\NormalFont\ShortTitle{2 Ndu Eze}

{\MT Ndu Eze

\par }{\MTB k'ẹbo



\par }\ChapOne{1}{\SH Ehezáya ezi t'e jeru iya l'agwa Bálụ Zebọbu
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ya ndono; Éhabu anwụhutsulephu; ndu Móabu awata okwefuru ndu Ízurẹlu íkè.


\par }{\PP \VS{2}Yọ bụru teke ono; bẹ Ehezáya shi l'ọnu ụlo-eli iya lẹ Samériya bya adaa; meka onwiya iphe. Yo zia ndu ozi iya; sụ ẹphe: “T'ẹphe je lẹ Bálụ Zebọbu, bụ agwa ndu Ẹ́kuronu; je akpata ishi t'a maru; ?ya a-kaa mma l'iphe ọwaa, mekaru iya nụ-a?”


\par }{\PP \VS{3}Ya ndono; ojozi-imigwe, shi l'ẹka Ojejoje asụ Elayija kẹ Tishibe: “T'o gbeshi je je ajị ndu ozi eze ndu Samériya ono: ‘?Bụ l'ọo lẹ Nchileke ta nọdu l'alị Ízurẹlu; meru iphe unu eje lẹ Bálụ Zebọbu, bụ agwa ndu Ẹ́kuronu ọkpata ishi tọo?’

\VS{4}Ojejoje, bụ Nchileke sụru: ‘L'ẹ too shihekwa l'oshi-azẹe ono, ọ daburu ono gbeshi. Ọ bụakwa maa.’ ” Yo kfutsua ẹge ono; mbụ Elayija; tụgbua.


\par }{\PP \VS{5}Ndu ozi ono abya alakfuta eze; yọ jị ẹphe: “?Nanụ ẹge ọ dụ; bẹ unu latakebewaru ẹge-a?”


\par }{\PP \VS{6}Ẹphe asụ iya: “L'o nweru nwoke, byakfutaru ẹphe bya asụ ẹphe t'ẹphe jekfu eze ono, ziru ẹphe ozi ono; je asụ iya: ‘Ọwaa iphe Ojejoje ekfu: Ọ sụru: ?Bụ l'ọo lẹ Nchileke ta nọdu l'alị Ízurẹlu; meru iphe iizi t'e jeru ngu ọkpataru ishi lẹ Bálụ Zebọbu, bụ agwa ndu Ẹ́kuronu tọo? Ẹ to nwekwa l'i shi l'oshi-azẹe ono, ịize ono gbeshi. Ị bụakwa maa.’ ”


\par }{\PP \VS{7}Eze asụ ẹphe: “Nwoke ono, byakfutaru unu bya ekfuaru unu iphe ono; ?nanụ ẹge ọ gbaru.”


\par }{\PP \VS{8}Ẹphe asụ iya: “L'o yeru uwe, e meru l'ẹji anụ. Iphe, o keru l'ukfu abụru akpọ anụ.”

\par }{\PP Ehezáya asụ: “Ọ kwa Elayija kẹ Tishibe.”


\par }{\SH Ehezáya ezi t'e je egude Elayija
\par }
{\PP \VS{9}Eze eziwaphu onye ishi, achị ụkporo ndu sọja labụ lẹ ndu sọja iri; bya eyeru iya ndu sọja iya ono t'ẹphe je egude Elayija. Ẹphe erua; onye ishi ndu sọja ono ejekfu Elayija l'eli ugvu l'ẹke ọ nọ; je asụ iya: “Nggụbe onye kẹ Nchileke; eze sụru t'i nyizita!”


\par }{\PP \VS{10}Elayija asụ onye ishi ụkporo ndu sọja labụ lẹ ndu sọja iri ono: “Ọ -bụrua lẹ ya bụ onye kẹ Nchileke; tẹ ọku shikwa l'imigwe bya ekegbushia nggu l'ụkporo ndu sọja labụ lẹ ndu sọja iri ono, nggu l'ẹphe yị ono.” Ya ndono; ọku eshiwaphu l'imigwe bya ekegbushia yẹle ụkporo ndu sọja labụ lẹ ndu sọja iri ono.


\par }{\PP \VS{11}Eze abyakwa bya ezi onye ishi ụkporo ndu sọja labụ lẹ ndu sọja iri ọdo; bya eyeru iya ndu sọja iya ono t'ẹphe je egude Elayija. Ẹphe erua; onye ishi ndu sọja ono asụ iya: “Nggụbe onye kẹ Nchileke; eze sụru t'i nyifuta ẹgwegwa!”


\par }{\PP \VS{12}Elayija asụ iya: “Ọ -bụrua lẹ ya bụ onye kẹ Nchileke; tẹ ọku shikwa l'imigwe bya ekegbushia nggu l'ụkporo ndu sọja labụ lẹ ndu sọja iri ngu ono.” Nchileke eshiwaphu l'imigwe ye ọku; yọ bya ekegbushikota onye ishi ono yẹle ndu sọja iya.


\par }{\PP \VS{13}Ya ndono; eze abyakwa bya ezi onye ishi ụkporo ndu sọja labụ lẹ ndu sọja iri ọdo; k'ẹto ya yẹle ndu sọja iya. Ẹphe erua; onye ishi ndu sọja ono enyikfube Elayija l'ẹke ọ nọ; je ebyishiru iya ikpere; rọlahaa ya; sụ: “Nggụbe onye kẹ Nchileke; byiko; tẹ ndzụ dzua ya rụ; yẹle ụkporo madzụ labụ l'ụmadzu iri-wa, bụ ndu ozi ngu-wa.

\VS{14}Lewaru ẹge ọku shi l'imigwe bya ekegbushia ndu ishi ndu sọja labụ phụ, vuhawa ụzo bya; mẹ ụkporo ndu sọja labụ l'iri iri phụ, ẹphe l'ẹphe yịgbaa phụ. Ọlobu; byiko; tẹ ndzụ dzua ya rụ l'ẹke ị nọ.”


\par }{\PP \VS{15}Ya ndono; ojozi Ojejoje ono asụ Elayija: “T'o tsoru iya nyifuta. T'ẹ b'ọ tsụkwa iya egvu!” Elayija egbeshi tsoru iya nyifuta; ẹphe ejekfushia eze.


\par }{\PP \VS{16}Elayija asụ eze: “Lẹ Ojejoje, bụ Nchileke sụru: ‘?Bụ l'ọo l'ẹ-to nwedu Nchileke, nọ l'alị Ízurẹlu, ịi-kpata ishi; meru iphe i ziru ndu ozi ngu t'ẹphe jeru ngu ọkpataru ishi lẹ Bálụ Zebọbu, bụ agwa ndu Ẹ́kuronu. Eshinu ọphu i meru iya ẹge ono; b'ẹ tịi gbeshikwa l'oshi-azẹe ono, ị daburu ono. Ị bụakwa maa.’ ”

\VS{17}E megee; Ehezáya anwụhu ẹge ono, Ojejoje shi l'ọnu Elayija kfua ono.

\par }{\PP Ehezáya ta mụtadu nwata nwoke. Yọ bụru nwunne iya; mbụ Joramu bẹ bụru eze nọ-chia ẹnya iya; l'afa, kwe Jehoramu Jehoshafatu afa labụ, ọ wataru ọchi ndu Júda.


\par }{\PP \VS{18}Iphe ọdo, meeberu nụ teke Ehezáya shi achị; mẹ iphemiphe ọbule, yẹbedua meru b'e dekotaru l'ẹkwo, e deshiru iphe meru nụ l'oge ndu eze Ízurẹlu.




\par }\Chap{2}{\SH Ojejoje okuta Elayija l'imigwe
\par }
{\PP \VerseOne{1}Teke Ojejoje abya ogude oke ọku-maa kuta Elayija lashia imigwe; bẹ Elayija yẹle Eláyisha shilephu lẹ Gíligalu alụfuta.

\VS{2}Elayija asụ Eláyisha: “T'ọ nọdukwa l'ẹke-a; lẹ Ojejoje zikwaru iya tẹ ya je Bẹ́telu.”

\par }{\PP Eláyisha asụ iya: “Kamẹnu; ya ta ahakwa ngu.” Ya ndono; ẹphe ayịru jeshia Bẹ́telu.


\par }{\PP \VS{3}Ndu ọgbo nkfuchiru Nchileke, bụ lẹ Bẹ́telu awụ-kfuta Eláyisha bya asụ iya: “?Ị marua lẹ Ojejoje abya okuta nnajiufu ngu ntanụ?”

\par }{\PP Eláyisha asụ ẹphe: “Ya makwaru-a. Ọlobu; unu hakwaa k'ono.”


\par }{\PP \VS{4}Elayija asụ Eláyisha: “Nọdukwa l'ẹke-a Eláyisha; lẹ Ojejoje zikwaru iya tẹ ya je Jériko.”

\par }{\PP Eláyisha asụ iya: “Kamẹnu; ya ta ahakwa ngu.” Ya ndono; ẹphe ayịru jeshia Jériko.


\par }{\PP \VS{5}Ndu ọgbo nkfuchiru Nchileke, bu lẹ Jériko awụ-kfuta Eláyisha bya asụ iya: “?Ị marua lẹ Ojejoje abya okuta nnajiufu ngu ntanụ?”

\par }{\PP Eláyisha asụ ẹphe: “Ya makwaru-a. Ọlobu; unu hakwaa k'ono.”


\par }{\PP \VS{6}Elayija asụ Eláyisha: “Nọdukwa l'ẹke-a lẹ Ojejoje zikwaru iya tẹ ya je Ẹnyimu Jọ́danu.”

\par }{\PP Eláyisha asụ: “Kamẹnu; ya ta ahakwa ngu.” Ya ndono; ẹphe ẹbo ayịru; tụgbua.


\par }{\PP \VS{7}Ụkporo madzụ labụ l'ụmadzu iri lẹ ndu ọgbo ndu nkfuchiru Nchileke etsoru ẹphe; je evudo ote-ẹnya l'ele ẹphe l'ẹke ẹphe ẹbo vudo l'iku Ẹnyimu Jọ́danu ono.

\VS{8}Elayija eyefu uwe-nlọkpuru iya; bya apyakọbe iya apyakọbe; chia lẹ mini ono. Mini ono ekekahu ẹbo; ọphu awụru laa ẹka iya ọphu; ọphu awụru laa ẹka iya ọphu; ẹphe ẹbo abya eswee l'alị ọkponku.


\par }{\PP \VS{9}Ẹphe eswetsulephu; Elayija asụ Eláyisha: “Kfunuru iya iphe, ya e-meru ngu; tẹmanu e kuta iya kufu l'ẹke ị nọ.”

\par }{\PP Eláyisha asụ: “Byiko; t'ume, ha l'ọ bụ nke ngu ugbo labụ nọdu nụ iya l'ẹhu.”


\par }{\PP \VS{10}Elayija asụ: “Iphe, i kfuru bụkwa iphe dụ ẹhuka. Ọle agha; ọ -bụru l'ị phụru iya teke Nchileke a-nọdu ekulita iya; bẹ ọo-bụkwaru-a nke ngu; ọ -dụdu b'ẹ t'ọ dụkwa.”


\par }{\PP \VS{11}Ya ndono; ẹphe eje l'akọshi akọ. A bya ele ẹnya; ụgbo-ịnya; mẹ ịnya, enwugbaa ọku abya ekekahu ẹphe. Oke ọku-maa ekulia Elayija kuba l'imigwe.

\VS{12}Eláyisha aphụa ya; chishia mkpu: “Nna iya-ee! Nna iya-ee! Ụgbo-ịnya; mẹ ndu ịnya-ọgu Ízurẹlu!” Yọ phụ-beberu iya. Eláyisha eye ẹka l'uwe, o yeru; yo zijahu iya ẹbo.


\par }{\SH Eláyisha awata ozi iya
\par }
{\PP \VS{13}Ya ndono; Eláyisha achịta uwe Elayija, dafụru nụ; lashia azụ je evudo l'ọnu Ẹnyimu Jọ́danu.

\VS{14}Yo wota uwe Elayija ono, dafụru nụ ono chia lẹ mini; sụ: “?Nanụ Ojejoje; mbụ Nchileke kẹ Elayija?” Yo chia uwe ono lẹ mini ono; mini ono ekekahu ẹbo; ọphu alaa ẹka iya ọphu; ọphu alaa ẹka iya ọphu. Eláyisha esweta.


\par }{\PP \VS{15}Ndu ọgbo nkfuchiru Nchileke phụ, shi Jériko, bụ iya bụ ndu phụ, shi vudo ote-ẹnya ele ẹphe phụ; aphụlephu Eláyisha; sụ: “Ume Nchileke ono, shi nọdu Elayija l'ẹhu ono nọokwa Eláyisha l'ẹhu!” Ẹphe awụfu jeshia ya ndzuta; bya ebyishiru iya ikpere.

\VS{16}Ẹphe asụ iya: “Lenu; ẹphebe ndu ozi ngu bẹ nweru ụkporo ụmadzu labụ l'ụmadzu iri, agburu-ẹhu nọkota. Byiko; t'ẹphe jenu je achọo nnajiufu ngu; t'a maru: ?Ume Ojejoje pataru iya je edobe l'ugvu; t'ọ bụ lẹ nsụda.”

\par }{\PP Eláyisha asụ ẹphe: “Wawakwa; t'ẹphe be ejekwa.”


\par }{\PP \VS{17}Ẹphe ekfunyaaru iya ẹya jeye iphere iya adụ iya; yọ sụ ẹphe: “Ngwa; unu zinua ya ẹphe.” Ẹphe ezifu ụkporo madzụ labụ l'ụmadzu iri ono. Ẹphe achọo ya abalị ẹto; ẹphe ta phụ iya.

\VS{18}Ẹphe alata; byakfuta Eláyisha l'ẹke ọ nọ lẹ Jériko. Yọ sụ ẹphe: “?Ya ta sụdunu-a unu t'unu be ejeshi?”


\par }{\SH Iphe-ọphulenya, Eláyisha meshibeberu
\par }
{\PP \VS{19}Ya ndono; unwoke mkpụkpu ono abya asụ Eláyisha: “Onye ishi; lekpoduaphu lẹ mkpụkpu-wa bẹ nọkpoo l'ẹke, dụ mma. Ọle mini, nọ iya nụ bẹ dụ ẹji; ọphu alị-a 'emehujedu iphe.”


\par }{\PP \VS{20}Eláyisha asụ ẹphe: “Unu je eye únú lẹ efere ọphungu wotaru iya.” Ẹphe eje ewotaru iya ẹya.


\par }{\PP \VS{21}Yọ tụgbua jeshia l'ẹke ono, mini amụshi amụshi ono je agharu únú ono ye iya; sụ: “Ọwaa iphe Ojejoje Ízurẹlu ekfu. Ọ sụru: ‘Lẹ ya mewaru mini-wa t'ọ dụ mma. Ẹ to nwedu l'o gbua onye ngụru iya nụ ọdo; ọphu oo-mehedu t'alị-a be emehujehe iphe ọdo.’ ”

\VS{22}Mini ono abya adụ mma byeye ntanụ; bụ iya bụ ẹge ono, Eláyisha kfuru iya ono.


\par }{\PP \VS{23}Eláyisha eshi l'ẹke ono jeshia Bẹ́telu. L'ooje l'ụzo bẹ unwokoro shi l'ime mkpụkpu ono lụfuta; bya atụlahaaru iya ụzu; sụ iya: “Gbeshi l'ẹke-a; nggụbe ishi-ọnma ono! Gbeshi l'ẹke-a; nggụbe ishi-ọnma ono!”

\VS{24}Eláyisha aghakọbe bya aphụ ẹphe; gude ẹpha Ojejoje tụa ẹphe ọnu. Ẹjo anụ-ẹgu-ẹgbudu labụ, eekuje bịye; bụkota nyee ya eshi l'ọswa lụfuta bya alabushia ụkporo unwokoro labụ l'unwokoro labụ ono alabushi. 

\par }{\PP \VS{25}Eláyisha eshi l'ẹke ono; yọ bụru iya oje Ugvu Kamẹlu; shi ẹke ono lashia Samériya.




\par }\Chap{3}{\SH Ọgu ndu Ízurẹlu; ẹphe lẹ ndu Móabu
\par }
{\PP \VerseOne{1}Jehoramu Éhabu bẹ wataru ọchi ndu Ízurẹlu l'afa, kwe Jehoshafatu afa iri l'ẹsato, yẹbedua wataru ọchi ndu Júda. Ẹke Jehoramu nọ chịa bụ lẹ Samériya. Iphe ọ chịru bụ afa iri l'ẹbo.

\VS{2}O meru ẹjo iphe l'ẹnya Ojejoje; ọle ẹ to merudu iya ẹge nne iya; mẹ nna iya meru. Ọ fọfuru itso ono, dụru Bálụ lẹ nsọ, nna iya kpọberu ono.

\VS{3}Obenu l'o yelerua ẹka l'ẹjo iphe ono, Jeróbuwamu Nébatu meru ono; mbụ ẹjo iphe ono, o nwuru ndu Ízurẹlu ye ono. Ẹ to hadu iya ememe.


\par }{\PP \VS{4}Ya ndono; Mésha, bụ eze ndu Móabu bẹ ázụ̀ atụru. Afa-l'afa ha bẹ ọokpujeru ụkporo ụnu ụnwu atụru iri l'ẹbo l'ụnu atụru iri\FTNT{*}{{\FR 3:4 }{\FR{3:4
}}{\FT{Iphe ọ bụ bụ 100,000.}}} kpẹe eze ndu Ízurẹlu; nụkwa iya phụ ẹji, shi l'ụkporo ụnu ebyila iri l'ẹbo l'ụnu ebyila iri.\FTNT{†}{{\FR 3:4 }{\FR{3:4
}}{\FT{Iphe ọ bụ lẹ mbeke bụ 100,000.}}}

\VS{5}Éhabu anwụhulephu; eze ndu Móabu awata okwefuru eze ndu Ízurẹlu íkè.

\VS{6}Ya ndono; eze, bụ Jehoramu eshi lẹ Samériya je ekukoo ndu Ízurẹlu l'ẹphe ha.

\VS{7}Yọ bya ezia Jehoshafatu, bụ eze ndu Júda; sụ: “L'eze ndu Móabu bẹ kwefukwaru iya íkè. ?Ii-tsoru iya t'ayi je etso ndu Móabu ọgu?”

\par }{\PP Jehoshafatu asụ iya: “Lẹ ya e-tsoru iya-a je. Yẹbedua bẹ dụwa l'ọ bụ nggụbedua; ndu nk'iya adụwa l'ọ bụ ndu nke ngu; ịnya iya adụakwaphu l'ọ bụ ịnya nk'iya.”


\par }{\PP \VS{8}Jehoram ajị iya: “?Nanụ ụzo, ẹphe e-shi eje ọgu ọbu?”

\par }{\PP Jehoshafatu asụ iya: “L'ẹphe e-shi echi-ẹgu ndu Édọmu.”


\par }{\PP \VS{9}Ya ndono; eze ndu Ízurẹlu; eze ndu Júda; mẹ eze ndu Édọmu ayịru jeshia. Ẹphe ejee ije mgburumgburu abalị ẹsaa; mini ẹphe agvụ; to nwehe ọphu ndu sọja ẹphe a-ngụ; to nwe ọphu elu, ẹphe chị a-ngụ.


\par }{\PP \VS{10}Eze ndu Ízurẹlu echishia; sụ ẹphe: “Haa! Ojejoje; ?o kuwaru ẹphebe ndu eze ẹto-wa t'ọ chịru ẹphe ye ndu Móabu l'ẹka tọo.”

\VS{11}Jehoshafatu ajị iya: “?To nwedu onye nkfuchiru Ojejoje, nọ l'ẹke-a; k'ọphu ẹphe e-shi iya l'ẹka kpata Ojejoje ishi?”

\par }{\PP Onye lanụ lẹ ndu ozi eze ndu Ízurẹlu asụ: “Lẹ Eláyisha Shafatu, shi eyeru Elayija ẹka nọkwa l'ẹke-a.”


\par }{\PP \VS{12}Jehoshafatu asụ: “L'onye ono bẹ okfu Ojejoje nọkwa l'ẹhu.” Ya ndono; eze ndu Ízurẹlu; Jehoshafatu; mẹ eze ndu Édọmu ejekfushia ya.


\par }{\PP \VS{13}Eláyisha asụ eze ndu Ízurẹlu: “?O nweru iphe, nggu l'iya jigbanua? Jekfu nụ ndu nkfuchiru onanu, nne lẹ nna ngu phẹ ejekfuje ono.”

\par }{\PP Eze ndu Ízurẹlu asụ iya: “Wawakwa; kẹle Ojejoje kukobewaru ẹphebe ndu eze ẹto-wa tẹ ya chịru ẹphe ye ndu Móabu l'ẹka.”


\par }{\PP \VS{14}Eláyisha asụ iya: “Keshinu ọphu Ojejoje, bụ Ọkaribe-Kakọta-Ike -nọo ndzụ ẹge ọ nọ iya-a; mbụ onye ya ejeru ozi; bẹ ya te g'elekwa ngu ẹnya; k'ọphu ọ bụru k'oyeru ngu ọnu; ndẹge ẹ tọ bụ ugvu, ya akwabẹ Jehoshafatu, bụ eze ndu Júda.

\VS{15}Ọlobu; jeru je ekuaru iya onye akpọje ogumogu.” Onye ono, akpọje ogumogu ono abyatashia bya awata iya akpọkpo; ike Ojejoje abya Eláyisha l'ẹhu.


\par }{\PP \VS{16}Eláyisha asụ: “Ojejoje sụru t'unu tụshia nsụ t'ọ tụko nsụda nsụda-wa dzuru.

\VS{17}Kẹle Ojejoje sụru l'unu ta aphụdu phẹrephere; k'ọphu ọ bụru kẹ mini. Obenu lẹ mini e-jikota nsụda ono pyịmu; unubẹdua angụa mini; eswi unu angụa; elu unu angụa.

\VS{18}Ọ bụ iphe, dụ nphe l'ẹnya Ojejoje. Oo-wokwaruphu ndu Móabu ye unu l'ẹka.

\VS{19}Iphe bụ mkpụkpu, a kpụshiru ike bẹ unu a-lụkota; mẹ mkpụkpu, nwegbaaru ẹnya. Unu egbutsushikota iphe, bụ oshi, dụ mma; chịko ẹnya-ogvu mini nwuchishia; gude mkpuma tụ-chishia ọkpobe alị ẹphe.”


\par }{\PP \VS{20}Yo be l'ụtsu echile iya; l'oge teke eegwoje ngwẹja ụtsu; mini shi l'ụzo iya kẹ Édọmu atsọo; bya ejikota alị ono.


\par }{\PP \VS{21}Ndu Móabu abya anụa lẹ ndu eze ono abyaru ẹphe ọgu; bya achịta unwoke ẹphe ndu ọphu a-dụ ike oje ọgu; shita lẹ ndu ha nwanshị je akpaa lẹ ndu ha nshinu; ẹphe eje akwaa l'ókè-alị ẹphe.

\VS{22}Ẹphe etehulephu l'ọnmewa ụtsu; anwụ l'echi lẹ mini ono. Ndu Móabu anọdu l'azụ iya ọphu phụ mini ono; yoo ke ẹphe uswuswe l'ẹnya l'ọ bụ mee.

\VS{23}Ẹphe asụ: “L'ọ kwa mee dụ ẹge-a phụ! Ndu eze ono lụwaru ọgu; gbushia onwẹphe. Unubẹ ndu Móabu; ngwa; t'ayi je akwaa iphe ẹphe l'ọkwata.”


\par }{\PP \VS{24}Ndu Móabu awụba l'ọdu ndu Ízurẹlu; ndu Ízurẹlu awụ-lihu; tso ẹphe ọgu jeye ẹphe eye ọkpa l'ọso. Ndu Ízurẹlu awubata l'alị ndu Móabu; l'egbushi ẹphe;

\VS{25}mebyishikota iphe, bụ mkpụkpu ẹphe l'ọ ha. Onyenọnu akpaa mkpuma kụa l'iphe bụ ọkpobe alị ẹphe; jeye ẹphe egude mkpuma tụ-chishikota alị ono; nwuchishikota ẹnya-ogvu mini ẹphe; gbutsushikota oshi, dụ mma lẹ mkpụkpu ono. Ẹke ẹphe haru mkpuma, nọ iya nụ; yọ nọdu l'ẹke ọ nọ bụphu lẹ Kiri Hareseti kpụu. Ọle ndu atụje mgbẹka nọ-phekwanuru iya mgburumgburu; woru iya lụa.


\par }{\PP \VS{26}Eze ndu Móabu aphụlephu l'ọgu ono nabawaru iya ẹka; chịta ụnu ụmadzu l'ụkporo ụmadzu iri l'ise, bụ ndu chịgbaa ogu-mbeke; see tẹ ya kpata ụzo jekfu eze ndu Édọmu. Ọ bụ l'ẹ tọ kpatadu ụzo.

\VS{27}Ya ndono; yọ kpụta ọkpara iya, bụ onye ga abụru eze nọ-chia ẹnya iya; gude gwoo ẹja l'eli ụpho-mkpuma mkpụkpu ono. Iphe ono erua ndu Ízurẹlu l'ẹhu; k'ọphu bụ l'ẹphe tsuphuru azụ; lashia alị ẹphe.




\par }\Chap{4}{\SH Manụ nwanyi, nji iya ta nọhedu
\par }
{\PP \VerseOne{1}O nweru nwanyi, bụ onye ọgbo ndu nkfuchiru Nchileke shi alụ iya. Yọ byakfuta Eláyisha bya araku iya; sụ iya: “Lẹ nwozi ngu, bụ iya bụ nji iya; bẹ nwụhuakwaru nụ. O donuru ngu-a ẹnya lẹ nwozi ngu ono shi atsụ Ojejoje egvu. Ọle nta-a; bẹ onye o ji ụgwo byawaru t'ọ nata iya ụnwegirima iya unwoke ẹphe ẹbo l'ụgwo ono; t'ẹphe bụru iya ohu.”


\par }{\PP \VS{2}Eláyisha asụ nwanyi ono: “?Bụ ngụnu bẹ ya e-meru ngu? ?Bụ ngụnu b'i nweru l'ụlo ngu? Karu iya ẹya.”

\par }{\PP Nwanyi ono asụ iya: “Lẹ nwozi ngu nwanyi ta dụkwa iphe, o nweru l'ụlo; gbahaa nwa ite manụ lanụ.”


\par }{\PP \VS{3}Yọ sụ iya: “T'o je arọkoo ndu obutobu iya phẹ ite, ẹ te nwedu iphe e yeru iya. T'ọ rọtakwa iya l'igwe.

\VS{4}Teke ono; nggu l'ụnwu ngu abahụ l'ụlo; swọ-chia onwunu ụzo. Unu wụ-jishikota ite ono l'ọ ha; ọphu jiru nụ; unu edochi iya.”


\par }{\PP \VS{5}Ya ndono; nwanyi ono ahaa Eláyisha; lụfu; je aswọ-chia onwiya; mẹ ụnwegirima iya l'ụlo. Ụnwegirima ono apataru iya ite ono; yọo wụ manụ eye iya.

\VS{6}Ite ono ejitsulephu; yọ sụ nwatibe iya ono: “T'ọ patafụaru iya ite ọdo!” Nwata ono asụ iya: “L'ẹ to nwehekwa ite ọdo, phọduru nụ.” Tọ dụ iya bụ; manụ ono awụ-buhu.


\par }{\PP \VS{7}Nwanyi ono atụgbua je ekfuaru iya onye kẹ Nchileke ono.

\par }{\PP Yọ sụ iya: “T'o je eree manụ ono gude kfụa ụgwo ọbu; ọphu phọduru nụ; bẹ nggu l'ụnwegirima ngu e-gude buru.”


\par }{\SH Nwatibe nwanyi Shúnemu tetaru nọdu ndzụ ọdo
\par }
{\PP \VS{8}Yo be ujiku lanụ; Eláyisha ejeshia Shúnemu. Yo nweru nwanyi, nweru iphe, bu l'ẹke ono. Yo kua Eláyisha lẹ nri. Yọo bụjewaruru; o -swe l'ẹke ono; yọ bahụ je eria nri.


\par }{\PP \VS{9}Tọ dụ iya bụ; nwanyi ono asụ nji iya: “Ya mawaru lẹ nwoke-wa, anọduje abya l'ẹke-wa tekenteke ẹge-a bẹ bụ onye dụ nsọ kẹ Nchileke.

\VS{10}T'ayi meta nwụlo nshịi kpọ-kfube l'eli iya nk'ayi; doberu iya ẹya oshi-azẹe; doberu iya ẹya teburu; oshi-anọdu; mẹ urọku; k'ọphu bụ teke ọ byajẹru; yọ nọdu l'ẹke ono.”


\par }{\PP \VS{11}Yo be ujiku lanụ; Eláyisha abya ẹke ono; bahụ lẹ nwụlo ono je azẹru.

\VS{12}Yọ sụ nwozi iya; mbụ Geházi: “T'o je ekuaru iya nụ nwanyi Shúnemu ono.” Yo je ekua ya. Yọ byatashia.


\par }{\PP \VS{13}Eláyisha asụ Geházi t'ọ sụ nwanyi ono: “?Bụ ngụnu bẹ ẹphe e-meru iya l'ẹhu-a, o mekashiru onwiya l'okfu ẹhu ẹphe-wa? ?Bụ t'ẹphe kfuru yeru eze; t'ọ bụ t'ẹphe kfuru yeru onye ishi ndu sọja l'okfu ẹhu iya tọo?”

\par }{\PP Nwanyi ono asụ iya: “L'ẹ to nwekwa iphe ya achọ achọcho; lẹ yẹle ndibe ẹphe bukwa-a l'ẹke-a.”


\par }{\PP \VS{14}Eláyisha ajị Geházi: “?Bụ ngụnu bẹ ee-meru nwanyi ono?”

\par }{\PP Geházi asụ: “Ọkpobe okfu bụ l'ẹ to mụtadu nwa; nji iya akahụwa akahụ.”


\par }{\PP \VS{15}Eláyisha asụ t'o kua ya. Yo kua nwanyi ono; yọ bya evudo l'ọnu ibo.


\par }{\PP \VS{16}Eláyisha asụ iya: “Egbe nta-a afa ọdo; bẹ ii-he nwata nwoke l'ẹka.”

\par }{\PP Nwanyi ono asụ iya: “Waawa; onye nwe mu nụ; ba akabẹkwa dzụaru yẹbe nwozi ngu kẹ nwanyi ẹjo-ire; nggụbe onye kẹ Nchileke.”


\par }{\PP \VS{17}E metsua; nwanyi ono abya atsụta ime. Yo rulephu l'oge teke ono, Eláyisha kfuru ono l'afa ọphu tso iya nụ; yọ mụa nwata nwoke.


\par }{\PP \VS{18}Yo be ujiku lanụ lẹ nwata ono vutawaru; yọ tụgbua jekfushia nna iya l'ẹgu l'ẹke yẹle ndu akpata iphe, ọ kọru l'okfu chịko nọdu.

\VS{19}Yọ rangarahu; sụ nna iya ono: “Ishi iya-o! Ishi iya-o!”

\par }{\PP Nna iya asụ nwozi iya: “T'o kuta iya kulaaru nne iya.”

\VS{20}Onye ozi ono abya ekuta nwata ono kulaaru nne iya. Nne iya eheru iya l'ụtakfu jeye yo rua l'eswe; nwata ono anwụhu.

\VS{21}Yo je eworu iya nyobe l'oshi-azẹe onye kẹ Nchileke ono; gụ-chia ụlo ono; tụgbua.


