\NormalFont\ShortTitle{Luku}

{\MTB Ozi-Ọma,

\par }{\MT Luku

\par }{\MTB deru



\par }\ChapOne{1}{\PP \VerseOne{1}Onye-ukfu-l'ọha, bụ Tiyọ́filosu;

\par }{\PP A dụwa l'igwe wata ode akọ iphe ono, meeberu l'echilabu ayi ono l'ẹkwo.

\VS{2}Ndu ono, deru iphe ono deleru iya phụ l'ẹge a kọru ayi mbụ ndu ọphu gude ẹnya ẹphe phụa ya; megee bya abụru ndu, ezi ozi-ọma ono ezizi.

\VS{3}Ọ dụkwa mu phụ mma; Onye-ukfu-l'ọha; tẹ mu kọoru ngu iphe meru nụ l'ọkpa iya l'ọkpa iya; keshinu mu tọru nwẹhu vọo iphemiphe ọbule ono, daru nụ ono shitakpo lẹ mbụ.

\VS{4}Iphe mu ede iya bụ t'ị maru ọkpobe okfu ono, bụ ọnu b'e gudehawa zia ngu iya ono.


\par }{\SH Ozi kẹ l'aa-mụ Jọnu Baputizimu
\par }
{\PP \VS{5}Teke Hérọdu shi bụru eze, achị Judíya b'o nweru onye achịjeru Nchileke ẹja, aza Zekaráya. Zekaráya shi l'ọgbo ndu achịjeru Nchileke ẹja, bụ Abíja phẹ. Ọ lụru nwanyi l'ikfu Érọnu, bụkwaphu ikfu ndu achịjeru Nchileke ẹja. Ẹpha nwanyi ono bụ Elízabetu.

\VS{6}Ẹphe ẹbo tụko bụru ndu doberu ẹka ndoo l'ifu Nchileke. Ẹphe tụko ekemu Nchileke l'ọ ha l'eme; l'etsokwaphu nsọ Nchileke l'ọ ha. Ẹ tọ dụdu ẹke aata ẹphe ụta.

\VS{7}Ọ bụlephu l'ẹphe lụru gbururu jeye ẹphe akashịhu; to nwe nwa, ẹphe mụtaru; okfu lẹ Elízabetu ta atsụdu ime.


\par }{\PP \VS{8}Tọ dụ iya bụ; Zekaráya ejelahaa ozi k'ọchiru Nchileke ẹja l'ifu Nchileke; kẹ l'ọ bụkwanu ndu ọgbo nk'iya b'o ruberu mbụ ozi k'ọchiru Nchileke ẹja.

\VS{9}A tụru ẹnwa, bụ nsọ, ẹphe emeje; yọ daaru iya mbụ ọbahu l'ime ụlo ẹke ẹnya eze-ụlo Nchileke nọ; oje ọkpo ínsẹnsu ọku.

\VS{10}Mkporo-ọha ono akụru l'etezi; l'ekfu anụ Nchileke l'ọ gbaru teke eeyeje ọku l'ínsẹnsu ono.


\par }{\PP \VS{11}Ojozi-imigwe, shi l'ẹka Nnajiufu esee Zekaráya l'ụzo ẹka-ụtara ẹnya-ngwẹja ẹke ono, aakpọje ínsẹnsu ọku ono.

\VS{12}Meji agbabuhu Zekaráya l'ọ phụru iya. Yọ tsụlahaa egvu. Ojozi-imigwe ono asụ iya:

\VS{13}“Ba atsụshi egvu Zekaráya; l'okfu, i kfuru nụ Nchileke b'ọ nụakwaru. Nta-a; bẹ Elízabetu, bụ nyee ngu a-mụtaru ngu nwata nwoke. Iphe ịi-gụ nwata ono bụ Jọnu.

\VS{14}Nwata ono e-me t'ẹhu tsọo ngu ẹna; a dụ l'igwe tee ẹswa kẹ l'a mụru iya!

\VS{15}Iphe ọbu bụ lẹ ọo-bụru onye nweru ẹnya l'ifu Nchileke. Ẹ tọo ngụkwa mẹe; too tsu ọnu l'iphe ọdo, bụ iphe aangụ angụngu, eme l'ẹnya. Ume Nchileke bẹ e-shiru teke ọ nọ l'ẹpho nne iya buru iya eburu l'ẹhu.

\VS{16}Igweligwe ụnwu Ízurẹlu bẹ oo-me t'ẹphe lata azụ lakfuta Nnajiufu, bụ Nchileke ẹphe.

\VS{17}Ọo ya bụ onye e-gude Ume Nchileke; gude ike, dụ l'ọ bụ kẹ Eláyija, bụ onye nkfuchiru Nchileke; vuru iya ụzo jee. Ọo-gọ-zitaru ụnwegirima obu nna ẹphe. Ọo-gọta ndu bụ 'anụmanuma phẹ; t'ẹphe kwaa ẹnya; tsoru ụzo ọphu ndu doberu ẹka ndoo etso; k'ọphu oo-shi iya mee tẹ ndu kẹ Nchileke l'ẹphe ha kwakọberu Nnajiufu.”


\par }{\PP \VS{18}Zekaráya ajị ojozi-imigwe ono: “?Nanụ ẹge ya e-shi maru l'iphe-a, i kfushiru-wa bụ ire-lanụ; l'ẹke ya kahụwaru akahụ; nyee ya akahụkwaphu ẹge ono?”


\par }{\PP \VS{19}Ojozi-imigwe ono asụ iya: “?Ị marua l'ọo yẹbedua bụ Géburẹlu, anọje l'ifu Nchileke. Ọ kwa Nchileke bẹ ziru iya tẹ ya bya ekfuru yeru ngu; zia ngu ozi-ọma-wa;

\VS{20}ọphu 'i kwetadu l'okfu, ya kfuru ngu. Lekwa; shita nta-a bẹ ọnu a-bụru ngu kpụrumu: ẹ to nwehedu l'i kfua okfu ọdo jeye mbọku iphe-a l'ọ ha e-rekota. Okfu iya-a e-rekota l'oruberu iya.”


\par }{\PP \VS{21}Mkpọro ọha ono adọru eche Zekaráya; ẹphe ta ma iphe meru iphe ọono anọno l'ime eze-ụlo Nchileke ono.

\VS{22}Yọ lụfuta; tọ dụhe ike kfuru okfu yeru ẹphe. Ẹphe amalẹruphu l'ọ phụru àphụ̀ l'ime eze-ụlo Nchileke ono; too kfuhe okfu lẹ phuu. Yọ bụwaru-a ẹka bẹ oopheje gude l'ekfuru ẹphe okfu.


\par }{\PP \VS{23}Oge ozi iya l'ụlo Nchileke agvụlephu; yọ tụgbua lashia nk'iya.

\VS{24}A nọnyaa; nyee ya; mbụ Elízabetu abya atsụta ime; nọkota l'ụlo mkpụrumkpuru ọnwa ise.

\VS{25}Yọ sụ: “Nta-a bẹ Nnajiufu lewaru iya ẹnya; bya eshia ẹge-a nafụ iya iphere l'ifu ndiphe.”


\par }{\SH Ozi l'aa-mụ Jisọsu
\par }
{\PP \VS{26}Yo be l'ọnwa kẹ ishingu k'ọphu Elízabetu tsụtaru ime; Nchileke abyakwaphu bya ezia ojozi-imigwe, bụ Géburẹlu t'o je Názarẹtu l'alị Gálili;

\VS{27}je ezia nwamgbọko lanụ ozi. Ẹpha nwamgbọko ono bụ Méri. Nwamgbọko ono bẹ nwoke ta chịkahubua ọkpa. Onye eje okfu iya bụ nwoke, aza Jósẹfu, shi l'awa eze ndiche ono; mbụ Dévidi.

\VS{28}Géburẹlu abyakfuta nwamgbọko ono bya asụ iya: “?Ị dụphu mma; nggụbe onye Nchileke kwabẹru oke ugvu! Nchileke swikwaru ngu eswiru.”


\par }{\PP \VS{29}Méri anụlephu ekele ono; obu echia ya taa! Yọ rịa: “?Bụ egbe ekele ngụnu dụ ẹge-a?”

\VS{30}Ojozi-imigwe ono asụ iya: “Ba atsụshi egvu Méri; lẹ Nchileke mewaru ngu eze-iphe-ọma.

\VS{31}Lekwa; l'ịi-tsụta ime; mụa nwata nwoke. Iphe ịi-gụ iya bụ Jisọsu.

\VS{32}Ọo-bụru onye kfụbe ọswa ha nshinu. Iphe ee-ku iya bụ Nwatibe Ọkaribe-Kakọta-Nụ. Nnajiufu, bụ Nchileke e-me iya eze l'ọ bụ onye iche iya ono; mbụ Dévidi.

\VS{33}Ọo-bụru eze; chịa ndu ọnu ụlo Jékọpu gbururu jeyewaru; ọphu 'ọo-bubuhudu eze abubuhu gbururu jeye.”


\par }{\PP \VS{34}Méri asụ ojozi-imigwe ono: “?Nanụ ẹge oo-shi dụ ẹge ono l'ẹke nwoke ta chịkahubua ya ọkpa?”


\par }{\PP \VS{35}Ojozi-imigwe ono asụ iya: “Ume Nchileke a-tsọpyabe ngu; ike kẹ Ọkaribe-Kakọta-Nụ abya emee ngu ire l'ẹhu. Ọo ya bụ lẹ nwata ono, ịi-mụ ono bẹ ee-ku Nwa, dụ nsọ kẹ Nchileke.

\VS{36}Ọdo bụ; lekwa: abụbu ngu, bụ Elízabetu tsụtaakwaru ime nwata nwoke; l'ẹke ọ kahụwaru akahụ ẹge-a. Ọnwa ọwaa ekwe iya ọnwa ishingu; mbụ onye ono, e shi eku onye ẹ-ta tsụdu ime ono;

\VS{37}kẹ lẹ Nchileke te nwedu iphe kpọru iya ẹka l'ememe.”


\par }{\PP \VS{38}Méri asụ: “Mgbẹ ya nọwaa! ?Ọ kwa lẹ ya nọwa l'ẹka Nchileke. T'ọ dụru iya ẹge i kfuru.” Ojozi-imigwe ono atụgbua lashia.


\par }{\SH Méri eje kẹ Elízabetu phẹ
\par }
{\PP \VS{39}E meebe; Méri ajịkobe; gude ọso; yọ bụru iya oje mkpụkpu lanụ ọbu l'alị ugvu Judíya.

\VS{40}Yọ bya abata l'ụlo Zekaráya; bya ekele Elízabetu ekele.

\VS{41}Elízabetu anụlephu ekele Méri ono; nwata ono emee ya ụkporo l'ẹpho; Ume-dụ-Nsọ akparuta Elízabetu l'ẹhu.

\VS{42}Yọ raa ya tororo; sụ: “Onye Nchileke gọru ọnu-ọma nụ b'ị bụ l'ụnwanyi mgburumgburu! Ẹge ono bẹ Nchileke gọkwaruphu nwata ono, nọ ngu l'ẹpho ono ọnu-ọma!

\VS{43}?Bụ ngụnu meru iphe e kweru tẹ nggụbedua, bụ nne kẹ Nnajiufu iya bya nk'iya?

\VS{44}Lẹ teke ono, ya nụleruphu ekele ono, i keleru iya ono bẹ nwata ono, nọ iya l'ẹpho ono meru ụkporo; l'ẹke ẹhu atsọ iya ẹna.

\VS{45}Nggụbe nwanyi; tẹ ẹhu tsọo ngu ẹna; okfu l'i kweru l'okfu ono, shi l'ẹka Nnajiufu rua ngu nchị ono e-re!”


\par }{\SH Egvu, Méri agụ gude aja Nchileke
\par }
{\PP \VS{46}Méri asụ:

\par }{\QB “Ya gude obu iya aja Nnajiufu ajaja.


\par }{\Q \VS{47}Ya ete ẹswa Onye Ndzọta iya,

\par }{\QB bụ Nchileke.


\par }{\Q \VS{48}Nchileke gụberu yẹbe nwanyi,

\par }{\QB nọ iya l'ẹka iphe;

\par }{\QB bụ iya bụ yẹbe nwanyi,

\par }{\QB wozitaru onwiya alị.

\par }{\QB Ọgbo, nọnu e-shi nta-a kulahaa ya:

\par }{\QB onye a gọru ọnu-ọma nụ;


\par }{\Q \VS{49}okfu lẹ Ọkaribe, \newline  bụ Nchileke;

\par }{\QB bẹ mewaru iya iphe ha nshinu.

\par }{\QB Ẹpha Nchileke dụ nsọ.


\par }{\Q \VS{50}Ndu atsụ Nchileke egwu;

\par }{\QB bẹ Nchileke aphụjeru imiko

\par }{\QB tsube l'ọgbo; rua l'ọgbo.


\par }{\Q \VS{51}O gudewa ẹka iya koshi ike iya.

\par }{\QB Ọ chịkashiwaru ndu

\par }{\QB gude ekuku l'arị ọriri l'obu ẹphe.


\par }{\QB \VS{52}Ndu ike nọ l'ẹka b'ọ nafụje ike ẹphe;

\par }{\QB bya apalishia ndu ọphu

\par }{\QB ọnodu ẹphe laru alị.


\par }{\Q \VS{53}Ndu ẹgu agụ b'o gudeje

\par }{\QB iphe dụ mma nụjishia ẹpho;

\par }{\QB bya asụ ndu nweru iphe

\par }{\QB t'ẹphe gbaru ẹka laa.


\par }{\Q \VS{54}Ọ gbaru ndu nk'iya;

\par }{\QB mbụ ndu Ízurẹlu mkpu;

\par }{\QB kẹ l'ọ nyataru kẹ obu-imiko

\par }{\QB iya l'ẹke ẹphe nọ,


\par }{\Q \VS{55}bụkwanu iphe o kfuru

\par }{\QB nna ayi oche phẹ, bụ iya bụ

\par }{\QB Ébirihamu yẹle awa iya l'ẹphe ha!”


\par }{\PP \VS{56}Méri anọ-rua iphe ruru ọnwa ẹto lẹ kẹ Elízabetu phẹ; yọ bụru iya alala.


\par }{\SH Aamụ Jọnu Baputizimu
\par }
{\PP \VS{57}Yo rua Elízabetu l'ezeda; yọ bya ezeda; mụa nwata nwoke.

\VS{58}Ndu obutobu ẹphe; mẹ ndu abụbu ẹphe anụa ẹge Nnajiufu phụ-beru iya imiko; byatashia; ẹphe l'iya l'etee ẹswa iya.


\par }{\PP \VS{59}Nwata ono anọlephu abalị ẹsaa; kẹ ẹsato iya; ẹphe abyatashia ya obu útsù. Ẹphe emelahaa t'ẹphe gụa ya nna iya, bụ iya bụ Zekaráya.

\VS{60}Nne iya asụ ẹphe: “Wawa; l'ẹ tọ bụdu iya; l'iphe aa-gụ iya bụ Jọnu.”


\par }{\PP \VS{61}Ẹphe asụ iya: “?Ị phụjeru abụbu unu, aza egbe ẹpha onanu?”

\VS{62}Ẹphe abya egude ẹka kfuru nụ Zekaráya; jị iya iphe ọ dụ iya t'a gụa nwata ono.


\par }{\PP \VS{63}Zekaráya amaa ẹka t'a nụ iya ekwekwerekwe, eedeje iphe. Yọ bya edee: “L'ẹpha iya bụ Jọnu.” Yọ dụkota ẹphe biribiri.

\VS{64}Teke ono teke onophu; ire atụshihuwa iya phụ. Yọ watawaphu okfu okfu; jalahaa Nchileke ajaja.

\VS{65}Ndu obutobu iya l'ẹphe ha atsụlahaa egvu. Akọ iphe ono ejegbaru ẹke ono. Ndu ono, bu l'alị ugvu Judíya ono anụkota iya.

\VS{66}Iphe, bụ ndu nụru iphe ono edobe l'iya phụ l'ọkpoma; l'ajịgbaa: “?Bụ egbe ngụnu bẹ nwata ọwaa e-mekochaa bụru;” kẹ l'o doru ẹnya lẹ Nchileke tụru iya ẹka t'ọ bụru onye dụ iche.


\par }{\SH Zekaráya ekfuchiru Nchileke
\par }
{\PP \VS{67}Ume-dụ-Nsọ abya eji nna nwata ono; mbụ Zekaráya ẹhu; yọ wata okfuchiru Nchileke; sụ:


\par }{\Q \VS{68}“T'a jaa Nnajiufu, bụ Nchileke

\par }{\QB kẹ ndu Ízurẹlu ajaja;

\par }{\QB kẹ l'ọ byakfutawaru ndu nk'iya;

\par }{\QB bya agbata ẹphe.


\par }{\Q \VS{69}O dufutaru ayi Onye Ndzọta,

\par }{\QB nyịberu anyibẹ,

\par }{\QB shi l'eri onye ono,

\par }{\QB nọ iya l'ẹka ono; \newline  mbụ Dévidi.


\par }{\Q \VS{70}Bụ iya bụ iphe o shi l'ọnu ndu

\par }{\QB nkfuchiru iya, dụru iya iche kfua teke ndiche:


\par }{\Q \VS{71}L'aa-dzọta ayi l'ẹka ndu ọhogu ayi;

\par }{\QB mẹ l'ẹka ndu ono, ayi dụ ashị ono.


\par }{\Q \VS{72}T'ọ phụaru ayi imiko ono,

\par }{\QB ọ sụru ndiche ayi phẹ lẹ ya a-phụ ono;

\par }{\QB nyata ụkwa ono, dụ nsọ, o kweru ono.


\par }{\Q \VS{73}O rihakpowaruru onye iche ayi;

\par }{\QB mbụ nna ayi Ébirihamu angụ


\par }{\Q \VS{74}lẹ ya a-nafụta ayi l'ẹka ndu ọhogu ayi;

\par }{\QB k'ọphu ayi e-jelahaaru iya ozi l'ọ bụ ndu

\par }{\QB ẹ-ta tsụdu egvu;


\par }{\Q \VS{75}bụru ndu bụ ndu nk'iya;

\par }{\QB bya abụkwaruphu ndu doberu

\par }{\QB ẹka ndoo l'ifu iya jeye l'oge

\par }{\QB nka-ezekuna nk'ayi.


\par }{\Q \VS{76}A bya lẹ nggụbe nwata ọwaa:

\par }{\QB Iphe ee-ku ngu bụ onye nkfuchiru

\par }{\QB Ọkaribe-Kakọta-Nụ;

\par }{\QB kẹ l'ii-vuru Nnajiufu ụzo jee;

\par }{\QB k'ọphu ịi-bọ-oduru iya ụzo;


\par }{\Q \VS{77}mee t'ẹphe maru lẹ Nchileke

\par }{\QB a-gụru ẹphe nvụ l'phe dụ ẹji, ẹphe meshiru;

\par }{\QB shi ẹge ono dzọta ẹphe.


\par }{\Q \VS{78}Oo-gude ome-odoo ya

\par }{\QB phụaru ayi imiko.

\par }{\QB Oo-me tẹ ndzọta ọphu echi l'ọ bụ ẹnyanwu

\par }{\QB hafụta bya echiaru ayi;


\par }{\Q \VS{79}k'ọphu ọo-bụru iphoro;

\par }{\QB chiaru ndu ọphu nọ l'ọchi;

\par }{\QB mbụ ndu ọphu ọnwu nọdu swiru eswiru;

\par }{\QB mẹ t'o duru ayi bahụ l'ụzo ẹhu-agu.”


\par }{\PP \VS{80}Nwata ono abya evua; kanwụru ẹhu; nweru egomunggo. Yọ nọo l'echi-ẹgu jeye mbọku ọ lụfutaru l'edzudzu ọha lẹ Ízurẹlu.




\par }\Chap{2}{\SH Aamụ Jisọsu
\par }
{\R (Mát 1:18-25)

\par }{\PP \VerseOne{1}Yo bụru teke ono bẹ eze, bụ Síza Ọgósutosu tụru ekemu; sụ t'a gụa iphe bụ ndu bu l'alị-eze iya ọ́gú; dekota ẹpha ẹphe l'ẹkwo.

\VS{2}Ono bụ ọ́gú ọdungu, e vutsukpo ụzo gụa. Teke a gụru ọgu ono bụ teke Kwịríniyosu shi bụru gọvano ndu Siríya.

\VS{3}Ya ndono; onyenọnu alashia ẹke a mụru iya; t'e dee ẹpha iya.


\par }{\PP \VS{4}Tọ dụ iya bụ; Jósẹfu eshi lẹ Názarẹtu l'alị Gálili; jeshia Bẹ́tulehemu l'alị Judíya, bụkwanu ẹke a mụru eze ndiche; mbụ Dévidi; kẹle Jósẹfu shikwanu l'eri ẹphe; bya abụkwaruphu onye ufu ono gẹdegede.

\VS{5}Jósẹfu yẹle nwanyi ono, e doberu iya k'alụlu ono; mbụ Méri ayịko tụgbua jeshia t'e dee ẹpha ẹphe. Teke ono bẹ Méri dụkwanu ime.

\VS{6}Yọ bụru teke ono, ẹphe nọ lẹ Bẹ́tulehemu ono b'ọ gbalẹru iya phụ l'ezeda.

\VS{7}Yọ bya ezeda; mụa nwata nwoke, bụ iya bụ ọkpara iya. Yo woru mpete ẹkwa phukpua ya; nyobe iya l'ikweswi; kẹ l'ẹ tọ dụdu ẹke ẹphe a-nọdu l'ụlo ndu-ije.


\par }{\SH Ozi, eezi ndu eche atụru
\par }
{\PP \VS{8}O nweru ndu eche atụru, nọ l'ẹgbudu; l'eche igwe atụru ẹphe l'ẹnyashi ono.

\VS{9}Ojozi-imigwe, shi l'ẹka Nchileke abyakfutashia ẹphe. Ọcha-vịi kẹ Nnajiufu achaphee ẹke ono mgburumgburu. Egvu abya ẹphe l'ẹhu.

\VS{10}Ojozi-imigwe ono asụ ẹphe: “Unu ba atsụshi egvu; unu ngabe nchị; lẹ ya byaru unu ozi ozi-ọma, e-me t'ẹhu tsọo madzụ kpoo-gbaa ẹna nshinu.

\VS{11}Iphe ọbu bụ l'a mụru unu Onye Ndzọta ntanụ lẹ Mkpụkpu Dévidi; Onye Ndzọta, bụ iya bụ Kuráyisutu, bụ Nnajiufu!

\VS{12}Ọwaa iphe unu e-gude maru ndọ-ọ: unu a-phụ nwaswa, a phukpuru mpete ẹkwa; woru iya nyobe l'ikweswi.”


\par }{\PP \VS{13}A bya ele ẹnya; igweligwe ụnwu ojozi-imigwe awukfuta ojozi-imigwe ono, nọhawanu ono; ẹphe ajalahaa Nchileke ajaja asụje:


\par }{\Q \VS{14}“T'ugvu bụru kẹ Nchileke, nọ l'imigwe;

\par }{\QB ẹhu-agu abụru kẹ ndiphe lẹ mgboko,

\par }{\QB bụ ndu kweru l'o yeru ẹphe obu!”


\par }{\PP \VS{15}Ụnwu ojozi-imigwe ono awụfulephu l'ẹke ono wụba l'imigwe; ndu ono, eche atụru ono ekfulahaa: “T'ẹphe jeedukwa Bẹ́tulehemu; je aphụedu iphe-a, meru nụ, Nnajiufu tụru ẹphe ọnu iya-a.”


\par }{\PP \VS{16}Ẹphe egbeshiwaphu ẹgwegwa ono tụgbua; rua; bya aphụa Méri yẹle Jósẹfu; phụkwaaphu nwata ono, zẹ l'ikweswi ono.

\VS{17}Ẹphe aphụebe l'iya phụ; bya etsota iphe ono, e kfuru ẹphe l'ẹka nwata ono; kọoru ndu nọ l'ẹke ono.

\VS{18}Yọ dụa ndu ono, nụru iya nụ ono biribiri; mbụ iphe ono, ndu ono, eche atụru kọru ẹphe ono.

\VS{19}Méri eworu iphe ono l'ọ ha suchia l'obu; rịlahaa ya arịri.

\VS{20}Ndu ono, eche atụru ono emeebe; lashia azụ; l'etushi Nchileke ẹpha; aja iya ajaja kẹ iphe ono l'ọ ha, ẹphe nụkotaru lẹ nchị; bya aphụa ya l'ẹnya ono. Yọ dụkotalephu ẹge ono, ojozi-imigwe ono kfuru iya ẹphe ono.


\par }{\SH Eebu Jisọsu útsù
\par }
{\PP \VS{21}Idzu eswelephu; e woru útsù bua nwata ono; gụa ya Jisọsu, bụ iya bụ ẹpha phụ, ojozi-imigwe gụha-oduru iya; b'a tsụtaderu ime iya phụ.


\par }{\SH Eekufu Jisọsu eze-ụlo Nchileke
\par }
{\PP \VS{22}Yo rua teke ẹphe e-me nsọ, ẹphe emeje, bụ iya bụ t'a safu nwata ono yẹle nne iya mmerushi ẹge ekemu, shi l'ẹka Mósisu sụru t'e meje iya; ẹphe ekuru nwata ono jeshia Jerúsalemu t'e ye iya l'ẹka Nnajiufu,
 
\VS{23}bụ iya bụ iphe e deru l'ekemu Nnajiufu; sụ: “L'iphe bụ nwa ọdungu lẹ nwoke bẹ ee-dobejeru Nnajiufu iche.”

\VS{24}Ẹphe jekwaruphu je anụ ngwẹja t'a chịaru Nchileke; bụ iya bụ ẹge e kfuru iya l'ekemu Nnajiufu. Ngwẹja ono bụ: a -phụdu kparakobe labụ; e gude ndo labụ.


\par }{\PP \VS{25}Tọ dụ iya bụ; yo nweru nwoke lanụ, bu lẹ Jerúsalemu, ẹpha iya bụ Símiyọnu. Símiyọnu bụ nwoke, doberu ẹka ndoo, Nchileke dụru lẹ nsọ; shihakpowa ele ẹnya teke ọbu, Nchileke a-dzọfuta ndu Ízurẹlu ọbu. Ọ bụ onye Ume Nchileke nọ l'ẹhu.

\VS{26}Ume Nchileke ono mehawaru t'ọ maru l'ẹ to nwedu l'ọ nwụhu jeye teke ọo-phụ-odu Kuráyisutu ọbu, shi Nnajiufu l'ẹka ọbu.

\VS{27}Ume Nchileke ono eduru iya bahụ l'eze-ụlo Nchileke. Yo be teke ndu mụru Jisọsu ku iya bata t'ẹphe meeru iya iphe ekemu kfuru;

\VS{28}Símiyọnu abya ekuta iya heru; jalahaa Nchileke; sụ:


\par }{\Q \VS{29}“Nnajiufu; hawaru nta-a tẹ yẹbe onye ono,

\par }{\QB nọ ngu l'ẹka ono laa l'ẹhu-agu;

\par }{\QB bụ iya bụ iphe i kfuru.


\par }{\Q \VS{30}Lẹ ya gudewa ẹnya iya phụ Onye Ndzọta,


\par }{\Q \VS{31}ị fọtaru t'iphe bụ mbakeshi phụgbaru.


\par }{\Q \VS{32}Iphoro, bụ iya bẹ ee-gude mee tẹ

\par }{\QB ndu ọhodo maru ngu;

\par }{\QB mẹ iphoro, a-bụru ugvu ndu nke ngu,

\par }{\QB bụ Ízurẹlu.”


\par }{\PP \VS{33}Nna nwata ono; mẹ nne iya eghechaaphu ọnu nwandoo l'iphe ono, Símiyọnu kfuru l'ẹka nwata ono; l'ẹke ọ dụ ẹphe biribiri.

\VS{34}Símiyọnu abya agọoru ẹphe ọnu; sụ Méri, bụ nne nwata ono: “Nwata-wa bẹ Nchileke fọtaakwaru t'ọ bụru: e -vukota a daa; bụkwaruphu a -kụbe ẹka e gbeshi; nọduru igweligwe madzụ lẹ Ízurẹlu. Ọ bụkwaphu onye aa-dụ l'igwe jịka;

\VS{35}e shi ẹge ono maru egbe iphe ẹphe arị l'obu ẹphe. Nggụbedua bẹ aphụ a-nọdu agbajashi obu l'ọ bụ mma b'e gude sụwaa ngu ọkpoma; mbụ l'okfu ẹhu iya.”


\par }{\PP \VS{36}O nwekwaruphu nwanyi, aza Ana, bụ onye nkfuchiru Nchileke. Ana bụ nwatibe Fánuwẹlu, shi l'ikfu Ásha phẹ. Ọ bụ ọgbodo nwanyi ọgurenya, nji iya kụru akụku; lụa ya afa ẹsaa.

\VS{37}Nji iya ono anwụhu; yo buru eburu gbururu jeye yọ gbaa ụkporo afa iche iche ugbo ẹno l'afa ẹno tọ habụa eze-ụlo Nchileke ahaha. Ọonoduje abaru Nchileke ẹja; aswịkwaphu aswịswi; ekfu anụ Nchileke: eswe l'ẹnyashi mkpụrumkpuru.

\VS{38}Ana abyakwaphu teke ono bya ekele Nchileke ekele; bya ekfuaru ndu nọkota l'ẹke ono kẹ nwata ono. Ndu ono, o kfuru iphe ono bụ ndu shi ele ẹnya tẹ Nchileke gbata Jerúsalemu.


\par }{\SH Aalaphu azụ lẹ Názarẹtu
\par }
{\PP \VS{39}Tọ dụ iya bụ; ndu ono, mụru nwata ono emeebe iphe ono l'ọ ha; bụ iya bụkwanu ẹge ekemu Nnajiufu kfuru; yọ bụru ẹphe ọla nk'ẹphe lẹ Názarẹtu l'alị Gálili.

\VS{40}Nwata ono abya evua; shihu ike; kwaa ẹnya; Nchileke l'emeru iya eze-iphe-ọma.


\par }{\SH Nwata ono; nọ l'eze-ụlo \newline  Nchileke
\par }
{\PP \VS{41}Afa l'afa bẹ ndu mụru Jisọsu ejeje Jerúsalemu; ọgba Ajị Esweta.

\VS{42}Jisọsu anọlephu afa iri l'ẹbo; ẹphe atụko jeshikwaa Jerúsalemu ẹge ẹphe ejejehawa.

\VS{43}Ẹphe agbaẹbelephu ajị ono; yọ bụru ẹphe alala. Nwata ono; mbụ Jisọsu akwaa lẹ Jerúsalemu; ndu mụru iya nụ ta ma.

\VS{44}Ẹphe atụgbua alala; tubesu l'o tso ẹphe. Ẹphe egbe jewa ije ujiku ophu bẹ ẹphe watadẹru iya achọcho; chọkashilahaa ya l'ẹke ndu abụbu ẹphe; mẹ ndu ẹphe maru nọ.

\VS{45}Ẹphe achọo ya chọo chọo; ẹphe ta phụ iya. Ẹphe achọru iya lashia azụ lẹ Jerúsalemu ọdo.

\VS{46}Ẹphe achọo ya abalị ẹbo; ga lẹ k'ẹto ya bẹ ẹphe je aphụa ya l'eze-ụlo Nchileke; ẹke yẹle ndu Ju, ezije iphe nọ; yo gebe nchị l'iphe ẹphe ekfu; l'ajịkwaphu ẹphe ajị.

\VS{47}Iphe ookfu adụkota ndu nụru iya nụ biribiri; mbụ ẹge iphe dokwanuru iya ẹnya; mẹ ẹge o gude asa ajị ọhuma.

\VS{48}Ẹphe aphụ l'iya phụ mbụ ndu mụru iya nụ; yọ kpọo ẹphe okfu. Nne iya asụ iya: “Nwa iya; ?nanụ ẹge ọ dụ b'i meru ẹphe egbe iya ọwaa. ?Ị marua lẹ yẹle nna ngu bẹ shi keshinu ono chịru obu l'ẹka l'ẹke ẹphe achọ ngu.”


\par }{\PP \VS{49}Yọ sụ ẹphe: “?Nanụ ẹge ọ dụ bẹ unu achọ iya? ?Unu ta mahaadụa l'ọ gbaru iya ọno l'ụlo Nna iya tọo?”

\VS{50}Iphe ono, o kfuru ono te do ẹphe ẹnya.


\par }{\PP \VS{51}Yo tsoru ẹphe lashia azụ lẹ Názarẹtu; l'anụru ẹphe okfu. Nne iya atụko iphe ono l'ọ ha suchia l'ọkpoma.

\VS{52}Jisọsu l'evu; l'aka ọkwa ẹnya eje. Yọ kafụaru ọno Nchileke l'obu; nọdukwa iya phụ madzụ.




\par }\Chap{3}{\SH Ozi, Jọnu Baputizimu ezi
\par }
{\R (Mát 3:1-12; Mak 1:1-8; Jọn 1:19-28)

\par }{\PP \VerseOne{1}Yo be l'afa, kwe Tayibíriyọsu Síza afa iri l'ise; k'ọphu ọ dụberu ọchi ndu Rómu. Ọ bụ teke ono bẹ Pọ́nchosu Páyileti shi bụru gọvano ndu Judíya; Hérọdu abụru ọ-chị-ọha ndu Gálili. Nwanna Hérọdu kẹ nwoke, eeku Fílipu abụru ọ-chị-ọha ndu Ituríya; mẹ ndu Tirakonáyitisu. Layiséniyasu abụru ọ-chị-ọha ndu Ábilini.

\VS{2}Teke ono kwaphu bẹ Ánasu mẹ Káyafasu shi bụru eze ndu ishi ndu achịjeru Nchileke ẹja. Ọ bụ teke ono bẹ Jọnu Zekaráya shi buru l'echi-ẹgu; Nchileke abya ekua ya; zia ya ozi.

\VS{3}Ya ndono; Jọnu etsoru iphe bụ ọhamoha, buru Ẹnyimu Jọ́danu mgburumgburu jegbaru; l'ara iya arara; asụje: “Unu taa onwunu ụta; sefu ẹka l'iphe dụ ẹji, unu meshiru; ghaa umere lakfuta Nchileke; t'e mee unu baputizimu; k'ọphu Nchileke a-gụru unu nvụ l'iphe dụ ẹji, unu meshiru.”

\VS{4}Bụ iya bụ ẹge e deru iya l'ẹkwo Azáya, bụ onye nkfuchiru Nchileke; sụ:

\par }{\QB “O nweru onye l'echi mkpu l'echi-ẹgu; sụ:

\par }{\QB T'e meeru Nnajiufu ụzo iya;

\par }{\QB T'a chịkwaaru iya oje ono t'o vudo ntụmu!


\par }{\Q \VS{5}Ẹke, sụdaru asụda bẹ ee-nwuchi enwuchi.

\par }{\QB Ugvu k'eze iya; mẹ ugvu \newline  kẹ nshịi;

\par }{\QB bẹ ee-gbuzitakota.

\par }{\QB Iphe, bụ ẹke ụzo gwọ-jiru agwọ-ji

\par }{\QB bẹ ee-me t'ọ kfụru ntụmu.

\par }{\QB Ẹke ọ dụ nkwọgodo nkwọgodo

\par }{\QB bẹ ee-me t'ọ yịko ayịko; kwọo akpẹhu.


\par }{\Q \VS{6}Madzụ kpoo gba a-phụ ẹge

\par }{\QB Nchileke e-shi dzọta ndu nk'iya.”


\par }{\PP \VS{7}Ya ndono; Jọnu asụ ikpetuma ndu wụfutaru t'e mee ẹphe baputizimu: “Unubẹ ndu-a, ikputu mụshiru-wa! ?Bụ onye sụru unu t'unu gbalaaru oke ẹhu-eghughu ono, Nchileke a-zụbe unu mbọku ono, ọo-nma mgboko ikpe ono?

\VS{8}Unu mịa amịmi l'ọ bụ oshi-ọmi. Nebyi, unu a-mị bụ umere, e-koshi l'unu tawaru onwunu ụta iphe dụ ẹji, unu meshiru; ghaawa umere lakfuta-wa Nchileke. Unu ba arịkwa lẹ keshinu Ébirihamu bụwa nna unu oche; b'ẹ to nwedu iphe e-me unu. Unu ta amakwa l'o be kẹ t'ẹ b'ọ dụ; bẹ Nchileke e-meshikwa mkpuma-wa, wụshiru ẹge-a: yọ bụru ụnwu Ébirihamu!

\VS{9}Mbụ lẹ nta-a b'e byibekwaru ogbu-nkụ l'iphe bụ ukfu oshi, nọnu. Ọphu ẹ-ta mịdu nebyi, dụ mma; e gbutsua ya; chee l'ọku.”


\par }{\PP \VS{10}Ikpetuma ndu ono ajịa ya; sụ: “?Bụ ngụnu bẹ ẹphe e-me nta-a?”


\par }{\PP \VS{11}Yọ sụ ẹphe: “T'onye nweru uwe ugwẹhu-labụ; nụ onye ẹ-te nwedunu nanụ. T'onye nweru nri mekwaa ya phụ ẹge onye ọphu meru.”


\par }{\PP \VS{12}Ndu akịriko byakwarụphu t'o mee ẹphe baputizimu. Ẹphe asụ iya: “O-zi-iphe! ?Bụ ngụnu bẹ ẹphebedua e-me?”


\par }{\PP \VS{13}Yọ sụ ẹphe: “Unu ba anaghatajẹshi iphe a sụru t'unu natajẹ l'akịriko.”


\par }{\PP \VS{14}Ndu sọja abyakwaphu; bya ajị iya: “?Ẹphebedua eghee; ẹphe e-mekwanu iya imagha?”

\par }{\PP Yọ sụ ẹphe: “Unu be egudejehe ọkpehu ana madzụ iphe. Unu te eboje madzụ ibo iphe ẹ to medu ẹge ee-shi t'unu naa ya iphe iya. Ọdo bụ t'ụgwo, a kfụru unu dzujeeru unu.”


\par }{\PP \VS{15}Ndu ono atụbata onwẹphe. Ẹphe atụko rịlahaa l'obu ẹphe; sụ: “Ọo-bụkwaru-a nwoke-wa bụ Kuráyisutu ọbu.”

\VS{16}Jọnu asụ ẹphe: “Lẹ yẹbedua kwa mini bẹ ya egudeje eme unu baputizimu. Obenu lẹ nwoke ọphu abya nụ bẹ kakwa iya l'ishi; ka iya l'ọkpa; mbụ lẹ ya te dzukpokwaanu kẹ tẹ ya tọshia ya eri akpọkpa iya. Onye ono, abyanụ ono bụ Ume-dụ-Nsọ; mẹ ọku bẹ oo-gude mee unu baputizimu nk'iya.

\VS{17}O gudekwa ajakpa, oogudeje aphụshi ẹswa witu; vuta ọphu bụ nebyi iya vuba l'ụlo; kpota ọphu bụ mbeku iya je enwuru ye l'ọku, ẹ-ta anyịhudu anyịhu.”


\par }{\PP \VS{18}Jọnu ezia ẹphe ozi-ọma; gude ẹge ono kasaa ẹphe ẹnu-nchị l'ụzo, dụ igweligwe.

\VS{19}Obenu lẹ Jọnu kfuru ọ-chị-ọha, bụ Hérọdu ẹjo iphe o meru ye iya l'ẹka; bụ iya bụ kẹ Heródiyasu, bụ nyee nwanna kẹ yẹbe Hérọdu; mẹwaru kẹ ẹjo iphe ọdo, Hérọdu meeberu.

\VS{20}Hérọdu emefua ọphu ka njọ tsobe ono; kpụta Jọnu je echee lẹ mkpọro.


\par }{\SH Jọnu eme Jisọsu baputizimu
\par }
{\R (Mát 3:13-17; Mak 1:9-11)

\par }{\PP \VS{21}Tọ dụ iya bụ; ndu ono abya; Jọnu emekota ẹphe baputizimu. Jisọsu abyakwaphu; yo mee ya. Jisọsu anọdukwadua ekfu anụ Nchileke; igwe ekpuhaa gheru ọnu.

