\NormalFont\ShortTitle{Maku}

{\MTB Ozi-Ọma,

\par }{\MT Maku

\par }{\MTB deru



\par }\ChapOne{1}{\SH Ozi, Jọnu Baputizimu ezi
\par }
{\R (Mát 3:1-12; Luk 3:1-18; Jọn 1:19-28)

\par }{\PP \VerseOne{1}Ọwaa bụ ishi ozi-ọma kẹ Jisọsu Kuráyisutu, bụ Nwatibe Nchileke.

\VS{2}Ẹge o shi wata b'o deru l'ẹkwo mbụ Azáya, bụ onye nkfuchiru Nchileke; lẹ Nchileke sụru:

\par }{\Q “Ọwaa bụ onye ejeru iya ozi.

\par }{\QB Ya e-zi iya t'o vuru ngu ụzo jee;

\par }{\QB k'ọphu ọo-bọru ngu ụzo.


\par }{\Q \VS{3}O nweru onye l'echi mkpu l'echi-ẹgu;

\par }{\Q sụ: ‘T'e meeru Nnajiufu ụzo iya.

\par }{\QB E doziaru iya oje iya t'o vudo ntụmu!’ ”


\par }{\PP \VS{4}Ya ndono; Jọnu abya anọdu l'echi-ẹgu; l'eme ndu madzụ baputizimu; ezikwaphu ozi-ọma. Yoo kfuru ẹphe; sụ: “Unu taa onwunu ụta sefu ẹka l'iphe dụ ẹji, unu meshiru; ghaa umere lakfuta Nchileke; t'e mee unu baputizimu. Ọo ya bụ; ẹge Nchileke a-gụru unu nvụ l'iphe dụ ẹji ọbu, unu meshiru ọbu.”

\VS{5}Ndu, nọkota l'alị Judíya; mẹ ndu Jerúsalemu mgburumgburu azafụtakota byakfutashia ya t'ẹphe nụa iphe ookfu. Ẹphe akọshitsua iphe dụ ẹji, ẹphe meshiru; yo mee ẹphe baputizimu lẹ Ẹnyimu Jọ́danu.


\par }{\PP \VS{6}Ya ndono; Jọnu bụ uwe, e gude ẹji ịnya-ivu mee bẹ ooyeje. Akpọ-anụ abụru iya akpọ-buleti, oogudeje kebudo uwe iya l'ukfu. Nri iya abụru igube; mẹ manụ-ẹngu.

\VS{7}O kfuru ndu ono l'o nweru nwoke, abyanụ, katabe iya nshinu; k'ọphu bụ lẹ ya te gbe dzukpoduanu kẹ tẹ ya furita efurita tọshia ya eri akpọkpa iya.

\VS{8}Lẹ yẹbedua, bụ Jọnu bụ mini bẹ ya gude mee unu baputizimu. Obenu lẹ nwoke ono bụ Ume-dụ-Nsọ bẹ oo-gude mee unu baputizimu.


\par }{\SH Jọnu eme Jisọsu baputizimu
\par }
{\R (Mát 3:13-17; Luk 3:21-22)

\par }{\PP \VS{9}Ẹ ta nọhedu ọphu baru ishi; Jisọsu eshiwaphu Názarẹtu, nọ l'alị Gálili byakfutashia Jọnu; yo mee ya baputizimu lẹ Ẹnyimu Jọ́danu.

\VS{10}Jisọsu eshilephu lẹ mini ono l'erufuta; phụwaphu igweli l'ẹke ookpuha; mẹ Ume-dụ-Nsọ ẹke ọ dụlephu l'ọ bụ ndo; shi l'igweli ono phezita bya anọdu iya l'ẹhu.

\VS{11}A nụa olu, shi l'imigwe ono; sụ: “Ọo nggụbedua bụ Nwatibe iya, ya yeru obu; iimeje: ẹhu atsọ iya ẹna.”


\par }{\SH Sétanu adata Jisọsu
\par }
{\R (Mát 4:1-11; Luk 4:1-13)

\par }{\PP \VS{12}Ya ndono; Ume Nchileke emewaphu Jisọsu; yọ bahụshia l'echi-ẹgu.

\VS{13}Yọ nọo l'ẹke ono ụkporo abalị ẹbo; Sétanu adatakọta iya. Ụnwu anụ ẹgu jikwaruphu ẹke ono; ụnwu ojozi-imigwe abya eyeru iya ẹka.


\par }{\SH Jisọsu awata ozi iya lẹ Gálili
\par }
{\R (Mát 4:12-22; Luk 4:14-15; 5:1-11)

\par }{\PP \VS{14}L'a tụtsuaru Jọnu mkpọro bẹ Jisọsu bahụru l'alị Gálili; zilahaa ozi-ọma, shi l'ẹka Nchileke;

\VS{15}l'asụje: “Lẹ teke ono, Nchileke kweru ụkwa iya ono ruakwaru. Nchileke abyaakwa okoshi l'ọo ya bụ eze. Unu taa onwunu ụta; sefu ẹka l'iphe dụ ẹji, unu meshiru; bya ekweta ozi-ọma ono.”