\par }{\PP \VS{22}Yọ bya ekua nji iya; sụ iya: “Byiko; t'o yenuru iya nwozi lanụ; ọwaa nkakfụ-ịgara lanụ tẹ ya gbaru je kẹ onye kẹ Nchileke; ẹge ya a-lata ẹgwegwa.”


\par }{\PP \VS{23}Nji iya asụ iya: “?Bụ kẹ ngụnu bẹ iije nk'iya ntanụ-a; ẹge ẹ tọ bụdu l'ọ bụ Ajị Ọnwa Ọphungu; tọ bụ mbọku ọtu-ume-a?”

\par }{\Q Nwanyi ono asụ iya: “L'ọ dụ-a mma.”


\par }{\PP \VS{24}Ya ndono; yo dozia nkakfụ-ịgara ono; sụ nwozi ono: “T'ọ gba iya t'ẹphe je; be ejekwa ọtu-ze ẹka; gbahaa lẹ ya sụru t'ị tọo nwẹhu.”

\VS{25}Nwanyi ono agbagbụa; je ejekfu onye kẹ Nchileke lẹ Ugvu Kamẹlu.

\par }{\PP Yọ nọdukwaduru ote-ẹnya; onye kẹ Nchileke ono aphụa ya; sụ Geházi, bụ nwozi iya: “T'o lenu. L'ọ kwa nwanyi Shúnemu phụ ndọphu.

\VS{26}Gbagbụa je iya ndzuta; nggu ajị iya: ?mẹ ẹhu dụ iya-a mma; mẹ nji iya; mẹ nwatibe iya?”

\par }{\PP Nwanyi ono asụ iya: “L'ẹphe dụkwa-a.”


\par }{\PP \VS{27}Yo jekfulephu onye kẹ Nchileke ono l'ugvu ono; wọru iya ẹka l'ọkpa. Geházi abyatashia ya enwufu; onye kẹ Nchileke ono asụ iya: “T'ọ haa ya; kẹ l'aphụ jiru iya ọkpoma; tọ bụ lẹ Ojejoje meru tẹ ya maru; to kfuru iya ẹya.”


\par }{\PP \VS{28}Nwanyi ono asụ iya: “Onye nwe mu nụ! ?Ya kfunaru ngu-a okfu nwa? ?Ya ta sụdunu ngu-a t'ẹ b'i kobeshi iya obu l'eli?”


\par }{\PP \VS{29}Eláyisha asụ Geházi: “Kwakọbe onwongu; nggu ewota mgbọro iya phụ gude jeshia. O -nweru onye nggu l'iya dzudaru; be ekelekwa onye ọphu ekele; ọphu ọ dụkwa onye ii-kwe ekele. Teke i ruru; nggu ewota mgbọro iya ono tụ-kobe nwata ono l'ifu!”


\par }{\PP \VS{30}Nne nwata ono asụ: “Kamẹnu; ya ta ahakwa ngu!” Ya ndono; Eláyisha egbeshi; tsoru iya; ẹphe atụgbua.

\VS{31}Geházi evuru ụzo tụgbua je eworu mgbọro ono tụ-kobe nwata ono l'ifu. Nwata ono te kfu okfu; tọo tụ ume. Yọ lashia azụ jekfu Eláyisha je asụ iya: “Lẹ nwata ono te tetakwa.”


\par }{\PP \VS{32}Teke Eláyisha rutaru l'ụlo ono b'ọ phụru lẹ nwata ono nwụhuwaru; nyoru l'oshi-azẹe ya phụ.

\VS{33}Yọ bahụ l'ime ụlo ono swọ-chia ya. Yọ bụru yẹle nwata ono; bẹ nọ l'ụlo ono; yoo kfu anụ Ojejoje.

\VS{34}Yo gbeshi je azẹru nwata ono l'eli ẹhu; woru ọnu nk'iya kfube iya l'ọnu; woru ẹnya iya kfube iya l'ẹnya; woru ẹka iya tụ-kobe iya l'ẹka. Ọ bụ l'ọoze l'eli nwata ono; bẹ ẹhu bya awata ovo nwata ono ọku.

\VS{35}Eláyisha abya egbeshi; jephee l'ụlo ono; bya alaphu azụ je azẹru machịa onwiya l'eli nwata ono ọdo. A nọnyaa; nwata ono abya ezee uze ugbo ẹsaa; bya amụsaa ẹnya.


\par }{\PP \VS{36}Tọ dụ iya bụ; Eláyisha ekua Geházi; sụ iya: “T'o kuaru iya nwanyi Shúnemu ono.” Yo je ekua ya. Nwanyi ono erua; Eláyisha asụ iya: “T'o kuta nwatibe iya.”

\VS{37}Nwanyi ono abata; bya ebyishi ikpere l'iku ọkpa Eláyisha; kuta nwa iya ono tụgbua.


\par }{\SH Iphe-ọphulenya ẹbo ọdo.
\par }
{\PP \VS{38}E metsua; Eláyisha abya alashia Gíligalu; ẹjo-ẹgu l'eme l'alị ono. Ọgbo ndu nkfuchiru Nchileke abya adọo ya l'ifu; yọ sụ nwozi iya: “T'o wota eze ite phụ gwọoru ndu ọgbo nkfuchiru Nchileke ono ine t'ẹphe ria.”


\par }{\PP \VS{39}Ya ndono; onye lanụ atụgbua bahụ l'ẹgbudu tẹ ya kpata ẹkwo; bya eje aphụa vayịnu ọswa; wọkoo nebyi iya; phụkobe uwe-nlọkpuru iya chịru iya yejia ya eyeji. Yo rua; bya ebyia ya ebyibyi chịru ye l'ite ono, e shiberu ine ono; ọphu o nwedu onye maru iphe ọ bụ.

\VS{40}A gwọ-gele iya phụ; wụfuta iya yeru ndu ono t'ẹphe ria. Ẹphe eridelephu ine ono; chishia mkpu; sụ: “Nggụbe onye kẹ Nchileke; iphe, nọ l'ite-wa egbukwa madzụ; ẹphe te erihekwa.”


\par }{\PP \VS{41}Eláyisha asụ: “Kpotaẹdu ẹcha, e tsuru etsutsu.” E kpotaru iya ẹya. Yo kpota iya ye l'ite ono; sụ: “T'a wụfuta iya; nụ ndu ono t'ẹphe ria.” A wụfuta iya; tọ dụhe iphe, egbu madzụ, nọkwadu lẹ nri ono.


\par }{\SH Eláyisha anụ ụkporo madzụ ise nri
\par }
{\PP \VS{42}Ya ndono; nwoke ọbu, shi lẹ Bálụ-Shalisha ewotaru onye kẹ Nchileke ụkporo ishi buredi, e gude ntụ balị, bụ akpụru-iphe ọdungu ghee; mẹ ishi akpe olemole, o gbutaru k'ọphungu ye l'ẹkpa iya. Eláyisha asụ nwozi iya: “T'o woru iya nụ ndu ono t'ẹphe taa.”


\par }{\PP \VS{43}Nwozi iya ono asụ: “?Nanụ ẹge mu e-shi doberu ụkporo madzụ ise iphe-a l'ifu?”

\par }{\PP Eláyisha asụ iya: “T'ọ nụ iya ẹphe t'ẹphe ria; kẹle Ojejoje sụru l'ẹphe e-ri iya; riphodo iya eriphodo.”

\VS{44}Ya ndono; yọ bya edoberu iya ẹphe l'ifu; ẹphe eria ya riphodo iya eriphodo ẹge ono, Ojejoje kfuru iya ono.




\par }\Chap{5}{\SH Aagwọta Némanu l'ẹhu-labụ, eme iya nụ
\par }
{\PP \VerseOne{1}Némanu bụ iya bụ onye ishi ndu sọja eze ndu Áramu. Ọ bụ eze madzụ l'ẹke nnajiufu iya nọ; bya abụru onye aakwabẹ oke ugvu; kẹ l'ọ bụ l'ẹka iya bẹ Ojejoje shiru mee ndu Aramụ; ẹphe emekputaje l'ọgu. Ọ bụ onye sọja, ike dụ l'ọgu; ọ bụ l'ẹhu-labụ emekwanu iya.


\par }{\PP \VS{2}O nweru teke ndu ọ-lụa-ọlaa, shi Áramu jeru ọgu lẹ Ízurẹlu; je akpụa nwamgbọko lanụ lẹ ndzụ; bya edobe iya; yoo jeru nyee Némanu ozi.

\VS{3}Yo be ujiku lanụ; nwamgbọko ono asụ nyee nnajiufu iya ono: “Ọ dụ iya t'a sụ lẹ nnajiufu iya jeru je aphụ onye nkfuchiru Nchileke, nọ lẹ Samériya. O ge eme iya; yọ ka mma l'ẹhu-labụ ono, eme iya nụ ono.”


\par }{\PP \VS{4}Ya ndono; Némanu atụgbua je ekfuaru eze iphe nwamgbọko Ízurẹlu ono kfuru.

\VS{5}Eze ndu Áramu asụ iya: “T'o je. Lẹ ya e-deru-a ẹkwo nụ eze ndu Ízurẹlu.” Tọ dụ iya bụ; Némanu atụgbua jeshia. Iphe, o gude bụ ẹkpa mkpọla-ọcha iri; ụnu ẹkpa mkpọla-ododo iri l'ise; mẹ ukfu-ẹkwa iri.

\VS{6}Yo rua; je eworu ẹkwo ono nụ eze ndu Ízurẹlu. Iphe eze deru l'ẹkwo ono bụ: “Lẹ ya gude ẹkwo-wa l'ezi nwozi iya; mbụ Némanu t'ọ byakfuta ngu; t'i mee ya t'ọ ka mma l'ẹhu-labụ, eme iya nụ.”


\par }{\PP \VS{7}Eze ndu Ízurẹlu agụtsua ẹkwo ono; woru uwe iya dọjashia; chia mkpu; sụ: “?Bụ iya bụ Nchileke, ike kẹ ndzụ l'ọnwu nọ l'ẹka, meru iphe o ziru nwoke-wa t'ọ bya tẹ ya mee ya t'ọ ka mma l'ẹhu-labụ, eme iya nụ? Ọ kwa okfu b'ọ chọ iya ẹge-a.”


\par }{\PP \VS{8}Eláyisha, bụ onye kẹ Nchileke abya anụa l'eze ndu Ízurẹlu dọjashiru uwe iya; zia t'e je ezia ya: “?Bụ ngụnu meru iphe, ọ dọjashiru uwe iya? Wo iya: T'o kfuru onye ọbu t'ọ byakfuta iya nta-a; k'ọphu ọo-ma l'onye nkfuchiru Nchileke nọ lẹ Ízurẹlu.”

\VS{9}Tọ dụ iya bụ; Némanu achịru ịnya iya; mẹ ụgbo-ịnya gbaa bya agbaruta ọnu-ụlo Eláyisha.

\VS{10}Eláyisha ezia nwozi t'o je asụ iya: “T'o je aghụa ẹhu lẹ Ẹnyimu Jọ́danu ugbo ẹsaa; l'ẹhu iya a-bya-a bya adụ iya ẹge o shi dụhawa; yọ kọrohu.”


\par }{\PP \VS{11}Némanu egude ẹhu-eghughu tụgbua; sụ: “Lẹ ya gbe shi arị l'ọo-lụfuta byakfuta iya; bya evudo kpọ-kua ẹpha Ojejoje, bụ Nchileke iya; mbụ raa ya ẹka l'ẹke ono, ẹhu-labụ eme iya ono; mee tẹ ya kọrohu.

\VS{12}?Ọ bụ l'ẹnyimu Abana; mẹ ẹnyimu Farupa, nọgbaa lẹ Damásukọsu ta kakọtadu mini, nọkota lẹ Ízurẹlu mma tọo? Ya e-jenu je aghụa ẹhu ọbu l'ẹke ono kawaru mma.” Yọ ghakọbe; gude iwe tụgbua.


\par }{\PP \VS{13}Ndu ozi Némanu ejekfu iya je asụ iya: “Nna; ?ndẹge onye nkfuchiru Nchileke ono sụru t'i mee iphe ọdo, ka nshinu; tii g'emedu iya tọo? ?Bụ-chia t'ị ghụa ẹhu; ka mma; b'ẹ ti meghedu tọo?”

\VS{14}Tọ dụ iya bụ; Némanu atụgbua je egvuda lẹ Ẹnyimu Jọ́danu ụgbo ẹsaa ẹge ono, onye kẹ Nchileke kfuru iya ono. Akpẹhu iya abya ala azụ dụ l'ọ bụ kẹ nwata nshịi; yọ kọrohuwaphu.


\par }{\PP \VS{15}Ya ndono; Némanu yẹle ndu ozi iya l'ẹphe ha aghaa ifu jekfushia onye kẹ Nchileke ono. Yo rua; bya evudo iya l'ifu; sụ iya: “Nta-a; bẹ ya kabẹwa maru l'ẹ to nwedu ẹke Nchileke nọkwadu lẹ mgboko-a l'ọ ha; gbahaa lẹ Ízurẹlu. Byiko nata nụ iphe, yẹbe nwozi ngu anụ ngu.”


\par }{\PP \VS{16}Eláyisha asụ iya: “Kamẹnu; l'ẹpha Ojejoje, bụ onye ono, ya ejeru ozi ono; ẹ tọ dụkwa iphe, ya anata ngu.” Némanu arọo ya nta; rọo ya imo; yọ jịka.


\par }{\PP \VS{17}Némanu asụ: “Ọ -bụru l'ẹ tịi natadu iya; byiko kponua yẹbe nwozi ngu ẹja, ịnya-mulu labụ a-dụ ike vuta. Kẹ lẹ yẹbe nwozi ngu ta abyahẹdu bya egwota ngwẹja-ukfuru; m'ọ bụ ngwẹja ọdo nụ agwa ọdo; gbahaa Ojejoje.

\VS{18}Ọlobu; tẹ Ojejoje gụkwaaru yẹbe nwozi ngu nvụ l'iphe lanụ-wa: Iphe ọbu bụ: ọ -bụru le nnajiufu iya eje l'ụlo agwa Rimọnu t'o je abaaru iya ẹja; yọ bụru iya bẹ yẹ l'iya yị; ya erua je efuzita l'ụlo agwa Rimọnu ono; baaru iya ẹja; tẹ Ojejoje gụkwaaru yẹbe nwozi ngu nvụ.”


\par }{\PP \VS{19}Eláyisha asụ iya: “T'ọ lawaru.”

\par }{\PP Némanu atụgbua; jeribe nwanshị;

\VS{20}Geházi, bụ nwozi onye kẹ Nchileke, bụ Eláyisha asụ onwiya: “Nta-a bẹ nnajiufu iya haru Némanu onye Áramu kẹ mmanu; to nwe iphe, o gude bya, ọ nataru. Kamẹnu; ya tsofutaje iya; je aharu iphe ono nata iya.”


\par }{\PP \VS{21}Ya ndono; Geházi etsopyabe Némanu. Némanu aphụa onye agba etso iya nụ; bya eshi l'ụgbo-ịnya iya nyizita; gba iya ndzuta. Yo rua; bya asụ iya: “?Ọ dụa ma?”


\par }{\PP \VS{22}Geházi asụ iya: “L'ọ bụkwa-a k'ọma. L'ọ kwa nnajiufu iya bẹ ziru iya tẹ ya bya asụ ngu l'ọ bụ nta-a bẹ unwokoro labụ, bụ ndu shi l'ọgbo ndu nkfuchiru shi l'alị ugvu Ífuremu. Wo; byiko; t'ị nụnu ẹphe ẹkpa mkpọla-ọcha; mẹ ukfu-ẹkwa labụ.”


\par }{\PP \VS{23}Némanu asụ iya: “T'o wotaru ẹkpa mkpọla-ọcha labụ.” Yọ rọlahaa Geházi t'ọ nata iya rụ. Yo woru ẹkpa mkpọla-ọcha labụ kee l'ẹkpa labụ; woru ukfu-ẹkwa labụ ye iya; bo ndu ozi iya ụmadzu labụ; ẹphe evuta iya tụgbua; Geházi etso ẹphe.

\VS{24}Geházi erulephu l'ugvu ono; nata ndu ozi ono iphe ono dobe l'ụlo; bya edube ẹphe; ẹphe alashia.

\VS{25}Yọ bahụ l'ụlo je evudo nnajiufu iya; mbụ Eláyisha l'ifu. Eláyisha ajị iya:

\par }{\PP “Geházi; ?Bụ awe b'i shi jee?”

\par }{\PP Geházi asụ iya: “L'ẹ tọ dụkwa ẹke yẹbe nwozi ngu shi jee.”


\par }{\PP \VS{26}Eláyisha asụ iya: “?Maa ya te eshidunua l'etso ngu teke ono, nwoke ono shi l'ụgbo-ịnya iya nyifuta byakfuta ngu ono? ?Bụ nta-a b'ọ gbaru t'a nata okpoga; nata ẹkwa; nata mgbabu olivu; nata mgbo vayịnu; igweligwe atụru; eswi; mẹ ndu ozi: unwoke l'ụnwanyi?

\VS{27}Ẹhu-labụ ono, shi eme Némanu ono; bẹ swewaru nggu l'awa ngu phẹ gbururu jeye lẹ gbururu.” Geházi eshi Eláyisha l'ifu lụfu; ẹhu-labụ edzuwaru iya nụ ẹhu. Yọ chanwehu; chalahaa phorophoro.




\par }\Chap{6}{\SH Ire ogbu-nkụ, ese eli
\par }
{\PP \VerseOne{1}Yo be ujiku lanụ; ọgbo ndu nkfuchiru ono asụ Eláyisha: “Lenu; ẹke-a, nggu l'ẹphe bu-wa hanụkakwa nwanshị.

\VS{2}T'ẹphe jenu Jọ́danu t'onyenọnu gbuta oshi, ẹphe e-gude bya emeta ẹke ẹphe a-nọdu anọ.”

\par }{\PP Eláyisha asụ ẹphe t'ẹphe je.


\par }{\PP \VS{3}Onye lanụ l'ẹphe asụ iya: “Byiko; tsonuru ẹphebe ndu ozi ngu jee.”

\par }{\PP Eláyisha asụ iya: “Lẹ ya e-je-a.”

\VS{4}Tọ dụ iya bụ; yo tsoru ẹphe jeshia.

\par }{\PP Ẹphe erua Ẹnyimu Jọ́danu; wata ogbutsushi oshi.

\VS{5}Yo nweru onye lanụ, bụ teke o gbuta itso nk'iya; bẹ ire ogbu-nkụ iya kpọfuru; dalahụ lẹ mini. Yo chia: “Alakwaa ya; onye nwe mu nụ. Ọ kwa angụta; bẹ ya ngụtaru iya.”


\par }{\PP \VS{6}Onye kẹ Nchileke ono ajị iya ẹke ọ dalahụru. Yo koshi iya ẹya. Eláyisha egbuta oshi chee l'ẹke ono; ire ogbu-nkụ ono abya esee.

\VS{7}Eláyisha asụ iya: “T'ọ gụtawa iya rụ.” Nwoke ono amachịa ẹka; gụta iya.


\par }{\SH Ndu sọja ndu Áramu atsọ ìshì
\par }
{\PP \VS{8}A nọnyaa; eze ndu Áramu abya etso ndu Ízurẹlu ọgu. Yo kua ndu ishi sọja iya idzu; kfuaru ẹphe ẹke ya e-dobe ọdu ọgu iya.

\VS{9}Onye kẹ Nchileke abya ezia ozi t'e je ezia eze ndu Ízurẹlu; sụ iya: “T'ọ kwabẹkwa ẹnya. T'ẹ b'o shikwa ẹkaphu; lẹ ndu Áramu dọbekwaru ọdu ọgu ẹphe l'ẹke ono.”

\VS{10}Tọ dụ iya bụ; eze ndu Ízurẹlu ezia t'e je l'ẹke ono, onye kẹ Nchileke kfuru iya ono. Eláyisha l'agbaru eze ama tekenteke; k'ọphu ọo-kwabẹkwanuru onwiya ẹnya; tẹ ndu sọja iya be a-tụ phaa; wụlahu l'egbe ẹke ono.


\par }{\PP \VS{11}Iphe ono atsụa eze ndu Áramu l'ẹhu nshinu. Yọ bya ekua ndu ishi sọja iya; sụ ẹphe: “T'ẹphe karu iya onye l'ẹphe, tụru ike yeru eze ndu Ízurẹlu.”


\par }{\PP \VS{12}Onye lanụ lẹ ndu ishi ono asụ: “Nggụbe eze, bụ onye nwe mu nụ! Ẹ tọ dụkwa. L'ọ kwa Eláyisha, bụ onye nkfuchiru Nchileke, bu l'alị Ízurẹlu; bẹ ewotaje iphemiphe ọbule, ị nọ l'ime mkpura ngu kfua; kfuaru iya.”


\par }{\PP \VS{13}Eze ndu Áramu asụ: “Unu je achọo ẹke Eláyisha ọbu nọ; k'ọphu ya e-ye ndu e-je egude iya nụ.” A bya ekfuaru iya l'ọ nọ lẹ Dótanu.

\VS{14}Yọ bya eyefu ndu sọja l'igwe; ẹphe l'ịnya; mẹ ụgbo-ịnya. Ẹphe egude ẹnyashi je agbaa mkpụkpu ono mgburumgburu.


\par }{\PP \VS{15}Yo be l'ọnma-ẹwa ụtsu; nwozi onye kẹ Nchileke ono etehu; lụfuta; jeshia ole ẹnya; mkporo-ọha ndu sọja; mẹ ịnya ẹphe; mẹ ụgbo-ịnya ẹphe agbawa mkpụkpu ono mgburumgburu. Nwozi iya ono echia mkpu; sụ: “Onye nwe mu nụ; ?bụ ngụnu bẹ ẹphe e-me?”


\par }{\PP \VS{16}Onye nkfuchiru Nchileke ono asụ iya: “Ba atsụshi egvu. Lẹ ndu ọphu nọ swiru ayi; kakwa ndu ọphu nọ swiru ẹphe.”


\par }{\PP \VS{17}Eláyisha abya ekfuru nụ Nchileke; sụ iya: “Byiko Ojejoje; menua t'ẹnya sahu nwozi mu-wa; k'ọphu ọo-phụ ụzo.” Ya ndono; Ojejoje abya ekpuhaa nwokoro ono ẹnya; yọ phụ l'iphe, jiru ugvu ono; gbaa Eláyisha mgburumgburu bụ ịnya; mẹ ụgbo-ịnya, enwugbaa ọku.


\par }{\PP \VS{18}Teke ndu sọja Áramu ono abyakfuta Eláyisha ọgu b'o kfuru nụ Ojejoje; sụ: “T'o mee tẹ ndu-a l'ẹphe ha wata ọtsu ìshì.” Ojejoje emeru ìshì tụ ẹphe ẹge ono, Eláyisha kfuru iya ono.


\par }{\PP \VS{19}Tọ dụ iya bụ; Eláyisha asụ ẹphe: “L'ẹke-a ta bụkwa ụzo; tọ bụ mkpụkpu ono. Unu tsoru iya tẹ ya je ekoshi unu onye unu achọ.” Yo duru ẹphe jeshia Samériya.


\par }{\PP \VS{20}Ẹphe abahụlephu lẹ Samériya; Eláyisha ekfuru nụ Ojejoje; sụ: “Nggụbe Ojejoje; menua tẹ ndu-a mụhaa ẹnya; phụlahaa ụzo.” Ya ndono; Ojejoje abya emee; ẹphe amụhaa ẹnya; phụa l'ọ bụ l'echi Samériya; bẹ ẹphe nọ.


\par }{\PP \VS{21}Eze ndu Ízurẹlu aphụa ẹphe; sụ Eláyisha: “Nna; ?bụ tẹ ya gbushia ẹphe? ?Tẹ ya gbushiwaru ẹphe?”


\par }{\PP \VS{22}Eláyisha asụ iya: “Be egbukwa ẹphe. ?Bụ ndu i gude ogu-mbeke ngu; mẹ akfụ ngu kpụta lẹ ndzụ; bẹ ii-gbu? Gbechia nụ ẹphe nri; nggu anụ ẹphe mini; k'ọphu ẹphe e-ri; ngụa; ẹphe alakfuwaru nnajiufu ẹphe.”

\VS{23}Tọ dụ iya bụ; eze ndu Ízurẹlu abya agbaaru ẹphe ajị, ha nshinu. Ẹphe eria; ngua; bẹ ẹphe lakfuderu nnajiufu ẹphe. Yọ bụru iya bụ lẹ ndu sọja ndu Áramu abyaberu ọgu ọ-lụa-ọlaa l'alị Ízurẹlu.


\par }{\SH Ẹjo-ẹgu byaru lẹ Samériya
\par }
{\PP \VS{24}E metsua; Bénu-Hadadu, bụ eze ndu Áramu achịta ndu sọja iya l'ẹphe ha; ẹphe eje ekee k'ọgu; yechia Samériya.

\VS{25}Eyechi ono, ẹphe yechiru Samériya ono; bẹ ẹphe yechiru iya nọo ọdu. Iphe tso iya nụ abụru ẹjo-ẹgu; k'ọphu bụ l'e relahaaru ishi nkakfụ-ịgara lanụ ụkporo mkpọla-ọcha ugbo ẹno; relahaa nshị ndo, habe nwahabe mkpọla-ọcha ise.


\par }{\PP \VS{26}Yo be ujiku lanụ; l'eze ndu Ízurẹlu ejephe l'eli ụpho-mkpuma, e gude kpụ-pheta mkpụkpu ono mgburumgburu; nwanyi lanụ arashịa: “Nggụbe eze, bụ onye nwe mu nụ; gbanụaru iya mkpu!”


\par }{\PP \VS{27}Eze asụ: “Ọ -bụru lẹ Ojejoje ta gbadụru ngu mkpu; ?bụ awe bẹ ya e-shi gbaaru ngu mkpu? ?Ya e-shi l'ẹke eetsuje balị; t'ọ bụ l'ẹke adzọshije mẹe?”


\par }{\PP \VS{28}Eze abya ajị iya: “?Nanụ ẹge ọ dụ?”

\par }{\PP Nwanyi ono asụ iya: “L'ọ bụ nwanyi-a; bẹ sụru tẹ ya wota nwata iya; t'ẹphe gbua; taa anụ iya ntanụ. Teke o beru echile; yo wota nwata nk'iya; t'ẹphe gbua; taa anụ iya.

\VS{29}Tọ dụ iya bụ; ẹphe eworu nwata nk'iya shia; taa anụ iya. Yo be echile iya; ya sụ iya t'o wota nwata nk'iya t'ẹphe taa anụ iya; yo woru iya wohaa.”


\par }{\PP \VS{30}Eze anụtsulephu iphe ono, nwanyi ono kọru ono; woru uwe iya lajashịa. Ndu phụru eze teke ono, ooswe l'eli ụpho-mkpuma ono; aphụ l'o yeru uwe-aphụ l'ime ẹhu.


\par }{\PP \VS{31}Yọ sụ: “Kamẹnu; m'ọ -bụru l'ẹ te bufudu Eláyisha Shafatu ishi ntanụ!”


\par }{\PP \VS{32}Teke ono; bẹ Eláyisha yẹle ndu bụ ọgurenya mkpụkpu tụkoru nọdu l'ufu iya. Eze abya ezifu onye ozi; t'o vuru iya ụzo je kẹ Eláyisha. Ọbu lẹ tẹmanu onye ọphu, e ziru ejeruta; bẹ Eláyisha kfuhawaru ndu bụ ọgurenya ono; sụ ẹphe: “?Unu ta phụdu onye mgbugbu-madzụa-a ẹge o yeru onye a-bya ebuta iya ishi? Onye ozi ono rulephu; unu gụ-chia ụzo; swọ-chia ya iphe; t'ẹ b'ọ bata. ?Tọ dụ igidi-ọkpa nnajiufu iya; bẹ ya anụ l'ẹke ọda iya l'azụ phụ.”


\par }{\PP \VS{33}Eláyisha akpụkwadurua iphe ono l'ọnu; onye ono, e ziru ozi ono abyakfutawa iya phụ. Eze asụ: “Iphe-ẹhuka-wa kwa l'ẹka Ojejoje b'o shi. ?Bụ kẹ ngụnu; bẹ ya a-nọdu ngabẹfuaru Ojejoje ọdo?”




\par }\Chap{7}{\PP \VerseOne{1}Eláyisha asụ: “Unu nụkwaa iphe, Ojejoje kfuru: L'egbe nta-a echile; bẹ aa-nọdu ere ogbonga ntụ iphe, eegudeje eme buredi mkpọla-ọcha lanụ; l'ere ogbonga balị labụ mkpọla-ọcha lanụ l'ọnu obu-edukfu Samériya.”


\par }{\PP \VS{2}Onye ishi sọja ọphu, bụ iya kakọta ọno eze ntse asụ onye kẹ Nchileke ono: “L'ẹ too nwekwa; m'o -ruhuru; Ojejoje gụhashia ụzo ẹku k'imigwe; oo-meghe.”

\par }{\PP Eláyisha asụ iya: “Ii-gudenua ẹnya ngu phụ iya; ọle ẹ too rudu ngu ọnu.”


\par }{\SH Ndu sọja Áramu agba ọso
\par }
{\PP \VS{3}Yo nweru unwoke ẹno, bụ ndu ẹhu-labụ, anọduje l'ọnu obu-edukfu Samériya. Ẹphe asụ ibe ẹphe: “?Bụ ngụnu meru iphe ẹphe a-nọdu l'ẹke-a; nwụshihu?

\VS{4}Ẹphe -sụ t'ẹphe bahu l'ime mkpụkpu; bẹ ẹphe a-nwụshihukwa; kẹ l'ẹjo-ẹgu emekwa l'ẹke ono. Ẹphe -nọdukwa nụ l'ẹke-a; ẹphe anwụshihukwaphu. Ọ bụ t'ẹphe gbe jechia l'ọdu ọgu ndu Áramu; je eworu onwẹphe nụ ẹphe. Ẹphe -haa ẹphe; ẹphe anọdu ndzụ. Ẹphe -gbushia ẹphe; yọ bụwaru iya phụ.”


\par }{\PP \VS{5}Yo be lẹ nchi-ejihu-wa; ẹphe egbeshi jeshia l'ọdu ọgu ndu Áramu ono. Ẹphe erua l'iku ọdu ọgu ono; to nwehe onye nọkwadu iya nụ;

\VS{6}kẹle Ojejoje meru tẹ ndu sọja ndu Áramu nụa igidi igweligwe ụgbo-ịnya; mẹ k'ịnya; mẹ kẹ ikpoto ndu sọja; k'ọphu bụ l'onyemonye ọbule sụru ibe iya: “Lenu; l'eze ndu Ízurẹlu; butaakwaru eze ndu Hetu; mẹ eze ndu Íjiputu t'ẹphe byakfuta ẹphe.”

\VS{7}Ya ndono; yo be l'ẹnyashi; ẹphe awụ-lihu gbalashịa; hakọta ụlo-ẹ́kwà ẹphe; ịnya ẹphe; mẹ nkakfụ-ịgara ẹphe. Ẹphe ahaa ọdu ọgu ẹphe ono; yọ dụ ẹge ọ dụ; gbalashịa.


\par }{\PP \VS{8}Ndu ẹhu-labụ ono erua l'iku ọdu ọgu ono; bahụ l'ụlo-ẹ́kwà lanụ; je eria; ngụa; vua mkpọla-ọcha; mkpọla-ododo; mẹ ẹkwa je eworu domishia. Ẹphe alaphuta azụ; bya abahụ l'ime ụlo-ẹ́kwà ọdo; vua iphe, nọ iya nụ; je edomikwaaphu.