\VS{22}Ume-dụ-Nsọ adụlephu l'ọ bụ ndo; phezita; bya anọdu iya l'ẹhu. A nụa olu, shi l'imigwe ono; sụ: “Ị bụ Nwata iya, ya yeru obu; iimeje: ẹhu atsọ iya ẹna.”


\par }{\SH Eri Jisọsu
\par }
{\R (Mát 1:1-17)

\par }{\PP \VS{23}A mụru Jisọsu; yọ nọlephu ụkporo afa l'afa iri; dụbe oje ozi iya. A sụru l'ọ bụ nwatibe Jósẹfu, bụ nwatibe Heli;

\VS{24}Heli bụ nwatibe Mátatu. Mátatu abụru nwatibe Lívayi. Lívayi bụ nwatibe Méliki; Méliki abụru nwatibe Jánayi. Jánayi bụ nwatibe Jósẹfu;

\VS{25}Jósẹfu abụru nwatibe Matatáyasu. Matatáyasu bụ nwatibe Émọsu; Émọsu abụru nwatibe Náhumu. Náhumu bụ nwatibe Hésuli; Hésuli abụru nwatibe Nágayi.

\VS{26}Nágayi bụ nwatibe Máatu; Máatu abụru nwatibe Matatáyasu. Matatáyasu bụ nwatibe Sẹ́meyinu; Sẹ́meyinu abụru nwatibe Jósẹku. Jósẹku bụ nwatibe Joda;

\VS{27}Joda abụru nwatibe Jowánanu. Jowánanu bụ nwatibe Risa; Risa abụru nwatibe Zerúbabelu. Zerúbabelu bụ nwatibe Shiyálutiyẹlu; Shiyálutiyẹlu abụru nwatibe Nẹri.

\VS{28}Nẹri bụ nwatibe Méliki; Méliki abụru nwatibe Adi. Adi bụ nwatibe Kósamu; Kósamu abụru nwatibe Elumádamu. Elumádamu bụ nwatibe Ẹru;

\VS{29}Ẹru abụru nwatibe Jóshuwa. Jóshuwa bụ nwatibe Eliyéza; Eliyéza abụru nwatibe Jọ́rimu. Jọ́rimu bụ nwatibe Mátatu; Mátatu abụru nwatibe Lívayi;

\VS{30}Lívayi bụ nwatibe Símiyọnu; Símiyọnu abụru nwatibe Júda. Júda bụ nwatibe Jósẹfu; Jósẹfu abụru nwatibe Jónamu. Jónamu bụ nwatibe Eláyekimu;

\VS{31}Eláyekimu abụru nwatibe Melíya. Melíya bụ nwatibe Mena; Mena abụru nwatibe Matáta. Matáta bụ nwatibe Nétanu; Nétanu abụru nwatibe Dévidi.

\VS{32}Dévidi bụ nwatibe Jesi; Jesi abụru nwatibe Óbẹdu. Óbẹdu bụ nwatibe Bówazu; Bówazu abụru nwatibe Sálumọnu. Sálumọnu bụ nwatibe Náshọnu;

\VS{33}Náshọnu abụru nwatibe Amínadabu. Amínadabu bụ nwatibe Áduminu; Áduminu abụru nwatibe Anị. Anị bụ nwatibe Hézurọnu; Hézurọnu abụru nwatibe Pẹ́rezu. Pẹ́rezu bụ nwatibe Júda;

\VS{34}Júda abụru nwatibe Jékọpu. Jékọpu bụ nwatibe Áyizaku; Áyizaku abụru nwatibe Ébirihamu. Ébirihamu bụ nwatibe Téra; Téra abụru nwatibe Nehọ.

\VS{35}Nehọ bụ nwatibe Sérugu; Sérugu abụru nwatibe Reyu. Reyu bụ nwatibe Pẹ́legu; Pẹ́legu abụru nwatibe Iba. Iba bụ nwatibe Shéla;

\VS{36}Shela abụru nwatibe Káyinanu. Káyinanu bụ nwatibe Afákusadu; Afákusadu abụru nwatibe Shẹmu. Shẹmu bụ nwatibe Nówa; Nówa abụru nwatibe Lémẹku.

\VS{37}Lémẹku bụ nwatibe Metúsela; Metúsela abụru nwatibe Ínọku. Ínọku bụ nwatibe Járẹdu; Járẹdu abụru nwatibe Mahálalilu. Mahálalilu bụ nwatibe Káyinanu;

\VS{38}Káyinanu abụru nwatibe Ínọsu. Ínọsu bụ nwatibe Sẹtu; Sẹtu abụru nwatibe Ádamu; Ádamu abụru nwatibe Nchileke.




\par }\Chap{4}{\SH Sétanu adata Jisọsu
\par }
{\R (Mát 4:1-11; Mak 1:12-13)

\par }{\PP \VerseOne{1}Ume-dụ-Nsọ abya eji Jisọsu ẹhu; yo shi lẹ Jọ́danu latashia. Ume-dụ-Nsọ eduta iya;

\VS{2}yo je anọo ụkporo abalị ẹbo l'echi-ẹgu; Obutuswe adatakọta iya. L'ime ụkporo abalị ẹbo ono b'ẹ to nwedu nri, shiru iya ọnu. Yọ nọ-dzulephu ụkporo abalị ẹbo ono; ẹgu agụlahaa ya.


\par }{\PP \VS{3}Obutuswe asụ iya: “Ọ -bụru l'ị bụ Nwatibe Nchileke; kfunuru mkpuma-wa t'ọ ghọo nri!”


\par }{\PP \VS{4}Jisọsu asụ iya: “E dekwaru iya edede l'ẹkwo okfu Nchileke; sụ: ‘L'ẹ tọ bụdu nri nwẹnkinyi iya bẹ madzụ egudeje nọdu ndzụ.’ ”


\par }{\PP \VS{5}Obutuswe ono eduru iya lashia l'ephekerephe; t'a kwaa jịa ẹnya ugbo lanụ b'o koshikotawaru iya alị-eze ndiphe mgburumgburu;

\VS{6}bya asụ iya: “L'ọo nggu bẹ ya e-me t'ị bụru onye a-nọdu achịkota iphemiphe ọbule-a l'ọ ha; mẹ iphe, bụ iphe dụ mma, nọ iya nụ; kẹ l'ọ bụ yẹbe Obutuswe b'e yeru iya l'ẹka; yọ bụru onye dụ iya mma l'ọkpoma bẹ ya a-nụ iya. Ọo ya bụ lẹ:

\VS{7}ị -bakpọwaru iya ẹja; ya ahaaru ngu iya l'ọ ha.”


\par }{\PP \VS{8}Jisọsu asụ iya: “E dekwaru iya edede l'ẹkwo okfu Nchileke; sụ: ‘L'ọo Nnajiufu, bụ Nchileke ngu bụ onye ịi-baru ẹja; bụru iya nkịnyi iya bụ onye ịi-nọdu l'ẹka.’ ”


\par }{\PP \VS{9}Obutuswe ono abya eduru iya jeshia Jerúsalemu; je eworu iya dobe l'ọnungonu ẹke, katsụa l'eli l'eze-ụlo Nchileke; sụ iya: “Ọ -bụru l'ị bụ Nwatibe Nchileke; shinu l'eli ẹke-a kfụda l'alị;

\VS{10}l'e dekwaru iya l'ẹkwo okfu Nchileke; sụ: ‘Lẹ Nchileke e-kfuru ụnwu ojozi-imigwe iya t'ẹphe leta ngu ẹnya; chee ngu nche.

\VS{11}Ẹphe e-gbobe ẹka; wọta ngu tẹ ụkfu ba dụ ngu l'ọkpa!’ ”


\par }{\PP \VS{12}Jisọsu asụkwa iya phụ: “E dekwaru iya edede l'ẹkwo okfu Nchileke; sụ: ‘Ba adatakwa Nnajiufu, bụ Nchileke ngu adata.’ ”


\par }{\PP \VS{13}Obutuswe ono adatagelephu Jisọsu; paru iya haa kẹ nwa teke ono.


\par }{\SH Jisọsu awata ozi iya lẹ Gálili
\par }
{\R (Mát 4:12-17; Mak 1:14-15)

\par }{\PP \VS{14}Jisọsu anọdu l'ike Ume-dụ-Nsọ ono latashia Gálili. E kfudzuru okfu iya l'iphe bụ ndu bupheru Gálili mgburumgburu.

\VS{15}Yoo zi iphe l'ime ụlo-ndzuko ndu Ju; onyenọnu aja iya mma.


\par }{\SH Aajịka Jisọsu lẹ Názarẹtu
\par }
{\R (Mát 13:53-58; Mak 6:1-6)

\par }{\PP \VS{16}Tọ dụ iya bụ; yọ bya abahụ lẹ Názarẹtu, bụ iya bụ ẹke a nọdu hefuta iya. Yo be mbọku ọtu-ume; yọ bya abahụ l'ụlo-ndzuko ẹge ọobahujehawa. Yo rua; bya egbeshi tẹ ya gụa iphe.

\VS{17}A bya eworu ẹkwo, Azáya, bụ onye nkfuchiru Nchileke deru; nụ iya. Yọ bya aphụshia ẹkwo ono; chọ-vu ẹke ọbu, e deru sụ:


\par }{\Q \VS{18}“Ume Nnajiufu nọ mu l'ẹhu;

\par }{\QB kẹ l'ọ fọtawaru mu tẹ mu je ezia

\par }{\QB ndu ụkpa ozi-ọma.

\par }{\QB O ziru mu tẹ mu je ezia

\par }{\QB ndu a kpụru lẹ ndzụ l'aa-ha ẹphe;

\par }{\QB mẹ tẹ mu je emee ndu ìshì

\par }{\QB t'ẹphe wata ọphu ụzo;

\par }{\QB mẹ tẹ mu je emee ndu aakpa ẹhu

\par }{\QB t'ẹphe nweru onwẹphe;


\par }{\Q \VS{19}mẹ tẹ mu araa ya arara:

\par }{\QB l'afa, Nnajiufu a-dzọta

\par }{\QB ndu nk'iya ruakwaru.”


\par }{\PP \VS{20}Yo woru ẹkwo ono gwọo; woru iya nụ-phu onye ejeru ndzuko ozi azụ; bya adụgaru anọdu. Iphe bụ ndu nọ l'ụlo-ndzuko ono achịru ẹnya dzeeru iya.

\VS{21}Yo kfulahaaru ẹphe: “L'ọo ntanụ bẹ iphe-a, e deru l'ẹkwo okfu Nchileke, unu nụru-wa reru ẹge e deru iya.”


\par }{\PP \VS{22}Ẹphe azụkota mgbede. Okfu ọma, shi iya l'ọnu adụkota ẹphe biribiri. Ẹphe asụ: “?Tọ bụdunua nwatibe Jósẹfu ndọ-ọ?”


\par }{\PP \VS{23}Yọ sụ ẹphe: “O doru iya ẹnya l'unu a-nmaru iya ẹtu: ‘T'ọphu eme ọgvu; metanu onwiya l'iphe eme iya nụ. L'unu nụwaru iphe ya meeberu lẹ Kapániyọmu; tẹ ya menua ya l'alị iya l'ẹke-a.’ ”

\VS{24}Yọ sụ ẹphe: “Kamẹnu; tẹ ya karu unu: l'iphe onye nkfuchiru Nchileke ekfu b'ẹ te ekwejekwa nata ọhuma l'alị iya.


\par }{\PP \VS{25}“Unu nyatakwa l'ụnwanyi, maa tụfutsuaru dụkwa-a l'igwe lẹ Ízurẹlu l'oge kẹ Eláyija; bụ iya bụ teke ono, igwe buchiru mini afa ẹto l'ọnwa ishingu; ẹjo-ẹgu abya l'alị ono gbaa mgburumgburu ono.

\VS{26}Ẹ tọ dụkwa ụnwanyi ono m'ọo nanụ, Nchileke ziru Eláyija t'o yeru ẹka; gbahalẹphu nwanyi ọbu, nji iya ta nọhedu, bu lẹ Zárefatu, nọ l'alị Sayịdónu b'e ziru iya t'o jee nk'iya.

\VS{27}Ndu ẹhu-labụ hakwaphu l'igwe lẹ Ízurẹlu teke Eláyisha, bụ onye nkfuchiru Nchileke shi nọdu. Ọphu 'ọ dụdu m'ọo onye lanụ, o meru t'ọ kọrohu l'ẹhu-labụ iya; gbahalẹphu Némanu, bụ onye Siríya.”


\par }{\PP \VS{28}Ẹphe anụlephu onanu; ẹhu awata oghu iphe bụ ndu nọ l'ụlo-ndzuko ono eghughu l'ẹphe ha. Ẹphe aswọ-lihu;

\VS{29}chịfu iya lẹ Názarẹtu. Ẹphe eduta iya je enyihu ọnungonu eli ugvu, bụ iya bụ ẹke mkpụkpu ẹphe tukoru; melahaa t'ẹphe shi l'ẹke ono nwufu iya t'ọ bya asụa ishi l'alị.

\VS{30}Yo gbeshilee; je anyịjahu igweligwe ndu ono; yọ bụru iya alụfu.


\par }{\SH Nwoke, ọgvu bu l'ẹhu
\par }
{\R (Mak 1:21-28)

\par }{\PP \VS{31}Tọ dụ iya bụ; Jisọsu atụgbua; bahushia lẹ Kapániyọmu l'alị Gálili. Yo be mbọku ọtu-ume; yo je anọdu l'ezi ẹphe iphe.

\VS{32}Ndu ono akpọo-beru l'ẹge o gude ezi iphe; kẹ l'okfu iya adalẹphu kpaa kpaa.

\VS{33}Yo nweru nwoke lanụ, ọgvu bu l'ẹhu, nọ l'ụlo-ndzuko ono. Nwoke ọgvu ono echia mkpu; sụ:

\VS{34}“Taa! ?Bụ ngụnu bẹ nggu l'ẹphe gba; nggụbe Jisọsu ọphu Názarẹtu. ?Ị byawaru ẹphe emebyishi. Ya makwaru-a onye ị bụ: ị bụ onye dụ nsọ kẹ Nchileke.”


\par }{\PP \VS{35}Jisọsu abaaru ọgvu ono m̀bà t'ọ nọdu nwandoo; shi nwoke ono l'ẹhu lụfuta. Ọgvu ono atụtsua nwoke ono l'alị l'edzudzu ọha ono; shi iya l'ẹhu lụfuta; tọ dụ ẹke o mekaru nwoke ono iphe.


\par }{\PP \VS{36}Yọ dụ ẹphe biribiri; ẹphe ekfulahaa; sụ: “?Bụ egbe okfu ngụnu dụ ẹge-a? Nwoke ọwaa egudeje agburu-ẹhu mẹ ike; sụ tẹ ọgvu shi madzụ l'ẹhu wụshia; yo kwe wụshia.”

\VS{37}E kfugbaru okfu Jisọsu l'ẹkemeke ọbule l'iphe bụ mkpụkpu, nọ-pheru ẹke ono mgburumgburu.


\par }{\SH Jisọsu agwọ ndu iphe eme
\par }
{\R (Mát 8:14-17; Mak 1:29-34)

\par }{\PP \VS{38}Jisọsu eshi l'ụlo-ndzuko ono lụfuta; bya abahụshia lẹ kẹ Sáyịmonu. Yo rua; ẹhoku l'enwu nne nyee Sáyịmonu. Ẹphe ekfuaru Jisọsu t'ọ gbaaru iya mkpu.

\VS{39}Jisọsu abya evudonyabe iya; baaru ẹhoku ono mba. Ẹhoku ono aparu nwanyi ono haa. Nwanyi ono ekwolihu; watawaruphu ẹphe ọkwaru ẹbyee.


\par }{\PP \VS{40}Ẹnyanwu arịbadelephu; iphe bụ onye nweru onye iphe-ememe, dụtsua iche iche eme; edutaru iya Jisọsu. Jisọsu ebyikota ẹphe ẹka; mee; ẹphe akọrohu.

\VS{41}Ọgvu eshitsua igweligwe ndu o bu l'ẹhu awụshi; l'aratsụa: “Ọo nggụbedua bụ Nwatibe Nchileke.”

\par }{\PP Obenu lẹ Jisọsu abajẹru ẹphe mba; jịka t'ẹphe be ekfufuta okfu; kẹ l'ẹphe makọtawaru l'ọo ya bụ Kuráyisutu ọbu.


\par }{\SH Jisọsu ekfu okfu Nchileke \newline  lẹ Judíya
\par }
{\R (Mak 1:35-39)

\par }{\PP \VS{42}Nchi abọhulephu; Jisọsu atụgbua jeshia ẹke ọ nọdu nwẹnkinyi iya. A dụ l'igwe wata iya achọkashi; chọnyaa ya bya achọ-vu iya; melahaa t'ẹphe sedo iya t'ẹ b'ọ hahẹ ẹphe.

\VS{43}Yọ sụ ẹphe: “Lẹ ya zifutajekwaphu ndu mkpụkpu ọdo ozi-ọma kẹ ẹke Nchileke bụ eze ono; okfu l'ọ bụ iphe ono b'e ziru iya tẹ ya bya.”


\par }{\PP \VS{44}Yo tsoru ụlo-ndzuko ndu Ju lẹ Judíya l'ara okfu Nchileke arara.




\par }\Chap{5}{\SH Ndu mbụ, tsolahaaru Jisọsu
\par }
{\R (Mát 4:18-22; Mak 1:16-20)

\par }{\PP \VerseOne{1}Yo be ujiku lanụ lẹ Jisọsu nọ l'iku Eze Ẹnyimu Gẹnésaretu; a dụ l'igwe zeta gidigidi zekfuta iya t'ẹphe nụa okfu Nchileke.

\VS{2}Yọ phụa ụgbo labụ, nọ l'ọnu-ẹka ono. Ndu egbu ẹma, shi nọdu l'ụgbo ono alụfutawa je anọdu l'asa ntofu ẹphe asasa.

\VS{3}Jisọsu abya abahụ l'ụgbo ono nanụ: l'ọphu bụ kẹ Sáyịmonu; bya asụ Sáyịmonu t'o nwuribe ụgbo ono nwanshị lẹ mini. Yọ bya adụgaru anọdu l'ụgbo ono; zilahaa ndu ono iphe.


\par }{\PP \VS{4}Yo kfugetsulephu iphe, ookfu; sụ Sáyịmonu: “T'ọ kpọribefua ụgbo ono l'ẹke, mini ka ogvu; k'ọphu ẹphe a-ghaa ntofu ẹphe; nmata ẹma.”


\par }{\PP \VS{5}Sáyịmonu asụ iya: “Nnajiufu; mẹ ẹphe tụkokwa ẹnyashi ophu sekota ẹge ẹphe e-me gbuta iya; yọ bụru kẹ mmanu. Ọlobu; k'ọphu i kfuwaru ẹge-a bẹ ya a-chịkwaru-a ntofu ọbu ghaa lẹ mini ọbu.”

\VS{6}Ẹphe emee ya ẹge ono, o kfuru ono; gbua ẹma, jiru ntofu ono; k'ọphu o gbe eme t'ọ lakaa ntofu ọbu alaka. 
\VS{7}Ẹphe epheeru ibe ẹphe ndu ọphu, nọ l'ụgbo ọphu ẹka t'ẹphe bya eyeru ẹphe ẹka. Ẹphe abya egbujia ẹma l'ụgbo labụ ono; k'ọphu ụgbo ọbu wataru emimi.


\par }{\PP \VS{8}Sáyịmonu Pyita aphụ l'iya phụ; bụru Jisọsu pẹe l'ifu; sụ iya: “Nnajiufu; byiko gbeshi l'ẹke ya nọ; lẹ ya kwa onye emeje iphe dụ ẹji.”

\VS{9}Biribiri ẹma, ẹphe gburu egude Pyita; mẹ ndu yẹle iya yị.

\VS{10}Ẹge ono b'ọ dụkwaphu ụnwu Zébedi, bụ iya bụ Jémusu; mẹ Jọnu; ẹphe lẹ Sáyịmonu tụkoru shi egbu ẹma ono.

\par }{\PP Ya ndono; Jisọsu asụ Sáyịmonu: “Ba atsụshi egvu; tsube ntanụ bẹ ịi-nọdu eruko madzụ l'ọ bụ onye eruko ẹma.”


\par }{\PP \VS{11}Ẹphe akpụfutatsụa ụgbo ono l'ọnu-ẹka; hakọta iphemiphe ọbule; tsolahaa Jisọsu.


\par }{\SH Jisọsu agwọ onye ẹhu-labụ
\par }
{\R (Mát 8:1-4; Mak 1:40-45)

\par }{\PP \VS{12}Yo be ujiku lanụ lẹ Jisọsu nọ lẹ mkpụkpu lanụ; nwoke ọbu, ẹhu-labụ dzuru ẹhu abyatashia. Yọ phụlephu Jisọsu; daa; buaru iya ifu l'alị; rọlahaa ya; sụ iya: “Nnajiufu; ọ -bụru uche-obu ngu bẹ ii-menu iya-a tẹ ya dụ mma.”


\par }{\PP \VS{13}Jisọsu amachịwaphu ẹka; byia ya; sụ iya: “Ọ bụ uche-obu iya. Ngwaa; t'ẹhu dụ ngu mma.” Teke onophu; ẹhu-labụ ono agvụwaphu nwoke ono l'ẹhu.

\VS{14}Jisọsu akaru iya t'ẹ b'ọ dụkwa onye oo-kfuru iya; wo iya: “Tụgbulekwaphu je eworu onwongu koshi onye achịjeru Nchileke ẹja t'o lee ngu ẹnya; nggu egworu ngwẹja, onye e metaru l'iphe eme iya nụ anụje; nụ iya t'ọ chịaru ngu ẹge Mósisu tụru l'ekemu iya; k'ọphu ọha a-makọta l'ẹhu dụwa ngu mma.”


\par }{\PP \VS{15}Obenu l'o gbe kalẹe okfukashi kẹ Jisọsu; k'ọphu igweligwe madzụ dzukoru t'ẹphe nụa lẹ nchị; mẹ t'e mee ẹphe t'ẹphe dụkota mma l'iphe-ememe, emetsua ẹphe.

\VS{16}Obenu lẹ Jisọsu atsụlajelee azụ je anọdu l'echi-ẹgu; kfuru nụ Nchileke.


\par }{\SH Nwoke, iphe lọnwuru \newline  ibe-ẹhu lanụ
\par }
{\R (Mát 9:1-8; Mak 2:1-12)

\par }{\PP \VS{17}Yo be ujiku lanụ lẹ Jisọsu nọ l'ezi iphe; ndu Fárisii; mẹ ndu ezije ekemu adụgaru l'ẹke ono. Ẹphe shitsua lẹ mkpụkpu lẹ mkpụkpu, nọ lẹ Gálili; mẹ Judíya; mẹwaru Jerúsalemu bya. Ike Nnajiufu, bụ Nchileke anọdu Jisọsu l'ẹhu; mee ya t'ọ dụ ike omeshi ndu iphe eme t'ẹhu dụkota ẹphe mma.

\VS{18}Yo nweru nwoke lanụ, iphe lọnwuru ibe-ẹhu lanụ, e gude oshi-azẹe paru bya. Ephe achọnyaa ẹge ẹphe e-me vubata iya bya edobe Jisọsu l'ifu;

\VS{19}tọ dụ; kẹle madzụ dọ-jiru ẹke ono adọ-ji. Ẹphe aparu iya nyihu ụlo ono; je eworu ụzo bufua l'eli iya; shi iya pyofu oshi-azẹe ono, nwoke ono zẹ ono; patsuta iya l'ifu ẹke Jisọsu nọ.

\VS{20}Jisọsu aphụa ẹge ẹphe kwetaberu lẹ ya a-dụ ike mee tẹ nwoke ono jee ije; yọ sụ iya: “Nwoke ibe mu; a gụwaru ngu nvụ l'iphe, dụ ẹji, i mekotaru l'ọ ha.”


\par }{\PP \VS{21}Ndu ezije ekemu; mẹ ndu Fárisii awata iya arịri; sụ: “?Bụ egbe madzụ ngụnu dụ ẹge-a, ekfurushi ẹpha Nchileke ẹga-wa? Mbụ; ?bụ onye a-dụ ike gụaru madzụ nvụ l'iphe dụ ẹji, o meru; gbahaa Nchileke nwẹnkinyi iya.”


\par }{\PP \VS{22}Jisọsu amawarụphu iphe ẹphe ekfu; sụ ẹphe: “?Bụ ngụnu meru iphe unu arị egbe ọriri ọwaa?

\VS{23}?Bụ ole ka ntse l'a sụru: ‘A gụwaru ngu nvụ l'iphe dụ ẹji, i meshiru;’ tọ bụ t'a sụ-chia: ‘Gbeshi; jelahaa ije’?

\VS{24}Ọle ya e-koshi unu lẹ Abụbu-Ndiphe b'e ziru t'ọ gụjeeru madzụ nvụ l'iphe dụ ẹji, onye ono meru lẹ mgboko-a.” Yọ sụ nwoke ono, iphe lọnwuru ibe-ẹhu lanụ ono: “Ọo nggu bẹ ya ekfuru. Gbeshi; pata oshi-azẹe ngu lashia.”


\par }{\PP \VS{25}Nwoke ono ezilihu l'edzudzu ọha ono; pata ugboshi iya; yọ bụru iya alala; l'aja Nchileke ajaja.

\VS{26}Ndu ono eghechawaa ọnu nwandoo; l'ẹke biribiri iya gudekotaru ẹphe. Ẹphe ajalahaa Nchileke ajaja; sụ: “L'ẹphe akabẹkwa phụa iphe kpọru ẹphe okfu ntanụ.”


\par }{\SH Jisọsu eku Lívayi
\par }
{\R (Mát 9:9-13; Mak 2:13-17)

\par }{\PP \VS{27}E metsua; Jisọsu atụgbua je aphụa onye ana akịriko lanụ, aza Lívayi; l'ẹke ọ dụgaru l'ụlo okpoga akịriko. Jisọsu asụ iya: “Lívayi; tsoru iya.”

\VS{28}Yọ haa iphemiphe ọbule ono; gbeshi tsoru iya.


\par }{\PP \VS{29}Lívayi abya akwaaru iya eze ẹbyee lẹ kẹ yẹbedua, bụ Lívayi. Ndu akịriko azaa l'igwe; ẹphe lẹ ndu ọdo bya anọdu; ẹphe l'ẹphe atụko l'eri nri ono.

\VS{30}Ndu Fárisii; mẹ ndu ezije ekemu atsọlahaa gbụdagbuda; sụ ndu etsoje ụzo iya: “?Bụ ngụnu meru iphe unu lẹ ndu akịriko; mẹ ndu ọdo, emeje iphe dụ ẹji eri l'angụko ẹge ọwaa?”


\par }{\PP \VS{31}Jisọsu asụ ẹphe: “Ndu ẹhu dụ mma bẹ mkpa onye eme ọgvu ta dụkwaru. Ọ bụ ndu ẹhu dụ ẹji bẹ mkpa onye eme ọgvu dụru.

\VS{32}Ya ta byakwa oku ndu doberu ẹka ndoo; ọ kwa ndu eme iphe dụ ẹji bẹ ya byaru t'ẹphe taa onwẹphe ụta iphe dụ ẹji, ẹphe meru; ghaa umere lakfuta Nchileke.”


\par }{\SH Ajị lẹ k'ọswi aswịswi
\par }
{\R (Mát 9:14-17; Mak 2:18-22)

\par }{\PP \VS{33}Ndu Fárisii ono asụ iya: “Ndu etsoje ụzo Jọnu aswịje aswịswi tekenteke; l'ekfu anụ Nchileke; ẹge ono bẹ ndu etso ayi aswịje; ọbu lẹ ndu etsoje nggụbedua erilee; l'angụ ẹge dụ ẹphe mma.”


\par }{\PP \VS{34}Jisọsu ajị ẹphe: “?Unu emeje tẹ ndu byaru ome ẹswa-nwanyi ọphungu swịa aswịswi; l'ẹke onye kuru ẹphe nọkwaa?

\VS{35}Obenu lẹ mbọku ọbu, aa-nata ẹphe onye ono, alụ nwanyi, kuru ẹphe l'eswe-iphe ono nọphu abya; mbọku ono bẹ ẹphe a-kabẹ swịa aswịswi.”


\par }{\PP \VS{36}Yọ bya anmaaru ẹphe ẹtu; sụ: “Ẹ ta alakatajẹkwa uwe ọphungu; gude gbaa akahụ uwe. Onye tụru iya ama; onye ono alakaa kẹ ọphungu ono; ọphu iphe o byikataru lẹ kẹ ọphungu ono yẹle akahụ iya ono ta adagbadu nanụ.

\VS{37}To nwe onye wotajeru akụru-akụ ọphungu, atụ vavava je ọgha l'akahụ otumu. Ọ -tụkwaa ya phụ ama; mẹe ono agbajashịa otumu ọbu; mẹe ọbu yẹle otumu ọbu alakọta l'iyi.

\VS{38}Ọ bụ akụru-akụ ọphungu bẹ eeyeje l'otumu ọphungu, karu akaka.

\VS{39}Ẹ to nwedu onye ngụ-gejeeru akahụ mẹe, k'ọphungu gụjekwaduru ọdo; ẹke ọosuje l'akahụ iya ono kakwa mma.”




\par }\Chap{6}{\SH Ajị lẹ kẹ mbọku ọtu-ume
\par }
{\R (Mát 12:1-8; Mak 2:23-28)

\par }{\PP \VerseOne{1}Yo be mbọku ọtu-ume; Jisọsu eswewaa l'ẹgu ẹke, a kọru akpe. Ndu etsoje ụzo iya awata okwo akpe ono; wata iya aswashị; l'ata.

\VS{2}Ndu Fárisii aharu sụ ẹphe: “?Bụ ngụnu meru iphe unu kabẹ eme egbe iya ọwaa, ẹ tee mejedu mbọku ọtu-ume-wa?”


\par }{\PP \VS{3}Jisọsu asụ ẹphe: “?Unu ta agụ-vubua l'ẹkwo okfu Nchileke iphe Dévidi mejeru l'ẹke ẹgu agụ yẹle ndu ẹphe l'iya yị?

\VS{4}L'ọ bahụru l'ụlo Nchileke je ewota buredi, e gude achịru Nchileke ẹja woru taa; mbụ buredi, onye ọdo ẹ-ta ahadu kẹ t'o wota taa; gbahaa ndu achịjeru Nchileke ẹja nwẹnkinyi ẹphe. Yọ tatsụa ya; bya ahakwaru iya phụ hẹe ndu ẹphe l'iya yị; ẹphe ataa.”


\par }{\PP \VS{5}Jisọsu asụ ẹphe: “L'ọ kwa yẹbedua, bụ Abụbu-Ndiphe bụ Nnajiufu kẹ mbọku ọtu-ume.”


\par }{\SH Nwoke, iphe lọnwuru ẹka lanụ
\par }
{\R (Mát 12:9-14; Mak 3:1-6)

\par }{\PP \VS{6}Yo be mbọku ọtu-ume ọdo; Jisọsu abya abahụ l'ụlo-ndzuko; je ezilahaa iphe. Yo nweru nwoke, nọ l'ẹke ono, iphe lọnwuru ẹka-ụtara iya.

\VS{7}Ndu ezije ekemu; mẹ ndu Fárisii egelahaa Jisọsu; t'ẹphe maru: ?oo-mekwaphu t'ẹhu dụ madzụ mma mbọku ọtu-ume; k'ọphu ẹphe a-chọkwanu ọphu ẹphe a-sụ l'o meru.

\VS{8}Obenu lẹ Jisọsu maru iphe ẹphe arị; bya asụ nwoke ono: “Gbeshi bya evudo edzudzu ọha-wa l'ifu.” Nwoke ono egbeshi je evudo edzudzu ọha ono l'ifu.

\VS{9}Jisọsu asụ ẹphe: “Tẹ ya jịedukwa unu: ?Ọ bụ omebyi ekemu mbọku ọtu-ume t'e mee iphe-ọma; tọo t'e mee ẹjo iphe? ?Bụ t'a dzọje ndzụ; tọo t'a lajẹ ndzụ l'iyi?”

\VS{10}Yọ bya enyoo; lephekota ẹphe ẹnya l'ẹphe ha; bya asụ nwoke ono: “Ngwaa; machịa ẹka ngu amachị.” Yọ machịa ya. Ẹka ono abya eteta; dụwa iya phụ mma.


\par }{\PP \VS{11}Ẹphe aswọ-lihu; wata ọchi idzu iphe ẹphe e-me Jisọsu.


\par }{\SH Ndu ishi-ozi iri ẹbo ono
\par }
{\R (Mát 10:1-4; Mak 3:13-19)

\par }{\PP \VS{12}Yo be ujiku lanụ; Jisọsu ejeshia ẹke, ugvu ha l'igwe; t'ọ nọdu kfuru nụ Nchileke. Yọ nọdu l'ẹke ono kfukota nụ Nchileke ẹnyashi phuu.

\VS{13}Nchi abya abọhu; yo kua ndu etsoje ụzo iya; bya afọta ẹphe ụmadzu iri l'ẹbo; gụa ẹphe ndu ishi-ozi iya.

\VS{14}Ndu ono bụ: Sáyịmonu, ọ gụru Pyita; ọwaa Ánduru, bụ nwunne iya; mẹ Jémusu; mẹ Jọnu; mẹ Fílipu; mẹ Batólomiyu;

\VS{15}mẹ Mátiyu; mẹ Tọ́mosu; ọwaa Jémusu, bụ iya bụ Jémusu Álufiyọsu; mẹ Sáyịmonu, onye yị l'ọgbo, adzọ t'alị ndu Ju nọduru ndu Ju;

\VS{16}mẹ Júdasu, bụ nwatibe Jémusu; mẹ Júdasu Isukáriyọtu, bụ iya mekochaaru deru Jisọsu ye.


\par }{\SH Jisọsu ezi iphe; l'eme ndu \newline  ẹhu dụ ẹji; t'ẹphe ka mma
\par }
{\R (Mát 4:23-25)

\par }{\PP \VS{17}Jisọsu abya enyizita l'ugvu ono; ẹphe l'iya abya anọdu lẹ mgbazita iya; ẹphe l'ikpetuma ndu ọdo, etso iya nụ; mẹ igweligwe ndu shigbaa lẹ Judíya phuu; mẹ Jerúsalemu; mẹ ndu iku ẹnyimu Táya mẹ Sayịdónu. Ndu ono bụkota ndu byaru t'ẹphe nụa iphe oozi; mẹ t'o mee tẹ iphe, emegbaa ẹphe dụ ẹphe mma.

\VS{18}Iphe bụ ndu ọgvu akpa ẹhu bẹ ẹhu dụkota mma.

\VS{19}Ikpetuma ndu ono atụko eme t'ẹphe byigbaa ya ẹka; okfu l'ike, shi iya l'ẹhu emeje t'ẹhu dụkota ẹphe mma l'ẹphe ha.


\par }{\SH Ọnu-ọma; mẹ aphụ
\par }
{\R (Mát 5:1-12)

\par }{\PP \VS{20}Jisọsu atangobe ẹnya; lee ndu etsoje ụzo iya; sụ ẹphe:

\par }{\Q “Ọnu-ọma bụ k'unubẹ ndu ụkpa;

\par }{\QB okfu l'ẹke Nchileke bụ eze bụ nk'unu.


\par }{\Q \VS{21}Ọnu-ọma bụ k'unubẹ ndu ẹgu agụ nta-a;

\par }{\QB okfu l'ẹpho e-ji unu.

\par }{\QB Ọnu-ọma bụ k'unubẹ ndu ara ẹkwa nta-a;

\par }{\QB okfu l'unu a-chịa ọchi.


\par }{\Q \VS{22}Ọnu-ọma bụ nk'unu teke

\par }{\QB aakpọ unu ashị; l'akpọfu unu akpọfu;

\par }{\QB l'akọ unu ọnu; l'eku unu ẹjo madzụ;

\par }{\QB okfu l'unu kweru kẹ Abụbu-Ndiphe.


\par }{\PP \VS{23}“T'ẹhu tsọo unu ẹna mbọku ono; t'unu kfụ-lihu tee ẹswa; kẹ l'obunggo unu ha nshinu l'imigwe; okfu l'ọ bụ ẹge ono bẹ nna ẹphe oche shi mee ndu nkfuchiru Nchileke.


\par }{\Q \VS{24}“Ọlobu; nshọo unubẹ ndu nweru iphe;

\par }{\QB okfu l'unu natagewaru iphe ruberu unu.


\par }{\Q \VS{25}Nshọo unubẹ ndu ẹpho jiru nta-a;

\par }{\QB okfu l'ẹgu a-gụa unu.

\par }{\QB Nshọo unubẹ ndu achị ọchi nta-a;

\par }{\QB okfu l'unu a-raa ẹkwa; gụa aphụ.


\par }{\PP \VS{26}“Nshọo unu teke onyemonye ọbule a-nọdu ekfu l'unu eme ọhuma; okfu l'ọ kwaphu ẹge ono bẹ nna ẹphe oche phẹ shi kfuaru ndu gude ụgho ekfuchiru Nchileke.”


\par }{\SH Oyeru ndu ọhogu obu
\par }
{\R (Mát 5:38-48; 7:12a)

\par }{\PP \VS{27}“Obenu l'iphe ya ekfuru unubẹ ndu anụ iya nụ bụ: Unu yeru ọhogu unu obu; mejeru onye unu dụ ashị ọhuma;

\VS{28}gọjeru ọnu-ọma nụ onye tụru unu ọnu; kfujeru nụ Nchileke k'onye kọru unu ọnu.

\VS{29}Madzụ -chia ngu ẹka l'ishi-nchị; dobefuaru iya ishi-nchị ọphu. Ọ -bụru lẹ madzụ yetaru ngu uwe ugwẹhu ngu; haa ya t'o yetafua ngu uwe ime ẹhu ngu.

\VS{30}Madzụ -bya ngu ọrota iphe i nweru; nụkwa iya ẹya. Ọ -bụru lẹ madzụ wotaru iphe ngu; ba jịhekwa iya ajị iya.

\VS{31}Unu mejeru ndu ọdo ẹge ọ dụ unu tẹ ndu ọdo meeru unu.


\par }{\PP \VS{32}“Ọ -bụleruphu l'ọo ndu yeru unu obu bẹ unu eyejeru obu nwẹnkinyi; ?bụ egbe uru ngụnu bẹ unu ritaru iya; kẹle ndu eme iphe dụ ẹji kwaphu ndu yeru ẹphe obu; bẹ ẹphe eyejeru obu.

\VS{33}Ọ -bụleruphu l'ọo ndu emeru unu ọhuma bẹ unu emejeru ọhuma; ?bụ egbe uru ngụnu bẹ unu ritaru iya; ẹle ndu eme iphe dụ ẹji emejekwaa ẹge ono.

\VS{34}Ọ -bụleruphu l'ọo ndu unu ele ẹnya l'unu a-phụ iphe l'ẹka nata bẹ unu ejeje ụgwo; ?bụ egbe uru ngụnu bẹ unu ritaru iya. Ndu eme iphe dụ ẹji ejejekwaa ndu eme iphe dụ ẹji ibe ẹphe ụgwo; t'ẹphe nata iphe ha l'ọ bụ ọphu ẹphe jeru ụgwo iya.

\VS{35}Iphe unu e-mejechia bụ t'unu yeru ọhogu unu obu; mejeeru ẹphe ọhuma. Unu jeje madzụ ụgwo; haa ole ẹnya t'a kfụa ya unu; k'ọphu obunggo unu a-ha nshinu. Ọo ya bụ; unu abụru ụnwu kẹ Ọkaribe-Kakọta-Nụ, bụ Nchileke. Lẹ ndu ẹ-ta madu iphe-ọma; mẹ ndu bụ ẹjo madzụ bẹ Nchileke emejekwaru-a obu-ọma.

\VS{36}Unu bụru ndu obu-imiko ẹge Nna unu bụ onye obu-imiko.”