\par }{\SH Ndu mbụ, tsolahaaru Jisọsu
\par }
{\R (Mát 4:18-22; Luk 5:1)

\par }{\PP \VS{16}Yọ bụru teke o tsoru iku Eze Ẹnyimu Gálili ogologo; b'ọ phụru unwoke labụ, egbuje ẹma. Ndu ono bụ Sáyịmonu; mẹ nwunne iya, bụ Ánduru. Yọ phụa ẹphe ẹke ẹphe nọ; atụ ntofu.

\VS{17}Jisọsu asụ ẹphe: “Unu bya etsoru iya tẹ ya mee unu t'unu rukoje madzụ l'ọ bụ onye eruko ẹma.”

\VS{18}Yo gudekwadua ẹge ono ekfu; ẹphe apawaruphu ntofu ẹphe ono haa; tsoru iya.


\par }{\PP \VS{19}Jisọsu akpịribelephu nwanshị bya aphụa unwunne labụ ọdo l'ẹke ẹphe nọ l'ụgbo ẹphe l'edokwazi ntofu ẹphe. Ndu onanu bụ Jémusu Zébedi; mẹ Jọnu Zébedi.

\VS{20}Aphụphu, ọophu ẹphe mbụ Jisọsu; kua ẹphe; ẹphe aparu nna ẹphe ono; mbụ Zébedi mẹ ndu, o buru ozi haa l'ụgbo ono; tsoru iya.


\par }{\SH Nwoke, ọgvu bu l'ẹhu
\par }
{\R (Luk 4:31-37)

\par }{\PP \VS{21}Ẹphe abya abahụ lẹ Kapániyọmu. Yo be mbọku ọtu-ume; Jisọsu abya abahụ l'ụlo-ndzuko ndu Ju; je awata ozi iphe.

\VS{22}Ndu ono akpọo-beru; kẹ l'ẹge o gude ezi ẹphe iphe dụ biribiri; kẹ l'ẹ too zidu iya l'ọ bụ ndu ọphunanu, ezije ekemu; oozi l'iya phụ l'ọ bụ onye ike nọ l'ẹka.


\par }{\PP \VS{23}L'ime ụlo-ndzuko ono b'o nweru nwoke, ọgvu bu l'ẹhu, nọ iya nụ.

\VS{24}Nwoke ono arashia: “?Bụ ngụnu b'ị chọ ẹphe l'ẹka; nggụbe Jisọsu kẹ Názarẹtu. ?Ị byawaru ẹphe emebyishi? Ya makwaru-a onye ị bụ. Ị bụ onye dụ nsọ, Nchileke ziru t'ọ bya.”


\par }{\PP \VS{25}Jisọsu abaaru ọgvu ono m̀bà t'ọ nọdu nwandoo; shi nwoke ono l'ẹhu lụfuta.


\par }{\PP \VS{26}Ọgvu ono arashia ọra ike; lọwaphu nwoke ono l'ọ bụ ụta; shi iya l'ẹhu lụfutashia.

\VS{27}Yọ dụa ẹphe biribiri; k'ọphu ẹphe wataru ọji onwẹphe: “?Bụ ngụnu dụ ẹge-a? ?Ọ bụ iphe ọphungu tọo? Ike b'o gude baaru ọgvu mba; ẹphe emee iphe o kfuru!”


\par }{\PP \VS{28}Ẹpha Jisọsu edekotawaphu alị Gálili mgburumgburu.


\par }{\SH Jisọsu agwọ ndu iphe eme
\par }
{\R (Mát 8:14-17; Luk 4:38-41)

\par }{\PP \VS{29}Alụfuta, Jisọsu phẹ alụfuta l'ụlo-ndzuko ono; ẹphe lẹ Jémusu; mẹ Jọnu ayịru tụgbua; jeshia l'ụlo Sáyịmonu mẹ Ánduru phẹ.

\VS{30}Nne nyee Sáyịmonu bẹ ẹhu enwu ọku; yọ zẹru azẹe. Ẹphe eje ekfuwaru iya phụ Jisọsu l'ẹphe ruru ẹke ono.

\VS{31}Jisọsu ejekfubeshia ya je egude iya l'ẹka kpulia ya eli; ẹhu-ọku ono aparu iya haa. Nwanyi ono awatawaphụ ẹphe ọkwaru ẹbyee.


\par }{\PP \VS{32}L'ẹnyanwu rịbagetsuaru l'urẹnyashi; e dutatsuaru Jisọsu ndu, iphe emetsua; mẹ ndu ọphu ọgvu bu l'ẹhu.

\VS{33}Ndu obodo ono abya adọjia ifu ụlo ono.

\VS{34}Jisọsu emekota ndu ono, ome-l'ẹhu, dụtsua iche iche eme ono; yọ dụ ẹphe mma. Yọ bya achịfukwaphu ọgvu l'ẹhu ndu ọphu ọgvu bu l'ẹhu. Too kweje t'o nweru ọgwu ono ọphu e-kfu okfu; kẹ l'ẹphe makọtahawaru onye ọ bụ.