\par }{\PP \VS{9}Tọ dụ iya bụ; onyenọnu; yọ sụ ibe iya: “Ayi te emekwa ọhuma. Ntanụ-a kwa eswe-ajị b'ọ bụ; ọle ayi gbe nọ-kirishia. Ayi -kwaa l'ẹka jeye l'ụtsu; bẹ aa-nụkwa ayi aphụ. Unu t'ayi jelekwaphu nta-a; je ekfuaru iya ndibe eze.”


\par }{\PP \VS{10}Ya ndono; ẹphe atụgbua je ekua ndu echeje nche l'obu-edukfu kfuru iya ẹphe; sụ ẹphe: “L'ẹphe jekwaru l'ọdu ọgu ndu Áramu; to nwe m'ọo onye lanụ, nọ iya nụ; to nwe onye ẹphe nụru ụkporo iya. Yọ bụru ịnya; mẹ nkakfụ-ịgara; b'e litsuaru l'ẹke ono; ụlo-ẹ́kwà ẹphe adụlephu ẹge ọ dụ.”

\VS{11}Ndu nche ono araa iphe ono, ndu ono kfuru ono arara; e je ekfua ya l'ufu-eze.


\par }{\PP \VS{12}Eze egbeshi l'ẹnyashi ono; sụ ndu ozi iya: “Iphe ono, ndu Áramu meru ono; bẹ ya a-karu unu nta-a. Ẹphe maru l'ẹgu eme ayi. Ọ bụ iya meru; ẹphe awụfu l'ọdu ọgu ẹphe ono; je edomishia onwẹphe l'ẹgu. Iphe ẹphe arị abụru l'ayi -wụfutalephu; t'ẹphe kpụkoo ayi lẹ ndzụ; wụbata lẹ mkpụkpu ayi.”


\par }{\PP \VS{13}Onye lanụ lẹ ndu ozi eze ono asụ: “T'ẹphe fọta madzụ; zi t'ẹphe gude ịnya ise, phọduru lẹ mkpụkpu-wa je amaru ẹge iphe dụ. E -gude ẹphe; bẹ ọnodu ẹphe dụkwataa l'ọ bụ kẹ ndu Ízurẹlu ono, a haru l'ẹke-a ono. Mbụ l'ẹphe a-dụlee l'ọ bụ igweligwe ndu Ízurẹlu ono, nwụshihuwaru nụ ono. Ọo ya bụ t'ayi zi ẹphe t'ẹphe je amaru iphe, meru nụ.”


\par }{\PP \VS{14}Ya ndono; ẹphe abya achịta ụgbo-ịnya labụ; mẹ ịnya. Eze abya ezia t'a chọru ndu sọja ndu Áramu jeshia; bya asụ ẹphe: “T'ẹphe je egude ẹnya ẹphe phụ iphe, meru nụ.”

\VS{15}Ẹphe achọo ẹphe jeye lẹ Ẹnyimu Jọ́danu; phụa l'uwe; mẹ ivu, ndu Áramu tufashiru l'ụzo; l'ẹke ọso ono tụru ẹphe l'ụkfu. Ya ndono; ndu ono, jeru ozi ono alaphushia azụ je ekfuaru iya eze.

\VS{16}Tọ dụ iya bụ; ẹphe atụgbua je egwoo iphe l'ọdu ọgu ndu Áramu ono. E megee; ree ogbonga ntụ iphe, eegudeje eme buredi mkpọla-ọcha lanụ; bya eree ogbonga balị labụ mkpọla-ọcha lanụ, bụ iya bụ ẹge ono, Ojejoje kfuru ono.


\par }{\SH Aadzọ-gbu onye ishi ozi eze l'ọkpa
\par }
{\PP \VS{17}Eze ndu Ízurẹlu eye onye ishi sọja, bụ iya kagee ya ọno ntse; t'o leta ẹnya l'obu-edukfu mkpụkpu ono. Yọ bụru l'ẹke ono; b'a dzọ-gburu iya l'ọkpa; bụ iya bụ ẹge ono, onye kẹ Nchileke kfuhawaru iya teke ono, eze jeru l'ufu iya ono.

\VS{18}Ishi iya abụru lẹ teke ono, onye kẹ Nchileke kfuru eze: “L'egbe nta-a echile; bẹ ee-re ogbonga ntụ iphe, eegudeje eme buredi mkpọla-ọcha lanụ; bya eree ogbonga balị labụ mkpọla-ọcha lanụ l'ọnu edukfu Samériya;”

\VS{19}bẹ onye ishi sọja ono, kakọta ọno eze ntse ono sụru: “L'ẹ too mekwa; m'o -ruhuru; Ojejoje gụhashia ụzo ẹku k'imigwe.” Eláyisha asụ iya: “L'oo-gude ẹnya iya phụ iya; ọle too rudu iya ọnu.”

\VS{20}Yọ bụru ẹge ono; b'o meru; mbụ lẹ ndiphe dzọ-gburu iya l'ọkpa l'obu-edukfu mkpụkpu ono.




\par }\Chap{8}{\SH Aanụ-phu nwanyi Shúnemu alị iya azụ
\par }
{\PP \VerseOne{1}O nweru teke Eláyisha kfuru nwanyi ono, o mejeru nwatibe iya, nwụhuru anwụhu; yo teta nọdu ndzụ ono; sụ iya: “T'o gbeshi; duta ndibe iya t'ẹphe lụfu je anọdu l'ẹke dụ ẹphe mma; kẹle Ojejoje tụwaru ẹjo-ẹgu ye l'alị-a afa ẹsaa.”

\VS{2}Tọ dụ iya bụ; nwanyi ono egbeshi je emee iphe ono, onye kẹ Nchileke kfuru ono; duta ndibe iya; ẹphe alụfu; je anọo afa ẹsaa lẹ Filisutayịnu.


\par }{\PP \VS{3}Afa ẹsaa ono agvụlephu; nwanyi ono eshi Filisutayịnu lata. Yọ bya ejekfube eze; je arọo ya t'a nụ-phu iya ụlo iya; mẹ alị iya azụ.

\VS{4}Teke ono; bẹ eze ekfu eyeru Geházi, bụ nwozi onye kẹ Nchileke; asụje: “T'o kfukotanuru iya iphe, bụ iphe-ọphulenya Eláyisha l'ọ ha?”

\VS{5}Geházi anọdu l'akọru eze ẹge Eláyisha shiriu mee t'onye nwụhuru anwụhu teta nọdu ndzụ ọdo; a bya ele ẹnya; nwanyi ono, Eláyisha meru nwa iya; yo teta ono abata bya arọlahaa eze t'a nụ-phu iya ụlo iya yẹle alị iya azụ.

\par }{\PP Geházi asụ: “Nggụbe eze, bụ onye nwe mu nụ! Ọ kwa nwanyi ọbu ndọ-ọ; yẹle nwa iya ono, Eláyisha mejeru; yo teta nọdu ndzụ ono.”

\VS{6}Eze abya ajị nwanyi ono k'iphe ono; yọ kọkotaru iya ẹya.

\par }{\PP Eze abya eduru nwozi lanụ yeru iya; sụ iya: “Woru iphe, bụ kẹ nwanyi-wa nụ-phukota iya azụ l'ọ ha. Nụkota iya iphe, bụ iphe shi l'alị iya lụfuta; tsube mbọku, ọ lụfuru l'alị-a jeye nta-a.”


\par }{\SH Hazẹlu egbu Benuhedadu
\par }
{\PP \VS{7}Ya ndono; Eláyisha ejee Damásukọsu. Teke ono; bẹ iphe-ememe guderu Bénu-Hadadu, bụ eze ndu Áramu. A bya ekfuaru iya l'onye kẹ Nchileke bẹ byaru nụ.

\VS{8}Eze asụ Hazẹlu: “T'o wota iphe, ọo-nụ onye kẹ Nchileke ono gude; yo shi iya l'ẹka kpataẹdu Ojejoje ishi; maru: ‘?Mẹ ya a-kaa mma l'iphe ono, eme iya nụ ono?’ ”


\par }{\PP \VS{9}Tọ dụ iya bụ; Hazẹlu abya egwoo iphe, dụgbaa iche iche, kakọta mma lẹ Damásukọsu dojia eli ụkporo ịnya-ivu labụ gude jekfushia Eláyisha. Yo rua; bya evudo iya l'ifu; sụ: “Nwatibe ngu, bụ Bénu-Hadadu; mbụ eze ndu Áramu; bẹ ziru iya tẹ ya bya ajịta ngu; ?mẹ ya a-ka-a mma l'iphe-wa, eme iya nụ-wa?”


\par }{\PP \VS{10}Eláyisha asụ iya: “Je je ekfuru iya l'ọo-ka-a mma; ọle Ojejoje koshikwanụru iya l'ọ nwụhufutaje.”

\VS{11}Eláyisha adabẹ Hazẹlu ẹnya ẹge ono jeye iphere egude Hazẹlu. Onye kẹ Nchileke ono arata ẹkwa.


\par }{\PP \VS{12}Hazẹlu ajị iya: “Onye nwe mu nụ; ?bụ ngụnu bẹ ịiraru?”

\par }{\PP Eláyisha asụ iya: “L'ishi ẹkwa iya bụ lẹ ya mawaru iphe, dụ ẹji, ii-me ndu Ízurẹlu. Ii-yekota ọku l'iphe bụ ẹke, ẹphe kpụru; yo shihu ike. Unwokoro ẹphe; bẹ ii-gude ogu-mbeke gbushia; tụa ụnwegirima ẹphe ọtu pyaapyaa. Unyomu ẹphe; ndu ọphu dụ ime bẹ ii-gvufushi ẹpho.”


\par }{\PP \VS{13}Hazẹlu asụ iya: “?Yẹbe nwozi ngu, ẹ-to nwedu iphe ya bụ;\FTNT{*}{{\FR 8:13 }{\FR{8:13
}}{\FT{Iphe e deru l'ẹke-a l'okfu Híburu bụ “nkụta.”}}} ?bụ onye nụru iya ike ọphu ya e-gude mee iphe, ha nshinu ẹge ono?”

\par }{\PP Eláyisha asụ iya: “Lẹ Ojejoje koshiwaru iya l'ii-mekochaa bụru eze ndu Áramu.”


\par }{\PP \VS{14}Tọ dụ iya bụ; Hazẹlu ahaa Eláyisha lakfushia nnajiufu iya, bụ Bénu-Hadadu. Bénu-Hadadu ajị iya: “?Bụ ngụnu; bẹ Eláyisha kfuru?” Hazẹlu asụ iya: “L'o sụkwaru l'ii-ka-a mma.”

\VS{15}Yo rua echile iya; Hazẹlu ewota ukpo tsẹe lẹ mini; mini angụgua ya angụgu; yo wota iya phukputa Bénu-Hadadu ifu; yọ nwụhu. Hazẹlu abụru eze nọ-chia ẹnya iya.


\par }{\SH Jehoramu, bụ eze ndu Júda
\par }
{\R (2 Iphe 21:1-20)

\par }{\PP \VS{16}L'afa, kwe Joramu Éhabu afa ise, ọ wataru ọchi ndu Ízurẹlu; bẹ Jehoramu Jehoshafatu wataru ọchi ndu Júda. Onye shi bụru eze ndu Júda teke ono bụ Jehoshafatu.

\VS{17}Iphe Jehoramu gbaru bụ ụkporo afa l'afa iri l'ẹbo teke ọ bya abụru eze. Ọ chịru afa ẹsato lẹ Jerúsalemu.

\VS{18}O tsoru ụbeka ndu eze ndu Ízurẹlu; mee ẹge ndibe Éhabu meru; kẹ l'ọ lụru nwatibe Éhabu. Yo mee iphe, dụ ẹji l'ẹnya Ojejoje.

\VS{19}Ọle Ojejoje gude okfu ẹka nwozi iya, bụ Dévidi; ọphu 'ovudu iya evuvu t'o mebyishia ndu Júda; kẹ l'o kwehawaru Dévidi ụkwa l'ụnwu iya; mẹ awa iya; bẹ ọchichi ta alụfudu l'ẹka gbururu jeye lẹ gbururu.


\par }{\PP \VS{20}L'oge kẹ Jehoramu; bẹ ndu Édọmu kwefuru ndu Júda íkè; bya afọtaru onwẹphe onye a-bụru ẹphe eze.

\VS{21}Tọ dụ iya bụ; Jehoramu achịta ụgbo-ịnya iya l'ọ ha jeshia Zayị. Ndu Édọmu abya ekephee yẹle ndu ishi ụgbo-ịnya ono mgburumgburu. Yo be l'ẹnyashi; yo gbeshi bakfu ndu Édọmu ọgu. Ndu sọja iya agbakashịhu gbalashịa.

\VS{22}Ya ndono; ndu Édọmu ekwefuru ndu Júda íkè jeye ntanụ. Teke ono kwaphu; bẹ ndu Libina kwefukwaruphu íkè.


\par }{\PP \VS{23}Iphe ọdo, meeberu nụ teke Jehoramu shi achị; mẹ iphemiphe ọbule, yẹbedua meru b'e dekotaru l'ẹkwo, e deshiru iphe meru nụ l'oge ndu eze Júda.

\VS{24}Tọ dụ iya bụ; Jehoramu anwụhu lakfubeshia nna iya phẹ; e lia ya l'ẹke e liru nna iya phẹ lẹ Mkpụkpu Dévidi. Nwatibe iya kẹ nwoke; mbụ Ehezáya abya abụru eze nọ-chia ẹnya iya.


\par }{\SH Ehezáya, bụ eze ndu Júda
\par }
{\R (2 Iphe 22:1-6)

\par }{\PP \VS{25}Ọ bụ l'afa, kwe Joramu Éhabu afa iri l'ẹbo, ọ wataru ọchi ndu Ízurẹlu; bẹ Ehezáya Jehoramu wataru ọchi ndu Júda.

\VS{26}Iphe Ehezáya gbaru bụ ụkporo afa l'afa labụ teke ọ wataru achịchi. Yọ chịa afa lanụ lẹ Jerúsalemu. Ẹpha nne iya bụ Atalaya, bụ nwanwa Omuri, bụ eze ndu Ízurẹlu.

\VS{27}O tsoru ụbeka ndibe Éhabu; mee iphe, dụ ẹji l'ẹnya Ojejoje ẹge ndibe Éhabu meru; kẹ l'ọ bụ ọgo ndu ufu Éhabu.


\par }{\PP \VS{28}Ehezáya bẹ yẹle Joramu Éhabu tụgburu jeshia otso Hazẹlu, bụ eze ndu Áramu ọgu lẹ Rámọtu-Gíledu. Ndu Áramu emeka Joramu iphe.

\VS{29}Tọ dụ iya bụ; eze, bụ Joramu alashia Jézerilu t'o je anọdu nyaa iphe ono, ndu Áramu mekaru iya lẹ Ráma teke ono, o tsoru Hazẹlu, bụ eze ndu Áramu ọgu ono.

\par }{\PP Ehezáya Jehoramu, bụ eze ndu Júda ejeshia Jézerilu ọji Joramu Éhabu k'iphe ono, e mekaru iya ono.




\par }\Chap{9}{\SH Jéhu bụ eze ndu Ízurẹlu
\par }
{\PP \VerseOne{1}Yo be ujiku lanụ; onye nkfuchiru Nchileke; mbụ Eláyisha ekua onye lanụ l'ọgbo ndu nkfuchiru; sụ iya: “Kwakọbe; wota ekpemu manụ-wa je Rámọtu-Gíledu.

\VS{2}Teke i ruru; nggu elee ẹnya Jéhu Jehoshafatu Nimishi. Kuchi iya ekuchi; duta iya t'unu bahụ l'ime ụlo.

\VS{3}Teke ono; nggu ewota ekpemu manụ ono; woru manụ ono tee ya l'ishi; sụ: Ọwaa iphe Ojejoje ekfu: ‘Ya awụ ngu manụ l'ishi t'ị bụru eze ndu Ízurẹlu.’ Teke e metsuaru; nggu agụhaa ụlo gbalaa; gude ọso gbalaa. Ba akpọkwa ụkfu!”


\par }{\PP \VS{4}Nwokorọbya ono, bụ onye nkfuchiru ono atụgbua jeshia Rámọtu-Gíledu.

\VS{5}Yo rua; ndu ishi ndu sọja anọduwa lẹ ndzuko. Yọ sụ ẹphe: “Onye ishi ndu sọja; ya nwekwaru ozi, ya e-zia ngu.”

\par }{\PP Jéhu ajị iya: “?Bụ onye ole l'ẹke-a bẹ iikfuru?”

\par }{\PP Yọ sụ iya: “L'ọ bụ nggụbedua; onye ishi ndu sọja.”


\par }{\PP \VS{6}Jéhu egbeshi; ẹphe abahụ l'ime ụlo. Onye nkfuchiru ono eworu manụ ono tee ya l'ishi; sụ iya: “Lẹ Ojejoje, bụ Nchileke kẹ ndu Ízurẹlu sụru: ‘Lẹ ya awụ ngu manụ l'ishi t'ị bụru eze, achị ndibe kẹ Ojejoje; mbụ ndu Ízurẹlu.

\VS{7}Ndu ọnu-ụlo Éhabu, bụ nnajiufu ngu; bẹ ịi-dzọ pyaapyaa; k'ọphu ya e-shi ẹge ono gwata ụgwo ọchi ndu ozi iya ono, bụ ndu nkfuchiru; mẹ k'iphe bụ ndu ozi Ojejoje, bụ ndu Jézebẹlu gbushikotaru.

\VS{8}Ndibe Éhabu l'ẹphe ha a-bụru kpurupyata. Iphe, bụ nwata nwoke l'ọnu-ụlo Éhabu l'alị Ízurẹlu; bẹ ya e-domi: m'ọ bụ ohu; m'ọ bụ amadụ.

\VS{9}Ya e-me ufu Éhabu t'ọ dụ l'ọ bụ ufu Jeróbuwamu Nébatu; mẹkwaphu t'ọ dụ l'ọ bụ ufu Baasha Ahíja.

\VS{10}Jézebẹlu; bẹ bụ nkụta a-ta anụ iya l'ẹgu, nọ lẹ Jézerilu. Ẹ to nwedu onye e-li iya elili.’ ” Yo kfutsua ẹge ono; gụhaa ụlo; gbalaa.


\par }{\PP \VS{11}Jéhu abya ejekfu ndu ishi ndu sọja ọphunanu; onye lanụ ajị iya: “?Bụ-a k'ọma? ?Bụ ngụnu; bẹ onye ọgvu ono chọru ngu bya?”

\par }{\PP Jéhu asụ: “?Ọ kwa l'unu mahawaru onye ọbu bya amaru ẹge ookfuje okfu.”


\par }{\PP \VS{12}Ẹphe asụ iya: “L'ọo ẹjo-ire! Kfuwaruru ẹphe iphe ọbu nta-a.”

\par }{\PP Jéhu asụ ẹphe: “Iphe, o kfuru iya bụ lẹ Ojejoje sụru lẹ ya wụwaru yẹbe Jéhu manụ l'ishi; tẹ ya bụru eze ndu Ízurẹlu.”


\par }{\PP \VS{13}Ẹphe emewaphu ẹgwegwa je achịta uwe ẹphe; wụshi l'alị t'ọ dzọbe ọkpa. Ẹphe abya egbua ụpyoku; sụ: “Jéhu bụ eze!”


\par }{\SH Jéhu egbu Joramu
\par }
{\PP \VS{14}Ya ndono; Jéhu Jehoshafatu Nimishi eje achịaru Joramu ẹjo idzu. Teke ono; bẹ Joramu yẹle ndu Ízurẹlu l'ẹphe ha shi adzọ tẹ Hazẹlu, bụ eze ndu Áramu ba ana ẹphe Rámọtu-Gíledu.

\VS{15}Ọbu l'eze, bụ Joramu laru Jézerilu oje ọnya ẹke ono, ndu Áramu mekaru iya iphe teke ono, ẹphe lẹ Hazẹlu, bụ eze ndu Áramu shi alụ ọgu ono. Ya ndono; Jéhu asụ: “Ọ -bụru l'ọ bụ obu unu ndono; t'ẹ b'ọ dụkwa onye e-shi lẹ mkpụkpu-wa pyofu je Jézerilu odo iphe-a.”

\VS{16}Jéhu enyihu ụgbo-ịnya gbaru jeshia Jézerilu; kẹ l'ọ bụ ẹke ono; bẹ Joramu zẹ. Ehezáya, bụ eze ndu Júda bẹ jeru iya ajịji.


\par }{\PP \VS{17}Onye nche, vudo l'ụlo eli, nọ lẹ Jézerilu aphụa Jéhu; mẹ ndu l'awụ etso iya nụ; l'ẹke ẹphe dzeberu abya; chishia mkpu; sụ: “L'o nwekwaru ndu ya phụru, awụ abya nụ.”

\par }{\PP Joramu asụ: “T'a chọta onye agba ịnya; zia ya t'o je ẹphe ndzuta je ajị ẹphe: ‘?M'ọ bụ-a k'ọma?’ ”


\par }{\PP \VS{18}Onye agbajẹ ịnya agba Jéhu ndzuta; sụ iya: “L'eze sụru: ‘?Bụ-a k'ọma?’ ”

\par }{\PP Jéhu ajị iya: “?Unu gude k'ọma eme ngụnu? Unu tso iya azụ!”

\par }{\PP Onye nche ono asụ eze: “L'onye e ziru jekfuakwaru ẹphe; ọle ẹ tọo latakwa nụ azụ.”


\par }{\PP \VS{19}Eze abya ezi onye ọdo, agbajẹ ịnya t'o jekfuedu ẹphe. Yo rua; bya asụ ẹphe: “L'eze sụru: ‘?Bụ-a k'ọma?’ ”

\par }{\PP Jéhu asụ iya: “?Unu gude k'ọma eme ngụnu? Unu tso iya azụ!”


\par }{\PP \VS{20}Onye nche ono asụ eze: “L'o jekfuakwaru ẹphe; ọle ẹ tọo latakwa nụ azụ. Ẹge onye ọbu gude agba; b'ọ dụkwa l'ọbu Jéhu Nimishi. Ọogbakwa iya k'ẹhuka k'ẹhuka.”


\par }{\PP \VS{21}Joramu asụ: “T'o doziaru iya ụgbo-ịnya iya.” E doziaru iya ẹya. Joramu, bụ eze ndu Ízurẹlu yẹle Ehezáya, bụ eze ndu Júda agbagbụa jekfushia Jéhu. Onyenọnu anọdutsua l'ụgbo-ịnya nk'iya. Ẹke ẹphe gbakfuru iya bụ ẹke, shi bụjeru alị Nebọtu kẹ Jézerilu.

\VS{22}Joramu aphụlephu Jéhu; jị iya: “Jéhu; ?bụ-a k'ọma?”

\par }{\PP Jéhu asụ iya: “?Nanụ ẹge k'ọma e-shi dụ; l'ẹke ụru-alị; mẹ mgbọrogwu ono, shi nne ngu, bụ Jézebẹlu l'ẹka ono haphụ ẹge o shi hahawa?”


\par }{\PP \VS{23}Joramu agbaphushia azụ; l'echi mkpu l'araru Ehezáya: “Ehezáya; l'ọ kwa ọgu-o!”


\par }{\PP \VS{24}Jéhu egude ike iya l'ọ ha seta akfụ iya gbaa Joramu lẹ mgbaku ukuvu; yo je atụ-fua ya meji. Yọ dawaphụ dakoru l'eli ụgbo-ịnya iya ono.

\VS{25}Jéhu ekfuaru onye ishi ụgbo-ịnya iya, aza Bidika: “T'ọ pata iya je etufaa l'alị Nebọtu kẹ Jézerilu phụ. Nyatakwa lẹ teke phụ, nggu l'iya chịkoje shi gude ụgbo-ịnya agbatso nna iya; mbụ Éhabu; bẹ Ojejoje kfuru okfu ẹhu iya; sụ:

\VS{26}‘Ụnyaphua; bẹ ya phụru mee Nebọtu; mẹ mee k'ụnwu iya. Ono iphe Ojejoje ekfu ndono. Ya mefutaje ngu t'ị kfụa ụgwo alị-a. Ono iphe Ojejoje ekfu ndono.’ Unu pata iya je etufaa l'alị ono; ẹge ono, Ojejoje kfuru iya ono.”


\par }{\SH Eegbu Ehezáya
\par }
{\PP \VS{27}Ehezáya, bụ eze ndu Júda aphụa iphe, meru nụ; gbagbụa; tsoru ụzo, shiru ọnu edukfu Betihaganu. Jéhu achịpyabe iya; sụ: “Unu gbagbufua yẹbedua!” Ẹphe agbata iya akfụ l'ụzo, sweru laa Guru lẹ mgboro Ibulamu. Yọ gbaru laa Megido; je anwụhu l'ẹke ono.

\VS{28}Ndu ozi iya egude ụgbo-ịnya pata iya jeshia Jerúsalemu je elia l'ili iya l'ẹke e liru nna iya phẹ lẹ Mkpụkpu Dévidi.

\VS{29}Yọ bụru l'afa, kwe Joramu Éhabu afa iri lẹ nanụ, ọ wataru ọchi ndu Ízurẹlu; bẹ Ehezáya wataru ọchi ndu Júda.


\par }{\SH Eegbu Jézebẹlu
\par }
{\PP \VS{30}Ya ndono; Jéhu atụgbua jeshia Jézerilu. Jézebẹlu anụlephu l'ọ byaru; tee mkpọ-ẹnya; memaa ẹgbushi iya; je eworu ẹnya pyofu lẹ windo.

\VS{31}Jéhu abya abyaruta l'obu-edukfu; Jézebẹlu ajị iya: “Nggụbe Zimuri-a;\FTNT{*}{{\FR 9:31 }{\FR{9:31
}}{\FT{Zimuri bẹ gburu eze Ela; gbua ndibe iya bya abụru eze; nọchia ẹnya iya. Iphe ọ chịru bụ abalị ẹsaa nwẹnkinyi. Gụa ya lẹ
}}{\XT{1 Eze 16:8-20}}{\FT{.}}} ?bụ-a k'ọma; mbụ nggụbe onye-wa, gburu nnajiufu ngu-a?”


\par }{\PP \VS{32}Jéhu apalia ẹnya l'ụzo windo ono; sụ: “?Bụ onye ole bụ onye nk'iya? ?Bụ onye ole-e?” Ụmadzu labụ; m'ọ bụ ụmadzu ẹto, bụ ndu a haru ahaha eshi lẹ windo lee ya ẹnya.

\VS{33}Jéhu asụ ẹphe: “Unu shi l'ẹke ono tụfu Jézebẹlu!” Ẹphe atụfu iya; mee ya akfụkashihu kpua l'ụpho-mkpuma; mẹ ịnya, nọgbaa l'ẹke ono. Jéhu egude ịnya ono dzọo ya pyakapyaka.


\par }{\PP \VS{34}Jéhu abahụ l'ime ụlo je eribua ya; sụ: “T'ẹphe pata nwanyi ono, vu ọnu ono; je elia; kẹ l'ọ bụ ada eze!”

\VS{35}Ẹphe alụfulephu t'ẹphe je elia ya; iphe, ẹphe phụru nwẹnkinyi abụru okpokoro ishi iya; mẹ ọkpa iya; ọwaa ẹka iya.

\VS{36}Ẹphe alaphu azụ je ekfuaru iya Jéhu. Yọ sụ: “L'ọo ya bụ iphe ono, Ojejoje shi l'ọnu nwozi iya; mbụ Elayija kẹ Tishibe kfua; sụ: ‘L'ọ bụ l'ẹgu, nọ lẹ Jézerilu; bẹ nkụta a-ta anụ Jézebẹlu.’

\VS{37}Jézebẹlu bẹ odzu iya a-dụ l'ọ bụ nshị, a nyịkaru nanụ nanụ l'alị Jézerilu; k'ọphu bụ l'ẹ to nwedu onye a-hụbe iya ama; sụ: ‘L'ọ kwa Jézebẹlu ndọ-ọ.’ ”




\par }\Chap{10}{\SH Eegbushi ndibe Éhabu
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ụnwegirima Éhabu dụ ụkporo madzụ ẹto l'ụmadzu iri lẹ Samériya. Jéhu abya edee ẹkwo keshiaru ndu achị nụ lẹ mkpụkpu ono; keeru iya ndu bụ ọgurenya; mẹ ndu bụ ẹphe hefutaru ụnwegirima Éhabu ono. L'ẹkwo ono b'o deru; sụ:

\VS{2}“Keshinu ọphu ụnwegirima nnajiufu unu tụkoru nọdu; yeru l'unu nweru ụgbo-ịnya; nweru ịnya; nweru ngwa-ọgu; bya enweru mkpụkpu, a kpụshiru ike; bẹ bụkwa ẹkwo-wa -bebelephu eru unu ẹka;

\VS{3}unu afọta onye katsụa mma; mbụ onye ọ gbaru t'unu fọta l'ụnwu nnajiufu unu ono; mee ya eze; t'unu lụa ọgu l'okfu ọnu-ụlo nnajiufu unu.”


\par }{\PP \VS{4}Egvu abya ẹphe l'ẹhu; ẹphe asụ: “T'e lewaru; ndu eze labụ phụ ta dụdu ike vudo iya l'ifu. ?Nanụ ẹge ẹphebedua e-shi kpọfu iya l'ifu?”


\par }{\PP \VS{5}Tọ dụ iya bụ; onye bụ iya bụ ishi l'ufu-eze; onye gọvano mkpụkpu ono; ndu bụ ọgurenya; mẹ ndu bụ ẹphe hefutaru ụnwu Éhabu; ezia ozi t'e je ezia Jéhu; sụ iya: “L'ẹphe bụ ndu ozi iya. L'ọ bụ iphe, ọ sụru t'ẹphe mee; bẹ ẹphe e-me. L'ẹ to nwekwa onye ẹphe eme eze. Melekwaphu iphe, bụ obu ngu.”


\par }{\PP \VS{6}Jéhu abya edeeru ẹphe ẹkwo k'ugbo ẹbo; sụ ẹphe: “Ọ -bụru l'unu kfụ yẹbedua l'azụ; l'anụru iya okfu; ọo ya bụ; t'unu bushikota ụnwu nnajiufu unu ishi l'ẹphe ha; chịtaru iya lẹ Jézerilu l'egbe nta-a echile.”

\par }{\PP Ụnwu Éhabu ono, bụ iya bụ ụkporo madzụ ẹto l'ụmadzu iri ono; bẹ bụ ẹphe lẹ ndu oke amadụ lẹ mkpụkpu ono shi bugbaaru. Yọ bụru ndu ono zụfutatsuaru ẹphe.


\par }{\PP \VS{7}Ẹkwo ono erulephu ndu ono ẹka; ẹphe achịta ụnwu eze ono; gbushikota l'ẹphe ha; mbụ ụkporo madzụ ẹto l'ụmadzu iri ono. Ẹphe edoo ishi ẹphe lẹ nkata; vulaaru Jéhu lẹ Jézerilu.

\VS{8}Onye ozi abya ezia Jéhu l'e vulataakwaru iya ishi ụnwu Éhabu ọbu.

\par }{\PP Jéhu asụ: “T'ọ kụbe ẹphe l'ikpo labụ l'ifu obu-edukfu mkpụkpu t'ẹphe nọdu l'ẹke ono jeye l'ụtsu.”


\par }{\PP \VS{9}Yo be l'ụtsu; Jéhu alụfu; je evudo l'ẹke onyemonye ọbule a-phụ iya; sụ ẹphe: “Ẹka unu ta dụkwa l'iphe ọwaa. Ọ kwa yẹbedua bẹ gbaru nnajiufu iya, bụ Joramu ẹjo idzu; woru iya gbua. Ọlobu; ?bụ onye gbushiru ndu ọwananu?