\par }{\SH K'ọnma ndu ọdo ikpe
\par }
{\R (Mát 7:1-5)

\par }{\PP \VS{37}“Unu ba tụrushijekwa ndu ọdo; k'ọphu Nchileke e-te ekpedu unu ikpe. Unu ta anma madzụ ikpe l'ime obu unu; k'ọphu Nchileke ẹ-ta anmadu unubẹdua ikpe. Unu gụjeeru ndu ọdo nvụ; k'ọphu Nchileke a-gụjekwaruphu unu nvụ.

\VS{38}Unu nụje madzụ iphe; k'ọphu Nchileke a-nụjekwaphu unu. Iphe Nchileke a-paru dẹe unu l'ẹka bụ iphe e yejiru eyeji; nmawoo ya anmawo; bya atsụa ya atsụtsu; yo ji godogodo; awụshihu awụshihu. Kẹ l'ọ bụ iphe unu gude tụru iphe yeru madzụ bẹ Nchileke e-gudekwaphu tụru iphe yeru unu.”


\par }{\PP \VS{39}Yọ bya anmaaru ẹphe ẹtu; sụ: “Onye ìshì; ?ooduje onye ìshì ibe iya. ?Ẹphe ta atụkodu nwulahu l'ime nsụ tọo.

\VS{40}Onye amụ iphe l'ẹka madzụ ta akajẹkwa onye ezi iya iphe onweru ẹnya. Onye ono, amụ iphe ono kwa: ọ mụta-gee iphe eezi iya; yọ bya aha l'ọ bụ onye ono, ezi iya ẹya ono.


\par }{\PP \VS{41}“?Bụ ngụnu kparu iphe ị phụru nwiphe, laru nwanna ngu l'ẹnya; ọbu l'ẹ tị phụkwanu ọphu ha l'ọ bụ osweru, gbaru ngu l'ẹnya nke ngu?

\VS{42}Ọdo bụ: ?nanu ẹge i gbe sụ nwanna ngu: ‘T'ọ ngabe t'i wofu iya nwiphe, tụru iya kpọngu l'ẹnya;’ l'ẹke ẹ tị phụkwa ọphu ha l'ọ bụ osweru, gbaru ngu l'ẹnya nke ngu? Nggụbe o-kfuru-iche-eme-iche ono; vuru ụzo tụfuodu iphe ọphu ha l'ọ bụ osweru, gbaru ngu l'ẹnya nke ngu; tẹmanu nggu adụ ike phụfu ụzo; tụfu nwiphe ọphu nọ nwanna ngu l'ẹnya.”


\par }{\SH Oshi-ọmi; mẹ akpụru iya
\par }
{\R (Mát 7:15-20; 12:33-35)

\par }{\PP \VS{43}“Ẹ tọ nwedu oshi, ẹhu dụ mma, mịjeru ẹjo akpụru; ọphu 'ọ dụkwa ẹjo oshi, mịjeru akpụru ọma.

\VS{44}Eegudeje akpụru, oshi mịru; maru egbe oshi ọ bụ. Ẹ ta awọtajekwa uchokoro l'oshi ágà; ọphu 'aawọtajekwa akpụru-ẹra lẹ eri-ẹgbara.

\VS{45}Ọkpobe madzụ eshije l'ọkpuberu iphe nọ iya l'obu; wofuta ọkpobe iphe. Ẹjo madzụ eshijekwaphu l'ẹjo iphe nọ iya l'obu; wofuta ẹjo iphe; kẹ l'ọ bụ iphe jiru iya obu l'enwushihu enwushihu bẹ ọonoduje ekfu l'ọnu.”


\par }{\SH K'ụmadzu ẹbo, akpụ ụlo
\par }
{\R (Mát 7:24-27)

\par }{\PP \VS{46}“?Bụ ngụnu kparu iphe unu anọduje eku iya: ‘Nnajiufu; Nnajiufu;’ l'unu ẹ-be emeje iphe ya sụru t'unu mee?

\VS{47}Iphe bụ onye byakfutaru iya nụ; bya anụa okfu iya; mee ya ememe bẹ ya e-koshi unu onye ọ dụ l'ọ bụ iya.

\VS{48}Ọ dụ l'ọ bụ nwoke, akpụ ụlo; bya awamia alị awami; tụa ọkpa iya l'eli mkpuma. Yo be teke utso gbaru; mini abya ekpua ụlo ono; tọ ngakpọduanu m'ọo anganga; okfu l'ọ wamiru ọkpa iya awami; kpụa ya ọhuma.

\VS{49}Obenu l'onye anụ okfu iya; too me iya ememe; dụ l'ọ bụ onye kpụru ụlo l'eli alị mmakanụ; tọ wa ọswa; k'ọphu ọ tụru ọkpa iya. Yo be teke utso byaru; yọ phụfuru l'ẹkaphu gwọo; daa; zee yọgiriyogiri.”




\par }\Chap{7}{\SH Ekweta onye ishi sọja
\par }
{\R (Mát 8:5-13)

\par }{\PP \VerseOne{1}Jisọsu ekfuebe iphe ookfuru ndu jiru ẹke ono; bahushia Kapániyọmu.

\VS{2}Yo nweru onye ishi sọja ndu Rómu, iphe eme nwozi iya; l'emeshikpoo ya ike; k'ọphu ọobyawa anwụhu. Nwozi iya ono b'o yeru obu nshinu.

\VS{3}Onye ishi sọja ono anụlephu kẹ Jisọsu; bya ezia ndu bụ ọgurenya ndu Ju t'ẹphe je arọo Jisọsu t'ọ bya emee t'ẹhu dụ nwozi iya ono mma.

\VS{4}Ẹphe abyakfutashia Jisọsu; bya arọshikpoo ya ike: “T'ọ makwaru iphe oo-me; lẹ nwoke ono kwa onye gbaru kẹ t'o yeru iya ẹka;

\VS{5}kẹ l'o yeru ndu alị ẹphe obu; bụru iya kpụru ẹphe ụlo-ndzuko ẹphe-a.”


\par }{\PP \VS{6}Jisọsu etsoru ẹphe jeshia. Ufu nwoke ono adụlephu ntse; onye ishi sọja ono ezia ndu ọ̀nyà iya t'ẹphe byakfuta Jisọsu bya asụ iya: “Nnajiufu; ba anyịshi onwongu ije; lẹ ya ta gbakwa kẹ t'ị bataru iya l'ufu.

\VS{7}Ẹge ono bẹ ya ta gbakwaphu kẹ tẹ ya byakfuta ngu ntse l'onwiya. Ọ bụa t'i kfua okfu l'ọnu; nwozi iya a-dụa mma.

\VS{8}Lẹ yẹbedua bụ onye nọ madzụ l'ẹka. Yo nwekwaruphu ndu sọja, nọ iya l'ẹka. Ya -sụ onye ọwaa t'o jee ọwaa; yo jee ya. Ya -sụ onye ọphu t'ọ bya; yọ bya. Ya -sụ nwozi iya t'o mee ọwaa; yo mee ya.”


\par }{\PP \VS{9}Jisọsu anụlephu iphe ono; yọ dụ iya biribiri. Yọ ghachi; bya asụ mkporo-ọha ono, etso iya nụ ono: “L'alị Ízurẹlu kpọonu; bẹ ya ta phụkwaa onye kwetaberu ẹge-a.”


\par }{\PP \VS{10}Tẹ ndu ono kwaa rua ufu bẹ nwozi ono gbe kawanụ mma.


\par }{\SH Jisọsu eme nwatibe nwanyi, \newline  mma tụfuru; t'o teta
\par }
{\PP \VS{11}Ẹ ta nọdu ọphu baru nwishi; yọ tụgbua jeshia Nénu. Ndu etsoje ụzo iya; mẹ igweligwe ndu ọdo awụru tsoru iya.

\VS{12}Yo rutadelephu ọnu-ụzo, e shi abahụ mkpụkpu ono; a pawaru odzu nwoke ọbu, bụ iya bụ nne iya nwa lanụ eje elili. Nne iya ono bụ ọwaa, nji iya ẹ-ta nọhedu-a. Ndu mkpụkpu ono adụ l'igwe wụfuta bya eswiru nwanyi ono.

\VS{13}Ya ndono; Nnajiufu aphụlephu nwanyi ono; imiko iya egude iya. Yọ sụ nwanyi ono: “T'o gberuma; t'ẹ b'ọ rahẹ ẹkwa.”

\VS{14}Jisọsu abya ebyia ẹka l'ẹkpakpara ono, odzu ono zẹ ono. Ndu ono, pa iya nụ ono evudo. Yọ sụ odzu ono: “Nwokorọbya; ya sụru ngu t'i gbeshi.”

\VS{15}Onye ono, nwụhuru anwụhu ono egbeshi; wata okfu okfu. Jisọsu eduru iya nụ nne iya.


\par }{\PP \VS{16}Egvu eria ẹphe ẹhu l'ẹphe ha; ẹphe ajalahaa Nchileke ajaja; sụ: “Eze onye nkfuchiru Nchileke alụfutaru ẹphe-o! Nchileke kpakfutawaru ndu nk'iya-o!”


\par }{\PP \VS{17}E kfugbaru okfu Jisọsu l'alị Judíya mgburumgburu mẹ lẹ ndu bupheru Judíya mgburumgburu.


\par }{\SH Ndu ozi Jọnu Baputizimu
\par }
{\R (Mát 11:1-19)

\par }{\PP \VS{18}Ndu etsoje ụzo Jọnu akọkotaru Jọnu iphe ono l'ọ ha.

\VS{19}Jọnu abya ekua ndu etsoje ụzo iya ụmadzu ẹbo; bya ezi ẹphe t'ẹphe je ajịa Nnajiufu: “?Bụ iya bụ onye ọbu, a-byanụ ọbu; tọo t'ẹphe lee ẹnya onye ọdo?”


\par }{\PP \VS{20}Ndu ono erua bya asụ Jisọsu: “Lẹ Jọnu Baputizimu zikwaru t'ẹphe bya ajịa: ‘?Bụ nggu bụ onye ọbu, abyanụ ọbu; tọ t'ẹphe lee ẹnya onye ọdo?’ ”


\par }{\PP \VS{21}Teke ono bẹ Jisọsu meshileruphu igweligwe ndu ẹhu dụ ẹji; ẹphe akọrohu. Ndu ẹjo iphe-ememe eme; mẹ ndu ọgvu bu l'ẹhu; b'o mekotaru; ẹphe aka mma. Igweligwe ndu ọphu atsụ ìshì b'o mekwaruphu; ẹphe aphụlahaa ụzo.

\VS{22}Yọ sụ ndu ono, Jọnu ziru ono: “Unu je akọoru Jọnu iphe unu gude ẹnya unu phụa; mẹ iphe unu gude nchị unu nụa. Unu sụ iya lẹ ndu ìshì b'e mewaru; ẹphe aphụ ụzo. Ndu ngvụru ejewa ije. Ndu ẹhu-labụ b'e mewaru; ẹphe akakọta mma. Ndu nkịchi anụwa iphe lẹ nchị. Ndu nwụhuru anwụhu b'e mewaru; ẹphe eteta; nọdu ndzụ. Ndu ụkpa b'e ziwaru ozi-ọma.

\VS{23}Ọnu-ọma bụ k'onye ya ẹ-ta bụdu ụkfu nọduru!”


\par }{\PP \VS{24}Ndu ono, Jọnu ziru ono atụgbulephu; Jisọsu awata okfuru ikpetuma ndu ono kẹ Jọnu; sụ ẹphe: “?Bụ ngụnu bẹ unu jeru aphụphu l'echi-ẹgu? ?Bụ aswara, phẹrephere apanga apanga?

\VS{25}?Bụ ngụnu bẹ unu jehunuru aphụphu? ?Unu jeru ọphu nwoke, yeru uwe, ama mma? ?Unu ta amadụ lẹ ndu kwaru ngwa oke amadụ; bya eburu l'eri ọva ọva bụ ndu bu l'ufu ndu eze?

\VS{26}?Bụ ngụnu ọdo bẹ unu jefuaru aphụphu? ?Bụ onye nkfuchiru Nchileke tọo? Ya sụru unu: Iyee; ọ bụ iya ndono. Onye unu phụru bụkwa onye gbe ka onye nkfuchiru Nchileke ọkpobe akaka.

\VS{27}Ọ bụ iya bụ onye ono, Nchileke kfuru okfu ẹhu iya l'ẹkwo okfu Nchileke; sụ: ‘Ọwaa bụ nwozi iya. Ya e-zi iya t'o vuru ngu ụzo je je abọ-oduru ngu ụzo.’

\VS{28}Tẹ ya karu unu: ẹ tọ dụkwa onye ka Jọnu l'iphe bụ iphe madzụ mụru lẹ mgboko-a. Obenu l'onye bụ iya bẹ ọnodu iya katsụkpo ọla alị l'ẹke Nchileke bụ eze gbe kakwa Jọnu nshinu.”


\par }{\PP \VS{29}Ndu ono l'ẹphe ha jeye mẹ ndu akịriko anụa iphe Jisọsu kfuru; sụ lẹ Nchileke bụ onye doberu ẹka ndoo; lẹ Jọnu metsuaru ẹphe baputizimu.

\VS{30}Obenu lẹ ndu Fárisii; mẹ ndu ezije ekemu jịkaru uche-obu Nchileke l'onwẹphe; bya abụru ndu Jọnu ẹ-te mehedu baputizimu.


\par }{\PP \VS{31}Jisọsu asụ: “?Bụnua ngụnu bẹ ya a-tụru ọgbo nta-a yeru? ?Bụkpo ngụnu bẹ ẹphe dụ l'ọ bụ iya?

\VS{32}Ẹphe dụlephu l'ọ bụ ẹgirima, nọ l'edukfu; l'eku ibe ẹphe oku; sụ: ‘Ẹphe phụru unu opu; unu te kwe ote egvu. Ẹphe agụa egvu anwụhu; unu ta ra ẹkwa.’

\VS{33}Kẹle Jọnu Baputizimu bẹ byaru nụ; to nwe iphe o kweru eriri; tọo ngụ mẹe. Unu asụ l'ọgvu bu iya l'ẹhu.

\VS{34}Yẹbe Abụbu-Ndiphe abyaakwanua bya anọdu eri; l'angụ; unu asụ t'e nenu: lẹ ya bụ o-ri-nri; bụru ọ-ngụ-mẹe; bụru ọnya ndu akịriko; mẹ ndu eme iphe dụ ẹji.

\VS{35}Obenu lẹ ndu kwetaru mmamiphe Nchileke; ekoshi lẹ mmamiphe iya bụ ọkpobe mmamiphe.”


\par }{\SH Jisọsu nọ lẹ kẹ Sáyịmonu, \newline  onye Fárisii
\par }
{\PP \VS{36}Tọ dụ iya bụ; onye Fárisii lanụ abya ezia Jisọsu t'ọ bya t'ẹphe ria nri. Yo rua kẹ nwoke ono; bya anọdu kẹ nri ọbu.

\VS{37}Nwanyi ọbu, bụ nwanyi ọkpara lẹ mkpụkpu ono anụlephu l'ọ nọ l'ụlo onye Fárisii l'eri nri; wota akpamu manụ senti ọbu, l'ere ntụmatu; byatashia.

\VS{38}Yọ bya evudo Jisọsu l'iku ọkpa; wata ọra ẹkwa. Yọ kwashịlahaa Jisọsu ẹnya-mini l'ọkpa; gude ẹgbushi, nọ iya l'ishi efucha iya ẹya; etsuta iya ọnu l'ọkpa ono; bya eworu manụ senti ono wụa ya l'ọkpa ono phẹ ẹbo.

\VS{39}Onye Fárisii ono, kuru iya oku nri ono aphụle iya phụ; rịa: “Lẹ ndẹge nwoke-wa bụ onye nkfuchiru Nchileke l'oswiya; ọ gẹga maru onye nwanyi-a, ebyi iya ẹka ẹge-a bụ; kẹle nwanyi ono megburu onwiya l'ẹjo iphe.”


\par }{\PP \VS{40}Jisọsu asụ iya: “Sáyịmonu; o nweru iphe ya e-kfuru ngu.”

\par }{\PP Sáyịmonu asụ iya: “O-zi-iphe! ?Bụkwa ole?”


\par }{\PP \VS{41}Jisọsu asụ iya: “Nwoke lanụ bẹ nweru ụmadzu ẹbo, o jeru ụgwo. Onye lanụ ji iya ụgwo ụkporo pọngu labụ lẹ pọngu iri. Onye ọphu ejiru iya ụgwo pọngu ise kpụ.

\VS{42}A nọnyaa; ẹphe ta dụ ike kfụa ya ụgwo ono. Yọ pakọtaru ẹphe haa; ẹphe ẹbo; sụ t'ẹphe riwa iya ru. ?Bụ onye ole bẹ a-ka iya oyeru obu l'ẹphe ẹbo ono?”


\par }{\PP \VS{43}Sáyịmonu asụ iya: “Lẹ ya arịkwa l'ọ bụ onye onanu, ọ haru okpoga ọphu ka nshinu ono.”

\par }{\PP Jisọsu asụ iya: “I kfutaru iya.”

\VS{44}Yọ bya aghaa ẹnya l'ẹke nwanyi ono nọ; sụ Sáyịmonu: “?Ị phụru nwanyi-a? Ya bataru l'ụlo ngu; t'ị nụ iya mini tẹ ya kwọo ọkpa. Ọle o gude ẹnya-mini kwọo ya ọkpa; bya egude ẹgbushi, nọ iya l'ishi fuchaa ya ẹya.

\VS{45}Ẹ ti tsutadu iya ọnu k'ekele. Obenu lẹ keshinu ya bataru b'ẹ tọ hadu iya otsuta ọnu l'ọkpa.

\VS{46}Ẹ tị wụkwa iya manụ l'ishi; gude kwaaru iya ẹbyee. Ọle nwanyi-a gude manụ senti, eshi mkpọ; l'ere ire nshinu wụkota iya l'ọkpa.

\VS{47}Ọo ya bẹ ya eme tẹ ya karu ngu: A gụwaru nwanyi-a nvụ l'iphe, bụ iphe, dụ ẹji, o meshiru. Ọo ya kparu iphe o yeru iya obu nshinu. Obenu l'onye a gụru nvụ l'iphe, ha nwanshị eyeje obu nwanshị.”


\par }{\PP \VS{48}Yọ sụ nwanyi ono: “A gụwaru ngu nvụ l'iphe dụ ẹji ngu l'ọ ha.”


\par }{\PP \VS{49}Ndu ono, ẹphe l'iya eri nri ono awata iya ekfukfu; sụ: “?Bụ onye ndọ-ọ; mbụ onye ọphu agụjefuaru madzụ nvụ l'iphe dụ ẹji, onye ọbu meru?”


\par }{\PP \VS{50}Jisọsu asụ nwanyi ono: “Ekwekwe ngu dzọwaru ngu. Lashia l'ẹhu-agu.”




\par }\Chap{8}{\SH Ụnwanyi, etso Jisọsu
\par }
{\PP \VerseOne{1}Lẹ ntso-l'ọhu ono; Jisọsu atụko obodo; mẹ mkpụkpu lẹ mkpụkpu ejephe; l'ara ozi-ọma k'ẹke Nchileke bụ eze arara. Ụmadzu iri l'ẹbo ono etsokwaru iya phụ;

\VS{2}mẹwaru ụnwanyi, Jisọsu haru mee t'ẹhu dụ ẹphe mma. Mbụ ndu ọ chịfutsuaru ọgvu, bu ẹphe l'ẹhu; mẹ l'iphe-ememe mmanu ọdo. Ụnwanyi ono bụ: Méri ọphu eekuje Mágudala; mbụ onye Jisọsu chịfuru ọgvu ẹsaa l'ẹhu;

\VS{3}mẹ Jowána; nyee Kúza, bụ onye ishi ndu eletaru Hérọdu ẹnya l'ẹ̀kù iya; mẹ Suzána; mẹwaru igweligwe ndu ọdo. L'ẹphe ha gude iphe ẹphe nweru eyeru Jisọsu phẹ ẹka l'ozi ẹphe.


\par }{\SH Ẹtu, eegude onye \newline  agha nebyi iphe anma
\par }
{\R (Mát 13:1-9; Mak 4:1-9)

\par }{\PP \VS{4}Ya ndono; ndiphe abya azaa; dzua l'ẹke ọ nọ. Ndu ono bụ ndu shitsua lẹ mkpụkpu, dụ iche l'iche. Yo gude ẹtu; sụ ẹphe:


\par }{\PP \VS{5}“Lẹ nwoke lanụ jeru ọgha nebyi iphe iya. L'ọogha nebyi iphe ono b'o nweru ndu ọphu daru lẹ mkpoworo ụzo. E gude ọkpa dzọpyashia ya; ụnwenu abya atụtua ya.

\VS{6}Ndu aharu daa l'alị mkpuma. Efufu, oofushikwadua; yọ kụnwushihuwaphu; kẹle mini ta nọdu lẹ mkpuma ono.

\VS{7}Yo nweru ndu ọphu daru l'alị ogvu. Yẹle ogvu ono atụko fushia; l'evu; jeye ogvu ono akpagbushia ya.

\VS{8}Yo nwekwaruphu ndu ọphu daru l'alị-ọtsu. Yọ bya efushia; vuta; mịa; mịtatsua ụkporo ise ise.”

\par }{\PP Jisọsu ekfutsua ẹge ono; bya araa ya arara; sụ: “T'onye nweru ẹnu-nchị; nụkwaa ya.”


\par }{\SH Iphe, kparu iphe Jisọsu \newline  egudeje ẹtu ezi iphe
\par }
{\R (Mát 13:10-17; Mak 4:10-12)

\par }{\PP \VS{9}Ndu etsoje ụzo iya ajịa ya iphe ẹtu ono bụ.

\VS{10}Yọ sụ ẹphe: “Ọ bụ unubẹdua b'e meru t'unu maru iphe ono, e shi domigbaa edomi ono bụ, bụ iya bụ k'ẹke Nchileke bụ eze. Obenu lẹ ndu ọdo b'a tụkoru iphemiphe ọbule ono anmaru l'ẹtu ẹtu; k'ọphu bụ l'ẹphe e-le ẹnya nta; lee imo; tọ dụ iphe ẹphe aphụ. Ẹphe anụa nta nụa imo; tọ dụ iphe aga ẹphe ẹnu-nchị.”


\par }{\SH Iphe ẹtu onye agha \newline  nebyi iphe ono bụ
\par }
{\R (Mát 13:18-23; Mak 4:13-20)

\par }{\PP \VS{11}“Ọwaa iphe ẹtu ono bụ ndọ-ọ: Nebyi iphe ono bẹ bụ okfu Nchileke.

\VS{12}Ndu ọphu daru l'ẹswara ụzo; dụ l'ọ bụ ndu ọphu nụtsuleruphu okfu ono; Obutuswe abya anafụ ẹphe okfu ono, e kfuru, nọ ẹphe l'ime obu ono; t'ẹphe be kweta t'a dzọfuta ẹphe.

\VS{13}Ndu ọphu daru l'alị mkpuma; dụ l'ọ bụ ndu ọphu bụ teke ẹphe nụru okfu ono bẹ ẹphe natakpọoru iya l'ẹhu-ọtso-ẹna. Obenu l'ẹ tọ gbadu ẹphe ọgvu l'obu. Ẹphe ekweta kpọo ụkfu nwanshị; iphe-adata abyatashia; ẹphe agwọbe iya; dashịkota.

\VS{14}Ndu ọphu daru l'alị ogvu; bụ ndu ọphu nụtsuleruphu okfu ono; jenya; oke mgbamuche; ẹku; mẹ iphe-ọtso-ẹna, nọ lẹ ndzụ ẹphe akpanụka ẹphe ẹhu; ozi-ọma ono te rehe ẹphe ire l'ẹhu.

\VS{15}Ndu ọphu daru l'alị-ọtsu; bụ ndu ọphu nụru okfu ono; bya egude ọgbodo obu-ọma gudeshia ya ike; taa nshi; kfukashia okfu Nchileke ono jeye teke ndu ọdo kwetaru.”


\par }{\SH Ẹ te eyejedu ọku l'urọku; \newline  kpuchia ya iphe
\par }
{\R (Mak 4:21-25)

\par }{\PP \VS{16}“Ẹ to nwekwa onye yejeru ọku l'urọku; gbe woru iphe kpuchia ya; m'ọ kwanu gbe wota iya nwua lẹ mkpuli oshi-azẹe. Ọ bụ l'eli agọmu bẹ aatukobeje iya; k'ọphu onyemonye ọbule, bataru nụ a-phụ iphoro iya.


\par }{\PP \VS{17}“Kẹ l'ẹ to nwekwa iphe e domiru edomi, ẹ te emekochadua wofuta l'iphoro; to nwe iphe eeme lẹ mpya, ẹ te emekochadua mee t'a maru l'iphoro.


\par }{\PP \VS{18}“Unu kwabẹkwa ẹnya l'iphe unu anụ lẹ nchị; l'onye nweru nụ bẹ Nchileke a-nụfukwaa ọdo. Onye ẹ-te nwedu nụ bẹ nwiya ọphu o tubesu lẹ ya nweru bẹ oo-gbe natafụkwaa ya nụ.”


\par }{\SH Nne Jisọsu; mẹ unwunne iya
\par }
{\R (Mát 12:46-50; Mak 3:31-35)

\par }{\PP \VS{19}E meebe; nne Jisọsu; mẹ unwunne iya abyakfutashia ya. Obenu l'ẹphe ta dụdu ike phụ iya; kẹle madzụ ha l'igwe l'ẹke ono.

\VS{20}Yo nweru onye jeru je asụ iya: “Lẹ nne iya; mẹ unwunne iya nọkwa l'etezi; eme t'ẹphe l'iya phụ.”


\par }{\PP \VS{21}Yọ sụ: “L'ẹ to nwekwa ndu ọdo, bụ nne iya; mẹ unwunne iya ọdo; gbahaa ndu nụru okfu Nchileke; l'eme iya ememe.”


\par }{\SH Oke phẹrephere anụru iya okfu
\par }
{\R (Mát 8:23-27; Mak 4:35-41)

\par }{\PP \VS{22}Yo be ujiku lanụ; Jisọsu yẹle ndu etsoje ụzo iya abahụ l'ụgbo. Yọ sụ ẹphe t'ẹphe l'iya dafụ azụ eze ẹnyimu ono azụ iya ọphu. Ẹphe akpọru ụgbo ono tụgbua;

\VS{23}jenyaa; mgbẹnya atsụ Jisọsu. Oke phẹrephere egude eyii-mini byakfutashia ẹphe l'echi mini ono. Mini awujilahaa ụgbo ono; ẹphe awalahaa awawa.

\VS{24}Ẹphe eje etee Jisọsu; sụ iya: “Nnajiufu; Nnajiufu; ụgbo abyaakwa ẹphe ekpukpu.”

\par }{\PP Yo gbeshi je abaaru oke phẹrephere ono; mẹ eyii-mini ono mba. Yọ bụru kengu; ẹke ono adakọta shịkongu.

\VS{25}Yọ sụ ẹphe: “?Nanụhunu ekwekwe unu ọbu?”

\par }{\PP Ẹphe atsụlahaa egvu; gude ẹhu-anmanma jịlahaa onwẹphe: “?Bụ egbe onye ngụnu dụ ẹge ọwaa, phẹrephere yẹle eyii-mini anụru okfu?”


\par }{\SH Nwoke, ọgvu bu l'ẹhu
\par }
{\R (Mát 8:28-34; Mak 5:1-20)

\par }{\PP \VS{26}Jisọsu phẹ abya erua l'alị ndu Gérasa, nọ cheeru Gálili ifu.

\VS{27}Ọ kwadụa alụfuta, ọolufuta l'ụgbo; nwoke ọbu, ọgvu jiru ẹhu, shi lẹ mkpụkpu ono agbakfutashia ya. Nwoke ono b'o tewaru ẹnya; k'ọphu o yeberu uwe l'ẹhu; k'ọphu ọ bụru k'obu l'ụlo. Yọ bụru l'ikirikpọo b'o bu.

\VS{28}Yọ phụlephu Jisọsu; chia mkpu bya abụru iya pẹe l'ifu; chia mkpu; sụ: “Jisọsu, Nwatibe Nchileke ọphu bụ Ọkaribe-Kakọta-Nụ! ?Bụ ngụnu bẹ nggu l'iya ji. Ya arọkwa ngu arọro: ba anụkwa iya aphụ.”

\VS{29}Iphe meru iphe nwoke ono kfuru iphe ono bụ lẹ Jisọsu bẹ sụhawaru ọgvu ono t'o shi nwoke ono l'ẹhu lụfuta. Kẹ l'ugbo olemole bẹ abụje; ọgvu ono byawa ẹge ono; a tụa ya mkpakọbe l'ẹka; mẹ ọkpa; l'eche iya nche. Obenu l'ọojikojelee iphe ono zubushia; ọgvu ono alọru iya lashia l'echi-ẹgu.


\par }{\PP \VS{30}Jisọsu ajị ya: “?Ẹpha ngu bụ ngụnu?”

\par }{\PP Yọ sụ iya: “L'ẹpha iya bụ Ụnubuku;” okfu l'ẹphe ha l'igwe wụba iya l'ẹhu.

\VS{31}Ọgvu ono atụko rọo ya t'ẹ b'ọ sụkwa t'ẹphe wụba l'ime Iduma Maa ono.


\par }{\PP \VS{32}Yo nweru igweligwe ezi, nọ l'iku ugvu l'ẹke ono ata nri. Ẹphe arọlahaa Jisọsu t'o kwe t'ẹphe wụbachia ezi ono l'ẹhu. Ya ndono; Jisọsu ekweta t'ẹphe wụba iya.

\VS{33}Ọgvu ono awụfuta nwoke ono l'ẹhu; je awụba igwe ezi ono l'ẹhu. Ezi ono afọta ọso; shi lẹ kperekpere ẹke ono; je aphụlahu l'eze ẹnyimu ono; mini eworu ẹphe rigbushia.


\par }{\PP \VS{34}Ndu shi eche ezi ono aphụlephu iphe meru nụ; gbakashịhu; je eworu iya dooru ndu, bu l'ime mkpụkpu; mẹ ndu ọphu bu l'ime obodo.

\VS{35}Ndu madzụ awụfuta jeshia t'ẹphe je aphụ iphe, meru nụ. Ẹphe abyakfuta Jisọsu; bya aphụa onye ọbu, ọgvu shi l'ẹhu wụfuta ọbu l'ẹke ọ nọnyabe iya; gbe yewanu uwe; nwewarunu egomunggo. Ẹphe atsụlahaa egvu.

\VS{36}Ndu phụru iphe meru nụ akọoru ẹphe ẹge e gude dzọta onye ono, ọgvu shi bujia ẹhu ono.

\VS{37}Ya ndono; ndu bupheru mkpụkpu Gérasa mgburumgburu arọlahaa Jisọsu t'o gbeshiru ẹphe l'alị; kẹ l'egvu guderu ẹphe. Jisọsu abahụshia l'ụgbo; lashia azụ.

\VS{38}Nwoke ono, a chịshiru ọgvu l'ẹhu ono arọlahaa Jisọsu tẹ yẹle iya yịru.

\par }{\PP Jisọsu te kwe; sụ iya:

\VS{39}“Laa ndu-unu je ekfukashia iphe Nchileke meru ngu.”

\par }{\PP Nwoke ono atụgbua; tsoru mkpụkpu ono l'ekfukashi iphe Jisọsu meru iya.


\par }{\SH Nwatibe Jáyirọsu; \newline  mẹ nwanyi, nsọ eme
\par }
{\R (Mát 9:18-26; Mak 5:21-43)

\par }{\PP \VS{40}Jisọsu alatalẹphu azụ; igweligwe ndu ono anabata iya ọhuma; okfu l'ẹphe shi elehawa ẹnya iya.

\VS{41}Yo nweru nwoke lanụ, aha Jáyirọsu, bụ onye ishi ụlo-ndzuko. Yọ bya adaa Jisọsu l'iku ọkpa; l'arọ iya; l'eyeru iya ẹka-l'alị t'ọ bya nk'iya.

\VS{42}Ishi iya abụru l'ọo nwata-nwanyi lanụ bẹ nwoke ono mụtaru. Iphe nwata ono nọwaru bụ iphe dụ l'ọ bụ afa iri l'ẹbo. Nwata ono l'ese anwụhu.

\par }{\PP Jisọsu etsoru iya jeshia; madzụ awụ gidigidi; akpa mkpa; l'etso iya ẹka labụ.

\VS{43}Yo nwekwaruphu nwanyi lanụ, nsọ mewaru mkpụrumkpuru: afa iri l'ẹbo, yị lẹ ndu ono. Nwanyi ono bẹ tụkowaru iphemiphe ọbule, o nweru mephushikota l'ẹka ndu eme ọgvu; tọ dụ onye ọphu metaru iya nụ.

\VS{44}Yo shia Jisọsu ụzo azụ; pyota byia ọnu-uwe iya ẹka; kperengu: nsọ ono ebuhu.

\VS{45}Jisọsu asụ: “?Bụ onye byiru iya ẹka?”

\par }{\PP Tọ dụ onye kweru l'ọo ya. Pyita asụ iya: “Nnajiufu; ?mbụ l'igweligwe madzụ ekpo ngu ruturutu ẹka labụ; l'akpa ngu mkpa ẹge-a.”


\par }{\PP \VS{46}Jisọsu asụkwaphu: “L'o nweru onye byiru iya ẹka; kẹle ya maru l'o nweru ike, shi iya l'ẹhu lụfu.”


\par }{\PP \VS{47}Nwanyi ono amaru lẹ ya te edomikotadu iya. Yo gude ẹhu-anmanma je adaa Jisọsu pẹe l'ifu; bya araa ya arara l'ifu edzudzu ọha ono iphe kparu iphe ya byiru ẹka l'uwe Jisọsu; kfukwaaphu ẹge ya gude dukebewaphu mma teke ono teke ono.

\VS{48}Jisọsu asụ iya: “Nwa iya nwanyi; ekwekwe ngu mewaru t'ẹhu dụ ngu mma. Lashia l'ẹhu-agu!”


\par }{\PP \VS{49}Yo gudekwadua ẹge ono l'ekfu; onye shi kẹ onye ishi ụlo-ndzuko ono abya asụ nwoke ono: “Ọphu t'ị haa O-zi-iphe; be ekfuchihe iya nchị; lẹ nwatibe ngu kẹ nwanyi ono bẹ ike gvụakwaru.”


\par }{\PP \VS{50}Jisọsu anụa ya; sụ iya: “Ba atsụshi egvu; ọ bụa t'i kweta! I -kweta bẹ nwatibe ngu a-dụ-a mma.”


\par }{\PP \VS{51}Jisọsu abyarutalephu ufu ono; tọ dụhe onye o kwekwaduru tẹ yẹle iya yịru bahụ l'ụlo ono; gbahaa Pyita; Jọnu; Jémusu; mẹ nne lẹ nna nwata ono.

\VS{52}Iphe bụ onyenọnu l'agụ aphụ; ara ẹkwa nwata ono. Jisọsu asụ: “Unu ba agụshi aphụ; l'ẹ t'ọ nwụhudu anwụhu. Ọo mgbẹnya bẹ ooku.”


\par }{\PP \VS{53}Ẹphe eze iya ọchi; kẹ l'o doru ẹphe ẹnya lẹ nwata ono bụ anwụhu b'ọ nwụhuru.

\VS{54}Yọ bya alọta nwata ono l'ẹka; kua ya; sụ: “Nwata; teta.”

\VS{55}Nwata ono eteta; latashia azụ l'ọ̀rù iya; kwolihu. Jisọsu asụ t'a nụ iya iphe t'o ria.

\VS{56}Yọ dụ ndibe ẹphe biribiri. Yọ sụ t'ẹ b'ọ dụkwa onye ẹphe e-kfuru iphe ono, meru nụ ono.




\par }\Chap{9}{\SH Jisọsu ezifu ndu ishi-ozi \newline  ụmadzu iri ẹbo
\par }
{\R (Mát 10:5-15; Mak 6:7-13)

\par }{\PP \VerseOne{1}Jisọsu abya ekukobe ụmadzu iri l'ẹbo ono l'ẹkalanu; bya eyeshiru ẹphe ọku t'ẹphe gude ike chịfuje ọgvu; m'o -ruhuru; ike ọgvu ọbu dụ ịdagha; mẹ t'ẹphe meje tẹ madzụ ka mma l'iphe-ememe, eme iya nụ.

\VS{2}Yọ bya ezia ẹphe t'ẹphe je araa k'ẹke Nchileke bụ eze arara. Ọdo bụ t'ẹphe meje ndu iphe eme t'ẹphe ka mma.

\VS{3}Yọ sụ ẹphe: “Unu ba adụkwa iphe unu e-gude gbeshi ije. Unu be egudekwa nwoshi-ogude-l'ẹka; unu ta apa ẹda; unu te egude nri; unu te egude okpoga; unu te eye akpata uwe labụ.

\VS{4}Iphe bụ ufu, unu bahụru; unu nọdulekwaphu l'ẹke ono. Unu -shi ẹke ono; unu ejeshia mkpụkpu ọdo.

\VS{5}Iphe bụ ẹke unu jeru, a jịkaru unu; unu lụfuta lẹ mkpụkpu ọbu; jịshia udzu-ẹja, nọ unu l'ọkpa; gude koshi l'ẹka unu ta dụhedu iya.”


\par }{\PP \VS{6}Ẹphe atụgbua; jephelahaa lẹ mkpụkpu lẹ mkpụkpu; ezi ozi-ọma; l'emekwaphu t'ẹhu dụ ndu iphe emetsua mma l'ẹkemeke ọbule.


\par }{\SH Iphe agbachi Hérọdu ẹnya
\par }
{\R (Mát 14:1-12; Mak 6:14-29)

\par }{\PP \VS{7}Ọ-chị-ọha, bụ Hérọdu anụkota iphe ono, meru nụ ono; yọ gbachia ya ẹnya. Yo nweru ndu sụru l'ọ bụ Jọnu tetaru nọdu ndzụ ọdo.

\VS{8}Ndu asụ l'ọo Eláyija lụfutaru; ndu asụ l'ọo onye lanụ l'akahụ ndu nkfuchiru Nchileke tetaru.

\VS{9}Hérọdu asụ: “Jọnu bụ ọwaa, ya ziwaru; e je ebutaru iya ishi-a? Bụhunu onye bụ onye ọwaa, ya anụ ụdu iya ẹge-a?” Yo selahaa ẹge ee-shi tẹ yẹle Jisọsu phụ l'ifu l'ifu.


\par }{\SH Jisọsu anụ ụnu madzụ iri ẹbo \newline  l'ụkporo madzụ iri nri
\par }
{\R (Mát 14:13-21; Mak 6:30-44; Jọn 6:1-14)

\par }{\PP \VS{10}Ndu ishi-ozi ono ejegee; bya alata; bya akọkotaru Jisọsu iphe ẹphe meru l'ọ ha. Yo duta ẹphe; ẹphe ayịru jeshia Bẹtusáyida nwẹnkinyi ẹphe.

\VS{11}Igweligwe ndu ono anụa ya; wụ-tsoru iya. Yọ nabatakpọo ẹphe ọhuma; bya awataru ẹphe okfuru kẹ ẹke Nchileke bụ eze; l'emetsua ndu iphe eme t'ẹphe ka mma; mbụ ndu ọ dụ t'ẹphe ka mma.


\par }{\PP \VS{12}Yo be l'ụzo urẹnyashi; ụmadzu iri l'ẹbo ono abyakfutashia ya; bya asụ iya: “Ọphu t'ị sụ igweligwe ndu-a t'ẹphe bahụgbaa lẹ mkpụkpu lẹ mkpụkpu; mẹ l'ufu l'ufu ndu-a, bupheru mgburumgburu-wa je akpata nri, ẹphe e-ri; chọo ẹke ẹphe a-radụ; kẹ l'ẹke-a, ẹphe nọ-a te nwekwa ndu bu iya nụ.”


\par }{\PP \VS{13}Yọ sụ ẹphe: “Unubẹdua; unu nụnu ẹphe iphe t'ẹphe ria.”

\par }{\PP Ẹphe asụ iya: “Mẹ mkpakọ iphe ẹphe gude l'ẹke-a kwa ishi buredi ise; mẹ ẹma labụ nkịnyi iya. ?Tọo t'ẹphe je l'onwẹphe je akpataru igweligwe ndu ọwaa nri?”