\par }{\SH Jisọsu ekfu okfu Nchileke \newline  lẹ Gálili
\par }
{\R (Luk 4:42-44)

\par }{\PP \VS{35}Yo be l'iphe-ọha-ẹnu echile iya; tẹmanu bẹ nchi bọhuderu; Jisọsu egbeshi l'ụlo ono; jeshi ẹke, ọo-nọdu nwẹnkinyi iya; kfuru nụ Nchileke.

\VS{36}Sáyịmonu mẹ ndu ọphunanu alaa ya achọkashi.

\VS{37}Ẹphe aphụ l'iya phụ; sụ iya l'onyemonye tụkokwa achọ iya.


\par }{\PP \VS{38}Jisọsu asụ ẹphe: “Unu t'ẹphe je lẹ mkpụkpu ndu ọphu haru nọdugbaa ẹphe ntse; tẹ ya kfuaru ẹphe okfu Nchileke l'ẹke ono; l'ọo iphe ya byaru ndono.”


\par }{\PP \VS{39}Yo jekota ẹkemeke ọbule lẹ Gálili; ekfu okfu Nchileke l'iphe bụ ụlo-ndzuko ndu Ju; l'achịshikwaphu ọgvu, butsua madzụ l'ẹhu.


\par }{\SH Jisọsu agwọ onye ẹhu-labụ
\par }
{\R (Mát 8:1-4; Luk 5:12-16)

\par }{\PP \VS{40}Yo be ujiku lanụ; onye ẹhu-labụ abyakfuta Jisọsu bya ebyishi iya ikpere l'ifu; rọo ya; sụ iya: “Ọ -bụru uche-obu ngu; bẹ ii-menu iya-a tẹ ya dụ mma.”


\par }{\PP \VS{41}Imiko nwoke ono egude iya; yọ machịwaphu ẹka; byia ya; sụ iya: “Ọ bụ uche-obu iya. Ngwaa; ka mma.”

\VS{42}Teke onophu; ẹhu-labụ ono agvụwaphu nwoke ono l'ẹhu; yọ bya adụ mma.

\VS{43}Jisọsu anmashiaru iya ọkwa ike t'ọ tụgbulekwaphu lashia l'ufu teke onophu;

\VS{44}wo iya: “Ba dụkwa onye ii-kfuru iya. Tụgbulekwaphu je eworu onwongu koshi onye achịjeru Nchileke ẹja t'o lee ngu ẹnya. Nggu egworu ngwẹja, onye e metaru l'iphe eme iya nụ anụje; nụ t'ọ chịaru ngu ẹge Mósisu ziru l'ekemu iya; k'ọphu ọha a-makọta l'ẹhu dụwa ngu mma.”


\par }{\PP \VS{45}Nwoke ono egbe tụgbulee je kfukashia iphe ono, Jisọsu meru iya ono. Yo mee; to nwehe mkpụkpu, Jisọsu abahụkwadu; t'ẹ ba ma. Yọ bụru iya meru; Jisọsu te ekwejehe alụfuta l'edzudzu ọha lẹ mkpụkpu ono. Ndiphe eshijewaru ẹkemeke ọbule awakfuta iya.




\par }\Chap{2}{\SH Nwoke, iphe lọnwuru \newline  ibe-ẹhu lanụ
\par }
{\R (Mát 9:1-8; Luk 5:17-26)

\par }{\PP \VerseOne{1}Tọ dụ iya bụ; a nọlephu nwa abalị olemole; Jisọsu alatashia azụ lẹ Kapániyọmu ọdo. Yọ ngakọta ẹkemeke ọbule l'ọ nọwa l'ufu.

\VS{2}A dụkpo l'igwe bya eji; k'ọphu bụ l'ẹ to nwehedu ẹke ụzo nọkwadu; mbụkponu m'ọ bụ l'ọnu-ibo. Jisọsu l'ezi ẹphe ozi-ọma ono.

\VS{3}Ụmadzu ẹno aparu nwoke, iphe lọnwuru ibe-ẹhu lanụ pataru iya.

\VS{4}Ndu ono, dọru ẹge ono te kwe t'ẹphe phụa ụzo pakfube iya Jisọsu. Ya ndono; ẹphe eje eworu ụzo bufua l'eli ụlo ono lẹ gẹdegede ibyiya ọphu Jisọsu nọ. Ẹphe eworu iphe ono nwoke ono zẹ ono pyoo l'eke ono, ẹphe bufuru ono; shi iya pazita iya l'ime ụlo ono.

\VS{5}Jisọsu aphụa ẹge ẹphe kwetaberu lẹ ya a-dụ ike mee tẹ nwoke ono jee ije; yọ sụ nwoke ono: “Nwa iya; a gụwaru ngu nvụ l'iphe dụ ẹji, i mekotaru l'ọ ha.”