\VS{10}Ọo ya bụ t'unu maru l'ẹ to nwekwa iphe, Ojejoje kfuru lẹ k'ufu Éhabu, ẹ-te redu nụ. Ojejoje; bẹ mewaru iphe, o shi l'ọnu nwozi iya; mbụ Elayija kfua.”\FTNT{*}{{\FR 10:10 }{\FR{10:10
}}{\XT{1 Eze 21:17-21}}{\FT{.}}}

\VS{11}Jéhu egbushikota iphe bụ ndibe Éhabu, ndu ọphu phọduru nụ lẹ Jézerilu. O gbukotaru ndu, shi bụru ishi l'oge kẹ Éhabu; ndu ọ̀nyà iya; mẹ iphe bụ ndu shi achịjeru iya ẹja. Ẹ to nwedu m'ọo onye lanụ, ọ haru; t'ọ wafụ l'ẹphe.\FTNT{†}{{\FR 10:11 }{\FR{10:11
}}{\FT{Gụa
}}{\XT{Hos 1:4}}{\FT{.}}}


\par }{\SH Jéhu egbushi ndu abụbu Ehezáya
\par }
{\PP \VS{12}Ya ndono; Jéhu abya egbeshi jeshia Samériya. Yo jetabelephu rua ẹke ndu eche atụru anọduje ebushi atụru ẹji;

\VS{13}yẹle ndibe Ehezáya, shi bụru eze ndu Júda edzuda. Yọ jị ẹphe: “?Unu bụ ndu ole?”

\par }{\PP Ẹphe asụ iya: “L'ẹphe bụkwa ndibe Ehezáya. Iphe, ẹphe abya abụru t'ẹphe bya ajịa ụnwegirima Ehezáya; mẹ nne-eze.”


\par }{\PP \VS{14}Jéhu asụ: “Unu kpụkoo ẹphe lẹ ndzụ.” Ẹphe abya akpụkoo ẹphe; metsua chịta ẹphe je akụbe l'iduma, nọ l'ẹke ono, ndu eche atụru anọduje ebushi atụru ẹji ono. Ndu ẹphe gburu dụ ụkporo madzụ labụ l'ụmadzu ẹbo. Ẹ to nwedu ẹphe onye wafụru nụ.


\par }{\SH Eegbushi ndibe Éhabu ọphu phọduru nụ
\par }
{\PP \VS{15}Jéhu egbeshi l'ẹke ono; je aphụ Jehonadabu Rekabu l'ẹke ooje abyakfuta iya. Jéhu ekele iya; bya ajị iya: “?Ị tụru-a íkè yeru iya ẹge yẹbedua tụru yeru ngu?”

\par }{\PP Jehonadabu asụ iya lẹ ya tụkwarua íkè yeru iya.

\par }{\PP Jéhu asụ iya: “Ọ -bụru ẹge ono b'ọ dụ; kwenu iya l'ẹka.” Yọ machịaru iya ẹka; Jéhu eselita iya dubata iya l'ụgbo-ịnya iya.

\VS{16}Jéhu asụ iya: “Tsoru iya; k'ọphu ịi-phụ ẹge iphe kẹ Ojejoje evube iya ọku l'ẹhu.” Ya ndono; yọ pata iya l'ụgbo-ịnya ono tụgbua.

\VS{17}Ẹphe erulephu Samériya; Jéhu atụko iphe bụ ndibe Éhabu ndu ọphu, phọduru nụ l'ẹke ono gbushikota. Yo dzọo ẹphe l'ẹphe ha pyaapyaa ẹge ono, Ojejoje shi l'ọnu Elayija kfua ono.


\par }{\SH Eegbushi ndu abaru Bálụ ẹja
\par }
{\PP \VS{18}Jéhu abya ekua ndu Ízurẹlu l'ẹphe ha; sụ ẹphe: “Éhabu bẹ baru Bálụ ẹja; ọle ọ bapeteru iya ẹya. Yẹbe Jéhu a-baru Bálụ ẹja baruaru iya ẹya abaru.

\VS{19}Ngwa; unu kua ndu nkfuchiru Bálụ l'ẹphe ha; iphe bụ ndu ọru Bálụ; mẹ ndu achịjeru iya ẹja. T'ẹ b'o nwekwa onye a-gbala nụ; kẹle ya abya ogworu Bálụ ẹja, ha nshinu. Onye gbalaru nụ; ta anọdukwa ndzụ.”

\par }{\PP Iphe ono abụru ẹregede, Jéhu gude eme tẹ ya gbushikota iphe, bụ ndu abaru Bálụ ẹja.


\par }{\PP \VS{20}Jéhu asụ ẹphe: “Unu tụa ndzuko; t'a kwabẹ Bálụ ugvu.” Ẹphe abya araa kẹ ndzuko ono arara.

\VS{21}Jéhu abya achịkota alị Ízurẹlu l'ọ ha zikota ozi; iphe bụ ndu abaru Bálụ ẹja l'ẹphe ha abyakọta; to nwe m'ọo onye lanụ, ẹ ta abyadụnu. Ẹphe awụ-jia eze ụlo Bálụ ono; ji iya pyịmu; shita l'ishi iya ọphu je akpaa l'ishi iya ọphu.

\VS{22}Jéhu ekfuaru onye eleta ụlo, eedobeje uwe; sụ iya: “T'ọ chịtaru ndu ono l'ẹphe ha uwe-nlọkpuru t'ẹphe yee!” Yọ bya achịtaru iya ẹphe.


\par }{\PP \VS{23}Tọ dụ iya bụ; Jéhu yẹle Jehonadabu Rekabu abahụ l'ụlo Bálụ ono. Jéhu asụ ndu ono, abaru Bálụ ẹja ono: “Unu lewaru; phụ l'ẹ to nwedu onye kẹ Ojejoje tso unu nọdu l'ẹke-a; gbahaa ndu abaru Bálụ ẹja nwẹnkinyi ẹphe.”


\par }{\PP \VS{24}Ya ndono; ẹphe abahụ jeshia ogwo ẹja; mẹ ngwẹja-ukfuru.

\par }{\PP Jéhu bẹ wowaru ụkporo madzụ ẹno ye t'ẹphe kwabẹ l'etezi; bya asụ ẹphe: “O -nweru onye, haru m'ọo onye lanụ lẹ ndu-a, ya eye unu l'ẹka-a; yọ gbalaa; bẹ ee-gude ishi nk'iya kfụa ụgwo iya.”


\par }{\PP \VS{25}Egwoge, Jéhu egwoge ngwẹja-ukfuru ono; yọ sụ ndu nche; mẹ ndu ishi: “Unu bahụ je egbushikota ẹphe! T'ẹ b'ọ dụkwa onye ọphu unu e-kwe t'ọ gbalaa.” Tọ dụ iya bụ; ẹphe egude ogu-mbeke gbugbushikota ẹphe. Ndu nche ono; mẹ ndu ishi ono etufashia odzu ẹphe l'etezi; bya awụba l'ime ime ụlo Bálụ ono.

\VS{26}Ẹphe apashịa oshi ẹke, aagwajẹ Bálụ; kpọo ya ọku;

\VS{27}bya etsukposhia oshi Bálụ; tsukposhia ụlo iya. Yọ bụru nshị; bẹ eejeje anyịnyi l'ẹke ono jeye ntanụ.


\par }{\PP \VS{28}Yọ bụru iya bụ lẹ Jéhu emebyia k'ọbaru Bálụ ẹja l'alị Ízurẹlu.

\VS{29}Ọ bụ le Jéhu te esefudu ẹka l'ẹjo iphe ono, Jeróbuwamu Nébatu kpataru tẹ ndu Ízurẹlu mee ono. Mbụ ẹja ono, ẹphe baru ụnwu-eswi phụ, e gude mkpọla-ododo kpụa dobe lẹ Bẹ́telu; mẹ lẹ Dánu phụ.


\par }{\PP \VS{30}Ojejoje asụ Jéhu: “Keshinu i meru iphe, dụ mma; mee iphe, vudo nhamụnha l'ẹnya iya; bya emee ndibe Éhabu iphe, nọ iya l'obu t'e mee ẹphe; bẹ awa ngu a-nọ l'aba-eze ndu Ízurẹlu jeye l'ọgbo k'ẹno.”

\VS{31}Ọ bụ lẹ Jéhu te gudedu obu iya l'ọ ha dobe iphe, ekemu Ojejoje, bụ Nchileke kẹ Ízurẹlu kfuru. Ẹ tọ hadu ẹjo iphe Jeróbuwamu ono; mbụ ẹjo iphe ono, ọ kpataru; ndu Ízurẹlu emee ono.


\par }{\SH Anwụhu Jéhu
\par }
{\PP \VS{32}Teke ono; bẹ Ojejoje wataru ọhabota oke alị ndu Ízurẹlu. Hazẹlu alụ-gbukota mkpụkpu lẹ mkpụkpu ndu Ízurẹlu;

\VS{33}tsube l'ụzo ẹnyanwu-ahata Ẹnyimu Jọ́danu; l'alị Gíledu l'ọ ha; mẹ alị ndu Gádu; kẹ ndu Rúbẹnu; mẹ kẹ ndu Manásẹ shita lẹ Árowa lẹ nsụda nsụda Amọ́nu; je akpaa lẹ Gíledu; mẹ Báshanu.


\par }{\PP \VS{34}Iphe ọdo, meeberu nụ teke Jéhu shi achị; iphemiphe ọbule, yẹbedua meru; mẹ ike, ọ kparu; b'e dekotaru l'ẹkwo, e deshiru iphe meru nụ l'oge ndu eze Ízurẹlu.


\par }{\PP \VS{35}Tọ dụ iya bụ; Jéhu anwụhu lakfushia nna iya phẹ; e lia ya lẹ Samériya. Jehowahazu, bụ nwatibe iya kẹ nwoke abụru eze nọ-chia ẹnya iya.

\VS{36}Iphe, Jéhu chịru ndu Ízurẹlu lẹ Samériya; bụ ụkporo afa l'afa ẹsato.




\par }\Chap{11}{\SH Atalaya, bụ eze-nwanyi ndu Júda yẹle Jowashi
\par }
{\R (2 Iphe 22:10—23:15)

\par }{\PP \VerseOne{1}Atalaya, bụ nne Ehezáya aphụlephu lẹ nwatibe iya; bẹ nwụhuwaru nụ; gbeshi je emee ndibe eze l'ẹphe ome-l'iwe.

\VS{2}Jehosheba, bụ ada eze Joramu; bụru nwunne Ehezáya kẹ nwanyi eduta Jowashi dufu l'ẹke ndibe eze ono, eeme t'e gbushia ono nọ. Yo duta yẹle onye ehe iya nụ; je edomia lẹ mkpura; shi ẹge ono wohaaru iya Atalaya; k'ọphu bụ l'ẹ to gbuhedu iya.

\VS{3}E domiru Jowashi yẹle onye ehe iya nụ l'eze-ụlo Nchileke afa ishingu l'oge ono, Atalaya achị ono.


\par }{\SH Eekwefuru Atalaya íkè
\par }
{\R (2 Iphe 23:1-15)

\par }{\PP \VS{4}Yo rua l'afa k'ẹsaa; Jehoyada abya ezia t'e je ekua ndu ishi, achịgbaa ụkporo ndu sọja ụkporo ise ise, shi l'alị Karu; mẹ ndu nche t'e duru ẹphe byakfuta iya l'eze-ụlo Nchileke. Ẹphe l'iya agbaa ndzụ; yo mee; ẹphe eribuaru iya nte l'ụlo Ojejoje ono. Yọ abya ekoshi ẹphe Jowashi, bụ nwatibe eze ono.

\VS{5}Yọ bya atụaru ẹphe ekemu; sụ: “Ọwaa iphe, unu e-me ndọ-ọ: Unu kee onwunu ụzo ẹto unubẹ ndu ono, echeje nche mbọku ọtu-ume ono. T'ụzo lanụ je anọdu lẹ nche l'ufu-eze;

\VS{6}ụzo lanụ anọdu lẹ nche l'ọnu-ụzo Suu; ụzo lanụ ọphu a-nọdu l'ọnu-ụzo, nọ l'azụ ndu nche ono. Ono bụ ẹge unu e-shi chee ụlo ono; k'ọphu ẹ te enwutsudu iya.

\VS{7}Ụzo labụ l'unu, bụ ndu ẹ-te chejedu nche mbọku ọtu-ume a-nọduje lẹ nche l'eze-ụlo Nchileke; gbochita eze.

\VS{8}Unu gudegbaa ngwa-ọgu unu l'ẹka gbaa eze, bụ Jowashi mgburumgburu. Iphe, bụ onye shitaru ẹke unu nọ; unu gbua onye ọbu. Unu swijeru eze eswiru l'ejeje; mẹ l'alala.”


\par }{\PP \VS{9}Ndu ishi, achịgbaa ụkporo ndu sọja ise ise ono emee ẹge ono Jehoyada, bụ onye achịjeru Nchileke ẹja kfuru ẹphe ono. Onyenọnu eje eduta ndu nk'iya, bụ ndu nche kẹ mbọku ọtu-ume; mẹ ndu ọphu chigewaru nụ l'alawa alala; ẹphe abyakfutashia Jehoyada, bụ onye achịjeru Nchileke ẹja.

\VS{10}Onye ono, achịjeru Nchileke ono achịta arwa; mẹ iphe ono, eegudeje gbobuta onwonye ono, shi bụru kẹ Dévidi, e doberu l'eze-ụlo Nchileke ono woru nụ ndu ishi, achịgbaa ụkporo ndu sọja ise ise ono.

\VS{11}Ndu nche ono apagbaaru ngwa-ọgu l'ẹhu l'ẹhu vudo; gbaa eze mgburumgburu tsube l'ụzo ọhuda eze-ụlo ono jeye l'ụzo isheli iya; mbụ jeye l'ẹnya-ngwẹja Ojejoje; mẹ eze-ụlo ono.


\par }{\PP \VS{12}Jehoyada abya edufuta nwatibe eze ono; bya eworu okpu-eze kpube iya; woru ẹkwo, ekemu Nchileke nụ iya. Ẹphe awụa ya manụ l'ishi; chia ya eze. Ndu ono akụaru iya ẹka; zụa ya; sụ: “Ndzụ ngu ndzụ ogologo; nggụbe eze!”


\par }{\PP \VS{13}Atalaya anụlephu ụzu, ndu nche; mẹ ndu ọha atụ l'eze-ụlo Ojejoje; tụgbua jekfushia ẹphe l'ẹke ono.

\VS{14}Yọ bya elee ẹnya; phụ ẹge eze ono vudo l'iku itso, bụ iya bụ ẹge ome-l'alị kfuru; phụkwaaphu lẹ ndu ishi ndu sọja; mẹ ndu egbuje ụpyoku vudonyabe iya; mẹ ẹge ndu alị ono l'ẹphe ha chịkoru etegbaa ẹswa; l'egbu ụpyoku. Yọ gbajashịa uwe iya; chia mkpu; sụ: “Ẹjo iphe eme-o! Ẹjo iphe eme-o!”


\par }{\PP \VS{15}Ya ndono; Jehoyada, bụ onye achịjeru Nchileke ẹja abya atụaru ndu ishi ụkporo ndu sọja ise ise ono ekemu; sụ ẹphe: “Unu kpụfuta nwanyi ono l'ẹke ono, ndu nche nọ ono. Unu egude ogu-mbeke gbua iphe, bụ onye tso iya nụ.” Kẹ l'onye ono, achịjeru Nchileke ẹja ono sụru: “T'e b'e gbukwa iya l'eze-ụlo Nchileke.”

\VS{16}Tọ dụ iya bụ; ẹphe egude iya; kpụ-rua ọnu ẹke ịnya eshije abahụ l'ufu-eze; woru iya gbua l'ẹke ono.


\par }{\SH Jehoyada edozi alị Júda
\par }
{\R (2 Iphe 23:16-21)

\par }{\PP \VS{17}Jehoyada abya emee t'eze; mẹ ndu Júda; ẹphe lẹ Ojejoje gbaa ndzụ. Ndzụ ono, ẹphe gbaru ono abụru l'ẹphe a-bụru ndu e gude ire ẹphe ẹka l'ẹke ibe ẹphe nọ; mẹ l'ẹke Ojejoje nọ.

\VS{18}Ndu alị ono l'ẹphe ha ejeshia l'eze-ụlo Bálụ je enwutsushia ya; tụko ẹnya-ngwẹja Bálụ; mẹ iphe bụ ntẹkpe iya tsua yọgiriyogiri. Ẹphe egbua Mátanu, bụ onye achịjeru Bálụ ẹja l'ifu ẹnya-ngwẹja Bálụ.

\par }{\PP Jehoyada, bụ onye achịjeru Nchileke ẹja abya eye ndu nche; ẹphe echelahaa eze-ụlo Nchileke.

\VS{19}Yo duta ndu ishi ụkporo ndu sọja ise ise ono, shi Karu; mẹ ndu nche; mẹ ndu alị ono l'ẹphe ha; ẹphe eshi l'eze ụlo Nchileke dufuta onye eze ono; duba iya l'ufu-eze. Ẹke ẹphe shiru bụ l'ọnu-nggamgbo ẹke ndu nche anọduje. Eze eje anọdu l'aba-eze iya; wata ọchi ndu Júda.

\VS{20}Ẹhu atsọlahaa ndu alị ono l'ẹphe ha ẹna. Nchị abya adụ ẹphe ono ndoo; kẹ l'e gudewa ogu-mbeke gbua Atalaya l'ufu-eze.


\par }{\PP \VS{21}Iphe Jowashi gbaru bụ afa ẹsaa teke ọ wataru achịchi.




\par }\Chap{12}{\SH Jowashi bụ eze ndu Júda
\par }
{\R (2 Iphe 24:1-16)

\par }{\PP \VerseOne{1}L'afa, kwe Jéhu afa ẹsaa k'ọphu ọ bụ eze ndu Ízurẹlu; bẹ Jowashi wataru achịchi lẹ Jerúsalemu. Yọ chịa ụkporo afa labụ lẹ Jerúsalemu. Ẹpha nne iya bụ Zibaya; onye Besheba.

\VS{2}Jowashi bẹ mekotaru iphe, vudo nhamụnha l'ẹnya Ojejoje l'oge nk'iya; kẹle Jehoyada, bụ onye achịjeru Nchileke ẹja shi akpọ-ziru iya ụzo.

\VS{3}Obenu l'ẹke aagbajẹ ẹja b'ẹ te ewofudu; ndu alị ono l'ejeje ogwo ẹja; l'akpọ ínsẹnsu ọku l'eli ẹke ono.


\par }{\PP \VS{4}Jowashi abya ekfuru yeru ndu achịjeru Nchileke ẹja; sụ ẹphe: “Unu natakọta iphe, bụ okpoga, dụ nsọ, eewobataje l'eze-ụlo Nchileke; mbụ okpoga, aatụtaje l'ụtu; okpoga, e ketaru onyenọnu t'ọ kfụje; mẹ okpoga, madzụ gude obu iya bya anụ l'eze-ụlo Nchileke.

\VS{5}Tẹ ndu achịjeru Nchileke ẹja l'onye l'onye natakọta okpoga ono l'ẹka onye edobeje okpoga t'e gude iya mekwaa iphe, bụ ẹke mebyihuru nụ l'ụlo Ojejoje.”


\par }{\PP \VS{6}Ọle ndu ono, achịjeru Nchileke ẹja ono ta watadu omekwa eze-ụlo Nchileke ono jeye l'afa, kwe Jowashi ụkporo afa l'afa ẹto; k'ọphu ọ wataru achịchi.

\VS{7}Eze, bụ Jowashi abya ekua Jehoyada, bụ onye achịjeru Nchileke ẹja; mẹ ndu achịjeru Nchileke ẹja ọdo jị ẹphe: “?Bụ ngụnu meru iphe unu te emekwadu iphe ono, mebyishihuru l'eze-ụlo Nchileke ono? Unu ba anatahẹkwa ndu edobeje okpoga okpoga ọdo. Unu wotachia okpoga ọphu nọ unu l'ẹka nụ t'e gude mekwaa eze-ụlo ono.”

\VS{8}Ndu ono, achịjeru Nchileke ẹja ono ekweta l'ẹphe ta anatahẹdu okpoga ọdo; yeru l'ẹphe te emekwadu eze-ụlo Nchileke ono l'onwẹphe.


\par }{\PP \VS{9}Jehoyada, bụ onye achịjeru Nchileke ẹja apata okpoko; swofua ya ụzo l'okfuchi iya; je eworu iya dobe l'ẹnya-ngwẹja Ojejoje l'ụzo ẹka-ụtara teke aabata l'eze-ụlo Nchileke ono. Ndu achịjeru Nchileke ẹja ndu ọphu eche ẹke, eeshi abata l'eze-ụlo Nchileke l'ewotaje okpoga, e wobataru l'eze-ụlo ye l'okpoko ono.

\VS{10}Yọo bụje; okpoga ono -halẹphu nshinu l'okpoko ono; onye ederu eze ẹkwo; mẹ onye ishi ndu achịjeru Nchileke ẹja abya agụa ya; chịru ye l'ẹkpa; kechia.

\VS{11}Ẹphe gụtsua okpoga ono l'ẹge ọ ha; ẹphe eworu iya nụ ndu bụ ishi eleta ẹnya l'ozi eze-ụlo ono. Yọ bụru l'okpoga ono bẹ ẹphe eshije l'akfụa ndu eje ozi l'eze-ụlo Nchileke ono ụgwo: mbụ ndu kapyịnta; ndu akpụ ụlo ọbu akpụkpu;

\VS{12}ndu edo ụlo; mẹ ndu akụkposhi mkpuma. Yọ bụru l'okpoga ono bẹ ẹphe eshije zụta oshi; mẹ mkpuma, a gbakpọshiru agbakpọshi, e gude emekwa eze-ụlo Nchileke ono. Yọ bụru iya b'e gude mekota l'iphemiphe ọbule, eemekwa emekwa l'eze-ụlo ono.

\VS{13}Ẹ tọ dụkwa okpoga ono ọphu e gude mee efere mkpọla-ọcha; mẹ iphe, apaje òwúú urọku; mẹ ochi, eeyeje mini; mẹ ụpyoku; mẹwaru iphe ọdo, e gude mkpọla-ododo; mẹ mkpọla-ọcha mee dobe l'eze-ụlo Nchileke ono.

\VS{14}Ọ bụlephu ndu eje ozi l'eze-ụlo ono bẹ a nụru iya t'ẹphe gude mekwaa eze-ụlo ono.

\VS{15}Ẹ ta sụbua ndu a nụru okpoga ono t'ẹphe bya edoo ẹge ẹphe shiru kpaphushia ya; kẹ l'ẹphe bụ ndu gude ire-lanụ eje ozi ono.


\par }{\PP \VS{16}Okpoga, shi lẹ ngwẹja ndu ikpe-nmaru; mẹ kẹ ngwẹja ndu iphe, dụ ẹji b'ẹ te wobatadu l'eze-ụlo Nchileke. Ndu nwe iya nụ bụ ndu achịjeru Nchileke ẹja.


\par }{\PP \VS{17}Yọ bụru teke ono bẹ Hazẹlu, bụ eze ndu Áramu jeru je etso ndu Gatụ ọgu; lụta iya. Yọ ghakọbe jeshia ọgu lẹ Jerúsalemu.

\VS{18}Jowashi, bụ eze ndu Júda egwota iphemiphe ọbule, nna iya phẹ, bụ Jehoshafatu; Jehoramu; mẹ Ehezáya, bụ ndu shi bụru eze ndu Júda doberu Ojejoje iche; mẹ ọphu yẹbedua doberu Ojejoje iche; mẹ mkpọla-ododo, a phụru l'ẹke eedobeje ẹku l'eze-ụlo Nchileke; mẹ l'ufu-eze; gwolaaru Hazẹlu, bụ eze ndu Áramu. Yo chịta ndu sọja iya; shi lẹ Jerúsalemu lụfu-shia.


\par }{\SH Anwụhu Jowashi
\par }
{\PP \VS{19}Iphe ọdo, meeberu nụ teke Jowashi shi achị; mẹ iphemiphe ọbule, yẹbedua meru b'e dekotaru l'ẹkwo, e deshiru iphe meru nụ l'oge ndu eze Júda.


\par }{\PP \VS{20}Ndu ozi Jowashi achịaru iya ẹjo idzu; woru iya gbua l'ụlo, nọ lẹ Bẹ́tu-milo l'ụzo, shiru jee Sila.

\VS{21}Ndu ozi iya ọphu gburu iya nụ ọphu bụ Jozaka Shimeyatu; mẹ Jehozabadu Shoma. Tọ dụ iya bụ; Jowashi anwụhu; e lia ya l'ẹke e liru nna iya phẹ lẹ Mkpụkpu Dévidi. Nwatibe iya, bụ Amazáya abya abụru eze nọ-chia ẹnya iya.




\par }\Chap{13}{\SH Jehowahazu bụ eze ndu Ízurẹlu
\par }
{\PP \VerseOne{1}L'afa, kwe Jowashi Ehezáya ụkporo afa l'afa ẹto, ọ wataru ọchi ndu Júda bẹ Jehowahazu Jéhu wataru ọchi ndu Ízurẹlu lẹ Samériya. Iphe, ọ chịru bụ afa iri l'ẹsaa.

\VS{2}O meru iphe, dụ ẹji l'ẹnya Ojejoje. O tsoru ụbeka, Jeróbuwamu Nébatu; mbụ iphe ono, o meru ndu Ízurẹlu; ẹphe e-mee ono. Ẹ tọ habụa ome iphe, dụ ẹji.

\VS{3}Tọ dụ iya bụ; Ojejoje atukoshi ndu Ízurẹlu ẹhu-eghughu iya; chịru ẹphe ye l'ẹka Hazẹlu, bụ eze ndu Áramu; mẹ l'ẹka nwatibe iya, bụ Bénu-Hadadu.


\par }{\PP \VS{4}Jehowahazu abya ekfuru nụ Ojejoje; Ojejoje angaaru iya nchị; kẹ l'ọ phụru ẹge eze ndu Áramu gude akpa ndu Ízurẹlu ẹhu.

\VS{5}Ojejoje abya anụ ndu Ízurẹlu onye dzọru ẹphe; ẹphe anahụ ndu Áramu. Ndu Ízurẹlu abya eburu lẹ nchị-odoo ẹge ẹphe shihawa buru.

\VS{6}Obenu l'ẹphe ta hadu ẹka l'ẹjo iphe ono, ndibe Jeróbuwamu meru ono; mbụ iphe ono, o meru ndu Ízurẹlu; ẹphe emee ono. Iphe ono l'ọ ha b'o yekotaru ẹka. Yọ bụru ẹge itso Ashera nọ lẹ Samériya nọ b'ọ nọ.


\par }{\PP \VS{7}Ẹ to nwedu ndu sọja Jehowahazu phọduru nụ; gbahaa ụkporo ndu sọja labụ lẹ ndu sọja iri, bụ ndu agbajẹ ịnya; mẹ ụgbo-ịnya iri; mẹ ụkporo ụnu ndu sọja l'ise,\FTNT{*}{{\FR 13:7 }{\FR{13:7
}}{\FT{Iphe ọ bụ bụ 10,000.}}} bụ ndu sọja k'ọkpa; kẹ l'eze ndu Áramu bẹ gbugeru ndu ọphu; mbụ dzọo ẹphe pyaapyaa l'ọ bụ ẹja.


\par }{\SH Anwụhu Jehowahazu
\par }
{\PP \VS{8}Iphe ọdo, meeberu nụ teke Jehowahazu shi achị; mẹ iphemiphe ọbule, yẹbedua meru; mẹ ike, ọ kparu b'e dekotaru l'ẹkwo, e deshiru iphe meru nụ l'oge ndu eze Ízurẹlu.

\VS{9}Jehowahazu anwụhu lakfushia nna iya phẹ; e lia ya lẹ Samériya. Jehowashi, bụ nwatibe iya nwoke abụru eze nọ-chia ẹnya iya.


\par }{\SH Jehowashi bụ eze ndu Ízurẹlu
\par }
{\PP \VS{10}L'afa, kwe Jowashi ụkporo afa l'afa iri l'ẹsaa, ọ wataru ọchi ndu Júda bẹ Jehowashi Jehowahazu wataru ọchi ndu Ízurẹlu. Iphe, ọ chịru bụ afa iri l'ishingu lẹ Samériya.

\VS{11}O meru iphe, dụ ẹji l'ẹnya Ojejoje. Ẹ tọ habụa ome ẹjo iphe ono, Jeróbuwamu Nébatu meru; mbụ iphe ono, o meru ndu Ízurẹlu; ẹphe e-mee ono. Ẹ tọo habụa ẹjo iphe ono.


\par }{\SH Anwụhu Jehowashi
\par }
{\PP \VS{12}Iphe ọdo, meeberu nụ teke Jehowashi shi achị; mẹ iphemiphe ọbule yẹbedua meru; yeru ike, o gude tso Amazáya, bụ eze ndu Júda ọgu; b'e dekotaru l'ẹkwo, e deshiru iphe meru nụ l'oge ndu eze Ízurẹlu.

\VS{13}Jehowashi anwụhu lakfushia nna iya phẹ; e lia ya l'ẹke e liru ndu eze ndu Ízurẹlu lẹ Samériya. Jeróbuwamu, bụ nwatibe iya abya anọdu l'ọkwa-eze ono.


\par }{\SH Anwụhu Eláyisha
\par }
{\PP \VS{14}Yọ bụru teke ono bẹ iphe-ememe, bụ iya mekochaaru gbua Eláyisha guderu iya. Jehowashi, bụ eze ndu Ízurẹlu ejeshia ya ajịji. Yo rua bya aralahaa ẹkwa l'ifu iya; sụ: “Nna iya-ee! Nna iya-ee! Nggụbe ụgbo-ịnya; bya abụru ọ-gba-ịnya-ọgu ndu Ízurẹlu!”


\par }{\PP \VS{15}Eláyisha asụ iya: “T'o wota ụta; yo seta akfụ.” Jehowashi abya ewota iya.

\VS{16}Eláyisha asụ eze ndu Ízurẹlu ono: “Gude ẹka ngu seta akfụ ono!” Yọ bya eseta iya. Eláyisha abya atụ-kobe eze ono ẹka l'ẹka nk'iya;

\VS{17}sụ iya: “Gụhaa windo ọphu nọru laa ụzo ẹnyanwu-ahata!” Yọ gụhaa ya. Eláyisha asụ iya: “Gbaa akfụ ono!” Yọ gbaa ya. Eláyisha asụ iya: “Ono bụ akfụ Ojejoje, e-gude mekputa ndono! Ono bụ akfụ, ii-gude lụ-gbua ndu Áramu; kẹ l'ii-mekputa ẹphe lẹ Afẹku; ẹphe abụru kpurupyata.”


\par }{\PP \VS{18}Eláyisha asụkwa iya phụ: “Wota akfụ ono!” Yo wota iya. Yọ sụ eze ndu Ízurẹlu ono: “Sụa ya l'alị!” Yọ sụa ya ụgbo ẹto; haa ya.

\VS{19}Ẹhu eghulahaa onye kẹ Nchileke ono eghughu l'ẹke ọ nọ. Yọ sụ: “I gege asụ iya ugbo ise; m'ọ -bụ ụgbo ishingu; k'ọphu i gege alụ-gbukwanu ndu Áramu jeye ẹphe abụ-geeru kpurupyata. Ọle nta-a bụ ugbo ẹto kpụu bẹ ii-mekputa ẹphe.”


\par }{\PP \VS{20}Tọ dụ iya bụ; Eláyisha anwụhu; e lia ya.

