureni nämo yäpmäk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS113_1","020_113_1","PSA","113","1","1","Ekäni iniŋoret täkäna! Ekäni täŋo epän watä ämaniye nin u wäpi iniŋoret täkäna! Äneŋi yäwa! Ekäni wäpi yäpmäŋ akuna! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS113_2","020_113_2","PSA","113","2","2","Yäŋetak bipmäŋtak tärek-täreki nämo iniŋoret täkäna! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS113_3","020_113_3","PSA","113","3","3","Ämawebe kukŋi kukŋi nanik in imaka, kudup Ekäni wäpi iniŋoret täkot! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS113_4","020_113_4","PSA","113","4","4","Ekänitä ämawebe komeni komenita intäjukun-inik it nimik täyak. Wäpi biŋamtä imaka imaka kome terak ba kunum gänaŋ itkaŋ u kumän yärepmitak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS113_5","020_113_5","PSA","113","5","5","Ekäninin Anutu udewani kubä nämo itak! Nämoinik, Ekäninin u punin-inik unu it täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS113_6","020_113_6","PSA","113","6","6","Bureni, u punin-inik unu it täyak upäŋkaŋ kunum kenta kome unita nadäŋpäŋ etä päpä yabäŋ yäwat täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS113_7","020_113_7","PSA","113","7","8","Ekäninin kudän tägagämän täk täyak. U äma äpani-inik, jopi jäwäri täŋkentäŋ yämiŋpäŋ yepmaŋpän äma wäpi biŋam ikekkät kentäŋpäŋ it täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS113_9","020_113_9","PSA","113","9","9","Täŋpäkaŋ webe äruŋ iranita nadäŋ yämiŋirän nanak bäyaŋkaŋ oretoret pähap nadäk täkaŋ. Unita Ekäni iniŋoret täkäna! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS114_1","020_114_1","PSA","114","1","2","Kadäni Isrel nanik Jekop täŋo äbot unitä Isip komeken nanik äpämaŋ kuŋkuŋo uken, Juda äbot u Ekäni täŋo kudupi ämawebe ude äworeŋkuŋ. Bureni, kadäni ugän Isrel ämawebetä Ekänitä inita biŋam täŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS114_3","020_114_3","PSA","114","3","3","Kadäni uken Gwägu Gämänitä Ekäni kaŋ-umuntaŋ ämetpeŋ kuŋkuk. Ba kadäni kubä Jodan ume imaka, bitnäŋpäŋ itkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS114_4","020_114_4","PSA","114","4","4","Täŋkaŋ pom taŋi taŋi oretoret täŋpäŋ memetä-yäŋ tubupeŋtäŋ kuŋirä, täpuri täpuriwä udegän sipsiptä-yäŋ tubupeŋtäŋ kuŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS114_5","020_114_5","PSA","114","5","5","Eruk näwerut; Gwägu, gäk imapäŋ kaŋkaŋ metäŋpeŋ kuŋkun? Ba Jodan ume, gäk ima mebärita äpäkta bitnäŋpäŋ itkun? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS114_6","020_114_6","PSA","114","6","6","E, pom taŋi taŋi, in ima mebärita memetä-yäŋ tubupeŋtäŋ kuŋkuŋ? Ba täpuri täpuri in udegän, imapäŋ kaŋkaŋ sipsiptä-yäŋ tubupeŋtäŋ kuŋkuŋ? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS114_7","020_114_7","PSA","114","7","7","Ai, kome pähap, Yawe, Jekop täŋo Anututä äbäŋirän kaŋkaŋ iŋamiken bäromtä! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS114_8","020_114_8","PSA","114","8","8","Imata, Ekäni uwä yäŋpewän mobä kehäromi kubätä imärirän ume gwägu ahäŋkuk. Ba yäŋpewän geŋi kawukiken ume dapuri äpuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS115_1","020_115_1","PSA","115","1","1","Ekäni, nintäŋo wäpnin biŋam punin nämo irek. Nämo, nin täga nämo! Gäkŋaken wäpka biŋam peŋyäŋek ikek unitägän punin kwawakinik it täyon, gäk nadäŋ nimikinik täŋpäŋ nämo nipmak täyan unita. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS115_2","020_115_2","PSA","115","2","2","Guŋ äbottä sära man ŋode imata niwet täkaŋ; Anutujin u de itak? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS115_3","020_115_3","PSA","115","3","3","U nämo nadäkaŋ? Nin täŋo Anutu u kunum gänaŋ kehäromi nikek itak. U itkaŋ imaka kubä täŋpayäŋ nadäŋpäŋä u burenigän täk täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS115_4","020_115_4","PSA","115","4","4","Täŋ äma unitäŋo anutuwä siliwa kenta gol mobäpäŋ keritä iŋitpäŋ puŋ gatäŋpäŋ pek täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS115_5","020_115_5","PSA","115","5","5","U meni nikek täk täkaŋ upäŋkaŋ meni man täga nämo yäneŋ. Ba dapuri nikek täk täkaŋ upäŋkaŋ dapuri wareŋ täga nämo täneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS115_6","020_115_6","PSA","115","6","6","Ba jukuni nikek täk täkaŋ upäŋkaŋ man täga nämo nadäneŋ. Ba iŋami nikek täk täkaŋ upäŋkaŋ imaka kubä täga nämo piäŋ nadäneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS115_7","020_115_7","PSA","115","7","7","Keri nikek täk täkaŋ upäŋkaŋ keri wareŋ täŋpäŋ imaka kubä täga nämo iŋitneŋ. U kuroŋi nikek täk täkaŋ upäŋkaŋ kädet täga nämo kuneŋ. Ba wareŋ täŋpäŋ mämä täga nämo täneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS115_8","020_115_8","PSA","115","8","8","Unita äma imaka udewani täŋpani, ba äma unita nadäŋ yämik-inik täk täkaŋ u imaka, imaka wärani täŋpäŋ nadäŋ yämineŋo udewanigän api äworeneŋ! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS115_9","020_115_9","PSA","115","9","9","Eruk, Isrel ämawebe, Ekänijin täŋkentäŋ tamiŋpäŋ watä it tamik täyak unitagän nadäŋ imikinik täŋput. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS115_10","020_115_10","PSA","115","10","10","Anutu täŋo bämop äma, in udegän täŋkentäŋ tamiŋpäŋ watä it tamik täyak unita Ekäni unitagän nadäŋ imut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS115_11","020_115_11","PSA","115","11","11","Bureni, ämawebe Anutu bureni u iniŋ orerani in kudup Ekäni täŋkentäŋ tamiŋpäŋ watä it tamik täyak unitagän nadäkinik täŋput. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS115_12","020_115_12","PSA","115","12","12","Ekäni u ninta nämoinik guŋtak täyak. Nämo, u Isrel ämawebe ba Anutu täŋo bämop äma ninta nadäŋ nimikinik täŋpäŋ iron pen api täŋ nimik täŋpek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS115_13","020_115_13","PSA","115","13","13","Anutu u ämawebe kuduptagän, äpani ba ärowani iniŋoret täkaŋ unita iron api täŋ yämek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS115_14","020_115_14","PSA","115","14","15","Ekäni kunum kenta kome pewän ahäwani unitä yeri kon täŋ tamiton. Kon täŋirän nanak weŋ bäyak pen kaŋ täŋ yäpmäŋ kut! Ba nadäŋ tamiŋirän nanakjiyetä udegän kaŋ täŋ yäpmäŋ kut! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS115_16","020_115_16","PSA","115","16","16","Täŋpäkaŋ kunum uwä Ekänitä inita biŋam. Täŋ kome uwä ninta niniŋ kireŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS115_17","020_115_17","PSA","115","17","18","Unita ämawebe kodak irani nin, Ekänita bänep täga tärek-täreki nämo nadäŋ imik täkäna. U imata, kumäŋpeŋ päŋku kum irit komeken naniktä Ekäni täga nämo iniŋ oretneŋ. Eruk, Ekäni wäpi iniŋ oretna! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS116_1","020_116_1","PSA","116","1","1","Ekäni täŋkentäŋ nam yäŋpäŋ gera butewaki terak yäŋira nadäŋ namik täyak unita Ekänita gäripi pähap nadätat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS116_2","020_116_2","PSA","116","2","2","Näkŋo gerata juku pek täyak unita näk it yäpmäŋ kwayäŋ täyat ude Anutu iniŋoret yäpmäŋ kaŋ kwa. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS116_3","020_116_3","PSA","116","3","4","Näk pära kumäŋpäŋ unita bumta umuntaŋkut. Kadäni uken Ekänita gera yäŋpäŋ ŋode yäŋkut; Ekäni, butewaki nadäŋ namiŋpäŋ täŋkentäŋ nam! yäŋ yäŋkut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS116_5","020_116_5","PSA","116","5","5","Ekäni uwä ninta bänep täga nadäŋ nimiŋpäŋ täŋkentäŋ nimik täyak ba butewaki nadäŋ nimik täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS116_6","020_116_6","PSA","116","6","6","Bureni! Äma ätu ini täga nämo täŋkentänaŋi uwä Ekänitä täŋkentäŋ yämik täyak. Näk ude itkuro upäŋkaŋ täŋkentäŋ namiŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS116_7","020_116_7","PSA","116","7","7","Täŋpäŋ Ekänitä näk nabäŋ näwatpäŋ täŋkentäŋ namiŋkuko unita apiŋo imaka kubäta nadäwätäk nämo täk täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS116_8","020_116_8","PSA","116","8","8","Näk konäm kottäyiwa Ekäni gäkä naniŋ bitnäŋpäŋ konämna pito ärut namiŋpäŋ nepmäŋit näwatkun. Näk kumbayäŋ täŋkuropäŋ Anutu gäkä täŋkentäŋ namiŋkun. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS116_9","020_116_9","PSA","116","9","9","Unita näk kome terak irayäŋ täyat uwä Ekänikät bok api it yäpmäŋ kuŋatde. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS116_10","020_116_10","PSA","116","10","10","Näk bumta wayat yäŋ nadäŋkuro upäŋkaŋ Ekäni jop waki nadäŋ imiŋkut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS116_11","020_116_11","PSA","116","11","11","Täŋpäŋ näk äma täŋo manta nadäwa bureni nämo täŋpäkaŋ Anutugän nadäŋ imiŋkut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS116_12","020_116_12","PSA","116","12","12","Ekänitä säkgämän täŋ namiŋ yäpmäŋ äbuko unita kowata jide api täŋ imet? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS116_13","020_116_13","PSA","116","13","14","Näk nadätat! Ude api täŋ gamet yäŋ yäŋkehärom taŋkuro unita ämawebe kudup iŋamiken ŋode täga api täŋpet; Anututa iron imikta wain ume gäripi nikek inita biŋam kaŋ piŋ ima, Ekänitä nämagutkuko unita kowata. Ude täŋkaŋ Ekäniken yäŋapik man api yäwet. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS116_15","020_116_15","PSA","116","15","15","Täŋpäkaŋ Ekänitä ämawebeniyeta nadäwän ärowani täk täkaŋ. U kubätä kumäŋirän nadäwän jopi nämo täk täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS116_16","020_116_16","PSA","116","16","16","Unita Ekäni, ŋode gäwera; Näk gäkŋo epän ämaka ude kuŋat täyat, meŋnatä kuŋat täŋkuko ude. Näk yentä topmäŋpäŋ nepmaŋkuŋopäŋ gäkä pit namiŋkun. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS116_17","020_116_17","PSA","116","17","17","Unita näk gäka bänep tägata iron täŋ gamiŋpäŋ api ganiŋ oreret. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS116_18","020_116_18","PSA","116","18","18","Täŋpäŋ näk ude api täŋ gamet yäŋ gäwetkuro ude ämawebekaye iŋamiken api täŋ gamet. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS116_19","020_116_19","PSA","116","19","19","Ekäni, näk täŋpayäŋ täyat u Jerusalem kudupi yotkaken api täŋ gamet. Unita Ekäni wäpi yäpmäŋ akukot! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS117_1","020_117_1","PSA","117","1","1","Äma äbori äbori, in Ekäni iniŋ orerut! Ämawebe kuduptagän in wäpi biŋam yäpmäŋ akuwut! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS117_2","020_117_2","PSA","117","2","2","Ekänitä ninta gäripi pähap nadäŋpäŋ wari wari nadäŋ nimikinik täk täyak. Unita iniken yäŋkehäromtak man bian yäŋkuko udegän iwatpäŋ nämoinik api nipmaŋpek. Unita ämawebe kuduptagän Ekäni wäpi iniŋoret täkäna! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS118_1","020_118_1","PSA","118","1","1","Ekäni nadäŋ nimik täyak unita bänep täga man iwet täkäna. Bänep iron tärek-täreki nämo täŋ nimik täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS118_2","020_118_2","PSA","118","2","2","Unita Isrel ämawebe ŋode yäkot; Bänep iron tärek-täreki nämo täŋ nimik täyak! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS118_3","020_118_3","PSA","118","3","3","Anutu täŋo bämop äma udegän ŋode yäkot; Bänep iron tärek-täreki nämo täŋ nimik täyak! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS118_4","020_118_4","PSA","118","4","4","Ämawebe Anutu täŋo man buramik täk täkaŋ unitä ŋode yäk täkot; Bänep iron tärek-täreki nämo täŋ nimik täyak! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS118_5","020_118_5","PSA","118","5","5","Näkä bäräpi taŋi kotaŋpäŋ Ekänita gera yäŋkut. Gera yäŋira nadäŋpäŋ Ekäni uwä bäräpina ketäreŋ namiŋirän pidäm taŋkut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS118_6","020_118_6","PSA","118","6","6","Ekäni uwä näkkät irirän nämo api umuntäwet. Nämo, ämatä imaka kubä täŋ namikta nämo umuntak täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS118_7","020_118_7","PSA","118","7","7","Ekäni näkkät it täkamäk. Täŋkaŋ ini täŋkentäŋ namik täyak unita kämi iwanaye däpmäŋirän api yabäwet. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS118_8","020_118_8","PSA","118","8","8","Bureni! Äma täŋo täktäki-tagän nadäŋitna ärowani nämo täŋpäpäŋ Anututagän nadäŋ imikinik täŋpeŋ kuŋatneŋo u tägagämän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS118_9","020_118_9","PSA","118","9","9","Komen äma täŋo täŋkentäk u äpanigän. Ekäni täŋo täŋkentäk u ärowani. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS118_10","020_118_10","PSA","118","10","10","Unita iwan mäyaptä it gwäjiŋ namiŋkuŋopäŋ Ekäni täŋo wäpi terak kehäromini yäpmäŋ äput. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS118_11","020_118_11","PSA","118","11","11","Näk it gwäjiŋkuŋopäŋ Ekäni täŋo kehäromi terak däput. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS118_12","020_118_12","PSA","118","12","12","Iwanayetä nämäk-nämäktä nintä terak bipmäk täkaŋ ude täŋkuŋo upäŋkaŋ däpmäŋ-pewa kumbuŋ, kädäptä tepäraŋ bäräŋeŋ ijiŋ paot täkaŋ ude. Ekäni täŋo kehäromi terak däpmäŋ moreŋkut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS118_13","020_118_13","PSA","118","13","13","Ämik pähap täŋpäŋ nepmäŋitpäŋ nutnayäŋ täŋirä Ekänitä täŋkentäŋ namiŋirän nämo nutkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS118_14","020_118_14","PSA","118","14","14","Bureni, Ekänitä kehäromi pähap namiŋpäŋ täŋkentäŋ namik täyak. U wakiken nanik nämagutkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS118_15","020_118_15","PSA","118","15","15","Täŋpäŋ unita Anutu täŋo ämawebe tähaniken iniŋoret kap teŋit gera ŋode yäk täkaŋ; Anutu täŋo kehäromitä epän kehäromi-inik täk täyak! yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS118_16","020_118_16","PSA","118","16","16","Ekäni täŋo kehäromitä täŋkentäŋ nimiŋirän iwan täŋo kehäromi yäpmäŋ äpumäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS118_17","020_118_17","PSA","118","17","17","Näk pengän ŋode nämo api kumbet. Nämo! Näk kodak itkaŋ Ekäni täŋo täktäki unitäŋo manbiŋam api yäŋahäk täŋpet. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS118_18","020_118_18","PSA","118","18","18","Bureni, Ekäni uwä kumäŋ-kumäŋ nutta bitnäŋpäŋ näk yäpä-siwoŋtakta komigän namiŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS118_19","020_118_19","PSA","118","19","19","Unita kudupi yot yäma dät namiŋirä äro Anutu wäpi yäpmäŋ akwa! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS118_20","020_118_20","PSA","118","20","20","Ŋo ŋowä Ekäni täŋo yäma, ämawebe siwoŋi kuŋarani unitägän täga äroneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS118_21","020_118_21","PSA","118","21","21","Ekäni, gäk näkŋo yäŋapik man nadäŋ namiŋpäŋ täŋkentäŋ namiŋiri säkgämän it täyat. Unita ganiŋ oretat! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS118_22","020_118_22","PSA","118","22","22","Bek eŋi täŋpani ämatä kawä wawäpäŋ gägäniken maŋpä kuŋkuŋo unitä eŋi täŋo bek bämopi ude itak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS118_23","020_118_23","PSA","118","23","23","Imaka uwä Ekäni ini-tägän täŋirän kaŋpäŋ gäripi pähap nadäkamäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS118_24","020_118_24","PSA","118","24","24","Täŋpäŋ kadäni ŋowä Ekänitä peŋ nimiŋkuk. Unita oretoret täŋpäŋ bänep tägagämän nadäna! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS118_25","020_118_25","PSA","118","25","25","Ekäni, gäk täŋkentäŋ nimi. O Ekäni, täŋpewi bureni säkgämän ahäŋ nimän! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS118_26","020_118_26","PSA","118","26","26","Anutu, äma gäkŋaken wäpka terak äbayäŋ täyak uwä kaŋ oraŋ imi. Täŋiri nin udegän kudupi yot gänaŋ äroŋpäŋ wäpka api yäpmäŋ akune. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS118_27","020_118_27","PSA","118","27","27","Ekäni ini-tägän Anutu bureni! Ini-tägän ninta watä säkgämän it nimik täyak. Unita päya pähäm kehap täŋpäŋ alta teŋ äyäŋut täkot. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS118_28","020_118_28","PSA","118","28","28","Gäk Anutuna! Bänep täga man gäwetat. Gäk Anutuna! Gäkŋo wäpka yäpmäŋ akutat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS118_29","020_118_29","PSA","118","29","29","Eruk ämawebe ŋode nadäkot; Ekänitä ninta gäripi nadäŋpäŋ iron täŋ nimik täyak u paot-paori nämo unita bänep täga man iwet täkot. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS119_1","020_119_1","PSA","119","1","1","Äma kädet siwoŋigän säkgämän kuŋat täkaŋ uwä Ekäni täŋo oretoret terak it täkaŋ. Äma udewaniwä Ekäni täŋo man buramiwani äma. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS119_2","020_119_2","PSA","119","2","2","Äma Ekäni täŋo kädet siwoŋi iwat täkaŋ, äma udewani Ekäni täŋo oretoret terak it täkaŋ. Ekäni täŋo kädet u iwatta gäripi pähap nadäŋpäŋ ehutpäŋ iwat täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS119_3","020_119_3","PSA","119","3","3","Bureni-inik, äma udewani kädet waki iwatta bitnäŋpäŋ Ekäni täŋo kädet siwoŋi ugän iwat täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS119_4","020_119_4","PSA","119","4","4","Anutu, gäk man kädetka siwoŋi u kudup niwetpäŋ ŋode yäŋkun; Watäni itpäŋ näkŋaken kädet siwoŋi ugän kaŋ iwarut yäŋ niwetkun. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS119_5","020_119_5","PSA","119","5","5","Unita Anutu, näk gäkŋo man kädet siwoŋi u iwatta gäripi pähap nadäk täyat udegän wari wari kaŋ iwat täŋpa yäŋ nadätat! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS119_6","020_119_6","PSA","119","6","6","Bureni, gäkŋo jukuman kuduptagänta ket nadäŋpäŋ kuŋarayäŋ täyat uwä momi täŋpäŋ nämo api mäyäk täwet. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS119_7","020_119_7","PSA","119","7","7","Ekäni, kadäni gäkŋo man kädet siwoŋi yäŋpäŋ-nadäk täŋpayäŋ täyatken uken bänepna säkgämän paki-inik api irek. Ude täŋkaŋ gäkŋo wäpka biŋam api yäpmäŋ akuk täŋpet. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS119_8","020_119_8","PSA","119","8","8","Näk gäkŋo irit kädetka kudup iwatta nadätat unita nämo nepmaŋpen. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS119_9","020_119_9","PSA","119","9","9","Äma gubaŋi näk jide täŋpäŋ kädet siwoŋigän täga kuŋaret? Näk gäkŋo man iwarero uyaku äma siwoŋi ude iret. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS119_10","020_119_10","PSA","119","10","10","Unita Anutu, näk gäkŋo kädet u iwatta gäripi pähap nadäŋpäŋ ehutpäŋ iwat täyat. Gäkä täŋkentäŋ namiŋiri kädet siwoŋita nämo bitnäŋpäŋ ugän api iwaret. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS119_11","020_119_11","PSA","119","11","11","Näk gäkken momi täŋpetawä yäŋpäŋ gäkä nanik man ugänpäŋ bänepnaken pek täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS119_12","020_119_12","PSA","119","12","12","Ekäni, kädetka siwoŋi näwetpäŋ näwoŋärek täŋiri ugän iwatpäŋ wäpka biŋam kaŋ ganiŋ orera. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS119_13","020_119_13","PSA","119","13","13","Näk kädet kuduptagän yäŋahäŋpäŋ niwetkuno u ämawebe kudup yäŋahäŋpäŋ yäwet täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS119_14","020_119_14","PSA","119","14","14","Ämatä moneŋ tuŋumta gäripi pähap nadäk täkaŋ u irepmitpäŋ näk gäkŋo man iwatta gäripi udegän nadäk täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS119_15","020_119_15","PSA","119","15","15","Gäkŋo manka juku piŋpäŋ manka kädet siwoŋi u yäŋpäŋ-nadäk täk täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS119_16","020_119_16","PSA","119","16","16","Anutu, gäkŋo kädet siwoŋi iwatta gäripi nadäŋpäŋ gäkŋo mankata nämo api guŋ täwet. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS119_17","020_119_17","PSA","119","17","17","Unita Ekäni, epän watä ämaka näka täŋkentäk säkgämän täŋ namiŋiri säkgämän itpäŋ gäkŋo mangän kaŋ iwara. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS119_18","020_119_18","PSA","119","18","18","Bänepna täŋo dapuri birik ärut täŋpi kuŋirä ijiwa-kwäpäŋ man bureni gäripi nikek gäkŋo man kudän terak pätkaŋ u kudup nadäwa tärewut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS119_19","020_119_19","PSA","119","19","19","Näk kome ŋo terak kadäni käroŋi itta biŋam yäwani nämo unita gäkŋaken man kädet u näka käbop nämo peŋ namen. Nämo! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS119_20","020_119_20","PSA","119","20","20","Näk gäkŋo manka biŋam u kepma kepma yäŋpäŋ-nadäk täŋpäŋ iwatta bänepnatä kädäp ijik täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS119_21","020_119_21","PSA","119","21","21","Ekäni, näk nadätat. Äma inita nadäwä ärowani täŋpäpäŋ manka mäde ut imik täkaŋ u yebeŋpäŋ mäde ut yämiŋiri paotta biŋam täk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS119_22","020_119_22","PSA","119","22","22","Täŋpäkaŋ näk gäkŋo man buramiŋpäŋ iwat täyat unita äma udewani yabäŋ äwaräkuk täŋiri yäŋärok ba mäde käda man wari nämo näwetneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS119_23","020_119_23","PSA","119","23","23","Bureni Ekäni, äma wäpi biŋam ikektä käbeyä täŋpäŋ näk wäpna yäpmäŋ äpäkta yäŋpäŋ-nadäk täk täkaŋ upäŋkaŋ epän watä ämaka näk gäkŋo jukuman ehutpäŋ yäŋpäŋ-nadäk api täk täŋpet. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS119_24","020_119_24","PSA","119","24","24","Imata, gäkŋo jukuman unitä bänepna täŋpidäm taŋpäŋ kädet näwoŋärek täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS119_25","020_119_25","PSA","119","25","25","Wära! Iwanayetä näk nutpäŋ näwat kireŋpewä kehäromina kudup paotak unita gäk bian näwetkuno ude täŋkentäŋ namiŋpäŋ kehäromi äneŋi namisi. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS119_26","020_119_26","PSA","119","26","26","Irit kuŋat-kuŋatna täŋo mebäri kudup yäŋahäŋpäŋ gäwerira kowata näwetkun. Unita apiŋo gäkŋaken man kädet u näwetpäŋ näwoŋäresi! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS119_27","020_119_27","PSA","119","27","27","Täŋpäŋ nadäk-nadäkna täŋpewi piräreŋirän gäkŋo jukuman nadäwa tärewäkaŋ kudän kudupi täŋkuno unita kaŋ juku piwa. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS119_28","020_119_28","PSA","119","28","28","Wära! Butewakitä nutpewän kumbet yäŋ nadätat unita näwetkuno udegän kehäromi äneŋi namisi. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS119_29","020_119_29","PSA","119","29","29","Täŋpäkaŋ bänepnatä täŋ-näkŋat-pewän kädet wakiwaki täŋpetta yäŋpäŋ baga peŋkireŋpäŋ yewa täŋ namisi. Täŋpäŋ bänep täga nadäŋ namiŋpäŋ baga manka näwetpäŋ näwoŋärek täyi. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS119_30","020_119_30","PSA","119","30","30","Imata, näk gäkŋo kädet bureni iwatta iwoyäŋpäŋ yäŋkehärom taŋkut. Ude täŋkaŋ man kädetka wari wari pen juku piŋpäŋ kuŋat täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS119_31","020_119_31","PSA","119","31","31","O Ekäni, näk juku-manka iŋit-inik täŋpäŋ yäpmäŋ kuŋat täyat unita yabäŋ äwaräkuk täŋiri iwantä mäyäk nämo namineŋ! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS119_32","020_119_32","PSA","119","32","32","Eruk, wisik-inik! Bänepna täŋpidäm taŋ namik täyan unita gäkŋo baga man kädetka ugänpäŋ kaŋ iwat täŋpa! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS119_33","020_119_33","PSA","119","33","33","Ekäni, baga man kädetka ket näwoŋäreŋiri näk kädet u pen iwat yäpmäŋ äroŋtäŋgän kaŋ kumba! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS119_34","020_119_34","PSA","119","34","34","Nadäk nadäk täŋkentäŋ namiŋiri baga manka buramiŋpäŋ kaŋ yäpmäŋ kuŋara. Gupna bänepna bok kaŋ yäpmäŋ kuŋara! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS119_35","020_119_35","PSA","119","35","35","Ekäni, baga manka kädetkaken yäŋnäkŋat yäpmäŋ ku. Imata, u iwat täyatken uken bänep oretoret nadäk täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS119_36","020_119_36","PSA","119","36","36","Unita bänepna täŋpidäm taŋiri moneŋ wädäk-wädäk täŋo gärip mäde ut imiŋpäŋ gäkŋo baga man iwattagän gäripi kaŋ nadäk täŋpa! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS119_37","020_119_37","PSA","119","37","37","Dapunna teŋ-pipiwayäŋ täyan uyakuwä imaka jopi-jopita yabäŋgärip nämo api täŋpet. Ude täŋkaŋ näwetkuno udegän iritnata watä säkgämän it namisi. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS119_38","020_119_38","PSA","119","38","38","Anutu, ämawebe nadäŋ gamik täkaŋ u täŋkentäŋ yämikta yäŋkehärom taŋkun. Eruk, epän ämaka näkken udegän pewi kaŋ ahäŋ namän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS119_39","020_119_39","PSA","119","39","39","Iwantä mäyäk man näwetta umuntäyat unita nadäŋ namiŋiri kaŋ närepmirän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS119_40","020_119_40","PSA","119","40","40","O Ekäni, baga manka ba juku-manka iwatta gäripi pähap nadätat unita gäkŋaken nadäk siwoŋi terak iwatpäŋ irit säkgämän u namisi. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS119_41","020_119_41","PSA","119","41","41","Täŋkaŋ Ekäni, gäk iron mähemi unita ironka u kwawak näwoŋäreŋpäŋ näwetkuno udegän wakiken nanik täŋken täŋpäŋ kaŋ nämagut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS119_42","020_119_42","PSA","119","42","42","Ude täŋ namiŋiri äma yäŋärok näwet täkaŋ unitäŋo man täga uret. Imata, gäkŋo manta nadäkinik täyat unita. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS119_43","020_119_43","PSA","119","43","43","O Ekäni, mena täŋpidäm taŋiri manka bureni u yäŋahäk täyiwa. Imata, kehäromi kubäken nämo yäpmäk täyat, gäkŋo man terakgän yäpmäk täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS119_44","020_119_44","PSA","119","44","44","Unita gäkŋo jukuman u tärek-täreki nämo buramiŋpäŋ api iwat täŋpet. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS119_45","020_119_45","PSA","119","45","45","Bureni, gäkŋo jukuman iwatta nadäk täyat unita iwanayetä täga nämo api topmäŋpäŋ nepmäŋitneŋ. Nämo, bätakigän api kuŋaret. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS119_46","020_119_46","PSA","119","46","46","Täŋpäkaŋ kome täŋo intäjukun äma iŋamiken gäkŋo jukuman api yäŋahäk täŋpet. Ude täŋira manna u utpäŋ mäyäk täga nämo api namineŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS119_47","020_119_47","PSA","119","47","47","U imata, gäkŋo mankata gäripi pähap nadäŋpäŋ buramiŋira bänepnatä pidämtak täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS119_48","020_119_48","PSA","119","48","48","Ekäni, man kädetkata gäripi nadäk täyat unita nadäŋira ärowani täŋpäpäŋ yäŋpäŋ-nadäk täk täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS119_49","020_119_49","PSA","119","49","49","Ekäni, yäŋkehäromtak man bian epän watä ämaka näk näwetkuno u nadäŋpäŋ täŋkentäŋ nam. Man näwetkuno unitä bänepna täŋ-kehäromtak täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS119_50","020_119_50","PSA","119","50","50","Bäräpi kadäniken man unitä bänep kwini pewän ahäŋ namik täkaŋ ba iritna täŋ-mehamtak täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS119_51","020_119_51","PSA","119","51","51","Täŋpäkaŋ butewaki pähap! Äma ärowanitä yäŋärok man bumta näwet täkaŋ. Upäŋkaŋ näk gäkŋo man unitagän gwäk pimiŋpäŋ manka ugänpäŋ iwat täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS119_52","020_119_52","PSA","119","52","52","Ekäni, baga manka bianiinik uterak kehäromi yäpmäk täyat unita u pen juku pik täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS119_53","020_119_53","PSA","119","53","53","Unita äma wakiwakitä gäkŋo baga man u pekinik täŋirä yabäŋpäŋ bänepna täŋpäwak täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS119_54","020_119_54","PSA","119","54","54","Täŋpäkaŋ uken-uken ittäŋ kuŋat täyatken gäkŋo baga manta gäripi nadäŋpäŋ unita kap ganiŋ ubiŋ teŋtäŋ kuŋat täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS119_55","020_119_55","PSA","119","55","55","Ekäni, bipani bipani näk gäka juku pik täyat. Täŋkaŋ baga manka u nämo api pewet. Nämoinik! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS119_56","020_119_56","PSA","119","56","56","Baga manka wari wari iwat täyat unitä bänepnaken oretoret pewän ahäk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS119_57","020_119_57","PSA","119","57","57","Ekäni, gäk it namitan unita imaka gäripi nikek äneŋi kubäta nämo wäyäkŋek täyat. Mebäri unita gäkŋo man kädet kudup iwatta nadäŋpäŋ yäŋkehärom taŋkut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS119_58","020_119_58","PSA","119","58","58","Täŋpäkaŋ Ekäni, gäk bian täŋkentäŋ namikta yäŋkehäromtak man yäŋkun. Unita gäkŋo man u nadäŋpäŋ täŋkentäŋ namikta bänep nadäk-nadäkna kudup gäkagän ganiŋ kiretat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS119_59","020_119_59","PSA","119","59","59","Näk irit kuŋat-kuŋatna täŋo mebäri kudup nadäwa-tärewäpäŋ apiŋo gäkŋo man buramiŋpäŋ iwatta bänep peyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS119_60","020_119_60","PSA","119","60","60","Unita gäkŋo jukuman iwatta kämi kaŋ yäŋkaŋ nämo itsämäŋ yäpmäŋ kwet. Nämo, pengän yäput peyat ŋo. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS119_61","020_119_61","PSA","119","61","61","Bureni, äma wakitä näk nutta nadäŋpäŋ buŋep täŋkuŋo upäŋkaŋ näk bänepna äreyäwäpäŋ gäkŋo jukuman unita nämo guŋ täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS119_62","020_119_62","PSA","119","62","62","Nämoinik, gäkŋo baga manka siwoŋi unita nadäŋpäŋ ganiŋ oretta bipani bämop-inik akuk täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS119_63","020_119_63","PSA","119","63","63","Ba ämawebe gäk oraŋ gamiŋpäŋ juku-manka iwat täkaŋ ukät not täŋpäŋ kuŋat täkamäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS119_64","020_119_64","PSA","119","64","64","Bureni Ekäni, kome ŋo terak ironka tokŋeŋ pätak. Unita man kädetka täŋo mebäri näwetpäŋ näwoŋäreŋiri kaŋ nadäwa tärewut! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS119_65","020_119_65","PSA","119","65","65","Ekäni, täŋkentäŋ namikta yäŋkuno u iwatpäŋ epän ämaka näka säkgämän täŋ namik täyan. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS119_66","020_119_66","PSA","119","66","66","Näk baga mankata nadäkinik täyat unita nadäk-nadäk täga namiŋiri baga man täŋo mebäri kaŋ nadäwa tärewut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS119_67","020_119_67","PSA","119","67","67","Täŋpäkaŋ bian goret kuŋatkuro unita yäpä-siwoŋtakta komi namiŋkun. Ude täŋiri eruk apiŋo gäkŋo man buramitat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS119_68","020_119_68","PSA","119","68","68","O Ekäni, täŋkentäŋ namik täyan u tägagämän. Gäk orakorak täŋo mähemi bureni. Unita gäkŋaken man kädetka täŋo mebäri näwetpäŋ näwoŋärek täyi. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS119_69","020_119_69","PSA","119","69","69","Äma ärowani näka jop manman yäk täkaŋ upäŋkaŋ bänep nadäk-nadäkna kudup gäkŋo juku-manka uterakgän pek täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS119_70","020_119_70","PSA","119","70","70","Täŋpäŋ äma ärowani uwä bänep nadäk-nadäki kumbani upäŋkaŋ nähä juku-manka unita gäripi pähap nadäk täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS119_71","020_119_71","PSA","119","71","71","Täŋpäkaŋ nadätat; Komi nadäŋ itkuro u täŋkentäŋ namiŋkuk. Unitä bänepna yäpmäŋ sukureŋpewän bänep nadäk-nadäkna pewa baga manka terakgän kuyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS119_72","020_119_72","PSA","119","72","72","Unita Ekäni, apiŋo ŋode yäyat; Baga man mekatä pewi ahäwani unita nadäwa säkgämän-inik täyak, moneŋ tuŋum pähapta gäripi nadäk täkaŋ u irepmit moretak! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS119_73","020_119_73","PSA","119","73","73","Ekäni, gäkŋa ketkatä puŋ gatäŋpäŋ nepmaŋkuno unita nadäk-nadäk namiŋiri juku-manka unita yäŋpäŋ-nadäk täk täyiwa! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS119_74","020_119_74","PSA","119","74","74","Täŋira ämawebe gäk oraŋ gamik täkaŋ u näk nabäŋpäŋ ŋode nadäk täkot; Äma ŋo Ekäni täŋo jukumanta nadäkiniki kehäromi uterak pek täyak! Ude nadäŋpäŋ oretoret täk täkot. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS119_75","020_119_75","PSA","119","75","75","Ekäni, näk bureni ŋode nadätat; Näk yäpä-siwoŋtakta komi namiŋkuno uwä nadäŋ namikinik täŋpäŋ unita namiŋkun. Täŋpäkaŋ gäkŋo man kädet uwä siwoŋi-inik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS119_76","020_119_76","PSA","119","76","76","Eruk, watä epän ämaka näk täŋkentäŋ namikta bian yäŋkuno u iwatpäŋ ironka paot-paori nämo u pewi ahäŋ namiŋiri butewaki nadäwätäk terak itat ŋo täŋ-kehäromtaŋ nami. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS119_77","020_119_77","PSA","119","77","77","Näk gäkŋo baga manta gäripi nadäk täyat unita butewaki nadäŋ namiŋiri äneŋi säkgämän kaŋ ira. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS119_78","020_119_78","PSA","119","78","78","Täŋpäkaŋ äma inita nadäwä ärowani täŋpanitä jop manman terak manken nepmak täkaŋ. Ude täk täkaŋ unita mäyäk kaŋ yäput! Upäŋkaŋ nähä gäkŋo jukuman unita pen juku piŋpäŋ api kuŋaret. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS119_79","020_119_79","PSA","119","79","79","Täŋira ämawebe gäk oraŋ gamiŋpäŋ gäkŋo jukuman nadäk täkaŋ unitägän näkken äbäkaŋ bok kaŋ itna. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS119_80","020_119_80","PSA","119","80","80","Täŋpäkaŋ Ekäni, gäripna ŋode pätak; Iŋamkaken täktäkna terak mäyäk yäpettawä yäŋpäŋ gäkŋo jukuman kudup siwoŋigän iwatta nadätat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS119_81","020_119_81","PSA","119","81","81","Ekäni, gäkä täŋkentäŋ namikta itsämäŋ yäpmäŋ äbäŋira kehäromina paoränkaŋ kehäromina nikek nämo itat. Upäŋkaŋ man bian yäŋkuno u bureni api täŋpen yäŋ nadäkinik täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS119_82","020_119_82","PSA","119","82","82","Täŋpäkaŋ man yäŋkuno u bureni jidegän iwatpäŋ bänepna täŋpidäm täwayäŋ? U kakta dapun täŋ yäpmäŋ äbäŋira dapunna komi nekaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS119_83","020_119_83","PSA","119","83","83","Näk imaka wawäpäŋ maŋpäkuk täkaŋ ude itat upäŋkaŋ gäkŋo juku-manka unita nämo guŋtak täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS119_84","020_119_84","PSA","119","84","84","Wära! Piä watä ämaka bäräpi terak it yäpmäŋ äbätat ŋo äneŋi udegän kepma bipani jide api iret? Ba äma komi namik täkaŋ unita kowata jidegän api täŋ yämen? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS119_85","020_119_85","PSA","119","85","85","Nadätan? Äma inita nadäwä ärowani täŋpani, gäkŋo baga manta mäde ut imik täkaŋ u näk täŋpäwakta näkä kädetken awaŋ änek täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS119_86","020_119_86","PSA","119","86","87","U jop nadäŋ komi namik täkaŋ unita täŋkentäŋ nam! Äma udewanitä nuttäko paotnaŋipäŋ itat. Täŋpäkaŋ juku-manka kudup u siwoŋi tägagän, ämatä nadäŋpäŋ iyap taŋpäŋ yäpmäŋ kuŋatnaŋigän. Täŋpäŋ komi butewaki terak itat upäŋkaŋ juku-manka unita mäde nämo utat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS119_88","020_119_88","PSA","119","88","88","Unita ironka tärek-täreki nämo unita yäŋpäŋ iritna täŋmeham taŋiri juku-manka, mekatä yäŋiri ahäwani u kudup kaŋ iwara. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS119_89","020_119_89","PSA","119","89","89","O Ekäni, gäkŋo manka u kunum gänaŋ, kehäromi tärek-täreki nämo pätak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS119_90","020_119_90","PSA","119","90","90","Ironkatä kodakitä kodaki api it yäpmäŋ kwek. Kome pähap ŋo inide itta täŋ-kehärom taŋpäŋ peŋkuno wareŋi nämo it täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS119_91","020_119_91","PSA","119","91","91","Imaka imaka kuduptagän u gäkŋo man buramiwanitä itkaŋ unita gäkŋo meka jinom terakgän it yäpmäŋ äbäŋ itkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS119_92","020_119_92","PSA","119","92","92","Täŋpäkaŋ gäkŋo baga manka unita gäripi nämo nadäŋkut yäwänäku komi namiŋkuno unitä nutpewän paoram. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS119_93","020_119_93","PSA","119","93","93","Upäŋkaŋ nämo! Gäk juku-manka terak iritna täŋ-mehamtaŋ namiŋkuno unita juku-manka unita wari nämo api guŋ täwet. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS119_94","020_119_94","PSA","119","94","94","O Ekäni, näk gäkŋata biŋam itpäŋ gäkŋo juku-manka kadäni kadäni iwatta ehutpäŋ epäni täk täyat unita wakiken nanik nämagut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS119_95","020_119_95","PSA","119","95","95","Nadätan? Äma waki käbop itkaŋ näk nutta täŋtuŋum täkaŋ. Upäŋkaŋ näk nadäwätäk nämo täŋpäŋ gäkŋo jukumanta yäŋpäŋ-nadäk pen täk täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS119_96","020_119_96","PSA","119","96","96","Täŋpäkaŋ ŋode yabäŋpäŋ-nadäk täyat; Imaka kome ŋo terak täga yäŋ yäk täkamäŋ u kudup api paot moreneŋ. Täŋ gäkŋo man u imaka bureni-inik, tärek-täreki nämo, inide itta yäwani. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS119_97","020_119_97","PSA","119","97","97","Wisikna! Gäkŋo manta gäripi pähap nadäk täyat. Täŋpäŋ unita kepma bipani yäŋpäŋ-nadäk täk täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS119_98","020_119_98","PSA","119","98","98","Jukumanka u wari wari yäŋpäŋ-nadäk täk täyat unita nadäk-nadäkna uwä iwanaye täŋo nadäk-nadäki yärepmitak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS119_99","020_119_99","PSA","119","99","99","Ba ugän nämo. Man kädetka unitagän juku piŋpäŋ kuŋat täyat unita nadäk täga iŋitat uwä yäŋpäŋ-näwoŋärek täŋpani ämanaye unitäŋo nadäk yärepmitpäŋ iŋitat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS119_100","020_119_100","PSA","119","100","100","Ba baga manka u buramik täyat unita nadäk-nadäk äma ekäni ekänitä nadäk täkaŋ u näkä yärepmitpäŋ nadäk täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS119_101","020_119_101","PSA","119","101","101","Täŋpäkaŋ gäkŋo juku-manka kubä irepmiret yäŋ nadäŋpäŋ kädet wakiwaki u kudup yabäŋ umuntaŋpäŋ kukŋi kädagän yärepmit täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS119_102","020_119_102","PSA","119","102","102","Ekäni, gäkŋa-tägän meka jinom unita yäŋpäŋ-näwoŋärek täk täyan unita nämo guŋ taŋpäŋ irepmit täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS119_103","020_119_103","PSA","119","103","103","Yäke! Gäkŋo jukuman unita nadäwa gäripi pähap, inide kubä täk täkaŋ, imaka gakŋi nikek nakta gäripi nadäk täyat unitäŋo gäripi irepmitak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS119_104","020_119_104","PSA","119","104","104","Burenitä bureni-inik, gäkŋo mantä nadäk-nadäk kädet säkgämän näwoŋärek täyak unita waki kädet kudupta taräki nadäk täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS119_105","020_119_105","PSA","119","105","105","Ekäni, gäkŋo meka jinom u kädet kuŋat-kuŋatna täŋo topän ude täŋ namitak. Täŋkaŋ kädetnaken peŋyäŋeŋ namitak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS119_106","020_119_106","PSA","119","106","106","Unita man kädetka siwoŋi u iwatta iŋamkaken yäŋkehäromtak man yäŋkuro udegän api täŋpet. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS119_107","020_119_107","PSA","119","107","107","Upäŋkaŋ Ekäni, bäräpi taŋitä näk nepmäŋitak unita gäkŋa yäŋkuno ude iritna äneŋi täŋ-kehäromtaŋ namisi. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS119_108","020_119_108","PSA","119","108","108","Täŋpäkaŋ gupe käbäŋi nikek ude, ganiŋoret man pewa-ärek täkaŋ unita gäripi nadäŋ namisi. Ude nadäŋ namiŋkaŋ gäkŋaken manka u säkgämän näwetpäŋ näwoŋärek täk täyi. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS119_109","020_119_109","PSA","119","109","109","Näk kadäni kadäni kumäŋ-kumäŋ dubiniken it täyat upäŋkaŋ gäkŋo juku-manka unita nämo guŋtak täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS119_110","020_119_110","PSA","119","110","110","Äma wakitä näk nepmäŋitta buŋep täk täkaŋ upäŋkaŋ näk gäkŋo man kädetka u peŋpäŋ näkŋaken gärip terak nämo iwat täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS119_111","020_119_111","PSA","119","111","111","Nämoinik, gäkŋo juku-mankatä bänep oretoret pewän ahäŋ namik täkaŋ. Unita iyap taŋpäŋ tärek-täreki nämo api iwat täŋpet. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS119_112","020_119_112","PSA","119","112","112","Täŋpäŋ gäkŋo man kädetka u iwatta nadäk kehäromi peyat. U iwat yäpmäŋ kuŋtäŋgän kaŋ kumba! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS119_113","020_119_113","PSA","119","113","113","Ekäni, äma gäk gäwaräntäkta bänep yarä pek täkaŋ unita gaŋani pähap nadäŋkaŋ gäkŋo juku-manka unitawä gäripi nadäk täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS119_114","020_119_114","PSA","119","114","114","U imata, gäk näkŋo kurepäna ba mobä käwutna, iwantä nutnayäŋ täŋirä käbop iretta. Täŋpäkaŋ man bian yäŋkuno u bureni iwatpäŋ api täŋpen yäŋ nadäkinik täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS119_115","020_119_115","PSA","119","115","115","Ai! Waki täŋpani in nabä kätäŋpeŋ kut! Näk Anutuna täŋo jukumani iwarayäŋ nadätat! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS119_116","020_119_116","PSA","119","116","116","Eruk Anutu, näkŋo iritna täŋ-kehäromtakta man kehäromi yäŋkuno u juku piŋpäŋ udegän kaŋ tä. Ude täŋiri uyaku näkŋo nadäkinikna kehäromigän itkaŋ baga manka pen täga api iwarän täwet. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS119_117","020_119_117","PSA","119","117","117","Unita mehamtäŋ namiŋiri bäräpi gänaŋ nämo api paoret. Ude täŋiri juku-manka wari wari api nadäŋ gamet. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS119_118","020_119_118","PSA","119","118","118","O Ekäni, näk nadätat. Gäk ämawebe gäkŋo jukuman iwatta bitnäk täkaŋ unita mäde ut yämik täyan. Ude täŋiri täŋyäkŋarani täktäki kädet u jopi ude api täŋpek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS119_119","020_119_119","PSA","119","119","119","Täŋpäŋ, gäk ämawebe udewani kudup jiraŋ ude bumik ureŋ täŋpi kuk täkaŋ. Täŋpäkaŋ nähä gäkŋo manta gäripi pähap nadäk täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS119_120","020_119_120","PSA","119","120","120","O Ekäni, gäkŋo täktäkka inipärik unita nadäwa umuri täŋpäpäŋ kujat kwaik täk täyat. Ba gäkŋo man kädetka unita nadäwa umuri täk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS119_121","020_119_121","PSA","119","121","121","O Ekäni, näk kädet täga siwoŋi iwat täyat unita nabäŋ äwaräkuk täŋiri iwantä näk nämo täŋpä waneŋ! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS119_122","020_119_122","PSA","119","122","122","Ekäni, näk epän watä ämaka unita api täŋkentäŋ gamet yäŋ näwet. Täŋkentäŋ namiŋiri äma inita nadäwä ärowani täŋpanitä bäräpi namineŋtawä. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS119_123","020_119_123","PSA","119","123","123","Wära! Gäk bian täŋkentäŋ namikta siwoŋi näwetkuno ude täŋkentäŋ nami yäŋpäŋ dapun täŋ yäpmäŋ äbäŋira dapunna komi nekaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS119_124","020_119_124","PSA","119","124","124","Unita Ekäni, butewakika paot-paori nämo unita nadäŋ namisi! Täŋkaŋ gäkŋaken juku-manka u näwetpäŋ näwoŋärek täyi. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS119_125","020_119_125","PSA","119","125","125","Näk epän watä ämaka itat unita gäkŋo meka jinom u nadäwa-tärekta nadäk-nadäk namisi. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS119_126","020_119_126","PSA","119","126","126","Ekäni, ämawebe gäkŋo baga man irepmit täkaŋ u yabätan? Eruk, gäk bäräŋeŋ akuŋpäŋ kowata yäwoŋäre! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS119_127","020_119_127","PSA","119","127","128","Näk kädet wakiwaki äma udewanitä iwat täkaŋ unita taräki-inik nadäk täyat. U imata, gäkŋo juku-manka unita gäripi pähap nadäk täyat, ämatä gol moneŋ säkgämän-inik unita gäripi nadäk täkaŋ u irepmitpäŋ-nadäk täyat. Ba gäkŋo baga manka u kudup iwat täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS119_129","020_119_129","PSA","119","129","129","Ekäni, gäkŋo man uwä säkgämän unita buramiŋpäŋ kuŋat täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS119_130","020_119_130","PSA","119","130","130","Äma kubätä gäkŋo man bänepiken peŋpäŋ kuŋarayäŋ täko uwä bänepiken peŋyäŋek api irek. Ba guŋ äma kubätä gäkŋo man yäŋpäŋ-nadäk täŋpayäŋ täko uwä nadäk-nadäk ikek api kuŋarek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS119_131","020_119_131","PSA","119","131","131","Täŋpäkaŋ Ekäni, näk gäkŋo baga manta gäripi-inik nadäk täyat. U iwatta mena bänepna pidämtak täkamän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS119_132","020_119_132","PSA","119","132","132","Unita Ekäni, ämawebe nadäŋ gamikinik täŋpanita nadäŋ yämik täyan udegän, näk nabäŋpäŋ butewaki nadäŋ namisi. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS119_133","020_119_133","PSA","119","133","133","Täŋkaŋ gäkŋo mankatä kädet näwoŋäreŋirän momitä näka intäjukun nämo täŋ namek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS119_134","020_119_134","PSA","119","134","134","Täŋpäkaŋ Ekäni, täŋkentäŋ namiŋiri ämatä näka täŋpäwak täneŋtawä. Ude täŋ namiŋiri manka kaŋ buramik täŋpa. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS119_135","020_119_135","PSA","119","135","135","Gäk dubinaken itkaŋ säkgämän täŋ namiŋpäŋ gäkŋaken kädet siwoŋika kudup kaŋ näwetpäŋ näwoŋäre. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS119_136","020_119_136","PSA","119","136","136","Täŋpäkaŋ Ekäni, ämawebe mäyaptä gäkŋo man nämo iwat täkaŋ unita konämna pito ume dapuriken äpäk täyak ude mak täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS119_137","020_119_137","PSA","119","137","137","O Ekäni, kudän siwoŋi säkgämän täŋo mähemi u gäk. Täŋpäkaŋ gäkŋo meka jinom kudup u udewanigän, siwoŋi säkgämän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS119_138","020_119_138","PSA","119","138","138","Bureni, jukuman bian pewi ahäŋkuŋo u kudup siwoŋi tägagän, ämatä nadäŋpäŋ iyap taŋpäŋ yäpmäŋ kuŋatneŋtagän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS119_139","020_119_139","PSA","119","139","139","Upäŋkaŋ iwanayetä baga manka u mäde ut imik täkaŋ unita bänepna kädäp ude ijik täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS119_140","020_119_140","PSA","119","140","140","Ekäni, yäŋkehäromtak manka u pära nämo ahäk täyak. Burenigän ahäk täyak. Unita epän watä ämaka näkä manka unita gäripi-inik nadäk täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS119_141","020_119_141","PSA","119","141","141","Täŋpäŋ ämatä näka nadäwä äpani, jiraŋ ude täk täkaŋ upäŋkaŋ meka jinomta nämo gaŋatak täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS119_142","020_119_142","PSA","119","142","142","U imata, kudän siwoŋi säkgämän säkgämän täk täyan u pen udegän api täŋ yäpmäŋ äroweno unita. Täŋpäkaŋ baga manka u burenigän ahäŋ yäpmäŋ kukta yäwani. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS119_143","020_119_143","PSA","119","143","143","Bureni, komi epän gänaŋ itat, upäŋkaŋ juku-manka unitä bänepna täŋpidäm taŋirän oretoret nadäk täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS119_144","020_119_144","PSA","119","144","144","Täŋpäkaŋ baga manka uwä siwoŋi tärek-täreki nämo. Unita Ekäni, nadäk-nadäk namiŋiri säkgämän kaŋ it yäpmäŋ ärowa! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS119_145","020_119_145","PSA","119","145","145","Bänep nadäk-nadäkna kudup gäkken peŋpäŋ gera yäyat. Unita Ekäni, nadäŋ namiŋiri juku-manka kudup kaŋ buramiwa! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS119_146","020_119_146","PSA","119","146","146","Gäkken gera yäŋira wakiken nanik nämagut. Nämaguriri baga manka kudup u kaŋ iwara. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS119_147","020_119_147","PSA","119","147","147","Täŋpäŋ gäkŋo manka unitä bureni ahäwekta nadäkinik täyat unita kome ket nämo yäŋeŋirän akuŋpäŋ täŋkentäŋ namikta gäkken gera yäk täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS119_148","020_119_148","PSA","119","148","148","Täŋkaŋ gäkŋo manka yäŋpäŋ-nadäk täŋpayäŋ nadäŋpäŋ bipani käroŋ päke u kodakgän it täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS119_149","020_119_149","PSA","119","149","149","Ekäni, ironka tärek-täreki nämo unita nadäŋ namisi. Täŋpäŋ butewakika kwawak näwoŋäreŋpäŋ iritna täŋ-kehäromtaŋ namisi. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS119_150","020_119_150","PSA","119","150","150","Nadätan? Äma komi epän namik täkaŋ u dubinaken itkaŋ. Äma uwä gäkŋo jukuman iwatta bitnäk-inik täk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS119_151","020_119_151","PSA","119","151","151","Täŋpäkaŋ Ekäni, gäk imaka, näk dubinaken itgän täyan. Täŋpäŋ gäkŋo baga manka u kehäromigän pen itta yäŋkehärom täwani. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS119_152","020_119_152","PSA","119","152","152","Bian gäkŋo juku-mankata yäŋpäŋ-nadäk ŋode täŋkut; U tärek-täreki nämo itta pewi ahäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS119_153","020_119_153","PSA","119","153","153","Ekäni, näk gäkŋo juku-mankata nadäŋ äwaräkuk nämo täk täyat unita komi bäräpi gänaŋ itat ŋo nabäŋpäŋ-nadäŋkaŋ täŋkentäŋ namisi. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS119_154","020_119_154","PSA","119","154","154","Bian yäŋkehärom taŋkuno ude iwanaye iŋamiken näk gärak itpäŋ täŋkentäŋ namiŋiri iwan nabä-kätäŋpeŋ kut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS119_155","020_119_155","PSA","119","155","155","Äma waki täŋpani u gäkŋo juku-manka nämo buramik täkaŋ unita gäkŋata biŋam täga nämo api yämaguren. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS119_156","020_119_156","PSA","119","156","156","Upäŋkaŋ Ekäni, nähä täŋkentäŋ nam! Butewakika u ärowani pätak unita yäŋkuno udegän wakiken nanik nämagut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS119_157","020_119_157","PSA","119","157","157","Iwan mäyap näk täŋpäwakta it gwäjiŋ namikaŋ upäŋkaŋ gäkŋo man kädetka bureni u nämoinik irepmit täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS119_158","020_119_158","PSA","119","158","158","Täŋ Isrel ämawebe ätu gäkŋo manta nadäŋ parit täk täkaŋ unita kokwawak nadäŋ yämik täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS119_159","020_119_159","PSA","119","159","159","Täŋpäkaŋ Ekäni, gäkŋo meka jinomta gäripi pähap nadäk täyat u nabäŋpäŋ-nadäsi. U nabäŋpäŋ-nadäŋkaŋ ironka tärek-täreki nämo unita iritna täŋ-kehäromtaŋ namisi. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS119_160","020_119_160","PSA","119","160","160","Ekäni, baga manka u burenigän ahäŋ yäpmäŋ kukta yäwani. Manka siwoŋi u kudup tärek-täreki nämo. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS119_161","020_119_161","PSA","119","161","161","O Ekäni, äma wäpi ärowani nikek ätu jop nadäŋ näk täŋpäwak täkaŋ upäŋkaŋ näk juku-manka unita nadäwa umuri täŋpäpäŋ oraŋ imik täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS119_162","020_119_162","PSA","119","162","162","Täŋpäŋ kudän tägatäga täkta yäŋkehärom taŋkuno unita nadäŋkaŋ oretoret pähap nadäk täyat. Äma kubätä moneŋ taŋi mämäram yäpmäŋkaŋ oretoret nadäweko ude nadäk täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS119_163","020_119_163","PSA","119","163","163","Täŋpäkaŋ jop-manmanta taräki-inik nadäŋkaŋ gäkŋo man kädetkata gäripi-inik nadätat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS119_164","020_119_164","PSA","119","164","164","Unita kepma kubä gänaŋ kadäni 7 ude baga manka siwoŋi unita yäŋpäŋ ganiŋoret täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS119_165","020_119_165","PSA","119","165","165","Burenitä bureni-inik! Ämawebe gäkŋo manta gäripi nadäŋpäŋ iwat täkaŋ unitawä watä it yämiŋiri bänep kwini terakgän it täkaŋ imaka kubä täŋpewän bänep nadäk-nadäki täga nämo putärewek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS119_166","020_119_166","PSA","119","166","166","Unita Ekäni, gäk kubä-tägän wakiken nanik nämagutta itsämäŋtat. Itsämäŋkaŋ gäkŋo baga manka u iwaräntäk täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS119_167","020_119_167","PSA","119","167","167","Täŋpäkaŋ äneŋi ŋode yäkgän täyat; Jukumanka unita gäripi-inik nadäŋpäŋ iwat-inik täk täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS119_168","020_119_168","PSA","119","168","168","Bureni, gäk näkŋo irit kuŋat-kuŋatna u kudup nabäŋpäŋ-nadäwi-tärek täkaŋ unita meka jinom kudup buramik täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS119_169","020_119_169","PSA","119","169","169","Ekäni, gäkken gera yäyat ŋo nadäŋ namisi. Nadäŋ namiŋpäŋ bian yäŋkuno udegän nadäk-nadäk täga näwetpäŋ näwoŋärek täyi. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS119_170","020_119_170","PSA","119","170","170","Yäŋapik manna ŋo iŋamkaken äreŋirän yäŋkehäromtak manka u iwatpäŋ wakiken nanik nämagusi. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS119_171","020_119_171","PSA","119","171","171","Ude täŋiri menatä gäk ganiŋoret täyiwa! Imata, gäk juku-manka kudup u säkgämän näwetpäŋ näwoŋärek täk täyan unita yäŋpäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS119_172","020_119_172","PSA","119","172","172","Mena täŋpidäm taŋiri gäkŋo manka kädet unita nadäŋpäŋ kap ganiŋ ubiŋpäŋ teŋtäŋ kuŋat täyiwa, manka kudup u säkgämän siwoŋigän unita. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS119_173","020_119_173","PSA","119","173","173","Näk gäkŋo man kädetka bureni iwatta yäŋkehärom taŋkuro unita täŋkentäŋ namikta pidämtak täyi. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS119_174","020_119_174","PSA","119","174","174","O Ekäni, gäkä täŋkentäŋ namikta dapun käroŋ täŋ itat ŋo. Ba gäkŋo manta bänep täga pähap nadäk täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS119_175","020_119_175","PSA","119","175","175","Unita Ekäni, iritna täŋ-mehamtaŋ namiŋiri wäpka biŋam oraŋ gamik täyiwa. Ude täŋira manka kuduptä täŋ-mehamtaŋ namik täyon. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS119_176","020_119_176","PSA","119","176","176","Näk yawak ägwän taŋpeŋ kwani udewani unita gäk epän watä ämaka näka wäyäkŋeŋpäŋ nabäŋ ahäsi. Imata, näk gäkŋo juku-manka iwatta epäni kehäromi täk täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS120_1","020_120_1","PSA","120","1","1","Anutu iniŋ oretoret käbeyä yäput pekta kap ŋo tek täŋkuŋonik. Bian, komi butewaki terak itkaŋ Ekäni, gäkken yäŋapiŋira nadäŋ namiŋkun. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS120_2","020_120_2","PSA","120","2","2","Unita apiŋo udegän jop manman yäwani ba täŋyäkŋarani äma bämopiken nanik nämagusi! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS120_3","020_120_3","PSA","120","3","3","Ai, jop manman yäwani in, Anututä jide api täŋ tamek? Ba komi epän jidewani upäŋ api tamek? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS120_4","020_120_4","PSA","120","4","4","Komi epän ŋodewanipäŋ api tamek; Komi äma täŋo päip bohamtä api tapmaŋpek. Ba kädäp mebetpäŋ intä terak api piŋ täbarek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS120_5","020_120_5","PSA","120","5","5","Wära! Äma waki täŋpani, inta gaŋani pähap nadätat! In bämopjinken itkaŋ gaŋani nadätat u Mesek kome ba Keda ämawebe bämopiken itkaŋ nadäwero ude. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS120_6","020_120_6","PSA","120","6","6","Bänep kwini terak itta gäripi nämo nadäk täkaŋ u bämopiken kadäni käroŋi it yäpmäŋ äbut. Unita kaŋ pewa yäŋ nadätat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS120_7","020_120_7","PSA","120","7","7","Imata, bänep kwini itta man yäŋira unitäwä ämik mangän yäk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS121_1","020_121_1","PSA","121","1","1","Anutu iniŋ oretoret käbeyä yäput pekta kap ŋo tek täŋkuŋonik. Näk pom taŋi taŋi udu terak dapun käroŋ täŋ itat upäŋkaŋ täŋkentäkna dekaken naniktä äbäŋkaŋ täŋkentäŋ namayäŋ? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS121_2","020_121_2","PSA","121","2","2","Eruk näk nadätat, Ekäni kunum kenta kome täŋ-peŋkuko unitägän api täŋkentäŋ namek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS121_3","020_121_3","PSA","121","3","3","Nadätan? Ekäni unitä gabäŋ äwaräkuk täŋirän nämo maŋgurek. Nämo, watä ämaka u däpmon nämo pat täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS121_4","020_121_4","PSA","121","4","4","Bureni-inik, Isrel täŋo watä äma unitä kodakigän itpäŋ watä säkgämän it gamik täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS121_5","020_121_5","PSA","121","5","6","U dubikaken itkaŋ watä it gamiŋpäŋ äyuŋka ude it gamik täyak. Ude it gamiŋirän kepma edaptä täga nämo gurek ba bipani komepaktä gäk täga nämo täŋpän waneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS121_7","020_121_7","PSA","121","7","7","Täŋpäkaŋ Ekäni u gabäŋ gäwatkaŋ imaka umuri pähapken wädäŋ tädotpäŋ gepmaŋpän säkgämän api iren. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS121_8","020_121_8","PSA","121","8","8","Täŋpäŋ täha peŋpeŋ deken kwenopäŋ äneŋi tähaken äbeno uwä Ekänitä watä it gamiŋirän umun terak nämo api iren. Täŋpäkaŋ apiŋogän nämo gabäŋ gäwarek. Nämo, watä kadäni nämo, api it gamik täŋpek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS122_1","020_122_1","PSA","122","1","1","Anutu iniŋ oretoret käbeyä yäput pekta kap ŋo tek täŋkuŋonik. Ekäni täŋo kudupi yotken ärona yäŋ näwerirä bumta oretkut! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS122_2","020_122_2","PSA","122","2","2","Eruk, ahäkamäŋ, Jerusalem täŋo yewa gänaŋ itkamäŋ ŋo. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS122_3","020_122_3","PSA","122","3","3","Täŋpäkaŋ Jerusalem u yotpärare tägagämän-inik. Täŋkodak taŋkuŋo unita kehäromigän, kaŋoret ikek itak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS122_4","020_122_4","PSA","122","4","4","Uken Isrel ämawebe kuduptagän Anutu täŋo jukuman iwatpäŋ iniŋ oretta ärok täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS122_5","020_122_5","PSA","122","5","5","Ba uken Isrel täŋo intäjukun ämaniye itkaŋ ämawebeniye täŋo man epän täk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS122_6","020_122_6","PSA","122","6","6","Unita Jerusalem komeken iranitä säkgämän irut yäŋpäŋ Ekäniken ŋode yäŋapitat; Ekäni, täŋkentäŋ yämiŋiri ämawebe Jerusalem yotpärareta gäripi nadäk täkaŋ u tägagän kaŋ irut! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS122_7","020_122_7","PSA","122","7","7","Ude yäŋapiŋira Jerusalem ämawebetä kwini terak irirä watä ämaniye imaka, säkgämän kaŋ irut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS122_8","020_122_8","PSA","122","8","8","Täŋpäkaŋ mähemnayeta yäŋpäŋ äneŋi ŋode yäkgän täŋpa; Jerusalem ämawebe säkgämän, kwini terak it täkot! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS122_9","020_122_9","PSA","122","9","9","Ba Ekäni Anutunin täŋo kudupi yotta yäŋpäŋ ŋode yäyat; Tägagän it täyon. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS123_1","020_123_1","PSA","123","1","1","Anutu iniŋ oretoret käbeyä yäput pekta kap ŋo tek täŋkuŋonik. Ekäni, ijiŋpewa kunum gäkä itkaŋ kaŋiwat epän täk täyanken ärotak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS123_2","020_123_2","PSA","123","2","2","Täŋpäkaŋ Ekäni Anutunin, watä epän äma jopitä epän mähemi terak it täkaŋ, ba watä epän webetä intäjukun webeni täŋo kehäromi terak it täkaŋ, nin udegän gäkagän dapun käroŋ pen api täŋ yäpmäŋ kune. Ude täŋ yäpmäŋ kuŋtäkäna, eruk butewaki api nadäŋ nimen. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS123_3","020_123_3","PSA","123","3","3","Unita Ekäni, butewaki bäräŋeŋ nadäŋ nimisi. Imata, äma wakitä waki täŋ nimik täkaŋ unita gaŋani nadäkamäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS123_4","020_123_4","PSA","123","4","4","Ba tuŋum ämatä yäŋärok bumta niwet yäpmäŋ äbäŋirä äneŋi udegän nadäkta nämo nikaŋ. Ba äma gup yäpmäŋ ärokärok täŋpanitä komi epän nimiŋpäŋ sära niwet yäpmäŋ äbäŋirä gaŋani nadäkamäŋ. Unita Ekäni, butewaki nadäŋ nimiŋpäŋ täŋkentäŋ nimisi. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS124_1","020_124_1","PSA","124","1","1","Anutu iniŋ oretoret käbeyä yäput pekta kap ŋo tek täŋkuŋonik. Ekänitä nämo täŋkentäŋ nimiŋkuk yäwänä jide tänam? Isrel ämawebe, in yäŋyabäk ŋonikta kowata yäwut! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS124_2","020_124_2","PSA","124","2","3","Bian ämatä kokwawak nadäŋ nimiŋpäŋ ninkät ämik täŋkuŋ. Täŋkuŋopäŋ Ekänitä nämo täŋkentäŋ nimiŋkuk yäwänä iwantä kudup nidäpäm. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS124_4","020_124_4","PSA","124","4","5","Umetä tokätpäŋ nidäpmäŋpäŋ yejämäk täkaŋ ude tänaŋipäŋ nämo täŋkuk! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS124_6","020_124_6","PSA","124","6","6","Unita nin Ekänita bänep täga nadäŋpäŋ iniŋoret täkäna! Täŋpäkaŋ iwan yabäŋ äwaräkuk täŋirän nämo nidäpuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS124_7","020_124_7","PSA","124","7","7","Ämatä buŋep täŋpäkaŋ barak yepmäŋiräkaŋ ehutpäŋ buŋep därämutpeŋ kuk täkaŋ nin udegän täŋkumäŋ. Buŋep uwä däkŋeŋkuk. Täŋpäkaŋ ninä apiŋo buŋep terak nämo itkamäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS124_8","020_124_8","PSA","124","8","8","Ekäni, kunum kenta kome pewän ahäŋkuŋo uniktä ini-tägän täŋkentäŋ nimik täyak! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS125_1","020_125_1","PSA","125","1","1","Anutu iniŋ oretoret käbeyä yäput pekta kap ŋo tek täŋkuŋonik. Ämawebe Ekäni terakgän yeŋgämä pek täkaŋ uwä Saion pomtä kehäromi-inik it täyak ude bumik it täkaŋ. Bäräpi mebäri mebäri ahäŋirä kwaiŋpäŋ täga nämo tokät maneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS125_2","020_125_2","PSA","125","2","2","Täŋpäkaŋ pomtä Jerusalem yotpärare it gwäjikaŋ ude, Ekänitä ämawebeniyeta tärek-täreki nämo ude yewa täŋpäŋ täŋkentäŋ yämik täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS125_3","020_125_3","PSA","125","3","3","Näk ŋode nadätat; Waki täŋpanitä siwoŋi ämawebe täŋo komeken watä wari nämo api itneŋ. Ude tänayäŋ täŋo uwä kämiwä siwoŋi ämawebe ini imaka, käderi waki iwatpäŋ waki täneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS125_4","020_125_4","PSA","125","4","4","Unita Ekäni, äma täga, gäkŋo man buramik täk täkaŋ unita säkgämän täŋ yämisi. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS125_5","020_125_5","PSA","125","5","5","Täŋpäkaŋ waki täŋpanita kowata komi yämiŋpäŋä äma ätu gäkŋo äbot täŋpanipäŋ gabä-kätäŋpäŋ mäde ut gamik täkaŋ u imaka, kowata komi yämisi. Eruk, Isrel ämawebe säkgämän kaŋ irut! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS126_1","020_126_1","PSA","126","1","1","Anutu iniŋ oretoret käbeyä yäput pekta kap ŋo tek täŋkuŋonik. Ekänitä komi epänken nanikpäŋ yäŋnikŋat yäpmäŋ Jerusalem yotpärareken äneŋi äbäŋirän ayäbu täkamäŋ yäŋ nadäŋkumäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS126_2","020_126_2","PSA","126","2","2","Äneŋi abäŋkaŋ gäripi nadäŋpäŋ mägayäk oretoret kap teŋkumäŋ. Täŋitna ämawebe Anututa nämo nadäŋ imanitä nibäŋpäŋ yäŋkuŋ; Ekäninitä Isrel ämawebeta täŋkentäk taŋi täŋ yämitak yäŋ yäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS126_3","020_126_3","PSA","126","3","3","Bureni, Ekäni uwä täŋkentäk pähap täŋ nimiŋkuko unita bänep täga nadäŋ imiŋkumäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS126_4","020_126_4","PSA","126","4","4","Unita Ekäni, gäkä bian ude täŋ nimiŋkuno udegän komeninken äneŋi kaŋ yäŋnikŋat yäpmäŋ ku! Ude täŋpayäŋ täyan uwä ŋode bumik; Kome kawukiken ume kubat kawuk tak-inik täŋpanipäŋ yäŋpewi iwän taŋirän kubat kawuk täwani u ume äneŋi äpäk täkaŋ ude bumik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS126_5","020_126_5","PSA","126","5","5","Unita nadäkamäŋ; Äma kubätä apiŋo konäm butewaki terak ketem yeri piweko upäŋkaŋ oretoret terak ketem bureni ahäŋirän pugerek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS126_6","020_126_6","PSA","126","6","6","Bureni, webe kubätä nadäwätäk terak yänat täŋpeko upäŋkaŋ bureni ahäŋirän kap teŋpäŋ oretoret terak ketem uwä eŋiken yäpmäŋ äbek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS127_1","020_127_1","PSA","127","1","1","Anutu iniŋ oretoret käbeyä yäput pekta kap ŋo tek täŋkuŋonik. Äma kubätä eŋi kubä täŋpayäŋ nadäŋpäŋä Ekänita nämo nadäŋpäŋ täŋpayäŋ täko uwä täŋpän Anutu iŋamiken jopi api täŋpek. Ba udegän, ämatä Ekäni täŋo nadäk-nadäki terak äboriyeta watä nämo itnayäŋ täŋo uwä äma unitäŋo watä epän u jopigän api täŋpek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS127_2","020_127_2","PSA","127","2","2","Ba udegän, gäk kome ket nämo yäŋeŋirän akumaŋ päŋku epän täŋ dämiŋ yäpmäŋ kuŋiri kome bipek. Ude täŋpayäŋ täno upäŋkaŋ Ekäni nämo nadäŋ imiŋkaŋ jop täŋpayäŋ täno uwä epän u Anutu iŋamiken jopi api täŋpek. Unita nadäkaŋ? Ekänitä ini ämawebeniye bureni uwä yabäŋ yäwatpäŋ imaka imaka täŋkentäŋ yämiŋirän bipani säkgämän pat täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS127_3","020_127_3","PSA","127","3","3","Täŋpäkaŋ nanak bäyak täkaŋ uwä Ekäni täŋo iron. Ba nanakjiye uwä Anutu täŋo kon pähap. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS127_4","020_127_4","PSA","127","4","4","E, äma gubaŋi itkaŋ nanakiye mäyap bäyak täkaŋ uwä äma unitäŋo kehäromi. Iroŋiroŋi uwä tägaŋpäŋ watä säkgämän api it imineŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS127_5","020_127_5","PSA","127","5","5","Bureni, äma udewani uwä oretoret pähap terak it täkaŋ. Täŋpäkaŋ iwaniyetä man epänken yepmaŋirä kehärom taŋpäŋ täga yärepmitneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS128_1","020_128_1","PSA","128","1","1","Anutu iniŋ oretoret käbeyä yäput pekta kap ŋo tek täŋkuŋonik. Ämawebe Ekäni täŋo man buramiŋpäŋ nadäkinik täŋpeŋ kuŋat täkaŋ äma udewani uwä Ekäni täŋo oretoret terak it täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS128_2","020_128_2","PSA","128","2","2","Gäk äma udewanitä epän täŋiri bureni ahäŋ gaminayäŋ täkaŋ uwä iritka säkgämän api meham täwek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS128_3","020_128_3","PSA","128","3","3","Yen tägatä mujipi bumta pewän wädäk täkaŋ ude webekatä nanak mäyap api bäyaŋ gamek. Ba nanakayetä gewet gukŋitä it gwäjik täkaŋ ude api täneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS128_4","020_128_4","PSA","128","4","4","Bureni-inik, äma Ekäni täŋo mani buraminayäŋ täŋo uwä irit kuŋat-kuŋariken imaka tägatäga udewani api ahäŋ yämineŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS128_5","020_128_5","PSA","128","5","5","Eruk, Ekäni Saion pom terak it täyak unitä iron täŋ tamiton. Ude täŋirän komejin Jerusalem uwä säkgämän kaŋ it yäpmäŋ ärowän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS128_6","020_128_6","PSA","128","6","6","Ba in kadäni käroŋi säkgämän itkaŋ orajiye ahäŋirä kaŋ yabäwut. Unita Isrel ämawebe inä bänep kwini terakgän kaŋ it yäpmäŋ ärowut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS129_1","020_129_1","PSA","129","1","1","Anutu iniŋ oretoret käbeyä yäput pekta kap ŋo tek täŋkuŋonik. Isrel, gäk äbot yäput peŋpäŋ ahäŋkunken iwankayetä komi gamiŋ yäpmäŋ äbuŋo unitäŋo manbiŋam ŋode yäŋahä; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS129_2","020_129_2","PSA","129","2","2","Äbot täpuri ude it yäpmäŋ äbäŋira iwanayetä komi epän jop nadäŋ namiŋkuŋ. Upäŋkaŋ nämo närepmitkuŋ! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS129_3","020_129_3","PSA","129","3","3","U pärip-päriptä mädenaken nutpäŋ nepmaŋpä gupna terak bäräm bäräm bumta patkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS129_4","020_129_4","PSA","129","4","4","Ude täŋ namiŋkuŋo upäŋkaŋ Ekäni siwoŋi täktäk kädet mähemi unitä komi epän uken nanik nämagutkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS129_5","020_129_5","PSA","129","5","5","Unita Saion kometa kokwawak nadäk täkaŋ uwä Ekänitä kaŋ däpmäŋ yäwat kirewän! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS129_6","020_129_6","PSA","129","6","6","U muyeŋ kome kawukiken ahäŋkaŋ kawuk taŋpäŋ paot täkaŋ ude kaŋ äworewut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS129_7","020_129_7","PSA","129","7","7","U epäni nämo, jiraŋ ude. Unita ini kubäkubä jop kaŋ parawut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS129_8","020_129_8","PSA","129","8","8","Täŋirä ämatä yärepmit kuŋ äbäk täŋkaŋ yabäŋpäŋ kubätä ŋode nämo api yäwek; Ekäni wäpi terak kwikinik irirä Ekänitä iron täŋ tamiton yäŋ nämo api yäwetneŋ. Nämoinik! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS130_1","020_130_1","PSA","130","1","1","Anutu iniŋ oretoret käbeyä yäput pekta kap ŋo tek täŋkuŋonik. Ekäni, näk bäräpi pähap nadäŋpäŋ täŋkentäkta gäkken gera yäyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS130_2","020_130_2","PSA","130","2","2","O Ekäni, gera yäŋira nadäŋ namiŋpäŋ täŋkentäŋ namisi. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS130_3","020_130_3","PSA","130","3","3","Ekäni, gäk mominin terak nidäpmäk täŋpi yäwänä netä itek? Nin kudup paotnam. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS130_4","020_130_4","PSA","130","4","4","Upäŋkaŋ, gäk mominin peŋ nimik täyan unita gäkŋa gämotka-kengän kaŋ it täna. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS130_5","020_130_5","PSA","130","5","5","Näk Ekänitä täŋkentäŋ namän yäŋpäŋ kwikinik it täyat. Näk unitäŋo mantagän nadäkinik täyat. Unitägän bänepna täŋkentäŋ namik täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS130_6","020_130_6","PSA","130","6","6","Äma epän kubä täŋpa yäŋpäŋ kome bäräŋeŋ yäŋewi täŋpayäŋ nadäk täkaŋ ude, näk Anutu bäräŋeŋ abä täŋkentäŋ namän yäŋpäŋ itsämäŋ itat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS130_7","020_130_7","PSA","130","7","7","Unita Isrel ämawebe, nadäk-nadäknin Anutu-kengän kaŋ pena. Ekäni u iron tärek-täreki nämo täŋ nimik täyak ba waki keriken nanik nimagutta pidämtak täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS130_8","020_130_8","PSA","130","8","8","Täŋpäkaŋ mominin terak kumäk-kumäkta biŋam tänaŋipäŋ Anututä ämawebeniye nintäŋo mominin kudup peŋ moreŋpäŋ api nimagurek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS131_1","020_131_1","PSA","131","1","1","Anutu iniŋ oretoret käbeyä yäput pekta kap ŋo tek täŋkuŋonik. O Ekäni, näk gup yäpmäŋ ärokärok nämo täk täyat. Ba näkŋata nadäŋira ärowani nämo täk täyak. Nadäk-nadäkna ärowani nikek itta ba imaka näkä täga nämo nadäwa tärenaŋi unita nadäwätäk wakiinik nämo täk täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS131_2","020_131_2","PSA","131","2","2","Ude nämo. Imaka jide pat namitak unita täga nadätat. Nanak pakitä miŋiye bakani terak nadäwätäkkät nämo, gup gapun gapun pat täkaŋ ude, bänepnaken ude nadätat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS131_3","020_131_3","PSA","131","3","3","Unita Isrel ämawebe, tärek-täreki nämo Ekäni terakgän yeŋgämä pewäpäŋ it täkot! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS132_1","020_132_1","PSA","132","1","1","Anutu iniŋ oretoret käbeyä yäput pekta kap ŋo tek täŋkuŋonik. Ekäni, Devittä gäka yäŋpäŋ komi epän gänaŋ itkuko unita nämo guŋ täwen. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS132_2","020_132_2","PSA","132","2","2","Täŋkaŋ Isrel täŋo Anutu kehäromi gäka täŋ gamikta yäŋkehäromtak man yäŋkuko u imaka, juku piwen. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS132_3","020_132_3","PSA","132","3","5","Devit uwä yäŋkehärom taŋpäŋ ŋode yäŋkuk; Näk eŋiken ba däpmon patpatken bäräŋeŋ nämo api kwet. Nämo, Ekäni, Isrel täŋo Anutu kehäromi unitä itta kome täŋ-kerutpäŋ peŋkaŋ uyaku eŋiken päŋku orek itpäŋ däpmon täga api päret. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS132_6","020_132_6","PSA","132","6","6","Eruk, Betlehem yotpärareken itkaŋ topmäk-topmäk täŋo kudupi gäpe u itak yäŋ manbiŋam nadäŋkumäŋ. Nadäŋkaŋ päŋku Ja komeken bureni kaŋ-ahäŋkumäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS132_7","020_132_7","PSA","132","7","7","Kaŋ-ahäŋpäŋä yäŋkumäŋ; Ekäni täŋo eŋiken kuŋpäŋ ini irani gämoriken gwäjiŋ-äpmoŋ imina! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS132_8","020_132_8","PSA","132","8","8","Eruk Ekäni, kudupi yotka ŋoken tärek-täreki nämo itta äbi! Täŋpäŋ topmäk-topmäk täŋo gäpe, kehäromika täŋo wärani, ukät bok kaŋ äbi! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS132_9","020_132_9","PSA","132","9","9","Äbäŋiri bämop ämakayetä kudän siwoŋigän kaŋ täk täŋput. Ude täŋirä ämawebekayetä oretoret gera kaŋ yäk täŋput. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS132_10","020_132_10","PSA","132","10","10","Ekäni, gäk intäjukun äma itta iwoyäwani Devit u imaka kubä täŋ imikta yäŋkehäromtak man yäŋkun. Unita epän ämaka u mäde nämo ut imen. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS132_11","020_132_11","PSA","132","11","11","Yäŋ-kehäromtak man iwetkuno u bureni-inik api täŋ gamet yäŋ yäŋkun. Gäk ŋode iwetkun; Gäkŋo yeriken nanik kubä gäkä kumäŋiri mädekaken intäjukun äma itkaŋ kaŋiwat epän täkta api iwoyäwet. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS132_12","020_132_12","PSA","132","12","12","Täŋpäkaŋ yerikaye unitä topmäk-topmäk kubägän inkät täŋkuro u mäde nämo ut imiŋpäŋ baga man yämayäŋ täyat u buramiŋpäŋ yäpmäŋ kuŋatnayäŋ täŋo uwä, unitäŋo yeritä yeri intäjukun äma itta ude api ahäŋ yäpmäŋ kuk täneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS132_13","020_132_13","PSA","132","13","13","Nadäkaŋ? Ekänitä Saion yotpärare inita biŋam iwoyäŋpäŋ ŋode yäŋkuk; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS132_14","020_132_14","PSA","132","14","14","Yotpärare ŋowä näkä tärek-täreki nämo itkaŋ kaŋiwat epän täkta gäripi nadätat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS132_15","020_132_15","PSA","132","15","15","Saion yotpärare ŋoken itkaŋ unitäŋo ämawebeniye täŋ-bumbum terak api yepmäŋ towiwet. Täŋpäŋ äma jäwäri bämopiken it täkaŋ u imaka, ketem yepmäŋ towiŋira naŋpä tokŋewäpäŋ oretoret api täk täneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS132_16","020_132_16","PSA","132","16","16","Ude täŋkaŋ bämop ämaniye täŋo epäni täŋ-mehamtaŋ yämiŋira ämawebeniyetä kaŋpäŋ nadäŋkaŋ kap teŋpäŋ oretoret gera mämä api täneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS132_17","020_132_17","PSA","132","17","17","Täŋpäkaŋ kome ŋoken Devit täŋo orani kubä intäjukun äma ärowani-inik ude api pewa ahäwek. Äma uwä näkŋa iwoyäwani. Kaŋiwat epän täŋpayäŋ täyak u täŋpewa tärek-täreki nämo pen inide api täŋ yäpmäŋ ärowek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS132_18","020_132_18","PSA","132","18","18","Täŋkaŋ iwaniye täŋpewa mäyäk taŋi nadäŋirä upäŋkaŋ kaŋiwat epän täŋpayäŋ täyak uwä wawaki nämo, säkgämän api it yäpmäŋ ärowek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS133_1","020_133_1","PSA","133","1","1","Anutu iniŋ oretoret käbeyä yäput pekta kap ŋo tek täŋkuŋonik. Anutu täŋo ämawebeniye bänep kubägän terak it täkaŋ uwä imaka säkgämän, gäripi nikek kubä. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS133_2","020_133_2","PSA","133","2","2","Bänep kubägän irit kädet u orip gakŋi säkgämän Anutu täŋo bämop äma Aron täŋo gwäkiken piŋ ibarirä iŋami dapunken yäwat imiŋ äpämaŋ kotäkiken äpuŋo udewani. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS133_3","020_133_3","PSA","133","3","3","Ba uwä guk näburum Hemon pom terak säkgämän mak täkaŋ u Saion pom terak mäneŋo ude. U imata, Saion pom uken Ekänitä irit paot-paori nämo täŋo ironi nimikta yäŋkehärom taŋkuko unita. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS134_1","020_134_1","PSA","134","1","1","Anutu iniŋ oretoret käbeyä yäput pekta kap ŋo tek täŋkuŋonik. Ekäni täŋo epän watä ämawebeniye in kudup äbut! Äbäŋpäŋ Ekäni u iniŋ orerut! Bureni, bipani Ekäni täŋo kudupi yotken epän täk täkaŋ in udegän kaŋ täk täŋput. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS134_2","020_134_2","PSA","134","2","2","Kudupi yot gänaŋ ketjin kewatpäŋ yäŋapik man yäŋpäŋ Ekäni iniŋ orerut! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS134_3","020_134_3","PSA","134","3","3","Ude täŋirä Ekäni kunum kenta kome pewän ahäwani unitä Saion pom terak itkaŋ iron täŋ tamiton! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS135_1","020_135_1","PSA","135","1","1","Ekäni wäpi iniŋ orerut! Ekäni täŋo epän ämaniye, in wäpi biŋam yäpmäŋ akuwut! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS135_2","020_135_2","PSA","135","2","3","Täŋpäkaŋ ämawebe Ekäni täŋo kudupi yot unita watä it täkaŋ, in wäpi biŋam yäŋpäŋ iniŋ orerut. Imata, Ekäni uwä kädet tägatäga niwoŋärek täyak ba täktäki unita kap terak wäpi iniŋ orerut! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS135_4","020_135_4","PSA","135","4","4","Bureni-inik! Ekänitä Jekop täŋo äboriye, Isrel ämawebe äbot nin, inita biŋam iwoyäŋpäŋ nipmaŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS135_5","020_135_5","PSA","135","5","5","Unita näk nadätat; Ekäninin uwä ärowani pähap, imaka imaka komen ämawebetä yäniŋ oret täkaŋ ba unita umuntak täkaŋ u kudup yärepmit moretak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS135_6","020_135_6","PSA","135","6","6","Ekänitä ini imaka kubä kunum gänaŋ ba kome terak, gwägu gänaŋ ba gwägu mebäriken ban umu täŋpayäŋ nadäŋpäŋä u bureni täk täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS135_7","020_135_7","PSA","135","7","7","Ba nadäŋirän gubam gwägätpäŋ yäpä kwinirirän mänit pähap u gänaŋ naniktä äbäk täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS135_8","020_135_8","PSA","135","8","8","Täŋpäkaŋ Isip komeken äma ba tom nanaki ämani intäjukun nanik kudup däpmäŋ moreŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS135_9","020_135_9","PSA","135","9","9","Täŋpäŋ Isip kome unitäŋo intäjukun äma ukät epän ämaniyeta komi yämikta Ekänitä kudän kudupi mebäri mebäri pewän ahäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS135_10","020_135_10","PSA","135","10","10","Eruk ude täŋkaŋ ämawebe komeni komeni täŋo intäjukun äma u kumäŋ-kumäŋ däpmäŋpäŋ ämawebeniye täŋo kehäromini yäpmäŋ äpuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS135_11","020_135_11","PSA","135","11","11","Amo kome täŋo intäjukun äma wäpi Sihon u ba Basan kome täŋo intäjukun äma wäpi Oki u imaka kumäŋ-kumäŋ däpuk. Täŋpäŋ udegän Kenan kome täŋo intäjukun ämaniye kudup däpmäŋ moreŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS135_12","020_135_12","PSA","135","12","12","Täŋkaŋ intäjukun äma unitäŋo kome yäpmäŋ daniŋpäŋ Isrel ämawebeniyeta yäniŋ kireŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS135_13","020_135_13","PSA","135","13","13","Unita Ekäni, wäpka biŋamä pen api it yäpmäŋ ärowek. Äroŋirän ämawebe mäden ahäŋ yäpmäŋ kunayäŋ täkaŋ u gäkagän pen api nadäneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS135_14","020_135_14","PSA","135","14","14","Ude täŋirä Ekäni gäkä ämawebekayeta butewaki nadäŋ yämiŋpäŋ watä säkgämän api it yämen. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS135_15","020_135_15","PSA","135","15","15","Täŋpäkaŋ in ket nadäwut; Anutu kome kukŋi käda naniktä yäniŋ oret täkaŋ uwä anutu jopigän, äma keritä siliwa ba goräpäŋ täŋpani. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS135_16","020_135_16","PSA","135","16","16","Uwä meni nikek upäŋkaŋ man täga nämo yäneŋ. Ba dapuri nikek upäŋkaŋ imaka imaka täga nämo yabäneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS135_17","020_135_17","PSA","135","17","17","Ba jukuni nikek upäŋkaŋ man täga nämo nadäneŋ. Ba tämanitä mänit täga nämo yäpneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS135_18","020_135_18","PSA","135","18","18","Täŋpäkaŋ äma yäwik udewani yäniŋ oret täkaŋ uwä ini yäwik udegän kaŋ äworewut! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS135_19","020_135_19","PSA","135","19","19","Eruk, Isrel täŋo oraniye in Ekäni wäpi punin unu pewut! Ba Anutu täŋo bämop äma in imaka, wäpi iniŋ orerut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS135_20","020_135_20","PSA","135","20","20","Ba kudupi yot täŋo epän äma, in udegän, Ekäni wäpi yäpmäŋ akuwut! Täŋpäkaŋ ämawebe Anutu bureni iniŋoret täkaŋ, in kuduptagän Ekäni wäpi biŋam yäpmäŋ akuwut! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS135_21","020_135_21","PSA","135","21","21","Täŋirä Jerusalem ämawebe, Ekänitä ini irit bägupken, Saion pom terak äroŋpäŋ iniŋ orerut. Imata, Anutu uwä ärowani-inik. Unita äneŋi yäwa, Ekäni wäpi iniŋ orerut! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS136_1","020_136_1","PSA","136","1","1","Ekäni u täŋkentäk säkgämän täŋ nimik täyak unita bänep täga pähap nadäŋ imina! Imata, unitäŋo ironi u tärek-täreki nämo patkukotä pätak, api pat yäpmäŋ ärowek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS136_2","020_136_2","PSA","136","2","2","Anutu intäjukun-inik itak unita bänep täga nadäŋ imina! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS136_3","020_136_3","PSA","136","3","3","Ekäni ärowani intäjukun-inik itak u iniŋ oretna! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS136_4","020_136_4","PSA","136","4","4","U kubä-tägän kudän kudupi ini pärik kubä pewän ahäk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS136_5","020_136_5","PSA","136","5","5","U iniken nadäk-nadäk terak kunum pewän ahäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS136_6","020_136_6","PSA","136","6","6","Täŋkaŋ komewä ume taŋi pähap u bämopiken täŋpäŋ peŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS136_7","020_136_7","PSA","136","7","7","Ude täŋkaŋ edap dapuri kenta komepak täŋpäŋ yepmaŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS136_8","020_136_8","PSA","136","8","8","Edap dapuriwä kepmata watäni itta teŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS136_9","020_136_9","PSA","136","9","9","Täŋ, komepak kenta gukä bipanita watä itta yepmaŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS136_10","020_136_10","PSA","136","10","10","Ekäni unitä Isip nanik täŋo nanak ämani intäjukun ahäwani u däpmäŋ moreŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS136_11","020_136_11","PSA","136","11","11","Täŋkaŋ Isrel äbot Isip nanik yäŋ-yäkŋat yäpmäŋ äpämaŋ kuŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS136_12","020_136_12","PSA","136","12","12","Iniken kehäromi terak keritä ude uwä täŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS136_13","020_136_13","PSA","136","13","13","Täŋkaŋ Gwägu Gämäni bämopgän däpmäŋ täkŋeŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS136_14","020_136_14","PSA","136","14","14","Ude täŋkaŋ ämawebeniye bämop ugän yämagut yäpmäŋ kuŋpäŋ säkgämän yepmaŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS136_15","020_136_15","PSA","136","15","15","Täŋpäkaŋ Isip nanik täŋo intäjukun äma ba komi ämaniye u täŋpewän ume gänaŋ äpmoŋ moreŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS136_16","020_136_16","PSA","136","16","16","Täŋkaŋ ämawebeniye kome kawukiken yäŋ-yäkŋat yäpmäŋ kuŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS136_17","020_136_17","PSA","136","17","17","U kome ätu täŋo intäjukun äma kehäromi kehäromi däpmäŋ moreŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS136_18","020_136_18","PSA","136","18","18","Bureni, u intäjukun ämaniye wäpi biŋam ikek däpmäkgän täŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS136_19","020_136_19","PSA","136","19","19","Amo nanik täŋo intäjukun äma wäpi Sihon u kumäŋ-kumäŋ utkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS136_20","020_136_20","PSA","136","20","20","Ba Basan nanik täŋo intäjukun äma wäpi Oki u kumäŋ-kumäŋ utkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS136_21","020_136_21","PSA","136","21","21","Ude täŋkaŋ komeni kujat u ämawebeniyeta yäniŋ kireŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS136_22","020_136_22","PSA","136","22","22","Kome u Isrel ämawebe, epän ämaniye unita yämiŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS136_23","020_136_23","PSA","136","23","23","Täŋpäkaŋ iwantä ämikken nirepmirirä nibäŋ äwaräkuk nämo täŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS136_24","020_136_24","PSA","136","24","24","Nämo, u iwan keri terak nanik nimagutkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS136_25","020_136_25","PSA","136","25","25","Ekäni uwä imaka irit ikek päke u kudupta ketem yepmäŋ towik täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS136_26","020_136_26","PSA","136","26","26","Unita Kunum täŋo Anutu unita bänep täga man iwet täkäna! Imata, unitäŋo ironi u tärek-täreki nämo patkukonitä pätak, api pat yäpmäŋ ärowek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS137_1","020_137_1","PSA","137","1","1","Babilon ume pomiken maŋitkaŋ komenin kujat Saionta juku piŋpäŋ konäm bumta kot täŋkumäŋonik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS137_2","020_137_2","PSA","137","2","2","Päya ume pomiken itkuŋo u terak wagämnin wabiŋkaŋ äneŋi nämo utkumäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS137_3","020_137_3","PSA","137","3","3","Iwan nipmäŋitpäŋ komeniken yäŋnikŋat yäpmäŋ kuŋkuŋo unitä kap gäripi nikek teŋirä oretoret nadäna yäŋ niwet täŋkuŋ. Saion kome täŋo kap kubä teŋ nimut yäŋ niwet täŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS137_4","020_137_4","PSA","137","4","4","Upäŋkaŋ jide? Ban kome kubäken itkaŋ Ekäni täŋo kap kubä täga tene? Nämoinik! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS137_5","020_137_5","PSA","137","5","5","O komenin Jerusalem, gäka juku pikamäŋ. Gäka guŋ tänero uwä ketnin gapun tawäpäŋ wagäm wari nämo api utne! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS137_6","020_137_6","PSA","137","6","6","Ba gäka nadäŋitna gäripi pähap nämo täŋpeko uwä kotäknin wawäkaŋ kap wari nämo yäŋpäŋ tene! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS137_7","020_137_7","PSA","137","7","7","Unita Ekäni, Idom naniktä Babilon äma täŋken täŋpäŋ päŋku Jerusalem täŋpä waŋkuŋo unita nämo guŋ täwen. Iwaniye unitä ŋode yäŋkuŋ; Yotpärare ŋo däpmäŋ äreyäŋ täna kut! Täŋitna mobä kubätä kubä terak itneŋtawä! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS137_8","020_137_8","PSA","137","8","8","Eruk Babilon nanik, in umuntäkot! In api waŋ moreneŋ. Bureni, äma kowata tamayäŋ täyak uwä äma täga, Ekäni täŋo oretoret terak api kuŋarek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS137_9","020_137_9","PSA","137","9","9","Äma unitä intäŋo nanak paki yäpmäŋpäŋ mobä terak kaŋ däpmäŋtaräk tawän! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS138_1","020_138_1","PSA","138","1","1","Ekäni, gäk ganiŋ oretta bänepna kehäromi-inik peyat. Täŋpäŋ urak kome terak nanik u iŋamiken gäk ganiŋoret kap api tek täŋpet. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS138_2","020_138_2","PSA","138","2","2","Täŋkaŋ kudupi yotka itak käda iŋamna dapun ukäda ijiŋkaŋ api oraŋ gamet. Ekäni, gäk näka nadäŋ namik täyan unita, ba iron täŋ namik täyan unita bänep täga man api gäweret. Gäk wäpka biŋam ba mankatä intäjukun-inik it täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS138_3","020_138_3","PSA","138","3","3","Täŋpäkaŋ kadäni kubä näkä yäŋapik man yäŋkuro u nadäŋ namiŋkun. Täŋpäŋ gäkŋaken kehäromika namiŋpäŋ bänepna täŋ-kehäromtaŋ namiŋkun. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS138_4","020_138_4","PSA","138","4","4","Ekäni, kome täŋo intäjukun äma kuduptagän gäkŋo manbiŋam nadäŋ moreŋkuŋ. Nadäŋ moreŋkuŋo unita wäpka biŋam kaŋ yäpmäŋ akuwut! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS138_5","020_138_5","PSA","138","5","5","Gäkŋo täktäkka ba epmäget peŋyäŋek pähap unita kap teŋ gamik täkot. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS138_6","020_138_6","PSA","138","6","6","Ekäni gäk intäjukun ärowani it täyan unita ämawebe inita nadäwä äpani täk täkaŋ uwä yabäŋ yäwat täyan. Upäŋkaŋ ämawebe inita nadäwä ärowani täk täkaŋ unita mäde ut yämik täyan. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS138_7","020_138_7","PSA","138","7","7","O Ekäni, bäräpi mebäri mebäri ahäŋ namiŋirä watä it namik täyan. Täŋpäkaŋ iwantä kokwawak nadäŋ namiŋirä gäkä däpmäŋ yäwat kireŋpäŋ kehäromika terak nämagut täyan. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS138_8","020_138_8","PSA","138","8","8","Ekäni, gäk täŋkentäk epän bumta täŋ namik täyan. O Ekäni, ironka paot-paori nämo pätak. Unita gäkŋaken ketka kudän nin nämo nipmaŋpen. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS139_1","020_139_1","PSA","139","1","1","Ekäni, gäk näk ket-inik nabäŋpäŋ-nadäŋkaŋ mebärina kudup nadäwi tärek täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS139_2","020_139_2","PSA","139","2","2","Irit kuŋat-kuŋatnaken imaka imaka täk täyat u kudup nabäŋpäŋ-nadäk täyan. Banken itkaŋ näkŋo nadäk-nadäkna kudup kaŋpäŋ nadäwi tärekaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS139_3","020_139_3","PSA","139","3","3","Piä täk täyatken ba orek it täyatken kudup nabäŋpäŋ-nadäk täyan. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS139_4","020_139_4","PSA","139","4","4","Man jide yäwayäŋ nadäk täyatken gäkä jukun nabäŋpäŋ-nadäwikaŋ mäden yäk täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS139_5","020_139_5","PSA","139","5","5","Gäk intäjukun mäden it namiŋkaŋ ketkatä oraŋ namikinik täk täyan. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS139_6","020_139_6","PSA","139","6","6","Yäke! Gäkä näkŋo mebärina nadäwi tärek täkaŋ u äpmoŋpani-inik. Unita nadäwa ärowani inipärik kubä täk täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS139_7","020_139_7","PSA","139","7","7","Unita Munapikka u peŋpäŋ deken päŋku käbop täga iret? Ba gabäŋ paot päŋku käbop deken täga iret? Nämoinik! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS139_8","020_139_8","PSA","139","8","8","Kunum gänaŋ ärowero uwä gäk u iren. Kumbanitä yotpärareken kwayäŋ täro uwä u imaka, iren. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS139_9","020_139_9","PSA","139","9","10","Ba ban-inik, edap dapuritä itkaŋ abäk täyakken ukäda kwayäŋ täro uwä gäk näk yäŋ-nämagutta u itgän täŋpen. Ba edap dapuritä äpmoŋpäŋ it täyakken ukäda päŋku irayäŋ täro uwä gäk näk täŋkentäŋ namikta ukäda itgän täŋpen. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS139_11","020_139_11","PSA","139","11","12","Täŋpäkaŋ bipmäŋ urani iwera käbop nepmaŋpek, ba peŋyäŋek iwera bipmäŋ urani äworeŋpäŋ uwäktäŋ nameko upäŋkaŋ gäkä bipmäŋ urani kaŋiri bipmäŋ urani bureni nämo täk täyak. Ba bipani uwä kaŋiri kepma ude täk täyak. Unita bipani kepma uwä gäkä kaŋiri kepmagän it täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS139_13","020_139_13","PSA","139","13","13","O Ekäni, meŋ koki gänaŋ gupna täŋo moräki moräki kudup täŋ moreŋkun. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS139_14","020_139_14","PSA","139","14","14","Gäk näk inide kubä käbop säkgämän-inik kubä täŋpäŋ nepmaŋkuno unita ganiŋ oretat. Bänepnatä bureni-inik ŋode nadätat; Imaka kudup u udegän kaŋkorek ikek täŋpäŋ peŋkun. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS139_15","020_139_15","PSA","139","15","15","Gäk nabäŋiri näk meŋ koki gänaŋ käbop kujatna tohatna nämo tänaŋipäŋ kwikinik yäpurärätpäŋ tägaŋ itkut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS139_16","020_139_16","PSA","139","16","16","Näk nämo ahäŋira gäkä jukun nabäŋkun. Ba nämo ahäŋira kome terak jide api irero unitäŋo kadäni u kudup intäjukun tawaŋ peŋ namiŋkun. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS139_17","020_139_17","PSA","139","17","17","Anutu, nadäk-nadäkka mäyap. Näk jide täŋpäŋ daniŋpäŋ nadäwa täreneŋ. Täga nämo! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS139_18","020_139_18","PSA","139","18","18","Näkä u daniwero uwä mobä jiraŋ irepmitneŋ, unita täga nämo daniwa täreneŋ! Täŋpäkaŋ däpmon terak nanik akuŋpäŋ gäkkät bok pen it täkamäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS139_19","020_139_19","PSA","139","19","19","Yäke! Anutu, gäk äma waki täŋpani däpmäŋ yäŋ nadätat! Täŋiri ämata komi jop nadäŋ yämik täkaŋ u nabä-kätäwut! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS139_20","020_139_20","PSA","139","20","20","Äma udewani gäka man waki yäk täkaŋ. Ba wäpka ganiŋ wärät täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS139_21","020_139_21","PSA","139","21","21","O Ekäni, äma gäka kokwawak nadäŋ gamik täkaŋ unita näk udegän kokwawak nadäŋ yämik täyat. Ba äma peŋawäk täŋ gamik täkaŋ unita taräki pähap nadäk täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS139_22","020_139_22","PSA","139","22","22","Bänep nadäk-nadäkna ba gupna kuduptä äma udewanita gaŋani pähap nadäk täyat. U yabäŋira iwanaye bureni ude täk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS139_23","020_139_23","PSA","139","23","23","O Anutu, bänep nadäk-nadäkna ket täŋpäŋ yäpmäŋ daniŋpäŋ nadä. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS139_24","020_139_24","PSA","139","24","24","Ude täŋkaŋ nadäk waki ätu näk gänaŋ itneŋta epän täŋpäŋ yabäŋ ahä. Täŋpäkaŋ irit kehäromi täŋo kädetken yäŋnäkŋat yäpmäŋ ku! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS140_1","020_140_1","PSA","140","1","1","O Ekäni, äma waki ba äma komi komitä nutneŋta itkentäŋ namisi. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS140_2","020_140_2","PSA","140","2","2","Äma udewani waki täkta däpmonta nämo yek täkaŋ. Ba yäŋawät-awät kädet pewä ahäkta gäripigän täk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS140_3","020_140_3","PSA","140","3","3","Meni jinom u päraŋi-inik, gämok komi täŋo meni bumik. Man yäkyäki u komigämän, gämok äma däpani udewani bumik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS140_4","020_140_4","PSA","140","4","4","Unita Ekäni, äma wakitä nepmäŋitneŋta watä it namik täyi. Äma u näk täŋpäwakta nadäk tawaŋ pek täkaŋ unita itpipiŋ namisi. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS140_5","020_140_5","PSA","140","5","5","Äma uwä inita nadäwä ärowani täŋpäpäŋ kädetnaken näka buŋep täk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS140_6","020_140_6","PSA","140","6","6","Täŋpäkaŋ Ekäni ŋode iwet täyat; Näkŋo Anutu uwä gäk kubägän. Unita Ekäni, täŋkentäkta butewaki gera yäyat ŋo nadäŋ namisi. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS140_7","020_140_7","PSA","140","7","7","Yawe Ekänina, itkentäkna bureni, gäkä ämikken watä kehäromi it namiŋkun. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS140_8","020_140_8","PSA","140","8","8","Unita Yawe, apiŋo äma waki u nämo nadäŋ yämen. Yabäŋ äwaräkuk täŋiri täŋpäwaki unitäŋo bureni nämo kaŋ-ahäneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS140_9","020_140_9","PSA","140","9","9","Ba yabäŋ äwaräkuk täŋiri iwanayetä ämikken närepmitpäŋ kehäromina yäpmäŋ äpneŋtawä. Nämo, täŋpewi täŋpäwaki näka täk täkaŋ u äyäŋutpäŋ ini terak kaŋ ärowän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS140_10","020_140_10","PSA","140","10","10","Täŋkaŋ kädäp gäyek komigämän äma uterakgän kaŋ maŋpän! Täŋpäŋ ureŋ täŋpä awaŋ käroŋi gänaŋ, äneŋi nämo abäkta, kaŋ äpmoŋput. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS140_11","020_140_11","PSA","140","11","11","Ba äma jop manman terak äma manken yepmak täkaŋ unitä imaka bureni kubä kaŋ-ahäneŋtawä. Nämo, täŋpäwaktä äma komi komi uterak äroŋpäŋ kaŋ täŋpän wawut! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS140_12","020_140_12","PSA","140","12","12","Täŋpäkaŋ Yawe, äma jopi jäwäri itkentäŋpäŋ äma wakitä täŋyäkŋatneŋo udeta watä it yämik täyan. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS140_13","020_140_13","PSA","140","13","13","Unita ämawebe siwoŋitä dubikaken itpäŋ wäpka bureni-inik api ganiŋoret täneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS141_1","020_141_1","PSA","141","1","1","O Ekäni, täŋkentäkta gäkken gera yäyat ŋo nadäŋ namiŋpäŋ bäräŋeŋ täŋkentäŋ nam. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS141_2","020_141_2","PSA","141","2","2","Täŋpäŋ yäŋapik manna ŋonita nadäŋiri gupe käbäŋi nikek gäkken ärowani ude täyon. Täŋkaŋ ketna kewatat ŋonita nadäŋiri gäk ganiŋ oretta bipani täŋo ärawa säkgämän ude täyon. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS141_3","020_141_3","PSA","141","3","3","Eruk Ekäni, man waki kubä yäwetta mena jinomta watä ket it namik täyi. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS141_4","020_141_4","PSA","141","4","4","Ba waki täkta gäripi nadäŋpäŋ äma waki täŋpanikät bok kuŋatneta baga peŋkireŋ namisi. Ude täŋiri udewani täŋo kap teŋ oretoret äŋnak-äŋnakken bok nämo api itne. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS141_5","020_141_5","PSA","141","5","5","Täŋpäkaŋ äma täga kubätä kädet siwoŋi näwoŋärekta nabäŋ yäŋpäŋ komi namiŋirän nadäŋira täga täŋpek. Upäŋkaŋ äma waki täŋpanitä naniŋ orerirä täga nämo nadäŋ yämet. Nämo, näk unitäŋo täktäki wakitä paorut yäŋpäŋ unita yäŋapik man yäk täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS141_6","020_141_6","PSA","141","6","6","Täŋpäkaŋ kudän wakita kowatawä iwantä äma udewani täŋo intäjukun äma geŋiken ureŋ täŋpä kunayäŋ täkaŋken uken ämawebetä kaŋpäŋ näka ŋode api nadäneŋ; Unitäŋo meni jinom u bureni yäŋ api nadäneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS141_7","020_141_7","PSA","141","7","7","Äma udewani kumäŋirä ämatä kädäp täpuri täpuri duŋ-jukut täkaŋ ude kujari awaŋ gägäniken ude api täŋirähutneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS141_8","020_141_8","PSA","141","8","8","Täŋpäkaŋ Yawe Ekänina, nähä dapunna gäkkengän api pewa äreneŋ. Iwanta käbop itta gäkken ärek täyat unita nabä-kätäŋiri nämo kumbet. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS141_9","020_141_9","PSA","141","9","9","Nämo, iwanayetä buŋep täŋ namik täkaŋ uterak ärowetta nepmäŋit näwasi. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS141_10","020_141_10","PSA","141","10","10","Ude täŋiri näk gupna koreŋ kuŋarira buŋepi terak äma waki unitä ini täga äroneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS142_1","020_142_1","PSA","142","1","1","Devit mobä käwut gänaŋ käbop itkaŋ Anutuken yäŋapiŋkuk. Näk butewaki terak Anutuken gera yäŋ itat ŋo. Täŋkentäŋ namän yäŋpäŋ gera yäŋ itat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS142_2","020_142_2","PSA","142","2","2","Näk nadäwätäkna yäŋahäŋpäŋ iwet it täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS142_3","020_142_3","PSA","142","3","3","Jide täŋpäŋ ŋoba ŋo täŋpet yäŋpäŋ peŋpeŋ kwayäŋ nadäŋira Anututä nadäwätäkna yäpmäŋ äpäŋpäŋ ude kaŋ tä yäŋ kädet täwit namik täyak. Wära, wära! Kädet kuŋat täyatken ämatä näk nepmäŋitta yen kädetken pek täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS142_4","020_142_4","PSA","142","4","4","Täŋirä näk dapun taŋpäŋ täŋkentäkna kubä nämo kaŋ-ahätat. Näkä säkgämän itta bägup kubä nämoinik itak. Ude irira äma kubätä butewaki nämo nadäŋ namitak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS142_5","020_142_5","PSA","142","5","5","Täŋpäkaŋ Ekäni, gäkken täŋkentäkta gera ŋode yäyat; Gäk kubä-tägän watä it namik täyan. Gäripna kudup gäkä terakgän peyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS142_6","020_142_6","PSA","142","6","6","Unita gerana ŋo nadäŋpäŋ täŋkentäŋ nami. Näk kehäromina nämo. Äma näwat kirekaŋ u kehäromina kudup yäpmäŋ äpnayäŋ täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS142_7","020_142_7","PSA","142","7","7","Näk bäräpiken itat ŋo täŋpidäm taŋ nami. Ude täŋ namiŋiri uyaku ämawebekayetä u kaŋpäŋ nadäŋpäŋ äbä irirä näk iŋamiken wäpka biŋam api ganiŋ oreret. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS143_1","020_143_1","PSA","143","1","1","Ekäni gäk yäŋapik geranata juku peŋpäŋ nadäŋ nami. Gäk iron mähemi, äma siwoŋi-inik unita butewaki nadäŋ nam. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS143_2","020_143_2","PSA","143","2","2","Täŋpäkaŋ Ekäni, epän ämaka näk, näkŋata nadäŋira momi äma täyat upäŋkaŋ manken nämo nepmaŋpen. Nadätan, kome ŋo terak dapunkaken äma siwoŋi-inik kubä nämo itak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS143_3","020_143_3","PSA","143","3","3","Ekäni, iwanayetä näwat kireŋpäŋ näkŋo kehäromina yäpmäŋ äpäk-inik täkaŋ. Täŋpäkaŋ kome bipmäŋ uraniken nepmaŋpä äma bian kumbanitä pat täkaŋ ude pat täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS143_4","020_143_4","PSA","143","4","4","Ude täŋpäŋ nadäk-nadäkna wakiinik täŋpäŋ umun terak itat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS143_5","020_143_5","PSA","143","5","5","Täŋkaŋ, kadäni bian itkutken upäŋ nadätat. Imaka tägatäga täŋkuno ba imaka imaka pewi ahäŋkuŋo u juku piyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS143_6","020_143_6","PSA","143","6","6","Täŋpäŋ gäkken yäŋapik man yäŋira mäjonatä gäka gäripi pähap nadäk täyak, ämatä kotäki kawuk taŋirä ume nänayäŋ nadäk täkaŋ ude. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS143_7","020_143_7","PSA","143","7","7","Unita Ekäni, kehäromina paotak unita gäk nadäŋ nami. Nepmaŋpi kumäŋpäŋ äma kumbani nämo äworewet! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS143_8","020_143_8","PSA","143","8","8","Näk gäka nadäŋ gamikinik täk täyat unita tami tami ironka kädet näwetpäŋ näwoŋärek täyi. Täŋiri näk gäkkengän yäŋapik täyat unita kädet siwoŋigän näwoŋäreŋiri iwat täyiwa. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS143_9","020_143_9","PSA","143","9","9","Ekäni, näk gäkä watä it nam yäŋ yäŋpäŋ gäkken äretat unita iwan keriken itat ŋo nämagut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS143_10","020_143_10","PSA","143","10","10","Gäk näkŋo Anutu unita gäkŋaken gärip iwaretta näwetpäŋ näwoŋärek täyi. Ude täŋiri gäkŋo Munapikkatä kädet bähatgän nämagut yäpmäŋ kukta gäripi pähap nadätat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS143_11","020_143_11","PSA","143","11","11","Unita Ekäni, gäkŋa yäŋkuno ude äneŋi nämagut. Gäk Ekäni siwoŋi pähap unita bäräpi mebäri mebäri ahäŋ naminayäŋ täkaŋ u keriken nanik kaŋ nämagut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS143_12","020_143_12","PSA","143","12","12","Näk gäkŋo epän ämaka unita ironka pähap terak iwanaye ba äma näk täŋpäwak täkaŋ u kudup kumäŋ-kumäŋ däpmäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS144_1","020_144_1","PSA","144","1","1","Ekäni u watä äma bureni unita iniŋoret man unitagän yäŋ imik täkäna! U ämik täkta täŋpäŋ-näwoŋärek täyak unita ämik gänaŋ pidämigän kuŋat täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS144_2","020_144_2","PSA","144","2","2","U watä it namiŋpäŋ iwan iŋamiken näk gärak it täyak. U wakiken nanik nämagutpäŋ äyuŋna ude it namik täyak. Unitägän watä it namikta nadäkinik täŋ imik täyat. U guŋ äbot, äbori äbori täŋo kehäromini yäpmäŋ äpäŋpäŋ gämotnaken yepmak täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS144_3","020_144_3","PSA","144","3","3","Täŋpäŋ Ekäni, imata gäk äma mewuni ninta nadäwi ärowani täk täkaŋ? Imata ämawebe watä säkgämän it nimik täyan? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS144_4","020_144_4","PSA","144","4","4","Nin kuduptagän u me woŋ udegän bumik, kadäni keräpi-inik itta yäwani. Ba kome terak itnayäŋ täkamäŋ uwä wärani edap ägoniken ahäŋpäŋ paot täkaŋ ude. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS144_5","020_144_5","PSA","144","5","5","Upäŋkaŋ Ekäni, kunum duŋ weŋpewi aŋeŋpeŋ kukŋi kukŋi kuŋirän kaŋ äpi. Täŋkaŋ pom jop tensumuriri gupe pähap bäräŋeŋ kaŋ äbän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS144_6","020_144_6","PSA","144","6","6","Täŋpäŋ iwankaye yäwat kireŋpewi kuŋtäŋpä kukta äŋin gwäjik täkaŋ ude täŋpewi yäpä joŋani käroŋ ude äbäton. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS144_7","020_144_7","PSA","144","7","7","Ude täŋkaŋ punin unu naniktä näk nepmäŋitta kewatpäŋ ume gwägu käroŋiken nanik wädäŋpäŋ nepmaŋsi. Täŋpäŋ iwan kome kubäken nanik täŋo keriken nanik nämagusi. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS144_8","020_144_8","PSA","144","8","8","Äma uwä man bureni nämoinik yäk täkaŋ. Nämo, Anutu iŋamiken man bureni yäkamäŋ yäŋ yäŋkaŋ man jop manman yäk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS144_9","020_144_9","PSA","144","9","9","Täŋpäkaŋ Anutu, näk wagäm utpäŋ kap kodaki terak api ganiŋoret täŋpet. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS144_10","020_144_10","PSA","144","10","10","U imata, gäk intäjukun ämakaye ämikken täŋmeham taŋ yämiŋiri iwaniye yärepmit täkaŋ. Täŋkaŋ epän watä ämaka Devit näk iwan keriken nanik nämagut täyan. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS144_11","020_144_11","PSA","144","11","11","Unita apiŋo udegän täŋ namisi. Itpipiŋ namiŋiri iwanaye komi komitä nutneŋtawä. Täŋpäŋ iwan kome kubäken nanik täŋo keriken nanik nämagusi. Äma uwä man bureni nämoinik yäk täkaŋ. Nämo, Anutu iŋamiken man bureni yäkamäŋ yäŋ yäŋkaŋ man jop manman yäk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS144_12","020_144_12","PSA","144","12","12","Eruk Anutu näkŋo gäripna ŋode yäŋahäwa; Nanakniye gubaŋiken kehäromigän, päya kehäromitä it täkaŋ ude it täkot. Täŋpäkaŋ äpetniye siwoŋi säkgämän, intäjukun äma täŋo eŋi bek säkgämän säkgämänpäŋ täŋpani ude it täkot. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS144_13","020_144_13","PSA","144","13","13","Täŋpäŋ ketem mebäri mebäri epäninken ahäŋ-bumbum täk täkot. Ba yawakniye yewa gänaŋ nanak bäyaŋ-wek bumta täk täkot. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS144_14","020_144_14","PSA","144","14","14","Täŋpäŋ bulimakau nanak bäyaŋ-wek täŋirä ätu täŋguräŋ taŋpäŋ nämo paotneŋ. Ba yotpärareken konäm butewaki kähän nämo ahäwek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS144_15","020_144_15","PSA","144","15","15","Äma äbot, imaka udewani ahäŋ yämik täkaŋ uwä, Ekäni täŋo oretoret terak kuŋat täkaŋ. Bureni, ämawebe Anutunita Yawe yäŋ nadäŋ imik täkaŋ uwä oretoret bureni terak it täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS145_1","020_145_1","PSA","145","1","1","Anutu, intäjukun ämana, gäk wäpka pen api yäŋahäŋ yäpmäŋ äroŋ iret. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS145_2","020_145_2","PSA","145","2","2","Kepma kepma wäpka biŋam bänep täga terak api ganiŋoret täŋpet. Bänep täga terak pen ude api ganiŋoret yäpmäŋ ärok täŋpet. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS145_3","020_145_3","PSA","145","3","3","Ekäni uwä wäpi biŋam ikek unita wäpi biŋam pen ude iniŋoret täkäna! Wäpi biŋam ärowani pähap unita jide täŋpäŋ mebärini nadäna täreneŋ? Nämoinik! Nin täŋo nadäk-nadäknin uwä keräpigän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS145_4","020_145_4","PSA","145","4","4","Upäŋkaŋ meŋ nantä iroŋiniye gäkŋo täktäkka yäŋahäŋpäŋ api yäwet täneŋ. Epän pähap täŋkuno unitäŋo manbiŋam api yäwet täneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS145_5","020_145_5","PSA","145","5","5","Bureni! Ämawebetä Anutu intäjukun äma kehäromi nikek ude itak yäŋ api yäŋahäk täneŋ. Täŋirä näk imaka, gäkŋo epän täga unitagän api nadäk täŋpet. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS145_6","020_145_6","PSA","145","6","6","Täŋpäkaŋ ämawebetä kehäromika terak epän täk täyan unitäŋo manbiŋam api yäneŋ. Ude täŋirä näkŋawä wäpka biŋam pähap u api yäŋahäwet. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS145_7","020_145_7","PSA","145","7","7","Unita gäkä kudän tägagämän, ba iron täk täyan unita kap terak api ganiŋ oretne. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS145_8","020_145_8","PSA","145","8","8","Kap ŋode api tene; Ekäni uwä ninta nadäkinik täŋ nimiŋpäŋ iron täŋ nimik täyak. Täŋkaŋ butewaki nadäŋ nimiŋpäŋ kokwawak bäräŋek nämo nadäk täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS145_9","020_145_9","PSA","145","9","9","Ekäni uwä ämawebe kuduptagän säkgämän täŋ yämik täyak. Imaka kudup pewän ahäŋkuŋo unita nadäkinik täk täyak. Kap ude api tene. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS145_10","020_145_10","PSA","145","10","10","Ekäni, ämawebekaye nin kap u teŋitna imaka imaka kudup peŋkuno unitä nadäŋpäŋ wäpka biŋam api yäpmäŋ akuk täneŋ. Täŋpäkaŋ ämawebekayetä bänep täga man api gäwet täne. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS145_11","020_145_11","PSA","145","11","11","Täŋpäŋ kaŋiwat epänka biŋam ikek unitäŋo manbiŋam api yäŋahäne. Ba kehäromikata udegän api yäŋahäŋ yäpmäŋ kune. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS145_12","020_145_12","PSA","145","12","12","Ude täŋitna epän kehäromi nikek täk täyan unitäŋo manbiŋam ämawebe komeni komeni kuduptä kaŋ nadäwut! Kaŋiwat epänka täŋo peŋyäŋek epmäget ikek unita täŋguŋ täneŋtawä! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS145_13","020_145_13","PSA","145","13","13","Kaŋiwat epän täk täyan uwä nämoinik api paorek. Gäk kaŋiwat epän äma intäjukun tärek-tärekka nämo api it yämiŋ yäpmäŋ ärowen. Ekäni gäkŋo man uwä jopi nämo. Ba täktäkka kudup kudäri säkgämän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS145_14","020_145_14","PSA","145","14","14","Äma bäräpi kaŋ-ahäk täkaŋ u täŋkentäŋ yämiŋit, äma kehäromini paorani täŋ-kehäromtaŋ yämiŋit täk täyan. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS145_15","020_145_15","PSA","145","15","15","Ekäni, imaka imaka irit ikek nakta yewäkaŋ gäkken gabäŋ tareŋirä ketem ini täga nänaŋi u yämik täyan. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS145_16","020_145_16","PSA","145","16","16","Täŋpäkaŋ ketem imaka yämi naŋpäŋ säkgämän it täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS145_17","020_145_17","PSA","145","17","17","Nadäkaŋ? Ekänitä imaka imaka siwoŋigän täk täyak. Imaka imaka peŋkuko u kudup ironi terakgän yabäŋ yäwat täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS145_18","020_145_18","PSA","145","18","18","Ämawebe Anutuken bänep kubägän peŋpäŋ gera yäk täkaŋ unita nadäŋ yämiŋpäŋ dubiniken it yämik täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS145_19","020_145_19","PSA","145","19","19","Ba ämawebe oraŋ imik täkaŋ unitä imaka kubäta yäŋapik man yäŋirä yämik täyak. Ba gera kotäki nadäŋpäŋ imaka umuri gänaŋ nanik wädäŋ tädotpäŋ yepmak täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS145_20","020_145_20","PSA","145","20","20","Täŋpäŋ ämawebe Anututa gäripi-inik nadäŋ imik täkaŋ unita watä säkgämän it yämik täyak. Upäŋkaŋ äma wakiwaki täŋpani kudup api däpek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS145_21","020_145_21","PSA","145","21","21","Täŋpäkaŋ näk menatä Ekäni täŋo biŋami yäŋahäk täyiwa! Ba ämawebe komeni komeni kuduptagäntä wäpi kudupi tärek-täreki nämo u kaŋ yäŋahäŋ yäpmäŋ ärowut! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS146_1","020_146_1","PSA","146","1","1","Anutu wäpi iniŋ orerut! Täŋpäkaŋ näk imaka, bänepna gupna, nadäk-nadäkna kuduptä Anutu wäpi biŋam yäpmäŋ akusiwa! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS146_2","020_146_2","PSA","146","2","2","Kome terak irayäŋ täyat ude Anutuna täŋo wäpi biŋam kap terak api iniŋoret yäpmäŋ kwet. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS146_3","020_146_3","PSA","146","3","3","Ämawebe, in ŋode nadäwut; Kome täŋo intäjukun ämatä täŋkentäk bureni täga nämo tamek. Unita komen äma udewanita nadäkinik nämo täneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS146_4","020_146_4","PSA","146","4","4","Nadäkaŋ? Komen ämatä kumäŋpäŋ kome äneŋi äworek täkaŋ. Kumäŋpäŋ imaka imaka api täŋpet yäŋ yäwani u täga nämo täk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS146_5","020_146_5","PSA","146","5","5","Upäŋkaŋ äma kubätä oranin Jekop täŋo Anutu kwasikotpäŋ kuŋarayäŋ täko uwä bänep oretoret terak irek. Äma udewani uwä Anututä ini täŋkentäŋ yämek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS146_6","020_146_6","PSA","146","6","6","Anutu uwä kunum kenta kome, ba gwägu pähap ba imaka imaka itkaŋ u pewän ahäŋkuŋ. Ba imaka u ba u api täŋ tamet yäŋ yäk täyak u burenigän täŋ nimik täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS146_7","020_146_7","PSA","146","7","7","Täŋpäŋ ämawebe iwan gämoriken it täkaŋ, u ba ketemta wäyäkŋek täkaŋ, u ba komi epän gänaŋ it täkaŋ uwä Ekänitä täŋkentäŋ yämik täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS146_8","020_146_8","PSA","146","8","8","Täŋpäŋ ŋode imaka täk täyak; Äma dapuri tumbani yäpän tägaŋpewän äneŋi dapun ijik täkaŋ. Ba äma bäräpi kotak täkaŋ unitäŋo bäräpi ketäreŋ yämik täyak. Bureni! Ekäni uwä iniken äbot siwoŋita gäripi-inik nadäŋpäŋ täŋkentäŋ yämik täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS146_9","020_146_9","PSA","146","9","9","Täŋpäŋ äma komeni nämo, webe kajat ba iroŋi kodäŋa unita butewaki nadäŋ yämiŋpäŋ watä säkgämän it yämik täyak. Upäŋkaŋ äma waki täŋpani unitäŋo kehäromini kumän yäpmäŋ äpäk täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS146_10","020_146_10","PSA","146","10","10","Bureni! Ekäni uwä intäjukun-inik pen api it yäpmäŋ ärowek! Saion ämawebe, in ŋode nadäwut; Ekänijin uwä paot-paori nämo api irek. Unita Ekäni täŋo wäpi biŋam punin yäpmäŋ akuwut! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS147_1","020_147_1","PSA","147","1","1","Ekäni iniŋ oretna! Anutunin kap terak iniŋ oreritna bänepninken oretoret ahäk täyak, ba wäpi yäpmäŋ akuŋitna tägak täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS147_2","020_147_2","PSA","147","2","2","Nadäkaŋ? Ekänitä Jerusalem äneŋi täŋkodak taŋpäŋ ämawebeniye iwantä yämagut yäpmäŋ kwani äneŋi yämagut yäpmäŋ abätak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS147_3","020_147_3","PSA","147","3","3","Ämawebe nadäŋ bäräp terak irani u täŋpidäm taŋ yämiŋpäŋ jibi meni uwäktäŋ yämik täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS147_4","020_147_4","PSA","147","4","4","Täŋpäkaŋ guk päke u ini nadäŋkuko udegän ahäŋirä wäpi ini-ini yämiŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS147_5","020_147_5","PSA","147","5","5","Bureni, Ekäninin unitäŋo wäpi biŋam ärowani, ba kehäromini u taŋi. Täŋkaŋ nadäk-nadäki u käroŋi boham, nintä kaŋpäŋ nadäna tärenaŋi nämo. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS147_6","020_147_6","PSA","147","6","6","Uwä äma äpani jopi-inik u kehäromi yämiŋpäŋ täŋ-mehamtaŋ yämik täyak. Täŋkaŋ äma waki täŋo kehäromini yäyomägatpäŋ kome terak yeŋ täreŋ täŋpän kuk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS147_7","020_147_7","PSA","147","7","7","Unita bänep täga nadäŋpäŋ kap terak Ekäni wäpi iniŋ oretna! Wagäm utpäŋ Anutunin u iniŋ ubiŋ tena. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS147_8","020_147_8","PSA","147","8","8","Imata, u gubam täŋpewän ahäk täkaŋ. Täŋpäŋ kome towikta iwän yäŋpewän taŋirän pom terak muyeŋ mebäri mebäri ahäk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS147_9","020_147_9","PSA","147","9","9","Täŋkaŋ tomta ketem yepmäŋ towik täyak. Ba barak nanak imaka, kähän yäŋirä yepmäŋ towik täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS147_10","020_147_10","PSA","147","10","10","Nadäkaŋ? Hos ba komi äma ba imaka kome täŋo kehäromi nikekta ämatä nadäŋirä ärowani täk täkaŋ udewanita Ekänitä oretoret nämo täk täyak. Nämoinik! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS147_11","020_147_11","PSA","147","11","11","Ämawebe Ekäni initagän umuntaŋpäŋ nadäŋ imikinik täk täkaŋ, ba bänep ironi terak yeŋgämä pewäpäŋ it täkaŋ unita oretoret täk täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS147_12","020_147_12","PSA","147","12","12","Unita Jerusalem ämawebe, in Ekäni iniŋ orerut. Uwä Anutujin unita wäpi yäpmäŋ akuwut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS147_13","020_147_13","PSA","147","13","13","Ekäni uwä yotpärarejin täŋo watä kehäromi itkaŋ iron pähap täŋ tamik täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS147_14","020_147_14","PSA","147","14","14","Ekäni uwä nadäŋ tamiŋirän in säkgämän, bänep kwini terak irirä Ekänitä epänjinken täŋpewän ketem ahäŋ-bumbum täk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS147_15","020_147_15","PSA","147","15","15","Täŋpäkaŋ Ekäni unitägän kome pähap päke ŋonitäŋo mähemi itak unita man yäŋirän kometä mani buramik täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS147_16","020_147_16","PSA","147","16","16","Man yäŋirän gubam gwägärirän iwän mänit täk täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS147_17","020_147_17","PSA","147","17","17","Peŋ iwerirän kome mäniri-inik täŋpäpäŋ ämawebe bärom bumta täk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS147_18","020_147_18","PSA","147","18","18","Täŋpäkaŋ man äneŋi yäŋirän kome tägaŋpäŋ edap säkgämän ijik täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS147_19","020_147_19","PSA","147","19","19","Eruk, Ekäni unitägän Isrel ämawebe not täŋ yämiŋpäŋ iniken kädet kuroŋ yäwoŋäreŋpäŋ baga mani yäwetpäŋ yäwoŋäreŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS147_20","020_147_20","PSA","147","20","20","Täŋpäkaŋ äma äbot ätuta nämo, Isrel ämawebe intagän man käderi täwoŋäreŋkuk, äma ätu uwä guŋ itkaŋ. Unita Ekäni iniŋ oretna! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS148_1","020_148_1","PSA","148","1","1","Ekäni wäpi yäpmäŋ akuwut! Kunum gänaŋ nanik in kuduptagän Ekäni wäpi yäpmäŋ akuwut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS148_2","020_148_2","PSA","148","2","2","Aŋero äboriye in kuduptagän Ekäni iniŋ orerut. Ba kunum gänaŋ nanik ämik ämaniye in imaka, Ekäni iniŋ orerut! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS148_3","020_148_3","PSA","148","3","3","Edap dapuri kenta komepak ek imaka Ekäni wäpi iniŋ orerun! Ba guk taŋi ijiŋ-yäŋek täkaŋ in kudup Ekäni iniŋ orerut! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS148_4","020_148_4","PSA","148","4","4","Kunum ban-inik unu gäk, ba ume gäk gänaŋ nanik, in Ekäni wäpi iniŋ orerut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS148_5","020_148_5","PSA","148","5","5","Bureni! Ekänitä ini yäŋirän imaka imaka u ahäŋkuŋotä itkaŋ unita u kuduptagän Ekäni wäpi iniŋoret täkot. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS148_6","020_148_6","PSA","148","6","6","Ekänitä ini yäŋirän käderi peŋ yämiŋkuko u paot-paori nämo yäwat täkaŋ. Käderi u täga nämo yärepmitneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS148_7","020_148_7","PSA","148","7","7","Eruk, kome terak nanik in kuduptagän Ekäni iniŋ orerut. Ume tom taŋikät imaka imaka u gwägu mebäriken ban umu itkaŋ in, ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS148_8","020_148_8","PSA","148","8","8","Ba yäpä iromäŋ, iwänkät mim, ba mänit taŋi in kudup Ekäni täŋo man buramik täkaŋ, wäpi biŋam iniŋ orerut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS148_9","020_148_9","PSA","148","9","10","Pom taŋi ba täpuri, päya piwani ba bipiken nanik, tom towiwani ba ägwäri, gämok, gejiraŋ ba barak, in kudup Ekäni wäpi yäpmäŋ akuwut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS148_11","020_148_11","PSA","148","11","11","Täŋpäkaŋ komeni komeni täŋo intäjukun ämakät ämawebejiye, gapman ba äma wäpi nikek, in imaka, Ekäni iniŋ orerut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS148_12","020_148_12","PSA","148","12","12","Ba ämawebe gubaŋi, ämawebe ekäni, ba iroŋiroŋi, in kuduptagän Ekäni wäpi biŋam yäpmäŋ akuwut! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS148_13","020_148_13","PSA","148","13","13","Bureni-inik, in kudup Ekäni wäpi iniŋ orerut. Ekäni täŋo wäpi biŋamtä ämawebe täŋo wäp biŋam päke u kudup yärepmit morek täyak. Epmäget peŋyäŋek kudänitä imaka kome kenta kunum gänaŋ itkaŋ unitäŋo yärepmit morekinik täyak! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS148_14","020_148_14","PSA","148","14","14","Täŋpäkaŋ Ekäni u Isrel ämawebeta gäripi nadäŋ yämiŋpäŋ kehäromi yämiŋirän unita iniken kudupi ämawebeniye uwä Ekäni wäpi iniŋoret täkaŋ. Ekäni wäpi yäpmäŋ akuwut! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS149_1","020_149_1","PSA","149","1","1","Ekäni wäpi yäpmäŋ akuwut! Ämawebeniye, in käbeyä täŋpäŋ iniŋoret kap kodaki kubä teŋ imut! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS149_2","020_149_2","PSA","149","2","2","Isrel ämawebe, Anututä gatäŋpäŋ tepmaŋkuko unita bänep täga nadäŋ imut! Jerusalem yotpärareken nanik inä intäjukun ämajin Ekäni unita oretoret täŋ imut! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS149_3","020_149_3","PSA","149","3","3","Täŋpäkaŋ in jop nämo itneŋ. Gukut tokätpäŋ wäpi yäpmäŋ akukta wagäm ba gita utpäŋ iniŋoret kap teŋ imut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS149_4","020_149_4","PSA","149","4","4","In nadäkaŋ? Ekänitä ämawebeniyeta nadäŋirän tägak täyak. Täŋpäkaŋ ämawebe inita nadäwä äpani täk täkaŋ u täŋkentäŋ yämik täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS149_5","020_149_5","PSA","149","5","5","Unita ämawebe Ekäni iniŋoret täkaŋ in bänep oretoret täk täkot. Ba patpat bägupjinken udegän oretoret kap teŋ imik täkot. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS149_6","020_149_6","PSA","149","6","6","Täŋpäkaŋ ämik täŋo tuŋum iŋitpäŋ gera terak wäpi biŋam yäpmäŋ akuwut! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS149_7","020_149_7","PSA","149","7","7","Ude täŋpäŋ iwanjiye täŋo momi kowata api däpmäŋ täreneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS149_8","020_149_8","PSA","149","8","8","Ba iwan täŋo ekäni ekäni ba intäjukun ämaniye yen kehäromipäŋ topmäŋpäŋ api yepmaneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS149_9","020_149_9","PSA","149","9","9","Ude täŋirä Anututä man bian yäŋkuko u iwanjiyeken bureni api ahäwek. Unita ämawebeniye, in Anutu iniŋ orerirä wäpi biŋam ärowani täk täyak. Eruk, Ekäni wäpi yäpmäŋ akuwut! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS150_1","020_150_1","PSA","150","1","1","Anutu wäpi yäpmäŋ akuwut! Kudupi yori gänaŋ wäpi yäpmäŋ akukot. Ba kehäromi pähap ikek kunum gänaŋ itak ununita iniŋ orerut! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS150_2","020_150_2","PSA","150","2","2","Epän taŋi täk täŋkuko unita oraŋ imina! U intäjukun äma pähap, wäpi biŋam ärowani nikek u iniŋ oretna! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS150_3","020_150_3","PSA","150","3","3","Täŋpäŋ womat piäŋpäŋ uterak wäpi yäpmäŋ akuna! Ba gita utpäŋ uterak iniŋ oretna! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS150_4","020_150_4","PSA","150","4","4","Täŋpäŋ wagäm utpäŋ kap teŋpäŋ gukut tokätpäŋ iniŋ oretna! Uhuwep piäŋkaŋ u kotäk terak wäpi yäpmäŋ akuna! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS150_5","020_150_5","PSA","150","5","5","Päräpäräp täŋpäŋ däpäyäk ärena kwäpäŋ Anutu iniŋ oretna! Täŋpäŋ päräpäräp däpäyäk mämä taŋigän täŋpäŋ Anutu kunum gänaŋ unu iniŋ oretna! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PS150_6","020_150_6","PSA","150","6","6","Kome terak imaka imaka irit kuŋat-kuŋat ikek in kuduptagän Ekäni wäpi yäpmäŋ akuwut! Ekäni wäpi yäpmäŋ akuwut!");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT1_1","070_1_1","MAT","1","1","1"," Man pätkaŋ ŋowä Jesu Kristo oraniye täŋo wäpi tawaŋ. Täŋpäŋ Jesu täŋo orani pähap u wäpi Abraham, bian-inik itkuko u. Täŋpäŋ Abraham täŋo yeri ahäŋ yäpmäŋ abäŋkä uterak orani kubä wäpi Devit ahäŋkuk. Täŋpäŋ Devit täŋo yeri ahäŋ yäpmäŋ abäŋkä u punin terak Jesu ahäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT1_2","070_1_2","MAT","1","2","2","Eruk Jesu täŋo oraniye tawaŋ ahäŋ yäpmäŋ äbuŋo unitäŋo manbiŋam u ŋode; Intäjukun-inik Abrahamtä nanaki Aisak bäyaŋkuk. Täŋpäŋ Aisaktä Jekop bäyaŋkuk. Jekoptä Judakät noriye ätu bäyaŋ yepmaŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT1_3","070_1_3","MAT","1","3","3","Judatä Peres-kät Sera bäyaŋkuk. Yarä unitäŋo miŋi wäpi Tama. Täŋpäŋ Perestä Esron bäyaŋkuk. Esrontä Ram bäyaŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT1_4","070_1_4","MAT","1","4","4","Ramtä Aminadap bäyaŋkuk. Täŋpäŋ Aminadaptä Nason bäyaŋkuk. Nasontä Salmon bäyaŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT1_5","070_1_5","MAT","1","5","5","Salmontä Boas bäyaŋkuk. Boas täŋo miŋi Rahap. Täŋpäŋ Boastä nanaki Obet bäyaŋkuk. Obet täŋo miŋi u Rut. Obettä Jesi bäyaŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT1_6","070_1_6","MAT","1","6","6","Jesitä Devit bäyaŋkuk. Devit u Juda täŋo intäjukun äma itkuk. Täŋpäŋ Devit täŋo nanaki Solomon. Solomon u miŋi Devittä Uria webeni yomägatkuko unitä bäyaŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT1_7","070_1_7","MAT","1","7","7","Täŋpäŋ Solomontä Rehoboam bäyaŋkuk. Rehoboamtä Abiya bäyaŋkuk. Abiyatä Asa bäyaŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT1_8","070_1_8","MAT","1","8","8","Täŋpäŋ Asatä Jehosofat bäyaŋkuk. Jehosofattä Jehoram bäyaŋkuk. Jehoramtä Usia bäyaŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT1_9","070_1_9","MAT","1","9","9","Täŋpäŋ Usiatä Jotam bäyaŋkuk. Jotamtä Ahas bäyaŋkuk. Ahastä Hesekia bäyaŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT1_10","070_1_10","MAT","1","10","10","Täŋpäŋ Hesekiatä Manase bäyaŋkuk. Manasetä Emon bäyaŋkuk. Emontä Josaia bäyaŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT1_11","070_1_11","MAT","1","11","11","Täŋpäŋ Josaiatä Jehokin-kät noriye bäyaŋ yepmaŋkuk. Uwä Babilon ämatä Juda ämawebe yämagut päŋku Babilon komeken yepmaŋpäŋ komi epänken yepmaŋkuŋo kadäni uken ahäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT1_12","070_1_12","MAT","1","12","12","Täŋpäŋ komi epänken pen irirä Jehokintä Sealtiel bäyaŋkuk. Sealtieltä Serubabel bäyaŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT1_13","070_1_13","MAT","1","13","13","Serubabeltä Abiut bäyaŋkuk. Abiuttä Eliakim bäyaŋkuk. Eliakimtä Aso bäyaŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT1_14","070_1_14","MAT","1","14","14","Täŋpäŋ Asotä Sadok bäyaŋkuk. Sadoktä Akim bäyaŋkuk. Akimtä Eliut bäyaŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT1_15","070_1_15","MAT","1","15","15","Eliuttä Eleasa bäyaŋkuk. Eleasatä Matan bäyaŋkuk. Matantä Jekop bäyaŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT1_16","070_1_16","MAT","1","16","16","Jekoptä Josep bäyaŋkuk. Josep uwä Maria Jesu bäyaŋkuko unitäŋo äpi. Täŋkaŋ Jesu uwä Kristo, Anutu täŋo iwoyäwani äma u. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT1_17","070_1_17","MAT","1","17","17","Ŋode ahäŋ yäpmäŋ äbuŋ; Abrahamtä nanaki bäyawänä nanaki unitä nan täŋpäŋ nanak bäyaŋkuk. Pen udegän udegän täŋ yäpmäŋ abäŋtäko Devit ahäŋirän kadäni 14 ude täŋkuk. Täŋpäkaŋ Devittä nanaki bäyawänä nanaki unitä nan täŋpäŋ nanak bäyaŋkuk. Pen udetä udegän täŋ yäpmäŋ abäŋtäko kadäni Babilon komeken komi epän yämikta yämagut yäpmäŋ kuŋirä kadäni äneŋi 14 ude täŋkuk. Kadäni uken yäput peŋpäŋ nantä nanak bäyawänä nanaki unitä nan täŋkuk. Pen udetä udegän täŋ yäpmäŋ abäŋtäko kadäni äneŋi 14 ude täreŋirän Kristo, Anutu täŋo iwoyäwani ahäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT1_18","070_1_18","MAT","1","18","18","Jesu, Anutu täŋo iwoyäwani Kristo ahäŋkuko unitäŋo mebäri ŋode pätak; Miŋi Maria u Josepta biŋam iwoyäwäkaŋ inigän inigän kuŋarirän Munapiktä ini kudän täŋpewän Maria nanak kok irirän kaŋpäŋ nadäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT1_19","070_1_19","MAT","1","19","19","Ude ahäŋirän äpi Josep u äma siwoŋi kuŋatkuko unita webeni Maria nanak kok ikek irirän kaŋpäŋ kaŋ pewa yäŋkaŋ ŋode nadäŋkuk; Kwawak yäŋahäwapäŋ mäyäk nadäweko unita käbop kaŋ pewa yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT1_20","070_1_20","MAT","1","20","20","Josep ude täŋpayäŋ nadäŋpäŋ kuŋarirän, Ekäni täŋo aŋero kubätä däpmonken ahäŋ imiŋpäŋ ŋode iwetkuk; Gäk Devit täŋo äbotken naniktä webeka Maria yäpmäkta nadäwätäk nämo täŋpen yäk. Nanak kok itak uwä Munapiktä ini kudän täŋpewän ahätak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT1_21","070_1_21","MAT","1","21","21","Nanak bäyawayäŋ täko uwä ämani api bäyawek. Bäyaŋirän wäpi Jesu yäŋ kaŋ iwet. Täŋpäkaŋ wäp Jesu u mebäri ŋode; Unitä iniken äboriye momi täŋo topmäk-topmäkken nanik ketäreŋpäŋ api yepmaŋpek yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT1_22","070_1_22","MAT","1","22","22","Täŋkaŋ imaka kudup ahäŋkuŋo u Ekänitä nadäŋirän man profet biani kubätä ŋode yäŋkuko u bureni ahäŋkuk; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT1_23","070_1_23","MAT","1","23","23","Webe gubaŋ, ämakät nämo pärani kubätä nanak kok itpäŋ bäyawayäŋ täko unitäŋo wäpi ‘Imanuel’ yäŋ api iwetneŋ. Täŋkaŋ wäpi ‘Imanuel’ unitäŋo mebäri uwä Anutu ninken itak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT1_24","070_1_24","MAT","1","24","24","Täŋpäkaŋ Joseptä man u nadäŋpäŋ kikŋutpäŋ aku Anutu täŋo aŋerotä man iwetkuko u buramiŋpäŋ Maria webenita yäpuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT1_25","070_1_25","MAT","1","25","25","Webenita yäpukopäŋ bok nämo pat yäpmäŋ kuŋirän nanak u ahäŋkuk. Nanak u ahäŋirän Joseptä wäpi ‘Jesu’ yäŋ iwetkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT2_1","070_2_1","MAT","2","1","1","Eruk Mariatä Jesu Judia kome, Betlehem yotpärare-ken bäyaŋkuk. Äma ekäni wäpi Herot Juda ämawebe yabäŋ yäwat täŋkuko kadäni ugän bäyaŋkuk. Bäyawänkaŋ ätu itpäŋ äma guk täŋo kuŋat-kuŋat yabäŋpäŋ-nadäwani ätu edap dapuri äbani käda naniktä Jerusalem äbuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT2_2","070_2_2","MAT","2","2","2","Äbä ämawebe ŋode yäwet yabäŋkuŋ; Nanak paki Juda ämawebe yabäŋ yäwarayäŋ täyak u de? Nin komenin-ken udu itkaŋ nanak paki u ahäŋirän guk taŋi ahäŋkuko u kaŋpäŋ nadäŋpäŋ akumaŋ iwat yäpmäŋ äbäkamäŋ. Nanak paki u kaŋpäŋ iniŋ oretnayäŋ äbäkamäŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT2_3","070_2_3","MAT","2","3","3","Ude yäŋirä Herottä nadäŋkaŋ kikŋutpäŋ nadäwätäk pähap täŋkuk. Ba Jerusalem nanik ämawebe kudup manbiŋam u nadäŋpäŋ-nadäwätäk udegän täŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT2_4","070_2_4","MAT","2","4","4","Herottä nadäwätäk täŋpäŋ Juda ämawebe täŋo bämop äma intäjukun täŋpani-kät Baga man yäwoŋärewani äma kumän-tagän yäŋ-päbä yepmaŋpäŋ yäwet yabäŋkuk; E, Anutu täŋo iwoyäwani Kristo yäŋ yäk täkaŋ u kome de ahäkta yäwani? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT2_5","070_2_5","MAT","2","5","5","Ude yäwet yabäŋirän iwetkuŋ; U Judia kome Betlehem yotpärare-ken api ahäwek yäŋ yäk täkamäŋ yäk. Anututä Kristo uken api ahäwek yäŋ yäŋkuko u profet kubätä ŋode kudän täŋkuk; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT2_6","070_2_6","MAT","2","6","6","Ai! Ämawebe Juda kome Betlehem yotpärare-ken nanik, in ŋode nämo nadäneŋ; Nin kome jopi-ken itkamäŋ. Bämopnin-ken äma ekäni kubä nämo itak, ba bian nämo itkuk yäŋ nämo nadäneŋ. Nämoinik! Inken intäjukun äma pähap kubä api ahäwek. Ahäŋpäŋ näkŋaken äbot, Isrel ämawebe u api yabäŋ yäwarek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT2_7","070_2_7","MAT","2","7","7","Täŋpäŋ Herottä man u nadäŋpäŋ-nadäwätäk täŋpäŋ äma nadäk-nadäk ikek edap dapuri äbani käda äbuŋo ukeŋo yäŋ-päbä inigän yepmaŋpäŋ yäwetkuk; Guk taŋi kaŋkaŋ äbäkamäŋ yäŋ näwetkuŋo ukeŋo kadäni jidegän ahäŋirän kaŋkuŋ? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT2_8","070_2_8","MAT","2","8","8","Ude yäwänä kowata iwerä nadäŋpäŋä jop ŋode yäwetpäŋ peŋ yäwetkuk; In päŋku ehutpäŋ yäŋ-wäyäkŋeŋpäŋ nanak paki u kaŋ-ahäŋpäŋä äneŋi päbä kaŋ näwerä nadäwa. Ude täŋpäkaŋ näk imaka, päŋku api iniŋ oreret yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT2_9","070_2_9","MAT","2","9","10","Ude yäweränkaŋ kuŋkuŋ. Kumaŋ päŋku guk taŋi ini komeken kaŋkuŋo u äneŋi kaŋkuŋ. Kaŋpäŋ oretoret pähap nadäŋkuŋ. Täŋpäkaŋ guk u intäjukun kuŋirän kaŋtäŋ iwatkuŋ. Kaŋtäŋ iwarirä guk uwä yot nanak yamiŋitä patkumäno u punin terak itkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT2_11","070_2_11","MAT","2","11","11","Täŋpäkaŋ yot gänaŋ äroŋpäŋ Maria nanakikät irirän yabäŋpäŋ gukut imäpmok täŋpäŋ nanaki u iniŋ oretkuŋ. Ude täŋpäŋ tuŋum tägatäga, gol ba imaka käbäŋi tägatäga gwäki ärowani peŋpäŋ yäpmäŋ äbuŋo upäŋ peŋ imiŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT2_12","070_2_12","MAT","2","12","12","Ude täŋkaŋ parirä Ekänitä däpmonken yäweränkaŋ yäŋewänä Herot irepmitpeŋ käbop kukŋi kädagän kumaŋ ini komeken kuŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT2_13","070_2_13","MAT","2","13","13","Eruk äma nadäk-nadäk ikek ukeŋo äyäŋutpeŋ ini komeken kuŋirä Ekäni täŋo aŋero kubätä Josep däpmonken ahäŋ imiŋpäŋ iwetkuk; Josep, gäk ŋo irentawä. Akuŋkaŋ nanak yamiŋi yäŋ-yäkŋat yäpmäŋ metäŋpeŋ päŋku Isip komeken ahäŋpäŋ itkaŋ näkŋo manta juku päram kaŋ täŋpun yäk. Nadätan? Herottä nanak paki ŋo utta nadäŋkaŋ kädetta wäyäkŋetak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT2_14","070_2_14","MAT","2","14","14","Aŋerotä ude iweränä akuŋpäŋä nanak yamiŋi yäŋ-yäkŋat yäpmäŋ bipanigän Isip komeken metäŋpeŋ kuŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT2_15","070_2_15","MAT","2","15","15","Päŋku uken ittäŋ kuŋirän Herot kumbuk. Täŋpäkaŋ imaka ahäŋkuko unita profet kubätä bian, Anutu täŋo meni jinom yäpmäŋpäŋ ŋode kudän täŋkuk; Nanakna Isip komeken irirän gera yäŋira äneŋi äyäŋutpeŋ äbuk. Profettä man kudän täŋkuko u kämi ude bureni api ahäwek yäŋ nadäŋpäŋ yäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT2_16","070_2_16","MAT","2","16","16","Täŋpäkaŋ äma nadäk-nadäk ikek ukeŋo Herot täŋikŋatpeŋ kuŋirä nadäŋpäŋ kokwawak pähap nadäŋkuk. Kokwawak nadäŋkuko unita komi ämaniye peŋ yäwet-pewän Betlehem ba kome gägäni gägäni uken nanik nanak ämani obaŋ yarä nämo tärewani kudup kumäŋ-kumäŋ däpmäŋ moreŋkuŋ. Äma nadäk-nadäk ikek ukeŋonitä guk taŋi u kadäni uken ahäŋkuk yäŋ iwetkuŋo kadäni u nadäŋ iwatpäŋ nanak ämani obaŋ yarä nämo tärewani ugänpäŋ kumäŋ-kumäŋ däpuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT2_17","070_2_17","MAT","2","17","17","Herottä ude täŋkuko unita man profet Jeremaiatä ŋode kudän täŋkuko u bureni ahäŋkuk; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT2_18","070_2_18","MAT","2","18","18","Betlehem dubini-ken Rama komeken Isrel webe kubätä konäm butewaki jägämi-inik yäŋirän nadäŋkuŋ. Nanakiye kumbuŋo unita konäm kähän yäŋirän iniŋ bitnäna yäŋkaŋ täŋpä waŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT2_19","070_2_19","MAT","2","19","19","Täŋpäkaŋ Josep Isip komeken pen irirän Herottä kumbänä Ekäni täŋo aŋero kubätä däpmonken ahäŋ imiŋpäŋ iwetkuk; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT2_20","070_2_20","MAT","2","20","20","Josep, äma nanak ŋo urayäŋ yäŋkuko ukeŋo kumbuk. Unita gäk akuŋkaŋ nanak yamiŋi ŋo yäŋ-yäkŋat yäpmäŋ Isrel komeken ku yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT2_21","070_2_21","MAT","2","21","21","Ude iweränä Josep iroŋi yamiŋi yämagurän yäpmäŋ Isrel komeken kuŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT2_22","070_2_22","MAT","2","22","23","Kuŋpäŋä nadäŋkuk; Herottä kumbänkaŋ nanaki wäpi Akelaustä Judia nanikta intäjukun täŋpäŋ itkuko unita Josep uken kwayäŋ umuntaŋkuk. Täŋpäŋ Anututä däpmonken jukuman ätukät iweränä kukŋi kädagän kumaŋ Galili komeken kuŋkaŋ Nasaret yotpärare-ken yot täŋpäŋ itkuŋ. Täŋpäŋ Jesuta profet ätutä bian yäŋkuŋo u bureni ahäŋkuk. Ŋode yäŋkuŋ; Äma ŋo Nasaret nanik yäŋ api iwetneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT3_1","070_3_1","MAT","3","1","1","Eruk kadäni uken ume ärut yämani äma wäpi Jontä kome jopi Judia täŋo kome bämopi-ken u päŋku itkuk. Itkaŋ manbiŋam yäŋahäk-ahäk epän täŋ itkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT3_2","070_3_2","MAT","3","2","2","Täŋpäŋ manbiŋam ŋode yäŋahäk täŋkuk; Kadäni ŋo Anututä intäjukun itkaŋ yabäŋ yäwat epän bureni täŋ yämayäŋ täko u keräp täyak unita bänepjin sukureŋpäŋ kädet wakiwaki täk täkaŋ u kumän peŋ morewut! yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT3_3","070_3_3","MAT","3","3","3","Täŋpäkaŋ bianä profet Aisaiatä Anutu meni-ken yäpmäŋpäŋ Jonta yäŋpäŋ man ŋode kudän täŋkuk; Äma kubätä kome jopi-ken päŋku itkaŋ gera ŋode yäŋ itak; Ekänitä äbäkta kädet täwirut! Irit kuŋat-kuŋatjin kaŋ täŋsiwoŋ tawut! Aisaiatä man ude kudän täŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT3_4","070_3_4","MAT","3","4","4","Täŋpäkaŋ Jon uwä tektawä but kubä wäpi kameri unitäŋo pujiŋipäŋ täŋpani upäŋ täŋkaŋä pioŋtawä but gupipäŋ täŋpani upäŋ yamäŋ täpäneŋpäŋ kuŋat täŋkukonik. Täŋkaŋ ketemtawä käpukbam-kät kähäräp umeni bipiken nanik ugänpäŋ nak täŋkukonik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT3_5","070_3_5","MAT","3","5","5","Ude täŋkaŋ manbiŋam u yäŋahäŋirän ämawebe Jerusalem yotpärare ba Judia kome ba Jodan ume kukŋi kukŋi uken naniktä bumta äbä ahäŋ imiŋpäŋ manbiŋam nadäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT3_6","070_3_6","MAT","3","6","6","Manbiŋam nadäŋpäŋ wakini yäŋahäŋirä Jontä Jodan ume gänaŋ yäŋ-yäkŋat päpmo ärut yämik täŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT3_7","070_3_7","MAT","3","7","7","Ude täŋkaŋ Parisi äma ätu ba Satyusi äbotken nanik ätu Jontä ume ärut nimän yäŋkaŋ uken äbäŋirä yabäŋkuk. Yabäŋpäŋ Jontä yäwetkuk; Wa! In bänepjin nämo sukureŋkaŋ äbäkaŋ. In gämoktä äbotken nanik! Anututä intäŋo momita kokwawak nadäŋkaŋ tadäpayäŋ täko unita umuntaŋkaŋ gupjin-tägän äbäkaŋ? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT3_8","070_3_8","MAT","3","8","8","Inä bänepjin bureni-inik sukureŋpäŋ äma bänepi sukurewani täŋo kudän kaŋ pewä ahäwut! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT3_9","070_3_9","MAT","3","9","9","Ŋode nämo nadäneŋ; Bänepnin täga. Nin oranin pähap Abrahamtä äbotken nanik unita Anututa biŋam itkamäŋ yäŋ nämo nadäneŋ. Nämo! Anututä Abraham täŋo äboriye ätu ahäwut yäŋ nadäŋpäŋä mobä jopi ŋopäŋ täga täŋpewän ahäneŋ! yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT3_10","070_3_10","MAT","3","10","10","Upäŋkaŋ man ŋode nadäwut; Äma kubä päya mujipi pogopigän wädäwani madäkta pinigoŋ ket utak. Päya, mujipi pogopigän wädäk täkaŋ u kudup madäŋpäŋ ureŋ täŋpän kädäpta biŋam api kuneŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT3_11","070_3_11","MAT","3","11","11","Näkä ume ärut tamik täyat unitäŋo mebäri ŋode; In wakiwaki täk täkaŋ u kumän peŋ moreŋpäŋ bänepjin sukureŋpäŋ irit kuŋat-kuŋat siwoŋi täŋpeŋ kuŋatta ume ärut tamik täyat. Täŋpäkaŋ äma kubä wäpi biŋam ikek mäden näwatak. Unitäŋo kehärominitä näkŋo kehäromina irepmitak. Näk äpani-inik unita u dubini-ken näk itnaŋi nämo. Näk ume-inikpäŋ ärut tamitat. Upäŋkaŋ äma unitäwä Anutu täŋo Munapik ba kädäp mebetpäŋ bok api ärut tamek yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT3_12","070_3_12","MAT","3","12","12","Äma ekäni uwä ämawebe yäpmäŋ danik epän täkta äbayäŋ täyak. Yäpmäŋ danik epän u man wärani ŋode bumik api täŋpek; Wit mujipi-kät gupi kubä-kengän itkaŋ u yäpmäŋ daniŋpäŋ mujipi bureni inita yot kubäken peŋkaŋä gupi kädäp kumäk-kumäki nämoken api ureŋ täŋpän äpmoneŋ yäk. Jontä man ude yäwetkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT3_13","070_3_13","MAT","3","13","13","Täŋpäŋ Jontä ämawebe ume ärut yämiŋ irirän Jesu Jontä ärut namän yäŋkaŋ Galili komeken naniktä abämaŋ Jodan ume, Jontä itkuk-ken u äbuk. Äbäŋpäŋ Jon iwetkuk; Näka ume ärut nami yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT3_14","070_3_14","MAT","3","14","14","Ude yäwänä Jontä iwetkuk; Ude nämo! Gäkä näka uyaku täga ärut namen. Imata gäkä ärut nami yäŋ näwetan? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT3_15","070_3_15","MAT","3","15","15","Yäwänä Jesutä iwetkuk; Bureni yäyan upäŋkaŋ apiŋo gäkä täga ärut namayäŋ. Nek Anututä nadäŋpäŋ kädet peŋkuko ugänpäŋ iwatde yäk. Ude iweränä Jontä mani buramiŋpäŋ ume ärut imiŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT3_16","070_3_16","MAT","3","16","16","Ärut imänkaŋ ume gänaŋ naniktä abä itpäŋ uterakgän kaŋkuk; Kunum aŋeŋirän Anutu täŋo Munapiktä känaräm ude äpäŋkaŋ gwäki terak maŋirayäŋ täŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT3_17","070_3_17","MAT","3","17","17","Täŋirän Anutu kunum gänaŋ gera kubä ŋode yäŋkuk; Ŋowä näkŋaken bänepna gämäni yäk. U kaŋpäŋ gäripi pähap nadäk täyat. Man ude yäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT4_1","070_4_1","MAT","4","1","1","Jontä Jesu ume ärut imän täreŋirän Satantä Jesu täŋyabäkta Munapiktä yäŋikŋat yäpmäŋ kome jopi-ken päŋku teŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT4_2","070_4_2","MAT","4","2","2","Kome jopi-ken tewänkaŋ ketem kubä nämo naŋkaŋ kepma bipani 40 ude itkuk. Ketem kubä nämo naŋkaŋ it yäpmäŋ kuŋtäyon nakta wakiinik kubä iŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT4_3","070_4_3","MAT","4","3","3","Ude täŋirän Satantä ahäŋ imiŋpäŋä iwetkuk; Gäk Anutu täŋo nanak bureni-inik täŋpäwä mobä itkaŋ ŋo yäweri ketem äworewäkaŋ naŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT4_4","070_4_4","MAT","4","4","4","Yäwänä Jesutä iwetkuk; Ude nämo täŋpayäŋ. Anutu täŋo man kudän terak man ŋode pätak; Äma kubätä ketem-tagän täga nämo irek. Anutu täŋo man kumän nadäŋpäŋ bänepi-ken peŋpäŋ kuŋareko uyaku täga yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT4_5","070_4_5","MAT","4","5","6","Ude yäwänä Satantä yäŋikŋat yäpmäŋ Jerusalem kuŋpäŋ kudupi yot medäp terak päro punin-inik unu teŋkaŋ iwetkuk; Anutu täŋo man ŋode kudän täwani; Anututä aŋeroniye watä it gamikta yepmaŋkuko unitä api oraŋpäŋ gepmaneŋ. Täŋpäkaŋ kuroŋka ba gukutka nämo api pimiŋ tädoren. Man ude pätak unita gäk Anutu täŋo nanak bureni-inik täŋpäwä man u nadäŋpäŋ punin ŋonitä komen umu tubäpe! yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT4_7","070_4_7","MAT","4","7","7","Ude iweränä Jesutä yäŋkuk; Näk ude nämo täŋpayäŋ. Anutu täŋo manbiŋam terak man kubä ŋode pätak; Gäk Ekäni Anutuka mebärika kwawak pewi ahäwut yäŋ jop nämo peŋ iweren yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT4_8","070_4_8","MAT","4","8","8","Yäwänä Satantä Jesu pom käroŋi kubäken yäŋikŋat yäpmäŋ päro itkaŋ komeni komeni äma äbori äbori u ba unitäŋo tuŋum pähap gäripi mebäri mebäri u iwoŋäreŋkaŋ ŋode iwetkuk; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT4_9","070_4_9","MAT","4","9","9","Gäk gukut imäpmok täŋ namiŋpäŋ naniŋ oreriri imaka päke yabätan ŋowä täga ganiŋ kirewet yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT4_10","070_4_10","MAT","4","10","10","Ude iweränä Jesutä iwetkuk; Satan, gäk nabä kätäŋpeŋ ku! Anutu täŋo man ŋode kudän täwani; Ekäni Anutujin u kubägän iniŋ oretneŋ. Unitagän watä epän täŋ imineŋ. Man ude pätak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT4_11","070_4_11","MAT","4","11","11","Eruk Jesutä Satan ude iweränä teŋpeŋ kuŋirän Anutu täŋo aŋeroniyetä äbä täŋkentäŋ imiŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT4_12","070_4_12","MAT","4","12","12","Täŋpäkaŋ Jon komi yot gänaŋ tewä irirän Jesutä biŋam nadäŋpäŋ äyäŋutpeŋ Galili komeken kuŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT4_13","070_4_13","MAT","4","13","13","Päŋku ini yotpärare Nasaret u ittäŋgän eruk peŋpeŋ Kapeneam kuŋkuk. Kapeneam uwä Galili gwägu dubini-ken itkuk. Kome u Sebulun kenta Naptali äbekiye oraniye täŋo kome. Ukäda päŋku itkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT4_14","070_4_14","MAT","4","14","14","Jesutä kome u kuŋatkuko unita bian profet Aisaiatä man ŋode kudän täŋkuko u bureni ahäŋkuk; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT4_15","070_4_15","MAT","4","15","15","Ai! In ämawebe Sebulun Naptalitä komeken nanik! Komejin Jodan ume udude käda Galili gwägu dubini-ken itak. Inä äma jopi, guŋ äbotken nanik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT4_16","070_4_16","MAT","4","16","16","Upäŋkaŋ bipmäŋ urani-ken it täkaŋ u in peŋyäŋek pähap api käneŋ. Kumbani komeken bumik it täkaŋ, nadäk-nadäkjin nämo pirärewani, inta peŋyäŋek pähap kubä ahäŋ tamayäŋ täyak. Aisaiatä man ude kudän täŋkuko u bureni ahäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT4_17","070_4_17","MAT","4","17","17","Täŋpäŋ Jesutä Kapeneam yotpärare-ken kuŋkuko kadäni uken manbiŋam yäŋahäk epän yäput peŋpäŋ ŋode yäŋahäŋpäŋ yäwetkuk; Bänepjin sukureŋpäŋ siwoŋigän kuŋarut. Anututä intäjukun itkaŋ äboriye yabäŋ yäwatinik täŋpayäŋ täyak u keräp täyak yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT4_18","070_4_18","MAT","4","18","18","Kepma kubäken Jesu Galili gwägu pomi terak kuŋattäŋgän yabäŋkuk; Äma yarä iniyat tuäni Saimon wäpi kubä Pita kenta monäni Andru gwägu tom yäpdayäŋ tom wädäwani yäk maŋpän äpmoŋirä yabäŋkuk. Äma yarä uwä moneŋ epänta gwägu tom yäpmäk täŋkumänonik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT4_19","070_4_19","MAT","4","19","19","Yäk maŋpän äpmoŋ irirän Jesutä yabäŋpäŋ yäwetkuk; Eruk! Epän u peŋkaŋ näk näwarun! Näk näwarirän gwägu tom yäpmäk täkamän udegän ämawebe Anutu iwatta yäpmäk-yäpmäk epän api tamet yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT4_20","070_4_20","MAT","4","20","20","Yäweränä uterakgän epäni u peŋpeŋ iwatkumän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT4_21","070_4_21","MAT","4","21","21","Eruk, ätukät kuŋpäŋä Sebedi nanakiyat wäpi Jems kenta Jon nani Sebedi-kät gäpe terak itkaŋ yäk taŋi gwägu tom yäpani u ket ut irirä yabäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT4_22","070_4_22","MAT","4","22","22","Yabäŋpäŋä näk näwarun yäŋ yäwerirän uterakgän nani gäpe terak ugän irirän teŋpeŋ Jesu iwatkumän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT4_23","070_4_23","MAT","4","23","23","Täŋpäŋ Jesutä kome Galili dubini-ken itkuŋo u kudup kuŋat moreŋpäŋ ämawebe käyäm mebäri mebäri nikek yäpän tägaŋit, käbeyä yot gänaŋ äroŋpäŋ man yäwerit täŋ yäpmäŋ kuŋkuk. Manbiŋam Täga ŋode yäŋahäŋtäŋ kuŋatkuk; Anututä intäjukun itkaŋ äboriye yabäŋ yäwatinik täŋpayäŋ täyak u ahätak yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT4_24","070_4_24","MAT","4","24","24","Ude yäwerirän biŋami Siria komeken kuŋat moreŋirän nadäŋkuŋ. Nadäŋpäŋä ämawebe käyäm mebäri mebäri nikek, gup kähän nadäwani, äma mäjotä magärani, äma kwäyähäneŋ täŋpani, kumäŋ-däpurek täŋpani ba käyäm mebäri mebäri täŋpani u kudup noriyetä yäŋ-yäkŋat yäpmäŋ äbäŋirä Jesutä yäpän tägaŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT4_25","070_4_25","MAT","4","25","25","Täŋpänkaŋ äma äbot pähap kome uken-uken naniktä iwarän täŋkuŋ. Ämawebe Galili komeken nanik, Dekapolis komeken nanik, Judia komeken nanik, ba Jodan ume pomi terak naniktä äbä Jesu iwarän täŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT5_1","070_5_1","MAT","5","1","2","Jesutä ämawebe äbot päke iwatkuŋo u yabäŋpäŋ pom keräpi kubä terak äro maŋitpäŋ irirän iwaräntäkiye uwä dubini-ken tuägän äbä iräwä Jesutä manbiŋam ŋode yäwetpäŋ yäwoŋärek täŋkuk; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT5_3","070_5_3","MAT","5","3","3","Äma ini bänepitä näk momi äma äpani-inik yäŋ nadäk täkaŋ uwä säkgämän itkaŋ. Bureni! Äma udewani uwä Anututä yabäŋ yäwat täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT5_4","070_5_4","MAT","5","4","4","Täŋpäkaŋ äma iniken mominita nadäwä waki täŋpäpäŋ konäm butewaki terak kuŋat täkaŋ uwä säkgämän itkaŋ. Bureni! Anututä ini bänepi api täŋpidäm taŋ yämek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT5_5","070_5_5","MAT","5","5","5","Ba äma bänep kwini terak kuŋat täkaŋ uwä säkgämän itkaŋ. Bureni! Äma udewanita Anututä kome pähap ŋo inita biŋam api yäniŋ kirewek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT5_6","070_5_6","MAT","5","6","6","Täŋpäŋ äma irit kuŋat-kuŋat siwoŋi u iwatta gäripi-inik nadäŋpäŋ ehutpäŋ täk täkaŋ uwä säkgämän itkaŋ. Bureni! Anututä äma udewani täŋo gäripini uwä api däpmäŋ täreŋ yämek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT5_7","070_5_7","MAT","5","7","7","Täŋpäkaŋ äma noriyeta butewaki nadäŋ yämik täkaŋ uwä säkgämän itkaŋ. Bureni! Anututä äma udewanita butewaki udegän api nadäŋ yämek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT5_8","070_5_8","MAT","5","8","8","Ba äma bänep nadäk-nadäk imaka täga täktagän nadäŋpeŋ kuŋat täkaŋ uwä säkgämän itkaŋ. Bureni! Äma udewani uwä Anutu api kaŋ-ahäneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT5_9","070_5_9","MAT","5","9","9","Täŋpäŋ äma ämik ba duŋwekwek däpmäŋ täkŋek täkaŋ uwä säkgämän itkaŋ. Bureni! Anututä äma udewani Näkŋo iroŋinaye yäŋ api yäwerek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT5_10","070_5_10","MAT","5","10","10","Ba äma Anutu täŋo kädet siwoŋi iwarirä äma ätutä iwan täŋ yämik täkaŋ uwä säkgämän itkaŋ. Bureni! Äma udewani uwä Anututä yabäŋ yäwat täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT5_11","070_5_11","MAT","5","11","12","Täŋpäkaŋ intä näk nadäŋ namikinik täŋirä ämawebetä man jop yäŋ-täkŋatpäŋ, man wakiwaki täwetpäŋ täwat kireŋit api täneŋ. Upäŋkaŋ ude täŋirä nadäwätäk nämo täneŋ. Nämo, in säkgämän itkaŋ. Nadäkaŋ? Bäräpi udewani intagän nämo täŋ tamik täkaŋ. Profet biani itkuŋo unita udegän täŋ yämiŋkuŋ. Täŋpäkaŋ in kunum gänaŋ kowata täga api yäpneŋo unita bänep täga nadäŋpäŋ oretoret terak kuŋat täkot! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT5_13","070_5_13","MAT","5","13","13","Täŋpäkaŋ Anutu täŋo ämawebeniye intä, ämawebe päke u bämopi-ken paŋ gäripi nikek ude kaŋ kuŋarut. Täŋpäkaŋ gäripi paoreko uwä jide täŋpena äneŋi gäripi ahäwek? Nämo, paŋ gäripi nikek nämo uwä maŋpä kuŋirä ämawebetä yeŋ awähutneŋ. Unita paŋ gäripi nikek ude kaŋ kuŋarut! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT5_14","070_5_14","MAT","5","14","15","Ba kubä pen ŋode; Topäntä taŋi ijiŋpäŋ ägoni säkgämän peŋyäŋek täkaŋ. In-täŋo irit kuŋat-kuŋatjin udegän. Äma kubätä topän ijiŋpäŋ käbop imata pewek? Ude nämo, ijiŋpäŋ kwawak peŋirän ägonitä kädet-ken peŋ-yäŋeŋirän ämawebetä kwawakgän kaŋtäŋ kuŋatneŋ. Ba yotpärare taŋi kubä pom terak ireko uwä käbop täga irek? Nämo, kwawakinik irirän ämawebe bankentä täga käneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT5_16","070_5_16","MAT","5","16","16","Täŋpäŋ in, irit kuŋat-kuŋatjin udegän. Anutu täŋo peŋyäŋek kudän bänepjin-ken itak u täŋpewä kwawak irirän kädet siwoŋi kuŋarirä ämawebetä tabäŋpäŋ oretoret täŋpäŋ Anutujin kunum gänaŋ nanik u iniŋoret täneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT5_17","070_5_17","MAT","5","17","17","Jesutä ude yäŋpäŋä äneŋi ŋode yäŋkuk; In Anutu täŋo baga man ba profet biani täŋo yäwetpäŋ yäwoŋärek man täŋpani u näkä däpmäŋ täkŋekta äpuk yäŋ nämo nadäneŋ. Näk u däpmäŋ täkŋekta nämo äput. Nämo, u täŋkehärom taŋpewa bureni kwawak kaŋ ahäwän yäŋpäŋ äput. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT5_18","070_5_18","MAT","5","18","18","Unita näk bureni täwetat; Baga man u bäräŋeŋ nämo api paorek. Imaka u ba u ahäkta yäwani Anutu täŋo man terak kudän täŋkuŋo u bureni ahäwäkaŋ kunum kenta kometä paorirän uyaku Baga man u api paorek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT5_19","070_5_19","MAT","5","19","19","Unita äma kubätä baga man täpuri-inik kubä irepmitpäŋ ätu kädet udegän kaŋ iwarut yäŋ yäŋpäŋ-yäwoŋärek täŋpayäŋ täyak uwä Anutu täŋo kaŋiwat yewa gänaŋ wäpi biŋam nikektä nämo api irek. Täŋ, äma kubätä baga man u buramiŋpäŋ ätu kädet udegän kaŋ iwarut yäŋ yäŋpäŋ-yäwoŋärek täŋpayäŋ täyak uwä Anutu täŋo kaŋiwat yewa gänaŋ wäpi biŋam nikektä api irek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT5_20","070_5_20","MAT","5","20","20","Unita ŋode täwera nadäwut; Baga man yäwoŋärewani äma ba Parisi ämatä ŋode yäk täkaŋ; Bureni, nin Anutu täŋo Baga man iwatpäŋ siwoŋi kuŋat täkamäŋ yäk. Ude yäk täkaŋ upäŋkaŋ in u yärepmitpäŋ Anutu täŋo gärip ugän kaŋ iwarut. Ude nämo tänayäŋ täkaŋ uwä Anutu täŋo kaŋiwat yewa gänaŋ nämo api äroneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT5_21","070_5_21","MAT","5","21","21","Jesutä ude yäŋpäŋ äneŋi ŋode yäŋkuk; Anututä äbekjiye orajiye bian ŋode yäwetkuk; Äma kubä kumäŋ-kumäŋ nämo uren. Äma kubä kumäŋ-kumäŋ urayäŋ täyan uwä manken api iren yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT5_22","070_5_22","MAT","5","22","22","Man ude yäwetkuko upäŋkaŋ apiŋo näkä ŋode täwetat; Äma kubätä noripakita kokwawak nadäŋpeŋ kuŋarayäŋ täyak uwä manken api irek. Ba äma kubätä noripaki man waki mäyäk ikek iwerayäŋ täyak uwä man käbeyä-ken api irek. Ba äma kubätä noripakita kokwawak nadäŋpäŋ iniŋ wärät man iwerayäŋ täyak uwä geŋi kädäp mebet ikek unita biŋam api täŋpek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT5_23","070_5_23","MAT","5","23","24","Unita ket ŋode nadäkot; Kadäni kubä gäk Anututa iron täŋ ima yäŋpäŋä ŋode käwep nadäwen; Näk imaka kubä täŋkuro unita notnapak näka kokwawak nadätak. Ude nadäŋpäŋä imaka Anututa imikta yäwani u pewi irirän äneŋi äyäŋutpeŋ päŋku notkapak kokwawak nadäŋ gameko uwä yäŋahäŋpäŋ yäŋpak taŋkaŋ eruk äneŋi äyäŋut päŋku imaka u Anututa täga imen. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT5_25","070_5_25","MAT","5","25","25","Ba notkapak kubätä iwan täŋ gamiŋpäŋ manken gepmaŋpayäŋ yäŋirän nadäŋpäŋä manken nämo ahäŋkaŋ päŋku notkapak-kät yäŋpäŋ-nadäŋpäŋ bänep kubägän tädeŋ. Ude nämo täŋkaŋ notkapaktä jukun päŋku gäkŋo mebärika yäŋahäwänkaŋ gäk mäden kwiwä man nadäwanitä komi äma yäniŋ kireŋpewän gepmäŋit päŋku komi yotken gepmaneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT5_26","070_5_26","MAT","5","26","26","Näk bureni täwetat. Gäk notkapakta momi täŋ imeno u nämo täreŋirän gäk jop täga nämo ganiŋ kirewä äpämaŋ kwen. Nämo, gäk notkapakta momi täŋ imeno u suwawi tärewänkaŋ uyaku ganiŋ kireŋpewä äpämaŋ kwen! Upäŋkaŋ jide täŋpäŋ moneŋ yäpmäŋkaŋ suwawi tärewäpäŋ äpämaŋ kwen? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT5_27","070_5_27","MAT","5","27","27","Jesutä man ude yäwetpäŋ äneŋi ŋode yäkgän täŋkuk; Anututä äbekjiye orajiye bian ŋode yäwetkuk; In kubokäret nämo täneŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT5_28","070_5_28","MAT","5","28","28","Man ude yäwetkuko upäŋkaŋ apiŋo näkä ŋode täwetat; Äma kubätä webe kubä kaŋgärip täŋpäŋ ukät pätde yäŋ bänepi-ken ude nadäweko uwä kubokäret täyak uba. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT5_29","070_5_29","MAT","5","29","29","Unita dapunka kubätä waki täŋo buŋep-ken gepmaŋpayäŋ täŋpänä dapunka u dätpäŋ maŋpi kuneŋ. Dapunka bok yäpmäŋ kuŋatkaŋ geŋi-ken äpmoŋpenta. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT5_30","070_5_30","MAT","5","30","30","Ba ketka kubätä waki täŋo buŋep-ken gepmaŋpayäŋ täŋpänä ketka u madäŋ täkŋeŋpäŋ maŋpi kuneŋ! Gupka kumän nikek yäpmäŋ kuŋatpäŋ waŋpäŋ geŋi-ken äpmoŋpenta. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT5_31","070_5_31","MAT","5","31","31","Jesutä man ude yäwetpäŋ äneŋi pen ŋode yäwetkuk; Mosestä äbekjiye orajiye bian ŋode yäwetkuk; Äma kubätä webeni pewayäŋ nadäŋpäŋä webena peyat yäŋ man kudän kwawak ude täŋpäŋ imeko uyaku täga yäŋiwat-pewän kwek yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT5_32","070_5_32","MAT","5","32","32","In man ude nadäk täkaŋ upäŋkaŋä apiŋo näkä ŋode täwetat; Äma kubätä webenitä äma kubäkät momi nämo täŋpekopäŋ jop nadäŋ yäŋiwat-pewän päŋku äma kubä yäpeko uwä webe u kubokäret täŋpek. Täŋkaŋ äma kodaki yäpeko u imaka, kubokäret täŋpek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT5_33","070_5_33","MAT","5","33","33","Jesutä ude yäwetpäŋ äneŋi man kubä pen ŋode yäŋahäŋpäŋ yäwetkuk; Baga man kubä bian ŋode kudän täwani in nadäk täkaŋ; Gäk yäŋkehäromtak man jop nämo yäwen. Yäŋ-kehäromtak man u Anutu iŋamiken yäwani unita udegän bureni täŋpen yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT5_34","070_5_34","MAT","5","34","34","In-täŋo baga man terak ude itak upäŋkaŋä apiŋo näkä ŋode täwetat; In yäŋkehäromtak man yäna yäŋpäŋä imaka kubä wäpi terak utpäŋ nämo yäneŋ. Kunum wäpi terak utpäŋ yäŋkehäromtak man nämo yäneŋ. Kunum uwä Anutu täŋo irit bägup unita. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT5_35","070_5_35","MAT","5","35","35","Ba kome wäpi terak utpäŋ yäŋkehäromtak man nämo yäneŋ. Kome u imaka, Anutu täŋogän. Ba kudupi yotpärare Jerusalem wäpi terak utpäŋ yäŋkehäromtak man nämo yäneŋ. U Kaŋiwat Äma intäjukun täŋpani, Anutu täŋo yotpärare unita. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT5_36","070_5_36","MAT","5","36","36","Ba gwäkjin kujat terak wohutpäŋ nämo yäneŋ. Imata, manjin u kehäromi nikek nämo. Jide? In gwäkjin pujiŋ paki kubä iwerä kubiri täga äworewek? Ba gwäkjin pujiŋ kubiri kubä iwerä paki täga äworewek? Nämoinik, in ämagän! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT5_37","070_5_37","MAT","5","37","37","Unita äma kubätä man yäweno u bureni ba bureni nämo yäŋ nadäkta gäwet yabäŋirän gäk ‘Bureni’ yäŋ yäŋpäŋä ‘Ei’-gän iweren. Ba ‘Bureni nämo’ yäŋ yäŋpäŋä ‘Nämo’-gän iweren. Man keräpi yarä ugän yäwen. Upäŋkaŋ gäk imaka kubä täŋo wäpi terak wohutpäŋ yäweno uwä Satantä pewän ahäŋirän yäwen. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT5_38","070_5_38","MAT","5","38","38","Jesutä man ude yäwetpäŋ äneŋi kubä ŋode yäwetkuk; Baga man kubä bian ŋode kudän täwani in nadäk täkaŋ; Kubätä dapunka yäpurän tumbäwä kowata udegän täŋ imen. Ba kubätä meka kujat däpmäŋ tokäränä kowata udegän däpmäŋ tokät imen yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT5_39","070_5_39","MAT","5","39","39","In man ude nadäk täkaŋ upäŋkaŋä apiŋo näkä ŋode täwetat; Äma kubätä waki täŋ gamänä kowata waki nämo täŋ imen. Unita äma kubätä bumumka kukŋi käda guränä kukŋi iniŋ kirewen. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT5_40","070_5_40","MAT","5","40","40","Ba äma kubätä gäka kokwawak nadäŋpäŋ manken gepmaŋpäŋ gäkŋo tek punin nanik gomägaränä gänaŋ nanik bok iniŋ kirewi yäpek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT5_41","070_5_41","MAT","5","41","41","Ba äma kubätä täŋkentäŋ päŋku tuän uduken nepmaŋkaŋ äbi yäŋ gäweränä täŋkentäŋ päŋku ban uduken teŋkaŋ äben. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT5_42","070_5_42","MAT","5","42","42","Ba äma kubätä imaka kubäta yäŋapiwänä imen. Ba äma kubätä gäkŋo imaka kubä yäpmäŋ päŋku täŋkaŋ api gamet yäŋ gäweränä iniŋ kirewen. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT5_43","070_5_43","MAT","5","43","43","Jesutä ude yäŋpäŋ man kubä pen ŋode yäwetgän täŋkuk; Man kubä ŋode yäwani u nadäkinik täkaŋ; Notjiyeta bänep iron täŋ yämiŋkaŋ äma iwan täŋ tamik täkaŋ unita mäde ut yämineŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT5_44","070_5_44","MAT","5","44","44","Man ude nadäkaŋ upäŋkaŋ näkä apiŋo ŋode täwera nadäwut; Äma iwan täŋ tamik täkaŋ unita bänep iron täŋ yämineŋ. Ba äma nadäkinikjinta yäŋpäŋ komi tamik täkaŋ unita Anututä täŋkentäŋ yämikta Anutu-ken yäŋapineŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT5_45","070_5_45","MAT","5","45","45","In ude täneŋo uyaku Nanjin kunum gänaŋ nanik täŋo nanakiye bureni-inik api itneŋ. Täŋpäkaŋ mebäri imata äma waki ba äma täga bok iron täŋ yämineŋ? Uwä ŋode; Nanjin unitä yäŋpewän edaptä äma waki ba äma tägata bok peŋyäŋeŋ yämik täyak. Ba Anututä nadäŋ yämiŋirän äma siwoŋi-ken ba äma goret kuŋarani-ken iwän tak täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT5_46","070_5_46","MAT","5","46","46","Täŋpäkaŋ äma gäka bänep iron kowata täŋ gamik täkaŋ äma unitagän bänep iron kowata yämeno uwä Anututä gäk äma täga yäŋ nämo gäwerek. Nämo, äma wakiwakitä noriyeta udegän bänep iron täŋ yämik täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT5_47","070_5_47","MAT","5","47","47","Ba guŋ ämawebetä ämawebe ini gäripi nadäk täkaŋ unitagän bänep iron täga täŋ yämik täkaŋ. Täŋ, inä kädet ude nämo täneŋ. In notjiye-tagän iron täŋ yämineŋo uwä injinta nadäwä täga nämo täneŋ. Äma kowata nämo täŋ tamanita iron täŋ yämineŋo uyaku! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT5_48","070_5_48","MAT","5","48","48","In nadäkaŋ? Kunum gänaŋ Nanjintä kädet ude iwat täyak. Uwä kädet tägagän täk täyak unita nanakiye inä udegän kädet tägagän kaŋ täk täŋput! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT6_1","070_6_1","MAT","6","1","1","Jesutä ude yäŋpäŋ ŋode yäwetkuk; In ket nadäŋkaŋ kuŋat täkot. Imaka täga kubä täŋpa yäŋpäŋä ŋode nämo nadäŋpäŋ täŋpen; Kwawak täŋira ämawebetä nabäŋpäŋ wäpna yäpmäŋ akut yäŋ nadäŋkaŋ nämo täŋpen. In ude tänayäŋ täkaŋ uwä kunum gänaŋ Nanjintä gwäki täga nämo api tamek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT6_2","070_6_2","MAT","6","2","2","Unita gäk äma kubä täŋkentäŋ ima yäŋpäŋä eruk ämawebetä nabäwut yäŋ nadäŋkaŋ iŋamiken kwawak nämo täŋpen. Äma yäŋ-yäkŋaranitä kudupi yot gänaŋ ba kädet miŋin täk täkaŋ ude nämo täŋpen. Äma udewaniwä ämawebetä nibäŋpäŋ wäpnin biŋam yäpmäŋ akut yäŋ nadäŋkaŋ täk täkaŋ. Näk bureni täwetat. Äma udewani gwäki yäpmäŋirä täretak ubayäŋ! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT6_3","070_6_3","MAT","6","3","3","Unita gäk äma kubä täŋkentäŋ ima yäŋpäŋä käbop-inik, notkapak kubä dubika-ken ireko unitä gabäŋpäŋ-nadäŋirän nämo. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT6_4","070_6_4","MAT","6","4","4","Ude täŋiri Nanka, imaka käbop täŋiri kaŋpäŋ nadäk täyak unitä gwäki api gamek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT6_5","070_6_5","MAT","6","5","5","Jesutä man ude yäŋpäŋ man kubä pen ŋode yäkgän täŋkuk; In Anutu-ken yäŋapina yäŋpäŋä äma yäŋ-yäkŋaranitä täk täkaŋ ude nämo täneŋ. Yäŋ-yäkŋarani äma uwä kudupi yot gänaŋ ba kädet miŋin itkaŋ Anutu-ken yäŋapik man käroŋi boham yäkta gäripi nadäk täkaŋ. Ämawebetä nibäwut yäŋkaŋ udewä täk täkaŋ. Näk bureni täwetat. Ämawebetä äma udewani yabäŋirä gwäki yäpä täretak ubayäŋ! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT6_6","070_6_6","MAT","6","6","6","Unita Anutu-ken yäŋapiwa yäŋpäŋä gäkŋa yot gänaŋ päro yäma yäputpäŋ itkaŋ Nanka käbop it täyak ukät man yäŋpäŋ-nadäk tädeŋ. Ude täŋiri Nanka imaka käbop kaŋpäŋ nadäk täyak unitä gwäki api gamek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT6_7","070_6_7","MAT","6","7","7","Ba in Anutu-ken yäŋapina yäŋpäŋä guŋ ämatä täk täkaŋ ude nämo täneŋ. Guŋ äma uwä anutunita man käroŋi, mebärini nämo yäŋiwat yäpmäŋ kuk täkaŋ. Käroŋi ude yäŋ yäpmäŋ kuŋitna uyaku anutunintä käwep nadäŋ nimek yäŋ nadäk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT6_8","070_6_8","MAT","6","8","8","Upäŋkaŋ inä ude nämo täneŋ. In imaka imakata wäyäkŋeŋpäŋ Anutu Nanjinken yäŋapinayäŋ nadäŋirä Nanjin uku tabäŋpäŋ-nadäk täyak. Unita imata man käroŋi mebärini nämo yäŋiwat yäpmäŋ kuneŋ? Nanjin uwä täŋkentäŋ tamikta gäripi nadäk täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT6_9","070_6_9","MAT","6","9","9","Unita Anutu-ken yäŋapinayäŋ nadäŋpäŋä man siwoŋi ŋode yäneŋ; Kunum gänaŋ Nanin taŋi, Gäk wäpka inipärik kubä pat täyon. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT6_10","070_6_10","MAT","6","10","10","Äbäŋpäŋ bänepi bänepi, komeni komeni Ekäni täŋ nimi. Kunum gänaŋ gäkken man buramik pätak, kome terak ninken udegän man buramik pat täyon. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT6_11","070_6_11","MAT","6","11","11","Kadäni ŋonitäŋo ketem nimisi. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT6_12","070_6_12","MAT","6","12","12","Nin notniye täŋo momi pek täkamäŋ, gäk udegän mominin peŋ nimisi. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT6_13","070_6_13","MAT","6","13","13","Täŋyabäk-ken nämo nipmaŋpen. Wakiken nanik wädäŋ tädotpäŋ nipmaŋsi. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT6_14","070_6_14","MAT","6","14","14","Ude yäŋpäŋ yäŋkuk; Äma kubätä waki täŋ gamiŋirän, waki täŋ gameko u peŋ imiŋkaŋ nämo yäpmäŋ kuŋariwä Nanka kunum gänaŋ naniktä udegän gäkŋo wakika api peŋ gamek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT6_15","070_6_15","MAT","6","15","15","Upäŋkaŋ äma kubätä waki täŋ gamiŋirän waki täŋ gameko u nämo peŋ imiŋkaŋ yäpmäŋ kuŋariwä Nankatä udegän gäkŋo waki nämo api peŋ gamek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT6_16","070_6_16","MAT","6","16","16","In kadäni ätu Anutu iniŋ oretta nakta jop itna yäŋpäŋä butewaki iŋam dapun nämo ijiŋkaŋ kuŋatneŋ, yäŋ-yäkŋarani ämatä täk täkaŋ ude. Äma udewani uwä ämawebetä nibäŋpäŋ in äma kädet täga täŋpani yäŋ nadäwut yäŋkaŋ iŋam dapun butewaki ijiŋkaŋ kuŋat täkaŋ. Näk bureni täwetat. Äma udewani gwäki yäpmäŋirä täretak ubayäŋ! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT6_17","070_6_17","MAT","6","17","17","Upäŋkaŋ inä, Anutu iniŋ oretta nakta jop itna yäŋpäŋä ume ärutpäŋ gwäkjin pujiŋ täŋket utkaŋ kuŋatneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT6_18","070_6_18","MAT","6","18","18","Ude täŋirä ämawebetä in Anutu iniŋ oretta nakta jop kuŋatkaŋ yäŋ tabäŋpäŋ nämo nadäneŋ. Nanjin käbop it täyak unitägän tabäŋpäŋ-nadäk täŋpek. Nanjin uwä imaka käbop täŋirä tabäŋpäŋ-nadäk täyak unitä gwäkiwä api tamek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT6_19","070_6_19","MAT","6","19","19","Jesutä man ude yäŋpäŋ äneŋi kubä pen ŋode yäkgän täŋkuk; In kome terak ŋo imaka tägatäga yäpmäkta nadäwätäk nämo täneŋ. Kome täŋo tuŋum u kehäromi nämo. Äpusit ba gwakgwaktä nak täkaŋ ba gämäneŋ ärok täkaŋ. Ba kubo ämatä yot däpmäŋ äreyäŋpäŋ kubo täneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT6_20","070_6_20","MAT","6","20","20","Unita kunum täŋo tuŋum yäpmäkta epäni täŋpeŋ kaŋ kuŋarut. Kunum täŋo tuŋum nämo wak täkaŋ. Äpusit ba gwakgwak u nämo nak täkaŋ ba u nämo gämäneŋ ärok täkaŋ. Kunum täŋo tuŋum uwä kubo ämatä täga nämo däpmäŋ äreyäŋpäŋ yäpneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT6_21","070_6_21","MAT","6","21","21","Bureni-inik, imatäken tuŋumta nadäwi ärowani täŋpeko uwä bänep nadäk-nadäkka uterakgän peŋpäŋ kuŋaren. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT6_22","070_6_22","MAT","6","22","22","In nadäkaŋ? Dapunjin u gupjin täŋo topän. Dapunjintä täga ijineŋo uwä gupjin imaka, peŋyäŋek ikek irirän kädet siwoŋi täga kuŋatneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT6_23","070_6_23","MAT","6","23","23","Täŋ, dapunjin waneŋo uwä jide täŋpäŋ imaka imaka täga kaŋpäŋ täŋpeŋ kuŋatneŋ? Nämo, gupjin bipmäŋ urani gänaŋ irek. Täŋpäkaŋ peŋyäŋek bänepjin-ken itak unitä bipmäŋ urani täŋpeko uwä bipmäŋ urani pähap gänaŋ api itneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT6_24","070_6_24","MAT","6","24","24","Äma kubä-tägän äma ekäni yaräta watä epän täga nämo täŋ yämek. Nämo, u kubäta gäripi nadäŋkaŋ kubäta gaŋani nadäwek. Ba kubä täŋo epän täŋkaŋ kubäta mäde ut imek. In udegän, bänep nadäk-nadäkjin Anutu terak ba moneŋ tuŋum terak bok täga nämo peŋpeŋ kuŋatneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT6_25","070_6_25","MAT","6","25","25","Unita ŋode täwetat; In gupjinta nadäwätäk ŋode nämo täneŋ; Ketem depäŋ näŋpet? Ba tek depäŋ täŋpäŋ kuŋaret? yäŋ nämo nadäneŋ. Nämo, ketem ba tek uwä bureni nämo. Uwä irit kuŋat-kuŋatjin täŋo täŋkentäk moräkigän. Unita bänep nadäk-nadäkjin imaka bureni terak peneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT6_26","070_6_26","MAT","6","26","26","In imata Anutu u watä säkgämän nämo käwep it nimek yäŋ nadäk täkaŋ? Eruk, in barakta yabäŋpäŋ-nadäwut! U ketem nämo piŋpäŋ puget täkaŋ ba pugetpäŋ kämita nämo pek täkaŋ. Upäŋkaŋ Nanjin kunum gänaŋ naniktä yabäŋ yäwatpäŋ yepmäŋ towik täyak. Imaka äpani udewani yabäŋ yäwatpäŋ yepmäŋ towik täyak u täŋpänä imata äma inta udegän nämo tabäŋ täwatpäŋ tepmäŋ towiwek? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT6_27","070_6_27","MAT","6","27","27","Nadäwätäkjintä kome terak iritjin täga wädäwän käroŋ täwek? Nämoinik! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT6_28","070_6_28","MAT","6","28","28","Unita gupjin täŋo tuŋumta imata nadäwätäk täk täkaŋ? Päya irori bipiken it täkaŋ unita yabäŋpäŋ-nadäwut! U inita tekta epäni nämo täk täkaŋ upäŋkaŋ yabäŋgärip ikek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT6_29","070_6_29","MAT","6","29","29","Bureni, imaka kubä täŋo kaŋgäriptä päya irori unitäŋo kaŋgärip u täga nämo irepmirek. Unitäŋo yabäŋgäriptä intäjukun äma biani Solomon unitäŋo moneŋ tuŋum ba tek säkgämän kaŋgärip ikek päke u yärepmit täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT6_30","070_6_30","MAT","6","30","30","U uwä Anututä ini tek gäripi nikek ude päya irori jopi unita uwäktäŋ yämik täyak. Täŋpäkaŋ u kadäni keräpigän itpäŋ paot täkaŋ. Apiŋo ahäneŋopäŋ kwep ude äneŋi täreŋ mäneŋ. Eruk, päya irori unita yabäŋ yäwat täyak upäŋ imata inta udegän täga nämo tabäŋ täwatpäŋ tamek? U bureni tamek! Unita imata nadäkinikjin Anutu-ken kumän nämo pek täkaŋ? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT6_31","070_6_31","MAT","6","31","31","Unita ketem ba ume deken yäpmäŋpäŋ näne yäŋkaŋ nadäwätäk nämo täneŋ. Ba tek deken yäpmäŋpäŋ täne yäŋkaŋ nadäwätäk nämo täneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT6_32","070_6_32","MAT","6","32","32","Nämoinik! U guŋ ämatä bänep nadäk-nadäki udewani terakgän pek täkaŋ. Täŋ, inä imaka udewanita nadäwätäk pähap nämo täneŋ. Nämo, nanjintä in imaka udewanita wäyäkŋek täkaŋ yäŋ tabäŋpäŋ-nadäk täyak unita api täŋkentäŋ tamek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT6_33","070_6_33","MAT","6","33","33","Unita inä imaka kubäta nadäwä intäjukun nämo täŋpek. Nämo, Anututä intäjukun it tamiŋpäŋ tabäŋ täwatta ba unitäŋo kädet siwoŋi u iwatta unitagän gäripi-inik nadäŋpäŋ epäni täk täkot. Ude täŋirä uyaku ketem tuŋumta wäyäkŋek epän tänayäŋ täkaŋ u api taniŋ kirewek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT6_34","070_6_34","MAT","6","34","34","Unita kwep täŋo irit kuŋat-kuŋat jidewani api itneŋ yäŋ nadäŋkaŋ nadäwätäk nämo täneŋ. Kwep yäŋen täŋo bäräpi ini irirä apiŋo täŋo unitagän nadäwätäk täneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT7_1","070_7_1","MAT","7","1","2","Jesutä man äneŋi kubä pen ŋode yäwetkuk; In äma kubä yäŋpäŋ-kaŋiwat nämo täneŋ, Anututä in udegän yäpmäŋ daniwekta nadäŋkaŋ. In nadäkaŋ? In ämawebeta jide nadäŋpäŋ kuŋatnayäŋ täkaŋ uterakgän Anututä inta api nadäŋ tamek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT7_3","070_7_3","MAT","7","3","4","Unita gäk imata täpun-täpun taŋi dapunka-ken itak u nämo kaŋpäŋ nadäŋkaŋ notkapak kubä dapuri-ken täpun-täpun täpuri itak u kaŋpäŋ yokut gamayäŋ iwet täyan? Täpuntäpun gäkŋa dapunka-ken itak u imata nämo kaŋpäŋ nadäk täyan? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT7_5","070_7_5","MAT","7","5","5","Gäk yäŋ-yäkŋarani äma! Intäjukunä gäkŋa dapunka-ken täpun-täpun taŋi itak u yokutkaŋ uyaku dapun täga ijiŋpäŋ kaŋpäŋ notkapak dapuri-ken täpun-täpun u täga yokut imen! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT7_6","070_7_6","MAT","7","6","6","Ude yäŋpäŋ yäwetkuk; Äma Anututa gäripi nämo nadäk täkaŋ unita Anutu täŋo man kudupi u jop nämo yäwetneŋ. Aŋtä äma yek täkaŋ udegän äma udewani uwä Anutu täŋo man unita bitnäŋpäŋ taniŋ wärätneŋ. Bureni, äma udewani uwä but bumik. Buttä it täkaŋ-ken tuŋumka täga kubä jop nadäŋ täga maŋpi kuneŋ? Nämo, buttä tuŋumka u yeŋ gatäŋtäŋ kuŋkaŋ abäk täneŋ. Äma uwä udegän täneŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT7_7","070_7_7","MAT","7","7","7","Jesutä man ude yäŋpäŋ yäwetkuk; In Anutu-ken imaka kubäta yäŋapiŋirä api nadäŋ tamek. Uwä äma kubätä wäyäkŋek epän täŋ yäpmäŋ kuŋtäŋgän kaŋ-ahäweko ude. Ba kubätä yäma-ken kwäpkwäp yäput yäpmäŋ kuŋirän yäma dät imeko ude. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT7_8","070_7_8","MAT","7","8","8","Näk bureni täwetat. Äma kubätä yäŋapik epän täŋpäŋä bureni api yäpek, äma kubätä wäyäkŋek epän täŋ yäpmäŋ kuŋtäŋgän bureni kaŋ-ahäweko ude. Ba kubätä yäma-ken kwäpkwäp yäput irirän Anututä nadäŋ imiŋpäŋ yäma dät imeko ude. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT7_9","070_7_9","MAT","7","9","9","Eruk, jide nadäkaŋ? Nanakka kubätä ketemta yäŋirän mobä täga imen? Nämo! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT7_10","070_7_10","MAT","7","10","10","Ba tomta yäŋapiŋirän gämokpäŋ täga imen? Nämoinik! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT7_11","070_7_11","MAT","7","11","11","Inä äma waki upäŋkaŋ nanakjiyeta imaka tägatäga yämik täkaŋ. Unita ŋode nadäwut; Kunum gänaŋ Nanjin iron mähemi itak uken yäŋapiŋirä imaka tägatäga imata täga nämo tamek? Nämo, u gäripi nadäŋ tamiŋpäŋ bureni-inik tamek yäŋ täwetat! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT7_12","070_7_12","MAT","7","12","12","Unita ŋode täwetat; Kädet äma ätutä täŋ nimut yäŋ nadäk täkaŋ in udegän täŋ yämineŋ. Man täpuri unitäwä man profet bianitä yäŋahäwani u ba baga man Mosestä yäŋahäwani u kumän uwäk täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT7_13","070_7_13","MAT","7","13","13","In kunum kädet iwatta yäma täpuri-ken kaŋ ärowut. Kumäŋ-kumäŋ kädet u taŋi ba yämani udegän u taŋigän. Kädet taŋi uken ämawebe mäyaptä kuŋ äbäŋ täk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT7_14","070_7_14","MAT","7","14","14","Täŋpäkaŋ irit kehäromi täŋo yäma uwä täpuri ba käderi udegän gäkŋi. Kädet uwä ämawebe kubäkubä-tägän iwat täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT7_15","070_7_15","MAT","7","15","15","In nadäkaŋ? Äma ätu Anutu täŋo man yäŋahäk täkaŋ upäŋkaŋ ämawebe täŋyäkŋatna yäŋkaŋ Anutu täŋo man siwoŋi nämo yäŋahäk täkaŋ. Äma udewanita ket nadäŋkaŋ kuŋatneŋ. Äma uwä bänep ärik-ärik man täwet täkaŋ upäŋkaŋ bänepi-ken nadäk wakiwaki yäpmäŋ kuŋat täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT7_16","070_7_16","MAT","7","16","16","Unitäŋo irit kuŋat-kuŋariken bureni jide pewä ahäk täkaŋ u yabäŋpäŋ-nadäŋkaŋ mebärini täga nadäneŋ. Uwä päya ude. Bärop terak wama mujip täga nämo wädäneŋ ba gupmom yen terak wäyän täga nämo wädäneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT7_17","070_7_17","MAT","7","17","17","Nämo, päya mebäri täga terak bureni gäripi nikek wädäneŋ. Täŋ, päya mebäri wakitä mujipi näŋpani nämo wädäneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT7_18","070_7_18","MAT","7","18","18","Päya mujipi näŋpani terak bureni waki wädäkta käderi nämo pätak. Ba päya mujipi nämo näŋpani terak bureni näŋpani uwä täga nämo wädäneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT7_19","070_7_19","MAT","7","19","19","Täŋpäkaŋ päya, bureni goret pewä ahäk täkaŋ uwä madäŋpäŋ kädäp pewä ijik täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT7_20","070_7_20","MAT","7","20","20","U udegän, äma Anutu täŋo man jopjop yäŋahäwani unitäŋo mebärini nadäna yäŋpäŋä irit kuŋat-kuŋari upäŋ yabäŋpäŋ-nadäneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT7_21","070_7_21","MAT","7","21","21","Unita ŋode täwera nadäwut; Äma mäyaptä näka Ekänina yäŋ näwet täkaŋ upäŋkaŋ u kuduptagän Anutu täŋo kaŋiwat yewa gänaŋ nämo api äroneŋ. Nämo! Nana kunum gänaŋ unitäŋo mani buramik täkaŋ ämawebe unitägän api äroneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT7_22","070_7_22","MAT","7","22","22","Äma mäyaptä kadäni pähapken ŋode api näwetneŋ; Ai! Ekäni! Gäkŋo biŋam man ämawebe yäŋahäŋpäŋ yäwetkumäŋ. Ba gäk wäpka terak kudän kudupi mebäri mebäri täŋit mäjo yäwat kireŋit täŋkumäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT7_23","070_7_23","MAT","7","23","23","Man ude yäŋirä näkä ŋode api yäweret; Wakiwaki täŋpani in kewewut! Näk inta nämo nadätat! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT7_24","070_7_24","MAT","7","24","24","Eruk, ämawebe man täwet täyat ŋo buramiŋpäŋ iwatnayäŋ täŋo uwä äma yot täkta mebäri nadäkinik täŋpani udewani bumik. Kadäni kubä äma nadäk-nadäk ikek udewani kubätä yori mobä kehäromi terak täŋpek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT7_25","070_7_25","MAT","7","25","25","Täŋpekopäŋ iwän mänit täŋirän ume tokätkaŋ gwägu tokŋewek. Täŋpäkaŋ yot uwä mobä kehäromi terak täŋpani unita nämo wärämurek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT7_26","070_7_26","MAT","7","26","26","Eruk kadäni kubä äma guŋ udewanitä yori mobä jiraŋ terak täŋpek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT7_27","070_7_27","MAT","7","27","27","Täŋpekopäŋ iwän mänit täŋirän ume tokätkaŋ gwägu pähap tokŋewek. Ude täŋpäŋ yot uwä äneŋ kwinit täŋpän kuneŋ. Bureni, u paot-inik täŋpek! Täŋpäkaŋ ämawebe näkŋo man täwet täyat ŋo nadäŋkaŋ nämo buramiŋpäŋ iwatnayäŋ täŋo uwä äma yot täkta mebäri nämo nadäwani, guŋ udewani. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT7_28","070_7_28","MAT","7","28","28","Täŋpäkaŋ Jesutä man päke u yäŋ moreŋirän ämawebe dubini-ken itkuŋo u man u nadäŋpäŋ-nadäwätäk pähap täŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT7_29","070_7_29","MAT","7","29","29","Ŋode nadäŋkuŋ; Baga man yäwoŋärewani ämatä man yäŋpäŋ-yäwoŋärek täk täkaŋ ude bumik nämo yäyak yäk. Äma ŋowä man mähemitä ini yäyak yäŋ nadäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT8_1","070_8_1","MAT","8","1","1","Eruk, Jesutä pom terak naniktä äpäŋirän ämawebe äbot pähap unitä iwatkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT8_2","070_8_2","MAT","8","2","2","Täŋirä äma kubä gisik paräm ikek unitä Jesuken kuŋpäŋ gukut imäpmok täŋpäŋ iwetkuk; Ekäni, gäk täŋkentäŋ namayäŋ nadäŋpäŋä näk täga nepmaŋpi kudupi iret yäŋ nadätat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT8_3","070_8_3","MAT","8","3","3","Ude yäwänä Jesutä keri gupi terak peŋpäŋ yäŋkuk; Täga täŋkentäŋ gamayäŋ. Paräm ŋo paorut! yäk. Ude yäwänä uterakgän gisik paräm u paorirä gupi tägawänpäŋ säkgämän itkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT8_4","070_8_4","MAT","8","4","4","Jesutä ude täŋ imiŋpäŋ iwetkuk; Gäk imaka täŋ gamitat ŋonitäŋo manbiŋam äma nämo yäweren. Nämo, gäk päŋku gupka Anutu täŋo bämop äma iwoŋäre. Ude täŋpäŋ äneŋi säkgämän itta Moses täŋo baga man iwatpäŋ gupe käbäŋi nikek ijiŋiri ämawebetä paräm tägakaŋ yäŋ api gabäŋpäŋ-nadäwä täreneŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT8_5","070_8_5","MAT","8","5","5","Eruk Jesu Kapeneam yotpärare-ken kumaŋ äroŋirän komi äma kubätä Jesuken ahäŋpäŋ butewaki man ŋode iwetkuk; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT8_6","070_8_6","MAT","8","6","6","Ärowanina! Epän watä ämana komi pähap nadäŋpäŋ kwäyähäneŋ täŋpäŋ yotken pätak yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT8_7","070_8_7","MAT","8","7","8","Yäwänä iwetkuk; Näkä äreŋkaŋä yäpa täganayäŋ yäk. Ude iweränä komi äma unitä ŋode iwetkuk; Ärowanina, näk äma täga uyaku yotna-ken täga kwen. Unita gäk ŋogän itkaŋä mangän yäŋiri kaŋ tägawän! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT8_9","070_8_9","MAT","8","9","9","Ude täga täŋ namen yäŋ nadätat. Imata, näk udegän, intäjukun ämanaye täŋo gämori-ken itkaŋ mani buramik täyat. Ba näk gämotna-ken komi ämanaye ätu itkaŋ. U kubäpäŋ, Ku! yäŋ iwerawä, man buramiŋpäŋ kwek. Ba kubä, Äbi! yäŋ iwerawä, äbek. Ba epän watä ämana kubä, Epän ŋo tä! yäŋ iwerawä u täŋpek yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT8_10","070_8_10","MAT","8","10","10","Man ude yäŋirän Jesutä nadäwän inide kubä täŋpäpäŋ ämawebe iwarän täŋkuŋo u ŋode yäwetkuk; Näk bureni täwetat. Näk äma nadäkinik ärowani ŋodewani Isrel komeken nanik kubä nämo kaŋpäŋ nadäk täyat! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT8_11","070_8_11","MAT","8","11","11","Unita ŋode täwetat; Ämawebe mäyap guŋ äbotken nanik uken-uken naniktä abäŋpäŋ Juda täŋo oraniye Abraham, Aisak, Jekop ukät Anutu täŋo kaŋiwat yewa gänaŋ ärawa pähapken bok api itneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT8_12","070_8_12","MAT","8","12","12","Upäŋkaŋ Juda ämawebe ätu Anutu täŋo kaŋiwat yewa gänaŋ äronaŋipäŋ Anututä yäwat kireŋpewän bipmäŋ urani gänaŋ äpmoŋkaŋ konäm butewaki täŋkaŋ meni api jiwätpeŋ itneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT8_13","070_8_13","MAT","8","13","13","Ude yäŋpäŋ komi äma u iwetkuk; Gäk kuyi. Nadäkinikka täŋo bureni ahäŋ gamayäŋ. Ude iwerirän uterakgän komi äma täŋo epän watä äma uwä tägaŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT8_14","070_8_14","MAT","8","14","14","Ude täŋkaŋä Jesu Pitatä yot gänaŋ äroŋpäŋ kaŋkuk; Pita yepmani webe uwä gup kädäp käyäm täŋkaŋ parirän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT8_15","070_8_15","MAT","8","15","15","Kaŋpäŋ Jesutä kerigän iŋirirän käyäm u paotkuk. Täŋirän webe uwä akuŋpäŋ Jesuta ketem gwet imiŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT8_16","070_8_16","MAT","8","16","16","Täŋpäkaŋ bipäda ugän ämawebe mäjotä magärani mäyap yäŋ-yäkŋat yäpmäŋ Jesuken äbuŋ. Äbä irirä, Jesutä mäjo peŋ yäwet-pewän ämawebe yabä kätäŋpeŋ kuk täŋkuŋ. Käyäm ikek imaka, kudup yäpän tägaŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT8_17","070_8_17","MAT","8","17","17","Ude täŋirän profet Aisaiatä bian man ŋode kudän täŋkuko u bureni ahäŋkuk; Nintäŋo käyäm-käyäm ba komi komi kumän niyomägatpäŋ yäpmäŋ kuŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT8_18","070_8_18","MAT","8","18","18","Eruk, ämawebe mäyap unitä Jesu itgwäjiŋirä yabäŋpäŋ iwaräntäkiye ŋode yäwetkuk; Eruk, gwägu kukŋi udude käda kuna! yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT8_19","070_8_19","MAT","8","19","19","Ude yäweränä Baga man yäwoŋärewani äma kubätä abäŋpäŋä Jesu iwetkuk; Yäŋpäŋ-yäwoŋärek äma, gäkä deken kwayäŋ yäŋiwä näk imaka, api gäwarän täwet yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT8_20","070_8_20","MAT","8","20","20","Ude iweränä Jesutä iwetkuk; Ket nadäwi pewäkaŋ näwaren. Imata, tom ägwäri u patpat bägupi nikek. Barak udegän, bukäni nikek. Upäŋkaŋ Äma Bureni-inik iwarayäŋ yäŋ yäyan uwä patpat bägupta wäyäkŋek täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT8_21","070_8_21","MAT","8","21","21","Ude yäŋirän iwarän täwani kubätä Jesu iwetkuk; Ekäni, nadäŋ namiŋiri näk päŋku nana kumbänpäŋ äneŋkaŋ mäden kaŋ gäwara yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT8_22","070_8_22","MAT","8","22","22","Yäwänä iwetkuk; Ude nämo! Näk näwarän täŋiri, kumbanitä kumbani noriye kaŋ äneŋput. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT8_23","070_8_23","MAT","8","23","23","Eruk man ude yäŋ paotpäŋä Jesu iwaräntäkiye-kät gäpe terak äroŋpeŋ gwägu kukŋi udude käda kuna yäŋkaŋ kuŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT8_24","070_8_24","MAT","8","24","24","Kuŋtäko pengän mänit pähap piäŋirän gwägutä taŋi tokätpäŋ gäpe gänaŋ äpmoŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT8_25","070_8_25","MAT","8","25","25","Jesu uwä gäpe mädeni käda parirän iwaräntäkiyetä yäwä kikŋuränpäŋ iwetkuŋ; Wära! Ekäni, täŋkentäŋ nimiwä! Gwägu gänaŋ äpmonayäŋ täkamäŋ ŋo! yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT8_26","070_8_26","MAT","8","26","26","Yäwäwä Jesutä yäwetkuk; Imata umuntäkaŋ? Nadäkinikjin äreyäwani! Imata bänepjin bäräŋeŋ putärekaŋ? Ude yäwetkaŋ akuŋpäŋ mänit pähap ba gwägu tokätkuko u yabäŋ yäŋpäŋ yäniŋ bitnäŋpewän kwikinik itkumän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT8_27","070_8_27","MAT","8","27","27","Ude täŋirän kaŋpäŋ iwaräntäkiyetä nadäwätäk pähap täŋpäŋ yäŋkuŋ; Wära! Äma ŋo jidewani? Mänit kenta gwägutä mani buramikamän ŋo! yäŋ yäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT8_28","070_8_28","MAT","8","28","28","Eruk kuŋtäŋgän gwägu kukŋi udude käda Gadara komeken ahäŋkuŋ. Kome uken äma mäjotä magärani yarä, äma kumbani äneŋpani-ken it täŋkumänonik. Unitä komita täŋirän ämawebe umuntaŋkaŋ uruŋ kädagän yärepmitpeŋ kuŋ abäŋ täk täŋkuŋonik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT8_29","070_8_29","MAT","8","29","29","Eruk yarä unitä Jesu kaŋpäŋ bäräŋeŋ päŋku ahäŋ imiŋpäŋ kähän yäŋpäŋ ŋode yäŋkumän; Ee! Anutu täŋo iroŋi gäk jide täŋ nimayäŋ abätan? Gäk kadäninin nämo täreŋirän komi nimayäŋ ba abätan? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT8_30","070_8_30","MAT","8","30","31","Ude yäŋpäŋ ban uduken but äbot pähap itkaŋ ketem naŋ irirä yabäŋkumän. Yabäwänä mäjo, äma yarä u magärani unitä Jesu butewaki man ŋode iwetkuŋ; But äbot itkaŋ udu yabätan? Niwat kirewayäŋ yäŋpäŋä niwat kireŋpewi jopi-ken kunero. Niweri päŋku but äbot itkaŋ udu gänaŋ äpmona yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT8_32","070_8_32","MAT","8","32","32","Ude yäwänä Jesutä peŋ yäwetkuk; Eruk kut! Yäwänä äma yarä u yabä kätäŋpeŋ kumaŋ but gänaŋ äpmoŋkuŋ. But u gänaŋ äpmoŋpäkaŋ but päke unitä bäräŋeŋ kumaŋ geŋi äriŋpeŋ gwägu gänaŋ äpmoŋpäŋ kumäŋ moreŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT8_33","070_8_33","MAT","8","33","33","Ude täŋirä äma but watäni irani uwä metäŋpeŋ kumaŋ yotpärare-ken päŋku imaka umuri ahäŋkuko unitäŋo biŋami yäwetkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT8_34","070_8_34","MAT","8","34","34","Yäweräkaŋ ämawebe päke u Jesu kakta yotpärare uken naniktä äbuŋ. Eruk äbä kaŋpäŋä Jesu butewaki nadäŋ nimiŋpäŋ kome ŋo peŋpeŋ ku! yäŋ iwetkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT9_1","070_9_1","MAT","9","1","1","Jesu iwaräntäkiye-kät gäpe terak äroŋpeŋ gwägu kukŋi udude käda ini yotpärare-ken kuŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT9_2","070_9_2","MAT","9","2","2","Kumaŋ päŋku yotpärare-ken ahäŋirä äma ätutä kwäyähäneŋ täŋpani kubä gäraŋ täŋ yäpmäŋ Jesutä itkuk-ken äbuŋ. Yäpmäŋ äbäŋirä Jesutä äma u nadäkiniki näkken pekaŋ yäŋ nadäŋpäŋä kwäyähäneŋ täŋpani u ŋode iwetkuk; Nanakna, umuntäweno. Momika paotkaŋ! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT9_3","070_9_3","MAT","9","3","3","Jesutä man ude yäŋirän Baga man yäwoŋärewani äma ätu uken itkuŋo unitä nadäŋpäŋ yäŋpäŋ-nadäk ŋode täŋkuŋ; Wa! Äma ŋonitä man Anututä yänaŋipäŋ yäyak yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT9_4","070_9_4","MAT","9","4","4","Ude yäŋirä Jesutä nadäk-nadäki-ken yabäŋpäŋ ŋode yäwetkuk; Bänepjin-ken imata nadäk waki u nadäkaŋ? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT9_5","070_9_5","MAT","9","5","5","Äma ŋo man jide iwerira bureni kwawak ahäŋirän känayäŋ? Momika peŋ gamitat yäŋ iweret ba Akumaŋ ku yäŋ iweret? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT9_6","070_9_6","MAT","9","6","6","Eruk, in Äma Bureni-inik-ken momi peŋ yämik täŋo kehäromi itak yäŋ nadäkta ŋode täŋira kawut. Ude yäŋpäŋ äma kwäyähäneŋ täŋpani u iwetkuk; Aku! Patpat bägupka yäpmäŋkaŋ yotka-ken kuyi! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT9_7","070_9_7","MAT","9","7","7","Ude iweränä äma u akumaŋ yori-ken kuŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT9_8","070_9_8","MAT","9","8","8","Kuŋirän ämawebe päke unitä u kaŋpäŋ jäkjäk yäŋpäŋ Anututä kehäromi udewani äma keri terak peŋ yämiŋkuko unita wäpi yäpmäŋ akuŋpäŋ iniŋ oretkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT9_9","070_9_9","MAT","9","9","9","Jesutä Kapeneam yotpärare peŋpeŋ kuŋtäŋgän Matiyu kaŋkuk. Matiyu uwä takis moneŋ yäpmäk-yäpmäk täŋo yot gänaŋ irirän kaŋpäŋ iwetkuk; Gäk u peŋpäŋ näk näwat! yäk. Iweränä uterakgän mani buramiŋpäŋ akumaŋ iwatkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT9_10","070_9_10","MAT","9","10","10","Täŋpäŋ Jesu-kät ketem bok näna yäŋpäŋ ini yot gänaŋ yäŋikŋat yäpmäŋ äroŋkuk. Ude täŋirän takis moneŋ yäpani ämakät waki täŋpani yäŋ yäwerani äma ba Jesu iwaräntäkiye ukät penta itpäŋ ketem naŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT9_11","070_9_11","MAT","9","11","11","Naŋ irirä Parisi äma ätutä yabäŋpäŋ Jesu täŋo iwaräntäkiye ŋode yäwetkuŋ; Ai! Yäwoŋärewani ämajin u imata takis moneŋ yäpani ba äma wakiwaki täŋpani-kät penta itpäŋ ketem näyak? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT9_12","070_9_12","MAT","9","12","12","Man ude yäŋirä Jesutä nadäŋpäŋ ŋode yäwetkuk; Yäpätägak ämatä äma tägaken epän nämo täk täkaŋ. Käyäm ikek-kengän täk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT9_13","070_9_13","MAT","9","13","13","Anututä bian ŋode yäŋkuk; Imaka imaka näk naniŋ oretta pek täkaŋ unita gäripi nämo nadäk täyat yäk. Ämawebe bänep iron kädet iwat täkaŋ unita uyaku gäripi-inik nadäk täyat. Eruk, in kuŋkaŋ man yäŋkuko unitäŋo mebäri kaŋ nadäwä tärewut. Äma inita näk äma siwoŋi yäŋ nadäk täkaŋ unita nämo äput. Ämawebe inita näk momi täŋpani yäŋ nadäk täkaŋ unita yäŋpäŋ äput. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT9_14","070_9_14","MAT","9","14","14","Kadäni uken Jon ume ärut yämani unitäŋo iwaräntäkiye ätutä Jesutä itkuk-ken äbäŋpäŋ iwet yabäŋkuŋ; Ninkät Parisi ämatä Anutu nadäŋ imiŋpäŋ kadäni ätuta nakta jop it täkamäŋ. Upäŋkaŋ gäkŋo gäwaräntäkaye udegän nämo täk täkaŋ yäk. Imata kadäni kadäni ketem nak-nakgän täk täkaŋ? Anututa nämo nadäŋ imiŋkaŋ udewä täk täkaŋ ba? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT9_15","070_9_15","MAT","9","15","15","Ude yäŋirä Jesutä man wärani ŋode yäwetkuk; Äma ätu noripaki wäpi biŋam ikek kubäkät oretoret terak kuŋatkaŋ imata butewaki nadäŋpäŋ nakta jop itneŋ? Nämoinik! Täŋpäkaŋ iwantä päbä äma uwä iŋit yäpmäŋ kuŋirä uyaku noriyetä wäyäkŋewä wawäpäŋ butewaki nadäŋpäŋ nakta jop itneŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT9_16","070_9_16","MAT","9","16","16","Jesutä ude yäŋpäŋ iniken man kudupi-kät Parisi äma täŋo man ukät bok nämo awähutneŋ yäŋpäŋ man wärani yarä ŋode yäwetkuk; Äma kubätä tek wewani bipa yäŋkaŋ tek moräk kodakipäŋ tek wewani uterak täga nämo peŋpäŋ bipek. Ude täŋkaŋä tek u äruränä tek kodaki unitä täpuri täŋpäŋä biani yäpmäŋ däkŋewek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT9_17","070_9_17","MAT","9","17","17","Udegän, äma kubätä wain umeni api täŋpanipäŋ käbot tom gupipäŋ täŋpani biani kubä gänaŋ täga nämo piwek. Ude täŋpänä wain umeni api täŋpani unitäŋo kehäromitä täŋpewän tom gupi käbot biani kehäromi nämo u tumäŋpäŋ wain umeni ba käbori u bok jop awähutneŋ. Unita wain umeni api täŋpanipäŋ käbot kodaki kehäromi gänaŋ piweko uyaku täga yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT9_18","070_9_18","MAT","9","18","18","Jesutä man ude yäŋ irirän käbeyä yot täŋo watä äma kubä wäpi Jairas unitä ahäŋpäŋ Jesu kaŋpäŋ gämori-ken gukut imäpmok täŋpäŋ ŋode iwetkuk; Äpetna apigän kumäŋtak yäk. Unita gäkä päŋku ketkatä iŋiriri äneŋi kodak taŋpäŋ akwän! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT9_19","070_9_19","MAT","9","19","19","Ude iwetpäŋ imagurän yäpmäŋ kuŋirän iwaräntäkiye imaka yäwatkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT9_20","070_9_20","MAT","9","20","21","Kuŋirä webe kubä käyäm mebäri kubä nikek itkuk. Webe unitä nägät piŋ yäpmäŋ kuŋirän obaŋ 12 ude täŋkuk. Webe unitä Jesu mädeni-ken iwatpäŋ Jesu täŋo tekgän iŋirira käyämna paorän yäŋkaŋ päŋku mädeni-ken tekgän iŋitkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT9_22","070_9_22","MAT","9","22","22","Ude iŋirirän Jesu äyäŋutpäŋ webe u kaŋpäŋ ŋode iwetkuk; Wanotna! Bänepka-ken oretoret pähap nadäsi! Nadäkinikka näkken peyan unitä gäk yäpän tägatan yäk. Ude iweränä webe unitäŋo käyämi paotkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT9_23","070_9_23","MAT","9","23","24","Ude täŋkaŋ kuŋtäŋgän Jairastä yotken ahäŋpäŋ nadäŋkuk. Yäŋtäbätet yäŋpäŋ konäm butewaki pähap täŋit äma ätu butewaki kap uhuwep terak piäŋit täŋirä yabäŋpäŋ Jesutä yäwetkuk; Peŋpeŋ akumaŋ kut! Webe gubaŋ u nämo kumak. Jop däpmon pätak yäk. Yäwänä kaŋ-mägayäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT9_25","070_9_25","MAT","9","25","25","Ude täŋpäkaŋ yäŋ-yäwat-pewän kudup akumaŋ kuŋirä webe gubaŋ unitä itkuk-ken uken äroŋkuk. Äroŋpäŋä kerigän iŋirirän akuŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT9_26","070_9_26","MAT","9","26","26","Täŋpänkaŋ unitäŋo biŋamtä komeni komeni kuŋat moreŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT9_27","070_9_27","MAT","9","27","27","Jesu yotpärare u peŋpeŋ kuŋirän äma dapuri tumbani yarätä gera ŋode yäŋtäŋ iwatkumän; Devit orani! Butewaki nadäŋ nimiŋpäŋ täŋkentäŋ nimi! yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT9_28","070_9_28","MAT","9","28","28","Yäwän nadäŋkaŋ Jesu yot kubä gänaŋ äroŋkuk. Äro irirän äma yarä unitä äbänä Jesutä yäwet yabäŋkuk; Dapunjek yäpä tägakta kehäromi pat namitak u nadäkinik täkamän? Yäweränä iwetkumän; Ei, nadäkinik täkamäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT9_29","070_9_29","MAT","9","29","29","Yäwänä dapuri-ken yepmäŋitpäŋ yäwetkuk; Nadäkinikjek täŋo bureni ahäŋ tamän! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT9_30","070_9_30","MAT","9","30","30","Ude yäŋirän dapuri ijiwän kuŋkuŋ. Dapuri ijiwän kuŋirä Jesutä yäniŋ bitnäŋpäŋ yäwetkuk; Täŋ tamitat ŋonita äma kubä iwetdeŋtawä! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT9_31","070_9_31","MAT","9","31","31","Ude yäwetpäŋ yäniŋ bitnäŋkuko upäŋkaŋ mani nämo buramiŋkaŋ manbiŋam u yäŋahäŋpewän yäpmäŋ komeni komeni kuŋatkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT9_32","070_9_32","MAT","9","32","32","Ude täŋpäŋ yepmaŋpän äma yarä u kuŋirän äma ätutä äma mäjotä magät-pewän man nämo yäwani kubä Jesuken yäŋ yäpmäŋ äbuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT9_33","070_9_33","MAT","9","33","33","Äbäŋirä Jesutä mäjo äma magärani u iwat kireŋ imänkaŋ äma u man yäŋkuk. Äma unitä man yäŋirän ämawebe päke itkuŋo u kaŋkaŋ keri iŋpäŋ yäŋkuŋ; Imaka ŋodewani Isrel komeken nämo ahäŋirän kaŋpäŋ nadäwani yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT9_34","070_9_34","MAT","9","34","34","Ämawebetä ude yäŋirä Parisi ämatä ŋode yäŋkuŋ; U uwä mäjo täŋo intäjukun ämatä kehäromi imiŋirän mäjo yäwat kirek täyak! yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT9_35","070_9_35","MAT","9","35","35","Täŋpäŋ Jesu yotpärare taŋi täpuri kudup kuŋatkuk. Kuŋatkaŋ käbeyä yot ini-ini äroŋpäŋ Anututä intäjukun it yämiŋirän gämoriken irit täŋo Manbiŋam Täga u yäwetpäŋ yäwoŋärek täŋit, paräm käyäm mebäri mebäri nikek yäpän tägaŋit täŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT9_36","070_9_36","MAT","9","36","36","Ude täŋkaŋ ämawebe päke u yabäŋpäŋ butewaki nadäŋkuk. Ämawebe uwä nanak kodäŋani bumik, kehäromini nämo, nadäwätäk terak kuŋarirä yabäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT9_37","070_9_37","MAT","9","37","37","Yabäŋpäŋ iwaräntäkiye ŋode yäwetkuk; Epän taŋi kubä ahäŋ nimiŋirän käyat yäk. Epän it yäpmäŋ kukaŋ-ken uken ketem ahäŋ-bumbum täkaŋ. Upäŋkaŋ ketem u yäpmäkta epän äma yarägän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT9_38","070_9_38","MAT","9","38","38","Unita epän mähemi-ken yäŋapiŋirä ketem gämäneŋ itkaŋ u yäpmäkta epän äma ätukät kaŋ pewän äbut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT10_1","070_10_1","MAT","10","1","1","Jesutä iwaräntäkiye 12 u yäŋ-yäkŋat päbä kubä-kengän yepmaŋpäŋ mäjo yäwat kirekta ba käyäm paräm mebäri mebäri nikek yäpä tägakta kehäromi yämiŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT10_2","070_10_2","MAT","10","2","4","Iwaräntäkiye 12 unitäŋo wäpi tawaŋ ŋode; Kubä Saimon, wäpi kubä Pita. Kubä Andru, Saimon monäni u. Yaräwä Jems kenta Jon, Sebedi nanakiyat u. Kubä Filip. Kubä Batorom. Kubä Tomas. Kubä Matiyu, takis moneŋ yäpani u. Kubä Jems, Alfias nanaki. Kubä Tadius. Kubä Saimon Selot. Kubä Judas, Kariot komeken nanik, Jesu iwan keri terak peŋkuko u. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT10_5","070_10_5","MAT","10","5","5","Ude täŋpäŋ Jesutä äma 12 u epän man ŋode yäwetkaŋ yäniŋ kireŋpewän kuŋkuŋ; In kuŋkaŋ guŋ ämawebe äbotken ba Samaria yotpärare it yäpmäŋ kukaŋ-ken u kuneŋtawä. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT10_6","070_10_6","MAT","10","6","8","Isrel äma äbot kodäŋani bumik, watä ämani nämo, itkaŋ ukengän kuŋkaŋ man ŋode yäŋahäŋpäŋ kaŋ yäwerut; Nadäwut! Anututä intäjukun itkaŋ yabäŋ yäwat epän täŋpayäŋ täko u keräp täyak. Ude yäwerit, käyäm nikek yepmaŋpä tägaŋit, paräm mebäri mebäri nikek komi nadäŋ itkaŋ u yäpä tägaŋit, mäjo yäwat kireŋit ba äma kumbani yäpmäŋ päŋaku yepmaŋit kaŋ täk täŋput. Epän u täkta kehäromi jop tamitat, gwäki nämo unita in udegän täŋkentäk epän u gwäki nämo, jop kaŋ täŋtäŋ kut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT10_9","070_10_9","MAT","10","9","10","Kuroŋjin ärärani ba ähottaba nämo yäpneŋ. Moneŋ nämo yäpmäŋ kuneŋ, yäk imaka nämo yäpneŋ. Ba tek yarä nikek nämo yäpneŋ, gupjin terak itkaŋ unitagän kaŋ kut. U imata, epän tänayäŋ täŋo unitäŋo kowata täga täŋkentäŋ taminaŋi. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT10_11","070_10_11","MAT","10","11","11","In yotpärare kubäken ahäŋirä äma kubätä yori-ken yäŋ-täkŋat yäpmäŋ ärowänä ugän itpäŋ epän täŋ paotpäŋ kome kubäken kaŋ kut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT10_12","070_10_12","MAT","10","12","12","Täŋpäkaŋ äma kubä täŋo yot gänaŋ äroŋkaŋä yot mähemi u ŋode kaŋ iwerut; Anutu täŋo bänep iron gäkken pat täyon! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT10_13","070_10_13","MAT","10","13","13","Ude iwerirä not täŋ tamiŋirän intäŋo man unitä uken bureni api ahäŋ imek. Upäŋkaŋä not nämo täŋ tamiŋirän man iwetnayäŋ täkaŋ unitä uken bureni nämo api ahäwek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT10_14","070_10_14","MAT","10","14","14","Äma kubä ba ämawebe yotpärare kubäken naniktä not nämo täŋ tamiŋirä ba intäŋo manta gaŋa tawäwä mäde ut yämiŋpeŋ kaŋ kut! Täŋpäkaŋ ämawebe uken naniktä momi nininken pätak yäŋ nadäkta kugun kuroŋjin terak nanik pewä maŋpäpeŋ kaŋ kut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT10_15","070_10_15","MAT","10","15","15","Näk bureni täwetat. Kowata yäpmäk-yäpmäk kadäni-ken ämawebe yotpärare udewani-ken naniktä kowata Sodom Gomora naniktä yäpnayäŋ täŋo u irepmitpäŋ ärowani pähap api yäpneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT10_16","070_10_16","MAT","10","16","16","Ude yäŋpäŋ yäŋkuk; In nadäkaŋ? Iwan bämopi-ken taniŋ kiretat yäk. Aŋ komitä but nanak däpmäŋpäŋ nak täkaŋ in udegän api tadäpmäŋpäŋ näneŋ. Unita in ket kaŋiwatpäŋ nadäŋit kaŋ kuŋarut. Upäŋkaŋ bänep kwini terak kuŋatpäŋ waki kubä täkta nämo nadäneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT10_17","070_10_17","MAT","10","17","17","Bureni, in watäni ket itpäŋ kaŋ kuŋarut! Äma ätutä manken tepmaŋit käbeyä yot gänaŋ kadätä api tadäpneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT10_18","070_10_18","MAT","10","18","18","Ba ugän nämo, näka nadäkinik täk täkaŋ unita tämagut päŋku kome täŋo kaŋiwat äma ba intäjukun äma iŋamiken api tepmaneŋ. Tepmaŋpäpäŋ intäjukun äma u ba ämawebe guŋ äbotken nanik u näkŋo manbiŋam api yäwetneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT10_19","070_10_19","MAT","10","19","19","Kadäni uken yäŋ-täkŋat yäpmäŋ manken kuŋirä man jide yäwetnayäŋ nadäŋkaŋ nadäwätäk nämo täneŋ. Kadäni uken man ahäŋ tamiŋirän nadäŋpäŋ ugänpäŋ yäwetneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT10_20","070_10_20","MAT","10","20","20","Täŋkaŋ man yänayäŋ täŋo uwä injinken man nämo, u Nanjin täŋo Munapiktä bänepjin-ken peŋirän api yäŋahäneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT10_21","070_10_21","MAT","10","21","21","Täŋpäkaŋ kadäni uken ämatä ŋode api täneŋ; Tuänitä monäni iwan keri-ken peŋirän kumäŋ-kumäŋ api utneŋ. Ba naniyetä nanakiye udegän api täneŋ. Ba äperiye nanakiyetä miŋiye naniye iwan täŋ yämiŋpäŋ manken yepmaŋirä kumäŋ-kumäŋ api däpneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT10_22","070_10_22","MAT","10","22","22","Täŋpäkaŋ in näka nadäkinik täŋpäŋ näwat täkaŋ unita ämawebe mäyaptä inta kokwawak api nadäŋ tamineŋ. Upäŋkaŋ äma kubätä gwäk pimiŋpäŋ näkŋo man nämo peŋkaŋ yäpmäŋ kuŋarayäŋ täko uwä tärek-tärek kadäni-ken näkŋata biŋam api yäpet. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT10_23","070_10_23","MAT","10","23","23","Täŋpäŋ yotpärare kubäken kuŋirä tadäpmäŋpäŋ täwatkirek täŋpäwä yotpärare kubäken metäŋpeŋ kuneŋ. Näk bureni täwetat. Isrel kome pat yäpmäŋ kuyak u nämo kuŋarä täreŋirän Äma Bureni-inik api ahäwek yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT10_24","070_10_24","MAT","10","24","24","Ude yäŋpäŋ yäŋkuk; Jide nadäkaŋ? Netätä intäjukun itak? Yäwoŋärek ämatä intäjukun itak ba nanakiyetä intäjukun itkaŋ? Bureni, yäwoŋärek ämatä intäjukun itak! Ba netätä intäjukun itak? Epän mähemitä intäjukun itak ba epän ämaniyetä intäjukun itkaŋ? Bureni, epän mähemitä intäjukun itak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT10_25","070_10_25","MAT","10","25","25","Unita yäwoŋärek ämata waki täŋ imineŋo uwä, nanakiyeta udegän täŋ yämiŋirä ŋode nadäneŋ; Täga! Ekäninin udegän äworekamäŋ yäŋ nadäne. Täŋpäkaŋ Bilisibap yäŋ näwetkuŋo unita imata näwaräntäknaye in man waki nämo api täwetneŋ? Nämo, u man wakiinik api täwetneŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT10_26","070_10_26","MAT","10","26","26","Unita in äma udewanita nämo umuntaŋkaŋ näkŋo man kwawak yäŋahäneŋ. Imaka täŋ-yejämbani pätak u wari nämo api pärek. Anututä api täŋkwawa täwek. Ba imaka käbop itak u wari nämo api irek. Kwawak api pewek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT10_27","070_10_27","MAT","10","27","27","Jiap man niningän itkaŋ täwet täyat u äma äbot gänaŋ kwawakgän kaŋ yäŋahäwut! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT10_28","070_10_28","MAT","10","28","28","In ämata nämo umuntäneŋ. Äma uwä gupjingän täga awähutneŋ, upäŋkaŋ mäjojin utta api täŋpä waneŋ. Unita in Anutu kubä unitagän umuntäneŋ. Unitä uyaku äma täŋo gupi bok, mäjoni bok täga awähurek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT10_29","070_10_29","MAT","10","29","29","Bureni täwetat; Ämata nämo umuntäneŋ. Anututä watä säkgämän it tamik täyak. Unita pakup barakta nadäwut. Barak u äpani-inik, biŋami nikek nämo upäŋkaŋ Nanjintä udewanita ket yabäŋ yäwat täyak. Kuŋat-kuŋari ba kumäk-kumäki yabäŋpäŋ-nadäk täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT10_30","070_10_30","MAT","10","30","31","Upäŋkaŋ Anututä inta gäripi nadäk täyak uwä pakup barakta nadäk täyak u irepmitak unita täga nämo tepmaŋpek. Gwäkjin pujiŋ jide itkaŋ u kudup nadäk täyak. Unita imaka kubäta nämo umuntäneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT10_32","070_10_32","MAT","10","32","32","Man ude yäŋpäŋ äneŋi ŋode yäŋkuk; Äma kubätä ämawebe iŋamiken näk Jesuta nadäkinik täŋ imitat yäŋ yäwayäŋ täko uwä näkä udegän Nana kunum gänaŋ nanik u iŋamiken äma uwä näkŋata biŋam yäpmäŋtat yäŋ api yäŋahäwet. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT10_33","070_10_33","MAT","10","33","33","Täŋ, äma kubätä ämawebeta umuntaŋpäŋ näk Jesuta nämo nadätat yäŋ yäwayäŋ täko uwä näkä udegän Nana kunum gänaŋ nanik u iŋamiken äma ŋonita nämo nadätat yäŋ api iweret. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT10_34","070_10_34","MAT","10","34","34","In näka ŋode nämo nadäneŋ; Uwä kome terak bänep kwini pewän ahäkta äpuk yäŋ nämo nadäneŋ. Näk bänep kwini pewa ahäkta nämo äput. Nämoinik! Näk komen ämawebe bämopi-ken duŋ-wewek pewa ahäkta äput. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT10_35","070_10_35","MAT","10","35","36","Näk ämawebe yäpmäŋ danikta äpuro unita man ŋode profet biani kubätä kudän täŋkuko u bureni api ahäwek; Yanani yarä duŋ-wewek api tädeŋ, ba yamiŋi yarä udegän api duŋ-wedeŋ. Ba yanäbeki yarä duŋ-wewek api tädeŋ. Ba äma kubä iniken noriyeinik-tä iwan api täŋ imineŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT10_37","070_10_37","MAT","10","37","37","Ba äma kubäwä miŋi nanita gäripi taŋi nadäŋ yämiŋkaŋ näka täpuri nadäŋ namayäŋ täko uwä äma udewani näka biŋam nämo api täŋpek. Täŋpäkaŋ meŋ ba nan kubätä äperiye nanakiyeta gäripi taŋi nadäŋ yämiŋkaŋ näka täpuri nadäŋ namayäŋ täko uwä näka biŋam nämo api täŋpek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT10_38","070_10_38","MAT","10","38","38","Ba kubätä näkä komi päya kwakäp terak nadäwayäŋ täro udegän nadäkta umuntaŋpäŋ nämo näwarayäŋ täko uwä näka biŋam nämo api täŋpek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT10_39","070_10_39","MAT","10","39","39","Ba kubätä kome terak irit kuŋat-kuŋatta gäripi nadäŋpäŋ nadäkinik täŋpeŋ kuŋarayäŋ täko uwä irit kehäromi nämo api kaŋ-ahäwek. Täŋ, kubätä näka nadäkinik täŋ namiŋpäŋ kome ŋonitäŋo irit kuŋat-kuŋat mäde ut imayäŋ täko uwä irit kehäromi api yäpek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT10_40","070_10_40","MAT","10","40","40","Täŋpäkaŋ äma kubätä oraŋ tamayäŋ täko uwä näk udegän api oraŋ namek. Ba näk oraŋ namayäŋ täko uwä näk naniŋ kireŋkuko u udegän api oraŋ imek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT10_41","070_10_41","MAT","10","41","41","Täŋkaŋ kubätä Anutu täŋo man yäŋahäwani äma kubäta nadäŋ imayäŋ täko uwä gwäki Anutu täŋo man yäŋahäwani ämatä yäpmäk täkaŋ udegän api yäpek. Täŋpäkaŋ äma kubätä äma siwoŋi kuŋarani kubä kaŋ-ahäŋpäŋ ŋode nadäwek; A! Äma uwä siwoŋi kuŋarani unita täŋkentäŋ ima yäŋ nadäwek. Äma ude nadäwayäŋ täko uwä gwäki äma unitä yäpayäŋ täko udegän api yäpek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT10_42","070_10_42","MAT","10","42","42","Näk bureni täwetat. Äma kubätä näwaräntäknaye äpani-inik kubä kaŋ-ahäŋpäŋ U Jesu täŋo iwaräntäki kubä yäŋ yäŋpäŋ ume gwetpäŋ imayäŋ täko uwä gwäki täga api yäpek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT11_1","070_11_1","MAT","11","1","1","Jesutä iwaräntäkiye 12 epän man ude yäwerän täreŋirän kome u peŋpeŋ Anutu täŋo man yäwetpäŋ yäwoŋärek täŋpayäŋ yotpärare ätu tuän ittäŋ kuŋkuŋ-ken uken kuŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT11_2","070_11_2","MAT","11","2","2","Kuŋirän Jon ume ärut yämani uwä komi yotken itkaŋ Jesutä epän täk täŋkuko u biŋam nadäŋkuk. Biŋam u nadäŋpäŋ iniken iwaräntäkiye yäwet-pewän päŋku Jesu iwet yabäk ŋode täŋkuŋ; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT11_3","070_11_3","MAT","11","3","3","Äbäkta biŋam yäwani uwä gäk ŋo ba? Ba kubäta itsämne? yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT11_4","070_11_4","MAT","11","4","4","Ude iwet yabäwäwä Jesutä ŋode yäwetkuk; Inä äyäŋutpäŋ päŋku imaka nadäŋit kaŋit täkaŋ ŋo, unitäŋo manbiŋam päŋku Jon kaŋ iwerut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT11_5","070_11_5","MAT","11","5","5","Äma dapuri tumbani äneŋi ijiwä kuk täkaŋ. Kwäyähäneŋ täŋpani äneŋi tägaŋpeŋ kuŋat täkaŋ. Paräm wakiwaki tokŋewani tägaŋpäŋ gupi dudum tak täkaŋ. Ba jukuni täŋguŋ täwani nadäwä tumäk täkaŋ, ba kumbani kodak taŋpäŋ akumaŋ kuk täkaŋ. Ba äma jäwäri-jäwäri Manbiŋam Täga u yäwera nadäk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT11_6","070_11_6","MAT","11","6","6","Ba äneŋi kubä ŋode kaŋ iwerut; Äma näka yäŋpäŋ nadäkiniki nämo pewä putärek täkaŋ uwä bänep oretoret terak kuŋat täkaŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT11_7","070_11_7","MAT","11","7","7","Ude yäweränkaŋ Jon täŋo iwaräntäkiye u äneŋi äyäŋutpeŋ kuŋirä Jesutä ämawebe äbot päke u Jon täŋo täktäki ba kuŋat-kuŋarita manbiŋam ŋode yäwetkuk; Jon kome jopi-ken irirän känayäŋ nadäŋpäŋ kuŋkuŋo u äma jidewanipäŋ känayäŋ kuŋkuŋ? Pidäm eŋini bumik, mänittä piäŋpewän wareŋ-wareŋ täk täkaŋ, äma udewani känayäŋ kuŋkuŋ? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT11_8","070_11_8","MAT","11","8","8","Ba ima känayäŋ kuŋkuŋ? Äma tek säkgämän täŋpani käwep? Ude nämo! Äma udewani uwä äma wäpi nikektä yot gänaŋ it täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT11_9","070_11_9","MAT","11","9","9","Unita näwerut! Äma jidewani u känayäŋ kuŋkuŋ? Profet kubä käwep känayäŋ kuŋkuŋ? Bureni, profet kubä kaŋkuŋo upäŋkaŋ Jon uwä profet inipärik kubä. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT11_10","070_11_10","MAT","11","10","10","Täŋkaŋ Anutu täŋo man ŋode kudän täwani uwä Jonta kudän täwani; Näkŋo biŋam yäŋahäwani äma kubä ŋo yäk. Intäjukun kädet täwit gamikta api iniŋ kirewet yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT11_11","070_11_11","MAT","11","11","11","Unita näk bureni täwetat; Jon täŋo wäpi biŋamtä äma it yäpmäŋ äbuŋo unitäŋo wäpi biŋam yärepmit moretak. Upäŋkaŋ ämawebe äpani Anututä intäjukun it yämiŋpäŋ yabäŋ yäwat täyak unitäŋo wäpi biŋamtä Jon täŋo wäpi biŋam irepmitak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT11_12","070_11_12","MAT","11","12","12","Jon intäjukun äbä Anututä yabäŋ yäwat epän täk täyak unitäŋo manbiŋam yäŋahäŋ yäpmäŋ äbuk. Apiŋo udegän nähä manbiŋam ugänpäŋ yäŋahäk täyat. Upäŋkaŋ äma waki ätutä mannata bitnäŋpäŋ Anutu täŋo kaŋiwat yewa gänaŋ äroŋpäŋ itta kädet ukät-pipinayäŋ täk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT11_13","070_11_13","MAT","11","13","13","Moses ba Profet biani kuduptä manbiŋam ŋode yäŋahäŋ yäpmäŋ äbuŋ; Anutu täŋo iwoyäwani äma ahäŋpäŋ Anutu täŋo yabäŋ yäwat epän api yäput pewek yäk. Manbiŋam u yäŋahäŋ yäpmäŋ abäŋtäko Jonken täreŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT11_14","070_11_14","MAT","11","14","14","Ba man kubä ŋode yäŋahäŋkuŋ; Profet kubä Elaija udewani api ahäwek! yäŋ yäŋkuŋ. Unita näk man täwetat ŋo nadäkinik täŋput! Profet Elaijatä äbäkta yäŋkuŋo uku Jon äbätak ŋo. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT11_15","070_11_15","MAT","11","15","15","Äma jukuni nikektä näkŋo man ŋo ket nadäwut! yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT11_16","070_11_16","MAT","11","16","16","Ämawebe äbot itkaŋ ŋonita jide yäwet? Uwä iroŋiroŋi täŋoret bägup-ken itkaŋ kowat yäwän ŋode täk täkaŋ ude bumik; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT11_17","070_11_17","MAT","11","17","17","Niwerä oretoret kap teŋitna gukut nämo tokät täŋkuŋ. Ba niwerä butewaki kap teŋitna, konäm nämo kotkuŋ yäŋ yäk täkaŋ. Täŋpäkaŋ in uwä udewani, nadäk siwoŋi kubägän nämo peŋkaŋ ŋode täŋkuŋ; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT11_18","070_11_18","MAT","11","18","18","Jon uwä äbäŋkaŋ ketem äma ätutä nak täkaŋ ude nämo naŋkuk ba wain ume imaka, nämo naŋkuk. Täŋirän intä kaŋpäŋ yäŋkuŋ; U mäjotä kotawani! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT11_19","070_11_19","MAT","11","19","19","Täŋ, Äma Bureni-iniktä äbäŋpäŋ ketem naŋit wain ume naŋit täŋkuk. Täŋirän intä kaŋpäŋ yäŋkuŋ; Äma ŋo kawut! Nak ämäŋ täŋpani! yäk. Uwä äma waki-waki-kät takis moneŋ yäpani täŋo noripaki! yäŋ yäŋkuŋ. Upäŋkaŋ in nämo nadäwä tumbäkaŋ ude yäk täkaŋ. Äma yarä unitä Anutu täŋo nadäk-nadäk siwoŋi iwatpäŋ täk täkamän. Täŋpäkaŋ nadäk-nadäk u iwatpäŋ täktäki siwoŋitä Anutu täŋo nadäk-nadäk kwawak pewän ahäŋirän ämawebetä kaŋpäŋ nadäwä bureni api täneŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT11_20","070_11_20","MAT","11","20","20","Kadäni uken Jesutä yotpärare ätuken epän täŋit kudän kudupi imaka täŋit täŋ yäpmäŋ äbäŋirän kaŋpäŋ bänepi nämo sukureŋkuŋo unita yabäŋ yäŋpäŋ ŋode yäŋkuk; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT11_21","070_11_21","MAT","11","21","21","Wa! Korasin nanik in, ba Betsaida nanik in komi api nadäneŋ! Inken kudän kudupi täk täŋkuro udegän Tire Sidon ämawebe, Anututa nämo nadäwani u ahäŋ yämiŋkuk yäwänäku mominita yäŋpäŋ konäm butewaki täŋpäŋ bänepi bian sukurewäm! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT11_22","070_11_22","MAT","11","22","22","Unita bureni ŋode täwera nadäwut; Ämawebe yäpmäŋ danik-danik kadäni pähapken Tire ba Sidon ämawebe kowata ahäŋ yämayäŋ täko u irepmitpäŋ inä ärowani-inik api kaŋ-ahäneŋ! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT11_23","070_11_23","MAT","11","23","23","Täŋ, Kapeneam nanik inä, Anututä kunum gänaŋ api yäŋnikŋat yäpmäŋ ärowek yäŋ nadäkaŋ? Wära! Nämoinik! In kumäŋ-kumäŋ komeken api äpmoŋ moreneŋ. Näkä kudän kudupi inken täk täŋkuro u Sodom komeken ahäŋkuk yäwänäku ämawebe momini peŋirä Anututä kome nämo awähurän. Nämo, pen kadäni käroŋi it yäpmäŋ kuk täyek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT11_24","070_11_24","MAT","11","24","24","Unita Juda äma in ŋode täwera nadäwut; Kowata yäpmäk-yäpmäk kadäni-ken ämawebe yotpärare udewani-ken naniktä kowata waki ärowani api yäpneŋ. In Sodom naniktä yäpnayäŋ täŋo u irepmitpäŋ ärowani pähap api yäpneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT11_25","070_11_25","MAT","11","25","25","Kadäni uken Jesutä nani ŋode iwetkuk; Nana, kunum kenta kome täŋo mähemi gäka bänep täga nadäŋ gamitat. Imata, gäk manka biŋam täŋo mebäri äma kome täŋo nadäk-nadäk ärowani nikekta käbop peŋ yämik täyan. Täŋ, äma äpanita täŋ-kwawataŋ yämik täyan. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT11_26","070_11_26","MAT","11","26","26","Nan, gäkŋa ude kaŋ ahäwän yäŋ nadäŋkuno udegän ahätak yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT11_27","070_11_27","MAT","11","27","27","Ude yäŋpäŋ ämawebe päke u ŋode yäwetkuk; Nana uwä imaka kumän-tagän näk ketna terak peŋ moreŋkuk. Täŋpäkaŋ äma kubätä Anutu täŋo nanaki näka täga nämo nadäwän tärek täkaŋ. Nämo, Nana kubä-tägän mebärina nadäwän tärek täkaŋ. Ba äma kubätä ini Nana täŋo mebäri u nämo nadätak. Nämo, nanaki näkŋa-tägän nadätat. Täŋ, Nanaki näkä äma ätuta Nana täŋo mebäri yäwoŋärewayäŋ yäŋpäŋä yäwoŋäreŋira Nana täŋo mebäri täga nadäneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT11_28","070_11_28","MAT","11","28","28","Jesutä ude yäŋpäŋ äneŋi ŋode yäwetkuk; Ämawebe in bäräpi kotaŋkaŋ nadäwätäk pähap täk täkaŋ uwä näk-kengän äbut! Näkken äbäŋirä bäräpi ketäreŋ tamiŋira itpäŋ-nadäk täkot. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT11_29","070_11_29","MAT","11","29","30","Näkken äbäŋkaŋ epän tamakaŋ u bok täŋpäŋ uyaku näkŋo mebärina nadäwä tärenayäŋ. Näk orakorak mähemi, näk bänep kwini ba äpani kuŋat täyat. Näkken äbäŋpäŋä nadäwätäk ikek nämo api kuŋatneŋ. Bureni, epän ketjin-ken pek täyat u pipiri nämo yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT12_1","070_12_1","MAT","12","1","1","Eruk Sabat kadäni kubäken Jesu inikät iwaräntäkiye säguom epän gänaŋ kuŋatkuŋ. Kuŋattäŋgän iwaräntäkiyetä nakta yewäwä säguom weŋpäŋ naŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT12_2","070_12_2","MAT","12","2","2","Weŋpäŋ naŋirä Parisi äma ätutä u yabäŋpäŋ Jesu iwetkuŋ; U kawut! Orekirit kadäni-ken gäwaräntäkayetä epän täkaŋ uwä nämo tänaŋipäŋ täkaŋ. U nintäŋo baga man irepmitpäŋ täkaŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT12_3","070_12_3","MAT","12","3","3","Iweräwä Jesutä kowata ŋode yäwetkuk; Ude nämo! Bian oranin Devit u noriye-kät nakta yewäpäŋ täŋkuŋo unitäŋo manbiŋam Anutu täŋo man terak nämo daniŋpäŋ nadäk täkaŋ? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT12_4","070_12_4","MAT","12","4","4","Uwä ŋode täŋkuŋ; Devit u noriye-kät Anutu täŋo yot gänaŋ äroŋpäŋ käräga kudupi yäŋ yäwani u yäpmäŋpäŋ naŋkaŋ noriyeta imaka, yämän naŋkuŋ. Täŋkaŋ käräga uwä bämop äma-tägän nänaŋipäŋ naŋkuŋ. Äma jopitä udewani nakta yäjiwärani upäŋkaŋ Devit u noriye-kät naŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT12_5","070_12_5","MAT","12","5","5","Täŋpäŋ in Baga man terak kudän täwani ŋode imaka nämo daniŋpäŋ nadäk täkaŋ ba? Bämop äma uwä Sabatken kadäni kadäni kudupi yot gänaŋ äroŋpäŋ Sabat täŋo baga irepmitpäŋ epän täk täkaŋ. Baga irepmit täkaŋ upäŋkaŋ waki täk täkaŋ yäŋ nämo yäwet täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT12_6","070_12_6","MAT","12","6","6","Unita näkä ŋode täwera nadäwut; Iŋamjin-ken itat ŋonitä kudupi yot irepmitat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT12_7","070_12_7","MAT","12","7","7","Anututä man kubä yäŋkuko uwä ŋode kudän täwani; Gupe ijik-ijik näk naniŋ oretta pek täkaŋ unita gäripi nämo nadäk täyat. Ämawebetä bänep iron kädet iwarirä unita uyaku gäripi-inik nadäk täyat. In man u nadäŋpäŋ yäwänäku näwaräntäknaye momini nämo ŋo man nämo yäweräm. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT12_8","070_12_8","MAT","12","8","8","Nadäkaŋ? Äma Bureni-inik uwä Sabat täŋo mähemi. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT12_9","070_12_9","MAT","12","9","10","Ude yäŋpäŋ peŋpeŋ kumaŋ käbeyä yot gänaŋ äroŋpäŋ äma kubä keri kukŋi täŋguräŋ täwani uken irirän kaŋkuk. Kawänä Juda täŋo ekäni ätutä Jesu u goret kubä täŋpän kaŋpäŋ manken tena yäŋkaŋ iwet yabäŋkuŋ; Sabat kadäni-ken äma kubätä käyäm ikek yäpän täganeŋo u baga irepmirek ba nämo irepmirek? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT12_11","070_12_11","MAT","12","11","11","Ude yäŋirä Jesutä kowata ŋode yäwetkuk; Jide? Inken nanik kubätä yawaki tepi kubätä awaŋ gänaŋ äpmoŋirän Sabat unita yäŋpäŋ kaŋäwaräkuk täŋpek? Nämo, topmäŋpäŋ wädäwek! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT12_12","070_12_12","MAT","12","12","12","Täŋkaŋ yawak uwä imaka jopi udewani. Äma uyaku bureni. Unita Sabat kadäni-ken täŋkentäk epän uwä täga täŋpen. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT12_13","070_12_13","MAT","12","13","13","Ude yäŋpäŋ äma keri täŋguräŋ täwani u iwetkuk; Ketka täŋ-siwoŋta! yäk. Ude iweränä keri täŋ-siwoŋ taŋirän tägaŋpäŋ keri kukŋi täga udegän itkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT12_14","070_12_14","MAT","12","14","14","Täŋirän Parisi ämatä u kaŋpäŋä peŋpeŋ päŋku käbeyä täŋpäŋ Jesu kaŋ utna yäŋ yäŋpäŋ man topuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT12_15","070_12_15","MAT","12","15","15","Täŋpäkaŋ Jesu Baga man nadäwanitä man topuŋo u nadäŋpäŋ kome u peŋpeŋ kubäken kuŋkuk. Kuŋirän ämawebe mäyap iwarän täŋkuŋo u gänaŋ käyäm ikek u kudup yäpän tägaŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT12_16","070_12_16","MAT","12","16","16","Ude täŋpäŋ ämawebe päke unitä mebärini yäŋahäkta yäjiwät-inik täŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT12_17","070_12_17","MAT","12","17","17","Ude täŋirän Profet Aisaiatä man bian ŋode kudän täŋkuko u bureni ahäŋkuk; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT12_18","070_12_18","MAT","12","18","18","Ŋowä epän ämanata näkŋa iwoyäŋkut yäk. Ŋowä näkŋaken bänepna gämäni. U kaŋpäŋ gäripi nadäk täyat. Uterak Munapikna peŋ ima täŋkentäŋ imiŋirän ämawebe Anutu täŋo äbot nämo täŋpani kuduptagän näkŋo kädet siwoŋi iwatta yäwetpäŋ yäwoŋärek api täŋpek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT12_19","070_12_19","MAT","12","19","19","Uwä yäŋawät-awät ba yabäŋ kärakŋek nämo api täŋpek. Ba mani kotäk kädet miŋin-miŋin gera yäŋpäŋ yäk täŋirän nämo api nadäneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT12_20","070_12_20","MAT","12","20","20","Bänep kwini terak api kuŋarek. Uwä tepäraŋ kujat pidämi kubä nämo tokärek ba kädäp täpuri ijiŋirän nämo däpän kumneŋ. Täŋpäkaŋ epäni täŋ yäpmäŋ kuŋirän kädet siwoŋi säkgämän api ahäŋ morewek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT12_21","070_12_21","MAT","12","21","21","Täŋpäŋ ämawebe äbot nämo täŋpani kuduptagän bänepi wäpi biŋam terakgän api wohutneŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT12_22","070_12_22","MAT","12","22","22","Täŋpäkaŋ kadäni uken äma kubä mäjotä magärani kubä Jesuken yäpmäŋ äbuŋ. Äma uwä mäjotä magärirän dapuri tumbänpäŋ guŋ taŋkuk. Guŋ taŋpäŋ man imaka, nämo yäk täŋkukonik. Eruk äma upäŋ Jesuken yäpmäŋ äbäkaŋ yäpän tägaŋ-pewän dapun ijiŋit man yäŋit täŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT12_23","070_12_23","MAT","12","23","23","Ude täŋirän ämawebe päke itkuŋo u kaŋpäŋ kikŋutpäŋ jäkjäk yäŋkuŋ. Täŋpäŋ yäŋkuŋ; Wära! Devit täŋo orani äbäkta yäŋkuŋo ukeŋo ŋo käwep yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT12_24","070_12_24","MAT","12","24","24","Ude yäŋirä Parisi ämatä nadäŋpäŋ ŋode yäŋkuŋ; Jop yäkaŋ! Mäjo täŋo äma ekäni wäpi Bilisibap unitä magärirän mäjo yäwat kirek täyak! yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT12_25","070_12_25","MAT","12","25","25","Ude yäŋirä Jesutä bänepi-ken yabäŋpäŋ-nadäŋkaŋ yäwetkuk; Man wärani kubä täwera nadäwut; Äbot kubätä duŋ-wewek täŋpäŋä kehäromi itneŋ ba nämo? Nämo! Ba yotpärare kubätä duŋ-wewek täŋpäwä tägawek ba nämo? Ba ini buaptä duŋ-wewek täŋpäŋ ämik täŋpäwä tägawek? Nämoinik! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT12_26","070_12_26","MAT","12","26","26","Unita ŋode täwetat; Satantä iniken ämaniye yäwat kireweko uwä jide täŋpäŋ Satan täŋo äbot kehäromi nikek irek? U täga nämo irek! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT12_27","070_12_27","MAT","12","27","27","Intä Näkä Satan täŋo kehäromi terak mäjo yäwat kirek täyat yäŋ näwetkaŋ upäŋkaŋ näkä ude bureni täyat u täŋpäwä intäŋo ämajiyetä netä wäpi terak mäjo yäwat kirek täkaŋ? Satan täŋo wäpi terak yäwat kirek täkaŋ yäŋ täga nämo yäneŋo unita jop täŋ-näkŋatkaŋ unitäŋo mebäri kwawak ahätak! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT12_28","070_12_28","MAT","12","28","28","Näk Anutu täŋo Munapiktä täŋkentäŋ namiŋirän täk täyat unita ŋode nadäneŋ; Anututä intäjukun it yämiŋirän gämoriken irit täŋo bureni inken ahätak ŋo. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT12_29","070_12_29","MAT","12","29","29","Näk Satan täŋo kehäromi yäpmäŋ äpäk täyat unitäŋo man wärani kubä ŋode täwera nadäwut; Äma komi kubä yori gänaŋ irirän äma kubätä siwani yäŋkaŋ päro tuŋumi täga yomägarek? Nämo! Äma komi u bäyaŋ iŋitpäŋ yentä keri kuroŋi pädät täŋpäŋ peŋkaŋ uyaku tuŋumi täga yomägarek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT12_30","070_12_30","MAT","12","30","30","Nadäkaŋ? Äma not nämo täŋ namik täkaŋ uwä iwan täŋ namik täkaŋ. Ba äma näkŋo epänta watä nämo it täkaŋ uwä epäna yäpäwak täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT12_31","070_12_31","MAT","12","31","31","Unita ŋode täwera nadäwut; Waki mebäri mebäri ba yäŋärok man mebäri mebäri näk näwet täkaŋ unitäŋo momi u täga penaŋi. Upäŋkaŋ äma kubätä Kudupi Munapikta man waki ba yäŋärok man iwereko uwä momi u penaŋi nämo. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT12_32","070_12_32","MAT","12","32","32","Bureni, äma kubätä Äma Bureni-inikta yäŋärok man yäwayäŋ täko uwä momini u täga ärut imek. Täŋ, äma kubätä Kudupi Munapikta yäŋärok man yäwayäŋ täko uwä momini nämoinik api ärut imek. Nämo, u pen api pat imek yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT12_33","070_12_33","MAT","12","33","33","Täŋpäŋ Jesutä äneŋi ŋode yäkgän täŋkuk; In päya kubäta täga yäŋ nadäŋpäŋä burenita udegän täga yäŋ nadäneŋ. Ba päya kubäta waki yäŋ nadäŋpäŋ burenita udegän waki yäŋ nadäneŋ. Päya täŋo mujipi kaŋpäŋ nadäŋpäŋ päya uwä täga ba waki yäŋ nadäneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT12_34","070_12_34","MAT","12","34","34","Wa! Gämok täŋo äbotken nanik in jide täŋpäŋ man täga kubä yäneŋ? Nämo, nadäk, äma bänepi-ken pat täyak u meni-ken kwawak pewä ahäk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT12_35","070_12_35","MAT","12","35","35","Äma täga täŋpani u bänepi-ken nadäk tägatäga unitä irit kuŋat-kuŋariken kädet täga pewä ahäk täkaŋ. Täŋ, äma waki täŋpani u bänepi-ken nadäk wakiwaki unitä irit kuŋat-kuŋariken kädet waki pewä ahäk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT12_36","070_12_36","MAT","12","36","36","Upäŋkaŋ näk ŋode täwera nadäwut; Ämawebe yäpmäŋ danik-danik kadäni pähapken man waki mebäri mebäri bian yäŋ yäpmäŋ äbuŋo unita yäŋpäŋ Anututä manken api tepmaŋpek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT12_37","070_12_37","MAT","12","37","37","In kome terak kuŋatkaŋ man yäŋ yäpmäŋ kunayäŋ täŋo uwä Anututä nadäwän täga ba waki api täneŋ. Waki täŋpänä manken api tepmaŋpek. Täga täŋpänä Anututä api tämagurek yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT12_38","070_12_38","MAT","12","38","38","Jesutä man ude yäweränä Parisi ämakät Baga man yäwoŋärewani äma ätu itkuŋo unitä Jesu man kowata ŋode iwetkuŋ; Yäŋpäŋ-yäwoŋärewani! Kudän kudupi kubä mebärika kaŋpäŋ nadäkta täŋiri käna! yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT12_39","070_12_39","MAT","12","39","39","Ude yäwäwä Jesutä yäwetkuk; Wa! Waki täŋpani ämawebe äbot intä kudän kudupi kubä kakta näwet yabäkaŋ? Upäŋkaŋ kudän kudupi mebäri kubä nämo täŋira känayäŋ! Ŋodegän api käneŋ; Kudän bian profet Jona terak ahäŋkuko udegän ahäŋirän api käneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT12_40","070_12_40","MAT","12","40","40","Jona uwä kepma bipani yaräkubä gwägu tom pähap koki gänaŋ patkuk. Udegän Äma Bureni-inik uwä kepma bipani yaräkubä kome gänaŋ api pärek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT12_41","070_12_41","MAT","12","41","41","Täŋpäkaŋ ämawebe Ninive yotpärare-ken naniktä udegän, kowata yäpmäk-yäpmäk kadäni-ken inkät bok api itneŋ. Ämawebe uwä intäŋo momijin kwawak api pewä ahäneŋ. U jop nämo, Jonatä man yäwerän Ninive ämawebetä nadäŋpäŋ bänepi sukureŋkuŋ. Upäŋkaŋ äma Jonatä täŋkuko u irepmitak uwä itat ŋo! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT12_42","070_12_42","MAT","12","42","42","Ba kowata yäpmäk-yäpmäk kadäni-ken kome umude käda nanik täŋo intäjukun webe unitä inkät Anutu iŋamiken bok itkaŋ momijin kwawak api pewän ahäneŋ. Webe unitä Juda täŋo intäjukun äma Solomon unitäŋo nadäk-nadäk ärowani yäŋahäŋirän nadäkta gäripi nadäŋkuko unita kome ban naniktä kädet käroŋi-inik äbuk. Täŋpäkaŋ äma Solomontä täŋkuko u irepmitak uwä itat ŋo! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT12_43","070_12_43","MAT","12","43","43","Täŋpäŋ Jesutä man äneŋi kubä ŋode yäwetgän täŋkuk; Äma äbot ŋowä ŋode bumik. Mäjo äma magärani kubätä äma u kakätäŋpeŋ päŋku kome kuräki-ken irit bägup kodakita wäyäkŋeŋtäŋ kuŋareko upäŋkaŋ nämo kaŋ-ahäwek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT12_44","070_12_44","MAT","12","44","44","Nämo kaŋ-ahäŋpäŋä yäwek; Bian itkut-ken äyäŋutpeŋ kwa yäŋ yäwek. Ude yäŋpäŋ äyäŋutpeŋ päŋku käwek; Irit bägup biani uwä ärutpäŋ ket urani, mähemi nämo. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT12_45","070_12_45","MAT","12","45","45","Ude kaŋpäŋä noriye 7 ini bumik nämo, wakiinik, yämaguränkaŋ äbä ukengän itneŋ. Täŋpäkaŋ äma uwä pengän-inik waki irekopäŋ mäden waki inikinik täŋpäŋ irek yäk. Eruk, äma äbot waki ŋo äbot udegän api itneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT12_46","070_12_46","MAT","12","46","46","Täŋpäŋ Jesu man pen yäwet irirän miŋi-kät noriye man iwetnayäŋ äbä yäman umu itsämbuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT12_47","070_12_47","MAT","12","47","47","Täŋirä äma kubätä Jesu iwetkuk; Ai! Meŋka notkaye man gäwetnayäŋ yäman itkaŋ gumo yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT12_48","070_12_48","MAT","12","48","48","Yäwänä Jesutä ŋode yäŋkuk; Meŋna netä? Ba notnaye u netä? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT12_49","070_12_49","MAT","12","49","49","Ude yäŋpäŋ iwaräntäkiyetä itkuŋ-ken u käda ketsiwoŋ taŋpäŋ yäŋkuk; Yabäwut! Näkŋo meŋnaye notnaye ŋo! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT12_50","070_12_50","MAT","12","50","50","Ämawebe Nana kunum gänaŋ nanik täŋo man buramik täkaŋ uwä näkŋo meŋnaye notnaye ba wanotnaye bureni yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT13_1","070_13_1","MAT","13","1","1","Kepma ukengän Jesu yot gänaŋ naniktä äpämaŋ päŋku gwägu gägäni-ken maŋit itkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT13_2","070_13_2","MAT","13","2","2","Maŋit irirän ämawebe äbot pähap ahäŋpäŋ tokŋewä yabäŋpäŋä gäpe terak äroŋkuk. Äro gäpe terak irirän ämawebe bumta gwägu pomi terak itkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT13_3","070_13_3","MAT","13","3","3","Irirä man wärani mebäri mebäri yäwetkuk. Yäwetkaŋ man wärani kubä ŋode yäwetgän täŋkuk; Äma kubätä ketem mujipi pikta epäni-ken päŋku mujipi täŋ-irähuttäŋ kwek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT13_4","070_13_4","MAT","13","4","4","Täŋ-irähuttäŋ kuŋirän mujipi ätu kädet miŋin mäneŋ. Kädet miŋin mäneŋo uwä baraktä yabäŋ ahäŋpäŋ naŋ paotneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT13_5","070_13_5","MAT","13","5","6","Täŋkaŋ mujipi ätuwä kome taŋi nämo, gänaŋ umu mobä, uterak maŋ tädotneŋ. Kome u pidämigän, gänaŋ umu mobä unita jäwäri punin itkaŋ bäräŋeŋ tädotneŋ. Bäräŋeŋ tädotneŋo upäŋkaŋ edaptä yeŋpewän kubit täneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT13_7","070_13_7","MAT","13","7","7","Täŋ, mujipi ätuwä mup waki gänaŋ mäneŋ. Mup waki gänaŋ maŋirä mup waki unitä äroŋpäŋ uwäk täŋpipiŋ-pewä waŋpäŋ bureni nämo pätneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT13_8","070_13_8","MAT","13","8","8","Täŋpäkaŋ mujipi ätuwä kome gakŋi nikekken mäneŋo uwä täga äroneŋ. Äroŋpäŋ bureni ätu ähan pätneŋ. Ätuwä taŋi bumik pätneŋ. Täŋ, ätuwä bumta pätneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT13_9","070_13_9","MAT","13","9","9","Jesutä ude yäŋpäŋ yäŋkuk; Äma jukuni nikektä näkŋo man ŋo ket nadäwut! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT13_10","070_13_10","MAT","13","10","10","Jesutä ude yäwänä iwaräntäkiyetä ŋode iwet yabäŋkuŋ; Imata man wärani terak yäwet täyan? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT13_11","070_13_11","MAT","13","11","11","Yäwäwä ŋode yäwetkuk; Anututä intäjukun itkaŋ yabäŋ yäwat epän täk täyak unitäŋo manbiŋam käbop irani u injingän nadäkta yäwani unita in-gänpäŋ täwetat. Äma ätukät nadäkta nämo. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT13_12","070_13_12","MAT","13","12","12","Unita ket ŋode täwera nadäwut; Äma kubätä imaka Anututä imani u yäpmäŋ kuŋarayäŋ täko uwä yäpurärätpäŋ bumta imikta yäwani. Täŋ, äma ätuwä nin imaka udewani nikek yäŋ nadäk täkaŋ upäŋkaŋ nämo! Täŋpäkaŋ imaka iŋitkamäŋ yäŋ jop nadäk täkaŋ uwä yäyomägatta yäwani. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT13_13","070_13_13","MAT","13","13","13","Mebäri unitagän man wärani terak yäŋpäŋ-yäwoŋärek täyat. Man wärani terak yäwetpewa dapuritä känayäŋ täŋo upäŋkaŋ nämo api kawä tärewek. Ba jukunitä nadänayäŋ täŋo upäŋkaŋ mebäri nämo api nadäwä tumneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT13_14","070_13_14","MAT","13","14","14","Man täwetat ŋo man profet biani Aisaiatä ŋode kudän täwani udegän; Jukujin täwä api nadäneŋo upäŋkaŋ bänepjintä nämo api nadäwä täreneŋ. Dapunjintä api ijineŋo upäŋkaŋ nämo api kawä täreneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT13_15","070_13_15","MAT","13","15","15","Ämawebe äbot ŋo bänepi nämo imärani. Jukuni pik täŋpani ba dapurita pimiŋ ijiwani. Bänepi sukureŋirä uyaku yäpa tägawäpäŋ yepmaŋpam. Upäŋkaŋ ude täneŋtawä yäŋkaŋ näkä täŋpewa dapuritä nämo kawä tärek täkaŋ ba jukunitä nämo nadäwä tärek täkaŋ, ba bänepitä nadäkinik nämo täk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT13_16","070_13_16","MAT","13","16","16","Aisaiatä äma äbot ŋonita ude yäŋkuko upäŋkaŋ Anututä nadäŋ tamiŋirän inä dapunjintä kawä tärek täkaŋ ba jukujintä nadäwä tärek täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT13_17","070_13_17","MAT","13","17","17","Näk bureni täwetat. Anutu täŋo kehäromi kak täkaŋ uwä profet biani ba äma siwoŋi kuŋarani mäyaptä u kakta gäripi nadäk täŋkuŋo upäŋkaŋ nämo kak täŋkuŋ. Ba manbiŋam apiŋo intä nadäk täkaŋ ŋo nadäkta gäripi nadäk täŋkuŋo upäŋkaŋ nämo nadäk täŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT13_18","070_13_18","MAT","13","18","18","Eruk notnaye, mujipi pikpik täŋo man wärani täwetkuro unitäŋo mebäri täwerayäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT13_19","070_13_19","MAT","13","19","19","Mujipi täŋ-irähuttäŋ kuŋirän kädet miŋin mäneŋo u jidewani? Mujipi uwä ŋode; Äma kubätä Anutu täŋo yewa gänaŋ ärokärok täŋo man nämo nadäwän tumbeko uwä äma wakitä bänepi-ken mujipi piwani u yomägat yäpmäŋ kwek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT13_20","070_13_20","MAT","13","20","20","Täŋ, mujipi kome pidämi, gänaŋ umu mobä uterak mäneŋo u jidewani? Uwä ŋode; Äma kubätä näkŋo manbiŋam kudupi nadäŋpäŋ ukengän gäripi nadäŋpäŋ yäpmäŋ kuŋarek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT13_21","070_13_21","MAT","13","21","21","Upäŋkaŋ bänepi-ken jäwäri nämo täŋpani unita kadäni keräpigän irek. Täŋpäkaŋ näkŋo manta yäŋpäŋ ämatä yäŋärok man iwerit iwan täŋ imiŋit täŋpäwä, nadäkiniki bäräŋeŋ putärewek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT13_22","070_13_22","MAT","13","22","22","Täŋ, mujipi mup waki gänaŋ mäneŋo u jidewani? U äma kubätä näkŋo man kudupi u nadäŋpäŋ bänepi-ken daiŋpäŋ yäpmäŋ kuŋareko uwä kome täŋo tuŋumta nadäwätäk täŋpäŋ moneŋ tuŋum täŋbumbum unitäŋo gäriptä täŋikŋat-pewä näkŋo man kudupi u utpewän kumäŋirän bureni nämo täŋpek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT13_23","070_13_23","MAT","13","23","23","Täŋ, mujipi kome gakŋiken piweko u jidewani? Uwä ŋode; Äma kubätä näkŋo man kudupi nadäŋpäŋ bänepi-ken peŋpäŋ täŋkehärom taŋpäŋ yäpmäŋ kuŋarek. Täŋpäkaŋ äma ätuken bureni ähan pätneŋ. Ätukenä taŋi bumik pätneŋ. Täŋ, ätukenä bumta pätneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT13_24","070_13_24","MAT","13","24","24","Ude yäwet paotpäŋ äneŋi man wärani kubä pen ŋode yäwetkuk; Äbot Anututä intäjukun it yämiŋpäŋ yabäŋ yäwarayäŋ täyak uwä ŋode bumik; Äma kubätä ketem mujipipäŋ yäpmäŋ päŋku epäni-ken piwek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT13_25","070_13_25","MAT","13","25","25","Ketem mujipi piŋkaŋ päŋku parirän bipani ugän iwanitä epän uken päŋku mup mujip, ketem mujipi epän mähemitä piweko ukengän täŋ-irähuttäŋ kwek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT13_26","070_13_26","MAT","13","26","26","Ude täŋpeŋ kuŋirän mujipitä imätpäŋ käruk äbäŋirä mup mujip waki iwantä täŋ-irähuttäŋ kweko u bok tädotneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT13_27","070_13_27","MAT","13","27","27","Tädorirä epän watä ämaniyetä u yabäŋpäŋ epän mähemi iwetneŋ; E! Gäk epänka-ken ketem mujipi tägagänpäŋ piŋkun yäk. Piŋkunopäŋ mup waki äbäkaŋ u jide täŋpäŋ bok ärokaŋ? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT13_28","070_13_28","MAT","13","28","28","Yäwäwä yäwerek; Uwä iwan kubätä piŋkukotä ärokaŋ. Yäwänä iwetneŋ; Mup waki u nintä dätne? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT13_29","070_13_29","MAT","13","29","29","Yäwäwä epän mähemitä yäwerek; Nämo! In mup waki dätna yäkŋat ketem mujipi piwani u bok dätneŋta yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT13_30","070_13_30","MAT","13","30","30","Ketem mujipi piwani bok mup waki ini bok kaŋ ärowut. Äroŋirä ketem bureni yäpmäk-yäpmäk kadäni-ken ketem bureni yäpani äma yäwerakaŋ yäpmäŋ daniŋpäŋ mup waki däpmäŋpäŋ kädäp gänaŋ pewä ijiwäkaŋ ketem bureni nakta yäwani ugänpäŋ yotna gänaŋ kaŋ pewut yäŋ yäwerek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT13_31","070_13_31","MAT","13","31","31","Ude yäŋpäŋ man wärani kubä pen ŋode yäŋkuk; Äbot Anututä intäjukun it yämiŋpäŋ yabäŋ yäwat täyak u päya mujipi kubä wäpi mastat udewani. Ämatä mastat mujipi uwä epänken pik täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT13_32","070_13_32","MAT","13","32","32","Mujipi u täpuri, päya mujipi ätu täŋo gämori-ken itkaŋ. Upäŋkaŋ tädotpäŋ äroŋkaŋ tokän ätu yärepmit täkaŋ, päya bumik ärok täkaŋ. Äroŋpäŋ taŋi täŋpäŋ pähämi obät täk täkaŋ. U momi terak baraktä yori täk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT13_33","070_13_33","MAT","13","33","33","Ude yäŋpäŋ yäŋkuk; Man wärani kubä ŋode. Äbot Anututä yabäŋ yäwat täyak u yis udewani. Webe kubätä käräga täŋpa yäŋkaŋ yis täpuri yäpmäŋpäŋ parawa taŋi-kät awähurek. Ude täŋirän yistä parawa kudup gänaŋ kuŋatkaŋ epäni täŋpek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT13_34","070_13_34","MAT","13","34","34","Jesutä man yäwet täŋkuko uwä man wäranigän yäwet täŋkuk. Man kwawak kubä nämo yäŋahäŋpäŋ yäwet täŋkukonik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT13_35","070_13_35","MAT","13","35","35","Ude täŋirän profet kubätä man ŋode yäŋkuko u bureni ahäŋkuk; Näk ämawebe man yäwerayäŋ nadäŋpäŋä man wäranigän api yäk täŋpet. Man käbop kome ahäŋkuk-ken unitä it yäpmäŋ äbuko uwä api yäŋahäwet. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT13_36","070_13_36","MAT","13","36","36","Ude yäŋpäŋ eruk Jesutä äma yepmaŋpän kuŋ moreŋirä yot gänaŋ äroŋkuk. Päro irirän iwaräntäkiyetä iwet yabäŋkuŋ; E! Saguom epän gänaŋ iwantä mup mujip täŋ-irähuttäŋ kuŋkuko unita mebäri yäŋahäwi nadäna yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT13_37","070_13_37","MAT","13","37","37","Ude iweräwä yäŋkuk; Äma säguom mujipi piŋkuko uwä Äma Bureni-inik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT13_38","070_13_38","MAT","13","38","38","Epäni uwä kome pähap ŋo. Ketem mujipi piŋkuko uwä ämawebe Anututä yabäŋ yäwat täyak. Täŋ, mup waki uwä äma waki Satan täŋo äboriye. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT13_39","070_13_39","MAT","13","39","39","Ba iwanä, epänken mup waki piŋkuko u Satan. Saguom yäpmäk-yäpmäk kadäni uwä tärek-tärek kadäni pähap. Täŋpäkaŋ ketem bureni yäpani äma uwä Anutu täŋo aŋeroniye. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT13_40","070_13_40","MAT","13","40","40","Mup waki dätpäŋ kädäp-ken pewä kuŋkuŋo uwä tärek-tärek kadäni-ken ude api ahäwek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT13_41","070_13_41","MAT","13","41","42","Kadäni uken Äma Bureni-iniktä aŋeroniye yäwerän päŋku komeni komeni ämawebe yabäŋ yäwat täyak u yäpmäŋ daniŋpäŋ ämawebe kädet siwoŋi yäpäwak täŋpani ba ämawebe wakiwaki täŋpani yäpmäŋpäŋ kädäp pähap gänaŋ yepmaŋpä api äpmoneŋ. Uken konäm butewaki pähap täŋpäŋ meni api jiwätpeŋ itneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT13_43","070_13_43","MAT","13","43","43","Täŋpäkaŋ ämawebe Anututä inita yäpmäŋ daniwayäŋ täyak uwä yewani gänaŋ itkaŋ kudän siwoŋi täŋ yäpmäŋ äbuŋo unitä edap ude api ijiŋ-yäŋeneŋ. Eruk, äma jukuni nikektä näkŋo man ŋo ket nadäwut! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT13_44","070_13_44","MAT","13","44","44","Jesutä man ude yäŋpäŋ man wärani kubä pen ŋode yäkgän täŋkuk; Äma ätu Anutu täŋo yewa gänaŋ ärokta gäripi-inik nadäk täkaŋ uwä ŋode bumik; Kadäni kubä äma kubätä epän tobät kubäken kuŋatkaŋ tuŋum säkgämän kubä ämatä bian-inik pewani u kaŋ-ahäwek. Kaŋ-ahäŋpäŋ yäwek; Wisikna! Näkŋata korewayäŋ nadätat yäk. Jide täŋpäŋ yäpet? Ude yäŋpäŋ tuŋum u yäpmäŋkaŋ kome ini ukengän äneŋi käbop pewek. Eruk peŋkaŋ päŋku iniken tuŋum kuduptagän ämata yämiŋpäŋ moneŋ yäpek. Moneŋ yäpmäŋkaŋ kome, tuŋum säkgämän kaŋ-ahäweko u inita suwaŋkaŋ tuŋum uwä yäpek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT13_45","070_13_45","MAT","13","45","45","Jesutä ude yäŋpäŋ man wärani kubä pen ŋode yäwetgän täŋkuk; Eruk, äma ätu Anutu täŋo yewa gänaŋ ärokta gäripi-inik nadäk täkaŋ uwä ŋode bumik; Äma kubätä omäk tägatäga yäpmäkta wäyäkŋek epän täŋpek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT13_46","070_13_46","MAT","13","46","46","Kadäni kubäken äma uwä omäk tägagämän-inik kubä kaŋ-ahäwek. Ude kaŋpäŋ nadäŋkaŋ päŋku iniken tuŋum kudup ämata yämiŋpäŋ moneŋ yäpmäŋkaŋ päŋku omäk tägagämän-inik u suwawek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT13_47","070_13_47","MAT","13","47","47","Jesutä ude yäŋpäŋ man wärani kubä pen ŋode yäwetgän täŋkuk; Anututä ämawebe intäjukun it yämiŋpäŋ yabäŋ yäwarayäŋ täyak uwä ŋode bumik; Ämatä yäk gwägu tom yäpani pewä gwägu gänaŋ äpmoŋirän gwägu tom mebäri mebäri u gänaŋ äpmoneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT13_48","070_13_48","MAT","13","48","48","Äpmoŋpäŋ tokŋeŋirä gägäni-ken wädäŋ-pewä äbäŋirän tom yäpmäŋ daniŋpäŋ gwägu tom näŋpani gäpe-ken säkgämän peŋkaŋ waki, nämo näŋpani äneŋi ureŋ täŋpä gwägu gänaŋ äpmoneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT13_49","070_13_49","MAT","13","49","50","Tärektärek kadäni-ken ude api ahäwek. Uken Anutu täŋo aŋeroniyetä komeni komeni kuŋatpäŋ ämawebe yäpmäŋ daniŋpäŋ äma siwoŋi kuŋarani inigän peŋkaŋ äma wakiwaki täŋpani kädäp pähap gänaŋ ureŋ täŋpä api äpmoneŋ. Uken konäm butewaki pähap täŋpäŋ meni api jiwätpeŋ itneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT13_51","070_13_51","MAT","13","51","51","Jesutä ude yäŋpäŋ iwaräntäkiye yäwet yabäŋkuk; In man wärani yäro u mebäri nadäwä tumäŋkaŋ? Yäwänä yäŋkuŋ; Nadäna tumäŋkaŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT13_52","070_13_52","MAT","13","52","52","Ude yäŋirä yäwetkuk; Inä Anutu täŋo man yäŋpäŋ-yäwoŋärek äma ude itkaŋ. Anututä yabäŋ yäwat epän täk täyak unitäŋo man kädetta mebäri nadäk täkaŋ unita in yot mähemi kubä udewani. Yot mähemi uwä yori gänaŋ äroŋpäŋ tuŋum käwut-ken nanik tuŋum biani bok kodaki bok yäpmäŋpäŋ äbot kubä-kengän pewek. Täŋpäkaŋ in udegän, Anutu täŋo man biani nadäŋit, apiŋo Anutu täŋo man kädet kodaki täwetpäŋ täwoŋäretat u nadäŋit täk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT13_53","070_13_53","MAT","13","53","53","Jesu u man wärani mebäri mebäri yäŋkä yäŋ paotpäŋ yotpärare u peŋpeŋ kuŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT13_54","070_13_54","MAT","13","54","54","Kumaŋ päŋku ini yotpärare-ken ahäŋpäŋ käbeyä yot gänaŋ äroŋpäŋ Anutu täŋo man yäwetpäŋ yäwoŋärek täŋirän ämawebetä nadäwä inide kubä täŋpäpäŋ yäŋkuŋ; Nadäk nadäk pähap ba kudän kudupi täkta kehäromi u de yäpuk? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT13_55","070_13_55","MAT","13","55","55","Unitäŋo mebäri nadäkamäŋ. U äma jopi, yot täŋpani täŋo nanak yäk. Miŋi wäpi nadäkamäŋ, u Maria. Noriye imaka, nadäkamäŋ, u Jems, Joses, Saimon kenta Judas yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT13_56","070_13_56","MAT","13","56","56","Ba wanoriye ninkät penta it täkamäŋ ŋo. Upäŋkaŋ imaka kudän kudupi täkta kehäromi ba nadäk-nadäk pähap u de yäpuk? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT13_57","070_13_57","MAT","13","57","57","Ude yäŋpäŋ nadäwä waŋkuŋ. Ude täŋirä Jesutä yäwetkuk; Komeni komeni ämawebe Anutu täŋo epän äma oraŋ yämik täkaŋ upäŋkaŋ ini komeken nanik ba noriye miŋiye naniye u bitnäk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT13_58","070_13_58","MAT","13","58","58","Täŋpäkaŋ ämawebe kome u naniktä Jesuta nadäkinik nämo täŋkaŋ bitnäwäpäŋ kome uken kudän kudupi mäyap nämo täŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT14_1","070_14_1","MAT","14","1","1","Kadäni uken Galili kome täŋo äma ekäni wäpi Herot unitä Jesu täŋo biŋam nadäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT14_2","070_14_2","MAT","14","2","2","Nadäŋpäŋ epän ämaniye ŋode yäwetkuk; Uwä Jon ume ärut yämani bian kumäŋ-kumäŋ utkuropäŋ äneŋi käwep akuŋkuko unita kehäromi nikek kuŋatak yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT14_3","070_14_3","MAT","14","3","4","Herottä Jon u bian kumäŋ-kumäŋ utkuko unitäŋo manbiŋam ŋode; Bian Herot uwä noripaki Filip täŋo webeni wäpi Herodias yomägatkuk. Ude täŋirän Jontä iwetkuk; Ai! Notkapak webeni yomägatan u goret täyan yäŋ iweränpäŋ Herottä kokwawak nadäŋpäŋ epän ämaniye yäwerän keri kuroŋi pädät täŋpäŋ päŋku komi yot gänaŋ teŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT14_5","070_14_5","MAT","14","5","5","Herottä Jon kumäŋ-kumäŋ urayäŋ nadäŋkukopäŋ ämawebetä Jon u äma täga, profet kubä yäŋ nadäŋkuŋo unita umuntaŋpäŋ nämo utkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT14_6","070_14_6","MAT","14","6","6","Täŋkukopäŋ Herot iniken ahäk-ahäk kadäni täŋirän äŋnak-äŋnak täŋpa yäŋpäŋ äma wäpi biŋam ikek uken-uken nanik yämagutkuk. Yämagut päbä yepmaŋpän irirä Herodias täŋo äperitä äma wäpi biŋam ikek itkuŋo u iŋamiken kap, kuroŋ täŋpäŋ teŋirän kaŋkuŋ. Kaŋpäŋ gäripi nadäŋpäŋ Herottä webe gubaŋ u man kehäromi ŋode iwetkuk; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT14_7","070_14_7","MAT","14","7","7","Bureni gäwetat. Näkken imaka it namikaŋ u kubä nam yäŋ yäwiwä api ganiŋ kirewet yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT14_8","070_14_8","MAT","14","8","8","Ude yäŋirän webe gubaŋ uwä miŋitä peŋ iwerirän ŋode yäŋkuk; Gäk Jon kotäki madäŋ täkŋeŋpäŋ gwäki gäpe gänaŋ peŋkaŋ pengän namikaŋ wisik yäŋ kaŋ yäwa! yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT14_9","070_14_9","MAT","14","9","11","Ude yäŋirän Herottä nadäwätäk täŋkuk. Upäŋkaŋ Anutu iŋamiken ba äma itkuŋo u iŋamiken yäŋkehärom taŋkuko unita epän ämaniye yäwet-pewän päŋku Jon komi yot gänaŋ irirän kotäki madäŋ täkŋeŋpäŋ gäpe gänaŋ peŋpäŋ yäpmäŋ päbä imiŋkuŋ. Imäkaŋ webe gubaŋ unitä miŋi Herodiasta imiŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT14_12","070_14_12","MAT","14","12","12","Täŋpäkaŋ Jon u kotäki madäŋkuŋ-ken u parirän iwaräntäkiyetä päbä yäpmäŋ päŋku äneŋkuŋ. Äneŋkaŋ päŋku Jesu manbiŋam iwetkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT14_13","070_14_13","MAT","14","13","13","Jesutä Jon kotäki madäŋkuŋo unitäŋo manbiŋam nadäŋkaŋ gäpe gänaŋ äroŋpäŋä kome kubäken äma nämo irani-ken inipärik irayäŋ nadäŋpäŋ kuŋkuk. Kuŋirän ämawebe Jesu ude kuk yäŋ nadäŋkaŋ ämawebe uken-uken nanik yotpärareni peŋpeŋ Jesutä irayäŋ kuŋkuk-ken u päŋku it kireŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT14_14","070_14_14","MAT","14","14","14","Täŋirä kome uken ahäŋpäŋ gäpe terak naniktä äpä ämawebe äbot pähap u yabäŋpäŋ butewaki nadäŋ yämiŋkuk. Täŋkaŋ käyäm paräm ikek yäpän tägaŋ moreŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT14_15","070_14_15","MAT","14","15","15","Ude täŋ irirän kome bipänä iwaräntäkiyetä iwetkuŋ; Ŋo jopi-ken itkamäŋ. Iritna kome bipayäŋ täyak. Unita ämawebe ŋo yepmaŋpi ini komen komen kuŋpäŋ ketem yäpmäŋpäŋ naŋput yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT14_16","070_14_16","MAT","14","16","16","Ude yäwäwä Jesutä yäŋkuk; A! Imata kut yäŋ yäwetkaŋ? Injin yepmäŋ towiwurä! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT14_17","070_14_17","MAT","14","17","17","Ude yäweränä yäŋkuŋ; Ninä käräga 5kät gwägu tom yarä-gänpäŋ iŋitkamäŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT14_18","070_14_18","MAT","14","18","18","Ude iweräwä Jesutä yäwetkuk; U näka namut yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT14_19","070_14_19","MAT","14","19","19","Ude yäŋpäŋ ämawebe yäwet-pewän wädan gänaŋ maŋit yäpmäŋ kuŋkuŋ. Täŋirä käräga 5 u ba gwägu tom yarä u yäpmäŋpäŋ kunum terak doraŋpäŋ ketemta Anutu bänep täga man iwetkuk. Bänep täga man iwetkaŋ ketem u tokätpäŋ yäpmäŋ daniŋpäŋ iwaräntäkiyeta yämiŋkuk. Yämänkaŋ unitä yäpmäŋpäŋ ämawebe päke unita yämiŋtäŋ kuŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT14_20","070_14_20","MAT","14","20","20","Täŋpäkaŋ ämawebe kudup naŋpä koki täŋpäpäŋ ätu jop peŋkuŋ. Täŋpäkaŋ jop patkuŋo u yäpmäŋpäŋ yäk 12 ude daiwä tokŋeŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT14_21","070_14_21","MAT","14","21","21","Ämawebe Jesutä yepmäŋ towiŋkuko uwä 5,000 ude. Täŋpäkaŋ u äma ekäni-gänpäŋ daniwani, webe iroŋi-kät nämo. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT14_22","070_14_22","MAT","14","22","23","Eruk, Jesutä iwaräntäkiye yäniŋ kireŋpewän gäpe terak äromaŋ gwägu udude käda intäjukun kuŋkuŋ. Kuŋirä Jesutä ämawebe yepmaŋpän kuŋ moreŋirä Jesu inigän pom terak äroŋpäŋ nani-kät man yäŋpäŋ-nadäk täŋkumän. Ude täŋ irirän kome bipmäŋirän Jesu inigän-inik itkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT14_24","070_14_24","MAT","14","24","24","Täŋpäŋ kaŋkuk; Gäpe iwaräntäkiyetä yäpmäŋ kuŋkuŋo u kumaŋ gwägu bämopi-ken ahäŋkuk. Ahäŋirän gäpetä kwayäŋ täŋkuk käda mänit taŋi pähaptä äbuk. Täŋirän gwägutä taŋi tokätpäŋ gäpe gänaŋ äpmoŋpayäŋ täŋkuk. Ude täŋirän kuna yäkŋat pipiri pähap täŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT14_25","070_14_25","MAT","14","25","26","Bipani käroŋ pipiri pähap ude täŋ irirä kome yäŋeŋkuk. Yäŋewänä iwaräntäkiye pen ude täŋ irirä Jesutä yabäŋpäŋ gwägu terak yeŋtäŋ kuŋirän bankentä kaŋpäŋ yäŋkuŋ; Yäke-e! Mäjo kubä äbätak! yäŋ yäŋpäŋ kähän yäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT14_27","070_14_27","MAT","14","27","27","Ude yäŋirä Jesutä yäniŋ bitnäŋpäŋ yäwetkuk; Umuntäneŋo. Näkŋa äretat yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT14_28","070_14_28","MAT","14","28","28","Ude yäwänä Pitatä nadäŋpäŋ iwetkuk; Ekänina! Gäkŋa äbäŋpäŋä yäwikaŋ näk gwägu terak gäkä äbätan udegän ärewa! yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT14_29","070_14_29","MAT","14","29","29","Yäwänä Jesutä iwetkuk; Äbiwä! yäk. Äbi yäŋ iweränkaŋ Pitatä gäpe terak naniktä äpämaŋ gwägu terak yeŋtäŋ Jesutä itkuk-ken kuŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT14_30","070_14_30","MAT","14","30","30","Yeŋtäŋ kuŋtäŋgän mänit pähap piäŋirän gwägu tokärän kaŋkaŋ umuntaŋpäŋ gwägu gänaŋ äpmoŋpayäŋ täŋkuk. Täŋpäŋ gera yäŋkuk; Wära! Ekäni gäk nepmäŋit yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT14_31","070_14_31","MAT","14","31","31","Yäwänä uterakgän Jesutä keri iŋitpäŋ iwetkuk; Gäk nadäk-nadäkka äreyäwani! Imata bänep yarä nikek peyan? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT14_32","070_14_32","MAT","14","32","32","Ude iwetpäŋ iŋiränkaŋä gäpe terak äroŋirän mänit u bitnäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT14_33","070_14_33","MAT","14","33","33","Täŋirän äma gäpe terak itkuŋo unitä Jesu gämori-ken gukut imäpmok täŋpäŋ iniŋ oretkuŋ. Täŋpäŋ ŋode iwetkuŋ; Gäk Anutu täŋo iroŋi bureni-inik! yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT14_34","070_14_34","MAT","14","34","34","Eruk ude täŋpäŋ gwägu irepmitpäŋ Genesaret kome gwägu gägäni-ken ahäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT14_35","070_14_35","MAT","14","35","35","Ahäŋpäŋ irirä ämawebe ätu Jesu kaŋpäŋ nadäŋpäŋ man pewä yäpmäŋ yotpärare it yäpmäŋ kuŋkuŋo ude kuŋatkuk. Kuŋarirän ämawebe käyäm ikek yäŋ-yäkŋat yäpmäŋ Jesuken äbuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT14_36","070_14_36","MAT","14","36","36","Äbäŋpäŋ Jesu butewaki man ŋode iwetkuŋ; Nadäŋ yämiŋiri tekka moräkigän iŋirirä käyämi paorut yäŋ iwetkuŋ. Ude iwerä nadäŋ yämiŋirän käyäm ikek teki moräkigän iŋitkuŋo u kudup tägaŋ moreŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT15_1","070_15_1","MAT","15","1","1","Kadäni uken Jerusalem yotpärare-ken nanik Parisi ba Baga man yäwoŋärewani äma ätutä Jesuken ahäŋpäŋ ŋode iwet yabäŋkuŋ; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT15_2","070_15_2","MAT","15","2","2","Gäwaräntäkaye imata oraniye täŋo man kädet irepmit täkaŋ? U ketem näna yäŋpäŋ keri nämo ärutkaŋ jop yäpmäŋpäŋ nak täkaŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT15_3","070_15_3","MAT","15","3","3","Ude yäwäwä Jesutä kowata ŋode yäwetkuk; In imata orajiye täŋo man kädet iwatpäŋ Anutu täŋo baga man irepmit täkaŋ? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT15_4","070_15_4","MAT","15","4","4","Anututä bian ŋode yäŋkuk; Gäk meŋka nanka oraŋ yämen. Ba kubä ŋode; Äma kubätä miŋi nani yebewänä kumäŋ-kumäŋ utneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT15_5","070_15_5","MAT","15","5","5","Inä man bureni u nadäkaŋ upäŋkaŋ u mäde ut imiŋpäŋ ŋode yäk täkaŋ; Äma kubätä imaka täga kubäta miŋi nani täŋkentäŋ yämikta yäwekopäŋ ŋode yäwerek; Ŋo ekta taminaŋipäŋ ek jop irirän Anututa biŋam peyat yäŋ yäwerek. Wa! Miŋi nani nämo nadäŋ yämiŋpäŋ ude yäweko uwä in täga täyan yäŋ iwetneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT15_6","070_15_6","MAT","15","6","6","In ude täŋpäŋ Anutu täŋo man yäpmäŋ äpäŋkaŋ injinken man meham täk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT15_7","070_15_7","MAT","15","7","7","Jop manman yäwani inta profet biani kubä wäpi Aisaia unitä man Anututä nadäk-nadäki-ken peŋirän ŋode yäŋkuko uwä bureni ahätak; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT15_8","070_15_8","MAT","15","8","9","Äma äbot ŋo menitä näk naniŋ oret täkaŋ upäŋkaŋ bänepitä näka bitnäk täkaŋ. Äma täŋo baga mangän iwat täkaŋ unita naniŋ orerirä näk nämo nadäŋ yämik täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT15_10","070_15_10","MAT","15","10","10","Jesutä man ude yäŋpäŋ ämawebe ätu yäŋ yäŋ-yäkŋat päbä yepmaŋpäŋ yäwetkuk; Man ket ŋode täwera nadäwä tärewut; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT15_11","070_15_11","MAT","15","11","11","Imaka mejin gänaŋ äpmok täkaŋ unitä bänepjin nämo täŋpänwak täkaŋ. Imaka bänepjin-ken naniktä äbämaŋ mejin-ken äbäk täyak unitä täŋpewän bänepjin wak täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT15_12","070_15_12","MAT","15","12","12","Ude yäwänä iwaräntäkiyetä dubini-ken kuŋpäŋ iwetkuŋ; Gäk nadätan? Gäk man u yäŋiri Parisi ämatä nadäŋpäŋ gäka kokwawak nadäkaŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT15_13","070_15_13","MAT","15","13","13","Ude yäŋirä Jesutä yäŋkuk; Päya kudup Nana kunum gänaŋ naniktä nämo piŋkuko uwä däyamäŋpäŋ api buŋärek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT15_14","070_15_14","MAT","15","14","14","In Parisi äma mäde ut yämik täkot. Uwä dapuri tumbanitä noriye dapuri tumbani kädet yäwoŋärek täkaŋ. Upäŋkaŋ äma dapuri tumbani yarätä keri kowat iŋirän täŋkaŋä kuŋtäŋgän awaŋ gänaŋ bok äpmodeŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT15_15","070_15_15","MAT","15","15","15","Jesutä ude yäwänä Pitatä iwetkuk; Gäk man wärani niwetan unitäŋo mebäri yäwi nadäna yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT15_16","070_15_16","MAT","15","16","16","Yäwänä Jesutä yäŋkuk; Ai! In udegän, man yäŋira nämo nadäwä tumäk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT15_17","070_15_17","MAT","15","17","17","Mebäri ŋode nämo käwep nadäk täkaŋ; Mejintä imaka naŋirä kokjin gänaŋ päpmo ini irani-ken itkaŋä käderi-kengän äpämaŋ kuk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT15_18","070_15_18","MAT","15","18","18","Täŋpäkaŋ imaka waki bänepjintä nadäk täkaŋ unitä bänepjin täŋpänwak täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT15_19","070_15_19","MAT","15","19","19","Äma bänepitä imaka wakiwaki ŋode pewän ahäk täkaŋ; Nadäwäwak, ämik, kubokäret, kubo, äma yäniŋ wärät man, ba jop manman. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT15_20","070_15_20","MAT","15","20","20","Imaka udewanitä Anutu iŋamiken täŋpewän wak täyak yäk. Täŋpäkaŋ ketjin nämo ärutkaŋ ketem piŋitpäŋ nak täkaŋ unitä bänepjin nämo täŋpänwak täkaŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT15_21","070_15_21","MAT","15","21","21","Jesutä ude yäŋpäŋ kome u peŋpeŋ Kenan kome, yotpärare yarä wäpi Tire kenta Sidon itkumän-ken ukäda kuŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT15_22","070_15_22","MAT","15","22","22","Päŋku irirän guŋ äbotken nanik webe kubä, kome uken nanik unitä päbä Jesuta gera ŋode yäŋkuk; Ekäni! Gäk Devit täŋo oranitä näka butewaki nadäŋ nam! Näkŋo äpetnawä mäjo kubätä kotawänkaŋ komi pähap nadäŋ it täyak yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT15_23","070_15_23","MAT","15","23","23","Ude yäwänä Jesutä nadäŋpäŋ man kowata kubä nämo iwetkuk. Ude täŋirän iwaräntäkiyetä Jesu dubini-ken kuŋpäŋ iwetkuŋ; Gäk webe ŋo yäŋ iwatpewi kwän! U yäŋ-urukuruk yäŋtäŋ niwatak yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT15_24","070_15_24","MAT","15","24","24","Yäwäwä Jesutä yäwetkuk; Anutu Nantä näk Isrel äma äbot, peŋ awähutpeŋ kuŋarani, ugänpäŋ täŋkentäkta näwerän äput yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT15_25","070_15_25","MAT","15","25","25","Täŋpäkaŋ webe u ehutpäŋ äbä Jesu dubini-ken gukut imäpmok täŋpäŋ yäŋkuk; Ekäni, gäk jop waki täŋkentäŋ nam! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT15_26","070_15_26","MAT","15","26","26","Ude iweränä Jesutä iwetkuk; Nanak täŋo ketem yäyomägatpäŋ aŋta yämiwä nämo tägawek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT15_27","070_15_27","MAT","15","27","27","Ude iweränä webe unitä iwetkuk; Bureni yäyan upäŋkaŋ aŋä mähemiyetä ketem naŋkaŋ kokoki pewä maŋirä jop waki nak täkaŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT15_28","070_15_28","MAT","15","28","28","Ude yäwänä Jesutä iwetkuk; Wanotna, nadäkinikka taŋi! Unita näwet yabätan udegän täŋ gamitat. Ude yäŋirän uterakgän äperi tägaŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT15_29","070_15_29","MAT","15","29","29","Ude täŋpäŋ Jesu kome u peŋpeŋ Galili gwägu-ken päŋku pom kubä terak päro maŋit itkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT15_30","070_15_30","MAT","15","30","30","Maŋit irirän ämawebe bumta Jesu känayäŋ äbuŋ. U käyäm mebäri mebäri ŋode täŋpani yäŋ-yäkŋat yäpmäŋ äbä Jesu dubini-ken yepmaŋkuŋ; Kuroŋi waki, dapuri tumbani, kwäyähäneŋ täŋpani ba man nämo yäwani ba käyäm ikek ätu Jesu dubini-ken yäpmäŋ äbäŋirä Jesutä kudup yäpän tägaŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT15_31","070_15_31","MAT","15","31","31","Yäpän tägawäpäŋ yepmaŋpän man nämo yäwanitä man yäŋkuŋ. Ba kwäyähäneŋ täŋpanitä kädet ini kuŋatkuŋ. Täŋpäŋ äma kehäromini nämotä kehäromi yäpuŋ. Ba dapuri tumbanitä dapun ijiŋkuŋ. Ude täŋpäkaŋä ämawebe päke unitä yabäŋpäŋ jäkjäk yäŋpäŋ nadäwätäk pähap täŋkuŋ. Ude täŋpäŋ Isrel nanik täŋo Anutu bumta iniŋ oretkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT15_32","070_15_32","MAT","15","32","32","Täŋpäkaŋ Jesu uwä iwaräntäkiye yäŋ-yäkŋat päbä yepmaŋpäŋ yäwetkuk; Näk ämawebe päke ŋonita butewaki nadätat. Ninkät kepma yaräkubä it yäpmäŋ abäŋkä nakta bumta yekaŋ. Täŋirä jop yepmana päŋku kädet miŋin nakta kumneŋ yäŋpäŋ nadäwätäk täyat yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT15_33","070_15_33","MAT","15","33","33","Ude yäwänä iwaräntäkiyetä iwetkuŋ; Kome jopi-ken ŋodeken ketem deken yäpmäŋpäŋ äma äbot pähap ŋodewani yepmäŋ towina naŋ tokŋeneŋ? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT15_34","070_15_34","MAT","15","34","34","Ude iweräwä Jesutä yäwet yabäŋkuk; Injinken däkum jide itkaŋ? Yäwänä iwetkuŋ; Käräga 7kät gwägu tom yarä yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT15_35","070_15_35","MAT","15","35","35","Ude iwerä nadäŋkaŋ ämawebe päke u yäwet-pewän maŋit yäpmäŋ kuŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT15_36","070_15_36","MAT","15","36","36","Ude täŋirä käräga 7 ukät gwägu tom yarä u yäpmäŋpäŋ Anutu-ken bänep täga man yäŋpäŋ iwaräntäkiyeta yämiŋkuk. Yämänkaŋ unitä yäpmäŋ daniŋpäŋ ämawebe päke unita yämiŋ yäpmäŋ kuŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT15_37","070_15_37","MAT","15","37","37","Yämäkaŋä ämawebe päke u naŋpä koki täŋpäpäŋ ätu jop peŋkuŋ. Jop patkuŋo u yäpmäŋpäŋ yäk 7 ude daiwä tokŋeŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT15_38","070_15_38","MAT","15","38","38","Täŋpäkaŋ äma ketem naŋkuŋo u 4,000 udetä naŋkuŋ. Webe iroŋi-kät nämo daniwani. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT15_39","070_15_39","MAT","15","39","39","Eruk ude täŋkaŋ ämawebe u yepmaŋpän kuŋirä Jesu ini uwä gäpe terak äromaŋ kuŋtäŋgän Magadan komeken ahäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT16_1","070_16_1","MAT","16","1","1","Eruk Magadan komeken ahäŋpäŋ irirän Parisi ämakät äma Satyusi äbotken nanik ätutä äbäŋpäŋ Jesutä goret kubä täŋpän kaŋpäŋ manken kaŋ tenayäŋ nadäŋpäŋ peŋ iwetkuŋ; Ai! Gäk kudän kudupi kubä täŋiri kaŋpäŋ Anututä gepmaŋpän äpun yäŋ nadäna! yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT16_2","070_16_2","MAT","16","2","2","Ude yäwäwä yäwetkuk; In kome täŋo kudän ŋode yabäŋpäŋ-nadäk täkaŋ; Bipäda kome gämäni ijiŋirän kwep edap api ijiwek yäŋ yäk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT16_3","070_16_3","MAT","16","3","3","Ba yäŋewänkaŋ tamimaŋ gubam kubiri gwägärirän iwän taŋi tawayäŋ yäŋ yäk täkaŋ. Täŋpäŋ in kome täŋo kudän jopi udewani yabäŋpäŋ-nadäk täkaŋ upäŋkaŋ näk kudän kudupi täŋ yäpmäŋ äburo unitäŋo mebäri imata nämo kaŋpäŋ nadäk täkaŋ? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT16_4","070_16_4","MAT","16","4","4","In nadäkaŋ? Waki täŋpani ämawebe äbot intä kudän kudupi yabäkta näwet yabäk täkaŋ. Upäŋkaŋ kudän kudupi mebäri kubä nämo täŋira känayäŋ! Nämo, kudän bian profet Jona terak ahäŋkuko udegän ahäŋirän api käneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT16_5","070_16_5","MAT","16","5","5","Täŋpäŋ iwaräntäkiye käräga däkum guŋ taŋpäŋ peŋpeŋ Jesu-kät gäpe terak äroŋpeŋ gwägu kukŋi udude käda kuŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT16_6","070_16_6","MAT","16","6","6","Päŋku itkaŋ Jesutä yäwetkuk; In Parisi ämakät Satyusi äbotken nanik täŋo yista ket nadäŋpäŋ kaŋ kuŋarut! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT16_7","070_16_7","MAT","16","7","7","Ude yäwänä iwaräntäkiyetä näwetgäwet ŋode täŋpäŋ yäŋkuŋ; Yista yäyak u imata yäyak? Käräga guŋ taŋpäŋ peŋpeŋ äbämäŋo unita käwep nadäŋpäŋ niwetak yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT16_8","070_16_8","MAT","16","8","8","Man ude yäŋirä Jesutä nadäŋpäŋ yäwetkuk; Wa! Nadäkinikjin kwini. In imata käräga peŋpeŋ äbäŋo unita man yäŋpäŋ-nadäk täkaŋ? Unita nämo yäyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT16_9","070_16_9","MAT","16","9","9","Näkä imaka bian täŋkuro unita täŋguŋ täkaŋ ba? In imata guŋ taŋpäŋ näwetgäwet täkaŋ? Näk käräga 5 upäŋ äma 5,000 ketem yepmäŋ towiwa naŋpä tägawäpäŋ ketem jop patkuŋo u yäk jide daiwä tokŋeŋkuŋ? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT16_10","070_16_10","MAT","16","10","10","Ba käräga 7 upäŋ äma 4,000 yepmäŋ towiŋira naŋpä koki täŋpäpäŋ ketem jop patkuŋo u yäk jide daiwä tokŋeŋkuŋ? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT16_11","070_16_11","MAT","16","11","11","Unita in imata nämo nadäwä tärekaŋ? Näk yis yäro uwä kärägata nämo täwetat. Parisi ämakät Satyusi äbotken nanik täŋo kädet kuŋat-kuŋatta yäŋpäŋ yis terak utpäŋ täwetat. Äma u nämo yäwarän täneŋ yäŋpäŋ man u täwetat. Unitäŋo nadäk-nadäk waki unita ket kaŋiwatpäŋ kaŋ kuŋarut yäŋ ude nadäŋpäŋ täwetat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT16_12","070_16_12","MAT","16","12","12","Man ude yäweränkaŋ eruk nadäwä tärewäpäŋ yäŋkuŋ; Bureni! Yis, käräga-kät awähurani unita nämo niwetak. Parisi ämakät Satyusi äbot täŋo man yäkyäki ba kädet kuŋat-kuŋarita ket kaŋiwatpäŋ kaŋ kuŋarut yäŋ yäŋpäŋ niwetak yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT16_13","070_16_13","MAT","16","13","13","Jesutä ude yäŋpäŋ iwaräntäkiye yäŋ-yäkŋat yäpmäŋ Sisaria Pilipai komeken kuŋkuk. Kuŋtäŋgän Jesutä kädet miŋin iwaräntäkiye ŋode yäwet yabäŋkuk; Ämawebetä Äma Bureni-inikta netä yäŋ iwet täkaŋ? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT16_14","070_16_14","MAT","16","14","14","Yäwänä iwetkuŋ; Ätutäwä Jon, ume ärut yämani yäŋ yäk täkaŋ. Ba ätutäwä profet biani Elaija yäŋ yäk täkaŋ. Täŋ, ätutäwä Jeremaia ba profet biani ätu uken nanik kubä yäŋ yäk täkaŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT16_15","070_16_15","MAT","16","15","15","Ude yäwäwä Jesutä yäwetkuk; Täŋpäkaŋ injinä näkawä netä yäŋ yäk täkaŋ? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT16_16","070_16_16","MAT","16","16","16","Yäwänä Saimon-Pita unitä iwetkuk; Gäk Kristo, Anutu Irit Mähemi unitäŋo nanaki yäŋ iwetkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT16_17","070_16_17","MAT","16","17","17","Yäwänä Jesutä ŋode iwetkuk; Saimon, Jona täŋo nanaki, gäka gäripi nadätat! Nadäk-nadäkka uwä ämaken naniktä nämo ahätak. Nana kunum gänaŋ naniktä yäŋkwawa täŋ gamitak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT16_18","070_16_18","MAT","16","18","18","Ude yäŋpäŋ iwetkuk; Bureni ŋode gäwera nadä; Wäpka Pita yäŋ gäwet täkaŋ u mebäri mobä unita gäkä terak äbotnaye yepmaŋpa kehäromi irirä äma waki täŋo kehäromitä nämo api däpek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT16_19","070_16_19","MAT","16","19","19","Täŋpäŋ näk Anutu täŋo kaŋiwat yewa unitäŋo yäma därani täŋo ki api gamet. Ude täŋkaŋä gäkä imaka kubä kome terak nämo yäniŋ kireŋiri Anututä kunum gänaŋ udegän nämo api yäniŋ kirewek. Täŋ, gäkä imaka kubä kome terak yäniŋ kireŋiri Anututä kunum gänaŋ udegän api yäniŋ kirewek yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT16_20","070_16_20","MAT","16","20","20","Ude yäŋpäŋ iwaräntäkiye yäjiwät man kehäromi ŋode yäwetkuk; Intä näka Anutu täŋo iwoyäwani äma Kristo yäŋ ämawebe nämoinik yäwetneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT16_21","070_16_21","MAT","16","21","21","Kadäni uken Jesutä yäput peŋpäŋ imaka ahäŋ imikta yäŋ imani unita iwaräntäkiye yäwetkuk; Näk komi pähap api nadäwet. Täŋpäkaŋ Juda täŋo äma ekäni ba bämop äma intäjukun täŋpani-kät Baga man yäwoŋärewani ämatä mäde api ut namineŋ. Täŋkaŋ nutpäŋ änenayäŋ täŋopäŋ kepma yaräkubä täreŋirän kodak taŋpäŋ äneŋi api akwet. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT16_22","070_16_22","MAT","16","22","22","Ude yäweränä Pitatä Jesu inipärik yäŋikŋat päŋku ibeŋpäŋ yäŋkuk; Ekäni, Anututä täŋkentäŋ gamiŋirän imaka udewani nämoinik api ahäŋ gamek yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT16_23","070_16_23","MAT","16","23","23","Yäwänä äyäŋutpäŋ Pita ŋode iwetkuk; Satan, gäk kewe! Gäk kädet täŋpipiŋ nameno! Nabä kätäŋpeŋ ku! Gäk man yäyan uwä Anutu-ken nanikpäŋ nämo yäyan. Uwä äma gäkŋaken mangänpäŋ näwetan yäŋ iwetkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT16_24","070_16_24","MAT","16","24","24","Täŋpäkaŋ Jesutä iwaräntäkiye ŋode yäwetkuk; Äma kubätä näk näwarayäŋ nadäŋpäŋä iniken bänep nadäk-nadäki mäde ut imiŋpäŋ bäräpi näkä kotawayäŋ täyat udegän päya kwakäpi buramiŋkaŋ gwäk pimiŋpäŋ kaŋ näwarän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT16_25","070_16_25","MAT","16","25","25","Täŋpäkaŋ, äma kubätä säkgämän kaŋ irayäŋ nadäŋkaŋ iniken irit kuŋat-kuŋarita iyap taŋpäŋä u api paorek. Upäŋkaŋ äma kubätä näka yäŋpäŋ irit kuŋat-kuŋari iniŋ kirewayäŋ täko uwä irit täga api kaŋ-ahäwek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT16_26","070_16_26","MAT","16","26","26","Täŋ, äma kubätä kome täŋo imaka kudup peŋ bäyaŋpäŋ yäpmäŋ kuŋarayäŋ täko uwä kumäŋirän imaka imakani unitä irit kehäromi kakta täga nämo api täŋkentäŋ imineŋ. Unita irit kehäromi kaŋ-ahäkta imatäkenpäŋ täga suwawek? Nämoinik! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT16_27","070_16_27","MAT","16","27","27","Jesutä ude yäŋpäŋ äneŋi ŋode yäŋkuk; Äma Bureni-inikä nani täŋo epmäget kudän ikek kudupi aŋeroniye-kät api äpneŋ. Äpäŋpäŋ ämawebe kuduptagän kädet jide jide täŋpeŋ kuŋat täkaŋ uterakgän kowata api yämek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT16_28","070_16_28","MAT","16","28","28","Näk bureni täwera nadäwut; Itkaŋ ŋo inken nanik ätu nämo kumäŋirä Äma Bureni-inik intäjukun äma täŋo kudän ikek äpäŋirän api kaŋpäŋ nadäneŋ yäŋ yäwetkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT17_1","070_17_1","MAT","17","1","1","Eruk Jesu kepma 6 ude it yäpmäŋ kuŋtäŋgän Pitakät noripakiyat Jems Jon u yäŋ-yäkŋat yäpmäŋ pom kubä terak äroŋkuk. Uken päro inigän itkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT17_2","070_17_2","MAT","17","2","2","Itpäŋ kaŋirä Jesu gupi inide kubä ahäŋkuk. Iŋami dapuntä edap dapuri täŋo peŋyäŋek ude äworeŋkuk. Teki imaka paki inikinik täŋpäŋ ägo weŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT17_3","070_17_3","MAT","17","3","3","Ude ahäŋirän yabäŋkuŋ; Profet bian irani yarä, Moses kenta Elaija iŋami terak ini ugän ahäŋpäŋ itkumän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT17_4","070_17_4","MAT","17","4","4","Yarä uwä ahäŋpäŋ Jesu-kät man yäŋpäŋ-nadäk täŋirä Pitatä Jesu iwetkuk; Ekäni, itkamäŋ ŋonita oretoret täkamäŋ yäk. Unita gäkä yäwikaŋ yottaba yaräkubä kaŋ täŋpa yäk. Gäka kubä, Mosesta kubä, Elaijata kubä yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT17_5","070_17_5","MAT","17","5","5","Ude yäŋ irirän pengän gubam peŋyäŋek ikek kubätä äpä uwäk täŋpäŋ yepmaŋkuk. Uwäk täŋpäŋ yepmaŋirän gubam gänaŋ man kubä ŋode ahäŋkuk; Ŋowä näkŋo nanakna bureni-inik. U kaŋpäŋ gäripi-inik nadäk täyat unita in unitäŋo man kaŋ buramik täŋput yäŋ yäwetkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT17_6","070_17_6","MAT","17","6","6","Eruk iwaräntäkiye yaräkubä unitä man u nadäŋpäŋ umuntaŋkaŋ kome terak päŋku iŋami yäpä äpmoŋpäpäŋ patkaŋ bumta kwaiŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT17_7","070_17_7","MAT","17","7","7","Ude täŋirä Jesu dubini-ken kuŋpäŋ yepmäŋit täŋpäŋ yäwetkuk; In umuntäneŋo! Akuwut! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT17_8","070_17_8","MAT","17","8","8","Yäwänä iwaräntäkiye u dapuri ijiwä kwäpäŋ Jesu inigän irirän kaŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT17_9","070_17_9","MAT","17","9","9","Ude täŋkaŋ pom terak naniktä äpäŋit äpäŋit Jesutä jukuman ŋode yäwetkuk; Imaka kudupi käkaŋ unitäŋo manbiŋam äma ätu pengän nämo yäwetneŋ. Äma Bureni-inik kumbani-ken naniktä kodak taŋpäŋ akwänkaŋ kaŋ yäwerut yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT17_10","070_17_10","MAT","17","10","10","Ude yäweränä iwaräntäkiyetä iwet yabäŋkuŋ; Baga man yäwoŋärewani äma imata ŋode yäk täkaŋ? Elaijatä jukun ahäwänkaŋ Anutu täŋo iwoyäwani äma Kristo u mäden api ahäwek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT17_11","070_17_11","MAT","17","11","11","Iweräwä Jesutä kowata ŋode yäŋkuk; Elaijatä jukun ahäwänkaŋ Kristo mäden api ahäwek yäŋ yäk täkaŋ u täga yäk täkaŋ. Unita bureni ŋode täwetat; Elaija uku ahäŋkuk. Ahäŋpäŋ Kristo ahäwayäŋ täko unita kädet täwit imiŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT17_12","070_17_12","MAT","17","12","12","Ahäŋpäŋ irirän nämo kaŋpäŋ nadäŋkaŋ kudän waki mäyap täŋ imiŋkuŋ. Täŋkuŋo Äma Bureni-inikta udegän komi mäyap api täŋ imineŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT17_13","070_17_13","MAT","17","13","13","Jesutä ude yäweränkaŋ nadäwä tumbuŋ; Elaijata yäyak uwä Jon ume ärut yämanita yäyak yäŋ nadäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT17_14","070_17_14","MAT","17","14","14","Eruk pom terak naniktä äpäŋpäŋ ämawebe itkuŋ-ken u ahäŋirä äma kubätä päbä Jesu dubini-ken gwäjiŋ äpmoŋpäŋ iwetkuk; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT17_15","070_17_15","MAT","17","15","15","Ekäni, gäk nanaknata butewaki nadäŋ imi yäk. U täŋguŋguŋ taŋpäŋ maŋ-patäbotkaŋ kädäp gänaŋ ba ume gänaŋ äpmok täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT17_16","070_17_16","MAT","17","16","16","Ude täŋirän nanakna yäpmäŋ gäwaräntäkaye-ken äbäŋira yäpna tägawut yäŋkaŋ täŋpä waŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT17_17","070_17_17","MAT","17","17","17","Yäwänä Jesutä gaŋani nadäŋpäŋ ŋode yäŋkuk; Wa! In bänepjin gwäjiŋ ärowani. Nadäkinikjin nämo! Jidegän api nadäwä tumneŋ? Äma in udewani-kät wari kuŋatta nämo nekaŋ! Ude yäŋpäŋ äma u iwetkuk; Eruk, iroŋi uwä yäpmäŋ äbi! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT17_18","070_17_18","MAT","17","18","18","Ude yäwänä iroŋi u yäpmäŋ äbäŋirän mäjo ibeŋpewän nanak u kakätäŋpeŋ kuŋkuk. Kakätäŋpeŋ kuŋirän tägaŋpäŋ itkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT17_19","070_17_19","MAT","17","19","19","Täŋirän iwaräntäkiyetä Jesu inigän irirän iwet yabäŋkuŋ; Nin imata mäjo u iwat kirekta täna wawäpäŋ pemäŋ? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT17_20","070_17_20","MAT","17","20","21","Yäwäwä yäwetkuk; Nadäkinikjin täpuri-inik unita täŋpä waŋ yäk. Näk bureni täwetat; Nadäkinik bureni u imaka kubä kehäromi nikek. Nadäkinikjin bureni, bak mujip udewani täpuri ireko uwä pom ŋo ŋode iwetneŋ; Wädäŋ udu ku! Iweräwä man buramiŋpäŋ täga wädäŋ kwek. Nadäkinikjin täpuri it tameko uwä imaka kubä täŋpäwä bureni nämowä nämo ahäwek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT17_22","070_17_22","MAT","17","22","22","Jesutä ude yäwetpäŋ päŋku Galili komeken iwaräntäkiye-kät käbeyä täŋpäŋ yäwetkuk; Kadäni käroŋi nämo iritna äma kubätä Äma Bureni-inik jop nadäŋ äma keri terak api pewek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT17_23","070_17_23","MAT","17","23","23","Peŋirän kumäŋ-kumäŋ utpäŋ äneŋirä kepma yaräkubä täreŋirän api akwek yäk. Ude yäwän nadäŋpäŋ iwaräntäkiye butewaki pähap nadäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT17_24","070_17_24","MAT","17","24","24","Täŋpäŋ äyäŋutpeŋ Kapeneam yotpärare-ken kuŋirä kudupi yot täŋkentäkta takis moneŋ yäpani äma ätutä äbäŋpäŋ Pita ŋode iwet yabäŋkuŋ; Täwoŋärek ämajintä kudupi yot täŋo takis moneŋ pek täyak ba nämo pek täyak? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT17_25","070_17_25","MAT","17","25","25","Yäwäwä Pitatä yäwetkuk; U pek täyak! yäk. Ude yäŋpäŋ yot Jesutä itkuk-ken u äroŋpäŋ man nämo iwerirän Jesutä Pita pengän iwet yabäŋkuk; Saimon, gäk jide nadätan? Kome täŋo intäjukun ämatä iniken epän täŋkentäkta takis moneŋ yäpmäk täkaŋ u netä keri-ken nanik yäpmäk täkaŋ? Iniken mäyemiye-ken nanik bok yäpmäk täkaŋ ba ämawebe gägäni täŋo-gänpäŋ yäpmäk täkaŋ? Jide nadätan? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT17_26","070_17_26","MAT","17","26","26","Yäwänä Pitatä iwetkuk; Ämawebe gägäni täŋo-gänpäŋ yäpmäk täkaŋ, iniken mäyemiye-ken nanik nämo yäpmäk täkaŋ yäk. Pitatä ude yäwänä Jesutä iwetkuk; Täga yäyan, iniken mäyemiye uwä takis moneŋ nämo pek täkaŋ. U jop it täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT17_27","070_17_27","MAT","17","27","27","Upäŋkaŋ ninta nadäwä wak täŋ nimineŋo udeta gwägu-ken kuŋkaŋ gwägu tom kubä pengän wabiwayäŋ täyan u wädäŋpäŋ yäpmäŋkaŋ meni yäpmäŋ aŋeŋpäŋ moneŋ kubä kaŋpäŋ ninek-tagän yäŋpäŋ moneŋ u takis yäpani äma unita kaŋ yämi. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT18_1","070_18_1","MAT","18","1","1","Kepma uken Jesu täŋo iwaräntäkiyetä Jesuken kuŋpäŋ ŋode iwet yabäŋkuŋ; Anutu täŋo kaŋiwat yewa gänaŋ netätä intäjukun täŋpäŋ itak? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT18_2","070_18_2","MAT","18","2","2","Eruk ude yäŋirä Jesutä nanak täpuri kubä yäŋpewän äbänpäŋ bämopi-ken teŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT18_3","070_18_3","MAT","18","3","3","Teŋpäŋ ŋode yäwetkuk; Näk bureni täwetat. In injinta nadäwä äpani täŋpäpäŋ nanak täpuri ŋodewani bumik nämo kuŋatnayäŋ täkaŋ uwä Anutu täŋo kaŋiwat yewa gänaŋ nämoinik api äroneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT18_4","070_18_4","MAT","18","4","4","Täŋpäkaŋ äma kubätä iniken gupi ba nadäk-nadäki yäpmäŋ äpäŋpäŋ nanak täpuri bämopjin-ken itak ŋodewani bumik kuŋarayäŋ täyak uwä Anutu täŋo kaŋiwat yewa gänaŋ intäjukun äma ude täŋpäŋ api irek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT18_5","070_18_5","MAT","18","5","5","Täŋkaŋ äneŋi ŋode yäwetgän täŋkuk; In nadäkaŋ? Äma kubätä näka nadäŋpäŋ nanak täpuri ŋodewani kubäta oraŋ imayäŋ täyak uwä näka udegän api oraŋ namek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT18_6","070_18_6","MAT","18","6","6","Upäŋkaŋ äma kubätä nanak ŋodewani nadäkiniki näkken pek täkaŋ u yäŋ-yäkŋat-pewän momi täneŋo uwä äma udewaniwä Anututä kowata wakitä wakiinik api imek, ämatä mobä bärum kotäkiken topmäŋpäŋ ume gänaŋ maŋpä äpmoneŋo u irepmirek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT18_7","070_18_7","MAT","18","7","7","Wära! Komen äma inta butewaki nadätat. Imata, äma waki ätutä täŋ-täkŋat-pewä inken nanik mäyap api waŋ moreneŋ. Bureni, täŋyäkŋarani äma udewani itkaŋ, upäŋkaŋ jide täŋpäŋ kowata api irepmitneŋ? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT18_8","070_18_8","MAT","18","8","8","Unita ketka ba kuroŋkatä wakiken gepmaŋpayäŋ täŋpänä u madäŋ täkŋeŋpäŋ kaŋ maŋpi kut yäk. Irit kehäromi kaŋ-ahäwayäŋ nadäŋpäŋä jop kwäyähäneŋ täŋpäŋ kaŋ it. Ude nämo täŋkaŋ ketka kuroŋka bok yäpmäŋ kuŋarayäŋ täno uwä kädäp pähap gänaŋ api äpmoŋpen! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT18_9","070_18_9","MAT","18","9","9","Ba dapunkatä wakiken gepmaŋpayäŋ täŋpänä dapunka dätpäŋ kaŋ maŋpi kut. Irit kehäromi kaŋ-ahäwayäŋ nadäŋpäŋä ude täŋkaŋ dapunka tumbani kaŋ kuŋat. Dapunka bok ijiŋkaŋ kuŋatpäŋä geŋi täŋo kädäp pähap gänaŋ api äpmoŋpen. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT18_10","070_18_10","MAT","18","10","11","Man ude yäŋpäŋ äneŋi pen ŋode yäwetgän täŋkuk; Inä kwikinik kuŋatpäŋ iroŋi täpuri täpuri ŋonita nadäŋirä äpani nämo täneŋ. Näk unita ŋode täwera nadäwut; Nanak täpuri täpuri u Anutu dapuri-ken äpani nämo kuŋat täkaŋ. Nämo, u aŋeroniye nikek. Aŋero kunum gänaŋ Nana-kät bok itkaŋ unitä watäni it yämik täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT18_12","070_18_12","MAT","18","12","12","In jide nadäk täkaŋ? Äma kubä yawakiye 100 uken nanik kubä-tägän paoreko uwä ini paorän yäŋ täga yäwek? Nämoinik, yawaki 99 u yepmaŋkaŋ yawak paotpeŋ kweko unita päŋku wäyäkŋewek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT18_13","070_18_13","MAT","18","13","13","Näk bureni täwetat. Äma uwä wäyäkŋeŋkä kaŋ-ahäŋpäŋä oretoret 99 itneŋo unita nämo täŋpek. Nämo, paotpeŋ kwanipäŋ kaŋ-ahäweko unita oretoret pähap täŋpek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT18_14","070_18_14","MAT","18","14","14","Täŋpäkaŋ Nanjin kunum gänaŋ naniktä ämawebe äpani ukeŋonita udegän nadäk täyak. Kubätä paotta nämo nadäk täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT18_15","070_18_15","MAT","18","15","15","Jesutä ude yäŋpäŋ yäŋkuk; Notkapak kubätä waki täŋ gamiŋirän gäk kuŋkaŋ äma ukät injekgän itpäŋ waki täŋ gameko u kwikinik yäŋ paideŋ. Täŋkaŋ man yäwi gäkŋo man buramiwänä äneŋi not täŋpeŋ kuŋatdeŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT18_16","070_18_16","MAT","18","16","16","Upäŋkaŋ gäkŋo manta bitnäwänä äma kubä ba yarä yämagurikaŋ ukät bok yäŋpäŋ yäpä-siwoŋ tawäpäŋ teneŋ. Ude täneŋo uyaku nadäŋ gamek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT18_17","070_18_17","MAT","18","17","17","Täŋpäkaŋ äma yaräkubä intäŋo manta bitnäwänä äbot täŋpani täŋo käbeyä-ken täga teneŋ. Ba äbot täŋpani käbeyä täŋo man unita udegän bitnäwänä äma u mäde ut imiŋirä guŋ äma, ba takis moneŋ yäpani ude kuŋarek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT18_18","070_18_18","MAT","18","18","18","Näk bureni täwetat. In imaka kubä kome terak nämo yäniŋ kireŋirä Anututä kunum gänaŋ udegän nämo api yäniŋ kirewek. Ba in kome terak yäniŋ kireŋirä Anututä kunum gänaŋ udegän api yäniŋ kirewek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT18_19","070_18_19","MAT","18","19","20","Ba äneŋi ŋode täwetgän täŋpa nadäwut; Äma yarä ba yaräkubätä näka yäŋpäŋ käbeyä täŋirä näk u bämopi-ken api iret. Unita inken nanik yarätä imaka kubäta bänep kubägän peŋpäŋ Anutu-ken yäŋapiŋirän kunum gänaŋ Nanatä nadäŋ yämiŋpäŋ mani api buramiwek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT18_21","070_18_21","MAT","18","21","21","Jesutä man ude yäŋirän Pitatä iwetkuk; Ekäni! Notnapak kubätä waki täŋ namik täŋirän momini u kadäni kadäni peŋ imiŋ yäpmäŋ kuŋtäyiwä kadäni 7 ude täreŋirän äneŋi wari peŋ imettawä? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT18_22","070_18_22","MAT","18","22","22","Pitatä ude yäwänä Jesutä iwetkuk; Ude nämo. Gäk notkapak täŋo momini kadäni kubä ba yarätagän ude nämo peŋ imen. Pen waki udegän täŋ gamiŋ yäpmäŋ äroŋirän gäk pen wakini pekpek kaŋ täŋ yäpmäŋ ku. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT18_23","070_18_23","MAT","18","23","23","Täŋpäŋ man yäŋkuko unita man wärani kubä ŋode yäwetkuk; Ämawebe Anututä intäjukun it yämiŋpäŋ yabäŋ yäwat täyak uwä ŋode bumik; Kome kubäken intäjukun äma kubä irek. Täŋpäkaŋ epän ämawebeniye mäyaptä äma uken nanik tuŋum jop yäpmäŋkaŋ gwäki nämo pek täneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT18_24","070_18_24","MAT","18","24","24","Eruk kadäni kubä intäjukun äma u tuŋum jop yäpani unitäŋo gwäki yäpa yäŋkaŋ ämawebe kubäkubäken gwäki yäpek. Yäpmäŋtäŋ kuŋtäŋgän epän ämani kubä kaŋ-ahäwek. Äma u tuŋum jop yäpeko unitäŋo gwäki ärowani-inik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT18_25","070_18_25","MAT","18","25","25","Unita äma u gwäki taŋi päke u jide täŋpäŋ pewa täreneŋ yäŋ nadäŋpäŋ mähemi iwerek. Iwerirän mähemi unitä ŋode yäwek; Imaka imaka it gamikaŋ u ba webe nanakaye kuduptagän ämata yäniŋ kireŋpäŋ gwäki yäpmäŋkaŋ kaŋ nam yäŋ iwerek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT18_26","070_18_26","MAT","18","26","26","Ude iwerirän inita butewaki nadäŋpäŋ mähemi dubini-ken kuŋpäŋ gukut imäpmok täŋpäŋ butewaki man ŋode yäwek; Butewaki nadäŋ namiŋpäŋ kwikinik iriri kaŋ-ahäŋkaŋ waki kaŋ gama yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT18_27","070_18_27","MAT","18","27","27","Iwerirän mähemi u butewaki nadäŋ imiŋpäŋ momini kudup peŋ moreŋ imiŋkaŋ jop tewän kwek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT18_28","070_18_28","MAT","18","28","28","Eruk, tewän päŋku noripak kubätä äma uken gwäki täpuri 100 kina ude nämo imeko unita kaŋ-ahäŋpäŋ kotäkigän iŋitkaŋ näkŋo moneŋ ukeŋo nam yäŋ iwerek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT18_29","070_18_29","MAT","18","29","29","Ude täŋirän noripak u inita butewaki nadäŋkaŋ gwäjiŋ äpmoŋpäŋ ŋode iwerek; Butewaki! Kwikinik iriri kaŋ-ahäŋkaŋ api gamet yäŋ iwerek. Ude iweränä yäwek; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT18_30","070_18_30","MAT","18","30","30","Kämi kaŋ gamayäŋ näwetan upäŋkaŋ nämoinik yäk. Ude yäŋpäŋ iŋit yäpmäŋ päŋku komi yot gänaŋ teŋkaŋ iwerek; Moneŋ nami täreŋirän api gabä kätäwä äpämaŋ kwen yäŋ iwerek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT18_31","070_18_31","MAT","18","31","31","Ude täŋirän noriye epän penta täŋpani unitä kaŋkaŋ kokwawak nadäŋpäŋ päŋku ekänini-ken manbiŋam u iwetneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT18_32","070_18_32","MAT","18","32","32","Ude iweräwä äma ekäni unitä nadäŋpäŋ epän äma unita yäŋpewän äbänpäŋ iwerek; Wa! Gäk äma wakiinik yäk. Gäk näkken momi täŋkunopäŋ butewaki man näweriri näk gäkŋo momika kumän peŋ gamiŋkut yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT18_33","070_18_33","MAT","18","33","33","Näkä ude täŋ gamiŋkuropäŋ gäk imata notkapakta udegän nämo täŋ imitan? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT18_34","070_18_34","MAT","18","34","34","Ude yäŋpäŋ kokwawak taŋi nadäŋ imiŋpäŋ komi äma keri terak peŋkaŋ yäwerek; Äma ŋo komi imiŋ yäpmäŋ kuŋirä näkken tuŋum yäpuko unitäŋo gwäki namänkaŋ kaŋ kakätäwut yäŋ yäwerek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT18_35","070_18_35","MAT","18","35","35","Jesutä man wärani ude yäŋpäŋ yäwetkuk; Nana kunum gänaŋ naniktä inta udegän api täŋ tamek. In mejin-tägän nämo yäneŋ. Bänepjin nadäk-nadäkjin kuduptä notjiye täŋo wakini nämo peŋ yämiŋpäŋä komi api nadäneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT19_1","070_19_1","MAT","19","1","1","Eruk Jesutä man ude yäŋ paotpäŋ Galili kome peŋpeŋ Judia kome Jodan ume kukŋi udude käda kuŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT19_2","070_19_2","MAT","19","2","2","Uken kuŋirän ämawebe mäyap pähap iwarän täŋirä käyäm mebäri mebäri yäpän tägaŋ yämiŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT19_3","070_19_3","MAT","19","3","3","Täŋ irirän Parisi äma ätutä ahäŋ imiŋpäŋ täŋ-ikŋatpena man kubä goret yäwänkaŋ manken tenayäŋ nadäŋpäŋ man kubä ŋode iwetkuŋ; Ai! Gäk jide nadätan? Äma kubä täŋo webenitä kädet mebäri mebäri u ba u täŋirän webeni u yäŋ iwareko uwä täga ba waki? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT19_4","070_19_4","MAT","19","4","4","Ude yäwäwä Jesutä yäwetkuk; Wära! Mosestä man kudän täŋkuko u nämo daniŋpäŋ nadäk täkaŋ? Man kubä ŋode kudän täŋkuk; Anututä imaka imaka pewän ahäŋ moreŋirä äma bok, webe bok täŋ yepmaŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT19_5","070_19_5","MAT","19","5","5","Täŋpäŋ ŋode yäŋkuk; Ämatä miŋi nani yabä kätäŋpäŋ webeni-kät epmäŋpäŋ irirän tohari gupi kubägän api tädeŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT19_6","070_19_6","MAT","19","6","6","Mebäri unita yanäpi u inigän inigän nämo irani. U Anututä gupi tohari kubägän itdeŋta yepmaŋpanipäŋ ämatä täga nämo yäpmäŋ danineŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT19_7","070_19_7","MAT","19","7","7","Yäŋirän Parisi ämatä iwetkuŋ; Ude yäyan upäŋkaŋ imata Mosestä manbiŋam kubä ŋode niwetkuk? Gäk webeka pewayäŋ nadäŋpäŋä webekata yäŋiwat-iwat man kudän keräpi kubä täŋpäŋ imiŋkaŋ kaŋ yäŋiwat yäŋ yäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT19_8","070_19_8","MAT","19","8","8","Ude yäŋirä Jesutä kowata ŋode yäwetkuk; Manbiŋam u jop nämo täwetkuk. In Anutu täŋo man irepmitkaŋ injinken gäripjin terak kuŋat täkaŋ unita webejiye täga api yäŋ-yäwatneŋ yäŋ yäŋkuk. Upäŋkaŋ pengän Anututä kädet ude täkta yäjiwätkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT19_9","070_19_9","MAT","19","9","9","Näk ŋode täwera nadäwut; Äma kubätä webenitä äma kubäkät momi nämo täŋpekopäŋ jop nadäŋ yäŋiwatpäŋ webe kubä yäpeko uwä kubokäret ude täŋpek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT19_10","070_19_10","MAT","19","10","10","Eruk ude yäŋirän iwaräntäkiyetä iwetkuŋ; Wära! Nädapi irit kuŋat-kuŋatta ude niwetan unita webe netätä yäpek? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT19_11","070_19_11","MAT","19","11","11","Yäŋirä Jesutä kowata ŋode yäwetkuk; Ämawebe mäyaptä man u nadäwä bäräp täkaŋ upäŋkaŋ Anututä täŋkentäŋ yämiŋirän ämawebe ätutä man u täga iwatneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT19_12","070_19_12","MAT","19","12","12","In nadäkaŋ? Äma ätu webe täga nämo yäpneŋ. Imata, miŋiyetä inide bäyaŋ yepmak täkaŋ. Äma udewaniwä webe yäpmäkta gäripi nämo nadäk täkaŋ. Täŋ, äma ätu yabäni därani unita webe täga nämo yäpneŋ. Ba äma ätuwä Anutu täŋo epänta yäŋpäŋ webe nämo yäpmäk täkaŋ. Upäŋkaŋ äma kubä, webe yäpmäkta käderi pat imänä, eruk yanäpi täktäk täŋo man täweraro u buramiwek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT19_13","070_19_13","MAT","19","13","13","Kadäni uken ämawebe ätutä nanakiye Jesutä keri gupi terak peŋkaŋ nani-ken täŋkentäŋ yämikta yäŋapik man yäwän yäŋpäŋ Jesuken yäŋ yäpmäŋ äbuŋ. Yäŋ yäkŋat yäpmäŋ äbäŋirä iwaräntäkiyetä yabäŋ yäŋpäŋ yäwetkuŋ; Nanakjiye yäpmäŋ ämneŋo! Kut! yäŋ yäwetkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT19_14","070_19_14","MAT","19","14","14","Yäŋirä Jesutä nadäŋpäŋ yäŋkuk; Yäwat kireneŋo! Yabä kätäwä iroŋiroŋi näkken yäpmäŋ äbäk täkot yäk. Nämo yäjiwätneŋ. Ämawebe iroŋiroŋi ŋodewani äworeŋpäŋ kuŋat täkaŋ uwä Anututä bureni yabäŋ yäwat täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT19_15","070_19_15","MAT","19","15","15","Eruk Jesutä man ude yäŋpäŋ keri gupi terak peŋkuk. Ude täŋpän tärewäkaŋ kome u peŋpeŋ kuŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT19_16","070_19_16","MAT","19","16","16","Täŋpäkaŋ äma kubä Jesu ahäŋ imiŋpäŋ iwetkuk; Yäwoŋärewani, näk täga jide u täŋkaŋ irit kehäromi kaŋ yäpet? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT19_17","070_19_17","MAT","19","17","17","Yäwänä Jesutä iwetkuk; Gäk imaka tägata imata näwet yabätan? Imaka täga u mähemi Anutu ini. Täŋ, irit kehäromi yäpayäŋ nadäŋpäŋä Anututä kädet pewani u iwarayäŋ täno uyaku api kaŋ-ahäwen. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT19_18","070_19_18","MAT","19","18","18","Yäwänä äma unitä yäŋkuk; Kädet jidewanita yäyan? Yäwänä Jesutä yäŋkuk; Gäk äma kumäŋ-kumäŋ nämo uren, kubokäret nämo täŋpen, kubota nämo täŋpen, äma kubä manken teŋkaŋ jop manman nämo ikŋaren. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT19_19","070_19_19","MAT","19","19","19","Ba gäk meŋka nanka oraŋ yämen. Täŋkaŋ gäkŋata nadäk täyan udegän notkapakta nadäŋpäŋ iron täŋ imen. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT19_20","070_19_20","MAT","19","20","20","Ude iweränä yäŋkuk; Näk kädet näwetan u kudup iwat yäpmäŋ äbätat. Upäŋkaŋ imaka ätu jide upäŋ täŋkaŋ irit tägawä kaŋ yäpet? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT19_21","070_19_21","MAT","19","21","21","Ude yäwänä Jesutä iwetkuk; Siwoŋi-inik kaŋ ira yäŋ nadäŋpäŋä ŋode kaŋ tä; Moneŋ tuŋum ba imaka it gamikaŋ u kudup ämata yäniŋ kireŋpäŋ moneŋ yäpmäŋkaŋ ämawebe jäwärita kaŋ yämiŋ more. Ude täŋpayäŋ täno uyaku kunum gänaŋ tuŋum tägagämän api korewen. Eruk, ude täŋ moreŋkaŋ äbä näk kaŋ näwat! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT19_22","070_19_22","MAT","19","22","22","Täŋpäkaŋ äma gubaŋi unitä man ude nadäŋpäŋ moneŋ tuŋum päke unita bänepitä nadäŋ bäräp taŋi täŋtäŋ kuŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT19_23","070_19_23","MAT","19","23","23","Kuŋirän Jesutä iwaräntäkiye yäwetkuk; Näk bureni-inik täwetat; Moneŋ ämatä Anutu gämori-ken itkaŋ unitäŋo kaŋiwat yewa gänaŋ ärokta api täŋburut täneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT19_24","070_19_24","MAT","19","24","24","Unita jide nadäkaŋ? Tom pähap kubä wäpi kameri u gänaŋ täpuri-ken täga ärowek? Nämo, u käjiŋ täwek. Tuŋum äma udegän, Anututä intäjukun it yämiŋpäŋ yabäŋ yäwatta api täŋburut täneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT19_25","070_19_25","MAT","19","25","25","Jesutä ude yäwänä iwaräntäkiyetä bumta kikŋutpäŋ yäŋkuŋ; Wära! Anututä äma moneŋ ikek bäräŋeŋ nämo api yämagurek yäŋ yäyan upäŋ äma jopi nin ŋodewani jide täŋpäŋ irit kehäromi api kaŋ-ahäne? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT19_26","070_19_26","MAT","19","26","26","Ude yäwäwä Jesutä yabäŋpäŋ yäwetkuk; Ämatä ini-tägän täga nämo äroneŋ. Upäŋkaŋ ämatä ini täga nämo tänaŋi u kudup Anututä täga täŋpek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT19_27","070_19_27","MAT","19","27","27","Ude yäŋirän nadäŋpäŋ Pitatä kowata man ŋode iwetkuk; Nibä yäk. Nin imaka imaka kudup peŋ moreŋkaŋ gäk gäwarän täkamäŋ ŋonita kowata jide api yäpne? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT19_28","070_19_28","MAT","19","28","28","Yäwänä Jesutä iwetkuk; Näk bureni täwetat; Anututä täŋpewän kome ba imaka imaka äneŋi kodak tänayäŋ täkaŋ-ken uken Äma Bureni-iniktä wäpi biŋam ikek itkaŋ imaka imaka api yabäŋ yäwarek. Täŋpäkaŋ in näk näwaräntäk täkaŋ u imaka, näk dubina-ken itkaŋ Isrel äbot 12 unitäŋo intäjukun äma ude api itneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT19_29","070_19_29","MAT","19","29","29","Täŋpäŋ äma kubätä näk näwarayäŋ nadäŋpäŋ noriye wanoriye, miŋiye naniye, iroŋiniye ba imaka kuduptagän peŋkaŋ näk näwarayäŋ täko uwä imaka peŋkuko u yärepmitpäŋ kowata tägagämän api kaŋ-ahäwek. Täŋpäŋ irit kehäromi imaka, api yäpek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT19_30","070_19_30","MAT","19","30","30","Upäŋkaŋ äma apiŋo wäpi biŋam ikek intäjukun itkaŋ u mäyaptä mäde käda kwäkaŋ ämawebe apiŋo äpani itkaŋ unitä wäpi biŋam ikek intäjukun api itneŋ yäŋ yäwetkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT20_1","070_20_1","MAT","20","1","1","Anututä intäjukun itkaŋ yabäŋ yäwat epän täk täyak uwä ŋode bumik; Epän mähemi kubätä tamimaŋ bipani akuŋpäŋ wain epäna kaŋ täŋ namut yäŋ yäŋpäŋ äma ätu yämagurayäŋ kwek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT20_2","070_20_2","MAT","20","2","2","Kuŋkaŋ äma jop irani ätu yabäŋ ahäŋpäŋ yäwerek; Ai! In näkŋo wain epän täŋ namiŋirä gwäki K20 K20 tamayäŋ yäk. Ude yäweränkaŋ äma unitä nadäwä täga täŋpäpäŋ wain epän mähemi u iwatneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT20_3","070_20_3","MAT","20","3","4","Eruk 9’kirok täŋirän äneŋi päŋku äma mäyap namiŋ-gamiŋ bägup-ken jop irirä yabäŋpäŋ ŋode yäwerek; Ai, in päŋku wain epän täŋ namiŋirä näk gwäki tamayäŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT20_5","070_20_5","MAT","20","5","5","Yäwerän nadäŋkaŋ wain epäni-ken kuneŋ. Eruk kepma kubä ugän äma mäyap, tamimaŋ yämagurek, kepma yämagurek, bipäda yämagurek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT20_6","070_20_6","MAT","20","6","6","Ätu itkaŋ kome bipayäŋ täŋirän äneŋi päŋku äma jop irani ätu irirä yabäŋpäŋ yäwerek; In kepma käroŋ päke ŋo ima täŋ irirä kome bipmäŋtak? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT20_7","070_20_7","MAT","20","7","7","Yäwänä iwetneŋ; Äma kubätä epän täŋ imikta nämo nimagurako unita jop iramäŋonik yäk. Yäwäwä yäwerek; Päŋku wain epäna täŋ namut yäk. Ude yäweränkaŋ kuneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT20_8","070_20_8","MAT","20","8","8","Epän mähemitä ude täŋirän kome bipmäŋirän watä ämani kubä iwerek; Gäk epän äma apiŋo yämaguraro u yäŋ-päbä kubä-kengän yepmaŋpäŋ epän täkaŋ unitäŋo gwäki yämi yäk. Täŋpäŋ epän äma mäden yämaguraro unita yämiŋ päŋku äma pengän yämaguraro unita yämi tärewut yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT20_9","070_20_9","MAT","20","9","9","Ude täŋkaŋ eruk mäden yäŋ-yäkŋat yäpmäŋ äbeko unitä jukun K20 K20 yäpneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT20_10","070_20_10","MAT","20","10","10","Eruk, K20 K20 yämän yäpmäŋirä intäjukun yämagureko unitä kaŋpäŋ ŋode nadäneŋ; Tägagämän! yäk. Nintawä wädäŋ päro punin käda käwep nimek yäŋ nadäneŋ. Ude nadäŋirä watä äma unitä mäden ämneŋo unita yämeko uterakgän intäjukun ämneŋo unita udegän yämek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT20_11","070_20_11","MAT","20","11","12","Ude yämän kaŋpäŋä epän mähemi yäŋpäŋ-kaŋiwat täŋpäŋ iwetneŋ; A! Mäden äbäŋo uwä epän jop iŋamgän iwoŋäreŋ yäk. Nin uwä tamimaŋ naniktä epän komi nadäŋpäŋ täŋ yäpmäŋ äbäŋitna bipmäŋtak. Tämäŋopäŋ imata gwäki mäden äbäŋo ukät bok uterakgän nimitan? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT20_13","070_20_13","MAT","20","13","13","Ude iwerirä epän mähemitä epän äma u kubä ŋode iwerek; Notnapak yäk. Näkä gäk nämo täŋpa wakaŋ. Näk gwäki K20 K20 ude api tamet yäŋ täwerat. Täwerira täga yäŋ näweraŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT20_14","070_20_14","MAT","20","14","14","Unita gwäki tamitat udegän yäpmäŋkaŋ kukot. Näkŋawä in intäjukun äbäŋo-kät mäden äbäŋo ukät gwäki kubägän tamikta nadätat yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT20_15","070_20_15","MAT","20","15","15","Tuŋum näkŋa-kenpäŋ ude ba ude täŋpa yäŋkaŋ täga nämo täŋpet? Näk iron täga täropäŋ imata bänepjin täŋpä wakaŋ? yäŋ yäwerek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT20_16","070_20_16","MAT","20","16","16","Jesutä man wärani ude yäŋpäŋ yäŋkuk; Unita ämawebe apiŋo mäden itkaŋ unitä intäjukun api itneŋ. Ba ämawebe apiŋo intäjukun itkaŋ unitä mäden api itneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT20_17","070_20_17","MAT","20","17","17","Jesu uwä Jerusalem yotpärare-ken ärowa yäŋkaŋ iwaräntäkiye 12 ugänpäŋ yämagurän yäpmäŋ inigän kuŋkuŋ. Täŋkaŋ kädet kuŋit kuŋit ŋode yäwetkuk; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT20_18","070_20_18","MAT","20","18","18","Ket nadäwut yäk. Nin kuŋtäŋgän Jerusalem yotpärare api ahäne. Ahäŋpäŋä Äma Bureni-inik uwä Baga man yäwoŋärewani ba bämop äma intäjukun täŋpani täŋo keri terak äroŋirän kumäkta man api topneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT20_19","070_20_19","MAT","20","19","19","Täŋpäŋ äma guŋ äbotken nanik unita iniŋ kireŋirä yäŋärok man iwerit, kaŋ-mägayäŋit täŋpäŋ pärip-päriptä utpäŋ päya kwakäp terak api utpewä kumbek. Kumbänpäŋ äneŋirä edap yaräkubä täreŋirän api akwek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT20_20","070_20_20","MAT","20","20","20","Kadäni uken Sebedi webenitä Jesuken imaka kubäta yäŋapiwa yäŋkaŋ nanakiyat wäpi Jems kenta Jon yäŋ-yäkŋat yäpmäŋ päŋku Jesu iŋamiken gwäjiŋ äpmoŋpäŋ itkuk. Täŋirän Jesutä iwetkuk; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT20_21","070_20_21","MAT","20","21","21","Jide näwerayäŋ äbätan? Yäwänä yäŋkuk; Gäkä yäwikaŋ wäpka biŋam ikek irayäŋ täno uken nanaknayat ŋo dubika-ken kubätä käpmäk käda, kubätä bure käda kaŋ irun yäk. Ude täŋpäŋ wäpi biŋam ikek gäkkät bok kaŋ irut yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT20_22","070_20_22","MAT","20","22","22","Ude yäwänä Jesutä yäwetkuk; In mebäri nämo nadäŋkaŋ yäkaŋ. Ume komi nikek näkä näŋpayäŋ täyat u ek udegän täga api nädeŋ? Yäwänä Jems kenta Jontä iwetkumän; Täga api näde! yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT20_23","070_20_23","MAT","20","23","23","Ude yäwänä Jesutä yäwetkuk; Bureni yäkamän. Komi nadäwayäŋ täyat u in udegän api nadädeŋ. Upäŋkaŋ näk järapna kukŋi kukŋi itdayäŋ yäkamän unita näkä täwetnaŋi nämo. Nanatä iwoyäŋkuko unitägän järapna kukŋi kukŋi bok api itneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT20_24","070_20_24","MAT","20","24","24","Ude yäwänkaŋ iwaräntäkiye 10 unitä man u nadäŋpäŋ noripak yarä unita nadäwäwak täŋ yämiŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT20_25","070_20_25","MAT","20","25","25","Täŋpäkaŋ Jesutä iwaräntäkiye yäŋpewän äbäpäŋ ŋode yäwetkuk; In nadäkaŋ? Guŋ äbot täŋo intäjukun ämatä ämawebeniye ärowani täŋ yämikta gäripi nadäk täkaŋ. Ba unitäŋo äma ekäni ekänitä ämawebe epän ämaniye ude yäpmäŋ kuŋat täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT20_26","070_20_26","MAT","20","26","27","Upäŋkaŋ inä ude nämo täneŋ. Inken nanik kubätä intäjukun irayäŋ nadäŋpäŋä eruk, kowata yäpmäkta nämo nadäŋpäŋ intäŋo watä epän äma jopigän ude täŋpeŋ kuŋarek. Intäjukun irayäŋ nadäŋpäŋä noriye täŋo gämori-ken kuŋatpäŋ unitäŋo watä äma ude irek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT20_28","070_20_28","MAT","20","28","28","Imata, Äma Bureni-inik uwä udegän, ämawebe täŋo watä äma ude irekta äpuk. Uwä ämawebetä watä epän täŋ imikta nämo äpuk. Nämo! U gupi iniŋ kireŋpäŋ kumäŋirän ämawebe mäyap wakiken nanik ketäreŋpäŋ inita biŋam yäpayäŋ äpuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT20_29","070_20_29","MAT","20","29","29","Jesu iwaräntäkiye-kät Jeriko yotpärare peŋpeŋ kuŋirä ämawebe bumta yäwatkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT20_30","070_20_30","MAT","20","30","30","Täŋpäkaŋ äma dapuri tumbani yarä uwä kädet miŋin itkaŋ Jesu äbätak yäŋ yäwä nadäŋpäŋ gera taŋi ŋode yäŋkumän; Ekäni, Devit täŋo orani, butewaki nadäŋ nimi! yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT20_31","070_20_31","MAT","20","31","31","Ude yäŋirän ämatä yabäŋ yäŋpäŋ Wari yädeŋo! yäŋ yäwetkuŋ. Yäniŋ bitnäŋkuŋo upäŋkaŋ gwäk pimiŋpäŋ gera pen yäŋkumän; Ekäni, Devit täŋo orani, nekta butewaki nadäŋ nimi yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT20_32","070_20_32","MAT","20","32","32","Eruk ude yäŋtäkon Jesu kädet miŋin itkaŋ yäŋpewän dubini-ken äbäŋirän yäwetkuk; Ima täŋ nimän yäŋpäŋ näkken gera yäkamän? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT20_33","070_20_33","MAT","20","33","33","Yäwänä ŋode iwetkumän; Ekäni, dapunek yäpi tägaŋirä ijida kut yäŋpäŋ yäkamäk yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT20_34","070_20_34","MAT","20","34","34","Ude yäwänä Jesutä butewaki nadäŋ yämiŋpäŋ dapuri-ken yepmäŋirirän uterakgän dapun ijiŋpäŋ Jesu iwarän täŋkumän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT21_1","070_21_1","MAT","21","1","1","Kuŋtäŋgän Jerusalem yotpärare keräp taŋpäŋ Olip pom mebäri-ken yotpärare täpuri kubä wäpi Betefage uken ahäŋkuŋ. Uken ahäŋpäŋ itpäŋä Jesutä iwaräntäki yarä ŋode yäwetpäŋ peŋ yäwet-pewän kuŋkumän; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT21_2","070_21_2","MAT","21","2","2","Ek yotpärare täpuri udu käkamän uken kuŋkaŋ doŋki nanak yamiŋi topmäk terak itkamän u yabäŋpäŋ pitpäŋ wädäŋ yäpmäŋ äbun. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT21_3","070_21_3","MAT","21","3","3","Ektä ude täŋirän äma kubätä täwet yabäk täŋpänä ŋode kaŋ iwerun; Ekänitä doŋki ŋonita yäwänpäŋ äbä pitkamäk yäŋ kaŋ iwerun. Ude iweränkaŋ taniŋ kirewayäŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT21_4","070_21_4","MAT","21","4","4","Täŋpäkaŋ doŋki topmäk terak irirän Jesuta pitkumäno u jop nämo. Profet biani kubätä ŋode yäŋpäŋ kudän täŋkuko udegän ahäŋkuk; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT21_5","070_21_5","MAT","21","5","5","Päŋku Jerusalem nanik ämawebe ŋode yäwerut; Kawut! Ekänijin inken api äbek. U bänep kwini täŋpanitä doŋki nanak terak maŋitkaŋ api äbek yäŋ kaŋ yäwerut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT21_6","070_21_6","MAT","21","6","7","Täŋpäŋ iwaräntäki yarä u Jesutä man yäwetkuko udegän doŋki nanak yamiŋi u pitpäŋ yäŋ-yäkŋat yäpmäŋ äbäŋkaŋ iniken tek punin nanik yäŋopmäŋpäŋ doŋki terak iriŋ imänkaŋ Jesu uterak äro maŋitkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT21_8","070_21_8","MAT","21","8","8","Täŋirän ämawebe uken nanik mäyaptä teki kädet miŋin iriŋ wädäŋ yäpmäŋ kuŋkuŋ. Ba ätutä päya pähäm tokätpäŋ kädet miŋin udegän peŋ wädäŋ yäpmäŋ kuŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT21_9","070_21_9","MAT","21","9","9","Ude täŋkaŋ ämawebe ätu intäjukun, ätu mäden kuŋkuŋo u gera ŋode yäŋkuŋ; Wisikinik! Ekäni wäpi terak äbätak ŋonita iniŋ oretna! Anutu ärowani kunum gänaŋ itak u iniŋ oretna! yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT21_10","070_21_10","MAT","21","10","10","Yäŋirä Jesu Jerusalem yotpärare uken äroŋirän ämawebe u naniktä yäŋtäbätek yäŋkuŋ. Täŋpäŋ yäŋkuŋ; Wära! Äma äbätak ŋo netä? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT21_11","070_21_11","MAT","21","11","11","Yäwäwä ämawebe Jesu-kät bok äbuŋo unitä yäwetkuŋ; In nämo nadäkaŋ? Ŋowä profet Jesu yäk. U Nasaret yotpärare, Galili komeken ahäwani yäŋ yäwetkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT21_12","070_21_12","MAT","21","12","12","Täŋkaŋ Jesutä kudupi yot gänaŋ äroŋpäŋ yabäŋkuk; Ämatä moneŋ ba barak imaka imaka kowat imän täŋ irirä. Yabäŋpäŋ yäwat kireŋpäŋ bukäni imaka, däpmäŋ äreyäŋ täŋpän kuŋ yämiŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT21_13","070_21_13","MAT","21","13","13","Täŋpäŋ yäwetkuk; Anutu täŋo man ŋode kudän täwani; Näkŋo Yotta nadäŋirä yäŋapik man yot ude täŋpek. Upäŋkaŋ intä ŋode täŋirä kubo äma täŋo käbop irit bägup ude äworetak! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT21_14","070_21_14","MAT","21","14","14","Ude yäwetkaŋ Jesu kudupi yot gänaŋ irirän äma dapuri tumbani ba kwäyähäneŋ täŋpani mäyap Jesutä itkuk-ken u yäŋ-yäkŋat yäpmäŋ äbäŋirä yepmaŋpän tägaŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT21_15","070_21_15","MAT","21","15","15","Ude täŋirän iroŋiroŋi kudupi yot gänaŋ itkuŋo unitä kaŋpäŋ gera ŋode yäŋ itkuŋ; Devit orani äbäŋ nimitak ŋonita oretoret täŋ imina! yäŋ yäŋ itkuŋ. Täŋpäkaŋ iroŋiroŋitä Jesu wäpi biŋam yäpmäŋ akuŋirä nadäŋpäŋ bämop äma intäjukun täŋpani-kät Baga man yäwoŋärewani äma ätu ukät nadäwä waŋkuŋ. Ba kudän tägatäga Jesutä täŋkuko u kaŋpäŋ nadäwäwak täŋ imiŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT21_16","070_21_16","MAT","21","16","16","Nadäwäwak täŋ imiŋpäŋ Jesu iwetkuŋ; Iroŋiroŋi gäka man yäkaŋ u nadätan? Iweräwä Jesutä yäwetkuk; Ei, nadätat yäk. Täŋ, in man ŋode kudän täwani u nämo daniŋpäŋ nadäk täkaŋ ba? Iroŋiroŋi ba nanak täpuri-inik nonoŋ-ken nanik täŋo bänepi täŋpidäm taŋ yämiŋiri gäk ganiŋoret man yäkaŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT21_17","070_21_17","MAT","21","17","17","Jesutä ude yäwetpäŋ mäde ut yämiŋpäŋ Jerusalem yotpärare peŋpeŋ päŋku Betani yotpärare-ken ahäŋirän kome bipänpäŋ u patkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT21_18","070_21_18","MAT","21","18","19","Patkuko yäŋewänä Jesu akumaŋ Jerusalem yotpärare-ken äneŋi kuŋkuk. Kuŋtäyon nakta iwäkaŋ wama päya kubä, mujipi nämo, pähämi-tägän irirä kädet miŋin kaŋkuk. Kaŋpäŋ wama u ŋode iwetkuk; Gäkä terak mujipka kubä mäden nämo ahäwek! Yäwänä uterakgän wama uwä gämäneŋ äroŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT21_20","070_21_20","MAT","21","20","20","Täŋpänkaŋ iwaräntäkiyetä u kaŋpäŋ keri iŋpäŋ yäŋkuŋ; Wära! Wama ŋowä jide täŋpäŋ bäräŋek-inik gämäneŋ ärotak? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT21_21","070_21_21","MAT","21","21","21","Yäwäwä Jesutä yäwetkuk; Näk bureni täwetat. In bänep yarä nikek nämo peŋpäŋ nadäkinikjin Anutu-kengän penayäŋ täkaŋ uwä wamata täro udegän täga täneŋ. Täŋpäŋ ugän nämo. In Anutu nadäŋ imikinik täŋpäŋ pom gudo ŋode täga iwetneŋ; Pom, gäk tokätpeŋ gwägu gänaŋ äpmo yäŋ iweräwä manjin api buramiwek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT21_22","070_21_22","MAT","21","22","22","Täŋpäkaŋ nadäkinikjin nikek kuŋatpäŋ imaka u ba u unita yäŋapiŋirä api tamek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT21_23","070_21_23","MAT","21","23","23","Jesutä kudupi yot gänaŋ äroŋpäŋ man yäŋpäŋ yäwoŋärek täŋ irirän Baga man yäwoŋärewani ämakät Juda täŋo watä äma ätutä ahäŋ imiŋpäŋ iwetkuŋ; Ai! Gäk imaka täk täyan ŋo netätä gäwerirän täk täyan? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT21_24","070_21_24","MAT","21","24","24","Ude iweräwä Jesutä kowata ŋode yäwetkuk; Näk man kubägän-inik täwet yabäwa näwerirä näkä udegän netä näwerän imaka täk täyat u kowata täwerayäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT21_25","070_21_25","MAT","21","25","25","Eruk näwerut! Jontä ume ärut yämik täŋkuko u netä iweränkaŋ ume ärut yämik täŋkukonik? Anututä iweränkaŋ täŋkuk ba ini nadäŋpäŋ täk täŋkukonik? Ude yäwet yabäwänä jide yäne yäŋ nadäŋpäŋ yäŋpäŋ-nadäk ŋode täŋkuŋ; Nin Anututä iwerän täŋkuk yäŋ yänawä Jesutä ŋode niwerayäŋ; A! Upäŋ imata mani nämo nadäŋkuŋ? yäŋ niwerayäŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT21_26","070_21_26","MAT","21","26","26","Täŋ, Jon uwä ini nadäŋpäŋ täŋkuk yäŋ yänawä ämawebetä Jon uwä profet kubä yäŋ nadäŋpäŋ ninta kokwawak nadäŋ nimineŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT21_27","070_21_27","MAT","21","27","27","Nadäŋ-bäräp yarä nikek ude täŋpäŋ Jesu iwetkuŋ; Nin nämo nadäkamäŋ yäk. Yäwäwä yäwetkuk; Eruk, ude yäkaŋ unita näk udegän netätä näwerirän täk täyat unitäŋo mebäri nämo täwerayäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT21_28","070_21_28","MAT","21","28","30","Jesutä man ude yäŋpäŋ äneŋi ŋode yäwetkuk; Man wärani kubä täwera ket nadäwut; Tuäke monäke it täŋkumänonik. Nanitä nanaki tuäni ŋode iwetkuk; Tuä, gäk kuŋkaŋ wain epän täŋ namisi yäk. Iweränä yäŋkuk; Nan, täga täŋpayäŋ yäk. Täga täŋpayäŋ yäŋkukopäŋ peŋawäk täŋpeŋ epän nämo täŋkuk. Täŋirän ätu itpäŋ nanitä monäni man udegän iwetkuk. Iweränä yäŋkuk; Nämo täŋpayäŋ! yäk. Nämo täŋpayäŋ iwetkukopäŋ mäden bänepi sukureŋpäŋ päŋku epän täŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT21_31","070_21_31","MAT","21","31","31","Jesutä man wärani u yäwet paotpäŋ yäwetkuk; In jide nadäkaŋ? Nanak netätä nan täŋo man buramiŋkuk? Yäwänä iwetkuŋ; Nanaki monänitä buramiŋkuk yäk. Yäwäwä Jesutä yäwetkuk; Näk bureni täwetat. Ämawebe wakiwaki täŋpani, takis moneŋ yäpani äma ba kädet miŋin webe udewanitä in tärepmitpäŋ Anutu täŋo kaŋiwat yewa gänaŋ intäjukun api äroneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT21_32","070_21_32","MAT","21","32","32","Jontä ahäŋpäŋ siwoŋi kuŋat-kuŋat täŋo kädet täwoŋäreŋirän inä unitäŋo man nadäkta bitnäwäkaŋ takis moneŋ yäpani äma ba kädet miŋin webetä nadäŋpäŋ bänepi sukureŋkuŋ. Ude täŋirä yabäŋkuŋo upäŋkaŋ gwäkjin nämo imätkuŋ. Man Jontä yäŋkuko u nämo nadäŋ imiŋpäŋ bänepjin nämo sukureŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT21_33","070_21_33","MAT","21","33","33","Jesutä ude yäŋpäŋ yäwetkuk; Näk man wärani kubä täwera nadäwut; Äma ekäni kubätä kome kubäken wain epän täŋ moreŋpäŋ yewa täŋ-äyäŋurek. Täŋpäŋ wain mujipi yeŋ yäwatpäŋ umeni yäpmäkta komeni täŋkaŋ watä ämata yot kubä täŋ yämek. Ude täŋ moreŋpäŋ wain epän u kaŋiwatta äma ätu yepmaŋpän irirä kome ban kubäken kwek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT21_34","070_21_34","MAT","21","34","34","Kwekopäŋ mujipi yäpmäk-yäpmäk kadäni keräp taŋirän mujipi ätu inita ketpäŋ yäpmäŋ imiŋ äbäkta epän ämaniye yäwerän kuneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT21_35","070_21_35","MAT","21","35","35","Kuŋirä wain epän watä äma unitä äma u yepmäŋitpäŋ däpneŋ; Kubä iŋitpäŋ päripneŋ, kubäwä kumäŋ-kumäŋ utneŋ, kubäwä mobätä utneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT21_36","070_21_36","MAT","21","36","36","Täŋirä wain epän mähemitä nadäŋpäŋ äneŋi epän ämaniye mäyap yäwerän kuŋirä udegän yepmäŋitpäŋ däpneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT21_37","070_21_37","MAT","21","37","37","Eruk mäden-inik ŋode nadäwek; Nanakna bureni-iniktä päŋku yäwänä oraŋ imiŋpäŋ mani api buramineŋ yäk. Ude nadäŋpäŋ iniken nanaki iwerän kwek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT21_38","070_21_38","MAT","21","38","38","Eruk kwänkaŋ wain epän täŋo watä äma unitä nanaki-inik u kaŋpäŋ yäŋpäŋ-nadäk ŋode täneŋ; Unitä epän ŋo mähemi api täŋpek yäk. Unita uritna epän ŋo ninta biŋam kaŋ täŋpän! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT21_39","070_21_39","MAT","21","39","39","Ude yäŋpäŋä iwat kireŋpewä yewa gägäni-ken kuŋirän kumäŋ-kumäŋ utneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT21_40","070_21_40","MAT","21","40","40","Jesutä man wärani ude yäŋpäŋ ŋode yäwetkuk; Jide nadäkaŋ? Epän mähemitä kuŋpäŋ watä äma u kowata jide täŋ yämek? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT21_41","070_21_41","MAT","21","41","41","Yäwänä bämop äma ba Juda täŋo watä äma uken itkuŋo unitä iwetkuŋ; Imaka waki-waki täŋkuŋo unita udegän kowata waki täŋ yämiŋirän paotneŋ yäk. Täŋpäŋ watä äma biani yäwat kireŋpäŋ komeni-ken watä äma tägagänpäŋ yepmaŋirän unitä kadäni kadäni wain mujipi yäpmäŋ imik täneŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT21_42","070_21_42","MAT","21","42","42","Yäwäwä Jesutä ŋode yäwetkuk; Anutu täŋo man ŋode kudän täwani u nämo daniŋpäŋ nadäk täkaŋ? Äma yot täŋpanitä bek kubä kawä wawäpäŋ peŋkuŋo unitä bek bämopi ude itak. Anututä ude täŋpewän ahäŋirän kaŋitna gäripi nikek täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT21_43","070_21_43","MAT","21","43","43","Unita ŋode täwera nadäwut; Inä wain epän watä äma waki ukeŋo udewani. Unita Anutu täŋo kaŋiwat yewa gänaŋ ärokta kädet täŋpipiŋ täwatkaŋ äma äbot kudupi kubä Anutu täŋo gärip terak kuŋatnayäŋ täkaŋ unita kädet api peŋ yämek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT21_44","070_21_44","MAT","21","44","44","Bek bämopi täweraro uterak äma kubätä maŋpäŋä bumta api urek. Ba bek unitä äma kubä terak maŋpäŋä äma u api däpmäŋ jakŋirek yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT21_45","070_21_45","MAT","21","45","45","Jesutä man wärani ude yäŋirän bämop ämakät Parisi äma unitä nadäwä tärewäpäŋ yäŋkuŋ; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT21_46","070_21_46","MAT","21","46","46","Bureni! Man wärani wain epän terak utpäŋ yäyak u ninta yäyak! Ude yäŋpäŋ iŋitpäŋ utnayäŋ nadäŋkuŋopäŋ ämawebeta umuntaŋpäŋ peŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT22_1","070_22_1","MAT","22","1","1","Jesutä man wärani kubä pen ŋode yäwetkuk; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT22_2","070_22_2","MAT","22","2","3","Anututä intäjukun itkaŋ yabäŋ yäwat epän täk täyak uwä ŋode bumik; Äma ekäni kubä täŋo nanaki webeni-kät keräntäk tädayäŋ täŋirän u iniŋ oretta äŋnak-äŋnak pähap täŋpayäŋ tuŋum täŋpek. Tuŋum täŋ itkaŋ ämawebe ätu ninkät bok kaŋ nänayäŋ nadäŋpäŋ kadäni udeken api näne yäŋ man pewän kuneŋ. Eruk, äŋnak-äŋnakta tuŋum täŋ paotpäŋ epän ämaniye yäwerän ämawebe yämagutta kuneŋ. Päŋku yäwetneŋo upäŋkaŋä äbäkta bitnäneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT22_4","070_22_4","MAT","22","4","4","Bitnäŋirä biŋami nadäŋpäŋ äneŋi epän ämaniye ätu ŋode yäwerek; In kuŋkaŋ äma bitnäŋkaŋ itkaŋ u ŋode yäwerut; Äbut! yäk. Äma ekäni u äŋnak-äŋnakta tuŋum täŋ moretak. Bulimäkau ba tom ätu däpmäŋpäŋ peŋ tamitak yäk. Äŋnak-äŋnak mähemitä man ude yäweränkaŋ kuneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT22_5","070_22_5","MAT","22","5","5","Eruk epän ämaniye u päŋku yäwetneŋo upäŋkaŋ nämo nadäŋ yämineŋ. Täŋpäŋ ini-ini kuŋtäŋpä kuneŋ. Kubäwä ketem epäni-ken kwek. Kubäwä moneŋ epäni-ken kwek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT22_6","070_22_6","MAT","22","6","6","Ätuwä epän äma u yepmäŋitpäŋ komi yämiŋpäŋ kumäŋ-kumäŋ däpneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT22_7","070_22_7","MAT","22","7","7","Täŋirä äma ekäni unitä biŋam nadäŋpäŋ kokwawak taŋi täŋpäŋ komi ämaniye yäwet-pewän päŋku äma kumäŋ-kumäŋ däpani u yori nikek wärämutpäŋ äma u kudup däpmäŋ paotneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT22_8","070_22_8","MAT","22","8","8","Täŋpäkaŋ mäden äma ekäni unitä epän ämaniye ätu yäwerek; Tom ketem yäpmäŋpäŋ pero ŋo jop itkaŋ yäk. Äma pengän man pewa kuŋkuŋo u nämo ämnayäŋ. Äŋnak-äŋnak täyat ŋo äma udewanita biŋam nämo täyat yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT22_9","070_22_9","MAT","22","9","9","Unita in päŋku kädet moräk-ken ämawebe ittäŋ kukaŋ u yämagut yäpmäŋ äbäkaŋ ketem penta kaŋ näna! yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT22_10","070_22_10","MAT","22","10","10","Eruk man ude yäwet-pewän päŋku kädet miŋin ba itpäŋ-nadäk täŋpani-ken ämawebe jopi täga ba waki bok yämagut päbä yepmaŋpä yot äŋnak-äŋnak täneŋ-ken u tokŋeŋ moreneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT22_11","070_22_11","MAT","22","11","11","Ämawebe ude tokŋeŋ moreŋpäŋ irirä äma ekäni uwä u yabäwayäŋ yot u gänaŋ äroŋpäŋ käwek; Äma kubä kadäni unitäŋo tek nämo täŋkaŋ äbeko irirän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT22_12","070_22_12","MAT","22","12","12","Kaŋkaŋ iwerek; Notnapak! Gäk imata kadäni ŋonitäŋo tek nämo täŋkaŋ äbäno ŋo maŋit itan? Ude yäwänä man kowata kubä nämo iwerek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT22_13","070_22_13","MAT","22","13","13","Täŋpänkaŋ äma ekäni unitä epän ämaniye ätu yäwerek; Äma ŋo iŋitpäŋ yentä keri kuroŋi pädät täŋpäŋ bipmäŋ urani gänaŋ maŋpä kut! yäk. Bipmäŋ urani gänaŋ u itkaŋ konäm butewaki terak meni kaŋ jiwätpeŋ it yäpmäŋ ärowän yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT22_14","070_22_14","MAT","22","14","14","Jesutä man wärani u yäŋ paotpäŋ ŋode yäwetkuk; Bureni täwera. Anutu täŋo mantä ämawebe mäyap yämagut täyak upäŋkaŋ yarä-gänpäŋ inita biŋam api yäpek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT22_15","070_22_15","MAT","22","15","16","Parisi ämatä man Jesutä yäŋkuko u nadäŋpäŋ Jesu kakätäŋpeŋ päŋku inigän itkaŋ käbeyä täŋkuŋ. Täŋpäŋ Jesutä man goret kubä yäwän kaŋpäŋ manken tena yäŋkaŋ noriye ätukät Herot täŋo ämaniye ätukät yäwet-pewä Jesuken kuŋkuŋ. Päŋku ahäŋ imiŋpäŋ bänep ärik-ärik man ŋode iwetkuŋ; Yäwoŋärewani äma, nin gäkŋo mebäri nadäkamäŋ yäk. Gäk jopman nämo yäk täyan. Ämata nadäwätäk nämo täŋpäŋ man burenigän yäk täyan yäk. Gäk äma ärowani äpani nämo yäpmäŋ daniŋpäŋ kuduptagän Anutu täŋo kädet siwoŋigän niwetpäŋ niwoŋärek täk täyan. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT22_17","070_22_17","MAT","22","17","17","Unita niweri nadäna; Nin Juda naniktä Rom gapmanta takis moneŋ imikta nintäŋo baga mantä yäjiwät täyak ba nämo? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT22_18","070_22_18","MAT","22","18","18","Yäwäwä Jesutä nadäk-nadäki-ken yabäŋpäŋ-nadäŋkaŋ yäwetkuk; Wa! In äma jop manman yäwani. Imata jopman yäŋnäkŋatkaŋ? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT22_19","070_22_19","MAT","22","19","19","Eruk, moneŋ kubä namä käwa yäk. Yäwänä moneŋ kubä imiŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT22_20","070_22_20","MAT","22","20","20","Täŋirä yäwet yabäŋkuk; Moneŋ ŋo terak netä täŋo iŋami dapun ba wäpitä itak? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT22_21","070_22_21","MAT","22","21","21","Yäwänä iwetkuŋ; Rom gapman täŋo intäjukun äma Sisa unitäŋotä itak yäk. Yäwäwä Jesutä yäwetkuk; Eruk ket ŋode nadäwut; In imaka Rom gapmanta imikta yäwani u inita kaŋ imut. Täŋ, imaka imaka Anututa imikta yäwani u Anututa kaŋ imut yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT22_22","070_22_22","MAT","22","22","22","Ude yäwänkaŋ kikŋutpäŋ nadäwätäk täŋpäŋä kuŋtäŋpä kuŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT22_23","070_22_23","MAT","22","23","23","Kepma ugän äma ätu Satyusi äbotken naniktä Jesuken äbuŋ. (Satyusi äma uwä kumbani-ken nanik akukakuk nämo pätak yäŋ nadäk täŋkuŋonik.) ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT22_24","070_22_24","MAT","22","24","24","Eruk abäŋpäŋ Jesu ŋode iwet yabäŋkuŋ; Yäwoŋärewani äma, Mosestä ninta man kudän ŋode täŋ nimiŋkuk; Äma kubätä webe yäpmäŋpäŋ komenita yeri kubä nämo bäyaŋkaŋ kumäŋirän monänitä webeni kajat yäpmäŋpäŋ tuänita biŋam yeri bäyaŋ imek yäŋ yäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT22_25","070_22_25","MAT","22","25","25","U nadäŋiri manbiŋam kubä ŋode gäwetna nadä; Bianä ini buap 7 itkuŋo uwä tuänitä webe kubä yäpmäŋpäŋ yeri kubä nämo peŋkaŋ kumbuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT22_26","070_22_26","MAT","22","26","26","Täŋirän monänitä webe ugänpäŋ yäpuk. Yäpmäŋpäŋ udegän yeri kubä nämo peŋkaŋ kumbuk. Kumäŋirän gwekitä webe ugänpäŋ koreŋpäŋ udegän yeri kubä nämo peŋkaŋ kumbuk. Kumäŋirän awänitä webe kajat ini ugänpäŋ yäpuk. Udegän udegän buap 7 uwä webe ugänpäŋ yäpmäŋpäŋ yeri kubä nämo peŋkaŋ kumän-tagän kumbuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT22_27","070_22_27","MAT","22","27","27","Täŋkaŋ äpiyetä kumäŋirä webeni kajat udegän mäden kumbuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT22_28","070_22_28","MAT","22","28","28","Eruk, kumbanitä akukakuk kadäni webe uwä netäta biŋam api täŋpek? yäŋ iwetkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT22_29","070_22_29","MAT","22","29","29","Ude iweräwä Jesutä yäwetkuk; In Anutu täŋo man kudän täwani ba Anutu täŋo kehäromita guŋ takinik täk täkaŋ. Mebäri unita in nadäk-nadäk goret nadäkaŋ! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT22_30","070_22_30","MAT","22","30","30","Ittäŋgän kumbani-ken naniktä akuŋpäŋ ämawebe u nädapi nämo api täneŋ. Aŋero kunum gänaŋ itkaŋ uwä webe yäpmäk-yäpmäk nämo täk täkaŋ ude ämawebe jop api itneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT22_31","070_22_31","MAT","22","31","31","Kumbani-ken naniktä akukakukta yäkaŋ unita ŋode täwetat; Mosestä man bian kudän täŋkuko u nämo daniŋpäŋ nadäk täkaŋ ba? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT22_32","070_22_32","MAT","22","32","32","Anututä Moses ŋode iwetkuk; Näk Abraham, Aisak, Jekop täŋo Anututä itat yäŋ yäŋkuk. Anututä ude iwetkuko unita ŋode nadäwut; Anutu u kumbani täŋo Anutu nämo. Uwä kodak irani täŋo Anutu. Unita inä ämatä kumäŋpeŋ u kädagän kuk täkaŋ yäŋ yäk täkaŋ uwä goret-inik yäk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT22_33","070_22_33","MAT","22","33","33","Jesutä man ude yäŋirän ämawebe päke itkuŋo unitä nadäŋkaŋ kikŋutpäŋ nadäwätäk pähap täŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT22_34","070_22_34","MAT","22","34","34","Jesutä man ude yäweränä Satyusi äma unitä manta wäyäkŋeŋpäŋ kuŋirä Parisi ämatä biŋam u nadäŋpäŋ ämaniye yäŋporiŋ yäpmäŋ Jesutä itkuk-ken u ahäŋ imiŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT22_35","070_22_35","MAT","22","35","35","Ahäŋ imiŋpäŋ noripak kubä, Baga manta mebäri nadäwani u imaka, penta itkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT22_36","070_22_36","MAT","22","36","36","Äma unitä Jesu ŋode iwet yabäŋkuk; Yäwoŋärewani äma, Anututä man kädet peŋ nimiŋkuko u jide unitä intäjukun itak? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT22_37","070_22_37","MAT","22","37","38","Iweränä Jesutä kowata ŋode iwetkuk; Man intäjukun itak uwä ŋode; Gäk Ekäni Anutukata gäripi-inik nadäwen. Bänepka, gupka, nadäk-nadäkka kumän-tagän Anutu-kengän pewen. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT22_39","070_22_39","MAT","22","39","39","Ba kubä ŋode; Gäkŋata nadäk täyan udegän notkayeta nadäŋ yämen. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT22_40","070_22_40","MAT","22","40","40","Man yarä ŋonitä man Mosestä kudän täwani ukät profet bianitä kudän täwani unitäŋo doni ude itkamän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT22_41","070_22_41","MAT","22","41","41","Täŋpäkaŋ Parisi äma Jesu-kät pen irirä Jesutä ŋode yäwet yabäŋkuk; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT22_42","070_22_42","MAT","22","42","42","In Anutu täŋo iwoyäwani Kristo unita jide nadäkaŋ? U netä täŋo orani? Yäweränä iwetkuŋ; Kristo u Devit täŋo orani yäŋ nadäk täkamäŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT22_43","070_22_43","MAT","22","43","43","Ude yäwäwä Jesutä yäwetkuk; Ude nämo. Inä Kristo u Devit täŋo orani jopi kubä, komen ämagän yäŋ yäk täkaŋ upäŋkaŋ Devit imata Ekänina yäŋ iwetkuk? Anutu täŋo Munapiktä nadäk-nadäk imänkaŋ Devittä ŋode yäŋkuk; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT22_44","070_22_44","MAT","22","44","44","Ekäni Anututä Ekänina ŋode iwerirän nadäŋkut; Gäk dubina-ken äbä maŋiriri wäpka biŋam gamiŋkaŋ iwankaye yäpmäŋpäŋ gämotka-kengän api yepmaŋpet yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT22_45","070_22_45","MAT","22","45","45","Eruk u kawut! Devit ini uwä Kristota Ekänina yäŋ yäŋkuko unita imata Kristo u Devit täŋo orani jopi kubä yäŋ yäk täkaŋ? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT22_46","070_22_46","MAT","22","46","46","Jesutä ude yäwän nadäŋpäŋ Parisi ämatä kowata man kubä täga nämo iwetne yäŋ nadäŋkuŋ. Ba Jesu täŋo kehäromi täga nämo yäpmäŋ äpne yäŋ nadäŋpäŋ man wari nämo iwetkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT23_1","070_23_1","MAT","23","1","1","Jesu Parisi ämakät man yäŋ moreŋpäŋ iwaräntäkiye-kät ämawebe päke itkuŋo u ŋode yäwetkuk; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT23_2","070_23_2","MAT","23","2","2","In nadäkaŋ? Parisi ämakät Baga man yäwoŋärewani ämatä in kädet Mosestä pewani unita täga täwet täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT23_3","070_23_3","MAT","23","3","3","Ude täwerirä man u nadäŋpäŋ kaŋ buramik täŋput. Upäŋkaŋ täktäki uwä täga nämo. Ude kaŋ täŋput yäŋ täwet täkaŋ upäŋkaŋ ini uwä nämo täk täkaŋ. Unita watä ämajin ätutä täŋpeŋ kuŋat täkaŋ in udegän nämo täneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT23_4","070_23_4","MAT","23","4","4","Ude täk täkot yäŋ täwet täkaŋ uwä yäk tuŋum bäräpitä kehäromijin yäpmäŋ äpäk täyak ude bumik. Ude täŋ tamik täkaŋ upäŋkaŋ ini uwä bäräpi udewani kubä nämo buramik täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT23_5","070_23_5","MAT","23","5","5","Ude yäŋpäŋ yäwetkuk; Watä äma udewanitä kädet mebäri mebäri täk täkaŋ. Ämawebetä nibäŋpäŋ siwoŋi kuŋarani yäŋ nadäwut yäŋkaŋ ŋode täk täkaŋ; Anutu täŋo man mujipi ätu pipa terak kudän täŋpäŋ uwäk täŋkaŋ yentä topmäŋpäŋ damani-ken peŋpäŋ pädät täk täkaŋ. Täpuri-inik, äma ätutä täk täkaŋ ude nämo täk täkaŋ. Nämo, taŋi täk täkaŋ! Ba tek täk täkaŋ uwä, äma ätutä keräpi täk täkaŋ udewani nämo. Käroŋipäŋ täŋkaŋ ämawebetä nibäwut yäŋkaŋ imaka yabäŋgärip ikek tek terak topä wädäk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT23_6","070_23_6","MAT","23","6","6","Ba äŋnak-äŋnak taŋi täktäk kadäni-ken intäjukun, ämawebe iŋamiken it täkaŋ. Täŋpäŋ käbeyä yot gänaŋ äroŋpäŋ udegän täk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT23_7","070_23_7","MAT","23","7","7","Ba ämawebetä oraŋ nimiŋpäŋ wäpjin biŋam ikek yäŋ niwerut yäŋkaŋ ämawebe iŋamiken kwawak kuŋat täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT23_8","070_23_8","MAT","23","8","8","Täŋ, inä kudän udewani nämo täneŋ. Äma wäpi biŋam ikek ude nämo kuŋatneŋ. Unita äma kubätä Ekänina yäŋ gäweränä kaŋ iniŋ bitnä. In injin buap. Kubätä ätuta intäjukun nämo irek. Ekänijin kubä-tägän itak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT23_9","070_23_9","MAT","23","9","9","Täŋpäkaŋ kome terak ŋo in äma kubäta gäk nintäŋo intäjukun äma yäŋpäŋ Nanin yäŋ nämo iwetneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT23_10","070_23_10","MAT","23","10","10","Nämo, Kristo unitägän Ekäni it tamitak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT23_11","070_23_11","MAT","23","11","11","Täŋ, notjinpak kubätä watä epän täŋ tamayäŋ täyak, äma u uwä Anutu iŋamiken intäjukun-inik itak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT23_12","070_23_12","MAT","23","12","12","Täŋpäŋ äma kubätä ini wäpi biŋam yäpmäŋ ärowayäŋ täko uwä Anututä wäpi biŋam api yäpmäŋ äpek. Täŋ, äma kubätä inita nadäwän äpani täŋpänpäŋ kuŋarayäŋ täko uwä Anututä api oraŋ imek yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT23_13","070_23_13","MAT","23","13","13","Jesutä ude yäŋpäŋ Parisi äma Baga man yäwoŋärewani ämakät man kädäp ikek ŋode yäwetkuk; Wa! In kudup api waŋ moreneŋ! In jopman yäŋkaŋ täŋyäkŋarani täk täkaŋ. In Anututä intäjukun it tamikta bitnäŋpäŋ mani nämo buramik täkaŋ. Ude täŋirä ämawebe Anutu täŋo kädet siwoŋi iwatta kädet täŋpipiŋ yämiŋpewä Anutu täŋo kaŋiwat yewa gänaŋ täga nämo ärok täkaŋ.  ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT23_14","070_23_14","MAT","23","14","14","Wa! In kudup api waŋ moreneŋ! Täŋyäkŋarani äma intä webe kajattä yot gänaŋ äroŋkaŋ tuŋumi yäyomägat täkaŋ. Ude täŋkaŋ mäyäk nämo nadäŋkaŋ Anutu-ken yäŋapik man käroŋi jop yäk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT23_15","070_23_15","MAT","23","15","15","Wa! Täŋyäkŋarani äma in kudup api waŋ moreneŋ! In ämawebetä kädet nintä täk täkamäŋ ugän iwarut yäŋkaŋ yäwettäŋ komeni komeni tuän ba ban kuŋat täkaŋ. Täŋirä äma kubätä intäŋo kädet u iwarayäŋ täyak uwä in bumikgän geŋita biŋam ude api täŋpek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT23_16","070_23_16","MAT","23","16","16","Jesutä ude yäŋpäŋ äneŋi yäkgän täŋkuk; Wa! In kudup api waŋ moreneŋ! Täŋyäkŋarani äma intä äma dapuri tumbani ude bumik kuŋat täkaŋ. Dapunjin tumbani intä ämawebeta kädet täga nämo yäwoŋäreneŋ. In Anutu täŋo mebärini nämo nadäŋkaŋ imaka täpuri täpuri unita nadäwä ärowani täŋpäkaŋ imaka bureni taŋi unita nadäwä äpani täk täkaŋ. Täŋkaŋ in ämawebe man goret ŋode yäwet täkaŋ; Äma kubätä man yäweko u yäŋkehärom takta kudupi yot täŋo wäpi terak wohureko uwä jopi yäŋ yäk täkaŋ. Upäŋkaŋ äma unitä tuŋum täpuri täpuri säkgämän kudupi yot gänaŋ itkaŋ uterak wohureko uyaku, bureni yäŋ yäk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT23_17","070_23_17","MAT","23","17","17","In ude goret yäk täkaŋ! Imatäken unitä bureni täyak? Tuŋum täpuri täpuri kudupi yot gänaŋ itkaŋ u, ba kudupi yot ini? Tuŋum unitä bureni nämo täyak. U yot gänaŋ jop itkaŋ yot unitä bureni! yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT23_18","070_23_18","MAT","23","18","18","Ba kubä pen ŋode yäk täkaŋ; Äma kubätä man yäweko u yäŋkehärom takta, imaka alta terak pek täkaŋ u wäpi terak wohureko uwä jopi yäŋ yäk täkaŋ. Täŋpäkaŋ äma unitä imaka bänep tägata pewani uterak wohureko uyaku bureni yäŋ yäk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT23_19","070_23_19","MAT","23","19","19","In ude goret yäk täkaŋ. Imatäken unitä bureni täyak? Imaka alta terak pek täkaŋ u, ba alta ini? Iron pek täkaŋ u ini-tägän bureni nämo. Alta unitä bureni täyak unita imaka uterak peweno uwä bureni täŋpek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT23_20","070_23_20","MAT","23","20","20","Alta uwä imaka alta terak itkaŋ u kumän-tagän uwäk täyak unita alta unitäwä bureni täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT23_21","070_23_21","MAT","23","21","21","Täŋ, kudupi yot uwä yot ini ukät kudupi yot täŋo mähemi Anutu u bok uwäk täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT23_22","070_23_22","MAT","23","22","22","Ba äma kubätä kunum yäŋpäŋ u wäpi terak man wohureko uwä kunum uterak nämo wohurek. Kunum uwä Anutu täŋo irit bägup unita Anutu täŋo wäpi uterak man wohurek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT23_23","070_23_23","MAT","23","23","23","Jesutä ude yäwetpäŋ äneŋi ŋode yäwetgän täŋkuk; Wa! In kudup api waŋ moreneŋ! Täŋyäkŋarani äma intä Nin Anutu täŋo kädet siwoŋi iwat täkamäŋ yäŋ yäŋpäŋ baga man täpuri täpuri iwatpäŋ ŋode täk täkaŋ; Imaka tokän täpuri täpuri yäpmäŋ daniŋpäŋ moräki Anututa biŋam pek täkaŋ. Ude täk täkaŋ upäŋkaŋ Anutu täŋo man bureni pähap päke ŋodewani yärepmit täkaŋ; Äma täŋyäkŋarani nämo täŋpen. Bänep kwini iron kädet täŋpeŋ kuŋaren. Ba, ämawebeta nadäkinik täŋpeŋ kuŋaren. In kädet udewani-kät baga täpuri täpuri iwat täkaŋ u bok iwaräpäŋ uyaku tägawek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT23_24","070_23_24","MAT","23","24","24","Dapunjin tumbani intä baga täpuri täpuri iwatpäŋ man taŋi irepmitpeŋ kuŋat täkaŋ u ŋode bumik täk täkaŋ; Äma kubätä ume näŋpa yäŋkaŋ täpun-täpun yäpmäŋ täŋpän kwäpäŋ tom taŋi kubä nämo kaŋkaŋ ukät bok kämän kuneŋo in ude täk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT23_25","070_23_25","MAT","23","25","25","Wa! Parisi ämakät Baga man yäwoŋärewani äma in kumän api waŋ moreneŋ. Täŋyäkŋarani äma intä ketem peŋ nakjin gupigän ärut täkaŋ upäŋkaŋ bänepjin-ken imaka waki kubota ba kome täŋo kaŋgärip upäŋ nämo ärut täŋpä kuk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT23_26","070_23_26","MAT","23","26","26","Dapunjin tumbani! Inä gänaŋ umu jukun ärutpewä pak taŋirä eruk gupjin uwä kuräki api itneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT23_27","070_23_27","MAT","23","27","27","Wa! Täŋyäkŋarani äma in kumän api waŋ moreneŋ. Kuŋat-kuŋatjin u ämatä äma kubä äneŋpäŋ punin simen täk täkaŋ ude bumik. Simen u säkgämän käweno upäŋkaŋ gänaŋ umu kumbani täŋo kujari ba imaka taräki taräki unitä itkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT23_28","070_23_28","MAT","23","28","28","Täŋkaŋ in udewanigän. Ämatä tabäk täkaŋ uwä täga upäŋkaŋ bänepjin-kenä täŋyäkŋarani kädet waki mebäri mebäri unitä itkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT23_29","070_23_29","MAT","23","29","29","Wa! Parisi ämakät Baga man yäwoŋärewani äma in kumän api waŋ moreneŋ. Täŋyäkŋarani äma intä profet biani äneŋpani-ken säkgämän ket ut täkaŋ. Ba äma siwoŋi kuŋarani äneŋpani-ken imaka, mebäri ket ut täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT23_30","070_23_30","MAT","23","30","30","Täŋkaŋ in ŋode yäk täkaŋ; Oraniyetä bian itkuŋo ude itkamäŋ yäwänäku profet nämo däpmäk täkäne yäŋ yäk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT23_31","070_23_31","MAT","23","31","31","Ude yäk täkaŋ upäŋkaŋ jopman yäk täkaŋ. Kudän täk täkaŋ unitä ŋode niwoŋärek täyak; In profet däpuŋo unitäŋo oraniye unita mebärijin kubägän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT23_32","070_23_32","MAT","23","32","32","Unita kädet waki orajiyetä täŋkuŋo inä udegän api täŋ täreneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT23_33","070_23_33","MAT","23","33","33","Gämok täŋo äbot in kowata yäpmäk-yäpmäk kadäni-ken käbop de päŋku api itneŋ? Nämo! Momijin unita geŋi-ken api äpmoneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT23_34","070_23_34","MAT","23","34","34","In nadäkaŋ? Näkä profet ba siwoŋi äma peŋ yäwetpewa äbäŋirä in ukät nanik ätu api däpmäŋ täŋpä kuneŋ. Ba ätu uwä komi api yämineŋ. Ätu uwä päya kwakäp terak api däpneŋ. Täŋ ätu uwä käbeyä yotken pärip-päriptä däpmäŋpäŋ yäwat kirek api täneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT23_35","070_23_35","MAT","23","35","35","Ude täŋirä ämawebe siwoŋi däpmäŋ yäpmäŋ äbuŋo u kudupta intä kowata api yäpneŋ. Bian-inik äma siwoŋi kubä wäpi Abel uterak ämik yäput peŋpäŋ däpmäŋ yäpmäŋ äbäŋtäko Berekia nanaki Sekaraia intä kudupi yot täŋo alta dubini-ken urirä täreŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT23_36","070_23_36","MAT","23","36","36","Unita apiŋo bureni ŋode täwera nadäwut; Ämik ahäŋ yäpmäŋ äbuŋo unita kowata in itkaŋ ŋonitä api yäpneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT23_37","070_23_37","MAT","23","37","37","O Jerusalem ämawebenaye! In imata profet däpmäŋpäŋ epän ämanaye täŋkentäŋ tamikta pewa äbuŋo u mobätä kumäŋ-kumäŋ däpmäk täkaŋ? Baraktä nanakiye uyiŋjeŋ pat täkaŋ ude näkä in uyiŋjeŋ patta bitnäŋ yäpmäŋ äbuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT23_38","070_23_38","MAT","23","38","38","Unita Anututä tabä kätäŋirän watä ämajiye nämo, jop api itneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT23_39","070_23_39","MAT","23","39","39","In nadäwut! Äneŋi nämo nabäŋkaŋ it yäpmäŋ äroŋtäŋgän Anutu wäpi terak abätak unita iniŋ oretna yäŋ yänayäŋ täŋo ugän api nabäneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT24_1","070_24_1","MAT","24","1","1","Eruk Jesu kudupi yot gänaŋ naniktä äpämaŋ kuŋirän iwaräntäkiyetä kudupi yot pähap kaŋkaŋ biŋam yäŋpäŋ Jesu iwoŋäreŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT24_2","070_24_2","MAT","24","2","2","Ude täŋirä Jesutä yäwetkuk; Ket nadäkot! Kudupi yot ŋo kaŋgärip täkaŋ upäŋkaŋ mädenä api tokät mäŋpek. Mobä uterak-terak itkaŋ uwä api eräŋ mäneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT24_3","070_24_3","MAT","24","3","3","Ude yäweränkaŋ kumaŋ päŋku Olip pom terak äroŋpäŋ maŋit itpäŋ iwaräntäkiyetä inigän iwet yabäŋkuŋ; Yäno ukeŋowä jidegän api ahäwek? Ba gäkŋo äbäkäbäk kadäni ba kome täŋo tärek-tärek kadäni keräp taŋirän kudän jide ahäŋirän api käne? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT24_4","070_24_4","MAT","24","4","4","Ude iweräwä Jesutä yäwetkuk; Bänepjin peŋ awähutneŋta ket kaŋiwatpäŋ kuŋatneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT24_5","070_24_5","MAT","24","5","5","Äma mäyaptä ahäŋpäŋ näk wäpna yäŋpäŋ Anutu täŋo iwoyäwani Kristo u näk yäŋ jopman api täwetneŋ. Ude yäŋ-täkŋarirä ämawebe mäyaptä nadäwä bureni api täneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT24_6","070_24_6","MAT","24","6","6","Kadäni uken ämik mämä ba ämik biŋam nadäŋkaŋ Wära! Kadäni täretak yäŋ nadäŋkaŋ nämo kikŋutneŋ. Kudän ude ahäkta yäwani upäŋkaŋ kadäni bäräŋeŋ-inik nämo api tärewek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT24_7","070_24_7","MAT","24","7","7","Nämo, kome taŋi täpuri kowat ämiwän api täneŋ. Täŋpäŋ kadäni uken nakta jop irit imaka api ahäwek. Ba kenäŋ komeni komeni api kwaiwek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT24_8","070_24_8","MAT","24","8","8","Upäŋkaŋ kudän uwä bäräpi bureni ahänayäŋ täŋo unitäŋo wärani. Bureni kämi api ahäwek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT24_9","070_24_9","MAT","24","9","9","Kadäni uken näka yäŋpäŋ ämawebetä iwan täŋ tamiŋpäŋ manken tepmaŋit, komi tamiŋit, kumäŋ-kumäŋ tadäpmäŋit api täneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT24_10","070_24_10","MAT","24","10","10","Ude täŋ tamiŋirä äbot täŋpani ämawebe mäyaptä nadäkiniki pewä putärewäkaŋ iwan kowata kowata api täneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT24_11","070_24_11","MAT","24","11","11","Täŋpäŋ profet jopi-jopi mäyap ahäŋpäŋ täŋyäkŋarani täŋirä ämawebe mäyaptä mäde api ut namineŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT24_12","070_24_12","MAT","24","12","12","Täŋpäŋ kädet wakiwaki ahäŋ yäpmäŋ kuŋirän äma täŋo bänep iron api paorek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT24_13","070_24_13","MAT","24","13","13","Upäŋkaŋ äma kubätä gwäk pimiŋpäŋ näkŋo man nämo peŋkaŋ yäpmäŋ kuŋarayäŋ täko uwä tärek-tärek kadäni-ken näkŋata biŋam api yäpet. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT24_14","070_24_14","MAT","24","14","14","Täŋpäkaŋ Anutu täŋo kaŋiwat yewa gänaŋ ärokärok unitäŋo manbiŋam yäwetpäŋ yäwoŋärek täŋtäŋ kuŋirä ämawebe kudup komeni komeni itkaŋ unitä nadäŋ moreŋirä kadäni uken uyaku kadäni pähap api ahäwek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT24_15","070_24_15","MAT","24","15","15","Jesutä ude yäŋpäŋ kubä pen ŋode yäwetkuk; Bianä profet kubä wäpi Danieltä imaka taräki waki kubä peŋawähut ikekta yäŋkuk. Imaka yäŋkuko u Anutu täŋo kudupi yot gänaŋ irirän api käneŋ yäk. (Äma man ŋo kaŋpäŋä mebäri ket nadäkot.) ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT24_16","070_24_16","MAT","24","16","16","Täŋpäkaŋ kadäni u ahäwänä ämawebe Judia komeken nanik u bäräŋeŋ akumaŋ kome ŋo peŋpeŋ banken kaŋ kut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT24_17","070_24_17","MAT","24","17","17","Äma kubätä yot yäman irayäŋ täko uwä tuŋumi yäpmäkta yot gänaŋ nämo ärowek. Nämo, jop kaŋ metäŋpeŋ kwän! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT24_18","070_24_18","MAT","24","18","18","Ba äma kubä ketem epänken irayäŋ täko uwä äneŋi äyäŋutpeŋ päŋku mänit siot ba ämetpat tek nämo yäpek. Nämo, jop kaŋ metäŋpeŋ kwän! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT24_19","070_24_19","MAT","24","19","19","Butewaki! Webe nanak kok ikek ba iroŋi paki nikek u bäräpi-inik api nadäneŋ! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT24_20","070_24_20","MAT","24","20","20","Unita in Ekäniken yäŋapiŋirä ämetpeŋ kukkuk kadäni u mänit kadäni-ken ba Sabat kadäni-ken ahäwektawä! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT24_21","070_24_21","MAT","24","21","21","Bureni, imaka ahäwayäŋ täyak uwä umuri pähap. Anututä pengän kunum kenta kome pewän ahäŋkumän-ken umunitä päbä apiŋo umuri pähap udewani kubä nämo ahäŋkuk. Ba udewanitä äneŋi nämo api ahäwek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT24_22","070_24_22","MAT","24","22","22","Ekänitä kadäni u keräpigän nämo däpmäŋ täkŋeŋkuk yäwänäku äma kubätä nämoinik itek. Upäŋkaŋ Anututä ämawebe inita iwoyäŋkuko unita butewaki nadäŋpäŋ kadäni keräpigän api däpmäŋ täkŋewek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT24_23","070_24_23","MAT","24","23","23","Kadäni ukenä ämatä Kristo udu ahätak! ba ŋo ahätak! yäŋ täwerirä unita nadäŋirä bureni nämo täŋpek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT24_24","070_24_24","MAT","24","24","24","Imata, kadäni uken äma mäyaptä jop manman yäŋ-täkŋatpäŋ näk Kristo ba profet kubä yäŋ api yäneŋ. Äma udewanitä kudän kudupi mebäri mebäri api täneŋ. Ämawebe Anututä inita yäpmäŋ daniwani unitäŋo bänepi peŋ awähutna yäŋkaŋ käderi paränä epän pähap ude api täneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT24_25","070_24_25","MAT","24","25","25","Täŋkaŋ imaka udewani nämo ahäŋirän intäjukun täwetat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT24_26","070_24_26","MAT","24","26","26","Täŋpäŋ äma kubätä Kristo u kome jopi kubäken itak yäŋ täwerirän in uken nämo kuneŋ. Ba kubätä Kristo u yot gänaŋ itak ŋo yäŋ täwerirän u nadäŋ imineŋtawä. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT24_27","070_24_27","MAT","24","27","27","In nadäkaŋ? Yäpä kwinirirän äma deken deken kwawak kak täkaŋ udegän Äma Bureni-iniktä ahäŋirän ämawebe kuduptagän uken-uken naniktä kwawak api käneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT24_28","070_24_28","MAT","24","28","28","Tom kubä kumäŋkaŋ parirän baraktä u näna yäŋkaŋ punin unu änok piäŋ kuŋarirä u yabäŋpäŋ-nadäk täkaŋ. Udegän, kudän täwetat udewani kaŋpäŋä Äma Bureni-inik ahätak yäŋ api nadäneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT24_29","070_24_29","MAT","24","29","29","Imaka umuri umuri u ahäŋpäŋ paorirän uterakgän ŋode api ahäwek; Edap täŋo peŋyäŋektä nämo ijiŋirän, komepak udegän api bipmäŋ urek. Täŋirän guk api täreŋ mäneŋ. Ude ahäŋirän imaka kehäromi nikek kunum gänaŋ it täkaŋ u kudup wareŋ api täŋ moreneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT24_30","070_24_30","MAT","24","30","30","Ude ahäŋ irirä kudän kudupi kubä kunum gänaŋ ahäŋirän kaŋpäŋä Äma Bureni-inik äbäŋ itak yäŋ api nadäneŋ. Ude nadäŋpäŋ ämawebe kuduptagän konäm butewaki api täneŋ. Täŋirä Äma Bureni-inik uwä gubam terak, kehäromi ba epmäget kudän ikek äbäŋirän ämawebe api käneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT24_31","070_24_31","MAT","24","31","31","Kaŋ-yäpurirä äma unitä womat taŋi piäŋkaŋ aŋero peŋ yäwet-pewän päŋku ämawebe inita iwoyäwani kome kukŋi kukŋi, umude ba unude uken nanik api yämagutneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT24_32","070_24_32","MAT","24","32","32","Jesutä ude yäŋpäŋ man kubä pen ŋode yäwetkuk; Man wärani kubä wama päya terak utpäŋ täwera nadäwä tumbut. Wamatä dätäki pirirän kaŋpäŋ edap kadäni keräp täyak yäŋ nadäk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT24_33","070_24_33","MAT","24","33","33","Unita udegän, in imaka imaka api ahäneŋ yäŋ täwetat unitä ahäŋirä yabäŋpäŋ tärek-tärek kadäni keräp täyak yäŋ api nadäneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT24_34","070_24_34","MAT","24","34","34","Näk bureni täwetat. Ämawebe apiŋo itkaŋ unitä kodak irirä imaka yäyat u api ahäŋ moreneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT24_35","070_24_35","MAT","24","35","35","Täŋpäkaŋ kunum kenta kome u bok api paotdeŋo upäŋkaŋ mena jinom u nämoinik api paorek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT24_36","070_24_36","MAT","24","36","36","Äma Bureni-inik äneŋi äbayäŋ täyak unitäŋo kadäni äma kubätä nämo nadätak. Aŋero kunum gänaŋ itkaŋ u imaka, nämo nadäkaŋ. Ba Anutu täŋo Nanak u imaka, nämo nadätak. Nanitä ini-tägän nadätak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT24_37","070_24_37","MAT","24","37","37","Täŋkaŋ Äma Bureni-iniktä äneŋi äbayäŋ täyak-ken uwä Noa täŋo kadäni-ken ämawebetä täŋuruk-uruk täŋkuŋo udegän api täneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT24_38","070_24_38","MAT","24","38","38","Kadäni uken gwägu nämo tokŋeŋirän ämawebetä nin täga itkamäŋ yäŋ nadäŋkaŋ ketem naknak, kädet kuŋat-kuŋat, nädapi täktäk täŋ yäpmäŋ kuŋirä Noa gäpe gänaŋ äroŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT24_39","070_24_39","MAT","24","39","39","Nin täga itkamäŋ yäŋ nadäŋkaŋ ude täŋ irirä gwägu taŋi pähap tokŋeŋpäŋ ämawebe päke u däpmäŋ moreŋkuk. Täŋpäkaŋ ämawebe udegän täŋuruk-uruk täŋ irirä Äma Bureni-inik api äbek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT24_40","070_24_40","MAT","24","40","40","Kadäni uken äma yarä epän täŋ irirän kubä yäpmäŋkaŋ kubä ugän api tewek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT24_41","070_24_41","MAT","24","41","41","Ba webe yaräwä ketem äŋnaŋ irirän kubäwä yäpmäŋkaŋ kubä ugän api tewek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT24_42","070_24_42","MAT","24","42","42","Unita in ket täŋpäŋ kaŋiwatpäŋ kuŋarut. In Ekäni udeken api äbek yäŋ nämo nadäkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT24_43","070_24_43","MAT","24","43","43","In mebäri ŋode nadäwut; Täha kubä mähemitä bipani uken kubo äma api äbek yäŋ, ude nadäŋpäŋ pidäm taŋpäŋ irirän kubo äma u yot gänaŋ täga nämo ärowek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT24_44","070_24_44","MAT","24","44","44","Eruk ude bumik, in udegän Ekänijintä kepma ba kadäni uken api äbek yäŋ nämo nadäkaŋ-ken uken api äbeko unita pidäm taŋpäŋ itkot. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT24_45","070_24_45","MAT","24","45","45","Jesutä ude yäŋpäŋ ämawebetä udegän täneŋ yäŋpäŋ man wärani kubä ŋode yäwetkuk; Äma ekäni kubätä epän watä ämaniye-kät nanik kubäta epän man ŋode iwerek; Näk kome kubäken kwayäŋ unita epän watä ämanaye u watäni itpäŋ ketem kadäni-kengän kaŋ yepmäŋ towi yäŋ iwerek. Eruk, epän watä äma u kudän jide täŋpeko unita watä äma nadäk-nadäk ikek, man buramik ikek yäŋ iwerek? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT24_46","070_24_46","MAT","24","46","46","Epän watä äma u, yäŋ imani ude täŋpäŋ irirän ekänini äneŋi äyäŋutpeŋ äbek. Äbäŋpäŋ epän watä äma u oraŋ imek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT24_47","070_24_47","MAT","24","47","47","Näk bureni täwetat. Ekäninitä oraŋ imiŋpäŋ tuŋumi kuduptagän watäni it imekta iniŋ kirewek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT24_48","070_24_48","MAT","24","48","49","Täŋ, epän watä äma u goret täŋpeko uwä ŋode nadäwek; A! Ekäninawä ŋodetä nämo api äbek! Ittäŋgän kämiinik api äbek yäŋ nadäwek. Ude nadäŋpäŋ epän watä noriye wanoriye ätu däpmäŋpäŋ yäwat kireŋit, ba täŋguŋguŋ ume naŋkaŋ täŋguŋ taŋpäŋ irek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT24_50","070_24_50","MAT","24","50","51","Ude täŋkaŋ ekäninita guŋ taŋpäŋ irirän ekänitä kadäni ukengän äbek. Äbäŋpäŋ waki täŋ irirän kaŋpäŋ epän watä äma u utkaŋ madäŋ jukutpäŋ täŋyäkŋarani ämatä kumäŋpeŋ päŋku irani-ken maŋpän kuneŋ. Ukät itkaŋ komi nadäŋpäŋ konäm butewaki täŋkaŋ meni jiwätpeŋ itneŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT25_1","070_25_1","MAT","25","1","1","Jesutä ude yäŋpäŋ pen ŋode yäwetgän täŋkuk; Tärektärek kadäni uken Anututä yabäŋ yäwat epän täŋpayäŋ täyak u ŋode bumik; Webe gubaŋi 10 udetä ŋode täneŋ; Äma ekänini kädet miŋin imagutta kuneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT25_2","070_25_2","MAT","25","2","2","Webe ätu nämo nadäwä tumbani, ätuwä nadäwä tumbani. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT25_3","070_25_3","MAT","25","3","3","Nämo nadäwä tumbani webe 5 unitä topän umeni paorirä piŋpäŋ ijikta nämo nadäneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT25_4","070_25_4","MAT","25","4","4","Täŋ, nadäwä tumbani webe 5 uwä topän umeni kädet miŋin paorirä piŋpäŋ ijikta nadäŋpäŋ yäpneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT25_5","070_25_5","MAT","25","5","5","Täŋpäkaŋ äma ekänini uwä bäräŋeŋ nämo äbäŋirän irä wawäpäŋ gurän täŋpäŋ däpmon patneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT25_6","070_25_6","MAT","25","6","6","Parirä bipani bämopi-inik äma kubätä gera ŋode yäwek; Ekänijin äbätak! Eruk, akumaŋ päŋku imagurut! yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT25_7","070_25_7","MAT","25","7","7","Yäwänä webe gubaŋ uwä kudup kikŋutpäŋ päŋaku topäni yäpneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT25_8","070_25_8","MAT","25","8","8","Täŋpäkaŋ nämo nadäwä tumbani webe 5 unitä webe 5 nadäwä tumbäpäŋ umeni yäpneŋo uwä ŋode yäwetneŋ; Nin täŋo topän ijinapäŋ kumäŋkaŋ yäk. Unita intä umeni ätu piŋ nimut yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT25_9","070_25_9","MAT","25","9","9","Yäŋirä webe nadäwä tumbani unitä yäwetneŋ; Nämo, imata ude täne? Ume yäpmäŋ äbämäŋo unitä nin kudup täga nämo täŋkentäŋ nimek yäk. Injin kuŋkaŋ gwäki peŋpäŋ kodaki yäput yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT25_10","070_25_10","MAT","25","10","10","Ude yäwäwä topän umeni suwanayäŋ kuŋirä äma ekäni u ahäŋpäŋ webe gubaŋ 5 nadäwä tubani u yäŋ-yäkŋat yäpmäŋ kwek. Kumaŋ yotpärare-ken ahäŋpäŋ yot gänaŋ äro yäma ukätpäŋ ketem naŋ itneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT25_11","070_25_11","MAT","25","11","11","Ketem ude naŋ irirä nämo nadäwä tumbani webe 5 u äbäŋpäŋ yäman umu itpäŋ yäneŋ; Ekäni, yäma dät nimi yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT25_12","070_25_12","MAT","25","12","12","Yäwäwä äma ekäni unitä yäwerek; Bureni täwetat! Inta nämo nadätat yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT25_13","070_25_13","MAT","25","13","13","Jesutä ude yäŋpäŋ ämawebe ŋode yäwetkuk; Unita in udegän, täŋpidäm-pidäm taŋkaŋ kaŋ kuŋarut. Imata, Ekäni udeken api äbek yäŋ kadäni nämo nadäkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT25_14","070_25_14","MAT","25","14","14","Jesutä ude yäŋkaŋ äneŋi Anututä yabäŋ yäwat epän täk täyak u jidewani yäŋ nadäkta man wärani kubä pen ŋode yäwetkuk; Äma ekäni kubätä kome banken kwa yäŋkaŋ watä ämaniye yaräkubä yäŋ-yäkŋat päbä moneŋi watäni it imineŋta yäpmäŋ daniŋpäŋ yämek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT25_15","070_25_15","MAT","25","15","15","Ude täŋpäŋ epän täktäki täŋo kehäromi pat yämeko udegän nadäŋit watä ämani kubäta moneŋ uwäk 5 imek. Äneŋi kubäta yarä imek. Täŋ, kubäta kubägän imek. Moneŋ uwäk ude yämiŋkaŋ kwek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT25_16","070_25_16","MAT","25","16","16","Kweko kuŋarirän watä ämani kubä moneŋ uwäk 5 imeko uwä bäräŋeŋ päŋku epäni kehäromi täŋpäŋ moneŋ uwäk 5 imeko udegän äneŋi uwäk 5 ude yabäŋ ahäwek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT25_17","070_25_17","MAT","25","17","17","Ba noripaki kubä uwä yarä imeko udegän epäni kehäromi täŋirän äneŋi uwäk yarä kaŋ-ahäwek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT25_18","070_25_18","MAT","25","18","18","Täŋ, uwäk kubägän moneŋ mähemitä imeko u yäpmäŋ päŋku awaŋ äneŋpäŋ kome gänaŋ peŋpäŋ yejämbek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT25_19","070_25_19","MAT","25","19","19","Ude täŋirä äma ekäni u kadäni käroŋi ittäŋ kuŋattäŋgän äneŋi äbek. Äbäŋpäŋ watä ämaniye yaräkubä u äbot kubägän yepmaŋpäŋ moneŋi yämeko unita yäwet yabäwek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT25_20","070_25_20","MAT","25","20","20","Täŋpänä äma moneŋ uwäk 5 imeko unitä moneŋ uwäk 5 kodaki yäpeko ukät bok peŋpäŋ yäwek; Ekänina, gäk moneŋ uwäk 5 namiŋkuno ukeŋo epäni täŋtäyiwa äneŋi uwäk 5 ahäŋkuŋo u ŋo yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT25_21","070_25_21","MAT","25","21","21","Yäwänä ekäni unitä iwerek; Tägagämän yäk. Gäk man buramik täŋpäŋ epän säkgämän täŋkun. Gäk imaka jopita watäni itkuno unita näkä imaka burenita watä itta api gepmaŋpet yäk. Unita apiŋo gäk näkkät itpäŋ oretoret terak itda yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT25_22","070_25_22","MAT","25","22","22","Ude yäwänä watä ämani kubä moneŋ uwäk yarä imeko unitä iwerek; Ekänina, gäk moneŋ uwäk yaräbok namiŋkun. U näkä epäni kehäromi täŋira äneŋi uwäk yaräkät ahäŋkumän yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT25_23","070_25_23","MAT","25","23","23","Yäwänä ekänitä iwerek; Watä ämana tägagämän! Manna buramiwani, gäk imaka jopita watäni itkuno unita imaka burenita watä itta gepmaŋtat yäk. Unita apiŋo gäk näkkät itpäŋ oretoret terak kaŋ it yäpmäŋ äroda yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT25_24","070_25_24","MAT","25","24","25","Yäwänä mäden moneŋ uwäk kubägän imeko unitä iwerek; Ekänina, mebärika nadätat yäk. Gäk äma komi. Äma ätutä epän täk täkaŋ unitäŋo bureni ahäŋirä gäkä yäpmäk täyan yäŋ nadäŋpäŋ umuntaŋkut. Unita näk moneŋ uwäk kubägän namiŋkuno u awaŋ äneŋpäŋ peŋkuro u yäpmäŋ äbätat ŋo! yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT25_26","070_25_26","MAT","25","26","26","Ude yäwänä äma ekäni unitä iwerek; Wa! Gäk epän ämana waki, orek pärani yäk. Gäk näka äma udewani yäŋ nadäŋkaŋ imata näkŋo moneŋ jop peŋkun? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT25_27","070_25_27","MAT","25","27","27","Gäk ŋode tänaŋi täŋkun; Näkŋo moneŋ gamiŋkuro u moneŋ äma keri terak peŋiri uyaku täŋpewä taŋi ahäŋirän äbäŋkaŋ yäpmäŋtet yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT25_28","070_25_28","MAT","25","28","28","Ude yäŋpäŋ epän ämaniye ätu yäwerek; In moneŋ uwäk yomägatpäŋ uwäk 10 yäpmäŋ kuŋatak unita imut yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT25_29","070_25_29","MAT","25","29","29","Nadäkaŋ? Äma kubätä imaka imani u yäpmäŋ kuŋarayäŋ täko uwä ätukät bumta-inik buŋät imikta yäwani. Täŋ, äma ätuwä nin imaka udewani nikek yäŋ nadäk täkaŋ upäŋkaŋ nämo! Imaka iŋitkamäŋ yäŋ jop nadäk täkaŋ uwä yäyomägatta yäwani. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT25_30","070_25_30","MAT","25","30","30","Ude yäŋpäŋ ekäni unitä yäwek; Watä ämana gaŋani ŋo bipmäŋ urani gänaŋ pudät maŋpä äpmoŋpän yäk. Uken konäm kähän yäŋ jiwätpeŋ irän yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT25_31","070_25_31","MAT","25","31","31","Täŋpäŋ Äma Bureni-iniktä kunum täŋo epmäget kudän nikek aŋeroniye-kät äbäŋpäŋ intäjukun äma ärowani pähap wäpi biŋam ikek api irek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT25_32","070_25_32","MAT","25","32","32","Täŋirän ämawebe komeni komeni uken naniktä päbä u iŋamiken api itneŋ. Äbä iräkaŋ yäpmäŋ daniŋpäŋ äbot yarä api yepmaŋpek, sipsip watä ämatä sipsip meme yäpmäŋ danik täkaŋ ude. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT25_33","070_25_33","MAT","25","33","33","Täŋpäŋ äma wakiwaki keri käpmäk käda yepmaŋpäŋ äma tägatäga keri bure käda api yepmaŋpek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT25_34","070_25_34","MAT","25","34","34","Ude täŋkaŋ intäjukun äma unitä ämawebe keri bure käda itnayäŋ täŋo uwä api yäwerek; Nana inta nadäŋ tamitak unita näkken äbut yäk. Äbäŋkaŋ kome säkgämän Anututä bian-inik kunum kenta kome pewän ahäwäpäŋ inta biŋam kome iwoyäŋkuko ŋo korewut yäŋ api yäwerek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT25_35","070_25_35","MAT","25","35","35","Näk nakta neŋirä nepmäŋ towiŋkuŋ, ba umeta neŋirä ume gwet namiŋkuŋ. Ba näk äma kudupi ude kuŋarira nämagut yäpmäŋ yotjin-ken kuŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT25_36","070_25_36","MAT","25","36","36","Ba moräŋ irira tek täŋ namiŋkuŋ. Ba käyäm täŋira watä it namiŋkuŋ. Ba komi yot gänaŋ irira nabäŋ tareŋkuŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT25_37","070_25_37","MAT","25","37","37","Ude yäweränä ämawebe täga unitä kowata ŋode api iwetneŋ; Ekäni, jidegän uken nakta geŋirä gepmäŋ towiŋkumäŋ? Ba umeta geŋirä jidegän uken ume gwet gamiŋkumäŋ? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT25_38","070_25_38","MAT","25","38","38","Ba gäk jidegän äma kudupi ude äbäŋiri gämagut yäpmäŋ yotnin-ken kuŋkumäŋ? Ba jidegän moräŋ iriri tek täŋ gamiŋkumäŋ? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT25_39","070_25_39","MAT","25","39","39","Ba jidegän käyäm täŋiri watä it gamiŋkumäŋ? Ba komi yotken iriri gabäŋ gäwat epän jidegän uken täŋ gamiŋkumäŋ? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT25_40","070_25_40","MAT","25","40","40","Ude iweräwä intäjukun äma unitä kowata ŋode api yäwerek; Näk bureni täwetat. Imaka ude ämawebenaye äpani ŋo kubäta täŋ imik täŋkuŋo u näka täŋ namik täŋkuŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT25_41","070_25_41","MAT","25","41","41","Täŋä ämawebe keri käpmäk käda itnayäŋ täŋo uwä ŋode api yäwerek; Kewewut! Kädäp äbot Anututä äma waki Satan-kät epän ämaniye-kätta yäŋpäŋ peŋkuko uken äpmo api itneŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT25_42","070_25_42","MAT","25","42","42","Imata, in ŋode täŋ namiŋkuŋo unita; Näk nakta neŋirä ketem nämo namiŋkuŋ. Umeta neŋirä ume nämo gwet namiŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT25_43","070_25_43","MAT","25","43","43","Näk äma kudupi ude kuŋarira yotjin-ken nämo yäŋ-yäkŋat yäpmäŋ kuŋkuŋ. Ba moräŋ irira tek nämo täŋ namiŋkuŋ. Käyäm täŋira watä nämo it namiŋkuŋ. Ba komi yot gänaŋ irira nämo nabäŋ näwatkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT25_44","070_25_44","MAT","25","44","44","Ude yäweränä ämawebe waki unitä kowata ŋode api iwetneŋ; Ekäni, jidegän uken nakta geŋirä nämo gepmäŋ towiŋkumäŋ? Ba umeta geŋirä jidegän uken ume nämo gwet gamiŋkumäŋ? Gäk äma kudupi ude äbäŋiri jidegän nämo gämagut yäpmäŋ yotnin-ken kuŋkumäŋ? Ba jidegän moräŋ iriri tek nämo täŋ gamiŋkumäŋ? Käyäm täŋiri jidegän uken watä epän nämo täŋ gamiŋkumäŋ? Ba komi yotken iriri jidegän gabäŋ gäwat epän nämo täŋ gamiŋkumäŋ? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT25_45","070_25_45","MAT","25","45","45","Ude iweräwä intäjukun äma unitä ŋode api yäwerek; Näk bureni täwetat. Imaka ude ämawebenaye äpani ŋo kubäta nämo täŋ imik täŋkuŋo u näka täŋ namik täŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT25_46","070_25_46","MAT","25","46","46","Unita ämawebe u komi tärek-täreki nämoken api yepmaŋpän äpmoneŋ. Täŋkaŋä ämawebe täga uwä irit kome säkgämän paot-paori nämoken api yepmaŋpek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT26_1","070_26_1","MAT","26","1","2","Eruk, Jesutä man kudup yäwet moreŋpäŋ iwaräntäkiye ŋode yäwetkuk; In nadäkaŋ? Yäŋen uwä Pasova Orekirit kadäni. Kepma uken Äma Bureni-inik uwä iwaniye keri terak pewäkaŋ iwaniyetä päya kwakäp terak api utneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT26_3","070_26_3","MAT","26","3","3","Täŋpäkaŋ bämop äma intäjukun täŋpani-kät Juda täŋo ekäni ekäni ätutä bämop äma intäjukun täŋpani wäpi Kaifastä yotken käbeyä täŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT26_4","070_26_4","MAT","26","4","4","Käbeyä täŋpäŋ Jesu käbop iŋitpäŋ utta man topuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT26_5","070_26_5","MAT","26","5","5","Ude täŋpäŋ yäŋkuŋ; Nämo yäk. Orekirit kadäni-ken täŋpena ämik pähap ahäwek yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT26_6","070_26_6","MAT","26","6","6","Täŋpäkaŋ Jesu Betani yotpärare-ken itkuk. Itkaŋ Saimon gisik paräm ikek yäŋ iwerani unitä yotken äroŋpäŋ ketem bok naŋkumän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT26_7","070_26_7","MAT","26","7","7","Ketem naŋ irirän webe kubätä ume käbäŋi säkgämän u gwäki ärowani peŋpäŋ yäpuko upäŋ yäpmäŋ abuk. Yäpmäŋ päbä Jesu ketem naŋ irirän gwäki-ken kudup piŋ ibatkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT26_8","070_26_8","MAT","26","8","8","Ude täŋirän iwaräntäkiye bok itkuŋo u kaŋkaŋ kokwawak nadäŋpäŋ yäŋpäŋ-nadäk ŋode täŋkuŋ; Wa! Mebäri imata moneŋ pähap ŋo jop awähutak? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT26_9","070_26_9","MAT","26","9","9","Ume u ämata yämiŋpäŋ moneŋ taŋi yäpmäŋkaŋ äma jäwärita yämiŋirän uyaku käna tägatek yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT26_10","070_26_10","MAT","26","10","10","Ude yäŋirä Jesutä bäräŋeŋ yabäŋpäŋ-nadäŋkaŋ yäwetkuk; In webe ŋo imata ibekaŋ? U iron säkgämän kubä täŋ namitak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT26_11","070_26_11","MAT","26","11","11","Äma jäwäri inkät wari wari pen irirä iron täŋ yämina yäŋpäŋä kaŋ täŋ yämut! Upäŋkaŋ näk inkät wari nämo api itne. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT26_12","070_26_12","MAT","26","12","12","Näk kumbapäŋ api äneneŋo unita awaŋken kukta gupna ume käbäŋi nikek u ärut namitak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT26_13","070_26_13","MAT","26","13","13","Näk bureni täwetat. Manna biŋam Täga komeni komeni yäŋahäŋ yäpmäŋ kunayäŋ täŋo udegän webe ŋonitä täŋ namitak unitäŋo manbiŋam bok api yäŋ yäpmäŋ kuneŋ. Ude täŋirä ämawebetä webe ŋonita nämo api guŋ täneŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT26_14","070_26_14","MAT","26","14","15","Täŋpäkaŋ iwaräntäki kubä wäpi Judas-Kariot unitä Jesu iwan keri terak kaŋ pewa yäŋkaŋ bämop äma intäjukun täŋpanitä itkuŋ-ken päŋku ŋode yäwetkuk; Näk Jesu ketjin-ken pewawä moneŋ jide api namineŋ? Yäwänä siliwa moneŋ 30 ude imiŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT26_16","070_26_16","MAT","26","16","16","Imäkaŋ Judastä päŋku iwan keri terak kaŋ pewa yäŋ nadäŋpäŋ Jesu iwaräntäŋ yäpmäŋ kuŋatkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT26_17","070_26_17","MAT","26","17","17","Täŋpäkaŋ orekirit kadäni kubä wäpi Käräga yiskät nämo awähurani täŋo äŋnak-äŋnak u yäput peŋkuŋ. Kadäni ukengän iwaräntäkiyetä Jesu päŋku ŋode iwetkuŋ; Nin apiŋo yot deken päŋku Pasova täŋo imaka imaka u täŋtuŋum täne? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT26_18","070_26_18","MAT","26","18","18","Yäwäwä Jesutä yäwetkuk; In yotpärare-ken äroŋpäŋ äma kädet moräk-ken itak u kaŋpäŋ ŋode iwerut; Yäwoŋärewani äma ŋode yäyak. Kadänina keräp täyak unita gäkä yotken näkkät näwaräntäknaye-kät Pasova täŋo ketem näneta nadätat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT26_19","070_26_19","MAT","26","19","19","Ude yäweränkaŋ iwaräntäkiye Jesutä man yäŋkuko udegän päŋku yot mähemi u iwetkaŋ Pasova täŋtuŋum täŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT26_20","070_26_20","MAT","26","20","20","Ude täŋkaŋ kome bipmäŋirän Jesu iwaräntäkiye 12 u yämagurän päŋku yot uken itpäŋ Pasova ketem naŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT26_21","070_26_21","MAT","26","21","21","Naŋ ittäŋgän Jesutä man ŋode yäwetkuk; Näk bureni täwetat. Inkät nanik kubätä iwan täŋ namayäŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT26_22","070_26_22","MAT","26","22","22","Ude yäŋirän nadäŋpäŋä butewaki nadäŋpäŋ ini-ini iwet yabäŋkuŋ; Ekäni, näka yäyan? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT26_23","070_26_23","MAT","26","23","23","Ude yäŋtäko Jesutä yäwetkuk; Äma näkkät käräga gäpe kubägän näkamäk ŋonitä iwan keri-ken nepmaŋpayäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT26_24","070_26_24","MAT","26","24","24","Nadäkaŋ? Äma Bureni-inik uwä kädet yäŋ imani udegän api iwarek. Upäŋkaŋ äma iwan keri terak nepmaŋpayäŋ täyak u kowata jidewani kubä api yäpek? Uwä komi umuri kubä api yäpek yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT26_25","070_26_25","MAT","26","25","25","Ude yäŋirän Judas, Jesu iwan keri terak pewayäŋ täŋkuko unitä Jesu iwetkuk; Yäwoŋärewani äma, näka ba yäyan? Yäwänä iwetkuk; Gäk ubayäŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT26_26","070_26_26","MAT","26","26","26","Eruk ketem naŋ irirä Jesutä käräga kubä yäpmäŋkaŋ Anutu bänep täga man iwetkaŋ tokät jukutpäŋ iwaräntäkiyeta ŋode yäwetpäŋ yämiŋtäŋ kuŋkuk; Ŋo yäpmäŋpäŋ naŋput. Ŋowä näkŋo gupna yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT26_27","070_26_27","MAT","26","27","27","Ude yäŋpäŋ wain ume yäpmäŋkaŋ Anutu bänep täga man iwetpäŋ iwaräntäkiye ŋode yäwetpäŋ yämiŋtäŋ kuŋkuk; In kudup ŋo naŋput. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT26_28","070_26_28","MAT","26","28","28","Ŋowä näkŋo nägätna. Anututä ämawebe-kät topmäk-topmäk täyak u täŋkehärom takta. Täŋpäŋ ämawebe mäyap täŋo momi awähuretta yäŋpäŋ nägätna piwayäŋ täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT26_29","070_26_29","MAT","26","29","29","Näk bureni täwetat. Wain ume äneŋi nämo naŋkaŋ it yäpmäŋ kuŋtäŋgän Nana täŋo yewa gänaŋ äroŋkaŋ wain ume mebäri kubä inkät bok api näne yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT26_30","070_26_30","MAT","26","30","30","Ude yäweränkaŋ kap kubä teŋpäŋ yot peŋpeŋ kumaŋ Olip Pom terak äroŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT26_31","070_26_31","MAT","26","31","31","Äroŋit äroŋit Jesutä yäwetkuk; Bipani ŋogän in kuduptagän näka mäde ut namiŋpäŋ ämetpeŋ kuŋtäŋpä kunayäŋ. Ude täŋirä Anutu täŋo man ŋode kudän täwani u bureni ahäwayäŋ; Näk sipsip täŋo watä äma urira sipsip api kuŋtäŋpä kuneŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT26_32","070_26_32","MAT","26","32","32","Upäŋkaŋ kumbani-ken nanik äneŋi akuŋpäŋ Galili komeken näkä jukun päŋku api it kirewet. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT26_33","070_26_33","MAT","26","33","33","Yäwänä Pitatä iwetkuk; Ätutä gäka mäde käwep api ut gamineŋ, upäŋkaŋ näk ude nämo api täŋpet yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT26_34","070_26_34","MAT","26","34","34","Ude yäwänä Jesutä iwetkuk; Bureni gäwera. Apiŋo bipani purup gera nämo yäŋirän gäkä kadäni yaräkubä ude wäpna käbop pewayäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT26_35","070_26_35","MAT","26","35","35","Ude yäwänä Pitatä gwäk kwaiŋpäŋ man kehäromigän ŋode yäŋkuk; Nämo! Gäk gutpäŋ näk bok nutta yäwäwä wäpka käbop nämo api pewet yäk. Ude yäwänkaŋ noriyetä udegän yäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT26_36","070_26_36","MAT","26","36","36","Täŋpäŋ Jesu iwaräntäkiye-kät kuŋtäŋgän Getsemane epän tobätken ahäŋpäŋ yäwetkuk; In ŋode irirä näk päŋku yäŋapik man yäwayäŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT26_37","070_26_37","MAT","26","37","37","Ude yäwetkaŋä Pitakät Sebedi täŋo nanakiyat Jems kenta Jon, ugänpäŋ yämaguränkaŋ kuŋkuŋ. Kuŋtäŋgän nadäwän umuri pähap täŋpänpäŋ äma yaräkubä u yäwetkuk; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT26_38","070_26_38","MAT","26","38","38","Bänepna-ken butewaki nadäwätäk pähap ahäŋ namitak unitä nurek yäŋ nadätat. Unita in ŋogän kodak itkaŋ nabäŋ näwatkot. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT26_39","070_26_39","MAT","26","39","39","Ude yäŋpäŋ ätu nanak kuŋpäŋä gukut imäpmok täŋpäŋ yäŋapik man ŋode yäŋkuk; Nana, tänaŋi täŋpäwä nadäŋiri komi bäräpi nadäwayäŋ täyat u närepmirän. Ude upäŋkaŋ näkŋo nadäk nämo, gäkŋo mantä kehärom tawän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT26_40","070_26_40","MAT","26","40","40","Ude yäŋpäŋ äma yaräkubä unitä itkuŋ-ken äyäŋutpeŋ kuŋpäŋ yabäwän däpmon pat itkuŋ. Däpmon parirä yabäŋpäŋ Pita iwetkuk; In imata däpmon pat itkaŋ? In kadäni keräpi näkkät kodak täga nämo itneŋ? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT26_41","070_26_41","MAT","26","41","41","Täŋyabäk-ken kwitaneŋta ket nadäŋpäŋ yäŋapik man yäŋ itkot. Bänepjintä näk näwatta pidäm täkaŋ upäŋkaŋ kehäromijin nämo yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT26_42","070_26_42","MAT","26","42","42","Ude yäwetkaŋä äneŋi päŋku nani ŋode iwetkuk; Nana, komi nadätat ŋo täga nämo närepmitnaŋi täŋpäwä jop waki nadäŋ namiŋiri komi ŋo nadäwa täreŋirän gäkŋo mantä kehärom tawän yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT26_43","070_26_43","MAT","26","43","43","Man ude yäŋ paotpäŋ äyäŋut päbä äma yaräkubä u däpmon pen parirä yabäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT26_44","070_26_44","MAT","26","44","44","Ude yabäŋkaŋ äneŋi päŋku yäŋapik man yäŋkuko udegän yäŋirän kadäni yaräkubä täŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT26_45","070_26_45","MAT","26","45","45","Ude täŋkaŋ iwaräntäkiyetä patkuŋ-ken u kuŋpäŋ yäwetkuk; Ai! In däpmon pen pat itkaŋ? Kadäni täretak! Äma Bureni-inik uwä momi äma keri terak ärokärok kadäni keräp täyak ŋo. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT26_46","070_26_46","MAT","26","46","46","Unita akwäpäŋ päŋku yabäŋ ahäna! Äma iwan keri-ken nepmakta yäwani uwäku äbätak ŋo yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT26_47","070_26_47","MAT","26","47","47","Jesu man ude yäwet irirän iwaräntäkiye 12 u kubä wäpi Judas u pengän ahäŋ yämiŋkuk. Iwan äma mäyap kadä boham ikek penta äbuŋ. Iwan äma uwä bämop äma intäjukun täŋpani ba Juda täŋo äma ekäni ekäni unitä peŋ yäwet-pewä äbuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT26_48","070_26_48","MAT","26","48","48","Intäjukunä Judastä man kädet ŋode yäwetkuk; Näkä päŋku äma u bayäŋ imiŋpäŋ iniŋ orerirä nabäŋkaŋ upäŋ kaŋ iŋirut yäŋ yäwetkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT26_49","070_26_49","MAT","26","49","49","Eruk Jesu ahäŋ imiŋpäŋ iwetkuk; Yäwoŋärewani ämana! Ude yäŋpäŋ bayäŋ imiŋpäŋ iniŋ oretkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT26_50","070_26_50","MAT","26","50","50","Judastä ude täŋirän Jesutä iwetkuk; Notnapak, epän täŋpayäŋ nadäŋpeŋ äbätan ude täyi! Yäwänä iwantä äbuŋowä iŋitpäŋ kerigän topuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT26_51","070_26_51","MAT","26","51","51","Ude täŋirä iwaräntäki kubätä päipi pioŋ gänaŋ nanik wädäwän kwäpäŋä bämop äma unitäŋo watä ämani kubä ura yäkŋat jukuni paiŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT26_52","070_26_52","MAT","26","52","52","Ude täŋpänä Jesutä iwetkuk; Ai! Päipka pe! Äma kubätä ämik täŋpeko uwä kowata udegän utneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT26_53","070_26_53","MAT","26","53","53","Ŋodeta nämo nadätan? Nanaken gera yäŋira aŋeroniye mäyap peŋ yäwet-pewän äbä täga täŋkentäŋ namineŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT26_54","070_26_54","MAT","26","54","54","Upäŋkaŋ täŋkentäŋ namineŋo uwä Anutu täŋo man kudän täwani u jide täŋpäŋ bureni ahäwek? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT26_55","070_26_55","MAT","26","55","55","Ude iwetpäŋä Jesutä komi äma äbuŋo u yäwetkuk; Jide? Intä nabäwä kubo äma ämik täŋpani ude täŋpapäŋ kadä boham ikek nutnayäŋ äbäkaŋ? Näk kepmani kepmani kudupi yot gänaŋ äroŋkaŋ inkät ämawebe Anutu täŋo man yäwetpäŋ yäwoŋärek täk täŋkut-ken ugän imata nämo nepmäŋitkuŋ? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT26_56","070_26_56","MAT","26","56","56","Upäŋkaŋ in ŋode täŋ namiŋirä Anutu täŋo manbiŋam terak profet bianitä näka man kudän täŋkuŋo u bureni ahäwän! Ude yäwänkaŋ iwaräntäkiye kudup Jesu kakätäŋpeŋ kuŋtäŋpä kuŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT26_57","070_26_57","MAT","26","57","57","Täŋpäkaŋ komi äma unitä Jesu imagut yäpmäŋ bämop äma intäjukun täŋpani wäpi Kaifas unitä yotken kuŋkuŋ. Yot uken kuŋpäŋ Baga man yäwoŋärewani ämakät Juda täŋo äma ekäni ekäni kuduptagän kubäken ugän itkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT26_58","070_26_58","MAT","26","58","58","Irirä Pita mädengän käbop itpäŋ-yabäk täŋtäŋ kumaŋ yot unitäŋo yewa gänaŋ äroŋkuk. Äroŋpäŋä Jesu jide täŋ iminayäŋ yäŋ yabäŋpäŋ-nadäkta yot täŋo watä ämakät bok maŋitkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT26_59","070_26_59","MAT","26","59","59","Täŋpäkaŋ Baga man yäwoŋärewani ämakät Juda täŋo äma ekäni ekäni u kuduptagän itpäŋ Jesu kumäŋ-kumäŋ utna yäŋkaŋ Jesu jop ikŋatta jop manman ätuta wäyäkŋeŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT26_60","070_26_60","MAT","26","60","61","Ude täŋirä äma mäyaptä Jesu imaka wakiwaki ude täk täŋkukonik yäŋ jopman ude yäŋkuŋo upäŋkaŋ Jesuken imaka goret kubä nämo kaŋpäŋ nadäŋkuŋ. Täŋirä äma yarätä äbäŋpäŋ yäŋkumän; Äma ŋowä ŋode yäŋirän nadäŋkumäk yäk. U näk kudupi yot wärämutkaŋ kepma yaräkubä-tagän äneŋi täga täŋpet yäŋ yäŋirän nadäŋkumäk yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT26_62","070_26_62","MAT","26","62","62","Ude yäwerirä bämop äma intäjukun täŋpani unitä akuŋpäŋ Jesu iwet yabäŋkuk; Man kowata kubä nämo yäwerayäŋ? Äma päke ŋo gäka man yäkaŋ ŋo nadäwi jide täyak? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT26_63","070_26_63","MAT","26","63","63","Yäŋirän Jesutä kowata nämo yäŋkuk. Man nämo yäŋkaŋ kum irirän intäjukun äma unitä äneŋi iwet yabäŋkuk; Anutu Bureni kehäromi u wäpi terak yäŋkehärom taŋpäŋ niwet! Äma Anututä ämawebeniye täŋkentäkta iwoyäwani Kristo u gäk ba nämo? Gäk Anutu täŋo Nanaki ba nämo? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT26_64","070_26_64","MAT","26","64","64","Yäwänä yäŋkuk; Yäyan ubayäŋ. Unita näk bureni täwetat; Äma Bureni-iniktä Anutu ärowani täŋo keri bure käda ittäŋgän kunum gänaŋ gubam terak äbäŋirän api käneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT26_65","070_26_65","MAT","26","65","66","Ude yäwänä bämop äma intäjukun täŋpani u nadäwän wawäpäŋ iniken tek weŋ-gäjähutpäŋ yäŋkuk; Mangämän imata wari yäne? Anutu yäŋärok man iwetak unita in jide nadäkaŋ? Yäwänä äma päke itkuŋo unitä kumän-tagän ŋode yäŋkuŋ; U kumäkta biŋam täyak! yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT26_67","070_26_67","MAT","26","67","68","Ude yäwäkaŋ ätutäwä iwit ut ibarirä ätutäwä dapuri täŋpipiŋkaŋ keri mugwäjiŋpäŋ utkuŋ. Ätutäwä keri pipiyäŋpäŋ bumumi-ken utkaŋ yäŋärok man ŋode iwetkuŋ; Gäk profet unita äma gutak unitäŋo wäpi niwet! yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT26_69","070_26_69","MAT","26","69","69","Täŋpäkaŋ Pita yäman umu, man yot yewa gänaŋ maŋirirän yot unitäŋo watä webe kubätä ahäŋ imiŋpäŋ iwetkuk; Ai! Jesu Galili komeken nanik ukät kuŋarani kubä gäk yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT26_70","070_26_70","MAT","26","70","70","Yäwänä yäŋkuk; Gäk man jide yäyan? Yäŋiri guŋ täyat yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT26_71","070_26_71","MAT","26","71","71","Ude yäŋkaŋ äpämaŋ kwayäŋ täŋirän yäma-ken webe kubätä kaŋpäŋ äma itkuŋo u yäwetkuk; Äma ŋo Jesu Nasaret nanik täŋo äbotken nanik kubä yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT26_72","070_26_72","MAT","26","72","72","Yäwänä äneŋi äwo yäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT26_73","070_26_73","MAT","26","73","73","Eruk ätu itpäŋä äma itkuŋo unitä iwetkuŋ; Nadäkamäŋ! Gäk äbot uken nanik yäk. Galili man kotäk terak yäk täyan unita nadäkamäŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT26_74","070_26_74","MAT","26","74","74","Ude yäwäwä Pitatä yäŋkuk; Anutu wäpi terak bureni-inik täwetat! Äma wäpi yäkaŋ u nämoinik nadätat. Jop man yäwawä Anututä kowata namän yäk. Ude yäŋirän pengän purup gera yäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT26_75","070_26_75","MAT","26","75","75","Yäŋirän Pita u Jesutä man ŋode iwetkuko u nadäwän täreŋkuk; Purup man nämo yäŋirän gäk kadäni yaräkubä näkŋo wäpna käbop pewayäŋ yäk. Man u juku piŋpäŋ bänepi-ken jägämi pähap nadäŋpäŋ äpämaŋ päŋku konäm bumta kotkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT27_1","070_27_1","MAT","27","1","1","Eruk, kome yäŋeŋ pak taŋirän bämop ämakät Juda täŋo ekäni ekäni kuduptagän kubä-kengän itkaŋ Jesu utpewä kumbekta yäŋkehärom taŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT27_2","070_27_2","MAT","27","2","2","Ude yäŋpäŋ keri pädät täŋpäŋ yäpmäŋ päŋku Pailat keri terak peŋkuŋ. (Pailat uwä Rom gapmantä iwerirän Juda ämawebe yabäŋ yäwarani.) ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT27_3","070_27_3","MAT","27","3","3","Täŋirä Jesu kumäŋ-kumäŋ utneŋta yäniŋ kireŋkuko u nadäŋpäŋ äma iwan keri-ken pewani Judas ini täŋkuko unita waki nadäŋkuk. Ini täŋkuko unita waki nadäŋpäŋ siliwa moneŋ 30 ude yäpuko u poriŋ yäpmäŋ äma ekäni ekäniken äneŋi kuŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT27_4","070_27_4","MAT","27","4","4","Päŋku yäwetkuk; Näk jopman yäŋpäŋ äma siwoŋi kubä kumäkta taniŋ kireŋkuro unita nadäŋira jägämi täyak yäk. Yäwänä iwetkuŋ; Ninken imata yäyan? Gäkŋa täŋkuno yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT27_5","070_27_5","MAT","27","5","5","Ude iweräwä Judastä moneŋ u kudupi yot gänaŋ ureŋ täŋpän äroŋkuŋ. Täŋpäŋ yepmaŋpeŋ kotäki topayäŋ kuŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT27_6","070_27_6","MAT","27","6","6","Kuŋirän bämop äma ekäni ekänitä moneŋ kudupi yot gänaŋ ureŋ täŋpän äroŋkuŋo u butuŋpäŋ kubä-kengän peŋpäŋ yäŋkuŋ; Moneŋ ŋo äma täŋo nägät suwawani unita moneŋ ŋopäŋ Anututa biŋam kudupi yotken pekta baga mantä yäjiwät täyak yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT27_7","070_27_7","MAT","27","7","7","Ude yäŋpäŋ man yäŋtäŋ kuŋtäŋgän bänep kubägän täŋpäŋ ŋode yäŋkuŋ; Moneŋ ŋowä äma kubä wäpi Pota unitäŋo epän tobät kaŋ suwana yäk. Täŋpäŋ kome suwaŋkuŋo u äma kome kubäken nanik Jerusalem äbäŋpäŋ kumäŋirä äneneŋta iwoyäŋpäŋ peŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT27_8","070_27_8","MAT","27","8","8","Mebäri unita kome u wäpi ‘Nägät Kome’ yäŋ yäk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT27_9","070_27_9","MAT","27","9","10","Ude täŋkuŋo unita man kudän profet Jeremaiatä bian ŋode kudän täwani u bureni ahäŋkuk; Juda ämawebetä äma unita nadäwä äpani täŋirä moneŋ gwäki täpuri siliwa moneŋ 30 udegän peŋkuŋ. Ekänitä näwetkuko udegän moneŋ upäŋ Pota täŋo epän tobät suwaŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT27_11","070_27_11","MAT","27","11","11","Jesu Pailat iŋamiken irirän Pailattä ŋode iwet yabäŋkuk; Gäk Juda täŋo intäjukun äma ba? Yäwänä Jesutä iwetkuk; Yäyan uba yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT27_12","070_27_12","MAT","27","12","12","Täŋpäkaŋ bämop äma intäjukun täŋpani-kät äma ekäni ekänitä Jesu yäŋpäŋ-kaŋiwat man mäyap yäŋkuŋo upäŋkaŋ Jesutä man kowata kubä nämo yäwetkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT27_13","070_27_13","MAT","27","13","13","Jesu man nämo yäŋkaŋ irirän Pailattä äneŋi iwetkuk; Man mebäri mebäri gäkä terak wohutkaŋ ŋonita kowata imata nämo yäyan? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT27_14","070_27_14","MAT","27","14","14","Ude yäwänä Jesu man kubä nämo iniŋ yäŋkaŋ kum irirän Pailattä nadäwätäk taŋi täŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT27_15","070_27_15","MAT","27","15","15","Täŋpäkaŋ Pasova Orekirit kadäni-ken Rom gapman täŋo watä ämatä ŋode täk täkaŋonik; Ämawebetä äma komi yot gänaŋ irani kubäta gäripi nadäŋpäŋ Rom gapman täŋo watä äma iweräwä äma ugänpäŋ dät imän yäpmäŋ kuk täŋpani. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT27_16","070_27_16","MAT","27","16","16","Eruk, kadäni uken äma waki kubä wäpi Barabas u komi yot gänaŋ irani. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT27_17","070_27_17","MAT","27","17","17","Täŋpäŋ ämawebe Pailattä yot yäma-ken käbeyä täŋpäŋ irirä yäwet yabäŋkuk; Netäpäŋ dät ima äpämaŋ kwek? Barabas ba Jesu, Kristo yäŋ iwerani u? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT27_18","070_27_18","MAT","27","18","18","(Man ude yäwetkuko uwä Pailattä ŋode nadäŋpäŋ yäwetkuk; Juda äma ekäni ekänitä Jesuta kokwawak nadäŋkuŋo unita Jesu näkken pewä äbuk yäŋ nadäŋkuk.) ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT27_19","070_27_19","MAT","27","19","19","Täŋpäkaŋ Pailattä man epän täŋ irirän webenitä manbiŋam kubä ŋode pewän yäpmäŋ äbuk; Äma siwoŋi unita imaka kubä täŋ iminaŋi nämo yäk. Näk bipani däpmonken äma unitagän yäŋpäŋ nadäwätäk pähap tät yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT27_20","070_27_20","MAT","27","20","20","Pailattä manbiŋam ude nadäŋkukopäŋ bämop äma intäjukun täŋpani-kät Juda täŋo äma ekäni ekäni unitä ämawebe päke u yäwetkuŋ; Pailattä täwet yabäk täŋpänä ŋode kaŋ yäwut; Barabas pit imiŋ pewi kuŋirän Jesupäŋ kumäkta kaŋ tewi yäpmäŋ äpän yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT27_21","070_27_21","MAT","27","21","21","Eruk Pailattä ämawebe päke u yäwet yabäŋkuk; Netäpäŋ pit imiŋpewa jop äpämaŋ kwek? Ude yäŋirän gera terak yäŋkuŋ; Barabas u! yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT27_22","070_27_22","MAT","27","22","22","Yäwäwä yäwetkuk; Täŋ, Jesu, Kristo yäŋ iwerani unitawä jide täŋpet? Ude yäwet yabäwänä yäŋkuŋ; Päya kwakäp terak utpewä kumbän! yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT27_23","070_27_23","MAT","27","23","23","Ude yäwäwä Pailattä yäŋkuk; Waki kubä jide täŋkukta? Ude yäwänä ämawebe päke unitä gera taŋi terak ŋode yäkgän täŋkuŋ; Päya kwakäp terak kaŋ kumbän! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT27_24","070_27_24","MAT","27","24","24","Ude yäŋ ittäŋgän Pailattä nadäŋkuk; Näkŋo man kumän yäpmäŋ äpäkaŋ yäk. Pen yäŋtäyiwa ämik pähap ahäwek yäk. Ude nadäŋpäŋä ume yäpmäŋpäŋ ämawebe iŋamiken keri ärutpäŋä yäŋkuk; Äma ŋonitä kumbayäŋ täyak uwä momi näkŋo nämo. Momi injinta biŋam yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT27_25","070_27_25","MAT","27","25","25","Ude yäwänä ämawebe päke unitä yäŋkuŋ; Jop uken yäk. Kowata ba momi u ninkät nintäŋo nanakta biŋam kaŋ täŋpän! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT27_26","070_27_26","MAT","27","26","26","Ude yäwäkaŋ Pailattä Barabas jop tewän äpämaŋ kuŋirän Jesu kadätä päripmäŋpäŋ päya kwakäp terak utpewä kumäkta komi ämata yämän yäpmäŋ kuŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT27_27","070_27_27","MAT","27","27","28","Yämän yäpmäŋ kuŋpäŋä Pailat täŋo komi ämatä Jesu yäŋikŋat yäpmäŋ komi äma täŋo yot gänaŋ äroŋpäŋ komi äma ätuta yäŋpewä äbuŋ. Äbäŋpäŋä Jesu it gwäjiŋpäŋ teki yäŋopmäŋ imiŋpäŋä tek gwagäri intäjukun ämatä täk täkaŋ udewani täŋ imiŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT27_29","070_27_29","MAT","27","29","29","Ude täŋ imiŋpäŋ gupmom yen kedoŋ täŋpäŋ gwäki-ken ähät imiŋkuŋ. Täŋpäŋ iwänap kujat, intäjukun ämatä iŋit täkaŋ udewani kubä imä keri bure käda iŋitkuk. Ude täŋ imiŋpäŋä sära man iwetpäŋ yäŋkuŋ; Juda täŋo intäjukun äma, gäk ganiŋ oretkamäŋ! yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT27_30","070_27_30","MAT","27","30","30","Täŋpäŋ iwit ut ibatpäŋ iwänap kujat imä iŋitkuko ugänpäŋ yäpmäŋpäŋ gwäki-ken ut täŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT27_31","070_27_31","MAT","27","31","31","Täŋirek-irek ude täŋ imiŋ paotpäŋä tek gwagäri ŋokeŋo yäŋopmäŋ imiŋpäŋ tek iniken upäŋ äneŋi täŋ imiŋkuŋ. Ude täŋ imiŋpäŋä, eruk päya kwakäp terak utnayäŋ imagut yäpmäŋ kuŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT27_32","070_27_32","MAT","27","32","32","Imagut yäpmäŋ kuŋpäŋä äma kubä Sairini komeken nanik wäpi Saimon kaŋ-ahäŋpäŋä komi ämatä peŋ iwet-pewä Jesu täŋo päya kwakäp buramiwänkaŋ penta kuŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT27_33","070_27_33","MAT","27","33","33","Kuŋtäŋgän kome kubä wäpi Golgota uken ahäŋkuŋ. (Golgota u ninin man terak gwäki kokäp.) ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT27_34","070_27_34","MAT","27","34","34","Uken ahäŋpäŋä eruk, Jesu gupi kwitawän yäŋpäŋ wain ume jägämi imiŋkuŋ. Imäkaŋ bitnäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT27_35","070_27_35","MAT","27","35","35","Imä bitnäwänä komi ämatä teki yäŋopmäŋ imiŋpäŋ päya kwakäp terak utkuŋ. Täŋkaŋ teki yäpmäkta komi ämatä närepmirek gärepmirek täŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT27_36","070_27_36","MAT","27","36","36","Ude täŋkaŋ maŋit itkaŋ kaŋiwat itkuŋonik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT27_37","070_27_37","MAT","27","37","37","Täŋpäkaŋ Jesu gwäki-ken punin käda man kudän ŋode kudän täŋkuŋ; Ŋowä Jesu, Juda Ämawebe Täŋo Intäjukun Äma. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT27_38","070_27_38","MAT","27","38","38","Täŋpäkaŋ kubo äma yarä, kubä kukŋi kubä kukŋi yepmaŋpäŋ bok däpuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT27_39","070_27_39","MAT","27","39","40","Ude täŋkaŋ ämawebe kuŋkaŋ äbäk täŋkuŋo unitä yäŋärok iwetpäŋ ketsiwoŋ täŋpäŋ yäŋkuŋ; A! Gäk ŋonitä kudupi yot wärämutkaŋ kepma yaräkubäta äneŋi api täŋpet yäŋ yäŋkun yäk. Unita gäk Anutu täŋo nanak bureni täŋpäwä päya kwakäp terak naniktä ketäreŋpäŋ äpiwä! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT27_41","070_27_41","MAT","27","41","42","Ude yäŋirä bämop äma ba Baga man yäwoŋärewani ämakät äma ekäni ekänitä udegän täŋ-ireŋpäŋ näwetgäwet täŋpäŋ yäŋkuŋ; Äma ŋowä äma ätu täga täŋkentäŋ yämik täŋkukopäŋ ini gupi täŋkentäktawä täŋpän wakaŋ yäk. Ämawebetä äma ŋonita U Isrel ämawebe täŋo intäjukun äma yäŋ yäk täkaŋ. Intäjukun äma bureni täŋpänä päya kwakäp terak naniktä äpäŋirän kaŋkaŋ nadäkinik täŋ iminawä! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT27_43","070_27_43","MAT","27","43","43","U Anutu terak yeŋgäma pek täkaŋ yäŋ yäk täyak, ba Näk Anutu täŋo nanaki yäŋ yäk täyak unita itpäŋ käna yäk. Anututä käwep täŋkentäŋ imek yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT27_44","070_27_44","MAT","27","44","44","Täŋpäkaŋ äma waki täŋpani yarä, kukŋi kukŋi däpuŋo unitä yäŋärok man udegän iwetkumän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT27_45","070_27_45","MAT","27","45","45","Täŋpäŋ kome kepma bämopi-inik uken edap dapuri kumbuk. Kumäŋirän kome kudup bipmäŋ urani it yäpmäŋ kuŋirän 3’kirok täŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT27_46","070_27_46","MAT","27","46","46","Täŋpäŋ 3’kirok ude täŋirän Jesutä iniken man terak gera taŋi ŋode yäŋkuk; Eli, Eli, lema sabaktani? (U ninin man terak Anutuna, Anutuna imata nepmaŋtan?) ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT27_47","070_27_47","MAT","27","47","47","Ude yäŋirän äma kaŋ itkuŋo unitä nadäŋpäŋ yäŋkuŋ; Nadäwut! Elaijata gera yäyak yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT27_48","070_27_48","MAT","27","48","48","Ude yäŋirä äma kubätä bäräŋeŋ päŋku imaka kubä bima yabut bumik yäpmäŋpäŋ wain ume jägämi gänaŋ yäputpäŋ jikon terak pädät täŋkaŋ Jesuta imiŋirän noriye ätutä iwetkuŋ; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT27_49","070_27_49","MAT","27","49","49","Pewut! Jop itpäŋ käna. Elaijatä bureni päbä ketärewayäŋ käwep yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT27_50","070_27_50","MAT","27","50","50","Ude täŋirä Jesu äneŋi gera taŋi yäŋpäŋ kumbuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT27_51","070_27_51","MAT","27","51","51","Kumäŋirän kudupi yot gänaŋ tek taŋi bagata pewä wädäwani u punin ununitä komen umu ini wewän täreŋkuŋ. Täŋirän kome imaka, kwaiŋirän mobä imät täŋpä kuŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT27_52","070_27_52","MAT","27","52","52","Ba äma äneŋpani awaŋtä udegän tumäŋ eräŋirä äma mäyap Anututa nadäŋ imiŋpäŋ kumbanitä kodak taŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT27_53","070_27_53","MAT","27","53","53","Kodak täŋpäŋ itkaŋ eruk mäden Jesu ini kumbani-ken nanik äneŋi akuŋirän ämawebe kodak taŋkuŋo u awaŋ peŋpeŋ akumaŋ Jerusalem yotpärare-ken äroŋirä ämawebe mäyaptä yabäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT27_54","070_27_54","MAT","27","54","54","Kome kwaiŋkuko ba imaka imaka ahäŋkuko u kaŋpäŋ komi äma täŋo intäjukun ämakät komi ämaniye Jesu kaŋ itkuŋo unitä umuntaŋpäŋ bärom täŋpäŋ yäŋkuŋ; Wära! Ŋowä Anutu täŋo nanak bureni-inik! yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT27_55","070_27_55","MAT","27","55","55","Täŋpäkaŋ Jesu kumbukowä webe mäyap ban itkaŋ kaŋkuŋ. Webe uwä Jesu Galili komeken naniktä iwarän täŋpäŋ täŋkentäk epän täŋ imiŋ yäpmäŋ äbuŋo u. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT27_56","070_27_56","MAT","27","56","56","Webe kwayak uken nanik ätu wäpi ŋode; Maria Makdala komeken nanik, wahupi Maria u Jems kenta Josep täŋo miŋi, ba Sebedi täŋo webeni, Jems kenta Jon täŋo miŋi u. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT27_57","070_27_57","MAT","27","57","57","Täŋpäŋ bipäda ugän äma tuŋum mähemi kubä Arimatea komeken nanik wäpi Josep u Jerusalem äbuk. Äma uwä Jesu täŋo manta gäripi nadäwani. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT27_58","070_27_58","MAT","27","58","58","Eruk Jerusalem äbuko Pailat-ken päŋku Jesu täŋo komegup yäpmäŋ päŋku äneŋpayäŋ iwet yabäŋkuk. Iwet yabäŋirän Pailattä nadäwän tägawäpäŋ komi äma yäwet-pewän päŋku Jesu täŋo komegup ketäreŋpäŋ imiŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT27_59","070_27_59","MAT","27","59","59","Täŋirä Josep Jesu täŋo komegup u yäpmäŋpäŋ tek paki säkgämän ärurani kubäpäŋ uwäk täŋpäŋ yäpmäŋ kuŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT27_60","070_27_60","MAT","27","60","60","Yäpmäŋ päŋku mobä awaŋ inita äneŋpani u gänaŋ peŋkuk. Awaŋ gänaŋ peŋpäŋ mobä taŋi kubä pimiŋ iwat-pewän päŋku mobä awaŋ meni uwä yäput pipiŋkuk. Ude täŋkaŋ kuŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT27_61","070_27_61","MAT","27","61","61","Täŋpäkaŋ Jesu mobä awaŋ gänaŋ peŋkuko u Maria Makdala ukät wahupi-kät kaŋ iwarirän Jesu äneŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT27_62","070_27_62","MAT","27","62","62","Eruk päŋku patkuŋo kome yäŋewänä Sarare-ken bämop äma intäjukun täŋpani-kät Parisi äma ätukät Pailat-ken kuŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT27_63","070_27_63","MAT","27","63","63","Kuŋpäŋ iwetkuŋ; Ekäninin, man kubä nadämäŋo u gäwetna; Jop man yäwani ukeŋo kodak itkaŋ ŋode yäŋkuk; Näk kumäŋkaŋ edap yaräkubä täreŋirän kodak taŋpäŋ api akwet yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT27_64","070_27_64","MAT","27","64","64","Ude yäŋkuko unita komi äma yäweri päŋku awaŋ meni-ken watäni ketinik irirä edap yaräkubä kaŋ tärewän yäŋ yäŋkuŋ. Iwaräntäkiyetä päŋku komegup yäpmäŋ metäŋpeŋ kuŋkaŋ kumbani-ken naniktä akuŋkuk yäŋ ämawebe jopman yäkŋatneŋta! Jop man bian yäwani uterakgän komegup u kubotäŋ yäpmäŋ kuŋirä bureni yäŋ nadänekta yäk. Udeta nadäwätäk täŋpäŋ gäwetkamäŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT27_65","070_27_65","MAT","27","65","65","Iweräwä Pailattä ŋode yäwetkuk; Täga yäk. Komi äma yäniŋ kiretat u yäŋ-yäkŋat päŋku injin nadäkaŋ ude yäweräkaŋ awaŋ meni watäni ket kaŋ irut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT27_66","070_27_66","MAT","27","66","66","Ude yäweränkaŋä komi ämakät penta päŋku awaŋ meni ket täŋpäŋ täŋpipiŋpäŋ komi ämatä watäni itkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT28_1","070_28_1","MAT","28","1","1","Täŋpäkaŋ Juda täŋo Sabat kadäni täreŋirän Sande tamiinik Maria Makdala komeken nanik ukät wahupi Maria Jesu awaŋ gänaŋ äneŋkuŋo u käda yäŋkaŋ kuŋkumän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT28_2","070_28_2","MAT","28","2","2","Täŋpäkaŋ kadäni ukengän koŋ pähap kwaiŋirän Ekäni täŋo aŋero kubätä kunum gänaŋ naniktä äpäŋpäŋ mobä awaŋ meni-ken täŋpipiwani u yäpmäŋ keweŋpewän päŋku parirän uterak maŋitkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT28_3","070_28_3","MAT","28","3","3","Gupi iŋami dapun yäpätä kwinit täkaŋ ude. Teki u paki-inik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT28_4","070_28_4","MAT","28","4","4","Täŋirän komi äma u kaŋpäŋ umun pähap nadäŋpäŋ kwaiŋpäŋ kumäŋ maŋpäŋ pattäŋ kuŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT28_5","070_28_5","MAT","28","5","5","Täŋirä webe yarä unitä ahäwänä aŋerotä yäwetkuk; Ek umuntädeŋo yäk. Näk nadätat, Jesu päya kwakäp terak utkuŋo u kädayäŋ äbäkamän yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT28_6","070_28_6","MAT","28","6","6","Upäŋkaŋ ŋo nämo itak. U man bian täwetkuko udegän akumaŋ kuk. Ek abäŋkaŋ patpat bägupi ŋo kawun yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT28_7","070_28_7","MAT","28","7","7","Täŋkaŋä bäräŋeŋ kuŋkaŋ iwaräntäkiye ŋode yäwerun; Jesu uwä kumbani-ken naniktä akumaŋ kuk. Akumaŋ päŋku Galili komeken intäjukun it kireŋirän päŋku uken kaŋ kawut! yäŋ yäwerun. Aŋerotä ude yäwetkaŋ yäŋkuk; Man täwetat uba yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT28_8","070_28_8","MAT","28","8","8","Täŋpäkaŋ webe yarä uwä umuntaŋkumäno upäŋkaŋ awaŋ peŋpeŋ kuŋkaŋ oretoret terak iwaräntäkiye yäwetdayäŋ bäräŋeŋ kuŋkumän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT28_9","070_28_9","MAT","28","9","9","Kuŋirän kädet miŋin Jesutä pengän ahäŋ yämiŋpäŋ tamimaŋ yäŋ yäwetkuk. Tamimaŋ yäŋ yäweränä gukut imäpmok täŋpäŋ kuroŋi iŋitpäŋ iniŋ oretkumän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT28_10","070_28_10","MAT","28","10","10","Ude täŋpänkaŋ Jesutä yäwetkuk; Ek umuntädeŋo! Kuŋkaŋ notnaye yäwerän päŋku Galili komeken kaŋ nabäwut yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT28_11","070_28_11","MAT","28","11","11","Webe yarä u kuŋirän komi äma awaŋ watäni itkuŋo u ätutä bäräŋeŋ kumaŋ päŋku yotpärare-ken äroŋpäŋ imaka umuri ahäŋkuko unitäŋo biŋam bämop äma yäwetkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT28_12","070_28_12","MAT","28","12","12","Yäweräkaŋä bämop ämakät Juda täŋo ekäni ekänitä käbeyä täŋpäŋ man yäŋpäŋ-nadäk täŋpäŋ komi äma awaŋ watäni itkuŋo unita moneŋ taŋi yämiŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT28_13","070_28_13","MAT","28","13","13","Yämiŋkaŋ yäwetkuŋ; In ŋode kaŋ yäwerut yäk. Bipani nin däpmon paritna Jesutä iniken iwaräntäkiyetä päbä komegup kubo täŋpäŋ yäpmäŋ kuŋ yäŋ kaŋ yäwerut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT28_14","070_28_14","MAT","28","14","14","Pailattä jopman u nadäŋpäŋ goret kubä täŋ nimek yäŋ nämo umuntäneŋ. Nämo, nintä täga api iniŋ bitnäne yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT28_15","070_28_15","MAT","28","15","15","Ude yäŋpäŋ yäwerä komi äma uwä moneŋ u yäpmäŋpäŋ man yäwetkuŋo u buramiŋkuŋ. Täŋkuŋo unita jopman u Juda ämawebe-ken patkuko unitä pen pätak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT28_16","070_28_16","MAT","28","16","16","Täŋpäkaŋ Jesu iniken iwaräntäkiye 11 uwä Galili komeken pom kubä Jesutä ini bian yäwetkuko u äroŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT28_17","070_28_17","MAT","28","17","17","Äroŋpäŋ Jesu ini kaŋpäŋ ukengän gwäjiŋ äpmoŋ imiŋpäŋ iniŋ oretkuŋ. Upäŋkaŋ ätutäwä bänep yarä täŋpäŋ U Jesu nämo käwep yäŋ nadäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT28_18","070_28_18","MAT","28","18","18","Täŋirä Jesutä dubini-ken äbäŋpäŋ ŋode yäwetkuk; Anututä kehäromi kuduptagän, kunum täŋo ba kome täŋo, näka namiŋ moreŋkuk yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT28_19","070_28_19","MAT","28","19","19","Unita in komeni komeni kuŋkaŋ äma äbori äbori näwaräntäknaye ude kaŋ täŋ yepmaŋput. Näk näwaräntäknaye täŋpäkaŋ Nan ba Nanaki ba Kudupi Munapik u wäpi terak ume kaŋ ärut yämut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MT28_20","070_28_20","MAT","28","20","20","Täŋpäŋ man täwetpäŋ täwoŋärek täŋkuro u kudup yäwetpäŋ yäwoŋäreŋirä kaŋ buramiŋ morewut. Bureni ŋode täwera nadäwut; Näk edapi edapi inkät irira kome ŋonitäŋo kadäni api tärewek yäk.");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK1_1","071_1_1","MRK","1","1","1","Jesu Kristo u Anutu täŋo Nanaki. Unitäŋo Manbiŋam Täga yäput peŋpäŋ ahäŋkuko u ŋode; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK1_2","071_1_2","MRK","1","2","2","Bianä Anutu täŋo profet kubä wäpi Aisaiatä manbiŋam kubä ŋode kudän täŋkuk; Näkŋo biŋam yäŋahäwani äma kubä ŋo. U intäjukun kädet täwit gamikta api iniŋ kirewet yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK1_3","071_1_3","MRK","1","3","3","Uwä kome jopi-ken päŋku itkaŋ ŋode api yäwek; Ekänitä äbäkta kädet kaŋ täwirut! Irit kuŋat-kuŋatjin kaŋ täŋsiwoŋ tawut! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK1_4","071_1_4","MRK","1","4","4","Eruk, man Aisaiatä kudän täŋkuko udegän Jontä ŋode täŋkuk. Kome jopi-ken päŋku itkaŋ ämawebeta ume ärut yämiŋpäŋ man ŋode yäŋahäŋit täŋkuk; In bänepjin sukurewäkaŋ ume ärut tamiŋira Anututä momijin api peŋ tamek yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK1_5","071_1_5","MRK","1","5","5","Ude yäwerirän ämawebe mäyap Judia komeken nanik ba Jerusalem yotpärare-ken naniktä Jontä itkuk-ken u päŋku wakini yäŋahäŋirä Jontä Jodan ume gänaŋ yäŋ-yäkŋat päpmo ärut yämik täŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK1_6","071_1_6","MRK","1","6","6","Täŋpäkaŋ Jon uwä tektawä but kubä wäpi kameri unitäŋo pujiŋipäŋ täŋpani upäŋ täŋkaŋä pioŋtawä but gupipäŋ täŋpani upäŋ yamäŋ täpäneŋpäŋ kuŋat täŋkukonik. Täŋpäŋ ketemtawä käpukbam-kät kähäräp umeni bipiken nanik ugänpäŋ nak täŋkukonik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK1_7","071_1_7","MRK","1","7","7","Ude täŋkaŋ manbiŋam ŋode yäŋahäk täŋkuk; Äma kubä biŋam ikek mäden näwatak yäk. Unitäŋo kehäromitä näkŋo kehäromina irepmitak. Näk äpani-inik unita u dubini-ken näk nämo itnaŋi. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK1_8","071_1_8","MRK","1","8","8","Nadäkaŋ? Näk ume-inikpäŋ ärut tamitat. Täŋpäkaŋ äma mäden näwatak unitäwä Anutu täŋo Munapikpäŋ api uwäktäŋ tamek yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK1_9","071_1_9","MRK","1","9","9","Kadäni uken Jesutä Galili kome Nasaret yotpärare u peŋpeŋ abäŋirän Jontä Jodan ume gänaŋ yäŋikŋat päpmo ärut imiŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK1_10","071_1_10","MRK","1","10","10","Ärut imänkaŋ Jesu ume gägäni-ken äbäŋpäŋ kaŋkuk; Kunum aŋeŋirän Anutu täŋo Munapiktä imaka känaräm bumik unitä äpäŋkaŋ gwäki terak maŋirayäŋ täŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK1_11","071_1_11","MRK","1","11","11","Ude täŋirän kunum gänaŋ nanik gera kubä ŋode ahäŋkuk; Gäk näkŋaken bänepna gämäni-inik yäk. Gäk gabäŋkaŋ gäripi pähap nadäk täyat yäŋ yäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK1_12","071_1_12","MRK","1","12","13","Ude yäŋirän uterakgän Munapiktä iniŋ kireŋpewän Jesu kome jopi-ken, tom ägwäritä kuŋarani-ken päŋku itkuk. Uken kepma 40 ude irirän Satantä yäŋikŋat täŋkukonik. Ude täŋkuko upäŋkaŋ Anutu täŋo aŋerotä täŋkentäŋ imiŋirä it yäpmäŋ kuŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK1_14","071_1_14","MRK","1","14","14","Eruk, Jon komi yotken tewä irirän kadäni uken Jesu Galili komeken kuŋkuk. Päŋku Anutu täŋo Manbiŋam Täga yäŋahäŋpäŋ ämawebe ŋode yäwetkuk; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK1_15","071_1_15","MRK","1","15","15","Kadäni ahätak yäŋ yäwetkuk. Anututä intäjukun itkaŋ yabäŋ yäwat epän täŋpayäŋ täyak u tuän keräp täyak! Unita bänepjin sukureŋpäŋ Anutu täŋo Manbiŋam Täga uwä nadäŋpäŋ bänepjin-ken peŋpäŋ kaŋ yäpmäŋ kuŋarut! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK1_16","071_1_16","MRK","1","16","16","Ude yäwetpäŋ Jesutä Galili gwägu pomi terak kuŋattäŋgän yabäŋkuk; Saimon-kät noripaki Andrutä yäk taŋi, gwägu tom yäpani u gwägu gänaŋ maŋpän äpmoŋ irirän yabäŋkuk. Äma yarä uwä moneŋ epänta gwägu tom yäpmäk täŋkumänonik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK1_17","071_1_17","MRK","1","17","17","Yäk maŋpän äpmoŋ irirän Jesutä yäwetkuk; Eruk! Epän u peŋkaŋ näk näwarun! Näk näwarirän gwägu tom yäpmäk täkamän udegän ämawebe Anutu iwatta yäpmäk-yäpmäk epän api tamet yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK1_18","071_1_18","MRK","1","18","18","Yäweränä uterakgän epäni u peŋpeŋ iwatkumän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK1_19","071_1_19","MRK","1","19","19","Iwaränkaŋ ätukät kuŋpäŋä Sebedi täŋo nanaki yarä wäpi Jems kenta Jon u gäpe terak itkaŋ yäk taŋi, gwägu tom yäpani u ket täŋ irirän yabäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK1_20","071_1_20","MRK","1","20","20","Yabäŋpäŋ pengän yarä unita gera yäŋirän nani Sebedi-kät epän ämaniye gäpe terak itkuŋo u yepmaŋpeŋ Jesu iwatkumän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK1_21","071_1_21","MRK","1","21","22","Eruk ude täŋpäŋ penta kuŋtäŋgän Kapeneam yotpärare-ken ahäŋkuŋ. Uken Sabat kadäni täŋirän Jesu Juda täŋo käbeyä yot gänaŋ äroŋpäŋ manbiŋam yäwetpäŋ yäwoŋäreŋkuk. Täŋirän ämawebe kikŋutpäŋ nadäwä kudupi kubä täŋkuk. Ude täŋpäŋ ŋode nadäŋkuŋ; Baga man yäwoŋärewani ämatä man yäŋpäŋ-yäwoŋärek täk täkaŋ ude bumik nämo yäk. Äma ŋowä man mähemitä yäyak yäŋ nadäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK1_23","071_1_23","MRK","1","23","23","Täŋpäkaŋ kadäni ukengän mäjo wakitä magärani kubä käbeyä yot gänaŋ penta itkuŋo unitä kähän yäŋkaŋ ŋode yäŋkuk; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK1_24","071_1_24","MRK","1","24","24","Jesu, Nasaret nanik, gäk jide täŋ nimayäŋ äbätan? Nidäpayäŋ äbätan? Gäka nadäkamäŋ. Gäk Anutu täŋo Kudupi Äma u! yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK1_25","071_1_25","MRK","1","25","25","Yäwänä Jesutä kaŋ-yäŋpäŋ ŋode iwetkuk; Bitnä! yäk. Äma ŋo kakätäŋpeŋ ku! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK1_26","071_1_26","MRK","1","26","26","Ude iweränä mäjotä äma uwä iŋitpäŋ kwaiŋkaŋ kähän yäŋpäŋ kakätäŋpeŋ kuŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK1_27","071_1_27","MRK","1","27","27","Täŋirän ämawebe u kaŋkaŋ nadäwätäk pähap täŋpäŋ ini-tägän näwetgäwet täŋpäŋ yäŋkuŋ; Wära! U imatäken? Man kudupi kehäromi nikek yäyak! Unitä man yäŋirän mäjo mani buramik täkaŋ. Äma jopitä ude täga tänaŋi nämo yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK1_28","071_1_28","MRK","1","28","28","Ude yäŋpäŋ Jesu täŋo biŋam u bäräŋeŋ Galili kome uken-uken yäŋpäŋ-nadäŋtäŋ kuŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK1_29","071_1_29","MRK","1","29","29","Täŋpäkaŋ Jesu uwä Jems kenta Jon-kät käbeyä yot peŋpeŋ Andru kenta Saimontä yotken kuŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK1_30","071_1_30","MRK","1","30","30","Kuŋpäŋ Jesu yot gänaŋ äroŋirän Saimon kenta Andrutä Saimon yepmani webe gup kädäp käyäm täŋkaŋ patkuko unita iwetkumän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK1_31","071_1_31","MRK","1","31","31","Iweränkaŋ päŋku kerigän iŋitpäŋ yäpmäŋ akuŋkuk. Ude täŋirän uterakgän käyäm u paoränkaŋ päŋku ketem gwet yämiŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK1_32","071_1_32","MRK","1","32","32","Eruk kome bipmäŋirän äma käyäm ikek ba äma mäjotä magärani u yäŋ-yäkŋat yäpmäŋ Jesuken äbuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK1_33","071_1_33","MRK","1","33","33","Yäŋ-yäkŋat yäpmäŋ äbäŋpäŋ ämawebe yotpärare uken nanik kudup bumik yot yäma-ken itkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK1_34","071_1_34","MRK","1","34","34","Äbä irirä Jesutä ämawebe käyäm mebäri mebäri nikek yäpän tägaŋit mäjotä magärani yäwat kireŋit täŋkuk. Ude täŋkaŋ mäjo u Jesu täŋo mebäri nadäŋkuŋo unita man yäkta yäniŋ bitnäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK1_35","071_1_35","MRK","1","35","35","Ude täŋkaŋ patkuko kome ket nämo yäŋeŋirän Jesu akumaŋ yot peŋpeŋ uruŋ käda päŋku nani-kät man yäŋkumän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK1_36","071_1_36","MRK","1","36","37","Yäŋ irirän Saimon-kät noriye ätutä Jesuta wäyäkŋeŋtäŋ päŋku kaŋ-ahäŋpäŋ iwetkuŋ; E! Gäk imata ŋo itan? Ämawebe kudup gäka wäyäkŋeŋ itkaŋ! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK1_38","071_1_38","MRK","1","38","38","Ude iweräwä ŋode yäwetkuk; Nin yotpärare kukŋi kukŋi it yäpmäŋ kukaŋ-ken u käda kuna! Uken kuŋkaŋ Anutu täŋo man yäŋahäŋpäŋ kaŋ yäwet täŋpa. Näk epän u täkta äbut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK1_39","071_1_39","MRK","1","39","39","Ude yäŋpäŋ Galili komeken yotpärare kubäkubä täŋo käbeyä yot gänaŋ äroŋpäŋ man yäwerit mäjo yäwat kireŋit täŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK1_40","071_1_40","MRK","1","40","40","Täŋpäkaŋ kadäni kubä äma kubä gisik paräm ikektä Jesuken kuŋpäŋ gukut imäpmok täŋpäŋ butewaki terak ŋode iwetkuk; Gäk täŋkentäŋ namayäŋ nadäŋpäŋä näk täga nepmaŋpi kudupi iret yäŋ nadätat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK1_41","071_1_41","MRK","1","41","41","Ude yäwänä Jesutä äma u kaŋpäŋ butewaki pähap nadäŋ imiŋpäŋ keri gupi terak peŋkaŋ iwetkuk; Täga täŋkentäŋ gamayäŋ. Eruk, paräm ŋo paorut! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK1_42","071_1_42","MRK","1","42","42","Ude yäwänä uterakgän paräm u paorirä säkgämän itkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK1_43","071_1_43","MRK","1","43","44","Täŋpäŋ Jesutä äma u man kehäromi ŋode iwetkuk; Täŋ gamitat ŋonita ämawebe biŋam nämo yäweren. Gäk päŋku gupka bämop äma iwoŋäre. Ude täŋpäŋ äneŋi säkgämän itta Moses täŋo baga man iwatpäŋ gupe käbäŋi nikek ijiŋiri ämawebetä paräm tägakaŋ yäŋ api nadäwä täreneŋ. Jesutä ude yäŋpäŋ iwet-pewän kuŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK1_45","071_1_45","MRK","1","45","45","Päŋku Jesutä iwetkuko ude nämo täŋkuk. Nämo, Jesutä gupi yäpän tägaŋkuŋo unitagän ämawebe kumän yäŋahäŋpäŋ yäwettäŋ kuŋkuk. Ude täŋirän kaŋpäŋ Jesu yotpärare bämopi-ken kwawak täga nämo kwet yäŋ nadäŋkuk. Ude nadäŋpäŋ kukŋi käda, äma mäyap nämo irani-ken kuŋat täŋkuk. Äma mäyap nämo irani-ken kuŋatkukopäŋ ämawebe uken-uken naniktä ehutpäŋ pen iwarän täk täŋkuŋonik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK2_1","071_2_1","MRK","2","1","2","Eruk kepma yarägän itpäŋ Jesu äneŋi Kapeneam yotpärare-ken kuŋirän ämawebetä Jesu äbäko ude itak yäŋ nadäŋpäŋä yot itkuk-ken u äbä bumta tokŋeŋpäŋ yäman imaka, it tokŋeŋpäŋ bägup kubä nämo peŋkuŋ. Bumta tokŋeŋpäŋ irirä Jesutä Anutu täŋo manbiŋam yäwetkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK2_3","071_2_3","MRK","2","3","3","Täŋkaŋ äma kwäyähäneŋ täŋpani kubä äma yaräbok-yaräboktä gäraŋ täŋpäŋ Jesuken yäpmäŋ äbuŋ. Täŋpäŋ noriye ätu täŋkentäkta penta äbuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK2_4","071_2_4","MRK","2","4","4","Yäpmäŋ äbäŋpäŋ yabäŋkuŋ; Ämawebe kätum-kätum irirä. Ude yabäŋpäŋä Jesu dubini-ken pekta kädetta wäyäkŋewä wawäpäŋ yot medäp terak punin yäpmäŋ äroŋkuŋ. Punin päro medäp äriwä tumbäpäŋ äma kwäyähäneŋ täŋpani u gäraŋ ikek tewä äpmoŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK2_5","071_2_5","MRK","2","5","5","Ude täŋirä Jesutä nadäkiniki yabäŋpäŋ äma kwäyähäneŋ täŋpani u iwetkuk; Notnapak, gäkŋo momika peŋ gamitat! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK2_6","071_2_6","MRK","2","6","7","Ude yäŋirän Baga man yäwoŋärewani äma ätu penta itkuŋo unitä ŋode nadäŋkuŋ; Ai, äma ŋo imata ude yäyak? Anututa yäŋärok man yäyak yäk. Äma kubätä äma täŋo momi penaŋi nämo. Anutu-tägän momi peŋ yämik täyak yäŋ nadäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK2_8","071_2_8","MRK","2","8","8","Ude nadäŋirä Jesutä Ude nadäkaŋ yäŋ nadäŋpäŋ ŋode yäwetkuk; Imata ude nadäkaŋ? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK2_9","071_2_9","MRK","2","9","9","Äma ŋo man jide iwerira bureni kwawak ahäŋirän känayäŋ?; Momika peŋ gamitat yäŋ iweret ba Akumaŋ ku yäŋ iweret? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK2_10","071_2_10","MRK","2","10","11","Eruk, in kome terak ŋo Äma Bureni-inik-ken momi peŋ yämik täŋo kehäromi itak yäŋ nadäkta ŋode täŋira kawut. Ude yäŋpäŋ äma kwäyähäneŋ täŋpani u iwetkuk; Näk ŋode peŋ gäwetat; Aku! Patpat bägupka yäpmäŋkaŋ yotka-ken kuyi! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK2_12","071_2_12","MRK","2","12","12","Ude iwerirän ämawebe itkuŋo u iŋamiken akumaŋ patpat bägupi yäpmäŋkaŋ kuŋkuk. Täŋirän ämawebetä kaŋpäŋ nadäwä inide kubä täŋkuk. Täŋpäŋ yäŋkuŋ; Wära! Imaka kudupi kubä käkamäŋ! Kudän ŋodewani bian kubä nämo kak täŋkumäŋonik. Ude yäŋpäŋ Anutu iniŋ oretkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK2_13","071_2_13","MRK","2","13","13","Ude täŋpäŋ Jesu Kapeneam yotpärare peŋpeŋ äneŋi Galili gwägu u gägäni-ken kuŋkuk. Päŋku irirän ämawebe mäyaptä ahäŋ imiŋpäŋ it gwäjiŋkuŋ. It gwäjiŋirä Anutu täŋo manbiŋam yäwetpäŋ yäwoŋärek täŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK2_14","071_2_14","MRK","2","14","14","Yäwetpäŋ yäwoŋärek täŋtäŋ kuŋattäŋgän Alfias nanaki wäpi Livai u takis moneŋ yäpmäk-yäpmäk täŋ irirän Jesutä kaŋpäŋ iwetkuk; Gäk akumaŋ näk näwat yäk. Ude iweränä Livai mani buramiŋpäŋ epäni u peŋpeŋ akumaŋ iwatkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK2_15","071_2_15","MRK","2","15","15","Eruk kumaŋ päŋku Jesu Livaitä yotken äroŋpäŋ Livaikät ketem bok naŋkumän. Jesu täŋo iwaräntäkiye-kät äma takis moneŋ yäpani ätu ba äma waki täŋpani yäŋ yäwerani mäyap Jesu iwat täŋkuŋo u ketem penta naŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK2_16","071_2_16","MRK","2","16","16","Ketem naŋ irirä Baga man yäwoŋärewani äma ätu Parisi äma äbotken nanik äbä yabäwä siwoŋi nämo täŋpäpäŋ Jesu täŋo iwaräntäkiye ŋode yäwetkuŋ; E! Jesu imata takis moneŋ yäpani äma ba äma waki täŋpani-kät bok itpäŋ ketem näkaŋ? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK2_17","071_2_17","MRK","2","17","17","Man ude yäŋirä Jesutä nadäŋpäŋ yäwetkuk; Äma kubä näk käyäm nämo yäŋ nadäŋpäŋä yäpätägak ämaken nämo kwek. Täŋ, äma kubä näk käyäm täyat yäŋ nadäweko unitä uyaku yäpätägak ämaken kwek yäk. Näk epän udewani täkta äput. Näk äma inita siwoŋi yäŋ yäk täkaŋ unita nämo äput. Nämo, äma inita näk momi täŋpani yäŋ nadäŋpäŋ äpani-inik kuŋat täkaŋ äma udewanita yäŋpäŋ äput. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK2_18","071_2_18","MRK","2","18","18","Täŋpäkaŋ kepma uken Jon ume ärut yämani unitäŋo iwaräntäkiye ba Parisi äma ätukät baga man iwatpäŋ nakta jop itkuŋ. Ude täŋirä äma ätutä Jesu päŋku ŋode iwetkuŋ; Jon täŋo iwaräntäkiye ba Parisi äma täŋo yäwaräntäkiye u baga iwatpäŋ nakta jop it täkaŋ. Täŋ, gäkŋo gäwaräntäkaye imata nakta jop udegän nämo it täkaŋ? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK2_19","071_2_19","MRK","2","19","19","Iweräwä Jesutä kowata man wärani kubä ŋode yäwetkuk; Äma ätu noripaki wäpi biŋam ikek kubäkät oretoret terak kuŋatkaŋ imata butewaki nadäŋpäŋ nakta jop itneŋ? Nämoinik! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK2_20","071_2_20","MRK","2","20","20","Täŋpäkaŋ iwantä päbä äma u iŋit yäpmäŋ kuŋirä uyaku noriyetä wäyäkŋewä wawäpäŋ butewaki nadäŋpäŋ nakta jop itneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK2_21","071_2_21","MRK","2","21","21","Jesutä ude yäŋpäŋ iniken man kudupi-kät Parisi äma täŋo man ukät bok nämo awähutneŋ yäŋ nadäŋpäŋ man wärani yarä yäwetkuk. Kubä ŋode; Äma kubätä tek wewani bipa yäŋkaŋ tek moräki kodakipäŋ tek wewani biani terak täga nämo peŋpäŋ bipek yäk. Ude täŋpeko uwä tek kodaki unitä täŋpewän tek biani u taŋi wewek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK2_22","071_2_22","MRK","2","22","22","Ude yäŋpäŋ äneŋi man wärani kubä ŋode yäwetgän täŋkuk; Äma kubätä wain umeni api täŋpanipäŋ käbot tom gupipäŋ täŋpani biani kubä gänaŋ täga nämo piwek. Ude täŋpänä wain umeni api täŋpani unitäŋo kehärominitä täŋpewän käbot biani kehäromi nämo u tumäŋpäŋ wain umeni ba käbori u bok jop awähutneŋ. Ude täga nämo täŋpek. Wain umeni api täŋpanipäŋ käbot kodaki kehäromi gänaŋ piweko uyaku täga. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK2_23","071_2_23","MRK","2","23","23","Eruk Juda täŋo Orekirit kadäni kubäken Jesu iwaräntäkiye-kät säguom epän bämopi-ken kuŋatkuŋ. Kuŋattäŋgän iwaräntäkiyetä säguom ätu weŋpäŋ yäpuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK2_24","071_2_24","MRK","2","24","24","Weŋpäŋ yäpmäŋirä Parisi äma ätutä Jesu ŋode iwetkuŋ; U yabä! Orekirit kadäni-ken epän ude täkta yäjiwärani ukeŋopäŋ ude imata täkaŋ? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK2_25","071_2_25","MRK","2","25","25","Ude iweräwä Jesutä kowata ŋode yäwetkuk; Ude nämo! Bian oranin Devit u noriye-kät nakta yewäpäŋ täŋkuŋo unitäŋo manbiŋam Anutu täŋo man terak nämo daniŋpäŋ nadäk täkaŋ? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK2_26","071_2_26","MRK","2","26","26","Manbiŋam u ŋode pätak; Bian-inik Devit noriye-kät Anutu täŋo yot gänaŋ äroŋpäŋä käräga Anututa pewanipäŋ yäpmäŋpäŋ naŋkaŋ noriyeta imaka yämän naŋkuŋ. Bämop äma intäjukun täŋpani wäpi Abiata kadäni unitä itkuk-ken uken ude uwä täŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK2_27","071_2_27","MRK","2","27","27","Ude yäwetpäŋ ŋode yäwetgän täŋkuk; Orekirit kadäni uwä Anututä ämawebe täŋkentäkta peŋkuk. Kadäni uwä ämawebeta bäräpi yämikta nämo. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK2_28","071_2_28","MRK","2","28","28","In nadäkaŋ? Äma Bureni-inik u imaka kuduptagän ba Sabat täŋo mähemi bok. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK3_1","071_3_1","MRK","3","1","1","Kadäni kubä Jesutä Juda täŋo käbeyä yot kubä gänaŋ äroŋpäŋä äma keri kwäyähäneŋ täŋpani kubä irirän kaŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK3_2","071_3_2","MRK","3","2","2","Kepma u Sabat unita Parisi ämatä Jesu jide täŋpäŋ manken kaŋ tene yäŋ nadäŋpäŋ Jesu ket täŋpäŋ kaŋiwat itkuŋ. Jesutä äma keri kwäyähäneŋ täŋpani ŋokeŋowä Sabat kadäni ŋo käwep yäpän täganeŋ yäŋ nadäŋpäŋ unita. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK3_3","071_3_3","MRK","3","3","3","Ude kaŋ iwarirä Jesutä keri kwäyähäneŋ täŋpani u ŋode iwetkuk; Ämawebe päke ŋo gabäŋirä aku! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK3_4","071_3_4","MRK","3","4","4","Ude iweränkaŋ akuŋpäŋ irirän Jesutä Parisi äma yäwet yabäŋkuk; In jide nadäkaŋ? Orekirit kadäni-ken kädet jidewani uwä täga täne? Kädet täga täne ba kädet waki täne? Ba äma käyäm ikekta jide täŋ yämine? Täŋkentäŋ yämine ba nämo täŋkentäŋ yämiŋitna ini kumneŋ? Ude yäweränä kowata man nämo yäŋkaŋ kum itkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK3_5","071_3_5","MRK","3","5","5","Ude täŋpäwä Jesutä bänepi nämo imärani yabäŋpäŋ-nadäwän nämo tägawäpäŋ koki täŋpän waŋkuŋ. Koki täŋpän wawäpäŋ äma keri kwäyähäneŋ täŋpani uwä iwetkuk; Ketka piräreŋpäŋ yäpi-siwoŋ tawut! Ude iweränä keri piräreŋpäŋ yäpän-siwoŋ taŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK3_6","071_3_6","MRK","3","6","6","Eruk, ude täŋirän Parisi ämatä kaŋpäŋ Jesu jide täŋpäŋ kaŋ utne yäŋ nadäŋpäŋ gapman täŋo intäjukun äma wäpi Herot unitäŋo äbotkät päŋku käbeyä täŋpäŋ yäŋpäŋ-nadäk täŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK3_7","071_3_7","MRK","3","7","8","Ude täŋkaŋ kome u peŋpeŋ Jesutä iwaräntäkiye yäwän yäpmäŋ Galili gwägu-ken kuŋkuŋ. Kuŋirä ämawebe bumta yäwatkuŋ. Kome mäyap ŋode u naniktä yäwatkuŋ; Galili kome, Jerusalem yotpärare, Judia kome, Idumea kome, kome Jodan ume udude käda itkaŋ, Tire yotpärare, Sidon yotpärare, kome uken naniktä Jesutä imaka imaka täk täŋkuko biŋami u nadäŋpäŋ Jesutä itkuk-ken ukengän tokŋeŋ moreŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK3_9","071_3_9","MRK","3","9","10","Ämawebe käyäm ikek mäyap yäpän tägaŋkuŋo unita äma käyäm mebäri mebäri nikektä Jesu gupi iŋitnayäŋ nadäŋpäŋ noriye dumäŋ yäwat yäpmäŋ Jesutä itkuk-ken äbuŋ. Äbä bumta tokŋewäwä Jesu ämawebetä uyiŋ-kätupneŋ yäŋ nadäŋpäŋä iwaräntäkiye gäpe täpuri kubä yäpmäŋ päbä tuän pekot yäŋ yäwetkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK3_11","071_3_11","MRK","3","11","11","Täŋpäŋ kadäni kadäni äma mäjotä magäranitä Jesu kaŋpäŋ mäjo uwä kome terak iŋami yäpä äpmoŋpäpäŋ kähän yäŋpäŋ ŋode yäk täŋkuŋonik; Gäk Anutu täŋo nanaki yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK3_12","071_3_12","MRK","3","12","12","Ude yäwäwä Jesutä iniken mebäri yäŋahäkta yäjiwät-inik täŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK3_13","071_3_13","MRK","3","13","13","Ude yäŋpäŋ pom kubäken äroŋpäŋ Jesutä äma ini bänepitä nadäŋkuko u yäŋpewän äbuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK3_14","071_3_14","MRK","3","14","15","Ude täŋpäŋ äma 12 ude yäŋpewän äbuŋo u Jesu inikät kuŋatta ba Anutu täŋo man kudupi yäŋahäŋit, kehäromini peŋ yämiŋirän mäjotä äma magärani yäwat kireŋit täkta yäpmäŋ daniŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK3_16","071_3_16","MRK","3","16","16","Äma 12 uwä wäpi ŋode; Kubä Saimon. Jesutä wäpi kodaki Pita yäŋ iwetkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK3_17","071_3_17","MRK","3","17","17","Yaräwä Sebedi täŋo nanakiyat wäpi Jems kenta Jon. Yarä unita iniken man terak wäpi Boaneges yäŋ yäwetkuk. U ninin man terak Iromäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK3_18","071_3_18","MRK","3","18","18","Täŋä ätu täŋo wäpi Andru, Filip, Batorom, Matiyu, Tomas. Kubäwä Alfias täŋo nanaki wäpi Jems. Kubä wäpi Tadius. Kubä wäpi Saimon Selot. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK3_19","071_3_19","MRK","3","19","19","Kubä Judas, Kariot komeken nanik. Äma unitä Jesu iwan keri terak peŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK3_20","071_3_20","MRK","3","20","20","Eruk iwaräntäkiye ude iwoyäŋpäŋ yepmaŋkaŋ Jesu yotken kuŋkuk. Kuŋkukopäŋ ämawebe bumta äbuŋo unita Jesu ini ba iwaräntäkiye jide täŋpäŋ ketem naŋpäm! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK3_21","071_3_21","MRK","3","21","21","Ude täŋirä Jesu täŋo noriyetä biŋam u nadäŋpäŋ, Eruk! Jesu nadäk-nadäki paotak yäŋpäŋ imagutnayäŋ Jesutä itkuk-ken äbuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK3_22","071_3_22","MRK","3","22","22","Täŋpäkaŋ äma Baga man yäwoŋärewani Jerusalem yotpärare-ken naniktä äbuŋ. Äbäŋpäŋ ŋode yäŋkuŋ; Mäjo täŋo äma ärowani wäpi Bilisibap unitä Jesu magärirän unitäŋo kehäromi terak mäjo yäwat kirek täyak! yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK3_23","071_3_23","MRK","3","23","25","Täŋpäŋ man yäŋkuŋo Jesutä u nadäŋpäŋ ämawebe yäŋ-päbä yepmaŋpäŋ man wärani terak ŋode yäwetkuk; Satantä iniken äboriye täga yäwat kirewek? Nämoinik! Ba äma äbot kubätä kowat ämiwän täneŋo uwä jide täŋpäŋ kehäromi irek? Bureni, ini buap-tägän ämineŋo uwä kehäromini paorek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK3_26","071_3_26","MRK","3","26","26","Täŋpäŋ udegän Satantä iniken äboriye däpmäŋpäŋ yäwat kireweko uwä kehäromi täga yäpneŋ? Nämoinik! Satan ini paot-inik täŋpek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK3_27","071_3_27","MRK","3","27","27","Ude yäŋpäŋ yäwetkuk; Äma komi kubätä iniken yot gänaŋ irirän äma kubätä siwani yäŋkaŋ päro tuŋumi täga yomägarek? Nämo! Äma komi u bäyaŋ iŋitpäŋ yentä keri kuroŋi pädät täŋpäŋ peŋkaŋ uyaku tuŋumi täga yomägarek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK3_28","071_3_28","MRK","3","28","28","Unita ket täwera nadäwut; Waki mebäri mebäri ba Anututa yäŋärok man yäkyäk unitäŋo momi u täga penaŋi. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK3_29","071_3_29","MRK","3","29","29","Upäŋkaŋ äma kubätä Anutu täŋo Munapikta yäŋärok man yäwayäŋ täko uwä momini uwä tärek-täreki nämo pen api pärek yäk. Anututä momini uwä täga penaŋi nämo. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK3_30","071_3_30","MRK","3","30","30","Äma ekäni ekänitä Gäk mäjotä magäränkaŋ unitäŋo kehäromi terak täk täyan yäŋ iwetkuŋo unita Jesutä ude yäwetkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK3_31","071_3_31","MRK","3","31","31","Man ude yäŋ irirän miŋi noriye-kät Jesutä itkuk-ken u ahäŋkuŋ. Ahäŋpäŋ yäman umu itkaŋ Jesutä yäman äpän yäŋ nadäŋpäŋ äma kubä iwerä äroŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK3_32","071_3_32","MRK","3","32","32","Äroŋpäŋ Jesu äma bämopi-ken irirän kaŋpäŋ ŋode iwetkuk; Ai! Meŋka notkaye yäman itkaŋ gäka yäkaŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK3_33","071_3_33","MRK","3","33","33","Ude iweränä Jesutä iwetkuk; Meŋnaye notnaye bureni-inik u netä? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK3_34","071_3_34","MRK","3","34","34","Ude yäŋpäŋ ämawebe it gwäjiŋkuŋo u yabäŋpäŋ yäŋkuk; Meŋnaye, notnaye bureni ŋo! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK3_35","071_3_35","MRK","3","35","35","Ämawebe Anutu täŋo man buramik täkaŋ uwä näkŋo meŋnaye, notnaye, wanotnaye bureni-inik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK4_1","071_4_1","MRK","4","1","1","Jesutä äneŋi Galili gwägu gägäni-ken äpmoŋpäŋ ämawebe man yäwetpäŋ yäwoŋärek täŋkuk. Täŋ irirän ämawebe mäyap äbä itgwäjiŋpewä Jesu uwä gäpe terak punin äro maŋit itkaŋ ämawebe gwägu gägäni-ken it yäpmäŋ kwäkaŋ Jesutä manbiŋam yäwetpäŋ yäwoŋärek täŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK4_2","071_4_2","MRK","4","2","2","Täŋpäŋä man wärani mäyap yäwetpäŋä kubä pen ŋode yäwetkuk; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK4_3","071_4_3","MRK","4","3","3","Juku peŋpäŋ man wärani täwerayäŋ täyat ŋo ket nadäwut! Äma kubätä ketem mujipi pikta epäni-ken päŋku mujipi täŋ-irähuttäŋ kwek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK4_4","071_4_4","MRK","4","4","4","Täŋ-irähuttäŋ kuŋirän mujipi ätu kädet miŋin mäneŋ. Kädet miŋin mäneŋo uwä baraktä yabäŋ ahäŋpäŋ naŋ paotneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK4_5","071_4_5","MRK","4","5","5","Täŋkaŋ mujipi ätuwä kome taŋi nämo, gänaŋ umu mobä, uterak maŋ tädotneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK4_6","071_4_6","MRK","4","6","6","Kome u pidämigän, gänaŋ umu mobä unita jäwäri punin itkaŋ bäräŋeŋ tädotneŋ. Bäräŋeŋ tädotneŋo upäŋkaŋ edaptä yeŋpewän kubit täneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK4_7","071_4_7","MRK","4","7","7","Täŋ, mujipi ätuwä mup waki gänaŋ mäneŋ. Mup gänaŋ maŋirä mup waki unitä äroŋpäŋ uwäk täŋpipiŋ-pewä waŋpäŋ bureni nämo pätneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK4_8","071_4_8","MRK","4","8","8","Täŋpäkaŋ mujipi ätuwä kome gakŋi nikekken mäneŋo uwä täga äroneŋ. Äroŋpäŋ bureni ätu ähan pätneŋ. Ätuwä taŋi bumik pätneŋ. Täŋ, ätuwä bumta pätneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK4_9","071_4_9","MRK","4","9","9","Man ude yäŋpäŋ yäŋkuk; Äma jukuni nikektä näkŋo man ŋo ket nadäwut! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK4_10","071_4_10","MRK","4","10","10","Täŋpäkaŋ ämawebe ätu kuŋ moreŋirä Jesu iniken iwaräntäkiye-kät noriye ätukät man wärani yäwetkuko unitäŋo mebärita iwet yabäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK4_11","071_4_11","MRK","4","11","11","Iwet yabäwäwä yäŋkuk; Anututä intäjukun itkaŋ yabäŋ yäwat epän täk täyak unitäŋo manbiŋam käbop irani injingän nadäkta yäwani unita in-gänpäŋ täwetat. Upäŋkaŋ ämawebe päke u nämo nadäwä tumäk täkaŋ unita u man wäranigän yäŋ nadäk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK4_12","071_4_12","MRK","4","12","12","Man unitagän profet kubätä bian ŋode kudän täŋkuk; Jukujin täwä api nadäneŋo upäŋkaŋ bänepjintä nämo api nadäwä täreneŋ. Ba dapunjintäwä api käneŋo upäŋkaŋ nämo api kawä täreneŋ. Upäŋkaŋ nadäwä tärewäpäŋ bänepi nämo sukurek täkaŋ unita Anututä momini nämo peŋ yämik täyak yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK4_13","071_4_13","MRK","4","13","13","Jesutä ude yäŋpäŋ yäŋkuk; Man wärani täweraro unitäŋo mebäri nadäkaŋ ba nämo? In mebäri nämo nadäwä tumäŋirä man wärani ätu yäwawä jide täŋpäŋ nadäwä täreneŋ? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK4_14","071_4_14","MRK","4","14","14","Man wärani täweraro unitäŋo mebäri ŋode; Äma näkŋo man kudupi yäŋahäk täkaŋ uwä äma mujipi täŋ-irähuttäŋ kweko udewani. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK4_15","071_4_15","MRK","4","15","15","Täŋä ämawebe ätu näkŋo man kudupi nadäŋpäŋ bänepi-ken peŋirä Satantä yäyomägat täyak uwä mujipi kädet miŋin pewän mäneŋo udewani. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK4_16","071_4_16","MRK","4","16","16","Täŋpäŋ ämawebe ätu näkŋo man kudupi pengän nadäŋkaŋ gäripi nadäk täkaŋ uwä mujipi kome pidämi, gänaŋ umu mobä uterak piweko udewani. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK4_17","071_4_17","MRK","4","17","17","Unita ämawebe udewani uwä näkŋo man bänepi-ken jäwäri ket nämo äpmoŋpani unita man u kadäni keräpigän yäpmäŋ kuŋatneŋ. Bäräpi kubä ba näkŋo man yäŋahäŋirä yäŋärok man yäwerit iwan täŋ yämiŋit täŋpäwä kwitaŋpäŋ näkŋo man kudupi u bäräŋeŋ peneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK4_18","071_4_18","MRK","4","18","19","Täŋä ämawebe ätu näkŋo man kudupi nadäk täkaŋ upäŋkaŋ nadäŋ bäräp ba moneŋ wädäk-wädäkta ämäŋi täktäk ba tuŋum imaka imakata yabäŋgärip täŋirä unitä näkŋo man utpewä kumäŋirän näkŋo man jopi täŋpek. Uwä mup wakiwaki gänaŋ mäneŋo udewani. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK4_20","071_4_20","MRK","4","20","20","Täŋpäkaŋ ämawebe ätu näkŋo man kudupi nadäŋkaŋ bänepi-ken peŋpäŋ kehäromi yäpmäŋ kuŋat täkaŋ uwä mujipi kome gakŋi terak piweko u bureni ähan ba taŋi bumik ba bumta ahäneŋo udewani. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK4_21","071_4_21","MRK","4","21","21","Jesutä manbiŋam u yäŋ paotpäŋä äneŋi yäwetkuk; Äma kubätä topän ijiŋpäŋ käbot gänaŋ ba käwut-ken pewek? Nämoinik! Kwawakgän pewänkaŋ ijiŋ-yäŋewek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK4_22","071_4_22","MRK","4","22","22","Bureni! Imaka imaka apiŋo käbop itkaŋ uwä mäden kwawak ahäŋirä api yabäŋpäŋ-nadäneŋ. Ba imaka imaka ämatä yejämäk täkaŋ uwä äneŋpäŋ kwawak api peneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK4_23","071_4_23","MRK","4","23","23","Unita äma jukuni nikektä näkŋo man ŋo ket nadäwut! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK4_24","071_4_24","MRK","4","24","24","Man täwet täyat uwä ket nadäk täkot. In näkŋo man kudupi nadäŋ namiŋpäŋ nadäk-nadäkjin-ken ähan peŋpäŋ nadäneŋo uwä Anututä ätukät yäpurärät tamiŋirän taŋi nadäneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK4_25","071_4_25","MRK","4","25","25","Unita in ŋode nadäwut; Äma kubätä imaka imani u yäpmäŋ kuŋarayäŋ täko uwä imaka imani uwä yäpurärätpäŋ bumta imikta yäwani. Upäŋkaŋ äma kubätä imaka imani u nämo yäpmäŋ kuŋarayäŋ täko uwä imaka imani u äneŋi yomägatta yäwani. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK4_26","071_4_26","MRK","4","26","26","Ude yäŋpäŋ äneŋi man wärani kubä ŋode yäwetkuk; Man wärani kubä ŋode täwera nadäwut; Äbot Anututä yabäŋ yäwat täyak uwä ŋodewani; Äma kubätä mujipi epäni-ken piŋtäŋ kwek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK4_27","071_4_27","MRK","4","27","27","Piŋ moreŋkaŋ kuŋirän bipani kepma yarä-yarä itpäŋ mebäri nämo kaŋpäŋ nadäŋirän käruk imätpäŋ amneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK4_28","071_4_28","MRK","4","28","28","Kometä ini-tägän gakŋi yämiŋirän tädotpäŋ pähämi pitpäŋ äroŋpäŋ bureni pätneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK4_29","071_4_29","MRK","4","29","29","Eruk bureni patpäŋ tägaŋirä pugerek. Täŋpäkaŋ äbot Anututä yabäŋ yäwat täyak u udewani. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK4_30","071_4_30","MRK","4","30","30","Jesutä ude yäŋpäŋ yäwetkuk; Man wärani jide u täwerira Anutu täŋo yabäŋ yäwat epän unitäŋo mebärita nadäwä täreneŋ? Eruk, kubä ŋode; Äbot Anututä yabäŋ yäwat täyak u ŋodewani; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK4_31","071_4_31","MRK","4","31","32","Päya kubä wäpi mastat unitäŋo mujipi täpuri-inik, päya ätu täŋo mujipi gämori-ken itkaŋ. Upäŋkaŋ mujipi u piweno uwä tädotpäŋä taŋi täŋpäŋ pähämi obät täŋpek. Obät täŋirän barak u gänaŋ äyuŋ säkgämän itneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK4_33","071_4_33","MRK","4","33","33","Täŋpäkaŋ Jesutä ämawebe täŋo nadäk-nadäki yabäŋpäŋ-nadäŋkaŋ nadäk-nadäkitä täga iŋitnaŋi udegän Anutu täŋo manbiŋam man wärani terakgän yäwet täŋkukonik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK4_34","071_4_34","MRK","4","34","34","Man mebäri kwawak nämo yäwetkaŋ man wärani terakgän yäwet täŋkukonik. Täŋpäkaŋ man mebäri uwä iwaräntäkiye-kät inigän itkaŋ yäwet täŋkukonik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK4_35","071_4_35","MRK","4","35","35","Eruk kepma ukengän kome bipmäŋirän Jesutä iwaräntäkiye ŋode yäwetkuk; Gwägu kukŋi udude käda kuna yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK4_36","071_4_36","MRK","4","36","36","Yäweränä iwaräntäkiyetä ämawebe Jesu kakta äbuŋo päke u yepmaŋpeŋ gäpe Jesutä itkuk-ken u gänaŋ ärowäkaŋ penta kuŋkuŋ. Kuŋirä ämawebe ätu gäpe ätu yäpmäŋkaŋ mäden yäwatkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK4_37","071_4_37","MRK","4","37","38","Eruk, Jesu iwaräntäkiye-kät gäpe terak kuŋtäŋgän Jesu däpmonta iwäwä gäpe mädeni käda gwäkita kunowä peŋpäŋ uterak däpmon patguŋ-guŋ täŋkuk. Parirän mänit pähap piäŋirän gwägu tokätkuk. Tokätpäŋ gäpe gänaŋ äpmoŋirän gäpetä gwägu gänaŋ äpmoŋpayäŋ täŋkuk. Ude täŋpänä iwaräntäkiyetä Jesu yäwä kikŋuränpäŋ iwetkuŋ; Ai! Yäwoŋärewani, gwägu gänaŋ äpmonayäŋ täkamäŋ ŋo yäk. Gwägutä nidäpayäŋ täyak ŋo. Gäk ninta butewaki nämo nadätan? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK4_39","071_4_39","MRK","4","39","39","Iwaräntäkiyetä ude iweräwä eruk, Jesutä akuŋpäŋ mänit kaŋ-yäŋpäŋ gwägu ŋode iwetkuk; Bitnäŋpäŋ kwikinik isi! yäk. Yäweränä mänit kenta gwägu bitnäŋpäŋ wareŋ mämäni nämo itkumän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK4_40","071_4_40","MRK","4","40","40","Ude täŋpäŋ Jesutä iwaräntäkiye yäwetkuk; Imata umuntäkaŋ? Nadäkinikjin näkken nämo peŋpäŋ umuntäkaŋ ba? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK4_41","071_4_41","MRK","4","41","41","Täŋpäkaŋ Jesutä mänit kenta gwägu yäniŋ bitnäŋkuko u kaŋpäŋ umun pähap nadäŋpäŋ ini-tägän näwetgäwet täŋpäŋ yäŋkuŋ; Wa! Äma ŋo jidewani! Äma jopi kubätä ude täga tänaŋi nämo. Upäŋkaŋ äma ŋonitä mänit kenta gwägu man yäwerirän mani buramikamän! yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK5_1","071_5_1","MRK","5","1","1","Eruk kumaŋ päŋku gwägu kukŋi udude käda Gerasa komeken ahäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK5_2","071_5_2","MRK","5","2","2","Ahäŋpäŋ Jesu gäpe terak naniktä äpäŋirän äma mäjotä magärani kubä, äma kumbani äneŋpani-ken naniktä ahäŋ yämiŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK5_3","071_5_3","MRK","5","3","4","Äma u noriyetä iŋitna yäŋkaŋ kadäni kadäni keri kuroŋi yen kehäromipäŋ pädät täwäkaŋ yäpmäŋ däkŋek täŋkukonik. Uwä äma kubätä unitäŋo kehäromi yäpmäŋ äpnaŋi nämo, kehäromigämän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK5_5","071_5_5","MRK","5","5","5","Täŋpäŋ kepma bipani mobä gänaŋ ba pom terak-terak kuŋatkaŋ mobä yäpmäŋpäŋ gupi awähutkaŋ kähän yäŋtäŋ kuŋat täŋkukonik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK5_6","071_5_6","MRK","5","6","6","Kuŋattäŋgän Jesu ban udu irirän kaŋkaŋ bäräŋeŋ dubini-ken päŋku gukut imäpmok täŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK5_7","071_5_7","MRK","5","7","8","Ude täŋirän Jesutä iwetkuk; Mäjo, gäk äma ŋo kakätäŋpeŋ ku! yäk. Ude iweränä äma u kähän pähap yäŋpäŋ ŋode yäŋkuk; Jesu, Anutu Ärowani täŋo nanaki, gäk jide täŋ namayäŋ äbätan? Anutu iŋamiken komi epän nämo gamayäŋ yäŋ näweri nadäwa! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK5_9","071_5_9","MRK","5","9","9","Yäŋirän Jesutä iwet yabäŋkuk; Wäpka netä? Iweränä yäŋkuk; Nin mäjo mäyaptä äma ŋo terak itkamäŋ unita wäpnin Mäyap yäŋ niwet täkaŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK5_10","071_5_10","MRK","5","10","10","Ude yäŋpäŋ butewaki terak wari wari iwetkuŋ; Kome itkamäŋ ŋoken nanik niwat kireweno! yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK5_11","071_5_11","MRK","5","11","11","Man ude yäŋtäŋgän pom kubä tuän itkuko uken but äbot pähap ketem naŋ irirä yabäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK5_12","071_5_12","MRK","5","12","12","Yabäŋpäŋ Jesu butewaki terak iwetkuŋ; But äbot udu yabätan? Niwat kireŋpewi uterak ärona yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK5_13","071_5_13","MRK","5","13","13","Yäŋirä Jesutä yäniŋ kireŋpewän mäjotä äma kakätäŋpeŋ kumaŋ but uterak äroŋkuŋ. Äroŋirä but 2,000 udetä bäräŋeŋ kumaŋ päŋku geŋi-ken äriŋpäŋ gwägu gänaŋ äpmoŋpäŋ ume naŋpäŋ kumbuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK5_14","071_5_14","MRK","5","14","14","Ude täŋirä äma but watäni iranitä yabäŋpäŋ ämetpeŋ päŋku ämawebe yotpärare ba deken deken ittäŋ kuŋkuŋo u manbiŋam u yäwetkuŋ. Yäweräkaŋ umuri ahäŋkuko u käna yäŋkaŋ kuŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK5_15","071_5_15","MRK","5","15","15","Kumaŋ päŋku Jesuken ahäŋpäŋ kaŋkuŋ. Äma mäjo mäyaptä magärani u tek yamäk ikek, nadäwän tumbäpäŋ Jesu dubini-ken kwikinik maŋit irirän. U kaŋpäŋ äma päke äbuŋo uwä umuntaŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK5_16","071_5_16","MRK","5","16","16","Täŋpäŋ äma kaŋpäŋ nadäŋkuŋo unitä äma mäjotä magärani u ba but geŋi-ken äriŋpäŋ kumbuŋo unitäŋo manbiŋam yäwetkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK5_17","071_5_17","MRK","5","17","17","Man u nadäŋ moreŋpäŋä Jesu iwetkuŋ; Gäk nintäŋo kome ŋo peŋpeŋ ku! yäŋ iwetkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK5_18","071_5_18","MRK","5","18","18","Ude iweräwä Jesu gäpe terak ärowayäŋ täŋirän äma mäjo yäwat kireŋ imiŋkuko unitä Jesu iwetkuk; Nadäŋ namiŋiri bok kuda! yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK5_19","071_5_19","MRK","5","19","19","Iweränä Jesutä iwetkuk; Nämo! Gäk komeka-ken ku! Päŋku meŋkaye notkaye Ekänitä täŋkentäk ba iron ude täŋ namitak yäŋ biŋam kaŋ yäwet. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK5_20","071_5_20","MRK","5","20","20","Iweränä äma u mani buramiŋpäŋ kuŋkuk. Kuŋpäŋä Jesutä täŋ imiŋkuko unita ämawebe yotpärare kubäkubä manbiŋam u yäweränkaŋ yäŋkuŋ; Wära! Imaka kudupipäŋ nadäkamäŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK5_21","071_5_21","MRK","5","21","23","Täŋpäŋ Jesutä Gerasa kome peŋpeŋ gäpe terak äromaŋ gwägu kukŋi ŋode käda äbuk. Äbänkaŋ ämawebe bumta itgwäjiŋkuŋ. Täŋpäŋ ätu nanak irirän käbeyä yot täŋo watä äma kubä wäpi Jairas unitä ahäŋpäŋ Jesu kaŋpäŋ gämori-ken iŋami yäpän äpmoŋpäpäŋ butewaki terak ŋode iwetkuk; Näkŋo äpetna kumbayäŋ täyak unita gäk päbä yäpä tägakta ketka uterak täga pewayäŋ? Ude täŋpayäŋ täno uyaku nämo api kumbek yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK5_24","071_5_24","MRK","5","24","24","Ude iwetpäŋ imaguränkaŋ bok kuŋkumän. Kuŋirän ämawebe mäyap täkŋun nikek iwatkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK5_25","071_5_25","MRK","5","25","26","Iwarirä webe kubä käyäm ikek ämawebe bämopi-ken itkuk. Webe u komepak käyäm kadäni kadäni täŋ yäpmäŋ kuŋtäyon obaŋ 12 ude täreŋkuk. U yäpätägak äma mäyaptä täŋpena tägawän yäŋkaŋ epän täŋ yäpmäŋ kuŋirä komi pähap nadäŋkaŋ moneŋi jop ahäwut yäpmäŋ äbäŋ itkuk. Täŋkaŋ käyämi nämo paotkaŋ wakiinik täŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK5_27","071_5_27","MRK","5","27","28","Ude täŋkaŋ webe unitä Jesu täŋo manbiŋam nadäŋpäŋä ämawebe päke u gänaŋ päŋku Jesu täŋo tekgän iŋirira käyämna paorän yäŋkaŋ päŋku mädeni-ken tekgän iŋitkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK5_29","071_5_29","MRK","5","29","29","Ude iŋirirän uterakgän nägät kawuk taŋpäŋ gupi-ken komi nadäŋkuko u paotkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK5_30","071_5_30","MRK","5","30","30","Täŋirän kadäni ukengän Jesu kehäromini ätu äma kubä terak kuŋtäŋirän nadäŋkuk. Nadäŋpäŋ äyäŋutpäŋ yäwetkuk; Näkŋo tek netätä iŋitak? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK5_31","071_5_31","MRK","5","31","31","Yäwänä iwaräntäkiyetä iwetkuŋ; Etäŋ, ämawebe mäyap dumäŋ gäwatkaŋ u nämo yabätan? Imata netätä nepmäŋitak yäŋ yäyan? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK5_32","071_5_32","MRK","5","32","32","Yäŋirä Jesutä u netätä näkŋo tek iŋitak yäŋpäŋ äyäŋutpäŋ yabäŋ äyäŋutkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK5_33","071_5_33","MRK","5","33","33","Yabäŋ äyäŋurirän webe ukeŋo Näkä täyat yäŋpäŋ umun pähap nadäŋpäŋ äbä Jesu gämori-ken iŋami yäpän äpmoŋpäpäŋ mebärini yäŋahäŋpäŋ iwetkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK5_34","071_5_34","MRK","5","34","34","Iwerirän Jesutä iwetkuk; Äpetna, näka nadäŋ namikinik täyan unita gepmaŋpa tägatan. Päŋku tägaŋpäŋ säkgämän kaŋ it! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK5_35","071_5_35","MRK","5","35","35","Man ude iwerirän äma ätu käbeyä yot täŋo watä äma wäpi Jairas unitä yotken naniktä abäŋpäŋ Jairas iwetkuŋ; Äpetka kumak yäk. Kumakopäŋ imata Jesu jop yäŋikŋat yäpmäŋ kwayäŋ? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK5_36","071_5_36","MRK","5","36","36","Yäwäwä Jesutä man yäŋkuŋo u nadäŋpäŋ Jairas iwetkuk; Umuntäweno! Nadäk-nadäkka näkagän kehäromi peyi! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK5_37","071_5_37","MRK","5","37","37","Ude yäŋpäŋ ämawebe päke itkuŋo unita yäjiwätpäŋ äma yaräkubä Pita, Jems-kät Jems noripaki Jon ugänpäŋ yämagut yäpmäŋ kuŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK5_38","071_5_38","MRK","5","38","38","Yämagut yäpmäŋ kuŋtäŋgän Jairas täŋo yotken ahäŋpäŋ yabäŋkuŋ; Yäŋtäbätet yäŋpäŋ konäm butewaki pähap täŋ irirä. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK5_39","071_5_39","MRK","5","39","39","Ude yabäŋkaŋ yot gänaŋ äroŋpäŋ yäwetkuk; Mebäri imata yäŋtäbätek yäŋpäŋ konäm butewaki ŋo täŋ itkaŋ yäk? Webe gubaŋ ŋo nämo kumak. Däpmon pat itak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK5_40","071_5_40","MRK","5","40","40","Ude yäwänä kaŋ-mägayäŋkuŋ. Kaŋ-mägayäwäwä yäŋ-yäwat-pewän yäman äpämaŋ kuŋirä webe gubaŋ kumbuko unitäŋo miŋi nani-kät iwaräntäkiye yaräkubä ukät webe gubaŋ kumbanitä patkuk-ken u äroŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK5_41","071_5_41","MRK","5","41","41","Äroŋpäŋä webe kumbani u kerigän iŋitpäŋ iniken man terak ŋode iwetkuk; Webe gubaŋ, aku! (U iniken man terak Talita kumi yäŋ iwetkuk.) ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK5_42","071_5_42","MRK","5","42","42","Ude yäŋirän uterakgän webe gubaŋ uwä akumaŋ kuŋatkuk. (Webe gubaŋ unitäŋo obaŋ 12 ude.) Täŋirän kaŋpäŋ miŋi nani-kät iwaräntäkiye yaräkubä u keri iŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK5_43","071_5_43","MRK","5","43","43","Täŋpäŋ Jesutä manbiŋam u nämo yäŋahäneŋ yäŋpäŋ webe gubaŋi u miŋi nani-kät iwaräntäkiye yaräkubä u yäwetpäŋ yäniŋ bitnäŋkuk. Yäniŋ bitnäŋpäŋ ketem imä naŋpän yäŋ yäwetkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK6_1","071_6_1","MRK","6","1","1","Jesu iwaräntäkiye-kät yotpärare u peŋpeŋ Jesutä ini yotpärare-ken kuŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK6_2","071_6_2","MRK","6","2","2","Päŋku irirä Juda täŋo Orekirit kadäni täŋirän käbeyä yot gänaŋ äroŋpäŋ Anutu täŋo manbiŋam yäŋahäŋpäŋ yäwetkuk. Yäwerirän nadäŋkaŋ mäyaptä nadäwätäk taŋi täŋpäŋ yäŋkuŋ; Äma ŋo nadäk-nadäk pähap ŋowä de yäpuk? Ba imaka imaka ämatä täga tänaŋi nämopäŋ täk täyak u kehäromi netä imiŋkuk? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK6_3","071_6_3","MRK","6","3","3","Äma ŋo yot täŋpanigän ŋo yäk. U Maria täŋo nanakigän. Noriye Jems, Joses, Juda kenta Saimon u nadäkamäŋ yäk. Ba wanoriye ninkät penta it täkamäŋ ŋo yäk. Ude yäŋpäŋ Jesuta nadäwä wakŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK6_4","071_6_4","MRK","6","4","4","Täŋirä Jesutä yäwetkuk; Komeni komeni ämawebe Anutu täŋo epän äma oraŋ yämik täkaŋ upäŋkaŋ ini komeken nanik ba noriye miŋiye naniye u bitnäk täkaŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK6_5","071_6_5","MRK","6","5","5","Eruk, ini yotpärare-ken naniktä mäde ude ut imiŋpewä Jesutä kudän kudupi ŋoken täga nämo täŋpet yäŋ nadäŋkuk. Äma käyäm ikek yarä-gänpäŋ keritä yepmäŋit-pewän tägaŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK6_6","071_6_6","MRK","6","6","6","Täŋpäkaŋ ämawebe nadäk-nadäkitä kehäromi nämo nadäŋ imiŋkuŋo unita nadäwän täga nämo täŋkuŋ. Eruk yotpärare it yäpmäŋ kuŋkuŋo udegän päŋku Anutu täŋo manbiŋam yäwetpäŋ yäwoŋärek täŋtäŋ kuŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK6_7","071_6_7","MRK","6","7","9","Täŋtäŋ kuŋtäŋgän iwaräntäkiye 12 yäŋpäbä yepmaŋpäŋ yarä-yarä yäpmäŋ daniŋpäŋ mäjo yäwat kirekta kehäromi yämiŋpäŋ jukuman ŋode yäwetkuk; In imaka kubä nämo yäpmäŋkaŋ kuneŋ. Yäk, ketem, moneŋ imaka nämo yäpneŋ. Ähottaba-kät kuroŋjin ärärani ugänpäŋ kaŋ yäput. Ba tek gupjin terak itkaŋ unitagän kaŋ kut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK6_10","071_6_10","MRK","6","10","10","Päŋku kome kubäken ahäŋpäŋ äma kubätä yori-ken yäŋ-täkŋat yäpmäŋ ärowänä ugän itpäŋ epän täŋ paotkaŋ kome kubäken kaŋ kut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK6_11","071_6_11","MRK","6","11","11","Täŋ, kome kubäken ahäŋirä not nämo täŋ tamiŋpäŋ manjin bitnäwäwä mäde kaŋ ut yämut. Mäde ut yämiŋpäŋ kugun kuroŋjin-ken nanik pewä maŋpäpeŋ kaŋ kut. Ude täŋirä tabäŋpäŋ kaŋ umuntawut! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK6_12","071_6_12","MRK","6","12","12","Jesutä jukuman ude yäwetpäŋ yäniŋ kireŋpewän päŋku ämawebe bänepi sukurekta manbiŋam yäwetkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK6_13","071_6_13","MRK","6","13","13","Ude täŋit mäjo äma magärani bumta yäwat kireŋit, käyäm ikek mäyap ume gakŋi ärut yämiŋpewä tägaŋit täŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK6_14","071_6_14","MRK","6","14","14","Eruk, Jesu ba iwaräntäkiyetä yäpätägak epän täŋ yäpmäŋ kuŋtäko ämawebetä nadäŋpäŋ biŋam pähap yäŋirä Herottä nadäŋkuk. Man mebäri mebäri ŋode yäk täŋkuŋonik. Ätutä ŋode yäk täŋkuŋonik; U Jon ume ärut yämani äma u kumbani-ken naniktä akuŋkuko unita kehäromini nikek yäŋ yäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK6_15","071_6_15","MRK","6","15","15","Ätu täwä Äma u Elaija yäŋ yäŋkuŋ. Ba ätu täwä Äma u Anutu täŋo man yäŋahäwani äma kubä bian itkuŋo udewani yäŋ yäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK6_16","071_6_16","MRK","6","16","16","Yäŋtäko Herottä nadäŋpäŋä yäŋkuk; Ude nämo! yäk. Jon kotäki madäŋkuro ukeŋonitä äneŋi akuŋkuk! yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK6_17","071_6_17","MRK","6","17","18","Herottä man yäŋkuko unitäŋo manbiŋam ŋode; Bian Herottä yäŋpewän komi ämatä Jon iŋitpäŋ keri kuroŋi pädät täŋpäŋ komi yotken teŋkuŋ. Mebäri ŋodeta; Herottä monäni Filip unitäŋo webeni wäpi Herodias yomägatpäŋ inita yäpuko unita Jontä kadäni kadäni ŋode iwet täŋkukonik; Gäk monäka Filip täŋo webeni yomägatkuno uwä baga man irepmitpäŋ täŋkun yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK6_19","071_6_19","MRK","6","19","20","Ude iwet täŋkuko unita Filip webeni Herodias uwä Jonta kokwawak nadäŋ imiŋpäŋ utta kädetta wäyäkŋek täŋkukonik. Täŋirän Herottä ini uwä Jon uwä Anutu täŋo kädet siwoŋi iwarani äma yäŋpäŋ watäni it imik täŋkukonik. Unita Jontä man yäŋirän nadäwän inide kubä täŋpäpäŋ nadäwätäk täŋkaŋ Jon täŋo man nadäkta gäripi nadäk täŋkukonik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK6_21","071_6_21","MRK","6","21","21","Eruk Herodiastä Jon utta kädetta wäyäkŋeŋtäŋ kuŋtäyon kädet ŋode ahäŋkuk; Herottä ini ahäwani kadäni-ken äma ärowani ba iwan täŋo watä äma ba Galili kome täŋo ekäni ekäni yäŋpäbä yepmaŋpäŋ äŋnak-äŋnak pähap täŋ yämiŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK6_22","071_6_22","MRK","6","22","23","Ude täŋ yämän naŋ irirä Herodias äperi yäŋpewän päŋku äma ketem naŋ itkuŋo u iŋamiken itpäŋ kap kuroŋ täŋkuk. Kap kuroŋ täŋ irirän Herot ini ba ämaniye-kät kaŋgärip täŋkuŋ. Kaŋgärip täŋpäŋ Herottä äma ärowani itkuŋo u iŋamiken webe uwä yäŋkehäromtak man ŋode iwetkuk; Gäk imaka jopi u ba u unita yäwiwä gamayäŋ yäk. Ba tuŋumna ba kome kaŋiwat täyat unita yäwiwä yäpmäŋ daniŋpäŋ moräki gamayäŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK6_24","071_6_24","MRK","6","24","24","Webe uwä man u nadäŋpäŋä yäman äpmoŋpäŋ miŋi iwet yabäŋkuk; Meŋ, näk imatäkenta yäweret? Yäwänä miŋitä iwetkuk; Kuŋkaŋ Jon, ume ärut yämani unitäŋo gwäkita yäwet yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK6_25","071_6_25","MRK","6","25","25","Ude iweränkaŋ äperi bäräŋeŋ päŋku intäjukun äma u iwetkuk; Gäk Jon, ume ärut yämani unitäŋo kotäki madäŋ täkŋeŋpäŋ gwäki gäpe gänaŋ peŋkaŋ äbä nam yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK6_26","071_6_26","MRK","6","26","26","Yäŋirän Herot butewaki pähap nadäŋkuk. Butewaki nadäŋkukopäŋ äma ärowani iŋamiken ba noriye iŋamiken man kehäromi yäŋkuko u nadäŋpäŋ näka nadäŋirä äpani täŋpek yäŋpäŋ nadäŋ imiŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK6_27","071_6_27","MRK","6","27","28","Nadäŋ imiŋpäŋ bäräŋeŋ Jon kotäki madäŋ täkŋeŋpäŋ gwäki yäpmäŋ äbäkta komi äma kubä iwerän kuŋkuk. Komi äma unitä komi yot gänaŋ äroŋpäŋ Jon u kotäki madäŋ täkŋeŋpäŋ gäpe gänaŋ peŋpäŋ yäpmäŋ päbä Herodias äperita imiŋkuk. Imänkaŋ webe gubaŋi unitä miŋiken yäpmäŋ kuŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK6_29","071_6_29","MRK","6","29","29","Ude täŋirä Jon täŋo iwaräntäkiyetä biŋam u nadäŋpäŋ Jon gupi yäpmäŋ päŋku awaŋ äneŋkuŋ. Ugän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK6_30","071_6_30","MRK","6","30","30","Täŋpäkaŋ Jesutä iwaräntäkiye yäwerän kuŋtäŋpä kuŋkuŋo u äneŋi äyäŋutpeŋ Jesuken päbä manbiŋam ämawebe yäŋpäŋ-yäwoŋärek täŋkuŋo u ba imaka imaka täŋtäŋ kuŋatkuŋo unitäŋo manbiŋam iwetkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK6_31","071_6_31","MRK","6","31","31","Täŋirä ämawebe mäyap Jesu käna yäŋkaŋ kuŋkaŋ äbäk täŋkuŋ. Unita jide täŋpäŋ ketem näne yäŋpäŋ iwaräntäkiye ŋode yäwetkuk; Päŋku kome äma nämo itkaŋ-ken itpäŋ-nadäk täna yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK6_32","071_6_32","MRK","6","32","32","Ude yäŋkaŋ kuna yäŋpeŋ gäpe terak äroŋpäŋ äma nämo itkuŋ-ken u kuŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK6_33","071_6_33","MRK","6","33","33","Kuŋirä ämawebe mäyaptä yabäŋpäŋ-nadäk täŋkaŋ komeni komeni akuŋ kireŋpäŋ intäjukun päŋku kome Jesu-kät iwaräntäkiyetä itpäŋ-nadäk tänayäŋ yäŋkuŋ-ken u it kireŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK6_34","071_6_34","MRK","6","34","34","Eruk Jesutä gwägu gägäni-ken udu ahäŋpäŋ gäpe terak naniktä äpäŋpäŋ ämawebe äbot pähap yabäŋkuk. Yabäŋpäŋ iroŋi kodäŋatä butewaki täŋtäŋ kuŋat täkaŋ ude bumik täŋ irirä yabäŋpäŋ butewaki nadäŋ yämiŋkuk. Ude nadäŋpäŋ pengän Anutu täŋo kädet mebäri mebärita yäwetpäŋ yäwoŋärek täŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK6_35","071_6_35","MRK","6","35","35","Ude täŋ irirän kome dapuri äpmoŋpayäŋ täŋkuk. Täŋirän iwaräntäkiyetä päŋku Jesu iwetkuŋ; Kome ŋo gägäni-ken iritna kome bipayäŋ täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK6_36","071_6_36","MRK","6","36","36","Unita ämawebe yäwetpewi päŋku yotpärare it yäpmäŋ kukaŋ-ken uken päŋku ketem ini-ini gwäki peŋpäŋ yäpmäŋpäŋ naŋput yäŋ iwetkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK6_37","071_6_37","MRK","6","37","37","Ude iweräwä Jesutä yäwetkuk; Intä täga nämo yämineŋ? Ude yäweränä yäŋkuŋ; Jide täŋpäŋ yämine? Moneŋ taŋipäŋ uyaku ämawebe päke ŋonita ketemä yämine yäk. Upäŋkaŋ moneŋ taŋi de yäpmäŋpäŋ ämawebe mäyap ŋo yepmäŋ towinayäŋ? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK6_38","071_6_38","MRK","6","38","38","Ude yäwäwä Jesutä yäwetkuk; Päŋku ämawebe yäwet yabäwut. Iniken däkum jideka itkaŋ? Ude yäwänä päŋku yabäŋpäŋ-nadäŋkaŋ äbä iwetkuŋ; Käräga 5kät gwägu tom yarä ude itkaŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK6_39","071_6_39","MRK","6","39","40","Ude yäwäwä Jesutä yäwet-pewän ämawebe kome terak äbot-äbot maŋiräntäŋ yäpmäŋ kuŋkuŋ. Äbot ätu 100, äbot ätu 50 ude maŋiräntäŋ yäpmäŋ kuŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK6_41","071_6_41","MRK","6","41","41","Eruk maŋiräntäŋ yäpmäŋ kuŋirä Jesu käräga 5 ukät gwägu tom yarä ukät yäpmäŋkaŋ kunum terak doraŋpäŋ Anutu-ken bänep täga man iwetkuk. Iwetpäŋ käräga tokätpäŋ iwaräntäkiyeta yämänkaŋ unitäwä ämawebe bumta päke unita yämiŋtäŋ kuŋkuŋ. Täŋpäŋä gwägu tom udegän täŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK6_42","071_6_42","MRK","6","42","43","Ude täŋkaŋ ämawebe päke unitä naŋpä koki täŋpäpäŋ ätu jop peŋkuŋ. Täŋpäkaŋ jop patkuŋo u iwaräntäkiyetä yäpmäŋpäŋ yäk 12 ude daiwä tokŋeŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK6_44","071_6_44","MRK","6","44","44","Ämawebe Jesutä yepmäŋ towiŋkuko uwä 5,000 ude. Täŋpäkaŋ u äma ekäni-gänpäŋ daniwani, webe iroŋi-kät nämo. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK6_45","071_6_45","MRK","6","45","45","Täŋpäkaŋ pengän Jesutä iwaräntäkiye yäwet-pewän gäpe terak äromaŋ gwägu gägäni kukŋi udude käda Betsaida kome käda intäjukun kuŋkuŋ. Kuŋirä Jesutä ämawebe päke u yäwerän kuŋtäŋpä kuŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK6_46","071_6_46","MRK","6","46","46","Ämawebe kuŋtäŋpä kuŋirä Jesu iniwä nani-kät man yädayäŋ pom terak äroŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK6_47","071_6_47","MRK","6","47","47","Äroŋkuko ittäŋgän kome bipmäŋ uränkaŋ gäpe iwaräntäkiyetä yäpmäŋ kuŋkuŋo u gwägu bämopi-ken kuŋirä Jesu inigän pom terak itkaŋ yabäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK6_48","071_6_48","MRK","6","48","48","Iwän mänit taŋi pähap piäŋirän iwaräntäkiyetä gäpe täŋpena kwän yäŋkaŋ pipiri kubä täŋ irirä. Eruk tamimaŋ barak nämo maŋirirä Jesu uwä iwaräntäkiyetä itkuŋ-ken uken kwa yäŋpäŋ gwägu terak yeŋtäŋ kuŋkuk. Gwägu terak yeŋtäŋ kumaŋ päŋku iwaräntäkiye dubini-ken ahäŋ yämiŋirän kaŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK6_49","071_6_49","MRK","6","49","50","Kaŋpäŋä mäjo kubätä äbätak yäŋkaŋ umun pähap nadäŋpäŋ kähän yäŋkuŋ. Kähän yäŋirä Jesutä pengän yäwetkuk; Umuntäneŋo, näkŋa äretat yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK6_51","071_6_51","MRK","6","51","52","Ude yäŋpäŋ gäpe iwaräntäkiyetä itkuŋo uterak äroŋpäŋ bok irirä iwän mänit bitnäŋkuk. Iwän mänit bitnäŋirän nadäwä umuri pähap kubä täŋkuk. Imata, Jesutä ketem yäpmäŋ daniŋpäŋ ämawebeta yämiŋirän kaŋkuŋo upäŋkaŋ Jesu täŋo mebäri ket nämo nadäŋkuŋo unita nadäk-nadäki-ken nadäwä nämo täreŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK6_53","071_6_53","MRK","6","53","53","Jesutä gäpe terak ärowänkaŋ penta kuŋtäŋgän Genesaret komeken ahäŋkuŋ. Ahäŋpäŋä gäpe täŋo yen yäpmäŋ päŋku päya kujat terak topmäŋpäŋ peŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK6_54","071_6_54","MRK","6","54","55","Peŋpäŋ kunayäŋ täŋirä ämawebetä Jesu kaŋpäŋ nadäŋkaŋ päŋku yotpärare Genesaret kome kädata ittäŋ kuŋkuŋo u biŋam yäweräkaŋ ämawebe käyäm ikek gäraŋ täŋpäŋ yäpmäŋ Jesutä itkuk-ken ugän iwatkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK6_56","071_6_56","MRK","6","56","56","Täŋpäŋ yotpärare taŋi ba täpuri ba tobät yotken epän täŋtäŋ kuŋirän ämawebe käyäm ikek kwawakgän yepmaŋpäŋ Jesu butewaki man ŋode iwetkuŋ; Nadäŋ yämiŋiri tekka moräkigän iŋirirä käyämi paorut yäŋ iwetkuŋ. Ude iwerä nadäŋ yämiŋirän käyäm ikek teki moräkigän iŋitkuŋo u kudup tägaŋ moreŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK7_1","071_7_1","MRK","7","1","1","Parisi äma ätukät Baga man yäwoŋärewani äma ätu Jerusalem naniktä äbäŋpäŋ Jesuken ahäŋpäŋ itkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK7_2","071_7_2","MRK","7","2","2","Täŋpäŋ yabäŋkuŋ; Jesu täŋo iwaräntäkiyetä Parisi äma täŋo baga man pewani u nämo iwatpäŋ keri nämo ärutkaŋ ketem jop yäpmäŋpäŋ naŋkuŋ. Ude täŋirä yabäwä siwoŋi nämo täŋkuŋ. Bänepi täŋpä wakaŋ yäŋ nadäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK7_3","071_7_3","MRK","7","3","3","Unitäŋo mebäri ŋode; Parisi ämakät Juda nanik ämawebe kudup keri ärutkaŋ-gän ketem nak täŋkuŋonik. Uwä äbekiye oraniye täŋo baga man buramiŋpäŋ ude täk täŋkuŋonik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK7_4","071_7_4","MRK","7","4","4","Ba käbeyäken naniktä äbäŋpäŋ ketem näna yäŋpäŋä keri ärutkaŋ uyaku täga näneŋ. Täŋkaŋ gäpe, käbot ba imaka imaka ärut täŋkuŋonik. Ude nämo tänawä bänepnin yäpna waneŋ yäŋ nadäk täŋkuŋonik. Täŋpäŋ imaka imaka mebäri mebäri äbekiye oraniyetä pewani ugän iwatpäŋ täk täŋkuŋonik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK7_5","071_7_5","MRK","7","5","5","Mebäri unita nadäŋpäŋ Parisi ämakät Baga man yäwoŋärewani ämatä Jesu ŋode iwet yabäŋkuŋ; Gäwaräntäkaye imata nintäŋo äbekniye oraniye täŋo baga man u nämo iwat täkaŋ? Keri nämo ärutkaŋ imata ketem jop nak täkaŋ? Ude täk täkaŋ uwä bänepi täŋpäwak täkaŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK7_6","071_7_6","MRK","7","6","7","Yäwäwä Jesutä yäwetkuk; Jop manman yäwani inta profet biani kubä wäpi Aisaia unitä man Anututä nadäk-nadäki-ken peŋirän ŋode yäŋkuko uwä bureni ahätak; Äma äbot ŋo menitä näk naniŋ oret täkaŋ upäŋkaŋ bänepitä näka bitnäk täkaŋ. Äma täŋo baga mangän iwat täkaŋ unita naniŋ orerirä näk nämo nadäŋ yämik täyat yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK7_8","071_7_8","MRK","7","8","8","In Anutu täŋo baga man peŋpäŋ komen äma täŋo baga man buramiŋpäŋ kuŋat täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK7_9","071_7_9","MRK","7","9","9","Ude yäŋpäŋ yäwetkuk; In Anutu täŋo man weŋkireŋpäŋ injinken nadäk-nadäk kädet ugänpäŋ iwat täkaŋ. U siwoŋi yäŋ nadäk täkaŋ upäŋkaŋ näkä nadäwa siwoŋi nämo täk täyak. Unita kädet udewanigän kubä ŋode täwera mebärijin nadäwut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK7_10","071_7_10","MRK","7","10","10","Orajin pähap Moses bian jukuman ŋode yäŋkuk; Gäk meŋka nanka oraŋ yämen. Ba kubä ŋode; Äma kubätä miŋi nani yebewänä kumäŋ-kumäŋ utneŋ yäŋ yäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK7_11","071_7_11","MRK","7","11","11","Eruk, in man u nadäkaŋ upäŋkaŋ mäde ut imiŋpäŋ ŋode yäk täkaŋ; Äma kubätä imaka täga kubäta miŋi nani täŋkentäŋ yämikta yäwekopäŋ ŋode yäwerek; Ŋo ekta taminaŋipäŋ ek jop irirän Anututa biŋam peyat yäŋ yäwerek. Wa! Miŋi nani nämo nadäŋ yämiŋpäŋ ude yäweko uwä in täga täyan yäŋ iwetneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK7_12","071_7_12","MRK","7","12","12","Meŋnan tuŋum upäŋ täŋkentäŋ yäminaŋi nämo yäŋ iwetneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK7_13","071_7_13","MRK","7","13","13","Jesutä ude yäwetpäŋ yäŋkuk; In ude täk täkaŋ uwä Anutu täŋo man u weŋkireŋpäŋ injinken man ugänpäŋ iwat täkaŋ. Täŋpäkaŋ ugän nämo. Imaka ätu udegän täk täkaŋ yäŋ yäwetkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK7_14","071_7_14","MRK","7","14","14","Jesutä ude yäŋpäŋ ämawebe äneŋi yäŋpäbä äbot kubägän yepmaŋpäŋ yäwetkuk; In juku peŋirä man kubä täwera nadäwut; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK7_15","071_7_15","MRK","7","15","15","Imaka näŋpanitä bänepjin nämo täŋpäwak täkaŋ. Imaka bänepjin-ken nanik äbäk täyak unitägän bänepjin täŋpäwak täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK7_16","071_7_16","MRK","7","16","16","Äma jukuni nikektä näkŋo man ŋo ket nadäwut! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK7_17","071_7_17","MRK","7","17","17","Eruk ude yäŋpäŋ ämawebe yepmaŋpeŋ yot gänaŋ äroŋkuk. Äroŋirän iwaräntäkiyetä man wärani yäŋkuko unita iwet yabäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK7_18","071_7_18","MRK","7","18","18","Iwet yabäwä yäwetkuk; Ai! In nadäk-nadäkjin nämo ba? Mebäri ŋodeta nämo nadäkaŋ? Imaka kokjin gänaŋ äpmok täyak unitä bänepjin imata täŋpän waneŋ? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK7_19","071_7_19","MRK","7","19","19","Ketem nak täkaŋ unitä bänepjin-ken nämo äpmok täkaŋ. Uwä päpmo ini irani-ken itkaŋä käderi-kengän äpämaŋ kuk täkaŋ yäŋ yäwetkuk. Ude yäwetkuko uwä ketem ätu Juda naniktä yäjiwärani u kuduptagän Jesutä tägagän yäŋ yäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK7_20","071_7_20","MRK","7","20","20","Ude yäŋpäŋ kubä pen ŋode yäwetkuk; Imaka waki bänepjin-ken nanik-tägän äbäk täkaŋ unitä Anutu iŋamiken täŋpewä waki täk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK7_21","071_7_21","MRK","7","21","22","Äma bänepi-ken naniktä imaka abäk täkaŋ u ŋode; Nadäwäwak, kubokäret, kubota, äma kumäŋ-kumäŋ däpmäk, webe yäpmäŋpäŋ pek, yabäŋgärip, bänep iyap, jop yäkŋat-yäkŋat, kokwawak yäpmäŋ kuŋat-kuŋat, me yäkyäk, yäŋpäŋ-yabäŋ yäwat, ärowani täktäk, Anututa nadäwä äpani täktäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK7_23","071_7_23","MRK","7","23","23","Imaka wakiwaki udewani äma ini bänepi-ken naniktä ahäŋpäŋ täŋpewä wak täkaŋ. Täŋirä Anututä yabäwän wakiinik kubä täk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK7_24","071_7_24","MRK","7","24","24","Eruk Jesu kome u peŋpeŋ Tire komeken kuŋkuk. Päŋku ahäŋpäŋ ämatä nabäneŋ yäŋ nadäŋpäŋ yot kubä gänaŋ käbop äroŋkuk. Käbop äroŋkukopäŋ jide täŋpäŋ käbop-inik irän? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK7_25","071_7_25","MRK","7","25","26","Yot gänaŋ äro irirän pengän webe kubätä Jesu äbäk yäŋ yäŋirä nadäŋkuk. Webe uwä guŋ äbotken nanik, kome kubä wäpi Siria Ponika uken nanik. Eruk webe unitä Jesu äbäk yäŋ yäŋirä nadäŋpäŋä äperi mäjotä magätkuko unita yäŋpäŋ bäräŋeŋ päŋku Jesu gämori-ken iŋami yäpän äpmoŋpäpäŋ patkuk. Ude täŋkaŋ konäm butewaki täŋpäŋ iwetkuk; O Jesu, mäjo äpetna magärako u iweri kaŋ kwän yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK7_27","071_7_27","MRK","7","27","27","Ude iweränä Jesutä iwetkuk; Nanak täŋo ketem yäyomägatpäŋ aŋta yämiwä nämo tägawek. Iroŋiroŋita yämina naŋpä koki täŋpäkaŋ uyaku yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK7_28","071_7_28","MRK","7","28","28","Ude yäwänä webe unitä man kowata ŋode iwetkuk; Ekäni, bureni yäyan upäŋkaŋ aŋ uwä iroŋitä ketem naŋkaŋ kokoki pewä maŋirä upäŋ jop waki nak täkaŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK7_29","071_7_29","MRK","7","29","29","Ude yäwänä Jesutä iwetkuk; Täga yäyan unita nadäŋ gamitat. Eruk täga, kuyi! Mäjo äpetka kakätäyak yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK7_30","071_7_30","MRK","7","30","30","Ude iweränkaŋ kumaŋ komeni-ken ahäŋpäŋ päŋku ini yotken äroŋpäŋ kaŋkuk; Äperi mäjo kakätäŋpeŋ kuŋirän kwikinik patkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK7_31","071_7_31","MRK","7","31","31","Täŋpäkaŋ Jesu uwä Tire kome peŋpeŋ Sidon kome irepmitpäŋ päbä Galili gwägu käda Dekapolis kome ahäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK7_32","071_7_32","MRK","7","32","32","Ahäŋirän äma guŋ kubä, man nämo nadäwani ba man yäkyäkta meberi bäräpi, u imagut yäpmäŋ Jesuken ahäŋpäŋ butewaki man ŋode iwetkuŋ; Jesu, ketka äma ŋo terak pe! yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK7_33","071_7_33","MRK","7","33","33","Ude iwerä nadäŋpäŋ Jesutä äma uwä ketwära täŋireŋpewän päŋku inigän iränkaŋ keri nanakitä jukuni-ken peŋkuk. Täŋpäŋ iwit keri-ken utpäŋä meberiken iŋitkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK7_34","071_7_34","MRK","7","34","34","Ude täŋpäŋ kunum terak ijiŋpewän ärowäpäŋ äma unita butewaki pähap nadäŋpäŋ jäkjäk yäŋpäŋ iwetkuk; Nadäwi tumbut! (U iniken man terak Epata! yäŋ iwetkuk.) ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK7_35","071_7_35","MRK","7","35","35","Ude yäwänä uterakgän jukunitä nadäwän tumbäpäŋ meberi imaka pidäm taŋirän man säkgämän yäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK7_36","071_7_36","MRK","7","36","36","Täŋirän Jesu ämawebetä manbiŋam u nämo yäŋahäneŋ yäŋpäŋ yäjiwätkuk. Yäjiwätkuko upäŋkaŋ man nämo buramiŋkuŋ. Nämo, u ehutpäŋ yäŋahäŋtäŋ kuŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK7_37","071_7_37","MRK","7","37","37","Ude yäŋahäŋirä ämawebe biŋam u nadäŋkuŋo unitä yäŋkuŋ; Wära! Imaka imaka täk täyak u kudup tägagän täk täyak! yäk. Äma man nämo yäwani täŋpewän man yäk täkaŋ ba man nämo nadäwani imaka täŋpewän man nadäk täkaŋ. U inide kubä! yäŋ yäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK8_1","071_8_1","MRK","8","1","2","Kadäni ukengän ämawebe äbot pähap Jesuken äneŋi tokŋeŋpäŋ nakta jop irirä iwaräntäkiye yäŋpewän äbäpäŋ yäwetkuk; Ämawebe ŋo ninkät kepma yaräkubä it yäpmäŋ äbäŋkä nakta bumta yeŋirä yabäŋpäŋ butewaki nadätat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK8_3","071_8_3","MRK","8","3","3","Jop yepmana päŋku kädet miŋin nakta kumneŋ. Ätu ban naniktä äbuŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK8_4","071_8_4","MRK","8","4","4","Ude yäweränä iwaräntäkiyetä iwetkuŋ; Kome jopi-ken ŋodeken ketem deken nanikpäŋ yäpmäŋpäŋ äma äbot ŋodewanita yämine? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK8_5","071_8_5","MRK","8","5","5","Yäwäwä yäwetkuk; Inken käräga jidetä itkaŋ? Yäweränä iwetkuŋ; 7tägän itkaŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK8_6","071_8_6","MRK","8","6","6","Ude iwerä nadäŋkaŋ Jesutä ämawebe yäwet-pewän kome terak maŋit yäpmäŋ kuŋkuŋ. Täŋkaŋ käräga 7 ŋokeŋo yäpmäŋpäŋ Ekäni bänep täga man iwetkaŋ tokätpäŋ iwaräntäkiyeta yämiŋkuk. Yämänkaŋä iwaräntäkiyetä ämawebe päke unita yämiŋ yäpmäŋ kuŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK8_7","071_8_7","MRK","8","7","7","Täŋkaŋ gwägu tom yarägän itkuŋo u udegän Ekäni bänep täga man iwetkaŋ yäpmäŋ daniŋpäŋ iwaräntäkiyeta yämänkaŋ ämawebeta yämiŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK8_8","071_8_8","MRK","8","8","8","Yämä äma 4,000 bumik itkuŋo u naŋpäŋ koki täŋkuŋ. Naŋpä tägawäpäŋ ketem ätu jop patkuŋo uwä iwaräntäkiyetä yäpmäŋpäŋ yäk 7 ude daiwä tokŋeŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK8_9","071_8_9","MRK","8","9","9","Ude täŋkaŋ ämawebe u yäwet-pewän ini komen komen kuŋtäŋpä kuŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK8_10","071_8_10","MRK","8","10","10","Kuŋ moreŋirä Jesu iwaräntäkiye-kät gäpe terak äroŋpeŋ päŋku Dalmanuta komeken uken ahäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK8_11","071_8_11","MRK","8","11","11","Uken ahäŋpäŋ irirä Parisi äma ätu Jesuken äbäŋpäŋ manken tena yäŋkaŋ yäŋyabäk kehäromigän iwetpäŋ ŋode iwet yabäŋkuŋ; Ai! Kudän kudupi kubä täŋiri kaŋpäŋ Anututä gepmaŋpän äpun yäŋ nadäna! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK8_12","071_8_12","MRK","8","12","12","Iwerirä Jesutä gaŋani nadäŋpäŋ yäwetkuk; Äma udewani imata kudän kudupi täŋiri känayäŋ yäŋkaŋ nadäk täkaŋ? Näk bureni täwetat. Näk kudän kudupi kubä nämoinik täwoŋärewayäŋ! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK8_13","071_8_13","MRK","8","13","13","Ude yäŋpäŋä yepmaŋpeŋ iwaräntäkiye yäŋ-yäkŋat yäpmäŋ gäpe terak äromaŋ gwägu ani kukŋi udude käda äroŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK8_14","071_8_14","MRK","8","14","14","Täŋpäkaŋ iwaräntäkiyetä guŋ taŋpäŋ käräga däkum mäyap nämo yäpuŋ. Gäpe terak kubägän itkuko ugänpäŋ yäpuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK8_15","071_8_15","MRK","8","15","15","Eruk kuŋtäŋgän Jesutä man ŋode yäwetkuk; In Parisi ämakät Herot täŋo yis unita ket nadäŋpäŋ kaŋ kuŋarut! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK8_16","071_8_16","MRK","8","16","16","Yäweränä iwaräntäkiyetä ini-tägän näwetgäwet täŋpäŋ yäŋkuŋ; Kärägata guŋ taŋpeŋ äbämäŋo unita käwep nadäŋpäŋ niwetak yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK8_17","071_8_17","MRK","8","17","17","Man ude yäŋirä Jesutä nadäŋpäŋ yäwetkuk; Kärägata guŋ taŋpeŋ äbäŋopäŋ imata yäŋpäŋ-nadäk täkaŋ? Wari wari täwet yäpmäŋ äbäk täyat u mebäri nämo nadäkaŋ? Bänepjin nämo piräreyätak? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK8_18","071_8_18","MRK","8","18","18","Dapunjin tumbani ba jukujintä nämo nadäk täkaŋ? Täŋä ketem yepmäŋ towiŋkuro u yabäŋpäŋ-nadäk täŋpäŋ guŋ taŋkuŋ? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK8_19","071_8_19","MRK","8","19","19","Käräga 5 yäpmäŋ daniŋpäŋ äma 5,000ta yämiŋira kokoki itgän täŋkuŋo u yäk jide daiŋkuŋ? Yäwerän 12 yäŋ iwetkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK8_20","071_8_20","MRK","8","20","20","Ba käräga 7 yäpmäŋ daniŋpäŋ äma 4,000 yepmäŋ towiŋira kokoki itgän täŋkuŋo u yäk jide daiŋkuŋ? Ude yäwänä 7 yäŋ iwetkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK8_21","071_8_21","MRK","8","21","21","Yäwäwä yäwetkuk; Upäŋ imata nämo nadäwä tumäŋkaŋ? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK8_22","071_8_22","MRK","8","22","22","Ude yäweränkaŋ gwägu terak kuŋtäŋgän Betsaida komeken ahäŋkuŋ. Ahäŋirä uken äma ätutä noripak dapuri tumbani yäŋikŋat yäpmäŋ Jesuken kuŋkuŋ. Päŋku dubini-ken ahäŋpäŋä Jesutä keri dapuri waki terak peŋirän tägawän yäŋpäŋ butewaki man iwetkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK8_23","071_8_23","MRK","8","23","23","Eruk ude iwerirä Jesutä äma uwä iŋitpäŋ yäŋikŋat yäpmäŋ yotpärare gägäni-ken kuŋkuk. Päŋku dapuri-ken iwit utpäŋ keritä gupi terak peŋpäŋ iwetkuk; Imaka kubä käyan ba nämo? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK8_24","071_8_24","MRK","8","24","24","Iweränä yäŋkuk; Ai, äma yabätat upäŋkaŋ u wäranigän, päya ude bumik yabätat. Ket nämo yabätat yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK8_25","071_8_25","MRK","8","25","25","Ude yäwänä Jesutä keri dapuri-ken äneŋi peŋirän eruk dapun säkgämän ijiwän kuŋkuŋ. Ijiwän kwäpäŋ imaka kudup kwawakgän yabäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK8_26","071_8_26","MRK","8","26","26","Ude täŋpänä Jesutä iwetkuk; Gäkŋa yotken siwoŋi kuyi. Yotpärare-ken äroweno. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK8_27","071_8_27","MRK","8","27","27","Ude täŋkaŋ Jesu iwaräntäkiye-kät Sisaria Pilipai komeken kuŋkuŋ. Kuŋtäŋgän iwaräntäkiye ŋode yäwet yabäŋkuk; Ämawebetä näka netä yäŋ näwet täkaŋ? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK8_28","071_8_28","MRK","8","28","28","Yäwänä iwetkuŋ; Ätutäwä Jon ume ärut yämani yäŋ yäk täkaŋ. Ba ätutäwä gäk profet biani Elaija yäŋ yäk täkaŋ. Täŋ, ätutäwä profet bian itkuŋo uken nanik kubä yäŋ yäk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK8_29","071_8_29","MRK","8","29","29","Ude yäwäwä Jesutä yäwetkuk; Täŋpäkaŋ injinä näkawä netä yäŋ yäk täkaŋ? Yäwänä Pitatä iwetkuk; Gäk Kristo, Anututä bian nin täŋkentäŋ nimikta iwoyäwani u yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK8_30","071_8_30","MRK","8","30","30","Ude yäwänä Jesutä iniken mebäri äma ätu nämoinik yäwetneŋ yäŋpäŋ yäniŋ bitnäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK8_31","071_8_31","MRK","8","31","31","Kadäni uken Jesutä yäput peŋpäŋ man ŋode yäŋahäŋpäŋ yäwetkuk; Äma Bureni-inik uwä komi mäyap api nadäwek. Täŋpäkaŋ Juda täŋo äma ekäni, ba bämop äma intäjukun täŋpani-kät Baga man yäwoŋärewani äma unitä Äma Bureni-inik mäde ut imiŋpäŋ kumäŋ-kumäŋ api utneŋ. Täŋkaŋ utpäŋ änenayäŋ täŋopäŋ kepma yaräkubä täreŋirän äneŋi api akwek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK8_32","071_8_32","MRK","8","32","32","Man u yäŋkwawa tawänkaŋ Pitatä inigän yäŋikŋat yäpmäŋ päŋku ibeŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK8_33","071_8_33","MRK","8","33","33","Täŋpänä Jesutä äyäŋutpäŋ iwaräntäkiye yabäŋpäŋ Pita iwetkuk; Satan, gäk kewe! Gäk man nadätan uwä Anutu-ken nanik nämo. Uwä äma täŋo nadäk-nadäkgän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK8_34","071_8_34","MRK","8","34","34","Jesutä ude yäŋpäŋ ämawebe päke u itkuŋo ukät iwaräntäkiye yäŋpewän äbäpäŋ ŋode yäwetkuk; Äma kubätä näk näwarayäŋ nadäŋpäŋä iniken bänep nadäk-nadäki mäde ut imiŋpäŋ bäräpi näkä kotawayäŋ täyat udegän päya kwakäpi buramiŋkaŋ gwäk pimiŋpäŋ kaŋ näwarän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK8_35","071_8_35","MRK","8","35","35","Täŋpäkaŋ äma kubätä iniken irit kuŋat-kuŋarita iyap taŋpäŋä u api paorek. Upäŋkaŋ äma kubätä näka yäŋpäŋ iniken irit kuŋat-kuŋari iniŋ kireŋpäŋ näkŋo Manbiŋam Täga yäpmäŋ kuŋarayäŋ täko uwä irit kehäromi api kaŋ-ahäwek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK8_36","071_8_36","MRK","8","36","36","Täŋ, äma kubätä kome täŋo imaka kudup peŋ bäyaŋpäŋ yäpmäŋ kuŋattäŋgän paot-paotta biŋam täŋpeko uwä tägawek? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK8_37","071_8_37","MRK","8","37","37","Äma udewani Anutu mäde ut imiŋpäŋ kuŋarayäŋ täko uwä irit kehäromi yäpmäkta kädetta api wäyäkwek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK8_38","071_8_38","MRK","8","38","38","Nadäkaŋ? Äma Bureni-iniktä nani täŋo tuŋum epmäget kudän ikek kudupi aŋeroniye-kät api äpneŋ. Kadäni uken äma kubätä äma änok gwäjiwani, Anutu täŋo man peŋawäk täk täŋpani ŋo bämopi-ken itpäŋ wäpna ba manna biŋam mäde ut imayäŋ täko uwä, Äma Bureni-inik uwä udegän äma unita mäde api ut imek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK9_1","071_9_1","MRK","9","1","1","Jesutä ude yäŋpäŋ kubä pen ŋode yäwetgän täŋkuk; Näk bureni täwetat. Itkaŋ ŋo inken nanik ätu nämo kumäŋirä Anututä intäjukun it yämiŋirän gämoriken irit täŋo kehäromini kwawak ahäŋirän api käneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK9_2","071_9_2","MRK","9","2","3","Eruk ittäŋ kuŋtäŋgän kepma 6 täreŋirän Pita, Jems, Jon yämagurän yäpmäŋ pom käroŋi kubä terak inigän päro itkuŋ. Äro u irirä Jesu terak inipärik kubä ahäŋkuk. Teki paki-inikinik täŋpäŋ ägo weŋkuk, äma kubätä tek äruränkaŋ ude tänaŋi bumik nämo. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK9_4","071_9_4","MRK","9","4","4","Jesu terak ude ahäŋirän yabäŋkuŋ; Profet biani yarä Moses kenta Elaija ini ugän iŋami terak ahäŋ yämiŋpäŋ Jesu-kät man yäŋpäŋ-nadäk täŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK9_5","071_9_5","MRK","9","5","6","Täŋirä yabäŋpäŋ iwaräntäkiyetä umun pähap nadäŋpäŋ Pitatä man jide yäwet yäŋ nadäŋpäŋ ŋode yäŋkuk; Ärowani, itkamäŋ ŋonita oretoret täkamäŋ yäk. Unita yottaba yaräkubä täŋ tamina. Gäka kubä, Mosesta kubä, Elaijata kubä yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK9_7","071_9_7","MRK","9","7","7","Ude yäwänä gubamtä äpä uwäk täŋpäŋ yepmaŋirän u gänaŋ man kubä ŋode ahäŋkuk; Ŋowä näkŋo iroŋina tägagämän. U kaŋpäŋ gäripi nadäk täyat unita in unitäŋo man kaŋ buramik täŋput yäŋ yäwetkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK9_8","071_9_8","MRK","9","8","8","Man kotäk ude nadäŋirä pit kubägän profet biani yarä u paoränkaŋ Jesu inigän irirän kaŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK9_9","071_9_9","MRK","9","9","9","Täŋpäŋ pom itkuŋ-ken u naniktä äpäŋit äpäŋit Jesutä jukuman ŋode yäwetkuk; Imaka kaŋo unitäŋo manbiŋam äma nämo yäwerirä Äma Bureni-inik kumbani-ken naniktä kaŋ akwän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK9_10","071_9_10","MRK","9","10","10","Ude yäweränkaŋ iwaräntäkiye yaräkubä u man u yäpmäŋpäŋ bänepi-ken peŋpäŋ man yäŋpäŋ-nadäk ŋode täŋkuŋ; Kumbani-ken naniktä akukakuk u imatäken man? yäŋ yäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK9_11","071_9_11","MRK","9","11","11","Ude yäŋpäŋ Jesu ŋode iwet yabäŋkuŋ; Baga man yäwoŋärewani ämatä Elaijatä jukun api ahäwek yäŋ imata yäk täkaŋ? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK9_12","071_9_12","MRK","9","12","13","Iweräwä Jesutä yäwetkuk; Elaija uwä bureni intäjukun ahäŋpäŋ Anutu täŋo iwoyäwani äma unita tuŋum täŋkuk. Unita bureni ŋode täwetat; Elaijata yäŋkuŋo uku äbuk. Äbäŋpäŋ irirän imaka täŋ iminayäŋ nadäŋkuŋo udegän täŋ imiŋkuŋ. Imaka täŋ imikta yäwani Anutu täŋo man bian kudän täwani udegän täŋ imiŋkuŋ. Täŋkaŋ Anutu täŋo man terak Äma Bureni-inikta mäde ut imiŋirä komi komi mäyap api nadäwek yäŋ yäwani, man u bureni api ahäwek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK9_14","071_9_14","MRK","9","14","14","Täŋpäŋ pom terak naniktä äpämaŋ iwaräntäkiye ätu itkuŋ-ken ahäŋpäŋ yabäŋkuŋ; Äma bumta it gwäjiŋpäŋ irirä Baga man yäwoŋärewani äma ätu iwaräntäkiye-kät yäŋärahut irirä yabäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK9_15","071_9_15","MRK","9","15","15","Täŋirä äma päke u Jesu äbäŋirän kaŋpäŋ nadäwä inipärik kubä täŋpäpäŋ päŋku bäräŋeŋ ahäŋ imiŋpäŋ iniŋ oretkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK9_16","071_9_16","MRK","9","16","16","Ahäŋ imäwä Jesutä yäwetkuk; Imatäkenta yäŋawät itkaŋ? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK9_17","071_9_17","MRK","9","17","17","Yäwänä ämawebe u itkuŋo uken nanik kubätä iwetkuk; Yäwoŋärewani äma, nanakna mäjotä magät-pewän man nämo yäk täyak uwä gäkken imagut yäpmäŋ äbätat yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK9_18","071_9_18","MRK","9","18","18","Mäjo unitä kadäni kadäni nanakna kehäromi iŋitpäŋ kome terak pudät maŋpän kuk täkaŋ. Täŋirän jep yäŋutpäŋ meni yeŋärät täyak. Täŋkaŋ keri kuroŋi ba gupi kudup gigineŋpäŋ pat täyak yäk. Ude täk täyak upäŋ gäwaräntäkayetä mäjo u iwat kirewut yäŋ yäwerakaŋ täŋpä wakaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK9_19","071_9_19","MRK","9","19","19","Yäwänä Jesutä gaŋani nadäŋpäŋ yäŋkuk; Wa! Äma in udewani-kät wari kuŋatta nämo nekaŋ! In nadäkinikjin nämo! Näk inkät kadäni jide it yäpmäŋ äbätat? Jidegän api nadäwä tumneŋ? Eruk, iroŋi u yäpmäŋ äbut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK9_20","071_9_20","MRK","9","20","20","Ude yäweränä iroŋi u Jesuken yäpmäŋ äbäŋirä mäjotä Jesu kaŋpäŋ u terakgän iroŋi u ut maŋpän kome terak maŋ-patäbotpäŋ meniken jep yäŋutkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK9_21","071_9_21","MRK","9","21","21","Täŋpänkaŋ Jesutä iroŋi nani iwetkuk; Imaka ŋo jidegän ahäŋ imiŋkuk? Iweränä yäŋkuk; Iroŋi täpuri-ken yäput peŋkuk yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK9_22","071_9_22","MRK","9","22","22","Kadäni kadäni mäjo ŋonitä iroŋi ŋo kumbän yäŋpäŋ ut maŋpän kädäp gänaŋ äpmoŋit ume gänaŋ äpmoŋit täk täyak. Unita kehäromika nikek täŋpäwä nekta butewaki nadäŋ nimiŋpäŋ täŋkentäŋ nimi yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK9_23","071_9_23","MRK","9","23","23","Ude yäwänä Jesutä iwetkuk; Imata kehäromika nikek yäŋ näwetan? Äma nadäkinik ikek kuŋat täkaŋ uwä imaka kudup täga täŋ moreneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK9_24","071_9_24","MRK","9","24","24","Yäwänkaŋ uterakgän iroŋi nanitä kikŋutpäŋ iwetkuk; Näk nadäkinik täyat upäŋkaŋ nadäkinikna kwini yäk. Gäkä nadäkinikna täŋ-kehäromtaŋ nami. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK9_25","071_9_25","MRK","9","25","25","Yäŋirän ämawebe päke u bäräŋeŋ äbäŋirä yabäŋkaŋ Jesutä mäjo u kaŋ-yäŋpäŋ iwetkuk; Näk ŋode peŋ gäwetat; Gäk iroŋi ŋo meni jukuni täŋpipiŋkuno u kakätäŋpeŋ ku! Äneŋi nämoinik magären! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK9_26","071_9_26","MRK","9","26","26","Ude iwerirän mäjotä kähän taŋigän yäŋpäŋ iroŋi u wädäŋ maŋpän päŋku kumbanitä-yäŋ patkuk. Ude täŋpewän parirän mäjo kakätäŋpeŋ kuŋkuk. Kuŋirän ämawebe mäyaptä iroŋi u kumäŋtak yäŋ yäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK9_27","071_9_27","MRK","9","27","27","Ude yäŋirä Jesutä iroŋi u kerigän iŋit yäpmäŋ akuŋpäŋ tewän käroŋ itkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK9_28","071_9_28","MRK","9","28","28","Ude täŋkaŋ Jesu yot gänaŋ äroŋirän iwaräntäkiyetä inigän iwet yabäŋkuŋ; Nin imata mäjo iwat kirenayäŋ yäkŋat täŋburut tamäŋ? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK9_29","071_9_29","MRK","9","29","29","Yäwäwä yäwetkuk; Mäjo udewani uwä jop täga nämo iwat kirewen. Nakta jop itkaŋ Anutu-ken yäŋapik man yäkyäk kädet uterakgän uyaku täga iwat kirewen. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK9_30","071_9_30","MRK","9","30","30","Ude täŋkaŋ Jesutä iwaräntäkiye man yäwetpäŋ yäwoŋärewa yäŋpäŋ kome itkuŋo u peŋpeŋ ämawebe yabäŋ paotpeŋ Galili kome irepmitpeŋ kuŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK9_31","071_9_31","MRK","9","31","31","Yabäŋ paotpeŋ päŋku Jesutä iwaräntäkiye ŋode yäwetpäŋ yäwoŋärek täŋkuk; Äma kubätä Äma Bureni-inik uwä iwan keri terak peŋirän utpewä kumäŋpäŋ kepma yaräkubä patpäŋ api akwek yäŋ yäwetkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK9_32","071_9_32","MRK","9","32","32","Ude yäweränä man yäwetkuko unita nämo nadäwä tärewäpäŋ mebäri nadäkta iwet yabäkta umuntaŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK9_33","071_9_33","MRK","9","33","33","Kumaŋ päŋku Kapeneam yotpärare-ken ahäŋkuŋ. Ahäŋpäŋ yot gänaŋ äroŋkaŋ iwaräntäkiye ŋode yäwet yabäŋkuk; Kädet miŋin ima man yäŋtäŋ abäŋ? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK9_34","071_9_34","MRK","9","34","34","Yäŋirän ini bämopi-ken netätä intäjukun-inik itak yäŋ yäŋpäŋ-nadäk täŋ itkuŋo unita mäyäk nadäŋpäŋ kowata nämo iwetkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK9_35","071_9_35","MRK","9","35","35","Eruk Jesu maŋitpäŋ iwaräntäkiye 12 u yäŋ-päbä yepmaŋpäŋ yäwetkuk; Gäk intäjukun äma irayäŋ nadäŋpäŋä notkaye päke unitäŋo äpani-inik itpäŋ epän täŋ yämen. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK9_36","071_9_36","MRK","9","36","37","Ude yäŋpäŋ iroŋi kubä iŋit yäpmäŋ päbä ämawebe itkuŋo u bämopi-ken teŋkuk. Teŋpäŋ iroŋi u bäyaŋ imiŋpäŋ iwaräntäkiye ŋode yäwetkuk; Äma kubätä näka nadäŋpäŋ iroŋi ŋodewani oraŋ yämayäŋ täko uwä näk udegän api oraŋ namek. Ba näk oraŋ namayäŋ täko uwä näk naniŋ kireŋkuko u udegän api oraŋ imek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK9_38","071_9_38","MRK","9","38","38","Täŋpäkaŋ Jontä Jesu iwetkuk; Ärowani, nin äma kudupi kubätä gäk wäpka terak mäjo yäwat kireŋirän kaŋkumäŋ. Kaŋpäŋ nintä äbotken nanik nämo yäŋ nadäŋpäŋ iniŋ bitnäŋkumäŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK9_39","071_9_39","MRK","9","39","39","Yäwänä Jesutä yäŋkuk; Imata iniŋ bitnäŋkuŋ? Äma kubätä wäpna terak kudän kudupi kubä täŋpeko uwä udewanitä jide täŋpäŋ näka man wakiwaki yäneŋ? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK9_40","071_9_40","MRK","9","40","40","Nämo, äma epänin nämo täŋpäwak täkaŋ äma unita täŋkentäknin yäŋ nadäne. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK9_41","071_9_41","MRK","9","41","41","Unita bureni täwera nadäwut; Äma kubätä inta Kristo täŋo ämaniye yäŋ nadäŋpäŋ täŋkentäŋ tameko uwä äma udewani kowata täga gwäki ärowani api yäpneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK9_42","071_9_42","MRK","9","42","42","Täŋpäkaŋ äma kubätä iroŋi ŋodewani nadäkiniki näkken pek täkaŋ u yäŋ-yäkŋat-pewän momi täneŋo uwä äma udewaniwä Anututä kowata wakitä wakiinik api imek, ämatä mobä bärum kotäkiken topmäŋpäŋ ume gänaŋ maŋpä äpmoneŋo u irepmirek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK9_43","071_9_43","MRK","9","43","43","Unita ketkatä waki täŋo buŋep-ken gepmaŋpayäŋ täŋpänä u madäŋ täkŋewen. Gäk ketka yaräbok yäpmäŋ kuŋatpäŋ geŋi waki täŋo kädäp pähap gänaŋ äpmoŋpet yäŋ nadäŋpäŋ jop kwäyähäneŋ täŋpäŋ itkaŋ irit kehäromi kaŋ yäpmäŋ.  ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK9_44","071_9_44","MRK","9","44","44","Geŋi wakiken yamun äma tohari nakta itkaŋ u nämo paot täkaŋ ba kädäp kumäk-kumäki nämo yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK9_45","071_9_45","MRK","9","45","45","Täŋpäŋ kuroŋkatä waki täŋo buŋep-ken gepmaŋpayäŋ täŋpänä u madäŋ täkŋewen. Gäk kuroŋka bok kuŋatpäŋ geŋi wakiken äpmoŋpet yäŋ nadäŋpäŋ jop kwäyähäneŋ täŋpäŋ irit kehäromi kaŋ yäpmäŋ.  ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK9_46","071_9_46","MRK","9","46","46","Geŋi wakiken yamun äma tohari nakta itkaŋ u nämo paot täkaŋ ba kädäp kumäk-kumäki nämo. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK9_47","071_9_47","MRK","9","47","47","Ba dapunkatä waki täŋo buŋep-ken gepmaŋpayäŋ täŋpänä dätpäŋ maŋpi kuneŋ. Dapunka bok ijiŋ yäpmäŋ kuŋatpäŋ geŋi wakiken äpmoŋpet yäŋ nadäŋpäŋ kukŋi dätpäŋ maŋpi kwäpäŋ kukŋi-tägän ijiŋpeŋ kuŋatkaŋ irit kehäromi kaŋ yäpmäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK9_48","071_9_48","MRK","9","48","48","Geŋi wakiken yamun äma tohari nakta itkaŋ u nämo paot täkaŋ ba kädäp kumäk-kumäki nämo. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK9_49","071_9_49","MRK","9","49","49","Nadäkaŋ? Ämawebe kuduptagän kädäp mebet api ahäŋ yämek. Ba sol-paŋ täŋo jägämi api nadäneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK9_50","071_9_50","MRK","9","50","50","Paŋ uwä imaka tägagämän upäŋkaŋ unitäŋo gäripi paoränkaŋ jide täŋpewi äneŋi ahäwek? Paŋ uwä gäripi nikek udegän irit kuŋat-kuŋatjin gäripi nikek ahäwänpäŋ notjiye-kät säkgämän itneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK10_1","071_10_1","MRK","10","1","1","Jesutä Kapeneam kome peŋpeŋ kuŋtäŋgän Judia komeken Jodan ume udude käda ahäŋkuk. Päŋku u irirän äma bumta ukädatä-ukädatä äbuŋ. Äbäwä täk täŋkuko udegän man yäwetpäŋ yäwoŋärek täŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK10_2","071_10_2","MRK","10","2","2","Yäwetpäŋ yäwoŋärek täŋ irirän Parisi äma ätutä äbäŋpäŋ Jesu yäŋikŋatta ŋode iwet yabäŋkuŋ; Nintäŋo baga man kudän täwanitä jide yäyak? Äma kubätä webeni yäŋiwareko uwä tägawek ba nämo? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK10_3","071_10_3","MRK","10","3","3","Yäwäwä yäwetkuk; Orajin pähap Moses uwä unita yäŋpäŋ baga man jide täwetkuk? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK10_4","071_10_4","MRK","10","4","4","Yäweränä iwetkuŋ; Mosestä ŋode niwetkuk; Äma kubätä webeni yäŋiwarayäŋ nadäŋpäŋä webena yäŋiwatat ubayäŋ yäŋ kudän täŋpäŋ imiŋkaŋ uyaku täga yäŋ-iwarek yäŋ niwetkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK10_5","071_10_5","MRK","10","5","5","Yäwäwä yäwetkuk; Moses uwä gwäkjin täpäni pähap unita baga man u kudän täŋ tamiŋkuk yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK10_6","071_10_6","MRK","10","6","6","Upäŋkaŋ bian-inik yäput peŋpäŋ Anututä ämawebe pewän ahäŋkuŋ-ken äma bok, webe bok täŋ yepmaŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK10_7","071_10_7","MRK","10","7","8","Mebäri uterak ämatä miŋi nani yabä kätäŋpäŋ webeni-kät epmäŋpäŋ irirän tohari gupi kubägän api täŋpek yäk. Man ude pätak unita yanäpi u yarä nikek nämo. U kubägän täŋpäŋ itkamän yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK10_9","071_10_9","MRK","10","9","9","Anututä kubägän topmäŋpäŋ yepmaŋkuko uwä ämatä täga nämo yäpmäŋ danineŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK10_10","071_10_10","MRK","10","10","10","Ude yäwet paotpäŋ iwaräntäkiye-kät yotken kuŋkuŋ. Kuŋpäŋ iwaräntäkiye Jesutä man yäŋkuko unitäŋo mebäri nadäkta iwet yabäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK10_11","071_10_11","MRK","10","11","11","Iwet yabäŋirä Jesutä mebäri ŋode yäwetkuk; Äma kubätä webeni yäŋiwatpäŋ kubä yäpeko uwä kubokäret kädet täyak ubayäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK10_12","071_10_12","MRK","10","12","12","Ba webenitä äpi kakätäŋpäŋ kubä yäpeko uwä udegän kubokäret kädet täyak ubayäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK10_13","071_10_13","MRK","10","13","13","Täŋpäŋ ämawebetä nanakiye Jesuken yämagut yäpmäŋ äbuŋ, Jesutä keri gupi terak pewän yäŋpäŋ. Yäpmäŋ äbäŋirä iwaräntäkiyetä yabäŋ yäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK10_14","071_10_14","MRK","10","14","14","Ude täŋirä Jesu koki wawäpäŋ yäwetkuk; In yabä kätäwä iroŋiroŋi näkken äbut. Nämo yäjiwätneŋ. Ämawebe iroŋiroŋi ŋodewani äworeŋpäŋ kuŋat täkaŋ uwä Anututä bureni yabäŋ yäwat täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK10_15","071_10_15","MRK","10","15","15","Unita näk bureni-inik täwetat; Anututä intäjukun it tamiŋpäŋ tabäŋ täwatta iroŋiroŋitä nadäk täkaŋ ude nämo nadänayäŋ täŋo uwä nämoinik api tabäŋ täwarek yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK10_16","071_10_16","MRK","10","16","16","Ude yäwetpäŋ iroŋiroŋi yäpmäŋ äbuŋo u bäyaŋ yämiŋpäŋ keri kubäkubä terak peŋkaŋ Anututä watäni it yämikta yäŋapik man yäŋ yämiŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK10_17","071_10_17","MRK","10","17","17","Jesu akumaŋ kwayäŋ täŋirän äma kubätä bäräŋeŋ päŋku ahäŋ imiŋkuk. Ahäŋ imiŋpäŋ gukut imäpmok täŋpäŋ iwetkuk; Yäwoŋärewani äma siwoŋi, näk kädet jide u iwatpäŋ irit kehäromi kaŋ yäpet? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK10_18","071_10_18","MRK","10","18","18","Yäwänä Jesutä iwetkuk; Imata äma siwoŋi yäŋ näwetan? Anutu kubä ugän siwoŋi yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK10_19","071_10_19","MRK","10","19","19","Gäk Anutu täŋo baga man ŋode nadätan; Gäk äma kumäŋ-kumäŋ nämo uren, kubokäret nämo täŋpen, kubota nämo täŋpen, jopman nämo yäwen, äma täŋyäkŋatpäŋ imaka kubä jop nämo yäpen, meŋka nanka oraŋ yämen yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK10_20","071_10_20","MRK","10","20","20","Ude iweränä äma unitä kowata iwetkuk; Yäwoŋärewani äma, näk kädet näwetan u kudup iroŋiken umunitä pen iwat yäpmäŋ äbätat yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK10_21","071_10_21","MRK","10","21","21","Ude iwerirän Jesutä kaŋpäŋ butewaki nadäŋ imiŋpäŋ iwetkuk; Imaka kubägän nämo täŋkun. Gäk kuŋkaŋ tuŋumka kudup yäniŋ kireŋpäŋ moneŋ yäpmäŋkaŋä äma jäwärita kaŋ yämi. Ude täŋpayäŋ täno uwä kunum gänaŋ tuŋum tägagämän api korewen yäk. Eruk ude täŋ moreŋkaŋ äbä näk kaŋ näwat! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK10_22","071_10_22","MRK","10","22","22","Jesutä ude iweränkaŋ moneŋ tuŋum päke unita bänepitä nadäŋ bäräp taŋi täŋtäŋ kuŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK10_23","071_10_23","MRK","10","23","23","Kuŋirän Jesutä iwaräntäkiye yabäŋpäŋ yäwetkuk; Tuŋum ämatä Anutu gämori-ken itkaŋ unitäŋo kaŋiwat yewa gänaŋ ärokta täŋburut täk täkaŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK10_24","071_10_24","MRK","10","24","24","Yäweränä iwaräntäkiyetä man u nadäŋpäŋä kikŋutpäŋ nadäwätäk täŋ irirä Jesutä äneŋi yäwetkuk; Nanaknaye, äma udewani Anutu täŋo kaŋiwat yewa gänaŋ ärokta pipiri-inik täk täkaŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK10_25","071_10_25","MRK","10","25","25","In jide nadäkaŋ? Tom pähap kubä wäpi kameri u gänaŋ täpuri-ken täga ärowek? Nämo, u käjiŋ täwek yäk. Tuŋum äma udegän, Anututä intäjukun it yämiŋpäŋ yabäŋ yäwatta api täŋburut täneŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK10_26","071_10_26","MRK","10","26","26","Ude yäŋirän iwaräntäkiyetä bumta kikŋutpäŋ ini-tägän yäŋkuŋ; Wära! Anututä äma moneŋ ikek bäräŋeŋ nämo api yämagurek yäŋ yäyan upäŋ äma jopi nin ŋodewani jide täŋpäŋ irit kehäromi api kaŋ-ahäne? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK10_27","071_10_27","MRK","10","27","27","Ude yäwäwä Jesutä yabäŋpäŋ yäwetkuk; Ämatä ini-tägän täga nämo äroneŋ. Upäŋkaŋ ämatä ini täga nämo tänaŋi u kudup Anututä täga täŋpek yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK10_28","071_10_28","MRK","10","28","28","Man ude nadäŋpäŋ Pitatä Jesu iwetkuk; Nibä yäk. Nin imaka imakanin kudup mäde ut yämiŋpäŋ gäk gäwatkumäŋo ŋo yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK10_29","071_10_29","MRK","10","29","30","Yäwänä Jesutä iwetkuk; Näk bureni täwetat. Äma kubätä näka ba näkŋo Manbiŋam Tägata nadäŋpäŋ yotpärare peŋpäŋ ba wanoriye noriye, miŋiye naniye, nanakiye ba epäni kudup peŋpäŋ näkŋo epän täŋ yäpmäŋ kuŋarayäŋ täko uwä kowata Anututä imaka imaka tägagämän api imek yäk. Ude täŋpayäŋ täko uwä kome terak irirän Anututä yotpärare, noriye wanoriye, miŋiye nanakiye ba epäni täŋ bumbum pewän ahäŋ imineŋ. Täŋkaŋ kadäni pähapken irit kehäromi api kaŋ-ahäwek yäk. Upäŋkaŋ äma näwarayäŋ täko uwä kome terak ŋo äma ätutä komi mebäri mebäri api imineŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK10_31","071_10_31","MRK","10","31","31","Ude yäŋpäŋ yäwetkuk; Äma apiŋo wäpi biŋam ikek intäjukun itkaŋ u mäyaptä mäde käda kwäkaŋ ämawebe apiŋo äpani itkaŋ unitä wäpi biŋam ikek intäjukun api itneŋ yäŋ yäwetkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK10_32","071_10_32","MRK","10","32","32","Eruk Jesu Jerusalem yotpärare-ken ärowayäŋ nadäŋpäŋ iwaräntäkiye yäwänkaŋ penta äroŋkuŋ. Äroŋpäŋ Jesu intäjukun kuŋirän iwaräntäkiye mäden iwatkaŋ nadäwätäk pähap täŋkuŋ. Täŋirä ämawebe ätu yäwatkuŋo u bumta umuntaŋkuŋ. Eruk, bian täk täŋkuko udegän Jesutä iwaräntäkiye 12 inigän yäŋ-yäkŋat päŋku ini terak imaka kämi api ahäŋ imeko unita man ŋode yäwetkuk; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK10_33","071_10_33","MRK","10","33","34","Ket nadäwut! Nin kuŋtäŋgän Jerusalem yotpärare api ahäne. Ahäŋpäŋä Äma Bureni-inik uwä Baga man yäwoŋärewani ba bämop äma intäjukun täŋpani täŋo keri terak äroŋirän kumäkta man api topneŋ yäk. Täŋpäŋ äma guŋ äbotken nanik unita iniŋ kireŋirä yäŋärok man iwerit, kaŋ-mägayäŋit täŋpäŋ pärip-päriptä utpäŋ kumäŋ-kumäŋ api utneŋ. Utpewä kumbänpäŋ äneŋpäkaŋ edap yaräkubä täreŋirän api akwek yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK10_35","071_10_35","MRK","10","35","35","Täŋpäŋ Sebedi täŋo nanakiyat Jems kenta Jontä Jesu päŋku iwetkumän; Ärowani, nek imaka kubäta yäŋapidayäŋ nadäŋpeŋ äbäkamäk yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK10_36","071_10_36","MRK","10","36","36","Yäwänä yäwetkuk; Jide täŋ nimän yäŋ nadäkamän? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK10_37","071_10_37","MRK","10","37","37","Yäwänä äma yarä unitä iwetkumän; Gäk kämi ekäni ärowani epmäget ikek täŋpäŋ iriri nek kubätä järapka bure käda kubätä järapka käpmäk käda wäpnek biŋam nikek kaŋ itda yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK10_38","071_10_38","MRK","10","38","38","Ude yäwänä Jesutä yäwetkuk; Ek mebäri ket nämo nadäŋkaŋ yäkamän yäk. Ume jägämi näkä näŋpayäŋ täyat u ek udegän täga api nädeŋ? Ba ume kädäp ikek ärurayäŋ täyat uwä ek udegän täga api ärutdeŋ? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK10_39","071_10_39","MRK","10","39","39","Ude yäwet yabäwänä yäŋkumän; E, nek ude täga api tädek yäk. Yäwänä Jesutä ŋode yäwetkuk; Bureni, ume jägämi näŋpayäŋ täro uwä api nädeŋ. Ba ume kädäp ikek ärurayäŋ täro uwä api ärutdeŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK10_40","071_10_40","MRK","10","40","40","Upäŋkaŋ näk järapna kukŋi kukŋi itdayäŋ näwetkamän unita näkä täwetnaŋi nämo. U äma Anututä bägup u itta iwoyäwani unitägän api itneŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK10_41","071_10_41","MRK","10","41","41","Jems kenta Jontä ude yäŋirän iwaräntäkiye ätutä nadäwä waŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK10_42","071_10_42","MRK","10","42","42","Täŋpäkaŋ Jesutä iwaräntäkiye yäŋpewän äbäpäŋ ŋode yäwetkuk; In nadäkaŋ? Guŋ äbot täŋo intäjukun ämatä ämawebeniye ärowani täŋ yämikta gäripi nadäk täkaŋ. Ba unitäŋo äma ekäni ekänitä ämawebe epän ämaniye ude yäpmäŋ kuŋat täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK10_43","071_10_43","MRK","10","43","44","Upäŋkaŋ inä ude nämo täneŋ yäk. Inken nanik kubätä intäjukun irayäŋ nadäŋpäŋä eruk, kowata yäpmäkta nämo nadäŋpäŋ intäŋo watä epän ude täŋpeŋ kuŋarek. Intäjukun irayäŋ nadäŋpäŋä inita nadäwän äpani täŋpänkaŋ noriye täŋo gämori-ken kuŋatpäŋ unitäŋo watä epän äma ude irek yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK10_45","071_10_45","MRK","10","45","45","Imata, Äma Bureni-inik uwä udegän, ämawebe täŋo watä epän äma ude irekta äpuk. Uwä ämawebetä watä epän täŋ imikta nämo äpuk. Nämo! U gupi iniŋ kireŋpäŋ kumäŋirän ämawebe mäyap wakiken nanik ketäreŋpäŋ inita biŋam yäpayäŋ äpuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK10_46","071_10_46","MRK","10","46","46","Kuŋtäŋgän Jesu iwaräntäkiye-kät Jeriko yotpärare-ken ahäŋkuŋ. Ahäŋpäŋ u irepmitpeŋ kuŋirä mädeni-ken ämawebe mäyaptä yäwatkuŋ. Kuŋtäŋgän kädet moräki-ken äma jäwäri dapuri tumbani kubä itkuko u wäpi Batimeus, Timeus täŋo nanaki. Äma uwä kädet gägäni-ken itkaŋ moneŋta yäŋapiŋ ittäŋgän nadäŋkuk; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK10_47","071_10_47","MRK","10","47","47","Jesu Nasaret nanik äbätak yäŋ yäŋirä. Ude nadäŋpäŋä gera taŋi ŋode yäŋkuk; Jesu, Devit täŋo orani, butewaki nadäŋ nam! yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK10_48","071_10_48","MRK","10","48","48","Ude iwerirän ämawebe mäyaptä iniŋ bitnäŋpäŋ iwetkuŋ; Kum isi. Man yäweno! Yäŋirä gwäk pimiŋpäŋ ehuranigän yäŋkuk; Jesu, Devit täŋo orani, butewaki nadäŋ nam! yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK10_49","071_10_49","MRK","10","49","49","Yäŋirän Jesutä nadäŋpäŋ uterakgän täpäneŋ itpäŋ yäŋkuk; Iwet-pewä äbän! yäk. Ude yäwänä dapuri tumbani unita gera yäŋpäŋ iwetkuŋ; Bänep täga nadäŋpäŋ aku! yäk. Jesu gäka yäyak! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK10_50","071_10_50","MRK","10","50","50","Eruk, ude yäwäwä tek punin nanik yäŋopmäŋ maŋpän kwäpeŋ bäräŋeŋ akumaŋ Jesuken äbuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK10_51","071_10_51","MRK","10","51","51","Ude täŋpänä Jesutä iwetkuk; Ima täŋ namän yäŋpäŋ näka gera yäyan? Ude iweränä dapuri tumbani unitä yäŋkuk; O Yäwoŋärewani äma, näk dapun äneŋi ijikta nadätat yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK10_52","071_10_52","MRK","10","52","52","Yäwänä Jesutä iwetkuk; Täga, kuyi! Bänepkatä nadäŋ namikinik täyan unita tägatan yäk. Iwerirän uterakgän dapun äneŋi ijiwän kwäpäŋ Jesu iwarän täŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK11_1","071_11_1","MRK","11","1","1","Kuŋtäŋgän Jerusalem yotpärare keräp taŋpäŋ pom kubä wäpi Olip u dubini-ken yotpärare täpuri yarä wäpi Betefage kenta Betani uken ahäŋkuŋ. Ahäŋpäŋä Jesutä iwaräntäki yarä intäjukun peŋ yäwetpäŋ yäwetkuk; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK11_2","071_11_2","MRK","11","2","2","Ek yotpärare udu kun yäk. Päŋku doŋki kädet moräki-ken topmäk terak itak u kawun. Doŋki uwä gubaŋi, nämo täŋbätak täwani. U kaŋpäŋ pitpäŋ yäpmäŋ äbun. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK11_3","071_11_3","MRK","11","3","3","Pirirän äma kubätä tabäŋpäŋ U imata yäpmäŋkamän? yäŋ täweränä ŋode kaŋ iwerun; Ekänitä ŋopäŋ epän kubä täŋpayäŋ nadätak. U täŋpän täreŋirän äneŋi bäräŋeŋ pewän äbayäŋ yäŋ kaŋ iwerun. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK11_4","071_11_4","MRK","11","4","4","Jesutä ude yäweränkaŋ äma yarä uwä kuŋpäŋ doŋki gubaŋi yot yäman kädet moräki-ken topmäk terak irirän kaŋpäŋ pitkumän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK11_5","071_11_5","MRK","11","5","5","Pirirän äma ätutä yabäŋpäŋ yäŋkuŋ; E, u imata yäpmäŋkamän? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK11_6","071_11_6","MRK","11","6","6","Ude yäweräwä äma yarä unitä Jesutä man yäwetkuko udegän yäwerirän nadäwä tärewäpäŋ Doŋki u yäpmäŋ kun! yäŋ yäwetkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK11_7","071_11_7","MRK","11","7","7","Ude yäŋirä doŋki uwä Jesuken yäpmäŋ kuŋkumän. Yäpmäŋ päŋku Jesuken ahäŋ imiŋpäŋ tek punin nanik yäŋopmäŋpäŋ doŋki terak peŋkumän. Peŋirän Jesutä äro uterak maŋitkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK11_8","071_11_8","MRK","11","8","8","Äro doŋki terak maŋirirän ämawebe mäyaptä tek iniken iniken yäŋopmäŋpäŋ kädet-ken peŋirä ätutä päya pähäm tokätpäŋ udegän kädet-ken peŋ wädäŋ yäpmäŋ kuŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK11_9","071_11_9","MRK","11","9","10","Ude täŋkaŋ ämawebe mäden ba intäjukun kuŋkuŋo u gera ŋode yäŋkuŋ; Wisikinik! Ekäni wäpi terak äbätak ŋonita iniŋ oretna! Kaŋiwat epän oranin pähap Devittä täŋkuko u äneŋi ahätak unita iniŋ oretna! Anutu ärowani kunum gänaŋ itak u iniŋ oretna! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK11_11","071_11_11","MRK","11","11","11","Eruk, ude täŋ imiŋirä kumaŋ Jerusalem äroŋpäŋ Jesu kudupi yot gänaŋ äroŋkuk. Äroŋpäŋ imaka imaka kuduptagän yabäŋpäŋ-nadäk täŋ irirän kome bipän taŋirän äpämaŋ iwaräntäkiye 12 u yämagut yäpmäŋ Betani yotpärare-ken kuŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK11_12","071_11_12","MRK","11","12","12","Eruk patkuŋo yäŋewänä Betani peŋpeŋ äpämaŋ kuŋirä Jesu nakta iŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK11_13","071_11_13","MRK","11","13","13","Nakta iwäkaŋ ijiŋpewän kwäpäŋ wama päya kubä pähämi yabäŋkaŋ mujipi nikek käwep yäŋkaŋ wäyäkŋewän waŋkuŋ. Mujipi ahäk-ahäk kadäni nämo unita pähämigän itkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK11_14","071_11_14","MRK","11","14","14","Ude kaŋpäŋ päya u ŋode iwetkuk; Ämatä gäkŋo mujipka näna yäŋkaŋ api täŋpä waneŋ! Man ude yäŋirän iwaräntäkiye nadäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK11_15","071_11_15","MRK","11","15","15","Ude täŋkaŋ kumaŋ Jerusalem ahäŋpäŋä Jesutä kudupi yot gänaŋ äroŋpäŋ yabäŋkuk; Ämatä moneŋ ba barak imaka imaka kowat imän täŋirä. Yabäŋpäŋ yäwat kireŋpäŋ bukäni imaka, däpmäŋ äreyäŋ täŋpän kuŋ yämiŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK11_16","071_11_16","MRK","11","16","16","Ude täŋpäŋ kudupi yot gänaŋ epän udewani äneŋi täneŋtawä yäŋpäŋ yäniŋ bitnäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK11_17","071_11_17","MRK","11","17","17","Täŋpäŋä ämawebe ŋode yäwetpäŋ yäwoŋäreŋkuk; Anutu täŋo man kubä ŋode kudän täwani; Yotna uwä ämawebe äbori äboritä näkken yäŋapik man yäkta api irek. Upäŋkaŋ intä ŋode täŋirä kubo äma täŋo käbop irit bägup ude äworetak yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK11_18","071_11_18","MRK","11","18","18","Täŋpäkaŋ bämop äma ba Baga man yäwoŋärewani äma Jesutä ude täŋkuko unitäŋo manbiŋam nadäŋpäŋ ŋode yäŋpäŋ-nadäŋkuŋ; Jesu u jide täŋpäŋ utpena kaŋ paorek? Ämawebe päke u Jesu täŋo manta gäripi nadäk täŋkuŋo unita Jesuta umuntaŋpäŋ man ude yäŋpäŋ-nadäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK11_19","071_11_19","MRK","11","19","19","Täŋpäkaŋ kome bipänä Jesu iwaräntäkiye-kät Jerusalem peŋpeŋ kuŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK11_20","071_11_20","MRK","11","20","20","Eruk kuŋtäŋgän patkuŋo yäŋewänä akumaŋ kuŋpäŋä wama päya Jesutä tagwän man iwetkuko uwä kaŋkuŋ; Pähämi kujari kuduptagän kubit taŋ tewä äpukopäŋ kaŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK11_21","071_11_21","MRK","11","21","21","Kaŋpäŋ Jesutä wama päya man iwetkuko Pitatä u juku piŋpäŋ yäŋkuk; Ärowani, päya ukeŋonita ka! Tagwän man iwetkuno ukeŋo kubit taŋkuko itak ŋo yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK11_22","071_11_22","MRK","11","22","22","Yäŋirän Jesutä ŋode yäwetkuk; Nadäwut! In Anutu nadäŋ imikinik täŋpäŋ kuŋat täkot! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK11_23","071_11_23","MRK","11","23","23","Näk bureni täwetat. Äma kubätä bänep yarä nämo peŋkaŋ bureni-inik api ahäwek yäŋ nadäŋpäŋ Pom udu akumaŋ gwägu gänaŋ tubäpeŋpäŋ äpmo! yäŋ iwereko uwä bureni ahäwek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK11_24","071_11_24","MRK","11","24","24","Unita ŋode täwetat; In imaka u ba u unita Anutu-ken yäŋapinayäŋ täŋo uwä imaka u yäpmäŋkamäŋ ubayäŋ nadäkinik ude täŋpäwä bureni api ahäŋ tamek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK11_25","071_11_25","MRK","11","25","25","Unita Anutu-ken yäŋapik man yänayäŋ nadäŋpäŋä äma kubä täŋo momi yäpmäŋ kuŋatpäŋä kaŋ pek täŋput! Ude täŋirä Nanjin kunum gänaŋ naniktä udegän intäŋo momi api peŋ tamek.  ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK11_26","071_11_26","MRK","11","26","26","Upäŋkaŋ in äma täŋo momi yäpmäŋ kuŋaräwä Nanjin kunum gänaŋ naniktä udegän intäŋo momi pen api yäpmäŋ kuŋarek yäŋ yäwetkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK11_27","071_11_27","MRK","11","27","27","Eruk man yäŋ paotpäŋ Jesu iwaräntäkiye-kät äneŋi Jerusalem kuŋkuŋ. Päŋku ahäŋpäŋ Jesu kudupi yotken äroŋpäŋ kuŋarirän bämop äma, Baga man yäwoŋärewani äma ba Juda nanik täŋo ekäni ekäni ätutä ahäŋ imiŋpäŋ iwetkuŋ; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK11_28","071_11_28","MRK","11","28","28","Ai! Gäk imaka täk täyan ŋo netätä gäwerirän täk täyan? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK11_29","071_11_29","MRK","11","29","29","Ude iweräwä Jesutä kowata ŋode yäwetkuk; Näk man kubägän-inik täwet yabäwa näwerirä näkä udegän netä näwerän imaka täk täyat u kowata täwerayäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK11_30","071_11_30","MRK","11","30","30","Eruk, Jontä ume ärut yämiŋkuko u netä iweränkaŋ ume ärut yämiŋkuk? Anututä iweränkaŋ täŋkuk ba ini nadäŋpäŋ täŋkuk? Unita yäwä nadäwa! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK11_31","071_11_31","MRK","11","31","31","Ude yäweränä äma äbot unita jide yäne yäŋ nadäŋpäŋ ini-tägän yäŋpäŋ-nadäk täŋkuŋ; Nin Anututä iwerän täŋkuk yäŋ yänawä Jesutä ŋode niwerayäŋ; A! Upäŋ imata mani nämo nadäŋkuŋ? yäŋ niwerayäŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK11_32","071_11_32","MRK","11","32","32","Täŋ, Jon uwä ini nadäŋpäŋ täŋkuk yäŋ yänawä ämawebe man bumta niwetnayäŋ. (Uwä ämawebeta umuntaŋkuŋ. Ämawebetä Jonta Anutu täŋo manbiŋam yäŋahäwani äma kubä yäŋ nadäŋkuŋo unita.) ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK11_33","071_11_33","MRK","11","33","33","Nadäŋ-bäräp yarä nikek ude täŋpäŋ Jesu iwetkuŋ; Nin nämo nadäkamäŋ yäk. Yäwäwä yäwetkuk; Eruk, ude yäkaŋ unita näk udegän netätä näwerirän täk täyat unitäŋo mebäri nämo täwerayäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK12_1","071_12_1","MRK","12","1","1","Jesutä ude yäŋpäŋ yäput peŋpäŋ man wärani ŋode yäwetkuk; Äma ekäni kubätä kome kubäken wain epän täŋ moreŋpäŋ yewa täŋ-äyäŋurek. Täŋpäŋ wain mujipi yeŋ yäwatpäŋ umeni yäpmäkta komeni täŋkaŋ watä ämata yot kubä täŋ imek. Ude täŋ moreŋpäŋ wain epän u watäni itta äma ätu yepmaŋkaŋ kome ban kubäken kwek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK12_2","071_12_2","MRK","12","2","2","Kwekopäŋ mujipi yäpmäk-yäpmäk kadäni keräp taŋirän mujipi ätu inita ketpäŋ yäpmäŋ imiŋ äbäkta epän ämani kubä iwerän kwek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK12_3","071_12_3","MRK","12","3","3","Kuŋirän wain epän watä äma unitä äma u kaŋpäŋä utpäŋ iwat kireŋpewä äneŋi ketäŋ kwek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK12_4","071_12_4","MRK","12","4","4","Täŋpäŋ wain epän mähemitä nadäŋpäŋ äneŋi epän ämani kubä iwerän kwek. Iwerän kuŋirän iŋitkaŋ gwäki däpmäŋ kärapmitpäŋ waki täŋ imineŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK12_5","071_12_5","MRK","12","5","5","Ude täŋirä äneŋi kubä iwerän kukgän täŋpek. Iwerän kuŋirän kumäŋ-kumäŋ utneŋ. Täŋirä wain epän mähemitä pen kubäkubä yäwerän kuŋirä ätu uwä däpmäŋpäŋ yepmaŋpä kuneŋ, ätu uwä kumäŋ-kumäŋ däpmäk täneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK12_6","071_12_6","MRK","12","6","6","Eruk, yepmaŋpän kuŋ moreŋtäko iniken nanaki-inik unitägän iränä upäŋ iwerän kwek. Näkŋaken nanakna ŋonitä kwänä oraŋ imiŋpäŋ mani api buramineŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK12_7","071_12_7","MRK","12","7","7","Eruk, nanaki-iniktä kwänä wain epän täŋo watä äma unitä nanaki-inik u kaŋpäŋä yäŋpäŋ-nadäk ŋode täneŋ; Unitä epän ŋo mähemi api täŋpek yäk. Unita uritna epän ŋo ninta biŋam kaŋ täŋpän! yäŋ yäneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK12_8","071_12_8","MRK","12","8","8","Ude yäŋpäŋ iŋitpäŋ kumäŋ-kumäŋ utpäŋ gupi wain epän gägäni käda maŋpä kuneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK12_9","071_12_9","MRK","12","9","9","Jesutä man wärani ude yäŋpäŋ ŋode yäwetkuk; Epän mähemitä watä äma u kowata jide api täŋ yämek? Ŋode api täŋpek; Kuŋpäŋä wain epän watä it täŋkuŋo u däpmäŋ moreŋpäŋä watä äma kodaki yepmaŋpek yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK12_10","071_12_10","MRK","12","10","10","Anutu täŋo man ŋode kudän täwani u nämo daniŋpäŋ nadäk täkaŋ? Äma yot täŋpanitä bek kubä kawä wawäpäŋ peŋkuŋo unitä bek bämopi ude itak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK12_11","071_12_11","MRK","12","11","11","Anututä ude täŋpewän ahäŋirän kaŋpäŋ gäripi pähap nadäkamäŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK12_12","071_12_12","MRK","12","12","12","Jesutä ude yäŋirän Juda täŋo intäjukun ämatä nadäŋkuŋ; Jesu ninta yäŋpäŋ man wärani u yäyak. Ude nadäŋpäŋ iŋitnayäŋ täŋkuŋo upäŋkaŋ ämawebetä Jesuta gäripi nadäk täŋkuŋo unita umuntaŋpäŋ Jesu kakätäŋpeŋ kuŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK12_13","071_12_13","MRK","12","13","13","Kuŋpäŋ Parisi ämakät äma Herot täŋo äbotken nanik ätu Jesu täŋo mani nadäkta yäwerä kuŋkuŋ. Jesutä man goret yäwän nadäŋkaŋ uterak kaŋ iŋitna yäŋkaŋ kuŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK12_14","071_12_14","MRK","12","14","14","Ude nadäŋpäŋ Jesu kaŋ-ahäŋpäŋ bänep ärik-ärik man ŋode iwetkuŋ; Yäwoŋärewani äma, nin gäkŋo mebäri nadäkamäŋ. Gäk jopman nämo yäk täyan. Ämata nadäwätäk nämo täŋpäŋ man burenigän yäk täyan. Gäk äma ärowani äpani nämo yäpmäŋ daniŋpäŋ kuduptagän Anutu täŋo kädet siwoŋigän niwetpäŋ niwoŋärek täk täyan. Unita niweri nadäna; Nin Juda naniktä Rom gapmanta takis moneŋ imikta nintäŋo baga mantä yäjiwät täyak ba nämo? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK12_15","071_12_15","MRK","12","15","15","Imik täkäna ba imik tänero? Ude iwerirä Jesutä jopman täŋo mebäri nadäwän tärewäpäŋ yäwetkuk; In imata jopman näkŋatkaŋ? Eruk moneŋ kubä yäpmäŋ päbä namä käwa. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK12_16","071_12_16","MRK","12","16","16","Yäweränä moneŋ kubä imiŋkuŋ. Imiŋirä kaŋpäŋ yäwetkuk; Moneŋ ŋo terak netä täŋo iŋami dapun ba wäpitä itak? Ude yäwerirän yäŋkuŋ; Rom gapman täŋo intäjukun äma Sisa unitäŋotä itak yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK12_17","071_12_17","MRK","12","17","17","Ude yäwäwä Jesutä yäwetkuk; Eruk ket ŋode nadäwut; In imaka Rom gapmanta imikta yäwani u inita kaŋ imut. Täŋ, imaka imaka Anututa imikta yäwani u Anututa kaŋ imut yäk. Ude yäwänkaŋ kikŋutpäŋ nadäwätäk pähap täŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK12_18","071_12_18","MRK","12","18","18","Kepma ugän äma ätu Satyusi äbotken naniktä Jesuken äbuŋ. (Satyusi äma uwä kumbani-ken nanik akukakuk nämo pätak yäŋ nadäk täŋkuŋonik.) Äbäŋpäŋ ŋode iwetkuŋ; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK12_19","071_12_19","MRK","12","19","19","Yäwoŋärewani äma, Mosestä ninta man kudän ŋode täŋ nimiŋkuk; Äma kubätä webe yäpmäŋpäŋ komenita yeri kubä nämo bäyaŋkaŋ kumäŋirän monänitä webeni kajat yäpmäŋpäŋ tuänita biŋam yeri bäyaŋ imek yäŋ yäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK12_20","071_12_20","MRK","12","20","22","Täŋpäkaŋ bianä ini buap 7 itkuŋowä tuätä webe kubä yäpmäŋpäŋ yeri kubä nämo peŋkaŋ kumbuk. Täŋirän monänitä webe ugänpäŋ yäpuk. Yäpmäŋpäŋ udegän yeri kubä nämo peŋkaŋ kumbuk. Kumäŋirän gwekitä webe ugänpäŋ koreŋpäŋ udegän yeri kubä nämo peŋkaŋ kumbuk. Kumäŋirän awänitä webe kajat ini ugänpäŋ yäpuk. Udegän udegän buap 7 uwä webe ugänpäŋ yäpmäŋpäŋ yeri kubä nämo peŋkaŋ kumän-tagän kumbuŋ. Äpiyetä kumäŋirä webeni kajat udegän mäden kumbuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK12_23","071_12_23","MRK","12","23","23","Eruk kumbanitä akukakuk kadäni pähapken webe uwä netäta biŋam api täŋpek? yäŋ iwetkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK12_24","071_12_24","MRK","12","24","24","Ude iwerirä Jesutä yäwetkuk; In nadäk-nadäk goret nadäkaŋ u mebäri ŋodeta; In Anutu täŋo man kudän täwani ba Anutu täŋo kehäromita guŋ takinik täk täkaŋ unita yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK12_25","071_12_25","MRK","12","25","25","Ittäŋgän kumbani-ken naniktä akuŋpäŋ ämawebe u nädapi nämo api täneŋ yäk. Aŋero kunum gänaŋ itkaŋ uwä webe yäpmäk-yäpmäk nämo täk täkaŋ ude ämawebe jop api itneŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK12_26","071_12_26","MRK","12","26","26","Kumbani-ken nanik akukakukta yäkaŋ unita täwera nadäwut; Mosestä man bian kudän täŋkuko uterak ŋode nämo daniŋpäŋ nadäk täkaŋ ba? Mosestä päya terak mebet täŋirän kaŋkaŋ u dubini-ken kuŋirän Anututä iwetkuk; Näk Anutu, Abraham, Aisak, Jekop unitä naniŋ orerani yäŋ iwetkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK12_27","071_12_27","MRK","12","27","27","Anututä ude iwetkuko unita ŋode nadäwut; Anutu u äma kodak irani täŋo Anutu, kumbani täŋo nämo. Ämatä kumäŋpäŋ paot-inik täk täkaŋ yäŋ nadäk täkaŋ u goret-inik nadäk täkaŋ! yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK12_28","071_12_28","MRK","12","28","28","Täŋpäŋ Baga man yäwoŋärewani äma kubätä äbäŋpäŋ Jesu-kät Satyusi äma ukät man yäŋpäŋ-nadäk täŋ itkuŋo u nadäŋkuk. Jesutä Satyusi man kowata tägagän yäwet irirän nadäŋpäŋä Jesu iwet yabäŋkuk; A, baga man jidetä intäjukun-inik täyak? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK12_29","071_12_29","MRK","12","29","29","Ude yäwänä Jesutä ŋode iwetkuk; Baga man intäjukun itak uwä ŋode; Juda ämawebe juku peŋpäŋ nadäkot! Ekäni Anutunin u Ekäni bureni kubägän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK12_30","071_12_30","MRK","12","30","30","Unita Ekäni Anutukata gäripi-inik nadäwen. Bänepka, gupka, nadäk-nadäkka kumän-tagän Anutu-ken pewen yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK12_31","071_12_31","MRK","12","31","31","E kubä ŋode; Gäkŋata nadäk täyan udegän notkayeta nadäŋ yämen. Baga man kubätä yarä ŋo nämoinik yärepmitak yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK12_32","071_12_32","MRK","12","32","32","Ude yäŋirän Parisi äma unitä yäŋkuk; Yäwoŋärewani äma, gäk yäŋiri nadäwa siwoŋi täyak yäk. Bureni yäyan. Anutu u Ekäni bureni kubägän, u udewani kubä nämo itak yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK12_33","071_12_33","MRK","12","33","33","U bänepka nadäk-nadäkka ba kehäromika kudup imen ba gäkŋata nadäk täyan udegän notkapakta bänep iron täŋ imeno unitä Anutu iniŋ oretta äŋnak-äŋnak gäripi nikek mebäri mebäri yärepmit morekamän yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK12_34","071_12_34","MRK","12","34","34","Ude yäŋirän Jesutä nadäwän siwoŋi täŋirän iwetkuk; Gäk Anutu täŋo kaŋiwat yewa dubini-ken itan yäŋ gabäŋpäŋ-nadätat yäk. Täŋpäkaŋ kadäni uken ämatä Jesu iwet yabäk ätukät täkta umuntaŋpäŋ peŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK12_35","071_12_35","MRK","12","35","35","Kadäni kubä Jesutä kudupi yot gänaŋ ämawebe yäŋpäŋ-yäwoŋärek täŋ itkaŋ ŋode yäwet yabäŋkuk; Imata Baga man yäwoŋärewani ämatä Kristota Devit täŋo nanaki kubä, komen ämagän yäŋ yäk täkaŋ? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK12_36","071_12_36","MRK","12","36","36","Anutu täŋo Munapiktä nadäk-nadäk imänkaŋ Devittä ŋode yäŋkuk; Ekäni Anututä Ekänina ŋode iwetkuk; Gäk dubina-ken äbä maŋiriri wäpka biŋam gamiŋkaŋ iwankaye yäpmäŋpäŋ gämotka-kengän api yepmaŋpet yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK12_37","071_12_37","MRK","12","37","37","Eruk, u kawut! Devit ini uwä Kristota Ekänina yäŋ yäŋkuko unita imata Kristo u Devit täŋo orani jopi kubä yäŋ yäk täkaŋ? Jesutä man ude yäŋirän ämawebe äbot päke u gäripi-inik nadäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK12_38","071_12_38","MRK","12","38","38","Täŋpäŋ äneŋi ŋode yäŋpäŋ-yäwoŋäreŋkuk; Baga man yäwoŋärewani ämata ket nadäŋpäŋ kuŋatkot! Äma uwä ämawebetä nibäŋpäŋ biŋam yäwut yäŋ nadäŋpäŋ tek säkgämän käroŋi täŋkaŋ ämawebe iŋami-kengän kuŋat täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK12_39","071_12_39","MRK","12","39","39","Käbeyä yot gänaŋ äma ekäni täŋo bägup-ken maŋit täkaŋ, intäjukun itta. Ba äŋnak-äŋnak taŋi täktäk kadäni-ken bägup udewani-kengän intäjukun itnayäŋ nadäk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK12_40","071_12_40","MRK","12","40","40","Äma udewanitä webe kajattä yot gänaŋ äroŋpäŋ tuŋumi yäyomägat täkaŋ. Ba ämawebetä nibäwut yäŋkaŋ yäŋapik man käroŋi boham yäŋ yäpmäŋ kuk täkaŋ. Ude täk täkaŋ unita kämi kowata bäräpi ärowani api yäpneŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK12_41","071_12_41","MRK","12","41","41","Kudupi yot gänaŋ äroŋkaŋ Jesu moneŋ pewani-ken kukŋi käda itkaŋ yabäŋ yäwat irirän ämawebe äbä moneŋ pewä äpmok täŋkuŋ. Täŋkaŋ äma tuŋum ikek mäyaptä äbäŋpäŋ moneŋ pähap pewä äpmok täŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK12_42","071_12_42","MRK","12","42","42","Täŋirä webe kajat jopi jäwäri kubä unitä äbä moneŋ gämäni täpuri yarä pewän äpmoŋkumän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK12_43","071_12_43","MRK","12","43","43","Ude täŋirän Jesutä webe kajat u kaŋpäŋ iwaräntäkiye yäŋ-päbä yepmaŋpäŋ yäwetkuk; Näk bureni täwetat yäk. Webe kajat jopi jäwäri ŋonitä moneŋ peyak uwä ätu pähaptä pekaŋ ŋo yärepmitak yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK12_44","071_12_44","MRK","12","44","44","Ämawebe päke u moneŋ bureni pat yämiŋirä uken nanik yarä-gänpäŋ pekaŋ yäk. Täŋ, webe kajat ŋowä ude nämo täyak. Nämo, täpuri iŋirako uwä kudup peŋkaŋ jopi-inik itak yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK13_1","071_13_1","MRK","13","1","1","Ude täŋpäŋ Jesutä kudupi yot gänaŋ naniktä äpämaŋ kuŋirän iwaräntäki kubätä iwetkuk; Ärowani, udu yabä! Mobä yot pähap-pähap udu säkgämän täŋpani yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK13_2","071_13_2","MRK","13","2","2","Ude yäwänä Jesutä iwaräntäkiye ŋode yäwetkuk; Ket nadäkot. Yot pähap u yabäŋgärip täkaŋ upäŋkaŋ mädenä api tokät mäneŋ. Mobä uterak terak itkaŋ uwä api eräŋ mäneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK13_3","071_13_3","MRK","13","3","3","Eruk kuŋtäŋgän Jesu iwaräntäkiye-kät pom kubä wäpi Olip uterak äroŋpäŋ itpäŋ kudupi yot ban udu irirän kaŋpäŋ Pita, Jems, Jon, Andrutä inigän Jesu ŋode iwet yabäŋkuŋ; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK13_4","071_13_4","MRK","13","4","4","Yäno ukeŋo jidegän api ahäwek? Ba man yäno bureni ahäwayäŋ täŋirän kudän jidewani ahäŋirän api käne? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK13_5","071_13_5","MRK","13","5","5","Ude yäwäwä Jesutä yäwetkuk; Ämatä jop yäŋ-täkŋatneŋta ket nadäŋkaŋ kuŋat täkot yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK13_6","071_13_6","MRK","13","6","6","Äma mäyaptä äbäŋkaŋ näk wäpna terak ŋode api yäneŋ; Näk Anutu täŋo iwoyäwani ubayäŋ yäŋ api yäneŋ. Ude yäŋirä ämawebe mäyaptä nadäŋ yämiŋpäŋ api yäwarän täneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK13_7","071_13_7","MRK","13","7","7","Kadäni uken ämik mämä ba ämik täŋo manbiŋam nadäŋkaŋ Wära! Kadäni täretak yäŋ nadäŋkaŋ nämo kikŋutneŋ. Kudän ude ahäkta yäwani upäŋkaŋ kadäni bäräŋeŋ-inik nämo api tärewek yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK13_8","071_13_8","MRK","13","8","8","Kome taŋi täpuri kowat ämiwän api täneŋ. Täŋpäŋ kadäni uken nakta jop irit imaka api ahäwek. Ba kenäŋ komeni komeni api kwaiwek. Kudän u uwä bäräpi bureni ahänayäŋ täŋo unitäŋo wärani. Bureni u kämi api ahäwek yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK13_9","071_13_9","MRK","13","9","9","Unita in nadäŋ täpäneŋpäŋ kuŋat täkot. Ämatä manken tepmaŋit, käbeyä yotken kadätä tadäpmäŋit api täneŋ yäk. Ba ugän nämo. In näka yäŋpäŋ tämagut päŋku kome täŋo kaŋiwat äma ba intäjukun äma iŋamiken api tepmaneŋ. Täŋirä kadäni uken intä näkŋo man u yäŋahäŋpäŋ yäwetneŋta yäwani. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK13_10","071_13_10","MRK","13","10","10","Täŋpäkaŋ kadäni tärek-tärek nämo ahäŋirän intäjukunä näkŋo Manbiŋam Täga yäŋahäŋirä ämawebe komeni komeni kaŋ nadäwut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK13_11","071_13_11","MRK","13","11","11","Täŋpäŋ tämagut päŋku manken tepmanayäŋ täŋirä uken man jide yäwetnayäŋ yäŋpäŋ nadäwätäk nämo täneŋ. Nämo, kadäni uken man ahäŋ tamiŋirä nadäŋpäŋ ugänpäŋ yäwetneŋ. Man u yänayäŋ täŋo u injinken man nämo. Uwä Munapiktä bänepjin-ken peŋirän api yäŋahäneŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK13_12","071_13_12","MRK","13","12","12","Täŋpäŋ kadäni uken ämatä ŋode api täneŋ; Tuänitä monäni iwan keri-ken peŋirän kumäŋ-kumäŋ api utneŋ. Ba naniyetä nanakiye udegän api täneŋ. Ba äperiye nanaktä miŋiye naniye iwan täŋ yämiŋpäŋ manken yepmaŋirä kumäŋ-kumäŋ api däpneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK13_13","071_13_13","MRK","13","13","13","Täŋpäkaŋ näka yäŋpäŋ ämawebe mäyaptä iwan api täŋ tamineŋ. Upäŋkaŋ äma kubätä gwäk pimiŋpäŋ näkŋo man nämo peŋpäŋ yäpmäŋ kuŋarayäŋ täko uwä tärek-tärek kadäni-ken näkŋata biŋam api yäpet yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK13_14","071_13_14","MRK","13","14","14","Man ŋo daniŋpäŋ ket ŋode nadäwä tärewut; Kämiwä, imaka taräki waki kubä peŋawähut ikektä nämo itnaŋiken irirän api käneŋ. Kaŋpäŋä ämawebe Judia komeken nanik u bäräŋeŋ akumaŋ kome ŋo peŋpeŋ banken kaŋ kut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK13_15","071_13_15","MRK","13","15","15","Äma kubätä yot yäman irayäŋ täko uwä tuŋumi yäpmäkta yot gänaŋ nämo ärowek. Nämo, jop kaŋ metäŋpeŋ kwän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK13_16","071_13_16","MRK","13","16","16","Ba äma kubä ketem epänken irayäŋ täko uwä äneŋi äyäŋutpeŋ päŋku mänit siot ba ämetpat tek nämo yäpek. Nämo, jop kaŋ metäŋpeŋ kwän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK13_17","071_13_17","MRK","13","17","17","Butewaki! Webe nanak kok ikek ba iroŋi paki nikek u bäräpi-inik api nadäneŋ! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK13_18","071_13_18","MRK","13","18","18","Unita in Ekäniken yäŋapiŋirä ämetpeŋ kukkuk kadäni u mänit kadäni-ken ahäwektawä! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK13_19","071_13_19","MRK","13","19","19","Bureni, imaka ahäwayäŋ täyak uwä umuri pähap! Anututä pengän kunum kenta kome pewän ahäŋkumän-ken umunitä päbä apiŋo u bämopi-ken imaka umuri pähap udewani kubä nämo ahäŋkuk. Ba udewanitä äneŋi nämo api ahäwek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK13_20","071_13_20","MRK","13","20","20","Ekänitä kadäni u keräpigän nämo däpmäŋ täkŋeŋkuk yäwänäku äma kubätä nämoinik itek. Upäŋkaŋ Ekänitä ämawebe inita biŋam iwoyäŋkuko unita butewaki nadäŋpäŋ kadäni keräpigän api däpmäŋ täkŋewek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK13_21","071_13_21","MRK","13","21","21","Kadäni ukenä ämatä Kristo udu ahätak! Ba ŋo ahätak! yäŋ täwerirä unita nadäŋirä bureni nämo täŋpek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK13_22","071_13_22","MRK","13","22","22","Imata, kadäni uken äma mäyaptä jop manman yäŋ-täkŋatpäŋ Näk Kristo ba profet kubä yäŋ api yäneŋ. Äma udewanitä kudän kudupi mebäri mebäri api täneŋ. Ämawebe Anututä inita yäpmäŋ daniwani unitäŋo bänepi peŋ awähutna yäŋkaŋ käderi paränä epän pähap ude api täneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK13_23","071_13_23","MRK","13","23","23","Täŋkaŋ imaka udewani nämo ahäŋirän intäjukun täwetat unita nadäŋ täpäneŋpäŋ kuŋat täkot! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK13_24","071_13_24","MRK","13","24","25","Imaka umuri umuri u ahäŋpäŋ paorirän mädeni-ken ŋode api ahäwek; Edap täŋo peŋyäŋektä nämo ijiŋirän, emak udegän api bipmäŋ urek. Täŋirän, guk api täreŋ mäneŋ. Ude ahäŋirän imaka kehäromi nikek kunum gänaŋ it täkaŋ u wareŋ api täŋ moreneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK13_26","071_13_26","MRK","13","26","26","Eruk, kadäni uken Äma Bureni-inik uwä gubam terak, kehäromi pähap ba epmäget kudän ikek äbäŋirän ämawebe api käneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK13_27","071_13_27","MRK","13","27","27","Kadäni ugän aŋeroniye peŋ yäwet-pewän päŋku ämawebe inita iwoyäwani kome kukŋi kukŋi, umude ba unude uken nanik api yämagutneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK13_28","071_13_28","MRK","13","28","28","Jesutä ude yäŋpäŋ äneŋi ŋode yäŋkuk; Man wärani kubä wama päya terak utpäŋ täwera nadäwä tumbut. Wamatä dätäki pirirän kaŋpäŋ edap kadäni keräp täyak yäŋ nadäk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK13_29","071_13_29","MRK","13","29","29","Unita udegän in imaka imaka api ahäneŋ yäŋ täwetat unitä ahäŋirä yabäŋpäŋ tärek-tärek kadäni keräp täyak yäŋ api nadäneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK13_30","071_13_30","MRK","13","30","30","Näk bureni täwetat. Ämawebe apiŋo itkaŋ unitä kodak irirä imaka yäyat u api ahäŋ moreneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK13_31","071_13_31","MRK","13","31","31","Täŋpäkaŋ kunum kenta kome u bok api paotdeŋo upäŋkaŋ mena jinom u nämoinik api paorek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK13_32","071_13_32","MRK","13","32","32","Imaka täwetat ŋo äma kubätä kadäni uken, kepma ba bipani uken api ahäwek yäŋ nämoinik nadätak. Kunum gänaŋ aŋero imaka nämo nadäkaŋ yäk. Ba Anutu täŋo Nanaki u imaka, nämo nadätak. Nanitä ini-tägän nadätak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK13_33","071_13_33","MRK","13","33","33","Kadäni nämo nadäkaŋ unita bänepjinta watäni itpäŋ kuŋat täkot. In imaka u kadäni udeken api ahäwek yäŋ nämo nadäkaŋ unita. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK13_34","071_13_34","MRK","13","34","34","Kadäni uwä man wärani kubä ŋode bumik; Äma kubä kome kubäken kwa yäŋkaŋä watä ämaniye imaka tuŋumi watäni itneŋta epän man yäwerek. Ude yäwetpäŋ yot yäma täŋo watä äma iwerek; Watä säkgämän kaŋ it yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK13_35","071_13_35","MRK","13","35","35","Unita inä udegän, watäni säkgämän itpeŋ kuŋatneŋ. In yot täŋo mähemitä äneŋi äbäkäbäk kadäni uwä nämo nadäkaŋ. Bipäda ba bipani bämop ba yäŋe-yäŋeta ba tamimaŋ-inik kadäni uken ba uken api äbek yäŋ nämo nadäkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK13_36","071_13_36","MRK","13","36","36","Bäräŋek-inik äbäŋpäŋ däpmon parirä tabäwekta. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK13_37","071_13_37","MRK","13","37","37","Unita in ba ämawebe kudup ŋode täwetat; Dapun ijiŋpäŋ kodakgän itkot, däpmon nämo pätneŋ! yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK14_1","071_14_1","MRK","14","1","1","Täŋpäkaŋ kepma yarä keräp taŋirän Juda täŋo orekirit pähap kadäni kubä wäpi Pasova ba Käräga yiskät nämo awähurani äŋnak-äŋnak kadäni täŋkuk. Täŋirän bämop äma intäjukun täŋpani-kät Baga man yäwoŋärewani äma ätutä Jesu käbop iŋitpäŋ utna yäŋkaŋ kädetta wäyäkŋeŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK14_2","071_14_2","MRK","14","2","2","Ŋode nadäŋkuŋ; Ämawebe bumta itkaŋ ŋonitä nadäwä täga nämo täŋpäpäŋ peŋawäk täneŋ yäŋpäŋ unita orekirit kadäni uken tänetawä yäŋ nadäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK14_3","071_14_3","MRK","14","3","3","Täŋpäkaŋ Jesu Betani yotpärare-ken itkuk. Itkaŋ Saimon, gisik paräm ikek yäŋ iwerani unitä yotken äroŋpäŋ ketem bok naŋkumän. Ketem naŋ irirän webe kubätä ume käbäŋi säkgämän u gwäki taŋi peŋpäŋ yäpanipäŋ yäpmäŋ äbuk. Yäpmäŋ äbäŋpäŋ Jesu gwäki-ken piŋ ibatkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK14_4","071_14_4","MRK","14","4","4","Ude täŋirän äma ätu itkuŋo unitä kaŋpäŋ kokwawak nadäŋpäŋ yäŋpäŋ-nadäk ŋode täŋkuŋ; E! Ima mebärita imaka gwäki pähap peŋpäŋ yäpani ŋowä jop ureŋ täŋpän kukaŋ? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK14_5","071_14_5","MRK","14","5","5","Ämatä ume u suwaŋpäŋ siliwa moneŋ taŋi gamäkaŋ äma jäwärita yäminaŋi. Ude yäŋpäŋ webe u bumta kaŋ-yäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK14_6","071_14_6","MRK","14","6","6","Kaŋ-yäŋ irirä Jesutä ŋode yäwetkuk; Kakätäwut! yäk. Imata bäräpi imikaŋ? U iron inipärik kubä täŋ namitak yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK14_7","071_14_7","MRK","14","7","7","Äma jäwäri inkät wari wari irirä iron täŋ yämina yäŋpäŋä kaŋ täŋ yämut! Upäŋkaŋ näk inkät pen nämo api itne. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK14_8","071_14_8","MRK","14","8","8","Webe ŋo iron täŋ namayäŋ nadäŋpäŋ ini täŋ naminaŋi ude täyak. Näk änenayäŋ täkaŋ unita awaŋken kukta gupna ume käbäŋi gäripi nikek ŋo ärut namitak yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK14_9","071_14_9","MRK","14","9","9","Näk bureni täwetat. Manna biŋam Täga komeni komeni yäŋahäŋ yäpmäŋ kunayäŋ täŋo udegän webe ŋonitä täŋ namitak unitäŋo manbiŋam bok api yäŋahäŋ yäpmäŋ kuneŋ. Ude täŋirä ämawebetä webe ŋonita nämo api guŋ täneŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK14_10","071_14_10","MRK","14","10","10","Täŋpäkaŋ iwaräntäkiye 12 u bämopi-ken nanik kubä wäpi Judas Kariot unitä Jesu iwan keri terak kaŋ pewa yäŋ nadäŋkaŋ bämop äma intäjukun täŋpanitä itkuŋ-ken u päŋku yäwetkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK14_11","071_14_11","MRK","14","11","11","Ude täŋirän bänep täga nadäŋpäŋ moneŋ api gamine yäŋ iwetkuŋ. Judastä u nadäŋpäŋ päŋku iwan keri terak kaŋ pewa yäŋkaŋ Jesu iwaräntäŋ yäpmäŋ kuŋatkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK14_12","071_14_12","MRK","14","12","12","Täŋpäkaŋ käräga yiskät nämo awähurani täŋo äŋnak-äŋnak kadäni yäput peŋkuŋ. Kadäni ukengän Juda ämawebe Anututä äbekiye oraniye bian täŋkentäŋ yämiŋkuko u nadäkta nädamiŋi-nani kubäkubätä sipsip nanaki ini-ini däpmäk täŋkuŋonik. Eruk kadäni ugän Jesu iwaräntäkiyetä iwet yabäŋkuŋ; Yot deken päŋku Pasova täŋo imaka imaka u täŋtuŋum täne? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK14_13","071_14_13","MRK","14","13","13","Yäwäwä Jesutä äma yarä man ŋode yäwetpäŋ peŋ yäwet-pewän kuŋkumän; Yotpärare bämopi-ken kuŋirän äma kubä ume käbot ikek ukät äbä peroŋpäŋä u kaŋ iwarun! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK14_14","071_14_14","MRK","14","14","14","Iwat yäpmäŋ kumaŋ äma unitä yot ärowayäŋ täkken u äroŋpäŋ yot mähemi ŋode kaŋ iwerun; Yäwoŋärewani äma ŋode yäyak; Bägup näwaräntäknaye-kät Pasova ketem äŋnak-äŋnakta de? yäŋkaŋ iwerun. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK14_15","071_14_15","MRK","14","15","15","Ude iweränkaŋ yot gänaŋ bägup taŋi punin unu ketem äŋnak-äŋnak täŋpani tuŋum ikek täwoŋärewänkaŋ Pasova ketem täŋtuŋum täkon. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK14_16","071_14_16","MRK","14","16","16","Eruk Jesutä ude yäweränä yarä uwä yotpärare-ken äroŋpäŋ Jesutä yäŋkuko udegän kaŋ-ahäŋpäŋ Pasova ketem täŋtuŋum taŋkumän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK14_17","071_14_17","MRK","14","17","17","Eruk kome bipmäŋirän Jesu iwaräntäkiye 12 ukät tuŋum taŋkumän-ken u kuŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK14_18","071_14_18","MRK","14","18","18","Kumaŋ yot gänaŋ äro ketem naŋ itkaŋ Jesutä yäwetkuk; Näk bureni täwetat. In ketem penta näkamäŋ ŋo kubätä näk iwan keri terak nepmaŋpayäŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK14_19","071_14_19","MRK","14","19","19","Ude yäŋirän nadäŋpäŋä butewaki nadäŋpäŋ ini-ini iwet yabäŋkuŋ; Ekäni, näka yäyan? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK14_20","071_14_20","MRK","14","20","20","Ude yäŋtäko Jesutä yäwetkuk; In näwaräntäknaye 12 inken nanik kubä. Äma näkkät käräga gäpe kubägän näkamäk ŋonitä api täŋpek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK14_21","071_14_21","MRK","14","21","21","Nadäkaŋ? Äma Bureni-inik uwä kädet yäŋ imani udegän api iwarek. Upäŋkaŋ äma iwan keri terak nepmaŋpayäŋ täyak u kowata jidewani kubä api yäpek? Uwä komi umuri kubä api yäpek yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK14_22","071_14_22","MRK","14","22","22","Eruk ketem naŋ irirä Jesutä käräga kubä yäpmäŋkaŋ Anutu bänep täga man iwetkaŋ tokät jukutpäŋ iwaräntäkiyeta ŋode yäwetpäŋ yämiŋtäŋ kuŋkuk; Ŋo yäpmäŋpäŋ naŋput. Ŋowä näkŋo tohatna yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK14_23","071_14_23","MRK","14","23","23","Ude yäŋpäŋ wain ume yäpmäŋkaŋ Anutu bänep täga man iwetpäŋ yämän kudup naŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK14_24","071_14_24","MRK","14","24","24","Yämän naŋirä yäwetkuk; Ŋowä näkŋo nägätna. Anututä ämawebe-kät topmäk-topmäk täyak u täŋkehärom takta nägätna piwayäŋ täyat. Ämawebe mäyapta yäŋpäŋ piwayäŋ täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK14_25","071_14_25","MRK","14","25","25","Näk bureni täwetat. Wain ume äneŋi nämo naŋkaŋ it yäpmäŋ kuŋtäŋgän Anutu täŋo kaŋiwat yewa gänaŋ äroŋkaŋ wain ume mebäri kubä api näŋpet. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK14_26","071_14_26","MRK","14","26","26","Ude yäweränkaŋ kap kubä teŋpäŋ yot u peŋpeŋ kumaŋ Olip Pom terak äroŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK14_27","071_14_27","MRK","14","27","27","Äroŋit äroŋit Jesutä yäwetkuk; In kuduptagäntä nabäŋ umuntaŋ api kuŋtäŋpä kuneŋ. Ude täŋirä Anutu täŋo man kudän täwani ŋode pätak u bureni ahäwayäŋ; Näk sipsip täŋo watä äma urira sipsip api kuŋtäŋpä kuneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK14_28","071_14_28","MRK","14","28","28","Upäŋkaŋ kumbani-ken nanik äneŋi akuŋpäŋ Galili komeken näkä jukun päŋku api itkirewet. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK14_29","071_14_29","MRK","14","29","29","Yäwänä Pitatä iwetkuk; Ätutä gäka mäde käwep api ut gamineŋ upäŋkaŋ näk ude nämo api täŋpet yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK14_30","071_14_30","MRK","14","30","30","Ude yäwänä Jesutä iwetkuk; Bureni gäwera; Apiŋo bipani purup gera kadäni yarä nämo yäŋirän gäkä kadäni yaräkubä ude wäpna käbop pewayäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK14_31","071_14_31","MRK","14","31","31","Ude yäwänä Pitatä gwäk kwaiŋpäŋ man kehäromigän yäŋkuk; Nämo! Gäk gutpäŋ näk bok nutta yäwäwä wäpka käbop nämo api pewet yäk. Ude yäwänkaŋ noriyetä udegän yäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK14_32","071_14_32","MRK","14","32","32","Kuŋtäŋgän Getsemane epän tobätken ahäŋpäŋ Jesutä iwaräntäkiye yäwetkuk; Ŋode irirä näk päŋku yäŋapik man yäwayäŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK14_33","071_14_33","MRK","14","33","33","Ude yäŋkaŋ ätu yepmaŋpän irirä Pita Jems Jon ugänpäŋ yämaguränkaŋ kuŋkuŋ. Kuŋtäŋgän Jesu nadäwän umuri pähap täŋpäpäŋ yäŋkuk; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK14_34","071_14_34","MRK","14","34","34","Bänepna-ken butewaki nadäwätäk pähap ahäŋ namitak unitä nurek yäŋ nadätat. Unita in ŋogän kodak itkaŋ nabäŋ näwatkot yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK14_35","071_14_35","MRK","14","35","35","Ude yäŋpeŋ ätu nanak kuŋpäŋä bäräpi nadäŋpäŋ kome terak maŋpän äpmoŋpäpäŋ komi nadäŋkuko u nanatä nadäŋ namiŋirän paorän yäŋpäŋ ŋode yäŋapiŋkuk; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK14_36","071_14_36","MRK","14","36","36","O nan, gäk imaka kubä täŋpayäŋ nämo bäräp tak täyan. Unita komi bäräpi nadäwayäŋ täyat u ketäreŋ namisi. Upäŋkaŋ näkŋo nadäk nämo, gäkŋaken nadäktä kaŋ ahäwän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK14_37","071_14_37","MRK","14","37","37","Ude yäŋpäŋ äma yaräkubä unitä itkuŋ-ken äyäŋutpeŋ kuŋpäŋ yabäwän däpmon pat itkuŋ. Däpmon parirä yabäŋpäŋ Pita iwetkuk; Saimon! Gäk imata däpmon pat itan? Gäk kadäni keräpi näkkät kodak täga nämo iren? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK14_38","071_14_38","MRK","14","38","38","Täŋyabäk-ken kwitaneŋta ket nadäŋpäŋ yäŋapik man yäŋ itkot. Bänepjintä näk näwatta pidäm täkaŋ upäŋkaŋ kehäromijin nämo yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK14_39","071_14_39","MRK","14","39","39","Ude yäwetkaŋä äneŋi kuŋpäŋ yäŋapik man yäŋkuko udegän yäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK14_40","071_14_40","MRK","14","40","40","Yäŋapik man ude yäŋ paotpäŋ äbäŋpäŋ yabäŋkuk; Däpmonta yewäpäŋ pat irirä. Abä yabäwänä mäyäk taŋpäŋ man kubä nämo iwetkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK14_41","071_14_41","MRK","14","41","41","Eruk Jesu äneŋi kuŋpäŋ täŋkuko udegän täŋkaŋ äbäŋpäŋ yäwetkuk; Ai! In däpmon pen pat itkaŋ? Kadäni täretak! Äma Bureni-inik uwä momi äma keri terak ärokärok kadäni keräp täyak ŋo. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK14_42","071_14_42","MRK","14","42","42","Akwäpäŋ päŋku yabäŋ ahäna! Äma iwan keri-ken nepmakta yäwani äbätak ŋo yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK14_43","071_14_43","MRK","14","43","43","Jesu man ude yäŋirän pengän iwaräntäkiye 12 u kubä wäpi Judas u ahäŋ yämiŋkuk. Komi äma, kadä boham ikek Judas-kät penta äbuŋ. Komi äma uwä bämop äma, Baga man yäwoŋärewani äma ba Juda täŋo ekäni ekäni ätu unitä yäwet-pewä äbuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK14_44","071_14_44","MRK","14","44","44","Intäjukunä Judastä man kädet ŋode yäwetkuk; Näkä päŋku äma u geŋi dara nabäŋkaŋ upäŋ kaŋ iŋirut yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK14_45","071_14_45","MRK","14","45","45","Eruk Jesu ahäŋ imiŋpäŋ iwetkuk; Yäwoŋärewani ämana! Ude yäŋpäŋ geŋi datkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK14_46","071_14_46","MRK","14","46","46","Eruk, ude täŋpän kaŋpäŋä iŋitpäŋ kerigän topuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK14_47","071_14_47","MRK","14","47","47","Ude täŋirä iwaräntäki kubätä päipi pioŋ gänaŋ nanik wädäwän kwäpäŋä bämop äma unitäŋo watä ämani kubä ura yäkŋat jukuni paiŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK14_48","071_14_48","MRK","14","48","48","Täŋpänä Jesutä komi äma äbuŋo u yäwetkuk; Jide? Intä nabäwä näk kubo äma ämik täŋpani ude täŋpapäŋ kadä boham ikek nutnayäŋ äbäkaŋ? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK14_49","071_14_49","MRK","14","49","49","Näk kepmani kepmani kudupi yot gänaŋ äroŋkaŋ inkät ämawebe Anutu täŋo man täwetpäŋ täwoŋärek täk täŋkut-ken ugän imata nämo nepmäŋitkuŋ? Upäŋkaŋ täga! Ude täŋ namiŋirä Anutu täŋo man terak näka man kudän pätak u bureni ahäwän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK14_50","071_14_50","MRK","14","50","50","Ude yäŋirän iwaräntäkiye kudup kaŋ-umuntaŋ kuŋtäŋpä kuŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK14_51","071_14_51","MRK","14","51","52","Täŋpäkaŋä äma gubaŋi kubä tek yabuko unitä Jesu iwatkuk. Iwarirän komi ämatä iŋitnayäŋ täŋirä tek yabuko u pitpäŋ peŋpeŋ moräŋ metäŋpeŋ kuŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK14_53","071_14_53","MRK","14","53","53","Täŋpäkaŋ Jesu imagut yäpmäŋ bämop äma intäjukun iranitä yotken kuŋkuŋ. Yot uken bämop äma, ba Juda täŋo ekäni ekäni ba Baga man yäwoŋärewani äma u kudup kubä-kengän ugän itkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK14_54","071_14_54","MRK","14","54","54","Yäpmäŋ kuŋirä Pita mädengän yäwatpäŋ yot unitäŋo yewa gänaŋ äroŋkuk. Äroŋpäŋä komi äma ukät bok itpäŋ kädäp äŋäriŋ itkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK14_55","071_14_55","MRK","14","55","55","Täŋpäkaŋ Baga man yäwoŋärewani ämakät Juda täŋo äma ekäni ekäni u kuduptagän itpäŋ Jesu kumäŋ-kumäŋ utna yäŋkaŋ Jesu jop ikŋatta jop manman ätuta wäyäkŋeŋkuŋ. Upäŋkaŋ Jesuken imaka goret kubä nämo kaŋpäŋ nadäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK14_56","071_14_56","MRK","14","56","56","Täŋpäkaŋ äma mäyaptä Jesu imaka wakiwaki ude täk täŋkukonik yäŋ jop manman ude yäŋkuŋ. Jop manman mäyap ude yäŋkuŋopäŋ man mebäri inigän inigän yäŋkuŋo unita man uterakgän nämo ahäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK14_57","071_14_57","MRK","14","57","58","Yäŋtäko äma ätutä akuŋpäŋ jopman ŋode yäŋkuŋ; Nin Jesu u man ŋode yäŋirän nadäŋkumäŋ; Näk kudupi yot äma keritä täŋpani ŋo wärämutpäŋ kepma yaräkubätagän äneŋi udewanigän äma keritä nämo täŋpani kubä api täŋpet yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK14_59","071_14_59","MRK","14","59","59","Man yäŋkuŋo u ini-ini yäŋirä mebäri kubägän nämo täŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK14_60","071_14_60","MRK","14","60","60","Täŋpäkaŋ bämop äma intäjukun täŋpani unitä akuŋpäŋä Jesu iwet yabäŋkuk; Man kowata nämo yäwerayäŋ? Äma päke ŋo gäka man yäkaŋ ŋo nadäwi jide täyak? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK14_61","071_14_61","MRK","14","61","61","Yäŋirän Jesutä man kubä nämo yäŋkuk. Man nämo yäŋkaŋ kum irirän intäjukun ämatä äneŋi iwet yabäkgän täŋkuk; Äma Anututä ämawebeniye täŋkentäkta iwoyäwani Kristo uwä gäk? Anutu iniŋoret täkamäŋ unitäŋo nanaki gäk? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK14_62","071_14_62","MRK","14","62","62","Yäwänä yäŋkuk; Yäyan ubayäŋ. Näk bureni täwetat. Äma Bureni-iniktä Anutu ärowani täŋo keri bure käda ittäŋgän kunum gänaŋ gubam terak äbäŋirän api kaŋ-yäputneŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK14_63","071_14_63","MRK","14","63","63","Ude yäŋirän eruk, intäjukun äma u nadäwän wawäpäŋ iniken tek weŋ-gäjähutpäŋ yäŋkuk; Mangämän imata wari yäne? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK14_64","071_14_64","MRK","14","64","64","Anutu yäŋärok man iwetak unita in jide nadäkaŋ? Yäwänä kuduptagän ŋode yäŋkuŋ; U kumäkta biŋam täyak yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK14_65","071_14_65","MRK","14","65","65","Ude yäwäwä äma ätutä iwit ut ibatkuŋ, ätutäwä dapuri täŋpipiŋpäŋ keri mugwäjiŋpäŋ utkaŋ iwetkuŋ; Gäk profet unita äma gutak unitäŋo wäpi niwet! yäk. Ude täŋirä komi ämatä iŋitpäŋ keri pipiyäŋpäŋ iŋami dapun-ken utkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK14_66","071_14_66","MRK","14","66","66","Täŋpäkaŋ Pita yäman umu irirän bämop äma intäjukunta irani unitäŋo watä webe kubä äbäŋpäŋ kaŋkuk; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK14_67","071_14_67","MRK","14","67","67","Pita kädäp äŋäriŋ irirän. Kaŋpäŋ ket täŋpäŋ kaŋ-yäpmäŋ äroŋkaŋ-äpäk täŋpäŋ iwetkuk; Jesu Nasaret komeken nanik ukät kuŋarani kubä gäk yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK14_68","071_14_68","MRK","14","68","68","Yäwänä yäŋkuk; Gäk man jide yäyan? Yäŋiri guŋ täyat yäk. Ude yäŋpäŋ yäma-ken äpmoŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK14_69","071_14_69","MRK","14","69","69","Äpmoŋirän watä webe unitä kaŋpäŋ äma itkuŋo u yäwetkuk; Äma ŋo Jesu täŋo äbotken nanik yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK14_70","071_14_70","MRK","14","70","70","Yäwänä äneŋi äwo yäŋkuk. Eruk ätu itpäŋä ämawebe itkuŋo unitä iwetkuŋ; Nadäkamäŋ! Gäk äbot uken nanik. Gäk Galili äma! yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK14_71","071_14_71","MRK","14","71","71","Iweräwä Pitatä yäwetkuk; Anutu wäpi terak bureni-inik täwetat! Äma wäpi yäkaŋ u nämoinik kak täyat! Näk jopman yäwawä Anututä kowata namän yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK14_72","071_14_72","MRK","14","72","72","Ude yäŋirän uterakgän puruptä gera yäŋirän kadäni yarä täŋkuk. Täŋpänkaŋ Pitatä nadäwän tumbäpäŋ Jesutä man ŋode iwetkuko u nadäŋkuk; Puruptä gera yarä nämo yäŋirän näka äwo kadäni yaräkubä ude api yäwen. Ude nadäŋkaŋ nadäwän ägekoräpäŋ konäm bumta kotkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK15_1","071_15_1","MRK","15","1","1","Täŋpäŋ tamimaŋ bipaniinik bämop ämakät Parisi äma ba äma ekäni ekäni u kuduptagän käbeyä täŋpäŋ Jesu utta tawaŋ peŋkuŋ. Ude täŋkaŋ eruk, Jesu keri pädät täŋpäŋ yäpmäŋ päŋku Pailat keri terak teŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK15_2","071_15_2","MRK","15","2","2","Teŋirä Pailattä Jesu iwet yabäŋkuk; Gäk Juda täŋo äma ärowani ba? Yäwänä yäŋkuk; Yäyan uba yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK15_3","071_15_3","MRK","15","3","3","Täŋkaŋ bämop äma intäjukun täŋpani Jesuta yäŋpäŋ-kaŋiwat man mäyap yäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK15_4","071_15_4","MRK","15","4","4","Ude yäŋirä Pailattä Jesu äneŋi iwetkuk; Äma päke ŋonitä gäka man mäyap yäŋirä imata kowata nämo yäyan? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK15_5","071_15_5","MRK","15","5","5","Ude iweränä Jesu kowata nämo yäŋkuk. Kowata nämo yäŋkaŋ man kum irirän Pailattä nadäwätäk taŋi täŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK15_6","071_15_6","MRK","15","6","6","Täŋpäkaŋ Pasova Orekirit Kadäni udeken Pailattä kädet ŋode täk täŋkukonik; Juda ämawebetä komi yotken irani kubäta nadäŋpäŋ Pailat iwerirä nadäŋ yämiŋpäŋ äma u yäniŋ kireŋpewän kuk täŋkuŋonik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK15_7","071_15_7","MRK","15","7","7","Kadäni ugän äma kubä wäpi Barabas u noriye ätukät komi yotken itkuŋ. Äma uwä Rom gapmanta kokwawak nadäŋpäŋ ämik pewä ahäwäpäŋ äma kubä kumäŋ-kumäŋ utkuŋo unita gapmantä komi yotken yepmaŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK15_8","071_15_8","MRK","15","8","8","Täŋpäkaŋ Juda ämawebetä Pasova Orekirit Kadäni ätuken täk täŋkuko udegän täŋpän yäŋ nadäŋpäŋ päbä Pailattä yäma-ken käbeyä täŋpäŋ itkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK15_9","071_15_9","MRK","15","9","9","Irirä Pailattä yäwet yabäŋkuk; Juda äma intäŋo intäjukun äma ŋo pitpäŋ tewa kwän? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK15_10","071_15_10","MRK","15","10","10","(Man ude yäwetkuko uwä Pailattä ŋode nadäŋpäŋ yäwetkuk; Juda äma ekäni ekänitä Jesuta kokwawak nadäŋkuŋo unita Jesu näkken pewä äbuk yäŋ nadäŋkuk.) ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK15_11","071_15_11","MRK","15","11","11","Täŋpäkaŋ Pailattä Jesu tewa kwän yäŋ yäŋkuko upäŋkaŋ bämop äma unitäwä ämawebe päke u peŋ yäwet-yäwet täŋtäko yäŋkuŋ; Barabaspäŋ tewi äbäŋ nimän! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK15_12","071_15_12","MRK","15","12","12","Ude yäŋirä Pailattä äneŋi yäwet yabäŋkuk; Yäkaŋ unita Juda täŋo Intäjukun Äma yäŋ iwet täkaŋ ŋowä jide täŋ imet? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK15_13","071_15_13","MRK","15","13","13","Yäwänä äma päke unitä gera pähap ŋode yäŋkuŋ; Päya kwakäp terak kaŋ kumbän! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK15_14","071_15_14","MRK","15","14","14","Yäwäwä yäwetkuk; Waki kubä jide täŋkukta? Ude yäweränkaŋ ehutpäŋ gera kehäromigän yäŋpäŋ iwetkuŋ; Päya kwakäp terak kaŋ kumbän! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK15_15","071_15_15","MRK","15","15","15","Ude yäwäkaŋ ämawebe bänepi yäpmäŋ äpäkta Pailattä Barabas jop tewän äpämaŋ kuŋirän Jesu kadätä päripmäŋpäŋ päya kwakäp terak utpewä kumäkta komi ämata yämän yäpmäŋ kuŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK15_16","071_15_16","MRK","15","16","16","Yäniŋ kirewänpäŋ Pailat täŋo komi ämatä Jesu yot gänaŋ nanik yäpmäŋ äpämaŋ päŋku yot mäde käda komi äma täŋo yewa gänaŋ äroŋpäŋ noriye ätuta gera yäŋpewä äbuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK15_17","071_15_17","MRK","15","17","17","Yäŋpewä äbäkaŋ tek gwagäri intäjukun ämatä täk täkaŋ udewani täŋ imiŋpäŋä intäjukun täŋo gwäpäta gupmom yenpäŋ kedoŋ täŋpäŋ gwäki-ken ähät imiŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK15_18","071_15_18","MRK","15","18","18","Ude täŋpäŋ sära man iwetpäŋ yäŋkuŋ; Juda täŋo intäjukun äma, ganiŋ oretkamäŋ! yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK15_19","071_15_19","MRK","15","19","19","Täŋpäŋ pärip-päriptä gwäki-ken urit iwit uwaŋ ibarit täk täŋkuŋ. Täŋpäŋ gukut imäpmok täŋ imiŋpäŋ jop iniŋ oretkamäŋ yäŋkaŋ täŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK15_20","071_15_20","MRK","15","20","20","Täŋirek-irek ude täŋ imiŋ paotpäŋä intäjukun äma täŋo tek yäŋopmäŋ imiŋpäŋ tek iniken upäŋ äneŋi täŋ imiŋkuŋ. Ude täŋ imiŋpäŋ, eruk päya kwakäp terak utnayäŋ imagut yäpmäŋ kuŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK15_21","071_15_21","MRK","15","21","21","Eruk, yäŋikŋat yäpmäŋ kuŋpäŋä äma kubä wäpi Saimon u epäniken naniktä äbätäŋgän äbä peroŋkuŋ. Uwä Sairini komeken nanik, Aleksada kenta Rufus unitäŋo nani. Äbä peroŋpäŋä peŋ iwet-pewä Jesu täŋo päya kwakäp buramiwänkaŋ penta kuŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK15_22","071_15_22","MRK","15","22","22","Kuŋtäŋgän kome kubä wäpi Golgota, u ninin man terak gwäki kokäp, u ahäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK15_23","071_15_23","MRK","15","23","23","Ahäŋpäŋä eruk Jesuta wain umekät päya umumi kubä ukät awähutpäŋ Jesu gupi kwitawän yäŋpäŋ imiŋkuŋ. Imäwä bitnäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK15_24","071_15_24","MRK","15","24","24","Täŋirä komi ämatä teki yäŋopmäŋ imiŋpäŋ päya kwakäp terak utkuŋ. Päya kwakäp terak utpäŋä Jesu täŋo teki yäpmäkta komi ämatä närepmirek gärepmirek täŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK15_25","071_15_25","MRK","15","25","25","Täŋpäŋ 9’kirok täŋirän utkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK15_26","071_15_26","MRK","15","26","26","Täŋpäkaŋ Jesu gwäki-ken punin käda man kudän ŋode kudän täŋkuŋ; Ŋowä Jesu, Juda Ämawebe Täŋo Intäjukun Äma. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK15_27","071_15_27","MRK","15","27","27","Täŋpäkaŋ kubo äma yarä, kubä kukŋi kubä kukŋi yepmaŋpäŋ bok däpuŋ.  ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK15_28","071_15_28","MRK","15","28","28","Ude täŋirä Anutu täŋo man ŋode kudän täwanitä bureni ahäŋkuk; Kawä äma waki täŋpani täŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK15_29","071_15_29","MRK","15","29","30","Täŋpäkaŋ ämawebe kuŋkaŋ äbäk täŋkuŋo unitä yäŋärok man iwetpäŋ ketsiwoŋ täŋpäŋ yäŋkuŋ; A! Gäk ŋonitä kudupi yot wärämutpäŋ kepma yaräkubäta äneŋi api täŋpet yäŋ yäŋkuno udegän gupka täŋkentäŋpäŋ päya kwakäp terak naniktä äpiwä! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK15_31","071_15_31","MRK","15","31","31","Ude yäŋirä bämop äma ba Baga man yäwoŋärewani äma unitä udegän täŋ-ireŋpäŋ näwetgäwet täŋpäŋ yäŋkuŋ; Äma ŋowä äma ätu täga täŋkentäŋ yämik täŋkukopäŋ ini gupi täŋkentäkta täŋpän wakaŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK15_32","071_15_32","MRK","15","32","32","Ŋowä Anutu täŋo iwoyäwani Kristo, Isrel täŋo Intäjukun Äma itak u täŋpäwä päya kwakäp terak naniktä äpäŋirän kaŋkaŋ nadäkinik täŋ iminawä! yäŋ yäŋkuŋ. Täŋpäkaŋ äma yarä däpmäŋpäŋ kukŋi kukŋi yepmaŋkuŋo unitä udegän yäŋärok iwetkumän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK15_33","071_15_33","MRK","15","33","33","Täŋpäŋ kome kepma bämopi-inik uken kome dapuri kumbuk. Kumäŋirän kome kudup bipmäŋ utpäŋ patpäŋ it yäpmäŋ kuŋirän 3’kirok täŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK15_34","071_15_34","MRK","15","34","34","Täŋpäŋ 3’kirok ude täŋirän Jesutä iniken man terak gera taŋi ŋode yäŋkuk; Elai, Elai, lema sabaktani? U ninin man terak Anutuna, Anutuna imata nepmaŋtan? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK15_35","071_15_35","MRK","15","35","35","Ude yäŋirän äma kaŋ itkuŋo unitä nadäŋpäŋ yäŋkuŋ; Nadäwut! Elaijata gera yäyak yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK15_36","071_15_36","MRK","15","36","36","Yäŋirän nadäŋpäŋ äma kubätä bäräŋeŋ päŋku imaka kubä bima yabut bumik yäpmäŋpäŋ wain ume jägämi gänaŋ yäputpäŋ jikon terak pädät täŋpäŋ Jesuta imiŋpäŋ noriye yäwetkuk; Pewut! Jop itpäŋ käna. Elaijatä bureni päbä ketärewayäŋ käwep yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK15_37","071_15_37","MRK","15","37","37","Ude täŋirä Jesu äneŋi gera taŋi yäŋpäŋ kumbuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK15_38","071_15_38","MRK","15","38","38","Kumäŋirän kudupi yot gänaŋ tek taŋi bagata pewä wädäwani u punin ununitä komen umu ini wewän täreŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK15_39","071_15_39","MRK","15","39","39","Täŋpäŋ Jesutä kumäŋirän komi äma täŋo watä äma unitä dubini-ken itkaŋ kawän inide kubä täŋpäpäŋ yäŋkuk; Bureni-inik, äma ŋowä Anutu täŋo Nanaki! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK15_40","071_15_40","MRK","15","40","40","Täŋpäkaŋ webe ätu ban itkaŋ Jesu kumäŋirän kaŋkuŋ. Ukät nanik ätu täŋo wäpi ŋode; Maria Makdala komeken nanik, wahupi Maria, Jems gubaŋi kenta Joses täŋo miŋi u, ba Salome ukät penta itkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK15_41","071_15_41","MRK","15","41","41","Webe u kuduptagän Galili komeken naniktä Jesu iwarän täŋpäŋ watä epän täŋ imiŋ yäpmäŋ äbäk täŋkuŋonik. Täŋkaŋ ugän nämo, webe ätu Jesu-kät Jerusalem yotpärare-ken penta äroŋkuŋo u imaka, äbä itpäŋ kaŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK15_42","071_15_42","MRK","15","42","43","Sabat keräp taŋirän eruk bipäda Juda täŋo äma ekäni kubä wäpi Josep u äbuk. U komeni Arimatea. Uwä Anututä intäjukun itkaŋ yabäŋ yäwat piäni kwawak ahäŋirän kakta itsämäŋtäŋ kuŋat täŋkukonik. Eruk, äma unitä Pailat-ken umunkät nämo, bätakigän kuŋpäŋ Jesu täŋo gupi awaŋ gänaŋ änekta iwet yabäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK15_44","071_15_44","MRK","15","44","44","Täŋirän Pailattä yäŋkuk; Wa! Imata bäräŋeŋ kumäŋtak yäŋ nadäŋpäŋ komi äma täŋo intäjukun äma yäŋpewän äbänä iwet yabäŋkuk; Jesu bureni kumak? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK15_45","071_15_45","MRK","15","45","45","Äma unitä bureni kumak yäŋ yäwänä Joseptä Jesu gupi änekta nadäŋ imiŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK15_46","071_15_46","MRK","15","46","46","Nadäŋ imiŋirän Joseptä päŋku tek paki suwaŋpäŋ, Jesu täŋo gupi päya kwakäp terak nanik ketäreŋ päpä tek yäpuko unitä uwäk täŋkuk. Ude täŋpäŋ mobä awaŋ kodaki kubä äma kumbani pekta biŋam äneŋpani u gänaŋ peŋkuk. Peŋpäŋä mobä kubä pimiŋ iwat-pewän päŋku mobä awaŋ meni uwä yäput pipiŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK15_47","071_15_47","MRK","15","47","47","Äneŋirän Maria Makdala komeken nanik ukät wahupi Maria Joses täŋo miŋi, yarä u kaŋkumän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK16_1","071_16_1","MRK","16","1","1","Täŋpäkaŋ Juda täŋo Sabat täreŋirän Maria Makdala komeken nanik, wahupi Maria Jems täŋo miŋi ba webe kubä wäpi Salome unitä Jesu täŋo gupi ärut imikta gakŋi mebäri mebäri käbäŋi tägatäga u suwaŋpäŋ tuŋum täŋkaŋ itkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK16_2","071_16_2","MRK","16","2","2","Eruk Sande tamimaŋ kome ket nämo yäŋeŋirän tuŋum ukeŋo yäpmäŋ Jesu täŋo gupi peŋkuŋ-ken uken kuŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK16_3","071_16_3","MRK","16","3","4","Kuŋit kuŋit yäŋpäŋ-nadäk ŋode täŋtäŋ kuŋkuŋ; Mobä, awaŋ meni täŋpipiwani u netätä yäpmäŋ keweŋ nimayäŋ? Ude yäŋpäŋ dapun täŋpäŋ kaŋkuŋ; Mobä pähap uwä yäpmäŋ keweŋkuŋo mobä awaŋ meni tumäŋirän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK16_5","071_16_5","MRK","16","5","5","Eruk ude kaŋkaŋ äroŋpäŋ kaŋkuŋ; Äma gubaŋi kubä tek paki nikek awaŋ käwuri bure käda maŋit irirän. Kaŋpäŋ umuntaŋpäŋ bumta kwaiŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK16_6","071_16_6","MRK","16","6","6","Kwaiŋirä yäwetkuk; Umuntäneŋo. In Jesu Nasaret nanik päya kwakäp terak utkuŋo ukeŋo känayäŋ äbäkaŋ? U ŋo nämo itak yäk. Akumaŋ kuk! Patpat bägupigän ŋo kawut! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK16_7","071_16_7","MRK","16","7","7","Unita in päŋku Pita ba iwaräntäkiye ätu biŋam ŋode yäwerut; Jesu uwä Galili komeken intäjukun it kirewayäŋ kuk. U päŋku kawut, täwetkuko ude. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK16_8","071_16_8","MRK","16","8","8","Ude yäweränkaŋ webe yaräkubä uwä umun pähap täŋkaŋ awaŋken naniktä metäŋpeŋ kwaiŋtäŋ kuŋkuŋ. Bumta umuntaŋkuŋo unita imaka kaŋkuŋo u ämawebe nämo yäwettäŋ kuŋkuŋ.  ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK16_9","071_16_9","MRK","16","9","9","Jesu uwä Sande tamimaŋ kumbani-ken naniktä akumaŋ päŋku Maria Makdala nanik, bian mäjo 7tä magärani Jesutä ini yäwat kireŋ imiŋkuko u ahäŋ imiŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK16_10","071_16_10","MRK","16","10","11","Ahäŋ imiŋirän webe uwä päŋku äma Jesu-kät kuŋarani konäm butewaki täŋ irirä yabäŋpäŋ Jesu u nämo kumbuk, kodak irirän kat yäŋ yäweränkaŋ nadäwä bureni nämo täŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK16_12","071_16_12","MRK","16","12","13","Eruk kadäni kubä äma yarä yotpärare peŋpeŋ kädet miŋin kuŋirän Jesutä gupi inigän kubä äworeŋkaŋ ahäŋ yämiŋkuk. Ahäŋ yämänkaŋ äma yarä unitä äyäŋutpeŋ päŋku noriye ätu yäweränkaŋ udegän nadäwä bureni nämo täŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK16_14","071_16_14","MRK","16","14","14","Eruk, u punin terak iwaräntäkiye 11 u yot kubäken ketem naŋ irirä ahäŋ yämiŋpäŋ ŋode yäwetpäŋ yabäŋ yäŋkuk; Imata nadäkinikjin nämo itkaŋ? Ba imata notjiye ätu kodak irira nabäŋpäŋ biŋam täwetkuŋo u nadäwä bureni nämo täkaŋ? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK16_15","071_16_15","MRK","16","15","15","Ude yäŋpäŋ yäwetkuk; In komeni komeni kuŋkaŋ ämawebe it yäpmäŋ kukaŋ udegän Manbiŋam Täga u kaŋ yäwettäŋ kut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK16_16","071_16_16","MRK","16","16","16","Äma kubätä näk nadäŋ namikinik täŋpäŋ näk wäpna terak ume ärurayäŋ täko uwä Anututa biŋam api täŋpek. Täŋ, äma kubätä nadäŋ namikinik nämo täŋpayäŋ täko uwä Anututä geŋita biŋam api tewek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK16_17","071_16_17","MRK","16","17","17","Ämawebe nadäŋ namikinik täŋpäŋ kuŋatnayäŋ täkaŋ unita kehäromi yämiŋira näk wäpna terak kudän ŋode api täneŋ; Mäjo api yäwat kireneŋ, ba man kotäk kudupi kudupi terak api yäneŋ, ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK16_18","071_16_18","MRK","16","18","18","ba gämok keritä api yepmäŋitneŋ, ba ume waki naŋirä unitä nämo api däpek, ba äma käyäm ikek keritä gupi-ken iŋirirä api täganeŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK16_19","071_16_19","MRK","16","19","19","Eruk Ekäni Jesutä man ude yäwet moreŋpäŋ irirän Anututä imagut yäpmäŋ kunum gänaŋ äroŋkuk. Äroŋkuko uken Anutu keri bure käda itkukotä itak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("MK16_20","071_16_20","MRK","16","20","20","Äroŋirän iwaräntäkiye komeni komeni kuŋ moreŋpäŋ mani biŋam yäŋahäŋ yäpmäŋ kuŋkuŋ. Täŋirä Ekänitä bämopi-ken itpäŋ epäni täkta täŋkentäŋ yämiŋit mani biŋam u täŋkehärom takta kudän kudupi ämawebeniye-ken pewän ahäŋkuŋ.");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK1_1","072_1_1","LUK","1","1","1"," Eruk, äma ärowani Tiofilus, man ŋo gäwera nadä; Äma mäyaptä imaka imaka Anututä nin bämopnin-ken pewän ahäŋkuŋo unitäŋo manbiŋam kudän täkta piäni taŋi täŋ yäpmäŋ äbuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK1_2","072_1_2","LUK","1","2","2","Imaka bian ahäŋirä ini dapuritä kaŋpäŋ nadäŋkuŋo u ba apiŋo ahäŋ yäpmäŋ abäkaŋ ugänpäŋ kudän täŋkuŋ. Äma uwä Anutu täŋo manbiŋam yäŋahäk-ahäk piä täŋkaŋ manbiŋam ŋowä nimiŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK1_3","072_1_3","LUK","1","3","4","Täŋpäkaŋ näk imaka, kadäni käroŋi manbiŋam ŋo yäput pektä päŋku tärek-tärek u kuduptagänta ket nadäwa yäŋkaŋ yäŋyabäk piä täŋ yäpmäŋ abut. Unita äma ärowanina Tiofilus, gäkä manbiŋam gäwerani u bureni-inik yäŋ nadäkta imaka imaka ahäŋkuŋo unitäŋo manbiŋam siwoŋi kudän täŋpäŋ gäkken pewa ärekta nadäk peŋkut. Eruk manbiŋam uwä ŋode; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK1_5","072_1_5","LUK","1","5","5","Herottä Judia kome täŋo intäjukun äma itkuk-ken uken bämop äma kubä itkuk, u wäpi Sekaraia. Äma uwä bämop äma biani wäpi Abiya unitä äbotken nanik. Täŋpäkaŋ webeni Elisabet imaka, bämop äma äbot kubäken nanik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK1_6","072_1_6","LUK","1","6","6","Täŋkaŋ yanäpi yarä uwä Anutu iŋamiken siwoŋi kuŋat täŋkumänonik. Täŋkaŋ Anutu täŋo baga man ba jukuman kuduptagän iwat moreŋpäŋ waki kubä nämo täk täŋkumänonik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK1_7","072_1_7","LUK","1","7","7","Upäŋkaŋ nanakiye nämo. Elisabet äruŋ it yäpmäŋ äbäŋkä tägawani webe pähap täŋkumän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK1_8","072_1_8","LUK","1","8","8","Täŋpäkaŋ kadäni kubä, Sekaraia täŋo äbottä Anutu iŋamiken bämop äma piä täkta kadäni ahäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK1_9","072_1_9","LUK","1","9","9","U bämop ämatä täk täŋkuŋo ude piä yäpmäŋ daniŋpäŋ Sekaraiatä kudupi eŋi gänaŋ Anutu iŋamiken gupe käbäŋi nikek ijiŋ imikta ahäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK1_10","072_1_10","LUK","1","10","10","Eruk, gupe käbäŋi nikek ijik-ijik kadäni ahäŋirän ämawebe mäyaptä äbäŋkaŋ kudupi eŋi yämän umu itkaŋ Anutu-ken yäŋapik man yäŋ itkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK1_11","072_1_11","LUK","1","11","11","Yäŋapik man yäŋ irirä kudupi eŋi gänaŋ Sekaraia gupe käbäŋi nikek ijiŋ ittäŋgän kaŋkuk; Ekäni täŋo aŋero kubätä gupe käbäŋi nikek ijiwani täŋo käwuri bure käda ahäŋpäŋ irirän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK1_12","072_1_12","LUK","1","12","12","Kaŋkaŋ kikŋutpäŋ bumta umuntaŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK1_13","072_1_13","LUK","1","13","13","Ude täŋpänä Aŋero unitä iwetkuk; Sekaraia, gäk umuntäweno. Anutu gäkŋo yäŋapik man nadäŋ gamitak yäk. Unita webeka Elisabet uwä nanak ämani kubä api bäyawek. Bäyawänkaŋ wäpi Jon yäŋ, kaŋ iwet. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK1_14","072_1_14","LUK","1","14","14","Täŋpäŋ nanak unita bänep täga nadäŋpäŋ oretoret api täŋpen. Ba unitä ahäŋirän ämawebe mäyaptä bänep täga nadäŋpäŋ oretoret udegän api täneŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK1_15","072_1_15","LUK","1","15","15","Imata, nanaka unitä tägaŋpäŋ Ekäni iŋamiken wäpi biŋam ikek api irek. Täŋkaŋ wain ume ba täŋguŋguŋ ume ätu nämoinik api nak täŋpek. Täŋkaŋ ahäwayäŋ täyak-ken unitä it yäpmäŋ ärowayäŋ täkken Kudupi Munapiktä uwäktäŋ imiŋirän api irek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK1_16","072_1_16","LUK","1","16","16","Täŋpäkaŋ unitä Isrel ämawebe Anutu mäde ut imiŋkuŋo u mäyap bänepi yäpmäŋ sukureŋpäŋ yepmaŋpän Anutu Ekänini-ken äneŋi api kuneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK1_17","072_1_17","LUK","1","17","17","Bureni, kuŋat-kuŋari ba kehäromini Profet Elaijatä täŋpeŋ kuŋatkuko udegän api täk täŋpek. Ekänita intäjukun kuŋkaŋ nädanani täŋo kokwawak yäpän-siwoŋ tawäpäŋ yepmaŋit, ba äma man bitnäk täk täkaŋ unitäŋo bänepi yäpmäŋ sukureŋpäŋ yepmaŋpän äma siwoŋi täŋo kädet kuroŋgän api iwat täneŋ. Ude täŋpayäŋ täko uwä Ekänita watä piä täŋ imikta ämawebe äbot ket utpäŋ yepmak täŋtäŋ api kwek yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK1_18","072_1_18","LUK","1","18","18","Eruk, aŋerotä man ude iweränä, Sekaraiatä kowata ŋode iwetkuk; Man yäyan u jide täŋpäŋ bureni yäŋ nadäwet? Näk tägawani-inik ŋo, ba webena imaka, webe pähap ŋo! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK1_19","072_1_19","LUK","1","19","19","Ude yäwänä aŋerotä iwetkuk; Näk wäpna Gebriel, Anutu iŋamiken it täyat unita jopman nämo gäweret yäk. Nämo, manbiŋam täga ŋo gäwetta Anututä ini naniŋ kireŋpewän äbätat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK1_20","072_1_20","LUK","1","20","20","Gäk nadätan? Näkŋo man nämo nadäŋ namitan unita meka bäräp tawäpäŋ man kum api iren. Ude täŋkaŋ it yäpmäŋ kuŋiri manbiŋam gäwetat ŋonitä ahäwänkaŋ man äneŋi api yäwen. Manbiŋam yäyat ŋowä kadäni yäŋ imani-ken uken bureni api ahäwek yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK1_21","072_1_21","LUK","1","21","21","Täŋpäkaŋ ämawebe Sekaraiata yäŋkaŋ yäman umu irä wawäwä nadäwätäk täŋpäŋ yäŋkuŋ; Kudupi eŋi gänaŋ uken imatäken kubätä ahäŋirän Sekaraia kadäni käroŋi ŋowä itak? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK1_22","072_1_22","LUK","1","22","22","Ude yäŋirä yäman äpäŋpäŋ ämawebe man kubä nämoinik yäwetkuk. Meni bäräp tawäpäŋ man kum itkuko unita keri-tägän wärani täŋyäreŋkuk. Täŋpänä ämawebetä nadäŋkuŋ; Imaka kudupi kubä kudupi eŋi gänaŋ kaŋkaŋ käwep äpätak yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK1_23","072_1_23","LUK","1","23","23","Eruk mäden, Sekaraia täŋo piä u täŋpän tärewäkaŋ komeni-ken kuŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK1_24","072_1_24","LUK","1","24","24","Päŋku irirän Elisabet nanak kok itkuk. Nanak kok itkaŋ eŋi gänaŋgän it yäpmäŋ kuŋirän komepak 5 ude täreŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK1_25","072_1_25","LUK","1","25","25","Täŋpäkaŋ Elisabet nanak kok itat yäŋ nadäŋpäŋ yäŋkuk; Ekänitä iron u täŋ namitak! Apiŋo Ekänitä oraŋ namiŋirän näkŋo mäyäkna ämawebe iŋamiken paotak yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK1_26","072_1_26","LUK","1","26","26","Elisabettä nanak kok ikek it yäpmäŋ kuŋtäŋgän komepak 6 täreŋirän, eruk kadäni uken Anututä aŋero Gebriel u peŋ iwet-pewän yäpmäŋ yotpärare kubä Galili komeken wäpi Nasaret uken kuŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK1_27","072_1_27","LUK","1","27","27","Webe gubaŋ kubä äma kubä wäpi Josep unita yäŋkaŋ iwoyäŋkuŋo webe uken kuŋkuk. Josep uwä Devittä äbotken nanik. Täŋkaŋ webe gubaŋ iwoyäŋ imiŋkuŋo u wäpiwä Maria. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK1_28","072_1_28","LUK","1","28","28","Eruk, Gebrieltä webe uken kuŋpäŋ iwetkuk; Kepma yäk. Gäk nadätan? Ekäni Anutu gäkkät itpäŋ iron täŋ gamitak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK1_29","072_1_29","LUK","1","29","29","Ude iweränä Mariatä man u nadäŋkaŋ kikŋutpäŋ yäŋkuk; Yäke! Man kubä ŋo jidewanipäŋ nadätat? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK1_30","072_1_30","LUK","1","30","30","Yäwänä aŋerotä iwetkuk; Maria, gäk umuntäweno! Anututä ini nadäŋ gamitak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK1_31","072_1_31","LUK","1","31","31","Nadätan? Gäk nanak kok itpäŋ nanak ämani kubä api bäyawen yäk. Bäyaŋpäŋ wäpiwä Jesu yäŋ api iweren. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK1_32","072_1_32","LUK","1","32","32","U äma ekäni kubä ude irirän ŋode api iwetneŋ; U Anutu Ärowani Bureni unitäŋo Nanaki yäŋ api iwetneŋ. Täŋpäkaŋ Anututä intäjukun ämata api tewek, orani Devittä itkuko ude. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK1_33","072_1_33","LUK","1","33","33","Unitä Jekop täŋo äbotken nanik ämawebeta intäjukun äma ude tärek-täreki nämo api irek yäk. Täŋpäkaŋ yabäŋ yäwat piä täŋpayäŋ täko uwä paot-paori nämo api täŋpek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK1_34","072_1_34","LUK","1","34","34","Eruk, Mariatä u nadäŋpäŋä aŋero ŋode iwetkuk; Man yäyan u jide ude api ahäwek? Näk äpna nämo ŋo! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK1_35","072_1_35","LUK","1","35","35","Mariatä ude yäwänä aŋero unitä iwetkuk; Kudupi Munapiktä gäkä terak äroŋirän Anutu Ärowani Bureni-inik unitäŋo kehärominitä gäk kumän api uwäk täwek yäk. Unita nanak kudupi bäyawayäŋ täno uwä Anutu täŋo Nanaki yäŋ api iwetneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK1_36","072_1_36","LUK","1","36","36","Unita ket nadä! Notkapak Elisabet webe pähap täŋkuko upäŋkaŋ apiŋo koki itak yäk. Bian äruŋ yäŋ iwerani upäŋkaŋ apiŋo nanak kok itpäŋ it yäpmäŋ äbäŋirän komepak 6 täretak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK1_37","072_1_37","LUK","1","37","37","Nadätan? Anututä imaka kubä täŋpayäŋ nadäŋpäŋ uwä bureni-inik täŋpek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK1_38","072_1_38","LUK","1","38","38","Aŋerotä man ude iweränä Mariatä yäŋkuk; Eruk, bureni! Näk Ekäni täŋo piä watä webegän. Unita imaka kubä täŋ namayäŋ nadäŋpäŋä, yäyan ude kaŋ täŋ namän. Mariatä aŋero man ude iweränkaŋ teŋpeŋ kuŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK1_39","072_1_39","LUK","1","39","39","Kuŋirän Maria akumaŋ bäräŋeŋ kumaŋ Judia kome pom itkuŋ-ken yotpärare kubä uken kuŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK1_40","072_1_40","LUK","1","40","40","Kumaŋ päŋku uken ahäŋkaŋ Sekaraiatä eŋi gänaŋ äroŋpäŋä Elisabet iniŋ oretkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK1_41","072_1_41","LUK","1","41","41","Ude täŋirän nanak Elisabet koki gänaŋ itkuko unitä kikŋutpäŋ wareŋ täŋkuk. Ude täŋpänkaŋä Elisabet uwä Kudupi Munapiktä uwäk täŋpäŋ itkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK1_42","072_1_42","LUK","1","42","42","Täŋirän Elisabet oretoret man terak ŋode yäŋkuk; Maria! Anututä gäka iron täŋ gamiko uwä webe ätu täŋo yärepmitak yäk. Ba nanak gäk kokka gänaŋ itak u imaka udegän, Anututä iron taŋi täŋ imani. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK1_43","072_1_43","LUK","1","43","43","Näk jidewani unita Ekänina täŋo miŋi gäk nabäwa yäŋkaŋ äbätan? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK1_44","072_1_44","LUK","1","44","44","Nadätan? Gäkä naniŋ oreriri nanak kokna-ken itak ŋo täga nadäŋpäŋ uterakgän kikŋutpäŋ wareŋ täk! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK1_45","072_1_45","LUK","1","45","45","Gäk Ekäni täŋo biŋam man gäwetkuko unitä bureni api ahäwek yäŋ nadäkinik täŋkuno unita Ekäni täŋo oretoret terak itan yäk. Elisabettä ude yäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK1_46","072_1_46","LUK","1","46","46","Täŋpäŋ Mariatä yäŋkuk; Bänepnatä Ekäni wäpi yäpmäŋ akutat! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK1_47","072_1_47","LUK","1","47","47","Täŋira mäjonatäwä Anutu wakiken nanik nämagurani ämana u iniŋ oretak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK1_48","072_1_48","LUK","1","48","48","Näk piä watä webeni jopi upäŋkaŋ iron täŋ namiŋkuk. Apiŋo ba kämi-kämi ämawebe kuduptä ŋode api näwetneŋ; Anututä iron taŋi täŋ gamani. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK1_49","072_1_49","LUK","1","49","49","Anutu Kehäromitä imaka taŋi kubä täŋ namiŋkuko unita ude api näwetneŋ. Unita wäpi biŋam kudupi-inik itak yäŋ yäwa! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK1_50","072_1_50","LUK","1","50","50","Näk nadätat, Anutu täŋo bänep iron pähap uwä äma mani buramiŋpäŋ gämori-kengän kuŋat täkaŋ unita biŋam. Ba unitäŋo nanakiye täŋo nanakiye tawaŋ uteraktä pen udegän api kwek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK1_51","072_1_51","LUK","1","51","51","Keritä piä kehäromi udegän täk täyak. Äma bänepitä inita nadäwä ärowani täŋpani u yäwat kireŋpewän uken-uken kuŋtäŋpä kuk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK1_52","072_1_52","LUK","1","52","52","Unitä intäjukun äma kehäromi täŋo wäpi biŋam ärowani u yäpmäŋ päpä peŋpäŋ äma jopi äpani täŋo wäpi biŋam yäpmäŋ akuk täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK1_53","072_1_53","LUK","1","53","53","Täŋkaŋ äma jäwärita imaka tägatäga daiŋ yämiŋkaŋ äma tuŋum mäyap ikek uwä yäwat kireŋpewän ketäŋ kuk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK1_54","072_1_54","LUK","1","54","54","Täŋpäkaŋ piä ämaniye Isrel nanik u täŋkentäŋ yämiŋ yäpmäŋ äbuk. Täŋkuko udegän butewaki pen nadäŋ yämik täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK1_55","072_1_55","LUK","1","55","55","Ba oraniyeta ude api täŋ yämet yäŋ yäwetkuko udegän Abrahamkät unitäŋo äboriye mäden ahäŋ yäpmäŋ äbuŋo unita butewaki tärek-täreki nämo nadäŋ yämik täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK1_56","072_1_56","LUK","1","56","56","Mariatä kap ude teŋkaŋ Elisabet-kät it yäpmäŋ kuŋirän komepak yaräkubä ude täreŋkuŋ. Tärewäkaŋ Maria äneŋi komeni-ken kuŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK1_57","072_1_57","LUK","1","57","57","Eruk ittäŋgän Elisabet nanak ämani bäyaŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK1_58","072_1_58","LUK","1","58","58","Bäyaŋirän mähemiye ba noriye wanoriye ini u nanik unitä Ekänitä iron täŋ imiŋkuko biŋam u nadäŋpäŋä oretoret pähap täŋ imiŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK1_59","072_1_59","LUK","1","59","59","Eruk kepma 8 ude täŋirän äma ekäni ekäni ätu nanak u gupi moräk madäŋkaŋ nani wäp Sekaraia udegän iwetna yäŋkaŋ äbuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK1_60","072_1_60","LUK","1","60","60","Äbä nani wäpi yäŋirä miŋitä yäŋkuk; U nämo yäk. Wäpi Jon yäŋ iwetnayäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK1_61","072_1_61","LUK","1","61","61","Miŋitä ude yäwänä äma päke unitä iwetkuŋ; Gäkä äbotken nanik wäp udewani kubä nämo itak yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK1_62","072_1_62","LUK","1","62","62","Ude yäŋkaŋ nanitä nanaki wäpi jide yäŋ iwerayäŋ yäŋ nadäŋkaŋ ketwära-wära täŋireŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK1_63","072_1_63","LUK","1","63","63","Täŋpäwä Sekaraiatä kudän täŋpani täŋo tuŋumta yäwet yabäŋkuk. Eruk, u yäpmäŋpäŋä äma päke itkuŋo u iŋamiken ŋode kudän täŋkuk; Ŋo wäpiwä Jon. Ude kudän täŋirän kaŋkaŋ nadäwätäk täŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK1_64","072_1_64","LUK","1","64","64","Eruk, uterakgän Sekaraia meni bäräp tawäpäŋ man kum itkuko ukeŋowä meni äneŋi pidäm taŋkuk. Ude täŋkaŋä man yäŋpäŋ Anutu wäpi bumta iniŋ oretkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK1_65","072_1_65","LUK","1","65","65","Ude täŋirän noriye wanoriye ini u nanik u kaŋkaŋ umuntaŋkuŋ. Umuntaŋkaŋ kudän mebäri mebäri ahäŋirän kaŋkuŋo unitäŋo manbiŋam Judia kome täpuri täpuri kudup u pewä kuŋat moreŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK1_66","072_1_66","LUK","1","66","66","Kuŋat moreŋirän ämawebe manbiŋam u nadäŋkuŋo u kudup bänepi-ken nadäwätäk täŋpäŋ yäŋkuŋ; Kämi-kämi nanak uwä kädet kuroŋ jide ude api iwarek? Ekäni täŋo kehäromi ukät itkamän yäŋ nadäŋpäŋ unita man udewä yäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK1_67","072_1_67","LUK","1","67","67","Täŋpäkaŋ Jon täŋo nani Sekaraia uwä Kudupi Munapiktä uwäk tawänkaŋ Anutu täŋo manbiŋam yäŋahäŋpäŋ ŋode yäŋkuk; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK1_68","072_1_68","LUK","1","68","68","Isrel ämawebe täŋo Ekäni Anututä nin ŋo nadäŋ nimiŋpäŋ wakiken nanik nimagutak. Unita wäpi yäpmäŋ akuna! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK1_69","072_1_69","LUK","1","69","69","Iniken piä watä ämani Devit, unitä äbotken nanik äma kehäromi kubä nin nimagutta pewän ahätak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK1_70","072_1_70","LUK","1","70","70","Bian-inik profet jukuman yäwerän yäŋahäk täŋkuŋo udegän ahätak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK1_71","072_1_71","LUK","1","71","71","Anututä ŋode yäŋkehärom taŋkuk; Näk ämawebenaye iwan keri-ken nanikpäŋ api yäyomägaret yäk. Äma nadäwäwak täŋ yämik täkaŋ u keri-ken nanikpäŋ api yäyomägaret yäŋ yäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK1_72","072_1_72","LUK","1","72","72","Unita ini-tägän äbekniye oraniyeta butewaki nadäŋ yämiŋpäŋ täŋkentäŋ yämiŋkuk. Ba topmäk-topmäk kubägän bian pewän ahäŋkuko uterak nadäŋ iwatpäŋ bureni ahätak ŋo. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK1_73","072_1_73","LUK","1","73","74","Bian oranin pähap Abraham yäŋkehäromtak man iwetkuko ude apiŋo ninta täyak. Ba nintä umunkät umunkät nämo kuŋatpäŋ iniken piä u täneta yäŋpäŋ iwan keri-ken nanik api tämaguret yäŋ yäŋkuko u täyak ŋo. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK1_75","072_1_75","LUK","1","75","75","Unita yäŋkuko udegän, kadäni kadäni säkgämän kuŋatpäŋä iniken piä ugänpäŋ iŋitpäŋ täŋpäŋ iŋamiken kädet siwoŋigän api kuŋatne. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK1_76","072_1_76","LUK","1","76","76","Täŋ, nanakna, gäkä jukun kuŋkaŋ Ekäni täŋo kädet api täwireno unita gäka Anutu Ärowani Bureni-inik unitäŋo profet yäŋ api gäwetneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK1_77","072_1_77","LUK","1","77","77","Ekäni uwä ämawebeniye täŋo waki-wakini ärut täŋpän kwäpäŋ inita biŋam yämagurayäŋ täko unita yäŋpäŋ-yäwoŋärek täŋtäŋ kuŋiri api nadäneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK1_78","072_1_78","LUK","1","78","78","Bureni! Anutunin, ironi pähap pätak unita ŋode api täŋpek; Kunum gänaŋ täŋo peŋyäŋek u api iniŋ kireŋpewän äpäŋ nimek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK1_79","072_1_79","LUK","1","79","79","Peŋyäŋek uwä ämawebe bipmäŋ urani-ken itkaŋ kumäkta umuntaŋ itkaŋ unita api peŋyäŋeŋ yämek. Peŋyäŋek unitä nintäŋo kädet kuroŋnin nipmäŋit niwarirän bänep kwini kädet iwatpäŋ kuŋatneta yäwani. Jon täŋo nani Sekaraiatä man ude yäwän täreŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK1_80","072_1_80","LUK","1","80","80","Täŋpäkaŋ nanak uwä bänep nadäk-nadäk ba gupi bok tägaŋkuk. Täŋkaŋ kome jopi-ken it yäpmäŋ kuŋtäŋgän Isrel ämawebe iŋamiken kwawak ahäŋpäŋ Anutu täŋo man yäŋahäŋpäŋ yäwet täŋkukonik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK2_1","072_2_1","LUK","2","1","1","Kadäni ukengän äma kubä wäpi Sisa Ogastastä Rom täŋo intäjukun äma itkuk. Unitä ämawebe komeni komeni Rom gapmantä yabäŋ yäwarani unita jukuman ŋode pewän yäpmäŋ kuŋatkuk; Ämawebe päke u wäpi kuduptagän gapman täŋo wäp kudän tawaŋ terak api peŋ moreneŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK2_2","072_2_2","LUK","2","2","2","(Piä udewani bian kubä nämo täŋkuŋ. Äma ekäni kubä wäpi Kwirinus u Siria komeken kaŋiwat piä täŋirän yäput peŋkuŋ.) ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK2_3","072_2_3","LUK","2","3","3","Eruk, ude nadäŋpäŋ ämawebe kuduptagän wäpi kudän täkta kome ini ahäwani-kengän kuŋ moreŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK2_4","072_2_4","LUK","2","4","4","Kuŋirä Josep uwä Galili kome Nasaret yotpärare-ken u itkukopäŋ peŋpeŋ Judia kome Betlehem yotpärare uken kuŋkuk. Uwä orani Devittä yotpärare-ken kuŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK2_5","072_2_5","LUK","2","5","5","U kwayäŋpäŋä webeni biŋam yäŋ imani Maria u nanak kok ikek wäpi kudän bok täkta imaguränkaŋ kuŋkumän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK2_6","072_2_6","LUK","2","6","6","Kumaŋ päŋku kome uken ahäŋpäŋ ittäŋgän nanak bäyawayäŋ keräp taŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK2_7","072_2_7","LUK","2","7","7","Täŋpäkaŋ eŋi äma ban naniktä pätneŋta täŋpani u tokŋeŋ moreŋkuŋo unita bägupta wäyäkŋeŋpäŋ bulimakautä eŋiken päro itkumän. Päro u itkaŋ nanaki tuäni bäyaŋkuk. Bäyaŋkaŋ tektä uwäk täŋpäŋ bulimakautä ketem näŋpani gäpe gänaŋ pewän patkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK2_8","072_2_8","LUK","2","8","8","Täŋpäkaŋ bipani ugän yotpärare u gägäni-ken äma ätu sipsipta watäni itkuŋonik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK2_9","072_2_9","LUK","2","9","9","Irirä Ekäni täŋo aŋero kubätä ahäŋ yämiŋkuk. Ahäŋ yämiŋirän Ekäni täŋo peŋyäŋek ägonitä peŋ-yäŋeŋirän bumta umuntaŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK2_10","072_2_10","LUK","2","10","10","Umuntaŋirä aŋerotä yäwetkuk; E, in umuntäneŋo! Näk manbiŋam täga kubä yäpmäŋ abätat yäk. Manbiŋam tägagämän täwerayäŋ täyat ŋonitäŋo bureni uwä äma kuduptagän täŋkentäŋ yämikta biŋam! Täŋkentäŋ yämiŋirän oretoret pähap api täneŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK2_11","072_2_11","LUK","2","11","11","Apiŋo edap ŋogän ämawebe paot-paotta biŋam täŋpani wädäŋ tädotpäŋ yepmakta yäwani u Devit täŋo yotpärare-ken ahätak. Uwä Anututä iwoyäwani Ekäni Kristo! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK2_12","072_2_12","LUK","2","12","12","Unita ket täwera nadäwut; In nanak paki tekpäŋ uwäk täwani bulimakau täŋo gäpe gänaŋ parirän kaŋpäŋä yäŋirän nadäŋkumäŋo ukeŋo u yäŋ kaŋ nadäwut yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK2_13","072_2_13","LUK","2","13","13","Yäwänkaŋä uterakgän kunum gänaŋ nanik aŋero äbot tawaŋ käroŋ ahäŋpäŋ noripak-kät ŋode yäŋpäŋ Anutu iniŋ oretkuŋ; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK2_14","072_2_14","LUK","2","14","14","Kunum gänaŋ unu Anutu iniŋ oretna! Kome terak ämawebe Anututä ini yabäŋgärip täk täyak-ken bätaki pewän ahätak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK2_15","072_2_15","LUK","2","15","15","Aŋerotä man ude yäŋ paotpäŋ peŋpeŋ kunum gänaŋ äroŋirä sipsip watä äma ukeŋonitä näwetgäwet täŋpäŋ yäŋkuŋ; Eruk kuna! yäk. Betlehem päŋku imaka kubä ahäŋirän Ekänitä niwerako u käna! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK2_16","072_2_16","LUK","2","16","16","Ude yäŋpäŋ bäräŋeŋ päŋku Maria Josep yabäŋ ahäŋpäŋ nanak paki gäpe gänaŋ patkuko u imaka, kaŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK2_17","072_2_17","LUK","2","17","17","Kaŋpäŋ nanak unitäŋo manbiŋam aŋerotä yäwerän nadäŋkuŋo u yäwetkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK2_18","072_2_18","LUK","2","18","18","Yäwerirä ämawebe itkuŋo u nadäŋpäŋ jäkjäk yambuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK2_19","072_2_19","LUK","2","19","19","Täŋ, Mariatäwä man u nadäŋpäŋ iyap taŋpäŋ yäpmäŋ kuŋatkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK2_20","072_2_20","LUK","2","20","20","Täŋpäkaŋ sipsip watä ämatä imaka kaŋpäŋ nadäk täŋkuŋo unita Anutu iniŋ orettäŋ äneŋi piäni-ken kuŋkuŋ. Man aŋerotä yäwetkuko udegän kaŋkuŋo unita. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK2_21","072_2_21","LUK","2","21","21","Eruk, nanak paki u kepma 8 uken gupi moräk madäŋpäŋ wäpi Jesu yäŋ iwetkuŋ. Wäpi Jesu uwä, Maria nanak kok nämo irirän aŋero kubätä ahäŋ imiŋpäŋ wäpi iwetkuko u. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK2_22","072_2_22","LUK","2","22","22","Täŋpäkaŋ Mosestä bian kädet webe nanak bäyaŋpäŋ ini ba nanak paki u Anutu iŋamiken kuräki itta baga man terak kudän täŋkuk. Eruk, kädet u iwatpäŋ Maria kenta Joseptä Jesu nanak Anututa biŋam imikta yäŋikŋat yäpmäŋ Jerusalem äroŋkumän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK2_23","072_2_23","LUK","2","23","23","Ude täŋkumäno uwä Ekäni täŋo baga man ŋode kudän täwani u iwatpäŋ täŋkumän; Nanakjiye intäjukun nanik u Anututa biŋam kaŋ iniŋ kirewut yäŋ kudän täwani. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK2_24","072_2_24","LUK","2","24","24","Ba Ekäni täŋo baga man kubä pen ŋode nadäŋkumän; In Anutu iŋamiken kuräki itta barak wäpi känaräm yaräpäŋ yäpmäŋpäŋ Anututa ijiŋ imut yäk. Ba känaräm nämo iränä barak wäpi yägu udewani yaräpäŋ ijiŋ imut. Eruk, baga man unita nadäŋpäŋ Jerusalem itkaŋ udegän täŋkumän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK2_25","072_2_25","LUK","2","25","25","Eruk kadäni uken äma kubä wäpi Simeon Jerusalem yotpärare-ken itkuk. Uwä äma siwoŋi, Anutu kadäni kadäni iniŋ orerani. Äma unitä Anututä Isrel ämawebeta täŋkentäŋ yämik-yämik kadänita itsämäŋpäŋ kuŋarani. Täŋirän Munapiktä bänepi-ken itpäŋ man ŋode iwetkuk; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK2_26","072_2_26","LUK","2","26","26","Gäk nämo kumäŋiri Ekäni Kristo Anututä bian iwoyäŋkuko u ahäŋirän api käwen yäŋ iwetkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK2_27","072_2_27","LUK","2","27","28","Täŋpäŋ Munapiktä iwet-pewän kudupi eŋi gänaŋ äroŋkuk. Äro irirän Maria kenta Joseptä Juda täŋo baga man iwatpäŋ Jesu nanak yäpmäŋ äbumän. Täŋirän Simeontä nanak u kaŋpäŋ bäyaŋ imiŋpäŋ Anutu ŋode yäŋpäŋ iniŋ oretkuk; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK2_29","072_2_29","LUK","2","29","29","Ekäni pähap! Man näwetkuno ude bureni pewi ahäŋ namitak unita piä ämaka näk ŋo nabä kätäwipäŋ oretoret terak kwa. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK2_30","072_2_30","LUK","2","30","30","Apiŋo dapunatä gäkken nanik ämawebe wakiken nanik yämagutta yäwani u käyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK2_31","072_2_31","LUK","2","31","31","Äma uwä ämawebe komeni komenitä kakta pewi ahätak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK2_32","072_2_32","LUK","2","32","32","Unitä ämawebe guŋ äbotken nanik unita peŋyäŋeŋ yämiŋirän gäkŋo kädet siwoŋi api kaŋpäŋ nadäneŋ. Ba uterak Juda ämawebekayetä wäp biŋam api yäpneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK2_33","072_2_33","LUK","2","33","33","Simeontä nanak ahäŋkuko unita man ude yäŋirän miŋi nanitä nadäwätäk täŋkumän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK2_34","072_2_34","LUK","2","34","34","Ude täŋirän Simeontä Anutu täŋo wäpi terak man täga yäwetkaŋ Maria ŋode iwetkuk; Gäk nadätan? Nanak ŋo terak Juda ämawebetä äbot yarä yäpmäŋ danikta iwoyäwani yäk. Ätutä paot-paotta biŋam, ätutäwä irit kehäromita biŋam yäk. Nanak ŋowä Anutu täŋo baga ude api irek. Ämawebe mäyaptä kaŋirä äpani täŋirän mäde api ut imineŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK2_35","072_2_35","LUK","2","35","35","Äma mäde ut iminayäŋ täŋo unitäŋo nadäk-nadäk waki u kwawak api pewä ahäneŋ. Täŋkaŋ komi imiŋirä gäkŋawä bänepkatä jägämi-inik api nadäwen, mujuktä gupka awähurirän nadäweno ude yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK2_36","072_2_36","LUK","2","36","36","Eruk, Fanuel täŋo äperi, Asetä äbotken nanik kubä wäpi Ana. Ana u äma yäpmäŋpäŋ äpikät ittäŋ kuŋtäŋgän obaŋ 7 täreŋirän äpi kumbuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK2_37","072_2_37","LUK","2","37","37","Äpitä kumäŋirän webe kajat it yäpmäŋ kuŋirän obaŋ 84 täreŋkuk. Webe unitä kepma bipani kudupi yot-kengän itkaŋ Anutu iniŋ oretta nakta jop itpäŋ yäŋapik man yäk täŋkukonik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK2_38","072_2_38","LUK","2","38","38","Täŋpäkaŋ Jesu nädamiŋi nani kudupi eŋi gänaŋ irirä Anatä päŋku ahäŋ yämiŋpäŋ Anutu bänep täga man iwetkuk. Ude täŋpäŋ Jesu nanak unita ämawebe mäyap Anututä Jerusalem ämawebe iwan keri-ken nanik ketärekta itsämäŋ itkuŋo u manbiŋam ŋode yäŋahäŋpäŋ yäwetkuk; Äma intä itsämäŋ itkaŋ u ŋobayäŋ! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK2_39","072_2_39","LUK","2","39","39","Simeon kenta Anatä man ude yäwän täreŋirän Jesu miŋi nani u baga man patkuko iwarän täreŋirän äyäŋutpeŋ Jesu nanak imagut yäpmäŋ Galili kome iniken yotpärare Nasaret u kuŋkumän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK2_40","072_2_40","LUK","2","40","40","Päŋku u irirä Anututä nanak uwä oraŋ imiŋirän gupi tägaŋpäŋ säkgämän itkuk. Itkaŋ nadäk-nadäk tägagämän, Anutu-ken nanik iŋitpäŋ kuŋatkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK2_41","072_2_41","LUK","2","41","41","Täŋpäkaŋ Jesu miŋi nani Pasova orekirit täkta Jerusalem yotpärare-ken kuk täŋkumänonik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK2_42","072_2_42","LUK","2","42","42","Eruk Jesu obaŋ 12 ude täŋirän miŋi nanitä Jesu imaguränkaŋ täk täŋkumäno udegän täkta Jerusalem penta kuŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK2_43","072_2_43","LUK","2","43","43","Päŋku Pasova täŋpä täreŋirän Jesu Jerusalem pen irirän miŋi nani Jesu noriye-kät käwep kukaŋ yäŋ nadäŋkaŋ äneŋi äyäŋutpeŋ komeni-ken kuŋkumän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK2_44","072_2_44","LUK","2","44","44","Jesu-kät penta kukamäŋ yäŋ nadäŋkaŋ kepma kubä kuŋarän bipuk. Kome bipmäŋirän miŋi nanitä Jesuta noriye päke u gänaŋ wäyäkŋeŋtäŋ kuŋatkumän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK2_45","072_2_45","LUK","2","45","45","Wäyäkŋewän wawäpäŋ äneŋi äyäŋutpeŋ Jerusalem kuŋkumän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK2_46","072_2_46","LUK","2","46","46","Jerusalem kuŋkaŋ wäyäkŋeŋtäŋ kuŋarirän kepma yaräkubä täreŋirän kudupi eŋi gänaŋ äroŋpäŋ kaŋkumän. Jesu Baga man yäwoŋärewani äma u bämopi-ken itkaŋ man yäŋirä nadäŋit, yäwet yabäk täŋit täŋ itkukonik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK2_47","072_2_47","LUK","2","47","47","Täŋpäŋ äma ekäni ekäni kudupi eŋi gänaŋ itkuŋo u Jesutä yäwet yabäk täŋkuko u ba kowata man yäwetkuko u kaŋpäŋ nadäkaŋ kikŋutpäŋ nadäwätäk täŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK2_48","072_2_48","LUK","2","48","48","Täŋpäkaŋ Jesu ude täŋ irirän miŋi nanitä kaŋ-ahäŋpäŋ udegän kikŋutkumän. Täŋpäŋ miŋitä iwetkuk; Nanakna, imata nämo niwatpäŋ bäräpi nimitan? Nankakät nek gäka nadäwätäk taŋi täŋpäŋ wäyäkŋek piä täŋ yäpmäŋ äbäkamäk ŋo yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK2_49","072_2_49","LUK","2","49","49","Yäŋirän kowata ŋode iwetkuk; Näka imata wäyäkŋekamän? Näk Nana täŋo piä täkta yäwani yäŋ nämo nadäkamän? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK2_50","072_2_50","LUK","2","50","50","Ude yäwerirän miŋi nani Jesutä man yäwetkuko u mebäri nämo nadäwän täreŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK2_51","072_2_51","LUK","2","51","51","Eruk, ude täŋpäŋ Jesu akumaŋ miŋi nani-kät penta Nasaret kuŋkuŋ. Päŋku Nasaret komeken itkaŋ miŋi nani täŋo man kudup buramik täŋkuk. Upäŋkaŋ imaka Jesutä Jerusalem itkaŋ yäŋkuko ba täŋkuko unita miŋitä nadäŋpäŋ iyap taŋpäŋ yäpmäŋ kuŋatkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK2_52","072_2_52","LUK","2","52","52","Täŋpäkaŋ Jesu nadäk-nadäki bok gupi bok taŋi tägaŋkuk. Tägaŋirän Anutu ba ämawebe imaka, kaŋirä äma tägagämän täŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK3_1","072_3_1","LUK","3","1","1","Täŋpäŋ kadäni uken Rom nanik täŋo intäjukun äma wäpi Taiberius-Sisa u Rom ba kome ätu täŋo ämawebe yabäŋ yäwat piä täŋ yäpmäŋ kuŋirän obaŋ 15 ude täreŋkuk. Kadäni ukengän Sisa täŋo piä ämaniye Isrel kome täŋo kome täpuri täpuri ŋode yabäŋ yäwat täŋkuŋ; Pontius-Pailattä Judia kome kaŋiwat täŋkuk. Herottä Galili kome kaŋiwat täŋkuk. Herot täŋo monäni Filiptä Ituria kenta Trakonitis kome yabäŋ yäwat täŋkuk. Lisinias täwä Abilene kome kaŋiwat täŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK3_2","072_3_2","LUK","3","2","2","Täŋpäŋ Anas kenta Kaifastä bämop äma intäjukun täŋpani ude irirän kadäni uken Jon, Sekaraia täŋo nanaki u kome jopi-ken it täŋkukonik. Uken ittäŋ kuŋirän Anututä jukuman iwetkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK3_3","072_3_3","LUK","3","3","3","Iweränkaŋ Jontä kome Jodan ume gägäni gägäni ittäŋ kuŋkuŋ-ken u kuŋatkaŋ manbiŋam ŋode yäŋahäŋpäŋ yäwettäŋ kuŋkuk; Irit kuŋat-kuŋatjin wakiwaki unita mäde ut yämiŋirä näk ume ärut tamiŋira Anututä wakijin peŋ tamayäŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK3_4","072_3_4","LUK","3","4","4","Jontä ude täŋirän man kudän ŋode, profet Aisaiatä bian kudän täŋkuko u bureni ahäŋkuk; Äma kubätä kome jopi-ken päŋku itkaŋ gera ŋode api yäŋ irek; Ekänitä äbäkta kädet täwirut! Irit kuŋat-kuŋatjin kaŋ täŋ-siwoŋ tawut! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK3_5","072_3_5","LUK","3","5","5","Kome äpmoŋpani ba pom täpuri ba taŋi äneŋpäŋ yäpä tägakot. Kädet gwäjiŋ ärowani ba kädet goreri u ket ut yäpmäŋ kukot! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK3_6","072_3_6","LUK","3","6","6","Ude täŋirä Anututä waki keri-ken nanik yämagut-yämagut piä täk täyak uwä ämawebe kudup api kaŋpäŋ nadäneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK3_7","072_3_7","LUK","3","7","7","Täŋpäkaŋ ämawebe mäyaptä ume ärut nimän yäŋkaŋ Jonken äbuŋ. Äbäŋirä Jontä ŋode yäwetkuk; Wa! In gämoktä äbotken nanik yäk. In bänepjin nämo sukureŋkaŋ äbäkaŋ? In Anututä intäŋo momita kokwawak nadäŋkaŋ tadäpayäŋ täko unita irepmitnayäŋ äbäkaŋ ba? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK3_8","072_3_8","LUK","3","8","8","Inä bänepjin bureni-inik sukureŋpäŋ äma bänepi sukurewani täŋo kudän kaŋ pewä ahäwut! Nin bänepnin täga, oranin pähap Abrahamtä äbotken nanik unita Anututa biŋam itkamäŋ yäŋ bäräŋeŋ nämo nadäneŋ. Nämo, Anututä Abraham täŋo äboriye ätu ahäwut yäŋ nadäŋpäŋä mobä jopi ŋopäŋ täga täŋpewän ahäneŋ! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK3_9","072_3_9","LUK","3","9","9","Upäŋkaŋ man ŋode nadäwut; Äma kubä päya mujipi pogopigän wädäwani madäkta pinigoŋ ket uritak. Unitä päya, mujipi pogopigän wädäk täkaŋ u kudup madäŋpäŋ ureŋ täŋpän kädäpta biŋam api kuneŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK3_10","072_3_10","LUK","3","10","10","Jontä ude yäwerän nadäŋpäŋä ämawebe itkuŋo unitä kowata ŋode iwet yabäŋkuŋ; Ude yäyan unita jide täne? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK3_11","072_3_11","LUK","3","11","11","Ude iwet yabäwä Jontä äneŋi ŋode yäwetkuk; Äma kubätä tek yarä nikek it imänä yäpmäŋ daniŋpäŋ kubäwä äma teki nämota imek. Ketem imaka udegän täŋpek yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK3_12","072_3_12","LUK","3","12","12","Täŋpäŋ takis moneŋ yäpani äma ätutä Jontä ume ärut nimän yäŋkaŋ äbäŋpäŋ Jon iwetkuŋ; Yäwoŋärewani äma, nin jide täne? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK3_13","072_3_13","LUK","3","13","13","Yäwäwä yäwetkuk; Ämawebe-ken takis moneŋ pekta yäwani ude u irepmitpäŋ nämo yäpneŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK3_14","072_3_14","LUK","3","14","14","Ude yäwerirän komi äma ätutä udegän iwet yabäŋkuŋ; E ninä jide? Yäwäwä yäwetkuk; Ämawebe täŋyäkŋatpena moneŋ ätukät nimut yäŋkaŋ nämo täneŋ yäk. Ba ämawebe jopman yäŋ-yäkŋatpäŋ manken nämo yepmaneŋ. Ba piä täk täkaŋ unitäŋo gwäki täpuri tamik täkaŋ unita nadäwätäk nämo täneŋ. Bänep tägagän nadäk täneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK3_15","072_3_15","LUK","3","15","15","Jontä man ude yäŋirän ämawebetä kikŋutpäŋ bänepi kädäp jiwäpäŋ nadäwätäk täŋpäŋ ŋode yäŋkuŋ; Bureni! Man yäŋirän nadäŋitna inide kubä täkaŋ yäk. Ŋowä Anutu täŋo iwoyäwani Kristo käwep? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK3_16","072_3_16","LUK","3","16","16","Ude yäŋirä nadäŋpäŋ Jontä ŋode yäwetkuk; Ude nämo! Äma kubä wäpi biŋam ikek mäden näwatak. Unitäŋo kehärominitä näkŋo kehäromina irepmitak. Näk äpani-inik. U dubini-ken näk täga itnaŋi nämo. Näk ume-inikpäŋ ärut tamitat. Upäŋkaŋ äma mäden äbätak unitäwä Anutu täŋo Munapik ba kädäp mebetpäŋ bok api ärut tamek yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK3_17","072_3_17","LUK","3","17","17","Äma ekäni uwä ämawebe yäpmäŋ danik piä täkta api äbek. Yäpmäŋ danik piä u man wärani ŋode bumik api täŋpek; Wit mujipi-kät gupi kubä-kengän itkaŋ u yäpmäŋ daniŋpäŋ mujipi bureni inita eŋi kubäken peŋkaŋä gupi kädäp kumäk-kumäki nämoken api ureŋ täŋpän äpmoneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK3_18","072_3_18","LUK","3","18","18","Ude yäŋpäŋ ämawebetä bänepi sukurekta jukuman yäwerit Manbiŋam Täga u yäwet täŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK3_19","072_3_19","LUK","3","19","19","Jontä ämawebe jopita man ude yäwetkaŋ intäjukun äma Herot imaka, kaŋ-yäŋkuk. Imata, Herot uwä monäni täŋo webeni wäpi Herodias u yomägatpäŋ webenita yäpuko unita. Ba imaka wakiwaki mäyap täk täŋkuko unita yäŋpäŋ kaŋ-yäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK3_20","072_3_20","LUK","3","20","20","Jontä Herot kaŋ-yäŋkuko unita Herottä bänepi wawäpäŋ imaka wakiinik kubä ŋode täŋkuk; Jon u yäpmäŋpäŋ komi eŋiken teŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK3_21","072_3_21","LUK","3","21","22","Jontä ämawebe ume ärut yämiŋ irirän Jesu imaka, äbänä Jontä Jesu udegän ärut imiŋkuk. Täŋirän Jesutä Nani-ken yäŋapiŋ irirän kunum aŋeŋirän Anutu täŋo Munapiktä känaräm ude päpä Jesu gwäki terak maŋitkuk. Täŋirän Anutu kunum gänaŋ naniktä gera ŋode yäŋkuk; Gäk näkŋaken bänepna gämäni-inik yäk. Gäk gabäŋkaŋ gäripi pähap nadäk täyat. Man ude yäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK3_23","072_3_23","LUK","3","23","23","Täŋpäŋ Jesutä obaŋ 30 ude bumik täŋkaŋä yäŋpäŋ-yäwoŋärek piäni yäput peŋpäŋ täŋkuk. Täŋirän ämawebetä Jesu uwä Josep täŋo nanaki yäŋ nadäk täŋkuŋonik. Täŋpäkaŋ Josep uwä Heli täŋo nanaki. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK3_24","072_3_24","LUK","3","24","24","Heli uwä Matat-2 täŋo nanaki. Matat-2 uwä Livai-2 täŋo nanaki. Livai-2 uwä Melki-2 täŋo nanaki. Melki-2 uwä Janai täŋo nanaki. Janai uwä Josep-2 täŋo nanaki. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK3_25","072_3_25","LUK","3","25","25","Josep-2 uwä Matatias-2 täŋo nanaki. Matatias-2 uwä Amos täŋo nanaki. Amos uwä Nahum täŋo nanaki. Nahum uwä Esli täŋo nanaki. Esli uwä Nagai täŋo nanaki. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK3_26","072_3_26","LUK","3","26","26","Nagai uwä Mat täŋo nanaki. Mat uwä Matatias-1 täŋo nanaki. Matatias-1 uwä Semen täŋo nanaki. Semen uwä Josek täŋo nanaki. Josek uwä Joda täŋo nanaki. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK3_27","072_3_27","LUK","3","27","27","Joda uwä Joanan täŋo nanaki. Joanan uwä Resa täŋo nanaki. Resa uwä Serubabel täŋo nanaki. Serubabel uwä Serati täŋo nanaki. Serati uwä Neri täŋo nanaki. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK3_28","072_3_28","LUK","3","28","28","Neri uwä Melki-1 täŋo nanaki. Melki-1 uwä Adi täŋo nanaki. Adi uwä Kosam täŋo nanaki. Kosam uwä Elmadam täŋo nanaki. Elmadam uwä Era täŋo nanaki. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK3_29","072_3_29","LUK","3","29","29","Era uwä Josua täŋo nanaki. Josua uwä Eliesa täŋo nanaki. Eliesa uwä Jorim täŋo nanaki. Jorim uwä Matat-1 täŋo nanaki. Matat-1 uwä Livai-1 täŋo nanaki. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK3_30","072_3_30","LUK","3","30","30","Livai-1 uwä Simeon täŋo nanaki. Simeon uwä Juda täŋo nanaki. Juda uwä Josep-1 täŋo nanaki. Josep-1 uwä Jonam täŋo nanaki. Jonam uwä Eliakim täŋo nanaki. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK3_31","072_3_31","LUK","3","31","31","Eliakim uwä Melea täŋo nanaki. Melea uwä Mena täŋo nanaki. Mena uwä Matata täŋo nanaki. Matata uwä Natan täŋo nanaki. Natan uwä Devit täŋo nanaki. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK3_32","072_3_32","LUK","3","32","32","Devit uwä Jesi täŋo nanaki. Jesi uwä Obet täŋo nanaki. Obet uwä Boas täŋo nanaki. Boas uwä Salmon täŋo nanaki. Salmon uwä Nason täŋo nanaki. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK3_33","072_3_33","LUK","3","33","33","Nason uwä Aminadap täŋo nanaki. Aminadap uwä Atmin täŋo nanaki. Atmin uwä Ani täŋo nanaki. Ani uwä Esron täŋo nanaki. Esron uwä Peres täŋo nanaki. Peres uwä Juda täŋo nanaki. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK3_34","072_3_34","LUK","3","34","34","Juda uwä Jekop täŋo nanaki. Jekop uwä Aisak täŋo nanaki. Aisak uwä Abraham täŋo nanaki. Abraham uwä Tera täŋo nanaki. Tera uwä Naho täŋo nanaki. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK3_35","072_3_35","LUK","3","35","35","Naho uwä Seruk täŋo nanaki. Seruk uwä Reu täŋo nanaki. Reu uwä Pelek täŋo nanaki. Pelek uwä Ebe täŋo nanaki. Ebe uwä Serari täŋo nanaki. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK3_36","072_3_36","LUK","3","36","36","Serari uwä Kainan täŋo nanaki. Kainan uwä Apaksat täŋo nanaki. Apaksat uwä Sem täŋo nanaki. Sem uwä Noa täŋo nanaki. Noa uwä Lamek täŋo nanaki. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK3_37","072_3_37","LUK","3","37","37","Lamek uwä Metusela täŋo nanaki. Metusela uwä Enok täŋo nanaki. Enok uwä Jaret täŋo nanaki. Jaret uwä Mahalel täŋo nanaki. Mahalel uwä Kenan täŋo nanaki. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK3_38","072_3_38","LUK","3","38","38","Kenan uwä Enos täŋo nanaki. Enos uwä Set täŋo nanaki. Set uwä Adam täŋo nanaki. Adam uwä Anutu täŋo nanaki. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK4_1","072_4_1","LUK","4","1","1","Jesu, Kudupi Munapiktä bänepi-ken tokŋeŋ parirän Jodan umeken naniktä äyäŋutpeŋ abuk. Äbäŋirän Munapik unitä yäŋikŋat yäpmäŋ päŋku kome jopi-ken teŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK4_2","072_4_2","LUK","4","2","2","Uken tewänkaŋ Satantä täŋyabäk täŋ yäpmäŋ kuŋirän kepma 40 täreŋkuk. Kadäni u bämopi-ken Jesu ketem kubä nämo naŋkuko unita kepma 40 ude irän täreŋirän nakta bumta iŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK4_3","072_4_3","LUK","4","3","3","Täŋirän Satantä iwetkuk; Gäk Anutu täŋo nanaki bureni-inik täŋpäwä mobä itak ŋo iweri ketem äworewänkaŋ naŋ! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK4_4","072_4_4","LUK","4","4","4","Yäwänä iwetkuk; Ude nämo täŋpayäŋ yäk. Anutu täŋo man kudän terak man ŋode pätak; Äma kubätä ketem-tagän täga nämo irek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK4_5","072_4_5","LUK","4","5","5","Jesutä ude iweränä Satantä pom käroŋi kubä terak yäŋikŋat päro komeni komeni kudup pit kubägän täŋpewän Jesu iŋamiken ahäŋirä yabäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK4_6","072_4_6","LUK","4","6","6","Täŋkaŋ iwetkuk; Imaka imaka kehäromi ba tuŋum tägatäga nikek yabätan u näkŋata biŋam yäŋpäŋ namani unita netä kubäta imayäŋ nadäŋpäŋ täga imet yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK4_7","072_4_7","LUK","4","7","7","Unita gäkä näkŋo wäpna yäpmäŋ akuŋpäŋ naniŋ oreriwä imaka päke ŋo kudup gäkŋata biŋam täga ganiŋ kirewet. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK4_8","072_4_8","LUK","4","8","8","Ude iweränkaŋ Jesutä iwetkuk; Anutu täŋo man kudän terak man kubä ŋode pätak yäk. Ekäni Anutujin u kubägän iniŋ oretneŋ. Unitagän watä piä täŋ imineŋ. Man ude pätak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK4_9","072_4_9","LUK","4","9","11","Ude iweränkaŋ Satantä äneŋi yäŋikŋat yäpmäŋ Jerusalem kuŋpäŋ kudupi eŋi medäp terak päro punin-inik unu teŋkaŋ iwetkuk; Anutu täŋo man ŋode kudän täwani; Anututä aŋeroniye watä it gamikta yepmaŋkuko unitä api oraŋpäŋ gepmaneŋ. Täŋpäkaŋ kuroŋka ba gukutka nämo api pimiŋ tädoren yäk. Man ude pätak unita gäk Anutu täŋo nanaki-inik bureni täŋpäwä man u nadäŋpäŋ punin ŋonitä komen umu tubäpe! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK4_12","072_4_12","LUK","4","12","12","Ude iweränä Jesutä yäŋkuk; Näk ude nämo täŋpayäŋ yäk. Anutu täŋo manbiŋam terak man kubä ŋode pätak; Ekäni Anutuka mebärika kwawak pewi ahäwut yäŋ jop nämo peŋ iweren. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK4_13","072_4_13","LUK","4","13","13","Täŋpäkaŋ Satantä Jesu kädet mebäri mebäri terak täŋ-ikŋatpäŋ teŋpeŋ kuŋkuk. Kuŋkaŋ äneŋi täŋikŋatta kadäni täga kubäta itsämbuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK4_14","072_4_14","LUK","4","14","14","Eruk Satan Jesu kakätäŋpeŋ kuŋirän Munapiktä kehäromi imiŋirän Galili komeken kuŋkuk. Täŋpäkaŋ imaka täk täŋkuko u biŋami Galili kome kuŋat moreŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK4_15","072_4_15","LUK","4","15","15","Täŋkaŋ Jesu uwä Juda täŋo käbeyä eŋi gänaŋ äroŋkaŋ ämawebe yäwetpäŋ yäwoŋärek täŋkuk. Täŋirän nadäŋkaŋ wäpi biŋam yäŋpäŋ iniŋoret täŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK4_16","072_4_16","LUK","4","16","16","Eruk, kepma kubäta Jesu iniken komeni wäpi Nasaret u kuŋkuk. Kuŋpäŋ Sabat kadäni-ken täk täŋkuko udegän Juda täŋo käbeyä eŋi gänaŋ äroŋkuk. Äro ittäŋgän manbiŋam kudän täwani daniwa yäŋkaŋ akuŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK4_17","072_4_17","LUK","4","17","17","Akwänä manbiŋam profet Aisaiatä kudän täwani upäŋ imäkaŋ piräreyäŋtäŋ kuŋtäŋgän man kudän täwani kubä ŋode kaŋpäŋ daniŋkuk; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK4_18","072_4_18","LUK","4","18","18","Näk Manbiŋam Täga äma jopi jäwäri yäŋahäŋpäŋ yäwetta Anututä ini naniŋ kireŋkuk. Unita Ekäni täŋo Munapik näkkät itkamäk. Äma mominitä topmäŋpäŋ yepmäŋirani u pit yämikta naniŋ kireŋkuk. Ba dapuri tumbani dapuri yäpä tägakta naniŋ kireŋpewän äbut. Äma komi piäken irani u yäniŋ kireŋpewa kukta naniŋ kireŋpewän äbut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK4_19","072_4_19","LUK","4","19","19","Ba Ekänitä ämawebeta bänep iron api täŋ yämek u kadäni yäŋahäkta naniŋ kireŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK4_20","072_4_20","LUK","4","20","20","Jesutä man ude daniŋ paotpäŋ buk ŋokeŋo äneŋi kedoŋ täŋpäŋ yämiŋkaŋ maŋitkuk. Ude täŋirän ämawebe käbeyä eŋi gänaŋ päke itkuŋo u Jesu-gänpäŋ kaŋ-yäputkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK4_21","072_4_21","LUK","4","21","21","Kaŋ-yäput irirä yäwetkuk; In nadäkaŋ? Manbiŋam daniŋira nadäkaŋ ŋo apiŋo iŋamjin-ken bureni ahätak ŋo! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK4_22","072_4_22","LUK","4","22","22","Jesutä man ude yäwerirän ämawebe päke itkuŋo unitä man säkgämän yäŋkuko u nadäŋpäŋ jäkjäk yamäŋpäŋ oraŋ imiŋkuŋ. Ude täŋkuŋo upäŋkaŋ man ŋode yäŋkuŋ; Yäke! Man yäkyäki ba täktäki täga upäŋkaŋ ŋowä Josep täŋo nanaki! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK4_23","072_4_23","LUK","4","23","23","Ude yäŋirä Jesutä nadäŋpäŋ kowata ŋode yäwetkuk; Ude yäkaŋ upäŋkaŋ intäŋo mebäri nadätat. Inä sära man ŋode api näwetneŋ; Gäk yäpätägak äma unita gäkŋa-tägän gupka täga yäpi täganeŋ. Kudän mebäri mebäri Kapeneam komeken täŋiri biŋamka nadäŋkumäŋo ude komeka kujat-ken ŋo udegän täŋiri kaŋ gabäna! Ude api näwetneŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK4_24","072_4_24","LUK","4","24","24","Ude yäŋpäŋ yäŋkuk; Näk bureni täwetat. Ini komeken naniktä Anutu täŋo biŋam yäŋahäwani äma täŋo manita bitnäk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK4_25","072_4_25","LUK","4","25","25","Unita ŋode bureni nadäwä tumbut; Anutu täŋo manbiŋam yäŋahäwani profet Elaijatä bian itkuko uken webe kajat mäyap Isrel komeken it täkaŋonik. Kadäni uken obaŋ yaräkubä komepak 6 udeta iwän kubä nämo taŋirän kome uken naniktä nakta jop-inik itkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK4_26","072_4_26","LUK","4","26","26","Ude itkuŋo upäŋkaŋ Anututä Elaija Isrel webe kajat täŋkentäkta nämo peŋ iwet-pewän kuŋkuk. Nämo, guŋ kome wäpi Sidon unitäŋo yotpärare kubä wäpi Sarefat uken peŋ iwet-pewän päŋku webe kajat guŋ äbot uken nanik kubä täŋkentäŋ imiŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK4_27","072_4_27","LUK","4","27","27","Täŋpäŋ udegän, Profet Elaijatä itkuko uken ämawebe gisik paräm ikek mäyap Isrel komeken itkuŋ. Upäŋkaŋä Anutu täŋo piä äma unitä Isrel komeken nanik kubä nämo yäpän tägaŋkuŋ. Nämo, u guŋ kome wäpi Siria uken nanik kubä wäpi Neman ugänpäŋ yäpän tägaŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK4_28","072_4_28","LUK","4","28","28","Jesutä man ude yäŋirän äma käbeyä eŋi gänaŋ itkuŋo unitä nadäŋpäŋ bänepi waŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK4_29","072_4_29","LUK","4","29","29","Bänepi wawäpäŋ Jesu iŋit yäpmäŋ äpämaŋ päŋku yotpärare gägäni-ken teŋkuŋ. Yotpärare u geŋi pom terak itkuko unita geŋi-ken tena äpmoŋpän yäŋkaŋ täŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK4_30","072_4_30","LUK","4","30","30","Ude täŋirä Jesu uwä täŋyäkŋatpeŋ ämawebe bämopi-ken yärepmitpeŋ kuŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK4_31","072_4_31","LUK","4","31","31","Ude täŋpeŋ kumaŋ Galili kome täŋo yotpärare kubä wäpi Kapeneam u kuŋkuk. Eruk, Sabat kadäni-ken ämawebe yäwetpäŋ yäwoŋärek täŋirän kaŋpäŋ nadäŋpäŋ yäŋkuŋ; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK4_32","072_4_32","LUK","4","32","32","Yäke! Äma ŋowä man mähemitä ini yäyak yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK4_33","072_4_33","LUK","4","33","33","Täŋpäkaŋ käbeyä eŋi uken äma Satan täŋo mäjo kubätä magärani kubä itkaŋ gera pähap terak ŋode yäŋkuk; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK4_34","072_4_34","LUK","4","34","34","Wa! Jesu Nasaret nanik, gäk jide täŋ nimayäŋ äbätan? Nidäpayäŋ äbätan ba? Gäka nadäkamäŋ, gäk Anutu täŋo Kudupi äma u yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK4_35","072_4_35","LUK","4","35","35","Yäŋirän Jesutä ŋode kaŋ-yäŋkuk; Bitnä! Äma ŋo kakätäŋpeŋ ku! yäŋ iwetkuk. Ude iwerirän uterakgän ämawebe iŋamiken äma u mäjo wakitä pudät maŋpän kome terak kuŋkuko upäŋkaŋ gupi-ken jibi kubä nämo imiŋpäŋ kakätäŋpeŋ kuŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK4_36","072_4_36","LUK","4","36","36","Ude täŋpän kaŋkaŋ ämawebe päke u kikŋutpäŋ man näwetgäwet ŋode täŋkuŋ; Wära! Äma ŋo jidewanitä man yäŋirän mäjo mani buramiŋpäŋ metäŋpeŋ kukaŋ? Mani kehäromi nikek yäŋ yäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK4_37","072_4_37","LUK","4","37","37","Täŋpäkaŋ Jesu täŋo biŋamitä kome u kuŋat moreŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK4_38","072_4_38","LUK","4","38","38","Täŋpäŋ Jesu käbeyä eŋi u peŋpeŋ kumaŋ Saimontä eŋiken kuŋkuk. Kuŋkuko Saimon webeni täŋo miŋi gup kädäp kädäp käyäm täŋkaŋ parirän täŋkentäŋ imikta iwetkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK4_39","072_4_39","LUK","4","39","39","Iwerä päŋku webe u dubini-ken itpäŋ käyäm u kaŋ-yäŋkuk. Kaŋ-yäŋirän gup kädäp kädäp nadäŋkuko u paoränkaŋ akuŋpäŋ ketem gwet yämiŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK4_40","072_4_40","LUK","4","40","40","Eruk, kome bipmäŋirän kome uken nanik noriye käyäm ikek yäŋ-yäkŋat yäpmäŋ Jesu-kengän äbuŋ. Käyäm mebäri mebäri täŋirä Jesutä keri gupi terak peŋtäŋ kuŋirän tägaŋ moreŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK4_41","072_4_41","LUK","4","41","41","Täŋpäŋ äma mäjotä magärani mäyap imaka, yäpän tägaŋkuŋ. Täŋirän mäjo uwä ämawebe yabä-kätäŋkaŋ Jesu gera terak ŋode iwet täŋkuŋ; Gäka nadäkamäŋ. Gäk Anutu täŋo Nanaki-inik yäk. Yäwäwä Jesutä yabäŋ yäŋpäŋ Mejin täŋpipiwut! yäŋ yäwet täŋkuk. Imata, Äma ŋo Kristo ubayäŋ yäŋ nadäŋkuŋo unita ude yäwetkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK4_42","072_4_42","LUK","4","42","42","Eruk patkuko yäŋeŋirän kome u peŋpeŋ inigän irayäŋ nadäŋpäŋ kome äma nämo irani-ken kuŋkuk. Kuŋirän ämawebe u nanik Jesuta wäyäkŋeŋtäŋ kuŋtäŋgän kaŋ-ahäŋpäŋä kome kubäken kukta iniŋ bitnäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK4_43","072_4_43","LUK","4","43","43","Ude täŋirä Jesutä yäwetkuk; Ude nämo! Nana täŋo Manbiŋam Täga u kome ŋonitagän nämo. Kome ätuta bok yäk. Anututä intäjukun itkaŋ yabäŋ yäwat piä täk täyak unitäŋo manbiŋam api yäwet täŋpet. Mebäri unitagän naniŋ kireŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK4_44","072_4_44","LUK","4","44","44","Jesutä ude yäŋpäŋ kome u peŋpeŋ Judia komeken nanik täŋo käbeyä eŋi gänaŋ Nani täŋo manbiŋam yäŋahäŋtäŋ kuŋatkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK5_1","072_5_1","LUK","5","1","1","Eruk kepma kubäken Jesu Galili gwägu gägäni-ken irirän ämawebe mäyap Anutu täŋo manbiŋam nadänayäŋ äbä it gwäjiŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK5_2","072_5_2","LUK","5","2","2","It gwäjiŋirä gäpe täpuri yarä gwägu gägäni-ken irirän yabäŋkuk. Gäpe u mähemi gäpe terak naniktä äpämaŋ gwägu tom yäpani yäk ärutpäŋ yäpätägaŋ itkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK5_3","072_5_3","LUK","5","3","3","Yäpätägaŋ irirä Jesutä gäpe u yabäŋpäŋä kumaŋ Saimon täŋo gäpe uterak äroŋkuk. Äroŋpäŋ Saimon iwetkuk; Äbi yäk. Gäpe täŋpewi kome peŋpeŋ gwägu terak ätu nanak kwän yäk. Ude iweränä Saimontä gäpe täŋpewän ätu nanak kuŋirän Jesu gäpe terak maŋitkaŋ ämawebe gwägu gägäni-ken itkuŋo u Anutu täŋo man yäwetpäŋ yäwoŋäreŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK5_4","072_5_4","LUK","5","4","4","Eruk yäwetpäŋ yäwoŋärek täŋ paotpäŋä Saimon iwetkuk; Gäpe täŋpewi gwägu bämopi-ken kwän yäk. Täŋkaŋ yäk, gwägu tom yäpani u gwägu gänaŋ pewi äpmoŋpäkaŋ gwägu tom mäyap yäpayäŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK5_5","072_5_5","LUK","5","5","5","Ude yäwänä Saimontä ŋode iwetkuk; Yäwoŋärewani äma, nin bipani käroŋ pipiri pähap tämäŋopäŋ gwägu tom kubä nämo yäpmamäŋ. Upäŋkaŋ gäkä yäyan unita udegän täga täŋpayäŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK5_6","072_5_6","LUK","5","6","6","Ude yäŋpäŋ Jesutä yäŋkuko udegän Saimon-kät noriye iwatpäŋ täŋkuŋ. Täŋpäŋ gwägu tom mäyap-inik äpmoŋirä yäk däkŋenaŋi täŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK5_7","072_5_7","LUK","5","7","7","Yäk däkŋenaŋi täŋirä wädäwä waŋtäko noriye gäpe kubä terak itkuŋo u ketwära täŋyäreŋkuŋ. Ketwära täŋyäreŋpewä noriye ätu u äbä täŋkentäŋ yämiŋkuŋ. Täŋpäkaŋ gwägu tom u yäpmäŋpäŋ gäpe yarä u pewä tokŋeŋirän gäpetä gwägu gänaŋ äpmodayäŋ täŋkumän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK5_8","072_5_8","LUK","5","8","9","Ude täŋirän äma unitä gwägu tom päke u yabäŋpäŋ umun nadäwätäk pähap täŋkuŋ. Nadäwätäk täŋpäŋ Saimon-Pita unitä Jesu gämori-ken gukut imäpmok täŋpäŋ yäŋkuk; Ekäni! Gäk nepmaŋpeŋ ku! Näk waki täŋpani ŋodewani imata gäkkät kuŋatde? yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK5_10","072_5_10","LUK","5","10","10","Yäŋirän Jems kenta Jon, Saimon-kät piä bok täŋpani u imaka, umun nadäwätäk täŋkumän. Yarä uwä Sebedi nanakiyat. Täŋirä Jesutä Saimon iwetkuk; Gäk umun nadäwätäk täŋpeno. Gäk kämi uwä, ämawebe gwägu tom yäpmäŋtan udegän api yämaguren yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK5_11","072_5_11","LUK","5","11","11","Ude iweränkaŋ gäpe yarä u äneŋi täŋpewä gwägu gägäni-ken kuŋkumän. Täŋpäkaŋ äma gwägu tom yäpani u Jesu iwatna yäŋpäŋ iniken tuŋum tuŋumi päke u täŋ-yäpäreyäwäkaŋ Jesu iwarän täŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK5_12","072_5_12","LUK","5","12","12","Kadäni kubä Jesutä yotpärare kubäken päŋku itkuk. Yotpärare uken äma kubä gisik paräm ikektä itkuk. Paräm unitä äma u gupi kudup yäpän waŋkuŋ. Eruk, äma paräm ikek unitä Jesu kaŋpäŋ äbä dubini-ken kome terak yäpän äpmoŋpäpäŋ patkaŋ butewaki man ŋode iwetkuk; Ekäni, täŋkentäŋ nam yäk. Gäk täŋkentäŋ namayäŋ nadäŋpäŋä näk täga nepmaŋpi kudupi iret yäŋ nadätat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK5_13","072_5_13","LUK","5","13","13","Ude yäwänä Jesutä iwetkuk; Täga täŋkentäŋ gamayäŋ yäk. Paräm ŋo paorut! Ude yäŋpäŋ keri gupi terak peŋirän uterakgän paräm paorirä gupi tägawänpäŋ säkgämän itkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK5_14","072_5_14","LUK","5","14","14","Ude täŋpäŋ Jesutä äma u ŋode peŋ iwetkuk; Gäk imaka täŋ gamitat ŋonitäŋo manbiŋam äma nämo yäweren. Nämo, gäk päŋku gupka bämop äma iwoŋäre yäk. Ude täŋpäŋ äneŋi säkgämän itta Moses täŋo baga man iwatpäŋ gupe käbäŋi nikek ijiŋiri ämawebetä paräm tägakaŋ yäŋ api nadäwä täreneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK5_15","072_5_15","LUK","5","15","15","Täŋpäkaŋ imaka tägatäga Jesutä täk täŋkuko unitäŋo manbiŋam yäŋpäŋ-nadäk täŋirä komeni komeni kudup weŋ parayäŋ täŋkuk. Tokŋewayäŋ täŋirän ämawebetä nadäŋpäŋ Jesutä man yäŋirän nadäkta ba käyäm ikek yäpä tägakta Jesuken äbäk täŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK5_16","072_5_16","LUK","5","16","16","Kadäni kadäni ude täŋirä kadäni ätuken Jesutä ämawebe u yabäŋ paot päŋku inigän itpäŋ nani-ken yäŋapik man yäk täŋkukonik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK5_17","072_5_17","LUK","5","17","17","Eruk kepma kubäken Jesutä ämawebe man yäwetpäŋ yäwoŋärek täŋ itkuk. Ude täŋ irirän Parisi äma ba Baga man yäwoŋärewani äma, Galili komeken nanikkät Judia kome ba Jerusalem yotpärare-ken naniktä äbäŋpäŋ ämawebe bämopi-ken penta itkuŋ. Ude irirä Ekäni täŋo kehäromitä Jesu täŋkentäŋ imiŋirän käyäm ikekken yäpätägak piä täŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK5_18","072_5_18","LUK","5","18","19","Ude täŋ irirän äma kubä kuroŋi kwäyähäneŋ täŋpani gäraŋ täŋpäŋ yäpmäŋ äbuŋ. Yäpmäŋ äbämaŋ Jesu dubini-ken yäpmäŋ kunayäŋ nadäŋkuŋo upäŋkaŋ äma mäyaptä itpipiŋpewä täŋpä wawäpäŋ Jesutä itkuk-ken eŋi medäp terak äroŋpäŋ medäp päŋ-kireŋkuŋ. Päŋ-kireŋpäŋ äma kuroŋi kwäyähäneŋ täŋpani u yen terak pewä yäpmäŋ äma bämopi-ken Jesutä itkuk-ken äpmoŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK5_20","072_5_20","LUK","5","20","20","Täŋirä Jesutä kwäyähäneŋ täŋpani täŋo noriye unitäŋo nadäkiniki yabäŋpäŋ-nadäŋkaŋ äma kwäyähäneŋ täŋpani u ŋode iwetkuk; Notnapak, momika paotkaŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK5_21","072_5_21","LUK","5","21","21","Jesutä man ude yäŋirän Baga man yäwoŋärewani ämakät Parisi ämatä bänepi-ken ŋode nadäŋkuŋ; Wära! Äma ŋo netä? U Anututa yäŋärok man yäyak yäk. Momi pekpek piä u Anutu-tägän täk täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK5_22","072_5_22","LUK","5","22","22","Ude nadäŋirä Jesutä nadäk-nadäki-ken yabäŋpäŋ ŋode yäwetkuk; Nadäk udewani imata nadäkaŋ? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK5_23","072_5_23","LUK","5","23","23","Äma ŋo man jide iwerira bureni kwawak ahäŋirän känayäŋ? Momika peŋ gamitat yäŋ iweret ba Akumaŋ ku yäŋ iweret? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK5_24","072_5_24","LUK","5","24","24","Eruk, intä Äma Bureni-inik-ken momi peŋ yämik täŋo kehäromi itak yäŋ nadäkta ŋode täŋira kawut. Ude yäŋpäŋ äma kuroŋi kwäyähäneŋ täŋpani u iwetkuk; Näk peŋ gäwetat; Akuŋkaŋ patpat bägupka yäpmäŋkaŋ eŋika-ken kuyi! yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK5_25","072_5_25","LUK","5","25","25","Ude iweränkaŋ uterakgän äma unitä ämawebe iŋamiken akumaŋ teki iriŋ patkuko u yäpmäŋkaŋ Anutu iniŋ orettäŋ eŋini-ken kuŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK5_26","072_5_26","LUK","5","26","26","Ude täŋirän kaŋpäŋ ämawebe päke itkuŋo unitä nadäwä inide kubä täŋpäpäŋ Anutu iniŋ oretpäŋ yäŋkuŋ; Apiŋo imaka kudupi käkamäŋ! yäŋ yäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK5_27","072_5_27","LUK","5","27","27","Jesutä eŋi u gänaŋ naniktä äpämaŋ päŋku takis moneŋ yäpani äma kubä wäpi Livai moneŋ pewani eŋiken irirän kaŋpäŋ ŋode iwetkuk; Äbä näk näwat! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK5_28","072_5_28","LUK","5","28","28","Ude iweränä Livaitä Jesu iwaräntäkta imaka tuŋum tuŋumi kudup peŋ moreŋpäŋ Jesu iwatkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK5_29","072_5_29","LUK","5","29","29","Täŋpäŋ Jesu iniŋ orerayäŋ yäŋpäŋ äŋnak-äŋnak pähap täŋtuŋum taŋpäŋ ini eŋi gänaŋ yäŋikŋat yäpmäŋ äroŋkuk. Yäŋikŋat yäpmäŋ äroŋirän takis moneŋ yäpani noriye mäyapkät äma ätukät penta itpäŋ ketem naŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK5_30","072_5_30","LUK","5","30","30","Ketem naŋ irirä Parisi äma ba Baga man yäwoŋärewani noriye ätutä yabäwä täga nämo täŋpäpäŋ Jesu täŋo iwaräntäkiye ŋode yäwetkuŋ; Ai! Imata in takis moneŋ yäpani ba äma waki täŋpani ämakät penta itpäŋ ketem nak täkaŋ? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK5_31","072_5_31","LUK","5","31","31","Man ude yäŋirä Jesutä nadäŋpäŋ ŋode yäwetkuk; Yäpätägak ämatä äma tägaken piä nämo täk täkaŋ. Käyäm ikek-kengän täk täkaŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK5_32","072_5_32","LUK","5","32","32","Äma inita näk äma siwoŋi yäŋ nadäk täkaŋ u yämagutta nämo äput. Ämawebe inita näk momi täŋpani yäŋ nadäk täkaŋ unitä bänepi kaŋ sukurewut yäŋpäŋ äput yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK5_33","072_5_33","LUK","5","33","33","Jesutä man ude yäŋirän iwetkuŋ; Jon täŋo iwaräntäkiye ba Parisi täŋo iwaräntäkiyetä Anutu nadäŋ imiŋpäŋ kadäni ätuta nakta jop it täkamäŋ yäk. Upäŋkaŋ gäkŋo gäwaräntäkaye udegän nämo täk täkaŋ. Imata Anutu nämo nadäŋ imiŋpäŋ kadäni kadäni ketem nak-nakgän täk täkaŋ? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK5_34","072_5_34","LUK","5","34","34","Ude yäŋirä man wärani ŋode yäwetkuk; Äma ätu noripaki wäpi biŋam ikek kubäkät oretoret terak kuŋatkaŋ imata butewaki nadäŋpäŋ nakta jop itneŋ? Nämo! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK5_35","072_5_35","LUK","5","35","35","Iwantä päbä äma uwä iŋit yäpmäŋ kuŋirä uyaku noriyetä wäyäkŋewä wawäpäŋ butewaki nadäŋpäŋ nakta jop täga itneŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK5_36","072_5_36","LUK","5","36","36","Ude yäŋpäŋ man wärani terak ŋode yäŋ kwawa taŋkuk; Jide? Äma kubätä tek wewani bipa yäŋkaŋ tek kodaki weŋpäŋ tek wewani terak peŋpäŋ bipek? Ude nämo! Ude täŋpeko uwä tek kodaki u täŋpäŋ yäpän waneŋ yäk. Imata, tek moräk kodaki uwä tek biani udewanigän nämo. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK5_37","072_5_37","LUK","5","37","37","Täŋkaŋ udegän, äma kubätä wain täŋo umeni api täŋpanipäŋ käbot tom gupipäŋ täŋpani biani kubä gänaŋ nämo piwek. Nämo, wain umeni api täŋpani unitä tokŋeŋ äroŋpewän käbot biani u weŋirän wain ume ba käbot u bok jop awähutneŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK5_38","072_5_38","LUK","5","38","38","Wain ume api täŋpanipäŋ käbot kodaki kehäromi gänaŋ piweko uyaku täga. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK5_39","072_5_39","LUK","5","39","39","Ba äma kubätä wain ume biani naŋkaŋ kodakita gäripi nämo nadäŋpäŋ yäwek; Biani uwä tägainik yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK6_1","072_6_1","LUK","6","1","1","Eruk Sabat kadäni kubäken Jesu iwaräntäkiye-kät wit piä gänaŋ kuŋatkuŋ. Kuŋattäŋgän iwaräntäkiyetä nakta yewäwä wit mujip yäpmäŋpäŋ gupi paŋgupmäŋ täŋpä kwäpäŋ naŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK6_2","072_6_2","LUK","6","2","2","Yäpmäŋpäŋ naŋirä Parisi äma ätutä u yabäŋpäŋ-nadäwä siwoŋi nämo täŋpäkaŋ yäwetkuŋ; Wa! Imata ude täkaŋ? Orekirit kadäni-ken piä ude täkaŋ uwä Moses täŋo baga man irepmitpäŋ täkaŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK6_3","072_6_3","LUK","6","3","3","Ude yäwäwä Jesutä kowata ŋode yäwetkuk; Bian oranin Devit u noriye-kät nakta yewäpäŋ täŋkuŋo unitäŋo manbiŋam nämo daniŋpäŋ nadäk täkaŋ? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK6_4","072_6_4","LUK","6","4","4","Devit uwä ŋode täŋkuk; Noriye-kät Anutu täŋo eŋi gänaŋ äroŋpäŋ käräga kudupi yäŋ yäwani yäpmäŋpäŋ naŋkaŋ noriyeta imaka, yämän naŋkuŋ. Moses täŋo baga man terakä käräga uwä bämop äma-tägän nänaŋi upäŋkaŋ naŋkuŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK6_5","072_6_5","LUK","6","5","5","Ude yäŋpäŋ ŋode yäwetkuk; Äma Bureni-inik uwä Sabat täŋo mähemi. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK6_6","072_6_6","LUK","6","6","6","Eruk Sabat kadäni kubätawä käbeyä eŋi gänaŋ äroŋpäŋ Jesutä man yäwetpäŋ yäwoŋärek täŋ itkuk. Uken äma kubä keri bure käda täŋguräŋ täwani unitä itkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK6_7","072_6_7","LUK","6","7","7","Täŋpäkaŋ Baga man yäwoŋärewani ämakät Parisi äma ätukät Jesutä yäpätägak piä Sabat kadäni ŋoken täŋpek ba nämo käwep täŋpek yäŋkaŋ kaŋiwat itkuŋ. Jesutä goret täŋpänpäŋ manken tekta kädetta wäyäkŋeŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK6_8","072_6_8","LUK","6","8","8","Ude täŋ irirä Jesu Parisi äma ba Baga man yäwoŋärewani u nadäk-nadäki-ken yabäŋpäŋ-nadäŋkaŋ äma keri täŋguräŋ täwani u iwetkuk; Gäk akuŋkaŋ ämawebe iŋamiken ŋo it yäk. Yäwänä udegän täŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK6_9","072_6_9","LUK","6","9","9","Täŋpänkaŋ Jesutä ämawebe päke u ŋode yäwet yabäŋkuk; In jide nadäkaŋ? Sabat kadäni-ken kädet täga tänaŋi ba kädet waki tänaŋi? Äma täŋkentäŋ yäminaŋi ba äma yäpä wanaŋi? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK6_10","072_6_10","LUK","6","10","10","Ude yäŋpäŋ ämawebe päke u yabäŋ äyäŋutpäŋ äma keri waki u iwetkuk; Ketka täŋ-siwoŋta! Ude iweränä udegän täŋirän keri täŋguräŋ täwani u tägaŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK6_11","072_6_11","LUK","6","11","11","Ude täŋirän kaŋpäŋ Parisi ämakät Baga man yäwoŋärewani äma unitä Jesuta kokwawak pähap kubä nadäŋpäŋ ini-tägän näwetgäwet täŋpäŋ jide ude täŋ imine? yäŋ yäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK6_12","072_6_12","LUK","6","12","12","Kadäni kubäken Jesu Nani Anutu-ken yäŋapik man yäwayäŋ pom kubä terak äroŋkuk. Äroŋpäŋ bipani käroŋ päke u man yäŋpäŋ-nadäk täŋirän kome yäŋeŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK6_13","072_6_13","LUK","6","13","13","Yäŋeŋirän äma iwaräntäk täŋkuŋo u yäŋpäbä yepmaŋkaŋ inikät kuŋatta 12 udegänpäŋ yäpmäŋ daniŋpäŋ yepmaŋkuk. Täŋkaŋ wäpi Aposoro yäŋ yäwetkuk. Aposoro u mebäri piä man yäwetpäŋ yepmaŋpä kwani. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK6_14","072_6_14","LUK","6","14","16","Äma u yäpmäŋ daniŋkuko kubä wäpi Saimon yäŋ iwerani upäŋkaŋ Jesutä wäpi Pita yäŋ iwetkuk. Ätuwä wäpi ŋode; Kubä Andru, Saimon täŋo noripaki. Iniyat yarä Jems kenta Jon. Kubä Filip. Kubäwä Batorom. Kubä Matiyu. Kubä Tomas. Kubä Alfias täŋo nanaki wäpi Jems. Kubä Saimon. Saimon uwä Rom gapman, Juda äbot yabäŋ yäwatkuko unita kokwawak nadäŋpäŋ kuŋarani. Kubä Jems täŋo nanaki Judas. Kubä Judas, Kariot komeken nanik, Jesu iwan keri terak peŋkuko u. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK6_17","072_6_17","LUK","6","17","18","Ude täŋpäŋ Jesu-kät iwaräntäkiye 12 yäpmäŋ daniŋkuko ukät pom terak nanik äpäŋpäŋ kome awaŋken ämawebe äbot Jesuta nadäŋ imanitä itkuŋ-ken uken ahäŋpäŋ penta itkuŋ. Äbot u Jesutä man yäŋirän nadänayäŋ, ba yäpätägak piä täŋ nimän yäŋpäŋ Judia komeken nanik, Jerusalem yotpärare-ken nanik, ba Tire kenta Sidon gwägu pomi terak naniktä ukengän äbuŋ. Äbäŋirä Jesutä äma mäjo wakitä magärani yäwat kireŋ yämiŋpäŋ yäpätägak piä täŋ yämiŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK6_19","072_6_19","LUK","6","19","19","Jesu täŋo kehäromitä ämawebe käyäm ikek ba mäjotä magärani u kumän yäpän tägaŋ yämiŋkuko unita ämawebe päke unitä Jesu täŋo kehäromi ninken äbän yäŋ nadäŋkaŋ Jesu gupi iŋitnayäŋ täŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK6_20","072_6_20","LUK","6","20","20","Ude täŋ irirä Jesutä iwaräntäkiye yabäŋpäŋ ŋode yäwetkuk; In ätu jopi jäwäri it täkaŋ uwä säkgämän itkaŋ. Anututä ini tabäŋ täwat täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK6_21","072_6_21","LUK","6","21","21","Täŋpäkaŋ in apiŋo ketem burenita tek täkaŋ uwä säkgämän itkaŋ. Kämiwä Anututä ini tepmäŋ towiwän api naŋ tokŋeneŋ. Ba in apiŋo konäm butewaki terak it täkaŋ uwä säkgämän itkaŋ. Kämiwä nadäŋ bäräpjin kudup paoräkaŋ bänepjin pidäm tawäpäŋ mägayäk api täneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK6_22","072_6_22","LUK","6","22","22","Äma Bureni-inikta yäŋpäŋ ämatä inta kokwawak taŋi pähap nadäŋpäŋ api täwat kireneŋ. Ba taniŋ täwetpäŋ äma waki yäŋ api täwetneŋ. Ude täŋ tamäwä säkgämän itkamäŋ yäŋ kaŋ nadäwut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK6_23","072_6_23","LUK","6","23","23","Ude täŋ taminayäŋ täkaŋ-ken uken bänep täga nadäŋpäŋ oretoret pähap kaŋ täŋput. Imata, gwäki kunum gänaŋ it tamitak u taŋi pähap. In nadäkaŋ? Bian äbekjiye orajiyetä profet biani biani unita udegän täŋ yämik täŋkuŋonik yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK6_24","072_6_24","LUK","6","24","24","Täŋpäkaŋ, in äma moneŋ tuŋum ikek uwä umuntäkot! Irit säkgämän uku itkaŋ ubayäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK6_25","072_6_25","LUK","6","25","25","Ba in apiŋo naŋ tokŋek täk täkaŋ uwä umuntäkot! Kämiwä nakta api teneŋ. Ba in apiŋo bänep täga terak it täkaŋ in umuntäkot! Kämiwä konäm butewaki terak api itneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK6_26","072_6_26","LUK","6","26","26","Ba in ämawebetä intäŋo wäpjin biŋam yäpmäŋ akuŋpäŋ äma täga yäŋ täwet täkaŋ uwä umuntäkot! Bian äbekiye oraniyetä profet jop manman yäwanita udegän täŋ yämik täŋkuŋonik yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK6_27","072_6_27","LUK","6","27","27","Jesutä man ude yäwetpäŋ äneŋi kubä ŋode yäŋkuk. Man täwera nadäŋ itkaŋ ŋo, in ŋode täwera nadäwut; Äma iwan täŋ tamik täkaŋ unita bänep iron täŋ yämineŋ. Täŋpäŋ äma inta kokwawak nadäŋ tamik täkaŋ unita not täŋ yämineŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK6_28","072_6_28","LUK","6","28","28","Ba äma man wakiwaki täwet täkaŋ unita kowata man säkgämän yäwetneŋ. Ba wäpjin yäpäwak täkaŋ unita nadäŋpäŋ täŋkentäŋ yämikta Anutu-ken yäŋapik täkot yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK6_29","072_6_29","LUK","6","29","29","Täŋ, äma kubätä bumumka kukŋi guränä kukŋi bok iniŋ kireŋiri gurek. Ba äma kubätä gäkŋo siot punin nanik gomägaränä gänaŋ nanik bok iniŋ kirewen. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK6_30","072_6_30","LUK","6","30","30","Ba äma kubätä imaka kubäta yäŋapiwänä imaka u imen. Ba kubätä imaka kubä gomägareko uwä äneŋi gamikta gwäk pimiŋpäŋ nämo yäŋapiwen. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK6_31","072_6_31","LUK","6","31","31","Nämo, in ŋode nadäŋpeŋ kuŋatneŋ; Kudän ätutä täŋ nimut yäŋ nadäk täkaŋ in udegän täŋ yämineŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK6_32","072_6_32","LUK","6","32","32","In äma iron täŋ tamik täkaŋ unitagän iron täŋ yämineŋo unitäŋo kowata jide yäpneŋ? Nämo yäpneŋ! Äma wakitä noriye waki täŋpanita iron udegän täŋ yämik täkaŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK6_33","072_6_33","LUK","6","33","33","Ba in äma täga täŋ tamik täkaŋ unitagän kowata täŋ yämineŋo unitäŋo kowata jide yäpneŋ? Nämo! Äma wakitä noriye waki täŋpanita kudän udegän täk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK6_34","072_6_34","LUK","6","34","34","Ba in äma ätuta kowata kaŋ namän yäŋ nadäŋkaŋ imaka yämineŋo unitäŋo gwäki kowata jide yäpneŋ? Nämoinik! Äma wakitä kowata uterakgän yäpmäkta noriye waki täŋpanita iron täŋ yämik täkaŋ! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK6_35","072_6_35","LUK","6","35","35","Upäŋkaŋ inä iwanjiyeta iron täŋ yämineŋ. Kowata tamikta nämo nadäneŋopäŋ imaka kubäta yäŋapiwäwä jop yäniŋ kireneŋ yäk. In ude täneŋo uyaku kowata säkgämän api yäpneŋ ba Anutu Ärowani Pähap unitäŋo nanakiye ude api itneŋ. U Imata? Anutu u ämatä bänep täga nämo nadäŋ imik täkaŋ upäŋkaŋ unita iron täŋ yämik täyak. Ba äma waki täŋpanita iron udegän täŋ yämik täyak yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK6_36","072_6_36","LUK","6","36","36","Unita in äma ätuta butewaki nadäŋ yämineŋ, Nanjintä butewaki nadäŋ yämik täyak udegän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK6_37","072_6_37","LUK","6","37","37","Näk äma siwoŋi yäŋ nadäŋpäŋ äma kubä nämo yäŋpäŋ-kaŋiwat täneŋ. Ba äma kubäta gäk kowata yäpmäkta biŋamgän yäŋ nämo iwetneŋ. Anututä inta udegän täŋ tamekta ket nadäneŋ yäk. Äma kubätä waki täŋ tamiŋirän kowata waki imikta nämo nadäneŋo uwä Anututä udegän intäŋo momijin peŋ tamek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK6_38","072_6_38","LUK","6","38","38","Täŋpäkaŋ ämata bänep iron täŋ yämiŋirä Anututä inta udegän bänep iron täŋ tamek. Upäŋkaŋ intä täŋ yämineŋo u irepmitpäŋ bumta buŋät tamek. In nadäkaŋ? In ämawebeta jide nadäŋpäŋ kuŋatnayäŋ täkaŋ uterakgän Anututä inta api nadäŋ tamek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK6_39","072_6_39","LUK","6","39","39","Unita yäŋpäŋ Jesutä iwaräntäkiye man wärani ŋode yäwetkuk; Äma dapuri tumbani kubätä noripak dapuri tumbani u kädet täga iwoŋärewek? Nämo, yarä u kuŋtäŋgän geŋi bok ärideŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK6_40","072_6_40","LUK","6","40","40","Unita in ŋode nadäkot; Iroŋi kubätä yäŋpäŋ-yäwoŋärek ämani irepmitnaŋi nämo. Iroŋi u nadäk-nadäk piä täŋ yäpmäŋ kuŋtäŋgän nadäwän tärewäkaŋ uyaku yäŋpäŋ-yäwoŋärek äma udegänä äworewek yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK6_41","072_6_41","LUK","6","41","42","Täŋpäkaŋ gäk imata päya awäram dapunka-ken itak u nämo kaŋpäŋ nadäŋkaŋ notkapak kubä dapuri-ken täpun-täpun täpuri itak u kaŋpäŋ yokut gama yäŋ iwet täyan? Päya awäram gäkŋa dapunka-ken itak u imata nämo kaŋpäŋ nadäk täyan? Gäk yäŋ-yäkŋarani äma! Intäjukunä, gäkŋa dapunka-ken päya äwaram itak u yokutkaŋ uyaku dapunka täga ijiŋpäŋ kaŋpäŋ notkapak dapuri-ken täpun-täpun u täga yokut imen! yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK6_43","072_6_43","LUK","6","43","43","Jesutä ude yäŋpäŋ man wärani äneŋi kubä ŋode yäkgän täŋkuk; Nin nadäkamäŋ; Päya mebäri täga terak, bureni waki täga nämo wädäneŋ. Ba päya mebäri waki terak bureni täga gäripi nikek, täga nämo wädäneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK6_44","072_6_44","LUK","6","44","44","Bureni, päya terak mujipi parirä yabäŋpäŋ-nadäŋkaŋ päya unitäŋo mebäri nadäk täkamäŋ. Unita kohoräk yen terak wama mujipi nämo käwen. Ba däräk-däräk terak yen mujipi nämo wädäk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK6_45","072_6_45","LUK","6","45","45","Eruk äma täŋo irit kuŋat-kuŋattä udegän, äma u bänepi-ken jide pätak u kwawak pewä ahäk täkaŋ. Nadäk äma bänepi-ken pat täyak u meni-ken kwawak pewä ahäk täkaŋ yäk. Äma täga täŋpani u bänepi-ken nadäk tägatäga unitä irit kuŋat-kuŋariken kädet täga pewä ahäk täkaŋ. Täŋ, äma waki täŋpani u bänepi-ken nadäk wakiwaki unitä irit kuŋat-kuŋariken kädet waki pewä ahäk täkaŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK6_46","072_6_46","LUK","6","46","46","Jesutä man ude yäŋpäŋ äneŋi kubä ŋode yäkgän täŋkuk; In imata näkŋo man nämo buramiŋpäŋ iwatkaŋ wari wari wäpna Ekäni yäŋ yäk täkaŋ? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK6_47","072_6_47","LUK","6","47","47","Eruk, äma näkken itpäŋ näkŋo man nadäŋpäŋ buramiŋpäŋ iwat täkaŋ unita man wärani ŋode täwera nadäwut; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK6_48","072_6_48","LUK","6","48","48","Uwä äma kubä eŋi kehäromi kubä täŋpeko udewani. Äma u eŋi täŋpa yäŋpäŋ bek käroŋigän äneŋpäŋ yäpurä-sinsik täŋpek. Ude täŋpäŋ eŋi täŋ morewekopäŋ iwän kadäni täŋpek. Täŋpäŋ iwän mänit taŋi täŋirän eŋi u kehärom taŋpäŋ irek. Imata, eŋi säkgämän-inik täŋpeko unita. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK6_49","072_6_49","LUK","6","49","49","Täŋpäkaŋ äma kubä näkŋo man nadäŋpäŋ nämo iwarayäŋ täko uwä äma eŋi kehäromi nämo täŋpeko udewani. Äma u eŋi täŋpa yäŋpäŋ bek kehäromipäŋ nämo täŋpek. Bek jopjop äneŋpäŋ täŋpek. Täŋpekopäŋ iwän mänittä äbäŋpäŋä eŋi u kwinit täŋpän kwäkaŋ paotpäŋ paot-inik täŋpek yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK7_1","072_7_1","LUK","7","1","1","Jesutä ämawebe man ude yäwet paotpäŋä äyäŋutpeŋ Kapeneam yotpärare-ken kuŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK7_2","072_7_2","LUK","7","2","3","Uken komi äma täŋo intäjukun äma kubä itkuk. Unitäŋo piä watä äma kubä käyäm taŋi täŋkuk. Täŋirän komi äma unitä piä watä ämanita gäripi taŋi nadäŋkuko unita Jesu ude täk täyak yäŋ biŋam nadäŋpäŋä Juda täŋo ekäni ätu yäwet-pewän Jesuken kuŋkuŋ. Jesutä piä ämani u yäpän tägawut yäŋpäŋ yäwet-pewän kuŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK7_4","072_7_4","LUK","7","4","5","Yäwet-pewän päŋku Jesuken ahäŋpäŋä butewaki man terak ŋode iwetkuŋ; Gäk nadätan? Äma uwä Juda äma ninta nadäŋ nimikinik täŋpäŋ käbeyä eŋi kubä täŋ nimiŋkuk yäk. U äma täga unita gäk mani nadäŋ imen yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK7_6","072_7_6","LUK","7","6","7","Man ude iwerirä Jesu akumaŋ äma äbuŋo ukät penta kuŋkuŋ. Kumaŋ päŋku eŋiken keräp taŋirä komi äma unitä noriye ätu yäwerän Jesuken kuŋpäŋ iwetkuŋ; Ekäni, gäk ude iriri notninpaktä man niwerako u gäwetnayäŋ yäk. Näk äma täga uyaku eŋina-ken äben. Upäŋkaŋ gäk mangän yäŋiri näkŋo piä watä ämana tägawän yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK7_8","072_7_8","LUK","7","8","8","Ude täga täŋ namen yäŋ nadätat yäk. Imata, näk udegän, intäjukun ämanaye täŋo gämori-ken itkaŋ mani buramik täyat. Ba näk gämotna-ken komi ämanaye ätu itkaŋ. U kubäpäŋ, Ku! yäŋ iwerawä, manna buramiŋpäŋ kwek yäk. Ba kubä, Äbi! yäŋ iwerawä, äbek. Ba piä watä ämana kubä, Piä ŋo tä! yäŋ iwerawä u täŋpek yäk. Eruk, man notninpaktä niwerako u gäwetkamäŋ uba. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK7_9","072_7_9","LUK","7","9","9","Jesutä man ude nadäŋpäŋ nadäkinikita nadäwän inipärik kubä täŋpäpäŋ äyäŋutpäŋ ämawebe äbot iwarän täŋkuŋo u ŋode yäwetkuk; Näk bureni täwetat. Isrel äbot in bämopjin-ken nanik äma nadäkiniki ärowani udewani kubä nämo kaŋpäŋ nadäk täyat! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK7_10","072_7_10","LUK","7","10","10","Jesutä ude yäwänkaŋ komi äma täŋo noriye Jesuken äbuŋo u äneŋi äyäŋutpeŋ päŋku eŋiken äroŋpäŋ käyäm täŋkuko u säkgämän irirän kaŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK7_11","072_7_11","LUK","7","11","11","Täŋpäŋ kepma kubäken Jesu yotpärare kubä wäpi Nen uken kuŋkuk. Iwaräntäkiye-kät ämawebe äbot päke ukät penta kuŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK7_12","072_7_12","LUK","7","12","12","Eruk, yotpärare-ken keräp taŋpäŋ kaŋkuŋ, äma kumbani kubä buramiŋ yäpmäŋ äbäŋirä. Äma kumbuko u webe kajat kubä täŋo nanaki tepi kubägän-inik. Äpi imaka, bian kumbuk. Täŋpäkaŋ webe kajat u ämawebe äbot yotpärare uken nanikkät penta äbuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK7_13","072_7_13","LUK","7","13","13","Äbäŋirä Jesutä webe kajat u kaŋpäŋ butewaki nadäŋ imiŋpäŋ iwetkuk; Konäm butewaki täŋpeno! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK7_14","072_7_14","LUK","7","14","14","Ude iwetpäŋ dubini-ken kuŋpäŋ keritä gäraŋ ugän iŋitkuk. Jesutä ude iŋiränä äma kumbani buramiŋkuŋo u käroŋgän wädäŋ itkuŋ. Käroŋgän ude wädäŋ irirä Jesutä kumbani u iwetkuk; Nanakna, aku! yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK7_15","072_7_15","LUK","7","15","15","Nanakna, Aku yäŋ iweränä kumbanitä kodak taŋpäŋ akuŋpäŋ manman yäŋkuk. Ude yäŋirän Jesutä nanak u miŋi-kät kuŋatdeŋta iniŋ kireŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK7_16","072_7_16","LUK","7","16","16","Ude täŋirän äma itkuŋo unitä kaŋpäŋ nadäwä inide kubä täŋpäpäŋ Anutu iniŋ oretkuŋ. Iniŋ oretpäŋ ŋode yäŋkuŋ; Bureni! Profet ärowani kubä nin bämopnin-ken ahäŋkuko itak! Anutu ini ämawebeniye täŋkentäkta äbätak ŋo! yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK7_17","072_7_17","LUK","7","17","17","Täŋpäkaŋ Jesutä täŋkuko u biŋamiwä Judia kome ba kome gägäni gägäni it yäpmäŋ kuŋkuŋo uken kuŋ moreŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK7_18","072_7_18","LUK","7","18","18","Jon komi eŋiken irirän iniken iwaräntäkiyetä päbä kudän kudupi Jesutä täk täŋkuko unitäŋo biŋam iwetkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK7_19","072_7_19","LUK","7","19","19","Iwerirä iwaräntäki yarä yäwetkuk; Päŋku Ekäni ŋode iwet yabäwun; Äbäkta biŋam yäwani u gäk ŋo? Ba kubäta itsämne? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK7_20","072_7_20","LUK","7","20","21","Ude yäwet-pewän iwaräntäki yarä u Jesuken kuŋpäŋ kaŋkumän; Jesu uwä äma käyäm ikek yäpän tägaŋit, äma mäjo wäratä magärani mäjo yäwat kireŋit, dapuri tumbani yäpän tägaŋit täŋ irirän. Kaŋpäŋ Jesu iwetkumän; Jon ume ärut yämanitä ŋode yäŋpäŋ peŋ niwet-pewän äbäkamäk yäk. Mesaia, äbäkta biŋam yäwani u gäk? Ba kubäta itsämne? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK7_22","072_7_22","LUK","7","22","22","Ude iweränä Jesutä Jon täŋo iwaräntäki yarä u kowata ŋode yäwetkuk; Ek äneŋi kuŋkaŋ imaka nadäŋit kaŋit täkamän ŋo, unitäŋo manbiŋam päŋku Jon kaŋ iwerun. Äma dapuri tumbani äneŋi ijiwä kuk täkaŋ. Kwäyähäneŋ täŋpani äneŋi tägaŋpeŋ kuŋat täkaŋ. Paräm wakiwaki nikek tägaŋpäŋ gupi dudum tak täkaŋ yäk. Ba jukuni täŋguŋ täwani nadäwä tumäk täkaŋ, ba kumbani kodak taŋpäŋ akumaŋ kuk täkaŋ. Täŋpäkaŋ äma jäwäri-jäwäri Manbiŋam Täga u yäwera nadäk täkaŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK7_23","072_7_23","LUK","7","23","23","Ba äneŋi kubä ŋode kaŋ iwerun; Äma näka yäŋpäŋ nadäkiniki nämo pewä putärek täkaŋ uwä säkgämän it täkaŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK7_24","072_7_24","LUK","7","24","24","Jon täŋo iwaräntäki yarä uwä ude yäwerän kuŋirän Jesutä ämawebe äbot itkuŋo u Jon täŋo täktäki ba kuŋat-kuŋarita manbiŋam ŋode yäwetkuk; Jon kome jopi-ken irirän känayäŋ nadäŋpäŋ kuŋkuŋo u äma jidewanipäŋ känayäŋ kuŋkuŋ? Pidäm eŋini bumik, mänittä piäŋpewän wareŋ-wareŋ täk täkaŋ äma udewanipäŋ känayäŋ kuŋkuŋ? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK7_25","072_7_25","LUK","7","25","25","Ba ima känayäŋ kuŋkuŋ? Äma tek säkgämän täŋpani ba? Ude nämo! Äma udewani ba tuŋum nikek uwä äma wäpi nikektä eŋi gänaŋ it täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK7_26","072_7_26","LUK","7","26","26","Unita näwerut! Äma jidewani u känayäŋ kuŋkuŋ? Profet kubäpäŋ känayäŋ kuŋkuŋ? Bureni, profet kubä kaŋkuŋo upäŋ Jon uwä profet inipärik kubä yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK7_27","072_7_27","LUK","7","27","27","Täŋkaŋ Anutu täŋo man ŋode kudän täwani uwä Jonta kudän täwani; Näkŋo biŋam yäŋahäwani äma kubä ŋo. Intäjukun kädet täwit gamikta api iniŋ kirewet. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK7_28","072_7_28","LUK","7","28","28","Unita näk ŋode täwetat; Jon täŋo wäpi biŋamtä äma it yäpmäŋ äbuŋo unitäŋo wäpi biŋam yärepmit moretak. Upäŋkaŋä ämawebe äpani Anututä intäjukun it yämiŋpäŋ yabäŋ yäwat täyak unitäŋo wäpi biŋamtä Jon täŋo wäpi biŋam irepmitak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK7_29","072_7_29","LUK","7","29","29","Täŋpäkaŋ Jesutä man ude yäŋahäŋirän nadäŋpäŋ ämawebe jopi-kät äma wakiwaki takis moneŋ yäpani unitä ŋode nadäŋkuŋ; Man säkgämän yäyak yäk. Nin ŋo ŋonitä Anutu täŋo man kädet siwoŋi iwat-iwatta gäripi nadäk täkamäŋ yäŋ nadäŋkuŋ. Äma udewaniwä bian Jonken kuŋirä ume ärut yämani. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK7_30","072_7_30","LUK","7","30","30","Täŋ, Parisi ämakät Baga manta mebäri nadäwani ämatä Jontä ume ärut yämikta bitnäŋkuŋ. Ude täŋkuŋo uwä Anututä kädet täga iwatta peŋ yämiŋkuko u mäde ut imiŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK7_31","072_7_31","LUK","7","31","31","Täŋpäkaŋ Jesutä yäŋkuk; Ämawebe kome ŋo terak itkaŋ ŋonita jide yäwet? U imatäken udewani? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK7_32","072_7_32","LUK","7","32","32","Uwä iroŋi täŋoret bägup-ken itkaŋ udewani. Iroŋiroŋi uwä gera kowat yäwän ŋode täk täkaŋ; Niwerä oretoret kap teŋitna gukut nämo tokät täŋkuŋ. Ba niwerä butewaki kap teŋitna, konäm nämo kotkuŋ yäŋ yäk täkaŋ. Täŋpäkaŋ in uwä udewani, nadäk siwoŋi kubägän nämo peŋkaŋ ŋode täŋkuŋ; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK7_33","072_7_33","LUK","7","33","33","Jon ume ärut yämanitä äbäŋkaŋ ketem äma ätutä nak täkaŋ ude nämo naŋkuk ba wain ume imaka nämo naŋkuk. Täŋirän intä kaŋpäŋ yäŋkuŋ; U mäjotä kotawani! yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK7_34","072_7_34","LUK","7","34","34","Täŋ, Äma Bureni-iniktä äbäŋpäŋ ketem naŋit wain ume naŋit täŋkuk. Täŋirän intä kaŋpäŋ yäŋkuŋ; Äma ŋo kawut! Nak ämäŋ täŋpani! yäk. Uwä äma waki-waki-kät takis moneŋ yäpani täŋo noripaki! yäŋ yäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK7_35","072_7_35","LUK","7","35","35","Upäŋkaŋ in nämo nadäwä tumbäkaŋ ude yäk täkaŋ. Äma äbot yarä unitä Anutu täŋo nadäk-nadäk siwoŋi iwatpäŋ täk täkamän. Täŋpäkaŋ nadäk-nadäk u iwatpäŋ täktäki siwoŋitä Anutu täŋo nadäk-nadäk kwawak pewän ahäŋirän ämawebetä kaŋpäŋ nadäwä bureni täneŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK7_36","072_7_36","LUK","7","36","36","Täŋpäkaŋ Parisi äma kubä wäpi Saimon unitä Jesu-kät ketem bok nakta imagutkuk. Imagut yäpmäŋ päŋku tewän ketem nädayäŋ maŋitkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK7_37","072_7_37","LUK","7","37","37","Maŋit irirän kome u nanik webe waki täŋpani kubätä Jesu u Parisi äma kubätä eŋiken ärotak yäŋ biŋam nadäŋkuk. Biŋam nadäŋpäŋ ume käbäŋi säkgämän nikek gwäki ärowani u yäpmäŋkaŋ eŋi Jesutä itkuk-ken u äroŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK7_38","072_7_38","LUK","7","38","38","Äroŋpäŋ Jesu kuroŋi käda päŋku itkaŋ konäm kot itkuk. Konäm kot irirän konämi pitotä Jesu kuroŋi terak maŋkuŋ. Konämi pitotä maŋirä gwäki pujiŋpäŋ ärut imiŋpewän kohoyäŋkuk. Ude täŋpäŋ oraŋ imikta kuroŋi-ken iŋdat-naŋdat-naŋ täŋpäŋ ume käbäŋi nikek u ärut imiŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK7_39","072_7_39","LUK","7","39","39","Ude täŋ irirän Parisi äma Jesu imagutkuko unitä kaŋpäŋ ŋode nadäŋkuk; Jesu ŋo profet bureni yäwänä webe ŋowä waki täŋpani yäŋ nadäwän täretek yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK7_40","072_7_40","LUK","7","40","40","Parisitä ude nadäŋirän Jesutä iwetkuk; Saimon yäk. Näk man kubä gäwera nadä. Yäwänä Saimontä yäŋkuk; Yäwoŋärewani, yäwi nadäwa yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK7_41","072_7_41","LUK","7","41","41","Yäwänä Jesutä iwetkuk; Man wärani kubä gäwera nadä; Moneŋ äma kubätä äma yaräta moneŋ, kowata kämi kaŋkaŋ kaŋ däpmäŋ tärewun yäŋpäŋ yämiŋkuk. Kubäta moneŋ 500 ude imiŋkuk. Täŋ, kubätawä moneŋ 50 ude imiŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK7_42","072_7_42","LUK","7","42","42","Kowata imik-imik kadäni-ken moneŋta wäyäkŋeŋirän momini peŋ yämiŋkuk. Eruk, ude täŋirän äma yarä uken nanik netä unitä bänep täga pähap nadäŋkuk yäŋ nadätan? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK7_43","072_7_43","LUK","7","43","43","Yäwänä Saimontä kowata ŋode iwetkuk; Äma moneŋ taŋi yäpuko unitä yäk. Yäwänä Jesutä ŋode iwetkuk; Gäk täga yäyan yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK7_44","072_7_44","LUK","7","44","44","Ude yäŋpäŋ äyäŋutpäŋ webe u kaŋpäŋ Saimon iwetkuk; Webe ŋo käyan? Näk gäkä eŋi gänaŋ äbäŋira ume kuroŋna ärutta nämo piŋ namin yäk. Tänopäŋ webe ŋonitä konämi pitopäŋ kuroŋna ärutkaŋ gwäki pujiŋpäŋ täŋkohoyäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK7_45","072_7_45","LUK","7","45","45","Ba oraŋ namikta bumumnaken nämo nen. Tänopäŋ webe ŋonitä oraŋ namikta pengän äba irat-ken ukentä kuroŋna-ken neŋdat-naŋdat-naŋ täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK7_46","072_7_46","LUK","7","46","46","Täŋpäŋ gäk gakŋi gwäkna-ken nämo äruranopäŋ webe ŋonitä kuroŋna-ken ume käbäŋi nikek ŋo piŋ äwatak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK7_47","072_7_47","LUK","7","47","47","Unita ŋode gäwetat. Webe ŋo momini taŋi peŋ imani unita näka gäripi pähap nadäŋpäŋ bänep iron taŋi ŋo täŋ namitak. Upäŋkaŋ äma mominita nadäŋirän äpani täŋpani udewani täŋo momi peŋ imero uwä näka gäripi ähan nadäwek yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK7_48","072_7_48","LUK","7","48","48","Jesutä ude yäŋpäŋ webe u ŋode iwetkuk; Momika peŋ gamitat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK7_49","072_7_49","LUK","7","49","49","Ude yäwänä äma ketem bok naŋ itkuŋo unitä näwetgäwet ŋode täŋkuŋ; Wära! Äma ŋo jidewani unitä äma täŋo momi menitä yäŋpäŋ ärut täyak? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK7_50","072_7_50","LUK","7","50","50","Ude yäŋirä Jesutä webe u iwetkuk; Nadäŋ namikinik täyan unitä momi täŋo kowata-ken nanik gämagutak yäk. Unita bänep oretoret terak kuŋat täyi. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK8_1","072_8_1","LUK","8","1","1","Eruk, patkuŋo yäŋewänkaŋ Jesutä yotpärare taŋi täpuri kuŋatkaŋ Anututä intäjukun itkaŋ yabäŋ yäwat piä täk täyak unitäŋo Manbiŋam Täga yäwetpäŋ yäwoŋärek täŋtäŋ kuŋatkuk. Ude täŋirän ämawebe ŋodetä iwarän täŋkuŋ; Iwaräntäkiye 12 ukät webe ätu. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK8_2","072_8_2","LUK","8","2","2","Webe u bian mäjotä magärirä Jesutä mäjo u yäwat kireŋ yämani, ba käyämi yäpän tägaŋ yämani. Webe kwayak ukät nanik kubä wäpi Maria, Makdala komeken nanik. Jesutä bian webe uterak nanik mäjo wära 7 yäwat kireŋ imiŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK8_3","072_8_3","LUK","8","3","3","Täŋ, webe kubäwä wäpi Joana, Kusa täŋo webeni. (Kusa u Herot täŋo täŋkentäk äma kubä). Kubäwä wäpi Susana. Webe yaräkubä ukät webe ätu bok kuŋatkuŋ. Webe kwayak uwä iniken moneŋpäŋ Jesu-kät iwaräntäkiye täŋkentäŋ yämik täŋkuŋonik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK8_4","072_8_4","LUK","8","4","4","Täŋpäkaŋ ämawebe uken-uken nanik Jesutä itkuk-kengän äbäŋ moreŋpäŋ irirä yabäŋpäŋ man wärani kubä ŋode yäwetkuk; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK8_5","072_8_5","LUK","8","5","5","Äma kubätä ketem mujipi piwa yäŋpäŋ piäni-ken kwek. Kuŋpäŋ mujipi täŋ-irähuttäŋ kwek. Täŋ-irähuttäŋ kuŋirän mujipi ätu kädet miŋin mäneŋ. Kädet miŋin mäneŋo u ämatä kuŋ äbäŋ täŋkaŋ yeŋ gatäneŋ. Täŋpäkaŋ mujipi ätuwä baraktä näneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK8_6","072_8_6","LUK","8","6","6","Täŋkaŋ mujipi ätuwä mobä terak mäneŋ. Mobä terak maŋpäŋ tädotneŋo upäŋkaŋ kome umeni nämo unita kubit täneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK8_7","072_8_7","LUK","8","7","7","Täŋ, mujipi ätuwä mup gänaŋ mäneŋ. Mup gänaŋ maŋirä mup waki unitä äroŋpäŋ yäwarä kuneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK8_8","072_8_8","LUK","8","8","8","Täŋpäkaŋ mujipi ätuwä kome tägaken mäneŋ. Kome tägaken mäneŋo u tädotpäŋ bureni säkgämän mäyap-inik pätneŋ. Jesutä man ude yäŋpäŋ gera terak ŋode yäŋkuk; Äma jukuni nikektä näkŋo man ŋo ket nadäwut! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK8_9","072_8_9","LUK","8","9","9","Täŋpäkaŋ Jesutä man wärani yäŋkuko unita iwaräntäkiyetä mebärita iwet yabäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK8_10","072_8_10","LUK","8","10","10","Iwet yabäŋirä yäwetkuk; Anututä intäjukun itkaŋ yabäŋ yäwat piä täk täyak unitäŋo manbiŋam käbop irani injingän nadäkta yäwani unita in-gänpäŋ täwetat, äma ätukät nadäkta nämo. Unita man wärani terakgän yäwet täyat yäk. Man wärani terak yäwetpewa; Dapuritä känayäŋ täŋo upäŋkaŋ täga nämo api kawä tärewek. Ba jukunitä nadänayäŋ täŋo upäŋkaŋ mebäri täga nämo api nadäwä tumbek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK8_11","072_8_11","LUK","8","11","11","Ude yäŋpäŋ yäwetkuk; Mujipi pikpik täŋo manbiŋam täweraro u mebäri ŋode; Mujipi uwä Anutu täŋo man ude. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK8_12","072_8_12","LUK","8","12","12","Täŋ, mujipi kädet miŋin mäneŋo u ŋode; Äma Anutu täŋo manbiŋam nadäŋpäŋ yäpmäŋ kuŋarirä Satantä bänepi-ken nanik yäyomägat täyak u. Satantä ŋode nadäŋpäŋ täk täyak; Anutu täŋo man bänepi-ken iyap taŋpäŋ yäpmäŋ kuŋatpäŋ Anututa biŋam täneŋ yäŋ nadäŋpäŋ yäyomägat täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK8_13","072_8_13","LUK","8","13","13","Täŋ, mujipi mobä kujat terak mäneŋo u ŋode; Äma Anutu täŋo man nadäŋpäŋ gäripi nadäneŋopäŋ bänepi-ken jäwäri nämo äpmoŋpani. Unita nadäkiniki kadäni keräpi-tagän yäpmäŋ kuŋatpäŋ täŋyabäkken Anututa mäde ut imik täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK8_14","072_8_14","LUK","8","14","14","Täŋ, mujipi ätu mup gänaŋ mäneŋo u ŋode; Äma Anutu täŋo man nadäk täkaŋ upäŋkaŋ kome täŋo moneŋ tuŋumta nadäwätäk ba nadäŋ gärip unitä Anutu täŋo man utpewä kumäŋirän kuŋat-kuŋariken bureni nämo ahäk täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK8_15","072_8_15","LUK","8","15","15","Täŋpäkaŋ mujipi kome tägaken mäneŋo u ŋode; Äma Anutu täŋo manbiŋam nadäŋpäŋ bänepi-ken kehäromi iŋitpäŋ mani buramiŋpäŋ yäpmäŋ kuŋarirä irit kuŋat-kuŋariken bureni ahäk täkaŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK8_16","072_8_16","LUK","8","16","16","Jesutä man wärani äneŋi kubä ŋode yäwetgän täŋkuk; Äma kubätä topän ijiŋpäŋ käbot gänaŋ ba bukä gämori-ken käbop täga pewek? Nämoinik! Topän uwä kwawak pewän eŋi gänaŋ peŋ-yäŋeŋirän ämatä imaka imaka täga käneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK8_17","072_8_17","LUK","8","17","17","In nadäkaŋ? Imaka imaka apiŋo käbop itkaŋ u mäden Anututä kwawak api pewän ahäneŋ. Bureni, imaka täŋ-yejämbani pätak u wari nämo api pärek. Nämo, u täŋkwawa taŋirän api kaŋpäŋ nadäneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK8_18","072_8_18","LUK","8","18","18","Unita jukujin-tägän nadäneŋo udeta in Anutu täŋo manta juku peŋpäŋ ket nadäk täkot. Imata, äma kubätä imaka Anututä imani u yäpmäŋ kuŋarayäŋ täko uwä ätukät buŋät imikta yäwani. Täŋ, äma ätuwä nin imaka udewani nikek yäŋ nadäk täkaŋ upäŋkaŋ nämo! Täŋpäkaŋ imaka iŋitkamäŋ yäŋ jop nadäk täkaŋ uwä yäyomägatta yäwani. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK8_19","072_8_19","LUK","8","19","19","Jesutä man ude yäŋ irirän miŋi-kät noriye känayäŋ äbuŋ. Upäŋkaŋ ämawebe päke itkuŋo unitä Jesu kumän itgwäjiŋirä dubini-ken kukta täŋpä waŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK8_20","072_8_20","LUK","8","20","20","Täŋirä äma ätutä yabäŋkaŋ Jesu ŋode iwetkuŋ; Meŋka-kät notkaye gabänayäŋ äbäŋo yäman umu itkaŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK8_21","072_8_21","LUK","8","21","21","Ude iweräwä Jesutä kowata ŋode yäwetkuk; Ämawebe Anutu täŋo manbiŋam nadäŋpäŋ iwaräntäk täkaŋ uwä näkŋo meŋnaye notnaye bureni! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK8_22","072_8_22","LUK","8","22","22","Eruk, kadäni kubäta Jesutä iwaräntäkiye yäwetkuk; Gwägu kukŋi udude käda kuna yäk. Ude yäŋpäŋ gäpe kubä terak äroŋpeŋ kuŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK8_23","072_8_23","LUK","8","23","23","Eruk gwägu terak kuŋtäŋgän Jesu däpmon patkuk. Parirän mänit pähap piäŋirän gwägu tokätpäŋ gäpe gänaŋ äpmoŋ tokŋeŋirän gäpe nikek gwägu gänaŋ äpmonayäŋ täŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK8_24","072_8_24","LUK","8","24","24","Täŋirän Jesu yäwä kikŋuränpäŋ iwetkuŋ; Ai! Ekäni! Paotnayäŋ täkamäŋ ŋo! yäk. Ude iweräwä Jesutä akuŋpäŋ mänit kenta gwägu yabäŋ yäŋkuk. Yabäŋ yäŋirän uterakgän mänit bitnäŋirän gwägu kwikinik patkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK8_25","072_8_25","LUK","8","25","25","Täŋirän Jesutä iwaräntäkiye yäwetkuk; Nadäkinikjin de? Ude yäŋirän iwaräntäkiye umuntaŋkaŋ nadäwätäk täŋpäŋ näwetgäwet ŋode täŋkuŋ; Wära! Äma ŋo jidewani unita mänit kenta gwägu mani ŋo buramikamän? yäŋ yäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK8_26","072_8_26","LUK","8","26","26","Eruk Jesutä gwägu kenta mänit yäniŋ bitnäwänkaŋ Galili kome u peŋpeŋ gwägu terak kuŋtäŋgän gwägu kukŋi udude käda Gerasa kome ahäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK8_27","072_8_27","LUK","8","27","27","Ahäŋpäŋ Jesu gäpe terak naniktä maŋatpeŋ kuŋirän kome uken nanik äma mäjo mäyaptä magärani kubätä ahäŋ imiŋkuk. Äma uwä kadäni käroŋi-inik eŋi gänaŋ nämo pat täŋkukonik. Däpmon pat täŋkuko uwä mobä kawut, äma kumbani äneŋpani-ken u tek moräŋ pat täŋkukonik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK8_28","072_8_28","LUK","8","28","29","Pattäŋ kuŋattäŋgän eruk Jesu kaŋpäŋä kähän yäŋkaŋ gämori-ken maŋ-patäbotkuk. Ude täŋirän Jesutä mäjo uwä yäwetkuk; Äma ŋo kakätäŋpeŋ kut yäk. Ude yäwerirän mäjo äma magätkuŋo unitä Jesu iwetkuŋ; Jesu, Anutu Ärowani täŋo nanaki, gäk jide täŋ nimayäŋ äbätan? Komi nimeno! yäŋ iwetkuŋ. Täŋpäkaŋ mäjo uwä kadäni kadäni äma u iŋitpäŋ kwaik täŋirä äma ätutä iŋitpäŋ yen kehäromitä keri kuroŋi pädät täk täŋkuŋonik. Ude täk täŋkuŋo upäŋkaŋ mäjotä täŋpewä äma u yen yäpmäŋ däkŋeŋ täŋpän kwäpeŋ kome äma nämo irani-ken kuŋat täŋkukonik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK8_30","072_8_30","LUK","8","30","30","Täŋpäkaŋ Jesutä äma u iwet yabäŋkuk; Wäpka netä? Iwet yabäwän iwetkuk; Wäpna ‘Äbot pähap’ yäk. (Mäjo mäyaptä magätkuŋo unita wäpna Äbot pähap yäŋ iwetkuk.) ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK8_31","072_8_31","LUK","8","31","31","Ude yäwänä mäjo unitä Jesu butewaki terak ŋode iwetkuŋ; Gäk niwat kireŋpewi awaŋ käroŋi, bipmäŋ urani gänaŋ äpmonektawä! yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK8_32","072_8_32","LUK","8","32","33","But äbot pom terak udu yabätan? Gäk nibä-kätäwi but u gänaŋ äpmona! Ude yäwäwä Jesutä nadäŋ yämiŋirän mäjo uwä äma u kakätäŋpeŋ päŋku but gänaŋ äpmoŋkuŋ. But gänaŋ äpmoŋpäkaŋ bäräŋeŋ kumaŋ gwägu gänaŋ äpmoŋkaŋ ume naŋpäŋ kumbuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK8_34","072_8_34","LUK","8","34","34","Ude täŋirä äma but watäni iranitä yabäŋpäŋ bäräŋeŋ päŋku ämawebe yotpärare taŋi täpuri it yäpmäŋ kuŋkuŋo u nanik manbiŋam yäwetkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK8_35","072_8_35","LUK","8","35","35","Yäweräkaŋ ninin käna yäŋkaŋ Jesutä itkuk-ken äbäŋ moreŋkuŋ. Äbäŋpäŋ kaŋkuŋ; Äma mäjotä magärani u tek yamäk ikek, nadäwän tumbäpäŋ Jesu dubini-ken kwikinik maŋit irirän. Mäjotä kakätäŋpeŋ kuŋkuŋo unita. Maŋit irirän kaŋpäŋ äma päke äbuŋo u umuntaŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK8_36","072_8_36","LUK","8","36","36","Täŋirä imaka ahäŋirän kaŋpäŋ nadäŋkuŋo unitä mäjotä magäranipäŋ yäpän tägaŋkuko unitäŋo manbiŋam yäwetkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK8_37","072_8_37","LUK","8","37","38","Manbiŋam u nadäŋpäŋ ämawebe Gerasa kome u nanik umuntaŋpäŋ Jesu komenin ŋo peŋpeŋ ku! yäŋ iwetkuŋ. Ude iweräwä Jesu kome u peŋpeŋ Galili kome gwägu udude käda kwayäŋ täŋirän äma yäpän tägaŋkuŋo unitä Jesu iwetkuk; Nadäŋ namiŋiri bok kuda! yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK8_39","072_8_39","LUK","8","39","39","Ude iweränä Jesutä iwetkuk; Nämo yäk. Komeka-ken kuŋkaŋ imaka Anututä täŋ gamitak unitäŋo biŋam kaŋ yäwet! Ude iwerirän äma u äyäŋutpeŋ komeni-ken päŋku Jesutä täŋkentäŋ imiŋkuko unitäŋo manbiŋam yäwettäŋ kuŋatkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK8_40","072_8_40","LUK","8","40","40","Eruk, Jesu Galili komeken äneŋi kuŋirän ämawebe päke Jesuta itsämbuŋo unitä kaŋpäŋ iniŋ oretkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK8_41","072_8_41","LUK","8","41","41","Ude täŋirä kome unitäŋo käbeyä eŋi täŋo watä äma kubä wäpi Jairas unitä Jesu ahäŋ imiŋkuk. Ahäŋ imiŋpäŋ Jesu gämori-ken gukut imäpmok täŋpäŋ Jesutä eŋina-ken kwän yäŋpäŋ butewaki man iwetkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK8_42","072_8_42","LUK","8","42","42","Imata, äperi tepi kubägän obaŋ 12 ude itkaŋ käyäm täŋpäŋ kumbayäŋ täŋkuko unita. Eruk, Jesu Jairas täŋo man buramiŋpäŋ eŋini-ken kwayäŋ kädet miŋin kuŋirän ämawebe buminik unitä yewa täŋkaŋ iwaräntäŋ yäpmäŋ kuŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK8_43","072_8_43","LUK","8","43","43","Ämawebe u bämopi-ken webe kubä käyäm mebäri kubä nikek itkuk. Webe unitä nägät piŋ yäpmäŋ kuŋirän obaŋ 12 ude täŋkuk. Käyäm waki u yäpätägakta yäpätägak ämaken kuŋ äbäk täŋkaŋ moneŋi kudup jop awähutkuk. Täga nämo yäpä tägaŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK8_44","072_8_44","LUK","8","44","44","Ude täŋpän wawäpäŋ eruk webe unitä Jesu mädeni-ken äbäŋpäŋ tekigän iŋitkuk. Jesu täŋo teki iŋirirän uterakgän tägaŋpäŋ nägät piŋ yäpmäŋ äbuko u kawuk taŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK8_45","072_8_45","LUK","8","45","45","Täŋirän Jesutä nadäŋpäŋ yäŋkuk; Ai! Netätä nepmäŋitak? Ude yäŋirän äma päke u äwo yäwäkaŋ Pitatä ŋode iwetkuk; Ekäni, ämawebe päke ŋonitä dumäŋ gäwatkaŋ ŋo nämo nadätan? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK8_46","072_8_46","LUK","8","46","46","Pitatä ude iweränä Jesutä yäŋkuk; Ude nämo! Äma kubätä nepmäŋirän kehäromina ätu kuŋirän nadätat yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK8_47","072_8_47","LUK","8","47","47","Ude yäwänä webe u mebärina kaŋ-ahätak yäŋpäŋ päbä Jesu gämori-ken gukut imäpmok täŋpäŋ kwaiŋpäŋ itkuk. Itkaŋ ämawebe päke u iŋamiken Jesu täŋo tek iŋirirän käyämi uterakgän paotkuko unitäŋo mebäri yäŋahäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK8_48","072_8_48","LUK","8","48","48","Yäŋahäŋirän Jesutä iwetkuk; Wanotna, nadäkinikka näkken peyan unitä gäk yäpän tägatan. Unita bänep kwini terak kuyi yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK8_49","072_8_49","LUK","8","49","49","Jesutä man ude yäŋirän käbeyä eŋi täŋo watä äma unitä eŋiken nanik äma kubä äbä Jairas u iwetkuk; Äpetka kumäŋtak unita imata yäwoŋärewani äma jop yäŋikŋat yäpmäŋ äben? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK8_50","072_8_50","LUK","8","50","50","Ude yäŋirän Jesutä nadäŋpäŋ Jairas iwetkuk; Nadäwätak täŋpeno! Nadäkinikka näkagän peŋiri äpetka tägawayäŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK8_51","072_8_51","LUK","8","51","51","Ude yäŋpäŋ Jairastä eŋiken kuŋkuŋ. Kuŋpäŋ äma päke u yäniŋ bitnäŋpäŋ yepmaŋpän yäman ude irirä iwaräntäkiye yaräkubä Pita, Jon, Jems ukät iroŋi kumbuko unitäŋo miŋi nani ugänpäŋ yämaguränkaŋ eŋi gänaŋ äroŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK8_52","072_8_52","LUK","8","52","52","Ämawebe päke konäm yäŋtäbätek täŋ itkuŋo u yäwetkuk; Konäm wari kotneŋo. Iroŋi u nämo kumak. Jop däpmon pätak yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK8_53","072_8_53","LUK","8","53","53","Yäwänä kumakopäŋ jop yäyan yäŋpäŋ kaŋ-mägayäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK8_54","072_8_54","LUK","8","54","54","Täŋpäkaŋ Jesu eŋi gänaŋ äroŋpäŋ iroŋi u kerigän iŋitpäŋ iwetkuk; Äpetna, aku! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK8_55","072_8_55","LUK","8","55","55","Ude yäwänä uterakgän kehäromini äneŋi äpmoŋirän kodak taŋpäŋ akuŋkuk. Kodak taŋpäŋ akuŋirän Jesutä miŋi nani yäwetkuk; Ketem imän naŋpän! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK8_56","072_8_56","LUK","8","56","56","Yäweränä miŋi nani uwä nadäwän inide kubä täŋkuko unita Jesutä imaka ahäŋkuko u yäŋahäkta yäniŋ bitnäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK9_1","072_9_1","LUK","9","1","1","Eruk, Jesutä iwaräntäkiye 12 u yäŋpäbä dubini-ken yepmaŋkuk. Yepmaŋpäŋ käyäm wakiwaki yäpä tägaŋit, mäjo äma magärani yäwat kirekta kehäromi ba wäpi biŋam yämiŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK9_2","072_9_2","LUK","9","2","3","Yämiŋkaŋ Anututä intäjukun it yämiŋirän gämori-ken irit täŋo man yäwetta ba äma käyäm ikek yäpä tägakta man ŋode yäwetpäŋ yäniŋ kireŋpewän kuŋkuŋ; In ähottaba, ketem, moneŋ ba yäk yäpmäŋkaŋ nämo kuneŋ. Ba tek yarä nikek nämo yäpneŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK9_4","072_9_4","LUK","9","4","4","Kuŋkaŋ yotpärare kubäken ahäŋirä eŋi tamäwä ugän kaŋ irut. Eruk, yotpärare uken piä täŋ paotpäŋ eŋi u peŋpeŋ kome kubäken kaŋ kut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK9_5","072_9_5","LUK","9","5","5","Upäŋkaŋ yotpärare kubäken not nämo täŋ tamäwä ŋode kaŋ täŋput; Yotpärare u mäde ut imiŋpäŋ kugun kuroŋjin-ken nanik yeŋ ärähut täŋpä kaŋ kut. Ude täŋirä äma kome uken naniktä tabäŋpäŋ goret täŋ yämikamäŋ yäŋ api nadäneŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK9_6","072_9_6","LUK","9","6","6","Jesutä jukuman ude yäweränkaŋ kädet yäput peŋpäŋ kuŋkuŋ. Kuŋkaŋ yotpärare it yäpmäŋ kuŋkuŋo uken Manbiŋam Täga u yäŋahäŋit, käyäm ikek yäpä tägaŋit täŋtäŋ kuŋatkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK9_7","072_9_7","LUK","9","7","7","Täŋpäkaŋ Judia kome täŋo kaŋiwat äma wäpi Herottä imaka imaka ahäŋkuŋo unitäŋo manbiŋam nadäŋpäŋ-nadäwän nämo täreŋkuk. U imata, äma ätutä ŋode yäŋirä nadäŋkuk; U Jon, ume ärut yämanitä kumbani-ken naniktä kodak taŋpeŋ akuŋkuko unitä piä u täk täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK9_8","072_9_8","LUK","9","8","8","Ba äma ätutä ŋode yäŋkuŋ; Ude nämo, uwä profet biani Elaijatä kumbani-ken nanik akuŋkuko unitä piä u täyak yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK9_9","072_9_9","LUK","9","9","9","Täŋpäkaŋ Herottä man mäyap ikek u nadäŋpäŋ-nadäwätäk täŋpäŋ yäŋkuk; Jon u näkä bian kotäki madäŋ täkŋeŋkuro unitä jide täŋpäŋ piä täyak? Netätä täŋirän mani biŋam nadätat? Ude yäŋpäŋ Jesu kaŋpäŋ nadäwa yäŋkaŋ kädetta wäyäkŋeŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK9_10","072_9_10","LUK","9","10","10","Eruk, iwaräntäkiye piä man yäwet-pewän kuŋkuŋo u täŋ paotpäŋä, äyäŋutpeŋ äbäŋpäŋ piä mebäri mebäri täŋkuŋo u biŋam iweräkaŋ Jesu iwaräntäkiye-kät inigän itnayäŋ yäŋ-yäkŋat yäpmäŋ Betsaida komeken kuŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK9_11","072_9_11","LUK","9","11","11","Käbop kuŋkuŋopäŋ ämawebetä u käda kuyak yäŋ nadäŋpäŋ iwarän täŋkuŋ. Iwarän täŋirä yabäŋpäŋ Jesutä yäniŋ oretpäŋ Anututä intäjukun it yämiŋirän gämoriken irit täŋo manbiŋam yäwerit, äma käyäm ikek yäpä tägaŋit täŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK9_12","072_9_12","LUK","9","12","12","Eruk, kome bipayäŋ täŋirän iwaräntäkiye 12 u Jesu äbä iwetkuŋ; Kome ŋo ketemi nämoken itkamäŋ. Unita gäk yäwerikaŋ yotpärare ittäŋ kukaŋken u kuŋkaŋ ketem yabäŋ ahäŋpäŋ naŋkaŋ parut yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK9_13","072_9_13","LUK","9","13","13","Ude yäŋirä Jesutä yäwetkuk; Ude nämo! Injin yepmäŋ towiwurä! Yäwänä iwetkuŋ; Yäke! Nintäŋo käräga 5kät gwägu tom yarä-tägän itkaŋ ŋo yäk. Jide? Nin yotpärare-ken kuŋpäŋ äma äbot päke ŋonita ketem suwakta nadäŋpäŋ yäyan? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK9_14","072_9_14","LUK","9","14","14","(Äma äbot päke u 5,000 ude bumik unita nadäwätäk täŋpäŋ yäŋkuŋ.) Yäŋirä Jesutä yäwetkuk; Äma äbot ŋo yäwerä äbot 50-50 ude maŋit yäpmäŋ kut yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK9_15","072_9_15","LUK","9","15","15","Yäwänä yäŋkuko udegän yäweräkaŋ maŋit yäpmäŋ kuŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK9_16","072_9_16","LUK","9","16","16","Maŋiräntäŋ yäpmäŋ kwäkaŋ Jesutä käräga 5 ukät gwägu tom yarä u yäpmäŋpäŋ kunum terak doraŋpäŋ ketemta Anutu bänep täga man iwetkuk. Täŋpäŋ ketem u tokät jukutpäŋ iwaräntäkiyeta yämänkaŋ äbot itkuŋo udegän yämiŋtäŋ kuŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK9_17","072_9_17","LUK","9","17","17","Yämiŋirä kuduptagän ketem u naŋpä koki täŋpäpäŋ ätu jop peŋkuŋ. Täŋpäkaŋ jop patkuŋo u yäpmäŋpäŋ yäk 12 ude daiwä tokŋeŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK9_18","072_9_18","LUK","9","18","18","Täŋpäŋ kadäni kubäta Jesu inigän itpäŋ nani man iwet irirän iwaräntäkiye päbä dubini-ken kubä-kengän itkuŋ. Irirä Jesutä ŋode yäwet yabäŋkuk; Ämatä näka netä yäŋ yäk täkaŋ? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK9_19","072_9_19","LUK","9","19","19","Yäwänä iwetkuŋ; Ätutäwä Jon, ume ärut yämani yäŋ gäwet täkaŋ yäk. Ba ätutäwä Elaija yäŋ gäwet täkaŋ. Ba ätutäwä profet biani uken nanik kubätä kodak taŋkuk yäŋ gäwet täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK9_20","072_9_20","LUK","9","20","20","Ude yäwäwä ŋode yäwetkuk; Täŋpäkaŋ injinä näkawä netä yäŋ yäk täkaŋ? Yäwänä Pitatä iwetkuk; Gäk Anutu-ken nanik Kristo, Isrel ämawebe täŋo täŋkentäk bureni u yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK9_21","072_9_21","LUK","9","21","21","Ude yäwänä Jesutä äma ätu nämoinik yäwetneŋ yäŋpäŋ yäniŋ bitnäŋpäŋ ŋode yäwetkuk; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK9_22","072_9_22","LUK","9","22","22","Äma Bureni-inik uwä ittäŋ kuŋtäŋgän yäŋ imani ude, komi pähap api nadäwek yäk. Täŋpäkaŋ Juda täŋo äma ekäni ba bämop äma intäjukun täŋpani-kät Baga man yäwoŋärewani ämatä mäde api ut imineŋ. Täŋpäŋ Äma Bureni-inik uwä urä kumbänpäŋ änenayäŋ täŋopäŋ kepma yaräkubä täreŋirän kodak taŋpäŋ api akwek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK9_23","072_9_23","LUK","9","23","23","Jesutä ude yäŋpäŋ man kubä ŋode yäwetgän täŋkuk; Äma kubätä näwarayäŋ nadäŋpäŋä iniken bänep nadäk-nadäki mäde ut imiŋpäŋ bäräpi näkä kotawayäŋ täyat udegän kepma kepma gwäk pimiŋpäŋ kaŋ näwarän yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK9_24","072_9_24","LUK","9","24","24","Täŋpäkaŋ, äma kubätä säkgämän itta nadäŋpäŋ iniken irit kuŋat-kuŋarita iyap taŋpäŋä u api paorek. Upäŋkaŋ äma kubätä näka yäŋpäŋ irit kuŋat-kuŋari iniŋ kirewayäŋ täko uwä irit täga api kaŋ-ahäwek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK9_25","072_9_25","LUK","9","25","25","Täŋ, äma kubätä kome täŋo imaka kudup peŋ bäyaŋpäŋ yäpmäŋ kuŋarayäŋ täko uwä kumäŋirän imaka imaka yäpmäŋ kuŋarayäŋ täko unitä täga nämo api täŋkentäŋ imineŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK9_26","072_9_26","LUK","9","26","26","In nadäkaŋ? Äma kubätä näka ba man näkä yäŋahäk täyat unita yäŋpäŋ mäyäk taŋpäŋ näka bitnäwayäŋ täko uwä äma udewanita Äma Bureni-inik näkä udegän api bitnäwet. Kadäni näkŋaken epmäget kudän ikek ba Nana täŋo ba kudupi aŋero täŋo peŋyäŋek kudän ikek äneŋi ahäwayäŋ täro kadäni uken äma udewani täŋo wäpi yäŋahäkta api mäyäk täwet. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK9_27","072_9_27","LUK","9","27","27","Näk bureni täwera nadäwut; Itkaŋ ŋo inken nanik ätu nämo kumäŋkaŋ Anututä intäjukun itkaŋ yabäŋ yäwat piäni kwawak ahäŋirän api käneŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK9_28","072_9_28","LUK","9","28","28","Jesutä man ude yäweränkaŋ kepma 8 ude täreŋirän nani-kät man yädayäŋ Pita Jems Jon yämagurän yäpmäŋ pom kubä terak äroŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK9_29","072_9_29","LUK","9","29","29","Päro u itkaŋ nani-kät man yäŋ irirän Jesu iŋami dapun inide kubä ahäŋkuk. Ahäŋirän teki imaka, paki-inikinik, yäpä kwinit täyak ude peŋyäŋeŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK9_30","072_9_30","LUK","9","30","31","Ude täŋirän Profet bian irani yarä ahäŋkumän. Kubä Moses, kubäwä Elaija, Anutu täŋo peŋyäŋek ikek ini ugän ahäŋpäŋ itkaŋ Jesu-kät man yäŋpäŋ-nadäk täŋkuŋ. Jesu Jerusalem yotpärare-ken api urä kumbek yäŋ man ude yäŋpäŋ-nadäk täŋ itkuŋonik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK9_32","072_9_32","LUK","9","32","32","Ude täŋ irirä Pita noriye-kät däpmonta gurän täŋ ittäŋgän kikŋutpäŋ Jesu iŋami dapun peŋyäŋek ikek irirän kaŋkuŋ. Profet yarä Jesu-kät itkuŋo u imaka, yabäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK9_33","072_9_33","LUK","9","33","33","Täŋpäŋ äma yarä u kudayäŋ täŋirän Pitatä mebäri nämo nadäwän tärewäkaŋ jop ŋode yäŋkuk; Ekänina, itkamäŋ ŋonita oretoret täkamäŋ yäk. Unita yottaba yaräkubä täŋ tamina. Gäka kubä, Mosesta kubä, Elaijata kubä yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK9_34","072_9_34","LUK","9","34","34","Pitatä man ude yäŋirän gubamtä äpä uwäk täŋpäŋ yepmaŋirän Pita Jems Jontä bumta umuntaŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK9_35","072_9_35","LUK","9","35","35","Umuntaŋ irirä gubam gänaŋ man kubä ŋode ahäŋkuk; Ŋowä nanakna, näkŋa iwoyäŋkuro unita mani buramik täkot! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK9_36","072_9_36","LUK","9","36","36","Man kotäk ude ahäwän täreŋirän Jesu inigän irirän kaŋkuŋ. Täŋpäkaŋ Pita Jems Jon imaka ahäŋirän kaŋkuŋo unitäŋo manbiŋam yäŋahäŋtäŋ kukta nämo nadäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK9_37","072_9_37","LUK","9","37","37","Eruk patkuŋo yäŋewänä, Jesu iwaräntäkiye Pita Jems Jon-kät pom terak naniktä äpuŋ. Äpäŋtäŋgän ämawebe äbot pähap u yabäŋ ahäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK9_38","072_9_38","LUK","9","38","38","Täŋpäkaŋ ämawebe äbot u gänaŋ nanik kubätä Jesuken gera ŋode yäŋkuk; Yäwoŋärewani äma! Gäk manna buramiŋpäŋ nanakna tepi kubägän ŋo täga täŋkentäŋ imayäŋ? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK9_39","072_9_39","LUK","9","39","39","Mäjo kubätä magärirän uterakgän kähän yäk täyak. Ba pudät maŋpän kome terak patäbottäŋ kuŋatkaŋ meni-ken jep yäŋut täyak yäk. Täŋkaŋ mäjo uwä kadäni kadäni komi imiŋpäŋ bäräŋeŋ nämo kakätäŋpeŋ kuk täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK9_40","072_9_40","LUK","9","40","40","Unita näk gäwaräntäkaye mäjo u iwat kirewut yäŋ yäwera piä täŋkuŋo upäŋkaŋ iwat kirena yäkŋat täŋpä waŋkuŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK9_41","072_9_41","LUK","9","41","41","Ude iwerirän Jesutä ŋode yäŋkuk; Wa! In bänepjin gwäjiŋ ärowani. Nadäkinikjin nämo! Jidegän api nadäwä tumneŋ? Äma in udewani-kät wari kuŋatta nämo nekaŋ! Ude yäŋpäŋ äma u iwetkuk; Eruk, nanaka yäpmäŋ äbi! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK9_42","072_9_42","LUK","9","42","42","Ude iweränä nanitä nanaki yäpmäŋ äbäŋirän mäjo unitä nanak u pudät maŋpän kome terak patäbottäŋ kuŋatkuk. Ude täŋirän Jesutä mäjo u kaŋ-yäŋirän mäjotä nanak u kakätäŋpeŋ kuŋkuk. Kuŋirän säkgämän iränä äneŋi nani-ken teŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK9_43","072_9_43","LUK","9","43","43","Ude täŋirän ämawebe itkuŋo unitä Anutu täŋo kehäromi u kaŋpäŋ kikŋutpäŋ-nadäwätäk pähap täŋkuŋ. Täŋpäkaŋ ämawebetä imaka imaka tägagämän Jesutä täk täŋkuko unita pen nadäwätäk täŋ irirä Jesutä iwaräntäkiye ŋode yäwetkuk; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK9_44","072_9_44","LUK","9","44","44","Man täwerayäŋ täyat ŋo juku peŋpäŋ nadäkot; Inikät nanik kubätä Äma Bureni-inik iwan keri terak tewayäŋ kadäni keräpi täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK9_45","072_9_45","LUK","9","45","45","Ude yäwerirän mebäri nämo nadäwä täreŋkuŋ. Nadäk-nadäki uwäk ikek pen itkuko unita mebärita iwet yabänayäŋ täŋkuŋo upäŋkaŋ umuntaŋpäŋ nämo iwet yabäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK9_46","072_9_46","LUK","9","46","46","Eruk kepma kubä, iwaräntäkiyetä nin-ken nanik netätä intäjukun-inik api irek yäŋ yäŋpäŋ yäŋärahutkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK9_47","072_9_47","LUK","9","47","48","Täŋirä Jesutä nadäk-nadäki yabäŋpäŋ-nadäŋkaŋ nanak täpuri kubä yäŋ-päbä dubini-ken teŋpäŋ yäwetkuk; Äma kubätä näka yäŋpäŋ nanak täpuri ŋodewani kubä oraŋ imayäŋ täko uwä näka udegän api oraŋ namek. Täŋpäŋ äma näk oraŋ namayäŋ täko uwä äma näk naniŋ kireŋkuko u udegän api oraŋ imek. Imata, in bämopjin-ken nanik kubätä äpani-inik ude kuŋatpäŋä äma uwä intäjukun ude itak yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK9_49","072_9_49","LUK","9","49","49","Jesutä ude yäweränä Jontä ŋode iwetkuk; Ekäni! Äma kubätä wäpka terak mäjo äma magärani yäwat kireŋirän kaŋkumäŋ yäk. Kaŋkumäŋopäŋ nintäŋo äbotken nanik nämo unita iniŋ bitnäŋkumäŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK9_50","072_9_50","LUK","9","50","50","Yäwänä Jesutä iwetkuk; Imata iniŋ bitnäŋkuŋ? Äma iwan nämo täŋ tamani uwä notjinpak täŋkentäŋ tamani ubayäŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK9_51","072_9_51","LUK","9","51","51","Jesu kunum gänaŋ äneŋi ärokta kadäni keräp taŋirän Jerusalem kukta nadäk kehäromi peŋpäŋ kuŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK9_52","072_9_52","LUK","9","52","52","Täŋkaŋ äma ätu yäwerän intäjukun kuŋkuŋ. Jesu ŋo api äbek yäŋ man ude yäwetta kuŋkuŋ. Eruk, äma unitä Samaria yotpärare-ken ahäŋpäŋ Jesuta tuŋum täkot yäŋ yäwetkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK9_53","072_9_53","LUK","9","53","53","Yäweräkaŋ Jesu uwä Jerusalem api kwek yäŋ nadäŋkuŋo unita äbäŋirän nämo nadäŋ imiŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK9_54","072_9_54","LUK","9","54","54","Samaria naniktä ude täŋirä Jems kenta Jon, kädet waki u kaŋpäŋ Jesu iwetkumän; Ekäni, gäkä nadäŋiri yädakaŋ kunum gänaŋ nanik kädäptä päpä äma äbot ŋo kaŋ ijiŋ paorut yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK9_55","072_9_55","LUK","9","55","56","Ude iweränkaŋ Jesutä iwaräntäkiye yebewänkaŋ kome u peŋpeŋ kubäken kuŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK9_57","072_9_57","LUK","9","57","57","Eruk kuŋtäŋgän kädet miŋin, äma kubätä Jesu ŋode iwetkuk; Gäk deken kwayäŋ yäŋiri näk imaka, api gäwarän täwet yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK9_58","072_9_58","LUK","9","58","58","Ude iweränä Jesutä iwetkuk; Ket nadäwi pewäkaŋ näwaren. Imata, tom ägwäri u patpat bägup ikek. Barak udegän, bukäni nikek. Upäŋkaŋ Äma Bureni-inik iwarayäŋ yäyan uwä patpat bägupi nämo yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK9_59","072_9_59","LUK","9","59","59","Ude yäŋpäŋ äma kubä kaŋ-ahäŋpäŋ iwetkuk; Gäk abä näk näwat yäk. Yäwänä äma unitä ŋode iwetkuk; Ekäni, nadäŋ namiŋiri nana kumbänpäŋ äneŋkaŋ mäden kaŋ gäwara yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK9_60","072_9_60","LUK","9","60","60","Yäwänä iwetkuk; Ude nämo! Näk näwarän täŋiri kumbanitä kumbani noriye kaŋ äneŋput yäk. Gähä kuŋkaŋ Anututä intäjukun itkaŋ yabäŋ yäwat piä täk täyak unitäŋo manbiŋam yäŋahäŋpäŋ yäwettäŋ kaŋ kuŋat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK9_61","072_9_61","LUK","9","61","61","Ude iweränä äneŋi äma kubätä Jesu ŋode iwetkuk; Ekäni, näk gäk gäwatta gäripi nadätat yäk. Upäŋ, nadäŋ namiŋiri pengän päŋku webena nanaknaye yäwet yabäwa täga yäŋ yäwäwä api äbet yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK9_62","072_9_62","LUK","9","62","62","Yäwänä Jesutä iwetkuk; Ude nämo, äma kubätä imaka kubä täŋpayäŋ nadäŋpäŋ-nadäk-nadäki piä unitagän pewek. Äma ätu nadäk-nadäk jopjop pek täkaŋ uwä intäjukun äma Anutu unita watä piä täga tänaŋi nämo yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK10_1","072_10_1","LUK","10","1","1","Eruk, ätukät itpäŋ u mädeni-ken Ekänitä äma 72 ude piä täkta iwoyäŋkuk. Iwoyäŋpäŋ yarä-yarä yäpmäŋ daniŋpäŋ komeni komeni ini mäden kuŋarayäŋ nadäŋkuko udegän kuŋatta yepmaŋpän kuŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK10_2","072_10_2","LUK","10","2","2","Täŋkaŋ jukuman ŋode yäwetkaŋ yepmaŋpän kuŋkuŋ; Piä taŋi kubä ahäŋ nimiŋirän käyat. Piä it yäpmäŋ kukaŋ-ken uken ketem ahäŋ-bumbum täkaŋ. Upäŋkaŋ ketem u yäpmäkta piä äma yarägän. Unita piä mähemi-ken yäŋapiŋirä ketem gämäneŋ itkaŋ u yäpmäkta piä äma ätukät kaŋ pewän äbut yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK10_3","072_10_3","LUK","10","3","3","Eruk, man kubä ŋode täwerakaŋ kukot; Näk piä pidämi-ken nämo tepmaŋtat. Nämo, in yawak ude äma äbot aŋ komi udewani gänaŋ tepmaŋtat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK10_4","072_10_4","LUK","10","4","4","Täŋkaŋ moneŋ, yäk kuratäk, kuroŋjin ärärani yäpmäŋkaŋ nämo kuneŋ. Nämo, in piä man täwetat-ken u kuŋkaŋ äma ätu kädet miŋin yabäŋ ahäŋpäŋ ukät man yäŋpäŋ-nadäk nämo täneŋ. Siwoŋi piä man täwetat-ken uken kaŋ kut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK10_5","072_10_5","LUK","10","5","5","Täŋpäkaŋ eŋi äronayäŋ täkaŋ-ken u äroŋpäŋ pengän ŋode kaŋ yäwut; Ämawebe eŋi ŋo gänaŋ irani, Anutu täŋo bänep pidämtä intä terak äroton! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK10_6","072_10_6","LUK","10","6","6","Ude yäŋirä eŋi u gänaŋ nanik kubätä bänep pidäm udewanita gäripi nadäwani irayäŋ täko täŋpänä manjin täŋo burenitä uterak api ärowek. Upäŋkaŋ äma udewani kubä nämo iränä bänep pidäm man u äyäŋutpeŋ injin terak äneŋi api ärowek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK10_7","072_10_7","LUK","10","7","7","Nadäk nadäk täga nikek unitäŋo eŋi-kengän irirä eŋi mähemitä äŋiron täŋ tamänä täga api yäpmäŋpäŋ näneŋ. Imata, piä ämatä piä täk täkaŋ unitäŋo gwäki täga yäpnaŋi. Täŋkaŋ eŋi äroŋkaŋ äpäk nämo täneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK10_8","072_10_8","LUK","10","8","8","Täŋpäkaŋ kome u peŋpeŋ kubäken kuŋirä kome mähemitä tämagut päŋku ketem tamäwä u kaŋ naŋput. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK10_9","072_10_9","LUK","10","9","9","Täŋkaŋ kome uken nanik äma käyäm ikek kaŋ yäpä tägawut. Ude täŋkaŋ ŋode kaŋ yäwerut; In bämopjin-ken Anututä intäjukun it tamiŋpäŋ tabäŋ tawat piä kehäromi nikek täŋpayäŋ täyak u tuän keräp täyak yäŋ kaŋ yäwerut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK10_10","072_10_10","LUK","10","10","11","Upäŋkaŋ yotpärare kubäken kuŋirä kome mähemtä nämo tämaguräwä yotpärare bämopi-ken kuŋkaŋ täpun-täpun kuroŋjin-ken nanik iŋamiken yeŋ ärahutkaŋ ŋode kaŋ yäwerut; Ŋo kawut! Täpuntäpun kome ŋo nanik däpmäŋ äreyäŋpena maŋ injin terak äneŋi kukaŋ! Ude yäwetkaŋ ŋode yäwetgän kaŋ täŋput; Ket ŋode nadäkot! Anututä intäjukun it tamiŋpäŋ tabäŋ tawat piä täŋpayäŋ täyak u keräp täyak! yäŋ kaŋ yäwerut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK10_12","072_10_12","LUK","10","12","12","U imata, kowata yäpmäk-yäpmäk kadäni-ken ämawebe yotpärare uken naniktä kowata wakiinik, Sodom naniktä yäpnayäŋ täŋo u irepmitpäŋ ärowani pähap api yäpneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK10_13","072_10_13","LUK","10","13","13","Wa! Korasin nanik in, ba Betsaida nanik in komi api nadäneŋ! Inken kudän kudupi mäyap täk täŋkuro udegän Tire Sidon ämawebe, Anututa nämo nadäwani u ahäŋ yämiŋkuk yäwänäku mominita yäŋpäŋ konäm butewaki täŋpäŋ bänepi bian sukurewäm! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK10_14","072_10_14","LUK","10","14","14","Unita ŋode nadäwut; Ämawebe yäpmäŋ danik-danik kadäni pähapken Tire ba Sidon ämawebe kowata ahäŋ yämayäŋ täko u irepmitpäŋ inä ärowani-inik api kaŋ-ahäneŋ! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK10_15","072_10_15","LUK","10","15","15","Täŋ, Kapeneam nanik inä, Anututä kunum gänaŋ api yäŋnikŋat yäpmäŋ ärowek yäŋ nadäkaŋ? Wära! Nämoinik! In kumäŋ-kumäŋ komeken api äpmoŋ moreneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK10_16","072_10_16","LUK","10","16","16","Jesutä man ude yäŋpäŋ iwaräntäkiye ŋode yäwetkuk; Äma kubätä intäŋo manta gäripi nadäwayäŋ täko uwä näkŋo mannata udegän api nadäwek yäk. Täŋ, äma kubätä mäde ut tamayäŋ täko uwä näka udegän mäde api ut namek. Ba äma mäde ut naminayäŋ täŋo uwä Äma naniŋ kireŋpewän äpuro unita udegän mäde api ut imineŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK10_17","072_10_17","LUK","10","17","17","Eruk, äma 72 Jesutä peŋ yäwet-pewän kuŋkuŋo u piä täŋ paotkaŋ bänep oretoret terak äneŋi äbä Jesu iwetkuŋ; Ekäni, nin gäkŋo wäpka biŋam yäŋahäŋtäŋ kuŋitna Satan täŋo mäjo wära mannin buraminaŋi nämopäŋ mannin buramiŋkuŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK10_18","072_10_18","LUK","10","18","18","Ude iweräwä Jesutä kowata ŋode yäwetkuk; Bureni! In ude täŋirä Satan kunum gänaŋ nanik, yäpä ude, kehäromini paoränkaŋ kome terak maŋ parirän kaŋkut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK10_19","072_10_19","LUK","10","19","19","Imata, näk kehäromi tamiŋkut. Kehäromi tamiŋkuro uwä in imaka meni komi, gämok kenta bam udewani yeŋ jakŋitta, ba iwanjin Satan unitäŋo kehäromi irepmit moreneŋta tamiŋkut. Unita imaka kubätä in nämo täŋpän waŋkuŋ ba nämo api täŋpän waneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK10_20","072_10_20","LUK","10","20","20","Upäŋkaŋ mäjo wäratä manjin buramik täkaŋ unitagän oretoret nämo täneŋ. Nämo, Anututä inta nadäŋpäŋ wäpjin ini irani-ken kudän täŋkuko unita oretoret pähap nadäneŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK10_21","072_10_21","LUK","10","21","21","Ude yäwänkaŋ Kudupi Munapiktä bänepi täŋpidäm taŋirän Jesutä oretoret pähap täŋkuk. Oretoret täŋpäŋ nani iwetkuk; Nan, kunum kenta kome täŋo mähemi, näk bänep täga nadäŋ gamitat. Imata, gäk manka biŋam täŋo mebäri äma kome täŋo nadäk-nadäk ärowani nikekta käbop peŋ yämik täyan. Täŋ, äma äpanita täŋ-kwawataŋ yämik täyan. Bureni Nan, gäkŋa ude kaŋ ahäwän yäŋ nadäŋkuno udegän ahätak yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK10_22","072_10_22","LUK","10","22","22","Ude yäŋpäŋ ämawebe päke u ŋode yäwetkuk; Nana uwä imaka kumän-tagän ketna terak peŋ moreŋkuk. Täŋpäkaŋ äma kubätä Anutu täŋo nanaki näka täga nämo nadäwän täreneŋ. Nana kubä-tägän mebärina nadäwän täretak. Ba äma kubätä ini Nana täŋo mebäri u nämo nadätak. Nämo, nanaki näkŋa-tägän nadätat. Täŋ, Nanaki näkä äma ätuta Nana täŋo mebäri yäwoŋärewayäŋ yäŋpäŋä yäwoŋäreŋira Nana täŋo mebäri täga nadäneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK10_23","072_10_23","LUK","10","23","23","Ude yäŋpäŋ iwaräntäkiye yämagut päŋku inigän yepmaŋpäŋ yäwetkuk; Nadäkaŋ? Anututä nadäŋ tamiŋirän yabäŋpäŋ-nadäk täkaŋ unita oretoret pähap nadäk täkot! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK10_24","072_10_24","LUK","10","24","24","Imata, Anutu täŋo kehäromi kak täkaŋ uwä profet ba intäjukun äma bian itkuŋo u kakta gäripi nadäk täŋkuŋo upäŋkaŋ nämo kak täŋkuŋ. Ba manbiŋam apiŋo intä nadäk täkaŋ ŋo nadäkta gäripi nadäk täŋkuŋo upäŋkaŋ nämo nadäk täŋkuŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK10_25","072_10_25","LUK","10","25","25","Jesutä ude yäwän tärewäkaŋ Baga manta mebäri nadäwani äma kubätä Jesu man goret kubä yäwän nadäwa yäŋkaŋ Jesu dubini-ken äbäŋpäŋ iwetkuk; Yäwoŋärewani äma, kädet jidewanipäŋ iwatpäŋ irit kehäromi u api kaŋ-ahäwet? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK10_26","072_10_26","LUK","10","26","26","Ude yäwänä Jesutä kowata ŋode iwetkuk; Mosestä Baga man bian kudän täwani uterak man jide daniŋpäŋ nadäk täyan? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK10_27","072_10_27","LUK","10","27","27","Iweränä iwetkuk; Ŋode daniŋpäŋ nadäk täyat; Gäk Ekäni Anutukata gäripi-inik nadäwen. Bänepka, gupka, nadäk-nadäkka kumän-tagän Anutu-ken pewen. E kubä ŋode; Gäkŋata nadäk täyan udegän notkaye ätuta nadäŋ yämen yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK10_28","072_10_28","LUK","10","28","28","Ude yäwänä Jesutä iwetkuk; Bureni näwetan. Man yarä u iwatpäŋä irit kehäromi u api kaŋ-ahäwen yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK10_29","072_10_29","LUK","10","29","29","Ude iweränä äma uwä Jesutä näka äma nadäk-nadäk ikek yäŋ nadäwän yäŋ nadäŋkaŋ Jesu ŋode iwet yabäŋkuk; Baga mantä notkaye ätu yäŋ yäyak u netäta yäyak? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK10_30","072_10_30","LUK","10","30","30","Yäwänä Jesutä kowata man wärani kubä ŋode iwetkuk; Äma kubä Jeriko kome kwayäŋ nadäŋpäŋ Jerusalem peŋpeŋ kädet miŋingän kuŋirän kubo äma ätutä kaŋ-ahäneŋ. Kaŋ-ahäŋpäŋ teki weŋ täŋpä kwäpäŋ pärip-päriptä päripmäŋtäko kumäŋ-däpurek täŋpek. Täŋirän yäpmäŋpäŋ kädet miŋin peŋpeŋ kuneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK10_31","072_10_31","LUK","10","31","31","Kädet miŋin pewä parirän bämop äma kubätä äbä kaŋpäŋ kukŋi kädagän irepmitpeŋ kwek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK10_32","072_10_32","LUK","10","32","32","Kuŋirän Juda täŋo äma ekäni kubätä äbä äma u dapuri-tägän kaŋkaŋ udegän irepmitpeŋ kukŋi kädagän kwek. Nämo täŋkentäŋ imek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK10_33","072_10_33","LUK","10","33","33","Kuŋirän eruk, äma Samaria nanik kubätä kädet ugän iwat yäpmäŋ äbäŋpäŋ äma u käwek. Kaŋpäŋ butewaki pähap nadäŋpäŋ dubini-ken äbek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK10_34","072_10_34","LUK","10","34","34","Äbä jibi meni-ken wain ume kenta olip gakŋipäŋ ärut imiŋkaŋ uwäktäŋ imek. Uwäktäŋ imiŋkaŋ pudätpäŋ iniken doŋki terak peŋpäŋ yäŋikŋat yäpmäŋ kuŋtäŋgän eŋi kubä, äma ban naniktä patta täŋpani-ken tewän parirän bipani watäni irän yäŋewek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK10_35","072_10_35","LUK","10","35","35","Yäŋewänä eŋi täŋo watä äma unita siliwa moneŋ yarä imiŋkaŋ iwerek; Äma ŋonita watäni säkgämän isi. Moneŋ gamitat ŋo paoränä äbä äneŋi ätukät api gamet yäŋ iwerek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK10_36","072_10_36","LUK","10","36","36","Eruk, Jesutä manbiŋam u yäŋ moreŋpäŋ Baga manta mebäri nadäwani äma u ŋode iwet yabäŋkuk; Äma yaräkubä unita jide nadätan? Äma jibi nikek unita netätä noripak bureni ude täŋpek? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK10_37","072_10_37","LUK","10","37","37","Ude iwerirän iwetkuk; Äma täŋkentäŋ imeko unitä noripak bureni-inik täŋpek yäk. Yäwänä Jesutä iwetkuk; Bureni yäyan unita gäk kuŋkaŋ kädet udegän kaŋ iwat! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK10_38","072_10_38","LUK","10","38","38","Kadäni kubä Jesu iwaräntäkiye-kät kuŋtäŋgän, webe kubä wäpi Mata unitä komeken ahäŋkuŋ. Uken ahäŋirä Matatä ini eŋiken Jesu yäŋikŋat yäpmäŋ äroŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK10_39","072_10_39","LUK","10","39","39","Äro itkaŋ Jesutä manbiŋam yäŋahäwayäŋ täŋirän Mata täŋo noripak Maria u nadäwayäŋ yäŋkaŋ äbä Jesu dubini-ken maŋitpäŋ manbiŋam nadäŋ itkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK10_40","072_10_40","LUK","10","40","40","Maria manbiŋam nadäŋ irirän noripaktä u kaŋpäŋ piä taŋi inigän täŋ itkuko unita bänepi waŋkuŋ. Bänepi wawäkaŋ äbä Jesu iwetkuk; Ekäni, butewaki nämo nadäŋ namitan? Notnapak ŋo nabä kätäŋpeŋ äbäko ŋo irirän näkŋagän piä taŋi täyat. Iweri täŋkentäŋ namän! yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK10_41","072_10_41","LUK","10","41","41","Matatä ude yäwänä Ekänitä kowata ŋode iwetkuk; O Mata, gäk imaka imaka ŋonita imata nadäwätäk pähap täyan? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK10_42","072_10_42","LUK","10","42","42","Imaka bureni kubätagän nadäwen. Notkapak Maria ŋowä imaka bureni unita nadäwän tärewäpäŋ täyak. Täŋpäkaŋ imaka bureni ŋowä kubätä täga nämo yomägarek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK11_1","072_11_1","LUK","11","1","1","Eruk kadäni kubä Jesu kome kubäken itkaŋ nani-kät man yäŋ itkumän. Yäwän täreŋirän iwaräntäkiye ukät nanik kubätä iwetkuk; Ekäni, Anutu-ken yäŋapik man yäkyäk täŋo käderi niwetpäŋ niwoŋäre yäk. Bian, Jontä iniken iwaräntäkiye yäwetpäŋ yäwoŋäreŋkuko ude. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK11_2","072_11_2","LUK","11","2","2","Ude iweränä Jesutä yäwetkuk; In Anutu-ken yäŋapik man yänayäŋ yäŋpäŋä man ŋode yäneŋ; Nan, wäpka kudupi inipärik kubä pat täyon. Äbäŋpäŋ bänepi bänepi, komeni komeni Ekäni täŋ nimi. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK11_3","072_11_3","LUK","11","3","3","Kepma kubäkubä täŋo ketem nimik täyi. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK11_4","072_11_4","LUK","11","4","4","Ämatä waki täŋ nimik täkaŋ unitäŋo momini peŋ yämik täkamäŋ unita gäk udegän nintäŋo mominin peŋ nimik täyi. Täŋyabäk-ken nämo nipmaŋpen. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK11_5","072_11_5","LUK","11","5","5","Ude yäŋpäŋ man wärani ŋode yäwetkuk; In bämopjin-ken nanik kubätä ketemta wäyäkŋeŋpäŋ bipani bämop noripak kubätä eŋiken kwek. Kuŋpäŋ noripak u ŋode iwerek; Notnapak, ketem ätu täŋkentäŋ nam. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK11_6","072_11_6","LUK","11","6","6","Notnapak kubä, ban naniktä äbäŋirän ketem imapäŋ imet yäŋpäŋ gäkken yäŋapitat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK11_7","072_11_7","LUK","11","7","7","Ude iweränä eŋi mähemitä iwerek; Imata däpmon wewe täŋ namitan? Yäma ukätpäŋ nanaknaye-kät däpmon pätkamäŋ ŋo yäk. Näk täga nämo akuŋpäŋ ketem yäpmäŋ gamayäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK11_8","072_11_8","LUK","11","8","8","Eruk, Jesutä man wärani u yäwetpäŋ yäŋkuk; Pengänä eŋi mähemi u noripak täŋkentäkta nämo nadäweko upäŋkaŋ ehuranigän yäŋapiŋtäyon gaŋani nadäŋpäŋ nadäŋ imek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK11_9","072_11_9","LUK","11","9","9","Unita ŋode täwera nadäwut; In Anutu-ken imaka kubäta yäŋapiŋirä api nadäŋ tamek. Uwä äma kubätä wäyäkŋek piä täŋ yäpmäŋ kuŋtäŋgän kaŋ-ahäweko ude. Ba kubätä yäma-ken kwäpkwäp yäput yäpmäŋ kuŋirän yäma dät imeko ude. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK11_10","072_11_10","LUK","11","10","10","Unita näk bureni täwetat! Äma kubätä yäŋapik piä täŋpäŋä bureni api yäpek, äma kubätä wäyäkŋek piä täŋ yäpmäŋ kuŋtäŋgän bureni kaŋ-ahäweko ude. Ba kubätä yäma-ken kwäpkwäp yäput irirän Anututä nadäŋ imiŋpäŋ yäma dät imeko ude. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK11_11","072_11_11","LUK","11","11","11","Eruk, jide nadäkaŋ? Nanakka kubätä ketemta yäŋirän nani gäkä mobä kubä täga imen? Nämoinik! Ba tomta yäŋapiŋirän gämokpäŋ täga imen? Nämoinik! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK11_12","072_11_12","LUK","11","12","12","Ba purup mujipta yäŋirän bampäŋ täga imen? Nämoinik! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK11_13","072_11_13","LUK","11","13","13","Inä äma waki upäŋkaŋ nanakjiyeta imaka tägatäga yämik täkaŋ. Unita ŋode nadäwut; Kunum gänaŋ Nanjin iron mähemi itak uken Kudupi Munapikta yäŋapiŋirä imata nämo tamek? Nämo, u bureni-inik tamek yäŋ täwetat! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK11_14","072_11_14","LUK","11","14","14","Kadäni kubäken Jesutä äma mäjotä magärani kubä mäjo iwat kireŋ imiŋkuk. Mäjo unitä magät-pewän äma u man nämo yäk täŋkukopäŋ Jesutä mäjo u iwat kireŋirän äma u man äneŋi yäŋkuk. Man yäŋirän ämawebetä kikŋutpäŋ nadäwätäk pähap täŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK11_15","072_11_15","LUK","11","15","15","Upäŋkaŋ äma ätutä Jesuta ŋode yäŋkuŋ; Ude nämo! Äma uwä mäjo täŋo äma ärowani wäpi Bilisibap unitä kehäromi imiŋirän mäjo yäwat kirek täyak yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK11_16","072_11_16","LUK","11","16","16","Täŋpäkaŋ ämatä Jesu täŋikŋatta kunum täŋo kudän kudupi kubä pewi ahäwut yäŋ iwetkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK11_17","072_11_17","LUK","11","17","17","Ude täŋirä Jesutä nadäk-nadäki täŋo mebäri nadäwän tärewäpäŋ man wärani ŋode yäwetkuk; Ude nämo! Kome kubä-tägän ämik pewä ahäwäpäŋ kowat ämiwän täŋirä kehäromini paorek yäk. Ba udegän buap kubätä kowat ämiwän täŋirä kehäromini paorek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK11_18","072_11_18","LUK","11","18","18","Unita Satantä iniken ämaniye yäwat kireŋirän jide täŋpäŋ Satan täŋo äbot kehäromi irek? U täga nämo! Inä näk Bilisibap täŋo kehäromi terak mäjo yäwat kirek täyat yäŋ näwet täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK11_19","072_11_19","LUK","11","19","19","Upäŋkaŋ ude bureni täyat u täŋpäwä ämajiyetä netä wäpi terak mäjo yäwat kirek täkaŋ? Satan täŋo wäpi terak yäwat kirek täkamäŋ yäŋ nämo yäneŋo unitä jop täŋ-näkŋatkaŋ unitäŋo mebäri kwawak ahäwek! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK11_20","072_11_20","LUK","11","20","20","Upäŋkaŋ ŋode nadäwut! Näk Anutu täŋo kehäromi terak mäjo yäwat kirek täyat ude bureni täŋpäwä ŋode nadäneŋ; Anututä intäjukun irit piä kehäromi nikek täk täyak unitäŋo bureni inken ahätak ŋo. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK11_21","072_11_21","LUK","11","21","21","Unita man wärani kubä täwera nadäwut; Äma kehäromi kubätä Kadä boham iŋitkaŋ eŋinita watä ireko uwä tuŋumi eŋi gänaŋ säkgämän itneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK11_22","072_11_22","LUK","11","22","22","Upäŋkaŋ äma kubä kehäromini taŋi pähap ikek unitä äbäŋpäŋä ŋode täŋpek; Eŋi mähemitä kadä boham iŋitat yäŋ nadäweko u yomägatpäŋ tuŋumi eŋi gänaŋ itneŋo u yäpmäŋkaŋ noriyeta yäpmäŋ daniŋpäŋ yämek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK11_23","072_11_23","LUK","11","23","23","Eruk unita ŋode täwera nadäwut; Äma not nämo täŋ namik täkaŋ uwä näka iwan täŋ namik täkaŋ. Ba äma näkŋo piäta watä nämo it täkaŋ uwä piäna yäpäwak täkaŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK11_24","072_11_24","LUK","11","24","24","Täŋpäkaŋ äma äbot ŋowä ŋode bumik; Mäjo äma magärani kubätä äma u kakätäŋpeŋ päŋku kome kuräki-ken irit bägup kodakita wäyäkŋeŋtäŋ kuŋarek. Wayäkŋeŋtäŋ kuŋareko upäŋkaŋ nämo kaŋ-ahäwek. Nämo kaŋ-ahäŋpäŋä bian irani-ken äyäŋutpeŋ kwa yäŋ nadäwek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK11_25","072_11_25","LUK","11","25","25","Ude nadäŋpäŋ äyäŋutpeŋ päŋku käwek; Irit bägup biani uwä ärutpäŋ ket urani. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK11_26","072_11_26","LUK","11","26","26","Ude kaŋpäŋä noriye 7 ini bumik nämo, wakiinik, yämaguränkaŋ äbä ukengän itneŋ. Täŋpäkaŋ äma uwä pengän-inik waki irekopäŋ mäden waki-inikinik täŋpäŋ irek yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK11_27","072_11_27","LUK","11","27","27","Man ude yäŋ irirän ämawebe päke itkuŋo u bämopi-ken webe kubätä gera terak Jesu ŋode iwetkuk; Yäke! Gäk bäyaŋpäŋ nonoŋ gepmäŋ towiŋkuko uwä Anutu täŋo oretoret terak kuŋarani! yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK11_28","072_11_28","LUK","11","28","28","Ude iweränä Jesutä yäŋkuk; Ude nämo! Ämawebe Anutu täŋo man nadäŋpäŋ iyap taŋpäŋ yäpmäŋ kuŋat täkaŋ unitä uyaku Anutu täŋo oretoret terak kuŋarani bureni yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK11_29","072_11_29","LUK","11","29","29","Ämawebe mäyap äbä Jesu it gwäjiŋirä man ŋode yäwetkuk; Wa! Waki täŋpani ämawebe äbot intä kudän kudupi kubä kakta näwet yabäkaŋ. Upäŋkaŋ in näkä kudän kudupi mebäri kubä nämo täŋira api käneŋ. Kudän bian Jona terak ahäŋkuko udegän ahäŋirän api käneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK11_30","072_11_30","LUK","11","30","30","Jona terak imaka ahäŋkuko unitä ämawebe Ninive komeken nanik ŋode yäwoŋäreŋkuk; Jona uwä Anutu-ken nanik. Udegän, Äma Bureni-inik terak imaka ahäwayäŋ täyak unitä äma äbot in ŋo ŋode api täwoŋärewek; Äma Bureni-inik uwä Anutu-ken nanik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK11_31","072_11_31","LUK","11","31","31","Upäŋkaŋ intä näka Anutu-ken nanik yäŋ nämo nadäkaŋ. Unita kowata yäpmäk-yäpmäk kadäni-ken Siba kome täŋo intäjukun webe unitä inkät Anutu iŋamiken bok itkaŋ momijin kwawak api pewän ahäneŋ. Webe unitä Juda täŋo intäjukun äma Solomon unitäŋo nadäk-nadäk siwoŋi yäŋahäŋirän nadäkta gäripi nadäŋkuko unita kome ban naniktä kädet käroŋi-inik äbuk. Täŋ äma Solomontä täk täŋkuko u irepmitak uwä itat ŋo! Upäŋkaŋ imata nämo nadäŋ namik täkaŋ? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK11_32","072_11_32","LUK","11","32","32","Täŋpäkaŋ ämawebe Ninive yotpärare-ken naniktä udegän, kowata yäpmäk-yäpmäk kadäni-ken inkät bok itkaŋ intäŋo momijin kwawak api pewä ahäneŋ. Imata, Jonatä man yäwerän Ninive ämawebetä nadäŋpäŋ bänepi sukureŋkuŋ. Täŋ äma Jonatä täŋkuko u irepmitak uwä itat ŋo! Upäŋkaŋ bänepjin imata nämo sukurekaŋ? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK11_33","072_11_33","LUK","11","33","33","Jesutä man ude yäŋpäŋ man wärani kubä ŋode yäwetkuk; Äma kubätä topän ijiŋpäŋ käwut-ken käbop nämo pewek. Ba topän ijiŋkaŋ käbotpäŋ nämo ähät yejämbek. Ude nämo! Topän u ijiŋpäŋ kwawak peŋirän ämawebe äma unitä eŋiken abäŋpäŋ peŋyäŋeŋirän imaka imaka täga yabäneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK11_34","072_11_34","LUK","11","34","34","Udegän, dapunjin uwä gupjin täŋo topän. Dapunjintä täga ijineŋo uwä gupjin imaka, peŋyäŋek ikek irirän kädet siwoŋi täga kuŋatneŋ. Täŋ, dapunjin waneŋo uwä jide täŋpäŋ imaka imaka täga kaŋpäŋ täŋpeŋ kuŋatneŋ? Nämo, gupjin bipmäŋ urani gänaŋ ireko ubayäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK11_35","072_11_35","LUK","11","35","35","Unita peŋyäŋek bänepjin-ken itak unitä bipmäŋ urani täŋpeko udeta watäni itpäŋ kuŋat täkot. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK11_36","072_11_36","LUK","11","36","36","Täŋkaŋ gup nadäk-nadäkjintä bipmäŋ urani nämo, peŋyäŋek ikekgän irirän irit kuŋat-kuŋatjin kuduptagän peŋyäŋek ikek api itneŋ, topäntä peŋyäŋeŋ tamik täyak ude. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK11_37","072_11_37","LUK","11","37","38","Jesutä man ude yäŋ moreŋirän, Parisi äma kubätä ketem bok nakta Jesu eŋini-ken yäŋikŋat yäpmäŋ äroŋkuk. Eŋi gänaŋ äro maŋitpäŋä keri nämo ärutkaŋ ketem naŋkuk. Täŋirän Parisi äma unitä kaŋpäŋ nadäwän nämo tägawäpäŋ nadäwätäk ŋode täŋkuk; Imata nintäŋo baga irepmitpäŋ keri nämo ärutkaŋ ketem näyak yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK11_39","072_11_39","LUK","11","39","39","Nadäwätäk ude täŋ irirän Jesutä ŋode iwetkuk; Parisi äma in baga iwatpäŋ ketem peŋ nakjin gupigän ärut täkaŋ. Ude täŋpäŋ Anutu iŋamiken bänep nadäk-nadäknin täga yäŋ nadäk täkaŋ. Upäŋkaŋ nämo! Bänepjin-ken moneŋ tuŋumta nadäwätäk, ba imaka wakiwakitä tokŋeŋkuko pätak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK11_40","072_11_40","LUK","11","40","40","Inä guŋ bureni! Anututä gupjin bänepjin bok täŋkuk yäŋ nadäk täkot. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK11_41","072_11_41","LUK","11","41","41","Unita äma jäwärita bänep iron täŋ yämineŋo uyaku gupjin bänepjin bok, Anutu iŋamiken pakigän itdeŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK11_42","072_11_42","LUK","11","42","42","Wa! Parisi äma in umun terak kuŋat täkot! In baga man iwatpäŋ piäjin-ken nanik tokän jopi mebäri mebäri unitäŋo moräki Anututa biŋam pek täkaŋ. Upäŋkaŋ bänepjin-ken Anutu nadäŋ imikinik nämo täk täkaŋ, ba bänep iron kädet nämo iwat täkaŋ. Unita baga man iwatpäŋä bänep nadäk-nadäkjin bok peneŋo uyaku tägawek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK11_43","072_11_43","LUK","11","43","43","Jesutä ude yäŋpäŋ kubä ŋode yäwetgän täŋkuk; Wa! Parisi äma in umun terak kuŋat täkot! In käbeyä eŋiken intäjukun ämatä bägup-ken itta nadäk täkaŋ. Ba kädet miŋin, ämawebe jopitä taniŋ oretta gäripi nadäk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK11_44","072_11_44","LUK","11","44","44","Upäŋkaŋ inä äma kumbani, kome gänaŋ käbop käbäŋtaŋ irirä ämawebe punin guno nämo nadäwä tumbäkaŋ kuŋ äbäk täk täkaŋ udewani. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK11_45","072_11_45","LUK","11","45","45","Jesutä man ude yäŋirän Baga manta mebäri nadäwani äma kubätä iwetkuk; Ai! Yäwoŋärewani äma, gäk Parisi ämata man kehäromi ude yäwetan uwä nin udegän yäŋärok man niwetan! yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK11_46","072_11_46","LUK","11","46","46","Ude yäwänä Jesutä kowata man ŋode iwetkuk; Wa! Baga manta mebäri nadäwani äma in imaka, umun terak kuŋat täkot! Baga man bäräpi bäräpi ämawebe terak peŋkaŋ injin ketäŋ kuŋat täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK11_47","072_11_47","LUK","11","47","47","Wa! In komi api nadäneŋ! In äbekjiye orajiye udewanigän. Unitä Anutu täŋo profet biani däpmäŋpäŋ änek täŋkuŋ. Profet äneŋkuŋo awaŋ meni-ken in epmäget tägatäga piŋpäŋ mebäri säkgämän täk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK11_48","072_11_48","LUK","11","48","48","Upäŋkaŋ in kädet ude täk täkaŋ unitä ŋode niwoŋärek täyak; Orajiyetä profet däpmäk täŋkuŋo u täga täŋkuŋ yäŋ nadäk täkaŋ. Orajiyetä profet däpmäŋpäŋ äneŋpani-ken piä täk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK11_49","072_11_49","LUK","11","49","49","Unita Anutu nadäk-nadäk mähemitä man kubä ŋode yäŋahäŋkuk; Näk inken profet ba piä ämanaye yäniŋ kireŋpewa äreŋirä ätu kumäŋ-kumäŋ däpmäŋit, ätu däpmäŋpäŋ waki täŋ yämiŋit api täneŋ yäŋ yäŋkuk. Eruk, man bian yäŋkuko u bureni ahätak ŋo. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK11_50","072_11_50","LUK","11","50","50","Unita bureni ŋode täwetat; Äma ahäk-ahäk kadäni-ken yäput peŋpäŋ profet däpmäŋ yäpmäŋ äbuŋo unitäŋo momini ämawebe kudup apiŋo itkaŋ ŋo intä terak ärotak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK11_51","072_11_51","LUK","11","51","51","Ämik uwä bian-inik Abeltä nägäri piwän kuŋkuŋo uken yäput peŋpäŋ ämiŋ yäpmäŋ äbäŋkä Sekaraia kudupi eŋi gänaŋ alta mebäri-ken utpäŋ peŋkuŋ. Unita äneŋi täwetgän täyat; Ämik täŋ yäpmäŋ äbuŋo unitäŋo momi intä terak ärotak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK11_52","072_11_52","LUK","11","52","52","Wa! Baga man yäwoŋärewani äma in komi api nadäneŋ. In ämawebetä iritta biŋam täkta Anutu täŋo man yäwetpäŋ yäwoŋärenaŋipäŋ Anutu täŋo man mebäri bureni nadäkta kädet täŋpipiŋ yämik täkaŋ. Injin iritta biŋam nämo täŋpäŋ udegän ämawebetä u täkta kädet täŋpipiŋ yämik täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK11_53","072_11_53","LUK","11","53","54","Eruk, Jesutä man ude yäŋ paotpeŋ kuŋirän Baga man yäwoŋärewani ämakät Parisi ämatä Jesu man ätu goret yäwän nadäna yäŋkaŋ iwet yabäk pähap täŋit, yäŋpäŋ-kaŋiwarit bumta täŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK12_1","072_12_1","LUK","12","1","1","Ämawebe buminik Jesuken dubini-ken pädä nikek äbä itkuŋ. Äbä irirä Jesutä iwaräntäkiye jukun ŋode yäwetkuk; Ket nadäkot! yäk. Parisi äma täŋo yista ket nadäŋpäŋ kaŋ kuŋarut. Irit kuŋat-kuŋariken kudän gupi-tägän täk täkaŋ ude in udegän täneŋo udeta yäŋpäŋ yäyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK12_2","072_12_2","LUK","12","2","2","Upäŋkaŋ imaka täŋ-yejämbani pätak u wari nämo api pärek. Nämo kwawakgän api irek. Ba imaka käbop itak u wari nämo api irek. Nämo, u kwawakgän api irek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK12_3","072_12_3","LUK","12","3","3","Bipmäŋurani gänaŋ man yänayäŋ täkaŋ uwä kepma pähapken kwawakgän api nadäneŋ. Ba eŋi gänaŋ jiap man yänayäŋ täkaŋ uwä kami gera terak yäŋirä api nadäneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK12_4","072_12_4","LUK","12","4","4","Jesutä iwaräntäkiye ude yäwetpäŋ ämawebe päke u ŋode yäwetkuk; Notnaye, ŋode täwera nadäwut; Ämata nämo umuntäneŋ. Nämo, äma u komegupgän däpmäŋkaŋ mäjojin däpmäkta api täŋpä waneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK12_5","072_12_5","LUK","12","5","5","Upäŋkaŋ ŋode täwetat; Äma kubätagän täga umuntäneŋ. Äma unitä tadäpmäŋpäŋ geŋi wakiken ureŋ täŋpän äpmoneŋo udeta umuntak täkot yäŋpäŋ täwetat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK12_6","072_12_6","LUK","12","6","6","In nadäkaŋ? Barak täpuri kubä wäpi pakup u imaka jopi kubä. Unitäŋo gwäki täga nämo yäpen. Upäŋkaŋ Anututä udewanita ket yabäŋ yäwat täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK12_7","072_12_7","LUK","12","7","7","Täŋpäŋ Anututä inta gäripi nadäk täyak uwä pakup barakta nadäk täyak u irepmitak unita nämoinik api tepmaŋpek. Gwäkjin pujiŋ jide itkaŋ u kudup daniwän tärewäkaŋ itak. Unita imaka kubäta nämo umuntäneŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK12_8","072_12_8","LUK","12","8","8","Näk bureni täwera nadäwut; Äma kubätä ämawebe iŋamiken Näk Jesuta nadäŋ imikinik täk täyat yäŋ yäŋahäwayäŋ täko uwä, Äma Bureni-inik näkä udegän äma unita Anutu täŋo aŋero iŋamiken ŋode api yäŋahäwet; Äma uwä näkŋata biŋam yäpmäŋtat yäŋ api yäŋahäwet. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK12_9","072_12_9","LUK","12","9","9","Täŋ, äma kubä ämawebeta umuntaŋpäŋ Näk Jesuta nämo nadätat yäŋ yäwayäŋ täko uwä, näkä udegän äma unita Anutu täŋo aŋero iŋamiken ŋode api yäwet; Äma ŋonita nämo nadätat yäŋ api yäwet. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK12_10","072_12_10","LUK","12","10","10","Täŋpäkaŋ äma kubätä Äma Bureni-inikta yäŋärok man yäwayäŋ täko uwä momini u täga api peŋ imek. Täŋ, äma kubätä Kudupi Munapikta yäŋärok man yäwayäŋ täko uwä momini nämoinik api peŋ imek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK12_11","072_12_11","LUK","12","11","11","In ket nadäwut! Ämatä manken tepmanayäŋ käbeyä eŋi gänaŋ yäŋ-täkŋat yäpmäŋ äroŋpäŋ äma ekäni ekäni iŋamiken api tepmaneŋ. Ude täŋirä man jide yäne yäŋ nadäwätäk nämo täneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK12_12","072_12_12","LUK","12","12","12","Nämo, kadäni uken manta wäyäkŋeŋirä Kudupi Munapiktä ŋode yäwut yäŋ täwerirä man ugänpäŋ api yäŋahäneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK12_13","072_12_13","LUK","12","13","13","Jesutä man ude yäŋirän ämawebe päke u bämopi-ken nanik kubätä Jesu ŋode iwetkuk; Yäwoŋärewani äma, tuäna iweriri tuŋum nantä peŋ nimiŋkaŋ kumbuko u yäpmäŋ daniŋpäŋ näka moräki kaŋ namän yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK12_14","072_12_14","LUK","12","14","14","Yäwänä Jesutä ŋode iwetkuk; Näk tuŋum yäpmäŋ daniwani äma uyaku, ude täŋpet yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK12_15","072_12_15","LUK","12","15","15","Ude yäŋpäŋ man ŋode yäwetkuk; Tuŋum pähap yäpmäkta nadäneŋo udeta watäni itpeŋ kuŋatneŋ. Tuŋum päke unitä iritjin täŋo meham bureni nämo täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK12_16","072_12_16","LUK","12","16","16","Jesutä man ude yäŋpäŋ man wärani kubä ŋode yäwetkuk; Moneŋ äma kubätä piäni-ken ketem piweko u bureni ahäŋ-bumbum täneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK12_17","072_12_17","LUK","12","17","17","Täŋirä ŋode nadäwek; Jide täŋpet? Ketem bureni bumta ahäkaŋ ŋo degän kaŋ pewet? yäŋ nadäwek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK12_18","072_12_18","LUK","12","18","18","Ude nadäŋpäŋ yäwek; A! nadätat. Ketem pekpek eŋina biani wärämutpäŋ kodaki taŋigän täŋpäŋ ketem ba tuŋumna u gänaŋ kaŋ pewa! yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK12_19","072_12_19","LUK","12","19","19","Ude täŋkaŋ ŋode täga nadäwet yäk. Ketem kämita pewayäŋ täro uyaku piä äneŋi kubä nämo täŋpäŋ oretoret terak ketem ume tägatäga naŋkaŋ säkgämän api it yäpmäŋ ärowet yäŋ nadäwek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK12_20","072_12_20","LUK","12","20","20","Ude nadäŋirän Anututä ŋode iwerek; Gäk guŋ bureni! Bipani ŋogän iritka gomägarayäŋ yäk. Täŋpakaŋ nadäk tawaŋ peyan u kubäta biŋam kaŋ täŋpän yäŋ iwerek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK12_21","072_12_21","LUK","12","21","21","Unita ŋode täwera nadäwut; Äma kubätä Anutu täŋo tuŋumta nadäwätäk nämo täŋpäŋ kome täŋo tuŋum peŋ bäyaŋ yäpmäŋ kuŋarayäŋ täko uwä udegän api ahäŋ imek yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK12_22","072_12_22","LUK","12","22","22","Unita yäŋpäŋ Jesutä iwaräntäkiye ŋode yäwetgän täŋkuk; In gupjinta nadäwätäk ŋode nämo täneŋ; Ketem depäŋ näŋpet? Ba tek depäŋ täŋpäŋ kuŋaret? yäŋ nämo nadäneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK12_23","072_12_23","LUK","12","23","23","Nämo, ketem ba tek u bureni nämo. Uwä irit kuŋat-kuŋatjin täŋo täŋkentäk moräkigän. Unita bänep nadäk-nadäkjin imaka bureni terak peneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK12_24","072_12_24","LUK","12","24","24","In imata Anutu u watä säkgämän nämo käwep it nimek yäŋ nadäk täkaŋ? Eruk, in barakta yabäŋpäŋ-nadäwut! U ketem nämo piŋpäŋ puget nak täkaŋ, ba naŋpäŋ kämita nämo pek täkaŋ. Upäŋkaŋ Anututä ketem yepmäŋ towik täyak. Täŋpäkaŋ inä barak yärepmitkaŋ unita in nadäwätäk nämo täneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK12_25","072_12_25","LUK","12","25","25","Jide? Nadäwätäkjintä kome terak iritjin täga wädäwän käroŋ täwek? Nämoinik! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK12_26","072_12_26","LUK","12","26","26","Nadäwätäkjintä imaka täpuri udewani täga nämo täŋpeko unita imata ketem tuŋumta nadäwätäk pähap täk täkaŋ? Nadäwätäk nämo täneŋ. Anututä ini api täŋkentäŋ tamek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK12_27","072_12_27","LUK","12","27","27","Täŋkaŋ päya irorita yabäŋpäŋ-nadäwut. U inita tekta piäni nämo täk täkaŋ upäŋkaŋ yabäŋgärip ikek. Unitäŋo yabäŋgäriptä intäjukun äma biani Solomon unitäŋo moneŋ tuŋum ba tek säkgämän kaŋgärip ikek päke u yärepmit täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK12_28","072_12_28","LUK","12","28","28","Täŋpäŋ päya irori uwä kadäni keräpigän itpäŋ paot täkaŋ. Apiŋo ahäneŋopäŋ kwep ude äneŋi täreŋ mäneŋ. Upäŋkaŋ Anututä kaŋgärip ikek pewän ahäk täkaŋ. Ude täk täyak upäŋ imata tek täga nämo pewän ahäŋ nimek yäŋ nadäk täkaŋ? Wa! In nadäkinikjin äreyäwani! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK12_29","072_12_29","LUK","12","29","29","Unita ketem ba ume deken yäpmäŋpäŋ näne yäŋkaŋ nadäwätäk nämo täneŋ. Ba tek deken yäpmäŋpäŋ täne yäŋkaŋ nadäwätäk nämo täneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK12_30","072_12_30","LUK","12","30","30","Nämoinik! U guŋ ämatä bänep nadäk-nadäki udewani terakgän pek täkaŋ. Täŋ, inä imaka udewanita nadäwätäk pähap nämo täneŋ. Nämo, nanjintä in imaka udewanita wäyäkŋek täkaŋ yäŋ tabäŋpäŋ-nadäk täyak unita api täŋkentäŋ tamek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK12_31","072_12_31","LUK","12","31","31","Unita Anututä intäjukun it tamiŋpäŋ tabäŋ täwatta unitagän gäripi-inik nadäŋpeŋ piäni täk täkot. Ude täŋirä uyaku ketem tuŋumta wäyäkŋek piä tänayäŋ täkaŋ u api taniŋ kirewek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK12_32","072_12_32","LUK","12","32","32","Unita yawaknaye, in nämo umuntäneŋ. Nanjintä tämagutpäŋ intäjukun it tamiŋpäŋ tabäŋ täwatta gäripi nadätak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK12_33","072_12_33","LUK","12","33","33","Unita in tuŋumjin äma jopita yäniŋ kirewut. Ude täŋkaŋ kunum täŋo tuŋum wawaki nämo, ba paot-paori nämo pätak ugänpäŋ kaŋ korewut. Tuŋum uwä ämatä kubo tänaŋi nämo ba gwaktä naŋpä tumnaŋi nämo. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK12_34","072_12_34","LUK","12","34","34","Nadäkaŋ? Imatäken tuŋumta nadäwi ärowani täŋpeko uwä bänep nadäk-nadäkka uterakgän peŋpäŋ kuŋaren. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK12_35","072_12_35","LUK","12","35","35","Jesutä man ude yäwetpäŋ äneŋi ŋode yäwetkuk; In tuŋum täkot! Piä täŋo tek täŋpäŋ topän ijiŋ-yäŋeŋkaŋ itkot. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK12_36","072_12_36","LUK","12","36","36","Piä watä äma tägatä intäjukun ämanitä äbäkta tuŋum täŋpäŋ itsämäk täkaŋ ude täŋpäŋ itkot. Intäjukun ämani uwä kome kubäken kwekotä äneŋi äbäŋpäŋ yäma-ken kwäpkwäp yäpurirän piä watä ämaniye täga u äbä yäma bäräŋeŋ dät imineŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK12_37","072_12_37","LUK","12","37","37","Bureni, piä watä ämaniyetä täŋpidäm taŋpäŋ irirä äbä yabäŋ ahäŋpäŋä täga nadäŋ yämek. Bänep täga nadäŋpäŋ piä täŋo tek yamäŋkaŋ piä watä ämaniye ŋode yäwerek; Eruk näkŋo kome yäpmäŋpäŋ maŋit yäpmäŋ kuŋirä näkä ketem tepmäŋ towiwayäŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK12_38","072_12_38","LUK","12","38","38","Äma ekäni u bipani bämop ba yäŋe-yäŋeta äbäŋpäŋ däpmon nämo pätneŋo uwä yabäwän tägainik täŋpek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK12_39","072_12_39","LUK","12","39","39","In mebäri ŋode nadäwut; Eŋi kubä mähemitä bipani uken kubo äma api äbek yäŋ, ude nadäŋpäŋ pidäm taŋpäŋ irirän kubo äma u eŋi gänaŋ täga nämo ärowek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK12_40","072_12_40","LUK","12","40","40","Eruk ude bumik, in udegän Ekänijintä kepma ba kadäni uken api äbek yäŋ nämo nadäkaŋ-ken uken api äbeko unita pidäm taŋpäŋ itkot. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK12_41","072_12_41","LUK","12","41","41","Jesutä manbiŋam u yäwet paoränä Pitatä ŋode iwet yabäŋkuk; Ekäni yäk. Gäk man wärani yäyan ŋowä, nintagän ba kudup pähapta yäyan? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK12_42","072_12_42","LUK","12","42","42","Ude iwet yabäŋirän Jesutä man wärani kubä ŋode yäwetgän täŋkuk; Äma ekäni kubätä piä watä ämaniye-kät nanik kubäta piä man ŋode iwerek; Näk kome kubäken kwayäŋ. Kuŋarira piä watä ämanaye u watäni itpäŋ ketem kadäni-kengän kaŋ yepmäŋ towik täyi yäŋ iwerek. Eruk, piä watä äma u kudän jide täŋpeko unita watä äma nadäk-nadäkka täga ba man buramiwani äma yäŋ iwerek? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK12_43","072_12_43","LUK","12","43","43","Uwä ŋode; Piä watä äma u, yäŋ imani ude täŋpäŋ irirän ekänini äneŋi äyäŋutpeŋ äbek. Äbäŋpäŋ piä watä äma u kaŋpäŋ oraŋ imek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK12_44","072_12_44","LUK","12","44","44","Näk bureni täwetat. Ekäninitä oraŋ imiŋpäŋ tuŋumi kuduptagän watäni it imekta iniŋ kirewek yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK12_45","072_12_45","LUK","12","45","45","Täŋ, piä watä äma u goret täŋpeko uwä ŋode nadäwek; A! Ekäninawä ŋodetä nämo api äbek! Ittäŋgän kämiinik api äbek yäŋ nadäwek. Ude nadäŋpäŋ piä watä äma noriye wanoriye ätu däpmäŋpäŋ yäwat kireŋit, ba täŋguŋguŋ ume naŋit täŋkaŋ täŋguŋ taŋpäŋ irek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK12_46","072_12_46","LUK","12","46","46","Ude täŋkaŋ ekäninita guŋ taŋpäŋ irirän ekänitä kadäni ukengän äbek. Äbäŋpäŋ waki täŋ irirän kaŋpäŋ piä watä äma u utkaŋ madäŋ jukutpäŋ äma nadäkinik nämo täŋpanitä päŋku irani-ken maŋpän kuneŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK12_47","072_12_47","LUK","12","47","47","Unita bureni-inik täwera nadäwut; Piä watä äma kubätä ekänini täŋo man uwäku nadäweko upäŋkaŋ man bitnäk täŋpeko uwä ekäninitä bumta urek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK12_48","072_12_48","LUK","12","48","48","Täŋ, piä watä äma u ekänini täŋo man nämo nadäŋkaŋ peŋawäk täŋpeŋ kuŋareko uwä ähan urek. Täŋpäkaŋ äma kubätawä imaka imaka mäyap iniŋ kirewani äma udewaniwä kowatawä piäni taŋi pewän ahäŋirän Anututä kawän tägawek. Ba kubä u piä wäp ärowani yäpanitä kowatawä gwäk pimiŋpäŋ piäni täŋirän tägawek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK12_49","072_12_49","LUK","12","49","49","Jesutä ude yäŋpäŋ äneŋi ŋode yäŋkuk; Näk kome terak kädäp pewä ijineŋta äput yäk. Täŋkaŋ pengän ijinaŋi. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK12_50","072_12_50","LUK","12","50","50","Upäŋkaŋ näk ume inide kubä, komi nikek äruretta yäŋ namani. Ume u ärura täreŋirän nadäŋ bäräp nadätat ŋo api tärewek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK12_51","072_12_51","LUK","12","51","51","In näka ŋode nämo nadäneŋ; U kome terak bänep kwini pewa ahäkta äpuk yäŋ nämo nadäneŋ. Nämo, näk komen ämawebe bämopi-ken duŋ-wewek pewa ahäkta äput. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK12_52","072_12_52","LUK","12","52","52","Apiŋotä it yäpmäŋ äronayäŋ täkamäŋ-ken u ŋode api ahäwek; Nädamiŋi-nani 5 u bämopi-ken duŋ-weŋira kukŋi yarä, kukŋi yaräkubä ude api ahäwek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK12_53","072_12_53","LUK","12","53","53","Ba wäpna terak ini yanani yarätä duŋ-wewek täŋpäŋ nani ini, nanaki ini ude api itdeŋ. Ba wäpna terak yamiŋi yarätä duŋ-weŋpäŋ miŋi ini, äperi ini api itdeŋ. Ba yanäbeki yarätä duŋ-wewek täŋpäŋ ini-ini api itdeŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK12_54","072_12_54","LUK","12","54","54","Jesutä man ude yäwetpäŋ ämawebe päke itkuŋo u ŋode yäwetkuk; In gubam wärämäŋirän kaŋpäŋ iwän tawayäŋ yäŋ nadäk täkaŋ. Ude nadäŋirä ätu itpäŋä bureni ahäk täyak yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK12_55","072_12_55","LUK","12","55","55","Ba mänittä piäŋpewän gubam keweŋirän kaŋpäŋ ŋode yäk täkaŋ; Edap ijiwayäŋ. Yäŋirä udegän ahäk täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK12_56","072_12_56","LUK","12","56","56","Wära! Jop manman yäwani in uwä äbäŋ kubit unitäŋo mebäri nadäk täkaŋ upäŋkaŋ kadäni ŋonitäŋo mebäri imata nämo nadäwä täretak? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK12_57","072_12_57","LUK","12","57","57","Injin imata kädet gwäjiwani u ba, siwoŋi u kawä tärewäpäŋ nämo yäpmäŋ danik täkaŋ? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK12_58","072_12_58","LUK","12","58","58","Äma kubätä manken gepmaŋpayäŋ nadäŋpäŋ kuŋareko uwä kädet miŋin kuŋit kuŋit kokwawaki yäpmäŋ äpäkta yäŋpäŋ-nadäk tädeŋ. Ude nämo täŋiri iwanka unitä manken gepmaŋirän man yäpmäŋ daniwanitä nadäŋpäŋ komi ämani peŋ iwet-pewän komi eŋiken gepmaŋpek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK12_59","072_12_59","LUK","12","59","59","Näk bureni täwetat. Komi eŋiken u gepmaŋpeko uwä jop täga nämo äpämaŋ kwen. Momi täŋpeno unitäŋo kowata kudup-inik peŋkaŋ uyaku äpämaŋ kwen. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK13_1","072_13_1","LUK","13","1","1","Kadäni uken äma ätu Jesu-kät itkuŋo unitä Jesu manbiŋam ŋode iwetkuŋ; Man ŋonita jide nadätan? Galili nanik ämawebe ätu Anutu iniŋ oretta tom däpmäŋpäŋ ijiŋ imiŋ irirä Pailattä yäŋpewän ämawebe u kumäŋ-kumäŋ däpuŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK13_2","072_13_2","LUK","13","2","2","Ude yäwäwä Jesutä yäwetkuk; Galili ämawebe uken umuri pähap ahäŋ yämiŋkuko u ima mebärita ahäŋ yämiŋkuk? Momini uwä ätu täŋo momini yärepmitkuko unita ahäŋ yämiŋkuk yäŋ nadäk täkaŋ? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK13_3","072_13_3","LUK","13","3","3","Nämoinik! Upäŋkaŋ inä bänepjin nämo sukurenayäŋ täŋo uwä udegän api paot moreneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK13_4","072_13_4","LUK","13","4","4","Täŋ, äma 18 ude Siloam komeken mobä eŋitä tokätpäŋ maŋ kumäŋ-kumäŋ däpuko unita jide yäne? Momini uwä Jerusalem ämawebe ätu täŋo momini yärepmitkuko unita umuri u ahäŋ yämiŋkuk yäŋ nadäkaŋ? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK13_5","072_13_5","LUK","13","5","5","Nämoinik! Upäŋkaŋ inä bänepjin nämo sukurenayäŋ täŋo uwä udegän api paot moreneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK13_6","072_13_6","LUK","13","6","7","Täŋpäŋ Jesutä wama päyata man wärani ŋode yäŋkuk; Äma kubätä piäni-ken wama päya piwän äroŋpäŋ tägawek. Tägaŋpäŋ päya unitäŋo mujipitä ahäwut yäŋpäŋ watäni irekopäŋ mujipi nämo ahäŋirä piä watä äma iwerek; Näk päya ŋonitäŋo mujipita wäyäkŋeŋ yäpmäŋ äbäŋira obaŋ yaräkubä täreŋirän ätu nämo yabäŋ ahätat yäk. Unita madäŋ maŋpi kut! Päya ŋo jop-nadäŋ piä bämopi-ken irektawä! yäŋ iwerek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK13_8","072_13_8","LUK","13","8","8","Iweränä piä watä äma unitä iwerek; Ärowanina, nämo! yäk. Obaŋ ŋonitawä ini kaŋ irän. Näk mebäri täŋpäŋ däpuk äriwa äroŋirä mujipi api ahäneŋ ba nämo ahäneŋ u kaŋpäŋ nadäkta yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK13_9","072_13_9","LUK","13","9","9","Bureni paränä ini kaŋ irän. Täŋ, nämo paränä kaŋ madäwa yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK13_10","072_13_10","LUK","13","10","10","Eruk, Sabat kadäni kubäken Jesu käbeyä eŋi gänaŋ äroŋpäŋ ämawebe Anutu täŋo man yäwetpäŋ yäwoŋärek täŋ itkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK13_11","072_13_11","LUK","13","11","11","Täŋpäkaŋ webe mäjotä magärani kubä u imaka bok itkuŋ. Mäjotä webe u magärirän obaŋ 18 ude it yäpmäŋ äbuk. It yäpmäŋ äbäŋirän mädeni mugetkuko unita siwoŋ täga nämo kuŋat täŋkukonik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK13_12","072_13_12","LUK","13","12","12","Eruk Jesutä webe u irirän kaŋpäŋ iwerän dubini-ken äbänä iwetkuk; Wanotna, käyäm waki gäkä terak itak ŋo apiŋo paotak! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK13_13","072_13_13","LUK","13","13","13","Ude yäŋkaŋ keritä gupi terak peŋirän uterakgän siwoŋi itpäŋ Anutu wäpi biŋam yäŋpäŋ iniŋ oretkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK13_14","072_13_14","LUK","13","14","14","Täŋpäkaŋ Jesutä Sabat kadäni-ken webe u yäpän tägaŋkuŋo unita käbeyä eŋi täŋo watä äma unitä kaŋpäŋ bänepi waŋkuŋ. Bänepi wawäpäŋ ämawebe yäwetkuk; Ai! Piä täktäk kadäni kepma 6tä itkaŋ yäk. Unita käyäm yäpän tägaŋ nimän yäŋ nadäŋpäŋä piä täktäk kadäni-kengän kaŋ äbut. Sabat kadäni-ken käyäm yäpä tägakta nämo ämneŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK13_15","072_13_15","LUK","13","15","15","Ude yäwänä Ekänitä bänepi wawäkaŋ kowata ŋode iwetkuk; Wa! In ämawebe täŋkentäkta wäp biŋam yäpuŋo upäŋkaŋ u bureni nämo täk täkaŋ. In täŋyäkŋarani äma! In Sabat kadäni-ken yawakjiyeta butewaki nadäŋ yämiŋpäŋ yen pit yämiŋkaŋ yäŋ-yäkŋat yäpmäŋ ume ketem nakta kuk täkaŋ. Upäŋkaŋ yawakjiyeta nadäk täkaŋ ude webe ŋonita butewaki udegän imata nämo nadäŋ imikaŋ? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK13_16","072_13_16","LUK","13","16","16","Webe ŋowä Abrahamtä äbotken nanik. Satantä obaŋ 18 udeta topmäŋpäŋ komi imiŋ yäpmäŋ äbuk. Unita Sabat kadäni-ken webe mäjotä magärani pit imitat ŋonita jide nadäkaŋ? U siwoŋi nämo yäŋ ba nadäkaŋ? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK13_17","072_13_17","LUK","13","17","17","Ude yäŋirän äma yäŋpäŋ-kaŋiwatkuŋo u mäyäk nadäŋkuŋ. Täŋpäkaŋ ämawebe päke u Jesutä imaka tägatäga täŋ yämiŋkuko unita gäripi pähap nadäŋpäŋ iniŋ oretkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK13_18","072_13_18","LUK","13","18","18","Täŋpäkaŋ Jesutä yäwetkuk; Jide yäwa? Äbot Anututä intäjukun it yämiŋkaŋ yabäŋ yäwat täyak u imatäken udewani? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK13_19","072_13_19","LUK","13","19","19","Uwä päya mujipi kubä wäpi Mastat udewani. Äma kubätä mastat mujipi yäpmäŋpäŋ piäni-ken piwän äroŋpäŋ pähämi obät täneŋ. Pähämi obät täŋirä baraktä eŋini päya u momi terak täneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK13_20","072_13_20","LUK","13","20","20","Ude yäŋpäŋ äneŋi ŋode yäwetgän täŋkuk; Ba Anututä intäjukun itkaŋ yabäŋ yäwat piä täk täyak u jidewani? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK13_21","072_13_21","LUK","13","21","21","Uwä yis udewani. Webe kubätä käräga täŋpa yäŋkaŋ yis täpuri yäpmäŋpäŋ parawa taŋi-kät awähurek. Ude täŋirän yistä parawa kudup gänaŋ kuŋatkaŋ piäni täŋpek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK13_22","072_13_22","LUK","13","22","22","Eruk Jesutä Jerusalem yotpärare kwa yäŋkaŋ yotpärare taŋi täpuri manbiŋam yäwetpäŋ yäwoŋärek täŋtäŋ kuŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK13_23","072_13_23","LUK","13","23","23","Manbiŋam yäŋahäŋtäŋ kuŋirän äma kubätä ŋode iwet yabäŋkuk; Ekäni! Gäk jide nadätan? Anutu uwä ämawebe inita biŋam jidepäŋ api yäpek? Mäyap api yäpek ba yarägän? Ude iweränä Jesutä kowata ŋode yäwetkuk; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK13_24","072_13_24","LUK","13","24","24","Bureni täwetat, ämawebe mäyaptä yäma täpuriken ärokta api täŋpä waneŋo unita in yäma täpuri u ärokta piäni gwäk pimiŋpäŋ täneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK13_25","072_13_25","LUK","13","25","25","In nadäkaŋ? Eŋi mähemitä yäma u api ukärek. Ude täŋirän in yäma-ken itkaŋ gera ŋode api yäneŋ; Ekäni! Yäma ŋo dät nimiwä! Ude yäwäwä api täwerek; Näk inta nämo nadätat. In de naniktä abäkaŋ? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK13_26","072_13_26","LUK","13","26","26","Ude yäwänä intä ŋode api iwetneŋ; Nin bian gäkkät ketem bok näk täŋkumäŋo ukeŋo. Gäk komenin-ken man niwetpäŋ niwoŋärek täŋkuno ukeŋo yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK13_27","072_13_27","LUK","13","27","27","Ude iwetnayäŋ täŋo upäŋkaŋ äneŋi ŋode api täwerek; Inta nämo nadätat, ba u naniktä äbäkaŋ yäŋ nämo nadätat. Unita wakiwaki täŋpani in kewewut! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK13_28","072_13_28","LUK","13","28","28","Inä yewa kemat käda maŋpä kunayäŋ täkaŋ-ken u itkaŋ Abraham, Aisak, Jekop-kät profet biani kudup Anutu täŋo yabäŋ yäwat yewa gänaŋ irirä api yabäneŋ. Yabäŋkaŋ konäm butewaki täŋpäŋ komi nadäŋkaŋ mejin api jiwätpeŋ itneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK13_29","072_13_29","LUK","13","29","29","Täŋpäkaŋ ämawebe edap dapuri äbäk täyak käda ba äpmok täyak käda ba kukŋi kukŋi uken naniktä api ämneŋ. Äbäŋpäŋ Anututä yewa gänaŋ äroŋpäŋ äŋnak-äŋnak pähap uken ketem api näneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK13_30","072_13_30","LUK","13","30","30","In nadäkaŋ? Kadäni uken ämawebe wäpi biŋam ikek itkaŋ u äpani api itneŋ. Täŋ, äpani itkaŋ u uwä wäpi biŋam ikek api itneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK13_31","072_13_31","LUK","13","31","31","Kadäni ukengän Parisi ätutä äbäŋpäŋ Jesu iwetkuŋ; Kome ŋo peŋpeŋ kome ätuken ku! Herot gäk kumäŋ-kumäŋ gutta nadätak yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK13_32","072_13_32","LUK","13","32","32","Ude iweräwä Jesutä yäwetkuk; Kuŋkaŋ aŋ ägwäri Herot u ŋode iwerä nadäwän. Näk apiŋokät kwep uwä mäjo äma magärani u yäwat kireŋit ba äma käyäm ikek yäpa tägaŋ yämiŋit api täŋpet yäŋ iwerut. Täŋkaŋ apiŋo ba kwep yäŋen piäna täŋ yäpmäŋ kuŋira kepma yaräkubä uken api tärewek yäŋ iwerut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK13_33","072_13_33","LUK","13","33","33","Kepma kepma piä gwäk pimiŋpäŋ täŋtäŋ api kwet. U imata, profet kubä kome kubäken irirän täga nämo utpewä kumbek. Nämo, Jerusalem yotpärare-ken uyaku täga utpewä kumbek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK13_34","072_13_34","LUK","13","34","34","Jesutä ude yäŋpäŋ yäŋkuk; O Jerusalem ämawebenaye! In imata profet däpmäŋpäŋ piä ämanaye täŋkentäŋ tamikta pewa äbuŋo u mobätä kumäŋ-kumäŋ däpmäk täkaŋ? Baraktä nanakiye uyiŋjeŋ pat täkaŋ ude näkä in uyiŋjeŋ patta bitnäŋ yäpmäŋ äbuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK13_35","072_13_35","LUK","13","35","35","Unita Anututä tabä kätäŋirän watäjin nämo, jop api itneŋ. Eruk nadäwut! Äneŋi nämo nabäŋkaŋ it yäpmäŋ äroŋtäŋgän Anutu wäpi terak abätak unita iniŋ oretna! yäŋ yänayäŋ täŋo ugän api nabäneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK14_1","072_14_1","LUK","14","1","1","Sabat kubäken Jesu Parisi äma ätukät ketem bok nakta Parisi äma wäpi nikek kubätä eŋiken äroŋkuk. Äro irirän äma itkuŋo u ket kaŋiwatkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK14_2","072_14_2","LUK","14","2","2","Ket kaŋiwat irirä, äma gupi tokŋeŋ ärowani kubä yäŋikŋat yäpmäŋ Jesu dubini-ken äbä teŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK14_3","072_14_3","LUK","14","3","3","Teŋirä Jesutä kaŋpäŋ Parisi ämakät Baga manta mebäri nadäwani äma ŋode yäwet yabäŋkuk; Baga mantä jide niwetak? Sabat kadäni-ken äma käyäm ikek täga yäpa täganeŋ ba nämo? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK14_4","072_14_4","LUK","14","4","4","Ude yäweränä kowata man kubä nämo yäŋkuŋ. Man kum irirä Jesutä äma u iŋitpäŋ yäpän tägawäpäŋ tewän kuŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK14_5","072_14_5","LUK","14","5","5","Tewän kuŋirän äma itkuŋo u yäwetkuk; Näka goret täyak yäŋ nadäkaŋ? In kubä täŋo nanak ba yawakjin kubätä Sabat kadäni-ken awaŋ gänaŋ äpmoŋpeko uwä butewaki nämo nadäneŋ? Nämo, butewaki nadäŋpäŋ bäräŋeŋ päŋku wädäŋpäŋ teneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK14_6","072_14_6","LUK","14","6","6","Yäweränä kowata iwetta manta wäyäkŋewä wawäpäŋ man nämo iniŋ yäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK14_7","072_14_7","LUK","14","7","7","Eruk ätu itpäŋ yabäŋkuk; Äma ätu, ketem bok nakta äbä inita nin äma ekäni yäŋ nadäŋpäŋ, bägup äma wäpi biŋam ikektä maŋirani-ken äro maŋitkuŋ. Maŋirirä yabäŋpäŋ Jesutä manbiŋam ŋode yäwetkuk; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK14_8","072_14_8","LUK","14","8","8","Äma kubätä äŋnak-äŋnak pähap täŋpäŋ gämaguränä äma ekänitä maŋirani-ken päro nämo maŋiren. Äŋnak-äŋnak mähemitä äma wäpi biŋam ärowani nikek imaguränä gäk jide täŋpen? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK14_9","072_14_9","LUK","14","9","9","Gäk äma ekänitä maŋirani-ken maŋiriri äŋnak-äŋnak mähemitä päbä gäwerek; Ai, akwikaŋ, ekäni ŋonitä bägup täga ŋo maŋirän yäŋ gäwerek. Ude gäweränä päŋku bägup jopi-ken maŋitkaŋ mäyäk pähap nadäwen. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK14_10","072_14_10","LUK","14","10","10","Unita äma kubätä ketem bok nädayäŋ nadäŋpäŋ gämaguränä bägup jopi-ken maŋiren. Ude täŋiri äma unitä gäwerek; Notnapak, abä bägup säkgämän peŋ gamitat-ken ŋo maŋit yäŋ gäwerek. Ude täŋiri ämawebe ätutä gabäŋpäŋ wäpka biŋam punin yäpmäŋ akuneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK14_11","072_14_11","LUK","14","11","11","Näk ŋode täwera nadäwut; Äma kubätä ini wäpi biŋam yäpmäŋ ärowayäŋ täko uwä Anututä wäpi biŋam api yäpmäŋ äpek. Täŋ, äma kubätä inita nadäwän äpani täŋpänpäŋ kuŋarayäŋ täko uwä Anututä api oraŋ imek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK14_12","072_14_12","LUK","14","12","12","Jesutä ude yäŋpäŋ äma yäŋikŋat yäpmäŋ äroŋkuko u ŋode iwetkuk; Gäk äŋnak-äŋnak kubä täŋkaŋ gäkŋaken wanotkaye notkaye nimiŋkaye ba komeka-ken nanik äma wäpi biŋam ikek nämo yäŋpewi ämneŋ. Ude täŋpeno uwä kowata gäka udegän täneŋ. Kowata udegän täŋ gamiŋirä tärewek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK14_13","072_14_13","LUK","14","13","13","Unita äŋnak-äŋnak täŋpäŋä äma äpani, keri kuroŋi gwäjiwani, dapuri tumbani, äma jäwäri ugänpäŋ yäŋ-yäkŋat päbä yepmäŋ towiwen. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK14_14","072_14_14","LUK","14","14","14","Äma jopi jäwäri udewanitä kowata täga nämo täŋ gamineŋ, upäŋkaŋ Anututä ini api ganiŋ orerek. Kowata uwä äma siwoŋitä akukakuk kadäni-ken api yäpen. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK14_15","072_14_15","LUK","14","15","15","Jesutä man ude yäŋirän äma ketem bok naŋ itkuŋo u kubätä Jesu iwetkuk; Bureni yäk. Anutu täŋo kaŋiwat yewa gänaŋ ketem nänayäŋ täkaŋ udewanitä säkgämän api itneŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK14_16","072_14_16","LUK","14","16","16","Yäwänä Jesutä manbiŋam kubä ŋode iwetkuk; Äma kubätä äŋnak-äŋnak taŋi kubä täŋpayäŋ täŋtuŋum taŋpäŋ äma bumta äbäkta man pewän kuŋarek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK14_17","072_14_17","LUK","14","17","17","Täŋpäŋ imaka imaka täŋket taŋ moreŋpäŋ watä ämani kubä ŋode iwerek; Päŋku äma näkŋo gera nadäŋkuŋo u ŋode yäweri äbut; Ketem kudup ijiŋpäŋ täŋtuŋum täwani unita kuna yäŋ yäwet. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK14_18","072_14_18","LUK","14","18","18","Eruk päŋku yäweränä bitnäŋpäŋ wohut-wohut man iwetneŋ. Äma kubätäwä ŋode iwerek; Näk kome kubä näkŋata yäpetta gwäki peŋkut yäk. U kakta kuyat yäk. Unita ekänikatä näka nadäwän waki nämo täŋpek yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK14_19","072_14_19","LUK","14","19","19","Täŋ kubätäwä iwerek; Näk bulimakau 10 suwaŋkuro u päŋku yäŋ-yäkŋat yäpmäŋ päbä kehäromini yabäŋpäŋ-nadäkta piäken yepmaŋpayäŋ yäk. Unita ekänikatä näka nämo nadäwän waneŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK14_20","072_14_20","LUK","14","20","20","Ba kubätäwä iwerek; Näk webe kubä api yäput. Unita nämo ärewayäŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK14_21","072_14_21","LUK","14","21","21","Ude yäŋirä watä ämani uwä äneŋi äyäŋutpeŋ päŋku ekänini manbiŋam iwerek. Iwerän nadäŋkaŋ bänepi wawäpäŋ watä ämani äneŋi ŋode iwet-pewän kwek; Gäk bäräŋeŋ kuŋkaŋ yotpärare täŋo kädet täpuri täpuri-ken ämawebe jäwäri, keri kuroŋi gwäjiwani, dapuri tumbani kuduptagän yäŋ-yäkŋat yäpmäŋ äbi yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK14_22","072_14_22","LUK","14","22","22","Ude iweränä watä ämanitä udegän täŋkaŋ äma ekänini u iwerek; Ekäni yäk. Näwerano udegän tät. Täro upäŋkaŋ eŋi ketem nänayäŋ täkaŋ-ken bägup ätu jop itkaŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK14_23","072_14_23","LUK","14","23","23","Yäweränä iwerek; Eruk, äneŋi kuŋkaŋ kädet täpuri täpuri it yäpmäŋ kukaŋken udegän kuŋatkaŋ ämawebe kudup yäŋporiŋ yäpmäŋ äbi. Näkŋo eŋi ämawebetä tokŋewän yäŋ nadätat yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK14_24","072_14_24","LUK","14","24","24","Näk bureni gäwera; Ämawebe pengän man pewa kuŋarirän nadäŋkuŋo unitä näkkät ketem nämoinik api näne yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK14_25","072_14_25","LUK","14","25","25","Täŋpäŋ äma äbot pähaptä Jesu iwarän täŋirä äyäŋutpäŋ ŋode yäwetkuk; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK14_26","072_14_26","LUK","14","26","26","Äma kubätä näkkät kuŋatta nadäŋkaŋ upäŋkaŋ miŋi nani ba webe nanak ba noriye wanoriye unita mäde nämo ut yämayäŋ täko uwä näkŋo notnapak bureni täga nämo irek. Ba iniken irit kuŋat-kuŋarita mäde nämo ut imayäŋ täko uwä näkkät bok täga nämo kuŋatde. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK14_27","072_14_27","LUK","14","27","27","Ba kubätä näkä päya kwakäp terak komi nadäwayäŋ täro udegän nadäkta umuntaŋkaŋ näwarayäŋ täko uwä näwaräntäkna bureni täga nämo api irek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK14_28","072_14_28","LUK","14","28","28","Bureni! Äma kubätä eŋi kehäromi kubä täŋpa yäŋkaŋ pengänä moneŋi daniŋpäŋ moneŋ upäŋ eŋi täga tänaŋi ba nämo tänaŋi yäŋ nadäwek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK14_29","072_14_29","LUK","14","29","29","Ude nämo täŋkaŋä eŋi yäput peŋirän moneŋi paoränpäŋ pewän jop pärek. Täŋirän ämawebetä eŋi päraki u kaŋpäŋ yäŋpäŋ kaŋ-mägayäk täŋpäŋ yäneŋ; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK14_30","072_14_30","LUK","14","30","30","U kawut! Eŋi ŋo täŋpayäŋ yäŋpäŋ ba täŋkukopäŋ pewän päraki-tägän ŋo pätak! yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK14_31","072_14_31","LUK","14","31","31","Ba kome kubä täŋo intäjukun ämakät kubä täŋo intäjukun ämakät ämik täda yäŋkaŋ intäjukun äma u pengän kaŋpäŋ nadäk piä ŋode täŋpek; Kome kubä unitäŋo äboriye taŋi, 20 tausen ude yäk. Näkŋo 10 tausen-gän. Jide täŋpäŋ näkŋo äbottä iwan äbot taŋi u däpneŋ yäŋ kaŋpäŋ nadäk piä ude täŋpek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK14_32","072_14_32","LUK","14","32","32","Ude täŋpäŋ iwan täga nämo däpmäŋpäŋ yäwat kirewet yäŋ nadäwek. Ude nadäŋpäŋ noriye ätu kome unitäŋo intäjukun äma täŋo bänepi yäpmäŋ äpäkta yäwet-pewän kuneŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK14_33","072_14_33","LUK","14","33","33","Jesutä man wärani u yäŋ paotpäŋ ŋode yäwetkuk; Udegän, äma kubätä näk näwara yäŋpäŋä bäräŋeŋ-inik nämo näwarek. Nämo äma u imaka imakani kudup nämo peŋ moreŋkaŋ näk näwarayäŋ täko uwä näkŋo näwaräntäkna bureni nämoinik api täŋpek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK14_34","072_14_34","LUK","14","34","34","Jesutä ude yäŋpäŋ man wärani kubä ŋode yäwetkuk; Paŋ u gäripi kehäromi nikek. Upäŋkaŋ gäripi paoreko uwä jide täŋpena äneŋi gäripi ahäwek? Täga nämo! U imaka jopi kubä ude irek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK14_35","072_14_35","LUK","14","35","35","Piäni nämo ude irek. U jop ureŋ täna kuneŋ. Unita äma jukuni nikektä näkŋo man ŋo ket nadäwut! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK15_1","072_15_1","LUK","15","1","1","Kepma kubäken äma takis moneŋ yäpani ätu ba äma waki täŋpani yäŋ yäwerani ätukät Jesutä man yäŋirän nadänayäŋ äbuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK15_2","072_15_2","LUK","15","2","2","Ude täŋirä Parisi ämakät Baga man yäwoŋärewani äma ätu u itkuŋo unitä yäŋpäŋ-kaŋiwat man ŋode yäŋkuŋ; U kawut! Äma ŋowä waki täŋpanita not täŋ yämiŋpäŋ ketem bok nak täkaŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK15_3","072_15_3","LUK","15","3","3","Ude yäwäwä Jesutä man wärani kubä ŋode yäwetkuk; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK15_4","072_15_4","LUK","15","4","4","Inkät nanik kubä täŋo sipsip äbot 100 ude itneŋo upäŋ kubätä paoränä jide täŋpek? Äma u sipsip 99 säkgämän itneŋ u bägup tägaken yepmankaŋ kubä paoreko unita wäyäkŋeŋtäŋ kuŋarek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK15_5","072_15_5","LUK","15","5","6","Kuŋatkä kaŋ-ahäŋpäŋä oretoret terak yäpmäŋkaŋ buramiŋ yäpmäŋ eŋiken kwek. Eŋiken kuŋpäŋä noriye yäŋpäbä kubä-kengän yepmaŋkaŋ yäwerek; Wisikna! Näkŋo yawak kubä paorakopäŋ kaŋ-ahäŋpäŋ yäpmäŋ abätat unita oretoret täna! yäŋ yäwerek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK15_7","072_15_7","LUK","15","7","7","Näk bureni täwetat. Udegän, momi äma kubätä bänepi sukurewayäŋ täko uwä kunum gänaŋ ununitä oretoret bumta api taŋ imineŋ. Täŋ, ämawebe mäyap Siwoŋi yäŋkaŋ bänepi sukurekta nämo nadäk täkaŋ unita oretoret nämo api täneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK15_8","072_15_8","LUK","15","8","8","Jesutä ude yäŋpäŋ man wärani kubä ŋode yäŋkuk; Webe kubätä moneŋ kujari 10 ude yäpmäŋ kuŋarirän moneŋ kujari kubätä paoreko uwä jide täŋpek? Webe u topän ijiŋpäŋ eŋi gänaŋ imaka imaka ket däpmäŋ äreyäŋpäŋ wäyäkŋeŋtäŋgän kaŋ-ahäwek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK15_9","072_15_9","LUK","15","9","9","Kaŋ-ahäŋpäŋä webe unitä noriye yäŋpäbä kubä-kengän yepmaŋpäŋ yäwerek; Wisikna! Moneŋna kubä paorakopäŋ kaŋ-ahätat yäk. Unita oretoret täna yäŋ yäwerek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK15_10","072_15_10","LUK","15","10","10","Jesutä ude yäŋpäŋ ŋode yäwetkuk; Udegän, momi äma kubätä bänepi sukurewayäŋ täko uwä, kunum gänaŋ oretoret pähap api ahäwek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK15_11","072_15_11","LUK","15","11","11","Jesutä man wärani ude yäŋpäŋ man wärani äneŋi kubä ŋode yäwetgän täŋkuk; Äma kubä täŋo nanaki yarä. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK15_12","072_15_12","LUK","15","12","12","Unitä ittäŋgän nanaki monänitä nani iwerek; Nan, gäkä kumäŋiri moneŋ tuŋum näkŋata biŋam yäpmäkta yäwani u nam! yäk. Ude iweränä nanitä tuŋum yäpmäŋ daniŋpäŋ yämek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK15_13","072_15_13","LUK","15","13","13","Täŋirän nanaki monäni uwä kepma yarägän itkaŋ moneŋ tuŋum nanitä imeko u yäpmäŋpäŋ komeni peŋpeŋ kwek. Kumaŋ päŋku kome ban kubäken ahäwek. Uken ahäŋpäŋ imaka imaka yabäŋgärip ikek unita moneŋi kudup ureŋ täŋpän kuneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK15_14","072_15_14","LUK","15","14","14","Ureŋ täŋpän kuŋirä kadäni ugän kome uken nakta jop irit ahäwek. Ude täŋirän monä uwä jop irek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK15_15","072_15_15","LUK","15","15","15","Jop itkaŋ piä täŋpayäŋ kome mähem kubä ireko uken kwek. Kwänä äma unitä towik watäni itta iwerän kwek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK15_16","072_15_16","LUK","15","16","16","Täŋpäŋ ketem kubä nämo imiŋirä nakta bumta iwäwä towik täŋo ketem näŋpayäŋ nadäwek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK15_17","072_15_17","LUK","15","17","17","Täŋpäŋ inita näk goret täŋ yäpmäŋ äbätat yäŋ nadäwätäk täŋkaŋ bänepitä ŋode nadäwek; Nana täŋo piä ämaniye kumän-tagän ketem bumta naŋ irirä näk nakta jop ŋo itat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK15_18","072_15_18","LUK","15","18","18","Unita näk komena-ken kuŋkaŋ nana ahäŋ imiŋpäŋ ŋode kaŋ iwera; Nan, näk waki täŋira mominatä Anutu-ken ba gäkken wakiinik täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK15_19","072_15_19","LUK","15","19","19","Unita gäk iroŋina yäŋ näwerentawä yäk. Näk jop waki, piä ämaka kubä ude nadäŋ namiŋiri kaŋ ira yäk. Man ude api iweret yäŋ nadäwek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK15_20","072_15_20","LUK","15","20","20","Eruk, ude nadäŋpäŋ akumaŋ äneŋi nani-ken kwek. Kuŋtäŋgän eruk, kädet moräk-ken äbäŋirän nanitä käwek. Kaŋpäŋ butewaki nadäŋpäŋ bäräŋeŋ päŋku bäyaŋ imiŋpäŋ geŋi darek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK15_21","072_15_21","LUK","15","21","21","Täŋpäŋä nanakitä ŋode iwerek; Nan, näk waki täŋira mominatä Anutu-ken ba gäkken wakiinik täyak yäk. Unita gäk iroŋina yäŋ näwerentawä. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK15_22","072_15_22","LUK","15","22","22","Ude iweränkaŋ nanitä piä ämaniyeta gera yäwek; In tek tägagämän kubä bäräŋeŋ yäpmäŋ päbä täŋ imut! yäk. Ba siworok keri-ken täŋ imiŋpäŋ kuroŋi ärärani peŋ imut! yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK15_23","072_15_23","LUK","15","23","23","Ude täŋkaŋ päŋku bulimakau nanaki säkgämän ukeŋopäŋ yäpmäŋkaŋ utpäŋ ijiŋkaŋ naŋpäŋ oretoret täna! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK15_24","072_15_24","LUK","15","24","24","Imata, nanakna ŋowä kumbukopäŋ äneŋi äbätak yäk. Paotkukopäŋ äneŋi ahätak. Ude yäweränkaŋ ärawa pähap yäput peŋpäŋ täneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK15_25","072_15_25","LUK","15","25","25","Ude täŋ irirä nanaki tuäni piäken kuŋareko unitä äyäŋutpeŋ eŋi mäde käda äbäŋkaŋ kap oretoret mämä nadäwek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK15_26","072_15_26","LUK","15","26","26","Nadäŋpäŋ piä äma kubä yäŋpewän abänkaŋ iwet yabäwek; U ima mämä? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK15_27","072_15_27","LUK","15","27","27","Yäwänä iwerek; Monäka yotpärareken äneŋi äbätak unita nanjektä yäŋpewän bulimakau nanaki säkgämän ukeŋopäŋ madäŋpäŋ ijikamäŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK15_28","072_15_28","LUK","15","28","28","Ude iweränä nanaki tuänitä bänepi täŋpän wawäpäŋ eŋi gänaŋ ärokta bitnäwek. Ude täŋirän nanitä yäman äpä eŋi gänaŋ ärokta butewaki terak ehutpäŋ iwet yabäwek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK15_29","072_15_29","LUK","15","29","29","Iwet yabäwänä nanaki tuänitä iwerek; Gäk nadätan? Näk obaŋ jide u piä täŋ gamiŋ yäpmäŋ äbäŋpäŋ manka kubä nämo ut täyat. Täŋkaŋ gäk meme nanaki täpuri kubä nami notnayekät naŋpäŋ oretoret nämo täŋkumäŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK15_30","072_15_30","LUK","15","30","30","Upäŋkaŋ nanaka monäka gäkŋo moneŋ tuŋum webe jopjop kuŋaranita kudup ureŋ täŋpän kuŋkuŋ! Udewanitä äbäŋirän gäkä yäŋpewi bulimakau nanaki säkgämän kubä utpäŋ ijiŋ imikaŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK15_31","072_15_31","LUK","15","31","31","Yäwänä nanitä iwerek; Nanakna! Gäk kadäni kadäni näkkät it yäpmäŋ äbäk täkamäk. Imaka kuduptagän itkaŋ uwä nekta biŋam it morekaŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK15_32","072_15_32","LUK","15","32","32","Upäŋkaŋ monäkawä kumbukopäŋ äneŋi kodak täyak yäk. Uwä ägwän takinik täŋkukopäŋ äneŋi ahätak. Unita oretoret ŋowä täga täkamäŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK16_1","072_16_1","LUK","16","1","1","Jesutä ude yäŋpäŋ iwaräntäkiye man wärani kubä ŋode yäwetkuk; Kadäni kubäken tuŋum äma kubätä moneŋ tuŋumi watäni itta watä äma kubä iwoyäŋpäŋ tewek. Teweko kadäni käroŋi it yäpmäŋ äbätäŋgän moneŋ äma unitäŋo piä watä äma ätutä päbä iwetneŋ; Ekäni yäk. Äma moneŋ tuŋumka watäni itta iwoyäŋpäŋ teŋkuno ukeŋo gäkŋo moneŋ moräki inita yäpmäk täyak yäŋ iwetneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK16_2","072_16_2","LUK","16","2","2","Ude iwetpeŋ kuŋirä mebäri nadäwayäŋ piä mähemitä watä äma u iwet-pewän äbänä iwerek; Näk gäkŋo manbiŋam waki u nadät yäk. Gäk udewanitä näkŋo tuŋum watä täga nämo iren yäk. Unita piä täŋ namik täŋkuno unitäŋo man kudän täŋpäŋ yäpmäŋ äbikaŋ käwayäŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK16_3","072_16_3","LUK","16","3","3","Ude yäwänä watä äma u kuŋkaŋ bänepitä ŋode nadäwek; Wära! Piä täŋkuro unitäŋo mähemitä näwat kirewayäŋ täyak yäk. Ekäninatä piä watä äma kubä yäpmäŋirän jide api täŋpet? Piä täŋpäŋ yänat pikpikta gaŋani nadätat. Ba ämaken ketemta yäŋapikta mäyäk nadätat yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK16_4","072_16_4","LUK","16","4","4","Ude yäŋkaŋä ŋode nadäwek; Eruk, nadätat! Piä peŋira kome mähem ätutä näka täga nadäŋpäŋ käwep eŋini-ken yäŋnäkŋat yäpmäŋ kukta nadäk kubä nadätat. Eruk ŋode kaŋ täŋpa! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK16_5","072_16_5","LUK","16","5","5","Ude yäŋpäŋ ämawebe ekänini täŋo tuŋum jop yäpmäŋpäŋ kowata api imine yäŋ yäneŋo u yäŋ-yäkŋat yäpmäŋ päbä yepmaŋpek. Täŋpäŋ intäjukun äbeko u ŋode iwet yabäwek; Ekänina täŋo imaka jop yäpuno u gäkken jide itak? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK16_6","072_16_6","LUK","16","6","6","Yäwänä iwerek; Tom uwäk taŋi 100 ude yäk. Yäwänä ŋode iwerek; Eruk pipa ŋo yäpmäŋkaŋä 100 u awähutkaŋ 50 kudän tä yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK16_7","072_16_7","LUK","16","7","7","Ude yäŋpäŋ kubä iwet yabäwek; Ekänina täŋo imaka jop yäpuno u gäkken jide itak? Yäwänä iwerek; Rais bek 100 yäk. Yäwänä ŋode iwerek; Eruk, gäk pipa ŋo yäpmäŋkaŋä 100 u awähutkaŋ 80 kudän tä yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK16_8","072_16_8","LUK","16","8","8","Täŋkaŋ piä watä goret täŋpani unitä udegän täŋ yäpmäŋ kuŋirän ekäninitä manbiŋam nadäŋpäŋ bänepi-ken ŋode nadäwek; Piä watä ämana u goret täŋkuko upäŋkaŋ ini gupi täŋkentäkta nadäk kubä yäpmäŋpäŋ täŋkuk yäŋ nadäwek. Ude nadäŋpäŋ iniŋ orerek. Jesutä manbiŋam ude yäŋpäŋ yäwetkuk; Bureni! Ämawebe kome täŋo nadäk-nadäk yäpmäŋ kuŋat täkaŋ uwä kome täŋo imaka imaka täkta gäripi nadäŋpäŋ kehäromigän täk täkaŋ. Ude täŋkaŋ kuŋat täkaŋ uwä nadäk-nadäk nikek täŋpäŋ noriye-kät kowat täŋpän mebäri mebäri täk täkaŋ. Upäŋkaŋ peŋyäŋek täŋo nanakiye intä notjiye-kät kädet täga ude nämo täk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK16_9","072_16_9","LUK","16","9","9","Unita in udegän, ämawebetä not täŋ nimut yäŋ nadäŋpäŋä kome täŋo moneŋ tuŋum pat tamikaŋ u yäniŋ kireneŋ. Ude tänayäŋ täŋo uyaku kome täŋo moneŋ tuŋum yäpmäŋ kuŋat-kuŋat kadäni täreŋirän ämawebe uwä irit kehäromi täŋo eŋiken oraŋ tamiŋpäŋ api tämagutneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK16_10","072_16_10","LUK","16","10","10","Äma kubätä imaka täpurita watä täga ireko uwä, udegän imaka taŋita watä säkgämän irek. Täŋ, äma kubätä imaka täpurita kädet siwoŋi terak watä nämo ireko uwä imaka taŋita udegän watä säkgämän nämo irek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK16_11","072_16_11","LUK","16","11","11","In kome täŋo moneŋ tuŋum jopi watäni täga nämo itpäŋ yäpmäŋ kuŋarirä netätä imaka bureni tamek? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK16_12","072_16_12","LUK","16","12","12","Ba äma kubä täŋo tuŋum watäni säkgämän täga nämo itpäŋ yäpmäŋ kuŋarirä netätä injinta biŋam yäwani u api tamek? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK16_13","072_16_13","LUK","16","13","13","Nadäkaŋ? Watä äma kubä-tägän äma ekäni yaräta watä piä täga nämo täŋ yämek. Nämo, u kubäta gäripi nadäŋkaŋ kubäta gaŋani nadäwek. Ba kubä täŋo piä täŋkaŋ kubäta mäde ut imek. In udegän, bänep nadäk-nadäkjin Anutu terak ba moneŋ tuŋum terak bok täga nämo iŋitpäŋ kuŋatneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK16_14","072_16_14","LUK","16","14","14","Jesutä man ude yäŋ irirän Parisi äma ätu moneŋ tuŋumta nadäŋ gärip täŋpeŋ kuŋatkuŋo unitä nadäŋpäŋ kaŋ-mägayäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK16_15","072_16_15","LUK","16","15","15","Kaŋ-mägayäwäwä Jesutä ŋode yäwetkuk; Ämawebetä siwoŋi yäŋ nibäwut yäŋkaŋ in kädet mebäri mebäri täk täkaŋ. Upäŋkaŋ Anututä mebärijin tabäŋpäŋ-nadätak. Nadäkaŋ? Imaka ämatä yabäŋirä gäripi nikek täk täkaŋ uwä Anututä yabäŋirän taräki täk täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK16_16","072_16_16","LUK","16","16","16","Eruk Mosestä baga man kudän täwani ba man kudän profet bianitä kudän täwani unitä yäŋpäbä Jonken täreŋkuk. Jon-ken yäput peŋpäŋ Anutu täŋo kaŋiwat piä unitäŋo Manbiŋam Täga yäŋ-kwawataŋ yäpmäŋ kukaŋ. Eruk ämawebetä u nadäŋpäŋ Anutu täŋo kaŋiwat yewa gänaŋ äroŋpäŋ itta piä kehäromi täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK16_17","072_16_17","LUK","16","17","17","Upäŋkaŋ ŋode nämo nadäneŋ; Man kudän Mosestä kudän täwani ba Profet bianitä kudän täwani u buraminektawä yäŋ nämo nadäneŋ. Nämoinik! Baga man kudän täwani unitäŋo moräki täpuri nanak nämoinik api paorek. Kunum kenta kome täga api paotdeŋo upäŋkaŋ Baga man u nämoinik api paorek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK16_18","072_16_18","LUK","16","18","18","Ŋode nadäwut; Äma kubätä webeni peŋpäŋ kubä yäpeko uwä kubokäret kädet täŋpek. Ba äma kubätä webe, äpitä bian iwat kirewani yäpeko uwä, udegän kubokäret kädet täŋpek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK16_19","072_16_19","LUK","16","19","19","Jesutä ude yäŋpäŋ manbiŋam kubä ŋode yäwetgän täŋkuk; Tuŋum äma kubä irek. U tek säkgämän säkgämän täŋkaŋ ketem imaka, tägatäga nak täŋpek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK16_20","072_16_20","LUK","16","20","20","Täŋpäkaŋ kadäni uken, äma jopi jäwäri-inik kubä wäpi Lasarus u gupi kudup paräm nikektä irek. Irirän Lasarus u noriyetä tami tami yäŋikŋat päŋku tuŋum äma unitä eŋi yäman tek täŋpek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK16_21","072_16_21","LUK","16","21","21","Ketem kokoki tuŋum äma unitä naŋpäŋ ureŋ täŋpän kwani u näŋpayäŋ nadäŋpäŋ noriye yäwet-pewän päŋku tek täŋpek. U irirän aŋtä äbä paräm gupi-ken äjipmäŋtäŋ äroŋkaŋ äpäk täneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK16_22","072_16_22","LUK","16","22","22","Ude täŋ yäpmäŋ kuŋtäŋgän kumbuk. Kumäŋirän Anutu täŋo aŋerotä bäräŋeŋ äbä pudät yäpmäŋ kunum gänaŋ Abraham dubini-ken päŋku teŋkuŋ. Tewä irirän tuŋum äma u imaka, kumbuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK16_23","072_16_23","LUK","16","23","23","Kumbänkaŋ äneŋkuŋ. Äneŋpäkaŋ geŋi wakiinik u kuŋkuk. Uken itkaŋ komi pähap nadäŋ itkaŋ dapun täŋpäŋ Lasarus Abraham dubini-ken irirän kaŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK16_24","072_16_24","LUK","16","24","24","Kaŋpäŋ gera terak ŋode yäŋkuk; Nana Abraham, butewaki nadäŋ namiŋpäŋ Lasarus peŋ iwetpewi äpä keri ume gänaŋ peŋkaŋ damana-ken ärurirän gupna bam tawän yäk. Näk kädäp gänaŋ itkaŋ komi pähap nadäŋ itat ŋo! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK16_25","072_16_25","LUK","16","25","25","Butewaki man ude yäwänä Abrahamtä iwetkuk; Nanakna, bian täk täŋkuno ukeŋo nämo nadätan? Gäk kome terak tuŋum säkgämän säkgämän yäpmäŋiri Lasarus imaka wakiwakigän yäpani yäk. Unita apiŋowä Lasarus oretoret terak ŋo irirän gähä komi nadäŋ itan u yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK16_26","072_16_26","LUK","16","26","26","Täŋpäkaŋ geŋi waki kubä ek bämopjek-ken itak. Äma kubätä täŋkentäŋ gamikta u täga nämo kejapmäŋpeŋ kwek yäk. Ba gäkä itan-ken u nanik kubätä nektä itkamäk-ken ŋo täga nämo äbek yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK16_27","072_16_27","LUK","16","27","28","Ude iweränä tuŋum äma unitä yäŋkuk; Ude yäyan unita notnaye 5 kome terak kodak itkaŋ u näkä komi nadäŋ itat-ken ŋo nämo äbäkta, Lasarus peŋ iwetpewi päŋku umun man yäwerän yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK16_29","072_16_29","LUK","16","29","29","Ude yäwänä Abrahamtä iwetkuk; Ude nämo. Notkaye uwä Moses täŋo baga man ba man profettä kudän täwani täga daniŋpäŋ nadäneŋ. Man u daniŋpäŋ nadäŋkaŋ kädet siwoŋi kaŋ iwarut yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK16_30","072_16_30","LUK","16","30","30","Yäwänä tuŋum äma unitä iwetkuk; Nana Abraham, ude nämo! Äma kubätä kumbani-ken naniktä akumaŋ äbän kaŋpäŋ uyaku bänepi sukureneŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK16_31","072_16_31","LUK","16","31","31","Ude yäwänä ŋode iwetkuk; Nämo. Notkayetä Moses ba profet täŋo man nämo iwat täkaŋ unita äma kumbani kubä kodak taŋpäŋ äbänä udegän mani nämo buramineŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK17_1","072_17_1","LUK","17","1","2","Jesutä man ude yäŋpäŋ iwaräntäkiye ŋode yäwetkuk; In momi kädet paotak yäŋ nämo nadäneŋ. Nämoinik! Täŋyabäk mebäri mebäritä täŋpewä ämawebetä momi pen api täk täneŋ. Upäŋkaŋ äma kubätä ämawebe kehäromini nämo ŋodewanita momi kädet täŋpäŋ yäwoŋärek täŋpäŋä ket nadäŋpäŋ kuŋarek. Äma udewanitä kowata taŋiinik api yäpek, ämatä mobä bärum kotäkiken topmäŋpäŋ ume gänaŋ maŋpä äpmoneŋo u irepmirek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK17_3","072_17_3","LUK","17","3","3","Unita ket nadäŋpäŋ kuŋat täkot! Notkapak kubätä goret kubä täŋpänä päŋku jukuman kehäromi iweren. Iwerikaŋ bänep sukureŋpäŋ momini pewänä gäk imaka, momini peŋ imen. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK17_4","072_17_4","LUK","17","4","4","Täŋ, kepma kubäken kadäni 7 goret täŋ gamiŋkaŋ kadäni 7 momina peŋ nami yäŋ äbä gäweränä gäk udegän momini peŋ imik täŋpen. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK17_5","072_17_5","LUK","17","5","5","Ude yäweränä eruk, iwaräntäkiye 12 unitä Jesu ŋode iwetkuŋ; Ekäni, ude yäyan unita nadäkiniknin yäpuräräri taŋi täŋput! yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK17_6","072_17_6","LUK","17","6","6","Yäwäwä Ekänitä yäwetkuk; Nadäkiniknin yäpuräräri taŋi täŋput yäŋ näwetkaŋ unita ŋode täwetat; Nadäkinikjin täpurigän, päya mujipi täpuri udewanigän täŋpäwä in päya taŋi käkamäŋ ŋo gäkŋa jäwän dätpeŋ päŋku gwägu gänaŋ äpmo yäŋ iweräwä manjin buramiwek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK17_7","072_17_7","LUK","17","7","7","Ŋonita jide nadäkaŋ? Äma kubä täŋo piä watä äma kubätä mähemi täŋo piäken piä taŋi täŋpek. Eruk bipäda, piä täŋ paotpäŋ eŋiken äneŋi kweko uwä ekäninitä ŋode täga iwerek ba täga nämo iwerek? Notnapak, äbikaŋ ketem bok näda yäŋ täga iwerek? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK17_8","072_17_8","LUK","17","8","8","Ude täga nämo iwerek. Nämo, piä watä äma u ŋode iwerek; Intäjukunä näka ketem ijiŋpäŋ gwet nami naŋira gäkŋata kämi naŋ yäŋ iwerek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK17_9","072_17_9","LUK","17","9","9","Bureni, piä watä äma kubätä piä yäŋ imani uterakgän täŋpeko uwä piä unita mähemitä imata iniŋ orerek? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK17_10","072_17_10","LUK","17","10","10","Unita in udegän, piä Anututä yäŋ-tamani udegän täŋpäŋä imata bänep täga man niwerän yäŋ nadäneŋ? Nämo, in ŋode nadäneŋ; Imaka taŋi kubä nämo täkamäŋ. Nin piä watä ämani äpani jopigäntä piä yäŋ nimani ugän täkamäŋ unita imata bänep täga man niwerek? yäŋ nadäneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK17_11","072_17_11","LUK","17","11","12","Täŋpäŋ Jesu Jerusalem kädet kuŋtäŋgän Samaria Galili kome bagani-ken yotpärare täpuri kubäken ahäŋkuk. Kome uken äma 10 ude yabäŋ ahäŋkuk. Yabäŋ ahäwänkaŋ dubini-ken nämo äbuŋ. U paräm waki, gisik paräm nikek unita. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK17_13","072_17_13","LUK","17","13","13","Eruk ban itkaŋ gera ŋode yäŋkuŋ; Jesu! Ekäni! Butewaki nadäŋpäŋ täŋkentäŋ nimi yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK17_14","072_17_14","LUK","17","14","14","Ude yäŋ irirä yabäŋpäŋ yäwetkuk; In päŋku bämop äma kubäken ahäŋ imäkaŋ gupjin yabäwän. Ude yäwet-pewän kuŋtäŋgän kädet miŋin paräm u paoräkaŋ gupi säkgämän ahäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK17_15","072_17_15","LUK","17","15","15","Ude ahäŋ yämän kaŋpäŋä kubäwä äneŋi äyäŋutpeŋ Anutu gera terak iniŋ orettäŋ Jesuken kuŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK17_16","072_17_16","LUK","17","16","16","Kuŋpäŋä Jesu dubini-ken iŋami yäpän äpmoŋpäpäŋ bänep täga man iwetkuk. Äma uwä Samaria komeken nanik, Juda äbotken nanik nämo. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK17_17","072_17_17","LUK","17","17","17","Ude täŋirän Jesutä yäŋkuk; Näk äma 10 ude yäpa tägaŋo upäŋ 9 u de itkaŋ? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK17_18","072_17_18","LUK","17","18","18","Jide täŋpäŋ äma gägäni ŋonitä-gän Anutu bänep täga man iwetta äbätak? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK17_19","072_17_19","LUK","17","19","19","Ude yäŋpäŋ äma u iwetkuk; Täga. Akumaŋ kuyi! Nadäŋ namikinik täyan unita tägatan. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK17_20","072_17_20","LUK","17","20","20","Kadäni uken Parisi äma ätutä äbä Jesu ŋode iwet yabäŋkuŋ; Anutu täŋo kaŋiwat piä kehäromi nikek jidegän api ahäwek? Ude iwet yabäwäwä Jesutä yäwetkuk; Bureni, kaŋiwat piäni api ahäwek upäŋkaŋ dapunjintä nämo api käneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK17_21","072_17_21","LUK","17","21","21","Dapunjintä kaŋpäŋ äbätak ŋo yäŋ nämo api yäneŋ, ba itak udu yäŋ nämo api yäneŋ. Nämo, Anututä intäjukun itkaŋ yabäŋ yäwat piäni bämopjin-ken täŋ itak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK17_22","072_17_22","LUK","17","22","22","Ude yäŋpäŋ iwaräntäkiye yäwetkuk; In nadäkaŋ? Kämiwä ŋode api nadäneŋ; Wära! Nin jop-inik itkamäŋ. Jide täŋpäŋ kepma kubätagän Äma Bureni-inik-kät äneŋi bok itne? yäŋ api nadäneŋ. Upäŋkaŋ nämo. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK17_23","072_17_23","LUK","17","23","23","Ämawebetä ŋode api täwetneŋ; Kawut! Itak udu yäŋ api täwetneŋ. Ba, tuän itak ŋo yäŋ api täwetneŋ. Ude täwerirä u bureni yäkaŋ yäŋ nadäŋpäŋ mani buramiŋkaŋ näka nämo wäyäkŋeneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK17_24","072_17_24","LUK","17","24","24","U imata, Äma Bureni-inik äbayäŋ täyak uwä yäpä kwinirirän kome kumän-tagän peŋyäŋek täyak ude, kwawakinik ahäŋirän api käneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK17_25","072_17_25","LUK","17","25","25","Upäŋkaŋ intäjukunä, ämawebe ŋonitä mäde ut imiŋirä Äma Bureni-inik uwä komi pähap api nadäwek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK17_26","072_17_26","LUK","17","26","26","Eruk, Äma Bureni-iniktä äneŋi äbayäŋ täyak-ken uwä Noa täŋo kadäni-ken ämawebetä täŋuruk-uruk täŋkuŋo udegän api täneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK17_27","072_17_27","LUK","17","27","27","Kadäni uken ämawebetä Nin täga itkamäŋ yäŋ nadäŋkaŋ ketem naknak, kädet kuŋat-kuŋat, nädapi täktäk täŋ yäpmäŋ kuŋirä Noa gäpe gänaŋ äroŋkuk. Äroŋirän gwägu taŋi pähap tokŋeŋpäŋ ämawebe päke u däpmäŋ moreŋkuk. Ämawebe udegän täŋuruk-uruk täŋ irirä Äma Bureni-inik api äpek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK17_28","072_17_28","LUK","17","28","29","Ba kadäni Lottä itkuk-ken u imaka. Ämawebe ketem naknak, yänat täktäk, tuŋum suwak-suwak, eŋi täktäk täŋ irirä Lot Sodom yotpärare u peŋpeŋ kuŋkuk. Peŋpeŋ kuŋirän kädäp mebet-kät mobä kädäp ikektä iwän tak täyak ude maŋpäŋ ämawebe täŋuruk-uruk täŋ itkuŋo u kumän-tagän däpuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK17_30","072_17_30","LUK","17","30","30","Kädet u ahäŋkuko udegän Äma Bureni-iniktä äbayäŋ täyak-ken api ahäwek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK17_31","072_17_31","LUK","17","31","31","Kadäni uken äma kubätä yäman irirän Jesutä äbäŋirän kaŋpäŋ tuŋumi yäpmäkta eŋi gänaŋ nämo ärowek. Nämo, jop kaŋ metäŋpeŋ kwän! Ba kubätä piäken irayäŋ täko uwä eŋiken äneŋi nämo kwek. Nämo, jop kaŋ metäŋpeŋ kwän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK17_32","072_17_32","LUK","17","32","32","Lot webenita juku piwut! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK17_33","072_17_33","LUK","17","33","33","Näk bureni täwera nadäwut; Äma kubätä iniken irit kuŋat-kuŋarita iyap taŋpäŋä irit kehäromi nämo api korewek. Upäŋkaŋ kubätä irit kuŋat-kuŋarita mäde ut imayäŋ täko uwä irit täga u api yäpek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK17_34","072_17_34","LUK","17","34","34","Kadäni näkä äneŋi äbayäŋ täyat-ken uken ŋode api ahäwek; Äma yarä, bok pat ittäŋgän kubäwä paotpeŋ kuŋirän kubäwä api irek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK17_35","072_17_35","LUK","17","35","35","Ba webe yaräwä ketem äŋnaŋ ittäŋgän kubäwä paotpeŋ kuŋirän kubäwä ugän api irek.  ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK17_36","072_17_36","LUK","17","36","36","Ba äma yarä piäken irirän kubäwä paotpeŋ kuŋirän kubäwä ugän api irek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK17_37","072_17_37","LUK","17","37","37","Man ude yäŋtäreŋirän iwaräntäkiyetä iwet yabäŋkuŋ; Yäyan u de api ahäwek? Yäwäwä yäwetkuk; Tom kubä kumäŋkaŋ parirän baraktä u näna yäŋkaŋ punin unu änok piäŋ kuŋarirä u yabäŋpäŋ-nadäk täkaŋ. Eruk udegän, kudän täwetat udewani kaŋpäŋä Jesu ahätak yäŋ api nadäneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK18_1","072_18_1","LUK","18","1","1","Täŋpäŋ ämawebetä nadäŋpäŋ Anutu-ken yäŋapik man pengän pengän yäŋkaŋ nämo gaŋa täneŋta Jesutä man wärani ŋode yäwetkuk; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK18_2","072_18_2","LUK","18","2","2","Yotpärare kubäken man yäpmäŋ daniwani äma kubä irek. Äma unitä Anutu nämo oraŋ imiŋpäŋ ämawebeta udegän nämo oraŋ yämik täŋpek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK18_3","072_18_3","LUK","18","3","3","Täŋirän yotpärare ukengän webe kajat kubä unitä kadäni kadäni äma ukengän äbäŋ tarek täŋpek. Äbäŋpäŋ ŋode iwet täŋpek; Äma kubätä iwan bumta täŋ namik täyak yäk. Unita manken kuŋkaŋ näk gärak itpäŋ kaŋ täŋkentäŋ nam. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK18_4","072_18_4","LUK","18","4","5","Ude iweränä pengänä man yäpmäŋ daniwani äma uwä webe kajat u täŋkentäŋ imikta gaŋa täwek. Gaŋa täweko upäŋkaŋ mäden ŋode nadäwek; Näk Anutu ba ämata nämo nadäŋ yämik täyat upäŋkaŋ webe kajat ŋonitä pipiri nabäŋ tarek täyak yäk. Unita manken kuŋkaŋ täŋkentäŋ ima. Ude nämo täŋpawä pen api nabäŋ tarewek. Ude täŋirän gaŋani kubä api nadäwet yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK18_6","072_18_6","LUK","18","6","6","Ekänitä man wärani ude yäwetpäŋ yäŋkuk; Eruk, in man yäpmäŋ daniwani äma waki unitä man yäweko unita nadäwä tumbut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK18_7","072_18_7","LUK","18","7","7","Anutu täŋo ämawebeniye kadäni kadäni butewaki man terak yäŋapik täkaŋ. Ude täŋirä Anututä waki kubä nämo täŋ yämek. Nämo, yäŋapik man yäk täkaŋ u nadäŋpäŋ nadäŋ yämikinik täk täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK18_8","072_18_8","LUK","18","8","8","Näk bureni-inik täwetat! Anututä ämawebeniye bäräŋeŋ-inik api täŋkentäŋ yämek. Upäŋkaŋ kämi, Äma Bureni-iniktä äbayäŋ täko kadäni uken ämawebe nadäkinik ikek irirä api yabäwek ba nämo? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK18_9","072_18_9","LUK","18","9","9","Täŋpäkaŋ kome uken äma ätu inita nadäwä ärowani täŋirä nin äma siwoŋi yäŋ nadäŋkaŋ äma ätuta nadäwä äpani täŋkuŋ. Äma udewanitä nadäkta Jesutä man wärani terak ŋode yäwetkuk; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK18_10","072_18_10","LUK","18","10","10","Kepma kubäta äma yarätä Anutu-ken yäŋapik man yädayäŋ kudupi eŋi gänaŋ ärodeŋ. Kubä u Parisi äma, kubä takis moneŋ yäpani äma. Unitä ŋode tädeŋ; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK18_11","072_18_11","LUK","18","11","11","Parisi äma uwä inigän päŋku käroŋ itkaŋ inita Anutu ŋode iwerek; Anutu, näk äma ätu waki täk täkaŋ udewani nämo unita bänep täga man gäwetat. Äma ätuwä kubota täk täkaŋ. Ba kädet wakiwaki, kubokäret udewani täk täkaŋ. Täŋ nähä äma takis moneŋ yäpani bok itkamäk ŋodewani nämo yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK18_12","072_18_12","LUK","18","12","12","Nämo, Sande kubäkubäta kepma yarä ude nadäŋ gamikta nakta jop it täyat. Ba baga man iwatpäŋ moneŋ ba ketem yäpmäk täyat uken nanik moräki gäka gamik täyat yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK18_13","072_18_13","LUK","18","13","13","Täŋpäkaŋ takis moneŋ yäpani äma uwä eŋi käwuriken itkaŋ kunum gänaŋ ijiŋpewän ärokta mäyäk nadäwek. Ba inita nadäwän waki täŋpäpäŋ kupäŋi weŋkaŋ Yäke! Yäke! yäŋpäŋ yäŋapik man ŋode yäwek; Anutu, näk äma waki täŋpani unita bänep wakwak nadäŋ namitan u täŋpi bam tawänkaŋ butewaki nadäŋ nami! yäŋ yäwek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK18_14","072_18_14","LUK","18","14","14","Eruk, näk ŋode täwetat; Äma takis moneŋ yäpani unitawä Anututä äma siwoŋi yäŋ iwerirän eŋini-ken kwek. Täŋ, Parisi äma unitawä nämo. In nadäkaŋ? Äma kubätä ini wäpi biŋam yäpmäŋ ärowayäŋ täko uwä Anututä wäpi biŋam api yäpmäŋ äpek. Täŋ, äma kubätä inita nadäwän äpani täŋpänpäŋ kuŋarayäŋ täko uwä Anututä api oraŋ imek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK18_15","072_18_15","LUK","18","15","15","Täŋpäkaŋ ämawebe ätutä iniken nanak paki Jesutä keri gupi terak pewän yäŋpäŋ yäŋ-yäkŋat yäpmäŋ äbuŋ. Yäpmäŋ äbäŋirä iwaräntäkiyetä yabäŋpäŋ yabäŋ yäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK18_16","072_18_16","LUK","18","16","16","Ude täŋirä Jesutä iroŋiroŋi kumän yäŋpewän äbäpäŋ iwaräntäkiye yäwetkuk; Yabä kätäwä iroŋiroŋi näkken yäpmäŋ äbäk täkot. Nämo yäjiwätneŋ. Ämawebe iroŋiroŋi ŋodewani äworeŋpäŋ kuŋat täkaŋ uwä Anututä intäjukun it yämiŋpäŋ yabäŋ yäwat täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK18_17","072_18_17","LUK","18","17","17","Unita näk bureni-inik täwetat; In iroŋi iroŋitä nadäŋ namik täkaŋ udegän Anututä intäjukun it tamikta nämo nadäŋ iminayäŋ täŋo uwä nämoinik api tabäŋ täwerek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK18_18","072_18_18","LUK","18","18","18","Täŋpäŋ Juda täŋo äma ekäni kubätä Jesu ahäŋ imiŋpäŋ ŋode iwetkuk; Yäwoŋärewani äma täga, Näk jide u täŋkaŋ irit kehäromi u kaŋ yäpet? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK18_19","072_18_19","LUK","18","19","19","Yäwänä Jesutä iwetkuk; Gäk imata äma täga yäŋ näwetan? Äma täga uwä Anutu kubä ugän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK18_20","072_18_20","LUK","18","20","20","Täŋkaŋ, irit kehäromi yäpayäŋ nadäŋpäŋä Anututä kädet pewani nadätan ugän iwarayäŋ täno uyaku api kaŋ-ahäwen. Uwä ŋode; Gäk äma kumäŋ-kumäŋ nämo uren, kubokäret nämo täŋpen, kubota nämo täŋpen, äma kubä manken teŋkaŋ jop manman nämo ikŋaren, gäk meŋka nanka oraŋ yämiŋpäŋ mani buramik täŋpen. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK18_21","072_18_21","LUK","18","21","21","Jesutä ude iweränä yäŋkuk; Näk kädet näwetan u kudup iroŋiken umunitä pen iwat yäpmäŋ äbätat yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK18_22","072_18_22","LUK","18","22","22","Ude iwerän nadäŋpäŋ Jesutä iwetkuk; Imaka kubägän nämo tän. Irit täga kaŋ-ahäwayäŋ nadäŋpäŋä ŋode kaŋ tä; Moneŋ tuŋum it gamikaŋ u kudup ämata yäniŋ kireŋpäŋ moneŋ yäpmäŋkaŋ ämawebe jäwärita kaŋ yämiŋ more. Ude täŋpayäŋ täno uyaku kunum gänaŋ imaka tägatäga u api korewen. Eruk, ude täŋ moreŋkaŋä äbä näk kaŋ näwat! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK18_23","072_18_23","LUK","18","23","23","Äma unitä man ude nadäŋpäŋ moneŋ tuŋum päke unita bänepitä nadäŋ bäräp täŋpäŋ butewaki iŋam dapun ijiŋpeŋ kuŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK18_24","072_18_24","LUK","18","24","24","Kuŋirän Jesutä iwaräntäkiye yäwetkuk; Moneŋ ämatä Anutu gämori-ken itkaŋ unitäŋo kaŋiwat yewa gänaŋ ärokta api täŋburut täneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK18_25","072_18_25","LUK","18","25","25","In jide nadäkaŋ? Tom pähap kubä wäpi kameri unitä gänaŋ täpuri-ken täga ärowek? Nämo, u käjiŋ täwek. Tuŋum äma udegän, Anututä intäjukun it yämiŋpäŋ yabäŋ yäwatta api täŋburut täneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK18_26","072_18_26","LUK","18","26","26","Jesutä ude yäŋirän nadäŋpäŋ ämawebe bumta kikŋutpäŋ yäŋkuŋ; Yäke! Anututä äma moneŋ ikek bäräŋeŋ nämo api yämagureko u täŋpäwä äma jopi nin ŋodewani jide täŋpäŋ irit kehäromi api kaŋ-ahäne? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK18_27","072_18_27","LUK","18","27","27","Ude yäwäwä Jesutä yabäŋpäŋ yäwetkuk; Imaka ämatä ini täga nämo tänaŋi uwä Anututä täga täŋpek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK18_28","072_18_28","LUK","18","28","28","Ude yäŋirän nadäŋpäŋ Pitatä iwetkuk; Nibä yäk. Nin imaka imaka kudup peŋ moreŋkaŋ gäk gäwarän täkamäŋ ŋonita kowata jide api yäpne? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK18_29","072_18_29","LUK","18","29","30","Yäwänä Jesutä iwetkuk; Näk bureni täwetat; Äma kubätä näka yäŋpäŋ noriye wanoriye, miŋiye naniye, iroŋiniye ba imaka kuduptagän peŋkaŋ näk näwarayäŋ täko uwä imaka peŋkuko u irepmitpäŋ irit kuŋat-kuŋariken kowata tägagämän u kaŋ ahäkta pära nämo api täŋpek. Täŋkaŋ kumäŋpäŋä irit kehäromi api kaŋ-ahäwek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK18_31","072_18_31","LUK","18","31","31","Eruk, man ude yäŋ paotpäŋ iwaräntäkiye 12 u inigän yäŋpäbä yepmaŋpäŋ yäwetkuk; Ket nadäwut. Nin kuŋtäŋgän Jerusalem yotpärareken api ahäne. Ahäŋpäŋä bian profettä Äma Bureni-inikta manbiŋam kudän täwani uwä kome uken bureni api ahäwek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK18_32","072_18_32","LUK","18","32","32","Äma Bureni-inik uwä guŋ äma keri terak pewäkaŋ unitä yäŋärok man iwetkaŋ waki täŋ imiŋpäŋ, iwit api ut ibatneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK18_33","072_18_33","LUK","18","33","33","Ude täŋkaŋ päripmäŋpäŋ kumäŋ-kumäŋ api utpewä kumbek. Ude tänayäŋ täŋopäŋ kepma yaräkubä täreŋirän kumbani-ken naniktä äneŋi kodak taŋpäŋ api akumaŋ kwek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK18_34","072_18_34","LUK","18","34","34","Jesutä ude yäŋirän mebäri käbop itkuko unita iwaräntäkiyetä nämoinik nadäwä täreŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK18_35","072_18_35","LUK","18","35","35","Kuŋtäŋgän Jeriko yotpärare dubini-ken ahäŋpäŋ kaŋkuŋ. Äma kubä dapuri tumbani, kädet miŋin maŋit itkaŋ ämawebe-ken moneŋta ketkewat itkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK18_36","072_18_36","LUK","18","36","36","Ude täŋ ittäŋgän ämawebe Jesu iwarän täŋkuŋo täŋo mämäni nadäŋpäŋ yäŋkuk; U imatäken? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK18_37","072_18_37","LUK","18","37","37","Ude yäwänä ämawebe ätutä iwetkuŋ; Jesu Nasaret nanik ukät äbäŋkaŋ täkamäŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK18_38","072_18_38","LUK","18","38","38","Ude iweräwä äma dapuri tumbani u gera ŋode yäŋkuk; Jesu, Devit orani, butewaki nadäŋ nami! yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK18_39","072_18_39","LUK","18","39","39","Ude yäŋirän ämawebe intäjukun äbuŋo unitä kaŋ-yäŋpäŋ iwetkuŋ; Wari yäweno! Ude iwerirä nämo nadäŋ yämiŋpäŋ gera äneŋi taŋigän ŋode yäkgän täŋkuk; Devit orani, täŋkentäŋ nami! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK18_40","072_18_40","LUK","18","40","40","Yäŋirän Jesutä nadäŋpäŋ yäŋkuk; Äma u yäŋikŋat yäpmäŋ äbut. Ude yäwänä yäŋikŋat yäpmäŋ äbämaŋ Jesu dubini-ken äbäwä iwet yabäŋkuk; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK18_41","072_18_41","LUK","18","41","41","Ima täŋ namän yäŋpäŋ näkken gera yäyan? Yäwänä iwetkuk; Äma ärowanina, näk dapun äneŋi ijiwa kunayäŋ nadätat yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK18_42","072_18_42","LUK","18","42","42","Ude yäwänä Jesutä iwetkuk; Eruk, ijiwi kurä! Nadäŋ namikinik täyan unitä täŋpewän tägatan. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK18_43","072_18_43","LUK","18","43","43","Yäŋirän uterakgän äma u ijiwän kwäpäŋ Anutu-ken bänep täga man iwetpäŋ Jesu iwarän täŋkuk. Ude täŋirän ämawebe äbot päke unitä u kaŋpäŋ Anutu wäpi iniŋ oretkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK19_1","072_19_1","LUK","19","1","1","Täŋpäkaŋ Jesu Jeriko yotpärare bämopi-ken kuŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK19_2","072_19_2","LUK","19","2","2","Kuŋirän yotpärare uken takis moneŋ yäpani täŋo intäjukun äma kubä wäpi Sakius itkuk. Sakius uwä moneŋ nani. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK19_3","072_19_3","LUK","19","3","3","Unitä Jesu u netä yäŋ ket kaŋpäŋ nadäwa yäŋkaŋ kuŋkuk. Kuŋkuko upäŋkaŋ ämawebe äbot mäyap iwatkuŋo unita Sakius Jesu detäde käwet yäŋkaŋ täŋpän waŋkuŋ. Imata, u äma keräpi-inik unita. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK19_4","072_19_4","LUK","19","4","4","Ude täŋpän wawäwä intäjukun bäräŋeŋ kumaŋ päŋku päya käroŋi kubä kädet miŋin itkuko uterak äroŋkuk. Päro itkaŋ Jesu äbän käwayäŋ yäŋkaŋ dapun täŋ itkukonik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK19_5","072_19_5","LUK","19","5","5","Täŋ irirän Jesu u äbä doraŋpäŋ kaŋpäŋ iwetkuk; Sakius! Gäk bäräŋeŋ äpi. Näk apiŋo gäkä eŋiken bok itdayäŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK19_6","072_19_6","LUK","19","6","6","Ude iweränkaŋ Sakius bänepi-ken oretoret pähap nadäŋkaŋ bäräŋeŋ äpä Jesu imaguränkaŋ eŋini-ken kuŋkumän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK19_7","072_19_7","LUK","19","7","7","Ude täŋirän ämawebe päke unitä u kawä siwoŋi nämo täŋpäpäŋ man yäŋpäŋ-nadäk ŋode täŋkuŋ; U kawut! Imata äma waki täŋpani-kät ketem näda yäŋkaŋ kuyak? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK19_8","072_19_8","LUK","19","8","8","Ude yäŋkuŋo upäŋkaŋ Sakiustä eŋiniken kuŋpäŋä Sakiustä Ekäni ŋode iwetkuk; Ekäni näk bureni gäwetat. Imaka moneŋ tuŋumna kumän yäpmäŋ daniŋpäŋ bämopgän peŋkaŋä moräki äma jäwärita yämayäŋ. Täŋ, moräki uwä äma jop yäŋ-yäkŋatpäŋ tuŋumi kubota täŋ yämik täŋkuro unita kowata u irepmitpäŋ taŋigän yämiŋtäŋ kwayäŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK19_9","072_19_9","LUK","19","9","9","Ude yäwänä Jesutä iwetkuk; Bureni! Apiŋo ämawebe äbot eŋi ŋoken Anututä yäpätägak piä täŋ yämitak. Imata, äma ŋo imaka, Abraham täŋo nanak bureni-inik täyak yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK19_10","072_19_10","LUK","19","10","10","Täŋpäkaŋ Äma Bureni-inik uwä äma ŋodewani paot-paotta biŋam-ken nanik yabäŋ ahäŋpäŋ yämagutta äpuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK19_11","072_19_11","LUK","19","11","11","Eruk, Jeriko yotpärare peŋpeŋ kädet miŋin kuŋtäŋgän Jerusalem keräp taŋkuŋ. Täŋpäkaŋ ämawebe ätutä ŋode nadäŋkuŋ; Eruk, Anututä intäjukun itkaŋ yabäŋ yäwat piäni kehäromi nikek kwawak pewä ahäkta keräp täyak yäŋ nadäŋkuŋ. Ude nadäŋkuŋo unita Jesutä man wärani kubä ŋode yäwetkuk; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK19_12","072_19_12","LUK","19","12","12","Äma wäpi biŋam ikek kubätä nadäk tawaŋ ŋode pewek; Kome ban kubäken kwapäŋ intäjukun ämata kaŋ nepmaŋput. Intäjukun ämata nepmaŋpäkaŋ äneŋi äbä ämawebenaye kaŋ yabäŋ yäwara yäŋ nadäwek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK19_13","072_19_13","LUK","19","13","13","Eruk, kwayäŋ nadäŋpäŋ piä watä ämaniye 10 ude yämagut päbä yepmaŋpäŋ moneŋ uwäk kubäkubä yäpmäŋ daniŋpäŋ yämek. Yäpmäŋ daniŋpäŋ yämiŋkaŋ yäwerek; Moneŋ ŋowä piä täŋpäŋ moräki ätukät yäpmäŋirä näk äneŋi api äbet yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK19_14","072_19_14","LUK","19","14","14","Ude yäŋpeŋ kwekopäŋ ämawebe äbot komeni-ken naniktä äma unita gaŋani pähap nadäŋpäŋ noriye ätu yepmaŋpä päŋku yäwetneŋ; Nin äma ŋonitä intäjukun it nimikta bitnäkamäŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK19_15","072_19_15","LUK","19","15","15","Ude yäneŋopäŋkaŋ ehutpäŋ intäjukun ämata tewä irek. Intäjukun äma ude tewäkaŋ ittäŋgän äneŋi ini komen äbäŋpäŋ yäwek; Piä watä ämanaye moneŋ uwäk kubäkubä yämiŋkuro ukeŋonita yäŋpewä äbut yäk. Näk moneŋ yämiŋkuro upäŋ piä täŋpäŋ moräki jide yabäŋ ahäŋkuŋo u kaŋpäŋ nadäwayäŋ yäŋ yäwek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK19_16","072_19_16","LUK","19","16","16","Eruk, kubätä jukun äbäŋpäŋ iwerek; Ekänina, moneŋ uwäk kubägän namiŋkuno ukeŋopäŋ piäni täŋira uwäk 10 ude ahäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK19_17","072_19_17","LUK","19","17","17","Yäŋirän intäjukun äma unitä iwerek; Täga yäk. Gäk piä säkgämän täŋkun. Imaka täpuri unita watä säkgämän it täyan unita apiŋo näkŋo yotpärare 10 unitäŋo watä ämata gepmaŋtat yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK19_18","072_19_18","LUK","19","18","18","Täŋpäkaŋä kubätä äbäŋpäŋ iwerek; Ekäni, moneŋ uwäk kubägän namiŋkuno ukeŋopäŋ piäni täŋira uwäk 5 ude ahäŋkuŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK19_19","072_19_19","LUK","19","19","19","Yäŋirän intäjukun äma unitä iwerek; Täga. Apiŋo näkŋo yotpärare 5 unitäŋo watä ämata gepmaŋtat yäŋ iwerek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK19_20","072_19_20","LUK","19","20","20","Täŋpäkaŋ kubätä äbäŋpäŋä iwerek; Ekäni, moneŋ uwäk kubä namiŋkuno ukeŋo uwäk täŋpäŋ peŋkaŋ itkuko äneŋi yäpmäŋ äbätat ŋo yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK19_21","072_19_21","LUK","19","21","21","Imata, näk gäkŋo mebärika ŋode nadäŋpäŋ umuntaŋkut; Gäk äma komi yäŋ nadäŋkut. Gäk äma täŋo imaka tuŋum yäyomägat täyan. Ba ketem äma kubätä piwani pugetpäŋ nak täyan unita gäka umuntaŋpäŋ moneŋ uwäk käbop u peŋkut yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK19_22","072_19_22","LUK","19","22","22","Ude iweränä intäjukun äma unitä iwerek; Gäk piä watä äma wakiinik! Unita gäkŋaken man unitä äyäŋutpäŋ manken gepmaŋpayäŋ yäk. Bureni! Gäk näka äma komi yäŋ yäyan. Ba äma täŋo imaka tuŋum yäyomägat täyan yäŋ näwetan. Ba ketem äma kubätä piwani puget täyan yäŋ yäyan. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK19_23","072_19_23","LUK","19","23","23","Yäyan ude bureni täŋpäwä imata näkŋo moneŋ, moneŋ eŋiken nämo peŋkun? Ude täŋkuno yäwänäku äbäŋpäŋä moneŋ u yäpmäŋkaŋ moräki ätukät yäpmäŋtet yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK19_24","072_19_24","LUK","19","24","24","Ude yäŋpäŋ äma tuän itneŋo u yäwerek; Moneŋ uwäk kubägän u yomägatpäŋ äma moneŋ uwäk 10 yäpuko ŋonita imut yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK19_25","072_19_25","LUK","19","25","25","Ude yäwänä iwetneŋ; Ekäni! Äma ŋo moneŋ uwäk uku yäpuko ŋo yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK19_26","072_19_26","LUK","19","26","26","Ude yäwäwä äma unitä yäwerek; Juku peŋkaŋ ket nadäwut! Äma kubätä imaka imani u yäpmäŋ kuŋarayäŋ täko uwä ätukät buŋät imikta yäwani. Täŋ, äma ätuwä nin imaka udewani nikek yäŋ nadäk täkaŋ upäŋkaŋ nämo! Imaka iŋitkamäŋ yäŋ jop nadäk täkaŋ uwä yäyomägatta yäwani. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK19_27","072_19_27","LUK","19","27","27","Ude yäŋpäŋ yäwek; Eruk, äma näkä intäjukun äma it yämikta bitnäŋkuŋo u kumän yäŋporiŋ päbä iŋamna-ken ŋo yepmaŋpäŋ kumäŋ-kumäŋ däput yäŋ yäwek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK19_28","072_19_28","LUK","19","28","28","Jesutä man wärani ude yäŋ paoränkaŋ kuŋtäŋgän Jerusalem yotpärare keräp taŋpäŋ Olip pom mebäri-ken yotpärare täpuri yarä wäpi Betefage kenta Betani uken ahäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK19_29","072_19_29","LUK","19","29","29","Päŋku uken itkaŋä Jesutä iwaräntäki yarä ŋode yäwetpäŋ peŋ yäwet-pewän kuŋkumän; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK19_30","072_19_30","LUK","19","30","30","Ek yotpärare täpuri udu kuŋkaŋ doŋki nanaki kubä, ämatä nämo täŋbätak täwani, topmäk terak itak u kaŋpäŋ pitpäŋ wädäŋ yäpmäŋ äbun. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK19_31","072_19_31","LUK","19","31","31","Ude täŋirän äma kubätä täwet yabäk täŋpänä ŋode kaŋ iwerun; Ekänitä doŋki ŋonita yäwänpäŋ äbä pitkamäk yäŋ kaŋ iwerun. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK19_32","072_19_32","LUK","19","32","32","Ude yäwet-pewän kuŋpäŋä iwaräntäkiyat uwä Jesutä man yäwetkuko udegän doŋki nanaki u kaŋ-ahäŋkumän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK19_33","072_19_33","LUK","19","33","33","Kaŋ-ahäŋpäŋ yen pit irirän doŋki u mähemitä ŋode yäwet yabäŋkuk; Imata doŋki uwä yen pit imikamän? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK19_34","072_19_34","LUK","19","34","34","Ude yäwänä yarä unitä iwetkumän; Ekänitä ŋopäŋ piä kubä täŋpayäŋ nadätak yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK19_35","072_19_35","LUK","19","35","35","Ude iwetkaŋ doŋki u pitpäŋ yäpmäŋ Jesuken kuŋkumän. Yäpmäŋ kuŋpäŋä teki punin nanik yäŋopmäŋpäŋ doŋki mädeni terak iriŋkaŋ Jesu kerigän iŋit iwarirä päro maŋitkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK19_36","072_19_36","LUK","19","36","36","Maŋitkaŋ kuŋirän ämawebe Jesu iwarän täŋkuŋo unitä teki punin nanik yäŋopmäŋpäŋ kädet miŋin iriŋ wädäŋ yäpmäŋ kuŋirä Jesu uterak kuŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK19_37","072_19_37","LUK","19","37","37","Kuŋtäŋgän Olip pom gämori-ken ahäŋpäŋ Jerusalem keräp taŋkuŋ. Jerusalem keräp taŋpäŋä ämawebe Jesu iwarän täŋkuŋo u oretoret pähap nadäŋkuŋ. Jesutä kudän kudupi mebäri mebäri täŋirän kak täŋkuŋo unita nadäŋpäŋ Anutu gera terak iniŋ oretkuŋ. Anutu iniŋ oretkaŋ ŋode yäŋkuŋ; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK19_38","072_19_38","LUK","19","38","38","Iniŋ oretna! Intäjukun ämanin Ekäni wäpi terak äbätak ŋonita Anututä iron täŋ imän! Anutu ninta bänep täga nadäŋ nimitak unita Anutu ärowani kunum gänaŋ itak u wäpi biŋam yäpmäŋ akuna! yäŋ yäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK19_39","072_19_39","LUK","19","39","39","Ude yäŋirä Parisi äma ätu ämawebe u gänaŋ itkuŋo unitä nadäŋpäŋ Jesu iwetkuŋ; E! Yäwoŋärewani äma! Gäwaräntäkaye ŋo yabäŋ yäŋpewi bitnäwut! yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK19_40","072_19_40","LUK","19","40","40","Ude yäwäwä Jesutä yäwetkuk; Nämo! Näk bureni täwetat. Näkä näwärantäknaye ŋo yäniŋ bitnäwawä mobä ŋonitä gera terak api naniŋ oretneŋ! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK19_41","072_19_41","LUK","19","41","41","Ude yäŋpäŋ kuŋtäŋgän Jerusalem yotpärare dubiniken ahäŋkuk. Ahäŋpäŋ Jerusalem kaŋpäŋä konäm kotkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK19_42","072_19_42","LUK","19","42","42","Konäm kotpäŋ yäŋkuk; Yäkena! Jerusalem ämawebenaye! Kwinigän irit täŋo mebäri apiŋo täga nadänaŋi upäŋkaŋ nämo nadäwä tärek täkaŋ. Nämo, uwä käbop it tamitak unita nämo kaŋpäŋ nadäkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK19_43","072_19_43","LUK","19","43","43","Täŋpäkaŋ kämi, kadäni kubäken umuri ŋode api ahäwek; Iwankayetä yewa tädotpäŋ ämik täkta it gwäjiŋpäŋ api itneŋ. Ude täŋirä inä täga nämo api ämetpeŋ kuneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK19_44","072_19_44","LUK","19","44","44","Nämo! Yewa däpmäŋ äreyäŋpäŋ in ba intäŋo nanak kudup api täŋpä waneŋ. Ba intäŋo eŋi taŋi taŋi u kudup api däpmäŋ eräŋ täŋpä kuneŋ. Bureni! Anutu täŋkentäŋ tamikta äbuko u mebärini nämo kaŋpäŋ nadäŋpäŋ mäde ut imikaŋ unita bäräpi umuri pähap u api ahäŋ tamek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK19_45","072_19_45","LUK","19","45","46","Eruk, Jesutä kudupi eŋi gänaŋ äroŋpäŋ yabäŋkuk; Ämawebetä imaka imaka suwaŋ namiŋ gamiŋ täŋ irirä. Yabäŋpäŋ yäwat kireŋpäŋ ŋode yäwetkuk; Eŋi ŋonita ŋode kudän täwani pätak; Näkŋo eŋi uwä yäŋapik man eŋi ude irek yäk. Upäŋkaŋ intä ŋode täŋirä kubo äma täŋo käbop irit bägup ude äworetak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK19_47","072_19_47","LUK","19","47","48","Eruk kepma kepma Jesu kudupi eŋi gänaŋ äroŋpäŋ man yäwetpäŋ yäwoŋärek täŋkuk. Ude täŋirän bämop ämakät Baga man yäwoŋärewani ba Juda täŋo äma ekäni ekänitä Jesu kumäŋ-kumäŋ utta kädetta wäyäkŋeŋkuŋo upäŋkaŋ täŋpä waŋkuŋ. Imata, ämawebe kuduptagän Jesu täŋo manita gäripi nadäŋpäŋ äbä itgwäjik täŋkuŋo unita. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK20_1","072_20_1","LUK","20","1","1","Kepma kubäta Jesu kudupi eŋi gänaŋ äroŋpäŋ ämawebe Manbiŋam Täga u yäŋahäŋpäŋ yäwetpäŋ yäwoŋärek täŋkuk. Yäwetpäŋ yäwoŋärek täŋ irirän bämop äma intäjukun täŋpani ätu, ba Baga man yäwoŋärewani äma ätukät Juda täŋo äma ekäni ekäni ätutä man iwetnayäŋ dubini-ken äbuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK20_2","072_20_2","LUK","20","2","2","Äbäŋpäŋ iwetkuŋ; E! Gäk imaka täk täyan ŋo netätä gäwerirän täk täyan? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK20_3","072_20_3","LUK","20","3","3","Iweräwä Jesutä man kowata ŋode yäwetkuk; Eruk näk udegän, man kubä täwerira kowata näwerut! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK20_4","072_20_4","LUK","20","4","4","Jontä ume ärut yämik täŋkuko uwä nadäk-nadäk Anutu-ken yäpmäŋkaŋ täk täŋkukonik ba ini nadäŋpäŋ täk täŋkukonik? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK20_5","072_20_5","LUK","20","5","5","Ude yäwet yabäwänä jide yäne yäŋ nadäŋpäŋ yäŋpäŋ-nadäk ŋode täŋkuŋ; Nintä Anutu-ken nanik yäpmäŋkaŋ täŋkuk yäŋ yänawä Jesutä ŋode niwerayäŋ; Upäŋ imata mani nämo nadäŋkuŋ? yäŋ niwerayäŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK20_6","072_20_6","LUK","20","6","6","Täŋä Jon uwä ini nadäŋpäŋ täŋkuk yäŋ yänawä ämawebetä ninta kokwawak nadäŋpäŋ mobätä kumäŋ-kumäŋ nidäpnayäŋ yäk. Jon uwä profet kubä, Anutu-ken nanik yäŋ nadäk täkaŋ unita ude täga nämo yäne yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK20_7","072_20_7","LUK","20","7","7","Nadäŋ-bäräp ude täŋpäŋ Jesu iwetkuŋ; Ninä Jontä ume ärut yämik täŋkuko unitäŋo mebäri nämo nadäkamäŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK20_8","072_20_8","LUK","20","8","8","Yäwäwä yäwetkuk; Eruk, näk udegän netätä näwerirän täk täyat unitäŋo mebäri nämo täwerayäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK20_9","072_20_9","LUK","20","9","9","Jesutä ude yäŋpäŋ man wärani ŋode yäwetkuk; Äma ekäni kubätä kome kubäken wain piä kubä täŋpek. Täŋpäŋ peŋkaŋ wain piä u watäni itta äma ätu yepmaŋkaŋ kome ban kubäken päŋku kadäni käroŋi-inik irek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK20_10","072_20_10","LUK","20","10","10","Päŋku irirän wain mujipi yäpmäk-yäpmäk kadäni keräp taŋirän mujipi ätu inita ketpäŋ yäpmäŋ imiŋ äbäkta äma kubä iwerän kwek. Eruk kumaŋ päŋku wain piäken ahäwänä wain piä watä äma unitä äma u iŋitpäŋ päripmäŋpäŋ tewä äneŋi ketäŋ kwek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK20_11","072_20_11","LUK","20","11","11","Ketäŋ päŋku piä mähemi-ken ahäwänä kaŋpäŋ äneŋi äma kubä iwerän kwek. Kwänä wain piä watä äma unitä äma u iŋitpäŋ päripmäŋpäŋ waki täŋ imiŋpäŋ tewä u imaka, ketäŋ kwek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK20_12","072_20_12","LUK","20","12","12","Piä watä ämatä ude täŋpäwä piä mähemitä äneŋi äma kubä iwerän kwek. Kwänä äma u utpewä kumäŋ-däpurek täŋirän yewa gägäni-ken maŋpä kuneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK20_13","072_20_13","LUK","20","13","13","Piä äma ätu däpmäŋtäko piä mähemitä jide täŋpet yäŋ nadäŋpäŋ ŋode nadäwek; Nanakna bureni-inik ŋonitä päŋku yäwänä bureni yäŋ nadäŋpäŋ mani käwep buramineŋ yäk. Ude nadäŋpäŋ iniken nanaki iwerän kwek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK20_14","072_20_14","LUK","20","14","14","Eruk kwänä wain piä täŋo watä äma unitäŋo nanaki-inik u kaŋpäŋä yäŋpäŋ-nadäk ŋode täneŋ; Nanaki ŋonitä piä ŋo mähemi api täŋpek yäk. Unita uritna piä ŋo ninta biŋam kaŋ täŋpän yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK20_15","072_20_15","LUK","20","15","15","Ude yäŋpäŋä iwat kireŋpewä yewa gägäni-ken kuŋirän iŋitpäŋ kumäŋ-kumäŋ utneŋ. Eruk Jesutä manbiŋam ude yäŋ paotpäŋ ämawebe päke itkuŋo u yäwetkuk; Jide nadäkaŋ? Piä mähemitä kuŋpäŋ watä äma u kowata jide täŋ yämek? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK20_16","072_20_16","LUK","20","16","16","U ŋode täŋ yämek; Piä mähemitä äbäŋpäŋ watä äma biani kumäŋ-kumäŋ däpmäŋpäŋ watä äma kodaki yepmaŋpek. Ude yäweränä ämawebe päke itkuŋo unitä nadäŋpäŋ iwetkuŋ; Ude ahäwektawä! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK20_17","072_20_17","LUK","20","17","17","Ude iweräwä Jesutä dapun kehäromigän yabäŋpäŋ ŋode yäwetkuk; Eruk, Anutu täŋo man ŋode kudän täwani unitäŋo mebäri jide? Äma eŋi täŋpanitä bek kubä kawä wawäpäŋ peŋkuŋo unitä bek bämopi ude itak yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK20_18","072_20_18","LUK","20","18","18","Unita ŋode täwera nadäwut; Bek bämopi uterak äma kubätä maŋpäŋä bumta api urek. Ba bek unitä äma kubä terak maŋpäŋä äma u kumäŋ-kumäŋ api däpmäŋ jakŋirek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK20_19","072_20_19","LUK","20","19","19","Jesutä man wärani ude yäŋirän bämop äma ba Baga man yäwoŋärewani äma unitä nadäwä tärewäpäŋ yäŋkuŋ; Bureni! Man wärani wain piä terak utpäŋ yäyak u ninta yäyak yäk. Ude yäŋpäŋ pengän iŋitpäŋ manken tenayäŋ nadäŋkuŋopäŋ ämawebeta umuntaŋpäŋ peŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK20_20","072_20_20","LUK","20","20","20","Täŋpäŋ Jesu iŋitta kädetta wäyäkŋeŋpäŋ iwaräntäŋ yäpmäŋ kuŋatkuŋ. Täŋkaŋ äma ätu Jesu man goret yäŋirän kaŋpäŋ iŋitpäŋ gapman keri-ken pekta yäniŋ kireŋpewä kuŋkuŋ. Eruk äma unitä Jesutä ninta äma täŋyäkŋarani nämo yäŋ nadäwekta yäŋpäŋ äma täga iŋam dapun äworeŋpäŋ päŋku ahäŋ imiŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK20_21","072_20_21","LUK","20","21","21","Ahäŋ imiŋpäŋ Jesu ŋode iwetkuŋ; Yäwoŋärewani äma! Nin nadäkamäŋ, gäk äma siwoŋi. Imaka imaka yäŋiri burenigän ahäk täkaŋ. Anutu täŋo kädet siwoŋigän niwetpäŋ näwoŋärek täk täyan. Ba man yäk täyan uwä äma wäpi biŋam ärowani ba äpani unita umun nämo täŋkaŋ niwet täyan. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK20_22","072_20_22","LUK","20","22","22","Ude täk täyan unita nin Juda naniktä Rom gapmanta takis moneŋ täga imik täkamäŋ ba nämo, unitäŋo mebäri niweri nadäna. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK20_23","072_20_23","LUK","20","23","23","Yäwäwä Jesutä yäŋ-yäkŋarani täŋo mebäri yabäŋpäŋ-nadäŋkaŋ yäwetkuk; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK20_24","072_20_24","LUK","20","24","24","Moneŋ kubä namä käwa yäk. Yäwänä moneŋ kubä imiŋkuŋ. Imäwä ŋode yäwet yabäŋkuk; Moneŋ ŋo terak netä täŋo iŋami dapun ba wäpitä itak? Yäwänä iwetkuŋ; Rom gapman täŋo intäjukun äma Sisa unitäŋotä itak yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK20_25","072_20_25","LUK","20","25","25","Yäwäwä Jesutä yäwetkuk; Eruk ket ŋode nadäwut. In imaka imaka Rom gapmanta imikta yäwani u inita kaŋ imut. Täŋ, imaka imaka Anututa imikta yäwani u Anututa kaŋ imut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK20_26","072_20_26","LUK","20","26","26","Ude yäwänkaŋ kikŋutpäŋ-nadäwätäk täŋpäŋ kum itkuŋ. Ämawebe iŋamiken Jesutä goret kubä nämo yäwän kaŋpäŋ iŋitta täŋpä wawäpäŋ jop itkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK20_27","072_20_27","LUK","20","27","27","Ude täŋkaŋ kuŋirä äma ätu Satyusi äbotken naniktä Jesuken äbuŋ. (Satyusi äma uwä kumbani-ken nanik akukakuk nämo pätak yäŋ nadäk täŋkuŋonik.) ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK20_28","072_20_28","LUK","20","28","28","Eruk abäŋpäŋ Jesu ŋode iwet yabäŋkuŋ; Yäwoŋärewani äma, Mosestä ninta man kudän ŋode täŋ nimiŋkuk; Äma kubätä webe yäpmäŋpäŋ komenita yeri kubä nämo bäyaŋkaŋ kumäŋirän monänitä webeni kajat yäpmäŋpäŋ tuänita biŋam yeri bäyaŋ imek yäŋ yäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK20_29","072_20_29","LUK","20","29","29","U nadäŋiri manbiŋam kubä ŋode gäwetna nadä; Bianä ini buap 7 itkuŋowä tuänitä webe kubä yäpmäŋpäŋ yeri kubä nämo peŋkaŋ kumbuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK20_30","072_20_30","LUK","20","30","30","Täŋirän monänitä webe ugänpäŋ yäpuk. Yäpmäŋpäŋ udegän yeri kubä nämo peŋkaŋ kumbuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK20_31","072_20_31","LUK","20","31","31","Kumäŋirän gwekitä webe ugänpäŋ koreŋpäŋ udegän yeri kubä nämo peŋkaŋ kumbuk. Udegän udegän buap 7 uwä webe ugänpäŋ yäpmäŋpäŋ yeri kubä nämo peŋkaŋ kumän-tagän kumbuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK20_32","072_20_32","LUK","20","32","32","Äpiye 7tä kumäŋirä webeni kajat udegän mäden kumbuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK20_33","072_20_33","LUK","20","33","33","Eruk, kumbanitä akukakuk kadäni-ken webe uwä netäta biŋam api täŋpek? yäŋ iwetkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK20_34","072_20_34","LUK","20","34","34","Ude iweräwä Jesutä yäwetkuk; In nadäkaŋ? Ämawebe Nädapi täktäk uwä kome terak ŋo täk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK20_35","072_20_35","LUK","20","35","35","Upäŋkaŋ kadäni pähapken ämawebe kumbani-ken naniktä akukta biŋam u Anututä yäpmäŋ akwayäŋ täyak-ken uken nädapi täktäk äneŋi nämo api täneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK20_36","072_20_36","LUK","20","36","36","Kadäni uken äma wari nämo api kumneŋ, aŋerotä kumäk-kumäki nämo itkaŋ udegän. U kumbani-ken nanik akunayäŋ täkaŋ unitä Anutu täŋo iroŋiniye ude äworeŋpäŋ api itneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK20_37","072_20_37","LUK","20","37","37","Kumbani-ken naniktä akukakukta yäkaŋ unita ŋode täwera nadäwut; Mosestä man kudän täŋ nimiŋkuko uterak kumbani-ken nanik akukakuk u imaka bureni yäŋ niwetpäŋ niwoŋärek täk täyak. Mosestä päya kädäp mebet ikek unitäŋo manbiŋam kudän täŋpäŋ ŋode imaka kudän täŋkuk; Ekäni u Abraham, Aisak, Jekop täŋo Anututä itak yäŋ yäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK20_38","072_20_38","LUK","20","38","38","Man ude yäŋkuko unitä ŋode niwoŋäretak; Anututä nadäwän ämawebe kuduptagän, kumbani ba kodaki bok u irit ikek täkaŋ. Unita ŋode täga yäne; Anutu u kumbani täŋo Anutu nämo. Uwä kodak irani täŋo Anutu. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK20_39","072_20_39","LUK","20","39","39","Jesutä ude yäwerirän Baga man yäwoŋärewani äma ätutä iwetkuŋ; Yäwoŋärewani äma, kowata täga niwetan yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK20_40","072_20_40","LUK","20","40","40","Täŋpäŋ äneŋi iwet yabäkta umuntaŋpäŋ peŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK20_41","072_20_41","LUK","20","41","41","Täŋpäkaŋ Jesutä ämawebe ŋode yäwet yabäŋkuk; Man goret ŋode imata yäk täkaŋ? Kristo u Devit täŋo nanaki, komen ämagän yäŋ yäk täkaŋ. Upäŋkaŋ ude nämo! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK20_42","072_20_42","LUK","20","42","42","Devit ini uwä Sam kubä terak ŋode kudän täŋkuk; Ekäni Anututä Ekänina ŋode iwerirän nadäŋkut; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK20_43","072_20_43","LUK","20","43","43","Gäk dubina-ken äbä maŋiriri wäpka biŋam gamiŋkaŋ iwankaye yäpmäŋpäŋ gämotka-kengän api yepmaŋpet yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK20_44","072_20_44","LUK","20","44","44","Eruk, u kawut! Devit ini uwä Kristota Ekänina yäŋ yäŋkuko unita jide täŋpäŋ Kristo u Devit täŋo orani jopi kubä yäŋ yäk täkaŋ? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK20_45","072_20_45","LUK","20","45","45","Ämawebe u Jesu täŋo man u nadäŋ irirä iwaräntäkiye ŋode yäwetkuk; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK20_46","072_20_46","LUK","20","46","46","In Baga man yäwoŋärewani ämatä kuŋat täkaŋ ude nämo kuŋatneŋ. Uwä ämawebetä nibäŋpäŋ wäpi biŋam ikek yäŋ niwerut yäŋkaŋ tek käroŋi säkgämän wädäwä ärowäkaŋ ämawebe iŋamiken kuŋat täkaŋ. Ba kädet miŋin kuŋarirä ämawebetä yabäŋpäŋ yäniŋ oretta gäripi nadäk täkaŋ. Täŋkaŋ käbeyä eŋi gänaŋ ba äŋnak-äŋnak pähap täk täkaŋ-ken äroŋpäŋ äma ärowanitä irani-ken itta gäripi nadäk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK20_47","072_20_47","LUK","20","47","47","Äma udewani uwä webe kajattä eŋi gänaŋ äroŋkaŋ tuŋumi yäyomägat täkaŋ. Ba ämawebetä nibäŋpäŋ äma siwoŋi yäŋ niwerut yäŋkaŋ yäŋapik man käroŋi boham yäk täkaŋ. Äma udewani uwä Anututä kowata waki taŋi-inik api yämek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK21_1","072_21_1","LUK","21","1","1","Jesutä ude yäŋkaŋ irirän ämawebe moneŋ ikek päbä moneŋi kudupi eŋi täŋo moneŋ käbot-ken peŋ irirä yabäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK21_2","072_21_2","LUK","21","2","2","Yabäŋ irirän webe kajat kubä moneŋ tepi kubägänpäŋ äbä käbot gänaŋ pewän äpmoŋkuŋ. Pewän äpmoŋirän kaŋpäŋ Jesutä ämawebe yäwetkuk; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK21_3","072_21_3","LUK","21","3","4","Näk bureni täwetat; Webe kajat jäwäri ŋonitä peyak uwä ätu pähaptä pekaŋ u yärepmitak. Ätuwä moneŋ taŋi it yämikaŋ uken nanik täpurigän pekaŋ. Upäŋkaŋ webe ŋonitä peyak uwä täpuri it imiŋkuko udegän, kudup peŋpäŋ jäwäri-inik itak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK21_5","072_21_5","LUK","21","5","5","Täŋpäkaŋ iwaräntäkiyetä kudupi eŋi säkgämän u kaŋkaŋ yäŋkuŋ; Säkgämän! Moneŋ Anututa biŋam pewani upäŋ tuŋum gäripi nikek yäpmäŋkaŋ mobä säkgämän ukät bok kudupi eŋi täŋkuŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK21_6","072_21_6","LUK","21","6","6","Yäwäwä Jesutä yäwetkuk; Imaka säkgämän käkaŋ uduwä mädenä api tokät maŋpek. Mobä uterak-terak itkaŋ uwä api eräŋ mäneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK21_7","072_21_7","LUK","21","7","7","Yäwänä iwaräntäkiye ätutä iwetkuŋ; Yäwoŋärewani äma, yäyan uwä jidegän api ahäwek? Kudän jidewani ahäŋ nimiŋirän api kaŋpäŋ nadäne? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK21_8","072_21_8","LUK","21","8","8","Yäwäwä yäwetkuk; Ämatä täŋ-täkŋatneŋo unita ket nadäŋkaŋ itkot. Äma mäyaptä näk wäpna terak man ŋode api täwetneŋ; Näk Jesu yäk. Ba kadäni pähap tuän äbätak yäŋ api täwetneŋ yäk. Upäŋkaŋ man u nadäŋ yämineŋtawä. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK21_9","072_21_9","LUK","21","9","9","Ba ämik pähap-pähap ahäkaŋ yäŋ täwetnayäŋ täkaŋ unita nämo umuntäneŋ. Imaka umuri pähap u intäjukun ahänayäŋ täŋopäŋkaŋ näkŋo äbäkäbäk kadäni uwä bäräŋeŋ nämo api ahäwek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK21_10","072_21_10","LUK","21","10","10","Täŋkaŋ kubä ŋode yäwetgän täŋkuk; Bureni, kome kubätä kubäkät ämik pähap api täneŋ. Ba äma änok kubätä kubäkät ämik api täneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK21_11","072_21_11","LUK","21","11","11","Kadäni uken kenäŋ taŋi api kwaiwek. Ba kome ätuken nakta jop api itneŋ ba käyäm wakiwaki api ahäŋ yämineŋ. Ba kudän kudupi umuri pähap mebäri mebäri kunum terak ahäŋirä api yabäneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK21_12","072_21_12","LUK","21","12","12","Täŋpäkaŋ imaka umuri pähap u nämo ahäŋirä ämatä tepmäŋitpäŋ kädet wakiwaki api täŋ tamineŋ. Goret täkaŋ yäŋpäŋ käbeyä eŋi täŋo äma ekäni ekäni iŋamiken tepmaŋpäkaŋ manjin api yäpmäŋ danineŋ. Täŋpäŋ komi eŋi gänaŋ api tepmaneŋ. Ba kome täŋo intäjukun ämakät gapman ämatä intäŋo mebäri nadäkta api täwet yabäneŋ. Bureni, näka nadäŋ namikinik täŋpeŋ kuŋatnayäŋ täŋo unita udewä api täŋ tamineŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK21_13","072_21_13","LUK","21","13","13","Kädet udewani täwoŋärenayäŋ täŋo uwä in näkŋo wäpna biŋam api yäŋahäneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK21_14","072_21_14","LUK","21","14","14","Täŋpäkaŋ bäräpi u nämo ahäŋ tamiŋirän intäjukunä manken itnayäŋ täkamäŋ uwä man jide api yäne yäŋ nadäwätäk nämo täneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK21_15","072_21_15","LUK","21","15","15","Nämo, kadäni uken näkŋa-tägän mejin api täŋpidäm täwet ba nadäk-nadäk api tamet. Ude täŋ tamiŋira iwanjiyetä man yäŋahänayäŋ täkaŋ u nadäŋkaŋ yäpmäŋ äpna yäkŋat api täŋpä waneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK21_16","072_21_16","LUK","21","16","16","Kadäni uken nanjiye meŋjiye ba notjiye äwäŋjiye ba äma ätu unitä iwan api täŋ tamineŋ. Ba in ätu kumäŋ-kumäŋ api tadäpneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK21_17","072_21_17","LUK","21","17","17","In näkŋo wäpna biŋam yäpmäŋ kuŋatnayäŋ täkaŋ unita komi api tamineŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK21_18","072_21_18","LUK","21","18","18","Ude täŋ taminayäŋ täkaŋ upäŋkaŋ gupjin moräk täpuri kubä nämo api paorek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK21_19","072_21_19","LUK","21","19","19","Nadäk-nadäkjin näkken kehäromi peŋ yäpmäŋ kuŋatnayäŋ täkaŋ uwä säkgämän api itneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK21_20","072_21_20","LUK","21","20","20","Upäŋkaŋ guŋ äbot täŋo komi ämatä päbä Jerusalem yotpärare ŋo it gwäjiŋirä ŋode yabäŋpäŋ-nadäneŋ; Kome ŋo apiŋo wawayäŋ yäŋ nadäneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK21_21","072_21_21","LUK","21","21","21","Kadäni ugän ämawebe yotpärare ini ŋo irani in akumaŋ kaŋ kut. Täŋpäŋ ämawebe Judia komeken nanik u imaka, bäräŋeŋ akumaŋ kome ŋo peŋpeŋ banken kaŋ kut. Täŋkaŋ kome kukŋi käda nanik Jerusalem amneŋtawä! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK21_22","072_21_22","LUK","21","22","22","Nadäkaŋ? Komi bäräpi u ahäŋirän kowata yäpmäk-yäpmäk kadäni Anutu täŋo man terak bian kudän täwani u bureni-inik api ahäwek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK21_23","072_21_23","LUK","21","23","23","Butewaki! Webe nanak kok ikek ba iroŋi paki nikek u bäräpi-inik api nadäneŋ! Ekänitä kokwawak nadäŋirän imaka umuri pähap kome ŋonitäŋo ämawebe terak api ahäwek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK21_24","072_21_24","LUK","21","24","24","Täŋpäkaŋ kadäni uken ätuwä ämikken mujuk terak api kumneŋ. Ätuwä guŋ äbotken naniktä yämagut päŋku ini irani-ken yepmaŋpäŋ komi piä api yämineŋ. Guŋ äbot unitä Jerusalem yotpärare ŋo täŋpä wawäpäŋ inita biŋam yäpmäŋpäŋ kadäni käroŋi it yäpmäŋ äroŋirä kadäni Anututä nadätak-ken api tärewek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK21_25","072_21_25","LUK","21","25","25","Eruk, kadäni uken edap dapuri ba komepak ba guktä inide kubä api ahäneŋ. Kome terak gwägu pähaptä mämä pähap täŋirän ämawebe api umuntäneŋ. Umuntaŋpäŋ jide täne yäŋ api nadäneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK21_26","072_21_26","LUK","21","26","26","Täŋpäŋ edap, komepak guktä wareŋ täŋirä kome terak ŋo jide ahätak yäŋ nadäŋpäŋ bumta api umuntäneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK21_27","072_21_27","LUK","21","27","27","Täŋuruk-uruk ude ahäŋirän Äma Bureni-inik uwä gubam terak kehäromi epmäget kudän nikek abäŋirän api käneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK21_28","072_21_28","LUK","21","28","28","Unita umuri unitä ahäŋ tamiŋirän nämo umuntäneŋ. Nämo, bänepjin pidäm tawäpäŋ ŋode kaŋ nadäwut; Eruk, Anututä waki ŋoken nanik nimagurayäŋ keräp täyak yäŋ kaŋ nadäwut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK21_29","072_21_29","LUK","21","29","29","Man u yäwetpäŋ manbiŋam kubä ŋode yäwetkuk; Wama päya ŋo ba päya ätu täŋo mebäri yabäŋpäŋ-nadäwut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK21_30","072_21_30","LUK","21","30","30","Dätäkitä ahäŋirä Soropek kadäni keräp täyak yäŋ nadäk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK21_31","072_21_31","LUK","21","31","31","Eruk, udegän imaka umuri u ahänayäŋ täkaŋ u yabäŋpäŋ Anututä intäjukun itkaŋ yabäŋ yäwat piä kehäromi täŋpayäŋ täyak u tuän keräp täyak yäŋ api nadäneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK21_32","072_21_32","LUK","21","32","32","Näk bureni täwetat; Ämawebe apiŋo itkaŋ u kudup nämo kumäŋirä imaka yäyat u api ahäŋ moreneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK21_33","072_21_33","LUK","21","33","33","Täŋpäkaŋ kunum kenta kome u bok api paotdeŋo upäŋkaŋ mena jinom u nämoinik api paorek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK21_34","072_21_34","LUK","21","34","34","Unita in ket nadäŋkaŋ itkot! In ketem ume naknak unitagän kadäni nämo irepmitneŋ. Ba imaka guptagän nadäwätäk nämo täneŋ. Ude tänayäŋ täŋo uwä nadäk-nadäkjin unitagän api peneŋ. Ude täŋpäŋ tuŋum nämo täŋkaŋ irirä kadäni pähap api ahäŋ tamek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK21_35","072_21_35","LUK","21","35","35","Kadäni pähap u buŋeptä tom pit kubägän däpmäk täkaŋ udegän ämawebe kudup api ahäŋ yämek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK21_36","072_21_36","LUK","21","36","36","Unita ket täŋpäŋ nadäŋit nadäŋit kaŋ kuŋarut. Ba imaka umuri pähap u ahäŋ taminayäŋ täkaŋ u gänaŋ kehärom taŋpäŋ itta Ekäniken yäŋapik täkot. Ude täŋpäŋ it yäpmäŋ kuŋtäŋgän Äma Bureni-inik iŋamiken api ahäneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK21_37","072_21_37","LUK","21","37","37","Täŋpäkaŋ kepma kepma kudupi yotken Jesutä ämawebe yäwetpäŋ yäwoŋärek täk täŋkukonik. Täŋkaŋ bipani bipani uwä yepmaŋpeŋ päŋku pom kubä wäpi Olip uken äro it täŋkukonik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK21_38","072_21_38","LUK","21","38","38","U irän täreŋirän tamimaŋ-inik apämaŋ päŋku kudupi yotken it täŋkukonik. U irirän ämawebetä mani biŋam nadäkta äbäk täŋkuŋonik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK22_1","072_22_1","LUK","22","1","1","Täŋpäŋ orekirit kadäni kubä wäpi Pasova ba Käräga yiskät nämo awähurani täŋo äŋnak-äŋnak kadäni keräp taŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK22_2","072_22_2","LUK","22","2","2","Täŋkaŋ bämop äma ätukät Baga man yäwoŋärewani ämatä jide täŋpäŋ Jesu utpena kaŋ paorek yäŋpäŋ kädetta wäyäkŋeŋkuŋo upäŋkaŋ ämawebeta umuntaŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK22_3","072_22_3","LUK","22","3","4","Ude täŋ yäpmäŋ kuŋirä Satantä Jesu iniken iwaräntäki kubä wäpi Judas, Kariot komeken nanik, u bänepi-ken äpmoŋkuk. Bänepi-ken äpmoŋpänkaŋ Judastä Jesu bämop äma intäjukun täŋpani ba kudupi eŋi täŋo watä äma u keri-ken pekta päŋku man yäwetkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK22_5","072_22_5","LUK","22","5","5","Yäwerän nadäŋpäŋ bänep täga pähap nadäŋ imiŋpäŋ kowata gwäki imikta yäŋtäreŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK22_6","072_22_6","LUK","22","6","6","Yäŋtäreŋ imäwä Judas täga nadäŋkaŋ ämawebe kaŋpäŋ nadäk nämo täŋirä käbop iwan keri terak kaŋ pewa yäŋpäŋ Jesu iwaräntäŋ yäpmäŋ kuŋatkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK22_7","072_22_7","LUK","22","7","7","Täŋpäkaŋ Käräga yiskät nämo awähurani täŋo äŋnak-äŋnak kadäni yäput peŋkuŋ. Orekirit kadäni udeken Juda ämatä Pasova orekirit kadäni täŋo mebäri nadäŋpäŋ yawak gubaŋi däpmäŋpäŋ dubik täŋkuŋonik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK22_8","072_22_8","LUK","22","8","8","Eruk, kädet u iwatpäŋ Jesutä Pita kenta Jon ŋode yäwetpäŋ peŋ yäwet-pewän kuŋkumän; Ek kuŋkaŋ Pasova täŋo tom ketem täŋ tuŋum täkon. Täŋirän nintä ärenakaŋ kaŋ näna. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK22_9","072_22_9","LUK","22","9","9","Yäwänä yarä unitä ŋode iwetkumän; Eŋi deken päŋku Pasova täŋo ketem täŋtuŋum tädayäŋ? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK22_10","072_22_10","LUK","22","10","10","Yäwänä Jesutä yäwetkuk; Ek yotpärare-ken äroŋkaŋ äma kubä ume käbot ikek kaŋpäŋä äma u iwat yäpmäŋ kuŋirän eŋi kubä gänaŋ ärowänä ugän kaŋ iwarun. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK22_11","072_22_11","LUK","22","11","11","Äroŋpäŋä eŋi mähemi ŋode kaŋ iwerun; Yäŋpäŋ-yäwoŋärek ämatä ŋode yäyak; Eŋi deken näkkät näwaräntäknaye-kät Pasova täŋo ketem nänayäŋ? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK22_12","072_22_12","LUK","22","12","12","Ude iweränkaŋ eŋi däpän taŋi, äŋnak-äŋnak täŋo tuŋum ikek kubä täwoŋärewänkaŋ Pasova täŋo ketem uken kaŋ täŋtuŋum tawun. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK22_13","072_22_13","LUK","22","13","13","Jesutä ude yäweränkaŋ Pita kenta Jon päŋku yäŋkuko udegän kaŋ-ahäŋpäŋ Pasova täŋo ketem täŋtuŋum taŋ itkumän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK22_14","072_22_14","LUK","22","14","14","Eruk kadäni ahäŋirän Jesu iwaräntäkiye ätu yäwän yäpmäŋ päro eŋi u gänaŋ maŋitkaŋ ketem u penta naŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK22_15","072_22_15","LUK","22","15","15","Ketem naŋ itkaŋ Jesutä ŋode yäwetkuk; Komi nadäwayäŋ täyat u keräp täyak unita Pasova äŋnak-äŋnak ŋowä inkät bok nakta gäripi taŋi nadäŋ yäpmäŋ kuŋatkut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK22_16","072_22_16","LUK","22","16","16","Näk bureni täwetat. Näk Pasova ketem inkät äneŋi nämo naŋkaŋ it yäpmäŋ kuŋtäŋgän Anututä intäjukun itkaŋ ämawebeniye yabäŋ yäwarayäŋ täyak-ken uken Pasova täŋo mebäri kwawak api ahäwek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK22_17","072_22_17","LUK","22","17","17","Ude yäŋpäŋ wain ume yäpmäŋpäŋ Anutu-ken bänep täga man yäŋpäŋ ŋode yäwetpäŋ yämiŋkuk; In kuduptagän ŋo yäpmäŋpäŋ naŋput. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK22_18","072_22_18","LUK","22","18","18","Näk wain ume äneŋi nämo naŋira Anututä intäjukun itkaŋ yabäŋ yäwat piäni kehäromi täŋpayäŋ täyak u kwawak api pewän ahäwek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK22_19","072_22_19","LUK","22","19","19","Jesutä ude yäŋpäŋ käräga kubä yäpmäŋkaŋ Anutu bänep täga man iwetkaŋ tokät jukutpäŋ iwaräntäkiyeta ŋode yäwetpäŋ yämiŋtäŋ kuŋkuk; Ŋowä näkŋo gupna. U inta yäŋpäŋ taniŋ kirewani. Ŋo naŋkaŋ näka nadäŋpeŋ kaŋ kuŋat täŋput. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK22_20","072_22_20","LUK","22","20","20","Eruk ketem naŋ paotpäŋ Jesutä wain ume yäpmäŋpäŋ udegän yämiŋpäŋ yäŋkuk; Ŋowä Anututä ämawebe-kät topmäk-topmäk kodaki täyak u täŋkehärom takta. Topmäk-topmäk kodaki uwä nägätna inta yäŋpäŋ piwayäŋ täyat uterak wohutak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK22_21","072_22_21","LUK","22","21","21","Ude yäŋpäŋ yäŋkuk; In nadäkaŋ? Äma näkkät käräga gäpe kubägän näkamäk ŋonitä iwan keri-ken nepmaŋpayäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK22_22","072_22_22","LUK","22","22","22","Äma Bureni-inik uwä kädet yäŋ imani udegän api iwarek. Upäŋkaŋä äma iwan keri terak nepmaŋpayäŋ täyak u kowata jide kubä api yäpek? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK22_23","072_22_23","LUK","22","23","23","Ude yäwän nadäŋkaŋ iwaräntäkiyetä ini näwetgäwet ŋode täŋkuŋ; Ninken nanik netätä ude api täŋpek? yäŋ yäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK22_24","072_22_24","LUK","22","24","24","Täŋpäŋ iwaräntäkiye uwä ninken nanik netä intäjukun itak yäŋpäŋ man wärät-wärät täŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK22_25","072_22_25","LUK","22","25","25","Täŋirä Jesutä ŋode yäwetkuk; In nadäkaŋ? Kome terak nanik intäjukun ämatä ämawebeta ärowani täŋ yämik täkaŋ. Täŋkaŋ inita ŋode yäk täkaŋ; Nin ämawebe täŋo täŋkentäk bureni yäŋ yäk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK22_26","072_22_26","LUK","22","26","26","Upäŋkaŋ inken ude nämo ahäwek. Inken nanik kubätä äma ekäni ude itpäŋä intäŋo mäden nanik ude kuŋarek. Ba in kubätä intäjukun itpäŋä eruk noriye täŋo watä äma jopi ude kuŋarek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK22_27","072_22_27","LUK","22","27","27","Eruk, unita jide nadäkaŋ? Netätä ärowani itak? Äma wäpi nikek jop ittäŋgän ketem nak täkaŋ unitä ärowani ba, watä äma ketem ijik-ijik täk täkaŋ unitä ärowani? Jop itkaŋ nak täkaŋ inä unitä ärowani yäŋ nadäk täkaŋ. Täŋ, nähä ude nämo täk täyat. Näkä in bämopjin-ken watä äma jopi ude kuŋat täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK22_28","072_22_28","LUK","22","28","28","Täŋpäkaŋ bäräpi mebäri mebäri ahäŋ namik täkaŋ uwä inä nämo nabäkätäk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK22_29","072_22_29","LUK","22","29","29","Täŋirä nanatä näk intäjukun itkaŋ kaŋiwat piä kehäromi täkta wäp namiŋkuko udegän in näkkät bok kaŋiwat piä u täkta wäp biŋam tamitat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK22_30","072_22_30","LUK","22","30","30","Ude täŋ tamitat unita intäjukun irayäŋ täyat-ken uken näkkät bok bägup kubä-kengän ketem penta api nak täne. Ba Isrel äbot 12 unitäŋo intäjukun äma api itneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK22_31","072_22_31","LUK","22","31","31","Jesutä ude yäŋpäŋ Saimon iwetkuk; Saimon, Satantä in täŋpäŋ-tabäwayäŋ yäyak. Ämatä wit mujipi-kät gupi yäpmäŋ danik täkaŋ ude täŋpayäŋ nadätak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK22_32","072_22_32","LUK","22","32","32","Unita Saimon nanakna, nadäkinikka paoränpäŋ bänepka gapun täwek yäŋpäŋ gäka Nanaken yäŋapik man yät. Ude täro unita gäk äneŋi näkken äbayäŋ täyan-ken uken Anutu täŋo man kädet notkaye yäwet täpänek kaŋ tä. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK22_33","072_22_33","LUK","22","33","33","Ude yäwänä Pitatä ŋode iwetkuk; Ekäni gäkä komi eŋiken iriwä näk komi eŋiken bok itta pidäm täyat. Ba gäk gutpäŋ näk imaka nutta yäwäwä api pidäm täwet. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK22_34","072_22_34","LUK","22","34","34","Yäwänä Jesutä iwetkuk; Pita, ŋode gäwera nadä. Apiŋo bipani purup gera nämo yäŋirän gäkä kadäni yaräkubä wäpna käbop pewayäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK22_35","072_22_35","LUK","22","35","35","Ude yäŋpäŋ yäwetkuk; Näkä moneŋ, kuroŋjin ärärani ba yäkta yäjiwätpäŋ jop taniŋ kireŋpewa kuŋkuŋ-ken uken imaka kubäta wäyäkŋeŋkuŋ ba nämo? Yäwänä Nämo yäŋ iwetkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK22_36","072_22_36","LUK","22","36","36","Yäŋirä Jesutä man kubä ŋode yäwetgän täŋkuk; Eruk apiŋo-ken kubätä moneŋ it imänä yäpmäŋkaŋ kuŋaton. Ba kubätä yäk kubä it imänä udegän tageŋkaŋ kuŋaton. Ba kubä täŋo kadä ämik täkta nämo it imänä iniken teki punin nanik yäŋopmäŋpäŋ ämata yämiŋpäŋ moneŋ yäpmäŋkaŋ kadä kubä suwaton. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK22_37","072_22_37","LUK","22","37","37","U imata, Anutu täŋo man ŋode kudän täwani; Kubo ämata täŋ yämik täkaŋ ude täŋ imiŋkuŋ. Eruk, man uwä näkken bureni-inik ahäkta yäwani. Näka man yäwani uwä kudup bureni ahäwayäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK22_38","072_22_38","LUK","22","38","38","Jesutä ude yäweränä iwetkuŋ; Ekäni, ŋo ka! Kadä yarä iŋitkamäŋ ŋo! Yäwäwä yäŋkuk; Täga, man u pewut! yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK22_39","072_22_39","LUK","22","39","40","Täŋpäŋ Jesu bipani bipani täk täŋkuko udegän yotpärare peŋpeŋ Olip pomken äroŋirän iwaräntäkiye iwatkuŋ. Bägup it täŋkuk-ken u ahäŋpäŋ iwaräntäkiye ŋode yäwetkuk; In täŋyabäk-ken kwitaneŋta Anutu-ken yäŋapik man yäwut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK22_41","072_22_41","LUK","22","41","41","Eruk Jesu inigän ätukät kuŋpäŋä gukut imäpmok täŋpäŋ yäŋapik man ŋode yäŋkuk; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK22_42","072_22_42","LUK","22","42","42","Nana, täga yäŋ nadäŋpäŋä gäk nadäŋ namiŋiri komi nadäwayäŋ täyat u kaŋ närepmirän. Upäŋkaŋ näkŋo nadäk nämo, gäkŋaken nadäk kaŋ ahäwän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK22_43","072_22_43","LUK","22","43","43","Ude yäŋirän kunum gänaŋ nanik aŋero kubätä päpä täŋkentäŋ imiŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK22_44","072_22_44","LUK","22","44","44","Täŋpänkaŋ bänepitä komi pähap nadäŋkaŋ gwäk pimiŋpäŋ yäŋapik man kehäromigän yäŋirän woŋ bumta imätkuko uwä nägät bumik unitä kome terak maŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK22_45","072_22_45","LUK","22","45","45","Täŋpäŋ yäŋapik man yäŋtäŋgän akumaŋ iwaräntäkiyetä itkuŋ-ken u kuŋpäŋ yabäŋkuk; Butewaki nadäŋ bäräp täŋpäŋ pat irirä. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK22_46","072_22_46","LUK","22","46","46","Pat irirä äbä yabäŋpäŋ yäwetkuk; In imata däpmon pat itkaŋ? Täŋyabäk-ken kwitaneŋta akuŋpäŋ yäŋapik man yäwut! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK22_47","072_22_47","LUK","22","47","47","Täŋpäŋ Jesutä man ude yäŋ irirän iwaräntäkiye uken nanik kubä wäpi Judas unitä äma äbot yäŋ-yäkŋat yäpmäŋ äbäŋkaŋ Judas ini Jesu bayäŋ imiŋpäŋ iniŋ orerayäŋ nadäŋkaŋ dubini-ken äbuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK22_48","072_22_48","LUK","22","48","48","Äbänä Jesutä iwetkuk; Judas, gäk Äma Bureni-inik iwan keri terak tewa yäŋpäŋ naniŋ oretan? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK22_49","072_22_49","LUK","22","49","49","Täŋpänkaŋ iwaräntäkiye Jesu-kät penta itkuŋo unitä iwan päke u yabäŋpäŋ Jesu iwetkuŋ; Ekäni, iwan ŋo kadätä däpna? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK22_50","072_22_50","LUK","22","50","50","Ude yäŋpäŋ iwaräntäki kubätä bämop äma kubä täŋo watä äma kubä ura yäkŋat jukuni bure kädapäŋ paiŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK22_51","072_22_51","LUK","22","51","51","Täŋirän Jesutä kaŋpäŋ yäŋkuk; Ai! Ude täŋpeno! Ude yäŋpäŋ äma u jukuni yäpmäŋpäŋ äneŋi irani ude peŋ imiŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK22_52","072_22_52","LUK","22","52","52","Täŋkaŋ bämop äma, Juda täŋo äma ekäni ekäni-kät kudupi eŋi täŋo komi äma Jesu iŋitta äbuŋo u Jesutä ŋode yäwetkuk; Intä nabäwä näk kubo äma ämik täŋpani ude täŋpapäŋ kadä boham nikek nutnayäŋ äbäkaŋ? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK22_53","072_22_53","LUK","22","53","53","Näk kepmani kepmani kudupi eŋi gänaŋ äroŋkaŋ inkät ämawebe Anutu täŋo man yäwetpäŋ yäwoŋärek täk täŋkut-ken ugän nämo nepmäŋitkuŋo u. Upäŋkaŋ intä piäjin täkta kadäni ahätak. Uwä bipmäŋ urani täŋo kehäromi ubayäŋ! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK22_54","072_22_54","LUK","22","54","54","Ude täŋpäŋ Jesu iŋit yäpmäŋ bämop äma intäjukun täŋpanitä eŋi gänaŋ äroŋkuŋ. Täŋirä Pita uwä bankentä yabäŋit yabäŋit yäwatkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK22_55","072_22_55","LUK","22","55","55","Täŋirän komi äma yewa gänaŋ äro kädäp ijiŋpäŋ äŋäriŋ irirä Pita imaka, äro bämopi-ken itpäŋ kädäp penta äŋäriŋ itkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK22_56","072_22_56","LUK","22","56","56","Äŋäriŋ irirä eŋi unitäŋo watä webe kubätä ket täŋpäŋ kaŋpäŋ yäŋkuk; Äma ukät kuŋarani kubä ŋo yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK22_57","072_22_57","LUK","22","57","57","Yäwänä Pitatä yäŋkuk; Wanotna, näk äma u nämo kak täyat yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK22_58","072_22_58","LUK","22","58","58","Ude yäŋpäŋ ätu irirän äma kubätä kaŋpäŋ yäŋkuk; Bureni, gäk unitä äbotken nanik yäk. Yäwänä Pitatä yäŋkuk; Notnapak, jop yäyan yäk. Näk nämo! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK22_59","072_22_59","LUK","22","59","59","Täŋirän mäden äma kubätä äbäŋpäŋ kehäromigän ŋode yäŋkuk; A! yäk. Äma ŋo bureni-inik ukät kuŋarani. Uwä Galili ämagän yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK22_60","072_22_60","LUK","22","60","60","Yäwänä Pitatä yäŋkuk; Notnapak, gäk man ŋo yäŋiri täŋguŋ täyat yäk. Yäŋirän uterakgän puruptä gera yäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK22_61","072_22_61","LUK","22","61","61","Täŋpäkaŋ Ekänitä äyäŋutpäŋ Pitaken dapun täŋirän Pitawä Ekänitä man ŋode iwetkuko u nadäwän täreŋkuŋ; Purup man nämo yäŋirän gäk kadäni yaräkubä näkŋo wäpna käbop pewayäŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK22_62","072_22_62","LUK","22","62","62","Man u juku piŋpäŋ bänepi-ken jägämi pähap nadäŋpäŋ äpämaŋ päŋku konäm bumta kotkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK22_63","072_22_63","LUK","22","63","64","Täŋpäkaŋ äma Jesu kaŋ gwäjiŋ itkuŋo u sära man iwetpäŋ iŋami dapun tektä täŋpipiŋkaŋ utpäŋ iwetkuŋ; Gäk profet unita äma gutak unitäŋo wäpi niwet! yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK22_65","072_22_65","LUK","22","65","65","Täŋkaŋ ugän nämo. Yäŋärok man wakiwaki imaka, bumta iwetkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK22_66","072_22_66","LUK","22","66","66","Ude täŋirä kome yäŋeŋirän äma ekäni ekäni, bämop äma intäjukun täŋpani-kät Baga man yäwoŋärewani äma kudup man käbeyä täŋpäŋ Jesu yäŋikŋat yäpmäŋ äroŋpäŋ man ŋode iwetkuŋ; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK22_67","072_22_67","LUK","22","67","67","Gäk Kristo täŋpäwä yäŋahäŋpäŋ niwet yäk. Yäwäwä yäwetkuk; Näk Kristo yäŋ täwerawä täga nämo nadäŋ naminayäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK22_68","072_22_68","LUK","22","68","68","Ba täwet yabäk täŋira kukŋini täga nämo näwetnayäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK22_69","072_22_69","LUK","22","69","69","Upäŋkaŋ ŋode täwera nadäwut; Apiŋo yäput peŋpäŋ Äma Bureni-inik uwä Anutu kehäromi mähemi keri bure käda itpäŋ tärek-täreki nämo api it yäpmäŋ ärowek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK22_70","072_22_70","LUK","22","70","70","Ude yäwän nadäŋpäŋ kuduptagän ŋode iwetkuŋ; Gäk Äma Bureni-inik u? Yäwäwä yäŋkuk; Yäkaŋ ubayäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK22_71","072_22_71","LUK","22","71","71","Yäwänä yäŋkuŋ; Imata mangämän wari yäne? Ŋo ini menitä yäŋirän nadäkamäŋ uba yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK23_1","072_23_1","LUK","23","1","1","Eruk, käbeyä täŋ itkuŋo u kuduptagän akuŋ-kireŋpäŋ Jesu yäŋikŋat yäpmäŋ päŋku Pailat iŋamiken teŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK23_2","072_23_2","LUK","23","2","2","Uken päŋku itpäŋ ŋode yäŋpäŋ manken teŋkuŋ; Äma ŋonitäŋo mebäri ŋode pätak; Äma ŋo nin täŋo ämawebeniye nadäk-nadäki täŋkuräk tak täyak. Täŋkaŋ Rom täŋo intäjukun äma Sisa unita takis moneŋ peneŋtawä yäŋ yäjiwät tak täyak yäk. Täŋkaŋä inita ŋode yäk täyak, Näk äbäkta yäwani Kristo u, intäjukun äma kubä yäŋ yäk täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK23_3","072_23_3","LUK","23","3","3","Ude yäwäwä Pailattä Jesu iwet yabäŋkuk; Gäk Juda täŋo intäjukun äma ba? Yäwänä Jesutä iwetkuk; Yäyan ubayäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK23_4","072_23_4","LUK","23","4","4","Yäwänä Pailattä bämop äma ba äma äbot itkuŋo u kudup ŋode yäwetkuk; Näk äma ŋonitäŋo momita wäyäkŋewa wakaŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK23_5","072_23_5","LUK","23","5","5","Pailattä ude yäwetkuko upäŋkaŋ kehärom taŋpäŋ yäŋkuŋ; Ude nämo! U äma yäŋ-yäkŋarirän manitä nintä komen ahäŋ moretak yäk. U Galili kome-kentä yäput peŋpäŋ täŋ yäpmäŋ äbäŋ täyon Judia komeken ŋo udegän ahätak yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK23_6","072_23_6","LUK","23","6","6","Ude yäwäwä Pailattä äneŋi yäwet yabäŋkuk; Äma ŋo Galili komeken nanik ba? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK23_7","072_23_7","LUK","23","7","7","U Galili komeken nanik bureni täŋpänä, eruk, näkä unitäŋo mebäri nadäkta nämo yäwani. U kome Herottä yabäŋ yäwat täyak u nanik unita Herottä man piäken kwän yäk. Täŋpäkaŋ kadäni uken Herot Jerusalem yotpärare-ken itkuko unita Jesu Herotken tewän kuŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK23_8","072_23_8","LUK","23","8","8","Täŋirän Herot uwä Jesu kaŋpäŋ bänep täga nadäŋkuk. U Jesu täŋo biŋam mäyap nadäk täŋkuko unita u kakta gäripi nadäŋ yäpmäŋ äbuk. Imata Jesutä kudän kudupi kubä täŋirän käwayäŋ gäripi nadäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK23_9","072_23_9","LUK","23","9","9","Täŋpäŋ Jesu man mebäri mebäri iwet yabäŋirän kowata man kubä nämo iwetkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK23_10","072_23_10","LUK","23","10","10","Man kum irirän Baga man nadäwani ämakät bämop äma intäjukun täŋpani uken itkuŋo u nadäŋkaŋ Jesu terak man mebäri mebäri wohutpäŋ gera terak yäput iwetkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK23_11","072_23_11","LUK","23","11","11","Täŋirä Herot-kät komi ämatä Jesuta waki täŋ imiŋpäŋ sära man iwetkuŋ. Ude täŋkaŋ äma ekäni täŋo tek täŋ imiŋpäŋ Pailat-ken äneŋi yäŋikŋat yäpmäŋ kuŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK23_12","072_23_12","LUK","23","12","12","Täŋpäkaŋ kadäni ukengän Pailat kenta Herot not täŋpäŋ bänep kubägän peŋkumän. Bian ini-ini itkumänopäŋ kadäni ugän not täŋkumän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK23_13","072_23_13","LUK","23","13","13","Täŋpäŋ Pailat uwä Juda täŋo äma ekäni ekäni-kät bämop äma intäjukun täŋpani ba ämawebe päke itkuŋo u yäŋpewän dubini-kengän äbuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK23_14","072_23_14","LUK","23","14","14","Täŋpäŋ ŋode yäwetkuk; In äma ŋo ämawebe yäŋ-yäkŋarani täk täyak yäŋ yäŋpäŋ näkken yäpmäŋ äbäŋ yäk. Upäŋkaŋ näkä in iŋamjin-ken mebärinita iwet yabätken momini kubä nämo kaŋ-ahätat yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK23_15","072_23_15","LUK","23","15","15","Täŋkaŋ Herot udegän, mominita wäyäkŋewän wawäpäŋ ninken äneŋi tewän äbätak yäk. Unita jide? Momi kubä nämo täŋkukopäŋ imata jop kumäŋ-kumäŋ utnek? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK23_16","072_23_16","LUK","23","16","17","Eruk, komi äma yäwera iwänaptä jop päripäkaŋ pit ima yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK23_18","072_23_18","LUK","23","18","18","Ämawebetä ude nadäŋpäŋ kuduptagän bänepi wawäpäŋ gera ŋode yäŋkuŋ; U paorän! U paoränkaŋ Barabaspäŋ pit nimi! yäŋ yäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK23_19","072_23_19","LUK","23","19","19","Barabas uwä noriye-kät yotpärare bämopi-ken ämik pewä ahäwäpäŋ äma kubä kumäŋ-kumäŋ utpewän komi eŋiken teŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK23_20","072_23_20","LUK","23","20","20","Täŋpäkaŋ Pailattä Jesu pit imayäŋ nadäŋkuko unita ämawebe päke u yäwetkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK23_21","072_23_21","LUK","23","21","21","Yäweränä äneŋi gera kehäromigän yäŋkuŋ; Päya kwakäp terak kumäŋ-kumäŋ ut! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK23_22","072_23_22","LUK","23","22","22","Yäŋirä Pailattä äneŋi yäwet yabäk ŋode täŋkuk; Waki kubä jide täŋkukta? Näk nadäŋira momi nikek bumik nämo täyak. Unita komi äma yäniŋ kirewa iwänap-tägän päripäkaŋ kaŋ tewa yäpmäŋ kwän yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK23_23","072_23_23","LUK","23","23","24","Ude yäwänä mani utpäŋ kuduptagän gera täŋpäŋ ŋode yäŋkuŋ; Päya kwakäp terak kumbän! yäk. Gera taŋi pen yäŋtäŋ kuŋtäko Pailattä iniken gärip iwarut yäŋpäŋ yäŋtäreŋ yämiŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK23_25","072_23_25","LUK","23","25","25","Täŋkaŋ mani buramiŋpäŋ äma ämik pewän ahäwänpäŋ äma kubä kumäŋ-kumäŋ urani wäpi Barabas u pit imiŋpäŋ yäniŋ kireŋkuk. Täŋpäŋ Jesu uwä kumäkta yäŋtäreŋpäŋ komi ämata yämiŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK23_26","072_23_26","LUK","23","26","26","Täŋpäkaŋ komi ämatä Jesu yäŋikŋat yäpmäŋ kuŋtäŋgän kädet miŋin äma kubä kaŋ-ahäŋkuŋ. Äma uwä wäpi Saimon, Sairini yotpärare-ken nanik. Uwä piäken naniktä äbäŋirän kaŋpäŋ Jesu täŋo päya kwakäp piriken pewä buramiŋkaŋ Jesu mädengän iwatkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK23_27","072_23_27","LUK","23","27","27","Täŋpäkaŋ ämawebe äbot pähaptä iwatkuŋ. Iwarän täŋkaŋ webe ätu konäm butewaki täŋtäŋ iwatkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK23_28","072_23_28","LUK","23","28","28","Konäm kottäŋ iwarirä Jesutä äyäŋutpäŋ yabäŋpäŋ ŋode yäwetkuk; Jerusalem webe kwayak, in näka kotneŋo. Nämo, injinta ba äpetjiye nanakta korut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK23_29","072_23_29","LUK","23","29","29","In nadäkaŋ? Kadäni keräp taŋirän webe nanak bäyawanitä ŋode api yäneŋ; Äruŋ kuŋatnaŋi täkamäŋonik yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK23_30","072_23_30","LUK","23","30","30","Täŋkaŋ pom käroŋi tokät päbä nin yejämbut! Ba geŋi kwähärep duŋpäŋ nin yäpmäŋ päŋku gänaŋ umu yejämbut! yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK23_31","072_23_31","LUK","23","31","31","Upäŋkaŋ kadäni täga bumik-ken ude yänayäŋ täŋo uwä kadäni wakikenä jide api yäneŋ? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK23_32","072_23_32","LUK","23","32","32","Täŋpäkaŋ waki täŋpani yaräkät Jesu-kät penta däpnayäŋ yäŋ-yäkŋat yäpmäŋ kuŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK23_33","072_23_33","LUK","23","33","33","Yäŋ-yäkŋat yäpmäŋ kome kubä wäpi Gwäki Kokäp uken kuŋkuŋ. Uken ahäŋpäŋä Jesu päya kwakäp terak utkuŋ. Ba waki täŋpani yarä, kubä kukŋi kubä kukŋi yepmaŋpäŋ bok däpuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK23_34","072_23_34","LUK","23","34","34","Täŋpäkaŋ Jesutä yäŋapik man ŋode yäŋkuk; Nan! Waki täŋ namikaŋ ŋo nämo nadäŋkaŋ täkaŋ unita momini peŋ yämi. Yäŋirän komi äma teki yäpmäkta närepmirek gärepmirek täŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK23_35","072_23_35","LUK","23","35","35","Täŋpäŋ ämawebe bumta ini ugän itpäŋ yabäŋirä Juda täŋo äma ekäni ekänitä Jesu sära ŋode iwetkuŋ; Äma ŋowä äbäkta yäwani Kristo täŋpäwä iniken gupi täŋkentäwänä. U ämagän täŋkentäŋ yämik täŋkukopäŋ iniken gupi täŋkentäktawä täŋpän wakaŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK23_36","072_23_36","LUK","23","36","36","Yäŋirä komi ämatä udegän Jesu yäŋärok man iwetkaŋ dubini-ken äbäŋpäŋ wain ume jägämi iminayäŋ täŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK23_37","072_23_37","LUK","23","37","37","Täŋpäŋ yäŋkuŋ; Gäk Juda äma täŋo intäjukun äma bureni u täŋpäwä gäkŋa gupka täŋkentäwä yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK23_38","072_23_38","LUK","23","38","38","Täŋpäŋ Jesu gwäki punin kädawä man kudän ŋode kudän täŋkuŋ; Ŋowä Juda Ämawebe Täŋo Intäjukun Äma. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK23_39","072_23_39","LUK","23","39","39","Ude täŋirä waki täŋpani yarä u kubätä päya kwakäp terak itkaŋ Jesu yäŋärok man ŋode iwetkuk; Gäk Kristo täŋpäwä gäkŋa gupka täŋkentäŋpäŋ nek imaka, täŋkentäŋ nimi! yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK23_40","072_23_40","LUK","23","40","40","Ude yäwänä noripaki kubätä ibeŋpäŋ ŋode iwetkuk; Nek penta nidäpmäkta biŋam yäwanipäŋ, gäk man ude yäyan uwä Anututa nämo umuntäyan? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK23_41","072_23_41","LUK","23","41","41","Nek mominekta täga nidäpmäŋkaŋ. Upäŋ äma ŋowä momi kubä nämo täŋkukopäŋ jop utkaŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK23_42","072_23_42","LUK","23","42","42","Ude yäŋkaŋ yäŋkuk; Jesu, gäk intäjukun itkaŋ wäpka biŋam ikek irayäŋ täyan-ken uken näka kaŋ nadäŋ nam yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK23_43","072_23_43","LUK","23","43","43","Yäwänä Jesutä iwetkuk; Näk bureni gäwera; Apiŋogän näkkät irit bägup tägaken bok itdayäŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK23_44","072_23_44","LUK","23","44","45","Täŋpäŋ kome kepma bämopi täŋirän kome dapuri kumbuk. Kumäŋirän kome kudup bipmäŋ utpäŋ it yäpmäŋ kuŋirän 3’kirok täŋkuk. Täŋirän kudupi eŋi gänaŋ tek taŋi bagata pewä wädäwani u punin ununitä komen umu ini wewän täreŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK23_46","072_23_46","LUK","23","46","46","Täŋirän Jesutä gera yäŋpäŋ yäŋkuk; Nan! Kehäromina ketka-ken peyat! Ude yäŋpäŋ kumbuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK23_47","072_23_47","LUK","23","47","47","Täŋirän komi äma kubä watäni itkuko unitä u kaŋpäŋ nadäŋkaŋ Anutu iniŋ oretpäŋ yäŋkuk; Bureni-inik! Äma ŋo momini nämo. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK23_48","072_23_48","LUK","23","48","48","Täŋpäkaŋ ämawebe ätu kaŋ itkuŋo unitä imaka ahäŋkuko u kaŋpäŋ butewaki nadäŋpäŋ kupäŋi weŋpeŋ eŋini-ken kuŋtäŋpä kuŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK23_49","072_23_49","LUK","23","49","49","Täŋpäkaŋ Jesuta not täŋ imik täŋkuŋo u ba, Galili komeken nanik webe ätu iwat yäpmäŋ äbuŋo u imaka banken itkaŋ imaka ahäŋkuŋo u kaŋpäŋ nadäk täŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK23_50","072_23_50","LUK","23","50","50","Täŋpäkaŋ äma kubä ukät penta itkuŋo wäpi Josep. Äma uwä Judia komeken yotpärare kubä wäpi Arimatea uken nanik. Uwä Juda täŋo äma ekäni ekäni unitä äbotken nanik. U äma täga, Anututa nadäŋ imiŋpeŋ kuŋarani. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK23_51","072_23_51","LUK","23","51","51","Täŋpäkaŋ noriyetä Jesu man iwetpäŋ iwan keri-ken peŋirä nadäwän nämo tägaŋkuk. Nämo, u Anututä intäjukun itkaŋ yabäŋ yäwat piäni kwawak ahäŋirän kakta itsämäŋtäŋ kuŋat täŋkukonik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK23_52","072_23_52","LUK","23","52","52","Eruk, äma unitä Pailat-ken päŋku Jesu täŋo komegup yäpayäŋ iwet yabäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK23_53","072_23_53","LUK","23","53","53","Iwerän nadäŋ imänkaŋ päya kwakäp terak nanik ketäreŋpäŋ tek pakitä uwäktäŋ-äwatpäŋ yäpmäŋ päŋku mobä kawut awaŋ komegup änekta biŋam yäwani uken peŋkuk. Mobä kawut uwä bian äma kumbani kubä nämo pewani, kudupi-inik itkuko uken Jesu täŋo komegup peŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK23_54","072_23_54","LUK","23","54","54","Kepma uwä Fraide, Sabat täŋo tuŋum täktäk kadäni udeken Jesu äneŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK23_55","072_23_55","LUK","23","55","55","Täŋpäkaŋ webe ätu Jesukät Galili komeken naniktä bok äbuŋo u Josep iwat yäpmäŋ päŋku kaŋirä komegup awaŋ gänaŋ äneŋkuk. Kaŋirä äneŋpänkaŋ eŋiken äyäŋutpeŋ päŋku imaka imaka ume käbäŋi nikek täŋtuŋum täŋpäŋ peŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK23_56","072_23_56","LUK","23","56","56","Ude täŋkaŋ Sabat unita Moses täŋo baga man iwatpäŋ itpäŋ-nadäk täŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK24_1","072_24_1","LUK","24","1","1","Täŋpäkaŋ Sande tamimaŋ-inik webe ukeŋo imaka käbäŋi tägatäga täŋtuŋum taŋpäŋ peŋkuŋo u yäpmäŋkaŋ Jesu äneŋkuŋ-ken kuŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK24_2","072_24_2","LUK","24","2","2","Päŋku ahäŋpäŋ kaŋkuŋ; Mobä pähap u yäpmäŋ keweŋkuŋo parirän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK24_3","072_24_3","LUK","24","3","4","Ude täŋpäkaŋ Jesu äneŋkuŋ-ken äroŋpäŋ Jesu täŋo komegupta wäyäkŋewä wawäkaŋ nadäwätäk täŋ irirä äma yarä teki paki-inik unitä pit kubägän dubini-ken ahäŋpäŋ itkumän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK24_5","072_24_5","LUK","24","5","5","Täŋirän webe kwayak unitä bumta umuntaŋpäŋ iŋami komen yäpä äpmoŋpäpäŋ patkuŋ. Parirä äma yarä unitä yäwetkumän; In kumbani komeken ŋo imata kodak iranita wäyäkŋeŋ itkaŋ? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK24_6","072_24_6","LUK","24","6","6","U ŋo nämo itak, akumaŋ kuk yäk. Galili komeken itkaŋ man ŋode täwetkuko unita guŋ taŋkuŋ? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK24_7","072_24_7","LUK","24","7","7","Uwä ŋode täwetkuk; Äma Bureni-inikä, äma waki täŋpani keri-ken pewäkaŋ päya kwakäp terak utpäŋ äneŋpäkaŋ kepma yaräkubä täreŋirän Anututä äneŋi yäpmäŋ päŋaku api tewek yäŋ täwetkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK24_8","072_24_8","LUK","24","8","8","Ude yäŋirän webe kwayak u nadäŋpäŋ yäŋkuŋ; Bureni, nadäkamäŋ! yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK24_9","072_24_9","LUK","24","9","9","Ude yäŋpäŋ awaŋ u peŋpeŋ päŋku iwaräntäkiye 11 ukät ämawebe ätukät biŋami yäwetkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK24_10","072_24_10","LUK","24","10","11","Webe kwayak u wäpiwä Maria Makdala komeken nanik, kubä wäpi Joana, kubäwä Maria wahupi Jems täŋo miŋi ukät webe ätu bok kuŋatkuŋ. Täŋpäŋ webe kwayak unitä iwaräntäkiye ukeŋo manbiŋam yäwerirä mani nadäŋirä jopi ude täŋpäpäŋ nadäwä bureni nämo täŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK24_12","072_24_12","LUK","24","12","12","Upäŋkaŋ Pitatä akumaŋ awaŋken bäräŋeŋ päŋku awaŋ gänaŋ umu okäreŋpäŋ tek Jesu gupi uwäk täŋpäŋ äneŋkuŋo ugänpäŋ kaŋkuk. Ude kaŋpäŋ nadäwätäk pähap täŋtäŋ äneŋi kuŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK24_13","072_24_13","LUK","24","13","13","Täŋpäŋ kepma ukengän iwaräntäki yarätä Emeus yotpärare-ken kuŋkumän. Emeus u Jerusalem yotpärare dubini-ken itkuk, 10 kilomitas ude. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK24_14","072_24_14","LUK","24","14","14","Kädet kuŋit kuŋit imaka Jesuken ahäŋkuko unita man yäŋpäŋ-nadäk täŋtäŋ kuŋkumän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK24_15","072_24_15","LUK","24","15","15","Yäŋpäŋ-nadäk täŋtäŋ kuŋirän Jesu ini äma yarä u dubini-ken ahäwänkaŋ penta kuŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK24_16","072_24_16","LUK","24","16","16","Täŋpäkaŋ äma yarä u Jesu kaŋkumäno upäŋkaŋ u Jesu yäŋ siwoŋi nämo kawän täreŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK24_17","072_24_17","LUK","24","17","17","Ude täŋirän Jesutä yäwet yabäŋkuk; Ek imatäken manpäŋ yäŋpäŋ-nadäk täŋtäŋ kuŋatkamän? Yäwänä äma yarä uwä päŋku täpäneŋpäŋ itpäŋ butewaki iŋami dapun ijiŋkumän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK24_18","072_24_18","LUK","24","18","18","Täŋkaŋ äma yarä u kubä wäpi Kliopas unitä iwetkuk; Gäk kome kubäken nanik käwep unita Jerusalem yotpärare-ken kudän ahäŋkuko u nämo kaŋpäŋ nadäŋkun. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK24_19","072_24_19","LUK","24","19","19","Yäwänä Jesutä yäwetkuk; Imatäkenta yäkamän? Yäwänä yarä unitä iwetkumän; Jesu Nasaret yotpärare-ken nanik unitäŋo manbiŋam yäk. U profet pähap. U Anutu ba ämawebe iŋamiken imaka kehäromi nikek yäŋpäŋ-täk täŋ yäpmäŋ äbäk täŋkukonik yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK24_20","072_24_20","LUK","24","20","20","Upäŋkaŋä nintäŋo äma ekäni ekäni-kät bämop äma intäjukun täŋpani unitä kumäkta yäŋtäreŋ imiŋpäŋ manken teŋpäŋ päya kwakäp terak utpewä kumbuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK24_21","072_24_21","LUK","24","21","21","Unitä Isrel äbot nin Rom gapman täŋo keri-ken nanikpäŋ nimagutta yäwani yäŋ nadäŋkumäŋopäŋ u kawut, utpewä kumäŋirän edap yaräkubä täretak ŋo yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK24_22","072_24_22","LUK","24","22","22","Täŋpäkaŋ apiŋo tamimaŋ ninken nanik webe ätutä manbiŋam inide kubä niweraŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK24_23","072_24_23","LUK","24","23","23","Uwä tamiinik Jesu äneŋkuŋ-ken kuŋpäŋ Jesu täŋo komegupta kawä waŋ yäk. Täŋkaŋ äneŋi äyäŋutpeŋ päbä ŋode niweraŋ; Aŋero yarätä ahäŋ nimiŋpäŋ Jesu kodak taŋpeŋ akumaŋ kuk yäŋ niweramän yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK24_24","072_24_24","LUK","24","24","24","Eruk man u nadäŋpäŋ nininken äbotken nanik ätutä awaŋken päŋku webetä yäŋo udegän kaŋ yäk. Upäŋkaŋ Jesu nämo kaŋ-ahäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK24_25","072_24_25","LUK","24","25","25","Man ude iweränä Jesutä yäwetkuk; Yäke! Inä guŋ bureni-inik! Profettä man yäŋpäŋ kudän täŋkuŋo u in imata täŋguŋ taŋpäŋ bänep nadäwätäk täŋpäŋ nadäkinik nämo täkaŋ? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK24_26","072_24_26","LUK","24","26","26","Profettä ŋode yäŋkuŋ; Kristo u komi mebäri mebäri nadäŋpäŋ kumäkta yäwani. Komi u nadäŋkaŋ eruk, epmäget peŋyäŋek ikek kunum gänaŋ api ärowek yäŋ yäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK24_27","072_24_27","LUK","24","27","27","Jesutä ude yäŋpäŋ man kudup inita, Moses ba profet mäden ahäwanitä Anutu täŋo man terak kudän täŋkuŋo unitäŋo mebäri kudup yäŋkwawa taŋ yämiŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK24_28","072_24_28","LUK","24","28","28","Eruk, kuŋtäŋgän Emeus yotpärare keräp taŋkuŋ. Täŋpäŋ Jesutä yotpärare u irepmitpeŋ kwayäŋ täŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK24_29","072_24_29","LUK","24","29","29","Ude täŋpänä äma yarä unitä iwetkumän; Kweno yäk. Kome bipayäŋ unita nekkät penta ŋogän itna yäk. Ude iwerän nadäŋ yämänkaŋ eŋi gänaŋ penta päro itkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK24_30","072_24_30","LUK","24","30","30","Äroŋpäŋ ketem nänayäŋ maŋitkuŋ. Maŋit itkaŋ Jesutä käräga kubä yäpmäŋpäŋ tokätkaŋ Anutu bänep täga man iwetpäŋ äma yarä unita yämiŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK24_31","072_24_31","LUK","24","31","31","Ude täŋpänkaŋ Anututä nadäŋ yämiŋirän eruk U Jesu yäŋ kawän täreŋkuŋ. Kawän tärewäkaŋ uterakgän Jesu ini ugän paotkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK24_32","072_24_32","LUK","24","32","32","Täŋpänkaŋ yarä u ini-tägän näwetgäwet täŋpäŋ yäŋkumän; Bureni! yäk. Kädet miŋin man täŋo mebäri yäŋahäŋpäŋ niwerirän man gäripi nikek u nadäŋpäŋ bänepnektä pidäm tako ukeŋo! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK24_33","072_24_33","LUK","24","33","33","Ude yäŋpäŋ uterakgän akumaŋ Jerusalem yotpärare-ken äyäŋutpeŋ kuŋkumän. Päŋku ahäŋpäŋ yabäŋkumän; Jesutä iniken iwaräntäkiye 11 uwä noriye ätukät änok kubägän irirä. Yabäwänä iwaräntäkiye itkuŋo unitä ŋode yäwetkuŋ; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK24_34","072_24_34","LUK","24","34","34","Ekäni awaŋ gänaŋ naniktä bureni akuk! yäk. U Saimon kädet miŋin ahäŋ imik yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK24_35","072_24_35","LUK","24","35","35","Täŋpäkaŋ yarä unitä udegän kädet miŋin ahäŋ yämänkaŋ eŋi gänaŋ päro käräga tokätpäŋ yämän naŋkaŋ kawän täreŋkuŋo manbiŋam upäŋ yäwetkumän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK24_36","072_24_36","LUK","24","36","36","Eruk Jesutä täŋkuko unita manbiŋam yäŋpäŋ-nadäk täŋ irirä bämopi-ken ini ugän ahäŋ yämiŋpäŋ yäwetkuk; Bänep kwini terak itkot! yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK24_37","072_24_37","LUK","24","37","37","Yäweränkaŋ iwaräntäkiyetä kaŋpäŋ kwaiŋpäŋ yäŋkuŋ; Wära! Mäjo kubä äbätak ŋo! yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK24_38","072_24_38","LUK","24","38","38","Ude yäwäwä yäwetkuk; In imata kikŋutpäŋ bänep yarä-yarä pekaŋ? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK24_39","072_24_39","LUK","24","39","39","Ŋowä näkŋa-inik äbätat. In ketna kuroŋna-ken ŋo nepmäŋit näwatpäŋ nabäŋpäŋ nadäkinik täŋput. Mäjo uwä gupi tohari nikek nämo. Täŋ, nähä gupna tohatna nikek ŋo yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK24_40","072_24_40","LUK","24","40","40","Man ude yäwetpäŋ keri kuroŋi-ken jibi me u yäwoŋäreŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK24_41","072_24_41","LUK","24","41","41","Yäwoŋärewän kaŋpäŋ bänepi tägaŋkuŋ. Täŋpäkaŋ ŋo Jesu ini yäŋ ketinik nämo nadäwä täreŋkuŋ. Ude täŋpäkaŋ yäwet yabäŋkuk; Inken ketem ätu itkaŋ? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK24_42","072_24_42","LUK","24","42","42","Ude yäweränä gwägu tom ijiwani kubä imiŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK24_43","072_24_43","LUK","24","43","43","Imiŋkaŋ kaŋ irirä, eruk naŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK24_44","072_24_44","LUK","24","44","44","Naŋpäŋ yäŋkuk; Näk inkät itkaŋ man täwet yäpmäŋ äburo ukeŋo nadäkaŋ? Näk ŋode täwetkut; Man näka Moses täŋo baga man kudän täwani terak, ba profet täŋo man kudän terak ba Sam terak kudän täwani u kudup udegän ahäŋ morekta yäwani yäŋ täwetkut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK24_45","072_24_45","LUK","24","45","45","Ude yäwetkaŋ Anutu täŋo man mebäri nadäkta nadäk-nadäki täŋkwawa taŋ yämiŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK24_46","072_24_46","LUK","24","46","46","Täŋkaŋ ŋode yäwetgän täŋkuk; Anutu täŋo man kudän terak ŋode kudän täwani; Kristo u komi nadäŋpäŋ kumäŋkaŋ kepma yarä täreŋirän kubäta kumbani-ken naniktä api akwek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK24_47","072_24_47","LUK","24","47","48","Täŋkaŋ komeni komeni ämawebe yäwetpäŋ yäwoŋärek täŋpewä bänepi sukureŋirä Anututä Kristo unitäŋo wäpi terak wakini api peŋ moreŋ yämek yäŋ ude kudän täwani. Eruk nanaknaye, inä ude täkta yäwani. Unita Jerusalem yotpärare-ken yäput peŋpäŋ kaŋ täŋtäŋ kut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK24_49","072_24_49","LUK","24","49","49","Täŋpäkaŋ nanatä imaka injinta biŋam yäwani u iniŋ kireŋpewa api äpäŋ tamek. Unita in kome ŋo nämo peŋpeŋ kuneŋ. Ŋogän itsämäŋ irirä kunum täŋo kehäromi tama yäpmäŋkaŋ kaŋ kut yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK24_50","072_24_50","LUK","24","50","50","Man ude yäwetkaŋ eruk yäŋ-yäkŋat päŋku Betani yotpärare gägäniken itkaŋ keri yäpmäŋ akuŋpäŋ Anututä iron täŋ yämikta man yäwetkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK24_51","072_24_51","LUK","24","51","51","Man täga u pen yäwerit yäwerit kome käkätäŋirän Anututä imagut yäpmäŋ kunum gänaŋ äroŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK24_52","072_24_52","LUK","24","52","52","Täŋirän iwaräntäkiyetä Jesu iniŋ oretkaŋ bänep oretoret pähap terak Jerusalem yotpärare-ken äneŋi kuŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("LK24_53","072_24_53","LUK","24","53","53","Kuŋpäŋ kadäni kadäni kudupi eŋi gänaŋgän itkaŋ Anutu iniŋ oret täŋkuŋ.");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN1_1","073_1_1","JHN","1","1","1"," Manbiŋam U mebäri-ken-inik yäput peŋpäŋ it yäpmäŋ äbukotä itak. Uwä Anutu-kät itkumänopäŋ u ini-tägän Anutu. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN1_2","073_1_2","JHN","1","2","2","U yäput peŋpäŋ Anutu-kät it yäpmäŋ äbukotä itak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN1_3","073_1_3","JHN","1","3","3","Manbiŋam U Anutu-kät ket kubägän täŋpäŋ imaka kuduptagän pewän ahäŋkuŋ. Ukät nämowä imaka kubä nämo ahäwän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN1_4","073_1_4","JHN","1","4","4","Uwä irit täŋo mähemi unitä ämawebeta peŋyäŋeŋ yämik täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN1_5","073_1_5","JHN","1","5","5","Täŋpäkaŋ peŋyäŋeki unitä bipmäŋ urani-ken peŋyäŋeŋirän bipmäŋ uranitä peŋyäŋek u däpän kumna yäŋkaŋ täŋpän wak täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN1_6","073_1_6","JHN","1","6","7","Äma kubä wäpi Jon. Unitä peŋyäŋek unitäŋo manbiŋam yäŋahäŋirän nadäŋpäŋ ämawebe kuduptagän nadäkinik täneŋta Anututä iniŋ kireŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN1_8","073_1_8","JHN","1","8","8","Jon ini uwä peŋyäŋek mähemi nämo. U peŋyäŋek mähemi täŋo manbiŋam yäŋahäkta äbuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN1_9","073_1_9","JHN","1","9","9","Täŋpäkaŋ peŋyäŋek mähemi bureni uwä ämawebe komeni komeni peŋyäŋeŋ yämik täyak unitä kome terak ahäkta keräp taŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN1_10","073_1_10","JHN","1","10","10","Eruk peŋyäŋek uwä komen ämawebe bämopi-ken ahäŋpäŋ itkuk. Täŋpäkaŋ ämawebe u ini-tägän pewän ahäŋkuŋopäŋ ämawebe uwä mebärini nämo kaŋpäŋ nadäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN1_11","073_1_11","JHN","1","11","11","Ini äbotken ahäŋkuko upäŋkaŋ äbot unitä not nämo täŋ imiŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN1_12","073_1_12","JHN","1","12","12","Täŋ, ämawebe ätu not täŋ imiŋpäŋ nadäkinik täŋ imiŋkuŋo unita Anutu täŋo äperiye nanak itneŋta kädet peŋ yämiŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN1_13","073_1_13","JHN","1","13","13","Täŋpäkaŋ äperiye nanak ahäŋkuŋo uwä ämatä ahäk täkamäŋ ude nämo ahäwani. Ba nädapitä nanak ahäkta epän täktäk kädet-ken nämo ahäwani. Uwä Anututä ini-tägän bäyaŋ yepmaŋpani. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN1_14","073_1_14","JHN","1","14","14","Eruk, Manbiŋam u äma äworeŋpäŋ bämopnin-ken ahäŋpäŋ ninkät penta it täŋkumäŋonik. Ahäŋpäŋ irirän wäpi biŋam kehäromi nikek kaŋpäŋ nadäŋkumäŋ. Uwä Anutu täŋo nanaki-inik kubägän unita wäpi biŋam u yäpuk. Uwä orakorak mähemi ba man bureni täŋo mähemi ahäŋpäŋ irirän kaŋpäŋ nadäŋkumäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN1_15","073_1_15","JHN","1","15","15","Täŋpäkaŋ äma unitäŋo mebärini Jontä gera terak ŋode yäŋahäŋkuk; Näk äma unita ŋode täwerat; Näkä jukun ahäŋkuro upäŋkaŋ äma u näk närepmitak. Imata, näk nämo ahäŋira äma u it yäpmäŋ äbukotä itak yäŋ yäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN1_16","073_1_16","JHN","1","16","16","Bureni! Manbiŋam uwä orakorak mähemi. Unita nin kuduptagän imaka imaka gäripi nikek unitä käwut-ken nanik iron wari wari täŋ nimik täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN1_17","073_1_17","JHN","1","17","17","Täŋpäkaŋ bian Anututä Moses keri terak baga man peŋ nimiŋkuk. Täŋ, orakorak ba man bureni uwä Jesu Kristoken naniktä ahäŋ nimiŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN1_18","073_1_18","JHN","1","18","18","Ba ugän nämo. Äma kubätä Anutu nämoinik kaŋkuk. Upäŋkaŋ Anutu täŋo nanaki bureni kubä-tägän nani dubini-ken it täyak unitä äpäŋpäŋ Anutu täŋo mebäri kwawak pewän ahäŋ nimiŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN1_19","073_1_19","JHN","1","19","19","Täŋpäkaŋ Jerusalem yotpärare-ken nanik Juda äma ekäni ekänitä bämop ämakät kudupi eŋi täŋo watä äma ätu yäniŋ kireŋpewä Jonken kuŋkuŋ. Päŋku Jon ŋode iwet yabäŋkuŋ; Gäk netä? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN1_20","073_1_20","JHN","1","20","20","Yäwäwä Jontä mebärini käbop kubä nämo peŋpäŋ ŋode yäŋahäŋpäŋ yäwetkuk; Näk Kristo, Anututä bian iwoyäwani u nämo! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN1_21","073_1_21","JHN","1","21","21","Yäwänä iwetkuŋ; Etäŋ, gäk netä? Gäk Elaija ba? Yäwäwä yäwetkuk; Näk u nämo! yäk. Yäwänä iwetkuŋ; A, Gäk profet, Anututä api taniŋ kirewet yäŋ yäŋkuko u? Yäwäwä yäwetkuk; Näk profet u nämo yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN1_22","073_1_22","JHN","1","22","22","Jontä ude yäwänä iwetkuŋ; Eruk bureni niwet! Gäk netä? Päŋku äma niwet-pewä äbämäŋo u jide yäwetnayäŋ? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN1_23","073_1_23","JHN","1","23","23","Ude yäwäwä Jontä profet biani wäpi Aisaia u meni-ken yäpmäŋpäŋ ŋode yäwetkuk; Näk äma kubä, kome jopi-ken itkaŋ gera ŋode yäŋ irani; Ekäni täŋo kädet täwitpäŋ kaŋ yäpä-siwoŋtaŋ imut! yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN1_24","073_1_24","JHN","1","24","25","Täŋpäkaŋ äma Jonken äbuŋo uwä äma Parisi äma ätu bok itkuŋo unitä äneŋi iwet yabäkgän täŋpäŋ yäŋkuŋ; Näk Kristo nämo, Näk Elaija nämo ba Näk profet nämo yäŋ niwetan upäŋkaŋ imata äma ume ärut yämik täyan? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN1_26","073_1_26","JHN","1","26","26","Yäwäwä Jontä ŋode yäwetkuk; Näkä äma umegän ärut yämik täyat. Upäŋkaŋ äma kubä bämopjin-ken itak ŋo, u inä nämo kaŋpäŋ nadäk täkaŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN1_27","073_1_27","JHN","1","27","27","Äma uwä mäden näwatta yäwani. Upäŋkaŋ näk närepmitpäŋ intäjukun it namitak unita äpani näk ŋodewanitä u dubini-ken itnaŋi nämo. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN1_28","073_1_28","JHN","1","28","28","Imaka ahäŋkuko u Betani yotpärare, Jodan ume udude käda täŋkuŋ. Jontä kome uken itkaŋ ämawebe ume ärut yämik täŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN1_29","073_1_29","JHN","1","29","29","Patkuŋo yäŋewänä Jesu Jonken kuŋirän bankentä kaŋkaŋ Jontä ämawebe ŋode yäwetkuk; Udu kawut! yäk. Anutu täŋo tom bätaki äbätak! Ämawebe komeni komeni täŋo momi u äma uterak äroŋirän kotatak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN1_30","073_1_30","JHN","1","30","30","Äma unita ŋode täwerat; Mäden äbätak unitä näk närepmitpäŋ intäjukun it namitak. Imata, äma u näk nämo ahäŋira it yäpmäŋ äbukotä itak yäŋ täwerat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN1_31","073_1_31","JHN","1","31","31","Täŋpäŋ näkŋa imaka, äma u nämo kaŋkut. Upäŋkaŋ Isrel ämawebe intä äma unitäŋo mebäri kämi nadäkta näk intäjukun äbä ume ärut tamik täŋkut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN1_32","073_1_32","JHN","1","32","32","Jontä ude yäŋpäŋ yäwetgän täŋkuk; Näk bian Munapiktä känaräm ude äpäŋkaŋ uterak maŋitpäŋ irirän kaŋkut yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN1_33","073_1_33","JHN","1","33","33","Täŋpäkaŋ näkŋa bian Kristo nämo käwa täreŋirä Anutu, ume ärut yämik-yämik epän yäŋ namiŋkuko ugän ŋode näwetkuk; Munapiktä äpä gwäki terak irirän api käwen yäk. Äma unitä ämawebe Munapikpäŋ api uwäktäŋ yämek yäŋ näwetkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN1_34","073_1_34","JHN","1","34","34","Näwetkuko udegän kaŋkuro unita ŋode yäŋahäŋpäŋ täwet täyat; Äma uwä Anutu täŋo nanaki bureni-inik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN1_35","073_1_35","JHN","1","35","36","Patkuŋo yäŋewänä Jon-kät iniken iwaräntäki yarä kome ini ugän irirä Jesutä äbämaŋ yärepmitpeŋ kuŋirän kaŋpäŋ iwaräntäki yarä u yäwetkuk; Eruk kawun! Anutu täŋo tom bätaki kuyak u yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN1_37","073_1_37","JHN","1","37","37","Yäwerirän yarä u man u nadäŋpäŋ Jon teŋpeŋ mädengän Jesu iwatkumän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN1_38","073_1_38","JHN","1","38","38","Iwarirän Jesutä äyäŋutpäŋ yabäŋpäŋ yäŋkuk; Ek imata äbäkamän? Yäwänä iwetkumän; Yäwoŋärewani äma! Gäk eŋi de it täyan? (Yäwoŋärewani äma u iniken man terak Rabai yäŋ iwetkumän). ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN1_39","073_1_39","JHN","1","39","39","Yäwänä Jesutä yäwetkuk; Äbäŋkaŋ kawun! yäk. Yäwänä yarä uwä iwatkumän. Eruk 4’kirok bipäda eŋiken ahäŋpäŋ kaŋpäŋä kepma ugän Jesutä it täŋkuk-ken ugän penta itkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN1_40","073_1_40","JHN","1","40","40","Äma yarä, Jon täŋo man nadäŋpäŋ Jesu iwatkumäno u kubä wäpi Andru, Saimon-Pita unitäŋo monäni u. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN1_41","073_1_41","JHN","1","41","41","Eruk Andru u bäräŋeŋ päŋku tuäni Saimon ahäŋ imiŋpäŋ iwetkuk; Nek Mesaia käkamäk yäk. (Mesaia u mebäri Kristo, Anututä iwoyäwani.) ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN1_42","073_1_42","JHN","1","42","42","Ude yäŋpäŋ Andru u tuäni Saimon yäŋikŋat yäpmäŋ Jesuken kuŋkuk. Kuŋirän Jesutä Saimon kaŋpäŋ iwetkuk; Gäk Saimon, Jon täŋo nanaki. Upäŋkaŋ gäk wäpka Kefas yäŋ gäwetat yäk. (Kefas u ninin man terak mobä.) ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN1_43","073_1_43","JHN","1","43","43","Eruk, patkuŋo yäŋewänä Jesu Galili komeken kwa yäŋpäŋä äma kubä wäpi Filip kaŋ-ahäŋpäŋ iwetkuk; Gäk näwat! yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN1_44","073_1_44","JHN","1","44","44","Filip uwä Andru kenta Pita täŋo yotpärare wäpi Betsaida, u nanik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN1_45","073_1_45","JHN","1","45","45","Eruk, Filiptä noripak kubä wäpi Nataniel kaŋ-ahäŋpäŋ iwetkuk; Mosestä baga man terak kudän täwani, ba profet ätutä kudän täŋpäŋ Äma kubä api ahäwek yäŋ yäwani ukeŋo nadätan? Nin äma u kaŋ-ahäkamäŋ. Uwä Jesu, Josep täŋo nanaki, Nasaret yotpärare-ken nanik u yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN1_46","073_1_46","JHN","1","46","46","Iweränä Natanieltä man kowata ŋode iwetkuk; Kome täpuri Nasaret udewani-ken nanik imaka täga kubä täga ahäwek? Nämoinik! Ude yäwänä Filiptä iwetkuk; Päŋku ka! yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN1_47","073_1_47","JHN","1","47","47","Ude iweränä Natanieltä päŋku Jesuken ahäŋirän kaŋpäŋ Jesutä yäŋkuk; Äma ŋowä Isrel äma mebäri kubä yäk. Bänepi-ken jopman kubä nämo itak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN1_48","073_1_48","JHN","1","48","48","Ude yäŋirän Natanieltä Jesu iwetkuk; Gäk jide täŋpäŋ näka nadätan? Yäwänä Jesutä iwetkuk; Filiptä näka nämo gäwerirän wama äyuŋken iriri gabät yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN1_49","073_1_49","JHN","1","49","49","Yäwänä Natanieltä ŋode iwetkuk; Yäke! Yäwoŋärewani äma, gäk Anutu täŋo nanaki, Isrel äma nintäŋo intäjukun äma yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN1_50","073_1_50","JHN","1","50","50","Ude yäwänä Jesutä iwetkuk; Wama mebäri-ken iriri gabät yäŋ gäwerapäŋ nadäŋ namikinik täyan? Nadätan, kaŋpäŋ nadäk täyan ŋo täpuri yäk. Kämi, imaka bureni pähap ahäŋirä api kaŋ yäpmäŋ kwen yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN1_51","073_1_51","JHN","1","51","51","Ude yäŋpäŋ äma päke u ŋode yäwetkuk; Näk bureni ŋode täwera nadäwut; In kunum aŋeŋirän Anutu täŋo aŋeroniyetä Äma Bureni-inik terak äroŋkaŋ äpäk täŋirä api yabäneŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN2_1","073_2_1","JHN","2","1","1","Kepma yarä täreŋirän Galili kome, yotpärare kubä wäpi Kana uken yanäpi yarä keräntäk täŋirän äŋnak-äŋnak täŋkuŋ. Jesu täŋo miŋi imaka, penta itkaŋ äŋnaŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN2_2","073_2_2","JHN","2","2","2","Täŋpäŋ äŋnak-äŋnak täŋo mähemitä Jesu-kät iwaräntäkiyeta yäŋpewän äbäkaŋ bok itpäŋ naŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN2_3","073_2_3","JHN","2","3","3","Näŋtäko wain ume paoränkaŋ miŋitä Jesu iwetkuk; E, wain ume paotak yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN2_4","073_2_4","JHN","2","4","4","Ude yäwänä Jesutä iwetkuk; Imata peŋ näwetan? Näkŋo kadäni nämo ahätak yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN2_5","073_2_5","JHN","2","5","5","Ude yäwänä Jesu täŋo miŋitä eŋi unitäŋo epän watä äma yäwetkuk; Imaka kubäta täwerirän udegän kaŋ täŋput yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN2_6","073_2_6","JHN","2","6","6","Täŋpäkaŋ eŋi uken ume käbot mobäpäŋ täŋpani taŋi-inik 6 ude itkuŋ. Käbot kubä uken ume gwereno uwä 100 litas ude bumik täŋpek. Juda ämatä baga man iwatkaŋ ume ärutna yäŋpäŋ ume käbot udewani-ken gwerani. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN2_7","073_2_7","JHN","2","7","7","Eruk Jesutä epän watä äma yäwetkuk; Käbot ŋo gänaŋ ume piwä tokŋewut yäk. Yäwänä udegän täŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN2_8","073_2_8","JHN","2","8","8","Ude täŋpäwä yäwetkuk; Eruk, käbot-ken nanik ume ätu gwet päŋku äŋnak-äŋnak mähemita imut yäk. Ude yäwänä udegän täŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN2_9","073_2_9","JHN","2","9","9","Täŋkaŋ äŋnak-äŋnak mähemi uwä ume u naŋ yabäwän wain ume täŋkuk. Wain ume u Jesutä täŋpewän ahäŋkuk yäŋ nämo nadäŋkuk. (Upäŋkaŋ eŋi epän watä äma u ini nadäŋkuŋ.) Mähemi uwä ume naŋpäŋ-nadäŋkaŋ yanäpi keräntäk täŋkumäno u äpita yäŋpewän äbuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN2_10","073_2_10","JHN","2","10","10","Yäŋpewän äbänä iwetkuk; E! yäk. Äma ätutä äŋnak-äŋnakken wain ume gäripi nikek ŋodewaniwä intäjukun piŋ yämik täkaŋ yäk. Täŋpäŋ ämawebetä näŋtäŋgän täŋguŋ taŋpäŋ wain ume gäripi nämo upäŋ yämik täkaŋ yäk. Ude täk täkaŋ upäŋkaŋ gähä wain ume gäripi nikek ŋowä käbop pewi irakopäŋ paot-paotta pewi ahätak yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN2_11","073_2_11","JHN","2","11","11","Jesu kudän kudupi intäjukun uwä Galili kome Kana yotpärare-ken täŋkuk. Kadäni uken Jesu kehäromini ba wäpi biŋam kwawak pewän ahäŋirän iwaräntäkiyetä kaŋpäŋ nadäkinik täŋ imiŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN2_12","073_2_12","JHN","2","12","12","Täŋpäkaŋ Kana yotpärare peŋpeŋ Jesu ini ba miŋi noriye-kät, iwaräntäkiye penta Kapeneam yotpärareken kuŋkuŋ. Päŋku uken kepma yarägän itkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN2_13","073_2_13","JHN","2","13","13","Itkaŋ Juda täŋo orekirit kadäni kubä wäpi Pasova u keräp taŋkuko unita Jesu Jerusalem äroŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN2_14","073_2_14","JHN","2","14","14","Päro kudupi eŋi moräki-ken yabäŋkuk; Äma ätuwä Anututa gupe käbäŋi nikek ijiŋ imikta sipsip, bulimakau, barak namiŋ-gamiŋ täŋit moneŋ imaka, namiŋ-gamiŋ täŋ irirä. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN2_15","073_2_15","JHN","2","15","15","Ude täŋ irirä Jesutä yabäŋpäŋ yen yäpmäŋkaŋ irin utpäŋ äma u ba tom bok däpmäŋpäŋ yäwat kireŋpewän äpämaŋ kuŋkuŋ. Äpämaŋ kuŋirä moneŋ käbot yäpmäŋ äreyäŋ täŋpän kuŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN2_16","073_2_16","JHN","2","16","16","Täŋpäŋ äma barak suwaŋ itkuŋo u ŋode yäwetkuk; Imaka ŋo yäpmäŋ kut! yäk. In mäyäkjin nämo! Nana täŋo kudupi eŋiken imaka jopi ŋo täŋirä tuŋum eŋi nämo täŋpek yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN2_17","073_2_17","JHN","2","17","17","Jesutä ude täŋirän iwaräntäkiyetä man kubä Anutu täŋo man ŋode kudän täwani u juku piŋkuŋ; Gäkŋo eŋi säkgämän irekta bänepna kädäp ijik täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN2_18","073_2_18","JHN","2","18","18","Jesutä ude täŋirän kaŋpäŋ Juda äma ekäni ekänitä kokwawak nadäŋkaŋ iwetkuŋ; Netä gäweränpäŋ ude täyan? Gäk ude täkta kehäromi pat gamitak yäŋ nadäkta kudän kudupi kubä niwoŋärewi käna! yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN2_19","073_2_19","JHN","2","19","19","Yäwäwä yäwetkuk; Intä kudupi eŋi ŋo kwiniräkaŋ näkä edap yaräkubä-tagän täŋpäŋ äneŋi api täŋ morewet yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN2_20","073_2_20","JHN","2","20","20","Ude yäwänä yäŋkuŋ; Wa! Oraniyetä kudupi eŋi ŋo obaŋ 46 ude täŋ yäpmäŋ äroŋtäŋgän täŋ moreŋkuŋ! Upäŋkaŋ gäkä edap yaräkubätagän täŋ morekta yäyan? yäŋ iwetkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN2_21","073_2_21","JHN","2","21","21","Jesutä iniken gupita juku piŋkaŋ kudupi eŋi terak yäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN2_22","073_2_22","JHN","2","22","22","Täŋpäkaŋ mäden, Jesutä kumäŋpäŋ akuŋirän iwaräntäkiyetä man u nadäwä tumbuŋ. Nadäwä tumbäpäŋ man Jesutä yäŋkuko u ba Anutu täŋo man kudän täwani u nadäwä bureni täŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN2_23","073_2_23","JHN","2","23","23","Täŋpäkaŋ Jesu Pasova orekirit kadäni uken Jerusalem yotpärare-ken itkaŋ kudän kudupi mäyap täŋkuk. Täŋirän äma mäyaptä nadäkinik täŋ imiŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN2_24","073_2_24","JHN","2","24","24","Upäŋkaŋ äma kudup täŋo bänepi yabäŋpäŋ-nadäwani unita mebärini kudup nämo yäŋahäŋpäŋ yäwetkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN2_25","073_2_25","JHN","2","25","25","Imata, Jesu ini uwä äma bänepi yabäŋpäŋ-nadäk täŋpani unita äma bänepi-ken jide pätak u kudup yabäŋpäŋ-nadäŋkuk. Uwä bänep kakkak mähemi unita kubätä iwetnaŋi nämo. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN3_1","073_3_1","JHN","3","1","1","Kome uken Parisi äma kubä wäpi Nikodemus. Nikodemus uwä Juda äma ekäni kubä. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN3_2","073_3_2","JHN","3","2","2","Eruk bipani kubä Nikodemus päŋku Jesu ahäŋ imiŋpäŋ iwetkuk; Yäwoŋärewani äma, gäk yäŋpäŋ-yäwoŋärek äma Anutu-ken naniktä äbun yäŋ nadäkamäŋ. Anutu-ken naniktä nämo äbun yäwänäku kudän kudupi täk täyan u täga nämo täk täyen yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN3_3","073_3_3","JHN","3","3","3","Ude yäwänä Jesutä iwetkuk; Näk bureni gäwera; Äma kubätä ahäk-ahäk kodaki nämo ahäwayäŋ täko uwä Anututä intäjukun itkaŋ yabäŋ yäwat epän kehäromi täk täyak unitäŋo mebärini täga nämo kaŋpäŋ nadäwän tärewek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN3_4","073_3_4","JHN","3","4","4","Jesutä ude yäwänä Nikodemus kikŋutpäŋ iwetkuk; Ude nämo! Äma tägawanitä jide täŋpäŋ nanak paki ude äneŋi äworewek? Äma kubätä nanak paki äworeŋpäŋ miŋi koki gänaŋ ahäwänkaŋ äneŋi miŋitä täga bäyanaŋi nämo! yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN3_5","073_3_5","JHN","3","5","5","Yäwänä Jesutä iwetkuk; Näk bureni gäwetat. Äma kubätä ume terak ba Munapik terak äneŋi kodaki nämo ahäwayäŋ täko uwä Anututä intäjukun itkaŋ nämo api kaŋiwarek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN3_6","073_3_6","JHN","3","6","6","Äma miŋi koki gänaŋ ahäwani uwä kome täŋo nadäk-nadäk uterakgän kuŋat täkaŋ. Täŋ, Kudupi Munapiktä äma kubä täŋo nadäk-nadäki täŋkodak täwayäŋ täko uwä Munapiktä iniken nadäk-nadäk terak api kuŋarek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN3_7","073_3_7","JHN","3","7","7","Näk kodaki ahäwen yäŋ gäwetat u nadäŋpäŋ nämo kikŋuren. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN3_8","073_3_8","JHN","3","8","8","Ahäkahäk kodaki Munapiktä pewän ahäk täkaŋ uwä mänit ude bumik. Mänit uwä iniken gärip terak piäk täyak. Imaka imaka yepmäŋit täŋirän yabäk täkamäŋ, upäŋkaŋ de ahäŋkaŋä de päŋku paotak yäŋ nämo kak täkamäŋ. Täŋpäkaŋ Munapik udegän, ini uwä kwawak nämo kak täkamäŋ. Upäŋkaŋ äma Munapik täŋo irit kodaki nikek uterak Munapik täŋo piäni ahäŋirän kak täkamäŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN3_9","073_3_9","JHN","3","9","9","Jesutä ude yäwänä Nikodemustä iwetkuk; Yäkai! Näk jide täŋpäŋ unitäŋo mebäri nadäwa täreneŋ? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN3_10","073_3_10","JHN","3","10","10","Yäwänä Jesutä iwetkuk; Gäk Juda täŋo yäŋpäŋ-yäwoŋärek äma ŋonitä man ŋonita imata täŋguŋ täyan? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN3_11","073_3_11","JHN","3","11","11","Näk bureni gäwera; Imaka nadäk täkamäŋ ba kaŋpäŋ nadäk täk täkamäŋ udegän Juda äma in täwetpäŋ täwoŋärek täk täkamäŋ. Upäŋkaŋ in nintäŋo manta bitnäk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN3_12","073_3_12","JHN","3","12","12","Imaka komen äma terak ahäk täkaŋ unita täwerira nadäwä bureni nämo täk täkaŋ unita imaka kunum gänaŋ ahäk täkaŋ unita täwerawä jide täŋpäŋ nadäwä bureni täŋpek? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN3_13","073_3_13","JHN","3","13","13","Kome terak nanik äma kubätä kunum gänaŋ nämo äroŋkuko unita kunum gänaŋ ahäk täkaŋ uwä äma kubä-tägän yabäŋpäŋ-nadäk täyak. Uwä Äma Bureni-inik, kunum gänaŋ nanik äpuko u kubä unitägän kunum täŋo mebäri nadätak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN3_14","073_3_14","JHN","3","14","14","Mosestä bian-inik kome jopi-ken gämok jikontä yokut iwat yäpmäŋ äroŋpäŋ ämawebe iŋamiken kwawak peŋkuko udegän Äma Bureni-inik uwä yäpmäŋ äro punin kwawak pekta yäwani. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN3_15","073_3_15","JHN","3","15","15","Ude täŋirä äma kubätä Äma Bureni-inik unitä täga täŋkentäŋ namek yäŋ nadäkinik ude täŋpayäŋ täko uwä irit kehäromi api kaŋ-ahäwek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN3_16","073_3_16","JHN","3","16","16","Anututä komen ämawebeta nadäŋ yämik-inikinik täŋkuko unita nanaki tepi kubägän u tewän äpuk. Ude täŋkuko unita ämatä u nadäŋ imiŋpäŋ kuŋatnayäŋ täkaŋ uwä paot-inik nämo api täneŋ. Nämo, u irit kehäromi api kaŋ-ahäneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN3_17","073_3_17","JHN","3","17","17","Anutu uwä Nanakna komen ämawebe manken kaŋ yepmaŋpän yäŋpäŋ nämo tewän äpuk. Nämo, u komen ämawebe yäpän tägakta yäŋpäŋ nanaki kubägän-inik uwä iniŋ kireŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN3_18","073_3_18","JHN","3","18","18","Unita äma kubätä Anutu täŋo nanaki u nadäŋ imikinik täŋpayäŋ täko uwä manken itta biŋam nämo. Täŋ, äma kubätä nadäŋ imikinik nämo täŋpayäŋ täko uwä manken itta biŋam. Imata, nadäkiniki Anutu täŋo Nanaki kubägän unita nämo täk täyak unita. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN3_19","073_3_19","JHN","3","19","20","Manken irit täŋo mebäri ŋode pätak; Peŋyäŋek pähap Anutu-ken naniktä kome terak ŋo äpätak. Upäŋkaŋ komen äma kuŋat-kuŋari waki unita peŋyäŋekta bitnäŋkaŋ bipmäŋ uranita gäripi nadäk täkaŋ. Kädet wakini täŋo mebäri kwawak pewä ahäkta umuntak täkaŋ unita peŋyäŋek gänaŋ nämo ärok täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN3_21","073_3_21","JHN","3","21","21","Täŋ, äma kubätä kädet bureni iwarayäŋ täko uwä peŋyäŋek u gänaŋ itta nämo api bitnäwek. Nämo, äma udewanitä peŋyäŋek gänaŋ irirä ämawebe ätutä ŋode api yabäŋpäŋ-nadäneŋ; Bureni! Äma unitäŋo täktäki uwä Anutu täŋo mangän iwatpäŋ täk täkaŋ yäŋ api nadäneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN3_22","073_3_22","JHN","3","22","22","Jesutä man ude yäŋ paotpäŋä iwaräntäkiye yämagut yäpmäŋ Jerusalem yotpärare peŋpeŋ Judia gägäni käda kuŋkuŋ. Päŋku itkaŋ ämawebe ume ärut yämiŋ itkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN3_23","073_3_23","JHN","3","23","23","Ude täŋ irirän kadäni ugän Jon imaka, kome kubäken ämawebe ärut yämiŋ itkuk. Aenon kome, Salim yotpärare dubini-ken uken täŋkuk, ume taŋi kubä u itkuko unita. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN3_24","073_3_24","JHN","3","24","24","(Kadäni uken Jon komi eŋiken nämo teŋirä epän u täŋkuk). ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN3_25","073_3_25","JHN","3","25","25","Täŋpäkaŋ Juda äma ekäni kubätä äbäŋpäŋ Jon täŋo iwaräntäkiye-kät Anutu iŋamiken kuräki itta ume ärutärut täŋo käderita man wärät-wärät täŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN3_26","073_3_26","JHN","3","26","26","Ude täŋkaŋ Jon täŋo iwaräntäkiyetä kuŋpäŋ Jon ŋode iwetkuŋ; Yäwoŋärewani äma, äma gäkkät Jodan udude käda itkaŋ unitäŋo mebärini niwetkuno äma ukeŋo nadätan? Ämawebe mäyaptä äma uken kuŋirä ume ärut yämiŋ itak yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN3_27","073_3_27","JHN","3","27","27","Ude yäwäwä Jontä yäwetkuk; Nadäkaŋ? Kunum mähemitä äma kubäkubäta epän nimik täyak. Nimiŋirän epän nininta biŋam nimani ugänpäŋ iwatpäŋ täk täkamäŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN3_28","073_3_28","JHN","3","28","28","Näk ŋode täwetkuro upäŋ imata täŋguŋ täkaŋ? Näk näkŋata Kristo nämo yäŋ täwetkut. Näk Kristota kädet täwit imiktagän Anututä naniŋ kireŋkuk yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN3_29","073_3_29","JHN","3","29","29","Jontä ude yäŋpäŋ ŋode yäwetgän täŋkuk; In ŋode nämo nadäkaŋ? Äma kubäta webe yäŋ imineŋo uwä webe uwä äma ukengän kwek. Täŋpäkaŋ äma unitäŋo noripakitä biŋam nadäŋpäŋ täŋkentäŋ imiŋpäŋ bänep täga pähap nadäŋ imek. Eruk, näk äma unitäŋo noripaki ude. Ämawebetä notnapak Jesu ukengän kukaŋ unita bänep täga nadäŋ imitat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN3_30","073_3_30","JHN","3","30","30","Unita näk ŋode nadätat; Notnapak täŋo wäpitä äroŋirän näkŋo wäpnatä kaŋ äpän yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN3_31","073_3_31","JHN","3","31","31","Jontä ude yäŋpäŋ yäwetkuk; Äma kunum gänaŋ naniktä äpuko uwä äma kuduptagän yärepmitpäŋ intäjukun-inik itak. Täŋpäkaŋ nähä komen äma. Näk imaka imaka kome terak itkaŋ unitäŋo mebärigän nadäwa tärekaŋ. Täŋ, äma kunum gänaŋ naniktä äpuko unitä uyaku imaka kuduptagän nadäwän tärekaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN3_32","073_3_32","JHN","3","32","32","Äma unitä imaka kaŋpäŋ nadäk täyak udegän yäŋahäk täyak. Upäŋkaŋ ämatä u nadäkta bitnäk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN3_33","073_3_33","JHN","3","33","33","Täŋ, äma kubätä man u nadäŋpäŋ buramiwayäŋ täko unitäŋo nadäk-nadäki-ken ŋode pätak; Anutu u imaka burenigän täk täyak ba yäk täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN3_34","073_3_34","JHN","3","34","34","Imata, äma Anututä ini tewän äpuko u Anutu täŋo man yäŋahäk täyak. Anututä ini unita Munapik täŋo kehäromi tokŋek-inik peŋ imiŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN3_35","073_3_35","JHN","3","35","35","Täŋpäkaŋ Nani uwä Nanakita gäripi-inik nadäŋpäŋ kome terak ba kunum gänaŋ imaka imaka kuduptagän täŋo mähemi pähap teŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN3_36","073_3_36","JHN","3","36","36","Unita äma kubätä Nanaki unita nadäŋ imikinik täŋpayäŋ täko uwä irit kehäromi nikek api irek. Upäŋkaŋ äma kubätä Nanaki täŋo man nämo buramiwayäŋ täko uwä irit kehäromi nämoinik api kaŋ-ahäwek. Nämo, Anutu täŋo kokwawaktä äma udewani terak pen api it yäpmäŋ ärowek yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN4_1","073_4_1","JHN","4","1","1","Kadäni uken Parisi ämatä manbiŋam ŋode nadäŋkuŋ; Jesu uwä ämawebe mäyap ume ärut yämik täyak, Jontä täk täŋkuko u irepmitpäŋ täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN4_2","073_4_2","JHN","4","2","2","(Täŋ bureni uwä Jesu ini ämawebe ume nämo ärut yämiŋkuk. Iwaräntäkiye yäwerän unitä ärut yämik täŋkuŋ.) Täŋpäkaŋ Jesutä Parisi äma Jesu epän ude täyak yäŋ yäŋpäŋ-nadäk täŋkuŋo manbiŋam u nadäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN4_3","073_4_3","JHN","4","3","3","Manbiŋam u nadäŋpäŋ Judia kome u peŋpeŋ Galili komeken äneŋi äyäŋutpeŋ kuŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN4_4","073_4_4","JHN","4","4","4","Galili kädet u iwat yäpmäŋ kuŋtäŋgän Samaria kome käda ahäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN4_5","073_4_5","JHN","4","5","5","Kuŋtäŋgän Samaria kome täŋo yotpärare täpuri kubä wäpi Sika uken ahäŋkuk. (Yotpärare u kome Jekoptä bian-inik nanaki Josepta iniŋ kireŋkuko u dubini-ken itkuk.) ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN4_6","073_4_6","JHN","4","6","6","Jesutä kädet käroŋi kuŋtäŋgän kepma bämopi täŋirän gaŋa taŋpäŋ ume awaŋ Jekoptä bian-inik äneŋpani u kaŋ-ahäŋpäŋ dubini-ken maŋit itkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN4_7","073_4_7","JHN","4","7","8","Täŋpäŋ Jesu täŋo iwaräntäkiye ketem suwanayäŋ yotpärare bämopi-ken kuŋkuŋopäŋ Jesu inigän uken irirän Samaria nanik webe kubä ume gwerayäŋ äbuk. Äbäŋirän Jesutä kaŋpäŋ iwetkuk; Gäk ume ätu gwet nam yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN4_9","073_4_9","JHN","4","9","9","Ume gwet nam yäŋ iwerirän webe unitä kikŋutpäŋ yäŋkuk; Gäk Juda ämatä näk Samaria webeken imata umeta yäyan? (Juda naniktä Samaria nanikkät not nämo täŋpeŋ kuŋat täŋkuŋo unita webe unitä Jesu ude iwetkuk.) ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN4_10","073_4_10","JHN","4","10","10","Webe unitä ude iwerirän Jesutä iwetkuk; Gäk Anutu täŋo iron täŋo mebäri nämo nadätan, ba umeta gäweraro näkŋo mebäri u imaka, nämo nadätan. Nadäwi tärewän yäwänäku, irit kehäromi täŋo umeta näwet yabäŋiri gamitet yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN4_11","073_4_11","JHN","4","11","11","Yäwänä webe unitä iwetkuk; Wanotna, irit kehäromi täŋo umeta yäyan u depäŋ yäpen? Ume awaŋ ŋo käroŋi-inik unita ume gweranika nämo uwä jide täŋpäŋ gweren? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN4_12","073_4_12","JHN","4","12","12","Nadätan? Oranin biani Jekoptä awaŋ käroŋi ŋo äneŋkuk. Täŋpäkaŋ ini ba äbekiye oraniye, yawakiye ume ŋogänpäŋ naŋ yäpmäŋ äbuŋ yäk. Gäkä Jekop irepmitpäŋ ume kodaki kubä kaŋ-ahäwayäŋ yäyan? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN4_13","073_4_13","JHN","4","13","13","Yäwänä Jesutä iwetkuk; Äma ume ŋo nak täkaŋ uwä naŋirä umeta pen yek täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN4_14","073_4_14","JHN","4","14","14","Upäŋkaŋ äma ätu ume näkä yäyat u yäma nänayäŋ täŋo uwä umeta wari nämo api yeneŋ. Ume uwä naŋirä bänepi-ken ume dapuri ude ahäŋirän äma uwä irit kehäromi nikek api itneŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN4_15","073_4_15","JHN","4","15","15","Jesutä ude yäwänä webe unitä iwetkuk; Wära! Notnapak, ume yäyan u nami naŋpäŋ umeta wari neneŋtawä! Ba umeta ŋo äbäk täyat uwä kaŋ pewa! yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN4_16","073_4_16","JHN","4","16","16","Ude yäwänä Jesutä iwetkuk; Eruk, gäk päŋku äpka yäwi äbun yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN4_17","073_4_17","JHN","4","17","17","Yäwänä iwetkuk; Näk äpna nämo yäk. Yäwänä Jesutä iwetkuk; Näk äpna nämo yäŋ bureni näwetan. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN4_18","073_4_18","JHN","4","18","18","Upäŋkaŋ gäk äpkaye 5 ude yäpmäŋkaŋ yepmaŋpi kuk täŋkuŋo u. Täŋkaŋ apiŋo äma bok it täkamän uwä äpka bureni nämo. Unita bureni näwetan yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN4_19","073_4_19","JHN","4","19","19","Jesutä ude yäwänä webe unitä yäŋkuk; Bureni! Gäk profet kubätä yäyan yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN4_20","073_4_20","JHN","4","20","20","E, pom itkamäk-ken ŋo oraniyetä Anutu iniŋoret yäpmäŋ äbuŋ yäk. Täŋ, Juda äma inä ŋode niwet täkaŋ; Jerusalem komeken Ekäni wäpi iniŋoret tänaŋi yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN4_21","073_4_21","JHN","4","21","21","Ude yäwänä Jesutä iwetkuk; Wanotna, gäwera nadä. Kadäni keräp taŋirän in pom ŋoken ba Jerusalem yotpärare-ken Anutu Nan wari nämo api iniŋ oretneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN4_22","073_4_22","JHN","4","22","22","Nämo, Samaria ämawebe intä Anutu täŋo mebäri ket nämo nadäŋkaŋ iniŋoret täkaŋ. Täŋ, Juda ämawebe ninä mebäri nadäna täreŋirä iniŋoret täkamäŋ. Nadätan? Anututa biŋam täktäk kädet u Juda äbot bämopi-ken ahäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN4_23","073_4_23","JHN","4","23","23","Kadäni keräp taŋirän Anutu iniŋoret-oret kädet kodaki api ahäwek. Kadäni ugän kome uken ba uken täne yäŋ nadäwätäk nämo api täneŋ. Nämoinik! Kadäni uken ämawebe Anutu bureni iniŋ oretnayäŋ täŋo unitä ŋode api täneŋ; Nan täŋo man bureni iwatpäŋ Kudupi Munapik täŋo kehäromi terak api iniŋ oretneŋ. Kädet u iwatta kadäni ahätak uba. Anutu Nantä ämawebetä kädet ude iwatpäŋ kaŋ naniŋ orerut yäŋ gäripi nadäk täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN4_24","073_4_24","JHN","4","24","24","Nadätan? Anutu uwä äma ude nämo. Anutu ini munapik unita äma kubätä iniŋ orerayäŋ täko uwä iniken nadäk terak täga nämo iniŋ orerek. Nämoinik, man bureni-inik bänepi-ken parirän Kudupi Munapik täŋo kehäromi terak Anutu iniŋ orerek yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN4_25","073_4_25","JHN","4","25","25","Ude yäwänä webe unitä Jesu ŋode iwetkuk; Ude käwep. Upäŋkaŋ näk ŋode nadätat; Mesaia, Kristo yäŋ yäwani unitä ahäŋpäŋ imaka kudup niwetpäŋ niwoŋärek api täŋpek yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN4_26","073_4_26","JHN","4","26","26","Ude yäwänä Jesutä iwetkuk; Etäŋ, uwäku näk ŋobayäŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN4_27","073_4_27","JHN","4","27","27","Ude iwerän täreŋirän iwaräntäkiye äbuŋ. Äbäŋpäŋ Jesu webe ukät man yäŋpäŋ-nadäk täŋirän yabäŋpäŋ-nadäwätäk täŋkuŋ. Nadäwätäk täŋkuŋopäŋ imatäkenta iwetan, ba jideta iwetan yäŋ nämo iwet yabäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN4_28","073_4_28","JHN","4","28","28","Täŋpäkaŋ webe u ume käbot kämän paräpeŋ yotpärare-ken bäräŋeŋ päŋku ämawebe ŋode yäwetkuk; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN4_29","073_4_29","JHN","4","29","29","In äbäŋkaŋ äma kubäta kawut! yäk. Unitä kädet bian täŋ yäpmäŋ äburo u yäŋahäŋ moretak. U Kristo käwep! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN4_30","073_4_30","JHN","4","30","30","Yäweränkaŋ ämawebe yotpärare uken nanik Jesutä itkuk-ken ugän äbuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN4_31","073_4_31","JHN","4","31","31","Webe uwä kuŋkuko yotpärare-ken irirän iwaräntäkiyetä äbäŋpäŋ Jesu peŋ iwetkuŋ; Yäwoŋärewani äma, ketem ätu näŋä! yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN4_32","073_4_32","JHN","4","32","32","Ude yäwäwä Jesutä yäŋkuk; Ude nämo! Näkŋo ketem mebäri kubä intä nämoinik nadäkaŋ u it namitak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN4_33","073_4_33","JHN","4","33","33","Ude yäwän nadäŋpäŋ ini-tägän näwetgäwet ŋode täŋkuŋ; Ima ketemta yäyak? Äma kubätä ketem ätu käwep imän nakta yäyak yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN4_34","073_4_34","JHN","4","34","34","Ude yäŋirä Jesutä yäwetkuk; Näkŋo ketem bureni uwä ŋode; Äma nepmaŋpän äpuro unitäŋo nadäk iwatta, ba epän man näwetkuko u täŋpa tärekta gäripi nadätat yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN4_35","073_4_35","JHN","4","35","35","Täŋpäkaŋ intä ŋode nadäkaŋ; Ketem puget-puget kadäni nämo ahätak. Komepak 4 ude täreŋirän uyaku ketem bureni täga api yäpne yäŋ nadäkaŋ, ei yäŋ? Upäŋkaŋ epän pähap ŋo dapun ijiŋpäŋ ket yabäwut! Ketem bureni pugetta biŋam täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN4_36","073_4_36","JHN","4","36","36","Äma ketem täŋ-tägaŋirä pugerani u epän täŋo gwäki yäpmäŋpäŋ ketem puget itak. Ketem uwä irit kehäromita biŋam puget peyak. Ude täŋirän äma ketem piwani ukät ketem bureni pugerani yarä u bok oretoret täga tädeŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN4_37","073_4_37","JHN","4","37","37","Unita man kubä ŋode yäk täkaŋ u bureni yäk täkaŋ; Äma kubätä ketem yeri piwekopäŋ kubätä pugerek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN4_38","073_4_38","JHN","4","38","38","Nadäkaŋ? In näkä ketem äma kubätä piwani u pugetta tepmaŋpa kuŋkuŋ. Ketem u intä nämo piŋkuŋ. Äma ätutä piŋkuŋopäŋ intä pugetpäŋ gwäki yäpmäk täkaŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN4_39","073_4_39","JHN","4","39","39","Täŋpäkaŋ Samaria ämawebe yotpärare uken nanik mäyaptä Jesuta nadäŋ imikinik täŋkuŋ. Imata, webe ukeŋonitä biŋami ŋode yäweränpäŋ; Jesutä imaka bian täŋ yäpmäŋ äburo u kumän yäŋahäŋ moreŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN4_40","073_4_40","JHN","4","40","40","Biŋam u nadäŋkaŋ Jesuken kuŋpäŋ man kehäromi ŋode iwetkuŋ; Gäk kwentawä yäk. Ninkät ŋo kaŋ it täna. Iweräwä Jesutä mani buramiŋpäŋ kome uken kepma yarä itkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN4_41","073_4_41","JHN","4","41","41","U itkaŋ manbiŋam ätu yäwerirän nadäŋpäŋ äma mäyaptä nadäkinik täŋ imiŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN4_42","073_4_42","JHN","4","42","42","Ude täŋpäŋ webe ukeŋo iwetkuŋ; Pengän mani biŋam niwetkuno u nadäŋpäŋ nadäkinik jop täŋkumäŋ yäk. Upäŋkaŋ apiŋowä ini-tägän dubinin-ken äbä yäŋahäŋirän kaŋpäŋ nadäkinik täkamäŋ. Apiŋo bureni kaŋpäŋ nadäkamäŋ; Äma ŋowä ämawebe komeni komeni waki keri-ken nanikpäŋ yäpmäkta biŋam iwoyäwani bureni yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN4_43","073_4_43","JHN","4","43","43","Eruk kepma yarä irän täreŋirän Jesu Samaria kome u peŋpeŋ Galili komeken kuŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN4_44","073_4_44","JHN","4","44","44","(Bian Jesutä ini kome unita yäŋpäŋ ŋode yäŋkuk; Profet uwä ini kome kujat-ken wäpi biŋam nämo itak). ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN4_45","073_4_45","JHN","4","45","45","Eruk, kumaŋ päŋku Galili komeken ähäŋirän ämawebe uken naniktä not täŋ imiŋpäŋ iniŋ oretkuŋ. Jerusalem yotpärare, Pasova kadäni-ken Jesutä imaka imaka burenigän täŋirän kaŋkuŋo unita Jesuta nadäŋirä ärowani täŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN4_46","073_4_46","JHN","4","46","46","Täŋpäkaŋ Galili kome yotpärare kubä wäpi Kana, bian Jesutä ume jopi täŋpewän wain ume äworeŋkuko uken kuŋkuk. Kome ukenä äma ekäni kubätä itkuk. Unitäŋo nanaki Kapeneam yotpärare-ken käyäm taŋi täŋ itkukonik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN4_47","073_4_47","JHN","4","47","47","Eruk, äma u Jesu Judia kome peŋpeŋ Galili komeken äbäŋirän biŋam nadäŋpäŋ Jesutä itkuk-ken kuŋkuk. Kuŋpäŋ butewaki man ŋode iwetkuk; Jesu, gäk äbä nanakna kumbayäŋ täŋ itak u täga yäpi täganayäŋ? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN4_48","073_4_48","JHN","4","48","48","Ude yäwänä Jesutä iwetkuk; Wa! In imata kudän kudupi täŋirän kaŋpäŋ nadäŋpäŋ uyaku nadäkinik täne yäŋ nadäk täkaŋ? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN4_49","073_4_49","JHN","4","49","49","Jesutä ude yäwänä äma ekäni unitä iwetkuk; Ekäni, nanakna kumbayäŋ. Bäräŋeŋ äbi! yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN4_50","073_4_50","JHN","4","50","50","Yäwänä Jesutä iwetkuk; Eŋiken kuyi. Nanakka nämo kumbayäŋ yäk. Yäwänä nadäwän bureni täŋpäpäŋ eŋini-ken kuŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN4_51","073_4_51","JHN","4","51","51","Kuŋtäŋgän kädet miŋin epän watä ämaniye ätukät äbä peroŋpäŋ iwetkuŋ; Nanakka nämo kumak. Tägaŋpäŋ itak yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN4_52","073_4_52","JHN","4","52","52","Ude yäwäwä yäwet yabäŋkuk; Kadäni jideken tägak? Yäwänä iwetkuŋ; Kwep, 1’kirok bipäda gupi bamtaŋ yäpmäŋ kuŋirä tägaŋkuk yäŋ iwetkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN4_53","073_4_53","JHN","4","53","53","Yäŋirä nanitä ŋode nadäŋkuk; Bureni! Kwep bipäda 1’kirokken ugän Jesutä Nanakka nämo kumbayäŋ yäŋ näwetkuk. Ude nadäŋkuko unita nädamiŋi-nani kumän-tagän Jesuta nadäkinik täŋ imiŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN4_54","073_4_54","JHN","4","54","54","Täŋpäkaŋ Jesu Judia komeken peŋpeŋ Galili kome äbuko u punin terak kudän kudupi mäyap täŋkuk. Upäŋkaŋ äm ekäni unitäŋo nanaki yäpän tägaŋkuŋo unitäwä kadäni yarä ude täŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN5_1","073_5_1","JHN","5","1","1","Eruk Juda nanik täŋo orekirit kadäni keräp taŋirän Jesu Jerusalem yotpärare-ken äroŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN5_2","073_5_2","JHN","5","2","2","Täŋpäkaŋ Jerusalem yewa pähap gänaŋ gwägu kubä wäpi Betsaida, yäma kubä wäpi Yawak täŋo Yäma u dubini-ken itkuk. Gwägu u gägäni-ken äyuŋta täŋpani eŋi 5 udetä it äyäŋutkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN5_3","073_5_3","JHN","5","3","3","Gwägu u dubini-ken äma käyäm ikek ba dapuri tumbani, kwäyähäneŋ ba nägäri kawuk täwani mäyap it täŋkuŋonik. U imata, gwägutä wareŋ täŋpän käna yäŋkaŋ itsämäk täŋkuŋonik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN5_4","073_5_4","JHN","5","4","4","Kadäni ätu Ekäni täŋo aŋero kubätä äbä täŋpewän gwägu wareŋ täŋirän äma kubätä jukun tärop taŋpeŋ äpmok täŋkukonik. Ude täŋpäŋ äma intäjukun tärop taŋpeŋ äpmok täŋkuko uwä käyäm tägaŋpeŋ kuk täŋkukonik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN5_5","073_5_5","JHN","5","5","5","Ude täŋ yäpmäŋ kuŋirä äma kubäwä pen pat it täŋkukonik. Äma u käyäm täŋ yäpmäŋ äroŋirän obaŋ 38 ude täreŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN5_6","073_5_6","JHN","5","6","6","Eruk, Jesutä äma u kaŋpäŋ kadäni käroŋi pat yäpmäŋ äbätak yäŋ nadäŋkuk. Ude nadäŋpäŋ iwet yabäŋkuk; Gäk tägawayäŋ nadätan? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN5_7","073_5_7","JHN","5","7","7","Yäwänä äma kwäyähäneŋ täŋpani unitä iwetkuk; Ekäni, äma netä it nameko unitä gwägu wareŋ täŋirän bäräŋeŋ nepmaŋpän äpmoŋpam? Näkŋa äpmoŋpayäŋ täŋira ämatä bäräŋeŋ närepmitpeŋ äpmok täkaŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN5_8","073_5_8","JHN","5","8","8","Yäwänä Jesutä ŋode iwetkuk; Eruk, gäk aku! Iriŋ patka ba ämet patka yäpmäŋkaŋ ku! yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN5_9","073_5_9","JHN","5","9","9","Yäwänä uterakgän gupi tägawäpäŋ akuŋpäŋ teki peŋ bäyaŋ yäpmäŋ kuŋkuk. Täŋpäkaŋ kepma uwä Sabat kadäni. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN5_10","073_5_10","JHN","5","10","10","Unita Juda äma ekäni ätutä äma yäpän tägaŋkuŋo u ŋode iwetkuŋ; Wa! Apiŋo Sabat kadäni-ken tekka peŋ bäyaŋ yäpmäŋ kuŋatan udeta yäjiwärani! yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN5_11","073_5_11","JHN","5","11","11","Ude iweräwä äma unitä yäwetkuk; Äma nepmaŋpän tägatat unitä iriŋ patka ba ämet patka yäpmäŋkaŋ ku yäŋ näwet-pewän täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN5_12","073_5_12","JHN","5","12","12","Yäwänä iwetkuŋ; Äma gäwerän äbätan u wäpi netä? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN5_13","073_5_13","JHN","5","13","13","Ude iwet yabäwäwä guŋ taŋkuk, Jesu uwä äma päke itkuŋo u bämopi-ken paotpeŋ kuŋkuko unita. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN5_14","073_5_14","JHN","5","14","14","Eruk kämi, Jesutä äma u kudupi eŋi gänaŋ kaŋ-ahäŋpäŋ jukuman ŋode iwetkuk; Gäk gupka tägaŋkuŋo u käyan? Eruk, imaka bäräpi udewani äneŋi nämo ahäŋ gamekta momi wari nämo täŋpen yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN5_15","073_5_15","JHN","5","15","15","Ude iweränkaŋ äma u Jesu kawän tärewäpäŋ päŋku Juda äma ekäni ekäni u ŋode yäwetkuk; Äma nepmaŋpän tägaŋkuro uwä wäpi Jesu yäŋ yäwetkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN5_16","073_5_16","JHN","5","16","16","Täŋpäkaŋ Jesu uwä Sabat kadäni-ken epän udewani täk täŋkuko unita Juda äma ekäni ekänitä iwan täŋ imiŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN5_17","073_5_17","JHN","5","17","17","Täŋirä Jesutä ŋode yäwetkuk; Nanatä epän täk täyak uwä itpäŋ-nadäki nämo. Näk imaka, udegän täk täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN5_18","073_5_18","JHN","5","18","18","Ude yäŋirän Juda ämatä nadäwä wawäpäŋ Jesu utta kädetta wäyäkŋeŋkuŋ. Imata, Jesu u Sabat täŋo baga man irepmit täŋkukonik. Ba ugän nämo, u Anututa Nana yäŋ yäŋkuko unita ini Anutu ude äworek täŋkukonik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN5_19","073_5_19","JHN","5","19","19","Täŋpäkaŋ Jesutä ŋode yäwetkuk; Näk bureni-inik täwera nadäwut; Nanaki uwä iniken gäripi terak imaka kubä täga nämo täk täyak. Nanitä täŋpän kaŋkaŋ uterakgän täk täyak yäk. Ba Nanitä täk täyak udegän Nanaki täk täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN5_20","073_5_20","JHN","5","20","20","Täŋpäŋ Nani uwä Nanakita gäripi pähap nadäŋ imik täyak. Gäripi pähap nadäŋ imiŋirän epän täk täyak udegän iwoŋärek täyak. Upäŋkaŋ epän ŋo täŋira kak täkaŋ ugän nämo. In nadäwätäk pähap täŋput yäŋpäŋ Nanatä imaka ärowani pähap näwoŋärewän täŋira api kaŋ-däkŋeneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN5_21","073_5_21","JHN","5","21","21","Nanatä äma kumbani-ken nanik yäpmäŋ aku kuŋat-kuŋat kodaki kuŋarekta yepmak täyak. Udegän Nanakitä äma u ba u irit bureni yäma yäŋpäŋä api yämek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN5_22","073_5_22","JHN","5","22","22","Täŋpäkaŋ Nani uwä äma kowata manken nämo yepmak täyak. Nämoinik, epän uwä Nanaki keri terak peŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN5_23","073_5_23","JHN","5","23","23","Epän ude täkta wäpi biŋam imiŋkuko unita ämawebetä Nani oraŋ imik täkaŋ udegän Nanaki api oraŋ imineŋ. Täŋpäkaŋ äma kubätä Nanaki nämo oraŋ imayäŋ täyak uwä Nani, Nanaki iniŋ kireŋkuko u nämo oraŋ imik täyak ubayä. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN5_24","073_5_24","JHN","5","24","24","Unita näk bureni-inik täwera nadäwut; Äma näkŋo man nadäŋpäŋ iyap taŋpäŋ, äma naniŋ kireŋkuko unita nadäŋ imikinik täk täkaŋ uwä irit kehäromita biŋam täkaŋ. Äma udewani uwä kowata mankenta biŋam nämo. Nämo, uwä kumäŋ-kumäŋ täŋo kädet mäde ut imiŋpäŋ irit kehäromita biŋam täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN5_25","073_5_25","JHN","5","25","25","Näk bureni-inik täwera nadäwut; Kadäni kubä keräp täyak! Kadäni uken äma kumäŋ-kumäŋ täŋo kädet-ken kuŋarani kubätä Anutu Nanaki täŋo man nadäŋ imayäŋ täko uwä kodak taŋpäŋ kuŋat-kuŋat kodaki nikek api kuŋarek. Täŋpäkaŋ kadäni uwä ahätak ŋobayäŋ! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN5_26","073_5_26","JHN","5","26","26","Nan uwä kuŋat-kuŋat kodaki täŋo mähemi. Täŋkaŋ Nanaki udegän kuŋat-kuŋat kodaki täŋo mähemi täŋpekta iniŋ kireŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN5_27","073_5_27","JHN","5","27","27","Täŋpäkaŋ nanaki uwä Äma Bureni-inik itak unita Nanitä äma kowata manken yepmakta yäŋ imani. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN5_28","073_5_28","JHN","5","28","28","Täŋkaŋ man yäyat ŋo nadäŋpäŋ-nadäwätäk nämo täneŋ. Kadäni kubä pewani itak. Kadäni uken äma kumaŋirä awaŋ äneŋpanitä Nanaki täŋo man kotäk api nadäneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN5_29","073_5_29","JHN","5","29","29","Unitäŋo man kotäk nadäŋpäŋ awaŋ gänaŋ nanik api ämneŋ. Täŋpäŋ irit kuŋat-kuŋat säkgämän kuŋaranitä irit kehäromita biŋam api akuneŋ. Täŋ, irit kuŋat-kuŋari wakitä kowata manken itta api akuneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN5_30","073_5_30","JHN","5","30","30","Näk näkŋaken nadäk-nadäk terak epän täktäk täŋo kädet nämo pätak. Nan täŋo meni jinom ugänpäŋ iwatpäŋ äma kowata biŋam yäŋtäreŋ yämik täyat. Unita man epän täk täyat u siwoŋigän täk täyat yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN5_31","073_5_31","JHN","5","31","31","Täŋpäkaŋ näkŋa mebärina yäŋahäwero uwä ämatä nadäwä bureni nämo täneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN5_32","073_5_32","JHN","5","32","32","Mebärina uwä kubätä yäŋahäk täyak. Äma unitä mebärina yäŋahäŋirän bureni täk täyak yäŋ nadätat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN5_33","073_5_33","JHN","5","33","33","In Jon iwet yabäk täŋirä näkŋo mebärina bureni yäŋahäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN5_34","073_5_34","JHN","5","34","34","Upäŋkaŋ komen ämatä mebärina yäŋahäkta nadäwa ärowani nämo täk täkaŋ. Nämo, in mebärina nadäŋpäŋ kuŋat-kuŋat kodaki täŋo kädet kaŋ iwarut yäŋpäŋ Jontä näka yäŋahäŋkuko udegän täwetat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN5_35","073_5_35","JHN","5","35","35","Jon uwä bämopjin-ken topän ude peŋyäŋeŋ tamiŋkuk. Täŋirän in kadäni keräpi-tagän kaŋpäŋ gäripi nadäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN5_36","073_5_36","JHN","5","36","36","Täŋpäkaŋ Jon uwä näkŋo mebärina täga yäŋahäŋkuko upäŋkaŋ imaka kubätä mebärina kwawakinik pewän ahäk täyak. Nadäkaŋ? Nantä epän man näwetkuk. Epän täk täyat unitä mebärina kwawak ŋode pewän ahäk täkaŋ; Nanatä näwerän äput. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN5_37","073_5_37","JHN","5","37","37","Ba Nan naniŋ kireŋkuko u imaka, mebärina yäŋahäŋkuk. Inä unitäŋo meni-ken man nämo nadäk täkaŋ ba mäjoni udegän nämo kak täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN5_38","073_5_38","JHN","5","38","38","Inä äma Nantä iniŋ kireŋkuko unitäŋo man mäde ut imik täkaŋ unita mani biŋam bänepjin-ken täga nämo irek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN5_39","073_5_39","JHN","5","39","39","In irit kehäromi kaŋ-ahäna yäŋpäŋ Anutu täŋo man kudän täwani daniŋpäŋ nadäk bumta täk täkaŋ. Eruk, man kudän täwani unitä näkŋo mebärina yäŋahäk täyak! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN5_40","073_5_40","JHN","5","40","40","Upäŋkaŋ in irit mähemi näkken irit kehäromi yäpmäkta bitnäk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN5_41","073_5_41","JHN","5","41","41","Näk komen äma in udewanitä wäpna yäpmäŋ akukta nämo nadätat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN5_42","073_5_42","JHN","5","42","42","Nämo, intäŋo mebäri nadäkinik täyat. Bänepjin Anutu-ken nämo pek täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN5_43","073_5_43","JHN","5","43","43","Näk Nan täŋo wäpi terak äburo upäŋkaŋ in näka not nämo täŋ namik täkaŋ. Täŋ, äma kubätä iniken gäripi terak äbäŋirän u not täŋ imiŋpäŋ mani nadäŋ imik täkaŋ. U inide kubä! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN5_44","073_5_44","JHN","5","44","44","Injin-tägän kowat yäniŋ oretta gäripi nadäŋkaŋ Anututä nintäŋo irit kuŋat-kuŋatta jide nadäk täyak yäŋ nadäwätäk kubä nämo täk täkaŋ. Unita jide täŋpäŋ näka not täŋpäŋ nadäkinik api täŋ namineŋ? Täga nämo! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN5_45","073_5_45","JHN","5","45","45","Upäŋkaŋ in näka ŋode nämo nadäneŋ; Unitä Nanken täktäknin täŋo mebäri käwep api yäŋahäŋ nimek yäŋ nämo nadäneŋ. Ude nämo! Mosestä ini Anutu-ken täktäkjin täŋo mebäri api yäŋahäwek. In Moses wäpi terak kunum gänaŋ api ärone yäŋ nadäk täkaŋ upäŋkaŋ nämo! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN5_46","073_5_46","JHN","5","46","46","Nadäkaŋ? Mosestä man kudän täŋkuko u näka kudän täŋkuk. Unita inä unitäŋo man nadäwä bureni täŋpän yäwänäku näka udegän nadäwä bureni täkäneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN5_47","073_5_47","JHN","5","47","47","Täŋpäkaŋ Moses täŋo man kudänta bitnäk täkaŋ unita näkŋo man jide täŋpäŋ nadäkinik api täneŋ? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN6_1","073_6_1","JHN","6","1","1","Jesutä man ude yäŋ paotpäŋä Galili gwägu (wäpi kubä Taibirias), u udude käda kuŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN6_2","073_6_2","JHN","6","2","2","Kuŋirän ämawebe mäyaptä Jesu iwarän täŋkuŋ, Jesutä käyäm ikek yäpän tägaŋirä yabäŋkuŋo unita. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN6_3","073_6_3","JHN","6","3","3","Eruk, kadäni uken Jesutä iwaräntäkiye yäŋ-yäkŋat yäpmäŋ pom kubä terak äro itkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN6_4","073_6_4","JHN","6","4","4","Kadäni uwä Juda täŋo orekirit kadäni wäpi Pasova keräp taŋirän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN6_5","073_6_5","JHN","6","5","5","Täŋpäkaŋ pom uterak äro ittäŋgän yabäŋkuk; Ämawebe äbot päke u äbäŋirä yabäŋpäŋ Jesutä Filip ŋode iwet yabäŋkuk; Filip, ämawebe päke ŋo yepmäŋ towikta ketem imapäŋ yepmäŋ towinayäŋ? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN6_6","073_6_6","JHN","6","6","6","Ini ude api täŋpet yäŋ nadäŋkaŋ Filip nadäkiniki kehäromi jide patkuko u yäwän kaŋpäŋ nadäkta iwet yabäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN6_7","073_6_7","JHN","6","7","7","Ude iweränä Filiptä ŋode iwetkuk; Äma ŋo yepmäŋ towikta moneŋ taŋipäŋ ketem suwaŋpäŋ yäminero upäŋkaŋ nämo naŋpä tägawek yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN6_8","073_6_8","JHN","6","8","8","Ude yäwänä iwaräntäki kubä wäpi Andru, Saimon täŋo monäni unitä yäŋkuk; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN6_9","073_6_9","JHN","6","9","9","Iroŋi kubä gwägu tom täpuri yarä, käräga 5 ude yäpmäŋ kuŋarirän käyat yäk. Udewanipäŋ ämawebe päke u jide täŋpäŋ yepmäŋ towine? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN6_10","073_6_10","JHN","6","10","10","Ude yäwänä Jesutä yäwetkuk; In ämawebe yäwerä maŋirän täwut yäk. Ude yäweränä ämawebe yäwerä wädan terak maŋirän täŋkuŋ. Äma ekänigän 5,000 ude bumik unitä maŋirän täŋkuŋ, webe iroŋi penta itkuŋo ukät nämo daniwani. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN6_11","073_6_11","JHN","6","11","11","Eruk, Jesutä käräga u yäpmäŋpäŋ Nani bänep täga man iwetpäŋ ämawebe maŋirän täŋkuŋo unita yäpmäŋ daniŋpäŋ iniken gärip terak yäwäpäŋ yämiŋtäŋ kuŋkuk. Ude täŋpäŋ gwägu tom yäpmäŋpäŋ udegän yämiŋtäŋ kuŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN6_12","073_6_12","JHN","6","12","12","Yämiŋirän nabä tägawäpäŋ Jesutä iwaräntäkiye ŋode yäwetkuk; Näŋpani moräki moräki patpäŋ waneŋo unita butuwut yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN6_13","073_6_13","JHN","6","13","13","Ude yäweränä käräga 5 naŋkuŋo unitäŋo moräk-moräk butuŋpäŋ yäk 12 daiwä tokŋeŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN6_14","073_6_14","JHN","6","14","14","Täŋpäkaŋ Jesutä kudän kudupi ude täŋpän kaŋpäŋ ämawebetä yäŋkuŋ; Wära! Ŋo profet pähap kome terak ahäkta yäwani ukeŋowä ŋobayäŋ! yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN6_15","073_6_15","JHN","6","15","15","Ude yäŋpäŋ itgwäjiŋpäŋ Jesu iŋitpäŋ intäjukun äma it yämekta iŋitnayäŋ täŋirä yabäŋ umuntaŋ inigän pom terak äroŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN6_16","073_6_16","JHN","6","16","16","Eruk, bipäda ugän Jesu iniken iwaräntäkiyetä Jesu teŋpeŋ Galili gwägu pomi-ken äpmoŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN6_17","073_6_17","JHN","6","17","17","Äpmo Jesuta irä wawäpäŋ Kapeneam yotpärare-ken äyäŋutpeŋ kuna yäŋkaŋ gäpe terak äroŋpeŋ kuŋkuŋ. U bipani kuŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN6_18","073_6_18","JHN","6","18","18","Kuŋirä mänit kehäromi piäŋirän gwägu taŋi tokätkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN6_19","073_6_19","JHN","6","19","19","Ude täŋirän ehutpäŋ gwägu bämopi-ken kuŋirä Jesu gwägu terak yeŋtäŋ äbuk. Yeŋtäŋ äbämaŋ iwaräntäkiyetä itkuŋ-ken äbäŋirän kaŋpäŋ umun pähap täŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN6_20","073_6_20","JHN","6","20","20","Ude täŋirä gera täŋpäŋ yäwetkuk; Ŋo näkŋa äretat. Umuntäneŋo! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN6_21","073_6_21","JHN","6","21","21","Ude yäwän nadäŋpäŋä bänep pidäm terak Jesu täŋkentäŋpäŋ gäpe terak teŋirä kome kukta nadäŋkuŋ-ken uken pengän ahäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN6_22","073_6_22","JHN","6","22","22","Täŋpäkaŋ ämawebe päke u gwägu udude parä yäŋeŋkuk. Parä yäŋewänä ŋode yäŋkuŋ; Gäpe kubä-tägän irirän kaŋkumäŋopäŋ Jesu u iwaräntäkiye-kät nämo kuŋirän kaŋkumäŋ yäk. Iwaräntäkiye inigän kuŋkuŋ yäŋ nadäŋkuŋ. Ude nadäŋpäŋ Taibirias komeken nanik täŋo gäpe ätu Ekänitä yepmäŋ towiŋkuk-ken irirä yabäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN6_23","073_6_23","JHN","6","23","24","Täŋpäkaŋ kome uken Jesu inita ba iwaräntäkiyeta wäyäkŋewä wawäpäŋ gäpe uterak äroŋpäŋ Kapeneam komeken wäyäkŋeŋtäŋ kuŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN6_25","073_6_25","JHN","6","25","25","Wäyäkŋeŋtäŋ kuŋtäŋgän kaŋ-ahäŋpäŋä iwet yabäŋkuŋ; Yäwoŋärewani äma, gäk jidegän äbän? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN6_26","073_6_26","JHN","6","26","26","Yäwäwä ŋode yäwetkuk; Näk bureni-inik täwera nadäwut; Näk kudän kudupi täŋpewa ahäŋirän kak täkaŋ unita nämo! Ketem tepmäŋ towiŋira naŋ tokŋek täŋkuŋo unita näka wäyäkŋekaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN6_27","073_6_27","JHN","6","27","27","Inä epän bureni täk täkot. Kome täŋo ketem, paot-paori nikek unita nämo yäyat. Nämo, irit kehäromi täŋo ketem paot-paori nikek nämo, unita piäni täk täkot. Ketem uwä Äma Bureni-iniktä täga tamek, Anutu Nantä wäpi biŋam imiŋkuko unita yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN6_28","073_6_28","JHN","6","28","28","Ude yäweränä kowata ŋode iwetkuŋ; Nin jide täŋpäŋ imaka Anututä gäripi nadäk täyak u täne? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN6_29","073_6_29","JHN","6","29","29","Ude iweräwä Jesutä ŋode yäwetkuk; Anututä epän intä täkta nadäk täyak u ŋode; Iwerän äpuko unita nadäkinik täŋ imineŋ. Anutu täŋo gärip ude yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN6_30","073_6_30","JHN","6","30","30","Ude yäwänä kowata ŋode iwetkuŋ; Kudän kudupi jidewani kubä täŋiri gabäŋpäŋ nadäkinik täŋ gamine? Imatäken kubä täŋiri gabäŋpäŋ-nadänayäŋ? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN6_31","073_6_31","JHN","6","31","31","Nadätan? Äbekniye oraniyetä kome jopi-ken kuŋarirä Anututä ini ketem kubä wäpi mana yepmäŋ towiŋkuk yäk. Unita Anutu täŋo man ŋode kudän täwani; Anututä ketem kunum gänaŋ nanik yepmäŋ towiŋkuk. Eruk, kudän kudupi kubä udewani täŋiri kaŋpäŋ nadänayäŋ? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN6_32","073_6_32","JHN","6","32","32","Ude yäwäwä Jesutä kowata ŋode yäwetkuk; Näk man bureni täwera nadäwut; Kunum gänaŋ nanik ketem uwä Mosestä nämo pewän ahäŋ tamiŋkuŋ. Nämoinik, Nantä kunum gänaŋ nanik ketem bureni tamik täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN6_33","073_6_33","JHN","6","33","33","Ketem bureni uwä äma kubä yäk. Kunum gänaŋ naniktä äpäŋpäŋ komen ämawebeta irit kodaki pewän ahäŋ yämik täyak unitä Anutu-ken nanik ketem bureni täyak yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN6_34","073_6_34","JHN","6","34","34","Yäwänä iwetkuŋ; Ekäni, gäk ketem yäyan u kadäni kadäni nimik täyi! yäŋ iwetkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN6_35","073_6_35","JHN","6","35","35","Ude yäwäwä yäwetkuk; Irit kehäromi täŋo ketem näkŋa ŋo. Äma näkken äbäk täkaŋ uwä nakta wari nämo api yeneŋ. Ba äma nadäŋ namikinik täk täkaŋ uwä umeta äneŋi nämo api yeneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN6_36","073_6_36","JHN","6","36","36","Näk man täweraro ukeŋo; Nähä nabäk täkaŋ upäŋkaŋ nadäŋ namikinik nämo täk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN6_37","073_6_37","JHN","6","37","37","Täŋ, Nantä ämawebe näka biŋam yäpmäŋ daniŋpäŋ namik täyak u kuduptagän näkken api ämneŋ. Äbäŋirä nämoinik api yäwat kirewet. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN6_38","073_6_38","JHN","6","38","38","Kunum gänaŋ naniktä äpuro u näkŋaken gärip iwatta nämo äput. Nämoinik, Nan täŋo gäripgän iwatta äput. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN6_39","073_6_39","JHN","6","39","39","Täŋkaŋ unitäŋo gärip uwä ŋode; Ämawebe Nantä namik täyak u kubätä paorek yäŋpäŋ-yabäŋ yäwat epän täŋtäŋgän kadäni pähapken kumbani-ken nanikpäŋ yäpmäŋ päŋaku api yepmaŋpet. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN6_40","073_6_40","JHN","6","40","40","Unita äma Anutu täŋo Nanaki u tumbeŋ kuŋkaŋ nadäŋ imikinik täkaŋ uwä irit kehäromita biŋam api täneŋ. Äma udewani uwä kadäni pähapken täŋpewa api kodak täneŋ. Nana täŋo nadäk u ude yäŋ yäwetkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN6_41","073_6_41","JHN","6","41","41","Yäŋirän nadäŋpäŋ Jesu u kunum gänaŋ nanik ketem u näk yäŋ yäŋkuko unita Juda äma ekäni ätutä man yäŋburu-buru yäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN6_42","073_6_42","JHN","6","42","42","Man yäŋburu-buru yäŋpäŋ yäŋkuŋ; Jesu u äma jopi kubä yäk. U Maria Josep täŋo nanaki. U ninä yabäŋpäŋ-nadäk täkamäŋ. Upäŋ imata näk kunum gänaŋ naniktä äput yäŋ yäk täyak? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN6_43","073_6_43","JHN","6","43","43","Ude yäŋirä nadäŋpäŋ Jesutä yäwetkuk; In unita nadäwäwak täneŋo. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN6_44","073_6_44","JHN","6","44","44","Äma kubä ini-tägän näkken ämnaŋi nämo. Nan naniŋ kireŋpewän äpuro unitägän wädäŋpewän näkken äbäkäbäk kädet u itak. Äma udewani u kadäni pähapken täŋpewa api kodak täneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN6_45","073_6_45","JHN","6","45","45","Täŋpäkaŋ profet bianitä ŋode kudän täwani pätak; Anututä ini ämawebe kudup yäwetpäŋ yäwoŋärek api täŋpek. Unita Nantä iwetpäŋ iwoŋäreŋirän nadäweko unitä näkken äbek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN6_46","073_6_46","JHN","6","46","46","Täŋkaŋ äma kubätä Nan u nämo kaŋkuk. Anutu-ken naniktä äpani u kubä-tägän kaŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN6_47","073_6_47","JHN","6","47","47","Unita näk bureni-inik täwera nadäwut; Äma näka nadäkinik täŋ namik täkaŋ unitä irit kehäromita biŋam api täneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN6_48","073_6_48","JHN","6","48","48","Täŋpäŋ irit täŋo ketem u näkŋa ŋo. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN6_49","073_6_49","JHN","6","49","49","Bureni, bian äbekjiye orajiye u kome jopi-ken mana naŋkuŋo upäŋkaŋ kumäŋ täŋpä kuŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN6_50","073_6_50","JHN","6","50","50","Täŋ, kunum gänaŋ ketem äpuko u iŋamjin-ken itak ŋo. Äma kubätä ketem u naŋpäŋä nämo api kumbek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN6_51","073_6_51","JHN","6","51","51","Irit kehäromi täŋo ketem kunum gänaŋ naniktä äpani u näkŋa! Unita äma kubätä ketem ŋo naŋpäŋä nämo kumäŋkaŋ pen api it yäpmäŋ ärowek. Täŋpäkaŋ ketem uwä tohatna. Komen ämawebetä irit kehäromi yäpneŋta u api taniŋ kirewet yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN6_52","073_6_52","JHN","6","52","52","Ude yäŋirän nadäŋpäŋ Juda äma ekäni ekäni ini-tägän man wärät-wärät täŋpäŋ yäŋkuŋ; U jide täŋpäŋ tohari nimän näne? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN6_53","073_6_53","JHN","6","53","53","Ude yäwäwä Jesutä ŋode yäwetkuk; Näk bureni täwera nadäwut; In Äma Bureni-inik täŋo tohari nägäri nämo nänayäŋ täŋo uwä irit kehäromita biŋam nämo api täneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN6_54","073_6_54","JHN","6","54","54","Täŋ, äma tohatna nägätna nak täkaŋ uwä irit kehäromita biŋam täŋpäŋ paot-paori nämo api it yäpmäŋ äroneŋ. Täŋpäkaŋ kadäni pähapken äma udewaniwä näkä täŋpewa api kodak täneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN6_55","073_6_55","JHN","6","55","55","U imata, tohatnatä ketem bureni-inik täyak unita. Ba nägätna udegän ume bureni-inik täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN6_56","073_6_56","JHN","6","56","56","Äma näkŋo tohatna nägätna nak täkaŋ uwä näkkät kowat kwasikorän täk täkamäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN6_57","073_6_57","JHN","6","57","57","Täŋpäkaŋ Irit täŋo mähemi Nantä naniŋ kireŋpewän äpuro unita Nanta biŋam it täyat yäk. Näk imaka, irit mähemi unita äma näk nak täkaŋ uwä irit kehäromita biŋam api täneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN6_58","073_6_58","JHN","6","58","58","Ketem bureni kunum gänaŋ nanik äpuko uwä ubayäŋ. Ketem wäpi mana äbekniye oraniyetä naŋkuŋo udewani nämo. Äbekniye oraniye uwä ketem u naŋkuŋo upäŋkaŋ kumäŋ täŋpä kuŋkuŋ. Täŋ, äma ketem ŋo nak täkaŋ uwä tärek-täreki nämo api it yäpmäŋ äroneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN6_59","073_6_59","JHN","6","59","59","Jesutä man ŋo Kapeneam yotpärare-ken käbeyä eŋi gänaŋ yäwetpäŋ yäwoŋärek täŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN6_60","073_6_60","JHN","6","60","60","Man ude yäŋirän äma Jesu iwaräntäk täŋkuŋo ukät nanik mäyaptä nadäŋpäŋ yäŋkuŋ; Wära, man ŋo nadäna siwoŋi nämo täyak. Man udewani netätä nadäwän bureni täŋpek? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN6_61","073_6_61","JHN","6","61","61","Yäŋgaŋa gaŋa yäŋkuŋo u Jesutä yabäŋpäŋ-nadäŋpäŋ ŋode yäwetkuk; Man ŋo nadäŋirä waki täyak? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN6_62","073_6_62","JHN","6","62","62","E täŋ, Äma Bureni-inik u bian irani-ken äneŋi äroŋirän kaŋpäŋä jide api nadäneŋ? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN6_63","073_6_63","JHN","6","63","63","In ŋode nämo käwep nadäkaŋ; Kome guptä irit kodaki täga pewä ahänaŋi nämo. Nämo, irit kodaki pewä ahäk-ahäk uwä Kudupi Munapik täŋo epän. Näkä man täwetat ŋowä Kudupi Munapik täŋo irit kodaki nikek unita äma kubätä man u nadäkinik täŋpayäŋ täko uwä irit kodaki u nikek api kuŋarek yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN6_64","073_6_64","JHN","6","64","64","Upäŋkaŋ inken nanik ätutäwä man täwetat ŋo nadäŋirä bureni nämo täyak. (Jesu u äma netä unitä näka api bitnäneŋ yäŋ uku intäjukun yabäŋpäŋ-nadäŋkuk. Udegän, äma netätä iwan keri-ken api nepmaŋpek yäŋ uku kaŋpäŋ nadäŋkuk.) ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN6_65","073_6_65","JHN","6","65","65","Ude yäŋpäŋ yäŋkuk; Mebäri unita yäŋpäŋ ŋode täwetkut; Äma kubä Nantä bänepi nämo täŋpidäm taŋ imiŋirän äma u näkken täga ämnaŋi nämo. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN6_66","073_6_66","JHN","6","66","66","Man yäwa ude täreŋirän kadäni ugän ämawebe iwarän täŋkuŋo u ätutä gaŋa taŋpäŋ teŋpeŋ kuŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN6_67","073_6_67","JHN","6","67","67","Teŋpeŋ kuŋirä Jesutä iwaräntäkiye 12 u ŋode yäwetkuk; In imaka, nepmaŋpeŋ kunayäŋ käwep nadäkaŋ? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN6_68","073_6_68","JHN","6","68","68","Ude yäwänä Saimon-Pita unitä kowata ŋode iwetkuk; Ekäni! Gäk gepmaŋpeŋ netäken kune? Gäk kubä-tägän irit kehäromi täŋo man yäpmäŋ kuŋat täyan yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN6_69","073_6_69","JHN","6","69","69","Täŋiri nin nadäŋ gamikinik täŋpäŋ ŋode nadäkamäŋ; Anutu täŋo Kudupi Äma uwä gäk ubayäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN6_70","073_6_70","JHN","6","70","70","Ude yäwänä Jesutä yäwetkuk; Näk in 12 näkŋata biŋam yäpmäŋ daniŋkut. Upäŋkaŋ inken nanik kubätä satan äworetak yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN6_71","073_6_71","JHN","6","71","71","Man uwä Saimon Kariot komeken nanik unitäŋo nanaki wäpi Judas unita yäŋpäŋ yäŋkuk. Judas uwä iwaräntäkiye 12 ukät nanik kubä upäŋkaŋ mädenä, Jesuta mäde ut imiŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN7_1","073_7_1","JHN","7","1","1","Ätu itpäŋ Jesu Galili kome käda kuŋatkuko upäŋkaŋ Judia kome käda kuŋatta bitnäŋkuk. U imata, Juda äma ekänitä utpewä kumäkta itsämbuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN7_2","073_7_2","JHN","7","2","2","Täŋpäkaŋ orekirit kubä wäpi Yottaba täŋo Ärawa Täktäk kadäni keräp taŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN7_3","073_7_3","JHN","7","3","3","Täŋirän noriyetä Jesu man ŋode iwetkuŋ; Gäk kome ŋo peŋpeŋ Judia komeken kuŋkaŋ kudän kudupi täŋiri gäwaräntäkayetä kaŋ gabäŋpäŋ-nadäwut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN7_4","073_7_4","JHN","7","4","4","Nadätan, äma kubätä mebärina kwawak ahäwän yäŋpäŋ epän käbop täga nämo täŋpek. Kudän kudupi bureni täk täyan u täŋpäwä ämawebe äbot pähap iŋamiken kwawak täŋiri kaŋ gabäŋpäŋ-nadäwut yäŋ iwetkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN7_5","073_7_5","JHN","7","5","5","(Butewaki, nägät moräkiyetä Jesuta nadäkinik nämo täŋ imiŋkuŋo unita man ŋo iwetkuŋ.) ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN7_6","073_7_6","JHN","7","6","6","Noriyetä ude iweräwä Jesutä kowata ŋode yäwetkuk; Ude nämo! In täŋo kudän uwä mebäri nikek nämo unita kadäni kadäni tägagän täk täkaŋ. Upäŋkaŋ näkŋo kadäni nämo ahätak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN7_7","073_7_7","JHN","7","7","7","Komen ämawebetä inta iwan täga nämo täŋ tamineŋ. Upäŋkaŋ nähä komen äma täŋo irit kuŋat-kuŋari waki u yäŋahäŋpäŋ kwawak pek täyat unita iwan täŋ namik täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN7_8","073_7_8","JHN","7","8","8","Unita in ärawa unita kut. Kadänina nämo keräp täyak unita apiŋo nämo kwayäŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN7_9","073_7_9","JHN","7","9","10","Ude yäŋpäŋ Galili kome ini ugän irirän noriyetä kuŋkuŋ. Eruk ätu itpäŋ Jesu mäden ämawebe yabaŋ paotpäŋ inigän uruŋ kadagän kuŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN7_11","073_7_11","JHN","7","11","11","Täŋpäkaŋ ärawa bägup-ken Juda äma ekäni ekänitä Jesuta Äma u de yäŋ yäŋkaŋ yäŋ-wäyäkŋeŋtäŋ kuŋatkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN7_12","073_7_12","JHN","7","12","12","Ude täŋirä ämawebe jopi päke unitä näwetgäwet täŋirä ätutäwä ŋode yäŋkuŋ; Äma uwä täga yäk. Yäŋirä ätutäwä yäŋkuŋ; Nämo, ämawebe jop manman yäŋ-yäkŋat täyak yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN7_13","073_7_13","JHN","7","13","13","Man ude yäŋkuŋo upäŋkaŋ Juda äma ekäni ekänita umuntaŋpäŋ kwawak nämo yäŋahäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN7_14","073_7_14","JHN","7","14","14","Täŋpäkaŋ orekirit u kadäni bämopi-ken Jesutä kudupi eŋi gänaŋ äroŋpäŋ yäwetpäŋ yäwoŋärek täŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN7_15","073_7_15","JHN","7","15","15","Ude täŋirän Juda äma ekäni ekänitä nadäŋpäŋ jäkjäk yämäŋpäŋ yäŋkuŋ; Äma ŋowä nintäŋo nadäk-nadäk eŋiken nämo ärowani upäŋkaŋ nadäk-nadäk ärowani ŋo de yäpuk? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN7_16","073_7_16","JHN","7","16","16","Ude yäŋirä Jesutä ŋode yäwetkuk; Näk man mebäri täwetpäŋ täwoŋärek täyat uwä näkŋaken nämo. Anutu, naniŋ kireŋkuko uken nanik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN7_17","073_7_17","JHN","7","17","17","Äma kubätä Anutu täŋo gärip iwatta bänep peweko uwä man yäk täyat u Anutu ba näkŋaken manpäŋ yäk täyat yäŋ yäpmäŋ daniŋpäŋ nadäwek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN7_18","073_7_18","JHN","7","18","18","In nadäkaŋ? Äma kubätä inita nadäŋpäŋ man yäweko uwä gup yäpmäŋ ärokärok kädet iwarek. Täŋ, äma kubätä epän mähemi täŋo wäpi yäpmäŋ akukta nadäŋpäŋ man yäweko uwä man bureni yäwek. U jopman kubä nämo yäwek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN7_19","073_7_19","JHN","7","19","19","Mosestä baga man bian tamiŋkuko upäŋkaŋ inkät nanik kubätä man u nämo buramik täkaŋ. In imata näk nutta yäk täkaŋ? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN7_20","073_7_20","JHN","7","20","20","Ude yäŋirän ämawebe päke unitä yäŋkuŋ; Netä gurayäŋ yäk täyak? Gäk mäjo wäratä bänepka peŋ awähutak yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN7_21","073_7_21","JHN","7","21","21","Ude yäwäwä Jesutä yäwetkuk; Näk kudän kudupi kubägän Sabat kadäni-ken täŋkuro unita nadäwätäk pähap täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN7_22","073_7_22","JHN","7","22","22","Unita ŋode täwera nadäwut; Moses ba Moses täŋo oraniyetä nanakjiye gupi moräk madäneŋta yäŋtäreŋ tamiŋkuk. Eruk nanak paki kubä täŋo gupi moräki madäk-madäk kadäni Sabat ahäŋirän baga irepmitne yäŋpäŋ nämo madäk täkaŋ ba? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN7_23","073_7_23","JHN","7","23","23","Nämo! In Sabat kadänita nadäwätäk nämo täŋpäŋ gupi madäk täk täkaŋ uwä! Bureni, in Moses täŋo man buramiŋpäŋ Sabat kadäni-ken nanak paki täŋo gupi moräk täga madäŋ yämik täkaŋ. Täŋpäkaŋ näk äma kubä täŋo gupi kuduptagän yäpa tägaŋirä imata nebek täkaŋ? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN7_24","073_7_24","JHN","7","24","24","Jop dapun-tägän kak täkaŋ unita jop manman kubä nämo näwetneŋ. Nadäwä tärewäpäŋ man burenigän näwetneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN7_25","073_7_25","JHN","7","25","25","Täŋpäkaŋ Jerusalem ämawebe ätutä yäŋkuŋ; Jide? Äma ekäni ekänitä äma utpewä kumäkta yäk täkaŋ uwä ŋo ba? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN7_26","073_7_26","JHN","7","26","26","Ŋo kawut! U man kwawakgän yäŋahäŋtäŋ kuŋatak ŋo yäk. Yäŋahäŋtäŋ kuŋarirän imata nämo iniŋ bitnäkaŋ? Nintäŋo äma ekäni ekänitä U Kristo yäŋ bureni käwep nadäkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN7_27","073_7_27","JHN","7","27","27","Upäŋkaŋ ninä ŋode nadäkamäŋ, äma ŋo Kristo nämo yäk. Yotpärare u nanik yäŋ nadäkamäŋ. Täŋ, Kristo burenitä äbäŋirän yotpärare uken naniktä äbätak yäŋ nämo api nadäne yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN7_28","073_7_28","JHN","7","28","29","Täŋpäkaŋ Jesu kudupi eŋi gänaŋ itkaŋ ämawebe päke u manbiŋam yäwetpäŋ yäwoŋärek täŋpäŋ man kubä gera terak ŋode yäŋkuk; Bureni, in näka nadäkaŋ. Ba uken naniktä äbuk yäŋ nadäkaŋ. Upäŋkaŋ ŋode täwera nadäwut; Näk näkŋaken gärip terak nämo äbät. Anutu Nan, imaka burenigän täŋpani, unitä naniŋ kireŋpewän äput. In Nan uwä nämo nadäkaŋ. Täŋ, nähä ukät ittäŋgän naniŋ kireŋpewän äpuro unita näk u nadätat yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN7_30","073_7_30","JHN","7","30","30","Jesutä man ude yäŋirän ämawebe ätutä iŋitpäŋ manken tenayäŋ täŋkuŋ. Täŋpäkaŋ kadänini nämo keräp taŋkuko unita täŋpä wawäpäŋ peŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN7_31","073_7_31","JHN","7","31","31","Täŋ, ämawebe jopi mäyaptä Jesuta nadäŋ imikinik täŋpäŋ ŋode yäŋkuŋ; Kristo äbäkta iwoyäwani unitä äbäŋpäŋä kudän kudupi äma ŋonitä täk täyak u irepmitpäŋ täga api täŋpek ba? Nämo! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN7_32","073_7_32","JHN","7","32","32","Ämawebetä man ude yäŋirä Parisi äma ätutä nadäŋkuŋ. Nadäŋpäŋ bämop äma intäjukun täŋpani ätukät yäŋpäŋ-nadäk täŋpäŋ Jesu iŋitta komi äma peŋ yäwet-pewä kuŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN7_33","073_7_33","JHN","7","33","33","Täŋpäkaŋ Jesutä ämawebe päke u yäwetkuk; Kadäni keräpigän inkät itkaŋ äneŋi äyäŋutpeŋ äma naniŋ kireŋpewän äbutken api kwet. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN7_34","073_7_34","JHN","7","34","34","Täŋira in näka bumta wäyäkŋenayäŋ täŋo upäŋkaŋ nämo api nabäŋ ahäneŋ. Ba kome näkä päŋku irayäŋ tätken u in täga nämo api kuneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN7_35","073_7_35","JHN","7","35","35","Ude yäweränä, Juda äma ekäni ekäni ini-tägän näwetgäwet täŋpäŋ yäŋkuŋ; Äma ŋo de kuŋirän unita api wäyäkŋena waneŋ? Juda äma notniye ätu Grik kome itkaŋ-ken u käwep api kweko unita yäyak. Uken kuŋpäŋ ämawebe u nanik käwep yäwetpäŋ yäwoŋärek api täŋpek yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN7_36","073_7_36","JHN","7","36","36","Wära! Mebäri jideta man ŋodewä yäk täyak; In näka wäyäkŋenayäŋ täŋo upäŋkaŋ nämo api nabäŋ ahäneŋ. In kome näkä päŋku irayäŋ tätken u täga nämo api kuneŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN7_37","073_7_37","JHN","7","37","37","Täŋpäkaŋ Juda täŋo orekirit kadäni u irä tärenayäŋ käbeyä pähap täŋirä Jesutä ämawebe bämopi-ken akuŋpäŋ man kubä gera terak ŋode yäwetkuk; Äma kubätä umeta iwäwä näkken äbäŋkaŋ kaŋ naŋpän! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN7_38","073_7_38","JHN","7","38","38","Anutu täŋo mantä yäyak ude; Äma näk nadäŋ namikinik täk täkaŋ uwä irit kodaki täŋo ume bänepi-ken nanik ume dapuri abäkabäk täk täkaŋ ude api äbäŋ irek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN7_39","073_7_39","JHN","7","39","39","Jesutä man ude yäŋkuko uwä Kudupi Munapikta yäŋkuk. Kudupi Munapik u ämawebe Jesuta nadäŋ imikinik täŋpani unitä yäpmäkta yäwani upäŋkaŋ kadäni uken Jesu kunum gänaŋ nämo äroŋkuko unita Kudupi Munapik nämo äpuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN7_40","073_7_40","JHN","7","40","40","Jesutä man yäk täŋkuko u ämawebe ätutä nadäŋpäŋ yäŋkuŋ; Bureni-inik, äma ŋo Profet ahäkta yäwani ubayäŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN7_41","073_7_41","JHN","7","41","41","Yäŋirä ätutäwä yäŋkuŋ; Nämo, uwä Kristo bureni yäk. Täŋpäkaŋ ätutäwä yäŋkuŋ; Ŋo Kristo nämo. Kristo u Galili komeken nämo api ahäwek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN7_42","073_7_42","JHN","7","42","42","Anutu täŋo man kudäntä ŋode yäyak; Kristo u Betlehem yotpärare-ken Devittä äbotken ahäkta yäwani yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN7_43","073_7_43","JHN","7","43","43","Äma päke unitä man wärät-wärät ude täŋpäŋ duŋ-weŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN7_44","073_7_44","JHN","7","44","44","Täŋ, ätutäwä Jesu iŋitpäŋ komi eŋiken tenayäŋ nadäŋkuŋo upäŋkaŋ äma kubätä Jesu nämo iŋitkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN7_45","073_7_45","JHN","7","45","45","Täŋpäkaŋ komi äma Jesu iŋitnayäŋ Jesuken kuŋkuŋo uwä äneŋi äyäŋutpeŋ bämop äma intäjukun täŋpani ätukät Parisi ämaken penta kuŋkuŋ. Kuŋirä yäwetkuŋ; In imata Jesu nämo iŋitpäŋ yäpmäŋ äbäkaŋ? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN7_46","073_7_46","JHN","7","46","46","Ude yäwäwä komi ämatä kowata ŋode yäwetkuŋ; Jesutä man yäk täyak u inipärik kubä. Bian äma kubätä man ude nämo yäk täŋpani yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN7_47","073_7_47","JHN","7","47","47","Ude yäwäwä Parisi ämatä yäwetkuŋ; Wa! In imaka, Jesutä bänepjin yäŋ-täkŋat täyak? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN7_48","073_7_48","JHN","7","48","48","Unita in jide nadäkaŋ? Parisi äma ba intäjukun äma ninkät nanik netä kubätä äma unita gäripi nadätak? Nämoinik! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN7_49","073_7_49","JHN","7","49","49","Upäŋkaŋ ämawebe äbot päke ŋonitä baga man nämo nadäŋpäŋ Anutu iŋamiken waŋ moreŋkaŋ geŋita biŋam täkaŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN7_50","073_7_50","JHN","7","50","50","Ude yäŋirä Parisi äma noripaki kubä wäpi Nikodemus, bian Jesu-kät yäŋpäŋ-nadäk täŋkumäno unitä yäwetkuk; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN7_51","073_7_51","JHN","7","51","51","E, nintäŋo baga man terak jide pätak? Äma kubä waki ude täyak yäŋ nämo nadäŋkaŋ manken jop täga tene? Nämoinik! Imaka täŋpeko unitäŋo mebärini yäŋahäwän kaŋpäŋ nadäŋpäŋ uyaku manken täga tene yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN7_52","073_7_52","JHN","7","52","52","Ude yäwän nadäŋpäŋ noriyetä sära ŋode iwetkuŋ; Gäk imaka, Galili komeken nanik ba? Anutu täŋo man ket daniŋpäŋ nadäŋkaŋ ŋode nadäwen; Galili komeken profet kubä ahänaŋi nämo yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN7_53","073_7_53","JHN","7","53","53","Ude yäŋpäŋ-nadäŋkaŋ eŋini-ken kuŋtäŋpä kuŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN8_1","073_8_1","JHN","8","1","1","Eruk Jesutä Olip pomken äroŋpäŋ u patkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN8_2","073_8_2","JHN","8","2","2","Patkuko yäŋeŋirän tamimaŋ-inik u naniktä äpämaŋ kudupi yotken äroŋirän ämawebe bumta it gwäjiŋkuŋ. Itgwäjiŋirä Jesutä maŋitpäŋ manbiŋam yäwetpäŋ yäwoŋärek täŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN8_3","073_8_3","JHN","8","3","3","Täŋirän Baga man yäwoŋärewani ämakät Parisi ämatä webe äpi nikek kubä kubokäret täŋirän kaŋ-ahäŋkuŋo u yäpmäŋ Jesuken kuŋpäŋ ämawebe bämopi-ken pimiŋ iwatkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN8_4","073_8_4","JHN","8","4","4","Täŋpäŋ Jesu iwetkuŋ; Yäwoŋärewani äma, webe ŋonitä äma kubäkät kubokäret täŋirän kaŋ-ahäŋkumäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN8_5","073_8_5","JHN","8","5","5","Moses täŋo baga mantä webe ŋodewanita mobätä kumäŋ-kumäŋ däpmäkta yäwani yäk. Unita gäkä jide yäwayäŋ? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN8_6","073_8_6","JHN","8","6","6","Jop Jesu iwet yabäŋirä Jesutä man goret ba jide kubä yäwän kaŋpäŋ buŋep-ken kaŋ pena yäŋpäŋ Jesu iwet yabäk täŋkuŋ. Yäwäwä Jesu gwäjiŋ äpmoŋpäŋ kome terak keritä kudän täŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN8_7","073_8_7","JHN","8","7","7","Ude täŋirän iwet yabäk pen täŋ irirä Jesu doraŋpäŋ yabäŋpäŋ ŋode yäwetkuk; Inken nanik kubätä momini nämo täŋpäwä unitä jukun mobätä uränkaŋ urut yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN8_8","073_8_8","JHN","8","8","8","Ude yäŋpäŋ äneŋi gwäjiŋ äpmoŋpäŋ kudän täŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN8_9","073_8_9","JHN","8","9","9","Man ude yäŋirän nadäŋpäŋ äma intäjukun ämaniyetä kwä yabäŋkaŋ yabäŋit yabäŋit kubäkubä kudup kuŋ moreŋkuŋ. Kuŋ moreŋirä webe uwä Jesu dubini-ken inigän itkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN8_10","073_8_10","JHN","8","10","10","Irirän Jesutä doraŋpäŋ kaŋpäŋ iwet yabäŋkuk; Wanotna, äma manken gepmanayäŋ täŋo u de? Äma kubätä yäŋtärek man nämo gäwerak? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN8_11","073_8_11","JHN","8","11","11","Yäwänä webe unitä Nämo yäŋ yäwänä Jesutä iwetkuk; Näk udegän, yäŋtärek man nämo gäwerayäŋ. Gäk jop päŋku itkaŋä waki äneŋi nämo täŋpen yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN8_12","073_8_12","JHN","8","12","12","Eruk ittäŋgän kadäni kubä Jesutä ämawebe man ŋode yäwetkuk; Näk komen ämawebe intäŋo topän. Unita äma kubätä näk näwarayäŋ täko uwä bipmäŋ urani gänaŋ nämoinik api kuŋarek. Uwä irit kehäromi täŋo peŋyäŋek terak api kuŋarek yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN8_13","073_8_13","JHN","8","13","13","Man ude yäŋirän Parisi ämatä nadäŋpäŋ ŋode iwetkuŋ; Jop manman yäyan yäk. Eruk ŋo gäkŋa-tägän mebärika yäŋahätan unita nadäŋitna bureni nämo täyak yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN8_14","073_8_14","JHN","8","14","14","Yäwäwä Jesutä ŋode yäwetkuk; Ude nämo. Näkŋata siwoŋi yäyat. U imata, näk de naniktä äbut ba de api kwet yäŋ unitäŋo mebäri nadäŋkaŋ yäk täyat. Unita näkŋa mebärina yäŋahäŋira jopi nämo täk täyak. In ŋowä näka de naniktä äbuko äneŋi de api kwek yäŋ nämo nadäk täkaŋ unita täŋguŋtak täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN8_15","073_8_15","JHN","8","15","15","Inä äma gupigän yäpmäŋ danik täkaŋ. Täŋ, nähä äma nämo yäpmäŋ danik täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN8_16","073_8_16","JHN","8","16","16","Upäŋkaŋ näkä äma yäpmäŋ daniŋpäŋ yäwänäku bureni yäpmäŋ danik täyet. Imata, äma yäpmäŋ danik-danik epän u näkŋagän nämo täŋpet. Nan naniŋ kireŋpewän äpuro unitä täŋkentäŋ namiŋirän bok täde. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN8_17","073_8_17","JHN","8","17","17","In nadäkaŋ? Baga manjin terak ŋode pätak; Äma yarätä kubä täŋo mebäri yäŋahäŋirän bureni yäŋ nadäwen. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN8_18","073_8_18","JHN","8","18","18","Täŋpäŋ näk mebärina yäŋahäŋira Nan, naniŋ kireŋkuko unitä udegän yäŋkentäŋ namik täyak. U kawut, nek äma yarätä mebärina yäŋahäk täkamäk! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN8_19","073_8_19","JHN","8","19","19","Man ude yäweränkaŋ ŋode iwet yabäŋkuŋ; Nanka de? Ude yäwäwä yäwetkuk; In näka nämo nadäwä tärewäpäŋ nanta udegän nämo nadäwä tärekaŋ. In näka nadäwä tärewäpäŋ uyaku Nanta udegän nadäwä tärekäneŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN8_20","073_8_20","JHN","8","20","20","Jesu kudupi eŋi gänaŋ ämawebe yäwetpäŋ yäwoŋärek täŋkuko ugän Parisi äma man u yäwetkuk. Moneŋ ironta pek täŋpani käwuri u dubini-ken itkaŋ man u yäwetkuk. Täŋpäkaŋ kadänini nämo keräp taŋkuko unita jide täŋpäŋ manken tewäm. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN8_21","073_8_21","JHN","8","21","21","Täŋpäkaŋ Jesutä ämawebe man kubä pen ŋode yäwetgän täŋkuk; Näk api tepmaŋpeŋ kwet yäk. Tepmaŋpeŋ kuŋira näka api wäyäkŋeneŋ. Täŋpäŋ wakiwakijin nikek kuŋattäŋgän api kumneŋ. Täŋkaŋ näkä päŋku irayäŋ tätken uken in täga nämo api kuneŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN8_22","073_8_22","JHN","8","22","22","Ude yäwänä Juda äma ekäni ekänitä yäŋkuŋ; Näkä päŋku irayäŋ täyat-ken uken täga nämo api kuneŋ yäŋ yäyak u imata yäyak? Ini gupi utpäŋ kumäkta yäyak ba jideta yäyak? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN8_23","073_8_23","JHN","8","23","23","Ude yäwäwä Jesutä ŋode yäwetkuk; In komen äma nämo nadäkaŋ. Inä komen umude käda nanik. Nähä punin unude käda nanik. Inä kome terak nanik. Nähä kome terak nanik nämo. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN8_24","073_8_24","JHN","8","24","24","In wakijin nikek kuŋatkä kumneŋ yäŋ täwerat. Bureni, mebärina näkŋa itat yäŋ täwet täyat u nadäkinik nämo täneŋo uwä wakijin pat tamiŋirän mät kumneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN8_25","073_8_25","JHN","8","25","25","Yäwänä iwet yabäŋkuŋ; E täŋ, gäk netä? Yäwäwä Jesutä kowata ŋode yäwetkuk; Mebärina uku, umunitä täwet yäpmäŋ äbäro ugän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN8_26","073_8_26","JHN","8","26","26","Näkä in manken tepmaŋpäŋ mebärijin yäŋahäkta kehäromina nikek. Upäŋkaŋ mebärijin nämo yäŋahäwayäŋ. Naniŋ kireŋkuko u meni-ken nadäŋkuro ugänpäŋ kome terak ŋo yäŋahäŋpäŋ täwet täyat. Naniŋ kireŋkuko unitä man bureni yäk täyak yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN8_27","073_8_27","JHN","8","27","27","Täŋpäkaŋ Nanita ude yäweränkaŋ nämo nadäwä täreŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN8_28","073_8_28","JHN","8","28","28","Nämo nadäwä täreŋkuŋo unita Jesutä ŋode yäwetkuk; In Äma Bureni-inik yäpmäŋ aku punin peŋkaŋ mebärina näkŋa itat yäŋ api nadäwä täreneŋ. Täŋpäkaŋ näkŋaken nadäk-nadäkpäŋ imaka kubä nämo täk täyak. Nämo, Nantä näwoŋäreŋkuko man ugänpäŋ yäk täyat. U imaka, api nadäwä täreneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN8_29","073_8_29","JHN","8","29","29","Naniŋ kireŋkuko uwä näkkät itkamäk. Näk kadäni kadäni imaka yäk täyat ba täk täyat unita gäripi nadäŋpäŋ näk nämo nepmak täyak yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN8_30","073_8_30","JHN","8","30","30","Täŋpäkaŋ Jesutä man ude yäŋirän Juda ämawebe mäyaptä nadäŋ imikinik täŋ imiŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN8_31","073_8_31","JHN","8","31","31","Täŋpäŋ Juda ämawebe Jesuta nadäkinik täŋ imiŋkuŋo u ŋode yäwetkuk; In näkŋo man terakgän kuŋatnayäŋ täŋo uwä näkŋo näwaräntäknaye bureni-inik api itneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN8_32","073_8_32","JHN","8","32","32","Ude täŋpäŋ näkŋo man bureni nadäwä täreŋirä man bureni unitä topmäk-topmäkken nanik pit tamiŋpäŋ tepmaŋpän säkgämän api kuŋatneŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN8_33","073_8_33","JHN","8","33","33","Jesutä ude yäweränä Juda äma ekäni ekäni unitä iwetkuŋ; Wära! Nin Abraham täŋo oraniye unita säkgämän itkamäŋ yäk. Äma kubä täŋo topmäk-topmäkken nämoinik it yäpmäŋ äbäkamäŋ. Ba äbot kubäta watä epän nämo täŋ imiŋ yäpmäŋ äbäkamäŋ. Upäŋ imata topmäk-topmäkken nanik pit tamiŋpäŋ tepmaŋpän säkgämän api itneŋ yäŋ niwetan? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN8_34","073_8_34","JHN","8","34","34","Ude yäwäwä Jesutä yäwetkuk; Näk bureni-inik täwera nadäwut; In kudup waki täŋo watä kuŋat-kuŋat äma ude itkaŋ yäk. Äma momi täk täkaŋ uwä waki täŋo watä kuŋat-kuŋat äma ude täk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN8_35","073_8_35","JHN","8","35","35","Täŋ äma kubä täŋo watä kuŋaranitä ekänini täŋo äboriye-kät täga nämo kuŋarek yäk. Nanaki uyaku nägät moräki unita nani täŋo äboriyekät pen it yäpmäŋ ärowek yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN8_36","073_8_36","JHN","8","36","36","Unita Nanaki unitäwä topmäk-topmäkken nanik pit tamiŋpäŋ tepmaŋpayäŋ täko uwä säkgämän-inik api kuŋatneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN8_37","073_8_37","JHN","8","37","37","E, nin Abraham täŋo äboriye itkamäŋ yäŋ näwetkaŋ u nadätat. Täŋpäkaŋ in mannata bitnäk täkaŋ unita kumäŋ-kumäŋ nutnayäŋ nadäk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN8_38","073_8_38","JHN","8","38","38","Näk Nantä näwoŋärek täŋkuko ugänpäŋ täwet täyat. Upäŋkaŋ inä injinken nanjintä täwoŋärek täŋkuko upäŋ täk täkaŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN8_39","073_8_39","JHN","8","39","39","Ude yäwänä iwetkuŋ; Nin täŋo nanin u Abraham! yäk. Yäwäwä Jesutä yäwetkuk; In Abraham täŋo oraniye yäwänäku ini bumik äworekäneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN8_40","073_8_40","JHN","8","40","40","Näk Anutu-ken nanik man bureni nadäŋkuropäŋ täwerakaŋ inä nutnayäŋ yäk täkaŋ. Abrahamtä imaka udewani kubä nämo täŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN8_41","073_8_41","JHN","8","41","41","Unita bureni ŋode täwera nadäwut; Inä kädet injinken nanjintä iwatkuko udegän iwat täkaŋ yäk. Jesutä ude yäwänä Juda äma unitä iwetkuŋ; Wa! Ninä kubokäret täŋpäŋ bäyawani nämo! Nanin Anutu kubägän yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN8_42","073_8_42","JHN","8","42","42","Yäwäwä Jesutä ŋode yäwetkuk; Nanjin Anutu yäwänäku näka not täŋ namikäneŋ. Näk Anutu-ken naniktä äput, näkŋaken nadäk-nadäkna terak nämo äput. Anututä naniŋ kireŋpewän äput. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN8_43","073_8_43","JHN","8","43","43","Mebäri imata näkŋo mantä bänepjin-ken nämo yäput täyak? U ŋodeta; Näk man yäŋira in jukujin peŋpäŋ täga nämo nadäk täkaŋ unita. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN8_44","073_8_44","JHN","8","44","44","In-täŋo nanjin Satan. Unitäŋo kädet iwatta gäripi nadäk täkaŋ. U bian äma däpmäk-däpmäk täk täŋkuko unitä pen täŋ yäpmäŋ äbäk täyak. Uwä man bureni mäde ut imiŋkuko unita bänepi-ken man bureni kubä nämoinik pat täyak. Uwä jop manman täŋo mähemi-inik unita äma jop yäkŋatta gäripi pähap nadäk täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN8_45","073_8_45","JHN","8","45","45","Upäŋkaŋ nähä man bureni-inik täwet täyat unita manna bitnäk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN8_46","073_8_46","JHN","8","46","46","Jide? Inken nanik kubätä näkŋo momi täga kaŋ-ahäwek? Nämoinik. Täŋpäkaŋ näk man bureni täwerira imata näkŋo man nadäwä bureni nämo täk täkaŋ? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN8_47","073_8_47","JHN","8","47","47","In nadäkaŋ? Äma ba webe Anututa biŋam kuŋat täkaŋ uwä Anutu täŋo man nadäŋpäŋ buramik täkaŋ. Täŋpäkaŋ inä Anututa biŋam nämo täkaŋ unita mani bitnäk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN8_48","073_8_48","JHN","8","48","48","Ude yäwän nadäŋpäŋ Juda ämatä koki bumta wawäpäŋ Jesu iwetkuŋ; Gäk Samaria äma! Mäjo wakitä kotawänkaŋ ba yäyan! yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN8_49","073_8_49","JHN","8","49","49","Ude yäwäwä Jesutä ŋode yäwetkuk; Näk mäjotä nämo kotatak. Näk Nan oraŋ imik täyat upäŋkaŋ inä näk nabäŋ äwaräkuk täk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN8_50","073_8_50","JHN","8","50","50","Näk wäpna biŋamta nadäwätäk täŋpäŋ nämo täwet täyat. Wäpna biŋam yäŋahäk-ahäk u Äma kubä täŋo epän. Äma unitä äma mäde ut namik täkaŋ uwä api yäpmäŋ daniwek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN8_51","073_8_51","JHN","8","51","51","Näk bureni-inik täwera nadäwut; Äma näkŋo man buramiŋpäŋ yäpmäŋ kuŋat täkaŋ uwä paot-inik nämo api täneŋ. Nämoinik! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN8_52","073_8_52","JHN","8","52","52","Ude yäwänä Juda ämatä ŋode iwetkuŋ; Man ude yäŋiri bureni ŋode nadäkamäŋ; Gäk mäjotä magätak! yäk. Abraham uwä kumbuk, ba profet biani udegän kumäŋ moreŋkuŋ. Upäŋkaŋ gäk ŋode yäyan; Äma näkŋo man yäpmäŋ kuŋat täkaŋ unitä paot-inik nämo api täŋpek yäŋ yäyan! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN8_53","073_8_53","JHN","8","53","53","Jide? Gäk oranin pähap Abraham u irepmitpäŋ yäyan? U kumbuk, ba profet biani u imaka udegän kumbuŋ. Upäŋkaŋ gäk jidewani unitä äma u yärepmitpäŋ wäpka yäpmäŋ äroŋpäŋ yäyan? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN8_54","073_8_54","JHN","8","54","54","Ude yäwäwä Jesutä yäwetkuk; Näkŋa-tägän wäpna yäpmäŋ äroŋira nämo tägawek. Nämo, Nan, nintäŋo Anutunin yäŋ iwet täkaŋ unitä oraŋ namik täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN8_55","073_8_55","JHN","8","55","55","Anutunin yäŋ iwet täkaŋ upäŋ mebärini nämoinik nadäkaŋ. Täŋ, näkŋawä nadäwa tärekaŋ. Nämo nadäwa tärekaŋ yäŋä, imata yäwet? Jop man ude yäŋpäŋ ingän äworewet. Ude nämo! Näk Nanta nadäwa tärewäpäŋ mani biŋam yäpmäŋ kuŋat täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN8_56","073_8_56","JHN","8","56","56","Orajin Abraham uwä näkŋo äbäkäbäk kadäni u api käwet yäŋkaŋ oretoret terak kuŋattäŋgän kaŋpäŋ wisikinikna! yäŋ yäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN8_57","073_8_57","JHN","8","57","57","Ude yäwänä Juda äma ekäni ekänitä yäŋkuŋ; Wära! Gäk obaŋ 50 ude nämo täreŋkukopäŋ Abraham kaŋkun? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN8_58","073_8_58","JHN","8","58","58","Yäwäwä Jesutä yäwetkuk; Näk bureni-inik täwera nadäwut; Abraham nämo ahäwani-ken itkuro unitä itat yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN8_59","073_8_59","JHN","8","59","59","Ude yäwänä mobä yäpmäŋpäŋ utnayäŋ täŋirä Jesu uwä äma itkuŋo u gänaŋ paotpeŋ kuŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN9_1","073_9_1","JHN","9","1","1","Kädet miŋin kuŋtäŋgän Jesutä äma kubä miŋi koki gänaŋ dapuri tumbanitä ahäwani u kaŋ-ahäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN9_2","073_9_2","JHN","9","2","2","Kaŋ-ahäŋpäŋ Jesu iwaräntäkiyetä iwet yabäŋkuŋ; Yäwoŋärewani äma, netä täŋo momita äma u dapuri tumbani ahäŋkuk? Iniken ba miŋi nani täŋo? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN9_3","073_9_3","JHN","9","3","3","Yäwäwä Jesutä yäwetkuk; Ude nämo. Iniken ba miŋi nani täŋo momita nämo. Anututä epän kehäromi äma ŋo terak kwawak ahäwekta Anututä inide teŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN9_4","073_9_4","JHN","9","4","5","Nadäkaŋ? Näk kome terak irayäŋ täyat udegän komen ämawebe täŋo topän ude api iret. Täŋpäkaŋ Nan, naniŋ kireŋkuko unitäŋo epän kepma irayäŋ täyat-ken ugän täk täkäna. Bipmäŋ urani kadäni keräp täyak. Kadäni uken epän täga nämo api täne yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN9_6","073_9_6","JHN","9","6","6","Jesutä ude yäŋpäŋ kome terak iwit utpäŋ awähutpewän okä täŋkuk. Okä täŋpänkaŋ yäpmäŋpäŋ äma dapuri tumbani u dapuri-ken gatäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN9_7","073_9_7","JHN","9","7","7","Gatäŋpäŋ ŋode iwetpäŋ peŋ iwetkuk; Gäk kuŋkaŋ Siloam gwägu-ken garok ŋo ärut yäk. (Siloam uwä ninin man terak peŋ iwet-pewän kwani.) Jesutä ude peŋ iweränä äma u päŋku gupi ärutpäŋ dapun ijiwän kwäpäŋ eŋiken kuŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN9_8","073_9_8","JHN","9","8","8","Eŋiken kuŋirän noriye ba äma ätu ketem ba moneŋta yäŋapik täŋkuko-ken unitä kaŋpäŋ yäŋkuŋ; U kawut! Äma imaka imakata ninken yäŋapik täŋkuko unitä ba äbätak? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN9_9","073_9_9","JHN","9","9","9","Ude yäŋirä ätutä yäŋkuŋ; Ini u! yäk. Ba ätutä yäŋkuŋ; Nämo yäk. Udewani bumik yäk. Ude yäŋirä ini yäwetkuk; Näkŋa äbätat! yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN9_10","073_9_10","JHN","9","10","10","Ude yäwänä iwet yabäŋkuŋ; Jide täŋpäŋ dapun ijitan? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN9_11","073_9_11","JHN","9","11","11","Yäwäwä äma unitä yäwetkuk; Äma kubä wäpi Jesu unitä okä dapuna-ken gatäŋkaŋ ŋode näwerak; Gäk Siloam gwägu-ken kuŋkaŋ gupka ärut yäŋ näwerak. Näweränkaŋ näk u päŋku ume ärutkaŋ eruk dapun ijit yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN9_12","073_9_12","JHN","9","12","12","Ude yäwänä iwet yabäŋkuŋ; Äma u de itak? Yäwäwä yäwetkuk; Näk nämo nadätat yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN9_13","073_9_13","JHN","9","13","13","Ude yäwänkaŋ ämawebetä dapuri tumbani u yäŋikŋat yäpmäŋ Parisi äma ätuken kuŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN9_14","073_9_14","JHN","9","14","15","Kepma Jesutä okä awähutpäŋ dapuri-ken gatäŋkuko u Sabat kadäni-ken täŋkuko unita Parisitä äma u iwet yabäŋkuŋ; Dapun jide täŋpäŋ ijin? Yäwäwä yäwetkuk; Äma u dapuna-ken okäpäŋ gatäŋirän päŋku ume ärutpäŋ ukengän dapun ijit yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN9_16","073_9_16","JHN","9","16","16","Ude yäŋirän Parisi äma ätutä yäŋkuŋ; Äma uwä Anutu-ken nanik nämo. Uwä orekiritnin irepmitak yäk. Ude yäŋirä ätutä yäŋkuŋ; Uwä momi äma yäwänäku imaka kudupi udewani täga nämo täyek yäk. Ude yäŋpäŋ ini-tägän man wärät-wärät täŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN9_17","073_9_17","JHN","9","17","17","Täŋpäŋ äma uwä äneŋi ŋode iwet yabäŋkuŋ; Äma dapunka täŋpewän ijino u gäkä unita netä yäŋ yäyan? Ude yäwäwä yäŋkuk; U profet kubä yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN9_18","073_9_18","JHN","9","18","18","Ude yäwänkaŋ Juda äma ekäni ekäni unitä äma u bureni dapun tumäk itkukopäŋ dapun äneŋi ijik yäŋ nämo nadäŋkuŋ. Täŋpäŋ miŋi nani yämagut yäpmäŋ äbuŋ ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN9_19","073_9_19","JHN","9","19","19","Yämagut yäpmäŋ äbäŋpäŋ yäwet yabäŋkuŋ; Äma ŋo nanakjek bureni? Dapuri tumbani yäŋ iwet täkamän u ŋo? U jide täŋpäŋ dapun ijik? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN9_20","073_9_20","JHN","9","20","20","Yäwäwä miŋi nanitä ŋode yäwetkumän; Uwä nanaknek yäk. Nek nadäkamäk, u bian dapuri tumbani inide ahäŋkuk yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN9_21","073_9_21","JHN","9","21","21","Upäŋkaŋ jide täŋpäŋ dapun ijik, ba netätä dapuri täwirak yäŋ nämo nadäkamäk yäk. U bian tägaŋkuko unita ini iwet yabäwäkaŋ täwerän yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN9_22","073_9_22","JHN","9","22","23","Uwä Juda ämata umuntaŋpäŋ ude yäŋkumän. Juda äma ekäni ekänitä man ŋode yäŋpäŋ uku yäŋkehärom taŋkuŋ; Äma kubätä Jesu u Kristo yäŋ yäwänä äma u kudupi eŋi gänaŋ ärokta api yäjiwätne yäŋ yäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN9_24","073_9_24","JHN","9","24","24","Täŋpäkaŋ äma dapuri tumbani u äneŋi ŋode iwetkuŋ; Gäk Anutu iniŋ oretpäŋ man bureni yä! Ninä äma unitäŋo mebäri nadäkamäŋ. U momi äma yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN9_25","073_9_25","JHN","9","25","25","Yäwäwä ŋode yäwetkuk; Uwä momi äma ba momi äma nämo yäŋ nämo nadätat. Upäŋkaŋ näk ŋode nadätat; Näkä dapun tumäk itkuropäŋ dapun ijitat ŋo yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN9_26","073_9_26","JHN","9","26","26","Yäwänä Juda äma unitä iwetkuŋ; Jide täŋpäŋ dapunka täŋpewän injin? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN9_27","073_9_27","JHN","9","27","27","Yäwäwä yäwetkuk; Näk täweraro u nämo nadäŋ? Imata äneŋi niwerän yäŋkaŋ yäkaŋ? Inä iwaräntäkiye täna yäŋpäŋ ba yäkaŋ? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN9_28","073_9_28","JHN","9","28","28","Ude yäwänä yäŋärok man ŋode iwetkuŋ; Gäkŋa uyaku iwaräntäki täyan. Ninäwä Moses täŋo iwaräntäkiye yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN9_29","073_9_29","JHN","9","29","29","Moses uwä Anututä man iwetkuko u nadäkamäŋ. Upäŋkaŋ äma uwä äma jopi kubä yäk. Uken naniktä äbäk yäŋ nämo nadäkamäŋ! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN9_30","073_9_30","JHN","9","30","30","Yäŋirä äma unitä man kowata ŋode yäwetkuk; Intä ude yäŋirä inide kubä nadätat yäk. Dapunna täŋpewän ijiro upäŋkaŋ imata äma u deken naniktä äbäk yäŋ nämo nadäkaŋ? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN9_31","073_9_31","JHN","9","31","31","Ninä ŋode nadäk täkamäŋ; Anutu uwä äma momi nikek nämo täŋkentäŋ yämik täyak. Täŋpäŋ kubätä iniŋ oretpäŋ mani buramiwänä täŋkentäŋ imek yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN9_32","073_9_32","JHN","9","32","32","Äma kubätä dapun tumäk ahäwani kubä dapuri täŋpewän ijiŋkuk yäŋ biŋam udewani bian umu-kentä kubä nämo nadäŋ yäpmäŋ äbumäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN9_33","073_9_33","JHN","9","33","33","Unita äma uwä Anutu-ken naniktä nämo äpuk yäwänäku epän udewani jide täŋpäŋ täŋpän? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN9_34","073_9_34","JHN","9","34","34","Yäwänä koki wawäpäŋ ŋode iwetkuŋ; Wa! Wakiinik-ken naniktä ahäwani gäk! Gäk ŋonitä manbiŋam yäŋpäŋ täga niwoŋärewen? Ude yäŋpäŋ iwat kireŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN9_35","073_9_35","JHN","9","35","35","Iwat kireŋirä Jesutä biŋam u nadäŋkaŋ kaŋ-ahäŋpäŋ ŋode iwet yabäŋkuk; Gäk Äma Bureni-inik nadäŋ imitan? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN9_36","073_9_36","JHN","9","36","36","Yäwänä äma unitä iwetkuk; Ekäni, gäkä äma yäyan u netä? Näwoŋäreŋiri kaŋpäŋ nadäŋ imikinik täŋpa! yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN9_37","073_9_37","JHN","9","37","37","Yäwänä Jesutä iwetkuk; Gäk nabäŋiri man gäwetat ŋo näkŋa yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN9_38","073_9_38","JHN","9","38","38","Yäwänä yäŋkuk; Ekäni, bureni! Näk nadäŋ gamikinik täyat yäk. Ude yäŋpäŋ gämori-ken gukut imäpmok täŋpäŋ iniŋ oretkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN9_39","073_9_39","JHN","9","39","39","Täŋirän Jesutä yäŋkuk; Näkä komen äma mebärijin kwawak yäpmäŋ danikta äpuro unita dapuri tumbanitä dapun ijik-ijik täneŋ. Täŋ, dapuri ijiwanitä dapun tumäk täneŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN9_40","073_9_40","JHN","9","40","40","Ude yäwänä Parisi äma bok itkuŋo unitä nadäŋpäŋ yäŋkuŋ; Ai! Ninta dapun tumäk yäŋ yäyan? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN9_41","073_9_41","JHN","9","41","41","Yäwäwä Jesutä yäwetkuk; In dapun tumäk yäwänäku momijin nikek nämo itkäneŋ. Upäŋkaŋ nin dapun ijiwani yäŋ yäk täkaŋ unita momijin mät pat tamek yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN10_1","073_10_1","JHN","10","1","1","Jesutä man ude yäŋpäŋ äneŋi kubä ŋode yäwetkuk; Näk bureni täwera nadäwut; Äma kubätä yawak täŋo yewa gänaŋ ärowa yäŋpäŋ yäma siwoŋi-ken nämo äroŋpäŋ jopi-ken tädotpeŋ äpmoŋpeko uwä kubo äma. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN10_2","073_10_2","JHN","10","2","2","Täŋ äma yäma pewani-ken siwoŋi äroweko uwä yawak täŋo mähemi. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN10_3","073_10_3","JHN","10","3","3","Mähemitä äbänä yewa watä äma irani unitä yäma dät imek. Yäma dät imän äroŋpäŋä iniken yawakiye wäpi terakgän gera yäŋirän nadäneŋ. Täŋpäŋ dubini-ken äbäŋirä yäŋ-yäkŋat yäpmäŋ yäman äpämaŋ kwek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN10_4","073_10_4","JHN","10","4","4","Äpämaŋ yäman kumaŋ intäjukun kuŋirän yawakiyetä mähemi kotäki nadäŋit iwatneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN10_5","073_10_5","JHN","10","5","5","Yawak u äma kudupi kubä täga nämo iwatneŋ. Nämoinik, kudupi kotäk nadäŋpäŋ metäŋpeŋ kuneŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN10_6","073_10_6","JHN","10","6","6","Jesutä man wärani ude yäwerirän mebäri nämo nadäwä täreŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN10_7","073_10_7","JHN","10","7","7","Man wärani täŋo mebäri nämo nadäwä täreŋkuŋo unita Jesutä man yäpurärätpäŋ ŋode yäwetkuk; Näk bureni täwera nadäwut. Nähä yawak täŋo yäma bureni-inik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN10_8","073_10_8","JHN","10","8","8","Äma intäjukun äbäŋpäŋ yawakta watä epän täk täŋkuŋo uwä kubo äma unita yawak u mani nämo buramik täŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN10_9","073_10_9","JHN","10","9","9","Täŋpäkaŋ nähä yäma bureni-inik. Äma kubätä yäma näkä itat-ken ugän yewa gänaŋ ärokta äbayäŋ täko uwä äroŋpäŋ säkgämän api irek. Kuŋ äbäk täŋkaŋ ketem tägagämän api nak täŋpek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN10_10","073_10_10","JHN","10","10","10","Täŋpäkaŋ kubo äma uwä imaka kubäta nämo äbek. U yawak kubo täŋit kumäŋ-kumäŋ däpmäŋit täŋpek. Upäŋkaŋ nähä yawak irit kuŋat-kuŋat gäripi nikek yämikta äbut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN10_11","073_10_11","JHN","10","11","11","Näk yawak täŋo mähemi tägagämän. Näk yawaknaye säkgämän kaŋ irut yäŋ nadäŋpäŋ gupnata nämo iyap taŋpäŋ api iniŋ kirewet. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN10_12","073_10_12","JHN","10","12","12","Täŋpäkaŋ äma yawak watäni itkaŋ gwäki yäpmäk täkaŋ uwä mähemi bureni nämo. Aŋ komi kubä yawak yewayäŋ äbäŋirän äma uwä kaŋpäŋ umuntaŋpeŋ yawak yabä kätäŋpäŋ metäŋpeŋ kwek. Metäŋpeŋ kuŋirän aŋ komi u yawak däpmäŋpäŋ yäwat kireneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN10_13","073_10_13","JHN","10","13","13","Imata, äma uwä yawakta gäripi-inik nämo nadäk täkaŋ. U gwäki yäpmäk-tagän yawak watäni it täkaŋ unita umuri kubä ahäŋ yämiŋirän metäŋpeŋ kuk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN10_14","073_10_14","JHN","10","14","15","Upäŋkaŋ näk yawak täŋo mähemi bureni-inik. Nantä näka nadäŋ namikinik täk täyak udegän näk yawaknayeta nadäŋ yämikinik täk täyat. Täŋpäŋ näk Nanta nadäŋ imikinik täk täyat udegän yawaknayetä nadäŋ namikinik täk täkaŋ. Yawaknayeta yäŋpäŋ gupna iniŋ kirekta nämo bitnätat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN10_16","073_10_16","JHN","10","16","16","In nadäkaŋ? Yawaknaye ini ŋo nanik-gänpäŋ nämo yabäŋ yäwat täyat. Nämo, yawaknaye ätu kome ätuken itkaŋ. U yämagurira näkŋo man kotäk nadäŋpäŋ näwat yäpmäŋ äbäŋirä äbot kubägän api yepmaŋpet. Yepmaŋpa kubä-kengän irirä mähemi kubä-tägän api yabäŋ yäwarek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN10_17","073_10_17","JHN","10","17","17","Täŋpäkaŋ näk gupna api iniŋ kirewero upäŋkaŋ äneŋi pengän itkuro ude api äworewero unita Nantä näka gäripi nadätak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN10_18","073_10_18","JHN","10","18","18","Äma kubätä näkŋo irit jop nadäŋ täga nämo nomägarek, näkŋa yäwakaŋ uyaku. Näkŋa-tägän gupna täga iniŋ kirewet. Gupna iniŋ kirekta ba äneŋi yäpmäkta u kehäromina pätak. Ude täkta Nantä kehäromi peŋ namiŋkuk yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN10_19","073_10_19","JHN","10","19","19","Jesutä man ude yäŋirän Juda äma ekäni ekänitä nadäŋpäŋ äneŋi nadäk yarä nikek iŋitkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN10_20","073_10_20","JHN","10","20","20","Täŋpäŋ äma ätutäwä yäŋkuŋ; Mäjotä magärirän nadäk-nadäki paoränkaŋ man ŋodewä yäyak! Man yäyak u nadäneŋo! yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN10_21","073_10_21","JHN","10","21","21","Ude yäŋirä äma ätutäwä yäŋkuŋ; Ude nämo! Mäjotä magärirän jide täŋpäŋ man säkgämän udewani yäwek? Äma mäjotä magäranitä äma dapuri tumbani täga nämo yäpän täganeŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN10_22","073_10_22","JHN","10","22","22","Täŋpäkaŋ Juda täŋo orekirit kubä keräp taŋkuk. Orekirit uwä kudupi eŋi kodaki täŋpäŋ yäma bian dätkuŋo u nadäkta pewani. Mänit kadäni-ken täk täŋkuŋonik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN10_23","073_10_23","JHN","10","23","23","Eruk orekirit u keräp taŋirän Jesu kudupi eŋi gänaŋ äroŋpäŋ kumaŋ kukŋi käda wäpi Solomon täŋo Itpäŋ-nadäk Bägup ukäda päŋku itkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN10_24","073_10_24","JHN","10","24","24","Uken irirän Juda äma ekäni ekänitä äbä itgwäjiŋpäŋ iwet yabäk ŋode täŋkuŋ; Gäk jidegän mebärika siwoŋi api niweren? U nadäna yäŋpäŋ nadäwätäk terak kuŋatkamäŋ yäk. Eruk siwoŋi niwet; Gäk Kristo ba Kristo nämo? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN10_25","073_10_25","JHN","10","25","25","Ude iwet yabäwäwä Jesutä kowata ŋode yäwetkuk; Näk uku täwetkuro upäŋkaŋ in nadäwä bureni nämo täŋkuŋ. Kudän kudupi Nana täŋo wäpi terak täk täyat unitä mebärina kwawak pewän ahäk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN10_26","073_10_26","JHN","10","26","26","Upäŋkaŋ inä näkŋo yawak nämo unita nadäŋ namikinik nämo täk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN10_27","073_10_27","JHN","10","27","27","Näkŋo yawaknaye uwä manna nadäŋpäŋ näwat täkaŋ. Näwarirä yabäŋpäŋ-nadäk täk täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN10_28","073_10_28","JHN","10","28","28","Täŋpäŋ irit kehäromi yämik täyat unita nämoinik api kumneŋ. Ba äma kubätä ketna-ken nanik täga nämo api nomägarek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN10_29","073_10_29","JHN","10","29","29","Yawaknaye uwä Nanatä näka naniŋ kireŋkuk. Nana täŋo kehäromitä imaka kuduptagän täŋo kehäromi yärepmitak unita äma kubätä yawaknaye Nana täŋo keri-ken nanik täga nämo api kubo täwek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN10_30","073_10_30","JHN","10","30","30","In nadäkaŋ? Nana-kät nek kubägän yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN10_31","073_10_31","JHN","10","31","31","Ude yäŋirän nadäŋpäŋ Juda äma ekäni ekäni unitä Jesu utnayäŋ mobä poriŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN10_32","073_10_32","JHN","10","32","32","Täŋirä Jesutä yäwetkuk; Näk Nana täŋo kudän tägatäga mäyap täŋ yäpmäŋ äbätat. Kudän jide u täŋira kaŋpäŋ nutnayäŋ täkaŋ? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN10_33","073_10_33","JHN","10","33","33","Yäwänä iwetkuŋ; Ude nämo. Imaka kubä terak nämo gutnayäŋ täkamäŋ. Gäk Anutu yäŋärok man iwet täyan unita täkamäŋ yäk. Gäk äma jopi kubä upäŋkaŋ Näk Anutu yäŋ niwet täyan! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN10_34","073_10_34","JHN","10","34","34","Ude yäwäwä Jesutä yäwetkuk; In-täŋo baga man kudän täwani terak man Anututä yäŋkuko u nämo daniŋpäŋ nadäk täkaŋ? Uterak Anututä ŋode yäŋkuk; Näk täwetat, in anutu. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN10_35","073_10_35","JHN","10","35","35","Eruk, nin nadäkamäŋ, man kudän Anutu täŋo man terak kudän täwani kudup uwä burenigän. Täŋ, ämawebe Anutu täŋo man buramiŋkuŋo unita ‘In anutu’ yäŋ yäwetkuko u imaka, burenigän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN10_36","073_10_36","JHN","10","36","36","Unita näk Anutu täŋo nanaki yäŋ täwerira in imata gäk Anutu yäŋärok man iwetan yäŋ näwet täkaŋ? Anututä ini näk iwoyäŋpäŋ kome terak naniŋ kireŋpewän äput. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN10_37","073_10_37","JHN","10","37","37","Unita näk Nana täŋo kudän bureni nämo täk täyat täŋpäwä näka nadäwä bureni nämo täŋpek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN10_38","073_10_38","JHN","10","38","38","Upäŋkaŋ näk Nana täŋo epän bureni-inik täk täyat. Unita man yäk täyat unita nadäwä bureni nämo täŋpäwä imaka imaka täŋira nabäk täkaŋ unita nadäwä bureni-inik täŋput. Ude täŋkaŋ uyaku näk Nana-kät kowat kwasikorän täk täkamäk yäŋ u täga api nadäwä tumneŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN10_39","073_10_39","JHN","10","39","39","Jesutä ude yäwänä äneŋi iŋitnayäŋ täŋkuŋ. Täŋkuŋopäŋ keri yokut täŋpän kwäpeŋ kuŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN10_40","073_10_40","JHN","10","40","40","Keri yokut täŋpän kwäpäŋ äneŋi äyäŋutpeŋ kome Jontä bian ume ärut yämiŋkuk-ken Jodan ume kukŋi udude päŋku itkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN10_41","073_10_41","JHN","10","41","41","Päŋku u irirän ämawebe mäyap äbä ahäŋ imiŋkuŋ. Ahäŋ imiŋpäŋ yäŋkuŋ; Bureni-inik, Jontä ini kudän kudupi kubä nämo täŋirän kaŋkumäŋ. Upäŋkaŋ imaka äma uterak bureni api ahäneŋ yäŋ niwetkuko u bureni ahäkaŋ! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN10_42","073_10_42","JHN","10","42","42","Täŋpäkaŋ kome uken ämawebe mäyaptä Jesu nadäŋ imikinik täŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN11_1","073_11_1","JHN","11","1","1","Täŋpäkaŋ äma kubä wäpi Lasarus käyäm täŋ itkuk. U Betani komeken, wanoriyat Maria kenta Matakät it täŋkuŋonik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN11_2","073_11_2","JHN","11","2","3","Maria uwä Jesu kuroŋi-ken ume käbäŋi täga nikek ärut imiŋpäŋ gwäki pujiŋipäŋ kuroŋi täŋ-kohoyäŋkuko u. Täŋpäkaŋ noripaki Lasarus käyäm taŋi täŋirän Maria kenta Matatä Jesuken manbiŋam ŋode pewän kuŋkuŋ; Ekäni, äma gäkä unita gäripi-inik nadäk täyan uwä käyäm taŋi täyak yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN11_4","073_11_4","JHN","11","4","4","Eruk, Jesutä manbiŋam u nadäŋpäŋ yäŋkuk; Käyäm täyak u nämo api kumbek. Käyäm uterak Anutu täŋo wäpi biŋam api ärowek. Ba käyäm uterak Anutu Nanakitä wäpi biŋam api yäpek yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN11_5","073_11_5","JHN","11","5","6","Täŋkaŋ Jesutä Mata Maria-kät noripaki Lasarus unita gäripi-inik nadäk täŋkuko unita Lasarus u käyäm täyak yäŋ nadäŋpäŋ bäräŋeŋ päŋku nämo yabäŋkuk. Itkukken u kepma yaräkät itkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN11_7","073_11_7","JHN","11","7","7","Kepma yarä itpäŋä Jesutä iwaräntäkiye yäwetkuk; Eruk, Judia komeken äneŋi kuna yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN11_8","073_11_8","JHN","11","8","8","Ude yäwänä iwaräntäkiyetä kikŋutpäŋ iwetkuŋ; Yäwoŋärewani äma, ude nämo! Kome uken Juda äma ekäni ekänitä mobätä gutnayäŋ täŋkuŋo ukeŋo nämo nadätan? U bian nämo upäŋ imata äneŋi kwayäŋ yäyan? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN11_9","073_11_9","JHN","11","9","9","Ude yäwäwä Jesutä kowata ŋode yäwetkuk; Jide? Kepma kubä edaptä kadäni käroŋi, 12 auas udeta nämo ijik täyak? Unita äma kubätä kepma täŋo peŋyäŋek-ken kuŋareko uwä nämo maŋurek. Peŋyäŋek gänaŋ kwawakgän kuŋareko unita. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN11_10","073_11_10","JHN","11","10","10","Upäŋkaŋ bipani kuŋareko uwä bipmäŋ urani unita ŋoba-ŋoba täŋtäŋ kuŋarek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN11_11","073_11_11","JHN","11","11","11","Ude yäŋpäŋ yäwetkuk; Notninpak Lasarus uwä däpmon pätak. Däpmon parirän päŋku yäwa kikŋurayäŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN11_12","073_11_12","JHN","11","12","12","Ude yäwänä iwaräntäkiyetä iwetkuŋ; Ima yäyan? Däpmongän patpäŋä äneŋi tägaŋpäŋ ini täga akwek! yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN11_13","073_11_13","JHN","11","13","13","Jesutä Lasarus däpmon pätak yäŋ yäŋirän iwaräntäkiyetä Lasarus däpmon bureni pätak yäŋ nadäŋkuŋ. Upäŋkaŋ Jesutä ini uwä Lasarus kumak yäŋ nadäŋpäŋ däpmon pat itak yäŋ yäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN11_14","073_11_14","JHN","11","14","14","Täŋpäŋ iwaräntäkiye täŋguŋtaŋ irirä Jesutä siwoŋi ŋode yäwetkuk; U kumak yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN11_15","073_11_15","JHN","11","15","15","Nin dubini-ken nämo iritna kumako unita bänep täga nadätat. Imata, näk imaka kubä täŋira in kaŋpäŋ nadäŋpäŋ nadäŋ namikinik api täneŋ. Eruk päŋku käna! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN11_16","073_11_16","JHN","11","16","16","Ude yäŋirän Tomas wäpi kubä Didimus unitä Juda ämatä Jesu api utneŋ yäŋpäŋ noriye yäwetkuk; Penta kunakaŋ kaŋ nidäput! yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN11_17","073_11_17","JHN","11","17","19","Eruk Jesu iwaräntäkiye-kät Jerusalem peŋpeŋ päŋku kädet keräpi 3 kilomitas ude kuŋpäŋ Betani yotpärare-ken ahäŋkuŋ. Ahäŋpäŋ yabäŋkuŋ; Kome uken nanik ämawebe mäyaptä äbäŋpäŋ Mata kenta Maria bänepi täŋ-kawatakta penta irirä yabäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN11_20","073_11_20","JHN","11","20","20","Ude täŋirä Mata Jesu äbätak yäŋ nadäŋpäŋ Maria eŋiken ugän irirän ini uwä Jesu imagurayäŋ kädet miŋin päŋku kaŋ-ahäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN11_21","073_11_21","JHN","11","21","21","Kaŋ-ahäŋpäŋä iwetkuk; Ekäni, gäk ŋo itkun yäwänäku wanotna nämo kumbän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN11_22","073_11_22","JHN","11","22","22","Upäŋkaŋ näk nadätat, gäk imaka kubäta Anutu-ken iwet yabäŋiri täga nadäŋ gamayäŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN11_23","073_11_23","JHN","11","23","23","Ude yäwänä Jesutä iwetkuk; Nadäwätäk täŋpeno. Wanotka kodak taŋpäŋ äneŋi akwayäŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN11_24","073_11_24","JHN","11","24","24","Ude iweränä Matatä yäŋkuk; Bureni, kadäni pähapken kodak taŋpäŋ api akwek yäŋ nadätat. Kadäni uken ämawebe kuduptagän api akuneŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN11_25","073_11_25","JHN","11","25","25","Ude yäwänä Jesutä iwetkuk; Nadätan? Kumbani-ken akukakuk unitäŋo mebäri ba irit kehäromi täŋo mebäri u näk. Äma kubätä näk nadäŋ namikinik täŋpeŋ kuŋarayäŋ täko uwä kumbayäŋ täko upäŋkaŋ äneŋi api kodak taŋpeŋ akwek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN11_26","073_11_26","JHN","11","26","26","Bureni, äma kubätä nadäŋ namikinik täŋpäŋ kuŋarayäŋ täko uwä nämoinik api kumbek! Mata, man yäyat ŋo nadäŋiri bureni täyak ba nämo? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN11_27","073_11_27","JHN","11","27","27","Ude yäwänä Matatä iwetkuk; Ekäni, näk bureni nadätat; Gäk Kristo, Anutu täŋo Nanaki. Anututä kome terak äbäkta bian iwoyäŋkuko u gäk yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN11_28","073_11_28","JHN","11","28","28","Matatä ude yäŋpäŋ päŋku noripaki Maria u inigän yäŋikŋat päŋku teŋpäŋ jiap man terak ŋode iwetkuk; Yäŋpäŋ-yäwoŋärek äma äbäko itkaŋ gäka yäyak yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN11_29","073_11_29","JHN","11","29","29","Mariatä ude nadäŋpäŋä bäräŋek terakgän akumaŋ Jesuken kuŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN11_30","073_11_30","JHN","11","30","30","Jesuwä yotpärareken nämo ahäŋkuk, bägup Matatä pengän kaŋ-ahäŋkuk-ken ugän irirän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN11_31","073_11_31","JHN","11","31","31","Täŋpäkaŋ Juda ämawebe penta Maria-kät eŋi gänaŋ ugän itkaŋ konäm butewaki täŋ itkuŋonik. Täŋ ittäŋgän kaŋkuŋ; Maria bäräŋek terak akumaŋ yäman umu kuŋirän kaŋkuŋ. Kaŋpäŋ ŋode nadäŋkaŋ iwat yäpmäŋ kuŋkuŋ; U wanori äneŋkuŋ-ken u korayäŋ kuyak yäŋ nadäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN11_32","073_11_32","JHN","11","32","32","Eruk, Maria Jesutä itkuk-ken u ahäŋpäŋä Jesu dubini-ken päŋku gukuri imän äpmoŋpäpäŋ konäm butewaki terak ŋode iwetkuk; Ekäni, gäk ŋo itkun yäwänäku näkŋo wanotna ŋo nämo kumbän yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN11_33","073_11_33","JHN","11","33","33","Ude iwerirän Jesutä Maria u ba Juda ämawebe Maria-kät äbuŋo u konäm korirä yabäŋpäŋ bänepi ägekoräpäŋ butewaki pähap nadäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN11_34","073_11_34","JHN","11","34","34","Ude täŋpäŋ yäwetkuk; Eruk, in komegup de äneŋkuŋ? Ude yäwänä iwetkuŋ; Ekäni, äbäŋkaŋ ka yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN11_35","073_11_35","JHN","11","35","36","Ude iweräwä Jesu konäm kotkuk. Täŋirän ämawebe päke unitä kaŋpäŋ yäŋkuŋ; Ŋo kawut! Äma kumbuko unita gäripi-inik nadäk täyak unita butewaki nadäŋpäŋ kotak yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN11_37","073_11_37","JHN","11","37","37","Ätutä ude yäwäkaŋ ätutäwä yäŋkuŋ; Äma ŋowä äma dapuri tumbani yäpän tägaŋ yämik täyak. Upäŋkaŋ äma ŋo käyäm täŋ itkuk-ken ugän täŋkentäŋ iminaŋi täŋirän kumbuk yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN11_38","073_11_38","JHN","11","38","38","Täŋpäkaŋ Jesutä bänepi-ken butewaki pähap nadäŋpäŋ Lasarus äneŋkuŋ-ken u kuŋkuk. Awaŋ u mobä taŋi kubäpäŋ äneŋpani. Täŋkaŋ mobä kubäpäŋ awaŋ meni täŋpipiwani. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN11_39","073_11_39","JHN","11","39","39","Kuŋpäŋä yäwetkuk; Mobä awaŋ meni täŋpipiwani ŋo yäpmäŋ kewewut. Ude yäwänä Lasarus wanori wäpi Mata unitä iwetkuk; Ekäni, ŋo kumbänpäŋ äneŋkaŋ kepma yaräbok-yaräbok itkamäŋ unita käbäŋi wakiinik ŋo piätak yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN11_40","073_11_40","JHN","11","40","40","Matatä ude yäwänä, Jesutä ŋode iwetkuk; Näk pengän ŋode gäweraro u nämo nadätan? Gäk nadäŋ namikinik täŋpäŋä Anutu täŋo kudän kehäromi nikek ahäŋirän täga käwen yäŋ gäwerat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN11_41","073_11_41","JHN","11","41","41","Eruk, mobä taŋi awaŋ meni peŋpipiwani u yäpmäŋ kewewäkaŋ Jesutä kunum gänaŋ dapun ijiŋpewän ärowäpäŋ ŋode yäŋkuk; Nan, gäk näkŋo yäŋapik manna uku nadäŋ namino unita gäka bänep täga nadäŋ gamitat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN11_42","073_11_42","JHN","11","42","42","Täŋpäkaŋ Nan, gäk näkŋo yäŋapik manna nadäŋ namik täyan u nadätat upäŋkaŋ ämawebe itkaŋ ŋonita yäŋpäŋ man ŋowä gäwetat. Gäkä näk nepmaŋpi äput yäŋ kaŋ nadäwut yäŋpäŋ man ŋo yäyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN11_43","073_11_43","JHN","11","43","43","Ude yäŋpäŋ gera terak ŋode yäŋkuk; Lasarus, gäk akumaŋ äbi! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN11_44","073_11_44","JHN","11","44","44","Jesutä gera ude yäwänä, eruk äma kumbani tek keri kuroŋi ba iŋami dapun uwäk täwani nikek unitä akumaŋ äbuk. Äbänä Jesutä yäwetkuk; Tek u wärämut imiŋpäŋ tewä kwän yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN11_45","073_11_45","JHN","11","45","45","Jesutä ude täŋpänkaŋ Juda äma Mariaken äbuŋo unitä Jesutä imaka kudän kudupi täŋkuko u kaŋpäŋä nadäkinik täŋ imiŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN11_46","073_11_46","JHN","11","46","46","Nadäkinik täŋ imiŋkuŋo upäŋkaŋ ätutäwä päŋku Parisi äma Jesutä kudän täŋkuko u yäwetkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN11_47","073_11_47","JHN","11","47","47","Täŋpäkaŋ bämop ämakät Parisi ämatä päŋku Juda äma ekäni ekäni u yäwetkuŋ; Äma kudän kudupi mebäri mebäri täk täyak ŋonita jide api täŋ imine? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN11_48","073_11_48","JHN","11","48","48","Kaŋäwaräkuk täŋitna udegän täŋ yäpmäŋ kuŋtäyon ämawebe kuduptagän unita biŋam täneŋ yäk. Täŋpäkaŋ Rom täŋo komi ämatä äbäŋpäŋ iwan täŋ nimiŋpäŋ kudupi yotkät ämawebe äbotniye api täŋpä waneŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN11_49","073_11_49","JHN","11","49","49","Ude yäwäkaŋ uken nanik bämop äma intäjukun täŋpani kubä wäpi Kaifas unitä yäwetkuk; Ude nämo! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN11_50","073_11_50","JHN","11","50","50","In ŋode nämo nadäkaŋ? Ämawebe kumän-tagän paotneŋo udeta äma kubä-tägän kaŋ kumbän yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN11_51","073_11_51","JHN","11","51","52","Kaifastä man ude yäŋkuko u iniken nadäk-nadäkpäŋ nämo yäŋkuk. Nämo, kadäni uken bämop äma ude itkuko unita manitä imaka ŋode api ahäwekta yäwani u uwäk täŋkuk; Jesutä kumäŋpäŋ Juda ämawebe api täŋkentäwek. Täŋpäkaŋ Juda ämawebe täŋkentäŋ yämik-tagän nämo. Uwä kumäŋpäŋ Anutu täŋo nanakiye uken-uken ittäŋ kukaŋ u äbot kubägän api yepmaŋpän itneŋ. Man Kaifastä yäŋkuko uwä uwäk täŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN11_53","073_11_53","JHN","11","53","53","Eruk kepma uken yäput peŋpäŋ yäŋkaŋ Jesu utpewä kumäkta man epän täŋtäŋ kuŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN11_54","073_11_54","JHN","11","54","54","Ude täŋirä Juda ämawebe bämopi-ken Jesu kwawak nämo kuŋatkuk. Kome u peŋpeŋ gägäni käda kome jopi dubini-ken yotpärare kubä wäpi Efraim uken päŋku iwaräntäkiye-kät itkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN11_55","073_11_55","JHN","11","55","55","Eruk, Juda nanik täŋo orekirit kadäni pähap kubä wäpi Pasova u keräp taŋkuko unita ämawebe kome uken-uken nanik kuduptagän Jerusalem yotpärare-kengän kuŋ moreŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN11_56","073_11_56","JHN","11","56","56","Kuŋpäŋä Jesu kaŋ-ahäna yäŋpäŋ kudupi eŋi gänaŋ äroŋpäŋ ini-tägän man ŋode yäŋkuŋ; In jide nadäkaŋ? U nintäŋo orekirit kadäni ŋo nämo käwep päbä käwek yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN11_57","073_11_57","JHN","11","57","57","Täŋpäkaŋ Juda äma ekäni ekäni-kät Parisi ämatäwä ŋode yäŋahäŋpäŋ yäwetkuŋ; Äma kubätä Jesu u uken itak yäŋ nadäŋpäŋä yäŋahäwänkaŋ päŋku iŋitpäŋ komi eŋi gänaŋ kaŋ tena yäŋ yäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN12_1","073_12_1","JHN","12","1","1","Täŋpäkaŋ Pasova Orekirit kadäni kepma 6 ude keräp taŋirän Jesu Betani yotpärare-ken kuŋkuk. Betani uwä Lasarus, äma Jesutä kumbani-ken nanik wädäŋ tädotkuko unitäŋo kome. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN12_2","073_12_2","JHN","12","2","2","Täŋpäkaŋ kome uken Jesu iniŋ oretta äŋnak-äŋnak pähap täŋkuŋ. Eruk ketem nänayäŋ Matatä ketem gwet yämän Lasarus ba noriye ätukät Jesukät ketem penta naŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN12_3","073_12_3","JHN","12","3","3","Naŋ irirä Mariatä päbä ume gwäki ärowani, käbäŋi säkgämän ikekpäŋ Jesu kuroŋi-ken piŋ ibatkuk. Piŋ ibatpäŋ gwäki pujiŋpäŋ kuroŋi täŋ-kohoyäŋkuk. Täŋirän ume unitäŋo käbäŋi äma päke itkuŋo u nadäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN12_4","073_12_4","JHN","12","4","4","Täŋpäkaŋ, iwaräntäki kubä wäpi Judas Kariot, Jesu iwan keri terak pekta yäwani unitä käbäŋi u nadäŋpäŋ yäŋkuk; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN12_5","073_12_5","JHN","12","5","5","E! Ume u gwäki ärowani, äma moneŋ epän obaŋ kubäta täŋpäŋ yäpmäk täkaŋ ude. Ume u yäpmäŋpäŋ ämata yämiŋkaŋ moneŋ yäpmäŋpäŋ äma jäwärita yäminaŋi yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN12_6","073_12_6","JHN","12","6","6","Judas uwä äma jäwärita butewaki nämo nadäŋ yämani. Uwä kubo äma unita man ude yäŋkuk. U Jesu-kät iwaräntäkiye täŋo moneŋ watä itkaŋ kubota täk täŋkukonik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN12_7","073_12_7","JHN","12","7","7","Eruk, Judastä man ude yäŋirän Jesutä nadäŋpäŋ iwetkuk; Ibeweno! Ume käbäŋi nikek iŋirako u iŋit yäpmäŋ kuŋirän näkŋo kumäk-kumäk kadäni ahäŋirän piŋ nabatta yäwani. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN12_8","073_12_8","JHN","12","8","8","Täŋkaŋ äma jäwäri uwä inkät kadäni käroŋi api it yäpmäŋ äroneŋ. Upäŋkaŋ nähä inkät kadäni käroŋi nämo api it yäpmäŋ ärone yäŋ yäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN12_9","073_12_9","JHN","12","9","9","Täŋpäkaŋ Jesu Betani komeken itak yäŋ biŋam nadäŋpäŋ äma mäyap käna yäŋkaŋ päŋku ahäŋ imiŋkuŋ. Täŋkaŋ Jesugän kakta nämo kuŋkuŋ. U Lasarus, äma Jesutä kumbani-ken nanik wädäŋ tädotkuko u imaka, bok yabänayäŋ kuŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN12_10","073_12_10","JHN","12","10","11","Jesutä Lasarus täŋkentäŋ imiŋkuko u nadäŋpäŋ Juda nanik mäyaptä bämop äma yabä kätäŋpeŋ Jesuta nadäkinik täŋkuŋ. Ude täŋirä bämop äma unitä kokwawak nadäŋpäŋ Lasarus kumäŋ-kumäŋ utta man topuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN12_12","073_12_12","JHN","12","12","12","Eruk, patkuŋo yäŋewänä ämawebe bumta Pasova Orekiritta Jerusalem kuŋkuŋo u Jesu ŋo äbätak yäŋ manbiŋam nadäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN12_13","073_12_13","JHN","12","13","13","Nadäŋpäŋ imuk yeŋ yäpmäŋpäŋ Jesutä kädet äbayäŋ täŋkuk-ken päŋku itpäŋ gera ŋode yäŋkuŋ; Wisikinik! Ekäni wäpi terak äbätak ŋonita iniŋ oretna! Isrel täŋo intäjukun äma iniŋ oretna! Man ude yäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN12_14","073_12_14","JHN","12","14","14","Täŋpäkaŋ Jesu ini uwä doŋki gubaŋi kubä kaŋ-ahäŋpäŋ uterak päro maŋitkaŋ äbuk. Ude täŋirän manbiŋam ŋode bian kudän täwani u bureni ahäŋkuk; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN12_15","073_12_15","JHN","12","15","15","Jerusalem ämawebe, umuntäneŋo! Intäjukun ämajin äbäŋ tamitak ŋo. U doŋki gubaŋi terak maŋitkaŋ äbätak ŋo! yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN12_16","073_12_16","JHN","12","16","16","Man ude kudän täwani päkaŋ Jesu täŋo iwaräntäkiyetä man uwä pengän nadäwä nämo täreŋkuŋ. Täŋkuŋopäŋ Jesu kunum gänaŋ äroŋpäŋ wäpi biŋam ikek iränkaŋ mäden man u nadäŋpäŋ imaka ŋokeŋo ämawebetä täŋ imiŋkuŋo unitäŋo mebäri nadäwä täreŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN12_17","073_12_17","JHN","12","17","17","Täŋpäkaŋ Jesutä Lasarus awaŋ gänaŋ nanik yäŋpewän akuŋkuko kadäni ugän ämawebe mäyaptä kaŋpäŋ nadäŋkuŋ. Kaŋpäŋ nadäŋkaŋ manbiŋam u yäŋahäŋtäŋ kuŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN12_18","073_12_18","JHN","12","18","18","Yäŋahäŋtäŋ kuŋirä ämawebe mäyaptä kudän kudupi unitäŋo manbiŋam nadäŋkaŋ Jesu doŋki terak äbätak yäŋ nadäŋpäŋ känayäŋ kuŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN12_19","073_12_19","JHN","12","19","19","Ude täŋirä Parisi ämatä yabäŋpäŋ ini-tägän yäŋpäŋ-nadäk ŋode täŋkuŋ; Wära, u kawut! Ämawebe kuduptagän iwatkaŋ yäk. Iŋitnayäŋ nadämäŋo ukeŋo täna wakaŋ ubayäŋ. Man ude yäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN12_20","073_12_20","JHN","12","20","20","Ämawebe Pasova Orekiritta äbuŋo ukät nanik ätu Grik äma, guŋ äbotken nanik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN12_21","073_12_21","JHN","12","21","21","Grik äma unitä päŋku Filip, Galili kome, Betsaida yotpärareken nanik u kaŋ-ahäŋpäŋ iwetkuŋ; Notninpak, nin Jesu känayäŋ äbäkamäŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN12_22","073_12_22","JHN","12","22","22","Eruk, ude iweräwä Filiptä päŋku Andru iweränkaŋ bok päŋku Jesu iwetkumän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN12_23","073_12_23","JHN","12","23","23","Täŋpäŋ Jesutä yäwetkuk; Äma Bureni-iniktä wäpi biŋam yäpmäkta kadäni ahätak ŋo. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN12_24","073_12_24","JHN","12","24","24","Unita näk bureni täwera nadäwut; Saguom mujipi kome gänaŋ peŋirä nämo waweko jide täŋpäŋ käruk tädorek? Nämo. Täŋ, mujipi u kome gänaŋ peŋirä waweko uyaku käruk tädotpäŋ äbäŋirän bureni mäyap ahäŋ-bumbum täneŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN12_25","073_12_25","JHN","12","25","25","Ude yäŋpäŋ yäŋkuk; U udegän äma iniken irit kuŋat-kuŋarita iyaptak täkaŋ uwä api paotneŋ. Täŋ, äma irit kuŋat-kuŋari kome terak ŋo mäde ut imik täkaŋ uwä irit kehäromi, paot-paori nämo u api kaŋ-ahäneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN12_26","073_12_26","JHN","12","26","26","Täŋpäkaŋ in kubätä watä epän ämana ude irayäŋ nadäŋpäŋä näk kaŋ näwarän. Ude täŋpäŋä näkä it täyat-ken bok api itde. Nadäkaŋ? Äma täŋkentäŋ namik täkaŋ u Nanatä api oraŋ yämek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN12_27","073_12_27","JHN","12","27","27","Ude yäŋpäŋ äneŋi ŋode yäŋkuk; Bänepna-ken bäräpi pähap nadätat. Unita jide yäwet? Nan, gäk nadäŋ namiŋiri bäräpi ahäŋ namayäŋ täyak u äbä närepmirän yäŋ yäwet? Ude nämo, bäräpi ude ahäŋ namikta yäwani. Mebäri udetagän äput. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN12_28","073_12_28","JHN","12","28","28","Unita Nan, täŋpewi wäpka biŋam taŋi kaŋ ahäŋ parän! Ude yäŋirän man kotäk kubä kunum gänaŋ naniktä ŋode äpuk; Wäpna biŋam täŋpewa taŋi ahäŋkuko udegän api täŋpet yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN12_29","073_12_29","JHN","12","29","29","Man kotäk ude yäŋirän äma päke itkuŋo unitäwä iromäŋtä yäyak yäŋ yäŋkuŋ. Täŋ ätutäwä Nämo yäk. Aŋerotä yäyak yäŋ yäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN12_30","073_12_30","JHN","12","30","30","Ude yäŋirä Jesutä yäwetkuk; Man kotäk ahäŋirän nadäkaŋ u näka nämo. U intä nadäwut yäŋpäŋ yäyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN12_31","073_12_31","JHN","12","31","31","Apiŋo Anututä komen ämawebe täŋo irit kuŋat-kuŋari yäpmäŋ daniwayäŋ. Täŋpäŋ kome ŋonitäŋo intäjukun äma u pimiŋ maŋpän kwayäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN12_32","073_12_32","JHN","12","32","32","Kadäni keräp taŋirän ämatä näk yäpmäŋ päŋaku punin api nepmaneŋ. Kadäni uken ämawebe komeni komeni kudup yäŋporiŋ päbä dubina-kengän api yepmaŋpet yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN12_33","073_12_33","JHN","12","33","33","Jesutä jide täŋ imiŋirä api kumbeko unitäŋo man wärani ude yäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN12_34","073_12_34","JHN","12","34","34","Eruk, Jesutä man ude yäŋirän ämawebe päke itkuŋo unitä yäŋkuŋ; Ude nämo. Nin Baga man terak ŋode daniŋpäŋ nadäk täkamäŋ; Kristo ahäwayäŋ täyak uwä nämo api kumbek. U pen api it yäpmäŋ ärowek yäk. Unita imata Äma Bureni-inik kämi yäpmäŋ päŋaku punin api teneŋ yäŋ yäyan? E, Äma Bureni-inik yäyan uwä netäta yäyan? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN12_35","073_12_35","JHN","12","35","35","Ude yäwäwä Jesutä äneŋi ŋode yäwetkuk; Peŋyäŋek inkät kadäni keräpigän irayäŋ täyak unita inä peŋyäŋek uterakgän kaŋ kuŋarut. Bipmäŋ uranitä in uwäk täwekta. Äma kubä bipmäŋ urani-ken kuŋareko uwä kädet ude kuyat yäŋ nämo nadäŋkaŋ kwek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN12_36","073_12_36","JHN","12","36","36","Unita apiŋo inken peŋyäŋek itak unita peŋyäŋekta nadäkinik täkot. Ude tänayäŋ täŋo uyaku peŋyäŋek täŋo nanakiye bureni api itneŋ yäk. Jesutä ude yäŋpäŋ yepmaŋpeŋ päŋku käbop itkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN12_37","073_12_37","JHN","12","37","37","Täŋpäkaŋ Jesutä kudän kudupi mebäri mebäri ämawebe iŋamiken täŋkuko upäŋkaŋ nadäkinik nämo täŋ imiŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN12_38","073_12_38","JHN","12","38","38","Ude täŋirä man profet Aisaiatä ŋode kudän täŋkuko u bureni ahäwekta täŋkuŋ; Ekäni, nin manbiŋam yäŋahäŋitna netätä nadäwän bureni täŋkuk? Ba netätä gäkŋo kehäromika kawän täreŋkuk? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN12_39","073_12_39","JHN","12","39","39","Täŋkaŋ Jesu täŋo man nämo nadäŋ imiŋkuŋo uwä Aisaia täŋo man kudän kubä ŋode pätak; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN12_40","073_12_40","JHN","12","40","40","Anututä dapuri ba bänepi täŋpipiŋkuk. Mebäri unita, dapuritä näkŋo mebärina nämo nabäwä tärek täkaŋ. Ba mebäri unita bänepitä imaka kak täkaŋ uwä bäräŋeŋ nämo nadäwä tärewäpäŋ bänepi nämo sukurek täkaŋ. Ude nämo täk täkaŋ unita momini nämo peŋ yämik täyat yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN12_41","073_12_41","JHN","12","41","41","Aisaiatä man yäŋkuko uwä, imaka u nämo ahäŋirän Jesutä wäpi biŋam ikek api ireko u nadäŋpäŋ uterak yäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN12_42","073_12_42","JHN","12","42","42","Täŋpäkaŋ Juda äma ekäni ekäni mäyaptä Jesuta nadäkinik täŋ imiŋkuŋ. Upäŋkaŋ Parisita umuntaŋkuŋo unita nadäkiniki käbop peŋkuŋ. Parisitä kudupi eŋi gänaŋ äneŋi ärokta niniŋ bitnäneŋ yäŋpäŋ umuntaŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN12_43","073_12_43","JHN","12","43","43","Ude täŋkuŋo uwä ämatä wäpi biŋam yäniŋ oretta gäripi nadäŋpäŋ Anututä wäpi biŋam yäpmäŋ akukta bitnäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN12_44","073_12_44","JHN","12","44","44","Eruk, Jesutä gera terak ŋode yäŋkuk; Äma kubätä näk nadäŋ namiŋpäŋä uwä näkagän nämo. U naniŋ kireŋpewän äburo u bok nadäŋ imik täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN12_45","073_12_45","JHN","12","45","45","Täŋkaŋ äma u näk nabäŋpäŋä naniŋ kireŋpewän äpuro käyak ubayäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN12_46","073_12_46","JHN","12","46","46","Imata, ämawebe näk nadäŋ namikinik täŋpäŋ bipmäŋ urani gänaŋ wari nämo itneŋta kome terak ŋo peŋyäŋek ikek ude äput. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN12_47","073_12_47","JHN","12","47","48","Täŋ, äma kubätä man yäk täyat u peŋpäŋ kowata api yäpek. Upäŋkaŋ näkä äma u manken nämo api tewet. Nämo, näk komen ämawebe yämagutta äput. Täŋpäkaŋ äma näka bitnäŋpäŋ näkŋo man nämo buramik täkaŋ u yäpmäŋ danikta äma kubä itak. Tärektärek kadäni-ken näk kome terak itkaŋ man yäwetpäŋ yäwoŋärek täŋkuro unitä äma u manken api yepmaŋpek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN12_49","073_12_49","JHN","12","49","49","Nadäkaŋ? Man yäk yäyat uwä näkŋa bänepna-ken nanikpäŋ nämo yäk täyat. Nämo, Nana naniŋ kireŋkuko unitä man yäŋahäwetta näwetpäŋ näwoŋärek täŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN12_50","073_12_50","JHN","12","50","50","Täŋpäkaŋ näk ŋode nadäk täyat; Mani biŋamtä ämawebeta irit kehäromi yämik täyak. Unita man yäk täyat uwä Nanatä yäŋtäreŋ namiŋkuko udegän yäk täyat yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN13_1","073_13_1","JHN","13","1","1","Täŋpäŋ Juda täŋo orekirit pähap wäpi Pasova keräp taŋirän Jesutä kome ŋo peŋpeŋ Nanaken kukta kadäni ahätak yäŋ nadäŋkuk. Täŋpäŋ iniken iwaräntäkiyeta ban umunitä pen nadäŋ yämikinik täŋ yäpmäŋ äbäŋirän kumäk-kumäki kadäni ahäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN13_2","073_13_2","JHN","13","2","2","Eruk bipäda uken Jesu ini ba iwaräntäkiye penta ketem naŋ itkuŋ. Täŋpäkaŋ ketem kämi nänayäŋ täŋirä Satantä jukun Saimon-Kariot täŋo nanaki wäpi Judas, Jesu mäde ut imikta nadäk-nadäk imiŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN13_3","073_13_3","JHN","13","3","3","Nadäk nadäk u imiŋirän Jesutä kaŋpäŋ nadäŋpäŋ-nadäwätäk nämo täŋkuk. Nämo, u ŋode nadäŋkuk; Nanatä kehäromi, nadäk-nadäk ba imaka kudup ketna terak peŋ moreŋkuk. Ba näk Anutu-ken naniktä äburo unita äneŋi iniken api kwet yäŋ nadäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN13_4","073_13_4","JHN","13","4","4","Ude nadäŋpäŋ Jesutä ketem peŋpäŋ tek punin nanik yäŋopmäŋpäŋ tek, gupi täŋ-kohoyäwani kubä yäpmäŋpäŋ yabuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN13_5","073_13_5","JHN","13","5","5","Ude täŋpäŋ ume gäpe gänaŋ piŋkaŋ gwetpäŋ iwaräntäkiye kuroŋi ärut yämiŋpäŋ tek gupi täŋ kohoyäwani yabuko ugänpäŋ pitpäŋ täŋkohoyäŋ yämiŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN13_6","073_13_6","JHN","13","6","6","Ärut yämiŋtäŋ äbätäŋgän Pita kuroŋi ärurayäŋ täŋirän Pitatä iwetkuk; Wa! Ekäni, gäk kuroŋna ärurayäŋ ba täyan? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN13_7","073_13_7","JHN","13","7","7","Yäŋirän Jesutä kowata ŋode iwetkuk; Gäk näkä kädet täyat ŋo nämo nadäwi tumäŋkaŋ. Kämi uyaku api nadäwi tumneŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN13_8","073_13_8","JHN","13","8","8","Ude yäwänkaŋ Pitatä iwetkuk; Nämoinik! Gäk kuroŋna ärureno. Kämi imaka, nämoinik api ärut namen yäk. Yäwänä Jesutä iwetkuk; Gäk nämo nadätan. Näk kuroŋka nämo ärut gamawä gäk äbotna gänaŋ täga nämo api iren yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN13_9","073_13_9","JHN","13","9","9","Jesutä ude iweränä Pitatä kowata iwetkuk; Wära! Ekäni, gäk kuroŋnagän ärureno. Gwäkna ketna, gupna kumän ärut nami! yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN13_10","073_13_10","JHN","13","10","10","Ude yäwänä Jesutä ŋode yäŋkuk; Äma kubä gupi kudup ume ärurani uwä pakigän itak. U kuroŋigän äneŋi ärurek. In päke ŋo pakigän itkaŋ. Upäŋkaŋ kubägän nämo yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN13_11","073_13_11","JHN","13","11","11","Man ude yäŋkuko uwä äma iwan keri terak api peweko unita nadäŋpäŋ yäŋkuk. Mebäri unita äbotnaye inken nanik kubä-tägän pakigän nämo itak yäŋ yäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN13_12","073_13_12","JHN","13","12","12","Eruk, iwaräntäkiye kuroŋi ärut moreŋpäŋ teki äneŋi täŋkaŋ maŋitkuk. Maŋitpäŋ ŋode yäwet yabäŋkuk; In näkä täŋ tamitat ŋonitäŋo mebäri nadäkaŋ ba nämo? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN13_13","073_13_13","JHN","13","13","13","In näka yäŋpäŋ-yäwoŋärek äma ba ekäni yäŋ näwet täkaŋ u bureni näwet täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN13_14","073_13_14","JHN","13","14","14","Unita ŋo nabäwut; Ekänijin, yäŋpäŋ-yäwoŋärek ämajin näkä kuroŋjin ärut tamitat. Unita in udegän kowata kowata kuroŋjin äruttäŋ kaŋ kuŋarut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN13_15","073_13_15","JHN","13","15","15","Näk jop nämo ärut tamitat. Nämo, näk kädet täga täŋpäŋ-täwoŋärekta täyat. Unita näkä täŋ tamitat ŋodegän kaŋ täk täŋput. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN13_16","073_13_16","JHN","13","16","16","Unita näk bureni-inik täwetat; Epän äma kubätä Ekänini nämo irepmitpäŋ kuŋarek. Ba manbiŋam yäŋahäwani äma kubätä äma peŋ iwet-pewän äbeko u nämo irepmitpäŋ kuŋarek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN13_17","073_13_17","JHN","13","17","17","Eruk, apiŋo in kädet bureni u nadäkaŋ unita kädet u iwatnayäŋ täŋo uwä Anutu täŋo oretoret terak api kuŋatneŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN13_18","073_13_18","JHN","13","18","18","Täŋpäkaŋ in kudupta nämo yäyat. Äma näkŋata biŋam iwoyäŋkuro unitäŋo mebärini nadäŋ moretat. Upäŋkaŋ man kubä Anutu täŋo manbiŋam kudän täwani ŋode uwä bureni kaŋ ahäwän; Äma näkkät ketem bok näŋpanitä iwan täŋ namitak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN13_19","073_13_19","JHN","13","19","19","Täŋkaŋ imaka uwä bureni nämo ahäŋirän täwet kiretat. Unitäŋo bureni uwä kami ahäŋirän näkŋa äma u ubayäŋ yäŋ nabäŋpäŋ-nadäneŋta. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN13_20","073_13_20","JHN","13","20","20","Näk bureni täwera nadäwut; Äma kubätä näkŋo epän ämana kubäta not täŋ imayäŋ täko uwä näka udegän not api täŋ namek. Täŋpäŋ näka not täŋ namayäŋ täko uwä näk naniŋ kireŋkuko unita udegän not api täŋ imek yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN13_21","073_13_21","JHN","13","21","21","Eruk, ude yäwän täreŋirän, Jesu bänepi-ken bäräpi pähap nadäŋpäŋ kwawak ŋode yäŋahäŋpäŋ yäwetkuk; Bämopjin-ken nanik kubätä näk iwan keri terak nepmaŋpayäŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN13_22","073_13_22","JHN","13","22","22","Yäŋirän nadäŋpäŋ iwaräntäkiyetä kowat kawän täŋpäŋ netäta yäyak yäŋpäŋ nadäwätäk täŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN13_23","073_13_23","JHN","13","23","23","Täŋpäkaŋ iwaräntäki kubä, Jesutä unita gäripi pähap nadäŋ imik täŋpani uwä Jesu dubini-ken itkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN13_24","073_13_24","JHN","13","24","24","Irirän Saimon-Pitatä iŋam wära täŋpäŋ jiap terak iwetkuk; Iwetpäŋ ka; Netäta yäyan? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN13_25","073_13_25","JHN","13","25","25","Ude täŋirän äma Jesu dubini-ken itkuko unitä Jesu tubeŋ kuŋpäŋ iwetkuk; Ekäni, netäta yäyan? yäŋ iwetkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN13_26","073_13_26","JHN","13","26","26","Ude iwet yabäwänä Jesutä iwetkuk; Näkä ketem moräki tokätpäŋ tokän gäpe gänaŋ yäputpäŋ imayäŋ täyat äma unitä iwan täŋ namayäŋ yäk. Jesutä ude yäŋpäŋ ketem moräki tokätpäŋ gäpe gänaŋ yäputpäŋ Judas, Saimon-Kariot nanaki unita imiŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN13_27","073_13_27","JHN","13","27","27","Imiŋirän uterakgän Satantä Judas kotaŋkuk. Täŋirän Jesutä Judas iwetkuk; Imaka täŋpayäŋ täyan u bäräŋeŋ täyi yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN13_28","073_13_28","JHN","13","28","28","Ude yäŋirän äma Jesu-kät ketem penta naŋ itkuŋo uwä Jesutä man yäŋkuko u täga nämo nadäwä täreŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN13_29","073_13_29","JHN","13","29","29","Judas uwä iwaräntäkiye täŋo moneŋ watä äma ude itkuko unita iwaräntäkiye ätutä ŋode nadäŋkuŋ; Päŋku äŋnak-äŋnak pähap ahäwayäŋ täyak unita ketem yäpmäkta käwep iwet-pewän kuyak yäŋ nadäŋkuŋ. Täŋpäŋ ätutäwä ŋode nadäŋkuŋ; Ba äma jäwärita moneŋ yämän yäŋpäŋ käwep iwet-pewän kuyak yäŋ nadäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN13_30","073_13_30","JHN","13","30","30","Täŋpäkaŋ ketem moräki Jesutä Judasta imiŋkuko u yäpmäŋpäŋ uterakgän äpämaŋ kuŋkuk. U kome bipmäŋ urirän täŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN13_31","073_13_31","JHN","13","31","31","Täŋpäkaŋ Judas äpämaŋ kuŋirän Jesutä ŋode yäŋkuk; Eruk, apiŋo Äma Bureni-iniktä wäpi biŋam yäpayäŋ. Täŋirän uterak Anututä wäpi biŋam udegän yäpayäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN13_32","073_13_32","JHN","13","32","32","Bureni! Anututä ini Äma Bureni-inikta wäpi biŋam imayäŋ. Täŋkaŋ bäräŋeŋ imayäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN13_33","073_13_33","JHN","13","33","33","Jesutä ude yäŋpäŋ yäwetkuk; Nanaknaye, näk inkät kadäni käroŋi nämo api itne. In näka api wäyäkŋeneŋ. Upäŋkaŋ man Juda äma ekäni ekäni yäwetkuro udegän täwetat; In kome näkä kwayäŋ täyat-ken u täga nämo api kuneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN13_34","073_13_34","JHN","13","34","34","Unita apiŋo baga man kodaki kubä ŋode täwetat; In kubäkubätä notjiye ŋonita gäripi kowata kowata nadäŋ yämik täneŋ, näkä inta nadäŋ tamiŋ yäpmäŋ äburo udegän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN13_35","073_13_35","JHN","13","35","35","Täŋpäkaŋ in kubäkubätä notjiye ätu näkŋo äbotken nanik unita gäripi nadäŋ yäminayäŋ täŋo uwä ämawebetä ŋode api tabäŋpäŋ nadäneŋ; Bureni-inik, ŋowä Jesu täŋo iwaräntäkiye äbot bureni yäŋ api nadäneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN13_36","073_13_36","JHN","13","36","36","Täŋpäkaŋ Saimon-Pita unitä Jesu ŋode iwet yabäŋkuk; Ekäni, gäk de api kwen? Yäwänä Jesutä iwetkuk; Kome näkä kwayäŋ täyat-ken u gäk täga nämo api näwat yäpmäŋ kwen. Upäŋkaŋ kämi uyaku api näwat yäpmäŋ kwen. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN13_37","073_13_37","JHN","13","37","37","Ude yäwänä Pitatä äneŋi iwet yabäŋkuk; Ekäni, imata näk apiŋo täga nämo gäwaret? Näk gäk täŋkentäŋpäŋ kumäkta nadätat! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN13_38","073_13_38","JHN","13","38","38","Yäwänä Jesutä iwetkuk; Gäk näk täŋkentäŋpäŋ kumäkta bureni nämo yäyan. Unita bureni ŋode gäwera nadä; Kadäni puruptä gera yäwayäŋ keräp taŋirän gäk näka nämo nadätat yäŋ yaräkubä api yäwen. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN14_1","073_14_1","JHN","14","1","1","Jesutä iwaräntäkiye man äneŋi ŋode yäwetgän täŋkuk; In butewaki nadäwätäk pähap nämo täneŋ. Nämo, nadäk-nadäkjin Anutu-kengän pekot. Täŋkaŋ näka imaka, nadäkinik täŋ namikot. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN14_2","073_14_2","JHN","14","2","2","Imata, Nanatä eŋiken ämawebetä itneŋta bägup mäyap itkaŋ. Ude bureni nämo itneŋo uwä in man ŋode täga nämo täweret. Täŋpäkaŋ näk inta bägup täŋket urayäŋ kuyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN14_3","073_14_3","JHN","14","3","3","Näkä päŋku bägup ket utkaŋ äneŋi päbä näkkät itta tämagut yäpmäŋ irayäŋ täyat-ken api kwet. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN14_4","073_14_4","JHN","14","4","4","Täŋpäŋ kome näkä kwayäŋ täyat-ken unitäŋo kädet uwä nadäkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN14_5","073_14_5","JHN","14","5","5","Ude yäwänä, Tomastä iwetkuk; Ekäni, kome kwayäŋ täyan u nämo nadäkamäŋ unita jide täŋpäŋ kädet u nadäne? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN14_6","073_14_6","JHN","14","6","6","Yäwänä Jesutä ŋode yäwetkuk; Näkŋa-tägän kädet. Ba man bureni täŋo mähemi u näk. Ba irit kodaki täŋo mähemi u näk. Unita äma kubätä Nanken kwayäŋ yäŋpäŋä kädet kubä nämo iwarek. Nämo, Nanken kukkuk kädet uwä näk kubägän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN14_7","073_14_7","JHN","14","7","7","In näk siwoŋi nabäŋpäŋ-nadäwä tärewäwä Nanta udegän api nadäneŋ yäk. Täŋpäkaŋ apiŋo yäput peŋpäŋ in Nan täŋo mebäri kaŋpäŋ nadäkaŋ. Ba Nan käkaŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN14_8","073_14_8","JHN","14","8","8","Ude yäwänä Filiptä ŋode iwetkuk; Ekäni, gäk Nan niwoŋäreŋiri kaŋpäŋ nadäna tärewut! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN14_9","073_14_9","JHN","14","9","9","Yäwänä Jesutä yäŋkuk; Filip, kadäni käroŋi näk inkät it yäpmäŋ äbäkamäŋ upäŋkaŋ gäk imata näkŋo mebärina nämo nadätan? Äma kubätä näk nabäk täyak uwä Nan kak täyak ubayäŋ. Gäk jide unita Nan niwoŋäre yäŋ yäyan? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN14_10","073_14_10","JHN","14","10","10","Gäk ŋodeta nadäwi bureni nämo täk täkaŋ? Näk Nan bänepi-ken itat, udegän Nan uwä näk bänepna-ken itak. Nankät nek kubägän itkamäk. Täŋkaŋ man täwet täyat uwä näkŋaken nadäkpäŋ nämo täwet täyat. Nämo, Nan näkken itkaŋ iniken epän täk täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN14_11","073_14_11","JHN","14","11","11","Unita näk man ŋode yäŋira in nadäwä bureni täyon; Näk Nankät nek kubägän itkamäk. Ba näkä kudän täk täyat u kaŋpäŋ bureni yäŋ nadäŋpäŋ näka nadäkinik täŋ namikot. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN14_12","073_14_12","JHN","14","12","12","Näk bureni ŋode täwera nadäwut; Äma näka nadäwä bureni täŋpäpäŋ nadäkinik täk täkaŋ uwä näkä epän täk täyat udegän api täk täneŋ. Ba näk Nanken kuyat unita epän näkä täŋkuro u irepmitpäŋ api täk täneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN14_13","073_14_13","JHN","14","13","13","Täŋkaŋ Nan täŋo wäpi biŋam ärowani kwawak ahäŋpäŋ tokŋeŋ pärekta Nanaki näkä ŋode api täŋpet; Imaka kubäta näk wäpna biŋam terak yäŋapinayäŋ täŋo uwä api nadäŋ tamik täŋpet. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN14_14","073_14_14","JHN","14","14","14","Bureni-inik täwetgän täŋpa; Imaka kubäta näk wäpna biŋam terak yäŋapinayäŋ täŋo uwä api nadäŋ tamet yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN14_15","073_14_15","JHN","14","15","15","Eruk man kubä pen ŋode täwera nadäkgän täkot; In näka gäripi-inik nadäŋpäŋä näkŋo man buramiŋpäŋ api kuŋat täneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN14_16","073_14_16","JHN","14","16","16","Ude täŋirä näk Nanken yäŋapiŋira täŋkentäk äneŋi kubä api taniŋ kirewek. Täŋkentäk taniŋ kirewayäŋ täyak uwä inkät tärek-täreki nämo itneŋta. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN14_17","073_14_17","JHN","14","17","17","Täŋkentäk u Munapik, Anutu täŋo mebäri kwawak pewän ahäwani u. Täŋpäkaŋ komen ämawebetä Munapik u nämo kaŋpäŋ nadäk täkaŋ unita bänepitä not täga nämo täŋ imineŋ. Täŋ, inä unita nadäk täkaŋ. Bureni, Munapik uwä inkät it täyak unitä kämi bänepjin-ken api irek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN14_18","073_14_18","JHN","14","18","18","Näkä tepmaŋpeŋ kuŋirawä in kodäŋani ude nämo api itneŋ. Nämo, inken äneŋi api äbet. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN14_19","073_14_19","JHN","14","19","19","Kadäni keräpi itkaŋ komen ämawebetä näka api ijiwä waneŋ. Upäŋkaŋ intäwä api nabäneŋ. Näk irit kodaki täŋo mähemi unita in udegän irit kodaki nikek api kuŋatneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN14_20","073_14_20","JHN","14","20","20","Täŋpäŋ kadäni näk kumäŋpäŋ äneŋi kodak taŋpäŋ akumaŋ kuŋarayäŋ täyat-ken uken ŋode api nadäwä täreneŋ; Näk Nana bänepiken itat. Ba näk in bänepjin-ken irira inä näk bänepna-ken itkamäŋ yäŋ api nadäneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN14_21","073_14_21","JHN","14","21","21","Täŋpäkaŋ äma näkŋo man iŋitpäŋ säkgämän buramik täkaŋ uwä näka gäripi nadäk täkaŋ. Täŋkaŋ äma näka gäripi nadäk täkaŋ uwä Nanatä udegän äma unita gäripi api nadäwek. Ba näkä udegän, bänep iron täŋ yämiŋpäŋ näkŋaken mebäri kwawak api peŋ yämet yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN14_22","073_14_22","JHN","14","22","22","Jesutä ude yäwänä Judas kubä (Judas Kariot u nämo), unitä Jesu ŋode iwetkuk; Ekäni, gäk imata komen ämawebeta ahäŋ yämikta bitnäŋpäŋ nin-kengän ahäŋ nimikta yäyan? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN14_23","073_14_23","JHN","14","23","23","Ude yäŋirän Jesutä kowata ŋode yäwetkuk; Äma näka gäripi-inik nadäk täkaŋ uwä näkŋo man säkgämän iwat täkaŋ. Täŋirä Nantä äma udewanita gäripi udegän nadäŋirän Nankät nek äma ukät kentäŋpäŋ bok itpäŋ api kuŋatne. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN14_24","073_14_24","JHN","14","24","24","Täŋ, äma näka gäripi nämo nadäk täkaŋ uwä näkŋo man nämo iwat täkaŋ. Täŋpäkaŋ man yäŋira nadäkaŋ ŋo näkŋa-kenpäŋ nämo yäyat. Nämo, uwä Nan, naniŋ kireŋpewän äburo unitäŋo. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN14_25","073_14_25","JHN","14","25","25","Näkŋa inkät itpäŋ unita man ŋo täwet yäpmäŋ äbätat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN14_26","073_14_26","JHN","14","26","26","Upäŋkaŋ Täŋkentäk unitä imaka kuduptagän api täwetpäŋ täwoŋärewek. Ude täŋirän man täwet yäpmäŋ äburo unita api juku pineŋ. Täŋkentäk uwä Kudupi Munapik, Nantä wäpna biŋam terak taniŋ kirewayäŋ täyak u. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN14_27","073_14_27","JHN","14","27","27","Näk tepmaŋpa yäŋpäŋ bänep kwini tamitat. Bänep kwini komen ämawebetä nadäk täkaŋ udewanipäŋ nämo tamitat. Nämo, bänep kwini näkŋa nadäŋpäŋ kuŋat täyat upäŋ tamitat unita butewaki nadäwätäk täŋpäŋ umun terak nämo kuŋatneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN14_28","073_14_28","JHN","14","28","28","Täŋkaŋ näk tepmaŋpeŋ kuŋkaŋ inken äneŋi api äbet yäŋ uku täwerira nadäŋ. Upäŋkaŋ in imata näk Nanaken kukta naniŋ bitnäkaŋ? In bänepjin näkken bureni pekaŋ yäwänäku Nanaken api kwet yäŋ täwerira nadäwä tägawäm. Nan u näk närepmitak unita täga, kuyi yäŋ näwetnaŋi. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN14_29","073_14_29","JHN","14","29","29","Imaka täwetat u kwawak nämo ahäŋirän intäjukun täwet kiretat ŋo. Unita kämi, bureni ahäŋirän kaŋpäŋä bureni yäŋ api nadäneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN14_30","073_14_30","JHN","14","30","30","Täŋpäkaŋ näk inkät man yäŋpäŋ-nadäk kadäni käroŋi nämo tänayäŋ. Nämo, kome ŋonitäŋo mähemi äbayäŋ. Unitä näkŋo kehäromina kubä täga nämo yäpmäŋ äpek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN14_31","073_14_31","JHN","14","31","31","Upäŋkaŋ komen ämawebetä näk Nanta gäripi pähap nadätak yäŋ ude nadäwä täreneŋta epän man Nanatä näwetkuko udegän täyat. Eruk, kome ŋo peŋpeŋ kuna! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN15_1","073_15_1","JHN","15","1","1","Täŋpäkaŋ Jesutä man pen ŋode yäwetgän täŋkuk; Näk wain päya bureni-inik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN15_2","073_15_2","JHN","15","2","2","Täŋkaŋ Nana uwä wain epän täŋo mähemi. Näkä terak känani yäput peŋpäŋ bureni nämo pat täkaŋ uwä Nantä taniŋpäŋ yäpmäŋ täŋpän kuk täkaŋ. Täŋpäŋ känani bureni wädäk täkaŋ uwä bureni taŋigän kaŋ wädäwut yäŋkaŋ täŋket taŋpäŋ ket utpäŋ pek täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN15_3","073_15_3","JHN","15","3","3","Täŋpäkaŋ inä, manna biŋam täwerira nadäŋpäŋ bänepjin pak taŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN15_4","073_15_4","JHN","15","4","4","Nadäkaŋ? Päya känanitä kujari terak nämo gatäŋpäŋ ireko uwä bureni täga nämo wädäwek unita in näkkät kwasikotpäŋ irirä näk inkät udegän kwasikotpäŋ kaŋ ira. Näkkät nämo kwasikotpäŋ kuŋatpäŋä injingän imaka täga kubä täga nämo api täneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN15_5","073_15_5","JHN","15","5","5","Näk wain päya irira inä wain päya unitäŋo känani ude itkaŋ. Unita äma näkkät kowat kwasikorän täŋpäŋ kuŋat täkaŋ uwä känani tägatä ude irit kuŋat-kuŋariken bureni pähap api pewän ahäŋ yämek. Upäŋkaŋ näkkät nämowä, in imaka kubä täga nämo täneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN15_6","073_15_6","JHN","15","6","6","Täŋpäŋ äma näkkät nämo itpäŋ kuŋat täkaŋ uwä känani waki taniŋpäŋ maŋpä kuk täkaŋ ude api täneŋ. Känani u kubit tawänkaŋ ämatä känani kubiri ätukät kubä-kengän peŋpäŋ pewä ijineŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN15_7","073_15_7","JHN","15","7","7","Unita in näkkät kowat kwasikorän täŋpäŋ manna kaŋ buramik täŋput. Ude tänayäŋ täŋo uyaku imaka u ba u yäpmäkta nadäŋpäŋä iwet yabäŋirä Anututä api tamek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN15_8","073_15_8","JHN","15","8","8","Täŋpäŋ irit kuŋat-kuŋatjinken bureni pähap ahäŋirän in näkŋo nanaknaye äbot täŋirä Nana täŋo wäpi biŋam kwawak ahäŋirän käneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN15_9","073_15_9","JHN","15","9","9","Täŋpäkaŋ Nantä bänep iron pähap täŋ namik täyak udegän näkä inta bänep iron täŋ tamik täyat. Ude täŋ tamik täyat unita näkŋo bänep iron terakgän kaŋ kuŋat täŋput. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN15_10","073_15_10","JHN","15","10","10","Näk bureni täwera nadäwut; In manna biŋam buraminayäŋ täŋo uwä näkŋo bänep iron terakgän api kuŋatneŋ, näkä Nana täŋo mani buramiŋpäŋ unitäŋo bänep iron terak kuŋat täyat udegän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN15_11","073_15_11","JHN","15","11","11","Täŋpäŋ nähä bänep oretoret nadäk täyat in udegän nadäk täkot yäŋpäŋ man ŋo täwetat. Bänep oretoret pähap u inken tokŋeŋpäŋ pat täyon yäŋ yäŋpäŋ täwetat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN15_12","073_15_12","JHN","15","12","12","Eruk, näk jukuman ŋode täwera nadäwut; Näkä nadäŋ tamik täyat udegän in notjiyeta gäripi kowat nadäŋ imän täŋpeŋ kaŋ kuŋarut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN15_13","073_15_13","JHN","15","13","13","In nadäkaŋ? Bänep iron kädet intäjukun-inik ŋode pätak; Äma kubätä noriye täŋkentäwa yäŋpäŋ iniken gupi peweko u. Bänep iron kädet kubätä kädet u nämo irepmitak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN15_14","073_15_14","JHN","15","14","14","Unita ŋode täwetat; Inä näkŋo man buramiŋpäŋ kuŋarirä tabäŋira notnaye bureni täneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN15_15","073_15_15","JHN","15","15","15","Täŋpäŋ näk kadäni ŋoken watä ämanaye yäŋ wari nämo täwet täyat. Nämoinik! Näkä inta nadäwa notnaye ude täkaŋ. Imata, watä ämatä intäjukun ämani täŋo bänepi-ken nadäk-nadäk pat täyak u iwerän nämo nadäwek. Upäŋkaŋ nähäwä Nanaken nanik man nadäŋkuro u kudup yäŋahäŋpäŋ täwet moreŋkuro unita notnaye yäŋ täwetat yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN15_16","073_15_16","JHN","15","16","16","Täŋpäkaŋ, intä näk inta biŋam nämo yäpmäŋ daniŋkuŋ. Nämoinik, näkä inä näkŋata biŋam yäpmäŋ daniŋkut. Täŋpäŋ in yäpmäŋ daniŋkuro uwä irit kuŋat-kuŋatjinken bureni ahäŋ tamikta in yäpmäŋ daniŋpäŋ tepmaŋkut. Täŋpäŋ bureni bäräŋeŋ wak täkaŋ udewanita nämo yäyat. Nämo, bureni kehäromi nikek, paot-paori nämo udewani irit kuŋat-kuŋatjinken ahäŋ tamikta yäyat. Ude täŋkaŋ näk wäpna terak Nanaken yäŋapiŋirä uterakgän api tamek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN15_17","073_15_17","JHN","15","17","17","Unita näk jukuman äneŋi ŋode täwera nadäwut; In notjiyetakät gäripi kowat nadäŋ imän täŋpeŋ kaŋ kuŋarut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN15_18","073_15_18","JHN","15","18","18","Jesutä man ude yäŋpäŋ ŋode yäwetkuk; Komen ämawebetä iwan täŋ tamäwä ŋode kaŋ nadäwut; Jesuta jukun täŋ imiŋkuŋo udegän täŋ nimikaŋ yäŋ kaŋ nadäwut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN15_19","073_15_19","JHN","15","19","19","In komen ämawebe udewanigän itneŋo uyaku inkät not täŋpäŋ kuŋatneŋ, iniken noriye-kät not täŋpeŋ kuŋat täkaŋ udegän. Upäŋkaŋ inä komen äma nämo. Nämo, näkä in komen ämawebe äbotken nanikpäŋ yäpmäŋ daniŋpäŋ tepmaŋpa kome täŋo täktäki mäde ut imiŋkuŋo unita iwan täŋ tamik täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN15_20","073_15_20","JHN","15","20","20","Näk man ŋode bian täwetkut; Epän watä ämatä ekänini nämo yärepmitneŋ. Näka iwan täŋ namiŋkuŋo unita inta udegän api täŋ tamineŋ. Täŋpäkaŋ äma ätutä näkŋo man nadäŋpäŋ iyap täŋkuŋo uyaku intäŋo man udegän api nadäŋpäŋ buramineŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN15_21","073_15_21","JHN","15","21","21","Upäŋkaŋ komen äma uwä näk naniŋ kireŋpewän äpuro unita nämoinik nadäkaŋ. Täŋpäŋ in näkŋo näwaräntäknaye itkaŋ unita iwan api täŋ tamineŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN15_22","073_15_22","JHN","15","22","22","Täŋpäkaŋ näkä äpäŋpäŋ man nämo yäwetkuro yäwänäku, momini kwawak nämo pewä ahäkkäneŋ. Upäŋkaŋ apiŋo momini käbop pekta kädet nämo pätak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN15_23","073_15_23","JHN","15","23","23","In nadäkaŋ? Äma näka iwan täŋ namik täkaŋ uwä Nanata udegän täŋ imik täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN15_24","073_15_24","JHN","15","24","24","Näk äma äbot ŋo bämopi-ken kudän kudupi pähap, ämatä nämo tänaŋi u nämo täŋkut yäwänäku momini kwawak nämo pewä ahäkkäneŋ. Upäŋkaŋ nämo. Kudän kudupi bämopi-ken täŋira nabäŋpäŋ-nadäk täk täŋkuŋo upäŋkaŋ näka iwan täŋ namiŋpäŋ Nanta udegän täŋ imik täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN15_25","073_15_25","JHN","15","25","25","Ude täŋirä man kubä unitäŋo baga man kudän täwani terak pätak u täŋkehärom täyak. Man uwä ŋode; Mebäri nämo, iwan jop nadäŋ täŋ namiŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN15_26","073_15_26","JHN","15","26","26","Upäŋkaŋ näk täŋ-kehäromtaŋ tamikta Täŋkentäk, Nanken nanikpäŋ api taniŋ kirewet. Täŋpäŋ Täŋkentäk uwä Munapik, Anutu täŋo mebäri kwawak pewä ahäwani u. Munapik unitä äbäŋkaŋ näkŋo manbiŋam api täwerek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN15_27","073_15_27","JHN","15","27","27","Täŋpäkaŋ in bian näkä epän yäput peŋira näkkät it yäpmäŋ äbäkaŋ unita kadäni uken näkŋo manbiŋam kaŋ yäŋahäŋpäŋ yäwerut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN16_1","073_16_1","JHN","16","1","1","Jesutä man ude yäŋpäŋ äneŋi pen ŋode yäŋkuk; In nadäkinikjin pewä putäreneŋo udeta man ŋo täwetat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN16_2","073_16_2","JHN","16","2","2","In nadäkaŋ? Ämatä käbeyä yot gänaŋ nanik täwat kireŋpäŋ äneŋi ärokta api yäjiwätneŋ. Bureni täwetat, kadäni keräp taŋirän ämatä nin Anututa watä epän bureni täŋ imikamäŋ yäŋ nadäŋkaŋ kumäŋ-kumäŋ api tadäpneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN16_3","073_16_3","JHN","16","3","3","Ude tänayäŋ täkaŋ uwä Nankät nekta nämo nadäwä tärewäpäŋ api täŋ tamineŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN16_4","073_16_4","JHN","16","4","4","Täŋpäkaŋ imaka u nämo ahäŋirän man ŋowäku intäjukun täwet kiretat. Täŋpäŋ imaka u bureni ahäŋ tamiŋirän jukuman täwetat ŋo api juku pineŋ. Jesutä ude yäŋpäŋ yäwetkuk; Näk inkät penta itpäŋ unita imaka umuri ŋo bian nämo täwetkut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN16_5","073_16_5","JHN","16","5","5","Eruk, näk apiŋo tepmaŋpeŋ naniŋ kireŋpewän äputken kwayäŋ. Upäŋkaŋ in kubätä gäk de kwayäŋ yäŋ nämo näwet yabäkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN16_6","073_16_6","JHN","16","6","6","Nämo, näk man täweraro unita nadäwätäk täŋpäŋ bänepjintä bäräpi pähap nadäkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN16_7","073_16_7","JHN","16","7","7","Upäŋkaŋ bureni täwera nadäwut; Tepmaŋpeŋ kwayäŋ täyat uwä in täŋkentäkta kwayäŋ. Bureni, näk päŋku Täŋkentäk u iniŋ kireŋpewa inken api äpek. Täŋ, näkä nämo kwawä Täŋkentäk u inken täga nämo api äpek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN16_8","073_16_8","JHN","16","8","8","Täŋpäkaŋ Täŋkentäk unitä äbäŋpäŋä komen ämawebe siwoŋi nadäwut yäŋpäŋ imaka ŋodeta goret nadäk täkaŋ u yäwetpäŋ yäwoŋärek api täŋpek; Momini täŋo mebäri, Anutu iŋamiken siwoŋi irit täŋo mebäri, ba yäpmäŋ danik-danik epän Anututä täŋpayäŋ täyak unitäŋo mebäri. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN16_9","073_16_9","JHN","16","9","9","Täŋkaŋ momini täŋo mebäri uwä näka nadäkinik nämo täk täkaŋ yäŋ api yäwoŋärewek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN16_10","073_16_10","JHN","16","10","10","Ba näk Anutu iŋamiken siwoŋi itat yäŋ kaŋ nadäwut yäŋpäŋ ŋode api yäwetpäŋ yäwoŋärewek; Näk kumäŋpäŋ Nanken api kwet. Kuŋira wari nämo api nabäneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN16_11","073_16_11","JHN","16","11","11","Täŋkaŋ Anututä yäpmäŋ danik-danik epän täk täyak unitäŋo mebäri ŋode api yäwetpäŋ yäwoŋärewek; Kome ŋonitäŋo intäjukun äma waki Anututä manken uku teŋkuk yäŋ api nadäneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN16_12","073_16_12","JHN","16","12","12","Man mäyap täga täwerero upäŋkaŋ in täga nämo nadäwä täreneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN16_13","073_16_13","JHN","16","13","13","Upäŋkaŋ Munapik, Anutu täŋo mebäri kwawak pewän ahäwani unitä äbäŋpäŋä Anutu täŋo mebäri kwawakinik nadäkta kädet api täwit tamek. Täŋpäkaŋ iniken nadäk-nadäkpäŋ nämo api täwerek. Nämo, imaka Anutu-ken nadäŋkaŋ ugänpäŋ api täwerek. Ba imaka ahäkta yäwani u imaka, api täwerek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN16_14","073_16_14","JHN","16","14","14","Täŋpäŋ Munapik, Anutu täŋo mebäri kwawak pewän ahäwani unitä wäpna biŋam imaka, kwawak api pewän ahäneŋ. Ude täkta näkŋo mena jinom yäpmäŋpäŋ api täwerek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN16_15","073_16_15","JHN","16","15","15","Nadäkaŋ? Nanatä iniken nadäk-nadäk kumän-tagän namiŋkuk. Mebäri unita Munapiktä näkŋo mena jinom yäpmäŋpäŋ api täwerek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN16_16","073_16_16","JHN","16","16","16","Jesutä man ude yäŋpäŋ iwaräntäkiye man ŋode yäwetgän täŋkuk; Ätu nanak itpäŋ kuŋira nämo api nabäneŋ. Täŋkaŋ ätukät it yäpmäŋ äroŋpäŋä äneŋi api nabäneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN16_17","073_16_17","JHN","16","17","18","Ude yäwänä iwaräntäkiye ätutä ini-tägän näwetgäwet täŋpäŋ yäŋkuŋ; Man yäyak ŋo jide ude? Kadäni keräpi-tagän nämo api käne. Täŋpäkaŋ ätu itpäŋ äneŋi api käne yäŋ niwetak u mebäri jideta? Kadäni keräpi yäŋ niwetak u jideta yäyak? Ba Näk Nanaken kwayäŋ yäŋ niwerako u jideta niwerak? Man yäyak u guŋ täkamäŋ. Nämo nadäna tärekaŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN16_19","073_16_19","JHN","16","19","19","Ude täŋirä Jesutä nadäwätäki u yabäŋpäŋ-nadäŋkaŋ ŋode yäwetkuk; In man ŋode täweraro unita yäŋpäŋ-nadäk täkaŋ?; Ätu itpäŋ kuŋira nämo api nabäneŋ. Täŋkaŋ ätukät it yäpmäŋ äroŋpäŋ äneŋi api nabäneŋ. Man unita guŋ täkaŋ? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN16_20","073_16_20","JHN","16","20","20","Eruk, näk bureni täwera nadäwut; Inä näka yäŋpäŋ konäm butewaki api täneŋ. Täŋ, komen ämawebetä wisikinik, kumäŋtak yäŋpäŋ oretoret pähap api täneŋ. Bureni, in butewaki api nadäneŋo upäŋkaŋ äyäŋutpäŋ mädenä oretoret terak api kuŋatneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN16_21","073_16_21","JHN","16","21","21","In nadäkaŋ? Webe nanak bäyanayäŋ komi nadäk täkaŋ. Upäŋkaŋ nanaktä ahäŋirän kaŋpäŋ Wisikna, nanakna ahätak ŋo yäŋpäŋ oretoret pähap nadäk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN16_22","073_16_22","JHN","16","22","22","Täŋpäkaŋ in udegän. Apiŋo in butewaki terak itkaŋ upäŋkaŋ näk äneŋi ahäŋ tamiŋira nabäŋpäŋ bänepjintä oretoret inide kubä api täneŋ. Täŋirä äma kubätä oretoret u täga nämo api utpewän mäŋpek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN16_23","073_16_23","JHN","16","23","23","Täŋpäŋ kadäni näkä kumäŋpeŋ kunum gänaŋ ärowayäŋ täyat-ken uken in näk-kenä imaka kubäta nämo api yäŋapineŋ. Nämo, imaka kubäta näk wäpna terak yäŋapiŋirä Nanatä ini api tamek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN16_24","073_16_24","JHN","16","24","24","Umunitä päbä apiŋo in imaka kubäta näk wäpna terak nämo yäŋapik täkaŋ. Täŋpäkaŋ apiŋotä päŋku kämi, in imaka kubäta yäŋapiŋpäŋä api yäpmäk täneŋ. Ude täŋpäŋ bänep täga pähap api nadäneŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN16_25","073_16_25","JHN","16","25","25","Jesutä ude yäŋpäŋ pen ŋode yäwetgän täŋkuk; Man täwet yäpmäŋ äbätat ŋo man wärani terak täwetat. Upäŋkaŋ kämiwä man wärani terak nämo api täweret. Nämo, kadäni uken Nana täŋo manbiŋam kwawakinik api täweret. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN16_26","073_16_26","JHN","16","26","26","Bureni, kadäni ukentä päŋku kämi injin-tägän näk wäpna terak Nanken api yäŋapineŋ. Näk inta Nanken nämo api yäŋapiwet yäŋ täwetat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN16_27","073_16_27","JHN","16","27","27","Nämo, Nantä ini inta nadäŋ tamikinik täk täyak. Imata, in näka gäripi nadäŋ yäpmäŋ äbäkaŋ unita. Ba in näka Anutu-ken naniktä äpuk yäŋ nadäwä bureni täk täkaŋ unita. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN16_28","073_16_28","JHN","16","28","28","Täŋkaŋ näk Anutu-ken naniktä kome ŋoken äpuropäŋ kome ŋo peŋpeŋ äneŋi Nanken kwayäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN16_29","073_16_29","JHN","16","29","29","Ude yäwänä iwaräntäkiyetä iwetkuŋ; Eruk, apiŋo gäk man wärani terak nämo niwetan. Kwawakinik niwet ahätan yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN16_30","073_16_30","JHN","16","30","30","Nin nadäkamäŋ, gäk imaka kuduptagän nadäwi tärekaŋ. Äma kubätä yäŋyabäk kubä täŋpayäŋ nadäŋirän gäkä jukun kaŋpäŋ nadäŋkaŋ kowata täga iwet ahäwen yäk. Unita gäk Anutu-ken naniktä äpän yäŋ gabäŋpäŋ-nadäkamäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN16_31","073_16_31","JHN","16","31","32","Ude yäŋirä Jesutä kowata ŋode yäwetkuk; Apiŋo nadäŋ namikinik täkaŋ upäŋkaŋ ŋode täwera nadäwut; Kadäni keräptaŋ tamitak. Kadäni uken in kubäkubä täwat kireŋpewä komejin-ken kuŋtäŋpä kuŋirä näkŋagän api iret. Eruk, kadäni u ahätak! In nepmaŋirä näkŋa kubägän irayäŋ. Upäŋkaŋ näkŋagän-inik nämo irayäŋ. Nämo, Nan näkkät it täyak udegän api itde. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN16_33","073_16_33","JHN","16","33","33","Eruk, man täweraro uwä mebäri ŋodeta täwerat; In näkkät kowat kwasikorän täŋpäŋ näkŋo bänep pidäm terak kaŋ kuŋarut. Bureni, kome ŋoken bäräpi mebäri mebäri api kaŋ-ahäneŋo upäŋkaŋ ŋode nadäkot; Näk kome ŋonitäŋo mähemi unitäŋo kehäromi yäpmäŋ äpäro unita nadäwätäk nämo täneŋ! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN17_1","073_17_1","JHN","17","1","1","Eruk, man ude yäŋ paotpäŋä Jesutä kunum doraŋpäŋ ŋode yäŋkuk; Nan, kadäni ahätak unita gäk ämanaye iŋamiken wäp biŋam kaŋ nam. Ude täŋiri näk manka buramiŋpäŋ epän namiŋkuno u täŋira wäpka biŋam udegän kaŋ ahäŋ parän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN17_2","073_17_2","JHN","17","2","2","Unita näk ŋode yäyat; Gäk ämawebe kuduptagän intäjukun it yämikta kehäromi uku namiŋkun. Kehäromi namiŋkuno uwä mebäri ŋodeta namiŋkun; Ämawebe gäkä näka biŋam namiŋkuno unita irit kehäromi yämikta kehäromi u namiŋkun. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN17_3","073_17_3","JHN","17","3","3","Irit kehäromi unitäŋo mebäri ŋode; Ämawebetä gäk kubätagän Anutu bureni-inik nadäkinik täŋpäŋ näk Jesu Kristo gäkä nepmaŋpi äpuro unita imaka, bok nadäŋ namikinik täŋpäŋ irit kehäromi api kaŋ-ahäneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN17_4","073_17_4","JHN","17","4","4","Täŋpäkaŋ näk epän namiŋkuno u kumän täŋpa täreŋirä wäpka biŋam ba kehäromika kome ŋo terak kwawak kaŋpäŋ nadäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN17_5","073_17_5","JHN","17","5","5","Täŋpäkaŋ Nan, näk nadäŋ namiŋiri gäkkät bok itpäŋ wäpnek biŋam ikek kaŋ itda. Kome ŋo nämo yäwi ahäŋirän näk gäkkät bok itkaŋ wäpna biŋam ikek itkuro udegän äneŋi kaŋ nam. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN17_6","073_17_6","JHN","17","6","6","Täŋpäŋ ämakaye komen ämawebe bämopi-ken nanik yäpmäŋ daniŋpäŋ näka biŋam namiŋkuno ŋo gäkŋo mebärika yäwoŋäreŋkut. Mebärika yäwoŋäreŋira manka buramiŋ yäpmäŋ äbäkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN17_7","073_17_7","JHN","17","7","8","Täŋpäkaŋ man näwetkuno u kudup yäwerira bänepi-ken daiŋpäŋ yäpmäŋ kuŋat täkaŋ. Daiŋpäŋ yäpmäŋ kuŋatpäŋ apiŋo ŋode nadäwä tärekaŋ; Imaka namiŋkuno u kudup gäkken nanikgän. Ba ŋode imaka nadäkaŋ; Näk gäkkät iranipäŋ gäkŋa-tägän näwetpewi äput. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN17_9","073_17_9","JHN","17","9","9","Eruk, ämanaye unita yäŋpäŋ gäkken yäŋapitat. Komen ämawebe päke unita nämo gäwetat. Nämo, äma gäkŋata biŋam iwoyäŋpäŋ namiŋkuno unita gäwetat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN17_10","073_17_10","JHN","17","10","10","Näk nadätat, gäkŋo ämawebekaye uwä näkŋo bok. Ba näkŋo ämawebenaye uwä gäkŋo bok. Ämawebeniye unita yäŋpäŋ iŋamka-ken wäp biŋam taŋi yäpuro itat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN17_11","073_17_11","JHN","17","11","11","Upäŋkaŋ näk kome ŋoken wari nämo api it yäpmäŋ ärowet. Apiŋo gäkken äretat. Täŋ, äbotnaye ŋowä ŋogän itnayäŋ unita Kudupi Nana, gäk watäni it yämiŋiri säkgämän kaŋ irut. Kehäromika terak watäni kaŋ it yämi. Kehäromi namiŋkuno uterak watäni it yämiŋiri bänep kubägän kaŋ irut, nektä bänep kubägän itkamäk udegän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN17_12","073_17_12","JHN","17","12","12","Täŋpäkaŋ näk ukät itpäŋ gäkŋo kehäromika terak watäni it yämik täyat. Bureni, kehäromi namiŋkuno uterak watä ude it yämiŋira ukät nanik kubä-tägän paotkuk, äma geŋita biŋam yäwani u. Täŋkaŋ unitä paorirän man kudän täwani u bureni ahätak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN17_13","073_17_13","JHN","17","13","13","Eruk nan, näk ärewayäŋ. Upäŋkaŋ näk kome terak ŋo pen itkaŋ yäŋapik man ŋo gäwetat. Täŋpäŋ äbotnaye ŋonitä bänep oretoret pähap, oretoret pähap näkä nadäk täyat udegän kaŋ nadäwut yäŋpäŋ gäkken yäŋapitat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN17_14","073_17_14","JHN","17","14","14","Nan, näk man näwetkuno u kumän yäwet moreŋkut. Täŋira komen ämawebetä mäde ut yämik täkaŋ. Täŋpäkaŋ näk komen ämawebe täŋo kädet nämo iwat täyat udegän äbotnaye ŋowä komen ämawebe täŋo kädet waki u nämo iwat täkaŋ. Mebäri unita komen ämawebetä iwan täŋ yämik täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN17_15","073_17_15","JHN","17","15","15","Äbotnaye ŋo kome terak ŋo nanikpäŋ kunum gänaŋ yämagut yäpmäŋ kukta nämo gäwetat. Nämo, gäk watä säkgämän it yämiŋiri Äma Wakitä nämo api täŋpän waneŋ yäŋpäŋ gäwetat ŋo. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN17_16","073_17_16","JHN","17","16","16","Täŋpäkaŋ näk komen ämawebe täŋo kädet waki nämo iwat täyat udegän äbotnaye ŋowä kädet waki u nämo iwat täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN17_17","073_17_17","JHN","17","17","17","Unita gäkŋo manbiŋam bureni yäweriri kome ŋonitäŋo gäripita mäde ut imiŋpäŋ gäkŋata biŋam kaŋ täŋ morewut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN17_18","073_17_18","JHN","17","18","18","Täŋpäkaŋ gäk pengän-inik komen ämawebe bämopi-ken itta kome ŋo terak näwetpewi äput. Udegän, näk ämanaye ŋonitä komen ämawebe bämopi-ken epän täkta yäwetpewa kuŋtäŋpä kunayäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN17_19","073_17_19","JHN","17","19","19","Täŋpäkaŋ täŋkentäŋ yämikta näk gupna nadäk-nadäkna u kuduptagän gäkŋata biŋam ganiŋ kiretat. Ude täŋira äbotnaye ŋowä udegän man burenita biŋamgän kaŋ täŋput. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN17_20","073_17_20","JHN","17","20","20","Nan, äbotnaye ŋonita gäkken yäŋapitat. Upäŋkaŋ unitagän nämo gäwetat. Ämanaye ŋonitä näkŋo biŋam yäwetpäŋ yäwoŋärek täŋirä ämawebe näka nadäŋ namikinik tänayäŋ täkaŋ unita bok yäŋapitat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN17_21","073_17_21","JHN","17","21","21","Täŋpäkaŋ nan, gäk täŋkentäŋ yämiŋiri ämawebe näka nadäkinik tänayäŋ täkaŋ u bänep kubägän, nektä bänep kubägän itkamäk udegän itpäŋ kaŋ kuŋarut yäŋpäŋ yäŋapitat. Täŋpäŋ nekkät bänep kubägän bok kaŋ it yäpmäŋ ärona. Ude kuŋarirä komen ämawebetä näka Anutu-ken naniktä äpuk yäŋ bureni api nadäneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN17_22","073_17_22","JHN","17","22","22","Täŋpäŋ kehäromi ba nadäk-nadäk tägagämän gäkä namiŋkuno udegän äbotnaye ŋonita yämiŋkut. Bänep kubägän it täkamäk, udegän kaŋ irut yäŋpäŋ yämiŋkut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN17_23","073_17_23","JHN","17","23","23","Näk ukät kubägän iritna gäk näkkät kubägän kaŋ itda. Täŋkaŋ ugän nämo. Bänep kubägän itpäŋ kuŋarirä komen ämawebetä yabäŋpäŋ-nadäŋkaŋ näka ŋode api nadäneŋ; Anututä tewän äpuk yäŋ api nadäneŋ. Ba Anututä gäripi nadäŋ imiŋkuko udegän äbot ŋonita gäripi nadäŋ yämik täyak yäŋ api nadäneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN17_24","073_17_24","JHN","17","24","24","O nan, ämawebe ŋo näka biŋam iwoyäŋkuno u kome näkä irayäŋ täyat-ken u bok itta nadätat. Täŋpäŋ näkkät bok itkaŋ kehäromina ba wäpna biŋam nikek kaŋ nabäŋpäŋ-nadäwut. Kunum kenta kome nämo ahäŋirän näka gäripi nadäŋpäŋ kehäromi ba wäpna biŋam u namiŋkun. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN17_25","073_17_25","JHN","17","25","25","Siwoŋi nana, komen ämawebetä mebärika u nämo nadäwä tumäŋkaŋ. Täŋ, nähä gäkŋo mebärika nadätat. Ba ima mebärita nepmaŋpi äput yäŋ, äbotnaye ŋowä nadäkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN17_26","073_17_26","JHN","17","26","26","Täŋpäkaŋ näk kome terak ŋo äpäŋpäŋ mebärika yäwetpäŋ yäwoŋärek täŋ yäpmäŋ äbätat. Täŋkaŋ kämiwä, mebärika kumän-tagän api yäwoŋäreŋ morewet. Yäwoŋäreŋ moreŋira gäkä näka gäripi nadäŋ namik täyan udegän äbotnaye ŋonitä gäripi kowat nadäŋ imän api täneŋ. Täŋirä u kentäŋpäŋ api iret yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN18_1","073_18_1","JHN","18","1","1","Jesutä yäŋapik man ude yäwän täreŋirän eruk iwaräntäkiye-kät kome awaŋ pähap wäpi Kidron udude käda Olip päya epän gänaŋ kuŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN18_2","073_18_2","JHN","18","2","2","Jesu iwaräntäkiye-kät epän uken kadäni mäyap itpäŋ-nadäkta kuk täŋkuŋo unita Judas, Jesu iwan keri-ken pewani unitä ŋode nadäŋkuk; Jesu uken käwep itak yäŋ nadäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN18_3","073_18_3","JHN","18","3","3","Ude nadäŋpäŋ komi äma ätukät bämop äma ba Parisi täŋo watä äma ätu yämaguränkaŋ epän uken kuŋkuŋ. Topän ijiŋ-yäŋeŋpäŋ yäpmäŋkaŋ kadä boham ikek kuŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN18_4","073_18_4","JHN","18","4","4","Täŋpäkaŋ iwan tuän äbäŋirä Jesu jide ahäŋ imayäŋ täŋkuko uku nadäwän tärewäpäŋ äma äbot äbuŋo u dubini-ken kuŋpäŋ yäwet yabäŋkuk; Netä känayäŋ äbäkaŋ? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN18_5","073_18_5","JHN","18","5","5","Yäwänä yäŋkuŋ; Jesu, Nasaret nanik känayäŋ äbäkamäŋ yäk. Yäwäwä yäŋkuk; Etäŋ uwäku näkŋa itat ŋobayäŋ yäk. (Komi äma u bämopi-ken Judas, Jesu iwan keri-ken pewayäŋ täŋkuko u penta itkuŋ). ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN18_6","073_18_6","JHN","18","6","6","Jesutä uwäku näk ŋo yäŋ yäwänä komi äma u mäde käda päŋku kome terak bumta maŋdäpuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN18_7","073_18_7","JHN","18","7","7","Täŋirä Jesu äneŋi yäwetgän täŋkuk; Netäta äbäkaŋ? Yäwänä äneŋi yäŋkuŋ; Jesu, Nasaret nanik känayäŋ äbäkamäŋ yäŋ yäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN18_8","073_18_8","JHN","18","8","8","Yäwäwä Jesutä äneŋi yäwetgän täŋkuk; Etäŋ, u näkŋa ŋobayäŋ. Unita näk nepmäŋitnayäŋ yäŋpäŋ ätu ŋo yabä kätäwä ini kut yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN18_9","073_18_9","JHN","18","9","9","Jesu man ude yäŋkuko uwä man bian ŋode yäŋkuko udegän bureni ahäŋkuk; Yabäŋ äwaräkuk täŋira äma namiŋkuno u kubätä nämoinik api paorek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN18_10","073_18_10","JHN","18","10","10","Ude yäwerirän uterakgän Saimon-Pitatä päipi pioŋ gänaŋ nanik wädäwän kwäpäŋä bämop äma intäjukun täŋpani unitäŋo watä ämani kubä ura yäkŋat jukuni bure käda paiŋkuk. (Epän watä ämani u wäpi Malkus). ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN18_11","073_18_11","JHN","18","11","11","Täŋirän Jesutä Pita iwetkuk; Mujuk äneŋi dai! Ume komi nikek Nanatä namayäŋ täyak ini kaŋ näŋpa! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN18_12","073_18_12","JHN","18","12","12","Ude yäwänä komi äma täŋo intäjukun ämakät komi ämaniye ba kudupi eŋi täŋo watä ämatä Jesu iŋitpäŋ keri pädät täŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN18_13","073_18_13","JHN","18","13","13","Keri pädät täŋpäŋ Anasken jukun yäŋikŋat yäpmäŋ kuŋkuŋ. Anas uwä Kaifas täŋo yepmani. Täŋkaŋ Kaifas uwä kadäni uken bämop äma intäjukun itkuko u. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN18_14","073_18_14","JHN","18","14","14","Ba unitägän Juda äma ekäni ekäni bian ŋode yäwetkuk; Ämawebe kumän-tagän paotneŋo udeta yäŋpäŋ äma kubä-tägän kaŋ kumbän yäŋ yäŋkuko u. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN18_15","073_18_15","JHN","18","15","15","Täŋpäkaŋ Jesu yäŋikŋat yäpmäŋ kuŋirä Saimon-Pitakät noripak kubä Jesu iwat yäpmäŋ kuŋkumän. Noripaki uwä bämop äma intäjukun täŋpani ukeŋonita nadäŋkuko unita nadäŋ imiŋirä bämop äma täŋo yewa gänaŋ Jesu-kät bok äroŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN18_16","073_18_16","JHN","18","16","16","Äroŋirän Pita yäma-kengän itkukonik. Ude irirän noripaki ukeŋonitä yäman äneŋi äpäŋpäŋ webe yäma watä itkuko u iwerän Pita yäŋikŋat yäpmäŋ äroŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN18_17","073_18_17","JHN","18","17","17","Täŋpäŋ webe unitä Pita kaŋpäŋ iwetkuk; Äma unitäŋo iwaräntäki kubä gäk ba? Ude iweränä Näk nämo! yäŋ iwetkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN18_18","073_18_18","JHN","18","18","18","Mänit kadäni unita eŋi unitäŋo watä ämakät komi äma ätutä kädäp ijiŋpäŋ äŋäriŋ itkuŋ. Äŋäriŋirä Pita imaka, penta äŋäriŋ itkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN18_19","073_18_19","JHN","18","19","19","Täŋirä bämop äma intäjukun täŋpani unitä Jesu ŋode iwet yabäŋkuk; Gäwaräntäkaye u netä-netä? Ba man jidepäŋ yäŋpäŋ-yäwoŋärek täk täŋkun? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN18_20","073_18_20","JHN","18","20","20","Ude yäwänä Jesutä iwetkuk; Näk komeni komeni kuŋatpäŋ ämawebe man kwawakgän yäŋahäŋpäŋ yäwet täŋkut. Näk kadäni kadäni kudupi yot gänaŋ ba käbeyä eŋi, Juda ämawebetä äbä kubä-kengän it täkaŋ-ken äroŋpäŋ yäwetpäŋ yäwoŋärek täŋkut. Ba man kubä käbop nämo yäŋahäk täŋkut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN18_21","073_18_21","JHN","18","21","21","Unita gäk imata näwet yabätan? Nadäwa yäŋpäŋä ämawebe näkä man yäŋpäŋ-yäwoŋärek täk täŋkuro u yäwet yabä. Unitä uyaku näkä man yäwet täŋkuro u nadäkaŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN18_22","073_18_22","JHN","18","22","22","Jesutä ude yäwänä komi äma kubä u itkukonitä utkuk. Täŋpäŋ yäŋkuk; Gäk bämop äma ŋonitäŋo man imata utan? Gäk goret täyan yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN18_23","073_18_23","JHN","18","23","23","Yäwänä Jesutä ŋode iwetkuk; Jide? Näkä man waki kubä yäwawä yäŋahä. Täŋ, man yäro u bureni yäŋ nadäŋpäŋ imata nutan? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN18_24","073_18_24","JHN","18","24","24","Ude täŋpäŋ yen topuŋo u nämo pit imiŋkaŋ Anastä Jesu iniŋ kireŋpewän bämop äma intäjukun täŋpani wäpi Kaifas uken kuŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN18_25","073_18_25","JHN","18","25","25","Täŋpäkaŋ Saimon-Pita kädäp äŋäriŋ itkuk-ken pen irirän ŋode iwet yabäŋkuŋ; Iwaräntäki kubä gäk, bure? Yäwäwä yäŋkuk; Nämoinik! Näk unitäŋo iwaräntäki nämo yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN18_26","073_18_26","JHN","18","26","26","Ude yäwänä bämop äma intäjukun täŋpani täŋo watä äma kubä, Pitatä jukuni madäŋ täkŋeŋkuko unitä äbotken naniktä yäŋkuk; Piäken bok irirän tabäro u gäkkät irirän tabät yäk. Bure? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN18_27","073_18_27","JHN","18","27","27","Yäwänä Pitatä yäŋkuk; Nämoinik! Ude yäwänä uterakgän purup gera yäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN18_28","073_18_28","JHN","18","28","28","Täŋpäkaŋ tamimaŋ-inik Juda äma ekäni ekänitä Jesu imaguräkaŋ Kaifas täŋo eŋi yäma peŋpeŋ Rom Gapman täŋo yäma-ken kuŋkuŋ. Täŋkaŋ ŋode nadäŋkuŋ; Uken äroŋpäŋä Anutu iŋamiken bänepnin täna wawäpäŋ Pasova äŋnak-äŋnak täŋo ketem täga nämo näne unita äronero yäk. Ude yäŋpäŋ Rom gapmantä eŋi gänaŋ nämo äroŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN18_29","073_18_29","JHN","18","29","29","Yäman umu itsämäŋ irirä Pailattä äbäŋpäŋ ŋode yäwet yabäŋkuk; Äma ŋo mebäri imata manken tenayäŋ äbäkaŋ? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN18_30","073_18_30","JHN","18","30","30","Yäwänä iwetkuŋ; Äma ŋonitä imaka waki kubä nämo täŋpeko uwä gäkken ŋode täga nämo yäŋikŋat yäpmäŋ ämne yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN18_31","073_18_31","JHN","18","31","31","Yäwäwä Pailattä yäwetkuk; Yäŋikŋat yäpmäŋ kuŋkaŋ injinken baga man uterak manken tewut yäk. Yäwänä iwetkuŋ; Ude nämo! Nintä äma kumäŋ-kumäŋ däpmäkta yäjiwärani yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN18_32","073_18_32","JHN","18","32","32","(Ude yäŋirä bian Jesutä ude api kumbet yäŋ yäŋkuko unitä bureni täŋkuk). ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN18_33","073_18_33","JHN","18","33","33","Ude yäwäwä Pailat äneŋi eŋi gänaŋ unu kuŋkaŋ Jesuta yäŋpewän ärowänpäŋ ŋode iwet yabäŋkuk; Bureni? Gäk Juda äma täŋo intäjukun äma? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN18_34","073_18_34","JHN","18","34","34","Yäwänä Jesutä kowata ŋode yäŋkuk; Gäkŋa nadäŋpäŋ man ŋo yäyan, ba äma ätutä näka man yäŋirä nadäŋkun? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN18_35","073_18_35","JHN","18","35","35","Yäwänä Pailattä iwetkuk; Jide? Näk Juda äma kubä nabätan? Nämoinik! Upäŋkaŋ gäk jide täŋkunta gäkŋaken äbotkät bämop äma intäjukun täŋpanitä gäk yäŋgäkŋat yäpmäŋ äbäkaŋ? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN18_36","073_18_36","JHN","18","36","36","Yäwänä Jesutä iwetkuk; Näk intäjukun äma kome terak ŋo ämawebe yabäŋ yäwat täkaŋ udewani nämo. Näk ude ira yäwänäku epän ämanaye ämik täŋpäŋ äma kubätä näk Juda äma ekäni ekäni keri terak täga nämo nepmaŋpän. Upäŋkaŋ näk kome ŋonitäŋo intäjukun äma nämo itat. Nämo, näk kome kubä täŋo yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN18_37","073_18_37","JHN","18","37","37","Ude yäwänä Pailattä iwetkuk; Aha, gäk intäjukun äma kubä? Yäwänä Jesutä iwetkuk; Intäjukun äma yäyan u bureni yäyan. Näk mebäri kubätagän kome ŋoken ahäŋkut; Ämawebe manbiŋam bureni yäŋahäŋpäŋ yäwetta äbut. Mebäri unita ämawebe man burenita gäripi nadäwanitä näka nadäŋ namik täkaŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN18_38","073_18_38","JHN","18","38","38","Ude yäwänä Pailattä yäŋkuk; Wa! Manbiŋam bureni u imatäken? Pailattä ude yäŋpäŋä yäman äpämaŋ kuŋpäŋ äma ekäni ekäni yäwetkuk; Näk äma ŋoken kudän waki kubä nämo täŋkuko käyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN18_39","073_18_39","JHN","18","39","39","Upäŋkaŋ näkä kädet ŋode iwat täyat u in nadäkaŋ; Pasova orekirit kadäni kubäkubäken äma komi eŋiken irani kubä taniŋ kirek täyat yäk. Unita jide nadäkaŋ? Näkä Juda täŋo intäjukun äma ŋo tewa äpämaŋ kwek? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN18_40","073_18_40","JHN","18","40","40","Ude yäwänkaŋ gera terak yäŋkuŋ; U nämo! yäk. Gäk Barabas tewi äpämaŋ kuŋ nimän! yäk. (Barabas uwä ämik kubota täŋpani kubä). ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN19_1","073_19_1","JHN","19","1","1","Ude täŋpäŋ Pailattä yäwet-pewän komi ämatä Jesu yäŋikŋat yäpmäŋ päŋku bumta päripuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN19_2","073_19_2","JHN","19","2","2","Päripmäŋpäŋ täŋikŋarani ŋode täŋ imiŋkuŋ; Intäjukun äma täŋo gwäpä ude täŋ imina yäŋpäŋ gupmom yenpäŋ kedoŋ täŋpäŋ gwäki terak ähät imiŋkuŋ. Ähät imiŋpäŋ tek säkgämän, intäjukun ämatä täk täkaŋ udewani täŋ imiŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN19_3","073_19_3","JHN","19","3","3","Ude täŋpäŋ dubini-ken tawaŋ itpäŋ Jesu sära man ŋode iwetkuŋ; Juda täŋo intäjukun äma gäk ganiŋ oretkamäŋ! Ude täŋkaŋ iŋami-kengän ut täŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN19_4","073_19_4","JHN","19","4","4","Ude täŋpäkaŋ Pailattä äneŋi yäman äpäŋpäŋ Juda äma ekäni ekäni yäwetkuk; Kawut yäk. Näk inken Jesu yäŋikŋat yäpmäŋ äbätat unita ŋode nadäwut; Äma ŋo imaka waki kubä nämo täŋkuko käyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN19_5","073_19_5","JHN","19","5","5","Yäŋirän Jesu gupmom yen ähät imiŋkuŋo ba tek säkgämän täŋ imiŋkuŋo u nikek yäman äpäŋirän Pailattä Juda äma yäwetkuk; Äma ŋo waki kawut! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN19_6","073_19_6","JHN","19","6","6","Täŋpäkaŋ bämop äma intäjukun täŋpani ba Juda täŋo komi ämatä Jesu kaŋpäŋä gera yäŋkuŋ; Päya kwakäp terak ärowän! yäŋ yäŋirä Pailattä yäwetkuk; Näk mominita wäyäkŋewa wakaŋ unita injin iŋitpäŋ päya kwakäp terak urut yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN19_7","073_19_7","JHN","19","7","7","Yäwänä Juda ämatä yäŋkuŋ; U inita näk Anutu täŋo nanaki yäŋ yäk täyak. Ude yäk täyak unita kumäkta biŋam täyak yäk. Äma inita ude yäwani uwä kumäkta baga man kubä pätak yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN19_8","073_19_8","JHN","19","8","8","Ude yäŋirä nadäŋpäŋ Pailattä bumta umuntaŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN19_9","073_19_9","JHN","19","9","9","Umuntaŋpäŋ Jesu äneŋi yäŋikŋat yäpmäŋ päro iwet yabäŋkuk; Gäk de nanik? Yäwänä Jesutä man kowata nämo yäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN19_10","073_19_10","JHN","19","10","10","Ude täŋirän Pailattä ŋode iwetkuk; Gäk man näwetta bitnätan? Ŋode nämo käwep nadätan; Näkä yäwakaŋ api iren ba näkä yäwakaŋä päya kwakäp terak api gutneŋo unita kehäromi namani yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN19_11","073_19_11","JHN","19","11","11","Ude yäwänä Jesutä iwetkuk; Jop yäk. Anutu punin ununitä kehäromi nämo gamiŋkuko yäwänäku näk nutta kehäromi nämo pat gamitek. Unita äma näk ketka terak nepmaŋkuko unitäŋo momitä gäkŋo momi irepmitpäŋ unitäŋo taŋi-inik yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN19_12","073_19_12","JHN","19","12","12","Ude yäwänkaŋ Pailattä iniŋ kireŋpewän kukta kädetta wäyäkŋeŋkuk. Upäŋkaŋä Juda naniktä gera pähap ŋode yäŋkuŋ; Gäkä äma u kakätäŋ-pewi kwänä gähä intäjukun ämaka Sisatä not nämo api täŋ gamek yäk. Gäk nadätan? Äma kubätä inita näk intäjukun äma itat yäŋ yäweko uwä Sisata iwan täŋ imek yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN19_13","073_19_13","JHN","19","13","13","Ude yäŋirä Pailattä nadäŋpäŋ Jesu yäŋikŋat yäpmäŋ yäman äpäŋpäŋ bägup kubä wäpi Mobä Iriŋ Wädäwani uken kuŋpäŋ äma man yäpmäŋ daniwanitä bägup-ken maŋitkuk. (Mobä Iriŋ Wädäwani uwä Juda täŋo man terak Gabata yäŋ yäk täŋpani). ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN19_14","073_19_14","JHN","19","14","14","Kepma uwä Pasova täŋtuŋum täktäk kadäni-ken. Täŋpäkaŋ kepma bämopi täŋirän Pailattä Juda äma yäwetkuk; Kawut! In-täŋo intäjukun ämajin ŋo yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN19_15","073_19_15","JHN","19","15","15","Yäwänä gera terak yäŋkuŋ; Yäpmäŋ kewe! Yäpmäŋ kewe! Päya kwakäp terak kumbän! Yäŋirä Pailattä ŋode yäwet yabäŋkuk; Intäjukun ämajin ŋo päya kwakäp terak utpewa kumäkta nadäkaŋ, bure? Yäwänä bämop äma intäjukun täŋpanitä iwetkuŋ; Nintäŋo intäjukun ämanin mäyap ikek nämo. U Sisa kubägän! yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN19_16","073_19_16","JHN","19","16","16","Ude yäwäkaŋ Pailattä Jesu päya kwakäp terak utta yäniŋ kireŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN19_17","073_19_17","JHN","19","17","17","Täŋpäkaŋ komi ämatä Jesu iŋitpäŋ päya kwakäp imä buramiwänkaŋ kome kubä wäpi Gwäki Kokäp (u Juda man terak Golgota) uken kuŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN19_18","073_19_18","JHN","19","18","18","Päŋku kome uken ahäŋpäŋ päya kwakäp terak utkuŋ. Täŋpäkaŋ äma waki täŋpani yarä, bok däpmäŋpäŋ kubä kukŋi kubä kukŋi, Jesu ini uwä bämop teŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN19_19","073_19_19","JHN","19","19","20","Täŋpäkaŋ Pailattä yäwänkaŋ Jesu gwäki punin käda man kudän kubä ŋode täŋkuŋ; Ŋowä Jesu Nasaret Komeken Nanik, Juda Ämawebe Täŋo Intäjukun Äma. Man kudän uwä man kotäk yaräkubä, Juda, Rom ba Grik man terak kudän täŋkuŋ. Täŋpäŋ kome Jesu utkuŋo uwä yotpärare dubini-ken itkuko unita ämawebe mäyaptä uken kuŋ äbäŋ täŋkaŋ kudän u daniŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN19_21","073_19_21","JHN","19","21","21","Täŋpäkaŋ bämop äma intäjukun täŋpani ätutä u daniŋpäŋ nadäŋkaŋ päŋku Pailat iwetkuŋ; Juda täŋo intäjukun äma kudän täno uwä goret kudän tän yäk. Ŋode kudän tänaŋi; Äma ŋowä inita Näk Juda täŋo intäjukun äma yäŋ yäk täŋkukonik yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN19_22","073_19_22","JHN","19","22","22","Yäwäwä Pailattä yäwetkuk; Kudän täro unitägän ini irän yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN19_23","073_19_23","JHN","19","23","24","Eruk, Jesu päya kwakäp terak utpäŋä komi ämatä teki punin nanik yäŋopmäŋpäŋ yäpmäŋ daniŋpäŋ äbot 4 ude peŋkaŋ äbot kubäkubä komi äma ini-ini yäpuŋ. Täŋkaŋ teki gupi terak nanik uwä nämo yäpurärätpäŋ bupani unita komi ämatä madänero yäŋ yäŋkuŋ. Ude täŋpena waki täŋpek yäŋ yäŋkuŋ. Unita närepmirek gärepmirek täŋkaŋ kubätä intäjukun täŋpäŋ unitä kaŋ yäpän yäŋ yäŋkuŋ. Ude yäŋirä Anutu täŋo man bian ŋode kudän täwani bureni ahäŋkuk; Uwä tekna yäpmäŋ daniŋpäŋ ini-ini yäpuŋ. Ba närepmirek gärepmirek täŋpäŋ tekna yäpuŋ yäk. Man ude kudän täwani uterakgän komi ämatä udegän täŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN19_25","073_19_25","JHN","19","25","25","Täŋpäkaŋ Jesu miŋi uwä nanaki täŋo päya kwakäp dubini-ken itkuk. Täŋkaŋ miŋi täŋo noripaki kubä, Klopas webeni wäpi Maria ukät Maria Makdala komeken nanik u imaka, penta itkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN19_26","073_19_26","JHN","19","26","26","Ude irirä Jesutä miŋi ba iwaräntäki kubä, Jesutä ini gäripi-inik nadäŋ imik täŋkuko u irirä yabäŋkuk. Yabäŋpäŋ miŋi ŋode iwetkuk; Nanakka kubä ŋo yäk. Ude yäŋpäŋ iwaräntäki u ŋode iwetkuk; Webe ŋowä gäkŋo meŋka yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN19_27","073_19_27","JHN","19","27","27","Täŋpäkaŋ kadäni ukengän iwaräntäki uwä Jesu miŋi yäŋikŋat yäpmäŋ eŋini-ken päŋku watäni it täŋkukonik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN19_28","073_19_28","JHN","19","28","28","Ude yäwetpäŋä Jesutä Imaka kudup täŋpa täretak yäŋ nadäŋpäŋ, eruk yäŋkuk; Umeta nekaŋ yäk. Man keräpi ude yäŋirän Anutu täŋo man bian kudän täwani kubä bureni ahäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN19_29","073_19_29","JHN","19","29","29","Umeta nekaŋ yäwänä wain ume jägämi, ume käbot kubä itkuko uken nanik imaka kubä yabut bumik uterak piŋ ibatkuŋ. Piŋ ibatpäŋ päya kubä wäpi hisop unitäŋo momi kubä terak pädät täŋpäŋ yäpmäŋ päŋaku Jesu meni-ken peŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN19_30","073_19_30","JHN","19","30","30","Täŋirä Jesutä ume u naŋpäŋä yäŋkuk; Piäna täretak uba yäk. Ude yäŋpäŋä gwäki gurot maŋpäŋ kumbuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN19_31","073_19_31","JHN","19","31","31","Täŋpäkaŋ kepma Jesu kumbuko uwä Pasova täŋtuŋum täktäk kadäni. Täŋpäŋ kwep ude uwä Sabat yäŋkaŋ ŋode täŋkuŋ; Äma kumbanitä orekirit kadäni-ken päya kwakäp terak irirä orekirit täŋo baga irepmitne yäŋpäŋ Juda ämatä päŋku Pailat iwetkuŋ; Gäk yäwetpewi komi ämatä päŋku äma päya kwakäp terak itkaŋ unitäŋo kuroŋi däpmäŋ tokärä bäräŋeŋ kumbäkaŋ komegup yäpmäŋ kewewut yäŋ iwetkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN19_32","073_19_32","JHN","19","32","32","Ude iwerirä Pailattä yäwet-pewän komi ämatä päŋku äma Jesu kukŋi kukŋi itkumäno unitäŋo kuroŋi däpmäŋ tokätkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN19_33","073_19_33","JHN","19","33","33","Täŋpäŋ Jesu kuroŋi däpmäŋ tokätna kumbän yäŋkaŋ doraŋpäŋ kaŋkuŋ; Jesu uku kumäŋirän. Ude kaŋpäŋä kuroŋi nämo däpmäŋ tokätkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN19_34","073_19_34","JHN","19","34","34","Täŋpäkaŋ komi äma kubätä Jesu järapi-ken bohamtä yäputkuk. Täŋirän uterakgän ume nägät maŋkumän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN19_35","073_19_35","JHN","19","35","35","(Imaka ahäŋkuko u äma dapuritä kaŋkuko unitä ini ŋo kudän täŋirän bureni-inik täyak. Uwä nadätak; Man ŋo bureni yäk. Intä nadäkinik täŋput yäŋpäŋ yäŋahätak). ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN19_36","073_19_36","JHN","19","36","36","Täŋpäkaŋ Anutu täŋo man kudän täwani kubä ŋode pätak uwä kehärom tawän yäŋpäŋ ude u ahäŋkuk; Kujari kubä nämo api tokätneŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN19_37","073_19_37","JHN","19","37","37","Ba Anutu täŋo man kudän täwani kubä pen ŋode pätak; Äma yäputkuŋo u api käneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN19_38","073_19_38","JHN","19","38","38","Eruk ätu itkaŋ äma kubä Arimatea nanik wäpi Josep unitä päŋku Pailat Jesu täŋo komegup änekta iwet yabäŋkuk. (Josep uwä Jesuta nadäŋ imani äma kubä upäŋkaŋ Juda äma ekäni ekänita umuntaŋpäŋ nadäkiniki kwawak nämo yäŋahäk täŋkukonik). Unitä päŋku iweränkaŋ Pailattä yäŋtäreŋ imiŋkuk. Yäŋtäreŋ imänkaŋ päŋku Jesu täŋo komegup päya kwakäp terak nanik ketäreŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN19_39","073_19_39","JHN","19","39","39","Äma kubä bok täŋkumäno uwä Nikodimas, bian bipani kubäta Jesuken kuŋkuko u. Nikodimas unitä Jesu täŋo gupi käbäŋ täwek yäŋpäŋ gakŋi käbäŋi tägagämän nikek yäpmäŋ kuŋkuk. Gakŋi täpuripäŋ nämo yäpuk. Taŋi, bäräpini uwä 30 kilogram udepäŋ yäpuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN19_40","073_19_40","JHN","19","40","40","Yäpmäŋ päŋku Josep täŋken täwänkaŋ Jesu täŋo komegup gakŋi käbäŋi tägagämän upäŋ ärut imiŋkaŋ tek pakipäŋ uwäk täŋkumän. Juda naniktä äma kumbani änek täkaŋ ude iwatpäŋ täŋkumän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN19_41","073_19_41","JHN","19","41","41","Täŋpäkaŋ Jesu utkuŋo kome u kukŋi käda epän tobät kubä itkuk. Uken mobä gänaŋ ikek, äma änekta biŋam yäwani kubä itkuk. U gänaŋ äma kubä nämo äneŋpani, jop ini ude irani. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN19_42","073_19_42","JHN","19","42","42","Unita Sabat keräp täyak yäŋ nadäŋpäŋ äma yarä uwä Jesu gupi yäpmäŋ mobä awaŋ u gänaŋ päŋku peŋkumän. Mobä awaŋ u tuän itkuko unita u peŋkumän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN20_1","073_20_1","JHN","20","1","1","Eruk Sande tamimaŋ-inik, kome ket nämo yäŋeŋirän Maria, Makdala komeken nanik unitä Jesu äneŋkuŋ-ken kuŋpäŋ kaŋkuk; Mobä awaŋ meni täŋpipiwani u yäpmäŋ keweŋkuŋopäŋ yäma tumäŋirän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN20_2","073_20_2","JHN","20","2","2","Ude kaŋkaŋ bäräŋeŋ päŋku Saimon-Pitakät iwaräntäki kubä Jesutä gäripi pähap nadäk täŋkuko ukät yabäŋ ahäŋpäŋ ŋode yäwetkuk; Ai! Jesu awaŋ gänaŋ nanik yäpmäŋ päŋku dekaken peŋ? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN20_3","073_20_3","JHN","20","3","4","Ude yäwerirän Pitakät noripaki u bäräŋeŋ Jesutä patkuk-ken kakta kuŋkumän. Kuŋkaŋ noripakitä Pita irepmitpäŋ awaŋken intäjukun ahäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN20_5","073_20_5","JHN","20","5","5","Ahäŋpäŋä papayäŋpäŋ yabäŋkuk; Tek gupi terak täŋ imiŋkuŋo u yabäŋpäŋ gänaŋ unu nämo äroŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN20_6","073_20_6","JHN","20","6","7","Ude täŋirän Pitatä mäden äbämaŋ awaŋ gänaŋ unu kuŋ tädot kuŋkuk. Ude kuŋkaŋ tek Jesu gupi terak täŋ imiŋkuŋo u kaŋpäŋ tek gwäki-ken pädät täŋkuŋo u säkgämän pimiŋ tokätpäŋ peŋkuko inigän parirän kaŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN20_8","073_20_8","JHN","20","8","8","Ude kaŋpäŋ irirän iwaräntäki awaŋ meni-ken intäjukun ahäŋkuko u imaka, äro yabäŋpäŋ-nadäwän bureni täŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN20_9","073_20_9","JHN","20","9","9","Täŋpäkaŋ äma yarä u Anutu täŋo man terak man Jesu u kumbani-ken naniktä äneŋi kodak taŋpäŋ akwekta yäwani u nämo nadäwän täreŋkuŋ. Eruk kämi, nadäwän täreŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN20_10","073_20_10","JHN","20","10","10","Eruk, iwaräntäki yarä u eŋiken kuŋkumän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN20_11","073_20_11","JHN","20","11","11","Kuŋirän Maria ini ugän itkaŋ konäm butewaki täŋkaŋ papayäŋpäŋ awaŋ gänaŋ dapun täŋpäŋ yabäŋkuk; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN20_12","073_20_12","JHN","20","12","12","Aŋero yarä tek paki nikek irirän. Äma kubätä gwäkitä patkuk-ken, kubätä kuroŋi käda. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN20_13","073_20_13","JHN","20","13","13","Täŋkaŋ äma u kubätä Maria ŋode iwetkuk; Wanotna, imata konäm kotan? Yäwänä iwetkuk; Ekänina yäpmäŋ päŋku deken peŋo u nämo nadätat yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN20_14","073_20_14","JHN","20","14","14","Ude yäŋpäŋ äyäŋutpäŋ Jesu pengän dubini-ken irirän kaŋkuk. Kaŋkuko upäŋkaŋ ŋo Jesutä ahäŋ namitak yäŋ nämo nadäwän täreŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN20_15","073_20_15","JHN","20","15","15","Täŋpäŋ Jesutä ŋode iwetkuk; Wanotna, imata konäm kotan? Ba netäta wäyäkŋetan? Ude yäwänä Mariatä epän ŋo mähemitä yäyak yäŋ nadäŋpäŋ iwetkuk; Gäkä kome kubäken yäpmäŋ päŋku peŋpäŋä näwerikaŋ päŋku yäpa yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN20_16","073_20_16","JHN","20","16","16","Ude yäwänä Jesutä iwetkuk; Maria! Yäwänä Mariatä äyäŋutpäŋ iwetkuk; Yäwoŋärewani ämana! (U iniken man terak Rabonai yäŋ iwetkuk.) ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN20_17","073_20_17","JHN","20","17","17","Yäwänä Jesutä iwetkuk; Nepmäŋireno, näk Nanaken nämo ärot. Gäk kuŋkaŋ notnaye ŋode yäwet; Jesu Nani ba Anutuni-ken kwayäŋ. Ba intäŋo Nanjin ba Anutujin-ken kwayäŋ yäŋ yäwet. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN20_18","073_20_18","JHN","20","18","18","Ude iweränä Maria, Makdala komeken nanik u äyäŋutpeŋ kuŋpäŋ iwaräntäkiye yäwetkuk; Näk Ekäni kaŋkaŋ äbätat! Ude yäŋpäŋ man Jesutä iwetkuko u yäwetkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN20_19","073_20_19","JHN","20","19","19","Eruk kepma ugän kome bipmäŋirän iwaräntäkiye eŋi kubä-kengän itkuŋ. U Juda äma ekäni ekänita umuntaŋpäŋ yäma kehäromigän ukät-pipiŋpäŋ itkuŋ. Ude täŋpäŋ irirä Jesu pengän bämopi-ken ahäŋ yämiŋpäŋ yäwetkuk; Bänep kwini terak itkot! yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN20_20","073_20_20","JHN","20","20","20","Ude yäŋpäŋ jibi meni keri järapi-ken u yäwoŋäreŋirän kaŋpäŋ U Ekäninin bureni yäŋpäŋ oretoret bumta täŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN20_21","073_20_21","JHN","20","21","21","Täŋirä Jesutä äneŋi yäwetgän täŋkuk; Bänep kwini terak itkot! Nadäkaŋ? Nanatä epän täkta naniŋ kireŋpewän äpuro udegän näkä in taniŋ kireŋpewa komeni komeni api kuneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN20_22","073_20_22","JHN","20","22","22","Ude yäŋpäŋä meni woŋ piäŋ-yäwatpäŋ yäwetkuk; Kudupi Munapik yäput! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN20_23","073_20_23","JHN","20","23","23","In äma kubä täŋo momi peŋ iminayäŋ täŋo uwä momini api paorek. Täŋ, kubä täŋo momi nämo peŋ imäwä momini u pen api pat imek yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN20_24","073_20_24","JHN","20","24","24","Eruk Jesu iwaräntäkiye ahäŋ yämiŋkuk-ken ugän iwaräntäki kubä wäpi Tomas (wäpi kubä Didimus) u penta nämo itkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN20_25","073_20_25","JHN","20","25","25","Unita Tomas kuŋatkuko äbänä noriyetä nin Jesu käkamäŋ yäŋ iwetkuŋ. Iweräwä Tomastä yäŋkuk; Ude nämo! Näk keri-ken niri bäräm u ba järapi-ken bäräm u nämo iŋitpäŋ kaŋpäŋä nadäwa bureni nämo tänayäŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN20_26","073_20_26","JHN","20","26","26","Täŋpäkaŋ kepma 7 ude täreŋirän iwaräntäkiye uwä eŋi bian itkuŋ-ken ugän Tomas penta itkuŋ. Täŋkaŋ yäma ukät ikek itkuŋo upäŋkaŋ Jesu äbä bämopi-ken ahäŋ yämiŋpäŋ yäwetkuk; Bänep kwini terak itkot! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN20_27","073_20_27","JHN","20","27","27","Ude yäŋpäŋ Tomas iwetkuk; Nabä! Ketka ŋo peŋpäŋ iŋitkaŋ nadä. Ba järapna-ken jibi meni ŋo iŋitpäŋ-nadä. Ude täŋpäŋ bänep yarä nikek täyan uwä peŋpäŋ nadäkinik tä. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN20_28","073_20_28","JHN","20","28","28","Ude iweränä Tomastä pengän yäŋkuk; Ekäni Anutuna! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN20_29","073_20_29","JHN","20","29","29","Ekäni Anutuna yäŋ yäŋirän Jesutä iwetkuk; Gäk nabätan unita nadäkinik täyan. Täga täyan upäŋkaŋ äma nämo nabäŋkaŋ nadäŋ namikinik tänayäŋ täŋo uwä Anutu täŋo oretoret terak api kuŋatneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN20_30","073_20_30","JHN","20","30","30","Täŋpäkaŋ Jesutä iwaräntäkiye iŋamiken kudän kudupi mäyap-inik täŋkuko upäŋkaŋ buk ŋo terak näk kudup nämo kudän täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN20_31","073_20_31","JHN","20","31","31","Täŋ, imaka buk ŋo gänaŋ kudän täyat ŋo mebäri ŋodeta kudän täyat; Intä Anutu täŋo iwoyäwani Kristo u Jesu, ba Jesu u Anutu täŋo nanaki bureni-inik yäŋ nadäkinik täneŋta. Täŋpäŋ in nadäkinik ikek kuŋatpäŋä unitäŋo wäpi terak irit kehäromi nikek itta buk ŋo kudän täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN21_1","073_21_1","JHN","21","1","1","Täŋpäŋ ätu itpäŋ kepma kubä iwaräntäkiye Taibirias gwägu dubini-ken irirä ahäŋ yämiŋkuko unitäŋo manbiŋam ŋode; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN21_2","073_21_2","JHN","21","2","3","Iwaräntäkiye ŋodetä itkuŋ; Kubä Saimon-Pita. Kubäwä Tomas wäpi kubä Didimus. Kubäwä Nataniel, komeni taŋi Galili, komeni täpuri Kana, u nanik. Yaräwä Sebedi täŋo nanakiyat. Eruk äma ukät yaräkät pentagän irirä Saimontä yäwetkuk; Näk pis wädäwayäŋ kuyat yäk. Ude yäwänä noriyetä yäŋkuŋ; Nin imaka, penta kunawä yäk. Ude yäŋpäŋ gäpe terak äromaŋ gwägu terak kuŋkuŋ. Kuŋkuŋo bipani käroŋ päke u pis kubä nämoinik yäpuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN21_4","073_21_4","JHN","21","4","4","Eruk kome yäŋewänä Jesu gwägu pomi-ken ahäŋpäŋ itkuk. Ahäŋpäŋ irirän iwaräntäkiyetä kaŋpäŋ u Jesutä ahätak yäŋ nämo kaŋpäŋ nadäwä täreŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN21_5","073_21_5","JHN","21","5","5","Täŋpäŋ yäwetkuk; Notnaye, in pis ätu yäpmäŋkaŋ ba nämo? Yäwänä nämo yäŋ iwetkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN21_6","073_21_6","JHN","21","6","6","Ude yäwäwä Jesutä yäwetkuk; In yäk taŋi ukeŋo yäpmäŋkaŋ gäpe bure käda pewi äpmoŋpäpäŋ pis ätu yäpnayäŋ yäk. Yäwerän udegän täŋpäŋ pis mäyap yäk gänaŋ äpmoŋpäpäŋ yäk u äneŋi gäpe terak wädäŋpäŋ pena yäkŋat täŋpä waŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN21_7","073_21_7","JHN","21","7","7","Täŋpäŋ iwaräntäki kubä, Jesutä gäripi pähap nadäk täŋkuko unitä Pita iwetkuk; U Ekäninin! yäk. Yäwänä Pita Jesu käwayäŋ yäŋkaŋ, moräŋ itkaŋ epän täŋ itkukopäŋ tek äneŋi täŋpäŋ gwägu gänaŋ tubäpeŋpäŋ gwägu weŋtäŋ gägäni-ken kuŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN21_8","073_21_8","JHN","21","8","8","Kuŋirän noriye gäpe terak pen itkuŋo unitä gäpe täŋpewä pis yäk u wädäŋ yäpmäŋ gägäni-ken mäden äroŋkuŋ. Gwägu terak itkuŋ-ken unitä gägäni udude Jesutä itkuk-ken u ban nämo, 100 mitas udegän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN21_9","073_21_9","JHN","21","9","9","Eruk kuŋtäŋgän gägäni udude ahäŋpäŋ kaŋkuŋ; Kädäp kubä ijiŋirän gwägu tomkät käräga ätukät kädäp gänaŋ buan ijiŋ irirä. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN21_10","073_21_10","JHN","21","10","10","Täŋpäkaŋ Jesutä yäwetkuk; Gwägu tom yäpmaŋo u ätu yäpmäŋ äbut yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN21_11","073_21_11","JHN","21","11","11","Yäwänä Saimontä gäpe-ken päŋku yäk u gwägu gägäni-ken wädäŋpäŋ abä peŋkuk. U gänaŋ pis mäyap, 153 udetä itkuŋopäŋ yäk u nämo däkŋeŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN21_12","073_21_12","JHN","21","12","12","Täŋpäŋ Jesutä yäwetkuk; Äbä ketem penta näna yäk. Ude yäŋirän u Ekäninin yäŋpäŋ gäk netä yäŋ iwetta umuntaŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN21_13","073_21_13","JHN","21","13","13","Täŋirä Jesutä pis kenta käräga u yäpmäŋkaŋ yämän naŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN21_14","073_21_14","JHN","21","14","14","Jesu awaŋ gänaŋ naniktä akuŋpäŋ iwaräntäkiye kadäni yarä uku ahäŋ yämiŋkuk. Eruk ŋonitäwä kadäni yaräkubä ude täŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN21_15","073_21_15","JHN","21","15","15","Gwägu tomkät käräga u naŋ moreŋpäŋ Jesutä Saimon iwetkuk; Saimon, Jon täŋo nanaki, Notkaye ŋonitä näka nadäk täkaŋ u irepmitpäŋ gäk näka nadäkinik täk täyan? Yäwänä iwetkuk; Ekäni, näk gäka nadäkinik täŋ gamik täyat u nadätan yäk. Yäŋirän Jesutä iwetkuk; Eruk, yawaknaye watäni kaŋ it yämi! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN21_16","073_21_16","JHN","21","16","16","Jesutä ude yäŋpäŋ äneŋi iwetgän täŋkuk; Saimon, Jon täŋo nanaki, gäk näka nadäŋ namikinik täk täyan ba nämo? Yäwänä iwetkuk; Ekäni, näk gäka gäripi nadäŋ gamik täyat u nadätan. Yäwänä Jesutä iwetkuk; Eruk, yawaknaye watäni kaŋ it yämi! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN21_17","073_21_17","JHN","21","17","17","Täŋpäŋ äneŋi pen ŋode iwetgän täŋkuk; Saimon, Jon täŋo nanaki, gäk näka nadäŋ namikinik täk täyan ba nämo? Jesutä kadäni yaräkubä ude iwet yabäŋkuko unita Pitatä nadäŋ bäräp täŋpäŋ iwetkuk; Ekänina, gäk imaka imaka kudup nadäwi tärek täkaŋ unita näk gäka gäripi nadäŋ gamikinik täk täyat u kudup nadätan! Ude yäwänä iwetkuk; Eruk, yawaknaye watäni kaŋ it yämi! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN21_18","073_21_18","JHN","21","18","18","Näk bureni gäwera nadä; Gäk gubaŋi-ken itkaŋ tek wädäwi ärowäpäŋ gäkŋaken gärip terak kuŋat täŋkunonik. Täŋ, gäk tägawani täŋpayäŋ täyan-ken gäk ketka yäpi-siwoŋtaŋiri äma kubätä ketka bok topmäŋpäŋ kome kukta bitnäk täyan-ken api wädäŋ yäpmäŋ kwek yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN21_19","073_21_19","JHN","21","19","19","(Man Jesutä iwetkuko uwä Pitatä Anutu wäpi biŋam yäpmäŋ akukta kädet jide terak api kumbeko unita yäŋahäŋkuk). Iwetpäŋ Pita iwetkuk; Näk kaŋ näwat! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN21_20","073_21_20","JHN","21","20","20","Ude iweränä Pitatä äyäŋutpäŋ iwaräntäki kubä Jesutä gäripi pähap nadäk täŋkuko u mäden yäwarirän kaŋkuk. (Iwaräntäki uwä Pasova ketem penta naŋkuŋ-ken ugän Jesu tubeŋ kuŋpäŋ ŋode iwet yabäŋkuko u; Ekäni, netätä gäk iwan keri terak api gepmaŋpek yäk?) ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN21_21","073_21_21","JHN","21","21","21","Eruk Pitatä noripaki u mäden yäwarirän kaŋpäŋ Jesu iwetkuk; Ekäni, äma ŋo imaka, jide iwerayäŋ? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN21_22","073_21_22","JHN","21","22","22","Yäwänä Jesutä iwetkuk; Gäk nadäwätäk nämo täŋpen. U kadäni käroŋi it yäpmäŋ äroŋirän näk äneŋi abäŋira kaŋ kumbän yäŋ nadäŋ imero u täŋpänä näkŋaken gäripna iwaret, gäkŋo gärip nämo. Täŋ, gähä näk kaŋ näwat! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN21_23","073_21_23","JHN","21","23","23","Jesutä man ude yäŋkuko unita noriyetä ŋode nadäŋkuŋ; Notninpak uwä nämo api kumbek yäk. Upäŋkaŋ Jesutä äma u nämo api kumbek yäŋ ude nämo yäŋkuk. Nämo, u ŋode yäŋkuk; U kadäni käroŋi it yäpmäŋ äroŋirän näk äneŋi abäŋira kaŋ kumbän yäŋ nadäŋ imero u täŋpänä näkŋaken gäripna iwaret yäŋ yäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN21_24","073_21_24","JHN","21","24","24","Täŋpäkaŋ iwaräntäki manbiŋam yäŋahätak ŋo ba kudän täyak ŋo u näkŋa. U jop nämo yäwani, manbiŋam burenigän yäk täyak yäŋ nadäkamäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JN21_25","073_21_25","JHN","21","25","25","Täŋpäkaŋ Jesutä imaka imaka täŋkuko unitäŋo manbiŋam kudän täyat ŋogän nämo täŋkuk. Nämo, imaka imaka kuduptagän ŋo kudän täyat yäwänäku man kudän unitä ahäŋpäŋ kome terak ŋo jiraŋ ude tokŋeŋ moretek.");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC1_1","074_1_1","ACT","1","1","2"," Eruk, äma ärowani Tiofilus, man ŋo gäwera nadä; Manbiŋam pengän täŋpäŋ tamiŋkuro uwä ŋode kudän täŋkut; Imaka imaka Jesutä yäput peŋpäŋ täŋkuko u ba ämawebe yäwetpäŋ yäwoŋärek täk täŋkuko u kudup kudän täŋkut. Imaka täŋkuk ba yäŋ yäpmäŋ äbukken unitä päbä Nanitä yäŋikŋat yäpmäŋ äroŋkuk-ken u kudup kudän täŋkut. Jesu uwä kunum gänaŋ ärowayäŋ keräp taŋirän äma mani biŋam yäpmäŋ kuŋatta yäpmäŋ daniŋkuko u ahäŋ yämiŋkuk. Ahäŋ yämiŋpäŋ Munapik täŋo kehäromi terak epän man yäwetkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC1_3","074_1_3","ACT","1","3","3","Eruk komi nadäŋpäŋ kumbuko u punin terak kadäni mäyap ahäŋ yämiŋpäŋ paot täŋirän kepma 40 ude täreŋkuk. Ahäŋ yämiŋpäŋ kudän mebäri mebäri täŋirän bureni-inik kodak itak yäŋ nadäŋkuŋ. Kadäni kadäni ahäŋ yämiŋpäŋ Anututä intäjukun it yämiŋirän gämoriken iritta man yäwet täŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC1_4","074_1_4","ACT","1","4","4","Täŋkaŋ kadäni kubä penta itkuŋ-ken uken ŋode yäwetkuk; In Jerusalem nämo peŋpeŋ kuneŋ yäk. Ini ugän itkaŋ, iron Nantä tamikta yäŋkehärom täwani täwetkuro ukeŋonita kaŋ itsämbut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC1_5","074_1_5","ACT","1","5","5","Jontä ämawebe ume-inikpäŋ ärut yämik täŋkuko upäŋkaŋ kadäni keräpigän itkaŋ Anututä Munapikpäŋ api uwäktäŋ tamek yäŋ yäwetkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC1_6","074_1_6","ACT","1","6","6","Eruk kadäni penta itkuŋ-ken uken aposoro unitä ŋode iwet yabäŋkuŋ; Ekäni, gäk kadäni ŋoken Rom gapman yäwat kireŋiri Isrel ämawebe nintä bian itkumäŋo ude ninin keran api itne ba nämo? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC1_7","074_1_7","ACT","1","7","7","Ude iweräwä kowata ŋode yäwetkuk; Intä nadäkta yäŋ tamani uyaku, kepma ba kadäni Nantä iniken nadäk ärowani uterak peŋkuko u nadäneŋ. Upäŋkaŋ nämo. Kadäni ba kepma Nantä ini-tägän nadätak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC1_8","074_1_8","ACT","1","8","8","Täŋpäkaŋ kämiwä Kudupi Munapiktä inken äpäŋpäŋ kehäromi tamänkaŋ näkŋo manbiŋam yäŋahäk äma api täneŋ. Täŋpäŋ inä näkŋo manbiŋam Jerusalem yotpärare-kentä yäŋahäŋ yäpmäŋ Judia ba Samaria komeken api kuneŋ. Yäŋahäŋ yäpmäŋ kuŋirä komeni komeni kudup api kuŋat morewek yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC1_9","074_1_9","ACT","1","9","9","Jesutä man ude yäwet morewänkaŋ aposoro dapuri terak Anututä imagut yäpmäŋ kunum gänaŋ äroŋkuk. Äroŋirän gubamtä uwäk täŋirän ijiwä waŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC1_10","074_1_10","ACT","1","10","10","Ijiwä wawäpäŋ doraŋpäŋ dapun pen täŋ irirä äma yarä tek paki nikek unitä bäräŋeŋ ahäŋ yämiŋkumän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC1_11","074_1_11","ACT","1","11","11","Ahäŋ yämiŋpäŋ yäwetkumän; Galili nanik in imata kunum terak dapun käroŋ täŋ itkaŋ? Jesu dapunjin terak kunum gänaŋ ärotak uwä ärotak udegän ittäŋgän äneŋi äpäŋirän api käneŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC1_12","074_1_12","ACT","1","12","12","Täŋpäkaŋ iwaräntäkiyetä man ude nadäŋpäŋ Olip Pom peŋpäŋ äyäŋutpeŋ äpämaŋ Jerusalem kuŋkuŋ. (Olip Pom uwä Jerusalem dubinken itak, ban nämo, 1 Kiromita ude). ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC1_13","074_1_13","ACT","1","13","13","Eruk, Jerusalem äroŋpäŋ yot ini irani-ken äro itkuŋ. U wäpi ŋode; Pita, Jon, Jems, Andru, Filip, Tomas, Batorom, Matiyu, Alfias täŋo nanaki wäpi Jems, Saimon Selot yäŋ iwerani, ba Jems täŋo nanaki wäpi Judas. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC1_14","074_1_14","ACT","1","14","14","Äma udetä kadäni kadäni äbä kubä-kengän itpäŋ Anutu-ken yäŋapik täk täŋkuŋonik. Jesu täŋo miŋi wäpi Maria ukät webe ätu ba Jesutä iniken noriye penta itkaŋ yäŋapik täŋkuŋonik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC1_15","074_1_15","ACT","1","15","15","Eruk kepma kubä nadäkinik täŋpanitä käbeyä täŋkuŋ. Ämawebe 150 ude bumik unitä itkuŋ. Irirä Pitatä bämopi-ken akuŋpäŋ ŋode yäwetkuk; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC1_16","074_1_16","ACT","1","16","16","Notnaye, bian Munapiktä intäjukun äma Devit magärirän Anutu täŋo man kudän kubä täŋkuko u Judas terak bureni ahäkta yäwani yäk. Man kudän täŋkuko udegän Judas uwä iwan yäŋ-yäkŋat päbä yepmaŋpän Jesu iŋitkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC1_17","074_1_17","ACT","1","17","17","Judas uwä ninkät nanik kubä ba epän nintä yäpumäŋo udegän yäpuk yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC1_18","074_1_18","ACT","1","18","18","Täŋpäkaŋ äma unitä waki täŋkuko unita moneŋ yäpuk. Moneŋ upäŋ kome suwaŋkuk. Täŋpäkaŋ kadäni kubä kome suwaŋkuk-ken maŋutpäŋ koki däpmäŋ weŋpäŋ koki kudup kwawak abuŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC1_19","074_1_19","ACT","1","19","19","Ude täŋirän Jerusalem yotpärare-ken nanik päke unitä manbiŋam u nadäŋpäŋ kome u wäpi Nägät Kome yäŋ yäŋkuŋ. (Nägät Kome uwä iniken man terak Akeldama). ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC1_20","074_1_20","ACT","1","20","20","Täŋpäkaŋ man Sam kubäken ŋode kudän täwani; Tähani u jop parirän ämatä yäpneŋtawä. Täŋpäkaŋ man kubä pen ŋode; Äma kudupi kubätä komenita epän kaŋ yäpän yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC1_21","074_1_21","ACT","1","21","22","Pitatä ude yäŋpäŋ pen ŋode yäkgän täŋkuk; Eruk, Judas täŋo kome yäpmäkta äma, nin ba Ekäni Jesu-kät kadäni käroŋi penta kuŋarani kubä kaŋ kaŋ-ahäna. Jontä ume ärut imänkaŋ epäni yäput peŋkuk kadäni uken nin niwarän täŋpäŋ kuŋat yäpmäŋ äbäŋirän kunum gänaŋ äroŋkuko äma kubä u kudup kaŋpäŋ nadäwani kaŋ kaŋ-ahäna yäk. Kaŋ-ahänakaŋ täŋkentäŋ nimänpäŋ Jesu kumäŋpeŋ akuŋkuko unitäŋo manbiŋami u yäŋahäŋitna kome kaŋ tokŋewän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC1_23","074_1_23","ACT","1","23","23","Pitatä man ude yäwänkaŋ äma yarä yabäŋ ahäŋkuŋ. Kubä Josep-Basabas, wäpi kubä Jastus. Kubä wäpiwä Matias. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC1_24","074_1_24","ACT","1","24","25","Yabäŋ ahäŋpäŋä yäŋapik man ŋode yäŋkuŋ; Ekäni, gäk ämawebe kuduptagän täŋo bänep käwani. Unita gäk äma yarä ŋoken nanik kubä netäpäŋ yäpmäŋ danitan u niwoŋäreŋiri iwetpena Judas täŋo kome yäpmäŋkaŋ aposoro epän kaŋ täŋpän. Judas uwä epäni peŋpäŋ kome waki ini päŋku irekta biŋam yäŋ imani-ken kuŋkuko unita. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC1_26","074_1_26","ACT","1","26","26","Ude yäŋpäŋ mobä pipiyäwani kubä yäpmäŋkaŋä kukŋi äma kubäta iwoyäŋkuŋ, kukŋi äma kubäta iwoyäŋkuŋ. Täŋkaŋ maŋpä ärowäkaŋ maŋpäŋä Matiasta iwoyäŋkuŋo unitä kwawak ahäŋkuk. Ude täŋpänkaŋ aposoro 11 ukät kuŋatta teŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC2_1","074_2_1","ACT","2","1","1","Täŋpäŋ kepma Jesutä kumbuko unitä päbä kepma 50 ude täreŋirän Juda täŋo orekirit kubä wäpi Pentikos ahäŋkuk. Ahäŋirän Jesuta nadäkinik täŋpani ämawebe yot kubä-kengän irirä imaka kubä ahäŋ yämiŋirän nadäŋkuŋ; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC2_2","074_2_2","ACT","2","2","2","Pengänä mämä taŋi pähap kubä, mänit mämä pähap ude kunum gänaŋ naniktä yot itkuŋ-ken u ahäŋkuk. Ahäŋirän nadäŋpäŋ dapun täŋpäŋ yabäŋkuŋ; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC2_3","074_2_3","ACT","2","3","3","Imaka kubä kädäp mebet udewani unitä imätkaŋ äma kubäkubä terak ijiŋ yäpmäŋ kuŋirä. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC2_4","074_2_4","ACT","2","4","4","Ijiŋirä Ekäni täŋo Munapiktä ämawebe kubäkubä terak äroŋkuk. Munapiktä ämawebe terak äroŋkaŋ meni täŋpidäm taŋirän uterakgän man kotäk mebäri mebäri yäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC2_5","074_2_5","ACT","2","5","5","Kadäni ukengän Juda ämawebe Anutu oraŋ imani mäyap kome uken-uken naniktä abä Jerusalem yotpärare-ken itkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC2_6","074_2_6","ACT","2","6","6","Itkaŋ mämä pähap u nadäŋpäŋä Munapiktä äpä mämä täŋkuk-ken ugän abä tokŋeŋ moreŋkuŋ. Abä tokŋeŋ moreŋpäŋ nadäŋkuŋ; Jesuta nadäkinik täŋpani ämawebetä ämawebe päke äbuŋo unitäŋo man kotäk iniken iniken terak yäŋirä nadäŋpäŋ-nadäwä inide kubä täŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC2_7","074_2_7","ACT","2","7","7","Nadäŋpäŋ-nadäwätäk pähap täŋpäŋ jäkjäk yäŋkuŋ. Jäkjäk yäŋpäŋ yäŋkuŋ; Ai! Äma ŋowä Galili komeken nanikgän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC2_8","074_2_8","ACT","2","8","8","Upäŋkaŋ jide täŋpäŋ nininken nininken man terak yäŋirä nadäkamäŋ? Ninä kome kubäken nanikgän nämo. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC2_9","074_2_9","ACT","2","9","10","Nin ätu Patia nanik, ätu Midia nanik, ätu Elam nanik, ätu Mesopotemia nanik, ätu Judia nanik, ätu Kapadosia nanik, ätuwä Pontus nanik, ätu Esia nanik, ätu Frikia nanik, ätu Pamfilia nanik, ätu Isip nanik, ätu Libia kome Sairini yotpärare-ken nanik, ätu Rom nanik yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC2_11","074_2_11","ACT","2","11","11","Rom nanik uwä Juda äma bureni ba äma ätu Juda nanik täŋo kädet iwarani. Täŋpäŋ äma ätu Krit nanik, Arebia nanik yäk. Ninä kome uken-uken nanik upäŋkaŋ äma itkaŋ ŋo Anutu täŋo täktäki inipärik kubä unitäŋo manbiŋam nininken nininken man terak yäŋahäŋirä nadäkamäŋ! yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC2_12","074_2_12","ACT","2","12","12","Ude yäŋpäŋ kikŋutpäŋ-nadäwätäk bumta täŋkuŋ. Nadäwätäk täŋpäŋ ini-tägän man yäŋpäŋ-nadäk ŋode täŋkuŋ; Wära! Ŋo jide ahätak? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC2_13","074_2_13","ACT","2","13","13","Ude yäŋirä äma ätutä yäŋärok man ŋode yäŋkuŋ; Ude nämo! yäk. U wain ume taŋi naŋpäŋ nadäk-nadäki paoräkaŋ man ŋo yäkaŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC2_14","074_2_14","ACT","2","14","14","Ude yäŋirä Pitakät noriye 11 ämawebe iŋamiken akuŋpäŋ Pitatä gera terak ŋode yäwetkuk; Juda nanik in ba ämawebe päke uken-uken nanik äbäŋo Jerusalem yotpärare-ken itkaŋ ŋo in juku peŋirä imaka ahätak ŋonitäŋo mebäri täwera nadäwut; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC2_15","074_2_15","ACT","2","15","15","In äma itkamäŋ ŋo wain ume naŋkaŋ täŋguŋguŋ täkamäŋ yäŋ nadäkaŋ, upäŋkaŋ nämoinik yäk. 9’kirok tamimaŋ apiinik täyak ŋopäŋkaŋ jide täŋpäŋ täŋguŋguŋ täkamäŋ? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC2_16","074_2_16","ACT","2","16","16","Nadäkaŋ? Imaka ahäŋirän käkaŋ ŋonita profet biani kubä wäpi Joeltä ŋode yäŋahäŋkuk; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC2_17","074_2_17","ACT","2","17","17","Anututä ŋode yäyak; Tärektärek kadäni-kenä Munapikna ämawebenaye kuduptagänta kireŋ yämiŋira kudän mebäri mebäri api pewä ahäneŋ yäk. Äpetjiye nanaktä näkŋo mena jinom yäpmäŋpäŋ api yäŋahäk täneŋ. Ba gubaŋitä kudän kudupi ayäbu ude api käneŋ, Ba ämawebe tägawanitä näkŋo kudän däpmonken api yabäk täneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC2_18","074_2_18","ACT","2","18","18","Bureni, kadäni uken näkŋaken Munapik epän ämawebenaye terak imaka, api piŋ yäbaret yäk. Piŋ yäbarira unitä mena jinom yäpmäŋpäŋ api yäŋahäk täneŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC2_19","074_2_19","ACT","2","19","20","Täŋkaŋ Ekäni täŋo kadäni pähap, iniken mebäri säkgämän kwawak pewän ahäwayäŋ täyak u nämo ahäŋirän näk kudän kudupi mebäri mebäri kunum gänaŋ ba kome terak api pewa ahäneŋ yäk. Nägät, kädäp mebet, ba gupe pähap api ahäneŋ yäk. Edaptä bipmäŋ urani api täŋpek. Ba komepaktä nägätgämän ude api peŋyäŋewek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC2_21","074_2_21","ACT","2","21","21","Kadäni uken äma kubätä Ekänitä täŋkentäŋ namän yäŋkaŋ gera yäŋirän Ekäni uwä imagutpäŋ tewän inita biŋam api irek yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC2_22","074_2_22","ACT","2","22","22","Ude yäŋpäŋ Pitatä yäwetkuk; Eruk Isrel ämawebe, näkä man ätu täwera nadäwut; Jesu Nasaret yotpärare-ken nanik unita täwerayäŋ. Anututä kehäromi imiŋirän in bämopjin-ken itpäŋ epän kehäromi nikek ba kudän kudupi Anutu-ken nanik täŋirän kaŋpäŋ nadäŋkuŋ. Kudän täŋkuko unitä mebärini yäŋahäŋirän u Anututä iniŋ kireŋpewän äpuk yäŋ kaŋpäŋ nadäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC2_23","074_2_23","ACT","2","23","23","Uwä Anututä nadäŋirän patkuko ude, ba yäŋtäreŋ imiŋkuko udegän, ketjin terak äroŋirän intä iwan täŋ imiŋkuŋ. Inä Anututa nämo nadäŋ imanita iniŋ kireŋirä päya kwakäp terak utpewä kumbuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC2_24","074_2_24","ACT","2","24","24","Upäŋkaŋ Anututä äma uwä kumbani-ken nanik äneŋi yäpmäŋ päŋaku teŋkuk. Anututä nadäwän patkuko ude kumäŋ-kumäŋtä äma u täga iŋitnaŋi nämo unita kumäŋ-kumäŋ täŋo komi pähap u ketäreŋ imiŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC2_25","074_2_25","ACT","2","25","25","Täŋkaŋ unitagän Devittä man ŋode yäŋkuk; Näk Ekäni kakinik täŋpäŋ nämo kakätäk täyat. U kadäni kadäni dubina-ken it täyak unita imaka kubätä näk täga nämo täŋpewän umuntäwet yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC2_26","074_2_26","ACT","2","26","26","Unita bänepnatä gäripi nadäŋpäŋ menatä oretoret pähap täyak yäk. Ba gupna imaka, Anututä täŋ namayäŋ täyak unitagän pidäm täyak yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC2_27","074_2_27","ACT","2","27","27","Täŋpäkaŋ kudupi ämaka näk nabäŋ äwaräkuk täŋiri kumäŋ-kumäŋ komeken itpäŋ nämo api parawet yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC2_28","074_2_28","ACT","2","28","28","Nämoinik, gäkä irit täŋo kädet näwoŋäreŋkuno unita dubika-ken itkaŋ bänep oretoret terak api kuŋaret yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC2_29","074_2_29","ACT","2","29","29","Notnaye, Devittä man ude yäŋkuko unita oranin Devit täŋo manbiŋam kwawak ŋode täwera nadäwut; U kumbänpäŋ äneŋkuŋ. Unitäŋo awaŋ uwä ninken ŋo pen itak yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC2_30","074_2_30","ACT","2","30","30","Upäŋkaŋ Devit ini uwä profet itkuko unita ŋode nadäŋkuk; Anututä oranaye äbotken nanik kubä kaŋ-ahäwänkaŋ intäjukun äma näkä itat ude irekta api tewek yäŋ nadäŋkuk. Anututä ude täkta ini wäpi terak yäŋkehärom taŋkuko unita ude nadäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC2_31","074_2_31","ACT","2","31","31","Ude nadäŋpäŋ mebäri-ken umu Kristo täŋo akukakukita yäŋkuk. Mebäri unita ŋode yäŋkuk; Anututä kaŋ-äwaräkuk täŋirän kumäŋ-kumäŋ komeken itpäŋ nämo api parawek yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC2_32","074_2_32","ACT","2","32","32","Eruk, Jesu uwä Anututä kumbani-ken nanik yäpmäŋ päŋaku teŋirän nin kudup dapunintä kaŋkumäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC2_33","074_2_33","ACT","2","33","33","Täŋpäŋ äroŋkuko Anutu täŋo keri bure käda wäpi biŋam ikek itak. Itkaŋ Munapik ninta biŋam yäŋ nimani u Jesutä Nani-ken nanik yäpmäŋpäŋ piŋ nibatak ŋo yäk. Piŋ nibatak unitäŋo mebäri kaŋpäŋ nadäkaŋ ŋo. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC2_34","074_2_34","ACT","2","34","35","Täŋpäkaŋ Devit ini uwä kunum gänaŋ nämo äroŋkuk. Mangän ŋode yäŋkuk; Ekänitä näkŋo ekänina iwetkuk; Abä ketna bure käda iriri iwankaye äbot gämotka-kengän kaŋ yepmaŋpa yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC2_36","074_2_36","ACT","2","36","36","Unita Isrel ämawebe in kudup nadäkinik ŋode täŋput; Inä Jesu päya kwakäp terak utkuŋo u Anututä iwoyäŋpäŋ Ekäni intäjukun-inik irekta teŋkuk. Ba Jesu u Kristo, ämawebenaye yämagurekta iwoyäwani ubayäŋ yäŋpäŋ yäŋkwawa taŋkuk yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC2_37","074_2_37","ACT","2","37","37","Täŋpäkaŋ Pitatä man yäŋkuko uwä ämawebe bänepi yäpurinik täŋpäpäŋ Pitakät aposoro ätu ŋode yäwetkuŋ; Eruk notniye, nin jide tänayäŋ? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC2_38","074_2_38","ACT","2","38","38","Yäŋirä Pitatä yäwetkuk; In kuduptagän injin injin bänepjin sukurewäkaŋ Jesu Kristo wäpi terak ume ärut tamiŋirä momijin kaŋ paorän yäk. Ude täŋirä Anututä Kudupi Munapik, bänep ironita api tamek yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC2_39","074_2_39","ACT","2","39","39","Imata, bian Ekäni Anutunintä injinta ba nanakjiyeta ba ämawebe komeni komeni it yäpmäŋ kukaŋ u inita yämagurayäŋ täyak u kuduptagän Kudupi Munapik tamikta yäŋkehärom taŋkuk yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC2_40","074_2_40","ACT","2","40","40","Pitatä man ätukät yäpurärätpäŋ umun man ba jukuman ŋode yäwetgän täŋkuk; Inä äma waki täŋpani äbot ŋo kowata yäpnayäŋ täkaŋ uwä yabäŋ umuntaŋ yepmaŋpeŋ äbäŋirä tämagutnayäŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC2_41","074_2_41","ACT","2","41","41","Täŋpäkaŋ kepma ugän ämawebe 3000tä Pitatä Jesu täŋo manbiŋam yäwerirän nadäŋpäŋ iyap täŋirä ume ärut yämiŋirä Jesu täŋo äbotken yäput peŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC2_42","074_2_42","ACT","2","42","42","Ude täŋpäŋ aposorotä Jesu täŋo kädet niwetpäŋ niwoŋärewut yäŋpäŋ nadäkinik täŋpani päke unitä ehutpäŋ kepmani kepmani abä kubä-kengän it täŋkuŋonik. Täŋpäŋ bänep kubägän terak täŋkentäk kowata kowata täŋpeŋ kuŋatkaŋ kubä-kengän itpäŋ käräga naŋit Anutu-ken yäŋapik epän täŋit täk täŋkuŋonik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC2_43","074_2_43","ACT","2","43","43","Kadäni uken aposorotä kudän kudupi ämatä tänaŋi nämo täŋit, Anutu täŋo kehäromi kwawak pewä ahäŋirä ämawebe mäyaptä Anututa nadäwä inide kubä täŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC2_44","074_2_44","ACT","2","44","44","Täŋpäkaŋ nadäkinik täŋpani päke unitä änok kubägän itpäŋ tuŋum imaka kudup uwä nin kuduptagän täŋo yäŋ nadäŋpäŋ täŋkentäk kowata kowata täk täŋkuŋonik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC2_45","074_2_45","ACT","2","45","45","U komeni ba tuŋumi äma ätuta yäniŋ kireŋpäŋ moneŋ yäpmäŋpäŋ noripaki kubä imaka kubäta wäyäkŋewänä täŋkentäŋ imik täŋkuŋonik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC2_46","074_2_46","ACT","2","46","46","Täŋpäŋ kepma kepma kudupi yot gänaŋ äro kubä-kengän itpäŋ Anutu iniŋoret täŋkuŋonik. Täŋkaŋ ketem ba käräga uwä, yot kubäkubäken penta itpäŋ bänep kubägän peŋpäŋ oretoret terak nak täŋkuŋonik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC2_47","074_2_47","ACT","2","47","47","Täŋkaŋ kadäni kadäni Anutu wäpi yäŋpäŋ iniŋoret täŋkuŋonik. Säkgämän ude kuŋarirä ämawebe kuduptä gäripi nadäŋ yämik täŋkuŋonik. Täŋpäkaŋ kepmani kepmani Ekänitä epän täŋirän ämawebe ätu bänep sukureŋpäŋ Anututa biŋam täŋpäŋ nadäkinik täŋpanitä äbotken yäpurärät täŋkuŋonik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC3_1","074_3_1","ACT","3","1","1","Eruk kadäni kubäta Pita kenta Jon kudupi yot gänaŋ ärodayäŋ kuŋkumän. U Anutu-ken yäŋapik man yäkyäk kadäni, 3’kirok bipäda kuŋkumän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC3_2","074_3_2","ACT","3","2","2","Kuŋpäŋä kaŋkumän; Äma kubä, miŋitä inide kwäyähäneŋ bäyaŋpäŋ tewani u irirän. Äma uwä kepma kepma noriyetä yäŋikŋat yäpmäŋ päŋku kudupi yot täŋo yäma kubä, wäpi Yäma Säkgämän uken tek täŋkuŋonik. Tewäkaŋ äma unitä ämawebe kudupi yot gänaŋ äroŋirä yabäŋpäŋ moneŋta ketkewat täŋkukonik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC3_3","074_3_3","ACT","3","3","3","Eruk Pita kenta Jon kudupi yot gänaŋ äroŋirän äma kwäyähäneŋ täŋpani unitä yabäŋpäŋ moneŋta yäŋapiŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC3_4","074_3_4","ACT","3","4","4","Yäŋapiŋirän Pita kenta Jontä kaŋ täpäneŋpäŋ Pitatä man ŋode iwetkuk; Nibä! yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC3_5","074_3_5","ACT","3","5","5","Yäwänä äma unitä imaka kubä käwep namida yäŋ yäkamän yäŋkaŋ dapun täropigän yabäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC3_6","074_3_6","ACT","3","6","6","Täŋirän Pitatä iwetkuk; Näk moneŋ nämo upäŋkaŋ imaka kubä näkken itak u täga gamayäŋ. Uwä ŋode; Jesu Kristo Nasaret nanik unitäŋo wäpi terak ŋode gäwetat; Gäk pidäm taŋpäŋ akuŋkaŋ ku! yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC3_7","074_3_7","ACT","3","7","7","Ude iwetpäŋ Pitatä äma kwäyähäneŋ täŋpani unitäŋo keri bure käda iŋitpäŋ täŋkentäŋ imiŋpäŋ päŋaku teŋkuk. Teŋirän uterakgän äma unitäŋo gukuri kuroŋi kehärom taŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC3_8","074_3_8","ACT","3","8","8","Ude täŋpäŋ pidäm taŋpäŋ akuŋpäŋ kuŋat yabäk-yabäk täŋkuk. Täŋkaŋ Pita Jon-kät kuŋkaŋ äma unitä täŋoret terak kumaŋ Anutu wäpi iniŋ orettäŋ kudupi yot yewa gänaŋ äroŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC3_9","074_3_9","ACT","3","9","10","Äma u akumaŋ kuŋatkaŋ Anutu wäpi iniŋ orerirän ämawebetä kaŋpäŋ ŋode nadäŋkuŋ; Äma ŋo kwäyähäneŋ täŋpani Yäma Säkgämän-ken moneŋta yäŋapiwani ukeŋo! yäk. Ude kaŋpäŋ nadäwä inide kubä täŋpäpäŋ jäkjäk yäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC3_11","074_3_11","ACT","3","11","11","Täŋpäkaŋ ämawebe päke u biŋam u nadäŋkaŋ kikŋutpäŋ bäräŋeŋ kumaŋ kudupi yot täŋo bägup moräki wäpi Solomon täŋo bägup, Pita Jontä itkumän-ken u kuŋpäŋ kaŋkuŋ; Äma kwäyähäneŋ täŋpani unitä Pita kenta Jon kerigän yäpmäŋ wädäŋkaŋ irirän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC3_12","074_3_12","ACT","3","12","12","Ämawebetä bäräŋeŋ äbäŋirä yabäŋpäŋ Pitatä yäwetkuk; Isrel ämawebe, imaka dapunjin-ken ahätak ŋonita imata kikŋutpäŋ-nadäwätäk täkaŋ? Ba dapun taŋi imata nibäkaŋ? In nekta ŋode käwep nadäkaŋ; Iniken kehäromi terak, ba ini äma siwoŋi unita äma ŋo yäpän tägawäpäŋ tewän kuŋatak ŋo. Ude nämo! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC3_13","074_3_13","ACT","3","13","13","Oranin Abraham, Aisak ba Jekop täŋo Anututä epän ämani Jesu unita wäpi biŋam ärowani imiŋkuk. Imiŋkuko upäŋkaŋ inä äma u iwan keri terak teŋkuŋ. Täŋpäkaŋ kadäni Pailattä jop tewa kwän yäŋ yäŋirän intä nämoinik yäŋ yäŋpäŋ Jesuta mäde ut imiŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC3_14","074_3_14","ACT","3","14","14","Jesu u kudupi, siwoŋi-inik upäŋkaŋ intä unita bitnäŋpäŋ Pailat iweräpäŋ äma kumäŋ-kumäŋ urani kubä jop tewän kuŋkuk yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC3_15","074_3_15","ACT","3","15","15","Bureni! Inä irit täŋo mähemi urä kumbukopäŋ Anututä kumbani-ken nanik yäpmäŋ päŋaku kwawak peŋirän kaŋkumäŋo u täwet ahäkamäk yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC3_16","074_3_16","ACT","3","16","16","Täŋpäkaŋ Jesu u, unita nadäkinik täŋpäŋ wäpi biŋam kehäromi terakgän äma intä kaŋpäŋ nadäwani ŋokeŋo tägatak yäk. Bureni, nadäkinik Jesutä pewän ahäk täkaŋ unitä äma dapunjin-ken itak ŋo yäpän tägakaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC3_17","074_3_17","ACT","3","17","17","Upäŋkaŋ notnaye, in ba watä ämajiyetä mebärini nämo nadäwä tärewäpäŋ Jesuta kädet ude täŋ imiŋkuŋ yäŋ nadätat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC3_18","074_3_18","ACT","3","18","18","Ude täŋkuŋo upäŋkaŋ ŋode nadäwut; Anututä bian profet kudup meni terak iniken iwoyäwani Kristotä komi nadäŋpäŋ api kumbek yäŋ yäŋahäk täŋkuk. Eruk, kudän intä täŋ imiŋkuŋo uterak Anututä täŋpewän iniken man biani u bureni ahäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC3_19","074_3_19","ACT","3","19","19","Unita in bänep nadäk-nadäk waki u mäde ut imiŋpäŋ bänepjin sukureŋpäŋ Anutu-ken kut! Ude täŋirä Anututä momijin täga api ärut tamek yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC3_20","074_3_20","ACT","3","20","20","Ba Ekäni ini uwä bämopjin-ken it tamiŋpäŋ api täŋpidäm taŋ tamik täŋpek. Ba Jesu, Anututä äma in wakiken nanik tämagutta bian iwoyäŋ tamiŋkuko u imaka, api tamek yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC3_21","074_3_21","ACT","3","21","21","Täŋpäkaŋ apiŋowä Jesu kunum gänaŋ itkaŋ kadäni Anututä imaka imaka kudup täŋkodak takta peŋkuko, kadäni unita itsämäŋtak. Kadäni unita bian Anututä iniken profet kudupiniye u meni terak yäŋahäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC3_22","074_3_22","ACT","3","22","22","Täŋpäkaŋ bian profet udewani kubä wäpi Moses unitä ŋode yäŋkuk; Anutu Ekänijin unitä notjinpak kubä profet näk ŋodewani ahäkta api iwoyäwek yäk. Äma u ahäŋpäŋ man kädet täwerirän nadäŋpäŋ inä unitäŋo meni jinom ugän kaŋ iwarut yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC3_23","074_3_23","ACT","3","23","23","Täŋ, äma kubätä profet unitäŋo mani nämo buramiwayäŋ täko uwä Anututä yäpmäŋ daniŋpäŋ inigän tewän päŋku kumäŋpäŋ paotinik api täŋpek yäŋ yäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC3_24","074_3_24","ACT","3","24","24","Bureni, profet biani Anutu täŋo manbiŋam yäŋahäk täŋkuŋo u, Samuel-ken yäput peŋkaŋ u mädeni-ken profet ätu ahäŋ yäpmäŋ äbuŋo u kuduptagäntä äma udewani kubä kome terak api ahäwek yäŋ yäŋkuŋ. Eruk bian ude yäŋkuŋo kadäni u ahätak ŋo yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC3_25","074_3_25","ACT","3","25","25","Imaka tägatäga Anututä tamikta profet meni terak yäŋkehärom taŋpäŋ oraniye-kät topmäk-topmäk kubägän täŋkuko, in u yäpmäkta biŋam täkaŋ yäk. Nadäkaŋ? Anutu uwä orajin pähap Abraham ŋode iwetkuk; Gäkŋo oraŋka kubä terak ämawebe äbot komeni komenita iron pähap api täŋ yämet yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC3_26","074_3_26","ACT","3","26","26","Eruk, Anututä epän ämani u iwoyäŋpäŋ iniŋ kireŋpewän kome ŋo terak inken jukun ahäŋkuk. Epän ämani uwä Abraham ba profet ätutä ude api ahäwek yäŋ bian yäŋkuŋo ude. Täŋpäkaŋ iron pähap api täŋ yämet yäŋ Abraham iwetkuko u ŋode; In kubäkubätä kädet wakiwaki u peŋpäŋ bänepjin sukurewut yäŋpäŋ täŋkentäŋ tamikta epän ämani u tewän äpuk yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC4_1","074_4_1","ACT","4","1","1","Eruk Pita kenta Jon ämawebe manbiŋam yäwerirän bämop äma ätukät äma Satyusi äbotken nanikkät kudupi yot täŋo watä äma unitäŋo intäjukun äma unitä ahäŋ yämiŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC4_2","074_4_2","ACT","4","2","3","Äma yarä uwä ämawebe manbiŋam ŋode yäwet täŋkumäno unita kokwawak nadäŋ yämiŋkuŋ; Jesu uwä kumbani-ken nanikpäŋ kodak taŋpäŋ akuŋkuko unita ämawebe kumbani udegän api kodak taŋpeŋ akuŋ moreneŋ. Man ude yäwerirän nadäŋpäŋ Pita kenta Jonta kokwawak nadäŋpäŋä manken yepmanayäŋ nadäŋkuŋopäŋ kome bipänpäŋ kwep kaŋ yäŋpäŋ yepmäŋitpäŋ jop komi yotken päŋku yepmaŋpä patkumän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC4_4","074_4_4","ACT","4","4","4","Ude täŋkuŋo upäŋkaŋ ämawebe mäyaptä Jesu täŋo manbiŋam nadäŋ moreŋpäŋ Jesuta nadäkinik täŋ imiŋkuŋ. Täŋpäkaŋ kepma uken ämawebe mäyap-inik Jesuta nadäkinik täŋpäŋ Jesu täŋo äbotken yäput-peŋirä äbot u 5,000 ude täŋkuk. Täŋpäkaŋ äbot 5,000 uwä äma ekäni-gänpäŋ daniwani, webe iroŋikät nämo. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC4_5","074_4_5","ACT","4","5","5","Eruk patkuŋo yäŋewänä Juda äma ekäni ekäni, ba watä ämakät Parisi äma unitä Jerusalem yotpärare-ken käbeyä täŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC4_6","074_4_6","ACT","4","6","6","Käbeyä täŋkuŋo uwä bämop äma intäjukun täŋpani wäpi Anas, Kaifas, Jon, Aleksada ukät nägät moräkiye ätukät käbeyä bok täŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC4_7","074_4_7","ACT","4","7","7","Käbeyä täŋpäŋ Pita kenta Jon u yäŋ-yäkŋat päbä yepmaŋpäŋ yäwet yabäŋkuŋ; Ek imatäken kehäromi upäŋ yäpmäŋkaŋ imaka u täŋkumän? Ba netä wäpi terak täŋkumän? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC4_8","074_4_8","ACT","4","8","8","Eruk, Kudupi Munapiktä Pita uwäk täŋirän ŋode yäwetkuk; Isrel ämawebe täŋo äma ekäni ekäni ba watä äma, ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC4_9","074_4_9","ACT","4","9","9","in nektä äma kwäyähäneŋ täŋpani täŋkentäŋ imiŋkumäko unita yäŋpäŋ ba niwet yabäkaŋ? Ba jide täŋpäŋ äma unitä tägaŋpeŋ kuŋkuko unita nadäna yäŋpäŋ yäkaŋ? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC4_10","074_4_10","ACT","4","10","10","Mebäri unita nadänayäŋ yäwäwä in ba Isrel ämawebe kudup ŋode täwera nadäwut; Jesu Kristo, Nasaret nanik u wäpi terak äma kwäyähäneŋ täŋpani u tägaŋpeŋ akumaŋ kuko apiŋo iŋamjin-ken itak ŋo yäk. Täŋpäkaŋ Jesu u intä bian iŋitpäŋ päya kwakäp terak utkuŋ. Täŋkuŋo upäŋkaŋ Anututä kumbani-ken nanikpäŋ äneŋi yäpmäŋ päŋaku teŋkuko kodak itak yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC4_11","074_4_11","ACT","4","11","11","Jesuta man ŋode kudän täwani pätak; Bek yot täŋpanitä kawä wawäpäŋ maŋpä kuŋkuŋo upäŋkaŋ apiŋo bek bämopi kehäromi intäjukun ude itak. Eruk bek bämopi u Jesu. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC4_12","074_4_12","ACT","4","12","12","Nadäkaŋ? Kome terak nanik äma kubätä waki keri-ken nanik täga nämo api nimagurek. Nämoinik! Jesu u kubägänpäŋ komen ämawebe nin nimagurekta iniŋ kirewani. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC4_13","074_4_13","ACT","4","13","13","Pitatä ude yäŋirän äma ekäni ekäni unitä nadäwätäk pähap täŋkuŋ. Pita kenta Jon uwä nadäk-nadäk yot gänaŋ nämo ärowani. U äma jopigän upäŋkaŋ umunkät nämo, man kehäromigän yäŋahäŋirän yabäŋpäŋ-nadäwä inide kubä täŋkuk. Täŋpäŋ bian yarä uwä Jesu-kät kuŋarirän yabäŋkuŋo upäŋ nadäŋpewä kuŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC4_14","074_4_14","ACT","4","14","14","Täŋpäkaŋ äma kwäyähäneŋ täŋpani u imaka, gupi tägaŋkuko u bok wädäŋirän yabäŋpäŋ kowata man kubä yäwetta wäyäkŋewä wawäpäŋ peŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC4_15","074_4_15","ACT","4","15","15","Kowata yäwetta wäyäkŋewä wawäpäŋ Pita kenta Jon yäŋ-yäwat-pewä käbeyä peŋpäŋ yäman päŋku irirän inigän itkaŋ ŋode yäŋpäŋ-nadäŋkuŋ; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC4_16","074_4_16","ACT","4","16","16","Nin äma yarä ŋonita jide tänayäŋ? Kudän kudupi inipärik kubä täŋirän Jerusalem naniktä biŋam kudup nadäŋ morekaŋ yäk. Unita nintä nämo täŋkumän yäŋ äwo täga nämo yäne. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC4_17","074_4_17","ACT","4","17","17","Man unitä komeni komeni kuŋat moreŋirän kudup nadäŋ moreneŋo udeta äma yarä u umun man yäwetpena äma unitäŋo wäpi terak ämawebe wari yäŋahäŋpäŋ yäwetdeŋtawä yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC4_18","074_4_18","ACT","4","18","18","Eruk, ude yäŋpäŋ Pita kenta Jon yäŋpewä äbänpäŋ ŋode yäwetkuŋ; Ek Jesu wäpi terak äma äneŋi yäwetpäŋ yäwoŋärek nämoinik tädeŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC4_19","074_4_19","ACT","4","19","19","Ude yäŋirä kowata ŋode yäwetkumän; Injin kaŋpäŋ nadäwut yäk. In täŋo man buramiŋkaŋ Anutu täŋo man pekta Anututä nadäwän tägawek ba nämo? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC4_20","074_4_20","ACT","4","20","20","Imaka kaŋpäŋ nadäk täŋ yäpmäŋ äbumäko u käbop täga penaŋi nämo yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC4_21","074_4_21","ACT","4","21","22","Ude yäwänä eruk Juda äma ekäni ekänitä äma yarä u bäräpi u ba u yämikta nadäk kubä nämo yäpuŋo unita äneŋi jop yäjiwät-inik täŋpäŋ peŋ yäwet-pewä kuŋkumän. U imata, äma kwäyähäneŋ täŋpani u tägawani bumik, obaŋ 40 ude irepmiranipäŋ yäpän tägaŋkuko unita ämawebe päke unitä kaŋpäŋ nadäŋkuŋ; Ŋowä Anutu-ken nanik kudän kudupi kubä yäŋ nadäŋpäŋ Anutu iniŋoret täŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC4_23","074_4_23","ACT","4","23","23","Eruk, Pita kenta Jontä ekäni ekäni täŋo käbeyä-ken naniktä äpämaŋ äbot täŋpani noriye-ken kuŋkumän. Täŋpäŋ bämop äma intäjukun täŋpani-kät Juda täŋo ekäni ekänitä man yäwetkuŋo u kumän yäwetkumän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC4_24","074_4_24","ACT","4","24","24","Yäwerän nadäŋpäŋ bänep nadäk-nadäki kubä-kengän peŋpäŋ Anutu-ken oretoret terak ŋode yäŋapiŋkuŋ; Ekäni pähap, gäk kunum, kome, gwägu pähap ba imaka mebäri mebäri uterak itkaŋ u kudup yäŋiri ahäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC4_25","074_4_25","ACT","4","25","25","Täŋpäkaŋ Kudupi Munapikka iniŋ kireŋpewi unitä oranin pähap Devit, watä ämaka meni täŋpidäm taŋirän man ŋode yäŋkuk; Äma äbori äbori imata kokwawak taŋi nadäk täkaŋ? Ba ima mebärita täŋpäwak täkta man topmäk täkaŋ? Upäŋkaŋ täga nämo api täneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC4_26","074_4_26","ACT","4","26","26","Täŋpäŋ komeni komeni täŋo intäjukun ämatä käbeyä täŋpäŋ Ekäni ba iwoyäwani Kristota iwan täŋ yämikta man yäŋpäŋ-nadäk täk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC4_27","074_4_27","ACT","4","27","27","O Anutu, Devit täŋo man uwä bureni ahäŋkuk. Jerusalem yotpärare ŋoken Herot kenta Pailat-kät Isrel äma ätu, ba guŋ äbotken nanik ätu unitä kudupi epän ämaka Jesu iwoyäŋkuno u utta käbeyä täŋpäŋ man topuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC4_28","074_4_28","ACT","4","28","28","Täŋpäkaŋ gäkŋaken nadäk-nadäkka ba kehäromikatä ude kaŋ ahäwän yäŋ tawaŋ bian peŋkuno udegän iwatpäŋ täŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC4_29","074_4_29","ACT","4","29","29","Unita Ekäni, umun man ämatä niwet täkaŋ u yabäŋpäŋ-nadäŋpäŋ watä ämakaye nin ŋo täŋpidäm taŋ nimiŋiri manka bätakigän yäŋahäk täkäna! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC4_30","074_4_30","ACT","4","30","30","Täŋpäkaŋ kehäromika kaŋ niwoŋäre. Gäk ketkatä käyäm ikek yäpmäŋ päŋaku kaŋ yepmaŋ. Ba kudupi epän ämaka Jesu u wäpi terak kudän kudupi mebäri mebäri kaŋ tä. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC4_31","074_4_31","ACT","4","31","31","Eruk, yäŋapik man ude yäŋpäŋ irirä yot käbeyä itkuŋo unitä kwaiŋkuk. Täŋpäkaŋ Kudupi Munapiktä äbot täŋpani u kudup uwäk täŋirän u punin terak Anutu täŋo man gwäk pimiŋpäŋ bätakigän yäŋahäk täŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC4_32","074_4_32","ACT","4","32","32","Täŋpäkaŋ nadäkinik täŋpani kuduptagän bänep kubägän peŋkuŋ. Täŋpäŋ imaka pat yämiŋkuŋo u näkŋo-gäkŋo yäŋ nämo yäŋkuŋ. Nämo, imaka kudup pat yämiŋkuŋo u nin kudup täŋo yäŋ yäk täŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC4_33","074_4_33","ACT","4","33","33","Täŋpäkaŋ aposoroniyetä Ekäni Jesu kumbani-ken naniktä akuŋkuko unitäŋo manbiŋam man ba kudän kehäromi terak yäŋahäŋ yäpmäŋ kuŋkuŋ. Täŋirä Anutu täŋo orakorakitä bämopi-ken taŋi tokŋeŋ patkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC4_34","074_4_34","ACT","4","34","34","U bämopi-ken kubätä jäwäri nämo kuŋatkuk. Epän tobät ba tuŋum ikek itkuŋo u ämata yämiŋpäŋ moneŋ yäpuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC4_35","074_4_35","ACT","4","35","35","Moneŋ yäpmäŋpäŋ aposorota yämiŋirä yäpmäŋ daniŋpäŋ noriye ätu ketem tuŋumta wäyäkŋek epän täk täŋkuŋo uterakgän yämik täŋkuŋonik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC4_36","074_4_36","ACT","4","36","36","Täŋpäkaŋ äbot u gänaŋ nanik äma kubä wäpi Josep, Livai äbotken nanik kubä, kome täpuri kubä wäpi Saiprus u nanik. Täŋkaŋ aposorotä wäpi kubä Banabas yäŋ iwetkuŋ. U ninin man terak äma bänep täŋpidäm täwani. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC4_37","074_4_37","ACT","4","37","37","Täŋpäkaŋ äma unitä epäni tobät yäniŋ kireŋpäŋ moneŋ yäpmäŋpäŋ aposorotä yäpmäŋ danikta kudup peŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC5_1","074_5_1","ACT","5","1","1","Täŋ, äbot täŋpani u gänaŋ nanik yanäpi yarä wäpi Ananias Safaira u imaka, epän tobäri ämata yäniŋ kireŋpäŋ moneŋ yäpumän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC5_2","074_5_2","ACT","5","2","2","Ude täŋpäŋ Ananias yanäpi bänep kubägän peŋpäŋ Ananiastä moneŋ moräki inita käbop peŋkaŋ moräki yäpmäŋ päŋku aposoro keri-ken peŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC5_3","074_5_3","ACT","5","3","3","Eruk ude täŋirän Pitatä Ananias iwetkuk; Gäk imata bänepka-ken Satan yäŋikŋat päbä tewi irirän epän tobätka terak moneŋ yäpuno unitäŋo moräki gäkŋata käbop peŋkun? U Kudupi Munapik täŋikŋarani täyan! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC5_4","074_5_4","ACT","5","4","4","Nadätan? Nin nämo peŋ gäwetkumäŋ. Gäkŋaken gärip terak epän tobätka ämata yäniŋ kireŋpäŋ moneŋ yäpun. Ba moneŋ yäpuno u imaka, gäkŋata biŋam unita moneŋ upäŋ imaka u ba u täŋpayäŋ nadäŋpäŋ täga täŋpen yäk. Upäŋkaŋ imaka nämo tänaŋi täkta imata nadäŋkun? Nadätan? U nin nämo täŋ-nikŋatan, u Anutu täŋikŋatan yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC5_5","074_5_5","ACT","5","5","6","Pitatä man ude yäŋirän nadäŋpäŋ uterakgän Ananias Pita dubini-ken kumäŋpäŋ maŋ patkuk. Kumäŋpäŋ parirän äma gubaŋi gubaŋitä manbiŋam u nadäŋpäŋ bäräŋeŋ äbä Ananias tektä uwäk täŋpäŋ yäpmäŋ päŋku äneŋkuŋ. Ude täŋirä ämawebetä umuri ahäŋkuko unitäŋo manbiŋam nadäŋpäŋ umun pähap täŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC5_7","074_5_7","ACT","5","7","7","Täŋpäŋ 3 auas ude täreŋirän Ananias webeni, äpitä kumbuko u nämo nadäŋkaŋ Pitaken kuŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC5_8","074_5_8","ACT","5","8","8","Päŋku kawän Pitatä iwetkuk; Ek moneŋ, epän tobät terak yäpumäno u kudup nimimän ba nämo? Yäwänä Safairatä iwetkuk; Ei, u kumän tamimäk yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC5_9","074_5_9","ACT","5","9","9","Ude yäwänä Pitatä iwetkuk; Etäŋ, ek imata bänep kubägän täŋpäŋ Ekäni täŋo Kudupi Munapik täŋikŋarani tämän? Ŋo yabä! Äma äpka yäpmäŋ päŋku äneŋpeŋ äbä yäma-ken itkaŋ ŋo yäk. Gäk imaka, udegän yäpmäŋ päŋku änenayäŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC5_10","074_5_10","ACT","5","10","10","Pitatä man ude yäŋirän uterakgän Safaira Pita dubini-ken kumäŋpäŋ maŋ patkuk. Kumäŋpäŋ parirän äma gubaŋi gubaŋi ukeŋonitä äneŋi äbä kaŋpäŋ komegup yäpmäŋ päŋku äpi dubini-ken äneŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC5_11","074_5_11","ACT","5","11","11","Ude täŋirä ämawebe äbot täŋpani kuduptagän ba ämawebe gägäni ätu manbiŋam u nadäŋkuŋo unitä bumta umuntaŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC5_12","074_5_12","ACT","5","12","12","Täŋpäkaŋ kadäni uken aposorotä kudän kudupi mebäri mebäri ämawebe bämopi-ken pewä ahäŋkuŋ. Täŋpäŋ aposoro-kät nadäkinik täŋpanitä kudupi yot yewa gänaŋ äroŋpäŋ bägup kubä wäpi Solomon täŋo bägup uken änok kubägän itpäŋ käbeyä täk täŋkuŋonik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC5_13","074_5_13","ACT","5","13","13","Täŋirä ämawebe gägänitä nadäkinik täŋpanita bänep täga nadäŋ yämik täŋkuŋopäŋ umuntaŋpäŋ bok nämo it täŋkuŋonik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC5_14","074_5_14","ACT","5","14","14","Upäŋkaŋ kepma kepma äma mäyaptä Ekänita nadäkinik täŋpäŋ nadäkinik täŋpani äbot ukät yäpurärätpäŋ änok pähap kubägän täŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC5_15","074_5_15","ACT","5","15","15","Täŋpäkaŋ biŋam nadäŋpäŋ ämatä noriye käyäm mebäri mebäri nikek yäŋ-yäkŋat yäpmäŋ kuŋkuŋ. Edaptä Pita terak yäpurirän wäranitä käyäm ikek uterak kuŋirän kaŋ tägawut yäŋpäŋ kädet gägäni-ken bukä ba gäraŋ terak yepmak täŋkuŋonik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC5_16","074_5_16","ACT","5","16","16","Ba ämawebe änok pähap yotpärare täpuri täpuri Jerusalem dubini-ken naniktä noriye käyäm ikek ba mäjotä magärani yäŋ-yäkŋat yäpmäŋ äbuŋ. Täŋirä aposorotä u kudup yäpä tägaŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC5_17","074_5_17","ACT","5","17","17","Aposorotä ude täŋirä bämop äma intäjukun täŋpani-kät noriye Satyusi äbotken nanik unitä yabäŋpäŋ ninpäŋ nirepmitkaŋ yäŋ nadäŋpäŋ kokwawak pähap nadäŋ yämiŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC5_18","074_5_18","ACT","5","18","18","Ude täŋpäŋ aposoro u yepmäŋitpäŋ yotpärare unitäŋo komi yotken yepmaŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC5_19","074_5_19","ACT","5","19","20","Täŋpäkaŋ bipani ugän Ekäni täŋo aŋero kubätä äbä yäma dätpäŋ aposoro u yäŋ-yäkŋat yäpmäŋ yäman äpmoŋpäŋ ŋode yäwetkuk; In kudupi yotken kuŋpäŋ ämawebe irit kuŋat-kuŋat kodakita manbiŋam kudup yäwetpäŋ yäwoŋärek täŋput yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC5_21","074_5_21","ACT","5","21","21","Yäweränä mani buramiŋpäŋ kome yäŋeŋirän kudupi yotken päŋku aŋerotä yäwetkuko udegän Anutu täŋo manbiŋam ämawebe yäwetpäŋ yäwoŋäreŋkuŋ. Yäwetpäŋ yäwoŋärek täŋ irirä käbeyä yot kubäken bämop äma intäjukun täŋpani-kät noriye ätu unitä yäŋpewä Juda äma ekäni ekäni ba watä äma kudup äbäkaŋ käbeyä taŋi täŋkuŋ. Käbeyä täŋpäŋ aposoro yäŋ-yäkŋat yäpmäŋ äbäkta komi äma ätu yäwet-pewä komi yotken kuŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC5_22","074_5_22","ACT","5","22","22","Komi yotken kuŋpäŋ aposorota wäyäkŋewä waŋkuŋ. Wäyäkŋewä wawäpäŋ äneŋi äyäŋutpeŋ päŋku käbeyä täŋkuŋ-ken ahäŋpäŋ yäwetkuŋ; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC5_23","074_5_23","ACT","5","23","23","Aposoro komi yotken nämo itkaŋ! Nin kumäŋo u yäma kehäromi-inik täŋ-täpänewani irirän watä ämatä watä irirä yabämäŋ. Täŋpäkaŋ yäma dätpäŋ gänaŋ unu kubä nämo kamäŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC5_24","074_5_24","ACT","5","24","24","Ude yäŋirä kudupi yot täŋo watä äma unitäŋo intäjukun ämakät bämop äma intäjukun täŋpani unitä nadäŋpäŋ-nadäwätäk pähap täŋpäŋ yäŋkuŋ; Jide ahätak? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC5_25","074_5_25","ACT","5","25","25","Nadäwätäk ude täŋ irirä äma kubätä äbäŋpäŋ yäwetkuk; Ai, nadäwut! Äma komi yotken yepmaŋkuŋo ukeŋowä kudupi yotken kuŋo ämawebe yäwetpäŋ yäwoŋärek epän täŋ itkaŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC5_26","074_5_26","ACT","5","26","26","Ude yäwänä kudupi yot täŋo watä äma unitäŋo intäjukun ämatä noriye yämaguränkaŋ päŋku aposoro yepmäŋitpäŋ käbeyä-ken yäŋ-yäkŋat yäpmäŋ äbuŋ. Komi nämo yämiŋkuŋ. Jop yäŋ-yäkŋat yäpmäŋ äbuŋ, ämawebetä mobätä nidäpneŋ yäŋ nadäŋpäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC5_27","074_5_27","ACT","5","27","27","Yäŋ-yäkŋat yäpmäŋ käbeyä taŋiken äbäŋpäŋ Juda äma ekäni ekäni iŋamiken yepmaŋkuŋ. Yepmaŋirä bämop äma intäjukun täŋpanitä ŋode yäwet yabäŋkuŋ; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC5_28","074_5_28","ACT","5","28","28","Nadäwut! Nin äma u wäpi terak ämawebe yäwetpäŋ yäwoŋärekta yäjiwät man kehäromi-inik täwetkumäŋo u nämo nadäŋkuŋ ba? Upäŋkaŋ täkaŋ ŋo kawut yäk. In nintäŋo man irepmitpäŋ manbiŋam yäŋahäŋtäŋ kuŋirä Jerusalem komeken nanik ämawebe kudup nadäŋ morekaŋ yäk. Ba ugän nämo. Äma unitäŋo kumäk-kumäki nintä terakgän wohutta ehurani täk täkaŋ! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC5_29","074_5_29","ACT","5","29","29","Ude yäweränä Pitakät aposoro ätutä yäŋkuŋ; Ude nämo! Äma täŋo man buramiŋkaŋ Anutu täŋo man mäde utnaŋi nämo pätak yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC5_30","074_5_30","ACT","5","30","31","In Jesu u päya kwakäp terak bureni utpewä kumbuk. Upäŋkaŋ oranin täŋo Anututä kumbani-ken nanikpäŋ wädäŋ tädot päro ini keri bure käda wäpi biŋam ikek teŋkuko itak yäk. Äma u Anututä intäjukun äma ärowani ba waki keri-ken nanik nimagurani wäp ude imiŋkuk. Täŋpäkaŋ äma unitä täŋkentäŋ yämiŋirän Isrel ämawebetä kädet wakiwaki peŋpäŋ bänep sukureŋirä momini api peŋ yämek yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC5_32","074_5_32","ACT","5","32","32","Imaka imaka äma uken ahäŋ imiŋkuŋo u dapunintä yabäŋitna ahäŋkuŋ. Täŋpäŋ äma unitäŋo manbiŋam uwä Kudupi Munapiktä täŋ-mehamtaŋ nimiŋirän yäŋahäk täkamäŋ. Nadäkaŋ, Kudupi Munapik u ämawebe Anutu täŋo mani buramik täkaŋ unita yäniŋ kirewani. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC5_33","074_5_33","ACT","5","33","33","Aposorotä man ude yäŋirä nadäŋpäŋ Juda äma ekäni ekänitä kubiri pähap nadäŋpäŋ man topmäŋpäŋ kumäŋ-kumäŋ kaŋ däpna yäŋ yäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC5_34","074_5_34","ACT","5","34","35","Man ude yäŋ irirä ukät nanik kubä wäpi Gamalieltä noriye iŋamiken akuŋkuk. Gamaliel uwä Parisi äma täŋo Baga man yäwoŋärewani äma kubä. Ämawebe kuduptä Gamaliel u oraŋ imik täŋkuŋonik. Eruk, Gamalieltä akuŋpäŋ kudupi yot täŋo watä äma yäwerän aposoro yäma-ken yepmaŋpä irirä noriye ŋode yäwetkuk; Isrel ämanaye, in äma äbot ŋo kädet kubä yäwoŋärena yäŋpäŋä ket nadäwä tumbäkaŋ kaŋ täŋput yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC5_36","074_5_36","ACT","5","36","36","Äma kubä wäpi Teudas unitä bian täŋkuko ukeŋo nadäkaŋ? Uwä inita näk wäpna biŋam ikek yäŋ yäŋirän äma 400 udetä mani buramik täŋkuŋonik. Täŋpäkaŋ gapmantä kumäŋ-kumäŋ urirä äma ukät irani umuntaŋpäŋ kuŋtäŋpä kuŋkuŋ. Ude täŋirä unitäŋo wäpi biŋam kwawak itkuko u paotkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC5_37","074_5_37","ACT","5","37","37","Ba ätu itkaŋ gapmantä äma danik-danik kadäni-ken äma Galili komeken nanik kubä wäpi Judas, unitä gapman yäwat kirekta äma ätu yämaguränkaŋ ämik pewä ahäŋkuŋ. Täŋpäkaŋ gapmantä Judas urirä noriyetä kuŋtäŋpä kuŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC5_38","074_5_38","ACT","5","38","38","Unita ŋode täwera nadäwut; Äma äbot ŋo imaka kubä nämoinik yäwoŋärene. Yäniŋ kireŋpena jop kut yäk. Nadäkaŋ? Kädet jide iwat täkaŋ uwä äma täŋo nadäk-nadäk terak iwat täkaŋ u täŋpäwä ini jop täga api paorek yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC5_39","074_5_39","ACT","5","39","39","Upäŋkaŋ Anutu täŋo nadäk-nadäk terak täk täkaŋ u täŋpäwä täga nämo api yäniŋ bitnäneŋ yäk. Anutu iwan täŋ imineŋo udeta! yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC5_40","074_5_40","ACT","5","40","40","Gamalieltä ude yäŋirän Juda äma ekäni ekäni käbeyä täŋkuŋo unitä man yäŋkuko u buramiŋpäŋ yäŋpewä aposoro yäman kuŋkuŋo u äneŋi yot gänaŋ äroŋkuŋ. Äroŋirä komi äma yäwerä pärip-päriptä däpmäŋpäŋ Jesu wäpi terak man nämo yäŋahäkta yäniŋ bitnäŋkuŋ. Ude täŋpäŋ yabä kätäŋpewä äpämaŋ kuŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC5_41","074_5_41","ACT","5","41","41","Täŋpäŋ aposorotä Juda täŋo äma ekäni ekäni u yepmaŋpeŋ oretoret terak kuŋpäŋ ŋode yäŋtäŋ kuŋkuŋ; Wisiknin, Anututä nibäwän tägawäpäŋ nadäŋ nimiŋirän Jesu wäpita yäŋpäŋ mäyäk yäpmäŋkamäŋ! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC5_42","074_5_42","ACT","5","42","42","Täŋpäkaŋ epän täk täŋkuŋo u nämo peŋkuŋ. Nämoinik, kepma kepma kudupi yot gänaŋ ba ämawebetä yotken äroŋpäŋ Jesu täŋo manbiŋam yäwetpäŋ yäwoŋärek täŋkuŋ. Manbiŋam Täga u ŋode yäwet ahäŋkuŋ; Äma Anututä ämawebe inita yämagutta bian iwoyäŋkuko wäpi Kristo u Jesu ubayäŋ! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC6_1","074_6_1","ACT","6","1","1","Eruk kadäni uken ämawebe Jesu iwaräntäkta nadäkinik täŋ imiŋpäŋ äbot täŋpani yäpurärätpäŋ yäpurärätpäŋ it-pewä äbot taŋi täŋkuk. Täŋirä nadäkinik täŋpani ätu Grik man yäwani, ätuwä Juda man yäwani u bämopi-ken yäŋwawak ahäŋ yämiŋkuk. Täŋpäŋ Grik man yäwanitä Juda man yäwani ŋode yäwetkuŋ; In kadäni kadäni ämawebe ketemta jop it täkaŋ u täŋkentäŋ yämik täkaŋ yäk. Täŋkaŋ nin nanik webe kajat u imata nämo täŋkentäŋ yämik täkaŋ? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC6_2","074_6_2","ACT","6","2","2","Ude yäŋirä nadäŋpäŋ aposoro 12 unitä nadäkinik täŋpani ämawebe yäŋ-päbä äbot kubägän yepmaŋpäŋ ŋode yäwetkuŋ; Nintä Anutu täŋo man yäŋahäkta u mäde ut imiŋkaŋ ketem yäpmäŋ daniŋpäŋ yämik-yämikgän täna siwoŋi nämo täŋpek yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC6_3","074_6_3","ACT","6","3","3","Unita notniye, in bämopjin-ken äma siwoŋi kuŋarani 7 ude, nadäk-nadäk täga yäpmäŋ kuŋarani ba Munapiktä uwäk täwani u yabäŋ ahäwäkaŋ epän kädet udewani yabäŋ yäwatpäŋ täkta yepmana yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC6_4","074_6_4","ACT","6","4","4","Ude täŋpäkaŋ nininä kadäni kadäni epän täk täkamäŋ ude, yäŋapik man ba Anutu täŋo mangän api yäŋahäk täne. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC6_5","074_6_5","ACT","6","5","5","Ude yäŋirä ämawebe päke unitä aposoro täŋo man kädet unita gäripi nadäŋpäŋ äma ŋodepäŋ iwoyäŋpäŋ yepmaŋkuŋ; Stiven, u nadäkiniki kehäromi ba Munapiktä uwäk täkinik täŋpani. Kubä Filip, kubä Prokorus, kubä Nikano, kubä Timon, kubä Pamenas, kubä Nikolas. Nikolas u Antiok komeken nanik, Juda äma nämo upäŋkaŋ iniken äbekiye oraniye täŋo kädet peŋpäŋ Juda täŋo Anutu iniŋ oretoret kädet u iwarani kubä. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC6_6","074_6_6","ACT","6","6","6","Eruk äma 7 u yabäŋ ahäŋpäŋ aposoro iŋamiken yepmaŋirä aposorotä Anutu-ken yäŋapik man yäŋkaŋ keri äma uterak peŋpäŋ yäniŋ kireŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC6_7","074_6_7","ACT","6","7","7","Täŋirä Anutu täŋo mantä weŋ patkuk. Weŋ parirän ämawebe mäyaptä manbiŋam u nadäŋkaŋ nadäkinik täŋpäŋ Jerusalem komeken nadäkinik täŋpani äbot u äbä yäpurärätpäŋ yäpurärätpäŋ it-pewä bäräŋeŋ äbot taŋi täŋkuk. Täŋirä bämop äma mäyaptä udegän Jesu täŋo manbiŋam u nadäŋpäŋ Jesuta nadäkinik täŋ imiŋpäŋ Jesu täŋo kädet ugän iwatkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC6_8","074_6_8","ACT","6","8","8","Eruk Stivenken Anutu täŋo orakoraki ba kehäromitä patinik täŋirän kudän kudupi mebäri mebäri kehäromi nikek ämawebe bämopi-ken täŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC6_9","074_6_9","ACT","6","9","9","Täŋirän kaŋkaŋ Juda äma ätutä kokwawak täŋpäŋ Stiven-kät yäŋ-awätkuŋ. Äma uwä käbeyä yot kubä wäpi Friman käbeyä yot uken käbeyä täk täŋpani. Yäŋawät irirä äma ätu Sairini, Aleksadria yotpärare-ken nanik ba kome taŋi yarä wäpi Silisia kenta Esia uken naniktä äbä penta itpäŋ yäŋ-awätkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC6_10","074_6_10","ACT","6","10","10","Eruk, Stiven-kät yäŋawätkuŋo upäŋkaŋ Kudupi Munapiktä täŋkentäŋ imiŋpäŋ nadäk-nadäk täga imiŋirän äma ekäni ekäni u Stiventä man yäŋkuko u täga nämo irepmitkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC6_11","074_6_11","ACT","6","11","11","Ude täŋkuŋo unita käbopgän äma ätu Stiven jopman ŋode ikŋatta yäŋ-yäkŋatpäŋ yämagutkuŋ; Nin Stiventä Moses kenta Anututa yäŋärok man yäŋirän nadäk täkamäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC6_12","074_6_12","ACT","6","12","12","Eruk äma unitä jopman ude yäŋirä ämawebe jopi-jopi, ba Juda äma ekäni ekäni ba Baga man yäwoŋärewani äma unitä nadäŋpäŋ kokwawak nadäŋkuŋ. Täŋpäŋ päŋku Stiven iŋitpäŋ imagut yäpmäŋ päŋku Juda äma ekäni ekäni täŋo käbeyä taŋiken teŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC6_13","074_6_13","ACT","6","13","13","Käbeyä-ken Stiven jop ikŋatta äma ätu yepmaŋkuŋ. Täŋkaŋ Stiven imagut päŋku u tewäwä äma jopman ikŋatta yepmaŋkuŋo unitä ŋode yäŋkuŋ; Kadäni kadäni äma ŋo Anutu täŋo kudupi yot ba Moses täŋo baga man unita yäŋärok yäŋirän nadäk täkamäŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC6_14","074_6_14","ACT","6","14","14","Ŋode yäŋirän nadäŋkumäŋ yäk; Jesu Nasaret nanik unitä kudupi yot u wärämutpäŋ kädet nintä iwatta Mosestä niwetpäŋ niwoŋäreŋkuko u kudup awähutpäŋ kodaki api pewek. Ude yäŋirän nadäŋkumäŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC6_15","074_6_15","ACT","6","15","15","Yäŋirä Juda äma ekäni ekäni itkuŋo u kuduptagäntä Stiven-gänpäŋ kaŋ-yäputkuŋ; Stiven iŋami dapun uwä aŋero iŋam dapun bumik äworeŋirän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC7_1","074_7_1","ACT","7","1","1","Täŋpäkaŋ bämop äma intäjukun täŋpani unitä Stiven ŋode iwet yabäŋkuk; Man äma ŋonitä yäkaŋ ŋo bureni ba jop? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC7_2","074_7_2","ACT","7","2","2","Yäwänä Stiventä yäŋkuk; Nanaye notnaye, juku peŋpäŋ man yäwayäŋ täyat u nadäkot; Kadäni oranin pähap Abraham unitä Haran komeken nämo kuŋkaŋ ini komen Mesopotemia uken irirän Anutunin kehäromi mähemi unitä ahäŋ imiŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC7_3","074_7_3","ACT","7","3","3","Ahäŋ imiŋpäŋ ŋode iwetkuk; Gäk komeka kujat ŋo ba ämawebekaye yepmaŋkaŋ kome näkä gäwoŋärewayäŋ täyat-ken u kaŋ ku yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC7_4","074_7_4","ACT","7","4","4","Ude iweränkaŋ Abraham Kaldia nanik täŋo kome u peŋpäŋ Haran komeken päŋku itkuk. Uken ittäŋgän nanitä kumbänä Anututä äneŋi peŋ iwet-pewän kome intä itkaŋ-ken ŋo äbuk yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC7_5","074_7_5","ACT","7","5","5","Täŋpäkaŋ Anututä Abraham inita kome moräki täpuri kubä waki nämo imiŋkuk. Upäŋkaŋ Anututä Abraham nanak kubä nämo bäyawanipäŋ yäŋkehäromtak man ŋode iwetkuk; Gäk ba oraŋkayeta kome ŋo api taniŋ kirewet yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC7_6","074_7_6","ACT","7","6","6","Täŋpäkaŋ intäjukun, oraŋkayetä päŋku äma ätutä komeken api itneŋ yäk. Ude itkaŋ kome mähem täŋo watä epän äma jopi irirä komi epän yämiŋ yäpmäŋ kuŋirä obaŋ 400 ude api täreneŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC7_7","074_7_7","ACT","7","7","7","Upäŋkaŋ mäden, äma oraŋkayeta komi yäminayäŋ täŋo uwä kowata näkä api yämet yäk. Ude täŋira oraŋkayetä kome u peŋpeŋ kome ŋoken äbä itkaŋ api naniŋ oret täneŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC7_8","074_7_8","ACT","7","8","8","Täŋpäkaŋ Anututä Abraham man ude iwetpäŋ ukät topmäk-topmäk kubägän pewän ahäŋkuk. Täŋpäŋ topmäk-topmäk unitäŋo wäranita nanak ämani täŋo gupi moräk madäkta Abraham iwetkuk. Täŋpäkaŋ mäden, Abrahamtä Aisak bäyaŋkuk. Bäyaŋpäŋ kepma 8 ude itkaŋ nanaki täŋo gupi moräk madäŋkuk. Täŋpänkaŋ Aisaktä tägaŋpäŋ Jekop bäyaŋkuk. Bäyawänkaŋ Jekoptä tägaŋpäŋä nanakiye 12 bäyaŋkuk. Nanaki 12 uwä Juda äma nintäŋo oraniye pähap u yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC7_9","074_7_9","ACT","7","9","9","Eruk, oraniye u noripaki Josepta kokwawak nadäŋ imiŋpäŋ gwäki yäpmäkta nadäŋpäŋ Isip komeken watä epän jop täkta yäniŋ kirewäpäŋ yäŋikŋat yäpmäŋ kuŋkuŋ. Ude täŋkuŋo upäŋkaŋ Anututä Josepta watäni it imiŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC7_10","074_7_10","ACT","7","10","10","Täŋpäŋ Anututä täŋkentäŋ imiŋirän kome uken bäräpi mebäri mebäri ahäŋ imiŋkuŋo u kumän yärepmit moreŋkuk. Täŋkaŋ kadäni Joseptä Isip täŋo intäjukun äma Fero ukät man yäŋpäŋ-nadäk täk täŋkumän-ken ukenä Anututä nadäk-nadäk kädet tägagän imänkaŋ man yäŋirän Fero unitä nadäŋkaŋ Josepta gäripi pähap nadäŋkuk. Gäripi pähap nadäŋpäŋ unita Fero uwä Joseptä Isip ämawebe täŋo ba iniken epän ämawebeniye täŋo yabäŋ yäwat äma ekäni kubä itta iwoyäŋpäŋ teŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC7_11","074_7_11","ACT","7","11","11","Täŋpäkaŋ kadäni uken edap pähap ijiŋirän Isip kome ba Kenan kome Jekoptä itkuk-ken uken ketem kumän paot moreŋkuŋ. Paot moreŋirä äbekniye oraniyetä ketemta wäyäkŋek epän täŋpäŋ komi bumta nadäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC7_12","074_7_12","ACT","7","12","12","Ude täŋkaŋ Jekoptä Isip kome wit ketem itkaŋ yäŋ biŋam nadäŋpäŋ nanakiye ketem yäpmäkta Isip kome mämäram peŋ yäwet-pewän kuŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC7_13","074_7_13","ACT","7","13","13","Kuŋkuŋo äbä ittäŋgän äneŋi kuŋkuŋ. Kuŋirä Joseptä yabäŋpäŋ noriye ŋode yäwetkuk; Näk notjinpak Josep yäŋ yäwetkuk. Ude yäŋirän intäjukun ämani Fero u imaka, Josep täŋo ahäk-ahäki täŋo mebäri nadäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC7_14","074_7_14","ACT","7","14","14","Ude yäwetkaŋ Joseptä nani Jekop-kät äboriye kuduptagän, ämawebe 75 udetä Isip kome äbäkta man pewän kuŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC7_15","074_7_15","ACT","7","15","15","Ude täŋpänkaŋ Isip kome äpmo ittäŋgän Jekop kumbuk. Ba nintäŋo oraniye imaka udegän uken päŋku ittäŋgän kubäpäŋ kome uken äneŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC7_16","074_7_16","ACT","7","16","16","Kome uken äneŋkuŋopäŋ mäden Jekop-kät nanakiye täŋo kujari u äneŋi yäpmäŋ päŋku Sekem yotpärare, äma äneŋpani-ken u äneŋkuŋ. (Kome moräk, äma änekta u bian, Abrahamtä siliwa moneŋ Hamo täŋo nanakiyeta yämiŋpäŋ inita yäpuko u.) ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC7_17","074_7_17","ACT","7","17","17","Täŋpäkaŋ Anututä Abraham yäŋkehäromtak man iwetkuko u bureni ahäkta kadäni keräp taŋkuk. Kadäni uken Jekop täŋo äbot Isip kome itkuŋo u bumta weŋ patkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC7_18","074_7_18","ACT","7","18","18","Eruk mäden Isip kome täŋo intäjukun äma kodaki kubä, Josep täŋo mebärita nämo nadäwani u ahäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC7_19","074_7_19","ACT","7","19","19","Täŋpäŋ intäjukun äma unitä Jekop täŋo äbot, nintäŋo oraniye u, jop yäkŋatpäŋ komi epän waki taŋi yämiŋkuk. Täŋpäŋ nanak paki api ahäwani miŋiye naniye peŋ yäwet-pewän yepmaŋpä kumäkta biŋam täŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC7_20","074_7_20","ACT","7","20","20","Kadäni uken Moses, miŋitä bäyaŋkuk. Moses u Anututä kaŋirän nanak tägagämän kubä täŋkuk. Täŋpäŋ watäni it imiŋirä nanitä yotken it yäpmäŋ äbäŋpäŋ komepak yaräkubä täŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC7_21","074_7_21","ACT","7","21","21","Täŋirän mäden miŋi nanitä yäman peŋirän Isip kome täŋo intäjukun äma täŋo äperitä yäpmäŋpäŋ naŋ towiŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC7_22","074_7_22","ACT","7","22","22","Täŋirän Moses u Isip täŋo nadäk-nadäk kädet kudup u iwetpäŋ iwoŋärek täŋirä nadäŋpäŋ äma yäkyäki ba täktäki kehäromi, gäripi nikek ude ahäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC7_23","074_7_23","ACT","7","23","23","Eruk, Mosestä tägaŋpäŋ obaŋ 40 ude täreŋirän noriye Isrel ämawebe kuŋpäŋ yabäwayäŋ nadäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC7_24","074_7_24","ACT","7","24","24","Ude nadäŋpeŋ kuŋpäŋä kaŋkuk; Isip äma kubätä Isrel äma kubäta komi imiŋirän kaŋpäŋ noripähap u täŋkentäŋpäŋ kowata Isip äma u kumäŋ-kumäŋ utkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC7_25","074_7_25","ACT","7","25","25","Täŋpäŋ Mosestä nadäŋkuk; Notnayetä kaŋpäŋ ŋode api nadäneŋ yäk; Anututä Moses keri terak api täŋkentäŋ nimek. Ude nadäŋkuko upäŋkaŋ ude nämo nadäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC7_26","074_7_26","ACT","7","26","26","Nämo, kepma kubäta Mosestä kuŋatpäŋ Isrel äma yarä ämiŋirän yabäŋkuk. Yabäŋpäŋ ämik täŋkumäno u däpmäŋ täkŋewa yäŋkaŋ kuŋpäŋ yäwetkuk; E! Ek injek-tägän imata ämiŋ itkamän? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC7_27","074_7_27","ACT","7","27","27","Yäwänä äma ämik yäput peŋpäŋ täŋkuko unitä Moses pimiŋ maŋpän kwäpäŋ yäŋkuk; Gäk nintäŋo intäjukun äma ba man yäpmäŋ daniwani äma ude itta netätä iwoyäŋpäŋ gepmak? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC7_28","074_7_28","ACT","7","28","28","Gäk kwep Isip äma kubä utpewi kumbuko ude näk nura yäŋkaŋ täyan? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC7_29","074_7_29","ACT","7","29","29","Ude yäŋirän Mosestä man u nadäŋpäŋä ämetpeŋ kuŋkuk. Ämetpeŋ kumaŋ Midia naniktä komeken kuŋkuk. Uken päŋku äbani ude itkaŋ webe yäpmäŋpäŋ nanak ämani yarä bäyaŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC7_30","074_7_30","ACT","7","30","30","Eruk, kome uken irirän obaŋ 40 ude täreŋirän kepma kubäta Mosestä kome ämani nämoken Sainai pom dubini-ken kuŋatkuk. Kuŋarirän Anutu täŋo aŋero kubätä ahäŋ imiŋkuk. Ahäŋ imiŋkuko uwä päya täpuri kubä känani terak kädäp mebet ijiŋirän aŋero u gänaŋ irirän kaŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC7_31","074_7_31","ACT","7","31","31","Täŋpäkaŋ Mosestä u kaŋpäŋ nadäwätäk pähap täŋkuk. Täŋpäŋ ket täŋpäŋ käwa yäŋkaŋ dubini-ken kuŋpäŋ Ekänitä ŋode iwerirän nadäŋkuk; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC7_32","074_7_32","ACT","7","32","32","Näk oraŋkaye Abraham Aisak Jekop, unitäŋo Anutu yäk. Ude yäŋirän Mosestä bumta kwaiŋpäŋ äneŋi kakta umuntaŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC7_33","074_7_33","ACT","7","33","33","Täŋirän Ekänitä iwetkuk; Kome itan uwä kudupi-inik unita gäk kuroŋka ärärani u yäŋopmäŋpäŋ pe yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC7_34","074_7_34","ACT","7","34","34","Nadätan? Näk ämawebenaye Isip kome itkaŋ komi epän waki taŋi nadäŋ yäpmäŋ äbuŋo u yabäŋpäŋ-nadät yäk. Ba konäm gera täŋ yäpmäŋ äbuŋo u nadäŋ yämit yäk. Unita apiŋo u yämagura yäŋpäŋ äpätat yäk. Täŋpäkaŋ Moses, näk äneŋi peŋ gäwetpewa Isip komeken kaŋ ku yäŋ, ude iwetkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC7_35","074_7_35","ACT","7","35","35","Eruk Stiventä manbiŋam u yäŋpäŋ äneŋi ŋode yäwetgän täŋkuk; Notnaye, jide? Moses u Moses kubä nämo. U Moses, Isrel ämatä bitnäŋpäŋ Gäk nintäŋo intäjukun äma ba yäpmäŋ daniwani äma ude itta netätä iwoyäŋpäŋ gepmaŋkuk yäŋ iwetkuŋo ubayäŋ yäk. Ude iwetkuŋo upäŋkaŋ Anututä Moses ugänpäŋ intäjukun äma ba Isrel ämawebe komi-ken nanik yämagurekta aŋeroni iwerän päya täpuri-ken ahäŋ imiŋpäŋ epän man u imiŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC7_36","074_7_36","ACT","7","36","36","Täŋpäŋ iwerän päŋku Isrel ämawebe yäŋ-yäkŋat yäpmäŋ äbuk. Ude täŋpäŋ Isip komeken ba Gwägu Gämäniken ba kome kuräki-ken kudän kudupi mebäri mebäri ude täŋ yäpmäŋ kuŋirän obaŋ 40 ude täreŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC7_37","074_7_37","ACT","7","37","37","Täŋpäkaŋ Moses unitägän Isrel ämawebe ŋode yäwetkuk; Anutu uwä notjiye täŋo bämopi-ken nanik profet kubä näk udewani api iwoyäŋ tamek yäŋ yäwetkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC7_38","074_7_38","ACT","7","38","38","Täŋpäŋ Moses ini uwä kome kawuki-ken äbekniye oraniye-kät kubä-kengän itkuŋ. Ba Sainai pom terak aŋerotä Anutu täŋo meni-ken man yäpmäŋ päbä irit täga täŋo man iwerän nadäŋkuk. Man u äbekniye oraniye yäŋahäŋpäŋ yäwetta yäpuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC7_39","074_7_39","ACT","7","39","39","Upäŋkaŋ äbekniye oraniyetä Moses täŋo man nadäkta bitnäŋpäŋ Moses ini imaka, udegän mäde ut imiŋpäŋ äneŋi Isip komeken kukta gäripi nadäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC7_40","074_7_40","ACT","7","40","40","Täŋpäkaŋ kadäni kubä Mosestä Sainai pom terak äroŋpäŋ irirän oraniyetä Aron ŋode iwetkuŋ; Moses nin Isip nanikpäŋ yäŋnikŋat yäpmäŋ äbuko unitä jide täŋpäŋ itak yäŋ nämo nadäkamäŋ yäk. Unita Aron, gäkä anutunin ätu täŋ nimi. Täŋ nimikaŋ unitä intäjukun täŋ nimiŋpäŋ yäŋnikŋat yäpmäŋ kädet-ken kaŋ kut yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC7_41","074_7_41","ACT","7","41","41","Ude yäŋpäŋ bulimakau nanaki wärani kubä täŋkuŋ. Täŋpäŋ anutu jopi unita gupe käbäŋi nikek ijiŋ imiŋkuŋ. Täŋpäŋ imaka keritä täŋkuŋo unita oretoret täŋpäŋ äŋnak-äŋnak pähap täŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC7_42","074_7_42","ACT","7","42","42","Ude täŋirä Anututä mäde ut yämiŋkuk. Mäde ut yämiŋpäŋ yäniŋ kireŋirän guk kenta komepak, edap dapurita oraŋ yämik täŋkuŋonik. Ude täŋkuŋo unita profet täŋo man kudän terak ŋode kudän täwani; Anututä ŋode yäyak; Isrel ämawebe, in kome kawuki-ken obaŋ 40 ude itkuŋ-ken u bulimakau ba sipsip däpmäŋpäŋ gupe ijiŋkuŋo u näka nämoinik ijiŋkuŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC7_43","074_7_43","ACT","7","43","43","Täŋpäŋ yottaba pähap tekpäŋ täŋpani yäpmäŋkaŋ kuŋat täŋkuŋo uwä näkŋopäŋ nämo yäpmäŋ kuŋatkuŋ. Nämo, uwä anutu jopi wäpi Molek unitäŋo. Ba wäbätjin Refan unitäŋo guk wärani yäpmäŋ kuŋatkuŋ. Täŋpäŋ u iniŋ oretna yäŋpäŋ yäwik kujat kejima täŋkuŋo unita näk täwat kireŋpewa Babilon kome kukŋi udude päŋku api itneŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC7_44","074_7_44","ACT","7","44","44","Stiventä ude yäŋpäŋ pen ŋode yäwetgän täŋkuk; Täŋpäkaŋ äbekniye oraniye bian, kome kawuki-ken kudupi yottaba tekpäŋ täŋpani yäpmäŋ kuŋatkuŋo uwä Anututä unitäŋo wärani Moses iwoŋäreŋkuko udegän täŋpani. Kudupi yottaba u gänaŋ Anututä mani bureni yäwet täŋkukonik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC7_45","074_7_45","ACT","7","45","45","Eruk mäden oraniye unitäŋo nanakiyetä kudupi yottaba u yäpmäŋkaŋ Josuatä intäjukun täŋ yämiŋirän guŋ äma äbori äbori unitä komeken kuŋkuŋ. Yäpmäŋ kumaŋ kome u ahäŋirä Anututä kome mähem yäwat kireŋirän äbekniye oraniye kome u koreŋpäŋ kudupi yottaba kome ugän täŋpäŋ ukengän it yäpmäŋ äroŋirä Devit ahäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC7_46","074_7_46","ACT","7","46","46","Täŋpäkaŋ Anututä Devitta nadäwän tägagämän kubä täŋkuk. Devit uwä Jekop täŋo Anutu unita yot täga kubä täŋ imikta Anutu-ken yäŋapik man yäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC7_47","074_7_47","ACT","7","47","47","Täŋpäkaŋ Devittä ini nämo täŋkuk. Nanaki Solomontä yot u täŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC7_48","074_7_48","ACT","7","48","48","Upäŋkaŋ Anutu Ärowani uwä yot äma keritä täŋpani-ken nämo it täyak. Unita profet kubätä bian Anutu meni jinom yäpmäŋpäŋ man ŋode yäŋkuk; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC7_49","074_7_49","ACT","7","49","49","Ekänitä ŋode yäyak; Kunum u näkŋo maŋirani bägup. Ba kome uwä kuroŋna täŋo yeŋpäŋ irit bägupna. Unita yot jidewani kubä täŋ namiŋirä api tägawek? Nämo! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC7_50","074_7_50","ACT","7","50","50","Imaka imaka päke ŋo kudup näkŋa ketnatä täŋkut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC7_51","074_7_51","ACT","7","51","51","Ude yäŋpäŋ Stiventä ŋode yäwetgän täŋkuk; In gwäkjin täpäni-inik! Bänepjin ba nadäk-nadäkjin uwä guŋ äma udewani yäk. Jukujin pik täŋpäŋ Anutu täŋo man nämo nadäk täkaŋ. Täŋkaŋ äbekjiye orajiyetä bian täŋkuŋo udegän inä Munapik täŋo man wari wari ut täkaŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC7_52","074_7_52","ACT","7","52","52","In täŋo profet biani kubä netä irirän orajiyetä kudän waki nämo täŋ imiŋkuŋ? Nämoinik! Profet biani mäyaptä ŋode yäŋahäk täŋkuŋ; Äma kädet siwoŋi täkta yäwani api äbek yäŋ yäŋkuŋ. Yäŋirä orajiyetä profet u kudup däpmäk täŋkuŋonik. Eruk, äma kädet siwoŋi täkta yäwani u bämopjin-ken ahäŋirän intä äma u iwan keri terak peŋirä kumäŋ-kumäŋ utkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC7_53","074_7_53","ACT","7","53","53","Bure, inä Anutu täŋo man kädet, aŋero menitä yäwani u yäpuŋo upäŋkaŋ nämo iwatkuŋotä apiŋo udegän nämo iwat täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC7_54","074_7_54","ACT","7","54","54","Stiventä man ude yäwerirän kokwawak pähap nadäŋ imiŋpäŋ mäm täŋpäŋ utnayäŋ täŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC7_55","074_7_55","ACT","7","55","55","Upäŋkaŋ Munapiktä Stiven uwäk täŋirän kunum terak doraŋpäŋ Anutu täŋo peŋyäŋek kudän kaŋkuk. Ba Jesu imaka, Anutu täŋo keri bure käda wäpi biŋam ikek wädäŋirän kaŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC7_56","074_7_56","ACT","7","56","56","Ude kaŋpäŋ yäŋkuk; Eruk kawut! Näk kaŋira kunum aŋeŋirän Äma Bureni-inik uwä Anutu täŋo keri bure käda wädäŋirän käyat yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC7_57","074_7_57","ACT","7","57","57","Stiventä ude yäwänä Juda äma ekäni ekänitä man yäŋuruk-uruk pähap yäŋpäŋ jukuni yäputpäŋ akuŋ-kireŋpäŋ bäräŋeŋ päŋku Stiven bäyaŋ iŋitkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC7_58","074_7_58","ACT","7","58","58","Bäyaŋ iŋitpäŋ yäpmäŋ päŋku yotpärare gägäni-ken kumbän yäŋkaŋ mobätä utkuŋ. Täŋpäkaŋ äma pengän jop ikŋatkuŋo unitä iniken teki punin nanik yäŋopmäŋpäŋ äma gubaŋi kubä wäpi Sol u dubini-ken peŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC7_59","074_7_59","ACT","7","59","59","Täŋkaŋ mobätä pen ut irirä Stiventä yäŋapik man ŋode yäŋkuk; Ekäni Jesu, gäk mäjona yäpmäŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC7_60","074_7_60","ACT","7","60","60","Ude yäŋpäŋ gukut imäpmok täŋpäŋ gera kehäromigän ŋode yäŋkuk; Ekäni, gäk äma nutkaŋ ŋonitäŋo momini peŋ yämisi. Ude yäŋpäŋ kumbuk. Utpewä kumäŋirän Soltä bänep tägagämän nadäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC8_1","074_8_1","ACT","8","1","2","Täŋkaŋ äma Anutu iniŋ orerani ätutä konäm butewaki ärowani täŋpäŋ Stiven täŋo komegup äneŋkuŋ. Eruk kadäni ukengän Jerusalem yotpärare-ken nanik äbot täŋpanita yäput peŋpäŋ iwan täŋ nimiŋpäŋ komi yämiŋkuŋ. Ude täŋ yämiŋirä metäŋpeŋ kumaŋ Judia komeken ba Samaria komeken kuŋtäŋpä kuŋkuŋ. Kuŋ täŋpä kuŋirä aposoro-tägän Jerusalem yotpärare ugän itkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC8_3","074_8_3","ACT","8","3","3","Täŋpäkaŋ Sol uwä ämawebe äbot täŋpani däpmäŋpäŋ yäwat kireŋpäŋ yori gänaŋgän yäwatpäŋ yepmäŋit yäpmäŋ äpämaŋ päŋku komi yot gänaŋ yepmak täŋkukonik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC8_4","074_8_4","ACT","8","4","4","Täŋpäkaŋ ämawebe päke ämetpeŋ uken-uken kuŋtäŋpä kuŋkuŋo unitä kome päŋku ittäŋ kuŋkuŋ-ken Jesu täŋo manbiŋam yäŋahäŋtäŋ kuŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC8_5","074_8_5","ACT","8","5","5","Täŋirä äbot täŋpani äma kubä wäpi Filip uwä yotpärare kubä Samaria kome uken päŋku Anutu täŋo iwoyäwani Kristo unitäŋo manbiŋam yäwet ahäŋtäŋ kuŋatkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC8_6","074_8_6","ACT","8","6","6","Manbiŋam yäwet ahäŋit kudän kudupi täŋit täŋtäŋ kuŋarirän ämawebe uken nanik mäyaptä kaŋpäŋ nadäkinik täŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC8_7","074_8_7","ACT","8","7","7","Täŋpäkaŋ Filip uwä ämawebe mäjo wakitä magärani mäyap yäwat kireŋirän mäjo kähän yäŋpeŋ ämawebe yabä kätäŋpeŋ kuk täŋkuŋ. Ba ämawebe kwäyähäneŋ täŋpani ba guräŋ täwani mäyap yäpä tägaŋ yämik täŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC8_8","074_8_8","ACT","8","8","8","Ude täŋ yämiŋirän Samaria naniktä bänep oretoret terak itkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC8_9","074_8_9","ACT","8","9","9","Täŋpäkaŋ uken nanik äma kubä wäpi Saimon. U täŋpäwak ba kon mebäri mebäri täŋpani. Epän u täŋpewän bureni ahäŋirä Samaria ämawebetä kawä inipärik kubä täk täŋkuŋonik. Täŋkaŋ Saimon uwä inita nadäwän ärowani täŋpäpäŋ näk wäpna biŋam nikek yäŋ yäk täŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC8_10","074_8_10","ACT","8","10","10","Ude täk täŋirän äma ekäni ekäni ba ämawebe jopi kuduptä unitäŋo man nadäkta gäripi nadäk täŋkuŋ. Gäripi nadäŋpäŋ ŋode yäk täŋkuŋonik; Äma ŋonitä Anutu täŋo kehäromi taŋi pähap yäŋ imani. U Anutu Kehäromi unitäŋo äpani yäŋ yäk täŋkuŋonik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC8_11","074_8_11","ACT","8","11","11","Täŋpäŋ kadäni käroŋi ämawebe bämopi-ken kudän udewani täŋ yäpmäŋ äroŋkuko unita ämawebetä kawä inide kubä täŋpäpäŋ nadäkinik täŋ imiŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC8_12","074_8_12","ACT","8","12","12","Nadäkinik täŋ imiŋkuŋo upäŋkaŋ Filiptä Anutu täŋo kaŋiwat epän ba Jesu Kristo täŋo kehäromi unitäŋo manbiŋam täga yäwerirän äma ba webe bok nadäwä bureni täŋpäpäŋ nadäkinik täŋirä Filiptä ume ärut yämiŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC8_13","074_8_13","ACT","8","13","13","Täŋpäkaŋ Saimon imaka, manbiŋam bureni nadäŋpäŋ nadäkinik täŋpäŋ ume yäpuk. Täŋkaŋ Filip iwarän täŋirän Filiptä kudän kudupi mebäri mebäri kehäromi nikek täŋirän kak täŋkuk. Kaŋpäŋ nadäwän ärowani täk täŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC8_14","074_8_14","ACT","8","14","14","Täŋpäkaŋ aposoro Jerusalem itkuŋo unitä Samaria ämawebetä Anutu täŋo manbiŋam nadäŋpäŋ iŋit-inik täŋkuŋo unitäŋo manbiŋam nadäŋkuŋ. Eruk nadäŋpäŋ Pita kenta Jon yepmaŋpä yäpmäŋ uken kuŋkumän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC8_15","074_8_15","ACT","8","15","15","Päŋku ahäŋpäŋä Samaria ämawebe nadäkinik täŋkuŋo unita Anututä Kudupi Munapik yäniŋ kirewän yäŋpäŋ Anutu-ken yäŋapik man yäŋkumän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC8_16","074_8_16","ACT","8","16","16","Imata, ämawebe u Kudupi Munapik nämo yäpuŋo unita. Jop, Ekäni Jesuta biŋam itneŋta ume ärut täŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC8_17","074_8_17","ACT","8","17","17","Eruk aposoro yarä unitä keri ämawebe gwäki terak peŋirän Anututä Kudupi Munapik kireŋ yämiŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC8_18","074_8_18","ACT","8","18","18","Aposoro yarä unitä keri ämawebe terak peŋirän Kudupi Munapiktä uwäk täŋ yämiŋirän Saimontä yabäŋpäŋ näk udegän kaŋ täŋpa yäŋkaŋ moneŋ yäpmäŋkaŋ äbuk. Äbäŋpäŋ yäwetkuk; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC8_19","074_8_19","ACT","8","19","19","Ek yarä ŋo näka imaka, kehäromi u namun yäk. Kehäromi u namänkaŋ näkä ketna äma kubä terak peŋira Kudupi Munapik kaŋ yäpän yäŋ yäwetkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC8_20","074_8_20","ACT","8","20","20","Yäwänä Pitatä man kehäromi ŋode iwetkuk; Wa! Imaka Anututä ironita jop nimani upäŋ moneŋpäŋ suwawayäŋ yäyan? Nämoinik! Moneŋ u gäkŋa-kät bok geŋi kaŋ äriwun! yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC8_21","074_8_21","ACT","8","21","21","Bänepka Anutu iŋamiken siwoŋi nämo pätak. Unita gäk Anutu täŋo epän nintä täk täkamäŋ ŋo täkta u gänaŋ täga nämo äpmoŋpen. Nämoinik! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC8_22","074_8_22","ACT","8","22","22","Gäk bänepka sukureŋpäŋ nadäk-nadäk waki iŋitan ŋo peŋpäŋ mäde ut imi yäk. Täŋkaŋ Ekäniken gera yäŋiri bänepka-ken nadäk waki pätak, momi u käwep peŋ gamek yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC8_23","074_8_23","ACT","8","23","23","Näk ŋode gabäŋpäŋ-nadätat; Wakiwakikatä bänepka täŋpän waŋkuŋ. Waki unitä gäk wakita biŋam iwoyäŋpäŋ topmäŋpäŋ gepmäŋitkaŋ itak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC8_24","074_8_24","ACT","8","24","24","Ude yäwänä Saimontä ŋode yäŋkuk; Wära! Ek Ekäniken gera yäŋ namiŋirän näka butewaki nadäwän. Täŋirän imaka umuri näkken api ahäŋ namek yäŋ yäkamän u ahäŋ namektawä yäŋ yäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC8_25","074_8_25","ACT","8","25","25","Täŋpäkaŋ aposoro yarä Pita kenta Jon unitä imaka Ekänitä jide täŋ yämiŋkuko unitäŋo manbiŋam yäwettäŋ kuŋkumän. Täŋkaŋ äneŋi Jerusalem äyäŋutpeŋ kuŋkaŋä Samaria ämawebe kädet miŋin-miŋin ittäŋ kwani u Manbiŋam Täga u yäŋahäŋpäŋ yäwet täŋtäŋ kuŋkumän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC8_26","074_8_26","ACT","8","26","26","Eruk, Ekäni täŋo aŋero kubätä Filip ahäŋ imiŋpäŋ iwetkuk; Gäk tuŋum täŋpeŋ iwoni käda ku. Jerusalem kädet peŋpäŋ Gasa yotpärare kädet kaŋ iwat yäk. Kädet uwä äma nämo irani-ken pätak u nadätan? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC8_27","074_8_27","ACT","8","27","27","Iweränä Filip akumaŋ kuŋkuk. Kuŋtäŋgän kädet yäŋkuk-ken u Itiopia nanik äma kubä kaŋ-ahäŋkuk. Äma uwä wäpi biŋam nikek kubä, ini komeken nanik intäjukun webe wäpi Kadasi unitäŋo epän äma ärowani kubä. U webe unitäŋo moneŋ yotta watäni irani. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC8_28","074_8_28","ACT","8","28","28","Äma u Jerusalem komeken Anutu iniŋoretta äbuko äneŋi karis terak kuŋirän. Karis terak maŋitkaŋ manbiŋam profet Aisaiatä kudän täwani u daniŋtäŋ kuŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC8_29","074_8_29","ACT","8","29","29","Kuŋirän Kudupi Munapiktä Filip ŋode iwetkuk; Gäk äma unitä kuyak-ken dubini-ken ku yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC8_30","074_8_30","ACT","8","30","30","Ude iweränä Filip bäräŋeŋ dubini-ken kuŋpäŋ nadäŋkuk; Äma uwä profet Aisaia täŋo manbiŋam u daniŋtäŋ kuŋirän. Nadäŋpäŋ yäŋkuk; Notnapak, gäk manbiŋam danitan unitäŋo mebäri nadätan ba nämo? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC8_31","074_8_31","ACT","8","31","31","Yäwänä äma unitä kowata ŋode iwetkuk; Äma kubätä manbiŋam ŋonitäŋo mebäri nämo näweränä näkŋa jide täŋpäŋ mebäri nadäwet? Ude yäŋpäŋ Filip iwetkuk; Gäk äbä näkä itat-ken ŋo maŋirikaŋ bok kuda yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC8_32","074_8_32","ACT","8","32","32","Manbiŋam daniŋtäŋ kuŋkuko u man mujipi ŋodepäŋ daniŋtäŋ kuŋkuk; U sipsip ude, utnayäŋ nadäŋpäŋ yäŋikŋat yäpmäŋ kuŋkuŋ. Täŋirä kwikinik itpäŋ man kubä nämo yäŋkuk. Ämatä sipsip pujiŋi madänayäŋ täŋirä kwikinik it täkaŋ ude itkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC8_33","074_8_33","ACT","8","33","33","Täŋpäkaŋ wäpi biŋam yäpmäŋ äpäŋpäŋ kudän waki mebäri mebäri jop nadäŋ täŋ imiŋkuŋ. U yeri kubä nämo peŋkaŋ kumbuk. Unita unitäŋo biŋam netätä api nadäneŋ? Nämoinik, irit kuŋat-kuŋari kome terak u keräpigän däpmäŋ täkŋeŋ imiŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC8_34","074_8_34","ACT","8","34","34","Täŋpäŋ Afrika äma unitä man u daniŋ paotpäŋä eruk Filip iwetkuk; Näweri nadäwa. Profettä netäta yäŋpäŋ man ŋo yäŋkuk? Inita yäŋkuk, ba äma kubäta yäŋkuk? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC8_35","074_8_35","ACT","8","35","35","Ude yäwänä Filiptä man daniŋkuko uterak ba man ätu terak Jesu täŋo manbiŋam täga yäŋahäŋpäŋ iwetkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC8_36","074_8_36","ACT","8","36","37","Yäŋpäŋ-nadäk täŋtäŋ kumaŋ ume kubäken ahäŋkumän. Ahäŋpäŋ äma ekäni unitä yäŋkuk; Nabä! Jesu yäpurärätta ume ŋopäŋ täga ärut naminaŋi nämo? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC8_38","074_8_38","ACT","8","38","38","Ude yäŋpäŋ karis iniŋ bitnäŋpewän itkuk. Irirän Filip-kät äma ekäni u äpämaŋ ume gänaŋ äpmoŋkaŋ Filiptä äma ekäni u ärut imiŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC8_39","074_8_39","ACT","8","39","39","Ärut imänkaŋ ume gänaŋ naniktä abämaŋ äbä gägäni-ken irirän Ekäni täŋo Munapiktä Filip pit kubägän imagut yäpmäŋ kuŋkuk. Ude täŋirän äma ekäni u Filip äneŋi nämo kaŋkaŋ bänep oretoret pähap terak ini kädet-ken kuŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC8_40","074_8_40","ACT","8","40","40","Täŋpäkaŋ Filip uwä yotpärare kubä wäpi Asdot u ahäŋkaŋ, eruk Jesu täŋo manbiŋam yotpärare kubäkubäken yäŋahäŋtäŋ kumaŋ Sisaria komeken ahäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC9_1","074_9_1","ACT","9","1","1","Kadäni uken Soltä Ekäni täŋo iwaräntäkiye kumäŋ-kumäŋ api tadäpet yäŋ umun man bumta yäwettäŋ kuŋatkuk. Täŋpäŋ bämop äma intäjukun täŋpani-ken kuŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC9_2","074_9_2","ACT","9","2","2","Kuŋpäŋ iwetkuk; Gäk Juda äma täŋo käbeyä yot Damaskus kome itkaŋ unitäŋo watä ämata man kudän kaŋ täŋ yämi yäk. Ude täŋiri näk päŋku ämawebe Jesu täŋo kädet iwarani u täga api yepmäŋiret. Yäwänä bämop äma unitä mani buramiŋpäŋ man kudän ŋode täŋpäŋ imiŋkuk; Soltä ämawebe Jesu täŋo kädet iwarani ämawebe ätu yabäŋpäŋä yepmäŋitpäŋ yäŋ-yäkŋat yäpmäŋ Jerusalem komeken api äbek yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC9_3","074_9_3","ACT","9","3","3","Man kudän ude täŋpäŋ imänkaŋ Sol Jerusalem peŋpäŋ Damaskus kuŋkuk. Kuŋtäŋgän Damaskus yotpärare keräp taŋirän uterakgän kunum gänaŋ nanik peŋyäŋek pähap kubätä Sol uwäk täŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC9_4","074_9_4","ACT","9","4","4","Peŋyäŋek unitäŋo kehäromitä täŋpewän Sol kome terak maŋpatkuk. Ude täŋpäŋ äma kubä täŋo man kotäktä ŋode yäŋirän nadäŋkuk; Sol! Sol! Gäk imata näk täŋpä wakta epäni täyan? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC9_5","074_9_5","ACT","9","5","5","Ude yäwänä Soltä yäŋkuk; Ekäni, gäk netä? Yäwänä unitä yäŋkuk; Näk Jesu, täŋpi wawetta epäni täk täyan ubayäŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC9_6","074_9_6","ACT","9","6","6","Eruk, akuŋkaŋ kumaŋ yotpärare-ken ku yäk. Kuŋiri äma kubätä gabäŋ ahäŋpäŋ epän man api gäwerek. Gäweränä udegän kaŋ tä yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC9_7","074_9_7","ACT","9","7","7","Yäŋirän äma Sol-kät bok kuŋatkuŋo u bärom täŋpäŋ man kum kwikinik itkuŋ. Kwikinik itkaŋ äma bureni kubä nämo kaŋkaŋ man kotäk ugänpäŋ nadäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC9_8","074_9_8","ACT","9","8","8","Täŋpäŋ Soltä akuŋpäŋ dapun ijiŋkuko upäŋkaŋ dapuri bipmäŋ urani pen irirän kerigän iŋit yäpmäŋ kumaŋ Damaskus yotpärare uken päŋku teŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC9_9","074_9_9","ACT","9","9","9","Tewäkaŋ ume ketem nämo naŋkaŋ dupik ikekgän pen irirän kepma yaräkubä ude täreŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC9_10","074_9_10","ACT","9","10","10","Täŋpäkaŋ Damaskus kome uken Jesu täŋo iwaräntäki kubä itkuko u wäpi Ananias. Ananias uwä däpmonken Ekänitä gera terak wäpi yäŋkuk. Yäŋirän Ananiastä yäŋkuk; Ekäni, näk itat ŋo yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC9_11","074_9_11","ACT","9","11","11","Yäwänä Ekänitä ŋode iwetkuk; Gäk akuŋkaŋ kädet kubä wäpi Kädet Siwoŋi yäŋ yäwani u iwat yäpmäŋ ku yäk. Kuŋtäŋgän Judastä yotken ahäŋpäŋ Tasus nanik äma kubä wäpi Sol unita kaŋ iwet yabä yäk. Äma u yot u gänaŋ itkaŋ Anutu-ken yäŋapik man yäŋ itak yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC9_12","074_9_12","ACT","9","12","12","Sol u dapuri tumbani itak upäŋkaŋ däpmonken ŋode kak; Äma kubä wäpi Ananias unitä Sol dapuri yäpän tägakta yot gänaŋ äroŋpäŋ keri gupi terak peŋirän kak yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC9_13","074_9_13","ACT","9","13","13","Yäwänä Ananiastä kowata ŋode yäŋkuk; Ekäni, ude nämo! Äma mäyaptä äma unita man ŋode yäŋirä nadäk täyat; Äma u imaka wakiwaki Jerusalem komeken ämawebekayeta täŋ yämik täŋpani yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC9_14","074_9_14","ACT","9","14","14","U bämop äma intäjukun täŋpanitä ämawebe ŋo nanik gäk wäpka terak yeŋgämä pek täkaŋ u yepmäŋitta yäŋtäreŋ imiŋkuŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC9_15","074_9_15","ACT","9","15","15","Ude yäwänä Ekänitä ŋode iwetkuk; Gäk ku. Sol uwä näkŋo epän watä ämana ude iwoyäŋkut yäk. Uwä ämawebe Juda äbotken nanik nämo, ba kome kubäkubä täŋo intäjukun äma, ba Isrel nanik näkŋo manbiŋam u yäŋahäŋpäŋ yäwetta iwoyäŋkut yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC9_16","074_9_16","ACT","9","16","16","Täŋpäŋ näkŋo wäpnata yäŋpäŋ komi bäräpi mäyap nadäwayäŋ täyak uwä näkŋa-tägän api iwoŋärewet yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC9_17","074_9_17","ACT","9","17","17","Ekänitä Ananias ude iweränä kumaŋ Judas täŋo yot gänaŋ äroŋpäŋ keriyat Sol terak peŋpäŋ ŋode iwetkuk; Notnapak Sol, Ekäni Jesu, kädet miŋin ahäŋ gamiŋkuko unitä apiŋo näk peŋ näwet-pewän gäkken äbätat yäk. Gäk dapun äneŋi ijiwi kuŋirä Kudupi Munapiktä gäk uwäk tawän yäŋpäŋ näk peŋ näwet-pewän äbätat yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC9_18","074_9_18","ACT","9","18","18","Ananiastä ude yäwän täreŋirän uterakgän imaka kubä äwon bumik dapuri täŋpipiŋkuko u täreŋ maŋkuk. Maŋirän dapuri ijiwän kuŋkuŋ. Ijiwän kwäpäŋ käroŋ akwänkaŋ päŋku Ananiastä Jesu wäpi terak ume ärut imiŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC9_19","074_9_19","ACT","9","19","19","Täŋpänkaŋ Sol ketem naŋpäŋ kehäromi äneŋi yäpuk. Ude täŋkaŋ Sol Jesu iwarän täwani Damaskus nanik ukät kepma yarägän itkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC9_20","074_9_20","ACT","9","20","20","Kadäni ugän yäput peŋpäŋ Juda täŋo käbeyä yot kome uken itkuŋo u gänaŋ äroŋpäŋ manbiŋam ŋode yäŋahäk täŋkukonik; Jesu u Anutu täŋo nanaki ubayäŋ yäŋ yäk täŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC9_21","074_9_21","ACT","9","21","21","Ude yäŋirän nadäŋpäŋ ämawebe päke unitä kikŋutpäŋ yäŋkuŋ; Wa! Äma ŋonitä-gän Jerusalem komeken ämawebe Jesu terak yeŋgämä pek täkaŋ u täŋpän waŋkuŋopäŋ udegän täŋpa yäŋkaŋ ŋo äbuk yäk. U ämawebe yepmäŋitpäŋ yäŋ-yäkŋat yäpmäŋ bämop äma intäjukun täŋpani-ken kwa yäŋkaŋ äbuk. Ude täk täŋkukopäŋ jide täŋpäŋ Jesu täŋo manbiŋam niwetak? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC9_22","074_9_22","ACT","9","22","22","Täŋpäkaŋ Sol nadäk-nadäk Anutu-ken nanik yäpmäŋkaŋ Juda äma Damaskus itkuŋo u ŋode yäŋahäŋpäŋ yäwet täŋkuk; Jesuwä ämawebeniye yämagutta Anututä iwoyäŋpäŋ teŋkuko ubayäŋ. Täŋpäŋ Soltä Jesu täŋo mebäri u kwawakinik yäŋahäŋirän Juda ämatä u nadäŋpäŋ mani wärämutta täŋbäräp taŋpäŋ nadäwätäk pähap täŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC9_23","074_9_23","ACT","9","23","23","Soltä epän u kepma mäyap täŋ yäpmäŋ kuŋirän eruk, Juda ämatä Sol utta man yäŋpäŋ-nadäk täŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC9_24","074_9_24","ACT","9","24","24","Käbop käbop yäŋpäŋ-nadäŋirä utnayäŋ yäŋkuŋo u Soltä manbiŋam nadäŋkaŋ kuŋarirän utnayäŋ yotpärare yewa unitäŋo yäma taŋi taŋiken kepma bipani watäni itkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC9_25","074_9_25","ACT","9","25","25","Ude täŋirä bipani kubäken käbop, Sol täŋo iwarän täwanitä Sol yäŋikŋat yäpmäŋ yotpärare täŋo yewa käroŋ uterak äroŋkuŋ. Äroŋpäŋä Sol iwerä yäk taŋi gänaŋ mäŋiränkaŋ yäk ikek tewä komen umu äpmoŋkaŋ ukädagän metäŋpeŋ kuŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC9_26","074_9_26","ACT","9","26","26","Täŋpäkaŋ Sol kumaŋ päŋku Jerusalem yotpärare-ken ahäŋpäŋ Jesu täŋo äbot täŋpani-ken yäpurärärayäŋ yäŋirän u Jesu täŋo iwaräntäki kubä yäŋ nadäwä bureni nämo täŋpäpäŋ umuntaŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC9_27","074_9_27","ACT","9","27","27","Upäŋkaŋ Banabastä Sol not täŋ imiŋpäŋ yäŋikŋat yäpmäŋ aposoro äbotken kuŋpäŋ Sol täŋo manbiŋam ŋode yäwetkuk; Soltä Ekäni kädet miŋin kawänpäŋ man iwetkuko unitäŋo manbiŋam, ba Soltä Damaskus yotpärare-ken Jesu täŋo manbiŋam kehäromigän yäŋahäŋkuko unitäŋo manbiŋam yäwetkuk. Täŋirän äma kubätä nämo iniŋ bitnäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC9_28","074_9_28","ACT","9","28","28","Ude täŋpänkaŋ Sol uwä Jerusalem komeken penta itkuŋ. Täŋpäkaŋ Ekäni täŋo manbiŋam umunkät nämo, gwäk pimiŋpäŋ yäŋahäŋtäŋ kuŋatkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC9_29","074_9_29","ACT","9","29","29","Täŋpäŋ kadäni kadäni Soltä Juda äma Grik mangän nadäwani-kät Jesu täŋo manbiŋam yäŋpäŋ-nadäk täk täŋkuŋo upäŋkaŋ äma u Sol utnayäŋ kädetta wäyäkŋek täŋkuŋonik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC9_30","074_9_30","ACT","9","30","30","Ude täŋirä noriyetä nadäŋpäŋ Sol yäŋikŋat yäpmäŋ Sisaria komeken äpmoŋkuŋ. Täŋpäŋ Sisaria kome unitä tewä yäpmäŋ kumaŋ päŋku Tasus kome ahäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC9_31","074_9_31","ACT","9","31","31","Täŋpäkaŋ kome uken-uken, Judia, Galili ba Samaria nanik äbot täŋpani säkgämän, kwini terak itkuŋ. Äma kubätä waki nämo täŋ yämiŋkuk. Täŋpäkaŋ kädet siwoŋi terak Ekäni gämori-ken kuŋarirä Kudupi Munapiktä bänepi täŋpidäm taŋpäŋ täŋ-kehäromtaŋ yämiŋirän ämawebe kodaki mäyaptä Jesu täŋo äbot täŋpani yäpurärätkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC9_32","074_9_32","ACT","9","32","32","Pitatä komeni komeni kuŋatkä yotpärare kubä wäpi Lida ahäŋpäŋ Anutu täŋo kudupi ämawebe uken irani ahäŋ yämänkaŋ penta itkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC9_33","074_9_33","ACT","9","33","33","Täŋpäŋ uken äma kubä wäpi Enas ahäŋ imiŋkuk. Äma uwä täŋguräŋ takinik täŋpäŋ it yäpmäŋ äbäŋirän obaŋ 8 ude täreŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC9_34","074_9_34","ACT","9","34","34","Äma u parirän Pitatä kaŋpäŋ iwetkuk; Enas, Jesu Kristotä gepmaŋpän tägatan unita akuŋkaŋ tek ämetpäranika yäpi tägawut yäk. Pitatä ude iwerirän uterakgän akuŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC9_35","074_9_35","ACT","9","35","35","Ude täŋkaŋ kuŋarirän Lida kome mähem ba Saron komeken nanik kuduptä kaŋpäŋ bänepi sukureŋpäŋ Ekänita biŋam täŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC9_36","074_9_36","ACT","9","36","36","Kadäni uken Jopa yotpärare-ken äbot täŋpani webe kubä wäpi Tabita. (Tabita u Grik man terak Dokas, ninin man terak ipmoŋ). Webe unitä kadäni kadäni kädet tägatäga täŋpäŋ ämawebe jäwäri täŋkentäŋ yämik täŋkukonik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC9_37","074_9_37","ACT","9","37","37","Täŋpäkaŋ Pita Lida komeken irirän Tabita uwä käyäm täŋpäŋ kumbuk. Kumäŋirän komegup ume ärut imiŋpäŋ yot gänaŋ täŋkireki kubäken yäpmäŋ päro peŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC9_38","074_9_38","ACT","9","38","38","Täŋpäkaŋ Lida yotpärare u Jopa yotpärare dubini-ken itkuko unita Jopa nanik äbot täŋpanitä Pita Lida komeken itak yäŋ nadäŋpäŋ äma yarä yäwerä kumaŋ päŋku Pitaken ahäŋpäŋ butewaki terak ŋode iwetkumän; Nintä komeken bäräŋeŋ kuna yäŋpäŋ gämagutdayäŋ äbäkamäk yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC9_39","074_9_39","ACT","9","39","39","Yäwänä Pitatä nadäŋ yämiŋpäŋ tuŋum täŋpänkaŋ penta kuŋkuŋ. Kumaŋ päŋku Lida yotpärare ahäŋpäŋ kumbani patkuk-ken u yäŋikŋat yäpmäŋ äroŋkuŋ. Äroŋirä webe kajat-kajat kome uken nanik kuduptagän äbä Pita itgwäjiŋpäŋ konäm butewaki täŋit, Tabita kodak itkaŋ tek mebäri mebäri bipmäŋ yämik täŋkuko u iwoŋäreŋit täŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC9_40","074_9_40","ACT","9","40","40","Täŋirä Pitatä peŋ yäwet-pewän yäman kuŋ moreŋirä gukut imäpmok täŋpäŋ yäŋapik man yäŋkuk. Yäŋapik man yäwän tärewäpäŋ äyäŋutpäŋ Tabita kaŋpäŋ yäŋkuk; Tabita, gäk aku! Yäwänä dapun ijiwän kwäpäŋ Pita kaŋpäŋä akuŋ maŋit itkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC9_41","074_9_41","ACT","9","41","41","Aku maŋirirän Pitatä kerigän iŋitpäŋ iwerän aku käroŋ itkuk. Täŋpänkaŋ Anutu täŋo ämawebe-kät webe kajat-kajat yäŋpewän ärowäkaŋ Tabita akutak ŋo kawut yäŋ yäwetkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC9_42","074_9_42","ACT","9","42","42","Ude täŋirän unitäŋo manbiŋam Jopa yotpärare ahäŋ parirän ämawebe mäyaptä Ekänita nadäkinik täŋ imiŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC9_43","074_9_43","ACT","9","43","43","Täŋpäkaŋ Pita uwä äma kubä tom gupipäŋ imaka imaka täk täŋpani wäpi Saimon unitä yotken kadäni käroŋi bumik it täŋkumänonik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC10_1","074_10_1","ACT","10","1","1","Äma kubä wäpi Konilias. Konilias uwä Sisaria yotpärare uken itkaŋ Rom täŋo komi äma äbot kubä 100 ude unitäŋo intäjukun äma it täŋkukonik. Komi äma äbot u wäpi Itali Äbot yäŋ yäwerani. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC10_2","074_10_2","ACT","10","2","2","Konilias uwä guŋ äbotken nanik upäŋkaŋ ini ba ämawebe ukät irani unitä Juda nanik täŋo Anututa nadäkinik täŋ imiŋpäŋ iniŋoret täŋkuŋonik. Täŋpäŋ Konilias uwä moneŋi Juda äma jäwäri täŋkentäŋ yämik täŋkukonik. Täŋkaŋ kadäni kadäni Anutu-ken yäŋapik man yäk täŋkukonik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC10_3","074_10_3","ACT","10","3","3","Eruk kepma kubä 3’kirok bipäda täŋirän yori gänaŋ itkaŋ jop dupiŋkaŋ Anutu täŋo aŋero kubätä ahäŋ imiŋirän kwawakinik kaŋkuk. Täŋpäŋ aŋero unitä iwetkuk; Konilias! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC10_4","074_10_4","ACT","10","4","4","Yäwänä Koniliastä kaŋpäŋ bumta umuntaŋpäŋ iwetkuk; Ekäni, jide? Yäwänä aŋerotä iwetkuk; Anututä gäkŋo yäŋapik manka nadäk täyak. Ba gäk moneŋ tuŋumka äma jäwärita yämiŋiri gabäk täyak. Ude täŋiri gabäŋpäŋ kädet unita gäripi nadäŋ gamik täyak yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC10_5","074_10_5","ACT","10","5","5","Unita apiŋo ämakaye yepmaŋpi Jopa komeken kut. Kuŋkaŋ äma kubä wäpi Saimon, wäpi kubä Pita u imagut yäpmäŋ äbut yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC10_6","074_10_6","ACT","10","6","6","Saimon uwä äma kubä wäpi Saimongän, imaka imaka tom gupipäŋ täŋpani unitä yotken itak yäk. Tähani u gwägu pähap dubini-ken itak yäŋ iwetkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC10_7","074_10_7","ACT","10","7","7","Ude iwerän tärewäpäŋ aŋero Konilias teŋpeŋ kuŋkuk. Kuŋirän Koniliastä watä ämani yaräkät komi ämani kubä yäŋpewän äbuŋ. (Komi äma u Anututa nadäkinik täŋpäŋ Konilias-kät bok irani). ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC10_8","074_10_8","ACT","10","8","8","Eruk äma yaräkubä u äbäŋirä Koniliastä imaka ahäŋ imiŋkuko u kudup yäwerän nadäŋkuŋ. Nadäŋ morewäkaŋ peŋ yäwet-pewän Jopa komeken kuŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC10_9","074_10_9","ACT","10","9","9","Kuŋtäŋgän kome bipänä kädet miŋin patkuŋ. Patkuŋo yäŋewänä äneŋi akumaŋ kuŋkuŋ. Kuŋtäŋgän kepma bämop täŋirän Jopa kome keräp taŋkuŋ. Täŋpäkaŋ Pitatä yot itkuko uwä itpäŋ-nadäk bägup punin unu täŋpani unita Anutu-ken yäŋapiwa yäŋkaŋ unu äroŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC10_10","074_10_10","ACT","10","10","10","Äro irirän nakta iwäkaŋ ketemta yäŋkuk. Yäwänä ketem api ijiŋirä jop dupiŋkaŋ däpmonken ŋode kaŋkuk; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC10_11","074_10_11","ACT","10","11","11","Kunum aŋeŋirän imaka kubä äpuk. Äpuko uwä tek taŋi käwuri käwuri yentä topmäŋpäŋ pewä yäpmäŋ kome terak äpäŋirän kaŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC10_12","074_10_12","ACT","10","12","12","Täŋpäŋ tek u gänaŋ tom mebäri mebäri ba gämok, damaŋ ba barak mebäri mebäritä irirä yabäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC10_13","074_10_13","ACT","10","13","13","Pitatä ude yabäŋ yäwat ittäŋgän man kotäk kubä ŋode nadäŋkuk; Pita, gäk aku tom uwä däpmäŋpäŋ naŋ! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC10_14","074_10_14","ACT","10","14","14","Yäŋirän Pitatä yäŋkuk; Ekäni, u nämoinik näŋpayäŋ! Tom u nintäŋo baga mantä nämo nakta yäjiwärani yäk. Ämatä u naŋpäŋ bänepi täŋpä waneŋ. Gäk mebärina nadätan, tom udewani kubä nämoinik nak täyat yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC10_15","074_10_15","ACT","10","15","15","Ude yäwänä man kotäk u äneŋi kubäkät ŋode yäŋkuk; Ude nämo! Imaka Anututä u täga yäŋ yäwani u gäkä waki yäŋ täga nämo yäwen yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC10_16","074_10_16","ACT","10","16","16","Täŋpäkaŋ imaka ahäŋ imiŋkuko u kadäni yaräkubä ude äroŋkaŋ äpäk täŋkuk. Kadäni yaräkubä ude kaŋpäŋ nadäwänkaŋ äneŋi wädäŋ yäpmäŋ kunum gänaŋ äroŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC10_17","074_10_17","ACT","10","17","18","Kunum gänaŋ äroŋirän Pitatä imaka kaŋkuko unitäŋo mebärita nadäwätäk pähap täŋkuk. Nadäwätäk täŋ irirän äma yaräkubä Koniliastä peŋ yäwet-pewän äbuŋo u Saimontä yotken ahäŋpäŋ yäman umu itkaŋ gera terak ŋode yäŋkuŋ; Ai, Saimon wäpi kubä Pita, yot ŋo itak? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC10_19","074_10_19","ACT","10","19","19","Täŋpäkaŋ Pitawä yot medäp terak unu imaka kudupi kaŋkuko unita pen nadäwätäk täŋ irirän Munapiktä iwetkuk; Nadätan? Yäman umu äma yaräkubä gäka wäyäkŋeŋtäŋ äbäkaŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC10_20","074_10_20","ACT","10","20","20","Äma uwä näkŋa yäwetpewa äbäkaŋ unita nadäwätäk nämo täŋpen. Äpmoŋpikaŋ bätakigän penta kut yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC10_21","074_10_21","ACT","10","21","21","Munapiktä ude iweränä Pita yäman umu äpmoŋpäŋ äma yaräkubä u yäwetkuk; Äma wäyäkŋeŋtäŋ äbäkaŋ uwä näk ŋo. E, ŋo ima mebärita äbäkaŋ? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC10_22","074_10_22","ACT","10","22","22","Yäwänä iwetkuŋ; Komi äma täŋo intäjukun äma wäpi Koniliastä yäŋpewän äbäkamäŋ yäk. Konilias uwä äma siwoŋi. U Anutu iniŋ orerirän Juda ämawebe kuduptagäntä äma unita oraŋ imik täkaŋ yäk. Täŋpäŋ Anutu täŋo kudupi aŋero kubätä ahäŋ imiŋpäŋ Konilias ŋode iwetkuk; Gäk äma kubä wäpi Pita imagut yäpmäŋ kuŋpäŋ gäkŋa yotken teŋiri man nadätak u yäŋirän kaŋ nadä yäŋ iwetkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC10_23","074_10_23","ACT","10","23","23","Ude yäŋirä Pitatä yämagut päŋku ini yotken yepmaŋpän patkuŋ. Eruk, patkuŋo yäŋewänä akuŋpäŋ Pita tuŋum täŋpänkaŋ äma yaräkubä ukät Jopa komeken nanik äbot täŋpani äma ätu ukät penta kuŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC10_24","074_10_24","ACT","10","24","24","Kuŋtäko bipänä kädet miŋin patkuŋ. Patkuŋo yäŋewänkaŋ äneŋi yäput peŋpäŋ kuŋkä Koniliastä yotpärare-ken Sisaria ahäŋkuŋ. Uken Koniliastä iniken mähemiye ba noriye gägäni ätu yäŋpewän päbä kubä-kengän itsämäŋirä päŋku ahäŋ yämiŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC10_25","074_10_25","ACT","10","25","25","Ahäŋ yämiŋpäŋ yot gänaŋ ärowayäŋ täŋirän kaŋpäŋä Koniliastä Pita gämori-ken gukut imäpmok täŋpäŋ iniŋ orerayäŋ täŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC10_26","074_10_26","ACT","10","26","26","Ude täŋirän kaŋpäŋ Pitatä iwetkuk; Ai! Ude imata täyan? Aku! Näk Anutu nämo, näk äma, gäk udewanigän yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC10_27","074_10_27","ACT","10","27","27","Man ude näwetgäwet täŋtäŋ yot gänaŋ äroŋpäŋ Pitatä ämawebe yot gänaŋ tokŋek irirä yabäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC10_28","074_10_28","ACT","10","28","28","Yabäŋpäŋ yäwetkuk; Juda äma nintäŋo mebärinin ŋode käwep nadäk täkaŋ; Ninä, äma guŋ äbotken nanik in udewani kubäkät itpäŋ yäŋpäŋ-nadäk täga tänaŋi nämo. Kädet udeta yäjiwärani yäŋ nadäk täkamäŋ. Täŋ, Anututä däpmonken kudän ŋode näwetpäŋ näwoŋäreŋkuk; Näk äma kubäta nadäwa jiraŋ täga nämo täŋpek, ba äma kubäta ŋode täga nämo nadäwet; U ninkät nanik nämo unita ukät itpäŋ yäŋpäŋ-nadäk tänaŋi nämo. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC10_29","074_10_29","ACT","10","29","29","Anututä ude näwoŋäreŋkuko unita ŋo äbäkta nämo bitnäŋkut. E, in ima mebärita yäŋpewä äbätat? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC10_30","074_10_30","ACT","10","30","30","Yäwänä Koniliastä ŋode iwetkuk; Kepma 4 gumonita bipäda 3’kirok itkamäŋ ŋodegän täŋirän, näk yot gänaŋ itkaŋ Anutu-ken yäŋapik man yäŋ itkut. Pengän, äma kubä tek paki-inik ägo wabiŋirä iŋamna-ken ahäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC10_31","074_10_31","ACT","10","31","31","Ahäŋ namiŋpäŋ yäŋkuk; Konilias, Anututä gäkŋo yäŋapik man nadäk täyak yäk. Ba gäk moneŋ tuŋumka äma jäwärita yämiŋiri gabäk täyak yäk. Ude täŋiri gabäŋpäŋ kädet unita gäripi nadäŋ gamik täyak yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC10_32","074_10_32","ACT","10","32","32","Unita apiŋo ämakaye yepmaŋpi Jopa komeken kut yäk. Kuŋkaŋ äma kubä wäpi Saimon, wäpi kubä Pita imagut yäpmäŋ äbut yäk. Saimon uwä äma kubä wäpi Saimongän, imaka imaka tom gupipäŋ täŋpani unitä yotken itak yäk. Tähani u gwägu pähap dubini-ken itak yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC10_33","074_10_33","ACT","10","33","33","Äma unitä ude näwerirän eruk, bäräŋeŋ gäk gämagutta äma ätu peŋ yäwetpewa kuŋkuŋ. Täŋpäkaŋ gäk ŋo äbäkta nämo bitnäŋkuno unita bänep täga nadäŋ gamitat yäk. Eruk, man kuduptagän Ekänitä nin niwetta gäwetkuko u niweri nadäkta, Ekäni iŋamiken kwawak itkamäŋ ŋo yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC10_34","074_10_34","ACT","10","34","35","Täŋpäŋ Pitatä man ŋode yäput peŋpäŋ yäŋkuk; Eruk, apiŋogän burenigän ŋode nadätat; Anututä ämawebe uken-uken nanikta nadäŋirän uterakgän täk täyak yäk. U gupninta nadäŋirän ärowani äpani nämo täk täyak. Nämoinik, äma Anutu iniŋ oretpäŋ kädet siwoŋi iwat täkaŋ uwä Anututä not täŋ yämik täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC10_36","074_10_36","ACT","10","36","36","E, Anututä Isrel äma äbotken man bureni pewän ahäŋkuko unitäŋo manbiŋam in nadäk täkaŋ. Manbiŋam Täga uwä ŋode; Jesu Kristo tewän äpä man tägagämän, Anutu-kät bänep kubägän täktäk täŋo man u niwetpäŋ niwoŋärek täŋkuk. Jesu Kristo u ämawebe kuduptagänta Ekäni it yämik täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC10_37","074_10_37","ACT","10","37","37","Täŋpäkaŋ Galili ba Judia komeken imaka ahäŋkuko unitäŋo manbiŋam in nadäkaŋ. Jontä ämawebe ume ärutärut man yäŋahäŋpäŋ yäwet täŋkuko u mädeni-ken Jesu Nasaret komeken naniktä Galili komeken epäni yäput peŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC10_38","074_10_38","ACT","10","38","38","Anututä kehäromi ba Munapik kireŋ imiŋirän äyäŋutpäŋ äyäŋutpäŋ ämawebe iron täŋ yämiŋtäŋ kuŋatkuk. Täŋpäŋ Anututä itkentäŋ imiŋirän äma Satantä täŋpäwak täŋ yämani u kuduptagän yäpän tägawäpäŋ yepmak täŋkukonik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC10_39","074_10_39","ACT","10","39","39","Täŋirän Jerusalem yotpärare-ken ba Juda kome pähap äyäŋutpäŋ äyäŋutpäŋ imaka imaka yäŋpäŋ-täk täŋkuko u kaŋpäŋ nadäk täŋ moreŋkumäŋ. Täŋtäŋ kuŋtäyon päya kwakäp terak utpewä kumbuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC10_40","074_10_40","ACT","10","40","40","Utpewä kumbuko upäŋkaŋ kepma yarä täreŋirän kepma kubäta Anututä Jesu kumbani-ken nanik yäpmäŋ akuŋkuk. Yäpmäŋ päŋaku teŋpäŋ äneŋi kwawak pewän ahäŋkuk yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC10_41","074_10_41","ACT","10","41","41","Täŋpäkaŋ ämawebe kudupken nämo ahäŋ yämik täŋkuk. Nämo, mani biŋam yäŋahäkta intäjukun iwoyäŋpäŋ nipmaŋpani nin-kengän ahäŋ nimik täŋkuk yäk. Täŋirän kumbani-ken naniktä akwänkaŋ ninä ukät ketem bok naŋpäŋ yäŋpäŋ-nadäk täk täŋkumäŋonik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC10_42","074_10_42","ACT","10","42","42","Täŋpäkaŋ ämawebe wäpi biŋam yäŋahäŋpäŋ yäwetta ŋode niwetkuk; Anututä äma kubä, äma kumbani ba äma kodak irani manken yäpmäŋ danikta iwoyäŋkuko u näk yäŋ niwetkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC10_43","074_10_43","ACT","10","43","43","In nadäkaŋ? Ämawebe netä unitä Jesuta nadäkinik täŋpeŋ kuŋatnayäŋ täkaŋ uwä momini täga api ärut yämek. Bureni, Anututä Jesu wäpi terak wakini api peŋ yämek, profet kuduptä yäŋahäŋkuŋo ude. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC10_44","074_10_44","ACT","10","44","44","Pitatä man ude pen yäŋ irirän Kudupi Munapiktä ämawebe mani nadäŋ itkuŋo uterak äpuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC10_45","074_10_45","ACT","10","45","46","Äpäŋirän ämawebe guŋ äbotken nanik u man kotäk kudupi kudupi terak Anutu bumta iniŋ oretkuŋ. Ude täŋirä yabäŋpäŋ äma Juda äbotken nanik Jesuta nadäkinik täŋpani Pitakät penta äbuŋo u nadäwätäk täŋpäŋ keri iŋpäŋ yäŋkuŋ; U kawut! yäk. Anututä bänep ironi terak Munapik guŋ ämawebe ŋonita kireŋ yämitak yäk. Apiŋo kaŋpäŋ nadäkamäŋ, Munapik u Juda äma nintagän nämo yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC10_47","074_10_47","ACT","10","47","47","Ude yäŋirä Pitatä yäŋkuk; Äbot ŋo, nintä yäpumäŋo udegän, Munapik yäpmäŋkaŋ. Unita äbot ŋo ume ärut yämikta netätä täga niniŋ bitnäwek? Nämoinik! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC10_48","074_10_48","ACT","10","48","48","Ude yäwänkaŋ ämawebe u Jesu Kristo wäpi terak ärut yämiŋkuŋ. Ärut yämäkaŋ ämawebe unitä Pita iwetkuŋ; Ninkät ätu it nipmaŋkaŋ kaŋ ku yäŋ iweräwä udegän täŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC11_1","074_11_1","ACT","11","1","1","Täŋpäŋ aposoro-kät äbot täŋpani ämawebe-kät Judia komeken iranitä manbiŋam ŋode nadäŋkuŋ; Ämawebe guŋ äbotken naniktä Anutu täŋo man nadäŋpäŋ bänepi-ken iyap taŋkuŋ yäŋ nadäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC11_2","074_11_2","ACT","11","2","3","Ude nadäŋkuŋo unita Pitatä Jerusalem yotpärare äyäŋutpeŋ äroŋirän Juda nanik äbot täŋpani äma ätutä nadäwä nämo tärewäpäŋ man taŋi ŋode iwetkuŋ; Gäk imata Moses täŋo baga man irepmitpäŋ äma gupi moräk nämo madäwani, guŋ äbotken nanik unitäŋo yot gänaŋ äroŋkun? Ba imata äma udewani-kät ketem bok naŋkuŋ? U siwoŋi nämo! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC11_4","074_11_4","ACT","11","4","4","Yäwäwä Pitatä imaka ahäŋkuko unitäŋo manbiŋam mebäri-ken umunitä yäŋ yäpmäŋ kuŋtäŋgän ŋode yäwetkuk; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC11_5","074_11_5","ACT","11","5","5","Näk Jopa yotpärare-ken yäŋapik man yäŋ yäpmäŋ kuŋira Ekänitä nadäk-nadäkna-ken pewän ahäŋirä ŋode kaŋkut yäk. Kunum aŋeŋirän imaka kubä äpuk yäk. Äpuko uwä tek taŋi, käwuri käwuri yentä topmäŋpäŋ pewä yäpmäŋ kome terak dubina-ken äpäŋirän kaŋkut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC11_6","074_11_6","ACT","11","6","6","Äpäŋirän ket täŋpäŋ yabäŋkut; Tek u gänaŋ tom mebäri mebäri taŋi täpuri, ba gämok ba barak mebäri mebäritä irirä. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC11_7","074_11_7","ACT","11","7","7","Ude yabäŋ yäwat itkaŋ man kotäk kubä ŋode nadäŋkut; Pita, gäk aku tom uwä däpmäŋpäŋ naŋ! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC11_8","074_11_8","ACT","11","8","8","Man ude nadäŋpäŋ ŋode yäŋkut; Ekäni, u nämoinik näŋpayäŋ. Tom u waki, nakta yäjiwärani. Ämatä u naŋpäŋ bänepi täŋpä waneŋ. Tom udewani kubä nämoinik nak täyat yäŋ iwetkut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC11_9","074_11_9","ACT","11","9","9","Ude yäwawä man kotäk kunum gänaŋ nanik u äneŋi kubäkät ŋode yäŋkuk; Ude nämo yäk. Imaka Anututä u täga yäŋ yäwani u gäkä waki yäŋ täga nämo yäwen yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC11_10","074_11_10","ACT","11","10","10","Täŋpäkaŋ imaka ahäŋ namiŋkuko u kadäni yaräkubä ude äroŋkaŋ äpäk täŋkuk. Kadäni yaräkubä u kaŋpäŋ nadäwakaŋ äneŋi wädäŋ yäpmäŋ kunum gänaŋ äroŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC11_11","074_11_11","ACT","11","11","11","Eruk, imaka u paorirän uterakgän Sisaria komeken nanik äma yaräkubä näk nämagutta yot itkut-ken ugän ahäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC11_12","074_11_12","ACT","11","12","12","Ahäŋirä Munapiktä ŋode näwetkuk; Gäk ukät kuŋkaŋä nadäwätäk terak nämo kwen yäŋ näwetkuk. Ude näwerirän notniye 6 ŋo näkkät bok Koniliastä yotken kuŋkumäŋ. Kumaŋ päŋku Koniliastä yot gänaŋ äroŋitna ŋode niwetkuk; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC11_13","074_11_13","ACT","11","13","13","Näkä yot gänaŋ aŋero kubätä ahäŋ namiŋpäŋ ŋode näwetkuk; Gäk Jopa yotpärare-ken watä ämakaye ätu yäniŋ kireŋpewi päŋku Saimon wäpi kubä Pita yäŋikŋat yäpmäŋ kaŋ äbut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC11_14","074_11_14","ACT","11","14","14","Äma unitä man täwerirän ket nadäŋpäŋ Ekänita biŋam kaŋ täŋput, gäkŋa ba ämawebe gäkkät irani u kudup yäk. Aŋerotä man ude iwetkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC11_15","074_11_15","ACT","11","15","15","Eruk, näk Anutu täŋo manbiŋam yäwet irira bian Munapiktä ninken äpuko udegän ämawebe uterak äroŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC11_16","074_11_16","ACT","11","16","16","Täŋirän näkä u kaŋpäŋ Ekänitä man ŋode yäŋkuko u juku piŋkut; Jontä umegän ärut tamiŋkuk. Upäŋkaŋ inä Munapikpäŋ api uwäktäŋ tamet yäŋ yäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC11_17","074_11_17","ACT","11","17","17","Täŋpäkaŋ ninä Ekäni Jesu Kristo nadäkinik täŋ imiŋitna iron pähap täŋ nimiŋkuko udegän Konilias-kät äboriyeta täŋ yämiŋirän näk ŋodewanitä imata Anutu iniŋ bitnäwam? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC11_18","074_11_18","ACT","11","18","18","Pitatä manbiŋam ude yäwerän nadäŋpäŋ bänepi kwitawäpäŋ Anutu iniŋ oretpäŋ ŋode yäŋkuŋ; Wära! yäk. Anutuwä guŋ äbottä bänepi sukureŋpäŋ irit kehäromita biŋam täkta yäŋtäreŋ yämik täyak yäŋ yäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC11_19","074_11_19","ACT","11","19","19","Täŋpäkaŋ Stiven kumäŋ-kumäŋ utkuŋo uterak äma ätutä äbot täŋpani mäyap däpmäŋ yäwat kireŋirä Juda kome peŋpäŋ Ponika ba Saiprus ba Antiok komeken kuŋtäŋpä kuŋkuŋ. Kuŋ täŋpä kuŋkuŋo uwä Ekäni täŋo manbiŋam Juda ämawebegän yäŋahäŋpäŋ yäwettäŋ kuŋkuŋ. Äma ätu nämo yäwet täŋkuŋonik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC11_20","074_11_20","ACT","11","20","20","Upäŋkaŋ nadäkinik täŋpani ätu Saiprus Sairini komeken naniktä Antiok yotpärare-ken kuŋkaŋ Grik man yäwani ämawebe, guŋ äbotken nanik ukät yäŋpäŋ-nadäk täŋpäŋ Ekäni Jesu Kristo täŋo manbiŋam yäŋahäŋpäŋ yäwetkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC11_21","074_11_21","ACT","11","21","21","Ude täŋirä Ekänitä kehäromi yämiŋirän yäwerä guŋ äbotken nanik ämawebe u nadäŋpäŋ mäyaptä bänepi sukureŋpäŋ Ekänita biŋam täŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC11_22","074_11_22","ACT","11","22","22","Täŋpäkaŋ unitäŋo manbiŋam nadäŋpäŋ äbot täŋpani Jerusalem itkuŋo unitä Banabas peŋ iwet-pewä Antiok kuŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC11_23","074_11_23","ACT","11","23","23","Päŋku Antiok ahäŋpäŋ Anutu täŋo iron u kaŋpäŋ oretoret pähap täŋpäŋ bänepi täŋpidäm taŋ yämiŋpäŋ ŋode yäwetkuk; Bänepjintä Ekäni kwasikotpäŋ iŋit-inik täŋpäŋ kaŋ irut yäŋ yäwetkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC11_24","074_11_24","ACT","11","24","24","Banabas uwä äma tägagämän kubä. Bänepi-ken Kudupi Munapik ba nadäkiniki kehäromi nikek. Täŋpäkaŋ yotpärare uken äma mäyap-inik Ekänita biŋam täŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC11_25","074_11_25","ACT","11","25","25","Eruk ätu nanak itpäŋä Banabastä Sol kaŋ-ahäwa yäŋkaŋ Tasus yotpärare-ken kuŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC11_26","074_11_26","ACT","11","26","26","Päŋku kaŋ-ahäŋpäŋ imaguränkaŋ Antiok äbumän. Äbäŋpäŋ äbot täŋpani bämopi-ken obaŋ kubä ude itkaŋ äma bumta Ekäni täŋo manbiŋam yäwetpäŋ yäwoŋärek täŋkumän. Antiok uken ämatä Jesu täŋo äbot täŋpanita wäpi Kristen yäŋ mämäram yäwetkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC11_27","074_11_27","ACT","11","27","27","Kadäni uken profet äma ätu Jerusalem naniktä Antiok kuŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC11_28","074_11_28","ACT","11","28","28","Profet kuŋkuŋo uken nanik kubä wäpi Agabas, uwä Munapiktä peŋ iwerirän komeni komeni nak jopirit ahäwayäŋ täŋkuko unita jukuman yäŋkuk. (Nak jopirit uwä äma wäpi Klodiustä Rom täŋo intäjukun äma irirän bureni ahäŋkuk.) ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC11_29","074_11_29","ACT","11","29","29","Nakta jop iritta yäŋirän nadäŋkaŋ äbot täŋpani kubäkubätä moneŋ pat yämiŋkuko udegän yäpmäŋ daniŋpäŋ Judia komeken noriye ketemta jop itkuŋo unita pewä kukta yäŋtäreŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC11_30","074_11_30","ACT","11","30","30","Yäŋtäreŋpäŋ moneŋ peŋkuŋo u Banabas kenta Solta yämäkaŋ yäpmäŋ päŋku äbot täŋpani Judia komeken irani unitäŋo watä äma unita yämiŋkumän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC12_1","074_12_1","ACT","12","1","1","Kadäni uken Herot Judia kome täŋo intäjukun äma ude itkaŋ äbot täŋpani ätu komi yäma yäŋkaŋ yepmäŋit päŋku komi yot gänaŋ yepmaŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC12_2","074_12_2","ACT","12","2","2","Uwä ŋode; Unitä yäwänkaŋ Jems, Jon täŋo noripak päiptä madäŋpewä kumbuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC12_3","074_12_3","ACT","12","3","3","Ude täŋirä Juda ämawebetä kädet Herottä täŋkuko unita gäripi nadäwäpäŋ Pita imaka, komi yotken tewa yäŋkaŋ yäwänpäŋ iŋitkuŋ. Uwä Juda täŋo orekirit kadäni kubä wäpi Käräga yiskät nämo awähurani orekirit kadäni bämopi-ken täŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC12_4","074_12_4","ACT","12","4","4","Eruk, Pita iŋitpäŋ komi yotken teŋpäŋ komi äma 16 ude yäwerän watä it täŋkuŋonik. Täŋpäkaŋ Herottä ŋode nadäŋkuk; Ittäyon Pasova orekirit kadäni täreŋirän ämawebe iŋamiken manken api tewet yäŋ nadäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC12_5","074_12_5","ACT","12","5","5","Ude nadäŋkuko unita Pita komi yot-kengän irirän komi ämatä watäni itkuŋ. Täŋpäkaŋ äbot täŋpani ämawebetäwä Pita täŋkentäŋ imikta Anutu-ken wari wari yäŋapik man yäk täŋkuŋonik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC12_6","074_12_6","ACT","12","6","6","Eruk, Herottä kadäni Pita manken tekta yäŋkuko u keräp taŋkuk. Kwep yäŋ yäŋkaŋ bipani Pita komi yot gänaŋ yen kehäromitä keri kuroŋi topmäŋpäŋ tewä komi äma yarä bämopi-ken däpmon pat itkuk. Täŋpäkaŋ komi äma ätu komi yot täŋo yämabam unita watäni itkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC12_7","074_12_7","ACT","12","7","7","Täŋirän pit kubägän Ekäni täŋo aŋero kubätä komi yot gänaŋ ugän ahäŋkuk. Ahäŋirän peŋyäŋekitä komi yot gänaŋ u peŋyäŋeŋpäŋ patkuk. Täŋpäŋ aŋero unitä Pita iŋit täŋpewän akwänpäŋ iwetkuk; Gäk bäräŋeŋ aku! yäk. Ude yäŋirän yen kehäromi yarä Pita keri kuroŋi topuŋo u pitpäŋ maŋkumän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC12_8","074_12_8","ACT","12","8","8","Täŋirän aŋerotä Pita iwetkuk; Päŋaku tek täŋpäŋ kuroŋka ärärani tä yäk. Ude yäwänä Pita udegän täŋkuk. Täŋpänä aŋerotä yäŋkuk; Mänit tekka u täŋpäŋ näk näwat yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC12_9","074_12_9","ACT","12","9","9","Ude yäŋpeŋ kuŋirän Pita komi yot u peŋpeŋ iwatkuk. Aŋerotä bureni ude täŋkentäŋ namitak yäŋ nämo nadäŋkuk, däpmonken käwep täyat yäŋ nadäŋkukopäŋ bureni ahäŋ imiŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC12_10","074_12_10","ACT","12","10","10","Eruk kumaŋ päŋku komi äma äbot yarä watä itkuŋo u äbot kubä yärepmitpäŋ äneŋi äbot kubä yärepmitpeŋ kuŋirän komi yot täŋo yäma taŋi dätpäŋ äpämaŋ yotpärare-ken kwani u ini dätkuk. Därirän yarä u äpämaŋ yäman umu kuŋkumän. Kuŋtäŋgän kädet miŋin aŋerotä Pita pit kubägän teŋpeŋ kuŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC12_11","074_12_11","ACT","12","11","11","Täŋirän eruk Pita uken nadäwän tumbuŋ. Täŋpäŋ yäŋkuk; Eruk, burenigän nadätat yäk. Ekänitä aŋeroni kubä iwet-pewän äbä näk Herot keri-ken nanik ba Juda ämawebe täŋo kokwawak keri-ken nanikpäŋ nämagutak yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC12_12","074_12_12","ACT","12","12","12","Ude nadäŋkaŋ kumaŋ päŋku Jon wäpi kubä Mak unitäŋo miŋi wäpi Maria unitä yotken ahäŋkuk. Ämawebe mäyap webe unitä yotken käbeyä täŋpäŋ Anutu-ken yäŋapik man yäŋ itkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC12_13","074_12_13","ACT","12","13","13","Ude yäŋ irirä Pitatä päŋku yäma-ken umu kwäpkwäp yäputkuk. Ude täŋpänä epän watä webe kubä wäpi Roda unitä yäma därayäŋ kuŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC12_14","074_12_14","ACT","12","14","14","Kuŋpäŋ Pita täŋo kotäk nadäŋpäŋ bänepi-ken oretoret pähap nadäŋpäŋ yäma nämo dätkuk. Nämo, äneŋi äyäŋutpeŋ yot gänaŋ unu kuŋpäŋ ämawebe päke u yäwetkuk; Pita äbäko yäma-ken itak yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC12_15","074_12_15","ACT","12","15","15","Ude yäwänä iwetkuŋ; Täŋguŋ taŋpäŋ ba yäyan yäk. Ude yäwäkaŋ ehuranigän yäŋkuk; Nämo! Bureni yäyat! Pita yäman umu itak yäk. Yäwänä yäŋkuŋ; Ude nämo, Pita täŋo aŋeronitä käwep itak yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC12_16","074_12_16","ACT","12","16","16","Ude yäŋ irirä Pita yäma-ken kwäpkwäp pen yäpuritkuk. Täŋirän eruk päŋku yäma dätpäŋ Pita ini kaŋpäŋ kikŋutpäŋ yäŋpäŋ-nadäk täŋ irirä Pitatä yäniŋ bitnäŋpäŋ ketwära täŋyäreŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC12_17","074_12_17","ACT","12","17","17","Ude täŋkaŋ Ekänitä komi yotken nanikpäŋ imagut yäpmäŋ äbäko unitäŋo manbiŋam yäwetkuk. Täŋpäŋ ŋode yäwetgän täŋkuk; In kuŋkaŋ Jems-kät äbot täŋpani ätu manbiŋam ŋo kaŋ yäwerut. Ude yäwetkaŋ Pita yepmaŋpeŋ kukŋi käda kuŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC12_18","074_12_18","ACT","12","18","18","Täŋpäkaŋ kome yäŋeŋirän komi äma Pitata watä itkuŋo u Pitata ijiwä wawäkaŋ dekaken paorak yäŋ yäŋkaŋ nadäwätäk pähap täŋpäŋ manbiŋam Herot iwetkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC12_19","074_12_19","ACT","12","19","19","Iwerä nadäŋpäŋ Herottä äma ätu yäwetkuk; Pitata wäyäkŋeŋpäŋ kawut! Yäweränkaŋ päŋku wäyäkŋeŋtäŋ kuŋarä waŋkuŋ. Täŋpäwä komi äma Pitata watä itkuŋo u manken yepmaŋpäŋ däpmäŋ-pewän kumäkta yäŋkuk. Ude täŋkaŋ ittäŋgän Herot Judia kome peŋpeŋ päŋku Sisaria yotpärare-ken itkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC12_20","074_12_20","ACT","12","20","20","Päŋku uken itkaŋ Herot Tire kenta Sidon ämawebeta kokwawak nadäŋ yäpmäŋ kuŋatpäŋ ketem Herottä komeken nanik yäpmäkta baga peŋ nimek yäŋ nadäŋkuŋ. Ude täŋpeko uwä ketem deken nanikpäŋ api yäpne yäŋ yäŋpäŋ Tire Sidon ämawebe ätutä käbeyä täŋpäŋ yäŋpäŋ-yäpä-tägawäkaŋ bänep kubägän äneŋi täkta uken kuŋkuŋ. Pengän päŋku Herot täŋo yot pähap unitäŋo watä ämani wäpi Blastus u ahäŋ imiŋpäŋ ukät man yäŋpäŋ-nadäŋirä Blastustä Herot iŋamiken yäŋkentäŋ yämekta yäŋkehärom taŋkuk. Ude täŋpäŋ Herot-kät man yäkta kadäni peŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC12_21","074_12_21","ACT","12","21","21","Eruk kadäni peŋkuŋ-ken Herottä intäjukun äma täŋo tek täŋpäŋ man yäwera yäŋkaŋä intäjukun ämatä maŋitpäŋ man yäwani-ken kuŋkuk. Uken kuŋkaŋ man mebäri mebäri yäwetkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC12_22","074_12_22","ACT","12","22","22","Yäŋirän nadäŋpäŋ ämawebe päke unitä gera terak ŋode yäŋkuŋ; Anutu kubä täŋo meni jinom yäk. U äma täŋo nämo yäŋ yäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC12_23","074_12_23","ACT","12","23","23","Ude yäŋirä Herottä man u nadäŋpäŋ Anutu ärowani bureni täŋo wäpi biŋam yäpmäŋ akukta bitnäŋkuk. Ude täŋirän uterakgän Ekäni täŋo aŋero kubätä päbä utkuk. Urirän käyäm waki kubä Herot terak ahäŋ imiŋirän yamuntä naŋ äreyäŋpewä kumbuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC12_24","074_12_24","ACT","12","24","24","Täŋpäkaŋ Ekäni täŋo manbiŋam kehärom taŋpäŋ komeni komeni ahäŋ patkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC12_25","074_12_25","ACT","12","25","25","Ahäŋ parirän Banabas kenta Sol täŋkentäk moneŋ Judia äbot täŋpanita Jerusalem yäpmäŋ kuŋkumäno u yämän tärewäpäŋ äyäŋutpeŋ Antiok kuda yäŋkaŋ Jon wäpi kubä Mak u imaguränkaŋ penta kuŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC13_1","074_13_1","ACT","13","1","1","Täŋpäŋ äbot täŋpani Antiok irani uken nanik profet äma ba äma ätu Anututä kädet gäripi nadäk täyak u yäwetpäŋ yäwoŋärek täkta itkuŋ. U wäpi tawaŋ ŋode; Kubä Banabas, kubä Simeon wäpi kubä Kubiri yäŋ iwerani, kubä Lusias Sairini komeken nanik, kubä Sol, kubä Manain, Herot täŋo noripaki kubä. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC13_2","074_13_2","ACT","13","2","2","Eruk, kepma kubäta äbot täŋpanitä Ekäni iniŋoret itkaŋ inita nak nämo nakta yäjiwätpäŋ nakta jop itkuŋ. Ude täŋ irirä Kudupi Munapiktä ŋode yäwetkuk; In Banabas kenta Sol epän kubä näkä iwoyäŋ yämiŋkuro u täkta iwoyäŋpäŋ yepmaŋpä yäpmäŋ kaŋ kun yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC13_3","074_13_3","ACT","13","3","3","Ude yäwänä nakta jop itkaŋ Anutu-ken yäŋapik man yäŋpäŋ keri yarä uterak peŋpäŋ yepmaŋpä yäpmäŋ kuŋkumän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC13_4","074_13_4","ACT","13","4","4","Eruk Kudupi Munapiktä Banabas kenta Sol peŋ yäwet-pewän Selusia komeken kuŋkumän. U naniktä gäpe terak äroŋpeŋ gwägu bämopi-ken kome täpuri kubä wäpi Saiprus uken kuŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC13_5","074_13_5","ACT","13","5","5","Kuŋtäŋgän Saiprus täŋo yotpärare kubä wäpi Salamis u ahäŋpäŋ Juda täŋo käbeyä yot gänaŋ äroŋpäŋ Anutu täŋo manbiŋam yäŋahäŋpäŋ yäwetkumän. Jon-Mak imaka, bok täŋkentäŋpäŋ yäwetkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC13_6","074_13_6","ACT","13","6","6","Ude täŋkaŋ Saiprus kome u gänaŋ manbiŋam yäŋahäŋpäŋ yäwettäŋ kuŋtäŋgän yotpärare kubä wäpi Pafos u ahäŋkumän. Uken Juda äma kubä wäpi Bajesu uwä uken itkuk. Äma uwä profet jopi, kären käwani. Grik man terak wäpi Elimas yäŋ iwetkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC13_7","074_13_7","ACT","13","7","7","Elimas u kome unitäŋo intäjukun äma wäpi Segius-Paulus unitäŋo täŋkentäk kubä. Täŋpäkaŋ Segius-Paulus uwä äma nadäk-nadäk ikek. U Anutu täŋo manbiŋam nadäwa yäŋpäŋ Banabas kenta Solta yäŋpewän äbumän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC13_8","074_13_8","ACT","13","8","8","Täŋpäkaŋ äma kären käwani unitä Banabas kenta Sol täŋo epän u ura yäŋkaŋ täk täŋkuk. Täŋpäŋ intäjukun ämani Segius-Paulus unitä Jesuta nadäkinik täŋpek yäŋpäŋ Segius ude täŋpeno! yäŋ iwet täŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC13_9","074_13_9","ACT","13","9","9","Ude täŋkuko upäŋkaŋ Kudupi Munapiktä Sol wäpi kubä Pol u uwäk täŋpäŋ irirän Elimas dapun taŋi kaŋpäŋ iwetkuk; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC13_10","074_13_10","ACT","13","10","10","Gäk Satan täŋo nanaki! yäk. Gäk kädet siwoŋi täŋo iwan. Täŋyäkŋarani kädet ba nadäk wakiwaki gäkken tokŋeŋ pätak yäk. Ekäni täŋo kädet siwoŋi u täŋpi wanayäŋ täk täyan! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC13_11","074_13_11","ACT","13","11","11","Eruk, nadätan? Apiŋo Ekänitä gurirän dapunka wawayäŋ yäk. Dapunka wawänkaŋ kadäni käroŋi bumik edap dapuri nämo kaŋkaŋ api it yäpmäŋ kwen! Poltä ude yäŋirän uterakgän gubamtä-yäŋ dapuri-ken uwäk täŋpewän dapuri bipmäŋ utkuk. Täŋpänkaŋ Elimastä äma yepmäŋirapäŋ kädet näwoŋärewut yäŋkaŋ puŋ ijiŋtäŋ kuŋatkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC13_12","074_13_12","ACT","13","12","12","Täŋirän intäjukun äma unitä u kaŋpäŋ Ekäni täŋo manbiŋam nadäŋkuko u nadäwän inide kubä täŋpänpäŋ Ekänita nadäkinik täŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC13_13","074_13_13","ACT","13","13","13","Eruk, Polkät äma ätu penta kuŋatkuŋo Pafos kome peŋpeŋ gäpe terak äroŋpeŋ Pamfilia komeken yotpärare kubä wäpi Pega u kuŋkuŋ. Kuŋirä Jon-Mak yepmaŋpeŋ äneŋi Jerusalem kuŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC13_14","074_13_14","ACT","13","14","14","Täŋirän ätu u Pega yotpärare peŋpeŋ ini kuroŋ kuŋtäŋgän Pisidia komeken yotpärare kubä wäpi Antiok u ahäŋkuŋ. Ahäŋpäŋ Sabat kadäni-ken Juda täŋo käbeyä yot gänaŋ äro maŋitkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC13_15","074_13_15","ACT","13","15","15","Äro maŋirirä Juda täŋo äma ekäni ekäni yot gänaŋ itkuŋo unitä Moses täŋo Baga man kudän täwani, ba profet biani täŋo man u daniŋ paotpäŋ Polkät Banabas u ŋode yäwet yabäŋkuŋ; Ektä ämawebe bänepi täŋkehärom takta man kubä yäkta nadäŋpäŋä täga yäŋahädayäŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC13_16","074_13_16","ACT","13","16","16","Yäwäwä Poltä akuŋpäŋ yäŋuruk-uruk yäneŋo yäŋpäŋ ketwära täŋyäreŋkuk. Täŋpäŋ manbiŋam ŋode yäput peŋpäŋ yäŋkuk; In Isrel ämawebe ba ämawebe gägäni ätu Anututa nadäkinik täŋ imiŋpäŋ gämori-ken kuŋarani in ket nadäwut! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC13_17","074_13_17","ACT","13","17","17","Isrel äbot täŋo Anutu unitä äbekniye oraniye, ämawebe bämopi-ken nanikpäŋ inita biŋam yäpmäŋ daniŋkuk. Yäpmäŋ daniŋpäŋ yepmaŋpän iniken komeni peŋpeŋ päŋku Isip kome itkuŋ-ken uken täŋpewän äbot pähap ahäŋ patkuk. Täŋpäkaŋ mäden, iniken kehäromi terak Isip komeken nanik yäŋ-yäkŋat yäpmäŋ äpämaŋ kuŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC13_18","074_13_18","ACT","13","18","18","Täŋkaŋ obaŋ 40 ude kome jopi-ken ittäŋ kuŋatkuŋ-ken uken mani nämo iwatkuŋo upäŋkaŋ yabäŋ koreŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC13_19","074_13_19","ACT","13","19","19","Eruk Kenan kome yäniŋ kirewayäŋ täŋkuk-ken nanik Anututä ämawebe äbot pähap 7 ude täŋpän waŋkuŋ. Täŋpän wawäpäŋ kome u Isrel ämawebeta yäniŋ kirewänpäŋ unitä koreŋpäŋ itkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC13_20","074_13_20","ACT","13","20","20","Imaka ahäŋkuko u kuduptagän obaŋ 450 u gänaŋ ahäŋ yäpmäŋ kuŋkuŋ. Eruk u punin terak Isrel ämawebetä kome u yäpmäŋpäŋ irirä Anututä watä ämaniye ätu iwoyäŋpäŋ yepmak täŋtäŋ kuŋirän Samuel, profet ude itta ahäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC13_21","074_13_21","ACT","13","21","21","Täŋpäkaŋ kadäni uken äma kubätä intäjukun it yämekta Anutu-ken gera yäŋkuŋ. Gera yäŋirä Anututä Sol intäjukun ämani itta iwoyäŋkuk. Sol uwä Kis täŋo nanaki, Benjamintä äbotken nanik. Täŋpäkaŋ Soltä Isrel ämawebeta yabäŋ yäwat epän täŋ yämiŋ yäpmäŋ kuŋtäyon obaŋ 40 ude täreŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC13_22","074_13_22","ACT","13","22","22","Täreŋirän Anututä Sol u yäŋiwatpäŋ komenita Devitpäŋ intäjukun äma itta teŋkuk. Teŋpäŋ Devitta yäŋpäŋ ämawebe ŋode yäwetkuk; Näk Jesi täŋo nanaki Devit u kaŋpäŋ gäripi nadäŋpäŋ bänepnatä u iŋit-inik täyat. Unitä uyaku näkŋo man kädet u kumän api iwat morewek yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC13_23","074_13_23","ACT","13","23","23","Eruk, Anututä yäŋkehäromtak man bian yäŋkuko udegän Devit täŋo äbotken nanik Anututä ini äma kubä iwoyäŋkuk. Äma unitä Isrel ämawebe waki keri-ken nanik api yämagurek yäŋ yäŋkuk. Uwä wäpi Jesu. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC13_24","074_13_24","ACT","13","24","24","Täŋpäkaŋ Jesu epäni nämo yäput peŋpäŋ täŋtäŋ kuŋirän Jontä Isrel ämawebe-ken manbiŋam yäŋahäŋpäŋ ŋode yäwettäŋ kuŋkuk; In bänepjin sukureŋpäŋ irit kuŋat-kuŋatjin yäpä-siwoŋ täŋirä ume ärut tamayäŋ yäŋ yäwettäŋ kuŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC13_25","074_13_25","ACT","13","25","25","Eruk Jon epän täŋkuko u tärewayäŋ keräp taŋirän ämawebe ŋode yäwet yabäŋkuk; Intä näka netä yäŋ nadäk täkaŋ? Näk äma intä itsämäk täkaŋ, Kristo u nämo yäk. Upäŋkaŋ kawut! Äma kubä mäden näwatak yäk. Näk äpani-inik unita u dubini-ken itnaŋi nämo yäŋ yäwetkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC13_26","074_13_26","ACT","13","26","26","Poltä ude yäŋpäŋ yäŋkuk; Notnaye Abraham täŋo äbotken nanik, in nadäwut! Ba in ätu Juda äbotken nanik nämopäŋ Anutu nadäŋ imiŋpäŋ gämori-ken kuŋat täkaŋ, in imaka nadäwut! Anututä ämawebe wakiken nanik yämagutpäŋ inita biŋam yäpmäk-yäpmäk unitäŋo manbiŋam u nin bämopnin-ken ahätak ŋo! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC13_27","074_13_27","ACT","13","27","27","Jerusalem ämawebe jopi ukät watä ämaniyetä Jesu täŋo mebäri nämo nadäwä tumbuŋ. Ba profet biani täŋo manbiŋam Sabat kadäni-ken daniŋpäŋ nadäk täŋ yäpmäŋ äbäk täŋkuŋo unitäŋo mebäri nämo nadäwä täreŋkuŋ. Nämo nadäwä täreŋkuŋo upäŋkaŋ Jesu utta man yäŋirä manbiŋam biani u bureni ahäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC13_28","074_13_28","ACT","13","28","28","Äma uken goret kubä nämo kaŋkaŋ manken teŋpäŋ utpewä kumäkta Pailat-ken man kehäromigän yäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC13_29","074_13_29","ACT","13","29","29","Imaka bian profettä Jesu ude api täŋ imineŋ yäŋ yäwani u kudup täŋ imiŋkuŋ. Täŋpäŋ päya kwakäp terak nanik ketäreŋ yäpmäŋ päpä awaŋ gänaŋ peŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC13_30","074_13_30","ACT","13","30","30","Awaŋ gänaŋ peŋkuŋo upäŋkaŋ Anututä äneŋi awaŋ gänaŋ nanikpäŋ yäpmäŋ päŋaku tewän kodak taŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC13_31","074_13_31","ACT","13","31","31","Täŋpäkaŋ u punin terak kepma mäyapta ämawebe Jesu nämo kumäŋirän ukät Galili kome peŋpeŋ Jerusalem penta kuŋkuŋo unitä kak täŋkuŋ. Äma unitä apiŋo Jesu täŋo manbiŋam Juda äbotken yäŋahäŋtäŋ kuŋat täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC13_32","074_13_32","ACT","13","32","32","Täŋ, nin uwä intä nadäkta Anututä äbekniye oraniyeta yäŋkehäromtak man yäŋ yämiŋkuko unitäŋo Manbiŋam Täga yäŋahäŋ itkamäŋ ŋo. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC13_33","074_13_33","ACT","13","33","33","Täŋpäkaŋ yäŋkehäromtak man u bureni ahäŋkuk. Anututä Jesu awaŋ gänaŋ nanikpäŋ yäpmäŋ päŋaku tewän kodak taŋkuko unita äbekniye oraniye täŋo äbot ninken unitäŋo bureni ahäŋ nimitak. Täŋpäŋ manbiŋam udewanigän Sam 2-ken itak. Uwä ŋode; Gäk nanakna. Apiŋo bäyaŋpäŋ gepmaŋtat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC13_34","074_13_34","ACT","13","34","34","Anututä Jesu awaŋ gänaŋ nanik yäpmäŋ päŋaku teŋkuko u äneŋi awaŋ gänaŋ täga nämo api äpmo parawek. Uwä Anututä ini yäŋkuko ude; Imaka täga Devitta biŋam peŋ imiŋkuro unitäŋo bureni uwä gamiŋira kehäromigän api ahäŋ pärek yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC13_35","074_13_35","ACT","13","35","35","Ba man kubä pen Anutu täŋo manbiŋam terak pätak u ŋode; Gäk kaŋ-äwaräkuk täŋiri epän ämaka iwoyäwani awaŋ gänaŋ nämo api parawek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC13_36","074_13_36","ACT","13","36","36","Notnaye, man biani u bureni ahäŋirän käkamäŋ. Kadäni Devit kome terak itkuk-ken uken uwä Anutu täŋo nadäk-gärip ugän iwarän täŋkuk. Täŋkukopäŋ mäden Devit kumbänä äbekiye oraniye täŋo awaŋken äneŋpäkaŋ paraŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC13_37","074_13_37","ACT","13","37","37","Täŋ, äma Anututä awaŋ gänaŋ nanik yäwän kikŋutkuko u komegup nämo paraŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC13_38","074_13_38","ACT","13","38","39","Ude yäŋpäŋ Poltä ŋode yäwetgän täŋkuk; Unita notnaye in ket nadäneŋ; Äma kumbuko uwä intäŋo momi täga peŋ tamek. Manbiŋam unitagän täwetkamäŋ ŋo. Moses täŋo baga mantä momijin täŋo topmäk-topmäk u pit tamiŋpäŋ siwoŋi ämawebe täga nämo api täwerek. Nämoinik. Täŋ, ämawebe Jesuta nadäkinik täŋpeŋ kuŋatnayäŋ täŋo u kuduptagän Jesutä momini bureni api peŋ yämek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC13_40","074_13_40","ACT","13","40","40","Unita in juku peŋpäŋ ket nadäwut! Profettä man bian yäŋkuŋo unitä intä terak ärowekta. Man ŋode yäŋkuŋo u; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC13_41","074_13_41","ACT","13","41","41","In yäŋärok man yäwanitä nadäwätäk pähap täŋpäŋ kaŋ waŋ morewut! In irirä näkä imaka kudupi kubä täŋpayäŋ täyat unita nadäwä inide kubä api täneŋ. Täŋpäkaŋ ämatä unitäŋo manbiŋam täwerirä nadäŋkaŋ bureni yäŋ nämo api nadäneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC13_42","074_13_42","ACT","13","42","42","Eruk, Poltä manbiŋam u yäŋahäŋ paotpäŋä Banabas-kät käbeyä yot peŋpeŋ yäman äpämaŋ kudayäŋ täŋirän ämawebe päke unitä yäwetkuŋ; Man niwet ahäkamän unitäŋo moräki äneŋi Sabat kadäni kubäta äbäŋkaŋ kaŋ niwerun yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC13_43","074_13_43","ACT","13","43","43","Ude yäweräkaŋ äpämaŋ kuŋkumän. Täŋirän Juda ämawebe-kät ämawebe Juda täŋo baga man iwarani guŋ äbotken nanik ätutä Pol kenta Banabas yäwarän täŋkuŋ. Yäwarän täŋirä bänep nadäk-nadäki täŋkwawa tawänpäŋ Anutu täŋo nadäk-gärip u iwarän täŋpäŋ unitäŋo iron terak kaŋ kuŋarut yäŋ man kwini terak peŋ yäwetkumän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC13_44","074_13_44","ACT","13","44","44","Eruk äneŋi Sabat kadäni kubäken ämawebe yotpärare uken mäyaptä Pol kenta Banabastä Anutu täŋo manbiŋam yäŋahäŋirän nadänayäŋ äbuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC13_45","074_13_45","ACT","13","45","45","Täŋpäkaŋ Juda äma ekäni ekänitä ämawebe mäyap u yabäŋpäŋ kokwawak nadäŋpäŋ Pol yäŋärok iwetpäŋ jopman pähap yäyak! yäŋ yäwetkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC13_46","074_13_46","ACT","13","46","46","Ude yäŋirä Pol kenta Banabas ehutpäŋ man ŋode yäŋkumän; Bureni! Nek Anutu täŋo man Juda äbotken nanik inta jukun täwet kirekta yäŋ nimani. Upäŋkaŋ in man ŋonita mäde ut imikaŋ uwä injin-tägän ŋode bumik yäkaŋ; Nin irit täga tärek-täreki nämo unita biŋam nämo täkamäŋ. In ude yäkaŋ unita nek inta mäde ut tamiŋpäŋ ämawebe guŋ äbotken päŋku Ekäni täŋo manbiŋam yäŋahäŋpäŋ api yäwetde yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC13_47","074_13_47","ACT","13","47","47","Ekänitä ŋode peŋ niwetkuk; Näkä täŋpewa in guŋ äbot täŋo peŋyäŋek ude itkaŋ ämawebe komeni komeni u täŋkentäŋ yämiŋirä näkŋata biŋam api yäpmäŋ morewet yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC13_48","074_13_48","ACT","13","48","48","Eruk, ämawebe guŋ äbotken nanik itkuŋo unitä man u nadäŋpäŋ bänep oretoret pähap nadäŋpäŋ Ekäni täŋo manbiŋamta gäripi-inik nadäŋkuŋ. Täŋpäŋ ämawebe mäyaptä manbiŋam unita nadäwä bureni täŋkuŋ. Ämawebe Anututä irit kehäromi yäpmäkta biŋam iwoyäwani unitägän nadäkinik täŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC13_49","074_13_49","ACT","13","49","49","Täŋpäkaŋ Ekäni täŋo mantä kome u gänaŋ kumän kuŋat moreŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC13_50","074_13_50","ACT","13","50","50","Ude täŋirän Juda täŋo ekäni ekänitä Anutu nadäŋ imani webe wäpi biŋam ikek ätukät yotpärare unitäŋo äma ekäni ätu man yäput-yäwerirä Pol kenta Banabasta kokwawak nadäŋpäŋ waki täŋ yämiŋpäŋ kome uken nanik yäwat kireŋpewä kuŋkumän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC13_51","074_13_51","ACT","13","51","51","Ude täŋirä yarä u kugun kuroŋi terak nanik däpmäŋ äreyäŋpewän maŋpäkaŋ yotpärare u mäde ut imiŋpäŋ Aikoniam yotpärare-ken kuŋkumän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC13_52","074_13_52","ACT","13","52","52","Täŋpäkaŋ Kudupi Munapiktä ämawebe Jesuta nadäkinik täŋ imani u bänepi täŋpidäm taŋirän bänep oretoret pähap nadäŋtäŋ kuŋatkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC14_1","074_14_1","ACT","14","1","1","Pol kenta Banabas Antiok yotpärare-ken täk täŋkumäno udegän Aikoniam yotpärare-ken äroŋpäŋ Juda nanik täŋo käbeyä yot gänaŋ äroŋkumän. Äroŋpäŋ Ekäni täŋo manbiŋam säkgämän-inik yäŋahäŋpäŋ yäwerirän Juda äbotken nanik ba guŋ äbotken nanik mäyaptä Jesuta nadäkinik täŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC14_2","074_14_2","ACT","14","2","2","Täŋirä Juda äma ätutäwä Ekäni täŋo man nadäkta bitnäk-inik täŋpäŋ ämawebe ätu guŋ äbotken nanik yäput-yäwet-pewä nadäkinik täŋpanita iwan täŋ yämiŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC14_3","074_14_3","ACT","14","3","3","Ude täŋ yämiŋkuŋo upäŋkaŋ Pol kenta Banabastä ehutpäŋ ini ugän itkaŋ Ekäni täŋo man yäŋahäk täŋkumänonik. Ude täŋkaŋ Ekänitä orakoraki täŋo manbiŋam täŋkehärom takta kehäromi yämiŋirän kudän kudupi mebäri mebäri täŋkumän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC14_4","074_14_4","ACT","14","4","4","Täŋpäkaŋ äma päke yotpärare u nanik duŋ-weŋpäŋ ätutä Juda ämakät bänep kubägän täŋkuŋ. Täŋirä ätutäwä aposoro yarä ukät bänep kubägän täŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC14_5","074_14_5","ACT","14","5","5","Ude täŋpäŋ itkaŋ mädenä Juda äma ätu ba guŋ äbotken nanik ätukät intäjukun ämaniyetä Pol kenta Banabas iwan täŋ yämiŋpäŋ mobätä kumäŋ-kumäŋ däpmäkta yäŋpäŋ-nadäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC14_6","074_14_6","ACT","14","6","6","Ude täŋirä biŋam nadäŋpäŋ Pol kenta Banabas kome u peŋpeŋ Likonia komeken kuŋkumän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC14_7","074_14_7","ACT","14","7","7","Uken kuŋpäŋ Listra Depe yotpärare ba yotpärare tuän tuän itkuŋo uken Manbiŋam Täga u yäŋahäŋkumän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC14_8","074_14_8","ACT","14","8","8","Listra yotpärare uken äma kuroŋi kwäyähäneŋ täŋpani kubä itkuk. Äma u miŋitä inide bäyaŋkukopäŋ kuŋat-kuŋat kubä nämo täŋpani. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC14_9","074_14_9","ACT","14","9","9","Eruk Poltä ämawebe manbiŋam yäwet irirän äma kwäyähäneŋ täŋpani uwä juku peŋpäŋ nadäŋ itkuk. Nadäŋ irirän Poltä äma uwä nadäkiniki kaŋpäŋ Anututä u täga yäpän-täganaŋi yäŋ nadäŋpäŋ dapun kehäromigän kaŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC14_10","074_14_10","ACT","14","10","10","Kehäromigän kaŋpäŋ gera terak ŋode iwetkuk; Eruk, käroŋ aku! Ude yäwänä Poltä man yäŋkuko uterakgän äma uwä akuŋpäŋ käroŋ kuŋatkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC14_11","074_14_11","ACT","14","11","11","Poltä kudän kudupi ude täŋirän kaŋpäŋ ämawebe päke itkuŋo unitä ini Likonia man terak ŋode yäŋkuŋ; Wära! Nininken uraktä äma äworeŋpäŋ äbäkamän ŋo! yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC14_12","074_14_12","ACT","14","12","12","Ude yäŋpäŋ anutuniye wäpi yäwetkuŋ. Banabas uwä wäpi Sus yäŋ iwetkuŋ. Täŋpäŋ Pol uwä man yäŋahäk täŋkuko unita wäpi Hemes yäŋ iwetkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC14_13","074_14_13","ACT","14","13","13","Täŋpäkaŋ yotpärare u dubini-ken urak Sus unitäŋo iniŋoret yottä itkuk. Täŋkaŋ yot unitäŋo watä ämakät ämawebe päke unitä Pol kenta Banabas yäniŋ oretta ärawa tänayäŋ nadäŋkuŋo unita watä äma unitä bulimakau ba päya irotpäŋ omäk meranta täŋpani mäyap yäpmäŋ äbuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC14_14","074_14_14","ACT","14","14","14","Ude täŋirän aposoro yarä unitä ude tänayäŋ yäŋ yabäŋpäŋ bärom täŋpäŋ iniken tek weŋ täŋpän kuŋkuŋ. Teki weŋ täŋpän kwäpäŋ bäräŋeŋ täropigän ämawebe u bämopi-ken äpmoŋpäŋ yäwetkumän; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC14_15","074_14_15","ACT","14","15","15","In imata ude tänayäŋ yäŋkaŋ täkaŋ? Nek ämagän, in udewanigän! In anutu jopi-jopi mäde ut yämiŋpäŋ Anutu Bureni irit ikek u iniŋ oretneŋta Manbiŋam Täga täwetkamäk ŋo. Anutu u uwä kunum kenta kome gwägu ba imaka kudup pewän ahäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC14_16","074_14_16","ACT","14","16","16","It yäpmäŋ äbuŋo kadäni uken äma äbori äbori yabäŋ äwaräkuk täŋirän kädet mebäri mebäri pewä ahäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC14_17","074_14_17","ACT","14","17","17","Upäŋkaŋ Anututä mebärini nadäneŋta not täŋ tamiŋirän iwän ba edap iniken kadäni terakgän ahäŋ tamiŋirän ketemtä ahäŋ-bumbum täŋirä naŋ oretoret pähap täŋ it täkaŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC14_18","074_14_18","ACT","14","18","18","Eruk manbiŋam ude yäwetpäŋ yäniŋ bitnäŋkumäno upäŋkaŋ ehutpäŋ ärawa täŋ yämikta nadäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC14_19","074_14_19","ACT","14","19","19","Kadäni uken Juda äma ätu Antiok ba Aikoniam komeken naniktä äbäŋpäŋ Listra ämawebe peŋ yäwetkuŋ. Peŋ yäwettäko Polta iwan täŋpäŋ mobätä utkaŋ kerigän iŋitpäŋ wädäŋ yäpmäŋ päŋku kumäŋtak yäŋ yäŋkaŋ yotpärare gägäni-ken teŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC14_20","074_14_20","ACT","14","20","20","Tewä parirän äbot täŋpani ätutä äbä it gwäjiŋpäŋ kaŋ irirä nadäwän tägawäpäŋ akumaŋ yotpärare-ken äneŋi äroŋkuk. Eruk patkuko yäŋewänä Banabas-kät kome u peŋpeŋ Depe yotpärare-ken kuŋkumän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC14_21","074_14_21","ACT","14","21","21","Depe kome uken Manbiŋam Täga yäwerirän ämawebe mäyaptä Jesuta biŋam täŋkuŋ. Ude täŋpäŋ äyäŋutpeŋ kädet kuŋkumäno udegän Listra Aikoniam ba Antiok yotpärare-ken äneŋi äbumän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC14_22","074_14_22","ACT","14","22","22","Äbä yotpärare taŋi ba täpuri uken Jesuta nadäkinik täŋpani bänepi täŋpidäm taŋ yämiŋpäŋ nadäkiniki täŋkehärom takta man yäwettäŋ kuŋkumän. Täŋpäŋ man ŋode yäwetkumän; Nadäkaŋ? Nadäkinik täŋpani nin komi bäräpi mebäri mebäri nadäŋkaŋ kuŋatnayäŋ täkamäŋ uwä Anutu täŋo kaŋiwat yewa gänaŋ api äpmone yäŋ yäwetkumän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC14_23","074_14_23","ACT","14","23","23","Pol kenta Banabastä ude yäwetkaŋ yotpärare u nanik ämawebe äbot täŋpani watä it yämikta watä äma yabäŋ ahäŋpäŋ iwoyäŋpäŋ yepmaŋkumän. Täŋpäŋ Ekäni nadäŋ imikinik täŋkuŋo uwä Ekänitä täŋkentäŋ yämekta inita nak nämo nakta yäjiwätpäŋ nakta jop itkaŋ yäŋapik man yäŋ itkumän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC14_24","074_14_24","ACT","14","24","24","Ude täŋkaŋ yepmaŋpeŋ kuŋkumän. Kumaŋ päŋku Pisidia kome irepmitpeŋ Pamfilia komeken ahäŋkumän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC14_25","074_14_25","ACT","14","25","25","Eruk Pega yotpärare-ken äroŋpäŋ ämawebe u nanik Ekäni täŋo manbiŋam yäwetkumän. Yäwetkaŋ äneŋi yotpärare u peŋpeŋ Atalia yotpärare-ken äpmoŋkumän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC14_26","074_14_26","ACT","14","26","26","Kome uken gäpe terak äroŋpeŋ kumaŋ Antiok yotpärare-ken ahäŋpäŋ epäni u täŋ-täreŋkumän. Kome ukenä äbot täŋpanitä bian äma yarä unitä Ekäni täŋo manbiŋam yäŋahäŋtäŋ kuŋarirän Ekäni täŋo orakorakitä watä it yämekta Anutu keri terak yepmaŋkaŋ epän man yäwet-pewä kuŋkumän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC14_27","074_14_27","ACT","14","27","27","Eruk Antiok ahäŋpäŋ äbot täŋpani kubä-kengän yepmaŋpäŋ Anututä täŋkentäŋ yämiŋirän epän täŋkumäno unitäŋo manbiŋam yäwetkumän. Ba Anututä guŋ ämawebeta kädet täwit yämiŋirän nadäkinik täŋkuŋo unitäŋo manbiŋam yäwetkumän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC14_28","074_14_28","ACT","14","28","28","Ude täŋkaŋ ämawebe äbot täŋpani ukät kadäni käroŋi bumik itkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC15_1","074_15_1","ACT","15","1","1","Kadäni uken äma ätu Judia komeken naniktä Antiok kuŋpäŋ Antiok nanik äbot täŋpani ŋode yäwetkuŋ; In Moses täŋo man buramiŋpäŋ gupjin moräk nämo madäŋpäŋä Ekänita biŋam täga nämo api täneŋ yäŋ yäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC15_2","074_15_2","ACT","15","2","2","Ude yäŋirä Pol kenta Banabastä man u nadäwän siwoŋi nämo täŋpäpäŋ Judia äma ukät man wärät-wärät täŋpäŋ man kowat yäwän täŋkuŋ. Ude täŋirä äbot täŋpani ämawebetä man ŋode topuŋ; Eruk, Pol Banabas-kät nadäkinik täŋpani ätu yäwetpena päŋku aposoro ba äma ekäni ekäni Jerusalem irani-kät man ŋo kaŋ yäŋpäŋ yäpä-siwoŋ tawut yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC15_3","074_15_3","ACT","15","3","3","Man ude topmäŋpäŋä Antiok äbot täŋpanitä ämawebe Jerusalem kukta iwoyäŋkuŋo u yepmaŋpä kuŋkuŋ. Kumaŋ päŋku Ponika ba Samaria kome irepmitpäŋ kome u nanik äbot täŋpani manbiŋam ŋode yäwettäŋ kuŋkuŋ; Äma guŋ äbotken nanik mäyaptä Anutu täŋo man nadäŋpäŋ Anututa biŋam täŋkuŋ. Ude yäwerirä nadäŋpäŋ bänepitä oretoret pähap nadäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC15_4","074_15_4","ACT","15","4","4","Eruk manbiŋam u yäŋahäŋtäŋ kumaŋ Jerusalem ahäŋkuŋ. Jerusalem ahäŋirä aposoro, äbot täŋpani täŋo ekäni ekäni ba äbot täŋpani ämawebe ini imaka, penta yäniŋ oretkuŋ. Yäniŋ orerirä Pol kenta Banabastä Ekäni Anututä täŋkentäŋ yämiŋirän guŋ äbot ämawebe-ken epän täŋkumäno unitäŋo manbiŋam yäwetkumän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC15_5","074_15_5","ACT","15","5","5","Ude yäwerirän äbot täŋpani ätu Parisi äma itkuŋo unitä ŋode yäŋkuŋ; Äbot kubäken naniktä gupi moräk madäneŋo uyaku nadäna siwoŋi täŋpek. Äma uwä yäweräkaŋ Moses täŋo baga man bok kaŋ buramiwut yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC15_6","074_15_6","ACT","15","6","6","Parisi ämatä man ude yäŋirä aposoro-kät äma ekäni ätukät käbeyä täŋpäŋ man yäŋ-ket utnayäŋ täŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC15_7","074_15_7","ACT","15","7","7","Man u ket utnayäŋ yäŋkaŋ man epän pähap täŋkuŋ. Yäwä täreŋirän Pitatä akuŋpäŋ ŋode yäwetkuk; Notnaye, bian Anututä in bämopjin-ken nanik näk iwoyäŋpäŋ nepmaŋkuko u nadäkaŋ. U nähä guŋ äbotken Manbiŋam Täga yäŋahäŋpäŋ yäwerira Ekänita nadäkinik täneŋta iwoyäŋpäŋ nepmaŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC15_8","074_15_8","ACT","15","8","8","Anutu, ämawebe kuduptagän bänepi-ken yabäŋpäŋ-nadäk täyak unitä guŋ ämawebe äbot u Kudupi Munapik ninta niniŋ kireŋkuko udegän yäniŋ kireŋkuk. Ude täŋirän kaŋpäŋ ŋode nadäŋkumäŋ; Anututä ämawebe u inita biŋam yäpmäŋ danitak yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC15_9","074_15_9","ACT","15","9","9","U ninta kädet kubä niwoŋäreŋkaŋ guŋ ämawebeta kädet inigän kubä nämo yäwoŋäreŋkuk. Nämoinik! U nadäkinik täŋ imiŋirä bänepi ärut yäpän tägawäpäŋ yepmaŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC15_10","074_15_10","ACT","15","10","10","Unita in imata Anutu täŋo täktäki irepmitpäŋ tänayäŋ täkaŋ? In baga man täŋo bäräpi u notniye guŋ äbotken nanikta nämo kotaŋ yämineŋ. Nämoinik, bian äbekniye oraniye ba ninin imaka, bäräpi u täga nämo kotaŋkumäŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC15_11","074_15_11","ACT","15","11","11","Upäŋkaŋ ŋode nadäk täkamäŋ; Ekäni Jesu täŋo orakoraki uterakgän Anututä nin inita biŋam iwoyäŋkuko udegän notniye guŋ äbotken nanik imaka, iwoyäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC15_12","074_15_12","ACT","15","12","12","Pitatä man ude yäŋ irirän nadäŋpäŋ äma käbeyä täŋ itkuŋo u kudup man bitnäŋpäŋ Pol kenta Banabas-tagän juku peŋkuŋ. Juku peŋirä yarä unitä Anututä kudän kudupi kudupi keri terak guŋ äbotken täŋkuko unitäŋo manbiŋam ätu yäŋahäkgän täŋkumän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC15_13","074_15_13","ACT","15","13","13","Eruk, manbiŋam u yäŋ paorirän Jemstä ŋode yäŋkuk; Notnaye, juku peŋpäŋ nadäkot! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC15_14","074_15_14","ACT","15","14","14","Man Saimon-Pitatä ŋode niwerak; Anututä ironi kwawa pewän ahäwäpäŋ guŋ ämawebe bämopi-ken nanik ätu inita biŋam iwoyäŋpäŋ yäpmäŋ daniŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC15_15","074_15_15","ACT","15","15","15","Ba profet biani täŋo man u inidewanigän. U ŋode kudän täŋkuŋ; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC15_16","074_15_16","ACT","15","16","16","Ekänitä ŋode yäŋkuk; Devit täŋo äbot uwä yottaba tokät maŋpani ude bumik yäk. Upäŋkaŋ kämiwä, näkä äbäŋpäŋä äneŋi yäpmäŋ päŋaku peŋpäŋ api täŋkodak täwet. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC15_17","074_15_17","ACT","15","17","18","Ude api täŋpero unita ämawebe ätu Ekäni näk nabäŋ ahäkta epäni api täneŋ. Bureni, ämawebe guŋ äbotken nanik näkŋata biŋam iwoyäŋkuro u näka api wäyäkŋeŋtäŋ kuneŋ. Ekänitä bian imaka ude api ahäneŋ yäŋ yäŋkuko udegän täŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC15_19","074_15_19","ACT","15","19","19","Unita notnaye, näk ŋode nadätat. Nin notniye guŋ äbotken nanik bänepi sukureŋpäŋ Anutu-ken kuŋ moreŋkuŋo unita bäräpi nämo kotaŋ yämine. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC15_20","074_15_20","ACT","15","20","20","Nämo, jukuman ŋode ugänpäŋ kaŋ kudän täŋpäŋ yämina; In wäbätta tom ketem ijiŋ yämani u moräki nämo näneŋ. Ketem udewani u naŋpäŋ bänepjin täŋpä waneŋ. Ba kubokäret kädet u ba u nämo täneŋ. Ba tom kotäki topmäŋpäŋ däpmäŋ-pewä kumbani-kät tom nägäri nämo piwä kwani u nämo näneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC15_21","074_15_21","ACT","15","21","21","Nin nadäkamäŋ, bian umu-kentä päbä apiŋo itkamäŋ-ken ŋoken guŋ äbot täŋo yotpärare kubäkubäken Sabat kadäni-ken käbeyä yot gänaŋ Moses täŋo baga man u kudup daniŋpäŋ yäŋahäk täkaŋ. Unita Baga man yarägän ude kaŋ kudän täŋpäŋ yämina. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC15_22","074_15_22","ACT","15","22","22","Eruk, aposoro-kät äbot täŋpani ämawebe ba watä ämaniyetä man topmäŋpäŋ äma yarä Banabas kenta Polkät Antiok kukta yabäŋ ahäŋkuŋ. Äma yarä u kubä wäpi Judas wäpi kubä Basabas, kubä wäpi Silas. Yarä unitä äbot täŋpani täŋo watä äma ude itkumän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC15_23","074_15_23","ACT","15","23","23","Täŋpäŋ manbiŋam yäpmäŋ kukta ŋode kudän täŋpäŋ yämiŋkuŋ; Man kudän ŋo guŋ äbot Antiok, Siria, Silisia komeken nanik nadäkinik täŋpani, inta kudän täŋ tamani. U notjiye aposoro-kät Jerusalem äbot täŋpani täŋo watä ämaniye nintä kudän täŋ tamiŋpäŋ oretoret man tena äretak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC15_24","074_15_24","ACT","15","24","24","Eruk man kubä ŋode nadämäŋ; Nintä nämo nadäŋ yämiŋitna ninken nanik äma ätutä inken kuŋkaŋ man mebäri mebäri täwerirä nadäwätäk pähap täŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC15_25","074_15_25","ACT","15","25","25","Nintä u nadäŋpäŋ man epän täŋpäŋ äma yarä ŋo yabäŋ ahäŋpäŋ yepmana yäpmäŋ notninpakyat Pol kenta Banabas-kät ärekaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC15_26","074_15_26","ACT","15","26","26","Nin Pol kenta Banabasta gäripi pähap nadäk täkamäŋ. Uwä Jesu Kristo Ekäninin täŋo epän terak ini gupita nämo iyap taŋpäŋ bäräpi mebäri mebäri kotaŋkumän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC15_27","074_15_27","ACT","15","27","27","Täŋpäŋ nin Judas kenta Silastä manbiŋam ŋo täŋkehärom takta, inken yepmana yäpmäŋ ärekamän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC15_28","074_15_28","ACT","15","28","28","Kudupi Munapik-kät nintä man yäŋpäŋ-nadäk ŋode täŋkumäŋ; Intä bäräpi ätukät kotakta bitnäkamäŋ. Unita in kädet ŋode-gänpäŋ iwatneŋ; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC15_29","074_15_29","ACT","15","29","29","In naŋ moräk wäbätta peŋ yämani u nämo yäpmäŋpäŋ näneŋ. Ba tom kotäki topmäŋpäŋ däpmäŋ-pewä kumbani ba tom nägäri u nämo näneŋ. Ba kubokäret kädet nämo täneŋ. Injinta watäni itpäŋ imaka ŋo mäde ut moreŋirä api tägawek. Eruk, ugän. Säkgämän kaŋ irut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC15_30","074_15_30","ACT","15","30","30","Man ude kudän täŋpäŋ yämiŋkaŋ yepmaŋpä yäpmäŋ Antiok komeken kuŋkuŋ. Eruk kumaŋ päŋku Antiok ahäŋpäŋä äbot täŋpani yäŋpäbä yepmaŋpäŋ man kudän u yämiŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC15_31","074_15_31","ACT","15","31","31","Yämäkaŋ ämawebetä irit kuŋat-kuŋari täŋ-kehäromtak man u daniŋpäŋ nadäŋkaŋ bänep oretoret pähap nadäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC15_32","074_15_32","ACT","15","32","32","Täŋpäkaŋ Judas kenta Silas u Anutu täŋo meni jinom yäŋahäwani unita äbot täŋpani ämawebe bänepi täŋpidäm takta ba täŋkehärom takta man kädet tägatäga mäyap yäwetpäŋ yäwoŋärek täŋkumän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC15_33","074_15_33","ACT","15","33","34","Täŋpäkaŋ yarä u Antiok kome uken kadäni käroŋi bumik itkaŋ äbot täŋpani uken naniktä bänep kwini terak äneŋi yepmaŋpä yäpmäŋ äbumän-ken kuŋkumän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC15_35","074_15_35","ACT","15","35","35","Täŋ, Pol kenta Banabas uwä ini Antiok kome ugän itkumän. Itkaŋ äma ätu mäyap ini u nanikkät Ekäni täŋo man yäŋahäŋit, Ekäni täŋo kädet täga mebäri mebäri unita yäwetpäŋ yäwoŋärek täk täŋkumän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC15_36","074_15_36","ACT","15","36","36","Eruk uken kadäni käroŋi ittäŋgän Poltä Banabas ŋode iwetkuk; Nek äneŋi äyäŋutpeŋ päŋku notniyeta yabäda yäk. Bian Ekäni täŋo manbiŋam yäŋahäŋpäŋ yäwettäŋ kuŋatkumäk-ken kuŋpäŋ täga ba goret itkaŋ unita yabäda yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC15_37","074_15_37","ACT","15","37","37","Ude yäŋpäŋ Banabastä Jon wäpi kubä Mak u bok kukta yäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC15_38","074_15_38","ACT","15","38","38","Yäwänä Poltä yäŋkuk; Äma uwä bian nekkät epän täkta bitnäŋpäŋ Pamfilia komeken nipmaŋpeŋ kuŋkuko ukeŋo. Unita ukät nämo kunayäŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC15_39","074_15_39","ACT","15","39","39","Ude yäŋpäŋ yäŋ-awätpäŋ duŋ-weŋpäŋ inigän inigän itkumän. Ude täŋpäŋ Banabastä Mak imaguränkaŋ gäpe kubä terak äroŋpeŋ Saiprus kome kuŋkumän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC15_40","074_15_40","ACT","15","40","40","Täŋirän Pol uwä Silas imaguränkaŋ kudayäŋ täŋirän äbot täŋpani ämawebe u nanik unitä Anutu keri-ken yepmaŋpäŋ yäŋkuŋ; Ekäni täŋo orakorakitä watäni it tamiŋirän kaŋ kuŋarun. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC15_41","074_15_41","ACT","15","41","41","Ude yäweräkaŋ yarä uwä eruk Siria ba Silisia komeken ittäŋ kuŋatkumän. Kome u ittäŋ kuŋatkumäno uwä, u käda nanik ämawebe äbot täŋpani Poltä nadäkiniki täŋkehärom taŋ yämiŋirän ittäŋ kuŋatkumän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC16_1","074_16_1","ACT","16","1","1","Eruk Pol kenta Silas kuŋattäŋgän Depe irepmitkaŋ Listra komeken ahäŋkumän. Kome uken Jesuta nadäkinik täŋpani kubä wäpi Timoti. Miŋi uwä Juda äbotken nanik Jesuta nadäkinik täŋpani. Täŋ, naniwä Grik äma, guŋ äbotken nanik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC16_2","074_16_2","ACT","16","2","2","Täŋpäkaŋ Listra Aikoniam äbot täŋpani ämawebetä Timotita u äma tägagämän yäŋ yäk täŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC16_3","074_16_3","ACT","16","3","3","Yäŋirä nadäŋpäŋ Poltä Timoti-kät kuŋatta gäripi nadäŋkuk. Ude nadäŋkuko upäŋkaŋ Juda ämawebe kome uken iranitä Timoti nani u guŋ äbotken nanik yäŋ nadäŋkuŋo unita Poltä Juda noriyetä bänep täga nadäkta Timoti täŋo gupi moräk madäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC16_4","074_16_4","ACT","16","4","4","Ude täŋpänkaŋ Polkät noriye ätutä komeni komeni kumän kuŋat moreŋpäŋ man aposoro-kät Jerusalem äbot täŋpani täŋo watä ämaniyetä guŋ äbot nadäkinik täŋpanitä nadäŋpäŋ iwatta topuŋo, u yäwet täŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC16_5","074_16_5","ACT","16","5","5","Ude täŋtäŋ kuŋirä äbot täŋpani ämawebe täŋo nadäkiniki kehärom taŋkuk. Täŋpäŋ ämawebe mäyaptä Ekänita nadäkinik täŋpäŋ päbä äbot täŋpani u yäpurärät täŋirä äbot taŋi täŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC16_6","074_16_6","ACT","16","6","6","Täŋpäkaŋ Poltä Esia komeken Ekäni täŋo manbiŋam yäŋahäkta nadäŋkuko upäŋkaŋ Kudupi Munapiktä iniŋ bitnäŋkuk. Iniŋ bitnäŋpewän Polkät noriye Frikia Galesia komeken kuŋatkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC16_7","074_16_7","ACT","16","7","7","Kuŋattäŋgän Misia komeken ahäŋpäŋ unitä Bitinia komeken kunayäŋ täŋkuŋo upäŋkaŋ Jesu täŋo Munapiktä yäniŋ bitnäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC16_8","074_16_8","ACT","16","8","8","Yäniŋ bitnäŋpewän Misia kome jop irepmitpeŋ Troas yotpärare-ken kuŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC16_9","074_16_9","ACT","16","9","9","Päŋku u patkaŋ bipani Poltä däpmonken kubä ŋode täŋkuk; Masedonia komeken nanik äma kubätä Pol butewaki man terak ŋode iwetkuk; Gäk Masedonia kome ŋoken äbä nin täŋkentäŋ nimi yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC16_10","074_16_10","ACT","16","10","10","Poltä däpmonken ude kawänkaŋ ŋode nadäŋkumäŋ; Anututä Masedonia komeken päŋku Ekäni täŋo manbiŋam yäwetta ninta gera yäyak yäŋ nadäŋkumäŋ. Ude nadäŋpäŋ tuŋum täŋkumäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC16_11","074_16_11","ACT","16","11","11","Eruk tuŋum täŋpeŋ gäpe terak äroŋpäŋä Troas kome peŋpeŋ Samotres kome gwägu bämopi-ken kuŋkumäŋ. Uken päŋku pätna yäŋewänä u peŋpeŋ äneŋi gäpe terak äroŋpeŋ Neapolis kuŋkumäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC16_12","074_16_12","ACT","16","12","12","U nanik-tagänä Pilipai yotpärare ninin kuroŋ kuŋkumäŋ. Pilipai uwä Masedonia kome u käda täŋo yotpärare intäjukun, Rom gapmantä kaŋ-iwarani. Uken päŋku kepma yarä ude itkumäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC16_13","074_16_13","ACT","16","13","13","Eruk Sabat kadäni täŋirän Juda ämatä yäŋapik man yäkyäk bägup kubä uken itak yäŋ nadäŋpäŋä yotpärare-ken naniktä äpämaŋ yewa gägäni umude ume terak äpmoŋkumäŋ. Uken kuŋpäŋ webe äbot ätu irirä yabäŋkumäŋ. Yabäŋpäŋ ukät mäŋiritpäŋ man yäŋpäŋ-nadäk täŋkumäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC16_14","074_16_14","ACT","16","14","14","Täŋ, webe nintäŋo man nadäŋkuŋo ukät nanik kubä wäpi Lidia. U Taiataira yotpärare-ken nanik. Moneŋta tek säkgämän säkgämän gwäki ärowani u peŋirän yäpmäk täŋkuŋonik. Uwä guŋ äbotken nanik upäŋkaŋ Anutu bureni kubägän iniŋoret täŋkukonik. Täŋpäkaŋ Ekänitä bänepi täŋpidäm taŋ imiŋirän Poltä man yäŋkuko u nadäŋpäŋ iyap täŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC16_15","074_16_15","ACT","16","15","15","Eruk webe u ini ba äboriye unita Jesu wäpi terak ume ärut yämiŋkumäŋ. Ude täŋ yäminakaŋ webe unitä äyäŋutpäŋ niwetkuk; Intä näka Ekänita nadäkinik täyak yäŋ nadäŋpäŋä näkä yotken täga ämnayäŋ? Man ehuranigän yäŋtäyon mani buramiŋpäŋ iwatkumäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC16_16","074_16_16","ACT","16","16","16","Kepma kubäta yäŋapik man yäkyäk bägup-ken äpmoŋitna watä webe jopi kubätä nibäŋ ahäŋkuk. Täŋkaŋ webe u wäbät ikek. Unitä äma täŋo mebäri yäŋahäk täŋkukonik. Kädet u terak mähemiyetä moneŋ taŋi yäpmäk täŋkuŋonik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC16_17","074_16_17","ACT","16","17","17","Täŋpäkaŋ webe unitä nibäŋ ahäŋpäŋ Polkät nin niwarän täŋpäŋ man gera terak ŋode yäŋkuk; Äma ŋonitä Anutu ärowani pähap unitäŋo epän äma itkamän yäk. U Anututa biŋam täktäk kädet täwetpäŋ täwoŋäredayäŋ äbäkamän yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC16_18","074_16_18","ACT","16","18","18","Kepma kepma man udegän yäŋ yäpmäŋ kuŋtäyon Poltä gaŋa taŋpäŋ äyäŋutpäŋ iwetkuk; Näk Jesu Kristo unitäŋo kehäromi terak peŋ gäwetat; Wäbät, gäk webe ŋo teŋpeŋ ku! yäk. Ude yäwänä uterakgän teŋpeŋ kuŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC16_19","074_16_19","ACT","16","19","20","Eruk ude täŋirän webe unitäŋo mähemiye moneŋ tuŋum wädäk-wädäk kädet kawä nämo täŋpäpäŋ Pol kenta Silas yepmäŋitpäŋ yäŋ-yäkŋat päŋku yotpärare bämopi-ken Rom gapman täŋo äma ekäni ekäni keri-ken yepmaŋpäŋ yäwetkuŋ; Juda äma yarä ŋonitä nintä yotpärare-ken äbäŋpäŋ ämawebe bänepi peŋ awähutkamän yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC16_21","074_16_21","ACT","16","21","21","Man kädet kudupi Rom äma nintä nämo tänaŋipäŋ yäŋahäŋpäŋ niwetkamän yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC16_22","074_16_22","ACT","16","22","22","Ude yäweräwä äma äbot pähap itkuŋo unitä kokwawak nadäŋ yämiŋkuŋ. Ude täŋirä man yäpmäŋ daniwani ämatä komi ämata yäniŋ kireŋirä yepmäŋitpäŋ teki yäŋopmäŋ yämiŋpäŋ iwänaptä bumta däpuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC16_23","074_16_23","ACT","16","23","23","Däpmäŋpäŋ komi yot gänaŋ yepmaŋirä komi yot täŋo watä äma kubä yäma täŋkehärom taŋpäŋ watäni itta iwetkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC16_24","074_16_24","ACT","16","24","24","Iwerirä eruk komi yot bämopi-ken-inik yepmaŋpäŋ kuroŋiyat päya kujattä uyiŋ-yepmäŋitpäŋ täŋkehärom taŋpäŋ yepmaŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC16_25","074_16_25","ACT","16","25","25","Yepmaŋpän itkaŋ bipani bämopi-ken Pol kenta Silas Ekäniken yäŋapik man yäŋit, iniŋoret kap ätu teŋirän äma komi yot gänaŋ bok itkuŋo u nadäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC16_26","074_16_26","ACT","16","26","26","U nadäŋirä uterakgän kenäŋ kwaiŋirän komi yot bumta kwaiŋkuk. Kwaiŋirän komi yot täŋo yäma päke u kudup ini jop tägeŋkuŋ. Täŋpäŋ yen kehäromi äma komi yot gänaŋ irani keri kuroŋi topuŋo u imaka, ini jop äreyäŋ maŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC16_27","074_16_27","ACT","16","27","27","Täŋpäkaŋ watä ämatä kikŋutkuk. Kiŋutpäŋä dapun täŋpäŋ kaŋkuk; Komi yot täŋo yäma kudup tägeŋkuŋo irirä. Yabäŋpäŋ-nadäŋkuk; Komi yot gänaŋ ŋo iraŋo ŋokeŋo käwep äpämaŋ metäkaŋ yäŋ nadäŋkuk. Ude nadäŋpäŋ päip yäpmäŋpäŋ iniken gupi urayäŋ täŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC16_28","074_16_28","ACT","16","28","28","Ude täŋirän Poltä gera terak ŋode iwetkuk; Ude täŋpeno! Nin kuduptagän itkamäŋ ŋo yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC16_29","074_16_29","ACT","16","29","29","Ude yäŋirän watä äma unitä topänta gera yäŋtäŋ komi yot gänaŋ äroŋkuk. U umuntaŋkaŋ bumta kwaiŋpäŋ Pol Silas dubini-ken maŋpän äpmoŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC16_30","074_16_30","ACT","16","30","30","Täŋpäŋ yarä u yäŋ-yäkŋat yäpmäŋ yäman äpmoŋpäŋ yäwetkuk; Notnapakyat, näk imapäŋ täŋira Anututä api täŋkentäŋ namek? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC16_31","074_16_31","ACT","16","31","31","Yäwänä iwetkumän; Ekäni Jesu Kristo nadäkinik täŋ imikaŋ uyaku gäk ba webeka nanak ba ämawebe gäkkät it täkaŋ u kudup Ekäni Jesu Kristota nadäkinik täŋ imiŋkaŋ uyaku Anututa biŋam api täneŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC16_32","074_16_32","ACT","16","32","32","Yäwän yarä unitä Ekäni täŋo manbiŋam äma u ba noriye unitä yotken itkuŋo u yäwetpäŋ yäwoŋärek täŋkumän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC16_33","074_16_33","ACT","16","33","33","Yäwerän nadäŋpäŋ bipani ugän watä äma unitä yäŋ-yäkŋat yäpmäŋ päŋku däpuŋo meni ärut yämiŋkuk. Täŋpäŋ yäwerän ini ba webeni nanak Jesu wäpi terak ume ärut yämiŋkumän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC16_34","074_16_34","ACT","16","34","34","Täŋkaŋ watä äma unitä yäŋ-yäkŋat yäpmäŋ päŋku ini yot gänaŋ yepmaŋpäŋ ketem ijiŋ yämiŋkuk. Täŋpäkaŋ äma u ini ba webeni nanakiye kudup Anututa biŋam täŋpäŋ bänep oretoret pähap täŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC16_35","074_16_35","ACT","16","35","35","Eruk parä yäŋeŋirän Rom gapman täŋo man yäpmäŋ daniwani äma ätutä komi ämaniye ŋode yäwet-pewä kuŋkuŋ; Äma yarä u yabä kätäŋpewä kun! yäk. Ude yäwet-pewä kuŋkaŋ komi yot täŋo watä äma udegän iwetkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC16_36","074_16_36","ACT","16","36","36","Iwerä nadäŋpäŋ watä ämatä Pol iwetkuk; Näkä ek tabä kätäŋpewa kukta äma ekäni ekänitä man pewä äbätak. Unita ek äpämaŋ kuŋkaŋ säkgämän itkon. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC16_37","074_16_37","ACT","16","37","37","Yäwänä Poltä iwetkuk; Ude täga nämo! Nek Rom äbotken nanik upäŋkaŋ goret ude nämo täŋ niminaŋipäŋ jop nadäŋ täŋ nimiŋkuŋ. Manken jukun nipmaŋpäŋ mebärinek kaŋkaŋ uterak komi yotken nipmaŋkuŋo uyaku tägawän! Upäŋkaŋ ude nämo täŋ nimiŋkuŋ. U jop nadäŋ nidäpmäŋpäŋ komi yotken nipmaŋkuŋ. Ude täŋkuŋo upäŋkaŋ käbop äpämaŋ kun yäŋ niwetkaŋ? Nämoinik! Äma ekäni u ini-tägän äbäŋkaŋ keran kaŋ nimagut yäpmäŋ äpämaŋ kut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC16_38","074_16_38","ACT","16","38","38","Poltä ude yäweränä komi ämatä äyäŋutpeŋ päŋku man yäpmäŋ daniwani äma ŋode yäwetkuŋ; Pol kenta Silas u Rom äbotken nanik yäk. Yäweränkaŋ man u nadäŋpäŋ kwaiŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC16_39","074_16_39","ACT","16","39","39","Kwaiŋpäŋ äma yarä uken äbäŋpäŋ butewaki man yäwetkuŋ. Täŋpäŋ yarä u yäŋ-yäkŋat yäpmäŋ äpämaŋ kuŋkuŋ. Täŋkaŋ kome u peŋpeŋ kome kukŋi käda kukta man yäwetkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC16_40","074_16_40","ACT","16","40","40","Ude yäweräwä yarä u komi yotken naniktä äpämaŋ Lidiatä yotken kuŋpäŋä Jesu täŋo äbot yabäŋ ahäŋpäŋ bänep täŋ-kehäromtak man yäwetpeŋ kuŋkumän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC17_1","074_17_1","ACT","17","1","1","Täŋpäkaŋ Pol kenta Silas yotpärare yarä wäpi Amfipolis ba Apolonia u yärepmitpeŋ Tesalonaika yotpärare-ken ahäŋkumän. Uken Juda äma täŋo käbeyä yot kubä itkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC17_2","074_17_2","ACT","17","2","2","Eruk, u ahäŋpäŋä Pol uwä ini täk täŋkuko udegän Sabat yaräkubä ude Juda naniktä käbeyä yot gänaŋ u äroŋpäŋ Juda ämawebe ukät Ekäni täŋo man yäŋpäŋ-nadäk täŋkuŋ. Ude täŋkaŋ Ekäni täŋo man kudän ätu yäwetpäŋ yäwoŋärek täŋpäŋ ŋode yäwetkuk; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC17_3","074_17_3","ACT","17","3","3","Kristo, Anutu täŋo iwoyäwani uwä kumäŋpäŋ äneŋi akukta biŋam yäwani yäk. Täŋpäkaŋ Jesu täŋo wäpi biŋam täwet täyat uwä Kristo ubayäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC17_4","074_17_4","ACT","17","4","4","Man ude yäwerirän Juda ämawebe ätutä nadäwä bureni täŋpäpäŋ Pol kenta Silas yäwatkuŋ. Täŋkaŋ Grik nanik ätu Anutu iniŋ orerani u mäyaptä penta yäwatkuŋ. Ba uken nanik webe wäpi biŋam ikek udegän, mäyap yäwatkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC17_5","074_17_5","ACT","17","5","5","Täŋpäkaŋ ämawebe päke unitä Pol kenta Silas u yäwarä yabäŋpäŋ Juda ämatä kokwawak nadäŋkuŋ. Ude täŋpäŋ äma wakiwaki käbeyä bägup-ken u ini-ini ittäŋ kwani u mäyap yämagut päbä yepmaŋpä ämawebe yotpärare u nanik jop manman terak yäput-yäwettäko man yäŋ täŋuruk-uruk pähap täŋkuŋ. Ude täŋ irirä äma wakiwaki unitä Pol kenta Silas yepmäŋit päbä ämawebe u keri terak pena yäŋkaŋ päŋku äma kubä wäpi Jeson unitä yotken bäräŋeŋ kuŋpäŋä wäyäkŋeŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC17_6","074_17_6","ACT","17","6","6","Päŋku wäyäkŋewä wawäpäŋ Jeson-kät äbot täŋpani ätu ugänpäŋ yepmäŋit yäpmäŋ kome unitäŋo intäjukun äma u iŋamiken yäŋ-yäkŋat yäpmäŋ kuŋkuŋ. Ude täŋkaŋ gera terak ŋode yäŋkuŋ; Äma komeni komeni kuŋatkaŋ kädet wakiwaki täk täŋkuŋo ukeŋo äbäŋo itkaŋ ŋo yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC17_7","074_17_7","ACT","17","7","7","Jesontä äma u yäŋ-yäkŋat yäpmäŋ ini yotken kuŋkuk yäk. Nadäkinik täŋpani äma päke u intäjukun ämanin wäpi Sisa unitäŋo man kädet urani. Unitä ŋode yäk täkaŋ; Intäjukun äma kudupi kubä itak, u wäpi Jesu yäŋ ude yäk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC17_8","074_17_8","ACT","17","8","8","Ude yäŋirä ämawebe päke ukät kome u nanik täŋo äma ekäni ekänitä man u nadäŋkaŋ kikŋutpäŋ-nadäwätäk pähap täŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC17_9","074_17_9","ACT","17","9","9","Eruk ude täŋkaŋ Jeson-kät nadäkinik täŋpani ätu yepmäŋitkuŋo u yäwerä komi yotta gwäki pewäkaŋ yäniŋ kireŋpewä kuŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC17_10","074_17_10","ACT","17","10","10","Eruk, kome bipmäŋirän, äbot täŋpani noriyetä Pol kenta Silas yepmaŋpä yotpärare kubä wäpi Beria uken kuŋkumän. Kumaŋ Beria kome u ahäŋpäŋä Juda nanik täŋo käbeyä yot kome u itkuko u gänaŋ äroŋkumän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC17_11","074_17_11","ACT","17","11","11","Ämawebe Juda äbotken nanik Beria kome u irani unitäŋo bänep nadäk-nadäki u tägagämän, Juda ämawebe Tesalonaika kome irani unitäŋo yärepmitkuk. Täŋpäkaŋ Pol täŋo man nadäŋpäŋ gäripi-inik nadäŋkuŋ. Ude täŋkaŋ kepma kepma Anutu täŋo man kudän täwani u daniŋpäŋ yäŋpäŋ-nadäk täk täŋkuŋ, Pol täŋo man ŋo bureni ba bureni nämo yäŋ nadäkta. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC17_12","074_17_12","ACT","17","12","12","Täŋkaŋ Juda nanik ämawebe mäyap-iniktä nadäkinik täŋkuŋ. Ba Grik webe, guŋ äbotken nanik wäpi biŋam ikek ätu, ba Grik äma ätu imaka, udegän nadäkinik täŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC17_13","074_17_13","ACT","17","13","13","Ude täŋirä Juda äbotken nanik Tesalonaika kome irani unitä manbiŋam ŋode nadäŋkuŋ; Pol uwä Beria komeken Ekäni täŋo manbiŋam yäŋahäŋpäŋ yäwet itak yäŋ ude nadäŋpäŋä päŋku yotpärare uken ahäŋpäŋ ämawebe yäput-yäwettäko Pol Silasta kokwawak nadäŋ yämiŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC17_14","074_17_14","ACT","17","14","14","Täŋirä äbot täŋpanitä Pol bäräŋek-inik iniŋ kireŋpewä kome, gwägu pähap dubini-ken äpmoŋkuk. Täŋ, Silas kenta Timoti uwä pen Beria kome-kengän itkumän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC17_15","074_17_15","ACT","17","15","15","Eruk äma Pol yäŋikŋat yäpmäŋ kuŋkuŋo uwä Pol yäŋikŋat yäpmäŋ pen kumaŋ Atens yotpärare taŋi uken kuŋkuŋ. Täŋpäkaŋ äneŋi kunayäŋ yäwäwä Poltä Silas kenta Timotita man ŋode pewän kuŋkuk; Ek bäräŋeŋ näkä itat-ken ŋo kaŋ äbun yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC17_16","074_17_16","ACT","17","16","16","Poltä Silas kenta Timotita Atens komeken itsämäŋ yäpmäŋ kuŋkuk. Täŋkaŋ yotpärare u gänaŋ yäwik jopi, äma keritä täŋpani mäyap-inik irirä yabäŋkuk. Ude yabäŋpäŋ Pol bänepitä jägämi-inik nadäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC17_17","074_17_17","ACT","17","17","17","Jägämi nadäŋkuko unita Juda täŋo käbeyä yotken kuŋkaŋ Juda nanikkät Grik äma Anutu burenita nadäŋ imani ukät man unita yäŋpäŋ-nadäk täŋkuŋ. Ba kepma kepma yotpärare unitäŋo käbeyä bägup-ken kuŋkaŋ ämawebe jop itkuŋo ukät man kowata kowata yäk täŋkuŋonik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC17_18","074_17_18","ACT","17","18","18","Täŋpäkaŋ kome uken äma äbot yarä nadäk-nadäki ärowani wäpi Epikurian ba Stoiktä itkuŋ. Täŋpäŋ kadäni kubä äma nadäwani äbot yarä uken nanik ätutä Ekäni täŋo manta yäŋpäŋ yäŋ-awätpäŋ Polkät man kowat yäwän täŋkuŋ. Poltä Jesu täŋo manbiŋam ba kumbani-ken nanik akuŋkuko unitäŋo man yäwetkuko unita ukät nanik ätutä ŋode yäŋkuŋ; Äma jop manman yäwani uwä jide yäwayäŋ yäŋpäŋ yäyak? Yäŋirä ätutä yäŋkuŋ; Kome ätu täŋo anutu unitäŋo manpäŋ käwep yäyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC17_19","074_17_19","ACT","17","19","19","Ude yäŋpäŋ Pol yäŋikŋat päŋku äma ekäni ekäni täŋo käbeyä wäpi Areopagus uken teŋpäŋ iwet yabäŋkuŋ; Gäk man kudupi yäyan u jideta yäyan? Niweri nadäna yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC17_20","074_17_20","ACT","17","20","20","Gäkŋo man ŋo nadäŋitna inide kubä täyak unita man yäyan unitäŋo mebäri niweri nadäna! yäŋ iwetkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC17_21","074_17_21","ACT","17","21","21","Täŋpäkaŋ Atens ämawebe täŋo mebäri uwä ŋode; Kome mähemkät äma äbani Atens kome irani-kät imaka kubä nämo täk täŋkuŋonik. Nämo, u kadäni kadäni käbeyä täŋpäŋ man kudupi kudupita yäŋpäŋ-nadäk täk täŋkuŋo unita Pol täŋo man u nadänayäŋ yäŋkaŋ yäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC17_22","074_17_22","ACT","17","22","22","Ude yäŋpäŋ iwet yabäŋirä Poltä äma ekäni ekäni bämopi-ken itpäŋ ŋode yäwetkuk; Näkä in Atens nanik äma tabäk täyat uwä anutujin yäniŋ oretta gwäk pimiŋpäŋ täk täkaŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC17_23","074_17_23","ACT","17","23","23","Pengän yotpärare ŋo gänaŋ kuŋattäŋgän mobä änok pewani kubä kaŋkut. Mobä uterak man kudän kubä ŋode kudän täwanipäŋ daniŋkut; Ŋowä anutu nintä nämo nadäwani kubäta täŋpani. Eruk, apiŋo Anutu intä nämo nadäŋkaŋ iniŋoret täkaŋ unitäŋo mebäri ŋode yäŋahäŋpäŋ täwera nadäwut; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC17_24","074_17_24","ACT","17","24","24","Nämo nadäk täkaŋ uwä Anutu kunum kenta kome ba imaka imaka kome terak itkaŋ ŋo pewän ahäwäpäŋ kunum kenta kome täŋo Ekäni pähap itak. Anutu uwä yot ämatä täŋpäŋ kudupi yot yäŋ iwerani gänaŋ nämo it täyak yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC17_25","074_17_25","ACT","17","25","25","Ba imaka kubäta nämo wäyäkŋek täyak. Äma nintä imaka kubä täga nämo täŋkentäŋ imine. Nämo, ini-tägän ämata irit-kuŋat-kuŋat ba imaka päke u kudup nimik täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC17_26","074_17_26","ACT","17","26","26","Täŋpäkaŋ äma kubä täŋpäŋ peŋkuko uken naniktä äma äbori äbori ahäŋ yäpmäŋ kuŋkumäŋ. Ahäŋpäŋ it yäpmäŋ kuneta ini-tägän kadäni ba kome bagani täŋkireŋpäŋ täŋkireŋpäŋ peŋ nimiŋkuk yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC17_27","074_17_27","ACT","17","27","27","Täŋpäkaŋ bänepnintä wäyäkŋek epän täŋtäŋ kuŋtäŋgän Anutu nadäŋ imikinik täŋpäŋ kaŋ-ahäneta käwep, ude täŋ nimiŋkuk. Upäŋkaŋ nin kubäkubäta ban nämo it nimik täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC17_28","074_17_28","ACT","17","28","28","Nämo, unita ŋode yäwani; Nin unitäŋo nadäk kehäromi terak itkaŋ imaka imaka täk täkamäŋ. Täŋkaŋ injinken nadäwani äma ätutä udegän ŋode yäŋkuŋ; Nin urakken ahäwani yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC17_29","074_17_29","ACT","17","29","29","Eruk, nin Anutu unitäŋo nanakiye unita nin ŋode nämo nadäne; Anutu uwä äma iniken nadäk-nadäkpäŋ gol ba siliwa, ba mobäpäŋ wäbät kujat äma keritä täk täkaŋ udewani yäŋ nämo nadäne. Nämoinik! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC17_30","074_17_30","ACT","17","30","30","Bian ämawebetä nämo nadäwä tumbäpäŋ nadäk udewani nadäŋpäŋ täŋpeŋ kuŋarirä Anututä yabäŋ koreŋkuk. Upäŋkaŋ apiŋo ämawebe komeni komeni bänep sukurekta peŋ yäwet täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC17_31","074_17_31","ACT","17","31","31","U kadäni pähap kubä ämawebe manken yepmakta iwoyäŋkuk. Uken äma kubä iwoyäŋkuko unitä kudän siwoŋi terak api yäpmäŋ daniwek. Täŋpäkaŋ u bureni-inik api täŋpet yäŋ niwoŋärekta äma uwä kumbani-ken nanikpäŋ yäpmäŋ päŋaku teŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC17_32","074_17_32","ACT","17","32","32","Täŋpäŋ Poltä äma kubä kumbani-ken nanikpäŋ yäpmäŋ akukakuk täŋo man yäwerirän äma ätutä yäŋärok iwetkuŋ. Täŋ, ätutä yäŋkuŋ; Man yäyan u kadäni kubä äneŋi yäŋiri kaŋ nadäna! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC17_33","074_17_33","ACT","17","33","33","Ude iwerirä Pol yepmaŋpeŋ kuŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC17_34","074_17_34","ACT","17","34","34","Täŋpäkaŋ äma ätutäwä Pol iwatpäŋ Jesuta nadäkinik täŋkuŋo u kubäwä wäpi Dionisius, äma ekäni ekäni täŋo käbeyä wäpi Areopagus uken nanik kubä. Ba webe kubä wäpi Damaris ukät ämawebe ätutä nadäkinik täŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC18_1","074_18_1","ACT","18","1","1","Täŋpäŋ Pol Atens kome peŋpeŋ Korin yotpärare-ken kuŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC18_2","074_18_2","ACT","18","2","2","Kuŋpäŋ Juda nanik äma kubä kaŋ-ahäŋkuk. Äma u wäpi Akwila, u komeni kujat wäpi Pontus. Täŋpäkaŋ kadäni uken Akwila-kät webeni wäpi Prisila u Itali kome peŋpeŋ äbumän. U imata, Rom äma täŋo intäjukun äma wäpi Klodius unitä Juda nanik Itali kome itkuŋo u ŋode yäwetkuk; In kumän-tagän Rom kome ŋo peŋpeŋ kome kukŋi käda kaŋ kut yäk. Eruk, Pol Korin kome kuŋpäŋä yanäpi yarä upäŋ yabäŋ ahäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC18_3","074_18_3","ACT","18","3","3","Pol uwä äma ukät moneŋ epän mebäri kubägän, sel yot täk täŋpani unita päŋku ukät penta itkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC18_4","074_18_4","ACT","18","4","4","Täŋpäkaŋ Sabat kadäni-kenä Pol uwä Juda nanik täŋo käbeyä yotken äroŋkaŋ man yäŋpäŋ-nadäk täk täŋkuŋonik. Man yäŋpäŋ-nadäk ba yäŋpäŋ-yäwoŋärek täŋira Juda äbotken nanik ba Grik ämatä Jesuta nadäkinik kaŋ täŋput yäŋ yäŋkaŋ täk täŋkukonik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC18_5","074_18_5","ACT","18","5","5","Täŋpäkaŋ Silas-kät Timotiwä Masedonia peŋpeŋ äpä irirän eruk Pol uwä kadäni kadäni, epän kubä täŋkaŋ nämo, Anutu täŋo manbiŋamgän yäŋahäk täŋkukonik. Täŋpäŋ Juda nanik man kehäromi ŋode yäwet täŋkuk; Jesu u Kristo, Anututä bian ämawebeniye täŋkentäŋ yämikta iwoyäŋkuko u yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC18_6","074_18_6","ACT","18","6","6","Ude yäweränkaŋ Pol yäŋärok man iwetpäŋ mani ut täŋkuŋ. Ude täŋpäwä mäde ut nimitak yäŋ kaŋpäŋ nadäkta teki terak täpun-täpun u däpmäŋ äreyäŋ täŋpän kwäpäŋ ŋode yäwetkuk; Eruk, in paot-paotta biŋam täkaŋ u täŋpäwä, injinken wakita api täneŋ yäk. Uken näkŋo waki kubä nämo itak. Unita apiŋo näk ŋo peŋpeŋ guŋ äbotken kwayäŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC18_7","074_18_7","ACT","18","7","7","Eruk Pol käbeyä yot u peŋpeŋ kumaŋ äma kubä guŋ äbotken naniktä yot gänaŋ äroŋkuk. Äma u wäpi Titius, wäpi kubä Jastus. Äma uwä Anutu Burenita nadäkinik täŋpani. Täŋpäkaŋ äma unitäŋo yori uwä Juda nanik täŋo käbeyä yot dubini-ken itkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC18_8","074_18_8","ACT","18","8","8","Täŋ, Juda nanik täŋo käbeyä yot unitäŋo intäjukun äma u wäpi Krispus. Ukät webeni äperiye nanak-tägän Ekäni Jesuta nadäkinik täŋkuŋ. Täŋpäkaŋ Korin ämawebe ini uwä mäyaptä Pol täŋo man u nadäŋpäŋ Ekänita nadäkinik täŋirä ume ärut yämiŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC18_9","074_18_9","ACT","18","9","9","Eruk bipani kubäta Pol imaka kubä däpmonken bumik kaŋkuk. U Ekänitä ŋode iwetkuk; Gäk nämoinik umuntäwen. Gäk näkŋo man yäŋahäkta meka nämo täŋpipiwen. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC18_10","074_18_10","ACT","18","10","10","Nadätan? Näk gäkkät itkamäk. Ba näkŋo ämawebe mäyaptä yotpärare ŋo gänaŋ itkaŋ unita äma kubätä gäk täga nämo api täŋpän wawen yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC18_11","074_18_11","ACT","18","11","11","Täŋpäkaŋ Pol ini Korin komegän itkaŋ ämawebe Ekäni täŋo man yäŋpäŋ-yäwoŋärek täŋ yäpmäŋ kuŋirän obaŋ kubä itkaŋ äneŋi komepak 6 ude täreŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC18_12","074_18_12","ACT","18","12","12","Täŋpäkaŋ äma kubä wäpi Galiotä Akaia komeken Rom gapman täŋo watä äma itkuk. Irirän kadäni uken Juda nanik ätu Polta iwan täŋ imiŋpäŋ manken yäŋikŋat yäpmäŋ kuŋpäŋ ŋode yäŋkuŋ; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC18_13","074_18_13","ACT","18","13","13","Äma ŋowä ämawebetä Anutu iniŋoretta kädet mebäri kubä, nintäŋo baga mantä nämo yäyak upäŋ yäwoŋärek täyak yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC18_14","074_18_14","ACT","18","14","14","Ude iweräwä Poltä man kowata yäwayäŋ täŋpänä, gapman Galiotä Juda nanik ŋode yäwetkuk; Äma ŋonitä gapman täŋo baga kubä irepmiränä, ba kudän waki kubä täŋpänä, näk intäŋo man täga nadäŋ tamet yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC18_15","074_18_15","ACT","18","15","15","Upäŋkaŋ inä injinken man ba wäp ba baga ätuta äbä näk näwet yabäkaŋ. Unita uwä injin kaŋ yäpä tägawut yäk. Näk man udewani yäpmäŋ danikta nämo nepmaŋpani. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC18_16","074_18_16","ACT","18","16","16","Ude yäŋpäŋ yäŋ-yäwat-pewän äpämaŋ kuŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC18_17","074_18_17","ACT","18","17","17","Ude täŋpänä eruk pengän Juda nanik täŋo käbeyä yot unitäŋo intäjukun äma kubä wäpi Sostenes uwä gapman yori yäma-ken ugän iŋitpäŋ utkuŋ. Ude täŋpäkaŋ gapman Galio uwä unita nadäwätäk nämo täŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC18_18","074_18_18","ACT","18","18","18","Täŋpäkaŋ Poltä ugän kadäni ätukät itkuk. Ittäŋgän äbot täŋpani noriye yepmaŋpeŋ gäpe terak äroŋkuk. Ärowänkaŋ gäpetä kome u peŋpeŋ Siria kome kwayäŋ täŋkuk. Täŋpäkaŋ Akwila yanäpi u Polkät bok kuŋkuŋ. Kumaŋ päŋku Senkria kome ahäŋpäŋ imaka kubä täkta Anutu-ken yäŋkehäromtak man yäŋkuko unita gwäki pujiŋ kudup äriŋpäŋ pakigän peŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC18_19","074_18_19","ACT","18","19","19","Eruk, u peŋpeŋ kumaŋ päŋku Efesus kome ahäŋkuŋ. U ahäŋpäŋä, Poltä Akwila yanäpi u yepmaŋkuk. Täŋpäkaŋ Pol iniwä kumaŋ päŋku Juda naniktä käbeyä yot gänaŋ äroŋkuk. Äro u itpäŋ Juda nanikkät Anutu täŋo man yäŋpäŋ-nadäk täŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC18_20","074_18_20","ACT","18","20","20","Ude täŋirän Juda naniktä iwetkuŋ; Gäk ninkät kadäni käroŋi bumik kaŋ itna yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC18_21","074_18_21","ACT","18","21","21","Ude yäwäwä Pol bitnäŋpäŋ bänep täga mangän yäwetpäŋ ŋode yäŋkuk; Anututä äneŋi nepmaŋpän äbäŋpäŋä, uwä äneŋi api äbet yäk. Ude yäwetpäŋ Efesus kome peŋpeŋ gäpe terak äroŋpeŋ kuŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC18_22","074_18_22","ACT","18","22","22","Eruk gäpe terak kumaŋ päŋku Sisaria kome ahäŋkuk. Ahäŋpäŋä Pol gäpe terak naniktä äpämaŋ päŋku äbot täŋpani u yabäŋ ahäŋpäŋ man yäŋpäŋ-nadäk täŋ itkuŋ. Ude täŋkaŋ yepmaŋpeŋ Antiok yotpärare-ken kuŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC18_23","074_18_23","ACT","18","23","23","Pol Antiok kome kadäni käroŋi bumik itkaŋ kuŋkuk. Kumaŋ päŋku Galesia Frikia komeken ämawebe äbot täŋpani u Anutu täŋo man yäwetpäŋ bänepi täŋ-kehäromtak täŋtäŋ kuŋatkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC18_24","074_18_24","ACT","18","24","24","Täŋpäkaŋ Juda äma kubä Aleksadria nanik uwä Efesus kome itkuk. Äma u wäpi Apolos. Uwä man säkgämän, gäripi nikek yäŋahäwani, ba Anutu täŋo man kudänta nadäwän tärekinik täŋpani. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC18_25","074_18_25","ACT","18","25","25","Täŋpäkaŋ äma ätutä Apolos uwä Ekäni Jesu täŋo kädet iwetpäŋ iwoŋärek täŋirä nadäkinik täŋkuk. Nadäkinik täŋpäŋ Apolos bänep pidäm terak ämawebe Anutu täŋo man yäŋpäŋ-yäwoŋärek täk täŋkukonik. Täŋpäŋ Jesutä imaka imaka täk täŋkuko unitäŋo manbiŋam burenigän yäŋahäk täŋkukonik. Upäŋkaŋ Jontä ume ärut yämik täŋkuko ugänpäŋ nadäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC18_26","074_18_26","ACT","18","26","26","Täŋkaŋ Apolos bänepi pidäm tawäpäŋ Juda täŋo käbeyä yotken päro bätakigän Ekäni täŋo manbiŋam yäŋahäk täŋkukonik. Täŋirän Akwila-kät webeni Prisila unitä manbiŋam yäŋahäŋkuko u nadäŋkumän. Nadäŋpäŋ yori-ken yäŋikŋat yäpmäŋ päŋku Jesu Kristo täŋo kädet uwä siwoŋi-inik iwetpäŋ iwoŋäreŋkumän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC18_27","074_18_27","ACT","18","27","27","Ude täŋkaŋ eruk Apolos uwä Akaia komen-ken kukta nadäŋkuk. Täŋirän Efesus ämawebe äbot täŋpani unitä Apolos täŋo nadäk-nadäki täŋkehärom takta ŋode täŋkuŋ; Akaia nanik äbot täŋpanitä daniŋpäŋ nadäkta man kudän ŋode täŋkuŋ; In äma u imagutpäŋ not kaŋ täŋ imut yäk. Ude kudän täŋpäŋ imäkaŋ yepmaŋpeŋ kumaŋ päŋku Akaia komeken ahäŋkuk. Ahäŋpäŋ Apolostä kome u nanik äbot täŋpani ämawebe, Anutu täŋo orakoraki terak nadäkinik täŋkuŋo u säkgämän oraŋ yämiŋpäŋ täŋ-kehäromtaŋ yämiŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC18_28","074_18_28","ACT","18","28","28","Eruk, ude täŋkaŋ ämawebe päke u iŋamiken Juda nanik täŋo man ba nadäk goret nadäŋkuŋo u yäpmäŋ äpäkta epän kehäromigän täŋkuk. Täŋpäkaŋ Anutu täŋo manbiŋam terak kwawakinik ŋode yäwetpäŋ yäwoŋärek täŋkuk; Ekäni Jesu u Kristo ubayäŋ, äma Anututä bian ämawebeniye täŋkentäŋ yämikta iwoyäŋkuko u. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC19_1","074_19_1","ACT","19","1","1","Täŋpäkaŋ Apolos ini Korin kome-kengän itkuk. Kadäni ugän Pol uwä yotpärare täpuri täpuri yärepmittäŋ kumaŋ päŋku Efesus ahäŋkuk. Uken äbot täŋpani ätu yabäŋ ahäŋpäŋ ŋode yäwet yabäŋkuk; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC19_2","074_19_2","ACT","19","2","2","In bian nadäkinik täŋpäŋ Kudupi Munapik yäpuŋ ba nämo? Yäwänä kowata ŋode iwetkuŋ; Nämo yäk. Nin Kudupi Munapik kubä ude itak yäŋ nämoinik nadäŋkumäŋ. Apiŋogän nadäkamäŋ ŋo yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC19_3","074_19_3","ACT","19","3","3","Ude iweräwä Poltä yäwetkuk; E, inä käderi jide terak äbot uwä täŋkuŋ? Ude yäwänä iwetkuŋ; Jontä ume ärut yämik-yämik täk täŋkuko ugänpäŋ ärutkumäŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC19_4","074_19_4","ACT","19","4","4","Yäwäwä Poltä yäŋkuk; Bian Jontä ämawebe ume ärut yämiŋkaŋ ŋode yäwetkuk; In bänep nadäk-nadäkjin wakiwaki u kudup peŋ morewäkaŋ ume kaŋ ärut tama yäk. Täŋpäŋ nadäkinikjin u kumän-tagän äma mäden abätak unitagän kaŋ pewut yäŋ yäwetkuk. Eruk, Jontä äma mäden näwatak yäŋ yäŋkuko uwä Jesu. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC19_5","074_19_5","ACT","19","5","5","Eruk, man u nadäwäkaŋ Poltä Ekäni Jesu wäpi terak ume ärut yämiŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC19_6","074_19_6","ACT","19","6","6","Ume ärut yämiŋpäŋ keri ämawebe gwäki terak peŋirän Munapiktä ämawebe päke uterak kumän magät moreŋkuk. Magät moreŋirän man kotäk kudupi kudupi terak yäŋit, manbiŋam profettä-yäŋ yäŋahäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC19_7","074_19_7","ACT","19","7","7","Äma päke u 12 ude bumik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC19_8","074_19_8","ACT","19","8","8","Täŋpäŋ u punin terak Poltä Juda nanik täŋo käbeyä yot gänaŋ bätakigän Manbiŋam Täga kehäromigän yäŋahäk täŋkuk. Täŋpäŋ Juda äma man yäwerit nadäk-nadäki täŋpidäm taŋ yämiŋit Anututä intäjukun it yämiŋirän gämoriken irit unita yäwetpäŋ yäwoŋärek täŋ yäpmäŋ kuŋirän komepak yaräkubä ude täreŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC19_9","074_19_9","ACT","19","9","9","Täŋpäkaŋ Juda ämawebe ätutäwä Poltä Jesu täŋo manbiŋam yäŋahäk täŋkuko unita nadäwä jopi ude täŋpäkaŋ nadäkinik nämo täŋkuŋ. Täŋkaŋ ämawebe iŋamiken Ekäni täŋo kädet siwoŋi unita u kädet waki yäŋ yäk täŋkuŋ. Ude täŋpewä Poltä nadäkinik täŋpani ämawebe yäŋ-yäkŋat yäpmäŋ kuŋkuk. Ude täŋkaŋ kadäni kadäni yäŋpäŋ-yäwoŋärek täŋpani yot kubäken Ekäni täŋo manbiŋam yäŋahäk täŋkuk. Yot uwä Tiranus täŋo. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC19_10","074_19_10","ACT","19","10","10","Eruk, yäŋpäŋ-yäwoŋärek täŋ yäpmäŋ kuŋirän obaŋ yarä ude täreŋkuk. Ude täŋkuko unita Juda ämawebe ba Grik ämawebe Esia kome itkuŋo u mäyap-inik Ekäni täŋo manbiŋam nadäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC19_11","074_19_11","ACT","19","11","11","Kadäni uken Anututä Polken kudän kudupi inide ätu pewän ahäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC19_12","074_19_12","ACT","19","12","12","Ude täŋirän kaŋkaŋ ämawebetä käyäm ikekta tek moräk yäpmäŋ päŋku Pol gupi terak peŋkaŋ yäpmäŋ käyäm ikekken kuk täŋkuŋ. Ude täŋirä Ekäni täŋo kehäromitä täŋpewän käyäm paorit, mäjotä käyäm ikek yabä kätäŋpeŋ kuk täŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC19_13","074_19_13","ACT","19","13","13","Täŋpäkaŋ Juda nanik ätutäwä moneŋ epäntawä komeni komeni kuŋatpäŋ mäjo yäwat kirek-kirek täk täŋkuŋ. Täŋkaŋ kadäni kubäkubä äma uwä Ekäni Jesu wäpi terak mäjo yäwat kirenayäŋ yäŋkaŋ täk täŋkuŋonik. Uwä mäjo ŋode yäwet täŋkuŋ; Jesu, wäpi Poltä yäŋahäk täyak unitäŋo wäpi terak peŋpeŋ kut yäŋ täwetkamäŋ. Man ude yäk täŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC19_14","074_19_14","ACT","19","14","14","Täŋpäkaŋ Juda nanik täŋo bämop äma ekäni kubä wäpi Skeva, unitäŋo nanakiye 7 ude unitä kädet uwä täk täŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC19_15","074_19_15","ACT","19","15","15","Eruk, kepma kubä Skeva nanakiye unitä mäjo yäwat kirek-kirek täŋirä mäjo kubätä äyäŋutpäŋ man kowata ŋode yäwetkuk; Näk Jesu ba Polta nadätat. Täŋ, in netä? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC19_16","074_19_16","ACT","19","16","16","Ude yäŋpäŋ äma mäjotä magärani unitä päreŋ äroŋpäŋ äma 7 man yäŋ itkuŋo upäŋ däpmäŋ päret täŋpän kuŋkuŋ. Täŋpäŋ teki imaka weŋ täŋpän kuŋ yämiŋkuŋ. Eruk ude täŋpänä nägät piŋtäŋ tek moräŋ yot u peŋpeŋ kuŋtäŋpä kuŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC19_17","074_19_17","ACT","19","17","17","Ude täŋirä Juda ba Grik nanik Efesus kome itkuŋo u kudup manbiŋam u nadäŋkuŋ. Ude nadäŋpäŋ umun pähap bumta täŋkuŋ. Ude ahäŋkuko unita ämawebe mäyaptä Ekäni Jesu wäpi oraŋpäŋ yäpmäŋ kuŋatkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC19_18","074_19_18","ACT","19","18","18","Täŋpäkaŋ ämawebe mäyaptä nadäkinik täŋkaŋ äbä iniken iniken täktäki waki u kumän-tagän yäŋahäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC19_19","074_19_19","ACT","19","19","19","Ba äbot täŋpani ämawebe ätu kären käwani ba kon mebäri mebäri täŋpani unitäŋo buk kumän-tagän ämawebe iŋamiken kädäp pewä ijiŋkuŋ. Täŋpäkaŋ buk unitäŋo gwäki ärowani, siliwa moneŋ 50,000 udepäŋ pewä ijiŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC19_20","074_19_20","ACT","19","20","20","Eruk ude täŋkuŋo unita Ekäni täŋo man u komeni komeni ahäŋpäŋ weŋ patkuk. Ahäŋpäŋ weŋ patkuko uwä ämawebe-ken kehäromi nikek ahäŋpäŋä irit-kuŋat-kuŋariken kehäromigän patkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC19_21","074_19_21","ACT","19","21","21","Eruk Pol uwä epän täŋ yäpmäŋ kuŋtäŋgän täŋpän tärewäpäŋ Masedonia ba Akaia kome kukta nadäk peŋkuk. Täŋkaŋ u kädatä Jerusalem yotpärare-ken kukta imaka nadäŋkuk. Täŋpäŋ ŋode yäŋkuk; Jerusalem kuŋkaŋ unitä Rom kome kaŋ kwa yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC19_22","074_19_22","ACT","19","22","22","Täŋpäkaŋ Poltä iniken täŋkentäki yarä u kubä wäpi Timoti, kubä wäpi Erastus, äma yarä u yepmaŋpän Masedonia kome kuŋkumän. Täŋpäkaŋ Pol ini uwä kadäni käroŋi bumik Esia käda ugän itkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC19_23","074_19_23","ACT","19","23","23","Eruk kadäni uken äma ätutä Ekäni täŋo kädet siwoŋi unita iwan täŋpäŋ man bumta yäŋkaŋ täŋuruk-uruk mäyap täŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC19_24","074_19_24","ACT","19","24","24","Äma u kubä wäpi Demitrius. Uwä moneŋ epäntawä imaka imaka siliwa kapapäŋ täk täŋkukonik. Täŋpäkaŋ ämawebe u naniktä yäwik webe kubä wäpi Atemis nadäŋ imik täŋkuŋonik. Täŋpäŋ yäwik webe u iniŋ oretta kudupi yot kubä täŋkuŋ. Eruk Demitrius, siliwa kapa täŋpani unitä siriwapäŋ yot unitäŋo wärani täpuri täpuri täŋpäŋ peŋirän ämawebe moneŋ pähap imiŋpäŋ yäpmäk täŋkuŋonik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC19_25","074_19_25","ACT","19","25","25","Eruk ude täŋpäŋ näkŋo moneŋ epän maŋpek yäŋpäŋ äma epän u bok täŋpani ba äma epän udewanigän täŋpani kudup yäŋ-yäkŋat yäpmäŋ päbä yepmaŋpäŋ ŋode yäwetkuk; Notnaye, in ŋode nadäwut. Epänin täŋo gwäki säkgämän yäpmäk täkamäŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC19_26","074_19_26","ACT","19","26","26","Upäŋkaŋ u kawut! Äma Pol uwä Efesus ämawebe mäyap täŋo nadäk-nadäki peŋawähut täyak yäk. Täŋpäkaŋ u kome ŋogän nämo täyak. Esia kome u kumän udegän bumik täyak yäk. Täŋkaŋ ŋode yäk täyak; Anutu wärani wärani injin ketjintä täŋpani uwä Anutu bureni nämo yäk. Uwä yäwik jopi yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC19_27","074_19_27","ACT","19","27","27","Täŋpäkaŋ in nadäkaŋ; Poltä man yäk täyak unitäwä nintäŋo moneŋ epän ŋowä täga api täŋpän waneŋ. Täŋpäkaŋ ugän nämo. Jop man unitägän täŋpewä ämawebetä yäwiknin Atemis unitäŋo kudupi yotta nadäwä imaka jopi kubä api täŋpek yäk. Upäŋkaŋ bianä Esia nanik ba komeni komeni päke ŋowä anutu webe Atemis ugänpäŋ oraŋ imik täŋkumäŋonik. Täŋpäkaŋ Pol täŋo manbiŋam unitä Atemis wäpi biŋam u yäpän wanayäŋ täyak yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC19_28","074_19_28","ACT","19","28","28","Eruk man ude nadäŋpäŋä äma päke uwä bänepi bumta täŋpä waŋkuŋ. Täŋpäŋ gera kehäromigän yäŋpäŋ ŋode yäŋkuŋ; Nin Efesus nanik täŋo anutu Atemis uwä intäjukun-inik itak yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC19_29","074_19_29","ACT","19","29","29","Ude yäŋirä ämawebe yotpärare u nanik täŋuruk-uruk pähap kubä pewä ahäwäpäŋ bäräŋeŋ kumaŋ käbeyä bägup-ken kuŋkuŋ. Täŋkaŋ äma yarä Masedonia nanik, Polkät bok kuŋarani u yepmäŋitpäŋ yäpmäŋ kuŋkuŋ. Yarä uwä wäpi Gaius kenta Aristakus. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC19_30","074_19_30","ACT","19","30","30","Eruk ude täŋkaŋ irirä Pol uwä man yäŋahäwa yäŋkaŋ käbeyä täŋkuŋ-ken kwayäŋ nadäŋkuko upäŋkaŋ ämawebe äbot täŋpanitä iniŋ bitnäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC19_31","074_19_31","ACT","19","31","31","Ba kome u nanik äma wäpi nikek ätuwä, Polta not säkgämän täŋ imik täŋkuŋo unitä Polta man kehäromi ŋode pewä yäpmäŋ kuŋkuŋ; Gäk käbeyä pähap täŋ itkaŋ-ken kwentawä yäŋ iwetkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC19_32","074_19_32","ACT","19","32","32","Eruk, käbeyä-ken täŋuruk-uruk pähap täŋ itkuŋ. Äma päke uwä nadäk ŋoba-ŋoba täŋkuŋ. Täŋirä ätuwä gera kotäk kubägän yäŋkuŋ. Ätuwä gera inigän kubäpäŋ yäŋkuŋ. Täŋpäkaŋ ude täŋkuŋo unitäŋo mebäri udeta ämawebe äbot käbeyä ŋo itkamäŋ yäŋ nämoinik nadäwä tumbuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC19_33","074_19_33","ACT","19","33","33","Eruk ude täŋpäŋ Juda nanik ätutä äma kubä wäpi Aleksada iŋitpäŋ pimiŋ iwat-pewä yäpmäŋ käbeyä bämopi gänaŋ umu kwänkaŋ eruk, äma ätutä man mebäri yäŋahäŋpäŋ iwetkuŋ. Iweräwä Aleksadatä man kowata yäwerayäŋ ketwära täŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC19_34","074_19_34","ACT","19","34","34","Ude täŋirän äma ätutä äma uwä Juda nanik, Anutu kubä iniŋ orerani yäŋ kaŋpäŋ nadäŋkuŋ. Ude nadäŋpäŋ unita pen gera mämä terak bumta ŋode yäŋkuŋ; Efesus nanik nintäŋo yäwik Atemis uwä intäjukun-inik itak! Ude yäŋ yäpmäŋ kuŋtäko 2 auas ude täreŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC19_35","074_19_35","ACT","19","35","35","Täŋirä Efesus nanik täŋo gapman kubätä ämawebe päke u yäniŋ bitnäŋpäŋ yäwetkuk; Efesus äma, in juku peŋpäŋ nadäwut yäk. Nin kudup ŋode nadäkamäŋ. Efesus nanik nin uwä yäwik webe Atemis unitäŋo kudupi yot kaŋiwat täkamäŋ yäk. Ba unitäŋo wärani kunum gänaŋ nanik maŋkuko unita imaka, watä it täkamäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC19_36","074_19_36","ACT","19","36","36","Äma kubätä man uwä utnaŋi nämo unita in kumän-tagän bitnäŋpäŋ imaka waki kubä täkta nämo tärop täneŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC19_37","074_19_37","ACT","19","37","37","Täŋpäkaŋ äma yarä ŋowä kudupi yot täŋo imaka ätu nämo kubo täŋkumäno upäŋkaŋ jop yäŋ-yäkŋat yäpmäŋ äbäkaŋ yäk. Ba yäwik webenin unita yäŋärok man kubä nämo yäŋkumän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC19_38","074_19_38","ACT","19","38","38","Täŋ, Demitrius-kät epän ämaniyetä äma kubäken man kubä iränä, man yäpätägak-tägak kadäniwä itak yäk. Ba man yäpmäŋ daniwani äma itkaŋ yäk. Unitägän man yäpätägak epän api täneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC19_39","074_19_39","ACT","19","39","39","Ba äma kubätä man kubä nadäŋpäŋä, uwä käbeyä kadäni-ken ugän yäŋpäŋ täga ket utneŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC19_40","074_19_40","ACT","19","40","40","Täŋ, apiŋo ämik pena ahätak u mebärini nämo unita nin bäräpi yäpnaŋi bumik yäk. Täŋpäkaŋ käbeyä waki ŋonitäŋo mebärita niwet yabäwäwä kowata täga nämo api yäwetne. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC19_41","074_19_41","ACT","19","41","41","Eruk ude yäwetpäŋ ämawebe päke uwä yäwerän yäpmäŋ kuŋtäŋpä kuŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC20_1","074_20_1","ACT","20","1","1","Eruk kadäni Efesus ämawebetä kähän gera mämä päke yäŋkuŋo u bitnäŋirä Pol äbot täŋpanita yäŋpewän äbuŋ. Yäŋpewän äbäkaŋä bänep nadäk-nadäki täŋ-kehäromtaŋ yämikta jukuman ätu yäwetkaŋ yepmaŋpeŋ Masedonia komeken kuŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC20_2","074_20_2","ACT","20","2","2","Masedonia komeken kuŋkaŋ ämawebe u nanik täŋo bänepi täŋ-kehäromtaŋ yämikta jukuman mäyap yäwettäŋ kuŋkuk. Ude täŋtäŋ kumaŋ eruk, Grik komeken ahäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC20_3","074_20_3","ACT","20","3","3","Ahäŋpäŋ komepak yaräkubä ude Grik komeken irän täreŋirän gäpe terak äroŋpeŋ kome kubä wäpi Siria komeken kwayäŋ nadäŋkuk. Täŋpäŋ Juda naniktä utta man topuŋo u nadäŋpäŋä äneŋi äyäŋutpeŋ Masedonia komeken kuŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC20_4","074_20_4","ACT","20","4","4","Täŋpäkaŋ äma ŋodetä Polkät kuŋkuŋ; Beria komeken nanik kubä wäpi Sopate, Pirus täŋo nanaki, Tesalonaika nanik äma yarä wäpi Aristakus-kät Sekudus, Depe yotpärare-ken nanik Gaius, kubä Timoti. Täŋpäkaŋ kome taŋi Esia uken nanik yarä wäpi Tikikus kenta Trofimus. Äma udetä Polkät bok kuŋatkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC20_5","074_20_5","ACT","20","5","5","Äma uwä intäjukun kuŋkuŋo Troas yotpärare-ken ninta itsämäŋ itkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC20_6","074_20_6","ACT","20","6","6","Täŋirä ninäwä Pilipai yotpärare-ken orekirit kadäni kubä wäpi Käräga yiskät nämo awähurani orekirit kadäni, u itna täreŋirän gäpe terak äroŋpeŋ kuŋkumäŋ. Kuŋkä kepma 5 uken eruk Troas yotpärare-ken äma intäjukun kuŋkaŋ ninta itsämbuŋ-ken u ahäŋkumäŋ. Ahäŋpäŋ yabänakaŋ kepma 7 udewä Troas yotpärare-ken itkumäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC20_7","074_20_7","ACT","20","7","7","Täŋkaŋ Sande kubäken äbot täŋpani-kät käräga näna yäŋpäŋ äbä äbot kubägän itkumäŋ. Iritna Poltä ämawebe päke u manbiŋam yäŋahäŋpäŋ yäwetkuk. Imata, kwep api yepmaŋpeŋ kwet yäŋ nadäŋpäŋ unita manbiŋam pen yäwet yäpmäŋ kuŋtäyon bipani bämopi-inik täŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC20_8","074_20_8","ACT","20","8","8","Yot u gänaŋ topän mäyaptä ijiŋ-yäŋeŋirä itkumäŋ. Yot uwä käroŋi boham unuken. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC20_9","074_20_9","ACT","20","9","9","Täŋkireki yaräkubä punin unu käbeyä täŋ itkumäŋ. Täŋitna äma gubaŋi kubä wäpi Yutikus uwä mänit yäpani kädet kubäken maŋit itkuk. Irirän Pol manbiŋam käroŋi pähap yäŋiwat yäpmäŋ kuŋirän nadäŋ ittäŋgän däpmonta täŋkuk. Täŋtäŋgän eruk patkuk. Pattäŋgän punin ununitä kome terak umu maŋkuk. Täŋirän äma itkuŋo uwä iŋit yäpmäŋ akuna yäŋkaŋ äpmoŋpäŋ kaŋkuŋ; Kumäŋpäŋ bam täŋpäŋ parirän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC20_10","074_20_10","ACT","20","10","10","Äpmoŋirä Pol imaka, yäwat yäpmäŋ äpmoŋpäŋ päŋku Yutikus dubini-ken gukut imäpmok täŋpäŋ bäyaŋ imiŋkuk. Bäyaŋ imiŋpäŋ ämawebe ŋode yäwetkuk; In nadäwätäk nämo täneŋ. Äma ŋo nämo kumak, kodak itak yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC20_11","074_20_11","ACT","20","11","11","Ude täŋkaŋ Pol äneŋi äromaŋ yot gänaŋ äroŋpäŋä käräga tokätpäŋ ämawebe ukät bok naŋkuŋ. Naŋkaŋ manbiŋam äneŋi yäwet yäpmäŋ kuŋtäyon kome yäŋeŋkuk. Yäŋeŋirän eruk yepmaŋpeŋ kuŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC20_12","074_20_12","ACT","20","12","12","Kuŋirän äma gubaŋi äneŋi kodak taŋkuko u bänep oretoret terak yäŋikŋat yäpmäŋ yotken kuŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC20_13","074_20_13","ACT","20","13","13","Ude täŋirä nin Pol ugän teŋkaŋ gäpe terak äroŋpeŋ Asos yotpärare-ken nintä jukun kuŋkumäŋ. Kuŋkumäŋo Polta itsämäŋ iritna eruk Pol ini niwetkuko udegän ini kuroŋ äbäŋkä nibäŋ ahäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC20_14","074_20_14","ACT","20","14","14","Äbä Asos yotpärare-ken nibäŋ ahäŋpäŋ gäpe terak ärowänkaŋ eruk Mitilini yotpärare-ken kuŋkumäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC20_15","074_20_15","ACT","20","15","15","Pätna yäŋewänä kuŋkä gwägu bämopi-ken kome kubä wäpi Kios u dubini-ken ahäŋkumäŋ. Tami äneŋi kuŋkä Samos yotpärare-ken ahäŋkumäŋ. Yäŋewänä äneŋi u naniktä kuŋkä eruk Miletus yotpärare uken ahäŋkumäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC20_16","074_20_16","ACT","20","16","16","Orekirit kadäni pähap kubä wäpi Pentikos u keräp taŋirän unita Pol Efesus yotpärare irepmitpäŋ kukta nadäŋkuk. Bäräŋeŋ kumaŋ Jerusalem kuŋkaŋ Pentikos orekirit u kaŋ käwayäŋ nadäŋpäŋ unita Esia komeken kuŋatta bitnäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC20_17","074_20_17","ACT","20","17","17","Miletus yotpärare-ken ahäŋpäŋä eruk Poltä Efesus äbot täŋpani täŋo intäjukun ämata man tewän kwäkaŋ äbä kaŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC20_18","074_20_18","ACT","20","18","18","Äbä kawäkaŋ jukuman ŋode yäwetkuk; Näkä Esia komeken äbä inkät itkaŋ kädet jide jide täk täŋkuro u kudup injin nadäkaŋ u yäk. Pengän äbutken umunitä päbä äneŋi tepmaŋpeŋ kuŋkuro u kädet mebäri kubä nämo täŋkut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC20_19","074_20_19","ACT","20","19","19","Nämo, kadäni kadäni Juda nanik näk täŋpäwakta man yäŋpäŋ-nadäk täŋirä nadäŋ bäräp täk täŋkut. Ba täŋyäkŋarani ude täŋirä kadäni mäyap konäm kot täŋkut. Upäŋkaŋ näkä gupna yäpmäŋ äpäŋpäŋ kuŋatkaŋ Ekäni täŋo epän ehutpäŋ täk täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC20_20","074_20_20","ACT","20","20","20","Ba in täŋkentäkta man tägatäga täwetta nämo umuntaŋkut. Käbeyä-ken ba injin yotken täŋpäŋ-täwoŋärek täk täŋkuro, u nadäkaŋ u yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC20_21","074_20_21","ACT","20","21","21","Kadäni kadäni Juda nanik ba Grik nanik bok, bänepjin sukureŋpeŋ Anutu-ken kuŋpäŋ Ekäninin Jesuta nadäkinik täŋ imikta man kehäromigän täwet yäpmäŋ äbut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC20_22","074_20_22","ACT","20","22","22","Eruk nadäkaŋ; Apiŋo Kudupi Munapiktä peŋ näwet-pewän näk Jerusalem kwayäŋ. Imaka näkä terak jide ahäŋ namayäŋ täko u nämo nadätat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC20_23","074_20_23","ACT","20","23","23","Ŋode ugänpäŋ nadätat; Komeni komeni kuŋat täyat-ken Kudupi Munapiktä ŋode yäŋahäŋpäŋ näwet täyak; Bäräpi mebäri mebäri gäka itsämäŋkaŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC20_24","074_20_24","ACT","20","24","24","Upäŋkaŋ näk irit kuŋat-kuŋatnata nämo iyaptak täyat. Nämo, näk kädet iwatat ugänpäŋ iwatpäŋ epän man Ekäni Jesuken yäpuro u täŋtärekta nadätat. Epän uwä Anutu täŋo iron unitäŋo manbiŋam yäŋahäk-yäŋahäk u. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC20_25","074_20_25","ACT","20","25","25","Eruk notnaye, nadäwut. Bian näk in bämopjin-ken itkaŋ Anututä intäjukun itkaŋ yabäŋ yäwat epäni täk täyak unitäŋo manbiŋam täwetpäŋ täwoŋärek täk täŋkuronik. Ude täk täŋkuropäŋ apiŋo ŋode nadätat; Kämi in kumän-tagän näk wari nämo api nabäneŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC20_26","074_20_26","ACT","20","26","26","Unita näk pengän ŋode täwet ahäwayäŋ nadätat; In bämopjin-ken nanik kubätä paot-paotta biŋam täŋpänä, näkä terak nämo yäneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC20_27","074_20_27","ACT","20","27","27","Imata, näk Anutu täŋo nadäk-gärip kudup in täwet ahäkta umun kubä nämo täk täŋkuronik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC20_28","074_20_28","ACT","20","28","28","Eruk, in injinta watä säkgämän itpeŋ kuŋatneŋ. Ba Anutu täŋo kudupi ämawebe äbot, iniken nanaki täŋo nägäripäŋ suwaŋpäŋ yepmaŋkuko unita watä udegän it yämineŋ yäk. Inäwä Kudupi Munapiktä Anutu täŋo yawak äbot unitäŋo watä äma ude iwoyäŋpäŋ tepmaŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC20_29","074_20_29","ACT","20","29","29","Näk nadätat. Kadäni näkä tepmaŋpeŋ kuŋirawä aŋ ägwäritä bämopjin-ken äbäŋkaŋ yawak äbot u api täŋpäwaneŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC20_30","074_20_30","ACT","20","30","30","Täŋirä inken nanik ätutäwä jop manman yäŋkaŋ Anutu täŋo kudupi ämawebe äbot yäŋ-yäkŋarani täŋpewä api yäwatneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC20_31","074_20_31","ACT","20","31","31","Ude täneŋo udeta kadäni kadäni watä säkgämän kaŋ it täŋput. Obaŋ yaräkubä unita bipani ba kepma kudän näkä täŋpäŋ-täwoŋäreŋkuro unita nämo guŋ täneŋ. Nämo, näkä umun man ba jukuman in kubäkubä täwet täŋkuro u konäm butewaki terak täwetkut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC20_32","074_20_32","ACT","20","32","32","Eruk, apiŋo Anutu keri-ken tepmaŋtat. Unita inä unitä bänep iron täŋkuko unitäŋo mani biŋam u nadäŋpäŋ iŋitpeŋ kuŋatneŋ. Täŋirä bänep iron unitä in täga api täŋ-kehäromtaŋ tamek. Ba unitägän imaka täga kudup Anututä ämawebeniye inita iwoyäwanita yämik täyak u inta udegän api tamek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC20_33","074_20_33","ACT","20","33","33","Näk äma kubä täŋo moneŋ ba tek tuŋumta yabäŋgärip nämo täŋkut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC20_34","074_20_34","ACT","20","34","34","Injin nabäŋpäŋ-nadäk täkaŋ u. Näkŋaken ketna ŋonitä-gän epän täŋpäŋ näkŋata watä it täŋkuronik. Ba äma ätu näkkät bok it täŋkumäŋo u täŋkentäŋ yämik täŋkuronik yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC20_35","074_20_35","ACT","20","35","35","Epän mebäri mebäri täk täŋkuro uwä ŋode täŋpäŋ-täwoŋäreŋkut; Nin epän täktäk kädet ugänpäŋ täŋkehärom taŋpäŋ iwat täkäna. Ude täŋkaŋ uyaku äma ini gupi täga nämo täŋkentänaŋi udewani uwä täga täŋkentäŋ yämine. Ekäninin Jesutä man kubä ŋode yäŋkuko upäŋ nadäkot; Iron kädet u kädet tägagämän kubä. Äma iron täŋpeko udewani täŋo bänep oretoret unitä äma tuŋum yäpmäk-tagän nadäweko unitäŋo bänep oretoret u irepmitak yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC20_36","074_20_36","ACT","20","36","36","Eruk Poltä jukuman ude kumän yäwet moreŋpäŋä Efesus äbot täŋo intäjukun äma ukät gukut imäpmok täŋpäŋ Anutu-ken yäŋapik man penta yäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC20_37","074_20_37","ACT","20","37","37","Ude täŋpäŋ intäjukun äma päke unitä Pol bumta kot ibatkuŋ. Täŋkaŋ bäyaŋ iŋitpäŋ iniŋ oretkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC20_38","074_20_38","ACT","20","38","38","Täŋpäŋ butewaki pähap bumta nadäŋkuŋ. Imata, Poltä ini ŋode yäŋkuko unita; In näk wari nämo api nabäneŋ yäk. Ude täŋkaŋ eruk, yäŋikŋat yäpmäŋ gäpetä itkuk-ken u kuŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC21_1","074_21_1","ACT","21","1","1","Uken kuŋpäŋ äbot täŋpani täŋo intäjukun äma u yepmaŋpeŋ kukta butewaki pähap nadäŋkaŋ gäpe terak äronakaŋ gäpe kuŋkuk. Gwägu bämopi-ken kome täpuri kubä wäpi Kos u nadäŋ iwatkaŋ siwoŋigän ude kuŋkumäŋ. Kuŋitna bipmäŋpäŋ yäŋeŋirän kome täpuri kubä pen wäpi Rodes uken ahäŋkumäŋ. Eruk Rodes peŋpeŋ kuŋpäŋä yotpärare kubä wäpi Patara u ahäŋkumäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC21_2","074_21_2","ACT","21","2","2","Patara kome u ahäŋpäŋ kaŋkumäŋ. Gäpe kubä kome u peŋpeŋ Ponika komeken kwayäŋ täŋirän. Ude kaŋpäŋä uterak äronakaŋ kuŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC21_3","074_21_3","ACT","21","3","3","Kuŋtäŋgän gwägu bämopi-ken kome kubä wäpi Saiprus u kaŋpäŋ Siria komeken kunayäŋ nadäŋkumäŋo unita käpmäk kädagän irepmitkaŋ kumaŋ päŋku Tire yotpärare-ken ahäŋkumäŋ. Ahäŋpäŋ gäpe terak nanik tuŋum ätu u penayäŋ täŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC21_4","074_21_4","ACT","21","4","4","Peŋirä ninä kome uken nanik äbot täŋpani ämawebe u yabänayäŋ äpämaŋ kuŋkumäŋ. Päŋku kepma 7 ude ukät penta itkumäŋ. Itkaŋ Kudupi Munapiktä äbot täŋpani manbiŋam yäwerirän nadäŋpäŋ Pol iwetkuŋ; Gäk Jerusalem kwentawä yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC21_5","074_21_5","ACT","21","5","5","Eruk gäpetä Tire kome peŋpeŋ kwayäŋ täŋirän yotpärare peŋpeŋ kuŋitna äbot täŋpani ämawebe meŋ nanak bok nimagut yäpmäŋ äpämaŋ kuŋkuŋ. Äpämaŋ kumaŋ päŋku gwägu pomi terak gukutnin imina äpmoŋpäpäŋ Anutu-ken yäŋapik man yäŋkumäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC21_6","074_21_6","ACT","21","6","6","Ude täŋkaŋ butewaki man kowata kowata yäŋkaŋ gäpe terak äroŋitna ini yotken kuŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC21_7","074_21_7","ACT","21","7","7","Äroŋpeŋ eruk Tire kome peŋpäŋ kumaŋ Tolemes yotpärare-ken ahäŋkumäŋ. Ahäŋpäŋ äbot täŋpani u naniktä äbä nimagut yäpmäŋ kwäkaŋ ukät kepma kubä itpäŋ patkumäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC21_8","074_21_8","ACT","21","8","8","Patkumäŋo yäŋewänä Tolemes yotpärare peŋpeŋ ninin kuroŋ kumaŋ päŋku Sisaria yotpärare-ken ahäŋkumäŋ. Ahäŋpäŋ kumaŋ Anutu täŋo manbiŋam yäŋahäwani äma kubä wäpi Filip unitä yotken kuŋkumäŋ. Äma uwä äma 7 aposoro täŋkentäŋ yämik täŋkuŋo ukät nanik kubä. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC21_9","074_21_9","ACT","21","9","9","Uwä äperiye 4 ude, äma nämo yäpani unitä Anutu täŋo man profettä-yäŋ yäŋahäk täŋkuŋonik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC21_10","074_21_10","ACT","21","10","10","Eruk, uken kepma ätu iritna profet kubä wäpi Agabas u Judia kome peŋpeŋ Sisaria komeken äpuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC21_11","074_21_11","ACT","21","11","11","Äpäŋpäŋ ninken ahäŋ nimiŋpäŋ Pol täŋo pioŋ yäpmäŋpäŋ iniken keri kuroŋi pädät täŋpäŋ ŋode yäŋkuk; Kudupi Munapiktä ŋode yäyak; Juda naniktä pioŋ ŋo täŋo mähemi Jerusalem komeken kudän ŋode täŋpäŋ guŋ äbot ätu u keri terak api peneŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC21_12","074_21_12","ACT","21","12","12","Yäŋirän nin ba ämawebe äbot kome u naniktä man u nadäŋpäŋ Poltä Jerusalem kukta iniŋ bitnäk man kehäromi yäŋkumäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC21_13","074_21_13","ACT","21","13","13","Upäŋkaŋ Poltä kowata ŋode yäŋkuk; In imata konäm butewaki täŋkaŋ näkŋo bänep nadäk-nadäkna täŋpä wakaŋ? Näk Jerusalem naniktä kädet waki u ba u täŋ namikta nämo bitnätat. Ba ugän nämo. Ekäni Jesuta yäŋpäŋ kumäkta pidäm täyat yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC21_14","074_21_14","ACT","21","14","14","Ude yäŋirän Pol täŋo gäripi u iniŋ bitnänaŋi bumik nämo nadäŋkumäŋo unita ŋode iwetkumäŋ; Eruk, Ekänitä imaka kubä ahäŋ gamikta nadätak u ini kaŋ ahäŋ gamän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC21_15","074_21_15","ACT","21","15","15","Eruk u itna täreŋirän Jerusalem ärokta täŋtuŋum tuŋum täŋkumäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC21_16","074_21_16","ACT","21","16","16","Täŋtuŋum tuŋum täŋpeŋ kunayäŋ täŋitna Sisaria nanik nadäkinik täŋpani ätu penta kuŋkumäŋ. Unitä nimagut yäpmäŋ äma kubä wäpi Nason unitä yotken kuŋkuŋ. Äma uwä Saiprus nanik, äbot täŋpani bian yäpurärätkuk. Unitä yotken päŋku itkumäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC21_17","074_21_17","ACT","21","17","17","Täŋkaŋ eruk, Jerusalem äbot täŋpani ämawebetä bänep oretoret terak nimagut päŋku nipmaŋpä patkumäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC21_18","074_21_18","ACT","21","18","18","Patkumäŋo yäŋewänä Pol uwä ninkät Jems kakta bok kuŋkumäŋ. Täŋpäkaŋ kadäni ugän äbot täŋpani ämawebe täŋo intäjukun äma käbeyä täŋ itkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC21_19","074_21_19","ACT","21","19","19","Täŋirä Pol uwä päŋku bok itkaŋ yäniŋ oretpäŋ guŋ äbotken epän täŋirän Anututä keri terak kudän jide pewän ahäŋkuŋo u kudup yäwet ahäŋirän nadäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC21_20","074_21_20","ACT","21","20","20","Pol täŋo man u nadäŋpäŋ Anutu täŋo wäpi yäpmäŋ akuŋpäŋ iniŋ oretkuŋ. Täŋkaŋ iwetkuŋ; Gäk nadätan? Juda ämawebe mäyaptä Jesuta nadäkinik täŋ imiŋ moreŋ yäk. Täŋkaŋ ämawebe uwä Moses täŋo baga man u pen iwaräntäkta kehärom täkaŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC21_21","074_21_21","ACT","21","21","21","Upäŋkaŋ gäka manbiŋam ŋode nadäk täkaŋ; Poltä Juda ämawebe, guŋ ämawebe bämopi-ken itkaŋ u ŋode yäwet täyak; In Moses täŋo baga man peŋpäŋ nanakjiye täŋo gupi moräk madäneŋtawä, bian täŋpani ude. Ba Juda täŋo täktäki kudup kaŋ peŋ morewut yäk. Gäkä ude yäk täyan yäŋ nadäk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC21_22","074_21_22","ACT","21","22","22","Gäk äma udewanitä abän yäŋ biŋam uku nadäŋo unita nadäwätäk täŋ itkamäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC21_23","074_21_23","ACT","21","23","23","Unita kädet kubä ŋode gäweritna täŋpikaŋ gäka äma täga yäŋ kaŋ nadäwut. Nin bämopnin-ken äma 4 ude itkaŋ yäk. Äma 4 uwä Anutu iŋamiken äneŋi pakigän itta baga man täŋo kädet kubä iwatta yäŋkehärom taŋkuŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC21_24","074_21_24","ACT","21","24","24","Eruk äma ukät bok kudupi yotken kuŋkaŋ Moses täŋo baga man iwatpäŋ imaka tänayäŋ täkaŋ u gäk udegän kaŋ tä yäk. Ba moneŋ penayäŋ täkaŋ unita ba gäkŋata bok kaŋ pe. Ude täŋiri äma 4 u Anutu-ken yäŋkehäromtak man yäwani uwä täŋ-tärekaŋ yäŋ nadäneŋta gwäki pujiŋ täga äriŋ täŋpä kuneŋ. Eruk, gäk ude täŋkentäŋ yämiŋiri ämawebetä ŋode api nadäneŋ; Pol täŋo biŋam nadäŋkumäŋo u bureni nämo, jopi yäk. Pol uwä Moses täŋo baga man iwat täyak yäŋ api nadäneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC21_25","074_21_25","ACT","21","25","25","Täŋpäkaŋ äma guŋ äbotken nanik Jesuta nadäkinik täŋpani unitawä, manbiŋam ŋowäku bian yämiŋkumäŋo u nadäkaŋ yäk. Imaka ŋodewani nämo täkta yäŋpäŋ-nadäŋkumäŋo uwä kudän täŋpäŋ yämiŋkumäŋ; Tom anutu jopita naŋimik täŋpani u nämo näneŋ. Ba tom nägät ikek ba tom kotäki topmäŋpäŋ däpani nämo näneŋ yäk. Ba kubokäret nämo täneŋ. Man kudän ude täŋpäŋ yämiŋkumäŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC21_26","074_21_26","ACT","21","26","26","Eruk käbeyä täŋpä tärewänkaŋ patkuŋo yäŋewänä Pol äma Anutu-kät yäŋkehäromtak man yäwani 4 ukät päŋku yäŋkehäromtak man yäŋkuŋo udegän yäŋkuk. Ude täŋkaŋ kudupi yot gänaŋ äroŋpäŋ bämop äma ŋode iwetkuk; Baga man terak kudän täwani udegän, kepma 7 itna täreŋirän yäŋkehäromtak man yäŋkumäŋo unitäŋo epäni u api tärewek yäŋ iwetkuk. Eruk, kepma 7 udeta ugän it yäpmäŋ kuŋtäŋgän yäŋkehäromtak man u täŋ-tärekta gupe käbäŋi nikek ijiŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC21_27","074_21_27","ACT","21","27","27","Eruk kepma 7 u tärewayäŋ täŋirän Juda nanik Esia komeken naniktä abäŋpäŋ kaŋkuŋ; Pol kudupi yot täŋo yewa gänaŋ irirän. Abä ämawebe peŋ yäwettäko Polta kokwawak täŋ imiŋkuŋ. Ude täŋpäŋ Pol iŋitkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC21_28","074_21_28","ACT","21","28","28","Iŋitpäŋ gera ŋode yäŋkuŋ; Isrel ämawebe in täŋkentäŋ nimut! Äma ŋonitä ämawebe komeni komeni nintäŋo wäpnin biŋam ukät Moses täŋo baga man ba kudupi yot ŋo täŋpäwakta yäwetpäŋ yäwoŋärek täŋtäŋ kuk täyak yäk. Ba ugän nämo! U Grik nanik ätu yäŋ-yäkŋat yäpmäŋ kudupi yot gänaŋ äroŋkuk. Kudupi yot Anututä inita biŋam yäwani-ken äroŋirä Anutu iŋamiken täŋpäwak täŋkuŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC21_29","074_21_29","ACT","21","29","29","Täŋpäkaŋ man u yäŋkuŋo uwä imata, bian yabäŋirä Trofimus Efesus komeken nanikpäŋ Polkät yotpärare u gänaŋ irirän yabäŋkuŋ. Yabäŋkaŋ nadäŋkuŋ; Poltä ini imagut yäpmäŋ kudupi yot täŋo yewa gänaŋ ärok yäŋ jop nadäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC21_30","074_21_30","ACT","21","30","30","Täŋpäkaŋ Jerusalem ämawebetä man u nadäŋpäŋ kikŋutpäŋ täŋ-urukuruk bumta täŋkuŋ. Ude täŋkaŋ Pol iŋitpäŋ wädäŋ gärepmäŋ yäpmäŋ yewa kemat umude kuŋkuŋ. Ude täŋpäŋ bäräŋeŋ kudupi yot yewa täŋo yäma yäputkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC21_31","074_21_31","ACT","21","31","31","Ude täŋkaŋ Pol iŋit yäpmäŋ äpämaŋ päŋku ut irirä Rom täŋo komi äma täŋo intäjukun ämatä biŋam ŋode nadäŋkuk; Jerusalem ämawebe kuduptagän kokwawak täŋpäŋ kowat ämiwän täkaŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC21_32","074_21_32","ACT","21","32","32","Ude nadäŋpäŋ bäräŋek-tagän intäjukun äma ätukät komi ämaniye ätukät yämagurän yäpmäŋ äma peŋawäk täŋ itkuŋ-ken bäräŋeŋkuŋ. Bäräŋeŋ äbäŋirä Juda ämawebetä yabäŋpäŋ Pol wari nämo utkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC21_33","074_21_33","ACT","21","33","33","Ude täŋirä komi äma täŋo intäjukun ämatä äbä Pol iŋitkaŋ komi ämaniye yäwerirän yen kehäromi yarä yäpmäŋ päŋku pädät täŋkuŋ. Ude täŋkaŋ Juda ämawebe yäwet yabäŋkuk; Äma ŋo netä? Ba imapäŋ täk? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC21_34","074_21_34","ACT","21","34","34","Yäŋirän ämawebe äbot päke itkuŋotä yäŋ-täŋurän yäŋpäŋ yäŋkuräk taŋkuŋ. Yäŋuruk-uruk pähap ude täŋirä komi äma täŋo intäjukun ämatä mebäri ket nämo nadäŋkuk. Täŋpäŋ komi ämaniye yäwerän Pol iŋit yäpmäŋ komi ämatä ini yotken kuŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC21_35","074_21_35","ACT","21","35","35","Iŋit yäpmäŋ yot yäma-ken u kuŋpäŋ komi ämatä yabäŋkuŋ; Ämawebe päke u Pol utta yäwat-yäŋirä ude yabäŋpäŋ Pol pudätpäŋ punin yäpmäŋ äroŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC21_36","074_21_36","ACT","21","36","36","Ämawebe äbot päke unitä yäwarän täŋkaŋ kähän gera terak ŋode yäŋtäŋ kuŋkuŋ; Kumäŋ-kumäŋ utpewä kumbän! yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC21_37","074_21_37","ACT","21","37","37","Eruk komi ämatä Pol yäŋikŋat yäpmäŋ yot gänaŋ äronayäŋ täŋirä Poltä komi äma täŋo intäjukun äma u Grik man terak ŋode iwetkuk; Näk man kubä gäk täga gäwerayäŋ? Ude yäwänä iwetkuk; Wära, gäk näkŋo man kotäk nadätan? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC21_38","074_21_38","ACT","21","38","38","Näkä gäka Isip nanik bian gapmanta kokwawak täŋpäŋ ämik pewän ahäŋkuko u yäŋ nadätat yäk. Äma u noriye äma komi komi 4,000 yäŋ-butuwän yäpmäŋ kome kawuki-ken ämik täkta kuŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC21_39","074_21_39","ACT","21","39","39","Yäwänä Poltä yäŋkuk; Näk u nämo! Näk Juda äbotken nanik, Silisia komeken, yotpärare taŋi kubä wäpi Tasus u nanik yäk. Unita nadäŋ namiŋiri ämawebe man yäwerayäŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC21_40","074_21_40","ACT","21","40","40","Ude iweränä komi äma täŋo intäjukun ämatä nadäŋ imiŋkuk. Nadäŋ imiŋirän, eruk Poltä yot täŋo yeŋpeŋ ärowani terak itpäŋ ketwära täŋyäreŋirän ämawebetä u kaŋpäŋ kwikinik it yäpmäŋ kuŋkuŋ. Kwikinik irirä eruk Pol ämawebe päke u iniken man kotäk Hibru uterak ŋode yäwetkuk; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC22_1","074_22_1","ACT","22","1","1","Nanaye, notnaye, in juku peŋpäŋ nadäkot! Näk imaka goret kubä nämo täŋira nepmäŋitkaŋ unitäŋo mebäri yäŋ ahäwayäŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC22_2","074_22_2","ACT","22","2","2","Poltä iniken man kotäk Hibru uterak yäŋirän unita u nadäŋpäŋ kwikinik-inik it yäpmäŋ kuŋkuŋ. Kwikinik irirä Poltä äneŋi ŋode yäŋkuk; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC22_3","074_22_3","ACT","22","3","3","Näk Juda äma kubä yäk. Meŋnatä Silisia kome, Tasus yotpärare-ken bäyaŋkukopäŋ äbä yotpärare ŋo itpäŋ tägaŋkut yäk. Äbekniye oraniye täŋo baga man kudupta yäŋpäŋ-näwoŋärek täk täŋkuko uwä Gamaliel. Uwä näkŋo yäŋpäŋ-näwoŋärek äma ude yäk. Ude täŋirän näk intä Anutu täŋo nadäk-gärip u iwatpäŋ täkta pipiri intä täk täkaŋ udegän täŋ yäpmäŋ äbut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC22_4","074_22_4","ACT","22","4","4","Näk äma Jesu täŋo Kädet iwarani u täŋpäwak täŋ yäpmäŋ äbut. Äma ba webe bok ätu yentä pädät täŋpäŋ komi yotken yämagut yäpmäŋ kuk täŋkut. Täŋkaŋ ätu kumäŋ-kumäŋ däpmäk täŋkut yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC22_5","074_22_5","ACT","22","5","5","Bämop äma intäjukun täŋpani Ananias, ba Juda täŋo äma ekäni ekäni u näkä ude täŋkuro u kudup nadäkaŋ. Unitä täga täwetnayäŋ yäk. Kadäni kubäta näk Jesu täŋo Kädet iwarani Damaskus yotpärare-ken itkaŋ u yepmäŋit yäpmäŋ päbä komi yotken Jerusalem ŋo yepmakta nadäŋkut. Ude nadäŋira ini ŋo nanik täŋo äma ekäni ekänitä noriye Damaskus itkaŋ u Näk ude api täŋpet yäŋ yäwet yabäkta manbiŋam kudän täŋpäŋ namiŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC22_6","074_22_6","ACT","22","6","6","Kudän täŋpäŋ namä yäpmäŋ Damaskus kädet kuŋtäŋgän kepma bämopi taŋirän imaka kubä pit kubägän ŋode ahäŋ namiŋkuk; Peŋyäŋek pähap kubä kunum gänaŋ naniktä peŋyäŋeŋpäŋ nabäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC22_7","074_22_7","ACT","22","7","7","Ude täŋirän näk kome terak maŋ patkaŋ gera kubä ŋode nadäŋkut; Sol! Sol! Gäk imata komi namik täyan? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC22_8","074_22_8","ACT","22","8","8","Yäwänä näkä yäŋkut; Ekäni, gäk netä? Ude yäŋira unitä yäŋkuk; Näk Jesu Nasaret nanik upäŋ gäkä näk täŋpiwak täkaŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC22_9","074_22_9","ACT","22","9","9","Täŋpäkaŋ äma näkkät bok itkumäŋo u peŋyäŋek ugän kaŋkuŋo upäŋkaŋ man kotäk ahäŋkuko u nämo nadäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC22_10","074_22_10","ACT","22","10","10","Ude täŋkaŋ näkä yäŋkut; Ekäni, unita näk jide täŋpet? Yäŋira näwetkuk; Gäk akuŋkaŋ Damaskus yotpärare-ken ku! U kuŋiri äma kubä uken itak. Unita epän man yäŋ gamiŋkuro u, uken kwikaŋ unitä api gäwerek yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC22_11","074_22_11","ACT","22","11","11","Täŋpäkaŋ peŋyäŋek unitäŋo ägonitä täŋpewän dapuna bipmäŋ urirän imaka imaka täga nämo yabäŋkut. Ude täŋira ämanaye dubina-ken itkuŋo unitä nepmäŋit yäpmäŋ Damaskus kuŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC22_12","074_22_12","ACT","22","12","12","Eruk, äma kubä Damaskus komeken itkuko u wäpi Ananias. Äma uwä Anutu gämori-kengän itkaŋ Moses täŋo baga man säkgämän iwarän täwani. Juda äma Damaskus itkaŋ unitä äma u oraŋ imik täŋkuŋonik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC22_13","074_22_13","ACT","22","13","13","Täŋpäkaŋ äma unitä päbä dubina-ken itpäŋ ŋode näwetkuk; Notnapak Sol, dapunka äneŋi ijiwi kut yäk. Ude yäŋirän uterakgän dapun ijiwa kwäpäŋ kaŋkut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC22_14","074_22_14","ACT","22","14","14","Käwawä yäŋkuk; Äbekniye oraniye täŋo Anutu unitä iniken nadäk tawaŋ u nadäkta gäk iwoyäŋpäŋ gepmaŋkuk yäk. Ba Siwoŋi Äma u kakta ba mani kotäk nadäkta iwoyäŋpäŋ gepmaŋkuk yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC22_15","074_22_15","ACT","22","15","15","Unita gäk imaka kaŋkuno ba nadäŋkuno unitäŋo biŋam ämawebe api yäwetpäŋ yäwoŋärewen yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC22_16","074_22_16","ACT","22","16","16","Unita imata kadäni käroŋi itsämben? Akuŋpäŋ Ekäni wäpi yäŋpäŋ ume äruriri momika kumän ärut moreŋ gamayäŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC22_17","074_22_17","ACT","22","17","17","Poltä ude yäwetpäŋ ämawebe äneŋi ŋode yäwetgän täŋkuk; Eruk, kadäni käroŋi kuŋattäŋgän Jerusalem ŋo äneŋi äbut yäk. Äbäŋpäŋ kepma kubäta kudupi yot gänaŋ äroŋkuro Anutu-ken yäŋapik man yäŋ itkaŋ däpmonken ude bumik Ekäni kaŋkut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC22_18","074_22_18","ACT","22","18","18","Kaŋira ŋode näwetkuk; Gäk bäräŋeŋ akuŋkaŋ Jerusalem u peŋpeŋ ku! yäk. Näkŋo manbiŋam yotpärare ŋoken yäŋahäwayäŋ täyan u nämo nadäŋ gaminayäŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC22_19","074_22_19","ACT","22","19","19","Yäwänä näkä yäŋkut; Ekäni, ini-tägän näkŋo biŋam ŋode u nadäkaŋ; Näk bian Juda täŋo käbeyä yot komeni komeni itkaŋ-ken u äroŋpäŋ ämawebe Jesuta nadäkinik täŋpani u däpmäŋpäŋ yepmäŋitpäŋ komi yotken yepmak täŋkut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC22_20","074_22_20","ACT","22","20","20","Ba kadäni Stiven gäkŋo man yäŋahäŋtäŋ kuŋattäyon utpewä kumbuko u näk imaka, it yämiŋira täŋkuŋ. Täŋirä yabäŋkaŋ bänep täga nadäŋkut. Ba äma utkuŋo unitäŋo tek käroŋi unita watäni it yämiŋira täŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC22_21","074_22_21","ACT","22","21","21","Ude yäwawä Ekänitä ŋode näwetkuk; Ku! yäk. Guŋ äbot ban itkaŋ uken näkŋo manbiŋam yäwetpäŋ yäwoŋärekta ganiŋ kirewayäŋ yäŋ näwetkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC22_22","074_22_22","ACT","22","22","22","Eruk, Poltä guŋ äbotta yäŋirän Juda naniktä nadäŋpäŋ man wari nadäkta bitnäŋpäŋ kähän gera yäŋpäŋ yäŋkuŋ; Utpewä kumbän! Äma ŋodewani kome terak itnaŋi nämo! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC22_23","074_22_23","ACT","22","23","23","Kähän gera ude yäŋpäŋ kokwawak terak iniken tek punin nanik yäŋopmäŋ täŋpä kwäpäŋ kugun poriŋpäŋ ureŋ täŋpä punin äroŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC22_24","074_22_24","ACT","22","24","24","Ude täŋirä komi äma täŋo intäjukun äma unitä komi ämaniye peŋ yäwet-pewän Pol yäpmäŋ yot gänaŋ äroŋkuŋ. Yäpmäŋ äroŋirä intäjukun äma unitä yäwet-pewän Polta kokwawak täŋ imiŋkuŋo u mebäri nadäkta päripmäŋpäŋ iwet yabänayäŋ täŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC22_25","074_22_25","ACT","22","25","25","Ude täŋpäŋ eruk Pol täŋo keri kuroŋi pädät täŋpäŋ päripnayäŋ täŋirä Pol komi äma kubä iwet yabäŋkuk; Jide? Rom gapman täŋo baga man terak kädet ŋode kubä pätak ba nämo pätak? yäk. In näk, Rom kome mähempäŋ, manken nämo nepmaŋkaŋ imata intäjukun nutnayäŋ täkaŋ? Ude täkaŋ u täga? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC22_26","074_22_26","ACT","22","26","26","Poltä ude yäwänä komi äma unitä päŋku intäjukun ämani ŋode iwetkuk; Ai, jide täŋpayäŋ? Äma ŋowä Rom kome mähem kubä yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC22_27","074_22_27","ACT","22","27","27","Ude iweränä komi äma täŋo intäjukun äma unitä Polken äbäŋpäŋ iwetkuk; Gäk näwet! Gäk Rom kome mähem bureni? Iweränä Poltä Ei, näk Rom kome mähem yäŋ iwetkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC22_28","074_22_28","ACT","22","28","28","Ude iweränä intäjukun ämatä yäŋkuk; Bureni? Näk Rom kome mähem ude itta nadäŋpäŋ moneŋ taŋi därat yäk. Yäwänä Poltä yäŋkuk; Näk nämo yäk. Näk Rom kome mähem ude ahäŋkuro itat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC22_29","074_22_29","ACT","22","29","29","Ude yäŋirän komi äma Pol utnayäŋ täŋkuŋo u man u nadäŋkaŋ umuntaŋpäŋ kakätäŋkuŋ. Täŋirä komi äma täŋo intäjukun äma unitä Pol u Rom nanik yäŋ nadäŋpäŋ, ini imaka, umuntaŋkuk. U imata, komi ämaniye yäwerän päŋku yentä pädät täŋkuŋo unita. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC22_30","074_22_30","ACT","22","30","30","Eruk komi äma täŋo intäjukun äma unitä Juda naniktä Pol waki jide täŋkukta kokwawak nadäŋ imikaŋ yäŋ ket nadäkta nadäŋkuk. Ket nadäwa yäŋkaŋ bämop äma intäjukun täŋpani ba Juda nanik täŋo äma ekäni ekäni käbeyä täŋput yäŋpäŋ yäwetkuk. Käbeyä täŋirä komi äma täŋo intäjukun äma u Pol pit imiŋpäŋ yäŋikŋat yäpmäŋ päŋku äma ekäni ekäni iŋamiken tewän wädäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC23_1","074_23_1","ACT","23","1","1","Täŋirä Pol Juda täŋo äma ekäni ekäni-kät bämop äma intäjukun täŋpani dapun taŋi yabäŋpäŋ ŋode yäwetkuk; Notnaye! Näk Anutu iŋamiken siwoŋi kuŋararo unita kädet u iwatpäŋ it yäpmäŋ abätat ŋonita bänepnatä täga nadätat yäk. Näk imaka waki kubä nämo tät yäŋ nadätat yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC23_2","074_23_2","ACT","23","2","2","Ude yäwänä bämop äma intäjukun täŋpani wäpi Ananias unitä äma Pol dubini-ken itkuŋo u yäwetkuk; Meni däpmäŋ gäreput! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC23_3","074_23_3","ACT","23","3","3","Yäwänä Poltä kowata ŋode iwetkuk; Anututä gäkŋa uyaku api gurek yäk. Nadäkinikka nämopäŋ tek säkgämän säkgämän täk täyan! Moses täŋo baga man iwatpäŋ manken nepmaŋkaŋ äbäno maŋit itan? Ude täno upäŋkaŋ baga man gäkŋa irepmitpäŋ yäniŋ kireŋpewi nutkaŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC23_4","074_23_4","ACT","23","4","4","Yäwänä äma tuän itkuŋonitä nadäŋpäŋ Pol iwetkuŋ; Jide? Gäk bämop äma intäjukun täŋpani ŋo yäŋärok man iwerayäŋ yäŋpäŋ yäyan? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC23_5","074_23_5","ACT","23","5","5","Yäwäwä Poltä yäwetkuk; Notnaye, näk äma ŋonita bämop äma intäjukun täŋpani yäŋ nämo nadätat. Unita näk goret yät yäk. Anutu täŋo mantä ŋode yäyak; In intäjukun ämajiye man waki nämo yäwetneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC23_6","074_23_6","ACT","23","6","6","Eruk, Poltä äma päke itkuŋo u ŋode yabäŋpäŋ-nadäŋkuk; Ätu Satyusi äma, ätuwä Parisi äma. Ude nadäŋpäŋä gera täŋpäŋ ŋode yäwetkuk; Notnaye, näk Parisi äma kubä. Ba nana imaka, Parisi äma yäk. Näk nadäkinik ŋode täyat; Äma kumbanitä äneŋi api akuneŋ. Mebäri unita yäŋpäŋ manken ŋo nepmaŋkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC23_7","074_23_7","ACT","23","7","7","Poltä man ude yäwänä Parisi Satyusi bämopi-ken man yäŋkaŋ bumta yäŋ-awätkuŋ. Täŋpäŋ käbeyä u duŋ-weŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC23_8","074_23_8","ACT","23","8","8","Imata, Satyusi äma ŋode nadäk täkaŋ; Äma kumbani-ken naniktä äneŋi täga nämo api akuneŋ. Ba aŋero ba mäjo nämo itkaŋ yäŋ nadäk täkaŋ. Upäŋkaŋ Parisi ämatä man unita nadäkinik täk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC23_9","074_23_9","ACT","23","9","9","Mebäri unita yäŋuruk-uruk pähap yäŋtäŋ kuŋkaŋ abäk täŋkuŋ. Täŋpäkaŋ Baga man yäwoŋärewani äma itkuŋo u ätu Parisi äbotken nanik. Äma unitä akuŋpäŋ Pol gärak itpäŋ man kehäromigän ŋode yäŋkuŋ; Ude nämo! Äma ŋoken goret kubä nämo käkamäŋ. Aŋero ba mäjo kubätä iwerirän käwep man ŋo yäyak! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC23_10","074_23_10","ACT","23","10","10","Ude yäŋtäŋ kuŋkaŋ äbäk täŋtäŋgän ämik bureni täŋpäŋ Pol gupi yäpmäŋ däkŋeneŋ yäŋ nadäŋpäŋ komi äma täŋo intäjukun äma u umuntaŋkuk. Ude nadäŋpäŋ komi ämatä Pol Juda äma keri-ken nanik yomägat yäpmäŋ komi ämatä ini yotken kukta yäwerän äpmoŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC23_11","074_23_11","ACT","23","11","11","Imagut päŋku tewä parirän bipani Ekänitä Pol ahäŋ imiŋpäŋ iwetkuk; Gäk nämo umuntäwen! Kehärom taŋpäŋ bätakigän kuŋaren yäk. Näkŋo manbiŋam Jerusalem yotpärare-ken yäŋahätan udegän Rom komeken api täŋpen yäŋ nadäŋ gamitat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC23_12","074_23_12","ACT","23","12","12","Patkuŋo yäŋeŋirän Juda äma ätutä käbeyä täŋpäŋ Pol utpewä kumäkta man yäŋpäŋ-nadäŋpäŋ yäŋkehäromtak man ŋode yäŋkuŋ; Pol bureni-inik api utpena kumbek. Pol utpena kumäkta itsämäŋkaŋ ketem ume nämoinik api näne. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC23_13","074_23_13","ACT","23","13","13","Äma yäŋkehäromtak man yäŋkuŋo u 40 ba 45 udetä yäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC23_14","074_23_14","ACT","23","14","14","Äma unitä bämop äma intäjukun täŋpani-kät Juda täŋo äma ekäni ekäniken ahäŋ yämiŋpäŋ ŋode yäŋkuŋ; Nin yäŋkehäromtak man ŋode yäkamäŋ yäk. Ketem täpuri kubä nämoinik naŋkaŋ it yäpmäŋ kuŋkä eruk, Pol api utpena kumbek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC23_15","074_23_15","ACT","23","15","15","Unita inä Pol tewä yäpmäŋ äpäkta manbiŋam pewä yäpmäŋ komi äma täŋo intäjukun ämaken kwän. Jop man ŋode kaŋ yäŋikŋarut; Pol tewä äbä mebärini ket täŋpäŋ niwerirän kaŋ nadäna. Eruk ude yäŋpewä äbäŋirän, ninä kädet-ken jämjäm patpäŋ api utne yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC23_16","074_23_16","ACT","23","16","16","Eruk, Pol wanori täŋo nanak kubä itkaŋ nadäŋirän man u yäŋkuŋ. Yäŋirä nadäŋkaŋ komi ämatä yotken kuŋpäŋ äwäŋi Pol päro iwetkuk; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC23_17","074_23_17","ACT","23","17","17","Iweränä Poltä komi äma täŋo intäjukun äma kubäta yäŋpewän äbänä iwetkuk; Äma ŋo man kubä yäpmäŋ äbätak unita yäŋikŋat yäpmäŋ intäjukun ämaken ku. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC23_18","074_23_18","ACT","23","18","18","Ude iweränä komi äma unitä yäŋikŋat yäpmäŋ intäjukun ämaniken u kuŋkuk. Kuŋpäŋ yäŋkuk; Äma ŋonitä man kubä gäwerayäŋ yäwänpäŋ Pol komi yotken irani unitä peŋ näwet-pewän yäŋikŋat yäpmäŋ äbätat yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC23_19","074_23_19","ACT","23","19","19","Ude iweränä intäjukun äma unitä äma gubaŋi u imagut yäpmäŋ päŋku inigän teŋpäŋ ŋode iwet yabäŋkuk; Ima man näwerayäŋ äbätan? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC23_20","074_23_20","ACT","23","20","20","Yäwänä äma gubaŋi unitä ŋode iwetkuk; Juda ämatä kwep gäkä Pol iniŋ kireŋpewi äpmokta äbä gäwet yabänayäŋ. Man topmäŋ itkaŋ yäk. Äbä jop manman ŋode api yäŋgäkŋatneŋ; Nin Pol täŋo man mebäri unita ket nadänayäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC23_21","074_23_21","ACT","23","21","21","Ude yänayäŋ täkaŋ upäŋkaŋ gäk unitäŋo man nämo nadäŋ yämen! Äma 40 ba 45 ude unitä Pol utta jämjäm itkaŋ yäk. Äma uwä yäŋkehäromtak man ŋode yäŋkuŋ; Nin Pol utpena kumäkta itsämäŋkaŋ ketem ba ume kubä nämoinik api näne yäŋ yäŋkuŋ. Ude yäŋkuŋo apiŋowä gäkä kowata man jide yäwayäŋ täyan unita itsämäŋkaŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC23_22","074_23_22","ACT","23","22","22","Eruk, komi äma täŋo intäjukun äma unitä jukuman kehäromi ŋode iwetkaŋ iniŋ kireŋpewän kuŋkuk; Man näwetan ŋo äneŋi äma kubä nämoinik iweren yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC23_23","074_23_23","ACT","23","23","23","Eruk, komi äma täŋo intäjukun äma unitä komi äma täŋo watä ämaniye yarä yäŋpewän äbänpäŋ ŋode yäwetkuk; Ek täŋo komi äma 200 udekät komi äma ätu hos terak kuŋarani 70 ukät komi äma boham ikek 200 ude yämaguränkaŋ 9’kirok bipani Sisaria komeken kukta täŋtuŋum täkot yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC23_24","074_23_24","ACT","23","24","24","Polta imaka, hos kubä täŋket taŋpäŋ kaŋ peŋ imut yäk. Täŋkaŋ eruk, watäni säkgämän itpäŋ imagut yäpmäŋ päŋku Sisaria kome täŋo kaŋiwat epän täŋpani äma wäpi Feliks uken kaŋ ahäwut yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC23_25","074_23_25","ACT","23","25","25","Ude yäwetkaŋ Feliksta manbiŋam ŋode kudän täŋpäŋ yämiŋkuk; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC23_26","074_23_26","ACT","23","26","26","Näk Klodius Lisiastä äma ekäni ärowani Feliks unita manbiŋam ŋode kudän täŋ gamitat. Kepma täga. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC23_27","074_23_27","ACT","23","27","27","Juda naniktä äma ŋo iŋitpäŋ utpewä kumbayäŋ täŋirän näkä äma ŋo Rom kome mähem yäŋ nadäŋpäŋ komi ämanaye-kät päŋku täŋkentäŋ imiŋpäŋ keri-ken nanik yäyomägat yäpmäŋ äbämäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC23_28","074_23_28","ACT","23","28","28","Unita näkä mebäri ima terak täkaŋ yäŋ nadäkta imagut yäpmäŋ Juda täŋo intäjukun ämaniyeken kut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC23_29","074_23_29","ACT","23","29","29","Kuŋpäŋ yäwet yabäwawä iniken baga man ätu terak wohutpäŋ yäŋkuŋ. Upäŋkaŋ manken teŋpäŋ utpewä kumäkta ba komi yotken tekta momi kubä nämo kat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC23_30","074_23_30","ACT","23","30","30","Täro upäŋkaŋ utpewä kumäkta man käbop käbop topmaŋo biŋam u nadäŋpäŋ unita gäkken bäräŋeŋ tewa äretak. Täŋkaŋ Juda nanik manken teŋo u yäwetpewa äreŋkaŋ u ima mebärita manken teŋo iŋamka-ken api yäŋahäneŋ. Eruk, näkŋo manbiŋam gäka kudän täyat u ude. Näk Klodius Lisiastä kudän täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC23_31","074_23_31","ACT","23","31","31","Eruk komi äma, intäjukun ämani täŋo man buramiŋpäŋ bipani ugän Pol imagut yäpmäŋ Antipatris yotpärare-ken kuŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC23_32","074_23_32","ACT","23","32","32","Kuŋkuŋo yäŋewänä komi äma hos terak kuŋarani u Pol imagut yäpmäŋ Sisaria yotpärare-ken kuŋirä komi äma ätuwä äneŋi äyäŋutpeŋ Jerusalem kuŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC23_33","074_23_33","ACT","23","33","33","Täŋpäkaŋ komi äma hos terak kuŋarani u kumaŋ päŋku Sisaria yotpärare-ken ahäŋpäŋä Klodius Lisiastä manbiŋam kudän täŋkuko u gapman täŋo kaŋiwat äma Feliks unita imiŋkaŋ Pol imaka, iŋamiken yäŋikŋat yäpmäŋ päŋku tewä itkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC23_34","074_23_34","ACT","23","34","34","Tewä irirän Felikstä manbiŋam u daniŋpäŋ nadäŋkaŋ Pol iwet yabäŋkuk; Gäk komeka taŋi de? Yäwänä Poltä iwetkuk; Komena taŋi Silisia yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC23_35","074_23_35","ACT","23","35","35","Yäwänä Felikstä kowata ŋode yäŋkuk; Kwikinik iriri äma manken gepmaŋo unitä äbäkaŋ yäŋiri kaŋ nadäwa yäk. Ude yäŋkaŋ watä äma yäwerän Pol yäpmäŋpäŋ gapman täŋo yot, Herottä täŋpani, u tewä irirän watä it imiŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC24_1","074_24_1","ACT","24","1","1","Eruk, kepma 5 ude täreŋirän bämop äma intäjukun täŋpani Ananias ukät Juda äma ekäni ekäni ätu bok, ba gapman täŋo baga man mebäri nadäwani wäpi Tetulus ukät Sisaria yotpärare-ken äbuŋ. Äbäŋpäŋ Pol manken tenayäŋ täŋkuŋo unita gapman täŋo kaŋiwat äma Feliks u ahäŋ imiŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC24_2","074_24_2","ACT","24","2","2","Ahäŋ imäwä Felikstä Polta yäŋpewän äbuk. Äbänä Tetulustä Pol kowata kaŋ yäpän yäŋpäŋ Feliks iŋamiken ŋode yäŋkuk; Ekäninin Feliks, gäk watä säkgämän it nimiŋiri bämopnin-ken ämik kubä nämo ahäk yäk. Ba täŋkentäŋ nimiŋiri imaka mäyap goret-goret irani u täŋpäŋ yäpna tägaŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC24_3","074_24_3","ACT","24","3","3","Gäkkät imaka imaka yäpna tägaŋo u yabäŋkaŋ bänep täga nadäŋpäŋ ganiŋ oretkamäŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC24_4","074_24_4","ACT","24","4","4","Täŋpäkaŋ man käroŋi yäŋira gaŋa täweno udeta näk pengän ŋode gäwet yabätat; Gäk nadäŋ nimiŋiri man keräpi kubä gäwetnayäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC24_5","074_24_5","ACT","24","5","5","Nintä äma ŋo käkamäŋ uwä peŋawäk mebäri mebäri pewän ahäwani yäk. U ŋode täk täyak; Juda ämawebe komeni komeni ittäŋ kukaŋ-ken man yäwetpäŋ yäwoŋärek täŋpewän kokwawak ba ämik bämopi-ken ahäŋ yämik täkaŋ. Ba uwä äbot ätu nin nipmaŋpäŋ äbot inigän itpäŋ wäpi Nasaret yäŋ yäwani unitäŋo intäjukun ämani ude itak yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC24_6","074_24_6","ACT","24","6","8","Ba ugän nämo. Kubä pen ŋode; U kudupi yot täŋpäwakta kudän mebäri mebäri täk täŋkuk. Ude täŋtäyon iŋitkumäŋ. Unita gäkŋa-tägän iwet yabäŋiri nintä manken teŋkumäŋo unitäŋo mebäri ini-tägän gäwerirän api nadäwen yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC24_9","074_24_9","ACT","24","9","9","Ude yäŋirän Juda äma ekäni ekänitä udegän Tetulus yäŋ-kentäŋpäŋ Polta yäŋpäŋ ŋode yäŋkuŋ; Man yäkamäŋ ŋowä bureni-inik! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC24_10","074_24_10","ACT","24","10","10","Ude yäŋirä gapman täŋo kaŋiwat äma Feliks unitä Pol man täga yäwayäŋ yäŋ yäŋpäŋ ketwära täŋireŋkuk. Täŋirän Poltä ŋode yäŋkuk; Näk nadätat yäk. Obaŋ mäyap ämawebe äbot ŋonitäŋo man yäpmäŋ daniwani äma ude it yäpmäŋ äbun yäk. Unita man kowata gäwetta täga nadätat yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC24_11","074_24_11","ACT","24","11","11","Man ŋo bureni gäwera. Anutu iniŋ oretta Jerusalem äbäŋpäŋ it yäpmäŋ äbäŋira kepma 12gän täretak yäk. Unita äma ätu yäwet yabäwikaŋ man yäyat ŋonita u bureni yäŋ gäwetnayäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC24_12","074_24_12","ACT","24","12","12","Äma man käbeyä-ken nepmaŋkaŋ ŋo kudupi yot gänaŋ ba yotpärare-ken goret kubä täŋira nämo nabäŋkuŋ. Nämoinik! Man wärät-wärät ba ämawebe bänepi täŋpäwak-wak kädet kubä nämo pewa ahäŋkuŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC24_13","074_24_13","ACT","24","13","13","Ude täk-täyak täk-täyak yäŋpäŋ manken nepmaŋkaŋ ŋonitäŋo bureni kubä täga nämo gäwoŋärenayäŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC24_14","074_24_14","ACT","24","14","14","Täŋpäkaŋ, man bureni u ŋode; Näk Kädet äma ätutä U kädet waki yäŋ yäk täkaŋ u iwatpäŋ Anutu, äbekniye oraniyetä iniŋ orerani u iniŋoret täyat. Täŋ, man kudup Moses täŋo baga man terak itkaŋ u ba profet bianitä kudän täwani unita nadäkinik täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC24_15","074_24_15","ACT","24","15","15","Unita imaka kubä Juda ämawebetä itsämäk täkaŋ unita näk imaka, itsämäk täyat yäk. Uwä ŋode; Anututä äma siwoŋi ba äma waki bok kumbani-ken nanik äneŋi api yäwän kikŋutneŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC24_16","074_24_16","ACT","24","16","16","Mebäri unitagän näk Anutu iŋamiken ba ämawebe iŋamiken siwoŋi kaŋ ira yäŋ nadäŋpäŋ bänep nadäk-nadäknata watäni itpeŋ kuŋat täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC24_17","074_24_17","ACT","24","17","17","Näk ŋode täŋkut yäk. Obaŋ ätuta kome ätuken kuŋat moreŋkaŋ näkŋaken äbot gänaŋ äma jäwäri itkuŋo u täŋkentäŋ yämikta moneŋ yäpmäŋkaŋ Jerusalem äbut. Ba kudupi yot gänaŋ Anutu iniŋoretta gupe käbäŋi nikek ijiŋ imikta äbut yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC24_18","074_24_18","ACT","24","18","18","Täŋpäkaŋ näk kudupi yot gänaŋ jop nämo äroŋkut. Nämo, Juda täŋo baga mantä Anutu iŋamiken kuräki itta yäk täyak u jukun iwatpäŋ eruk kudupi yot gänaŋ äroŋpäŋ irira Juda äma ŋowä nabäŋ ahäŋkuŋ yäk. Näk ämakät nämo itkumäŋ. Ba peŋawäk kubä nämo täŋira nabäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC24_19","074_24_19","ACT","24","19","19","Täŋpäkaŋ Juda äma Esia komeken nanik, nabäwä goret täŋpapäŋ nepmäŋitkuŋo unitä iŋamka-ken ŋogän äbäkaŋ man yänaŋi yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC24_20","074_24_20","ACT","24","20","20","Nämo täŋpäwä, äma ŋo yäwet yabä. Bian Jerusalem komeken Juda täŋo man käbeyä-ken itkuŋ-ken näkken goret kubä kaŋ-ahäŋkuŋ ba nämo? Ude yäwet yabä yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC24_21","074_24_21","ACT","24","21","21","Etäŋ, käbeyä uken man kubä ŋode yäŋahäŋkuro unita käwep nadäwä wawäpäŋ nämagut yäpmäŋ gäkken ŋo äbuŋ. U ŋode yäŋkut; Näk nadäkinik ŋode täyat; Äma kumbanitä äneŋi api akuneŋ. Mebäri unita yäŋpäŋ manken ŋo nepmaŋkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC24_22","074_24_22","ACT","24","22","22","Eruk, Felikstä Jesu täŋo Kädet unitäŋo mebäri bian nadäwän täreŋkuko unita Poltä man yäwän tärewäkaŋ Juda äma ŋode yäwetkuk; Komi äma täŋo intäjukun äma wäpi Lisias unitä äpänkaŋ uyaku man ŋo yäŋket utnayäŋ yäk. Ude yäŋpäŋ käbeyä u yäwerän peŋpeŋ kuŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC24_23","074_24_23","ACT","24","23","23","Peŋpeŋ kuŋirä komi äma täŋo watä äma u iwerän Pol äneŋi komi yot gänaŋ tewänkaŋ iwetkuk; Noriyetä päbä kaŋpäŋ täŋkentäŋ imikta baga nämo peŋkirewen yäk. Ba yentä nämo pädät täneŋ. Nämo, komi yot täŋo yewa gänaŋ jop täga kuŋarek yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC24_24","074_24_24","ACT","24","24","24","Eruk Pol komi yot gänaŋ kepma ätu irirän Feliks-kät webeni Drusila u äbumän. Drusila uwä Juda äbotken nanik. Äbäŋpäŋ Felikstä Pol täŋo man ätu nadäwayäŋ yäŋpäŋ yäŋpewän äbuk. Pol äbäŋpäŋ Jesu Kristota nadäkinik täktäk täŋo kädet yäŋpäŋ-iwoŋäreŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC24_25","074_24_25","ACT","24","25","25","Ba kädet siwoŋi kuŋatpäŋ irit kuŋat-kuŋarita watäni säkgämän irekta ba Anututä komen ämawebe yäpmäŋ daniwekta kadäni peŋkuko unita iwetkuk. Iwerirän Felikstä nadäŋkaŋ umuntaŋpäŋ yäŋkuk; Gäk ku! Kämi, kadäni ätu iränä äneŋi yäŋpewa api äben yäŋ iwetkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC24_26","074_24_26","ACT","24","26","26","Täŋpäkaŋ ugän nämo. Felikstä imaka kubä yäpmäkta nadäkgän täŋkuk. U ŋode; Poltä iniŋ kireŋpewa äpämaŋ kukta moneŋ ätu käwep namek yäŋ nadäŋkaŋ kadäni mäyap Polta yäŋpewän äbänpäŋ man yäŋpäŋ-nadäk täk täŋkumänonik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC24_27","074_24_27","ACT","24","27","27","Täŋpäkaŋ Felikstä Juda ämawebetä näka bänep täga nadäŋ namut yäŋpäŋ Pol komi yot gänaŋgän teŋkuk. Tewänkaŋ it yäpmäŋ kuŋtäyon obaŋ yarä täreŋirän äma kubä wäpi Posius Festus unitä Feliks täŋo kome yäpmäŋpäŋ gapman täŋo kaŋiwat äma ude itkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC25_1","074_25_1","ACT","25","1","1","Festustä Feliks täŋo kome yäpmäŋpäŋ Sisaria kome täŋo kaŋiwat epän täŋpani äma ude itkuk. Eruk kepma yaräkubä ude irän täreŋirä Sisaria kome peŋpeŋ Jerusalem kuŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC25_2","074_25_2","ACT","25","2","2","Päŋku irirän bämop äma intäjukun täŋpani ba Juda täŋo äma ekäni ekäni uken kuŋpäŋ Polta man iwetkuŋ. Ude täŋpäŋ ŋode iwet yabäŋkuŋ; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC25_3","074_25_3","ACT","25","3","3","Gäk nin nadäŋ nimiŋpäŋ äma u bäräŋeŋ iniŋ kireŋpewi Jerusalem kaŋ äbän. Pol kumäŋ-kumäŋ utta äma yepmaŋpä jämjäm parirä äbuŋo unita man ude yäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC25_4","074_25_4","ACT","25","4","4","Yäwäwä kowata ŋode yäwetkuk; Nämo! Pol Sisaria komeken komi yot gänaŋ itak yäk. Ba näk imaka, Sisaria komeken äneŋi kwayäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC25_5","074_25_5","ACT","25","5","5","Unita äma ekänijiye ätukät näkkät bok kuŋkaŋ äma unitä goret bureni kubä täŋirän käneŋo täŋpäwä Sisaria kome uken manken kaŋ tewut yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC25_6","074_25_6","ACT","25","6","6","Täŋpäŋ Festustä kepma 8 ba 10 ude Jerusalem itkaŋ Juda täŋo äma ekäni ekäni-kät man yäŋpäŋ-nadäk epän täŋpän tärewäpäŋ äneŋi Sisaria kuŋkuk. Kuŋkuko tamiwä man yäpmäŋ daniwani äma yäŋpewä äbä irirä komi äma yäwerän Pol imagut yäpmäŋ äbuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC25_7","074_25_7","ACT","25","7","7","Äbäwä Juda äma ekäni ekäni Jerusalem peŋpeŋ äbuŋo unitä dubini-ken päbä itpäŋ Pol terak man bäräpi bäräpi peŋpäŋ yäŋkuŋ. Upäŋkaŋ ude täk-täyak täk-täyak yäŋ yäŋkuŋo unitäŋo bureni kubä Festus täga nämo iwoŋäreŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC25_8","074_25_8","ACT","25","8","8","Ude yäŋtäko Poltä kowata ŋode yäwetkuk; Näk imaka waki kubä nämo täŋkut yäk. Ba Juda täŋo baga man kubä nämo irepmitkut, ba kudupi yot gänaŋ täŋpäwak kubä nämo pewa ahäŋkuŋ. Ba Sisata man waki kubä nämo yäŋkut yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC25_9","074_25_9","ACT","25","9","9","Upäŋkaŋ Festustä Juda äma ekäni ekäni unitä bänep täga nadäkta Pol ŋode iwetkuk; Jerusalem kuŋkaŋ Juda äma iŋamiken man ŋo äneŋi yäkta täga nadäwiwä, eruk näk uken kuŋkaŋ api nadäŋ gamet yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC25_10","074_25_10","ACT","25","10","10","Yäwänä Poltä yäŋkuk; Ude nämo yäk. Sisa täŋo man nadäwani yot uku itat ŋobayäŋ yäk. Unita yot ŋokengän uyaku näkŋo man nadäwen yäk. Nadätan u, näk Juda äbotken imaka waki kubä nämo pewa ahäŋkuk yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC25_11","074_25_11","ACT","25","11","11","Täŋ, imaka waki kubä unita kaŋ kumba yäŋ yäŋpäŋ täŋpero täŋpäwä, täga api nutpewä kumbet. Täŋpäkaŋ man yäk täkaŋ u bureni nämo täŋpäwä u keri terak äma kubätä täga naniŋ kirenaŋi nämo. Unita äma ärowaninin Sisatä ini-tägän näkŋo man u kaŋ nadäwän yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC25_12","074_25_12","ACT","25","12","12","Poltä ude yäwänä, eruk Festus äyäŋutpäŋ täŋkentäkiye-kät man yäŋpäŋ-nadäk täŋpäŋ Pol äneŋi iwetkuk; Gäk Sisa kaŋ käwa yäŋ yäyan unita eruk, Sisaken kaŋ ku! yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC25_13","074_25_13","ACT","25","13","13","Kepma ätu täreŋirän Juda täŋo intäjukun äma wäpi Agripa, wanori Benike-kät Festus iniŋ oretdayäŋ Sisaria äbumän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC25_14","074_25_14","ACT","25","14","14","Sisaria päbä kepma mäyap u itta nadäŋkumäno unita kadäni kubä bok itkaŋ Festustä Agripa Pol täŋo biŋam ŋode iwetkuk; Äma kubä bian Felikstä komi yotken teŋkuko pen itak yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC25_15","074_25_15","ACT","25","15","15","Kadäni Jerusalem itkuro ugän bämop äma intäjukun täŋpani-kät Juda äma ekäni ekäni unitä näkä U waki täŋpani yäŋ nadäŋpäŋ komi äma yäwet-pewän kaŋ urä kumbän yäŋ nadäŋkaŋ äma uterak man mebäri mebäri peŋpäŋ näwetkuŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC25_16","074_25_16","ACT","25","16","16","Upäŋkaŋ näkä kowata ŋode yäwetkut yäk. Rom äma nintä äma kubä jop nadäŋ utpewä kumäkta kädet kubä nämo pätak yäŋ yäwetkut. Äma kubä manken ireko uwä äma manken teneŋo ukät itpäŋ mebäri jideta teneŋo unita kowat yäwän täŋpäŋ kawän bureni täŋpäkaŋ uyaku täga täne yäŋ yäwetkut yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC25_17","074_25_17","ACT","25","17","17","Unita yäŋpäŋ näkä Sisaria äbäŋira äma ŋo näwat yäpmäŋ äbuŋ yäk. Äbäwä kadäni käroŋi nämo itkumäŋ. Nämo, äbä patkumäŋo yäŋewänä tami man nadäwani yotken kuŋpäŋ Pol imagut yäpmäŋ äbäkta yäŋkut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC25_18","074_25_18","ACT","25","18","18","Äma manken teŋkuŋo u penta itkaŋ ŋode nadäŋkut; Kädet wakiinik kubä täŋkuko unita käwep yäneŋ yäŋ nadäŋkuropäŋ nämo yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC25_19","074_25_19","ACT","25","19","19","Judatä iniken baga man irepmit-irepmit ba äma kubä wäpi Jesu uterak bok wohutpäŋ manken teŋkuŋ. Äma Jesu u kumbuk yäŋ yäwäkaŋ Poltä äma u kodak itak yäŋ yäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC25_20","074_25_20","ACT","25","20","20","Yäŋirä näk kädet udewani täŋo mebäri nadäwa yäkŋat täŋpa waŋkuŋ yäk. Unita Pol ŋode iwet yabäŋkut; Jerusalem kuŋkaŋ man epän u kaŋ täna yäŋ nadätan? yäŋ iwetkut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC25_21","074_25_21","ACT","25","21","21","Iwerira Poltä yäŋkuk; Nämo, Sisatä ini-tägän näkŋo man kaŋ nadäwän yäŋ yäŋkuk. Ude yäwänpäŋ komi yotken ugän tewa irirän, eruk kädet kubä kaŋ-ahäŋkaŋ Sisaken kaŋ kwän yäŋ nadäŋkut yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC25_22","074_25_22","ACT","25","22","22","Yäŋirän Agripatä man u nadäŋpäŋ Festus iwetkuk; Näkŋa-tägän äma u meni jinomken nadäwayäŋ yäk. Yäŋirän Festustä iwetkuk; Kwep kaŋ nadä yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC25_23","074_25_23","ACT","25","23","23","Eruk, tamiwä Agripa-kät wanori Benike äma ärowani täŋo tek wädäwän ärowäkaŋ komi äma täŋo intäjukun ämakät Sisaria nanik äma ekäni ekäni-kät penta kumaŋ man nadäwani yot gänaŋ äroŋkuŋ. Äroŋpäŋ Festustä komi ämaniye yäwerän Pol imagut yäpmäŋ äbuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC25_24","074_25_24","ACT","25","24","24","Imagut yäpmäŋ abäkaŋ Festustä ŋode yäŋkuk; Äma ärowani Agripa, ba äma ekäni ekäni in kuduptagän itkamäŋ ŋo, äma ŋonita kawut! Juda ämawebe ŋo irani, ba Jerusalem naniktä äma ŋopäŋ manken tenayäŋ ŋode yäŋkuŋ; Äma u utpewi kaŋ kumbän! yäk. Itkaŋ ärowani kudän wari täŋpek yäŋ näwet täŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC25_25","074_25_25","ACT","25","25","25","Ude yäk täŋirä näkä äma ŋonitä kumäkta waki kubä nämo kaŋ-ahäk täŋkut yäk. Ini-tägän intäjukun ämanin Sisatä näkŋo man kaŋ nadäwän yäŋ yäŋpewän ude kaŋ täŋpayäŋ nadäŋkut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC25_26","074_25_26","ACT","25","26","26","Upäŋkaŋ Äma ärowaninin Sisatä äma ŋonitäŋo mebäri nadäkta manbiŋam bureni jide kaŋ kudän täŋpäŋ pewa kuneŋ? Nadäwa nämo tumbuŋo unita äma ärowani Agripa gäk, ba äma ekäni ekäni ätu itkaŋ ŋo in iŋamjin-ken teyat yäk. Intä käwep täŋkentäŋ namiŋpäŋ man täga kubä pewä ahäwäkaŋ upäŋ manbiŋam terak kaŋ kudän täwa! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC25_27","074_25_27","ACT","25","27","27","Täŋpäkaŋ näkä äma komi yotken irani kubä Sisaken tewä kukta mebäri unita manken teŋ yäŋ siwoŋi nämo kudän täŋpäŋ bok pewa kuneŋo uwä siwoŋi nämo yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC26_1","074_26_1","ACT","26","1","1","Täŋpäŋ Agripatä Pol iwetkuk; Eruk, man täga yäwayäŋ yäk. Yäwänä Poltä keri yäpmäŋ akuŋpäŋ man ŋode yäŋahäŋkuk; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC26_2","074_26_2","ACT","26","2","2","Intäjukun äma Agripa, näk Juda ämatä bäräpi näkä terak peŋo unita kowata ŋode yäwayäŋ; Gäk iŋamka-ken man yäŋahäkta itat ŋonita tägagämän kubä nadätat yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC26_3","074_26_3","ACT","26","3","3","Gäk Juda äma nintäŋo täktäknin u kudup nadätan. Ba imaka unita yäŋ-täŋkärakŋeŋ yäŋawät täkamäŋ unita imaka nadätan. Unita ude itkaŋ nadäŋ namiŋiri man ŋo yäwayäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC26_4","074_26_4","ACT","26","4","4","Juda ämawebe kuduptagän näkŋo irit kuŋat-kuŋat unitäŋo mebäri nadäkaŋ yäk. Näk Tasus ahäŋpäŋ itpäŋ tägaŋkaŋ eruk mäden Jerusalem kuŋkuro u nadäkaŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC26_5","074_26_5","ACT","26","5","5","Näka nadäŋ morekaŋ unita ini gäwetnayäŋ nadäŋpäŋä ŋode täga gäwerirä nadäwayäŋ; Näk gubaŋi-ken Parisi äma ude itkaŋ unitäŋo täktäki kudup iwarän täŋkut yäk. Gäk nadätan, Juda äbot ätu täŋo baga man u pidämi bumik upäŋkaŋ Parisi äma täŋo baga man iwaräntäkta pipiri kubä täŋpen yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC26_6","074_26_6","ACT","26","6","6","Täŋpäkaŋ näk apiŋo manken nepmaŋpä itat ŋo. Manken itat ŋonitäŋo mebäri ŋode; Näk Anututä bian äbekniye oraniye imaka kubä täŋ yämayäŋ yäŋkuko unita nadäkinik täŋpäŋ itsämäk täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC26_7","074_26_7","ACT","26","7","7","Imaka Anututä yäŋkehärom täwani unitäŋo bureni ahäŋirän kakta Isrel äma äbot 12 ude yäpmäŋ daniwanitä ehutpäŋ kepma bipani Anutu iniŋ oretoret täk täkaŋ yäk. Äma ärowanina, imaka bureni unita näk imaka, nadäkinik täk täyat. Mebäri unitagän Juda ämatä manken ŋo nämagut yäpmäŋ kuŋatkaŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC26_8","074_26_8","ACT","26","8","8","Unita in ätu imata Anututä äma kumbani-ken nanik täga nämo yäwän kikŋutneŋ yäŋ nadäk täkaŋ? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC26_9","074_26_9","ACT","26","9","9","Intä nadäk täkaŋ, näk bian udegän Jesu Nasaret nanik u wäpi biŋam kädet mebäri mebäri terak kaŋ täŋpa wawut yäŋ yäŋpäŋ-nadäk täŋkuronik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC26_10","074_26_10","ACT","26","10","10","Kädet ude-ude u Jerusalem kome täk täŋkut. Bämop äma intäjukun täŋpanitä nadäŋ namiŋirä Anutu täŋo kudupi ämawebe mäyap komi yotken yepmak täŋira äma ekäni ekänitä kaŋ kumbut yäŋ yäŋirä näk imaka, täŋkentäŋpäŋ udegän yäk täŋkut yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC26_11","074_26_11","ACT","26","11","11","Ba kadäni mäyap käbeyä yot komeni komeni it yäpmäŋ kukaŋ-ken äroŋtäŋ kuŋpäŋ ämawebe mäyap yepmäŋitpäŋ däpmäk täŋkuronik. Ude täŋpewa Jesuta mäde ut imiŋpäŋ yäŋärok man iwerut yäŋpäŋ, ba bänepna wakiinik täŋpäpäŋ yotpärare banban it yäpmäŋ kukaŋ-ken u kuŋpäŋ ämawebe yabäŋ ahäŋpäŋ däpmäk täŋkuronik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC26_12","074_26_12","ACT","26","12","12","Ude yäŋpäŋ Poltä äneŋi ŋode yäkgän täŋkuk; Unita kadäni kubäta bämop äma intäjukun täŋpanitä nadäŋ namiŋpäŋ iniken wäpi terak nepmaŋpä yäpmäŋ Damaskus yotpärare-ken kuŋkut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC26_13","074_26_13","ACT","26","13","13","Äma ärowanina, Damaskus kuŋtäyiwa kädet miŋin kepma bämopi-ken peŋyäŋek pähap kubä kunum gänaŋ naniktä näk ba notnayetä itkumäŋ-ken u peŋyäŋeŋkuk. Peŋyäŋek unitäŋo peŋyäŋekitä edap täŋo peŋyäŋeki irepmitkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC26_14","074_26_14","ACT","26","14","14","Peŋyäŋek täŋo kehärominitä nidäpmäŋ-pewän kumän-tagän kome terak maŋ patkumäŋ. Maŋ patkaŋ Hibru man terak äma kubätä ŋode näwet yabäŋkuk; Sol, Sol, gäk imata komi namitan? Gäk näk närepmitta pipiri täk täyan yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC26_15","074_26_15","ACT","26","15","15","Ude nadäŋpäŋ näkä yäŋkut; Ekäni, gäk netä? Yäwawä Ekänitä yäŋkuk; Näk Jesu, komi namik täyan ubayäŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC26_16","074_26_16","ACT","26","16","16","Ude täk täyan upäŋkaŋ aku! yäŋ näwetkuk. Jop nämo ahäŋ gamitat. Epän ämana ude kuŋarenta iwoyäŋpäŋ ganiŋ kirewayäŋ ahäŋ gamitat yäk. Unita kuŋkaŋ imaka gäwoŋäretat ŋo, ba kämi gäwoŋärewayäŋ täyat unitäŋo biŋam api yäwettäŋ kwen yäŋ näwetkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC26_17","074_26_17","ACT","26","17","17","Näk jop gabäŋ äwaräkuk täŋira gäkŋa äbotken nanik ba äbot ätutä gäka waki kubä täga nämo api täŋ gamineŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC26_18","074_26_18","ACT","26","18","18","Ude näwetpäŋ ŋode näwetgän täŋkuk; Näk epän ŋode täŋpenta ganiŋ kiretat yäk. Kuŋkaŋ ämawebe täŋo bänepi täŋpidäm taŋpäŋ yepmaŋpi bipmäŋ urani mäde ut imiŋpäŋ bänepi sukureŋpeŋ peŋyäŋek-kengän api ämneŋ yäk. Ba äma waki Satan täŋo kehäromi peŋpäŋ Anutu näk-kengän api ämneŋ. Ude täŋirä näkä unitäŋo momini peŋ yämiŋira ämawebe ätu näka nadäkinik täŋpäŋ kudupi äworewani u yäpurärätpäŋ ukät penta api itneŋ yäŋ näwetkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC26_19","074_26_19","ACT","26","19","19","Poltä ude yäŋpäŋ ŋode yäkgän täŋkuk; Äma ärowani Agripa, gäk nadätan? Näk kunum gänaŋ nanik imaka kaŋkuro unitäŋo man nadäŋ äwaräkuk nämo täŋkut yäk. Nämoinik! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC26_20","074_26_20","ACT","26","20","20","Imaka u kaŋkuro unitäŋo biŋam Damaskus nanik jukun yäwet ahäŋkaŋ Jerusalem ämawebe ba Judia kome päke u yäwet ahäŋkut yäk. Ba guŋ äbotken imaka, yäwet ahäŋkut. Man ŋode upäŋ yäwet ahäŋtäŋ kuŋatkut; In bänepjin sukureŋpäŋ Anututa nadäkinik täŋ imineŋ. Täŋkaŋ bänepjin bureni sukurekamäŋ yäŋ yäwoŋärekta kädet tägatäga täŋpeŋ kuŋat täkot. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC26_21","074_26_21","ACT","26","21","21","Man ude-ude upäŋ yäŋahäŋtäŋ kuŋattäyiwa Juda naniktä kudupi yotken nabäŋ ahäŋpäŋ nepmäŋitpäŋ nutnayäŋ täŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC26_22","074_26_22","ACT","26","22","22","Upäŋkaŋ Anututä täŋkentäŋ namiŋirän säkgämän it yäpmäŋ äbätat. Unita apiŋo ŋo itpäŋ äma jopi ba äma ekäni ekäni in bämopjin-ken itkaŋ imaka kaŋkuro u yäŋahäŋpäŋ täwetat yäk. Man inigän kubäpäŋ nämo yäŋahätat. Man ŋo bian, profet ba Mosestä imaka ude api ahäwek yäŋ yäŋahäwani ugänpäŋ yäŋahätat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC26_23","074_26_23","ACT","26","23","23","Uwä ŋode yäŋkuŋ; Äma Anututä ämawebeniye täŋkentäkta bian iwoyäwani u komi nadäŋpäŋ api kumbeko upäŋkaŋ kumbani-ken naniktä intäjukun akwani ude api irek yäŋ yäŋkuŋ. Täŋkaŋ Isrel ämawebe-ken ba guŋ äbotken unitä Anutu täŋo peŋyäŋek täŋo biŋami api yäŋahäŋpäŋ yäwerek. Moseskät profet bianitä ude yäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC26_24","074_26_24","ACT","26","24","24","Pol man pen yäŋ irirän Festustä nadäwän waŋtäko man kehäromi ŋode yäŋkuk; Pol gäk täŋguŋ taŋkaŋ ba yäŋ itan? Gäk nadäk-nadäk epän mäyap täk täyan unita nadäk-nadäkka peŋ awähurirän guŋ man yäŋ itan! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC26_25","074_26_25","ACT","26","25","25","Yäwänä Poltä iwetkuk; Äma ekäni Festus, näk nämo täŋguŋ täyat yäk. Näk nadäk-nadäkna irirän man bureni yäyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC26_26","074_26_26","ACT","26","26","26","Eruk, intäjukun ämana Agripa! Gäk man ŋo yäŋira nadätan unita nämo umuntaŋpäŋ man täga gäwerayäŋ yäk. Gäk nadätan, imaka ŋo käbop nämo ahäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC26_27","074_26_27","ACT","26","27","27","Unita Agripa, gäk profet täŋo man unita nadäkinik täyan ba nämo? Näk nadätat, gäk nadäkinik täyan. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC26_28","074_26_28","ACT","26","28","28","Iweränä Agripatä Pol iwetkuk; Jide? Kadäni keräpi-tagän gäkä näk täga täŋpewi Jesuta nadäkinik täŋ imet? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC26_29","074_26_29","ACT","26","29","29","Yäwänä Poltä kowata ŋode iwetkuk; Kadäni keräpi ba kadäni käroŋi unita näk nadäwätäk nämo täyat yäk. Näkä Anutu-ken yäŋapik man yäŋira gäk ba äbotkaye man ŋo nadäŋ itkaŋ ŋowä näkgän täga äworeneŋ. Täŋkaŋ yentä kuroŋna pädät täŋpäŋ nepmaŋkuŋo ŋonita nämo yäyat! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC26_30","074_26_30","ACT","26","30","30","Ude yäwänä eruk äma ärowani ukät ba gapman täŋo kaŋiwat epän äma u ba Benike ba äma itkuŋo u akuŋ-kireŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC26_31","074_26_31","ACT","26","31","31","Akuŋ-kireŋpäŋ äpämaŋ yäman kuŋkuŋ. Äpämaŋ kuŋkaŋ ini-tägän näwetgäwet ŋode täŋkuŋ; Äma ŋoken imaka waki kubä nämo yäk. Kumäkta ba komi yotken kukta bumik kubä nämo täŋkuk yäŋ yäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC26_32","074_26_32","ACT","26","32","32","Täŋpäkaŋ Agripatä Festus ŋode iwetkuk; Gäk äma ŋo iniŋ kireŋpewi täga äpämaŋ kunaŋipäŋ ini Näk Sisatä näkŋo man api nadäwek yäŋ yäŋkuk yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC27_1","074_27_1","ACT","27","1","1","Eruk, nin gäpe terak nipmaŋpä yäpmäŋ Itali komeken kukta tawaŋ peŋkuŋ. Ude täŋpäŋ Polkät äma komi yotken irani ätu bok komi äma täŋo intäjukun äma kubä wäpi Julius u keri terak yepmaŋkuŋ. Julius u Sisa Augustus täŋo komi äma tawaŋken nanik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC27_2","074_27_2","ACT","27","2","2","Ude täŋpäkaŋ eruk, Adramitium nanik täŋo gäpe kubä unitä Esia komeken, yotpärare täpuri täpuri gwägu pomi terak ittäŋ kukaŋ-ken u kukta yäwänä uterak äroŋkumäŋ. Täŋpäkaŋ Masedonia kome, Tesalonaika yotpärare-ken nanik äma kubä wäpi Aristakus u imaka, bok kuŋkumäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC27_3","074_27_3","ACT","27","3","3","Kuŋtäkäna kome bipuk. Bipuko eruk yäŋeŋirän Sidon yotpärare-ken ahäŋpäŋ Juliustä Polta kädet täga kubä ŋode täŋ imiŋkuk; Pol iniŋ kireŋpewän noriye kome uken nanikken päŋku ketem ba imaka imaka yäpuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC27_4","074_27_4","ACT","27","4","4","Ude täŋpänkaŋ eruk, Sidon peŋpeŋ kunayäŋ täŋitna mänit taŋi piäŋirän gäpetä kukta täŋburut täna waŋtäko Saiprus järapi käda, mänit taŋi nämo piäŋkuk käda u äyäŋutkumäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC27_5","074_27_5","ACT","27","5","5","Ude täŋkaŋ kumaŋ Silisia ba Pamfilia dubini-ken gwägu weŋpeŋ Lisia kome Maira yotpärare-ken ahäŋkumäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC27_6","074_27_6","ACT","27","6","6","Kome uken komi äma täŋo intäjukun ämatä Aleksadria nanik gäpe kubä Itali kwayäŋ täŋirän kaŋpäŋ nadäŋpäŋä nin yäŋnikŋat yäpmäŋ u gänaŋ äroŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC27_7","074_27_7","ACT","27","7","7","Täŋpänkaŋ kuŋkumäŋ. Mänit kehäromi kunayäŋ täŋkumäŋ käda piäŋkuko unita kwikinik kwikinik kuŋitna kepma ätu täreŋkuk. Gäpe täŋo epän äma komi pähap kubä täŋ yäpmäŋ kuŋtäko eruk, Nidas yotpärare dubin ahäŋitna, ätukät kukta mänittä kädet u ukät-pipiŋkuk. Unita äyäŋutpeŋ kumaŋ Krit kome uruŋi käda Salmone yotpärare ukädagän äyäŋutpäŋ Krit mädeni käda kuŋkumäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC27_8","074_27_8","ACT","27","8","8","Gäpe täŋo epän ämatä komi epän pähap kubä udegän täŋtäko eruk kumaŋ Krit mädeni käda Lasea yotpärare dubini-ken kome kubä wäpi Kome Täga uken ahäŋkumäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC27_9","074_27_9","ACT","27","9","9","Pipiri täŋtäŋ äbumäŋo unita kepma mäyap jop täreŋirä gwägu tokät-tokät kadäni keräp taŋkuk unita gwägu terak kuŋatnaŋi nämo. Gwägu wakiinik api täŋpek yäŋ nadäŋpäŋ Poltä ŋode yäwetkuk; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC27_10","074_27_10","ACT","27","10","10","Notnaye, in nadäwut! Näk nadätat, kadäni ŋodeta kunayäŋ täkamäŋ uwä gwägu terak bäräpi wakiinik api kaŋ-ahäne yäk. Tuŋum pena paorit ba äma ninin imaka, paotne yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC27_11","074_27_11","ACT","27","11","11","Ude yäwänä komi äma täŋo intäjukun ämatä Pol täŋo man nämo nadäŋ imiŋkuk. Gäpe mähemi ukät gäpe täŋo watä äma unitäŋo nadäk ugän iwatkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC27_12","074_27_12","ACT","27","12","12","Täŋpäkaŋ iwän mänit taŋi kadäni-ken gäpetä Lasea kome uken täga itnaŋi nämo bumik unita gäpe terak äma mäyap itkuŋo unitä kome u peŋpäŋ ehutpeŋ Finiks yotpärare kukta yäŋpäŋ-nadäŋkuŋ. Finiks yotpärare uwä Krit kome täŋo bure käda, pom täpuri täpuritä mänit kädet itpipiwani unita u kukta nadäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC27_13","074_27_13","ACT","27","13","13","Eruk mänit bure käda äbuk. Mänit uwä kehäromi-inik nämo unita kome yäŋkuŋ-ken u täga kune yäŋ nadäŋpäŋ eruk gäpe yen topuŋo uwä piräreŋpäŋ Krit gägäni kädagän kuŋkumäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC27_14","074_27_14","ACT","27","14","14","Upäŋkaŋ kuŋtäkäna mänit kehäromi kubä wäpi Käpmäk Käda Mänit unitä käpmäk käda äbuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC27_15","074_27_15","ACT","27","15","15","Äbä piäŋ-iwat-pewän gäpe siwoŋgän kunayäŋ nadäŋkumäŋo ude täga nämo kuŋkuk. Uruŋ käda kuŋkuk. Siwoŋi kukta täŋburut tawä waŋtäko gäpeta watä epän peŋpäŋ jop irirä mänittä täŋyäkŋat yäpmäŋ kuŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC27_16","074_27_16","ACT","27","16","17","Täŋyäkŋat yäpmäŋ kumaŋ gwägu bämopi-ken kome täpuri kubä wäpi Kauda u bure kädagän kuŋkumäŋ. Kome unitä mänit kädet itpipiŋirän eruk gäpe täpuri gäpe taŋitä bok wädäŋ yäpmäŋ kuŋarani u wädäŋ pewä äbäkta pipiri pähap kubä täŋkä eruk wädäŋpena äbänä gäpe täŋo epän ämatä wädäŋ päbä gäpe taŋi terak punin topuŋ. Ude täŋkaŋ gäpe taŋitä imärek yäŋpäŋ yen ätu topmäŋ täpäneŋkuŋ. Ba gäpetä Afrika kome dubin mobä jiraŋ ume gänaŋ käbop itkuŋo uterak däpän yewäpäŋ irek yäŋ nadäŋpäŋ umuntaŋkuŋ. Unita gäpe täŋo tek wädäŋpewä äpäŋirän mänit täŋo gärip terak kuŋkumäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC27_18","074_27_18","ACT","27","18","18","Kuŋtäkäna kome bipuk. Bipuko yäŋeŋirän mänit pähap piäŋpewän gwägu wakiinik tokärirän eruk, gäpe täŋo epän ämatä tuŋum ätu butuŋpäŋ gwägu gänaŋ ureŋ täŋpä äpmoŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC27_19","074_27_19","ACT","27","19","19","Äneŋi kuŋitna kome bipuko yäŋeŋirän epän ämatä gäpetä iniken tuŋum tuŋum butuŋpäŋ ureŋ täŋpä gwägu gänaŋ äpmoŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC27_20","074_27_20","ACT","27","20","20","Kepma bipani mäyap kome dapuri ba guk täga nämo yabäŋkumäŋ. Mänit pähap unitä piäŋkaŋ nin yäpmäŋpäŋ ŋo peŋpeŋ täŋkuk. Ude täŋtäyon ŋode nadäŋkumäŋ; Nin ŋode täkamäŋ ŋowä kuduptagän paotnayäŋ yäŋ nadäŋkumäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC27_21","074_27_21","ACT","27","21","21","Ude täŋkaŋ kepma mäyapta ämatä ketem nämo naŋkuŋo unita mäden, eruk Poltä äma päke itkuŋo u bämopi-ken aku itpäŋ ŋode yäwetkuk; Notnaye, in näkŋo man iwatpäŋ Krit kome nämo peŋpeŋ äbumäŋ yäwänäku bäräpi ŋode nämo kaŋ-ahäkäne yäk. Ba imaka tuŋum tuŋum ŋode nämo ureŋ täna äpmokäneŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC27_22","074_27_22","ACT","27","22","22","Upäŋkaŋ näk ŋode täwetat; In bänep pidäm nadäkot yäk. Imata, äma notninpak kubä nämo api pena datneŋ yäk. Gäpe-tägän api wawek yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC27_23","074_27_23","ACT","27","23","23","Näk Anutu bureni täŋo äbotken nanik. U iniŋoret täyat yäk. Anutu unitäŋo aŋeronitä bipani ahäŋ namiŋpäŋ ŋode näwerak; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC27_24","074_27_24","ACT","27","24","24","Pol, gäk nämo umuntäwen yäk. Gäkä Sisa iŋamiken kukta imaka kubätä kädet täga nämo api täŋpipiwek yäk. Anututä nadäŋ gamiŋpäŋ äma gäpe terak itkaŋ ŋo kumän gäk ketka terak ganiŋ kiretak yäk. Unita kubä täga nämo api pewi darek yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC27_25","074_27_25","ACT","27","25","25","Aŋerotä man ude näwerako unita notnaye, bänep oretoret pähap nadäkot! Näk Anututa nadäkinik ŋode täyat; Imaka näwerako udegän api täŋpek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC27_26","074_27_26","ACT","27","26","26","Upäŋkaŋ jop iritna mänittä piäŋpewän gäpe kome täpuri kubä gwägu bämopi-ken u gägäni-ken päŋku api waŋpäŋ irek yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC27_27","074_27_27","ACT","27","27","27","Eruk kepma 14 ude täreŋirän bipani uken mänit taŋitä piäŋpewän gwägu taŋi wäpi Mediterenian u bämopi-ken oraŋtäŋ kuŋatkumäŋ. Eruk, bipani bämop keräp taŋirän gäpe täŋo epän ämatä gäpe gägäni-ken käwep äbätak yäŋ nadäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC27_28","074_27_28","ACT","27","28","28","Ude nadäŋpäŋ gwägu käroŋini kaŋpäŋ nadäkta yen pewä äpmoŋkuk. Ude täŋpäŋ kaŋkuŋ; Gwägu täŋo käroŋini 40 mitas ude. Eruk ätukät kuŋpäŋä yen äneŋi pewä äpmoŋpänä gwägu täŋo käroŋini 30 mitas ude kaŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC27_29","074_27_29","ACT","27","29","29","Ude kaŋpäŋ gäpetä päŋku mobä terak yäput wekwek yäŋpäŋ umuntaŋkuŋ. Unita gäpe iŋit täpänewani yaräbok-yaräbok tewä äpmoŋkuŋ. Ude täŋkaŋ kome bäräŋeŋ yäŋewän yäŋ yäŋkaŋ yäŋapik epän täŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC27_30","074_27_30","ACT","27","30","30","Täŋpäkaŋ gäpe täŋo epän äma ätu gäpe peŋpeŋ kuna yäŋpäŋ gäpe täpuri ukeŋo pewä äpmoŋkuk. Täŋkaŋ gäpe iŋit täpänewani ätu pewä äpmokaŋ yäŋ nadäwut yäŋkaŋ jop ude täŋ-nikŋatkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC27_31","074_27_31","ACT","27","31","31","Täŋirä yabäŋpäŋ Poltä komi ämakät intäjukun ämani ŋode yäwetkuk; Äma ŋo gäpe terak bok nämo itnero uwä in kumän-tagän täga paotneŋ! yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC27_32","074_27_32","ACT","27","32","32","Ude yäwänä komi ämatä gäpe täpuri täŋo yen madäŋ täkŋeŋpewä gwägu terak maŋirän oraŋ yäpmäŋ kuŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC27_33","074_27_33","ACT","27","33","33","Eruk, kome nämo yäŋeŋirän äma gäpe terak itkuŋo unitä ketem naŋput yäŋpäŋ Poltä man ŋode yäwetkuk; Kadäni käroŋi säkgämän nämo it yäpmäŋ äbäŋkaŋ ketem nämo naŋkuŋ yäk. Nakta jop kepma bipani 14 ude iraŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC27_34","074_27_34","ACT","27","34","34","Unita ŋode peŋ täwetat; Ketem ätu naŋpäŋ täpänewut yäk. Nadäkaŋ? In kubätä jibi täpuri kubä nämoinik yäpayäŋ yäk. In kumän-tagän täga itnayäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC27_35","074_27_35","ACT","27","35","35","Ude yäŋpäŋ käräga kubä yäpmäŋpäŋ äma itkuŋo u iŋamiken Anutu bänep täga man iwetkaŋ tokätpäŋ naŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC27_36","074_27_36","ACT","27","36","36","Ude täŋirän äma päke u, unita nadäwä tägawäpäŋ ketem ätu udegän yäpmäŋpäŋ naŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC27_37","074_27_37","ACT","27","37","37","Täŋpäkaŋ äma gäpe terak itkumäŋo u 276 ude. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC27_38","074_27_38","ACT","27","38","38","Ketem naŋpä tägawäpäŋ eruk gäpetä pidäm tawän yäŋpäŋ ketem yäk ätu itkuŋo u gwägu gänaŋ ureŋ täŋpä kuŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC27_39","074_27_39","ACT","27","39","39","Eruk yäŋeŋirän gäpe täŋo epän ämatä kome gwägu gägäni-ken u kaŋkuŋo upäŋkaŋ kome udeken yäŋ nämo nadäŋkuŋ. Täŋpäkaŋ kome kubä gäpetä täga äronaŋi bumik kaŋpäŋ gäpe u täga käwep yäpmäŋ päŋku pene yäŋ nadäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC27_40","074_27_40","ACT","27","40","40","Ude nadäŋpäŋ gäpe iŋit täpänewani täŋo yeni madäŋpäŋ gwägu gänaŋ ugän peŋkaŋ yen gäpe iŋit iwarani täŋkehärom takta topuŋo u imaka, madäŋ täkŋeŋkuŋ. Ude täŋkaŋ gäpe täŋo tek äneŋi piräreŋkuŋ. Ude täŋpena mänittä piäŋpewän gäpe gwägu gägäni-ken kwän yäŋ nadäŋkaŋ täŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC27_41","074_27_41","ACT","27","41","41","Ude täŋpäkaŋ upäŋkaŋ gäpe kuŋkä gägäni-ken nämo ahäŋkaŋ mobä jiraŋ ume gänaŋ käbop itkuŋo uterak päŋku däpän yewäpäŋ itkuk, täga kunaŋi nämo. Täŋirän gwägu tokätpäŋ gäpe mädeni däpmäŋ äreyäŋ täŋpän kuŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC27_42","074_27_42","ACT","27","42","42","Ude täŋirän komi ämatä äma komi yotken irani unitä akumaŋ paotpeŋ kuneŋ yäŋ nadäŋpäŋ kumäŋ-kumäŋ däpmäkta nadäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC27_43","074_27_43","ACT","27","43","43","Upäŋkaŋ intäjukun ämani Julius unitä Poltä paotta bitnäŋpäŋ yäniŋ bitnäŋkuk. Yäniŋ bitnäŋpäŋ yäwetkuk; Äma gwägu oraŋpäŋ nadäwani uwä gwägu gänaŋ intäjukun tubäpeŋpeŋ kukŋi udude kaŋ kut yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC27_44","074_27_44","ACT","27","44","44","Täŋirä ätuwä gäpe täŋo päya kujat moräk-moräk itkaŋ ŋo yäpmäŋkaŋ gwägu gänaŋ tubäpeŋkaŋ uterak kukŋi udude kaŋ kut yäk. Ude yäwänkaŋ Juliustä yäŋkuko udegän täŋpeŋ kukŋi udude kuŋ moreŋkumäŋ. Täŋpäkaŋ notninpak kubä nämo tena datkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC28_1","074_28_1","ACT","28","1","1","Eruk gägäni-ken udude kudup säkgämän ahäŋ moreŋpäŋ ŋode kaŋpäŋ nadäŋkumäŋ; Ŋo gwägu bämopi-ken kome täpuri wäpi Malta. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC28_2","074_28_2","ACT","28","2","2","U iritna kome mähemtä säkgämän kubä täŋ nimiŋkuŋ. Iwän mänit bumta täŋirän kome mähemtä kädäp ijiŋpäŋ yäŋnikŋat päŋku nipmaŋpä äŋäriŋpäŋ kom taŋkumäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC28_3","074_28_3","ACT","28","3","3","Täŋkaŋ Poltä kädäp ätukät yäpmäŋ päbä pewän ijiŋkuŋ. Kädäp yäpmäŋ äbuko u gänaŋ gämok kubä parirän nämo kaŋkaŋ pewän jiwäkaŋ komi nadäŋpäŋä äbämaŋ päbä Pol keri-ken iŋgämän pewäpäŋ itkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC28_4","074_28_4","ACT","28","4","4","Täŋirän ämawebe u naniktä gämoktä Pol keri-ken iŋgämän pewäpäŋ irirän kaŋpäŋ ini-tägän näwetgäwet ŋode täŋkuŋ; U kawut! yäk. Äma ŋowä äma däpani käwep! Gwägu gänaŋ nämo kumako unita anutunin Yäpmäŋ Daniwanitä nämo kaŋ-korewayäŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC28_5","074_28_5","ACT","28","5","5","Upäŋkaŋ Poltä gämok u kwarut maŋpän kädäp gänaŋ äpmoŋpänkaŋ käyäm ba bäräpi kubä nämo ahäŋ imiŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC28_6","074_28_6","ACT","28","6","6","Ämawebe Pol gupi maŋpän akwän käna yäŋkaŋ, ba kumäŋpäŋ maŋ parän käna yäŋkaŋ irä waŋkuŋ. Pol gupi-ken imaka kubä nämo ahäŋirän kadäni käroŋi irä wawäpäŋ yäŋkuŋ; Wära! Ŋowä anutu kubä! yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC28_7","074_28_7","ACT","28","7","7","Kome yotpärare itkuŋo u dubini-ken uwä kome täpuri itkuk. Kome uwä Malta täŋo watä intäjukun äma wäpi Publius unitäŋo. Äma unitä nimagut yäpmäŋ ini yotken päŋku nipmaŋpäŋ kepma yaräkubä udeta watä säkgämän it nimiŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC28_8","074_28_8","ACT","28","8","8","Täŋkaŋ Publius nani uwä käyäm pähap ŋode täŋkuk; Gup kädäp kädäp ba terak täkgän täŋkuk. Täŋirän Poltä dubini-ken kuŋpäŋä Anutu-ken yäŋapik man yäŋpäŋ keri gupi terak peŋirän uterakgän tägaŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC28_9","074_28_9","ACT","28","9","9","Ude täŋirän käyäm ikek kome u nanik ätutä biŋam u nadäŋpäŋ Pol-kengän äbäŋirä u imaka, yäpän tägawäpäŋ yepmak täŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC28_10","074_28_10","ACT","28","10","10","Täŋpäkaŋ kome u naniktä imaka imaka säkgämän täŋ nimik täŋkuŋ. Säkgämän täŋ nimiŋpäŋ kunayäŋ täŋitna kädetta imaka, täŋkentäŋ nimiŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC28_11","074_28_11","ACT","28","11","11","Kome ugän komepak yaräkubä ude itna tärewäpäŋ Aleksadria nanik gäpe kubä terak äroŋkumäŋ. Gäpe uwä kome ugän it yäpmäŋ kuŋirän mänit kadäni täreŋkuk. Gäpe u iŋami terak anutu jopi kubä wäpi Sus, unitäŋo nanaki yarä täŋo wäranitä itkumän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC28_12","074_28_12","ACT","28","12","12","Uterak äroŋpeŋ kumaŋ päŋku Sirakus yotpärare-ken ahäŋpäŋ kepma yaräkubä ude itkumäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC28_13","074_28_13","ACT","28","13","13","Itna täreŋirän Sirakus peŋpeŋ kumaŋ yotpärare kubä wäpi Rekium u ahäŋkumäŋ. Ahäŋpäŋ patkumäŋo yäŋewänä mänit bure käda naniktä piäŋirän kome u peŋpeŋ kuŋkumäŋ. Kuŋtäŋgän kepma yaräkubä uken kome kubä wäpi Puteoli ahäŋkumäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC28_14","074_28_14","ACT","28","14","14","Yotpärare uken äbot täŋpani ätu yabäŋ ahäŋkumäŋ. Yabäŋ ahänakaŋ ukät penta itta niwet yabäŋkuŋ. Täŋkaŋ kepma 7 ude ukät itkumäŋ. Itna täreŋirän yepmaŋpeŋ ninin kuroŋ kuŋkä eruk Rom yotpärare taŋi pähap u dubin ahäŋkumäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC28_15","074_28_15","ACT","28","15","15","Rom nanik äbot täŋpani unitä ninta äbäkaŋ yäŋ biŋam nadäŋpäŋä kädet miŋin nibäŋpäŋ nimagutnayäŋ äbuŋ. Äbäŋpäŋ kome kubä wäpi Apius täŋo käbeyä bägup, ba Äma ban nanik yepmaŋpani yot yaräkubä itkuŋ-ken uken nibäŋ ahäŋkuŋ. Nibäŋ ahäwäkaŋ Poltä yabäŋpäŋ bänep oretoret pähap nadäŋpäŋ Anutu bänep täga man iwetkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC28_16","074_28_16","ACT","28","16","16","Eruk Rom yotpärare äronakaŋ Rom gapmantä Pol nadäŋ imiŋpäŋ yot inigän kubä iniŋ kireŋkaŋ komi äma kubä watäni irekta teŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC28_17","074_28_17","ACT","28","17","17","Eruk, Pol Rom kome ahäŋpäŋ kepma yaräkubä ude itkaŋ Juda täŋo äma ekäni ekänita yäŋpewän äbuŋ. Äbä käbeyä täŋ irirä man ŋode yäwetkuk; Notnaye, näk imaka waki kubä äbotniye täŋo wäpi yäpmäŋ äpäkta nämo täk täyat, ba äbekniye oraniye täŋo täktäk kädet u iwatta nämo yäjiwät tak täyat. Ude nämo täk täyat upäŋkaŋ Jerusalem komi yotken nepmaŋpä Rom gapman keri terak itkut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC28_18","074_28_18","ACT","28","18","18","Täŋpakaŋ Rom gapmantä näkŋo man u yäpmäŋ daniŋpäŋ kawänä näk imaka waki kubä kumäkta biŋam nämo täŋkut. Unita naniŋ kireŋpewän jop äpämaŋ kukta nadäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC28_19","074_28_19","ACT","28","19","19","Upäŋkaŋ Juda naniktä man u utkuŋ. Unita jide täŋpet yäŋ nadäŋpäŋ ŋode yäŋkut; Sisatä ini näkŋo man yäpmäŋ daniŋpäŋ kaŋ kawän yäŋ yäŋkut. Täŋ, man uwä Juda notnaye manken yepmakta yäŋpäŋ nämo yäŋkut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC28_20","074_28_20","ACT","28","20","20","Eruk notnaye, mebäri imata ŋo äbätat yäŋ täwerayäŋ yäŋpäŋ inta yäŋpewa äbäkaŋ. Nadäkaŋ? Näk imaka u Isrel ämawebe nintä kakta itsämäŋpäŋ kuŋatkumäŋ unita nadäkinik täyat yäk. Mebäri unitagän yäŋpäŋ topmäk-topmäkken ŋo itat yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC28_21","074_28_21","ACT","28","21","21","Yäwänä ŋode iwetkuŋ; Judia nanik äma ätutä gäka manbiŋam kubä nämo pewä yäpmäŋ äbuŋ. Ba Juda notniye kubätä gäka man waki kubä nämo päbä niwetkuk yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC28_22","074_28_22","ACT","28","22","22","Upäŋkaŋ gäkŋa u ba unita nadäk täyan u yäŋahäŋiri nadänayäŋ yäk. Imata, nin ŋode nadäkamäŋ; Juda äbot bämopnin-ken äbot kodaki ude ahäŋkuŋo unita ämawebe komeni komenitä yäŋpäŋ-yabäŋ yäwat täk täkaŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC28_23","074_28_23","ACT","28","23","23","Ude yäŋpäŋ eruk käbeyä äneŋi täkta kepma kubä iwoyäŋkuŋ. Eruk kepma iwoyäŋkuŋ-ken uken ämawebe bumta yot Poltä itkuk-ken ugän äbä itkuŋ. Äbä iräkaŋ tamimaŋtä päŋku bipäda käroŋ päke uwä Poltä Anututä intäjukun itkaŋ yabäŋ yäwat epäni täk täyak unitäŋo manbiŋam yäŋahäŋpäŋ yäwet yäpmäŋ kuŋkuk. Jesuta nadäkinik täŋ imut yäŋpäŋ ehutpäŋ manbiŋam ätu Moses täŋo baga man ba man profettä kudän täwani nadäwä tumäkta uterak yäwetpäŋ yäwoŋäreŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC28_24","074_28_24","ACT","28","24","24","Yäŋirän äma ätutä nadäŋpäŋ Pol man siwoŋi yäyak yäŋ nadäŋkuŋ. Täŋ, ätutäwä unita nadäkinik nämo täŋ imiŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC28_25","074_28_25","ACT","28","25","25","Ude täŋpäŋ ini-tägän man wärät-wärät yäŋtäŋ kuŋkä akumaŋ kunayäŋ täŋkuŋ. Akumaŋ kunayäŋ täŋirä Poltä pengän ŋode yäwetkuk; Kudupi Munapiktä äbekjiye orajiyeta yäŋpäŋ profet Aisaia u meni terak man bureni ŋode yäŋahäŋkuk; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC28_26","074_28_26","ACT","28","26","26","Gäk ämawebe äbot uken kuŋkaŋ man ŋode yäŋahäŋpäŋ yäwet; Manbiŋam kadäni kadäni nadänayäŋ täkaŋ upäŋkaŋ unitäŋo mebäri nämoinik api nadäwä tumneŋ. Ba dapun käroŋ täŋ yäpmäŋ kunayäŋ täkaŋ upäŋkaŋ imaka bureni kubä nämo api kaŋpäŋ nadäneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC28_27","074_28_27","ACT","28","27","27","Nämo, ämawebe uwä bänepi ukät-pipiwani unita jukuni pik täŋirä man nämo nadäk täkaŋ, ba dapuri imaka, täŋpipiŋkuŋ. Ijiwä kwäpäŋ imaka u kaŋpäŋ mebärini kaŋpäŋ nadäwä tumbäpäŋ uyaku bänepi äyäŋutpeŋ näkken äbäŋirä näkä äneŋi yäpa tägakäneŋ. Upäŋkaŋ nämo! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC28_28","074_28_28","ACT","28","28","29","Poltä ude yäŋpäŋ ŋode yäkgän täŋkuk; Juda äma in, ket ŋode nadäwut; Anututä yäpätägak epän täŋkuko uwä guŋ äbotta biŋam täyak yäk. Unitä man u nadäŋpäŋ nadäkinik api täneŋ! yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC28_30","074_28_30","ACT","28","30","30","Täŋpäkaŋ Rom kome uken Poltä yot kubäta gwäki peŋkaŋ pat täŋkuko ukengän it yäpmäŋ kuŋirän obaŋ yarä täŋkuk. Ude täŋkaŋ ämatä känayäŋ äbäŋirä yabäŋkaŋ äbäkotgän yäŋpäŋ yämagut täŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("AC28_31","074_28_31","ACT","28","31","31","Yämagut päbä yepmaŋpäŋ Anututä intäjukun itkaŋ yabäŋ yäwat epäni täk täyak unita, ba Ekäni Jesu Kristo täŋo manbiŋam u yäwetpäŋ yäwoŋärek täŋit täŋkuk. Man u yäŋahäkta umun kubä nämo nadäŋkuk, ba äma kubätä nämo iniŋ bitnäŋkuk. Ugän.");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM1_1","075_1_1","ROM","1","1","1"," Pol näk, Anututä Jesu Kristo täŋo epän ämagän aposoro kubä ude iretta iwoyäŋpäŋ nepmaŋkuk. Iwoyäŋpäŋ nepmaŋkuko uwä Anutu täŋo Manbiŋam Täga u yäŋahäŋira komeni komeni kwekta näk yäpmäŋ daniŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM1_2","075_1_2","ROM","1","2","2","Täŋpäkaŋ Manbiŋam Täga u api ahäwek yäŋ Anututä bian profet yäwet-pewän kudän täŋirä Anutu täŋo man kudän kudupi uken danik täkamäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM1_3","075_1_3","ROM","1","3","3","Kudän täŋkuŋo u Nanaki-inik uterak bureni ahäwekta kudän täŋkuŋ. Nanaki komegup ikek ahäk-ahäk uwä Devit täŋo orani. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM1_4","075_1_4","ROM","1","4","4","Upäŋkaŋ kumbani-ken naniktä akuŋkuko unita siwoŋi kuŋat-kuŋat täŋo Munapiktä U Anutu täŋo Nanaki, kehäromi pähap ikek yäŋ kwawak niwoŋäretak. Uwä Ekäninin Jesu Kristo. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM1_5","075_1_5","ROM","1","5","5","Täŋpäkaŋ Kristotä epän täŋkuko uterak, ba unitäŋo wäpi biŋam ärowän yäŋpäŋ wäp aposoro yäput. Näk ŋode täkta oraŋ namiŋpäŋ iwoyäŋpäŋ nepmaŋkuk; Näk guŋ ämawebe komeni komeni Kristo unitäŋo biŋam yäwerira ätutä unita nadäkinik täŋpäŋ gämori-ken kuŋatneŋta. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM1_6","075_1_6","ROM","1","6","6","Täŋpäkaŋ Rom yotpärare-ken nanik in imaka, ämawebe ukät nanik, Jesu Kristota biŋam itneŋta tämagurani. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM1_7","075_1_7","ROM","1","7","7","Eruk, man kudän ŋo, äbot Anututä gäripi-inik nadäŋ tamani, ba siwoŋi kuŋatneŋta iwoyäwani Rom yotpärare-ken it täkaŋ inta kudän täyat. Täŋpäkaŋ orakorak ba bänep pidäm Nanin Anutu-kät Ekäninin Jesu Kristo uken naniktä intä terak äroton. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM1_8","075_1_8","ROM","1","8","8","Eruk, pengän ŋode yäwa; Nadäkinikjin täŋo manbiŋam äma komeni komenitä nadäwä täga täk täyak unita Jesu Kristota yäŋpäŋ Anutuna bänep täga pähap iwet täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM1_9","075_1_9","ROM","1","9","9","Nadäkaŋ? Bänepna nadäk-nadäkna gupna kuduptä Anututa watä epän täŋ imiŋpäŋ Nanaki täŋo manbiŋam yäŋahäk täyat. Eruk, Anutu unitä nabäŋirän man ŋo täwera nadäwut; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM1_10","075_1_10","ROM","1","10","10","Anutu-ken yäŋapik man yäk täyat uwä inta nikek wari wari iwet täyat. Täŋpäkaŋ kubä iwet täyat uwä ŋode; Anutuna nadäŋ namiŋiri kädet kubä ahäwänä Rom äbot täŋpani-ken kaŋ kwa yäŋ iwet täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM1_11","075_1_11","ROM","1","11","11","Nadäkaŋ? Gäripna taŋi uwä in tabäkta nadätat. Inken äreŋpäŋ iron ätu Kudupi Munapik-ken nanik täŋkentäŋ tamapäŋ kehärom taŋpäŋ kaŋ irut yäŋ nadätat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM1_12","075_1_12","ROM","1","12","12","Ba ŋode yäwa, näk inken ärewero uwä nadäkiniknin täŋo bureni kowat iwoŋärewän täŋpäŋ bänepnin täŋpidäm tak täne. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM1_13","075_1_13","ROM","1","13","13","Upäŋkaŋ notnaye, mebärinata täŋguŋ täneŋo udeta ŋode täwetat; Guŋ ämawebe ätuken epän täŋira Ekänita biŋam täk täkaŋ udegän inken äreŋpäŋ bämopjin-ken bureni pewa ahäkta wari yäk täyat. Upäŋkaŋ ärewayäŋ täŋira imaka imaka ätutä kädet täŋpipiŋ namik täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM1_14","075_1_14","ROM","1","14","14","Näk Grik ämawebe ba ämawebe kome ätuken nanik imaka, äma nadäk-nadäk ikek ba äma guŋguŋi u kudup, watä epän täŋ yämikta yäŋ namani. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM1_15","075_1_15","ROM","1","15","15","Mebäri unita Rom äbot täŋpani in Manbiŋam Täga ŋo täwet ahäkta bänepna kädäp ijik täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM1_16","075_1_16","ROM","1","16","16","Näk Manbiŋam Täga unita nadäŋira imaka mäyäki nikek nämo täk täyak. Nämo, uwä Anutu täŋo kehäromi ämawebe wakiken nanik wädäŋ tädotpäŋ yepmak täyak. Ämawebe manbiŋam u nadäŋpäŋ iyap tänayäŋ täŋo uwä irit kehäromita biŋam api täneŋ. Manbiŋam u Juda äbotken naniktä jukun nadäŋkuŋ. Täŋpäkaŋ u punin terakä guŋ äbotken naniktä nadäkta yäwani. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM1_17","075_1_17","ROM","1","17","17","Manbiŋam Täga unitä kädet Anututä iwatpäŋ ämawebeta siwoŋi ämawebe yäŋ yäŋtäreŋ yämik täyak u kwawak niwoŋäretak. Uwä ŋode; Anutu iŋamiken siwoŋigän itta kädet kubä nämo pätak. U nadäkiniktä nadäkinik terakgän. Nadäkinik täŋpeŋ kuŋatnayäŋ täŋo uwä Anututä äma u siwoŋi äma yäŋ api yäŋtäreŋ yämek. Unitawä ŋode kudän täwani; Ämawebe nadäkiniki terak Anututä siwoŋi ämawebe yäŋ yäŋtäreŋ yämik täyak uwä irit kehäromi yäpmäkta biŋam. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM1_18","075_1_18","ROM","1","18","18","Ämawebetä Anutu mäde ut imiŋkaŋ kädet wakiwaki iwatpäŋ Anutu täŋo man bureni yejämäk täkaŋ. Unita Anutu kunum gänaŋ naniktä kokwawaki kwawak pewän ahäk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM1_19","075_1_19","ROM","1","19","19","U mebäri ŋodeta; Anututä iniken mebäri ämawebe kudupta kwawak peŋ yämiŋkuko unita mebärini ätu ämatä nadänaŋi u nadäk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM1_20","075_1_20","ROM","1","20","20","Anutu u ämatä känaŋi nämo upäŋkaŋ kunum kenta kome pewän ahäŋkumän-ken yäput peŋpäŋ imaka mebäri mebäri pewän ahäŋkuŋo unitä kehäromini paot-paori nämo ba iniwä Anutu yäŋ kwawak yäŋahäŋ yäpmäŋ äbätak. Kwawak yäŋahäŋirän äma kuduptagäntä kaŋpäŋ nadäk täŋ yäpmäŋ äbuŋonitä apiŋo nin udegän kaŋpäŋ nadäk täkamäŋ. Unita äma kubätä wohut-wohut man ŋode täga nämo yäwek; Näk Anutu täŋo mebäri nämo nadätat unita käderi irepmit täyat yäŋ täga nämo yäwek. Nämoinik! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM1_21","075_1_21","ROM","1","21","21","Anutu itak yäŋ nadäŋkaŋ upäŋkaŋ nadäwä Anutu nämo itak bumik täŋpäpäŋ, nämo oraŋ imik täkaŋ, ba bänep täga nämo nadäŋ imik täkaŋ. Nämo, nadäk-nadäki peŋ awähutpäŋ jopi ude täŋpäŋ guŋ bureni täŋkuŋ. Ude irirä bipmäŋ uranitä nadäk-nadäki uwäk täŋpäŋ yepmaŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM1_22","075_1_22","ROM","1","22","22","Äma udewani Nin nadäk-nadäknin nikek yäŋ yäk täkaŋ upäŋkaŋ nämoinik! U guŋ itkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM1_23","075_1_23","ROM","1","23","23","Anutu paot-paori nämo unitäŋo wäpi pähap iniŋ oretnaŋipäŋ komenita äma ba imaka paotpaot ikek, barak, tom, gämok, gwakgwak unitäŋo wärani oraŋ yämik täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM1_24","075_1_24","ROM","1","24","24","Ude täk täkaŋ unita Anututä yabäŋ äwaräkuk täŋirän bänep nadäk-nadäki-ken nadäŋ gärip waki pewä ahäwäpäŋ kubokäret kädet mebäri mebäri kowat täŋpän täŋpäŋ bänepi gupi täŋpäwak täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM1_25","075_1_25","ROM","1","25","25","Täŋkaŋ Anutu täŋo mebäri kwawak itkuko u peŋpäŋ jop manmanta nadäwä bureni täŋpäpäŋ kuŋat täkaŋ. Ude täŋkaŋ Anututä imaka pewän ahäwani u yäniŋ oretpäŋ watä epän täŋ yämiŋpäŋ Anutu pewä ahäwani ini u mäde ut imik täkaŋ. Yäke! Ämawebe kuduptagän Anutu u wäpi wari wari yäpmäŋ akuk tänaŋi! Bureni! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM1_26","075_1_26","ROM","1","26","26","Täŋpäkaŋ ämawebe Anutu mäde ut imiŋkuŋo uwä Anututä yabä kätäŋirän iniken gärip iwatpäŋ ämatä nämo tänaŋi pewä ahäk täkaŋ. Wära! Webetäwä nädapi täktäk kädet Anututä peŋ yämiŋkuko u irepmitpäŋ kudän nämo tänaŋi webe noriye-kät kowat täŋpän täk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM1_27","075_1_27","ROM","1","27","27","Täŋpäkaŋ äma ätutä udegän, nädapi täktäk kädetta bitnäŋpäŋ kaŋgärip täŋo kädäpitä täŋpewän ämatä ämakät waki pewä ahäk täkaŋ. Ude täŋirä peŋawäk täŋo kowata iniken gupi bänepi bok täŋpäwak täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM1_28","075_1_28","ROM","1","28","28","Ba ugän nämo. Äma udewani uwä Anutu täŋo mebäri nadäŋkaŋ upäŋkaŋ jop nadäŋ ärowani täŋ imik täkaŋ unita Anututä mäde ut yämiŋpewän nadäk-nadäki paoräpäŋ imaka nämo tänaŋipäŋ täk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM1_29","075_1_29","ROM","1","29","29","Ude täŋpäŋ imaka waki mebäri mebäri kudup ŋode täŋ morek täkaŋ; Nadäŋ-gärip waki, ämäŋi täktäk, peŋawäk, närepmirek-gärepmirek terak kokwawak, äma kumäŋ-kumäŋ urut, iwan kowata kowata, yäŋ-yäkŋarani ba jopman yäkyäk unitä ahäŋpäŋ tokŋeŋ pätak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM1_30","075_1_30","ROM","1","30","31","Ba yäŋpäŋ-yabäŋ yäwat, man kowat-ibewän, Anutu iwan täŋ imikimik, ärowani kudän täktäk, gup yäpmäŋ ärokärok, waki kädet pewä ahäk-ahäk, meŋnan täŋo man bitnäk, bänep nadäk-nadäki nämo kuŋat-kuŋat, butewaki nämo nadäŋkaŋ komi jop yämik-yämik, ba bänep ironi nämo. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM1_32","075_1_32","ROM","1","32","32","Anututä äma kädet udewani täŋpani uwä paot-paotta biŋam täkaŋ yäŋ yäwani u nadäŋkaŋ upäŋkaŋ gwäk pimiŋpäŋ pen täk täkaŋ. Ba ugän nämo, ätutä kädet udegän täŋirä oret yämik täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM2_1","075_2_1","ROM","2","1","3","Eruk, Anututä äma kädet wakiwaki udewani täŋpani unita kowata api yämek. Täŋkaŋ kowata yämayäŋ täyak uwä siwoŋi api yämek yäŋ nadäk täkamäŋ. Upäŋkaŋ äma gäk, jide täŋpäŋ gäkŋaken mebärika käbop pewen? Ämatä waki udewani täŋirä yäpmäŋ danik täyan uwä gäkŋaken mebäri imaka, kwawak pek täyan ubayäŋ. Yäpmäŋ danik täyan udegän gäkŋa täk täyan. Äma udewani täŋpani yäpmäŋ danik täyan upäŋkaŋ kudän udewanigän täk täyan unita jide? Anututä nabäŋ koreŋirän kowata api irepmiret yäŋ nadätan? Nämoinik! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM2_4","075_2_4","ROM","2","4","4","Täŋpäkaŋ Ekänitä iron pähap täŋpäŋ bänepka äyäŋut yäŋpäŋ gäk gabäŋ koreŋpäŋ kwikinik itsämäk täyak unita imata nadäwi äpani täk täyak? Gäk bänepka äyäŋutta ude oraŋ gamik täyak u nämo nadätan? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM2_5","075_2_5","ROM","2","5","5","Upäŋkaŋ bänepka nämo äyäŋutkaŋ kädet waki u ehuranigän täk täyan uwä Anutu täŋo kokwawak kädäp bukä ude täk täyan. Buŋät yäpmäŋ äroŋiri Anutu täŋo kokwawak kadäni pähapken Anutu täŋo yäŋtärek man siwoŋi kwawak ahäŋirän kokwawak päke unitä ijiŋpäŋ api gewän kumben. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM2_6","075_2_6","ROM","2","6","6","Ŋode nämo nadätan? Kadäni uken Anututä ini ämawebe kuduptagän täktäki terak gwäki kowata api yämek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM2_7","075_2_7","ROM","2","7","7","Äma kudän tägatäga pen täŋ yäpmäŋ kuŋpäŋ irit paot-paori nämo, wäpi biŋam ba orakorak ikek u kaŋ-ahäkta gwäk pimiŋpäŋ kuŋatnayäŋ täŋo uwä irit kehäromi api yämek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM2_8","075_2_8","ROM","2","8","8","Täŋ, äma initagän nadäŋpäŋ man bureni mäde ut imiŋpäŋ täŋpäwak täŋo man buraminayäŋ täŋo uwä kokwawak ba kowata komigämän api kaŋ-ahäneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM2_9","075_2_9","ROM","2","9","9","Anututä waki täŋpani kuduptagänta bäräpi taŋi ba komi epän pähap api yämek. U Juda äbotken nanikta jukun yämiŋkaŋ guŋ äbotken nanikta imaka, api yämek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM2_10","075_2_10","ROM","2","10","10","Upäŋkaŋ äma kudän tägatäga tänayäŋ täŋo u kuduptagänta orakorak, wäp biŋam ba kwini terak irit api yäpneŋ. U Juda äbotken nanikta jukun yämiŋkaŋ guŋ äbotken nanikta imaka, api yämek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM2_11","075_2_11","ROM","2","11","11","Imata, Anutu uwä äbot wäpi terak nämo api yäpmäŋ daniwek. Nämo, u iniken nadäk-nadäk siwoŋi kubägän u terak Juda äbotken nanikkät guŋ äbotken nanik bok api yäpmäŋ daniwek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM2_12","075_2_12","ROM","2","12","12","Uwä ŋode; Äma äbot Moses täŋo baga man nikek nämotä kuŋatkaŋ waki täk täkaŋ u kudup, baga mani nämo upäŋkaŋ momini uterak api paotneŋ. Täŋpäkaŋ äma äbot baga man nikektäwä waki täk täkaŋ u kudup Moses täŋo baga mantä mebärini kwawak yäŋahäŋirän paot-paotta biŋam api yäpmäŋ danineŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM2_13","075_2_13","ROM","2","13","13","U imata, baga mantä ini täŋpewän äma kubä Anutu iŋamiken siwoŋi täga nämo irek. Baga man u jukunitägän nadänayäŋ täŋo uwä Anututä yabäŋirän siwoŋi ämawebe nämo api täneŋ. Nämo, nadäŋpäŋ buraminayäŋ täŋo uyaku, siwoŋi yäŋ api yäŋtäreŋ yämek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM2_14","075_2_14","ROM","2","14","14","Täŋpäkaŋ äma ätu guŋ äbotken nanik, Moses täŋo baga man nämo nadäwanitä iniken nadäk terak baga man täŋo käderi iwatpäŋä, Moses täŋo baga mani nämo upäŋkaŋ baga man nadäwani bumik äworek täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM2_15","075_2_15","ROM","2","15","16","Ude täŋirä baga man bänepi-ken kudän täwani yäŋ kwawak niwoŋärek täyak. Eruk, baga man bänepi-ken kudän täwanitä bänepi yäput täyak. Täŋpäkaŋ kadäni pähapken bänep nadäk-nadäkitä yäpmäŋ äyäŋutpäŋ täga täyan yäŋ ba waki täyan yäŋ api yäwerek. Kadäni uken Anututä Jesu Kristo iwet-pewän ämawebe bänepi-ken imaka käbop pätak unitäŋo mebäri kwawak api pewek. Bureni, biŋam man näkä yäŋahäk täyat uterakgän api ahäwek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM2_17","075_2_17","ROM","2","17","17","Eruk, in wäpjin Juda äma yäŋ yäk täkaŋ unita jide täwerayäŋ? Intä Moses täŋo baga man terak yeŋgämä pek täkaŋ. Ude täŋkaŋ nin Anutu dubini-ken irani yäŋ biŋam yäk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM2_18","075_2_18","ROM","2","18","18","Täŋkaŋ kädet Anututä gäripi nadäk täyak u nadäk täkaŋ, ba unitäŋo baga man täwetpäŋ täwoŋärek täŋpani unita imaka siwoŋi täkta yäwani u kudup nadäwä tärek täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM2_19","075_2_19","ROM","2","19","20","Ude täŋkaŋ ŋode nadäk täkaŋ; Baga man iŋit täkamäŋ unitä nadäk-nadäk täga kudup ba man bureni kudup uwäk täyak unita nin äma dapuri tumbani täga yämagutne, ba bipmäŋ urani-ken irani täŋo peŋyäŋek uwä nin yäŋ nadäk täkaŋ. Täŋkaŋ ämawebe guŋguŋi, ba iroŋiroŋi man bureni täŋo kädet siwoŋi u yäwetpäŋ yäwoŋärek täga täne yäŋ nadäk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM2_21","075_2_21","ROM","2","21","21","Eruk jide? In ude nadäŋpäŋ äma ätu Anutu täŋo man yäwetpäŋ yäwoŋärek täŋkaŋ injinken bänepjin nämo yäwet täkaŋ. Kubota nämo täneŋ yäŋ yäwetkaŋ injin kubota täk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM2_22","075_2_22","ROM","2","22","22","Ba yanäpi täŋpanitä kubokäret nämo tädeŋ yäŋ yäwetkaŋ injin kubokäret kädet iwat täkaŋ. Ba anutu jopi nämoinik nadäŋ yämineŋ yäŋ yäwet täkaŋ upäŋkaŋ in guŋ äma täŋo kudupi yotta yabäŋgärip täŋpäŋ tuŋumi kubota täk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM2_23","075_2_23","ROM","2","23","23","Nin baga man nadäwani yäŋ biŋam yäk täkaŋ upäŋkaŋ Anutu täŋo kädet irepmit täkaŋ uwä wäpi iniŋ iwet täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM2_24","075_2_24","ROM","2","24","24","Ude täŋirä Anutu täŋo man kudän täwani kubä ŋode unitä bureni täyak; Juda äma intäŋo mebärita yäŋpäŋ guŋ ämatä Anutu yäŋärok iwet täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM2_25","075_2_25","ROM","2","25","25","Nin gupnin moräk madäwani unita Anututa biŋam täkamäŋ yäŋ biŋam yäk täkaŋ upäŋkaŋ ŋode täwera nadäwut; Moses täŋo Baga man iwatpäŋ kuŋatnayäŋ täŋo uyaku gupjin moräk madäwani u Anututä kawän imaka bureni kubä api täŋpek. Täŋ, baga man kubä irepmitnayäŋ täŋo uwä gupjin terak kudän itak u bureni nämo, nämo täŋpani bumik api täŋpek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM2_26","075_2_26","ROM","2","26","26","Täŋpäkaŋ man unitäŋo kukŋini ŋode pätak; Guŋ äma kubä gupi moräk nämo madäwanipäŋ baga man täŋo kädet iwarayäŋ täko uwä Anututä kawän gupi moräk madäwani ude api äworewek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM2_27","075_2_27","ROM","2","27","27","Nadäkaŋ? In Juda äbot Moses täŋo baga man nikek ba gupjin moräk madäwani upäŋkaŋ inä baga man u irepmitnayäŋ täŋo uwä, äma gupi moräk nämo madäwanitä baga man täŋo kädet u iwatnayäŋ täŋo uwä mebärijin kwawak api pewä ahäneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM2_28","075_2_28","ROM","2","28","28","Täŋpäkaŋ Juda äma bureni u äma jidewani? Ba gup moräk madäwani bureni u jidewani? Äma iŋami dapun Juda täŋo iŋam dapun ikek u nämo, ba gupi-tägän Anutu täŋo kudän yäpmäŋ kuŋat täkaŋ u nämo! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM2_29","075_2_29","ROM","2","29","29","Nämoinik! Juda äma bureni uwä äma Juda täŋo nadäk-nadäk bänepitä yäpmäŋ kuŋarani. Ba äma Anutu täŋo kudän bänepi-ken täŋpani u. Kudän uwä Munapiktä täŋpani, baga man terak gupi moräk madäk-madäk u nämo. Äma udewani uwä ämatä nämo käwep oraŋ yämineŋ. Upäŋkaŋ Anututä ini oraŋ yämik täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM3_1","075_3_1","ROM","3","1","1","Unita, yäŋyabäk kubä ŋode; Jide? Juda äma uwä äma gägäni päke ukät uterakgän itkaŋ? Ba gupi moräk madäk-madäk u imaka bureni nämo? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM3_2","075_3_2","ROM","3","2","2","Ude nämo! Juda äma u imaka mäyap yäniŋ kirewani. Anututä Juda nanikta iniken manbiŋam mebäri mebäri yäwetpäŋ yäwoŋärek täŋpewän manbiŋam unitäŋo mähemi däkŋeŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM3_3","075_3_3","ROM","3","3","3","Upäŋkaŋ Juda äbot ätu uwä man u mäde ut imiŋpäŋ Anututa nadäŋ imikinik nämo täŋkuŋo unita jide? Ude täŋkuŋo unita Anututä udegän, iniken man bian yäŋkuko u nämo iwatpäŋ Juda äma u mäde api ut yämek? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM3_4","075_3_4","ROM","3","4","4","U nämotä nämoinik! Äma kuduptagän jop manman yäkyäk täŋo mähemi itneŋo upäŋkaŋ Anutu u inipärik, yäwän bureni ahäwani mähemi itkukotä api it yäpmäŋ ärowek. Unita man kudän kubä ŋode pätak; Gäk man yäŋiri ämatä u man bureni-inik yäŋ kaŋ nadäwut! Ba yäŋtärek mankatä burenigän api ahäwek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM3_5","075_3_5","ROM","3","5","5","Nin nadäkamäŋ; Waki täktäknintä Anutu u siwoŋi-inik yäŋ kwawak pena ahäk täyak. Eruk, mebäri ude pätak u bureni täŋpäwä Anututä wakinin täŋo kowata täga niminaŋi nämo yäŋ täga yäne? (Man ŋowä äma täŋo nadäk-nadäk terak yäyat.) ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM3_6","075_3_6","ROM","3","6","6","Ude nämoinik yäne! Momita kowata yämik-yämik kädet siwoŋi nämo päreko uwä jide täŋpäŋ Anututä komen ämawebe täŋo täktäk täga yäpmäŋ daniwek? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM3_7","075_3_7","ROM","3","7","7","Täŋpäkaŋ äma kubätä ŋode käwep yäwek; Näkŋo jopman yäkyäknatä Anutu u man siwoŋigän yäwani yäŋ kwawak pewän ahäŋirän wäpi biŋam taŋi yäpmäk täyak. Unita Anututä jideta näka waki täŋpani yäŋ näwet täyak? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM3_8","075_3_8","ROM","3","8","8","Man udewani uwä man jopi-inik, äma kubätä ŋode yäweko ude bumik; Eruk, waki täŋitna, kädet siwoŋi kaŋ ahäwän! Jop man u äma ätutä näkä terak wähurirä yäŋupit täyat. Man ude yäk täkaŋ unita kowata waki yäpmäkinik täŋirä api tägawek! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM3_9","075_3_9","ROM","3","9","9","Unita jide? Juda äbot nintä äma äbot gägäni ätu yärepmitpäŋ ninin pärik kubä itkamäŋ ba jide? Nämoinik! Yämäŋo udegän, Juda äbotken nanik ba guŋ äbotken nanik, nin kudup wakita watä epän täk täkamäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM3_10","075_3_10","ROM","3","10","10","Unita Anutu täŋo man ŋode kudän täwani; Äma kubätä siwoŋi nämoinik kuŋat täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM3_11","075_3_11","ROM","3","11","11","Ba äma kubätä nadäkinik ikek nämo kuŋat täyak. Ba Anutu dubini-ken kukta epäni nämo täk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM3_12","075_3_12","ROM","3","12","12","Ämawebe kuduptagän siwoŋi kädet mäde ut imiŋpäŋ wakinik täŋkuŋ. Wära! Kubätä imaka siwoŋi kubä nämo täk täyak. Nämoinik! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM3_13","075_3_13","ROM","3","13","13","Meni käbäŋ taräki, äma kumbani täŋo käbäŋ ude. Menitä jop mangän yäk täkaŋ. Man yäk täkaŋ uwä komigämän, gämok meni ude. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM3_14","075_3_14","ROM","3","14","14","Meni jinomtä man jägämi, täŋpäwak man pewä ahäk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM3_15","075_3_15","ROM","3","15","15","Täŋkaŋ ämik täkta pidämigän nadäŋpeŋ kuŋat täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM3_16","075_3_16","ROM","3","16","16","Deken deken kuŋarirä täktäk wakini unitä ämawebe täŋo irit täga u pewän paot täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM3_17","075_3_17","ROM","3","17","17","Äma udewanitä bätaki säkgämän itta kubä nämo nadäk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM3_18","075_3_18","ROM","3","18","18","Täŋpäkaŋ Anututa umun kubä nämo nadäk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM3_19","075_3_19","ROM","3","19","19","Eruk, nin ŋode nadäkamäŋ; Moses täŋo baga man uwä Juda äbot ninta nimani unita nintä unitäŋo jukumani u nadäne. Baga man unitä ämawebe kudup mebärinin kwawak peŋ nimiŋirän momininta äwo täga nämo yäne. Nämoinik, äma kuduptagän Anutu iŋamiken mominin nikek unita kowata yäpmäkta biŋam täkamäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM3_20","075_3_20","ROM","3","20","20","Mebäri unita baga man kädet iwat-iwat unitäwä Anutu iŋamiken täga nämo yäpän-siwoŋ tawäpäŋ nipmaŋpek. Nämo, baga man unitäwä mominin kwawakgän niwoŋärek täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM3_21","075_3_21","ROM","3","21","21","Upäŋkaŋ apiŋowä kädet Anututä iwatpäŋ ämawebe iŋamiken yäpän-siwoŋ tawäpäŋ yepmak täyak u kwawak ahätak. U baga man iwat-iwat kädet terak nämo. Täŋpäkaŋ manbiŋam Mosestä kudän täwani ukät man profet bianitä yäŋahäwani unitä Anutu täŋo täktäk kädet ŋonita yäŋahäwani. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM3_22","075_3_22","ROM","3","22","22","Täktäk kädet uwä ŋode; Ämawebe kuduptagän Jesu Kristota nadäŋ imikinik täk täkaŋ unita Anututä siwoŋi ämawebe yäŋ yäŋtäreŋ yämik täyak. Uwä Juda nanikta kädet inigän kubä, ämawebe ätuta kädet kubä nämo. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM3_23","075_3_23","ROM","3","23","23","Nämoinik, ämawebe nin kuduptagän momi täŋpani unita Anutu peŋyäŋek mähemi ukät kunum gänaŋ bok itnaŋi nämo. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM3_24","075_3_24","ROM","3","24","24","Upäŋkaŋ Anututä bänep iron pähap, kowatani nämo täŋ nimiŋkuko uterak siwoŋi ämawebe yäŋ yäŋtäreŋ nimik täyak. Iron uwä Jesu Kristo täŋo kumäk-kumäki terak mominin ärut nimiŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM3_25","075_3_25","ROM","3","25","25","Täŋpäkaŋ Anututä iniken kokwawak täŋpän bam tawäkaŋ ämawebe Jesuta nadäŋ imikinik täk täkaŋ unitäŋo momini ärut yämikta Jesu iniŋ kirewän nägäri piwän kuŋkuŋ. Kädet u täŋkuko uwä Anututä nadäk siwoŋi iwatpäŋ momi täŋo kowata däpmäŋ tärek täyak yäŋ kwawak niwoŋäreŋkuk. Täŋpäkaŋ bianä iniken nadäk terak Anututä ämawebe momi täŋirä kwikinik itkaŋ yabäŋ koreŋ it yäpmäŋ äbuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM3_26","075_3_26","ROM","3","26","26","Yabäŋ koreŋ it yäpmäŋ äbätäŋgän eruk apiŋode ämawebe täŋo momini unitäŋo kowata däpmäŋ tärekta kädet siwoŋi kubä pewän ahäŋkuŋ. Kädet u täŋkuko unitä ŋode niwoŋäretak; Anutu ini uwä siwoŋi itkaŋ ämawebe Jesuta nadäkinik täk täkaŋ uwä siwoŋi ämawebe yäŋ yäŋtäreŋ yämik täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM3_27","075_3_27","ROM","3","27","27","Unita äma netätä näkŋaken täktäkna siwoŋi unita Anutu iŋamiken siwoŋi itat yäŋ biŋam täga yäwek? Äma kubätä täga nämo. U imata, Anututä baga man iwat-iwat kädet terak siwoŋi ämawebe yäŋ nämo niwet täyak. Nämo, u Jesuta nadäkinik täktäk kädet uterakgän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM3_28","075_3_28","ROM","3","28","28","Bureni-inik, Anutu iŋamiken siwoŋi irit u Jesuta nadäkinik täktäk u kubä-tägän pewän ahäk täkaŋ, baga man iwat-iwat kädet uterak nämo. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM3_29","075_3_29","ROM","3","29","29","Unita Anututä äma jidewanita siwoŋi äma yäŋ täga yäwerek? Juda ämawebe ugän? Jide? Anutu uwä Juda ämawebe täŋogän? U guŋ äbotken nanik unitäŋo Anutu nämo? Ude nämo! Anutuwä u guŋ äbot täŋo bok. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM3_30","075_3_30","ROM","3","30","30","Imata, Anutu bureni kubä unitägän itak. Unitä Juda ämawebe gupi moräk madäwani u ba guŋ äbotken nanik, gupi moräk nämo madäwani u, kädet kubä uterakgän siwoŋi ämawebe yäŋ yäŋtäreŋ yämik täyak. Ämawebe äbot yarä uken nanik netätä Jesuta nadäkinik täk täkaŋ unita siwoŋi ämawebe yäŋ yäŋtäreŋ yämik täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM3_31","075_3_31","ROM","3","31","31","Unita Jesuta nadäkinik täktäk kädet unita nadäŋitna intäjukun täŋpänä jide? Baga manta nadäŋitna imaka jopi täŋpek? Nämo Moses täŋo baga man u mehamtäk täkamäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM4_1","075_4_1","ROM","4","1","1","Eruk Abraham, Juda äbot nintäŋo oranin pähap unita nadäna. Nadäkinikta man yäkamäŋ ŋo Abraham yäpmäŋtak ba nämo? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM4_2","075_4_2","ROM","4","2","2","Abraham unitä kädet täga täŋirän uterak Anututä gäk siwoŋi äma yäŋ iwetkuk yäwänäku Abraham ini wäpi biŋam u täga yäpmäŋ akwän. Upäŋkaŋ Anutu iŋamiken siwoŋi itkuko uwä kädet ude terak nämo. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM4_3","075_4_3","ROM","4","3","3","Unita Anutu täŋo mantä jide yäyak? U ŋode yäyak; Abraham uwä Anutu täŋo man unita nadäkinik täŋkuko unita Anututä siwoŋi äma yäŋ yäŋtäreŋ imiŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM4_4","075_4_4","ROM","4","4","4","Nin ŋode nadäkamäŋ; Äma epän täŋpäŋ gwäki yäpmäk täkaŋ unita iron yäŋ nämo yäk täkamäŋ. Nämo, epän täyak unitäŋo gwäki yäpmäk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM4_5","075_4_5","ROM","4","5","5","Upäŋkaŋ äma kubätä epän täga kubä täŋirän epän täŋo gwäki ude Anututä siwoŋi äma yäŋ täga nämo iwerek. Unita äma u jide täŋpek? U Anutu, momi ämata siwoŋi äma yäŋ yäŋtäreŋ yämani unita nadäŋ imikinik täŋpek. Ude täŋpeko uwä Anututä siwoŋi äma yäŋ yäŋtäreŋ imek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM4_6","075_4_6","ROM","4","6","6","Man unita Devittä yäŋ-kentäŋpäŋ udegän yäŋkuk. Äma kubäkubä Anututä unitäŋo täktäki yabäŋpäŋ-nadäŋkaŋ nämo, siwoŋi äma yäŋ yäŋtäreŋ yämiŋirän oretoret nadäk täkaŋ unita man ŋode yäŋkuk; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM4_7","075_4_7","ROM","4","7","7","Anututä äma kubä täŋo momi peŋ imiŋpäŋ yejämäŋirän äma udewani gäripi nadäwek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM4_8","075_4_8","ROM","4","8","8","Bureni, Anututä äma unitäŋo momita mäde ut imiŋirän äma udewani oretoret täŋpek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM4_9","075_4_9","ROM","4","9","9","Jide, oretoret ude uwä gupi moräk madäwani unitägän täga täneŋ? Ba gupi moräk nämo madäwani, guŋ äbotken naniktä udegän täga täneŋ? Eruk man intäjukun yäro unita ket nadäna. Uwä ŋode; Anututä Abraham nadäkiniki-tagän yäŋpäŋ siwoŋi äma yäŋ yäŋtäreŋ imiŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM4_10","075_4_10","ROM","4","10","10","Täŋkaŋ Abraham jide irirän Anututä siwoŋi äma yäŋ iwetkuk? Gupi moräk madäwanipäŋ ba nämo madäwanipäŋ irirän Anututä ude iwetkuk? U gupi moräk nämo madäŋkaŋ itkuk-ken ugän Anututä siwoŋi äma yäŋ yäŋtäreŋ imiŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM4_11","075_4_11","ROM","4","11","11","Ude iweränkaŋ eruk mäden Anututä iwerän gupi moräk madäŋkuk. Gupi moräk madäŋkuko uwä wärani kubä, kwawak ŋode iwoŋärekta; Nadäkinik intäjukun täŋkuko uterak Anututä siwoŋi äma yäŋ yäŋtäreŋ imiŋkuk. Unita Abraham uwä ämawebe gupi moräk nämo madäŋkaŋ Anututa nadäkinik täŋirä Anututä siwoŋi äma yäŋ yäŋtäreŋ yämik täyak u kuduptagän täŋo orani pähap. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM4_12","075_4_12","ROM","4","12","12","Ba Juda äma ätu gupi moräk madäwani imaka, unitäŋo orani pähap. Upäŋkaŋ gupi moräk madäwani unitägän täŋpewän orani pähap nämo täyak. Nämo, gupi moräk nämo madäŋkaŋ nadäkinik Abrahamtä intäjukun täŋkuko udegän täŋpeŋ kuŋat täkaŋ unita yäŋpäŋ orani yäŋ täga yäneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM4_13","075_4_13","ROM","4","13","13","Bian-inik Anututä Abrahamkät oraniye yäŋkehäromtak man ŋode yäwetkuk; Kome pähap ŋo inta biŋam api taniŋ kirewet yäŋ yäwetkuk. Täŋpäkaŋ yäŋkehäromtak man yäwetkuko u Abraham baga man buramiŋpäŋ iwarän täwani ude yäŋpäŋ nämo yäŋkuk. Nämoinik, u Anututa nadäkinik täŋkukuo u terak siwoŋi äma yäŋ yäŋtäreŋ imani unita yäŋpäŋ yäŋkehäromtak man u yäwetkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM4_14","075_4_14","ROM","4","14","14","Täŋpäkaŋ baga man iwat-iwat kädet uterakgän Anututä imaka iwoyäwani u täga yäpneŋo u bureni täŋpänä eruk nadäkinik u imaka jopi ude täŋpek. Täŋirän Anutu täŋo yäŋkehäromtak man Abraham iwetkuko u imaka, mewuni ude täŋpek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM4_15","075_4_15","ROM","4","15","15","U imata, baga man uwä Anutu täŋo kokwawak pewän ahäk täkaŋ, ämatä baga u kudup täga nämo buramik täkaŋ unita. Täŋ, baga man nämo ireko uwä baga irepmit-irepmit u imaka, nämo irek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM4_16","075_4_16","ROM","4","16","16","Unita ŋode yäna; Anututä imaka nimikta yäŋkehärom taŋkuko u, bänep iron terakgän api yäpneŋ yäŋ niwoŋärekta, ba Abraham täŋo oraniye bureni mäden ahänayäŋ täkaŋ u kuduptagäntä täga api yäpneŋ yäŋ niwoŋärekta nadäkinik täktäk kädet u pewän ahäŋkuk. Ude nämo täŋkuk yäwänäku, baga man täŋo nanakiye-tägän täga yäpmäŋkäneŋ. Upäŋkaŋ nämo, imaka iwoyäwani u ämawebe kudup Anututa nadäkinik Abrahamtä täŋkuko udegän täk täkaŋ u imaka, api yäpneŋ. Unita Abraham u nadäkinik täŋpani udewani kudup täŋo orani pähap. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM4_17","075_4_17","ROM","4","17","17","Unita Anutu täŋo man ŋode kudän täwani; Näk gäk täŋpewa ämawebe komeni komeni mäden ahäŋ yäpmäŋ kunayäŋ täkaŋ unitäŋo orani pähap ude itan. Eruk, yäŋkehäromtak man uwä Anutu Abrahamtä nadäŋ imikinik täŋkuko u iŋamiken kehäromi itak. Anutu uwä kumbani-ken nanik täŋkodak täwani, ba imaka nämo ahäwanipäŋ yäŋpewän ahäwani. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM4_18","075_4_18","ROM","4","18","18","Täŋpäkaŋ imaka ahäkta Anututä yäŋkehärom taŋkuko u ahänaŋi nämo bumik upäŋkaŋ Abrahamtä bureni api ahäwek yäŋ nadäŋkaŋ nadäkiniki Anutu terakgän peŋkuk. Mebäri unita ämawebe komeni komeni mäyap täŋo orani pähap itkuk. Unita imaka u nämo ahäŋirän Anututä ŋode iwetkuko u bureni täŋkuk; Gäkken nanik yeritä ahäŋ-bumbum api täneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM4_19","075_4_19","ROM","4","19","19","Eruk Abraham obaŋ 100 ude bumik täŋirän gupita nadäŋirän kumbani täŋo bumik täŋkuk. Ba webeni Saratä äruŋ it yäpmäŋ äbäŋirän nanak bäyak-bäyak kadäni täreŋirän kaŋpäŋ nadäŋkuk. Upäŋkaŋ nadäkiniki nämo pewän putäreŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM4_20","075_4_20","ROM","4","20","20","Nadäkiniki nämo pewän putärewäpäŋ Anututä imaka ude api täŋ gamet yäŋ yäŋkehäromtak man iwetkuko unita bänep yarä nämo nadäŋkuk. Nämoinik, u nadäkiniki täŋkehärom taŋpäŋ Anutu iniŋ oretkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM4_21","075_4_21","ROM","4","21","21","Täŋpäŋ ŋode nadäŋkuk; Anutu yäŋkehäromtak man näwetkuko udegän täga api täŋ namek yäŋ nadäkinik täŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM4_22","075_4_22","ROM","4","22","22","Ude nadäŋkuko unita Anututä Abraham täŋo nadäkiniki kaŋpäŋ siwoŋi äma yäŋ yäŋtäreŋ imiŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM4_23","075_4_23","ROM","4","23","23","Täŋpäkaŋ ‘siwoŋi äma yäŋ yäŋtäreŋ imiŋkuk’, man ude kudän täwani uwä Abraham-tagän nämo yäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM4_24","075_4_24","ROM","4","24","24","Nämo, ämawebe Anutu, Jesu Ekäninin kumbani-ken nanik yäpmäŋ päŋaku teŋkuko unita nadäkinik täk täkamäŋ unita nikek bok yäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM4_25","075_4_25","ROM","4","25","25","Täŋpäkaŋ Jesu u momininta yäŋpäŋ kumäkta Anututä iniŋ kireŋkuk. Täŋpäŋ täŋkodak täŋpewän akuŋkuko uterak siwoŋi ämawebe yäŋ yäŋtäreŋ nimani. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM5_1","075_5_1","ROM","5","1","1","Eruk, nadäkinikninta yäŋpäŋ Anututä siwoŋi ämawebe yäŋ yäŋtäreŋ nimiŋkuko unita apiŋo Ekäninin Jesu Kristo terak Anutu-kät bänep kubägän täŋpäŋ nipmaŋkuko itkamäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM5_2","075_5_2","ROM","5","2","2","Täŋpäkaŋ Anutu täŋo orakoraki uterak apiŋo itkamäŋ uwä Jesutä nadäkiniknin unita yäŋpäŋ kädet täwit nimiŋpäŋ uken nipmaŋkuk. Ude täŋkuko unita Anutu-kät kunum gänaŋ bok itta oretoret terak itsämäŋkamäŋ! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM5_3","075_5_3","ROM","5","3","3","Ba ugän nämo. Bäräpi ahäŋ nimik täkaŋ unita imaka, oretoret täk täkamäŋ. U imata, bäräpi udewanitä ehutpäŋ kuŋat-kuŋat kädet pewän ahäŋ nimik täkaŋ yäŋ nadäk täkamäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM5_4","075_5_4","ROM","5","4","4","Täŋpäkaŋ bäräpi gänaŋ ehutpäŋ kuŋat-kuŋat unitä täŋpewän äma bureni äworek täkamäŋ. Eruk, äma bureni äworeŋpäŋä nadäkinik kehäromi ŋode täk täkamäŋ; Imaka iwoyäŋ nimani u bureni api yäpne yäŋ nadäk täkamäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM5_5","075_5_5","ROM","5","5","5","Täŋpäkaŋ nadäk udewaniwä jopi nämoinik täk täyak. Nämo, unita yäŋpäŋ bänepnin-ken tägagän nadäk täkamäŋ. U imata, Anututä nadäŋ nimikinik täŋpäŋ Munapiki jop niniŋ kireŋkuk. Täŋirän Munapik unitä Anutu täŋo bänep iron pähap bänepnin-ken tokŋek-inik pewän ahäŋ nimiŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM5_6","075_5_6","ROM","5","6","6","Täŋpäkaŋ nin ninin täŋkentäkta kehärominin kubä nämo pat nimänpäŋ ämawebe wakiinik pen iritna Kristotä ninta yäŋpäŋ kadäni siwoŋi-ken kumbuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM5_7","075_5_7","ROM","5","7","7","Kristotä ude täŋkuko uwä inide kubä täŋ nimiŋkuk, nintä tänero ude nämo. Ninken nanik kubätä äma siwoŋi täŋkentäkta yäŋpäŋ iniken gupi kumäkta täga nämo iniŋ kirewek. Ba äma tägagämän kubä täŋkentäkta äma kubätä bänepi täŋkehärom taŋpäŋ iniken gupi kumäkta käwep iniŋ kirewek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM5_8","075_5_8","ROM","5","8","8","Täŋ, Kristowä nin momi äma wakiinik pen iritna nin täŋkentäkta kumbuk. Ude täŋkuko unitä bureni-inik ŋode niwoŋäretak; Anutu nadäŋ nimikinik täk täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM5_9","075_5_9","ROM","5","9","9","Täŋpäkaŋ Kristo täŋo nägärita yäŋpäŋ Anututä siwoŋi ämawebe yäŋ yäŋtäreŋ nimiŋkuko unita bureni-inik ŋode nadäkamäŋ; U täŋkentäŋ nimikinik täŋirän Anutu täŋo kokwawaki pähap täga api irepmitne. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM5_10","075_5_10","ROM","5","10","10","Täŋpäkaŋ äneŋi ŋode yäkgän täŋpa; Nin Anutu-kät iwan täŋpäŋ iritna Nanaki täŋo kumäk-kumäki terak ninkät Anutu inikät bämopnin-ken bänep kubägän irit kädet pewän ahäŋkuk. Eruk, apiŋo Anutu-kät bänep kubägän kuŋat täkamäŋ unita imata kokwawaki-ken nanik täga nämo api nimagurek? Nämo, u bureni-inik api nimagurek, Nanaki kodak taŋkuko itak unita yäŋpäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM5_11","075_5_11","ROM","5","11","11","Ba ugän nämo, Anututä Ekäni Jesu Kristota yäŋpäŋ inikät nin bämopnin-ken bänep kubägän pewän ahäŋkuko unita Anututa oretoret pähap nadäk täkamäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM5_12","075_5_12","ROM","5","12","12","Täŋpäkaŋ äma kubätä momi täktäk kädet pewän ahäwänkaŋ unitä kome terak weŋ patkuk. Täŋkuko unitä kumäŋ-kumäŋ wädäŋ yäpmäŋ äbuk. Täŋpäkaŋ kumäŋ-kumäŋtä äma kudup koreŋkuk, ämawebe kuduptagän momi täŋpani unita. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM5_13","075_5_13","ROM","5","13","13","Täŋpäkaŋ Moses täŋo baga man nämo itkuk-ken uken momi täktäk kädet uku itkuk. Momi itkukopäŋ baga man nämo itkuko unita kadäni uken Anututä momini kubäkubä täŋo wäpi nämo yäpmäŋ daniŋ yämik täŋkukonik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM5_14","075_5_14","ROM","5","14","14","Nämo, u Adam täŋo noriye unita kumbuŋ. Yäput peŋpäŋ Adamtä itkuk-ken unitä it päbä Moses täŋo kadäni-ken kumäŋ-kumäŋtä ämawebe kudup koreŋkuk. Täŋpäkaŋ Adam uwä Anutu täŋo jukuman irepmitpäŋ kumbuk. Täŋ, ämawebe momi Adamtä täŋkuko udegän nämo täŋpani u imaka, kumäŋ-kumäŋtä koreŋkuk. Unita ŋode nadäna; Adam uwä äma mäden ahäwayäŋ täŋkuko unitäŋo wärani. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM5_15","075_5_15","ROM","5","15","15","Upäŋkaŋ Anutu täŋo iron pähap u ba Adam täŋo momi uwä kubägän nämo. Nämoinik, u inigän inigän. Äma kubä unitäŋo momitä ämawebe kuduptagän-ken kumäŋ-kumäŋ kädet pewän ahäŋkuk. Ude upäŋkaŋ iron pähap Anututä pewän ahäŋkuko uwä ärowani-inik. U kumäŋ-kumäŋ täŋo kehäromi irepmitpäŋ ämawebe mäyap-ken tokŋeŋ patkuk. Bureni-inik, äma kubä wäpi Jesu Kristo unitäŋo iron terak ämawebe mäyap-iniktä irit kehäromita biŋam täŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM5_16","075_5_16","ROM","5","16","16","Täŋpäkaŋ Adamtä momi kubägän täŋirän manken iritta biŋam täŋkuk. Upäŋkaŋ Anutu täŋo iron pähap uwä inipärik kubä. Ämawebetä momi mäyap täŋ yäpmäŋ äbäŋirä iron pähap u ahäŋkuk. Iron pähap ahäŋkuko unitä momi ämawebe u Anutu iŋamiken siwoŋigän itta kädet pewän ahäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM5_17","075_5_17","ROM","5","17","17","Eruk äneŋi ŋode yäkgän täŋpa; Äma kubätä momi täŋkuko uterak kumäŋ-kumäŋtä äma kuduptagänta ärowani täŋ yämiŋkuk. Täŋ, äma kubä wäpi Jesu Kristo unitä epän täŋkuko unitäŋo bureni u ärowani inipärik kubä! Uwä ŋode; Ämawebe Anutu täŋo iron tokŋek yäpmäŋirä Anututä siwoŋi ämawebe yäŋ yäŋtäreŋ yämik täyak, ämawebe unitä Jesu Kristo täŋo epän terak imaka kuduptagänta intäjukun it yämiŋpäŋ kehäromi nikek kuŋat täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM5_18","075_5_18","ROM","5","18","18","Unita Adam täŋo momi kubätä ämawebe kuduptagäntä täŋpän wawäpäŋ Anutu täŋo manken iritta biŋam täŋkuŋo udegän, äma kubä täŋo epän siwoŋitä momi täŋo topmäk-topmäk däpmäŋ däkŋeŋpäŋ ämawebe kuduptagänta Anutu iŋamiken siwoŋi itpäŋ irit kehäromita biŋam itta kädet täwitkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM5_19","075_5_19","ROM","5","19","19","Ba äma kubätä Anutu täŋo jukuman irepmitkuko unitä ämawebe kudup momi-ken yepmaŋkuk. U udegän äma kubätä Anutu täŋo jukuman buramiŋkuko uterak ämawebe mäyap siwoŋi ämawebe yäŋ yäŋtäreŋ yämani ude api itneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM5_20","075_5_20","ROM","5","20","20","Unita Moses täŋo baga manta jide yänayäŋ? Ŋode; Momi bumta tokŋeŋ pätneŋta baga man uwä ahäŋkuk. Upäŋkaŋ, ämawebe momi bumta täŋirä Anututä momi unitäŋo kehäromi yäpmäŋ äpäkta iniken bänep iron bumta-inik pewän ahäŋkuk. Momi täktäktä Anutu täŋo iron u täga irepmitnaŋi nämo. Nämoinik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM5_21","075_5_21","ROM","5","21","21","Momi täktäktä kumäŋ-kumäŋ kädet pewän ahäŋkuko unitä intäjukun itkuk. Upäŋkaŋ Anutu täŋo iron pähaptä nin iŋamiken yäpän-siwoŋ tawäpäŋ nipmaŋpäŋ Ekäninin Jesu Kristo täŋo epäni uterakgän irit kehäromi u iwoyäŋ nimiŋkuk. Ude täŋkuko unita apiŋowä Anutu täŋo irontä irepmitpäŋ intäjukun ärowani-inik itak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM6_1","075_6_1","ROM","6","1","1","Unita man ŋode täga yänaŋi ba nämo? Nadäkinik täŋpani nin gwäk pimiŋpäŋ momi täŋ yäpmäŋ kuŋitna Anututä iron taŋpäŋ yäpätägak epäni pen täk täyon? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM6_2","075_6_2","ROM","6","2","2","Ude yänaŋi nämo. Nämoinik! Nin momi kädawä kumbani ude itkamäŋ upäŋ imata gwäk pimiŋpäŋ momi kädet ugän wari täne? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM6_3","075_6_3","ROM","6","3","3","Unita ŋode nämo käwep nadäk täkaŋ? Nin ume yäpumäŋ-ken uken Kristo yäpurärätkumäŋo udegän nin kudup kumäk-kumäki terak bok kumbumäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM6_4","075_6_4","ROM","6","4","4","Unita ume ärut-ärutnin-ken Kristo-kät bok kumäŋpäŋ awaŋ gänaŋ äpmoŋkumäŋ. U jop nämo, mebäri ŋodeta; Anutu Nan iniken kehäromini inipärik kubä uterak Kristo kumbani-ken nanik yäpmäŋ akuŋpäŋ kodak teŋkuko itak udegän nin irit kodaki kudupi kubä kuŋatneta kumbani-ken nanik nimagutkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM6_5","075_6_5","ROM","6","5","5","Nin Kristo-kät kowat-kwasikorän täŋpäŋ bok kumbumäŋ bumik unita ninä ukät kentäŋpäŋ kumbani-ken nanik bureni-inik api akune, unitä kumbani-ken naniktä kodak taŋpäŋ akuŋkuko udegän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM6_6","075_6_6","ROM","6","6","6","Unita nin nadäkamäŋ; Bänepnin biani täŋo irit kuŋat-kuŋat u päya kwakäp terak Jesu-kät bok kumbuŋo u mebäri ŋodeta kumbuŋ; Nin momita watä epän äneŋi nämo täneta irit kuŋat-kuŋat bänepnin biani unitäŋo kehäromi däpmäŋ täreŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM6_7","075_6_7","ROM","6","7","7","U imata, momi täŋo kehäromitä äma kumbani täga nämo imagurek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM6_8","075_6_8","ROM","6","8","8","Eruk, nin Kristo-kät bok kumbumäŋo unita ukät bok api it yäpmäŋ kune yäŋ nadäkinik täkamäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM6_9","075_6_9","ROM","6","9","9","U imata, Kristo kumbani-ken nanik äneŋi akuŋkuko unita äneŋi täga nämo api kumbek yäŋ nadäkamäŋ. Bureni, kumäŋ-kumäŋtä Kristo täŋo kehäromi yäpmäŋ äpäkta kehäromini nämo. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM6_10","075_6_10","ROM","6","10","10","U kadäni kubägän kumäŋpäŋ momi täŋo kehäromi u täŋpän wawäpäŋ peŋkuko itak. Täŋkaŋ kodak taŋpäŋ akuŋkuko Anutu oraŋ imiktagän it täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM6_11","075_6_11","ROM","6","11","11","Unita in udegän, injinta ŋode nadäneŋ; Nin Jesu-kät bok kumbumäŋo unita apiŋo momitä ärowani nämo täŋ nimitak. Nämoinik, nin Kristo Jesu-kät kubägän itpäŋ Anutu oraŋ imiktagän itkamäŋ. Nadäk ude iŋitpäŋ kaŋ kuŋarut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM6_12","075_6_12","ROM","6","12","12","Unita kome terak itkaŋ gupjin u momita iniŋ kireŋirä watä nämo it tamek. Ude täŋirä momitä tämagut yäpmäŋ gup täŋo nadäŋ gärip kädet wakiken kwekta. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM6_13","075_6_13","ROM","6","13","13","Ba in ketjin kuroŋjin momita watä epän täŋ imikta nämo iniŋ kireneŋ. Nämo, in äma kumäŋ-kumäŋ-ken nanik akuŋpäŋ kodak irani udewani unita gupjin nadäk-nadäkjin kudup Anututa biŋam iniŋ kireŋpäŋ siwoŋita watä epän ugän täŋpeŋ kuŋatneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM6_14","075_6_14","ROM","6","14","14","In nadäkaŋ? In baga man terak nämo itkaŋ. In Anutu täŋo bänep iron uterak itkaŋ unita momitä inta ärowani nämo it tamek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM6_15","075_6_15","ROM","6","15","15","Eruk nin baga man gämori-ken nämo itkamäŋ. Nin Anutu täŋo bänep iron terak itkamäŋ unita jide? Gwäk pimiŋpäŋ momi täga täne? Nämoinik! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM6_16","075_6_16","ROM","6","16","16","Unita ŋode nämo nadäkaŋ? Äma kubätä äma kubä täŋo mani buramiŋpäŋ epän täŋ imikta yäŋpäŋ iwareko uwä äma unitäŋo gämori-kengän kuŋarek. Udegän momita watä epän täŋ iminayäŋ täŋo uwä unitäŋo gämori-kengän itkaŋ kumäŋ-kumäŋta biŋam api täneŋ. Täŋ, Anututa watä epän täŋpäŋ gämori-kengän kuŋatnayäŋ täŋo uwä Anututä mominin peŋpäŋ siwoŋi ämawebe yäŋ api yäŋtäreŋ nimek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM6_17","075_6_17","ROM","6","17","17","Täŋpäkaŋ bian in momi täŋo gämori-ken itpeŋ kuŋatkuŋo upäŋ tägagämän kubä, Anutu täŋo man täwetpäŋ täwoŋärewani u buramikta gup nadäk-nadäkjin siwoŋi kubägän peŋkuŋ. Unita Anutu iniŋ oretna! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM6_18","075_6_18","ROM","6","18","18","Ude täŋkuŋo unita Anututä momi täŋo topmäk-topmäk däpmäŋ däkŋeŋ tamiŋpäŋ siwoŋi kuŋat-kuŋat täŋo watä epän ämawebe ude tepmaŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM6_19","075_6_19","ROM","6","19","19","(Täŋkaŋ man wärani terak yäyat ŋo mebäri ŋodeta; Man burenigän yäwawä unita yäyak yäŋ bäräŋeŋ täga nämo nadäwä tumneŋo unita.) Eruk, bianä inä gupjin kudup wakita watä epän täŋ imikta iniŋ kireŋkaŋ kädet wakitä wakiinik u täŋ yäpmäŋ äbuŋ. Eruk apiŋo udegän, in gupjin kudup kädet tägata watä epän täŋ imikta iniŋ kireŋkaŋ kudupigän kaŋ kuŋarut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM6_20","075_6_20","ROM","6","20","20","In nadäkaŋ? Bian inä momi täŋo watä epän täŋpani ude itpäŋ siwoŋi täktäk täŋo watä epän äma ude nämo itkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM6_21","075_6_21","ROM","6","21","21","Ude itkaŋ kädet wakiwaki unita apiŋo mäyäk nadäk täkaŋ unitä täŋkentäk kubä täŋ tamiŋkuk ba nämo? Nämoinik, kädet udewanitä mähemiye kumäŋ-kumäŋ kädet-ken yepmak täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM6_22","075_6_22","ROM","6","22","22","Upäŋkaŋ apiŋo Anututä momi täŋo topmäk-topmäkken nanik däpmäŋ däkŋeŋpäŋ tämagut päbä iniken watä epän ämawebeniye ude tepmaŋkuko unitä täŋkentäk tägagämän kubä tamik täyak. Uwä ŋode; Ämawebe kudupi äworeŋpäŋ irit kehäromi api yäpneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM6_23","075_6_23","ROM","6","23","23","Eruk, unita äneŋi ŋode nadäwut; Momitä epän ämaniyeta gwäki yämik täyak uwä kumäŋ-kumäŋ tärek-täreki nämo. Täŋpäkaŋ Anututä iron kowatani nämo täŋ nimik täyak uwä Ekäninin Jesu Kristo terak irit kehäromi tärek-täreki nämo u. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM7_1","075_7_1","ROM","7","1","1","Notnaye, man yäŋ yäpmäŋ äbätat unita yäŋpäŋ man wärani ŋode täwera nadäwut. In baga man täŋo mebäri nadäk täkaŋ unita täwerira u nadäwä tärenayäŋ yäŋ nadätat. Eruk Moses täŋo baga manta nadäwut. Äma kodak it täkaŋ uwä baga man terak ittäŋ kuŋtäŋgän kumäŋirä baga man gämori-ken irit u tärek täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM7_2","075_7_2","ROM","7","2","2","Yanäpi täktäktä udegän kwawak niwoŋäretak. Moses täŋo baga mantä ŋode yäyak; Äpitä kodak irirän webeni uwä äma unitä inita biŋam täŋpek. Eruk äpitä kumbeko uwä baga man unitä wari nämo topmäŋpäŋ iŋirek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM7_3","075_7_3","ROM","7","3","3","Upäŋkaŋ äpitä kodak irirän webe unitä päŋku äma kubä yäpeko uwä webe u kubokäret webe yäŋ iwetneŋ. Täŋ, äpitä kumbeko uwä baga mantä wari nämo topmäŋpäŋ iŋirek. Nämo, u äma kubä yäpayäŋ nadäŋpäŋä täga yäpek. U kubokäret nämo täŋpek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM7_4","075_7_4","ROM","7","4","4","Unita notnaye, man wärani u mebäri ŋodeta yäŋahätat; In Kristo-kät kubägän kumbuŋo uwä apiŋo baga man gämori-ken kuŋat-kuŋat kädet nämo pat tamitak. Nämo, apiŋo in äma kubäta biŋam itkaŋ. Äma uwä kumäŋ-kumäŋ-ken nanik Anututä yäpmäŋ päŋaku teŋkuko u. Täŋpäkaŋ äma unita biŋam itkaŋ uwä Anututa yäŋpäŋ bureni pewä ahäkta itkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM7_5","075_7_5","ROM","7","5","5","In nadäkaŋ; Bänep nadäk-nadäk biani ärowani it nimiŋkuk-ken uken baga mantä gupnin täŋo nadäŋ gärip peŋ iwerirän kumäŋ-kumäŋ tärek-täreki nämo unitäŋo watä epän täk täŋkumäŋonik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM7_6","075_7_6","ROM","7","6","6","Kadäni uken baga mantä topmäŋpäŋ nipmaŋkuko upäŋkaŋ kumbumäŋo unita baga man topmäŋpäŋ nipmäŋitkuko u imaka, däkŋeŋkuk. Unita apiŋo kädet kodaki iwatpäŋ Anutu oraŋ imiŋpäŋ watä epän täŋ imik täkamäŋ. U baga man kudän täwani uterak nämo, Kudupi Munapiktä bänep nadäk-nadäknin täŋpidäm taŋirän iwatpäŋ täk täkamäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM7_7","075_7_7","ROM","7","7","7","Täŋpäkaŋ baga mantä gupnin täŋo nadäk-gärip peŋ iwerirän momi täŋkumäŋo unita baga manta ŋode täga yäne? Baga man uwä waki, momi täktäk udewanigän. Ude nämo! Unita näkŋa terak ŋode yäwa; Baga uwä täga upäŋkaŋ baga mantä täŋkentäŋ namiŋirän momi täktäk kädet u kwawak kaŋpäŋ nadäk täyat. Ŋodeta yäyat; Baga mantä Äma kubä täŋo tuŋum kubä kaŋgärip nämo täŋpen yäŋ yäyak unita kudän uwä momi yäŋ nadätat. Täŋ, baga u nämo pareko uwä jide täŋpäŋ kaŋgärip täktäk u kudän waki yäŋ nadäwet? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM7_8","075_7_8","ROM","7","8","8","Täŋkaŋ baga man u täga upäŋkaŋ momitä baga man uterak yeŋgämä pewäkaŋ kaŋgärip nadäk kädet mebäri mebäri bänepna-ken pewän ahäŋkuŋ. Täŋ, baga man ukät nämowä momi täktäk kädet uwä kehäromini nämo. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM7_9","075_7_9","ROM","7","9","9","Unita ŋode yäwa; Baga manta nämo nadäwa täreŋkuŋ-ken, guŋi, momi nämo täŋpani bumik itkut. Upäŋkaŋ baga manta nadäwa-tumäŋirä momi täktäk kädettä näkken weŋ patkuk. Ude täŋirän näk kumäŋ-kumäŋta biŋam täŋkut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM7_10","075_7_10","ROM","7","10","10","Butewaki, baga man u irit täga pewä ahäkta yäwanipäŋ kumäŋ-kumäŋ tärek-täreki nämo u pewän ahäŋ namiŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM7_11","075_7_11","ROM","7","11","11","Täŋkaŋ momitä baga man terak yeŋgämän pewäkaŋ täŋ-näkŋatpäŋ kumäŋ-kumäŋta biŋam nepmaŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM7_12","075_7_12","ROM","7","12","12","Eruk unita Moses täŋo baga manta jide yänayäŋ? Ŋode; Ini uwä kudupi, ba baga man u gänaŋ jukuman kubäkubä u imaka, kudupi siwoŋi-inik, Anutu-ken nanik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM7_13","075_7_13","ROM","7","13","13","Täŋpäkaŋ jide? Baga man täga unitä täŋpewän näk kumäŋ-kumäŋta biŋam täŋkut? Nämoinik, momi-tägän täŋpewän kumäŋ-kumäŋta biŋam täŋkut. Momitä imaka täga kubä uterak yeŋgämän pewäpäŋ itkaŋ kumäŋ-kumäŋ kädet-ken nämagutkuk. Ude täŋirän baga mantä momi täŋo mebäri u kwawakinik ŋode pewän ahäŋ däkŋeŋkuk; Momi täktäk kädet u imaka wakitä wakiinik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM7_14","075_7_14","ROM","7","14","14","Unita ŋode nadäkamäŋ; Moses täŋo baga man uwä imaka täga kubä, Anutu-ken nanik. Upäŋkaŋ bänep nadäk-nadäk biani pen iŋitat uwä, Anutu-ken nanik nämo. Täŋkaŋ momitä topmäŋpäŋ watä epän ämanita nepmaŋkuko unita baga man u täga nämo buramik täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM7_15","075_7_15","ROM","7","15","15","Wära! Näkŋaken mebärina nämo nadäwa tärekaŋ! Täktäkna täga täŋpayäŋ gäripi nadäk täyat u nämo täk täyat. Upäŋkaŋ täktäk waki yäŋ nadäk täyat upäŋ täk täyat! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM7_16","075_7_16","ROM","7","16","16","Täŋpäkaŋ waki unita nämo täkta nadätat ugänpäŋ täk täyat unitä ŋode näwoŋäretak; Anutu täŋo baga man u waki nämo, täga. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM7_17","075_7_17","ROM","7","17","17","Upäŋkaŋ imaka waki täk täyat u näkŋaken gärip terak nämo. Nämo, u momi täktäk kädet nadäk bänepna-ken itak unitä täk täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM7_18","075_7_18","ROM","7","18","18","Unita bänep nadäk-nadäkna bianken imaka täga kubä nämoinik itak yäŋ nadätat. Imata, kädet tägatäga u täkta gäripi nadäk täyat upäŋkaŋ bureni pewä ahäkta täŋpawak täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM7_19","075_7_19","ROM","7","19","19","Unita imaka täga täkta nadäk täyat u nämo täk täyat. Täŋ, imaka waki u täkta gäripi nämo nadäk täyat, ugänpäŋ wari täk täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM7_20","075_7_20","ROM","7","20","20","Eruk, imaka nämo täkta nadäk täyat upäŋ täk täyat unita ŋode nadätat; Kädet ude u näkŋa nämo täk täyat. Nämo, u momi näk gänaŋ käbop it täyak unitä täk täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM7_21","075_7_21","ROM","7","21","21","Unita näkŋa ŋode kaŋpäŋ nadätat; Kädet täga täŋpayäŋ nadäk täyat-ken uken waki kädet unitä kädet täŋpipiŋ namik täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM7_22","075_7_22","ROM","7","22","22","Täŋpäkaŋ bänepnatä Anutu täŋo baga man iwatta gäripi nadäk täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM7_23","075_7_23","ROM","7","23","23","Upäŋkaŋ gupnatä baga mebäri kubä iwat täyak. Baga uwä bänepnatä baga u iwatta gärip nadäk täyak ukät ämik täk täkamän. Täŋkaŋ baga kubä uwä momi, gupna kudup topmäŋpäŋ nepmäŋit täyak u. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM7_24","075_7_24","ROM","7","24","24","Wära, butewaki pähap! Bäräpi unitä näk täŋpewän wakinik täyat. Netätä waki täŋkentäŋ namänpäŋ bänep nadäk-nadäk biani kumäŋ-kumäŋ kädet-ken nämagurayäŋ täyak u pewet? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM7_25","075_7_25","ROM","7","25","25","Eruk nadätat! Anututä täŋkentäŋ namayäŋ. U Ekäninin Jesu Kristo täŋo kumäk-kumäkita yäŋpäŋ api täŋkentäŋ nameko unita Anutu bänep täga pähap iwet täyiwa! Täŋpäkaŋ ŋode kaŋpäŋ nadäk täyat; Näkŋawä nadäk-nadäknatä Anutu täŋo man kädet iwatta nadäk täyat. Täŋkaŋ bänep nadäk-nadäk biani näkken itak unitäwä momi täktäk kädetta watä epän täŋ imikta nämagut täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM8_1","075_8_1","ROM","8","1","1","Eruk, man säkgämän kubä ŋode täwetat; Ämawebe Jesu Kristo-kät kowat-kwasikorän täŋpäŋ it täkaŋ uwä Anututä momi täŋo kowata nämo api yämek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM8_2","075_8_2","ROM","8","2","2","U imata, Kristo Jesu terak irit kodaki Munapiktä nin kubäkubäta nimani unitä momi ba kumäŋ-kumäŋ tärek-täreki nämo unitäŋo kehäromi-ken nanik ketäreŋpäŋ nipmaŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM8_3","075_8_3","ROM","8","3","3","Bureni, imaka baga mantä täga tänaŋi nämo u Anututä ini täŋkuk. Bänep nadäk-nadäknin bianitä baga man täŋo kehäromi yäpmäŋ äpäŋirän baga man uwä nin yäpätägakta kehäromi nämo. Upäŋkaŋ Anututä iniken nanaki-inik momita yäŋpäŋ momi äma nin täŋo gup iŋam-dapun terak tewän äpuk. Tewän äpäŋpäŋ momi täktäk kädet äma bänepi-ken pätak unitäŋo kehäromi utpewän maŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM8_4","075_8_4","ROM","8","4","4","Anututä ude täŋkuko unita apiŋo nibäŋirän baga man täŋo jukuman siwoŋi u kudup iwat morewani täk täkaŋ. Imata, apiŋo nin bänep nadäk-nadäk biani u gämori-ken nämo kuŋat täkamäŋ. Nämo, Kudupi Munapik täŋo nadäk tawaŋ terak kuŋat täkamäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM8_5","075_8_5","ROM","8","5","5","Unita nadäkaŋ? Äma bänep nadäk-nadäk biani iwaräntäk täkaŋ uwä bänep nadäk-gäripi uterakgän parirän iwaräntäk täkaŋ. Täŋ, äma Kudupi Munapik täŋo kädet iwaräntäk täkaŋ uwä bänep nadäk-gäripi uterakgän parirän iwaräntäk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM8_6","075_8_6","ROM","8","6","6","Bureni, äma bänep nadäk-nadäk kädet bianitä peŋ yäweränpäŋ iwaräntäk täkaŋ uwä kumäŋ-kumäŋta biŋam täkaŋ uba. Täŋ, äma Kudupi Munapik täŋo bänep nadäk-nadäk kädettä peŋ yäweränpäŋ iwaräntäk täkaŋ uwä irit tägata biŋam täŋpäŋ bänep pidäm terak itkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM8_7","075_8_7","ROM","8","7","7","Mebäri ŋodeta yäyat; Bänep nadäk-nadäk biani uwä Anutu täŋo iwan uba. Nadäk nadäk u Anutu täŋo baga man iwaräntäkta bitnäk-inik täk täyak. Bureni-inik, u täga iwatnaŋi nämo. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM8_8","075_8_8","ROM","8","8","8","Nämoinik, ämawebe bänep nadäk-nadäk bianita juku pek täkaŋ uwä imaka kubä Anututä kaŋirän tägawekta täga nämo täneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM8_9","075_8_9","ROM","8","9","9","Täŋpäkaŋ Anutu täŋo Munapiktä in kubäkubäken bureni itak u täŋpäwä bänep nadäk-nadäkjin bianitä peŋ täwerirän nämo iwat täkaŋ. Nämo, Munapiktä peŋ täwerirän udegän iwat täkaŋ. Täŋ, äma kubä Kristo täŋo Munapiktä bänepi-ken nämo itak u täŋpäwä äma uwä Kristota biŋam nämo täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM8_10","075_8_10","ROM","8","10","10","Täŋpäkaŋ momitä täŋpewän gupnin kumäkta biŋam täk täyak upäŋkaŋ Kristotä bänepnin-ken bureni iränä ninä ämawebe Anututä siwoŋi ämawebe yäŋ yäŋtäreŋ nimani itkamäŋ unita mäjonintä irit kehäromita biŋam täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM8_11","075_8_11","ROM","8","11","11","In nadäkaŋ; Anututä Jesu kumbukopäŋ äneŋi Munapiki täŋo kehäromi terak awaŋ gänaŋ nanik wädäŋ tädotkuk. Eruk udegän, Munapik unitä inken iränä Anutu, Kristo kumbani-ken nanik wädäŋ tädotkuko unitä gupjin kumäkta biŋam u Munapiki täŋo kehäromi terak api täŋkodak täwek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM8_12","075_8_12","ROM","8","12","12","Notnaye, mebäri unita nin kuŋat-kuŋat mebäri kubä pena ahäkta yäŋ nimani. Uwä bänep nadäk-nadäk biani u iwatta nämo yäyat. Nämoinik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM8_13","075_8_13","ROM","8","13","13","Bänep biani täŋo nadäk-nadäk waki unitäŋo kädet iwatpäŋä kumäŋ-kumäŋ tärek-täreki nämo unita biŋam api täneŋ. Upäŋkaŋ Munapiktä kehäromi tamiŋirän gupjin täŋo kuŋat-kuŋat waki u utpewä maŋpänä, eruk irit burenita biŋam täŋpeŋ api kuŋatneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM8_14","075_8_14","ROM","8","14","14","U imata, ämawebe Anutu täŋo Munapiktä irit kuŋat-kuŋat täga yäwoŋärek täyak uwä Anutu täŋo nanak ämawebeniye bureni. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM8_15","075_8_15","ROM","8","15","15","Täŋpäŋ apiŋo Anutu iŋamiken kuŋat täkamäŋ. Upäŋkaŋ Munapik, Anututä nimiŋkuko unitä täŋpewän in epän watä äma jopi, Anutu iŋamiken umun terak kuŋat täkaŋ ude nämo itkaŋ. Nämoinik! Munapiktä täŋpewän Anututä nipmäŋ towiwani nanakiye bureni-inik itkaŋ Munapik täŋo kehäromi terak nin Anututa gäripi-inik nadäŋpäŋ Nan! Nan! yäŋ iwet täkamäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM8_16","075_8_16","ROM","8","16","16","Täŋpäŋ Munapiktä ini-tägän mäjonin täŋkentäŋirän bureni-inik ŋode nadäk täkamäŋ; Nin Anutu täŋo nanakiye bureni itkamäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM8_17","075_8_17","ROM","8","17","17","Eruk, Anutu täŋo nanakiye bureni ude itkamäŋ u täŋpäwä imaka tägatäga Anututä ninta biŋam peŋ nimiŋkuko u api yäpne. Imaka tägatäga u notninpak Kristo-kät penta api yäpne. Upäŋkaŋ intäjukun, Jesutä komi nadäŋkuko u moräki nintä nadänayäŋ täkamäŋ uwä, eruk kämiwä ukät wäpnin biŋam ikek ba irit tägagämän u täga api yäpne. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM8_18","075_8_18","ROM","8","18","18","Wäpnin biŋam ikek irit täga kämi kwawak ahäŋ nimayäŋ täyak u tägagämän-inik kubä. Unita komi apiŋo nadäk täkamäŋ unita nadäŋira jopi kubä täk täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM8_19","075_8_19","ROM","8","19","19","Bureni-inik! Anututä nanakiye bureni kwawak pewän ahäkta kadäni peŋkuk. Täŋpäkaŋ kadäni u bäräŋeŋ ahäwänpäŋ kwawak käna yäŋkaŋ imaka imaka kumän-tagän Anututä täŋ-peŋkuko u dapun käroŋ täŋ itkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM8_20","075_8_20","ROM","8","20","20","U imata, imaka kuduptagän Anututä täŋ-peŋkuko u pengän-inik säkgämän itkuŋopäŋ Anututä täŋpewän gapuntaŋ moreŋkuŋo itkaŋ. U ini nadäŋpäŋ nämo; Anututä ini imaka säkgämän-inik kubäta kaŋ itsämbut yäŋpäŋ täŋpewän ude täŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM8_21","075_8_21","ROM","8","21","21","Eruk nadäk tawaŋ Anututä peŋ yämiŋkuko uwä ŋode; Apiŋo imaka pewän ahäwani kuduptagän käbäŋ taŋpäŋ pärakta biŋam täkaŋ u täŋkentäŋ yämiŋirän tägaŋpäŋ Anutu täŋo nanak ämawebeniye ninkät säkgämän-inik, bänep pidäm terakgän api itne. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM8_22","075_8_22","ROM","8","22","22","Bureni, imaka imaka kudup Anututä täŋ-peŋkuko u komi, webetä nanak bäyanayäŋ nadäk täkaŋ ude nadäŋkaŋ kähän yäŋ yäpmäŋ äbäŋ itkaŋ yäŋ nadäkamäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM8_23","075_8_23","ROM","8","23","23","Täŋpäkaŋ imaka unitägän nämo, nin imaka udegän täk täkamäŋ. Anututä Kudupi Munapikpäŋ iron intäjukunta ude täŋ nimiŋkukopäŋ apiŋo moräki pat nimitak u yäpna yäŋkaŋ bänepnintä komi nadäŋkaŋ yäŋkähän-kähän yäŋ itkamäŋ. Nin Anututä Nanak ämawebenaye yäŋ kwawa yäŋahäŋpäŋ komegup täŋo bäräpi-ken nanik ketäreŋ nimikta itsämäŋkaŋ dapun käroŋ täŋ itkamäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM8_24","075_8_24","ROM","8","24","24","Imaka tägagämän u kämi nimikta Anututä nin inita biŋam nimagutkuk. Upäŋkaŋ imaka kämi yäpmäkta yäwani u apiŋo käbop itak. Täŋ, unitä käbop nämo ireko uwä u yäpmäkta imata itsämne? Nämo, imaka ketnintä iŋirani udewanita nämo itsämäk täkamäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM8_25","075_8_25","ROM","8","25","25","Upäŋkaŋ imaka tägagämän käbop itak u bureni api yäpne yäŋ nadäkinik täkamäŋ unita bänepnin täŋkehärom taŋpäŋ kwikinik itsämäŋ itkamäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM8_26","075_8_26","ROM","8","26","26","Täŋkaŋ ugän nämo. Nin kehäromi nikek nämo iritna Kudupi Munapiktä täŋkentäŋ nimik täyak. Täŋkaŋ Anutu-ken imaka unita yäŋapine yäŋ nämo nadäŋkaŋ jop bänepnin-kengän nadäŋ bäräp täŋitna Munapiktä bänep nadäŋ bäräpnin u yäpmäŋkaŋ Anutu-ken butewaki man, ämatä täga yäŋahänaŋi nämo, uterak yäŋahäŋ nimik täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM8_27","075_8_27","ROM","8","27","27","Ude täŋirän Anutu, äma täŋo bänep kaŋpäŋ nadäwanitä Kudupi Munapik täŋo nadäk u kawän tägak täyak. U imata, Munapiktä Anutu täŋo nadäk ugän iwatpäŋ Anutu täŋo kudupi ämawebeniye nin täŋkentäŋ nimikta Anutu-ken yäŋapik man yäk täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM8_28","075_8_28","ROM","8","28","28","Unita nin nadäkamäŋ; Ämawebe Anututa gäripi nadäk täkaŋ, ämawebe Anututä iniken gärip terak yämagut päbä yepmaŋpani u jop yabäŋ äwaräkuk nämo täk täyak. Nämoinik, Anututä ini täŋpewän imaka kudup ahäŋ yämik täkaŋ u täŋkentäŋ yämikta ude täk täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM8_29","075_8_29","ROM","8","29","29","U imata, kunum kenta kome nämo pewän ahäŋkumän-ken uken Anututä iniken ämawebeniye u nadäŋ yämiŋkuk. Täŋkaŋ ämawebe u Nanaki unitäŋo täktäk udegän täŋpeŋ kuŋatta iwoyäŋpäŋ yepmaŋkuk. Ude täŋkuko unita nanak ämawebe mäyap irirä Jesutä u bämopi-ken noripaki intäjukun ahäwani ude it yämiŋkukotä it täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM8_30","075_8_30","ROM","8","30","30","Täŋpäŋ ämawebe yäput peŋpäŋ inita iwoyäŋkuko u yämagut päbä yepmaŋpäŋ siwoŋi ämawebenaye yäŋ yäŋtäreŋ yämiŋkuk. Täŋkaŋ ämawebe siwoŋi ämawebenaye yäŋ yäŋtäreŋ yämiŋkuko unitä irit täga kaŋ-ahäneŋta iniken wäpi biŋam yäniŋ kireŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM8_31","075_8_31","ROM","8","31","31","Täŋpäkaŋ Anututä ude täk täyak unita jide yäne? Anututä täŋkentäŋ nimiŋirän netätä iwan täŋ nimiŋpäŋ täga täŋpän waneŋ? Kubätä täga nämo! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM8_32","075_8_32","ROM","8","32","32","Anututä kudän inide kubä täŋ nimiŋkuko u nämo nadäkaŋ? U nin kudup täŋkentäkta iniken nanaki-inik u nämo iyap taŋpäŋ iniŋ kireŋpewän äpuko unita ŋode bureni täŋ nimek; U oraŋ nimiŋpäŋ nanaki nimiŋkuko ukät imaka kudup bureni-inik api nimek! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM8_33","075_8_33","ROM","8","33","33","Unita Anututä ämawebe inita iwoyäŋkuko u man käbeyä-ken mominita yäŋpäŋ netätä äma uwä siwoŋi nämo yäŋ täga yäŋtäreŋ yämek? Ude nämo! Anututä ini ämawebe unita siwoŋi ämawebe yäŋ yäŋtäreŋ yämiŋkuko unita täga nämo! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM8_34","075_8_34","ROM","8","34","34","Ba netätä Anutu täŋo kudupi ämawebe u geŋita biŋam täŋput yäŋ yäŋtäreŋ yämek? Kubätä täga nämo! Imata, Kristo Jesu ninta yäŋpäŋ kumbuk. Täŋkaŋ kumbani-ken nanik yäpmäŋ päŋaku kodak tewani unitä apiŋowä Anutu nan keri bure käda itkaŋ nin täŋkentäŋ nimikta iwet yabäk täyak unita ude täga nämo. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM8_35","075_8_35","ROM","8","35","35","Eruk Kristotä nadäŋ nimikinik täk täyak upäŋ imatäken kubätä täga duŋ-weŋpäŋ nipmaŋirän Kristo u inigän nin niningän api itne? Nadäŋ-bäräp ba komi nadänero unitä täga duŋ-weŋpäŋ nipmaŋpek? Ba Jesuta yäŋpäŋ ämatä waki täŋ nimineŋo ba nakta jop irit unitä täga? Ba jäwäri-inik itne ba umuri gänaŋ itnero unitä täga täŋpek? Ba ämatä kumäŋ-kumäŋ nidäpnayäŋ täneŋo unitä täga duŋ-weŋpäŋ nipmaŋpek? Nämoinik! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM8_36","075_8_36","ROM","8","36","36","Bureni, Anutu täŋo man kudäntä imaka bäräpi udewani ahäŋ nimik täkaŋ unita ŋode yäŋahätak; Nin gäkŋo ämawebekaye itkamäŋ unita kadäni kadäni ninken nanik mäyap nidäpmäk täkaŋ. Ba nibäŋirä tom nakta däpmäk täkaŋ ude täk täkamäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM8_37","075_8_37","ROM","8","37","37","Upäŋkaŋ Jesu iron pähap täŋ nimiŋkuko unitä täŋkentäŋ nimiŋirän bäräpi u ba u ahäŋ nimik täkaŋ unitä bänep nadäk-nadäknin täga nämo täŋpän waneŋ. Nämoinik! Nin iwan u kudup irepmit-inik täk täkamäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM8_38","075_8_38","ROM","8","38","39","Unita nadäkinik ŋode täyat; Imaka kubätä Anututä ninta nadäŋ nimikinik täk täyak u täga ukät-pipinaŋi nämo. Nämoinik! Anututä nadäŋ nimikinik täŋpäŋ Ekäninin Jesu Kristo nimiŋkuko unita kumäŋ-kumäŋ ba irit, aŋero ba mäjo wära kehäromi nikek u, imaka apiŋode ahäŋ nimik täkaŋ ba imaka kämi ahäkta yäwani u, ba imaka imaka kehäromi nikek u, ba imaka kunum terak nanik ba kome gänaŋ nanik ba imaka ätu kome pähap terak ittäŋ kukaŋ, imaka udewani unitä Anututä ninta nadäŋ nimikinik täk täyak u täga teŋpipinaŋi nämo. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM9_1","075_9_1","ROM","9","1","2","Notnaye, ŋode täwera nadäwut; Juda ämawebenaye unita yäŋpäŋ näk kadäni kadäni bänepnatä butewaki nadäwätäk pähap bumta täk täyat. U jop nämo yäyat. Nämo, näk Kristo täŋo äma unita manna u bureni-inik yäŋ nadäwut. Ba Kudupi Munapiktä bänep nadäk-nadäkna kaŋ-iwarirän unita bänepnatä näk man bureni täwetat yäŋ nadätat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM9_3","075_9_3","ROM","9","3","3","Butewaki! Näk jide täŋpäŋ nägät moräknaye, Isrel ämawebe äbot u täŋkentäŋ yämiŋira Kristota biŋam kaŋ täneŋ? Kristota biŋam täŋput yäŋpäŋ bänepna kädäp ijik täyak u ŋode; Anutu täŋo kokwawak näkä terak ärowänkaŋ Kristo täŋo iwan äworeŋpäŋ guŋ ude irira Isrel ämawebenayetä näkŋo kome kaŋ yäput! yäŋ nadäk täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM9_4","075_9_4","ROM","9","4","4","Isrel ämawebe uwä äbot jopi nämo, Anututä nanak ämawebenaye yäŋpäŋ iwoyäŋpäŋ yepmaŋkuk. Ude täŋkaŋ Ekänitä iniken mebäri yäŋahäŋpäŋ yäwetkuk. Täŋpäŋ ämawebe ukät topmäk-topmäk kubägän täŋpäŋ baga man yämiŋpäŋ Anutu iniŋoret kädet siwoŋi u yäwetpäŋ yäwoŋäreŋkuk. Täŋkaŋ imaka säkgämän säkgämän täŋ yämikta yäŋkehäromtak man yäwetkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM9_5","075_9_5","ROM","9","5","5","Täŋpäkaŋ äbot uwä oranin wäpi biŋam ikek bian itkuŋo unitäŋo äbekiye oraniye. Kristo uwä komegup ikek uken naniktä ahäŋkuk. Uwä Anutu bureni-inik, imaka kuduptagän täŋo intäjukun irirän wäpi biŋam tärek-täreki nämo iniŋoret täkäna! U Bureni! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM9_6","075_9_6","ROM","9","6","6","Täŋpäkaŋ apiŋo Isrel äbot u äbot gägäni kubä ude itkaŋ unita ŋode täga yäne ba nämo? Anututä yäŋkehäromtak man bian yäwetkuko uken bureni nämo pewän ahäŋkuk? Nämo, udeta nämo yäyat! Imata, Isrel ämawebe, Jekop täŋo tawaŋken nanik päke u kuduptagän Anutu täŋo nanakiye bureni, inita biŋam itta yäwani nämo. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM9_7","075_9_7","ROM","9","7","7","Ba udegän, Abraham täŋo äbotken nanik u kudup u Abraham täŋo oraniye bureni ude nämo itkaŋ. Nämo, Abraham täŋo oraniye mäyap upäŋkaŋ Anututä Abraham ŋode iwetkuk; Yäŋkehärom taŋkuro ude, oraŋkaye ahänayäŋ täkaŋ u yäpmäŋ daniŋpäŋ nanaka Aisak täŋo tawaŋ terak nanik u yabäwa oraŋkaye bureni api täneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM9_8","075_9_8","ROM","9","8","8","Täŋpäkaŋ man unitä mebäri ŋode niwoŋäretak; Ämawebe Abraham täŋo tawaŋken nanik u kudup Anutu täŋo oraniye bureni-inik ude nämo itkaŋ. Nämo, oraniye bureni-inik uwä Anututä yäŋkehäromtak man Abraham iwetkuko uterak ahäŋkuŋo ugän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM9_9","075_9_9","ROM","9","9","9","Eruk Anututä Abraham yäŋkehäromtak man iwetkuko u ŋode; Kadäni näkä nadätat-ken uken Sara nanak bäyaŋpäŋ iŋirirän äneŋi api äbet yäŋ iwetkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM9_10","075_9_10","ROM","9","10","10","Täŋpäkaŋ ugän nämo. Rebeka imaka, nanak yarä bäyaŋkuk. Täŋpäŋ nanak yarä bäyaŋkuko u nani Aisak, oranin pähap u kubägän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM9_11","075_9_11","ROM","9","11","12","Täŋpäkaŋ Anutu iniken gärip kadäni kadäni iwatpäŋ täk täyak udegän iwatpäŋ äma inita biŋam yäpmäŋ daniŋpäŋ yepmak täyak. Ämawebe epän täktäki terak nämo yäpmäŋ danik täyak. Nämo, ini-tägän äma yäpmäŋ daniŋpäŋ iwoyäk täyak. Unita nanak yarä u kädet waki ba täga nämo täŋkaŋ Rebeka koki-ken pen irirän Anututä Rebeka ŋode iwetkuk; Nanak intäjukun nanik uwä mäden nanik täŋo epän watä ämani ude api irek yäŋ iwetkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM9_13","075_9_13","ROM","9","13","13","Unita Anutu täŋo mantä ŋode yäyak; Näk monäni Jekopta nadäŋ imikinik täŋkaŋ tuäni Isota mäde ut imiŋkut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM9_14","075_9_14","ROM","9","14","14","Unita jide yäne? Anututä ude täk täyak uwä kädet siwoŋi nämo täk täyak? Ude nämo! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM9_15","075_9_15","ROM","9","15","15","Unita Anututä Moses ŋode iwetkuk; Näkä äma kubäta bänep iron täŋ imayäŋ nadäŋpäŋä u bureni täŋ imet. Ba äma kubäta butewaki nadäŋ imayäŋ nadäŋpäŋä u butewaki nadäŋ imiŋpäŋ oraŋ imet. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM9_16","075_9_16","ROM","9","16","16","Unita ŋode nadäna; Anututä äma täŋo gärip ba unitäŋo täktäk terak nämo yäpmäŋ daniŋpäŋ yepmak täyak. Nämo, Anututä iniken nadäk-gärip tawaŋ uterak iwatpäŋ kubä kaŋ-korekta nadäŋpäŋä udegän täk täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM9_17","075_9_17","ROM","9","17","17","Unitäŋo wärani kubä Anutu täŋo man kudän täwani terak pätak u ŋode; Anututä Isip kome täŋo intäjukun äma Fero ŋode iwetkuk; Mebäri ŋode unita nadäŋ gamiŋira intäjukun äma wäp biŋam yäpmäŋpäŋ itan; Gäkä terak kehäromina kwawak pewa ahäŋirän biŋam nadäŋpäŋ ämawebe wäpna biŋam komeni komeni api yäŋahäŋ yäpmäŋ kuneŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM9_18","075_9_18","ROM","9","18","18","Unita manbiŋam unitä ŋode niwoŋäretak; Anututä äma kubä kaŋ-korekta nadäŋpäŋä u udegän täŋ imek. Täŋkaŋ Anututä äma kubä bänep nadäk-nadäki täŋpipiŋ imayäŋ nadäŋpäŋä iniken nadäk-gärip ugän iwatpäŋ udegän täŋpek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM9_19","075_9_19","ROM","9","19","19","Täŋpäkaŋ in kubätä man u nadäŋpäŋ ŋode käwep näwerek; Netätä täga kehärom taŋpäŋ Anutu täŋo nadäk-gärip tawaŋ u täga irepmirek? Täga nämo upäŋ imata äma nin ätu momininta kokwawak nadäŋ nimik täyak? Anutu ude uwä siwoŋi nämo täk täyak yäŋ näwerek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM9_20","075_9_20","ROM","9","20","20","Täŋpäkaŋ yäŋyabäk udewani ämatä täga yänaŋi nämo. Gäk äma jidewani unita Anutu ude goret täyan yäŋ iweren? Ude yäweno u ŋode bumik; Käbotinik kubätä äma u täŋpeko u ŋode täga iwerek? Gäk imata näk goret ude tän? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM9_21","075_9_21","ROM","9","21","21","Ude nämo! Äma käbot täŋpani kubätä iniken gärip iwatpäŋ gäŋ yäpmäŋpäŋ käbotinik yarä täŋpek. Kubä säkgämän, äŋnak-äŋnak täkta. Täŋkaŋ kubäwä jiraŋ pekta täŋpek. Ude täŋpeko unita goret täyak yäŋ täga yäwen? Nämoinik! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM9_22","075_9_22","ROM","9","22","22","Täŋpäkaŋ Anututä täŋkuko u udewanigän. U iniken kokwawak kwawak pewa ahäŋirän kehäromina kaŋpäŋ nadäwut yäŋpäŋ ŋode täŋkuk; Käbot kokwawaki yäpmäkta biŋam täkaŋ uwä bäräŋeŋ täŋpän wanaŋipäŋ kadäni käroŋi kehärom taŋpäŋ kwikinik it yäpmäŋ äbuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM9_23","075_9_23","ROM","9","23","23","Täŋpäkaŋ udegän, iniken bänep iron tägagämän-inik u kwawak pewän ahäkta käbot butewakini yäpmäkta biŋam täkaŋ uterak ironi u piŋ yäbatkuk. Täŋpäŋ ämawebe uwä irit täga, wäp biŋam ikek u yämikta bian yäpmäŋ daniŋpäŋ yepmaŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM9_24","075_9_24","ROM","9","24","24","Tägagämän kubä! Ämawebe u uwä nin Anututä ini nimagutkuko u. Täŋkaŋ ämawebe nin Juda äbotken nanik ugän nämo, guŋ äbotken nanik imaka, bok nimagutkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM9_25","075_9_25","ROM","9","25","25","Unita guŋ äbotta nadäŋpäŋ Anututä profet Hosea meni-ken ŋode yäŋahäŋkuk; Näk ämawebe näkŋo äbotken nanik nämopäŋ Näkŋo ämawebenaye yäŋ api yäweret. Ude täŋkaŋ ämawebe nadäŋ yämikinik nämo täŋkuro unita bänepna gämäni yäŋ api yäweret. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM9_26","075_9_26","ROM","9","26","26","Täŋpäkaŋ bian äma äbot u Näkŋo äbot nämo yäŋ yäwetkut. Eruk kome ude yäwetkut-ken ukengän ŋode api yäweret; In Anutu irit mähemi näkŋo nanaknaye yäŋ api yäweret. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM9_27","075_9_27","ROM","9","27","27","Täŋpäkaŋ Aisaiatä udegän Isrel ämawebeta nadäŋpäŋ man ŋode yäŋahäŋkuk; Isrel ämawebe mäyap, mobä jiraŋ ume terak nanik ude ahäŋ uyinayäŋ täŋo upäŋkaŋ uken nanik yarä-gänpäŋ api yämaguret. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM9_28","075_9_28","ROM","9","28","28","U imata, Ekänitä komen ämawebe manken yepmaŋpäŋ bäräŋeŋ api täŋpän waŋ moreneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM9_29","075_9_29","ROM","9","29","29","Täŋpäkaŋ unitagän yäŋpäŋ Aisaiatä man kubä pen ŋode yäkgän täŋkuk; Ekäni kehäromi mähemitä ämawebe yerita yäŋpäŋ yarägän nämo yepmaŋkuk yäwänä Sodom Gomora paot moreŋkuŋo ude paot morenam. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM9_30","075_9_30","ROM","9","30","30","Eruk man päke ŋonitäŋo mebäri jide? U ŋode; Äma guŋ äbotken nanik Anutu iŋamiken siwoŋi itta epäni nämo täŋpanipäŋ Anututä siwoŋi ämawebe yäŋ yäŋtäreŋ yämiŋkuk. Yäŋtäreŋ yämiŋkuko uwä nadäkiniki unitagän yäŋpäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM9_31","075_9_31","ROM","9","31","31","Täŋ, Isrel ämawebe uwä Anutu iŋamiken siwoŋi ämawebe itta komi epän terak Moses täŋo baga man iwatna yäkŋat täŋpä waŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM9_32","075_9_32","ROM","9","32","32","Mebäri ŋodeta täŋpä waŋkuŋ; U Anututä yäpän-siwoŋ tawäpäŋ yepmaŋpekta nadäkiniki Anutu terak nämo peŋkuŋ. Nämo, iniken komi epäni uterak Anutu iŋamiken siwoŋi ämawebe api itne yäŋ nadäŋkuŋ. Butewaki, u mobä pähap uterak jänani yäputkaŋ maŋkuŋo bumik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM9_33","075_9_33","ROM","9","33","33","Mobä unita Anutu täŋo man kudän täwani kubä ŋode pätak; Nadäkaŋ? Näk mobä kubä ämatä jänani yäputta Jerusalem komeken peŋkut. Uterak jänani yäputkaŋ api maŋdäpneŋ yäk. Täŋpäkaŋ äma kubätä unita nadäkinik täŋpayäŋ täko uwä nadäkiniki täŋo bureni yäpmäkta pära nämo api täŋpek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM10_1","075_10_1","ROM","10","1","1","Unita notnaye, näk bureni ŋode täwera nadäwut; Juda ämawebe, näkŋaken äbotnaye uwä Anututa biŋam kaŋ irut yäŋpäŋ bänepna kädäp ijiŋirän Anutu-ken yäŋapik man yäk täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM10_2","075_10_2","ROM","10","2","2","Unitäŋo täktäki u nadäkinik täyat. U Anutu iwatta epäni taŋi täk täkaŋ upäŋkaŋ kädet Anututä gäripi bureni nadäk täyak u nämo nadäwä tärek täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM10_3","075_10_3","ROM","10","3","3","Anututä kädet iwatpäŋ siwoŋi ämawebe yäŋ yäŋtäreŋ nimik täyak u nämo nadäwä tärewäkaŋ iniken kehäromi terak Anutu iŋamiken siwoŋi ämawebe itta epäni täŋpäŋ kuŋatkuŋ. Täŋkaŋ kädet Anututä iwatpäŋ ämawebeta siwoŋi ämawebe yäŋ yäŋtäreŋ yämik täyak u mäde ut imiŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM10_4","075_10_4","ROM","10","4","4","Kädet uwä Kristo. Kristotä äbäŋpäŋ baga man terak Anutu iŋamiken siwoŋi irit täŋo kädet u däpmäŋ täreŋpäŋ kädet kodaki kubä pewän ahäŋkuk. Uwä ŋode; Ämawebe nadäŋ imikinik täk täkaŋ u kudup Anututä siwoŋi ämawebe yäŋ yäŋtäreŋ yämik täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM10_5","075_10_5","ROM","10","5","5","Täŋpäkaŋ baga man iwatpäŋ Anutu iŋamiken siwoŋi irit kädetta Mosestä ŋode kudän täŋkuk; Äma kubätä jukuman baga man terak pätak u iwarayäŋ täko uwä baga uterak irit kehäromita biŋam api täŋpek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM10_6","075_10_6","ROM","10","6","6","Mosestä baga man iwat-iwatta ude yäŋkukopäŋ nadäkinik kädet iwatpäŋ Anutu iŋamiken siwoŋi itta man kubä ŋode pätak; Injin-tägän ŋode yäneŋta; Kunum gänaŋ netätä täga äroŋpäŋ Kristo imagut yäpmäŋ äpek? Ude nämo yäneŋ! U äpuko uba! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM10_7","075_10_7","ROM","10","7","7","Ba ŋode imaka yäneŋta; Netätä kumbani yotpärare-ken täga äpmoŋpäŋ Kristo kumbani-ken nanik imagut yäpmäŋ abek? Ude imaka, nämo yäneŋ. U akuŋkuko uba! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM10_8","075_10_8","ROM","10","8","8","Ude nämo, man unitäŋo kukŋini u ŋode kudän täwani; Anutu täŋo man u dubinjin-ken itak. U mejin-ken ba bänepjin-ken itak u. Täŋpäkaŋ man uwä nadäkinik pewä ahäk-ahäk man bureni nintä yäŋahäk täkamäŋ ubayäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM10_9","075_10_9","ROM","10","9","9","Bureni, mejintä Jesu u Ekäninin yäŋ yäŋahäŋit, bänepjintä Anututä Jesu kumbani-ken nanik yäpmäŋ akuŋkuko unita nadäkinik täŋ imiŋirä Anututä ini api tämagurek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM10_10","075_10_10","ROM","10","10","10","U imata, bänepnintä Jesuta nadäkinik täŋitna Anututä siwoŋi ämawebe yäŋ yäŋtäreŋ nimik täyak, ba menintä nadäkiniknin u yäŋahäŋitna inita biŋam nimagut täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM10_11","075_10_11","ROM","10","11","11","Man unita Anutu täŋo man mujipi kubä ŋode kudän täwani; Äma kubätä unita nadäkinik täŋpayäŋ täko uwä nadäkiniki täŋo bureni yäpmäkta pära nämo api täŋpek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM10_12","075_10_12","ROM","10","12","12","Täŋpäkaŋ man unitä ämawebe äbot terak nämo yäpmäŋ danik täyak. Juda äbotken nanik ba guŋ äbotken nanik u tägagän. Ekäni kubä unitägän ämawebe kuduptagän täŋo Ekäni. Unita ämawebe netätä Ekäni täŋkentäŋ nimi yäŋ yäŋpäŋ yäŋapik täkaŋ unita iron säkgämän täŋ yämik täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM10_13","075_10_13","ROM","10","13","13","Unitawä Anutu täŋo mantä bureni ŋode yäŋahätak; Netätä Ekäni täŋkentäŋ nam yäŋpäŋ gera yäk täkaŋ uwä Ekänitä inita biŋam api yämagurek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM10_14","075_10_14","ROM","10","14","14","Upäŋkaŋ Ekänita nadäkinik nämo täneŋo uwä jide täŋpäŋ täŋkentäkta gera yäneŋ? Ba unitäŋo manbiŋam nämo nadäneŋo u jide täŋpäŋ Ekänita nadäkinik täneŋ? Ba äma kubätä manbiŋam u nämo yäŋahäweko uwä jide täŋpäŋ manbiŋam u nadäneŋ? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM10_15","075_10_15","ROM","10","15","15","Ba manbiŋam yäŋahäkta äma kubä nämo tewä kweko uwä netätä manbiŋam yäŋahäŋirän nadäneŋ? Täŋpäkaŋ manbiŋam yäŋahäwani unita Anutu täŋo man ŋode kudän täwani; Äma manbiŋam tägagämän yäpmäŋ äbäk täkaŋ unitäŋo kuroŋi säkgämän yäŋ yäwut! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM10_16","075_10_16","ROM","10","16","16","Upäŋkaŋ waki! Juda ämawebe kuduptä Manbiŋam Täga u nämo iyap taŋpäŋ iŋitkuŋ, kubäkubä-tägän. Unita Aisaiatä ŋode yäŋkuk; Ekäni, manbiŋam yäŋahäŋitna netätä nadäwän bureni täŋkuk? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM10_17","075_10_17","ROM","10","17","17","Unita nadäkinik burenita ŋode yäna; Manbiŋam yäŋahäŋirä nadäk täkaŋ unitä nadäkinik pewän ahäk täkaŋ. Täŋkaŋ manbiŋam jopi kubä nämo, Kristo täŋo manbiŋam u. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM10_18","075_10_18","ROM","10","18","18","Upäŋkaŋ Juda äma u jide? Manbiŋam uwä nämo käwep nadäŋkuŋ? Nämo, u nadäŋkuŋ! Anutu täŋo mantä unita ŋode yäyak; Mani kotäktä komeni komeni kuŋarirän ämawebe kuduptagän nadäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM10_19","075_10_19","ROM","10","19","19","Eruk, näkŋo yäŋyabäk kubä pen ŋode; Isrel ämawebe uwä guŋ ämawebetä komeni yäpmäŋpäŋ Anututa biŋam api täneŋ yäŋ nämo käwep nadäŋkuŋ? Nämo, u nadäŋkuŋ! Unita bianä Anututä Moses meni-ken ŋode yäŋkuk; Juda äbottä näkken äneŋi äbut yäŋ nadäŋpäŋ ämawebe äbot nämo täŋpani, guŋ äbot kubäta iron api täŋ yämet yäk. Ude täŋira Juda äbottä kaŋkaŋ bänepi wawäpäŋ ninta täŋ niminaŋi yäŋ api nadäneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM10_20","075_10_20","ROM","10","20","20","Täŋpäkaŋ Moses täŋo man u yäŋ-kentäŋpäŋ Aisaiatä kwawakinik ŋode yäŋahäŋkuk; Äma näka nämo yäŋ-wäyäkŋewani u ahäŋ yämiŋpäŋ yämagurira nabäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM10_21","075_10_21","ROM","10","21","21","Täŋpäkaŋ Isrel ämawebeta yäŋpäŋ Anututä ŋode yäkgän täŋkuk; Ämawebe gwäki täpäni ärowani täŋ namik täkaŋ u yämagutta kepma käroŋ ket kewatkaŋ it täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM11_1","075_11_1","ROM","11","1","1","Unita jide nadäkaŋ? Anututä iniken ämawebeniye mäde ut yämiŋkuk? Nämoinik! Näk imaka, Isrel äma ba Abraham täŋo nägät moräk kubä. Näk Benjamin täŋo äbotken nanik unita Anututä Isrel ämawebe kuduptagän mäde ut yämiŋkuk yäŋ täga nämo yäne. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM11_2","075_11_2","ROM","11","2","2","Unita ŋode yäwa; Ämawebe äbot nämo ahäŋirä Anututä inita biŋam yäŋpäŋ iwoyäwani unita mäde nämoinik ut yämiŋkuk. Jide? In Anutu täŋo man kudän terak Elaija täŋo manbiŋam unita nämo nadäkaŋ? Elaija uwä Isrel ämawebe manken yepmakta yäŋpäŋ Anutu-ken ŋode yäŋapiŋkuk; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM11_3","075_11_3","ROM","11","3","3","Ekäni, ämawebe ŋo gäkŋo profetkaye däpmäŋ-pewä kumbäpäŋ alta ganiŋ oretta täŋpani u kudup wärämut täŋpä kuŋkuŋ. Täŋkuŋo profet morek-morek näk imaka, kumäŋ-kumäŋ nutnayäŋ epäni täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM11_4","075_11_4","ROM","11","4","4","Ude yäŋirän Anututä kowata jide iwetkuk? Ŋode iwetkuk; Ude nämo! Ämawebe 7,000 ude näkŋata biŋam iwoyäŋira uwä anutu jopi Bal unita gukut imäpmok nämo täŋ imik täkaŋ yäk. Gäk kubägän nämo yäŋ iwetkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM11_5","075_11_5","ROM","11","5","5","Eruk, u udegän kadäni ŋoken Juda äbot päke u gänaŋ nanik äbot täpuri Anututä ironita yäŋpäŋ inita biŋam iwoyäŋkuko itkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM11_6","075_11_6","ROM","11","6","6","Ämawebe iwoyäŋkuko uwä, iniken iron terakgän iwoyäŋkuk, ämawebe unitäŋo täktäkita yäŋpäŋ nämo. Nämo, täktäkita yäŋpäŋ iwoyäŋkuko yäwänäku iron täŋkuko uwä iron bureni nämo yäŋ nadäktäkäne. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM11_7","075_11_7","ROM","11","7","7","Unita ŋode yäna; Isrel ämawebetä Anutu iŋamiken siwoŋi itta pipiri pähap täŋkuŋopäŋ täŋpä waŋkuŋ. Upäŋkaŋ äbot uken nanik Anututä iwoyäŋkuko u imaka bureni u kaŋ-ahäŋkuŋ. Täŋpäkaŋ ätu päke uwä Anututä iniken mani u nadäkta bänep nadäk-nadäki täŋpipiŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM11_8","075_11_8","ROM","11","8","8","Unita ŋode kudän täwani; Anututä bänep nadäk-nadäki täŋpän guŋ taŋkuŋ. Täŋkaŋ dapuri täŋpipiŋpäŋ jukuni yäpurän guŋ tawäpäŋ yepmaŋkuko it yäpmäŋ abäkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM11_9","075_11_9","ROM","11","9","9","Täŋpäkaŋ unitagän Devittä ŋode yäkgän täŋkuk; Ärawa äŋnak-äŋnakitä buŋeptä-yäŋ däpmäŋirän komi kaŋ nadäwut. Bureni, äŋnak-äŋnakitä momi-ken yepmaŋpänkaŋ kowata kaŋ yäput yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM11_10","075_11_10","ROM","11","10","10","Täŋkaŋ dapuri täŋpewän bipmäŋ utpäŋ bäräpitä kotaŋ yäwarirän mädeni kaŋ muget yäpmäŋ kut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM11_11","075_11_11","ROM","11","11","11","Man ude pätak unita jide? Isrel ämawebetä Jesu mäde ut imiŋpäŋ maŋkuŋo u maŋpäŋ makinik täŋkuŋ ba nämo? Nämo, ini wakiwaki täŋkuŋo unita Anutu täŋo yäpätägak epän bureni guŋ äbotken ahäŋkuk. U ahäŋkuko uwä mebäri ŋodeta; Isrel äbottä ninta täŋ niminaŋi täŋkuk yäŋ nadäŋpäŋ äneŋi Anutu-ken äbäkta Anututä guŋ äbot yämagutkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM11_12","075_11_12","ROM","11","12","12","U kawut! Isrel äbot täŋo wakiwaki unitä täŋpewän imaka tägagämän kubä komen ämawebe kudupta ahäŋ yämiŋkuk. Bureni, iron Isrel äbottä mäde ut imiŋkuŋo unitä guŋ äbotken nanikta täŋkentäk pähap ahäŋkuk. Eruk, Isrel täŋo wakini terak imaka tägagämän kubä ahäŋkukopäŋ Juda äma äneŋi bänepi äyäŋutpäŋ Anutu-ken kukta yäwani u kudup Anututa biŋam tänayäŋ täkaŋ-ken uken Anututä iron pähap jidewani upäŋ api pewän ahäwek? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM11_13","075_11_13","ROM","11","13","13","Eruk, guŋ äbotken nanik nadäkinik täŋpani, in man ŋo täwera nadäwut; Anututä guŋ äbot täŋo aposoro ude itta yäŋpäŋ naniŋ kireŋkuko unita nadäwa ärowani täŋpäpäŋ oretoret täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM11_14","075_11_14","ROM","11","14","14","Guŋ äbot inken epän ude täŋpapäŋ nägät moräknaye ätutä kaŋkaŋ koki wawäpäŋ bänepi äyäŋutpäŋ Anututa biŋam kaŋ täŋput yäŋ nadätat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM11_15","075_11_15","ROM","11","15","15","Täŋ, Anututä ämawebe äbot u mäde ut yämiŋkuk-ken uken ämawebe gägäni Anutu täŋo iwan ude itkuŋopäŋ Anututä inikät bänep kubägän itta yämagutkuk. Täŋpäkaŋ Anututä Juda äbot u äneŋi not täŋ yämayäŋ täko unita jide yäwet? U tägagämän-inik kubä, kumbanitä kodak taŋpäŋ äneŋi akuneŋo ude bumik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM11_16","075_11_16","ROM","11","16","16","Unita man wärani kubä ŋode täwera nadäwut; Ketem intäjukun nanik epän kodaki-ken yäpmäŋpäŋ Anututa biŋam peŋ imineŋ. Ude täneŋo uwä epän uken nanik ketem u kudup Anututa biŋam täneŋ. Ba udegän, äma kubätä päya kubä täŋo jäwäri Anututa biŋam iwoyäweko uwä kujari känani kudup u Anututa biŋam täŋpek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM11_17","075_11_17","ROM","11","17","17","Täŋpäkaŋ Isrel ämawebe uwä olip päya piwani kubä udewani upäŋ Anututä känani ätu tokät täŋpän kuŋkuŋ. Täŋ, guŋ äbotken nanik in uwä olip päya ägwäri täŋo känani udewani upäŋ Anututä yäpmäŋpäŋ olip päya piwani täŋo känani tokät täŋpän kuŋkuŋo u komeni-ken yäpurärätkuk. Yäpurärätkuko unita olip päya täga unitäŋo umenitä känani, iniken ba in yäpurärani uterakgän tepmäŋ towiŋirän säkgämän it täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM11_18","075_11_18","ROM","11","18","18","Upäŋkaŋ känani madäŋ täŋpä kwani unita nadäwä äpani täŋpäpäŋ injinta nadäwä ärowani nämo täneŋ. Nämoinik, in känanitä jäwärita nämo towik täyak. Nämo, jäwäritä ume yäpmäŋkaŋ känani in tepmäŋ towik täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM11_19","075_11_19","ROM","11","19","19","Täŋpäkaŋ inä ŋode käwep yäneŋ; Anututä olip päya känani madäŋ täŋpän kuŋkuŋo u komenita nin yäpurärätta nadäŋpäŋ madäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM11_20","075_11_20","ROM","11","20","20","Bureni, Anututä ude täŋkuko upäŋkaŋ Anututä kädet ude täŋkuko unitäŋo mebäri ŋode; U nadäkinik nämo täŋkuŋo unita madäŋ täŋpän kuŋkuŋ. Täŋpäkaŋ inä nadäkinikjinta yäŋpäŋ tämagut päbä yäpurärätkuk. Unita täga itkamäŋ yäŋkaŋ biŋam nämo yäneŋ. Nämo, umuntäneŋ! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM11_21","075_11_21","ROM","11","21","21","Imata, Anututä Juda nanik, olip päya täŋo känani bureni ude nämo yabäŋ koreŋkuko unita in ärowani kudän ude täŋpäwä in udegän nämo api tabäŋ korewek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM11_22","075_11_22","ROM","11","22","22","Unita Anutu täŋo täktäkita ket nadäneŋ; Anutu u bänep kwini kädet bok, komi kädet bok täk täyak. Unitäŋo mebäri ŋode; Ämawebe mäde ut imik täkaŋ uwä komi epän kädet terak yämagut täyak. Täŋpäkaŋ in orakoraki terak pen kuŋarirä Anututä api oraŋ tamik täŋpek. Täŋ, inä ude pen nämo kuŋatnayäŋ täŋo uwä in imaka, api tokät täŋpän kuneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM11_23","075_11_23","ROM","11","23","23","Täŋpäkaŋ Juda äbot madäŋ täŋpän kuŋkuŋo uwä nadäkinik pewä putärewani u äneŋi täŋkehärom tänayäŋ täŋo uwä Anututä äneŋi yäpmäŋ päbä kujarini terak api yäpurärärek. U tänaŋi nämo yäŋ nämo nadäneŋ. Nämo, Anututä äneŋi täga api yäpurärärek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM11_24","075_11_24","ROM","11","24","24","Imata, guŋ äbotken nanik inä olip päya ägwäri täŋo känanipäŋ tokät päbä olip päya piwani terak nämo yäpurärätnaŋipäŋ yäpurärätkuk. Upäŋkaŋ Juda nanik uwä olip päya piwani unitäŋo känani tokät täŋpän kwani unita Anututä äneŋi täga yäpmäŋ päbä iniken kujari uterak pidämigän yäpurärärek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM11_25","075_11_25","ROM","11","25","25","Eruk notnaye, man kubä käbop itkuko unitäŋo mebäri nämo nadäŋkaŋ injinta nadäwä ärowani täneŋo udeta täwera ket nadäwut; Man uwä ŋode; Isrel ämawebe bänep nadäk-nadäkitä Anutu täŋo man nadäkta mäde ut imiŋkuŋo u pen inidegän nämo api it yäpmäŋ kuneŋ. Nämo, Anututä guŋ ämawebe udetä näka biŋam kaŋ täŋput yäŋ nadäk täyak u täreŋirän Isrel ämawebe täŋo bänep nadäk-nadäki u äneŋi api pirärewek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM11_26","075_11_26","ROM","11","26","26","Kädet uterak Anututä Isrel ämawebe kudup äneŋi inita biŋam api yämagurek. Unita Anutu ini meni-ken nanik man kudän täwani ŋode pätak; Waki keri-ken nanik yämagurani äma kubä Saion komeken nanik api äbek. Äbäŋpäŋ Jekop täŋo äbottä näka peŋawäk täŋpani u yäpän-siwoŋ tawäpäŋ api yepmaŋpek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM11_27","075_11_27","ROM","11","27","27","Täŋkaŋ momini peŋ yämayäŋ täyat-ken ugän ämawebe-kät topmäk-topmäk kubägän u api täŋpet yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM11_28","075_11_28","ROM","11","28","28","Eruk, Isrel ämawebe u Manbiŋam Täga u nadäkta bitnäŋkuŋo unita Anutu täŋo iwan ude äworeŋkuŋ. Ude täŋkuŋo unitä guŋ äbot ämawebe in täŋkentäŋ tamiŋkuk. Upäŋkaŋ yäput peŋpäŋ Anututä ämawebe u inita biŋam iwoyäŋ yepmaŋkuko unita yäŋkehäromtak mani oraniye yäwetkuko unita yäŋpäŋ pen nadäŋ yämik täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM11_29","075_11_29","ROM","11","29","29","Imata, Anututä äma inita biŋam yäpmäŋ daniwekopäŋ äneŋi mäde täga nämo ut yämek. Ba imaka tägatäga yäniŋ kirewekopäŋ äneŋi täga nämo yäyomägarek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM11_30","075_11_30","ROM","11","30","30","Täŋpäkaŋ guŋ äbot ämawebe inä bian Anututa peŋawäk täŋ imik täŋkuŋopäŋ apiŋo Isrel äbottä täŋirä in uwä Anutu täŋo butewakini yäpmäŋpäŋ itkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM11_31","075_11_31","ROM","11","31","31","Täŋpäkaŋ Isrel ämawebe imaka, Anutu täŋo man peŋawäk täŋkuŋopäŋ Anutu täŋo butewaki intä yäpuŋo udegän yäpmäkta yäwani. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM11_32","075_11_32","ROM","11","32","32","Unitäŋo mebäri u ŋode; Anututä butewakini ämawebe kudup terak kwawak pewän ahäŋ yämikta nadäŋkuko unita ämawebe kuduptä peŋawäk täŋo topmäk-topmäk terak itta yäniŋ kireŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM11_33","075_11_33","ROM","11","33","33","Yäke! Anutu täktäki ba nadäk-nadäki gwägu ude tokŋek pätak, äpmoŋpani pähap! U inide kubä täk täyak. Unitäŋo nadäk tawaŋ mebäri nadäna tärenaŋi nämo ba unitäŋo täktäki netätä kaŋpäŋ nadäwän täreneŋ? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM11_34","075_11_34","ROM","11","34","34","Äma netätä Anutu täŋo nadäk u kaŋpäŋ nadäwän tärewek? Ba äma netätä jukuman täga iwerek? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM11_35","075_11_35","ROM","11","35","35","Ba äma netätä Anututa imaka kubä intäjukun iniŋ kirewänkaŋ unita yäŋpäŋ Anututä kowata imek? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM11_36","075_11_36","ROM","11","36","36","Nämoinik! Anututä ini-tägän imaka imaka täŋpewän ahäŋkuŋo unita imaka imaka unitäŋo mebäri bureni-inik itak. Imaka imaka u kudup inita biŋam itkaŋ. Unita wäpi biŋam peŋyäŋek ikek ärowani pen pat imiŋ yäpmäŋ kuyon! U Bureni. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM12_1","075_12_1","ROM","12","1","1","Eruk notnaye, Anututä butewaki pähap nadäŋ nimiŋkuko unita ŋode peŋ täwetat; Kome terak it yäpmäŋ kunayäŋ täŋo udegän in gupjin irit kuŋat-kuŋatjin kudup Anututa biŋamgän ärawa ude iniŋ kirek täkot. Täŋkaŋ kudupigän itkaŋ kädet Anututä ini gäripi nadäk täyak ugän iwatpäŋ täneŋ. Kudän udewanitä Anutu iniŋ oretoret kädet bureni täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM12_2","075_12_2","ROM","12","2","2","Täŋkaŋ komen äma täŋo irit kuŋat-kuŋat kädettä äneŋi tämagureko udeta nadäŋ täpäneŋpäŋ kuŋatneŋ. Täŋkaŋ bänep nadäk-nadäkjin piräreŋirä Anututä nadäk kädet kudupi kubä kaŋ täwoŋärewän. Ude täŋirän irit kuŋat-kuŋatjin udegän kodakigän kaŋ ahäwän. Ude täŋkaŋ Anutu täŋo nadäk kädet, imaka täga, siwoŋi-inik, Anututä ini gäripi nadäk täyak ude nadäwä tärewäpäŋ täga api iwatneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM12_3","075_12_3","ROM","12","3","3","Täŋpäkaŋ Anututä orakorak namiŋkuko uterak jukuman in kubäkubätä nadäkta ŋode täwera nadäwut; Injinta nadäwä ärowani-inik nämo täneŋ. Nämo, Anututä nadäkinik in kubäkubäta tamani uterak nadäk ba kehäromi jide iŋitkaŋ u ket kaŋpäŋ nadäwä tärewäpäŋ uterakgän kuŋat täkot. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM12_4","075_12_4","ROM","12","4","4","Imata, äma nin gupnin kubägän upäŋkaŋ gupnin täŋo moräki moräki mäyap itkaŋ uwä epän mebäri inigän inigän täk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM12_5","075_12_5","ROM","12","5","5","Udegän äbot täŋpani nin imaka, ämawebe mäyap itkamäŋ upäŋkaŋ Kristo terak gupnin täŋo moräki moräki ude, yäpurärätpäŋ kubägän itkaŋ täŋkentäk kowata kowata täkta yäwani. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM12_6","075_12_6","ROM","12","6","6","Unita Anututä nin kubäkubäta orakoraki terak nadäk mebäri mebäri iron ude nimiŋkuk. Iron unita nämo iyap täne. Nämo, äma kubä Anutu täŋo meni jinom yäpmäŋpäŋ yäŋahäkta iron imani uwä nadäkiniki jide päreko uterakgän yäŋahäk täŋpek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM12_7","075_12_7","ROM","12","7","7","Ba äma kubä äbot täŋpanita watä epän täŋ yämikta iron imani uwä udegän täŋ yämek. Ba äma kubä Anutu täŋo man kädet yäwetpäŋ yäwoŋärek täkta iron imani uwä epän u täŋpek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM12_8","075_12_8","ROM","12","8","8","Ba äma kubätä äma bänepi täŋpidäm takta iron imani uwä udegän täŋpek. Ba äma kubä äma jäwäri täŋkentäŋ yämikta iron imani uwä iron taŋi täŋ yämek. Täŋpäkaŋ äma kubätä ämawebe täŋo intäjukun ude itta iron imani uwä gwäk pimiŋpäŋ yabäŋ yäwat epän säkgämän täŋpek. Ba äma kubä ämawebeta butewaki nadäŋ yämikta iron imani uwä bänep oretoret terak täŋkentäŋ yämiŋtäŋ kuŋarek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM12_9","075_12_9","ROM","12","9","9","Täŋpäkaŋ iron täktäk kädet u bänep nadäk-nadäk ikek täneŋ. Jop gup-tägän nämo täneŋ. Täŋkaŋ kädet wakita taräki nadäŋpäŋ kädet täga u iŋit-inik täk täkot. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM12_10","075_12_10","ROM","12","10","10","Täŋkaŋ äbot täŋpani notjiyeta nägät moräknin yäŋ nadäŋpäŋ gäripi kowata kowata nadäk täkot. Ude täŋkaŋ injin äpani itkaŋ notjiye oraŋ yämik täkot. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM12_11","075_12_11","ROM","12","11","11","Täŋpäŋ Munapik täŋo kädäp bänepjin-ken ijiŋirän Ekänita yäŋpäŋ epän kehäromigän täk täkot. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM12_12","075_12_12","ROM","12","12","12","Täŋpäkaŋ Ekänitä bureni-inik api nimagurek yäŋ nadäkinik täk täkaŋ unita oretoret terak kuŋat täkot. Täŋkaŋ bäräpi ahäŋ tamäwä kwikinik it täkot. Täŋpäŋ Anutu-ken yäŋapik man yäkta gaŋani nämo täneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM12_13","075_12_13","ROM","12","13","13","Täŋpäkaŋ Anutu täŋo kudupi ämawebe ätu ketem tuŋumta wäyäkŋek epän täk täkaŋ u täŋkentäŋ yämik täkot. Ba äma yämagut yäpmäŋ päŋku yotjin-ken iron täŋ yämikta pidämtak täkot. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM12_14","075_12_14","ROM","12","14","14","Täŋpäkaŋ äma ätutä waki täŋ tamiŋirä Anututä täŋkentäŋ yämikta yäŋapik täkot. Waki täŋ yämikta nämo yäŋapineŋ. Nämo, Anututä säkgämän täŋ yämikta yäŋapik täkot. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM12_15","075_12_15","ROM","12","15","15","Täŋkaŋ äma kubätä imaka kubäta oretoret täŋpänä ukät oretoret bok täk täkot. Täŋ, äma kubätä konäm butewaki täŋpänä ukät bok udegän täk täkot. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM12_16","075_12_16","ROM","12","16","16","Ude täŋkaŋ ämawebe-kät bänep kubägän täŋpeŋ kuŋat täkot. Täŋpäŋ injinta nadäwä ärowani nämo täŋpäpäŋ epän äpani täkta nämo bitnäneŋ. Ba injinta nadäk-nadäknin ärowani nikek yäŋ nämo nadäneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM12_17","075_12_17","ROM","12","17","17","Täŋpäkaŋ äma ätutä kädet waki täwoŋäreŋirä kowata kädet waki terakgän nämo däpmäŋ täreneŋ. Nämo, kadäni kadäni ämawebe kudup iŋamiken nadäŋ dämiŋpäŋ siwoŋigän kuŋat täkot. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM12_18","075_12_18","ROM","12","18","18","Täŋkaŋ injin yäŋwawak täŋpäŋ ämik täkta nämo nadäneŋ. Nämo, kadäni kadäni ämawebe-kät bänep kubägän täŋpäŋ itta epäni täk täkot. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM12_19","075_12_19","ROM","12","19","19","Unita notnaye, waki täŋ tamiŋirä kowata waki nämoinik täŋ yämineŋ. Nämo, bäräpi u Anututa iniŋ kireŋirä iniken kokwawakitä kowata däpmäŋ tärewayäŋ yäŋpäŋä u ini api nadäwek. Unita Anutu täŋo man ŋode kudän täwani; Ekänitä ŋode yäyak; Kowata yämik-yämik uwä näkŋo epän. Kowata näkŋa api däpmäŋ tärewet yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM12_20","075_12_20","ROM","12","20","20","Waki nämo täŋ yämiŋkaŋ Anutu täŋo mantä yäyak udegän ŋode täneŋ; Iwankaye kubätä nakta iwäwä ketem imen, ba umeta iwäwä ume imi näŋpek. Ude täŋ imeno uwä iniken täktäki waki unita mäyäk nadäwek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM12_21","075_12_21","ROM","12","21","21","Täŋpäkaŋ irit kuŋat-kuŋatjinta watä nämo irirä kädet wakitä intäŋo kehäromjin yäpmäŋ äpekta. Ude nämo, kädet waki täŋo kehäromi yäpmäŋ äpäkta kowata kudän täga upäŋ täk täkot. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM13_1","075_13_1","ROM","13","1","1","Äma kuduptagän gapman täŋo mani buramineŋ. U imata, Anututä nämo iwoyäweko uwä gapman kubä täga nämo irek. Gapman täŋo kehäromi uwä Anutu-ken nanik unita gapman komeni komeni yabäŋ yäwat epän täŋpäŋ it yäpmäŋ kukaŋ uwä Anututä iwoyäŋpäŋ yepmaŋpani. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM13_2","075_13_2","ROM","13","2","2","Mebäri unita äma kubätä gapman täŋo man utpäŋ imaka Anututä ini pewän ahäwani u urek. Äma ude täk täkaŋ uwä kowata ini yäpmäkta biŋam täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM13_3","075_13_3","ROM","13","3","3","Täŋpäkaŋ äma irit kuŋat-kuŋari täga uwä äma intäjukun it yämik täkaŋ unita nämo umuntak täkaŋ. Täŋ, äma kudän waki täk täkaŋ unitä uyaku umuntäneŋ. Unita in gapmanta täŋumun-umunkät nämo kaŋ kuŋatnayäŋ nadäŋpäŋä eruk imaka tägagänpäŋ täŋpeŋ kuŋat täkot. Imaka tägagänpäŋ taŋpeŋ kuŋarirä gapmantä in tabäŋirän api tägawek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM13_4","075_13_4","ROM","13","4","4","U imata, gapman uwä Anutu täŋo epän watä äma, inta yäŋpäŋ iwoyäŋ tamani. Täŋpäkaŋ in waki täneŋo uwä gapmanta umuntäneŋ. U imata, kowata yämikta kehäromi jop nämo yämani. Nämo, uwä Anutu täŋo watä epän äma itpäŋ Anutu täŋo kokwawak äma waki täŋpani-ken pewä ahäkta yäŋ yämani. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM13_5","075_13_5","ROM","13","5","5","Mebäri unita mani buramik-inik täneŋ. Täŋpäkaŋ komi nadäwet yäŋ nadäŋkaŋ unitagän umuntaŋpäŋ mani nämo buramineŋ. Nämo, bänepkatä gapman täŋo man buramik u kudän siwoŋi yäŋ nadäŋpäŋ mani buramineŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM13_6","075_13_6","ROM","13","6","6","Mebäri unita in takis moneŋ imaka, pek täkaŋ. Gapman uwä Anututä watä äma epän yäŋ yämiŋkuko u gwäk pimiŋpäŋ täk täkaŋ unita epäni täŋmeham takta takis moneŋ täga yäpneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM13_7","075_13_7","ROM","13","7","7","Unita in imaka yäwani udegän täŋ yämik täkot. Takis moneŋ yämikta yäwani unitawä takis moneŋ yämik täkot. Ba äma wäpi yäpmäŋ akukta yäwani uwä udegän wäpi yäpmäŋ akuneŋ. Ba oraŋ yämikta yäwani uwä udegän oraŋ yämineŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM13_8","075_13_8","ROM","13","8","8","Eruk, imaka kubä yäpneŋo uwä kowata pengän däpmäŋ täreneŋ, kämi kaŋ pena yäŋ nämo yäneŋ. Täŋpäkaŋ bänep iron kowata kowata täŋirä tärek-täreki nämo pärek. Kudän u uwä täga däpmäŋ tärenaŋi nämo. Nadäkaŋ? Äma kubätä bänep iron kädet bureni iwatpäŋ kuŋareko uwä baga man kudup buramiwani yäŋ täga iwetneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM13_9","075_13_9","ROM","13","9","9","Täŋkaŋ baga man ŋode kudän täwani; Kubokäret nämo täŋpen. Gäk äma kumäŋ-kumäŋ nämo uren. Gäk kubota nämo täŋpen. Gäk äma täŋo imaka kubä kaŋgärip nämo täŋpen. Baga man u ba baga man ätu itkaŋ u kuduptagäntä ŋode yäwani; Gäkŋata nadäk täyan udegän notkapakta nadäwen. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM13_10","075_13_10","ROM","13","10","10","Nadäkaŋ? Äma bänep iron ikek kuŋat täkaŋ uwä noriyeta waki nämo täŋ yämik täkaŋ. Unita bänep iron täktäk kädet unitä baga man buramik-buramik kädet bureni täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM13_11","075_13_11","ROM","13","11","11","Eruk, kudän ude täŋput yäŋ täwetat uwä mebäri ŋodeta; In kadäni itkamäŋ-ken ŋonita kaŋpäŋ nadäŋkaŋ kuŋat täkot. U däpmon peŋpäŋ kodak irit kadäni. U imata, nadäkinik täŋpäŋ yäput peŋpäŋ it yäpmäŋ äbäŋitna Anututä nin nimagutta kadäni keräp täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM13_12","075_13_12","ROM","13","12","12","Bureni! Bipmäŋ urani paorayäŋ täŋirän kome yäŋewayäŋ keräp täyak. Unita bipmäŋ urani täŋo täktäk u kudup peŋ moreŋpäŋ wakikät ämik täkta täŋtuŋum taŋpäŋ peŋyäŋek gänaŋ kuŋat täkäna. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM13_13","075_13_13","ROM","13","13","13","Nin kädet siwoŋi iwatpäŋ kuŋat täkäna, kepma täŋo peŋyäŋek gänaŋ kuŋat täkaŋ ude. Äŋnak-äŋnak kap tektek täŋpäŋ ume naŋkaŋ täŋguŋguŋ nämo täne. Täŋkaŋ kubokäret ba kudän ätu ämatä nämo tänaŋi nämo täne. Ba ämik kokwawak man nämo yäne. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM13_14","075_13_14","ROM","13","14","14","Nämoinik, in Ekäni Jesu Kristopäŋ tek ude wädäwä ärowäkaŋ gup täŋo nadäŋ gärip waki u däpmäŋ tärekta epäni nämo täneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM14_1","075_14_1","ROM","14","1","1","Äma kubä nadäkinik ikek upäŋkaŋ nadäkiniki uwä kwini, udewani mäde nämo ut yämineŋ. Nämo, not täŋ yämik täneŋ. Upäŋkaŋ man ätu täŋo mebäri kwawak nämo kudän täwani unita äma udewani-kät yäŋawät-awät nämo täneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM14_2","075_14_2","ROM","14","2","2","U ŋodeta yäyat; Äma kubä nadäkiniki kehäromi u imaka kuduptagän nakta täga nadäwek. Täŋpäkaŋ äma kubä nadäkiniki kwini uwä ketem tomkät nakta täga nämo nadäwek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM14_3","075_14_3","ROM","14","3","3","Täŋirän äma tom ketem kudup näŋpani unitä noripaki ketem tomkät nämo näŋpani unita nadäwän äpani täga nämo täneŋ. Ba äma ketem tomkät nämo näŋpani unitä äma tom ketem kudup näŋpani unita wakiinik täyan yäŋ nämo nadäŋ imek. Nämo, Anututä äma u imaka, inita biŋam imagurani. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM14_4","075_14_4","ROM","14","4","4","Gäk äma jidewani unitä äma kubä täŋo epän watä ämani täŋo täktäki yäpmäŋ daniwen? U epän täga täyak ba goret täyak u epän mähemitä ini yäwek. Bureni, Ekänitä äma udewani täga täŋkentäŋ yämiŋirän kehäromigän api itneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM14_5","075_14_5","ROM","14","5","5","Täŋpäkaŋ äma kubätä kepma kubäta nadäŋirän kudupi-inik täŋpek, kepma ätu yärepmitak yäŋ nadäwek. Täŋ, äma kubätä kepma päke u kudup uterakgän yäŋ nadäwek. U täga upäŋkaŋ nadäk udewanita äma kubäkubätä ini bänepiken yäpmäŋ daniŋkaŋ nadäk kubägän yäpmäŋ kuŋatneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM14_6","075_14_6","ROM","14","6","6","Nadäkaŋ? Äma kepma kubäta nadäŋirä inipärik kubä täk täkaŋ uwä Anutu iniŋoretta nadäŋkaŋ ude täk täkaŋ. Ba udegän, äma tom ketem kudup näŋpanitä Anutu oraŋ imikta nadäŋkaŋ nak täkaŋ. Imata, ketem unita Anutu bänep täga man iwetkaŋ nak täkaŋ unita. Täŋ, äma ketem ätuta bitnäk täkaŋ uwä udegän, Anutu oraŋ imikta nadäŋpäŋ Anutu bänep täga man iwet täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM14_7","075_14_7","ROM","14","7","7","Unitäŋo mebäri ŋode; Bämopnin-ken nanik kubätä irit kuŋat-kuŋarita u näkŋa-kengän yäŋ nämo yäwek. Ba kubätä kumäk-kumäkita näkŋata biŋam yäŋ nämo yäwek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM14_8","075_14_8","ROM","14","8","8","Nämo, kodak itnero uwä Ekäni wäpi biŋam oraŋ imikta itne. Ba kumnero u imaka, Ekäni wäpi biŋam oraŋ imikta kumne. Unita kodak itne ba kumnero uwä Ekäni oraŋ imiktagän täne. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM14_9","075_14_9","ROM","14","9","9","Mebäri unita, Kristo uwä äma kumbani ba kodak irani täŋo Ekäni ude itta kumäŋpäŋ äneŋi kodak taŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM14_10","075_14_10","ROM","14","10","10","Unita gäk, imata äbot täŋpani notkapak kubä täŋo nadäkinikita nadäwi jopi täk täkaŋ? Ba gäk, imata notkapak kubä iniŋ täwet täyan? Ŋode nämo nadätan? Gäk ba nin kuduptagän Anutu täŋo man käbeyä-ken api itne. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM14_11","075_14_11","ROM","14","11","11","Unita Anutu täŋo man ŋode kudän täwani; Näk Ekäni tärek-täreki nämo it täyat unitä bureni-inik ŋode yäyat; Komen ämawebe kudup näk-kengän äbäŋpäŋ gukut imäpmok api täŋ namineŋ. Täŋkaŋ ini kubäkubätä ŋode api näwetneŋ; Gäk Anutu bureni-inik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM14_12","075_14_12","ROM","14","12","12","Unita ŋode nadäna; Anututä nin kuduptagän täŋo mebärininta api niwet yabäwek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM14_13","075_14_13","ROM","14","13","13","Unita notniye täŋo nadäkiniki yäpmäŋ danik-danik kädet kaŋ pena! Peŋpäŋ nin kubäkubätä nadäk kädet kubä ŋode iwaräntäkta nadäk kehäromi kaŋ pena; Imaka täga upäŋkaŋ u täŋira notnapaktä nabäŋkaŋ nadäkiniki täŋpän waneŋo udeta imaka udewani täga nämo api täŋpet. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM14_14","075_14_14","ROM","14","14","14","Täŋpäkaŋ Ekäni Jesutä nadäk-nadäkna täŋkwawa taŋirän ŋode nadäwa tumäŋkaŋ; Imaka kubä ketem kejima udewani ini-tägän Anutu täŋo iŋamiken äma täŋo bänepi täga nämo täŋpän waneŋ. Ude nadätat upäŋkaŋ äma kubätä imaka kubäta yäjiwärani yäŋ nadäweko uwä eruk imaka u bureni yäjiwärani täŋpek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM14_15","075_14_15","ROM","14","15","15","Unita gäk imaka kubä jop naŋiri notkapak kubätä gabäŋpäŋ bänep nadäk-nadäki täŋpän waneŋo uwä eruk gäkŋata ŋode nadäwen; Ŋode täyat uwä notnapak unita nadäŋ imikinik nämo täyat yäŋ nadäwen. Nadätan? Kristotä notkapak unita yäŋpäŋ kumbukopäŋ imata jop nadäŋ ketem naknak terak notkapak täŋo nadäkiniki u täŋpi waneŋ? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM14_16","075_14_16","ROM","14","16","16","Nämo, unita ket ŋode nadäkot; Täktäkka unitä täŋpewän imaka u ba unita nadäwi täga täk täkaŋ unita äma ätutä waki yäŋ yäneŋta. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM14_17","075_14_17","ROM","14","17","17","Nadäkaŋ, imaka jopi, tom ketem udewanitä Anutu gämori-ken kuŋat-kuŋat kädet u nämo täŋ-mehamtäk täyak. Nämo, Anutu gämori-ken kuŋat-kuŋat kädet bureni uwä siwoŋi kuŋat-kuŋat, ba bänep kwini terak irit, ba oretoret Munapiktä pewän ahäk täkaŋ u. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM14_18","075_14_18","ROM","14","18","18","Unita äma kubätä kädet u iwarän täŋpäŋ Kristota watä epän täŋ imayäŋ täyak uwä Anututä äma unita gäripi nadäŋirän ämawebetä imaka, kaŋkaŋ api oraŋ imineŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM14_19","075_14_19","ROM","14","19","19","Unita notnaye, nin täktäk jide unitä bänep kubägän irit täŋo kädet pewän ahäk täkaŋ ba notniye täŋo nadäkiniki täŋ-kehäromtak täkaŋ, täktäk ugänpäŋ iwatpäŋ täk täkäna. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM14_20","075_14_20","ROM","14","20","20","Täŋkaŋ imaka jopi, ketem udewani terak Anutu täŋo epän nämo täna waneŋ. Bureni, imaka kuduptagän u täga nänaŋi upäŋkaŋ nin ketem kubä naŋitna äma kubätä nibäŋkaŋ bänepitä momi täŋpeko uwä kädet waki täne. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM14_21","075_14_21","ROM","14","21","21","Kädet siwoŋi uwä ŋode; Tom ketem ba wain ume naŋira ba imaka kubä täŋira notnapaktä nabäŋpäŋ momi täŋpek yäŋ nadäŋpäŋä eruk gäk kädet u wari nämo täŋpen. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM14_22","075_14_22","ROM","14","22","22","Täŋpäkaŋ imaka udewanita jide nadäk täyan u kwawak nämo yäŋahäwen. Nämo, Anutu iŋamiken gäkŋa-tagän iyap taŋpäŋ nadäŋpeŋ kuŋaren. Täŋpäŋ äma kubätä imaka kubäta täga yäŋ nadäŋpäŋ imaka u bänep nadäwätäk-kät nämo täŋpeko uwä bänep oretoret terak täga irek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM14_23","075_14_23","ROM","14","23","23","Täŋ, äma unitä tom ketem bänep yarä nadäŋkaŋ näŋpeko uwä Anututä goret täyan yäŋ iwerek. Imata, u siwoŋi täyat yäŋ nadäkinik kubägän nämo peŋpäŋ täŋpek. Unita imaka kubä u siwoŋi yäŋ ket nämo nadäŋkaŋ täk täkamäŋ uwä momi täk täkamäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM15_1","075_15_1","ROM","15","1","1","Eruk, äneŋi ŋode yäkgän täŋpa; Nin kubäkubä nadäkiniknin kehäromi nikek uwä nininken gäripgän nämo iwatne. Nämo, notniye nadäkiniki kwini u täŋkentäŋ yämiŋpäŋ bäräpini kotaŋ yämine. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM15_2","075_15_2","ROM","15","2","2","Täŋkaŋ nin kubäkubätä notniye nadäk-nadäki ba kuŋat-kuŋaritä tägawekta täŋkentäŋ yämiŋitna nadäkiniki kaŋ kehärom tawut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM15_3","075_15_3","ROM","15","3","3","U imata, Kristo, wäpi biŋam taŋi upäŋkaŋ iniken gärip terak nämo kuŋatkuk. Nämo, kädet Anutu täŋo mantä ŋode yäyak udegän ahäŋ imiŋkuk; Ämatä yäŋärok gäwetkuŋo u näkä terak äroŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM15_4","075_15_4","ROM","15","4","4","Nadäkaŋ? Man kudup Anutu täŋo manbiŋam terak bian kudän täwani u nin niwetpäŋ niwoŋärekta kudän täwani. U Anututä bureni api tämagurek yäŋ niwetpäŋ niwoŋärek täyak. Täŋkaŋ Anutu täŋo man uwä bänepnin täŋpidäm taŋirän gwäk pimiŋpäŋ kuŋattäŋgän imaka bureni u api kaŋ-ahäne. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM15_5","075_15_5","ROM","15","5","5","Täŋpäkaŋ in Jesu Kristo täŋo kädet kuroŋ iwarirä Anutu bänep täŋpidäm taktak mähemi ba gwäk pimiŋpäŋ kuŋat-kuŋat mähemitä in bämopjin-ken bänep kubägän irit pewän ahäŋ tamik täyon. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM15_6","075_15_6","ROM","15","6","6","Ude täŋ tamiŋirän in bänep nadäk-nadäkjin ba mejin kubägän peŋpäŋ Anutu, Ekäninin Jesu Kristo täŋo nani u wäpi iniŋoret täkot. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM15_7","075_15_7","ROM","15","7","7","Unita Kristotä not täŋ tamiŋkuko udegän äbot täŋpani notjiye kudup not täŋ yämiŋpäŋ bänep kubägän terak it täkot. Ude täŋirä Anutu täŋo wäpi biŋam punin-inik ärok täyon. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM15_8","075_15_8","ROM","15","8","8","Unita bureni täwetat; Kristotä Juda äbot täŋo watä epän äma jopi äworeŋkuko uwä Anututä yäŋkehäromtak man oraniye pähap yäwetkuko u bureni pewän ahäkta täŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM15_9","075_15_9","ROM","15","9","9","Ba guŋ äbottä butewakinita yäŋpäŋ Anutu iniŋoretta täŋkuk. Unita yäŋpäŋ Anutu täŋo mantä ŋode yäyak; Unita guŋ äbot bämopi-ken wäpka biŋam api yäpmäŋ akwet. Kap terak wäpka biŋam api ganiŋ oreret. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM15_10","075_15_10","ROM","15","10","10","Ba unitagän Anutu täŋo man kubätä äneŋi yäkgän ŋode täyak; Ämawebe kome kukŋi käda nanik in Anutu täŋo kudupi ämawebeniye yäpurärätpäŋ oretoret bok täkot. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM15_11","075_15_11","ROM","15","11","11","Ba äneŋi kubä pen ŋode yäkgän täyak; Guŋ äbot ämawebe, komeni komeni-ken nanik, in kudup kap terak Ekäni wäpi iniŋ orerut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM15_12","075_15_12","ROM","15","12","12","Täŋpäkaŋ Aisaiatä man unitagän äneŋi yäkgän ŋode täŋkuk; Jesitä äbotken nanik intäjukun äma kodaki kubä ahäŋkaŋ äma äbot komeni komeni api yabäŋ yäwarek. Täŋkaŋ guŋ äbottä äma uterakgän api yeŋgämä peneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM15_13","075_15_13","ROM","15","13","13","Täŋpäkaŋ in Anutu terakgän tubeŋ kuŋirä bänep pidäm ba oretoret pähap inken daiwän tokŋeton. Anutu, imaka bureni pewä ahäk-ahäk mähemi unitä ude täŋirän Kudupi Munapik täŋo kehärominitä täŋkentäŋ tamiŋirän ŋode burenitä bureni-inik nadäk täkot; Anututä nimagutpäŋ imaka tägatäga u bureni api nimek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM15_14","075_15_14","ROM","15","14","14","Notnaye, siwoŋi kädet inken tokŋek pätak yäŋ nadäkinik täyat. Täŋkaŋ nadäk-nadäk Anutu-ken nanik tokŋek pat tamik täyak uterak injin-tägän yäwetpäŋ yäwoŋärek kowata kowata täga täneŋ yäŋ nadäkinik täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM15_15","075_15_15","ROM","15","15","15","Ude nadätat upäŋkaŋ ehutpäŋ man ätu äneŋi täŋ-kwawataŋ tamikta manbiŋam ŋo kudän täyat. Bätakigän yäŋahätat ŋowä mebäri ŋodeta; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM15_16","075_15_16","ROM","15","16","16","Anututä nadäŋ namiŋpäŋ guŋ äbotken Kristo Jesu täŋo watä epän täkta iwoyäŋpäŋ nepmaŋkuko unita. Näk bämop äma ude itpäŋ ämawebe guŋ äbot u yämagut päbä yepmaŋpa Anututa ärawa täga täŋ iminaŋi ude täŋ imikta Anutu täŋo manbiŋam yäŋahäŋ yämik täyat. Ude täŋira Kudupi Munapiktä täŋpewän ämawebe u kudupi, Anututa biŋam täk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM15_17","075_15_17","ROM","15","17","17","Unita näk Jesu Kristo täŋo wäpi terak Anutu täŋo watä epän täk täyat unita nadäŋira ärowani täk täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM15_18","075_15_18","ROM","15","18","18","Täŋkaŋ imaka ätuta yäŋira nämo tägawek. Nämo, Jesu Kristotä ketna terak epän täŋkuko unitagän ehutpäŋ kwawakgän ŋode yäŋahäŋpäŋ täwerayäŋ; Näk guŋ äbot ämawebe yäŋ-yäkŋat päbä yepmaŋpa Anutu täŋo man buramiwani ämawebe ude täŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM15_19","075_15_19","ROM","15","19","19","Ude täŋkuro uwä Kristotä mena ba täktäkna täŋmeham taŋirän Kudupi Munapik täŋo kehäromi terak kudän kudupi kehäromi nikek mebäri mebäri pewa ahäŋkuŋ. Näk Jerusalemtä päŋku Ilirikum kome u bämopi-ken Kristo täŋo manbiŋam yäŋahäŋtäŋ päŋku epän u käda täkta yäwani u täŋ täreŋkut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM15_20","075_15_20","ROM","15","20","20","Täŋpäkaŋ nadäk kehäromi kubägän ŋode nadäk täyat; Jesu täŋo manbiŋam yäŋahäk täyat uwä, guŋ äbot bureni-inik, Kristo täŋo wäpi biŋam nämo nadäk täkaŋ-ken ugän yäŋahäkta nadäk täyat. Näk äma kubätä epän täŋpani-ken u täkta nämo nadätat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM15_21","075_15_21","ROM","15","21","21","Nämoinik, Anutu täŋo mantä ŋode yäyak udegän täkta nadätat; Ämawebe mani biŋam nämo yäwerani u api kaŋpäŋ nadäwä tumneŋ. Bureni, ämawebe mani biŋam nämo nadäwanitä api nadäwä tumneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM15_22","075_15_22","ROM","15","22","22","Täŋpäkaŋ epän ŋonitä kadäni käroŋi nepmäŋit yäpmäŋ äbäŋirän in täga nämo äre tabätat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM15_23","075_15_23","ROM","15","23","23","Upäŋ kome ŋo käda epän täŋ paotat unita, ba kadäni käroŋi-inik äre tabäkta nadäŋ yäpmäŋ äbätat unita kadäni ŋoken täga käwep api äre tabäwet. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM15_24","075_15_24","ROM","15","24","24","Näk Spen kome kwayäŋ täyat ugän äre inken jukun oretoret terak it tepmaŋpa täreŋirän täŋkentäŋ namiŋirä Spen kome api kwet. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM15_25","075_15_25","ROM","15","25","25","Upäŋkaŋ pengänä Anutu täŋo kudupi ämawebe Jerusalem käda itkaŋ u päŋku yabäŋpäŋ täŋkentäŋ yämikta kuyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM15_26","075_15_26","ROM","15","26","26","Äbot täŋpani Masedonia ba Grik komeken naniktä yäŋpäŋ-nadäŋpäŋ Anutu täŋo kudupi ämawebe ätu Jerusalem yotpärare-ken jäwäri itkaŋ u täŋkentäŋ yämikta moneŋ peŋkuŋo u api yäpmäŋ kwet. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM15_27","075_15_27","ROM","15","27","27","Täŋpäkaŋ moneŋ u iniken gärip terak peŋkuŋ. Kädet ude täŋkuŋo u täga täŋkuŋ. Imata, Juda äbottä bänepi yepmäŋ towikta tuŋum tägagämän Anutu-ken nanik yämiŋkuŋ. Unita kowata däpmäŋ tärekta Juda äbot täŋo gup käda täŋkentäŋ yämikta yäwani. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM15_28","075_15_28","ROM","15","28","28","Eruk moneŋ u yäpmäŋ päŋku Jerusalem äbot täŋpani jäwäri itkaŋ unita yäma tärewänkaŋ Spen kome kwa yäŋpäŋä äre tabäŋpäŋ it tepmaŋkaŋ api kwet. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM15_29","075_15_29","ROM","15","29","29","Täŋkaŋ ŋode nadätat; Kadäni inken ärewayäŋ täyat-ken ukenä Kristo täŋo iron pähap näkken tokŋeŋ pätak u api duiŋ tamet. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM15_30","075_15_30","ROM","15","30","30","Unita notnaye, nin Jesu Kristota nadäŋ imikinik täk täkamäŋ unita, ba iron kädet Munapiktä nin bämopnin-ken pewän ahäŋkuŋo unita yäŋpäŋ ŋode peŋ täwetat; Komi epän täyat ŋo täŋmeham takta näka yäŋpäŋ Anutu-ken yäŋapik man yäk täkot. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM15_31","075_15_31","ROM","15","31","31","Ude täŋirä Anututä äyuŋ täŋ namiŋpäŋ äma Judia komeken nanik Anutu täŋo man bitnäk täk täkaŋ u keri-ken nanik kaŋ nämagurän. Ba in Anutu-ken yäŋapiŋirä Jerusalem äbot täŋpani ämawebetä täŋkentäk yäpmäŋ kwayäŋ täyat unita gäripi kaŋ nadäwut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM15_32","075_15_32","ROM","15","32","32","Ude täŋirä Anututä nadäŋ namiŋirän inken oretoret terak äre tabäŋpäŋ itpäŋ-nadäk säkgämän täŋpäŋ kehäromi bok kaŋ yäpna. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM15_33","075_15_33","ROM","15","33","33","Täŋpäkaŋ Anutu bänep pidäm mähemi unitä inkät tärek-täreki nämo it täyon. U Bureni. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM16_1","075_16_1","ROM","16","1","1","Eruk man kubä nadätat uwä ŋode; In wanotnin Fibi, Senkria kome ämawebe äbot täŋpani täŋkentäŋ yämik täyak u säkgämän imagutpäŋ kaŋ oraŋ imut yäŋ nadätat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM16_2","075_16_2","ROM","16","2","2","Anutu täŋo kudupi ämawebetä kädet ude täkta yäwani unita udegän Ekäni täŋo wäpi terak imagurirä imaka kubäta wäyäkŋeŋpäŋ yäŋiränä kaŋ täŋkentäŋ imut. U imata, wanotnin uwä näk ba äbot täŋpani mäyap täŋkentäŋ nimik täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM16_3","075_16_3","ROM","16","3","3","Täŋkaŋ Prisila-kät äpi Akwila, u näkkät Kristota watä epän bok täŋpani u bänep oretoret manna ŋo kaŋ yämut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM16_4","075_16_4","ROM","16","4","4","Yarä uwä näk täŋkentäŋ namikta gupita nämo iyap taŋkumän. Unita näkägän nämo yäniŋ oretat. Nämo, guŋ äbotken nanik äbot täŋpani uken-uken nanik u imaka, udegän bänep täga nadäŋ yämik täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM16_5","075_16_5","ROM","16","5","5","Täŋkaŋ äbot täŋpani ämawebe yanäpi unitä yotken käbeyä täk täkaŋ u näkŋo bänep oretoret manna ŋo kaŋ yäwerut. Täŋkaŋ notnapak tägagämän Epainetus u näkŋo bänep oretoret manna ŋo kaŋ iwerut. U Esia komeken intäjukun-inik Jesuta nadäkinik täŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM16_6","075_16_6","ROM","16","6","6","Täŋkaŋ Maria, komi epän täŋ tamik täŋkuko unita näkŋo bänep oretoret manna ŋo kaŋ iwerut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM16_7","075_16_7","ROM","16","7","7","Täŋkaŋ Adronikus kenta Julius unita näkŋo bänep oretoret manna ŋo kaŋ yäwerut. Yarä uwä nägätnin moräk kubägän, komi yotken näkkät bok itkumäŋ. U aposoro yarä tägagämän yäŋ yäwerani. Yarä uwä Jesuta nadäkinik täŋirän näk mäden nadäkinik udegän täŋkut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM16_8","075_16_8","ROM","16","8","8","Täŋkaŋ Ampliatus, Kristo wäpi terak notnapak gäripi-inik nadäŋ imik täyat unita näkŋo bänep oretoret manna ŋo kaŋ iwerut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM16_9","075_16_9","ROM","16","9","9","Täŋkaŋ Abanus, näkkät Kristota watä epän bok täŋpani unita näkŋo bänep oretoret manna ŋo kaŋ iwerut. Ba notnapak tägagämän kubä Stakis unita imaka, näkŋo bänep oretoret manna ŋo kaŋ iwerut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM16_10","075_16_10","ROM","16","10","10","Täŋkaŋ Apeles, Kristo täŋo epän täŋpani bureni-inik kubä unita näkŋo bänep oretoret manna ŋo kaŋ iwerut. Ba Aristobulustä äbotken nanikta imaka, näkŋo bänep täga manna ŋo kaŋ iwerut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM16_11","075_16_11","ROM","16","11","11","Täŋkaŋ näkŋakät nanik Herodian unita näkŋo bänep oretoret manna ŋo kaŋ iwerut. Ba Nasisus täŋo äbotken nanik Ekänita nadäkinik täŋpani unita imaka, näkŋo bänep oretoret manna ŋo kaŋ yäwerut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM16_12","075_16_12","ROM","16","12","12","Täŋkaŋ webe yarä Ekäni täŋo watä epän täŋpani wäpi Trifinia kenta Trifosa unita näkŋo bänep oretoret manna ŋo kaŋ yäwerut. Ba wanotna tägagämän Pesis unita imaka. U Ekänita watä epän kehäromi täk täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM16_13","075_16_13","ROM","16","13","13","Täŋkaŋ bänep oretoret manna ŋo Rufus kaŋ iwerut. Rufus uwä Ekäni täŋo iwaräntäki tägagämän kubä. Ba Rufus miŋi imaka, näkŋo bänep täga manna ŋo kaŋ iwerut. U näkŋo meŋna ude itkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM16_14","075_16_14","ROM","16","14","14","Täŋkaŋ näkŋo bänep oretoret manna ŋo Asinkritus, Flegon, Hemes, Patrobas ba Hemas ukät notniye ätu penta it täkaŋ u kaŋ yäwerut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM16_15","075_16_15","ROM","16","15","15","Täŋkaŋ Filologus kenta Julia ba Nereus yanwanori, ba Olimpes-kät Anutu täŋo kudupi ämawebe penta it täkaŋ unita imaka kaŋ yäwerut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM16_16","075_16_16","ROM","16","16","16","Täŋpäkaŋ äbot täŋpanitä täk täkaŋ ude kowat iniŋ orerän täk täkot. Täŋkaŋ Kristo täŋo äbot komeni komeni kuduptagäntä bänep oretoret man tamikaŋ ŋo. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM16_17","075_16_17","ROM","16","17","17","Eruk notnaye, äma ätu täŋo mebäri täwerayäŋ täyat unita ket nadäŋ täpäneŋpäŋ kuŋatneŋ; Äma man bureni täwetpäŋ täwoŋärewani u mäde ut imiŋpäŋ äbot täŋpani bämopi-ken duŋ-wewek kädet mebäri mebäri pewä ahäk täkaŋ unita watäni it täkot. Äma udewanitä äma täŋo nadäkiniki täŋpewä putärek täkaŋ unita yabäŋ umuntaŋ päŋku injingän itneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM16_18","075_16_18","ROM","16","18","18","Nadäkaŋ, äma udewani Ekäninin Kristo täŋo epän nämo täk täkaŋ. Nämoinik, u iniken gup täŋo nadäŋ gärip ugänpäŋ iwarän täŋpäŋ täk täkaŋ. Ude täŋkaŋ bänep ärik-ärik man me pidäm terak ämawebe kädet waki udewanita mebäri nämo nadäwä tumbani u täŋyäkŋat täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM16_19","075_16_19","ROM","16","19","19","Täŋ, inä Anutu täŋo man iwarän täŋirä intäŋo biŋam ämawebe kudup nadäŋ moreŋkuŋ. Unita näk inta oretoret pähap nadäŋ tamitat upäŋkaŋ ŋode kaŋ irut yäŋ nadätat; Kudän siwoŋi kädetta nadäwä tumbäpäŋ waki täktäk kädetta nadäwä tumäkta guŋ ude kaŋ irut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM16_20","075_16_20","ROM","16","20","20","Ude irirä bänep kwini terak irit täŋo mähemi Anutu unitä ätu nanak itkaŋ täŋkentäŋ tamiŋirän Satan yeŋiwat päpmo api yeŋjakŋitneŋ. Eruk Ekäninin Jesu täŋo orakorakitä inken it tamik täyon. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM16_21","075_16_21","ROM","16","21","21","E man kubä ŋode; Näkkät epän bok täŋpani Timoti unitä inta bänep oretoret man täwetak. Ba näkŋakät nanik Lusias, Jeson, Sosipate u imaka udegän, täwetkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM16_22","075_16_22","ROM","16","22","22","Täŋpäkaŋ äma Pol täŋo meni jinom yäpmäŋpäŋ man päke kudän täyat ŋo, Tetius näk imaka, Ekäni wäpi terak bänep oretoret man täwetat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM16_23","075_16_23","ROM","16","23","23","Täŋkaŋ Gaius imaka, bänep oretoret man täwetak. Gaius uwä yori-ken yäŋnäkŋat päŋku nepmaŋpäŋ watä it namik täyak, ba ŋo nanik äbot täŋpani kuduptagänta imaka, watä säkgämän it yämik täyak. Täŋpäkaŋ yotpärare ŋonitäŋo moneŋ watä irani wäpi Erastus ukät notninpak kubä Kwatus, yarä u imaka, inta bänep oretoret man täwetkamän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM16_24","075_16_24","ROM","16","24","24","Eruk Ekäninin Jesu Kristo täŋo orakoraki unitä in kuduptagän-ken it tamik täyon. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM16_25","075_16_25","ROM","16","25","26","Anutu wäpi iniŋoret täkäna! Anutu u nadäkinikjin täga täŋ-kehäromtaŋ tamiŋpäŋ tepmaŋpän kehäromigän itneŋ, Jesu Kristo täŋo Manbiŋam Täga, näkä täwetpäŋ täwoŋärek täyat unitä yäyak ude. Manbiŋam Täga u bian käbop it yäpmäŋ äbukopäŋ apiŋo unitäŋo bureni profettä man kudän täwani terak Anututä kwawakinik pewän ahäŋkuk. Ude täŋpäŋ Anutu tärek-täreki nämo it täyak unitä ämawebe äbori äbori komeni komenitä manbiŋam u nadäkinik täŋpäŋ buramineŋta peŋ niwerirän yäŋahäk täkamäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RM16_27","075_16_27","ROM","16","27","27","Täŋpäkaŋ Anutu kubä unitägän ini nadäwä tärek mähemi. Unita kudän Jesu Kristotä täŋkuko uterak epmäget kudän ba iniŋ oretoret pähaptä Anututa tärek-täreki nämo ärok täyon. U Bureni!");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C11_1","076_1_1","1CO","1","1","1","Näk Pol, Anutu täŋo nadäk tawaŋ terak Kristo Jesu täŋo aposoro itat. Täŋpäkaŋ notninpak Sostenes-kät nektä man ŋo kudän täŋpäŋ Anutu täŋo äbot täŋpani ämawebe Korin yotpärare-ken itkaŋ inta peda äretak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C11_2","076_1_2","1CO","1","2","2","Inä Jesu Kristotä Anutu iŋamiken yäpän-siwoŋ tawäpäŋ tepmaŋpani. Jesu Kristo uwä in ba nintäŋo Ekäni, ba ämawebe komeni komeni Ekäninin Jesu Kristo iniŋoret täkaŋ unitäŋo Ekäni kubä ugän. Nin kudup Anututä kudupi ämawebeniye ude itta yäŋpäbä nipmaŋpani. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C11_3","076_1_3","1CO","1","3","3","Eruk Anutu Nanin-kät Ekäni Jesu Kristoken nanik orakorak ba bänep pidämtä intä terak äroton. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C11_4","076_1_4","1CO","1","4","4","Kristo Jesu terak Anututä bänep iron taŋi täŋ tamiŋkuko unita inta yäŋpäŋ kadäni kadäni Anutu bänep täga man iwet täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C11_5","076_1_5","1CO","1","5","5","Bänep täga man iwet täyat uwä ŋodeta; Kristo terak iron taŋi täŋ tamani. Kristo uterak Anututä imaka säkgämän säkgämän inken pewän tokŋeŋ parirän u gänaŋ it täkaŋ. U täŋkentäŋ tamiŋirän mani bureni nadäwä tärewäpäŋ mejintä u yäŋahäk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C11_6","076_1_6","1CO","1","6","6","Bureni! Kristo täŋo man in täwetkumäŋo u bänepjin-ken jäwäri äpmoŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C11_7","076_1_7","1CO","1","7","7","Unita apiŋo Ekäninin Jesu Kristotä äneŋi äbäkta dapun käroŋ täŋ itkaŋ-ken Munapik-ken nanik iron kubäta nämo wäyäkŋek täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C11_8","076_1_8","1CO","1","8","8","Täŋpäkaŋ Kristo unitä täŋ-kehäromtaŋ tamiŋirän nämo kwitaŋpäŋ it yäpmäŋ äroŋirä Ekäni Jesu Kristo täŋo kadäni pähap api ahäŋ tamek. Ude täŋ-kehäromtaŋ tamiŋirän kadäni pähap uken momijin nämotä api itneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C11_9","076_1_9","1CO","1","9","9","Täŋpäkaŋ Anutu u man kubä-yäŋ kubä-yäŋ nämo täk täyak. Nämo, u nanaki Ekäninin Jesu Kristo ukät bänep kubägän itta yäŋpäbä nipmaŋkuko uwä imaka täŋ tamikta yäŋkuko u pära nämo, burenigän api täŋ tamek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C11_10","076_1_10","1CO","1","10","10","Eruk notnaye, Ekäninin Jesu Kristo wäpi terak man kehäromi ŋode täwetat; In yäŋawät-awät nämo täneŋ. Nämo, duŋ-wewek man peŋpäŋ nadäk-gärip kubägän peŋpäŋ äbot kubägän ude kaŋ irut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C11_11","076_1_11","1CO","1","11","11","Notnaye, äma ätu notjinpak Kloe unitä äbotken naniktä äbä ŋode näwetkuŋ; In bämopjin-ken yäŋawät-awät terak man mebäri mebäri ŋode yäk täkaŋ; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C11_12","076_1_12","1CO","1","12","12","In ätutä Ninä Pol iwat täkamäŋ yäŋ yäk täkaŋ. Yäŋirä ätutä Nin Apolos iwat täkamäŋ yäŋ yäk täkaŋ. Täŋ, ätutä Nin Pita iwat täkamäŋ yäŋ yäk täkaŋ. Täŋ, ätutäwä ŋode yäk täkaŋ; Ude nämo, nin uwä Kristo iwat täkamäŋ yäŋ yäk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C11_13","076_1_13","1CO","1","13","13","Wa! Ude täk täkaŋ uwä Kristo kwäk duk täkaŋ bumik! Jide? Pol näkä inta yäŋpäŋ päya kwakäp terak äroŋkut? Ba näk näwaräntäkta ume yäpuŋ? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C11_14","076_1_14","1CO","1","14","14","Nämoinik, näk in mäyap nämo ärut tamiŋkuro unita Anututa bänep täga nadäŋ imitat. Näk Krispus kenta Gaius ugänpäŋ ume ärut yämiŋkut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C11_15","076_1_15","1CO","1","15","15","Unita kubätä Näk Pol iwaräntäkta ume yäput yäŋ yänaŋi nämo. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C11_16","076_1_16","1CO","1","16","16","E, Stefanas äboriye imaka ume ärut yämiŋkut. Täŋkaŋ äma ätu ume ärut yämiŋkut ba nämo ärut yämiŋkuro u nämo nadätat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C11_17","076_1_17","1CO","1","17","17","Bureni täwetat, Kristotä ume ärutärut piä täkta nämo nepmaŋpän äbut. U iniken Manbiŋam Täga yäŋahäkta naniŋ kireŋkuk. Täŋpäkaŋ mani biŋam yäŋahäk täyat uwä kome täŋo nadäk-nadäk terak nämo yäŋahäk täyat. Nämo, ude täŋira Kristotä päya kwakäp terak kumbuko unitäŋo kehäromi imaka jopi kubä täŋpekta. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C11_18","076_1_18","1CO","1","18","18","Täŋpäkaŋ ämawebe paot-paotta biŋam täŋpanitä päya kwakäp täŋo manbiŋamta nadäŋirä guŋ täŋo man ude täk täyak. Täŋ, ämawebe waki keri-ken nanik nimagurani ninä manbiŋam u nadäŋitna Anutu täŋo kehäromi, ämawebe yäpätägakta, ude täk täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C11_19","076_1_19","1CO","1","19","19","Unita Anutu täŋo man ŋode kudän täwani; Näk äma nadäk-nadäk ikek yäŋ yäwerani unitäŋo nadäk-nadäki api pewa paotneŋ. Nadäk-nadäki pewa paorirä guŋ ude api itneŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C11_20","076_1_20","1CO","1","20","20","Eruk u kawut! Äma nadäk-nadäki ärowani nikek unita jide yänayäŋ? Ba äma man kudän äpmoŋpani daniŋpäŋ nadäk täŋpanita jide? Ba äma kome ŋonitäŋo man yäkta meni pidämi unita jide yänayäŋ? Ude nämo! Anututä kome ŋonitäŋo nadäk-nadäk ärowani täŋpewän guŋ täŋo nadäk-nadäk ude äworeŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C11_21","076_1_21","1CO","1","21","21","Uwä ŋode; Anututä iniken nadäk iwatpäŋ kädet itpipiŋpewän ämawebetä iniken nadäk-nadäk terak Anutu täŋo mebäri täga nämo nadäwä tumneŋ. Unita Anututä kädet kubä pewän ahäŋkuko u ŋode; Ämawebe, guŋ täŋo man nintä yäŋahäwani u nadäŋpäŋ Jesuta nadäkinik täk täkaŋ uwä Anututä ämawebe u inita biŋam yämagut täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C11_22","076_1_22","1CO","1","22","22","Bureni, Juda ämatä kudän kudupi kakta wari yäk täkaŋ, ba Grik ämatä kome täŋo nadäk-nadäk ärowani unita nadäkinik täk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C11_23","076_1_23","1CO","1","23","23","Upäŋkaŋ ninä man ŋode yäŋahäk täkamäŋ; Kristo u päya kwakäp terak kumbuk! Täŋpäkaŋ Juda ämatä man u nadäŋirä nadänaŋi nämo ude täk täyak. Ba Grik ämatä man u nadäŋirä guŋ täŋo man ude täk täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C11_24","076_1_24","1CO","1","24","24","Upäŋkaŋ ämawebe Anututä inita biŋam iwoyäwani, Juda äbotken nanik ba Grik äbotken nanik imaka, Kristo täŋo biŋam u nadäŋitna Anutu täŋo kehäromi ba nadäk-nadäk kädet bureni ude täk täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C11_25","076_1_25","1CO","1","25","25","Bureni-inik, Anutu täŋo man ämatä u nadäŋirä guŋ täŋo man täk täyak uwä kome täŋo nadäk-nadäk irepmit morek täyak. Täŋkaŋ Anutu täŋo täktäki, ämatä u kaŋpäŋ nadäŋirä kwini ba jopi ude täk täyak uwä äma täŋo kehäromi irepmit morek täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C11_26","076_1_26","1CO","1","26","26","Eruk notnaye, in jidewanitä irirä Anututä yäŋpäbä tepmaŋpän inita biŋam täŋkuŋ? Komen äma iŋamiken inken nanik mäyaptä äma nadäwani ude nämo itkuŋ. Ba inken nanik mäyaptä äma ekäni ude nämo itkuŋ. Ba inken nanik mäyaptä udegän, äma wäpi biŋam ikek täŋo iroŋiniye nämo itkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C11_27","076_1_27","1CO","1","27","27","Wäpjin biŋam ikek nämo upäŋkaŋ komen ämatä mäyäk tawut yäŋpäŋ Anututä ämawebe nadäk-nadäki guŋ täŋo bumik upäŋ inita iwoyäŋkuk. Ba komen äma inita nadäŋirä kehäromi nikek täŋpani unitä mäyäk nadäkta, ämawebe kwini yäŋ yäwerani upäŋ inita yäpuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C11_28","076_1_28","1CO","1","28","28","Uwä ämawebe wäpi biŋam ikek nämo, upäŋ yämagutkuk, ba ämawebe äma nadäkinik nämo täŋpanitä unita nadäwä äpani-inik, jiraŋ ude täk täkaŋ upäŋ yäpuk. Ude täŋkaŋ imaka komen ämatä nadäwä ärowani täk täkaŋ u awähutkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C11_29","076_1_29","1CO","1","29","29","Ude täŋkuko uwä äma kubätä Anutu iŋamiken iniken wäpi yäpmäŋ akukta käderi täŋpipiŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C11_30","076_1_30","1CO","1","30","30","Unita ket ŋode nadäwut! Anututä ini Jesu Kristo dubini-ken tepmaŋkuk. Täŋpäkaŋ Anututä yäŋpewän Kristo uwä nintäŋo kome yäpmäŋirän Anututä nibäŋpäŋ Jesu Kristo unitäŋo nadäk-nadäki tägagämän ba täktäki siwoŋi kak täyak. Täŋpäkaŋ, Kristotä momi täŋo kehäromi yäpmäŋ äpuko unita apiŋo momitä nämo nimagurirän kudupi it täkamäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C11_31","076_1_31","1CO","1","31","31","Eruk, ude unita Anutu täŋo man ŋode kudän täwani unitä kaŋ kehärom tawän; Äma kubätä imaka kubäta biŋam pähap yäwa yäŋpäŋä Anutu-tagän biŋam kaŋ yäwän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C12_1","076_2_1","1CO","2","1","1","Eruk notnaye, Anutu täŋo man bureni, bian käbop itkuko u yäŋahäŋpäŋ täwetta inken äreŋkuro kadäni uken näkŋaken wäpna biŋam nämo yäpmäŋ akuŋkut. Man gäripi nikek terak, bänepjin jop ärikta ba äma nadäwani täŋo man terak nämo täwetkut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C12_2","076_2_2","1CO","2","2","2","Nämo, näk ŋode nadäŋpäŋ äreŋkut; Kuŋkaŋ imaka kubä täŋo biŋam nämo api yäwet. Jesu Kristo-tagän, ba u päya kwakäp terak kumbuko unitagän api yäŋahäŋpäŋ täweret yäŋ nadäk kehäromi ude peŋkut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C12_3","076_2_3","1CO","2","3","3","Unita äreŋpäŋ kehäromina nikek nämo, umuntaŋkaŋ dädätna kwaiŋirä in bämopjin-ken itkut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C12_4","076_2_4","1CO","2","4","4","Täŋpäkaŋ manbiŋam yäŋahäŋpäŋ täwetkuro uwä äma nadäk-nadäki ärowani täŋo man terak, ba bänep ärik-ärik man nämo täwetkut. Nämo, man täwetkuro uterak Munapik täŋo kehäromini kwawak ahäŋirän kaŋpäŋ näkŋo man unita nadäwä bureni täŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C12_5","076_2_5","1CO","2","5","5","Ude täŋkuro uwä nadäkinikjintä äma täŋo nadäk-nadäk terak nämo yeŋgämä peneŋta täŋkut. Nämo, nadäkinikjin Anutu täŋo kehäromi terak yeŋ täpäneneŋta ude täŋkut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C12_6","076_2_6","1CO","2","6","6","Täŋ, ämawebe nadäkiniki äma bureni äworewanitä manbiŋam yäŋahäk täyat unita manbiŋam nadäk-nadäk bureni Anutu-ken nanik pewän ahäwani yäŋ nadäk täkaŋ. Täŋpäkaŋ nadäk-nadäk u kome täŋo nadäk-nadäk nämo, ba nadäk-nadäk kome ŋonitäŋo äma ekäni ekäni, pewä paotta yäwani unitä nadäŋpäŋ yäpmäŋ kuŋat täkaŋ u nämo. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C12_7","076_2_7","1CO","2","7","7","Nämoinik, nadäk-nadäk näkä yäŋahäk täyat uwä Anutu täŋo nadäk-nadäk käbop it yäpmäŋ äbuko u. Täŋpäkaŋ nin nadäk-nadäk uterak kunumta biŋam täneta bian-inik, kunum kenta kome nämo ahäŋirän iwoyäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C12_8","076_2_8","1CO","2","8","8","Täŋ, nadäk-nadäk u kome ŋonitäŋo äma ekäni ekänitä nämoinik nadäwä tumbuŋ. U nadäwä tumbuŋ yäwänäku kunum täŋo Ekäni päya kwakäp terak nämo utpewä kumbän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C12_9","076_2_9","1CO","2","9","9","Täŋpäkaŋ manbiŋam nintä yäŋahäk täkamäŋ unita man kubä Anutu täŋo man ŋode kudän täwani; Anututä ämawebe gäripi nadäŋ imik täkaŋ unita imaka säkgämän-inik, inipärik kubä täŋtuŋum taŋpäŋ peŋ yämiŋkuk. U äma dapuritä nämo käwani, ba jukunitä nämo nadäwani, ba unita juku piŋpäŋ nadäwä tärenaŋi nämo. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C12_10","076_2_10","1CO","2","10","10","Imaka säkgämän uwä bian käbop itkukopäŋ Anututä Munapiki terak niwoŋäreŋkuk. Nadäkaŋ, Anutu täŋo Munapikitä imaka kuduptagän nadäwän tärek täyak. Täŋkaŋ Anutu täŋo nadäk-nadäk äpmoŋpani imaka, nadäwän tärek täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C12_11","076_2_11","1CO","2","11","11","Uwä ŋode; Äma kubätä noripaki täŋo nadäk-nadäki täga nämo nadäwän täreneŋ. Nämo, äma u iniken mäjoni-tägän nadäk-nadäki täga nadäwek. Täŋpäkaŋ Anutu udegän, äma kubätä Anutu täŋo nadäk-nadäki täga nämo nadäwän täreneŋ. Nämo, iniken Munapiki-tägän täga nadäwek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C12_12","076_2_12","1CO","2","12","12","Eruk, ninä kome ŋonitäŋo mäjo nämo yäpumäŋ. Nämo, Munapik Anutu-ken nanik yäpumäŋo u mebäri ŋodeta yäpumäŋ; Iron mebäri mebäri Anututä nimiŋkuko u nadäna tumäkta. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C12_13","076_2_13","1CO","2","13","13","Unita imaka unitäŋo manbiŋam yäŋahäk täkamäŋ uwä äma täŋo man terak nämo täwetpäŋ täwoŋärek täkamäŋ. Nämo, man Munapiktä niwetpäŋ niwoŋärewani uterak täwetpäŋ täwoŋärek täk täkamäŋ. Bureni, Munapik täŋo nadäk-nadäkä man äma Kudupi Munapik ikektä täga nadänaŋi uterak täwetpäŋ täwoŋärek täk täkamäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C12_14","076_2_14","1CO","2","14","14","Täŋ, ämawebe Kudupi Munapik ikek nämo uwä imaka Munapik-ken nanikpäŋ täga nämo yäpneŋ. Nämo, äma udewanitä imaka Munapik-ken nanik unita nadäwä jopi ude täk täkaŋ unita. Ba imaka udewani täŋo mebäri täga nämo nadäwä täreneŋ. Imata, äma Munapik ikek-tägän imaka Munapik-ken nanik täga kaŋpäŋ nadäwä täreneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C12_15","076_2_15","1CO","2","15","15","Täŋkaŋ äma Munapik ikektä imaka kuduptagän kaŋpäŋ nadäwä tärewäpäŋ yäpmäŋ danik täkaŋ upäŋkaŋ äma Munapik ikek nämo uwä äma unitäŋo mebäri täga nämo kaŋpäŋ nadäwä tärewäpäŋ yäpmäŋ danineŋ. Man unita Anutu täŋo man ŋode kudän täwani; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C12_16","076_2_16","1CO","2","16","16","Komen äma netätä Ekäni täŋo nadäk-nadäki nadäwän tärewäpäŋ nadäk-nadäk ätu imiŋkuk? Täga nämo! Täŋ, ninä Kristo täŋo nadäk-nadäk iŋitkamäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C13_1","076_3_1","1CO","3","1","1","Eruk notnaye, äma Kudupi Munapik ikekta man täga yäwetnaŋi, man udewani bian in täga nämo täwetnaŋi. Nämo, äma kome täŋo nadäk pen iŋiranita täga yäwetnaŋi udegän täwetpäŋ täwoŋäreŋkut. Kadäni uken in Kristo täŋo nadäk kädet terak nämo tägaŋkaŋ nanak paki ude pen itkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C13_2","076_3_2","1CO","3","2","2","Unita man täwetpäŋ täwoŋärek täŋkuro u ketem kehäromi ude nämo, ketem näbäni, nonoŋ udewanipäŋ tepmäŋ towik täŋkut. Imata, ketem bureni nakta kehäromi nikek nämo itkuŋ. Upäŋkaŋ apiŋo inidegän itkaŋ! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C13_3","076_3_3","1CO","3","3","3","In nadäk kädet biani u pen iwaräntäŋ yäpmäŋ äbäkaŋ. Notta kokwawak nadäk-nadäk ba yäŋ-ämikämik kädet u inken pen pätak. Unita in bänep nadäk-nadäk waki kädet-ken pen itkaŋ yäŋ bureni täwetat. Komen äma täŋo kudängän täk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C13_4","076_3_4","1CO","3","4","4","In ätutäwä ŋode yäk täkaŋ; Nin Poltä äbotken nanik. Täŋirä ätutäwä Nin Apolostä äbotken nanik yäŋ yäk täkaŋ. Kädet u iwat täkaŋ uwä komen äma täŋo kädetgän iwat täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C13_5","076_3_5","1CO","3","5","5","Wa! Apolos u äma jidewani? Ba näk Pol imaka, äma jidewani unita nin unitä äbotken nanik yäŋ yäk täkaŋ? Nek watä piä äma jopigän, Ekänitä piä man ini-ini nimiŋkuk. Nektä piä täk täkamäk unitä täŋpewän in Kristota nadäkinik täŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C13_6","076_3_6","1CO","3","6","6","U man wärani ŋode bumik; Näkä yänat täŋpakaŋ Apolostä ume piŋ yäbat täyak. Upäŋkaŋ Anututä ini ketem bureni pewän ahäk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C13_7","076_3_7","1CO","3","7","7","Unita äma yänat täŋpani u wäpi biŋam ikek nämo. Ba äma ume piŋ yäbarani u imaka, wäpi biŋam ikek nämo. Nämoinik, Anutu, ketem bureni täŋ pewän ahäk täkaŋ u kubä-tägän wäpi biŋam ikek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C13_8","076_3_8","1CO","3","8","8","Täŋkaŋ äma yänat täŋpani u ba äma ume piŋ yäbarani uwä mebäri kubätagän piä täk täkamän. Unita piä iniken iniken uterak gwäki kowata api yäpdeŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C13_9","076_3_9","1CO","3","9","9","Unita ŋode täwetat; Nekä Anutu täŋo piäken piä kubägän täk täkamäk. Täŋpäkaŋ inä Anutu täŋo piä ude. Ba in eŋi kubä Anututä täŋ itak ude. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C13_10","076_3_10","1CO","3","10","10","Täŋpäkaŋ näkä Anututä nadäk namiŋkuko uterak eŋi täkta mebäri nadäwani äma ude itkaŋ eŋi unitäŋo bek äneŋkut. Eruk bek uterak äma ätutä eŋi päraki täŋ itkaŋ. Täŋpäkaŋ äma kubäkubä eŋi u täkta nadäŋ dämikinik täŋkaŋ täneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C13_11","076_3_11","1CO","3","11","11","Täŋpäkaŋ bek äneŋkuro uwä Jesu. Uwä eŋi unitäŋo mebärita itak. Äma kubätä eŋi unitäŋo mebärita kudupi kubä täga nämo pewek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C13_12","076_3_12","1CO","3","12","12","Upäŋkaŋ äma ätutä bek uterak eŋi tänayäŋ täkaŋ uwä gol siliwa ba mobä säkgämän säkgämänpäŋ api täneŋ. Täŋirä ätutäwä ket nämo nadäwä tumbäkaŋ imaka pidämi ŋodewanipäŋ api täneŋ; Päya kujat näbäni, gwäŋgwäŋ kujat ba tepäraŋpäŋ api täneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C13_13","076_3_13","1CO","3","13","13","Ude tänayäŋ täŋopäŋ piä tänayäŋ täŋo unitäŋo bureni Kristo täŋo Kadäni Pähapken kwawak api ahäŋ morewek. Kadäni pähap u kädäp ikek ahäŋkaŋ kädäp unitä äma kubäkubä täŋo piäni uken api täŋ-yabäwek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C13_14","076_3_14","1CO","3","14","14","Kädäptä täŋ-yabäŋirän äma kubä eŋi, bek uterak täŋpayäŋ täyak uwä nämo ijiwänä äma uwä kowata täga api yäpek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C13_15","076_3_15","1CO","3","15","15","Täŋpäkaŋ äma kubä bek uterak täŋpayäŋ täkopäŋ kädäptä kudup ijiŋ paoränä mäyäk pähap api nadäwek. Ini uwä nämo api paoreko upäŋkaŋ äma kädäp gänaŋ nanik wädäŋ tarupmitnero ude. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C13_16","076_3_16","1CO","3","16","16","Eruk, äbot täŋpani inta ŋode täwerayäŋ täyat u nämo nadäkaŋ? In uwä Anutu täŋo kudupi yot, Kudupi Munapikitä u it täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C13_17","076_3_17","1CO","3","17","17","Unita äma kubätä Anutu täŋo eŋi u täŋpän wanayäŋ täŋo uwä Anututä kowata udegän äma u api täŋpän waneŋ. Imata, eŋi uwä Anututä inita iwoyäwani. Täŋpäkaŋ eŋi uwä in ubayäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C13_18","076_3_18","1CO","3","18","18","Nadäkaŋ? In bämopjin-ken nanik kubätä kome ŋo terak nadäk-nadäk ikek itat yäŋ nadäweko uwä iniken bänepi täŋikŋarek. Eruk äma uwä nadäk udewani mäde ut imiŋpäŋ nadäk-nadäk komen ämatä U guŋ täŋo bumik yäŋ yäk täkaŋ u yäpayäŋ täko uwä nadäk-nadäk bureni nikek api irek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C13_19","076_3_19","1CO","3","19","19","U imata, kome ŋonitäŋo nadäk-nadäk täga uwä Anutu iŋamikenä guŋ täŋo nadäk-nadäk täyak. Man unita Anutu täŋo man kudän kubätä ŋode yäyak; Anututä täŋpewän äma täŋo nadäk-nadäktä äyäŋutpäŋ äma ini täŋpäwak täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C13_20","076_3_20","1CO","3","20","20","Täŋpäkaŋ Anutu täŋo man kudän kubätä ŋode yäkgän täyak; Komen ämawebe täŋo nadäk-nadäki u Ekäni dapuri-ken jopi ude täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C13_21","076_3_21","1CO","3","21","21","Unita äma täŋo täktäkita nadäwä ärowani täŋpäpäŋ wäpi biŋam yäpmäŋ ärokärok kädet u kaŋ pewut. U imata, imaka imaka päke u in täŋkentäŋ tamikta biŋamgän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C13_22","076_3_22","1CO","3","22","22","Pol, Apolos, Pita, ba kome ŋo, ba irit ba kumäŋ-kumäŋ, imaka apiŋo itkaŋ ba kämi api itneŋ u kudup in täŋkentäŋ tamikta biŋam. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C13_23","076_3_23","1CO","3","23","23","Täŋpäkaŋ inä Kristota biŋam täŋirä Kristo uwä Anututa biŋam täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C14_1","076_4_1","1CO","4","1","1","In ninta ŋode nadäneŋ; Kristo täŋo piä watä ämaniye, Anutu täŋo man käbop itkuko u yäŋahäkta piä man yäŋ yämani yäŋ nadäneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C14_2","076_4_2","1CO","4","2","2","Eruk, äma udewani piä keri-ken pewani u ŋode täkta yäwani; Piä tägagän täŋirä piä mähemitä man buramik äma bureni yäŋ nadäŋ yämekta yäwani. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C14_3","076_4_3","1CO","4","3","3","Unita in ba kome ŋo terak man yäpmäŋ daniwani ämatä manken nepmaŋpäŋ piä täyat u yäpmäŋ danikta nadäwätäk kubä nämo täk täyat. Nämo, näkŋa imaka, piä täk täyat u nämo yäpmäŋ danik täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C14_4","076_4_4","1CO","4","4","4","Täŋpäkaŋ näkŋawä piä täktäk kädawä waki kubä nämo täk täyat yäŋ nadätat. Upäŋkaŋ Anututä näkken momi kubä nämo kak täyak yäŋ nämo yäyat. Nämo, piä täk täyat u Ekäni kubä-tägän yäpmäŋ danik täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C14_5","076_4_5","1CO","4","5","5","Unita Ekäni täŋo kadäni nämo ahäŋirän äma kubä täŋo piä nämo yäpmäŋ danineŋ. Ekänitä ini äbäŋkaŋ imaka bipmäŋ urani-ken käbop itkaŋ u kudup kwawak api pewän ahäneŋ. Täŋkaŋ äma täŋo bänep nadäk-nadäki käbop itak u imaka, kwawak api pewän ahäneŋ. Kadäni ugän Ekänitä äma kubäkubätä piäni kome terak itkaŋ täŋpani uterakgän api yäniŋ orerek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C14_6","076_4_6","1CO","4","6","6","Notnaye, Apolos-kät ninekta man yäyat ŋowä intä nek-täŋo kädet kuroŋ u kaŋpäŋ nadäŋkaŋ man ŋode yäwani täŋo mebäri nadäwä tumäkta; Anutu täŋo man kudän täwani ugän iwatneŋ. Injinken nadäk nämo yäpurärätpäŋ iwatneŋ. Man u nadäkinik täŋkaŋ äma kubä täŋo wäpi biŋam yäpmäŋ akuŋkaŋ kubä täŋo nämo yäpmäŋ äpneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C14_7","076_4_7","1CO","4","7","7","Unita imata injinta äma ätu yärepmitpäŋ ärowani itkamäŋ yäŋ nadäk täkaŋ? Ba imatäken upäŋ Anutu-ken nanik nämowä yäpmäk täkaŋ? Imaka imaka päke u kudup Anutu-ken nanik yäpmäk täkaŋ unita imata ninin pena ahäk täkaŋ yäŋkaŋ wäpjin biŋam yäpmäŋ ärok täkaŋ? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C14_8","076_4_8","1CO","4","8","8","In ŋode käwep nadäk täkaŋ; Imaka imaka päke ŋo kudup yäpmäŋ moreŋpäŋ tägagän itkamäŋ yäŋ nadäk täkaŋ. Jide? Inäku nin nirepmitpäŋ intäjukun äma täŋo wäp biŋam yäpmäŋkamäŋ yäŋ nadäk täkaŋ? Ude nämo! Bureni ude itkaŋ yäwänäku nin imaka, inkät intäjukun äma ude bok itkaŋ Wisikinik yäŋ yäkkäne. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C14_9","076_4_9","1CO","4","9","9","Upäŋkaŋ nämo! Intä ninta nadäwä äpani täk täkaŋ unita ŋode bumik kaŋpäŋ nadätat; Anututä aposoro nin, äma äpani-inik ude, mäden-inik nipmaŋkuk. Ämawebe ba aŋero ba imaka päke u iŋamiken nidäpmäŋ-pewä kumäkta biŋam ude bumik nipmaŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C14_10","076_4_10","1CO","4","10","10","Bureni-inik! Kristota yäŋpäŋ ninta nadäŋirä äma nadäk-nadäki nämo, guŋ ude itkaŋ yäŋ nadäŋkaŋ injintawä nin Kristo täŋo kädetta nadäna tumäk-inik täŋpani yäŋ nadäk täkaŋ. Ninä kehärominin nämo. Täŋ, inä Nin kehärominin nikek yäŋ nadäk täkaŋ. Ba ämatä intäŋo wäpjin biŋam yäpmäŋ akuŋkaŋ ninta mäde ut nimik täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C14_11","076_4_11","1CO","4","11","11","Nadäkaŋ? Bian umu itkumäŋotä it yäpmäŋ äbäkamäŋ ŋo ketem umeta niŋirä, ba tek däkŋeŋ jukut-jukut täŋpani wädäna ärowäkaŋ kuŋat täŋkumäŋotä pen kuŋatkamäŋ. Ba ämatä nidäpmäŋpäŋ niwat kireŋirä patpat kometa wäyäkŋek täkamäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C14_12","076_4_12","1CO","4","12","12","Täŋkaŋ ketem yabäŋ ahäŋpäŋ nakta ketnintä komi piä täŋpäŋ yabäŋ ahäk täkamäŋ. Täŋitna yäŋärok man niwerirä upäŋkaŋ Anututä täŋkentäŋ yämän yäŋpäŋ yäŋapik täkamäŋ. U komi piä nimik täkaŋ unita täga yäŋ nadäŋpäŋ buramik täkamäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C14_13","076_4_13","1CO","4","13","13","Ninta man wakiwaki yäk täkaŋ upäŋkaŋ kowata man kwini yäwet täkamäŋ. Bureni-inik! Ninä ämatä jiraŋ ureŋ täŋpä kuk täkaŋ udewani. Ämawebe iŋamiken jopi jäwäri, garok ikek ude itkamäŋ. Ude itkumäŋotä pen it yäpmäŋ äbäkamäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C14_14","076_4_14","1CO","4","14","14","Man ŋo in mäyäk tamikta yäŋpäŋ nämo yäyat. Nämoinik, nanaknaye bureni yäŋ yäŋpäŋ umun man kudän täŋ tamitat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C14_15","076_4_15","1CO","4","15","15","Kristo täŋo kädet täwetpäŋ täwoŋärekta äma bumta, 10,000 ude it tamikaŋ upäŋkaŋ nanjiye mäyap nämo. Näk pengän Manbiŋam Täga täwerira nadäkinik täŋkuŋo unita Jesu Kristo täŋo Manbiŋam Täga uterak nanjin kubägän ude itkut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C14_16","076_4_16","1CO","4","16","16","Unita man kehäromi ŋode täwetat; In näkŋo kädet kuroŋ iwatneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C14_17","076_4_17","1CO","4","17","17","Mebäri unitagän yäŋpäŋ Timoti, Ekäni wäpi terak nanakna bureni-inik ba täŋkentäkna tägagämän, gäripi nadäŋ imik täyat u iniŋ kireŋira äretak. U Jesu Kristo täŋo kädet näkä iwatpäŋ äbot täŋpani ämawebe komeni komeni yäwetpäŋ yäwoŋärek täk täyat unita guŋ täneŋ yäŋpäŋ yäŋkodak taŋpäŋ kaŋ täwerän yäŋpäŋ iniŋ kiretat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C14_18","076_4_18","1CO","4","18","18","Täŋpäkaŋ in ätutä ŋode nadäkaŋ; Täga nämo päbä api nibäwek yäŋ nadäŋkaŋ gup yäpmäŋ ärokärok kudän täŋ itkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C14_19","076_4_19","1CO","4","19","19","Upäŋkaŋ Ekänitä nadäŋ namänä näk inken bäräŋeŋ-inik api ärewet. Äreŋpäŋä äma gup yäpmäŋ ärokärok kudän täŋ itkaŋ unitäŋo mebäri api kaŋpäŋ nadäwet. Äma uwä bureni pewä ahäk täkaŋ ba mangän jop yäk täkaŋ u api kaŋpäŋ nadäwet. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C14_20","076_4_20","1CO","4","20","20","Unita nadäkaŋ? Anututä intäjukun irirän gämori-ken itkaŋ kuŋat-kuŋat kädet u man terakgän nämo, u kehäromini terak ahäk täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C14_21","076_4_21","1CO","4","21","21","Eruk, kädet jidewani u täŋira känayäŋ nadäkaŋ? Komi terak yäpän-siwoŋ tawäpäŋ kaŋ nipmaŋpän yäŋ nadäkaŋ? Ba ninin kädetnin yäpna siwoŋ tawäpäŋ iritna gäripi nadäŋpäŋ bänep kwini terak kaŋ äbän yäŋ nadäkaŋ? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C15_1","076_5_1","1CO","5","1","1","Eruk, ämatä intäŋo manbiŋam ŋode yäŋirä nadäk täyat; Kubokäret kädet wakiinik kubä, guŋ ämatä nämo täk täkaŋ u in bämopjin-ken ahätak. Uwä ŋode; Inkät nanik äma kubätä iniken miŋi-kät pat täkamän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C15_2","076_5_2","1CO","5","2","2","Wära! In bämopjin-ken kädet udewani itak upäŋkaŋ imata nin täga itkamäŋ, Anutu täŋo man nadäwani bureni yäŋ yäk täkaŋ? Ude nämo, gup yäpmäŋ ärokärok kädetjin peŋpäŋ injinta nadäwä wakiinik täŋpäpäŋ konäm butewaki tänaŋi täkaŋ. Ude täŋkaŋ äma waki ude täŋpani u bämopjin-ken nanik yäŋiwat-pewä inigän itnaŋi täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C15_3","076_5_3","1CO","5","3","3","Inä näka ban itak yäŋ nämo nadäneŋ. Nämo, gupna ban itak upäŋkaŋ bänep nadäk-nadäkna inkät itak uwä näk inkät bureni it täyat bumik. Täŋkaŋ inkät ude itkaŋ äma kudän wakiinik täŋpani uku yäpmäŋ danitat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C15_4","076_5_4","1CO","5","4","5","Unita man kehäromi ŋode yäyat; In käbeyä täŋpäŋ Ekäni Jesutä käbeyä inkät bok itnayäŋ täkaŋ unitäŋo kehäromi terak äma waki täŋpani u Satan keri-ken pewut. Ude täŋirä gupi täŋpän wawayäŋ täko upäŋkaŋ bänepi sukureŋirän Ekäni täŋo kadäni pähapken mäjoni Ekänitä inita biŋam äneŋi kaŋ täŋpän. Täŋpäkaŋ bänep nadäk-nadäknatä inkät bok itpäŋ käbeyä kaŋ ahäwän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C15_6","076_5_6","1CO","5","6","6","Unita nadäkaŋ? Nin täga itkamäŋ yäŋpäŋ gupjin yäpmäŋ ärok täkaŋ uwä täga nämo. Ŋode nämo käwep nadäk täkaŋ; Yis täpurigän upäŋkaŋ käräga taŋi-kät awähutpewä piä taŋi täk täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C15_7","076_5_7","1CO","5","7","7","Eruk äbot täŋpani in uwä käräga ude. Unita in bämopjin-ken nanik yis biani u kudup täŋureŋ täŋpä kut. Ude täŋkaŋ käräga säkgämän, yiskät nämo awähurani, Pasova kadäni-ken nak täkaŋ ude kaŋ irut. U imata, inä yiskät nämo awähurani äbot ude itta yäwani. Täŋpäkaŋ nin ärut-paktaŋ nimani tom bätaki kubä it nimitak, tom bätaki, Pasova orekirit kadäni-ken däpmäŋ-pewä kumäk täkaŋ ude. Uwä Kristo, ninta yäŋpäŋ ärawa ude kumbuko u. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C15_8","076_5_8","1CO","5","8","8","Unita ämawebe Pasova ketem näna yäŋpäŋä yis biani ureŋ täŋpä kuk täkaŋ, in udegän momijin ba kädet wakiwaki u kudup kaŋ peŋ morewut. Ude täŋkaŋ bänep siwoŋi terak, käräga yiskät nämo awähurani ude man bureni täŋo kädet iwatpäŋ kuŋat täkot. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C15_9","076_5_9","1CO","5","9","9","Eruk, manbiŋam kubä bian kudän täŋ tamiŋkuro uterakä in ämawebe kubokäret kädet iwarani-kät bok kuŋatta yäjiwätkut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C15_10","076_5_10","1CO","5","10","10","Täŋpäkaŋ äma Anututa nämoinik nadäŋkaŋ kubokäret kädet, äma täŋo tuŋum yabäŋgärip täŋpani, kubo äma ba anutu jopi yäniŋ orerani ukät itpäŋ-nadäkta ba man yäŋpäŋ-nadäkta nämo yäjiwätat. Nämo, äma udewani tokŋek itkaŋ unita yabäŋ umuntaŋ päŋku deken iren? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C15_11","076_5_11","1CO","5","11","11","Nämo, äma ŋodewanita yäŋkut; Äma näk äbot täŋpani yäŋkaŋ kubokäret kädet, dapun-gärip kädet, anutu jopi yäniŋoret kädet, ba äma täŋo wäpi yäpmäŋ äpani, ba ume naŋkaŋ täŋguŋguŋ täŋpani ba kubota täŋpani, äma udewanita yäŋpäŋ kudän täŋ tamiŋkut. Äma udewani mäde ut yämiŋpäŋ ukät itpäŋ-nadäk ba ketem bok naknak nämoinik täneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C15_12","076_5_12","1CO","5","12","13","Unita nadäkaŋ? Ämawebe Anututa nämoinik nadäwani u yäpmäŋ danikta nämo itkamäŋ. Nämo, Anututä ini ämawebe udewani api yäpmäŋ daniwek. Täŋpäkaŋ ninä äbot täŋpani ämawebe yäpmäŋ daninaŋi. Unita Anutu täŋo man ŋode kudän täwani; Äma waki täŋpani bämopjin-ken nanik yäwat kireŋpewä kut! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C16_1","076_6_1","1CO","6","1","1","Notnaye, intäŋo manbiŋam ŋode nadäk täyat; Inkät nanik kubätä noripakita bänepi wawäpäŋ ämawebe Anututa nämo nadäk täkaŋ u iŋamiken manken yepmak täkaŋ. Wa! Kädet u mäyäki! Äbot täŋpani notjiye bämopi-ken täga yäpä täganaŋi nämo? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C16_2","076_6_2","1CO","6","2","2","Ai! Anutu täŋo kudupi ämawebe nintä ämawebe ba imaka imaka kome terak ba kunum gänaŋ it täkaŋ u intäjukun it yämiŋpäŋ api yäpmäŋ danine yäŋ nämo ba nadäkaŋ? Eruk, imaka taŋi ude tänayäŋ tämäŋo unita in injin-tägän bäräpi täpuri täpuri bämopjin-ken ahäk täkaŋ u täga yäpä täganaŋi nämo? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C16_3","076_6_3","1CO","6","3","3","Ba nin aŋero kunum gänaŋ it täkaŋ u imaka, api yäpmäŋ danine. Ude tänayäŋ tämäŋo unita kome terak ŋonitäŋo bäräpi ahäŋ nimik täkaŋ u täga yäpmäŋ daninaŋi! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C16_4","076_6_4","1CO","6","4","4","Unita man bämopjin-ken ahäŋirän imata Anututa nadäkinik nämo täŋpani-ken man u yäpmäŋ daniwut yäŋpäŋ kuk täkaŋ? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C16_5","076_6_5","1CO","6","5","5","In mäyäk nadäwut yäŋpäŋ ude täwetat! Inken äma nadäk-nadäk ikektä man äbot täŋpani notjiye bämopi-ken ahäwayäŋ täko u yäpmäŋ danikta kubä nämo itak ba? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C16_6","076_6_6","1CO","6","6","6","In ude tänaŋi upäŋkaŋ äbot täŋpani kubätä noripaki wädäŋ päŋku manken teŋirän äma Kristota nämo nadäwanitä man u yäpmäŋ danik täkaŋ. Umuri pähap! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C16_7","076_6_7","1CO","6","7","7","Inä äbot täŋpani notjiye manken yepmak täkaŋ uwä kwawak ŋode niwoŋärek täyak; In kädet wakiken uku mäŋkaŋ uba. Inä ŋode täga nämo täneŋ? Kubätä waki täŋ gameko uwä jop kwikinik täga nämo iren? Ba kubätä tuŋumka kubo täweko uwä jop täga nämo käwen? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C16_8","076_6_8","1CO","6","8","8","Upäŋkaŋ ude nämo täk täkaŋ. Nämo, in injin buap upäŋkaŋ kubota ba waki kowata kowata täk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C16_9","076_6_9","1CO","6","9","10","Upäŋkaŋ jide? Man ŋode nämo nadäk täkaŋ? Ämawebe gwäk pimiŋpäŋ kädet waki täk täkaŋ uwä Anutu täŋo kaŋiwat yewa gänaŋ täga nämo api itneŋ. Unita bänepjin jop täŋyäkŋatneŋta! Kubokäret kädet iwarani, Anutu jopi yäniŋ orerani, webe äpiye nikek yäwarän täwani, ämanitä ämani noriye yäwarän täwani, kubota täŋpani, äma täŋo tuŋum yabäŋgärip täŋpani, äma ume naŋkaŋ täŋguŋguŋ täŋpani, noriye wäpi yäpmäŋ äpäk-äpäk täŋpani ba äma piä mähemiye täŋyäkŋatpäŋ moneŋ tuŋumi kubo täŋ yämani, ämawebe udewani kubätä Anutu täŋo kaŋiwat yewa gänaŋ nämoinik api ärowek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C16_11","076_6_11","1CO","6","11","11","Täŋpäkaŋ inken nanik ätu kädet ude täk täŋpani. Upäŋkaŋ Anututä momijin ärutpak taŋpäŋ tepmaŋpän inita biŋam täŋkuŋ. Täŋkaŋ Ekäni Jesu Kristo wäpi terak ba Anutunin täŋo Munapik unitäŋo kehäromini terak Anututä täŋpewän iŋamiken ämawebe siwoŋi äbot ude itkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C16_12","076_6_12","1CO","6","12","12","Täŋpäkaŋ äma kubätä ŋode yäwek; Kristotä nämagutkuko unita näk imaka u ba u tägagän täŋpet yäk. Yäwänä kowata ŋode iweret; Täga yäyan upäŋkaŋ imaka u ba u täkta nadäk täyan u kuduptagäntä kädet siwoŋi iwatta nämo täŋkentäŋ gamek. Täŋpäkaŋ äma u ŋode yäwek; Imaka u ba u kudup täga täkta naniŋ kirewani yäk. Yäwänä ŋode iweret; Ude upäŋkaŋ ŋode nadäwen; Imaka u ba u jop kaŋira närepmirirän näk unita watä äma ude täga nämo iret. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C16_13","076_6_13","1CO","6","13","13","Täŋpäkaŋ äma uwä manna u utpäŋ ŋode yäwek; Ude nämo yäk. Kokna uwä ketem nakta biŋam. Täŋpäkaŋ ketem uwä koknata biŋam. Anututä yarä u bok api pewän paotdeŋ unita nadäwätäk nämo täk täyat yäŋ yäwek. U bureni upäŋkaŋ ŋode täwetat; Gupnin uwä kubokäret täkta biŋam nämo. Nämoinik, u Ekänitä inita watä piä täŋ imikta biŋam. Ba Ekänitä ini gupnin kaŋiwatta biŋam yäwani. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C16_14","076_6_14","1CO","6","14","14","U imata, Anututä Jesu komegup ikek awaŋ gänaŋ nanik wädäŋ tädotkuk. Eruk, nin imaka udegän kehäromini terak komegup ikek api wädäŋ tädorek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C16_15","076_6_15","1CO","6","15","15","Jide? Gupjin uwä Kristo täŋo gupi moräk-moräktä itkaŋ yäŋ nämo nadäkaŋ? Ude itkaŋ unita jide? Kristo täŋo gupi moräk uwä kubokäret webekät bok kentäŋirän tägawek? Nämoinik! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C16_16","076_6_16","1CO","6","16","16","Ba ŋode nämo nadäk täkaŋ? Äma kubätä kubokäret webekät kentäweko uwä gup kubägän täkamän. Unitawä Anutu täŋo mantä kwawak ŋode yäyak; Yarä uwä gup kubägän api tädeŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C16_17","076_6_17","1CO","6","17","17","Täŋpäkaŋ äma Ekäni-kät kentäk täkaŋ uwä mäjoni Ekäni-kät kubägän ude täkamän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C16_18","076_6_18","1CO","6","18","18","Unita kubokäret kädet kaŋumuntaŋ metäŋpeŋ kut. Imata, momi ätu täk täkamäŋ uwä gupnin punin ŋonitä-gän täk täkamäŋ. Täŋ, kubokäret kädet täk täkaŋ uwä iniken gupi ba bänepi bok täŋpä wakiinik täk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C16_19","076_6_19","1CO","6","19","19","Ba man ŋode pätak u nämo käwep nadäk täkaŋ? Gupjin uwä Kudupi Munapik, Anututä tamiŋkuko bänepjin-ken it täyak unitäŋo kudupi yot ude itkaŋ. In injinta biŋam nämo! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C16_20","076_6_20","1CO","6","20","20","Nämoinik, inä Anutu, gwäki ärowani peŋpäŋ tämagutkuko unita biŋam itkaŋ. Unita gupjintä Anutu wäpi biŋam yäpmäŋ ärok täkot. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C17_1","076_7_1","1CO","7","1","1","Eruk, man kubäkubä kudän täŋpäŋ namiŋkuŋo unitäŋo kowata kudän täŋ tamitat ŋo. Inä ŋode yäŋkuŋ; Äma, webe nämo yäpneŋo uyaku täga. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C17_2","076_7_2","1CO","7","2","2","Ude täga yäk täkaŋ upäŋkaŋ kubokäret kädet taŋi-inik pätak unita äma kubäkubä webeni nikek, ba webe kubäkubä äpiye nikek itneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C17_3","076_7_3","1CO","7","3","3","Täŋkaŋ äma täŋo gupi uwä webenita biŋam unita nämo iyap täwek. Täŋpäkaŋ udegän, webe täŋo gupi uwä äpita biŋam unita nämo iyap täwek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C17_4","076_7_4","1CO","7","4","4","Unita ŋode nadäkot; Webeni ini-tägän iniken gupita mähemi nämo täyak, äpitä webeni täŋo gupita mähemi bok täkta yäwani. Täŋ, udegän äpi ini-tägän iniken gupita mähemi nämo täyak, webenitä äpi täŋo gupita mähemi bok täkta yäwani. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C17_5","076_7_5","1CO","7","5","5","Unita nädapi täŋpani in, gupjinta nämo iyap täneŋ. Täŋ, yäŋpäŋ-nadäk täŋpäŋ inigän inigän itpäŋ Anutu-ken yäŋapik piä kaŋ tädayäŋ nadäŋpäŋä inigän inigän täga itdeŋ. Upäŋkaŋ inigän inigän kadäni käroŋi täga nämo itdeŋ. U imata, nadäk-nadäkita watä nämo irirän Satantä täŋyäkŋat-pewän waki tädeŋo udeta äneŋi kentädeŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C17_6","076_7_6","1CO","7","6","6","Man yäŋahätat ŋo in täŋkentäŋ tamik-tagän. U baga ude nämo peyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C17_7","076_7_7","1CO","7","7","7","Näkä gäripi nadäk täyat uwä näkä itat udegän kaŋ irut yäŋ nadäk täyat. Upäŋkaŋ nadäkinik täŋpani kubäkubäta iron Anutu-ken nanik inigän inigän yämani. Kubätä ude itta kehäromi imani. Täŋ, kubäwä ude täkta kehäromi imani. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C17_8","076_7_8","1CO","7","8","8","Unita gubaŋi gubaŋi ba ämawebe kajatta ŋode yäyat; U gubaŋi näkä itat udegän itnayäŋ täŋo uyaku täga. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C17_9","076_7_9","1CO","7","9","9","Upäŋkaŋ nadäk-nadäkna ba gupnata watäni täga nämo iret yäŋ nadäŋpäŋä webe ba äma kaŋ yäput. U imata, kaŋgärip täŋpäŋ kubokäret kädet iwatneŋta. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C17_10","076_7_10","1CO","7","10","10","Eruk, nädapi inta baga ŋode peyat. Baga ŋowä näkŋaken nadäk-nadäk nämo, u Ekäniken nanik. Uwä ŋode; Webenitä äpi nämoinik pewek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C17_11","076_7_11","1CO","7","11","11","Täŋ, peweko uwä gubaŋigän irek, ba ittäŋgän äpikät äneŋi kentäŋpäŋ itdeŋ. Täŋpäkaŋ ämatä webeni udegän, nämoinik pewek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C17_12","076_7_12","1CO","7","12","12","Eruk, in ätutawä näkŋaken nadäk, Ekäni täŋopäŋ nämo, ŋode täwetat; Nadäkinik täŋpani kubä täŋo webeni nadäkiniki nämotä äpikät pen itta nämo bitnäweko uwä äpitä nämo yäŋ-iwarek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C17_13","076_7_13","1CO","7","13","13","Täŋpäkaŋ udegän, nadäkinik täŋpani webe kubä täŋo äpi nadäkiniki nämotä webeni-kät pen itta nämo bitnäweko uwä webenitä nämo yäŋ-iwarek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C17_14","076_7_14","1CO","7","14","14","U imata, äma nadäkiniki nämo uwä webeni täŋo nadäkinikitä Anututa biŋam itta kädet käwep api täwit imek. Ba webeni nadäkiniki nämo u äpi täŋo nadäkinikitä Anututa biŋam itta kädet käwep api täwit imek. Ude bureni nämo täŋpäwä iroŋiniye Anututa biŋam nämo itneŋ. Upäŋkaŋ uwä kudupi itkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C17_15","076_7_15","1CO","7","15","15","Täŋpäkaŋ nadäkinik nämo täŋpani kubätä webeni ba äpi nadäkinik ikek u pekta nadäweko uwä nämo iniŋ bitnäneŋ. Nämo, teŋpeŋ kweko uwä nadäkinik täŋpani äma ba webe u nädapi täŋo topmäk-topmäk terak pen täga nämo itneŋ. Upäŋkaŋ ŋode nadäwut; Anututä ämawebe ätukät bänep kubägän terak itta nimagutkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C17_16","076_7_16","1CO","7","16","16","Täŋpäkaŋ bok itdeŋo uwä webe nadäkinik täŋpani in äpjiye nadäkiniki nämo u täŋkentäŋ yämiŋirä bänepi käwep sukureŋpäŋ Anututa biŋam täneŋ. Ba äma nadäkinik täŋpani in webejiye nadäkiniki nämo u täŋkentäŋ yämiŋirä bänepi käwep sukureŋpäŋ Anututa biŋam täneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C17_17","076_7_17","1CO","7","17","17","Täŋpäkaŋ Anutu täŋo äbot kubäkubäta baga ŋode peŋ yämik täyat; Ekäni Jesutä in kubäkubä inide iwoyäŋpäŋ tepmaŋkuko udegän pen kaŋ irut. Ba jide irirä Anututä in inita biŋam tämagutkuko udegän kaŋ irut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C17_18","076_7_18","1CO","7","18","18","Uwä ŋodeta yäyat; Inken nanik ätu gupi moräk madäwani itkaŋ nadäkinik täŋirä Anututä tämagutkuk. Eruk, inä jide täŋpäŋ gupnin moräk äneŋi yäpurärätne yäŋ nadäwätäk nämo täneŋ. Ba inkät nanik ätu gupi moräk nämo madäwani itkaŋ nadäkinik täŋirä Anututä tämagutkuk. Eruk, inä gupjin moräk madäkta nämo nadäneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C17_19","076_7_19","1CO","7","19","19","U imata, kudän uwä imaka jopi. Gup moräk madäwani ba nämo madäwani u Anutu iŋamiken tägagän itkaŋ. Täŋ, Anutu täŋo baga man iwat-iwat unitä bureni-inik täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C17_20","076_7_20","1CO","7","20","20","Unita Anututä in inita biŋam tämagutkuk-ken itkuŋo udegän kaŋ irut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C17_21","076_7_21","1CO","7","21","21","Gäk äma täŋo piä watä äma jopi itkaŋ nadäkinik täŋpäŋ Anututa biŋam täŋkuno täŋpäwä eruk, unita nadäwätäk nämo täŋpen. Täŋ, äma täŋo komi piä u peŋpäŋ gäkŋaken gärip terak itta kädet kubä tumbänä täga iwaren. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C17_22","076_7_22","1CO","7","22","22","Nadäkaŋ? Äma kubä äma täŋo piä watä äma jopi irirän Anututä imagutkuko u täŋpäwä eruk, äma uwä inidegän itkaŋ ŋode nadäwek; Näk Anututä yen pit namiŋpäŋ iniken piä täkta nepmaŋpani yäŋ nadäwek. Täŋkaŋ udegän äma kubä äma gämori-ken nämo, ini jop kuŋarani ude irirän Anututä imagutkuko u täŋpäwä eruk äma uwä inidegän itkaŋ ŋode nadäwek; Näk Kristo täŋo watä piä äma jopi ude itat yäŋ nadäwek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C17_23","076_7_23","1CO","7","23","23","Bureni-inik, Anututä gwäki ärowani-inikpäŋ in suwaŋkuko unita äma täŋo topmäk-topmäk terak nämo itneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C17_24","076_7_24","1CO","7","24","24","Unita notnaye äneŋi ŋode yäkgän täŋpa; Anututä in kubäkubä inita biŋam tämagutkuk-ken uken itkuŋo Anutu-kät kwasikotpäŋ pen udegän kaŋ irut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C17_25","076_7_25","1CO","7","25","25","Eruk, gubaŋi gubaŋita kudän täwayäŋ. Uwä näkŋaken nadäk, Ekäni täŋo nämo upäŋkaŋ Anutu butewaki nadäŋ namiŋkuko unita man yäyat ŋo täga nadäwä bureni täneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C17_26","076_7_26","1CO","7","26","26","Näk ŋode nadäk täyat; Kadäni wakiken itkamäŋ unita in gubaŋi itkaŋ udegän kaŋ irut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C17_27","076_7_27","1CO","7","27","27","Täŋkaŋ gäk webe yäpuno u täŋpäwä webe u pekta kädetta nämo wäyäkŋewen. Ba nämo yäpuno u täŋpäwä yäpmäkta piäni nämo täŋpen. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C17_28","076_7_28","1CO","7","28","28","Upäŋkaŋ webe yäpayäŋ täno uwä momi nämo. Ba webe gubaŋitä äma yäpayäŋ täko u imaka, momi nämo. Upäŋkaŋ ämawebe nädapi täŋpanitä kome terak ŋo bäräpi mäyap api yabäŋ ahäneŋo unita kädet udewani inken ahäŋ tamek yäŋpäŋ täwetat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C17_29","076_7_29","1CO","7","29","29","Ŋodeta yäŋpäŋ yäyat; Kadäni iwoyäŋkuko uku keräpi-inik täyak, kome pähap ŋo itak ŋodegän nämo api irek. Unita kome ŋo terak irit unita nadäwätäk taŋi nämo täneŋ. Mebäri unita webe nikek in nadäk-nadäkjin webejiye terakgän nämo peneŋ. Nämo, webe nämo yäpani ude bumik kaŋ irut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C17_30","076_7_30","1CO","7","30","30","Ba konäm butewaki terak it täkaŋ in konäm butewaki terak nämo irani ude kaŋ irut. Ba oretoret terak irani in oretoret nämo täŋpani ude kaŋ irut. Ba moneŋ piä täŋpani intä moneŋ u näkŋaken nämo yäŋ nadäŋpäŋ kaŋ kuŋarut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C17_31","076_7_31","1CO","7","31","31","Ba äma kome täŋo tuŋum yäpmäŋ kuŋat täkaŋ in moneŋ tuŋumjin nämo ude bumik kaŋ kuŋarut. U imata, kome pähap ŋo itak ŋodegän nämo api irek. Nämo, uwä paorayäŋ keräp täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C17_32","076_7_32","1CO","7","32","32","Notnaye, näk intä nadäwätäk ikek kuŋatta nämo nadätat unita man ŋo täwetat. Ŋode nadäk täkamäŋ; Yanäpi irit täŋo nadäwätäktä äma gubaŋi nämo yepmäŋit täyak unita Ekäni täŋo piätagän nadäwätäk täk täkaŋ, ba Ekänitä yabäwän tägakta nadäk kädet kubägän iwat täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C17_33","076_7_33","1CO","7","33","33","Täŋ, nadäkinik täŋpani webe nikektä kome täŋo nadäwätäk terak bok kuŋat täkaŋ. Ba webeni bänepi täŋpidäm takta nadäwätäk täk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C17_34","076_7_34","1CO","7","34","34","Unita nadäk yarä terak kuŋat täkaŋ, webeni nanakta watä itta ba Ekäni täŋo piä täkta nadäwätäk yarä u täk täkaŋ. Täŋpäkaŋ webe gubaŋi, äma nämo yäpani u Ekäni täŋo piäta nadäwätäk täk täkaŋ. U gupi bänepi kuduptagän Anututa biŋam kudupi ude iniŋ kirekta piäni täk täkaŋ. Täŋ, webe äpi nikektä kome täŋo nadäwätäk terak bok kuŋat täkaŋ. Ba äpi bänepi täŋpidäm takta nadäwätäk täk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C17_35","076_7_35","1CO","7","35","35","Man yäyat ŋo in täŋkentäŋ tamikta yäyat. U bäräpi tamikta ba taniŋ bitnäkta nämo yäyat. Nämo, man ŋonitä täŋkentäŋ tamiŋirän in kudän siwoŋi iwatpäŋ bänep nadäk-nadäkjin kudup Ekäni terakgän peŋpäŋ kaŋ kuŋarut yäŋ nadätat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C17_36","076_7_36","1CO","7","36","36","Unita äma gubaŋi, webe jop iwoyäŋ tamanipäŋ yepmakta nadäk täkaŋ inta ŋode yäyat; In kubätä ŋode nadäwek; Webe u nämo yäpayäŋ täro uwä goret täŋ imet yäŋ nadäwek. Ba gup nadäŋ gäripnata watä täga nämo iret yäŋ nadäŋpäŋ, ba webe u yäpnaŋi yäŋ nadäwek. Eruk ude nadäwayäŋ täko uwä iniken gärip iwatpäŋ webe u täga api yäpek. Täŋpäkaŋ yäpeko uwä momi nämo. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C17_37","076_7_37","1CO","7","37","37","Täŋ, äma kubä gubaŋigän itta kubätä peŋ iweränkaŋ nämo, ini nadäk kehäromigän peŋpäŋ gup nadäŋ gäripnata watä täga iret yäŋ nadäwek. Eruk, äma udewani uwä webe iwoyäŋ imani u nämo yäpeko u täga. Goret nämo täŋpek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C17_38","076_7_38","1CO","7","38","38","Unita ŋode yäwa; Äma, webe iwoyäŋ imani yäpeko uwä täga täŋpek. Täŋ äma, webe u kehärom taŋpäŋ nämo yäpeko uwä tägagämän kubä täŋpek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C17_39","076_7_39","1CO","7","39","39","Eruk unita man kubä ŋode yäkgän täŋpa; Äpi kodak irirän webeni äma unita biŋamgän pen irek. Täŋpäkaŋ äpi kumbeko uwä webe u äma kubä täga yäpeko upäŋkaŋ Ekänita nadäkinik täŋpanipäŋ yäpek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C17_40","076_7_40","1CO","7","40","40","Ude upäŋkaŋ näkŋa ŋode nadätat; Webe u äma kubä nämo yäpeko uwä säkgämän-inik irek. Täŋpäkaŋ näk imaka, Kudupi Munapik ikek unita yäyat ŋo Munapik unitä nadäk-nadäkna täŋmeham taŋ namiŋirän yäyat yäŋ nadätat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C18_1","076_8_1","1CO","8","1","1","Eruk, tom anutu jopita ijiŋ yämani unita kudän täwayäŋ. Äma ätutä ŋode yäk täkaŋ; Nin kudup nadäk-nadäknin ikek yäŋ yäk täkaŋ. U bureni yäk täkaŋ upäŋkaŋ äma mäyaptä nadäk-nadäki taŋita yäŋpäŋ gupi jop yäpmäŋ ärok täkaŋ. Täŋ, äbot täŋpanitä nadäŋ yämikinik kowata kowata täŋpäŋ kuŋatnayäŋ täŋo uyaku Kristo täŋo ämawebe kehäromini nikek api itneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C18_2","076_8_2","1CO","8","2","2","Täŋkaŋ äma kubätä inita näk imaka kudup nadäwa tärekaŋ yäŋ nadäweko uwä ini bänepi jop yäŋ-ikŋarek. U nadänaŋi ude nämo nadätak yäŋ yäne! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C18_3","076_8_3","1CO","8","3","3","Täŋ, äma kubätä Anututa gäripi nadäŋ imiŋpäŋ nadäŋ imikinik täk täyak, äma unita Anututä bureni-inik nadäŋ imitak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C18_4","076_8_4","1CO","8","4","4","Unita tom anutu jopita ijiŋ yämanipäŋ naknakta näwet yabäŋkuŋo unita jide yänayäŋ? Ŋode; Anutu jopi uwä bureni nämo, wäranigän yäŋ nadäk täkamäŋ. Ba Anutu yarä nikek nämo, Anutu bureni-inik kubä-tägän itak yäŋ nadäk täkamäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C18_5","076_8_5","1CO","8","5","6","Imaka unita anutu yäŋ yäwerani kunum terak ba kome terak itkaŋ, ba imaka mäyapta anutu yäŋ yäk täkaŋ, ba imaka mäyapta ekäninin yäŋ yäk täkaŋ upäŋkaŋ nintäŋo Anutu bureni-inik kubä-tägän itak. U Nanin pähap, imaka yäwän ahäwani unita biŋamgän it täkamäŋ. Ba Ekäninin bureni kubä-tägän itak. U Jesu Kristo, imaka kuduptagän unitäŋo kehäromi terakgän it täkaŋ, ba nin imaka, unitäŋo kehäromi terakgän it täkamäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C18_7","076_8_7","1CO","8","7","7","Täŋpäkaŋ nadäkinik täŋpani notjiye ätu man unita nämo nadäwä tärek täkaŋ. U anutu jopi nadäŋ yämik-yämik kädet bian iwat täŋkuŋo unita pen juku piŋ itkaŋ unita ketem anutu jopita ijiŋ yämanipäŋ naŋkaŋä u imaka bureni-inikta ijiŋ yämani yäŋ nadäk täkaŋ. Anutu jopi täŋo mebäri ket nämo nadäwä tärek täkaŋ unita ketem u naŋkaŋ bänepitä Anutu iŋamiken goret täkamäŋ yäŋ nadäk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C18_8","076_8_8","1CO","8","8","8","Nadäkaŋ? Ketemtä nämo nimagut päŋku Anutu dubini-ken nipmak täyak. Nämo, ketem u ba u nänero ba nämo nänero unitä täŋpewän Anutu iŋamiken täga ba waki ude nämo itne. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C18_9","076_8_9","1CO","8","9","9","Ude upäŋkaŋ ket nadäwut. In nadäwä tärewäpäŋ imaka u ba u tägagän täne yäŋ nadäk täkaŋ upäŋkaŋ nadäk-nadäk u iwarirä notjiye nadäkiniki kwinitä tabäŋpäŋ udegän täŋkaŋ nadäkiniki täŋpä waneŋta! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C18_10","076_8_10","1CO","8","10","10","Ŋodeta nadäwut; Nadäwä tärewani inkät nanik kubätä anutu jopi täŋo iniŋoret eŋi gänaŋ itkaŋ tom anutu jopita ijiŋ yämani naŋ irirän notjinpak nadäkiniki kwini kubätä käweko uwä ŋode nadäwek; Näkŋa udegän täga täŋpet yäŋ nadäŋpäŋ nadäkiniki täŋpän waneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C18_11","076_8_11","1CO","8","11","11","Wära! Kristotä notjinpak nadäkiniki kwini unita yäŋpäŋ kumbuk. Unita nadäk-nadäkjin nikektä notjinpak udewani kubä täŋo nadäkiniki täŋpewä waneŋo uwä tägawek? Nämo! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C18_12","076_8_12","1CO","8","12","12","Notjiye nadäkiniki kwini udewanita goret täŋ yämiŋpewä bänep nadäk-nadäki kehäromi nämo u täŋpäwak täkaŋ uwä Kristota udegän goret täŋ imik täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C18_13","076_8_13","1CO","8","13","13","Unita nin kubäkubätä ŋode nadänaŋi; Ketem näkä nak täyat unitä täŋpewän äbot täŋpani notnapak kubätä momi-ken maŋpänä eruk, tom wari nämoinik api näŋpet. Nämotä nämoinik, näkä täŋpewa notnapak momi täŋpek yäŋ nadäwet. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C19_1","076_9_1","1CO","9","1","1","Jide? Man yäyat unita näka nadäwä äpani täk täyak? Eruk näkŋata ŋode täwera nadäwut; Näk äma kubä täŋo topmäk-topmäk terak nämo it täyat. Nämo, näk aposoro bureni kubä. Näk Ekäninin Jesu u kaŋkut. Ba Ekäni täŋo piä täk täyat unitäŋo bureni uwä in ubayäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C19_2","076_9_2","1CO","9","2","2","Äma ätutä näka nadäŋirä aposoro bureni nämo täk täkaŋ. Upäŋkaŋ intä uyaku näka aposoro bureni yäŋ nadäk täkaŋ, ei yäŋ? Täŋkaŋ Ekäni täŋo manbiŋam täwerira nadäkinik täŋkuŋo unitä kwawak ŋode yäŋahätak; Näk Ekäni täŋo aposoro bureni kubä. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C19_3","076_9_3","1CO","9","3","3","Eruk, äma näkŋo aposoro wäp ba piä yäpmäŋ danik täkaŋ unitäŋo jop manman u yäpmäŋ äpäkta ŋode yäyat; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C19_4","076_9_4","1CO","9","4","4","Jide? Banabas-kät nektä piä täŋo gwäkita ketem ume täga nämo näde? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C19_5","076_9_5","1CO","9","5","5","Ba aposoro ätu ba Pitakät Ekäni täŋo noriyetä webeniye yämaguräkaŋ piäta bok kuŋat täkaŋ u, nek udegän, äbot täŋpani webe ninekta yäpmäŋkaŋ bok täga nämo kuŋatne? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C19_6","076_9_6","1CO","9","6","6","Ba jide nadäkaŋ? Aposoro ätutä piä gwäki yäpmäŋirä Banabas-kät nek-tägän ninek gupnek täŋkentäkta moneŋ piä täga täde? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C19_7","076_9_7","1CO","9","7","7","Ude nämo! Äma piä mebäri mebäri täk täkaŋ uterak gwäki yäpmäk täkaŋ. Ämatä ämaken piä täŋpäŋ unita gwäki yäpmäk täkaŋ. Ba gapman täŋo komi ämatä ini-tägän ini nämo täŋkentäk täkaŋ. Ba äma kubätä ketem piä täŋpäŋ ketem u täga näŋpek. Ba sipsip täŋo watä ämatä watäni itneŋo u gwäkita nonoŋi täkätpäŋ nak täkaŋ. Watä jop nämo it täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C19_8","076_9_8","1CO","9","8","8","Täŋ, yäyat ŋowä äma täŋo nadäk terak yäŋahätak yäŋ käwep nadäkaŋ. Upäŋkaŋ nämo, baga mantä udegän yäyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C19_9","076_9_9","1CO","9","9","9","Moses täŋo baga man terak ŋode kudän täwani pätak; Bulimäkautä piä täŋ gamiŋkaŋ ketem moräki näŋpayäŋ täŋirän nämo yäjiwären. Man unita jide nadäkaŋ? Anututä bulimakauta nadäwätäk täŋpäŋ man u yäŋkuk? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C19_10","076_9_10","1CO","9","10","10","Nämo, u Anutu täŋo piä äma ninta juku piŋpäŋ man u yäŋkuk. Nadäkaŋ, äma kome dukduk piä täk täkaŋ ba äma ketem bureni puget-puget täk täkaŋ uwä piä u jop nämo täk täkaŋ. Unitäŋo kowata bureni ätu api näne yäŋ nadäŋpäŋ piäni täk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C19_11","076_9_11","1CO","9","11","11","Nek udegän. Munapik täŋo yeri täga bämopjin-ken pik täŋkumäko unita kowata intäŋo tuŋum ätu gupnek täŋkentäkta yäpnaŋi nämo? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C19_12","076_9_12","1CO","9","12","12","Äma ätutä inken piä täŋirä täga täŋkentäŋ yämik täkaŋ unita ketjin-ken nanik aposorojin bureni nek imata taŋi täga nämo yäpde? Täŋpäkaŋ intä ude täga täŋkentäŋ niminaŋi upäŋkaŋ in bämopjin-ken itkumäkken uken nämo peŋ täwetkumäk. Nämo, intä Kristo täŋo Manbiŋam Täga u korekta nektä kädet täŋpipide yäŋ nadäŋpäŋ bäräpi u ba u kotak täkamäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C19_13","076_9_13","1CO","9","13","13","Ude upäŋkaŋ ŋode nadäkot; Äma Anutu täŋo eŋiken piä täk täkaŋ uwä piä uterak ketem yäpmäk täkaŋ. Ba äma kudupi yot gänaŋ alta-ken Anututa tom ijiŋ imik täkaŋ uwä tom u ätu kowata nak täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C19_14","076_9_14","1CO","9","14","14","Täŋpäkaŋ äma Jesu täŋo manbiŋam yäŋahäk täkaŋ uwä udegän, piä uterak täga itnaŋi. Ekäninintä kädet u yäŋkehärom taŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C19_15","076_9_15","1CO","9","15","15","Ekänitä kädet u peŋkuko u täga iwarero upäŋkaŋ piä gwäkita nämo yäŋapik täyat. Ba intä täŋkentäŋ namikta man ŋo nämo kudän täyat. Nämo, Ekäni täŋo manbiŋam gwäki yäpmäkta nikek nämo, jop täwet täyat unita oretoret pähap täk täyat. Äma kubätä kädet u täŋpipiŋ nameko uwä kumbet yäŋ nadäwet. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C19_16","076_9_16","1CO","9","16","16","Täŋpäkaŋ näk Manbiŋam Täga yäŋahäk täyat unita yäŋpäŋ wäpna täga nämo yäpmäŋ akwet. Nämo, piä u täkta yäŋ namani unita imata ehutpäŋ nämo täŋpet? Näk Manbiŋam Täga u nämo yäŋahäwayäŋ täro uwä waki api kaŋ-ahäwet yäŋ nadätat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C19_17","076_9_17","1CO","9","17","17","Täŋpäkaŋ Manbiŋam Täga u yäŋahäkta näkŋaken gärip terak yäŋahäwero uyaku gwäkita täga yäwet. Upäŋkaŋ ude nämo, piä täk täyat uwä ude täkta yäŋ namani unita jop, Ekänitä kädet peŋ namani ude iwatpäŋ täk täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C19_18","076_9_18","1CO","9","18","18","Eruk, gwäki imatäkenpäŋ api yäpet? Uwä ŋode; Epänta gwäki yäpmäk-yäpmäk kädet näkŋa täga iwatnaŋi u peŋpäŋ Manbiŋam Täga u gwäki yäpmäkta nämo, jop yäŋahäk täyat unitä piäna täŋo gwäki ude täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C19_19","076_9_19","1CO","9","19","19","Nadäkaŋ? Anututä yen pit namiŋkuko unita näk äma täŋo yen terak nämo it täyat. Upäŋkaŋ näkŋaken gärip iwatpäŋ ämawebe kudup täŋo watä piä äma jopi ude äworeŋpäŋ kuŋat täyat. U imata, äma mäyap yämagutpäŋ Anututa biŋam yepmakta nadäk täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C19_20","076_9_20","1CO","9","20","20","Mebäri unita näk ŋode täk täyat; Juda ämawebe yämagutpäŋ Anututa biŋam yepmakta Juda äma ude äworeŋpäŋ bämopi-ken piäni täk täyat. Uwä Moses täŋo baga man terak it täkaŋ unita baga man terak irani ude äworeŋpäŋ täŋkentäŋ yämik täyat. Näkŋawä baga man terak nämo it täyat upäŋkaŋ äma baga man terak it täkaŋ u Kristota biŋam yämagutta ini bumikgän äworek täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C19_21","076_9_21","1CO","9","21","21","Täŋkaŋ äma Moses täŋo baga man nikek nämo u yämagutta äma baga man nikek nämo ude äworek täyat. Ude täk täyat uwä Anutu täŋo baga nämo irepmit täyat. Nämo, näk Kristo täŋo man kädet ugän iwatpäŋ ude uwä täk täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C19_22","076_9_22","1CO","9","22","22","Täŋkaŋ äma nadäkiniki kwini ätu Kristota biŋam yämagutta, äma nadäkiniki kwini ude bumik äworeŋpäŋ bämopi-ken piäni täk täyat. Bureni, äma mebäri mebäri udewani ätu Kristota biŋam yämagutta nadäk täyat unita äma mebäri mebäri u bumik äworeŋpäŋ bämopi-ken piäni mebäri mebäri täk täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C19_23","076_9_23","1CO","9","23","23","Ude täk täyat uwä Manbiŋam Täga u täŋmeham täkta täk täyat. Ba imaka tägatäga Manbiŋam Täga u pewä ahäk täyak u Ekäni täŋo ämawebeniye-kät bok kaŋ yäpna yäŋkaŋ täk täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C19_24","076_9_24","1CO","9","24","24","Täŋpäkaŋ uwä ŋode bumik; Närepmirek gärepmirek-ken äma mäyaptä bäräŋeneŋo upäŋkaŋ äma kubä-tägän baga pewani-ken intäjukun ahäŋpäŋ gwäki yäpek. Eruk, in udegän gwäki bureni u yäpmäkta juku piŋpäŋ kehäromigän kaŋ bäräŋewut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C19_25","076_9_25","1CO","9","25","25","Nadäkaŋ, äma närepmirek-gärepmirek-ken bäräŋenayäŋ nadäk täkaŋ uwä gärip mebäri mebäri mäde ut yämiŋpäŋ gupi täŋpidäm takta komi piä täk täkaŋ. Täŋkaŋ äma uwä gwäki paotpaot ikek yäpmäkta ude täk täkaŋ. Täŋ, ninäwä gwäki bureni-inik, paotpaot ikek nämo u yäpmäkta bäräŋek täkamäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C19_26","076_9_26","1CO","9","26","26","Mebäri unita näk dapun jopjop nämo täŋkaŋ bäräŋek täyat. Nämo, siwoŋigän bäräŋek täyat. Ba äma ämik täŋkaŋ keri jopjop wepmät täkaŋ ude nämo täk täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C19_27","076_9_27","1CO","9","27","27","Nämo, gupnatä gäripna ba manna iwatta ut täyat. U gupnatä gärip mebäri mebäri peŋirän goret bäräŋewet yäŋpäŋ ude uwä täk täyat. Näk äma ätu Ekäni täŋo manbiŋam yäwet yäpmäŋ äbäŋtäyiwa gwäki nämo yäpayäŋ yäŋ näwerekta! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C110_1","076_10_1","1CO","10","1","1","Notnaye, äbekjiye orajiye Moses iwarän täŋkuŋo uken bäräpi ahäŋ yämiŋkuŋo u ket juku piwut yäŋ nadäŋpäŋ man ŋo täwerayäŋ; U kudup gubam pähap Anututä watä it yämikta pewän äpuko u gänaŋ kuŋatkuŋ. Ba u kudup Gwägu Gämäni u weŋpeŋ kukŋi udude säkgämän ahäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C110_2","076_10_2","1CO","10","2","2","Gubam u gänaŋ kuŋatkuŋo ba ume weŋkuŋo u ume ärutärut bumik ude täŋkuŋ. Kadäni uken kuŋat-kuŋat kodaki yäput peŋpäŋ Moses täŋo iwaräntäkiye ude ahäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C110_3","076_10_3","1CO","10","3","3","Täŋkaŋ ämawebe u kudup ketem Munapiktä yepmäŋ towiŋkuko u nak täŋkuŋonik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C110_4","076_10_4","1CO","10","4","4","Ba u kuduptagäntä ume Munapiktä yämiŋkuko u imaka, nak täŋkuŋonik. Ume uwä mobä Munapiktä peŋ yämani bok kuŋat täŋkuŋo uken naniktä äpäŋirän naŋkuŋ. Mobä uwä Kristo ubayäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C110_5","076_10_5","1CO","10","5","5","Ude täk täŋkuŋo upäŋkaŋ ämawebe ukät nanik mäyaptä Anutu täŋo gärip nämo iwatkuŋo unita yabäwän nämo tägaŋkuŋ. Mebäri unita ämawebe mäyaptä kome jopi uken kumäŋ täŋpä kuŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C110_6","076_10_6","1CO","10","6","6","Eruk, imaka ahäŋ yämiŋkuŋo u nintä kaŋpäŋ nadäkta wärani ude ahäŋkuŋ. Unitä nin ŋode niwoŋäretak; Ninä bänep nadäk-nadäknin imaka wakiwaki terak nämo pene, ämawebe biani unitä täŋkuŋo ude. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C110_7","076_10_7","1CO","10","7","7","Ba anutu jopi nämo yäniŋ oretne, äma biani ätutä täŋkuŋo ude. Unita Anutu täŋo mantä ŋode yäyak; Ämawebe u ketem ume naŋpäŋ täŋguŋguŋ täŋkaŋ guŋ äma täŋo kap teŋpäŋ kudän waki-wakiinik täŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C110_8","076_10_8","1CO","10","8","8","Eruk kubokäret kädet äma biani u ätutä täŋkuŋo ude nämo täne. Äma uwä ude täŋkuŋo unita kepma kubägän ämawebe 23,000 udetä paotkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C110_9","076_10_9","1CO","10","9","9","Unita ninä Anututä täga nämo nin däpek yäŋ nadäŋpäŋ imaka u ba u täga täne yäŋ nämo nadäne. Äma biani ätutä Anutu ude täŋ-yabäŋirä gämoktä kumäŋ-kumäŋ däpuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C110_10","076_10_10","1CO","10","10","10","Ba Anutu täŋo kudänta gaŋani nadäŋpäŋ yäŋkubit-kubit nämo yäne. Äma biani ätu ude täŋkuŋo uwä Kumäŋ-kumäŋ täŋo Aŋerotä äbä kumäŋ-kumäŋ däpuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C110_11","076_10_11","1CO","10","11","11","Notnaye, imaka ahäŋ yämiŋkuŋo u äma ätutä juku piŋpäŋ kädet kuroŋ udegän nämo täneŋta ude ahäŋkuŋ. Täŋpäŋ unitäŋo manbiŋam uwä tärek-tärek kadäni-ken itkamäŋ nintä daniŋpäŋ nadäŋkaŋ umuntäneta kudän täŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C110_12","076_10_12","1CO","10","12","12","Unita äma kubätä näk kehäromi itat, wakiken täga nämo mäŋpet yäŋ nadäŋpäŋä momi-ken mäŋpekta nadäŋ täpäneŋpäŋ kuŋarek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C110_13","076_10_13","1CO","10","13","13","Täŋpäkaŋ notnaye ŋode nadäkot; Täŋyabäk kudupitä nämo ahäŋ tamik täkaŋ. Nämo, ahäŋ tamik täkaŋ uwä äma ätuken ahäk täkaŋ unitägän ahäŋ tamik täkaŋ. Upäŋkaŋ Anututä yäŋkehäromtak mani iwatpäŋ nämo api tepmaŋpek. Nämo, u tabäŋ äwaräkuk täŋirän täŋyabäk kubä intä täga irepmitnaŋi nämo, udewani kubätä nämo api ahäŋ tamek. Nämoinik! Täŋyabäk kubätä ahäŋ tamiŋirän Anututä kädet täwit tamiŋpäŋ täŋyabäk u gänaŋ kehärom taŋpäŋ itta kehäromi api tamek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C110_14","076_10_14","1CO","10","14","14","Unita notnaye tägagämän, wäbät yäniŋ oretoret kädet kaŋumuntaŋ ban päŋku irut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C110_15","076_10_15","1CO","10","15","15","In guŋ nämo, nadäwä tumbani unita man täwerayäŋ täyat ŋo injin ket yäpmäŋ daniŋpäŋ nadäwut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C110_16","076_10_16","1CO","10","16","16","Ekäni täŋo wain ume näna yäŋpäŋ Anutu bänep täga man iwetpäŋ nak täkamäŋ uwä naŋpäŋä Kristo täŋo kumäk-kumäki terak tubeŋ kuŋpäŋ Kristo inikät bänep kubägän täŋpäŋ it täkamäŋ. Ba käräga tokätpäŋ nak täkamäŋ u udegän. U naŋpäŋä Kristo täŋo gupikät kentäŋpäŋ Kristo-kät bänep kubägän täŋpäŋ it täkamäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C110_17","076_10_17","1CO","10","17","17","Eruk, käräga bureni mebäri kubägän itak u kubägän nak täkamäŋ unita ämawebe ini-ini itkamäŋ upäŋkaŋ gup kubägän ude ahäk täkamäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C110_18","076_10_18","1CO","10","18","18","Eruk, Juda ämawebe täŋo täktäkita juku piwut; Ämawebe tom ketem alta terak Anututa ijiŋ imanipäŋ u moräki nak täkaŋ uwä naŋpäŋ Anutu-kät kentäŋpäŋ bänep kubägän täŋpäŋ it täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C110_19","076_10_19","1CO","10","19","19","Täŋkaŋ man unita nadäŋit anutu jopi yäniŋoret-oret man täwerayäŋ täyat ŋonita nadäwut; Imaka guŋ ämatä anutu jopita ijiŋ yämik täkaŋ u ba anutu jopi ini, unita jide yänayäŋ? U imaka bureni? Nämoinik! U imaka bureni nämo yäŋ täwetat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C110_20","076_10_20","1CO","10","20","20","Unita ŋode yäyat; Guŋ ämatä imaka anutu jopita ijiŋ yämik täkaŋ uwä Anututa nämo, Satan täŋo watä ämaniyeta ijiŋ yämik täkaŋ. Unita ketem anutu jopita ijiŋ yämani nämo näneŋ yäŋ täwet täyat uwä ŋodeta; In u naŋpäŋ Satan täŋo watä ämaniye-kät kentäŋpäŋ bänep kubägän täŋpäŋ itta nämo nadätat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C110_21","076_10_21","1CO","10","21","21","Inä Ekäni täŋo wain ume naŋit, Satan täŋo watä ämaniye unitäŋo bok täga nämo näneŋ. Ba Ekäni täŋo käräga naŋit, Satan täŋo watä ämaniye unitäŋo bok täga nämo näneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C110_22","076_10_22","1CO","10","22","22","U imata, ude tänayäŋ tämäŋo uwä Ekänitä kokwawak bureni api täŋ nimek. Ude täŋpänä nin kehärom taŋpäŋ Anutu täŋo kokwawak täga api irepmitne? Nämoinik! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C110_23","076_10_23","1CO","10","23","23","Täŋpäkaŋ äma ätutä ŋode yäk täkaŋ; Nin imaka u ba u tägagän täne yäk. Imaka yäjiwärani kubä nämo, kudup u niniŋ kirewani yäŋ yäk täkaŋ. Man udewanita ŋode yäyat; Täga yäkaŋ upäŋkaŋ täktäk kudup uwä tägagän nämo. Ba täktäk kuduptagäntä täga nämo täŋkentäŋ nimek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C110_24","076_10_24","1CO","10","24","24","Unita ŋode nadäkot; Ninä nininta nadäwätäk nämo täne. Nämo, äma ätu täŋkentäŋ yämikta piäni täne. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C110_25","076_10_25","1CO","10","25","25","Eruk, ketem tom kudup ämatä gwäki peŋpäŋ yäpmäkta maketken pek täkaŋ u yäŋyabäk kubäkät nämo, täga suwaŋpäŋ näneŋ. Yäŋyabäk ŋode nämo yäneŋ; U anutu jopita ijiŋ yämani ba nämo ijiŋ yämani yäŋ nämo yäneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C110_26","076_10_26","1CO","10","26","26","U imata, unitawä Anutu täŋo man ŋode kudän täwani; Kome ini ba imaka imaka uterak itkaŋ u kudup Ekäni täŋogän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C110_27","076_10_27","1CO","10","27","27","Unita Jesuta nadäkinik nämo täŋpani kubätä ketem bok näda yäŋ gäwerän täga yäŋ nadäŋpäŋä ketem gwet gameko u kudup yäŋyabäk kubäkät nämo, ba nadäwätäk ikekkät nämo, jop täga näŋpen. Ketem u bänep nadäk-nadäkka täga nämo täŋpän waneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C110_28","076_10_28","1CO","10","28","28","Upäŋkaŋ ketem kubä näŋpayäŋ täŋiri äma kubätä ŋode gäwerek; Ketem ŋowä anutu jopita ijiŋ yämani yäŋ gäweränä eruk, notkapak unita yäŋpäŋ ketem u nämo näŋpen. Nämo, notkapak unitä gäka nadäwätäk täŋpäŋ goret täk täyan yäŋ gäwerekta! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C110_29","076_10_29","1CO","10","29","29","Gäkŋa momi täŋpen yäŋ nämo yäyat. Nämo, notkapak unitä momi täyan yäŋ nadäweko unita ketem u nämo näŋpen. Eruk, man unita äma kubätä kikŋutpäŋ ŋode yäwek; Wära! Näk imaka u ba u tägagän näŋpet ba täŋpet yäŋ nadätat unita imata äma ätu udegän nämo nadäk täkaŋ unita yäŋpäŋ kädet u pewet? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C110_30","076_10_30","1CO","10","30","30","Näk ketem kubä Anutu bänep täga man iwetpäŋ näŋpero uwä äma kubätä goret näyan yäŋ imata näwerek? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C110_31","076_10_31","1CO","10","31","31","Eruk unita ŋode yäwa; In ketem ba ume nänayäŋ, ba imaka u ba u tänayäŋ nadäŋpäŋä u kudup Anutu wäpi biŋam yäpmäŋ akuktagän täneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C110_32","076_10_32","1CO","10","32","32","Unita äma kubä, Juda äbotken nanik, Grik äbotken nanik, ba äbot täŋpani kubä momi-ken tewet yäŋ yäŋpäŋ imaka siwoŋi täŋpeŋ kuŋat täkot. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C110_33","076_10_33","1CO","10","33","33","Näkä täk täyat udegän täk täkot; Näkŋa täŋkentäkta nadäŋpäŋ nämo, ämawebe kudup täŋkentäŋ yämiŋira Ekänita biŋam täŋput yäŋ nadäŋpäŋ kuŋat täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C111_1","076_11_1","1CO","11","1","1","Unita näkŋo kädet kuroŋ iwat täkot, näkä Kristo täŋo kädet kuroŋ iwat täyat ude. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C111_2","076_11_2","1CO","11","2","2","Kadäni kadäni näk man kudup täwetpäŋ täwoŋäreŋkuro u pen juku piŋ it täkaŋ. Täŋkaŋ iŋitpäŋ yäpmäŋ kuŋat täkaŋ unita taniŋ oretat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C111_3","076_11_3","1CO","11","3","3","Upäŋkaŋ man kubä ŋode täwerayäŋ täyat unita imaka, nadäkinik kaŋ täŋput; Äma kuduptagän täŋo gwäki u Kristo. Täŋpäŋ webe täŋo gwäki uwä äpi. Täŋpäŋ Kristo täŋo gwäki uwä Anutu. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C111_4","076_11_4","1CO","11","4","4","Unita äma kubätä tek ämetkaŋ Anutu-ken yäŋapik man yäwayäŋ täko ba Ekäni täŋo meni jinom yäŋahäwayäŋ täko u gwäki Kristota mäyäk api imek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C111_5","076_11_5","1CO","11","5","5","Täŋ, webe kubätä tek nämo ämetkaŋ Anutu-ken yäŋapik man yäwayäŋ täko, ba Anutu täŋo meni jinom yäŋahäwayäŋ täko uwä udegän gwäki äpita mäyäk api imek. Webe ude täk täkaŋ uwä webe jopjop kuŋarirä mäyäk yämikta gwäki pujiŋ madäŋ yämik täkaŋ udegän api äworeneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C111_6","076_11_6","1CO","11","6","6","Ŋodeta yäyat; Webe kubätä tek nämo ämetkaŋ kuŋareko uwä kubätä webe unitäŋo gwäki pujiŋ kudup kaŋ madäŋ imän. Upäŋkaŋ u uwä imaka mäyäki unita webe uwä gwäk muyam nikek kuŋatpäŋä tek ämetkaŋ kuŋarek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C111_7","076_11_7","1CO","11","7","7","Täŋpäkaŋ ämawä tek nämo ämetkaŋ gwäki jopitä kuŋatneŋ. U imata, äma uwä Anutu täŋo iŋam dapun ba Anutu täŋo epmäget moräki unita. Täŋ, webe uwä äma täŋo epmäget moräkipäŋ täŋpani. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C111_8","076_11_8","1CO","11","8","8","Äma uwä webeken nanikpäŋ nämo yäpuk. Webe uyaku ämaken nanik yäpuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C111_9","076_11_9","1CO","11","9","9","Äma jukun täŋpäŋ peŋkaŋ webewä äma täŋo täŋkentäki ude itta yäŋpäŋ täŋpäŋ pewani. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C111_10","076_11_10","1CO","11","10","10","Mebäri unita webe uwä man buramik webe unitäŋo wärani uwä tek ämetpäŋ kuŋatneŋ. Ude kuŋatnayäŋ täŋo uwä aŋero api oraŋ yämineŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C111_11","076_11_11","1CO","11","11","11","Täŋpäkaŋ Ekäni-kät kowat kwasikorän täŋpanitä webe inipärik, äma inipärik nämo kuŋatneŋ. Nämo, webetä äma täŋo täŋkentäki ude itneŋ, ba ämatä udegän, webe täŋo täŋkentäki itneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C111_12","076_11_12","1CO","11","12","12","U imata, webe uwä ämaken nanik yäpani. Udegän ämatä webeken ahäŋ-bumbum täk täkamäŋ. Täŋkaŋ u kudup Anutu-ken nanikgän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C111_13","076_11_13","1CO","11","13","13","Eruk, injin-tägän kaŋpäŋ nadäk täŋput; Webe kubä tek nämo ämetkaŋ Anutu-ken yäŋapik man yäŋirän tägawek? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C111_14","076_11_14","1CO","11","14","14","Ba äma gwäki pujiŋ taŋitä kuŋarirän kawä siwoŋi täŋpek? Nämo! Anututä kädet kubä äbekjiye orajiye-ken ŋode inide pewän ahäwani; Ämatä gwäk pujiŋ taŋi, webe täŋo ude bumik yäpmäŋ kuŋat-kuŋat u mäyäki. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C111_15","076_11_15","1CO","11","15","15","Upäŋkaŋ webetä gwäk pujiŋ käroŋi yäpmäŋ kuŋarirä kawä tägawek. Gwäk pujiŋ käroŋi u webe täŋo epmäget moräk. Gwäki pujiŋtä tek ude täŋpek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C111_16","076_11_16","1CO","11","16","16","Täŋpäkaŋ äma kubätä näkŋo man ŋo urayäŋ nadäŋpäŋä ket ŋode nadäwek; Kädet ätu nämo iwat täkamäŋ, ba Anutu täŋo äbot ätu komeni komeni itkaŋ u kädet ugän iwat täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C111_17","076_11_17","1CO","11","17","17","Eruk, man ŋo täwerayäŋ täyat uwä bänep täga terak nämo täwerayäŋ. Anutu iniŋoret käbeyä täk täkaŋ-ken kädet tägatäga nämo pewä ahäk täkaŋ. Nämo, äma bänep yäpä wakwak käbeyä ude täk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C111_18","076_11_18","1CO","11","18","18","In-täŋo biŋam man ŋode nadäk täyat; Käbeyäta änok kubägän irirä bämopjin-ken duŋ-wewek ahäŋ tamik täyak yäk. Ude näwerirä u bureni käwep yäŋ nadäk täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C111_19","076_11_19","1CO","11","19","19","Bureni, duŋ-wewek in bämopjin-ken ahäk täyak u täga nämo. Upäŋkaŋ jop uken, ini kaŋ ahäwän. Ude uyaku inken nanik netätä kädet Anututä gäripi nadäk täyak u iwat täkaŋ u kwawak api ahäwek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C111_20","076_11_20","1CO","11","20","20","Täŋpäkaŋ käbeyäta änok kubägän itkaŋ äŋnak-äŋnak täk täkaŋ uwä Ekäni täŋo äŋnak-äŋnak bureni nämo täk täkaŋ. Nämoinik! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C111_21","076_11_21","1CO","11","21","21","In kubäkubätä injinken ketem yäpmäŋ päbä notjiye mäde ut yämiŋpäŋ käroŋ nak täkaŋ. Täŋirä ätu nakta yeŋirä it täkaŋ. Täŋpäŋ in ätutä wain ume bumta naŋpäŋ täŋguŋguŋ täk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C111_22","076_11_22","1CO","11","22","22","Jide? In eŋijin nämo? Äŋnak-äŋnak injin eŋiken täga nämo täneŋ? Ude täk täkaŋ uwä Anutu täŋo äbot täŋpanita nadäŋirä imaka jopi kubä täk täyak. Ba notjiye jäwärita mäyäk yämik täkaŋ. Unita jide täweret? Kudän täk täkaŋ unita oretoret man täweret ba? Nämotä nämoinik! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C111_23","076_11_23","1CO","11","23","23","Nadäkaŋ? Man täwetat ŋowä Ekäniken nadäŋkuro upäŋ täwetat. Man uwä ŋode; Bipani Judas Kariottä Jesu iwan keri terak teŋkuko kadäni uken Jesutä ŋode täŋkuk; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C111_24","076_11_24","1CO","11","24","24","Uwä käräga yäpmäŋpäŋ Anutu-ken bänep täga man iwetkaŋ tokät jukutpäŋ iwaräntäkiyeta yämiŋpäŋ ŋode yäŋkuk; Ŋowä näkŋo gupna yäk. Uwä in täŋkentäkta iniŋ kirewani. Unita näk nadäŋ namikta kaŋ nak täŋput yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C111_25","076_11_25","1CO","11","25","25","Ketem naŋ paotpäŋ iräwä udegän wain ume yäpmäŋpäŋ yämiŋkaŋ yäŋkuk; Ŋowä näkŋo nägätna. Nägätna ŋonitä topmäk-topmäk kodaki yäput peyak yäk. Unita kadäni kadäni ŋo naŋpäŋä näka kaŋ nadäŋ namik täŋput yäŋ yäwetkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C111_26","076_11_26","1CO","11","26","26","Unita kadäni kadäni käräga ba wain ume u nak täkaŋ uwä Ekänitä komi nadäŋpäŋ kumbuko unitäŋo manbiŋam yäŋahäŋpäŋ täk täkaŋ. Ude täŋ yäpmäŋ kuŋirä Ekäni uwä kaŋ äbän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C111_27","076_11_27","1CO","11","27","27","Eruk, unita nadäkot; Ekäni täŋo däkum naknak u imaka jopi kubä nämo. Unita äma kubätä kädet siwoŋi nämo iwatkaŋ Ekäni täŋo käräga ba wain ume näŋpeko uwä Ekäni täŋo tohari ba nägärita nadäŋirän imaka jopi kubä ude täŋirän Ekänitä kawän momi täŋpek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C111_28","076_11_28","1CO","11","28","28","Unita äma kubätä käräga ba wain ume u näŋpa yäŋpäŋ bänep nadäk-nadäki-ken jide päreko u jukun yäpmäŋ daniŋkaŋ täga näŋpek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C111_29","076_11_29","1CO","11","29","29","Täŋkaŋ äma kubätä Ekäni täŋo gupi, äbot täŋpani noriye unita siwoŋi nämo nadäŋ yämiŋpäŋ käräga ba wain ume näŋpeko uwä ini-tägän ini gupi Anutu täŋo manken tewek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C111_30","076_11_30","1CO","11","30","30","Mebäri unita inken nanik ämawebe ätuwä kehäromini nämo itkaŋ ba ätu käyäm ikektä itkaŋ ba ätuwä kumbuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C111_31","076_11_31","1CO","11","31","31","Upäŋkaŋ nin bänep nadäk-nadäknin säkgämän yäpmäŋ daniŋkaŋ nänayäŋ tämäŋo uwä Anututä manken nämo api nipmaŋpek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C111_32","076_11_32","1CO","11","32","32","Täŋ, Anututä nibäwän täga nämo täŋpäwä kädet siwoŋi niwoŋärekta bäräpi mebäri mebäri nimik täyak. Imata, äma komen ämawebe-kät paot-paotta biŋam tänero udeta yäŋpäŋ täk täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C111_33","076_11_33","1CO","11","33","33","Unita notnaye, inä kubä-kengän itkaŋ Ekäni täŋo ketem bok näna yäŋpäŋä äma kuduptagän äbäŋ moreŋpäŋ iräkaŋ yäput-peŋpäŋ uterakgän kaŋ nak täŋput. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C111_34","076_11_34","1CO","11","34","34","Täŋpäkaŋ äma kubätä nakta iwäwä intäjukun ini eŋiken naŋ koreŋkaŋ käbeyä-ken täga kwek. Ude tänayäŋ täŋo uyaku käbeyä nämo täŋpä wawäpäŋ Anututä kowata waki nämo tamek. Eruk ugän. Man moräki itak u äneŋi äreŋpäŋ tabäwayäŋ täyat-ken uken api täweret. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C112_1","076_12_1","1CO","12","1","1","Eruk notnaye, Kudupi Munapiktä iron täk täyak unitäŋo mebärita intä guŋ itneŋo udeta ŋode täwera ket nadäwut; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C112_2","076_12_2","1CO","12","2","2","In bian guŋ itkaŋ anutu jopi, man nämo yäwani uken päŋku gämori-kengän itkaŋ unitäŋo nadäk kädet gwäjiwani iwatpäŋ kuŋat täŋkuŋonik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C112_3","076_12_3","1CO","12","3","3","Unita ŋode täwera nadäwut; Kadäni uken man yäk täŋkuŋo u man Anutu täŋo Munapiktä pewän ahäk täkaŋ u nämo. Nämoinik! Anutu täŋo Munapiktä äma kubäken itkaŋ man iwerirän ŋode täga nämo yäwek; Jesu kaŋ wawän! Ba äma kubä Ekäni täŋo Munapiki nämotä Jesu u Ekäni yäŋ täga nämo yäwek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C112_4","076_12_4","1CO","12","4","4","Täŋpäkaŋ äbot täŋpani ninken Munapiktä iron mebäri mebäri pewän ahäk täkaŋ uwä Munapik kubä-tägän pewän ahäk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C112_5","076_12_5","1CO","12","5","5","Ba Ekäni täŋo watä piä mebäri mebäri täk täkamäŋ upäŋkaŋ Ekäni kubägän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C112_6","076_12_6","1CO","12","6","6","Ba piä u täkta piä täktäk täŋo käderi mebäri mebäri upäŋkaŋ Anutu kubä unitägän piä u kudup täkta äbot täŋpani ämawebe kuduptagänta kehäromi nimik täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C112_7","076_12_7","1CO","12","7","7","Bureni, Munapiktä äbot täŋpani ätu täŋkentäŋ yämikta ämawebe kubäkubäken kehäromini pewän ahäk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C112_8","076_12_8","1CO","12","8","8","Uwä ŋodeta yäyat; Munapiktä äma kubäta kehäromi imiŋirän nadäk säkgämän kubä Anutu-ken nanik täga yäŋahäwek. Täŋpäkaŋ äma kubätawä Munapik kubä unitägän nadäk-nadäk ätu Anutu-ken nanik ämawebe yäŋahäŋpäŋ yäwetta kehäromi imik täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C112_9","076_12_9","1CO","12","9","9","Täŋkaŋ Munapik kubä uterakgän äma kubä nadäkinik kehäromi täk täyak. Ba Munapik kubä unitägän äma kubätawä äma käyäm ikek yäpän-tägakta kehäromi imik täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C112_10","076_12_10","1CO","12","10","10","Täŋpäkaŋ äma kubätawä Munapik unitägän kudän kudupi ätu täkta kehäromi imik täyak. Täŋ, kubätawä Munapik unitägän Anutu täŋo meni jinom yäpmäŋpäŋ yäŋahäkta kehäromi imik täyak. Ba äma kubätawä Munapik täŋo man bureni ba mäjo täŋo man jopi u yäpmäŋ danikta kehäromi imik täyak. Täŋkaŋ äma kubätawä man kotäk kudupi mebäri mebäri terak yäkta kehäromi imik täyak. Täŋpäkaŋ äma kubätawä man kotäk u yäpmäŋ äyäŋutpewän äma ätutä nadäkta kehäromi imik täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C112_11","076_12_11","1CO","12","11","11","Kudän mebäri mebäri uwä, Munapik kubä unitägän pewän ahäk täkaŋ. U iniken gärip terak äma kubäkubäta kehäromi inigän inigän yämik täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C112_12","076_12_12","1CO","12","12","12","Eruk gupninta nadäwut. Äma ninäwä gupnintä kubägän täyak upäŋkaŋ gupnin täŋo moräki wäpi inigän inigän. Täŋkaŋ wäp inigän inigän unitäkaŋ gup kubägän täyak. Eruk Kristo täŋo äbot terak udegän pätak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C112_13","076_12_13","1CO","12","13","13","Nin kubäkubä mäyap upäŋkaŋ Kristo terak gup kubägän ude itkamäŋ. Nin kudup, Juda äbotken nanik, guŋ äbotken nanik, watä piä täŋpani jopi ba äma ekäni, nin Munapik kubägänpäŋ uwäktäŋ nimani. Munapik uwä ume bumik, naŋ täpäneŋpäŋ säkgämän itta nimani. Täŋkaŋ Munapik unitä täŋpewän gup kubägän ude täŋkumäŋo itkamäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C112_14","076_12_14","1CO","12","14","14","Unita gupnin terak man wärani ŋode täwetat; Gupnin täŋo moräki mäyap, kubägän nämo. Uwä ŋode bumik; Munapiktä nin kubäkubäta kehäromi nimiŋirän piä ba täktäk mebäri mebäri Kristo täŋo äbot täŋkehärom takta täk täkamäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C112_15","076_12_15","1CO","12","15","15","Unita kuroŋnintä ŋode yäwek; Näk ketka nämo unita gupka moräk nämo yäk. Upäŋkaŋ u gupnin moräk! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C112_16","076_12_16","1CO","12","16","16","Ba jukunintä ŋode yäwek; Näk dapunka nämo unita gupka moräk nämo yäk. Ude nämo! U gupnin moräk! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C112_17","076_12_17","1CO","12","17","17","Ba jide? Gupnin kudup u dapuningän täŋpeko uwä man jide ude nadäne? Ba gupnin kudup u jukuningän täŋpeko uwä imaka kubä täŋo käbäŋi jide ude yäna-kuneŋ? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C112_18","076_12_18","1CO","12","18","18","Upäŋkaŋ ude nämo, Anututä iniken gärip iwatpäŋ gupnin täŋo moräki inigän inigän peŋirän piä iniken iniken täk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C112_19","076_12_19","1CO","12","19","19","Täŋpäkaŋ gupnin moräkitä kubägän äworeŋpäŋ itneŋo uwä gup bureni nämo! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C112_20","076_12_20","1CO","12","20","20","Nämo, gupnin täŋo moräki mäyap unitä gup kubägän ude täŋkaŋ piä iniken iniken täŋirä säkgämän it täkamäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C112_21","076_12_21","1CO","12","21","21","Unita dapunintä ketnin ŋode täga nämo iwerek; Gäkä nämo ireno uwä piä näkŋagän täga täŋpet! yäk. Ba gwäknintä kuroŋnin ŋode täga nämo iwerek; Gäkä nämo ireno uwä näkŋagän täga iret! yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C112_22","076_12_22","1CO","12","22","22","Nämoinik, gupnin moräki kubäta kehäromini nämo yäŋ yäk täkamäŋ upäŋkaŋ unitä nämo ireko uwä kehäromi jide ude yäpne? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C112_23","076_12_23","1CO","12","23","23","Ba gupnin moräk-moräkta nadäna äpani täk täkamäŋ upäŋ watä säkgämän it yämik täkamäŋ. Ba gupnin moräk kubä u mäyäknin uwä säkgämän-inik uwäk täk täkamäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C112_24","076_12_24","1CO","12","24","24","Täŋpäkaŋ gupnin moräki täga ätu kwawak pena it täkaŋ unita ŋode nadäkamäŋ; Anututä gupnin moräki kuduptagän peŋkuko gup kubägän ude itkaŋ. Täŋkaŋ gupnin moräki ätuwä wäpi biŋam ikek nämo bumik unita intäjukun peŋkuko itkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C112_25","076_12_25","1CO","12","25","25","Intäjukun peŋkuko uwä gupnin täŋo moräki moräki duŋ-wewek nämo täŋkaŋ watä kowata kowata täneŋta täŋpäŋ peŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C112_26","076_12_26","1CO","12","26","26","Unita gupnin moräki kubätä komi nadäŋirän moräki ätu kuduptagän komi nadäneŋ. Ba kubätä wäp biŋam yäpmäŋirän noriye kuduptagän wäpi biŋam yäpneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C112_27","076_12_27","1CO","12","27","27","Eruk, man unitäŋo mebäri ŋode; Äbot täŋpani in kuduptagän Kristo täŋo gup ude itkaŋ. Täŋpäkaŋ in kubäkubätä gup unitäŋo moräki moräki ude itkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C112_28","076_12_28","1CO","12","28","28","Täŋkaŋ äbot täŋpani bämopi-ken Anututä piä mebäri mebäri täkta äma inigän inigän ŋode iwoyäŋpäŋ yepmaŋkuk; Intäjukun, aposoro yäpmäŋ daniŋpäŋ yepmaŋkuk. Täŋpäŋ uterakä äma Anutu täŋo meni jinom yäpmäŋpäŋ yäŋahäwani. Uterakä äma Anututä kädet gäripi nadäk täyak u yäwetpäŋ yäwoŋärewani. Ba äma ätuwä äma käyäm ikek yäpätägakta iwoyäŋpäŋ yepmaŋkuk. Ba ätuwä kudän kudupi täkta, ätuwä täŋkentäk piä mebäri mebäri täkta, ätuwä piäta watä itta. Täŋ, ätuwä man kotäk kudupi terak yäkta iwoyäŋpäŋ yepmaŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C112_29","076_12_29","1CO","12","29","29","Unita jide? Äbot täŋpani kudup uwä aposoro? Ba kuduptagän uwä Anutu meni jinom yäŋ ahäwani? Ba kuduptagän uwä yäwetpäŋ yäwoŋärek piä täk täkaŋ? Ba kuduptagän kudän kudupi täk täkaŋ? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C112_30","076_12_30","1CO","12","30","30","Ba kuduptagän äma käyäm ikek täga yäpä-täganeŋ? Ba kuduptagän man kotäk kudupi terak yäk täkaŋ? Ba kuduptagän man u yäpmäŋ äyäŋut täkaŋ? Nämoinik! U piäni inigän inigän täk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C112_31","076_12_31","1CO","12","31","31","Upäŋkaŋ Munapik täŋo iron kubäkubä ukät nanik intäjukun-inik itkaŋ u yäpmäkta gwäk pimiŋpäŋ piäni täk täkot. Unita apiŋo kädet tägagämän kubä täŋo mebäri täwetpäŋ täwoŋärewayäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C113_1","076_13_1","1CO","13","1","1","Näk äma nadäk-nadäk ikek ude itpäŋ äma täŋo man kotäk mebäri mebäri terak, ba kunum gänaŋ aŋero unitäŋo man terak täga yäwero upäŋkaŋ bänep iron ikek nämo kuŋarayäŋ täro uwä manna säkgämän uwä yäŋuruk-uruk, wagäm mämä ude api täŋpek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C113_2","076_13_2","1CO","13","2","2","Täŋpäkaŋ näk Anutu täŋo meni jinom yäpmäŋkaŋ pidämigän täga yäŋahäwet, ba imaka imaka kwawak irani ba käbop irani unitäŋo mebäri täga nadäwa täreneŋo upäŋkaŋ bänep iron ikek nämo kuŋarayäŋ täro uwä imaka jopi ude api iret. Ba nadäkinikna kehäromitä pom täŋpewän ini irani-ken täga peŋpeŋ äpämaŋ kweko upäŋkaŋ bänep iron ikek nämo kuŋarayäŋ täro uwä nadäkinikna u jopigän api täŋpek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C113_3","076_13_3","1CO","13","3","3","Täŋpäŋ näk tuŋumna kudup äma jäwärita täga yämet, ba Anututa yäŋpäŋ gupna paotta täga iniŋ kirewero upäŋkaŋ bänep iron ikek nämo kuŋarayäŋ täro uwä täktäkna tägatäga unitä nämo api täŋkentäŋ namek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C113_4","076_13_4","1CO","13","4","4","Eruk ämawebe bänep iron kädet bureni iwat täkaŋ uwä ŋode täk täkaŋ; U kwikinik itkaŋ äma ätu oraŋ yämik täkaŋ. Äma u noriyetä yärepmiräwä kokwawak nämo nadäk täkaŋ. Ba u inita näk äma ätu yärepmitat yäŋ nadäŋpäŋ-nadäwä ärowani nämo täk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C113_5","076_13_5","1CO","13","5","5","Ämawebe bänep iron ikek uwä ärowani kudän nämo täk täkaŋ ba initagän nadäwätäk nämo täk täkaŋ. Täŋpäŋ kokwawak bäräŋeŋ nämo nadäk täkaŋ. Ba ämatä waki täŋ yämiŋirä momi u kadäni käroŋita nämo yäpmäŋ kuŋat täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C113_6","076_13_6","1CO","13","6","6","Täŋkaŋ wakitä äma ätuken ahäŋ yämiŋirän wi yäwatpäŋ oretoret nämo täk täkaŋ. Nämo, u man bureni täŋo kudän kwawak ahäŋirän uyaku oretoret pähap nadäk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C113_7","076_13_7","1CO","13","7","7","Täŋpäkaŋ äma bänep iron ikektä äma kehäromini nämo täŋ-mehamtaŋ yämik täkaŋ. Ba nadäkiniki nämo pewä putärewäkaŋ Anututä täŋkentäŋ yämikta itsämäŋpäŋ nämo gaŋatak täkaŋ. Nämo, bänep iron täktäk kädet gwäk pimiŋpäŋ täk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C113_8","076_13_8","1CO","13","8","8","Bänep iron kädet bureni uwä nämo api paorek. Täŋ, kädet täga ätu ŋodewani u api paotneŋ; Kudupi Munapik terak Anutu täŋo meni jinom yäŋahäk-ahäk uwä kadäni keräpi-tagän. Ba Kudupi Munapik täŋo iron yäpmäŋpäŋ man kotäk kudupi kudupi terak yäkyäk u api paorek. Ba Anutu täŋo nadäk yäpmäŋpäŋ yäŋahäk-ahäk u imaka, api paorek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C113_9","076_13_9","1CO","13","9","9","Bureni, Anutu täŋo nadäk kuduptagän täga nämo nadäna tärewäpäŋ yäŋahäne, moräkigän nadäŋpäŋ yäŋahäk täkamäŋ. Ba Kudupi Munapik terak Anutu meni jinom kuduptagän täga nämo yäŋahäne, moräkigän nadäk täkamäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C113_10","076_13_10","1CO","13","10","10","Upäŋkaŋ imaka bureni-iniktä ahäŋirän imaka ket nämo nadäwani ba ket nämo täŋpani u api paotneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C113_11","076_13_11","1CO","13","11","11","Uwä ŋode bumik; Näk iroŋi itkaŋ man yäŋkuro, nadäk-nadäk piä täŋkuro ba yäpmäŋ danik-danik piä täŋkuro u iroŋitä-yäŋ täk täŋkuronik. Ude itkuropäŋ tägaŋpäŋä äma ekäni äworeŋpäŋ ägiŋ kädet u peŋkut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C113_12","076_13_12","1CO","13","12","12","Täŋ, apiŋo imaka imaka yabäŋpäŋ-nadäk täkamäŋ u wäranigän kaŋuruk ikek, glas waki terak mäjonin säkgämän nämo kak täkamäŋ ude bumik yabäŋpäŋ-nadäk täkamäŋ. Upäŋkaŋ kami iŋam kowat-kawän api täne. Apiŋo Anututa nämo nadäwa tärek täkaŋ. Upäŋkaŋ kadäni uken api nadäwa täreneŋ, Anututä näkŋo mebärina nadäwän tärekinik täk täyak ude. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C113_13","076_13_13","1CO","13","13","13","Täŋpäkaŋ imaka u nämo ahäŋirän imaka yaräkubätä bureni täkaŋ uwä ŋode; Nadäkinik, ba imaka Anututä kämi nimikta yäwani unita bänep peŋpäŋ itsämäk, ba bänep iron täktäk kädet. Täŋkaŋ imaka yarä unitäŋo intäjukun-inik uwä bänep iron. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C114_1","076_14_1","1CO","14","1","1","Unita notnaye, iron kädet bureni u iwatta piäni kehäromigän täneŋ. Täŋpäŋ iron Kudupi Munapiktä nimik täyak u yäpmäkta imaka, piäni täneŋ. Täŋkaŋ iron tägagämän kubä ŋode, Anutu täŋo meni jinom yäŋahäkta kehäromi u yäpmäkta iyaptak täkot. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C114_2","076_14_2","1CO","14","2","2","Nadäkaŋ, man kotäk kudupi, Munapik-ken nanik u yäkyäk täga upäŋkaŋ äma man kotäk uterak yäk täkaŋ uwä ämatä nadäkta nämo yäk täkaŋ. U Anutu-kätgän iniken man käbop nanik yäŋpäŋ-nadäk täkaŋ. Täŋirä man kotäk uwä äma ätutä nämo nadäwä tärek täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C114_3","076_14_3","1CO","14","3","3","Täŋpäkaŋ äma Anutu täŋo meni jinom yäŋahäk täkaŋ uwä ämatä nadäkta yäk täkaŋ. Man yäk täkaŋ unitä ämawebe täŋ-kehäromtaŋ yämiŋpäŋ nadäkiniki täŋmeham taŋit, bänepi täŋpidäm taŋit täk täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C114_4","076_14_4","1CO","14","4","4","Täŋ, äma man kotäk kudupi terak yäk täkaŋ uwä inigänpäŋ täŋkentäŋ yämik täyak. Upäŋkaŋ äma Anutu täŋo meni jinom yäŋahäk täkaŋ uwä äbot täŋpani kudup täŋ-kehäromtaŋ yämik täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C114_5","076_14_5","1CO","14","5","5","Unita näkŋo gärip uwä ŋode; In kuduptagän man kotäk kudupi, Munapik-ken nanik u yänayäŋ täŋo uwä gäripi nadäwet. Upäŋkaŋ gäripna taŋi-inik pätak uwä in kudup Anutu täŋo meni jinom yäŋahäŋirä ämawebe mebäri kwawak nadäneŋta kehäromi tamani. U mebäri ŋodeta yäyat; Äma Anutu täŋo meni jinom yäŋahäk täkaŋ uwä, äma man kotäk kudupi terak yäk täkaŋ u yärepmit täkaŋ. Upäŋkaŋ äma man kotäk kudupi yäŋirä äma kubätä man u yäpmäŋ äyäŋurirän äbot täŋpani kudup täŋkentäŋ yämayäŋ täko uyaku täga. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C114_6","076_14_6","1CO","14","6","6","Unita notnaye, ŋodeta ket nadäwut; Näk inken äreŋpäŋ man kotäk kudupi terak yäwawä unitä jide ude täŋkentäŋ tamek? Nämo, bureni täŋkentäŋ tamayäŋ nadäŋpäŋä ŋode täŋpet; Man kubä Anututä näwerani u täweret, ba Anutu täŋo nadäk kubä yäpmäŋpäŋ yäŋahäŋpäŋ täweret, ba Kudupi Munapik terak Anutu täŋo meni jinom yäŋahäŋpäŋ täweret, ba Anutu täŋo man ätu täwetpäŋ täwoŋärewet. Ude täŋpero uyaku täga täŋkentäŋ tamet. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C114_7","076_14_7","1CO","14","7","7","Unita imaka irit ikek nämo, mämä-mämägän täŋpani unita nadäwut; Kap kubä tewayäŋ nadäŋpäŋ uhuwep säkgämän nämo piäweno, ba gita iŋitpäŋ säkgämän nämo ureno uwä jide täŋpäŋ ämatä kap upäŋ teyak yäŋ nadäwä täreneŋ? Täga nämo! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C114_8","076_14_8","1CO","14","8","8","Ba womat säkgämän nämo piäŋirä mebäri unita piäkaŋ yäŋ nämo nadäwä täreneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C114_9","076_14_9","1CO","14","9","9","Täŋpäŋ in udegän, manbiŋam man kotäk kudupi terak yäŋirä jide täŋpäŋ ämawebetä man kotäk u nadäwä täreneŋ? Täga nämo. Manka uwä jop piäŋ kuneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C114_10","076_14_10","1CO","14","10","10","Täŋpäkaŋ kome terak ämatä man kotäk mebäri mebäri yäk täkaŋ. Man kotäk u mebäri kudup kwawak pätkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C114_11","076_14_11","1CO","14","11","11","Täŋ, äma kubätä man kotäk näkä nämo nadäwani u yäŋirän nämo nadäwa täreneŋo uwä äma unita kubäken nanik yäŋ nadäwet, ba äma u näka kubäken nanik yäŋ udegän nadäwek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C114_12","076_14_12","1CO","14","12","12","Unita Munapik täŋo iron kubäkubä yäpmäkta pidämtak täkaŋ u täga upäŋkaŋ iron äbot täŋpani täŋ-kehäromtaŋ yämik täkaŋ upäŋ yäpmäŋ kuŋatta ehuranigän täk täkot. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C114_13","076_14_13","1CO","14","13","13","Mebäri unita äma kubä man kotäk kudupi yäkta kehäromi imani uwä ämawebe ätutä nadäkta mani u yäpmäŋ äyäŋurekta kehäromi yäpmäkta Anutu-ken yäŋapiwek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C114_14","076_14_14","1CO","14","14","14","Imata, näk man kotäk kudupi yäŋpäŋ Anutu-ken gera yäwero uwä bänepna-tägän täŋpet, nadäk-nadäkna guŋ parirän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C114_15","076_14_15","1CO","14","15","15","Unita jide täŋpet? Eruk, ŋode kaŋ täŋpa yäŋ nadätat; Bänepnatä yäŋapiŋirän nadäk-nadäknatä nadäwän-tärewäpäŋ menatä yäŋahäk täyon. Ba kap tektek udegän. Bänepnatä kap teŋirän nadäk-nadäknatä nadäwän-tärewäpäŋ menatä kap tek täyon. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C114_16","076_14_16","1CO","14","16","16","U ŋodeta yäyat; Gäkä man kotäk kudupi yäŋpäŋ bänepka-tägän Anutu-ken yäŋapik man yäŋpäŋ iniŋ orereno uwä jide täŋpäŋ äma man kotäk u nämo nadäwanitä manka u nadäwä tärewäpäŋ täŋkehärom takta ‘U bureni’ yäŋ yäneŋ? U täga nämo! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C114_17","076_14_17","1CO","14","17","17","Iniŋoret man yäweno u täga upäŋkaŋ notkapak kubä gäkŋo man kotäk unitäŋo mebäri nämo nadäweko u jide täŋpäŋ manka unitä täŋkentäŋ imek? Täga nämo! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C114_18","076_14_18","1CO","14","18","18","Nadäkaŋ? Näkŋagän it täyat-ken uken Anutu iniŋ oretta in kudup tärepmitpäŋ kadäni kadäni man kotäk kudupi terak yäk täyat unita Anutu bänep täga nadäŋ imik täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C114_19","076_14_19","1CO","14","19","19","Ude täk täyat upäŋkaŋ Anutu iniŋoret käbeyä-ken ämawebetä näkŋo man nadäwä tärewut yäŋpäŋ man kotäk kwawani terak täga yäwetpäŋ yäwoŋärewet. Upäŋkaŋ kotäk kudupipäŋ imata man käroŋi boham yäweret? Man käroŋi yäŋira nadäŋpäŋ mebäri nämo nadäwä täreneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C114_20","076_14_20","1CO","14","20","20","Unita notnaye, iroŋiroŋi ude itkaŋ ägiŋ täŋo nadäk nämo yäpmäŋ kuŋatneŋ. Nämo, nadäk-nadäkjin uwä Munapik täŋo nadäk, äma ekäni täŋo nadäk ude yäpmäŋ kuŋatneŋo upäŋkaŋ täktäkjin uwä nanak pakitä kudän wakiwaki täkta nämo nadäk täkaŋ ude kuŋat täkot. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C114_21","076_14_21","1CO","14","21","21","Täŋpäkaŋ Anutu täŋo man ŋode kudän täwani; Ekänitä ŋode yäyak; Näk äma kudupi yäniŋ kirewa äma äbot ŋo man kotäk kudupi terak manna biŋam yäwetnayäŋ täŋo upäŋkaŋ nämoinik api nadäŋ namineŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C114_22","076_14_22","1CO","14","22","22","Man unitäŋo kukŋini ŋode yäwa; Kotäk kudupi terak man yäkyäk uwä nadäkinik täŋpani täŋkehärom takta pewän ahäwani nämo. Nämo, u kudän ude Anututä äma nadäkinik nämo täŋpanita iniken kehäromi yäwoŋärek täyak. Täŋ, Anutu täŋo meni jinom yäŋahäk-ahäk uwä nadäkinik täŋpanitä nadäkta yäwani. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C114_23","076_14_23","1CO","14","23","23","Unita ŋode nadäwut; Äbot täŋpanitä Anutu iniŋoretta käbeyä täŋpäŋ kuduptagän man kotäk kudupi terak yäŋirä äma jopi ba nadäkinik nämo täŋpani kubätä bämopjin-ken itpäŋ-nadäŋpäŋ ŋode täwerek; Täŋguŋguŋ täŋkaŋ yäkaŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C114_24","076_14_24","1CO","14","24","24","Täŋpäkaŋ äbot täŋpani kuduptagän Anutu täŋo meni jinom yäŋahäŋirä äma jopi ba nadäkinik nämo täŋpani unitä nadäŋpäŋ man nadäweko unitä bänepi yäpurirän eruk, iniken mebäri ŋode kaŋpäŋ nadäwek; Näk momi täŋpani yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C114_25","076_14_25","1CO","14","25","25","Nadäk nadäk waki bänepi-ken käbop irani u kwawak pewän ahäŋ imiŋirän gukut imäpmok täŋpäŋ Anutu iniŋ orerek. Täŋpäŋ ŋode yäŋahäŋpäŋ täwerek; Anutu bämopjin-ken bureni-inik itak yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C114_26","076_14_26","1CO","14","26","26","Eruk notnaye, unita yäŋpäŋ kädet siwoŋi jide ude iwatne? Inä Anutu iniŋ oretta käbeyä täŋpäŋ ŋode täk täkaŋ; Äma kubätä kap tewek. Täŋpäkaŋ kubäwä Anutu täŋo man kubä täwetpäŋ täwoŋärewek. Täŋ, äma kubätäwä nadäk kubä Anutu-ken nanik yäŋahäwek. Täŋkaŋ kubätäwä kotäk kudupi terak yäwek. Yäŋirän kubätä man kotäk unitäŋo mebäri yäŋahäwek. Imaka u kudup Anutu täŋo äbot täŋpani ämawebe täŋkehärom takta täneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C114_27","076_14_27","1CO","14","27","27","Ŋodeta yäyat; Äma ätutä kotäk kudupi terak yäna yäŋpäŋä mäyaptä nämo yäneŋ. Yarä ba yaräkubä-tägän yäneŋ. Kubätä yäwänä kubätä yäwek. Täŋkaŋ äma kubäkubä täŋkentäki mebäri yäpmäŋ äyäŋurani nikek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C114_28","076_14_28","1CO","14","28","28","Täŋ, äma kubätä man yäpmäŋ äyäŋuranita wäyäkŋewän waneŋo uwä käbeyä-ken kotäk kudupi terak nämo yäwek. Nämo, ini bänepi-ken, Anutu-tägän nadäkta yäwek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C114_29","076_14_29","1CO","14","29","29","Ba Anutu täŋo meni jinom yäŋahäwanita udegän yäyat; Äma yarä ba yaräkubä bumik yäneŋ. Yäŋ irirä ätutä man unitäŋo mebäri ket yäpmäŋ daniŋpäŋ yäŋpäŋ-nadäk täneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C114_30","076_14_30","1CO","14","30","30","Täŋpäkaŋ äma kubä maŋirirän Munapiktä bänepi-ken man kädet jide pewän ahäŋirän u yäŋahäwayäŋ täŋpänä man yäŋ ireko u bitnäŋpäŋ iränkaŋ äma uwä yäwek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C114_31","076_14_31","1CO","14","31","31","Anutu täŋo meni jinom yäŋahäk-ahäk u imaka täga kubä. Unita in u täk täkaŋ uwä injin kubäkubätä yäŋahäk täkot. Yäŋahäŋirä ätu juku peŋpäŋ Anutu täŋo man mebäri nadäŋpäŋ bänepi täŋ-kehäromtak täkot. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C114_32","076_14_32","1CO","14","32","32","Imata, Kudupi Munapiktä täŋpewän äma kubä Anutu täŋo meni jinom yäŋahäkta nadäweko uwä iniken menita watäni itpäŋ kubätä yäwän täreŋirän täga yäŋahäwek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C114_33","076_14_33","1CO","14","33","33","Unita nadäkaŋ? Anutu uwä yäŋuruk-uruk ba täŋuruk-uruk Anutu nämo, u Anutu kwini pewän ahäwani. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C114_34","076_14_34","1CO","14","34","34","Täŋpäkaŋ äbot täŋpani ätuken Anutu iniŋoret käbeyä-ken webewä man kum it täkaŋ, inken udegän it täkot. Webetä ude täŋpäŋ Moses täŋo baga man terak yäwani ude äpani kaŋ irut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C114_35","076_14_35","1CO","14","35","35","Man kubä nadäneŋo unitäŋo mebäri nadänayäŋ nadäŋpäŋä ini eŋiken kuŋkaŋ äpiye yäweräkaŋ kaŋ yäwet täŋput. Webetä Anutu iniŋoret käbeyä-ken yäkyäk u kädet siwoŋi nämo. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C114_36","076_14_36","1CO","14","36","36","Täŋpäkaŋ inä kädet päke yäyat u nämo iwat täkaŋ unita jide? Anutu täŋo man inken naniktä ahäŋkuk? Ba in-tägän nadäŋkuŋ? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C114_37","076_14_37","1CO","14","37","37","Eruk, inken nanik kubätä inita nadäŋirän Anutu täŋo meni jinom yäŋahäwani, ba Munapik ikek täŋpeko uwä man kudän täŋ tamitat ŋowä Ekäni täŋo jukuman ude nadäwän tärek täkot. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C114_38","076_14_38","1CO","14","38","38","Täŋpäŋ äma kubätä manna ŋo nadäŋ äwaräkuk täŋpayäŋ täko uwä äma udewani mäde kaŋ ut yämut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C114_39","076_14_39","1CO","14","39","39","Unita notnaye, ŋode nadäwut; In Anutu täŋo meni jinom yäŋahäwani ude itta gwäk pimik täkot. Ba man kotäk kudupi terak yäkta baga nämo peŋkireneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C114_40","076_14_40","1CO","14","40","40","Upäŋkaŋ Anutu iniŋoret käbeyä täŋpäŋä kudän siwoŋi säkgämän täŋirä käbeyä säkgämän ahäk täyon. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C115_1","076_15_1","1CO","15","1","1","Eruk notnaye, Manbiŋam Täga täwetpäŋ täwoŋäreŋkuro u äneŋi yäŋkodak taŋpäŋ täwetat. Manbiŋam u nadäŋpäŋ iŋitkuŋ, ba uterak nadäkinikjin yeŋgämä pek täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C115_2","076_15_2","1CO","15","2","2","Näkä Manbiŋam Täga yäŋahäŋpäŋ täwetkuro u iŋit-inik täkaŋ u täŋpäwä wakiken nanik täga wädäŋ tädotpäŋ api tepmaŋpek. Täŋ, nadäk kubä yäpmäŋ kuŋatnayäŋ täŋo uwä nadäkinikjin u jopigän api täŋpek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C115_3","076_15_3","1CO","15","3","3","Manbiŋam doni nikek näka namani ugänpäŋ inta tamiŋpäŋ ŋode täwetkut; Kristo uwä wakininta kowata kumbuk, man kudän terak yäwani udegän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C115_4","076_15_4","1CO","15","4","4","Kumbänpäŋ äneŋkuŋ. Täŋpäkaŋ man kudän terak yäŋ imani udegän, kepma yaräkubä täreŋirän awaŋ gänaŋ naniktä kodak taŋpäŋ akuŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C115_5","076_15_5","1CO","15","5","5","Akuŋpäŋ intäjukun Kefas wäpi kubä Pita u ahäŋ imiŋkuk. Täŋkaŋ äma 12 yäŋ yäwerani u ahäŋ yämikgän täŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C115_6","076_15_6","1CO","15","6","6","Täŋkaŋ nadäŋ imikinik täŋpani 500 ude bumik äbot kubä-kengän irirä kwawak ahäŋ yämiŋirän kaŋ moreŋkuŋ. Uken nanik ätu kumbuŋopäŋ mäyap pen kodak itkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C115_7","076_15_7","1CO","15","7","7","Nadäŋ imikinik täŋpani u ahäŋ yämiŋpäŋä Jems ahäŋ imikgän täŋkuk. Jems ahäŋ imiŋpäŋä aposoro kuduptagän ahäŋ yämiŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C115_8","076_15_8","1CO","15","8","8","Eruk päke u ahäŋ yämiŋtäŋ äbätäŋgän mäden-inik kädet inigän kubä terak näk ahäŋ namiŋkuk, aposoro ätu ahäŋ yämiŋkuko udegän nämo. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C115_9","076_15_9","1CO","15","9","9","Näk aposoro äpanitä äpani-inik. Näk Anutu täŋo äbot däpmäŋ yäwat kirek täŋkuro unita aposoro wäp nämo yäpnaŋi. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C115_10","076_15_10","1CO","15","10","10","Upäŋkaŋä apiŋo aposoro it täyat uwä Anutu täŋo orakorak näkä terak patkuko unitä nepmaŋpän ude itat. Ekäni täŋo orakorak näkken patkuko u bureni nämowä nämo täŋkuk. Näkä piä täŋkuro u täŋ dämikinik täŋkut, ätu täŋo yärepmitak. Upäŋkaŋ imata näkŋa wäpna jop yäpmäŋ ärowet? Nämo, Anutu täŋo orakorak näkken pätak unitä kehäromi namiŋirän piä u täŋkut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C115_11","076_15_11","1CO","15","11","11","Unita näk ba aposoro ätu uwä piä mebäri kubägän täk täkamäŋ. Nin kuduptagän manbiŋam mebäri kubägän yäŋahäk täkamäŋ. Yäŋahäŋitna nadäŋpäŋ nadäkinik täŋkuŋo u. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C115_12","076_15_12","1CO","15","12","12","Kristo uwä kumbani-ken naniktä akuŋkuk, manbiŋam ude yäŋpäŋ täweritna imata inken nanik ätutäwä kumbani-ken naniktä akukakuk täŋo käderi nämo pätak yäŋ yäk täkaŋ? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C115_13","076_15_13","1CO","15","13","13","Kumbani-ken akukakuk nämo pätak u täŋpäwä, eruk Kristo imaka, kumbani-ken naniktä nämo akuŋkuk yäŋ nadäneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C115_14","076_15_14","1CO","15","14","14","Täŋkaŋ Kristo nämo akuŋkuk yäwänä mani biŋam yäk täkamäŋ u bureni nämo täŋpän, ba nadäkinikjin u udegän, jopi täŋpän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C115_15","076_15_15","1CO","15","15","15","Ba ugän nämo. Nin Anututa ŋode yäŋkumäŋ; U Kristo kumbani-ken nanikpäŋ yäpmäŋ akuŋkuk. Täŋpäkaŋ kumbani-ken naniktä akukakuk nämo parän yäwänäku Anututä jide täŋpäŋ Kristo yäpmäŋ akwän? Unita man yäŋkumäŋo u Anutu meni yäpurärätpäŋ jop manman yäwani ude tänam. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C115_16","076_15_16","1CO","15","16","16","Unita äma kumbani-ken naniktä nämo api akuneŋ yäŋ yäŋpäŋä Kristota udegän kumbani-ken naniktä nämo akuŋkuk yäŋ yäk täkot. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C115_17","076_15_17","1CO","15","17","17","Täŋ, Kristotä kumbani-ken naniktä nämo akuŋkuk yäwänäku nadäkinikjin bureni nämo, jopigän täyek. Ba momijin pen pat tamitek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C115_18","076_15_18","1CO","15","18","18","Ba Kristo nadäŋ imiŋpäŋ kumbuŋo u imaka, kumäŋpäŋ paot-inik täŋpäm. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C115_19","076_15_19","1CO","15","19","19","Täŋkaŋ udegän, Kristotä nin kome terak ŋogän täŋkentäŋ nimän yäwänäku butewaki äbot bureni-inik yäŋ niwet täkäneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C115_20","076_15_20","1CO","15","20","20","Upäŋkaŋ ude nämo! Kristo u bureni-inik kumbani-ken naniktä äma kumbanita intäjukun täŋpäŋ akuŋkuko itak! Ude unita äma kumäŋpeŋ kwani imaka, kumbani-ken naniktä bureni-inik api akuneŋ. Jesu täŋo akukakukitä ude täŋkehärom taŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C115_21","076_15_21","1CO","15","21","21","U ŋode; Äma kubätä kumäŋ-kumäŋ pewän ahäŋkuŋo udegän äma kubä-tägän kumbani-ken naniktä akukakuk pewän ahäŋ nimiŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C115_22","076_15_22","1CO","15","22","22","Adamtä äbotken nanik kuduptagän kumäk täkamäŋ udegän Kristotä äbotken yäpurärärani u kuduptagäntä kumbani-ken naniktä api akuneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C115_23","076_15_23","1CO","15","23","23","Täŋpäŋ kumbani-ken naniktä akukakuk tawaŋ ŋode täŋpani; Intäjukun-inik Jesu. U mädeni-ken äbäkäbäk kadänini-ken unitäŋo äboriyetä api akuneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C115_24","076_15_24","1CO","15","24","24","Äboriyetä akuŋirä eruk tärek-tärek kadäni bureni api ahäwek. Kadäni uken Kristotä imaka imaka waki kehäromi nikek ba wäpi biŋam ärowani nikek u kuduptagän täŋo kehäromi yäpmäŋ äpäkinik api täŋpek. Ude täŋkaŋ kome ba imaka päke yabäŋ yäwatpäŋ intäjukun it täyak u Anutu Nanta api iniŋ kirewek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C115_25","076_15_25","1CO","15","25","25","U imata, Kristotä intäjukun-inik itpäŋ kaŋiwat piä täkta yäŋ imani. Intäjukun-inik irirän Anututä iwan kuduptagän täŋo kehäromi yäpmäŋ äpäŋpäŋ Kristo gämori-ken yepmaŋpänkaŋ eruk, piäni u api täŋpän täreneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C115_26","076_15_26","1CO","15","26","26","Täŋpäŋ iwan ätu däpmäŋpäŋ iwan pähap, kumäŋ-kumäŋ unitäŋo kehäromi utpewän paot-inik api täŋpek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C115_27","076_15_27","1CO","15","27","27","Unita Anutu täŋo man kubä ŋode kudän täwani; Anututä imaka kuduptagän Kristo gämori-kengän api yepmaŋ morewek. Täŋkaŋ man ‘imaka kuduptagän’ uwä Anutu inita bok nämo yäyak. Anututä Jesu gämori-ken nämo api irek. Nämo, Anutu unitä imaka päke u Kristo gämori-kengän yepmaŋpani. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C115_28","076_15_28","1CO","15","28","28","Eruk, imaka kuduptagän u Kristo gämori-ken yepmaŋpän irirä, Kristo ini-tägän ini Anutu gämori-ken api tewek. Ude täŋirän Anutu, imaka imaka nanaki gämori-ken pewani unitä imaka kuduptagänta intäjukun-inik api irek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C115_29","076_15_29","1CO","15","29","29","Eruk, kumbanitä kumbani-ken naniktä nämo api akuneŋo u täŋpäwä imata äma ätu noriye kumbanita kome yäpmäŋpäŋ ume yäpmäk täkaŋ? Anututä äma kumbani nämoinik api yäwän kikŋutneŋo u täŋpäwä imata noriye kumbani komeni yäpmäŋpäŋ ume ärut täkaŋ? Unitäŋo bureni jide api ahäwek? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C115_30","076_15_30","1CO","15","30","30","Ba ninä jide? Äma mäyaptä Kristota yäŋpäŋ kokwawak nadäŋ nimik täkaŋ. Unita kumbani-ken naniktä akukakuk nämo pätak u täŋpäwä imata komi u gänaŋ jop nadäŋ wari kuŋatne? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C115_31","076_15_31","1CO","15","31","31","Unita notnaye, bureni-inik täwetat; Kumäŋ-kumäŋ kepmani kepmani kaŋ-ahäwayäŋ täk täyat. Upäŋkaŋ komi piä u imaka bureni pewän ahäk täkaŋ. Injinta nadäwut; Ekäninin Kristo Jesuta biŋam tepmaŋkuro unita oretoret pähap nadäk täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C115_32","076_15_32","1CO","15","32","32","Näk näkŋaken gärip iwatpäŋ piä ŋo täk täyat u täŋpäwä imatäken yäpmäkta nadäŋpäŋ Efesus yotpärare-ken tom ägwäri, meni komi komi-kät ämik täŋkumäŋ? Ude jop nadäŋ täŋpet? Nämoinik, kumbani-ken naniktä akukakuk nämo pätak u täŋpäwä nininken gärip terak kuŋat täkäna! Ba man ŋode yäwani täga iwatne; Äma kubä kwep kumbeko udeta ŋodetä tom ketem täŋ tuŋum taŋpäŋ äŋnaŋ isiwa yäŋ nadäwek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C115_33","076_15_33","1CO","15","33","33","Unita notnaye, in äma ätu yabäŋ äwaräkuk täŋirä jop manman nämo yäŋ-täkŋatneŋ. In man ŋode yäwani u nadäkaŋ? Äma wakikät not täŋpäŋ itnayäŋ tämäŋo uwä nintäŋo täktäknin täga u api yäpä waneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C115_34","076_15_34","1CO","15","34","34","Unita in nadäk-nadäkjin äneŋi nadäwä tumbäpäŋ momi täktäk kädet pewut. Inken nanik ätutä Anututa täŋguŋtak täkaŋ unita nadäŋpäŋ mäyäk tawut yäŋ yäŋpäŋ täwetat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C115_35","076_15_35","1CO","15","35","35","Eruk äma kubätä ŋode käwep näwet yabäwek; Äma kumbani jide täŋpäŋ äneŋi api akuneŋ? Ba akunayäŋ täkaŋ uwä gupi jidewanitä api akuneŋ? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C115_36","076_15_36","1CO","15","36","36","Wära! Man udewani guŋ täŋo man! Unita ŋode nadäwut; Yänat mujipi kome gänaŋ äpmoŋpäŋ gupi nämo paraweko uwä jide täŋpäŋ imätpäŋ kodaki abek? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C115_37","076_15_37","1CO","15","37","37","Imaka mujipi pik täkaŋ uwä burenitä ahäkta gäripi nadäŋpäŋ pik täkaŋ udewani nämo. U mujipi-gänpäŋ pik täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C115_38","076_15_38","1CO","15","38","38","Täŋpäkaŋ Anututä nadäwän tärewäpäŋ gupi täŋo wärani yäŋ imiŋkuko udegän ahäŋirän yabäk täkamäŋ. Mujipi uwä mebäri inigän inigän ahäk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C115_39","076_15_39","1CO","15","39","39","Gup täŋo mebäri udegän, kubägän nämo. Äma nintäŋo gupnin u inigän. Tom täŋo inigän, barak täŋo inigän, gwägu tom täŋo inigän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C115_40","076_15_40","1CO","15","40","40","Täŋpäkaŋ kunum ba kome udegän. Kunum gänaŋ ba kome terak imaka imaka itkaŋ. Täŋkaŋ kunum gänaŋ itkaŋ unitäŋo epmäget inigän. Ba kome terak itkaŋ unitäŋo epmäget u inigän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C115_41","076_15_41","1CO","15","41","41","Täŋkaŋ edap täŋo peŋyäŋeki inigän. Komepak täŋo peŋyäŋeki inigän. Guk täŋo peŋyäŋeki inigän. Täŋpäkaŋ guk täŋo peŋyäŋeki kubägän nämo, inigän inigän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C115_42","076_15_42","1CO","15","42","42","Eruk, kumbani-ken naniktä akukakuk unitäŋo mebäri udegän pätak. Komegup änek täkamäŋ uwä parakta yäwani. Täŋ, kumbani-ken nanik akunayäŋ tämäŋo uwä gupnin kodaki u inigän, nämo api parawek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C115_43","076_15_43","1CO","15","43","43","Äneŋpani uwä kaŋoreri nämo. Täŋ, akukta yäwani uwä kaŋoret ikek. Äneŋpani uwä kwini, akukta yäwani uwä kehäromi nikek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C115_44","076_15_44","1CO","15","44","44","Äneŋpanitä komegup ikek, akukta yäwanitä kunum täŋo gup ikek. Kome täŋo gup itak udegän kunum täŋo gup itak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C115_45","076_15_45","1CO","15","45","45","Unitawä ŋode kudän täwani; Äma bian ahäwani Adam uwä iritgän yäpuk. Täŋ, Adam mäden nanik uwä Munapik ikek irit kehäromi unitäŋo mähemi täŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C115_46","076_15_46","1CO","15","46","46","Täŋpäkaŋ Munapik ikek irittä intäjukun nämo ahäŋkuk. Nämo, u mäden ahäŋkuk. Komegup ikek irittä intäjukun ahäŋirän Munapik ikek mädengän iwatkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C115_47","076_15_47","1CO","15","47","47","Täŋpäŋ Adam biani komepäŋ täŋpani unita komen äma täŋkuk. Täŋ, Adam mäden nanik uwä kunum gänaŋ nanik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C115_48","076_15_48","1CO","15","48","48","Komen äma täŋkuko udegän kome terak nanik äboriye täkamäŋ. Täŋ, äma kunum terak nanik udegän kunum terak nanik äboriye ude api itne. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C115_49","076_15_49","1CO","15","49","49","Täŋpäkaŋ äma kome terak nanik täŋo gup wädäna äroŋkuŋo uwä, udegän äma kunum gänaŋ nanik täŋo gup api wädäna äroneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C115_50","076_15_50","1CO","15","50","50","Notnaye, ŋodeta yäyat; Komegup ikektä Anutu täŋo kaŋiwat yewa gänaŋ täga nämo api ärone. Ba imaka parakta yäwanitä irit kehäromi, nämo parak täyak u täga nämo api korewek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C115_51","076_15_51","1CO","15","51","51","Eruk, juku peŋirä man käbop nanik kubä täwerayäŋ; Nin kuduptagän nämo api kumnero upäŋkaŋ äyäŋutpäŋ gup kubä wädäna äronayäŋ täkaŋ u kuduptagän api täne. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C115_52","076_15_52","1CO","15","52","52","Womat mämä yäŋirän u pit kubägän api täne. Womat mämä u yäŋirän kumbanitä akuŋpäŋ parak-paraki nämo api itne. Ba parawanitä itnayäŋ täkaŋ upäŋkaŋ äyäŋutpäŋ gup mebäri kubä kehäromi nikek u api wädäna äroneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C115_53","076_15_53","1CO","15","53","53","Bureni-inik! Gup ŋo parakta yäwani unitäkaŋ irit kehäromi täŋo tek ude mät wädäna äroneŋ. Ba kumäŋ-kumäŋta yäwani unitäkaŋ irit kehäromi mät korewek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C115_54","076_15_54","1CO","15","54","54","Täŋpäkaŋ imaka parakta yäwanitä irit kehäromi täŋo tek wädäwä ärowäkaŋ, ba kumäŋ-kumäŋta yäwanitä irit kehäromi korewäkaŋ eruk man ŋode kudän täwanitä api kehärom täwek; Anutu u iwan irepmit-inik täŋkuk. Täŋpewän irit burenitä kumäŋ-kumäŋ daiŋkuk! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C115_55","076_15_55","1CO","15","55","55","Unita kumäŋ-kumäŋ, gäk kehäromika de? Kumäŋ-kumäŋ gäkŋo käripka de? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C115_56","076_15_56","1CO","15","56","56","Unita nadäkaŋ? Momitä kumäŋ-kumäŋ täŋo kärip ude täyak. Ba baga manta yäŋpäŋ momitä kehäromi nikek täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C115_57","076_15_57","1CO","15","57","57","Upäŋkaŋ Anutu uwä Ekäninin Jesu Kristo iniŋ kireŋpewän iwaniye unitäŋo kehäromi yäpmäŋ äpuko unita Anututa bänep täga pähap nadäk täkäna! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C115_58","076_15_58","1CO","15","58","58","Eruk notnaye tägagämän, mebäri unita nadäkinikjin nämo pewä putäreneŋ. Nämo, kehärom taŋpäŋ Ekäni täŋo piä kadäni kadäni gwäk pimiŋpäŋ täk täkot. Ekänita yäŋpäŋ piä täŋirä bureni nämowä nämo api ahäwek yäŋ nadäŋpäŋ täk täkot. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C116_1","076_16_1","1CO","16","1","1","Eruk man kubä ŋode; Anutu täŋo kudupi ämawebe bäräpi terak itkaŋ unita moneŋ täŋkentäŋ yämikta yäŋpäŋä Galesia komeken nanik äbot täŋpani yäwetpäŋ yäwoŋärek täŋkuro udegän täk täkot. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C116_2","076_16_2","1CO","16","2","2","Uwä ŋode yäwetkut; In kubäkubätä moneŋ kaŋ-ahänayäŋ täkaŋ u Sande Sande yäpmäŋ daniŋpäŋ taŋi täga penaŋi ude ini-ini käbop inigän kaŋ pek täŋput. Jop ittäŋgän näkä äreŋira moneŋ kaŋ-ahäkta pipiri täneŋta. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C116_3","076_16_3","1CO","16","3","3","Ude täŋirä näk äreŋpäŋä äma iwoyänayäŋ täkaŋ unitäŋo mebäri uwä man kudän terak kudän täŋpäŋ yämakaŋ moneŋ bänep tägata pewani u yäpmäŋ Jerusalem api kuneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C116_4","076_16_4","1CO","16","4","4","Näkŋa bok kunaŋi täŋpäwä bok api kune. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C116_5","076_16_5","1CO","16","5","5","Tawaŋ ŋode peyat; Pengän Masedonia kome kuŋkaŋ äbot täŋpani-kät ätu itkaŋ inken api ärewet. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C116_6","076_16_6","1CO","16","6","6","Inken äreŋpäŋ kadäni käroŋi bumik käwep api iret. Kadäni käroŋi bumik it yäpmäŋ äroŋira iwän mänit kadäni käwep api tärewek. Irira intä kädetta täŋkentäŋ namäkaŋ kome uken-uken api kuŋaret. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C116_7","076_16_7","1CO","16","7","7","Kadäni ŋodeken päre inkät kadäni keräpigän itkaŋ kome ätuken kukta nämo nadätat. Nämo, kämi äreŋpäŋ inkät kadäni käroŋi bumik itta gäripi nadätat. Unita Anututä nadäŋ namänä ude api täŋpet. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C116_8","076_16_8","1CO","16","8","8","Täŋpäkaŋ apiŋode Efesus komeken ŋo itta nadätat. Ŋo irira Pentikos orekirit ahäŋirän uyaku inken api ärewet. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C116_9","076_16_9","1CO","16","9","9","U imata, ŋoken Ekänitä piä taŋi kubä täkta kädet täwit namitak. Piä täŋira bureni taŋi pewän ahäkaŋ. Upäŋkaŋ äma mäyaptä piä unita iwan täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C116_10","076_16_10","1CO","16","10","10","E man kubä ŋode; Timotitä inken käwep api ärewek. Äreŋirän not täŋ imiŋirä umun terak nämo irek. Nadäkaŋ, uwä näkä Ekäni täŋo piä täk täyat udegän täk täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C116_11","076_16_11","1CO","16","11","11","Unita äma kubätä Timotita nadäwän äpani nämo täŋpek. Nämo, täŋkentäŋ imiŋpäŋ tewä yäpmäŋ bänep pidäm terak täŋtäŋ kuŋtäŋgän äyäŋutpeŋ äneŋi näkŋaken kaŋ äbän. Ukät äbot täŋpani ätukät äbäkta api itsämbet. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C116_12","076_16_12","1CO","16","12","12","Täŋkaŋ notninpak Apolos unita ŋode täwetat; Uwä äbot täŋpani ätukät inken ärekta peŋ iwerira nämo pidäm täyak. Kadäni ŋoken nämo käwep, kadäni kubäta nadäwän tägawäwä api ärewek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C116_13","076_16_13","1CO","16","13","13","Notnaye, nadäŋit nadäŋit kuŋat täkot. Täŋkaŋ nadäkinikjin nämo pewä putäreneŋ. Nämo, nadäŋ täpäneŋpäŋ nadäkinikjin täŋkehärom taŋpäŋ kehäromigän kuŋat täkot. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C116_14","076_16_14","1CO","16","14","14","Täŋpäŋ imaka kuduptagän bänep iron terakgän täk täkot. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C116_15","076_16_15","1CO","16","15","15","Täŋpäkaŋ notnaye, man kubä, Stefanus ba äboriye unita yäŋira nadäwut. Uwä Grik komeken unitä jukun bänep äyäŋutpäŋ Ekänita biŋam täŋkuŋ. Täŋkuŋo Anutu täŋo kudupi ämawebeniye in bämopjin-ken watä piä täk täkaŋ. Unita ŋode peŋ täwetat; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C116_16","076_16_16","1CO","16","16","16","In äma u ba noriye ätu Ekäni täŋo piä täŋpäŋ komi nadäk täkaŋ, äma udewani täŋo man buramiŋ yämik täkot. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C116_17","076_16_17","1CO","16","17","17","Stefanus, Potanus, ba Akakus u näkken äbäŋirä bänep täga nadäŋ yämiŋkut. Inta nikek unitä päbä nabäŋirä tägagämän nadäŋkut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C116_18","076_16_18","1CO","16","18","18","Äma unitä in ba näka bok bänep pidäm täŋ nimiŋkuŋo unita äma udewanita nadäŋirä säkgämän täk täkot. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C116_19","076_16_19","1CO","16","19","20","Täŋpäkaŋ Esia kome ŋonitäŋo äbot täŋpani kuduptä inta bänep oretoret man pewä ärekaŋ. Täŋpäŋ Akwila Prisila yanäpi u imaka, Ekäni wäpi terak bänep oretoret man pewän ärekaŋ. Ba äbot täŋpani Anutu iniŋoretta yanäpi yarä unitä eŋiken käbeyä täk täkaŋ u, ba nadäkinik täŋpani notjiye Efesus kome ŋoken nanik u kudup imaka, man udegän tewä ärekaŋ. Täŋpäkaŋ injin-tägän Ekäni wäpi terak not täŋpäŋ kowat iniŋ orerän täk täkot. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C116_21","076_16_21","1CO","16","21","21","Pol näkŋa-tägän oretoret man täwetpäŋ wäpna kudän täyat ŋo. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C116_22","076_16_22","1CO","16","22","22","Täŋpäkaŋ äma kubätä Ekänita gäripi-inik nämo nadäŋpäŋä kädäpta biŋam täŋpän! O Ekäni, äbi! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C116_23","076_16_23","1CO","16","23","23","Eruk, Ekäninin Jesu täŋo orakoraki inken iton. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C116_24","076_16_24","1CO","16","24","24","Irirän Jesu Kristo terakgän in ba näk kowat kwasikorän täkamäŋ unita nadäŋ tamikinik täyat. Ugän.");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C21_1","077_1_1","2CO","1","1","1"," Näk Pol Anutu täŋo nadäk terak Kristo Jesu täŋo aposoro itat. Täŋpäkaŋ notninpak Timoti-kät nektä man ŋo kudän täŋpäŋ Anutu täŋo äbot täŋpani ämawebe Korin yotpärare-ken itkaŋ inta peda ärekaŋ. Ba intagän nämo, Anutu täŋo kudupi ämawebe Grik komeken ittäŋ kukaŋ unitä danikta bok peda ärekaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C21_2","077_1_2","2CO","1","2","2","Eruk Anutu Nanin-kät Ekäninin Jesu Kristoken nanik orakorak ba bänep pidämtä intä terak äroton. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C21_3","077_1_3","2CO","1","3","3","Ekäninin Jesu Kristo unitäŋo Anutuni ba Nani iniŋoret täkäna! U butewaki mähemi-iniktä watä it nimiŋirän bänep kwini terak it täkamäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C21_4","077_1_4","2CO","1","4","4","Unitä komi bäräpi mebäri mebäri ahäŋ nimiŋirän bänepnin äneŋi täŋpidäm taŋ nimik täyak. Anututä ude täŋ nimik täyak unita notniye ätu komi butewaki terak kuŋatneŋo uwä, Anututä bänep pidäm nimik täyak udegän notniye bäräpi terak itneŋo u bänepi täga täŋpidäm täne. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C21_5","077_1_5","2CO","1","5","5","Imata, Kristotä komi bäräpi mebäri mebäri nadäk täŋkuko unitäŋo moräki nintä terak taŋi ahäk täyak. U udegän, bäräpi gänaŋ iritna Kristotä bänep pidäm bumta pewän ahäŋ nimik täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C21_6","077_1_6","2CO","1","6","6","Täŋpäkaŋ näk ba notnaye ätu komi butewaki jop nämo nadäk täkamäŋ. Nämo, komi butewakinin unitä in täŋkentäŋ tamiŋirän bänepjin äyäŋutpäŋ Anututa biŋam täŋkuŋo bänep pidäm terak it täkaŋ. Ba Ekäni täŋo bänep pidäm ahäŋ nimik täyak u imaka, jop nämo nadäk täkamäŋ. Nämo, unitä täŋkentäŋ tamiŋirän bänepjin täŋpidäm tak täkaŋ. Täŋpäkaŋ bänep pidäm ahäŋ tamik täyak unitä täŋ-kehäromtaŋ tamiŋirän komi butewaki nintä nadäk täkamäŋ udegän ahäŋ tamiŋirän nämo kwitaŋpäŋ gwäk pimiŋpäŋ kuŋat täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C21_7","077_1_7","2CO","1","7","7","Bureni notnaye, intä bäräpi u gänaŋ nämo api kwitaneŋ yäŋ nadäkinik täyat. U imata, nintä komi butewaki nadäk täkamäŋ u inkät nin bok nadäk täkamäŋ unita u udegän, Ekäni täŋo bänep pidäm ahäŋ nimik täyak u inta bok ahäŋ tamik täyak yäŋ nadäkamäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C21_8","077_1_8","2CO","1","8","8","Notnaye, Esia komeken komi butewaki ahäŋ nimiŋkuko unitäŋo manbiŋam nadäwut yäŋ nadäŋpäŋ ŋode täwetat; Kome uken bäräpi ahäŋ nimiŋkuko u taŋi pähap, nintä täga kotanaŋi nämo. Unitä täŋpewän api kumne yäŋ nadäŋkumäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C21_9","077_1_9","2CO","1","9","9","Bureni täwetat. Nin kumäŋ-kumäŋta biŋam täkamäŋ yäŋ nadäŋpäŋ bänepnin pena putäreŋkuŋ. Upäŋkaŋ u ahäŋ nimiŋkuko uwä nininken kehäromita nadäna äpani-inik täŋpäpäŋ Anutu kumbani-ken nanik yäpmäŋ akwani u kubägän nadäŋ imineta ude uwä ahäŋ nimiŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C21_10","077_1_10","2CO","1","10","11","Bureni-inik, Anutu unitä kumäŋ-kumäŋ-ken nanikpäŋ ketäreŋ nipmaŋkuk. Ba äneŋi api ketäreŋ nipmaŋpek. Man unita nadäkinik täŋpäŋ Anutu ugän tubeŋ kuŋpäŋ kuŋat täkamäŋ. Ba inä Anutu-ken yäŋapik man yäŋ nimiŋirä äneŋi api täŋkentäŋ nimek yäŋ nadäkamäŋ. Bureni, Anututä äma mäyap täŋo yäŋapik man nadäŋpäŋ täŋkentäŋ nimiŋirän ämawebe mäyaptä api käneŋ. Täŋkentäŋ nimayäŋ täyak u kaŋpäŋ Anutu bänep täga man api iwetneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C21_12","077_1_12","2CO","1","12","12","Eruk notnaye, nininta biŋam ŋode yäŋahäŋpäŋ täwetat; Bänepnintä bureni-inik ŋode nadäk täkamäŋ; Ämawebe ätu ba in bämopjin-ken man bureni ba kudän siwoŋi terakgän kuŋat täkamäŋ. Kudän uwä Anutu-ken nanik. Uwä komen äma täŋo nadäk terak nämo täk täkamäŋ. Nämo, Anutu orakoraki unitäŋo kehäromi terak ude täŋ tamik täkamäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C21_13","077_1_13","2CO","1","13","13","Nadäkaŋ? Man kudän täŋpäŋ tamik täkamäŋ uwä intä täga daniŋpäŋ nadäwä tärenaŋi. Man ätu käbop nämo pek täkamäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C21_14","077_1_14","2CO","1","14","14","Unita nintä nininta nadäkamäŋ udegän in kämi api nadäwä täreneŋ yäŋ nadätat. Apiŋo nintäŋo mebärinin moräkigän nadäkaŋ. Nadäwä tärewäpäŋ Ekäni Jesu täŋo kadäni pähapken nintä Anutu iŋamiken inta oretoret tänayäŋ täkamäŋ udegän intä ninta oretoret kaŋ täŋput yäŋ nadätat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C21_15","077_1_15","2CO","1","15","16","Näk man u bänepna-ken peŋkaŋ pengän inken päre bänep täga man täwetta yäŋkut. Täŋpäkaŋ päre tabäŋkaŋ Masedonia komeken kukta yäŋkut. Uken kuŋatkaŋ äyäŋutpeŋ äneŋi äreŋpäŋ ätu irira in täŋkentäŋ namiŋirä Judia komeken kukta nadäŋkut. Eruk, in kadäni yarä ude tabäŋira oretoret kadäni yarä kaŋ täŋput yäŋ nadäŋkut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C21_17","077_1_17","2CO","1","17","17","Tawaŋ ude peŋkuro upäŋkaŋ jide? Täŋnikŋarani täŋkuk yäŋ nadäkaŋ? Näk kome täŋo nadäk-nadäk yäpmäŋ kuŋarani unita man yäŋira kubä bureni, kubä jop yäŋnikŋat täyak yäŋ ba nadäkaŋ? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C21_18","077_1_18","2CO","1","18","18","Upäŋkaŋ ude nämo, Anututä man burenigän yäk täyak unita u iŋamiken imata man bureni ba jopi bok awähutpäŋ täweret? Nämoinik! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C21_19","077_1_19","2CO","1","19","19","Täŋpäkaŋ Anutu täŋo nanaki Jesu Kristo, Silas Timoti-kät nintä yäŋahäŋpäŋ täwetkumäŋo unita nadäwut; U man bureni ba jopi bok awähutpäŋ nämo yäk täyak. Nämo, u man burenigän yäk täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C21_20","077_1_20","2CO","1","20","20","Täŋkaŋ man bureni yäk täyak uwä ŋode; Imaka imaka Anututä täkta yäŋkehärom taŋkuko u kudup Jesu Kristo terak bureni ahäŋkuŋ ba kämi imaka, api ahäneŋ. Mebäri unita Anutu täŋo manbiŋam nadäŋpäŋ Jesu Kristo terak bureni-inik yäŋ yäŋkaŋ Anutu iniŋoret täkamäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C21_21","077_1_21","2CO","1","21","22","Täŋpäkaŋ Anutu unitä in ba nin bok täŋ-mehamtaŋ nimiŋirän Kristo terak yeŋ täpäneŋpäŋ it täkamäŋ. Ini-tägän nin inita biŋam yäpmäŋ daniŋpäŋ wären kehäromi-inik täŋkuk. Ude täŋpäŋ imaka tägatäga kämi yäpmäkta peŋ nimani u bureni-inik api nimek yäŋ niwoŋärekta Kudupi Munapik bänepnin-ken peŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C21_23","077_1_23","2CO","1","23","23","Ŋode täwerira Anututä näkŋo man täŋkehärom täwayäŋ; Korin ämawebe inken nämo äreŋkuro uwä äreŋira nabäŋpäŋ mäyäk nadäneŋ yäŋpäŋ nämo äreŋkut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C21_24","077_1_24","2CO","1","24","24","Ninä intäŋo nadäkinikjin kaŋiwarani ude itta nämo nadäkamäŋ. Nämo, nadäkinikjin u kehäromi itak yäŋ nadäkamäŋ. Täŋ, nintäŋo gärip bureni uwä intä bänep oretoret terak kaŋ kuŋarut yäŋpäŋ unita täŋkentäŋ tamik täkamäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C22_1","077_2_1","2CO","2","1","1","Mebäri unita nadäk ŋode peŋkut; Kuŋira nadäŋ bäräp äneŋi api täneŋo unita nämo api kwet yäŋ nadäŋkut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C22_2","077_2_2","2CO","2","2","2","Inken äreŋpäŋ täŋpewa bäräpi butewaki nadäneŋo uwä netätä äyäŋutpäŋ näkŋo bänepnawä täŋpidäm täwek? Nämo, in kuduptagän bäräpi nadäneŋo uwä jide täŋpäŋ bänepna täŋpidäm täneŋ yäŋ nadäŋkut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C22_3","077_2_3","2CO","2","3","3","Ude nadäŋkuro unita inken nämo äreŋkaŋ manbiŋam komi nikek in yäpän tägawäpäŋ tepmakta intäjukun u kudän täŋpäŋ tamiŋkut. Inken äreŋpäŋ ämawebetä täŋkentäŋ namiŋirä bänep oretoret tänaŋipäŋ täŋpewä butewaki nadäkta nämo nadäŋkut. Nämo, bureni nadäk täyat uwä ŋode; Näkä oretoret terak irira in udegän oretoret terak itneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C22_4","077_2_4","2CO","2","4","4","Notnaye, manbiŋam u jop nadäŋ nämo kudän täŋ tamiŋkut. Nämo, bänepna-ken ägekot pähap ahäŋ namänpäŋ konäm terak kudän täŋ tamiŋkut. U bäräpi tamikta nämo, u ninta gäripi pähap nadäŋ nimik täyak yäŋ nadäkta kudän täŋkut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C22_5","077_2_5","2CO","2","5","5","Eruk, notjinpak bäräpi namiŋkuko ukeŋonita täwera nadäwut. Bureni, äma waki täŋkuko u bäräpi näka bumik namiŋkuko upäŋkaŋ bäräpi bureni intä terak äroŋkuk. Upäŋkaŋ unita man jäpi yäkta nämo nadätat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C22_6","077_2_6","2CO","2","6","6","Nämo, näk komi ätukät nämo yäpuräräret. Waki täŋkuko unitäŋo kowata in mäyaptä täŋ imiŋkuŋo u täga. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C22_7","077_2_7","2CO","2","7","7","Unita apiŋo momini peŋ imiŋpäŋ bänepi täŋpidäm taŋ imikot, butewaki pähap nadäŋpäŋ bänepi pewän putärek-inik täŋpekta. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C22_8","077_2_8","2CO","2","8","8","Bureni peŋ täwetat; In kudän säkgämän täŋ imiŋirä näka bureni nadäŋ namikinik täkaŋ yäŋ kaŋ nadäwän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C22_9","077_2_9","2CO","2","9","9","Täŋpäkaŋ manbiŋam kudän täŋ tamiŋkuro uwä bänepjin täŋ-yabäkta kudän täŋkut. Näkŋo jukuman u kudup täga buramineŋ ba nämo buramineŋ u nadäwa yäŋkaŋ kudän täŋkut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C22_10","077_2_10","2CO","2","10","10","Nadäkaŋ? Intä äma unitäŋo momi peŋ imiŋirä näk imaka, unitäŋo momi täga api peŋ imet. Täŋkaŋ äma unitä waki u ba u täŋ namiŋkuko inta yäŋpäŋ unitäŋo momi Kristo iŋamiken uku peŋ imiŋkut yäŋ nadäwut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C22_11","077_2_11","2CO","2","11","11","Äma unita butewaki nämo nadäŋ imiŋitna Satantä täŋ-nikŋatpäŋ äma uwä inita biŋam yäpeko unita ude täwetat. Satan täŋo mebärini u nadäna tärekaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C22_12","077_2_12","2CO","2","12","12","Täŋpäkaŋ Kristo täŋo Manbiŋam Täga yäŋahäkta Troas komeken kuŋpäŋ Ekänitä piäni uken täkta kädet uku täwit namiŋirän kaŋpäŋ nadäŋkut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C22_13","077_2_13","2CO","2","13","13","Ude kaŋpäŋ nadäŋkuro upäŋkaŋ Taitusta wäyäkŋewa wawäpäŋ nadäwätäk pähap täŋkut. Nadäwätäk täŋpäŋ Troas nanik äbot täŋpani in itkot yäŋ yäwetpeŋ Masedonia komeken kuŋkut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C22_14","077_2_14","2CO","2","14","14","Upäŋkaŋ Anutu bänep täga pähap nadäŋ imik täyiwa! U imata, u intäjukun it nimiŋpäŋ Kristo täŋo piäni täkta täŋkentäŋ nimiŋirän täga täk täkamäŋ. Uwä ŋode bumik; Komi ämatä päŋku iwankät ämik täŋkaŋ yärepmitpäŋä intäjukun ämanikät äneŋi oretoret bumta täŋtäŋ eŋiken ämneŋ. Udegän intäjukun ämanintä täŋkentäŋ nimiŋirän Kristo täŋo manbiŋam käbäŋi säkgämän ude komeni komeni piäŋ wädäŋ yäpmäŋ kuŋirän unitäŋo mebäri nadäk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C22_15","077_2_15","2CO","2","15","15","Bureni, manbiŋam yäŋahäwani ninä Anututä peŋ niwerirän Kristo täŋo käbäŋi säkgämän yäpmäŋ kuŋat täkamäŋ. Täŋitna unitäŋo käbäŋitä äma irit kehäromita biŋam ba äma geŋi wakita biŋam u bämopi-ken piäŋ wädäk täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C22_16","077_2_16","2CO","2","16","16","Geŋita biŋam täŋpanitä nin piäŋ nadäŋirä kumbani käbäŋ bumik täŋirän tämapu täk täkaŋ. Täŋ, irit kehäromita biŋam täŋpanitä nin piäŋ nadäŋirä irit säkgämän täŋo käbäŋ ude piäŋirän wädäŋ nadäk täkaŋ. Täŋpäkaŋ piä u täkta kehäromi nikek netä? Kubä nämo itak! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C22_17","077_2_17","2CO","2","17","17","Äma mäyaptä moneŋ yäpmäkta Anutu täŋo man jop yäŋ äwaräkukgän täk täkaŋ. Upäŋkaŋ ninä ude nämo täk täkamäŋ. Nämoinik, Anututä niniŋ kirewani unita iŋamiken, Kristo täŋo piä watä ämaniye ude bänep siwoŋi terak yäŋahäk täkamäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C23_1","077_3_1","2CO","3","1","1","Man udewani yäŋitna yäŋbiŋam-biŋam äneŋi yäkaŋ yäŋ nadäkaŋ? Ba ninta ŋode käwep nadäk täkaŋ; Polkät noriye uwä äma jopi. Mebärini niwoŋärekta man kudän äbot täŋpani täŋo intäjukun ämatä kudän täŋ yämani u yäpmäŋ kuŋatta bitnäk täkaŋ. Ude nadäk täkaŋ? Ba man kudän täwani udewani kudän täŋ niminayäŋ yäŋ nadäkaŋ? Ude nämo! Äma mäyaptä man kudän udewanita nadäwä ärowani täk täkaŋ upäŋkaŋ nin ude nämo. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C23_2","077_3_2","2CO","3","2","2","Imata, inä nintäŋo man kudän udewani, bänepnin-ken kudän täwani. Bänepjin sukureŋpäŋ Anututa nadäkinik täŋkuŋo unitä nin äma jidewani u siwoŋi yäŋahäŋirän ämawebe kuduptä kaŋpäŋ nadäk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C23_3","077_3_3","2CO","3","3","3","Uwä ŋode kaŋpäŋ nadäk täkaŋ; Inä man kudän Kristotä ini kudän täwani bumik, nintä piä täŋkumäŋo unitäŋo bureni. Täŋkaŋ uwä äma keritä mobä terak kudän täwani nämo, uwä Irit Mähemi täŋo Munapikitä äma bänepi-ken kudän täwani. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C23_4","077_3_4","2CO","3","4","4","Piänin unita nadäkinik täkamäŋ. Imata, Kristotä piäni u täkta täŋ-kehäromtaŋ nimiŋirän Anututä kawän tägak täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C23_5","077_3_5","2CO","3","5","5","Bureni, nininken kehäromi ba nadäk-nadäk terak piä u täga täk täkamäŋ yäŋ yänaŋi nämo. Nämo, kehärominin uwä Anutu-ken nanik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C23_6","077_3_6","2CO","3","6","6","Anutu ini uwä topmäk-topmäk kodaki täŋo watä piä täkta kehäromi nimik täyak. Topmäk-topmäk kodaki uterak ämawebe Anutu-kät bänep kubägän täga itneŋ. Täŋpäkaŋ topmäk-topmäk uwä baga man kudän täwani uterak yeŋgämä pewani nämo, u Munapik täŋo kehäromi terak yeŋgämä pewani. Baga man kudän täwani unitä kumäŋ-kumäŋ kädet irepmitta nämo täŋkentäŋ nimik täyak. Täŋ, Munapik uwä irit bureni pewän ahäk täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C23_7","077_3_7","2CO","3","7","8","Baga man uwä mobä pipiyäwani terak kudän täwani u Ekäni täŋo peŋyäŋek ba kehäromi nikek ahäŋkuk. Unitä täŋpewän Moses täŋo iŋami-dapun ägo paki-inik weŋkuko paorayäŋ täŋkukopäŋkaŋ ämawebetä pen ugän känaŋi nämo täŋkuk. Eruk, baga man, mähemiye kumäŋ-kumäŋta biŋam yepmaŋpani unitä peŋyäŋek ba kehäromi udewani nikek ahäŋkuk. Täŋ Kudupi Munapik täŋo watä piä ämaniyetä peŋyäŋek ba kehäromi jidewani nikek upäŋ api käneŋ? U peŋyäŋek säkgämän kehäromi-inik, kädet biani täŋo irepmit-inik täŋpani u api käneŋ! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C23_9","077_3_9","2CO","3","9","9","Ba Anututa watä piä täktäk kädet biani, ämawebe mankenta biŋam yepmak täyak u peŋyäŋek ba kehäromi nikek ahäŋkuk. Täŋ piä unitä ämawebe Anutu iŋamiken momini nämo yepmak täyak unita jide yänayäŋ? Uwä ŋode; Piä u säkgämän-inik, Ekäni täŋo kehäromi ba peŋyäŋek ikek! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C23_10","077_3_10","2CO","3","10","10","Bureni, ämawebetä baga man unita nadäŋirä säkgämän täŋkuko upäŋkaŋ imaka säkgämän-inik, kehäromi pähaptä ahäŋirän apiŋo imaka biani unita nadäŋitna äpani, peŋyäŋeki nämo täk täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C23_11","077_3_11","2CO","3","11","11","U imata, baga man, imaka kadäni keräpi itta yäwani u peŋyäŋek ba kehäromi nikek ahäŋkuk. Täŋ imaka tärek-täreki nämo itta yäwanitä peŋyäŋek ba kehäromi jidewani nikek? U inipärik kudupi kubä! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C23_12","077_3_12","2CO","3","12","12","Eruk nin peŋyäŋek bureni u nämoinik api paoreko unita nadäkinik täkamäŋ unita unitäŋo manbiŋam täŋumun-umun terak nämo, bätakigän yäŋahäk täkamäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C23_13","077_3_13","2CO","3","13","13","Nin Mosestä täŋkuko ude nämo täk täkamäŋ. Ägo iŋami dapun-ken weŋkuko u nämo paorirän tektä iŋami-dapun täŋpipiŋkuk, Isrel ämawebetä nadäk-nadäki imaka kadäni keräpi-tagän peŋyäŋekta yäwani uterakgän peneŋ yäŋpäŋ täŋpipiŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C23_14","077_3_14","2CO","3","14","14","Täŋirän Isrel ämawebe täŋo nadäk-nadäki mobä ude äworeŋkuko unita peŋyäŋek unitäŋo mebäri nämo kaŋpäŋ nadäwä tumbuŋ. Täŋpäŋ topmäk-topmäk biani unitäŋo man daniŋpäŋ nadäk täk täkaŋ upäŋkaŋ pen, mebäri kwawak nämo kaŋpäŋ nadäk täkaŋ. Tek u pen iŋami-dapun ba nadäk-nadäki täŋpipiŋ itak bumik. Bureni, u nämo wärämurani. Nämo, äma kubätä Kristota nadäkinik täŋpäŋ kwasikorirän uyaku Anututä tek u täga wärämutek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C23_15","077_3_15","2CO","3","15","15","Täŋkaŋ apiŋo imaka, Moses täŋo baga man u daniŋpäŋ nadäk täkaŋ upäŋkaŋ tek unitä bänep nadäk-nadäki-ken uwäk täŋirän mebäri nämo nadäwä tumäk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C23_16","077_3_16","2CO","3","16","16","Täŋpäkaŋ äma kubäkubätä bänep nadäk-nadäki Ekänikengän peŋirä eruk tek u wärämut yämik täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C23_17","077_3_17","2CO","3","17","17","Täŋpäŋ Ekänita yäyak uwä Munapik ubayäŋ. Ekäni täŋo Munapiktä äma kubäken irirän eruk äma u baga man täŋo topmäk-topmäk terak nämo it täyak. Bureni, Anutu dubini-ken kukta imaka kubätä käderi wari nämo itpipitak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C23_18","077_3_18","2CO","3","18","18","Unita notnaye, nadäkinik täŋpani nininta ŋode yäwa; Tek unitä nintäŋo iŋam-dapunin nämo uwäk täyak. Nämo, Ekäni täŋo peŋyäŋek ba täktäki säkgämän u kaŋpäŋ nadäkinik täk täkamäŋ. Ude täŋpäŋ nintä terak Ekäni ini peŋyäŋek kudäni ba täktäki u yäpurärätpäŋ yäpurärätpäŋ peŋirän ini bumik äworeŋ itkamäŋ. Täŋpäkaŋ Ekänitä ude täŋ nimiŋ itak. Täŋ Ekäni uwä Munapik ubayäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C24_1","077_4_1","2CO","4","1","1","Anututä oraŋ nimiŋpäŋ piä u nimiŋkuko unita bänepnin nämo pena putärek täkaŋ. Nämo, ehutpäŋ täk täkamäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C24_2","077_4_2","2CO","4","2","2","Täŋpäŋ kudän waki mäyäk ikek, ämatä käbop täk täkaŋ u mäde ut yämik täkamäŋ. Nin täŋyäkŋarani nämo täk täkamäŋ, ba Anutu täŋo mankät jop mankät bok nämo awähut täkamäŋ. Nämoinik, Anutu iŋamiken man bureni iŋit-inik täŋpäŋ kwawak yäŋahäk täkamäŋ. Ude täk täkamäŋ uwä ämawebetä nibäŋpäŋ nadäŋkaŋ bänepitä kädet siwoŋi iwatkaŋ yäŋ nadäwut yäŋpäŋ täk täkamäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C24_3","077_4_3","2CO","4","3","3","Bureni, äma ätu dapuri itpipiwanitä Manbiŋam Täga nintä yäŋahäk täkamäŋ unitäŋo mebäri nämo nadäwä tumäk täkaŋ. Eruk, äma udewani uwä pewä paotta biŋam täŋpani yäŋ nadäwut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C24_4","077_4_4","2CO","4","4","4","Komen ämawebe täŋo anutu waki unitä nadäk-nadäki uwäk täŋpipiŋirän Manbiŋam Täga täŋo peŋyäŋeki ahäŋ yämik täyak uwä täga nämo kaŋpäŋ nadäk täkaŋ. Manbiŋam Täga unitä Kristo täŋo peŋyäŋek ba kehäromi u yäŋahäk täyak. Täŋkaŋ Kristo ini uwä Anutu udegän-inik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C24_5","077_4_5","2CO","4","5","5","Bureni-inik täwetkamäŋ; Manbiŋam yäŋahäk täkamäŋ uwä ämawebetä wäpnin yäpmäŋ akukta nämo täk täkamäŋ. Nämoinik! Nin ŋode yäŋahäk täkamäŋ; Jesu Kristo u Ekäni-inik itak. Täŋpäkaŋ Jesu unitä wäp biŋam yäpän yäŋpäŋ intäŋo watä piä ämajiye ude itkaŋ täŋkentäŋ tamik täkamäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C24_6","077_4_6","2CO","4","6","6","Anututä bian ŋode yäŋkuk; Bipmäŋ urani gänaŋ peŋyäŋek ahäwän! Eruk Anutu unitägän iniken peŋyäŋek bänepnin-ken pewän ahäk täkaŋ. Peŋyäŋek unitä nadäk-nadäknin kwawak piräreŋirän Anutu täŋo täktäki ba kehäromi Kristo terak itak u kwawak kaŋpäŋ nadäk täkamäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C24_7","077_4_7","2CO","4","7","7","Upäŋkaŋ piä täk täkamäŋ uwä ninin-tägän täga tänaŋi nämo. Unita imaka säkgämän-inik iŋit täkamäŋ uwä käbotinik jiburani gänaŋ iŋit täkamäŋ bumik. Ude unitä kwawak ŋode niwoŋäretak; Manbiŋam unitäŋo kehäromi pähap u ninken nanik nämo, u Anutu-ken nanik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C24_8","077_4_8","2CO","4","8","8","Komeni komeni bäräpi mebäri mebäri yabäŋ ahäk täkamäŋ upäŋkaŋ bäräpi unitä nin nämo uyiŋ-jakŋit täkaŋ. Nadäwätäk täk täkamäŋ upäŋkaŋ bänepnin nämo pena putärek täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C24_9","077_4_9","2CO","4","9","9","Ämatä iwan täŋ nimik täkaŋ upäŋkaŋ Anutu nämo nipmak täyak. Ämatä nidäpmäŋ-pewä mak täkamäŋ upäŋkaŋ gwäk pimiŋpäŋ pen kuŋat täkamäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C24_10","077_4_10","2CO","4","10","10","Kepma kepma gupnintä komi bäräpi Jesutä nadäŋpäŋ kumbuko udegän nadäŋpäŋ kotak täkamäŋ. Upäŋkaŋ jop nadäŋ nämo kotak täkamäŋ. Nämo, ämawebetä gupnin terak Jesu, kodak taŋpeŋ akuŋkuko unitäŋo kehäromi kwawak ahäŋirän kakta komi bäräpi u nadäŋpäŋ kotak täkamäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C24_11","077_4_11","2CO","4","11","11","Bureni, kodak itkamäŋ upäŋkaŋ kepma kepma Jesu täŋo piä terak kumäŋ-kumäŋ-ken it täkamäŋ. Ude iritna Jesu Kristotä gupnin kumäkta yäwani u täŋ-kehäromtaŋ nimik täyak unitä Jesu uwä kehäromi nikek itak yäŋ kwawak yäŋahäk täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C24_12","077_4_12","2CO","4","12","12","Unita ŋode täwetat; Manbiŋam yäŋahäk täkamäŋ uniterak kumäŋ-kumäŋtä ninken ahäk täyak upäŋkaŋ piänin uterak inken irit säkgämän ahäk täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C24_13","077_4_13","2CO","4","13","13","Anutu täŋo man kudän täwani terak äma kubätä ŋode yäŋkuk; Näk nadäkinik täŋkuro unita man yäŋahäŋkut. Eruk, nintä bänep nadäk-nadäk udegän iŋit täkamäŋ. Nin nadäkinik täkamäŋ unita manbiŋam yäŋahäk täkamäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C24_14","077_4_14","2CO","4","14","14","Imata, nin ŋode nadäk täkamäŋ; Anutu, Ekäni Jesu Kristo kumbani-ken nanik yäpmäŋ päŋaku teŋkuko unitä nin imaka, Jesu-kät bok api yäpmäŋ päŋaku nipmaŋpek. Täŋirän inkät ninkät bok iŋamiken api itne. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C24_15","077_4_15","2CO","4","15","15","Unita ŋode yäwa; Komi bäräpi nadäk täkamäŋ u in täŋkentäŋ tamikta nadäk täkamäŋ. Ba uterak Anutu täŋo orakorakitä ämawebe mäyap-ken weŋ parirän ämawebe u bänep täga pähap iwetpäŋ Anutu wäpi biŋam iniŋ oretinik api täneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C24_16","077_4_16","2CO","4","16","16","Mebäri unita bänepnin nämoinik pena putärek täkaŋ. Komegupnin uwä putärek täkaŋ upäŋkaŋ Ekänitä bänepnin uwä kepma kepma täŋ-kodaktaŋ nimik täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C24_17","077_4_17","2CO","4","17","17","Komi bäräpi täpuri, apiŋo-tagän yäwani nadäk täkamäŋ unitä imaka säkgämän-inik, tärek-täreki nämo kubä api pewän ahäŋ nimek yäŋ nadäk täkamäŋ. Imaka säkgämän u komi apiŋo nadäk täkamäŋ u irepmit-inik api täŋpek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C24_18","077_4_18","2CO","4","18","18","Unita imaka dapunintä känaŋi uterak nämo, imaka dapunintä nämo känaŋi uterak kakinik täk täkamäŋ. Imaka dapunintä täga känaŋi u kadäni keräpi-tagän api itneŋ. Upäŋkaŋ imaka nämo känaŋi uwä tärek-täreki nämo, pen api it yäpmäŋ ärowek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C25_1","077_5_1","2CO","5","1","1","Bureni ŋode nadäkamäŋ; Komegup, eŋi waki kome terak ŋo it täkamäŋ u wawänä kunum gänaŋ Anutu-ken nanik eŋi paot-paori nämo ba äma keritä täŋpani nämopäŋ wädäna ärowäpäŋ api itne. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C25_2","077_5_2","2CO","5","2","2","Upäŋkaŋ kome terak ŋo itkaŋ eŋi kodaki, kunum täŋo gup nikek u jide täŋpäŋ bäräŋeŋ wädäna äroneŋ yäŋ nadäŋpäŋ yäŋkähän-kähän yäŋtäŋ kuŋat täkamäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C25_3","077_5_3","2CO","5","3","3","U imata, eŋi kodaki u wädäna ärowäpäŋ moräŋ, apiŋo kuŋat täkamäŋ ude nämo api kuŋatne. Nämo, u gup bureni nikek api kuŋatne. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C25_4","077_5_4","2CO","5","4","4","Täŋpäkaŋ komegup, kome ŋonitäŋo eŋi waki nikek kuŋatkaŋ bäräpi pähap nadäŋpäŋ yäŋkähän-kähän yäk täkamäŋ. U imata, komegup yäŋopmäŋpäŋ jop maŋpä-kukta nämo nadäk täkamäŋ. Nämo, nin kunum täŋo gup, komegup punin terak wädäna ärokta gäripi nadäkamäŋ. Ude täŋitna imaka irit kehäromi nikek unitä imaka paotta yäwani api uwäktäŋ morewek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C25_5","077_5_5","2CO","5","5","5","Nadäkaŋ? Anututä ini irit kehäromi u yäpmäk-tagän iwoyäŋpäŋ nipmaŋkuk. Täŋpäŋ irit u bureni-inik api tamet yäŋ niwoŋärekta Kudupi Munapiki intäjukun niniŋ kireŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C25_6","077_5_6","2CO","5","6","6","Mebäri unita bänep pidäm terak bätakigän kuŋat täkamäŋ. Upäŋkaŋ ŋode imaka nadäk täkamäŋ; Komegup ŋo nikekä, Ekänitä ini komeken dubini-ken-inik nämo itkamäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C25_7","077_5_7","2CO","5","7","7","Unita apiŋo, imaka bureni unita nadäkinik täŋpäŋ kuŋat täkamäŋ. U kwawak irirän kaŋiwattäŋ nämo kuŋat täkamäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C25_8","077_5_8","2CO","5","8","8","Upäŋkaŋ äneŋi ŋode yäkgän täŋpa; Kumäkta nämo umuntak täkamäŋ. Nämo, gäripnin taŋi uwä komegup ŋo peŋpäŋ Ekäni-kät itta nadäk täkamäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C25_9","077_5_9","2CO","5","9","9","Täŋpäkaŋ komegup ikek itnayäŋ täkamäŋ ba komegup peŋpäŋ Ekäni-kät itnayäŋ täkamäŋ upäŋkaŋ nadäk kehäromi-inik ŋode pek täkamäŋ; Ekäni täŋo gärip terakgän kuŋaritna gäripi kaŋ nadäwän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C25_10","077_5_10","2CO","5","10","10","U imata, Kristotä nin yäpmäŋ danikta kuduptagän iŋamiken api ahäne. Ahäŋitna komegup ikek itkaŋ kudän täk täkamäŋ, täga ba waki, uterak kowata nimikta yäwani u api nimek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C25_11","077_5_11","2CO","5","11","11","Ekänitä ude api täŋpeko uwä umuri pähap. Unita nadäna tärewäpäŋ ämawebetä udegän nadäkot yäŋpäŋ gwäk pimiŋpäŋ yäwetgän yäwetgän täk täkamäŋ. Täŋitna nin täŋo mebärinin uwä Anututä kwawakinik kaŋpäŋ nadäŋ moretak. Täŋ, inä jide? Bänepjintä ninta jide nadäk täkaŋ? Siwoŋi täkaŋ yäŋ käwep nadäŋ nimik täkaŋ? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C25_12","077_5_12","2CO","5","12","12","Notnaye, ude yäŋira iniken gupi äneŋi jop nadäŋ yäpmäŋ ärokaŋ yäŋ nadäneŋta! Ude nämo, mebäri ŋodeta yäyat; Intä ninta gäripi bureni nadäŋ nimut yäŋpäŋ man udewä täwetat. Ninta ude nadäŋpäŋ äma täŋyäkŋarani täŋo jopman täga api utneŋ. Äma uwä äma bänepi-ken jide pätak unita nadäwätäk nämo täk täkaŋ. Äma gupitagän, dapuritä kak täkaŋ unitagän nadäwä ärowani täk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C25_13","077_5_13","2CO","5","13","13","Äma uwä ninta yäŋguŋguŋ man yäk täkaŋ yäŋ yäk täkaŋ. Täga, ini yäk täkot! Upäŋkaŋ man yäŋahäk täkamäŋ u Anutu wäpi yäpmäŋ ärokta yäŋahäk täkamäŋ. Täŋ, nadäna tumbäpäŋ kuŋat täkamäŋ uwä inta yäŋpäŋ kuŋat täkamäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C25_14","077_5_14","2CO","5","14","14","Imata, Kristotä bänep iron pähap niwoŋäreŋkuko unitä peŋ niwerirän piäni täk täkamäŋ. Iron pähap täŋkuko u ŋode kaŋpäŋ nadäkinik täkamäŋ; Äma kubätä ämawebe kuduptagänta yäŋpäŋ kumbuk. Ude täŋkuko unita ämawebe kuduptagän u bok kumbumäŋ bumik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C25_15","077_5_15","2CO","5","15","15","Täŋkaŋ kuduptagänta yäŋpäŋ kumbuko unita ämawebe iritta biŋam uwä pen inita nadäwätäk täŋpäŋ nämo kuŋatneŋ. Nämo, u äma täŋkentäŋ yämikta kumäŋpäŋ kodak taŋkuko unitäŋo wäpi biŋam oraŋ imiktagän nadäŋpeŋ kuŋatneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C25_16","077_5_16","2CO","5","16","16","Unita apiŋo nin ämawebe gupi-tagän, kome täŋo nadäk terak nämo yäpmäŋ danik täkamäŋ. Täŋ, bian ninä äma täŋo nadäk terak Kristo kaŋpäŋ nadäk täk täŋkumäŋo upäŋkaŋ apiŋode uwä nämo! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C25_17","077_5_17","2CO","5","17","17","Apiŋo ŋode kaŋdäkŋek täkamäŋ; Äma kubä Kristo terak kwasikot täyak uwä Anututä äma u täŋpewän mebärini inipärik kubä täyak. U imaka biani pewän paoräpäŋ imaka kodaki korewani. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C25_18","077_5_18","2CO","5","18","18","U Anutu kubä-tägän täk täyak. Nin unitäŋo iwan itkumäŋo upäŋkaŋ Kristo terak Anututä täŋpewän inikät bänep kubägän it täkamäŋ. Täŋpäŋ äma ätutä inikät bänep kubägän udegän itta piä ŋo nimiŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C25_19","077_5_19","2CO","5","19","19","Unita manbiŋam ŋode yäŋahäŋpäŋ yäwet täkamäŋ; Anututä Jesu terak komen ämawebe inikät bänep kubägän itta piä täŋkuk. U momini peŋ yämiŋpäŋ momi unita wari nämo nadäk täyak. Täŋpäkaŋ Anutu-kät ämawebe bämopi-ken bänep kubägän pewä ahäk-ahäk täŋo manbiŋam u nintä yäŋahäkta ketnin terak peŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C25_20","077_5_20","2CO","5","20","20","Unita Kristo täŋo meni jinom yäpmäŋpäŋ mani yäŋahäk täkamäŋ. Yäŋahäk täkamäŋ uwä Anututä ini ämawebeta gera yäyak ubayäŋ. Kristotä iniken man kehäromigän ŋode yäŋahäk täkamäŋ; Bänepjin äyäŋutkaŋ Anutu-kät bänep kubägän itpäŋ kaŋ kuŋarut! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C25_21","077_5_21","2CO","5","21","21","Nadäkaŋ? Kristo u momi nämo upäŋkaŋ Anututä nin täŋkentäŋ nimikta täŋpewän momi äma bureni äworeŋkuk. Ude täŋkuko u ŋodeta; Nintä Kristo-kät kwasikotpäŋ ini Anutu ude, siwoŋi kudupi äworekta täŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C26_1","077_6_1","2CO","6","1","1","Unita notnaye, Anutu-kät piä bok täŋpani nintä man kehäromigän ŋode täwetkamäŋ; Watä ket itpäŋ kaŋ kuŋarut! Anutu täŋo orakoraki yäpuŋo unitäŋo bureni nämo pewä ahäneŋta! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C26_2","077_6_2","2CO","6","2","2","Anututä unita yäŋkuko u ŋode nadäwut; Oraŋ tamikta kadäni näkŋa nadäŋkut-ken uken nadäŋ tamiŋkut. Intä imaka umuri kubä irepmitta täŋkentäŋ tamiŋkut yäk. Notnaye, man unita ŋode täwera nadäwut; Oraŋ tamikta kadäni iwoyäŋkuko uwä apiŋo. Unita apiŋowä uken tubeŋ kuŋirä waki keri-ken nanik kaŋ ketäreŋpäŋ tepmaŋpän! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C26_3","077_6_3","2CO","6","3","3","Nin ämatä nibäwä waki täŋpäpäŋ piä täk täkamäŋ ŋonitä täŋpewän Anututa bitnäneŋo ba momi-ken mäneŋo udeta gwäk pimiŋpäŋ kudän siwoŋigän täk täkamäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C26_4","077_6_4","2CO","6","4","4","Bureni, imaka kuduptagän ahäŋ nimik täkaŋ uterak nin Anutu täŋo piä watä ämaniye bureni yäŋ yäwoŋärek täkamäŋ; Komi bäräpi ba umun mebäri mebäri terak itpäŋ nämo kwitak täkamäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C26_5","077_6_5","2CO","6","5","5","Ekäni täŋo piäta yäŋpäŋ ämatä pärip-päriptä nidäpmäŋpäŋ komi eŋiken nipmak täkaŋ. Ba iwantä nin itgwäjiŋpäŋ nidäpmäkta täk täkaŋ. Ba piä, woŋ imätpäŋ täk täkamäŋ. Ba däpmon kodak, nakta jop it täkamäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C26_6","077_6_6","2CO","6","6","6","Täŋpäkaŋ täktäknin uwä, siwoŋi kudupi kuŋat täkamäŋ. Ba nadäk-nadäk täga iŋit täkamäŋ. Kokwawak bäräŋeŋ nämo täŋpäŋ äma oraŋ yämik täkamäŋ. Kudän udewani terak nin Anutu täŋo piä watä äma bureni yäŋ yäwoŋärek täkamäŋ. Ninä Kudupi Munapik täŋo kehäromi terak kuŋat täkamäŋ. Ba bänep iron täktäk kädet bureni iwat täkamäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C26_7","077_6_7","2CO","6","7","7","Täŋkaŋ man bureni-gänpäŋ yäŋahäk täkamäŋ. Ba Anutu täŋo kehäromi terak piä täk täkamäŋ. Täŋ, iwan täŋo kehäromi yäpmäŋ äpäkta ämik täŋo tuŋum ketnin kukŋi kukŋi iŋit täkamäŋ uwä kudän siwoŋi u. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C26_8","077_6_8","2CO","6","8","8","Täŋitna äma ätu oraŋ nimiŋirä ätutä wäpnin yäpmäŋ äpäk täkaŋ. Ätu niniŋ oret täkaŋ, ätu yäŋärok niwet täkaŋ. Ätutä täŋyäkŋarani äma yäŋ nadäk täkaŋ upäŋ nämo, man burenigän yäk täkamäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C26_9","077_6_9","2CO","6","9","9","Äma mäyaptä piä ude täŋpani yäŋ nadäŋ nimik täkaŋ upäŋkaŋ nadäwä äpani täk täkaŋ. Ämatä ninta kumbani ude nadäk täkaŋ upäŋkaŋ nämo, kodak itkamäŋ! Nidäpmäŋpäŋ niwat kirek täkaŋ upäŋkaŋ nämo kumäŋkamäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C26_10","077_6_10","2CO","6","10","10","Butewaki nadäk täkamäŋ upäŋkaŋ bänep oretoret terak it täkamäŋ. Äma jäwäri it täkamäŋ upäŋkaŋ äma mäyap täŋkentäŋ yämik täkamäŋ. Tuŋumta wäyäkŋek täkamäŋ upäŋkaŋ täŋbumbum pähap ikek it täkamäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C26_11","077_6_11","2CO","6","11","11","O Korin nanik notnaye, man ba nadäk kubä käbop nämo pek täkamäŋ. Nämo, inta gäripi-inik nadäŋpäŋ nintäŋo nadäk kudup kwawak yäŋahäŋpäŋ täwet täkamäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C26_12","077_6_12","2CO","6","12","12","Nin gäripi taŋi nadäŋ tamik täkamäŋ upäŋkaŋ ninta udegän nämo nadäŋ nimik täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C26_13","077_6_13","2CO","6","13","13","Nadäkaŋ? Man täwetat ŋo, in äpetnaye nanaknaye bureni unita täwetat. Unita nintä gäripi nadäŋ tamik täkamäŋ udegän gäripi nadäŋ nimik täkot. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C26_14","077_6_14","2CO","6","14","14","Notnaye, ŋode täwera nadäwut; Nadäkinik täŋpani intä äma nadäkinik nämo täŋpani-kät imaka kubä täkta bänep kubägän nämo täneŋ. Ude täga tänaŋi nämo. In mebärijin inigän inigän. Jide nadäkaŋ? Siwoŋi-kät wakikät not täga tädeŋ? Ba peŋyäŋek kenta bipmäŋ urani bänep kubägän täga tädeŋ? Nämoinik! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C26_15","077_6_15","2CO","6","15","15","Ba Kristo-kät Satan, yarä u jide täŋpäŋ bänep kubägän tädeŋ? Ba nadäkinik täŋpani-kät nadäkinik nämo täŋpani, yarä u jide täŋpäŋ bänep kubägän tädeŋ? U täga nämo! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C26_16","077_6_16","2CO","6","16","16","Ba Anutu täŋo kudupi yotkät wäbät, yarä unitä jide ude täŋpäŋ bänep kubägän tädeŋ? Nadäkaŋ? Ninä Anutu irit mähemi täŋo kudupi yot. Unita Anututä ŋode yäŋkuk; Näk in bämopjin-ken itkaŋ itpäŋ-nadäk api täŋ yäpmäŋ kwet. Täŋpäŋ Anutujin irira ämawebenaye api itneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C26_17","077_6_17","2CO","6","17","17","Mebäri unita Ekänitä ŋode yäkgän täŋkuk; Unita Anututa nadäkinik nämo täŋpani u yabä kätäŋpeŋ injingän injingän itkot. Täŋpäkaŋ imaka taräki yepmäŋitpäŋ-pek nämo täneŋ. Ude täŋirä näk not api täŋ tamet. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C26_18","077_6_18","2CO","6","18","18","Täŋkaŋ nanjin ude it tamiŋira äpetnaye nanaknaye ude täŋpeŋ api kuŋatneŋ. Ekäni kehäromi mähemitä ini man ude yäyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C27_1","077_7_1","2CO","7","1","1","Notnaye tägagämän, Anututä ude täŋ nimikta man ude täŋkehärom taŋkuko unita imaka waki taräkitä gupnin bänepnin täŋpäwak täkaŋ u yabä kätäŋpäŋ kuräki-inik it täkäna. Täŋkaŋ Anutu oraŋ imiŋpäŋ kudupi-inik itta gwäk pimiŋpäŋ piäni täk täkäna. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C27_2","077_7_2","2CO","7","2","2","Täŋpäkaŋ inä ninta äneŋi nadäŋ nimik täkot. Nin inken nanik äma kubäta waki nämo täŋ imiŋkumäŋ. Ba äma kubä täŋ-ikŋatpena nadäkiniki nämo pewän putäreŋkuŋ. Ba äma kubä jop ikŋatpäŋ imakani nämo kubo täŋkumäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C27_3","077_7_3","2CO","7","3","3","Man ŋowä tebeŋpäŋ nämo yäyat. Nämo, man pengän täwetkumäŋo ugänpäŋ äneŋi täwetat; Bänepnintä inta gäripi nadäk täkamäŋ. Nämo kumnayäŋ täkamäŋ ba kumnayäŋ täkamäŋ upäŋkaŋ inta gäripi pen api nadäk täne. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C27_4","077_7_4","2CO","7","4","4","In-täŋo nadäk-nadäkjinta bänep yarä nämo täyat. Nämo, inta oretoret täyat u inide kubä. Komi butewaki punin terak it yäpmäŋ äbumäŋo upäŋkaŋ bänepna nämo pewa putärek täyak. Nämo, oretoret pähap nadäk täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C27_5","077_7_5","2CO","7","5","5","Täŋpäkaŋ Masedonia komeken ahäŋpäŋ jide täŋpäŋ itpäŋ-nadäk tänam? Nämoinik. Ŋoken ämatä ninkät bumta yäŋ-awätpäŋ komi bäräpi mebäri mebäri täŋ nimiŋirä bänepnin imaka, umuntaŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C27_6","077_7_6","2CO","7","6","6","Täŋitna äma bänep bäräp ikek täŋpidäm täwani Anututä bänepnin täŋpidäm takta Taitus iniŋ kireŋpewän äbuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C27_7","077_7_7","2CO","7","7","7","Ba iniŋ kireŋpewän äbuko unitagän nämo. Nämo, Taitus inkät irirä bänepi täŋpidäm taŋ imiŋkuŋo unitäŋo manbiŋam niwerirän bänepnin pidäm taŋkuk. Ŋode imaka niwerirän bänepnin tägaŋkuk; Intä bäräpi täŋ namiŋkuŋo unita butewaki nadäŋ namiŋpäŋ äneŋi bänep kubägän itta nadäk täkaŋ. Ba näka gäripi nadäŋpäŋ äneŋi nabäkta nadäk täkaŋ yäŋ niwetkuko unita oretoret inide kubä nadätat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C27_8","077_7_8","2CO","7","8","8","Näk man kudän kubä bian kudän täŋ tamiŋkuro uterak nadäŋ bäräp tamiŋkut. Täŋpäŋ man u täŋkentäŋ tamikta kudän täŋkuro unita goret täŋkut yäŋ nämo nadätat. Bureni, pengänä goret tät yäŋ nadäŋkuro upäŋkaŋ bänep nadäŋ bäräpjin u paotkuko unita apiŋo täga nadätat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C27_9","077_7_9","2CO","7","9","9","Täŋpäkaŋ apiŋo oretoret täyat uwä bänep nadäŋ bäräp nadäŋkuŋo unita nämo. Nämo, bänep nadäŋ bäräp nadäŋkuŋo unitä täŋpewän bänepjin äyäŋutkuŋ. Mebäri unita oretoret täyat. Anututä ude kaŋ nadäwut yäŋ nadäŋkuko udegän bänep nadäŋ bäräp u nadäŋkuŋ. Unita nintäŋo mantä in nämo täŋpän waŋkuŋ yäŋ nadätat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C27_10","077_7_10","2CO","7","10","10","Bänep nadäŋ bäräp Anututä ini pewän ahäk täkaŋ unitä täŋpewän äma nintä bänepnin sukurek täkamäŋ. Täŋpäŋ kädet uterak Anututä irit kehäromita biŋam nimagut täyak. Unita nadäŋ bäräp udewanita nadäwätäk nämo täne. Täŋpäkaŋ kome terak nanik bänep nadäŋ bäräptä äma nämo täŋkentäŋ yämik täyak. Nämo, u kumäŋ-kumäŋ imagut täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C27_11","077_7_11","2CO","7","11","11","Upäŋkaŋ kawut! Bänep nadäŋ bäräp Anutu-ken nanik nadäŋkuŋo unitä inken bureni jide pewän ahäŋ tamiŋkuk? Momi täktäk kädet peŋpäŋ kädet siwoŋi iwatta bänepjin kädäp ijik täkaŋ. Täŋpäŋ waki bämopjin-ken itkuko u utpewä makta pidäm taŋkuŋ. Nadäwätäk pähap täŋpäŋ äneŋi kudupi itta kädetta wäyäkŋeŋkuŋ, ba äma momi u täŋkuko u yäpä-siwoŋ takta piäni täŋkuŋ, ba ninta gäripi äneŋi nadäŋkuŋ. Waki u nämo uwäk täŋkuŋo unita mebärijin kwawak ahätak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C27_12","077_7_12","2CO","7","12","12","Bian man kudän täŋ tamiŋkuro uwä äma waki täŋkuko unita yäŋpäŋ nämo, ba äma bäräpi kotaŋkuko unita yäŋpäŋ nämo kudän täŋ tamiŋkut. Nämo, man täweritna Anutu iŋamiken bänepjintä näka jide nadäkaŋ u kwawak pewa ahäŋ tamikta täŋkut; Bureni, in näka gäripi taŋi nadäŋ namiŋpäŋ äneŋi nabäkta nadäkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C27_13","077_7_13","2CO","7","13","13","Ude täŋkuŋo unita bänepnin täŋpidäm taŋkuŋ. Ba bänepnin täŋpidäm taŋkuŋo unitagän nämo. In Taitus bänepi täŋpidäm taŋ imiŋirä oretoret täŋkuko unitä manbiŋam päbä niwerirän oretoret pähap, bumta täŋkumäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C27_14","077_7_14","2CO","7","14","14","Bian intäŋo biŋam Taitus iwetkuro, man u jopi täŋirän mäyäk nämo yäput. Nämo, in man täwerira burenigän täŋkuŋo udegän Taitus inta oretoret man iwetkuro uwä bureni nikekgän täŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C27_15","077_7_15","2CO","7","15","15","Taitus inken äreŋirän umuntaŋkuŋo upäŋkaŋ not täŋ imiŋpäŋ mani buramiŋkuŋo unita nadäŋpäŋ bänepitä inta gäripi-inik nadätak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C27_16","077_7_16","2CO","7","16","16","Unita oretoret täk täyat uwä ŋodeta; In kudän siwoŋi terakgän api kuŋatneŋ yäŋ nadäkinik täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C28_1","077_8_1","2CO","8","1","1","Notnaye, Masedonia komeken nanik äbot täŋpani ätuken iron kädet Anututä pewän ahäŋkuko unita täwetat; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C28_2","077_8_2","2CO","8","2","2","Komi butewaki terak jopi jäwäri-inik itkuŋo upäŋkaŋ jop waki Ekäni täŋo manta oretoret ärowani pat yämiŋkuko unita äma ätu täŋkentäŋ yämikta iron pähap täŋ yämiŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C28_3","077_8_3","2CO","8","3","3","Näk dapunatä kaŋkuro u bureni ŋode täwetat; Uwä iniken bänepitä pidäm tawäpäŋ kehäromi pat yämiŋkuko udegän, imaka tänaŋi u irepmitpäŋ moneŋ tuŋum taŋi-inik peŋ yämiŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C28_4","077_8_4","2CO","8","4","4","Nin nämo peŋ yäweritna ini-tägän man kehäromi ŋode niwetkuŋ; Baga nämo peŋ nimiŋirä äbot täŋpani ätu täŋkentäŋpäŋ Anutu täŋo kudupi ämawebe Judia komeken nanik u kaŋ täŋkentäŋ yämina! yäk. Ude täkta gäripi pähap nadäkamäŋ yäŋ niwetkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C28_5","077_8_5","2CO","8","5","5","Täŋpäkaŋ imaka täpuri käwep täneŋ yäŋ nadäŋitna ŋode täŋkuŋ; Pengän bänepi Ekänikengän peŋkaŋ Anutu täŋo nadäk iwatpäŋ nintäŋo man buramikta pidäm taŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C28_6","077_8_6","2CO","8","6","6","Masedonia naniktä kädet ude täŋkuŋo unita Taitus inken kädet udegän pewän ahäkta peŋ iwetkumäŋ. Bian Taitustä in täŋkentäŋirän bämopjin-ken bänep iron kädet u ahäŋpäŋ paotkuko äneŋi täŋkentäŋ tamiŋirän iron kädet u yäpurärätpäŋ pen täŋtäŋ kukta peŋ iwetkumäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C28_7","077_8_7","2CO","8","7","7","Inken Anutu täŋo iron bumta ŋode pat tamik täkaŋ; Nadäkinik, manbiŋam yäŋahäk-ahäk, nadäk-nadäk taŋi, ba Anutu täŋo kädet iwatta pidäm taktak u pat tamikaŋ. Ba ninta gäripi taŋi nadäk täkaŋ. Eruk u udegän, äma täŋkentäkta moneŋ tuŋum pekpek kädet iwatta pidäm täkot. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C28_8","077_8_8","2CO","8","8","8","Peŋ täwetpäŋ nämo yäyat. Nämo, äbot täŋpani ätuken iron kädet iwatta täŋpidäm-pidäm ahäŋkuko u täweritna intäŋo bänep iron jide ude pätak unitäŋo mebäri niwoŋärewut yäŋpäŋ yäyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C28_9","077_8_9","2CO","8","9","9","Unita Ekäninin Jesu Kristo täŋo ironita juku piwut. Uwä täŋbumbum ikektä inta yäŋpäŋ jopi jäwäri ude täŋkuk. Intä täŋbumbum u korekta jopi jäwäri ude äworeŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C28_10","077_8_10","2CO","8","10","10","Unita in ŋode täŋirä tägawek yäŋ nadätat; Imaka obaŋ gumonita moräki täŋpäŋ peŋkuŋo u äneŋi yäpurärätpäŋ kaŋ täŋ yäpmäŋ kut yäŋ nadäŋpäŋ täwetat. Kädet u bänepjin pidäm tawäpäŋ intäjukun täŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C28_11","077_8_11","2CO","8","11","11","Unita imaka u tänayäŋ nadäŋpäŋ bänepjin pidäm tawäpäŋ yäput peŋkuŋo udegän imaka it tamikaŋ uterak pidämigän kaŋ täŋ yäpmäŋ kut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C28_12","077_8_12","2CO","8","12","12","Nadäkaŋ? Äma kubätä iron täkta pidäm täweko uwä Anututä iron unita gäripi nadäŋpäŋ yäpek. Moneŋ tuŋum it tamikaŋ upäŋ iron täga tänaŋi u pidämigän täŋirä Anututä kawän tägak täyak. Täŋ, imaka nämo it tamikaŋ upäŋ iron täwut yäŋ nämo peŋ täwet täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C28_13","077_8_13","2CO","8","13","14","Man ŋo intä bäräpi taŋi-inik kotaŋirä ämawebe ätu säkgämän itta yäŋpäŋ nämo täwetat. Nämo. Täŋ, apiŋode in täŋbumbum terak itkaŋ unita ämawebe ätu jäwäri-inik itkaŋ u täŋkentäŋ yämiŋirä tägawek. Ude täneŋo uyaku mäden intä jäwäri iräwä unitä täŋbumbum terak itpäŋä kowata api täŋkentäŋ tamineŋ. Kädet ude terak iritjin kuŋat-kuŋatjin bok uterakgän api pätdeŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C28_15","077_8_15","2CO","8","15","15","Unita Anututä Isrel ämawebe kome jopi-ken kuŋarirä ketem kubä wäpi mana unita yäŋpäŋ Anutu ŋode iwetkuŋo udegän täkot; Äma mana taŋi yäpuŋo uwä naŋ yäpmäŋ kuŋpäŋ naŋ paotnaŋi nadäŋkaŋ uterak yäpuŋ. Täŋpäkaŋ äma mana täpuri yäpuŋo uwä äneŋi ätuta nämo wäyäkŋeŋkuŋ. Nämo, naŋpä koki täŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C28_16","077_8_16","2CO","8","16","16","Anututä Taitus bänepi täŋpidäm taŋ imiŋirän in täŋkentäŋ tamikta nintä nadäk täkamäŋ udegän nadätak unita Anututa bänep täga nadäŋ imikamäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C28_17","077_8_17","2CO","8","17","17","Äneŋi inken ärekta iwet yabäŋitna bänep täga nadäŋkuk. Täŋpäkaŋ nintä iwet yabäŋkumäŋo unitagän nämo, ini imaka, inken äreŋpäŋ täŋkentäk piä täŋ tamikta gäripi pähap nadäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C28_18","077_8_18","2CO","8","18","18","Täŋ, Taitus-kät notninpak kubä bok pena ärekamän. Notninpak uwä äbot täŋpani ätuken Manbiŋam Täga yäŋahäk-ahäk piä täk täyak unita wäpi biŋam oraŋ imik täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C28_19","077_8_19","2CO","8","19","19","Ba piä u täktagän nämo. Nämo, äbot täŋpani ätutä äma u ninkät bok kuŋatta iwoyäŋkuŋ. U täŋkentäŋ nimiŋirän Judia komeken nanik äbot täŋpanita täŋkentäk moneŋ yämikta yäwani u watäni itpäŋ yäpmäŋ kuŋat täkamäŋ. Piänin uwä Ekäni ini wäpi biŋam iniŋ oretta täk täkamäŋ. Ba ämawebe ŋode yäwoŋärekta; Äbot täŋpani bäräpi terak itkaŋ u täŋkentäŋ yämikta pidäm täkamäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C28_20","077_8_20","2CO","8","20","20","Täŋpäkaŋ ämatä yäŋpäŋ-nibäŋ niwat täneŋo udeta ämawebetä bänep ironta pewani moneŋ taŋi ŋo watäni ket itta nadäkamäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C28_21","077_8_21","2CO","8","21","21","Nin kudän siwoŋi täktagän nadäk täkamäŋ. Kudän siwoŋi u Ekäni iŋami-kengän nämo. Nämo, ämawebetä imaka, nibäwä siwoŋi täkta yäŋpäŋ täktäknin u kwawak pena ahäk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C28_22","077_8_22","2CO","8","22","22","Täŋpäkaŋ Taitus-kät notninpak ukät kuŋatta notninpak kubä bok yepmana ärenayäŋ. Notninpak unitäŋo kehäromi ba gäripi kakta piä mebäri mebäri imiŋitna kudup täŋ morek täyak. Äma u Anutu täŋo piä gwäk pimiŋpäŋ täk täyak. Täŋ, in kudän siwoŋi terakgän api kuŋatneŋ yäŋ nadäkinik täyak unita täŋkentäŋ tamikta gäripi pähap nadätak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C28_23","077_8_23","2CO","8","23","23","Täŋpäkaŋ Taitus täŋo mebäri uwä kudup nadäkaŋ. Uwä näkŋo notnapak bureni kubä, in täŋkentäŋ tamikta piä bok täŋpani. Täŋ, notninpak yarä unitawä ŋode nadäneŋ; Yarä uwä kome ŋo käda äbot täŋpani täŋo iŋam dapun yäpmäŋpäŋ piä täk täkamän unitä Kristo täŋo wäpi biŋam yäpmäŋ akuk täkamän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C28_24","077_8_24","2CO","8","24","24","Unita in kudän siwoŋi ugän täŋ yämiŋirä äbot täŋpani kome ätuken naniktä iron täktäk kädet inken tokŋek pätak yäŋ nadäk täkot. Ba ŋode imaka, nadäk täkot; In-täŋo biŋam yäk täkamäŋ uwä jop nämo yäk täkaŋ yäŋ nadäk täkot. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C29_1","077_9_1","2CO","9","1","1","Akaia kome taŋiken nanik inta man käroŋi nämo kudän täŋ tamayäŋ. Nämo, inä Anutu täŋo kudupi ämawebe ätu täŋkentäŋ yämikta moneŋ pekpek täŋo käderi uwäku nadäkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C29_2","077_9_2","2CO","9","2","2","In äbot täŋpani jopi jäwäri itkaŋ u täŋkentäŋ yämikta bänepjin pidämtak täkaŋ yäŋ nadäŋpäŋ Masedonia äbot täŋpani iŋamiken wäpjin biŋam yäpmäŋ akuŋpäŋ ŋode yäwet täyat; Akaia nanik äbot täŋpani notjiye täŋkentäk moneŋ udewani pekta bian, obaŋ kubä gumonita nadäk tawaŋ peŋkuŋ. Piä udewani täkta intäŋo nadäk-gärip u yäwerira nadäŋpäŋ udegän täkta mäyaptä pidäm taŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C29_3","077_9_3","2CO","9","3","3","Unita yäŋpäŋ notniye yaräkubä ŋo intäjukun yepmaŋpa ärekaŋ. Yaräkubä unitä täwerä täŋtuŋum taŋpäŋ irirä näkŋawä api ärewet. Bian intäŋo wäpjin yäpmäŋ akuŋpäŋ moneŋ uku täŋtuŋum taŋpäŋ peŋkuŋo itak yäŋ yäŋkumäŋo biŋam u jopigän täŋpekta! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C29_4","077_9_4","2CO","9","4","4","Nadäkaŋ? Näkkät Masedonia äbot täŋpani ätukät intäjukun äreŋpäŋ tuŋum nämo täŋirä tabänero uwä in ba näk mäyäk pähap nadäne, bureni täŋtuŋum taŋpäŋ peŋkuŋ yäŋ nadäŋpäŋ Masedonia ämawebe yäwetkuro unita. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C29_5","077_9_5","2CO","9","5","5","Mäyäk ude nadäwet yäŋ yäŋpäŋ notnaye ŋo intäjukun yäniŋ kireŋpewa äreŋkaŋ in täŋkentäwäpäŋ täŋkentäk moneŋ taŋi pekta yäŋkehärom taŋkuŋo u täŋtuŋum taŋpäŋ peŋirä näk mäden api ärewet. Ude tänayäŋ täŋo uyaku mebäri kwawak ŋode api tabäŋpäŋ-nadäne; Moneŋ u injinken gärip terak täŋtuŋum taŋpäŋ peŋkuŋ, nintä peŋ täweritna nämo yäŋ api tabäŋpäŋ-nadäne. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C29_6","077_9_6","2CO","9","6","6","Nadäkaŋ? Iron täktäk u yeri pikpik ude bumik. Unita näkŋo man ŋonita juku piŋpäŋ kuŋatneŋ; Äma kubätä ketem yeri ähan piweko uwä bureni yarägän pugerek. Täŋpäkaŋ äma kubä ketem yeri mäyap piweko uwä bureni udegän mäyap pugerek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C29_7","077_9_7","2CO","9","7","7","Unita in kubäkubätä ket nadäkinik täŋkaŋ moneŋ ironta penayäŋ yäŋpäŋä peneŋ, ämatä peŋ täwerirä nämo, ba bänep yarä nikek nadäŋkaŋ nämo. Nämoinik, Anututä äma bänep oretoret terak iron täk täkaŋ unita gäripi-inik nadäk täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C29_8","077_9_8","2CO","9","8","8","Unita nadäkaŋ? Anututä bänep ironi terak täŋbumbum kudup täga taniŋ kirewek. Ude täŋ tamiŋirän irit kuŋat-kuŋatjinken imaka kubäta nämo api wäyäkŋeneŋ. Ba täŋkentäk-kentäk täkta kehäromi kubäta täga nämo api ijineŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C29_9","077_9_9","2CO","9","9","9","Man unita Anutu täŋo man ŋode kudän täwani; U äma jäwärita täŋbumbum täŋ yämik täyak. Unitäŋo orakoraki u paot-paori nämo, pen api irek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C29_10","077_9_10","2CO","9","10","10","Anutu, ketem yeri pewän ahäwani ba ketem bureni nak täkamäŋ u pewän ahäwanitä inken täŋbumbum udegän api pewän ahäŋ tamek. Täŋirän uken nanik iron tänayäŋ täkaŋ unitä täktäkjin täga u täŋpewän ämawebe ätuken bureni bumta api ahäneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C29_11","077_9_11","2CO","9","11","11","Bureni, Anutu jop nämo täŋkentäŋ tamik täyak. Nämo, täŋbumbum täŋ tamik täyak uwä ämawebe ätu täŋkentäŋ yämikta täŋ tamik täyak. Unita intäŋo iron yäpmäŋ kwayäŋ täyat u ämawebe mäyaptä yäpmäŋpäŋ Anutu bänep täga api iwetneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C29_12","077_9_12","2CO","9","12","12","Nadäkaŋ, ironjin unitä Anutu täŋo kudupi ämawebe jop gupi täŋkentäŋ yämik-tagän nämo api täŋpek. Nämo, iron u yäpmäŋpäŋä Anutu bänep täga man iwetpäŋ bänep oretoret pähap api täŋ imineŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C29_13","077_9_13","2CO","9","13","13","Ba ugän nämo. Iron täŋ yäminayäŋ täkaŋ unitäwä nadäkinikjin täŋo mebäri kwawak pewän ahäŋirä ämawebe mäyaptä kaŋpäŋ nadäŋpäŋ ŋode api nadäneŋ; Nadäkiniki jop meni-tägän nämo yäŋahäk täkaŋ yäk. Nämo, Kristo täŋo Manbiŋam Täga u iŋit-inik täŋpäŋ buramik täkaŋ yäŋ nadäŋpäŋ Anutu api iniŋ oretneŋ. Täŋkaŋ iron inita ba äma ätuta täŋ yäminayäŋ täkaŋ unita yäŋpäŋ Anutu wäpi api yäpmäŋ akuneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C29_14","077_9_14","2CO","9","14","14","Ude täŋkaŋ Anutu täŋo orakoraki intä terak ärokinik täŋkuko unita yäŋpäŋ yäŋapik man yäkyäki-ken inta gäripi nadäŋ tamiŋpäŋ inta nikek api yäk täneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C29_15","077_9_15","2CO","9","15","15","Eruk Anutu täŋo iron ärowani inipärik kubä täŋ nimiŋkuko unita bänep täga pähap iwet täkäna! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C210_1","077_10_1","2CO","10","1","1","Eruk notnaye, näkŋaken mebäri yäŋahäwayäŋ. Inken nanik ätutä näka man ŋode yäk täkaŋ; Pol uwä, kadäni ninkät it täkamäŋ-ken äma mäyäki ude äworeŋkaŋ täk täyak upäŋkaŋ ban it täyak ukenä man kehäromi yäwani yäŋkaŋ man kudän mebäri mebäri täŋ nimik täyak. Upäŋkaŋ ude nämo. Kristotä ini bänep kwini terak täwereko ude butewaki man terak ŋode täwetat; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C210_2","077_10_2","2CO","10","2","2","Inken äreŋpäŋ man komi nikek täga täwerero upäŋkaŋ ude täkta gäripi nämo nadätat unita injin irit kuŋat-kuŋatjin yäpä-siwoŋ tawut. Täŋ, inken nanik ätutä näka kome täŋo nadäk terak kuŋat täyak yäŋ yäk täkaŋ u nadäŋit kaŋ kuŋarut. Äreŋpäŋ bätakigän itkaŋ man kwini nämoinik api yäweret. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C210_3","077_10_3","2CO","10","3","3","Bureni, komen äma bämopi-ken it täkamäŋ upäŋkaŋ unitäŋo nadäk ba kehäromi terak nämo ämik täkamäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C210_4","077_10_4","2CO","10","4","4","Nämo, ämik täŋo tuŋum nintä iŋit täkamäŋ uwä kome ŋonitäŋo nämo. Tuŋum nintä iŋit täkamäŋ uwä Anutu täŋo kehäromi nikek, iwan täŋo yewa kehäromi yeŋwekta kehäromi nikek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C210_5","077_10_5","2CO","10","5","5","Kehäromi unitä äma iniken nadäk-nadäkita nadäwä ärowani täŋpäpäŋ jop manman ba täŋyäkŋarani man mebäri mebäri uterak Anutu täŋo nadäk bureni ut täkaŋ u wärämut täkamäŋ. Täŋpäŋ äma täŋo nadäk jopi utpena paoräkaŋ Kristo täŋo nadäk ugän iwarän täwut yäŋpäŋ piäni täk täkamäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C210_6","077_10_6","2CO","10","6","6","Ude täŋkaŋ intagän itsämäŋkamäŋ. Bänep äyäŋutpäŋ Kristo täŋo man kudup buramiŋirä, eruk u punin terak äma mannin nämo buramik täkaŋ u komi yämikta api pidäm täne. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C210_7","077_10_7","2CO","10","7","7","Nadäkaŋ? Inken nanik ätu inita Nin-tägän Kristo täŋo äma yäŋ nadäk täkaŋ. Eruk, äma udewani, kwawak ŋode nibäŋpäŋ nadäwut; Nin imaka, Kristo täŋo ämagän itkamäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C210_8","077_10_8","2CO","10","8","8","Ekänitä ini in täŋpäwakta nadäŋpäŋ nämo, intäŋo nadäkinikjin täŋkehärom takta yäŋpäŋ wäp namiŋkuk. Unita nininta biŋam yäk täkamäŋ unita mäyäk täga nämo nadäwet. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C210_9","077_10_9","2CO","10","9","9","Täŋpäkaŋ in ŋode nadäneŋta; Umuntaŋpäŋ kwaiwut yäŋpäŋ Pol uwä man kudän täŋ nimik täyak. Upäŋkaŋ notnaye, ude nämo! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C210_10","077_10_10","2CO","10","10","10","Bureni, äma ätutä näka ŋode yäk täkaŋ; Poltä man kudän täk täyak uwä komi kehäromi mebäri mebäri nikek. Täŋ, ini ahäŋ nimiŋirän kak täkamäŋ uwä äma jopi gaŋani. Täŋ, menitä yäk täyak u udegän, mebäri nikek nämo bumik yäŋ nadäk täkamäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C210_11","077_10_11","2CO","10","11","11","Täŋpäkaŋ äma man ude yäk täkaŋ uwä ket ŋode nadäneŋ; Kadäni nintä äreŋpäŋ kädet iwatnayäŋ tämäŋo uwä ban itkaŋ man kudän täkamäŋ ŋo terakgän siwoŋi iwatpäŋ api täne. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C210_12","077_10_12","2CO","10","12","12","Äma bämopjin-ken itkaŋ gup yäpmäŋ ärokärok man yäk täkaŋ u nin udegän täga nämo yäpurärätpäŋ yäne. Nin täŋo täktäknin uwä unitäŋo udewani nämo. Äma uwä iniken mebärini yäpmäŋ danikta nadäk kubä ba imaka kubä terak kaŋpäŋ nadäŋkaŋ nämo yäpmäŋ danik täkaŋ. Nämo, u inita jop nadäŋ kubä nadäwä ärowani täk täkaŋ. Äma udewani uwä guŋ bureni-inik! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C210_13","077_10_13","2CO","10","13","13","Täŋ, yänaŋi ude uwä irepmitpäŋ nininta biŋam täga nämo yäne. Nämo, piä täkta baga Anututä yäŋ nimani uterakgän itkaŋ biŋam yäk täkamäŋ. Täŋpäkaŋ piä baga yäŋ nimani u päŋku in bok yäpmäŋtak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C210_14","077_10_14","2CO","10","14","14","Unita piä inken täŋkumäŋo unita oretoret biŋam yäk täkamäŋ uwä yänaŋi u irepmitpäŋ nämo yäk täkamäŋ. Inken piä nämo täŋkaŋ, jop nadäŋ yänero uyaku nadäŋirä waki täŋpek. Upäŋkaŋ ude nämo, nintäjukun inken Kristo täŋo Manbiŋam Täga u yäŋahäŋkumäŋo unita biŋam täga yäne. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C210_15","077_10_15","2CO","10","15","15","Unita ŋode yäwa; Piä ninin täk täkamäŋ unitagän biŋam yäk täkamäŋ. Äma ätutä täŋpani ukät nämo. Nämoinik. Nintäŋo gärip u ŋode; In täŋo nadäkinikjintä tägaŋirän-tägaŋirän bämopjin-ken piä ätukät täŋitna taŋi kaŋ weŋ parän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C210_16","077_10_16","2CO","10","16","16","Nadäkinikjintä ude ahäŋirän eruk Manbiŋam Täga u kome ätu mädejin käda u käda u api yäŋahäŋtäŋ kune. Nadäkaŋ? Nin kome ätu äma ätutä bian piä täŋpani-ken täŋkaŋ biŋam jop nadäŋ yäkta nämo nikaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C210_17","077_10_17","2CO","10","17","17","Unita Anutu täŋo man ŋode kudän täwani; Imaka kubäta biŋam yäwa yäŋpäŋä Ekänitä täŋ gamik täyak unitagän yäwen. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C210_18","077_10_18","2CO","10","18","18","U imata, äma kubä Ekänitä wäpi yäpmäŋ ärok täyak, äma udewanita ŋode nadäk täkamäŋ; Ekänitä äma unitäŋo piä kawän tägak täyak yäŋ nadäk täkamäŋ. Täŋ, äma kubätä iniken gupi yäpmäŋ äroŋpäŋ oretoret täŋpeko uwä oretoreri uwä jopigän täŋpek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C211_1","077_11_1","2CO","11","1","1","Notnaye, in nadäŋ namiŋirä guŋ man täpuri ätu ŋode täwerayäŋ; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C211_2","077_11_2","2CO","11","2","2","Näkä inta iyap takinik täk täyat uwä Anututä nadäk täyak udegän. Inä webe gubaŋ kuräki siwoŋi-inik äma kubäta biŋamgän iwoyäŋpäŋ tepmaŋkuro ude. Äma uwä Kristo ubayäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C211_3","077_11_3","2CO","11","3","3","Täŋpäkaŋ gämoktä Iv täŋikŋatkuko ude inken udegän ahäwek yäŋ yäŋkaŋ umuntak täyat. Äma ätutä täŋ-täkŋarirä nadäk-nadäkjin täŋguŋ tawäpäŋ Kristota nadäŋ imikinik täŋpäŋ siwoŋi kuŋat-kuŋat kädetjin unita mäde ut imineŋta! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C211_4","077_11_4","2CO","11","4","4","U imata, äma ätutä man mebäri mebäri täwerirä mebäri nämo yäpmäŋ daniŋpäŋ nadäŋkaŋ bäräŋeŋ jop yämagut täkaŋ. Äma udewanitä Jesu täŋo biŋam täwetpäŋ täwoŋärekamäŋ yäŋkaŋ täk täkaŋ uwä Jesu bureni täŋo biŋam nintä täwetpäŋ täwoŋärewani unitäŋopäŋ nämo täk täkaŋ. Ude terak munapik intä yäpmäkta täwet täkaŋ uwä Kudupi Munapik bian yäpuŋo u nämo. Ba manbiŋam mebäri kubä täwet täkaŋ uwä Manbiŋam Täga nintä täweritna nadäŋpäŋ nadäkinik täŋkuŋo u nämo. Inä äma udewani yämagutta gäripi nadäŋpäŋ yäniŋ kireŋirä piäni waki u täk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C211_5","077_11_5","2CO","11","5","5","Intä aposoro unita nadäŋirä aposoro ärowani täk täkaŋ. Upäŋkaŋ nähä unitäŋo gämori-ken nämo itat yäŋ nadätat! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C211_6","077_11_6","2CO","11","6","6","Man yäŋahäkta mena nämo käwep pidämtak täyak upäŋkaŋ nadäk-nadäkta nämo wäyäkŋek täyat. Näk Anutu täŋo nadäk-nadäkpäŋ yäŋahäk täyat yäŋ uku kädet mebäri mebäri terak kwawak täwoŋäreŋkumäŋo u. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C211_7","077_11_7","2CO","11","7","7","Anutu täŋo Manbiŋam Täga yäŋahäŋpäŋ täwetkuro unita gwäki nämo yäput. In oraŋ tamikta yäŋpäŋ näkŋata nadäŋira äpani täŋkuko unita jide? U momi täŋkut ba? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C211_8","077_11_8","2CO","11","8","8","Täŋpäkaŋ in bämopjin-ken piä täŋkuro uwä kome ätuken nadäkinik täŋpanitä moneŋ täŋkentäŋ namiŋirä täŋkut. In täŋkentäkta ude täŋkuro uwä äma uken kubota ude bumik täŋkut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C211_9","077_11_9","2CO","11","9","9","Kadäni inkät itkut-ken uken moneŋta inken nanik kubäken nämo yäŋapiŋkut. Nämo, moneŋ paorirän notnaye Masedonia komeken peŋpeŋ Korin äbuŋo unitä täŋkentäŋ namiŋkuŋ. Unita kadäni uken kädet ude iwatkuro udegän bämopjin-ken äneŋi itpäŋ ugän api iwaret. Inta bäräpi kubä nämo api kotaŋ tamet. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C211_10","077_11_10","2CO","11","10","10","Bureni-inik! Kristo, mani bureni bänepna-ken pätak unitäŋo wäpi terak ŋode yäŋkehärom täyat; Akaia kome päke u gänaŋ kudän ude täk täŋkuro u kubätä täga nämo naniŋ bitnäwek. Nämo, täga täŋkut yäŋ nadäŋpäŋ unita biŋam pen api yäk täŋpet. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C211_11","077_11_11","2CO","11","11","11","Jide? Inta gäripi nämo nadäk täyat unita kudän u täŋkut? Nämoinik, Anutu iŋamiken inta gäripi pähap nadätat yäŋ bureni täwetat! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C211_12","077_11_12","2CO","11","12","12","Upäŋkaŋ intäŋo aposoro ärowani u ini wäpi biŋam yäpmäŋ ärokärok kädet täŋpipiŋ yämikta kädet ude täŋkuro udegän pen api täk täŋpet. Moneŋ ketjin terak nanik yäpero uwä aposorojiye unitä ŋode yäneŋta; U kawut! Nintä täk täkamäŋ Pol udegän täk täyak yäŋ yäneŋta! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C211_13","077_11_13","2CO","11","13","13","Täŋpäkaŋ aposoro u aposoro bureni nämo, u aposoro jopi, piä täŋyäkŋarani kädet terak täk täkaŋ. Kristo täŋo aposoro bureni täŋo iŋam dapun wädäwä ärowäpäŋ bämopjin-ken kuŋat täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C211_14","077_11_14","2CO","11","14","14","Ude yäŋira kikŋutkaŋ? Nämo! Satantä ini, peŋyäŋek täŋo aŋero unitäŋo iŋam dapun wädäwän ärowäpäŋ kuŋat täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C211_15","077_11_15","2CO","11","15","15","Unita piä ämaniye imaka, siwoŋi äma täŋo iŋam dapun wädäwä ärowäpäŋ kuŋarirä yabäŋkaŋ imata kikŋutne? Ude nämo! Kämiwä gwäki, piä täk täkaŋ uterak api yäpneŋ! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C211_16","077_11_16","2CO","11","16","16","Eruk, äneŋi ŋode täwetgän täyat; In näka guŋ yäŋ nämo nadäŋ namineŋ. Täŋ, guŋ yäŋ nadäŋpäŋä, eruk guŋ yäŋ kaŋ nadäwut! Ude nadäŋpäŋ unita nadäŋ namiŋirä guŋtä täk täkaŋ udegän näkŋata biŋam täpuri yäwa! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C211_17","077_11_17","2CO","11","17","17","Man yäyat ŋowä Ekäni täŋo nadäk iwatkaŋ nämo yäyat. Nämo, äma guŋtä wäpi yäpmäŋ akuk täkaŋ ude yäyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C211_18","077_11_18","2CO","11","18","18","Upäŋkaŋ jop uken! Äma inkät it täkaŋ uwä kome täŋo nadäk terak wäpi yäpmäŋ akukta nadäk täkaŋ unita näk imaka, biŋam yäwa! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C211_19","077_11_19","2CO","11","19","19","Inä nadäk-nadäkjin ärowani nikek käwep unita äma guŋ äma nadäŋ yämiŋirä man täwetpäŋ täwoŋärek täk täkaŋ! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C211_20","077_11_20","2CO","11","20","20","Ba ugän nämo, äma udewani yäniŋ kireŋirä watä piäni täŋ yämikta tämagut täkaŋ. Ba jop manman terak täŋ-täkŋarirä imaka imakajin kudup yäniŋ kirek täkaŋ. Ba ärowani täŋpäŋ etä päpä tabäŋkaŋ iŋamjin dapun-ken tadäpmäk täkaŋ. Ude täŋ tamik täkaŋ unita gäripi käwep nadäŋ yämik täkaŋ? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C211_21","077_11_21","2CO","11","21","21","Bureni, aposorojiye unitä nin nirepmit täkaŋ! Kudän täŋ tamik täkaŋ ude nämo täŋkumäŋo unita waki, ninä mäyäk tänaŋi käwep! Yäke! Guŋ man äneŋi kubä ŋode yäkgän täŋpa; Äma kubätä iniken täktäk kwawak yäŋahäkta kehärom tawänä, eruk näk imaka, udegän täŋpawä! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C211_22","077_11_22","2CO","11","22","22","Äma uwä Hibru nanik täŋpäwä, eruk näk imaka Hibru nanik. Ba Isrel äma täŋpäwä, näk imaka Isrel ämagän. Ba Abraham täŋo tawaŋken nanik täŋpäwä, näk imaka Abraham täŋo tawaŋken nanikgän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C211_23","077_11_23","2CO","11","23","23","Wära! Guŋ man bureni yäŋtäŋ äbätat ŋopäŋ jop uken waki äneŋi yäkgän täŋpa! Äma uwä Kristo täŋo piä watä äma täŋpäwä, näk imaka u yärepmitpäŋ Kristo täŋo piä watä äma bureni-inik itat. Ba äma unitä komi piä täk täkaŋ u näkä yärepmitpäŋ gwäk pimiŋpäŋ täk täyat. Kadäni mäyap iwantä komi eŋiken nepmaŋpäŋ bumta nut täŋkuŋ. Kadäni mäyap kumnaŋipäŋ it täŋkut. Bäräpi ude-ude terak äma unitä bäräpi kotak täkaŋ uwä näkä yärepmitpäŋ kotak täŋkut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C211_24","077_11_24","2CO","11","24","24","Juda ämatä kadäni 5 ude nepmäŋitpäŋ 39-39 ude näk päripmäk täŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C211_25","077_11_25","2CO","11","25","25","Täŋkaŋ Rom gapmantä nepmäŋitpäŋ kadätä nutkuŋo u kadäni yaräkubäta täŋkuŋ. Täŋ, kadäni kubä äma ätutä utna kumbän yäŋkaŋ mobätä nutkuŋ. Täŋkaŋ kadäni yaräkubä ude gäpe näkä kuk täŋkuro u imärirän gwägu gänaŋ äpmok täŋkut. E kadäni kubä-kenä gäpe waŋirän gwägu gänaŋ äpmoŋpäŋ kepma kubä, bipani kubä gwägu terak jop oraŋtäŋ kuŋatkut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C211_26","077_11_26","2CO","11","26","26","Täŋpäŋ komeni komeni kuŋat täŋkut-ken uken ume tokätpäŋ pära nutpäŋ yäpmäŋ kuk täŋkuŋ, ba kome kubo ämatä irani-ken kuŋat täŋkut. Täŋpäŋ Juda notnaye ba guŋ äbotken nanik imaka, näk täŋpäwakta piäni täk täŋkuŋ. Yotpärare-ken ba ämatä nämo irani-ken ba gwägu terak iwan terakgän äbä perok täŋkut. Täŋpäkaŋ nadäkinik täŋpani notkapak yäŋ jop yäŋnäkŋarani keri terak komi nadäk täŋkut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C211_27","077_11_27","2CO","11","27","27","Näk komi piä mebäri mebäri kädäp ikek täŋkaŋ bipani mäyap däpmon täga nämo patkut. Nakta ba umeta neŋirä it täŋkut. Ketem nakta, patpat bägupta ba tekta wäyäkŋek piä taŋi täŋkut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C211_28","077_11_28","2CO","11","28","28","Ba ugän nämo, äbot täŋpani komeni komeni ittäŋ kukaŋ u watäni itta kepma kepma nadäwätäk pähap täk täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C211_29","077_11_29","2CO","11","29","29","Nadäkinik täŋpani kubä täŋo kehäromi paorirän näk kehäromina udegän paotak yäŋ nadäk täyat. Täŋ, kubätä momi-ken maŋirän nadäŋkaŋ jägämi nadäk täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C211_30","077_11_30","2CO","11","30","30","Nadäkaŋ, näkŋaken wäpna yäpmäŋ akutat bumik ŋowä imaka imaka upäŋ kehäromina nikek nämo yäŋ kwawak täwoŋärekaŋ unitagän biŋam yäyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C211_31","077_11_31","2CO","11","31","31","Ekäninin Jesu unitäŋo Anutuni ba Nanitä nadäŋirän jop nämo yäyat yäŋ täwetat! Täŋ, Anutu uwä, imaka kuduptagäntä wäpi biŋam ärowani ugän tärek-täreki nämo iniŋoret täkot! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C211_32","077_11_32","2CO","11","32","32","Täŋpäkaŋ Damaskus yotpärare itkut-ken uken intäjukun äma kubä wäpi Aretas unitäŋo kaŋiwat piä ämani unitä komi äma yäwerän yotpärare täŋo yämabam-ken näk nepmäŋitta watä itkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C211_33","077_11_33","2CO","11","33","33","Watä ude irirä notnaye ätutä näk yäk gänaŋ daiŋpäŋ gänaŋ-kengän nepmaŋpä yäpmäŋ äpämaŋ ämetpeŋ kuŋkut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C212_1","077_12_1","2CO","12","1","1","Bureni, wäp yäpmäŋ ärokärok kädet unitä bureni kubä nämo pewän ahäk täkaŋ upäŋkaŋ kädet kubä nämo pat namitak. Unita manna ŋo yäpurärätpäŋ däpmonken kak täŋkuro ba Ekänitä kwawak näwoŋäreŋkuko unita yäwa nadäwut; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C212_2","077_12_2","2CO","12","2","2","Kristo täŋo äma kubä näkä nadätat unitäŋo manbiŋam yäwayäŋ. Bian, obaŋ 14 gumonita Anututä äma u pit kubägän pudät yäpmäŋ kunum yotpärare-keninik äroŋkuk. Äma uwä komegup ikek äroŋkuk ba komegup peŋkaŋ äroŋkuko u nämo nadätat. Anututä nadätak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C212_3","077_12_3","2CO","12","3","3","Äneŋi ŋode yäkgän täyat; Komegup ikek ba komegup peŋpäŋ äroŋkuko u nämo nadätat. Anututä nadätak. Upäŋkaŋ ŋode nadätat; Anututä äma uwä Paradais komeken pudät yäpmäŋ äroŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C212_4","077_12_4","2CO","12","4","4","Uken äroŋpäŋ man kotäk ämatä nadäŋkaŋ äneŋi yäŋahänaŋi nämo, ba nadäŋkaŋ yäŋahäkta yäjiwärani upäŋ nadäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C212_5","077_12_5","2CO","12","5","5","Täŋpäkaŋ äma yäyat uwä näk. Imaka u ahäŋ namiŋkuko uterak wäpna täga yäpmäŋ äronaŋi upäŋkaŋ wäpna nämo yäpmäŋ ärowayäŋ. Nämo, imaka unitä näk kehäromina nämo yäŋ kwawak täwoŋäretak biŋam unitagän api yäk täŋpet. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C212_6","077_12_6","2CO","12","6","6","Täŋ, wäpna yäpmäŋ ärowayäŋ nadäŋpäŋä manbiŋam burenigän yäŋahäwero unita mäyäk man uterak täga nämo näwetneŋ. Upäŋkaŋ ämatä jop nadäŋ näka nadäwä ärowani täneŋo udeta wäp yäpmäŋ ärokärok man nämo yäwayäŋ. Nämo, man yäkyäkna ba täktäkna terak nabäŋpäŋ-nadäŋkaŋ mebärina siwoŋi nadäwä täreneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C212_7","077_12_7","2CO","12","7","7","Täŋpäkaŋ imaka yabänaŋi nämopäŋ Anututä näwoŋärewänpäŋ yabäŋkuro uterak näkŋata jop nadäŋ nadäwa ärowani täŋpeko udeta gupnata bäräpi kubä imiŋkuk. Bäräpi u Satan täŋo watä piä äma kubä bumik. Unitä wari wari tenäŋtä-yäŋ namäŋpäŋ nut täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C212_8","077_12_8","2CO","12","8","8","Ude täŋirän Ekänitä u yäpmäŋ keweŋ namikta yäŋapik man kadäni yaräkubä ude yäŋkut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C212_9","077_12_9","2CO","12","9","9","Ude yäŋapiŋkuro upäŋkaŋ Ekänitä kowata ŋode näwetkuk; Ude nämo. Näkŋo orakorakna gäkä terak pätak unita imata imaka kubäta wäyäkŋewen? Nadätan? Gäk kehäromika nämotä iriri näkŋo kehärominatä gäkä terak kwawak ahäŋ gamik täyak yäŋ näwetkuk. Ude näwetkuko unita apiŋo Kristo täŋo kehäromi unitä näkä terak ärowän yäŋpäŋ kehäromina nikek nämotä itat unita oretoret täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C212_10","077_12_10","2CO","12","10","10","Mebäri unita Kristota yäŋpäŋ kehäromina nämotä irira äma komi namiŋit, man waki näwerit, mäyäk ba bäräpi mebäri mebäri ahäŋ namiŋit täŋirä unita täga nadäŋpäŋ bänep oretoret pähap terak it täyat. Imata, kehäromina nikek nämo it täyat-ken uken Kristotä iniken kehäromi namiŋirän kehäromi bureni nikek it täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C212_11","077_12_11","2CO","12","11","11","Wära! Man yäyat ŋo guŋ täŋo man kubäpäŋ yäyat. Yänaŋi nämo upäŋkaŋ injinken nadäk terak yäŋahätat. Injin näkŋo täktäkna täga unita biŋam yänaŋipäŋ nämo yäŋkuŋo unita yäŋpäŋ yäŋahätat. Bureni, näk äma jopi upäŋkaŋ aposoro ätu unita intä nadäŋirä ärowani täk täkaŋ u yärepmit moreŋkaŋ itat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C212_12","077_12_12","2CO","12","12","12","Kadäni in bämopjin-ken itkuro uken kehärom taŋpäŋ aposoro bureni täŋo kudän mebäri mebäri mäyap pewa ahäŋirä yabäŋpäŋ-nadäŋkuŋ. Kudän kudupi, imaka ämatä nämo tänaŋi, ba imaka ätu Anutu täŋo kehäromi nikek u täŋira unitä mebärina täŋkwawa taŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C212_13","077_12_13","2CO","12","13","13","Täŋpäkaŋ waki täŋ tamiŋkuro u de? Äbot täŋpani kome ätuken nanikta täŋ yämik täŋkuro inta udegän täŋ tamik täŋkut. Täŋpäkaŋ imaka kubägän inta nämo täŋ tamiŋkuro u ŋode; Gupnata watä it namikta inta bäräpi nämo tamiŋkut. Ude täŋkuro uwä jide? Momi täŋkut ba? Butewaki, unita goret täŋ tamiŋkuro täŋpäwä eruk momina u kaŋ peŋ namut! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C212_14","077_12_14","2CO","12","14","14","Täŋpäkaŋ inken äneŋi ärekta nadäŋ itat ŋo äreŋira kadäni yaräkubä ude api täŋpek. Eruk äreŋpäŋä udegän gupnata watä it namikta bäräpi nämo api tamet. Imata, nanaktä meŋ-nanta imaka yabäŋ ahäŋpäŋ yämikta nämo yäwani. Nämo, meŋ-nantä imaka yabäŋ ahäŋpäŋ nanakiyeta yämikta yäwani. Unita ŋode yäwa; In-täŋo moneŋ tuŋumjin yäpmäkta nämo api ärewet. Nämo, inkät näkkät bänep kubägän täŋpäŋ itta yäŋpäŋ api ärewet. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C212_15","077_12_15","2CO","12","15","15","Unita in täŋkentäŋ tamikta näkŋakät tuŋumna pajiŋ taniŋ kirekta gäripi nadätat. Upäŋkaŋ jide? Gäripi pähap nadäŋ tamiŋira kowatawä gäripi täpurigän nadäŋ namineŋ? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C212_16","077_12_16","2CO","12","16","16","Täŋpäkaŋ äma ätutä täktäknata ŋode yäk täkaŋ; Bureni, gupita watäni itta bäräpi nämo nimiŋkuko upäŋkaŋ jop manman yäŋnikŋatkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C212_17","077_12_17","2CO","12","17","17","Näka ude yäk täkaŋ upäŋkaŋ jide ude täŋ-täkŋatkut? Ämanaye yäniŋ kireŋpewa äreŋkuŋo uterak täŋ-täkŋatpäŋ moneŋ tuŋumjin kubo täŋkut ba? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C212_18","077_12_18","2CO","12","18","18","Ude nämo! Taitus inken ärekta peŋ iwetpäŋ nadäkinik ikek notninpak kubäkät bok yepmaŋpa äreŋkumän. Eruk, Taitustä äreŋpäŋ jop täŋ-täkŋatpäŋ moneŋ tuŋumjin yäpuk ba nämo yäpuk? Nämo! Nek täŋo nadäk-nadäk u kubägän unita bämopjin-ken käderi kubägän peda ahäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C212_19","077_12_19","2CO","12","19","19","Ba jide nadäkaŋ? Man kudup yäyat ŋo u in iŋamjin-ken täktäknin u täŋkehärom takta yäŋpäŋ yäyak yäŋ nadäkaŋ? Nämo, nin Anututä nibäŋirän Kristo täŋo ämatä man yänaŋi ude yäkamäŋ. O notnaye, bureni täwetat; Imaka kudup täk täkamäŋ u intäŋo nadäkinikjin täŋkehärom taktagän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C212_20","077_12_20","2CO","12","20","20","Täŋpäkaŋ näk umuntäyat. Äreŋkaŋ irit kuŋat-kuŋat intä kuŋatta gäripi nadäk täyat ude nämo irirä tabäwetta. Täŋkaŋ ude tabäŋpäŋä kudän intä gäripi nämo api nadäneŋo ude täwoŋärewetta! Äreŋpäŋ in bämopjin-ken kudän wakiwaki ŋodewanitä parirä yabäwet yäŋkaŋ umuntäyat; Yäŋawät-awät, närepmirek-gärepmirek terak kokwawak pewä ahäk-ahäk, man jäpi kowat-yäwän, iyapi täktäk, äma wäpi yäpmäŋ äpäk-äpäk, yäŋpäŋ-yabäŋ yäwat, gup yäpmäŋ ärokärok ba äbot täŋpani bämopi-ken täŋuruk-uruk pewä ahäk-ahäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C212_21","077_12_21","2CO","12","21","21","Ba ŋodeta imaka, umuntäyat; Inken äreŋpäŋ siwoŋi nämo kuŋarirä tabäwayäŋ täro uwä Anutunatä unita yäŋpäŋ mäyäk api namek. In bämopjin-ken äma bian, imaka taräki taräki, kubokäret ba kaŋgärip kudän wakiwaki täk täŋpanipäŋ bänepi nämo sukureŋkaŋ pen täŋ irirä yabäŋkaŋ bänepna ägekoräpäŋ konäm butewaki täŋpet. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C213_1","077_13_1","2CO","13","1","1","Eruk kadäni yaräkubäta inken ärewayäŋ täyat ŋo. Täŋpäkaŋ Anutu täŋo mantä ŋode niwetak; Äma kubä manken tena yäŋpäŋä äma yarä ba yaräkubätä äma u goret täŋirän käneŋo uyaku manken täga irek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C213_2","077_13_2","2CO","13","2","2","Tabäkta inken äreŋira kadäni yarä täŋkuk-ken uken in bämopjin-ken äma momi täŋpani bänepi sukurekta jukuman yäwetkut. Unita apiŋo ban itkaŋ äma unita ba ätuta bok jukuman äneŋi ŋode täwetat; Näkä ärewayäŋ täyat-ken uken momi ämawebe u yabäŋpäŋ nämo api yabäŋ korewet. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C213_3","077_13_3","2CO","13","3","3","In Kristotä mena-ken man yäŋahäk täyak u kaŋpäŋ nadäkta gäripi nadäkaŋ unita ude täŋira bureni yäŋ api nadäneŋ. Unita nadäkaŋ? Kristo in bämopjin-ken piä kehäromi nikek nämowä nämo täk täyak. Nämo, kehäromini intä kaŋpäŋ nadäkta näkä terak kwawak täwoŋärek täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C213_4","077_13_4","2CO","13","4","4","Bureni, päya kwakäp terak utpewä kumbuk-ken uken ämawebetä kaŋirä kehäromi nikek nämo täŋkuk. Upäŋkaŋ Anututä iniken kehäromi terak yäpmäŋ päŋaku teŋkuko apiŋo itak. Täŋpäkaŋ nin imaka, Kristo ukät kwasikotpäŋ unita kehärominin nikek nämo, äpani ude kuŋat täkamäŋ. Täŋkaŋ Anutu täŋo kehäromi terak itkaŋ Kristo täŋkentäŋpäŋ in täŋkentäkta bämopjin-ken piä api täne. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C213_5","077_13_5","2CO","13","5","5","Unita kadäni kadäni irit kuŋat-kuŋatjin kaŋpäŋ nadäŋpäŋ bänepjin ŋode yäpmäŋ daniŋpäŋ nadäk täkot; Nin nadäkinik ikek burenitä kuŋatkamäŋ ba nämo? Jide? Jesu Kristo u bänepjin-ken itak u nämo nadäkaŋ? Täŋ, bänepjin yäpmäŋ daniŋpäŋ kawä nadäkinikjin nämo paränä Kristo bänepnin-ken nämoinik itak yäŋ nadäneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C213_6","077_13_6","2CO","13","6","6","Täŋpäkaŋ nininta nadäkinik ŋode täkamäŋ; Intä nintäŋo irit kuŋat-kuŋatnin nibäŋpäŋ nadäŋpäŋä uwä Kristo täŋo aposoro bureni yäŋ api nadäneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C213_7","077_13_7","2CO","13","7","7","Täŋpäkaŋ intä waki kubä nämo täŋpäŋ siwoŋigän kuŋatneŋta Anutu-ken yäŋapik man yäk täkamäŋ. In siwoŋi kuŋarirä ämatä ninta piä äma bureni yäŋ nadäneŋta nämo yäyat. Nämo, ämatä ninta piä säkgämän nämo täŋpani yäŋ nadänayäŋ täŋo upäŋkaŋ gäripnin taŋi uwä intä siwoŋigän kuŋatta nadäkamäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C213_8","077_13_8","2CO","13","8","8","Imata, nin man bureni u täŋpäwakta piäni täga nämo täne, u täŋkehärom takta uyaku täga täne. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C213_9","077_13_9","2CO","13","9","9","Unita ämatä nibäŋirä kehärominin nikek nämo täŋpäwä u täga. Upäŋkaŋ intä kehäromigän itkaŋ kuŋarirä tabäŋkaŋ oretoret taŋi täk täkamäŋ. Mebäri unita inta yäŋpäŋ yäŋapik man ŋode yäk täkamäŋ; Irit kuŋat-kuŋatjin ba nadäkinikjintä tägaŋirä-tägaŋirä nadäkinik bureni täŋpani, kehäromigän ude kaŋ irut yäŋ yäk täkamäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C213_10","077_13_10","2CO","13","10","10","Täŋpäkaŋ ban itkaŋ man kehäromi nikek ŋo intäjukun kudän täŋ tamitat. Inken äreŋpäŋ man jäpi terak täweretta! Bureni, Ekänitä ini piä ŋo namiŋkuko unita man komi täga täwetnaŋi upäŋkaŋ ude täkta nämo nekaŋ. Imata, Ekänitä in täŋpäwakta nämo iwoyäŋpäŋ nepmaŋkuk. Nämo, uwä intäŋo nadäkinikjin täŋkehärom takta nepmaŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C213_11","077_13_11","2CO","13","11","11","Eruk notnaye, man tärek-tärek ŋode täwerayäŋ; Oretoret täŋput! Täŋpäŋ nadäkinik täŋpani kehäromigän itta piäni ehutpäŋ täk täkot. Täŋkaŋ näkŋo man nadäŋ namikinik täŋpäŋ nadäk bänep kubägän iŋitpäŋ bänep kwini terak it täkot. Ude täŋirä Anutu nadäŋ nimikinik täŋpäŋ bänep pidäm pewän ahäŋ nimani unitä inkät itinik api täŋpek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C213_12","077_13_12","2CO","13","12","12","Täŋirän äbot täŋpani burenitä täk täkaŋ ude not täŋpäŋ kowat iniŋ orerän täk täkot. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C213_13","077_13_13","2CO","13","13","13","Täŋpäkaŋ Anutu täŋo kudupi ämawebe kome ŋoken irani kuduptagäntä bänep oretoret man täwetkaŋ ŋo. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("C213_14","077_13_14","2CO","13","14","14","Eruk, Ekäni Jesu Kristo täŋo orakoraki, ba Anutu täŋo bänep iron, ba bänep kubägän irit Kudupi Munapiktä pewän ahäk täkaŋ unitä intä terak äroton. Ugän.");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GL1_1","078_1_1","GAL","1","1","1"," Näk aposoro Pol, äma kubätä aposoro piä ŋo täkta iwoyäŋpäŋ nämo nepmaŋpän yäpmäŋ äbut. Nämo, näk piä man ŋo Jesu Kristo-kät Anutu Nan, Kristo kumbani-ken nanik wädäŋ tädotkuko u keri-ken nanikpäŋ yäput. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GL1_2","078_1_2","GAL","1","2","2","Eruk näk ba notnaye näkkät itkamäŋ ŋonitä bänep oretoret man kudän täŋpäŋ pena yäpmäŋ äbot täŋpani ämawebe äbori äbori Galesia komeken nanik inta äretak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GL1_3","078_1_3","GAL","1","3","3","Anutu Nankät Ekäninin Jesu Kristo täŋo orakoraki ba bänep pidämtä intä terak tokŋek päton. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GL1_4","078_1_4","GAL","1","4","4","Kristo uwä nintäŋo momita yäŋpäŋ kowata Anutu Nanin täŋo mani buramiŋpäŋ gupi iniŋ kireŋkuk. Ude täŋkuko uwä nin kome ŋonitäŋo topmäk-topmäk waki uken nanikpäŋ nimagutkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GL1_5","078_1_5","GAL","1","5","5","Unita Anutu wäpi tärek-täreki nämo, iniŋoret täkäna! U bureni. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GL1_6","078_1_6","GAL","1","6","6","In täŋo manbiŋam ŋode nadäŋkaŋ kikŋutpäŋ-nadäwätäk pähap umuri kubä täŋkut! In imata Anutu, Kristo täŋo orakoraki terak inita biŋam tämaguranipäŋ bäräŋeŋ-tagän mäde ut imikaŋ? Ba imata manbiŋam kubä iwarän täkaŋ? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GL1_7","078_1_7","GAL","1","7","7","Nadäkaŋ? Manbiŋam bureni kudupi kubä nämo itak. Nämoinik. Upäŋkaŋ äma ätutä intäŋo nadäkinikjin täŋkuräk takta Kristo täŋo manbiŋam bureni u yäpmäŋ äyäŋutpäŋ goret käda yäŋpäŋ-täwoŋärek täk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GL1_8","078_1_8","GAL","1","8","8","Unita ŋode täwera ket nadäwut; Ninin-tägän ba aŋero kubä kunum gänaŋ naniktä manbiŋam kudupi kubä, nintä bian nämo täwetpäŋ täwoŋärewani udewani kubä yäŋahäweko uwä geŋi wakita biŋam kaŋ täŋpän! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GL1_9","078_1_9","GAL","1","9","9","Eruk, man ugänpäŋ äneŋi ŋode täwetgän täŋpa; Äma kubätä manbiŋam kudupi kubä intä manbiŋam bian nadäŋpäŋ iyap täwani u udewani-gänpäŋ nämo yäŋahäŋpäŋ täwereko uwä äma udewaniwä geŋi wakita biŋam täŋpek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GL1_10","078_1_10","GAL","1","10","10","Täŋpäkaŋ ude yäyat unita in jide nadäkaŋ? Man ude yäyat uwä ämatä näka nadäwä tägawäpäŋ wäpna yäpmäŋ akukta yäyat ba Anututä nadäwän tägakta yäyat? Bian täk täŋkuro ude ämatä nabäŋpäŋ wäpna biŋam oraŋ namut yäŋpäŋ täk täyat u täŋpäwä eruk näk Kristo täŋo piä äma bureni nämo! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GL1_11","078_1_11","GAL","1","11","11","Täŋpäkaŋ notnaye ŋode täwera nadäwut; Manbiŋam yäŋahäk täyat uwä ämatä nämo pewä ahäwani. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GL1_12","078_1_12","GAL","1","12","12","Manbiŋam u äma kubä meni-ken nämo yäput, ba äma kubätä nämo näwetpäŋ näwoŋäreŋkuk. Nämo, Jesu Kristo ini-tägän manbiŋam unitäŋo mebäri näwoŋäreŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GL1_13","078_1_13","GAL","1","13","13","Täŋpäkaŋ in bian näkŋo manbiŋam uku nadäŋkuŋ. Nadäŋkuŋo uwä ŋode; Juda täŋo bagata nadäkinik täŋpäŋ iwarän täŋkaŋ Anutu täŋo kudupi ämawebe äbot mäyap täŋpa waŋkuŋ. U kudup paorut yäŋpäŋ butewaki-kät nämo, peŋ awähuttäŋ kuŋat täŋkuronik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GL1_14","078_1_14","GAL","1","14","14","Täŋkaŋ gubaŋi-ken näk äbeknaye oranaye täŋo kädet biani kudup u nadäwa-tärewäpäŋ Juda äma bureni itta bänepna kädäp ijiwänpäŋ näkä jukun-jukun kehärom taŋpäŋ iwarän täŋkut. Täŋpäkaŋ ude täŋkuro unitäwä Juda nanik äma gubaŋi ätu näkŋakät bok tägawani uwä näkä yärepmit moreŋkut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GL1_15","078_1_15","GAL","1","15","15","Upäŋkaŋ meŋtä näk nämo bäyaŋirän Anututä näk bian iwoyäŋkuk. Täŋkaŋ kadäni ini nadäŋkuk-ken iniken orakoraki terak piä äma ude itta yäŋpäŋ nämagutkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GL1_16","078_1_16","GAL","1","16","16","Eruk kadäni ini nadäŋkuk-ken uwä näkä guŋ äbotken päŋku Jesu täŋo Manbiŋam Täga u yäŋahäkta Nanaki kwawak näwoŋäreŋkuk. Täŋpäkaŋ näk jukuman näwerut yäŋkaŋ ämaken nämo yäŋapiŋtäŋ kuŋatkut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GL1_17","078_1_17","GAL","1","17","17","Ba aposoro intäjukun ahäwani unita yabäwayäŋ Jerusalem nämo kuŋkut. Nämo, Arebia komeken pengän kuŋkuro uken kadäni käroŋi ittäŋgän äneŋi äyäŋutpeŋ Damaskus komeken kuŋkut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GL1_18","078_1_18","GAL","1","18","18","Eruk obaŋ yaräkubä täreŋirän Pitakät man yäŋpäŋ-nadäkta Jerusalem kuŋkut. Päŋku kepma 15 ude u itkut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GL1_19","078_1_19","GAL","1","19","19","Täŋpäkaŋ kadäni uken uwä aposoro ätuwä nämo yabäŋkut. Jems, Ekäni täŋo nägät moräk ugänpäŋ kaŋkut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GL1_20","078_1_20","GAL","1","20","20","Notnaye, manbiŋam kudän täŋ tamitat ŋowä jopman nämo yäyat. Anutu iŋamiken bureni-inik täwetat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GL1_21","078_1_21","GAL","1","21","21","Täŋpäkaŋ Jerusalem u ira täreŋirän mädenikenä Siria, Silisia kome, yotpärare kubäkubä gänaŋ uken kuŋatkut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GL1_22","078_1_22","GAL","1","22","22","Upäŋkaŋ Judia komeken Kristo täŋo ämawebe äbot itkuŋo u näk iŋamna nämo nabäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GL1_23","078_1_23","GAL","1","23","23","Äma ätutä näka ŋode yäk täŋirä nadäk täŋkuŋ; Äma bian ninta iwan täŋpäŋ nidäpmäk täŋkuko, ba manbiŋam bureni unita nadäkinik täŋpanita bian täŋpäwak täŋ yämiŋkuko upäŋkaŋ apiŋo manbiŋam upäŋ yäŋahäŋtäŋ kuŋatak yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GL1_24","078_1_24","GAL","1","24","24","Täŋkaŋ Anututä kädet jide jide näwoŋäreŋkuko unitäŋo biŋam nadäŋkaŋ wäpi biŋam iniŋ oretkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GL2_1","078_2_1","GAL","2","1","1","Eruk, Siria Silisia kome käda kuŋarira obaŋ 14 ude täreŋkuk. Eruk mädeniken Banabas-kät nektä Taitus imagutdakaŋ Jerusalem äneŋi kuŋkumäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GL2_2","078_2_2","GAL","2","2","2","Anututä ini u kukta yäŋpäŋ peŋ näwetkuko unita kuŋkut. Jerusalem kuŋpäŋä piä täŋkuro ba täŋpayäŋ täyat unitä jopi täŋpeko udeta nadäŋpäŋ äbot täŋpani täŋo äma ekäni ekäni ukätgän käbeyä täŋkumäŋ. Käbeyä täŋpäŋ Manbiŋam Täga guŋ äbotken yäŋahäŋtäŋ kuŋat täŋkuro unita yäwetkut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GL2_3","078_2_3","GAL","2","3","3","Täŋpäkaŋ notnapak Taitus, näkkät itkumäko u Grik, guŋ äbotken nanik upäŋkaŋ gupi moräk madäkta aposoro uwä nämo peŋ niwetkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GL2_4","078_2_4","GAL","2","4","4","Nämo, upäŋkaŋ äma ätu gupi-tägän not täŋpäŋ bämopnin-ken äbä itkuŋ. Äma uwä nin Kristo terak baga man täŋo komi piä mäde ut imiŋkumäŋo unitäŋo mebäri nibäŋpäŋ nadäkta bämopnin-ken äbä itkuŋ. Äma unitäwä Taitus gupi moräk madänaŋi yäŋ yäk täŋkuŋ. Ude yäk täŋkuŋo uwä nin yäŋ-nikŋat-pewä baga man täŋo watä piä äma ude äneŋi irut yäŋkaŋ yäk täŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GL2_5","078_2_5","GAL","2","5","5","Upäŋkaŋ man udewanitä Manbiŋam Täga täŋo kädet bureni täŋpäwak täkaŋ. Unita Galesia ämawebe notnaye inken ude ahäwek yäŋpäŋ nin Taitus täŋo gupi moräk madäkta yäŋkuŋo u nämoinik nadäŋ yämiŋkumäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GL2_6","078_2_6","GAL","2","6","6","Eruk, äbot täŋpani täŋo äma ekäni ekäni wäpi biŋam ikek käbeyä bok täŋkumäŋo unitä manbiŋam näkä yäŋahäk täyat uniterak man kodaki kubä nämo yäpurärätkuŋ. Täŋpäkaŋ äma uwä wäp biŋam ikek yäŋ yäyat upäŋkaŋ wäp biŋam ikek ba wäp biŋam ikek nämo, unita nadäŋira inigän inigän nämo täk täyak. Imata, Anututä wäp biŋamta yäŋpäŋ äma nämo yäpmäŋ danik täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GL2_7","078_2_7","GAL","2","7","9","Täŋpäkaŋ äma ekäni ekäni Pita, Jems, Jon uwä man kodaki kubä nämo näwetkuŋ. Nämo, u nektä piä täŋkumäko u kaŋpäŋ nadäŋpäŋ notniye bureni-inik yäŋ nadäŋkuŋ. Ude nadäŋpäŋ Banabas-kät nek ketnek wädäŋkaŋ piänin kubägän yäŋ nadäŋkaŋ not täŋ nimiŋkuŋ. Uwä ŋode nabäŋpäŋ-nadäŋkuŋ; Anututä iron täŋ namiŋpäŋ näkä Manbiŋam Täga guŋ äbotken yäŋahäkta piä man namiŋpäŋ peŋ näwetkuk, Pitatä Juda äbotken manbiŋam yäŋahäkta piä man imiŋpäŋ peŋ iwetkuko udegän. Pitatä Anutu täŋo kehäromi terak Juda äbotken aposoro piä täk täŋkuk. Täŋpäkaŋ näk udegän, Anututä guŋ äbotken aposoro piä täkta kehäromi namiŋkuk. Eruk, ude nabäŋpäŋ-nadäŋkaŋ Pita, Jems, Jon, äbot täŋpani täŋo intäjukun äma ude itta yäŋ yämani unitä nadäŋ nimiŋpäŋ ŋode niwetkuŋ; Inä guŋ äbotken piä täga täŋirä ninä Juda äbotken piä api täk täne yäŋ niwetkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GL2_10","078_2_10","GAL","2","10","10","Täŋpäkaŋ man kubä ŋode niwetgän täŋkuŋ; In kuŋkaŋ piä tänayäŋ täkaŋ-ken u itpäŋ äma jäwäri ninken itkaŋ unita nämo guŋ taŋpäŋ täŋkentäk ätu kaŋ pewä äbäk täŋput yäŋ niwetkuŋ. Ude täkta niwetkuŋo nadäk tawaŋ uku bian nadäŋpäŋ pidäm taŋkut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GL2_11","078_2_11","GAL","2","11","11","Eruk Pita täŋo manbiŋam ŋode täwerayäŋ; Nin Antiok iritna Pita äbuk. Äbänä kudän waki kubä täŋkuko unita yäŋpäŋ iŋami-kengän iwet ahäŋpäŋ kaŋ-yäŋkut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GL2_12","078_2_12","GAL","2","12","12","Kudän waki u ŋode täŋkuk; Pitatä Antiok pengän äbukken ugän guŋ äbot nadäkinik täŋpani-kät itpäŋ ketem bok nak täŋkuŋ. Ude täk täŋkukopäŋ kadäni Jemstä Juda äbotken nanik äma ätu yäniŋ kireŋpewän äbuŋo ugänä Pitatä guŋ äbotken nanikkät ketem bok nak täŋkuŋo u yabäŋ umuntaŋ päŋku inigän itkuk. U imata, äma Jemstä yäniŋ kireŋpewän äbuŋo uwä ŋode nadäwani; Guŋ äbotken nanik Jesuta nadäkinik täŋpani u kudup gupi moräk madänaŋi yäŋ nadäk täŋkuŋo unita Pitatä umuntaŋpäŋ täŋyäkŋarani kudän ude täŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GL2_13","078_2_13","GAL","2","13","13","Ude täŋirän Juda noriye ätu bok itkuŋo u imaka, täŋyäkŋarani kudän u udegän täŋkuŋ. Ude täŋirä nadäk kädet unitä Banabas imaka imagutkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GL2_14","078_2_14","GAL","2","14","14","Eruk, ude täŋkuŋo u Manbiŋam Täga täŋo kudäni bureni u nämo iwarirä yabäŋpäŋ näkä Pitapäŋ noriye iŋamiken ŋode iwetkut; Wa! Gäk Juda äbotken nanik kubä upäŋkaŋ Juda täŋo baga mebäri mebäri nämo iwatpäŋ guŋ äbot täŋo täktäki iwatpäŋ bok täga itkuŋ. Eruk, ude täŋ itkunopäŋ imata apiŋo guŋ äbotken nanik notkaye unita Juda täŋo baga man u iwaräntäkta yäwoŋärewen? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GL2_15","078_2_15","GAL","2","15","15","Bureni, nin uwä Juda äbotken ahäwani, guŋ äbot momi täŋpani yäŋ yäwerani uken ahäwani nämo. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GL2_16","078_2_16","GAL","2","16","16","Upäŋkaŋ ŋode bureni nadäkamäŋ; Moses täŋo baga man iwarän täwani unita yäŋpäŋ Anututä äma kubäta siwoŋi äma yäŋ nämo yäŋtäreŋ imek. Nämoinik. Äma Jesu Kristota nadäkinik täŋpeko unita uyaku Anututä siwoŋi äma yäŋ yäŋtäreŋ imek. Unita äbot täŋpani nin imaka, Juda äbotken nanik upäŋkaŋ Anututä siwoŋi äma yäŋ yäŋtäreŋ nimikta Kristo Jesuta nadäkinik täŋkumäŋ. Baga man iwat-iwat kädet uterak nämo. U imata, baga man iwarän täwani yäŋpäŋ Anututä äma kubä siwoŋi äma yäŋ nämo iwerek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GL2_17","078_2_17","GAL","2","17","17","Täŋpäkaŋ nin Juda äma upäŋkaŋ Anututä siwoŋi äma yäŋ yäŋtäreŋ nimikta Jesu Kristota nadäkinik täŋkumäŋo unitä kwawak ŋode niwoŋäretak; Nin imaka, momi äma, guŋ äbotken nanik udewanigän. Ude unita ŋode yäŋitna tägawek? Kristotä momi kädet taŋi ahäkta piäni täk täyak. Ude täga nämo yäne! Nämoinik! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GL2_18","078_2_18","GAL","2","18","18","Upäŋkaŋ ŋode täŋpero uyaku momi äma bureni-inik täŋpet; Baga man iwat-iwat kädet mäde ut imiŋkuro u äyäŋutpäŋ äneŋi iwarän täwero uyaku. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GL2_19","078_2_19","GAL","2","19","19","Näk ŋode nadäŋ däkŋeŋkut; Baga mantä täŋkentäŋ namiŋirän uterak Anututä siwoŋi äma yäŋ täga nämo näwereko unita apiŋo näk baga man iwat-iwat kädet kädatawä äma kumbani ude itat. Uwä baga mantä ini nutkuk bumik. Bureni, näk Anututa biŋam itpeŋ kuŋatta baga man iwat-iwat kädet mäde ut imiŋkuro u. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GL2_20","078_2_20","GAL","2","20","20","Näk Kristo-kät päya kwakäp terak bok kumbumäko unita irit mebäri kubä yäput. Unita apiŋo bian itkuro ude nämo itat. Näk näkŋaken kehäromi terakgän itat yäŋ nämo yäwet. Nämo, Kristotä bänepna-ken itak unitä näkŋo mähemna ude it namitak. Gupna nikek kuŋat täyat upäŋkaŋ Kristo, näka nadäŋ namikinik täŋpäŋ näk täŋkentäkta gupi iniŋ kireŋkuko unitagän nadäkinik täŋpäŋ kuŋat täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GL2_21","078_2_21","GAL","2","21","21","Baga man terak itat yäŋ nämo yäk täyat. Nämo, ude yäwero uwä Anutu täŋo orakoraki u täŋpewa imaka jopi ude täŋpek. Mebäri ŋodeta yäyat; Baga man iwat-iwat kädettä täŋpewän Anutu iŋamiken siwoŋi äma irero u täŋpäwä Kristo u jop nadäŋ kumbuk yäŋ nadäne. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GL3_1","078_3_1","GAL","3","1","1","Butewaki pähap! Galesia äbot täŋpani, inä guŋ bureni-inik! In Jesu Kristo u päya kwakäp terak kumbuko u kwawakinik täwetpäŋ täwoŋärewani upäŋkaŋ netätä jukujin yäpurän guŋ taŋirä man burenita mäde ut imiŋkuŋ? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GL3_2","078_3_2","GAL","3","2","2","Unita näk imaka kubägän ŋonita täwet yabäŋira näwerut; Kudupi Munapik yäpuŋo uwä kädet jide terak yäpuŋ? Baga man iwat-iwat kädet terak yäpuŋ ba Manbiŋam Täga u nadäŋpäŋ nadäkinik täktäk kädet terak yäpuŋ? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GL3_3","078_3_3","GAL","3","3","3","In guŋ bureni täŋo nadäk-nadäk pewä ahäkaŋ ŋonita nadäwa inide kubä täkaŋ! Jide? Munapik täŋo kehäromi terak yäput-peŋpäŋ Jesu iwarän täŋkuŋopäŋ apiŋo imata kunum kaŋ-ahäkta kädet biani täŋo täktäk terak täkaŋ? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GL3_4","078_3_4","GAL","3","4","4","Jesuta yäŋpäŋ komi bäräpi ahäŋ tamiŋkuŋo unita nadäŋirä imaka jopi täŋkuk? Wa! Ude täkaŋ unita nadäwätäk pähap täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GL3_5","078_3_5","GAL","3","5","5","Ba jide? Anutu Kudupi Munapik tamiŋpäŋ kudän kudupi bämopjin-ken pewän ahäk täkaŋ u mebäri imata ude täŋ tamik täyak? U intä baga man iwaräntäk täkaŋ unita yäŋpäŋ, ba intä Manbiŋam Täga nadäŋpäŋ nadäkinik täk täkaŋ unita yäŋpäŋ täk täyak? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GL3_6","078_3_6","GAL","3","6","6","Unita yäŋpäŋ Anutu täŋo man terak Abrahamta ŋode kudän täwani; U Anutu täŋo man nadäŋpäŋ nadäkinik täŋirän Anututä siwoŋi äma yäŋ yäŋtäreŋ imiŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GL3_7","078_3_7","GAL","3","7","7","Eruk, man unitä ŋode niwoŋäretak; Äma nadäkinik täk täkaŋ uwä Abraham täŋo nanakiye bureni. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GL3_8","078_3_8","GAL","3","8","8","Imaka bureni u nämo ahäŋirän Anutu täŋo mantä kwawa ŋode yäŋahäŋkuk; Jesuta nadäkinik täŋirä uterak Anututä guŋ äbotta siwoŋi ämawebe yäŋ api yäŋtäreŋ yämek. Unita Anutu täŋo mantä Abrahamken Manbiŋam Täga ŋode yäŋkwawak taŋ imiŋkuk; Gäkä terak Anututä ämawebe kuduptagänta iron säkgämän api täŋ yämek yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GL3_9","078_3_9","GAL","3","9","9","Eruk Abrahamtä man unita nadäwän bureni täŋirän Anututä iron säkgämän täŋ imiŋkuk. Ude täŋkuko unita ämawebe nadäkinik täk täkaŋ unita udegän täŋ yämik täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GL3_10","078_3_10","GAL","3","10","10","Täŋpäkaŋ äma baga man iwat-iwat kädet terak yeŋgämä pek täkaŋ uwä Anutu täŋo kokwawak yäpmäkta biŋam itkaŋ. Unitawä ŋode kudän täwani; Äma baga man kudän täwani u kudup nämo buramik täkaŋ uwä Anutu täŋo kokwawak yäpmäkta biŋam itkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GL3_11","078_3_11","GAL","3","11","11","Man uwä kwawak ŋode niwoŋäretak; Baga mantä täŋkentäŋ imiŋirän äma kubätä Anutu iŋamiken siwoŋi täga nämo irek. Nämoinik! Uwä ŋode kudän täwani; Äma nadäkinik täŋirä Anututä siwoŋi äma yäŋ yäŋtäreŋ yämik täyak u irit kehäromi yäpmäkta biŋam täk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GL3_12","078_3_12","GAL","3","12","12","Täŋ, baga man iwat-iwat ba nadäkinik täktäk u mebäri kubägän nämo. Nämoinik! Äma baga man terak it täkaŋ uwä baga man kudup säkgämän buramineŋo uyaku irit kehäromi yäpmäkta biŋam täneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GL3_13","078_3_13","GAL","3","13","13","Nadäkaŋ? Baga man iwat-iwat kädettä bäräpi pähap ŋode nimik täyak; U kudup nämo buraminero uwä Anutu täŋo kokwawak yäpmäkta biŋam täne. Ude tänero upäŋkaŋ Kristotä baga man täŋo bäräpi u nintä terak nanik ketäreŋkuk. U Anutu täŋo kokwawak nintä yäpnaŋipäŋ ninta yäŋpäŋ kotaŋkuk. Unitawä man kubä ŋode kudän täwani; Anutu täŋo kokwawakitä äma päya terak däpmäŋ-pewä wädäk täkaŋ uterak ärok täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GL3_14","078_3_14","GAL","3","14","14","Kristotä ude täŋkuko uwä mebäri ŋodeta täŋkuk; Bänep iron Anututä Abrahamta imikta yäŋkehärom taŋkuko uwä Kristo Jesu terak guŋ äbottä täga yäpneŋ. Ba ninta Kudupi Munapik nimikta yäŋkehärom taŋkuko u imaka, nadäkinik kädet terak nin täga yäpne. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GL3_15","078_3_15","GAL","3","15","15","Eruk notnaye man ŋo äma nininken täktäknin terak wohutpäŋ man wärani ŋode yäwayäŋ; Äma ätutä imaka kubä täkta yäŋpäŋ-nadäŋkaŋ bänep nadäk-nadäk kubägän peŋpäŋ yäŋkehärom täneŋ. Eruk ude täneŋopäŋ äma kubätä yäŋkehäromtak man topneŋo uterak kodaki kubä täga nämo yäpurärärek ba bureni pewän ahäkta kädet täga nämo täŋpipiwek. Täŋpäkaŋ Anutu täŋo yäŋkehäromtak man uwä udegän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GL3_16","078_3_16","GAL","3","16","16","Anutu täŋo man kudän täwani terak ŋode danik täkamäŋ; Yäŋ-kehäromtak man Anututä bian yäŋkuko unitäŋo bureni uwä Abrahamkät nanakita biŋam yäwani. Uwä nanakiye oraniye päke unita nämo yäyak. Nämo, u orani kubätagän yäyak. Täŋpäkaŋ orani kubägän uwä wäpi Kristo u. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GL3_17","078_3_17","GAL","3","17","17","Eruk, man u mebäri ŋodeta yäyat; Intäjukun Anututä Abraham terak iron säkgämän nimikta yäŋkehäromtak man yäŋkuk. Eruk, obaŋ 430 ude täreŋirän mädeni käda baga man uwä ahäŋkuk. Unita ŋode nadäwut; Baga man mäden-inik ahäŋkuko unitä yäŋkehäromtak man intäjukun ahäŋkuko unitäŋo bureni pewä ahäkta kädet täga nämo täŋpipiwek. Nämoinik! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GL3_18","078_3_18","GAL","3","18","18","Ironi u baga man iwat-iwat kädet terak täga yäpnero u täŋpäwä, eruk yäŋkehäromtak man yäŋkuko u imaka jopi kubä täŋpek. Upäŋkaŋ Abrahamtä Anutu täŋo ironi u yäŋkehäromtak mani terak yäpuk, baga man terak nämo yäpuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GL3_19","078_3_19","GAL","3","19","19","Eruk, baga man ima mebärita ahäŋkuk? Uwä ŋode; Anututä yäŋkehäromtak man Abrahamta yäŋ imiŋpäŋä u mädeni käda waki täktäk täŋo mebäri kwawak pewän ahäkta yäŋpäŋ baga man u pewän ahäŋkuŋ. Täŋpäŋ baga man iwat-iwat kädet u kadäni käroŋi itta nämo nadäŋkuk. Nämo, u it yäpmäŋ kuŋtäyon Nanak bian ahäkta Abrahamta yäŋkehäromtak man yäŋ imiŋkuko unitä kwawak ahäŋirän kaŋ paorän yäŋ nadäŋkuk. Ba ŋodeta nadäwut; Baga man uwä imaka bureni-inik, kadäni käroŋi itta uyaku, Anututä Mosestä u ini keran imän. Upäŋkaŋ ude nämo täŋkuk. Nämo, u aŋeroniyeta yämänkaŋ unitä päpä bämop äma, Moses u keri terak peŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GL3_20","078_3_20","GAL","3","20","20","Täŋpäkaŋ imaka bureni, Anutu täŋo yäŋkehäromtak man uwä aŋero terak ba bämop äma kubä terak nämo ahäŋ yämiŋkuk. Nämo, Anutu kubägän unitä ini pewän ahäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GL3_21","078_3_21","GAL","3","21","21","Eruk, ude unita ŋode täga yäne? Baga man uwä yäŋkehäromtak man Anututä bian yäŋkuko unitäŋo iwan? Nämoinik! Anututä ämawebe irit kehäromita biŋam yepmakta baga man nämo pewän ahäŋkuŋ. Nämo, baga man kubätä irit kodaki täga pewän ahäwän yäwänäku ämawebe baga man iwarani uwä Anutu iŋamiken siwoŋi iräm. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GL3_22","078_3_22","GAL","3","22","22","Upäŋkaŋ ude nämo. Anutu täŋo man ŋode kudän täwani; Ämawebe kuduptagän momita watä piä täŋpani. Eruk, man u bureni unita iron Anututä bian, ämawebe kämi Jesuta nadäkinik tänayäŋ täkaŋ unita yämikta yäŋkehärom taŋkuko u baga man iwatpäŋ täga nämo yäpneŋ. Nämo, iron uwä ämawebe nadäkinik täk täkaŋ unitägän täga yäpneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GL3_23","078_3_23","GAL","3","23","23","Täŋpäkaŋ Jesuta nadäkinik täktäk kädet nämo tumäŋirän baga mantä nin topmäŋpäŋ nipmäŋ irirän it yäpmäŋ äbäŋitna Kristota nadäkinik täktäk kädet kwawak ahäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GL3_24","078_3_24","GAL","3","24","24","Unita baga man uwä watä piä ŋode täŋ nimikta yäwani; Nin Manbiŋam Täga u nadäkinik täŋitna Anututä siwoŋi ämawebe yäŋtäreŋ nimekta baga man unitä nimagut yäpmäŋ äbätäŋgän Kristoken nipmaŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GL3_25","078_3_25","GAL","3","25","25","Eruk apiŋode nadäkinik täktäk kädet kwawak ahäŋ patkuko unita nin baga man täŋo gämori-ken wari nämo itkamäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GL3_26","078_3_26","GAL","3","26","26","Nämo, in kudup Kristo Jesuta nadäkinik täk täkaŋ uterak Anutu täŋo nanakiye ahäŋkuŋo itkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GL3_27","078_3_27","GAL","3","27","27","Ume yäpmäŋpäŋ Kristo-kät kowat kwasikorän täŋkuŋo uwä inä Kristo ini, tek ude wädäwä äroŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GL3_28","078_3_28","GAL","3","28","28","Unita inigän inigän, närepmirek gärepmirek paotkuk. Guŋ äbotken nanik ba Juda äbotken nanik, piä watä äma ba ämata watä piä nämo täŋpani, äma ba webe u inigän inigän nämo itkaŋ. Nämo, in Kristo Jesu-kät kentäŋpäŋ kubägän-inik itkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GL3_29","078_3_29","GAL","3","29","29","Bureni-inik! In Kristo täŋo tawaŋken itkaŋ u täŋpäwä, eruk Abraham täŋo nanakiye bureni-inik täkaŋ unita Anututä bian imaka Abrahamta yäŋkehäromtaŋ imiŋkuko u bureni-inik api kaŋ-ahäneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GL4_1","078_4_1","GAL","4","1","1","Man yäyat u yäŋkwawa takta man wärani kubä ŋode yäwa; Äma kubä täŋo nanaki, nanitä kumäŋirän nani täŋo tuŋumi u korekta yäwani. U kuduptagän korewekta yäwani upäŋkaŋ nanak täpuri irirän nani kumbeko uwä nani täŋo tuŋum jop täga nämo yäpek. Nämo, nani täŋo piä watä ämaniyetä itneŋo udegän irek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GL4_2","078_4_2","GAL","4","2","2","U nanak täpuri irirän nanitä nanaki u kaŋiwatta äma iniŋ kirewani u gämori-kengän kuŋarek. U gämori-kengän it yäpmäŋ kuŋtäŋgän kadäni nanitä bian peŋ imani u ahäŋirän täga yäpek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GL4_3","078_4_3","GAL","4","3","3","Eruk, nintä terak udegän pätak. Bian-inik bänepnintä nanak paki ude kuŋatpäŋ kome täŋo imaka jopi-jopi unita watä piä täk täŋkumäŋonik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GL4_4","078_4_4","GAL","4","4","4","Täŋpäkaŋ kadäni Anututä ini iwoyäŋkuk-ken ukenä nanaki-inik u pewän äpuk. Pewän äpä komen webe kubätä bäyaŋkuk. Bäyawänkaŋ Juda äma, baga man iwarän täwani ude itkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GL4_5","078_4_5","GAL","4","5","5","Ude itkuko uwä ämawebe baga man iwarän täwani nin nimagutpäŋ nipmaŋpän Anutu täŋo nanakiye bureni-inik itneta täŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GL4_6","078_4_6","GAL","4","6","6","Eruk, nin unitäŋo nanakiye bureni-inik itkamäŋ yäŋ niwoŋärekta Anututä Kudupi Munapiki bänepnin-ken peŋ nimiŋkuk. Peŋ nimiŋkuko itkaŋ Munapik unitä täŋpewän Anututa gäripi-inik nadäŋpäŋ Nan! Nan! yäŋ iwet täkamäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GL4_7","078_4_7","GAL","4","7","7","Kädet ude täk täkamäŋ unitä ŋode niwoŋärek täyak; Nin piä watä äma jopi ude wari nämo itkamäŋ. Nämoinik! Anututä täŋpewän iniken nanakiye bureni-inik ude itkamäŋ. Ude itkamäŋ unita imaka tägatäga Anututä nanakiyeta biŋam peŋ yämani u bureni-inik api korene. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GL4_8","078_4_8","GAL","4","8","8","Bian in Anutu täŋo mebärini nämo nadäŋpäŋ unita imaka jopi u anutu yäŋ yäwerani unita watä piä täŋ yämik täŋkuŋ. Upäŋkaŋ imaka uwä Anutu bureni nämo. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GL4_9","078_4_9","GAL","4","9","9","Täŋ, apiŋo in Anututa nadäŋpäŋ Anututa not täŋ imik täkaŋ. Etäŋ goret yäyat. Bureni ŋode yäwa tägawek; Anutu in tabäŋpäŋ nadäŋkaŋ not täŋ tamik täyak. Eruk ude unita imata kome täŋo imaka jopi-jopi, kehäromini nämo u äneŋi not täŋ yämiŋpäŋ yämagutkaŋ? Unita watä piä äneŋi täŋ yämikta nadäŋpäŋ ude täkaŋ ba? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GL4_10","078_4_10","GAL","4","10","10","In Anututä nibäwän tägawut yäŋpäŋ kadäni ŋodewanita baga peŋpäŋ iwaräntäk täkaŋ; Kepma wäpi biŋam ikek, komepak kodaki ba obaŋ kodaki täŋo orekirit unita nadäŋirä ärowani inide kubä täk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GL4_11","078_4_11","GAL","4","11","11","Kädet ude täŋirä näkŋo piäna bämopjin-ken täŋkuro unitä jopi ude täŋpek yäŋ yäŋkaŋ nadäwätäk täk täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GL4_12","078_4_12","GAL","4","12","12","Notnaye, näk täŋkentäŋ tamikta in bumik äworeŋpäŋ bämopjin-ken itkuro unita butewaki terak inken ŋode yäŋapitat; Nadäk näkä iŋitpeŋ kuŋat täyat udegän nadäŋpäŋ kaŋ kuŋarut. Bok itkumäŋ-ken uken näka goret kubä nämo täŋ namiŋkuŋ. Nämo! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GL4_13","078_4_13","GAL","4","13","13","Ŋodeta juku piwut; Mämärem Manbiŋam Täga yäŋahäŋpäŋ täwetkuro uwä näk käyäm mebäri kubätä nepmäŋit-pewän inken itpäŋ manbiŋam u täwetkut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GL4_14","078_4_14","GAL","4","14","14","Kadäni ugän gupna-ken wakiinik nadäŋkuro unitä inta bäräpi tamiŋkuk. Upäŋkaŋ in näka gaŋani nadäŋpäŋ mäde nämo ut namiŋkuŋ. Nämo, Anutu täŋo aŋero kubä imagutneŋo ude bumik nämagutkuŋ. Ba Kristo Jesu ini imagutneŋo ude täŋ namiŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GL4_15","078_4_15","GAL","4","15","15","Unita jide? Kadäni uken oretoret pähap nadäŋpäŋ imaka imaka pidämigän täŋ namik täŋkuŋopäŋ oretoretjin u apiŋo de itak? Kadäni uken näk täŋkentäŋ namikta gäripi pähap nadäŋpäŋ injinken dapunjin dätpäŋ näka naminayäŋ bumik täŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GL4_16","078_4_16","GAL","4","16","16","Ude täŋkuŋopäŋ apiŋo jide? Näkä man bureni täwet ahätat unitä täŋpewän näka iwan täŋ namikaŋ ba? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GL4_17","078_4_17","GAL","4","17","17","Notnaye, nadäkaŋ? Äma baga man kädet iwaräntäkta täwet täkaŋ uwä gup-tägän not taŋi täŋ tamik täkaŋ upäŋkaŋ bureni täŋkentäŋ tamikta nadäŋkaŋ nämo yäk täkaŋ. Nämo, ude täŋpena Pol kakätäŋpeŋ nintagän gäripi nadäŋpäŋ niwarut yäŋkaŋ täk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GL4_18","078_4_18","GAL","4","18","18","Eruk, imaka täga kubäta gäripi nadäneŋo uyaku täga. Näk inkät irira ba inkät nämo irira udegän täneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GL4_19","078_4_19","GAL","4","19","19","O nanaknaye bureni-inik, inta yäŋpäŋ komi pähap, webetä nanak bäyanayäŋ yäŋkaŋ nadäk täkaŋ ude äneŋi nadätat. Komi ude nadäŋ yäpmäŋ kuŋtäyiwa Kristo täŋo irit kuŋat-kuŋari ba täktäki unitä inken kaŋ tokŋeŋ parän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GL4_20","078_4_20","GAL","4","20","20","Inkät bok itne yäŋ nadätat upäŋkaŋ butewaki, apiŋo inkät nämo itkamäŋ. Bok itpäŋ yäwänä man kwini terak yäpä-siwoŋtak man täga täwetet. Wära! Kädet jide upäŋ iwatkaŋ api täŋkentäŋ tamet yäŋ nadäŋkaŋ inta nadäwätäk pähap täŋ itat! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GL4_21","078_4_21","GAL","4","21","21","Ai, in baga man täŋo gämori-ken kuŋatta gäripi nadäk täkaŋ u täwet yabäŋira mebäri näwerut; Anutu täŋo baga man kudän täwanitä ŋode yäyak u nämo nadäkaŋ ba? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GL4_22","078_4_22","GAL","4","22","22","U ŋode yäyak; Abraham täŋo nanaki yarä. Kubä uwä piä watä webe jopi wäpi Haga unitä bäyaŋkuk. Täŋpäkaŋ kubäwä webeni bureni Sara unitä bäyaŋkuk. Sara uwä webe komi piä terak nämo irani u wäp biŋam ikek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GL4_23","078_4_23","GAL","4","23","23","Täŋpäŋ nanak watä piä webe unitä bäyaŋkuko u ämawebetä nanak bäyakta piäni täk täkaŋ kädet uterak bäyaŋkuk. Täŋpäkaŋ webe wäp biŋam ikektä bäyaŋkuko uwä Anutu täŋo yäŋkehäromtak man uterak ahäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GL4_24","078_4_24","GAL","4","24","24","Man unitäŋo kukŋini ŋode pätak; Webe yarä uwä topmäk-topmäk man mebäri yarä täŋo wärani ude itkamän. Topmäk-topmäk kubä Sainai pom terak ahäŋkuko unitäŋo wärani uwä Hagatä itak. Topmäk-topmäk unitä nanak pewän ahäk täkaŋ uwä piä watä äma jopigän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GL4_25","078_4_25","GAL","4","25","25","Haga uwä Sainai pom Arebia komeken itak unitäŋo wärani kubä. Ba Jerusalem apiŋo itak unitäŋo wärani kubä. U imata, Jerusalem nanik ämawebe uwä man Sainai pom terak ahäŋkuko unita watä piä täŋpani, ba nanakiye imaka, udegän täk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GL4_26","078_4_26","GAL","4","26","26","Täŋpäkaŋ Jerusalem mebäri kubä punin unu itak. Uwä Sara, webe wäpi biŋam ikek ude. Uwä nadäkinik täŋpani nin täŋo meŋnin pähap. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GL4_27","078_4_27","GAL","4","27","27","Unita Anutu täŋo mantä ŋode yäyak; Webe äruŋ itan u oretoret täyi! Nanak bäyak-bäyak täŋo komi nämo nadätan unita kap teŋpäŋ oretoret gera yäyi! Imata, webe äpitä iwat kirewanitä webe äpi nikek irepmitpäŋ nanak bumta api bäyawek yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GL4_28","078_4_28","GAL","4","28","28","Eruk notnaye, in uwä Aisak ude, nanak Anutu täŋo yäŋkehäromtak man terak ahäwani. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GL4_29","078_4_29","GAL","4","29","29","Täŋpäkaŋ nanak nädapitä nanak pewä ahäk-ahäk kädet terak ahäŋkuko unitä nanak Munapik terak ahäwani unita komi imik täŋkukonik. Täŋpäkaŋ apiŋo kädet udewanigän bämopjin-ken itak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GL4_30","078_4_30","GAL","4","30","30","Unita Anutu täŋo mantä jide yäyak? U ŋode yäyak; Watä piä webe u nanaki bok yäwat kirewut! Watä piä webe unitäŋo nanaktä webe wäp biŋam ikek unitäŋo nanak täŋo tuŋum, nanitä peŋ imani u täga nämo korewek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GL4_31","078_4_31","GAL","4","31","31","Unita notnaye, man unita ŋode nadäwut; Ninä watä piä webe unitäŋo nanakiye nämo. Nämoinik, ninä webe wäpi biŋam ikek unitäŋo nanakiye. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GL5_1","078_5_1","GAL","5","1","1","Eruk apiŋo nin imaka kubä täŋo komi piä terak nämo it täkamäŋ. Nämoinik, Kristotä komi piä u gänaŋ nanik nimagutpäŋ nipmaŋkuk. Unita in kehärom taŋpäŋ itkot. Äma kubätä äneŋi baga man täŋo komi piäken itta tämagurekta ket nadäŋ täpänek-inik täŋkaŋ itkot. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GL5_2","078_5_2","GAL","5","2","2","Unita näk Poltä bureni-inik ŋode täwera nadäwut; In äma gupjin moräk madäkta bänepjin ärik täkaŋ u nadäŋ yämiŋirä gupjin moräk madäneŋo uwä Kristo täŋo piäni unitä in täpuri kubä täga nämo täŋkentäŋ tamek. Nämoinik! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GL5_3","078_5_3","GAL","5","3","3","Eruk äneŋi kwawak ŋode yäkgän täŋpa; Äma kubätä Anutu iŋamiken siwoŋi irayäŋ nadäŋpäŋ gupi moräk madäweko uwä, eruk kädet kubä nämo pat imitak, äma u baga man kudup kaŋ iwarän! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GL5_4","078_5_4","GAL","5","4","4","Bureni, Anutu iŋamiken siwoŋi itnayäŋ nadäŋpäŋ baga man iwat-iwat kädet iwat täkaŋ uwä Kristo mäde ut imikaŋ ubayäŋ. Ba Anutu täŋo orakorakitä täga nämo api täŋkentäŋ tamek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GL5_5","078_5_5","GAL","5","5","5","Täŋpäkaŋ Munapiktä bänepnin täŋpidäm taŋirän Anututä nadäkinikninta yäŋpäŋ siwoŋi ämawebe yäŋ yäŋtäreŋ nimekta oretoret terak itsämäŋkamäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GL5_6","078_5_6","GAL","5","6","6","Nadäkaŋ? Äma Kristo Jesu-kät kowat kwasikorän täk täkaŋ uwä gup moräk madäk-madäk ba gup moräk nämo madäk-madäk unita nadäŋirä imaka jopigän täk täkaŋ. Imaka bureni uwä ŋode; Nadäk-nadäknin kudup Jesu terakgän peŋpäŋ notniyeta gäripi kowat nadäŋ imän täktäk kädet unitäwä imaka bureni-inik täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GL5_7","078_5_7","GAL","5","7","7","Bian in Kristo täŋo kädet gäripigän iwat täŋkuŋonik. Ude täk täŋkuŋopäŋ man bureni täŋo kädet u iwaräntäkta netätä taniŋ bitnäŋkuk? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GL5_8","078_5_8","GAL","5","8","8","Taniŋ bitnäŋkuko u Anutu tämagurani unitä nämo täŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GL5_9","078_5_9","GAL","5","9","9","Upäŋkaŋ nadäk-nadäk waki täpuri-inik ireko unitäwä äma mäyap täŋpän waneŋ, yis täpuritä käräga täŋpewän taŋi tokŋeweko ude. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GL5_10","078_5_10","GAL","5","10","10","Täŋpäkaŋ in ba näk Ekänita nadäkinik täk täkamäŋ unita inta ŋode nadätat; Nadäk inigän kubä nämo api iŋitneŋ. Näkŋo nadäk ŋogänpäŋ api iŋitpäŋ iwarän täneŋ yäŋ nadätat. Täŋpäŋ netä kubätä nadäk-nadäkjin u täŋpän wakaŋ u nämo nadätat upäŋkaŋ äma uwä waki kädet pewän ahäkaŋ unita kowata gwäki waki api yäpek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GL5_11","078_5_11","GAL","5","11","11","Täŋpäkaŋ notnaye, näka ŋode nadäwut; Täŋyäkŋarani äma bämopjin-ken itkaŋ u näka ŋode yäk täkaŋ; Pol uwä gup moräk madäkta nintä yäk täkamäŋ udegän yäk täyak yäŋ yäk täkaŋ. Upäŋkaŋ man u bureni nämo, jopi! U bureni täŋpäwä Juda äma u imata näka kokwawak pen täk täkaŋ? Ba u bureni täŋpäwä äma uwä näka bänep täga nadäŋpäŋ päya kwakäpta yäŋpäŋ man yäŋahäk täyat unita nadäwätäk täŋpäŋ bänepi täga nämo täŋpä waneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GL5_12","078_5_12","GAL","5","12","12","Eruk, äma nadäk-nadäkjin täŋpäwak täkaŋ unita ŋode yäwa; Ude täk täkaŋ uwä gupi moräk ugän nämo madäneŋ. Nämo, gupi kudup madäŋ däkŋeŋ täŋpä kwäpäŋ komi nadäwut! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GL5_13","078_5_13","GAL","5","13","13","Täŋpäkaŋ notnaye inä Anututä baga man täŋo komi piäken nämo itta yäŋpäŋ tämagutkuk. Ude unita ŋode nadäneŋ; Apiŋo baga man täŋo topmäk-topmäk terak nämo itkamäŋ unita bänep biani täŋo täktäk waki täga täne yäŋ nämo nadäneŋ. Nämoinik! Ŋode täneŋ; Gäripi kowata kowata nadäŋpäŋ watä piä kowata kowata täneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GL5_14","078_5_14","GAL","5","14","14","Unita ŋode nadäkaŋ? Man täpuri ŋonitä baga man kudup uwäk täyak; Gäkŋata nadäk täyan udegän notkapakta nadäŋpäŋ iron täŋ imen yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GL5_15","078_5_15","GAL","5","15","15","Unita jukuman ŋode täwetat; In aŋ ägwäritä-yäŋ yäŋ-awätpäŋ iwan kowata kowata täk täkaŋ u pen täŋpäŋä ket nadäŋkaŋ; Injin-tägän kowat täŋpä wawän täŋpäŋ kudup paotneŋta nadäŋkaŋ! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GL5_16","078_5_16","GAL","5","16","16","Unita ŋode täwetat; In Kudupi Munapik täŋo nadäk tawaŋ terak pen kuŋatnayäŋ täŋo uwä bänep biani täŋo nadäŋ gärip waki u nämo api iwat täneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GL5_17","078_5_17","GAL","5","17","17","U imata, bänep biani täŋo gäripkät Munapik täŋo gärip u nin nimagutta närepmirek gärepmirek täk täkamän. Yarä uwä iwan ude täkamän unita imaka bureni täkta gäripi nadäk täkaŋ u nämo iwatpäŋ täk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GL5_18","078_5_18","GAL","5","18","18","Täŋpäkaŋ Munapiktä irit kuŋat-kuŋatjinta watäni irayäŋ täko uwä baga mantä komi piäken täga nämo api tepmaŋpek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GL5_19","078_5_19","GAL","5","19","21","Eruk kudän bänep bianitä pewän ahäk täkaŋ uwä kwawak ŋode; Kubokäret, kudän taräki täktäk, mäjo wära oraŋ yämik-yämik, ämik gäräm ba äma täŋpäwak kädet, kokwawak täŋpäŋ duŋ-wewek täktäk, äma täŋo tuŋum yabäŋgärip, täŋ-pänapäna, wäpi biŋam yäpmäkta närepmirek gärepmirek, äbot duŋ-weŋpäŋ ini-ini itkaŋ yäŋawät-awät täktäk, ba närepmitak yäŋkaŋ yäŋ-kokwawak nadäk-nadäk, bipani kap teŋpäŋ ume naŋkaŋ täŋguŋguŋ täktäk kädet. Bänep bianitä kudän u, ba kädet waki ätu udewanigän pewän ahäk täkaŋ. Unita jukuman bian täwetkuro udegän äneŋi ŋode täwetat; Äma kudän udewani täk täkaŋ uwä Anutu täŋo kaŋiwat yewa gänaŋ täga nämo api äroneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GL5_22","078_5_22","GAL","5","22","23","Täŋpäkaŋ kudän bureni Kudupi Munapiktä pewän ahäk täkaŋ uwä ŋode; Bänep iron täktäk, oretoret täŋpäŋ bänep kubägän irit kädet, bäräpi gänaŋ bänep kwini terak irit, orakorak täktäk kädet, kudän tägatäga täktäk kädet, nadäk kubägän peŋpäŋ kuŋat-kuŋat, ämawebe iŋamiken äpani kuŋat-kuŋat ba irit kuŋat-kuŋatkata watäni itpeŋ kuŋat-kuŋat. Kudän udewani täkta baga man kubätä baga nämo peŋkiretak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GL5_24","078_5_24","GAL","5","24","24","Unita nadäkaŋ; Kristo Jesuta biŋam täŋpani ämawebetä bänep biankät unitäŋo täktäki ba nadäŋ gäripi u kudup päya kwakäp terak utpewä kumäŋpäŋ paotkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GL5_25","078_5_25","GAL","5","25","25","Bureni, Kudupi Munapiktä irit bureni nimiŋkuko unita Munapik unitäŋo nadäk tawaŋ ugän iwat täkäna! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GL5_26","078_5_26","GAL","5","26","26","Unita notnaye, nininta nadäŋitna ärowani-inik nämo täŋpek, ba nadäk waki terak närepmirek gärepmirek täŋpäŋ notniye täŋo bänepi nämo täna waneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GL6_1","078_6_1","GAL","6","1","1","Notnaye, notjinpak kubätä momi kubä täŋirän kaŋpäŋä noriye Kudupi Munapik täŋo nadäk ikektä bänep kwini terak imagutpäŋ yäpä-siwoŋtaŋ imineŋ. Täŋpäkaŋ injin imaka täŋyabäk-ken mäneŋo udeta watäni ket itkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GL6_2","078_6_2","GAL","6","2","2","Täŋkaŋ bäräpi injin kubäkubä täŋo u täŋkentäk-kentäk terak buramineŋ. Ude tänayäŋ täŋo unitäwä Kristo täŋo baga man u api buramineŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GL6_3","078_6_3","GAL","6","3","3","Täŋpäkaŋ äma kubä wäpi biŋam ikek nämo upäŋ wäpna biŋam nikek yäŋ nadäŋpäŋ gupi yäpmäŋ äroweko uwä inita täŋikŋarani ude täŋpek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GL6_4","078_6_4","GAL","6","4","4","Täŋkaŋ wäpjin biŋam yäpmäŋ akukta äma ätu täŋo täktäki-kät gäkŋaken ukät peŋ kentäŋpäŋ yabäŋpäŋ-nadäŋkaŋ näkä yärepmitat yäŋ nämo nadäwen. Nämo, äma kubäkubätä iniken täktäki waki ba täga u yäpmäŋ daniŋpäŋ kaŋpäŋ nadäk täneŋ. Täga täro yäŋ nadäŋpäŋä eruk inita oretoret täga nadäwek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GL6_5","078_6_5","GAL","6","5","5","Imata, äma kubäkubätä täktäki iniken iniken unitäŋo bäräpi kotaneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GL6_6","078_6_6","GAL","6","6","6","Täŋpäkaŋ Anutu täŋo man täwetpäŋ täwoŋärek täŋpanita ironjinta tuŋum pat tamikaŋ uken nanikpäŋ täŋkentäŋ yämineŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GL6_7","078_6_7","GAL","6","7","7","Notnaye, siwoŋi ŋode täwera nadäwut; Gäk piäka-ken ketem yeri jidewanipäŋ piweno uwä bureni inidegän ahäwek. U täktäkjin käda udegän ahäwek. Unita ŋode nämo nadäneŋ; Anutu täga api täŋikŋatne. Nämo, ude nadänayäŋ täkaŋ uwä injinken bänepjin täŋikŋarani api täneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GL6_8","078_6_8","GAL","6","8","8","U ŋodeta yäyat; Äma kubätä bänep bianini täŋo nadäŋ gärip u iwarän täwayäŋ täko uwä täktäki waki unitä kudup api täŋpänwaŋ imineŋ. Täŋ, äma Kudupi Munapik täŋo täktäki iwarän täwayäŋ täko uwä Kudupi Munapiktä täŋpewän irit kehäromi u api kaŋ-ahäwek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GL6_9","078_6_9","GAL","6","9","9","Unita täŋkentäk-kentäk piä täkta gaŋani nadänetawä! Gwäk pimiŋpäŋ ude tänayäŋ tämäŋo uyaku ketem bureni puget-puget kadäni-kenä bureni säkgämän api yäpne. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GL6_10","078_6_10","GAL","6","10","10","Unita kädet tumäŋ nimiŋiränä äma kuduptagänta kudän täga täŋ yämik täkäna! Upäŋkaŋ kudän täga u Ekäni täŋo äboriye-ken bureni-inik täk täkäna! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GL6_11","078_6_11","GAL","6","11","11","In ketna kwaiŋirän kudän goret täyat ŋo käkaŋ? U näkŋaken ketnatä kudän täŋ tamitat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GL6_12","078_6_12","GAL","6","12","12","Nadäkaŋ? Äma in gupjin moräk madäkta peŋ täwet täkaŋ u Juda noriye iŋamiken gup käda täŋo täktäkta wäp biŋam ikek itta nadäŋkaŋ täk täkaŋ. Ude täk täkaŋ uwä mebäri kubäta nämo, u Kristotä päya kwakäp terak kumbuko unita nadäkinik täŋpäŋ kuŋat täkaŋ yäŋ yäŋpäŋ komi nimineŋo udeta täk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GL6_13","078_6_13","GAL","6","13","13","Upäŋkaŋ äma gup moräk madäk-madäk kudän täk täkaŋ u baga man kudup säkgämän nämo iwat täkaŋ. Nämo, u in peŋ täwerirä gupjin moräk madäwäpäŋ uterak wäpnin biŋam kaŋ yäpna yäŋ nadäŋkaŋ täk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GL6_14","078_6_14","GAL","6","14","14","Upäŋkaŋ nähäwä imaka unitäŋo biŋam nämo, Ekäninin Jesu Kristo päya kwakäp terak kumbuko unitäŋo manbiŋam u kubätagän nadäŋpäŋ oretoret täŋpäŋ nadäkinik täk täyat. U imata, unitäŋo kumäk-kumäkitä täŋpewän imaka komen ämawebetä nadäŋirä täŋkentäki ude täk täkaŋ, näk unita nadäŋira jopi-inik täk täkaŋ. Näk kumbani ude irira kome täŋo imaka udewanitä täga nämo täŋkentäŋ namik täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GL6_15","078_6_15","GAL","6","15","15","Äma kubä gupi moräk madäwek ba nämo madäwek unitä jideka nämo täŋpek. Nämo, imaka taŋi uwä Anututä äma u täŋpewän kodaki-inik äworeweko unitä bureni täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GL6_16","078_6_16","GAL","6","16","16","Eruk, Anutu täŋo bänep pidäm ba butewakitä ämawebe man kädet u iwat täkaŋ uterak kaŋ pat yämän. Ämawebe uwä Anutu täŋo äbot bureni. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GL6_17","078_6_17","GAL","6","17","17","Eruk yäŋtärek man ŋode yäwa; Ŋonita äma kubätä nadäŋ bäräp äneŋi kubä nämo namek. Nämoinik, man yäŋahäŋtäŋ kuŋatkut-ken äma keritä nut täŋkuŋo unitäŋo bärämi gupna-ken itkaŋ unitä näk Jesu Kristo täŋo piä äma bureni-inik yäŋ yäŋahätak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("GL6_18","078_6_18","GAL","6","18","18","Täŋpäkaŋ notnaye, Ekäninin Jesu Kristo täŋo orakorakitä in kudup terak tärek-täreki nämo it täyon. Ugän.");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("EP1_1","079_1_1","EPH","1","1","1"," Näk Pol, Anutu täŋo nadäk terak Jesu Kristo täŋo aposoro itat. Täŋkaŋ manbiŋam ŋowä Anutu täŋo kudupi ämawebe Efesus yotpärare-ken itkaŋ Kristo-kät kowat-kwasikorän täŋpäŋ nadäkinik täŋ imik täkaŋ inta kudän täŋ tamitat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("EP1_2","079_1_2","EPH","1","2","2","Täŋpäkaŋ Anutu Nanin-kät Ekäninin Jesu Kristo unitäŋo orakorak ba bänep pidämtä intä terak äroton. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("EP1_3","079_1_3","EPH","1","3","3","Eruk nin Ekäninin Jesu Kristo täŋo Anutu ba Nani u wäpi yäŋpäŋ iniŋ oretna! U Kristo terak, kunum gänaŋ nanik imaka täga mebäri mebäri, bänep käda täŋo bumta nimik täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("EP1_4","079_1_4","EPH","1","4","4","U kunum kenta kome nämo ahäŋirän nintä iŋamiken momi nämo, kudupi ude itneta Kristo terak inita biŋam iwoyäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("EP1_5","079_1_5","EPH","1","5","5","Ba iniken ironita yäŋpäŋ kunum kenta kome nämo ahäŋirän Jesu Kristo täŋo piäni terak iniken nanak ämawebeniye ude itta nadäk tawaŋ peŋkuk. U äma kubä täŋo nadäk terak nämo, iniken gärip ba nadäk terakgän täŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("EP1_6","079_1_6","EPH","1","6","6","Ude täŋkuko uwä nintä bänep ironi inipärik kubä unita yäŋpäŋ iniŋ oretta täŋkuk. Bänep iron u nanaki bänepi gämäni uterak gwäki nämo buŋät nimiŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("EP1_7","079_1_7","EPH","1","7","7","Nadäkaŋ? Kristo täŋo kumäk-kumäki terak nin momi täŋo topmäk-topmäkken nanikpäŋ piräreŋ nipmaŋpäŋ mominin ärut nimiŋkuk. U uwä Anutu täŋo iron inide kubä! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("EP1_8","079_1_8","EPH","1","8","9","Iron u bumta-inik buŋät nimiŋkuk! Ude täŋkaŋ nadäwän tärewäpäŋ imaka Kristo terak ude api täŋpet yäŋ nadäk tawaŋ käbop peŋkuko u kwawak pewän ahäŋ nimiŋkuk. Ude täŋkuko uwä iniken gärip terak täŋ nimiŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("EP1_10","079_1_10","EPH","1","10","10","Nadäk tawaŋ bian-inik peŋkuko u iniken kadäni siwoŋi-ken bureni pewän ahäwayäŋ täko uwä ŋode; Imaka imaka kome terak ba kunum gänaŋ täŋ-pewani u kudup yäpmäŋ päbä kubä-kengän Kristo gämori-ken yepmaŋpän iräkaŋ Kristotä gwäki ude intäjukun api it yämek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("EP1_11","079_1_11","EPH","1","11","11","Täŋpäkaŋ Juda ämawebe nin imaka, Kristo uterak Anututä inita biŋam bian iwoyäŋkuk. Kunum kenta kome nämo ahäŋirän iniken nadäk tawaŋ iwatpäŋ nin iwoyäŋkuk. Anutu u uwä iniken nadäk-gärip iwatpäŋ imaka imaka kudup täŋpewän ahäk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("EP1_12","079_1_12","EPH","1","12","12","Ude täŋkuko uwä mebäri ŋodeta täŋkuk; Juda ämawebe Kristota nadäkinik intäjukun täŋkumäŋo nintä Anutu täŋo täktäki ba wäpi biŋam ärowani-inik u iniŋ oretta iwoyäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("EP1_13","079_1_13","EPH","1","13","13","Täŋpäkaŋ guŋ äbotken nanik, in imaka udegän, man bureni, Anutu täŋo Manbiŋam Täga unitä tämagutkuko unita nadäŋpäŋ Kristota nadäŋ imikinik täŋkuŋ. Nadäkinik täŋirä Anututä in näkŋata yäŋpäŋ Kudupi Munapik iniŋ kirekta bian yäŋkehärom taŋkuko upäŋ wären täŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("EP1_14","079_1_14","EPH","1","14","14","Täŋkaŋ Munapik nimiŋkuko uwä imaka tägatäga ämawebeniyeta kämi yämikta yäŋkehäromtak man yäwani unitäŋo kädet täwit-täwit. Munapik ude nimiŋkuko unita Anututä nimagut päŋku dubini-ken nipmaŋpän oretoret terak api itnero u bureni-inik nadäkamäŋ. Unita täktäki ba kudäni siwoŋi unita wäpi biŋam yäpmäŋ akuk täkäna! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("EP1_15","079_1_15","EPH","1","15","16","Mebäri unita nadäkinikjin ba Anutu täŋo kudupi ämawebeta iron täŋ yämik täkaŋ unitäŋo manbiŋam nadäŋkaŋ inta Anutu-ken bänep täga man yäŋkurotä pen yäŋ yäpmäŋ äbäk täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("EP1_17","079_1_17","EPH","1","17","17","Kadäni kadäni inta yäŋpäŋ Anutu, Ekäninin Jesu Kristo iniŋ kirewani, Nanin peŋyäŋek mähemi uken ŋode yäŋapik täyat; O Anutu, Munapikka yämiŋiri unitä nadäk-nadäk tägagämän yämiŋkaŋ gäkŋo mebäri kwawak pewän ahäŋ yämiŋirän bänepitä gäka nadäkinik kaŋ täŋput. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("EP1_18","079_1_18","EPH","1","18","19","Täŋpäkaŋ inta yäŋpäŋ ŋode imaka, yäŋapik täyat; Anututä bänep nadäk-nadäkjin täŋo yäma dät-pewän tumäŋirän imaka ŋodeta nadäwä tumneŋ; Imaka bureni kämi yäpmäkta yäŋpäbä tepmaŋkuko unitäŋo mebäri, ba imaka tägatäga Anututä ämawebeniyeta yämikta yäŋkehärom täwani uwä imaka säkgämän-inik, epmäget kudän ikek. Ba ŋodeta imaka, nadäwä tumbut yäŋ yäŋpäŋ yäŋapik täyat; Kehäromini, nadäkinik täŋpani ninken piä täk täyak uwä kehäromi pähap, inipärik kubä. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("EP1_20","079_1_20","EPH","1","20","20","Kehäromi uwä kehäromi pähap Anututä iŋitkaŋ Jesu Kristo kumbani-ken nanik wädäŋ tädotpäŋ kunum gänaŋ yäŋikŋat päŋku keri bure käda teŋkuko u udewanigän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("EP1_21","079_1_21","EPH","1","21","21","Ude täŋkuko unita imaka kunum gänaŋ itkaŋ, imaka kehäromi nikek, ba wäpi biŋam ärowani nikek, apiŋo itkaŋ ba kämi itnayäŋ täkaŋ u kudup Kristo-tägän intäjukun itkaŋ yabäŋ yäwat täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("EP1_22","079_1_22","EPH","1","22","22","Anututä imaka imaka päke u kudup Kristo gämori-kengän yepmaŋpäŋ iniken äbotta yäŋpäŋ imaka päke u kuduptagän täŋo gwäki ude irekta teŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("EP1_23","079_1_23","EPH","1","23","23","Täŋpäkaŋ Anututä iniken äbot uwä Kristo täŋo gupi moräki moräki ude irirä Kristotä gwäki ude it yämitak. Äbot täŋpani unitä päŋku Kristo yäpurärirä Kristo-kät kubägän ude täyak. Täŋirä Kristotä imaka kudup unita yabäŋ yäwat piä täk täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("EP2_1","079_2_1","EPH","2","1","1","Bian in momijin ba peŋawäkjintä täŋpewän mäjojin kumbani ude itkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("EP2_2","079_2_2","EPH","2","2","2","Ude itkaŋ kome ŋonitäŋo nadäŋ gärip waki kädet u iwarän täŋkuŋ. In aŋero äbot waki, punin it täkaŋ unitäŋo intäjukun ämani täŋo mani buramik täŋkuŋonik. Äma waki unitä ämawebe Anutu mäde ut imik täkaŋ u yabäŋ yäwatkaŋ kädet waki täkta peŋyäwet täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("EP2_3","079_2_3","EPH","2","3","3","Bureni, bian nin imaka, unitä tawaŋken itkaŋ gupnin täŋo nadäŋ gärip däpmäŋ tärekta nadäŋpäŋ unita watä piä täk täŋkumäŋonik. Ude täŋitna ämawebe päke u udegän, Anutu täŋo kokwawak yäpmäkta yäwani ämawebe ude itkumäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("EP2_4","079_2_4","EPH","2","4","5","Täŋpäŋ peŋawäknin unitä nidäpmäŋ-pewän mäjonin kumbani ude itkumäŋo upäŋkaŋ Anututä bänep iron pähap täŋpäŋ, butewaki taŋi nadäŋ nimiŋkuko unita Kristo-kät bok täŋkodak taŋpäŋ nipmaŋkuk. Bureni-inik! Anutu täŋo bänep iron unitägän waki keri-ken nanikpäŋ nimagutkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("EP2_6","079_2_6","EPH","2","6","6","Ude täŋpäŋ Kristo-kät bok awaŋ gänaŋ nanik wädäŋ tädotpäŋ yabäŋ yäwat piä bok täkta kunum gänaŋ Kristo dubini-ken nipmaŋkuko itkamäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("EP2_7","079_2_7","EPH","2","7","7","Ude täŋkuko uwä mebäri ŋodeta täŋkuk; Kristo Jesu terak orakorak kädet täŋ nimiŋkuko u bänep ironi ärowani inipärik kubä unitäŋo mebäri kadäni kadäni kwawak pewän ahäŋtäŋ kuneŋta ude täŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("EP2_8","079_2_8","EPH","2","8","8","Unita ŋode yäwa; Nadäkinik terak Anutu täŋo bänep iron unitägän waki keri-ken nanikpäŋ tämagutkuk. U intä imaka kubä täŋirä kaŋpäŋ unita nämo tämagutkuk. Nämo, iniken bänep ironta yäŋpäŋ jop tämagutkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("EP2_9","079_2_9","EPH","2","9","9","Unita äma kubätä iniken wäpi biŋam täga yäpmäŋ akunaŋi nämo. U imata, intä piä täŋirä unita yäŋpäŋ nämo tämagutkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("EP2_10","079_2_10","EPH","2","10","10","Nadäkaŋ? Nin Anutu täŋo ket kudän, Kristo Jesu terak ämawebe kodaki ude pewän ahäwani. Upäŋkaŋ ude jop itta nämo nipmaŋkuk. Nämo, u kädet tägatäga nintä täkta uku bian iwoyäŋ nimiŋkuko u täkta yäŋpäŋ nimagutkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("EP2_11","079_2_11","EPH","2","11","12","Eruk, guŋ äbotken ahäwani in ŋode nadäwut; Juda äbottä inita gupnin moräk madäwani yäŋ yäŋpäŋ intawä gupjin moräk nämo madäwani yäŋ täwerani. (Upäŋkaŋ gup moräk madäk-madäkta yäk täkaŋ uwä äma täŋo gup kädatagän.) Täŋpäkaŋ inä Kristo-kät nämo kentäwani ude itkuŋ. Ba Isrel kome mähem nämo unita topmäk-topmäk kubägän Anututä iniken Juda ämawebe-kät täŋkuko u in unitäŋo moräki nämo. Ba imaka ämawebeniyeta yämikta yäŋkehärom taŋkuko u imaka, nämo yäpmäkta yäwani. In Anutujin nämo, ba imaka täga kubä kämi yäpmäkta biŋam nämo itkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("EP2_13","079_2_13","EPH","2","13","13","Bian, Anutu dubini-ken nämo, ban itkuŋo upäŋkaŋ apiŋo Kristo-kät kowat kwasikorän täŋpäŋ itkaŋ unita Kristo täŋo kumäk-kumäkitä tämagut pabä Anutu dubini-ken tepmaŋkuko itkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("EP2_14","079_2_14","EPH","2","14","14","Täŋkaŋ Kristotä ini Juda äbot nin, ba guŋ äbotken nanik in, u bämopnin-ken bänep kwini terak irit kädet pewän ahäŋ nimiŋirän äbot kubägän ude itkamäŋ. Bian ninin pärik-pärik it täŋpani upäŋkaŋ Kristotä bämopnin-ken baga parirän iwan kowata kowata täŋpeŋ kuŋatkumäŋo u kwinit maŋpän kuŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("EP2_15","079_2_15","EPH","2","15","15","U äbot yarä u näkkät kowat kwasikorän täŋpäŋ äbot kodaki kubägän ahäwän yäŋpäŋ kumäk-kumäkitä Moses täŋo baga man ba Juda täŋo baga täpuri täpuri kudup kwinit täŋpän kuŋkuŋ. Ude täŋirän bänep kubägän irit kädet ahäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("EP2_16","079_2_16","EPH","2","16","16","Täŋpäŋ Kristo u, päya kwakäp terak kumbuko uniterak iwan kädet bämopnin-ken itkuko u kwinit täŋpän kuŋirän gup kubägän ude ahäŋkumäŋ. Ude täŋkuko unita äbot yarä uwä Anututa iwan ude täŋpanipäŋ äneŋi nimagut päbä dubini-ken nipmaŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("EP2_17","079_2_17","EPH","2","17","17","Täŋpäkaŋ Kristo unitä päbä ämawebe kudup, Juda äbot Anutu dubini-ken irani nin, ba Anutu dubini-ken nämo irani in manbiŋam täga ŋode niwetkuk; Iwan kädet paotak. Anutu-kät bänep kubägän irit kädet pewa ahäkaŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("EP2_18","079_2_18","EPH","2","18","18","Unita Kristo uterakgän ämawebe kudup, Juda äbot nin, ba guŋ äbotken nanik in, Munapik kubä unitägän täŋkentäŋ nimiŋirän Anutu nanin-ken yäŋapik man täga yäk täkamäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("EP2_19","079_2_19","EPH","2","19","19","Mebäri unita apiŋo guŋ äbotken nanik inä kubäken nanik bumik nämo itkaŋ. Komejin inigän nämo, Anutu täŋo kudupi ämawebe-kät komejin kujat kubägän ude itkaŋ. Ba Anutu täŋo kudupi ämawebe ukät koŋ kubägän ude täŋpäŋ itkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("EP2_20","079_2_20","EPH","2","20","20","Nadäkaŋ? Nadäkinik täŋpani in uwä eŋi Anututä täŋpani ude bumik. Uwä ŋode; Nin aposoro-kät profetpäŋ eŋi unitäŋo bek ude äneŋtäŋ kuŋkuk. Täŋkaŋ bek bämopi udetawä Kristo Jesupäŋ äneŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("EP2_21","079_2_21","EPH","2","21","21","Unita Kristotä eŋi unitäŋo kujari kudup kubägän pädät täŋpäŋ yepmaŋ irirän säkgämän ahäŋpäŋ kudupi yot, Ekänita biŋam ude täŋ itak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("EP2_22","079_2_22","EPH","2","22","22","Täŋpäkaŋ in imaka, Kristo-kät kowat kwasikorän täŋpäŋ irirä Anututä ämawebeniye ätukät kubägän tepmaŋpän iniken kudupi yot täŋ itak ude irirä Kudupi Munapiki terak eŋi u gänaŋ it täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("EP3_1","079_3_1","EPH","3","1","1","Mebäri unita Pol näkä guŋ äbotken nanik inta yäŋpäŋ Jesu Kristo täŋo manbiŋam yäŋahäŋira komi eŋiken nepmaŋkuŋo itat ŋo. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("EP3_2","079_3_2","EPH","3","2","2","In täŋkentäŋ tamikta Anututä iron täŋpäŋ piä namiŋkuko unita nämowä nämo nadäkaŋ! U nadäkaŋ yäŋ nadätat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("EP3_3","079_3_3","EPH","3","3","3","Täŋkaŋ iron Anututä namiŋkuko uwä ŋode; Nadäk tawaŋ käbop peŋkuko u kwawak pewän ahäŋ namiŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("EP3_4","079_3_4","EPH","3","4","4","Unitäŋo manbiŋam kudän täŋ tamitat ŋo daniŋkaŋ uyaku imaka Anututä Kristo terak ude api täŋpet yäŋ nadäk tawaŋ käbop peŋkuko unita nadäwa tumäk täkaŋ uwä in imaka, api kaŋpäŋ nadäwä tumneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("EP3_5","079_3_5","EPH","3","5","5","Nadäk tawaŋ u Anututä ämawebe bian itkuŋo u kwawak nämo pewän ahäŋ yämiŋkuk. Upäŋkaŋ apiŋo Kudupi Munapik terak Anututä iniken kudupi aposoroniye ba profet ninken kwawak pewän ahäŋ nimikaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("EP3_6","079_3_6","EPH","3","6","6","Täŋpäkaŋ nadäk tawaŋ käbop patkuko uwä ŋode; Manbiŋam Täga unitä guŋ äbotken nanik in tämagut päbä tepmaŋpän nin Juda nanik-kät gup kubägän ude täkamäŋ. Ude täŋkaŋ nin kudup Anututä imaka Jesu Kristo terak nimikta yäŋkehärom täwani u kudup yäpmäk täkamäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("EP3_7","079_3_7","EPH","3","7","7","Täŋpäkaŋ näk Manbiŋam Täga unitäŋo watä piä ämani kubä ude ahäŋkut. Piä u Anututä iniken bänep iron terak, gwäki nämo ude namiŋpäŋ täŋ-kehäromtaŋ namiŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("EP3_8","079_3_8","EPH","3","8","8","Näk Anutu täŋo kudupi ämawebeniye kudup täŋo äpani-inik ude itat upäŋkaŋ Anututä ironi terak nadäŋ namikinik täŋpäŋ piä namiŋkuko uwä ŋode; Näk guŋ ämawebe uken Kristo täŋo imaka imaka tägagämän-inik daninaŋi nämo unitäŋo manbiŋam yäwettäŋ kuk täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("EP3_9","079_3_9","EPH","3","9","9","Ba Anutu täŋo nadäk tawaŋ käbop nanik unitäŋo bureni ude ahätak yäŋ ämawebe kudup nadäwä tumäkta yäŋahäŋpäŋ yäwet täyat. Nadäk tawaŋ u Anutu imaka kuduptagän täŋpä-morewani unitä bian umu-kentä käbop peŋkaŋ it yäpmäŋ äbuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("EP3_10","079_3_10","EPH","3","10","10","Ude täŋkuko uwä kadäni ŋoken aŋero ärowani ba imaka wäpi biŋam ikek punin it täkaŋ u Anutu täŋo kudupi äboriye yabäŋpäŋ-nadäŋkaŋ ŋode nadäneŋta täŋkuk; Anutu täŋo nadäk-nadäk mebäri mebäri u ärowani-inik! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("EP3_11","079_3_11","EPH","3","11","11","Anututä ude ahäkta nadäk inide iŋitkuko udegän apiŋo Ekäninin Kristo Jesu täŋo piäni terak bureni pewän ahäkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("EP3_12","079_3_12","EPH","3","12","12","Täŋpäkaŋ Kristo ukät kowat kwasikorän täŋpäŋ nadäŋ imikinik täk täkamäŋ unita Anutu dubini-ken kukta kädet tumäŋ nimiŋirän bätakigän täga kuk täkamäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("EP3_13","079_3_13","EPH","3","13","13","Unita näk ŋode peŋ täwetat; Näkä inta komi nadäk täyat unita bänep yarä-yarä nadäŋpäŋ nadäkinikjin nämo pewä putäreneŋ. Nämoinik! Komi nadäk täyat unita nadäŋirä intäŋo omäk meran ude täk täyon. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("EP3_14","079_3_14","EPH","3","14","14","Eruk, Anutu Nantä imaka imaka ude täŋkuko unita gwäjiŋ äpmoŋ imik täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("EP3_15","079_3_15","EPH","3","15","15","Uwä äbot kubäkubä kunum gänaŋ itkaŋ ba kome terak itkaŋ unitäŋo nani ude täŋpäŋ wäpi ini-ini yämik täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("EP3_16","079_3_16","EPH","3","16","16","U gwäjiŋ äpmoŋ imiŋpäŋ inta yäŋpäŋ yäŋapik man ŋode yäk täyat; Anututä ini käwut-ken imaka imaka paot-paori nämo itkaŋ-ken u nanikpäŋ intä kehäromigän itta Kudupi Munapik tewän äpäŋpäŋ bänepjin täŋkehärom täyon. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("EP3_17","079_3_17","EPH","3","17","17","Munapiktä ude täŋ-kehäromtaŋ tamiŋirän nadäkinikjintä Kristo imagut päŋku tewä bänepjin-ken iritinik täyon. Ba ŋode imaka yäŋapik täyat; Kristotä in bänepjin-ken itkaŋ täŋpewän iron kowata kowata täktäk kädet unitä bänepjin-ken kehäromigän parirän imaka u ba u tänayäŋ täkaŋ u kädet uterakgän täk täkot. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("EP3_18","079_3_18","EPH","3","18","19","In ude täŋit Anutu täŋo kudupi ämawebe päke ukät Kristo täŋo iron ärowani-inik, inipärik kubä unitäŋo mebäri nadäwä tärekta kehäromi pat tamiton yäŋpäŋ yäŋapik täyat. Kristo täŋo iron u äpmoŋpani pähap, täga nämo nadäwä tärenaŋi upäŋkaŋ u kaŋ kaŋpäŋ nadäwä tumbut yäŋ yäŋpäŋ Anutu-ken yäŋapik täyat. Ude kaŋpäŋ nadäwä tumäŋirä Anututä iniken mebärini tokŋek pätak uwä inken udegän tokŋek päton. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("EP3_20","079_3_20","EPH","3","20","21","Unita Anutu täŋo kudupi ämawebeniye, Kristo Jesu-kät kwasikorani nintä Anutu u wäpi biŋam yäŋpäŋ tärek-täreki nämo iniŋoret täk täkäna! U imata, Anututä iniken kehäromi ninken piä täk täyak uterak imaka nintä nadäk täkamäŋ ba unita yäŋapik täkamäŋ u irepmitpäŋ bumta täga täŋpek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("EP4_1","079_4_1","EPH","4","1","1","Näk Pol, Ekänita watä piä täŋ imik täyat unita yäŋpäŋ komi eŋiken itkaŋ man täwerayäŋ täyat ŋonita nadäkinik täneŋ; Anututä inita biŋam yäŋpäbä tepmaŋpäŋ kädet ude kaŋ iwarut yäŋpäŋ täwetpäŋ täwoŋäreŋkuko udegän gwäk pimiŋpäŋ kaŋ kuŋarut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("EP4_2","079_4_2","EPH","4","2","2","Kädet uwä ŋode; In äbot täŋpani notjiye gämori-ken itkaŋ oraŋ yämiŋpäŋ bänep kwini ba bänep äpani terak irit täŋo kädet iwatpäŋ bänep ironjin kwawak peŋkaŋ täŋkentäk kowata kowata täŋpeŋ kaŋ kuŋarut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("EP4_3","079_4_3","EPH","4","3","3","Imata, inä Kudupi Munapik täŋo bänep kwinitä topmäŋpäŋ äbot kubägän tepmaŋpani itkaŋ unita. Ude itkaŋ unita ehutpäŋ bänep kwini uterak bänep kubägän täŋpäŋ itta piäni pen täk täkot. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("EP4_4","079_4_4","EPH","4","4","4","Unita in ŋode nadäwut; Äbot bureni kubägän, Munapik bureni kubägän itak. Ba imaka nintä kämi yäpmäkta Anututä iwoyäŋ nimani u udegän, bureni kubägän itak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("EP4_5","079_4_5","EPH","4","5","5","Ba Ekäni bureni kubägän itak, ba nadäkinik bureni kubägän itak, ba ume ärutärut mebäri kubägän, u Jesu yäpurärät-tagän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("EP4_6","079_4_6","EPH","4","6","6","Täŋpäkaŋ ämawebe kuduptagän täŋo Anutu ba Nanin bureni kubägän itak. Ini kubä-tägän ämawebe päke unita intäjukun täŋ yämik täyak. Täŋkaŋ ini-tägän ämawebe kudup kehäromi yämik täyak. Ba ini-tägän ämawebe kudup bämopi-ken it täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("EP4_7","079_4_7","EPH","4","7","7","Upäŋkaŋ äbot täŋpani nin kubäkubäta Kristotä ini nadätak udegän iron yäpmäŋ daniŋpäŋ kubäkubä nimik täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("EP4_8","079_4_8","EPH","4","8","8","Unita yäŋpäŋ Anutu täŋo man kudän terak ŋode pätak; U iwaniye täŋo kehäromi yäpmäŋ äpäkinik täŋpäŋ punin-inik unu äroŋkuk. Äroŋpäŋ ämawebe kubäkubäta iron yämiŋtäŋ kuŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("EP4_9","079_4_9","EPH","4","9","9","Eruk, man biani uterak man ‘äroŋkuk’ unitä ŋode niwoŋäretak; Intäjukunä Kristo u kome terak ŋo äpuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("EP4_10","079_4_10","EPH","4","10","10","Täŋpäkaŋ äma äpuko unitägän äneŋi äroŋkuk. U wäpi biŋamtä komeni komeni, punin terak ba kome terak päke ŋo it morekta nadäŋpäŋ punin-inik, kunum irepmitpäŋ unu äroŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("EP4_11","079_4_11","EPH","4","11","11","Eruk, äma unitägän äbot täŋpani ämawebeta iron ŋode yämiŋkuk; Äma ätu aposoro piä täkta iwoyäŋkuk. Ätuwä Anutu täŋo meni jinom yäpmäŋpäŋ yäŋahäk piä täkta. Ätuwä Anutu täŋo manbiŋam komeni komeni yäpmäŋ kuŋatta. Ätuwä Anutu täŋo kudupi ämawebe watä it yämikta. Ätuwä ämawebe Anutu täŋo man kädet u yäwetpäŋ yäwoŋärekta iwoyäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("EP4_12","079_4_12","EPH","4","12","12","Eruk, ima mebärita äma äbot u iwoyäŋkuk? U Anutu täŋo kudupi ämawebeniye täŋpidäm taŋ yämiŋirä unitä täŋkentäk piä mebäri mebäri täneŋta iwoyäŋkuk. Anutu täŋo kudupi ämawebetä ude täŋkaŋ Kristo täŋo gupi, Anutu täŋo äbot kubägän u nadäkiniki säkgämän, kehäromi nikek api itneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("EP4_13","079_4_13","EPH","4","13","13","Eruk ämawebe äboriye nin uwä nadäkiniknin tägaŋirä-tägaŋirä nin kudup täŋo nadäkiniknin mebäri kubägän api täŋpek! Ba nin kuduptä Anutu täŋo Nanaki Bureni-inik unita gäripi pähap nadäŋ imiŋpäŋ nadäŋ imikinik uterakgän api täne. Ude tänayäŋ tämäŋo uyaku äma bureni itpäŋ Kristotä itkuko udegän api itne. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("EP4_14","079_4_14","EPH","4","14","14","Eruk, Kristotä itkuko udegän itkaŋ ninä nanak täpuri, nadäk-nadäki äreyäwani ude wari nämo api itne. Täŋitna äma man bureni yäŋkaŋ jop manman yäŋpäŋ-yäwoŋärek piä täk täkaŋ unitä yäŋ-nikŋat-pewä nadäk-nadäknin täga nämo täŋkuräk täneŋ. Äma udewani uwä yäŋ-yäkŋarani kädetta mebäri nadäkinik täŋpani upäŋkaŋ unitäŋo jop manman ba yäŋ-yäkŋarani ärowanitä nadäkiniknin täga nämo wädäŋ täŋpän kuneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("EP4_15","079_4_15","EPH","4","15","15","Nämoinik, man udewanita juku nämo pene. Täŋ, ninä not kowata kowata täŋpäŋ kuŋat-kuŋat täŋo kädet ugänpäŋ iwarän täŋpäŋ kuŋatkaŋ Anutu täŋo man bureni ugän yäk täkäna. Ude täŋpeŋ kuŋatkaŋ bänep nadäk-nadäknin, yäkyäknin, irit kuŋat-kuŋatnin u kudup tägaŋpäŋ ämawebe kehäromi nikek ude it täkäna, äbot täŋpani täŋo gwäknin Kristotä it täyak ude. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("EP4_16","079_4_16","EPH","4","16","16","Täŋpäkaŋ Kristo uwä iniken gupi moräk, äbot täŋpani kubäkubä unita intäjukun täŋ nimiŋirän gup kubägän ude täk täkamäŋ. Täŋitna Kristotä gup kubägän u towik täyak. Towiŋirän gup moräk-moräk kubäkubä uwä piä iniken iniken täŋirä gup u iron kädet täŋpeŋ kuŋat-kuŋat ikek kehäromigän tägak täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("EP4_17","079_4_17","EPH","4","17","18","Eruk unita näk Ekäni wäpi terak ŋode peŋ täwetat; In guŋ äbotken naniktä kuŋat täkaŋ ude wari nämo kuŋatneŋ. Unitäŋo nadäk-nadäki u jopigän, bipmäŋ urani udewani. U imaka kubäta nämoinik nadäkaŋ. Imata, man nadäkta bitnäŋpäŋ juku nämo pek täkaŋ. Unita irit täga Anututä iwoyäŋ nimani u täga nämo api koreneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("EP4_19","079_4_19","EPH","4","19","19","Nadäŋ-gärip waki u täkta mäyäk kubä nämoinik nadäk täkaŋ. Irit kuŋat-kuŋariken waki kädet u iwattagän gäripi pähap nadäk täkaŋ. Ude täŋirä gäripi inide kubä ahäŋirän kädet waki-wakiinik mebäri mebäri täŋtäŋ kuk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("EP4_20","079_4_20","EPH","4","20","20","Upäŋkaŋ Kristo täŋo kädet täwetpäŋ täwoŋärewani u udewani nämo. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("EP4_21","079_4_21","EPH","4","21","21","Nämoinik! Ba jide? Manbiŋam bureni Jesuken nanik täwetpäŋ täwoŋärewani unita guŋ täkaŋ? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("EP4_22","079_4_22","EPH","4","22","22","Man bureni täwetpäŋ täwoŋärewani uwä ŋode; Apiŋo in ämawebe kodaki ude itkaŋ. Bian nadäkinik nämo täŋpäŋ ämawebe biani ude itkuŋ. Ämawebe biani ude itpäŋ unitäŋo bänep ba nadäŋ gärip biani iwarän täŋkuŋo u kakätäwut yäŋ täwerani. Nadäk biani uwä jopi, bänepjin täŋ-täkŋattagän. U iwarän täŋpäŋ waŋpäŋ wakinik tänayäŋ täŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("EP4_23","079_4_23","EPH","4","23","23","Unita kädet biani u maŋpä kwäkaŋ mäjojin ba nadäk-nadäkjin kodaki inipärik, tek ude wädäwä ärokta täwetpäŋ täwoŋärewani. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("EP4_24","079_4_24","EPH","4","24","24","Inä ämawebe kodaki ahäwut yäŋ täwerani. Ämawebe kodaki uwä Anututä täŋpäŋ pewän nadäk-gärip kodaki nikek, ini bumik ude ahäwani. Unitäŋo täktäki uwä siwoŋi kudupi-inik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("EP4_25","079_4_25","EPH","4","25","25","Unita yäŋpäŋ in jopman yäkyäk kädet peŋpäŋ man siwoŋi burenigän notjiye-kät kowat yäwän täŋpäŋ kuŋat täkot. Imata, nin gup kubä täŋo moräki moräki ude itkamäŋ unita. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("EP4_26","079_4_26","EPH","4","26","26","Unita kokwawak nadäŋpäŋä, ket nadäŋkaŋ; Kokwawakka unitä momi täktäk kädet-ken tepmaŋpekta. Unita kokwawakjin u pen nämo nadäŋ yäpmäŋ kuŋatneŋ. Nämo, kome nämo bipmäŋirän kepma ugän peneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("EP4_27","079_4_27","EPH","4","27","27","Täŋkaŋ Satanta yäma nämo dät imineŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("EP4_28","079_4_28","EPH","4","28","28","Täŋpäkaŋ inkät nanik äma ätu kubota täŋpani itkuŋo u kubota wari nämo täneŋ. Nämo, tuŋum imaka imaka yäpmäkta piäni ini täŋpäŋ yabäŋ ahäneŋ. Ude täŋpäŋ yäpmäŋkaŋ inita peŋit, äma jäwärita yämiŋit täneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("EP4_29","079_4_29","EPH","4","29","29","Täŋpäkaŋ man yäkyäkjin-ken man waki kubä nämo pewä ahäwek. Äma täŋkentäŋ yämikta man ugänpäŋ yäk täneŋ. Ude täŋirä ämatä nadäŋkaŋ säkgämän nadäŋpäŋ bänepi täŋkehärom täneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("EP4_30","079_4_30","EPH","4","30","30","Täŋpäkaŋ in Anutu täŋo Kudupi Munapikta nadäŋ bäräp nämo imineŋ. Imata, Anututä näkŋaken ämawebe ude it namiŋirä kadäni pähapken näkŋata biŋam bureni-inik kaŋ yämagura yäŋ nadäŋpäŋ Kudupi Munapik upäŋ inä wären täŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("EP4_31","079_4_31","EPH","4","31","31","Unita inä kädet wakiwaki ŋodewani u kudup peŋ moreneŋ; Iŋam kumät, täŋkubit-kubit, kokwawak, yäŋawät-awät, äma yäŋpäŋ-yebek, ba täŋpäwak kädet mebäri mebäri u nämoinik täneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("EP4_32","079_4_32","EPH","4","32","32","Nämo, kädet ŋodepäŋ täga täneŋ; Äbot täŋpani notjiye ätukät not kowata kowata täŋpäŋ bänep kwini terak kubägän kuŋatneŋ. Ude täŋkaŋ notjiye täŋo momi peŋ yämik täkot, Anututä Kristo wäpi terak momijin peŋ tamiŋkuko udegän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("EP5_1","079_5_1","EPH","5","1","1","Inä Anutu täŋo nanakiye, bänepi gämäni unita ini it täyak udegän itpeŋ kuŋat täkot. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("EP5_2","079_5_2","EPH","5","2","2","Täŋpäkaŋ irit kuŋat-kuŋatjinken iron kädettä intäjukun irek. Iron kädet nintä täkta yäwani uwä Kristotä ŋode niwoŋäreŋkuk; Unitä nadäŋ nimikinik täŋpäŋ iniken gupi nin täŋkentäŋ nimikta iniŋ kireŋkuk. Ude täŋkuko uwä Anututa ärawa käbäŋi säkgämän-inik, Anututä ini gäripi nadäk täyak ude täŋ imiŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("EP5_3","079_5_3","EPH","5","3","3","Inä Anutu täŋo kudupi ämawebe unita kubokäret kädet, yabäŋgärip waki ba äma täŋo tuŋumta yabäŋgärip täŋirä Anutu iŋamiken täga nämo täŋpek. Kädet udewanita yäŋpäŋ-nadäk nämoinik täk täneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("EP5_4","079_5_4","EPH","5","4","4","Täŋkaŋ man käbäŋi-käbäŋi, me yäkyäk, ba imaka mäyäk ikekta äräpi täktäk u inken nämo ahäwek. Nämo, inäwä Anutu bänep täga man iwet-iwet unitagän yäk täkot. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("EP5_5","079_5_5","EPH","5","5","5","Täŋkaŋ ŋode unita bureni-inik yäŋ nadäneŋ; Äma kubokäret kädet iwarani, kädet taräki täŋpani ba äma täŋo tuŋumta yabäŋgärip täŋpanitä Kristo ba Anutu täŋo yabäŋ yäwat yewa unitäŋo bureni nämoinik api koreneŋ. Imata, kudän u uwä anutu jopi nadäŋ yämik-yämik kädet ubayäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("EP5_6","079_5_6","EPH","5","6","6","Unita äma kubätä kädet waki udewani iwatta bänep ärik-ärik man täwerirän nämo nadäŋ imineŋ. Kädet udewanita Anutu täŋo kokwawaktä äma mani bitnäk täkaŋ-ken api ahäwek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("EP5_7","079_5_7","EPH","5","7","7","Unita in äma udewani-kät not nämoinik täŋpeŋ kuŋatneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("EP5_8","079_5_8","EPH","5","8","8","Nadäkaŋ? In bian bipmäŋ urani ude itkuŋo upäŋkaŋ apiŋo Ekäni-kät kowat kwasikorän täk täkaŋ unita peŋyäŋek ude itkaŋ. Unita peŋyäŋek nanak ämawebe ude itneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("EP5_9","079_5_9","EPH","5","9","9","U imata, peŋyäŋektä kädet täga ba kädet siwoŋi mebäri mebäri, ba man bureni yäkyäk kädet u pewän ahäk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("EP5_10","079_5_10","EPH","5","10","10","Unita irit-kuŋat-kuŋat Ekänitä gäripi nadäk täyak u kaŋ-ahäkta piäni täk täkot. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("EP5_11","079_5_11","EPH","5","11","11","Täŋkaŋ bipmäŋ urani täŋo kädettä bureni täga kubä nämo pewän ahäk täkaŋ unita mäde ut imiŋpäŋ wakini u kwawak pewä ahäk täkot. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("EP5_12","079_5_12","EPH","5","12","12","Wära! Kädet wakiwaki äma peŋawäk täŋpanitä käbop käbop täk täkaŋ u mäyäk ikek unita näkä kwawak yäŋahänaŋi nämo. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("EP5_13","079_5_13","EPH","5","13","13","Upäŋkaŋ peŋyäŋektä imaka kudup kwawak pewän ahäkta yäwani. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("EP5_14","079_5_14","EPH","5","14","14","U imata, peŋyäŋektä imaka käbop nanik täŋpewän kwawak ahäk täkaŋ uwä peŋyäŋek udegän it täkaŋ. Unita yäŋpäŋ man kubä ŋode kudän täwani pätak; Ai! Kumbani komeken däpmon pätkaŋ in apiŋo kodak taŋpäŋ akukot! Ude täŋirä Kristo täŋo peŋyäŋek intä terak ijiŋ-yäŋeton. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("EP5_15","079_5_15","EPH","5","15","15","Unita irit kuŋat-kuŋatjinta watäni ket itpäŋ kuŋatneŋ. Guŋtä kuŋat täkaŋ ude nämo kuŋatneŋ. Nämo, äma nadäk-nadäk ikektä kuŋat täkaŋ ude itpeŋ kuŋatneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("EP5_16","079_5_16","EPH","5","16","16","Apiŋo intä Anutu täŋo nadäk kädet u iwaräntäkta gwäk pimiŋpäŋ kuŋat-kuŋat kadäni. Imata, apiŋo kadäni wakiken itkamäŋ unita kepma kubä jop nämoinik tärepmirek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("EP5_17","079_5_17","EPH","5","17","17","Täŋkaŋ nadäk-nadäkjin nämo täŋkuräk täneŋ. Nämoinik, Ekänitä kädet siwoŋi intä iwatpäŋ täkta nadäk täyak u kaŋ-ahäkta piäni täk täkot. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("EP5_18","079_5_18","EPH","5","18","18","Täŋkaŋ ume komi täŋguŋguŋ täkta taŋi nämo näneŋ. Ude täŋpäŋä irit kuŋat-kuŋatjin api täŋpäwaneŋ. Ude unita ŋode täneŋ; Ume naŋpä tokŋek täkaŋ ude Kudupi Munapik imagurä tokŋek täyon. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("EP5_19","079_5_19","EPH","5","19","19","Täŋkaŋ äbot täŋpani notjiye-kät man ŋodewanipäŋ kowat yäwän täk täkot; Anutu iniŋoret kap Sam gänaŋ nanik ba ämatä yäŋtewani, ba kap kodaki Munapiktä bänepjin-ken pewän ahäk täkaŋ, kap udewani-udewanipäŋ teŋpäŋ bänepjintä Ekäni iniŋoret täkot. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("EP5_20","079_5_20","EPH","5","20","20","Ude täŋkaŋ Ekäninin Jesu Kristo wäpi terak imaka imaka ahäŋ nimik täkaŋ u kudupta yäŋpäŋ Anutu Naninta bänep täga man kadäni kadäni iwet täkot. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("EP5_21","079_5_21","EPH","5","21","21","Täŋpäkaŋ in Kristo täŋo man buramiŋpäŋ oraŋ imik täkaŋ unita injin udegän, man buramik kowata kowata täŋpeŋ kuŋat täkot. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("EP5_22","079_5_22","EPH","5","22","22","Eruk webe, Kristota watä piä täŋ imikta yäŋpäŋ inä äpjiye täŋo man kaŋ buramiwut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("EP5_23","079_5_23","EPH","5","23","23","U imata, äpitä webeni täŋo intäjukun ude itak, Kristotä gupi, äbot täŋpani waki keri-ken nanik yämagutkuko unitäŋo gwäki itak ude. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("EP5_24","079_5_24","EPH","5","24","24","Unita webeniyetä äpiye täŋo man buramik-inik täneŋ, Anutu täŋo äbottä Kristo täŋo man buramik-inik täk täkaŋ udegän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("EP5_25","079_5_25","EPH","5","25","25","Eruk äma, in uwä webejiyeta nadäŋ yämikinik täneŋ, Kristotä iniken äbot nadäŋ yämikinik täŋpäŋ unita gupi iniŋ kireŋkuko udegän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("EP5_26","079_5_26","EPH","5","26","26","Kristotä ude täŋkuko u mebäri ŋodeta täŋkuk; Äbot u Anututa biŋam täŋpäŋ kudupi irut yäŋpäŋ iniken manpäŋ umetä-yäŋ ärutpak taŋpäŋ yepmaŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("EP5_27","079_5_27","EPH","5","27","27","U äbot unitä ini iŋamiken säkgämän, kuräki-inik, bäräm bäräm nikek kubäkät nämo, dudumi-inik kaŋ irut yäŋ nadäŋpäŋ ude uwä täŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("EP5_28","079_5_28","EPH","5","28","28","U udegän, ämatä iniken gupita gäripi nadäk täkaŋ udegän webeniyeta nadäŋ yämineŋ. Unita äma, webeniyeta gäripi nadäk täkaŋ, äma udewanita ŋode täga nadäne; U iniken gupita gäripi nadäk täkaŋ yäŋ nadäne. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("EP5_29","079_5_29","EPH","5","29","29","Nadäkaŋ, äma kubätä iniken gupita iwan täga nämo täŋpek. Nämo, u watäni itpäŋ ketem towik täkaŋ, Kristotä äboriye watäni itpäŋ yepmäŋ towik täyak udegän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("EP5_30","079_5_30","EPH","5","30","30","U imata, nin uwä iniken gupi täŋo moräki moräki unita. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("EP5_31","079_5_31","EPH","5","31","31","Bureni, Anutu täŋo man ŋode kudän täwani unitä näkŋo man ŋo meham täyak; Ämatä miŋiye naniye yabä-kätäŋ päŋku webeni-kät kentäŋpäŋ gup kubägän ude täŋpäŋ api itdeŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("EP5_32","079_5_32","EPH","5","32","32","Täŋpäkaŋ man kudän ŋo täŋo mebäri uwä äpmoŋpani. Eruk man unitäŋo bureni uwä Kristo-kät äboriye unita yäyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("EP5_33","079_5_33","EPH","5","33","33","Upäŋkaŋ äma kubäkubä inta imaka, ŋode yäyak; Injinken gupjinta gäripi nadäk täkaŋ udegän webejiyeta nadäk täkot. Täŋpäkaŋ webe intäwä äyäŋutpäŋ äpjiye oraŋ yämik täkot. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("EP6_1","079_6_1","EPH","6","1","1","Eruk iroŋiroŋi, in Ekänita biŋam itkaŋ unita meŋjiye nanjiyeta man buramik täŋ yämiŋirä Anutu iŋamiken siwoŋi täk täyon. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("EP6_2","079_6_2","EPH","6","2","2","U imata, Moses täŋo baga man kubä, jukuman ikek intäjukun täyak uwä ŋode; In meŋjiye nanjiye oraŋ yämineŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("EP6_3","079_6_3","EPH","6","3","3","Eruk, unitäŋo jukuman uwä ŋode; Ude tänayäŋ täŋo uyaku säkgämän itkaŋ kome terak kadäni käroŋi api it yäpmäŋ äroneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("EP6_4","079_6_4","EPH","6","4","4","Täŋpäkaŋ meŋnan inä nanakjiyeta kokwawak jop nadäŋ nämo täŋ yämineŋ. Ude täŋpäwä inta gäripi nämo nadäŋpäŋ kokwawak nadäŋ tamineŋ. Unita kädet siwoŋi iwatta, kädet Kristotä gäripi nadäk täyak ugänpäŋ yäwetpäŋ yäwoŋäreŋpäŋ irit kuŋat-kuŋari yäpä-siwoŋtaŋ yämik täkot. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("EP6_5","079_6_5","EPH","6","5","5","Eruk, äbot täŋpani in ätu äma täŋo piä watä äma jopi kuŋat täkaŋ inta ŋode yäyat; Piä täŋ yämik täkaŋ unitäŋo mähemita umuntaŋpäŋ oraŋ yämiŋkaŋ bänep yarä täŋkaŋ nämo, mani buramik täkot. Kristo täŋo mani buramiŋpäŋ watä piä täŋ imineŋo udegän täŋ yämik täkot. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("EP6_6","079_6_6","EPH","6","6","6","Näk äma täga yäŋ nadäwän yäŋpäŋ kudän ude piä mähemi iŋamiken ugän nämo täŋyäkŋatneŋ. Nämo, bänep nadäk-nadäkjin piä uterak peŋkaŋ Kristota watä piä täŋ imikamäŋ yäŋ nadäŋpäŋ piä mähemi täŋo man buramik täneŋ. Anututä kädet udetawä gäripi nadäk täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("EP6_7","079_6_7","EPH","6","7","7","Unita Kristota täkamäŋ, äma kubäta nämo yäŋ nadäŋpäŋ watä piäjin u oretoret terak täk täkot. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("EP6_8","079_6_8","EPH","6","8","8","Imata, Ekänitä kowata piä wäp yäpani uterak nämo api tamek. U piä täga täk täkaŋ uterak api tamek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("EP6_9","079_6_9","EPH","6","9","9","Täŋpäkaŋ piä mähemi inä udegän, piä ämajiye jopi unita kudän säkgämän täŋ yämik täkot. Täŋumun-umun kädet täŋ yämikta nadäk täkaŋ u kudup kaŋ peŋ morewut. Imata, Ekäni kunum gänaŋ it täyak unitä in ba piä watä ämajiye bok Ekäni ude itkaŋ nadäk-nadäk kädet kubä terakgän inä yäpmäŋ danik täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("EP6_10","079_6_10","EPH","6","10","10","Eruk, man tärek-tärek ŋode täwera nadäwut; In Ekäni-kät kowat kwasikorän täŋpäŋ itkaŋ unita kehäromini wädäŋ yäpmäŋ päbä iŋitpäŋ uterak yeŋgämä pewäkaŋ kehäromigän itkot. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("EP6_11","079_6_11","EPH","6","11","11","Täŋkaŋ ämik täŋo tuŋum Anututä tamik täyak u kudup yäpmäŋpäŋ wädäwä ärowäkaŋ itkot. Ude täŋkaŋ uyaku äma waki Satan unitäŋo täŋyäkŋarani kudän waki mebäri mebäri unitä ahäŋ tamiŋirä täga api kehärom taŋpäŋ itneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("EP6_12","079_6_12","EPH","6","12","12","Unita ket nadäwut; Ämik täk täkamäŋ u ämakät nämo täk täkamäŋ. Nämoinik! Uwä imaka ärowani ba wäpi biŋam ikek, ba imaka imaka mebäri mebäri kehäromi nikek bipmäŋ urani kome ŋonita watäni it täkaŋ, ba äma waki täŋo aŋero kehäromi nikek punin kuŋat täkaŋ ukät ämik täk täkamäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("EP6_13","079_6_13","EPH","6","13","13","Unita ämik täŋo tuŋum Anututä tamik täyak u kudup wädäwä ärowäkaŋ itkot. Ude tänayäŋ täŋo uyaku ämik kadäni-ken iwankät ämik täŋpäŋ nämo api ämetpeŋ kuneŋ. Nämoinik, ämik täŋtäŋ kuŋtäŋgän iwan täŋo kehäromi paorirän inä ugän kehärom taŋpäŋ täga api itneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("EP6_14","079_6_14","EPH","6","14","14","Täŋpäkaŋ kehärom taŋpäŋ itnayäŋ nadäŋpäŋä eruk ŋode täneŋ; Man bureni upäŋ pioŋ ude täŋ-täpänek täkot. Täŋkaŋ kädet siwoŋi täktäkjin upäŋä kupäŋtek ude pewä wädäk täkot. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("EP6_15","079_6_15","EPH","6","15","15","Täŋkaŋ ämatä bäräŋekta kuroŋi ärärani peŋpäŋ pidämtak täkaŋ udewä bänep kubägän pewä ahäk-ahäk täŋo Manbiŋam Täga u ämawebe nämo nadäwani-ken päŋku yäŋahäkta pidämtak täkot. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("EP6_16","079_6_16","EPH","6","16","16","Ude täŋkaŋ kadäni kadäni nadäkinik kehäromi täŋpeŋ kuŋarirä unitäwä kurepä ude täŋ tamik täyon. Ude uyaku äma waki Satan unitä kuwek kädäp ikek gwäjiŋ täŋpän ämnayäŋ täŋo u täga api weŋkireneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("EP6_17","079_6_17","EPH","6","17","17","Täŋkaŋ Kristotä waki keri-ken nanik tämagutkuko unita juku piŋpäŋ kuŋarirä unitä gwäpä kehäromi ude täŋ tamik täyon. Täŋpäkaŋ Anutu täŋo man Kudupi Munapiktä tamik täyak upäŋä kadä ude iŋit täkot. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("EP6_18","079_6_18","EPH","6","18","18","Täŋkaŋ Kudupi Munapik täŋo kehäromi terak Anututä täŋkentäŋ tamikta yäŋapik man kädet mebäri mebäri terak kadäni kadäni iwet yabäk täkot. Täŋkaŋ nämo gaŋa täneŋ. Nämo, gwäk pimiŋpäŋ Anutu täŋo kudupi ämawebe kudupta yäŋpäŋ yäŋapik man yäk täkot. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("EP6_19","079_6_19","EPH","6","19","19","Ba näk täŋkentäŋ namikta imaka, yäŋapik täkot. Ude yäŋapiŋirä man yäwayäŋ täyat-ken u Ekänitä näwerirän Manbiŋam Täga täŋo mebäri käbop itkuko u umunkät nämo, bätakigän yäŋahäk täyiwa. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("EP6_20","079_6_20","EPH","6","20","20","Näk unitäŋo biŋam yäŋahäwani äma. Täŋkaŋ näk komi eŋiken itat unita notnaye, Ekäniken yäŋapiŋirä yäŋ namani ude, manbiŋam u bätakigän yäŋahäk täyiwa. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("EP6_21","079_6_21","EPH","6","21","21","Eruk notnaye, näk jide itat ba täk täyat unitäŋo manbiŋamä Tikikustä äreŋkaŋ api täwerek. Tikikus täŋo mebäri nadäkaŋ; U notninpak tägagämän, Ekäninin täŋo watä piä äma bureni-inik kubä. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("EP6_22","079_6_22","EPH","6","22","22","U iniŋ kireŋpewa äretak uwä ŋodeta; Nin kome itkamäŋ-ken ŋoken jide itkamäŋ u täwerirän nadäŋpäŋ bänepjin täŋkehärom taŋpäŋ itneŋta yäŋpäŋ iniŋ kireŋpewa äretak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("EP6_23","079_6_23","EPH","6","23","23","Täŋpäkaŋ Anutu Nanin-kät Ekäninin Jesu Kristotä äbot täŋpani notnaye in kudupta bänep kubägän irit, ba bänep iron nadäkinik ikek tamiton. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("EP6_24","079_6_24","EPH","6","24","24","Täŋpäkaŋ ämawebe Ekäninin Jesu Kristota gäripi tärek-täreki nämo nadäk täkaŋ uterak Anutu täŋo orakorakitä pat yämiton. Ugän.");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PP1_1","080_1_1","PHP","1","1","1"," Pol kenta Timoti, Jesu Kristo täŋo epän ämanigän, nektä man kudän ŋo kudän täkamäk. Täŋpäŋ Anutu täŋo kudupi ämawebe, Pilipai yotpärare-ken nanik, Jesu Kristo-kät kowat kwasikorän täŋpani, in ba intäjukun äma ba täŋkentäkjiye-kät in kudupta man ŋo kudän täŋ tamikamäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PP1_2","080_1_2","PHP","1","2","2","Täŋpäkaŋ Anutu Nanin-kät Ekäninin Jesu Kristo unitäŋo bänep iron ba bänep pidämtä intä terak äroton. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PP1_3","080_1_3","PHP","1","3","3","Intä nadäŋ namikinik täk täkaŋ u juku piŋpäŋ inta Anutu bänep täga man iwet täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PP1_4","080_1_4","PHP","1","4","5","Yäput peŋpäŋ in Jesuta nadäkinik täŋkuŋ-kentä päbä apiŋo nin täŋkentäŋ nimiŋirä Ekäni täŋo Manbiŋam Täga yäŋahäk täkamäŋ. Unita kadäni kadäni inta yäŋpäŋ Anutu-ken yäŋapik täyat u bänep oretoret terak yäŋapik täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PP1_6","080_1_6","PHP","1","6","6","Unita näk bureni-inik ŋode nadätat; Anututä intä terak epän täga kubä yäput peŋpäŋ täŋkuko u täŋ yäpmäŋ kuŋirän Jesu Kristo täŋo äbäkäbäk kadäni ahäŋirän api tärewek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PP1_7","080_1_7","PHP","1","7","7","Unita näk inta yäŋpäŋ bänep oretoret täk täyat u jop nämo täk täyat. Nämo, in nadäŋ namiŋpäŋ täŋkentäŋ namik täkaŋ unita. Nadäkaŋ? Anututä näka nadäŋ namiŋpäŋ epän tägagämän kubä namiŋkuko uwä intä täŋkentäŋ namiŋirä epän u bok täk täkamäŋ bumik. Täŋkentäŋ namiŋirä komi yotken itat ŋo, täga itat. Ba Anutu täŋo Manbiŋam Täga u bureni-inik yäŋ yäwetpäŋ täŋmeham täk täyat uwä, intä täŋkentäŋ namiŋirä täk täyat. Ude täk täkaŋ uwä inkät nin epän tägagämän u bok täk täkamäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PP1_8","080_1_8","PHP","1","8","8","Unita notnaye, in tabäkta bänepnatä kädäp ijik täyak. Anututä nadätak, Jesu Kristotä nadäŋ tamikinik täyak näk udegän in kuduptagänta nadäŋ tamikinik täk täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PP1_9","080_1_9","PHP","1","9","9","Täŋpäkaŋ inta yäŋpäŋ Anutu-ken ŋode yäŋapik täyat; Irit kuŋat-kuŋatjinken bänep iron kädet ahäŋ päton. Täŋkaŋ Anututä nadäk-nadäk täga tamiŋirän nadäk-nadäkjin kwawakinik nadäwä tumbut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PP1_10","080_1_10","PHP","1","10","10","Nadäwä tumbäpäŋ kädet täga ba waki yäpmäŋ daniŋpäŋ kädet tägagän api iwatneŋ. Iwat yäpmäŋ kuŋirä Jesutä äbayäŋ täyak-ken uwä iŋamiken momijin nämo, siwoŋi pähap api itneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PP1_11","080_1_11","PHP","1","11","11","Ba kubä ŋode yäŋapik täyat; Kristotä täŋkentäŋ tamiŋirän kädet siwoŋi iwarirä irit kuŋat-kuŋatjinken bureni kaŋ ahäŋ parän. Ude täŋirä Anutu täŋo wäpi biŋam punin-inik api ärowek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PP1_12","080_1_12","PHP","1","12","12","Näk ŋode täwerira nadäwä inide kubä täŋpän. Nepmäŋitpäŋ komi yot gänaŋ ŋo nepmaŋkuŋo unitä Anutu täŋo epän nämo itpipitak. Nämoinik! Uwä täŋkentäŋirän Anutu täŋo mantä pen kuŋatak! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PP1_13","080_1_13","PHP","1","13","13","Unita gapman täŋo komi äma u kudup, ba ämawebe päke unitä ŋode nadäŋ morekaŋ; Pol uwä Kristota nadäkinik täyak unita komi yotken teŋkuŋ yäŋ nadäk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PP1_14","080_1_14","PHP","1","14","14","Täŋpäkaŋ näk komi yotken ŋo irira notniye mäyap nabäŋpäŋ bänepi ŋode täŋkehärom täkaŋ; Pol u bätakigän itak, udegän itna yäŋkaŋ Ekäni terak yeŋgämä pewäpäŋ unitäŋo manbiŋam yäŋahäkta bätakigän nadäk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PP1_15","080_1_15","PHP","1","15","15","Täŋ, ätuwä näka kokwawak nadäŋkaŋ näk närepmitnayäŋ Jesu täŋo manbiŋam yäŋahäk täkaŋ. Upäŋkaŋ ätutäwä näk täŋkentäkta manbiŋam yäŋahäk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PP1_16","080_1_16","PHP","1","16","16","Äma udewani uwä näka nadäŋ namikinik täŋpäŋ ŋode nadäŋpäŋ manbiŋam yäŋahäk täkaŋ; Anututä nadäŋirän Pol u Manbiŋam Täga u täŋkehärom takta komi yotken itak yäŋ nadäk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PP1_17","080_1_17","PHP","1","17","17","Täŋpäkaŋ äma näk närepmitnayäŋ täkaŋ uwä nadäk siwoŋi nämo iŋitpäŋ ini gupi yäpmäŋ ärokta, Manbiŋam Täga u yäŋahäk täkaŋ. Uwä ŋode nadäŋkaŋ ude uwä täk täkaŋ; Manbiŋam yäŋahäŋitna Poltä nadäŋ bäräp täyon yäŋkaŋ yäk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PP1_18","080_1_18","PHP","1","18","18","Ude täŋ namikta Manbiŋam Täga u yäŋahäk täkaŋ upäŋkaŋ nadäwätäk nämo täk täyat. Nämo, nadäk täga terak yäŋahäneŋo ba nadäk waki terak yäŋahäneŋo u tägagän yäŋ nadätat. Imata, äma uwä manbiŋam mebäri kubä nämo yäŋahäk täkaŋ. Nämo! U Kristo täŋo manbiŋam ugänpäŋ yäŋahäk täkaŋ unita bänep oretoret täk täyat. Täŋkaŋ oretoret pen api nadäŋ yäpmäŋ ärowet! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PP1_19","080_1_19","PHP","1","19","19","U imata, näk ŋode nadätat; Yäŋapik manjin terak ba Jesu Kristo täŋo Munapik unitäŋo täŋkentäk terak bäräpi kotatat ŋonitä näk nämo api täŋpän waneŋ. Nämo, bäräpi unitä täŋkentäŋ namiŋirän tägagän api iret. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PP1_20","080_1_20","PHP","1","20","20","Unita näkŋo gäripna bureni-inik uwä ŋode; Epän Kristotä yäŋ namani u säkgämän kaŋ täŋpa! Täŋpa waneŋtawä! Nämo! Bänepna kehäromi-inik irirän apiŋonitä it yäpmäŋ ärowayäŋ täyat-ken u, irit kuŋat-kuŋatnatä Kristo täŋo wäpi biŋam yäpmäŋ ärok täyon! Kodak irero ba nutpewä kumbero u tägagän. U ba u täŋpayäŋ täro unitä Kristo täŋo wäpi biŋamgän kaŋ yäpmäŋ ärowän yäŋ nadätat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PP1_21","080_1_21","PHP","1","21","21","Imaka kubäta nämo nadätat. Kristo-tagän nadäŋpäŋ kuŋat täyat. Unitägän iritna täŋo kehäromi. Täŋpäkaŋ kumbero uwä, tägagämän! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PP1_22","080_1_22","PHP","1","22","23","E täŋ näk kodak irero uwä Ekäni täŋo epän pen täga täŋ yäpmäŋ ärowet. Unita nadäk yarä nikek ŋode peyat; Kodak itta nadätat, ba kumäkta udegän nadätat. Siwoŋi kubätagän nämo nadätat. Gäripi nadätat uwä komegup ŋo kakätäŋpeŋ Kristoken kuŋpäŋ uyaku säkgämän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PP1_24","080_1_24","PHP","1","24","24","Upäŋkaŋ näkä kumbakaŋ netätä in täŋkentäŋ tamineŋ? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PP1_25","080_1_25","PHP","1","25","25","Nämo! Mebäri unitagän Anututä nadäŋ namiŋirän kodakgän api iret yäŋ nadätat. Inkät itkaŋ täŋkentäŋ tamiŋpäŋ nadäkinikjin täŋ-kehäromtaŋ tamiŋira bänep oretoret terak api itneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PP1_26","080_1_26","PHP","1","26","26","Bureni-inik! Komi yot ŋo kakätäŋpeŋ päre inkät bok itnayäŋ täkamäŋ uwä Jesu Kristo nadäŋ imikinik täk täkaŋ u täŋ-kehäromtaŋ tamiŋira oretoret pähap api täneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PP1_27","080_1_27","PHP","1","27","27","Täŋpäkaŋ, inä kunum täŋo kome mähem ude äworeŋkuŋo itkaŋ unita Kristo täŋo Manbiŋam Täga unitä kädet ude kuŋarut yäŋ niwet täyak in udegän kuŋat täkot! Manbiŋam unita iwan kubä nämo täneŋ. Inken api ärewet ba nämo api ärewet yäŋ nämo nadätat upäŋkaŋ in ude kuŋarirä näk intäŋo Manbiŋam Täga ŋode ahäŋirän api nadäwet; In iwanta mäde ut yämiŋpäŋ bänepjin nämo pewä putärekaŋ. Nämo, bänep kubägän peŋpäŋ Manbiŋam Täga u täŋmeham täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PP1_28","080_1_28","PHP","1","28","28","Ude täŋkaŋ iwanjiyeta nämo umuntak täkaŋ yäŋ kaŋ nadäwa. Nadäkaŋ? Bätakigän ude täŋpeŋ kuŋat täkaŋ unitä iwanjiye kwawak ŋode yäwoŋärek täyak; Ninä paot-paotta biŋam iritna äma ŋowä Anututa biŋam täkaŋ! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PP1_29","080_1_29","PHP","1","29","29","Ude nadäk täkaŋ uwä mebäri ŋodeta; Anututä nadäkinik täŋpani inta imaka tägagämän kubä ŋode täŋ tamiŋkuk; Täga nadäŋ tamiŋirän Kristota nadäkinik-gän nämo täk täkaŋ. Nämo, inä u komeni yäpmäŋpäŋ komi bok nadäk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PP1_30","080_1_30","PHP","1","30","30","Täŋpäkaŋ Manbiŋam Täga täŋmeham täkta komi epän täŋkuro u in apiŋo komi udegän nadäk täkaŋ. Uwä imaka kudupi kubä nämo. Inkät bok itkaŋ Anutu täŋo manbiŋamta yäŋpäŋ komi nadäŋkuro u nadäkaŋ. Ba apiŋo komi nadätat ŋonitäŋo biŋam imaka, nadäk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PP2_1","080_2_1","PHP","2","1","1","Notnaye, injinta ŋode nadäwut; Kristo-kät kowat-kwasikorän täŋirä unitä bänepjin täŋ-kehäromtak täyak, ba nadäŋ tamikinik täŋpäŋ bänep nadäwätäkjin pewän paot täyak. Täŋkaŋ Munapiktä bänepjin-ken epän täŋirän äbot täŋpani notjiye-kät bänep kubägän täŋpäŋ kuŋat täkaŋ. Ba Anutu täŋo butewaki ba orakoraki uwä in nadäk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PP2_2","080_2_2","PHP","2","2","2","Unita äbot täŋpani notjiye-kät bänep nadäk-nadäk kubägän täŋpäŋ kowata kowata nadäŋ yämikinik täŋpeŋ kuŋat täkot. Ude täŋpeŋ kuŋarirä biŋam nadäŋpäŋ bänep oretoret pähap api täŋpet. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PP2_3","080_2_3","PHP","2","3","3","Injinta nadäwä ärowani täŋirän injin-tagän nämo nadäneŋ. Nämoinik! Injinta nadäwä äpani täŋirän notjiyeta nadäwä ärowani täk täkot. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PP2_4","080_2_4","PHP","2","4","4","Ba injinken epäntagän nämo nadäneŋ. Nämo, notjiye täŋkentäk-kentäk täŋpäŋ kuŋat täkot. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PP2_5","080_2_5","PHP","2","5","5","Jesu Kristotä kädet ŋode täŋpeŋ kuŋatkuko udegän-inik täŋpeŋ kuŋat täkot; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PP2_6","080_2_6","PHP","2","6","6","Jesu ini uwä Anutu itkuko upäŋkaŋ wäpi biŋam ikek Anutu udegän itta nämo nadäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PP2_7","080_2_7","PHP","2","7","7","Nämoinik! U wäpi biŋam käbop peŋpäŋ komen äma äworeŋpäŋ watä äma jopigän ude itkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PP2_8","080_2_8","PHP","2","8","8","Komen äma iŋam dapun terak äbäŋkaŋ inita nadäwän äpani täŋirän Nani täŋo mani buramiŋpäŋ kädet peŋ imiŋkuko ugän ehutpäŋ iwat yäpmäŋ kuŋtäŋgän kumäk-kumäki kaŋ-ahäŋkuk. Täŋkaŋ jop nämo kumbuk. U komi pähap nadäŋpäŋ päya kwakäp terak utpewä kumbuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PP2_9","080_2_9","PHP","2","9","10","Ude täŋkuko unita Anututä imaka imaka kunum gänaŋ, kome terak ba kumbani mäjotä irani-ken u kuduptagän gwäjiŋ äpmoŋ imineŋta Jesu yäpmäŋ päro punin-inik unu teŋkuk. Teŋpäŋ wäp ätu yärepmit moreŋpäŋ wäp biŋam ärowani-inik imiŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PP2_11","080_2_11","PHP","2","11","11","Unita imaka meni nikek kuduptagäntä kwawak ŋode yäŋahäneŋ; Jesu Kristo u Ekäni-inik itak! Ude yäŋahäŋirä Anutu Nan täŋo wäpi biŋamtä punin-inik ärok täyon. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PP2_12","080_2_12","PHP","2","12","12","Unita notnaye, inä Anutu täŋo man buramik täkot. Näk inkät bok itkaŋ mani biŋam täwerira buramik täŋkuŋ. Unita apiŋo inkät nämo itkamäŋ upäŋkaŋ Jesu Kristo täŋo kädetta nadäŋkaŋ gwäk pimiŋpäŋ man buramik bian täk täŋkuŋo udegän täk täkot. Täŋkaŋ Anututä in inita biŋam iwoyäŋkuko unita nadäŋpäŋ iŋamiken umuntaŋpäŋ nadäŋ dämiŋpäŋ irit kodaki täŋo kädet iwat täkot. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PP2_13","080_2_13","PHP","2","13","13","Nadäkaŋ? Anututä kädet ini gäripi nadäk täyak intä u iwatta bänepjin-ken gäripikät kehäromi bok pewän ahäk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PP2_14","080_2_14","PHP","2","14","14","Unita imaka u ba u tänayäŋ täkaŋ uwä bänep täga terak täneŋ. Mankät-mankät ba yäŋwawak terak nämo täneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PP2_15","080_2_15","PHP","2","15","15","Ude tänayäŋ täŋo uwä Anutu täŋo nanakiye ude, momijin nämo, siwoŋigän api itneŋ. Ude itkaŋ komen ämawebe gwäjiŋ ärowani, momi täŋpani u bämopi-ken peŋyäŋek, guk ude kaŋ irut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PP2_16","080_2_16","PHP","2","16","16","Peŋyäŋek ude itkaŋä irit kehäromi täŋo man iŋit dämiŋpeŋ kaŋ kuŋarut. Ude tänayäŋ täŋo uwä Kristo täŋo äbäkäbäk kadäni-ken inta bänep oretoret pähap täga api täŋpet. Imata, epän pähap inken täŋkuro u täŋira jopi nämo täŋkuk yäŋ api nadäwet. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PP2_17","080_2_17","PHP","2","17","17","Täŋpäkaŋ nägätna käwep api piwa kuneŋ. Upäŋkaŋ kumäkta nämo bitnätat. Nämo, nutpewä kumbero uwä nägätnatä intäŋo nadäkinikjin-kät awähutpäŋ Anututa ärawa täŋ-imikimik ude täŋpek. Ude täkta bänep täga nadätat unita inkät oretoret kaŋ täna! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PP2_18","080_2_18","PHP","2","18","18","Täŋpäkaŋ in udegän oretoret täŋpäŋ näkä nadätat udegän bänep pidäm nadäneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PP2_19","080_2_19","PHP","2","19","19","In jide itkaŋ yäŋ nadäwa yäŋpäŋ unita Ekäni Jesutä ini nadäŋirän Timoti inken iniŋ kireŋpewa api ärewek. Täŋkaŋ inken nanik manbiŋam kubä äbä näwerän nadäŋpäŋ bänep pidäm kaŋ täŋpa. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PP2_20","080_2_20","PHP","2","20","20","Nadäkaŋ? Ninken äma Timoti udewani kubä nämo itak. Äma uwä inta iyap takinik täk täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PP2_21","080_2_21","PHP","2","21","21","Täŋ, äma mäyap-iniktä initagän nadäwätäk täŋpäŋ Jesu Kristo täŋo epänta nämo nadäk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PP2_22","080_2_22","PHP","2","22","22","Täŋpäkaŋ Timoti täŋo mebäri u nadäkaŋ. Uwä nanakiyetä naniye täŋkentäk täŋ yämik täkaŋ udegän Ekäni täŋo Manbiŋam Täga unitäŋo epän täŋkentäŋ namik täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PP2_23","080_2_23","PHP","2","23","23","Unita näkken imaka u ba u ahäwayäŋ täyak unita itpäŋ kaŋkaŋä kämi, Timoti api iniŋ kireŋpewa ärewek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PP2_24","080_2_24","PHP","2","24","24","Täŋpäkaŋ Ekänitä nadäŋ namänä kadäni käroŋi nämo itkaŋ api ärewet yäŋ nadätat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PP2_25","080_2_25","PHP","2","25","25","Eruk, notninpak Epafroditus unita täwerayäŋ. Näk täŋkentäkta wäyäkŋeŋira Epafroditus u iniŋ kireŋpewä wäpjin terak päbä täŋkentäŋ namiŋkuk. Täŋkentäk ämana unitä täŋkentäŋ namiŋpäŋ Anutu täŋo man meham täk täyak. Täŋpäkaŋ u inken äneŋi iniŋ kireŋpewa ärekta nadätat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PP2_26","080_2_26","PHP","2","26","26","Notninpak u käyäm täŋirän manbiŋam nadäŋkuŋo unita inta nadäwätäk täŋ itak. Täŋkaŋ intä nadäwätäk täneŋo udeta in tabäkta bänepi kädäp ijiŋ itak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PP2_27","080_2_27","PHP","2","27","27","Täŋpäkaŋ käyäm ähan nämo täŋkuk. Taŋi täŋpäŋ pära kumbuk. Upäŋkaŋ Anututä butewaki nadäŋ nimiŋpäŋ täŋkentäŋ imiŋirän nämo kubuk. Kubuk yäwänä butewaki ärowani nadäwam unita nek bok täŋkentäŋ nimiŋkuk yäŋ yäyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PP2_28","080_2_28","PHP","2","28","28","U kaŋpäŋ bänepjin tägawekta ba näk udegän nadäwätäk ikek nämo kaŋ kuŋara yäŋpäŋ ŋodetä api tewa ärewek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PP2_29","080_2_29","PHP","2","29","29","Unitä äreŋirän bänep täga nadäŋ imiŋpäŋ Ekänita yäŋpäŋ not täŋ imineŋ. In äma udewani oraŋ yämik täkot. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PP2_30","080_2_30","PHP","2","30","30","Uwä Kristo täŋo epänta yäŋpäŋ gädäp kumbuk. In täŋo bägup yäpmäŋpäŋ watä epän täŋ namiŋpäŋ gupita nämo iyap taŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PP3_1","080_3_1","PHP","3","1","1","Eruk notnaye, man kubä yäwa. Ekänita yäŋpäŋ bänep pidäm terak kuŋat täkot. Ba man bian täwerani ugänpäŋ täwetta nämo gaŋa täyat. Nämo, man unitä watä täga it tamek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PP3_2","080_3_2","PHP","3","2","2","Täŋkaŋ aŋta watäni itpeŋ kuŋat täkot! Uwä äma wakiinik, Anutu iŋamiken siwoŋi itta gupi moräk madäkta yäk täkaŋ. U Juda täŋo baga man u iwatpäŋ ude uwä yäk täkaŋ. Upäŋkaŋ nämoinik nadäŋ yämineŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PP3_3","080_3_3","PHP","3","3","3","Nämo! Gup moräk madäwani bureni-inik uwä nin. Ninä Kudupi Munapik täŋo kehäromi terak Anutu iniŋ orerani, ba Kristo Jesu terakgän oretoret täk täkamäŋ unita gup moräk madäwani bureni-inik itkamäŋ. Täŋkaŋ nin ŋode nadäk täkamäŋ; Imaka u ba u gupnintä täk täkamäŋ unitä Anutu iŋamiken täga nämo täŋkentäŋ nimek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PP3_4","080_3_4","PHP","3","4","4","Imaka u ba u gup kädatä täŋpewän Anutu iŋamiken siwoŋi täga itne täŋpänä Pol näk Anutu iŋamiken siwoŋi-inik iram. Imata, näk gup käda täŋo täŋkentäk udewani mäyap yäput, äma kudup yärepmitkuro uwä ŋode; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PP3_5","080_3_5","PHP","3","5","5","Näk Isrel äma bureni, Benjamin täŋo äbotken nanik. Näk ahäŋpäŋ parira kepma 7 ude täreŋirän gupna moräk madäwani. Bureni! Näk Juda äma pähap. Täŋkaŋ baga man täŋo miŋi, Parisi äma itkut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PP3_6","080_3_6","PHP","3","6","6","Baga man unita nadäkinik täŋpäŋ unita gwäk pimiŋpäŋ äbot täŋpani täŋo iwan äma ude itkut. Ba näk Moses täŋo baga man kudup iwat moreŋpäŋ siwoŋi-inik ude itkut. Äma kubätä Moses täŋo baga man iwatpäŋ Anutu iŋamiken siwoŋigän täga irän yäwänäku näk imaka, siwoŋigän itet. Imata, näk baga man u iwatta gwäk pimiŋpäŋ iwat täŋkuronik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PP3_7","080_3_7","PHP","3","7","7","Upäŋkaŋ ude nämo! Bian imaka u ba unitä Anutu iŋamiken täŋpewän siwoŋi itat yäŋ nadäŋkuro unita apiŋo Kristota yäŋpäŋ nadäŋira jopi täk täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PP3_8","080_3_8","PHP","3","8","9","Ba ugän nämo. Apiŋo näk Ekänina Kristo unitäŋo mebäri kakinik täŋpäŋ nadäwa inide kubä täk täyak. U imaka tägagämän-inik kubä unita imaka bian yäŋkut ba täŋkuro unita nadäwa jiraŋ bureni-inik ude täk täyak. Näk Kristo yäpmäŋ wädäŋpäŋ u kwasikorayäŋ yäŋpäŋ imaka kuduptagän jiraŋ yäŋ yäŋpäŋ bitnäŋ moreŋkut. Apiŋo baga man iwatpäŋ Anutu iŋamiken siwoŋi irit unita nadäwa bureni nämo täk täyak. Nämoinik! Anutu iŋamiken siwoŋi irit kädet kubägän itak, u Kristota nadäŋ imikinik täktäk kädet. Kädet uterakgän Anututä ini Ämawebe siwoŋi yäŋ yäŋtäreŋ nimani. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PP3_10","080_3_10","PHP","3","10","10","Täŋpäkaŋ näk imaka kubäta nämo nadätat. Kristo-kät not täŋpäŋ kuŋattagän nadätat. Ba akukakuki täŋo kehäromi näkä terak ahäŋirän komi nadäŋkuko udegän näkä yäpurärätpäŋ kaŋ nadäwayäŋ nadätat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PP3_11","080_3_11","PHP","3","11","11","Ude täŋpäŋ nadäk unitä iŋitpäŋ kumbuko udegän iŋitpäŋ kuŋattäŋgän kumäŋ-kumäŋ-ken nanik akuŋkuko udegän äneŋi api akwet yäŋ nadätat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PP3_12","080_3_12","PHP","3","12","12","Ŋode uwä näkŋata nämo yäyat; Baga pewani-ken ahäŋpäŋ epmäget uku yäput yäŋ nämo yäyat, ba Kristo-kät kwasikot-inik täŋpäŋ kuŋat täyat yäŋ nämo yäyat. Nämo, jop Kristo Jesutä näk inita nämagutkuko unita epmäget u yäpmäkta ehutpäŋ kädet-ken bäräŋek täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PP3_13","080_3_13","PHP","3","13","13","Unita notnaye, näkŋata epmäget u bian yäput yäŋ nämo nadätat. Upäŋkaŋ ŋode uwä täk täyat; Imaka bian nadäŋkut ba täŋkuro u mäde ut yämik täyat. Täŋpäŋ imaka iŋamna-ken itak u yäpmäkta gwäk pimiŋpäŋ bäräŋek täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PP3_14","080_3_14","PHP","3","14","14","Bureni! Anututä Jesu Kristota yäŋpäŋ kunumta biŋam nämagutpäŋ baga pewani-ken epmäget peŋ namiŋkuko u kaŋ-ahäwetta dapunatä kaŋit-kaŋit bäräŋetat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PP3_15","080_3_15","PHP","3","15","15","Täŋpäkaŋ ämawebe nadäk-nadäk täga yäpmäŋ kuŋat täkaŋ inä, nadäk-nadäk näkä yäŋahätat ŋo udegän nadäŋpeŋ kuŋatne. Täŋ, in ätutäwä nadäk inigän kubä iŋit täkaŋ uwä Anututä bänepjin-ken peŋyäŋeŋirän api nadäwä täreneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PP3_16","080_3_16","PHP","3","16","16","Unita kädet iwat yäpmäŋ äbumäŋo ugän kaŋ iwat yäpmäŋ kuna! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PP3_17","080_3_17","PHP","3","17","17","Eruk notnaye, näk intäjukun kuŋkaŋ kädet näkä täŋpäŋ täwoŋärek täyat ugän kaŋ täŋput. Ba äma ätutä näkŋo kädet iwarirä yabäŋpäŋ-nadäk täkaŋ udegän kaŋ täŋput. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PP3_18","080_3_18","PHP","3","18","18","Täŋpäkaŋ äma ätuta täwetkuro u äneŋi konäm butewaki terak täwetat; U Kristo kumbuko unitäŋo manbiŋamta iwan täŋpäŋ kuŋat täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PP3_19","080_3_19","PHP","3","19","19","Äma udewani uwä paot-paotta biŋam yäwani. Gupi täŋo gäriptä ärowani täŋ yämik täyak. Ba imaka mäyäk ikekta bänep täga pähap nadäk täkaŋ. Täŋkaŋ bänep nadäk-nadäki imaka kome terak nanik unitagän pek täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PP3_20","080_3_20","PHP","3","20","20","Täŋpäkaŋ ninäwä komenin kujat uwä kunum unita uken nanik Ekäni Jesu Kristotä äpäŋpäŋ nimagurekta oretoret terak itsämäŋkamäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PP3_21","080_3_21","PHP","3","21","21","Täŋkaŋ Kristo unitä äma ba imaka kuduptagän yäpmäŋ äpäŋpäŋ ini gämori-kengän äbot kubägän yepmaŋpekta kehäromi pat imitak. Täŋkaŋ kehäromi unitä gupnin parawani yäpmäŋ äyäŋutpewän iniken gupi ude, peŋyäŋek wärani nikek api äworene. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PP4_1","080_4_1","PHP","4","1","1","Unita notnaye, näkŋo man u nadäŋkaŋ Ekäni terak kwasikotpäŋ kehäromigän kuŋat täkot. Bänepnatä inta nadäk täyat u inide kubä. Ba in uwä gwäki tägagämän kubä Anututä namitak ude bumik unita inta yäŋpäŋ bänep oretoret terak kuŋat täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PP4_2","080_4_2","PHP","4","2","2","Täŋpäkaŋ wanotninyat Yuodia kenta Sintike, ek Ekänita yäŋpäŋ bänep kubägän peŋpäŋ kuŋat täkon. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PP4_3","080_4_3","PHP","4","3","3","Täŋpäkaŋ notnapak täŋkentäk ämana, gähä webe yarä u yabäŋ yäwariri siwoŋigän kuŋat täkon. Imata, webe yarä u ba Klemen-kät notnaye ätu ukät Ekäni täŋo Manbiŋam Täga u yäŋahäkta täŋkentäŋ namiŋkuŋ. Unitäŋo wäpi kudän, irit kehäromi täŋo buk terak kudän täwani. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PP4_4","080_4_4","PHP","4","4","4","Unita ämawebenaye, kadäni kadäni Ekänita yäŋpäŋ bänep oretoret nadäŋpeŋ kuŋat täkot. Äneŋi udegän yäkgän täŋpa; Oretoret täk täkot! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PP4_5","080_4_5","PHP","4","5","5","Täŋpäkaŋ Ekäni täŋo äbäkäbäk kadäni keräp täyak unita äma iŋamiken äma kwini täŋo kädet iwat täkot. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PP4_6","080_4_6","PHP","4","6","6","Täŋkaŋ imaka u ba unita nadäwätäk nämo täneŋ. Nämoinik, bänepjin-ken nadäk ba man jide pätak u Anutu-ken yäŋahäŋpäŋ iwet täkot. Täŋkaŋ yäŋapik manjin uwä bänep täga terak yäŋapik täkot. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PP4_7","080_4_7","PHP","4","7","7","Ude täŋkaŋ Anututä bänepnin-ken bänep pidäm pewän ahäk täkaŋ unitä bänep nadäk-nadäkjinta watä irirän Kristo Jesu kwasikotpäŋ bätakigän täga api kuŋatneŋ. Bänep pidäm Anututä bänepnin-ken pewän ahäk täkaŋ uwä säkgämän, inipärik kubä, komen ämatä nadäwä tärenaŋi nämo. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PP4_8","080_4_8","PHP","4","8","8","Täŋpäkaŋ notnaye, man kubä ŋode täwetat; Imaka tägatäga ŋodetagän nadäŋpeŋ kuŋat täkot; Imaka bureni-inik, imaka mäyäki nämo, imaka siwoŋigän kudupi paki-inik, imaka säkgämän, ba kädet mebäri mebäri unita tägagämän yäŋ yäk täkamäŋ. Nadäk-nadäkjin imaka udewani terakgän peŋpäŋ kuŋat täkot. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PP4_9","080_4_9","PHP","4","9","9","Ude täŋkaŋ näk imaka täŋpäŋ-täwoŋärek ba täwetpäŋ täwoŋärek täŋira kaŋpäŋ nadäk täŋkuŋo ugänpäŋ täŋ yäpmäŋ kuŋat täkot. Täŋpäkaŋ Anutu bänep pidäm mähemitä inkät bok api itneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PP4_10","080_4_10","PHP","4","10","10","Eruk notnaye Ekänita oretoret pähap täyat uwä ŋode; In kadäni käroŋi nabäŋ äwaräkuk bumik täŋ yäpmäŋ äbätäŋgän apiŋo näka äneŋi nadäŋ namiŋpäŋ täŋkentäŋ namik täkaŋ. Täŋkaŋ in näka nadäŋkuŋo upäŋkaŋ imaka täŋkentäŋ namikta kädetta wäyäkŋeŋkuŋ käwep. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PP4_11","080_4_11","PHP","4","11","11","Näkŋata butewaki nadäŋpäŋ nämo yäyat. Nämo, waki ba täga ahäŋ namik täkaŋ uken nadäwätäk-kät nämo, bänep täga terakgän itta epäni täŋpäŋ nadäwa tärekaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PP4_12","080_4_12","PHP","4","12","12","Unita jäwäri ba tuŋumna nikek irero upäŋkaŋ unita nadäwätäk nämo täk täyat. Ketemna nikek ba nakta jop iret, ba tuŋumna nikek ba tuŋumta jop irero upäŋkaŋ bänep tägagän nadäŋpäŋ iret. Kadäni tägaken ba kadäni wakiken kwikinik irit unitäŋo mebäri nadäŋ moretat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PP4_13","080_4_13","PHP","4","13","13","U imata? Kehäromi namani Kristo unitäŋo kehäromi terak imaka imaka täga täŋpet. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PP4_14","080_4_14","PHP","4","14","14","Upäŋkaŋ intä näk komi bäräpi terak irira täŋkentäŋ namiŋkuŋo unita inta säkgämän nadätat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PP4_15","080_4_15","PHP","4","15","15","Täŋkaŋ Pilipai äbot täŋpani in ŋode nadäk täkaŋ; Ekäni täŋo man yäput peŋkut-ken uken Masedonia kome pewayäŋ täŋira äbot täŋpani kome ätuken naniktä nabäŋ äwaräkuk täŋkuŋ. Täŋirä inkätgän namiŋ-gamiŋ täŋpeŋ kuŋatkumäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PP4_16","080_4_16","PHP","4","16","16","Bureni, Tesalonaika yotpärare-ken irira in täŋkentäŋ namikta näka iron ätu pewä äbäk täŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PP4_17","080_4_17","PHP","4","17","17","Moneŋ tuŋum ätukät kaŋ namut yäŋpäŋ nämo yäyat. Nämo, gwäki täga kunum täŋo käwut-ken nanikpäŋ taŋigän kaŋ ahäŋ tamän yäŋpäŋ yäyat. Mebäri unita täŋkentäk epän u pen kaŋ täŋput yäŋ nadätat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PP4_18","080_4_18","PHP","4","18","18","Täŋpäkaŋ näk imaka kubäta nämo wäyäkŋetat. Nämo, notjinpak Epafroditustä iron inken nanik namiŋirän täŋbumbum äma ude bumik itat. Intä näka täŋ namiŋkuŋo unita nadäŋira Ekänita gupe käbäŋi nikek ijiŋ imani bumik täyak. Anututä unita nadäwän säkgämän-inik kubä täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PP4_19","080_4_19","PHP","4","19","19","Täŋpäkaŋ Anutunatä tuŋumi säkgämän-inik, iniken peŋyäŋek ikek, Jesu Kristoken buŋärani uken nanikpäŋ api tepmäŋ towik täŋpek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PP4_20","080_4_20","PHP","4","20","20","Unita Anutu nanin-ken oretorettä oretoret pat yäpmäŋ kuk täyon. Bureni! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PP4_21","080_4_21","PHP","4","21","21","Eruk, in mena jinom yäpmäŋpäŋ Anutu täŋo kudupi ämawebe Kristo Jesuta biŋam täkaŋ u oretoret manna kaŋ yäwerut. Ba äbot täŋpani notjiye näkkät itkamäŋ ŋo udegän oretoret man täwetkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PP4_22","080_4_22","PHP","4","22","22","Täŋkaŋ Anutu täŋo kudupi ämawebe kuduptagän ba äbot täŋpani Sisatä yotken epän täŋ imik täkaŋ u imaka, oretoret man tewä ärekaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PP4_23","080_4_23","PHP","4","23","23","Täŋpäkaŋ Ekäni Jesu Kristo täŋo bänep irontä bänepjin täŋ-meham täyon.");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("CL1_1","081_1_1","COL","1","1","2"," Näk Pol, Anutu täŋo nadäk terak Kristo Jesu täŋo aposoro itat. Täŋpäkaŋ notninpak Timoti-kät nektä Kolosi komeken Kristo-kät kwasikorani, Ekäni täŋo ämawebe notniye inta man kudän ŋo täŋpäŋ tamikamäk. Täŋkaŋ Anutu nanin-ken nanik orakorak ba bänep pidämtä intä terak äroton. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("CL1_3","081_1_3","COL","1","3","3","Ninä Anutu, Ekäninin Jesu Kristo unitäŋo nani uken kadäni kadäni inta yäŋpäŋ yäŋapik täkamäŋ. In täŋo manbiŋam nadäŋkumäŋo unita inta yäŋpäŋ bänep täga man wari wari iwet täkamäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("CL1_4","081_1_4","COL","1","4","5","In Kristo Jesu nadäŋ imikinik täk täkaŋ ba äbot täŋpani ämawebe-ken bänep iron täŋ yämik täkaŋ unitäŋo manbiŋam nadäŋkumäŋ. Ude täk täkaŋ uwä omäk tägagämän kunum gänaŋ inta biŋam pewani unita yäŋpäŋ ude täk täkaŋ. Täŋpäkaŋ Jesu täŋo manbiŋam bureni u inken täwetpäŋ täwoŋärek täŋirä imaka tägagämän unitäŋo manbiŋam nadäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("CL1_6","081_1_6","COL","1","6","6","Ba in-tägän nämo nadäŋkuŋ. Nämo, Manbiŋam Täga u komeni komeni ahäŋ yäpmäŋ kuŋkaŋ bureni pewä ahäŋ-bumbum täŋ yäpmäŋ kuyak. Täŋkaŋ bureni u inken udegän ahäk täkaŋ. Inä Anutu täŋo orakorak unitäŋo biŋam bureni u nadäwä tärewäpäŋ bänepjin-ken peŋpäŋ yäpmäŋ kuŋatkuŋotä pen yäpmäŋ kuŋat täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("CL1_7","081_1_7","COL","1","7","7","Täŋpäkaŋ Jesu täŋo manbiŋam u notninpak bureni Epafras unitä täwetpäŋ täwoŋäreŋkuk. Notninpak uwä Kristo täŋo watä äma tägagämän kubä. U täŋkentäŋ nimiŋpäŋ inken epän täk täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("CL1_8","081_1_8","COL","1","8","8","Täŋpäkaŋ Munapiktä inken bänep iron kädet pewän ahäŋkuŋo unitäŋo manbiŋam niwetkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("CL1_9","081_1_9","COL","1","9","9","Nin manbiŋam u nadäŋpäŋ uterakgän yäput peŋpäŋ kadäni kadäni Anututä täŋkentäŋ tamikta yäŋapik man ŋode yäk täkamäŋ; Kudupi Munapiktä bänep nadäk-nadäkjin taŋi pewän ahäŋ tamiŋirän Anutu täŋo mebäri kaŋpäŋ nadäkinik kaŋ täŋ yäpmäŋ kut. Ude täŋkaŋ kädet unitä gäripi nadäk täyak u ketinik nadäwut yäŋpäŋ yäŋapik täkamäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("CL1_10","081_1_10","COL","1","10","10","Ba ŋode imaka yäŋapik täkamäŋ; Intä irit kuŋat-kuŋat Ekänitä ini gäripi nadäk täyak ugänpäŋ iwarirä gäripi nadäwän. Täŋpäŋ epän täga mebäri mebäri täŋtäŋ kuŋarirä unitäŋo bureni kaŋ ahäwut. Ba Anutu täŋo mebäri yäŋpäŋ-nadäk täŋ yäpmäŋ kuŋirä taŋi kaŋ tägawän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("CL1_11","081_1_11","COL","1","11","11","Täŋpäkaŋ Anutu kehäromini pähap inide kubätä täŋ-kehäromtaŋ tamekta yäŋapik man yäk täkamäŋ. Ude täŋ-kehäromtaŋ tamiŋirän ehutpäŋ nadäkinikjin nämo pewä putärewäkaŋ bäräpi ahäŋ tamäwä u gänaŋ oretoret terak kwikinik itsämneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("CL1_12","081_1_12","COL","1","12","12","Ude täŋkaŋ nanin uwä bänep täga man iwet täkot. U imata, Nanin uwä tuŋum täga kämi yäpmäkta yäwani u kaŋ-ahänetta nin yäpän-tägawäpäŋ nipmaŋkuko unita. Täŋ, imaka tägagämän u ekäni täŋo ämawebe peŋyäŋeki gänaŋ kuŋarani ätu ukät api kaŋ-ahäne. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("CL1_13","081_1_13","COL","1","13","13","Anutu u bipmäŋ urani mähemi täŋo kehäromi-ken nanik ketäreŋpäŋ nanaki bänepi gämäni täŋo kaŋiwat yewani gänaŋ nipmaŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("CL1_14","081_1_14","COL","1","14","14","Nanaki unitä wakinin täŋo kowata yäpmäŋpäŋ mominin ärut moreŋ nimiŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("CL1_15","081_1_15","COL","1","15","15","Täŋpäkaŋ Anutu ämatä nämo kawani unitäŋo iŋam-dapun bureni uwä Jesu Kristo kwawak ahäŋkuko u. U imaka kuduptagän täŋo intäjukun äma ude kuŋatkukotä pen kuŋatak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("CL1_16","081_1_16","COL","1","16","16","Täŋkaŋ u keri terak imaka kuduptagän ahäŋ moreŋkuŋ. Imaka kunum gänaŋ ba kome terak, imaka känaŋi ba nämo känaŋi, imaka ärowani, ba imaka wäpi biŋam ba kehäromi nikek u kuduptagän täŋpäŋ yepmaŋkuk. Täŋpäkaŋ imaka kuduptagän u keri terakgän ahäŋkuŋ, ba u kuduptagän watä epän täŋ imikta yäwani. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("CL1_17","081_1_17","COL","1","17","17","Täŋkaŋ imaka kuduptagänta intäjukun täŋ yämik täyak ba unitäŋo meham terak itkuŋotä itkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("CL1_18","081_1_18","COL","1","18","18","Täŋpäkaŋ Kristo ini uwä nadäkinik täŋpani äbot pähap täŋo gwäki ude irirän äbot täŋpani uwä Kristo täŋo gupi ude. Täŋkaŋ Kristo uwä äbot pähap unitäŋo doni-inik. Uwä äma intäjukun-inik kumbani-ken naniktä akwani. Ude täŋpäŋ ini kubä-tägän imaka kuduptagän täŋo intäjukun ude itkukotä itak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("CL1_19","081_1_19","COL","1","19","19","U imata, Anututä nadäŋ imiŋirän iniken täktäk ba mebärini kudup u Nanakiken tokŋeŋ pätak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("CL1_20","081_1_20","COL","1","20","20","Täŋpäkaŋ Anututä nadäk tawaŋ ŋode peŋkuk; Nanakna terak imaka kome terak ba kunum gänaŋ päke u kudup näkŋata biŋam äneŋi kaŋ täŋput yäŋ nadäŋkuk. Ude nadäŋkuko unita topmäk-topmäk kubägän pewän ahäkta nanakitä päya kwakäp terak nägäri piwän kuŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("CL1_21","081_1_21","COL","1","21","21","Täŋpäkaŋ inä bian Anutu mäde ut imiŋpäŋ injingän kuŋat täŋkuŋonik. Nadäk-nadäkjin ba täktäkjin waki unitä Anututa iwan täŋ imik täŋkuŋonik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("CL1_22","081_1_22","COL","1","22","22","Ude täŋpeŋ kuŋat täŋkuŋo upäŋkaŋ Kristotä gup tohari nikek ahäŋpäŋ päya kwakäp terak kumbuko uterak inä Anutu inikät bänep kubägän ude kuŋatta tämagutkuk. Ude täŋkuko uwä intä iŋamiken kudupi kuräki, momi nämotä kuŋatneŋta tepmaŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("CL1_23","081_1_23","COL","1","23","23","Ude unita in nadäkinikjin kehäromigän iŋitpäŋ kaŋ irut. Täŋpäŋ Manbiŋam Täga nadäŋkuŋo unitä imaka täga ninta nimikta yäwani u bureni-inik api yäpneŋ yäŋ täwoŋäreŋirän bureni yäŋ nadäk täkaŋ. Eruk nadäk kehäromi iŋit täkaŋ u pewä paotneŋo udeta nadäkinikjin täŋkehärom taŋpäŋ itneŋ. Täŋpäkaŋ manbiŋam uwä in-tägän nämo nadäŋkuŋ. Nämo, äma äbori äbori komeni komeni yäwet yäpmäŋ kwani. Pol näkä unita watä äma ude kuŋat täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("CL1_24","081_1_24","COL","1","24","24","Näk inta yäŋpäŋ komi bäräpi punin terak kuŋat täyat unita nadäŋira säkgämän täk täyak. Imata, Kristotä äboriye, iniken gupi u täŋkentäŋ yämikta komi yäput peŋpäŋ nadäŋkuko u nämo täreŋkuk bumik. Ude unita Pol näkä täŋkentäŋira komi u näkä terak kaŋ tärewän yäŋ nadäk täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("CL1_25","081_1_25","COL","1","25","25","Nadäkaŋ? Näk Anutu täŋo man tawaŋ terak Kristo täŋo äbot pähap unitäŋo watä kuŋatpäŋ inken Ekäni täŋo manbiŋam kudup täwetpäŋ täwoŋärek täkta yäŋ namani. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("CL1_26","081_1_26","COL","1","26","26","Man u yäput peŋpäŋ käbop it yäpmäŋ äbäŋirän ämawebe bian it yäpmäŋ äbuŋo u nämo nadäŋkuŋ. Upäŋkaŋ kadäni ŋokengän nadäk bian käbop itkuko u Ekäni täŋo ämawebeniye yäŋahäŋpäŋ niwerani. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("CL1_27","081_1_27","COL","1","27","27","Bureni, iniken gäripi terak Anututä nadäk käbop itkuko u ämawebeniye kwawak yäŋahäŋpäŋ niwetkuk. Täŋpäŋ nadäk bureni pähap, säkgämän-inik, guŋ ämawebe äbori äbori täŋkentäkta yäŋkwawak täŋkuko uwä ŋode; Kristo u bänepjin-ken itak. Täŋpäŋ bänepjin-ken itak unita imaka imaka tägagämän kunum gänaŋ intä yäpmäkta iwoyäŋkuko u bureni-inik api yäpneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("CL1_28","081_1_28","COL","1","28","29","Mebäri unita ämawebe kuduptagän Kristo täŋo mebäri yäŋahäŋpäŋ yäwet täkamäŋ. Täŋkaŋ man kädet mebäri mebäri iwatpäŋ jukuman yäwerit, bänep pidäm man yäwetpäŋ yäwoŋärek täk täkamäŋ. Täŋpäkaŋ ämawebe u kudup Kristo terak äma bureni täŋirä Anututa iniŋ kirenayäŋ nadäŋpäŋ unita kehäromi pähap Kristotä nimik täyak uterak ehutpäŋ epän u täŋ-dämik täkamäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("CL2_1","081_2_1","COL","2","1","1","Eruk ŋode täwera nadäwut; In ba Laodisia komeken nanik ba ämawebe ätu iŋamna dapun nämo nabäwani, unita komi kwini nämo nadäk täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("CL2_2","081_2_2","COL","2","2","2","Komi epän täk täyat u bänepjin täŋkehärom takta ba äbot täŋpani notjiye-kät bänep iron terak kowat-kwasikorän täŋpäŋ kuŋatta u täk täyat. Ba intä nadäk säkgämän yäpmäŋirä unitä nadäkinikjin täŋ-kehäromtak täyon yäŋ nadäk täyat. Ba Anutu täŋo man bureni käbop nanik kwawak ahäŋkuko unitäŋo mebäri ket nadäwä tärek täkot yäŋ nadäk täyat. Täŋpäkaŋ Kristo ini uwä man bureni käbop itkuko unitäŋo mebäri. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("CL2_3","081_2_3","COL","2","3","3","Ukenä nadäk-nadäk siwoŋi ba nadäwä tärek-tärek Anutu-ken nanik u kudup tokŋek it moretak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("CL2_4","081_2_4","COL","2","4","4","Täŋpäŋ äma kubätä in yäŋ-täkŋarani täŋpäŋ bänepjin täŋpä waneŋta man ŋowä yäyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("CL2_5","081_2_5","COL","2","5","5","Näk inkät nämo itkamäŋ upäŋkaŋ bänepnatä inta juku piŋpäŋ nadäŋ tamik täyat. Täŋkaŋ in täŋkentäk säkgämän kowata kowata täŋpäŋ Kristota nadäŋ imikinik kehäromigän täŋpeŋ kuŋat täkaŋ unita bänep oretoret nadätat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("CL2_6","081_2_6","COL","2","6","6","Täŋpäkaŋ in Kristo Jesutä Ekäni täŋ tamekta imagutkuŋo unita ukät kowat-kwasikorän täŋpeŋ kuŋat täkot. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("CL2_7","081_2_7","COL","2","7","7","Ude täŋpäŋ Kristo uterak jäwänjin pewä äpmoŋpänpäŋ yeŋkehärom täkot. Ude täŋpäŋ nadäkinik täktäk kädet täwetpäŋ täwoŋärek täŋpanitä bänepjin täŋmeham taŋirän kuŋat täkot. Täŋkaŋ bänep oretoret pen täŋ imiŋ yäpmäŋ ärok täkot. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("CL2_8","081_2_8","COL","2","8","8","Täŋpäkaŋ äma kubätä nadäk-nadäk jopi ba yäŋ-yäkŋarani man terak täwetpäŋ täwoŋärek täŋirän kädet siwoŋi kakätäneŋta nadäŋ täpäneŋpäŋ kuŋat täkot. Man udewani uwä ämaken nanik, äbek ora täŋo kobap man. Uwä kome terak imaka kehäromi nikek uterak wohutpäŋ yäk täkaŋ, u Kristoken nanik nämo. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("CL2_9","081_2_9","COL","2","9","9","Nadäkaŋ, Kristo tohari gupi nikek ahäŋkukotä itak. Kristo uterak Anutu täŋo täktäk ba mebäri-inik tokŋek pat imitak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("CL2_10","081_2_10","COL","2","10","10","Unitä imaka imaka kehäromi nikek unita intäjukun-inik täyak. Ukät kowat-kwasikorän täŋirä Anututä irit bureni intä terak tokŋek peŋ tamiŋkuko itak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("CL2_11","081_2_11","COL","2","11","11","Täŋpäkaŋ Kristo tubeŋ kuŋpäŋ itkuŋ-ken uken Juda kädet iwatpäŋ gupjin moräk bureni nämo madäŋkuŋ. Nämo, gup moräk madäk-madäk mebäri kubä yäpuŋ. U ŋodeta yäyat; Ämatä gupi moräk madäk täkaŋ ude, Kristotä bänep nadäk-nadäkjin biani u madäŋ däkŋeŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("CL2_12","081_2_12","COL","2","12","12","Täŋpäkaŋ ume ärutkuŋ-ken uken Kristo-kät kowat-kwasikorän täŋkuŋ. Täŋkuŋo unita Anututä inä Jesu-kät bok awaŋ gänaŋ äneŋkuk. Täŋpäkaŋ inä Anututä Jesu awaŋ gänaŋ nanik yäpmäŋ akuŋkuko unitäŋo kehäromi pähapta nadäkinik täŋkuŋo unita kadäni ume yäpuŋ-ken uken Jesu-kät bok awaŋ gänaŋ nanik wädäŋ tädotpäŋ tepmaŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("CL2_13","081_2_13","COL","2","13","13","Bian inä guŋ, Juda täŋo baga man nämo iwarani, ba momi mäyap täŋpäŋ kumbani ude bumik kuŋarirä Anututä momijin peŋpäŋ Kristo-kät bok täŋpän kodak taŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("CL2_14","081_2_14","COL","2","14","14","Juda täŋo baga man kudän täwani unitä iwan täŋ tamiŋkuk. Uwä momijin kubäkubä kwawak ude pewän ahäwäpäŋ mankenta biŋam tepmaŋkuk. Upäŋkaŋ Jesutä momijin baga mantä yäŋahäŋkuko u kuduptagän päya kwakäp terak urirän paotkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("CL2_15","081_2_15","COL","2","15","15","Täŋpäŋ ugän nämo; Jesutä päya kwakäp terak kumbuko uterak mäjo wära kehäromi nikek ba imaka kuduptagän kehäromini nikek u kehäromini kudup yäyomägatkuk. Kehäromini yäyomägatkaŋ wi yäwatpäŋ mebärini kwawak peŋirän imaka jopi ude äworeŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("CL2_16","081_2_16","COL","2","16","16","Unita äma kubätä ume ketemta jop irit ba komepak kodakita orekirit ba orek nämo itta ba Sabatta yäjiwät man täwetpäŋ taniŋ wärät täkaŋ u nämo nadäŋ imineŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("CL2_17","081_2_17","COL","2","17","17","Baga udewani uwä imaka bureni kämi ahäkta yäwani unitäŋo wärani bumikgän. Upäŋkaŋ imaka bureniwä Jesuken ahäŋkuko pätak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("CL2_18","081_2_18","COL","2","18","18","Täŋpäkaŋ äma udewani kubätä man ayäbu käda käwanipäŋ yäŋahäŋirän ba in injinta äpani nadäŋpäŋ aŋero yäniŋ oretta täwerirän man udewanita bureni yäŋ nadäŋpäŋ nadäkinikjin pewä putärewäpäŋ gwäki yäpmäkta täŋpä waneŋta. Butewaki, äma udewani uwä äma täŋo nadäk jopi iwatkaŋ ehäritä inita nadäŋirä ärowani täk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("CL2_19","081_2_19","COL","2","19","19","Äma udewani Kristo nämo tubeŋ kuŋkaŋ meni-tägän jop yäŋ-täkŋat täkaŋ. Nadäkaŋ? Kristo uwä äbot täŋpani täŋo gwäknin pähap. Täŋkaŋ äbot täŋpani nin uwä Kristo täŋo gupi ude. Gupi u towiŋirän kehärom taŋpäŋ Anutu täŋo nadäk uterakgän taŋigän tägak täyak. Täŋ, äma udewani uwä Kristo peŋpäŋ iniken nadäk terak kuŋarani. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("CL2_20","081_2_20","COL","2","20","20","Eruk, inä Kristo täŋo kumäk-kumäki yäpurärätpäŋ kome täŋo mäjo ba imaka mäde ut yämiŋkuŋopäŋ mebäri imata kome ŋonitäŋo mähemi bumik täŋpäŋ unitäŋo baga man mebäri mebäri iwaräntäk täkaŋ? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("CL2_21","081_2_21","COL","2","21","21","Man u ŋode yäk täkaŋ; U iŋirentawä! U naŋpentawä! U yäpentawä! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("CL2_22","081_2_22","COL","2","22","22","Täŋpäkaŋ imaka u ba u yäjiwät täkaŋ uwä bäräŋeŋ paotta yäwani. U ämatä iniken nadäkpäŋ yäŋpäŋ-täwoŋärewani. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("CL2_23","081_2_23","COL","2","23","23","Täŋkaŋ kaŋpäŋ ŋode nadäneŋ; Baga man udewani täga täŋkentäŋ nimek yäŋ nadäneŋ. Ba unita nadäŋirä Anutu iniŋ oretoret kädet bureni täneŋ. U gup yäpmäŋ äpäk-äpäk kädet bureni niwoŋärek täkaŋ yäŋ nadäneŋ. Ba u komi epän Anututä gäripi nadäk täyak unitäŋo kädet niwoŋärek täkaŋ yäŋ nadäneŋ. Upäŋkaŋ nämotä nämoinik! Imaka udewani uwä bureni nämo. Uwä gup täŋo kaŋgärip ba nadäŋ gärip kädet waki u däpmäkta kehäromini nikek nämo. Nämoinik! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("CL3_1","081_3_1","COL","3","1","1","Täŋpäkaŋ inä Anututä Kristo-kät bok yäpmäŋ akuŋkuko unita kunum täŋo tuŋum, Kristotä Anutu dubini-ken intäjukun itak-ken itkaŋ u yäpmäkta gwäk pimik täkot. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("CL3_2","081_3_2","COL","3","2","2","Täŋkaŋ bänep nadäk-nadäkjin kunum gänaŋ imaka säkgämän itkaŋ unitagän pewä kuk täyon, kome terak imaka itkaŋ uterak nämo peneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("CL3_3","081_3_3","COL","3","3","3","Imata, in kumbuŋo unita. Kumäŋirä iritjin bureni uwä Kristo-kät kwasikorirän Anututä käbop peŋkuko ini watäni it täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("CL3_4","081_3_4","COL","3","4","4","Eruk, iritnin täŋo mebäri bureni Kristo unitä äneŋi ahäŋirän in udegän kuduptagän ukät bok, iniken peŋyäŋek epmäget kudän ikek api ahäneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("CL3_5","081_3_5","COL","3","5","5","Unita yäŋpäŋ kome täŋo irit kuŋat-kuŋat ba nadäk-nadäk waki u kudup utpäŋ kaŋ yejämbut! U ŋodeta yäyat; Kubokäret, kaŋgärip nadäŋ gärip waki, ba imaka imakata ämäŋi täktäk. Nadäkaŋ? Ämäŋi täktäk uwä anutu jopita gwäjiŋ äpmoŋ imik-imik udewanigän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("CL3_6","081_3_6","COL","3","6","6","Täŋpäkaŋ imaka udewanita yäŋpäŋ Anututä kokwawak pähap api pewän ahäwek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("CL3_7","081_3_7","COL","3","7","7","Nadäkaŋ, inä bian kome ŋonitäŋo nadäk terak itkuŋ-ken uken imaka u iŋit yäpmäŋ kuŋat täŋkuŋonik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("CL3_8","081_3_8","COL","3","8","8","Unita apiŋo imaka päke u mäde ut yämut. Kokwawak, bänep kubit, nadäwäwak, yäŋpäŋ-kaŋiwat ba me yäkyäk u kudup peŋ moreneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("CL3_9","081_3_9","COL","3","9","10","Täŋkaŋ äbot täŋpani notjiye jop yäkŋat-yäkŋat nämo täneŋ. Nämoinik, inä bänep bianijin täŋo kudän yejämäŋ moreŋpäŋ bänep kodakipäŋ tek ude wädäwä äroŋkuŋo unita. Täŋpäkaŋ bänep kodakijin uwä Anututä ini pewän ahäwani unita Anututä bänep kodakijin uwä ini bumikgän ahäkta täŋkodak täk täyak. U näkŋo mebärina kaŋpäŋ nadäkinik täŋput yäŋpäŋ ude täk täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("CL3_11","081_3_11","COL","3","11","11","Ude unita inigän inigän, närepmirek-gärepmirek paotkuk. Grik nanik ba Juda nanik, gupi moräk madäwani ba gupi moräk nämo madäwani, iwoni nanik ba bipi nanik, watä epän äma jopi ba tuŋum äma, nin kuduptagän Kristotä gwäknin ude itpäŋ imaka kuduptagän uwäk täk täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("CL3_12","081_3_12","COL","3","12","12","Eruk, in Anututa biŋam täŋpani, ini-tägän bänep iron täŋ tamiŋpäŋ yäpmäŋ daniŋkuko unita kudän ŋode täŋpeŋ kuŋat täkot; In notjiyeta butewaki nadäŋpäŋ täŋkentäŋ yämik täkot. Täŋkaŋ injinta nadäŋirä äpani täŋpäpäŋ notjiyeta kokwawak bäräŋeŋ nämo nadäŋ yämineŋ. Nämo, bänep kwini terak oraŋ yämik täkot. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("CL3_13","081_3_13","COL","3","13","13","Täŋkaŋ bämopjin-ken yäŋwawak ahäŋirän momi pekpek täk täkot. Ekänitä momi peŋ tamiŋkuko udegän täk täkot. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("CL3_14","081_3_14","COL","3","14","14","Täŋkaŋ bänep iron kädet bureni iwat täkot. Kädet unitä kädet päke u kuduptagän yärepmit morek täyak. Bänep iron täktäk unitä kädet täga ätu täŋ-meham taŋirän in bämopjin-ken bänep kubägän terak säkgämän irit pewän ahäk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("CL3_15","081_3_15","COL","3","15","15","Täŋpäkaŋ bänepjin täŋo yäma därirä bänep pidäm Kristoken naniktä intäjukun it tamiŋpäŋ bänep nadäk-nadäkjin-ken kaŋiwat epän täk täyon. Nadäkaŋ? In bänep pidäm uterak itta Anututä yäŋ-päbä äbot kubägän tepmaŋkuk. Täŋpäkaŋ imaka u ba unita yäŋpäŋ Anututa bänep täga nadäŋ imik täkot. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("CL3_16","081_3_16","COL","3","16","16","Täŋkaŋ Kristo täŋo mantä bänepjin-ken tokŋek pat täyon. Kristo täŋo mantä bänepjin-ken tokŋek ude parirän nadäk-nadäk täga terak notjiye täŋo bänepi täŋkehärom takta yäwetpäŋ yäwoŋärek täŋit kap mebäri mebäri tek täkot. Kap Sam terak tewani, ba Ekäni iniŋ oretoret kap ätu ba kap ätu Munapiktä bänepjin-ken pewän ahäwani u Anututa bänep täga nadäŋ imiŋpäŋ tek täkot. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("CL3_17","081_3_17","COL","3","17","17","Täŋkaŋ imaka u ba u yäk täkaŋ ba täk täkaŋ u kuduptagän Ekäninin Jesu u nadäŋ imiŋpäŋ täk täkot. Ude täŋpäŋ Jesu wäpi terakgän Anutu Nan bänep täga nadäŋ imikinik täk täkot. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("CL3_18","081_3_18","COL","3","18","18","Eruk, webe, in äpjiye gämori-kengän kuŋat täkot. Ekänita biŋam täŋpanitä ude täŋpäwä api tägawek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("CL3_19","081_3_19","COL","3","19","19","Täŋpäkaŋ äma, inäwä webejiyeta nadäŋ yämikinik täŋpäŋ komi mebäri mebäri nämo yämineŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("CL3_20","081_3_20","COL","3","20","20","Täŋpäkaŋ iroŋiroŋi, inä meŋjiye nanjiyetä man yäŋirä mani buramik-inik täneŋ. Ude täŋirä Ekänitä tabäwän gäripi nikek api täk täneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("CL3_21","081_3_21","COL","3","21","21","Täŋpäkaŋ nan, inä äpetjiye nanakjiye man jäpi ba yäniŋ wärät man yäwettäko bänepi täŋpä wawäpäŋ nadäŋ bäräp terak nämo kuŋatneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("CL3_22","081_3_22","COL","3","22","22","Äma täŋo epän watä ämaniye, inä intäjukun ämajiye täŋo man kudup buramik täkot. Täŋkaŋ intäjukun ämajiye iŋamiken epän täŋpani yäŋ niwerut yäŋkaŋ täŋyäkŋarani nämo täneŋ. Nämo, iŋamiken itkaŋ ba nämo itkaŋ, epän kehäromigän täneŋ. In Ekäni oraŋ imik täkaŋ unita bänep täŋikŋat-kät nämo, kadäni kadäni kudän siwoŋi terak epän bureni täŋ yämineŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("CL3_23","081_3_23","COL","3","23","23","Täŋkaŋ epän u ba u täk täkaŋ u ämata yäŋpäŋ nämo, Ekänita epän täyat yäŋ yäŋpäŋ gwäk pimiŋpäŋ täŋ-dämik täkot. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("CL3_24","081_3_24","COL","3","24","24","Ŋode nadäŋpäŋ täneŋ; Epän täk täkamäŋ unitäŋo gwäkiwä kunum gänaŋ nininta yäŋ nimani itak uwä Ekäniken mät yäpne. Nadäkaŋ? Inä Ekäni Kristo täŋo watä äma irirä ini-tägän intäjukun ämajin bureni ude it tamik täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("CL3_25","081_3_25","COL","3","25","25","Täŋpäkaŋ äma kudän wakiwaki täŋpaniwä kudän waki unitäŋo kowata api yäpneŋ. Imata, Ekänitä ämawebe kudup täŋo täktäki uwä nadäk kubä terakgän yäpmäŋ danik täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("CL4_1","081_4_1","COL","4","1","1","Täŋpäkaŋ epän watä äma täŋo intäjukun ämaniye, inä ŋode nadäk täkot; Nin täŋo intäjukun ämanin kunum gänaŋ itak. Unita nadäŋpäŋ watä ämajiye kudän siwoŋi terakgän yabäŋ yäwatneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("CL4_2","081_4_2","COL","4","2","2","Täŋpäkaŋ Ekäniken yäŋapik-apikta ket nadäwä tumbäpäŋ gwäk pimiŋpäŋ kadäni kadäni yäk täkot. Ude täŋpäŋ Anutu bänep täga nadäŋ imikinik täk täkot. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("CL4_3","081_4_3","COL","4","3","3","Täŋkaŋ ninta imaka, yäŋapiŋirä Anututä iniken mani täŋo käderi täwit nimiŋirän Kristota man käbop itkuko u yäŋahäk täkäna. Man unitagän näk komi yotken itat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("CL4_4","081_4_4","COL","4","4","4","Täŋkaŋ Ekäniken yäŋapik mantä mehamtäŋ namiŋirä man pidämigän yäŋkwawa taŋira ämawebe komeni komenitä mebäri kaŋ nadäwä tumbut. Näk ude täkta yäŋ namani. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("CL4_5","081_4_5","COL","4","5","5","Täŋpäkaŋ äma Anutu nämo nadäŋ imani bämopi-ken inä säkgämän kuŋatpäŋ Kristo täŋo kädet yäwoŋärekta pidämtak täkot. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("CL4_6","081_4_6","COL","4","6","6","Ude täŋkaŋ yäkyäkjintä gäripi gakŋi nikek kaŋ ahäwän. Täŋpäkaŋ ämatä man u ba u täwet yabänayäŋ täkaŋ unita ketinik nadäŋpäŋ kowata säkgämän kaŋ yäwerut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("CL4_7","081_4_7","COL","4","7","7","Näkŋaken manna biŋam Tikikustä api täwerek. Uwä nintäŋo notninpak bänepnin gämäni, täŋkentäk ämanin ba Ekäni täŋo watä piä äma bureni-inik, man buramik täŋpani. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("CL4_8","081_4_8","COL","4","8","8","Bänepjin täŋpidäm tawut yäŋpäŋ iritnin täŋo manbiŋam täwetta notninpak u iniŋ kireŋpewa äretak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("CL4_9","081_4_9","COL","4","9","9","Täŋpäkaŋ äma tägagämän Onesimus, man buramik täŋpani notjinpak, injin äbotken nanik u bok yäwera äreŋkaŋ näkä itat-ken ŋonitäŋo manbiŋam api täwetdeŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("CL4_10","081_4_10","COL","4","10","10","Täŋpäkaŋ komi yot ŋoken bok irani notnapak Aristakus ukät Banabas nämeni Maktä nadäŋ tamikamän. (Mak unitäŋo mebäri täwetkuro unita inken äreŋirän not kaŋ täŋ imut). ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("CL4_11","081_4_11","COL","4","11","11","Täŋpäkaŋ notnapak kubä Josua, wäpi kubä Jastus u imaka, nadäŋ tamitak. Äma yaräkubä uwä Juda äbotken nanik. Juda äma ätutä Anutu intäjukun itkaŋ kaŋiwat epän täk täyak unitäŋo man yäŋahäkta nämo täŋkentäŋ namik täkaŋ, yaräkubä unitägän bänepna täŋ-kehäromtaŋ namik täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("CL4_12","081_4_12","COL","4","12","12","Täŋpäkaŋ intä äbotken nanik kubä Epafras, Kristo täŋo watä piä äma unitä taniŋ oretak. U intä kehärom taŋpäŋ Anutu täŋo nadäk siwoŋi yäpmäŋpäŋ nadäwä-tärewäpäŋ kudup buramiŋpäŋ kuŋatneŋta kadäni kadäni Anutu-ken ehuranigän yäŋapik täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("CL4_13","081_4_13","COL","4","13","13","Bureni-inik täwetat; Epafras unitä in ba Laodisia ba Hierapolis yotpärareken nanik äbot täŋpani ämawebe täŋkentäŋ tamikta komi epän inide kubä täk täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("CL4_14","081_4_14","COL","4","14","14","Täŋpäkaŋ yäpätägak äma notninpak tägagämän wäpi Luk kenta Demastä taniŋ oretkamän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("CL4_15","081_4_15","COL","4","15","15","Täŋpäkaŋ näkä Laodisia yotpärareken nanik äbot täŋpani ba Nimfa ukät äboriye Anutu iniŋ oretta Nimfatä ini yotken ärok täkaŋ u näkŋo bänep täga man ŋo yäŋahäŋpäŋ kaŋ yäwerut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("CL4_16","081_4_16","COL","4","16","16","Täŋpäkaŋ man kudän ŋo ämawebe daniŋpäŋ yäwerä nadäŋ morewäkaŋ Laodisia äbot täŋpani uken pewä kuŋirän unitä udegän kaŋ daniŋpäŋ nadäwut. Täŋpäŋ unita kubä kudän täŋpäŋ yämiŋkuro u imaka, tamäkaŋ kaŋ daniŋpäŋ nadäwut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("CL4_17","081_4_17","COL","4","17","17","Daniŋpäŋ nadäŋkaŋ Akipus ŋode kaŋ iwerut; Epän Ekänitä yäŋ gamani uwä säkgämän siwoŋigän kaŋ täŋ yäpmäŋ ku yäŋ kaŋ iwerut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("CL4_18","081_4_18","COL","4","18","18","Eruk, Pol näkŋa-tägän ketnatä bänep täga man ŋo kudän täŋpäŋ tamitat. Komi yotken irani näka nadäŋ namik täkot. Eruk, Ekäni täŋo orakorakitä inken itinik täyon.");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("H11_1","082_1_1","1TH","1","1","1"," Eruk notnaye, Silas kenta Timotitä täŋkentäŋ namiŋirän näk Poltä man ŋo kudän täyat. Kudän täŋpäŋ äbot täŋpani Tesalonaika kome itkaŋ, Anutu Nan ba Ekäni Jesu Kristo-kät kowat kwasikorän täk täkaŋ, inta pewa äretak. Anutu täŋo orakoraki ba bänep pidämtä intä terak äroton. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("H11_2","082_1_2","1TH","1","2","2","Nin kadäni kadäni yäŋapik epän täŋkaŋ inta nadäŋ tamiŋpäŋ Anutu bänep täga man iwet täkamäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("H11_3","082_1_3","1TH","1","3","3","Nadäkinikjin täŋo bureni kaŋ-ahäk täkaŋ ba täŋkentäk epän bänep ironjintä pewän ahäk täkaŋ ba nadäkinikjin Ekäni Jesu Kristo terakgän peŋpäŋ bänepjin täŋkehärom taŋpeŋ kuŋat täkaŋ unita nin Anutu Nanin iŋamiken kadäni kadäni nadäŋ tamiŋpäŋ yäŋahäŋpäŋ iwet täkamäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("H11_4","082_1_4","1TH","1","4","4","Notnaye, nin inta bureni-inik ŋode nadäkamäŋ; Anututä nadäŋ tamikinik täŋpäŋ inita biŋam iwoyäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("H11_5","082_1_5","1TH","1","5","5","Ude nadäk täkamäŋ uwä mebäri ŋodeta; Mani biŋam Täga täweritna man u jopi nämo täŋkuk. Nämo, nin mani biŋam unita nadäna bureni-inik täŋpäpäŋ Kudupi Munapik täŋo kehäromi terak täwetkumäŋ. Inkät itkumäŋ-ken uken inta yäŋpäŋ imaka u ba u yäŋpäŋ täk täŋkumäŋo u nadäkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("H11_6","082_1_6","1TH","1","6","6","Täŋitna nintäŋo kädet kuroŋ ugän iwarän täŋkuŋ. Iwarän täŋpäŋ Ekäni imaka, udegän iwarän täŋkuŋ. Täŋpäkaŋ Ekäni täŋo Manbiŋam Täga uwä komi ba bäräpi u punin terak Kudupi Munapiktä bänep pidäm täŋ tamiŋirän man u bänepjinta biŋam täŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("H11_7","082_1_7","1TH","1","7","7","In ude täŋkuŋo uwä nadäkinik täŋpani Masedonia ba Akaia komeken nanikta intäjukun täŋ yämiŋpäŋ kädet täga yäwoŋäreŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("H11_8","082_1_8","1TH","1","8","8","Täŋpäkaŋ inken, Ekäni täŋo mantä tokŋeŋ moreŋpäŋ Masedonia ba Akaia komeken kuŋ moreŋkuk. Täŋkaŋ, ugän nämo. In Anutu nadäŋ imikinik täŋkuŋo unitäŋo manbiŋam uwä komeni komeni nadäŋ moreŋkuŋo unita nintä yäwetnaŋi kubä nämo täŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("H11_9","082_1_9","1TH","1","9","9","Ini-tägän, nintä inken epän täŋitna not täŋ nimiŋkuŋo unitäŋo manbiŋam niwet täkaŋ. Ba intäŋo manbiŋam komeni komeni yäŋpäŋ-nadäk ŋode täŋ yäpmäŋ kukaŋ; In anutu jopi nadäŋ yämik täŋkuŋo u mäde ut yämiŋpäŋ Anutu irit kehäromi mähemi bureni unitäŋo watä epän ämaniye ude itkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("H11_10","082_1_10","1TH","1","10","10","Ba apiŋo in anutu jopi nadäŋ yämik-yämik kädet u mäde ut imiŋpäŋ nanaki Jesu kunum gänaŋ naniktä äpäkta itsämäŋpäŋ itkaŋ. Nanaki u kumbani-ken nanikpäŋ yäwän kikŋurani unitä täŋkentäŋ nimiŋirän Anutu täŋo kokwawak kadäni pähap ahäwayäŋ täyak uwä api irepmitne. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("H12_1","082_2_1","1TH","2","1","1","Notnaye, ninä inken ahäŋpäŋ epän nämo täna waŋkuŋ. Nämoinik, epän täŋitna bureni ahäŋkuk. U injin nadäkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("H12_2","082_2_2","1TH","2","2","2","Ba pengän Pilipai kome nidäpmäŋpäŋ niwat kireŋkuŋo u imaka, nadäkaŋ. Ude täŋ nimiŋkuŋopäŋ nämo kwitaŋkumäŋ. Nämoinik. Äma ätutä iwan pähap täŋ nimiŋirä Anutu yäpmäŋ wädäŋpäŋ bätakigän nadäŋkaŋ inken äreŋpäŋ Anutu täŋo Manbiŋam Täga u täwetkumäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("H12_3","082_2_3","1TH","2","3","3","Täŋpäkaŋ manbiŋam täwetkumäŋo uwä bänepjin täŋpidäm takta täwetkumäŋ. U jop manman ba yäŋ-täkŋarani man nämo täwetkumäŋ. Ba in täŋpäwakta man nämo täwetkumäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("H12_4","082_2_4","1TH","2","4","4","Nämo, Anututä nibäwän tägawäpäŋ mani biŋam yäŋahänekta epän ŋo ketnin terak peŋkuk. Epän u täk täkamäŋ uwä ämatä ninta nadäwä ärowani täkta nämo täk täkamäŋ. Nämoinik, Anutu bänepnin yäpmäŋ danik täyak unitä nibäwän gäripi täŋpekta täk täkamäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("H12_5","082_2_5","1TH","2","5","5","Täŋpäkaŋ in nintäŋo mebäri nadäk täkaŋ, ba Anututä udegän nintäŋo mebäri nadätak. In nintäŋo manta gäripi nadäwut yäŋpäŋ bänep ärik-ärik man nämo täwetkumäŋ ba intäŋo moneŋ tuŋumta yabäŋgärip täŋpäŋ Anutu täŋo man terak yäŋ-täkŋatpäŋ yäpmäkta nämo täŋkumäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("H12_6","082_2_6","1TH","2","6","6","Ba in bämopjin-ken ba kome kukŋi käda wäpnin biŋam ikek kuŋatta nämo täŋkumäŋ. Nämo, nin Kristo täŋo aposoro bureni-inik itkamäŋ unita täŋkentäŋ nimut yäŋ täga peŋ täwetnaŋipäŋ nämo peŋ täwetkumäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("H12_7","082_2_7","1TH","2","7","7","Täŋpäkaŋ webe kubätä nanakiye watäni säkgämän itkaŋ nonoŋ yepmäŋ towik täyak ude bumik in bämopjin-ken kwini terak it täŋkumäŋonik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("H12_8","082_2_8","1TH","2","8","8","Gäripnin taŋi inken peŋkumäŋo unita Anutu täŋo Manbiŋam Täga täwettagän nämo. Inta yäŋpäŋ gupnin iniŋ kirekta bok pidäm taŋkumäŋ. Imata, bänepnintä inta gäripi pähap nadäŋkumäŋo unita. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("H12_9","082_2_9","1TH","2","9","9","Notnaye, nintä bämopjin-ken itkaŋ epän taŋi täŋkumäŋo u nadäkaŋ. Bäräpi tamine yäŋpäŋ kepma bipani gupnin mehamtäkta epän bok kädäp ikek täk täŋkumäŋonik. Ude täŋkaŋ Anutu täŋo Manbiŋam Täga uwä täwetkumäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("H12_10","082_2_10","1TH","2","10","10","Inken mominin nämo, kudupi-inik, bänep siwoŋi terak kuŋatpäŋ epän täŋ tamiŋkumäŋo u in nadäkaŋ. Uwä in ba Anutu imaka, penta nadäkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("H12_11","082_2_11","1TH","2","11","11","Täŋpäkaŋ kubä pen ŋode nadäkaŋ; Äma kubätä äperiye nanakiyeta täŋ yämik täyak, in kubäkubäta udegän täŋ tamiŋkumäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("H12_12","082_2_12","1TH","2","12","12","Intä irit kuŋat-kuŋat Anututä nadäwän siwoŋi täk täyak udegän täŋpeŋ kuŋarut yäŋ nadäŋpäŋ bänep täŋ-kehäromtak man täwerit, bänep täŋpidäm tak man täwet täŋkumäŋ. Ba Anututä tabäŋirän täga täŋpekta in kädet täga terak kuŋarut yäŋpäŋ kadäni ätu man kehäromi täwetkumäŋ. Imata, Anutu unitä kaŋiwat yewani gänaŋ, iniken wäpi biŋam ikek itta yäŋpäbä tepmak täyak unita. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("H12_13","082_2_13","1TH","2","13","13","Täŋpäkaŋ nin Anutu täŋo man täweritna nadäwä komen äma täŋo man kubä bumik nämo täŋkuŋ. Nämoinik! Anutu täŋo man bureni-inik ude nadäŋkuŋo unitä Anutu täŋo äbot täŋpani inken epän täŋirän irit kuŋat-kuŋatjinken bureni ahäk täkaŋ. Unita nin inta yäŋpäŋ Anutu bänep täga man kadäni kadäni iwet täkamäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("H12_14","082_2_14","1TH","2","14","14","Notnaye, inä Judia komeken nanik Anutu täŋo äbot täŋpani Kristo Jesu-kät kowat kwasikorän täŋpeŋ kuŋat täkaŋ, apiŋo udegän täkaŋ. Judia äbot täŋpani uwä Juda naniktä däpmäŋpäŋ komi yämik täŋkuŋo udegän in notjiye ätutä tadäpmäŋpäŋ komi tamik täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("H12_15","082_2_15","1TH","2","15","15","Kädet u kudupi nämo. Juda naniktä profet biani biani ätu däpmäŋ yäpmäŋ äbätäŋgän Ekäni Jesu udegän utpewä kumbuk. Täŋpäkaŋ nin udegän nidäpmäŋpäŋ komi nimiŋkuŋ. Ude täŋkuŋo u Anututa not nämo täŋ imik täkaŋ ba ämawebe kuduptagänta iwan täŋ yämik täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("H12_16","082_2_16","1TH","2","16","16","Ba ugän nämo. Guŋ äbotken Anutu täŋo man yäweritna nadäŋpäŋ Anututa biŋam täneŋ yäŋkaŋ baga peŋkirek täkaŋ. Täŋpäkaŋ äma uwä kädet wakiwaki ude täŋ yäpmäŋ äbäŋtäko mominitä ärowani pähap täŋirän eruk, Anutu täŋo kokwawak ahäŋ yämitak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("H12_17","082_2_17","1TH","2","17","17","Notnaye, kadäni keräpigän in tepmaŋkumäŋo upäŋkaŋ tepmak-inik nämo täŋkumäŋ. Nämoinik. Bänepnintä inta butewaki nadäŋ tamiŋpäŋ äneŋi tabäkta gäripi-inik nadäkamäŋ unita inken äneŋi ärekta ehut itkamäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("H12_18","082_2_18","1TH","2","18","18","Inken ärekta gäripi nadäkamäŋ upäŋ Pol näkä kadäni kadäni inken ärekta nadäŋira Satantä kädet peŋpipiŋ namik täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("H12_19","082_2_19","1TH","2","19","20","Täŋ, inta gäripi pähap nadäk täkamäŋ u ŋodeta; Epänin täŋo bureni-inik uwä in, ba nintäŋo oretoret ba epmägetnin uwä in, unita Ekäninin Jesu unitäŋo äbäkäbäk kadäni-ken iŋamiken inkät penta itkaŋ kehäromigän bänep oretoret terak täga api itne. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("H13_1","082_3_1","1TH","3","1","2","Notnaye, inta nadäwätäk taŋi täŋpäŋ nek Atens yotpärare-ken itkaŋ Timoti iniŋ kireŋpeda inken ärekta man yäŋpäŋ-nadäk täŋkumäŋ. Timoti, notninpak bureni ba Anutu täŋo epän äma ude itpäŋ Kristo täŋo Manbiŋam Täga yäŋahäk täyak unitä päre Anutu täŋo man terak bänepjin ba nadäkinikjin täŋkehärom takta iwoyäŋkumäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("H13_3","082_3_3","1TH","3","3","3","Komi ba bäräpitä täŋpewän kwaineŋ yäŋpäŋ Timoti teda äreŋkuk. In nadäkaŋ, Anutu täŋo man uwä kwini terak itpäŋ-nadänekta nämo yäŋ nimani. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("H13_4","082_3_4","1TH","3","4","4","Nin inkät itkaŋ pengän man ŋode täwetkumäŋ; Anututa yäŋpäŋ komi bäräpi in ba nintä terak api ärowek. Man yäŋkumäŋo u bureni ahätak ŋo yäŋ nadäkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("H13_5","082_3_5","1TH","3","5","5","Mebäri unitagän inta nadäwätäk pähap täŋpäŋ intäŋo nadäkinikjin kaŋpäŋ nadäkta Timoti iniŋ kireŋpewa äreŋkuk. Täŋyäkŋarani äma waki Satantä täŋ-täkŋat-pewän nadäkinikjin pewä putäreŋirä epänin jop pewä paorektawä yäŋ nadäŋkut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("H13_6","082_3_6","1TH","3","6","6","Täŋpäkaŋ Timotitä inken nanik äyäŋut päbä nadäkinikjin ba bänep ironjin unitäŋo manbiŋam ŋode niwetkuk; Intä ninta gäripi pähap nadäk täkaŋ. Ba nintä in tabäkta gäripi nadäk täkamäŋ, udegän intä nin nibäkta yäk täkaŋ. Manbiŋam ude niwetkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("H13_7","082_3_7","1TH","3","7","7","Täŋpäkaŋ notnaye, in nadäkinikjin ikek itkaŋ yäŋ biŋam niwerirän nadäŋkumäŋo unitäwä nin komi butewaki terak kuŋat täkamäŋ unitäŋo bäräpi täŋpidäm taŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("H13_8","082_3_8","1TH","3","8","8","Bureni, in Ekäni iŋit-inik täŋpeŋ kuŋarirä nadäŋpäŋ nintäŋo iritninken gäripi pähap ahäk täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("H13_9","082_3_9","1TH","3","9","9","Täŋpäkaŋ inta yäŋpäŋ Anutu iŋamiken bänep täga pähap nadäk täkamäŋ unita Anutu bänep täga inide kubä iwet täkäna! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("H13_10","082_3_10","1TH","3","10","10","Täŋkaŋ nadäŋ nimiŋirän inken päre kowat kawän täŋpäŋ nadäkinikjin ätukät täŋkehärom takta kepma bipani Anutu-ken gwäk pimiŋpäŋ kehäromigän yäŋapik täkamäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("H13_11","082_3_11","1TH","3","11","11","Eruk notnaye, Nanin Anutu ba Ekäninin Jesutä ini kädet täwit nimiŋirän inken kaŋ ärena. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("H13_12","082_3_12","1TH","3","12","12","Täŋpäkaŋ Ekänitä bänepjin-ken epän täŋirän inken bänep iron kädet taŋi ahäŋirän injin-tägän bänep iron kowata kowata täk täkot. Ba äma gägänita udegän kaŋ täŋ yämut, nintä inta täŋ tamik täkamäŋ udegän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("H13_13","082_3_13","1TH","3","13","13","Ude täŋirä Anutu Nanintä bänepjin täŋkehärom taŋirän iŋamiken momijin nämo, bänep kudupi-inik kuŋat täkot. Pen udegän kuŋarirä Ekäninin Jesutä ämawebe inita biŋam iwoyäwani yämagut yäpmäŋ äneŋi kaŋ äbän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("H14_1","082_4_1","1TH","4","1","1","Notnaye, Ekäni Jesuta yäŋpäŋ jukuman kubä ŋode täwetnapäŋ nadäwut; Irit kuŋat-kuŋatjintä Anutu not täŋ imikta mebäri täwetpäŋ täwoŋärek täŋkumäŋo udegän kaŋ irut. Täŋkaŋ Anutu täŋo man u täga iwat täkaŋ upäŋ gwäk pimiŋpäŋ ehuranigän kaŋ iwarut yäŋpäŋ täwetkamäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("H14_2","082_4_2","1TH","4","2","2","Ekäni Jesu täŋo meni terak man kehäromi täwetpäŋ täwoŋärek täŋkumäŋo nadäkaŋ u. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("H14_3","082_4_3","1TH","4","3","3","Anututä ŋode täwet täyak; Kubokäret peŋpäŋ bänep siwoŋi terak kuŋat täkot. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("H14_4","082_4_4","1TH","4","4","4","Täŋpäkaŋ in bänep nadäk-nadäkjinta watäni itpäŋ webejiye-kät kädet siwoŋi terak kaŋ kuŋarut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("H14_5","082_4_5","1TH","4","5","5","Kädet siwoŋi terak kuŋatkaŋ ämawebe guŋ, Anututa nämo nadäwanitä yabäŋgärip täŋpäŋ kubokäret täk täkaŋ ude nämo täneŋ. Nämoinik! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("H14_6","082_4_6","1TH","4","6","6","Unita in notjiye täŋyäkŋatpäŋ webeniye nämo kubotäneŋ. Kädet waki udewanita bian man ŋode täwetkumäŋ; Ekänitä äma kädet ude täk täkaŋ uwä kowata waki api yämek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("H14_7","082_4_7","1TH","4","7","7","Bureni! Nadäk nadäk waki yäpmäŋ kuŋatneta nämo, kudupi-inik itpäŋ nadäk-nadäk siwoŋigän yäpmäŋ kuŋatneta Anututä nimagutkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("H14_8","082_4_8","1TH","4","8","8","Unita äma kubätä man u mäde ut imayäŋ täko uwä äma kubäta nämo, Anutu, Kudupi Munapik bänepjin-ken pek täyak u mäde api ut imek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("H14_9","082_4_9","1TH","4","9","9","Eruk äbot täŋpani ämawebenaye, Anututä ini bänep iron täktäk kädet mebäri täwetpäŋ täwoŋäreŋirän bureni iwat täkaŋ upäŋ imata bänep iron kowat täŋpän täneŋta äneŋi jop kudän täŋ tamine? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("H14_10","082_4_10","1TH","4","10","10","Nämo, inä Masedonia kome äbot täŋpani ämawebe komeni komeni it yäpmäŋ kukaŋ u bänep iron täŋ yämik täkaŋ. Upäŋkaŋ pen kaŋ täŋput yäŋpäŋ täwetkamäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("H14_11","082_4_11","1TH","4","11","11","Täŋpäkaŋ man kubä pen ŋode täwetpäŋ täwoŋäreŋkumäŋ; Kuŋ äbäŋ täŋkaŋ täŋuruk-uruk nämo täneŋ. Komejin-kengän it dämiŋpäŋ epän ketjin-ken pewani u kehärom taŋpäŋ kaŋ täŋput. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("H14_12","082_4_12","1TH","4","12","12","Ude täŋpäŋ nakta jop kubä nämo api itneŋ. Ude täŋirä äma Anutu täŋo kädet nämo iwat täkaŋ u inta bänep täga api nadäneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("H14_13","082_4_13","1TH","4","13","13","Notnaye, in bämopjin-ken nanik ätu kumbuŋo u jide itkaŋ unitäŋo mebäri ket nadäwä tärewut yäŋpäŋ man ŋo täwetat. Ket ude nadäwä tärewäkaŋ guŋ ämatä noriye kumäŋirä nadäk-nadäki paoräpäŋ konäm butewaki pähap täk täkaŋ in udegän nämo täneŋ. Nämoinik! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("H14_14","082_4_14","1TH","4","14","14","Nin nadäkinik ŋode täk täkamäŋ; Jesu kumäŋkaŋ akuŋkuk. Ude täŋkuko unita ŋode imaka nadäkinik täk täkamäŋ; Anututä Jesu iniŋ kireŋpewän ämawebe nadäŋ imiŋkaŋ kumbuŋo u ini-tägän yämaguränkaŋ inikät bok api ämneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("H14_15","082_4_15","1TH","4","15","15","Ba Ekänitä iniken man kubäwä ŋode täwetna; Kome terak kodak iritna Ekänitä äbayäŋ täyak-ken uken kodak irani nintä kumbani nämo api yärepmitne. Nämoinik! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("H14_16","082_4_16","1TH","4","16","16","Ekäni kunum gänaŋ naniktä äpayäŋ täŋirän womat mämä api ahäwek. Täŋpäŋ aŋero intäjukun täŋpanitä gera yäŋirän Ekäni ini uwä gera pähap yäŋkaŋ api äpek. Äpäŋirän ämawebe Kristo nadäŋ imiŋpäŋ kumbuŋo unitä jukun api akuneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("H14_17","082_4_17","1TH","4","17","17","Akuŋirä kokoki yarägän kodak itnayäŋ täkamäŋ uwä kumbani yäput penakaŋ gubamtä pudät päro nipmaŋpän punin terak Ekäni-kät kowat kawän api täne. Täŋpäkaŋ Ekäni-kät-gän api it yäpmäŋ ärone. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("H14_18","082_4_18","1TH","4","18","18","Unita in man ŋowä yäŋpäŋ-nadäk täŋpäŋ notjiye kumbanita nadäwätäk peŋpäŋ bänepjin täŋpidäm täkot. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("H15_1","082_5_1","1TH","5","1","2","Notnaye, injin ŋode bureni nadäk täkaŋ; Nämo nadäŋirä kubo ämatä bipani äbäk täkaŋ udegän Ekäni täŋo äbäkäbäk kadäni täropigän api ahäŋ nimek. Ude nadäk täkaŋ unita Ekäni äneŋi äbayäŋ täyak uwä kadäni ba kepma uken api ahäwek yäŋ imata kudän täŋpäŋ tamine? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("H15_3","082_5_3","1TH","5","3","3","Täŋpäkaŋ kadäni uken ämawebetä nin säkgämän kwini terakgän itkamäŋ yäkŋat irirä Ekänitä pit kubägän ahäŋ yämiŋpäŋ api däpmäŋ paorek. Bäräŋeŋ ahäŋ yämayäŋ täyak uwä webe nanak koki ikektä ittäŋgän komi bäräŋeŋ nadäk täkaŋ ude. Imaka umuri u bäräŋeŋ ahäŋ yämiŋirä jide täŋpäŋ api metäŋpeŋ kuneŋ? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("H15_4","082_5_4","1TH","5","4","4","Upäŋkaŋ notnaye, inä bipmäŋ urani gänaŋ nämo itkaŋ unita Ekäni täŋo kadäni, kubo ämatä bäräŋeŋ ahäk täkaŋ ude ahäŋirän nämo kikŋutneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("H15_5","082_5_5","1TH","5","5","5","Nämoinik, ninä bipmäŋ urani ba bipanita biŋam nämo, peŋyäŋek ba kepmata biŋam äbot täŋpani. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("H15_6","082_5_6","1TH","5","6","6","Unita äma ätu bänepi nadäk-nadäkita watä nämo itkaŋ däpmon pat täkaŋ ude nämo täne. Nämoinik, nadäna tumbäpäŋ watäni itpäŋ kuŋat täkäna! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("H15_7","082_5_7","1TH","5","7","7","Täŋpäkaŋ äma däpmon pärani uwä bipmäŋ urani gänaŋ pat täkaŋ. Ba äma ume jägämi naŋkaŋ täŋguŋguŋ kudän täk täkaŋ uwä bipani täk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("H15_8","082_5_8","1TH","5","8","8","Upäŋkaŋ kepma täŋo äbot ninäwä bänep nadäk-nadäkninta watä kehäromi itpäŋ kuŋat täkäna. Täŋpäkaŋ nadäkiniknin ba notniyeta nadäŋ yämik-iniktä kurepä ude ukät-pipik täŋ nimiŋirän äma wakitä nämo nidäpek. Ba Anututä bureni api nimagurek yäŋ bänepnin ukädagän peŋitna unitä gwäpä kehäromi ude täŋ nimik täyon. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("H15_9","082_5_9","1TH","5","9","9","U mebäri ŋode unita; Nin Anutu täŋo bänep wakwaki bureni kaŋ-ahäneta nämo iwoyäŋ nipmaŋkuk. Nämoinik! Ekäninin Jesu Kristo täŋo wäpi terak irit kehäromi koreneta iwoyäŋpäŋ nipmaŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("H15_10","082_5_10","1TH","5","10","10","Jesutä ninta kowata kumbuko unita ukät bok täga api itne. Unita Jesu täŋo äbäkäbäk kadäni-ken nin kumnayäŋ tämäŋo u ba kodak itnayäŋ tämäŋo u tägagän, ukät penta api it yäpmäŋ ärone. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("H15_11","082_5_11","1TH","5","11","11","Eruk, inä man tägagämän u nadäŋpäŋ man kowat iwerän täŋpäŋ bänepjin pen täŋ-kehäromtak täkot, täk täkaŋ ude. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("H15_12","082_5_12","1TH","5","12","12","Notnaye, man kehäromi ŋode täwetkamäŋ; Äma inta yäŋpäŋ in täŋkentäkta bämopjin-ken komi epän täk täkaŋ ba Ekänita yäŋpäŋ intäjukun täŋ tamik täkaŋ, ba täwetpäŋ täwoŋärek täk täkaŋ u nadäŋ yämik täkot. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("H15_13","082_5_13","1TH","5","13","13","Täŋkaŋ epän ude täŋ tamik täkaŋ unita inä nadäŋ yämikinik täŋpäŋ bänep oretoret terak oraŋ yämik täkot. Täŋpäŋ notjiye-kät not täŋpäŋ bänep kwini terak it täkot. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("H15_14","082_5_14","1TH","5","14","14","Unita notnaye, in ŋode täk täkot; Äma gaŋani, epän nämo täŋpanita umun man yäwet täkot. Ba äma täŋ mäyäk-mäyäk ba umun terak kuŋarani udewani täŋkentäŋ yämiŋpäŋ bänepi täŋ-kehäromtak täkot. Ba äma kehäromini nämo täŋ-mehamtaŋ yämik täkot. Täŋpäŋ äma udewani täŋkentäŋ yämikta nämo gaŋa täneŋ. Nämo, pentagän täŋkentäk-kentäk terak kuŋat täkot. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("H15_15","082_5_15","1TH","5","15","15","Täŋkaŋ waki kowata kowata täneŋta watä kehäromi itpäŋ kuŋat täkot. Ude täŋkaŋ injin-tägän ba äma gägäni kuduptagän täŋkentäk-kentäk kowata kowata kaŋ täŋ yäpmäŋ ärowut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("H15_16","082_5_16","1TH","5","16","16","Ude täŋkaŋ kadäni kadäni bänep pidäm terak oretoret täŋpeŋ kaŋ kuŋarut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("H15_17","082_5_17","1TH","5","17","17","Täŋkaŋ Anutu-ken yäŋapik man yäkta nämo gaŋa täneŋ. Nämo, pen yäk täkot. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("H15_18","082_5_18","1TH","5","18","18","Ba imaka u ba u unita Anutu bänep täga man iwet täkot. Inä Kristo Jesu-kät kwasikoranitä ude kaŋ täŋput yäŋpäŋ Anututä peŋ täwetak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("H15_19","082_5_19","1TH","5","19","19","Täŋpäkaŋ Munapik täŋo kädäp nämo däpä kumneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("H15_20","082_5_20","1TH","5","20","20","Täŋpäŋ äma kubätä Anutu täŋo mani biŋam yäŋahäŋpäŋ täwerirän nadäŋ äwaräkuk nämo täneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("H15_21","082_5_21","1TH","5","21","21","Upäŋkaŋ man nadäk täkaŋ u kuduptagän nadäŋpäŋ yäpmäŋ danik kaŋ täŋput. Ude täŋkaŋ imaka täga täŋpänä u kaŋ yäpmäŋ kuŋarut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("H15_22","082_5_22","1TH","5","22","22","Ude täŋkaŋ waki mebäri mebäri kudup mäde kaŋ urut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("H15_23","082_5_23","1TH","5","23","23","Eruk notnaye, inta yäŋpäŋ Anutu-ken ŋode yäŋapik täkamäŋ; Anutu, bänep kwini mähemitä ini ärutpak taŋpäŋ tepmaŋirän bänep kudupi kaŋ täŋ morewut. Ude täŋirän gupjin, bänepjin ba mäjojin kudupi parirän Ekäninin Jesu Kristo äbayäŋ täyak u iŋamiken momijin nämo, kaŋ irut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("H15_24","082_5_24","1TH","5","24","24","Täŋpäkaŋ näk nadätat, Anutu tämagut täyak, man burenigän yäwani unitä imaka yäyat ŋo inken bureni api täŋpek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("H15_25","082_5_25","1TH","5","25","25","Täŋpäkaŋ notnaye, in ninta nadäŋpäŋ Ekäniken yäŋapik täkot. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("H15_26","082_5_26","1TH","5","26","26","Täŋkaŋ äbot täŋpani injin-tägän, Ekäni wäpi terak not täŋpäŋ keräntäk täk täkot. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("H15_27","082_5_27","1TH","5","27","27","Unita näk Ekäni iŋamiken man kehäromi ŋode täwetat; In man kudän ŋo äbot täŋpani kuduptagän daniŋpäŋ yäwerirä nadäwut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("H15_28","082_5_28","1TH","5","28","28","Täŋpäkaŋ Ekäninin Jesu Kristo täŋo orakoraktä inken itpäŋ itinik täk täyon. Ude.");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("H21_1","083_1_1","2TH","1","1","1"," Eruk notnaye, Silas kenta Timotitä täŋkentäŋ namänpäŋ näk Poltä man ŋo kudän täyat. Kudän täŋpäŋ äbot täŋpani Tesalonaika kome itkaŋ, Anutu Nan ba Ekäni Jesu Kristo-kät kowat kwasikorän täk täkaŋ, inta pewa äretak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("H21_2","083_1_2","2TH","1","2","2","Anutu Nan ba Ekäni Jesu Kristo täŋo orakoraki ba bänep pidämtä intä terak äroton. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("H21_3","083_1_3","2TH","1","3","3","Notnaye, kadäni kadäni yäŋapik epän täŋkaŋ bänepnintä peŋ niwerirän inta yäŋpäŋ oretoret man iwet täkamäŋ. Nadäkinikjin taŋi pähap tokŋeŋ ärok täyak, ba bämopjin-ken bänep iron kädet taŋi ahäŋ pat täyak, unita Anutu bänep täga man täga iwet täkamäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("H21_4","083_1_4","2TH","1","4","4","Täŋpäkaŋ Anututa yäŋpäŋ in komi komi tamiŋirä gupjin komi butewaki terak itkaŋ nadäkinikjin nämo pewä putärewäpäŋ gwäk pimiŋpäŋ kuŋat täkaŋ. Unita intäŋo manbiŋam u nintä komeni komeni Anutu täŋo äbot täŋpani yäŋahäŋpäŋ yäwet täkamäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("H21_5","083_1_5","2TH","1","5","5","Komi butewaki ahäŋ tamiŋirä kehärom taŋpäŋ it täkaŋ uwä ŋode niwoŋärek täyak; Anututä iniken kädet siwoŋi iwatpäŋ nadäŋirän bäräpi u ahäŋ tamik täkaŋ. Komi unitä inä Anutu täŋo kaŋiwat yewa gänaŋ kukta yäpän-siwoŋtaŋ tamik täyak. Täŋpäkaŋ Anutu täŋo kaŋiwat epän u täŋkehärom takta epäni täk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("H21_6","083_1_6","2TH","1","6","6","Unita kämiwä Anututä kädet siwoŋi iwatpäŋ äma komi butewaki tamik täkaŋ u kowata komi butewaki udegän api yämek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("H21_7","083_1_7","2TH","1","7","7","Upäŋkaŋ ämawebe komi butewaki nadäk täkaŋ inäwä, ninkät penta komi butewaki u api ketäreŋ nimek. Ketäreŋ nimayäŋ täyak u Ekäni Jesu-kät aŋeroniye äbot pähap-kät kunum gänaŋ naniktä äpnayäŋ täŋo kadäni ugän Anutu ini ude api täŋ nimek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("H21_8","083_1_8","2TH","1","8","8","Kadäni uken kädäp mebet ikek äpä äma Anututa täŋguŋtak täkaŋ ba Ekäninin Jesu täŋo Manbiŋam Täga u nadäŋ äwaräkuk täk täkaŋ uwä komi api yämek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("H21_9","083_1_9","2TH","1","9","9","Kowata Anututä äma udewanita yämayäŋ täyak u kumäŋ-kumäŋ tärek-täreki nämo. Ba ini dubini-ken nanik ba kehäromini täŋo epmäget kudäniken yäwat kireŋpewän päŋku äneŋi äbäkta nämo, ukädagän api kuneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("H21_10","083_1_10","2TH","1","10","10","Kadäni uken Jesutä wäpi biŋam yäpmäkta kwawak api ahäwek. Ahäŋirän iniken äboriye, ämawebe mani nadäŋpäŋ bänepi-ken peŋpeŋ kuŋarani unitä epmäget kudäni u kaŋpäŋ biŋam api yäŋ imineŋ. Täŋpäkaŋ inä mani biŋam täweritna nadäwä bureni täŋkuŋo unita penta api käneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("H21_11","083_1_11","2TH","1","11","11","Unita inta yäŋpäŋ kadäni kadäni Ekäniken yäŋapik man ŋode yäk täkamäŋ; Anutunintä kädet siwoŋi iwatta iwoyäŋkuko uterakgän itneŋta täŋpidäm taŋ tamiton. Täŋkaŋ iniken kehärominitä mehamtäŋ tamiŋirän imaka tägatäga täkta gäripi nadäk täkaŋ u täŋpäŋ irit kuŋat-kuŋatjinken nadäkinikjin täŋo epäni bureni u kaŋ kaŋ-ahäwut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("H21_12","083_1_12","2TH","1","12","12","Ude täŋpäŋ irit kuŋat-kuŋatjintä Ekäninin Jesu täŋo wäpi biŋam oraŋ yäpmäŋ ärok täkot. Ude täŋpäŋ Jesu täŋo wäpi biŋam äroŋirän in udegän Jesu iŋamiken wäpjin biŋam ikek kaŋ irut. Wäpi biŋam uwä Anutunin ba Ekäninin Jesu Kristo unitäŋo iron. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("H22_1","083_2_1","2TH","2","1","1","Notnaye, Ekäninin Jesu Kristo täŋo äbäkäbäk ba unitä nimagut yäpmäŋ päbä dubini-ken api nipmaŋpeko unitäŋo manbiŋam täwera nadäwut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("H22_2","083_2_2","2TH","2","2","2","Äma ätutä ŋode api yäŋ-täkŋatneŋ; Munapiktä ŋode niwetak; Ekäni täŋo kadäni uku ahäŋkuk yäŋ api täwetneŋ. Ba meni-tägän jop api yäŋ-täkŋatneŋ. Ba man kudän terak Poltä kudän täk yäŋ api yäŋ-täkŋatneŋ. Ude yäŋ-täkŋarirä in täŋguŋ taŋpäŋ kwaiŋkaŋ bänepjin nämo pewä putärewek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("H22_3","083_2_3","2TH","2","3","3","Yäŋ-täkŋat man udewani täwerirä nämo nadäŋ yämineŋ. Ekäni täŋo kadäni keräp taŋirän pengänä Ekäni täŋo manta iwan pähap api ahäwek. Täŋkaŋ Peŋawäk Äma, geŋita biŋam täŋpani unitä kwawak api ahäwek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("H22_4","083_2_4","2TH","2","4","4","Täŋpäŋ äma uwä imaka imaka ämatä anutu yäŋ iwetpäŋ yäniŋ oret täkaŋ u kudup yäpmäŋ päpä yepmaŋpäŋ ini wäpi api yäpmäŋ ärowek. Ude täŋkaŋ Anutu täŋo kudupi yot gänaŋ äro itpäŋ inita Näk Anutu yäŋ api yäwek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("H22_5","083_2_5","2TH","2","5","5","Täŋpäkaŋ näk inkät itkaŋ unita täwetkuro ukeŋo u nadäkaŋ ba nämo? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("H22_6","083_2_6","2TH","2","6","6","Kadäni ŋokengän ukät-pipik pätak u nadäkaŋ? U keweŋirän Peŋawäk Ämatä kadäni yäŋ imani-ken api ahäwek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("H22_7","083_2_7","2TH","2","7","7","Täŋpäkaŋ apiŋo Peŋawäk Ämatä epän käbop käbop täk täyak. Ude täŋtäŋ kuŋattäyon ukät-pipik u keweŋirän Peŋawäk Äma u kwawak api ahäwek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("H22_8","083_2_8","2TH","2","8","8","Kwawak ahäŋpäŋ irirän Jesutä äbäŋpäŋ meni woŋ piäŋ-iwat-pewän Peŋawäk Äma u kumäŋirän eruk Jesu täŋo peŋyäŋek ägonitä yäputpewän paot-inik api täŋpek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("H22_9","083_2_9","2TH","2","9","9","Täŋpäkaŋ intäjukun, Peŋawäk Äma u nämo kumäŋirän Satantä kehäromi imänkaŋ Peŋawäk Äma u Näk näwarut yäŋ nadäŋpäŋä täŋyäkŋarani ba kudän kudupi mebäri mebäri api pewän ahäneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("H22_10","083_2_10","2TH","2","10","10","Ude täŋpäŋ ämawebe paot-paotta biŋam yäwani kädet waki mebäri mebäri terak api täŋyäkŋarek. Ämawebe uwä Anutu täŋo man bureni u nadäŋpäŋ iyap takta bitnäk täkaŋ unita api paotneŋ. Man bureni u nadäŋpäŋ iyaptak täŋkuŋ yäwänä man unitä täŋkentäŋ yämitek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("H22_11","083_2_11","2TH","2","11","11","Upäŋkaŋ nämo! Man burenita nadäkinik nämo täk täkaŋ unita Anututä nadäk bureni nämo, iniŋ kireŋpewän nadäk-nadäki peŋ awähurirän jop manmanta nadäwä bureni api täneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("H22_12","083_2_12","2TH","2","12","12","Man burenita bitnäŋpäŋ imaka wakita gäripi nadäk täkaŋ unita ämawebe uwä kowata ahäŋ yämekta Anututä kädet ude uwä api peŋ yämek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("H22_13","083_2_13","2TH","2","13","13","Täŋpäkaŋ notnaye, Ekänitä inta nadäŋ tamikinik täk täyak! Pengän-inik Anututä intä irit kehäromi kaŋ-ahäkta iwoyäŋkuko unita inta yäŋpäŋ Anutu bänep täga man kadäni kadäni iwet täkäna! Täŋpäkaŋ in irit kehäromi kaŋ-ahäkta iwoyäŋkuko uwä Munapiktä bänepjin täŋ-kodaktaŋ tamiŋirän Jesu täŋo manbiŋam burenita nadäkinik täŋpäŋ kuŋattäŋgän api kaŋ-ahäneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("H22_14","083_2_14","2TH","2","14","14","Täŋpäkaŋ Anututä in u kaŋ-ahäkta Jesu täŋo Manbiŋam Täga nintä täweritna nadäŋkuŋo uterak iwoyäŋpäŋ tepmaŋkuk. Bureni-inik, Ekäninin Jesu Kristotä wäpi biŋam ärowani yäpayäŋ täyak u in ukät penta itpäŋ kaŋ yäput yäŋpäŋ yäŋpäbä tepmaŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("H22_15","083_2_15","2TH","2","15","15","Unita notnaye, in kadäni kadäni kehärom taŋpäŋ man, kudän terak ba menintä täwetpäŋ täwoŋärek täŋkumäŋo u kaŋ yäpmäŋ kuŋarut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("H22_16","083_2_16","2TH","2","16","17","Täŋpäkaŋ Ekäninin Jesu Kristo ini, ba Nanin Anututä bänepjin täŋpidäm taŋpäŋ kehäromi tamiŋirän man ba epän bureni inken peŋkuko u pewä putärewektawä! Anututä nadäŋ nimikinik täŋpäŋ bänep ironi pähap uterak bänep pidäm, paot-paori nämo, pewän ahäŋ nimik täkaŋ. Täŋkaŋ nadäkiniknin täŋkehärom taŋirän imaka tägagämän kubä mät kaŋ-ahäne yäŋ bureni-inik nadäk täkamäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("H23_1","083_3_1","2TH","3","1","1","Eruk notnaye, ninta yäŋapik man yäk täkot. Ude täŋirä Ekäni täŋo mantä itpäŋ-nadäki nämo, inken ahäŋirän nadäwä ärowani täŋkuko udegän komeni komeni kaŋ kuŋ morewän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("H23_2","083_3_2","2TH","3","2","2","Täŋpäkaŋ äma wakiwaki ba äma peŋawäk täŋpani unita yäŋpäŋ täŋkentäŋ nimikta Anutu-ken yäŋapik man yäŋ nimik täkot. Nadäkaŋ? Ämawebe ätutä Anututa nadäŋ imikinik nämo täk täkaŋ. Ämawebe udewanitä iwan täŋ nimik täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("H23_3","083_3_3","2TH","3","3","3","Upäŋkaŋ Ekänitä imaka u ba u täkta yäk täyak udegän täk täyak. Unita waki täŋo mähemitä in täŋpän waneŋo udeta bänepjin mehamtaŋ tamiŋpäŋ watä it tamik täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("H23_4","083_3_4","2TH","3","4","4","Ude täŋ tamik täyak unita inta nadäwätäk nämo täk täkamäŋ. Nämo, ŋode nadäk täkamäŋ; Man täwet täkamäŋ u buramik täkaŋ. U pen api buramiŋ yäpmäŋ kuneŋ yäŋ nadäk täkamäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("H23_5","083_3_5","2TH","3","5","5","Ekänitä ini nadäk siwoŋi täwetpäŋ täwoŋäreŋirän Anutu täŋo bänep iron terak kaŋ kuŋarut. Täŋpäŋ Kristotä komi bäräpi gänaŋ nämo kwitaŋkuko udegän gwäk pimiŋpäŋ kaŋ kuŋarut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("H23_6","083_3_6","2TH","3","6","6","Notniye, Ekäninin Jesu Kristo wäpi terak man kehäromi ŋode täwetna nadäwut; Äbot täŋpani ätutä epänta gaŋa taŋpäŋ jop kuŋat täkaŋ. Äma udewani man täwetpäŋ täwoŋäreŋkumäŋo u nämo buramik täkaŋ. Unita udewani-kät penta nämo kuŋatneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("H23_7","083_3_7","2TH","3","7","7","Nämoinik! Nintä kädet täŋpäŋ-täwoŋärek täŋkumäŋo udegän kaŋ täŋput. Ninä inken jop nämo itkumäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("H23_8","083_3_8","2TH","3","8","8","Nin inken ketem gwäki nämo, nämo naŋkumäŋ. Nämoinik. Ketem tuŋumta yäŋ-niwarani yäkaŋ, yäneŋ yäŋpäŋ tamimaŋ bipani ketnintä epän kädäp ikek täŋkä komi nadäŋkumäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("H23_9","083_3_9","2TH","3","9","9","Täŋpäkaŋ ude täneta nämo yäŋ nimani. Ninä ketem inken nanik täga yäpnaŋipäŋ in kädet täga täŋpäŋ-täwoŋäreŋitna udegän kaŋ iwarut yäŋpäŋ ude täŋkumäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("H23_10","083_3_10","2TH","3","10","10","Kädet täga unita inkät penta itkaŋ ŋode täwetkumäŋ; Äma kubätä epän nämo täŋpeko uwä, ketem nämo näŋpek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("H23_11","083_3_11","2TH","3","11","11","Täŋpäkaŋ inken naniktä man ŋode äbäŋirän nadäŋkumäŋ; Äma ätu uwä epän peŋpäŋ käroŋ-käroŋ kuŋatkaŋ yot äroŋkaŋ-äpäk täŋtäŋ kuŋat täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("H23_12","083_3_12","2TH","3","12","12","U täga nämo! Äma udewani Ekäni Jesu Kristo wäpi terak jukuman ŋode yäwetnapäŋ nadäkinik täk täkot; Komejin-ken itdämiŋpäŋ epänjin täŋirä bureni ahäwäpäŋ injinken ugänpäŋ nak täkot. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("H23_13","083_3_13","2TH","3","13","13","Täŋkaŋ notniye, inä kädet siwoŋita gaŋani nämo täneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("H23_14","083_3_14","2TH","3","14","14","Täŋpäkaŋ man kudän ŋo terak täwetkamäŋ uwä äma kubätä bitnäŋirän mebärini yäŋahäŋpäŋ kakätäwäpäŋ inigän itpäŋ kaŋ mäyäk tawän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("H23_15","083_3_15","2TH","3","15","15","Iwan kaŋ täŋ imut yäŋpäŋ nämo yäyat. U äbot täŋpani notjinpak kubä unita yäŋpäŋ-iwoŋärek täŋirä kädet siwoŋi kaŋ iwarän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("H23_16","083_3_16","2TH","3","16","16","Eruk, Ekäni kwini mähemi unitä kwini pewän ahäŋ tamiŋirän kadäni kadäni, imaka u ba u tänayäŋ täkaŋ-ken u kwini terakgän kaŋ täŋ yäpmäŋ kut. Täŋirä Ekäni inkät kaŋ irän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("H23_17","083_3_17","2TH","3","17","17","Yäŋtärek man ŋowä Pol näkŋa-tägän ketnatä wäpna kudän täyat. Man kudän kudup näkä pewa ärek täkaŋ uwä ini udegän täk täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("H23_18","083_3_18","2TH","3","18","18","Täŋpäkaŋ Ekäninin Jesu Kristo täŋo orakoraktä inken patinik täk täyon. Ugän.");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("T11_1","084_1_1","1TI","1","1","2"," Nanakna Timoti, näk Pol, Kristo täŋo aposorotä man ŋo kudän täŋ gamitat. Waki keri-ken nanik nimagurani ämanin Anutu ba Kristo Jesu, yarä unitä peŋ näwet-pewän aposoro ahäŋkut. Kristo ini kubä-tägän kunum gänaŋ täga api nimagut yäpmäŋ ärowek. Täŋpäkaŋ Timoti, nadäkiniknek kubägän unita gäka nadäŋira nanakna bureni ude täyan. Unita orakorak, butewaki ba bänep pidäm Anutu Nan ba Ekäninin Kristo Jesu uken nanik gäkä terak äroton. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("T11_3","084_1_3","1TI","1","3","3","Timoti, näk Masedonia kome kwa yäŋkaŋ gäwetkuro ude kaŋ tä! Efesus komeken ätukät itkaŋ äma ätutä Anutu täŋo man yäŋpäŋ peŋawähut täkaŋ uwä yabäŋ yäŋpewi kaŋ pewut! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("T11_4","084_1_4","1TI","1","4","4","Äma udewanitä imaka burenita nämo yäk täkaŋ. Uwä äbekiye oraniye täŋo kobap man yäŋit äma biani umunitä it yäpmäŋ äbuŋo unitäŋo mebärita yäŋpäŋ-nadäk täk täkaŋ. Man udewanitä äbot täŋpani ämawebe täŋo nadäk-nadäki täŋpä wawäpäŋ Anututa nadäŋ imikinik täŋpäŋ kuŋatta nämo täŋkentäŋ yämik täyak. Ba imaka tägatäga Anututä ämawebe bänepi-ken täkta nadätak u nämoinik täŋkentäŋ yämik täyak. Unita man jopi yäk täkaŋ u kaŋ pewut! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("T11_5","084_1_5","1TI","1","5","5","Ima mebärita man kehäromi ŋo yäyat? U äbot täŋpani ämawebe bämopi-ken bänep iron kädet täŋmeham täkta yäyat. Täŋpäkaŋ bänep iron kädet u jop nämo ahäwek. Nämoinik, Jesuta nadäkinik bureni täŋpäŋ Anutu iŋamiken bänep kuräki-inik itkaŋ bänep udewanitä kädet u siwoŋi yäŋ täwet täkaŋ ugänpäŋ iwatneŋ. Ude täŋirä bänep iron kädet bureni u api ahäwek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("T11_6","084_1_6","1TI","1","6","6","Upäŋkaŋ äma ätu kädet u peŋpäŋ man jopi, jiraŋ-ken nanik kaŋ-ahäŋkuŋo upäŋ yäpmäŋ kuŋat täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("T11_7","084_1_7","1TI","1","7","7","Täŋkaŋ inita ŋode yäk täkaŋ; Nin Juda täŋo baga man unitäŋo yäwoŋärewani äma yäk. Baga man unita nadäna tärek täkaŋ yäŋ yäk täkaŋ. Ude yäk täkaŋ upäŋkaŋ baga man unitäŋo mebäri nämo nadäwä tärewäkaŋ jop man yäk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("T11_8","084_1_8","1TI","1","8","8","Täŋpäkaŋ ninä baga manta ŋode nadäk täkamäŋ; Uwä nadäk siwoŋi terak yäpmäŋ kuŋatnero uyaku baga man u imaka täga yäŋ nadäne. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("T11_9","084_1_9","1TI","1","9","9","Baga man u äma siwoŋi kuŋaranita yäŋpäŋ nämo pewä ahäwani. Nämo uwä äma baga man utpäŋ ärowani kädet pewä ahäk täkaŋ unita yäŋpäŋ pewani. Äma udewani Anutu täŋo kädet mäde ut imiŋkaŋ momi täktäk kädet ba kome täŋo kädet ugänpäŋ iwat täkaŋ. Täŋpäŋ miŋiye naniye ba äma ätu kumäŋ-kumäŋ däpmäk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("T11_10","084_1_10","1TI","1","10","10","Ba kubokäret täk täkaŋ, ba aŋ täŋo kudän täk täkaŋ, ba ämawebe jop yäkŋatpäŋ yäpmäŋ päŋku äma ätuta watä piä täŋ yämikta yäniŋ kireŋirä moneŋ yämik täkaŋ. Täŋkaŋ äma udewani jopman yäk täkaŋ, ba Ekäni täŋo wäpi yäŋpäŋ jopman terak yäŋkehäromtak man yäk täkaŋ, ba kädet waki u ba u Anutu täŋo man mebäri burenitä yäjiwät täyak upäŋ täk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("T11_11","084_1_11","1TI","1","11","11","Täŋpäkaŋ man bureni mäde ut imik täkaŋ uwä manbiŋam Anututä näkä yäŋahäkta namiŋkuko u. U Anutu irit gäripi nikek täŋo mähemi, unitäŋo manbiŋam epmäget peŋyäŋek ikek u. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("T11_12","084_1_12","1TI","1","12","12","Ekäni Jesu Kristotä kehäromi namiŋpäŋ täŋ-kehäromtaŋ namiŋkuk. Täŋkaŋ piäna täga api täŋpek yäŋ nadäŋ namiŋpäŋ watä piä täŋ imetta yäŋ namiŋkuk. Unita bänep täga man iwet täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("T11_13","084_1_13","1TI","1","13","13","Bian it yäpmäŋ äbutken uken näk Kristota yäŋärok man yäŋit, komi imiŋit ba piäni täŋpäwakta kädet mebäri mebäri pewa-ahäŋkuŋ. Täŋpäkaŋ guŋ itkaŋ Ekäni täŋo mebäri nämo nadäwa tumbäpäŋ waki täŋ imiŋkuro mebäri unita Anututä butewaki nadäŋ namiŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("T11_14","084_1_14","1TI","1","14","14","Täŋpäŋ Ekäni täŋo irontä näkä terak tokŋek parirän Kristo Jesuken nanik bänep ironkät nadäkinik nikek ahäŋkut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("T11_15","084_1_15","1TI","1","15","15","Ŋode nadä; Jesu Kristotä momi täŋpani wakiken nanik yämagutta kome terak äpuk. Man uwä bureni-inik. U kuduptagän bänepnin-ken peŋpäŋ yäpmäŋ kuŋatnaŋi. Täŋpäkaŋ waki täŋpani täŋo intäjukun äma bureni u näk ŋo. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("T11_16","084_1_16","1TI","1","16","16","Kowata yäpnaŋi upäŋkaŋ butewaki pähap, unitäŋo mebäri näkä terak kuduptagän äroŋkuk. Täŋpäŋ äma momi wakiinik täŋpani näka butewaki u mebäri ŋodeta nadäŋ namiŋkuk. Ämawebe nadäkinik täŋpäŋ irit kehäromita biŋam tänayäŋ täkaŋ unitä kudän kudupi näkä terak äroŋkuko unitäŋo mebäri kaŋpäŋ nadäneŋta Kristotä ude uwä täŋ namiŋkuk. Ude kaŋpäŋ nadäŋpäŋ ŋode täga nadäneŋ; Polta täŋ imiŋkuko udegän ninta täga täŋ nimek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("T11_17","084_1_17","1TI","1","17","17","Unita ŋode yäwa! Irit kehäromi täŋo Ekäni u ekäni pähap. Uwä kumäk-kumäki nämo ba ämatä känaŋi nämo. U Anutu pähap kubägän. Unita unitäŋo wäpi biŋam ba epmäget peŋyäŋeki pat yäpmäŋ kuŋpäŋ pen it yäpmäŋ kuk täyon. Bureni-inik! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("T11_18","084_1_18","1TI","1","18","18","Eruk, nanakna Timoti, profet ätutä man yäŋtäreŋ gamani udegän peŋ gäwetat. Gäk man u iyap taŋpäŋ Ekäni täŋo man unita yäŋpäŋ ämik kaŋ tä. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("T11_19","084_1_19","1TI","1","19","19","Täŋpäkaŋ nadäkinikka kehäromigän parirän bänepkatä kudän u siwoŋi yäŋ nadäk täyan ugänpäŋ kaŋ iwat. Äma ätutä ude nämo täŋkuŋo unita nadäkiniki pewä putärewäpäŋ waŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("T11_20","084_1_20","1TI","1","20","20","Äma uken nanik kubä wäpi Himeneus. Kubäwä wäpi Aleksada. Yarä u Anututa yäŋärok man iwet täkamän unita Satan keri terak yepmaŋkut. Ude täŋkurowä Satantä komi yämiŋ yäpmäŋ kuŋirän kudän waki u kaŋ pewun yäŋpäŋ ude täŋkut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("T12_1","084_2_1","1TI","2","1","1","Eruk Timoti, intäjukunä nadäk kehäromi iŋit täyat uwä ŋode gäwera; Nadäkinik täŋpanitä ämawebe kuduptagänta yäŋpäŋ Ekäniken yäŋapik täkot. Täŋpäŋ imaka u ba unita äma ätutä wäyäkŋek täkaŋ unita yäŋpäŋ Anutu-ken yäŋapiŋpäŋ bänep täga man iwet täkot. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("T12_2","084_2_2","1TI","2","2","2","Täŋkaŋ kome täŋo intäjukun äma ba gapman kudupta Anutu-ken yäŋapik manpäŋ mehamtäŋ yämik täkot. Yäŋapik man ude yäŋitna watä it nimiŋirä kwinigän itpäŋ Anutu iniŋ orerani ude kuŋatpäŋ kudupi siwoŋigän kaŋ itna. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("T12_3","084_2_3","1TI","2","3","3","Ude tänayäŋ täkamäŋ unitä api tägawek. Ba waki keri-ken nanik nimagurani ämanin Anutu unitä nibäwän udegän api tägawek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("T12_4","084_2_4","1TI","2","4","4","Unitäwä äma kuduptagän inita biŋam täŋpäŋ man bureni yäpmäŋpäŋ bänepi-ken pekta nadäk täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("T12_5","084_2_5","1TI","2","5","5","U imata, Anutu kubä-tägän it nimitak. Ba bämop äma bureni kubägän, Anutu ba äma nin bämopnin-ken it täyak u äma äworewani Jesu Kristo. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("T12_6","084_2_6","1TI","2","6","6","Kristo unitä kadäni iwoyäwani-ken ämawebe kuduptagän mominin täŋo kowata däpmäŋ tärekta gupi iniŋ kireŋkuk. Ude täŋkuko uwä kwawak ŋode niwoŋäretak; Anutu u ämawebe kuduptagän waki keri-ken nanik yämagutta nadäk täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("T12_7","084_2_7","1TI","2","7","7","Unita näk ämawebe Manbiŋam Täga u yäŋahäŋpäŋ yäwetta ba aposoro ude iretta yäŋpäŋ iwoyäŋpäŋ nepmaŋpani. Täŋpäkaŋ guŋ äbotken man bureni-inik ba nadäkinik täŋo mebäri yäwetpäŋ yäwoŋärekta yäwoŋärewani äma täŋo piä ude yäŋ namani. Man uwä jop nämo, bureni yäyat! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("T12_8","084_2_8","1TI","2","8","8","Eruk, ämanita ŋode yäyat; Äma komeni komeni, siwoŋi itkaŋ Anutu-ken ket kewatpäŋ kaŋ yäŋapik täŋput. Ude täŋpäŋ noriye-kät kokwawak ba iwan nämo täneŋ. Nämo, irit kuŋat-kuŋari pakigän kaŋ kuŋarut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("T12_9","084_2_9","1TI","2","9","9","Ba webeta udegän ŋode yäwa; Webewä tek ähan nadäwani kaŋ täŋpäŋ yäpmäŋ kuŋarut. Inita nadäwä äpani täŋpäpäŋ ämatä gäripi nibäwut yäŋpäŋ gupita epmäget taŋi nämo täneŋ. Täŋpäŋ gwäk pujiŋ topmäk-topmäk täŋpäŋ nämo kuŋatneŋ. Ba omäk meran, gwäki ärowani nämo meran täŋ yäpmäŋ kuŋatneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("T12_10","084_2_10","1TI","2","10","10","Nämoinik. Webe, Ekäni täŋo gäripi terakgän kuŋatnayäŋ yäk täkaŋ unitäwä täŋkentäk-kentäk piä täŋpeŋ kuŋarirä uyaku api tägawek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("T12_11","084_2_11","1TI","2","11","11","Täŋpäŋ Anutu täŋo käbeyä-ken webewä, kwikinik äpani itkaŋ juku peŋpäŋ nadäk-nadäk piä täk täkot. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("T12_12","084_2_12","1TI","2","12","12","Täŋpäkaŋ webetä ämani Anutu täŋo manpäŋ yäwetpäŋ yäwoŋärek piä ude täkta ba intäjukun täŋ yämikta nämo nadäŋ yämitat. Uwä käbeyä-ken man kum itneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("T12_13","084_2_13","1TI","2","13","13","U mebäri ŋodeta; Anututä Adam jukun täŋkaŋ Iv mäden tewän ahäŋkuko unita webetä intäjukun itta bitnätat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("T12_14","084_2_14","1TI","2","14","14","Ba Adamtä täŋyabäk täŋo mähemi nämo nadäŋ imiŋkuk. Webenitä nadäŋ imiŋpäŋ momi-ken maŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("T12_15","084_2_15","1TI","2","15","15","Upäŋkaŋ webewä nanak bäyak-bäyak terak Anututä api yäpän täganeŋ. Bureni, webe u nadäkinik, bänep iron ikek, bänep siwoŋi ba nadäk-nadäk täga terak kuŋatnayäŋ täŋo uwä Anututä api täŋkentäŋ yämek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("T13_1","084_3_1","1TI","3","1","1","Ŋode nadä; Äma kubätä äbot täŋpani täŋo watä äma kubä ude itta nadäweko uwä piä täga täŋpayäŋ nadätak yäŋ yäneŋ. Man u bureni-inik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("T13_2","084_3_2","1TI","3","2","2","Upäŋkaŋ äma kubätä watä äma piä u täkta nadäŋpäŋä uwä ämawebe iŋamiken kädet siwoŋi terak kuŋarek. Uwä webe kubägän yäpani. U irit kuŋat-kuŋarita watäni itkaŋ nadäk-nadäk täga Anutu-ken nanik yäpmäŋ kuŋarani. U iron terak kuŋarani. U yäŋpäŋ-yäwoŋärek piä säkgämän täŋpani. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("T13_3","084_3_3","1TI","3","3","3","Täŋkaŋ ume komita ämäŋi nämo täŋpani. Täŋkaŋ ämik täŋpani nämo, äma kwini, komi nämo, säkgämän-inik kuŋarani. Ba moneŋ tuŋumta nadäŋ gäripi-inik nämo täŋpani. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("T13_4","084_3_4","1TI","3","4","4","Äma uwä iniken webe nanakta watäni säkgämän it yämiŋpäŋ äperiye nanakiye yäŋpäŋ-yäwoŋärek täŋirän nani oraŋ imiŋpäŋ mani buramiŋpäŋ kuŋarani. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("T13_5","084_3_5","1TI","3","5","5","Unita jide nadätan? Äma kubätä webeni nanakiye watä säkgämän nämo it yämeko uwä jide täŋpäŋ Anutu täŋo äbot täŋpani ämawebeta watä säkgämän it yämek? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("T13_6","084_3_6","1TI","3","6","6","Täŋpäkaŋ bänep apigän äyäŋurani kubätä äbot täŋpanita watä nämo irek. Äma udewanitä inita nadäwän ärowani täŋirän Anututä Satanta täŋkuko ude, manken tewekta. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("T13_7","084_3_7","1TI","3","7","7","Ba ugän nämo. Äma kubätä watä äma piä yäpmäkta nadäweko uwä ämawebe Jesuta nadäkinik nämo täŋpani iŋamiken siwoŋi kuŋarirän äma täga yäŋ iwerani. Täŋ, äma udewani nämowä ämawebetä yäŋpäŋ-kaŋiwat täŋirä Satantä bänepi täŋpän guŋ tawäpäŋ buŋep-ken tewekta. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("T13_8","084_3_8","1TI","3","8","8","Äbot täŋpani täŋo täŋkentäk äma imaka, ämawebe iŋamiken siwoŋi kuŋatkaŋ täŋyäkŋarani nämo täŋpani. Täŋkaŋ ume komi naŋkaŋ täŋguŋguŋ nämo täŋpani. Ba moneŋ äma täŋyäkŋarani täŋpäŋ moneŋ tuŋum jop nämo yäpani. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("T13_9","084_3_9","1TI","3","9","9","Täŋkaŋ äma u Anutu iwat-iwat kädet Anututä ini kwawak niwoŋäreŋkuko u iŋit-inik täŋpäŋ Anutu iŋamiken bänepi kuräki-inik irani. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("T13_10","084_3_10","1TI","3","10","10","Täŋpäkaŋ pengänä täktäki ba irit kuŋat-kuŋari yabäŋpäŋ-nadäk täŋpäŋ käderi täga täŋpeko uwä, eruk piä yämen. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("T13_11","084_3_11","1TI","3","11","11","Täŋpäŋ webeniye udegän, ämawebeniye iŋamiken siwoŋi kuŋarani ba man äyäŋutpäŋ yäkyäk nämo täŋpani. Uwä kwikinik itkaŋ bänepita watäni itpäŋ man burenigän yäŋpäŋ kuŋarani. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("T13_12","084_3_12","1TI","3","12","12","Täŋpäkaŋ äbot täŋpani täŋo täŋkentäk äma uwä webe kubägän yäpmäŋpäŋ äperi nanak ba watäniyeta säkgämän yabäŋ yäwarani. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("T13_13","084_3_13","1TI","3","13","13","Eruk, täŋkentäk äma piäni täŋpewä tägak täkaŋ uwä wäpi biŋam säkgämän ahäk täkaŋ. Ba nadäkiniki kehäromigän iŋitpäŋ unitäŋo mebäri yäŋahäkta bätakigän nadäk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("T13_14","084_3_14","1TI","3","14","14","Timoti, näk gäkken bäräŋeŋ ärekta nadätat upäŋkaŋ ŋodeta yäŋpäŋ man ŋo intäjukun kudän täŋpäŋ gamitat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("T13_15","084_3_15","1TI","3","15","15","Ude täŋpäŋ imaka kubätä gäkken ärekta kädet täŋpipiŋ nameko uwä, eruk man ŋo daniŋpäŋ nadäŋkaŋ Anutu täŋo äbot nin kädet siwoŋi u ba u täga iwatne yäŋ ket nadäwen. Täŋpäkaŋ Anutu täŋo äboriye nin uwä Anutu irit mähemi täŋo äbot bureni. Nadätan? Anutu täŋo äbot pähap uwä man bureni täŋo meham ba bek bämopi ude itkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("T13_16","084_3_16","1TI","3","16","16","Bureni-inik, Anutu Bureni iwat-iwat kädet unitäŋo mebäri-inik u imaka taŋi pähap kubä! Anututä ini niwoŋäreŋkuko uwä ŋode; Äma äworeŋirän ämawebetä kaŋkuŋ. Munapiktä unitäŋo täktäki u siwoŋi-inik yäŋ niwoŋäreŋkuk. Täŋirän aŋerotä kaŋkuŋ. Täŋpäkaŋ ämatä wäpi biŋam äma äbori äboriken yäpmäŋ kuŋatpäŋ yäŋahäŋkuŋ. Täŋirä komen ämatä nadäkinik täŋ imiŋkuŋ. Nadäkinik täŋ imiŋirä Anututä kunum gänaŋ yäŋikŋat yäpmäŋ äro wäpi biŋam ikek teŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("T14_1","084_4_1","1TI","4","1","1","Munapiktä kwawak ŋode yäŋahäk täyak; Kämiwä äma ätutä Anutu täŋo man peŋpäŋ Satan täŋo äboriye unitäŋo yäŋ-yäkŋarani man ba mäjo täŋo jop manman api nadäŋ yämineŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("T14_2","084_4_2","1TI","4","2","2","Täŋpäkaŋ äma man udewani yäŋahäk täkaŋ uwä jopman yäwani. U bänepitä kudän u siwoŋi yäŋ nadäk täkaŋ u nadäŋ parit täŋpäŋ äma jop yäŋ-yäkŋatpäŋ yäjiwät man mebäri mebäri ŋode yäk täkaŋ; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("T14_3","084_4_3","1TI","4","3","3","Webe yäpmäkta yäjiwärani yäk. Gubaŋigän itkot yäk. Ba, ketem ätu nämo näneŋ yäŋ yäk täkaŋ. Ude yäk täkaŋ upäŋkaŋ ketem uwä Anututä peŋ moreŋkuk. Ketem u ämawebe nadäkinik ikek itpäŋ man bureni bänepi-ken pewani unitä bänep täga man iwetpäŋ näneŋta yäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("T14_4","084_4_4","1TI","4","4","4","Imaka kuduptagän Anutu-ken nanik ahäwani uwä tägagän. Unita äma kubätä u nakta yäjiwätnaŋi nämo. Nämoinik, bänep täga man iwetpäŋ u kuduptagän täga yäpmäŋpäŋ näne. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("T14_5","084_4_5","1TI","4","5","5","Ude täŋitna Anutu täŋo man ba bänep täga man unitä ketem terak äroŋirän Anutu iŋamiken nintä nakta biŋam täk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("T14_6","084_4_6","1TI","4","6","6","Eruk Timoti, gäk äbot täŋpani notkaye man ŋo yäwetpäŋ yäwoŋärek täŋpayäŋ täno uwä Jesu Kristo täŋo piä ämani, man buramik ämani ude api iren. Täŋkaŋ nadäkinik täŋo man ba Anutu täŋo man mebäri bureni nadäŋpäŋ buramiŋ yäpmäŋ äbuno unitä bänepka täŋo ketem ude täŋirän api kuŋaren. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("T14_7","084_4_7","1TI","4","7","7","Täŋpäkaŋ äma jop manman yäwani täŋo kobap man ba Anututa nämo nadäwani täŋo jop manman u nadäkta kaŋ bitnä. Man udewani mäde ut imiŋpäŋ Ekäni täŋo käderita yäŋpäŋ-nadäk täŋpäŋ nadäkinikka täŋkehärom täyi. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("T14_8","084_4_8","1TI","4","8","8","Nadätan? Gupnin täŋpidäm takta täŋoret u täga täŋkentäŋ nimik täyak upäŋkaŋ bänep täŋpidäm taŋpäŋ Ekäni täŋo käderi siwoŋi iwat-iwat u imaka bureni-inik. Unitäwä kome terak ŋo, ba kämi kunum gänaŋ bok, täŋkentäk bureni pewän ahäŋ nimikta biŋam yäwani. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("T14_9","084_4_9","1TI","4","9","9","Man ŋowä bureni-inik. U ämawebe kuduptagän yäpmäŋpäŋ bänepnin-ken penaŋi. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("T14_10","084_4_10","1TI","4","10","10","Täŋpäkaŋ unitäŋo bureni yäpmäkta nin nämo gaŋa taŋkaŋ gwäk duŋduŋ piä pähap täk täkamäŋ. Täŋkaŋ Anutu irit mähemi, unitäŋo kehäromi terak yeŋgämina pek täkaŋ. Anutu uwä ämawebe kuduptagän waki keri-ken nanik yämagutta kehäromi pat imitak. Täŋpäkaŋ kehäromini uwä nadäkinik täŋpani nin waki keri-ken nanik nimagutkuko ubayäŋ! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("T14_11","084_4_11","1TI","4","11","11","Timoti, man gäwetat ŋo kudup yäwetpäŋ yäwoŋärek täk täyi. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("T14_12","084_4_12","1TI","4","12","12","Täŋpäŋ gäk äma gubaŋi unita yäŋpäŋ ämawebetä gäka nadäwä äpani nämo täŋpek. Gäk bänep iron ba nadäkinikka nikek, ba bänep siwoŋi terak itkaŋ man yäkyäkka ba täktäkkatä äbot täŋpani kädet siwoŋi kaŋ yäwoŋäre. Ude täŋiri udegän täk täkot. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("T14_13","084_4_13","1TI","4","13","13","Ude täŋpäŋ näka itsämäŋkaŋ Anutu täŋo man daniŋpäŋ yäwoŋärek täŋit, unitäŋo mebäri bureni yäwetpäŋ yäwoŋärek täŋpäŋ, kädet siwoŋi iwatta peŋ yäwet täyi. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("T14_14","084_4_14","1TI","4","14","14","Täŋpäŋ intäjukun ämatä Munapik-ken nanik man yäŋahäŋpäŋ keri gwäkka terak peŋirä piä täkta Anutu täŋo iron yäpuno unita nadäsi. Iron unitäŋo bureni pewi putärewekta kehärom taŋpäŋ kaŋ yäpmäŋ kuŋat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("T14_15","084_4_15","1TI","4","15","15","Täŋpäŋ piäka u täŋ-dämiŋiri burenitä ahäŋpäŋ parirän kaŋ kawut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("T14_16","084_4_16","1TI","4","16","16","Täŋkaŋ gäkŋaken irit kuŋat-kuŋatkata ba man yäwetpäŋ yäwoŋärek täk täyan unitä siwoŋi itta watäni itpäŋ kaŋ kuŋat. Ude täŋkaŋ gwäk pimiŋpäŋ täŋpayäŋ täno uyaku ämawebe gäkŋo man nadäk täkaŋ u, ba gäkŋa bok, irit täga api kaŋ-ahäneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("T15_1","084_5_1","1TI","5","1","1","Timoti, äma ekäni kubätä goret kubä täŋirän man jäpi nämo iweren. Nämo, yäpä-siwoŋtak man kwini terak iweren, gäkŋaken nanka iwereno udegän. Ba äma gubaŋi gubaŋi udegän, gäkŋaken notkayeta täŋ yämeno udegän täŋ yämen. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("T15_2","084_5_2","1TI","5","2","2","Ba gäkŋaken meŋkata täŋ imeno udegän webe ekäni ekänita täŋ yämen. Ba webe gubaŋi gubaŋi udegän, gäkŋaken wanotkayeta täŋ yämeno udegän kädet siwoŋi terak täŋ yämen. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("T15_3","084_5_3","1TI","5","3","3","Täŋpäŋ webe kajat u oraŋ yämen. U webe täŋkentäkiye nämo udewanita yäyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("T15_4","084_5_4","1TI","5","4","4","Täŋpäkaŋ webe kajat kubä äperiye nanak ba äbekiye oraniye nikek täŋpäwä, yäwetpäŋ yäwoŋärek täŋiri miŋi ba äbeki pähap u täŋkentäŋ imineŋ. Ude täneŋo uwä Anutu iniŋ oretoret kädet bureni täneŋ. Ude täŋpäŋ kowata komi nadäŋpäŋ watä it yämeko uwä udegän täŋ imineŋ. Ude täŋirä Anututä yabäwän tägawek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("T15_5","084_5_5","1TI","5","5","5","Täŋpäkaŋ webe kajat bureni-inikä, inigän-inik itkaŋ Anutu kwasikotpäŋ kepma bipani Anutu-ken täŋkentäkta yäŋapik täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("T15_6","084_5_6","1TI","5","6","6","Täŋ, webe kajat kubätä iniken gärip terak kuŋareko uwä kodak itak upäŋkaŋ kumbani yäŋ iwetneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("T15_7","084_5_7","1TI","5","7","7","Unita Timoti, man uwä kehäromigän yäweri nadäŋpäŋ Anutu ba ämawebe iŋamiken momi nämo, siwoŋigän kuŋat täkot. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("T15_8","084_5_8","1TI","5","8","8","Täŋpäkaŋ äbot täŋpani kubätä äboriye ba nägät moräkiye yabäŋpäŋ nämo täŋkentäŋ yämeko, ba bänep iron kädet nämo täŋ yämeko uwä äma udewanita u nadäkiniki peŋpäŋ Anutu kakätäk-inik täyak ubayäŋ yäŋ nadäneŋ. Unitäŋo kudän wakitä Anututa nämo nadäwani äma täŋo yärepmitak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("T15_9","084_5_9","1TI","5","9","9","Täŋpäkaŋ webe kajat kubä webe pähap täŋpäŋ obaŋ 60 ude tärewani, äma kubägän yäpani udewani äbot täŋpani-ken täŋkentäk yäpmäkta wäpi webe kajat täŋo wäpi tawaŋ terak täga peneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("T15_10","084_5_10","1TI","5","10","10","Webe uwä täŋkentäk piä täŋpani ba nämo täŋpani unitäŋo mebäri kakta äma ätu ŋode yäwet yabäneŋ; Äperiye nanak jide ude yabäŋ yäwatkuk? Ba äma kudupitä ahäŋ imiŋirä jide ude täŋkentäŋ yämiŋkuk? Ba äma Anutu täŋo man yäpmäŋ kuŋarani iron jide täŋ yämiŋkuk? Ba äma bäräpi nikekta täŋkentäk jide ude täŋ yämiŋkuk? Ba iron kädet ätu jide ude täŋkuk? Kädet udewanita yäwetpäŋ nadäk täŋirä tägawäpäŋ eruk, webe u äbot täŋpani täŋo täŋkentäk täga yäpek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("T15_11","084_5_11","1TI","5","11","12","Upäŋkaŋ webe kajat gupi kodakitä täŋkentäk yäpmäkta wäpnin tawaŋ terak kudän täwut yäŋ yäneŋo uwä yäjiwätneŋ. Imata, kajari udewani uwä kaŋgäriptä täŋpewän Jesu mäde ut imiŋpäŋ yäŋkehäromtak man webe kajat wäpi tawaŋ terak itta yäneŋo u irepmitpäŋ äneŋi äma kubä yäpmäkta nadäneŋ. Ude täŋpäŋ man bian yäneŋo u utpäŋ momi täneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("T15_13","084_5_13","1TI","5","13","13","Webe udewani uwä piäni nämo bumik, iniken gärip terak eŋi äro täpätek täŋtäŋ kuŋat täkaŋ. Täŋpäkaŋ ugän nämo. U ämawebe yäŋpäŋ-yabäŋ yäwat täŋkaŋ man waki mebäri mebäri yäŋ-danik täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("T15_14","084_5_14","1TI","5","14","14","Unita näk ŋode yäyat; Webe kajat gupi kodaki udewani äma äneŋi yäpmäŋpäŋ nanak bäyaŋpäŋ eŋi ba iroŋiniye nädananita watä piä täŋpeŋ kuŋatnaŋi. Ude täŋirä iwantä yabäŋpäŋ man waki yäwetta manta wäyäkŋewä wawäpäŋ itneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("T15_15","084_5_15","1TI","5","15","15","Timoti, nadätan? Äbot täŋpani webe kajat ätu kädet siwoŋi irepmitpäŋ Satan täŋo kädet iwat täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("T15_16","084_5_16","1TI","5","16","16","Täŋpäkaŋ nadäkinik täŋpani webe kubä täŋo äbotken nanik kubätä webe kajat ude ireko uwä, webe unitä kajari unita watäni täga it imek. Ude täneŋo uyaku äbot täŋpani ätutä webe kajat udewani watäni itta nämo api täŋbäräp täneŋ. Upäŋkaŋ webe kajat inigän-inik irani uwä, äbot täŋpanitä watäni täga itneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("T15_17","084_5_17","1TI","5","17","17","Äbot täŋpani täŋo watä äma piä säkgämän täŋpanita piä täŋo gwäki yämineŋ. Täŋpäkaŋ u bämopi-ken nanik Anutu täŋo man mebäri bureni yäwetpäŋ yäwoŋärek ba yäŋahäk-ahäk kadäni kadäni täk täkaŋ äma unita gwäki taŋi yämineŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("T15_18","084_5_18","1TI","5","18","18","Unitawä Anutu täŋo man kudän täwani ŋode itak u nadäkaŋ; Bulimäkautä piä täŋ gamiŋkaŋ ketem moräki näŋpayäŋ täŋirän nämo yäjiwären. Ketem näŋpeko uwä piä täŋo gwäki. Ba man kubä ŋode; Piä ämatä piä täŋo gwäki täga yäpek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("T15_19","084_5_19","1TI","5","19","19","Täŋpäkaŋ äma kubä-tägän äbot täŋpani täŋo watä äma kubä manken tewa yäŋ yäweko uwä nämo nadäŋ imen. Äma yarä ba yaräkubätä yäneŋo uyaku nadäŋ yämiŋpäŋ man piä täŋpen. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("T15_20","084_5_20","1TI","5","20","20","Täŋpäkaŋ watä äma u momi täŋirän kaŋ-ahäweno uwä ämawebe iŋamiken yäpä-siwoŋtak man kehäromi iweriri äma ätu imaka, nadäŋpäŋ umuntäneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("T15_21","084_5_21","1TI","5","21","21","Täŋpäkaŋ Timoti, Anutu, ba Jesu Kristo ba siwoŋi aŋero äboriye u nabäŋirä ŋode peŋ gäwetat; Jukuman gäwetat ŋo kudup kaŋ iwat. Ude täŋkaŋ äma ätuta gäripi nadäŋpäŋ täŋkentäŋ yämiŋkaŋ ätuta mäde nämo ut yämen. Nämo, kuduptagänta piä uterakgän täŋ yämen. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("T15_22","084_5_22","1TI","5","22","22","Täŋkaŋ äma kubätä Anutu täŋo piä täŋpayäŋ yäŋirän gäkä jukun tärop taŋpäŋ piä täkta ketka gwäki terak nämo pewen. Nämo, äma u momi pengän täŋpeko uwä momi bok tädeŋo udeta. Unita gäkŋaken bänepka gupkata watäni iriri pakigän kaŋ irän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("T15_23","084_5_23","1TI","5","23","25","Nadätan? Äma ätu täŋo momi pengän kwawak ahäŋirän ämawebe kuduptagän kaŋpäŋ nadäk täkaŋ. Täŋ, ätu täŋo uwä käbop pat yämik täkaŋ uwä kämi yäpmäŋ danik-danik kadäni-ken kwawak mät ahäneŋ. Täŋpäkaŋ ämawebe bämopi-ken täŋkentäk-kentäk piä udegän kwawak ahäk täyak. Täŋ, pengän kwawak nämo ahäk täyak uwä käbop it yäpmäŋ kuŋkä kämi mät ahäwek. Täŋpäkaŋ Timoti, kokka-ken käyäm kadäni kadäni täk täyan unita umegän nämo näŋpen. Wain ume täpuri ätu bok näŋpen. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("T16_1","084_6_1","1TI","6","1","1","Timoti, gäk watä piä äma jopi, Jesuta nadäŋ imani u ŋode yäweren; In kuduptagän mähemjiye täŋkentäŋ yämiŋpäŋ u gämori-kengän kuŋat täkot. U imata, ärowani täŋ yämiŋirä Anutu täŋo wäpi biŋam ba unitäŋo man bureni iniŋ wärätneŋo udeta. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("T16_2","084_6_2","1TI","6","2","2","Täŋpäkaŋ watä piä äma ätu täŋo mähemiye uwä nadäkinik täŋpani upäŋkaŋ ŋode yäŋpäŋ ärowani nämo täŋ yämineŋ; U notnapak unita unitäŋo mani täga uret yäŋ nämo nadäneŋ. Nämoinik! In ŋode nadänaŋi; Mähemna ŋowä Jesu täŋo äbotken nanik. Unita nadäŋ imikinik täŋkaŋ gwäk pimiŋpäŋ piä säkgämän täŋ imik täyiwa! Unita Timoti, gäk man u wari wari yäwetpäŋ yäwoŋärek täŋpäŋ kädet siwoŋi u iwatta bänepi täŋpidäm taŋ yämen. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("T16_3","084_6_3","1TI","6","3","3","Täŋpäkaŋ man kubä ŋode; Äma ätutä man bureni yäpmäŋ äyäŋutpäŋ man inigän kubä yäŋpäŋ Ekäninin Jesu Kristo täŋo meni jinom unita bitnäk täkaŋ. Ude täŋpäŋ unitäŋo man kädet, yäwetpäŋ yäwoŋärek täŋpani u mäde ut imik täkaŋ. Eruk äma udewanita ŋode nadäneŋ; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("T16_4","084_6_4","1TI","6","4","5","U inita nadäwän ärowani täŋpäkaŋ guŋinik täyak yäŋ nadäneŋ. Äma udewaniwä man bureni peŋpäŋ manbiŋam jopi-jopi terak yäŋuruk-uruk bumta yäk täkaŋ. Ude täŋpäŋ noriye täŋo moneŋ tuŋumta nadäŋ gärip, yäŋpäŋ-yabäŋ yäk, yäŋtäwen-täwen ba nadäk wakiwaki, kadäni kadäni pewä ahäk täkaŋ. Äma udewani uwä bänep nadäk-nadäki paoräkaŋ man bureni nämoinik nadäŋkaŋ ŋode nadäk täkaŋ; Anutu täŋo man yäpmäŋ kuŋaritna moneŋ tuŋum kaŋ ahäŋ nimut yäŋ nadäk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("T16_6","084_6_6","1TI","6","6","6","Ude nämo, upäŋkaŋ tuŋum Anututä ähan peŋ nimani unita nadäna tägawäkaŋ Ekäni täŋo kädet siwoŋi iwat-iwat unitä bureni-inik, imaka säkgämän säkgämän pewän ahäŋ nimek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("T16_7","084_6_7","1TI","6","7","7","Unita ŋode nadäk täkäna; Meŋnin koki gänaŋ naniktä ketäŋ äbumäŋo udegän kumäŋpäŋä ketäŋ api kune. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("T16_8","084_6_8","1TI","6","8","8","Unita ketem kenta tek nadäwani yäpmäk täkamäŋ unitagän nadäk täkäna! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("T16_9","084_6_9","1TI","6","9","9","Moneŋ tuŋum pähap ätukät yäpmäkta nadäk täkaŋ uwä täŋyabäk täŋo buŋep gänaŋ äpmok täkaŋ. Täŋpäkaŋ imaka jopi mebäri mebärita nadäŋ gärip täk täkaŋ unitä yepmäŋitpäŋ irit kuŋat-kuŋari täŋpänwak täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("T16_10","084_6_10","1TI","6","10","10","Bureni-inik! Moneŋ tuŋumta nadäŋ gärip unitäwä kädet waki mebäri mebäri täŋo mebäri-inik täyak. Nadäkaŋ? Äma ätutä kädet ude iwatpäŋ Ekäni täŋo man kädet peŋ awähutpäŋ bäräpi pähap mäyap kotaŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("T16_11","084_6_11","1TI","6","11","11","Täŋpäkaŋ Timoti, Anutu täŋo äma gähä imaka udewani kaŋ-umuntaŋ uruŋ käda kuŋaren. Ude täŋkaŋ siwoŋigän kuŋatpäŋ Anutu ini bumik itkaŋ, nadäkinik, bänep iron nikek kuŋaren. Täŋkaŋ kehäromigän itpäŋ ämawebe bänep kwini terak yabäŋ yäwaren. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("T16_12","084_6_12","1TI","6","12","12","Täŋkaŋ gwäk pimiŋpäŋ nadäkinik bureni täŋo kädet tägagämän u iwat täyi, ämatä gwäk pimiŋpäŋ närepmirek gärepmirek täk täkaŋ ude. Ba irit kehäromi kaŋ-ahäkta kehärom taŋpäŋ kuŋat täyi. Unita nadätan? Irit kehäromi unita biŋam täkta Anututä gämagutkuk. Täŋpäŋ ämawebe iŋamiken Näk Jesuta nadäkinik täyat yäŋ yäŋahäŋkun-ken uken gämagutkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("T16_13","084_6_13","1TI","6","13","13","Anutu, imaka kuduptagän irit ikek yämik täyak u iŋamiken, ba Jesu Kristotä nämo umuntaŋpäŋ Pailat iŋamiken man bureni yäŋahäŋkuko u iŋamiken, ŋode peŋ gäwetat; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("T16_14","084_6_14","1TI","6","14","14","Gäk Anutu ba ämawebe iŋamiken siwoŋigän, momika nämo kuŋatkaŋ piä man yäŋ gamani u iwatpäŋ täŋpeŋ kuŋariri Ekäninin Jesu Kristo kaŋ äbän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("T16_15","084_6_15","1TI","6","15","15","Uwä kadäni Anututä iwoyäŋkuk-ken uken api äbek. Täŋpäkaŋ Anutu uwä irit gäripi nikek itkaŋ intäjukun irit piä täŋpani bureni-inik ini kubä unitägän it täyak. Uwä intäjukun äma täŋo Intäjukun-inik, ba äma ekäni täŋo Ekäni-inik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("T16_16","084_6_16","1TI","6","16","16","Anutu uwä inigän, kumäk-kumäki nämo. U peŋyäŋeki inigän kubä u gänaŋ it täyak. Peŋyäŋeki u äma kubätä u dubini-ken kunaŋi nämo. Täŋkaŋ Anutu uwä äma kubätä bian nämo kaŋkuk ba apiŋode imaka kubätä täga känaŋi nämo. Täŋpäkaŋ wäpi biŋam, iniŋoret-oret ba kehäromi pähap it imiŋkuko unitä pen it yäpmäŋ ärok täyon. Bureni! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("T16_17","084_6_17","1TI","6","17","17","Eruk Timoti, äbot täŋpani ätu kome täŋo moneŋ tuŋum taŋi nikek uwä ŋode yäweren; Gupi yäpmäŋ äroŋpäŋ imaka äbutkwani uterak nämo yeŋgämä peneŋ. Nämoinik, Anutu, täŋbumbum pewän ahäŋ nimiŋirä unita gäripi nadäk täkamäŋ uterakgän kaŋ yeŋgämä pewut yäŋ kaŋ yäwet. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("T16_18","084_6_18","1TI","6","18","18","Täŋpäŋ ŋode yäwetgän täŋpen; Kädet tägatäga ude täŋpäŋ tuŋum bureni täŋo mähemi ude kaŋ irut. Ba imaka päke it yämikaŋ uken nanik iron täŋpäŋ ämawebe täŋkentäŋ yämineŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("T16_19","084_6_19","1TI","6","19","19","Ude täŋirä tuŋum bureni kunum gänaŋ api buŋät yämek. Tuŋum bureni unitä täŋkentäŋ yämiŋpäŋ Irit bureni-inik kämi kaŋ-ahäkta yäwani u mät kaŋ-ahäneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("T16_20","084_6_20","1TI","6","20","20","Täŋpäkaŋ Timoti, piä yäŋ gamani u watäni itpäŋ kaŋ yäpmäŋ kuŋat. Äma ätutä Nin nadäna-tärewani yäŋkaŋ man jopi yäŋpäŋ-nadäk täk täkaŋ, unita mäde kaŋ ut yämi. Man u Anutu-ken nanik nämo. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("T16_21","084_6_21","1TI","6","21","21","Äma ätu man uterak wohutpäŋ nadäkiniki täŋo kädet kakätäŋirä putäreŋkuk. Eruk uba. Anutu täŋo orakoraktä in kudup terak äroton.");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("T21_1","085_1_1","2TI","1","1","2"," Eruk nanakna Timoti bänepna gämäni, näk Pol, Kristo täŋo aposorotä man ŋo kudän täŋ gamitat. Anututä iniken gärip terak aposoro piä u täkta näk iwoyäŋpäŋ peŋ näweränkaŋ ämawebe man ŋode yäwettäŋ kuŋat täyat; Nin Kristo-kät kowat-kwasikorän tänayäŋ tämäŋo uwä Anututä irit bureni api nimek, yäŋkehärom taŋkuko ude. Eruk Anutu Nan, ba Ekäninin Jesu Kristoken nanik orakorak, butewaki ba bänep pidämtä gäkä terak äroton. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("T21_3","085_1_3","2TI","1","3","3","Oranaye nanayetä bänep siwoŋi terak Anututa watä piä täŋ yäpmäŋ äbuŋo unitäŋo kodakini näkä udegän täk täyat. Täŋkaŋ Timoti, gäka juku piŋpäŋ Anutu bänep täga nadäŋ imiŋpäŋ uken yäŋapik man terak kepma bipani nadäŋ gamik täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("T21_4","085_1_4","2TI","1","4","4","Täŋpäŋ gepmaŋpeŋ kwayäŋ täŋira näka konäm butewaki täŋkuno unita nadäŋpäŋ äneŋi gabäŋpäŋ bänep täga pähap nadäkta gäripi-inik nadätat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("T21_5","085_1_5","2TI","1","5","5","Täŋpäkaŋ nadäkinikka bureni, äbekka Lois kenta meŋka Yunis uken patkuko unitä gäkä terak päreŋpäŋ itkukotä itak u nadätat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("T21_6","085_1_6","2TI","1","6","6","Mebäri unita näk nadäŋ gamiŋpäŋ ŋode gäwetat; Ketnatä gwäkka terak peŋira Anututä iron pähap täŋ gamiŋkuko u täŋkehärom taŋiri kädäp ikek kaŋ ahäwän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("T21_7","085_1_7","2TI","1","7","7","U imata, Anutu uwä täŋumun-umun terak kuŋatneta Munapik nämo nimiŋkuk. Nämoinik, Kudupi Munapiki nimiŋkuko uwä kehäromi ba bänep iron daiwän tokŋeŋ nimik täyak. Ba täŋkentäŋ nimiŋirän irit kuŋat-kuŋatninta watä it täkamäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("T21_8","085_1_8","2TI","1","8","8","Unita Timoti gäk Ekäni täŋo manbiŋam yäŋahäkta täŋmäyäk-mäyäk nämo täŋpen. Ba komi eŋiken irani näka man yäkta nämo mäyäk täwen. Nämo, Anututä kehäromi gamiŋirän uterakgän Ekäni täŋo manbiŋamta yäŋpäŋ komi bäräpi näkä kotak täyat udegän kotakta nämo umuntäwen. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("T21_9","085_1_9","2TI","1","9","9","Täŋpäkaŋ Anutu uwä nin waki keri-ken nanik wädäŋ tädotpäŋ kudupi äboriye ude itta nimagutkuk. Imaka täga kubä täŋ imiŋitna unita yäŋpäŋ nämo nimagutkuk. Nämoinik! Bian-inik, Anututä imaka kubä nämo peŋkuk-ken uken iniken iron täŋ nimiŋpäŋ Jesu Kristo wäpi terak nimagutta iwoyäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("T21_10","085_1_10","2TI","1","10","10","Täŋpäŋ bian-inik nin iwoyäŋkuko upäŋkaŋ apiŋo ironi u kwawak ŋode niwoŋäretak; Nimagurani Kristo Jesu uwä kwawak ahäŋpäŋ kumäŋ-kumäŋ täŋo kehäromi utpewän maŋpänkaŋ, mani biŋamtä irit kehäromi kumäk-kumäk ikek nämo unitäŋo kudän kwawak pewän ahätak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("T21_11","085_1_11","2TI","1","11","11","Täŋpäkaŋ näk Anututä mani biŋam täga u yäŋahäkta iwoyäŋkuk. Täŋkaŋ Manbiŋam Täga unitäŋo aposoro ba yäwetpäŋ yäwoŋärek äma ude itta imaka, iwoyäŋpäŋ nepmaŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("T21_12","085_1_12","2TI","1","12","12","Täŋpäŋ mebäri unitagän komi eŋi ŋoken komi bäräpi nadäŋ itat. Upäŋkaŋ nämo mäyäk taŋpäŋ, nadäŋ imikinik täk täyat unita bänep yarä nämo täk täyat. Nämoinik, näk nadäkinik kehäromi ŋode täyat; U kehäromi nikektä piäni ketna terak peŋkuko unita watä it namiŋirän piä u säkgämän täŋ yäpmäŋ kuŋtäyiwa kadäni pähap api ahäwek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("T21_13","085_1_13","2TI","1","13","13","Unita Timoti, man bureni täŋo tawaŋ näkä gäwetpäŋ gäwoŋäreŋkuro ugänpäŋ iwarän täŋpäŋ ämawebe udegän yäwetpäŋ yäwoŋärek täyi. Ude täŋkaŋ Kristo Jesuta nadäŋ imiŋpäŋ ba gäripka uterakgän kaŋ pe. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("T21_14","085_1_14","2TI","1","14","14","Täŋpäŋ Munapik bänepnin-ken it nimitak unitä täŋkentäŋ gamiŋirän man bureni säkgämän yäŋ gamani unita watäni it täyi. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("T21_15","085_1_15","2TI","1","15","15","Butewaki! Timoti, notnaye Esia komeken nanik kuduptagän nabäkätäŋ moreŋkuŋo uku nadäŋkuno u. Täŋpäŋ notnapakyat Figelus kenta Hemogenestä udegän nabä kätäŋkumän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("T21_16","085_1_16","2TI","1","16","16","Täŋpäkaŋ Onesiforustä ude nämo täŋkuk. U näk komi eŋiken irira näka nämo mäyäk taŋpäŋ kadäni kadäni bänep pidäm täŋ namik täŋkuk. Unita näk Ekänitä Onesiforus-kät äboriyeta butewaki nadäŋ yämekta yäŋapik man yäk täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("T21_17","085_1_17","2TI","1","17","17","Äma unitä Rom komeken ahäŋpäŋ näka gwäk pimiŋpäŋ wäyäkŋeŋkä nabäŋ ahäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("T21_18","085_1_18","2TI","1","18","18","Ba ugän nämo, Efesus komeken täŋkentäk pähap täŋ namik täŋkuko u imaka, biŋam nadäŋkuno u. Unita Ekänitä kadäni pähapken butewaki kaŋ nadäŋ imän yäŋpäŋ yäŋapik man yäk täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("T22_1","085_2_1","2TI","2","1","1","Eruk iroŋina Timoti, Kristo Jesutä iron pähap äboriyeta täŋ yämik täyak u yäpmäŋ wädäŋpäŋ kehärom taŋpäŋ kuŋat täyi. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("T22_2","085_2_2","2TI","2","2","2","Ude täŋpäŋä gäk ba ämawebe mäyap nadäŋirä man yäŋahäk täŋkuro u äma ätu Anutu täŋo man kehäromi iŋitpäŋ yäpmäŋ kuŋat täkaŋ u yäwetpäŋ yäwoŋärek täk täyi. Täŋiri unitä äma ätu täga yäwetpäŋ yäwoŋärekgän api täneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("T22_3","085_2_3","2TI","2","3","3","Täŋpäŋ gäk Kristo Jesu täŋo komi äma täga ude itkaŋ komi bäräpi yäpmäkta nämo gaŋa täwen. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("T22_4","085_2_4","2TI","2","4","4","Komi äma bureni täŋo mebäri nadätan? U intäjukun ämanatä näka täga nadäŋ namän yäŋpäŋ piä, äma jopitä täk täkaŋ u nämo täk täkaŋ. Nämo, u gwäk pimiŋpäŋ piä yäŋ yämani kehäromigän täk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("T22_5","085_2_5","2TI","2","5","5","Ba äma närepmirek-gärepmirek-ken bäräŋek täkaŋ unita nadä. Äma udewaniwä noriye yärepmitpäŋ intäjukun ahäŋpäŋ gwäki yäpayäŋ nadäŋpäŋä, närepmirek-gärepmirek unitäŋo baga man siwoŋi iwarek. Baga man nämo iwatpäŋ jopjop täŋpeko uwä gwäki nämo yäpek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("T22_6","085_2_6","2TI","2","6","6","Ba man wärani kubä ŋode; Äma kubä ketem piä taŋigän täŋpeko uwä kowatawä noriye ätu yärepmitpäŋ ketem taŋigän näŋpek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("T22_7","085_2_7","2TI","2","7","7","Unita Timoti, man gäwetat ŋonita juku piŋpäŋ kuŋariri Ekänitä nadäk-nadäkka api täŋkwawa täwek. Täŋirän unitäŋo mebäri api nadäwi-täreneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("T22_8","085_2_8","2TI","2","8","8","Täŋpäkaŋ gäk Jesu Kristota nadäŋit nadäŋit kuŋaren. U Devit täŋo oranitä kumbani-ken naniktä akuŋkuk yäŋ mani biŋam ude täwet täŋkuro ukeŋo. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("T22_9","085_2_9","2TI","2","9","9","Mani biŋam unitagän yäŋpäŋ komi pähap nadäk täyat. Täŋpäkaŋ waki täŋpani ude topmäŋpäŋ nepmaŋkuŋo itat. Upäŋkaŋ Anutu täŋo man uwä nämo topani! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("T22_10","085_2_10","2TI","2","10","10","Unita ämawebe Anututä inita iwoyäwani u täŋkentäŋ yämikta nadäŋpäŋ näk bänepna täŋ-täpäneŋpäŋ komi bäräpi ŋo kotaŋ itat. Ämawebe uwä Jesu Kristo terak irit bureni itak u yäpmäŋpäŋ kämiwä Jesu-kät peŋyäŋek gänaŋ tärek-täreki nämo itneŋta komi ŋo nadätat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("T22_11","085_2_11","2TI","2","11","11","Unita man ŋode pätak u bureni-inik; Jesu-kät bureni kumbumäŋo täŋpäwä irit kehäromi-ken Jesu-kät penta api itne. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("T22_12","085_2_12","2TI","2","12","12","Täŋpäŋ komi bäräpi kotaŋpäŋ nämo kwitanayäŋ tämäŋo uwä Jesu-kät yabäŋ yäwat piä bok api täne. Upäŋkaŋ Jesuta äwo yänayäŋ tämäŋo uwä Jesutä kowata ninta äwo api yäwek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("T22_13","085_2_13","2TI","2","13","13","Täŋpäkaŋ nin Jesu iwatta yäŋkehärom taŋkumäŋo u irepmitnero upäŋkaŋ Jesutä ude täkta yäŋkehärom taŋkuko u nämo api irepmirek. Nämoinik! U imata, iniken mebäri ba täktäki täga nämo irepmirek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("T22_14","085_2_14","2TI","2","14","14","Unita Timoti, gäk kadäni kadäni man ŋowä yäwetpäŋ yäwoŋärek täk täyi. Täŋpäkaŋ man jopita yäŋawät-awät täneŋta Anutu iŋamiken man kehäromi kaŋ yäwet. Man udewanitä äma kubä täga nämo täŋkentäŋ imek. Nämoinik, äma man u nadäk täkaŋ unitäŋo bänepi täŋpänwak täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("T22_15","085_2_15","2TI","2","15","15","Täŋpäkaŋ Anututä nadäŋ gamiŋirän tägawekta gwäk pimiŋpäŋ piäka täk täyi. Ude täŋkaŋ man bureni pähap siwoŋigän yäŋahäŋ yäpmäŋ kuŋiri mäyäktä piä äma gäkä terak ärowektawä. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("T22_16","085_2_16","2TI","2","16","16","Ba man jopi, kome täŋo nadäk unita yäŋuruk-uruk yäŋirä nämo nadäwen. Ude täk täkaŋ uwä täŋ yäpmäŋ kuŋkä man jopi kehäromi-inik iŋitpäŋ Ekäni täŋo man pekinik api täneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("T22_17","085_2_17","2TI","2","17","17","Man udewani uwä paräm tokŋeŋ äroŋpäŋ äma gupi täŋpäwak täkaŋ udewani. Äma udewani-ken nanik kubä wäpi Himeneus, kubä Filetus. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("T22_18","085_2_18","2TI","2","18","18","Äma yarä u man bureni peŋkaŋ ŋode yäk täkamän; Ämatä kumbani-ken nanik akukakuk u bian ahäŋkuko unita nin kumäŋpäŋ äneŋi nämo api akune yäk. Täŋpäŋ man udewani terak ämawebe täŋo nadäkiniki täŋpän waŋirä nadäkiniki pewä putärek täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("T22_19","085_2_19","2TI","2","19","19","Upäŋkaŋ ämatä eŋi tänayäŋ nadäŋpäŋ bek kehäromi änek täkaŋ ude Anututä iniken äboriye kehäromi nikek itneŋta bek kehäromi äneŋ-kireŋkuko pen itak. Bek uterak man kudän ŋode kudän täwani itak; Ekänitä äboriye bureni-inik unita nadätak. Täŋpäŋ man kudän täwani kubä pen ŋode bek uterak itak; Ämawebe Ekäni wäpi yäpmäŋ kuŋat täkaŋ uwä kädet wakita mäde ut imineŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("T22_20","085_2_20","2TI","2","20","20","Timoti, gäk nadätan? Äma wäpi biŋam ikek täŋo eŋi gänaŋä pärek ba käbot ätuwä gol siriwapäŋ täŋpani. Ba ätuwä päya kujat kenta komepäŋ täŋpani. Imaka uwä ätu piä täga täkta biŋam ba ätuwä piä jopi mebäri mebäri u täŋkaŋ jop maŋpä kukta yäwani. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("T22_21","085_2_21","2TI","2","21","21","Täŋpäkaŋ äma kubä iniken irit kuŋat-kuŋariken wakini peŋpäŋ kuräki irayäŋ täko uwä käbot siliwa ba golpäŋ täŋpani, piä täga täkta biŋam yäwani, kudupi ude api irek. Äma udewani uwä Mähemi täŋo piä tägatäga täkta biŋam yäwani. Uwä Mähemi täŋo piä täkta pidämtak täyak unita Mähemitä piä man u ba u täga iwerän täŋpek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("T22_22","085_2_22","2TI","2","22","22","Unita gäk kadäni kadäni nadäk waki gubaŋitä yäpmäŋ kuŋat täkaŋ u mäde ut imiŋpäŋ kädet tägatäga ŋodewani u iwatta gwäk pimiwen; Täktäk siwoŋi, Anututa nadäkinik bureni, bänep iron, bänep kwini. Imaka tägatäga u ämawebe bänep nadäk-nadäki siwoŋitä Anutu yäpmäŋ wädäk täkaŋ u täŋkentäŋpäŋ penta kaŋ iwarut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("T22_23","085_2_23","2TI","2","23","23","Täŋpäŋ nadäk-nadäki gwäjiwanitä jopman yäk täkaŋ unita juku nämo peneŋ. Nadätan, man udewanitä ämik man pewä ahäk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("T22_24","085_2_24","2TI","2","24","24","Täŋpäŋ Ekäni täŋo piä ämatä man wärät-wärät nämo täŋpek. Nämo, u äma kuduptagän not täŋ yämiŋpäŋ Ekäni täŋo man meni täŋpidäm-pidäm terak ba bänep kwini terak yäwetpäŋ yäwoŋärewek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("T22_25","085_2_25","2TI","2","25","25","Täŋpäŋ äma nadäk-nadäk gwäjiwani yäpmäŋ kuŋat täkaŋ u bänep täga terak yäwetpäŋ yäwoŋärewek. Yäwetpäŋ yäwoŋärek täŋirän Anututä nadäŋ yämiŋirän bänep sukureŋpäŋ man burenita nadäkinik äneŋi käwep täneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("T22_26","085_2_26","2TI","2","26","26","Ude täneŋo uwä nadäwä tumbäpäŋ Satantä iniken mani iwatneŋta buŋep pewän yepmäŋireko u dat-kwinitpeŋ kuneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("T23_1","085_3_1","2TI","3","1","1","Man ŋonita juku peŋpäŋ nadä! Kadäni tärek-tärekken bäräpi mebäri mebäri api ahäneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("T23_2","085_3_2","2TI","3","2","2","Ämatä initagän nadäŋkaŋ moneŋ wädäk-wädäkta gäripi api nadäneŋ. Täŋpäkaŋ ini wäpi yäpmäŋ äroŋpäŋ ärowani pähap täŋpäŋ yäŋawät-awät ba noriye man wakiwaki api yäwetneŋ. Ba miŋiye naniye täŋo man api utneŋ. Täŋkaŋ iron kädetta bänep täga nämo api nadäneŋ. Uwä Anutu ini ba, unitäŋo man mäde api ut imineŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("T23_3","085_3_3","2TI","3","3","3","Uwä ämawebe not nämo api täŋ yämineŋ, ba äma kubätä waki täŋ yämiŋirän momini nämo peŋ imiŋpäŋ yäŋwawak man api yäneŋ. Ba äma yäŋpäŋ-yabäŋ yäwat api täneŋ. Täŋpäŋ iniken gupi täŋo gärip ugän api iwatneŋ. Uwä komi täŋpäŋ ämik bumta api täneŋ. Ude täŋkaŋ kädet tägata iwan api täneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("T23_4","085_3_4","2TI","3","4","4","Ba iniken noriyeta waki täŋ yämiŋpäŋ iniken nadäk waki täropigän api iwatneŋ. Täŋkaŋ inita nadäŋirä ärowani pähap api täneŋ. Ude täŋkaŋ Anututa gäripi nadänaŋipäŋ kome täŋo gäripgän api iwarän täneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("T23_5","085_3_5","2TI","3","5","5","Täŋpäkaŋ Anutu täŋo kädet bureni-inik, kehäromi nikek unita ket nämo nadäŋkaŋ gupi-tägän api iwatneŋ. Eruk Timoti, äma udewani yabäŋ umuntaŋpäŋ ukät itpäŋ-nadäk kubä nämoinik täŋpen. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("T23_6","085_3_6","2TI","3","6","7","Täŋpäkaŋ äma udewani ätutä webe nadäk-nadäki kwini unitä eŋiken käbop ärok täkaŋ. Äroŋkaŋ man jopi-jopi yäŋ-yäkŋat-pewä nadäkiniki äma uterak pek täkaŋ. Webe uwä nadäk-nadäki kehäromi nämo unita bänep nadäŋ gäripitä momi-ken yämagurirä nadäwätäk pähap täk täkaŋ. Täŋkaŋ nadäk-nadäk yäpmäkta gäripi nadäk täkaŋ upäŋkaŋ Anutu täŋo man bureni u täga nämo nadäwä tärek täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("T23_8","085_3_8","2TI","3","8","8","Täŋpäkaŋ äma kädet udewani täk täkaŋ uwä man burenita iwan täk täkaŋ, bian äma yarä wäpi Janes kenta Jabrestä Moses täŋo manta iwan täŋkumäno udegän. Äma udewani täŋo nadäk-nadäki wawäkaŋ Anututa nadäkinik nämo täŋ imik täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("T23_9","085_3_9","2TI","3","9","9","Upäŋkaŋ täktäki waki u kadäni käroŋi täga nämo api täneŋ. Nämo, ämatä unitäŋo kädet u kaŋpäŋ nadäwä guŋ täŋo bumik api täŋpek, bian äma Janes kenta Jabres täŋo täktäki kaŋpäŋ nadäŋkuŋo ude. Ude kaŋpäŋ nadäŋpäŋ nämo api iwarän täneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("T23_10","085_3_10","2TI","3","10","10","Upäŋkaŋ Timoti gähä bian näkkät itpäŋ Anututä kädet gäripi nadäk täyak u ämawebe yäwetpäŋ yäwoŋärek täŋira nabäŋpäŋ-nadäŋkun. Ba täktäkna imaka, u nadätan. Ba imaka u ba u täk täyat u mebäri imata täk täyat u nadätan. Täŋpäŋ mebärina ŋode nadätan; Näk Anutu nadäŋ imikinik täk täyat, bäräpi gänaŋ nämo kwitak täyat, ämawebe iron täŋ yämik täyat, ba piä ehuranigän täk täyat. U kudup nadätan. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("T23_11","085_3_11","2TI","3","11","11","Täŋkaŋ komi bäräpi täŋ namiŋkuŋo u imaka, nadätan. Antiok komeken, Aikoniam komeken, ba Listra yotpärare-ken komi namiŋirä komi pähap nadäŋkut. Ude upäŋkaŋ Ekänitä bäräpi u kudup ketäreŋ namiŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("T23_12","085_3_12","2TI","3","12","12","Bureni-inik, äma kuduptagän Jesu Kristota yäŋpäŋ Anutu täŋo man iwatnayäŋ täŋo uwä komi bäräpi api ahäŋ yämek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("T23_13","085_3_13","2TI","3","13","13","Täŋ, äma täktäki taräkikät jop yäŋ-yäkŋarani ämatä ini bänepken ba ätu täŋo bänepiken yäŋ-yäkŋat piä täŋtäko taŋi-inik ahäŋpäŋ api weŋ pärek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("T23_14","085_3_14","2TI","3","14","14","Täŋpäkaŋ Timoti, gähä man bureni gäwetpäŋ gäwoŋäreŋirä nadäkinik täŋkuno u iŋit-inik täŋpäŋ kaŋ kuŋat. U imata, äma man u gäwetpäŋ gäwoŋäreŋkuŋo unitäŋo mebäri u nadätan. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("T23_15","085_3_15","2TI","3","15","15","Ba gäk iroŋikentä yäput peŋpäŋ Anutu täŋo man u nadäŋ yäpmäŋ äbätan u bureni-inik yäŋ nadätan u. Anutu täŋo man u kehäromi ŋodewani; U bänepka-ken peŋyäŋek pewän ahäŋ gamiŋirän Kristo Jesu nadäŋ imiŋpäŋ irit kehäromita biŋam täga api täŋpen. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("T23_16","085_3_16","2TI","3","16","16","Täŋpäkaŋ Anutu täŋo man kudän täwani u kudup Anutu täŋo Munapiktä täŋmeham taŋirän ahäŋ moreŋkuŋ. Man u daniŋpäŋ nadäk täŋitna man bureni täŋo mebäri niwetpäŋ niwoŋärek täk täyak. Ba unitä ämawebe nadäk-nadäki gwäjiŋ ärowani yäpän-siwoŋtakta yabäŋ yäk täyak. Ba kädet gwäjiwani yäŋpäŋ yäpän-siwoŋtak täyak, ba kuŋat-kuŋat siwoŋi niwetpäŋ niwoŋärek täk täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("T23_17","085_3_17","2TI","3","17","17","Täŋpäkaŋ Anutu täŋo mantä ämawebeniye bänepi-ken piä ude täŋtäyon piä täga mebäri mebäri säkgämän täneŋta pidämtak täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("T24_1","085_4_1","2TI","4","1","1","Timoti, näk Anutu iŋamiken ba Kristo Jesu äma kumbani ba kodak irani bok yäpmäŋ daniwayäŋ täyak u iŋamiken jukuman kubä gäwerayäŋ. Kristo Jesu u äneŋi kwawak ahäŋpäŋ ämawebeta intäjukun it yämayäŋ täyak unita ŋode peŋ gäwetat; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("T24_2","085_4_2","2TI","4","2","2","Unitäŋo manbiŋam ehuranigän yäŋahäŋpäŋ yäwet täyi. U kadäni kadäni, ämawebe man u nadäneŋ ba nämo nadäneŋo u jop uken gwäk pimiŋpäŋ Kristo täŋo manbiŋam yäwet täyi. Ude täŋpäŋ ämawebe täŋo nadäk-nadäki yäpi-siwoŋtak täkot. Täŋkaŋ kädet gwäjiwani iwarani u jukuman kehäromigän kaŋ yäwet. Ba äma nadäŋ bäräp ikek bänepi täŋpidäm taŋ yämik täyi. Piä u täkta nämo gaŋa taŋpäŋ Kristo täŋo man kädet ket täŋpäŋ yäwetpäŋ yäwoŋärek kaŋ tä. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("T24_3","085_4_3","2TI","4","3","3","Nadätan, kämiwä ämawebetä Anutu täŋo man mebäri bureni nintä yäwetpäŋ yäwoŋärek täk täkamäŋ u nadäkta api bitnäneŋ. Man burenita bitnäŋkaŋ yäwetpäŋ yäwoŋärek äma bänep ärik-ärik man yäwani unita äbä niwetpäŋ niwoŋärewut yäŋpäŋ gera api yäneŋ. Man jopi ini bänepitä gäripi nadäk täkaŋ ugän api nadäneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("T24_4","085_4_4","2TI","4","4","4","Man bureni peŋpäŋ kobap man api nadäneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("T24_5","085_4_5","2TI","4","5","5","Täŋpäkaŋ Timoti gähä bänep nadäk-nadäkka ba irit kuŋat-kuŋatkata watäni kaŋ it. Täŋpäŋ Kristota yäŋpäŋ komi ba bäräpi kotakta nämo bitnäwen. Täŋkaŋ Anutu täŋo man yäŋahäk-ahäk piä säkgämän kaŋ tä. Ude täŋkaŋ Anutu täŋo watä äma gähä piä yäŋ-gamani u kudup kaŋ täŋ more. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("T24_6","085_4_6","2TI","4","6","6","Täŋpäkaŋ nähä paorayäŋ. Bian Anutu iniŋ oretta wain ume piwä kuŋkuŋo ude nägätna api piwä kuneŋ. Kumäŋpeŋ kukkukna kadäni keräp täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("T24_7","085_4_7","2TI","4","7","7","Upäŋkaŋ nämo umuntäyat. Nämoinik, äma närepmirek gärepmirek täŋkaŋ gwäk pimiŋpäŋ bäräŋeŋ päŋku baga pewani-ken ahäk täkaŋ näk udegän nämo kwitaŋkaŋ bäräŋeŋ yäpmäŋ äbätäŋgän baga pewani-ken ahätat ŋo! Näk nadäkinikna nämo pewa putäreŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("T24_8","085_4_8","2TI","4","8","8","Unita nadätat, siwoŋi kuŋat-kuŋat täŋo gwäki tägagämän u näkä yäpmäkta itak. U kadäni pähapken Ekäni, ämawebe täŋo täktäk yäpmäŋ daniwani äma siwoŋi-inik unitä api namek. Täŋpäkaŋ gwäki säkgämän u näkagän nämo api namek. Nämoinik, ämawebe Ekänitä äbäkta bänep peŋpäŋ itsämäk täkaŋ unita imaka, api yämek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("T24_9","085_4_9","2TI","4","9","9","Täŋpäkaŋ Timoti, gwäk pimiŋpäŋ näkken bäräŋeŋ äbi. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("T24_10","085_4_10","2TI","4","10","10","Butewaki pähap, notnapak Demas unitä kome täŋo gärip iwatpäŋ nabä kätäŋpeŋ Tesalonaika komeken kuŋkuk. Täŋpäkaŋ Kresens imaka nabä kätäŋpeŋ Galesia komeken kuŋkuk. Kuŋirän Taitus Dalmesia komeken kuŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("T24_11","085_4_11","2TI","4","11","11","Täŋpäkaŋ Lukkät ninekgän itkamäk. Unita Timoti, Mak yäwikaŋ bok kaŋ äbun. Unitä piä täga api täŋkentäŋ namek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("T24_12","085_4_12","2TI","4","12","12","Täŋkaŋ notninpak Tikikus uwä iniŋ kirewa Efesus komeken u äreŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("T24_13","085_4_13","2TI","4","13","13","Täŋpäkaŋ gäk äbayäŋ yäŋpäŋä näkŋo mänit tek Troas yotpärare-ken Kapustä eŋiken yäŋopmäŋpäŋ peŋkuro u yäpmäŋkaŋ kaŋ äbi. Ba näkŋo buk kenta man kudän moräki täŋpäŋ pewani u imaka, kaŋ yäpmäŋ äbi. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("T24_14","085_4_14","2TI","4","14","14","Eruk, Aleksada kapa-päŋ imaka imaka täŋpani unitä waki mäyap täŋ namiŋkuk. Unita Ekänitä kowata api imek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("T24_15","085_4_15","2TI","4","15","15","Äma unitä man yäwetpäŋ yäwoŋärek täŋkumäŋo u mäyap utpäŋ yejämäk täŋkukonik. Unita udegän täŋ gamekta watäni itpeŋ kaŋ kuŋat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("T24_16","085_4_16","2TI","4","16","16","Nadätan? Man piäken pengän itkut-ken uken notnapak kubätä näk gärak nämo itkuk. U kudup nabä kätäŋpeŋ kuŋkuŋ. Unitäŋo momini uwä Ekänitä peŋ yämiton. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("T24_17","085_4_17","2TI","4","17","17","Bureni, notnayetä nabä kätäŋpeŋ kuŋkuŋo upäŋkaŋ Ekänitäwä nämo nepmaŋkuk. Nämo, u mani biŋam guŋ äbotken yäŋahäŋira unitä nadäkta manna täŋmeham taŋpäŋ kehäromi namiŋkuk. Täŋpäŋ tom komi, äma yewani meni-ken nanik ketäreŋpäŋ nepmaŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("T24_18","085_4_18","2TI","4","18","18","Ude täŋ namiŋkuko udegän, Ekäni uwä waki mebäri mebäri uken nanik ketäreŋpäŋ kunum gänaŋ irit bägupi täga u gänaŋ api nepmaŋpek. Täŋpäkaŋ Ekäni uterak epmäget peŋyäŋek pen mät it yäpmäŋ ärowek. U bureni! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("T24_19","085_4_19","2TI","4","19","19","Eruk, yanäpi yarä Prisila kenta Akwila ukät Onesiforus ba unitäŋo äboriye näkŋo mena yäpmäŋpäŋ bänep täga man yäwet. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("T24_20","085_4_20","2TI","4","20","20","Butewaki, notnapak Erastus u Korin yotpärare-ken itkukotä pen itak. Ba Trofimus käyäm täŋpewän Miletus komeken teŋkut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("T24_21","085_4_21","2TI","4","21","21","Unita Timoti, iwän mänit kadäni nämo keräp taŋirän gäkä jukun kaŋ äbi. Täŋpäkaŋ notkapak Yubulustä bänep täga gäwetak. Ba Prudens, Linus, Klodia ukät äma ätu Kristo wäpi terak notkaye wanotkaye itkaŋ u kuduptagän udegän bänep täga man gäwetkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("T24_22","085_4_22","2TI","4","22","22","Eruk, Ekänitä bänep nadäk-nadäkka-ken iton. Täŋkaŋ unitäŋo orakorakitä gäk uwäktäŋ gamiton.");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("TT1_1","086_1_1","TIT","1","1","1","Näk Pol, Anutu täŋo piä ämagän ba Jesu Kristo täŋo aposoro kubä ude itat. Unita ämawebe Anututä bian inita iwoyäŋkuko u täŋkentäŋ yämiŋira Kristota nadäŋ imikinik täkta naniŋ kireŋkuk. Ba täŋkentäŋ yämiŋira ämawebe unitä man bureni nadäwä tärekta naniŋ kireŋkuk. Man bureni uwä irit kuŋat-kuŋat Anututä gäripi nadäk täyak upäŋ niwoŋärek täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("TT1_2","086_1_2","TIT","1","2","2","Täŋpäkaŋ man bureni unitäŋo mebäri-inik uwä irit kehäromi pätak u bureni-inik api kaŋ-ahäne. Bian-inik, Anututä intäjukun imaka kubä nämo pewän ahäŋirä irit kehäromi u nimikta yäŋkehärom taŋkuk. Täŋpäkaŋ Anutu uwä jopman kubä nämo yäk täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("TT1_3","086_1_3","TIT","1","3","3","Eruk it yäpmäŋ äbätäŋgän kadäni kubä Anututä ini nadäŋkuk-ken uken äma ätu irit kehäromi täŋo manbiŋam yäŋahäkta yäpmäŋ daniŋpäŋ yepmaŋkuk. Ude täŋkuko uwä mani biŋam kwawakinik pewä ahäŋkuŋ. Täŋpäkaŋ Anutu, waki keri-ken nanik nimagurani unitä piä u näk ketna terak peŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("TT1_4","086_1_4","TIT","1","4","4","Eruk nanakna Taitus, man ŋo gäka kudän täyat. Gäk äbot täŋpani ninkät Anututa nadäkinik bok täk täkamäŋ unita nanakna bureni yäŋ gäwetpäŋ ŋode gäwetat; Anutu nanin ba äma nin nimagurani Jesu Kristo unitä oraŋ gamiŋirän unitäŋo bänep pidäm terak kaŋ kuŋat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("TT1_5","086_1_5","TIT","1","5","5","Taitus, gäk piä moräki täŋ paotta ba äbot täŋpani yotpärare kubäkubä täŋo watä äma yabäŋ ahäŋpäŋ yepmakta Krit komeken gepmaŋpeŋ kuŋkut. Täŋkaŋ man bian gäwetkuro unita juku piŋpäŋ nadä; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("TT1_6","086_1_6","TIT","1","6","6","Äbot täŋpanita intäjukun itta äma ŋodewanipäŋ yäpmäŋ daniŋpäŋ kaŋ yepmaŋ yäŋ gäwetkut; Äma, ämawebe iŋamiken siwoŋigän kuŋarani, ba webe kubägän yäpani. Ba äma unitäŋo nanakiye uwä Jesuta nadäŋ imikinik täŋpäŋ peŋawäk ba miŋi nani täŋo man bitnäk nämo täŋpani. Äma udewanipäŋ, äbot täŋpanita intäjukun itta kaŋ yabäŋ ahäŋpäŋ yepmaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("TT1_7","086_1_7","TIT","1","7","7","Unita ŋode nadä; Äbot täŋpani täŋo intäjukun ämatä Anutu täŋo piäta watä it täkaŋ unita äma u siwoŋi-inik kuŋarirä ämawebetä yabäŋpäŋ-nadäwä momini nikek nämo täneŋ. Täŋpäŋ äma uwä näk wäpna biŋam ikek itat yäŋkaŋ äboriye yäwetpäŋ yäwoŋärek kokwawak terak nämo täŋpani. Ba ume naŋkaŋ täŋguŋguŋ täŋpäŋ äma komita nämo täŋpani. Täŋkaŋ moneŋ tuŋumta nadäwätäk nämo täŋpani. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("TT1_8","086_1_8","TIT","1","8","8","Ba äma u iron täga täŋpäŋ kädet siwoŋigän kuŋatpäŋ kädet täga-tagän gäripi-inik nadäwani. Täŋkaŋ äma uwä man yäkyäki ba täktäkita watä irani. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("TT1_9","086_1_9","TIT","1","9","9","Täŋpäkaŋ watä äma uwä Anutu täŋo man mebäri bureni nintä yäwetpäŋ yäwoŋärek täk täkamäŋ udegän iŋit-inik täneŋ. Man bureni u iŋit-inik täŋpäŋ säkgämän yäŋahäŋirä ämawebe kädet siwoŋita nadäkinik täŋpäŋ täga kuŋatneŋ, ba äma Anutu täŋo man bureni ut täkaŋ unitäŋo jopman uwä täga utpewä mäneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("TT1_10","086_1_10","TIT","1","10","10","Täŋpäkaŋ Taitus, gäk watä äma täga-tägapäŋ kaŋ yabäŋ ahäŋpäŋ yepmaŋ. Imata, Krit komeken äbot täŋpani bämopi-ken nanik mäyaptä man burenita bitnäŋpäŋ jop manman yäŋ-yäkŋatpäŋ ämawebe mäyap kädet goret käda yämagut täkaŋ. Äma yäyat uwä mäyaptä jopman ŋode yäk täkaŋ; In guŋ äbotken naniktä äbot täŋpani-kät itta nadäŋpäŋä, eruk baga man iwatkaŋ gupjin moräk kaŋ madäwut yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("TT1_11","086_1_11","TIT","1","11","11","Täŋpäŋ äma uwä mäyäk-kät nämo moneŋ yäpmäkta jop manman ude yäŋ-yäkŋat-pewä nädamiŋi-nani ätu nadäkiniki pewä putärewäpäŋ säkgämän nämo it täkaŋ. Unita Taitus, gäk äma jop manman yäk täkaŋ u yäniŋ bitnä. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("TT1_12","086_1_12","TIT","1","12","12","Nadätan? Krit nanik iniken äma nadäwani kubätä ini Krit nanik ämawebeta ŋode yäŋkuk; Krit nanik u waki, jop manmangän yäwani yäk. Uwä tom ägwäri udewani, orek patkaŋ ketem naktagän nadäk täkaŋ yäŋ yäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("TT1_13","086_1_13","TIT","1","13","14","Täŋpäkaŋ Taitus, äma nadäwani uwä man bureni-inik kubä yäŋkuk. Unita gäk äbot täŋpani täŋo kuŋat-kuŋari yäpä tägakta man kehäromi kaŋ yäwet. Yäweriri nadäkiniki äneŋi täŋkehärom taŋpäŋ Juda nanik täŋo kobap man unita nadäkinik nämo täŋ yämineŋ. Ba äma Anutu täŋo man burenita bitnäk täkaŋ unitäŋo baga man nämo nadäŋ yämineŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("TT1_15","086_1_15","TIT","1","15","15","Taitus, gäk nadätan? Äma bänepi paki-iniktä kuŋat täkaŋ uwä imaka kuduptagänta nadäwä tägagän täk täkaŋ. Upäŋkaŋ äma bänepi-ken momitä tokŋek itkaŋ nadäkinik nämo pewän ahäk täkaŋ uwä imaka kuduptagänta nadäwä wakigän täk täkaŋ. U imata, bänep nadäk-nadäki-ken wakitä tokŋek parirä kädet siwoŋi u iwatta nämoinik nadäk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("TT1_16","086_1_16","TIT","1","16","16","Äma udewani uwä man ŋode yäk täkaŋ; Näk Anututa nadäkinik täk täyat yäk. Ude yäk täkaŋ upäŋkaŋ täktäki waki unitä ŋode niwoŋärek täyak; Ekänita mäde ut imani. Uwä man bitnäk täŋpäŋ kädet täga kubä nämoinik pewä ahäk täkaŋ. Täŋpäkaŋ kädet waki ude täŋirä Anututä taräki-inik yabäk täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("TT2_1","086_2_1","TIT","2","1","1","Eruk Taitus, gähä äbot täŋpani ämawebe Anutu täŋo man mebäri bureni ugän iwatta yäwetpäŋ yäwoŋärek kaŋ tä. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("TT2_2","086_2_2","TIT","2","2","2","Täŋkaŋ äma ekäni ekäni ba tägawani u ŋode kaŋ yäwet; In man yäkyäkjin ba täktäkjinta watä itpäŋ kaŋ kuŋarut. Ba nadäwätäk ikek kuŋatpäŋ Ekäni täŋo manbiŋam ŋo iŋit-inik täŋpäŋ iron kädet täga ugän kaŋ iwarut. Täŋpäŋ in bäräpi gänaŋ kwikinik kaŋ irut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("TT2_3","086_2_3","TIT","2","3","3","Täŋpäkaŋ Taitus, äma ekäni ude yäwetkaŋ webe ekäni ekäni udegän ŋode kaŋ yäwet; In Anutu iŋamiken siwoŋi kaŋ kuŋarut. Ume komi taŋi naŋkaŋ ämawebe yäŋpäŋ-yabäŋ yäwat nämo täneŋ. Nämoinik! Kädet tägagän täŋpäŋ-yäwoŋärek täneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("TT2_4","086_2_4","TIT","2","4","4","Ude täŋpäŋ webe gubaŋi kädet tägatäga yäwetpäŋ yäwoŋäreŋirä äpiyeta gäripi nadäŋpäŋ nanakiyeta udegän nadäneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("TT2_5","086_2_5","TIT","2","5","5","Täŋkaŋ ämawebe gägäni ätutä Anutu täŋo manta man waki yäneŋo udeta yäwetpäŋ yäwoŋärek täŋirä webe gubaŋi gubaŋi uwä kädet siwoŋi iwatpäŋ kwikinik itneŋ. Ini eŋi-kengän itpäŋ nanak ba imaka imakanita watä säkgämän itneŋ. Täŋkaŋ bänep iron kädet siwoŋi ugänpäŋ iwatneŋ. Täŋpäŋ äpiye täŋo man buramineŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("TT2_6","086_2_6","TIT","2","6","6","Eruk Taitus, äma gubaŋi gubaŋi imaka, man kehäromi yäweriri nadäŋpäŋ iniken irit kuŋat-kuŋarita watäni itpäŋ kaŋ kuŋarut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("TT2_7","086_2_7","TIT","2","7","7","Täŋ gäkŋawä kädet tägagän täŋpeŋ kuŋariri äma gubaŋi gubaŋi unitä gäkŋo täktäkka u kaŋkaŋ udegän api iwatneŋ. Ba man yäwetpäŋ yäwoŋärek piä täk täyan unita nadäkinik täŋpäŋ säkgämän kaŋ tä. Jop, yäŋ-yäkŋarani nämo yäwen. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("TT2_8","086_2_8","TIT","2","8","8","Nämo, man bureni siwoŋigän yäŋiri ämatä man yäwayäŋ täyan uken goret kubä nämo kaŋ-ahäŋpäŋ yäŋpäŋ gabäŋ gäwat kubä täga nämo täneŋ. Ude täŋiri iwaniyetä mäyäk man niwetta kädetta wäyäkŋewä wawäpäŋ ini api mäyäk täneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("TT2_9","086_2_9","TIT","2","9","9","Täŋpäkaŋ Taitus, äbot täŋpani ämawebe u gänaŋ nanik äma ätu äma täŋo piä äma jopi ude itkaŋ uwä ŋode kaŋ yäwet; In intäjukun ämajiye täŋo man buramikgän kaŋ täk täŋput. Mani nämo utkaŋ piä siwoŋigän täŋirä intäjukun ämajiyetä tabäŋpäŋ gäripi pähap api nadäneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("TT2_10","086_2_10","TIT","2","10","10","Täŋpäŋ intäjukun ämajiye unitäŋo tuŋum nämo kubotäneŋ. Ba täŋyäkŋarani kubä nämo täneŋ. Nämo, man buramikgän täŋirä intäjukun ämajiyetä piä siwoŋigän täŋpani yäŋ api nadäŋ tamineŋ. Eruk in kädet siwoŋi ude iwatnayäŋ täkaŋ uwä Anutu, wakiken nanik nimagurani unitäŋo manbiŋam unita ämawebetä nadäŋirä ärowani api täŋpek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("TT2_11","086_2_11","TIT","2","11","11","Unita Taitus, kädet täga ude täŋpeŋ kuŋat täkäna. U imata, Anututä orakoraki kwawak pewän ahäŋkuŋ. Orakoraki u ämawebe paot-paotta biŋam täŋpani kuduptagän waki keri-ken nanik yämagurekta kehäromi nikek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("TT2_12","086_2_12","TIT","2","12","12","Täŋpäkaŋ orakoraki, nin nimagutkuko uwä ŋode niwetpäŋ niwoŋärek täyak; Kome täŋo nadäŋ gärip ba Anutu täŋo man peŋawäk u mäde ut imiŋkaŋ gwäk pimiŋpäŋ Anutu-tagän nadäŋ imiŋpäŋ siwoŋigän kuŋat täkäna. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("TT2_13","086_2_13","TIT","2","13","13","Täŋkaŋ Anutunin Jesu Kristo kehäromi nikek ahäwayäŋ täko unitagän itsämäŋpäŋ kuŋat täkäna. Jesu uwä paot-paotta biŋam täŋpanipäŋ nimagurani. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("TT2_14","086_2_14","TIT","2","14","14","Täŋpäkaŋ Jesu uwä iniken gupi ninta kowata iniŋ kireŋpäŋ kome täŋo kuŋat-kuŋat wakiken nanikpäŋ nimagutta kumbuk. Uwä ämawebe äbot inipärik kubä inita biŋamgän itta ärutpak taŋpäŋ nipmaŋkuk. Ba nintä kädet siwoŋita gäripi nadäŋpäŋ kuŋatta udewä täŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("TT2_15","086_2_15","TIT","2","15","15","Unita Taitus, gäk ämawebe kuduptagän man u yäwet. Gäk piä ŋo täkta wäpka biŋam nikek unita ämawebe bänepi täŋpidäm taŋ yämiŋiri man u kaŋ iwarut. Ba äma kädet täga peŋpäŋ goret kuŋarani u yäŋpäŋ yäpä-siwoŋ takta man kehäromi kaŋ yäwet. Täŋpäkaŋ äma kubätä gäka nadäŋirän äma jopigän täŋpayäŋ täko uwä, äma udewani nämo nadäŋ imen. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("TT3_1","086_3_1","TIT","3","1","1","Eruk Taitus, gäk ämawebe yäweriri ŋode kaŋ täk täŋput; Kome täŋo intäjukun äma ba gapman gämori-kengän itpäŋ mani kaŋ buramik täŋput. Täŋpäŋ kadäni kadäni kädet tägatäga täkta nämo bitnäneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("TT3_2","086_3_2","TIT","3","2","2","Ba äma yäŋpäŋ-yabäŋ yäwat ba yäŋwawak nämo täneŋ. Bänep kwini terakgän itpäŋ ämawebe kuduptagänta kädet tägagän täŋ yämineŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("TT3_3","086_3_3","TIT","3","3","3","Nadätan? Äbot täŋpani ämawebe nin kudup imaka, guŋ kädet iwat täŋkumäŋonik. Anutu täŋo man mäde ut imiŋpäŋ man bitnäk ba kädet goret-goret-gän kuŋat täŋkumäŋonik. Kome täŋo kaŋgärip ba nadäŋ gärip unitä ärowani täŋ nimiŋirän watä piä ude täŋ imik täŋkumäŋonik. Nadäwäwak ba kokwawak terakgän kuŋatpäŋ iwan kowata kowata täŋpäŋ kuŋat täŋkumäŋonik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("TT3_4","086_3_4","TIT","3","4","4","Ude täk täŋkumäŋo upäŋkaŋ mäden, eruk yäpätägak ämanin Anututä iniken bänep ironi niwoŋäreŋpäŋ oraŋ nimiŋpäŋ paotpaotken nanikpäŋ wädäŋ tädotpäŋ nipmaŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("TT3_5","086_3_5","TIT","3","5","5","Nintä kudän siwoŋi kubä täŋitna nämo, Anututä iniken bänep iron terak imaka umuri-ken nanik wädäŋ tädotpäŋ nipmaŋkuk. Täŋpäŋ unitäŋo Munapikitä bänepnin ärut nimiŋpäŋ täŋkodak taŋpäŋ nipmaŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("TT3_6","086_3_6","TIT","3","6","6","Täŋpäkaŋ Anututä yäpätägak ämanin Jesu Kristo iwet-pewän Munapiki tokŋek-inik peŋ nimiŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("TT3_7","086_3_7","TIT","3","7","7","Nin inikät bänep kubägän itta iron pähap ude täŋ nimiŋkuko unita ŋode nadäkamäŋ; Irit kehäromita nadäkinik täk täkamäŋ u it yäpmäŋ kuŋtäŋgän bureni api kaŋ-ahäne. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("TT3_8","086_3_8","TIT","3","8","8","Taitus, man u bureni-inik. Unita man u kehäromigän yäweriri ämawebe Anututa nadäkinik täŋkuŋo unitä nadäwä tärewut. Nadäwä tärewäpäŋ piä täga mebäri mebäri u täktagän nadäk ba kehäromi unitagän peneŋ. Kädet täga unitä ämawebe kudup bureni-inik täŋkentäŋ yämik täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("TT3_9","086_3_9","TIT","3","9","9","Täŋ, man jopi-jopi äma ätutä yäŋahäk täkaŋ unita juku peŋpäŋ nämo nadäneŋ; U man goret-goret yäk täkaŋ. Äbekjiye orajiye täŋo wäpi tawaŋ ugänpäŋ yäŋpäŋ-nadäk täk täkaŋ ba Moses täŋo baga täpuri täpuri unita nadäwä ärowani täŋpäkaŋ ämik man pewä ahäk täkaŋ. Täŋpäkaŋ man yäk täkaŋ uwä jopigän, täŋkentäk kubä nämo pewä ahäk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("TT3_10","086_3_10","TIT","3","10","10","Täŋpäkaŋ inkät nanik äma kubätä duŋ-wewek kädet pewän ahäwayäŋ täko uwä jukuman kehäromi kadäni kubä ba yarä ude kaŋ iwet. Eruk, ude iwerikaŋ kädet u nämo pewänä mäde kaŋ ut imi. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("TT3_11","086_3_11","TIT","3","11","11","Gäk nadätan, äma uwä kädet siwoŋi peŋpäŋ momi kädet iwarani. Täŋpäkaŋ imaka wakiwaki täk täyak unitä ŋode niwoŋäretak; U waŋ moretak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("TT3_12","086_3_12","TIT","3","12","12","Taitus, gäkŋo kome yäpmäkta näk Atemas ba Tikikus yarä uken nanik kubäpäŋ gäkken tewa yäpmäŋ api ärewek. Äreŋirän gäk näk nabäkta ehutpeŋ Nikopolis komeken ŋo äbä kaŋ nabä. Imata, mänit kadäni-ken näk Nikopolis kome ŋo itta nadätat unita. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("TT3_13","086_3_13","TIT","3","13","13","Eruk, baga manta nadäwani äma wäpi Senas ukät Apolos kädet käroŋi kudayäŋ täkamän unita ketem tuŋum täŋkentäŋ yämiŋiri kädet miŋin uken imaka kubäta wäyäkŋedeŋtawä. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("TT3_14","086_3_14","TIT","3","14","14","Nadätan? Nintäŋo ämawebeniyetä jopjop, iniken gärip terak nämo kuŋatneŋ. Nämo, u kudän tägagän ba piä tägagän kaŋ täk täŋput. Ude täŋkaŋ äma ätutä imaka kubäta wäyäkŋenayäŋ täŋo uwä kaŋ täŋkentäŋ yämik täŋput. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("TT3_15","086_3_15","TIT","3","15","15","Taitus, äma näkkät itkamäŋ ŋonitä ganiŋ oret man pewä ärekaŋ. Täŋpäkaŋ ämawebe Ekänita nadäkinik täŋpäŋ ninta gäripi nadäk täkaŋ unita oretoret man kaŋ yäwet. Eruk, Anutu täŋo bänep irontä intä terak äroton.");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PM1_1","087_1_1","PHM","1","1","2"," Näk Pol Kristota yäŋpäŋ komi eŋiken nepmaŋpani näkä, ba notninpak Timoti-kät man kudän ŋo täkamäk. Man ŋowä ŋodeta kudän täkamäk; Notninpak Piremon, ninkät piä mebäri kubägän täŋpani gäka, ba wanotnin Apia unita, ba notninpak Akipas, Anututa yäŋpäŋ ämik bok täŋpani unita. Ba äbot täŋpani ämawebe Anutu iniŋ oretta Piremontä eŋiken ärok täkaŋ unita imaka man ŋo kudän täkamäk. Täŋpäkaŋ in kudupta ŋode täwetkamäk; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PM1_3","087_1_3","PHM","1","3","3","Anutu Nanin-kät Ekäni Jesu Kristo unitä iron täŋ tamiŋirän iniken bänep kwini terak kaŋ kuŋarut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PM1_4","087_1_4","PHM","1","4","4","Eruk, Piremon, gäkŋo manbiŋam ŋode nadäk täyat unita näk kadäni kadäni Anutu-ken yäŋapik man yäŋkaŋ gäka bänep täga man iwet täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PM1_5","087_1_5","PHM","1","5","5","Gäk Ekäni Jesu ba Anutu täŋo kudupi ämawebe unita gäripi nadäŋpäŋ nadäŋ yämikinik täŋiri manbiŋamka nadäk täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PM1_6","087_1_6","PHM","1","6","6","Täŋpäkaŋ näk gäka Anutu-ken ŋode imaka yäŋapik täyat; Gäk ba nin nadäkiniknin terak yäŋpäŋ-nadäk säkgämän bok täk täkamäŋ unitä nadäk-nadäkka piräreŋ gamiŋirän iron kädet täga mebäri mebäri Kristo-kät kentäŋpäŋ yäpmäk täkamäŋ ŋonitä pen yäpmäŋ yäpmäŋ kunayäŋ täkamäŋ unita kaŋ nadäwi tumbut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PM1_7","087_1_7","PHM","1","7","7","Täŋpäkaŋ notnapak, gäk Anutu täŋo kudupi ämawebeniyeta iron täŋ yämiŋiri oretoret täk täkaŋ. Ude täŋiri manka biŋam nadäŋpäŋ näk imaka, bänep oretoret pähap täŋpäŋ bänepna pidämtak täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PM1_8","087_1_8","PHM","1","8","8","Eruk Piremon, gäk Kristo wäpi terak notnapak ude itan unita imaka kubä gäkä täga tänaŋi u täkta täga peŋ gäweret. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PM1_9","087_1_9","PHM","1","9","9","Upäŋkaŋ gäka nadäŋ gamikinik täyat unita piä u täkta jop gäwet yabätat. Gäk näkŋo mebärina nadätan; Näk tägawani, ba apiŋo näk Kristo täŋo piä täk täyat unita yäŋpäŋ komi eŋi gänaŋ itat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PM1_10","087_1_10","PHM","1","10","10","Unita nanakna Onesimus ŋo täŋkentäŋ imikta gäwet yabäŋira käwep nadäŋ namen. Nadätan? Näk komi eŋi ŋo gänaŋ irira Onesimus uwä ahäŋ namänpäŋ näkä Anutu täŋo man iwetpäŋ iwoŋäreŋira Anututa nadäkinik täŋkuko unita nani ude täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PM1_11","087_1_11","PHM","1","11","11","Bian äma uwä piä säkgämän kubä nämo täŋ gamiŋkuk. Upäŋkaŋ bänepi yäpmäŋ äyäŋutkuko unita apiŋo gäkkät nekta piä säkgämän-inik täga api täŋ nimek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PM1_12","087_1_12","PHM","1","12","12","Unita apiŋo Onesimus tewa äretak. Äretak uwä bänepna gämäni. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PM1_13","087_1_13","PHM","1","13","13","Butewaki, Onesimus u näkkät bok itnaŋi. Näk Anutu täŋo manbiŋamta yäŋpäŋ komi eŋi gänaŋ irira u gäk wäpka terak täŋkentäŋ namik täyek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PM1_14","087_1_14","PHM","1","14","14","Upäŋkaŋ näkŋaken gärip nämo iwarayäŋ. Gäkä täga yäŋ yäwikaŋ uyaku bok täga itkäde. Unita apiŋo gäkken tewa äretak. Näk ŋode nadätat; Iron kädet näkä peŋ gäwerira täŋpayäŋ täno uwä tägainik nämo. Täŋ, gäkŋaken gärip terak täŋpayäŋ täno uyaku säkgämän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PM1_15","087_1_15","PHM","1","15","15","Täŋpäkaŋ duŋ-weŋpäŋ Onesimus-kät ek kadäni keräpita inigän inigän itkumäno u mebäri ŋodeta käwep; U äneŋi gäkken ärewänkaŋ bok pen api itdeŋo unita. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PM1_16","087_1_16","PHM","1","16","16","Uwä gäkŋo piä äma jopi ude äneŋi ittagän nämo. Nämoinik. U irepmitpäŋ notkapak säkgämän ude itta api ärewek. Nadätan, näk äma unita notnapak bureni yäŋ nadäŋpäŋ gäripi nadätat. Täŋ, gähä udegän äma unita gäripi pähap api nadäŋ imen. U piä ämaka irirän gäripi nadäŋ imayäŋ täno ugän nämo. U Ekäni wäpi terak notkapak bureni-inik irirän gäripi nadäŋ imikinik api täŋpen. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PM1_17","087_1_17","PHM","1","17","17","Unita gäk näka Ekäni wäpi terak nägät moräkna bureni yäŋ nadäŋpäŋä, Onesimus ŋo not säkgämän kaŋ täŋ imi, näka not täŋ namayäŋ täno udegän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PM1_18","087_1_18","PHM","1","18","18","Täŋpäkaŋ Onesimustä goret kubä täŋ gamiŋkuk ba gäkŋo imaka kubä jop yäpuko täŋpänä eruk näweriri näkä kowata api täŋ gamet. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PM1_19","087_1_19","PHM","1","19","19","Näk bureni gäwetat. Man ŋo näkŋa ketnatä kudän täyat unita nadä; Goret täŋkuko unitäŋo kowata näkä api däpmäŋ tärewet. Täŋpäkaŋ ŋode nämo nadätan? Gäk kumäkta biŋam itkunopäŋ näkä gäwetpäŋ gäwoŋärek täŋira Ekänita biŋam täyan unita gäk kowata täŋ naminaŋi bumik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PM1_20","087_1_20","PHM","1","20","20","Unita notnapak, Ekäni wäpi terak nek kubägän itkamäk unita täŋkentäk kubä nam yäŋ nadätat. Ude täŋ namiŋiri Kristo wäpi terak bänepna pidäm tawän! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PM1_21","087_1_21","PHM","1","21","21","Näk nadätat, gäk näkŋo man api buramiweno unita man ŋo kudän täyat. Ba imaka täŋ namikta yäŋapitat ŋo irepmitpäŋ säkgämän kubä api täŋpen yäŋ nadätat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PM1_22","087_1_22","PHM","1","22","22","Täŋpäkaŋ gäripna ŋode pätak; Anututä gäkŋo yäŋapik man nadäŋ gamiŋpäŋ täŋkentäŋ namiŋirän näk gäkken täga ärewet. Unita näkä itta, eŋika-ken bägup täŋkireki kubä kaŋ peŋ nam. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PM1_23","087_1_23","PHM","1","23","23","Eruk, tärek-tärek u ŋode; Epafrastä ganiŋ oret man pewän äretak. U Jesu Kristo täŋo piäta yäŋpäŋ näkkät komi eŋi gänaŋ bok itkamäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PM1_24","087_1_24","PHM","1","24","24","Ba täŋkentäknaye Mak, Aristakus, Demas-kät Luk unitä udegän gäwetkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("PM1_25","087_1_25","PHM","1","25","25","Täŋpäkaŋ Ekäninin Jesu Kristo täŋo bänep irontä bänepka-ken itinik täyon.");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB1_1","088_1_1","HEB","1","1","1","Bian-inik Anututä Juda ämawebe nintäŋo äbekniye oraniye iniken manbiŋam moräki moräki yäwet yäpmäŋ äbuk. Manbiŋam uwä profettä meni jinom yäpmäŋpäŋ kädet mebäri mebäri terak yäwetkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB1_2","088_1_2","HEB","1","2","2","Täŋpäkaŋ tärek-tärek kadäni ŋobayäŋ Nanaki-inik meni jinom terak mani biŋam niwet moreŋkuk. Nanaki u imaka imaka kuduptagän unitäŋo mähemi-inik täŋpekta iwoyäŋkuk. Ba ukätgän kunum kenta kome pewän ahäŋkumän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB1_3","088_1_3","HEB","1","3","3","Anututä iniken epmäget kudän peŋyäŋek ikek, nanaki unita wädäwän äroŋ imiŋkuko unita kudän ba täktäki unitä Anutu bureni ubayäŋ yäŋ yäŋahäk täyak. Täŋpäkaŋ mani kehäromitä imaka imaka kuduptagän täŋ-mehamtaŋ itak. Täŋpäŋ momi ärutärut piä täŋ moreŋkaŋ eruk kunum gänaŋ äroŋpäŋ Anutu kehäromi mähemi keri bure käda wäpi biŋam ikek itkukonitä itak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB1_4","088_1_4","HEB","1","4","4","Ude täŋkuko unita Nanaki u aŋero äbot päke uwä yärepmitpäŋ intäjukun-inik itak. Täŋkaŋ Anututä wäp imiŋkuko uwä aŋero wäpi yärepmitpäŋ wäp inipärik kubä imiŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB1_5","088_1_5","HEB","1","5","5","Jide? Anututä aŋero kubä man ŋode iwetkuk? Apiŋo gäkä näkŋo nanakna iriri näkä gäkŋo nanka itat. Nämoinik! Ba aŋero kubäta ŋode yäŋkuk? Näkä unitäŋo nani irira uwä nanakna ude api irek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB1_6","088_1_6","HEB","1","6","6","Nämoinik! Nanaki tuäni u tewän kome terak ŋo äpayäŋ täŋirän iniken aŋero äbot päke u ŋode yäwetkuk; In kuduptagän gukut imäpmok täŋ imut! yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB1_7","088_1_7","HEB","1","7","7","Täŋkaŋ aŋeroniye unita man kubä pen ŋodewä yäkgän täŋkuk; Näkä täŋpewa piä ämanaye aŋero u mänit bumik, ba kädäp mebet ude äworek täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB1_8","088_1_8","HEB","1","8","8","Aŋerota ude yäŋkukopäŋ nanakitawä ŋode yäŋkuk; Anutu, gäk intäjukun-inik itkunoniktä api it yäpmäŋ ärowen. Kaŋiwat piäka u kudän siwoŋi terakgän täk täyan. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB1_9","088_1_9","HEB","1","9","9","Gäk kudän siwoŋita gäripi nadäŋkaŋ kudän wakita taräki nadäk täyan. Mebäri unita Anutukatä gäk kaŋiwat piä täkta iwoyäŋkuk. Ude täŋkaŋ notkaye yärepmitpäŋ wäpka biŋam ärowani pähap gamiŋirän oretoret pähap nadäk täyan. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB1_10","088_1_10","HEB","1","10","10","Täŋpäŋ nanakita Anututä man kubä pen ŋodewä yäkgän täŋkuk; Ekäni, gäk yäput-peŋpäŋ kome gatäŋkun. Täŋpäŋ ketkatä kunum u täŋkun. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB1_11","088_1_11","HEB","1","11","11","Upäŋkaŋ uwä waŋpäŋ api paotdeŋ. Tektä wek täkaŋ ude api weŋpäŋ paotdeŋ. Täŋ, gähä paot-paotka nämo, pen api it yäpmäŋ ärowen. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB1_12","088_1_12","HEB","1","12","12","Kunum kenta kome u gäkä tek biani ude yäŋopmäŋpäŋ pimiŋ tokätpäŋ api pewen. Ude täŋpayäŋ täno upäŋkaŋ gähä kudupi kubä nämo api äworewen. Nämoinik, gäk paot-paotka nämo, pen api it yäpmäŋ ärowen. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB1_13","088_1_13","HEB","1","13","13","Täŋpäkaŋ Anututä Jesu man ŋode iwetkuko ude aŋero kubä nämo iwetkuk; Gäk ketna bure käda wäpka biŋam ikek iriri näkä gäkŋo iwankaye yepmaŋpa gämotka-ken jiraŋ ude api itneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB1_14","088_1_14","HEB","1","14","14","Eruk, ude unita aŋerota jide yänayäŋ? Ŋode; Aŋero u kudup mänit ude itkaŋ Anututa watä piä täŋ imik täkaŋ. U Anututä peŋ yäwet-pewän päŋku ämawebe kunumta biŋam yäwani u täŋkentäŋ yämik täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB2_1","088_2_1","HEB","2","1","1","Bureni, Anutu täŋo nanakitä wäp ärowani-inik yäpuko unita man bureni niwerirä nadäŋkumäŋo uwä iyap takinik täŋpäŋ yäpmäŋ kuŋat täkäna. Ude tänayäŋ tämäŋo uwä man u nämo api pena paorek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB2_2","088_2_2","HEB","2","2","2","Nadäkaŋ? Baga man biani Anututä äbekniye oraniyeta aŋero meni jinom terak yäwetkuko u burenigän. Unita ämatä man u irepmitpäŋ nämo buramik täŋkuŋo uwä kowata wakiinik iniken täktäki waki uterakgän kaŋ-ahäk täŋkuŋonik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB2_3","088_2_3","HEB","2","3","3","Eruk, baga man biani u imaka bureni kubä upäŋkaŋ imaka burenitä bureni-inik kubä itak u ŋode; Anututä nin waki keri-ken nanik nimagutta nanaki Jesu terak piä pähap kubä täŋkuk. Täŋpäkaŋ nin piä unita mäde ut imiŋpäŋä jide täŋpäŋ kowata api irepmitne? Nämoinik, Ekäni ini-tägän piä pähap unita ŋode yäŋahäŋkuk; Ämawebe waki keri-ken nanik api yämaguret. Ude yäŋahäŋirän äma man u nadäŋkuŋo u niwetpäŋ niwoŋärek täŋirä nadäŋitna bureni täŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB2_4","088_2_4","HEB","2","4","4","Täŋpäkaŋ manbiŋam u täŋ-mehamtäkta Anututä kudän kudupi ba wärani kehäromi nikek mebäri mebäri pewän ahäŋkuŋ. Täŋpäŋ iniken gärip terak Kudupi Munapik-ken nanik nadäk-nadäk iron ude äma kubäkubäta yämiŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB2_5","088_2_5","HEB","2","5","5","Täŋpäkaŋ kome punin käda yämäŋo u ahäwayäŋ täŋirän Anututä u watäni itta aŋero nämo yepmaŋkuk. Nämo, u watäni itta äma kubä teŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB2_6","088_2_6","HEB","2","6","6","Unita Anutu täŋo man mujipi kubäken ŋode pätak; Anutu, näk nadäwätäk ŋode täk täyat; Nin ämawä jidewani unita nadäŋ nimiŋpäŋ watä it nimik täyan? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB2_7","088_2_7","HEB","2","7","7","Gäk kadäni keräpi-tagän aŋero gämori-ken nipmaŋkuno upäŋkaŋ epmäget kudän ba wäpnin biŋam ärowani nimiŋkun. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB2_8","088_2_8","HEB","2","8","8","Ude täŋkaŋ imaka kudup ketkatä täŋ yepmaŋkuno u watäni itneta gämotnin-kengän peŋ moreŋkun. Man uterak ŋode daniŋpäŋ nadäk täkamäŋ; Anututä äma gämori-ken imaka kudup yepmaŋkuk. Täŋpäŋ imaka kudup yäŋ yäyak u imaka päke u kuduptagän uwäk täyak. Täŋ, apiŋo imaka kuduptagän äma nin gämotnin-ken nämo irirä yabäk täkamäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB2_9","088_2_9","HEB","2","9","9","Nämo, upäŋkaŋ Jesutä intäjukun irirän kak täkamäŋ! U äpäŋpäŋ Anutu täŋo iron terak äma kuduptagänta yäŋpäŋ kumäkta kadäni keräpi-tagän, äpani ude, aŋero gämori-ken itkuk. Täŋpäkaŋ apiŋo komi nadäŋkuko unita Anututä epmäget kudän ba wäpi biŋam ärowani pähap imiŋkuko u kaŋpäŋ nadäk täkamäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB2_10","088_2_10","HEB","2","10","10","Täŋpäŋ Anutu uwä imaka kuduptagän täŋo mähemi. Ba imaka kuduptagäntä unitäŋo wäpi biŋam yäpmäŋ ärokta itkaŋ. Unita nadäk tägagämän kubä iwatpäŋ ŋode täŋkuk; Nanakiye mäyaptä näkkät bok säkgämän kaŋ itna yäŋ nadäŋkaŋ Jesu nadäŋ imiŋirän komi nadäŋkuk. Täŋpäŋ komi nadäŋkuko uterak Jesu uwä ämawebe waki keri-ken nanik yämagurani äma bureni-inik äworeŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB2_11","088_2_11","HEB","2","11","12","Täŋpäŋ ämawebe täŋo bänepi ärut paktak täwani Jesu ukät ämawebe bänepi ärut paktak täyak uwä nani kubägän unita ämawebe u notnaye yäŋ yäwetta gäripi nadäk täyak. Ŋode yäŋkuko unita nadäwut; Anutu, notnaye uwä gäkŋo mebärika api yäŋahäŋpäŋ yäwet täŋpet. Ba änok kubägän irirä u iŋamiken wäpka biŋam api ganiŋ oret täŋpet yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB2_13","088_2_13","HEB","2","13","13","Täŋpäŋ kubä pen ŋode yäkgän täŋkuk; Näk imaka, Anutugän pen api yeŋgäma peneŋ yäŋ yäŋkuk. Ba noriyeta yäŋpäŋ äneŋi kubä pen ŋode yäkgän täŋkuk; Nabä yäk. Näk nanak Anututä namiŋkuko ukät penta itkamäŋ ŋo! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB2_14","088_2_14","HEB","2","14","14","Eruk, nanakiye uwä komen äma unita komen äma udegän äworeŋkuk. Ude täŋkuko uwä mebäri ŋodeta täŋkuk; U ini kumäk-kumäki terak kumäŋ-kumäŋ täŋo mähemi Satan yeŋjakŋitta täŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB2_15","088_2_15","HEB","2","15","15","Ude täŋkuko uwä ämawebe kumäkta bumta umuntaŋpäŋ kuŋat täŋkuŋo u täŋkentäŋ yämiŋkuk. Umun unitä kehäromi yepmäŋ irirän umun täŋo watä äma ude itkuŋ. Upäŋkaŋ Jesu täŋo kumäk-kumäkitä umun u yäpmäŋ keweŋ yämiŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB2_16","088_2_16","HEB","2","16","16","Unita ket nadäwut! Jesutä piä u aŋero täŋkentäŋ yämikta nämo täŋkuk. Nämo, Anutu täŋo man ŋode kudän täwani; U Abraham äboriye, komen ämawebe u täŋkentäŋ yämik täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB2_17","088_2_17","HEB","2","17","17","Mebäri unita Jesutä noriye täŋkentäŋ yämikta noriye udegän-inik äworeŋkuk. Ude nämo täŋkuk yäwänäku jide täŋpäŋ Anutu-kät noriye täŋo bämop äma intäjukun ude irän? Nämo, noriye udegän äworeŋpäŋ intäjukun äma bätaki-inik ba butewaki nadäŋ yämani ude itkaŋ Anututa piä säkgämän täŋ imiŋkuk. Piäni uwä ämawebe momi täŋpani täŋo momi peŋ yämikta komeni yäpmäŋpäŋ kumbuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB2_18","088_2_18","HEB","2","18","18","Täŋpäkaŋ ini uwä täŋ-yabäkken äpmoŋkaŋ komi nadäk täŋkuko unita apiŋo ämawebe täŋ-yabäkken it täkaŋ u täga täŋkentäŋ yämik täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB3_1","088_3_1","HEB","3","1","1","Unita kudupi notnaye, kunumta biŋam bok nimagurani in Jesuta nadäwut! Uwä Anututä tewän äpani, nintäŋo bämop äma intäjukun yäŋ nadäkinik täŋpäŋ yäŋahäk täkamäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB3_2","088_3_2","HEB","3","2","2","U piä ude täkta Anututä iwoyäŋ imiŋkuko uwä säkgämän täŋkuk, bian Mosestä piä Anutu täŋo äbotken säkgämän täŋkuko udegän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB3_3","088_3_3","HEB","3","3","3","Upäŋkaŋ wäp taŋi Jesutä yäpuko u wäp Mosestä yäpuko u irepmitak. U imata, Moses uwä Anutu täŋo äbotken piä ämagän itkuk. Täŋ, Jesu uwä äbot unitäŋo intäjukun äma. Uwä ŋode bumik; Äbot kubä täŋo intäjukun äma uwä wäp biŋam yäpek, äbot ini nämo. Udegän, wäp taŋi Jesutä yäpuko u wäp Mosestä yäpuko u irepmitak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB3_4","088_3_4","HEB","3","4","4","Nadäkaŋ? Äbot kudup u intäjukun äma nikek. Täŋpäkaŋ Anutu uwä imaka kuduptagän täŋo intäjukun-inik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB3_5","088_3_5","HEB","3","5","5","Eruk, Moses uwä Anutu täŋo äbot pähapken piä äma ude itkaŋ piä täga täŋpäŋ imaka imaka Anututä kwawak kämi yäŋahäkta nadäŋkuko u yäŋahäk täŋkukonik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB3_6","088_3_6","HEB","3","6","6","Täŋ, Jesu Kristo uwä piä äma ude nämo itkuk. Nämo, u nanaki tuänitä nani Anutu täŋo äbotta intäjukun ude it yämiŋpäŋ piä säkgämän täŋkuk. Täŋpäkaŋ ninä Anutu täŋo äbot. Unita ämawebe iŋamiken kehärom taŋpäŋ imaka säkgämän kämi kaŋ-ahänayäŋ täkamäŋ uterak yeŋgämina pewäpäŋ kuŋatpäŋä, Anutu täŋo äbot bureni-inik itkamäŋ yäŋ nadäne. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB3_7","088_3_7","HEB","3","7","8","Unita man Kudupi Munapiktä ŋode yäk täyak unita nadäna; Äbekjiye orajiyetä bian kome jopi-ken täŋyabäk terak Anutu täŋo man bitnäŋpäŋ ärowani täk täŋkuŋo u in udegän nämo täneŋ. Apiŋo Anutu täŋo man nadäŋ parit ärowani nämoinik täneŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB3_9","088_3_9","HEB","3","9","9","Äbekjiye orajiyetä peŋawäki terak täŋpäŋ-nabäk täŋkuŋonik yäk. Uwä kadäni käroŋi, obaŋ 40 ude näkŋo täktäk täga yabäŋpäŋ-nadäk täŋkuŋo upäŋkaŋ ärowani täŋ namiŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB3_10","088_3_10","HEB","3","10","10","Ude täŋ namiŋ yäpmäŋ äbäŋirä kokwawak nadäŋpäŋ yäŋkut; Nadäkiniki uruŋ käda pewä kwäpäŋ näkŋo kädet iwatta bitnäk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB3_11","088_3_11","HEB","3","11","11","Unita kokna wawäpäŋ man kehäromi ŋode yäŋkut; Ämawebe uwä äbä orek näkkät nämoinik api itne. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB3_12","088_3_12","HEB","3","12","12","Unita nadäkinik täŋpani notnaye, injinta watä ket itpäŋ kuŋarut! In bämopjin-ken nanik kubätä bänepi täŋpän wawäpäŋ nadäkiniki pewän putärewäkaŋ Anutu paot-paori nämo, u mäde ut imekta! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB3_13","088_3_13","HEB","3","13","13","Momi kädettä bämopjin-ken nanik äma kubä täŋikŋat-pewän Anutu mäde ut imek yäŋpäŋ injin-tägän täŋkentäk kowata kowata täŋkaŋ notjiye täŋo bänepi kaŋ täŋkehärom tawut. Kadäni uken api paorek yäŋ nämo nadäkamäŋ unita apiŋogän yäput peŋpäŋ kepma kepma kaŋ täŋ yäpmäŋ kut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB3_14","088_3_14","HEB","3","14","14","Täŋpäkaŋ nin nadäkinik kehäromi pengän täŋkumäŋo apiŋo udegän iŋit-inik täŋpeŋ kuŋaritna tärek-tärek kadäni kaŋ ahäwän. Ude täŋpeŋ kuŋatpäŋä Kristo-kät kowat kwasikorän täkamäŋ yäŋ nadäne. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB3_15","088_3_15","HEB","3","15","15","Anutu täŋo man punin käda yämäŋo ude; Äbekjiye orajiyetä bian Anutu täŋo man bitnäŋpäŋ ärowani täk täŋkuŋo u in udegän nämo täneŋ. Apiŋo Anutu täŋo man nadäŋ parit ärowani nämoinik täneŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB3_16","088_3_16","HEB","3","16","16","Eruk jide nadäkaŋ? Netätä Anutu täŋo kotäk nadäŋkuŋopäŋ mäde ut imiŋkuŋ? Ämawebe päke Mosestä Isip komeken nanik yämagutkuko ubayäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB3_17","088_3_17","HEB","3","17","17","Ba Anututä netäta kokwawak nadäŋ yäpmäŋ kuŋirän obaŋ 40 ude täreŋkuk? Uwä ämawebe momi täŋpäŋ kome jopi-ken kumbuŋo ubayäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB3_18","088_3_18","HEB","3","18","18","Ba Anututä man kehäromi yäŋpäŋ Anutu Ämawebe uwä äbä orek näkkät nämoinik api itne yäŋ yäŋkuko u netäta yäŋkuk? Uwä ämawebe mani nämo buramiŋkuŋo unita yäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB3_19","088_3_19","HEB","3","19","19","Täŋpäkaŋ orekirit kome uken imata täga nämo äroŋkuŋ? U nadäkinik bureni nämo täŋkuŋo unita. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB4_1","088_4_1","HEB","4","1","1","Eruk, Anututä nin äbä orek inikät itta yäŋkehäromtaŋ nimiŋkuko unita ŋodeta umuntäkot; Inken nanik kubätä orekirit-ken u kukta Anututä kawän kunaŋi nämo täŋpekta! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB4_2","088_4_2","HEB","4","2","2","Nadäkaŋ? Manbiŋam Täga intä nadäk täkaŋ u äbekjiye orajiye udegän nadäŋkuŋ. Nadäŋkuŋo upäŋkaŋ bänepi-ken daiŋpäŋ nadäkinik nämo täŋpäŋ yäpmäŋ kuŋat täŋkuŋo unita manbiŋam u nämo täŋkentäŋ yämiŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB4_3","088_4_3","HEB","4","3","3","Unita Anututä yäŋkuk; Kokna wawäpäŋ man kehäromi ŋode yäŋkut; Ämawebe uwä äbä orek näkkät nämoinik api itne. Upäŋkaŋ ninäwä Manbiŋam Täga unita nadäkinik täk täkamäŋ unita apiŋo päŋku orek Anutu-kät it täkamäŋ. Täŋpäkaŋ orekirit uwä imaka kodaki kubä nämo. Nämo, Anututä imaka imaka päke u täŋpäŋ yepmaŋkaŋ orek itkuko kadäni ukengän iwoyäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB4_4","088_4_4","HEB","4","4","4","Unita man ŋo nadäwut; Anutu täŋo man kubätä kepma 7 unita ŋode yäyak; Piäni täŋtäŋ kuŋtäŋgän kepma 7 uken Anututä piä peŋpäŋ orek itkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB4_5","088_4_5","HEB","4","5","5","Ba man yämäŋo unitä orekirit unitagän ŋode yäŋkuk; Ämawebe uwä äbä orek näkkät nämoinik api itne. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB4_6","088_4_6","HEB","4","6","6","Bureni, Isrel ämawebe Manbiŋam Täga u intäjukun nadäŋkuŋo upäŋkaŋ man u nämo buramiŋkuŋo unita orekirit-ken nämo kuŋkuŋ. Upäŋkaŋ kädet nämo itpipiŋkuk. Nämo, ämawebe ätutä päŋku orek Anutu-kät täga api itneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB4_7","088_4_7","HEB","4","7","7","Jide ude nadäkamäŋ? Ŋode; Anututä orekirit uken kukta kepma kubä iwoyäŋkuk. Kepma u wäpi apiŋo. Kadäni käroŋi it yäpmäŋ kuŋirän Anututä Devit meni jinom terak kepma wäpi ‘apiŋo’ unitawä yäŋkuk. Miti mujip yämäŋo ukeŋo; Apiŋo in Anutu täŋo man nadäŋ parit ärowani nämo täneŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB4_8","088_4_8","HEB","4","8","8","Eruk, man unita ŋode nadäwut; Orekirit bureni Anututä iwoyäŋkuko uwä Kenan kome Josuatä äbekjiye orajiye yämagutkuko u nämo. Kome uwä orekirit bureni yäwänäku Anututä kämi, Devit meni jinom terak kadäni kubä wäpi ‘apiŋo’ u nämo yäwän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB4_9","088_4_9","HEB","4","9","9","Ude unita ŋode nadäkamäŋ; Anutu täŋo kudupi ämawebeniyetä orek itneŋta orekirit bureni kubä itak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB4_10","088_4_10","HEB","4","10","10","Äma kubätä päŋku orek Anutu-kät irayäŋ täko uwä iniken piä peŋpäŋ orek api irek, Anututä piä peŋpäŋ orek itkuko ude. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB4_11","088_4_11","HEB","4","11","11","Unita ninä gwäk pimiŋpäŋ Anututä orekirit iwoyäŋkuk-ken u kaŋ kuna! Äbekniye oraniye täŋo man bitnäk kädet iwatpäŋ orekirit-ken u kukta täna waneŋta! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB4_12","088_4_12","HEB","4","12","12","Nadäkaŋ? Man Anututä yäk täyak uwä mäkumi nämo. Uwä irit ikek täŋkaŋ piä kehäromi täk täyak. Uwä päraŋi-inik. Päraŋini uwä päip päraŋi, meni kukŋi kukŋi wädäwani täŋo päraŋini yärepmitak. U päraŋi-inik unita gupnin bajirok yäput-däkŋek täyak. Ba nin madäŋ jukutkaŋ yäpmäŋ daniŋpäŋ bänepnin, mäjonin ba kujatnin kudup kwawakgän pek täyak. Ude täŋkaŋ bänep nadäk-nadäknin ba nadäŋ gäripnin käbop it täkaŋ u yäpmäŋ daniŋkaŋ kwawak niwoŋärek täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB4_13","088_4_13","HEB","4","13","13","Bureni-inik! Imaka kubätä Anutu iŋamiken käbop täga nämo irek. Imaka Anututä täŋ-yepmaŋkuko u kuduptagän iŋamiken kwawakinik itkaŋ. Täŋkaŋ Anututä nin kudup, irit kuŋat-kuŋatnin täŋo mebärita api niwet yabäwek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB4_14","088_4_14","HEB","4","14","14","Ude unita nadäkiniknin nämo pena putäreneŋ. Nämo, u iŋit-inik täŋpäŋ kuŋat täkäna! U imata, bämop äma intäjukun täŋpani ärowani kubä it nimitak. U Jesu, Anutu täŋo nanaki, kunum gänaŋ äroŋkuko Anutu dubini-ken it täyak u. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB4_15","088_4_15","HEB","4","15","15","Bämop ämanin Jesu u käyäpnin tägagämän. Bänep nadäk-nadäknin u kehäromi nämo yäŋ nadäŋpäŋ butewaki bureni-inik nadäŋ nimik täyak. U imata, ini uwä kome terak kuŋarirän täŋyabäk mebäri mebäri ninken ahäŋ nimik täkaŋ udegän ahäŋ imiŋkuŋ. Upäŋkaŋ momi kubä nämo täŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB4_16","088_4_16","HEB","4","16","16","Eruk, mebäri unita Anututa nämo umuntäne. Nämo, bänepnin pidäm tawäpäŋ Anutu orakorak mähemi u dubini-ken kuk täkäna! Kuŋitna butewaki täga nadäŋ nimek. Ba uken orakorakitä bäräpinin täga täŋpidäm tawek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB5_1","088_5_1","HEB","5","1","1","Nadäkaŋ? Bämop äma kudup uwä noriye bämopi-ken nanik yäpmäŋ daniŋpäŋ yepmaŋpani. Täŋkaŋ piäni uwä noriyeta yäŋpäŋ Anutu iŋamiken päŋku momini ärutta ketem tägatäga iron ude peŋ imiŋit tom däpmäŋpäŋ ärawa ude ijiŋ imiŋit täk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB5_2","088_5_2","HEB","5","2","2","Täŋpäkaŋ bämop äma ini uwä bänep nadäk-nadäki kehäromi nämo unita noriye täŋo mebäri nadäwä tärewäpäŋ noriye nadäk-nadäki paorani ba kädet goret täŋpani unita butewaki nadäŋ yämik täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB5_3","088_5_3","HEB","5","3","3","Täŋkaŋ ini uwä momi täŋpani unita ärawa täŋ imikimik piä noriye täŋo momi äruttagän nämo täk täkaŋ. Nämo, iniken momi ärutta imaka, bok täk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB5_4","088_5_4","HEB","5","4","4","Täŋpäkaŋ bämop äma irit piä u wäp biŋam ikek unita äma kubätä iniken gärip terak wäp u täga nämo yäpek. Nämoinik, Anutu täŋo gera terakgän piä u yäpmäk täkaŋ, Arontä yäpuko ude. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB5_5","088_5_5","HEB","5","5","5","Täŋpäkaŋ Kristo imaka, wäpi biŋam ikek itta bämop äma irit piä u iniken gärip terak nämo yäpuk. Nämo, Anututä ŋode iwet-pewän piä u yäpuk; Apiŋo gäkä näkŋo nanakna iriri näkä gäkŋo nanka itat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB5_6","088_5_6","HEB","5","6","6","Ba kubä pen ŋode iwetkuk; Gäk bämop äma tärek-täreki nämo api iren, bämop äma biani kubä wäpi Melkisedektä itkuko ude. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB5_7","088_5_7","HEB","5","7","7","Täŋpäkaŋ Jesu kome terak kuŋatkaŋ Anututä täŋkentäŋ namän yäŋpäŋ yäŋapik man yäk täŋkukonik. Anutu-tägän kumäŋ-kumäŋ keri-ken nanik täga nämagurek yäŋ nadäŋpäŋ gera konäm terak yäŋapik man yäk täŋkukonik. Täŋkaŋ iniken nadäk-nadäki mäde ut imiŋpäŋ Anutu täŋo gärip terakgän it täŋkuko unita yäŋapiŋirän Anututä nadäŋ imik täŋkukonik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB5_8","088_5_8","HEB","5","8","8","Uwä Anutu täŋo nanaki-inik itkuko upäŋkaŋ komi butewaki terak man buramik kädet täŋo mebäri nadäwän täreŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB5_9","088_5_9","HEB","5","9","9","Nadäwän tärewäpäŋ man buramik äma bureni-inik irirän Anututä Jesu u bämop äma intäjukun-inik itta teŋkuk. Bämop äma intäjukun itkaŋ ämawebe mani buramik täkaŋ u kuduptagän täŋkentäŋ yämiŋpäŋ waki keri-ken nanik yämagutpäŋ irit kehäromi yämik täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB5_10","088_5_10","HEB","5","10","10","Täŋpäkaŋ Anututä Jesu uwä bämop äma intäjukun-inik itta iwoyäŋpäŋ teŋkuk, bian bämop äma kubä wäpi Melkisedektä itkuko ude. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB5_11","088_5_11","HEB","5","11","11","In nadäkaŋ? Man ŋonitäŋo moräki taŋi täwerayäŋ nadätat upäŋkaŋ nadäk-nadäkjin nämo nadäwä tumbäpäŋ mebäri täga nämo nadäwä täreneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB5_12","088_5_12","HEB","5","12","12","In Anutu täŋo manbiŋam kadäni käroŋi nadäŋ yäpmäŋ äbätäŋgän manbiŋam unitäŋo mebäri uwä äma ätu täga yäwetpäŋ yäwoŋärenaŋi upäŋkaŋ täga nämo! In nämo nadäwä tumbäpäŋ nanak paki ude äneŋi äworeŋirä äma ätutä in man pengän yäŋahäwani pidämipäŋ täwetpäŋ täwoŋärenaŋi bumik. Butewaki! Ketem bureni nänaŋipäŋ in nonoŋ pen naŋ itkaŋ! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB5_13","088_5_13","HEB","5","13","13","Nadäkaŋ? Nonoŋ näŋpani u nanak paki yäŋ yäwet täkaŋ. Äma udewanitä kädet siwoŋi täŋo man mebäri täga nämo nadäwä täreneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB5_14","088_5_14","HEB","5","14","14","Täŋ, ämawebe ekäniwä nonoŋ peŋpäŋ ketem kehäromi nak täkaŋ. Äma udewaniwä man bureni uterak nadäk-nadäki yäpä-siwoŋ tawäpäŋ täŋ-kehäromtaŋ yäpmäŋ kuŋtäŋgän waki ba täga unitäŋo mebäri yäpmäŋ danik täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB6_1","088_6_1","HEB","6","1","1","Unita Kristota man pidämi intäjukun nadäŋkumäŋo u wari wari nadänetawä! U peŋpäŋ man mebäri bureni, äma ekänitä nadänaŋi upäŋ yäŋpäŋ-nadäk täkäna. Ude täŋitna bänep nadäk-nadäknin api tägawek. Yäput peŋpäŋ man ŋode nadäŋkumäŋo u imata äneŋi yäŋpäŋ-nadäk täne? Bänep sukureŋpäŋ kumäŋ-kumäŋ täŋo täktäk peŋpäŋ Anutu-tagän nadäkinik täktäk unitäŋo man imata pen yäŋpäŋ-nadäk täk täkamäŋ? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB6_2","088_6_2","HEB","6","2","2","Ba man pidämi pidämi, ume ärutärut täŋo man, kon yäpmäkta keritä gwäki-ken pekpek täŋo man, äma kumbani-ken naniktä äneŋi akukakuk täŋo man ba kadäni pähapken kowata waki tärek-täreki nämo unitäŋo man ba man udewanigän imata pen yäŋpäŋ-nadäk täk täkamäŋ? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB6_3","088_6_3","HEB","6","3","3","Ude nämo, Anututä nadäŋ nimiŋirän man udewani yärepmitpäŋ, man mebäri nikek, äma ekänitä nadänaŋi upäŋ yäk täkäna! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB6_4","088_6_4","HEB","6","4","4","Täŋpäkaŋ ŋode nadäwut; Äma kubätä nadäkiniki pewän putärek-inik täŋpayäŋ täko uwä jide täŋitna äma udewanitä bänepi äneŋi sukurewek? U täga nämo! Äma udewani uwä pengän peŋyäŋek gänaŋ kuŋarani. U kunum gänaŋ nanik täŋo kon yäpani. Ba Kudupi Munapiktä bänepi-ken bureni äpmoŋpani. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB6_5","088_6_5","HEB","6","5","5","Täŋkaŋ pengänä bänepitä Anutu täŋo manta nadäwä täga täŋpani. Ba Anutu täŋo kadäni ahäwayäŋ täyak unitäŋo kehäromi yäpmäŋpäŋ kuŋarani. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB6_6","088_6_6","HEB","6","6","6","Imaka säkgämän säkgämän u yäpani upäŋkaŋ nadäkiniki pewän putäreŋkuŋ. Butewaki pähap! Äma udewanitä Anutu täŋo Nanaki päya kwakäp terak äneŋi utpäŋ ämawebe iŋamiken mäyäk imik täkaŋ unita yämaguritna bänepi äneŋi täga sukurenaŋi nämo. Nämoinik! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB6_7","088_6_7","HEB","6","7","7","Äma uwä kome udewani bumik. Kome iwän pengän pengän taŋirän ume yäpmäk täyak ba ketem bureni piä mähemitä pugetta pewän ahäk täkaŋ, kome udewani Anututä täŋkentäk bumta täŋ yämik täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB6_8","088_6_8","HEB","6","8","8","Täŋ, kome mup waki mebäri mebäri ugän pewän ahäk täkaŋ, kome udewani Anututä waki nadäŋ imiŋirän kädäp gänaŋ api ijiŋ paorek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB6_9","088_6_9","HEB","6","9","9","Eruk notnaye, umun man ude täwetat upäŋkaŋ inta nadäkinik ŋode täyat; Inä kädet täga iwatpäŋ Anututa biŋam täŋirä Anututä api tämagurek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB6_10","088_6_10","HEB","6","10","10","Nadäkaŋ, Anututä kudän siwoŋi iwatpäŋ ämawebe yäpmäŋ danik täyak unita intä piä täga täŋkuŋo unita nämo api guŋ täwek. Ba in Anututa gäripi nadäŋpäŋ ämawebeniye täŋkentäŋ yämiŋkuŋotä pen täŋkentäŋ yämik täkaŋ u tabäŋpäŋ-nadätak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB6_11","088_6_11","HEB","6","11","11","Unita piä täga u täk täkaŋ udegän gwäk pimiŋpäŋ pen kaŋ täŋ yäpmäŋ ärowut yäŋ nadäk täyat. Ude täŋpäŋä imaka kämi kaŋ-ahäkta itsämäk täkaŋ uwä bureni api kaŋ-ahäneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB6_12","088_6_12","HEB","6","12","12","Gaŋani nämo täneŋ yäŋ täwetat! Nämoinik, äma biani gwäk pimiŋpäŋ nadäkinik ikektä kuŋatkuŋo unitäŋo kädet kuroŋ iwat täkot. Äma uwä imaka u ba u Anututä yämikta yäŋkehäromtak man yäŋkuko u bureni-inik yäpuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB6_13","088_6_13","HEB","6","13","13","Yäŋ-kehäromtak man Anututä Abraham iwetkuko unita nadäwut. Äma kubä Anutu irepmitpäŋ inipärik kubä nämo itak unita Anututä iniken wäpi terak yäŋkehäromtak man u iwetkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB6_14","088_6_14","HEB","6","14","14","U ŋode iwetkuk; Näk bureni-inik nadäŋ gamiŋpäŋ äbotkaye mäyap-inik api pewa ahäŋ gamineŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB6_15","088_6_15","HEB","6","15","15","Anututä ude iweränkaŋ Abrahamtä kwikinik itpäŋ yäŋkehäromtak man iwetkuko unitäŋo bureni kaŋ-ahäkta itsämbuk. Itsämäŋ yäpmäŋ kuŋtäŋgän bureni u kaŋ-ahäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB6_16","088_6_16","HEB","6","16","16","Täŋpäkaŋ äma kubätä yäŋkehäromtak man yäwayäŋ nadäŋpäŋ iniken wäpi terak nämo yäwek. Nämo, u äma kubä wäpi biŋam ärowani nikek u wäpi yäŋpäŋ yäwek. Ude täŋpänä ämatä ŋode nadäneŋ; Man yäyak u bureni-inik ubayäŋ. U wärämutnaŋi nämo. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB6_17","088_6_17","HEB","6","17","17","Eruk, Anututä yäŋkehäromtak man yäŋkuko u iniken wäpi terak yäŋkuk. Täŋkaŋ iniken wäpi terak yäŋkuko uwä ämawebe man unitäŋo bureni yäpmäkta yäwanitä u bureni api ahäwek yäŋ nadäneŋta ude täŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB6_18","088_6_18","HEB","6","18","18","Unita ŋode nadäkamäŋ; Anututä kudän udewani apiŋo pen udegän täk täyak. Anututä jopman kubä nämo yäk täyak unita iniken wäpi terak yäŋkehäromtak man yäweko uwä burenigän ahäwek. Unita ämawebe nin Anututä watä it nimekta dubini-ken kuŋkumäŋo uwä bänep pidäm terak imaka tägatäga u nimikta yäŋkuko unita itsämäŋpäŋ nämo gapuntak täkamäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB6_19","088_6_19","HEB","6","19","19","Bureni, imaka täga-tägata itsämäk täkamäŋ u Anututä bureni-inik api nimek yäŋ nadäk täkamäŋ. Ude nadäk täkamäŋ unitä nadäkiniknin täŋ-kehäromtak täyak. Täŋpäkaŋ bänep nadäk-nadäknin u jopi nämo. Nämoinik, u kumaŋ päŋku kudupi yot kunum gänaŋ itak unitäŋo tek wädäwani pähap mädeni-ken säkgämän käbop it täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB6_20","088_6_20","HEB","6","20","20","Kudupi bägup uken Jesutä ninta yäŋpäŋ intäjukun äroŋkuko it nimitak. Äro itkaŋ bämop äma intäjukun tärek-täreki nämo it täyak, bämop äma biani kubä wäpi Melkisedektä itkuko ude. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB7_1","088_7_1","HEB","7","1","1","Eruk Melkisedek uwä kome kubä wäpi Salem unitäŋo intäjukun äma. U Anutu Täŋpämorek unitäŋo bämop äma kubä itkuk. Täŋpäkaŋ kadäni Abrahamtä kome ätu täŋo intäjukun ämakät ämik täŋpäŋ däpmäŋ yäwat kireŋkuko komeni-ken äneŋi kuŋirän Melkisedektä kädet miŋin kaŋ-ahäŋpäŋ kon man iwetkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB7_2","088_7_2","HEB","7","2","2","Ude täŋirän Abrahamtä tuŋum ämik täŋpäŋ yäpuko u äbot 10 ude yäpmäŋ daniŋpäŋ äbot kubä Melkisedekta imiŋkuk. Wäpi Melkisedek unitäŋo mebäriwä Intäjukun äma kudän siwoŋi-inik täŋpani. Täŋpäŋ wäpi kubä, Salem täŋo intäjukun äma yäŋ iwet täŋkuŋo uwä mebäri ŋode; Intäjukun äma irit säkgämän imagurani. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB7_3","088_7_3","HEB","7","3","3","Täŋpäkaŋ Melkisedek uwä miŋi nani nämo, orani äbeki nämo, ahäk-ahäki nämo ba kumäk-kumäki nämo. Ude itkuko unita Anutu täŋo nanaki bumik yäŋ iwet täkaŋ. U bämop äma intäjukun tärek-täreki nämo itak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB7_4","088_7_4","HEB","7","4","4","Bureni, Melkisedek uwä äma äpani nämo! Äma äpani itkuk yäwänäku oranin pähap Abrahamtä imaka tägatäga ämik täŋpäŋ yäpuko unitäŋo moräki nämo imän. Imiŋkuko unita äma ärowani-inik kubä itkuk yäŋ nadäwut! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB7_5","088_7_5","HEB","7","5","5","Eruk, ŋode nadäwut; Moses täŋo baga man terak ŋode kudän täwani; Juda noriyetä tuŋumi yäpmäŋ daniŋpäŋ Livai täŋo oraniye bämop äma irit piä yäpmäk täkaŋ unita moräki yämineŋ. Juda äma uwä noriye bureni, Abraham täŋo oraniye upäŋkaŋ tuŋumi moräki u yämikta yäwani. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB7_6","088_7_6","HEB","7","6","6","Täŋ, Melkisedek uwä Abraham täŋo äboriye-ken nanik nämo upäŋkaŋ Abrahamtä tuŋumi moräki imiŋkuk. Imiŋirän Melkisedektä Anutu täŋo yäŋkehäromtak man iwerani Abraham u kon man iwetkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB7_7","088_7_7","HEB","7","7","7","Unita jide? Netätä intäjukun itak, Abraham ba Melkisedek? Äma kon man yäwanitä äma kon man yäpmäk täkaŋ u yärepmit täkaŋ yäŋ nadäkamäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB7_8","088_7_8","HEB","7","8","8","Täŋpäkaŋ bämop äma Livai äbotken nanik, äma täŋo tuŋum moräki yäpmäk täkaŋ uwä kumäk-kumäki nikek. Upäŋkaŋ Melkisedek, Abraham täŋo tuŋum moräki yäpani unitawä Anutu täŋo mantä ŋode yäyak; U nämoinik api paorek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB7_9","088_7_9","HEB","7","9","9","Unita ŋode täga yänaŋi bumik; Livai ba äboriye, bämop äma irit piä täŋpäŋ noriye täŋo tuŋum moräki yäpmäk täŋkuŋo unitä iniken tuŋum täŋo moräki Melkisedekta imiŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB7_10","088_7_10","HEB","7","10","10","Ude imata yäkamäŋ? U ŋode; Melkisedektä Abraham kaŋ-ahäŋkuko uken Livai nämo itkuk. U nämo ahäwani-ken. Upäŋkaŋ u orani Abraham täŋo nägät-ken itkuko unita Livaitä Melkisedekta tuŋumi moräki imiŋkuk yäŋ täga yäne. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB7_11","088_7_11","HEB","7","11","11","Bian Isrel ämawebetä Moses täŋo baga man yäpuŋ. Täŋpäŋ baga man uterak ŋode kudän täwani; Livai täŋo äboriyetä bämop äma irit piä api täk täneŋ. Upäŋkaŋ, ŋo kawut! Bämop äma unitäŋo piätä ämawebe täŋo bänepi u bureni täga yäpän täganeŋ täŋpäwä, Anutu imata bämop äma mebäri kubä, Melkisedek bumikgän, Arontä äbotken nanik nämo, u kubätä api ahäwek yäŋ yäŋkuk? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB7_12","088_7_12","HEB","7","12","12","Eruk bämop äma mebäri kubätä ahäwänä, man kädet mebäri kubä imaka, ahänaŋi. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB7_13","088_7_13","HEB","7","13","13","Nadäkaŋ? Man yäkamäŋ ŋo Kristota yäkamäŋ. U Livaitä äbotken nanik nämo, u äbot kubäken nanik. Täŋpäŋ iniken äbot uken nanik äma kubätä kudupi yot gänaŋ alta-ken bämop äma irit piä kubä nämo täŋpani. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB7_14","088_7_14","HEB","7","14","14","Ekäninin Kristo uwä orani Juda unitä äbotken nanik. Täŋpäkaŋ äbot uken nanik kubätä bämop äma irit piä täkta Mosestä nämo yäŋahäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB7_15","088_7_15","HEB","7","15","15","Eruk, bämop äma kodaki kubä, Melkisedek bumik ahätak unita ŋode kaŋpäŋ nadäkamäŋ; Unitäŋo piätä Livai täŋo äboriyetä piä täk täŋkuŋo u yärepmit moretak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB7_16","088_7_16","HEB","7","16","16","Täŋpäkaŋ baga mantä ŋode yäwani; Bämop äma, äma kudupi kubätä täga nämo api itneŋ, äma Livaitä äbotken nanik-tägän api it täneŋ. Upäŋkaŋ Jesu uwä bämop äma irit piä, baga man uterak nämo yäpuk. Nämo, u iniken irit kehäromini nikek, paot-paori nämo uterak yäpuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB7_17","088_7_17","HEB","7","17","17","Anutu täŋo man mujipi kubätä yäyak ude; Gäk bämop äma tärek-täreki nämo api iren, bämop äma biani kubä wäpi Melkisedektä itkuko ude. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB7_18","088_7_18","HEB","7","18","18","Man unitä ŋode niwoŋäretak; Man kädet biani u jopi, kehäromi nikek nämotä täga nämo täŋkentäŋ nimeko unita Anututä u awähutkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB7_19","088_7_19","HEB","7","19","19","Moses täŋo baga man u äma täŋo bänepi bureni täga nämo yäpän täganeŋo unita Anututä kädet kodaki tägagämän-inik kubä pewän ahäŋ nimiŋkuk. Kädet uterak nin Anutu dubini-ken kuk täkamäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB7_20","088_7_20","HEB","7","20","20","Täŋpäkaŋ Anututä Jesu bämop äma intäjukun itta iwoyäŋkuko uwä jop nämo iwoyäŋkuk. Nämo, u iniken wäpi terak yäŋkehärom taŋpäŋ iwoyäŋkuk. Juda täŋo bämop äma biani bämop äma irit piä täkta wäp yäpuŋo uwä yäŋkehäromtak man udewani terak nämo yäpani. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB7_21","088_7_21","HEB","7","21","21","U jop yäpuŋo upäŋkaŋ Anututä ini yäŋkehärom taŋpäŋ Jesu bämop äma irit piä täkta iwoyäŋkuk. Unita Anututä ŋode yäŋkuk; Ekänitä ŋode yäŋkehärom taŋkuko u nämoinik api pewek; Gäk bämop äma pen api it yäpmäŋ ärowen. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB7_22","088_7_22","HEB","7","22","22","Täŋpäkaŋ Jesu u Anutu täŋo yäŋkehäromtak man terak bämop äma irit piä yäpuko unita ŋode nadäkamäŋ; Jesu täŋo piä terak Anututä ämawebeniye-kät topmäk-topmäk kodaki täŋkuko uwä tägagämän, kehäromi-inik. U topmäk-topmäk biani u irepmit moretak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB7_23","088_7_23","HEB","7","23","23","Ba kubä ŋode; Bämop äma biani uwä paot-paori nikek unita jide täŋpäŋ piäni pen täŋ yäpmäŋ kuneŋ? U täga nämo unita bämop äma biani paorirä kodaki ahäk täŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB7_24","088_7_24","HEB","7","24","24","Upäŋkaŋ Jesu uwä paot-paori nämo, u bämop äma irit piä pen api täŋ yäpmäŋ ärowek. Äma kubätä komeni täga nämo api yäpek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB7_25","088_7_25","HEB","7","25","25","Unita ämawebe Jesu u wäpi terak Anutu dubini-ken kuk täkaŋ uwä waki keri-ken nanik yämagutta kehäromi nikek itkukonitä pen api it yäpmäŋ kwek. U imata, paot-paori nämo itkaŋ ämawebe täŋkentäŋ yämikta Anutu-ken yäŋapik täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB7_26","088_7_26","HEB","7","26","26","Unita bämop äma Jesu uwä momi äma nin täŋo käyäpnin bureni-inik. Täŋkaŋ udewani kubä nämo itak. U kädet Anututä gäripi nadäk täyak ugän iwat täyak. Uken momi kubä nämo itak. U Anutu iŋamiken siwoŋi-inik itak. Ba momi ämakät awähutpäŋ nämo, inipärik kubä it täyak. Uwä Anututä imagut päro kunum gänaŋ tewani. Mebäri unita Jesu uwä momi äma täŋo täŋkentäk bureni ude itak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB7_27","088_7_27","HEB","7","27","27","U bämop äma ätu bumik nämo. Bämop äma biani uwä Anutu-ken ärawa kepma kepma täk täŋkuŋonik. Iniken momita intäjukun täŋpäŋä äneŋi ämawebe täŋo momita täk täŋkuŋ. Upäŋkaŋ Jesu uwä ude nämo täŋkuk. U kämita nikek kadäni kubägän täŋkuko ubayäŋ. Ärawa ude iniken gupi iniŋ kireŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB7_28","088_7_28","HEB","7","28","28","Täŋpäkaŋ Moses täŋo baga man terak komen äma kehäromini nikek nämotä bämop äma irit piä täkta iwoyäk täkaŋ. Upäŋkaŋ, mäden Anututä iniken wäpi terak yäŋkehäromtak man yäŋpäŋ Nanaki bureni tägagämän-inik tärek-täreki nämo itta tewani u bämop äma intäjukun bureni iwoyäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB8_1","088_8_1","HEB","8","1","1","Eruk, man yäkamäŋ ŋonitäŋo mebäriwä ŋode; Bämop äma intäjukun täŋpani udewani bureni-inik it nimitak. U Anutu, intäjukun äma ärowani kunum gänaŋ itak u keri bure käda kehäromi nikek maŋirit täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB8_2","088_8_2","HEB","8","2","2","U kudupi yot bureni, kunum gänaŋ itkaŋ uken bämop äma irit piä täk täyak. Kudupi yot bureni u Ekänitä ini täŋkuk, äma keritä täŋpani nämo. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB8_3","088_8_3","HEB","8","3","3","Täŋpäkaŋ bämop äma kudup uwä Anututa ketem tägatäga iron ude peŋ imikta ba tom däpmäŋpäŋ ärawa ude ijiŋ imikta iwoyäwani. Unita bämop ämanin Jesutä udegän iron kubä Anututa imikta yäwani. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB8_4","088_8_4","HEB","8","4","4","Täŋkaŋ bämop ämanin bureni uwä kome terak irän yäwänä bämop äma ude täga nämo itek. Imata, kome terak bämop äma uku itkaŋ unitä Moses täŋo baga man iwatpäŋ Anututa iron mebäri mebäri ijiŋ imik täkaŋ unita. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB8_5","088_8_5","HEB","8","5","5","Täŋpäŋ bämop äma irit piä kome terak ŋo täk täkaŋ uwä imaka bureni kunum gänaŋ itak unitäŋo wäranigän täk täkaŋ. Mebäri unita Mosestä iniŋoret yottaba täŋpayäŋ yäŋirän Anututä jukuman ŋode iwetkuk; Ket nadäwi tärewäkaŋ wärani pom terak gäwoŋärero udegän kaŋ tä yäŋ iwetkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB8_6","088_8_6","HEB","8","6","6","Täŋpäkaŋ Jesutä bämop äma irit piä yäpuko unitä bämop äma irit piä äma ätutä kome terak täk täkaŋ u yärepmit moretak. U udegän, Jesutä Anutu ba ämawebeniye bämopi-ken topmäk-topmäk kodaki pewän ahäŋkuŋo u tägagämän-inik, topmäk-topmäk biani uwä irepmit moretak. U imata, imaka tägatäga topmäk-topmäk kodaki uterak ahäkta yäŋkehärom täwani u tägagämän-inik, biani täŋo u yärepmit moretak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB8_7","088_8_7","HEB","8","7","7","Eruk ŋonita nadäwut; Topmäk-topmäk biani intäjukun ahäŋkuko u kehäromi nikek yäwänäku imata topmäk-topmäk kodaki pewän ahäwän? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB8_8","088_8_8","HEB","8","8","8","Upäŋkaŋ topmäk-topmäk biani terak kudän täga nämo ahäŋkuk. Unita Anututä ämawebeniyeta nadäwän täga nämo täŋpäpäŋ ŋode yäŋahäŋkuk; Kadäni kubä iwoyäŋkut. Kadäni uken ämawebe Isrel äbotken nanik ba Juda äbotken nanik ukät topmäk-topmäk kodaki api pewa ahäneŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB8_9","088_8_9","HEB","8","9","9","Täŋpäkaŋ topmäk-topmäk pewa ahänayäŋ täkaŋ uwä biani ude nämo. Biani uwä äbekiye oraniye Isip komeken nanik kerigän yepmäŋitpäŋ yämagut yäpmäŋ äburo ugän täŋkut yäk. Ude täŋkuro upäŋkaŋ topmäk-topmäk unitäŋo man käderi u nämo iwatkuŋ. Ude täŋkuŋo unita mäde ut yämiŋkut yäk. Näk Ekänitä ŋode yäyat! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB8_10","088_8_10","HEB","8","10","10","Eruk, kämi Isrel ämawebe-kät topmäk-topmäk ŋode api täŋpet; Man kädetna siwoŋi u nadäk-nadäki-ken peŋ yämiŋpäŋ bänepi-ken kehäromigän api kudän täwet yäk. Ude täŋkaŋ näk Anutuni ude irira u ämawebenaye api itneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB8_11","088_8_11","HEB","8","11","11","Täŋpäkaŋ ämawebe kuduptagän, äpani ärowanitä Ekäni näkŋo mebärina api nadäwä täreneŋo unita äma kubätä noriye äwäŋiye ŋode nämo api yäwetpäŋ yäwoŋärewek; Ekäni täŋo mebärinita nadäwut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB8_12","088_8_12","HEB","8","12","12","Täŋpäkaŋ ämawebe unitäŋo wakini peŋ moreŋpäŋ mominita guŋ takinik api täŋpet yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB8_13","088_8_13","HEB","8","13","13","Anututä man ŋode terak topmäk-topmäk kodakita yäŋkuko unita kwawak ŋode yäŋahäŋkuk; Topmäk-topmäk intäjukun ahäŋkuko u biani täyak. Unita imaka biani, kehäromini paorani, u jiraŋta biŋam täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB9_1","088_9_1","HEB","9","1","1","Täŋpäkaŋ topmäk-topmäk biani intäjukun ahäŋkuko u Anutu iniŋ oretta man kädet nikek. Ba ämawebe topmäk-topmäk biani uterak itkuŋo u Anutu iniŋ oretta yottaba äma keritä täŋpani kubä gänaŋ ärok täŋkuŋonik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB9_2","088_9_2","HEB","9","2","2","Yottaba u gänaŋ täŋkireki yarä. Kubäwä wäpi Bägup Kudupi yäŋ yäwani. Bägup u gänaŋ topän käroŋi u, ba bukä, käräga Anututa biŋam yäwani nikek unitä itkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB9_3","088_9_3","HEB","9","3","3","Eruk, u mädeni käda tek taŋi kubä wädäŋkuk. Täŋpäkaŋ tek u mädeni kädawä bägup kubä wäpi Bägup Kudupitä Kudupi-inik yäŋ iwerani. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB9_4","088_9_4","HEB","9","4","4","Bägup u gänaŋä alta golpäŋ täŋpani kubä itkuk. Uterak gupe käbäŋi säkgämän-inik upäŋ ijik täŋkuŋonik. Täŋkaŋ topmäk-topmäk täŋo kudupi gäpe u imaka, itkuk. Gäpe u gol pidämipäŋ, gänaŋ umu ba punin u kudup gatäŋ äyäŋurani. Gäpe u gänaŋ käbot täpuri golpäŋ täŋpani, Juda äma täŋo ketem biani wäpi mana u nikek itkuk. Ba Aron täŋo ähottaba, käruk tädotkuko u imaka, gäpe u gänaŋ itkuk. Täŋkaŋ mobä pipiyäwani yarä, baga man 10 ude kudän täwani u imaka, gäpe u gänaŋ itkumän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB9_5","088_9_5","HEB","9","5","5","Täŋpäkaŋ gäpe unitäŋo gwäpäni wäpi momi pekpek täŋo bägup yäŋ yäwani. Täŋkaŋ u punin terak imaka aŋero bumik wäpi Serubim unitäŋo wärani yarätä itkumän. Itkaŋ piritä gäpe unita äyuŋ täŋkumän. Serubim yarä uwä Anutu peŋyäŋeki pähap unitäŋo wärani täŋkumän. Täŋkaŋ imaka u ba unita yäyat ŋo puningän yäyat. Unitäŋo mebäri-inik yäŋahänaŋipäŋ man ätu täwerayäŋ nadätat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB9_6","088_9_6","HEB","9","6","6","Eruk, eŋi unitäŋo tuŋum u tawaŋ ude irirä bämop ämatä piäni täkta kepma kepma bägup intäjukun wäpi Bägup Kudupi uken ärok täŋkuŋonik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB9_7","088_9_7","HEB","9","7","7","U täŋkireki kubä yot bämopi-ken itkuko wäpi Bägup Kudupitä Kudupi-inik, u gänaŋ täga äronaŋi nämo. Nämoinik, bämop äma intäjukun täŋpani unitägän Bägup Kudupitä Kudupi-inik u gänaŋ ärok täŋkukonik. Upäŋkaŋ kadäni kadäni nämo ärok täŋkukonik. Nämo, u obaŋ kubä gänaŋ kadäni kubägän ärok täŋkukonik. Täŋkaŋ ketäŋ nämo ärok täŋkukonik. Nämo, bulimakau täŋo nägät yäpmäŋkaŋ ärok täŋkukonik. Nägät u iniken momi ba ämawebe täŋo momi nämo nadäŋkaŋ täŋpani u däpmäŋ tärekta Anututa piŋ imik täŋkukonik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB9_8","088_9_8","HEB","9","8","8","Eruk, kädet unita jide yänayäŋ? Munapiktä imaka u ba u niwoŋäreŋkaŋ ŋode niwetpäŋ niwoŋärek täyak; Topmäk-topmäk biani terak ämawebe jopitä Bägup Kudupitä Kudupi-inik u gänaŋ täga äronaŋi nämo. Yot biani u ba unitäŋo täktäki irirän Bägup Kudupitä Kudupi-inik u gänaŋ ärokta kädet kubä nämo tumbuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB9_9","088_9_9","HEB","9","9","9","Uwä wärani ude apiŋo kwawak ŋode niwoŋärek täyak; Anututa iron peŋ imik, ba tom ijiŋ imikimiktä ämawebe Anutu iniŋoret täkaŋ unitäŋo momi täŋo nadäwätäk u täga nämo ärutpak täwek. Nämoinik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB9_10","088_9_10","HEB","9","10","10","Imaka udewani uwä puningän, gup kädagän täŋo baga. U ketem ume nakta baga man ba ume ärut-ärutta baga man. Imaka udewani it yäpmäŋ kuŋirän kädet kodakitä ahäwänä pewä paotta yäwani. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB9_11","088_9_11","HEB","9","11","11","Täŋpäkaŋ imaka imaka kodaki tägagämän ahäŋkuŋo itkaŋ unitäŋo bämop äma intäjukun itta Kristo äbuk. Äbäŋpäŋ yot ini ämawebe täŋkentäŋ yämikta äroŋkuko uwä Juda täŋo kudupi yot u irepmitak. U kudupi-inik, äma keritä nämo täŋpani, kome ŋonitäŋo nämo. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB9_12","088_9_12","HEB","9","12","12","Ba Bägup Kudupitä Kudupi-inik u kadäni kubägän-inik, kämita nikek äroŋkuk. Täŋkaŋ Juda täŋo bämop ämatä ärawa täkta bulimakau ba meme täŋo nägät yäpmäŋkaŋ ärok täŋkuŋo ude nämo äroŋkuk. Nämoinik, Anututa ärawa täŋ imikta yäpmäŋ äroŋkuko uwä iniken nägät. U yäpmäŋ äro mominin kudup däpmäŋ täreŋ nimiŋ moreŋpäŋ inita biŋam tärek-täreki nämo itta nimagutkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB9_13","088_9_13","HEB","9","13","13","Täŋpäkaŋ bianä ämawebetä baga täpuri täpuri irepmitpäŋä, uwä Anutu iŋamiken gupnin tänawakaŋ yäŋ nadäk täŋkuŋonik. Ude täŋirä bämop ämatä meme ba bulimakau täŋo nägäri gwetpäŋ ämawebe terak kwarut yäbat täŋkuŋonik. Ba bulimakau nanaki däpmäŋpäŋ ijiŋpewä kädäkut äworewäkaŋ yäpmäŋpäŋ ämawebe terak ureŋ yäbat täŋkuŋonik. Ude täŋirä ämawebe u Anutu iŋamiken äneŋi gupi kuräki it täŋkuŋonik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB9_14","088_9_14","HEB","9","14","14","Eruk tom täŋo nägät u kehäromi udewani nikek täŋpäwä Kristo täŋo nägätta jide yäne? Nägät Kristotä piwän kuŋkuŋo u bulimakau täŋo nägät irepmitpäŋ täŋkentäk pähap täga nämo täŋ nimek? Bureni-inik, u täŋkentäŋ nimikinik täŋpek. Munapik tärek-täreki nämo uterak iniken gupi Anututa ärawa säkgämän-inik kubä ude iniŋ kireŋkuk. Ude täŋkuko unita nägäritä nin punin gupningän nämo ärut nimik täyak. Nämoinik, u mominin ärutinik täŋpänpäŋ Anutu iŋamiken bänepnin kuräki-inik it täkamäŋ. Ude täŋirän imaka jopi Anutu bänepi täŋbätak täkta täk täkamäŋo u peŋpäŋ Anutu paot-paori nämo u burenigän oraŋ imiŋpäŋ täga kuŋatne. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB9_15","088_9_15","HEB","9","15","15","Unita ŋode yäna; Kristo uwä Anutu ba ämawebeniye bämopi-ken topmäk-topmäk kodaki pewän ahäŋkuk. Ude täŋkuko unita ämawebe Anututä yäŋpäbä yepmaŋpani unitä iron tägagämän tärek-täreki nämo u täga api yäpneŋ, imaka kämi yäpmäkta Anututä yäŋkehäromtak man yäŋkuko u. U mebäri ŋodeta täga api yäpneŋ; Ämawebe topmäk-topmäk biani terak itkaŋ momi täŋkuŋo unitäŋo kowata däpmäŋ tärekta Kristo kumbuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB9_16","088_9_16","HEB","9","16","16","Eruk, yäŋkehäromtak man täŋo mebärita yäna. Äma kubätä näk kumäŋira näkŋo tuŋum mät yäpen yäŋ gäwerekopäŋ äma u nämo kumäŋirän tuŋumi täga nämo yäpen. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB9_17","088_9_17","HEB","9","17","17","Äma uwä kodak irirän yäŋkehäromtak mani täŋo bureni nämo ahäwek. Kumbänkaŋ uyaku bureni ahäwek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB9_18","088_9_18","HEB","9","18","18","Eruk, mebäri unita topmäk-topmäk biani uwä jop nämo pewän ahäŋkuk. Nämo, Mosestä tom kubä utpewän kumbänpäŋ nägäri piwän kuŋirän bureni ahäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB9_19","088_9_19","HEB","9","19","19","Unitäŋo käderi uwä ŋode; Pengän Mosestä ämawebe jukuman kuduptagän baga terak itkuŋo u yäŋahäŋpäŋ yäwet moreŋkuk. Ude täŋpäŋä bulimakau nanaki däpmäŋpäŋ nägäri yäpmäŋkaŋ umekät awähutkuk. Ude täŋkaŋ sipsip pujiŋi gämäni ba tokän kubä wäpi hisop u yäpmäŋpäŋ nägät umekät awähutkuko u gänaŋ pewän äpmoŋpäpäŋ nägät u baga man täŋo buk ba ämawebe terak kwarut yäbatkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB9_20","088_9_20","HEB","9","20","20","Ude täŋpäŋ ŋode yäŋkuk; Nägät ŋowä topmäk-topmäk Anututä intä iwatta peŋ täwetkuko u täŋkehärom täyak yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB9_21","088_9_21","HEB","9","21","21","Ude yäŋpäŋä Mosestä nägät u kudupi yottaba, ba unitäŋo tuŋum päke uterak imaka, kwarut yäbatkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB9_22","088_9_22","HEB","9","22","22","Bureni, Moses täŋo man kädet terak ŋode pätak; Imaka kuduptagän bumik nägät terakgän kudupi ahäwani. Ba nägät nämo piwä kuneŋo uwä äma täŋo momi nämoinik paotneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB9_23","088_9_23","HEB","9","23","23","Unita ŋode kaŋpäŋ nadäkamäŋ; Imaka bureni kunum gänaŋ itkaŋ unitäŋo wärani kome terak ŋo itkuŋo uwä kudupi jop nämo ahäwani. Nämo, nägät terakgän kudupi ahäwani. Upäŋkaŋ imaka bureni kunum gänaŋ itkaŋ uwä tom täŋo nägät terak kudupi täga nämo ahäneŋ. Nämoinik, imaka kehäromi-inik kubä terak uyaku kudupi ahäneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB9_24","088_9_24","HEB","9","24","24","Unita ŋode nadäwut; Kristo Bägup Kudupitä Kudupi-inik, bureni täŋo wärani, äma keritä täŋpani uken nämo äroŋkuk. Nämo, uwä ini kunum gänaŋgän äroŋkuk. Äroŋkuko Anutu iŋamiken nin gärak itak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB9_25","088_9_25","HEB","9","25","25","Täŋpäkaŋ bämop äma kome terak naniktä täk täŋkuŋo u Kristotä udegän nämo täŋkuk. Bämop äma uwä obaŋi obaŋi ärawa täkta tom täŋo nägäri yäpmäŋkaŋ Bägup Kudupitä Kudupi-inik-ken ärok täŋkukonik. Upäŋkaŋ Kristotäwä ude nämo täŋkuk. U gupi ärawa ude kadäni kadäni nämo iniŋ kireŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB9_26","088_9_26","HEB","9","26","26","Nämoinik, ude täŋkuk yäwänäku kadäni kadäni kunum kenta kome pewän ahäŋkuŋ-kentä apiŋo komi nadäŋ yäpmäŋ äbäk täyek. Upäŋkaŋ nämoinik! Kadäni tärek-tärek ŋoken kome terak ahäŋpäŋ momi peŋ morekta iniken gupi ärawa ude kadäni kubägän, kämita nikek iniŋ kireŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB9_27","088_9_27","HEB","9","27","27","Täŋpäkaŋ ämawebe kuduptagän kadäni kubägän kumäkta yäwani. Kumäŋpäŋä täktäki yäpmäŋ danik-danik käbeyä-ken api äroneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB9_28","088_9_28","HEB","9","28","28","U udegän Kristotä ämawebe mäyap täŋo momi däpmäŋ tärekta kadäni kubägän ärawa ude gupi iniŋ kireŋkuk. Täŋpäkaŋ äneŋi api äbek. Momi däpmäŋ tärekta nämo, ämawebe unitä äbäkta dapun käroŋ täŋ itkaŋ u yämagutta api äbek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB10_1","088_10_1","HEB","10","1","1","Moses täŋo baga mantä imaka tägatäga Kristotä täŋ nimikta yäwani u kwawak nämo, wäranigän niwoŋäreŋkuk. Baga man u iwatpäŋ momi däpmäŋ tärekta Anutu-ken ärawa pen obaŋi obaŋi täk täŋpani. Täŋpäŋ ärawa udewanitä ämawebe Anutu iniŋ oretta dubini-ken kuk täkaŋ u iŋamiken momini nämo, täga nämo yepmaŋpek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB10_2","088_10_2","HEB","10","2","2","Nämoinik! Kädet udewani täga yäwänäku kadäni kubägän täŋpani unita pewäm. Ba u täga yäwänäku ämawebe kädet biani iwatpäŋ Anutu iniŋ orerani uwä bänepi kuräki-inik itpäŋ mominita nadäwätäk pen nämo täk täŋpäm. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB10_3","088_10_3","HEB","10","3","4","Upäŋkaŋ nämo! Bulimäkau ba meme täŋo nägäritä momi täga däpmäŋ tärenaŋi nämo unita Anutu-ken ärawa obaŋi obaŋi täk täkaŋ uwä kadäni kadäni ŋode yäwoŋärek täyak; Nin momi täŋpani. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB10_5","088_10_5","HEB","10","5","5","Mebäri unita Kristotä kome terak äpäŋpäŋ Anutu ŋode iwetkuk; Gäk momita iron peŋ gamik-gamik ba tom däpmäŋpäŋ ijiŋ gamik-gamik unita nämo nadäk täyan. Nämo, gäk gupna namiŋpäŋ naniŋ kireŋkun. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB10_6","088_10_6","HEB","10","6","6","Bureni-inik, momini ärutta iron peŋ gamiŋirä, ba tom däpmäŋpäŋ ijiŋ gamiŋirä yabäwi gäripi nämo täk täkaŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB10_7","088_10_7","HEB","10","7","7","Ude yäŋpäŋ ŋode yäkgän täŋkut; Nabä! Nähä gäkŋo gäripka iwatta äbätat ŋo. Man kudän täwani biani uterak näka yäŋahäwani udegän täyat ŋo yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB10_8","088_10_8","HEB","10","8","8","Eruk, man Kristotä yäŋkuko unita nadäwut. Pengänä ärawa täktäk kädet Moses täŋo baga man terak pärani unita ŋode yäŋkuk; Gäk momita iron peŋ gamik-gamik ba tom däpmäŋpäŋ ijiŋ gamik-gamik unita nämo nadäk täyan ba kawi gäripi nämo täk täkaŋ yäŋ yäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB10_9","088_10_9","HEB","10","9","9","Täŋpäŋ u punin terak man ŋode yäkgän täŋkuk; Nabä! Näkä gäkŋo gäripka iwatta äbätat ŋo yäŋ yäŋkuk. Eruk, man ude yäŋkuko unitä ŋode niwoŋäretak; Momi ärutta Anututä ärawa täktäk kädet biani u awähutpäŋ komenita momi ärutärut kädet kodaki kubä pewän ahäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB10_10","088_10_10","HEB","10","10","10","Unita ŋode nadäwut; Jesu Kristotä Anutu täŋo gärip iwatpäŋ ärawa ude, kämita nikek, kadäni kubägän iniken gupi iniŋ kireŋkuko uterak mominin paorirä Anutu iŋamiken kudupi-inik itkamäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB10_11","088_10_11","HEB","10","11","11","Täŋpäkaŋ äneŋi ŋode täwera nadäwut; Juda täŋo bämop ämatä kepma kepma momita yäŋpäŋ alta-ken käroŋ wädäŋ itkaŋ ärawa täktäk piä bian täŋpani udegän wari wari täk täkaŋ. Upäŋkaŋ waki, ärawa unitä ämawebe täŋo momi täŋpewän nämoinik paot täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB10_12","088_10_12","HEB","10","12","12","Täŋ, Kristowä kadäni kubägän, kämita nikek gupi iniŋ kireŋpäŋ kumbuk. Täŋkaŋ piä u täŋpa tärekaŋ yäŋ nadäŋpäŋ Anutu keri bure käda äro maŋitkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB10_13","088_10_13","HEB","10","13","13","Maŋitkaŋä Anututä iwaniye gämori-ken yepmaŋpekta itsämäŋ itak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB10_14","088_10_14","HEB","10","14","14","Burenitä bureni-inik, ärawa kubägän täŋkuko unitä ämawebeniye Anutu iŋamiken momini nämo, yepmaŋkuk. Täŋkaŋ ämawebe u kudupi itneŋta irit kuŋat-kuŋariken yäpä-siwoŋtak piä täŋ itak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB10_15","088_10_15","HEB","10","15","15","Kudupi Munapiktä mebäri u kwawak yäŋahäŋpäŋ niwetkuk. Pengänä ŋode niwetkuk; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB10_16","088_10_16","HEB","10","16","16","Ekänitä ŋode yäyak; Eruk, kämi Isrel ämawebe-kät topmäk-topmäk ŋode api täŋpet; Man kädetna siwoŋi u nadäk-nadäki-ken peŋ yämiŋpäŋ bänepi-ken kehäromigän api kudän täwet. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB10_17","088_10_17","HEB","10","17","17","Ude yäŋpäŋ äneŋi kubä pen ŋode yäkgän täŋkuk; Täŋpäkaŋ wakini peŋ moreŋpäŋ mominita guŋ takinik api täŋpet yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB10_18","088_10_18","HEB","10","18","18","U kawut! Momi peŋ morewani unita momita yäŋpäŋ ärawa äneŋi kubä tänaŋi nämo. Nämoinik! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB10_19","088_10_19","HEB","10","19","19","Notnaye, mebäri unita nin bätakigän täŋpäŋ Bägup Kudupitä Kudupi-inik-ken täga ärok täne. U nämo yäjiwärani. Nämoinik, Jesu täŋo nägäritä mominin ärut moreŋpäŋ kädet täwit nimiŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB10_20","088_10_20","HEB","10","20","20","Bianä kädet u itpipiŋkuk. Juda täŋo bämop äma intäjukun unitägän tek wädäwani pähap yäpmäŋ keweŋpäŋ Bägup Kudupitä Kudupi-inik-ken täga ärok täŋkuŋ. Upäŋkaŋ Jesu ini gupitä baga, kädet täŋpipiŋkuko u yäpmäŋ keweŋ nimiŋirän kädet kodaki, irit ikek kubä tumbuk. Kädet uterak nin kudup Anutu-ken täga ärok täne. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB10_21","088_10_21","HEB","10","21","21","Nadäkaŋ? Apiŋo bämop äma ärowani kubätä Anutu täŋo äboriye ninta intäjukun it nimitak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB10_22","088_10_22","HEB","10","22","22","Unita bänep nadäk-nadäk siwoŋi nikek täŋkaŋ nadäkiniknin täŋ-täpänewani nikektä Anutu dubini-ken kuk täkäna! Ninä gupnin ume säkgämänpäŋ ärut morewani ba mominin täŋo mäyäk ärut täŋpä kwani unita täga kune! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB10_23","088_10_23","HEB","10","23","23","Täŋpäkaŋ Jesutä api nimagurek yäŋ nadäkinik täŋpäŋ yäŋahäk täkamäŋ u iŋit-inik täŋpeŋ kuŋat täkäna! U imata, Anututä ude api täŋ tamet yäŋ yäŋkehärom taŋkuko u bureni-inik api täŋpek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB10_24","088_10_24","HEB","10","24","24","Täŋkaŋ äbot täŋpani notniye kowat nadäŋ imän täŋkaŋ iron kädet ba piä tägatäga mebäri mebäri täna yäŋpäŋ bänepnin kowata kowata täŋpidäm tak täkäna. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB10_25","088_10_25","HEB","10","25","25","Täŋkaŋ notniye ätutä Anutu iniŋoret käbeyäta gaŋa taŋpäŋ nämo ärok täkaŋ u nin udegän tänetawä! Nämo, Ekäni täŋo kadäni pähap keräp täyak u kaŋpäŋ nadäk täkamäŋ unita käbeyä täŋpäŋ kädet siwoŋi iwatta bänepnin kowata kowata täŋpidäm tak täkäna! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB10_26","088_10_26","HEB","10","26","26","Unita ket ŋode nadäwut; Ninä Kristo täŋo man bureni nadäna tumbäkaŋ gwäk pimiŋpäŋ momi kädet iwatnero uwä jide täŋpäŋ kowata api irepmitne? Nämo, momi u ärutta ärawa täktäk kädet kubä nämo pätak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB10_27","088_10_27","HEB","10","27","27","In äma udewani uwä bumta umuntäkot! Kowata wakikät kädäp komi pähap, äma Anutu mäde ut imanita biŋam u inta itsämäŋtak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB10_28","088_10_28","HEB","10","28","28","Kädet bianita nadäwut; Äma kubätä Moses täŋo baga man iwatta bitnäŋirän äma yarä ba yaräkubätä momini yäŋahäneŋo uwä äma udewani nämo yabäŋ koreneŋ, kumäŋ-kumäŋ däpneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB10_29","088_10_29","HEB","10","29","29","Unita äma kubätä Anutu täŋo nanaki nämo oraŋ imiŋpäŋ jiraŋ ude yeŋ gatäwani udewanita jide yäne? Äma udewanitä nägät momini ärut-paktaŋ yämiŋkuko unita nadäwä äpani täŋpäkaŋ iron täŋ yämani Munapik u yäŋärok ude iwet täkaŋ. Butewaki, jide täŋpäŋ äma udewanitä kowata wakiinik kubä api irepmitneŋ? Nämotä nämoinik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB10_30","088_10_30","HEB","10","30","30","Anututä ŋode yäŋkuko unitäŋo mebäri nadäkamäŋ; Kowata näkŋa api yämet yäk. Ba äneŋi kubä pen ŋode yäkgän täŋkuk; Ekänitä ini ämawebeniye täŋo täktäki terak api yäpmäŋ daniwek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB10_31","088_10_31","HEB","10","31","31","Bureni-inik, kowata waki yäpmäkta Anutu paot-paori nämo unitäŋo keri-ken äroweno uwä imaka umuri pähap kubä. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB10_32","088_10_32","HEB","10","32","32","Eruk notnaye, bian peŋyäŋektä pengän ahäŋ tamiŋkuko kadäni unita juku piwut. Kadäni uken bäräpi mebäri mebäri intä terak äroŋkuŋo upäŋkaŋ gwäk pimiŋpäŋ nadäkinikjin nämo pewä putäreŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB10_33","088_10_33","HEB","10","33","33","Kadäni kubäkubä in ämawebetä tabäŋ mägayäwut yäŋpäŋ iŋamiken tepmaŋpäŋ man waki täwerit komi tamiŋit täk täŋkuŋonik. Ba notjiye ätu komi udegän yämik täŋkuŋo u bok kaŋ nimut yäŋpäŋ pidämtak täŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB10_34","088_10_34","HEB","10","34","34","Täŋkaŋ notjiye ätu komi eŋiken yepmaŋkuŋo u in butewaki nadäŋ yämiŋpäŋ täŋkentäŋ yämiŋkuŋ. Täŋpäkaŋ äma ätutä inta nadäwä jiraŋ ude täŋpäpäŋ tuŋumjin kudup täyomägarirä bäräpi u oretoret terak kotaŋkuŋ. U imata, imaka säkgämän, paotpaot nikek nämotä it nimikaŋ yäŋ nadäŋkuŋo unita. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB10_35","088_10_35","HEB","10","35","35","Unita notnaye, kadäni uken nadäkinik kehäromi täŋpäŋ bätakigän it täŋkuŋo ude, apiŋo udegän it täkot. Ude tänayäŋ täŋo uwä gwäki pähap api yäpneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB10_36","088_10_36","HEB","10","36","36","Täŋkaŋ kehärom taŋpäŋ itneŋ. Ude täŋpäŋä Anutu täŋo gärip u täga api iwatneŋ ba imaka u ba u tamikta yäŋkehärom taŋkuko u täga api yäpneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB10_37","088_10_37","HEB","10","37","37","Unita Anututä ŋode yäyak; Kadäni keräpi itkaŋ äma äneŋi äbäkta yäwanitä api äbek. U itkaŋ nämo api äbek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB10_38","088_10_38","HEB","10","38","38","Täŋpäkaŋ näkŋo siwoŋi ämawebenayetä nadäkinik täŋpäŋ kodakgän api itneŋ. Täŋ, ämawebe u kubätä nadäkiniki pewän putärewäwä unita nadäwa täga nämo api täneŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB10_39","088_10_39","HEB","10","39","39","Upäŋkaŋ ninä nadäkinik kädet u mäde ut imiŋpäŋ paot-paotta biŋam täŋpani nämo. Nämoinik, ninä nadäkinik ikek kuŋatpäŋ irit kehäromita biŋam täŋpani. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB11_1","088_11_1","HEB","11","1","1","Nadäkinik ikek kuŋat-kuŋat täŋo mebäri ŋode; Imaka dapunintä nämo yabäk täkamäŋ unita U bureni-inik itkaŋ yäŋ nadäk täkamäŋ. Ba imaka imaka kämi yäpmäkta Anututä peŋ nimiŋkuko u bureni-inik api yäpne yäŋ nadäk täkamäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB11_2","088_11_2","HEB","11","2","2","Ämawebe bianitä nadäkinik udewani nikek kuŋarirä Anututä yabäŋpäŋ-nadäwän täga täŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB11_3","088_11_3","HEB","11","3","3","Ba ninäwä nadäkinik täŋpäŋ ŋode uwä bureni yäŋ nadäk täkamäŋ; Anututä man yäŋirän kunum kenta kome ahäŋkumän. Täŋpäŋ imaka imaka yabäk täkamäŋ u Anututä imaka nämo yabäwani upäŋ täŋpewän ahäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB11_4","088_11_4","HEB","11","4","4","Täŋpäkaŋ äma biani kubä wäpi Abel unitä nadäkinik täŋpäŋ Anututa ärawa tägagämän kubä täŋirän Anututä kawän tägaŋkuk. Noripaki Kentä täŋkuko u irepmitpäŋ täŋkuk. Täŋpäŋ nadäŋ imikinik täŋkuko unita Anututä Abel, Gäk äma siwoŋi yäŋ iwetkuk. Täŋpäkaŋ Abel kumbuko upäŋkaŋ nadäkiniki terak man pen yäŋ itak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB11_5","088_11_5","HEB","11","5","5","E, äma biani kubä wäpi Enok unitä Anututa nadäŋ imikinik täŋkuko unita kome ŋo terak nämo kumbuk. Nämo, Anututä komegup ikek wädäŋ yäpmäŋ äroŋkuko unita noriyetä Enokta wäyäkŋewä waŋkuŋ. Täŋkaŋ äma unita Anutu täŋo mantä ŋode yäŋkuk; U kome terak kuŋatkuk-ken uken Anututä Enok kaŋpäŋ gäripi nadäk täŋkukonik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB11_6","088_11_6","HEB","11","6","6","Bureni-inik, äma nadäkiniki nämotä jide täŋirän Anututä u kawän tägawek? Nämoinik, äma kubätä Anutu dubini-ken kwayäŋ nadäŋpäŋä nadäkinik ŋode täŋpek; Anutu u bureni itak. Ba ŋode imaka nadäkinik täŋpek; Äma bänepitä Anutu täŋo mebärini ket nadänayäŋ yäŋ nadäk täkaŋ u Anututä kowata täga api yämek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB11_7","088_11_7","HEB","11","7","7","Ba kubä ŋode; Äma biani kubä wäpi Noa unitä Anututa nadäŋ imikinik täŋpäŋ imaka umuri kämi ahäwayäŋ täŋkuko unita jukuman iwerirän nadäwän bureni täŋkuk. Anututä imaka ude api ahäwek yäŋ iwetkuko u nämo ahäŋirän upäŋkaŋ Anutu täŋo mani buramiŋpäŋ gäpe pähap kubä täŋkuk. Täŋpäŋ gäpe u gänaŋä Noa ini ba webeni nanakiye bok äroŋpäŋ säkgämän itkuŋ. Täŋpäkaŋ nadäkiniki bureni unitä ämawebe päke itkuŋo unitäŋo kädet waki kwawak pewän ahäŋ yämiŋkuk. Täŋirän man Anututä ämawebe nadäŋ imikinik täŋpani u yäwet täyak udegän, Noata siwoŋi äma yäŋ yäŋtäreŋ imiŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB11_8","088_11_8","HEB","11","8","8","Ba Abraham täŋo nadäkinikita nadäna; Abrahamtä nadäŋ imikinik täŋpäŋ Anututä man kubä ŋode iwerirän mani buramiŋkuk; Gäk komeka peŋpäŋ kome näkä gamikta iwoyäŋkut-ken u ku! Anututä man ude iwerirän mani buramiŋpäŋ u kuyat yäŋ nämo nadäŋkaŋ, komeni peŋpeŋ akumaŋ kuŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB11_9","088_11_9","HEB","11","9","9","Täŋkaŋ nadäkinik täŋpäŋ kome iwoyäŋ imani-ken päŋku yot bureni nämo, äma äbanitä-yäŋ yottaba täŋpäŋ ittäŋ kuŋat täŋkukonik. Täŋirän Aisak kenta Jekop Anututä biŋam bok yäŋ yämani unitä udegän täŋkumän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB11_10","088_11_10","HEB","11","10","10","Täŋpäkaŋ Abraham äbanitä-yäŋ itkuko unita nadäwätäk nämo täŋkuk. Nämo, u yotpärare kehäromi-inik kubäta itsämäk täŋkukonik, yotpärare Anututä ini tawaŋ peŋpäŋ udegän pewän ahäwani. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB11_11","088_11_11","HEB","11","11","11","Täŋpäkaŋ Abraham ini uwä tägawani täŋirän webeni Sara imaka, äruŋ it yäpmäŋ äbätäŋgän webe pähap täŋkuko upäŋkaŋ nadäkinik täŋkumäno unita Anututä nadäŋ yämiŋirän webeni nanak bäyaŋkuk. Sara uwä ŋode nadäŋkuk; Anututä näk nanak bäyakta yäŋkehäromtaŋ namiŋkuko unita nanak api bäyawet. Anutu u man burenigän yäk täyak yäŋ nadäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB11_12","088_11_12","HEB","11","12","12","Täŋpäkaŋ mebäri unita kumäk-kumäk kadäni keräp taŋkuko upäŋkaŋ äma tägawani Abraham uterak äbekiye oraniye daninaŋi nämo, guk ba mobä jiraŋ ude ahäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB11_13","088_11_13","HEB","11","13","13","Täŋpäkaŋ ämawebe mani biŋam yäŋahätat ŋo kudup Anututa nadäŋ imikinik täŋpeŋ kuŋat-tägän kumbuŋ. U imaka Anututä kämi yäpmäkta yäŋkehärom taŋkuko u kome ŋo terak nämo yäpuŋ. Nämo, u ban irirän kaŋpäŋ nadäŋkaŋ oretoret täŋpäŋ ŋode yäŋahäkta mäyäk nämo nadäŋkuŋ; Kome ŋowä komenin bureni nämo, nin äbanigän yäŋ yäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB11_14","088_11_14","HEB","11","14","14","Täŋpäkaŋ ämawebe man ude yäwani uwä ŋode niwoŋärek täkaŋ; U komeni burenita wäyäkŋekaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB11_15","088_11_15","HEB","11","15","15","Täŋpäŋ komeni kujat peŋpeŋ äbuŋo unita yäŋpäŋ yäŋkuŋ yäwänäku äneŋi komeni-ken täga kwäm. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB11_16","088_11_16","HEB","11","16","16","Upäŋkaŋ komeni bianita nadäŋpäŋ nämo yäŋkuŋ. Nämo, u kome säkgämän kubä, komeni biani u irepmitak upäŋ kaŋ-ahäna yäŋ nadäŋpäŋ yäŋkuŋ. U kunumta yäŋkaŋ yäŋkuŋ. Unita äma udewanitä Anututa U nin täŋo Anutunin yäŋ yäŋirä Anututä nadäwätäk nämo täk täyak. U imata, yotpärare kubä täŋkettaŋ yämiŋkuko itak unita. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB11_17","088_11_17","HEB","11","17","18","Täŋpäkaŋ Anututä täŋyabäk pewän ahäŋ imiŋirän Abrahamtä nadäŋ imikinik täŋpäŋ nanaki Aisak Anututa ärawa ude kumäŋ-kumäŋ utta pidäm taŋkuk. Täŋkaŋ Anututä nanaka Aisak terak oraŋkaye mäyap api ahäneŋ yäŋ yäŋkehäromtaŋ imiŋkuko upäŋkaŋ nanaki tepi kubägän u ärawa ude ijiŋ imikta nämo bitnäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB11_19","088_11_19","HEB","11","19","19","Nämoinik, u ŋode nadäŋkuk; Aisaktä kumäŋirän Anututä kumbani-ken nanik äneŋi täga yäpmäŋ akwek yäŋ nadäkinik ude täŋkuk. Täŋpäkaŋ bureni, Aisak kumbani-ken nanik bumik äneŋi imagutkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB11_20","088_11_20","HEB","11","20","20","Eruk Aisak u ittäŋ kuŋtäŋgän äma ekäni täŋpäŋ Anututa nadäŋ imikinik täŋpäŋ nanakiyat Jekop kenta Iso unita imaka täga Anutu-ken nanik kämi ahäŋ yämikta kon man yäwetkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB11_21","088_11_21","HEB","11","21","21","Täŋpäkaŋ Jekop imaka, Anututa nadäŋ imikinik täŋkuko unita tägawani täŋpäŋ kumbayäŋ nadäŋpäŋ ŋode täŋkuk; Josep täŋo nanakiyat kon man yäwetpäŋ ähottaba iŋitkaŋ gwäjiŋ äpmoŋkaŋ Anutu iniŋ oretkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB11_22","088_11_22","HEB","11","22","22","E, Josep uwä ittäŋ kuŋtäŋgän kumäk-kumäki keräp taŋirän Anututa nadäkinik täŋpäŋ ŋode yäŋahäŋkuk; Kämiwä, Isrel ämawebe Isip kome peŋpeŋ api kuneŋ. Ude yäŋpäŋ kujari änekta jukuman yäwetkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB11_23","088_11_23","HEB","11","23","23","Ba Moses täŋo manbiŋam nadäna; Moses täŋo miŋi nanitä Anututa nadäŋ imikinik täŋkumäno unita Moses ahäwänpäŋ käbop peŋirän komepak yaräkubä täreŋkuk. Miŋi nani uwä Moses nanak u kawän inide kubä täŋpänpäŋ Isip kome täŋo intäjukun äma wäpi Fero unitäŋo man mäde ut imikta nämo umuntaŋkumän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB11_24","088_11_24","HEB","11","24","24","Eruk Moses u tägaŋpäŋ Anututa nadäŋ imikinik täŋpäŋ Fero äperi unitäŋo nanaki ude, gäripi terak itta bitnäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB11_25","088_11_25","HEB","11","25","25","Täŋpäŋ ŋode nadäŋkuk; Imata kome ŋonitäŋo gärip kadäni keräpi-tagän kaŋ iwaret? Nämo, näk bäräpi Anutu täŋo kudupi ämawebeniye-kät bok nadänayäŋ tämäŋo uyaku täga yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB11_26","088_11_26","HEB","11","26","26","Ude yäŋkuko unitä ŋode niwoŋäretak; U Anutu-ken gwäki täga yäpmäkta nadäŋkuk. Unita kämi ahäkta yäwani Kristota yäŋpäŋ bäräpi ahäŋ yäminayäŋ täŋo unita nadäwän tägawäpäŋ Isip täŋo tuŋum gäripi nikek u yäpmäkta nadäwän jiraŋ ude täŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB11_27","088_11_27","HEB","11","27","27","Täŋkaŋ Moses u Anututa nadäkinik täŋpäŋ Anutu nämo kak täkamäŋ u dapuritä kaŋkaŋ bumik gwäk pimiŋpäŋ Fero täŋo kokwawakta nämo umuntaŋkaŋ Isrel ämawebe yämagurän Isip kome peŋpeŋ kuŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB11_28","088_11_28","HEB","11","28","28","Täŋkaŋ Moses u Anututa nadäkinik täŋkuko unita Pasova äŋnak-äŋnak yäput peŋpäŋ Isrel ämawebe sipsip täŋo nägäri eŋi yäma terak ärutkot yäŋ yäwetkuk. Ude täŋkuko unita kumäk-kumäk täŋo aŋero, nanak ämani intäjukun nanik däpani unitä Isrel ämawebe yärepmitpäŋ nanakiye intäjukun nanik nämo däpuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB11_29","088_11_29","HEB","11","29","29","Täŋpäkaŋ Isrel ämawebe Anututa nadäkinik täŋkuŋo unita gwägu wäpi Ume Gämäni u kome kawuki ude irirän bämopgän kuŋkuŋ. Kuŋirä Isip naniktä udegän kuna yäkŋat gwägu gänaŋ äpmoŋpäŋ ume naŋpäŋ kumbuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB11_30","088_11_30","HEB","11","30","30","Täŋpäkaŋ äneŋi kubä ŋode; Isrel ämawebe unitä Anututa nadäkinik täŋpäŋ mani buramiŋpäŋ Jeriko täŋo yewa pähap gägäni-ken kepma 7 udeta kuŋat äyäŋurirä yewa u tokät maŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB11_31","088_11_31","HEB","11","31","31","Täŋpäkaŋ kubokäret webe wäpi Rahap u nadäkinikitä täŋkentäŋ imiŋirän Anututa mäde ut imani-kät penta nämo paotkuŋ. U imata, äma kome kaŋiwatta käbop kuŋkuŋo u yämagutpäŋ ini eŋi gänaŋ käbop yepmaŋkuko unita. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB11_32","088_11_32","HEB","11","32","32","Eruk imata man käroŋi yäŋiwat yäpmäŋ kwet? Nämo, man kudän ŋoken bägup iränpäŋ uyaku Gidion, Balak, Samson, Jepta, Devit, Samuel ba profet biani ätu täŋo manbiŋam täga täweret. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB11_33","088_11_33","HEB","11","33","33","Äma unitä Anututa nadäkinik täŋpäŋ kudän mebäri mebäri täŋkuŋ. Äma nadäkinik täŋkuŋo u ätutä kome ätu täŋo intäjukun ämakät ämik täŋpäŋ kehäromini yäpmäŋ äpuŋ. Täŋkaŋ u ämawebe kudän siwoŋi terak yabäŋ yäwatpäŋ imaka imaka Anututä yämikta biŋam yäwani u yäpuŋ. Täŋpäkaŋ ätutäwä aŋ komi, äma däpani täŋo meni täŋpipiŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB11_34","088_11_34","HEB","11","34","34","Ätutäwä kädäp mebet pähap däpä kumbuŋ, ba iwantä nadäkinik täŋpani ätu kumäŋ-kumäŋ däpnayäŋ täŋirä Anututä täŋkentäŋ yämiŋirän nämo kumbuŋ. Bureni, äma uwä iniken kehäromini nämo upäŋkaŋ Anututä kehäromi yämiŋkuk. Kehäromi yämiŋirän kome ätuken nanikkät ämik kehäromigän täŋpäŋ däpmäŋ yäwat kireŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB11_35","088_11_35","HEB","11","35","35","Täŋpäkaŋ webe ätutä Anututa nadäkinik täŋkuŋo unita nanakiye kumbani-ken nanik äneŋi akuŋirä yämagutkuŋ. Täŋ, nadäkinik täŋpani ätuwä äma keri terak komi pähap nadäŋtäŋgän kumbuŋ. Anututa äwo yäŋkuŋ yäwänäku komi u täga irepmiräm. Upäŋkaŋ ŋode nadäŋpäŋ äwo nämo yäŋkuŋ; Kumäŋ-kumäŋ nidäpäkaŋ äneŋi akuŋpäŋ irit tägagämän kaŋ yäpna yäŋ nadäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB11_36","088_11_36","HEB","11","36","36","Täŋpäkaŋ ämatä nadäkinik täŋpani äma ätu yäŋärok yäwerit päripmäŋit täŋkuŋ. Ba ätu keri kuroŋi topmäŋpäŋ komi eŋiken yepmaŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB11_37","088_11_37","HEB","11","37","37","Täŋ, ätuwä mobätä kumäŋ-kumäŋ däpuŋ. Ba ätu yepmiŋitpäŋ sotä kwäk duk täŋkuŋ. Ba ätuwä päiptä kumäŋ-kumäŋ däpuŋ. Täŋpäkaŋ ukät nanik ätutä jopi jäwäri itkaŋ tekta tom gupipäŋ täŋkaŋ kuŋarirä bäräpi mebäri mebäri yämiŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB11_38","088_11_38","HEB","11","38","38","Ude täŋ yämiŋirä kome jopi-ken, pom terak, mobä kawut ba kome gänaŋ ittäŋ kuŋatkuŋ. Butewaki! Äma tägatäga udewani imata kome waki ŋo pen itneŋ? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB11_39","088_11_39","HEB","11","39","39","Täŋpäkaŋ Anututä ämawebe u nadäkiniki yabäŋpäŋ-nadäwän tägagämän täŋkuŋo upäŋkaŋ imaka ämawebeniyeta kämi yämikta yäŋkehärom taŋkuko u kome terak irirä pengän nämo yämiŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB11_40","088_11_40","HEB","11","40","40","U imata, yäput peŋpäŋ Anututä ninta yäŋpäŋ-nadäk tawaŋ tägagämän kubä ŋode peŋ nimiŋkuk; Ämawebe biŋam ikek u ninkät penta päke kubägän Kristo täŋo piä terak Anutu dubini-ken kuŋpäŋ säkgämän-inik api itne. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB12_1","088_12_1","HEB","12","1","1","Eruk, u kawut! Ämawebe nadäkinik ikek päke u nin it gwäjiŋ nimiŋpäŋ nadäkinik täktäk kädet bureni niwoŋärekaŋ. Unita imaka u ba unitä wädäŋ nipmäŋit täkaŋ ba momi ninken kwasikot täkaŋ u datäreŋ täŋpä kwäpäŋ kädet Anututä peŋ nimiŋkuko uken ehutpäŋ bäräŋek täkäna. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB12_2","088_12_2","HEB","12","2","2","Ude täŋkaŋ intäjukun ämanin, nadäkinik kädet bureni niwetpäŋ niwoŋärewani Jesu u kaŋiwatpäŋ kädet ugän iwat täkäna. Jesu uwä bänep oretoret pähap itsämäŋ imiŋkuko u juku piŋkaŋ päya kwakäp täŋo mäyäk unita nadäwän mewuni täŋirän ehutpäŋ kotaŋkuk. Ude täŋkaŋ äroŋkuko apiŋo Anutu intäjukun äma u keri bure käda wäpi biŋam ikek itak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB12_3","088_12_3","HEB","12","3","3","Unita Jesuta nadäwut. U ämatä waki täŋ imiŋkuŋo upäŋkaŋ kehärom taŋpäŋ kwikinik itkuk. Unita in udegän nadäkinik kädet täga u gwäk pimiŋpäŋ iwatta gapun täneŋtawä. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB12_4","088_12_4","HEB","12","4","4","Bureni, in kubäkubätä momijin mäde ut yämikta piä täk täkaŋ. U täga täk täkaŋ upäŋkaŋ it yäpmäŋ abäkaŋken inken nanik kubätä äma keri terak nägäri nämo piwän kuŋkuŋ. Nämo, kämi käwep api ahäŋ tameko unita man kubä täwera nadäwut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB12_5","088_12_5","HEB","12","5","5","Jide, Anututä in nanaknaye yäŋpäŋ bänepjin täŋpidäm takta man ŋode kudän täwani unita täŋguŋ taŋkuŋ? Nanakna, Ekänitä yäpän-siwoŋ takta komi gamiŋirän unita nadäwi äpani nämo täŋpek, ba nadäŋ bäräp täŋpäŋ nämo kaŋ-umuntaŋ kwen. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB12_6","088_12_6","HEB","12","6","6","U imata, Ekänitä äma kubäta nadäŋ imikinik täŋpäŋ nanakna yäŋ iwetpäŋä irit kuŋat-kuŋari yäpän-siwoŋtaŋ imikta komi imik täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB12_7","088_12_7","HEB","12","7","7","Unita bäräpi kotaŋpäŋ kwikinik irut. U Anutu täŋo yäpä-siwoŋtak piä. Yäpä-siwoŋtak piä täk täyak uwä nanjiye bäyawanitä-yäŋ täŋ tamik täyak. Nadäkaŋ? Kome terak naniyetä iroŋiniye yäpä-siwoŋtak täkaŋ. Eruk, Anututä udegän täk täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB12_8","088_12_8","HEB","12","8","8","Täŋ, Anututä iroŋiniye bureni kudup yäpän-siwoŋtak täyak unita in yäpä-siwoŋ takta komi nämo tameko uwä ŋode nadäneŋ; Nin kubokäret nanak, nanakiye bureni nämo. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB12_9","088_12_9","HEB","12","9","9","Täŋpäkaŋ ŋode nadäk täkot; Nin iroŋiken naniye bäyawanitä yäpä-siwoŋtak piä täŋ nimiŋirä oraŋ yämik täŋkumäŋonik. Eruk, ude täk täŋkumäŋo unita mäjonin täŋo Nanin pähaptä ninken yäpä-siwoŋtak piä täŋirän, imata nadäna bureni-inik nämo täŋpek? Nämo, komi bäräpi ahäŋ nimiŋirä u kotaŋpäŋ kwikinik itnayäŋ tämäŋo uwä irit burenita biŋam api täne. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB12_10","088_12_10","HEB","12","10","10","Täŋpäkaŋ naniye bäyawanitä iniken nadäk terak apiŋotagän yäpä-siwoŋtaŋ nimik täŋkuŋonik. Täŋ, Anututäwä täŋkentäŋ nimikta ba nin ini kudupi-inik it täyak udegän itta yäpä-siwoŋtak piä täŋ nimik täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB12_11","088_12_11","HEB","12","11","11","Bureni, yäpä-siwoŋtak täŋo komi unita pengän gäripi nämo nadäk täkamäŋ. Nämo, u komi! Upäŋkaŋ kämi, yäpän-siwoŋtaŋ nimiŋirän nadäna tärewäpäŋ kädet siwoŋi äneŋi iwatpäŋ bänepnin pidämtak täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB12_12","088_12_12","HEB","12","12","12","Butewaki! In ätu gapun taŋpäŋ itkaŋ. Eruk bänepjin täŋkehärom taŋpäŋ äneŋi kehäromi nikek kaŋ irut! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB12_13","088_12_13","HEB","12","13","13","Gapun taŋpäŋ kuŋarirä nadäkinikjin paot-inik täneŋta! Unita kädet siwoŋi iwatpäŋ kehäromi nikek kuŋat täkot. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB12_14","088_12_14","HEB","12","14","14","Ude täŋkaŋ ämawebe-kät not täŋpäŋ bänep kubägän terak itta piäni täk täkot. Täŋkaŋ udegän, ehutpäŋ momi täktäk kädet mäde ut imiŋpäŋ kudupi kaŋ irut. Nadäkaŋ? Äma kubätä kudupi nämo irayäŋ täko uwä Ekäni nämoinik api kaŋ-ahäwek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB12_15","088_12_15","HEB","12","15","15","Täŋpäkaŋ in kubätä Anutu täŋo orakorak pära yäpeko udeta nadäŋ täpäneŋpäŋ kaŋ kuŋarut. Ba inken nanik kubätä tokän jägämi ude äworeŋpäŋ in bämopjin-ken täŋpäwak pähap pewän ahäneŋo udeta watäni ket itpäŋ kaŋ kuŋarut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB12_16","088_12_16","HEB","12","16","16","Ba in kubokäret täneŋo udeta irit kuŋat-kuŋatjinta nadäŋ täpäneŋpäŋ kaŋ kuŋarut. Täŋpäkaŋ in kubätä Iso ude äworeŋpäŋ Anututa nadäŋ äwaräkuk täŋpekta! Iso uwä nanak intäjukun nanik unita imaka tägagämän nani keri-ken nanik täga yäpnaŋipäŋ kepma kubä nakta iwäpäŋ monäni ŋode iwetkuk; Gäk ketem ijiŋ namikaŋ imaka päke nantä namayäŋ täyak u kudup gäka biŋam yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB12_17","088_12_17","HEB","12","17","17","Eruk ude yäŋkukopäŋ kämiwä jide nadäŋkuk? U nani-ken nanik kon man ba tuŋumi äneŋi näkŋata biŋam kaŋ täŋpän yäŋ nadäŋkuko upäŋkaŋ nanitä Nämo yäŋ iwetkuk. Nämo yäŋ iwerirän konäm butewaki täŋkuko upäŋkaŋ goret pengän täŋkuko u yäpä-siwoŋtakta kädetta wäyäkŋewän waŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB12_18","088_12_18","HEB","12","18","18","Eruk, in uken it täkamäŋ yäŋ nadäk täkaŋ? In imaka ketjintä täga iŋirani ba dapunjintä känaŋi, Isrel ämawebetä kaŋkuŋo udewani-ken nämo itkaŋ. Isrel ämawebe uwä Sainai pom mebäri-ken kuŋkaŋ kädäp mebet pähappäŋ kaŋkuŋ. Ba kome wärämäŋirän bipmäŋ utpäŋ mänit pähap piäŋirän kaŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB12_19","088_12_19","HEB","12","19","19","Täŋkaŋ womat mämä pähap gänaŋ gera kotäk kubä nadäŋkuŋo uwä nadäŋkaŋ umuntaŋpäŋ Moses butewaki man terak ŋode iwetkuŋ; Man u äneŋi nämo ahäŋirän nadänayäŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB12_20","088_12_20","HEB","12","20","20","Täŋpäkaŋ Moses man ude iwetkuŋo uwä mebäri ŋodeta; U Anutu täŋo jukuman ŋodeta nadäŋirä umuri pähap täŋkuko unita; Äma ba tom kubätä päŋku pom u yeweko uwä mobätä kumäŋ-kumäŋ utneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB12_21","088_12_21","HEB","12","21","21","Bureni-inik, imaka kaŋpäŋ nadäŋkuŋo uwä umuri pähap täŋirän Mosestä yäŋkuk; Umuntaŋpäŋ dädätna kwaikaŋ! yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB12_22","088_12_22","HEB","12","22","22","Täŋ, intä päŋku itkaŋ-ken uwä imaka umuri udewani nämo. Nämoinik, inä Saion pom, Anutu paot-paori nämo unitäŋo yotpärare wäpi Kunum Gänaŋ Jerusalem uken kuŋkuŋo itkaŋ. Uken aŋero jiraŋ, daninaŋi nämo oretoret pähap täŋ itkaŋ-ken u kuŋkuŋo itkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB12_23","088_12_23","HEB","12","23","23","Ba in Anutu täŋo nanakiye intäjukun nanik unitäŋo käbeyä pähapken äbä yäpurärätkuŋo itkaŋ. Ämawebe äbot uwä wäpi kunum gänaŋ kudän täwani. Ba in Anutu, ämawebe kuduptagän yäpmäŋ daniwani äma, uken ahäŋkuŋo itkaŋ. Ba ämawebe siwoŋi, Anututä momini ärut-paktaŋ yämiŋkuko unitäŋo mäjotä irani-ken ahäŋkuŋo itkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB12_24","088_12_24","HEB","12","24","24","Ba in Jesu, Anutu ba ämawebeniye bämopi-ken topmäk-topmäk kodaki pewän ahäŋkuŋo uken ahäŋkuŋo itkaŋ. Ba nägät, Jesutä momi pekpek kädet täwitta piwän kuŋkuŋo uken ahäŋkuŋo itkaŋ. Nägäri uwä manbiŋam säkgämän kubä yäŋahäk täyak, manbiŋam Abel täŋo nägättä yäŋahäŋkuko ude nämo. Nägät Abeltä piwän kuŋkuŋo unitä kowat-urän pewän ahäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB12_25","088_12_25","HEB","12","25","25","Unita eruk, Anutu man niwet täyak u man yäŋirän mani buramikta bitnäneŋta nadäŋpäŋ bänep nadäk-nadäkjinta watä ket itkot. Nadäkaŋ? Anututä bian Moses meni jinom terak komen ämawebe jukuman yäwetkuko upäŋkaŋ mani nämo buramiŋkuŋ. Mani nämo buramiŋkuŋo unita kowata waki bureni yäpuŋ. Täŋ, apiŋo Anututä kunum gänaŋ nanik Jesu terak jukuman niwetak. Täŋirän nin man kunum gänaŋ nanik u buramikta bitnänero uwä jide täŋpäŋ kowata waki u irepmitne? Nämoinik, u wakiinik yäpne. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB12_26","088_12_26","HEB","12","26","26","Täŋpäkaŋ man bian yäwetkuko unitä kome iŋitpäŋ kwaiŋkuk. Ude täŋkuko upäŋkaŋ apiŋowä yäŋkehäromtak man ŋode yäyak; Näk bian komegän iŋitpäŋ kwaiŋkut yäk. Täŋ, kämiwä kunum ba kome bok äneŋi api yepmäŋitpäŋ kwaiwet yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB12_27","088_12_27","HEB","12","27","27","Täŋpäkaŋ man ‘äneŋi ude api täŋpet’ yäŋ yäyak uwä ŋode yäŋkwawa täyak; Imaka täŋ-pewani u kuduptagän täŋpewän paot-inik api täneŋ. Upäŋkaŋ imaka kumän-tagän-inik nämo api paotneŋ. Nämo, imaka wakta yäwani ugänpäŋ api täŋpewän paotneŋ. U paorirä imaka kehäromi, nämo wakta yäwani unitägän api itneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB12_28","088_12_28","HEB","12","28","28","Täŋpäkaŋ imatäken u api irek? U intäjukun ämanin täŋo kome ninta biŋam peŋ nimani unitägän api ireko unita oretoret täkäna! Kome u api korenero unita iniŋoret-oret kädet Anututä ini gäripi nadäk täyak udegän iwatpäŋ nadäwätäk terak oraŋ imiŋpäŋ iniŋoret täkäna. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB12_29","088_12_29","HEB","12","29","29","U imata, Anutunin u kädäp mebet pähap, imaka kudup ijiŋ paot täkaŋ udewani. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB13_1","088_13_1","HEB","13","1","1","Täŋpäkaŋ inä ninin buap yäŋ nadäŋpäŋ bänep iron kowata kowata täŋpeŋ kuŋat täkot. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB13_2","088_13_2","HEB","13","2","2","Täŋkaŋ kädet täga ŋodeta nämo täŋguŋ täneŋ; Äma kudupitä komejin-ken äbäŋirä yämagutpäŋ eŋijin-ken yepmaŋpä pätneŋ. Äma ätu kädet ude täŋkuŋo uwä ämapäŋ yämagutkamäŋ yäkŋat aŋeropäŋ yämagutkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB13_3","088_13_3","HEB","13","3","3","Täŋpäkaŋ äma komi eŋi gänaŋ itkaŋ u täŋkentäŋ yämik täkot, in u bok itkaŋ bumik. Ba äma keri terak komi yäpmäk täkaŋ u imaka, täŋkentäŋ yämik täkot, in komi u bok nadäk täkaŋ bumik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB13_4","088_13_4","HEB","13","4","4","Täŋpäkaŋ yanäpi täktäk u imaka tägagämän kubä unita äma kuduptagäntä täŋmeham täneŋ. Täŋkaŋ yanäpi yarätä ämawebe ätukät jopjop nämo kuŋatneŋ. Nämo, ini yanäpi siwoŋi itdeŋ. Nadäkaŋ? Anututä ämawebe kubokäret kädet iwarani udewani manken api yepmaŋpek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB13_5","088_13_5","HEB","13","5","5","Täŋpäkaŋ moneŋ tuŋumta nadäŋ gärip nämo täneŋ. Nämo, nadäk udewani mäde ut imiŋpäŋ kukŋi kädagän kuŋatpäŋ ketjin-ken tuŋum ähan peŋ tamani unita nadäwä täga täŋpäpäŋ nadäwätäk terak nämo kuŋatneŋ. Imata, Anututä ŋode yäŋkuk; Näk inta nämo api guŋ täwet, ba nämoinik api tabä kätäwet yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB13_6","088_13_6","HEB","13","6","6","Anututä ude niwetkuko unita kwawak ŋode yäŋahäna; Anutu u näkŋo täŋkentäkna unita imaka kubäta nämoinik api umuntäwet. Nämo, ämatä näk täga nämo täŋpä waneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB13_7","088_13_7","HEB","13","7","7","Täŋpäkaŋ injinken watä ämajiye bianita juku piwut. Watä ämajiye uwä Anutu täŋo manbiŋam täwetpäŋ täwoŋärek täk täŋkuŋ. Täŋkaŋ kädet jide kuŋatpäŋ kumbuŋo unita nadäŋpäŋ kädet kuroŋ unitä täk täŋkuŋo udegän täk täneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB13_8","088_13_8","HEB","13","8","8","Nadäkaŋ? Äma unitäŋo intäjukun äma Jesu u täktäki ba yäkyäki ini udegän. Kwep itkuko udegän apiŋo itak, ba pen udegän api it yäpmäŋ ärowek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB13_9","088_13_9","HEB","13","9","9","Eruk, watä ket itpäŋ kuŋarut. Anutu wäpi terak jop manman mebäri mebäri yäk täkaŋ u bänepjin äriŋpewän kädet siwoŋi peŋpäŋ kädet gwäjiwani iwatneŋta! Äma täŋo baga mantä bänepjin täga nämo täŋkentäŋ tamineŋ. Ketemta yäjiwät man ba äma täŋo man udewani mäde ut imiŋirä Anutu täŋo orakorakitä bänepjin täŋ-kehäromtak täyon. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB13_10","088_13_10","HEB","13","10","10","Täŋpäkaŋ ärawa pähap kubä ninta biŋam täŋpani itak. Upäŋkaŋ unitäŋo bureni uwä Juda täŋo bämop ämata biŋam nämo täyak. Nämo, bämop äma uwä kudupi yotken ärawa täktäk piä biani pen täk täkaŋ unita. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB13_11","088_13_11","HEB","13","11","11","Juda täŋo baga man iwatpäŋ bämop äma intäjukun täŋpanitä momi ärutta tom däpmäŋkaŋ unitäŋo nägäripäŋ yäpmäŋpäŋ Bägup Kudupitä Kudupi-inik-ken ärok täkaŋ. Tom däpmäk täkaŋ unitäŋo bureni nämo yäpmäŋ ärok täkaŋ. Nämo, bureni uwä yäpmäŋ päŋku yotpärare gägäni-ken pewä ijik täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB13_12","088_13_12","HEB","13","12","12","Täŋpäkaŋ mebäri unita Jesutä udegän, mäyäk kotaŋpäŋ yotpärare gägäni-ken komi pähap nadäŋkuk. Ämawebeniye nägäri piwän kuŋkuŋo uterak kudupi-inik itneŋta kumbuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB13_13","088_13_13","HEB","13","13","13","Unita ninä mäyäk Jesutä kotaŋkuko udegän kotaŋkaŋ yotpärare gägäni-ken kuŋpäŋ Jesu tubeŋ kuna! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB13_14","088_13_14","HEB","13","14","14","U imata, kome ŋo terak yotpärare kehäromi paot-paori nämo, kubä nämo itak. Nämo, ninä yotpärare mebäri kubä, kämi ahäŋ nimekta dapun käroŋ täŋ itkamäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB13_15","088_13_15","HEB","13","15","15","Unita ämawebenaye, Jesuta nadäŋpäŋ Anutu wäpi yäŋahäŋpäŋ iniŋoret täkäna! Ude tänayäŋ täkamäŋ unitä Anututa ärawa ude api täŋpek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB13_16","088_13_16","HEB","13","16","16","Täŋkaŋ täŋkentäk ba iron kowata kowata täkta nämo guŋ täneŋ. Kudän udewani uwä ärawa Anututä gäripi nadäk täyak ude. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB13_17","088_13_17","HEB","13","17","17","Täŋkaŋ watä ämajiye täŋo mani buramiŋpäŋ gämori-kengän kuŋat täkot. Watä piä täŋ tamik täkaŋ unita Anututä api yäwet yabäweko unita gwäk pimiŋpäŋ watä it tamik täkaŋ. Unita waki, mani buramik täkot. Ude täŋirä uyaku watä piä uwä bänep oretoret terak api täneŋ. Täŋ, in peŋawäk täŋirä watä piä butewaki terak tänayäŋ täkaŋ u täga api täŋkentäŋ tamineŋ? Täga nämo! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB13_18","088_13_18","HEB","13","18","18","Unita in ninta Anutu-ken yäŋapik täkot. Nin kudän siwoŋi täkta gäripi nadäk täkamäŋ unita Anutu iŋamiken bänepnintä nadäwätäk nämo täk täkamäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB13_19","088_13_19","HEB","13","19","19","Täŋkaŋ gäripna täŋi pätak u ŋode; In Anutu-ken yäŋapiŋirä ini täŋkentäŋ namiŋirän inken äneŋi bäräŋeŋ kaŋ ärewa! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB13_20","088_13_20","HEB","13","20","21","Täŋpäkaŋ inta yäŋpäŋ ŋode yäŋapik täyat; Anutu bänep pidäm mähemi unitä in kudän ini gäripi nadäk täyak ude täŋpeŋ kuŋatta tuŋumi säkgämän u täŋkentäŋ tamiton. Täŋkaŋ Jesu Kristo terak nadäk-nadäk ba täktäk ini kawän tägak täkaŋ u irit kuŋat-kuŋatnin-ken pewän ahäŋ nimiton! Ude täŋ nimiŋirän Jesu Kristo unitäŋo wäpi biŋam ärowani inide pen it täyon. Ekäninin Jesu, Sipsip watä äma pähap unitä kumäk-kumäki terak topmäk-topmäk paot-paori nämo u täŋkehärom taŋkuko unita Anututä kumbani-ken nanik yäpmäŋ akuŋkuk. U Bureni. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB13_22","088_13_22","HEB","13","22","22","Eruk notnaye, man kudän täŋ tamitat ŋowä käroŋi nämo unita man bänepjin täŋpidäm takta kudän täyat ŋonita nämo gaŋa täneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB13_23","088_13_23","HEB","13","23","23","E man kubä ŋode täwera nadäwut; Notninpak Timoti u komi eŋi gänaŋ itkukopäŋ tewä äpämaŋ kuŋkuk. Unita näkken bäräŋeŋ äbänä imagurakaŋ bok api ärede. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB13_24","088_13_24","HEB","13","24","24","Intäjukun ämajiye ba Anutu täŋo kudupi ämawebeniye komejin-ken itkaŋ u mena jinom yäpmäŋpäŋ oretoret man kaŋ yäwerut. Täŋ, Itali komeken nanik äbot täŋpani notniye imaka, oretoret man täwetkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("HB13_25","088_13_25","HEB","13","25","25","Täŋpäkaŋ Anutu täŋo orakorakitä inken itinik täyon. Eruk, ugän.");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JM1_1","089_1_1","JAS","1","1","1"," Näk Jems, Anutu ba Ekäni Jesu Kristo täŋo piä watä äma. Unita näkä Anutu täŋo kudupi ämawebeniye komeni komeni it yäpmäŋ kukaŋ inta bänep täga nadäŋpäŋ man kudän ŋo täŋpäŋ tamitat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JM1_2","089_1_2","JAS","1","2","2","Notnaye, inken bäräpi mebäri mebäri ahäŋ tamäwä oretoret inide kubä täk täkot. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JM1_3","089_1_3","JAS","1","3","3","Imata, in ŋode nadäk täkaŋ; Imaka udewanitä nadäkinikjin täŋ yabäŋirän bänepjintä kehärom taŋpäŋ bäräpi udewani gänaŋ gwäk pimiŋpäŋ api kuŋatneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JM1_4","089_1_4","JAS","1","4","4","Täŋpäkaŋ bäräpi gänaŋ gwäk pimiŋpäŋ kuŋat-kuŋat unitäŋo bureni inken kaŋ ahäŋ parän. Eruk, ude täŋpäŋ kädet täga kubäta nämo api wäyäkŋeneŋ. Nämo, ämawebe bureni, siwoŋi kudupi api kuŋatneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JM1_5","089_1_5","JAS","1","5","5","Täŋpäŋ in bämopjin-ken nanik kubätä nadäk kädet siwoŋita wäyäkŋeŋpäŋä Anutu-ken yäŋapiŋirän nadäk kädet täga u api imek. Imata, Anutu uwä iron mähemi unita imaka kubäta yäŋapiŋirä äwo nämo yäk täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JM1_6","089_1_6","JAS","1","6","6","Täŋpäkaŋ äma uwä Anututä nadäŋ namek ba nämo käwep yäŋ nadäŋpäŋ, bänep yarä ude nadäŋkaŋ Anutu-ken nämo yäŋapiwek. Nämoinik. U nadäkinik täŋkaŋ uyaku yäŋapiwek. Täŋ, äma bänep yarä nikek nadäweko uwä gwägutä tokät täyak ude, ba mänittä piäŋirän gwägutä pom äworeŋpäŋ äroŋkaŋ äpäk täyak udewani. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JM1_7","089_1_7","JAS","1","7","8","Äma udewaniwä nadäk-nadäki äreyäwäpäŋ kädet kubägän nämo iwatkaŋ kädet mebäri mebäri iwat täkaŋ. Täŋpäkaŋ äma udewaniwä Ekäniken yäŋapiŋitna imaka kubä api nimek yäŋ nämo nadäneŋ. Nämoinik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JM1_9","089_1_9","JAS","1","9","9","Täŋpäkaŋ äbot täŋpani kubätä jopi jäwäri-inik itat yäŋ nadäŋpäŋ-nadäwätäk nämo täŋpek. Nämoinik, Anututä wäpi biŋam imayäŋ täko unita oretoret täk täyon. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JM1_10","089_1_10","JAS","1","10","10","Täŋ, udegän äbot täŋpani kubätä tuŋum mähemi täŋpäŋ irirän Anututä tuŋumi yomägaränä nadäwätäk nämo täŋpek. Imata, Anututä kome täŋo wäpi biŋam yäpmäŋ äpäŋirän äma u nämo api waweko unita oretoret täŋpek. Nadäkamäŋ; Kome täŋo tuŋumtä täŋkentäŋ nimiŋirän irit kehäromi nämo api käne. Nämoinik. Kome täŋo tuŋumtä waŋpäŋ wädan iroritä äreyäŋ kuk täkaŋ ude api täneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JM1_11","089_1_11","JAS","1","11","11","Unita nin ŋode kaŋpäŋ nadäk täkamäŋ; Kome taŋi ijiŋpäŋ kekeki pähap täŋpäŋ wädan kejima kudup yeŋpewän kubit tak täkaŋ. Äma tuŋum mähemi uwä ude bumik. Wädan irot gäripi nikek unitä äreyäŋ kuk täkaŋ udegän moneŋ piäni nämo täŋ paotkaŋ kumbek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JM1_12","089_1_12","JAS","1","12","12","Äma kubätä täŋyabäk mebäri mebäri ahäŋ imiŋirä u gänaŋ kehärom taŋpäŋ irayäŋ täko uwä Anutu täŋo bänep iron gänaŋ pen api irek. Äma unita gwäki uwä Ekänitä omäk meran säkgämän ude irit kehäromi paot-paori nämo api imek. Bureni, ämawebe Anututa nadäŋ imikinik täk täkaŋ unita gwäki u yämikta Anututä ini yäŋkehärom taŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JM1_13","089_1_13","JAS","1","13","13","Täŋpäkaŋ äma kubätä waki kubä täŋpayäŋ nadäŋkaŋ ŋode nämo yäwek; Anututä täŋ-näkŋat-pewän waki ŋo täŋpayäŋ nadätat yäŋ nämo yäwek. Nämoinik! Imata, wakitä Anutu täga täŋikŋatnaŋi nämo. Ba udegän Anututä momi täkta täŋyabäk-ken nämo nipmak täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JM1_14","089_1_14","JAS","1","14","14","Upäŋkaŋ nininken bänep nadäŋ gärip waki unitägän momi täkta bänepnin ärik täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JM1_15","089_1_15","JAS","1","15","15","Täŋpäŋ nadäŋ gärip unitä momi täktäk täŋo kädet pewän ahäk täkaŋ. Ude täŋirän momi täktäk täŋo kädet unitä taŋi täŋpäŋä kumäŋ-kumäŋ täŋo kädet-ken nipmak täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JM1_16","089_1_16","JAS","1","16","16","Eruk, notnaye, man unita nadäwä jopi nämo täŋpek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JM1_17","089_1_17","JAS","1","17","17","Anututä waki kubä nämo nimik täyak. Nämoinik. Imaka imaka tägatäga ba bänep iron bureni u kudup kunum gänaŋ nanik-tägän ahäk täkaŋ. Täŋpäŋ Nanin, kunum gänaŋ peŋyäŋek pewän ahäwani unitä iron u nimik täyak. Ude täŋkaŋ Nanin uwä kubä-täŋ kubä-täŋ nämo täk täyak. Täktäki bian patkuko unitä api pat yäpmäŋ ärowek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JM1_18","089_1_18","JAS","1","18","18","Täŋpäkaŋ Anututä ini nadäŋkuko udegän imaka kudup pewän ahäŋkuŋo unita intäjukun ude itta mani burenitä äboriye nin bäyaŋ nipmaŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JM1_19","089_1_19","JAS","1","19","19","Eruk notnaye näk man kubä täwerayäŋ nadätat unita juku peŋpäŋ nadäkot. In äma kubätä man yäwänä jop jukugän peŋpäŋ kaŋ nadäwut. Ba man kowata bäräŋeŋ nämo iwetneŋ. Ba kokwawak bäräŋeŋ nämo nadäneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JM1_20","089_1_20","JAS","1","20","20","Imata, äma täŋo bänep wakwaktä täŋkentäŋ imiŋirän Anutu täŋo kädet siwoŋi u nämo iwarek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JM1_21","089_1_21","JAS","1","21","21","Unita in kädet wakiinik mebäri mebäri ba kädet taräki taräki täk täkaŋ u mäde kaŋ ut imut. Ude täŋpäŋ Anutu täŋo man mujipi bänepjin-ken piwani u bänep kwini terak yäpmäŋpäŋ iyap taŋpäŋ kaŋ yäpmäŋ kuŋarut. Imata, man unitä waki keri-ken nanik tämagutta kehäromini nikek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JM1_22","089_1_22","JAS","1","22","22","Täŋpäkaŋ Anutu täŋo man uwä kaŋ iwarut. Jop nadäk-nadäkgän nämo täneŋ. Nämoinik! Jop nadäk-nadäkgän tänayäŋ täŋo uwä bänepjin jop api ikŋatneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JM1_23","089_1_23","JAS","1","23","23","Äma Anutu täŋo man nadäŋ äwaräkuk tänayäŋ täŋo uwä ämatä glas terak mäjoni yabäk täkaŋ ude. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JM1_24","089_1_24","JAS","1","24","24","Glas terak mäjonin kaŋkaŋ päŋku iŋamnin dapunta täŋguŋtak täkamäŋ ude täk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JM1_25","089_1_25","JAS","1","25","25","Täŋ, äma Anutu täŋo man siwoŋi-inik u ket yäŋpäŋ-nadäk täk täkaŋ uwä Anutu täŋo bänep iron gänaŋ pen it täkaŋ. Imata, äma udewanitä Anutu täŋo man u jop nadäk-nadäkgän täŋpäŋ nämo guŋtak täkaŋ. Nämo, u man buramiŋpäŋ kädet tägatäga täk täkaŋ. Täŋpäkaŋ Anutu täŋo man unitä momi täŋo kehäromi utpewän maŋirän kunumta biŋam täk täkamäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JM1_26","089_1_26","JAS","1","26","26","Täŋpäkaŋ äma ätu inita näk nadäkinik täŋpani yäŋ yäk täkaŋ upäŋkaŋ meni jinomta watäni nämo itnayäŋ täŋo uwä nadäkinik täŋpani yäŋ nadäk täkaŋ u bänepi jop api ikŋatneŋ. Täŋpäŋ Anutu iniŋoret-oret ba nadäkiniki u jopi ude täk täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JM1_27","089_1_27","JAS","1","27","27","Täŋ, Anutu iniŋoret-oret kädet bureni Anututä kawän tägak täyak uwä ŋode pätak; Iroŋi kodäŋani ba webe kajat butewaki terak kuŋat täkaŋ u yabäŋ yäwatpäŋ täŋkentäŋ yämineŋ. Ba kubä ŋode; Irit kuŋat-kuŋatjinta watäni irirä kome täŋo nadäk-nadäktä nämo täŋpän waneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JM2_1","089_2_1","JAS","2","1","1","Eruk notnaye, Ekäninin Jesu Kristo u tägagämän-inik. In u nadäŋ imik täkaŋ unita äma kubäta nadäwä äpani täŋpänkaŋ kubäta nadäwä ärowani nämo täneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JM2_2","089_2_2","JAS","2","2","2","Näk u ŋodeta yäyat; Injin käbeyä-ken äma kubä tek säkgämän epmäget porak ikektä äbäŋirän äma jäwäri kubä teki weŋ-gäjähurani mädengän iwarek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JM2_3","089_2_3","JAS","2","3","3","Ude täŋirän intä äma tek säkgämän ikek u kaŋpäŋ ŋode iwetneŋ; Ekäni yäk. Gäk abäŋkaŋ bägup tägaken ŋo it yäŋ iwetneŋ. Täŋpäkaŋ äma jäwäri teki wewani u ŋode iwetneŋ; Gäk däpi terak uken maŋirisi yäŋ iwetneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JM2_4","089_2_4","JAS","2","4","4","Eruk, intä kädet ude tänayäŋ täŋo uwä äma täŋo täktäki bänep nadäk-nadäkjin waki terak api yäpmäŋ danineŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JM2_5","089_2_5","JAS","2","5","5","Unita notnaye, juku peŋpäŋ man ŋo ket nadäwut! Anututä inita äma jidepäŋ yäpmäŋ daniŋkuk? U ämawebe kome terak jäwäri ude kuŋat täkaŋ uwä Anutu iŋamiken säkgämän itpäŋ nadäkiniki kehäromi iŋitpäŋ kuŋatta iwoyäŋkuk. Äma udewanitä kaŋ iwat yewani gänaŋ bok itneŋta iwoyäŋpäŋ yepmaŋkuk. Täŋpäŋ irit kehäromi uwä ämawebe Anututa gäripi nadäk täkaŋ unitä kaŋ-ahäneŋta bian yäŋkehärom taŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JM2_6","089_2_6","JAS","2","6","6","Bureni! Anututä äma udewani inita iwoyäŋpäŋ yepmaŋkuko upäŋkaŋ inä äma jäwäri u yabäŋ äwaräkuk täŋkaŋ äma wäpi biŋam ikekta nadäŋirä ärowani täk täkaŋ. Ŋode nadäwut; Netätä komi tamik täkaŋ? Ba äma netätä manken tepmak täkaŋ? Äma tuŋum ikek unitä komi tamiŋit, manken tepmaŋit täk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JM2_7","089_2_7","JAS","2","7","7","Ba äma unitägän Mähemjin Jesu täŋo wäpi biŋam yäpmäŋ äpäk täkaŋ. Ude täk täkaŋ upäŋkaŋ in imata äma udewanita nadäŋirä ärowani täŋpäpäŋ äma Anututä inita biŋam iwoyäŋkuko unita mäde ut yämik täkaŋ? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JM2_8","089_2_8","JAS","2","8","8","Unita baga man miŋi ŋode kudän täwani; Gäkŋata nadäk täyan udegän notkapakta nadäwen. Kädet ude täŋpeŋ kuŋatnayäŋ täŋo uyaku täga api kuŋatneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JM2_9","089_2_9","JAS","2","9","9","Upäŋkaŋ intä äma ätu not täŋ yämiŋkaŋ ätuta mäde ut yämik täkaŋ uwä baga man miŋi u irepmitpäŋ momi täk täkaŋ. Täŋirä baga man unitägän In baga man irepmirani yäŋ täwoŋärek täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JM2_10","089_2_10","JAS","2","10","10","Täŋpäkaŋ in baga man kudup iwatkaŋ kubägän nämo iwatnayäŋ täkaŋ uwä baga man u kudup yärepmitkuŋ yäŋ api täwerek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JM2_11","089_2_11","JAS","2","11","11","Unita nin nadäkamäŋ, Anututä bian man kubä ŋode yäŋkuk; Kubokäret nämo täneŋ yäk. Ba kubä pen ŋode yäkgän täŋkuk; Äma kumäŋ-kumäŋ nämo däpneŋ yäk. Eruk, in kubokäret nämo tänayäŋ täkaŋ upäŋkaŋ äma kubä kumäŋ-kumäŋ utnayäŋ täkaŋ uwä Anutu täŋo baga man kudup yärepmirani api äworeneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JM2_12","089_2_12","JAS","2","12","12","Täŋpäkaŋ man kädet kehäromi kubä pätak u nadäkaŋ. U baga man kuduptagän yärepmitak. Man kädet uterak Anututä nin api yäpmäŋ daniwek. Uwä ŋode; Anututä ninta butewaki nadäŋ nimiŋpäŋ momi täŋo kehäromi utpewän maŋirän kunumta biŋam täk täkamäŋ. Unita Anutu täŋo butewakita juku piŋpäŋ notjiye bämopi-ken man siwoŋigän yäŋit täktäk siwoŋigän täŋpeŋ kaŋ kuŋarut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JM2_13","089_2_13","JAS","2","13","13","Täŋpäkaŋ inä ämata butewaki nadäŋ yämik-yämik kädet iwatpäŋ nämo täŋkentäŋ iminayäŋ täkaŋ uwä Anututä udegän ämawebe yäpmäŋ danik-danik kadäni-ken butewaki nämo api nadäŋ tamek. Täŋ, in ämata butewaki nadäŋ yämik-yämik kädet iwatpäŋ täŋkentäŋ yäminayäŋ täkaŋ uwä yäpmäŋ danik-danik kadäni-ken umun kubä nämo api täneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JM2_14","089_2_14","JAS","2","14","14","Notnaye, äma kubätä ŋode yäwek; Näk Kristota nadäŋ imikinik täk täyat yäŋ yäwek. Upäŋkaŋ äma unitäŋo nadäkinikitä irit kuŋat-kuŋariken bureni kubä nämo pewän ahäwayäŋ täko uwä nadäkiniki u jopigän. Jide nadäkaŋ? Nadäkiniki udewanitä wakiken nanik täga wädäŋ tädorek? Nämoinik! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JM2_15","089_2_15","JAS","2","15","16","Unita inken nanik webe ba äma kubätä tek ba ketemta wäyäkŋek piä täŋtäŋ kuŋarirän inken nanik kubätä ŋode iwerek; Täga yäk. Gäk kuŋkaŋ kwikinik isi! yäk. Päŋku ketem naŋ tokŋek täŋkaŋ gupkata mänit täneŋta tek wädäwi ärowäkaŋ isi yäŋ iwerek. Ude iwereko upäŋkaŋ iron nämo täŋkaŋ meni-tägän man ude iwereko uwä jide täŋpäŋ täŋkentäŋ imek? Nämoinik! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JM2_17","089_2_17","JAS","2","17","17","Täŋpäkaŋ nadäkinikjin udegän. Nadäkinikjintä bureni kubä nämo pewän ahäwayäŋ täko uwä nadäkinikjin jopigän, kumbani bumik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JM2_18","089_2_18","JAS","2","18","18","Eruk, äma ätutä ŋode nadäk täkaŋ; Äma ätu nadäkinik ikek. Täŋ, äma ätu iron kädet täk täkaŋ yäk. Kädet yarä uwä tägagän yäŋ nadäk täkaŋ. Wa! U jop nadäk täkaŋ! Äma kubä täŋo nadäkinikitä täktäk bureni kubä nämo pewän ahäweko uwä jide täŋpäŋ nintä äma unita nadäkiniki nikek yäŋ nadäne? Nämoinik! Täŋpäkaŋ täktäknin ba man yäkyäknintä nadäkiniknin täŋo mebäri u kwawak pewän ahäk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JM2_19","089_2_19","JAS","2","19","19","Täŋpäkaŋ äma ätutä nin Anutu kubägän itak yäŋ nadäkinik täk täkamäŋ yäŋ yäk täkaŋ. Ude täga nadäk täkaŋ upäŋkaŋ nadäkiniki u jopi täneŋta. Nadäkaŋ? Mäjo wära imaka, Anutu itak yäŋ nadäŋkaŋ bumta umuntak täkaŋ upäŋkaŋ nadäkiniki unitä kädet täga kubä nämoinik pewän ahäk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JM2_20","089_2_20","JAS","2","20","20","Äma udewaniwä guŋ bureni täŋo nadäk yäpmäŋ kuŋat täkaŋ! Ŋode nämo käwep nadäk täkaŋ; Nadäkiniknintä täktäk bureni nämo pewän ahäk täkaŋ uwä jiraŋ ude. Unita Oranin pähap Abrahamta nadäwut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JM2_21","089_2_21","JAS","2","21","21","Anututä Abrahamta Gäk iŋamna-ken äma siwoŋi-inik itan yäŋ iwetkuk. Eruk, imata ude iwetkuk? Anututä Abraham täŋo täktäki u kaŋpäŋ nadäŋpäŋ unita ude iwetkuk. Abrahamtä Anututa nadäkinik täŋpäŋ nanaki Aisak Anututa gupe käbäŋi nikek ijiŋ imekta mobä bukä terak teŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JM2_22","089_2_22","JAS","2","22","22","Unita ŋode käkamäŋ; Abrahamken nadäkiniki ba täktäki u siwoŋi kubägän patkuk. Täŋpäŋ täktäki täga unitä täŋpewän nadäkiniki uwä Anutu iŋamiken tägagämän-inik täŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JM2_23","089_2_23","JAS","2","23","23","Ude täŋirän Anutu täŋo man ŋode kudän täwani kehärom taŋkuk; Abraham uwä Anutu nadäŋ imikinik täŋkuko unita Anututä Iŋamna-ken gäk äma siwoŋi yäŋ iwetpäŋ gäk näkŋo notnapak yäŋ iwetkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JM2_24","089_2_24","JAS","2","24","24","Unita ŋode nadäna täretak; Anutu uwä äma kubä nadäkiniki-tagän yäŋpäŋ äma siwoŋi yäŋ täga nämo iwerek. Nämo! Bureni uwä, täktäki tägata yäŋpäŋ äma siwoŋi yäŋ täga iwerek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JM2_25","089_2_25","JAS","2","25","25","Täŋpäkaŋ kubokäret webe kubä wäpi Rahap uwä udegän kädet täga kubä ŋode täŋkuko uterak Anututä webe siwoŋi yäŋ iwetkuk. Uwä äma yarä kome kaŋpäŋ nadäkta Josuatä yäwet-pewän kuŋkumäno unita iwantä däpneŋ yäŋpäŋ täŋkentäŋpäŋ yepmaŋpän yäpmäŋ kuŋkumän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JM2_26","089_2_26","JAS","2","26","26","Unita ŋode täwetat; Gup, mäjoni nämo uwä kumbani yäŋ nadäk täkamäŋ. Udegän äma kubä nadäkinikitä täktäki-ken bureni nämo pewän ahäk täkaŋ uwä nadäkiniki kumbani yäŋ nadäk täkot. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JM3_1","089_3_1","JAS","3","1","1","Unita notnaye, man kubä täwera nadäwut; In bämopjin-ken nanik mäyaptä Anutu täŋo man yäwetpäŋ yäwoŋärek piä nämo yäpneŋ. Imata, nin ŋode nadäkamäŋ; Man piä käbeyä pähapken Anututä ämawebe ätu täŋo täktäki yäpmäŋ daniŋpäŋ äma yäwetpäŋ yäwoŋärek piä täŋpani nintäŋo yäkyäk ba täktäknin u yäpmäŋ danikinik api täŋpek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JM3_2","089_3_2","JAS","3","2","2","Täŋpäkaŋ nin kuduptagän imaka kubä täna yäkŋat tänawak täkaŋ. Äma kubätä man goret kubä nämoinik yäk täŋpän yäwänäku siwoŋigän, momini nämo itek. Äma udewanitä keri gupi kuduptagän watäni täga it täyek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JM3_3","089_3_3","JAS","3","3","3","Unita man wärani kubä ŋode; Tom kubä wäpi hos u nintäŋo man buramiwän yäŋpäŋä jikon täpuri yen nikek u meni-ken peŋkaŋ, yen kukŋi wädäŋpena u käda kwek. Ba kukŋi wädäŋpena u käda kwek. Jikon u imaka täpuri-inik upäŋkaŋ wädäŋpena tom taŋi unitä gäripnin iwat täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JM3_4","089_3_4","JAS","3","4","4","Eruk, gäpe taŋi gwägu pähap terak kuŋat täkaŋ uwä udegän. Gäpe taŋi u imaka taŋi-inik, ba mänit pähaptä piäŋirän gäpe taŋi u kuk täkaŋ upäŋ jide täŋpäŋ gäpe u watä äma täŋo gärip iwarek? Täga tänaŋi nämo bumik upäŋkaŋ gäpe täŋo watä ämatä gäpe taŋi u käda kwän yäŋpäŋ jikon täpuri, iŋit iwarani upäŋ iŋit iwat täkaŋ. Ude täŋirä gäpe, imaka taŋi pähap unitä watä äma täŋo gärip ugän iwat täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JM3_5","089_3_5","JAS","3","5","5","Täŋpäkaŋ man wärani unitäŋo mebäri ŋode; Äma nin täŋo menin uwä jikon täpuri udewani. Menin uwä imaka täpuri kubä upäŋkaŋ piä pähap täk täkaŋ. Nadäkaŋ? Kome kekek täŋirän kädäp pärini täpuri-inik kubä maŋpi kuneŋo upäŋkaŋ bipi pähap u kudup ijiŋ pärek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JM3_6","089_3_6","JAS","3","6","6","Täŋpäkaŋ menin uwä kädäp mebet udewani. Unitä ketnin gupnin irepmitpäŋ waki intäjukun täk täyak. Uwä Anutu iŋamiken gupnin kudup täŋpän wak täkaŋ. Ude täŋpäŋ irit kuŋat-kuŋatnin ijiŋ däkŋek täyak. Ba ini uwä geŋi täŋo kädäp. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JM3_7","089_3_7","JAS","3","7","7","Nadäkaŋ? Ämatä tom mebäri mebäri, bipiken nanik ba gwägu gänaŋ nanik ba gämok kenta barak imaka, täga täŋbätak täneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JM3_8","089_3_8","JAS","3","8","8","Upäŋkaŋ äma kubätä iniken meni täŋbätak tänaŋi nämo. Uwä wareŋ-wareŋgän täŋpäŋ man wakigän pewä ahäk täkaŋ. Menin uwä ume komi nikek, äma kumäŋ-kumäŋ däpani bumik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JM3_9","089_3_9","JAS","3","9","9","Täŋpäkaŋ menin unitä Ekäni Nanin iniŋoret täkamäŋ. Täŋkaŋ ini unitägän ämawebe Anututä iniken iŋam dapun täŋpani man jägämi yäwet täkamäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JM3_10","089_3_10","JAS","3","10","10","Menin kubägän unitägän man säkgämän bok man jägämi bok pewän ahäk täkaŋ. Täŋpäkaŋ notnaye, kädet ude siwoŋi nämo. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JM3_11","089_3_11","JAS","3","11","11","Ume dapuri kubä-tägän ume jägämi bok gäripi nikek bok äbäk täkaŋ ba? Nämoinik! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JM3_12","089_3_12","JAS","3","12","12","Ba gämam terak wäyän täga wädäwek? Ba kumip terak gämam täga wädäwek? Notnaye, nämoinik yäŋ täwetat. Gwägu kubä-kengän ume nämo näŋpani ba näŋpani bok täga nämo näŋpen. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JM3_13","089_3_13","JAS","3","13","13","Inken nanik äma nadäk-nadäki tägagämän ätu itkaŋ? Eruk, äma u kwini terak kuŋatpäŋ täktäki tägatä nadäk-nadäki täga unitäŋo mebäri kwawak kaŋ pewä ahäwut. Äma u inita nadäwä ärowani nämo täneŋ. Täŋpäŋ kädet täga täŋpeŋ kuŋatneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JM3_14","089_3_14","JAS","3","14","14","Upäŋkaŋ inä äma ätutä tärepmirirä kokwawak nadäŋ yämiŋpäŋ gupjin yäpmäŋ äroŋpäŋ man bureni nadäkamäŋ yäŋ yänayäŋ täŋo uwä mejintä jopman api yäneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JM3_15","089_3_15","JAS","3","15","15","Nadäk nadäk u kunum gänaŋ nanik nämo yäŋ nadäneŋ. Nadäk nadäk u kome terak nanik, ämaken ba Satanken nanik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JM3_16","089_3_16","JAS","3","16","16","Unita in ätutä injin-tagän nadäŋpäŋ gup yäpmäŋ ärokärok kädet tänayäŋ täŋo, ba in ätutä notjiye tärepmirirä tabäŋpäŋ jägämi nadänayäŋ täŋo uwä, eruk duŋwek ba kädet wakiinik ätu in bämopjin-ken bäräŋeŋ api ahäwek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JM3_17","089_3_17","JAS","3","17","17","Täŋpäkaŋ äma kunum täŋo nadäk-nadäk yäpmäŋ kuŋat täkaŋ uwä ŋode kuŋat täkaŋ; Pengänä nadäk-nadäk siwoŋigän iŋitpäŋ bänep kwini terak kuŋat täkaŋ. Uwä noriye-kät ämik yäŋawät-awät nämo täk täkaŋ. Ba jop manman nämo yäŋkaŋ man buramik terak kuŋat täkaŋ. Uwä ämawebe ätuta säkgämän nadäŋ yämiŋpäŋ iron kädet iwatpäŋ täk täkaŋ. Täŋpäŋ äma uwä nadäk mäyap ikek nämo. Unitä siwoŋigän kuŋat täkaŋ, bänep nadäk-nadäki ba täktäki inigän nämo. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JM3_18","089_3_18","JAS","3","18","18","Nadäkaŋ? Äma bänep kwini terak noriye bämopi-ken bänep kubägän pewä ahäk täkaŋ uwä kädet siwoŋi pewä ahäk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JM4_1","089_4_1","JAS","4","1","1","Inken ämik ba iwan it täyak u mebäri jideta? U bänep ärokärok ba nadäŋ gärip bänepjintä pewän ahäk täkaŋ unitägän. U nämo nadäk täkaŋ? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JM4_2","089_4_2","JAS","4","2","2","Imaka u ba u yäpmäkta nadäŋ gärip täk täkaŋ upäŋkaŋ nämo yäpmäk täkaŋ. Ude täŋpä wawäwä äma kumäŋ-kumäŋ däpmäk täkaŋ. Ba imaka yäpmäkta yabäŋgärip täk täkaŋ u nämo yäpmäŋpäŋä iwan täŋpäŋ ämik pewä ahäk täkaŋ. Täŋpäkaŋ ŋode nadäwut; In Anutu-ken nämo yäŋapik täkaŋ unita u ba u nämo tamik täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JM4_3","089_4_3","JAS","4","3","3","Ba imaka kubä yäpmäkta Anutu-ken yäŋapiŋirä nämo tamik täyak uwä mebäri ŋodeta; In nadäk-nadäk siwoŋi nämo iŋitkaŋ yäŋapik man yäk täkaŋ unita. Injinken gärip iwattagän nadäŋpäŋ Anutu-ken yäŋapik man yäk täkaŋ unita Anutu iwet yabäk täkaŋ uwä nämo tamik täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JM4_4","089_4_4","JAS","4","4","4","Unita ŋode nadäwut; Inä webetä äpiye yabä kätäŋpäŋ äma ätukät kuŋat täkaŋ ude Anututa udegän täk täkaŋ. In ŋode nämo käwep nadäkaŋ; Kome terak imaka pätak unita not täŋpeŋ kuŋatnayäŋ täŋo uwä Anututa iwan api täŋ imineŋ. Bureni, kome täŋo tuŋum unita not täŋpeŋ kuŋatnayäŋ nadäŋpäŋä Anutu täŋo iwan itkaŋ ubayäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JM4_5","089_4_5","JAS","4","5","5","Anutu täŋo mantä ŋode yäyak; Anututä iniken moräki ba bänep nadäk-nadäki peŋ nimiŋkuko unita iyap takinik täk täyak. In imata man unita nadäŋirä jopi ude täk täyak? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JM4_6","089_4_6","JAS","4","6","6","Täŋpäkaŋ Anututä iron pähap nimik täyak. Unita man kudän kubätä ŋode yäyak; Anututä äma inita nadäwä ärowani täk täkaŋ unita iwan täŋ yämiŋkaŋ äma inita nadäwä äpani täk täkaŋ unita oraŋ yämik täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JM4_7","089_4_7","JAS","4","7","7","Unita in Anutu täŋo man buramiŋpäŋ gämori-kengän kuŋat täkot. Täŋpäŋ Satantä yäŋ-täkŋarayäŋ täŋpänä kehärom taŋpäŋ yäŋiwatneŋ. Ude täŋirä api tabäŋ umuntaŋ kwek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JM4_8","089_4_8","JAS","4","8","8","Ude täŋkaŋ Anutu dubini-ken kuŋirä Anututä udegän in dubinjin-ken kaŋ äbän. Momi täŋpani in, ba bänep yarä nikek yäpmäŋ kuŋat täkaŋ in bänepjin ärut paktawut, ämatä keri garok ärut täkaŋ udegän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JM4_9","089_4_9","JAS","4","9","9","In bänep nadäk-nadäkjinta nadäwä tumbäpäŋ nadäwätäk pähap täŋpäŋ konäm butewaki terak kuŋatkot. Ba täŋoret-oret peŋpäŋ butewaki terakgän it täkot. Täŋkaŋ wärämäŋpäŋ butewaki iŋam dapun ude ijiŋpäŋ kuŋat täkot. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JM4_10","089_4_10","JAS","4","10","10","Täŋpäkaŋ Ekäni iŋamiken injinta nadäwä äpani täŋpäŋ kuŋarirä Anututä ini wäp biŋam api tamek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JM4_11","089_4_11","JAS","4","11","11","Unita notnaye, in äbot täŋpani notjiye yäŋpäŋ-yabäŋ yawat nämo täneŋ. Nämo, äma kubätä noripaki täŋo täktäki yäpmäŋ daniŋpäŋ yäŋpäŋ-kaŋiwarayäŋ täko uwä baga manta nadäwän jopi täŋpäpäŋ api iniŋ wärärek. Eruk, in baga man iniŋ wärätnayäŋ täŋo uwä in baga man buramiwani äma nämo api itneŋ. Nämo, in man yäpmäŋ daniwani äma ude api äworeneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JM4_12","089_4_12","JAS","4","12","12","Täŋpäkaŋ baga man unitäŋo mähemi, äma kubä-tägän itak. Ba yäpmäŋ daniwani äma kubä-tägän itak. Ini-tägän ämawebe täŋkentäŋ yämiŋit ba däpmäŋit täga täŋpek. Unita in äma jidewanitä äma notjinpak manken teneŋ? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JM4_13","089_4_13","JAS","4","13","13","Eruk, man kubä ŋo ket nadäwut; Inä mejin jinomtä tärop taŋpäŋ ŋode bumik yäk täkaŋ; Apiŋo ba kwep kome uken kuŋkaŋ moneŋ tuŋum piä täŋira obaŋ kubä täreŋirän äneŋi api äbet yäŋ yäk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JM4_14","089_4_14","JAS","4","14","14","Upäŋkaŋ, ude nämo. In kwep imaka u ba u api ahäwek yäŋ nämoinik nadäk täkaŋ. Gubam, kubatken kuŋat täkaŋ unita nadäwut. Uwä kadäni keräpigän ahäŋpäŋ itkaŋ äbutkuk täkaŋ. Kome terak kuŋat-kuŋatjin u udewanigän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JM4_15","089_4_15","JAS","4","15","15","Unita ŋode yäwäpäŋ uyaku tägatek; Ekänitä nadäŋ nimiŋirän nämo kumäŋpäŋä u ba u täga api täne yäŋ yänaŋi. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JM4_16","089_4_16","JAS","4","16","16","Upäŋkaŋ inä wäpjin yäpmäŋ akuŋpäŋ imaka u ba u täga api täne yäŋ yäk täkaŋ. Täŋpäkaŋ ärowani kudän udewani uwä wakiinik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JM4_17","089_4_17","JAS","4","17","17","Unita in ket nadäwut. Äma kubätä täktäk siwoŋi u nadäŋkaŋ nämo iwareko u momi täŋpek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JM5_1","089_5_1","JAS","5","1","1","Eruk, apiŋo näkä tuŋum ämawebe in man kubä ŋode täwera nadäwut. Inken bäräpi jide api ahäweko unita nadäŋpäŋ konäm butewaki pähap täk täkot. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JM5_2","089_5_2","JAS","5","2","2","In-täŋo tuŋum u kudup käbäŋ taŋit, tek kejima imaka, gwakgwaktä kudup naŋpä tumäŋit täŋpani. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JM5_3","089_5_3","JAS","5","3","3","Ba intäŋo siliwa moneŋ ba gol moneŋ imaka, kuduptagän gämäneŋ ärowani. Gämäneŋ äroŋkuŋo unitä intäŋo irit kuŋat-kuŋatjin waki unitäŋo mebäri kwawak api pewän ahäneŋ. Täŋpäkaŋ unitägän gupjin kädäptä-yäŋ api teŋ täyiwek. Täŋkaŋ tärek-tärek kadäni keräpi täyak upäŋkaŋ in moneŋ tuŋumjin pen butuŋpäŋ peŋ bäyaŋkaŋ itkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JM5_4","089_5_4","JAS","5","4","4","Unita in ket nadäwut! Piä ämajiyetä piäken ketem puget tamiŋkuŋopäŋ inä täŋyäkŋatpäŋ piä täŋ tamiŋkuŋo unitäŋo gwäki moräki peŋkaŋ moräkigän yämik täŋkuŋ. Eruk, moneŋ moräki nämo yämiŋkuŋo unitä mebärijin kwawak yäŋahätak! Ba piä ämajiye täŋo konäm butewakitä Ekäni kehäromi mähemi unitäŋo jukuni gänaŋ äpmoŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JM5_5","089_5_5","JAS","5","5","5","Täŋpäkaŋ inä kome terak ŋo itkaŋ imaka tägatäga gäripi nikek u yäpmäŋpäŋ naŋkaŋ oretoret terak it täkaŋ. Ude täŋkaŋ injin-tägän injin paotneŋta kädet täwit täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JM5_6","089_5_6","JAS","5","6","6","Täŋpäkaŋ inä äma siwoŋi manken yepmaŋpäŋ kumäŋ-kumäŋ däpmäk täkaŋ. Ude täŋirä inken ämik kowata kubä nämo täk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JM5_7","089_5_7","JAS","5","7","7","Unita, notnaye, in bänepjin täŋkehärom taŋpäŋ kwikinik itpäŋ Ekänitä äneŋi äbäkta itsämäŋkot. E, Ekänitä äneŋi äbäkta itsämäŋkaŋ uwä äma yänat piŋkaŋ burenitä ahäwäpäŋ näna yäŋkaŋ itsämäk täkaŋ udegän. Äma uwä piä täŋpäŋ yeri piwek. Piŋkaŋ kwikinik irirän iwän taŋpäŋ gakŋi yämiŋit, edap ijiŋpäŋ kehäromi yämiŋirän ärok täkaŋ. Äroŋpäŋ bureni ahäŋpäŋ parirä mähemitä ketem bureni puget täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JM5_8","089_5_8","JAS","5","8","8","Eruk, in imaka udegän, bänepjin täŋkehärom taŋpäŋ bäräpi mebäri mebäri ahäŋ taminayäŋ täkaŋ uwä kotaŋpäŋ itkaŋ kwikinik-inik kaŋ irut. Ekäni täŋo äbäkäbäk kadäni keräp täyak unita bänep nadäk-nadäkjin nämo pewä putärewek. Kehäromigän iŋitpäŋ itkot. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JM5_9","089_5_9","JAS","5","9","9","Ude täŋkaŋ in äbot täŋpani notjiye ätu yäŋpäŋ-yabäŋ yäwat nämo täneŋ. Anututä kowata udegän manken tepmaŋpekta ket nadäŋkaŋ. In nadäkaŋ? Man yäpmäŋ daniwani äma uwä yäma-ken itak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JM5_10","089_5_10","JAS","5","10","10","Unita notnaye, in profet biani bianitä Ekäni wäpi terak manbiŋam yäŋahäk täŋkuŋo u ket nadäk täkot. Iwantä wakiwaki täŋ yämik täŋkuŋo upäŋkaŋ bänepi täŋkehärom taŋpäŋ bäräpi kotaŋkaŋ kwikinik it täŋkuŋonik. Unita in kädet kuroŋ unitä täŋpäŋ iwatkuŋo udegän kaŋ iwarut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JM5_11","089_5_11","JAS","5","11","11","Täŋpäkaŋ man ŋode yäk täkamäŋ uwä in nadäkaŋ; Äma bäräpi kotaŋkaŋ ehutpäŋ kuŋat täŋkuŋo uwä Anutu iŋamiken säkgämän-inik kuŋatkuŋ. Täŋpäkaŋ inä äma biani kubä wäpi Jop, unitäŋo manbiŋam nadäk täkaŋ. Äma unitä bänepi täŋkehärom taŋpäŋ bäräpi u ba u ahäŋ imiŋkuŋo uwä kotaŋpäŋ itkaŋ nadäkiniki nämo pewän putäreŋkuk. Eruk mädenä Ekänitä äma unita kädet täga täŋ imiŋkuk. Täŋkaŋ Ekänitä ude täŋkuko unita nin ŋode kaŋpäŋ nadäk täkamäŋ; Ekäni uwä butewaki ba bänep iron mähemi. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JM5_12","089_5_12","JAS","5","12","12","Eruk notnaye, imaka bureni-inik ŋode kaŋ täŋput; In kunum gänaŋ ba kome terak ba imaka kubä wäpi terak bureni-inik yäŋ nämo yäneŋ. ‘Ei’ yäŋ yänayäŋ yäŋpäŋä man keräpi ‘Ei’-gän yäneŋ. Ba ‘nämo’ yäŋ yänayäŋ yäŋpäŋä, ‘Nämo’-gän kaŋ yäk täŋput. Manjin yäŋmeham taŋirä Anututä kowata waki tamekta nadäŋkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JM5_13","089_5_13","JAS","5","13","13","Inken nanik kubätä konäm butewaki terak kuŋarayäŋ täko uwä Anutu-ken yäŋapik man kaŋ yäwän. Ba äma kubä bänepitä oretoret täŋpayäŋ täko uwä Anutu wäpi iniŋoret kap kaŋ tewän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JM5_14","089_5_14","JAS","5","14","14","Ba injin-kät nanik kubätä käyäm täŋpänä äbot täŋpani täŋo intäjukun äma yämagut päbä yepmaŋpän ume käbäŋi säkgämän gupi terak ärut imiŋkaŋ Anutu-ken yäŋapik man kaŋ yäŋ imik täŋput. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JM5_15","089_5_15","JAS","5","15","15","Eruk, Ekänitä äma u täga yäpän täganeŋ yäŋ nadäkinik ude täŋpäŋä yäŋapik man yänayäŋ täkaŋ uwä, Ekänitä äma käyäm ikek uwä täŋpewän tägawäpäŋ säkgämän api tewek. Täŋkaŋ momini imaka, api peŋ imek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JM5_16","089_5_16","JAS","5","16","16","Unita säkgämän itnayäŋ nadäŋpäŋä momijin kowat yäŋahäwän kaŋ täk täŋput. Täŋkaŋ Anututä täŋkentäŋ tamikta yäŋapik man kaŋ yäk täŋput. Eruk ude täŋirä Anututä in api tepmaŋpän täganeŋ. Nadäkaŋ? Äma siwoŋi täŋo yäŋapik man uwä kehäromi nikek. Unitä yäŋapik man yäweko uwä ämawebe ätu täga täŋkentäŋ yämek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JM5_17","089_5_17","JAS","5","17","17","Unita Elaijata nadäwut; Elaija uwä äma nin ŋodewanigän upäŋkaŋ iwäntä tawektawä yäŋpäŋ Anutu-ken ehutpäŋ yäŋapiŋirän kadäni ukengän iwän nämo taŋkaŋ komegän ijiŋ päŋku obaŋ yaräkubä itkaŋ komepak 6 ude täreŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JM5_18","089_5_18","JAS","5","18","18","Ude täŋpänkaŋ mäden äneŋi yäŋapik man yäŋpewän, iwäntä tawänkaŋ ketem piäken nanik ba imaka imaka waŋkuŋo u äneŋi ahäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JM5_19","089_5_19","JAS","5","19","20","Notnaye, inken nanik kubätä Anutu täŋo man bureni-inik u peŋkaŋ jopjop kuŋarirän noripak kubätä äneŋi kädet siwoŋi-ken yäŋikŋat yäpmäŋ äbayäŋ täko uwä kädet tägagämän-inik api täŋpek. Unita in man ŋo ket nadäwut; Äma kubätä noripaki kubä waki ba bipmäŋ urani kädet-ken nanik imagut yäpmäŋ päbä kädet siwoŋi-ken tewayäŋ täko uwä täŋkentäŋ imiŋirän äma waki täŋpani unitäŋo mäjoni uwä kumäk-inik nämo api täŋpek. Täŋpäkaŋ kädet ude terak Anututä momi mäyap api peŋ morewek.");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("P11_1","090_1_1","1PE","1","1","1"," Man ŋowä Pita näkä kudän täyat. Näk Jesu Kristo täŋo aposoro kubä. Täŋpäkaŋ Anututä inita biŋam yäpmäŋ daniwani ämawebeniye komejin-ken nanik täwat kireŋpewä Pontus, Galesia, Kapadosia, Esia ba Bitinia komeken kuŋtäŋpä kuŋkuŋo inta kudän täŋpäŋ tamitat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("P11_2","090_1_2","1PE","1","2","2","Inä Jesu Kristo täŋo mani buramikta ba nägäritä bänepjin ärutpak täneŋta Anutu Nantä iniken nadäk tawaŋ terak iwoyäŋpäŋ tepmaŋkuk. Ude täŋirän Kudupi Munapikitä täŋpewän äbot siwoŋi kudupi-inik it täkaŋ. Eruk, Anutu-ken nanik orakorak ba bänep pidämtä inken tokŋek päton. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("P11_3","090_1_3","1PE","1","3","3","Anutu, Ekäninin Jesu Kristo unitäŋo nani ba Anutuni, unitäŋo wäpi biŋam iniŋoret täkäna! U butewaki pähap nadäŋ nimiŋpäŋ Jesu kumbani-ken nanikpäŋ wädäŋ tädotkuko uterak irit kodaki nimiŋkuk. Täŋpäŋ irit kodaki unitä kehäromi nimiŋirän nin imaka tägatäga api nimeko u yäpmäkta bänep oretoret terak itsämäŋkamäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("P11_4","090_1_4","1PE","1","4","4","Bureni-inik! U nin kunum gänaŋ Irit täga, paot-paori nämo u yäpmäkta biŋam iwoyäŋ nipmaŋkuk. Irit u säkgämän-inik, imaka kubätä täga nämo api täŋpän waneŋ. Imaka tägatäga u nanakiye inta biŋam peŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("P11_5","090_1_5","1PE","1","5","5","Unita Kristota nadäŋ imikinik täk täkaŋ in Anututä kehäromini terak watä it tamiŋirän säkgämän it yäpmäŋ äroŋirä api tämagurek. Anutu täŋo täŋkentäk bureni unitä kadäni tärek-tärekken kwawak ahäkta itsämäŋ nimitak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("P11_6","090_1_6","1PE","1","6","6","Mebäri unita oretoret pähap nadäk täkaŋ. Upäŋkaŋ kome terak ŋo kadäni keräpi-tagän nadäkinikjinta yäŋpäŋ bäräpi mebäri mebäri ahäŋ tamiŋirä komi nadäk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("P11_7","090_1_7","1PE","1","7","7","Täŋpäkaŋ bäräpi u nadäkinikjin täŋkehärom taŋpäŋ imaka bureni äworewekta ahäŋ tamik täkaŋ. Uwä gol ude. Gol, imaka tägagämän unitäŋo bureni kaŋ-ahäkta kädäp-ken ijik täkaŋ. Täŋpäkaŋ gol uwä paotpaot ikek. Täŋ, nadäkinikjin u gol irepmitpäŋ imaka tägagämän-inik kubä itak. Unita bäräpi mebäri mebäri ahäŋ tamik täkaŋ u kädäptä gol täŋ-kehäromtak täyak ude nadäkinikjin täŋkehärom taŋpäŋ kehäromigän pen itta ahäŋ tamik täkaŋ. Nadäkinik ikek it yäpmäŋ äroŋirä kadäni tärek-tärekken, Jesu kwawak ahäŋ tamiŋpäŋ in taniŋ oretpäŋ wäpjin biŋam tamiŋpäŋ epmäget kudän ikek api tepmaŋpek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("P11_8","090_1_8","1PE","1","8","8","Täŋpäkaŋ in Kristo dapunjintä nämo kaŋkuŋ ba apiŋo nämo kak täkaŋ upäŋkaŋ unita gäripi pähap nadäŋpäŋ nadäŋ imikinik täk täkaŋ. Unita oretoret pähap inide kubä, imaka paotpaot ikekta nadäk täkaŋ u irepmitpäŋ-nadäk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("P11_9","090_1_9","1PE","1","9","9","Täŋkaŋ nadäkinikjin u jopi nämo. Nämoinik, nadäkinikjin täŋo bureniwä ŋode nadäk täkaŋ; Anututä api nimagurek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("P11_10","090_1_10","1PE","1","10","10","Täŋpäkaŋ Anututä inita biŋam tämagutta tawaŋ peŋkuko u profet bianitä yäŋahäŋkuŋ. Iron pewän ahäŋ tamikta tawaŋ peŋkuko unitäŋo mebärita wäyäkŋek epän taŋi täŋkaŋ siwoŋigän täŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("P11_11","090_1_11","1PE","1","11","11","Kristo täŋo Munapiktä nadäk-nadäki täŋpidäm taŋirän Jesutä komi bäräpi u ba u kotaŋpäŋ kumäŋkaŋ äneŋi akuŋpäŋ wäpi biŋam ikek irayäŋ täŋkuko u yäŋahäŋkuŋ. Profet unitä yäŋyabäk epän ŋode täŋkuŋ; Äma waki keri-ken nanik nimagutta yäwani u jidegän api ahäwek, ba kadäni uken imatäken unitä api ahäwek? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("P11_12","090_1_12","1PE","1","12","12","Epän ude täŋkuŋo upäŋkaŋ profet iniken ahäkta nämo, inken ahäkta yäwani u Anututä yäŋahäŋpäŋ yäwetkuk. Täŋpäkaŋ epän täŋkuŋo unitäŋo bureni uwä Anututä Kudupi Munapiki iniŋ kireŋpewän kunum gänaŋ naniktä äpäŋpäŋ Ekäni täŋo manbiŋam yäŋahäwani äma täŋkentäŋ yämiŋirän mani biŋam u yäŋahäŋpäŋ täwerirä nadäŋkuŋ. Täŋpäkaŋ Anututä imaka säkgämän u inken pewän ahäkta yäŋkuko unitäŋo mebäri nadäwä tärekta aŋero imaka, gäripi nadäŋ itkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("P11_13","090_1_13","1PE","1","13","13","Unita bänep nadäk-nadäkjin täŋkehärom taŋpäŋ Ekäni täŋo epän täkta kaŋ pidäm tawut. Täŋkaŋ irit kuŋat-kuŋatjinta watä ket itpäŋ imaka säkgämän, Jesu Kristo kwawak ahäwayäŋ täyak-ken uken yäpnayäŋ täkaŋ unita nadäkinik täŋpäŋ kaŋ kuŋarut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("P11_14","090_1_14","1PE","1","14","14","Ude täŋkaŋ Anutu täŋo nanakiye inä mani buramiŋpäŋ nadäŋ gärip waki, guŋ kadäni-ken yäpmäŋ kuŋatkuŋo u wari nämo yäpmäŋ kuŋatneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("P11_15","090_1_15","1PE","1","15","15","Nämo, in siwoŋi kudupigän kuŋat täkot, tämagurani Anututä siwoŋi kudupi-inik it täyak udegän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("P11_16","090_1_16","1PE","1","16","16","Unita Anutu täŋo man kubä ŋode kudän täwani pätak; Näk kudupi itat unita in udegän kudupigän it täkot. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("P11_17","090_1_17","1PE","1","17","17","Inä Nan yäŋpäŋ Anutu-ken yäŋapik täkaŋ. Täŋ, Nan uwä äma ärowani äpani inigän inigän nämo yäpmäŋ danik täyak. Nämo, ämawebe kudup täktäki terakgän siwoŋi yäpmäŋ danik täyak unita kome terak ŋo kadäni keräpi-tagän itnayäŋ täkaŋ-ken uwä Anutu oraŋ imikinik täŋpeŋ kuŋat täkot. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("P11_18","090_1_18","1PE","1","18","18","In ŋode nadäk täkaŋ; In bianijiye täŋo täŋpäwak kädet iwarirä in suwaŋpäŋ waki u gänaŋ nanik wädäŋ tädotpäŋ tepmaŋkuko uwä, imaka paot-paori ikek, gol ba siliwa moneŋ udewanipäŋ nämo, inä suwaŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("P11_19","090_1_19","1PE","1","19","19","Nämo, uwä Kristo täŋo nägäri gwäki ärowani-inik upäŋ inä suwaŋkuk. Kristo uwä sipsip nanaki gupi terak paräm bärämi nämo, kuräki-inik udewani. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("P11_20","090_1_20","1PE","1","20","20","Kadäni Anututä kunum kenta kome nämo pewän ahäŋirän uken Jesu Kristopäŋ in suwawekta iwoyäŋkuk. Täŋpäkaŋ kadäni tärek-tärekken itkamäŋ-ken ŋoken Anututä ninta yäŋpäŋ Kristo tewän kwawak ahäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("P11_21","090_1_21","1PE","1","21","21","Täŋkaŋ Kristo uterak inä Anutu, Kristo kumäŋ-kumäŋ-ken nanik yäpmäŋ akuŋpäŋ peŋyäŋek epmäget kudän täŋ imiŋkuko unita nadäŋ imikinik täk täkaŋ. Täŋkaŋ nadäkinikjin Anutu terakgän peŋpäŋ imaka kämi yäpmäkta yäwani u bureni api yäpne yäŋ nadäk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("P11_22","090_1_22","1PE","1","22","22","In man bureni yäŋpäŋ buramik täŋirä bänep nadäk-nadäkjin pak taŋkuk. Bänep nadäk-nadäkjin pak täŋkuko unitä in äbot täŋpani notjiye ätukät not bureni-inik täkta kädet täwit tamiŋkuk. Unita bänepjintä notjiye ukät topmäk-topmäk kubägän täŋpeŋ kuŋat täkot. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("P11_23","090_1_23","1PE","1","23","23","Nadäkaŋ? Inä ahäk-ahäk kodaki bäyaŋpäŋ tepmaŋpani. Irit kuŋat-kuŋatjin kodaki uwä ketem kodaki epänken ahäk täkaŋ ude ahäŋkuŋ. Upäŋkaŋ inä yänat epänken piŋirä gämäneŋ äroŋpäŋ wak täkaŋ udewani terak nämo ahäŋkuŋ. In Anutu täŋo man, irit paot-paori nämo uken naniktä imätpäŋ ahäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("P11_24","090_1_24","1PE","1","24","24","Unita Anutu täŋo man kubä terak ŋode pätak; Ämawä wädan udewani. Ba kehäromini uwä wädan irot udewani. Wädantä gämäneŋ äroŋirä irori paot täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("P11_25","090_1_25","1PE","1","25","25","Upäŋkaŋ Anutu täŋo manä irit kehäromi nikek. Uwä paot-paori nämo. Eruk, Manbiŋam Täga täwerani ukeŋowä ubayäŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("P12_1","090_2_1","1PE","2","1","1","Inä ahäk-ahäk kodaki bäyaŋpäŋ tepmaŋpani unita in kädet wakiwaki, täŋpäwak, jop manman, äma täŋyäkŋarani, äma täŋo tuŋumta nadäŋ gärip, ba äma yäŋpäŋ-yabäŋ yäwat, kudän udewani u kudup kaŋ peŋ morewut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("P12_2","090_2_2","1PE","2","2","2","Peŋ moreŋkaŋ nanak pakitä nonoŋta wakiinik yek täkaŋ, in udegän Munapik-ken nanik bänepjin towiwani nonoŋ säkgämän unita nadäk täkot. U naŋpäŋ Ekäni täŋo man terak tägaŋpäŋ Anututa biŋam täkot. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("P12_3","090_2_3","1PE","2","3","3","Inä Ekäni täŋo iron uku naŋpäŋ-nadäŋkuŋo unita u pen nakta gäripi pähap nadäk täkot. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("P12_4","090_2_4","1PE","2","4","4","Unita Ekäni Jesu, mobä bek pähap irit ikek u tubeŋ kuk täkot. Bek uwä ämatä kawä wawäpäŋ yäpmäŋ keweŋkuŋo upäŋkaŋ Anututä iwoyäwani unita kawän tägagämän täŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("P12_5","090_2_5","1PE","2","5","5","In udegän, mobä irit ikek ude irirä Anututä inä inita kudupi äbot säkgämän Munapik täŋo kehäromi terak itta täŋ-kehäromtaŋ tamiŋ itak. Ude täŋirän inä bämop äma, inita iwoyäwani ude itnayäŋ täŋo uwä Jesu Kristo terak Anututa ärawa säkgämän, ini gäripi nadäk täyak ude api täŋ imineŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("P12_6","090_2_6","1PE","2","6","6","Täŋpäkaŋ unita Anutu täŋo man ŋode kudän täwani; Ŋo kawut yäk. Näkä Saion pom terak yot täŋo mobä bek päke unitäŋo intäjukunta kubä peŋkuro uwä näkŋa iwoyäwani, bänepna gämäni yäk. Täŋpäkaŋ äma kubätä unita nadäkinik täŋpayäŋ täko uwä nadäkiniki täŋo bureni yäpmäkta pära nämo api täŋpek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("P12_7","090_2_7","1PE","2","7","7","Unita ämawebe nadäkiniki uterak kwasikot täkaŋ unitä äma unita nadäwä bänepi gämäni täk täyak. Upäŋkaŋ ämawebe nadäkiniki nämota ŋode yäwani; Mobä bek, yot täŋpanitä kawä waki täŋpäpäŋ yäpmäŋ keweŋkuŋo u mobä bek bämopi pähap, intäjukun ude itak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("P12_8","090_2_8","1PE","2","8","8","Täŋkaŋ mobä uterak äma mäyaptä jänani api yäputneŋ ba yewä äreyäwäpäŋ api maŋdäpneŋ. Äma uwä ini ude täkta yäwani udegän Anutu täŋo man nämo buramik täkaŋ unita yewä äreyäwäpäŋ maŋdäpmäk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("P12_9","090_2_9","1PE","2","9","9","Täŋpäkaŋ inä ämawebe udewani nämo. In Anututä inita iwoyäŋpäŋ tepmaŋpani äbot, Intäjukun Äma täŋo bämop ämaniye. In kudupi äboriye bureni-inik, Anututä iniken ämawebeniye. Ba in äma bipmäŋ urani gänaŋ nanik tämagutpäŋ peŋyäŋeki säkgämän u gänaŋ tepmaŋkuko unitäŋo wäpi biŋam yäŋpäŋ yäwet täŋirä ahäŋ patta iwoyäŋ tepmaŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("P12_10","090_2_10","1PE","2","10","10","Täŋkaŋ bian, ämawebe jopi kuŋatkuŋopäŋ apiŋo Anutu täŋo kudupi ämawebeniye ude itkaŋ. Ba bianä Anututä nämo nadäŋ tamiŋirän geŋita biŋam täŋkuŋo upäŋkaŋ apiŋowä nadäŋ tamikinik täŋirän irit kehäromita biŋam täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("P12_11","090_2_11","1PE","2","11","11","Unita notnaye tägagämän, ŋode täwera nadäwut; Inä kome ŋonitäŋo mähemi nämo itkaŋ, inä äbani itkaŋ unita kehärom taŋpäŋ bänepjin täŋo iwan, gup täŋo kaŋgärip ba nadäŋ gärip waki uterak nämo mäneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("P12_12","090_2_12","1PE","2","12","12","Täŋkaŋ Anututa nämo nadäŋ imani bämopi-ken siwoŋigän kuŋat täkot. Ude kuŋatnayäŋ täŋo uwä äma nadäkinik nämo täŋpani uwä mebärijin kawä tärewäpäŋ waki täŋpani yäŋ täwet täkaŋ, man u peŋpäŋ Kristo äbayäŋ täyak kadäni uken Anutu api iniŋ oretneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("P12_13","090_2_13","1PE","2","13","14","Täŋpäkaŋ Ekänita yäŋpäŋ in kädet siwoŋi ŋode kuŋat täkot; Äma kome terak ŋo intäjukun it tamik täkaŋ unitäŋo man buramik täkot. Täŋpäŋ gapman täŋo äma ärowani it täyak u ba unitäŋo epän ämaniye it täkaŋ u imaka, gämori-kengän kuŋat täkot. Äma uwä waki täŋpani komi yämikta ba äma täga oraŋ yämikta epän yäŋ yämani. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("P12_15","090_2_15","1PE","2","15","15","Nadäkaŋ? Anutu täŋo nadäk uwä ŋode; Inä kädet siwoŋi ude kuŋarirä äma nadäk-nadäki gwäjiwanitä inta man waki yäk täkaŋ uwä mäyäk nadäŋpäŋ man waki u wari täwetneŋtawä. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("P12_16","090_2_16","1PE","2","16","16","Täŋkaŋ inä baga man täŋo topmäk-topmäk terak nämo kuŋarani upäŋkaŋ baga man irepmitpäŋ kädet wakiwaki täga täne yäŋ nämo nadäneŋ. Nämoinik, Anutu täŋo watä epän ämaniye ude kuŋatpäŋ mani buramik täkot. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("P12_17","090_2_17","1PE","2","17","17","Ude täŋkaŋ ämawebe kuduptagän oraŋ yämiŋpäŋ äbot täŋpani notjiyeta nadäŋ yämikinik täŋpeŋ kuŋat täkot. Täŋkaŋ Anututa umuntaŋpäŋ u gämori-ken kuŋatpäŋ kome täŋo intäjukun äma u oraŋ imik täkot. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("P12_18","090_2_18","1PE","2","18","18","Äma täŋo epän äma, in intäjukun ämajiye oraŋ yämiŋpäŋ mani buramik täkot. Kome täŋo intäjukun äma bätaki unitagän nämo yäyat. Nämo, komita bok yäyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("P12_19","090_2_19","1PE","2","19","19","Täŋpäkaŋ momijin nämopäŋ jop nadäŋ komi tamiŋirä upäŋkaŋ Anutu nadäŋ imiŋpäŋ bäräpi u kotaŋpäŋ kwikinik kuŋarirä Anututä tabäwän api tägawek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("P12_20","090_2_20","1PE","2","20","20","Täŋ, goret täŋpäkaŋ unita tadäpmäŋirä bäräpi u kotaŋkaŋ kuŋatneŋo uwä netätä butewaki nadäŋ tamek? Nämoinik, upäŋkaŋ kädet siwoŋi täŋpäpäŋ tadäpmäŋirä bäräpi u kotaŋpäŋ kuŋatnayäŋ täŋo uwä Anututä tabäŋirän siwoŋi api täŋpek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("P12_21","090_2_21","1PE","2","21","21","Nadäkaŋ? Inä kädet udegän täkta yäŋ tamani. Imata, Kristo inta yäŋpäŋ komi nadäŋkuk. Ude täŋkuko uwä kädet siwoŋi kubä intä iwatta yäwani u täwoŋäreŋkuk, Anutu täŋo mantä yäyak ude; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("P12_22","090_2_22","1PE","2","22","22","U momi kubä nämo täŋkuk ba jop manman kubä nämo yäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("P12_23","090_2_23","1PE","2","23","23","Täŋkaŋ ibeŋpäŋ man wakiwaki iweräkaŋ kowata udegän nämo täŋkuk. Täŋkaŋ komi imiŋirä kowata man nämo yäwetkuk. Nämo, u man epän siwoŋi täŋpani unitä watä it namiton yäŋ nadäŋpäŋ kwikinik itkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("P12_24","090_2_24","1PE","2","24","24","Täŋkaŋ ninä wakita watä epän peŋpäŋ kädet siwoŋi iwatpäŋ tänekta nintäŋo momitä Jesu uterak äroŋirän päya kwakäp terak yäpmäŋ äroŋkuk. Täŋkaŋ unitäŋo jibitä nin yäpän tägaŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("P12_25","090_2_25","1PE","2","25","25","Bureni, inä yawak ägwän taŋpäŋ kuŋarani ude täŋkuŋopäŋ apiŋo mäjojin kaŋiwarani, watä ämajin pähap u iwatneŋta äneŋi tämagutkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("P13_1","090_3_1","1PE","3","1","2","Webe äpjiye nikek, inta udegän yäwa nadäwut. In äpjiye gämori-ken kuŋat täkot. Täŋpäkaŋ äpjiye ätuwä Anutu täŋo manta nadäkinik nämo täk täkaŋ uwä bänep sukurek man kubä nämo yäwetkaŋ oraŋ yämiŋpäŋ bänep kudupi kuŋarirä äpjiyetä intäŋo täktäk siwoŋi u kaŋpäŋ nadäŋkaŋ bänepi äyäŋut täkot. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("P13_3","090_3_3","1PE","3","3","3","Nadäkaŋ? Gupjin-ken ba gwäkjin-ken täŋkuraŋ-kuraŋ, gwäk pujiŋ topmäk-topmäk, omäk meran täktäk ba tek säkgämän, kaŋgärip ikek täktäk udewanita nadäŋirä bureni-inik nämo täŋpek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("P13_4","090_3_4","1PE","3","4","4","Nämo, inä täŋkuraŋ-kuraŋ uwä bänepjin-ken pewä ahäk täyon. Bänepjin täŋo epmäget bureni paot-paori nämo uwä bänep kwini, mämä wareŋ-wareŋi nämo. Epmäget udewanita Anututä nadäwän ärowani täk täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("P13_5","090_3_5","1PE","3","5","5","Täŋpäkaŋ webe kudupi biani ätu, Anutu-tagän nadäŋ imikinik täŋkuŋo unitä epmäget udewani yäpmäŋ kuŋatkuŋ. Yäpmäŋ kuŋatpäŋ iniken äpiye oraŋ yämik täŋkuŋonik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("P13_6","090_3_6","1PE","3","6","6","Sara u webe udewani. U Abraham täŋo man buramiŋpäŋ ärowanina yäŋ iwet täŋkukonik. Täŋpäkaŋ in udegän, täktäk täga täŋkaŋ täŋumun-umun ba nadäwätäk nämo täŋpäŋ kuŋatnayäŋ täŋo uwä Sara täŋo äperiye ude api itneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("P13_7","090_3_7","1PE","3","7","7","Täŋpäkaŋ ämani, inta udegän yäwa nadäwut. Webejiye uwä kehäromini inigän äpani bumik unita nadäwä tärewäpäŋ nadäŋ yämikinik täŋpeŋ kuŋat täkot. Täŋkaŋ u inkät irit kehäromita biŋam penta iwoyäŋ tamani unita oraŋ yämik täkot. Ude tänayäŋ täŋo uwä imaka kubätä yäŋapik manjin täga nämo api itpipiwek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("P13_8","090_3_8","1PE","3","8","8","Eruk, kuduptagänta ŋode yäwa; In bänep kubägän täŋpäŋ bätakigän kuŋat täkot. Täŋkaŋ nägät moräkjiye ude äbot täŋpani notjiyeta nadäŋ yämikinik täŋpäŋ gämori-ken kuŋatpäŋ butewaki ba bänep kwini kowata kowata täŋpeŋ kuŋat täkot. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("P13_9","090_3_9","1PE","3","9","9","Täŋpäkaŋ ämatä waki täŋ tamiŋirä kowata waki nämo täŋ yämineŋ. Ba tebeŋirä kowata nämo yebeneŋ. Nämo, Anututä imaka säkgämän kubä täŋ tamikta tämagutkuko unita inä äma udewanita yäŋpäŋ Anutu-ken yäŋapiŋirä kaŋ täŋkentäŋ yämän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("P13_10","090_3_10","1PE","3","10","10","Unita Anutu täŋo man ŋode kudän täwani; Äma kubätä säkgämän itkaŋ oretoret terak kaŋ it yäpmäŋ ärowayäŋ nadäŋpäŋä ŋode täŋpek; Jop manman ba man käbäŋi kubä nämo yäwek. Nämoinik! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("P13_11","090_3_11","1PE","3","11","11","Kädet waki mäde ut imiŋpäŋ kädet täga ugän iwarek. Täŋkaŋ kädet täga u kaŋ-ahäŋpäŋ ämawebe ätukät bänep kubägän itta gwäk pimiŋpäŋ epäni täŋpek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("P13_12","090_3_12","1PE","3","12","12","U imata, Ekänitä ämawebe siwoŋi yabäŋ yäwatpäŋ yäŋapik man yäk täkaŋ u nadäŋ yämik täyak. Täŋ, äma kädet waki täk täkaŋ u mäde ut yämik täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("P13_13","090_3_13","1PE","3","13","13","In kudän tägatäga täkta gwäk pimiŋpäŋ täŋirä netätä iwan täŋ tamek? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("P13_14","090_3_14","1PE","3","14","14","Täŋpäkaŋ irit kuŋat-kuŋat siwoŋi täŋpeŋ kuŋarirä komi epän jop nadäŋ täŋ taminayäŋ täkaŋ unita nadäwätäk nämo täneŋ. Imata, inä Anutu täŋo oretoret terak kuŋat täkaŋ. Unita ämata nämo umuntäneŋ. Ba umun man täwetnayäŋ täŋo unita imaka, nämo umuntäneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("P13_15","090_3_15","1PE","3","15","15","Nämo, bänepjintä Kristota nadäŋirä Ekäni kudupi ude täŋpäpäŋ oraŋ imik täkot. Ude täŋkaŋ Irit täga api yäpne yäŋ nadäkinik täk täkaŋ unita täwet yabäk tänayäŋ täkaŋ u mebäri kwawak yäwetta pidämtak täkot. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("P13_16","090_3_16","1PE","3","16","16","Täŋkaŋ jäpi terak nämo, man kwini terak yäwet täkot. Täŋkaŋ Anutu iŋamiken siwoŋigän kuŋarirä Kristo iwatpäŋ siwoŋi kuŋat täkaŋ unita yäŋärok täwetnayäŋ täkaŋ uwä mani waki unita mäyäk api nadäneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("P13_17","090_3_17","1PE","3","17","17","Täŋpäkaŋ Anututä nadäŋ tamiŋirän in kädet täga täŋpeŋ kuŋarirä iwan täŋ taminayäŋ täŋo uwä imaka täga kubä yäŋ nadäneŋ. Täŋ, waki täŋirä kowata täŋ tamineŋo unita täga yäŋ nämo nadäneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("P13_18","090_3_18","1PE","3","18","18","Täŋpäkaŋ Kristo komi udegän nadäŋkuko unita nadäwut. U siwoŋitä wakijinta kowata kadäni kubägän, kämita nikek kumbuk. U siwoŋitä äma gwäjiwani in Anutu-ken tepmaŋpekta ude uwä täŋkuk. U komegup ikek itkuko unita utpewä kumbänpäŋ äneŋkuŋ. Komegup utpewä kumbuko upäŋkaŋ Munapiktä täŋpewän kodak taŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("P13_19","090_3_19","1PE","3","19","19","Täŋpäŋ Munapik unitäŋo kehäromi terak äma kumbani täŋo mäjo, komi yotken irani uken äpmo Anutu täŋo man yäŋahäŋpäŋ yäwetkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("P13_20","090_3_20","1PE","3","20","20","Täŋpäkaŋ kumbani täŋo mäjo uwä ämawebe Noa täŋo kadäni-ken Anutu täŋo mani nämo buramiŋkuŋo unitäŋo mäjo. Kadäni uken Noa gäpe pähap täŋ irirän Anutu ämawebe bänepi sukurekta itsämbuk. Itsämäŋ irirän äma yarägän, 8 udetägän, gäpe gänaŋ äroŋirä umetä oraŋ yämiŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("P13_21","090_3_21","1PE","3","21","21","Täŋpäkaŋ unitäŋo kukŋini ŋode; Ume oraŋ yämiŋkuko uwä ume ärutärut apiŋode waki keri-ken nanik tämagut täyak ude bumik. Täŋ, ume ärutärut uwä gupjin täŋo garok nämo ärut täyak. Nämo, ume ärutärut uwä Anutu iŋamiken siwoŋi api kuŋaret yäŋ yäŋkehäromtak man. Täŋpäkaŋ waki keri-ken nanik tämagut täyak uwä Jesu Kristo kumbani-ken nanik akuŋkuko, kehäromi uterak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("P13_22","090_3_22","1PE","3","22","22","Jesu Kristo u kumbani-ken nanik akumaŋ kunum gänaŋ äroŋkuko uwä apiŋo Anutu keri bure käda itkaŋ aŋero ba imaka kehäromi nikek, wäpi biŋam ikek kunum terak it täkaŋ u kuduptagän intäjukun it yämiŋpäŋ yabäŋ yäwat itak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("P14_1","090_4_1","1PE","4","1","1","Täŋpäkaŋ Kristo uwä gupi-ken komi nadäŋkuko unita nadäk-nadäk unitä iŋitpäŋ kuŋatkuko udegän iŋitpäŋ bänepjin täŋ-kehäromtak täkot. U imata, äma gupi-ken komi taŋi nadäwani uwä momi kädet pen iwatta bitnäk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("P14_2","090_4_2","1PE","4","2","2","Unita bänepjin täŋkehärom taŋpäŋ kome terak ŋo itnayäŋ täkaŋ uwä nadäŋ gärip waki täŋo kädet nämo iwatpäŋä, kädet Anututä gäripi nadäk täyak ugänpäŋ kaŋ iwarut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("P14_3","090_4_3","1PE","4","3","3","In bian, bänepjin nämo sukureŋpäŋ guŋ ämatä täk täkaŋ udegän ŋode bumta täk täŋkuŋonik; Kubokäret, kaŋgärip nadäŋ gärip waki, kap wakiwaki teŋit, ume komi naŋkaŋ täŋguŋguŋ täŋit, ba anutu jopi nadäŋ yämik-yämik kädet waki u täk täŋkuŋonik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("P14_4","090_4_4","1PE","4","4","4","Täŋpäkaŋ apiŋo kädet udewani bok täkta bitnäŋirä Anututa nämo nadäwani ämatä kikŋutpäŋ-nadäwä nämo tägawäpäŋ tabäŋ mägayäŋpäŋ yäŋärok täwet täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("P14_5","090_4_5","1PE","4","5","5","Ude täwet täkaŋ upäŋkaŋ kämiwä Anutu iŋamiken mebärini api yäŋahäneŋ. U imata, Anutu uwä äma kumbani ba äma kodak irani täŋo täktäk yäpmäŋ danikta pidämtak täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("P14_6","090_4_6","1PE","4","6","6","Täŋpäkaŋ ämawebe bian kumäŋ täŋpä kuŋkuŋo u Anutu täŋo Manbiŋam Täga yäwerirän nadäŋkuŋ. U momi täŋpani kuduptagän ude, kumäkta biŋam täŋkuŋo upäŋkaŋ mäjonitä Anutu täŋo irit ikek täneŋta manbiŋam u yäwetkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("P14_7","090_4_7","1PE","4","7","7","Eruk, imaka päke unitäŋo paotpaot kadäni keräp täyak. Unita Anutu-ken yäŋapik man säkgämän yäna yäŋpäŋ bänep nadäk-nadäkjinta, ba irit kuŋat-kuŋatjinta watäni ket itpäŋ kuŋat täkot. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("P14_8","090_4_8","1PE","4","8","8","Täŋpäkaŋ intäjukun-inik ŋode täk täkot; Bänep iron kädet iŋit-inik täŋpäŋ kuŋat täkot. Imata, iron kädet unitä momi mäyap-inik yejämäk täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("P14_9","090_4_9","1PE","4","9","9","Unita yäŋgaŋa-gaŋakät nämo, notjiye yotjinken yäŋ-yäkŋat yäpmäŋ äroŋpäŋ iron täŋ yämik täkot. Täŋkentäk kowata kowata ude täk täkot. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("P14_10","090_4_10","1PE","4","10","10","Nadäkaŋ, Anututä iniken ironi terak inta iron inigän inigän tamiŋkuk. Unita in kubäkubätä Anutu täŋo epän ämaniye ude itkaŋ iron injinta-injinta tamani upäŋ Anutu täŋo kudupi ämawebe täŋkentäŋ yämik-tagän yäpmäŋ kuŋat täkot. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("P14_11","090_4_11","1PE","4","11","11","Ŋodeta yäyat; Äma kubäta Anutu täŋo manbiŋam yäŋahäkta iron imaniwä, eruk Anutu täŋo meni yäpmäŋpäŋ yäŋahäwek. Ba äma kubäta täŋkentäk epän täkta iron imaniwä, eruk, kehäromi Anututä imik täyak uterak epän u täŋpek. Täŋpäkaŋ Jesu Kristo terak Anutu täŋo wäpi biŋam taŋi ahäŋ parän yäŋpäŋ imaka u ba u tänayäŋ täŋo u kudup säkgämän kaŋ täŋput. U imata, epmäget peŋyäŋek ba kehäromi pat imiŋkuko unitä tärek-täreki nämo api pat imiŋ yäpmäŋ ärowek. U Bureni. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("P14_12","090_4_12","1PE","4","12","12","Notnaye tägagämän, nadäkinikjin täŋkehärom takta komi kädäp ikek ahäŋ tamiŋirä imaka kudupi yäŋkaŋ nämo kikŋutneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("P14_13","090_4_13","1PE","4","13","13","Nämo, ŋode nadäŋpäŋ oretoret kaŋ täŋput; Kristotä komi nadäŋkuko u täŋkentäŋpäŋ bok nadäkamäŋ yäŋ kaŋ nadäwut. Ude tänayäŋ täŋo uwä Jesu täŋo kehäromi ba peŋyäŋeki kwawak ahäwayäŋ täyak-ken uken bänep oretoret inipärik kubä api nadäneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("P14_14","090_4_14","1PE","4","14","14","Nadäkaŋ, Kristo wäpita yäŋpäŋ sära täwerirä tägagämän yäŋ nadäŋpäŋ ŋode kaŋ nadäwut; Anutu täŋo Munapik, peŋyäŋek ikek u nintä terak itak unita ude täŋ nimik täkaŋ yäŋ nadäk täkot. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("P14_15","090_4_15","1PE","4","15","15","Upäŋkaŋ in kubätä kädet waki kubä ŋodewani täŋpäŋ kowata komi nadäweko uwä nämo tägawek; Äma kumäŋ-kumäŋ urut, ba kubota täktäk, ba täŋyäkŋatpäŋ äma täŋo epän täŋpäwak täktäk ba kudän waki ätu täktäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("P14_16","090_4_16","1PE","4","16","16","Täŋ, kubätä Kristo täŋo äma ude irirän komi iminayäŋ täkaŋ unita mäyäk nämo nadäwek. Nämo, äma uwä bänepitä oretpäŋ Kristo wäpi iŋitat yäŋ nadäŋpäŋ Anututa bänep täga nadäŋ imek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("P14_17","090_4_17","1PE","4","17","17","Unita nadäkaŋ? Anututä man epäni täkta kadäni ahätak. Iniken äboriye ninken jukun pewän ahätak ŋo. Täŋ, iniken äboriyeinik-ken man epän u yäput peyak u täŋpäwä ämawebe mani biŋam täga nämo buramik täkaŋ unita jide api pewän ahäŋ yämek? U komi pähap api yämek! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("P14_18","090_4_18","1PE","4","18","18","Man unita man kubä ŋode kudän täwani pätak; Anututä äma siwoŋi inita biŋam yepmakta komi epän täk täyak u täŋpäwä, äma Anutu mäde ut imiŋpäŋ momi täk täkaŋ unita kowata jide u api ahäŋ yämek? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("P14_19","090_4_19","1PE","4","19","19","Unita Anututä äma kubä nadäŋ imiŋirän äma keri terak komi nadäŋpäŋä Anututä watäni irekta gupi iniŋ kireŋpäŋ kädet täga pen iwarek. U imata, Anutu uwä äma u pewän ahäwani, ba äma unitäŋo watä ämani säkgämän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("P15_1","090_5_1","1PE","5","1","1","Eruk, äbot täŋpani täŋo watä äma inta man kubä täwerayäŋ. Näk imaka, watä äma in udewanigän, ba Kristotä komi nadäŋkuko u dapunatä kaŋkut. Ba Kristotä peŋyäŋek ba wäpi biŋam ikek äbäŋpäŋ ämawebeniyeta wäpi biŋam yämayäŋ täyak-ken uken näkkät bok api yäpne. Unita in epänjin säkgämän täkta man kädet ŋode täwetat; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("P15_2","090_5_2","1PE","5","2","2","Inä Anutu täŋo yawakiye ketjin terak pewani unita watäni säkgämän it täkot. Gaŋani terak, ämatä epän u täkta peŋ täwerirä ude nämo täneŋ. Nämo, bänep nadäk-gärip kubä terakgän täneŋ. Ba epän uterak moneŋ taŋi kaŋ yäpna yäŋ nämo nadäneŋ. Nämo, bänepjin kädäp ijiwäpäŋ täna yäŋ gäripgän nadäŋpäŋ täneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("P15_3","090_5_3","1PE","5","3","3","Täŋkaŋ in wäpjin biŋam ikek ude itkaŋ ämawebe Anututä ketjin-ken pewani u, ärowani itkamäŋ yäŋpäŋ komi epän nämo yämineŋ. Nämo, kädet kuroŋ säkgämän kaŋ täŋpäŋ-yäwoŋärewut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("P15_4","090_5_4","1PE","5","4","4","Ude tänayäŋ täkaŋ uyaku eruk Watä Äma Intäjukun-inik itak unitä kwawak ahäwayäŋ täyak-ken uken gwäki säkgämän, nämo wawani ba nämo paorani upäŋ api yäpneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("P15_5","090_5_5","1PE","5","5","5","Eruk äma gubaŋi, in ekänijiye täŋo man buramiŋpäŋ gämori-ken kaŋ kuŋarut. Täŋpäkaŋ in kuduptagän äpani ude itkaŋ äpani täŋo kudän ude kowata kowata täŋpäŋ kaŋ kuŋarut. Man unita man kubä ŋode kudän täwani pätak; Anututä äma inita nadäwä ärowani täk täkaŋ unita iwan täŋ yämiŋkaŋ äma inita nadäwä äpani täk täkaŋ unita oraŋ yämik täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("P15_6","090_5_6","1PE","5","6","6","Unita injinken gärip peŋpäŋ Anutu Kehäromi u gämori-kengän kaŋ kuŋarut. Ude täŋpeŋ kuŋarirä ini kadäni pewani-ken api oraŋ tamek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("P15_7","090_5_7","1PE","5","7","7","Nadäkaŋ, Anututä inta nadäŋ tamikinik täk täyak unita bäräpi ahäŋ tamik täkaŋ u keri-kengän pek täkot. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("P15_8","090_5_8","1PE","5","8","8","Ude täŋkaŋ irit kuŋat-kuŋatjin ba bänep nadäk-nadäkjinta watäni itpäŋ dapun täŋpäŋ kuŋat täkot. U imata, Satan, intäŋo iwanjin u, aŋ ägwäri komigämän kubä udewani unitä äma yeŋpäŋ näŋpa yäŋkaŋ wäyäkŋeŋtäŋ kuŋat täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("P15_9","090_5_9","1PE","5","9","9","Unita nadäkinikjin täŋ-täpäneŋpäŋ äma waki u yokut tärek-tärek täŋpäŋ kuŋat täkot. Nadäkaŋ? Äbot täŋpani notjiye komeni komeni ittäŋ kukaŋ u komi intä nadäk täkaŋ udegän nadäk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("P15_10","090_5_10","1PE","5","10","10","Komi nadäk täkaŋ upäŋkaŋ kadäni keräpi-tagän api nadäneŋ. U täreŋirän Anututä ini tepmaŋpän tägawäpäŋ bänepjin api täŋ-kehäromtaŋ tamek. Ude täŋ tamiŋirän kehäromigän api it yäpmäŋ kuneŋ. Nadäkaŋ? Anutu uwä orakorak mähemi. Unitä in Kristo-kät kentäŋpäŋ wäpi biŋam tärek-täreki nämo u yäpmäkta yäŋpäbä tepmaŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("P15_11","090_5_11","1PE","5","11","11","Unita Anutu uken kehäromi pen pat yäpmäŋ kuk täyon! U Bureni. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("P15_12","090_5_12","1PE","5","12","12","Man kudän keräpi ŋo Silastä täŋkentäŋ namiŋpäŋ kudän täyak. Silas u notninpak bureni-inik yäŋ nadätat. Täŋpäkaŋ man kudän täŋ tamitat ŋowä bänepjin täŋpidäm takta, ba kädet Anututä orakoraki bureni inta tamik täyak u täwoŋärekta täyat. Unita orakorak uterak yeŋkehärom taŋpäŋ kaŋ irut! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("P15_13","090_5_13","1PE","5","13","13","E man kubä ŋode; Babilon nanik äbot täŋpanitä oretoret man, man kudän ŋo terak täwetkaŋ. Ämawebe uwä Anututä inkät bok inita biŋam iwoyäŋpäŋ tepmaŋpani. Täŋpäkaŋ nanakna Mak u imaka, inta oretoret man täwetak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("P15_14","090_5_14","1PE","5","14","14","Eruk, äbot täŋpani notjiyekät not täŋpäŋ kowat iniŋ orerän täk täkot. Täŋpäkaŋ bänep pidäm, Kristo täŋo äboriye bureni intä terak ärok täyon. Ugän.");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("P21_1","091_1_1","2PE","1","1","1","Man ŋowä Saimon-Pita näkä kudän täyat. Näk Jesu Kristo täŋo watä epän äma ba aposoro kubä. Täŋkaŋ ämawebe nadäkinik nintä yäpmäŋ kuŋat täkamäŋ udegän yäpmäŋ kuŋat täkaŋ inta yäŋpäŋ man ŋo kudän täyat. Nadäkinik yäyat uwä nadäkinik Anutunin ba waki keri-ken nanik nimagurani Jesu Kristo unitäŋo täktäk siwoŋi terak yäpumäŋo u. Nadäkiniknin u imaka jopi nämo, unita iyap takinik täk täkamäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("P21_2","091_1_2","2PE","1","2","2","Täŋpäkaŋ Anutu ba Ekäninin Jesu Kristo unitäŋo manbiŋam daniŋpäŋ yäŋpäŋ-nadäk täŋ irirä unitäŋo orakoraki ba bänep pidämtä inken tokŋek-inik pat tamik täyon. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("P21_3","091_1_3","2PE","1","3","3","Jesu Anutu ude itkaŋ kehäromini inipärik kubä unitä kehäromi nimiŋ moreŋirän irit kehäromita biŋam itta, ba kudän Anututä ini gäripi nadäk täyak u täŋpeŋ kuŋatta nadäk kädet ätuta wäyäkŋenaŋi nämo. Ude kuŋatneta mebärini käbop nämo peŋkaŋ wäpi biŋam peŋyäŋek ikek kwawak niwoŋäreŋkuk. Uterak, ba ninta yäŋpäŋ epän säkgämän kubä täŋkuko uterak inita biŋam yäŋpäbä nipmaŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("P21_4","091_1_4","2PE","1","4","4","Ude täŋkuko uwä imaka säkgämän-inik, gwäki ärowani nimikta yäŋkehärom taŋkuko u nimiŋkuko ubayäŋ. Täŋirän iron uterak kome täŋo nadäŋ gärip ba kaŋgärip waki äma täŋo bänepi täŋpänwak täkaŋ u täga irepmitpäŋ bänep nadäk-nadäkjin Anutu täŋo ude bumik äworek täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("P21_5","091_1_5","2PE","1","5","5","Mebäri unitagän kudän siwoŋi mebäri mebäri yäpurärätpäŋ yäpurärätpäŋ täŋpäŋ kuŋat täkot. Nadäkinikjin nikek itkaŋ kudän siwoŋi pewä ahäwäpäŋ kaŋ kuŋarut. Täŋkaŋ kudän siwoŋi terak kuŋatpäŋ kudän siwoŋi Anututä gäripi nadäk täyak unita yäŋpäŋ-nadäk täk täkot. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("P21_6","091_1_6","2PE","1","6","6","Ude täŋkaŋ irit kuŋat-kuŋatjinta watäni itkaŋ bäräpi gänaŋ gwäk pimiŋpäŋ kuŋat täkot. Ude täŋkaŋ Anututä iniken kudän siwoŋi u iŋitpäŋ ini bumikgän kuŋat täkot. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("P21_7","091_1_7","2PE","1","7","7","Ude täŋpäŋ notjiye kowat nadäŋ imän täŋpäŋ iron kädet bureni pewä ahäk täyon. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("P21_8","091_1_8","2PE","1","8","8","Kudän udewani koreŋpäŋ yäpmäŋ kuŋatneŋ. Yäpmäŋ kuŋarirä taŋi tokŋenayäŋ täkaŋ uwä eruk nadäk Jesu Kristoken nanik yäpuŋo uwä jopi nämo api täŋpek. Nämo, u irit kuŋat-kuŋatjinken bureni ahäŋ-bumbum api täneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("P21_9","091_1_9","2PE","1","9","9","Täŋ, äma kubätä kudän siwoŋi udewani nämo yäpmäŋ kuŋarayäŋ täko uwä Anututä kädet ude kaŋ iwarut yäŋ niwet täyak u nämo nadäwän tumbani yäŋ iwetne. U äma dapuri tumbani ba dapuri waki ude bumik. U momini biani ärutpak täwani unita guŋ täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("P21_10","091_1_10","2PE","1","10","10","Eruk notnaye, in äma udewani nämo äworeneŋ. Nämo, Anututä inita biŋam iwoyäŋpäŋ tämagutkuko unita gwäk pimiŋpäŋ iniken äbot itta epäni kehäromi täneŋ. Ude tänayäŋ täŋo uyaku nadäkinikjin nämo pewä putärewäpäŋ täŋyabäk-ken nämo api mäneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("P21_11","091_1_11","2PE","1","11","11","Kädet ude terak Anututä Ekäninin ba waki keri-ken nanik nimagurani ämanin Jesu Kristo täŋo kaŋiwat yewani paot-paori nämo u gänaŋ ärokta api taniŋ kirewek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("P21_12","091_1_12","2PE","1","12","12","Notnaye, man u nadäkaŋ. Ba Anutu täŋo man buramiŋpäŋ yäpmäŋ kuŋat täkaŋ u bureni-inik yäŋ nadäŋpäŋ kehäromigän iŋit täkaŋ. Upäŋkaŋ näk intä man u täŋguŋ takta gäripi nämo nadätat. Unita yäŋpäŋ kadäni kadäni pen api täwet täŋpet. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("P21_13","091_1_13","2PE","1","13","13","Ŋode kaŋ täŋpa yäŋ nadätat; Nämo kumäŋkaŋ irayäŋ täyat ude bänep nadäk-nadäkjin äneŋi täŋpidäm takta man u wari wari pen api täwet täŋpet. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("P21_14","091_1_14","2PE","1","14","14","U imata, näkä kumäkta kadäni keräp täyak yäŋ nadätat, Ekäninin Jesu Kristotä näwetkuko ude. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("P21_15","091_1_15","2PE","1","15","15","Unita näk inken täwetpäŋ täwoŋärek epän kehäromi täŋpayäŋ. Ude täŋpayäŋ täro uyaku kumäŋirawä man täwetpäŋ täwoŋärek täk täyat u juku piŋpäŋ api yäpmäŋ kuŋatneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("P21_16","091_1_16","2PE","1","16","16","In nadäkaŋ; Ekäninin Jesu Kristotä kehäromi nikek äbayäŋ täyak unitäŋo manbiŋam uku täwetpäŋ täwoŋärek täŋ yäpmäŋ äbumäŋo uwä äma täŋo kobap manpäŋ nämo täwetkumäŋ. Nämoinik, dapunintä Anutu täŋo wäpi biŋam peŋyäŋek pähap ikek uterak ahäŋirän bureni kaŋkumäŋo unita yäk täkamäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("P21_17","091_1_17","2PE","1","17","17","Nin kaŋpäŋ nadäŋitna Anutu Nanintä oraŋ imiŋpäŋ wäpi biŋam iniŋ oretkuk. Täŋkaŋ Anutu wäpi biŋam säkgämän-inik, inipärik kubä iranitä Jesu ŋode iwerirän nadäŋkumäŋ; Ŋowä nanakna bureni, näkŋaken bänepna gämäni-inik. Unita gäripi pähap nadäk täyat yäŋ yäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("P21_18","091_1_18","2PE","1","18","18","Man kotäk uwä, pom kudupi uterak iritna kunum gänaŋ naniktä äpäŋirän nadäŋkumäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("P21_19","091_1_19","2PE","1","19","19","Ude kaŋpäŋ nadäŋkumäŋo unita man profet bianitä yäŋahäwani unita nadäkinik bureni täk täkamäŋ. Unita in imaka, manbiŋam u juku peŋpäŋ nadäŋpäŋ yäpmäŋ kuŋarirä api tägawek. Profet täŋo man u topän täŋo peŋyäŋektä bipmäŋ urani gänaŋ peŋyäŋek täyak ude. Topäntä ijiŋ yäpmäŋ kuŋtäyon kome yäŋek täyak udegän man unitä bänepjin-ken peŋyäŋeŋ tamiŋ yäpmäŋ kuŋtäyon guk pähap wäpi abäyäŋektä kaŋ ahäŋ tamän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("P21_20","091_1_20","2PE","1","20","20","Täŋpäkaŋ ŋodeta nadäkinik täŋput; Imaka kämi ahäkta yäwani profet bianitä yäŋkuŋo u iniken nadäk terak nämo yäŋahäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("P21_21","091_1_21","2PE","1","21","21","Nämo, profet man biani kubä ämatä iniken nadäk terak kubä nämoinik ahäŋkuk. Nämo, Kudupi Munapiktä bänepi täŋpidäm taŋ yämiŋirän Anututä man yämani u yäŋahäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("P22_1","091_2_1","2PE","2","1","1","Bian profet jopi ätu Isrel ämawebe bämopi-ken itkuŋo udegän in bämopjin-ken api ahäneŋ. Ahäŋkaŋ Anutu wäpi terak jop manman, nadäkinik täŋpäwak man, u käbop käbop bämopjin-ken api yäŋahäŋtäŋ kuneŋ. Ba ugän nämo, Ekäni ärowani suwaŋpäŋ yämagutkuko unita imaka, mäde api ut imineŋ. Ude tänayäŋ täŋo unita Anututä bäräŋek-inik api täŋpän waneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("P22_2","091_2_2","2PE","2","2","2","Täŋpäkaŋ äma mäyaptä unitäŋo kädet kuroŋ iwatpäŋ kudän ämatä nämo tänaŋi u api täneŋ. Täŋirä äma nadäkinik nämo täŋpanitä yabäŋpäŋ man bureni täŋo kädet unita yäŋpäŋ-yabäŋ yäwat api täneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("P22_3","091_2_3","2PE","2","3","3","Täŋpäkaŋ äma jopman yäwani unitä moneŋta yabäŋgärip täŋkaŋ Anutu wäpi terak kobap man mebäri mebäri yäŋ-täkŋarirä moneŋ api yämineŋ. Ude tänayäŋ täkaŋ upäŋkaŋ yäpmäŋ daniwani ämatä manken yepmakta kadäni bian peŋ yämiŋkuko unita itsämäŋtak. Ba yäpmäŋ daniwani ämatä täŋpäwak täŋpayäŋ täko u täga nämo api irepmitneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("P22_4","091_2_4","2PE","2","4","4","Unita imaka bian ahäwani täŋo manbiŋam ŋode täwera nadäwut; Bian aŋero ätutä waki täŋirä Anututä nämo yabäŋ koreŋkuk. Nämo, u geŋi waki, awaŋ bipmäŋ urani gänaŋ uken ureŋ täŋpän äpmoŋpäpäŋ yen kehäromipäŋ pädät täŋpäŋ yepmaŋkuko kadäni pähapta itsämäŋkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("P22_5","091_2_5","2PE","2","5","5","Ba udegän äma biani biani Anututa mäde ut imiŋirä nämo yabäŋ koreŋkuk. Nämo, yäŋirän umetä tokätpäŋ kudup däpuk. Täŋkaŋ Noa, Anutu iŋamiken siwoŋi irit kädet täŋo manbiŋam yäŋahäwani ukät iniken tawaŋken nanik 7 ugänpäŋ täŋkentäŋ yämiŋpäŋ yepmaŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("P22_6","091_2_6","2PE","2","6","6","Ba kubä pen ŋode; Anututä Sodom Gomora ämawebe yabäwän wawäpäŋ yotpärare yarä ukät ämawebe kudup kädäp pewän päŋku pat ijiwäpäŋ kädäkut äworeŋpeŋ kuŋkuŋ. Ude täŋkuko uwä ämawebe Anutu mäde ut imik täkaŋ unitä kaŋpäŋ ŋode nadäkta; Nintä terak udegän api ahäŋ nimek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("P22_7","091_2_7","2PE","2","7","7","Täŋ, äma kubä wäpi Lot, Sodom uken itkuko ugänpäŋ täŋkentäŋ imiŋkuk. Lot, äma täga uwä ämawebetä kädet käbäŋi-inik u täŋirä yabäŋkaŋ nadäŋ bäräp täŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("P22_8","091_2_8","2PE","2","8","8","Ini uwä äma täga upäŋkaŋ kepma kubäkubä ämawebe täŋo täktäki yäkyäki waki u yabäŋpäŋ-nadäŋkaŋ bänepi siwoŋi-ken ägekot pähap nadäŋkuk, ärowani kudän täk täŋkuŋo unita. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("P22_9","091_2_9","2PE","2","9","9","Eruk unita ŋode nadäwut; Ekänitä iniken kudupi ämawebeniye täŋyabäk mebäri mebäri-ken nanik täga täŋkentäŋ yämiŋpäŋ yämagut täyak. Täŋ, ämawebe waki kädet iwatta gäripi nadäk täkaŋ u yabäŋ yäwat itak. Yabäŋ yäwat ittäŋgän kowata yäpmäk-yäpmäk kadäni-ken kowata api yämek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("P22_10","091_2_10","2PE","2","10","10","Bureni, äma kaŋgärip ba nadäŋ gärip waki täŋpäŋ kubokäret kädet ämatä nämo tänaŋi täk täkaŋ u, ba Anutu täŋo man iwatpäŋ gämori-ken kuŋatta bitnäk täkaŋ uwä kowata yäpmäk-yäpmäk kadäni-ken täga nämo api irepmitneŋ. Nämoinik! Äma uwä äma jop manman yäwani bämopjin-ken itkaŋ u. U iniken gupi yäpmäŋ äroŋpäŋ iniken gärip ugän iwat täkaŋ. Täŋkaŋ imaka wäpi biŋam ikek kunum gänaŋ irani u yäŋärok yäwetta umun kubä nämo täk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("P22_11","091_2_11","2PE","2","11","11","Nadäkaŋ, aŋero, äma udewani yärepmit moreŋpäŋ kehäromi nikek it täkaŋ upäŋkaŋ Ekäni iŋamiken itkaŋ jop manman terak nämoinik yäniŋ wärät täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("P22_12","091_2_12","2PE","2","12","12","U kawut! Profet jopi uwä imaka nämo nadäwä tärek täkaŋ unita man waki bumta yäk täkaŋ. U tom ägwäri bumik, nadäk-nadäki nämo. Tom ude, iniken gup täŋo gärip ugän iwaräntäk täkaŋ. Tom ämatä yabäŋpäŋ däpmäkta yäwani udegän äma uwä paotta biŋam täkta yäwani. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("P22_13","091_2_13","2PE","2","13","13","Uwä äma ätuta komi yämik täkaŋ kowata komi udegän api yäpneŋ. Imaka unita gäripi nadäk täkaŋ uwä käbop nämo peŋkaŋ kepma käroŋ gäripini däpmäŋ tärekta kudän waki mebäri mebäri wari wari täk täkaŋ. Ba inkät ketem bok täŋnak täkaŋ unitä äŋnak-äŋnakjin uwä täŋpewä imaka käbäŋ täwani taräki ude äworek täkaŋ. Ude täŋpäŋ oretoret täk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("P22_14","091_2_14","2PE","2","14","14","Täŋpäŋ ugän nämo. U webe yabäŋgärip taŋpäŋ yäwarän täktagän nadäk täkaŋ. Momi täkta gäripi nadäk täkaŋ, u däpmäŋ tärenaŋi nämo. Ude täŋkaŋ ämawebe nadäkiniki kehäromi nämo udewani täŋyäkŋat-pewä momi täk täkaŋ. Täŋkaŋ äma ätuta nämo nadäk täkaŋ. Nämoinik, initagän nadäkinik täŋpäŋ iniken gärip däpmäŋ tärektagän nadäŋpeŋ kuŋat täkaŋ. Unita Anututä api däpmäŋ morewek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("P22_15","091_2_15","2PE","2","15","15","Kädet siwoŋita mäde ut imiŋpäŋ täŋguŋguŋ täŋtäŋ kuŋat täkaŋ. Uwä Beo täŋo nanaki wäpi Balam unitäŋo kädet kuroŋ iwat täkaŋ. Balam uwä moneŋta yäŋpäŋ kädet waki täkta gäripi nadäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("P22_16","091_2_16","2PE","2","16","16","Ude täŋtäŋ kuŋtäyon doŋki, man nämo yäk täkaŋ upäŋkaŋ doŋki kubätä ämatä-yäŋ man iwetpäŋ Balam ŋode kaŋ-yäŋkuk; ‘Täŋguŋguŋ kädet täk täyan u kaŋ pe! yäk.’ ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("P22_17","091_2_17","2PE","2","17","17","Täŋpäkaŋ profet jopi uwä ume dapuri kawuk täwani udewani. Ba gubam mänittä piäŋ äreyäŋ täŋpän jopjop kuk täkaŋ udewani. U täŋkentäk kubä täga nämo täneŋ. Unita äma udewanita Anututä yotpärare bipmäŋ urani wakiinik kubä peŋ yämiŋkuko uken api itneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("P22_18","091_2_18","2PE","2","18","18","U gup yäpmäŋ ärokärok man bumta yäŋtäŋ kuŋat täkaŋ. Täŋkaŋ äbot täŋpani guŋ äbot täŋo täktäk kädet waki apigän pewanipäŋ täŋyäkŋat-pewä gup täŋo kaŋgärip kädet mebäri mebäri äneŋi iwat täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("P22_19","091_2_19","2PE","2","19","19","U bänep ärik-ärik man ŋode yäwet täkaŋ; Nin niwarän tänayäŋ täŋo uyaku säkgämän-inik api itneŋ. Ude yäk täkaŋ upäŋkaŋ iniwä säkgämän nämo it täkaŋ. Nämo, u imaka täŋpäwak ikek unita watä epän täŋ imik täkaŋ. Unita ŋode nadäwut; Imaka kubätä intäjukun täŋ gameko uwä, gäk unitäŋo watä epän ämani jopi ude iren. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("P22_20","091_2_20","2PE","2","20","20","Unita äma udewanita ŋode yäwa nadäwut; Bian äma uwä waki keri-ken nanik nimagurani Ekäninin Jesu Kristo unita nadäŋ imikinik täŋirä Jesutä täŋkentäŋ yämiŋpäŋ kome terak waki täktäk kädet kudup yärepmit moreŋkuŋ. Yärepmit moreŋkuŋo upäŋkaŋ äneŋi äyäŋutpeŋ kädet wakiken irirä unitä topmäŋpäŋ yepmäŋitkuk. Eruk äma udewani uwä wakiken bian itkuŋo u irepmitpäŋ wakiinik-inik-ken itkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("P22_21","091_2_21","2PE","2","21","21","Unita kowata wakiinik yäpmäkta biŋam. Pengän Jesu täŋo kädet siwoŋita nämo nadäwä tumbuŋ yäwänäku täga bumik itkäneŋ. Upäŋkaŋ uwä kädet siwoŋita nadäwä tumbuŋopäŋ äneŋi äyäŋutpeŋ man kudupi yäwetpäŋ yäwoŋärewani u mäde ut imiŋkuŋo unita kowata wakitä wakiinik api yäpneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("P22_22","091_2_22","2PE","2","22","22","Kädet u täŋkuŋo unita man kubä ŋode kudän täwani u bureni täyak; Aŋtä aŋek aŋeŋpäŋ peŋkaŋ äneŋi nak täkaŋ. Ba kubä pen ŋode; But kubä ume ärut imiŋpäŋ pewäkaŋ äneŋi kumaŋ päŋku okä näbä gänaŋ dumäk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("P23_1","091_3_1","2PE","3","1","1","Notnaye tägagämän, bänepjin-ken nadäk siwoŋi pewä ahäkta man kudän intäjukun kudän täŋ tamiŋkuro ukät kubä ŋo man bian nadäwani u äneŋi yäŋkodak taŋpäŋ täwetat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("P23_2","091_3_2","2PE","3","2","2","Imaka kämi ahänayäŋ täkaŋ profet kudupi bianitä yäwani unita äneŋi juku piwut yäŋpäŋ täwetat. Ba jukuman waki keri-ken nimagurani Ekäninintä aposoro meni-ken yäŋahäŋ tamiŋkuko unita guŋ täneŋ yäŋpäŋ man ŋo täwetat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("P23_3","091_3_3","2PE","3","3","4","Täŋpäkaŋ imaka taŋi intä nadänaŋi u ŋode; Tärektärek kadäni keräp taŋirän ämatä iniken gärip iwatpäŋ sära man ŋode api yäneŋ; Äbäkta yäŋkuko u bureni de? Äbek oratä irä wawäpäŋ kumbuŋ-ken unitä päbä apiŋo itkamäŋ-ken imaka imaka kunum kenta kome ahäŋpäŋ irirän itkuŋo udegän itkaŋ ŋo yäk. Nämo api äbek! yäŋ api yäneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("P23_5","091_3_5","2PE","3","5","5","Ude yäk täkaŋ uwä imaka bian ahäŋkuŋo unita guŋ taŋpäŋ ukeŋode yäŋ yäk täkaŋ. Upäŋkaŋ bian imaka inidegän nämo itkuŋ. Anutu täŋo meni jinom terak kunum kenta kome ahäŋkumän. Täŋkaŋ Anututä yäŋpewän kometä ume gänaŋ nanik kwawak abäŋpäŋ ume bämopi-ken itkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("P23_6","091_3_6","2PE","3","6","6","Täŋkukopäŋ mäden Anututä ini äneŋi yäŋirän ume tokŋeŋpäŋ kome biani u kudup peŋ awähutkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("P23_7","091_3_7","2PE","3","7","7","Eruk apiŋo kunum kenta kome udegän Anututä yäŋirän itkamän. U jop nämo itkamän, u kädäptä ijiŋ paotta biŋam itkamän. Yäpmäŋ danik-danik kadäni-ken kunum kenta kome-kät ämawebe Anututa mäde ut imik täkaŋ u kudup api paot moreneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("P23_8","091_3_8","2PE","3","8","8","Unita notnaye tägagämän, imaka ŋodeta nämo guŋ täneŋ; Ekänitä kadäni nämo danik täyak. Unitäŋo nadäk-nadäkken kepma kubä uwä obaŋ 1,000 ude bumik. Täŋpäkaŋ obaŋ 1,000 uwä kepma kubä ude. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("P23_9","091_3_9","2PE","3","9","9","Kadäni nämo danik täyak unita ŋode yänaŋi nämo; Api äbek yäŋ yäŋkukopäŋ bäräŋeŋ nämo äbätak. Eruk bäräŋeŋ nämo äbätak uwä mebäri ŋodeta; Ekänitä äma ba webe kubätä paot-paotta biŋam täkta gäripi nämo nadätak. Kuduptagän bänepi äyäŋutpäŋ näkken äbut yäŋpäŋ nadäŋ tamiŋkaŋ kwikinik itsämäŋtak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("P23_10","091_3_10","2PE","3","10","10","Upäŋkaŋ Ekäni täŋo Kadäni u, iwantä äbäk täkaŋ ude, pit kubägän api ahäwek. Täŋirän kunum mämä yäŋäwat pit kubägän api paorek. Ba imaka imakani u gänaŋ itkaŋ u kädäptä api ijiŋ morewek. Täŋkaŋ kome ini ba imaka imakani u terak itkaŋ u kudup udegän api paotneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("P23_11","091_3_11","2PE","3","11","11","Kädet ude terak imaka päke u kudup api paotneŋo unita in irit kuŋat-kuŋat kädet jidewani upäŋ iwatneŋ? Uwä ŋode; Inäwä irit kuŋat-kuŋatjin kudup Anututa imiŋ moreŋpäŋ kädet siwoŋi, Anututä iniken ugänpäŋ iwat täkot. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("P23_12","091_3_12","2PE","3","12","12","Kädet ude kuŋatkaŋ Anutu täŋo kadäni pähaptä bäräŋeŋ ahäwän yäŋkaŋ dapun käroŋ täŋpäŋ itsämäŋkot. Nadäkaŋ, kadäni ugän kunum api ijiŋ paorek ba imaka imaka kunum terak itkaŋ u kudup api mutneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("P23_13","091_3_13","2PE","3","13","13","Upäŋkaŋ ninäwä imaka Anututä nimikta yäŋkehäromtak man yäŋkuko unita itsämäŋkamäŋ. Uwä kunum kenta kome kodaki, irit kuŋat-kuŋat kädet siwoŋitä tokŋeŋ pärekta yäwani u. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("P23_14","091_3_14","2PE","3","14","14","Eruk notnaye, kadäni pähap unita itsämäŋit itsämäŋit Anutu iŋamiken momi nämo, siwoŋi kuŋatta gwäk pimiŋpäŋ kuŋat täkot. Täŋkaŋ Anutu-kät bänep kubägän itpäŋ kuŋatta epäni täk täkot. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("P23_15","091_3_15","2PE","3","15","15","Unita ket nadäwut; Anututä ämawebe bänepi äyäŋutpäŋ inita biŋam täkta unita yäŋpäŋ itsämäŋtak. Man u kudupi nämo. Anututä notninpak Polta man kädet u imiŋirän yäŋpäŋ kudän täŋpäŋ tamiŋkuko u udegän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("P23_16","091_3_16","2PE","3","16","16","Poltä manbiŋam kubäkubä kudän täk täyak uwä man u nikekgän. Bureni, Pol täŋo manbiŋam ätu mebäri nadäna tumäkta pipiri täk täkamäŋ. Unita äma ätu bänep nadäk-nadäk kubägän nämo iŋirani, ba Anutu täŋo man burenita nämo nadäwä tumbanitä Pol täŋo man ätu yäpmäŋ äyäŋutpäŋ goret yäŋahäk täkaŋ, ba Anutu täŋo man ätuta täk täkaŋ udegän. Ude täk täkaŋ uwä paotta biŋam. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("P23_17","091_3_17","2PE","3","17","17","Upäŋkaŋ notnaye, kudän udewani kämi api ahäwek yäŋ uku nadäk täkaŋ unita injinta ket nadäŋpäŋ kuŋat täkot. Täŋyäkŋarani äma, Anutu täŋo man täŋpäwawani unitä täŋ-täkŋarani täŋpäŋ man jopi täwerirä nadäkinikjin kehäromi u pewä putärewäpäŋ säkgämän itkaŋ u irepmitpäŋ wakiken äpmoneŋta! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("P23_18","091_3_18","2PE","3","18","18","Täŋpäkaŋ Jesu Kristo u Ekäninin ba waki keri-ken nanik nimagurani. Unitä orakoraki tamik täyak unitäŋo mebäri, ba iniken täktäkita yäŋpäŋ-nadäk täŋpäŋ nadäwä tumbäpäŋ kehäromigän kaŋ irut. Täŋpäkaŋ wäp biŋam ärowani, peŋyäŋek ikek ba iniŋoret man kudup Jesu Kristoken tärek-täreki nämo it yäpmäŋ kuk täyon. U bureni!");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("J11_1","092_1_1","1JN","1","1","1"," Manbiŋam, irit kehäromi nikek unitäŋo mebärini yäŋahäk täkamäŋ. Manbiŋam u imaka u ba u nämo ahäŋirä itkuk. Manbiŋam unitä man yäŋirän nadäŋkumäŋ. U kuŋarirän dapunintä kaŋkumäŋ. Ba ketnintä imaka, iŋitpäŋ-nadäŋkumäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("J11_2","092_1_2","1JN","1","2","2","Irit kehäromi täŋo mähemi u kwawak ahäŋirän kaŋkumäŋo u yäŋahäk täkamäŋ. U Anutu Nankät itkumänopäŋ ahäŋ nimiŋkuko unitäŋo mani biŋam täwet täkamäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("J11_3","092_1_3","1JN","1","3","3","Täŋpäkaŋ nin Anutu Nan ba iniken Nanaki Jesu Kristo ukät bänep kubägän terak it täkamäŋ unita in nin yäpurärätkaŋ bok udegän kaŋ itna yäŋpäŋ mani biŋam täwet täkamäŋ. Imaka dapunintä kaŋkumäŋ ba jukunintä nadäŋkumäŋo upäŋ yäŋahäŋpäŋ täwet täkamäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("J11_4","092_1_4","1JN","1","4","4","Bureni-inik, bänep oret-oretnin tokŋek-inik pat nimitak u inken udegän tokŋek-inik pat tamiton yäŋpäŋ mani biŋam ŋo kudän täŋpäŋ tamikamäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("J11_5","092_1_5","1JN","1","5","5","Jesutä manbiŋam yäŋahäŋirän nadäŋkumäŋo u täwet ahäkamäŋ. Uwä ŋode; Anutu uwä peŋyäŋek. Uken bipmäŋ urani kubä nämoinik itak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("J11_6","092_1_6","1JN","1","6","6","Unita nin Anutu-kät bänep kubägän täŋpeŋ kuŋat täkamäŋ yäŋ yäŋkaŋ bipmäŋ urani gänaŋ pen kuŋatnero uwä, mannin u bureni nämo, jopman yäne. Täŋkaŋ kädet bureni nämo iwatne. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("J11_7","092_1_7","1JN","1","7","7","Täŋpäkaŋ Anutu u peŋyäŋek unita nin peŋyäŋek-ken kuŋatpäŋä, äbot täŋpani notniyekät nin bämopnin-ken bänep kubägän irit ahäŋpäŋ pat täyak. Ude kuŋaritna Anutu nanaki Jesu, unitäŋo nägäritä mominin kudup ärut-paktaŋ nimik täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("J11_8","092_1_8","1JN","1","8","8","Täŋpäkaŋ äma kubätä momi nämo täk täyat yäŋ yäweko uwä man bureni äma uken nämoinik parirän bänepi jop yäŋ-ikŋarek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("J11_9","092_1_9","1JN","1","9","9","Upäŋkaŋ mominin Anutu iŋamiken yäŋahänawä Anututä iniken yäŋkehäromtak mani u iwatpäŋ kädet siwoŋi ŋode täŋ nimek; U mominin peŋ nimiŋpäŋ momi täŋo garok bänepnin-ken pätak u ärut-paktaŋ nimek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("J11_10","092_1_10","1JN","1","10","10","Täŋpäkaŋ nin momi nämo täŋpani yäŋ yäŋpäŋä Anutu u jopman yäwani yäŋ yäne. Ba Anutu täŋo man siwoŋi nin bänepnin-ken nämoinik irek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("J12_1","092_2_1","1JN","2","1","1","Äpetnaye nanaknaye, intä momi nämo täneŋta manbiŋam ŋo kudän täŋ tamitat. Täŋ, in momi täŋpäŋä ŋode nadäneŋ; Äma kubä Anutu iŋamiken nin gärak it täyak. Uwä äma siwoŋi-inik, Jesu Kristo. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("J12_2","092_2_2","1JN","2","2","2","Täŋpäŋ Kristo ini kumbuko uterak Anututä mominin peŋ nimik täyak. Täŋpäkaŋ nintäŋogän nämo, Jesu u komen äma kuduptagän täŋo momi täga ärutpak täwek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("J12_3","092_2_3","1JN","2","3","3","Nin Anutu täŋo baga man nadäŋpäŋ buraminero uwä, eruk nininta ŋode täga nadäne; Bureni, nin Anututa nadäkamäŋ yäŋ täga nadäne. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("J12_4","092_2_4","1JN","2","4","4","Täŋpäkaŋ, äma kubätä Näk Anututa nadätat yäŋ yäŋkaŋ unitäŋo man kädet siwoŋi nämo iwareko uwä man bureni bänepi-ken nämo parirän jopman yäwek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("J12_5","092_2_5","1JN","2","5","6","Täŋ, äma ehutpäŋ Anutu täŋo man kädet siwoŋi iwat täkaŋ unita ŋode täga yäne; Äma u Anututa gäripi bureni-inik nadäk täkaŋ. Täŋpäkaŋ äma kubätä näk Anutu-kät kuŋat täkamäk yäŋ yäweko uwä Kristotä kädet täga u ba u täk täŋkuko udegän täŋpek. Unita nin udegän täŋpäŋä nin kubäkubätä ŋode täga nadäne; Bureni, näk Anutu-kät kuŋat täkamäk yäŋ nadäne. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("J12_7","092_2_7","1JN","2","7","7","Nanaknaye, man kädet kodakipäŋ nämo täwetat. Nämoinik, uwä biŋam bian nadäŋkuŋo u ba baga man pengän nadäŋkuŋo upäŋ täwetat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("J12_8","092_2_8","1JN","2","8","8","Bureni, man kädet u biani upäŋkaŋ kodaki. Unitäŋo bureni Jesu täŋo irit kuŋat-kuŋariken kwawak ahäŋirän kaŋkuŋ ba in täŋo irit kuŋat-kuŋatjinken udegän unitäŋo bureni kwawak ahätak. Bureni-inik, peŋyäŋek burenitä äbäŋpäŋ bipmäŋ urani iwat kirewayäŋ täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("J12_9","092_2_9","1JN","2","9","9","Täŋpäkaŋ äma kubätä Näk peŋyäŋek gänaŋ kuŋat täyat yäŋ yäŋkaŋ noripak kubäta kokwawak nadäŋpäŋ kuŋat täyak u bipmäŋ urani-ken pen itak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("J12_10","092_2_10","1JN","2","10","10","Täŋ, äma noriye nadäŋ yämikinik täŋpäŋ bänep iron kädet iwat täkaŋ uwä Anutu täŋo peŋyäŋek gänaŋ kuŋat täkaŋ. Ude kuŋarirä imaka kubätä täŋpewän goret kubä täga nämo täneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("J12_11","092_2_11","1JN","2","11","11","Täŋpäkaŋ äma noriyeta kokwawak nadäŋ yäpmäŋ kuŋat täkaŋ uwä bipmäŋ urani gänaŋ itkaŋ. Äma udewani uwä bipmäŋ urani gänaŋ itkaŋ dapuri itpipiŋpewän kädet upäŋ kuyat yäŋ nämo nadäwän tumäk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("J12_12","092_2_12","1JN","2","12","12","Unita nanaknaye, Kristo täŋo kumäk-kumäki terak Anututä momijin peŋ tamiŋkuko unita man kudän ŋo täŋ tamitat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("J12_13","092_2_13","1JN","2","13","13","Täŋpäŋ nanaye, in äma bian yäput peŋpäŋ itkukotä itak u nadäŋ imikinik täk täkaŋ unita man ŋo kudän täŋpäŋ tamitat. Ba ämawebe gubaŋnaye, in Äma Wakikät ämik täŋpäŋ kehäromini yäpmäŋ äpuŋo unita man ŋo kudän täŋpäŋ tamitat. Täŋpäŋ nanaknaye, in Nanta nadäkaŋ unita man ŋo kudän täŋpäŋ tamitat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("J12_14","092_2_14","1JN","2","14","14","Ba nanaye, in äma bian yäput peŋpäŋ itkukotä itak unita nadäkinik täk täkaŋ unita man ŋo kudän täŋpäŋ tamitat. E, ämawebe gubaŋnaye, in Anutu täŋo man bänepjin-ken itinik täyak unita kehäromijin nikek itkaŋ. Kehäromijin nikektä Satan täŋo kehäromini yäpmäŋ äpuŋo unita man ŋo kudän täŋpäŋ tamitat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("J12_15","092_2_15","1JN","2","15","15","In imaka imakata komen ämawebetä gäripi nadäk täkaŋ udegän nämo nadäneŋ. Ba gäripjin kome täŋo tuŋum mebäri mebäri uterakgän nämo peneŋ. Täŋkaŋ äma kubätä kome täŋo irit kuŋat-kuŋat ba tuŋum unita gäripi nadäŋpeŋ kuŋareko uwä äma unita ŋode nadäne; U Anututa gäripi nämo nadäk täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("J12_16","092_2_16","1JN","2","16","16","Täŋpäkaŋ kome täŋo tuŋum uwä ŋode; Bänep biani täŋo nadäŋ gärip, yabäŋgärip ba nininta nadäna ärowani täktäk. Imaka kuduptagän u kome täŋo biŋam, Anutu Nanken nanik nämo. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("J12_17","092_2_17","1JN","2","17","17","In nadäkaŋ? Kome ini ba kome täŋo tuŋum u kudup paot-inik api täneŋ. Upäŋkaŋ ämawebe Anutu täŋo gärip iwat täkaŋ uwä kadäni käroŋi, tärek-täreki nämo, pen api it yäpmäŋ äroneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("J12_18","092_2_18","1JN","2","18","18","Nanaknaye, kadäni pähap keräp täyak! Kadäni u keräp taŋirän Kristo täŋo Iwan pähap api ahäwek yäŋ nadäŋkuŋ. Eruk, mäyap ahäŋkuŋo itkaŋ unita kadäni keräp täyak yäŋ nadäk täkamäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("J12_19","092_2_19","1JN","2","19","19","Täŋpäkaŋ iwan uwä äbot täŋpani nin bämopnin-ken itkuŋopäŋ nibä kätäŋpeŋ kuŋkuŋ. Nibä kätäŋpeŋ kuŋkuŋo unita ŋode nadäkamäŋ; Uwä ninkät nanik nämo. Ninkät nanik bureni-inik täŋpän yäwänäku, äma uwä ninkät pen itkäne. Upäŋkaŋ kuŋkuŋo unita ŋode niwoŋärek täkaŋ; U ninkät nanik nämo. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("J12_20","092_2_20","1JN","2","20","20","Täŋpäkaŋ iron, Kudupi Ämatä tamiŋkuko u inken itak unita in kudup man bureni nadäk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("J12_21","092_2_21","1JN","2","21","21","Manbiŋam ŋowä man bureni täŋo mebäri täwetpäŋ täwoŋärekta nämo kudän täŋ tamitat. Nämo, in man bureni nadäwä tärewäpäŋ man burenitä jopman nämo pewän ahäk täkaŋ yäŋ nadäk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("J12_22","092_2_22","1JN","2","22","22","Eruk, jop manman yäwani u netä? Jop manman yäwani uwä man ŋode yäk täkaŋ; Jesu u äma Anututä bian iwoyäŋkuko wäpi Kristo u nämo yäŋ yäk täkaŋ. Äma man ude yäwani uwä Anutu ba Jesu Kristota mäde ut yämik täkaŋ. U Kristo täŋo iwan ubayäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("J12_23","092_2_23","1JN","2","23","23","Bureni-inik! Äma Nanakita mäde ut imik täkaŋ uwä Nani Anututa udegän täk täkaŋ. Täŋ, äma Nanakita nadäkinik täk täkaŋ uwä Nani Anututa udegän nadäk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("J12_24","092_2_24","1JN","2","24","24","Unita man bian nadäŋkuŋo u pen iyap taŋpäŋ iŋit täkot. In man bian nadäŋkuŋo ugän iwaräwä kadäni kadäni Anutu Nanak ba Nan inkät kentäŋpäŋ api kuŋatneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("J12_25","092_2_25","1JN","2","25","25","Täŋpäkaŋ Kristotä imaka nimikta yäŋkehäromtak man yäŋkuko uwä ŋode; Irit kehäromi api tamet yäŋ yäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("J12_26","092_2_26","1JN","2","26","26","Notnaye, äma ätutä in bänep nadäk-nadäkjin putärekta jopman täwet täkaŋ unita manbiŋam ŋo kudän täŋpäŋ tamitat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("J12_27","092_2_27","1JN","2","27","27","Ude täŋ tamik täkaŋ upäŋkaŋ Kristotä in Munapikpäŋ piŋ tabatkuk. Piŋ tabatkuko uwä inken pen irirän in nadäk-nadäk tägata nämo wäyäkŋek täkaŋ. Nämo, Munapiktä ini imaka kudup täwetpäŋ täwoŋärek täyak. Täŋpäŋ man täwetpäŋ täwoŋärek täyak uwä jopi kubä nämo, burenigän. Unita Munapiktä täwetpäŋ täwoŋärek täyak udegän in Kristo-kät kentäŋpäŋ kuŋat täkot. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("J12_28","092_2_28","1JN","2","28","28","Unita nanaknaye, äneŋi täwera nadäwut; In Kristo-kät kentäŋpäŋ kuŋat täkot. Udegän täŋ yäpmäŋ kuŋtäŋgän Kristo kwawak ahäwayäŋ täyak-ken uken nin umun nämo api täne. Nämoinik, nin iŋamiken mäyäk ba nadäwätäk kubä nämo api täne. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("J12_29","092_2_29","1JN","2","29","29","Täŋpäkaŋ in ŋode nadäk täkaŋ; Kristo u siwoŋi-inik. Ude nadäk täkaŋ unita ŋode imaka nadäk täkaŋ; Ämawebe mani buramiŋpäŋ siwoŋi kuŋat täkaŋ uwä Anututä bäyaŋ yepmaŋpani. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("J13_1","092_3_1","1JN","3","1","1","Wisiknin! Nantä ninta nadäŋ nimiŋkuko u inide kubä! U nadäŋ nimikinik täŋpäŋ wäpnin Nanaknaye yäŋ niwerani. Bureni-inik, nin unitäŋo nanakiye-inik itkamäŋ. Upäŋkaŋ komen ämatä Anututa nämo nadäk täkaŋ unita ninta udegän nämo nadäwä tärek täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("J13_2","092_3_2","1JN","3","2","2","Notnaye, nin apiŋo Anutu täŋo iroŋiniye bureni itkamäŋ upäŋkaŋ kämiwä jide api äworeŋpäŋ itne yäŋ ket nämo nadäk täkamäŋ. Upäŋkaŋ ŋode nadäk täkamäŋ; Kristotä kwawak ahäwayäŋ täko uken nin ini bumik api äworene. Bureni-inik, kadäni uken Jesu u jidewanipäŋ kwawakinik api kaŋpäŋ nadäne. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("J13_3","092_3_3","1JN","3","3","3","Täŋpäŋ ämawebe Kristota itsämäk täkaŋ uwä, kädet wakiwaki täŋo garok mäde ut imiŋpäŋ pakigän kuŋat täkaŋ, Kristotä paki, kuräki-inik it täyak ude. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("J13_4","092_3_4","1JN","3","4","4","Ämawebe momi täk täkaŋ uwä, Anututa ärowani täŋ imik täkaŋ. Bureni, momi täktäktä Anutu täŋo baga man irepmit täyak. Ba ŋode imaka nadäk täkaŋ; Kristo u mominin ärut täŋpä kukta äpuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("J13_5","092_3_5","1JN","3","5","5","Täŋpäkaŋ Kristo ini, momi kubä nämo. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("J13_6","092_3_6","1JN","3","6","6","Unita ämawebe Kristo-kät kentäŋpäŋ kuŋat täkaŋ uwä momi täŋo kädet gwäk pimiŋpäŋ nämo iwat täkaŋ. Äma kubätä gwäk pimiŋpäŋ momi täkgän täkgän täŋpayäŋ täko unita ŋode yäne; U Kristo nämo kak täyak ba unita nämo nadäk täyak yäŋ nadäne. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("J13_7","092_3_7","1JN","3","7","7","Unita nanaknaye, äma kubätä yäŋ-täkŋatpäŋ kädet goret kubä terak tämagureko unita watä ket itneŋ. Kristo u siwoŋi-inik, unita Kristo ude kaŋ itnayäŋ nadäŋpäŋä kädet siwoŋigän iwatneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("J13_8","092_3_8","1JN","3","8","8","Täŋpäkaŋ yäput peŋpäŋ äma waki Satantä momi täŋkukotä pen täŋ yäpmäŋ äbätak. Unita äma gwäk pimiŋpäŋ momi täk täkaŋ uwä Satan täŋo nägät moräk. Upäŋkaŋ Anutu täŋo nanaki u mebäri ŋodeta äpuk; Satantä epän waki täk täyak u peŋ awähutta äpuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("J13_9","092_3_9","1JN","3","9","9","Täŋpäkaŋ Anutu täŋo nanakiye bureni uwä momi täkgän täkgän nämo täk täkaŋ. Nämoinik, Anututä iniken mebäri äma udewani bänepi-ken pewän ahäŋirän Anutu täŋo nanakiye bureni ahäŋkuŋo unita momi kädet täga nämo iwatneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("J13_10","092_3_10","1JN","3","10","10","Unita äma netätä Anutu täŋo nanakiye bureni ude itkaŋ ba netätä Satan täŋo nanakiye ude itkaŋ yäŋ nadäna yäŋpäŋ ŋode yabäŋpäŋ-nadäneŋ; Äma kädet siwoŋi nämo iwat täkaŋ uwä Anututa biŋam nämo. Ba äma äbot täŋpani ätuta iron kädet nämo täŋ yämik täkaŋ uwä Anutu täŋo nanakiye nämo. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("J13_11","092_3_11","1JN","3","11","11","Manbiŋam bian-inik nadäŋkuŋo uwä ŋode; Nin iron kowata kowata täne. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("J13_12","092_3_12","1JN","3","12","12","Ude täŋkaŋ Ken täŋo kädet nämo iwatne. Ken uwä äma wakita biŋam itpäŋ iniken noripaki-inik kumäŋ-kumäŋ utkuk. Kentä noripaki mebäri imata utkuk? Uwä ŋode; Ken u täktäki waki. Täŋpäkaŋ noripaki täŋo täktäki uwä siwoŋi. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("J13_13","092_3_13","1JN","3","13","13","Unita notnaye, komen ämatä iwan täŋ tamiŋirä nadäwätäk täŋpäŋ nämo kikŋutneŋ. Imata, u iron kädet nämo iwat täkaŋ unita. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("J13_14","092_3_14","1JN","3","14","14","Upäŋkaŋ nin äbot täŋpani notniye nadäŋ yämikinik täk täkamäŋ unita bureni ŋode nadäk täkamäŋ; Nin kumäŋ-kumäŋ kädet irepmitpäŋ iritta biŋam täkamäŋ. Täŋpäkaŋ äma iron kädet nämo iwat täkaŋ uwä kumäkta biŋam pen itkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("J13_15","092_3_15","1JN","3","15","15","Bureni-inik! Äma noripakta kokwawak täŋpeŋ kuŋat täkaŋ uwä Anutu iŋamiken äma kumäŋ-kumäŋ däpani ude it täkaŋ. Täŋpäŋ äma udewanita ŋode nadäkamäŋ; Äma kumäŋ-kumäŋ däpmäk täkaŋ uwä irit kehäromita biŋam nämo. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("J13_16","092_3_16","1JN","3","16","16","Iron kädet bureni uwä ŋode kaŋpäŋ nadäk täkamäŋ; Kristotä ninta yäŋpäŋ komi nadäkta nadäwätäk nämo täŋpäŋ iniken gupi iniŋ kireŋkuk. Ude täŋ nimiŋkuko unita nin udegän äbot täŋpani notniyeta yäŋpäŋ gupnin iniŋ kirekta nämo bitnäne. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("J13_17","092_3_17","1JN","3","17","17","Unita äma tuŋum ikektä äbot täŋpani noripaki kubä imaka u ba unita wäyäkŋeŋirän kaŋkaŋ butewaki nadäŋpäŋ nämo täŋkentäŋ imeko uwä jide täŋpäŋ bänep iron Anutu-ken nanik bänepna-ken itak yäŋ nadäwek? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("J13_18","092_3_18","1JN","3","18","18","Unita nanaknaye, nin notniyeta nadäkinik täkamäŋ yäŋ menin-tägän jop nämo yäne. Nämoinik, nin bureni-inik nadäŋ yämiŋpäŋ iron bureni u kwawak pena ahäneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("J13_19","092_3_19","1JN","3","19","19","Ude täŋkaŋ nininta ŋode täga nadäne; Nin man bureni-iniktä bäyaŋ nipmaŋpani yäŋ nadäne. Ude nadäŋkaŋ Anutu iŋamiken täŋumun-umun terak nämo kuŋatne. Nämoinik, bänepnintä bätakigän itpäŋ Anutu iŋamiken säkgämän kuŋatne. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("J13_20","092_3_20","1JN","3","20","20","Unita bänepnin kubäkubätä Anutu iŋamiken goret täyan yäŋ niweräwä ŋode nadäne; Anutu imaka kudup nadäwän tärewani unitä bänepnin täŋo nadäk-nadäk nadäwän tärek täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("J13_21","092_3_21","1JN","3","21","21","Täŋpäkaŋ bänepnin kubäkubätä goret täyan yäŋ nämo niweräwä Anutu iŋamiken nadäwätäk ikek nämo, täga kuŋatne. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("J13_22","092_3_22","1JN","3","22","22","Ude täŋkaŋ mani buramiŋpäŋ gäripini iwat täkamäŋ unita imaka kubäta yäŋapiŋitna nadäŋ nimik täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("J13_23","092_3_23","1JN","3","23","23","Täŋpäŋ man miŋi niwet täyak uwä ŋode; Nanaki Jesu Kristo unita nadäŋ imikinik täŋpäŋ iron kowata kowata täneŋ, peŋ niwetkuko udegän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("J13_24","092_3_24","1JN","3","24","24","Täŋpäkaŋ ämawebe mani buramik täkaŋ uwä Anutu-kät kowat kwasikorän täŋpäŋ kuŋat täkaŋ. Täŋkaŋ nin udegän täŋitna Munapik Anututä peŋ nimiŋkuko unitä ŋode niwoŋärek täyak; Anutu ninkät kentäŋpäŋ itkamäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("J14_1","092_4_1","1JN","4","1","1","Notnaye, äma ätutä Anutu wäpi terak man u ba u yäŋahäŋpäŋ täwet täkaŋ u bäräŋeŋ bureni yäŋ nämo nadäneŋ. Nämoinik, man u Anutu-ken nanik ba kubäken nanik yäŋ nadäkta ket yäŋpäŋ-nadäneŋ. Nadäkaŋ? Apiŋo, profet jopi-jopi komeni komeni kudup it morekaŋ. Unita man bureni ba man jopi niwetkaŋ yäŋ ket nadäna yäŋpäŋä ŋode nadäneŋ; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("J14_2","092_4_2","1JN","4","2","2","Äma ätutä man bureni ŋode yäk täkaŋ; Jesu Kristo, Anututä ämawebeniye täŋkentäŋ yämikta bian iwoyäŋkuko u äma äworeŋpäŋ kome terak kuŋatkuk. Eruk, äma man ude yäŋahäk täkaŋ uwä Anutu-ken nanik, Anutu täŋo Munapik ikek yäŋ nadäneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("J14_3","092_4_3","1JN","4","3","3","Täŋ, äma Jesuta ude nämo yäk täkaŋ uwä Anutu-ken nanik nämo, Munapik bureni ikek nämo. Nämoinik, äma udewanitä man yäŋahäk täkaŋ uwä Kristo täŋo Iwan unitäŋo nadäk-nadäki ugänpäŋ yäŋahäk täkaŋ. Täŋpäkaŋ Kristo täŋo Iwan u api ahäneŋ yäŋ mani biŋam bian nadäŋkuŋo uwä kome terak ŋo uku ahäŋkuŋo itkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("J14_4","092_4_4","1JN","4","4","4","Nanaknaye, in Anututa biŋam täŋpäŋ bänepjin täŋkehärom taŋpäŋ profet jopi-jopi u nämo nadäŋ yämiŋpäŋ yärepmitpäŋ itkaŋ. Imata, Munapik inken itak unitäŋo kehärominitä komen äma täŋo mähemi, äma waki unitäŋo kehäromini irepmitak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("J14_5","092_4_5","1JN","4","5","5","Täŋpäkaŋ profet jopi-jopi uwä kometa biŋam unita mani uwä kome terakta biŋamgän. Mebäri unita komen ämatä juku peŋpäŋ mani nadäk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("J14_6","092_4_6","1JN","4","6","6","Upäŋkaŋ ninäwä Anutu-ken nanik unita ämawebe Anututa nadäkinik täk täkaŋ uwä mannin nadäŋ nimik täkaŋ. Täŋ, äma Anututa biŋam nämo itkaŋ uwä mannin nämo nadäŋ nimik täkaŋ. Mebäri uterak äma man niwetta äbäk täkaŋ unitäŋo bänep nadäk-nadäki täga yäpmäŋ danine. Äma udewanitä nintäŋo man nadäŋ nimineŋo uwä man bureni yäŋahäwani yäŋ nadäne. Täŋ, nintäŋo man nämo nadäŋ nimineŋo uwä man jop manman yäwani yäŋ nadäne. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("J14_7","092_4_7","1JN","4","7","7","Notnaye, bänep iron kädet bureni-inik u Anutu-ken nanik unita äbot täŋpani ämawebe in bänep iron kowata kowata täŋpeŋ kuŋatneŋ. Ämawebe bänep iron kädet bureni iwat täkaŋ uwä Anututä bäyaŋ yepmaŋpani ba Anutu täŋo mebäri nadäkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("J14_8","092_4_8","1JN","4","8","8","Anutu ini bänep iron mähemi unita ŋode nadäne; Äma bänep ironi nämo uwä Anututa bureni nämo nadäkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("J14_9","092_4_9","1JN","4","9","9","Täŋpäkaŋ Anututä bänep ironi kwawak niwoŋäreŋkuko uwä ŋode; Nanaki Jesu uterak irit kehäromita biŋam täŋput yäŋ nadäŋpäŋ Nanaki tepi kubägän kome terak ŋo tewän äpuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("J14_10","092_4_10","1JN","4","10","10","Bureni-inik, bänep iron täŋo mebäri-inik uwä ŋode; Nintäjukun Anututa nadäŋ imikinik nämo täŋkumäŋ. Nämo! Anututä jukun ninta nadäŋ nimikinik täŋpäŋ mominin ärut täŋpän kukta nadäŋpäŋ Nanaki iniŋ kireŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("J14_11","092_4_11","1JN","4","11","11","Notnaye, bureni, Anututä iron pähap ude täŋ nimiŋkuko unita äbot täŋpani notniyeta udegän nadäŋ yämikinik täne. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("J14_12","092_4_12","1JN","4","12","12","Nadäkaŋ? Äma kubätä Anutu nämoinik kaŋkuko upäŋkaŋ nin notniye kowat nadäŋ imän täk täkamäŋ unitä kwawak ŋode niwoŋäretak; Anutu u ninkät itkamäŋ, ba Anutu-ken nanik bänep iron kädet bureni-inik u ninken itinik täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("J14_13","092_4_13","1JN","4","13","13","Anututä iniken Munapiki nimiŋkuko uterak bureni ŋode nadäkamäŋ; Anutu ninkät irirän nin udegän Anutu-kät it täkamäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("J14_14","092_4_14","1JN","4","14","14","Täŋpäkaŋ Nanintä komen ämawebe yäpätägakta Nanaki iniŋ kireŋkuko u kaŋkumäŋ. Kaŋkumäŋo unita mani biŋam u yäŋahäk täkamäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("J14_15","092_4_15","1JN","4","15","15","Unita ämawebe nadäkinikitä Jesu u Anutu täŋo Nanaki yäŋ nadäŋpäŋ yäŋahäk täkaŋ unita ŋode nadäk täkamäŋ; Anututä ämawebe ukät irirän ämawebe u udegän Anutu-kät it täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("J14_16","092_4_16","1JN","4","16","16","Täŋpäkaŋ Anututä ninta nadäŋ nimikinik täk täyak u bureni-inik yäŋ nadäŋpäŋ bänepnin täŋ-kehäromtak täkamäŋ. Bureni-inik, Anutu u bänep iron kädet täŋo mähemi. Unita ämawebe bänep iron kädet bureni u iwat täkaŋ uwä Anutu-kät it täkamäŋ yäŋ nadäneŋ. Ba Anututä ninkät itinik täk täyak yäŋ nadäneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("J14_17","092_4_17","1JN","4","17","17","Nadäkaŋ? Anututä bänep iron käderi bänepnin-ken pewän ahäk täyak u iŋit-inik täŋpäŋä kowata yäpmäk-yäpmäk kadäni pähap uken Anutu iŋamiken nadäwätäk ikek nämo täga api itne. U mebäri ŋodeta; Kome terak ŋoken Jesu täŋo kädet kuroŋ iwat täkamäŋ unita. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("J14_18","092_4_18","1JN","4","18","18","Täŋpäkaŋ Anutu täŋo bänep iron kädet tokŋeŋpäŋ pat täyak-ken umun kubä nämo itak. Imata, bänep iron kädet säkgämän unitä umun iwat kirek täyak. Upäŋkaŋ umun täŋo mebäri uwä ŋode; Kowata waki käwep api kaŋ-ahäwet yäŋ nadäk täkaŋ unitä täŋpewän umun pähap nadäk täkaŋ. Unita ŋode nadäkamäŋ; Äma umun ude täk täkaŋ uwä Anutu täŋo bänep iron kädet bänepi-ken pat imikinik nämo täyak. Nämoinik! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("J14_19","092_4_19","1JN","4","19","19","Täŋpäkaŋ iron kädet iwat täkamäŋ u mebäri ŋodeta iwat täkamäŋ; Anututä jukun nadäŋ nimikinik täŋkuko unita. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("J14_20","092_4_20","1JN","4","20","20","Unita äma kubätä Näk Anututa gäripi-inik nadätat yäŋ nadäŋkaŋ noriyeta kokwawak nadäŋpäŋ kuŋat täyak uwä jopman yäwani. Noripak dapuritä käwani unita gäripi nämo nadäŋkaŋ jide täŋpäŋ Anutu dapuritä nämo käwani unita gäripi nadäwek? Nämoinik! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("J14_21","092_4_21","1JN","4","21","21","Täŋpäkaŋ Jesutä jukuman ŋode nimiŋkuk; Äma kubätä Anututa gäripi nadäŋpäŋä äbot täŋpani noriyeta udegän nadäŋ yämek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("J15_1","092_5_1","1JN","5","1","1","Ämawebe Jesu u äma Anututä ämawebeniye täŋkentäkta bian iwoyäwani wäpi Kristo ubayäŋ nadäkinik ude täk täkaŋ uwä Anutu täŋo nanakiye bureni, Anututä ini bäyawani. Unita ämawebe Anutu Nanta gäripi nadäk täkaŋ uwä Nan täŋo nanakiyeta udegän gäripi nadäŋ yämik täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("J15_2","092_5_2","1JN","5","2","2","Täŋkaŋ nin Anutu täŋo nanakiyeta gäripi nadäk täkamäŋ yäŋ jop täga nämo yäne. Nämo, Anututa gäripi nadäŋpäŋ mani buraminero uyaku ude täga yäne. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("J15_3","092_5_3","1JN","5","3","3","Bureni, Anututa gäripi nadäŋpäŋä, mani buramine. Täŋkaŋ nintä Anutu täŋo jukumani u täga iwatnaŋi. U bäräpi nämo. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("J15_4","092_5_4","1JN","5","4","4","Unitäŋo mebäri ŋode; Ämawebe Anutu täŋo nanakiye bureni-inik itkaŋ u kuduptagän kome täŋo kehäromi yäpmäŋ äpäkta kehäromi nikek itkaŋ. Täŋkaŋ kehäromi uwä nadäkiniknin. Unitä kome täŋo kehäromi yäpmäŋ äpäk täkamäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("J15_5","092_5_5","1JN","5","5","5","Eruk, netätä kome täŋo kehäromi täga yäpmäŋ äpneŋ? Ämawebe Jesu u Anutu täŋo Nanaki yäŋ nadäkinik ude täk täkaŋ u. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("J15_6","092_5_6","1JN","5","6","6","Jesu Kristo uwä äma, ume ba nägät ikek äbuko u. Ume nikekgän nämo äbuk. Ume ba nägät ikek unitä äbuk. Ude täŋirän Munapik, man bureni yäŋahäwani unitä Man u bureni yäŋ yäŋpäŋ yäŋahäk täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("J15_7","092_5_7","1JN","5","7","7","Ude unita imaka yaräkubätä Jesu täŋo mebäri yäŋahäk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("J15_8","092_5_8","1JN","5","8","8","Yaräkubä uwä ŋode; Munapik ini, ume, ba nägät. Täŋpäkaŋ yaräkubä uwä yäŋmeham-meham taŋpäŋ Jesu täŋo mebärini kubägän yäŋahäk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("J15_9","092_5_9","1JN","5","9","9","Täŋpäkaŋ ämatä man yäŋirä nadäŋ yämik täkaŋ. Upäŋkaŋ Anutu u Anutu unita man bureni yäŋahäk täyak. Täŋkaŋ man bureni uwä äma täŋo man irepmit morek täyak. Man bureni u Nanakita yäŋahäk täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("J15_10","092_5_10","1JN","5","10","10","Unita äma Anutu täŋo Nanakita nadäkinik täk täkaŋ uwä man bureni, Anututä yäŋahäk täyak u bänepi-ken itinik täk täyak. Täŋ, äma, Anutu täŋo man unita nadäkinik nämo täk täkaŋ uwä Anutu uwä jopman yäwani yäŋ nadäk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("J15_11","092_5_11","1JN","5","11","11","Täŋkaŋ man bureni uwä ŋode; Anututä irit kehäromita biŋam nipmaŋpän itkamäŋ. Täŋpäkaŋ irit kehäromi unitäŋo mähemi u Nanaki ubayäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("J15_12","092_5_12","1JN","5","12","12","Ämawebe Nanaki-kät kwasikotpäŋ kuŋat täkaŋ uwä irit kehäromita biŋam täk täkaŋ. Täŋ, ämawebe Nanaki-kät nämo kwasikotpäŋ kuŋat täkaŋ uwä irit kehäromita biŋam nämo täk täkaŋ. Nämoinik! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("J15_13","092_5_13","1JN","5","13","13","Ämawebe Anutu täŋo Nanakita nadäkinik täk täkaŋ, inta man kudän ŋo mebäri ŋodeta kudän täŋpäŋ tamitat; Inä irit kehäromita biŋam täkamäŋ yäŋ nadäwut yäŋpäŋ manbiŋam ŋo kudän täŋpäŋ tamitat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("J15_14","092_5_14","1JN","5","14","14","Täŋpäkaŋ nin ŋode nadäkamäŋ; Nin imaka Anututä gäripi nadäk täyak unita yäŋapinawä, u bureni api nadäŋ nimek. Ude nadäk täkamäŋ unita Anutu dubiniken kuŋkaŋ imaka kubä yäŋapikta nämo umuntäne. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("J15_15","092_5_15","1JN","5","15","15","Nämo! Kadäni kadäni yäŋapiŋitna nadäŋ nimik täyak. Unita ŋode bureni nadäkamäŋ; Imaka u ba unita yäŋapik täkamäŋ uwä bureni nimik täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("J15_16","092_5_16","1JN","5","16","16","Täŋpäkaŋ gäk äbot täŋpani notkapak kubätä momi kumäkta biŋam ikek nämo udewani täŋirän kaŋpäŋä täŋkentäŋ imikta Anutu-ken yäŋapiwen. Yäŋapiŋiri Anututä momini peŋ imiŋpäŋ irit säkgämän imek. Äma momi geŋita biŋam nikek udewani täk täkaŋ unita nämo yäyat. Nadäkaŋ? Momi kumäkta biŋam ikek kubägän itak unita äma momi u täŋpani täŋkentäŋ imikta Anutu-ken nämo yäŋapiwen. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("J15_17","092_5_17","1JN","5","17","17","Kädet wakiwaki u kudup momi ubayäŋ. Täŋ, momi ätu kumäkta biŋam nikek nämo. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("J15_18","092_5_18","1JN","5","18","18","Nin ŋode nadäkamäŋ; Anutu täŋo nanakiye burenitä gwäk pimiŋpäŋ momi nämo täk täkaŋ. Nämoinik, Anutu täŋo Nanaki Jesutä watäni it yämiŋirän Täŋpäwak Mähemitä äma u täga nämo däpek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("J15_19","092_5_19","1JN","5","19","19","Täŋpäwak Mähemitä kome pähap ŋo kaŋiwat täyak upäŋkaŋ ninä Anututa biŋam bureni itkamäŋ yäŋ nadäk täkamäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("J15_20","092_5_20","1JN","5","20","20","Täŋkaŋ ŋode nadäk täkamäŋ; Anutu täŋo Nanakitä äbä nadäk-nadäknin täŋo yäma dät nimiŋkuko unita Anutu Bureni-inik it nimitak yäŋ nadäk täkamäŋ. Täŋpäŋ Anutu Bureni ba Nanaki Jesu Kristo-kät kwasikotpäŋ kuŋat täkamäŋ. Uwä Anutu Bureni-inik, Irit Tärek-täreki nämo unitäŋo mähemi. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("J15_21","092_5_21","1JN","5","21","21","Unita nanaknaye, in anutu jopita mäde ut yämiŋpäŋ yabäŋ umuntaŋ päŋku injingän it täkot. Ugän.");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("J21_1","093_1_1","2JN","1","1","1"," Watä ämajin näkä webe pähap yäpmäŋ daniwani gäk ba äpetkaye nanakaye inta man ŋo kudän täŋpäŋ tamitat. Näk nadäŋ tamikinik täk täyat. Täŋpäkaŋ näkŋagän nämo. Ämawebe man bureni-inik nadäŋpäŋ bänepi-ken pek täkaŋ u bok nadäŋ tamikinik täk täkamäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("J21_2","093_1_2","2JN","1","2","2","Man bureni unitä täŋpewän not ude täŋpäŋ itkamäŋ. Man bureni uwä bänepnin-ken pätak ba pen api pat yäpmäŋ kwek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("J21_3","093_1_3","2JN","1","3","3","Eruk, Anutu Nan ba nanaki Jesu Kristo unitäŋo orakoraki ba butewaki ba bänep pidämtä bämopnin-ken pen kaŋ it yäpmäŋ ärowän. It yäpmäŋ äroŋirän man burenigän nadäŋpäŋ Anutu täŋo bänep iron terakgän it täkäna. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("J21_4","093_1_4","2JN","1","4","4","Tägagämän kubä nadätat! Man bureni-inik Nantä kaŋ iwarut yäŋpäŋ peŋ niwetkuko u äpetjiye nanakjiye ätutä buramiŋpäŋ yäpmäŋ kuŋat täkaŋ. Manbiŋam ude nadäŋpäŋ bänepnatä oretoret pähap nadäk täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("J21_5","093_1_5","2JN","1","5","5","Unita webe pähap, man kudupi nämo gäwerayäŋ. Nämo, bian mebäri-ken umunitä nadäŋ yäpmäŋ äbäk täŋkumäŋo ugänpäŋ gäwerayäŋ. Uwä ŋode; Äbot täŋpani ämawebe nin bänep iron täktäk kowata kowata täŋpäŋ kuŋat täkäna. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("J21_6","093_1_6","2JN","1","6","6","Täŋpäkaŋ bänep iron kädet täŋo mebäri u ŋode; Nin Anututa gäripi-inik nadäŋpäŋä unitäŋo mani buramine. Unita äneŋi yäkgän täŋpa; Man yäput peŋpäŋ ŋode nadäŋkuŋo udegän iwat täkot; Bänep iron täktäk kädet iwatpäŋ kuŋat täkot. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("J21_7","093_1_7","2JN","1","7","7","Nadäkaŋ? Yäŋ-yäkŋarani äma mäyap it yäpmäŋ kukaŋ. Äma udewani Jesu Kristo äma äworeŋpäŋ ahäŋkuko unitäŋo manbiŋam ut täkaŋ. Äma udewaniwä yäŋ-yäkŋarani äma ba Kristo täŋo iwan ubayäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("J21_8","093_1_8","2JN","1","8","8","Unita äma udewanitä täŋ-täkŋat-pewä Ekäni täŋo kädet iwatpäŋ gwäki yäpmäktapiäni täk täŋkuŋo u paot tamekta nadäŋit nadäŋit kuŋat täkot. Pen ude täŋ yäpmäŋ kuŋarirä Anututä kowata gwäki ärowani pähap api tamek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("J21_9","093_1_9","2JN","1","9","9","Täŋpäkaŋ äma Jesu Kristo täŋo manbiŋam säkgämän nämo iŋitkaŋ iniken nadäk yäpurärätpäŋ yäŋahäk täkaŋ, äma udewanita ŋode nadäneŋ; Anututa biŋam nämo itkaŋ. Täŋ, äma Jesu täŋo manbiŋam ugänpäŋ pen iŋitpäŋ yäpmäŋ kuŋat täkaŋ uwä Nan ba Nanakitä äma ukät bok it täkaŋ yäŋ nadäk täkot. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("J21_10","093_1_10","2JN","1","10","10","Täŋpäkaŋ äma kubätä inken kuŋpäŋ Jesu u äma äworeŋpäŋ kome terak kuŋatkuk yäŋ man siwoŋi ude nämo täwetpäŋ täwoŋärewayäŋ täko uwä not täŋ imiŋpäŋ yotjin-ken nämo yäŋikŋat yäpmäŋ äroneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("J21_11","093_1_11","2JN","1","11","11","Täŋ, in kubätä äma udewanita not täŋpäŋä jop manman yäwani täŋo noripaki yäŋ nadäkot. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("J21_12","093_1_12","2JN","1","12","12","Nanaknaye, man mäyap täwerayäŋ nadätat upäŋkaŋ mäyap nämo kudän täŋ tamayäŋ. Ärewayäŋ nadätat unita kadäni ärewayäŋ täyat uken man yäŋpäŋ-nadäk kaŋ täna. Ude täŋpäŋ bänep oretoret bureni api nadäne. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("J21_13","093_1_13","2JN","1","13","13","Eruk, yäpmäŋ daniwani notkapak unitäŋo äperiye nanaktä bänep täga man täwetkaŋ ŋo. Ugän.");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("J31_1","094_1_1","3JN","1","1","1"," Äbot täŋpani täŋo watä äma näkä notnapak Gaius gäka man ŋo kudän täŋpäŋ gamitat. Man bureni bok nadäk täkamäk unita gäka gäripi-inik nadätat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("J31_2","094_1_2","3JN","1","2","2","Notnapak, bänep nadäk-nadäkka täga itak udegän gup käda käyäm täŋpentawä. Säkgämän kaŋ kuŋat yäŋ nadäŋpäŋ Anutu-ken yäŋapik täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("J31_3","094_1_3","3JN","1","3","3","Notniye ätutä äbä gäka manbiŋam ŋode näwetkuŋ; Man bureni nadäkinik täŋpäŋ buramiŋpäŋ yäpmäŋ kuŋat täyak yäŋ näwetkuŋ. Ude näwerä nadäŋpäŋ bänepnatä säkgämän kubä nadäŋkut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("J31_4","094_1_4","3JN","1","4","4","Nadätan? Äpetnaye nanaknaye man bureni täŋo kädet iwat täkaŋ, manbiŋam u nadäŋpäŋ bänep täga ärowani-inik nadäk täyat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("J31_5","094_1_5","3JN","1","5","5","Notnapak, gäk äbot täŋpani notkaye gäkŋa-kät it täkaŋ ugänpäŋ nämo täŋkentäŋ yämik täyan, äbot täŋpani kudupi ätu imaka, bok täŋkentäŋ yämik täyan. Kädet uwä tägagämän! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("J31_6","094_1_6","3JN","1","6","6","Äma kudupi täŋkentäŋ yämiŋkuno unitä äbot täŋpani ŋo iŋamiken gäkŋo iron kädet u yäŋahäŋkuŋ. Unita äma uwä inken äneŋi äbä itkaŋ eruk äneŋi kunayäŋ täŋirä bian täŋkentäŋ yämik täŋkuno udegän täŋkentäŋ yämi yäpmäŋkaŋ kuneŋ, Anututä ini gäripi nadäk täyak ude. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("J31_7","094_1_7","3JN","1","7","7","Äma uwä Ekäni täŋo wäpi yäpmäŋ kuŋatnayäŋ nadäŋpäŋä Anututa nadäkinik nämo täŋpani-ken moneŋ tuŋumta nämo yäŋapik täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("J31_8","094_1_8","3JN","1","8","8","Unita äma udewaniwä täŋkentäŋ yämiŋpäŋä man bureni täŋo epän bok täŋpani ude äworeneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("J31_9","094_1_9","3JN","1","9","9","Näk äbot täŋpani ämawebeta man ätu kudän täŋpäŋ yämiŋkuro upäŋkaŋ Diotrepestä intäjukun äma ude ira yäŋpäŋ nin täŋo man nämo nadäk täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("J31_10","094_1_10","3JN","1","10","10","Unita näkä inken äreŋpäŋä unitäŋo mebäri kwawak api yäŋahäwet. Uwä ninta jopman yäŋpäŋ nibek täyak. Täŋkaŋ ugän nämo. Äbot täŋpani notniye kome ätuken nanik äreŋirä ini nämo täŋkentäŋ yämiŋkaŋ ätutä täŋkentäŋ yämikta udegän yäjiwät tak täyak. Ba täŋkentäŋ yämiŋirä in äbot täŋpani nämo yäŋ yäwetpäŋ yäwat kirek täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("J31_11","094_1_11","3JN","1","11","11","Unita notnapak tägagämän, gähä kädet waki udewani nämo iwaren. Nämoinik! Kädet tägagän iwat täyi. Äma kädet tägagän täk täkaŋ uwä Anutu-ken nanik. Täŋ, äma kudän waki täk täkaŋ uwä Anututa nämoinik nadäk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("J31_12","094_1_12","3JN","1","12","12","Täŋpäkaŋ ämawebe kudup Demitriusta nadäwä säkgämän täŋpäpäŋ unitäŋo manbiŋam yäŋahäk täkaŋ. Ba Anutu täŋo man burenitä Demitrius täŋo täktäki imaka, yäŋahäk täyak. Ba nin udegän, imaka säkgämän täk täyak unitäŋo manbiŋam yäŋahäk täkamäŋ. Täŋkaŋ nin jopman nämo yäk täkamäŋ. Nämo, intä nintawä u man burenigän yäŋahäwani yäŋ nadäk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("J31_13","094_1_13","3JN","1","13","13","Man mäyap gäwerayäŋ nadätat upäŋkaŋ mäyap nämo kudän täŋpäŋ gamayäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("J31_14","094_1_14","3JN","1","14","14","Imata, näk kadäni käroŋi nämo itkaŋ gäkken ärekta nadätat unita kadäni uken ärewakaŋ man yäŋpäŋ-nadäk kaŋ täda. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("J31_15","094_1_15","3JN","1","15","15","Eruk, bänepka kwikinik iton. Täŋkaŋ notkaye näkkät ŋo itkamäŋ nintä oretoret man gäwetkamäŋ. Täŋ, gäkä notnaye gäkkät itkaŋ unita udegän oretoret man kaŋ yäwet.");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JD1_1","095_1_1","JUD","1","1","1"," Näk wäpna Jut, Jesu Kristo täŋo epän watä ämani, ba Jems täŋo noripaki u. Näkä ämawebe Anututä tämagurani inta yäŋpäŋ manbiŋam ŋo kudän täŋ tamitat. Anutu Nan inta nadäŋ tamikinik täk täyak. Ba Jesu Kristo ini-tägän inta watä it tamik täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JD1_2","095_1_2","JUD","1","2","2","Unita Anutu täŋo butewaki, bänep pidäm ba bänep iron intä terak tokŋeŋ päton. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JD1_3","095_1_3","JUD","1","3","3","Eruk notnaye bureni-inik, näk pengän Anututä nin ba in bok waki keri-ken nanik nimagutkuko unitäŋo man ätu kudän täŋpäŋ tamikta gäripi nadäŋkut. Upäŋkaŋ apiŋo man kubäpäŋ kudän täŋ tamikta bänepnatä peŋ näwetak. Man u ŋode; Nadäkinik kädet Anututä niwoŋäreŋkuko u iwantä täŋpä waneŋo udeta weŋkirek-kirekta pidäm taŋpäŋ kaŋ irut. Nadäkinik kädet u iniken ämawebeniyeta yämiŋkuko uwä äma kubätä uterak man kodaki kubä yäpurärätnaŋi nämo ba man moräki kubä yäpmäŋ täkŋenaŋi nämo. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JD1_4","095_1_4","JUD","1","4","4","Nadäkaŋ? Äbot täŋpani nin gänaŋ äma ätu mebärini käbop peŋkaŋ nin yäpurärätpäŋ itkaŋ. Anututä iniken man terak äma udewanitä kowata waki yäpmäkta bian yäŋtäreŋkuk. Äma udewani uwä Anututa mäde ut imiŋpäŋ kädet wakiwaki täk täkaŋ. Ude täŋkaŋ ŋode yäk täkaŋ; Anutu u iron mähemi unita kädet waki täga täk täne yäk. Kowata waki nämo api nimek yäŋ yäk täkaŋ. Kädet ude täk täkaŋ uwä Anutu täŋo iron unitäŋo mebäri yäpmäŋ äyäŋutpäŋ täŋpäwak täkaŋ. U Jesu Kristo, nintäŋo Intäjukun Ämanin ba Ekäninin kubägän unita mäde ut imik täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JD1_5","095_1_5","JUD","1","5","5","In Ekäni täŋo mebäri nadäkaŋ u. Bian Isrel ämawebe Isip komeken nanik yämagutkukopäŋ äma mäde ut imiŋkuŋo u täŋpän waŋkuŋ. Inä manbiŋam uwä nadäkaŋ upäŋkaŋ inken udegän ahäŋ tamekta man ŋo intä nadäŋpäŋ iŋitpeŋ kuŋatta äneŋi täwetat. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JD1_6","095_1_6","JUD","1","6","6","Ba kubä pen ŋode; Aŋero Ekänitä epän wäp biŋam yäŋ yämani u irepmitkaŋ täŋpäŋ iniken komeni kujat peŋpeŋ kuŋkuŋo unita Anututä yäwat kireŋkuk. Yäwat kireŋpäŋ aŋero uwä yentä pädät täŋpäŋ tärek-täreki nämo yepmaŋkuko bipmäŋ urani-inik gänaŋ itkaŋ. U itkaŋ Ekänitä manken yepmaŋpäŋ yäpmäŋ danikta kadäni pähap unita itsämäŋkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JD1_7","095_1_7","JUD","1","7","7","Ba bian yotpärare yarä wäpi Sodom Gomora, ba yotpärare u dubini-ken dubini-ken nanik unitä kädet aŋero unitä täŋkuŋo udegän täŋkuŋ. U kädet waki-wakiinik täŋpäŋ kubokäret kädet mebäri mebäri ämatä nämo tänaŋi wakiinik upäŋ täŋkuŋ. Ude täŋkuŋo unita Anututä kädäp mebet tärek-täreki nämo u gänaŋ yepmaŋkuk. Anututä ude täŋkuko uwä ämawebe kuduptagäntä kaŋpäŋ nadäŋkaŋ umuntäneŋta ude uwä täŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JD1_8","095_1_8","JUD","1","8","8","Upäŋkaŋ äma käbop käbop äbot täŋpani nin gänaŋ äpmoŋkuŋo uwä kädet udegän iwat täkaŋ. Däpmonken mebäri mebäri täŋkaŋ uterak iwatpäŋ irit kuŋat-kuŋariken kädet wakiinik ämatä nämo tänaŋi u pewä ahäk täkaŋ. U Ekäninin unita ärowani täŋ imiŋpäŋ aŋero Anutu täŋo epmäget kudän ikek kunum gänaŋ itkaŋ u yäniŋ wärät täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JD1_9","095_1_9","JUD","1","9","9","Ude täk täkaŋ uwä goret-inik täk täkaŋ. Unita aŋero täŋo intäjukun äma wäpi Maikelta nadäwut. Unitä Moses täŋo komegupta Satan-kät man yäŋpäŋ wädäŋ ehätkumäno uwä inita nadäwän äpani täŋpäpäŋ äma waki u yäŋärok man nämo iwetkuk. Nämoinik, jop ŋode iwetkuk; Kowata Ekänitä ini-tägän api gamek yäŋ iwetkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JD1_10","095_1_10","JUD","1","10","10","Täŋpäkaŋ äma waki nin yäpurärätkuŋo uwä ude nämo nadäk täkaŋ. Nämo, imaka u ba unitäŋo mebäri nämo nadäwä tumäk täkaŋ u iniŋ wärät täkaŋ. Uwä tom bumik, nadäk-nadäki nämo. Gupi täŋo nadäk-nadäk ugän iwatta nadäk täkaŋ. Kädet ude täk täkaŋ unitä irit kuŋat-kuŋari täŋpänwak täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JD1_11","095_1_11","JUD","1","11","11","Wära! Äma udewani komi api nadäneŋ! U äma biani wäpi Ken unitäŋo kädet ugän iwat täkaŋ. Ba äma kubä wäpi Balamtä kädet goret täŋkuko ude, gwäki yäpmäk-tagän nadäŋkaŋ kudän waki ba täga, tägagän täneŋ. U goret täk täkaŋ. Ba Anututa ärowani, Koratä täŋpäŋ paotkuko udegän täŋpäŋ api paotneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JD1_12","095_1_12","JUD","1","12","12","Täŋpäkaŋ kadäni kadäni in äbot täŋpani ämawebetä bänep kubägän äŋnak-äŋnak käbeyä täk täkaŋ-ken äma uwä bämopjin-ken penta it täkaŋ. Upäŋkaŋ initagän nadäŋkaŋ äŋnak-äŋnak jopi kubä yäŋpäŋ mäyäk-kät nämo, kädet mebäri mebäri terak täŋ-urukuruk täk täkaŋ. Ude täk täkaŋ unita Anutu iŋamiken bänep kubägän äŋnak-äŋnak käbeyä uwä täŋpäwak täkaŋ. Uwä gubam iwän bureni nämo tak täyak udewani, mänittä jop piäŋ äreyäŋ täŋpän kuk täkaŋ ude bumik. Ba uwä päya, bureni wädäk-wädäk kadäni-ken bureni nämo wädäŋirä mähemitä dät maŋpä kuk täkaŋ udewani bumik. Uwä gupi bok mäjoni bok kumbani. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JD1_13","095_1_13","JUD","1","13","13","Äma udewani mäyäki nämo. Kädet wakini u ume tokätpäŋ porärak gägäni-ken täŋpäŋ pek täkaŋ udewani. Ba guk käderi siwoŋi nämo iwatkaŋ jopjop kuŋat täkaŋ udewani. Äma udewani unitawä Anututä kome bipmäŋ urani-inik, tärek-täreki nämoken päŋku itneŋta yäŋtäreŋ yämani. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JD1_14","095_1_14","JUD","1","14","15","Täŋpäkaŋ Adam täŋo tawaŋken nanik äma ekäni kubä wäpi Enok unitä äma udewanita bian-inik profet man ŋode yäŋkuk; Ket nadäwut! Ekäni aŋeroniye jiraŋ-kät ämawebe kuduptagän manken yepmakta api ämneŋ. Äbäŋpäŋ Ekäni unitä ämawebe mani nämo iwatkaŋ kädet ini gäripi nämo nadäk täyak u täŋpani unita, ba momi ämatä Anututa yäŋärok man iwet täkaŋ unita kowata komi api yämek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JD1_16","095_1_16","JUD","1","16","16","Äma udewani uwä kadäni kadäni imaka mebäri mebäri ahäŋ yämiŋirä kokwawak täŋpäŋ yäŋburu-buru terak yäŋpäŋ-yebek man yäŋ ittäŋ kuk täkaŋ. Ba iniken nadäk kädet waki ugän iwarän täŋpäŋ gup yäpmäŋ ärokärok täk täkaŋ. Täŋpäŋ yäŋgärip-gärip yäŋ-yäkŋat-pewä ämatä täŋkentäŋ yämäpäŋ gäripini tärek täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JD1_17","095_1_17","JUD","1","17","17","Täŋpäkaŋ notnaye bureni-inik, in imaka ahäwayäŋ täyak unita Ekäninin Jesu Kristo täŋo aposoroniyetä yäŋahäwani unita juku pineŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JD1_18","095_1_18","JUD","1","18","18","U ŋode täwetkuŋ; Tärektärek kadäni bämopi-ken yäŋärok man yäwani ämatä ahäŋpäŋ itpäŋ Anutu mäde ut imiŋkaŋ iniken gärip terak api kuŋatneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JD1_19","095_1_19","JUD","1","19","19","Äma udewanitä äbot täŋpani täŋpewä duŋwek täkaŋ. U Kudupi Munapik ikek nämotä kome täŋo gärip ugän iwatpäŋ täk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JD1_20","095_1_20","JUD","1","20","20","Upäŋkaŋ notnaye bureni-inik, in kadäni kadäni nadäkinik täga Anututä tamiŋkuko uterak yeŋgämä pewäpäŋ nadäkinikjin u kehäromitä kehäromi-inik kaŋ ahäŋ tamän. Täŋkaŋ Munapik täŋo kehäromi terak yäŋapik man yäneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JD1_21","095_1_21","JUD","1","21","21","Anutu inta nadäŋ tamikinik täk täyak unita in dubini-kengän itpäŋ irit kuŋat-kuŋatjin kudup Anututa iniŋ kirewut. Ude täŋkaŋ kadäni kadäni Ekäni Jesu Kristotä butewakini kwawak pewän ahäwäpäŋ irit kehäromi tamayäŋ täyak unita itsämneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JD1_22","095_1_22","JUD","1","22","22","In äma nadäkiniki kehäromi nämo unita butewaki nadäŋ yämiŋpäŋ täŋkentäŋ yämineŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JD1_23","095_1_23","JUD","1","23","23","Äma udewani ätuwä kädäpta biŋam täkaŋ unita bäräŋeŋ äneŋi yämagutneŋ. Ba äma ätutawä kädet wakini udegän täŋpet yäŋ nadäŋpäŋ umunkät umunkät butewaki kudän terak yämagutneŋ. Upäŋkaŋ nadäŋ gärip täŋpäŋ momi kädet wakiwaki täk täkaŋ unita nadäwä taräki-inik kaŋ täŋput. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JD1_24","095_1_24","JUD","1","24","24","Anututä inta watä säkgämän it tamiŋirän in täŋyabäk terak nämo mäneŋta kehäromi pat imitak. Unitä täŋtäkŋat päŋku tepmaŋpän momi kubäkät nämo, siwoŋi-inik, bänep oretoret terak, peŋyäŋek mähemi ini dubini-ken api itneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("JD1_25","095_1_25","JUD","1","25","25","U kubä-tägän Anutu bureni-inik itak. Unitägän Jesu Kristo täŋo epäni terak waki keri-ken nanik nimagurani. Unita Ekäninin wäpi ugänpäŋ oraŋ imik täkäna! Uwä nintäŋo intäjukun äma ärowani-inik, ba imaka imaka päke ŋonitäŋo intäjukun-inik. Wäp biŋam, ba kehäromi ba peŋyäŋek tärek-täreki nämo it imitak. Bian ude itkuko unitä apiŋo udegän itak. Ba kämi udegän api it yäpmäŋ ärowek. U Bureni.");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV1_1","096_1_1","REV","1","1","1"," Man ŋowä bian käbop itkukopäŋ Jesutä yäŋkwawa taŋkuk. Täŋpäkaŋ imaka kadäni keräpigän itkaŋ ahäkta yäwani u epän ämaniye yäŋpäŋ-yäwoŋärekta Anututä Jesu kwawak iwoŋäreŋkuk. Iwoŋärewänkaŋ Jesutä imaka u aŋeroni iwet-pewän äpä epän ämani Jon näk näwetpäŋ näwoŋärek täŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV1_2","096_1_2","REV","1","2","2","Ude täŋirän Anutu täŋo man ba Jesu Kristo täŋo yäŋkwawatak man kaŋpäŋ nadäŋkuro u näkä nadäkinik täŋpäŋ mani biŋam yäŋahäŋkut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV1_3","096_1_3","REV","1","3","3","Täŋpäkaŋ imaka manbiŋam ŋo terak kudän täwani ahäkta Anututä yäŋkuko u keräp täyak unita ämawebetä nadäkta äma man ŋo daniŋpäŋ yäwet täyak uwä säkgämän it täyak. Ba ämawebe man kudän täwani ŋo nadäŋpäŋ bänepitä iyaptak täkaŋ u imaka, säkgämän it täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV1_4","096_1_4","REV","1","4","4","Eruk, näk Jon, Esia komeken äbot täŋpani 7 inta man kudän ŋo täyat. Anutu itkukotä itak ba pen api it yäpmäŋ ärowek u, ba munapik 7 Anutu iŋamiken itkaŋ u, ba Jesu Kristo unitä oraŋ tamiŋirä bänep pidäm terak kaŋ kuŋarut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV1_5","096_1_5","REV","1","5","5","Täŋpäkaŋ Jesu Kristo uwä Anutu täŋo manbiŋam bureni siwoŋigän yäŋahäwani. Unitägän kumbani-ken nanik akukakuk täŋo äma intäjukun-inik itak. Ba komeni komeni äma ärowani itkaŋ unitäŋo äma ärowani-inik pähap kubä ugän. Täŋkaŋ ninta nadäŋ nimikinik täŋpäŋ nägäritä momi täŋo topmäk-topmäkken nanikpäŋ pit nimiŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV1_6","096_1_6","REV","1","6","6","Pit nimiŋpäŋ irit kehäromi täŋo äbot ude itkaŋ nani Anutu täŋo bämop äma ude kuŋatpäŋ watä epän täŋ imineta nipmaŋkuk. Unita Jesuken epmäget kudän ba kehäromi u pen it yäpmäŋ äroton! U bureni. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV1_7","096_1_7","REV","1","7","7","Dapun täkot! Jesu gubam terak äbayäŋ täyak! Äbäŋirän ämawebe kuduptagän dapuritä api käneŋ. Täŋkaŋ butewaki! Äma Jesu iŋitpäŋ päip bohamtä yäputkuŋo, äma u imaka bok api käneŋ. Kaŋkaŋ komeni komeni äma mebäri mebäritä konäm butewaki api täneŋ. Man u bureni-inik api ahäwek! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV1_8","096_1_8","REV","1","8","8","Ekäni Anututä ŋode yäyak; Näkägän intäjukun-inik ba mäden-inik itat. Täŋpämorek näkä itkurotä itat ba api it yäpmäŋ ärowet yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV1_9","096_1_9","REV","1","9","9","Eruk, näk notjinpak Jon, Jesu Kristo wäpi terak ninin buap ude itkamäŋ yäŋ täwetat. Näk täŋkentäŋpäŋ komi bok nadäk täkamäŋ. Ba täŋkentäŋpäŋ Anutu täŋo äbot ude itpäŋ kome ŋonitäŋo bäräpita nämo umuntaŋkaŋ Jesuta itsämäk täkamäŋ. Täŋpäkaŋ näk Anutu täŋo man yäŋahäk täŋkuro unita ba, Jesu täŋo mebärini yäŋkwawa taŋkuro unita nepmäŋitpäŋ Patmos kome gwägu bämopi-ken ŋo nepmaŋpäŋ komi epän namiŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV1_10","096_1_10","REV","1","10","10","Eruk ittäŋgän Ekäni kadäni pähapken Kudupi Munapiktä näk magärirän nadäŋkut. Mädenaken man mämä taŋi, womat ude bumik ahäŋirän ŋode nadäŋkut; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV1_11","096_1_11","REV","1","11","11","Imaka kaŋpäŋ nadäwayäŋ täyan u kudän täŋpäŋ äbot täŋpani yotpärare 7 uken itkaŋ unita pewi kut yäk. Yotpärare 7 uwä wäpi ŋode; Efesus, Smena, Pegamum, Taiataira, Sadis, Firadelfia, Laodisia. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV1_12","096_1_12","REV","1","12","12","Täŋpäkaŋ näk äma man näwetkuko u käwa yäŋkaŋ äyäŋutkut. Äyäŋutpäŋ topän säkgämän golpäŋ täŋpani 7 udepäŋ yabäŋkut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV1_13","096_1_13","REV","1","13","13","Täŋpäkaŋ topän 7 u bämopi-ken äma kubä käroŋ wädäŋirän kaŋkuro uwä Äma Bureni-inik täŋo iŋam dapun bumik kaŋkut. Äma uwä tek käroŋi tewän wädäwäpäŋ meran golpäŋ täŋpanipäŋ kupäŋi-ken meran täŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV1_14","096_1_14","REV","1","14","14","Täŋkaŋ gwäki pujiŋ kudup uwä paki-inik, gubam paki, ba notek pujiŋi ude. Täŋpäŋ dapuriwä kädäp mebet udewani. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV1_15","096_1_15","REV","1","15","15","E, kuroŋiwä kuräki-inik, ägo wabiwani. Ba mani kotäk uwä ume maŋtapmak mämä ude bumik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV1_16","096_1_16","REV","1","16","16","Täŋpäkaŋ keri bure kädatä guk 7 ude yepmäŋitkuk. E, meni-ken nanik päip, meni kukŋi kukŋi päraŋi-inik kubä äbä itkuk. Täŋkaŋ iŋami dapun edap bämop täŋkaŋ ijik täyak udewani bumik ijiŋ-yäŋeŋirän kaŋkut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV1_17","096_1_17","REV","1","17","17","Näk ude kaŋpäŋä kuroŋi-ken maŋpäŋ yäpa äpmoŋpäpäŋ kumbanitä-yäŋ patkut. Ude täŋira keri bure kädatä näkä terak peŋpäŋ ŋode näwetkuk; Gäk umuntäweno. Näkägän intäjukun-inik ba mäden-inik itat. Ba irit mähemi näk yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV1_18","096_1_18","REV","1","18","18","Unita nadätan? Näk kumäŋpäŋ akuŋkuro unitä api it yäpmäŋ ärowet. Täŋkaŋ kumäk-kumäk ba geŋi waki unitäŋo yäma dätdät ba yäma ukät-ukät täŋo mähemi näk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV1_19","096_1_19","REV","1","19","19","Täŋpäkaŋ gäk imaka apiŋo ahäŋirä yabätan u, ba kämi ahäkta yäwani yabäwayäŋ täyan u kudup kaŋ kudän tä yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV1_20","096_1_20","REV","1","20","20","Täŋ, gäk ketna bure kädatä guk 7 yepmäŋ irira yabäno u, ba topän golpäŋ täŋpani 7 yabäno unitäŋo mebäri gäwera nadä; Topän 7 u äbot täŋpani 7 u. Täŋpäŋ udegän guk 7 u äbot täŋpani unitäŋo aŋeroniye 7 u yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV2_1","096_2_1","REV","2","1","1","Eruk äma unitä ŋode näwetgän täŋkuk; Efesus nanik äbot täŋpani täŋo aŋeronita man ŋode kudän tä; Äma guk 7 u keri bure kädatä yepmäŋitkaŋ topän golpäŋ täŋpani 7 u gänaŋ kuŋarani unitä inta ŋode yäyak; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV2_2","096_2_2","REV","2","2","2","Näk täktäkjin ba komi epänjin yabäŋpäŋ-nadäk täyat. Ba bäräpi gänaŋ gwäk pimiŋpäŋ kuŋatpäŋ äma wakiwaki täŋpanita gaŋani nadäk täkaŋ u imaka, tabäŋpäŋ-nadäk täyat. Ba ŋode imaka tabäŋpäŋ-nadäk täyat; Äma ätutä nin aposoro yäŋ jop yäŋirä in jop manman unitäŋo mebäri kawä täreŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV2_3","096_2_3","REV","2","3","3","Ba in näka yäŋpäŋ kehärom taŋpäŋ komi kadäni käroŋi nadäk täkaŋ upäŋkaŋ nämo kwitak täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV2_4","096_2_4","REV","2","4","4","In kädet tägatäga ude täŋkuŋo upäŋkaŋ ŋode unita nadäŋira täga nämo täyak; Yäput peŋpäŋ nadäkinik täŋkuŋo kadäni uken näka gäripi pähap nadäŋkaŋ iron kädet iwatkuŋo apiŋo udegän nämo täk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV2_5","096_2_5","REV","2","5","5","Unita bian siwoŋi kuŋatkuŋo unita juku piŋpäŋ bänepjin äyäŋutkaŋ kädet pengän iwatkuŋo u äneŋi kaŋ iwarut. Täŋ, bänepjin nämo sukurenayäŋ täŋo uwä näkä äreŋpäŋ intäŋo topän uwä api täyomägaret. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV2_6","096_2_6","REV","2","6","6","Täŋpäkaŋ imaka kubä täŋirä nadäwa täga täyak uwä ŋode; Näk Nikolas ämaniye täŋo kädetta taräki nadäk täyat intä unita udegän taräki nadäk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV2_7","096_2_7","REV","2","7","7","Unita äma jukuni nikektä man Munapiktä äbot täŋpani yäwetak ŋo juku peŋpäŋ ket nadäwut. Äma kubä nadäkiniki nämo pewän putärewänkaŋ iwan täŋo kehäromi yäpmäŋ äpayäŋ täko uwä irit päya täŋo mujipi, Anututä epänken nanik u nakta api nadäŋ imet yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV2_8","096_2_8","REV","2","8","8","Eruk äma unitä ŋode näwetgän täŋkuk; Smena nanik äbot täŋpani täŋo aŋeronita man ŋode kudän tä; Äma intäjukun-inik ba mäden-inik it täyak, ba kumäŋpäŋ kodak taŋkuko unitä inta ŋode yäyak; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV2_9","096_2_9","REV","2","9","9","In komi bäräpi nadäŋkaŋ ämawebe iŋamiken äma äpani-inik, jopi jäwäri ude it täkaŋ u tabäŋpäŋ-nadäk täyat. (Upäŋkaŋ in jäwäri nämo, tuŋum pähapjin nikek.) Täŋpäkaŋ näk nadätat, Juda äma ätutä wäpjin yäpmäŋ äpäkta sära man täwet täkaŋ. Täŋ, Juda äma uwä Juda äma bureni nämo, u Satan täŋo äbot. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV2_10","096_2_10","REV","2","10","10","Täŋpäkaŋ mäden, imaka ahäŋ taminayäŋ täkaŋ unita nämo umuntäneŋ. Nadäkaŋ? Satantä nadäŋirän inken nanik ätu yämagut päŋku komi yotken yepmanayäŋ täkaŋ. Ude tänayäŋ täkaŋ uwä intäŋo nadäkinikjin täŋyabäkta kepma 10 ude api ahäŋ tamek. Upäŋkaŋ kumäŋ-kumäŋ tadäpnayäŋ täkaŋ unita nämo umuntäneŋ. Nämo, Anutu täŋo man iyap taŋpäŋ ehutpäŋ pen yäpmäŋ kuŋarirä irit kehäromi täŋo epmäget kudän api tamet. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV2_11","096_2_11","REV","2","11","11","Unita äma jukuni nikektä man Munapiktä äbot täŋpani yäwetak ŋo juku peŋpäŋ ket nadäwut. Äma kubä nadäkiniki nämo pewän putärewänkaŋ iwan täŋo kehäromi yäpmäŋ äpayäŋ täko uwä kumäk-kumäk namba 2 uwä api irepmirek yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV2_12","096_2_12","REV","2","12","12","Man ude yäŋpäŋ äma unitä ŋode näwetgän täŋkuk; Pegamum nanik äbot täŋpani täŋo aŋeronita man ŋode kudän tä; Äma päip meni kukŋi kukŋi päraŋi-inik yäpmäŋ kuŋat täyak unitä inta ŋode yäyak; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV2_13","096_2_13","REV","2","13","13","Intä kome it täkaŋ unitäŋo mebäri nadätat. Kome uken Satantä intäjukun-inik it täyak upäŋkaŋ in wäpna biŋam iŋit-inik täŋpäŋ kuŋat täkaŋ. Satan täŋo kome uken man buramik ämana wäpi Antipas uwä kumäŋ-kumäŋ utkuŋo upäŋkaŋ nadäkinikjintä näka äwo nämo yäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV2_14","096_2_14","REV","2","14","14","Täŋpäkaŋ täktäkjin ätuta nadäwa täga nämo täk täyak uwä ŋode; In bämopjin-ken Balam täŋo kädet iwarani ätu itkaŋ. Balam u nadäkaŋ. U Balaktä Isrel nanik peŋ yäwet-pewän waki kädet iwatneŋta iwetpäŋ iwoŋärek täŋkuk. Waki kädet uwä anutu jopi nadäŋ yämiŋpäŋ anutu jopita ärawa täŋpani täŋo ketem naŋkuŋ, ba kubokäret kädet iwatkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV2_15","096_2_15","REV","2","15","15","Täŋpäkaŋ udegän, in bämopjin-ken Nikolas täŋo kädet iwarän täwanitä itkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV2_16","096_2_16","REV","2","16","16","Unita in bänepjin äyäŋurut. Bänepjin nämo äyäŋutnayäŋ täŋo uwä näk bäräŋek ahäŋ tamiŋpäŋ mena päraŋi unitä äma udewani iwan api täŋ yämet. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV2_17","096_2_17","REV","2","17","17","Unita äma jukuni nikektä man Munapiktä äbot täŋpani yäwetak ŋo juku peŋpäŋ ket nadäwut. Äma kubä nadäkiniki nämo pewän putärewänkaŋ iwan täŋo kehäromi yäpmäŋ äpayäŋ täko uwä ketem käbop nanik wäpi mana upäŋ api ima näŋpek. Ude täŋpäŋ mobä paki kubä terak wäpi kodaki kudän täŋpäŋ api imet. Täŋpäkaŋ wäpi kodaki uwä mähemi-tägän kaŋpäŋ nadäk api täŋpek yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV2_18","096_2_18","REV","2","18","18","Eruk man ude yäŋpäŋ äma unitä ŋode näwetgän täŋkuk; Taiataira äbot täŋpani täŋo aŋeronita man ŋode kudän tä; Anutu täŋo nanaki, dapuri kädäp mebet udewani nikek ba kuroŋi kuräki-inik, ägo wabiwani nikektä inta ŋode yäyak; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV2_19","096_2_19","REV","2","19","19","Täktäkjin kudup yabäŋpäŋ-nadäk täyat. Ba bänep iron täŋit, nadäkinik ikek kuŋarit, ba bäräpi gänaŋ gwäk pimiŋpäŋ kuŋat täkaŋ u kudup tabäŋpäŋ-nadäk täyat. Ba ämawebe-ken täŋkentäk mebäri mebäri täŋ yämik täkaŋ u imaka, yabäŋpäŋ-nadäk täyat. Bureni, kädet tägatäga bian täk täŋkuŋo u yärepmitpäŋ apiŋo säkgämän-inik täk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV2_20","096_2_20","REV","2","20","20","Upäŋkaŋ näk ŋode unita nadäŋira täga nämo täyak; In webe ärowani wäpi Jesebel u nadäŋ imiŋpäŋ jop kaŋkaŋ irirä näk profet yäŋ jop yäk täyak. Jop man ude yäwetpäŋ ämanaye yäŋ-yäkŋat-pewän kubokäret täŋit anutu jopi nadäŋ yämiŋpäŋ anutu jopita ärawa täŋpani täŋo ketem nak täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV2_21","096_2_21","REV","2","21","21","Ude täŋirä webe unitä bänepi äyäŋutta itsämäŋ yäpmäŋ äbut. Ude itsämburopäŋ bänepi nämo äyäŋutpäŋ kubokäret kädet mäde ut imikta nämo yäyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV2_22","096_2_22","REV","2","22","22","Unita näk webe u täŋpewa komi api nadäwek. Ba äma, webe ukät epän waki täk täkaŋ unitä webe u mäde nämo ut iminayäŋ täŋo uwä komi wakiinik api ahäŋ yämek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV2_23","096_2_23","REV","2","23","23","Täŋpäŋ äperiye nanak kumäŋ-kumäŋ api däpet. Ude täŋira äbot täŋpanitä näka ŋode api nadäneŋ; U bänep nadäk-nadäknin kudup nibäŋpäŋ nadäwän tärewani yäk. Ba nin äma kuduptagän täktäknin täŋo kowata api däpmäŋ tärewek yäŋ api nadäneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV2_24","096_2_24","REV","2","24","24","Täŋpäkaŋ Taiataira nanik äbot täŋpani in ätutä webe unitäŋo jopman u mäde ut imiŋkuŋ. Ba äma ätu Nin Satan täŋo nadäk käbop nanik u iwat täkamäŋ yäŋ yäk täkaŋ äma udewanita mäde ut yämik täkaŋ. Eruk inta äneŋi bäräpi kubä nämo api tamet. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV2_25","096_2_25","REV","2","25","25","Täŋpäŋ ŋode kaŋ täŋput; Kädet täga yäpmäŋ kuŋat täkaŋ ugänpäŋ iŋit-inik täŋpäŋ yäpmäŋ kuŋarirä äneŋi api äbet. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV2_26","096_2_26","REV","2","26","27","Täŋ, äma kubä nadäkiniki nämo pewän putärewänkaŋ iwan täŋo kehäromi yäpmäŋ äpayäŋ täko uwä guŋ ämata intäjukun it yämikta näkä kehäromi api imet. Ude täŋira mana buramiwut yäŋpäŋ käbotinik däpmäŋ kärapmit täkaŋ ude pärip-päriptä api däpmäŋ kärapmirek yäk. Kehäromi, äma udewanita yämayäŋ täyat uwä kehäromi Nanatä namiŋkuko udegän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV2_28","096_2_28","REV","2","28","28","Kehäromi u yämiŋpäŋ guk pähap wäpi äbäyäŋek u imaka, api yäniŋ kirewet. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV2_29","096_2_29","REV","2","29","29","Unita äma jukuni nikektä man Munapiktä äbot täŋpani yäwetak ŋo ket nadäwut yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV3_1","096_3_1","REV","3","1","1","Eruk man ude yäŋpäŋ äma unitä ŋode näwetgän täŋkuk; Sadis nanik äbot täŋpani täŋo aŋeronita man ŋode kudän tä; Äma Anutu täŋo Munapik 7 u ba guk 7 u yäpmäŋ kuŋat täyak unitä inta ŋode yäyak; Näk täktäkjin kudup yabäŋpäŋ-nadäk täyat. Ämatä tabäŋirä kodaki bumik kuŋat täkaŋ upäŋkaŋ bänepjin kumbani. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV3_2","096_3_2","REV","3","2","2","Unita in däpureŋpäŋ nadäkinikjin täpuri itkaŋ kumbayäŋ täyak u äneŋi täŋpewä kodak taŋpäŋ kehäromi nikek kaŋ irut. Nadäkaŋ? Täktäkjin Anutuna iŋamiken käwa nämo tägak täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV3_3","096_3_3","REV","3","3","3","Unita imaka tamiŋpäŋ taniŋ kirewani ba täwetpäŋ täwoŋärewani unita äneŋi juku piŋpäŋ yäpmäŋ kuŋatpäŋ bänepjin äyäŋurut. Täŋpäkaŋ nämo kikŋuräwä näkŋa iwantä-yäŋ api tädot tamet. Näkŋo kadänina nämo nadäŋirä api tädot tamet. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV3_4","096_3_4","REV","3","4","4","Täŋpäkaŋ Sadis äbot täŋpani in ätu itkaŋ uwä tekjin kome täŋo garok nämo yäpurä ijiŋkuŋ. Äma udewani unita nadäwa täga täk täyak unita äma udewani tek paki täŋkaŋ näkkät bok api kuŋatne. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV3_5","096_3_5","REV","3","5","5","Nadäkaŋ? Äma kubätä nadäkiniki nämo pewän putärewäkaŋ iwan täŋo kehäromi yäpmäŋ äpayäŋ täko uwä tek paki udewani iniŋ kirewa täŋpäŋ kuŋarirän irit kehäromi täŋo wäpi tawaŋ terak wäpi nämo api awähuret. Nämoinik, wäpi u Nana-kät aŋeroniye iŋamiken api yäŋahäwet. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV3_6","096_3_6","REV","3","6","6","Unita äma jukuni nikektä man Munapiktä äbot täŋpani yäwetak ŋo ket nadäwut yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV3_7","096_3_7","REV","3","7","7","Eruk man ude yäŋpäŋ äma unitä ŋode näwetgän täŋkuk; Filadelfia nanik äbot täŋpani täŋo aŋeronita man ŋode kudän tä; Imaka bureni täŋo mähemi, äma kudupi unitä Devit täŋo ki yäpmäŋ kuŋatpäŋ yäma därirän äma kubätä äneŋi yäput-pipinaŋi nämo. Ba yäma yäput pipiŋirän äma kubätä äneŋi dätnaŋi nämo. Unitä inta ŋode yäyak; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV3_8","096_3_8","REV","3","8","8","Näk täktäkjin yabäŋpäŋ-nadäk täyat. Täŋpäkaŋ näk yäma dät tamiŋkuro ŋo äma kubätä äneŋi yäput-pipinaŋi nämo. Ba intäŋo kehäromijin täpuri-inik pat tamitak u nadätat. Kehäromijin täpuri upäŋkaŋ ehutpäŋ manna biŋam yäpmäŋ kuŋatpäŋ näka äwo nämo yäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV3_9","096_3_9","REV","3","9","9","Unita ŋode nadäwut; Satantä äbotken nanik äma ätutä Nin Juda äma yäŋ yäk täkaŋ upäŋkaŋ Juda äma bureni nämo, udewani peŋ yäwetpewa inken äbäŋkaŋ gukut imäpmok api täŋ tamineŋ. Ude täŋpäŋ inta nadäŋ tamikinik täk täyat u api nadäwä täreneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV3_10","096_3_10","REV","3","10","10","Täŋpäkaŋ komi bäräpi gänaŋ nadäkinikjin nämo pewä putärewäpäŋ näka kwikinik itsämbut yäŋ man täwetkuro u bureni iwat täkaŋ. Unita ämawebe komeni komeni uken kadäni waki ahäwayäŋ täko uwä inken nämo ahäwekta api peŋpipiwet. Täŋkaŋ kadäni waki uwä ämawebe kuduptagän api täŋyabäwek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV3_11","096_3_11","REV","3","11","11","Täŋpäkaŋ kadäni käroŋi nämo itkaŋ pengän api ärewero unita imaka iŋitkaŋ u nämo pewä putärewek. Ude tänayäŋ täŋo uyaku epmäget kudän inta biŋam iwoyäwani u äma kubätä täga nämo api täyomägarek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV3_12","096_3_12","REV","3","12","12","Nadäkaŋ? Äma kubä nadäkiniki nämo pewän putärewänkaŋ iwan täŋo kehäromi yäpmäŋ äpayäŋ täko uwä Anutuna täŋo kudupi yot kujat kehäromi kubä ude api tewet. Tewakaŋ äma u kudupi yot uken api it yäpmäŋ ärowek. Täŋpäkaŋ äma uterak Anutuna täŋo wäpi api kudän täwet. Ba Anutuna täŋo yotpärare, wäpi Jerusalem Kodaki kunum gänaŋ Anutuna-ken nanik äpäk täyak unitäŋo wäpi, ba näkŋaken wäpna kodaki äma uterakgän api kudän täwet. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV3_13","096_3_13","REV","3","13","13","Unita äma jukuni nikektä man Munapiktä äbot täŋpani yäwetak ŋo ket nadäwut yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV3_14","096_3_14","REV","3","14","14","Man ude yäŋpäŋ äma unitä ŋode näwetgän täŋkuk; Laodisia nanik äbot täŋpani täŋo aŋeronita man ŋode kudän tä; Man bureni mähemi-inik, kubä-yäŋ kubä-yäŋ nämo täŋpani unitä imaka kuduptagän Anututä pewän ahäŋkuŋo unitäŋo mähemi-inik it täyak. Unitä inta ŋode yäyak; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV3_15","096_3_15","REV","3","15","16","Näk täktäkjin kudup yabäŋpäŋ-nadäk täyat. Irit kuŋat-kuŋatjin uwä ume udewani. In ume kekeki ude kuŋarirä näŋpa gäripi nämo täŋpäkaŋ mena-ken nanik aŋeŋ mäba-kunayäŋ täyat ŋo! In ume säkgämän, mäniri-inik ude nämo kuŋat täkaŋ, ba ume komiinik ude nämo kuŋat täkaŋ. Mäniri-inik ude kuŋatneŋ, ba komiinik ude kuŋatneŋo uyaku täga nadäwet. Upäŋkaŋ in ude nämo kuŋat täkaŋ! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV3_17","096_3_17","REV","3","17","17","Täŋkaŋ in ŋode yäk täkaŋ; Nin tuŋum äma yäŋ yäk täkaŋ. Imaka imaka mäyap yäpumäŋo unita säkgämän itkaŋ imaka kubäta nämo wäyäkŋek täkamäŋ yäŋ nadäk täkaŋ. Upäŋkaŋ ude nämo! In mebärijin nämo nadäwä tumäk täkaŋ. Näkä tabäŋira äpani-inik, jopi jäwäri ude kuŋat täkaŋ, ba dapunjin tumbani, moräŋinik kuŋat täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV3_18","096_3_18","REV","3","18","18","Unita jukuman kubä ŋode täwera nadäwut; In näkken gol moneŋ säkgämän u yäpmäŋpäŋ tuŋumjin nikek täkot. Ba näkken tek paki suwaŋpäŋ yäpmäŋkaŋ mäyäkjin kaŋ täŋpipiwut. Ude täŋkaŋ dapunjin yäpätägakta marasin näkken suwaŋpäŋ dapunjin-ken ärutkaŋ dapun säkgämän kaŋ ijiwä tumbut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV3_19","096_3_19","REV","3","19","19","Nadäkaŋ? Ämawebe nadäŋ yämikinik täk täyat unitäŋo irit kuŋat-kuŋari yäpä-siwoŋtakta komi yämiŋit, yabäŋ yäŋpäŋ yäwetpäŋ yäwoŋärek täk täyat. Unita inä ehutpäŋ kehärom taŋpäŋ bänepjin äyäŋurut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV3_20","096_3_20","REV","3","20","20","Täŋpäkaŋ näk yäma terak kwäpkwäp yäpuritat ŋo nämo nadäkaŋ? Eruk, äma kubätä manna nadäŋpäŋ yäma dät namayäŋ täko uwä, unitä yot gänaŋ äroŋpäŋ itpäŋ ukät ketem bok api näde. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV3_21","096_3_21","REV","3","21","21","Ba äma kubä nadäkiniki nämo pewän putärewänkaŋ iwan täŋo kehäromi yäpmäŋ äpayäŋ täko uwä näkkät wäpnek biŋam ikek bok itta api nadäŋ imet. U nanatä nadäŋ namiŋkuko udegän api nadäŋ imet. Näk komi epän täŋtäŋgän iwan täŋo kehäromi yomägatkuro unita Nankät wäpnek biŋam ikek bok itta nadäŋ namiŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV3_22","096_3_22","REV","3","22","22","Unita äma jukuni nikektä man Munapiktä äbot täŋpani yäwetak ŋo ket nadäwut yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV4_1","096_4_1","REV","4","1","1","Imaka kudup u yabäŋpäŋ-nadäŋkuro u punin terak dapun täŋpäŋ kaŋkut; Kunum gänaŋ yäma kubä tumäŋirän. Kaŋ irira man kotäk, womat mämä bumik pengän nadäŋkuro unitägän äneŋi ahäŋkaŋ ŋode näwetgän täŋkuk; Gäk päbä imaka ahäkta yäwani ŋo gäwoŋärewa ka yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV4_2","096_4_2","REV","4","2","2","Ude yäŋirän uterakgän Munapiktä magärirän kaŋkut; Kunum gänaŋ äma ärowani täŋo mäŋirani bägup kubä itkuko uterak äma kubä maŋirirän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV4_3","096_4_3","REV","4","3","3","Maŋirirän kaŋkuro uwä gweŋi gämäni bok bumik ägo wabiŋ irirän. Täŋpäkaŋ maŋit irani u gwäki terakä gämok wära kudän säkgämän-inik unitä yewa täŋkuk. Gämok wära uwä mobä gweŋi ägo wabiwani bumik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV4_4","096_4_4","REV","4","4","4","Täŋpäkaŋ maŋit irani u it gwäjiŋkuŋo uwä maŋirani bägup äneŋi 24tä itkuŋ. Täŋpäŋ maŋirani bägup 24 uterak äma ekäni 24tä maŋit äyäŋutkuŋ. Äma 24 uwä tek paki-inik yamäŋpäŋ gwäki-ken äma ärowani täŋo gwäpä säkgämän, golpäŋ täŋpani nikek unitä itkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV4_5","096_4_5","REV","4","5","5","Eruk maŋirani bägup bämopi-ken itkuko u gänaŋ yäpä ba iromäŋ mämä pähap ahäŋ irirän iŋam dädän-ken topän mebet 7 ude ijiŋkuŋ. Topän mebet 7 u Anutu täŋo munapik 7 u. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV4_6","096_4_6","REV","4","6","6","Ude kaŋpäŋ äneŋi, maŋirani bägup u iŋam dädän-ken gwägu säkgämän, kwawanigän, ijiwä tumäŋ-kuk. Ude täŋkaŋ maŋirani bägup dubini-ken kukŋi kukŋi imaka kuŋat-kuŋat ikek yaräbok-yaräboktä itkuŋ. U uwä iŋami käda ba mädeni käda dapuri nikekgän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV4_7","096_4_7","REV","4","7","7","Kubä uwä laion udewani. Kubäwä bulimakau ämani bumik. Kubäwä äma iŋam dapun bumik. Kubäwä siäŋ piäŋ kuŋat täkaŋ udewani. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV4_8","096_4_8","REV","4","8","8","Imaka kuŋat-kuŋat ikek 4 u piri 6 nikekgän. Ba gupi kudup, ba jiroki-ken imaka, dapuri nikekgän. Unitä kepma bipani, tärek-täreki nämo ŋode yäk täkaŋ; Ekäni Anutu täŋpämorek, u kudupitä kudupitä kudupi-inik. Itkukotä itak. Unitägän api irek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV4_9","096_4_9","REV","4","9","9","Täŋpäkaŋ imaka kuŋat-kuŋat ikek 4 unitä irit mähemi mäŋirani bägup säkgämän terak it täyak u oraŋ imiŋpäŋ iniŋ orerit, bänep täga man iwerit täk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV4_10","096_4_10","REV","4","10","10","Ude täk täkaŋ-ken uken äma ekäni 24 unitä irit kehäromi mähemi maŋirani bägup terak it täyak u iŋamiken gwäjiŋ äpmoŋ imiŋpäŋ gwäpäni säkgämän gämori-ken peŋkaŋ ŋode yäk täkaŋ; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV4_11","096_4_11","REV","4","11","11","Ekäninin Anutu epmäget kudän ba wäpi biŋam ba kehäromi, gäkä mähemi täŋiri säkgämän täk täyak. Imata, gäkägän imaka kuduptagän u pewi ahäŋkuŋ. Ba gäkŋaken nadäk terak imaka kuduptagän ahäŋ moreŋkuŋo itkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV5_1","096_5_1","REV","5","1","1","U kaŋpäŋ uterakgän ŋode kaŋkut; Äma maŋirani bägup säkgämän terak it täyak u keri bure kädatä buk wagupani kubä iŋit irirän kaŋkut. Buk uwä mädeni käda ba gämori käda kudän ikekgän. Täŋpäkaŋ buk u ämatä jop pipiyäneŋo udeta nämäk 7päŋ kehäromigän yäpmäŋ gatäwani. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV5_2","096_5_2","REV","5","2","2","Täŋpäŋ äneŋi aŋero kehäromi kubä kaŋkut. Unitä gera terak ŋode yäŋkuk; Äma siwoŋi netä unitä buk ŋonitäŋo nämäk ketäreŋpäŋ täga pipiyäwek? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV5_3","096_5_3","REV","5","3","3","Ude yäŋirän kunum gänaŋ ba kome terak ba kumbani mäjotä irani-ken kubätä buk u täga pipiyäŋpäŋ daninaŋi nämo täŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV5_4","096_5_4","REV","5","4","4","Äma kubätä täga itpäŋ buk u daninaŋi nämo kaŋkuro unita butewaki nadäŋpäŋ konäm bumta kotkut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV5_5","096_5_5","REV","5","5","5","Konäm korira äma ekäni 24 ukät nanik kubätä ŋode näwetkuk; Koreno yäk. Nadätan? Juda täŋo äbotken nanik Laion kubä ahäŋkuk. U Devit täŋo orani wäpi biŋam ikek unitä ämik täŋpäŋ iwan täŋo kehäromi yäpmäŋ äpuko unita buk unitäŋo nämäk 7 u ketäreŋpäŋ täga pipiyänaŋi yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV5_6","096_5_6","REV","5","6","6","Ude yäŋirän kaŋkut; Tom Bätaki kubä, kumäŋ-kumäŋ urani bumik unitä imaka kuŋat-kuŋat ikek 4 ukät äma ekäni 24, maŋirani bägup säkgämän it äyäŋutkuŋo u bämopi-ken käroŋ wädäŋirän kaŋkut. Joŋani 7, dapuri udegän 7. Joŋani ba dapuri 7 uwä Anutu täŋo munapik 7 komeni komeni yäniŋ kireŋpewän kwani it yäpmäŋ kukaŋ u. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV5_7","096_5_7","REV","5","7","7","Ude kawakaŋ Tom Bätakitä päŋku äma maŋirani bägup säkgämän it täyak unitäŋo keri bure käda buk u irirän yäpuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV5_8","096_5_8","REV","5","8","8","Buk nämo pipiyäwani u yäpmäŋkaŋ irirän imaka kuŋat-kuŋat ikek 4 ukät äma ekäni 24 unitä Tom Bätaki gämori-ken gwäjiŋ äpmoŋ imiŋkuŋ. U kubäkubätä wagäm-kät gäpe golpäŋ täŋpanipäŋ iŋitkuŋ. Täŋpäkaŋ gäpe u gänaŋ naniktä gupe käbäŋi gäripi nikek abuk. Gupe uwä Anutu täŋo kudupi ämawebe unitäŋo yäŋapik man. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV5_9","096_5_9","REV","5","9","9","Täŋpäkaŋ äma ekäni 24 ukät imaka kuŋat-kuŋat ikek 4 unitä kap kodaki kubä ŋode teŋkuŋ; Gutkuŋo unita buk unitäŋo nämäk ketärekta wäpka biŋam ikek itan. Gäkŋo nägätkatä komeni komeni, äbori äbori uken nanik äma gupi iŋam dapun inigän inigän, ba man kotäk mebäri mebäri yäwani suwaŋpäŋ yepmaŋpi Anututa biŋam täŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV5_10","096_5_10","REV","5","10","10","Ämawebe uwä irit kehäromi täŋo äbot ude itkaŋ Anutunin täŋo bämop ämaniye ude kuŋatneŋta yepmaŋkun. Ude yepmaŋkuno unita kome terak intäjukun itkaŋ kaŋiwat epän api täneŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV5_11","096_5_11","REV","5","11","11","Täŋpäkaŋ äneŋi kaŋpäŋ nadäŋkuro uwä ŋode; Äma ärowani täŋo maŋirani bägup säkgämän ba imaka kuŋat-kuŋat ikek 4 ukät äma ekäni 24 u irirä aŋero mäyap-inik, 1,000 ini äbot-äbot ba 10,000 ini äbot-äbot unitä äbä it gwäjiŋpäŋ mämä pähap täŋirä nadäŋkut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV5_12","096_5_12","REV","5","12","12","Täŋkaŋ gera terak man ŋode yäŋkuŋ; Tom Bätaki kumäŋ-kumäŋ urani u siwoŋi-inik unita kehäromi, täŋbumbum ba nadäwä tärek ba wäpi biŋam, epmäget kudän, iniŋoret-oret, ba bänep täga man iwet-iwet u kumän-tagän inita biŋam täyak! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV5_13","096_5_13","REV","5","13","13","Täŋpäkaŋ imaka kuŋat-kuŋat ikek kunum gänaŋ, kome terak, kumbani mäjotä irani-ken ba gwägu pähap gänaŋ itkuŋo u kuduptagäntä ŋode yäŋirä nadäŋkut; Äma maŋirani bägup säkgämän uterak it täyak ukät Tom Bätaki bok, iniŋoret-oret, wäpi biŋam, epmäget kudän ba kehäromi pat yämitak udegän pen pat yämik täyon! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV5_14","096_5_14","REV","5","14","14","Ude yäŋirä eruk, imaka kuŋat-kuŋat ikek 4 unitä ŋode yäŋkuŋ; U bureni-inik! Täŋpäkaŋ äma ekäni 24 unitä gwäjiŋ äpmoŋ yämiŋpäŋ äma bägup säkgämän terak it täyak ukät Tom Bätaki u yäniŋ oretkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV6_1","096_6_1","REV","6","1","1","Täŋpäkaŋ äneŋi ijiwa kwäpäŋ kaŋkut; Tom Bätaki unitä buk nämäk 7päŋ kehäromi yäpmäŋ gatäwani u iŋitkaŋ nämäk kubä ketäreŋkuk. Ketäreŋirän imaka kuŋat-kuŋat ikek 4 ukät nanik kubätä iromäŋ kotäk terak gera ŋode yäŋkuk; Abi! yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV6_2","096_6_2","REV","6","2","2","Ude yäwänkaŋ hos paki kubätä uterakgän äbäŋirän kaŋkut. Hos paki uterak äma kubä itkuko uwä äpa kuek ikek. Täŋpäŋ äma ärowani täŋo gwäpä imäkaŋ komi äma täŋo kehäromi yäpmäŋ äpani ude täŋpäŋ komi äma mäyap komeni komeni däpmäŋ paotta äneŋi kuŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV6_3","096_6_3","REV","6","3","3","Täŋpäkaŋ Tom Bätakitä nämäk buk uterak yäpmäŋ gatäwani namba 2 u ketäreŋirän imaka kuŋat-kuŋat ikek namba 2tä yäŋkuk; Abi! yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV6_4","096_6_4","REV","6","4","4","Yäŋirän hos gämäni kubätä äbä ahäŋkuk. Hos gämäni uterak äma itkuko u kome terak bätaki säkgämän irit wärämurirän ämatä kowata kowata ämiŋ kumäkta kehäromi imani. Ba kadä taŋi kubä keri-ken pewani iŋirirän kaŋkut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV6_5","096_6_5","REV","6","5","5","Täŋpäkaŋ Tom Bätakitä äneŋi nämäk namba 3 u ketäreŋirän imaka kuŋat-kuŋat ikek namba 3tä yäŋkuk; Abi! yäk. Ude yäwänä uterakgän dapun täŋpäŋ kaŋkut; Hos kubiri kubätä äbä ahäŋkuk. Äma hos kubiri uterak itkuko uwä ketem täŋo bäräpi wohurani kubä iŋitkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV6_6","096_6_6","REV","6","6","6","Iŋirirän imaka kuŋat-kuŋat ikek 4 u bämopi-ken äma täŋo man kotäk bumik kubätä ahäŋpäŋ äma hos terak itkuko u ŋode iwerirän nadäŋkut; Gäk päŋku kome terak epän täŋiri ketem täpuri kubä suwakta gwäki ärowani-inik api peneŋ yäk. Saguom kubäkubä gwäki taŋi, 5 kina ude yäk. Täŋkaŋ olip gakŋi ba wain ume nämo täŋpewi waneŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV6_7","096_6_7","REV","6","7","7","Täŋpäkaŋ Tom Bätakitä äneŋi nämäk namba 4 u ketäreŋirän imaka kuŋat-kuŋat ikek namba 4tä yäŋkuk; Abi! yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV6_8","096_6_8","REV","6","8","8","Yäwänä dapun täŋpäŋ hos pujiŋi jäŋwam bumik kubätä äbä irirän kaŋkut. Äma hos uterak itkuko u wäpi Kumäŋ-kumäŋ. Äbäŋirän kubä wäpi Geŋi Wakitä tuängän iwatkuk. Täŋpäkaŋ kome terak ämawebe yäpmäŋ daniwä äbot pähap 3 ude jop irirä äbot namba 4 uken kumäŋ-kumäŋ pewän ahäkta kehäromi yämani. U ämawebe äbot u kumäŋ-kumäŋ däpmäkta ämik, nakta jop irit ba käyäm pewän ahäŋkuŋ. Ba ämawebe u däpmäkta tom komi komi yäniŋ kireŋkumän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV6_9","096_6_9","REV","6","9","9","Täŋpäkaŋ Tom Bätakitä äneŋi nämäk namba 5 u ketäreŋirän kaŋkut. Ämawebe Anutu täŋo manta nadäkinik täŋpäŋ manbiŋam yäŋahäŋirä däpani ätu unitäŋo mäjoni, alta gämori-ken irirä yabäŋkut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV6_10","096_6_10","REV","6","10","10","Ämawebe uwä gera terak Anutu ŋode iwet yabäŋkuŋ; O Ekäni intäjukun-inik, yäŋkehäromtak mähemi kudupi, komen ämatä nidäpmäŋ-pewä kumbumäŋo u kowata bäräŋeŋ api däpmäŋ tärewen ba nämo? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV6_11","096_6_11","REV","6","11","11","Ude yäŋirä tek paki ini-ini yämiŋ moreŋpäŋ ŋode yäwetkuk; Kämi. Kristo täŋo watä epän täŋpani notjiye ätu, in tadäpuŋo udegän ätu däpmäkta yäwani u däpmäkgän täŋirä kowata api däpmäŋ tärewet yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV6_12","096_6_12","REV","6","12","12","Täŋpäkaŋ Tom Bätakitä äneŋi nämäk namba 6 u ketäreŋirän kenäŋ pähap kwaiŋkuk. Kwaiŋirän edap bipmäŋ utpäŋ käbot jiburani ude äworeŋkuk. Ba komepaktä nägät äworeŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV6_13","096_6_13","REV","6","13","13","Ba guktä kunum terak nanik täreŋpäŋ kome terak maŋkuŋ, wama mujip mänit taŋi piäŋpewän täreŋ mak täkaŋ ude. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV6_14","096_6_14","REV","6","14","14","Ba kunumtä udegän, tek gwäjik täkamäŋ ude ini gwäjiŋpäŋ paotpeŋ kuŋkuk. Täŋirän pomkät, kome gwägu bämopi-ken irani u kuduptagän ini iranitä akumaŋ paotpeŋ kuŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV6_15","096_6_15","REV","6","15","15","Ude ahäŋirän komeni komeni uken nanik äma ärowani ba epän watä äma jopi, ba komi äma täŋo intäjukun äma, ba tuŋum äma kehäromi nikek, ba ärowani äpani kuduptagän päŋku mobä gänaŋ ba mobä käwut-ken käbop itkaŋ ŋode yäŋkuŋ; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV6_16","096_6_16","REV","6","16","16","Pom ba mobä intä äpäŋpäŋ nidäpmäŋ-pewä paoritna äma maŋirani bägup säkgämän terak it täyak u dapuri-ken ahänetawä! Ba Tom Bätaki täŋo kokwawak kaŋ-ahänetawä yäŋ yäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV6_17","096_6_17","REV","6","17","17","Eruk yarä unitäŋo kokwawak kadäni pähap ahätak unita äma netä unitä täga api irek? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV7_1","096_7_1","REV","7","1","1","Imaka u käwa täreŋirän eruk aŋero 4 ude yabäŋkut. Unitä kome gägäni 4 uken kuŋatkaŋ kome täŋo mänit 4 ude yepmäŋitpäŋ yäniŋ bitnäŋkuŋ. Kome terak, gwägu terak ba päya terak mänit äneŋi nämo piäwekta ude täŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV7_2","096_7_2","REV","7","2","2","Täŋirä edap abani käda aŋero kubä äbäŋirän kaŋkut. U Anutu irit kehäromi mähemi täŋo wären yäpmäŋ kuŋatkuk. Yäpmäŋ kuŋatkaŋ aŋero 4 u kome terak ba gwägu terak täŋpäwak täkta kehäromi yämani uwä gera terak ŋode yäwetkuk; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV7_3","096_7_3","REV","7","3","3","In kome, gwägu ba päya bäräŋeŋ nämo täŋpä waneŋ. Intäjukunä nintä Anutu täŋo watä epän ämawebeniye damani terak Anutunin täŋo wären tänayäŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV7_4","096_7_4","REV","7","4","4","Ude yäŋkaŋ Isrel ämawebe u bämopi-ken nanik ämawebe Anutu täŋo wären ikek u kudup 144,000 yäŋ yäŋirän nadäŋkut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV7_5","096_7_5","REV","7","5","5","Täŋpäkaŋ Isrel ämawebe kuduptagän äbot 12. Äbot kubäkubä u gänaŋ nanik ämawebe 12,000-12,000 ude Anutu täŋo wären nikek ŋode yäpmäŋ daniŋ yepmaŋkuŋ; Juda täŋo äbotken nanik äma 12,000. Ruben täŋo äbotken nanik äma 12,000 Gat täŋo 12,000 ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV7_6","096_7_6","REV","7","6","6","Ase täŋo 12,000 Naptali täŋo 12,000 Manase täŋo 12,000 ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV7_7","096_7_7","REV","7","7","7","Simeon täŋo 12,000 Livai täŋo 12,000 Isasa täŋo 12,000 ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV7_8","096_7_8","REV","7","8","8","Sebulun täŋo 12,000 Josep täŋo 12,000 Benjamin täŋo 12,000 ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV7_9","096_7_9","REV","7","9","9","Täŋpäkaŋ imaka u kaŋpäŋ nadäwa täreŋirän äneŋi kubä ŋode kakgän täŋkut; Äbot pähap-inik, äma kubätä täga daninaŋi nämo, ämawebe äbori äbori, komeni komeni, gupi iŋam dapun inigän inigän, ba man kotäk mebäri mebäri yäwani, äbot pähap u äma maŋirani bägup säkgämän uterak itkuko ukät Tom Bätaki u dubini-ken käroŋ wädäŋirä yabäŋkut. Äbot pähap u tek paki nikekgän, keritä imuk pähäm iŋitkaŋ man gera terak ŋode yäŋkuŋ; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV7_10","096_7_10","REV","7","10","10","Anutunin, maŋirani bägup säkgämän terak it täyak ukät Tom Bätaki, yäpätägak täŋo mähemi-inik itkamän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV7_11","096_7_11","REV","7","11","11","Täŋpäkaŋ maŋirani bägup säkgämän dubini-ken äma ekäni 24 ukät imaka kuŋat-kuŋat ikek 4 u irirä aŋero kuduptagän itgwäjiŋkuŋ. Itgwäjiŋpäŋ bägup säkgämän u dubini-ken kome terak iŋami yäpä-äpmoŋpäpäŋ patkuŋ. Ude patkaŋ Anutu iniŋ oretpäŋ ŋode yäŋkuŋ; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV7_12","096_7_12","REV","7","12","12","Bureni! Iniŋ oretoret, epmäget kudän, nadäwä tärek, bänep täga man iwet-iwet, wäpi biŋam ärowani pähap, ba kehäromi u Anutunintä mähemi täŋpäŋ tärek-täreki nämo it yäpmäŋ äroton! U bureni-inik! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV7_13","096_7_13","REV","7","13","13","Näk ude käwa täreŋirän äneŋi äma ekäni 24 ukät nanik kubätä näwetkuk; Ämawebe tek paki nikek u netä? De naniktä äbuŋ? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV7_14","096_7_14","REV","7","14","14","Ude näwet yabäŋirän kowata ŋode iwetkut; Äma ärowanina, uwä gäkä nadätan. Ude iwerawä näwetkuk; Ätu ŋowä iwan keri terak butewaki ba komi pähap gänaŋ naniktä äbuŋ yäk. Unitäŋo teki uwä Tom Bätaki täŋo nägäripäŋ ärutpak taŋkuŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV7_15","096_7_15","REV","7","15","15","Ude täŋkuŋo unita Anutu täŋo maŋirani bägup säkgämän u dubini-ken itkaŋ bipani kepma unitä yotken watä epän täŋ imik täkaŋ. Täŋirä äma maŋirani bägup säkgämän terak it täyak unitä yabäŋ yäwatpäŋ watäni it yämik täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV7_16","096_7_16","REV","7","16","16","Täŋpäkaŋ nakta ba umeta äneŋi kubä nämo api yeneŋ. Ba edaptä komi nämo api yewek. Ba komi kädäp ikektä nämo api yewek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV7_17","096_7_17","REV","7","17","17","Imata, Tom Bätaki maŋirani bägup säkgämän bämopi-ken it täyak unitä watäni säkgämän api it yämeko unita. Itkaŋ irit kehäromi täŋo ume dapuri-ken api yämagut yäpmäŋ kuk täŋpek. Täŋkaŋ Anutunitä ini dapuri-ken konämi pito uwä api ärut yämek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV8_1","096_8_1","REV","8","1","1","Täŋpäkaŋ Tom Bätakitä nämäk buk terak yäpmäŋ gatäwani namba 7 u ketäreŋirän kunum gänaŋ mämäni nämo irirän kadäni käroŋi bumik täŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV8_2","096_8_2","REV","8","2","2","Kum itkuŋo u täreŋirän yabäŋkut; Aŋero 7 Anutu dubini-ken käroŋ wädäŋ it täkaŋ unita ätutä womat 7 ude yämiŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV8_3","096_8_3","REV","8","3","3","Täŋpäkaŋ aŋero kubätä alta dubini-ken äbä itkuk. U gäpe golpäŋ täŋpani iŋit irirän kubätä äbä päya umumi käbäŋi täga nikek gäpe u gänaŋ bumta piŋkuk. Piŋkuko uwä kudupi ämawebe täŋo yäŋapik mankät awähutkaŋ Anututa ärawa ude ijikta. Ude piwänkaŋ aŋero uwä gäpe u alta golpäŋ täŋpani, maŋirani bägup säkgämän iŋam dädän itak uterak peŋkaŋ pewän ijiŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV8_4","096_8_4","REV","8","4","4","Pewän ijiŋirä gupe käbäŋi nikek ukät kudupi ämawebe täŋo yäŋapik mantä aŋero unitäŋo keri-ken naniktä Anutu-ken äroŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV8_5","096_8_5","REV","8","5","5","Äroŋirän aŋero uwä kädäp gäyek alta terak nanik yäpmäŋkaŋ gäpe u gänaŋ pewän tokŋewäpäŋ kome terak umu äreŋ täŋpän maŋkuŋ. Äreŋ täŋpän maŋirä yäpä kwinitpäŋ, iromäŋ mämä taŋi yäŋirän kenäŋ pähap bumta kwaiŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV8_6","096_8_6","REV","8","6","6","Eruk, u punin terak aŋero 7 unitä womat iŋit itkuŋo u piäkta kadäni keräp taŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV8_7","096_8_7","REV","8","7","7","Täŋkaŋ aŋero namba 1 unitä womat piäŋirän iwän mim ikek, ba kädäp mebet nägät-kät awähurani unitä kome terak maŋkuŋ. Maŋkaŋ kome ätuken kädäp pähap ijiŋ patkuk. Täŋkaŋ kome ätukenä päya ijiŋ paotkuŋ. Täŋkaŋ kome terak mup kuduptagän, udegän ijiŋ paotkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV8_8","096_8_8","REV","8","8","8","Ijiŋ paorirä aŋero namba 2tä womat piäŋkuk. Piäŋirän imaka kubä pom taŋi bumik, kädäp mebet ikek unitä gwägu pähap gänaŋ maŋpä äpmoŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV8_9","096_8_9","REV","8","9","9","Äpmoŋirän gwägu pähap u moräki nägät äworeŋkuk. Nägät äworeŋirän gwägu tom mäyap kumbuŋ. Täŋirä gäpe, gwägu uterak kuŋarani imaka, mäyap imät täŋpä kuŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV8_10","096_8_10","REV","8","10","10","Täŋpäkaŋ äneŋi aŋero 3tä womat piäkgän täŋkuk. Womat piäŋirän guk pähap kubä kunum gänaŋ naniktä täreŋkaŋ topäntä-yäŋ ijiŋ-yäŋeŋkaŋ kome ätuken ume gänaŋ ba ume dapuri-ken maŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV8_11","096_8_11","REV","8","11","11","Guk u wäpi Jarip. U ume gänaŋ maŋirän ume uwä jägämi pähap, ämatä nänaŋi nämo täŋkuk. Nänaŋi nämo täŋkuko u naŋirä jägämi täŋpäpäŋ äma mäyaptä kumäŋ täŋpä kuŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV8_12","096_8_12","REV","8","12","12","Täŋpäkaŋ aŋero namba 4tä womat piäkgän täŋkuk. Womat piäŋirän edap moräki, komepak moräki ba guk ätu kehäromini yäyomägat-pewä peŋyäŋeki moräki paotkuŋ. Peŋyäŋeki moräki paorirä kome kukŋi käda bipmäŋ utkuk. Ba bipani udegän, kome ätuken guk ba komepak kumkum ijiŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV8_13","096_8_13","REV","8","13","13","Ude kaŋkaŋ uterakgän siäŋ pähap kubä kaŋkut. Uwä punin-inik unuken piäŋ kuŋkaŋ gera ŋode yäŋkuk; Wära! wära! Aŋero yaräkubä womat nämo piäwanitä womat piäŋirä komen ämatä jide api täneŋ? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV9_1","096_9_1","REV","9","1","1","Eruk aŋero namba 5tä womat piäkgän täŋkuk. Womat piäŋirän dapun täŋpäŋ guk kubä kunum gänaŋ naniktä täreŋpeŋ kome terak maŋ päranipäŋ kaŋkut. Guk unita awaŋ käroŋi boham, unitäŋo yäma dätta ki imani. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV9_2","096_9_2","REV","9","2","2","Unitä awaŋ käroŋi boham unitäŋo yäma därirän gupe pähap abuk. Gupe u epänken kogä pähap ijiŋirä ärok täkaŋ ude. Gupe unitä äro edapkät kunum itpipiŋpewän gwägätkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV9_3","096_9_3","REV","9","3","3","Täŋirän gupe gänaŋ nanik käpukbamtä abämaŋ kome terak äpmoŋkuŋ. Täŋkaŋ kehäromi yämani uwä bam bumik, meni komigämän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV9_4","096_9_4","REV","9","4","4","Täŋpäkaŋ kome terak tepäraŋ, päya pähäm ba moyeŋ, nak yeŋ udewani täŋpä waneŋtawä yäŋ yäwerani. Täŋkaŋ ämawebe damani-ken Anutu täŋo wäreni nämo, u iwan täŋ yämikta yäŋtäreŋ yämani. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV9_5","096_9_5","REV","9","5","5","Täŋkaŋ kumäŋ-kumäŋ däpneŋta nämo. Jop, komi pähap yämikta kehäromi yämani. Komi pähap uwä bamtä äma yek täkaŋ ude komepak 5ta nadäneŋta yäwani. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV9_6","096_9_6","REV","9","6","6","Eruk kadäni uken ämatä komi pähap nadäŋpäŋ kumäkta gäripi-inik nadäneŋo upäŋkaŋ kumäk-kumäk kädetta wäyäkŋewä wawäkaŋ komi pen nadäneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV9_7","096_9_7","REV","9","7","7","Täŋpäkaŋ käpukbam uwä hos ämik täkta tuängän tuängän itkaŋ tawaŋ kuk täkaŋ ude irirä yabäŋkut. Gwäki terak äma ärowani täŋo gwäpä golpäŋ täŋpani bumik. Täŋpäkaŋ iŋami dapun äma täŋo bumik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV9_8","096_9_8","REV","9","8","8","Täŋkaŋ gwäki pujiŋ käroŋi, Juda webe täŋo gwäki pujiŋ udewani bumik. Täŋkaŋ meni uwä, laion meni udewani. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV9_9","096_9_9","REV","9","9","9","Täŋ, kupäŋteki uwä kapapäŋ täŋpani bumik. Ba piri mämäni u hos mäyaptä ämikta bäräŋeŋkaŋ täk täkaŋ ude bumik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV9_10","096_9_10","REV","9","10","10","Täŋkaŋ uyaŋi uwä tuk uyaŋi bumik. Ba meni komi uwä uyaŋi-ken itak. Meni unitä ämata komi pähap yämiŋtäŋ kuŋirä komepak 5 ude tärekta kehäromi yämani. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV9_11","096_9_11","REV","9","11","11","Täŋpäkaŋ käpukbam komi unitäŋo äma ärowani kubä itak. U awaŋ käroŋi boham unitäŋo aŋero wäpi Täŋpäwak. Täŋpäwak u Juda täŋo man terak wäpi Abadon, ba Grik man terak Apolion. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV9_12","096_9_12","REV","9","12","12","Eruk imaka umuri kubä täretak uba. Imaka umuri yarä ahäkta yäwani unitä itkamän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV9_13","096_9_13","REV","9","13","14","Eruk, aŋero namba 6tä womat piäŋkuk. Piäŋirän alta golpäŋ täŋpani Anutu iŋamiken it täyak, unitäŋo joŋani 4 u bämopi-ken nanik man kotäk kubä ahäŋirän nadäŋkut. Man ahäŋkuko uwä aŋero namba 6 womat iŋitkuko u man ŋode iwetkuk; Yufretis umeken aŋero 4 topmäk terak itkaŋ u pit yämi yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV9_15","096_9_15","REV","9","15","15","Aŋero 4 u ämawebe kome kukŋi käda irani däpmäŋ paotneŋta kadäni yäŋ yämanita itsämäŋ itkaŋ yäk. Ude yäŋirän aŋero 4 kadäni yäŋ yämani uwä siwoŋi ahäŋirän aŋero nabä 6 unitä päŋku pit yämiŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV9_16","096_9_16","REV","9","16","16","Täŋkaŋ komi ämaniye hos terak maŋirani 200 milion ude itkaŋ yäŋ yäŋirän nadäŋkut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV9_17","096_9_17","REV","9","17","17","Täŋpäkaŋ däpmonken hoskät, mähemiye bok yabäŋkuro u ŋode yabäŋkut; Hos mähemiye täŋo kupäŋtek ätu gämäni-inik, ätu gwagäri, ätu jäŋwam bumik. Täŋ, hos gwäkiwä laion gwäki bumik. U meni gänaŋ nanik kädäp mebet, gupe ba mobä kädäp mebet ikek unitä abuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV9_18","096_9_18","REV","9","18","18","Imaka waki umuri yaräkubätä äma ätu däpmäŋ paotkuŋ. Hos meni gänaŋ nanik kädäp mebet, gupe ba mobä kädäp mebet ikek komigämän unitägän kumäŋ-kumäŋ däpuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV9_19","096_9_19","REV","9","19","19","Täŋpäkaŋ hos unitäŋo kehäromini uwä meni ba uyaŋi-ken nikek itkaŋ. Täŋkaŋ hos uyaŋi uwä gämok bumik, gwäki nikek. Unitä komi yämik täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV9_20","096_9_20","REV","9","20","20","Täŋpäkaŋ äma ätu imaka waki umuri uterak kumäŋirä ätu oraŋ yämiŋkuŋo upäŋkaŋ ini bänepi nämo sukureŋkuŋ. Ba irit kuŋat-kuŋarita nadäŋirä waki kubä nämo täŋkuk. Nämoinik! Ätu uwä mäjo wärata nadäkinik pen täŋkuŋ. Ba yäwik gol ba siriwapäŋ täŋpani ba ain, mobä ba päya kujatpäŋ täŋpani, yabäŋpäŋ-nadäk nämo täŋpani ba jukunitä nämo nadäwani ba ini kuroŋ nämo kuŋarani u mäde nämo ut yämiŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV9_21","096_9_21","REV","9","21","21","Ude täŋkaŋ äma kumäŋ-kumäŋ däpmäk-däpmäk, äma yärat-yärat, kubokäret, ba kubota u nämo peŋkuŋ. Nämoinik! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV10_1","096_10_1","REV","10","1","1","Eruk ude käwa täreŋirän äneŋi kubä ŋode kakgän täŋkut; Aŋero kehäromi nikek kubä kunum gänaŋ naniktä äpäŋirän kaŋkut. U tektawä gubampäŋ uwäk täŋkaŋ gwäki terak gämok wära gubam terak it täyak udewanitä yewa täŋkuk. Täŋkaŋ iŋami dapun edap dapuri ude, ba kuroŋi uwä kädäp mebet bumik ude täŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV10_2","096_10_2","REV","10","2","2","Täŋpäkaŋ keri-ken buk täpuri kubä pipiyäŋpäŋ iŋitkuk. Täŋkaŋ abä kuroŋi bure kädatä gwägu pähap terak yeŋkuk. Täŋ, kuroŋi käpmäk kädawä kome terak yeŋirän kaŋkut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV10_3","096_10_3","REV","10","3","3","Ude täŋkaŋ laiontä gäwo yäk täkaŋ ude gera pähap yäŋkuk. Ude yäŋirän iromäŋ 7tä iniŋ yäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV10_4","096_10_4","REV","10","4","4","Iromäŋ 7tä iniŋ yäŋirä uterakgän näk kudän täwayäŋ täŋkut. Ude täŋira kunum gänaŋ man kotäk kubä ŋode yäŋirän nadäŋkut; Kudän täweno! Man iromäŋ 7 unitä yäŋo u nadäk-nadäkka-ken käbop iŋit yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV10_5","096_10_5","REV","10","5","5","Ude nadäŋpäŋ kaŋkut; Aŋero gwägu pähap ba kome terak yeŋirän kaŋkuro u keri bure käda kunum iwoŋäreŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV10_6","096_10_6","REV","10","6","6","Ude täŋpäŋ Anutu, irit tärek-täreki nämo, ba kunum kome, gwägu pähap ba imaka kudup uterak itkaŋ u yäwän ahäwani, u wäpi terak ŋode yäŋkehärom taŋkuk; Kadäni käroŋi nämo itnayäŋ. Kadäni ahätak! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV10_7","096_10_7","REV","10","7","7","Unita aŋero namba 7tä womat piäŋirän Anututä kämi täkta nadäk käbop peŋkuko u apiŋo täŋ-tärewayäŋ. Watä ämaniye profet bian yäwetkuko udegän ahäŋirän tärewayäŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV10_8","096_10_8","REV","10","8","8","Aŋero nabä 7tä ude yäŋirän kunum gänaŋ nanik man kotäk nadäŋkuro u äneŋi yäkgän täŋirän nadäŋkut. U ŋode näwetkuk; Gäk päŋku buk täpuri aŋero gwägu pähap ba kome terak yeyak u keri-ken pipiyäŋpäŋ iŋitak u yäpmäŋ! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV10_9","096_10_9","REV","10","9","9","Ude yäwänä näkä päŋku aŋero, buk u täga namayäŋ? yäŋ iwetkut. Iwerawä ŋode näwetkuk; Buk täpuri ŋo yäpmäŋkaŋ naŋ yäk. Naŋkaŋ mekaken gäripi säkgämän nadäwayäŋ, kuron doki bumik. Upäŋkaŋ kokka gänaŋ äpmoŋirän wakiinik nadäwayäŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV10_10","096_10_10","REV","10","10","10","Ude näwerirän buk täpuri u keri-ken nanik yäpmäŋpäŋ naŋkut. Naŋkaŋ mena-ken gäripi nikek, kuron dok bumik nadäŋkut. Upäŋkaŋ käma äpmoŋpäkaŋ kokna-ken wakiinik kubä nadäŋkut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV10_11","096_10_11","REV","10","11","11","Näŋpakaŋ näwetkuk; Eruk, äma äbot komeni komeni ba man kotäk mebäri mebäri yäwani ba intäjukun ämaniye, imaka kämi ahäŋ yämikta yäwani u äneŋi kaŋ yäŋahäŋpäŋ yäwet yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV11_1","096_11_1","REV","11","1","1","Eruk, aŋero unitä jikon, ähottaba udewani, imaka imaka täŋo käroŋini peŋpäŋ käwani nikek kubä namiŋkaŋ ŋode näwetkuk; Gäk jikon ŋo yäpmäŋ päŋku Anutu täŋo kudupi yot u, ba unitäŋo alta terak peŋpäŋ käroŋini kaŋpäŋ nadä yäk. Täŋkaŋ ämawebe yot u gänaŋ iniŋoret epän täŋ itkaŋ u kaŋ dani yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV11_2","096_11_2","REV","11","2","2","Täŋ, kudupi yot yäma-ken yewa täŋ-äyäŋurani unitäŋo käroŋini nämo peŋpäŋ käwen. Bägup uwä guŋ ämawebe äbotta yäniŋ kirewani yäk. Guŋ ämawebe uwä kudupi yotpärare bämopi-ken yeŋ gatäŋtäŋ kuŋarirä komepak 42 ude api tärewek yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV11_3","096_11_3","REV","11","3","3","Täŋkaŋ näkŋo man yäŋahäwani äma yarä unita kehäromi yämiŋira näkŋo man yäŋahäŋ yäpmäŋ kuŋirän kadäni udegän, kepma 1,260 ude api tärewek. Täŋkaŋ äma yarä uwä butewakini kwawak pewän ahäkta tek upuri nikekpäŋ api täŋpeŋ kuŋatdeŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV11_4","096_11_4","REV","11","4","4","Äma yarä uwä olip päya yarä u, ba peŋyäŋek yarä, kome pähap täŋo Ekäni iŋamiken it täkamän u. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV11_5","096_11_5","REV","11","5","5","Eruk, äma kubätä äma yarä u komi yämeko uwä kädäp mebet äma yarä unitäŋo meni-ken naniktä abämaŋ päŋku äma iwan täŋ yämeko u kumäŋ-kumäŋ ijiwek. Äma udewani kädet uterak kumäkta biŋam yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV11_6","096_11_6","REV","11","6","6","Täŋpäkaŋ man yäŋahäwani äma yarä uwä kadäni man yäŋahädayäŋ täkamän-ken u bämopi-ken iwän iniŋ bitnäkta kehäromi yämani. Ba ume dapuri täŋpewän nägät äworekta kehäromi yämani. Ba imaka waki umuri-inik mebäri mebäri kome terak iniken gärip terak täga pewän ahäneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV11_7","096_11_7","REV","11","7","7","Täŋpäkaŋ äma yarä uwä man yäŋahäk epän täŋtäŋ kuŋattäkon täreŋirän, tom pähap kubä, awaŋ käroŋi boham u gänaŋ nanik abäŋkaŋ yarä ukät ämiŋpäŋ kehäromini yäpmäŋ äpäŋpäŋ kumäŋ-kumäŋ api däpek yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV11_8","096_11_8","REV","11","8","8","Kumäŋ-kumäŋ däpänkaŋ man yäŋahäwani äma yarä unitäŋo komegup yotpärare pähap, Ekänini päya kwakäp terak kumbuk-ken u bämopi-ken api pätdeŋ yäk. Yotpärare u wäpi Sodom, ba wäpi Isip yäŋ yäwani. Wäp uwä man wärani ude bumik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV11_9","096_11_9","REV","11","9","9","Äma yarä u yotpärare bämopi-ken parirän ämawebe äbori äbori, komeni komeni ba man kotäk mebäri mebäri yäwanitä äbä äma ätutä yarä u änekta yäniŋ bitnäŋpäŋ jop yabäŋ irirä kepma yaräkubä täŋkaŋ äneŋi kepma kubä moräki tärewek yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV11_10","096_11_10","REV","11","10","10","Täŋkaŋ komen ämawebe unitä ŋode api yäneŋ; Äma yarä u ämawebe komeni komeni komi pähap nimiŋkumän. Unita wisikinik kumäŋkamän yäŋ api yäneŋ. Ude yäŋkaŋ äŋnak-äŋnak täŋit kap teŋit ba iron kowata kowata api täneŋ yäŋ näwetkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV11_11","096_11_11","REV","11","11","11","Eruk, kepma yaräkubä täŋkaŋ äneŋi kepma kubä moräki irän täreŋirän ŋode kaŋkut; Anututä woŋ irit nikek piäŋpewän äma yarä uken äpmoŋirän kodak taŋpäŋ akuŋkumän. Kodak taŋpäŋ akuŋirän yabäŋkaŋ ämawebe bumta umuntaŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV11_12","096_11_12","REV","11","12","12","Umuntaŋ irirä äma yarä uwä kunum gänaŋ man kotäk gera terak ŋode yäŋirän nadäŋkumän; Ŋo abun! Yäŋirän iwaniye itkaŋ yabäŋ yäwat irirä gubamtä äma yarä u oraŋ yäpmäŋ kunum gänaŋ äroŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV11_13","096_11_13","REV","11","13","13","Eruk, uterakgän koŋ pähap kwaiŋpewän yotpärare unitäŋo moräki awähurirän ämawebe 7,000tä kumbuŋ. Täŋpäkaŋ ämawebe nämo kumbuŋo uwä umun pähap nadäŋpäŋ Anutu kunum mähemi u iniŋ orerirä yabäŋkut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV11_14","096_11_14","REV","11","14","14","Täŋpäkaŋ imaka umuri kaŋkuro u umuri pähap namba 2. Täŋkaŋ äneŋi umuri pähap namba 3 unitä ahäwayäŋ keräp täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV11_15","096_11_15","REV","11","15","15","Aŋero namba 7 unitä womat piäŋirän ämawebe kunum gänaŋ itkaŋ u gera ŋode yäŋirä nadäŋkut; Eruk, kome pähap ŋo kaŋiwatta Ekäninin-kät unitäŋo iwoyäwani Kristo uken kehäromi ba wäpi biŋam apiŋo pat yämitak. Ekäninin uwä kaŋiwat epäni tärek-tärek nämo api täŋ yäpmäŋ ärowek yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV11_16","096_11_16","REV","11","16","16","Ude yäŋirän äma ekäni 24, maŋirani bägup terak Anutu iŋamiken it täkaŋ unitä Anutu iniŋoretta kuroŋi-ken iŋami yäpä äpmoŋpäpäŋ yäŋkuŋ; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV11_17","096_11_17","REV","11","17","17","Ekäni, kehäromi mähemi, itkunonitä api it yäpmäŋ ärowen. Gäk kehäromika pähap terak kaŋiwat epänka yäput peyan unita bänep täga pähap gäwetkamäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV11_18","096_11_18","REV","11","18","18","Komen ämawebetä kokwawak wakiinik kubä nadäŋ yäpmäŋ äbuŋo upäŋkaŋ gäkŋa kokwawakka kwawak pewi ahäkta kadäni ahätak. Ba äma kumbani yäpmäŋ danikta kadäni ahätak. Täŋpäkaŋ epän watä ämakaye profet u, ba kudupi ämawebe äpani ärowani, ganiŋoret täkaŋ unita kowata säkgämän yämikta kadäni ahätak. Ba äma kome täŋpäwak täkaŋ u däpmäŋ paotta kadäni ahätak yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV11_19","096_11_19","REV","11","19","19","Ude yäwä täreŋirän Anutu täŋo kudupi yot kunum gänaŋ itak u yäma därirän Anutu täŋo topmäk-topmäk kubägän unitäŋo gäpe kwawak irirän kaŋkut. Eruk uterakgän yäpä kwinirit, iromäŋ mämä ba äma kotäk ahäŋit, koŋ kwaiŋit, iwän mim nikek maŋirän kaŋkut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV12_1","096_12_1","REV","12","1","1","Eruk, ude kaŋkaŋ äneŋi kubä ŋode kaŋkut. Kunum terak kudän inidewani kubä ahäŋirän kaŋkut; Webe kubä, edap dapuritä tek ude uwäk täwani. Täŋkaŋ gämori-ken komepaktä iränkaŋ gwäki-ken gwäpä ude guk 12 udetä ijiŋ-yäŋeŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV12_2","096_12_2","REV","12","2","2","Täŋkaŋ webe uwä nanak kok itkaŋ nanaktä komi iŋirän kähän yäŋ itkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV12_3","096_12_3","REV","12","3","3","Kähän yäŋ irirän kunum terak kudän inidewani kubä äneŋi ahäkgän täŋkuk. U gämok gämäni pähap, gwäki 7. Eruk, gwäki 7 uterak joŋani 10 ude itkuŋ. Ba gwäki kubäkubä terak gwäpä äma ärowani täŋo udewani 7tä itkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV12_4","096_12_4","REV","12","4","4","Täŋpäkaŋ gämok unitä kunum terak guk kukŋi käda nanik kudup uyaŋitä päripmäŋ-pewän kome terak maŋkuŋ. Maŋirä gämok u päbä webe unitä nanak u bäyawän näŋpa yäŋkaŋ webe u iŋamiken kaŋ-gwäjiŋ itkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV12_5","096_12_5","REV","12","5","5","Täŋpäkaŋ nanak u ain pärip-pärip iŋitkaŋ guŋ ämawebe komeni komeni kehäromigän yabäŋ yäwarekta yäwani upäŋ bäyaŋkuk. Bäyawänä aŋerotä bäräŋeŋ pudät yäpmäŋ Anutu-ken ba Anutu täŋo maŋirani bägup säkgämän uken kuŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV12_6","096_12_6","REV","12","6","6","Yäpmäŋ kuŋirä webe u metäŋpeŋ kumaŋ kome jopi-ken, Anututä iwoyäŋ imiŋkuk-ken kuŋkuk. Uken Anututä watäni it yäpmäŋ kuŋirän kepma 1,260 tärekta yäwani. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV12_7","096_12_7","REV","12","7","7","Eruk näk pen kaŋiwat irira kunum gänaŋ ämik pähap kubä ahäŋkuk. Ämik täŋkuŋo u aŋero täŋo intäjukun äma wäpi Maikel ukät äboriye ätukät gämok pähap ukät ämiŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV12_8","096_12_8","REV","12","8","9","Ämiŋpäŋ Maikelkät äboriyetä gämok-kät äboriye täŋo kehäromini yäpmäŋ äpuŋ. Kehäromini yäpmäŋ äpäŋpäŋ kunum gänaŋ wari itta nämo, yäwat kireŋpewä kome terak ukädagän äpuŋ. Täŋ, gämok pähap uwä gämok bian-inik itkuko ukeŋo wäpi kubä äma waki, wäpi kubä Satan, komen ämawebe päke ŋo täŋyäkŋarani u. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV12_10","096_12_10","REV","12","10","10","Ude kaŋkaŋ irira kunum gänaŋ gera taŋi kubä ŋode yäŋkuk; Eruk apiŋo Anutu täŋo yäpätägak epän täkta yäwani ukeŋo ahätak. Bureni, Anutu intäjukun-inik itak unitä kehäromini kwawak pewän ahätak. Ba unitäŋo iwoyäwani Kristo u apiŋo wäpi biŋam kwawak pewän ahätak. Wisiknin! Äma waki kepma bipani Anutu iŋamiken notniyeta yäŋpäŋ-yabäŋ yäwat man yäwani ukeŋo kunum gänaŋ nanik yeŋtäreŋ maŋpän äpmotak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV12_11","096_12_11","REV","12","11","11","Bureni-inik! Notniyetä äma waki täŋo kehäromi yäpmäŋ äpuŋo uwä, Tom Bätaki täŋo nägäri unitäŋo kehäromi terak, ba Anutu täŋo man bureni, gwäk pimiŋpäŋ yäŋahäŋtäŋ kuŋkuŋo uterak kehäromini yäpmäŋ äpuŋ. Täŋkaŋ Anututa nadäŋpäŋ gupi iniŋ kirekta nämo iyap taŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV12_12","096_12_12","REV","12","12","12","Unita kunum gäk, ba imaka gäkä terak itkaŋ u kuduptagän oretoret pähap nadäkot! Upäŋkaŋ kome gwägu, ek butewaki pähap nadäkon! Imata, äma waki, ekken äreŋkuko itak. U kadäni keräpigän irayäŋ täyat yäŋ nadäŋpäŋ kokwawak pähap nadätak! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV12_13","096_12_13","REV","12","13","13","Täŋpäkaŋ gämoktä kunum gänaŋ nanik näwat kireŋpewä kome terak äpätat yäŋ nadäŋpäŋ koki wawäpäŋ webe, nanak ämani bäyaŋkuko u urayäŋ iwatkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV12_14","096_12_14","REV","12","14","14","Ude täŋirän webe nanak bäyaŋkuko unita siäŋ pähap täŋo piri imä peŋkaŋ gämok waki u kaŋumuntaŋ piäŋ kome jopi-ken kuŋkuk. Kome uken säkgämän irirän watäni it yäpmäŋ kuŋirä obaŋ yaräkubä täŋkaŋ äneŋi obaŋ kubä moräki tärekta yäwani. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV12_15","096_12_15","REV","12","15","15","Täŋpäkaŋ gämok unitä webe u utta ume dapuri meni-ken ume tokät täkaŋ ude abäŋkaŋ webe u urayäŋ täŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV12_16","096_12_16","REV","12","16","16","Täŋirän webe u täŋkentäkta kometä aŋeŋpäŋ ume pähap, gämok meni gänaŋ nanik äbuko u kudup kämän äpmoŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV12_17","096_12_17","REV","12","17","17","Kometä ude täŋirän gämok u koki wawäpäŋ webe unitäŋo nanakiye ätuken ämik pewän ahäkta kuŋkuk. Webe unitäŋo nanakiye u Anutu täŋo man buramiwani ba Jesutä man bureni yäŋahäk täŋkuko unita nadäkinik täŋpani. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV12_18","096_12_18","REV","12","18","18","Ude täŋkaŋ gämok pähap u gwägu pomi-ken itkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV13_1","096_13_1","REV","13","1","1","Eruk u yabäŋkaŋ äneŋi kubä ŋode kakgän täŋkut. Tom pähap kubä gwägu pähap gänaŋ ahäŋirän kaŋkut. U gwäki 7, joŋani 10. Täŋkaŋ joŋani kubäkubä terak äma ärowani täŋo gwäpätä itkuŋ. Täŋkaŋ damani kubäkubä terak Anututa yäŋärok man kudän täwani. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV13_2","096_13_2","REV","13","2","2","Täŋpäkaŋ tom uwä tom komigämän kubä wäpi lepat udewani. Täŋkaŋ kuroŋi uwä tom taŋi kubä wäpi bea unitäŋo kuroŋi udewani. Täŋ, meni uwä laion meni bumik. Unitä ahäŋirän gämok pähap gwägu gägäni-ken itkuko unitä iniken kehäromi, wäpi biŋam ba komeni, tom pähap unita imiŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV13_3","096_13_3","REV","13","3","3","Täŋpäkaŋ tom pähap unitäŋo gwäki kubä utpewä kumbuko upäŋkaŋ paräm gwäki-ken tokŋeŋpäŋ tägaŋkuko u bärämi pen itkuk. Täŋkaŋ tom pähap u kaŋpäŋä komen ämawebe kuduptagän kikŋutpäŋ jäkjäk yamäŋpäŋ iwarän täŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV13_4","096_13_4","REV","13","4","4","Iwarän täŋpäŋ iniŋ oretpäŋ yäŋkuŋ; Wära, tom inidewani kubä käkamäŋ yäk. Netätä ukät täga ämideŋ? Ude yäŋkaŋ gämok pähap u imaka, udegän iniŋ oretkuŋ, tom pähapta kehäromini imiŋkuko unita. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV13_5","096_13_5","REV","13","5","5","Eruk, tom pähap u iniken wäpi yäpmäŋ äroŋpäŋ Anutu yäŋärok iwet yäpmäŋ kukta, ba komen ämawebeniye yabäŋ yäwatta komepak 42 ude iniŋ kirewani. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV13_6","096_13_6","REV","13","6","6","U Anutu wäpi, Anutu täŋo komeni, ba Anutu täŋo kudupi ämawebeniye kunum gänaŋ itkaŋ u yäŋärok pähap yäwet täŋkukonik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV13_7","096_13_7","REV","13","7","7","Täŋkaŋ kudupi ämawebe ukät ämik täŋpäŋ kehäromi yäpmäŋ äpäkta kehäromi imani. Täŋpäkaŋ ugän nämo. Ämawebe äbori äbori, komeni komeni, man kotäk mebäri mebäri yäwani ba gupi mebäri mebäri u yabäŋ yäwatta kehäromi yäpuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV13_8","096_13_8","REV","13","8","8","Täŋpäkaŋ komen ämawebe kuduptagän bumiktä wäpi api iniŋ oretneŋ. Ämawebe tom pähap u iniŋ oretnayäŋ täkaŋ uwä kunum kenta kome nämo pewän ahäŋirän wäpi irit kehäromi täŋo wäpi tawaŋ terak nämo kudän täwani u. Täŋkaŋ irit kehäromi täŋo wäpi tawaŋ u Tom Bätakitä ini kudän täwani. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV13_9","096_13_9","REV","13","9","9","Eruk, in jukujin nikektä man ŋo ket nadäkot; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV13_10","096_13_10","REV","13","10","10","Äma kubä komi yot gänaŋ itta biŋam yäwani täŋpänä, komi yot gänaŋ bureni api irek. Ba äma kubä äma keri terak kumäkta biŋam yäwani täŋpänä, äma keri terak bureni api kumbek. Mebäri unita kudupi ämawebetä kehärom taŋpäŋ nadäkiniki nämo pewä putäreneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV13_11","096_13_11","REV","13","11","11","Eruk u kaŋpäŋä tom pähap kubä äneŋi kakgän täŋkut. U kome gänaŋ naniktä abuk. Joŋani yarä, api äbani, sipsip nanaki täŋo udewani upäŋkaŋ man kotäki uwä äririŋ täŋo kotäk ude. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV13_12","096_13_12","REV","13","12","12","Täŋpäkaŋ tom u tom intäjukun ahäŋirän kaŋkuro u iŋamiken itkuk. Täŋkaŋ tom yarä unitäŋo kehäromini uwä mebäri kubägän. Kehäromini uterak peŋ yäwet-pewän komen ämawebe kuduptagän tom intäjukun ahäwani, paräm bäräm nikek u iniŋoret täŋkuŋonik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV13_13","096_13_13","REV","13","13","14","Täŋkaŋ tom intäjukun ahäŋkuko u dubini-ken itkaŋ kudän mebäri mebäri u täkta kehäromi imani udegän täk täŋkukonik. Kudän kubäwä, ämawebe kaŋirä kädäp mebet kunum gänaŋ nanik täŋpewän äpäk täŋkukonik. Kudän udewani terak täŋyäkŋat-pewän ämawebetä tom pähap intäjukun ahäŋirän uräkaŋ nämo kumbuko u iniŋoret täŋkuŋonik. Täŋpäkaŋ kudän kudupi udewani täŋkaŋ ämawebe ŋode peŋyäwet täŋkukonik; In tom u oraŋ imikta yäwik kubä täŋ imut yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV13_15","096_13_15","REV","13","15","15","Ude yäwet-pewän täŋirä tom mäden ahäŋkuko u kehäromi ŋode täkta imani nikek; Meni woŋ piäŋpewän äpmoŋirä yäwik u wareŋ täŋpäŋ man ŋode yäŋkuk; Äma näk nämo naniŋ oretnayäŋ täŋo uwä kumäŋ-kumäŋ api däpet yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV13_16","096_13_16","REV","13","16","16","Täŋpäkaŋ ugän nämo. Tom pähap mäden ahäŋkuko u komi ämaniye yäwet-pewän ämawebe ärowani ba äpani, jäwäri ba tuŋum ikek, watä epän täŋpani ba wäpi biŋam ikek u kudup yepmäŋitpäŋ keri bure käda terak ba damani terak kudän kubä däpmäŋ gatäŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV13_17","096_13_17","REV","13","17","17","Ude täŋirä äma kudän udewani nikek nämowä ketem tuŋum kubä täga suwanaŋi nämo, ba äma kubätä äma uken tuŋum täga suwanaŋi nämo. Täŋpäkaŋ kudän uwä tom pähap unitäŋo wäpi ba wäpi täŋo namba. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV13_18","096_13_18","REV","13","18","18","Täŋpäkaŋ äma nadäk-nadäk ikektä kudän ŋonitäŋo mebäri täga nadäwän täreneŋ. Namba damani-ken däpmäŋ gatäwani u äma kubä täŋo wäpi. Namba uwä 666. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV14_1","096_14_1","REV","14","1","1","U kaŋpäŋä äneŋi dapun täŋpäŋ Tom Bätaki Saion pom terak irirän kaŋkut. Saion pom terak irirän ämawebe 144,000 Tom Bätaki-kät Nani täŋo wäpi kudän, damani terak kudän täwani unitä itgwäjiŋ irirä yabäŋkut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV14_2","096_14_2","REV","14","2","2","U yabäŋpäŋ gera kubä kunum gänaŋ ume tokätkaŋ mämä yäk täkaŋ ude, ba iromäŋtä mämä kuŋayäk täyak ude yäŋirän nadäŋkut. Ba man kotäk u ämatä wagäm säkgämän utpäŋ kap tek täkaŋ ude nadäŋkut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV14_3","096_14_3","REV","14","3","3","Täŋpäkaŋ ämawebe 144,000 uwä Ekäni-kät imaka kuŋat-kuŋat ikek 4 ukät äma ekäni 24 u iŋamiken itkaŋ kap kodaki kubä teŋkuŋ. Ämawebe 144,000 Anututä komen ämawebe u bämopi-ken nanik yämaŋkutkuko unitägän kap u tekta mebäri nadäŋkuŋ, päke ukät nämo. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV14_4","096_14_4","REV","14","4","4","Uwä äma kubokäret nämo täŋpani, kudupi siwoŋigän kuŋarani u, ba Tom Bätakitä deken kwänä ugän iwarani u. Ämawebe u Tom Bätakitä komen ämawebe bämopi-ken nanik suwaŋpäŋ inita biŋam yämagurani. Uwä äbot intäjukun Anutu ba Tom Bätakitä ini yäniŋ oretta biŋam iwoyäŋ yepmaŋpani u. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV14_5","096_14_5","REV","14","5","5","U kuräki-inik, meni-ken jop manman kubä nämo ahäwani. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV14_6","096_14_6","REV","14","6","6","Eruk äneŋi aŋero kubä kunum terak piäŋ kuŋirän kaŋkut. Aŋero u Manbiŋam Täga tärek-täreki nämo u yäpmäŋ kuŋatkaŋ ämawebe äbori äbori, komeni komeni, mani kotäk mebäri mebäri yäwani ba gupi mebäri mebäri gera terak ŋode yäŋahäŋpäŋ yäwetkuk; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV14_7","096_14_7","REV","14","7","7","In Anututa umuntaŋpäŋ wäpi biŋam yäpmäŋ akuwut! Anututä ämawebe yäpmäŋ danik-danik kadäni keräp täyak yäk. Unita Anutu kunum kenta kome, gwägu pähap ba ume dapuri yäwän ahäŋkuŋo u iniŋ orerut! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV14_8","096_14_8","REV","14","8","8","Täŋirän äneŋi aŋero kubätä noripaki u iwatpäŋ ŋode yäŋkuk; Wisikinik! Babilon yotpärare paot-inik täyak. Yotpärare u mähemi komeni komeni kubokäret wain ume komi nikek yepmäŋ towiŋtäŋ kuŋatkuko ubayäŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV14_9","096_14_9","REV","14","9","10","Ude yäŋirän äneŋi aŋero kubätä noripak yarä yäwatpäŋä gera terak ŋode yäŋkuk; Äma kubätä tom pähap u ba yäwiki u yäniŋ oretpäŋ wäpi kudän damani ba keri-ken yäpayäŋ täko uwä Anutu täŋo kokwawaki umuri pähap unitä, ume komigämäntä-yäŋ iŋtäyiŋirän api nadäwek. Ähan nämo api nadäwek yäk. Nämoinik, Tom Bätaki-kät kudupi aŋeroniye iŋamiken kädäp komigämän ba mobä kädäp ikektä-yäŋ iŋtäyiŋ yäpmäŋ api ärowek yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV14_11","096_14_11","REV","14","11","11","Täŋpäŋ kädäptä äma udewani komi yewayäŋ täyak unitäŋo gupeni paot-paori nämo api ärowek. Bureni-inik, äma tom pähap u ba yäwiki yäniŋ oretpäŋ wäpi kudän damani ba keri-ken yäpnayäŋ täŋo uwä mänit kubä yäpmäkkät nämo, komigän pen api nadäŋ yäpmäŋ äroneŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV14_12","096_14_12","REV","14","12","12","Eruk mebäri unita kudupi ämawebetä kehärom taŋpäŋ Anutu täŋo man buramiŋpäŋ nadäkiniki Jesuken pek täkaŋ uwä nämo pewä putäreneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV14_13","096_14_13","REV","14","13","13","Täŋpäkaŋ äneŋi kunum gänaŋ gera kubä ŋode yäŋirän nadäkgän täŋkut; Man ŋo kudän tä yäk. Yäput peŋpäŋ apiŋonitä ämawebe Jesuta nadäkinik täŋpäŋ kumnayäŋ täkaŋ uwä oretoret terak it täkaŋ. Ude yäŋirän Munapiktä ŋode yäŋkuk; Man u bureni yäyak yäk. Äma Jesuta nadäkinik täŋpäŋ kumnayäŋ täkaŋ u komi epän kome terak itkaŋ täŋkuŋo u peŋpäŋ säkgämän kwikinik api itneŋ yäk. Imata, täktäki säkgämän u nikek bok api kuneŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV14_14","096_14_14","REV","14","14","14","Täŋpäkaŋ näk äneŋi dapun täŋira uterakgän gubam paki ahäŋkuk. Gubam uterak äma kubä Äma Bureni-inik unitäŋo iŋam dapun bumik unitä maŋit itkuk. Äma unitäŋo gwäki terak äma ärowani täŋo gwäpä, golpäŋ täŋpani. Keriken päip komigämän kubäpäŋ iŋit itkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV14_15","096_14_15","REV","14","15","15","Ude iŋitkaŋ irirän kunum täŋo kudupi yot gänaŋ nanik aŋero kubätä äpäŋpäŋ aŋero gubam terak itkuko u gera terak ŋode iwetkuk; Kome terak epänka-ken ketem bureni puget-puget kadäni ahätak ubayäŋ. Unita gäk päipka yäpmäŋ päpmo kome terak ketem bureni däpmäŋpäŋ yäpmäŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV14_16","096_14_16","REV","14","16","16","Ude yäwänä, eruk äma gubam terak itkuko unitä päipi wepmätpäŋ ketem bureni kome terak itkuŋo u kudup madäŋpäŋ yäpuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV14_17","096_14_17","REV","14","17","17","Ude täŋpänkaŋ kunum täŋo kudupi yot gänaŋ nanik aŋero kubätä päip, meni komigämän iŋitkaŋ äpuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV14_18","096_14_18","REV","14","18","18","Äpäŋirän aŋero noripaki kubätä alta terak naniktä äpuk. Aŋero u uwä kädäpta watäni irani. Unitä noripaki päip komigämän iŋitkuko unita gera ŋode yäŋkuk; Kome terak wain mujipi gämäneŋ morekaŋ. Unita gäk päipka unitä kome terak wain bureni madäŋpäŋ yäpmäŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV14_19","096_14_19","REV","14","19","20","Ude yäwänä aŋero noripaki unitä kome terak wain bureni kudup madäŋpäŋ yäpmäŋ päŋku Anutu kokwawaki täŋo gäpe pähap yotpärare mädeni käda itkuko u gänaŋ pewän äpmoŋkuŋ. Pewän äpmoŋpäpäŋ yeŋ käkärirän nägät pähap kubä äpuk. Äpäŋpäŋ gwägu pähap äworeŋkuk, kukŋitä kukŋi udu 300 kilomitas bumik. Ba käroŋi, hos täŋo kuroŋi-ken umunitä päŋaba geŋi terak bumik tokŋeŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV15_1","096_15_1","REV","15","1","1","Täŋpäkaŋ kunum terak kudän kudupi pähap, inipärik kubä äneŋi ŋode ahäŋirän kaŋkut; Aŋero 7tä imaka umuri 7 tärek-tärek keri-ken iŋit itkuŋ. Tärektärek yäyat uwä imaka umuri u ahäwä täreŋirä Anutu täŋo kokwawak imaka, kadäni ugän ahäwän tärekta yäwani. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV15_2","096_15_2","REV","15","2","3","Täŋpäkaŋ gwägu kubä kaŋkuro uwä kwawanigän, ijiwä tumäŋ-kuk, kädäp mebet-kät awähurani bumik kaŋkut. Täŋpäŋ ämawebe mäyap gwägu unitäŋo pomi-ken itkuŋ. Uwä ämawebe tom pähap ba yäwiki ba unitäŋo wäpi täŋo namba kehärom taŋpäŋ mäde ut yämiŋkuŋo u kuduptagän. Itkaŋ wagäm, Anututä yämiŋkuko u iŋitpäŋ Anutu täŋo watä epän äma Moses ba Tom Bätaki, yarä unitäŋo kap ŋode teŋkuŋ; O Ekäni Anutu täŋpämorek, gäk epän ärowani pähap, tägagämän-inik kubä täk täyan. Äma komeni komeni unitäŋo Ärowani Pähap, gäkŋo kädet u siwoŋi bureni-inik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV15_4","096_15_4","REV","15","4","4","Ämawebe kuduptagän api oraŋ gamineŋ. Ba äma kubätä wäpka biŋam nämowä nämo api ganiŋ oretneŋ. Gäk kubä-tägän siwoŋi ubayäŋ. Unita ämawebe komeni komeni gäkken äbäŋpäŋ gukut imäpmok täŋ gamut! Täŋpäkaŋ gäk yäpmäŋ danik-danik epän bureni täŋiri mebäri kwawak ahäk täyak. Kap ude teŋirä nadäŋkut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV15_5","096_15_5","REV","15","5","5","Täŋpäkaŋ näk dapun täŋpäŋ kunum gänaŋ Anutu täŋo yottaba, kudupi yot unitäŋo yäma tumäŋirän kaŋkut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV15_6","096_15_6","REV","15","6","6","Tumäŋirän aŋero 7, imaka waki umuri-inik 7 u yot gänaŋ nanikpäŋ yäpmäŋ äpuŋ. Aŋero u teki paki, ägo wabiwani. Täŋkaŋ meran golpäŋ täŋpanipäŋ kupäŋi-ken meran täŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV15_7","096_15_7","REV","15","7","7","Äpäŋirä imaka kuŋat-kuŋat ikek 4 ukät nanik kubätä aŋero 7 gäpe golpäŋ täŋpani 7 ude yämiŋtäŋ kuŋkuk. Gäpe u gänaŋ Anutu irit paot-paori nämo unitäŋo kokwawakitä tokŋeŋ patkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV15_8","096_15_8","REV","15","8","8","Täŋpäkaŋ kudupi yot gänaŋ Anutu peŋyäŋeki ba kehäromini, gupe bumik unitä tokŋeŋpäŋ patkuk. Täŋkaŋ aŋero 7tä imaka waki umuri-inik 7 u täŋpewä nämo ahäŋ moreŋirän yot gänaŋ ärokärok täŋo kädet täŋpipiŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV16_1","096_16_1","REV","16","1","1","Ude ahäwänkaŋ kudupi yot gänaŋ naniktä gera kubä ŋode ahäŋirän nadäŋkut. U aŋero 7 ŋode yäwetkuk; In gäpe 7 u yäpä äreyäŋirä Anutu täŋo kokwawak kome terak umu piwä äpmoŋput yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV16_2","096_16_2","REV","16","2","2","Ude yäŋirän aŋero namba 1 unitä ini gäpe gänaŋ nanik kome terak piwän kuŋkuŋ. Piwän kuŋirä tom pähap täŋo wäpi kudän ikek ba yäwikita gukut imäpmok täŋ imani ämawebe u gupi terak umetumet paräm taräki komigämän u ahäŋ yämiŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV16_3","096_16_3","REV","16","3","3","Täŋpäkaŋ aŋero namba 2 unitä iniken gäpe yäpän äreyäŋirä gwägu pähap gänaŋ äpmoŋkuk. Äpmoŋirän gwägu pähap u tabä nägät bumik äworeŋkuk. Ude äworeŋirän gwägu pähap gänaŋ tom kudup kumbuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV16_4","096_16_4","REV","16","4","4","Täŋpäkaŋ aŋero namba 3 unitä gäpeni gänaŋ nanik piwän kuŋirän ume taŋi täpuri kudup nägät äworeŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV16_5","096_16_5","REV","16","5","5","Ude täŋirän aŋero kubä ume watä irani unitä Anutu ŋode iwerirän nadäŋkut; Siwoŋi kuräki itkunonitä itan, Äma waki täŋpani ŋonita kowata yämitan u siwoŋi täyan. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV16_6","096_16_6","REV","16","6","6","Äma ŋonitä kudupi ämawebe ba profet ämakaye däpmäŋ-pewä nägät piŋkuŋo unita kowata nägät yepmäŋ towiŋiri näkaŋ u tägatak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV16_7","096_16_7","REV","16","7","7","Ude yäŋirän altatä man ŋode yäŋkuk; Bureni-inik! Ekäni täŋpämorek mähemi, momita kowata däpmäŋ tärek täyan u siwoŋi-inik, täga täyan. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV16_8","096_16_8","REV","16","8","8","Ude täŋpäkaŋ aŋero namba 4 unitä gäpeni gänaŋ nanik piŋpewän edap terak äpmoŋkuk. Edap terak äpmoŋirän edaptä kädäp bumik äma ijikta kehäromi yäpuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV16_9","096_16_9","REV","16","9","9","Edap kädäp ikek yeŋirän äma uwä komi bumta nadäŋpäŋ imaka umuri unitäŋo mähemi Anutu, man wakiwaki yäŋpäŋ ibeŋkuŋ. Ude täŋkuŋo upäŋkaŋ bänepi sukureŋpäŋ Anutu iniŋ oretta bitnäk-inik täŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV16_10","096_16_10","REV","16","10","10","Täŋpäkaŋ aŋero namba 5 unitä gäpeni gänaŋ nanik piŋpewän tom pähap täŋo maŋirani bägup uterak äpmoŋpänkaŋ komeni kudup pit kubägän bipmäŋ utkuk. Bipmäŋ urirän äma ätu komigämän nadäŋtäŋgän meberi naŋ däkŋeŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV16_11","096_16_11","REV","16","11","11","Täŋpäkaŋ äma u komi nadäŋkuŋo unita, ba paräm gupi-ken tokŋeŋkuŋo unita Anutu man wakiwaki yäŋpäŋ ibeŋkuŋ. Ude täŋkuŋo upäŋkaŋ bänepi sukureŋpäŋ irit kuŋat-kuŋari waki u nämo peŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV16_12","096_16_12","REV","16","12","12","Täŋpäkaŋ aŋero namba 6 unitä ini gäpe-ken nanik piwän äpmoŋirän Yufretis umetä kawuk taŋkuk. Umetä ude kawuk taŋirän äma ärowani ärowani ba komi ämaniye bok, edap abani käda naniktä äbäkta kädet tumäŋ yämiŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV16_13","096_16_13","REV","16","13","13","Täŋpäkaŋ näk kaŋira gämok pähap u meni gänaŋ nanik, ba tom pähap u meni gänaŋ, ba profet jopi u meni gänaŋ nanik mäjo yaräkubä wirit bumik unitä abuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV16_14","096_16_14","REV","16","14","14","Mäjo uwä Satan täŋo watä epän täŋpani unitäŋo mäjo wära. Uwä kudän kudupi täkta kehäromi pat yämani. U komeni komeni unitäŋo äma ärowani peŋ yäwet-pewä Anutu Täŋpämorek Mähemi unitäŋo kadäni pähapken äbäŋkaŋ ämik api täneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV16_15","096_16_15","REV","16","15","15","Unita ket ŋode nadäwut! Näk iwantä-yäŋ bäräŋek-inik api ahäŋ tamet yäk. Unita äma kubä moräŋ kuŋarira nabäneŋ yäŋ nadäŋpäŋ kodak itpäŋ tekita watäni irek. Ude täŋpayäŋ täko unita nadäŋira gäripi nikek täyak yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV16_16","096_16_16","REV","16","16","16","Täŋpäkaŋ mäjo wära yaräkubä unitä komeni komeni täŋo intäjukun äma yäŋpäbä kubä-kengän yepmaŋpäpäŋ kome kubä wäpi Amagedon yäŋ iwerani uken käbeyä täŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV16_17","096_16_17","REV","16","17","17","Käbeyä täŋirä aŋero namba 7 unitä gäpeni gänaŋ nanik kwarut yäbatkuk. Kwarut yäbattäŋ kuŋirän Ekäni täŋo maŋirani bägup kudupi yot gänaŋ itkuko u gänaŋ nanik gera kubä ŋode ahäŋirän nadäŋkut; U täretak! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV16_18","096_16_18","REV","16","18","18","Ude yäwänkaŋ yäpä, iromäŋ mämä pähap ba yäŋ urum-urum ahäŋkuk. Ahäŋirän kenäŋ pähap kwaiŋkuk. Kenäŋ u bian ämatä kome terak irirä kwaiwani u kudup yärepmit moreŋkaŋ umuri pähap kubä kwaiŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV16_19","096_16_19","REV","16","19","19","Kwaiŋpewän Babilon yotpärare imätpäŋ yaräkubä ahäŋkuŋ. Täŋpäkaŋ guŋ ämawebe komeni komeni unitäŋo yotpärare uwä paot moreŋkuŋ. Bureni, Anututä Babilon yotpärare täŋo täktäki wakita nadäwän wawäpäŋ kokwawaki täŋo ume komi nikek yämän naŋ paotkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV16_20","096_16_20","REV","16","20","20","Ude täŋpänkaŋ gwägu pähap bämopi-ken kome täpuri, ba pom käroŋi käroŋi uken-uken udegän paot moreŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV16_21","096_16_21","REV","16","21","21","Ba kunum gänaŋ nanik iwän mim mobä pähap bumik unitä maŋpäŋ äma däpmäŋ täyon Anutu man wakiwaki yäŋpäŋ ibeŋkuŋ. U imata, iwän mim ikek taŋkuko uwä umuri pähap, äma kumäŋ-kumäŋ däpmäkta. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV17_1","096_17_1","REV","17","1","1","Eruk, aŋero gäpe 7 u yäpmäŋ kuŋatkuŋo u kubätä näkken äbäŋpäŋ man ŋode näwetkuk; Äbäŋkaŋ ka! yäk. Kubokäret webe pähap ume mäyap terak maŋit täyak uwä kowata ahäŋ imayäŋ täyak u gäwoŋärewa ka! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV17_2","096_17_2","REV","17","2","2","Webe unitä intäjukun äma ärowani komeni komeni uken-uken nanikkät gäripini däpmäŋ tärek täŋkuŋ. Ba äma komeni komeni naniktä webe ukät kubokäret täŋpäŋ ämatä ume naŋkaŋ täŋguŋguŋ täk täkaŋ ude täŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV17_3","096_17_3","REV","17","3","3","Ude näwerirän Munapiktä näk magätpäŋ kome jopi kubäken nämagut yäpmäŋ kuŋkuk. Täŋpäkaŋ uken webe kubä kaŋkut. U tom pähap gämäni kubä terak maŋit itkuk. Tom pähap uwä gupi terak Anutu wäpi yäpmäŋ äpäkta man waki mebäri mebäri kudän täwani. Täŋkaŋ tom unitäŋo gwäki 7, joŋani 10. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV17_4","096_17_4","REV","17","4","4","Täŋ, webe tom uterak maŋitkuko uwä tek gämäni gwagäri udewanipäŋ gupi säkgämän uwäk täŋkuk. Täŋkaŋ epmäget mebäri mebäri upäŋ meran täŋkuk. E, keri-kenä gäpe kubä golpäŋ täŋpani upäŋ iŋit itkuk. U gänaŋ kaŋgärip ba nadäŋ gärip ba imaka wakiwaki unitä tokŋeŋpäŋ patkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV17_5","096_17_5","REV","17","5","5","Dämani terak wäpi kudän mebäri nikek, käbop nanik ŋode kudän täwani; Babilon Pähap Kubokäret Täŋpani Täŋo Miŋi, Ba Komeni Komenitä Kudän Taräki Taräki Täŋpani Unitäŋo Miŋi Näk Ubayäŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV17_6","096_17_6","REV","17","6","6","Täŋpäŋ ŋode kaŋkut; Webe u kudupi ämawebe, Jesu täŋo manbiŋam yäŋahäŋirä däpmäŋ-pewä kumbani täŋo nägät wain ume ude gäripi nikek näŋtäŋgän täŋguŋguŋ taŋirän kaŋkut. Ude kaŋpäŋ nadäwätäk taŋi täŋpäŋ jäkjäk yäŋkut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV17_7","096_17_7","REV","17","7","7","Jäkjäk yäŋira aŋero unitä ŋode näwet yabäŋkuk; Imata nadäwätäk täŋpäŋ jäkjäk yäyan? Näk webe ŋonitäŋo mebäri, ba tom pähap gwäki 7, joŋani 10 unitä kotaŋ imitak ŋonitäŋo mebäri gäwera nadä yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV17_8","096_17_8","REV","17","8","8","Tom pähap käyan u bian-inik itkuk. Upäŋ apiŋo nämo itak, kumbuk yäk. Kämiwä awaŋ käroŋi boham-ken naniktä äyäŋutpeŋ äneŋi äbäŋkaŋ paotpäŋ paot-inik täkta api kwek. Täŋpäkaŋ bian itkukopäŋ apiŋo nämo itak, ba äneŋi kodak taŋpeŋ api äbeko unita komen ämawebetä kaŋpäŋ nadäwätäk bumta api täneŋ. Ämawebe nadäwätäk tänayäŋ täŋo uwä wäpi kudän kome ahäŋkuk-kentä it päbä apiŋo irit kehäromi täŋo wäpi tawaŋ terak nämo kudän täwani. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV17_9","096_17_9","REV","17","9","9","Ude yäŋpäŋ näwetkuk; Man ŋowä äma nadäwä tärewanitä nadänaŋi. Gwäki 7 uwä, pom 7 webe unitä uterak maŋit täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV17_10","096_17_10","REV","17","10","10","Ba gwäki 7 u intäjukun äma ärowani 7. Ukät nanik äma ärowani 5 u paotkuŋ. Täŋ, kubä itak ŋo yäk. Ittäŋgän äneŋi kubä api ahäwek. Ahäŋpäŋ kadäni keräpi-inik kuŋarekta yäwani. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV17_11","096_17_11","REV","17","11","11","Täŋpäkaŋ tom pähap bian itkuko u apiŋo nämo itak unitä äma ärowani 7 unitäŋo tawaŋ terak yäpurärätpäŋ namba 8 ude api täŋpek. Ahäŋpäŋ paotpaot täŋo yotpärare-ken api äpmoŋpek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV17_12","096_17_12","REV","17","12","12","Täŋpäkaŋ joŋani 10 yabätan uwä, intäjukun äma ärowani 10gän yäk. Unitä kaŋiwat epän täkta kehäromi nämo yäpani yäk. Kämi uyaku, epäni yäput peŋpäŋ tom pähap ukät kadäni keräpi-inik, aua kubägän ude, kaŋiwat epän täkta kehäromi api yäpneŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV17_13","096_17_13","REV","17","13","13","Täŋkaŋ u kudup bänep nadäk-nadäki kubägän peŋpäŋ tom pähap unitäŋo epän täŋkehärom takta wäpi biŋam ba kehäromini iniken iniken kudup unitagän api imineŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV17_14","096_17_14","REV","17","14","14","Täŋirä Tom Bätaki-kät ämik api pewä ahäneŋ yäk. Ämik pewä ahäŋirä Tom Bätakitä kehärom taŋpäŋ däpmäŋpäŋ kehäromini api yäpmäŋ äpek. U imata, Tom Bätaki unitägän äma ärowani täŋo ärowani intäjukun ba ekäni täŋo ekäni intäjukun yäk. Täŋkaŋ inigän nämo api täŋpek. Nämo, ini iwaräntäkta iwoyäwani, ämawebe yäpmäŋ daniŋpäŋ yepmaŋpän nadäŋ imikinik täk täkaŋ u Tom Bätaki-kät itkaŋ ämik täŋpäŋ iwan unitäŋo kehäromi api yäpmäŋ äpneŋ yäk. Aŋerotä man ude näwetkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV17_15","096_17_15","REV","17","15","15","Ude näwetpäŋ äneŋi ŋode näwetkuk; Kubokäret webe ume mäyap terak maŋirirän käyan? Ume mäyap uwä äma äbori äbori, komeni komeni uken nanik, äma gupi iŋam dapun inigän inigän, ba man kotäk mebäri mebäri yäwani. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV17_16","096_17_16","REV","17","16","16","Täŋkaŋ joŋani 10 yabätan ukät tom pähap unitä kubokäret webe u kokwawak nadäŋ imiŋpäŋ tek yäŋopmäŋ imiŋkaŋ tohari gupi naŋpäŋ kädäp pewä päŋku api ijiwek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV17_17","096_17_17","REV","17","17","17","Uwä jop nämo api ahäwek. Nämo, Anututä ini nadäk tawaŋ peŋkuko u bureni ahäkta bänepi peŋ yäwet-pewän bänep kubägän täŋpäŋ tom pähapta watä epän api täŋ imineŋ. Watä epän täŋ imiŋ yäpmäŋ kuŋtäko man Anututä yäŋkuko u bureni ahäŋirän api peneŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV17_18","096_17_18","REV","17","18","18","Täŋpäkaŋ webe käyan uwä yotpärare pähap, komeni komeni täŋo intäjukun äma ärowanita intäjukun täŋ yämik täyak u yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV18_1","096_18_1","REV","18","1","1","Eruk ude käwa tärewäpäŋ äneŋi aŋero kubä kunum gänaŋ naniktä äpäŋirän kaŋkut. U ämawebe yabäŋ yäwatta wäpi biŋam ärowani nikek. Täŋkaŋ peŋyäŋeki pähaptä peŋyäŋeŋirän kome terak kepma pähap ude täŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV18_2","096_18_2","REV","18","2","2","Täŋpäŋ gera pähap terak ŋode yäŋkuk; Wisikinik! Babilon yotpärare pähap ukeŋo paot-inik täyak! Kome u apiŋo mäjo wära täŋo kome ude äworetak. Mäjo wakiwaki ba barak tom käbäŋ täwani näŋpanitä apiŋo kome ŋo korekaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV18_3","096_18_3","REV","18","3","3","Imata, komen ämawebe kuduptagän webe unitäŋo kubokäret kädetta gäripi pähap nadäŋkaŋ unitäŋo kädet ugän-inik iwat täŋkuŋ, ämatä wain umeta gäripi nadäŋpäŋ naŋkaŋ täŋguŋguŋ wakiinik täk täkaŋ ude. Komeni komeni täŋo intäjukun ämatä webe ukät gäripi däpmäŋ tärek täk täŋkuŋ. Täŋirä webe u mäyäk-kät nämo kädet wakiwaki täk täŋkuko uterak moneŋ ämatä moneŋ bumta wädäk täŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV18_4","096_18_4","REV","18","4","4","Näk man ude nadäŋpäŋ äneŋi kunum gänaŋ nanik gera kubä ŋode yäŋirän nadäŋkut; Ämawebenaye, in yotpärare u peŋpeŋ äpämaŋ kut! In u täŋkentäŋpäŋ momi unitä täk täyak udegän täneŋta. In unitäŋo kädet ugän iwatpäŋä imaka umuri-inik ahäŋ imayäŋ täyak udegän ahäŋ tamekta. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV18_5","096_18_5","REV","18","5","5","Nadäkaŋ? Yotpärare unitäŋo momi buŋät yäpmäŋ kunum gänaŋ ŋo abätak. Täŋpäkaŋ kädet wakini unita Anutu nämo guŋtak täyak u nadätak! yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV18_6","096_18_6","REV","18","6","6","Unita inta kädet waki täŋ tamiŋkuko kowata ähan yäpektawä. Nämo, ätukät uterak wakiinik kaŋ täŋ imut. Ba täŋguŋguŋ kädet äma ätu yäwoŋäreŋkuko unita kowata täŋpewä webe u täŋguŋguŋ-inik kaŋ täŋpän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV18_7","096_18_7","REV","18","7","7","Bian wäpi biŋam, gäripi nikek itkuk. Unita kowata waki imiŋirä komi pähap, gäripi terak itkuko udegän kaŋ nadäwän. Imata, webe u inita ŋode yäk täyak; Näk intäjukun webe ude itat yäk. Näk webe kajat nämo, butewaki kubä nämo api nadäwet yäŋ yäk täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV18_8","096_18_8","REV","18","8","8","Ude yäk täyak unita imaka waki umuri-inik ŋode api ahäŋ imineŋ; Kumäŋ-kumäŋ, konäm butewaki ba nakta jop irit uken kepma kubägän api ahäŋ imineŋ. Ude ahäŋ imiŋirä kädäptä ijiŋpäŋ api ijiŋ paorek. Imata, Ekäni Anutu, webe unitäŋo täktäki yäpmäŋ danik täyak u kehäromi-inik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV18_9","096_18_9","REV","18","9","9","Ijiŋ parirän kädäp gupe ärowän kaŋpäŋ komeni komeni täŋo intäjukun äma, webe ukät gäripi däpmäŋ tärek täŋkuŋo unitä konäm butewaki pähap api täneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV18_10","096_18_10","REV","18","10","10","Webeni pähap uwä komi pähap nadäŋ irirän kaŋumuntaŋ päŋku ban itkaŋ api käneŋ. Kaŋkaŋ butewaki man ŋode api yäneŋ; Wära! Wära! Yotpärare pähapnin ŋokeŋo wäyak yäk. Kadäni käroŋi säkgämän gäripi terak it yäpmäŋ äbätäŋgän komi pit kubägän yäpmäŋtak ŋo yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV18_11","096_18_11","REV","18","11","11","Ude yäŋirä moneŋ epän täŋpani komeni komeni naniktä yotpärare unita yäŋpäŋ konäm butewaki täŋpäŋ butewaki terak api itneŋ. Butewaki nadäŋpäŋ ŋode api yäneŋ; Wära! Tuŋumnin netätä suwaŋpäŋ moneŋ api nimek? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV18_12","096_18_12","REV","18","12","12","Täŋpäkaŋ tuŋum tuŋumi wäpi wäpi ŋodepäŋ ämatä suwakta pewä ahäŋkuŋ; Imaka imaka gol ba siriwapäŋ täŋpani, omäk meran säkgämän, tek säkgämän mebäri mebäri, täbori ba pidämi. Ba päya käbäŋi nikek ätu, ba imaka imaka tom taŋi wäpi elefant unitäŋo menipäŋ täŋpani. Ba imaka imaka gwäki taŋi, päya kujat ba kapa mebäri mebäri ba mobä säkgämän upäŋ täŋpani ämatä suwakta pewä ahäk täŋkuŋonik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV18_13","096_18_13","REV","18","13","13","Ba päya pähäm käbäŋi nikek, ketem-kät awähutpäŋ näŋpani mebäri mebäri, ba imaka imaka käbäŋi nikek gupi terak ärurani ba imaka kodaki näŋpani ba ijiŋpäŋ näŋpani ämatä suwakta pewä ahäk täŋkuŋonik. Ba tom sipsip, hos ba bulimakau, ba imaka ämatä uterak maŋiräkaŋ hostä wädäwani u imaka, ämatä suwakta pewä ahäk täŋkuŋonik. Ba ugän nämo, ämapäŋ, tuŋum bumik ämatä moneŋ peŋpäŋ pen yäpneŋta yäpmäŋ kuŋat täŋkuŋonik. Täŋpäkaŋ webe pähap unitä paoränkaŋ netätä tuŋumi u api suwaneŋ? ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV18_14","096_18_14","REV","18","14","14","Täŋpäŋ moneŋ epän täŋpani unitä ŋode api yäneŋ; Babilon, imaka säkgämän säkgämän yabäŋgärip täk täŋkuno u kudup gabäŋ umuntaŋ kuŋ morekaŋ! Äneŋi täga nämo api yämaguren! yäŋ api yäneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV18_15","096_18_15","REV","18","15","15","Ude yäŋpäŋ moneŋ äma tuŋumi yotpärare uken peŋirä moneŋ yämik täŋkuŋo unitä Nin komi udegän nadäne yäŋpäŋ kaŋ-umuntaŋ päŋku ban api itneŋ. Itkaŋ konäm butewaki täŋpäŋ api itneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV18_16","096_18_16","REV","18","16","16","Täŋpäŋ ŋode api yäneŋ; Wära! Wära! Webenin pähap ŋokeŋo waŋ pätak ŋo yäk. Uwä tek gämäni gwagäri udewanipäŋ gupi säkgämän uwäk täŋkuk. Täŋkaŋ epmäget mebäri mebäri upäŋ meran täŋkaŋ it täyakonik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV18_17","096_18_17","REV","18","17","17","Upäŋkaŋ butewaki pähap! Tuŋumi säkgämän terak itkuko u pit kubägän waŋ moretak ŋo yäk. Täŋpäkaŋ gäpe taŋi taŋi yäpmäŋ kuŋarani, gäpe unitäŋo mähemikät epän ämaniye, ba äma gwägu terak kuŋatpäŋ moneŋ epän täk täkaŋ u kuduptagän ban itkaŋ Babilon api kaŋiwat itneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV18_18","096_18_18","REV","18","18","18","Ban itkaŋ kaŋiwarirä Babilon kädäp ijiŋ patkaŋ gupe äroŋirän kaŋpäŋ gera ŋode api yäneŋ; Yotpärare udewani bian kubä nämo itkuk yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV18_19","096_18_19","REV","18","19","19","Ude yäŋpäŋ butewaki nadäŋkaŋ keŋkeŋ poriŋpäŋ gwäki terak ureŋ täŋpä ärowäpäŋ konäm api kotneŋ. Konäm kotpäŋ api yäneŋ; Wära! Wära! Yotpärarenin pähap ŋokeŋo waŋ pätak ŋo yäk. Gwägu terak gäpe kuŋat täkaŋ unitäŋo mähemitä webe ŋo terak tuŋum mähemi täŋkuŋ. Upäŋkaŋ ŋo kawut! Imaka imaka kudup pit kubägän paot morekaŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV18_20","096_18_20","REV","18","20","20","Unita kunum gänaŋ it täkaŋ, in oretoret täkot! Ba Anutu täŋo kudupi ämawebeniye, ba profet äbot, epän ämaniye in kudup bänep tägagämän nadäkot! Webe unitä waki täŋ tamik täŋkuko unita Anututä kowata imitak yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV18_21","096_18_21","REV","18","21","21","Eruk u punin terak ŋode kaŋkut; Aŋero kehäromi kubätä mobä bäräpi kubä yäpmäŋ aku maŋpän gwägu gänaŋ äpmoŋkuk. Maŋpän äpmoŋpänkaŋ man ŋode yäŋkuk; Babilon wawän yäŋpäŋ udegän api maŋpä äpmoneŋ yäk. Maŋpä äpmo paot-inik täŋirän äneŋi nämoinik api käneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV18_22","096_18_22","REV","18","22","22","Wisikinik! Babilon bämopka-ken wagäm, uhuwep, ba womat terak kap teŋirä mämä äneŋi nämoinik api ahäwek. Ba bämopka-ken ämatä epän kubä wari nämo api täneŋ. Ba ketem äŋnaŋ täŋuruk-uruk kubä nämoinik täŋirä api nadäneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV18_23","096_18_23","REV","18","23","23","Täŋkaŋ bämopka-ken topän mebet kubä äneŋi nämo api ijiŋ-yäŋewek. Ba ämatä webe yäpmäk-yäpmäk wari nämo api ahäwek yäk. Kome jopi äneŋi api äworewen. Moneŋ epän ämakaye täŋo wäpi biŋam komeni komeni kuŋat moreŋkuk. Kuŋat moreŋirän gäkä kon täŋpäŋ ämawebe komeni komeni täŋyäkŋatpewi gäka nadäkinik täŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV18_24","096_18_24","REV","18","24","24","Babilon, gäkä profet ba kudupi ämawebe ätu kumäŋ-kumäŋ däpmäŋ-pewi nägäri kädet-ken piwä kuŋkuŋo unita Anutu iŋamiken momi pähap täyan. Bureni-inik, kome terak äma päke ämatä däpmäŋ-pewä kumäk täkaŋ, eruk momi u kuduptagän Babilon gäkä terak ärotak yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV19_1","096_19_1","REV","19","1","1","Ude nadäŋpäŋä ŋode nadäkgän täŋkut; Kunum gänaŋ ämawebe äbot pähap täŋo mämätä bumik ŋode ahäŋirän nadäŋkut; Anutu iniŋ oretna! Yäpätägak, kehäromi ba peŋyäŋek u kudup Anutunintä mähemi täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV19_2","096_19_2","REV","19","2","2","Man epän täk täyak uwä bureni siwoŋi-inik täk täyak. Unita Anututä kubokäret webe, komen ämawebe kuduptagän kädet waki mebäri mebäri yäwoŋäreŋkuko ukeŋo komi imiŋkuk. Ba epän ämaniye kumäŋ-kumäŋ däpuko unita Anututä webe u kowata wakiinik imitak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV19_3","096_19_3","REV","19","3","3","Ude yäŋpäŋ äneŋi gera terak ŋode yäŋkuŋ; Ekäni iniŋ oretna! Webe ukeŋo ijiŋ parirän gupeni paot-paori nämo pen api äroŋ irek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV19_4","096_19_4","REV","19","4","4","Ude yäŋirä äma ekäni 24 ukät imaka kuŋat-kuŋat ikek 4 unitä gukut imäpmok täŋpäŋ Anutu, äma ärowani täŋo maŋirani bägup säkgämän-ken it täyak u iniŋ oretpäŋ ŋode yäŋkuŋ; U Bureni-inik! Anutu wäpi yäpmäŋ akuna! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV19_5","096_19_5","REV","19","5","5","Ude yäŋirä äma ärowani täŋo maŋirani bägup-ken nanik man kotäk kubä ŋode ahäŋkuk; Ämawebe Anutunin täŋo mani buramik täkaŋ in kuduptagän iniŋ orerut! Ba äma ärowani äpani Anutu oraŋ imik täkaŋ in kudup iniŋ orerut! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV19_6","096_19_6","REV","19","6","6","Eruk ude nadäŋpäŋä ämawebe mäyap täŋo mämä nadäŋkut. Mämä u ume tokätkaŋ mämä yäk täkaŋ ude bumik, ba iromäŋ mämä ude bumik. U ŋode yäŋirä nadäŋkut; Iniŋ oretna! Täŋpämorek, Ekäni Anutunin intäjukun-inik itpäŋ kaŋiwat epäni täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV19_7","096_19_7","REV","19","7","7","Unita nin wäpi biŋam ärowani iniŋ oretpäŋ bänep pidäm terak oretoret täk täkäna! Tom Bätaki webeni-kät keräntäk täkta kadäni ahätak unita Anutu iniŋ oretna! Tom Bätaki täŋo webenitä äpi kakta pidäm täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV19_8","096_19_8","REV","19","8","8","Tek säkgämän paki-inik imiŋkuko u täŋpäŋ äpiken kuyak. (Tek paki-inik unitäŋo mebäri u ŋode; Kudän siwoŋi, Anutu täŋo kudupi ämawebetä täk täkaŋ u.) ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV19_9","096_19_9","REV","19","9","9","Täŋirä aŋero unitä ŋode näwetkuk; Ŋode kudän tä yäk. Ämawebe Tom Bätaki täŋo ärawa-ken kukta iwoyäwani u säkgämän, oretoret terak it täkaŋ! Täŋpäŋ äneŋi ŋode yäkgän täŋkuk; Man yäyat ŋowä Anutu täŋo meni jinom bureni-inik! yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV19_10","096_19_10","REV","19","10","10","Aŋerotä ude näweränä näk gämori-ken gukut imäpmok täŋpäŋ iniŋ orerayäŋ täŋkut. Täŋira näwetkuk; Ude täŋpeno! Näk nämo naniŋ oreren! yäk. Näk epän ämagän, gäk bumikgän, ba notkaye Jesu täŋo man burenita nadäkinik täŋpani u bumikgän. Unita Anutupäŋ iniŋoret! Imata, Jesuta man bureni yäŋahäk täkaŋ uwä Munapiktä täŋkentäŋirän yäŋahäk täkaŋ. Täŋkaŋ Munapik unitägän täŋpewän profettä man bureni yäŋahäk täŋkuŋonik yäŋ näwetkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV19_11","096_19_11","REV","19","11","11","Täŋpäkaŋ näk kunum aŋeŋirän hos paki kubä irirän kaŋkut. Äma u punin terak itkuko u wäpiwä Nadäŋ Nimikinik Täŋpani ba Man Burenigän Yäwani. Uwä man epän täk täyak u kädet siwoŋi terakgän täk täyak ba ämik imaka, kädet siwoŋi terakgän täk täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV19_12","096_19_12","REV","19","12","12","Täŋkaŋ dapuri uwä kädäp mebet udewani. Gwäki terak äma ärowani täŋo gwäpä säkgämän mäyap itkuŋ. Ba gupi terak wäpi kudän täwani ini kubä-tägän täga daniŋpäŋ nadäwek. Äma ätutä wäpi u nämo nadäk täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV19_13","096_19_13","REV","19","13","13","Täŋkaŋ teki uwä nägät däpä ijiwani. Ba wäpi Anutu täŋo Manbiŋam yäŋ iwet täkaŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV19_14","096_19_14","REV","19","14","14","Unitä kuŋirän kunum gänaŋ nanik komi äma äbori äboritä hos paki terakgän maŋitkaŋ iwatkuŋ. Teki kudup pakigän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV19_15","096_19_15","REV","19","15","15","Täŋpäkaŋ meni gänaŋ päip päraŋi-inik kubätä abuk. Päip unitä guŋ äma äbori äbori api däpek. Ude täŋkaŋ ain pärip-pärip iŋitkaŋ ämawebe uwä kehäromigän api yabäŋ yäwarek. Ude täŋkaŋä äma wain mujipi yeŋ käkät täkaŋ ude ämawebe u Anutu Täŋpämorek täŋo kokwawak umuri pähap uterak api yeŋ käkärek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV19_16","096_19_16","REV","19","16","16","Täŋpäkaŋ teki terak ba bakäni terak man kudän ŋode pätak; Äma Ekäni Täŋo Ekäni Intäjukun, Ba Äma Ärowani Täŋo Ärowani Intäjukun. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV19_17","096_19_17","REV","19","17","17","Täŋpäkaŋ dapun täŋpäŋ aŋero kubä kome dapuri-ken irirän kaŋkut. Itkaŋ barak punin kuŋ äbäŋ täŋkuŋo u gera täŋpäŋ yäwetkuk; Anututä äŋnak-äŋnak pähap täyak unita äbä kubä-kengän irut! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV19_18","096_19_18","REV","19","18","18","Äbäŋkaŋ komeni komeni täŋo intäjukun äma, ba komi äma täŋo intäjukun äma, ba äma wäpi biŋam ikek täŋo gupi tohari kaŋ naŋput. Hoskät komi ämaniye täŋo gupi tohari ba äma äpani ärowani, watä epän täŋpani, ba äma intäjukun täŋpani kuduptagän täŋo gupi tohari imaka, kaŋ naŋ morewut! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV19_19","096_19_19","REV","19","19","19","Täŋpäkaŋ näk tom pähap u ba komeni komeni täŋo intäjukun ämaniye-kät komi ämaniye äbot pähaptä äbä kubä-kengän irirä yabäŋkut. Uwä äma hos paki terak itkuko ukät komi ämaniye-kät ämik täkta äbuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV19_20","096_19_20","REV","19","20","20","Upäŋkaŋ tom pähap u ba profet jopi, yarä uwä kwitaŋirän yepmäŋitkuŋ. Profet jopi uwä tom pähap täŋo iŋamiken kudän kudupi mebäri mebäri täk täŋkuko u. Unitä kudän kudupi täk täŋkuko uterak ämawebe täŋyäkŋat-pewän tom pähap täŋo wäpi kudän yäpmäŋ kuŋatpäŋ yäwiki nadäŋ imiŋkuŋ. Täŋpäkaŋ profet jopi ukät tom pähap u kodak irirän yepmäŋitpäŋ gwägu pähap kädäp mebet umuri-inik äbäk täyak u gänaŋ pudät maŋpä äpmoŋkumän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV19_21","096_19_21","REV","19","21","21","Ude täŋirä äma hos paki terak itkuko unitä yarä unitäŋo äboriye päke u däpuk. U päip meni-ken äbuko unitä däpmäŋ moreŋkuk. Däpmäŋ moreŋirän baraktä päbä äma däpuko unitäŋo gupi tohari kudup yäpmäŋ däkŋeŋpäŋ näkko koki täŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV20_1","096_20_1","REV","20","1","1","Täŋpäkaŋ näk aŋero kubä kunum gänaŋ naniktä äpäŋirän kaŋkut. Aŋero uwä awaŋ käroŋi boham täŋo yäma dätta ki kubäkät yen kehäromi kubä iŋitkaŋ irirän kaŋkut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV20_2","096_20_2","REV","20","2","3","Unitä gämok pähap, gämok biani ukeŋo, mäjo wära täŋo intäjukun äma wäpi Satan u iŋitpäŋ yen kehäromi unitä topmäŋpäŋ obaŋ 1,000 ude kaŋ irän yäŋpäŋ awaŋ käroŋi boham u gänaŋ pewän äpmoŋkuk. Pewän äpmoŋpäpäŋ yäma ŋikŋiyäŋ täŋpipiŋpäŋ päya umumitä gänaŋ gänaŋ kudup gatäŋ pipiŋkuk. Ude täŋkuko uwä äma äbori äbori bänepi täŋpäwak nämo täŋpekta obaŋ 1,000 ude irekta yäŋ imiŋkuk. Täŋpäkaŋ kadäni täreŋirän pit imäkaŋ abä kadäni keräpigän jop api irek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV20_4","096_20_4","REV","20","4","4","Täŋpäŋ maŋirani bägup säkgämän ätu uterak äma maŋitkaŋ irirä yabäŋkut. Maŋitkaŋ itkuŋo uwä man yäpmäŋ danik epän täkta yäŋ yämani. E, ämawebe Anutu täŋo man ba Jesu täŋo manbiŋam bureni iwan gänaŋ umunkät nämo yäpmäŋ kuŋarirä kotäki madäŋ täkŋeŋpäŋ kumäŋ-kumäŋ däpuŋo unitäŋo mäjoni imaka, penta yabäŋkut. Ämawebe uwä tom pähap u ba unitäŋo yäwiki nämo iniŋoret täŋpani, ba tom pähap täŋo wäpi kudän damani-ken ba keri-ken nämo yäpmäŋ kuŋarani. Täŋpäkaŋ ämawebe kumbuŋo uwä gupitä kodak taŋpäŋ Kristo-kät intäjukun äma täŋo kaŋiwat epän täŋ yäpmäŋ kuŋirä obaŋ 1,000 ude täreŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV20_5","096_20_5","REV","20","5","5","Uwä kumbani-ken naniktä intäjukun akukakuk. Täŋ, äma kumbani päke uwä nämo kodak taŋkaŋ obaŋ 1,000 u täreŋirän akukta itsämäŋpäŋ patkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV20_6","096_20_6","REV","20","6","6","Täŋpäkaŋ ämawebe intäjukun akukakuk u gänaŋ yäpurärätkaŋ uwä oretoret, bänep täga terak kudupi-inik itkaŋ. Kumäŋ-kumäŋ namba 2tä ämawebe udewani täga nämo däpek. Nämoinik! Äma uwä Anutu ba Kristo täŋo bämop ämawebe ude itpäŋ Kristo-kät intäjukun äma täŋo kaŋiwat epän täŋ yäpmäŋ kuŋirä obaŋ 1,000 u api tärewek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV20_7","096_20_7","REV","20","7","7","Eruk, obaŋ 1,000 u täreŋirän Satan pit imänkaŋ komi yotken naniktä äneŋi api äpämaŋ kwek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV20_8","096_20_8","REV","20","8","8","Äpämaŋ päŋku äma äbori äbori kome kukŋi ba kukŋi, unude käda ba umude käda itkaŋ wäpi Gok kenta Magok, u jopman terak bänepi api täŋpän guŋ täneŋ. Bänepi täŋpän guŋ tawäpäŋ ämik pähap täkta yäŋ-bäyaŋ päbä kubä-kengän yepmaŋpayäŋ täko uwä mobä jiraŋ ude, täga daninaŋi nämo. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV20_9","096_20_9","REV","20","9","9","Ämawebe komeni komeni uwä akuŋ kireŋkaŋ äbä Anutu täŋo kudupi ämawebe ini yotpärare täŋpäŋ itkuŋken u it gwäjiŋkuŋ. It gwäjiŋkuŋo uwä yotpärare Anututä gäripi nadäk täyak u. Ude täŋkuŋo upäŋkaŋ kunum gänaŋ nanik kädäp kubätä maŋpäŋ kudup ijiŋpäŋ paot-inik täŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV20_10","096_20_10","REV","20","10","10","Ba äma bänepi täŋpän guŋtak täŋkuko Satan uwä gwägu, kädäp mebet umuri-inik äbäk täyak, tom pähap-kät profet jopi u maŋpä äpmoŋkumän-ken ugän maŋpä äpmoŋkuk. Uken kepma bipani komi tärek-täreki nämo mät nadäŋ yäpmäŋ kuneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV20_11","096_20_11","REV","20","11","11","Ude kaŋpäŋä maŋirani bägup pähap säkgämän kubä, paki-inikpäŋ kaŋkut. Äma u punin terak itkuko u iŋamiken kunum kenta kome kaŋumuntaŋ paotpeŋ kuŋkumän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV20_12","096_20_12","REV","20","12","12","Paotpeŋ kuŋirän ämawebe kumbani ärowani äpani kudup, äma maŋirani bägup uterak itkuko u iŋamiken irirä yabäŋkut. Eruk ude irirä aŋerotä buk mebäri mebäri pipiyäŋkuŋ. Kubä pipiyäŋkuŋo uwä irit kehäromita biŋam täkta yäwani unitäŋo wäpi kudän tawaŋ. Ude täŋirä ämawebe kumbani, kodak itkaŋ kudän täk täŋkuŋo unitäŋo manbiŋam buk terak kudän täwani uterakgän yäpmäŋ daniŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV20_13","096_20_13","REV","20","13","13","Täŋpäkaŋ kadäni uken gwägu pähaptä kumbani patkuŋo u yabä kätäŋpewän yäpmäŋ äroŋkuŋ. Ba Kumäŋ-kumäŋtä äma kumbani yäniŋ kireŋpewän kuŋkuŋ. Ba Geŋi Wakitä äma kumbani yabä kätäŋpewän kuŋkuŋ. Ude täŋirä ämawebe kumbani kuduptagän uwä täktäki terak yäpmäŋ daniŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV20_14","096_20_14","REV","20","14","14","Ude täŋpäŋ wäpi Kumäŋ-kumäŋ ba Geŋi Waki u, gwägu pähap kädäp mebet ikek u gänaŋ maŋpä äpmoŋkumän. Gwägu pähap kädäp mebet ikek u wäpi kumäŋ-kumäŋ namba 2. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV20_15","096_20_15","REV","20","15","15","Täŋpäkaŋ äma, irit kehäromita biŋam täkta yäwani unitäŋo wäpi tawaŋ terak wäpi nämo itkaŋ uwä gwägu pähap kädäp mebet ikek u gänaŋ yepmaŋpä yäpmäŋ äpmoŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV21_1","096_21_1","REV","21","1","1","Täŋpäkaŋ näk kunum kenta kome kodaki ahäŋirän yabäŋkut. Kunum ba kome biani u paotkumän. Ba gwägu pähap udegän paotkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV21_2","096_21_2","REV","21","2","2","Paorirän kudupi yotpärare, Jerusalem kodaki u, kunum gänaŋ, Anutu-ken naniktä äpäŋirän kaŋkut. Kaŋkuro uwä webe gubaŋi kubä äma biŋam yäŋ imanipäŋ äpiken tenayäŋ epmäget täŋ yämik täkaŋ ude bumik täŋpanipäŋ kaŋkut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV21_3","096_21_3","REV","21","3","3","Täŋpäkaŋ maŋirani bägup säkgämän uken nanik gera kubä ŋode yäŋirän nadäŋkut; Käyan? Apiŋo Anutu ini ämawebe-kät it täyak. Bämopgän irirän ämawebeniye ude api itneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV21_4","096_21_4","REV","21","4","4","Anutu ini-tägän bämopi-ken itkaŋä konämi pito api ärut yämek. Täŋirän kumäŋ-kumäŋ, konäm butewaki ba komi nadäk-nadäk, nämo api ahäŋ yämineŋ. Nämoinik, kädet biani u kudup paot morekaŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV21_5","096_21_5","REV","21","5","5","Ude näwetpäŋ äma maŋirani bägup säkgämän uterak itkuko unitä ŋode näwetgän täŋkuk; U yabä! Näk imaka kudup täŋpewa kodakigän ahäŋ morekaŋ yäk. Ude näwetpäŋ yäŋkuk; Man ŋowä bureni-inik, nadäŋpäŋ iyap tänaŋi unita kudän täyi! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV21_6","096_21_6","REV","21","6","6","Ude näwetpäŋ äneŋi ŋode näwetgän täŋkuk; Eruk, u täretak! Näkägän intäjukun-inik ba mäden-inik itat. Ba imaka yäput-pekpek ba tärek-tärek u näkgän. Äma kubätä umeta iwäwä näkŋa Irit täŋo ume dapuri-ken ume gwetpäŋ kowatani nämo mät imet. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV21_7","096_21_7","REV","21","7","7","Unita äma kubätä nadäkiniki nämo pewän putärewäkaŋ iwan täŋo kehäromi yäpmäŋ äpayäŋ täko uwä imaka u api korewek. Täŋirän näkä Anutuni it imiŋira unitä näkŋo nanakna ude api irek. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV21_8","096_21_8","REV","21","8","8","Täŋ, ämawebe näk näwatta umuntaŋpäŋ näkŋo man peŋkaŋ kudän taräki taräki täk täkaŋ, äma kumäŋ-kumäŋ däpmäk-däpmäk, kon täktäk ba ewat waki, kubokäret, anutu jopi nadäŋ yämik-yämik ba jop manman yäkyäk ba kädet waki ätu mebäri mebäri yäpmäŋ kuŋat täkaŋ, äma udewani gwägu pähap kädäp mebet umuri-inik abäk täyak, ukenta yäwani. Uwä kumäŋ-kumäŋ namba 2. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV21_9","096_21_9","REV","21","9","9","Ude yäwän tärewäkaŋ eruk kaŋkut; Aŋero 7 gäpeni kudup, imaka waki umuri-inik tärek-tärek unitä tokŋewäkaŋ iŋitkaŋ itkuŋo uken nanik kubätä äbä näk ŋode näwetkuk; Äbikaŋ päŋku Tom Bätaki täŋo webeni biŋam yäŋ imani gäwoŋärewa yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV21_10","096_21_10","REV","21","10","10","Ude näweränkaŋ Munapiktä näk magärirän pom taŋi käroŋi kubä itkuko uken yäŋnäkŋat päro kudupi yotpärare Jerusalem u kunum gänaŋ, Anutu-ken naniktä äpäŋirän wärani ŋode näwoŋäreŋkuk; ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV21_11","096_21_11","REV","21","11","11","Yotpärare u Anutu täŋo peŋyäŋek pähaptä peŋyäŋeŋpäŋ patkuk. Unitäŋo peŋyäŋeki uwä inide kubä, säkgämän-inik. Mobä gwagäri, kawä tumäŋ-kuk kubä, edaptä yäpurirän ägo wek täkaŋ ude bumik peŋyäŋeŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV21_12","096_21_12","REV","21","12","12","Täŋkaŋ mobä yewa pähap, käroŋi boham, yotpärare u it äyäŋutkuk. Yewa u yäma 12. Yäma unita watäni aŋero 12 udetä watäni it yäpmäŋ kuŋkuŋ. Täŋpäkaŋ yäma 12 u kubäkubä terak Isrel äma äbot 12 unitäŋo wäpi kudän kubäkubä it yäpmäŋ kuŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV21_13","096_21_13","REV","21","13","13","Ude täŋkaŋ yotpärare yäma käda, mädeni käda, järapi kukŋi ba kukŋi yäma yaräkubä-yaräkubä udetä itkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV21_14","096_21_14","REV","21","14","14","Täŋpäkaŋ yotpärare unitäŋo yewa uwä mobä pähap 12 uterak täŋpani. Täŋkaŋ mobä pähap 12 u kubäkubä terak Tom Bätaki täŋo aposoro 12 unitäŋo wäpi kudän kubäkubä it yäpmäŋ kuŋkuŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV21_15","096_21_15","REV","21","15","15","Aŋero wärani u näwoŋäreŋkuko uwä jikon kubä, golpäŋ täŋpani, namba nikek iŋitkaŋ irirän kaŋkut. Jikon upäŋ yotpärare yämani ba yewani u kudup täŋo käroŋini peŋpäŋ yabäŋkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV21_16","096_21_16","REV","21","16","16","Täŋpäkaŋ yotpärare täŋo yewa unitäŋo käwuri yaräbok-yaräbok. Täŋkaŋ gägäni kukŋi yaräbok-yaräbok käroŋini uterakgän. Täŋpäkaŋ aŋero unitä jikoni peŋpäŋ kawän 2,200 kilomitas ude täŋkuk. Täŋkaŋ gägäni kukŋi yaräbok-yaräbok unitäŋo käroŋini ba mebäri umunitä miŋgupi unu uterakgän itkuk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV21_17","096_21_17","REV","21","17","17","Täŋkaŋ yewa uwä täbori-inik. Aŋerotä jikoni uterak peŋpäŋ kawän 70 mitas ude täŋkuk. Täŋpäkaŋ man mitas uwä kudupi nämo. U nin ämatä imaka kubä peŋpäŋ käroŋini kaŋpäŋ mitas yäk täkamäŋ udewanigän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV21_18","096_21_18","REV","21","18","18","Täŋpäkaŋ yotpärare täŋo yewa uwä mobä säkgämän kubä wäpi jaspa upäŋ täŋpani. Täŋkaŋ yotpärare ini uwä golpäŋ täŋpani säkgämän, kuräki-inik. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV21_19","096_21_19","REV","21","19","19","Täŋkaŋ yewani täŋkehärom takta mobä pähap 12 uwä mobä säkgämän säkgämän mebäri mebäri, ägo wabiwani, uwä wäpi ŋode; Mobä pähap kubäwä jaspa, uwä mobä gämäni. Kubäwä sepaia, uwä mobä kubiri. Kubäwä aget, uwä mobä paki. Kubäwä emeral, uwä mobä gweŋi. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV21_20","096_21_20","REV","21","20","20","Kubäwä onik, uwä mobä kubiri-inik. Kubäwä kanelian, uwä mobä gämäni. Kubäwä krisorit, uwä mobä jäŋwam. Kubäwä beril, uwä mobä jäŋwam bumik. Kubäwä topas, uwä mobä jäŋwam-inik. Kubäwä krisopes, uwä mobä paki. Kubäwä jesinit, uwä mobä gwagäri. Kubäwä ametis, uwä mobä gwagäri. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV21_21","096_21_21","REV","21","21","21","Täŋkaŋ yewa unitäŋo yäma 12 uwä omäk kubä wäpi konep, gwäki taŋi-inik, upäŋ täŋpani. Yäma päke u udegän udegän täŋ yäpmäŋ kwani. Täŋpäkaŋ yotpärare unitäŋo kädet uwä gol säkgämän-inik, kwawani, ijiwä tumäŋ-kuk, upäŋ täŋpani. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV21_22","096_21_22","REV","21","22","22","Täŋpäkaŋ yotpärare u gänaŋ kudupi yot kubä nämo kaŋkut. Nämoinik. Ekäni Anutu täŋpä-morewani ukät Tom Bätaki unitä kudupi yot ude it yämik täkamän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV21_23","096_21_23","REV","21","23","23","Uken komepak kenta edapta nämo yäk täkaŋ. Nämo, Anutu täŋo epmäget kudäntä yotpärare unitäŋo peŋyäŋek ude it täyak. Ba Tom Bätaki uwä yotpärare unitäŋo topän mebet ude it täyak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV21_24","096_21_24","REV","21","24","24","Täŋpäkaŋ ämawebe äbot komeni komenitä yarä unitäŋo peŋyäŋek gänaŋ api kuŋatneŋ. Ba komeni komeni täŋo intäjukun ämatä tuŋumi säkgämän säkgämän yäpmäŋ päbä yotpärare u gänaŋ api peneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV21_25","096_21_25","REV","21","25","25","Yotpärare u gänaŋ kome nämo api bipek. Kepmagän irayäŋ täyak unita yotpärare unitäŋo yäma inide pen api tumäŋ itneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV21_26","096_21_26","REV","21","26","26","Tumäŋ irirä ämawebe komeni komeni naniktä tuŋumi säkgämän säkgämän yotpärare u gänaŋgän mät yäpmäŋ ärok täneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV21_27","096_21_27","REV","21","27","27","Upäŋkaŋ imaka taräki taräki yotpärare u gänaŋ nämoinik api yäpmäŋ äroneŋ. Ba äma imaka mäyäk ikek täŋpani ba jop yäŋ-yäkŋarani kädet wakiwaki iwarani udewanitä yotpärare u gänaŋ nämoinik api äroneŋ. Yotpärare u gänaŋ ämawebe Tom Bätaki täŋo buk terak irit kehäromi yäpmäkta yäwani wäpi tawaŋ itkaŋ unitägän api äroneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV22_1","096_22_1","REV","22","1","1","Täŋpäkaŋ aŋerotä irit täŋo ume taŋi näwoŋärewän kaŋkut. Ume uwä paki-inik, kwawani. U Anutu ba Tom Bätaki unitäŋo maŋirani bägup mebäri-ken naniktä äpätak. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV22_2","096_22_2","REV","22","2","2","Unitä äpämaŋ yotpärare bämopi-kengän kuyak. Täŋkaŋ ume gägäni kukŋi kukŋi irit kehäromi täŋo päya it yäpmäŋ kukaŋ. Päya unitäŋo mujipi mebäri kubägän nämo. Uwä mujipi mebäri mebäri 12 ude wädäwanitä komepak komepak ahäŋkaŋ gämänek täkaŋ. Täŋkaŋ äma komeni komenitä päya unitäŋo pähämi naŋpäŋ api täganeŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV22_3","096_22_3","REV","22","3","3","Täŋpäkaŋ yotpärare uken imaka taräki, Anutu iwan täŋ iminaŋitä nämoinik api irek. Nämo, Anutu ba Tom Bätaki unitäŋo maŋirani bägup-tägän irirän ämawebeniyetä Tom Bätakita watä piä api täŋ imineŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV22_4","096_22_4","REV","22","4","4","Täŋirä Ekänitä iniken wäpi kudän damani-ken api täŋ yämek. Täŋirän Anutu täŋo iŋam dapun kaŋtäŋ api kuŋatneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV22_5","096_22_5","REV","22","5","5","Täŋpäkaŋ yotpärare uken bipmäŋpäŋ yäŋek nämo, topän ägo ba edap täŋo peŋyäŋekta nämo api yäneŋ. Ekäni Anututä ini peŋyäŋeŋ yämiŋirän ämawebeniye intäjukun äma ude itkaŋ wäpi biŋam ikek tärek-täreki nämo api itneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV22_6","096_22_6","REV","22","6","6","Aŋero unitä ude näwoŋäreŋkaŋ man ŋode näwetgän täŋkuk; Man u bureni-inik! Ba unita nadäkinik täneŋ. Ekäni Anutu, profet biani täŋo mähemi unitä aŋeroni näk peŋ näwet-pewän epän ämaniye in imaka kämi ahäkta yäwani u täwetpäŋ täwoŋäretat ŋo. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV22_7","096_22_7","REV","22","7","7","Jesutä ŋode yäyak; Näk kadäni käroŋi nämo itkaŋ bäräŋeŋ api ahäŋ tamet yäŋ yäyak. Unita ämawebe buk ŋo terak man yäŋahäwani u iyap taŋpäŋ yäpmäŋ kuŋat täkaŋ uwä oretoret terak it täkaŋ yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV22_8","096_22_8","REV","22","8","8","Täŋpäkaŋ Jon näkä imaka ŋo kudup yabäŋpäŋ-nadäk täŋkut. Täŋkaŋ aŋero imaka kudup u näwoŋäreŋkuko u iniŋ orerayäŋ gukut imäpmok täŋ imayäŋ täŋkut. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV22_9","096_22_9","REV","22","9","9","Täŋira aŋero u yäjiwätpäŋ ŋode näwetkuk; Ude täŋpeno! Näk nämo naniŋ oreren! Näk piä watä äma, gäk bumikgän, ba poropet notkaye u bumikgän. Ba ämawebe man buk ŋo terak nadäŋpäŋ buramik täkaŋ udewanigän yäk. Unita Anutupäŋ iniŋoret! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV22_10","096_22_10","REV","22","10","10","Ude näwetpäŋ yäŋkuk; Kadäni keräp täyak unita gäk buk ŋonitäŋo man bureni, kämi ahäkta yäwani u käbop nämo pewen. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV22_11","096_22_11","REV","22","11","11","Unita yabä kätäwä waki täŋpani ini pen ude täŋpeŋ kuŋatkot. Ba äma bänepi-ken imaka taräki yäpmäŋ kuŋat täkaŋ unitä ini ude kuŋat täkot. Täŋ, äma siwoŋi kuŋat täkaŋ unitä siwoŋigän kuŋat täkot. Ba bänepi kuräki kuŋat täkaŋ unitä bänepi kuräkigän säkgämän kuŋat täkot. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV22_12","096_22_12","REV","22","12","12","Täŋpäkaŋ Jesutä ŋode yäyak; Näk pengän ärewayäŋ yäk. Näk gwäki nikek äreŋkaŋ ämawebe täŋo täktäki täga unitäŋo kowata uterakgän api yämet. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV22_13","096_22_13","REV","22","13","13","Näkägän intäjukun, näkägän mäden. Yäput pekpek ba tärek-tärek u näkägän. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV22_14","096_22_14","REV","22","14","14","Täŋpäkaŋ näk ämawebe teki ärut-paktak täkaŋ unita nadäŋira gäripi nikek täk täyak. Udewani u peŋ yäwetpewa irit kehäromi täŋo päya mujipi u api näneŋ. Täŋkaŋ yotpärare uken päro api itneŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV22_15","096_22_15","REV","22","15","15","Täŋpäkaŋ yewa mädeni käda itnayäŋ täkaŋ uwä aŋ. Uwä äma gäräm ba kon mebäri mebäri täŋpani, kubokäret täŋpani, äma kumäŋ-kumäŋ däpani, mäjo wära nadäŋ yämani, ba jopman yäpmäŋ kuŋatpäŋ unita gäripi nadäwani. Ämawebe udewani kudup yewa mäde kädata biŋam. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV22_16","096_22_16","REV","22","16","16","Täŋpäkaŋ Jesu näkä aŋerona iwetpewa äbot täŋpani ämawebenaye inta man ŋo yäŋkwawa taŋkuk. Nadäkaŋ? Näk Devit täŋo gukŋi ba näk guk pähap, iräyäŋek u yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV22_17","096_22_17","REV","22","17","17","Eruk, Munapik ba Jesuta webe biŋam yäŋ imanitä ŋode yäk täkaŋ; Gäk äbäsi! Ude yäŋirän ämawebe nadäk täkaŋ unitä udegän yäk täkot; Gäk äbäsi! Äma ba webe kubätä umeta iwäwä ŋo äbäk täyon. Ba ume nakta nadäŋkaŋä äbäŋpäŋ irit kehäromi täŋo ume, gwäki nämo näyon. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV22_18","096_22_18","REV","22","18","18","Eruk, buk ŋo gänaŋ kudän täwani daniŋpäŋ nadäk tänayäŋ täkaŋ u in ŋode täwera ket nadäwut! Äma kubätä iniken man kotäk kubä yäpurärätpäŋ yäwayäŋ täko uwä Anututä yäŋirän imaka waki umuri-inik buk ŋo gänaŋ kudän täwani u äma uterak api ahäŋ imineŋ. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV22_19","096_22_19","REV","22","19","19","Ba äma kubätä man kämi ahäkta yäwani ŋo kubä peŋ awähurayäŋ täyak uwä Anututä irit päyata man ba siwoŋi yotpärareta man buk ŋo terak kudän täwani u äma unita biŋam iwoyäŋ imani u api awähut imek yäk. ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV22_20","096_22_20","REV","22","20","20","Äma, man yäŋahätat ŋo täŋ-mehamtäk täyak unitä ŋode yäyak; Eruk! Näk pengän ärewayäŋ yäk. Bureni! Ekäni Jesu, äbäsi! ");
INSERT INTO iou_vpl VALUES ("RV22_21","096_22_21","REV","22","21","21","Eruk, Ekäni Jesu täŋo orakoraki inken paton. Bureni-inik!");
ALTER TABLE iou_vpl ADD FULLTEXT(verseText);
UNLOCK TABLES;