\par }{\PP \VS{6}Ndu ezije ekemu, haru nọdu l'ẹke ono arịlahaa:

\VS{7}“?Bụ ngụnu bẹ nwoke-wa ekfu ẹge-a? Ookfurushikwa Nchileke ekfurushi! Mbụ; ?bụ onye a-dụ ike gụaru madzụ nvụ l'iphe dụ ẹji, o meru; gbahaa Nchileke nwẹnkinyi iya?”


\par }{\PP \VS{8}Jisọsu egude obu iya mawaruphu iphe, ẹphe arị; bya ajị ẹphe: “?Ngụnu meru iphe unu arị egbe ọriri ono?

\VS{9}?Bụ ole ka ntse: ?bụ t'a sụ nwoke-wa, iphe lọnwuru ibe-ẹhu lanụ-wa: ‘A gụwaru ngu nvụ l'iphe dụ ẹji, i meshiru;’ t'ọ t'a sụ-chia ya: ‘Gbeshi; pata iphe azẹe ngu jelahaa ije?’

\VS{10}Ya e-koshi unu lẹ yẹbe Abụbu-Ndiphe b'e ziru tẹ ya gụjeru madzụ nvụ l'iphe dụ ẹji, o meshiru lẹ mgboko-a.” Yọ bya sụ nwoke ono, iphe lọnwuru ibe-ẹhu lanụ ono:

\VS{11}“Ya sụru ngu t'i gbeshi; pata iphe azẹe ngu lashia l'ufu!”


\par }{\PP \VS{12}Nwoke ono ezilihu; pata iphe azẹe ya ono; yọ bụru iya atụgbu. Ẹphe atụko ele iya. Yo ji ẹphe ẹnya; ẹphe ajalahaa Nchileke ajaja asụje: “L'ẹphe ta phụbukwaa onye meru egbe iphe ọphu dụ ẹge ọwaa!”


\par }{\SH Jisọsu eku Lívayi
\par }
{\R (Mát 9:9-13; Luk 5:27-32)

\par }{\PP \VS{13}Jisọsu alashia azụ l'ọnu eze ẹnyimu Gálili; igweligwe madzụ awukfuta iya; yọ wata ẹphe ozi iphe.

\VS{14}Yo jenyalephu l'esu-ụzo; phụa Lívayi Álufiyọsu ẹke ọ dụgaru l'ụlo okpoga akịriko. Jisọsu asụ iya: “Lívayi; tsoru iya.” Lívayi egbeshi; tsoru iya.


\par }{\PP \VS{15}A nọnyaa teke ọdo; Jisọsu ejee ori nri l'ụlo Lívayi. L'ẹke ono b'a dụ l'igwe; mbụ ndu akịriko; mẹ ndu ọdo, bụ ndu ẹjo madzụ; ẹphe etsoru Jisọsu; mẹ ndu etsoje ụzo iya lẹ nri ono.

\VS{16}Ndu ezije ekemu, bụ nwa ndu ọphu bụ ndu ọkpa Fárisii aphụlephu lẹ Jisọsu yẹle ndu ono, bụ ndu emeje iphe dụ ẹji; mẹ ndu akịriko ono l'eriko nri; ẹphe ajịa ndu etsoje ụzo Jisọsu; sụ: “?Bụ ngụnu meru iphe Nnajiufu unu yẹe ndu akịriko; mẹ ndu ọdo, bụ ndu emeje iphe dụ ẹji erigba nri?”


\par }{\PP \VS{17}Jisọsu anụa ya; sụ ẹphe: “Ndu ẹhu dụ mma bẹ mkpa onye eme ọgvu ta dụkwaru. Ọ kwa ndu ẹhu dụ ẹji bẹ mkpa onye eme ọgvu dụru. Ya ta byakwa oku ndu doberu ẹka ndoo; ọ kwa ndu emeje iphe dụ ẹji bẹ ya byaru ekuku.”


\par }{\SH Ajị lẹ k'ọswi aswịswi
\par }
{\R (Mát 9:14-17; Luk 5:33-39)

\par }{\PP \VS{18}Yo rua teke lanụ; ndu etsoje ụzo Jọnu; mẹ ndu Fárisii anọdu l'aswị aswịswi; ekfu anụ Nchileke. Yo nweru ndu byakfutaru Jisọsu bya ajị ya: “?Ngụnu meru iphe ndu ọphu etsoje ụzo Jọnu; mẹ ndu kẹ Fárisii aswịje aswịswi; ekfu anụ Nchileke; ndu etsoje ụzo ngu ta aswị?”


\par }{\PP \VS{19}Jisọsu asụ ẹphe: “?O nweru ndu e kujeru l'ẹswa-nwanyi ọphungu; ẹphe egbe wata ọswi aswịswi; l'ẹke nwoke, kuru ẹphe nọkwaa? Ẹphe ta aswịdu aswịswi l'ẹke ẹphe lẹ nwoke ono, kuru ẹphe ono nọ.

\VS{20}Obenu lẹ mbọku ọbu, aa-nafụ ẹphe onye ono, alụ nwanyi, kuru ẹphe l'ẹswa-nwanyi ono nọphu abya. Mbọku ono bẹ ẹphe a-kabẹ swịa aswịswi.