\par }{\PP Ndu ọ-lụa-ọlaa, shi Móabu eshi awubatajẹ l'alị Ízurẹlu lẹ mini ọdungu.

\VS{21}Yo be ujiku lanụ; yo nweru ndu eli odzu. Ẹphe aphụlephu ndu ọ-lụa-ọlaa ono; paru odzu nwoke ono chee l'ili Eláyisha; gbalashịa. Odzu nwoke ono eje edenyi l'ọkpu Eláyisha; teta; bya evudo l'ọkpa iya ẹphe ebo.


\par }{\SH Ọgu ndu Ízurẹlu; mẹ ndu Áramu
\par }
{\PP \VS{22}L'oge kẹ Jehowahazu bẹ Hazẹlu, bụ eze ndu Áramu kpakọtaru ndu Ízurẹlu ẹhu.

\VS{23}Ọle Ojejoje anọduje emeru ndu Ízurẹlu eze-iphe-ọma; l'aphụru ẹphe imiko; too kweje t'o nweru iphe e-me ẹphe. Iphe, kparu iya nụ abụru ndzụ ono yẹle Ébirihamu; Áyizaku; mẹ Jékọpu gbaru ono. Jeye ntanụ-a b'ẹ tọ bụdu uche iya tẹ ya mebyishia ẹphe; m'ọ bụ tẹ ya chịfu ẹphe l'ifu iya.


\par }{\PP \VS{24}Hazẹlu, bụ eze ndu Áramu anwụhulephu; nwatibe iya; mbụ Bénu-Hadadu abụru eze; nọ-chia ẹnya iya.

\VS{25}Yọ bụru teke ono bẹ Jehowashi Jehowahazu natakọtaru iya mkpụkpu ono, Hazẹlu shi nata nna iya; mbụ Jehowahazu l'ọgu ono. Jehowashi emekputa iya ugbo ẹto; shi ẹge ono naphutakota mkpụkpu ndu Ízurẹlu azụ.




\par }\Chap{14}{\SH Amazáya bụ eze ndu Júda
\par }
{\R (2 Iphe 25:1-24)

\par }{\PP \VerseOne{1}L'afa, kwe Jehowashi Jehowahazu afa labụ, ọ wataru ọchi ndu Ízurẹlu bẹ Amazáya Jowashi wataru ọchi ndu Júda.

\VS{2}Iphe ọ gbaru bụ ụkporo afa l'afa ise teke ọ wataru achịchi. Yọ chịa ụkporo afa l'afa tete lẹ Jerúsalemu. Ẹpha nne iya bụ Jehowadinu; onye Jerúsalemu.

\VS{3}Amazáya bẹ meru iphe, vudo nhamụnha l'ẹnya Ojejoje. Ọ bụ l'ẹ to merudu iya l'ọ bụ ochechoroche iya, bụ Dévidi. O tsoleruphu ụbeka nna iya, bụ Jowashi.

\VS{4}Obenu l'ẹ to woshidu ẹke ono, aagwajẹ iphe ono. Ndu Júda eshi anọduje l'ẹke ono egwo ẹja; l'akpọ ínsẹnsu ọku.


\par }{\PP \VS{5}Ẹka eshihulephu Amazáya ike l'ọchichi; yo gbushia ndu ozi iya ono, bụ ẹphe gburu nna iya teke ọ bụ eze ono.

\VS{6}Ọ bụ l'ẹ to gbudu ụnwegirima ndu mgbugbu-madzụ ono; kẹ l'o tsoru iphe ono, e deru l'ẹkwo ekemu Mósisu l'ẹke ono, Ojejoje tụru ekemu; sụ: “Ndu mụru nwa b'ẹ te egbudu l'ụgwo iphe, ụnwu ẹphe metaru; ọphu 'e gbukwanu ụnwegirima l'ụgwo iphe, ndu, mụru ẹphe metaru; onyenọnu bẹ a-la l'iphe, o metaru.”


\par }{\PP \VS{7}Ọ bụ Amazáya bẹ gburu ndu Édọmu ụnu madzụ ugbo ụkporo l'ise lẹ Nsụda Alị Únú; bya alụta mkpụkpu Sela l'ọgu; woru iya gụa Jọkutelu. Yọ bụru ẹpha ono bẹ ọoza jeye ntanụ-a.


\par }{\PP \VS{8}Tọ dụ iya bụ; Amazáya abya ezia ozi t'e je ezia eze ndu Ízurẹlu; mbụ Jehowashi Jehowahazu Jéhu: “T'ọ bya t'ayi kpọgba iya.”


\par }{\PP \VS{9}Jehowashi, bụ eze ndu Ízurẹlu eziphu Amazáya, bụ eze Júda ozi azụ; sụ iya: “Oshi uke, nọ l'alị ugvu Lébanọnu ziru oshi sida ugvu Lébanọnu; sụ iya: ‘Tẹ nwatibe iya byanụ bya alụa ada iya.’ Ya ndono; anụ-ẹgu-ẹgbudu alị ugvu Lébanọnu eswedelephu; dzọo uke ono pyaapyaa.

\VS{10}I mekputawaru ndu Édọmu; gbe gudewa iya rụ l'eku onwongu. Ọphu t'ẹpho ji ngu l'ọphu i meru; nggu ejibe onwongu ejibe. ?Bụ ngụnu meru iphe ịichoru onwongu okfu; nggu lẹ ndu Júda ishi-ephuhu?”


\par }{\PP \VS{11}Ọ bụ lẹ Amazáya ta angaduru iya nchị. Tọ dụ iya bụ; Jehowashi, bụ eze ndu Ízurẹlu achịta ndu sọja iya jeshia yẹle Amazáya eje akpọgba iya lẹ Bẹ́tu-Shẹmeshi Júda.

\VS{12}Ndu Ízurẹlu alụ-gbua ndu Júda; onyenọnu eye ọkpa l'ọso; gbalashịa; lashia l'ufu ẹphe iche iche.

\VS{13}Jehowashi, bụ eze ndu Ízurẹlu akpụa Amazáya Jowashi Ehezáya, bụ eze ndu Júda lẹ ndzụ lẹ Bẹ́tu-Shẹmeshi. Yo jeshia Jerúsalemu je enwutsushia ụpho-mkpuma Jerúsalemu; shita lẹ Ọnu-Ụzo ndu Ífuremu je erua lẹ Ọnu-Ụzo Agụga; nwutsushia ẹke ogologo iya ruru ụnu ntụ-ọkpa.

\VS{14}Ọ chịtakotaru mkpọla-ododo; mẹ mkpọla-ọcha; mẹwaru ivu, nọkota l'eze-ụlo Nchileke; mẹ ọphu nọ l'ẹke eedobeje ẹku l'ụlo-eze. O nweru ndu ọphu e guderu l'ọgu, ọ chịru laa Samériya; t'a bya agbata ẹphe agbata.


\par }{\SH Anwụhu Jehowashi
\par }
{\PP \VS{15}Iphe ọdo, meeberu nụ teke Jehowashi shi achị; mẹ iphemiphe ọbule, yẹbedua meru; yeru ike, ọ kparu; mẹ ẹge yẹle Amazáya, bụ eze ndu Júda gude lụa ọgu; b'e dekotaru l'ẹkwo, e deshiru iphe meru nụ l'oge ndu eze Ízurẹlu.

\VS{16}Tọ dụ iya bụ; Jehowashi anwụhu lakfushia nna iya phẹ; e lia ya l'ẹke eelije ndu eze lẹ Samériya. Nwatibe iya; mbụ Jeróbuwamu abya abụru eze nọ-chia ẹnya iya.


\par }{\SH Anwụhu Amazáya
\par }
{\PP \VS{17}Amazáya Jowashi, bụ eze ndu Ízurẹlu bẹ nọru afa iri l'ise lẹ Jehowashi Jehowahazu, bụ eze ndu Ízurẹlu nwụhutsuaru.

\VS{18}Iphe ọdo, meeberu nụ teke Amazáya shi achị b'e dekotaru l'ẹkwo, e deshiru iphe meru nụ l'oge ndu eze Júda.


\par }{\PP \VS{19}Lẹ Jerúsalemu b'a nọ chịaru Amazáya ẹjo idzu. Yọ gbalaa lashia Lakíshi. Ẹphe eye ndu jekfuru iya nụ lẹ Lakíshi l'ẹke ono; je eworu iya gbua.

\VS{20}Ẹphe egude ịnya palata iya bya elia lẹ Jerúsalemu l'ẹke e liru nna iya phẹ lẹ Mkpụkpu Dévidi.


\par }{\PP \VS{21}Ndu Júda l'ẹphe ha ewota Azaríya, bụ onye nọwaru afa iri l'ishingu mee ya eze l'ọzori nna iya, bụ Amazáya.

\VS{22}Ọ bụ Azaríya bẹ kpụkwa-ziru mkpụkpu Élatu; woru iya nụ-phu ndu Júda azụ lẹ Amazáya nwụhutsuaru lakfushia nna iya phẹ.


\par }{\SH Jeróbuwamu k'ẹbo bụ eze ndu Ízurẹlu
\par }
{\PP \VS{23}L'afa, kwe Amazáya Jowashi afa iri l'ise, ọ wataru ọchi ndu Júda bẹ Jeróbuwamu Jehowashi wataru ọchi ndu Ízurẹlu. Iphe, ọ chịru bụ ụkporo afa labụ l'afa lanụ lẹ Samériya.

\VS{24}O meru ẹjo iphe l'ẹnya Ojejoje. Ẹ tọ hadu ome ẹjo iphe ono, Jeróbuwamu Nébatu meru tẹ ndu Ízurẹlu mee ono.

\VS{25}Ọo ya b'e shi l'ẹka; a nataphukota ókè-alị ndu Ízurẹlu azụ; shita lẹ Lebo-Hámatu jeye lẹ Eze Ẹnyimu Araba. O shi ẹge ono vụa; mbụ iphe ono, Ojejoje, bụ Nchileke kẹ ndu Ízurẹlu shi l'ọnu nwozi iya, bụ Jona Amitayi kfua; mbụ onye nkfuchiru Nchileke ono, shi Gatu Hefa ono.


\par }{\PP \VS{26}Ojejoje bẹ phụwaru ẹge iphe-ẹhuka, ndu Ízurẹlu hatabe nshinu; tsube lẹ ndu ọphu bụ ohu je akpaa lẹ ndu ọphu bụ amadụ: to nwe onye a-gbaru ẹphe mkpu.

\VS{27}Ọ bụ lẹ keshinu Ojejoje te kfudu lẹ ya e-me t'ẹpha ndu Ízurẹlu chịhu lẹ mgboko-a b'o shi l'ẹka Jeróbuwamu Jehowashi dzọfuta ẹphe.


\par }{\PP \VS{28}Iphe ọdo, meeberu nụ teke Jeróbuwamu shi achị; mẹ iphemiphe ọbule, yẹbedua meru: ike, ọ kparu; ọgu, ọ lụtsuaru; yeru ẹge o shi nataphu Damásukọsu; mẹ Hámatu azụ l'ẹka ndu Júda; woru nụ ndu Ízurẹlu b'e dekotaru l'ẹkwo, e deshiru iphe meru nụ l'oge ndu eze Ízurẹlu.

\VS{29}Tọ dụ iya bụ; Jeróbuwamu anwụhu lakfushia nna iya phẹ, bụ iya bụ ndu eze ndu Ízurẹlu. Zekaráya, bụ nwatibe iya kẹ nwoke abụru eze nọ-chia ẹnya iya.




\par }\Chap{15}{\SH Azaríya bụ eze ndu Júda
\par }
{\R (2 Iphe 26:1-5)

\par }{\PP \VerseOne{1}L'afa, kwe Jeróbuwamu ụkporo afa l'afa ẹsaa, ọ wataru ọchi ndu Ízurẹlu bẹ Azaríya Amazáya wataru ọchi ndu Júda.

\VS{2}Iphe ọ gbaru bụ afa iri l'ishingu teke ọ wataru achịchi. Yọ chịa ụkporo afa labụ l'afa iri l'ẹbo lẹ Jerúsalemu. Ẹpha nne iya bụ Jekolaya; onye Jerúsalemu.

\VS{3}Azaríya bẹ meru iphe, vudo nhamụnha l'ẹnya Ojejoje ẹge nna iya; mbụ Amazáya meru.

\VS{4}Obenu l'ẹ to wofudu ẹke aagwajẹ iphe; ndu Júda l'ejeje ọgba ẹja l'ẹke ono; l'akpọ ínsẹnsu ọku.


\par }{\SH Ẹhu-labụ eme Azaríya
\par }
{\R (2 Iphe 26:16-23)

\par }{\PP \VS{5}Ojejoje abya alọru ẹhu-labụ tụ eze ono; yọ taa ya jeye teke ọ nwụhuru. Ẹhu-labụ ono emee; yo shi buru iche. Jótamu, bụ nwatibe iya abụru ishi l'ufu-eze; mekochaa wata ọchi ndu alị ono l'ọzori iya.


\par }{\PP \VS{6}Iphe ọdo, meeberu nụ teke Azaríya shi achị; mẹ iphemiphe ọbule, yẹbedua meru b'e dekotaru l'ẹkwo, e deshiru iphe meru nụ l'oge ndu eze Júda.

\VS{7}Ya ndono; Azaríya anwụhu lakfushia nna iya phẹ; e lia ya l'ẹke e liru nna iya phẹ lẹ Mkpụkpu Dévidi. Jótamu, bụ nwatibe iya kẹ nwoke abụru eze nọ-chia ẹnya iya.


\par }{\SH Zekaráya bụ eze ndu Ízurẹlu
\par }
{\PP \VS{8}L'afa, kwe Azaríya ụkporo afa l'afa iri l'ẹsato, ọ wataru ọbu eze ndu Júda bẹ Zekaráya Jeróbuwamu wataru ọbu eze ndu Ízurẹlu. Iphe, ọ chịru bụ ọnwa ishingu lẹ Samériya.

\VS{9}Zekaráya bẹ meru iphe, dụ ẹji l'ẹnya Ojejoje l'ọ bụ nna iya phẹ. Ẹ tọ habụa ome ẹjo iphe ono, Jeróbuwamu Nébatu meru ono; mbụ iphe ono, o meru ndu Ízurẹlu; ẹphe emee ono.


\par }{\PP \VS{10}Tọ dụ iya bụ; Shalumu Jábẹshi agbaaru Zekaráya ẹjo idzu; nọdu l'ifu ndu Ízurẹlu gbua ya; bya abụru eze nọ-chia ẹnya iya.

\VS{11}Iphe ọdo, meeberu nụ teke Zekaráya shi achị b'e dekotaru l'ẹkwo, e deshiru iphe meru nụ l'oge ndu eze Ízurẹlu.

\VS{12}Tọ dụ iya bụ; iphe ono, Ojejoje kfuru Jéhu ono avụa; mbụ iphe ono, o kfuru iya; sụ: “L'ọ bụ ụnwu iya phẹ a-nọdu anọ l'aba-eze ndu Ízurẹlu chịa jeye l'ọgbo k'ẹno.”


\par }{\SH Shalumu bụ eze ndu Ízurẹlu
\par }
{\PP \VS{13}Shalumu Jábẹshi wataru achịchi l'afa, kwe Uzáya ụkporo afa l'afa iri lẹ tete, ọ wataru ọchi ndu Júda. Iphe, ọ chịru bụ ọnwa lanụ lẹ Samériya.

\VS{14}Menahẹmu Gadi eshi lẹ Tíza jeshia Samériya. Yọ nọdu lẹ Samériya l'ẹke ono tso Shalumu Jábẹshi ọgu; gbua ya; bụru eze nọ-chia ẹnya iya.


\par }{\PP \VS{15}Iphe ọdo, meeberu nụ teke Shalumu chịru; mẹ ẹjo idzu, ọ gbaru b'e dekotaru l'ẹkwo, e deshiru iphe meru nụ l'oge ndu eze Ízurẹlu.


\par }{\PP \VS{16}Teke ono bẹ Menahẹmu shi lẹ Tíza tso ndu Tifuza ọgu; woru ẹphe lụa; mbụ lụa lụa ndu bunyabe ẹphe; bufushia iphe, bụ ụnwanyi, dụ ime ẹpho; kẹ l'ẹphe jịkaru iya.


\par }{\SH Menahẹmu bụ eze ndu Ízurẹlu
\par }
{\PP \VS{17}L'afa, kwe Azaríya ụkporo afa l'afa iri lẹ tete, ọ wataru ọchi ndu Júda; bẹ Menahẹmu Gadi wataru ọchi ndu Ízurẹlu. Iphe, ọ chịru bụ afa iri lẹ Samériya.

\VS{18}Menahẹmu bẹ meru ẹjo iphe l'ẹnya Ojejoje. L'oge ọchichi iya l'ọ ha b'ẹ to wofubua ẹka l'iphe, dụ ẹji ono, Jeróbuwamu Nébatu meru ono; mbụ ono, o meru; ndu Ízurẹlu emee ono.


\par }{\PP \VS{19}Eze ndu Asiriya; mbụ Pulu achịru ndu sọja bya ọgu ọ-lụru-ọlaa lẹ Ízurẹlu. Menahẹmu anụ iya ụkporo ụnu ẹkpa mkpọla-ọcha labụ l'ụkporo ẹkpa iri; t'o yetaru iya ẹka; tẹ ẹka shia ya ike l'ọchichi.

\VS{20}Yọ bụru lẹ Ízurẹlu bẹ Menahẹmu shi nafụta okpoga ono. Yọ bụru ndu nweru iphe l'alị ono b'o naru ụkporo mkpọla-ọcha labụ lẹ mkpọla-ọcha iri iri l'onye l'onye; nụ eze ndu Asiriya. Eze ndu Asiriya ono atụgbua laphushia azụ; tọ nọduhe l'alị ono.


\par }{\PP \VS{21}Iphe ọdo, meeberu nụ teke Menahẹmu shi achị; mẹ iphemiphe ọbule, yẹbedua meru b'e dekotaru l'ẹkwo, e deshiru iphe meru nụ l'oge ndu eze Ízurẹlu.

\VS{22}Menahẹmu anwụhu lakfushia nna iya phẹ. Nwatibe iya; mbụ Pekahaya abụru eze; nọ-chia ẹnya iya.


\par }{\SH Pekahaya bụ eze ndu Ízurẹlu
\par }
{\PP \VS{23}L'afa, kwe Azaríya ụkporo afa labụ l'afa iri, ọ wataru ọchi ndu Júda bẹ Pekahaya Menahẹmu wataru ọchi ndu Ízurẹlu. Iphe, ọ chịru bụ afa labụ lẹ Samériya.

\VS{24}Pekahaya bẹ meru ẹjo iphe l'ẹnya Ojejoje. Ẹ tọ habụa ome ẹjo iphe ono, Jeróbuwamu Nébatu meru ono; mbụ iphe ono, o meru ndu Ízurẹlu; ẹphe emee ono.

\VS{25}Onye ishi ndu sọja Pekahaya, aza Peka Remaliya agbaaru iya ẹjo idzu; gbata ụkporo madzụ labụ l'ụmadzu iri lẹ Gíledu; ẹphe etsoru iya je etso Pekahaya ọgu l'ẹke a kpụru; yo shihu ike l'ufu-eze lẹ Samériya. Ẹphe egbua ya; gbukwaaphu Agọbu; mẹ Ariye yeru iya. Yọ bụru iya bụ lẹ Peka egbua Pekahaya; bya abụru eze; nọ-chia ẹnya iya.


\par }{\PP \VS{26}Iphe ọdo, meeberu nụ teke Pekahaya shi achị; mẹ iphemiphe ọbule, yẹbedua meru b'e dekotaru l'ẹkwo, e deshiru iphe meru nụ l'oge ndu eze Ízurẹlu.


\par }{\SH Peka bụ eze ndu Ízurẹlu
\par }
{\PP \VS{27}L'afa, kwe Azaríya ụkporo afa labụ l'afa iri l'ẹbo, ọ wataru ọchi ndu Júda bẹ Peka Remaliya wataru ọchi ndu Ízurẹlu. Iphe, ọ chịru bụ ụkporo afa lẹ Samériya.

\VS{28}Peka meru ẹjo iphe l'ẹnya Ojejoje. Ẹ tọ habụa ome ẹjo iphe ono, Jeróbuwamu Nébatu meru; mbụ ono, o meru ndu Ízurẹlu; ẹphe emee ono.


\par }{\PP \VS{29}Teke Peka bụ eze ndu Ízurẹlu bẹ Tigulatu-Pilesa, bụ eze ndu Asiriya nataru mkpụkpu Ịjọnu; nata Ébẹlu-Bẹ́tu-Maaka; nata Janowa; nata Kedeshi; nata Házọ. Ọ natakwarụphu alị Gíledu; mẹ alị Gálili, bụ iya bụ alị ndu Náfutali l'ọ ha; kpụa ndu ẹke ono lẹ ndzụ lashia Asiriya.

\VS{30}Yo be l'afa, kwe Jótamu Uzáya ụkporo afa, ọ wataru ọbu eze ndu Júda; Hosáya Ela agbaaru Peka Remaliya ẹjo idzu; woru iya gbua; bụru eze nọ-chia ẹnya iya.


\par }{\PP \VS{31}Iphe ọdo, meeberu nụ teke Peka shi achị; mẹ iphemiphe ọbule, yẹbedua meru b'e dekotaru l'ẹkwo, e deshiru iphe meru nụ l'oge ndu eze Ízurẹlu.


\par }{\SH Jótamu bụ eze ndu Júda
\par }
{\R (2 Iphe 27:1-9)

\par }{\PP \VS{32}L'afa, kwe Peka Remaliya afa labụ, ọ wataru ọchi ndu Ízurẹlu bẹ Jótamu Uzáya wataru ọchi ndu Júda.

\VS{33}Iphe ọ gbaru bụ ụkporo afa l'afa ise teke ọ wataru achịchi. Yọ chịa afa iri l'ishingu lẹ Jerúsalemu. Ẹpha nne iya bụ Jerusha; nwatibe Zadọku.

\VS{34}Jótamu bẹ meru iphe, vudo nhamụnha l'ẹnya Ojejoje ẹge ono nna iya; mbụ Uzáya meru ono.

\VS{35}Obenu l'ẹ to wofudu ẹke aagwajẹ iphe. Ndu ono l'agba ẹja; l'akpọ ínsẹnsu ọku l'ẹke ono. Jótamu bụ iya kpụkwaru ọnu -ụzo imeli l'eze-ụlo Nchileke.


\par }{\PP \VS{36}Iphe ọdo, meeberu nụ teke Jótamu shi achị; mẹ iphemiphe ọbule, yẹbedua meru b'e dekotaru l'ẹkwo, e deshiru iphe meru nụ l'oge ndu eze Júda.

\VS{37}Yọ bụru teke ono bẹ Ojejoje wataru ozi Rezinu, bụ eze ndu Áramu; mẹ Peka Remaliya t'ẹphe jeje otso ndu Júda ọgu.

\VS{38}Jótamu anwụhu; lakfushia nna iya phẹ; e lia ya l'ẹke e liru nna iya phẹ lẹ Mkpụkpu Dévidi, bụ ochechoroche iya. Nwatibe iya; mbụ Éhazu abya abụru eze nọ-chia ẹnya iya.




\par }\Chap{16}{\SH Éhazu bụ eze ndu Júda
\par }
{\R (2 Iphe 28:1-4)

\par }{\PP \VerseOne{1}L'afa, kwe Peka Remaliya afa iri l'ẹsaa, ọ wataru achịchi bẹ Éhazu Jótamu wataru ọchi ndu Júda.

\VS{2}Iphe Éhazu gbaru bụ ụkporo afa teke ọ wataru achịchi. Yọ chịa afa iri l'ishingu lẹ Jerúsalemu. Ẹ to medu iphe, vudo nhamụnha l'ẹnya Ojejoje, bụ Nchileke iya ẹge ono ochechoroche iya; mbụ Dévidi meru ono.

\VS{3}O tsoru ụbeka ndu eze ndu Ízurẹlu. Ọ kpọru nwatibe iya kẹ nwoke ọku gude gwoo ẹja; bụ iya bụ ẹjo akpamara ono, iphe bụ mbakeshi ono, Ojejoje chịshiru ndu Ízurẹlu ono shi anọduje eme.

\VS{4}O gworu ngwẹja; kpọo ínsẹnsu ọku l'alị ugvu; mẹ l'iphe, bụ oshi, nweru idzu.


\par }{\PP \VS{5}Tọ dụ iya bụ; Rezinu, bụ eze ndu Áramu; mẹ Peka Remaliya, bụ eze ndu Ízurẹlu ejeshia ọgu lẹ Jerúsalemu; je eyechia Éhazu. Ọ bụ l'ẹphe ta dụdu ike lụ-gbua ya.

\VS{6}Yọ bụru teke ono bẹ Rezinu, bụ eze ndu Áramu lụta-phuru Élatu azụ; nụ ndu Áramu. Yọ chịshia ndu Júda lẹ Élatu; ndu Áramu abya ebuchia ya jeye ntanụ-a.


\par }{\SH Éhazu eje arọ l'ẹka ndu Asiriya
\par }
{\R (2 Iphe 28:16-21)

\par }{\PP \VS{7}Ya ndono; Éhazu abya ezia t'e je ezia Tigulatu-Pilesa, bụ eze ndu Asiriya: “Lẹ ya bụ nwozi iya; bụru nwatibe iya.” Wo iya: “T'ọ byanụ bya anafụta iya l'ẹka eze ndu Áramu; mẹ l'ẹka eze ndu Ízurẹlu, bụ ndu byaru iya ọgu.”

\VS{8}Éhazu abya achịkoo mkpọla-ọcha; mẹ mkpọla-ododo, nọ l'eze-ụlo Nchileke; mẹ ọphu nọ l'ụlo ẹku l'ufu-eze nụ t'e eje anụru iya eze ndu Asiriya.

\VS{9}Eze ndu Asiriya abya ekweta iphe, Éhazu rọru iya; chịta ndu sọja iya; ẹphe awụru jeshia Damásukọsu je alụta iya; kpụkoo ndu bu l'ẹke ono lẹ ndzụ lashia Kíru; woru Rezinu gbua.


\par }{\PP \VS{10}Ya ndono; eze, bụ Éhazu atụgbua jeshia Damasụkosu tẹ ya je aphụ Tigulatu-pilesa, bụ eze ndu Asiriya. Yo rua; je aphụ ẹnya-ngwẹja lẹ Damásukọsu; bya eseta iya; dekota ụgbugba iya; mẹ ẹge, ee-gude kpụa ya; nụ t'e wolaaru Uráya, bụ onye achịjeru Nchileke ẹja.

\VS{11}Ya ndono; Uráya, bụ onye achịjeru Nchileke ẹja ono akpụa ẹnya-ngwẹja ọphu dụlephu ẹge ono, Éhazu shi Damásukọsu nụ t'e wotaru iya ono. Tẹ Éhazu kwaa; shi Damásukọsu lata bẹ Uráya gbe kpụ-ghewa nụ ẹnya-ngwẹja ono.

\VS{12}Eze eshi Damásukọsu lata bya aphụ ẹnya-ngwẹja ono; jeruta iya ntse; bya egwoo ya ngwẹja.

\VS{13}O gworu ngwẹja-ukfuru; gwoo ngwẹja-nri; mẹ ngwẹja-mẹe; bya ephee mee anụ, o gburu k'ẹja ẹhu-agụ l'ẹnya-ngwẹja ono.

\VS{14}Ẹnya-ngwẹja ono, e gude ope mee, shi nọdu l'ifu Ojejoje ono b'ọ pafụtaru l'ifu ụlo ono; mbụ ono, nọ lẹ mgbaku ẹnya-ngwẹja ono, a kpụru k'ọphungu yẹle eze-ụlo Nchileke; je eworu iya dobe l'ụzo isheli ẹnya-ngwẹja ono, ọ kpụru ono.


\par }{\PP \VS{15}Ya ndono; eze, bụ Éhazu abya atụru ekemu nụ Uráya, bụ onye achịjeru Nchileke ẹja; sụ iya: “Ọ bụ l'eli ẹnya-ngwẹja-wa, a kpụru k'ọphungu-a bẹ ii-gwoje ngwẹja-ukfuru l'ụtsu; gwoo ya ngwẹja nri l'urẹnyashi. Ọ bụ l'ẹke-a bẹ ii-gwoje ngwẹja-ukfuru; mẹ ngwẹja-nri, shi eze l'ẹka; gwoo ya ngwẹja-ukfuru, shi ndu alị-a l'ẹka; mẹ ngwẹja nri ẹphe; mẹ ngwẹja-mẹe ẹphe. Ọ kwaphu ẹge ono bẹ ii-pheje mee anụ, ngwẹja-ukfuru; mẹ mee anụ, e gude gwoo ngwẹja ọdo. Ọ bụ l'ẹnya-ngwẹja ono, e meru l'ope ono bẹ ya e-jeje ọkpata ishi iphe.”

\VS{16}Uráya, bụ onye ono, achịjeru Nchileke ẹja ono emekota iphe ono, eze Éhazu kfuru iya ono.


\par }{\PP \VS{17}Eze, bụ Éhazu akpọkashia iphe ono, e swebegbaaru lẹ mgberemẹku ọ-gba-kperekpere phụ; pashịa eze efere, shi nọdugbaa l'eli iya. Ọ pafụkwaruphu eze dụrongu mini phụ, e doberu l'eli oke-eswi phụ, a kpụru l'ope phụ; mbụ ono, shi nọdu iya lẹ mkpuli ono; woru iya tụ-kobe l'ọkpa-mkpuma.

\VS{18}O gude tẹ ya mee iphe, a-dụ eze ndu Asiriya mma l'obu pafụ ẹke oshi-eze atụkojeru; bya agụ-chia ẹke ndu eze Júda eshije abahụ l'eze-ụlo Nchileke.


\par }{\SH Éhazu arọ n-yemẹka l'ẹka ndu Asiriya
\par }
{\R (2 Iphe 28:16-21)

\par }{\PP \VS{19}Iphe ọdo, meeberu nụ teke Éhazu shi achị; mẹ iphemiphe ọbule, yẹbedua meru b'e dekotaru l'ẹkwo, e deshiru iphe meru nụ l'oge ndu eze Júda.

\VS{20}Ya ndono; Éhazu anwụhu lakfushia nna iya phẹ; e lia ya l'ẹke e liru nna iya phẹ lẹ Mkpụkpu Dévidi. Nwatibe iya kẹ nwoke; mbụ Hezekáya abya bụru eze; nọ-chia ẹnya iya.




\par }\Chap{17}{\SH Hosáya bụ eze ndu Ízurẹlu
\par }
{\PP \VerseOne{1}L'afa, kwe Éhazu afa iri l'ẹbo, ọ wataru ọchi ndu Júda bẹ Hosáya Ela wataru ọchi ndu Ízurẹlu. Iphe, ọ chịru bụ afa tete lẹ Samériya.

\VS{2}Hosáya meru ẹjo iphe l'ẹnya Ojejoje. Ọ bụlephu l'ẹjo iphe, o meru te rudu l'ọ bụ kẹ ndu vuhawa iya ụzo bụru eze l'alị Ízurẹlu.


\par }{\PP \VS{3}Shalumanesa, bụ eze ndu Asiriya eje etso Hosáya ọgu; mekputa iya. Hosáya awata iya ojeru ozi; wata ọtu akịriko l'anụ iya.

\VS{4}A nọnyaa; Hosáya ezi t'e je ezia So, bụ eze ndu Íjiputu t'ọ bya eyetaru iya ẹka; k'ọphu ya ta nọdu atụkwadu akịriko anụ eze ndu Asiriya ẹge o shi atụje iya afa-l'afa ha. Eze ndu Asiriya abya amarụ l'ọ bụ idzu, Hosáya achị ndono; gude iya tuchia.