\VS{14}Ndu, nọ l'ẹke ono; bẹ rukwaru ụnu unwoke iri l'ẹbo; l'ụkporo unwoke iri.\FTNT{*}{{\FR 9:14 }{\FR{9:14
}}{\FT{Iphe ọ bụ bụ 5,000.}}}

\par }{\PP Jisọsu asụ ndu ono, etsoje ụzo iya ono: “T'ẹphe mee ẹphe t'ẹphe nọdugbaa anọdu l'itsutsu l'itsutsu: ụkporo ẹbo-ẹbo l'iri-iri.”


\par }{\PP \VS{15}Ẹphe abya emee ya ẹge ono: doo ndu ono; ẹphe anọdukota anọdu l'ẹphe ha.

\VS{16}Yọ bya ewota ishi buredi ise ono; mẹ ẹma labụ ono; bya apalia ẹnya imeli; kele Nchileke ekele kẹ nri ono; washịa ya; woru iya nụ ndu etsoje ụzo iya t'ẹphe woru iya doberu igweligwe ndu ono l'ifu.

\VS{17}Ẹphe atụko ria ya rijishia ẹpho. Ndu etsoje ụzo iya abya atụtukobe ụnwu ibiribe iya ọphu ẹphe riphodoru; yo ji nkata-ivu iri l'ẹbo.


\par }{\SH Pyita ekfu onye Jisọsu bụ
\par }
{\R (Mát 16:13-19; Mak 8:27-29)

\par }{\PP \VS{18}Yo be teke Jisọsu nwẹnkinyi iya nọ; l'ekfu anụ Nchileke yẹle ndu etsoje ụzo iya anọdu l'ẹke ono. Yọ jị ẹphe: “?Bụkpo onye bẹ ndiphe asụje lẹ ya bụ?”


\par }{\PP \VS{19}Ẹphe asụ iya: “L'o nweru ndu asụje l'ị bụ Jọnu Baputizimu; nweru ndu asụje l'ị bụ Eláyija; nweru ndu asụje l'ọo onye lanụ l'akahụ ndu nkfuchiru Nchileke bẹ tetarunu.”


\par }{\PP \VS{20}Yọ jị ẹphe: “?Unubẹdua; unu sụkwanuru lẹ ya bụ onye?”

\par }{\PP Pyita asụ iya: “Ọo nggu bụ Kuráyisutu ọbu, bụ iya bụ Onye Ndzọta ono, shi l'ẹka Nchileke ono.”


\par }{\SH Jisọsu ekfu lẹ ya e-je \newline  iphe-ẹhuka; nwụhu
\par }
{\R (Mát 16:20-28; Mak 8:30—9:1)

\par }{\PP \VS{21}Yọ nmaaru ẹphe ọkwa; sụ ẹphe t'ẹ b'ọ dụkwa onye ẹphe e-kfuru iphe ono;

\VS{22}sụ ẹphe: “Lẹ yẹbe Abụbu-Ndiphe jefutajekwa iphe-ẹhuka, ha igweligwe. Ndu bụ ọgurenya; ndu ishi ndu achịjeru Nchileke ẹja; mẹ ndu ezije ekemu a-jịka iya; woru iya gbua. A -nọo abalị ẹbo; kẹ ẹto; Nchileke emee ya: ya eshi l'ọnwu teta; bya anọdu ndzụ ọdo.”


\par }{\PP \VS{23}Jisọsu asụ ẹphe l'ẹphe ha: “O -nweru onye ọ dụ t'o tsoru iya; t'onye ono wofu ẹnya l'ẹhu k'onwiya. T'onye ono vuta oshi-osweru k'ọnwu iya mbọku-mbọku; tso iya.

\VS{24}L'iphe bụ onye eme tẹ ya dzọo onwiya ndzụ l'onwiya; e-tufakwa iya etufua. Obenu l'onye gudekwanu okfu ẹhu yẹbe Abụbu-Ndiphe tufaa ndzụ iya; a-dzọta onwiya ndzụ.

\VS{25}Mbụ; ?bụ ngụnu bụ uru, madzụ ritaru; m'o -nwekotaru iphemiphe ọbule, nọ lẹ mgboko-a; tufaa ndzụ iya; laa onwiya l'iyi.

\VS{26}Kẹ l'onye ya dụ iphere; okfu, ya ekfu adụ iya iphere; onye ọbu bẹ iphere iya a-dụkwaphu yẹbe Abụbu-Ndiphe mẹ ya nọdulephu l'ọcha-vịi iya l'abya; mẹ l'ọcha-vịi kẹ Nna iya; mẹ l'ọcha-vịi kẹ ụnwu ojozi-imigwe, dụ nsọ.

\VS{27}Ọle; kamẹnu; tẹ ya karu unu: l'o nwetsuaru ndu haru vudo l'ẹke-a, ẹ-ta hadu kẹ nwụhu anwụhu; gbahaa l'ẹphe phụ-oduru ẹge Nchileke shi ekoshi l'ọo ya bụ eze.”


\par }{\SH Jisọsu egbu nwịinwii
\par }
{\R (Mát 17:1-8; Mak 9:2-8)

\par }{\PP \VS{28}A nọlephu iphe ruru abalị ẹsato; k'ọphu o kfuru iphe ono; yo duta Pyita; mẹ Jọnu; mẹ Jémusu jeshia eli ugvu; okfuru nụ Nchileke.

\VS{29}Yo kfunyalephu nụ Nchileke; ifu iya agbanwee; iphe bụ uwe iya egbufu; gbulahaa oswi kẹ nwịinwii.

\VS{30}A bya ele ẹnya; akahụ ndiche ụmadzu ẹbo ọdo anọduwa ekfu anụ iya. Ụmadzu ẹbo ono bụ Mósisu; mẹ Eláyija.

\VS{31}Ẹphebedua anọdukwaphu l'ọcha-vịi imigwe; ẹphe lẹ Jisọsu l'ekfu kẹ anwụhu, ọo-nwụhu, bụ iphe Nchileke tụberu l'oo-me iya lẹ Jerúsalemu.

\VS{32}Teke ono bẹ Pyita mẹ ndu ẹphe l'iya yị gbe kumiwanu mgbẹnya ekumi. Ẹphe etehu; bya aphụa ọcha-vịi iya ono; phụkwaaphu ụmadzu ẹbo ono, ẹphe l'iya vudo l'ẹke ono.

\VS{33}Ụmadzu ẹbo ono abyadẹlephu ọha Jisọsu; Pyita asụ iya: “Nnajiufu; ọ dụkwanu mma l'ẹphe nọ l'ẹke-a. T'ẹphe tụnua ada ẹto: nanụ nke ngu; nanụ kẹ Mósisu; nanụ kẹ Eláyija.” Pyita ta mahẹdu iphe ookfu.


\par }{\PP \VS{34}Yoo kfukwadua ẹge ono; urukpu abya asakputa ẹphe. Pyita phẹ ẹphe ẹto awata ọtsu egvu l'urukpu ono sakputaleruphu ẹphe.

\VS{35}Olu-okfu eshi l'urukpu ono; sụ: “Ọwaa bụ Nwata iya kẹ nwoke, ya fọtaru. Unu nụjekwaa iphe ookfu!”


\par }{\PP \VS{36}Olu-okfu ono ekfuebelephu iphe ono; onye a phụru l'ẹke ono abụwarunu Jisọsu nwẹnkinyi iya. Ẹphe anọ-kirishia kẹ nwa teke ono; tọ dụ onye ẹphe kfuru iphe ono, ẹphe phụru ono.


\par }{\SH Jisọsu agwọ nwata nwoke, ọgvu bu l'ẹhu
\par }
{\R (Mát 17:14-18; Mak 9:14-27)

\par }{\PP \VS{37}Yo be echile iya l'ẹphe nyizitatsuaru l'eli ugvu ono; a dụ l'igwe wụ-kfuta iya.

\VS{38}Ya ndono; nwoke lanụ l'igwe ndu ono arashia; sụ: “O-zi-iphe! Ya arọ ngu t'i lenua nwatibe iya-a ẹnya; kẹle nwata ono bụ iya bụ nwa lanụ, ya nweru.

\VS{39}L'o nweru egbe ọgvu, abyajẹ iya nụ; ọ -byawa iya ẹge ono; yọ rangarahu; yọo tụ iya l'ọ bụ ndakfụku; k'ọphu ụphu anọduje akpụshi iya l'ọnu. Ọ -nụebele iya phụ aphụ ẹge ono; tẹmanu yọ haa ya.

\VS{40}Ya arọo ndu etsoje ụzo ngu t'ẹphe chịfu ọgvu ono; ẹphe ta adu ike.”


\par }{\PP \VS{41}Jisọsu asụ ẹphe: “Oo-wa! Unubẹ ọgbo nta-a, bụ ndu ẹjo ọkpoma, ẹ-te nwedu iphe unu ekwetaje-wa! ?Bụ teke ole bẹ ya a-tataberu unu nshi?” Yọ sụ nwoke ono: “T'o gude nwatibe iya ono bya.”


\par }{\PP \VS{42}Nwata ono abyadẹlephu; ọgvu ono atụta iya tụa l'alị; alọ iya l'ọ bụ ụta. Jisọsu abya abaaru ọgvu ono mba; mee nwata ono; yọ dụ mma. Yo duru iya nụ nna iya.

\VS{43}Ẹphe l'ẹphe ha eghechaaphu ọnu; l'ele ẹge ike Nchileke habe nshinu.

\par }{\SH Jisọsu ekfu k'anwụhu iya ọdo
\par }
{\R (Mát 17:22-23; Mak 9:30-32)

\par }{\PP Yọ tụko dụkwadua ẹphe biribiri; mbụ igweligwe iphe Jisọsu emeebe; yọ sụ ndu etsoje ụzo iya:

\VS{44}“T'okfu-wa bamikwaa unu lẹ nchị ọhuma: lẹ Abụbu-Ndiphe bẹ ee-mekochaa kpụru ye ndiphe l'ẹka.”

\VS{45}Ẹphe ta ma iphe o kfuru; kẹ l'o domiru iya ẹphe edomi t'ẹ b'o doshi ẹphe ẹnya. Ẹphe atsụhukwanu egvu ẹge ẹphe e-shi jị iya ẹya.


\par }{\SH Onye katsụkpo nụ
\par }
{\R (Mát 18:1-5; Mak 9:33-37)

\par }{\PP \VS{46}Ndu etsoje ụzo iya atụlahaa ntụtego onye ọphu katsụkpo nshinu l'ẹphe ha.

\VS{47}Jisọsu amawarụphu iphe ẹphe arị; bya ekuta nwata nshịi donyabe onwiya;

\VS{48}bya asụ ẹphe: “L'onye gude kẹ yẹbe Jisọsu koshi lẹ ya yeru nwata nshịi-wa obu bụakwa yẹbedua bẹ onye ono ekoshi lẹ ya yeru obu. Onye koshiru lẹ ya yeru yẹbe Jisọsu obu koshiakwaruphu lẹ ya yeru onye ono, ziru iya tẹ ya bya ono obu; kẹ l'ọ bụ onye ẹnya iya katsụa alala l'unu ha bụ iya bụ onye katsụa nshinu.”


\par }{\SH Onye ẹ-ta nọduru ngu l'ẹjo oshi bẹ bụ-a onye nke ngu
\par }
{\R (Mak 9:38-40)

\par }{\PP \VS{49}Jọnu asụ iya: “Nnajiufu; mẹ ẹphe phụkwaru onye gude ẹpha ngu achịfu ọgvu. Ẹphe asụ iya t'ẹ b'o meshi l'ẹ too tsodu ngu l'ọ bụ ẹphebedua.”


\par }{\PP \VS{50}Jisọsu asụ iya: “Unu ba anashịshi iya ẹya; l'onye ta nọduru unu l'ẹjo oshi bẹ bụa onye nke unu.”


\par }{\SH Ndu Samériya ajịka Jisọsu
\par }
{\PP \VS{51}Yo rudelephu ntse ntse; mbụ teke ee-kuta Jisọsu kuba l'imigwe; yọ tụgbua lẹ ya jefutaje Jerúsalemu.

\VS{52}Yọ haru ndu ozi ono zi t'ẹphe vuru iya ụzo je. Ndu ozi ono atụgbua je abahụ mkpụkpu, nọ lẹ Samériya t'ẹphe doziaru iya iphe.

\VS{53}Ọphu ndu ẹke ono 'ekwedu nata iya; okfu l'o cheberu ifu eje Jerúsalemu.

\VS{54}Jémusu; mẹ Jọnu, bụ ndu etsoje ụzo iya aphụa ẹge iphe ọbu dụ; bya asụ iya: “Nnajiufu; ?ọ dụ ngu t'ẹphe mee tẹ ọku shi l'igwe bya ekepyashia ẹphe tọo?”


\par }{\PP \VS{55}Jisọsu aghachiwaphu gbọ-chia ẹphe nchị.

\VS{56}E meebe; ẹphe eshi l'ẹke ono jeshia mkpụkpu ọdo.


\par }{\SH Ndu, e-mekochaa etso Jisọsu
\par }
{\R (Mát 8:19-22)

\par }{\PP \VS{57}Ẹphe ejenyalẹphu l'esu-ụzo; nwoke lanụ asụ iya: “Lẹ ya e-tsojekpelekwa ngu phụ eje iphe bụ ẹke iije.”


\par }{\PP \VS{58}Jisọsu asụ iya: “Uphẹgu ebu l'ẹnu; ụnwenu, ephe l'eli enweru ẹkfuna; obenu lẹ Abụbu-Ndiphe te nwekpoduanu ẹke oo-chebeje ishi.” 
\VS{59}Jisọsu asụ onye ọdo: “Tsoru mu.”

\par }{\PP Onye onanu asụ iya: “Nnajiufu; gebekwa tẹ ya je eliodu nna iya.”


\par }{\PP \VS{60}Jisọsu asụ iya: “Haa ndu nwụhuru anwụhu t'ẹphe lia ndu nk'ẹphe, nwụhuru anwụhu. Nggu egbeshi nggụbedua je araa kẹ ẹke Nchileke bụ eze arara.”


\par }{\PP \VS{61}Onye ọdo asụ iya: “Nnajiufu; ya e-tsokwaru ngu-a; ọle tẹ ya jeodu je ekfuru ndibe iya ẹge ya eje iya.”


\par }{\PP \VS{62}Jisọsu asụ iya: “Ọ-pa-ọgu agha ẹnya l'azụ ta ayịkwa l'ozi k'ẹke Nchileke bụ eze.”




\par }\Chap{10}{\SH Ògbà ẹbo-ẹbo eje ozi ozi-ọma
\par }
{\PP \VerseOne{1}E meebe; Nnajiufu abya bya afọta ụkporo ụmadzu ẹto l'ụmadzu iri l'ẹbo ọdo; dzee ẹphe ẹbo-ẹbo; t'ẹphe vuru iya ụzo jekota l'iphe bụ mkpụkpu l'ọ ha; mẹkpo iphe bụ ẹke yẹbedua l'onwiya abya ejeje.

\VS{2}Yọ sụ ẹphe: “L'iphe e meberu l'alị chashịakwaru ha nshinu; obenu lẹ ndu ozi, akpata iya akpata ha nwanshị. Unu kfuru nụ Nnajiufu, nwe iphe e meberu l'alị t'o ye ndu ozi, a-bya akpataru iya ẹya.

\VS{3}Unu tụgbua jeshia. Unu lekwa lẹ ya chịakwaru unu ye t'unu l'ẹphe gbaa ẹghirigha l'ọ bụ onye chịtaru ụnwu atụru ye; yẹ l'ágụ́ agbaa ẹghirigha.

\VS{4}Unu be gudekwa ẹkpa, eeyeje okpoga; unu te egude ẹda mmanu; m'ọ bụ akpọkpa. Unu be ejejekwa ọnodu tụtushije-oduru madzụ atụtushi ekele l'esu-ụzo.

\VS{5}Iphe bụ ufu, unu bahụru; unu vujeoduru ụzo; sụ: ‘T'ẹhu dụkwa unu agu l'ufu-wa.’

\VS{6}Ọ -bụru l'onye ẹhu-agu bẹ nọ l'ẹke ono; ẹhu-agu unu abụru nk'iya. Teke ẹ-tọ dụdu; ẹhu-agu unu alaphutaru unu azụ.

\VS{7}Unu nọdujelephu l'ufu ono rijee; ngụjee iphe bụ iphe ẹphe nụru unu; l'onye ese akanya bẹ gbakwaru kẹ t'ọ natajẹ ụgwo iphe o seru akanya iya. Unu be buphekwa l'ufu l'ufu.

\VS{8}Teke unu bahụru lẹ mkpụkpu, ẹphe nataru unu ọhuma; unu rijekwa iphe, bụ iphe, ẹphe nụru unu.

\VS{9}Unu emee ndu iphe eme lẹ mkpụkpu ono t'ẹphe ka mma. Unu ekfuru ẹphe: ‘Lẹ Nchileke abyaakwa ẹphe ọburu eze.’

\VS{10}Ọ -bụru l'unu bahụru lẹ mkpụkpu; ẹphe ta nata unu; teke unu lụfutaru esu-ụzo; asụ ẹphe:

\VS{11}‘L'udzu-ẹja mkpụkpu ẹphe, nọ unu l'ọkpa bẹ unu jịfuakwaru ẹphe-o! L'iphe ẹphe a-maru bụkwa lẹ Nchileke abyaakwa ọburu eze!’

\VS{12}Tẹ ya kakwaru unu: ọo-kakwaru ndu Sódomu mma mbọku ikpe ma l'ẹge ọo-dụru ndu mkpụkpu ono!”


\par }{\SH Iphe e-me ọha, jịkaru Jisọsu
\par }
{\R (Mát 11:20-24)

\par }{\PP \VS{13}“Nshọo unubẹ ndu Kọ́razinu! Nshọo unubẹ ndu Bẹtusáyida; kẹle ndẹge e -wotaru iphe-ọphulenya, e meshiru l'ẹke unu nọ; mee lẹ Táya; mẹ Sayịdónu; ẹphe gage eyehaakwa uwe-aphụ; gwọo onwẹphe lẹ ntụ teke teru ẹnya; gude koshi l'ẹphe tawaru onwẹphe ụta iphe dụ ẹji, ẹphe meshiru; ghawa umere; lakfuta Nchileke!

\VS{14}Obenu l'ọo-karu ndu Táya; mẹ ndu Sayịdónu mma mbọku ikpe; ma l'ẹge ọo-dụru unubẹdua.

\VS{15}Unubẹ ndu Kapániyọmu; ?ọ dụ unu l'ee-wolihu unu imeli t'unu tsukfuru l'igwe tọo. Wawakwa. Aa-kwatsutakwa unu; kwaru ngu ye l'ọku alị-maa.”


\par }{\PP \VS{16}Yọ sụ ndu etsoje ụzo iya: “L'onye nụru iphe unu kfuru; nụwaru iphe ya kfuru. Onye jịkaru unu; jịkakwaruphu yẹbedua. Onye jịkakwanuru yẹbedua; bụakwaphu onye ya shi l'ẹka bya b'ọ jịkaru.”


\par }{\SH Ndu Jisọsu ziru ozi; \newline  alata l'ẹhu-ọtso-ẹna
\par }
{\PP \VS{17}Ụkporo ụmadzu ẹto l'ụmadzu iri l'ẹbo ono ejegee; bya awụlatakota l'ẹhu-ọtso-ẹna; bya asụ Jisọsu: “Nnajiufu; iphe bụ ọgvu l'ọ ha bẹ ẹphe gude ẹpha ngu kakọta ike!”


\par }{\PP \VS{18}Jisọsu asụ ẹphe: “Ya shia ele Sétanu l'o shi l'igwe daa l'ọ bụ ebemu-igwe.

\VS{19}Ya nụwaru unu ike t'unu dzọpyabeje agwọ; mẹ akpị l'ọkpa; mẹ t'unu kakọta iphe bụ ike kẹ Obutuswe, bụ onye ọhogu unu ono ike; tọ dụ iphe eme unu.

\VS{20}Obenu l'ẹ-tọ bụkwa l'unu ka ọgvu ike bẹ ẹhu a-nọdu atsọ unu ẹna. T'ẹhu tsọje-chia unu ẹna l'e dewaru ẹpha unu l'ẹkwo l'imigwe.”


\par }{\SH Jisọsu ete ẹswa
\par }
{\R (Mát 11:25-27; 13:16-17)

\par }{\PP \VS{21}Teke ono bẹ Ume-dụ-Nsọ meru; Jisọsu etelahaa ẹswa; bya asụ: “Ya ekele ngu ekele nggụbe Nna, bụ Nnajiufu nwe igwe; nweru alị; kẹ l'i domiru iphe-a tẹ ndu kwaru ẹnya; mẹ ndu mmamiphe ba ma iya. Yo gbe buchiaru ndu obu gụru iphoro l'ọ bụ k'ụnwegirima b'i koshiru iya. Iyee Nna! Ọ bụ ẹge ọ bụ uche-obu ngu; mẹ ẹge ọ tsọru ngu ẹna t'i mee ya ndono.


\par }{\PP \VS{22}“Iphemiphe ọbule bẹ Nna iya yeekwaru iya l'ẹka. Ẹ tọ dụkwa onye maru onye Nwatibe Nchileke bụ; gbahaa Nna. Ọphu 'ọ dụkwa onye maru Nna bụ; gbahaa Nwatibe iya ono; ọdo bụ onye Nwatibe iya ono fọtaru; koshi iya ẹya.”


\par }{\PP \VS{23}Jisọsu yẹle ndu etsoje ụzo iya anọdulephu nwẹnkinyi ẹphe; yọ ghachi; sụ ẹphe: “Ọnu-ọma bụ k'unubẹ ndu gude ẹnya unu phụa iphe-a, unu aphụ-wa.

\VS{24}Unu marua lẹ ndu nkfuchiru Nchileke; mẹ ndu eze, ha igweligwe b'ọ gụru ẹgu ọphu iphe-a, unu aphụ-wa; ọbu l'ẹphe ta phụdu iya. Ọ gụkwaruphu ẹphe ẹgu ọnu iphe-a, unu anụ-wa; ọbu l'ẹphe ta nụdu iya.”


\par }{\SH Ẹtu onye Samériya, \newline  nweru obu-ọma
\par }
{\PP \VS{25}Ya ndono; onye ezije ekemu lanụ egbeshi; gude ajị eme tẹ ya hata Jisọsu l'ọnya; bya asụ iya: “O-zi-iphe! ?Bụ ngụnu bẹ ya e-me tẹ ya nweru ndzụ gbururu jeye?”


\par }{\PP \VS{26}Jisọsu asụ iya: “?Bụ ngụnu b'e deru l'ẹkwo ekemu? ?Bụ ngụnu b'ị gụ-taru iya?”


\par }{\PP \VS{27}Nwoke ono asụ iya: “L'ẹkwo ekemu sụru t'i yeru Nnajiufu, bụ Nchileke ngu obu ngu l'ọ ha. T'i gude ndzụ ngu l'ọ ha; gude ike ngu l'ọ ha; gude uche ngu l'ọ ha; yeru Nchileke obu. Nggu eyeru madzụ ibe ngu obu ẹge i yeru onwongu.”


\par }{\PP \VS{28}Jisọsu asụ iya: “I kfutaru iya; i -mewa iya ẹge ono b'ii-nweru ndzụ.”


\par }{\PP \VS{29}Nwoke ono l'emekwanu tẹ ya koshi lẹ ya bụ onye doberu ẹka ndoo; bya akụchata iya; jị Jisọsu: “?Bụkwanu onye bụ madzụ ibe iya?”


\par }{\PP \VS{30}Jisọsu anmaaru iya ẹtu; sụ: “L'o nweru nwoke lanụ, shi Jerúsalemu eje Jériko. Yẹle ndu iphura edzuda l'ụzo. Ẹphe egude iya; tsua ya iphe; tsugbube iya ubele. Ẹphe agbabe iya ọtu; paru iya haa; gbakashịhu; yọ nọduwa-a dzẹdze ndzụ.

\VS{31}Yo mee ẹge o meru; yo nweru onye achịjeru Nchileke ẹja, eswe l'ẹke ono. Yọ bya akpọ-luta nwoke ono; kwe gbangoo ya; shia ụzo ọdo; yọ bụru iya atụgbu.

\VS{32}Nwoke lanụ, shi l'eri ndu Lívayi abyatashikwaaphu oswe l'ụzo ono. Yo rua bya aphụa nwoke ono; gbangokwaa ya phụ; shia ụzo ọdo tụgbua.

\VS{33}Obenu l'o nweru nwoke Samériya, ejekwaru iphe ọdo. Yo rua ẹke ono, nwoke ono daburu ono; bya aphụa ya; imiko iya egude iya.

\VS{34}Yọ bya ejekfu iya; bya ekebegbaa ya iphe l'ọnya, nọtsua ya l'ẹhu; l'o debegeeru iya ẹya manụ; gbaa ya ẹya mẹe. Yọ bya apata iya tukobe l'anụ, oogudeje evu iphe; pata iya paruta ụlo ndu ẹbyee; bya edobe iya l'ẹke ono; nọdu leta iya ẹnya.

\VS{35}Yo be echile iya; yọ chịfuta shịru iri; chịru nụ onye eleta ụlo ndu ẹbyee ono ẹnya; sụ iya: ‘T'o letakwa nwoke ono ẹnya. Teke ya laru azụ; o -nweru iphe ọdo, o phuru iya; ya akfụghachi iya ẹya.’ Wo iya:


\par }{\PP \VS{36}“?Bụ onye ole l'ụmadzu ẹto ono meru umere, koshiru lẹ nwoke ono, vukotaru ndu iphura ono bụ madzụ ibe iya?”


\par }{\PP \VS{37}Onye ono, ezije ekemu ono asụ iya: “L'ọ bụ onye onanu, phụru iya imiko ono.”

\par }{\PP Jisọsu asụ iya: “Laa; je emejee ẹge ono.”


\par }{\SH Jisọsu akpafụ kẹ Máta; \newline  mẹ Méri
\par }
{\PP \VS{38}Ya ndono; ẹphe atụgbua; jeshia iphe ẹphe eje. Ẹphe jenyaa; Jisọsu abahụ l'ọma mkpụkpu lanụ. Nwanyi ọphu ẹpha iya bụ Máta edubata iya lẹ nk'ẹphe t'ẹphe kwaaru iya ẹbyee.

\VS{39}Nwanyi ono bẹ nweru nwanyi ọdo, bụ nwunne iya, ẹpha iya bụ Méri. Méri eje anọnyabe Nnajiufu; l'ege nchị l'iphe oozi.

\VS{40}Ọphube Máta eyenuka ẹhu l'ome kẹ nri. A nọnyaa; Máta ejekfushia Jisọsu; je asụ iya: “Nnajiufu; ?tịi yedu ọnu lẹ nwunne iya haru iya ozi-a; ya eje iya nwẹnkinyi iya? Kfunuru iya t'ọ bya eyetaru iya ẹka.”


\par }{\PP \VS{41}Nnajiufu asụ iya: “Máta; Máta; ị kụnukaru photophoto; l'alụ-gbushi onwongu lẹ mee ọwaa; mee ọwaa.

\VS{42}Ọle ọ kwanu iphe lanụ bụ iphe dụ mkpa nwẹnkinyi iya. Méri ahataakwanua òkè iphe ono ọphu ka mma. Tọ bụhe l'aa-nafụkwadu iya ẹya anafụ.”




\par }\Chap{11}{\SH Jisọsu ezi ẹge ee-kfuje anụ \newline  Nchileke
\par }
{\R (Mát 6:9-13; 7:7-11)

\par }{\PP \VerseOne{1}Yo be ujiku lanụ; yo nweru ẹke, Jisọsu nọ l'ekfu anụ Nchileke. Yo kfuebe l'iya phụ; onye lanụ lẹ ndu etsoje ụzo iya asụ iya: “Nnajiufu; zinua ẹphe ẹge eekfuje anụ Nchileke ẹge Jọnu ziru ndu etsoje ụzo iya.”


\par }{\PP \VS{2}Jisọsu asụ ẹphe: “Teke unu ekfu anụ Nchileke; unu sụje:

\par }{\Q “ ‘Nna; t'e dobe ẹpha ngu nsọ.

\par }{\QB Koshinu l'ọo nggu bụ Eze.


\par }{\Q \VS{3}Nụjenu ayi nri, e-dzu ayi l'ụboku;


\par }{\Q \VS{4}nggu agụaru ayi nvụ

\par }{\QB l'iphe dụ ẹji ayi l'ọ ha;

\par }{\QB ẹge ayịbedua agụjeru

\par }{\QB iphe bụ onye meshiru ayi.

\par }{\QB Be ekwekwa t'e \newline  nwuru ayi

\par }{\QB ye l'iphe a-data ayi.’ ”


\par }{\PP \VS{5}Jisọsu asụ ẹphe: “T'e wota iya l'onye lanụ l'unu ha e-je kẹ ọnya iya l'echi-abalị; je asụ iya: ‘Ọ̀nyà-e! Jenua ya ụgwo ishi buredi ẹto;

\VS{6}l'ọnya iya, shi iphe ọdo bẹ byaru nụ; ya te nwe iphe ya a-nụ iya.’

\VS{7}T'e wotakwa iya phụ l'ọnya iya ono a-nọdu l'ime ụlo; sụ iya: ‘T'ẹ b'o kfuchihe iya nchị! Lẹ ya guchiwaru ụlo; swọbewa iya iphe yẹle ụnwu iya azẹwa azẹe. Ya te egbeshighe abya ngu ọnu buredi kẹ nta-a.’

\VS{8}Tẹ ya kakwaru unu: Ọ -bụru l'ẹ t'o gbeshidu bya iya ọnu buredi ono; okfu l'ọ bụ ọnya iya bẹ oo-gudekpoonu kẹ nchi, ookfuchi iya; iphere ta adụ iya; bya anụ iya iphe ọ byaru t'ọ nụ iya.


\par }{\PP \VS{9}“Ọ bụ iya meru iphe ya ekfuru unu; sụ: Unu kfujee t'a nụ unu iphe; aa-nụ iya unu! Unu chọjee iphe; unu a-chọ-vu iya! Unu kụjee ẹka l'ụzo; aa-gụharu iya unu!

\VS{10}Kẹ l'iphe bụ onye sụru t'a nụ iya bẹ aanụje; onye chọru nụ aphụje; onye kụru ẹka bẹ aagụhajeru ụzo.

\VS{11}?Nanụ l'unu ha bụru nna, nweru onye ọphu bụ: nwatibe iya -sụ t'ọ nụ iya ẹma; yọ nụ iya agwọ.

\VS{12}Teke ọ sụru t'ọ nụ iya ẹkwa-ọku; yọ nụ iya akpị?

\VS{13}Keshinu unubẹ ndu ẹjo iphe amajẹru-a nụ ụnwu unu iphe dụ mma; ?buchia Nna unu k'imigwe ta akadụru ọma t'ọ nụ unu Ume Nchileke; mbụ unubẹ ndu sụru t'ọ nụ iya unu.”


\par }{\SH Jisọsu; mẹ Biyélezebọlu
\par }
{\R (Mát 12:22-30; Mak 3:20-27)

\par }{\PP \VS{14}Yo be teke ọdo; yo nweru nwoke, Jisọsu achịfu ọgvu, bu iya l'ẹhu. Ọgvu ono meru nwoke ono too kfu okfu. Yọ lụfulephu nwoke ono l'ẹhu; nwoke ono awata okfu okfu. Yọ dụ igweligwe ndu ono biribiri.

\VS{15}Yo nweru ndu sụru l'ọo Biyélezebọlu, bụ iya bụ ishi k'iphe bụ ọgvu bẹ Jisọsu egudeje achịshi ọgvu.


\par }{\PP \VS{16}Yo nweru ndu ọphu byaru t'ẹphe bya adata iya; sụ iya t'o menuaru ẹphe iphe-ọphulenya, e-koshi l'ọo Nchileke ziru iya l'oswiya.

\VS{17}Jisọsu amawarụphu iphe ẹphe arị; bya asụ ẹphe: “L'iphe, bụ alị-eze, keru onwiya ẹbo; selahaa okfu bẹ chịhuakwaru achịhu. Ẹge ono kwaphụ b'ọ dụ iphe, bụ ufu, keru onwiya ẹbo.

\VS{18}Ọ -bụru l'okfu nọ lẹ kẹ Sétanu; ?nanụ ẹge ee-me tẹ alị-eze iya ba achịhu; m'ọ -bụru l'unu sụru l'ọo Biyélezebọlu bẹ ya gude achịfu ọgvu.

\VS{19}Ọ -bụru l'ọo Biyélezebọlu bẹ ya egudeje achịfu ọgvu; ?bụ ngụnu bẹ ndu nk'unu egudeje achịfu ọgvu nk'ẹphe? Ọ kwa iya bụ l'ọo ndu nk'unu e-koshiwaru unu l'ikpe nmaru unu.

\VS{20}Teke bụkwanu l'ọo ike kẹ Nchileke bẹ ya egudeje achịfu ọgvu ọbu; ọo ya bụ l'ono ekoshi lẹ Nchileke bụwa eze l'ẹke unu nọ.


\par }{\PP \VS{21}“Nwoke mkparawa, akwara nọ l'ẹhu -kwaa ngwa-ọgu ọhuma; nọdu eche ufu iya nche; ?tị madu l'ẹ t'ọ dụdu iphe eme iphe iya nụ?

\VS{22}Obenu lẹ teke onye ka iya ike byaru bya afụaru iya; mekputa iya; yọ naa ya ngwa-ọgu ono, bụ iphe o doberu ẹnya ono; gwoo iphe iya ono; kekashia.


\par }{\PP \VS{23}“Onye yẹle yẹbe Jisọsu ẹ-ta bụdu ẹhu bẹ bụkwa onye ọgu iya. Onye ẹ-te tsodu iya achịkobe achịkobe; l'achịkashikwa achịkashi.”


\par }{\SH Iphe akpajẹ ọgvu ọla azụ
\par }
{\R (Mát 12:43-45)

\par }{\PP \VS{24}“Ọobuje teke a chịfuru madzụ ọgvu l'ẹhu; ọgvu ono eje etsoru echi-ẹgu ẹke mini ẹ-ta nọdu aghaphe; l'achọ ẹke ọo-nmẹ anmẹe. O -jenyaa; tọ dụ ẹke ọ phụru; yọ sụ tẹ ya laphuedukwa azụ l'akahụ ụlo iya phụ.

\VS{25}Teke o ruru; a zawa iya azaza; doziwa iya ọhuma;

\VS{26}yo je je achịta ọgvu ẹsaa ọdo, ka yẹbedua ẹji; ẹphe awụba; je eburu iya. Ọo ya bụ lẹ ndzụ nwoke ono abya aka ẹji; karia ẹge o shi dụhawa l'ọdungu.”


\par }{\SH Ọkpobe iphe ekweru
\par }
{\PP \VS{27}Jisọsu ekfuebelephu ẹge ono; nwanyi lanụ lẹ ndu ono arangarahu; sụ: “L'iphe kwekwaru nwanyi ọphu tsụru ime ngu; bya echee ngu ẹra!”


\par }{\PP \VS{28}Jisọsu asụ iya: “Wawakwa! L'iphe gbekwa kwechiaru ndu anụje okfu Nchileke; l'eme iya ememe!”


\par }{\SH Eekfu tẹ Jisọsu koshi l'ọo \newline  Nchileke ziru iya
\par }
{\R (Mát 12:38-42)

\par }{\PP \VS{29}Yo be l'igweligwe ndu ono aka nshinu; Jisọsu ekfulahaa: “L'ọgbo nta-a pakpọkwaaru ẹji. Ẹphe anọduje achọ iphe-ọphulenya, e-koshi l'ọo Nchileke ziru yẹbe Jisọsu tẹ ya bya. Obenu l'ẹ t'ọ dụdu iphe-ọphulenya, e-koshi ẹphe iphe ono; gbahaa iphe, meru l'ẹhu Jona.

\VS{30}Mbụ l'ọo ẹge Jona shi bụru ndu Nínive iphe-ọphulenya; bụ ẹge Abụbu-Ndiphe a-bụru iya ndu ọgbo nta-a.

\VS{31}Nwanyi, bụ eze ndu Sheba e-gbeshi mbọku ikpe; nma ọgbo nta-a ikpe; kẹ l'o shi l'ẹke igwe jeberu; alị ejebe; bya tẹ ya nụa okfu mmamiphe Sólomọnu. Ọlobu lekwa: nta-a bẹ onye nyịberu Sólomọnu nọokwa l'ẹke-a.

\VS{32}Ndu Nínive e-gbeshi mbọku ikpe ono; nmaa ndu ọgbo nta-a ikpe; kẹle ndu Nínive tawaru onwẹphe ụta iphe dụ ẹji, ẹphe meshiru; ghawa umere lakfuta Nchileke; l'okfu, Jona kfuru ẹphe. Ọlobu lekwa: nta-a bẹ onye nyịberu Jona nọokwa l'ẹke-a.”


\par }{\SH Urọku, nọ madzụ l'ẹhu
\par }
{\R (Mát 5:15; 6:22-23)

\par }{\PP \VS{33}“Ẹ to nwedu onye abụje: o -yetsua ọku l'urọku; yo gbe woru iya je edobe l'azụ-ụtsulo; m'ọ kwanu woru ite kpupyabe iya. Oowojeru iya tukobe l'eli agọmu ẹge iphe bụ onye bataru nụ a-phụ iphoro iya.

\VS{34}Ẹnya ngu bụ iya dụ ụdudu urọku k'ẹhu ngu. Teke ẹnya doru ngu edodo; ugwẹhu ngu abụkotaru ngu iphoro iphoro. Teke ẹnya ẹ-te dodu ngu edodo; ugwẹhu ngu abụkotaru ngu ẹkpuru-ọchi ẹkpuru-ọchi.

\VS{35}Ọo ya bụ t'i letakwa ẹnya t'ẹ bẹ iphoro ono, nọ ngu l'ẹhu ono ba ghọ ẹkpuru-ọchi.

\VS{36}Ọ -bụru l'ugwẹhu ngu bụkota iphoro iphoro; tọ dụ ẹke ọogba ọchi; ọo ya bụ l'ọo-nọdu enwu l'ọ bụ urọku; iphoro iya angashịa.”


\par }{\SH Nshọo ndu Fárisii; \newline  mẹ ndu ezije ekemu
\par }
{\R (Mát 23:1-36; Mak 12:38-40)

\par }{\PP \VS{37}Jisọsu ekfugelephu okfu ono; onye Fárisii lanụ abya asụ iya t'ọ bya eria nri lẹ nk'iya. Yo kwe tsoru iya; je anọdu kẹ nri ono.

\VS{38}Yọ dụ onye Fárisii ono biribiri lẹ Jisọsu te vuoduduru ụzo kwọo ẹka, bụ nsọ, dụru ẹphe; b'o rideru nri ono.

\VS{39}Nnajiufu asụ iya: “Unubẹ ndu Fárisii anọduje asa azụ okoro; l'asa azụ ochi; obenu l'iphe jiru unu obu bụ ọna ndu ọdo iphe l'ẹka-ike; mẹ ẹjo ọkpoma.

\VS{40}Unubẹ ndu eswe; ?tọ bụhedu Nchileke, kpụru azụ iya bẹ kpụkwaruphu ime iya.

\VS{41}Ọ l'agha: unu wota iphe nọ l'ime okoro; mẹ iphe nọ l'ime ochi; gude meeru ndu ụkpa iphe-ọma; unu aphụ: kẹ nsọ nsọ l'iphemiphe ọbule ebuhu.


\par }{\PP \VS{42}“Nshọo unubẹ ndu Fárisii! Unubẹ ndu evudojeru evudo; nụ Nchileke ụzo lanụ l'ụzo iri unu l'agbo; mẹ olubu; mẹ iphe bụkpo mkpẹkwo, eeri eriri; gbe paru odobe ẹka ndoo mẹ oyeru Nchileke obu haa. Ọo iphe ono bẹ unu gega atụko eme; jeye lẹ ndu ọphunanu.


\par }{\PP \VS{43}“Nshọo unubẹ ndu Fárisii! Unubẹ ndu ọoduje t'unu bụru ndu ishi l'ụlo-ndzuko; l'adụjekwaphu unu t'e ekeleje unu ekele k'iche l'ẹke a ha l'igwe.