\par }{\PP \VS{21}“Ẹ to nwedu onye gudeje ẹkwa ọphungu je agbaa akahụ uwe. Ọ -tụa ya ama; k'ọphungu ono alakata akahụ uwe ono; mee t'ẹnu iya karu nshinu.

\VS{22}To nwe onye wotajeru akụru-akụ ọphungu, atụ vavava je ọgha l'akahụ okurutu otumu. Ọ -tụa ya ama; mẹe ono agbajashịa otumu ọbu; mẹe ọbu yẹ l'otumu ọbu alaa l'iyi. Ọ bụ akụru-akụ ọphungu bẹ eeyeje l'otumu ọphungu, karu akaka.”


\par }{\SH Ajị lẹ kẹ mbọku ọtu-ume
\par }
{\R (Mát 12:1-8; Luk 6:1-5)

\par }{\PP \VS{23}Yo be ujiku lanụ, bụ mbọku ọtu-ume; Jisọsu phẹ l'eswe l'ẹgu ẹke a kọru akpe. Ndu etsoje ụzo iya awata okwo akpe ono.

\VS{24}Ndu Fárisii asụwaphu Jisọsu: “Lenu! ?Bụ ngụnu meru iphe ndu-wa kabẹ eme egbe iya ọwaa, ẹ tee mejedu mbọku ọtu-ume-wa?”


\par }{\PP \VS{25}Jisọsu ajị ẹphe: “?Unu ta guvubua l'ẹkwo okfu Nchileke iphe Dévidi yẹle ndu ẹphe l'iya yị mejeru; ẹke iphe atsụ ẹphe l'ẹhu; ẹgu l'agụ ẹphe?

\VS{26}Iphe ono meru teke nwoke, eeku Abáyata shi bụru eze onye ishi ndu achịjeru Nchileke ẹja. Dévidi abahụshia l'ụlo Nchileke je ewota buredi, dụru Nchileke lẹ nsọ; taa; mbụ buredi, onye ọdo ẹ-ta hadu kẹ t'o wota taa; gbahaa ndu achịjeru Nchileke ẹja. Dévidi taru iya; hakwaruphu nụ ndu ẹphe l'iya yịko.”


\par }{\PP \VS{27}Jisọsu asụ ẹphe: “Mbọku ọtu-ume kwa t'ọ kwọo madzụ bẹ Nchileke medoru iya; ẹ tọ bụkwa madzụ b'o meru t'ọ kwọo mbọku ọtu-ume.

\VS{28}Ọo ya bụ lẹ Abụbu-Ndiphe bụ Nnajiufu k'iphemiphe ọbule; mbụ je akpaa lẹ mbọku ọtu-ume.”




\par }\Chap{3}{\SH Nwoke, iphe lọnwuru ẹka lanụ
\par }
{\R (Mát 12:9-14; Luk 6:6-11)

\par }{\PP \VerseOne{1}Ya ndono; Jisọsu alatashia azụ l'ụlo-ndzuko ndu Ju l'ẹke, ọ nọ; mbụ nwoke, iphe lọnwuru ẹka lanụ.

\VS{2}Ẹphe anọdu l'ege Jisọsu t'ẹphe maru: ?oo-mekwaphu t'ẹhu dụ madzụ mma mbọku ọtu-ume; t'ẹphe sụ l'o meru ẹjo iphe.

\VS{3}Jisọsu asụ nwoke ono, ẹka lanụ nwụhuru anwụhu ono: “Lụfuta l'ifu ẹke-a.”

\VS{4}Jisọsu asụ ẹphe: “Tẹ ya jịa unu ajị: ?Ọ bụ omebyi ekemu mbọku ọtu-ume t'e mee iphe-ọma; tọo t'e mee ẹjo iphe? ?Bụ ọdzo madzụ ndzụ; t'ọ bụ t'e gbua madzụ egbugbu mbọku ono?”

\par }{\PP Ẹphe te kfu okfu yeru iya.


\par }{\PP \VS{5}Jisọsu avọo ẹphe ẹnya mgburumgburu. Yo rua ya l'ẹhu; okfu l'ẹphe bụ 'anụma-anụma. Yọ sụ nwoke ono, ẹka lanụ nwụhuru anwụhu ono: “Ngwaa; machịa ẹka ngu amachị.” Yọ machịa ya. Ẹka ono abya eteta; dụwa iya phụ mma.

\VS{6}Ndu Fárisii ono eshi l'ụlo-ndzuko ono lụfuta; jekfubeshia ndu ọ̀kpà kẹ Hérọdu; ẹphe agbakọbewaphu chịa idzu ẹge ẹphe e-shi gbua Jisọsu.