\VS{5}Eze ndu Asiriya achịta ndu sọja iya; ẹphe awubata l'alị Ízurẹlu; vụa ya kpatakpata. Ẹphe eje eyechia Samériya afa ẹto.

\VS{6}Yọ bụru l'afa, kwe Hosáya afa tete k'ọphu ọ dụberu bụru eze; bẹ eze ndu Asiriya nataru Samériya; kpụa ndu Ízurẹlu lẹ ndzụ; lashia Asiriya. Yo rua; je edobe ẹphe; ẹphe eburu lẹ Hala; mẹ l'ụzo Ẹnyimu Habọ lẹ Gozanu; chịta ndu ọphu ọ chịtaru; ẹphe eje ebua lẹ mkpụkpu lẹ mkpụkpu, nọ l'alị Mídiya.


\par }{\SH Ẹjo iphe, ndu Ízurẹlu; mẹ ndu Júda meeberu
\par }
{\PP \VS{7}Iphe, meru iphe, ọ mụru ndu Ízurẹlu ẹge ono bụ l'ẹphe mesweru Ojejoje, bụ Nchileke ẹphe; mbụ onye ono, dufutaru ẹphe lẹ Íjiputu l'ẹka Fero, bụ eze ndu Íjiputu ono. Ẹphe abalahaaru agwa ẹja;

\VS{8}bya emelahaa l'ọ bụ mbakeshi ono, Ojejoje chịshiru ẹphebe ndu Ízurẹlu ono; mbụ melahaa iphe ono, ndu eze ndu Ízurẹlu wobataru l'alị ono.

\VS{9}Ndu Ízurẹlu anọduje eme Ojejoje, bụ Nchileke ẹphe iphe, ẹ-te vudo nhamụnha l'edomi. Lẹ mkpụkpu lẹ mkpụkpu; bẹ ẹphe kpụshiru ẹke aagwajẹ iphe dobegbaaru onwẹphe. Ẹphe kpụshiru iya lẹ mkpụkpu, hagbaa nwanshị; kpụshia ya lẹ mkpụkpu, a kpụru; yo shihugbaa ike.

\VS{10}Ẹphe dobegbaaru agwa; kpọbekota itso Ashera l'iphe, bụ eze ugvu l'alị ono; mẹ iphe, bụ oshi, nweru idzu.

\VS{11}Ọ bụ ẹge iphe bụ mbakeshi shi anọduje akpọ ínsẹnsu ọku l'eli ẹke, aagwajẹ iphe tẹmanu bẹ Nchileke chịfuderu ẹphe l'alị ono; bẹ ndu Ízurẹlu watakwaruphu akpọkpo. Ẹphe gudewa ẹjo iphe ono kpatsua Ojejoje ẹhu-eghughu.

\VS{12}Ẹphe awata ọbaru agwa ẹja; e guderu lẹ Ojejoje sụru ẹphe t'ẹphe ba abakwa.

\VS{13}Ojejoje shiwa l'ọnu ndu nkfuchiru iya l'ẹphe ha; mẹ ndu àphụ̀ lọo ndu Ízurẹlu; mẹ ndu Júda ẹka lẹ nchị; sụ ẹphe: “Unu haa ẹjo iphe. Unu meje ekemu iya. Unu emeje iphe, ya tọru ọkpa iya; mbụ ekemu ono, ya tụru; nụ nna unu phẹ; bya eshi l'ẹka ndu ozi iya phẹ, bụ ndu nkfuchiru; nụ unu ono.”


\par }{\PP \VS{14}Obenu l'ẹphe ta angadu nchị. Ẹphe ekwefu íkè l'ọbu nna ẹphe, jịkaru kẹ Ojejoje, bụ Nchileke ẹphe.

\VS{15}Ẹphe jịkaru ome iphe, ọ tọru ọkpa iya; jịka ndzụ ono yẹle nna ẹphe gbaru ono; kwefu íkè l'iphe, ọ nmaru ẹphe ọkwa iya. Ẹphe abalahaaru ụnwu agwa, bụ 'ọ-ga-lẹ-mkpa ẹja; jeye teke ẹphebedua l'onwẹphe bya abụfuaru 'ọ-ga-lẹ-mkpa. Ẹphe tsoru ụbeka iphe bụ mbakeshi ono, bupheru ẹphe mgburumgburu; bụ iya bụ ndu ono, Ojejoje sụru t'ẹphe be etsokwa ụbeka ẹphe ono.


\par }{\PP \VS{16}Iphe, bụ ekemu, Ojejoje, bụ Nchileke ẹphe tụkotaru ẹphe l'ọ ha bẹ ẹphe jịkakotaru. Ẹphe kpụru agwa labụ, dụ l'ọ bụ oke-eswi doberu onwẹphe; dobekwaphu itso Ashera; balahaaru mkpọ-kpodo; mẹ Bálụ ẹja.

\VS{17}Ẹphe kpọru ụnwu ẹphe ndu k'unwoke; mẹ ndu k'ụnwanyi ọku; gude gwoo ẹja. Ẹphe shi ejeje lẹ njibya; l'eme amamanshi. Ẹphe woru onwẹphe tọgboru ẹjo iphe l'ẹnya Ojejoje; shi ẹge ono kpatsua ya ẹhu-eghughu.


\par }{\PP \VS{18}Ẹhu ghutaberu Ojejoje l'ẹke ndu Ízurẹlu nọ; k'ọphu bụ l'ọ chịfuru ẹphe l'ifu iya. Ndu ọ haru nwẹnkinyi bụ ndu ọkpa-ikfu kẹ Júda.

\VS{19}Obenu lẹ ndu kẹ Júda te dobekwaphu ekemu Ojejoje, bụ Nchileke ẹphe. Ẹphe eye ẹka l'ome iphe ono, ndu Ízurẹlu wobataru ono.

\VS{20}Ojejoje ajịkakota iphe bụ o-shi-l'eri Ízurẹlu; nụa ẹphe aphụ bya enwuru ẹphe nụ ndu kwaru ẹphe l'ọkwata jeye yọ chịfukota ẹphe t'ẹ b'ọ phụjehe ẹphe.


\par }{\PP \VS{21}Teke Ojejoje bufuru Ízurẹlu l'ọnu-ụlo Dévidi bẹ ẹphe meru Jeróbuwamu Nébatu eze ẹphe. Jeróbuwamu emee ndu Ízurẹlu; ẹphe ahaa otso Ojejoje; bya emee; ẹphe emee iphe, dụ ẹji, ha nshinu.

\VS{22}Ndu Ízurẹlu yekotaru ẹka l'iphe, bụ ẹjo iphe ono, Jeróbuwamu meru ono. Ẹphe te esefubua ya ẹka;

\VS{23}jeye teke Ojejoje chịfuru ẹphe l'ifu iya ẹge ono, o shihawa l'ọnu ndu ozi iya, bụ ndu nkfuchiru kfua ono. A kpụa ndu Ízurẹlu l'alị ẹphe; lashia Asiriya byeye ntanụ.


\par }{\SH Ndu ọhodo buchiru Samériya
\par }
{\PP \VS{24}Eze ndu Asiriya eje achịta madzụ lẹ Bábyilọnu; Kuta; Ava; Hámatu; mẹ lẹ Sefavemu je edobe ẹphe t'ẹphe buchishia iphe, bụ mkpụkpu Samériya l'ọzori ndu Ízurẹlu. Ẹphe anaa alị Samériya; buchikota mkpụkpu iya.

\VS{25}Teke ndu ono wataru obu l'ẹke ono bẹ ẹphe te shidu abaru Ojejoje ẹja. Ya ndono; Ojejoje eye agụ; yọ je aharu ẹphe tagbushia.

\VS{26}E kfuaru iya eze ndu Asiriya: “Lẹ ndu, ọ chịtaru dobe t'ẹphe butsuaru lẹ mkpụkpu Samériya ta makwa nsọ Nchileke alị ono. L'o yeekwaru agụ; yọ wata ẹphe atagbushi; kẹ l'ẹphe ta madu nsọ Nchileke alị ono.”


\par }{\PP \VS{27}Tọ dụ iya bụ; eze ndu Asiriya atụa ekemu; sụ: “T'e duta onye lanụ lẹ ndu ono, achịjeru Nchileke ẹja, unu kpụtaru l'ẹke ono; t'o je eburu eburu l'ẹke ono; zia ẹphe nsọ Nchileke alị ono.”

\VS{28}Ya ndono; onye lanụ lẹ ndu ono, achịjeru Nchileke ẹja, ẹphe shi lẹ Samériya kpụta ejeshia je eburu lẹ Bẹ́telu; zilahaa ẹphe ẹge ẹphe e-shije abaru Ojejoje ẹja.


\par }{\PP \VS{29}Obenu l'iphe, bụ ndu ọphu nọnu metatsuaru agwa alị ẹphe swibe onwẹphe lẹ mkpụkpu ẹke ẹphe bugbaa; woru iya dobetsua lẹ nwụlo-agwa, ndu Samériya kpụshiru l'ẹke ẹphe agwajẹ iphe.

\VS{30}Ndu ọphu shi Bábyilọnu metaru agwa Súkọtu Benotu; ndu ophu shi Kuta emeta agwa Negalu. Ndu ọphu shi Hámatu metaru agwa Ashima;

\VS{31}ndu ophu shi Ava emeta agwa Nibuhazu yẹle Tataku. Ndu ọphu shi Sefavemu akpọje ụnwu ẹphe ọku gude gwooru agwa nk'ẹphe ẹja, bụ iya bụ Adụrameleku yẹle Anamẹleku.


\par }{\PP \VS{32}Ẹphe abajẹkwarua Ojejoje ẹja. Obenu l'ẹphe fọtaru ndu nk'ẹphe t'ẹphe gwajẹru ẹphe iphe lẹ nwụlo-agwa, nọgbaa l'ẹke aagwajẹ iphe.

\VS{33}Ẹphe shia abaru Ojejoje ẹja. Obenu l'ẹphe abajẹkwaruphu agwa ẹphe ẹja l'ụzo ndu alị ẹphe agwa iya.


\par }{\PP \VS{34}Yọ bụru ẹge ẹphe shi emejehawa bẹ ẹphe eme byeye ntanụ ọwaa. Ẹphe ta abadụru Ojejoje ẹja; ọphu ẹphe 'emedu iphe, ọ tọru ọkpa iya; mẹ ome-l'alị iya; ọphu ẹphe 'emedu ekemu iya; mẹ ekemu ono, ọ tụru nụ o-shi-l'eri Jékọpu; mbụ onye ono, ọ gụberu Ízurẹlu ono.

\VS{35}Teke Ojejoje yẹle ndu Ízurẹlu gbaru ndzụ b'ọ sụru ẹphe: “T'ẹ b'ọ dụkwa agwa ọdo, unu a-baru ẹja; m'ọ bụ byiaru iya ifu l'alị; m'o bụ jeeru iya ozi; m'ọ bụ gwooru iya ngwẹja.

\VS{36}Ọ bụ Ojejoje, bụ iya gude ike iya, ha nshinu; mẹ agburu-ẹhu iya dufuta unu lẹ Íjiputu bẹ unu a-bajẹru ẹja. Ọ bụ iya bẹ unu e-byijeru ifu l'alị; bụru iya bẹ unu e-gwojeru ẹja nụ.

\VS{37}Unu kwabẹkwa ẹnya meje iphe, ya tọru ọkpa iya; unu emeje ome-l'alị iya; iphe, ya sụru t'e meje; mẹ ekemu ono, ya deru doberu unu ono jeye lẹ gbururu. Unu ba abajẹkwaru agwa ẹja.

\VS{38}Unu ba azahakwa ndzụ ono, unu l'iya gbaru ono; ọphu unu 'abajẹkwaru agwa ẹja.

\VS{39}Ọ bụ Ojejoje, bụ Nchileke unu bẹ unu a-bajẹ-chiaru ẹja. Ọ bụ iya bụ onye a-nafụta unu l'ẹka ndu ọhogu unu l'ẹphe ha.”


\par }{\PP \VS{40}Ọ bụ l'ẹphe ta angadụru iya nchị; l'emelee ẹge ẹphe shi emejehawa.

\VS{41}Ya ndono; iphe bụ mbakeshi ono l'abaru Ojejoje ẹja; l'abakwarụphu agwa nk'ẹphe ẹja. Ụnwu ẹphe; je akpaa l'ụnwunwa ẹphe abụru ẹge nna ẹphe meru bẹ ẹphebedua eme byeye ntanụ.




\par }\Chap{18}{\SH Hezekáya bụ eze ndu Júda
\par }
{\R (2 Iphe 29:1-2)

\par }{\PP \VerseOne{1}L'afa, kwe Hosáya Ela afa ẹto, ọ wataru ọchi ndu Ízurẹlu bẹ Hezekáya Éhazu wataru ọchi ndu Júda.

\VS{2}Iphe ọ gbaru bụ ụkporo afa l'afa ise teke ọ wataru achịchi. Yọ chịa ụkporo afa l'afa tete lẹ Jerúsalemu. Ẹpha nne iya bụ Abí; nwatibe Zekaráya.

\VS{3}Hezekáya bẹ meru iphe, vudo nhamụnha l'ẹnya Ojejoje ẹge ono, ochechoroche iya; mbụ Dévidi meru ono.

\VS{4}O wofuru ẹke aagwajẹ iphe; kụpyashia mkpuma, ẹphe doberu nsọ; bya egbutsushia itso Ashera. O tsupyashikwaruphu agwọ phụ, Mósisu gudeje ope mee phụ; kẹle jeye l'oge teke ono bẹ ndu Ízurẹlu shi akpọjekwadu ínsẹnsu ọku anụ iya. Iphe e shi ekuje agwọ ono bụ Nehushutanu.


\par }{\PP \VS{5}Hezekáya bẹ dakoberu Ojejoje, bụ Nchileke kẹ Ízurẹlu. Ẹ tọ nwedu onye eze ọdo, dụkwadu l'ọ bụ yẹbedua l'iphe, bụ ndu eze ndu Júda l'ẹphe ha; mbụ je akpaa lẹ ndu ọphu vu iya ụzo chịa; mẹ ndu ọphu tsotaru iya nụ.

\VS{6}Kẹ l'ọ haru onwiya ẹka l'ẹke Ojejoje nọ. E to tsonyabua Ojejoje tsobuhu iya. O dobekotaru ekemu ono, Ojejoje tụru nụ Mósisu ono.

\VS{7}Ojejoje eswiru iya ọkpobe eswiru; k'ọphu bụ l'iphemiphe ọbule, o yeru ẹka l'abụjeru iya ụpete. O kwefuru eze ndu Asiriya íkè; ọphu 'o jebuduaru iya ozi.

\VS{8}Ọ lụ-gburu ndu Filisutayịnu; shita lẹ mkpụkpu, ha nwanshị je akpaa lẹ mkpụkpu ẹphe, a kpụru; yo shihu ike; mbụ je akpaa lẹ Gáza yẹle mkpụkpu, gbapheru iya mgburumgburu.


\par }{\PP \VS{9}L'afa, kwe Hezekáya afa ẹno, k'ọphu ọ dụberu bụru eze ndu Júda, bụ iya bụ afa, kwe Hosáya Ela afa ẹsaa, ọ wataru ọchi ndu Ízurẹlu bẹ Shalumanesa, bụ eze ndu Asiriya jeru ọgu lẹ Samériya je eyechia ya.

\VS{10}A nọlephu afa ẹto; ndu Asiriya anaa mkpụkpu ono. Ọ bụ l'afa, kwe Hezekáya afa ishingu b'a nataru Samériya; bụ iya bụ afa, kwe Hosáya afa tete, ọ wataru ọbu eze ndu Ízurẹlu.

\VS{11}Eze ndu Asiriya achịta ndu Ízurẹlu lashia Asiriya; je edobe ẹphe lẹ Hala; mẹ l'ụzo Ẹnyimu Habọ lẹ Gozanu; mẹ lẹ mkpụkpu lẹ mkpụkpu, nọ lẹ Mídiya.

\VS{12}Mkpata iya abụru lẹ ndu Ízurẹlu jịkaru ome iphe, Ojejoje, bụ Nchileke ẹphe sụru t'ẹphe mee; dakaa ndzụ, ẹphe lẹ Nchileke gbaru. Iphe, bụ iphe Mósisu, bụ nwozi Ojejoje kfukotaru ẹphe; bẹ ẹphe ta angadu nchị; ẹphe te me iya.


\par }{\SH Senákeribu eye ndu Jerúsalemu egvu
\par }
{\R (2 Iphe 32:1-19; Azá 36:1-22)

\par }{\PP \VS{13}Yo rua l'afa, kwe eze, bụ Hezekáya afa iri l'ẹno k'ọphu ọ wataru achịchi; Senákeribu, bụ eze ndu Asiriya abyaru ndu Júda ọgu; bya atụko mkpụkpu ẹphe l'ọ ha; ndu ọphu a kpụru; yo shihutsua ike lụta.

\VS{14}Ya ndono; Hezekáya, bụ eze ndu Júda abya ezia ozi t'e je ezia eze ndu Asiriya l'ẹke ọ nọ lẹ Lakíshi; sụ iya: “Lẹ ya chọwaru iya okfu. T'o selala ẹka azụ. L'iphe, bụ iphe ọ sụkpooru tẹ ya kfụa; bẹ ya a-kfụ iya-a.” Eze ndu Asiriya asụ Hezekáya, bụ eze ndu Júda t'ọ kfụa ya ụkporo ẹkpa mkpọla-ọcha iri l'ise l'ẹkpa mkpọla-ododo ụkporo l'iri.

\VS{15}Ya ndono; Hezekáya achịtakota iphe, bụ mkpọla-ọcha, nọkota l'eze-ụlo Nchileke; mẹ l'ụlo ẹku ufu-eze vuta je anụ eze ndu Asiriya ono.


\par }{\PP \VS{16}Hezekáya kweshikwaruphu mkpọla-ododo, o kweru l'ibo; mẹ ọphu o kweru l'ọkpa ibo eze-ụlo Nchileke; woru nụ eze ndu Asiriya ono.


\par }{\PP \VS{17}Ya ndono; eze ndu Asiriya abya eshi lẹ Lakíshi zifu igweligwe ndu sọja; bya eyeru ẹphe ndu ishi sọja ẹto; t'ẹphe jeru eze, bụ Hezekáya ọgu lẹ Jerúsalemu. Ẹphe erua Jerúsalemu; bya evudo l'iku mgbọdzu okpuru ụzo eli, nọ l'ụzo, eeshije eje ẹke aasa uwe.

\VS{18}Ẹphe ezia t'e je ekuaru ẹphe eze. Yọ bụru Ẹliyakimu Hilikaya, bụ onye ishi l'ufu-eze; mẹ Shebuna, bụ o-de-ẹkwo; mẹ Jowa Ásafu, bụ onye akwakọbeje iphe bẹ lụfutaru nụ; byakfuta ẹphe.


\par }{\PP \VS{19}Onye ishi ndu sọja ono abya asụ ẹphe: “Unu je ekfuru Hezekáya; sụ iya: Ọwaa iphe, Ọnyibe, bụ eze ndu Asiriya kfuru ndọ-ọ. Ọ sụru: ?Bụ kẹ ngụnu b'i gude adzụga ẹge ono?

\VS{20}Ịisuje l'ị maru ẹregede k'ọgu; mẹ ike, e gude alụ ọgu. Obenu l'ọ bụkota mkpọkoro okfu bẹ iikfu. ?Bụ onye b'i dakoberu gude l'ekwefuru yẹbe eze ndu Asiriya íkè?

\VS{21}Nta-a b'i jeru je adakobe ndu Íjiputu; mbụ Íjiputu ono, bụ mkpọ-asẹnyimu, bụ: onye dakoberu iya nụ; yo yejashia ya ẹka; meka iya iphe. Ọ kwa ẹge ono bẹ Fero, bụ eze ndu Íjiputu emeje iphe bụ ndu dakoberu iya nụ.

\VS{22}Ị sụkwanu iya l'ọ bụ Ojejoje, bụ Nchileke unu bẹ unu dakoberu; ?tọ bụduna Ojejoje ọphu bẹ Hezekáya wofuru ẹke aagwajẹ iya; mebyishia ẹnya-ngwẹja iya; bya asụ ndu Júda mẹ ndu Jerúsalemu: ‘T'ẹphe byajẹ ọchi ẹja l'ẹnya-ngwẹja-a, nọ lẹ Jerúsalemu-a.’


\par }{\PP \VS{23}“Byakwaphu nta-a tẹ nggu lẹ nnajiufu iya, bụ eze ndu Asiriya chịa idzu. Ya a-kpụru ụnu ịnya ise kpẹe ngu; m'ọ bụru l'ịi-dụ ike ye ndu a-nọdu agba iya nụ.

\VS{24}Ọ -bụru ndu Íjiputu b'i dakoberu t'ẹphe nụ unu ụgbo-ịnya; mẹ ndu agba iya nụ; ?nanụ ẹge ị rịru l'ịi-dụ ike gbabẹru; m'o -ruhuru; ọ bụru onye ishi ndu sọja ọphu ẹnya iya katsụa alala; lẹ ndu ishi sọja nnajiufu iya.

\VS{25}Ọdo bụ: ?i tubesu lẹ ya gba ẹka byaru ngu ọgu-a, ya byaru bya emebyishia ya-wa. Ọ kwa Ojejoje gẹdegede bẹ ziru iya tẹ ya je je emebyishia alị-wa.”


\par }{\PP \VS{26}Tọ dụ iya bụ; Ẹliyakimu Hilikaya yẹle Shebuna; mẹ Jowa asụ onye ishi ndu sọja ono: “Byiko; gude Áramu kfuru yeru ẹphebe ndu ozi ngu; l'ẹphe anụ iya-a. Be egudekwa okfu Híburu kfuru yeru ẹphe; kẹle ndu nọ l'eli ụpho-mkpuma phụ a-nọdukwa anụ iya.”


\par }{\PP \VS{27}Onye ishi ndu sọja ono asụ ẹphe: “?Unu arị l'ọ bụ unubẹdua; unu lẹ nnajiufu unu nwẹnkinyi; bẹ nnajiufu iya ziru iya ozi-wa; tẹ ya bya ezia? Ọ kwa unu lẹ ndu phụ, nọ l'eli ụpho-mkpuma phụ; mbụ ndu ono, unu l'ẹphe e-mekochaa ria nshị unu l'ọnu; bya angụa mamịni, unu nyịru; bẹ ya ekfuru.”

\VS{28}Onye ishi ndu sọja ono akfụ-lihu vudo evudo; gude okfu Híburu rashia ya ike; sụ: “Unu nụkwaa iphe, o kfuru; mbụ Ọnyibe, bụ eze ndu Asiriya!

\VS{29}Eze sụru: ‘Unu be ekwekwa tẹ Hezekáya duphua unu ụzo. Ẹ tọo dzọ-ghekwa unu!

\VS{30}Unu be ekwekwa tẹ Hezekáya deta unu t'unu dakobe Ojejoje; l'ẹke ookfuru unu lẹ Ojejoje a-dzọta-a unu; lẹ mkpụkpu-a ta alakwa l'ẹka eze ndu Asiriya.’


\par }{\PP \VS{31}“Unu ba angakwaru Hezekáya nchị; kẹ l'eze ndu Asiriya sụkwaru: ‘T'unu wụfuta wụ-kfuta iya t'unu l'iya doshia; k'ọphu onyenọnu l'unu ha e-ri iphe, shi lẹ vayịnu iya; ria akpụru, shi lẹ figu iya; ngụa mini, o kutaru lẹ wẹlu iya;

\VS{32}jeye teke ya a-bya akpụa unu; lashia alị, dụ l'ọ bụ nk'unu ono; mbụ alị, witu nọ; mẹe ọphungu anọdu iya. Alị, nri nọ; mgbo vayịnu anọdu iya. Oshi olivu nọ iya; bya abụru alị manụ-ẹngu. Unu hata ndzụ; unu ba ahatakwa anwụhu.’

\par }{\PP “Unu ba angakwaru Hezekáya nchị; l'ẹke ooduphu unu eduphu; l'ekfuru unu lẹ Ojejoje l'a-dzọta-a unu.

\VS{33}?O nwejeru iphe bụ mbakeshi ono ọphu agwa alị ẹphe dzọtajewaru l'ẹka eze ndu Asiriya?

\VS{34}?Bụ awe bẹ agwa ndu Hámatu yẹle kẹ ndu Apadu nọ? Agwa ndu Sefavemu; kẹ ndu Hena; mẹ kẹ ndu Iva; ?ọ nọ l'awe? ?Ẹphe dụru-a ike dzọfuta ndu Samériya l'ẹka yẹbe eze ndu Asiriya?

\VS{35}?Bụ ole l'iphe bụ agwa iphe bụ mbakeshi ono bẹ dụru ike dzọta ndu alị iya l'ẹka yẹbe eze ndu Asiriya? ?Bụchia Ojejoje e-gbe dụ ike dzọo ndu Jerúsalemu l'ẹka iya?”


\par }{\PP \VS{36}Ndu Júda ono, ookfu eyeru ono adaa ashị; to nwe ẹphe onye kfuru okfu; kẹ l'eze, bụ Hezekáya tụru ekemu; sụ: “T'ẹ b'o dụkwa onye e-yeru iya ọnu.”


\par }{\PP \VS{37}Tọ dụ iya bụ; Ẹliyakimu Hilikaya, bụ onye ishi l'ufu-eze; mẹ Shebuna, bụ o-de-ẹkwo; mẹ Jowa Ásafu, bụ onye nkwakọbe atụgbua jekfu Hezekáya. Ẹphe erua; je alajashịa uwe ẹphe; kọoru iya iphe, onye ishi ndu sọja ono kfuru.




\par }\Chap{19}{\SH Eekfu l'aa-dzọta Jerúsalemu
\par }
{\R (Azá 37:1-37)

\par }{\PP \VerseOne{1}Hezekáya anụlephu iphe ono; woru uwe iya lajashịa; chịta uwe-aphụ yee; yọ bụru iya oje l'eze-ụlo Nchileke.

\VS{2}Yọ bya ezia Ẹliyakimu, bụ onye ishi l'ufu-eze; mẹ Shebuna, bụ o-de-ẹkwo; mẹ ndu bụ ishi lẹ ndu achịjeru Nchileke ẹja; t'ẹphe jekfu onye nkfuchiru Nchileke, bụ Azáya Emọzu. Ẹphe atụko l'ẹphe ha yee uwe-aphụ jeshia.

\VS{3}Ẹphe erua; je asụ iya: “Ọwaa iphe Hezekáya kfuru. Ọ sụru: ‘Lẹ ntanụ ọwaa bụkwa mbọku oke iphe-ẹhuka; bụru mbọku, aahụ̀ ayi àhụ̀hù; bya abụru mbọku iphe-iphere. Ayi dụkwa l'ọ bụ nwanyi ime eme; tọ dụ ike nyịa mgbụ; mụa nwa iya.

\VS{4}?Onye maru; Ojejoje, bụ Nchileke ngu -nụru iphe ono, Rabushake kfuru ono; mbụ onye ono, nnajiufu iya, bụ eze ndu Asiriya yeru t'ọ bya ekfutoshia Nchileke ono, nọ ndzụ ono; k'ọphu bụ lẹ Ojejoje a-baru iya m̀bà l'okfu ono, yẹbe Ojejoje, bụ Nchileke ngu nụru ono. Bụnu iya bụ t'i kfuru nụ Nchileke l'okfu ẹhu ndu ọphu wafụru nụ.’ ”


\par }{\PP \VS{5}Tọ dụ iya bụ; ndu ono, eze, bụ Hezekáya ziru ono abya byakfuta Azáya.

\VS{6}Azáya asụ ẹphe: “Unu kfuru ọga unu lẹ Ojejoje sụru: ‘T'ẹ b'ọ tsụkwa egvu lẹ k'iphe ono, ọ nụru ono; mbụ okfu ono, ndu ozi eze ndu Asiriya gude bya ekfutoshia yẹbe Ojejoje ono.

\VS{7}Ngabẹkwa nchị; l'o nweru ume, ya e-ye iya l'ẹhu; k'ọphu bụ: ọ -nụa kekfukekfu; yọ gbalaa; lashia alị iya. L'alị iya ono bẹ ya e-me t'e gude ogu-mbeke gbua ya.’ ”


\par }{\PP \VS{8}Rabushake abya anụa l'eze ndu Asiriya lụfuwaru lẹ Lakíshi; tsụ-phu azụ jekfushia eze ono l'ẹke o jeru ndu Libina ọgu.


\par }{\PP \VS{9}Ya ndono; Senákeribu, bụ eze ndu Asiriya abya anata ozi lẹ Tirihaka, bụ eze ndu Itiyópiya abyaru iya ọgu; zifu ndu ozi iya t'ẹphe je kẹ Hezekáya:

\VS{10}“Iphe, unu e-kfuru Hezekáya, bụ eze ndu Júda bụ: ‘T'ẹ b'o kwekwa tẹ Nchileke iya, bụ onye ono, ọ dakoberu ono duphua ya; l'ẹke ookfu lẹ Jerúsalemu taa ladu l'ẹka yẹbe eze ndu Asiriya.’

\VS{11}Ọphu doru ẹnya bụ l'ị nụhawaru iphe ndu eze ndu Asiriya mehawaru ndu alị ọdo; mbụ l'o kpochafuru ẹphe. ?Buchia nggụbedua bẹ ee-gbe nafụta tọo?

\VS{12}Iphe bụ mbakeshi ono, nna iya oche ẹphe laru l'iyi ono; ?o nweru agwa ẹphe ono ọphu nafụtaru ẹphe tọo? Mbụ agwa ndu Gozanu; kẹ ndu Háranu; kẹ ndu Rezefu; mẹ kẹ ndu Ídẹnu, bụ ndu shi nọdu lẹ Telasa.

\VS{13}?Bụ awe bẹ eze ndu Hámatu nọ nta-a; mẹ eze ndu Apadu; eze ndu Sefavemu; eze ndu Hena; mẹ eze ndu Iva?”


\par }{\SH Hezekáya ekfu anụ Ojejoje
\par }
{\PP \VS{14}Tọ dụ iya bụ; Hezekáya nata ẹkwo ono l'ẹka ndu ozi ono bya eworu iya gụa. Yọ bya abahụ l'eze-ụlo Nchileke je atọsaa ẹkwo ono l'ifu Ojejoje.

\VS{15}Hezekáya abya ekfuru nụ Ojejoje; sụ iya: “Nggụbe Ojejoje, bụ Nchileke kẹ ndu Ízurẹlu, bụ onye dụgaru l'aba-eze iya l'echi cherobimu. Ọ bụ nggu nkịnyi ngu bụ Nchileke, nwekota alị-eze, nọ lẹ mgboko mgburumgburu. Ọ bụ nggu meru igwe; mee eliphe.

\VS{16}Ngabẹnu nchị nggụbe Ojejoje; nụa iphe, ya ekfu. Sanụa ẹnya phụduduphu. Ngabẹkpoduaphu nchị; nụa ozi ono, Senákeribu ziru t'e gude bya ekfutoshia nggụbe Nchileke, nọ ndzụ ono.


\par }{\PP \VS{17}“Nggụbe Ojejoje; ọ kwa oswi-okfu lẹ ndu eze ndu Asiriya mebyishiwaru iphe bụ mbakeshi; mebyishia alị ẹphe.

\VS{18}Ẹphe chịwaru agwa ndu ono ye l'ọku; kepyashia ya; kẹ l'agwa ẹphe ọbu ta bụdu chi; gbahaa nkụ; mẹ mkpuma, bụ iphe, madzụ gude ẹka mee.