\VS{44}Nshọo unu! L'ẹke unu dụ l'ọ bụ ili, takahụru atakahụ, ẹ ta aphụjedu ẹnya; madzụ -jeta; yọ bya eswee l'eli iya; tọo ma l'ime iya rehuru erehu.”


\par }{\PP \VS{45}Onye lanụ, bụ onye ezije ekemu asụ iya: “O-zi-iphe! Keshinu iikfu ẹge-a b'ị bakọbekwaru ẹphe lẹ m̀bà ono.”


\par }{\PP \VS{46}Jisọsu asụ iya: “Nshọkwaphu unubẹ ndu ezije ekemu! Unu ewojeru ivu ẹra, dụ ẹhuka evuvu bo ndiphe; ọbu l'unubẹdua te ebyikwanu ivu ono ẹka t'ọ ka mma l'ọo mkpụshi-ẹka lanụ.

\VS{47}Nshọo unu; l'ẹke unu akpụshije ụlo ndu nwụhuru anwụhu l'ẹnya ẹke ndiche unu litsuaru ndu ẹphe gbushiru, bụ ndu nkfuchiru Nchileke.

\VS{48}Ọo ya bụ l'unu ekoshi l'unu kweru l'iphe ndiche unu phẹ meru dụ mma; ẹka unu adụkwa iya phụ; okfu l'ẹphe gburu ẹphe egbugbu; unubẹdua akpụshiru ẹphe ụlo ndu nwụhuru anwụhu l'ẹke e liru ẹphe.

\VS{49}Ọo ya meru iphe Mmamiphe Nchileke sụru: ‘Lẹ ya e-zi ndu nkfuchiru Nchileke; mẹ ndu-ozi t'ẹphe jekfu ẹphe. Ndu ono, ya e-zi ono bẹ aa-haru gbua egbugbu; haru kpaa ẹphe ẹhu.’

\VS{50}Ọo ya bụ l'aa-gwata ọgbo nta-a ụgwo ọchi ndu ono, bụ ndu ndiche ẹphe shiru teke e keru mgboko gbushita ono;

\VS{51}shitakpoo lẹ mee kẹ Ébẹlu jeye lẹ kẹ Zekaráya, bụ onye e gburu lẹ mgbaku ẹnya-ngwẹja Nchileke yẹle eze-ụlo Nchileke. Tẹ ya karu unu: ọ kwa ọgbo ọwaa bẹ aa-gwata ụgwo mee ẹphe.


\par }{\PP \VS{52}“Nshọo unubẹ ndu ezije ekemu! L'ẹke unu chịtaru ire-igodo ụlo mmamiphe. Bahụ abahụ; mgbẹ unu ta abahụdu; l'akpọshikwaphu ndu eme t'ẹphe bahụ t'ẹphe ba bahụshi.”


\par }{\PP \VS{53}Jisọsu eshilephu ẹke ono tụgbude; ndu ezije ekemu mẹ ndu Fárisii ono akfụbe ọswa tsolahaa ya okfu; gbakụshilahaa ya okfu l'igwe;

\VS{54}l'egekwa iya phụ ngge t'ẹphe gude okfu iya hata iya l'ọnya.




\par }\Chap{12}{\SH O-kfuru-iche-eme iche ndu Fárisii
\par }
{\R (Mát 10:26-27)

\par }{\PP \VerseOne{1}Teke ono kwaphu; l'ụnukuru ụnu madzụ zakodzuru l'ẹke ono; zaa kẹ mkpẹkwo -daa ọ dakoru; yo vuru ụzo kfulahaaru ndu etsoje ụzo iya: “T'ẹphe zejekwaaru iphe ekoje-buredi ndu Fárisii, bụ iya bụ o-kfuru-iche-eme-iche phẹ ono.

\VS{2}L'ẹ to nwekwa iphe e kpuchiru ekpuchi, ẹ t'e mekochadua kpuhaa; to nwe iphe e domiru edomi, ẹ t'e mekochadua mee t'a maru.

\VS{3}Iphe i kfuru l'ọchi bẹ aa-nụkota l'iphoro; raa iphe ị dzụru lẹ ndzụmuka l'ime ụlo ngu arara l'edzudzu ọha.”


\par }{\SH Onye aa-tsụje egvu
\par }
{\R (Mát 10:28-31)

\par }{\PP \VS{4}“Tẹ ya karu unubẹ ndu ọ̀nyà iya: unu ba atsụkwa ndu egbu ugwẹhu mmakanụ egvu; mbụ ndu bụ: ẹphe -gbuebe iya to nwehe iphe ọdo, ẹphe a-dụ ike mebaa.

\VS{5}Tẹ ya karu unu onye unu a-tsụje egvu. Onye unu a-tsụje egvu bụ onye ono, bụ: o -gbuebe ugwẹhu; yo nwekwaruphu ike, oo-gude nwuru madzụ chee l'ọku alị-maa. Iye; ọ kwa onye unu a-tsụje egvu ndono!


\par }{\PP \VS{6}“?Tọ bụdunua ọkpaleboku ise bẹ eereje penu labụ? Obenu lẹ Nchileke ta dụkwa ụnwu ọkpaleboku m'ọo nanụ, ọozahaje.

\VS{7}Mbụ l'iphe bụ ẹgbushi, nọ unu l'ishi b'ọ gụkotaakwaru ọgu nanụ nanụ. Unu ba atsụshi egvu; l'unu bebekpo ka igweligwe ọkpaleboku ọga mkpa.”


\par }{\SH Okfu l'edzudzu ọha; \newline  l'a bụ kẹ Kuráyisutu
\par }
{\R (Mát 10:32-33; 12:32; 10:19-20)

\par }{\PP \VS{8}“Ọdo bụ tẹ ya karu unu l'onye kfuru l'edzudzu ọha lẹ ya bụ nk'iya bẹ yẹbe Abụbu-Ndiphe e-kfukwaphu k'onye ono l'edzudzu ụnwu ojozi-imigwe teke Nchileke e-kpe ikpe.

\VS{9}Obenu l'onye kfuru l'edzudzu ọha lẹ ya ta madụ yẹbe Jisọsu bẹ ya e-kfukwaphu l'edzudzu ụnwu ojozi-imigwe lẹ ya ta madu onye ọbu.


\par }{\PP \VS{10}“Iphe bụ onye kfuru Abụbu-Ndiphe ẹjo okfu bẹ aa-gụru nvụ. Obenu l'onye kfurushiru Ume Nchileke b'ẹ ta abyadụ bya agụru nvụ.


\par }{\PP \VS{11}“Teke bụ l'ẹphe kpụ unu bya edobe l'ụlo-ndzuko; mẹ l'ifu ndu ishi; mẹ l'ifu ndu gọvumenti; unu ba ayọkwa ọshi iphe unu e-kfu; m'ọ bụ ẹge unu e-kfu iya; gude kpefu;

\VS{12}kẹle Ume Nchileke e-koshikwaa unu iphe unu e-kfu teke ono.”


\par }{\SH Ẹtu oke amadụ, eme eswe
\par }
{\PP \VS{13}Nwoke lanụ lẹ ndu ono, jiru ẹke ono asụ iya: “O-zi-iphe; rọnua nwunne iya t'o kwe t'ẹphe kee iphe nna ẹphe doberu ẹphe.”


\par }{\PP \VS{14}Jisọsu asụ iya: “Nggụbe nwoke ono; ?bụ onye meru iya tẹ ya bụru unu onye ikpe mẹ onye òkè.”

\VS{15}Jisọsu asụ mkpọro ọha ono: “Unu tọkwaa ẹhu zejeeru iphe bụ iphe akpatajẹ oye ẹnya l'ẹku kẹ mgboko-a; l'ọgbodo ndzụ madzụ te shikwa l'ẹku, ọ kpataru akpata; m'o -ruhuru; ẹku ọbu ha ịhagha.”


\par }{\PP \VS{16}Yọ nmaaru ẹphe ẹtu; sụ: “Lẹ nwoke lanụ, nweru iphe bẹ meberu iphe l'alị; bya akpata iya iphe ha nshinu.

\VS{17}Yọ rịlahaa l'ime onwiya; sụ: ‘?Nanụ ẹge ya e-me iya; ẹge-a ẹ-tọ dụhedu ẹke, ya a-kụbebebe iphe iya-a?’

\VS{18}Yọ sụ: ‘Lẹ ya a-fọkashi ọba iya l'ọ ha; bya agbaa ọdo, kfụbe ọswa ka nshinu; vuwaruru iphe ya kpataru; mẹ ngwoko ngwoko iya ọdo doo ya.

\VS{19}Teke ono; ya asụ onwiya: Ọ dabawaru iya! Iphe, ya nweru nta-a e-dzukpooru iya jeyewaru. Nta-a bụwa tẹ ya tụta ume; ria; ngụa; tee ẹswa onwiya!’


\par }{\PP \VS{20}“Obenu lẹ Nchileke sụru iya: ‘Onye eswe! Ẹnyashi-a bẹ ịi-ha ndzụ ngu ono. Iphemiphe ọbule-a, i doberu onwongu-wa; ?bụ onye e-ri iya.’ ”


\par }{\PP \VS{21}Jisọsu asụ: “L'ọ bụ ẹge ono bẹ ọoduje onye kparu ẹku kụberu onwiya; tọ dụ iphe ọ bụ l'ifu Nchileke.”


\par }{\SH K'ọku wẹlengu
\par }
{\R (Mát 6:25-34)

\par }{\PP \VS{22}Jisọsu asụ ndu etsoje ụzo iya: “Ọo ya bụ iphe ya sụru unu: t'unu ba akụshi wẹlengu kẹ ndzụ unu: iphe unu e-ri; ọdo bụ k'ẹhu unu: iphe unu e-ye l'ẹhu.

\VS{23}Ishi iya abụru lẹ ndzụ ka nri; ugwẹhu aka uwe ọburu ọgbodo iphe.

\VS{24}Unu lewaru ọphegu! Mgbẹ ẹ t'oo mebedu iphe l'alị; tọo kpata akpata; to nwe ụlo ọkwakobe iphe; tọo gba ọba. Obenu lẹ Nchileke anọdujekwaru azụ iya lẹ nri. ?T'unu ta madụ l'unu ka ụnwenu ọburu ọkpobe iphe tọo?

\VS{25}?O nweru l'unu ha onye a-kụnyaa wẹlengu; yekwaru onwiya ujiku ophu lẹ ndzụ iya?

\VS{26}Ọo ya bụ; ọ -bụru l'unu ta adụdu ike mee nwiphe habe nwanshị ẹge ono; ?bụhunu ngụnu kparu iphe unu akụhunu wẹlengu k'iphe ọdo waru.

\VS{27}Unu lewaru okfukfulike. Ọonoduje evu evuvu. Obenu; mgbẹ ẹ too sekwa akanya; tọo tụ òwúú kẹ ọkwa uwe. Obenu; mgbẹ unu phụru-a ẹge Sólomọnu yeberu uwe, ama mma; uwe iya ẹ-ta matadu mma l'ọ bụ okfukfulike lanụ.

\VS{28}Teke bụ lẹ Nchileke letaberu ẹwu, nọ l'ẹgbudu ẹnya ẹge ono: kẹ t'o mee ya t'ọ ma mma; mbụ iphe bụ: ọ -nọdu ndzụ l'ẹgbudu ntanụ; echile; e woru iya shia ite; ?tọo kadụru ọma tẹ ya leta unu ẹnya. Oo-wa! Unubẹ ndu-a, ekwekwe unu ẹ-ta badu nwishi-wa!

\VS{29}Unu ba anọdujeshi akuphe wẹlengu k'iphe unu e-ri; mẹ iphe unu a-ngụ.

\VS{30}L'ọ kwa iphe dụ ẹge ono bẹ iphe bụ mbakeshi anọduje ayọ ọshi iya. Nna unu amakwaru-a l'ọ dụ unu mkpa.

\VS{31}Unu chọ-chia ẹke Nchileke bụ eze. Ọo ya bụ; iphe ono l'ọ ha abụru iphe Nchileke e-yekwaru unu eyekwaru.”


\par }{\SH Ẹku imigwe
\par }
{\R (Mát 6:19-21)

\par }{\PP \VS{32}“Unu ba atsụshi egvu unubẹ ndọkobe atụru, ẹ-ta hadu l'igwe; kẹ l'ọ dụ Nna unu mma ọgbodo adụdu t'o mee t'unu bụkwaruphu eze l'ẹke ọ bụ eze.

\VS{33}Unu reshia iphe unu nweru l'ọ ha; gude mee iphe-ọma. Unu meeru onwunu ẹkpa okpoga ọphu ẹ-ta akahụdu akahụ; kparu ẹku unu dobe l'imigwe, bụ ẹke ẹ tọo ladụ alị alala; kẹle ndu iphura te ezitadu iya l'ẹke ono; mkpu ta ata iya.

\VS{34}Iphe ọ bu bụ l'ọo ẹke ẹku ngu, katsụa ngu mkpa nọ bẹ obu ngu nọkwaphu.”


\par }{\SH Ndu ozi, mụ ẹnya
\par }
{\PP \VS{35}“Unu nmashịa anụma unu ike l'ukfu; unu egburu ọku ye l'urọku unu t'o nwu enwunwu.

\VS{36}Unu dụ l'ọ bụ ụnwu-okoro, mụ ẹnya; l'eche nnajiufu ẹphe t'ọ lata ẹswa-nwanyi, o jeru. Ẹge ẹphe a-gụhakwanuru iya ụzo teke ọ kụru ẹka l'ụzo.

\VS{37}Ọnu-ọma bụ kẹ ndu ozi ono, nnajiufu ẹphe bya a-bya; ẹphe amụru ẹnya. Kamẹnu; tẹ ya karu unu: ọo-rụkota onwiya; bya anụ ẹphe oshi; kwashịaru ẹphe nri l'onwiya.

\VS{38}Ọnu-ọma bụ kẹ ndu ozi ono; m'ọ -bụru teke echi-abalị keru ẹbo; m'ọ bụ l'iphe ọha-ẹnu bẹ nnajiufu ẹphe byakfutaru ẹphe; ẹphe amụkwaduru ẹnya.

\VS{39}Obenu l'agha: unu makwaruphu ọwaa: Ndẹge oke, bu l'ufu maru teke iphura abya nk'iya; ọ gẹga mụkwarua ẹnya. M'ẹ tọ ge ekwekwa t'iphura tsufua ụlo iya; bata.

\VS{40}Unubẹdua l'onwunu; unu kwabẹkwaphu ẹnya; lẹ Abụbu-Ndiphe a-byakwa teke unu ẹ-te eledu ẹnya iya.”


\par }{\SH Ozi, e yeru ngu l'ẹka; bẹ aa-jị ngu ajị iya
\par }
{\R (Mát 24:45-51)

\par }{\PP \VS{41}Pyita asụ iya: “Nnajiufu; ?bụ ẹphebedua; bẹ ịinmaru ẹtu ọwaa; tọo onyemonye ọbule?”


\par }{\PP \VS{42}Nnajiufu asụ: “?Bụ onye bụ nwozi, eletaru madzụ ẹnya l'ufu iya; mbụ onye e gude ire iya ẹka; bụru onye kwaru ẹnya? Ọ bụ onye ọphu nnajiufu iya doberu l'ufu iya tẹ ọonuje ndibe iya òkè nri ẹphe l'oruberu iya.

\VS{43}Ọnu-ọma bụ kẹ nwozi ono teke bụ lẹ nnajiufu iya a-lata; bya aphụa l'oome iphe ono, o ziru iya ono.

\VS{44}Kamẹnu; tẹ ya karu unu: lẹ nnajiufu iya ono e-wotakota ẹku iya l'ọ ha ye nwozi ono l'ẹka.

\VS{45}Obenu lẹ teke nwozi ono rịru; sụ: ‘Haa! Nnajiufu iya anọokwa anọno alata;’ wata otsu ndu ozi nwoke ono iphe: unwoke mẹ ụnwanyi; rilahaa ẹge dụ iya mma; ngụlahaa mẹe; yọ tsụlahaa ya atsụtsu;

\VS{46}nnajiufu nwozi ono a-bya mbọku, ẹ too ledu ẹnya iya; mẹ teke ẹ tọ madụ; bya agwaa ya ọchi; gụru iya yekobe lẹ ndu ọphu bụ 'anụma-anụma.


\par }{\PP \VS{47}“Onye ozi, marua uche-obu nnajiufu iya; tọ kwakọbe akwakọbe; m'ọ kwanu to me iphe bụ uche-obu nnajiufu iya ono bẹ ee-chi ẹchachi kpachaa akpacha.

\VS{48}Obenu l'onye ẹ-ta madụ iphe bụ uche-obu nnajiufu iya -meta iphe ẹchachi bẹ ee-chipete iphe echipete. Iphe bụ onye a nụru iphe ha nshinu bẹ ee-lekwaphu ẹnya iphe ha nshinu l'ẹka. Onye e yekwanuru iphe kafụa nshinu l'ẹka bẹ aa-jịkwaphu ajị iphe kafụa nshinu.


\par }{\SH Ẹ tọ bụkwa nchị-ọdu-ndo; \newline  ọ kwa ọgu
\par }
{\R (Mát 10:34-36)

\par }{\PP \VS{49}“Ya byaru ọtu ọku l'eliphe. Ọ dụ iya t'a sụ l'o gbe adzụwa adzụdzu!

\VS{50}O nweru baputizimu, e mefutaje iya; bụ iya bụ lẹ ya jefutaje iphe-ẹhuka. Obu te ekwedu anmakfuru iya anmakfuru jeye teke oo-me.

\VS{51}?Unu tubesu lẹ ya byaru ome tẹ nchị dụ ndiphe ndo? Wawakwa; ya ekfuru unu lẹ ya byachiaru agbaghashi;

\VS{52}kẹle dụbe nta-a bẹ ufu, a dụ ise buru a-kpakashihu: ụmadzu ẹto abụru ọgu ụmadzu ẹbo; ụmadzu ẹbo abụru ọgu ụmadzu ẹto.

\VS{53}Ẹphe a-kpakahụ: nna a-bụru ọgu nwatibe iya; nwatibe abụru ọgu nna iya. Nne a-bụru ọgu nwa-nwanyi iya; nwa-nwanyi abụru ọgu nne iya. Nne nji a-bụru ọgu nyee nwa iya; nyee nwa abụru ọgu nne nji iya.”


\par }{\SH Ọmaru ẹge ụboku gbaru
\par }
{\R (Mát 16:2-3)

\par }{\PP \VS{54}Yọ sụkwaphu mkpọro ọha ono: “Ọobuje teke unu phụru igwe; yo rua eruru l'ụzo ẹnyanwu-arịba; unu asụ l'igwe a-yọ vịriviri mini. E -megenuaphu; yọ dụnuphu ẹge ono.

\VS{55}Teke unu phụru ụguru alụfuta; unu asụ l'ọnanwu agbahụwa. E -meebe; yọ dụnuphu ẹge ono.

\VS{56}Unubẹ o-kfuru-iche-eme-iche phẹ ono! Unu amajẹ lee ẹnya l'eli lee l'alị; kọta ẹge ụboku gbaru. Ọlobu; ?nanụ ẹge e meru; unu ta adụje ike kọo iphe nta-a dụ l'ọ bụ iya.


\par }{\SH T'e edoshijee okfu, ada nụ
\par }
{\R (Mát 5:25-26)

\par }{\PP \VS{57}“?Bụ ngụnu kparu iphe unu ta achịjedu idzu l'ime obu unu; fọta iphe dụ nhamụnha; mee?

\VS{58}Onye gbaru ngu ẹkwo -kpụru ngu l'eje kọti; kebe ẹhu tẹ nggu l'iya doshia ya l'esu-ụzo; t'ẹ b'ọ kpụru ngu je anụ onye ikpe. Onye ikpe ekwekputa ngu nụ ọgbogu; ọgbogu eje atụa ngu mkpọro.

\VS{59}Kamẹnu; ẹke ono bẹ ịi-nọdu: mgbẹ ẹ to nwedu l'ị lụfuta jeye teke ịi-kfụebe okpoga e gburu ngu. Ị -kfụ-phodo iya m'ọo afụ; ẹ ta ahakwa ngu.”




\par }\Chap{13}{\SH Izimana 'anọdu; \newline  anwụhu etso iya.
\par }
{\PP \VerseOne{1}Yo nweru ndu nọ l'ẹke ono, kfuru Jisọsu kẹ ndu Gálili, Páyileti gbushiru l'ẹke ẹphe achịru Nchileke ẹja; mee ẹphe agwakọbe lẹ mee iphe e gburu Nchileke.

\VS{2}Yọ sụ ẹphe: “?Unu tubesu lẹ ndu Gálili ono kakọta ndu Gálili ọdo ome iphe dụ ẹji; okfu l'e gbushiru ẹphe ẹge ono?

\VS{3}Ya asụ unu: Wawa! Lẹ teke unu ta atadu onwunu ụta iphe dụ ẹji, unu meshiru; ghaa umere lakfuta Nchileke bẹ unu a-lakọtakwaphu l'iyi ẹge ono l'unu ha!

\VS{4}Tọo ụmadzu iri l'ẹsato ono, eze origodo-origodo ụlo-eli Sayilówamu daru; tugbushikota ono; ?unu tubesu l'ẹphe ka ndu Jerúsalemu ọphu ome ẹjo iphe tọo.

\VS{5}Ya sụru unu: Wawa! Lẹ teke bụ l'unu ta atadu onwunu ụta iphe dụ ẹji, unu meshiru; ghaa umere lakfuta Nchileke bẹ unu a-lakọtakwaphu l'iyi ẹge ono l'unu ha!”


\par }{\SH Oshi, ẹ-ta mịdu amịmi
\par }
{\PP \VS{6}Yọ bya anmaa ẹtu-wa; sụ: “L'ọo nwoke lanụ bẹ nweru oshi figu, o yeru lẹ mgbo vayịnu iya. Yọo byajẹ iya agbaphe tẹ ya maru: ?m'ọ mịtaru akpụru. To nwe iphe ọophuje iya.

\VS{7}Yọ sụ nwozi mgbabu ono: ‘?Ị phụru-a. Afa ẹto mgburumgburu bẹ ya byawaru ole ẹnya akpụru lẹ figu-wa; to nwe iphe ọ mịtaru? Nta-a bụ t'i gbutsua ya! ?Bụ ngụnu meru iphe ọo-nọdu emebyishiru iya alị?’

\VS{8}Onye ozi mgbabu ono asụ iya: ‘Byiko; t'ọ hafụa ya rụ afa lanụ-a tẹ ya gvupheedu ukfu iya mgburumgburu; yee ya ọzu.

\VS{9}Teke bụ l'ọ mịnuru amịmi afa ọdo; ọo ya bụ l'ọ dụ mma. Teke ẹ tọ dụdu; ọo ya bụ; nggu egbutsuwa iya rụ.’ ”


\par }{\SH Nwanyi, oshiakfụ eme \newline  akọrohu mbọku ọtu-ume
\par }
{\PP \VS{10}Yo be mbọku ọtu-ume; Jisọsu anọdu l'ụlo-ndzuko ndu Ju ono nanụ; ezi iphe.

\VS{11}Yo nweru nwanyi, nọ l'ẹke ono, ọgvu mewaru iphe-ememe afa iri l'ẹsato. Ọgvu ono alọtawa iya fobe efobe; too kweje t'ọ machịa onwiya amachị.

\VS{12}Jisọsu aphụwaphu nwanyi ono; bya ekua ya; sụ iya: “Nwanyi ọma! I nwewa onwongu l'iphe ono, nggu l'iya eme ono!”

\VS{13}Yọ bya ebyibe nwanyi ono ẹka iya ẹphe ẹbo; nwanyi ono amachịwaphu onwiya; nọkwazi nhamụnha teke onophu. Yo tulahaa Nchileke ẹpha.


\par }{\PP \VS{14}Ẹhu eghulahaa onye ishi ụlo-ndzuko eghughu lẹ Jisọsu meru t'onye iphe eme dụ mma mbọku ọtu-ume. Onye ishi ono asụ ndu ono: “Abalị ishingu b'e doberu kẹ ojeje ozi; unu byajẹ t'e mee unu t'unu dụ mma l'iphe eme unu l'ime abalị ishingu ono; unu ba abyajẹshi mbọku ọtu-ume.”


\par }{\PP \VS{15}Nnajiufu asụ iya: “Unubẹ o-kfuru-iche-eme-iche phẹ-wa! ?Unu ta tụfujedu eswi unu l'ẹhu l'ẹhu mẹ nkakfụ-ịgara unu l'ọka iya; chịru iya t'o je angụta mini mbọku ọtu-ume tọo?

\VS{16}Nwanyi-wa, bụ awa Ébirihamu-wa, Sétanu keru ẹgbu keshinu afa iri l'ẹsato-wa; ?tọ gbadu kẹ t'a tọfu iya l'ẹgbu ono mbọku ọtu-ume tọo?”

\VS{17}Yo kfuebelephu ẹge ono; iphere egude ndu ono etsophe iya okfu ono; igweligwe ndu nọ l'ẹke ono atụko ete ẹswa k'eze iphe ono, Jisọsu emeshibebe ono.


\par }{\SH Ẹtu, eegude akpụru \newline  oshi mọsutadu anma
\par }
{\R (Mát 13:31-33; Mak 4:30-32)

\par }{\PP \VS{18}Jisọsu asụ: “?Bụ ngụnu bẹ ẹke Nchileke bụ eze dụ l'ọ bụ iya? ?Bụ ngụnu bẹ ya a-tụru iya yeru?

\VS{19}Ọ dụ l'ọ bụ akpụru mọsutadu, nwoke lanụ wotaru kụa lẹ mgbabu iya. Yo fua; vuta bụru eze oshi k'ẹka iya; k'ọphu ụnwenu, ephe l'eli byaru bya akpalahaa ẹkfuna l'ẹkali iya.”


\par }{\PP \VS{20}Yọ sụkwaphu ẹphe: “?Bụkpoo ngụnu bẹ ya a-tụru ẹke Nchileke bụ eze yeru?

\VS{21}Ọ dụ l'ọ bụ iphe ekoje buredi, eeku yisutu, nwanyi hataru nwanshị; gwakọbe lẹ ntụ iphe eegudeje eme buredi. Iphe ono jiru ẹkpa mbacha; yo woru iya je edobe; jeye; yọ tụko bya ekoo ekoko.”


\par }{\SH Ụzo, dụ kpagụngu
\par }
{\R (Mát 7:13-14, 21-23)

\par }{\PP \VS{22}Jisọsu etsoru ụzo Jerúsalemu, ooje; l'eswetsua obodo mẹ mkpụkpu; ezi iphe.

\VS{23}Yo nweru onye sụru iya: “Nnajiufu! Ndu aa-dzọfuta; ?ẹphe a-ha nwanshị tọo?”

\par }{\PP Yọ sụ ẹphe:

\VS{24}“Unu kpata ụzo; shia ụzo, dụ kpagụngu bahụ; okfu l'aa-dụ igweligwe chọo abahụ; ọbu l'ẹphe ta adụdu ike.

\VS{25}A -nọnyawaa; onye nwe ụlo gbeshi woru ụzo guchia; unu evudo l'etezi akụ ẹka l'ụzo asụje: ‘Nnajiufu; gụhaaru unu ụzo!’ Yọ sụ unu: ‘Lẹ ya ta makwa ẹke unu shi-o!’

\VS{26}Teke ono; unu awata okfu: ‘L'unu shikwa nọdu l'ifu iya ria; ngụa. Ọdo abụru l'o shi ezijekwaphu iphe l'edukfu unu.’

\VS{27}Obenu l'ọo-sụkwaphu: ‘Lẹ ya sụru unu lẹ ya ta madu ẹke unu shi bya. Unu gbeshi iya l'ifu l'unu ha; unubẹ ndu megburu onwunu l'ẹjo iphe!’

\VS{28}Ẹke ono bẹ unu a-nọdu raa ẹkwa; taa ikireze teke unu a-nọdu ele Ébirihamu; mẹ Áyizaku; mẹ Jékọpu ẹke ẹphe nọ l'ẹke Nchileke bụ eze; unubẹdua abụru ndu a chịfuru achịfu.

\VS{29}Madzụ e-shi ụzo ẹnyanwu-ahata; shi l'ụzo ẹnyanwu-arịba; shikwaphu l'ụzo isheli; mẹ l'ụzo ọhuda bya anọdu lẹ nri l'ẹke Nchileke bụ eze.

\VS{30}Unu makwaru amaru l'o nweru ndu bụ ndu ikperazụ, e-mekochaa bụru ndu ivuzọ; nwekwaruphu ndu bụ ndu ivuzọ, e-mekochaa bụru ndu ikperazụ.”


\par }{\SH Jisọsu yeru Jerúsalemu obu
\par }
{\R (Mát 23:37-39)

\par }{\PP \VS{31}Teke ono kwaphu b'o nweru ndu Fárisii, byaru bya asụ iya: “T'o shilekwaphu l'ẹke-a tụgbua nta-a; lẹ Hérọdu achọkwa t'o gude ya.”


\par }{\PP \VS{32}Yọ sụ ẹphe: “Unu je ezia uphẹgu ono lẹ ya achịfu ọgvu; l'eme t'ẹhu dụ ndu iphe eme mma ntanụ yẹle echile. O -be mbọku k'ẹto ya; ozi iya agvụ.

\VS{33}Ọle ẹge ọ dụ ẹge ọ dụ bẹ ya a-nọdukpelekwaphu eje iphe, ya eje ntanụ; mẹ echile; mẹ nwarechi; kẹ l'ẹ tọ dụdu ẹke ọdo, onye nkfuchiru Nchileke e-phuhu ọdo; gbahaa lẹ Jerúsalemu.


\par }{\PP \VS{34}“Oo-wa Jerúsalemu! Jerúsalemu. Ị tụkoru ndu nkfuchiru Nchileke egbushi; bya egude mkpuma atụgbushi ndu e ziru t'ẹphe bya nke ngu. Tekenteke bẹ ya meru tẹ ya chịkobe ụnwu ngu l'ẹkalanu ẹge nnukfu-ọku egudje ẹ́bà iya chịkobe ụnwu iya; ọphu 'i kwedu!

\VS{35}Lekwa: l'ufu ngu bẹ aa-gbagharu agbagharu! Tẹ ya karu unu: Unu ta aphụhekwa iya ọdo jeye teke unu a-sụ: ‘Tẹ Nchileke; gọru ọnu-ọma nụ onye ono, gude ẹpha Nnajiufu abya ono!’ ”




\par }\Chap{14}{\SH Jisọsu eme onye iphe eme t'ọ kọrohu
\par }
{\PP \VerseOne{1}Yo be mbọku ọtu-ume lanụ; Jisọsu ejeshia ori nri l'ụlo onye ishi lanụ, bụ onye ọkpa ndu Fárisii. Ẹphe ebyibe iya ẹnya; l'ege iya ngge.

\VS{2}Ya ndono; nwoke ọbu, ẹhu-ekoko eme abya evudo iya l'ifu.

\VS{3}Jisọsu abya ekfuru yeru ndu ezije ekemu; mẹ ndu Fárisii; sụ ẹphe: “?Ọ bụ omebyi ekemu mbụ ome onye ẹhu dụ ẹji t'ọ dụ mma mbọku ọtu-ume; tẹ tọ bụdu?”


\par }{\PP \VS{4}Ẹphe te kfu okfu yeru iya. Yọ bya eduta onye ono; mee ya; ẹhu adụ iya mma. Yo metsua bya asụ iya t'ọ lashia. Yọ lashia.

\VS{5}Jisọsu asụ ẹphe: “?Nanụ l'unu ha, onye nwatibe iya kẹ nwoke; m'ọ bụ oke-eswi iya a-dalahụ lẹ wẹlu mbọku ọtu-ume; t'ẹ b'o me ẹgwegwa je agụfuta-kebe iya?”


\par }{\PP \VS{6}Ẹphe ta mahẹ ẹge ẹphe e-yeru iya ọnu l'okfu ono.


\par }{\SH Ọkwa ẹbyee; \newline  mẹ owozita onwonye alị
\par }
{\PP \VS{7}Yọ bya anmaaru ndu ono, e kukoru kẹ nri ono ẹtu l'ẹphe fọtatsuaru oshi, ndu nweru ẹnya je adụgatsuaru. Yọ sụ ẹphe:

\VS{8}“Teke bụ l'e kujeru ngu oku nri ẹswa-nwanyi; be ejejekwa je ebegeru l'oshi, ndu nweru ẹnya: 'amakwaru ama; o nweru onye ka ngu onwe ẹnya, e zikwaruphu nzi nri ẹswa-nwanyi ono.

\VS{9}Onye ono, kuru unu oku nri ẹswa-nwanyi ono a-byakwa bya asụ ngu: ‘T'i gbeshi tẹ nwoke-wa nọdu.’ Nggu egbe teke ono rịgobe iya; je anọ-zita l'oshi, ndu laru alị nọ.

\VS{10}Obenu lẹ teke e kuru ngu oku nri; tụgbulekwaphu je anọdu l'oshi ndu laru alị; k'ọphu bụ teke onye kuru unu oku byaru; yọ sụ ngu: ‘Ọ̀nyà-e; gbeshi bya l'ẹke-a, ndu ka onweru ẹnya nọ-wa.’ Ọo ya bụ; a kwabẹ ngu ugvu l'ifu onyemonye ọbule, nggu l'ẹphe nọ l'eri nri ono.

\VS{11}Kẹ l'iphe bụ onye ewoli onwiya eli bẹ ee-wozita alị; onye wozitakwanuru onwiya alị bẹ ee-woli eli.”


\par }{\PP \VS{12}Yọ sụkwaphu nwoke ono, kuru iya oku nri ono: “Teke bụ l'iizi nzi nri; m'ọ kwanu l'iizi t'a byaru ngu l'eswe-iphe; be ezijekwa ndu ọ̀nyà ngu phẹ; m'ọ bụ unwunne ngu phẹ; m'ọ bụ ndu abụbu ngu phẹ; m'ọ bụkwanu ndu obutobu ngu phẹ, nweru iphe. Iphe ọbu bụ l'ẹphe e-ziphulata ngu azụ; e shi l'ẹke ono; yọ bụru ụgwo iphe i meru ẹphe; bẹ ẹphe akfụ ngu.

\VS{13}Ọ bụchia teke i shijeru nri eswe-iphe; nggu ezijee ndu ụkpa; ndu ibe-ẹhu ẹphe ẹ-te dzudu oke; ndu ngvụru; mẹ ndu ìshì.

\VS{14}Ọo ya bụ; ọnu-ọma abụru nke ngu; kẹ l'ẹphe ta akfuchihughedu ngu ụgwo iya. Teke Nchileke a-kfụ ngu ụgwo iya bụ teke ndu doberu ẹka ndoo e-shi l'ọnwu teta nọdu ndzụ.”


\par }{\SH Ẹtu eze eswe-iphe
\par }
{\R (Mát 22:1-10)

\par }{\PP \VS{15}Onye lanụ lẹ ndu ẹphe l'iya nọ l'eri nri ono anụa iphe ono, o kfuru ono; sụ iya: “?Iphe ẹhu a-tsọkwanu onye ono, e-ri nri l'ẹke Nchileke bụ eze ono.”


\par }{\PP \VS{16}Jisọsu asụ iya: “L'o nweru nwoke, kwakọbejeru ọkwa eze ẹbyee; bya ezia t'a dụ l'igwe byaru iya l'ajị ono.

\VS{17}Yọ gbaa teke ẹphe a-wata eswe-iphe ono; yo zia nwozi iya t'o je ekushia ndu ono, e ziru nzi t'ẹphe bya ono; l'iphemiphe ọbule b'a kwaziwaru ẹge ọo-dụ.

\VS{18}E ziebe iya ẹphe; ẹphe atụko l'ẹphe ha; sụ t'a haa ẹphe. Onye kẹ ọdungu sụru iya: ‘Byiko haa ya rụ; l'o nweru alị, ya zụru k'ọphungu, ya eje aphụphu nta-a.’

\VS{19}Onye ọphu asụ iya: ‘Byiko; haa ya rụ; lẹ ya zụru oke eswi iri, aajịgbaje ẹbo-ẹbo; gude eje ozi; ya eje tẹ ya je amaru ẹge o shi arụ-tabe ọru.’

\VS{20}Onye ọdo asụ iya: ‘Lẹ ya lụru nwanyi ọphungu; ya ta adụdu ike abya.’


\par }{\PP \VS{21}“Onye ozi ono abya eworu iphe ono kọoru nnajiufu iya. Nwoke, nwe ufu ono egude ẹhu-eghughu sụ nwozi ono: ‘Ngwaa; gude ọso lụfu je je etsoru ogborogbo-ụzo mkpụkpu; mẹ woroworo tụko iphe bụ ndu ụkpa; ndu ibe-ẹhu ẹphe te dzudu oke; ndu ìshì; mẹ ndu ngvụru chịta.’

\VS{22}E meebe; nwozi ono eje asụ iya: ‘Nna; iphe ị sụru t'e mee b'e meekwaru; ọbu l'ẹ ta nọ-chishigekwa ẹke, gbaru l'anọdu.’

\VS{23}Nnajiufu nwozi ono asụ iya: ‘Ngwaa; je etsoru ụzo l'ụzo; mẹ iphe bụ woroworo ẹgu je achịta madzụ tẹ ufu iya ji ejiji.

\VS{24}Ẹ to nwedu m'ọ bụ onye lanụ lẹ ndu ono, e zihawaru nzi nri ono, e-de ọnu lẹ nri iya.’ ”


\par }{\SH Iphe otso Jisọsu ephuje
\par }
{\R (Mát 10:37-38)

\par }{\PP \VS{25}Teke ono; a kfụbe ọswa ha igweligwe etso Jisọsu; yọ ghakọbe bya asụ ẹphe:

\VS{26}“Onye abyakfuta iya nụ; nna onye ọbu ta dụ onye ọbu ashị; mẹ nne iya; mẹ nyee ya; mẹ ụnwu iya; mẹ unwunne iya unwoke; mẹ unwunne iya ụnwanyi; mbụ je akpaa lẹ ndzụ yẹbedua; kamẹnu onye ono te etsoghekwa iya.

\VS{27}Onye ẹ-te vutadu oshi-osweru ọnwu k'ẹka iya; tsoru iya; te etsokotaghekwa iya.

\VS{28}?Nanụ l'unu ha, onye arị kẹ ọku ụlo-eli; t'ẹ b'o vuru ụzo nọ-duodu anọdu; pyaa iphe oo-phu iya; maru: ?ya nwekpoorunu okpoga, e-dzu iya nụ.

\VS{29}Ọdumeka; tọ bụdu: o -moebe ụlo ono; tọo dụhe ike kpụchia ya. Teke ono; ndu phụru iya nụ awata iya ọja ewena; sụ:

\VS{30}‘Nwoke ọwaa wataru ọkpu ụlo; tọ dụhe ike kpụ-ghee ya-o!’

\VS{31}Ọobuje: onye eze -gbeshi jekfushia onye eze ibe iya ọgu-egbe; yo vuru ụzo nọ-duodu anọdu; rịa ya arịri; sụ: ?a maru bụ ụkporo ụnu ndu sọja l'ụnu ise bẹ ya e-gude ejekfu onye gude ụkporo ụnu ndu sọja labụ l'ụnu iri abyakfuta iya ọgu.

\VS{32}Ọdumeka; yọ bụru teke onye ọphu nọkwaduru ote-ẹnya bẹ oo-yefu madzụ t'e je edoshia okfu ọbu.

\VS{33}Ọo ya bụ; l'unu ha te nwekwa onye tsụru kẹ bụru onye etso iya nụ; m'ọ -bụdu l'onye ọbu swekotaru ẹnya l'iphe o nweru l'ọ ha.”


\par }{\SH Únú, tsuhuru etsuhu
\par }
{\R (Mát 5:13; Mak 9:50)

\par }{\PP \VS{34}“Únú bụ iphe dụ mma. Obenu; únú -nọnyawa; tsọ-buhu únú únú; ?ee-shi ishi agha mee ya t'ọ bụru únú; tsọlahaa únú únú ọdo.