\par }{\SH A dụ l'igwe wụ-tsoru Jisọsu
\par }
{\PP \VS{7}Jisọsu mẹ ndu etsoje ụzo iya atụgbua jeshia l'eze ẹnyimu Gálili; a dụ igwe shi lẹ Gálili tsoru iya; mẹwaru ndu ọphu shi Judíya;

\VS{8}mẹ ndu Jerúsalemu; ndu Idumíya; ndu ọphu shi azụ Ẹnyimu Jọ́danu azụ iya ọphu; mẹ ndu obutobu ndu Táya mẹ Sayịdónu. Ndu ono wụ-lihuru tsoru iya; okfu l'ẹphe nụru iphe Jisọsu eme.

\VS{9}Ndu ono ha nshinu k'ọphu Jisọsu sụru ndu etsoje ụzo iya t'ẹphe je achọo ụgbo kwabẹru iya; k'ọphu ikpoto ndu ono ta akpagbudu iya lẹ mkpa.

\VS{10}Iphe, meru ẹphe awụ awukfuta iya abụru l'o mewaru igweligwe ndu iphe eme; ẹphe akọrohu; k'ọphu bụ lẹ ndu ọdo, iphe emetsua kpalahaaru mkpa ẹge ee-me t'ẹphe byikpoo ya nụ ẹka.

\VS{11}Yọo bụje teke ọgvu phụleruphu Jisọsu; yọ dashịa l'alị l'ifu iya; l'echi mkpu; ekfu “L'ọo nggu bụ Nwatibe Nchileke!”


\par }{\PP \VS{12}Jisọsu abaaru ọgvu ono m̀bà t'ẹ b'o kfujeshi onye ya bụ l'edzudzu ọha.


\par }{\SH Ndu ishi-ozi iri ẹbo ono
\par }
{\R (Mát 10:1-4; Luk 6:12-16)

\par }{\PP \VS{13}E meebe; Jisọsu egbeshi jeshia l'eli ugvu; je anọdu kua ndu ọphu dụ iya mma; ẹphe abyakfutashia ya.

\VS{14}Yọ bya afọta ẹphe ụmadzu iri l'ẹbo; gụa ndu ishi-ozi; sụ ẹphe: “Ya fọtawaru unu t'unu l'iya nọdu. Ya e-zi unu t'unu je ezia ozi-ọma;

\VS{15}zikwaphu unu t'unu gude ike chịfuje ọgvu.”


\par }{\PP \VS{16}Ụmadzu iri l'ẹbo ono, ọ fọtaru ono bụ: Sáyịmonu ọphu Jisọsu gụru Pyita;

\VS{17}mẹ Jémusu Zébedi; mẹ nwunne iya, bụ Jọnu Zébedi ọphu Jisọsu gụru Ụnwu Egbe-Igwe.

\VS{18}Ndu ọdo bụ Ánduru; Fílipu; Batólomiyu; Mátiyu; Tọ́mosu; mẹ Jémusu, bụ nwatibe Álufiyọsu; mẹ Tádiyọsu; mẹ Sáyịmonu, bụ onye yị l'ọgbo, adzọ tẹ alị ndu Ju nọduru ndu Ju;

\VS{19}mẹ Júdasu Isukáriyọtu ọphu deru Jisọsu ye.


\par }{\SH Jisọsu; mẹ Biyélezebọlu
\par }
{\R (Mát 12:22-32; Luk 11:14-23; 12:10)

\par }{\PP \VS{20}Ya ndono; Jisọsu alashia l'ufu; igweligwe madzụ abya edzua ọdo l'ẹke ono; k'ọphu Jisọsu mẹ ndu etsoje ụzo iya bẹ ụzo ta dụkpoduaru nụ kẹ t'ẹphe ria nri.

\VS{21}Ndibe Jisọsu phẹ anụa ya; jeshia t'ẹphe kpụlata iya; okfu l'ẹphe haru ekfu l'ọgvu yịwa iya ẹya.


\par }{\PP \VS{22}Ndu ezije ekemu, shi Jerúsalemu abya bya ekfutsua l'ọ bụ Biyélezebọlu, bụ iya bụ ishi k'iphe bụ ọgvu b'o gude achịfu ọgvu.


\par }{\PP \VS{23}Jisọsu ekua ndu ono; ẹphe abyakfuta iya. Yo gude ẹtu ẹtu zilahaa ẹphe iphe; sụ ẹphe: “?Nanụ ẹge Sétanu e-shi chịfu Sétanu?

\VS{24}Ọ -bụru lẹ ndu, bu l'alị-eze lanụ woru onwẹphe kekahu ẹbo; selahaa okfu bẹ alị-eze ọbu a-dakpọshihukwa.

\VS{25}Ọ -bụkwaruphu lẹ ndu ẹnya ụlo lanụ kekashiru onwẹphe; tso onwẹphe ọgu; ẹnya ụlo ọbu e-chihukwa.

\VS{26}Ọo ya bụ l'ọ -bụru lẹ Sétanu gude nseku kee onwiya iche iche; ẹ to nwekwa ẹge ọo-nọ-be; nk'iya agvụ.