\VS{19}Nta-a; nggụbe Ojejoje, bụ Nchileke ayi; dzọfuta nụ ayi l'ẹka eze ndu Asiriya; k'ọphu alị-eze, nọkota lẹ mgboko l'ọ ha a-maru l'ọ bụ nggụbedua kpụ; mbụ nggụbe Ojejoje bẹ bụ Nchileke.”


\par }{\SH Àphụ̀ Azáya l'ẹge Senákeribu e-gude daa
\par }
{\PP \VS{20}Tọ dụ iya bụ; Azáya Emọzu abya ezia Hezekáya; sụ iya: “Ọwaa iphe Ojejoje, bụ Nchileke kẹ ndu Ízurẹlu kfuru: Ya nụwaru iphe, i kfuru nụ iya l'okfu ẹhu Senákeribu, bụ eze ndu Asiriya.

\VS{21}Ọwaa iphe, Ojejoje kfuru l'okfu ẹhu Senákeribu:

\par }{\Q “Ụnwegirima Záyọnu

\par }{\QB aja ngu ewena;

\par }{\QB to nwe iphe ẹphe gụberu ngu.

\par }{\QB Ụnwegirima Jerúsalemu

\par }{\QB anọdu l'e-kwe l'ishi l'ishi

\par }{\QB l'ẹke ịigba ọso ndzụ.


\par }{\Q \VS{22}?Bụ onye bụ onye ono,

\par }{\QB i shi agba okfu ọgba egbe;

\par }{\QB l'ekfubyishi ono.

\par }{\QB ?Bụ onye b'i shi atụ ụzu ekpu;

\par }{\QB l'ẹke iiku onwongu.

\par }{\QB Ọ kwa Onye dụ nsọ kẹ Ízurẹlu!


\par }{\Q \VS{23}I ziru ndu ozi ngu;

\par }{\QB ẹphe abya egude ọnu nmaa

\par }{\QB Nnajiufu phulaphula.

\par }{\QB Ị sụru l'i gudewa ụgbo-ịnya

\par }{\QB ọgu ngu, zaru ntụmatu

\par }{\QB naa naa jeye l'ugvu ugvu.

\par }{\QB L'ẹke ono b'ị sụru l'i

\par }{\QB gbutsushiru oshi sida iya

\par }{\QB ndu ọphu katsụa l'eli;

\par }{\QB gbutsushia oshi payịnu iya

\par }{\QB ndu ọphu kakọta ugvu l'ẹnya.

\par }{\QB B'ị bya ejerua ẹke ọ katsụa

\par }{\QB ọburu ẹkfukala;

\par }{\QB mẹ ẹke ọ katsụa ọburu ọswa, dụ mma.


\par }{\Q \VS{24}Ya tụwaru wẹlu l'alị

\par }{\QB ndu ọhodo; ngụa ya mini;

\par }{\QB bya egudewa ọbechere-ọkpa

\par }{\QB iya dzọo iphe, bụ nggele,

\par }{\QB nọ l'alị Íjiputu; yọ tashịhu.”


\par }{\Q \VS{25}?Ọ dụ l'ẹ tị nụhadua lẹ ya

\par }{\QB mehawaru iphe ọwaa

\par }{\QB ẹge ọo-dụ teke teru etete.

\par }{\QB Ọ bụ l'oge ndiche;

\par }{\QB bẹ ya chịru idzu iya dobe.

\par }{\QB Yọ bụru nta-a;

\par }{\QB bẹ ya meru iya t'o ree;

\par }{\QB mbụ mee;

\par }{\QB nggu eworu mkpụkpu,

\par }{\QB a kpụru; yo shihugbaa ike mebyishia;

\par }{\QB yọ bụru ikpo mkpuma.


\par }{\Q \VS{26}Yọ bụru iya bụ l'ike agvụ

\par }{\QB ndu bu iya nụ;

\par }{\QB Ya emee ẹphe;

\par }{\QB ẹphe emehu ririri;

\par }{\QB kpọo beru.

\par }{\QB Ẹphe abya adụ l'ọ bụ iphe,

\par }{\QB a kụru l'okfu; mbụ; l'ọ bụ iphe,

\par }{\QB ruru iru k'ọphungu;

\par }{\QB dụ l'ọ bụ ẹswa, furu l'okpotsu

\par }{\QB ụlo, anwụ chigbushiru

\par }{\QB l'ẹ ba adụ ẹge o vutaberu l'eli.


\par }{\Q \VS{27}Obenu lẹ nggụbedua;

\par }{\QB bẹ ya magheru amaghe.

\par }{\QB Ya maru teke ịidugaru adụgaru;

\par }{\QB maru teke ịilufu alụfu;

\par }{\QB maru teke ịibata abata;

\par }{\QB bya maru ẹge iitsutaberu iya ẹka l'ọkpoma.


\par }{\Q \VS{28}Keshinu ọ bụ yẹbe Nchileke;

\par }{\QB bẹ iitsuru ẹka l'ọkpoma;

\par }{\QB l'ekfuru iya gbaphugbaphu;

\par }{\QB bẹ ya e-gude ịkokoro iya

\par }{\QB dzụpyabe ngu imi;

\par }{\QB woru mkpụrumkpu igwe

\par }{\QB ye ngu l'ọnu l'ọbu ịnya.

\par }{\QB Ya e-mee ngu t'i shia ọphu

\par }{\QB i shi laphu azụ l'ẹke i shi.


\par }{\Q \VS{29}Nggụbe Hezekáya;

\par }{\QB ọwaa iphe, a-bụru ngu

\par }{\QB iphe-ọhubama:

\par }{\QB “Afa-a bẹ ii-ri iphe, daru ẹda.

\par }{\QB Afa ọdo; nggu eria ọphu shi l'ono.

\par }{\QB O -rua l'afa k'ẹto ya;

\par }{\QB nggu akọo okfu; kpata iya;

\par }{\QB nggu agbaa mgbo vayịnu;

\par }{\QB ria iphe, shi iya nụ.


\par }{\Q \VS{30}Nwa ndu, a-phọdu nụ

\par }{\QB lẹ Júda; a-gba akwara l'ime alị;

\par }{\QB mịa nebyi l'elikoro.


\par }{\Q \VS{31}Mkpata iya abụru l'o nwerua

\par }{\QB nwa ndu a-wafụ nụ lẹ Jerúsalemu;

\par }{\QB nweru nwa ndu ọphu e-shi

\par }{\QB lẹ Ugvu Záyọnu wafụ.”

\par }{\MM Ọ bụ Ojejoje, bụ Ọkaribe-Kakọta-Ike e-gude ẹge ọ ru-beru iya l'ẹhu mee t'ọ dụ ẹge ono.


\par }{\PP \VS{32}Ọwaa iphe, Ojejoje kfuru

\par }{\QB l'ẹhu eze ndu Asiriya:

\par }{\QB “Ẹ tọ hadu kẹ

\par }{\QB bata lẹ mkpụkpu-a;

\par }{\QB ọphu 'ọ gbadụ m'ọo

\par }{\QB akfụ lanụ l'ẹke-a.

\par }{\QB Ẹ too gudedu iphe,

\par }{\QB eegbobutaje onwonye bya iya ifu.

\par }{\QB Ọphu 'ọ gvudu iya ose-ọgu.


\par }{\Q \VS{33}Ọ bụ ụzo, o shi bya;

\par }{\QB bẹ oo-shi laa.

\par }{\QB Ẹ tọo batadu mkpụkpu ọwaa lẹ phuu.”

\par }{\MM Ono kwa iphe, Ojejoje kfuru ndono.


\par }{\Q \VS{34}“Ya e-gude okfu k'ẹpha iya;

\par }{\QB mẹ okfu ẹhu Dévidi,

\par }{\QB bụ nwozi iya gbochita

\par }{\QB mkpụkpu-a; dzọo ya.”


\par }{\PP \VS{35}Ya ndono; yo be l'ẹnyashi iya; ojozi Ojejoje atụgbulekwaphu jeshia l'ọdu sọja ndu Asiriya; je egbua ẹphe ụkporo ụnu ndu sọja ugbo iri l'ẹbo; l'ụkporo ndu sọja iri.\FTNT{*}{{\FR 19:35 }{\FR{19:35
}}{\FT{Iphe ọ bụ bụ 185,000.}}} A lụfuta l'ụtsu; odzu azẹshiwa rẹkperekpe.

\VS{36}Ya ndono; Senákeribu, bụ eze ndu Asiriya atụgbua; ye ifu l'ẹke o yeru iya; laphushia azụ lẹ Nínive je anọdu.


\par }{\PP \VS{37}Yo be ujiku lanụ; l'ọ gwa nte iya, bụ Nịsuroku; ụnwu iya; mbụ Adụrameleku; mẹ Sharéza egude ogu-mbeke gbugbua ya; gbalaa lashia Araratu. Esahadọnu, bụ nwatibe iya abya abụru eze nọ-chia ẹnya iya.




\par }\Chap{20}{\SH Iphe-ememe guderu Hezekáya
\par }
{\R (Azá 38:1-8, 21-22; 2 Iphe 32:24-26)

\par }{\PP \VerseOne{1}Yọ bụru teke ono bẹ iphe-ememe guderu Hezekáya; k'ọphu bụ l'ọ byawa anwụhu. Onye nkfuchiru Nchileke, bụ Azáya Emọzu abya ejekfu iya; je asụ iya: “Ọwaa iphe Ojejoje ekfu: Dozia ufu ngu; kẹ l'ịibyaakwa anwụhu; ẹ tịi kakwa mma.”


\par }{\PP \VS{2}Ya ndono; Hezekáya abya aghaa ifu l'utsu-ẹpoto; kfuru nụ Ojejoje; sụ iya:

\VS{3}“Nggụbe Ojejoje; nyatanụ ẹge ya bụ-be onye gude ire-lanụ; l'obu iya l'ọ ha tsoo ụzo ngu; mẹ ẹge ya meberu iphe, dụ mma l'ẹnya ngu.” Hezekáya araa ẹkwa; kpọo kfụlakfula.


\par }{\PP \VS{4}Tẹmanu tẹ Azáya sweta l'echi-ogbodufu ono; Ojejoje abya ekfuru yeru iya; sụ iya:

\VS{5}“T'ọ laphu azụ je ekfuru Hezekáya, bụ onye ishi, achị ndu kẹ yẹbe Ojejoje lẹ Ojejoje, bụ Nchileke kẹ nna ngu, bụ Dévidi bẹ sụru ẹge-a: Ya nụwaru ekfukfu, i kfuru nụ iya; phụwa ẹnya-mini, shi ngu l'ẹnya. Ya e-me ngu t'ị kọrohu. Abalị ẹto nta-a bẹ ii-je l'eze-ụlo Nchileke.

\VS{6}Ya e-yekwaru ngu afa iri l'ise lẹ ndzụ ngu. Ọdo bụ lẹ ya a-nafụta ngu; nafụta mkpụkpu-wa l'ẹka eze ndu Asiriya. Ya e-gude okfu ẹpha kẹ yẹbe Ojejoje; mẹ kẹ Dévidi ono, bụ nwozi iya ono gbochita mkpụkpu-wa.”


\par }{\PP \VS{7}Ya ndono; Azáya asụ: “Unu wota iphe figu, e gweru egwegwe.” Ẹphe wota iya ghaa Hezekáya l'iphe-etsetse ono, fọkashiru iya l'ẹhu ono; yọ kọrohuwaphu.


\par }{\PP \VS{8}Hezekáya ajị Azáya; sụ: “?Bụ ngụnu bụ iphe-ọhubama, e-koshi lẹ Ojejoje e-me-a tẹ ya kọrohu; jee l'eze-ụlo Nchileke lẹ mbọku k'ẹto?”


\par }{\PP \VS{9}Azáya asụ: “Ọwaa bụ iphe-ọhubama, Ojejoje e-koshi ngu; t'i gude maru lẹ Ojejoje e-me-e iphe ono, o kfuru ono. ?Bụ tẹ nwonyonyo gude ntụ-ọkpa iri jeru laa l'ifu; tọ t'o gude ntụ-ọkpa iri laa azụ?”


\par }{\PP \VS{10}Hezekáya asụ: “L'ọ dụkwa nphe tẹ nwonyonyo gude ntụ-ọkpa iri jeru laa ifu; malẹ t'o gude ntụ-ọkpa iri laa azụ.”


\par }{\PP \VS{11}Ya ndono; onye nkfuchiru Nchileke, bụ Azáya abya akpọ-ku Ojejoje; Ojejoje emee nwonyonyo, shi jeruwa ntọ-kpa iri l'ụlo-eli Éhazu; t'ọ tsụ-phu azụ jerua ntụ-ọkpa iri.


\par }{\SH Ndu e ziru ozi, shi Bábyilọnu
\par }
{\PP \VS{12}Yọ bụru teke ono; bẹ Merodaku-baladanu Baladanu, bụ eze ndu Bábyilọnu deshiru ẹkwo; nụ t'e je anụ Hezekáya; yeru iphe, ọ nụru iya k'iphe-ememe, eme iya nụ.

\VS{13}Hezekáya anabata ndu ono, e ziru ozi ono; bya ekoshikota ẹphe ụlo-ẹku iya l'ọ ha; mbụ koshi koshi ẹphe mkpọla-ọcha; mkpọla-ododo; manụ, eshi mkpọ; manụ, dụ mma; bya ekoshi ẹphe ụlo ngwa-ọgu iya; mẹ iphe, bụkota ẹku iya. Ẹ tọ nwedu iphe, nọ l'ufu-eze iya; mẹ iphe, nọ l'alị-eze iya l'ọ ha, Hezekáya te koshidu ndu ono.


\par }{\PP \VS{14}Ya ndono; Azáya, bụ onye nkfuchiru Nchileke abya ejekfu eze, bụ Hezekáya; je ajị iya: “?Bụ awe bẹ ndu ono shi bya? ?Bụ ngụnu bẹ ẹphe kfuru?”

\par }{\PP Hezekáya asụ iya: “L'ẹphe shikwa ẹke teru ẹnya bya. Ẹphe shikwa Bábyilọnu.”


\par }{\PP \VS{15}Onye nkfuchiru Nchileke ono ajị iya iphe ẹphe phụeberu l'ufu-eze iya.

\par }{\PP Hezekáya asụ iya: “L'ẹphe phụkotaru iphe, nọ l'ụlo-eze iya. L'ẹ to nwekwa ẹku, ya nweru enweru, ya te koshidu ẹphe.”


\par }{\PP \VS{16}Ya ndono; Azáya abya asụ Hezekáya: “T'ọ nụa okfu, shi Ojejoje l'ọnu.”

\VS{17}Ọ sụru: “L'ụboku abyaphụ teke iphemiphe ọbule, nọ l'ufu-eze iya; mẹ iphe ono, nna iya phẹ setaru dobe; yọ nọo byeye nta-a ono a-bụru iphe, ee-vuta lashia Bábyilọnu. Ẹ tọ nwedu m'ọ ọphu e-wudu nụ. Ono iphe Ojejoje ekfu ndono.

\VS{18}Ụnwegirima ndu ọphu shi ngu l'ẹpho gẹdegede bẹ aa-haru kpụa lẹ ndzụ; ẹphe eje abụru ndu, a haru ahaha; nọdu l'ufu-eze ndu Bábyilọnu.”


\par }{\PP \VS{19}Hezekáya asụ: “L'okfu ono, ị sụru lẹ Ojejoje kfuru ono dụkwa mma.” Iphe, meru iphe Hezekáya kfuru ẹge ono bụ l'ọ rịru lẹ nchị a-dụa ndoo; l'ẹ to nwedu iphe eme nụ nta-a, ya nọkwadu ndzụ-a.


\par }{\SH Anwụhu Hezekáya
\par }
{\R (2 Iphe 32:32-33)

\par }{\PP \VS{20}Iphe ọdo, meeberu nụ teke Hezekáya shi achị; yeru ike, ọ kparu; mẹ ẹge o shiru tụa okpuru; bya egvua ụwara ẹke mini e-shi atsọbata lẹ mkpụkpu ono b'e dekotaru l'ẹkwo, e deshiru iphe meru nụ l'oge ndu eze Júda.

\VS{21}Hezekáya anwụhu lakfushia nna iya phẹ. Nwatibe iya, bụ Manásẹ abya abụru eze nọ-chia ẹnya iya.




\par }\Chap{21}{\SH Manásẹ bụ eze ndu Júda
\par }
{\R (2 Iphe 33:1-20)

\par }{\PP \VerseOne{1}Iphe Manásẹ gbaru bụ afa iri l'ẹbo teke ọ wataru achịchi. Yọ chịa ụkporo afa labụ l'afa iri l'ise lẹ Jerúsalemu. Ẹpha nne iya bụ Hefuziba.

\VS{2}Manásẹ bẹ meru ẹjo iphe l'ẹnya Ojejoje; o meru akpamara l'ọ bụ ndu mbakeshi ono, Ojejoje chịshiru l'alị ẹphe; nụ ndu Ízurẹlu ono.

\VS{3}Ẹke ono, aagwajẹ iphe, nna iya; mbụ Hezekáya mebyishiru ono b'ọ kpụkwa-ziru; bya akpụaru Bálụ ẹnya-ngwẹja; kpọbe itso Ashera ẹge ono, Éhabu kpọberu; teke ono, o shi bụru eze ndu Ízurẹlu ono. O shi ebyijeru mkpọ-kpodo, nọgbaa l'igwe ikpere; l'abakwaru iya phụ ẹja.

\VS{4}Ọ kpụshiru ẹnya-ngwẹja agwa l'ime eze-ụlo Nchileke, bụ ẹke ono, Ojejoje sụru: “Ọ bụ lẹ Jerúsalemu bẹ ya e-dobe ẹpha iya.”\FTNT{*}{{\FR 21:4 }{\FR{21:4
}}{\FT{Iphe ọ bụ bụ l'ọo Nchileke nwẹnkinyi iya bẹ aa-nọdu abaru ẹja l'ẹke ono.}}}

\VS{5}L'echi-ogbodufu labụ eze-ụlo Nchileke ono b'ọ kpụshiru ẹnya-ngwẹja ẹke aabyajẹ ọgwa mkpọ-kpodo.

\VS{6}Ọ kpọru nwatibe iya kẹ nwoke ọku gude gwoo ẹja. Ọ tọru nshị; gwọo ọgvu. O jeru ọkpata ishi l'ẹka ndu aphụ àphụ̀; mẹ ndu njibya. O meru iphe, dụ ẹji nshinu l'ifu Ojejoje; shi ẹge ono kpatsua Nchileke ẹhu-eghughu.


\par }{\PP \VS{7}Yọ pyịa ntẹkpe Ashera je edobe l'eze-ụlo Nchileke, bụ ẹke Ojejoje sụru Dévidi; mẹ nwatibe iya, bụ Sólomọnu: “L'eze-ụlo-wa; mẹ lẹ Jerúsalemu, bụ mkpụkpu, ya fọtaru l'ikfu ndu Ízurẹlu l'ọ ha; bẹ ya e-dobe ẹpha iya gbururu jeye lẹ gbururu.

\VS{8}Ọ -bụru l'ẹphe e-leta ẹnya; l'eme iphe, bụ iphe ya tụru ẹphe l'ekemu; l'eme ekemu ono, Mósisu, bụ nwozi iya tụru nụ ẹphe ono; b'ẹ to nwedu lẹ ya emee t'ẹphe shi l'alị ono, ya nụru nna ẹphe ono hata ọkpa lụfu alụfu.”

\VS{9}Obenu lẹ ndu Ízurẹlu ta ngadu nchị. Manásẹ dusweru ẹphe ụzo; k'ọphu bụ l'ẹphe meru iphe, dụ ẹji, ka ọphu ndu mbakeshi ono, Ojejoje mebyishiru; ndu Ízurẹlu egude ẹnya ẹphe phụa ya ono meru.


\par }{\PP \VS{10}Ojejoje abya eshi l'ọnu ndu ozi iya, bụ ndu ekfuchiru iya nụ; sụ:

\VS{11}“Lẹ keshinu ọphu Manásẹ, bụ eze ndu Júda mewaru iphe, dụ ẹji; bya arụwa ụruburuku, ka ọphu ndu Amọru, bụ ndu vu iya ụzo rụru; bya emekwaaphu tẹ ndu Júda ye ẹka l'ọgwa nte iya; shi ẹge ono mee iphe, dụ ẹji;

\VS{12}bẹ Ojejoje, bụ Nchileke kẹ Ízurẹlu sụru: Lẹ ya e-wota iphe, dụ ẹji bya edoberu ndu Jerúsalemu; mẹ ndu Júda; mbụ ụdu iya ọphu bụ onye nụru iya nụ; ẹhu agbangahu iya agbangahu.

\VS{13}Ya e-wota iphe, ya meru ndu Samériya; mẹ iphe, ya meru ndibe Éhabu mee ndu Jerúsalemu. Ya e-fufu ndu Jerúsalemu ẹge ono, onye asa efere efuchaje iya kpube iya ifu alị ono.

\VS{14}Ndibe iya ono ndu ọphu wafụru nụ; bẹ ya e-ye ndu ọhogu ẹphe l'ẹka; t'a lụa ẹphe alụlu; kwaa iphe ẹphe l'ọkwata.

\VS{15}Mkpata iya abụru l'ẹphe meru iphe, dụ ẹji l'ẹnya yẹbe Ojejoje; shi keshinu mbọku, nna ẹphe shi lẹ Íjiputu lụfuta kpatsua ya iwe byeye ntanụ.”


\par }{\PP \VS{16}A gụfu ono; Manásẹ gbushiru ndu ẹ-te nwedu iphe, ẹphe meru; k'ọphu bụ lẹ mee ẹphe jiru Jerúsalemu; tsube l'ishi iya ọwaa rua ishi iya ọphu; yeru ẹjo iphe ono, o duru ndu Júda ye; ẹphe eshi ẹge ono mee iphe, dụ ẹji l'ẹnya Ojejoje ono.


\par }{\SH Anwụhu Manásẹ
\par }
{\R (2 Iphe 33:18-20)

\par }{\PP \VS{17}Iphe ọdo, meeberu nụ teke Manásẹ shi achị; mẹ iphemiphe ọbule, yẹbedua meru; yeru ẹjo iphe, o meshiru b'e dekotaru l'ẹkwo, e deshiru iphe meru nụ l'oge ndu eze Júda.

\VS{18}Ya ndono; Manásẹ anwụhu; lakfushia nna iya phẹ; e lia ya lẹ mgbabu ufu-eze; lẹ mgbabu Uza. Tọ dụ iya bụ; nwatibe iya; mbụ Amọnu abụru eze nọ-chia ẹnya iya.


\par }{\SH Emọnu bụ eze ndu Júda
\par }
{\R (2 Iphe 33:21-25)

\par }{\PP \VS{19}Iphe Amọnu gbaru bụ ụkporo afa l'afa labụ teke ọ wataru achịchi. Yọ chịa afa labụ lẹ Jerúsalemu. Ẹpha nne iya bụ Meshulemetu; nwatibe Haruzu. Nne iya ono bụ onye Jotuba.

\VS{20}Emọnu bẹ meru ẹjo iphe l'ẹnya Ojejoje l'ọ bụ nna iya, bụ Manásẹ.

\VS{21}O tsoru ụbeka nna iya; baaru agwa, nna iya baru ẹja; l'ebyiru iya ikpere.

\VS{22}Ọ haru Ojejoje, bụ Nchileke kẹ nna iya phẹ; jịka otso ụzo kẹ Ojejoje.


\par }{\PP \VS{23}Ndu ozi Amọnu agbaaru iya ẹjo idzu; je egbua ya l'ụlo-eze iya.

\VS{24}Ndu alị ono egbushikota ndu ono, gbaru eze, bụ Amọnu ẹjo idzu ono. Ẹphe emetsua; bya eworu nwatibe iya, bụ Josáya mee eze l'ọzori iya.


\par }{\PP \VS{25}Iphe ọdo, meeberu nụ teke Amọnu shi achị; mẹ iphemiphe ọbule, yẹbedua meru b'e dekotaru l'ẹkwo, e deshiru iphe meru nụ l'oge ndu eze Júda.

\VS{26}Ẹka e liru iya bụ l'ili iya lẹ mgbabu Uza. Tọ dụ iya bụ; nwatibe iya, bụ Josáya abụru eze nọ-chia ẹnya iya.




\par }\Chap{22}{\SH Josáya bụ eze ndu Júda
\par }
{\R (2 Iphe 34:1-2)

\par }{\PP \VerseOne{1}Iphe Josáya gbaru bụ afa ẹsato teke ọ wataru achịchi. Yọ chịa ụkporo afa l'afa iri lẹ nanụ lẹ Jerúsalemu. Ẹpha nne iya bụ Jedida; nwatibe Adaya. Nne iya ono bụ onye Bozukatu.

\VS{2}Josáya meru iphe, vudo nhamụnha l'ẹnya Ojejoje. O tsoru ụbeka ochechoroche iya, bụ Dévidi; to nwe ẹke, ọ hasweru ọkpa.


\par }{\SH A phụru ẹkwo ekemu
\par }
{\R (2 Iphe 34:1-2)

\par }{\PP \VS{3}Yo be l'afa, kwe eze Josáya afa iri l'ẹsato k'ọphu ọ wataru achịchi; yo zi Shefanu Azalaya, bụ o-de-ẹkwo; bụru nwanwa Meshulamu t'o jee l'eze-ụlo Nchileke. Yo zia ya; sụ:

\VS{4}“Jekfu Hilikaya, bụ onye ishi ndu achịjeru Nchileke ẹja; t'ọ gụkota okpoga, e wobataru l'eze-ụlo Nchileke; mbụ okpoga, ndu, eche nche l'ọnu eze-ụlo Nchileke nataru ndu madzụ.

\VS{5}T'e woru okpoga ono nụ ndu eleta ẹnya l'ozi eze-ụlo Nchileke ono; t'ẹphe gude iya kfụa ndu ono, emekwa eze-ụlo Nchileke ono ụgwo;

\VS{6}mbụ ndu kapyịnta; ndu akpụ ụlo; mẹ ndu edo ụlo. Ẹphe egudekwa iya phụ zụa oshi; mẹ mkpuma, a gbakpọshiru agbakpọshi, ee-gude kpụkwaa eze-ụlo ono.

\VS{7}Ẹ tọ gbakwa t'a kpaa ẹphe ishi ẹge ẹphe gude kpaphua okpoga ono; kẹ l'ẹphe bụ ndu e gude ire ẹphe ẹka.”


\par }{\PP \VS{8}Hilikaya, bụ onye ishi ndu achịjeru Nchileke ẹja asụ Shefanu, bụ o-de-ẹkwo: “Lẹ ya phụkwaru ẹkwo ekemu l'eze-ụlo Nchileke.” Yọ bya eworu ẹkwo ekemu ono nụ Shefanu; yọ gụa.

\VS{9}Shefanu, bụ o-de-ẹkwo alaphu azụ je asụ eze: “Ndu ozi ngu wotaakwaru okpoga ọbu, nọ l'eze-ụlo Nchileke nụ ndu eleta ẹnya l'ozi ono, e je l'ụlo Ojejoje ono.”

\VS{10}Shefanu, bụ o-de-ẹkwo; asụkwaphu eze: “L'o nwekwaru ẹkwo, Hilikaya, bụ onye achịjeru Nchileke ẹja nụru iya;” bya anọdu eze l'ifu gụa ya.


\par }{\PP \VS{11}Eze anụa iphe ono, ọ gụfutaru l'ẹkwo ekemu ono; woru uwe iya lajashịa.

\VS{12}Yọ bya ekua Hilikaya, bụ onye achịjeru Nchileke ẹja; kua Ahikamu Shefanu; Akụbo Mikaya; Shefanu, bụ o-de-ẹkwo; mẹ Asáya, bụ nwozi eze; sụ ẹphe:

\VS{13}Unu je akpata Ojejoje ishi l'okfu ẹhu iya; mẹ l'okfu ẹhu ndu-a; mẹ l'okfu ẹhu ndu Júda l'ẹphe ha kẹ iphe-a, a gụfutaru l'ẹkwo-a, a phụru-a. Kẹ l'oke ẹhu-eghughu Ojejoje bẹ hakwa nshinu nọdu swiru ayi; kẹle nna ayi phẹ ta ngabedu nchị l'iphe, nọ l'ẹkwo-wa; ọphu ẹphe 'emedu iphe, e deru ayi l'ẹkwo ekemu-wa.


\par }{\PP \VS{14}Ya ndono; Hilikaya, bụ onye achịjeru Nchileke ẹja; mẹ Ahikamu; Akụbo; Shefanu; mẹ Asáya ejeshia ọkpata Huluda, bụ nwanyi, bụ onye nkfuchiru Nchileke ishi. Nwanyi ono bu lẹ Jerúsalemu lẹ Oghe-ẹgu kẹ Ẹbo. Onye shi alụ iya nụ bụ Shalumu Tikuva Hahasu; bụru onye eleta uwe ndu achịjeru Nchileke ẹja ẹnya.


\par }{\PP \VS{15}Nwanyi ono asụ ẹphe: “Lẹ Ojejoje, bụ Nchileke kẹ ndu Ízurẹlu sụru: Unu je ezia onye ziru unu t'unu bya;

\VS{16}Ọwaa iphe Ojejoje ekfu: Lẹ ya a-byaakwa owotaru Jerúsalemu; mẹ ndu bu iya nụ ẹjo iphe-ẹhuka ẹge ono, e deru iya l'ẹkwo ekemu ono, eze ndu Júda gụru ono.

\VS{17}Mkpata iya abụru l'ekeshinu ọphu ẹphe lụfuwaru iya l'ẹhu; l'akpọ ínsẹnsu ọku anụ agwa ọdo; yọ bụru iphe, ẹphe gude ẹka mee bẹ ẹphe gude akpatsu iya ẹhu-eghughu; bẹ oke ẹhu-eghughu iya a-nọdulephu ata kfukfukfu l'ọ bụ ọku l'ẹhu Jerúsalemu; ọphu 'e gbotadu iya egbobuta.

\VS{18}A bya l'ishi eze ndu Júda l'onwiya, bụ onye ziru unu t'unu bya ajịta l'ẹka Ojejoje; unu kfuru iya lẹ Ojejoje, bụ Nchileke kẹ Ízurẹlu bẹ sụru ẹge-a: Lẹ k'okfu ono, ọ nụru ono;

\VS{19}bẹ keshinu ọphu ọ taru onwiya ụta; bya ewozita onwongu alị l'ifu Ojejoje l'ọ nụleruphu iphe, ya kfuru lẹ kẹ Jerúsalemu mẹ ndu bu iya nụ; l'ẹphe a-bụru kpurupyata; bụru ndu a tụru ọnu; yo gude iphe ono lajashịa uwe iya; raa ẹkwa l'ifu iya; bẹ ya nụwaru iphe, o kfuru nụ iya. Ono bụ iphe Ojejoje kfuru ndono.

\VS{20}Iphe, e-gbe meenu bụ lẹ ya e-duta iya dukfu nna iya phẹ; e lia ya lẹ chịriru-werere. Ẹjo iphe-ẹhuka ono, ya e-me t'ọ dakfu ndu mkpụkpu-wa ono ta adakfudu iya.”

\par }{\PP Ẹphe alashịa je akọoru eze ẹge nwanyi ono kfuru.




\par }\Chap{23}{\SH Josáya agbakwazi ndzụ onye lẹ Ojejoje
\par }
{\R (2 Iphe 34:3-7, 29-33)

\par }{\PP \VerseOne{1}Tọ dụ iya bụ; eze, bụ Josáya abya ezi t'e je ekuaru iya ndu bụ ọgurenya ndu Júda; mẹ ndu kẹ Jerúsalemu.