\VS{35}Ẹ tọ dụhekpokwanu m'ọo mma k'oye l'alị; m'ọ bụ k'oye l'ikpọzu. Ee-woru iya wụshia awụshi. T'onye nweru ẹnu-nchị; nụkwaa ya.”




\par }\Chap{15}{\SH Atụru, ephuhu ephuhu
\par }
{\R (Mát 18:12-14)

\par }{\PP \VerseOne{1}Ndu akịriko mẹ ndu ọdo, eme iphe dụ ẹji awata ọkpirita ntse t'ẹphe ngabẹ nchị l'iphe Jisọsu ekfu.

\VS{2}Ndu Fárisii; mẹ ndu ezije ekemu awata ọtso gbụdagbuda; sụ: “Nta-a bẹ nwoke ọwaa anatajẹ ndu eme iphe dụ ẹji; ẹphe l'iya atụko eriko nri.”

\VS{3}Jisọsu abya anmaaru ẹphe ẹtu; sụ ẹphe:


\par }{\PP \VS{4}“Ọ -bụru l'onye lanụ l'unu ha nweru ụkporo atụru ise; nanụ ephuhu; ?tọo hadu ụkporo ẹno l'iri lẹ tete ọphu l'echi-ẹgu; je achọo ono, phuhuru nụ ono jeye teke ọo-phụ iya.

\VS{5}Ọ -phụ l'iya phụ; yọ pata iya tukobe l'ukuvu; teru ẹswa lashia.

\VS{6}Teke o ruru ufu; yo kukota ndu ọ̀nyà iya; mẹ ndu obutobu iya; sụ ẹphe: ‘T'ẹphe bya emeede iya ẹswa; lẹ ya phụwaru atụru iya-a, shi phuhu ephuhu-wa-o.’

\VS{7}Ọ bụ ẹge ono bẹ ẹhu-ọtso-ẹna a-ka nshinu l'imigwe l'ishi onye lanụ, eme iphe dụ ẹji, taru onwiya ụta iphe dụ ẹji iya; ghaa umere lakfuta Nchileke; ma l'ụkporo madzụ ẹno l'ụmadzu iri lẹ tete, doberu ẹka ndoo, mkpa ọta onwẹphe ụta ta adụduru.”


\par }{\SH Okpoga, ephuhu ephuhu
\par }
{\PP \VS{8}“Ọdo bụ: ?Nanụ nwanyi, e-nweru shịru iri; tẹ shịru olu tufahu; t'ẹ b'ọ mụta ọku ye l'urọku; zakọta ụlo; leghee ẹnya eleghe jeye teke ọo-phụ iya.

\VS{9}Teke ọ phụru iya; yo kukoo ndu ọ̀nyà iya; mẹ ndu obutobu iya; sụ ẹphe: ‘Unu bya emeede iya ẹswa; lẹ ya phụwaru shịru olu iya-a, shi phuhu ephuhu-wa!’

\VS{10}Ẹge ono kwaphu bẹ ụnwu ojozi-imigwe e-te ẹswa onye lanụ, eme iphe dụ ẹji, taru onwiya ụta iphe dụ ẹji, o meru; ghaa umere lakfuta Nchileke.”


\par }{\SH Nwata, jephuhuru nụ
\par }
{\PP \VS{11}Jisọsu anmaa ẹtu ọdo; sụ: “L'o nweru nwoke lanụ, mụtaru unwokoro labụ.

\VS{12}Onye kẹ nwata anọnyaa; bya asụ nna iya ono: ‘T'o kee iphe iya; nụ iya ọphu ruberu iya nụ.’ Nna ẹphe ono eworu iphe o nweru keeru ẹphe ẹbo ono.

\VS{13}Ta nọdu ọphu baru nwishi; onye kẹ nwata ono ajịkobewaphu nwiphe o nweru; yọ bụru iya oje mkpụkpu, teru ẹnya. Yo je anọdu l'ẹke ono; kpaphushibebe okpoga ono lẹ wuruwuruwuru.

\VS{14}Yọ kpakashigelephu iphemiphe ọbule ono, a nụru iya ono; ẹjo-ẹgu abya l'alị ono; yọ kpalahaa nri.

\VS{15}Yọ lakfushia onye lanụ lẹ ndu a mụru l'alị ono. Onye ono ezia ya tẹ oochejeru iya ezi iya l'ẹgu.

\VS{16}Ẹgu emee ya; k'ọphu ọoduje iya t'a sụ l'a nụru iya nụ ẹgbo iphe aawụshijeru ezi ono tẹ ya taa. Obenu l'ẹ tọ dụkpoduanu onye nụru iya ẹya nụ.

\VS{17}A nọnyaa; egomunggo ala iya azụ; yọ sụ: ‘?Bụnua ụmadzu ole lẹ ndu nna iya ebuje ozi bẹ erije nri; riphodo iya eriphodo; ya abya anọdu l'ẹke-a; ẹgu abya iya egbugbu ẹge-a?

\VS{18}Yọ sụ lẹ ya e-gbeshi lakfube nna iya; je asụ iya: “Nna; ya meswewaru Nchileke; bya emeswe ngu.

\VS{19}Ya ta gbahẹkwa kẹ t'i kukwadua ya nwatibe ngu ọdo. Mejewa iya nụ ẹge iime ndu i buru ozi.”

\VS{20}Yo gbeshi lakfubeshia nna iya ono.

\par }{\PP “Yọ nọdukwaduru ote-ẹnya; nna iya ono aphụa ya; imiko iya egude iya. Yọ vụta ọso; je anmaa nwatibe iya ono akpa; tsuta iya ọnu.

\VS{21}Nwatibe iya ono asụ iya: ‘Nna; ya meswewaru Nchileke; bya emeswee ngu. Ya ta gbahẹkwa kẹ t'i kukwadua ya nwatibe ngu ọdo.’

\VS{22}Nna iya ono asụlee unwokoro ono, ejeru iya ozi ono: ‘Unu chịta uwe-nlọkpuru phụ, katsụa mma phụ bya eyee ya. Unu agbabe iya echi mkpụshi-ẹka; yee ya akpọkpa.

\VS{23}Unu akpụta ada-eswi, ẹba nọ gbua t'ẹphe taa; mee ẹswa;

\VS{24}kẹle nwatibe iya-wa shi nwụhuwa anwụhu; ọle nta-a b'ọ nọwa ndzụ. O shi gbaphuhu agbaphuhu; ọle nta-a b'a phụwaru iya.’ Ẹphe awata ote ẹswa.


\par }{\PP \VS{25}“Teke ono bẹ ọkpara nwoke ono nọru l'ẹgu. Yọ larutadelephu ufu ntse ntse; l'anụwa ọda nkwa; mẹ ẹgvu.

\VS{26}Yọ bya ekua onye lanụ lẹ ndu ejeru nna iya ozi; jị iya: ‘?Bụ ngụnu bẹ eeme lẹ nk'ẹphe?’

\VS{27}Onye ono asụ iya: ‘Lẹ nwunne ngu lataru-o; nna ngu egbua ada-eswi, ẹba nọ; okfu l'ọ phụru iya lẹ ndzụ ọdo.’


\par }{\PP \VS{28}“Ẹhu eghulahaa ọkpara nwoke ono eghughu; to kwe ọbata l'ufu. Nna iya ono abya ejekfu iya; je arọo ya; sụ iya t'ọ bataru.

\VS{29}Yọ sụ nna iya ono: ‘Ị phụ-a; afa olemole-wa bẹ ya jekotawaru ngu ozi; tọ dụbua iphe i zijeru iya, ya tụjeru ngu ẹgo ememe. Obenu l'ẹ tị nụbukwaa ya mbụ m'ọo mkpi tẹ ya gude mee ẹswa yẹle ndu ọ̀nyà iya phẹ.

\VS{30}Yo be lẹ nwatibe ngu ọwaa laru; mbụ onye jeru je atụko iphe ngu mephushiaru ụnwanyi ọkpara; nggu egbe gbuaru iya ada eswe, ẹba nọ.’

\VS{31}Nna iya ono asụ iya: ‘Nwa iya; ?ọ kwa lẹ nggu l'iya l'anọnua tekenteke; iphe bụ iphe ya nweru abụru nke ngu.

\VS{32}Ọ gbaru t'e mee ẹswa; okfu lẹ nwunne ngu-a shi nwụhu anwụhu; ọbu lẹ nta-a b'ọ nọwa ndzụ ọdo. O shi phuhu ephuhu; ọbu lẹ nta-a b'a phụwaru iya.’ ”




\par }\Chap{16}{\SH Onye ishi, kwaru ẹnya l'ozi nnajiufu
\par }
{\PP \VerseOne{1}Jisọsu asụkwaphu ndu etsoje ụzo iya: “L'o nweru nwoke lanụ, nweru iphe; bya enwekwaruphu onye ishi ndu ejeru iya ozi. A nọnyaa; ama abya agbaaru nwoke ono l'onye ishi ndu ozi iya ono emebyishi iphe iya emebyishi.

\VS{2}Nwoke ono ekua onye ishi ndu ozi iya ono; sụ iya: ‘?Bụ ngụnu bẹ ya anụ ẹge-a l'iime-wa? Ngwaa; koshi iya ẹge i gude eletaru iya iphe iya ẹnya; kẹ l'ẹ tịi bụheduru iya onye ishi ndu ozi iya ọdo.’

\VS{3}Onye ishi ozi ono abya arịa ya; sụ: ‘?Bụnua ngụnu bẹ ya e-me lẹ nnajiufu iya abya iya ọnafu ishi ndu ozi iya-a? L'ẹ-ba bụ l'ike ọkori dụ iya; yọ dụkwanu iya iphere oje arọ.

\VS{4}Ya mawaru iphe ya e-me tẹ ndiphe kweje tẹ ya bataru ẹphe l'ufu teke a chịfuleru iya phụ l'ọbu ishi ndu ozi ono.’


\par }{\PP \VS{5}“Yọ bya ekukoo ndu ji nnajiufu iya ono ụgwo nanụ nanụ. Yọ jị onye k'ọdungu: ‘?Bụ ngụnu b'i ji nnajiufu iya ụgwo iya?’

\VS{6}Onye ono asụ iya l'ọ kwa ụgwo ụkporo ite manụ ise. Yọ sụ iya: ‘Ngwaa; nggu ẹkwo-ụgwo ngu; nọ-zita ẹgwegwa; dee ya ụgwo ụkporo ite manụ ẹbo l'iri.’

\VS{7}Yọ jị onye ọdo: ‘Nggụbedua; ngụnu b'i ji?’ Onye onanu asụ iya l'ọo ụkporo ẹkpa witu ise. Yọ sụ iya: ‘Nggu ẹkwo-ụgwo ngu; dee ụkporo ẹkpa witu ẹno.’ ”


\par }{\PP \VS{8}“Ya ndono; nnajiufu onye ishi-ozi ono, ẹ te gudedu ire iya ẹka ono ajaa ya ajaja; okfu l'o meru umere onye kwaru ẹnya. Kẹ l'ụnwu eliphe ka ọkwa ẹnya l'iphemiphe ọbule, ẹphe l'ọgbo ẹphe eme; karia ndu nọ l'iphoro kẹ Nchileke.”


\par }{\PP \VS{9}Jisọsu asụkwaphu: “L'ọo ya bụ iphe ya ekfuru unu: t'unu gude ẹku kẹ mgboko-a shitaru onwunu ọ̀nyà; k'ọphu bụ teke ẹku ọbu gvụleruphu; e duru unu lashia l'ufu, ẹ-ta byadụ bya echihu echihu.


\par }{\PP \VS{10}“Onye e gude ire iya ẹka l'iphe ha nwanshị bẹ ee-gudekwaphu ire iya ẹka l'iphe ha nshinu. Onye ẹ-te dobedu ẹka ndoo l'iphe ha nwanshị te edobekwa ẹka ndoo l'iphe ha nshinu.

\VS{11}Ọo ya bụ; ọ -bụru l'ẹ t'e gudedu ire unu ẹka l'ẹku kẹ mgboko-a; ?nanụ ẹge ee-shi gude ire unu ẹka l'ẹku ọphu bụ ọkpobe ẹku?

\VS{12}Tẹmanu; ọ -bụru l'ẹ t'e egudedu ire unu ẹka l'iphe onye ọdo; ?bụ onye a-nụ unu iphe ọphu a-bụru nk'unu.


\par }{\PP \VS{13}“Ẹ tọ dụdu nwozi, a-chịta nnajiufu labụ ejeru ozi l'ugbo lanụ; t'ẹ b'ọ kpọ onye lanụ ashị; yeru onye ọphu obu; ọdo bụ l'o yeru ẹhu l'ozi k'onye lanụ; l'apa ozi k'onye ọphu ẹka lanụ. Unu te etsoghekwa ụzo kẹ Nchileke; l'achịkwaphu nta okpoga.”


\par }{\SH Jisọsu ezi iphe bụ \newline  uche-obu Nchileke
\par }
{\R (Mát 11:12-13; 5:31-32; Mak 10:11-12)

\par }{\PP \VS{14}Ndu Fárisii atụko iphe ono l'ọ ha nụkota; bya awata ọturu Jisọsu mgbọnu; okfu l'ẹphe yenukaru okpoga ẹnya.

\VS{15}Yọ sụ ẹphe: “Ọ bụ unubẹdua eme onwunu ndu doberu ẹka ndoo l'ifu ndiphe; ọbu lẹ Nchileke marua obu unu; kẹ l'iphe madzụ rịru l'ọ bụ iphe-ọma gbe bụru ẹjo iphe l'ẹnya Nchileke.


\par }{\PP \VS{16}“Ekemu, shi l'ẹka Mósisu; mẹ okfu ndu nkfuchiru Nchileke nọkwaa jeye teke Jọnu Baputizimu byaru. Keshinu ono b'a dụberu ozi ozi-ọma kẹ ẹke Nchileke bụ eze; onyenọnu adzọlahaa ụzo abahụ iya.

\VS{17}Obenu l'ọ kakwa ntse tẹ igwe mẹ alị gvụ; malẹ t'akpụru okfu ekemu ono nanụ bụru iphe mmakanụ.


\par }{\PP \VS{18}“Onye chịfuru nyee ya; je alụa nwanyi ọdo; bụkwa ogori bẹ oori. Onye lụkwanuru nwanyi, nji iya chịfuru achịfu erikwaphu ogori.”


\par }{\SH Oke amadụ yẹle Lázarọsu
\par }
{\PP \VS{19}“O nweru oke amadụ lanụ, eyeje ẹgiri uwe, ere ire mkpụrumkpuru. Ẹge ono bẹ ọonoduje eri ọva ọva mbọku-mbọku.

\VS{20}Yo nwekwaruphu onye ụkpa, ọnya aba, ẹpha iya bụ Lázarọsu. Lázarọsu ono agwọjeru l'ọnu nggamgbo oke amadụ ono.

\VS{21}Yọo dụje iya t'a sụ l'a nụru iya nụ ẹviriva nri, eshije l'okpokoro nri oke amadụ ono adashị teke oke amadụ ono eri nri. Ọphu ka nụ bụ lẹ nkụta awụjeru bya iya ọmicha ọnya ono.


\par }{\PP \VS{22}“A nọnyaa; onye ụkpa ono anwụhu; ụnwu ojozi-imigwe ekuta iya je edonyabe Ébirihamu l'imigwe. Oke amadụ ono abya anwụhukwaphu; e lia ya.

\VS{23}Yọ nọdu l'alị-maa ẹke ọ nọ l'iphe-ẹhuka; palia ẹnya; phụa Ébirihamu l'ote-ẹnya; phụkwaaphu Lázarọsu ẹke ọ nọnyabe Ébirihamu.

\VS{24}Yọ rashịa: ‘Nna iya Ébirihamu; tẹ imiko iya dụ ngu rụ! Zinua Lázarọsu t'ọ tsẹeru mkpụshi-ẹka lẹ mini; bya edenyi iya l'ire t'o gua ya egugu; lẹ ya ejekwa oke iphe-ẹhuka l'ọku-wa.’


\par }{\PP \VS{25}“Obenu lẹ Ébirihamu sụru iya: ‘Nyatakwa lẹ teke i shi nọdu lẹ mgboko b'ị natakọtaru iphe-ọma nke ngu; ẹge ono bẹ Lázarọsu natakọtaru iphe-ẹhuka teke ono. Nta-a bẹ ẹhu dụwa iya agu; nggụbedua anọdukwanu l'oke iphe-ẹhuka.

\VS{26}A gụfukpoonu ono b'o nweru ògè, ha nshinu, nọ-buharu ayi l'unu; t'ẹ b'ọ dụ onye shi l'ibyiya ọwaa a-bya ẹke unu nọ; tọo dụ onye shi ẹke unu nọ, a-daghanụ byakfuta ayi.’

\VS{27}Nwoke ono asụ iya: ‘L'ọ dụ mma.’ Wo iya: ‘Keshinu ọphu ọ dụ ẹge ono; byiko Nna; zinua Lázarọsu kẹ nna iya

\VS{28}l'unwunne iya dụkwa ise l'ẹke ono. T'o je anmaaru ẹphe ọkwa t'ẹphe ba abyakfutabua ya l'ẹke-a, ya ejenwu ẹhu ẹge-a.’


\par }{\PP \VS{29}“Ébirihamu asụ iya: ‘Unwunne ngu phẹ nwewaru ẹkwo Mósisu; mẹ l'ẹkwo ndu nkfuchiru Nchileke; t'ẹphe nụjee iphe ndu onanu ekfuru ẹphe.’


\par }{\PP \VS{30}“Yọ sụ iya: ‘Wawa Ébirihamu nna; ọ -bụru lẹ madzụ shi l'alị-maa gbeshi jekfu ẹphe; bẹ ẹphe a-kabẹkwaa taa onwẹphe ụta.’


\par }{\PP \VS{31}“Ébirihamu asụ iya: ‘Ẹphe -anụdu okfu Mósisu; ẹphe ta nụ kẹ ndu nkfuchiru Nchileke; ọ kwaphu ẹge ono bẹ ẹphe te ekwetadu; m'o -ruhuru; o nweru onye shi l'ọnwu teta nọdu ndzụ.’ ”




\par }\Chap{17}{\SH Ọkwa k'ome iphe dụ ẹji
\par }
{\R (Mát 18:6-7, 21-22; Mak 9:42)

\par }{\PP \VerseOne{1}Jisọsu asụ ndu etsoje ụzo iya: “O doru ẹnya l'o nwetsuaru iphe e-mekochaa mee tẹ madzụ shiswee ụzo kẹ Nchileke. Obenu; nshọo onye ọphu oo-shi l'ẹka!

\VS{2}Ọ gẹga karu onye ono mma l'a pataru o-ji-l'ẹka mkpuma, ha nshinu; nmaa ya l'olu; je enwuru iya ye l'eze ẹnyimu; ma l'ome t'onye lanụ l'ẹgirima-a shiswee ụzo ono.

\VS{3}Unu kwabẹru onwunu ẹnya!

\par }{\PP “Teke ọ bụ lẹ nwanna ngu mesweru ngu; kfuru iya ẹya. Teke bụ l'ọ taru onwiya ụta iphe dụ ẹji, o meru; gụaru iya nvụ.

\VS{4}Teke bụ l'o mesweru ngu ugbo ẹsaa ujiku lanụ; byakfutakota ngu ugbo ẹsaa ono bya asụ ngu lẹ ya tawaru onwiya ụta iya; ghawa umere; gụkotakwaru iya nvụ.”


\par }{\SH Ekweta
\par }
{\PP \VS{5}Ndu ishi-ozi asụ Nnajiufu: “Nna; menua tẹ ekwekwe ẹphe kafụa oshihu ike!”


\par }{\PP \VS{6}Nnajiufu asụ ẹphe: “Ndẹge ọ bụru l'ekwekwe, unu kweru kẹ Nchileke habekpoonu l'ọ bụ nwa ịrikirikwekwe akpụru mọsutadu lanụ mẹ unu adụjekwaa ike sụ m'ọo eze oshi sịkamayinu-wa: ‘Fọfu l'ukfu; je adzabẹ onwongu l'echi eze ẹnyimu!’ Yo mee ya.”


\par }{\SH Iphe gbaru nwozi l'ememe
\par }
{\PP \VS{7}“T'a sụkwaru l'onye lanụ l'unu ha bẹ nweru nwozi lanụ, akọru iya ọkori l'ẹgu; m'ọ kwanu l'oocheru iya atụru. Teke bụ lẹ nwozi ono shi l'ẹgu lata; ?ịi-sụ iya t'ọ byalẹkwaa nta-a bya adụgaru anọdu ria nri.

\VS{8}?Iphe ii-gbechia kfuaru iya ta bụdu t'o shiaru ngu nri-ẹnyashi ẹgwegwa; yo je eyee uwe iya; pafụtaru ngu nri t'i riodu; tẹmanu yo ride nk'iya.

\VS{9}?Oo-tu nwozi ono ẹpha ẹge ono, o jeru ozi ono, o ziru iya ono tọo.

\VS{10}Ọ kwaphụ ẹge ono bẹ unu dụ. Unu -meebelephu iphe e ziru unu; unu asụ: ‘L'unu bụ ndu ozi, ẹ-ta gbadu k'otu ẹpha; l'ọ bụ iphe gbaru unu l'ememe bẹ unu meru.’ ”


\par }{\SH Jisọsu eme ụmadzu iri, bụ \newline  ndu ẹhu-labụ t'ẹphe kọrohu
\par }
{\PP \VS{11}Lẹ Jisọsu ejelephu l'esu-ụzo, e shi eje Jerúsalemu bẹ ooswetalephu mgbaku Samériya mẹ Gálili.

\VS{12}Yọ bahụlephu l'ọma mkpụkpu lanụ; ụmadzu iri, ẹhu-labụ eme awukfutashia ya;

\VS{13}nọduru ote-ẹnya; kpọlahaa mkpu asụje: “Jisọsu; Nnajiufu; phụaruru ẹphe imiko-o!”


\par }{\PP \VS{14}Jisọsu aphụa ẹphe bya asụ ẹphe: “T'ẹphe je tẹ ndu achịjeru Nchileke ẹja gbuedu ẹphe igo!”

\par }{\PP Ẹphe awụru tụgbua; ẹhu-labụ ono agvụkota ẹphe l'ẹhu; ẹphe adụwaphu mma.

\VS{15}Onye lanụ aphụlephu lẹ ya dụwa mma; ghakọbe lashia azụ; l'atụ okokooko; aja Nchileke ajaja.

\VS{16}Yọ bya erua ẹke Jisọsu nọ; bụru l'alị pẹe l'iku ọkpa Jisọsu; kpube ifu l'alị; etu Jisọsu ẹpha. Onye lanụ ono bụ onye Samériya.

\VS{17}Jisọsu asụ: “?Tọ bụdunua ụmadzu iri b'e meru t'ẹphe dụ mma? ?Nanụhunu ụmadzu tete ọphu?

\VS{18}?Tọ dụhedu onye ọdo, o ruru l'ẹhu kẹ t'ọ bya ekele Nchileke ekele; gbahalẹphu nwoke-wa, shiru alị ọdo-wa?”

\VS{19}Yọ sụ nwoke ono: “Gbeshi jeshia iphe iije; l'ekwekwe, i kweru kẹ Nchileke mewaru t'ẹhu dụ ngu mma.”


\par }{\SH Nchileke abyaakwa ọbu eze
\par }
{\R (Mát 24:23-28, 37-41)

\par }{\PP \VS{20}Ndu Fárisii ajị Jisọsu: “?Bụhunu teke ole bẹ Nchileke e-koshihunu lẹ ya bụ eze ọbu?” Yọ sụ ẹphe: “L'ẹ t'o nwekwa ahụma, e-meodu t'e gude maru lẹ Nchileke abyawa ọburu eze ọbu.

\VS{21}Ọphu tọ dụkwa onye a-sụ: ‘Lekwa iya ndọ l'ẹke-a; ọdo bụ l'ọo ya ndọphu;’ kẹle Nchileke bụakwa eze l'obu unu nta-a.”


\par }{\PP \VS{22}Yọ sụ ndu etsoje ụzo iya: “L'ụboku nọphu abya teke ọo-dụje unu t'a sụ l'unu nọkpooru nụ ujiku lanụ l'ẹke Abụbu-Ndiphe bụ eze; ọbu; mgbẹ unu ta anọdu iya.

\VS{23}O nweru ndu a-sụ unu: ‘Unu lekwa iya l'ẹkaphu; m'ọ kwanu t'unu lekwa iya l'ẹke-a!’ Unu be ejekwa; unu te etso ẹphe.

\VS{24}L'ọ kwa ẹge ebemu-igwe echije taa l'akpamigwe; shi l'ẹka iya ọwaa lọjaa jeye l'ẹka iya ọphu; bụ ẹge Abụbu-Ndiphe e-me mbọku ọo-bya.

\VS{25}Obenu l'o jefutajeodu iphe-ẹhuka nshinu; ọgbo nta-a ajịka iya.

\VS{26}Ọ bụ ẹge ọ dụ l'oge kẹ Nówa phụ; bụ ẹge ọo-dụ teke Abụbu-Ndiphe a-bya.

\VS{27}Teke ono bẹ ẹphe nọ l'eri; l'angụ; aluphe nwanyi; ekephe nwanyi nji jeye mbọku, Nówa phẹ bahụru l'eze ụgbo, ọ kụru. Eze utso abya bya agbaa; mini erigbushikota ndu ọphu l'ẹphe ha.

\VS{28}Ẹge ono b'ọ dụkwaphu l'oge kẹ Lọ́tu. Ẹphe shi eri; l'angụ; agba nghọ; akọ iphe l'alị; akpụshi ụlo.

\VS{29}Yo be mbọku, Lọ́tu lụfuru lẹ Sódomu; ọku nshị-egbe eshi l'igwe; chịa gbaragbara l'ọ bụ mini; bya ekegbushikota ẹphe l'ẹphe ha.

\VS{30}Ẹge ono bẹ ọo-dụ mbọku, Abụbu-Ndiphe e-he kfụlangu.


\par }{\PP \VS{31}“T'onye nọ l'ọkpoku; iphe iya anọdu l'ime ụlo be ejekwa iya egwota. T'onye nọ l'ẹgu be ejehekwa ọla azụ l'ufu.

\VS{32}Nyatakwa iphe meru nyee Lọ́tu.

\VS{33}Iphe bụ onye achọ tẹ ndzụ iya bụru iya uru-erita lẹ mgboko-a; e-tufakwa ọgbodo ndzụ iya. Obenu l'iphe bụ onye tufakwanuru ndzụ iya lẹ mgboko-a; e-nweru ndzụ gbururu jeye.”

\VS{34}Jisọsu asụkwaphu ẹphe: “Tẹ ya karu unu: l'ẹnyashi mbọku ono bẹ ụmadzu ẹbo a-zẹ l'oshi-azẹe lanụ; a dzụchata onye lanụ; haa onye ọphu.

\VS{35}Ụnwanyi labụ a-nọdu atsụ nri; a dzụchata onye lanụ; onye ọphu akwaa.

\VS{36}Ụmadzu labụ a-nọdu l'ẹgu; a dzụchata onye lanụ; onye ọphu akwaa.”


\par }{\PP \VS{37}Ndu etsoje ụzo iya ajị iya: “Nnajiufu; ?bụ l'egbe awe bẹ iphe ono e-me?”

\par }{\PP Yọ sụ ẹphe: “L'ọ kwa ẹke odzu daburu bẹ udele edzukobeje.”




\par }\Chap{18}{\SH Ẹtu nwanyi, maa tọfuru; mẹ onye ikpe
\par }
{\PP \VerseOne{1}Jisọsu abya anmaaru ẹphe ẹtu, o gude ekoshi ẹphe t'ẹphe kfuje nụ Nchileke; t'ẹphe ba asụje l'ike ekfukfu iya gvụwaru ẹphe.

\VS{2}Yọ sụ ẹphe: “Lẹ mkpụkpu lanụ b'o nweru onye ikpe, bu iya nụ. Onye ikpe ono ta atsụdu Nchileke egvu; tọ dụ iphe ọ gụberu madzụ.

\VS{3}O nwekwaruphu nwanyi lanụ, nji iya ta nọhedu, bu lẹ mkpụkpu ono. Tekenteke bẹ nwanyi ono abyakfutaje onye ikpe ono l'arọ iya: ‘Byiko; t'o kpefunu iya l'ẹka onye okfu adaru yẹe ya.’

\VS{4}Onye ikpe ono ajịkanyaa; jịkanyaa; bya arịa; sụ: ‘L'a marua lẹ ya ta atsụdu Nchileke egvu; to nwe onye ya gụberu iphe.

\VS{5}Obenu lẹ nwanyi-a kfuchishinukawaru iya nchị. Ya e-kperu iphe iya nụ iya; ọdumeka b'ọ -byaphenyaa bẹ ọo-byaru njọrehu nụ iya.’ ”


\par }{\PP \VS{6}Tọ dụ iya bụ; Nnajiufu asụ: “?Unu nụwaru iphe ẹjo onye ikpe ono kfuru?

\VS{7}?Unu tubesu lẹ Nchileke ta akadụru okpefu ndu ọ fọtaru afọta ẹgwegwa; mbụ ndu anọduje araku iya: eswe l'ẹnyashi? ?Oo-gbe bya anọo anọno oyeru ẹphe ẹka tọo?

\VS{8}Wawakwa. Tẹ ya karu unu; l'oo-kpefukwa ẹphe ẹgwegwa. Obenu; Abụbu-Ndiphe -byalẹphu; ?ọ phụa ndu e-kwe nọdu iya l'ẹka lẹ mgboko-a?”


\par }{\SH Ẹtu onye Fárisii; \newline  mẹ onye akịriko
\par }
{\PP \VS{9}Jisọsu abya anmaaru ndu tubesu l'ẹphe doberu ẹka ndoo; l'akpọ ndu ọdo ẹbo-ẹbo l'afụ ẹtu-wa; sụ ẹphe:

\VS{10}“L'o nweru ụmadzu labụ, bahụru l'eze-ụlo Nchileke je okfuru nụ Nchileke. Onye lanụ bụ onye Fárisii; onye ọphu abụru onye ana akịriko.

\VS{11}Onye Fárisii ono egbeshi je akwẹgeru; bya ekfuru nụ Nchileke; sụ iya: ‘Nchileke; ya etu ngu ẹpha lẹ ya te emedu ẹjo iphe l'ọ bụ ndu ọdo; mbụ-a; l'ọ bụ ẹge nwoke-wa, bụ onye ana akịriko-wa emeje. Kẹle ya te ezidu iphura; ya te emegbu madzụ emegbu; ya te eme kẹ nwanyi.

\VS{12}Ya aswịje aswịswi abalị ẹbo l'idzu; ekfu anụ Nchileke. Iphe, bụ iphe ya dzutaru edzuta l'ọ ha bẹ ya ekeje ụzo iri; woru ụzo lanụ nụ Nchileke.’


\par }{\PP \VS{13}“Onye onanu, bụ onye akịriko ono ejeru je evudo ote-ẹnya; tọ palikpoduanu ifu apali; gbahaa l'ọ kụberu ẹka l'olu;\FTNT{*}{{\FR 18:13 }{\FR{18:13
}}{\FT{Iphe a kwata dee l'ẹkwo Giríku; l'ẹke-a kwa lẹ nwoke ono tsuru ẹka l'ọkpoma. L'ome-l'alị ndu Ju bụ ẹka bẹ madzụ etsuje l'ọkpoma gude koshi l'iphe ruru iya l'ẹhu.}}} sụ: ‘Nchileke; tẹ imiko yẹbe onye eme ẹjo iphe dụ ngu rụ.’ ”

\VS{14}Jisọsu asụ ẹphe: “Tẹ ya karu unu: onye onanu, bụ onye ana akịriko ono byakwa bya ala nk'iya; Nchileke agụwa iya nụ l'onye doberu ẹka ndoo; haa onye ọphu; kẹ l'iphe bụ onye ewoli onwiya eli bẹ ee-wozita alị; onye wozitakwanuru onwiya alị bẹ ee-woli eli.”


\par }{\SH Jisọsu agọru ụnwegirima ọnu
\par }
{\R (Mát 19:13-15; Mak 10:13-16)

\par }{\PP \VS{15}A haru dutalahaaru Jisọsu ẹgirima nshịi t'o byigbaa ẹphe ẹka; ndu etsoje ụzo iya aphụa ya; baaru ndu ono, edutaru iya ẹgirima ono mba.

\VS{16}Ya ndono; Jisọsu abya ekua ẹphe; sụ ẹphe: “Unu haa ẹgirima t'ẹphe bakfuta iya. Unu ba anashịshi ẹphe anashị; l'ọ kwa ndu dụ ẹge ono bẹ ẹke Nchileke bụ eze bụ nk'ẹphe.

\VS{17}Kamẹnu; tẹ ya karu unu: l'iphe bụ onye ẹ-te gudedu obu, dụ l'ọ bụ k'ụnwegirima kweta l'ọo Nchileke bụ eze iya; ta abahụkwa l'ẹke Nchileke bụ eze.”


\par }{\SH Nwata okoro, nweru iphe
\par }
{\R (Mát 19:16-30; Mak 10:17-31)

\par }{\PP \VS{18}Yo nweru onye ishi ndu Ju, jịru Jisọsu; sụ iya: “O-zi-iphe; nwoke, dụeberu mma! ?Bụ ngụnu bẹ ya e-me tẹ ya nweru ndzụ gbururu jeye?”


\par }{\PP \VS{19}Jisọsu asụ iya: “?Nanụ ẹge ọ dụ bẹ iiku iya onye dụeberu mma? Ẹ to nwekwa onye ọdo, bụ onye dugeru mma; a gụfu Nchileke nwẹnkinyi iya.

\VS{20}?Ọ kwa l'ị mawaru ekemu-wa: ‘Be erikwa ogori; be egbukwa madzụ; be ezikwa iphura; ba adzụkwa ẹjo-ire; kwabẹru nne lẹ nna ngu ugvu.’ ”


\par }{\PP \VS{21}Nwoke ono asụ iya: “Lẹ keshinu ya bụ nwata bẹ ya shi kwabẹtaru iphemiphe ọbule ono ẹnya; ọphu 'ọ dụkwa ọphu ya mebyijeru.”


\par }{\PP \VS{22}Jisọsu anụlephu iphe o kfuru; sụ iya: “Iphe lanụ bẹ phọdufuaru ngu l'ememe: bụ iya bụ t'i je je erekota iphe i nweru l'ọ ha; chịta okpoga iya keeru ndu ụkpa. Ọo ya bụ; nggu enweru ọkpobe iphe l'imigwe. I -meebe ẹge ono; nggu abya etsoru iya.”

\VS{23}Nwoke ono anụlephu iphe ono; ẹhu adaa ya kọo; ẹke o nweshikwanuru iphe ike.


\par }{\PP \VS{24}Jisọsu elenyaa ya; sụ iya: “Iphe ọ dụkwanu l'ọo ẹhuka tẹ ndu nweru iphe bahụ l'ẹke Nchileke bụ eze!

\VS{25}Ọ kakwa ntse t'e wota ịnya; pyoo l'ẹnya ngga; karia t'onye nweru iphe bahụ l'ẹke Nchileke bụ eze!”
 

\par }{\PP \VS{26}Ndu nụru iya nụ ajị: “?Bụhunu onye bẹ aa-dzọfuta; m'ọ -dụ ẹge ono?”


\par }{\PP \VS{27}Jisọsu asụ ẹphe: “L'iphe kpọru madzụ l'ememe bẹ dụkwa Nchileke ntse ememe.”


\par }{\PP \VS{28}Pyita asụ Iya: “Lewaru ẹphebedua, haru ufu ẹphe; bya etsoru ngu-a.”


\par }{\PP \VS{29}Yọ sụ ẹphe: “Kamẹnu; tẹ ya karu unu: l'ẹ t'ọ dụkwa onye gude kẹ ẹke Nchileke bụ eze; haa ụlo iya; haa nyee ya; haa nwunne iya; haa ndu mụru iya nụ; haa ụnwu iya,

\VS{30}Nchileke ta akfụru ụgwo iya nkfungo nta-a; yo nweru ndzụ gbururu jeye l'ọgbo ọphu abya nụ.”


\par }{\SH K'ugbo ẹto, Jisọsu ekfu k'anwụhu iya
\par }
{\R (Mát 20:17-19; Mak 10:32-34)

\par }{\PP \VS{31}Jisọsu abya eduta ụmadzu iri l'ẹbo ono; sụ ẹphe: “Unu lekwa l'ẹphe ejeekwa Jerúsalemu. Iphemiphe ọbule, ndu nkfuchiru Nchileke deru lẹ kẹ Abụbu-Ndiphe bẹ e-rekotakwa l'ọ ha!

\VS{32}Lẹ aa-kpụru iya ye ndu ẹ-ta madụ Nchileke l'ẹka; ẹphe ajaa ya ewena; mee ya iphe-iphere; vụa ya ọnu-mini.

\VS{33}Ẹphe e-chi iya ẹchachi; bya eworu iya gbua. Ọ -nọo abalị ẹbo; kẹ ẹto; yo shi l'ọnwu teta bya anọdu ndzụ ọdo.”


\par }{\PP \VS{34}Tọ dụ iphe ono m'ọo nanụ, doru ndu etsoje ụzo iya ẹnya; okfu ono atụko gbachia ẹphe ẹnya; kẹ l'e meru t'ẹphe ba ma iphe o kfuru.


\par }{\SH Jisọsu agwọ onye ìshì, arọ arọ
\par }
{\R (Mát 20:29-34; Mak 10:46-52)

\par }{\PP \VS{35}Jisọsu erudelephu Jériko; yo nweru nwoke, atsụ ìshì, nọ l'iku esu-ụzo arọ arọ.

\VS{36}Yọ nụa igidi ndu awuswe nụ; jịlahaa iphe ada nụ.


\par }{\PP \VS{37}Ẹphe asụ iya l'ọ kwa Jisọsu, onye Názarẹtu l'eswe.


\par }{\PP \VS{38}Yọ rangarahu: “Jisọsu Nwatibe Dévidi; phụaru iya rụ imiko!”


\par }{\PP \VS{39}Ndu nọ l'ụzo ifu abaaru iya mba; sụ iya t'ọ daa nwanshị. Yọ ka l'iya-a ọrashi ike: “Nwatibe Dévidi; phụaru iya rụ imiko!”


\par }{\PP \VS{40}Jisọsu abya evudo; zia t'e dutaru iya ẹya. Yọ rutalephu ntse; Jisọsu ajị iya:

\VS{41}“?Bụ ngụnu bẹ dụ ngu tẹ ya meeru ngu?”

\par }{\PP Yọ sụ iya: “Nnajiufu; ọ bụ tẹ ya phụa ụzo-o.”


\par }{\PP \VS{42}Jisọsu asụ iya: “Wata ọphu ụzo ọbu; l'ekwekwe, i kweru kẹ Nchileke mewaru ngu t'ị dụ mma.”


\par }{\PP \VS{43}Teke onophu; yọ watawaphu ọphu ụzo; bya etsoru Jisọsu phẹ aja Nchileke ajaja. Iphe bụ onye phụru iya nụ; yọ jaa Nchileke ajaja.




\par }\Chap{19}{\SH Jisọsu yẹle Zakíyọsu
\par }
{\PP \VerseOne{1}Jisọsu abya abata Jériko; swelahaa ya esweswe.

\VS{2}Yo nweru nwoke, aza Zakíyọsu, bụ iya bụ onye ishi ndu akịriko. Yo nwekwanuru iphe nshinu.

\VS{3}Zakíyọsu-wa shihawa achọ ẹge ya e-me maru onye bụ Jisọsu. Obenu lẹ mkpa, aakpa l'ẹke ono te kwedu t'ọ kpata ụzo; okfu l'ọ ha mkpụrukpu.

\VS{4}Tọ dụ iya bụ; yo vuru ụzo gbachia je enyihu eli oshi sikamo; je anọdu tẹ ya phụ Jisọsu; okfu lẹ Jisọsu e-shi ẹke ono swee.

\VS{5}Jisọsu abyarutalephu ẹke ono; bya apalia ẹnya; phụa ya; bya eku iya: “Zakíyọsu; nyizita ẹgwegwa; l'ọo ụlo ngu bẹ ya nọfutaje ntanụ.”