\VS{27}Ọdo bụ l'ẹ to nwedu onye a-dụ-ghe ike baa l'ụlo nwoke, agburu-ẹhu nọ; je egwota iya iphe; l'ẹ b'o gudehaodu nwoke ono; kee ya ẹgbu; tẹmanu yo shide ishi lanụ gwowaru iphe l'ụlo ono ẹge dụ iya mma.

\VS{28}Kamẹnu; tẹ ya karu unu: aa-gụkotaru madzụ nvụ l'iphe bụ iphe dụ ẹji, onye ọbu meshiru l'ọ ha; mẹ ekfurushi, o kfurushikotaru Nchileke.

\VS{29}Obenu l'onye ọphu kfuru kfurushia Ume-dụ-Nsọ b'ẹ ta abyakwa bya agụru nvụ; okfu l'o mewaru iphe dụ ẹji kẹ gbururu jeye.”


\par }{\PP \VS{30}Jisọsu kfuru ẹphe okfu-a; okfu l'ẹphe shi sụ l'ọgvu bu iya l'ẹhu.


\par }{\SH Nne Jisọsu; mẹ unwunne iya
\par }
{\R (Mát 12:46-50; Luk 8:19-21)

\par }{\PP \VS{31}Nne Jisọsu; mẹ unwunne iya abya abata vudo l'ogbodufu; zia t'e kuaru iya ẹphe.

\VS{32}Teke ono b'a zaru igwe nọ-phee Jisọsu mgburumgburu; ẹphe asụ iya: “Nenu: nne ngu; mẹ unwunne ngu phẹ nọkwa l'ogbodufu; achọ ngu.”


\par }{\PP \VS{33}Jisọsu ajị ẹphe: “?Bụ ndu ole bụ nne iya; mẹ unwunne iya ọbu?”

\VS{34}Yo lewaphu ndu ono, dụgatsuaru l'ẹke ono ẹnya mgburumgburu; sụ ẹphe: “Ọ bụ nne iya; mẹ unwunne iya phẹ ndọ-ọ nọ l'ẹka-a!

\VS{35}Ọ bụ iphe bụ onye eme iphe, nọ Nchileke l'obu bẹ bụ nwunne iya kẹ nwoke; bụru nwunne iya kẹ nwanyi; bụru nne iya.”




\par }\Chap{4}{\SH Ẹtu, eegude onye agha \newline  nebyi iphe anma
\par }
{\R (Mát 13:1-9; Luk 8:4-8)

\par }{\PP \VerseOne{1}Yo be teke ọdo; Jisọsu awatakwa ozi iphe l'iku eze ẹnyimu. Madzụ azaa ntụmatu gbaphee ya mgburumgburu; k'ọphu ọ bahụru l'ụgbo je adụgaru; ndu ono adọo l'iku eze ẹnyimu ono l'eli alị.

\VS{2}Yo gude ẹtu ẹtu zilahaa ẹphe igweligwe iphe. Teke oozi ẹphe iphe ono b'ọ sụru ẹphe:


\par }{\PP \VS{3}“Unu gebekwa nchị. L'o nweru nwoke lanụ, jeru ọgha nebyi iphe.

\VS{4}L'ọogha nebyi iphe ono b'o nweru ndu ọphu daru lẹ mkpoworo ụzo; ụnwenu atụtua ya.

\VS{5}Ndu aharu daa l'alị mkpuma; fushikebewaphu; kẹ l'anụ-alị ta nọdu iya.

\VS{6}Anwụ awatawaphu akpọkpo; woru ụnwu iru nebyi iphe ono kpọnwushia; kẹ l'akwara iya te jerudu ime alị.

\VS{7}Ndu aharu daa l'alị ogvu; bya efushia. Yo vuta mbụ ogvu ono; woru nebyi iphe ono kpagbushia; tọ mịhe amịmi.

\VS{8}Obenu lẹ ndu ọphu daru l'alị-ọtsu; byaru bya efushia; vua; mịshia. Ndu mịtaru ụkporo akpụru l'akpụru iri iri; ndu amịta ụkporo ẹto ẹto; ndu amịta ụkporo ise ụkporo ise.”


\par }{\PP \VS{9}Jisọsu asụ ẹphe: “T'onye nweru ẹnu-nchị; nụkwaa ya.”


\par }{\SH Iphe kparu iphe Jisọsu \newline  egudeje ẹtu ezi iphe
\par }
{\R (Mát 13:10-17; Luk 8:9-10)

\par }{\PP \VS{10}Yo rua teke Jisọsu nọ nkịnyi iya; ndu etso iya nụ; mẹ ụmadzu iri l'ẹbo phụ abyakfutashia ya t'ọ kọoru ẹphe iphe ẹtu ẹtu ono bụtsua.

\VS{11}Jisọsu asụ ẹphe: “Ọ bụ unubẹdua bẹ eekoshi iphe ono, e shi domia edomi ono, bụ iya bụ k'ẹke Nchileke bụ eze. Obenu lẹ ndu ọdo bẹ aanmaru iphemiphe ọbule ono l'ẹtu ẹtu.