\VS{2}Eze yẹle unwoke ndu Júda ono; mẹ ndu Jerúsalemu; ndu achịjeru Nchileke ẹja; ndu nkfuchiru Nchileke; mẹ ndu Júda l'ẹphe ha: ndu ukfu lẹ ndu nta eje edzua l'eze-ụlo Nchileke. Yo woru ẹkwo ọgba-ndzụ ono, a phụru l'eze-ụlo Nchileke ono gụru ye ẹphe lẹ nchị.

\VS{3}Eze abya evudo lẹ mgboro itso eze-ụlo ono; gbakwazi ndzụ ono l'ifu Ojejoje: lẹ ya a-nọdu etso Ojejoje; gude obu iya l'ọ ha; mẹ ndzụ iya l'ọ ha eme ekemu iya; mẹ iphe, ọ sụru t'e meje; mẹ iphe, ọ tọru ọkpa iya; shi ẹge ono l'eme iphe, ẹkwo ọgba-ndzụ ono kfuru. Ndu ono l'ẹphe ha ekweta l'ọgba-ndzụ ono.


\par }{\SH Josáya edokwazi iphe
\par }
{\PP \VS{4}Ya ndono; eze abya ezi Hilikaya, bụ onye ishi ndu achịjeru Nchileke ẹja; mẹ ndu achịjeru Nchileke ẹja ọphu etsota iya nụ; mẹ ndu eche ọnu eze-ụlo Nchileke nche t'ẹphe je achịshikota ivu, eegudeje abaru Bálụ ẹja; mẹ kẹ Ashera; mẹ kẹ mkpọ-kpodo l'eze-ụlo ono. Eze eje akpọo ivu ono ọku l'ẹgu Kídirọnu l'azụ Jerúsalemu; kpota ntụ iya ghaa lẹ Bẹ́telu.

\VS{5}Yọ chịshikota ndu ono, ndu eze ndu Júda yeru t'ẹphe kpọje ínsẹnsu ọku l'ẹke ono, aagwajẹ iphe, nọgbaa lẹ Júda ono; mẹ ọphu nọ-pheru Jerúsalemu mgburumgburu; mbụ ndu ono, akpọje ínsẹnsu ọku nụ Bálụ; mẹ ẹnyanwu; mẹ ọnwa; mẹ iphe bụ mkpọ-kpodo, nọnu ono.

\VS{6}Ọ fọfuru agwa Ashera l'eze-ụlo Nchileke; je akpọo ya ọku lẹ nggele Kídirọnu l'azụ Jerúsalemu; gwee ya; yọ bụru ntụ. Yo kpota ntụ iya ono je awụshia l'ikiri-kpọo.

\VS{7}O nwutsuhiru ụlo unwoke, agba ọkpara l'iku eze-ụlo Nchileke butsua; nwutsuhia ụlo ụnwanyi, anọduje akpa uwe, eewebeje Ashera.


\par }{\PP \VS{8}Yọ bya achịta iphe, bụ ndu achịjeru Nchileke ẹja lẹ mkpụkpu, nọgbaa l'alị Júda; bya emerushia ẹke aagwajẹ iphe; mbụ ẹke ono, ndu ono shi akpọje ínsẹnsu ọku; tsube lẹ Géba jeye lẹ Besheba. Yo mebyishia ẹke aagwajẹ iphe l'ọnu-ụzo Jóshuwa, bụ gọvano; l'ẹka-ibyita edukfu mkpụkpu ono.

\VS{9}Ndu ono, egwojeru agwa ẹja ono te shikwa etsoje egwo ẹja l'ẹnya-ngwẹja kẹ Ojejoje lẹ Jerúsalemu; obenu l'ẹphe shi etsoje ụnwunna ẹphe l'ata buredi, ẹ-te ekodu ekoko.


\par }{\PP \VS{10}Josáya tụruru Tofẹtu, bụ ẹke aagwajẹ iphe lẹ nsụda ụnwu Hínọmu; k'ọphu bụ l'ẹ to nwedu onye ewotajekwadu nwatibe iya kẹ nwoke; m'ọ bụ kẹ nwanyi gwoo ẹja nụ Mólẹ̀ku.

\VS{11}Iphe, bụ ịnya, ndu eze ndu Júda nụru ẹnyanwu, gvutsuaru l'ọnu eze-ụlo Nchileke; b'ọ chịshiru; bya amụru ọku ye l'iphe, bụ ụgbo-ịnya, e shi dobekwaruphu ẹnyanwu; ọku ekekota iya. Ẹke ẹphe shi nọdu bụ l'echi ẹke ono, nọ lẹ mgboro ụlo ono, nwozi ono, aza Nétanu-Melẹku bu.


\par }{\PP \VS{12}O nwutsushiru ẹnya-ngwẹja ono, ndu eze ndu Júda kpụru l'ụlo-eli Éhazu; nwutsushia ẹnya-ngwẹja ono, Manásẹ kpụru l'echi ogbodufu labụ ono, nọ l'eze-ụlo Nchileke. Ọ chịfuru iya l'ẹke ono; je akụa ya pyaapyaa; chịta je enwuru ye lẹ nggele Kídirọnu.

\VS{13}Eze atụrukota ẹke ono, aagwajẹ iphe l'ụzo ẹnyanwu-ahata Jerúsalemu; l'ẹka-ụtara Ugvu Ụru-alị; mbụ ẹke ono, Sólomọnu kpụtaru Ashịtoretu, bụ ẹjo agwa ndu Sayịdonu; kpụtaru Kemọshu, bụ ẹjo agwa ndu Móabu; kpụtaru Mólẹ̀ku, bụ ẹjo agwa ndu Amọnu.

\VS{14}Josáya kụ-kwoshikotaru ntẹkpe, nọ l'ẹke ono; gbutsua Ashera; woru ọkpu ndu nwụhuru anwụhu kụbe l'ẹke ono.


\par }{\PP \VS{15}O chikporu ẹnya-ngwẹja Bẹ́telu l'ẹke ono, Jeróbuwamu Nébatu kpọberu; gude iya mee tẹ ndu Ízurẹlu ye ẹka l'iphe, dụ ẹji ono. Ọ tụru ọku l'ẹnya-ngwajẹ ono; tụkwaaphu ọku l'agwa Ashera; bya egwee ya; yọ bụru ntụ.

\VS{16}Ya ndono; Josáya abya achịkaa ẹnya phụa ili, nọgbaa l'ugvu ono. Yo zi; e je avọshiaru iya ọkpu, nọ l'ili ono; yọ kpọo ya ọku l'eli ẹnya-ngwẹja ono; merua ya. Yo shi ẹge ono vụa; mbụ iphe ono, Ojejoje shi l'ọnu onye nkfuchiru iya kfua ono.\FTNT{*}{{\FR 23:16 }{\FR{23:16
}}{\XT{1 Eze 13:1-2}}{\FT{.}}}


\par }{\PP \VS{17}Josáya abya ajị: “?Bụ ngụnu bẹ ya ele ẹnya, a kpụru ẹgaphu?”

\par }{\PP Ndu mkpụkpu ono asụ iya: “L'ọ kwa ili ẹke e liru onye kẹ Nchileke phụ, shije Júda bya ekfua kẹ iphe-a, i meru ẹnya-ngwẹja Bẹ́telu-wa.”


\par }{\PP \VS{18}Yọ sụ ẹphe: “Unu hakwaa ya; t'ẹ b'ọ dụkwa onye e-me ẹka l'ọkpu iya.” Ẹphe aparu ọkpu ono haa; hakwaaphu k'onye nkfuchiru Nchileke phụ shi Samériya phụ.\FTNT{†}{{\FR 23:18 }{\FR{23:18
}}{\XT{1 Eze 13:11-32}}{\FT{.}}}


\par }{\PP \VS{19}Ọ bụ ẹge ono, Josáya mebyishiru ẹke ono, aagwajẹ iphe, nọkota lẹ Bẹ́telu ono bụkwaphu ẹge o mebyishiru iphe, bụ ẹke aagwajẹ iphe lẹ Samériya, bụ ọphu ụphodu ndu eze ndu Ízurẹlu kpụshiru; shi ẹge ono kpatsua Ojejoje ẹhu-eghughu.

\VS{20}Ọ tụko iphe bụ ndu agwajẹ iphe l'ẹke ono, aagwajẹ iphe ono gbugee l'eli ẹnya-ngwẹja ono; bya etsua ọkpu ndiphe ọku l'eli ẹnya-ngwẹja ono. Yo metsua; laphushia azụ lẹ Jerúsalemu.


\par }{\SH A wataru ọgba Ajị Esweta ọdo
\par }
{\R (2 Iphe 35:1-19)

\par }{\PP \VS{21}Tọ dụ iya bụ; eze, bụ Josáya abya asụ ndu Júda l'ẹphe ha: “T'ẹphe gbaaru Ojejoje, bụ Nchileke ẹphe Ajị Esweta ẹge ono, e deru iya lẹ Ekwo Ọgba-Ndzụ ono.”

\VS{22}Ẹ tọ nwedu Ajị Esweta ọphu a gbajẹwaru ẹge a gbaru ono. Ẹ ta gbabụa ya ẹge ono l'oge ndu ikpe. T'a gba iya ẹge ono l'oge ndu eze kẹ Ízurẹlu; m'ọ bụ l'oge ndu eze kẹ Júda.

\VS{23}Ọlobu l'afa, kwe Josáya afa iri l'ẹsato, yọ wataru abụru eze b'a gbaru Ojejoje Ajị Esweta ono lẹ Jerúsalemu.


\par }{\SH Iphe Josáya meshiru
\par }
{\PP \VS{24}Iphe ọdo, Josáya meru bụ l'ọ chịshikotaru ndu aphụ àphụ̀; mẹ ndu njibya; chịko iphe bụ agwa; mẹ ẹjo akpamara, nọkota lẹ Jerúsalemu; mẹ l'alị ndu Júda l'ọ ha wofukota. Iphemiphe ọbule ono b'o mekotaru tẹ ya gude medzua iphe, e deru l'ẹkwo ekemu ono, Hilikaya, bụ onye achịjeru Nchileke ẹja phụru l'eze-ụlo Nchileke ono.

\VS{25}Ẹ tọ nwedu eze ọdo, dụ l'ọbu Josáya lẹ ndu vu iya ụzo chịa; mẹ ndu ọphu, etso iya l'azụ, bụ onye gudeje obu iya l'ọ ha; mẹ ndzụ iya l'ọ ha; mẹ ike iya l'ọ ha ziberu Ojejoje; ẹge ono ọ nọ l'ẹkwo ekemu Mósisu.


\par }{\PP \VS{26}Obenu l'oke ẹhu-eghughu Ojejoje, ata kfukfukfu, ọ dabẹru ndu Júda ono bẹ ta ejizitaduru ejizita. Yọ bụru iphe, kparu iya nụ bụ iphemiphe ọbule ono, Manásẹ meeberu gude kpatsua ya ẹhu-eghughu.

\VS{27}Obenu lẹ ya meru iphe, Ojejoje kfuru; sụ: “Mu e-wofufua ndu Júda l'ẹke, mu nọ ẹge ono, mu wofuru ndu Ízurẹlu; mu ajịka Jerúsalemu, bụ mkpụkpu ono, mu fọtaru; mẹ eze-ụlo ono, mu sụru l'ọ bụ ẹke ẹpha mu a-nọdu ere ire ono.”


\par }{\SH Anwụhu Josáya
\par }
{\R (2 Iphe 34:3-7, 29-33)

\par }{\PP \VS{28}Iphe ọdo, meeberu nụ teke Josáya shi achị; mẹ iphemiphe ọbule, yẹbedua meru b'e dekotaru l'ẹkwo, e deshiru iphe meru nụ l'oge ndu eze Júda.


\par }{\PP \VS{29}Obenu l'oge kẹ Josáya bẹ Fero Neko, bụ iya bụ eze ndu Íjiputu chị ndu sọja iya jeshia Ẹnyimu Yufurétusu tẹ ya yetaru eze ndu Asiriya ẹka l'ọgu. Eze, bụ Josáya achịta ndu sọja nk'iya jekfushia ya ọgu. Fero-neko aphụ l'iya phụ; woru iya gbua lẹ Megido.

\VS{30}Ndu ozi iya shi lẹ Megido gude ụgbo-ịnya palata odzu iya lẹ Jerúsalemu; bya elia ya l'ili nk'iya. Ndu Júda ewofuta nwatibe Josáya kẹ nwoke, aza Jehowahazu; tee ya manụ l'ishi t'ọ bụru eze nọ-chia ẹnya nna iya.


\par }{\SH Jehowahazu bụ eze ndu Júda
\par }
{\R (2 Iphe 36:2-4)

\par }{\PP \VS{31}Iphe Jehowahazu gbaru bụ ụkporo afa l'afa ẹto teke ọ wataru achịchi. Yọ chịa ọnwa ẹto lẹ Jerúsalemu. Ẹpha nne iya bụ Hamutalu; nwatibe Jeremáya kẹ Libina.

\VS{32}Jehowahazu bẹ meru ẹjo iphe l'ẹnya Ojejoje ẹge nna iya oche ẹphe meru.

\VS{33}Fero Neko tuchiru iya lẹ mkpọro lẹ mkpụkpu Ribúla l'alị Hámatu; k'ọphu bụ l'ẹ tọ nọduhedu lẹ Jerúsalemu achị. Fero-neko bya atụ-buaru ndu Júda t'ẹphe kfụa ụkporo ẹkpa mkpọla-ọcha ugbo ise; mẹ ẹkpa mkpọla-ododo.

\VS{34}Fero Neko eworu Ẹliyakimu Josáya mee eze l'ọzori nna iya, bụ Josáya. Yọ gbanwee ẹpha Ẹliyakimu; yọ zalahaa Jehoyakimu. Ya ndono; yo dufu Jehowahazu je edobe lẹ Íjiputu; yọ nọdu l'ẹke ono nwụhu.

\VS{35}Jehoyakimu kfụa Fero Neko mkpọla-ọcha; mẹ mkpọla-ododo ono, ọ tụ-buru ndu Júda. O keru ụtu nụtsua ndu Júda l'ẹge ike beru onyemonye; shi ẹge ono gbata mkpọla-ọcha; mẹ mkpọla-ododo ono.


\par }{\SH Jehoyakimu bụ eze ndu Júda
\par }
{\R (2 Iphe 36:5-8)

\par }{\PP \VS{36}Iphe Jehoyakimu gbaru bụ ụkporo afa l'afa ise teke ọ wataru achịchi. Yọ chịa afa iri lẹ nanụ lẹ Jerúsalemu. Ẹpha nne iya bụ Zébida; nwatibe Pedaya kẹ Ruma.

\VS{37}Jehoyakimu meru ẹjo iphe l'ẹnya Ojejoje ẹge nna iya oche ẹphe meru.




\par }\Chap{24}{\PP \VerseOne{1}Ọ bụ l'oge kẹ Jehoyakimu; bẹ Nebukadineza, bụ eze ndu Bábyilọnu byaru ọgu lẹ Júda. Jehoyakimu anọa ya l'ẹka afa ẹto; bya aghachi; kwefulahaaru iya íkè.

\VS{2}Ojejoje abya eshi lẹ Bábyilọnu; Áramu; Móabu; mẹ Amọnu zifu ndu ọ-lụa-ọlaa; ẹphe abyaru Jehoyakimu ọgu; t'ẹphe bya emebyishia Júda ẹge ono, Ojejoje shi l'ọnu ndu ozi iya, bụ ndu nkfuchiru iya kfua ono.

\VS{3}Iphe, doru ẹnya abụru l'iphe ono, mekotaru l'ẹhu ndu Júda ono bẹ bụ Ojejoje sụru t'ọ mee; t'o shi ẹge ono wofu ẹphe l'ẹke ya nọ l'okfu ẹjo iphe Manásẹ; mẹwaru iphemiphe ọbule ọdo, o meshiru;

\VS{4}mẹkwaphu kẹ ndu ono, ẹ-te nwedu iphe, ẹphe meru, o gbushiru; ọchị ẹphe atukoru Jerúsalemu l'ishi; ọphu Ojejoje 'ekwedu lẹ ya agụru ẹphe nvụ.


\par }{\PP \VS{5}Iphe ọdo, meeberu nụ teke Jehoyakimu shi achị; mẹ iphemiphe ọbule, yẹbedua meru b'e dekotaru l'ẹkwo, e deshiru iphe meru nụ l'oge ndu eze Júda.

\VS{6}Tọ dụ ya bụ; Jehoyakimu anwụhu lakfushia nna iya phẹ. Nwatibe iya, bụ Jehoyakinu abya abụru eze nọ-chia ẹnya iya.


\par }{\PP \VS{7}Eze ndu Íjiputu te eshibudua l'alị iya lụfuta ọdo; kẹ l'eze ndu Bábyilọnu bẹ naru iya alị iya mgburumgburu; shita lẹ nggele Íjiputu je akpaa lẹ Ẹnyimu Yufurétusu.


\par }{\SH Jehoyakinu bụ eze ndu Júda
\par }
{\R (2 Iphe 36:9-10)

\par }{\PP \VS{8}Jehoyakinu bẹ gbawaru afa iri l'ẹsato teke ọ wataru ọbu eze. Iphe, ọ chịru bụ ọnwa ẹto lẹ Jerúsalemu. Ẹpha nne iya bụ Nehushita; nwatibe Elunatanu kẹ Jerúsalemu.

\VS{9}Jehoyakinu meru ẹjo iphe l'ẹnya Ojejoje ẹge nna iya meru.


\par }{\PP \VS{10}Yọ bụru teke ono; bẹ ndu sọja Nebukadineza, bụ eze ndu Bábyilọnu wụru bya bya eyechia Jerúsalemu.

\VS{11}Nebukadineza l'onwiya abyakfuta ndu nk'iya lẹ Jerúsalemu teke ono, ẹphe yechiru iya ono.

\VS{12}Tọ dụ iya bụ; Jehoyakinu, bụ eze ndu Júda; mẹ nne iya; ndu ozi iya; ndu, bụ amadụ lẹ ndu ozi iya; mẹ ndu ishi l'ozi iya atụko l'ẹphe ha woru onwẹphe nụ eze ndu Bábyilọnu.

\par }{\PP Yọ bụru l'afa, kwe eze ndu Bábyilọnu afa ẹsato k'ọphu, ọ wataru achịchi b'ọ kpụru Jehoyakinu lẹ ndzụ.

\VS{13}Yọ vụa mbụ iphe ono, Ojejoje kfuhawaru l'iphe, bụ ẹku, nọ l'eze-ụlo Nchileke; mẹ l'ụlo-eze; yeru iphe, bụ ivu ono, Sólomọnu, shi bụru eze ndu Ízurẹlu gude mkpọla-ododo mekota; doo l'eze-ụlo Nchileke ono bẹ ee-gwo. Yọ bụru iphe ono bẹ Nebukadineza byaru bya emedzua.

\VS{14}Ọ kpụru ndu Jerúsalemu l'ẹphe ha lẹ ndzụ lashia Bábyilọnu. Ọ kpụru ndu ishi; kpụa ndu sọja; kpụa ndu ọphu bụ ike-ka-l'ọgu phẹ; kpụa ndu eme nka; kpụa ndu ụzu. Iphe, ẹphe dụ bụ ụnu madzụ ugbo ụkporo l'ise teke ọ kpụru ẹphe. Ndu ọ haru nwẹnkinyi bụ ndu katsụa ọburu ndu ụkpa l'alị ono.


\par }{\PP \VS{15}Nebukadineza eshi lẹ Jerúsalemu kpụa Jehoyakinu lẹ ndzụ laa alị Bábyilọnu. Ọ kpụru nne Jehoyakinu; kpụa unyomu iya; kpụa ndu ishi l'ozi iya; kpụa ndu ike nọ l'alị ono.

\VS{16}Eze ndu Bábyilọnu akpụta ụnu ndu sọja iri l'ẹsaa l'ụkporo ndu sọja iri,\FTNT{*}{{\FR 24:16 }{\FR{24:16
}}{\FT{Iphe ọ bụ bụ 7,000.}}} bụ ndu ike nọ; bụru ndu maru ẹnya ọgu; bya akpụa ụnu madzụ labụ l'ụkporo madzụ iri,\FTNT{†}{{\FR 24:16 }{\FR{24:16
}}{\FT{Iphe ọ bụ bụ 1,000.}}} bụ ndu nka; mẹ ndu ụzu.

\VS{17}Yo wota Mataníya, bụ nwunne nna Jehoyakinu mee eze l'ọzori Jehoyakinu; gbanwee ẹpha iya gụbe iya Zedekaya.


\par }{\SH Zedekaya bụ eze ndu Júda
\par }
{\R (2 Iphe 36:11-12; Jer 52:1-3)

\par }{\PP \VS{18}Zedekaya bẹ nọwaru ụkporo afa l'afa lanụ teke ọ wataru achịchi. Iphe, ọ chịru bụ afa iri lẹ nanụ lẹ Jerúsalemu. Ẹpha nne iya bụ Hamutalu; nwatibe Jeremáya. Ẹke nne iya ono shi bụ Libina.

\VS{19}Zedekaya bẹ meru ẹjo iphe l'ẹnya Ojejoje l'ọ bụ Jehoyakimu.

\VS{20}Yọ bụru ẹhu-eghughu Ojejoje bẹ meru iphe iphe ono meru ndu Jerúsalemu; mẹ l'ẹhu ndu Júda jeye teke ọ chịfuru ẹphe l'ifu iya.

\par }{\PP E metsua; Zedekaya abya ekwefuru eze ndu Bábyilọnu íkè.




\par }\Chap{25}{\SH Adada Jerúsalemu
\par }
{\R (2 Iphe 36:13-21; Jer 39:1-10; 52:3-11)

\par }{\PP \VerseOne{1}Ya ndono; yo be l'afa, kwe Zedekaya afa tete; k'ọphu ọ wataru achịchi; l'abalị k'iri l'ọnwa iri; eze ndu Bábyilọnu, bụ Nebukadineza achịta ndu sọja iya l'igwe; ẹphe abyatashia Jerúsalemu. Ẹphe eje akwaa k'ọgu l'azụ mkpụkpu ono; nọdu l'ẹke ono gvua ya ose-ọgu mgburumgburu.

\VS{2}Ẹphe eyechia mkpụkpu ono jeye l'afa, kwe eze, bụ Zedekaya afa iri lẹ nanụ.

\VS{3}Yo rua l'abalị kẹ tete l'ọnwa k'ẹno; ẹjo-ẹgu, nọ lẹ mkpụkpu ono bya aka njọ; k'ọphu ndu bu iya nụ te nwehedu nri, ẹphe e-ri.

\VS{4}E woru ụpho-mkpuma mkpụkpu ono tsufua; yo be l'ẹnyashi; ndu sọja mkpụkpu ono l'ẹphe ha etsukahu gbalaa. Ẹke ẹphe shiru gbalaa bụ l'ọnu-ụzo ọphu, nọ lẹ mgbaku ụpho-mkpuma labụ ono, nọ lẹ mgboro mgbabu eze ono. Ẹke ẹphe shiru abụru ụzo Araba. Teke ono kwa teke ndu sọja Bábyilọnu kephekwaduru mkpụkpu ono mgburumgburu.

\VS{5}Ndu sọja Bábyilọnu achịpyabe eze, bụ Zedekaya je egude iya l'alị daburu swanmangu lẹ Jériko. Ndu sọja iya ebuhaa ya tsukashihu.

\VS{6}Ẹphe egude eze; kpụ-kfu eze ndu Bábyilọnu lẹ Ribúla, bụ ẹke a nọ nmaa ya ikpe.

\VS{7}Ẹphe anọdu eze Zedekaya l'ifu gbushia ụnwegirima iya; bya aswọshia ya akpụru-ẹnya; gude ope tụa ya mkpakọbe; kpụru iya lashia Bábyilọnu.


\par }{\SH Eemebyishi Jerúsalemu; mẹ eze-ụlo Nchileke
\par }
{\R (Jer 52:12-23)

\par }{\PP \VS{8}Yo rua abalị k'ẹsaa l'ime ọnwa k'ise; l'afa, kwe Nebukadineza afa iri lẹ tete, ọ wataru ọchi ndu Bábyilọnu; Nebuzaradanu, bụ onye ishi ndu sọja-eze Nebukadineza; bụru nwozi eze ndu Bábyilọnu ono ejeshia Jerúsalemu.

\VS{9}Yo rua je atụa ọku l'eze-ụlo Nchileke; tụa ọku l'ufu-eze; tụa ọku l'iphe, bụ ụlo, nọ lẹ Jerúsalemu. Iphe, bụ ụlo, aga mkpa l'ẹke ono b'ọ tụkotaru ọku.

\VS{10}Ndu sọja, nọ onye ishi ndu sọja-eze ono l'ẹka eje etsukposhia ụpho-mkpuma, e gude kpụ-pheta Jerúsalemu mgburumgburu.

\VS{11}Nebuzaradanu, bụ onye ishi ndu sọja-eze ono eruta iphe, bụ ndu phọduru lẹ mkpụkpu ono lashia Bábyilọnu; mbụ igwe ọha ono; yeru ndu ọphu gbaru ọso laa k'eze ndu Bábyilọnu.

\VS{12}Ndu ọphu onye ishi ndu sọja ono haru bụ ndu ọphu kakọta ọbu ndu ụkpa l'alị ono; t'ẹphe jeje ozi lẹ mgbo vayịnu; mẹ l'okfu.


\par }{\PP \VS{13}Itso ope, nọ l'eze-ụlo Nchileke; ọ-gba-kperekpere; eze dụrongu mini, e gude ope kpụa, nọ iya nụ bẹ ndu Bábyilọnu kụpyashiru; vuta ope ono lashia Bábyilọnu.

\VS{14}Ẹphe vukwaruphu ite; eze agọ; iphe, apajẹ òwúú urọku; efere; iphe bụ iphe, a kpụru l'ope, eegudeje eje ozi l'eze-ụlo Nchileke;

\VS{15}iphe, aakpọje ínsẹnsu ọku; ochi; iphemiphe ọbule, e meru lẹ mkpọla-ododo; mẹ lẹ mkpọla-ọcha bẹ onye ishi ndu sọja ono vukotaru.


\par }{\PP \VS{16}Ope, laru l'itso labụ ono; eze dụrongu mini ono; mẹ l'ọ-gba-kperekpere ono, Sólomọnu meshiru dobe l'eze-ụlo Nchileke ono bẹ ẹra iya, kariru ẹge aa-tụ ọnu iya.

\VS{17}Itso ono bẹ eli iya dụgbaa ntọkpa ụkporo l'ẹsaa ẹsaa. Yọ bụru ope b'e gude wụa l'ishi iya. Iphe ishi itso ono dụ bụ ntụ-ọkpa ẹno ẹno lẹ mkpirikpi iya; bya enwegbaaru iphe, a kparu akpakpa; mẹ ọphu a kpụru l'ope, dụgbaa l'ọ bụ ụtara-okumu, nọ-pheru iya mgburumgburu, e gude memashia ya ememashi. Itso k'ẹbo; yẹle iphe, a kparu ye iya bẹ bụ iphe lanụ yẹle ọphu.


\par }{\SH Aakpụ ndu Júda lẹ ndzụ ala Bábyilọnu
\par }
{\R (Jer 52:24-27)

\par }{\PP \VS{18}Ya ndono; onye ishi ndu sọja-eze ono abya akpụa Seráya, bụ onye ishi ndu achịjeru Nchileke ẹja lẹ ndzụ; kpụta Zefanaya, bụ onye, etsota Seréya; mẹ ụmadzu ẹto, echeje nche l'ọnu eze-ụlo Nchileke.

\VS{19}Lẹ mkpụkpu ono b'ọ kpụtaru onye ishi ndu sọja; mẹ ụmadzu ise, anọduje edoziru eze ụzo, bụ ndu ọphu a phụru lẹ mkpụkpu ono; kpụta onye ederu onye ishi ndu sọja ẹkwo, bụ iya bụ onye anajẹ ndu alị ono l'ọru sọja; mẹ ụkporo ụmadzu ẹto, bụ unwoke alị ono, a phụru lẹ mkpụkpu ono.

\VS{20}Nebuzaradanu, bụ onye ishi ndu sọja-eze akpụta ẹphe kpụ-jeru eze ndu Bábyilọnu lẹ Ribúla.

\VS{21}Yọ bụru lẹ Ribúla l'alị Hámatu bẹ eze ndu Bábyilọnu nọ gbushia ẹphe.

\par }{\PP Yọ bụru ẹge ono b'e shi kpụa ndu Júda lẹ ndzụ laa alị ọdo.


\par }{\SH Gedaliya bụ ọ-chị-ọha ndu, a haru lẹ Júda
\par }
{\R (Jer 40:1—41:15)

\par }{\PP \VS{22}Nebukadineza, bụ eze ndu Bábyilọnu abya afọta Gedaliya Ahikamu Shefanu t'ọ bụru ọ-chị-ọha ndu ọphu phọduru nụ l'alị Júda.

\VS{23}Ndu ishi ndu sọja; mẹ ndu nk'ẹphe anụa l'ọ bụ Gedaliya bẹ Nebukadineza meru gọvano ndu Júda; wụru wụ-kfuta Gedaliya lẹ Mízupa. Ẹpha ndu ono bụ: Ishimẹlu Netenáya; Johananu Kareya; Seráya Tanihumeti, bụ onye Netofa; mẹ Jezaniya, shi Maaka; ẹphe lẹ ndu nk'ẹphe.

\VS{24}Gedaliya eribuaru ẹphe lẹ ndu nk'ẹphe ono nte; gude mee t'obu shihu ẹphe ike; sụ ẹphe: “Unu ba tsụkwa ndu ishi ndu Bábyilọnu egvu. Ọ -bụru l'unu nọ l'alị ono l'ejeru eze ndu Bábyilọnu ozi; bẹ iphe a-dụkpooru unu lẹ mma.”


\par }{\PP \VS{25}Yo rua l'ọnwa k'ẹsaa l'afa ono; Ishimẹlu Netenáya Elishama, shi l'ufu ndu eze; achịta ụmadzu iri jeshia ọgu lẹ Mízupa je egbua Gedaliya; ndu Júda; mẹ ndu Bábyilọnu, ẹphe l'iya nọ lẹ Mízupa.

\VS{26}Tọ dụ iya bụ; ndu Júda l'ẹphe ha; ndu ukfu lẹ ndu nta; je akpaa lẹ ndu ishi ndu sọja ẹphe; egude k'ọtsu-egvu ndu Bábyilọnu gbaru lashia Íjiputu.


\par }{\SH Aatụfuta Jehoyakinu lẹ-mkpọro
\par }
{\R (Jer 40:7-9; 41:1-3)

\par }{\PP \VS{27}L'afa, kwe Jehoyakinu, bụ eze ndu Júda ụkporo afa l'afa iri l'ẹsaa, a kpụru iya lẹ ndzụ bẹ Evilu-Merodaku byaru bya abụru eze; wata ọchi ndu Bábyilọnu. Yọ tụfu Jehoyakinu, bụ eze ndu Júda lẹ mkpọro l'ọnwa iri l'ẹbo nọ l'ụkporo abalị l'abalị ẹsaa.

\VS{28}O kfuru okfu ọma nụ Jehoyakinu; bya edobe iya l'ọnodu, kakọta kẹ ndu eze ọdo, a kpụru ẹphe l'iya ndzụ laa alị Bábyilọnu.

\VS{29}Jehoyakinu eyefu uwe mkpọro iya; bya etsoru rilahaa nri l'ufu-eze jeye l'ẹge ọ nọ-beru.

\VS{30}Mbọku-mbọku bẹ eze nụru iya okpoga, oo-gudeje eme mkpa iya jeye l'ẹge ọ nọ-beru.

\par }