\par }{\PP \VS{6}Yo nyifutakebewaphu; gude ẹhu-ọtso-ẹna dubata Jisọsu l'ufu iya.

\VS{7}Ẹhu eghulahaa iphe, bụ ndu phụru iya nụ eghughu; ẹphe ekfulahaa; sụ: “Nenu; nwoke-wa abahụ jeshia t'a kwaaru iya ẹbyee lẹ kẹ nwoke-wa, megburu onwiya l'ẹjo iphe-a.”


\par }{\PP \VS{8}Zakíyọsu egbeshi bya asụ Nnajiufu: “Nnajiufu; iphe, bụ iphe ya nweru enweru bẹ ya e-ke ụzo ẹbo; nụ ndu ụkpa ụzo lanụ. Ọ -bụru l'o nweru onye ya rijeru nriru; ya akfụ-ghachi iya onye ọbu iphe ha l'ọ bụ iphe ya riru iya ugbo ẹno.”


\par }{\PP \VS{9}Jisọsu asụ iya: “Ntanụ ọwaa b'a dzọfutaru ndu ufu-wa; keshinu nwoke-wa l'onwiya bụkwaphu nwatibe Ébirihamu.

\VS{10}Lẹ yẹbe Abụbu-Ndiphe kwa ndu phuhuru ephuhu bẹ ya chọru bya; k'ọphu ya a-dzọta ẹphe.”


\par }{\SH Ẹtu, eegude ndu e yeru \newline  iphe l'ẹka anma
\par }
{\R (Mát 25:14-30)

\par }{\PP \VS{11}Ẹphe anụnyalephu iphe ono, ookfushi ono; yọ wataru ẹphe ọnmaru ẹtu; okfu l'ọ nọ-wa Jerúsalemu ntse; ọdo bụ l'ẹphe shi tubesu lẹ Nchileke abyakebewa okoshi lẹ ya bụ eze.

\VS{12}Ya ndono; yọ sụ ẹphe: “L'o nweru nwoke, shi l'eri ndu eze. Nwoke ono ejee ọha ọbu, teru ẹnya; t'e chia ya eze; tẹmanu yọ lata.

\VS{13}Yọ bya ekua ndu ejeru iya ozi ụmadzu iri; keeru ẹphe pọngu iri; sụ ẹphe: ‘Unu gude iya gbaa nghọ jeye tẹ ya lata.’

\VS{14}Ọle nwoke ono dụ ndu alị iya ashị. Ephe eyefu ndu ozi t'ẹphe tso nwoke ono azụ azụ je asụ l'ẹ t'ọ dụdu ẹphe mma t'ọ bụru nwoke ono a-bụru ẹphe eze.


\par }{\PP \VS{15}“E chibegelephu nwoke ono eze ono; yọ lata bya ezia t'e kuaru iya ndu ono, ejeru iya ozi, ọ nụtsuaru okpoga ono; tẹ ya maru iphe ẹphe ritatsuaru lẹ nghọ ẹphe ọbu.

\VS{16}Onye k'ọdungu abya evudo iya l'ifu; sụ iya: ‘Nna; pọngu olu ngu ono tukobekwaru onwiya pọngu iri ọdo.’

\VS{17}Yọ sụ iya: ‘I meru ọhuma; ị bụ nwoke. Keshinu i yeru ẹhu l'iphe ha nwanshị bẹ ya yewaru ngu mkpụkpu iri l'ẹka t'ị bụru onye ishi ẹphe.’

\VS{18}Onye k'ẹbo abya asụ iya: ‘Nna; pọngu olu ngu ono tukobekwaru onwiya pọngu ise ọdo.’

\VS{19}Onye eze ono asụ iya: ‘Ọ kwaphu mkpụkpu ise bẹ ịi-bụru ishi ẹphe.’


\par }{\PP \VS{20}“Onye ọdo abya asụ iya: ‘Nna; ọwaa pọngu olu ngu. Ya wolekwaru iya phụ kechia lẹ nwa mpete ẹkwa;

\VS{21}okfu lẹ ya atsụ ngu egvu l'ị dụnukaru ẹhuka. Iiwotaje iphe ẹ ti dobedu; l'akpatajẹ iphe ẹ ti mebedu.’

\VS{22}Onye eze ono asụ iya: ‘Ị phụa nggụbe iphe ono, ẹjo ọkpoma egbu egbugbu ono! Okfu-ọnu ngu bẹ ya e-gude nma ngu ikpe. Ọ -bụru l'ị maru lẹ ya dụ ẹhuka; l'ewotaje iphe ya ẹ-te dobedu; l'akpatajẹ iphe ya ẹ-te mebedu;

\VS{23}?bụ ngụnu meru iphe ẹ ti yeduru iya okpoga iya l'ụlo-okpoga; k'ọphu bụ: ẹge-a, ya larụ-wa mẹ ya eje ewota iya nụ yẹle ọ-mụru-nwa, tso iya nụ.’


\par }{\PP \VS{24}“Yọ bya asụ ndu vudo l'ẹke ono: ‘Unu nata iya okpoga ono; woru nụ onye ọphu nweru pọngu iri phụ.’

\VS{25}Ẹphe asụ iya: ‘Ii-nhi; ?bụchia yẹbedua, nweru pọngu iri?’

\VS{26}Yọ sụ ẹphe: ‘Te ya karu unu: onye nweru nụ bẹ Nchileke a-nụfua ọphu ka nshinu; onye ẹ-te nwedu nụ bẹ ee-gbe natafụa nụ nwiya ọphu o nweru enweru ọbu.

\VS{27}A bya lẹ ndu okfu iya-a, bụ ndu ẹ-te kwedu l'ọo ya a-bụ eze ẹphe-wa; unu chịta ẹphe bya edobe l'ifu iya gbushikota ẹphe.’ ”


\par }{\SH Jisọsu abahụ Jerúsalemu
\par }
{\R (Mát 21:1-11; Mak 11:1-11; Jọn 12:12-19)

\par }{\PP \VS{28}Jisọsu ekfugelephu iphe ono, ookfu ono; jeshia Jerúsalemu, ooje.

\VS{29}Yọ byarutalephu ugvu, eekuje Olivu, nọ lẹ mgboro Betuféji mẹ Bétani; zia ndu etsoje ụzo iya ụmadzu ẹbo; sụ ẹphe:

\VS{30}“Unu jee lẹ mkpụkpu ono, nọ unu l'ụzo ifu ono. Unu -rulephu ọnu-ụzo, e shi abahụ mkpụkpu ono; bẹ unu a-phụa nwa nkakfụ-ịgara, e liberu elibe, madzụ te tsubua ẹnyishi. Unu tọshia ya; kpụta bya ẹke-a. 
\VS{31}Teke bụ l'o nweru onye jịru unu: ‘?Iphe kparu iphe unu atọta iya?’ unu sụ iya lẹ mkpa iya dụru Nnajiufu.”


\par }{\PP \VS{32}Ya ndono; ndu ono, e ziru ozi ono atụgbua bya erua; yọ bụleruphu ẹge ono, o kfuru iya ẹphe ono b'ọ dụ.

\VS{33}Ẹphe atọshidelephu nkakfụ-ịgara ono; ndu nwe iya nụ asụ ẹphe: “?O meru agha bẹ unu atọshi nkakfụ-ịgara ono?”


\par }{\PP \VS{34}Ẹphe asụ ẹphe: “Lẹ mkpa iya dụru Nnajiufu.”

\VS{35}Ẹphe abya akpụtaru iya Jisọsu; woru uwe ugwẹhu ẹphe wukobe iya; bya eyeru Jisọsu ẹka; yọ dụgaru l'eli iya.

\VS{36}Yọ gbachịdelephu atụgbu; ẹphe eyetatsụa uwe ugwẹhu ẹphe; tọoru iya l'esu-ụzo.


\par }{\PP \VS{37}Yo rudelephu Jerúsalemu ntse; nọdulephu lẹ mgbazita Ugvu Olivu; iphe bụ ikpetuma ndu ono, etsoje iya nụ ono etelahaa ẹswa; echi mkpu aja Nchileke ajaja kẹ eze iphe ono, o meru; ẹphe aphụkota ono.

\VS{38}Ẹphe asụ: “Onye Nchileke gọru ọnu-ọma nụ bẹ eze ono bụ; mbụ onye ono, Nnajiufu ziru t'ọ bya ono. Tẹ nchị dụ ndoo l'imigwe; t'ugvu tsoru Nchileke, bụ Ọkaribe-Kakọta-Nụ!”


\par }{\PP \VS{39}Ndu Fárisii, yị l'ikpetuma ndu ono aharu sụ Jisọsu: “O-zi-iphe! ?T'ị gbọ-chidu ndu etsoje ụzo ngu nchị?”


\par }{\PP \VS{40}Yọ sụ ẹphe: “Tẹ ya karu unu: ndu-a -nọdu ndoo; bẹ mkpuma, nọ l'alị a-wụ-lihukwa wata ochi mkpu ono l'onwiya.”


\par }{\SH Jisọsu ara ẹkwa Jerúsalemu
\par }
{\PP \VS{41}Jisọsu erudelephu Jerúsalemu; palia ẹnya; lee ya; ralahaa ẹkwa; sụ:

\VS{42}“Nggụbe Jerúsalemu; ndẹge ị makpọkwanuaru iphe e-me tẹ nchị dụ ngu ndo; obenu lẹ nta-a b'e domiwaru iya t'ẹnya ngu ba phụ iya.

\VS{43}L'ujiku lanụ bẹ ndu ọhogu ngu a-fụru ngu; gvua ògè nọ-phe ngu mgburumgburu; nọ-chia ngu ụzo nri; shi ẹkemeke ọbule ripyabe ngu;

\VS{44}gbupyata nggu l'ụnwu ngu kpakparakpa. Ẹ to nwekwa m'ọ bụ mkpuma lanụ, ẹphe a-ha t'ọ kpọ-kfuru l'eli ibe iya; okfu l'ẹ tị madu teke a byaru ngu adzọfuta.”


\par }{\SH Jisọsu achịshi ndu nghọ \newline  l'eze-ụlo Nchileke
\par }
{\R (Mát 21:12-17; Mak 11:15-19; Jọn 2:13-22)

\par }{\PP \VS{45}Jisọsu abya abahụ l'eze-ụlo Nchileke; wata ọchishi ndu ere iphe.

\VS{46}Yọ sụ ẹphe: “E deru l'ẹkwo lẹ Nchileke sụru: ‘Ụlo iya a-bụru ụlo, aa-nọduje ekfu anụ iya;’ unu egbe bya eworu iya mewanu ụlo, ndu iphura edomije onwẹphe.”


\par }{\PP \VS{47}Yọ wata ọno l'eze-ụlo Nchileke ono; ezi iphe mbọku-mbọku. Ndu ishi ndu achịjeru Nchileke ẹja; mẹ ndu ezije ekemu; mẹwaru ndu nweru ẹnya l'ọha ono achọlahaa ẹge ẹphe e-me gbua ya.

\VS{48}Ẹphe ta ma ẹge ẹphe e-me iya; l'ẹke onyemonye ọbule dọ-pheru iya mgburumgburu; ngabẹ nchị l'iphe ookfu.




\par }\Chap{20}{\SH Aajị Jisọsu kẹ ike, \newline  o gude eme iphe oome
\par }
{\R (Mát 21:23-27; Mak 11:27-33)

\par }{\PP \VerseOne{1}Yo be ujiku lanụ lẹ Jisọsu nọ l'ezi ndu ono iphe l'eze-ụlo Nchileke; l'ara ozi-ọma ono arara; ndu ishi ndu achịjeru Nchileke ẹja; ndu ezije ekemu; mẹ ndu bụ ọgurenya awukfutashia ya;

\VS{2}bya asụ iya: “Karu ẹphe: ?bụ egbe ike ngụnu b'i gude emeebe iphe ọwaa, iime-wa? ?Bụ onye ziru ngu t'ị bya iya ememe?”


\par }{\PP \VS{3}Jisọsu asụ ẹphe: “Lẹ yẹbedua a-jịkwaphu unu ajị. Unu kaẹduru iya:

\VS{4}?Bụ onye ziru Jọnu t'ọ bya emee baputizimu: bụ Nchileke t'ọ bụ madzụ?”


\par }{\PP \VS{5}Ẹphe alaa ya edzukashi l'onwẹphe; woo: “Ẹphe -sụ l'o shi l'ẹka Nchileke bẹ ọo-sụkwa ẹphe: ‘?Ngụnu mekwanuru iphe ẹphe te kwetadu iphe o kfuru?’

\VS{6}Ẹphe -sụkwanu l'ọo madzụ ziru iya bẹ ndu ọha a-tugbushikwa ẹphe lẹ mkpuma; kẹ l'o doru ọha ẹnya lẹ Jọnu bụ onye nkfuchiru Nchileke.”

\VS{7}Ya ndono; ẹphe asụ iya l'ẹphe ta makwa onye ziru iya nụ.


\par }{\PP \VS{8}Jisọsu asụ ẹphe: “Ọ kwaphụ ẹge ono bẹ ya te ekfuduru unu onye ya dẹru íkè l'ẹka eme iphemiphe ọbule ono.”


\par }{\SH Ẹtu kẹ ndu e buru ozi
\par }
{\R (Mát 21:33-46; Mak 12:1-12)

\par }{\PP \VS{9}Yọ wata ọnmaru ndu ono ẹtu-wa; sụ ẹphe: “Lẹ nwoke lanụ kọru mgbo vayịnu; bya ebuta ndu ozi ye iya; yọ bụru iya oje ime mba ọdo ẹ-ke ọo-nọ ọdu.

\VS{10}Yo be teke aawọje akpụru vayịnu; yo zi nwozi iya t'o jekfu ndu ozi ono t'ẹphe wọo ya òkè iya nk'iya. Ẹphe egude onye ono; tsua ya iphe; gbabẹ iya ẹka ọtu; nwufu iya; yọ lashia.

\VS{11}Yọ bya ezi onye ọdo; ẹphe etsukwaa ya phụ iphe; mee ya iphe-iphere; gbabẹ iya ẹka ọtu; nwufukwa iya phụ; yọ lashia.

\VS{12}Yo zikwaphu onye k'ẹto; ẹphe etsukwaa ya phụ iphe; chịfu iya.

\VS{13}Nwoke ono, nwe mgbo vayịnu ono asụ: ‘L'ọ dụwa mma; lẹ ya mawaru iphe ya e-me nta-a. Ya e-ye nwatibe iya, ya yeru obu; l'ẹphe a-kabẹe kwabẹ nwatibe iya ono ugvu.’

\VS{14}Ndu ozi ono aphụlephu nwatibe iya ono; zụa mgbede; sụ ibe ẹphe: ‘Ọwaa bụ onye alị-a e-mekochaa bụru nk'iya teke nna iya nwụhuru. Unu bya t'ẹphe gbua ya; k'ọphu mgbo vayịnu ono a-bụru nk'ẹphe.’

\VS{15}Ẹphe achịfu iya lẹ mgbo vayịnu ono; je eworu iya gbua.

\par }{\PP “Mbụ; ?ọ dụ unu l'ọ bụ ngụnu bẹ nwoke, nwe mgbo vayịnu ono e-me ẹphe?

\VS{16}Ọo-bya egbushikota ndu ozi ono; woru mgbo vayịnu iya ye ndu ọdo l'ẹka.”

\par }{\PP Ọha ono anụtsulephu iphe ono; tụko sụ: “Tẹ njọ gbakwa ẹgbudu!”


\par }{\PP \VS{17}Yọ bya atabẹ ẹphe ẹnya; jị ẹphe: “?Bụhunu ngụnu bẹ bụ iphe ọbu, e deru l'ẹkwo okfu Nchileke; sụ:

\par }{\QB ‘Lẹ mkpuma ono,

\par }{\QB ndu akpụ ụlo jịkaru ono

\par }{\QB bụ iya mekochaaru bya abụru

\par }{\QB itso, gude ụlo ono.’


\par }{\MM \VS{18}Onye vukotaru mkpuma ono daa e-tsukwa yọgiriyogiri. Onye ọ tụpyabekwanuru bẹ oo-gwekwa egwegwe.”


\par }{\SH Ajị k'ọtu akịriko
\par }
{\R (Mát 22:15-22; Mak 12:13-17)

\par }{\PP \VS{19}Ndu ezije ekemu; mẹ ndu ishi ndu achịjeru Nchileke ẹja eselahaa t'ẹphe gude iya teke ono; kẹ l'ẹphe mawaru l'ọ bụ ẹphe b'o gude nmaa ẹtu ono; egvu ọha ono te kwe ẹphe.

\VS{20}Ẹphe awata iya oge ngge; bya ezi ndu ngge t'ẹphe meje l'ẹ̀phè bụ oswi madzụ; tụbe nvọ l'iphe o kfuru mbụ Jisọsu; k'ọphu ẹphe a-kpụru iya ye l'ẹka onye nwe ike, bụ iya bụ gọvano, shi Rómu.

\VS{21}Ẹphe ajị Jisọsu; sụ iya: “O-zi-iphe! Ẹphe maru lẹ iikfuje okfu nhamụnha; l'ezi iphe nhamụnha; ọphu 'ọ dụdu onye iileje ẹnya l'ifu; gbahaa ụzo Nchileke b'i gude ire-lanụ ezi.

\VS{22}?Tọ bụdu omebyi ekemu Nchileke mẹ ẹphe -tụjee akịriko nụ Síza, bụ eze ndu Rómu?”


\par }{\PP \VS{23}Yọ mawaruphu ụgho, nọ ẹphe l'obu; sụ ẹphe:

\VS{24}“Unu koshiedu iya nụ shịru olu lanụ.” Wo ẹphe: “?Bụ ishi onye mẹ ẹpha onye b'e deru l'okpoga-a ẹge-a?”

\par }{\PP Ẹphe asụ iya: “L'ọ bụ kẹ Síza.”


\par }{\PP \VS{25}Yọ sụ ẹphe: “Ọo ya bụ; unu woru iphe ọphu bụ kẹ Síza; nụ Síza; woru kẹ Nchileke; nụ Nchileke.”


\par }{\PP \VS{26}Ẹphe ta dụhe ike nọdu l'edzudzu ọha ono shi l'okfu-ọnu iya gude iya. Ẹge o gude kfua okfu ono adụ ẹphe biribiri. Ẹphe te kfuhe okfu ọdo.


\par }{\SH Ajị k'oshi l'ọnwu teta
\par }
{\R (Mát 22:23-33; Mak 12:18-27)

\par }{\PP \VS{27}Yo nweru ndu Sádusii, byakfutaru Jisọsu; mbụ ndu ọphu asụje l'ẹ te eshijedu l'ọnwu teta nọdu ndzụ.

\VS{28}Ẹphe abyakfutashia Jisọsu; bya asụ iya: “O-zi-iphe! Mósisu dekwaru l'ẹkwo ekemu; sụ: Teke bụ lẹ madzụ nwụhuru; tọ mụta nwa; tẹ nwunne onye ono lụpyabe nyee ya; mụtaru iya nwa.

\VS{29}Sụ iya l'o nweru unwunne ẹsaa, nọnu; kẹ ọgurenya alụnyaa nwanyi; haa ya nwụhu l'ẹ-ba mụtakwa nwa.

\VS{30}Onye kẹ ẹbo alụpyabe nwanyi ono; lụnyakwaa ya phụ; nwụhu; l'ẹ-ba mụtakwa nwa.

\VS{31}Onye k'ẹto ẹge ono kwaphu; jeye; ẹphe ẹsaa alụgbakota nwanyi lanụ ono; nwụshihukota; ẹphe ta mụtakwa nwa-a.

\VS{32}E megee; nggụbe nwanyi; nggu anwụhufu-a.

\VS{33}O -rua teke ee-shi l'ọnwu teta nọdu ndzụ; ?bụ nyee onye ole bẹ nwanyi ono a-bụ ẹge ono ẹphe shi lụkotahawa iya ono ẹphe ẹsaa?”


\par }{\PP \VS{34}Jisọsu asụ ẹphe: “L'ụnwu ọgbo nta-a alụshi nwanyi; ụnwanyi alụshi nji.

\VS{35}Ọle ndu a gụru lẹ ndu gbaru k'oshi l'ọnwu teta nọdu ndzụ bya eburu lẹ mgboko ọphu a-byanụ ta alụkwa nwanyi; ọphu nwanyi 'alụkwa nji.

\VS{36}Ẹphe ta anwụhuhedu anwụhu ọdo; kẹ l'ẹphe l'ụnwu ojozi-imigwe bụwa nanụ. Keshinu ẹphe bụwa ndu shi l'ọnwu teta nọdu ndzụ bẹ ẹphe bụakwa ụnwu Nchileke.

\VS{37}Ọ -bụru kẹ okuli ndu nwụhuru anwụhu; ẹkwo Mósisu koshiru iya l'ẹke o kfuru k'iru, ọku enwu raphuraphu. Ẹke ono bẹ Mósisu kuru Nchileke: ‘Nchileke kẹ Ébirihamu; Nchileke kẹ Áyizaku; mẹ Nchileke kẹ Jékọpu.’

\VS{38}Ọo ya bụ lẹ Nchileke ta bụdu Nchileke ndu nwụhuru anwụhu. Ọ bụ Nchileke ndu nọ ndzụ. Ishi iya bụ l'onyemonye ọbule bụkwa onye nọ ndzụ l'ẹnya Nchileke.”


\par }{\PP \VS{39}Ndu ono, ezije ekemu ono aharu sụ iya: “O-zi-iphe! I kfuru ọhuma.”

\VS{40}Iphe meru iphe ẹphe kfuru iya ẹge ono bụ l'ẹphe ta atụhedu ama ọji iya ajị ọdo.


\par }{\SH ?Kuráyisutu bụ nwatibe onye?
\par }
{\R (Mát 22:41-46; Mak 12:35-37)

\par }{\PP \VS{41}Jisọsu abya asụ ndu Fárisii ono: “?Nanụ ẹge e meru b'a sụru lẹ Kuráyisutu ọbu bụ Nwatibe Dévidi;

\VS{42}l'ẹke Dévidi l'onwiya kfukwaru l'ẹkwo Egvu Nchileke; sụ:

\par }{\Q “ ‘Lẹ Nchileke sụru Nnajiufu yẹbe Dévidi:

\par }{\QB Nọdu iya l'ẹka-ụtara;


\par }{\Q \VS{43}jeye teke ya e-me ndu ọhogu ngu

\par }{\QB t'ẹphe bụru iphe \newline  ịi-dzọpyabe l'ọkpa.’


\par }{\MM \VS{44}Tọ dụ iya bụ lẹ Dévidi kuru iya ‘Nnajiufu.’ ?Nanụhunu ẹge e meru b'ọ bụ nwatibe iya?”


\par }{\SH Ọkwa ẹhu ndu ezije ekemu
\par }
{\R (Mát 23:1-36; Mak 12:38-40)

\par }{\PP \VS{45}Jisọsu anọdu l'edzudzu ọha ono sụ ndu etsoje ụzo iya:

\VS{46}“Unu kwabẹkwaru onwunu ẹnya l'ẹke ndu ezije ekemu nọ; mbụ ndu bụ iphe adụje ẹphe mma bụ t'ẹphe kechishia onwẹphe l'uwe-nlọkpuru ẹphe; t'eekeleje ẹphe l'ọ bụ oke amadụ l'ẹke a dụ l'igwe; tẹ oshi ọphu katsụkpo mma l'ụlo-ndzuko ndu Ju bụru ẹphe a-nọduje iya; mẹ t'ọ bụru ẹphe a-nọduje l'ẹke aa-katsụkpooru ẹphe ọkwaberu ugvu l'ẹke e jeru eswe-iphe.

\VS{47}Ẹphe eripyaje ụnwanyi, maa tụfuru; gude ẹregede ekfu ogologo okfu anụ Nchileke. Ọ bụ ẹphe bẹ aa-ka ọnmashi ikpe ike.”




\par }\Chap{21}{\SH Iphe nwanyi, maa tụfuru \newline  tụru obu iya anụ Nchileke
\par }
{\R (Mak 12:41-44)

\par }{\PP \VerseOne{1}Jisọsu abya apalia ẹnya; phụ ndu nweru iphe ẹke ẹphe echegbaa okpoga ẹphe l'okpoko, eechejeru Nchileke okpoga l'eze-ụlo Nchileke.

\VS{2}Yọ phụa nwanyi ụkpa, nji iya ta nọhedu; ẹke nwanyi ono bya echee afụ labụ.

\VS{3}Jisọsu asụ ẹphe: “Kamẹnu; tẹ ya karu unu: lẹ nwanyi ụkpa-wa, nji iya ta nọhedu-wa bẹ nụwaru iphe ka kẹ ndu ọphunanu l'ẹphe ha.

\VS{4}Ishi iya abụru lẹ ndu ọphu l'ẹphe ha hatatsụaru ẹku ẹphe, tsushitsuaru etsushi ahata bya echee. Obenu lẹ nwanyi-a akpa ụkpa nshinu; ọbu l'o wokotaru iphe o gude buru bya echee.”


\par }{\SH Aa-kụkposhi eze-ụlo Nchileke
\par }
{\R (Mát 24:1-2; Mak 13:1-2)

\par }{\PP \VS{5}Yo nweru ndu kfuphenyaleruphu k'eze-ụlo Nchileke ono: ẹge e gude ẹgiri mkpuma, dụ egvu kpụmata iya; mẹ iphe a nụgbaaru Nchileke, nọ iya nụ; Jisọsu asụ ẹphe:

\VS{6}“Teke ọ bụ iphe ọwaa, unu ele ẹnya-a; o nwekwaru mbọku, ee-mekochaa kụkposhikota iphe ono akụkposhi; mbụ; ẹ tọ dụkwa m'ọ bụ mkpuma lanụ, aa-ha t'o kpọ-kfuru l'eli ibe iya.”


\par }{\SH Ọkwa iphe-ẹhuka, a-bya nụ
\par }
{\R (Mát 24:3-14; Mak 13:3-13)

\par }{\PP \VS{7}Ẹphe ajịa Jisọsu; sụ iya: “O-zi-iphe! ?Bụkpo teke ole bẹ iphe ono e-me? ?Bụ ngụnu bụ iphe ee-gude maru teke iphe ono abyawa ememe?”


\par }{\PP \VS{8}Yọ sụ ẹphe: “L'ọ bụphu t'unu kwabẹ ẹnya; t'ẹ b'o nwe onye e-duswe unu ụzo; l'o nweru igweligwe ndu a-zaru ẹpha iya bya. Onye ọphu nọnu; yọ sụ l'ọo ya bụ iya; sụkwaphu l'ọogbaakwa teke ọbu. Unu be etsokwa ẹphe.

\VS{9}Teke unu nụderu akọ ọgu; mẹ lẹ mkpaka aswọ-lihu l'ibyiya ọwaa m'ọ bụ l'ibyiya ọphu; unu ba atsụkwa egvu; kẹ l'iphe ono l'ọ ha mefutajekwa; ọbu lẹ teke ikperazụ ono ta abyalẹkwaphu lẹ burigedengu ẹge ono.”


\par }{\PP \VS{10}Yọ sụ ẹphe: “Lẹ mba e-gbeshi tso mba ibe iya ọgu; alị-eze etso alị-eze ibe iya ọgu.

\VS{11}Alị ọnma jijiji a-nọdu anma ẹge dụ egvu. Ẹjo ẹgu; mẹ oke ome-l'ẹhu a-nọdu eme l'ẹke, dụtsua iche iche. Ahụma; mẹwaru eze iphe-ọhubama ọdo a-nọdu emegbaa l'akpamigwe.

\VS{12}Obenu l'agha; tẹmanu t'iphe ono mee bẹ ẹphe e-vuoduru ụzo kpaa unu ẹhu; kpụkoo unu jee l'ụlo-ndzuko ndu Ju t'e kpee unu ikpe; tụa unu mkpọro. Aa-kpụko unu je edobe l'ifu ndu eze; mẹ l'ifu ndu gọvano l'okfu ẹka iya.

\VS{13}Ọ bụ teke ono bẹ gbaru tẹ unu koshi l'edzudzu ọha l'unu bụ ndu nk'iya.

\VS{14}Unu be ejekwa ọri-odu iphe unu e-kfu gude kpefu onwunu.

\VS{15}Ya e-me t'unu maru okfu; maru iphe; k'ọphu ndu unu l'ẹphe ese okfu ta amadụ ẹge ẹphe e-ye ọnu l'iphe unu kfuru; ọphu ẹphe 'atukputadu unu l'ẹgo.

\VS{16}Ndu mụru unu; mbụ je akpa l'unwunne unu; ndu abụbu unu; mẹ ndu ọ̀nyà unu phẹ e-deru unu ye t'e gbua. O nweru unu ndu ọphu aa-haru gbua egbugbu.

\VS{17}Onyemonye ọbule e-gude kẹ l'unu bụ ndu kẹ yẹbe Jisọsu kpọo unu ashị.

\VS{18}Obenu l'agha: ẹgbushi, nọ unu l'ishi ta aladu l'iyi; k'ọphu ọburu unubẹdua.

\VS{19}Unu tajẹkwaa nshi; l'ọ kwa ọ-ta-nshi atatajẹ ọgbodo ndzụ.”


\par }{\SH Ẹjo akpamara
\par }
{\R (Mát 24:15-21; Mak 13:14-19)

\par }{\PP \VS{20}Jisọsu asụ ẹphe: “Teke unu phụleruphu ndu sọja; ẹphe anọ-phee Jerúsalemu mgburumgburu; unu amaru l'emebyi iya dụwa ntse.

\VS{21}Ọo ya bụ tẹ ndu, nọ lẹ Judíya rebelekwaphu ọso lashia l'ugvu. Tẹ ndu ọphu nọ l'ime mkpụkpu wụfukwa; ọphu ndu ọphu nọ l'ẹgu 'ejehekwa ọlata l'ime mkpụkpu ọdo;

\VS{22}kẹ l'ono kwa teke Nchileke a-hụ̀ ndiphe àhụ̀hù; t'e shi ẹge ono t'iphe e deru l'ẹkwo okfu Nchileke rekota.

\VS{23}Nshọbukwaa ụnwanyi ọphu dụ ime; mẹ ndu ọphu he ẹgirima, angụ ẹra teke ono. Ishi iya abụru l'ẹjo iphe-ẹhuka, ẹ-ta dụdu kẹ ekfukfu a-bya l'eliphe; Nchileke egude oke ẹhu-eghughu; kpee ndu Ízurẹlu ikpe.

\VS{24}Aa-haru ẹphe gbua lẹ mma; haru ẹphe kpụa lẹ ndzụ laa iphe bụ mbakeshi. Ndu ọhodo a-dzọ Jerúsalemu pyakapyaka jeye teke oge kẹ ndu ọhodo e-dzu.”


\par }{\SH Abyabya Abụbu-Ndiphe
\par }
{\R (Mát 24:29-31; Mak 13:24-27)

\par }{\PP \VS{25}“Iphe-ọhubama a-nọdu eme l'ẹnyanwu; mẹ l'ọnwa; mẹ lẹ mkpọ-kpodo. L'eliphe bẹ ọda ọchoku-mini eze ẹnyimu a-nọdu ede ekiri; k'ọphu bụ lẹ meji a-gbabushihu ndiphe mgburumgburu; l'ẹke ẹphe atsụ egvu.

\VS{26}Madzụ a-nọdu avẹhu avẹhu; ẹke ọotsu egvu teke aa-nọdu ele ẹnya iphe abya ememe lẹ mgboko; kẹ l'iphemiphe ọbule, nọkota l'igwe a-nmahu jijiji; lọ-sweshihu.

\VS{27}Teke ono bẹ ẹphe a-phụ Abụbu-Ndiphe l'ẹke ọ nọ l'urukpu; acha vịi; gude ike iya, ha nshinu abya.

\VS{28}Teke iphemiphe ọbule ono watawaru ememe; unu kwolihu; palia ẹnya l'ooruwa teke aa-gbata unu.”


\par }{\SH Iphe oshi figu ezi
\par }
{\R (Mát 24:32-35; Mak 13:28-31)

\par }{\PP \VS{29}Jisọsu abya anmakwaaruphu ẹphe ẹtu-wa; sụ ẹphe: “Unu lewaru ẹnya l'oshi figu; mẹ oshi ndu ọphu l'ọ ha.

\VS{30}Ọobuje; ọ -watawa oru iru; unu elewa iya-a l'onwunu; l'udzu-mini tụwaru l'ụkfu.

\VS{31}Ẹge ono bẹ iphe ọwaa dụ. Teke iphe-a kpamukpamu watawaru ememe; unu amaru lẹ teke Nchileke e-koshi lẹ ya bụ eze dụwa ntse.


\par }{\PP \VS{32}“Kamẹnu; tẹ ya karu unu: l'ọgbo-wa, nọ nta-a ta agvụebekwa jeye teke iphe ono l'ọ ha e-mekota.

\VS{33}Igwe a-gvụ; alị agvụ; ọbu l'okfu, ya kfuru l'ọ ha te nwedu l'o rebuhuru ire.”


\par }{\SH Iphe gbaru unu; bụ oche nche
\par }
{\PP \VS{34}“Unu kwabẹkwaru onwunu ẹnya. Unu be ekwekwa tẹ ike gvụ unu; okfu l'unu eri ọva ọva; l'angụnuka mẹe; l'achọ-phe ẹku kẹ mgboko. Ọdumeka bẹ mbọku ono a-tụkwa unu l'ụkfu;

\VS{35}kẹ l'iphe bụ ndu mgboko mgburumgburu bẹ ọo-nmakwa l'ọ bụ ọnya.

\VS{36}Unu cheje nche tekenteke; l'ekfu anụ Nchileke ẹge unu a-dụ ike vudoshia ike teke iphemiphe ọbule ono e-mede. Teke o meeberu t'unu bya evudo Abụbu-Ndiphe l'ifu.”


\par }{\PP \VS{37}Ya ndono; Jisọsu abya anọdu l'eze-ụlo Nchileke mbọku-mbọku l'ezi iphe. O -belephu l'ẹnyashi; yo je aradụ l'ugvu, eekuje Olivu.

\VS{38}Nchi -bọhulephu; a wụru wụ-kfuta iya l'eze-ụlo Nchileke t'ẹphe nụa iphe ookfu.




\par }\Chap{22}{\SH Idzu ishi Jisọsu
\par }
{\R (Mát 26:1-5; Mak 14:1-2; Jọn 11:45-53)

\par }{\PP \VerseOne{1}Yo be l'oge Ajị Buredi, ẹ te kodu ekoko, eekuje Ajị Esweta dụwa ntse;

\VS{2}ndu ishi ndu achịjeru Nchileke ẹja; mẹ ndu ezije ekemu achọkashilahaa ẹge ẹphe e-shi gbua Jisọsu. Obenu l'ẹphe atsụ ọha egvu.


\par }{\SH Júdasu achịta lẹ ya \newline  e-deru Jisọsu ye
\par }
{\R (Mát 26:14-16; Mak 14:10-11)

\par }{\PP \VS{3}Sétanu abya epheba Júdasu l'obu. Júdasu ono bẹ ẹpha etushi iya bụ Isukáriyọtu, bụkwa-a onye lanụ l'ụmadzu iri l'ẹbo ono.

\VS{4}Yọ tụgbua jekfushia ndu ishi ndu achịjeru Nchileke ẹja; mẹ ndu ishi ọgbogu, echeje eze-ụlo Nchileke nche; je ekfuru ẹphe ẹge ya e-shi deru Jisọsu ye ẹphe l'ẹka.

\VS{5}Ẹhu atsọlahaa ẹphe ẹna; ẹphe ekweta iya okpoga.

\VS{6}Júdasu ekweta ẹge ono; watawaphu ole ẹnya teke gbaru nụ, ya e-deru Jisọsu ye ndu ono l'ẹka t'ọha ba ama.


\par }{\SH Nri-ẹnyashi Nnajiufu
\par }
{\R (Mát 26:17-30; Mak 14:12-26; Jọn 13:21-30; 1 Kọ́r 11:23-25)

\par }{\PP \VS{7}Ya ndono; mbọku Ajị Buredi, ẹ te kodu ekoko ono erua, bụ iya bụ mbọku, eegbuje nwatụru, e gude anyata mbọku Ajị Esweta ono.

\VS{8}Jisọsu abya ezi Pyita; mẹ Jọnu; sụ ẹphe: “Unu je akwakọberu ayi nri-ẹnyashi Ajị Esweta ọbu t'ayi bya eria.”


\par }{\PP \VS{9}Ẹphe asụ iya: “?Bụ awe b'ọ dụ ngu t'ẹphe je anọdu kwakọbe iya?”


\par }{\PP \VS{10}Yọ sụ ẹphe: “Teke unu bahụleruphu lẹ Jerúsalemu bẹ nwoke, vu ite mini a-byakfuta unu. Unu tsoru iya bahụ l'ufu, ọo-bahụ.

\VS{11}Unu sụ onye nwe ufu ono l'ọo O-zi-iphe sụru t'o koshi unu ẹke yẹle ndu etsoje ụzo iya a-nọdu gbaa Ajị Esweta ọbu.

\VS{12}Oo-duta unu bahụ l'ime ụlo k'eli eli. Ime ụlo ọbu hakpọo ụsa; e dowa iya oshi ẹge ọo-dụ. Unu kwakọberu iya ẹphe l'ẹke ono.”


\par }{\PP \VS{13}Ẹphe atụgbua bya erua; yọ bụleruphu ẹge o kfuru b'ọ dụ. Ẹphe anọdu l'ẹke ono; kwakọbelahaa kẹ Ajị Esweta ono.


\par }{\PP \VS{14}Yọ gbalẹphu teke eerije nri ono; Jisọsu yẹle ndu ishi-ozi iri l'ẹbo ono abya anọdu l'eri nri ono.

\VS{15}Jisọsu asụ ẹphe: “L'ọogushikpokwaa ya ike t'unu l'iya rifuodu nri Ajị Esweta-wa; tẹmanu ya ejede iphe-ẹhuka.

\VS{16}Mbụ; tẹ ya karu unu: Ya te erihekwa iya ọdo jeye teke ee-ri ọkpobe iya l'ẹke Nchileke bụ eze.”


\par }{\PP \VS{17}Yọ bya ewolihu okoro; bya ekele Nchileke ekele; sụ ẹphe: “Unu naru ngụgbaru iya l'unu ha.

\VS{18}Lẹ ya ekfuru unu lẹ shita nta-a jeyewaru bẹ ya ta angụbahekwaa mẹe, shi l'akpụru vayịnu jeye teke Nchileke e-koshi l'ọ bụ eze.”


\par }{\PP \VS{19}Yọ bya ewota buredi; bya ekelekwaphu Nchileke ekele; bya eworu iya wakashịaru ẹphe; sụ: “Ọwaa bụ ugwẹhu iya, a nụru l'okfu ẹhu unu; unu meje iya gude nyatajẹ iya.”

\VS{20}Ẹge ono kwaphu l'ẹphe rigeeru nri; yọ bya anụ ẹphe okoro ono; sụ ẹphe: “Okoro-wa ekoshi ọgba-ndzụ ọphungu ono, shi l'ẹka Nchileke ono. O gude mee nk'iya, ya lọkaru l'okfu ẹhu unu; mee t'ọgba-ndzụ, shi iya l'ẹka vuru ire.”


\par }{\PP \VS{21}“Obenu l'agha; unu makwaru amaru l'onye e-deru iya ye bẹ yẹ l'iya eyekokwaa ẹka lẹ nri.

\VS{22}Lẹ Abụbu-Ndiphe alalẹkwaa l'ẹge ọ gbaru iya l'alala. Obenu; nshọo onye ono, ee-shi l'ẹka iya deru iya ye l'ẹka ndu achọ ishi iya ono.”


\par }{\PP \VS{23}Ẹphe awata ọjifashi ibe ẹphe onye ọbu l'ẹphe ha; sụ: “?Bụ onye e-mekpoo iphe dụ ẹge ono?”


\par }{\SH Ntụtego onye ka nụ
\par }
{\PP \VS{24}Ndu etsoje ụzo iya awata ọdzo ẹnya onye ka nụ.

\VS{25}Jisọsu asụ ẹphe: “Ndu bụ eze ndu eze lẹ mgboko-a anọduje akpapyashị ndu ẹphe achị akpapyashị. Ndu bụ ndu ishi, achị l'ike; b'e egbe anọduje eku ‘o-me-l'uko.’

\VS{26}Obenu lẹ nk'unu ta dụkwa ẹge ono. Ẹge ọo-dụ-chia bụ: t'onye bụ ishi l'unu ha dụje l'ọ bụ iya katsụa ọbu nwata; t'onye ishi dụje l'ọ bụ nwozi.

\VS{27}?Bụ onye ka nshinu l'onye dụgaru eri nri; ma l'onye akwaru iya nri ono? ?Tọ bụdu onye ọphu dụgaru eri nri ka nshinu? Obenu lẹ yẹbedua bụ nwozi bẹ ya bụ l'ẹke unu nọ.

\VS{28}L'iphe-adata iya l'ọha bẹ unu l'iya nọkotakpooru.

\VS{29}Ọo ya bụ l'ọ bụ ẹge Nna iya meru iya eze; bẹ ya e-me unu;

\VS{30}t'unu ria; ngụa l'ẹke ya bụ eze; dụgagbaaru l'aba-eze; kpee ikfu iri l'ẹbo ndu Ízurẹlu ikpe.”


\par }{\SH Jisọsu ekfu lẹ Pyita a-gbado iya
\par }
{\R (Mát 26:31-35; Mak 14:27-31; Jọn 13:36-38)

\par }{\PP \VS{31}A nọnyaa; Jisọsu ekua Pyita: “Sáyịmonu; Sáyịmonu; Sétanu sụkwaru t'a haa ya tẹ ya datakọta unu l'unu ha; k'ọphu ya á-phụ́chá unu l'ọ bụ onye aphụcha ẹswa ereshi.

\VS{32}Obenu lẹ ya kfuwaru nụ Nchileke tẹ ekwekwe ngu ba afọnga afọnga. Ọo ya bụ teke i laphutaleruphu azụ lakfuta iya; nggu eje emee ụnwunna ngu t'ẹphe vudoshia ike.”


\par }{\PP \VS{33}Pyita asụ iya: “Nnajiufu; ya kwakọbeekwaru onwiya k'otso ngu jee mkpọro; m'ọ bụ laa maa.”


\par }{\PP \VS{34}Jisọsu asụ iya: “Tẹ ya karu ngu; Pyita: oke-ọku nchi-abọhu -bya ara ọra; b'ị tụakwaru ẹgo ụgbo ẹto; l'ẹ tị madu onye ya bụ.”


\par }{\SH Okpoga; ẹda; mẹ mma
\par }
{\PP \VS{35}Ya ndono; Jisọsu asụ ẹphe: “Teke ono, ya ziru unu t'unu je; sụ t'ẹ b'ọ dụkwa iphe unu e-gude eje ono: t'unu be egudekwa iphe eeyeje okpoga; m'ọ bụ ẹda; m'ọ bụ akpọkpa; ?o nwekpooru iphe ụko iya dụru unu?”

\par }{\PP Ẹphe asụ iya l'ẹ to nwekwa.


\par }{\PP \VS{36}Yọ sụ ẹphe: “Obenu lẹ nta-a bụ: t'onye nweru nwẹda, eeyeje okpoga wota iya; nyakwaruphu ẹkpa iya; t'onye ẹ-te nwedu ogu-mbeke; ree ukpo iya; zụta iya.

\VS{37}Lẹ ya eme tẹ ya karu unu l'iphe-a, e deru l'ẹkwo okfu Nchileke-wa e-rekota ẹge e deru iya l'ẹhu iya; mbụ ẹke ono, ọ sụru: ‘L'a gụkoberu iya lẹ ndu eme ẹjo iphe.’ L'iphemiphe ọbule, e deru k'ẹhu iya e-rekota ẹge e deru iya.”


\par }{\PP \VS{38}Ẹphe asụ iya: “Nnajiufu; lekwa mma labụ, ẹphe gude.”

\par }{\PP Yọ sụ: “L'ọ dụwa mma.”


\par }{\SH Jisọsu ekfu anụ Nchileke; lẹ Ugvu Olivu
\par }
{\R (Mát 26:36-46; Mak 14:32-42)

\par }{\PP \VS{39}Jisọsu alụfuta; tụgbua jeshia lẹ Ugvu Olivu ẹge oojejehawa. Ndu etsoje ụzo iya etsoru iya.

\VS{40}Yo rua ẹke ono bya asụ ẹphe: “Unu kfukwaru nụ Nchileke t'ẹ b'e nwuru unu ye l'iphe a-data unu.”


\par }{\PP \VS{41}Yọ haa ẹphe; kpịribe jee iphe ha l'ọ bụ ọha-ẹka-mkpuma; byishiwaphu ikpere l'ẹke ono; kfuru nụ Nchileke; sụ iya:

\VS{42}“Nna; ọ -bụru l'ọ bụ uche-obu ngu; pafụnu iya okoro iphe-ẹhuka-wa l'ẹhu. Ọlobu; t'ẹ b'ọ bụkwa iphe nọ iya l'uche e-me; ọ kwa ọphu bụ uche ngu e-me.”

\VS{43}Ojozi-imigwe eshi l'imigwe bya esee ya l'ifu; bya awata iya ọdu ike t'o nweru iya ọkpoma.

\VS{44}Obu awalahaa ya awawa; l'awashị iya ẹya ike. Yọ kafụaru okfu anụ Nchileke. Ẹphuru, shi iya l'ẹhu adụtsulephu l'ọ bụ mee; adashị patapata l'alị.


\par }{\PP \VS{45}Yo kfuebeleruphu nụ Nchileke; gbeshi; bya ejekfushia ndu etsoje ụzo iya; rua; ẹphe ekutsuwa mgbẹnya aphụ.

\VS{46}Yọ sụ ẹphe: “?Bụ ngụnu kparu iphe unu eku mgbẹnya? Unu gbeshi kfuru nụ Nchileke t'ẹ b'e nwuru unu ye l'iphe a-data unu.”


\par }{\SH Aakpụta Jisọsu
\par }
{\R (Mát 26:47-56; Mak 14:43-50; Jọn 18:3-11)

\par }{\PP \VS{47}Jisọsu akpụkwaduru-a okfu l'ọnu; mkporo-ọha-a ezebata; ẹphe lẹ nwoke ono, ẹpha iya bụ Júdasu ono, bụ onye lanụ l'ụmadzu iri l'ẹbo ono. Yọ bụru iya du mkporo-ọha ono. Yọ bya akpịrita Jisọsu ntse ntse tẹ ya tsuta iya ọnu gude kele iya.

\VS{48}Jisọsu asụwa iya phụ: “Júdasu; ?bụ otsuta ọnu k'ekele b'i gude ederu Abụbu-Ndiphe eye t'e gbua.”


\par }{\PP \VS{49}Yo be teke ndu nọnyabe iya nụ phụleruphu iphe abya iya ememe; ẹphe asụ: “Nnajiufu; ?t'ẹphe gbuwaru mma?”

\VS{50}Onye lanụ l'ime ẹphe amịfuta mma iya; gbua ya ohu eze onye ishi ndu achịjeru Nchileke ẹja; kwata iya nchị ẹka-ụtara.


\par }{\PP \VS{51}Obenu lẹ Jisọsu sụru: “Be emehekwa ọdo.” Jisọsu abya ebyia ya ẹka lẹ nchị ono; yọ dụ iya ẹge ọ dụhawa iya.


\par }{\PP \VS{52}Jisọsu asụ ndu ishi ono, achịjeru Nchileke ẹja ono; mẹ ndu ishi ọgbogu, echeje eze-ụlo Nchileke nche; mẹ ndu bụ ọgurenya, byaru iya egude: “?Unu chịgbaa mma; mẹ mgbọro abya iya egude. ?Ya bụ onye ana nfụ.

\VS{53}Unu l'iya shi anọkpoo mbọku-mbọku l'eze-ụlo Nchileke; unu te ebyibua ya ẹka kẹ egude. Obenu lẹ nta-a b'ọ gbaru unu l'ememe iya. Nta-a bẹ ike Obutuswe, bụ ike ẹkpuru-ọchi achịwa.”


\par }{\SH Ẹgo Pyita
\par }
{\R (Mát 26:57-58, 69-75; Mak 14:53-54, 66-72; Jọn 18:12-18, 25-27)

\par }{\PP \VS{54}Ẹphe akpachịa Jisọsu; kpụru iya jeshia ufu-eze onye ishi ndu achịjeru Nchileke ẹja. Pyita etso ẹphe ote-ẹnya ote-ẹnya l'ụzo azụ.

\VS{55}Ẹphe aphunwulephu ọku l'ogbodufu ono; bya adọ-phee ya mgburumgburu l'anya; Pyita abya anọnyabe ẹphe.

\VS{56}A nọnyalephu; nwata mgbọko, ejeje ozi-ụlo l'ẹke ono aphụa Pyita l'ẹke Pyita nọ l'iphoro ọku ono; yọ tụbe Pyita ẹnya; sụ: “Nwoke-wa bẹ yẹle Jisọsu-wa shifukwaa ayị.”


\par }{\PP \VS{57}Pyita agọo; sụ iya: “Nwanyi ibe iya; ya ta makwa onye ọ bụ.”


\par }{\PP \VS{58}A nọtalephu nwanshị; onye ọdo aphụkwaa ya phụ; bya asụ: “Mẹ nggụbedua yịkwa lẹ ndu etsoje iya nụ.”

\par }{\PP Pyita asụ iya: “Nwoke ibe iya; ya ta ayịkwa-o!”


\par }{\PP \VS{59}A nọkpowaru-oo jeye onye ọdo abya ékébékpélèphù: “L'ọ kwa ọkpobe okfu bẹ ya ekfu; lẹ nwoke-wa bẹ yẹle Jisọsu shikwa ayị; keshinu ọ bụ onye Gálili.”


\par }{\PP \VS{60}Pyita asụ: “Nwoke ibe iya; ya ta makwa iphe iikfu.”

\par }{\PP Yo gudekwadua ẹge ono ekfu; oke-ọku arawaphu ọra. 
\VS{61}Nnajiufu abya aghaa ẹnya; lee Pyita. Pyita anyatawaphu okfu ono, Nnajiufu kfuru iya ono; bụ iya bụ iphe ono, o kfuru; sụ iya lẹ tẹmanu oke-ọku araa ọra ntanụ ọwaa b'ọ tụakwaru ẹgo ugbo ẹto lẹ ya ta madu iya.

\VS{62}Pyita egbeshi; lụfushia etezi je anọdu rashia ẹkwa ike.


\par }{\SH Eetsu Jisọsu iphe; l'aja iya ewena
\par }
{\R (Mát 26:67-68; Mak 14:65)

\par }{\PP \VS{63}Ndu ono, nọ l'eche Jisọsu nche ono ajalahaa ya ewena; l'echi iya iphe.

\VS{64}Ẹphe eworu iya ẹnya kechia; l'ajị iya: “T'ọ kọeduru ẹphe onye chiru iya iphe!”

\VS{65}Ẹphe ekfushibebewaru igweligwe okfu ọdo, ẹphe gude kọo ya ọnu.


\par }{\SH Jisọsu nọ l'ifu ndu ọgbo ikpe
\par }
{\R (Mát 26:59-66; Mak 14:55-64; Jọn 18:19-24)

\par }{\PP \VS{66}Nchi abya abọhu; ndu bụ ọgurenya ndu Ju abya edzukota; mẹ ndu ishi ndu achịjeru Nchileke ẹja; mẹ ndu ezije ekemu; ẹphe akpụru iya jekfushia ndu ọgbo, ekpeje ikpe.

\VS{67}Ẹphe asụ: “Kanụru ẹphe; ?bụ nggu bụ Onye Ndzọta ọbu, Nchileke kweru ụkwa iya ọbu?”

\par }{\PP Jisọsu asụ ẹphe: “Ya -karu unu; mgbẹ unu te ekwetadu.

\VS{68}Ya -jịa unu ajị bẹ unu te eyeduru iya ẹya ọnu.

\VS{69}Obenu lẹ shita ntanụ bẹ yẹbe Abụbu-Ndiphe a-dụgaru l'ẹka-ụtara Ọkaribe-Kakọta-Ike, bụ Nchileke.”


\par }{\PP \VS{70}Ẹphe atụko; sụ: “?Bụ iya bụ l'ọo nggu bụ Nwatibe Nchileke ọbu tọo?”

\par }{\PP Yọ sụ ẹphe: “Ọ kwa unu sụru l'ọo ya bụ iya.”


\par }{\PP \VS{71}Ẹphe asụ: “?Bụ egbe ekebe ngụnu bẹ ẹphe elehunu ẹnya iya ọdo? Ẹphe nụwaru iya l'ọnu iya l'onwẹphe.”




\par }\Chap{23}{\SH Jisọsu nọ l'ifu Páyileti
\par }
{\R (Mát 27:1-2, 11-14; Mak 15:1-5; Jọn 18:28-38)

\par }{\PP \VerseOne{1}Ya ndono; mkporo-ọha ono awụ-lihu; kpụta Jisọsu kpujeshiaru Páyileti.

\VS{2}Ẹphe erulephu ẹke ono; bya awata okfushi iphe ẹphe sụru l'o meru; sụ: “L'ẹphe phụru nwoke-wa l'ẹke oodusweshi ndibe ẹphe. Ọ jịkaru t'ẹphe ba atụshi akịriko nụ Síza; sụkwaphu l'ọo ya bụ eze ẹphe ono, Nchileke sụru l'ọo-bya ono.”


\par }{\PP \VS{3}Ya ndono; Páyileti ajị Jisọsu; sụ iya: “?Bụ nggu bụ Eze ndu Ju?”

\par }{\PP Jisọsu asụ iya: “Ọ kwa nggu b'o shi ọnu.”


\par }{\PP \VS{4}Páyileti asụ ndu ishi, achịjeru Nchileke ẹja; mẹ mkpọro ọha ono: “L'ẹ t'ọ dụkwa iphe, ya phụru, nwoke-wa metaru.”


\par }{\PP \VS{5}Ẹphe akaru okfushi ike; sụ: “L'ọ tụkoru Judíya zigbaru iphe egbuka mkpụkpu egbuka. Ọ wataru iya ezizi lẹ Gálili; ziru iya ẹge ono gbururu byeye l'ẹke-a.”


\par }{\SH Jisọsu nọ l'ifu Hérọdu
\par }
{\PP \VS{6}Páyileti anụlephu iphe ndu Ju ono kfuru; bya ajị: “?Ọ bụ onye Gálili?”

\VS{7}Yọ malẹruphu lẹ Jisọsu bẹ shi ibyiya ọphu Hérọdu achị; sụ t'e duru iya jekfu Hérọdu. Hérọdu anọdukwanu lẹ Jerúsalemu teke ono.

\VS{8}Hérọdu aphụlephu Jisọsu; ẹhu atsọo ya ẹna; okfu l'o shihawa teke teru etete; chọta tẹ ya phụ iya; lẹ ya nụwaru akọ iya; chọkwanua ẹge ya e-me haru phụ iphe dụ biribiri, oomeje.

\VS{9}Yọ bụru iphe kparu iphe ọ jịru iya ajị ogologo ndono. Ọbe Jisọsu ta dụdu ọnu, o yeru iya.

\VS{10}Ndu ishi, achịjeru Nchileke ẹja; mẹ ndu ezije ekemu abya evudo evudo kfushilahaa iphe ẹphe sụru l'o meru; l'ara iya arara.

\VS{11}Hérọdu; mẹ ndu sọja iya atụko wata ọja Jisọsu ewena. A nọnyaa; Hérọdu ezi ẹphe; ẹphe eje achịta uwe, ama ntụmatu, bụ uwe ndu oke amadụ woru yee ya; bya akpụ-phuru iya Páyileti azụ.

\VS{12}Keshinu mbọku ono; Páyileti yẹle Hérọdu adụbe shilahaa ọgbodo ọ̀nyà; kẹ l'ẹphe shikwanu nọduru onwẹphe l'ẹjo oshi teke iphe ono ẹ-ta adadụa.


\par }{\SH Eekpe Jisọsu nkfugbu
\par }
{\R (Mát 27:15-26; Mak 15:6-15; Jọn 18:39—19:16)

\par }{\PP \VS{13}Páyileti abya ekukobe ndu ishi, achịjeru Nchileke ẹja; ndu gude ọha; mẹ ọha l'ophu; sụ ẹphe:

\VS{14}“Unu shi dutaru iya nwoke-wa sụ l'oodusweshi ndu ndu-unu edusweshi. Ya ajịebe-wa iya ajị l'ifu unu; tọ dụ iphe ono l'ọ ha, unu sụru l'o meru ono, gbe nweru ọphu ikpe iya nmaru iya.

\VS{15}Ẹge ono kwaphu bẹ ẹ-to nwedu iphe Hérọdu phụru, meru iphe ọ sụru t'a kpụ-phutaru iya ẹphe azụ. Unu phụkwa l'ẹ t'ọ dụkwa iphe nwoke-wa metaru kẹ t'a kfugbua ya.

\VS{16}Ya a-sụ t'e chia ya ẹchachi; paru iya haa.”


\par }{\PP \VS{17}L'iphe bụ Ajị Esweta, sweru esweswe b'a sụru tẹ Páyileti tụfujeru ẹphe onye lanụ lẹ ndu mkpọro t'ọ laa.


\par }{\PP \VS{18}Mkpọro ọha ono atụa ụzu; sụ: “Kpaphua nwoke ọwaa; hachiaru ẹphe Barábasu t'ọ laa.”

\VS{19}Barábasu ono bụ nwoke, a tụru mkpọro l'o gburu ọchi; mẹ k'agbaghashi, ọ gbaghashịru mkpụkpu; te eyeheru gọvumenti ọnu.


\par }{\PP \VS{20}Páyileti abyakwa bya ekfuru yeru ẹphe ọdo; l'ẹke oomekwanu tẹ ya haa Jisọsu.

\VS{21}Ẹphe atụko tụa ụzo ọdo; sụ: “Kpọpyabe iya l'oshi-osweru! Kpọpyabe iya l'oshi-osweru!”


\par }{\PP \VS{22}Páyileti asụkwaphu ọdo k'ugbo ẹto ya: “?Ishi iya abụru lẹ ngụnu? ?Bụ egbe ẹjo iphe ngụnu b'o meketeeru? M'ẹ t'ọ dụkwa ẹjo iphe ya phụru, o meru. Ikpe ta nmakwa iya; k'ọphu ee-kpe iya nkfugbu. Iphe e-me nụ bụ lẹ ee-chi iya iphe; paru iya haa.”


\par }{\PP \VS{23}Ẹphe azụlee gwogwogwo l'ekfushi iya ike t'a kpọpyabe iya l'oshi-osweru. Ẹphe aranyaa; rata.

\VS{24}Páyileti abya ebua ikpe; sụ tẹ nk'ẹphe mee;

\VS{25}bya aparu nwoke-wa, e shi tụa mkpọro ọchi kẹ utsu, daru nụ-wa haaru ẹphe; bụkwanu iya bụ onye ẹphe shi sụ t'a haaru ẹphe. Yọ sụ t'a kpọpyabe Jisọsu l'oshi-osweru, bụ iya bụ iphe dụ ẹphe mma.


\par }{\SH Aakpọpyabe Jisọsu \newline  l'oshi-osweru
\par }
{\R (Mát 27:32-44; Mak 15:21-32; Jọn 19:17-27)

\par }{\PP \VS{26}Ya ndono; ẹphe akpụru Jisọsu tụgbua. Ẹphe erua l'esu-ụzo; bya egude onye Sayiríni, shi iphe ala, ẹpha iya bụ Sáyịmonu. Ẹphe eyechia ya; bo iya oshi-osweru, Jisọsu vu sụ t'o vuru iya tso Jisọsu l'azụ.


\par }{\PP \VS{27}Mkpọro ọha ono l'eze gbigbigbi etso iya l'azụ; mẹkpowaru ụnwanyi, ara ẹkwa; atsọ aphụ Jisọsu.

\VS{28}A nọnyaa; Jisọsu abya aghaa ẹnya; lee ẹphe; sụ ẹphe: “Ụnwanyi Jerúsalemu; unu ba arashị ẹkwa iya. Unu raa ẹkwa onwunu; mẹ ẹkwa ụnwu unu.

\VS{29}Ishi iya abụru l'ụboku abyaphụ teke ẹphe a-sụ: ‘Ọnu-ọma bụ k'ụnwanyi, ẹ-ta tsụbua ime; mbụ nwanyi, nwa ẹ-ta ngụbua ẹra.’

\VS{30}Teke ono bẹ ọo-dụ ẹphe t'ugvu zee zekputa ẹphe; kpupyabe ẹphe.

\VS{31}T'e lewaru ẹge e meru oshi onyingu; akamaka oshi ọkponku.”


\par }{\PP \VS{32}O nwekwaruphu ụmadzu ẹbo ọdo, meru ẹjo iphe aakpụkwaphu eje akfugbu: ẹphe lẹ Jisọsu.

\VS{33}Ẹphe abyarutalephu ẹke ọbu, eekuje “Okpokoro Ishi”; woru Jisọsu kpọpyabe l'oshi-osweru l'ẹke ono. Ẹphe akpọpyabekwaphu ụmadzu labụ ono, meru ẹjo iphe ono: onye lanụ l'ẹka-ụtara iya; onye ọphu l'ẹka-ibyita iya.

\VS{34}Jisọsu asụ: “Nna; gụaru ẹphe nvụ; l'ẹphe ta madu iphe ẹphe eme.”

\par }{\PP Ẹphe atụa ẹnwa gude kee uwe iya.

\VS{35}Mkporo-ọha ono evudo chịru ẹnya yeru iya. Ndu ono, gude ọha ono l'aja iya ewena; asụje: “Mgbẹ ọodzofutaje ndu ọdo; t'ọ dzọfutanu onwiya m'ọ -bụru iya bụ Kuráyisutu ọbu, shi l'ẹka Nchileke, bụ iya bụ onye ọbu, ọ fọtaru ọbu.”


\par }{\PP \VS{36}Ndu sọja l'ajakwa iya phụ ewena. Ẹphe abyakfuta iya bya anụ iya mẹe, shihuru ụka t'ọ ngụa;\FTNT{*}{{\FR 23:36 }{\FR{23:36
}}{\XT{Egvu 69:21; Mát 27:48; Mak 15:36; Jọn 19:28-29}}{\FT{.}}}

\VS{37}sụ iya: “Ọ -bụru nggu bụ Eze ndu Ju; dzọnua onwongu!”


\par }{\PP \VS{38}O nwekwaruphu iphe e deru; kfube l'oshi-osweru ono, sụru: “Ọwaa bụ Eze ndu Ju.” E deru iya l'okfu Giríku; dee ya l'okfu Látinu; dekwaa ya phụ l'okfu Híburu.


\par }{\PP \VS{39}Onye lanụ lẹ ndu ono, a kpọpyabekotaru ẹphe l'iya ono ajakwa iya phụ ewena; sụ iya: “?Tọ bụdu nggu bụ Kuráyisutu ọbu? Dzọnua onwongu; dzọo ẹphe.”


\par }{\PP \VS{40}Onye ọphu agbọ-chia ya nchị; sụ iya: “Chaa! ?Tịi tsụdu Nchileke egvu l'a nmaru nggu lẹ nwoke-wa egbe ikpe lanụ?

\VS{41}Ikpe nk'ẹphe abụru ikpe, dụ maa: l'ẹphe eri-wa uru iphe ẹphe meru. Obenu lẹ nwoke-wa ta dụdu iphe o meru ẹji.”

\VS{42}Yọ sụ Jisọsu teke ono: “Nyatakwa iya nụ; Jisọsu; teke ịi-bụru eze bya.”


\par }{\PP \VS{43}Jisọsu asụ iya: “Kamẹnu; tẹ ya karu ngu: ntanụ ọwaa bẹ nggu l'iya a-nọ l'ogbodufu Nchileke.”


\par }{\SH Anwụhu Jisọsu
\par }
{\R (Mát 27:45-56; Mak 15:33-41; Jọn 19:28-30)

\par }{\PP \VS{44}Ẹnyanwu egvuleruphu l'echi ishi; nchi abụru pyịritikingu; jihu. Ẹkemeke ọbule agbakọta tsụbalangu jeye l'oke-eswe urẹnyashi.

\VS{45}Ẹnyanwu ejikputa; ẹkwa, eegechitaje ọnu-ụzo ime ụlo ọbu, bụ iya bụ ẹnya eze-ụlo Nchileke agbalẹphu tarara: lajahụ ẹbo.

\VS{46}Jisọsu echia mkpu; sụ: “Nna; ya yeru ngu ume iya l'ẹka.” Yo kfuebelephu ẹge ono; tubua ume.


\par }{\PP \VS{47}Onye ishi ndu sọja aphụlephu iphe meru nụ; jalahaa Nchileke ajaja; sụ: “Haa! Nwoke-wa kwaphụ onye doberu ẹka ndoo l'oswiya.”


\par }{\PP \VS{48}Ndu ono, dzuru l'ẹke ono t'ẹphe phụ iphe ada nụ aphụlephu iphe meru nụ; kụtsuaru ẹka\FTNT{†}{{\FR 23:48 }{\FR{23:48
}}{\FT{Gụfua iphe e deru l'alị alị
}}{\XT{Luk 18:13}}{\FT{.}}} l'olu awụ ala; ẹke aphụ jiru ẹphe ọkpoma.

\VS{49}Iphe bụ ndu maru Jisọsu ọhuma; je akpaa l'ụnwanyi, shi Gálili tsoru iya evudokota ote-ẹnya; l'ele iphe ono l'ọ ha.


\par }{\SH Eeli Jisọsu
\par }
{\R (Mát 27:57-61; Mak 15:42-47; Jọn 19:38-42)

\par }{\PP \VS{50}O nweru nwoke ọbu, ẹpha iya bụ Jósẹfu. Ọ bụ onye Ju, shi Arimatíya. Nwoke ono tso lẹ ndu ọgbo ikpe; bụru ọkpobe madzụ; bụkwaruphu onye doberu ẹka ndoo.

\VS{51}Ọbu l'ẹ to nwedu teke o kwejeru l'idzu, ono, ndu ọgbo ikpe chịru ono; mẹ iphe ẹphe meru Jisọsu. O gbe shi elehawa ẹnya teke ọbu, Nchileke e-koshi l'ọo ya bụ eze ọbu.

\VS{52}Nwoke ono ejekfushia Páyileti; je arọo ya t'o kwe tẹ ya pata odzu Jisọsu je elia.

\VS{53}E meebe; yo je apatsuta odzu ono; gude ẹkwa ọcha kwaa ya; pata iya je enyobe l'ili, a tụru lẹ mkpuma. Ili ono b'ẹ t'e libua odzu.

\VS{54}Mbọku ono bụ mbọku, echile iya a-bụru mbọku ọtu-ume, bụ iya bụ mbọku, ẹ te ejejedu ozi lẹ phuu; mbọku ọtu-ume ono egbe adụbewa adụbe.


\par }{\PP \VS{55}Ụnwanyi ono, ẹphe lẹ Jisọsu shi lẹ Gálili yịru ono etsokwaruphu Jósẹfu. Ẹphe erua bya elee ẹnya l'ili ono; hụbe iya ama; phụkwaaphu ẹge e nyoberu odzu Jisọsu ono.

\VS{56}Ẹphe alaa; bya akwakọta iphe eshi mkpọ; mẹ manụ-mbeleke, ẹphe e-te odzu ono.

\par }{\PP Yo rua mbọku ọtu-ume; ẹphe atụa ume l'ẹge ekemu ẹphe kfuru iya.




\par }\Chap{24}{\SH Jisọsu shi l'ọnwu eteta
\par }
{\R (Mát 28:1-10; Mak 16:1-8; Jọn 20:1-10)

\par }{\PP \VerseOne{1}Yo be lẹ nchi-abọhu mbọku mbụ l'idzu, bụ iya bụ mbọku Sonde; ụnwanyi ono egude manụ-mbeleke ono, ẹphe kwakọbehawaru ẹge ọo-dụ ono gude jeshia l'ili ono.

\VS{2}Ẹphe erua; e swifuwanu eze mkpuma ono, e gude swichita ọnu ili ono.

\VS{3}Ẹphe abya abahụ l'ime iya; ẹphe ta phụhe odzu Jisọsu.

\VS{4}Ẹphe evudo l'ẹke ono arị iphe ono. Yo ji ẹphe ẹnya. A bya ele ẹnya; unwoke labụ, yeru uwe, acha vịi evudonyabewa ẹphe.

\VS{5}Ẹphe atsụjee egvu ẹge-a; wotsuaru ifu kpube l'alị. Unwoke ono asụ ẹphe: “?Bụ ngụnu meru iphe unu achọ onye nọ ndzụ l'ẹke ndu maa nọ?

\VS{6}Ẹ tọ nọhekwa l'ẹke-a. O tetaakwaru nọdu ndzụ ọdo. Unu nyatakwa iphe o kfuru unu teke o shi nọdu lẹ Gálili:

\VS{7}‘Lẹ yẹbe Abụbu-Ndiphe bẹ ee-deru ye l'ẹka ndu eme iphe dụ ẹji; a kpọpyabe iya l'oshi-osweru; o be lẹ mbọku k'ẹto ya; ya eteta nọdu ndzụ ọdo.’ ”


\par }{\PP \VS{8}Ẹnya agbaruwaphu ẹphe l'okfu Jisọsu ono.

\VS{9}Ẹphe eshi l'ili ono lata; bya eje akọoru iya ụmadzu iri lẹ nanụ phụ; mẹwaru ndu ọphu l'ẹphe ha.

\VS{10}Ụnwanyi ono bụ Méri kẹ Mágudala; mẹ Jowána; mẹ Méri, nne Jémusu; mẹwaru ụnwanyi ọdo, ẹphe l'ẹphe yị. Ẹphe akọoru ndu ishi-ozi iphe ono.

\VS{11}Iphe ono adụlee ẹphe wujiwuji lẹ nchị: ẹphe te kwe l'ọ bụ oswi-okfu.

\VS{12}Pyita ekwolihu; gbaru jeshia l'ili ono. Yo rua; bya efurita; nyoo ime ili ono. Yọ bụleruphu ẹkwa-odzu ono b'ọ phụru kpụrumu. Yọ ghakọbe lashia l'ufu. Yo ji iya ẹnya mbụ iphe ono, meru nụ ono.


\par }{\SH Akọ, aakọ eje Eméyọsu
\par }
{\R (Mak 16:12-13)

\par }{\PP \VS{13}Mbọku ono kwaphu bẹ ndu etsoje ụzo iya ụmadzu ẹbo yị l'eje mkpụkpu, eekuje Eméyọsu. Tsube lẹ Jerúsalemu jeye l'ẹke ono dụ manyịru ẹsaa.

\VS{14}Ẹphe akọkpelephu akọ iphemiphe ọbule ono, mekotaru nụ ono.

\VS{15}Ẹphe egudekwadua akọ ono akọ; arịkwa iya phụ l'obu ẹphe; Jisọsu l'onwiya ejekfuta ẹphe; ẹphe l'iya ayịru.

\VS{16}E kwechia ẹphe ẹnya: ẹphe ta hụbehe iya ama.

\VS{17}Yọ sụ ẹphe: “?Bụ egbe akọ ngụnu bẹ unu akọ tsoru ogborogbo-ụzo ẹge-a?”

\par }{\PP Ẹphe abya evudo; l'ẹke aphụ jiru ẹphe obu.

\VS{18}Onye lanụ l'ụmadzu ẹbo ono, ẹpha iya bụ Kulíyopasu ajị iya: “?Bụlephu nggu bụ onye, byaru abyabya lẹ Jerúsalemu, ẹ-ta madu iphe ono, meeberu l'ẹke ono l'ọhiyaa?”


\par }{\PP \VS{19}Yọ jị ẹphe: “?Bụ ngụnu ndono?”

\par }{\PP Ẹphe asụ iya: “Mbụ kẹ Jisọsu, bụ onye Názarẹtu; mbụ onye nkfuchiru Nchileke; mbụ onye karu ẹnya ọgbodo akaka l'iphe bụ iphe eeme ememe; mẹ l'okfu-ọnu l'ifu Nchileke; mẹ l'ifu ọha.

\VS{20}Ọo ya bẹ ndu ishi, achịjeru Nchileke ẹja; mẹ ndu ishi ayi kpụtaru iya nụ; e kpee ya nkfugbu; woru iya kpọpyabe l'oshi-osweru.

\VS{21}Mbụ onye-a, ẹphe shi ele ẹnya l'ọo ya a-gbafụta Ízurẹlu-a. A kpachikpokwanu ono l'ọ ha; ntanụ gbe ekweekwa iya abalị ẹto, iphe ono meru.

\VS{22}Ọphu ka nụ bụ l'o nweru ụnwanyi ọkpa ayi, bya ekfukpooru iphe teru ayi ụkfu. Ụnwanyi ono bẹ nmaru ẹwa jee l'ili ono.

\VS{23}Ẹphe eshi rua; ọphu 'ọ dụhedu onye phụkwaduru odzu iya; ẹphe alata bya asụ l'ẹphe phụkwaru ọdo-o: l'ẹphe phụkwaru àphụ̀; l'ẹphe phụkwaru ụnwu ojozi-imigwe, sụru ẹphe lẹ Jisọsu nọkwa ndzụ-o!

\VS{24}Ndu ayi ẹphe anọ aharu jee l'ili ono. Ẹphe eshi rua; yọ bụruphu ẹge ụnwanyi ono kfuru b'ọ dụ; ọbu lẹ yẹbedua bẹ ẹphe ta phụdu.”


\par }{\PP \VS{25}Jisọsu asụ ẹphe: “Oo-wa! Eswe nk'unu apaa; unubẹ ndu angale angale okweta iphe ono, ndu nkfuchiru Nchileke kfuru ono!

\VS{26}?Tọ gbadu Kuráyisutu ọbu l'oje iphe-ẹhuka ono; bahụ l'ẹke e-koshi ugvu, Nchileke kwabẹru iya tọo?”

\VS{27}Jisọsu abya eshikpowaru l'iphe bụ ẹkwo Mósisu; mẹ ẹkwo ndu nkfuchiru Nchileke kọwashiaru ẹphe iphe ono, e deru iya ono nanụ nanụ.


\par }{\PP \VS{28}Ẹphe erutadelephu mkpụkpu ono, ẹphe eje ono; yo melahaa l'oome tẹ ya sweta tụgbufua.

\VS{29}Ẹphe esedo iya; sụ iya: “Bya t'ẹphe radụ; lẹ nchi-ejihuwa; ụboku agvụwaa.” Yo kwe tsoru ẹphe t'ẹphe l'iya radụ.

\VS{30}Ya ndono; ẹphe abyadẹlephu ori nri; yo wota buredi ono; kele Nchileke ekele; bya awashia ya; woru iya nụ ẹphe.

\VS{31}Ẹnya asahụ ẹphe teke ono; ẹphe ahụbewaphu onye ọ bụ ama! Yo mihu tuu; ẹphe aphụ-beru iya.

\VS{32}Ẹphe awata okfuru ibe ẹphe: “?Ọ kwa l'o shi aphụ ẹphe ụphu l'ọkpoma teke o shi ekfu anụ ẹphe l'ụzo; tụko iphe e deru l'ẹkwo okfu Nchileke ekfujashiru ẹphe ekfujashi.”


\par }{\PP \VS{33}Ẹphe ekwolihuwaphu teke onophu; gbaphushia azụ lẹ Jerúsalemu. Ẹphe eshi rua; ụmadzu iri lẹ nanụ ono anọkobewa l'ẹkalanu; mẹ ndu ẹphe l'ẹphe nọ, bụ iya bụ

\VS{34}ndu sụru lẹ Nnajiufu tetaakwaru nọdu ndzụ l'oswiya; lẹ Sáyịmonu phụkwaru iya.


\par }{\PP \VS{35}Tọ dụ iya bụ; ẹphebedua abya akọo iphe ono, meru l'ụzo ono; kọo ẹge ẹphe shi hụbe iya ama lẹ teke ono, ọ washịru buredi ono.


\par }{\SH Jisọsu ekoshi ndu etsoje iya nụ onwiya
\par }
{\R (Mát 28:16-20; Mak 16:14-18; Jọn 20:19-23; Ndu 1:6-8)

\par }{\PP \VS{36}Ẹphe egudekwadua ẹge ono ekfu; Jisọsu evudo-wa ẹphe l'ifu; sụ ẹphe: “T'ẹhu dụkwa unu agu.”


\par }{\PP \VS{37}Ẹphe elua; meji atọfu ẹphe. Ẹphe etubesu l'ọo maa bẹ ẹphe phụru.

\VS{38}Yọ sụ ẹphe: “?Bụ ngụnu bẹ unu atsụru egvu. ?Bụ ngụnu meru iphe obu agba unu ẹbo?

\VS{39}Unu phụkwa ẹka iya; mẹ ọkpa iya: tẹ unu maru l'ọ bụ yẹbedua gẹdegede. Unu gude iya ẹka; unu aphụwaru: lẹ maa te enwejedu anụ-ẹhu; mẹ ọkpu ẹge-a, unu ele lẹ ya nweru-a.”


\par }{\PP \VS{40}Yo kfugee ẹge ono; bya ekoshi ẹphe ẹka iya; mẹ ọkpa iya.

\VS{41}Ẹhu-ẹna; mẹ biribiri, ọ dụ ẹphe emee; ẹphe ta akfụbe ọswa kweta ọkpobe ekweta. Yọ jịwaphu ẹphe: “?O nweru iphe eeri eriri, unu gude l'ẹke-a?”

\VS{42}Ẹphe abya anụ iya ẹma-egheghe.

\VS{43}Yọ nata iya nọdu ẹphe l'ifu l'ẹke ono taa ya.


\par }{\PP \VS{44}Yọ sụ ẹphe: “L'iphe-a bụkotakwa iphe, ya shi kfuru unu teke unu l'iya nọ: l'iphemiphe ọbule, e deru dekuta iya l'ẹkwo ekemu Mósisu; mẹ lẹ kẹ ndu nkfuchiru Nchileke; mẹ l'ẹkwo Egvu Nchileke bẹ rekotaje nụ ẹge e deru iya.”


\par }{\PP \VS{45}Yọ bya amụsaa ẹphe egomunggo tẹ iphe e deru l'ẹkwo okfu Nchileke doo ẹphe ẹnya.

\VS{46}Yọ sụ ẹphe: “L'e deru sụ lẹ Kuráyisutu jefutaje iphe-ẹhuka; nwụhu; o -be mbọku k'ẹto ya; yo shi l'ọnwu teta nọdu ndzụ;

\VS{47}sụ l'ee-gude ẹpha iya kfua lẹ Nchileke a-gụru madzụ nvụ l'iphe dụ ẹji teke onye ọbu taru onwiya ụta iphe dụ ẹji, onye ọbu meru. Ee-shi lẹ Jerúsalemu gude ẹpha iya ono kfudzuru iphe bụ mbakeshi lẹ mgboko mgburumgburu.

\VS{48}Ọ bụ unu e-kfuru ndu ọdo k'iphemiphe ọbule-a, unu gude ẹnya unu phụko-wa.

\VS{49}Unu lekwa: lẹ ya e-zilatakwaru unu iphe ono, Nna iya kweru unu ụkwa iya ono. Unu nọdukwa lẹ mkpụkpu-wa jeye teke Nchileke e-gude ike, shi l'imigwe nụ̀á unu ànụ̀nù; unu anata ike, shi l'imigwe.”


\par }{\SH Jisọsu ala l'imigwe
\par }
{\R (Mak 16:19-20; Ndu 1:9-11)

\par }{\PP \VS{50}Ya ndono; Jisọsu abya eduru ẹphe jeye lẹ Bétani; bya apalia ẹka iya eli; gọlahaaru ẹphe ọnu.

\VS{51}Yo gudekwadua ọnu ono agọru ẹphe; haa ẹphe lashia. Nchileke ewolia ya woba l'imigwe.

\VS{52}Ẹphe abaaru iya ẹja; bya alaphushia azụ lẹ Jerúsalemu. Ẹhu atsọ ẹphe ntụmatu.

\VS{53}Ẹphe erua; bya anọlahaa l'eze-ụlo Nchileke mkpụrumkpuru ekele Nchileke ekele.

\par }