\VS{12}Ọo ya bụ k'ọphu ọo-bụru iphe e dehawaru; sụ:

\par }{\QB ‘L'ẹphe e-le ẹnya nta; \newline  lee imo;

\par }{\QB tọ dụ iphe ẹphe aphụ.

\par }{\QB Ẹphe angaa nchị nta; \newline  ngaa imo;

\par }{\QB tọ dụ iphe ẹphe anụ.

\par }{\QB Ndẹge ẹ tọ dụdu ẹge ono;

\par }{\QB mẹ ẹphe abyakfutakwaa Nchileke;

\par }{\QB m'ọ gụaru ẹphe nvụ l'iphe dụ ẹji,

\par }{\QB ẹphe meshiru.’ ”


\par }{\SH Iphe ẹtu onye agha \newline  nebyi iphe ono bụ
\par }
{\R (Mát 13:18-23; Luk 8:11-15)

\par }{\PP \VS{13}Jisọsu abya ajị ẹphe: “?Ẹtu ono, ya nmaru unu ono te dodu unu ẹnya tọo? ?Nanụkpoo ẹge ee-me tẹ ẹtu dojee unu ẹnya?

\VS{14}Onye ono, agha nebyi iphe ono bụ okfu Nchileke bẹ ọogha.

\VS{15}Ndu ono, nọ l'ẹswara ụzo l'ẹke aagha okfu Nchileke ono bụ ndu ọphu anụje iya nụ. Anụnu, ẹphe anụkwadu iya-a; Sétanu abya anafụ ẹphe okfu Nchileke ono, a gharu l'ime obu ẹphe ono.

\VS{16}Ndu ọphunanu dụkwaphu l'ọ bụ nebyi iphe ọphu a gharu l'alị mkpuma. Ẹphe anụ-gee okfu ono; nata iya l'ẹhu-ọtso-ẹna.

\VS{17}Obenu l'ẹ to nwedu akwara, ẹphe gbabẹru l'ime onwẹphe. Ẹphe -kpọlephu ụkfu nwanshị; iphe-ẹhuka; m'ọ kwanu ome madzụ kpakpawowo l'okfu iphe onye ono kweru -byalẹphu; yọ bụru iphe ẹphe a-kpakota daa; paru ozi ono haa.

\VS{18}Ndu ọphu adụ l'ọ bụ nebyi iphe ọphu a gharu l'alị ogvu. Ẹphebedua abụje: ẹphe -nụtsua okfu Nchileke ono;

\VS{19}ọriri kẹ ndzụ; ẹge ee-shi nweru ẹku; mẹ iphe agụgu ọdo abya akpalụbe; kpalahaa okfu ono ẹhu; tọo mịhe amịmi.

\VS{20}Obenu lẹ ndu onanu, bụ nebyi iphe, a gharu l'alị-ọtsu ono; bụ ndu ọphu anụtsujee okfu ono; ẹphe ewotawa iya phụ ye l'ọkpoma; yọ mịa nebyi: ndu amịta ụkporo l'iri; ndu amịta ụkporo ẹto; ndu amịta ụkporo ise.”


\par }{\SH Ẹ te eyejedu ọku l'urọku; \newline  kpuchia ya iphe
\par }
{\R (Luk 8:16-18)

\par }{\PP \VS{21}Jisọsu asụ ẹphe: “?O nweru onye ewojeru ọku ye l'urọku gbe woru ite kpuchia ya; m'ọ bụ woru iya ye lẹ mkpuli oshi-azẹe? ?Tọ bụdunua l'eli agọmu bẹ aatukobeje iya?

\VS{22}L'iphe bụ iphe, e shi domia edomi bẹ ee-mekochakwaa mee t'a phụ l'ẹnya; ẹge ono kwaphu bẹ iphe bụ iphe eeme l'edomi bẹ ee-mekochakwaa mee t'a maru.

\VS{23}T'onye nweru ẹnu-nchị; nụkwaa ya!”


\par }{\PP \VS{24}Jisọsu asụkwaphu ẹphe: “Unu ngabẹkwa nchị l'iphe unu anụ! Ọ kwa iphe unu gude tụru nụ onye ọdo bẹ Nchileke e-gudekwaphu tụru nụ unu; mbụ; oo-gbekwanu nụ unu ọphu ka nụ.

\VS{25}Onye nweru nụ bẹ Nchileke e-yekwafuaru ọdo. Onye ẹ-te nwedu nụ bẹ nwiya ọphu o nwekpooru nụ enwenwe bẹ oo-gbe natafụa ya nụ.”


\par }{\SH Ẹtu, eegude nebyi iphe \newline  evu evuvu anma
\par }
{\PP \VS{26}Yọ sụkwaphu ẹphe: “L'ẹke Nchileke bụ eze dụlephu l'ọ bụ nwoke, je aghaa nebyi iphe l'alị.

\VS{27}Ẹnyashi mbọku-mbọku; yo kuru mgbẹnya tehu echile iya; nebyi iphe ono efushia; l'evu; tọ ma ẹge ọomuje.

\VS{28}Alị l'onwiya emeje tẹ nebyi iphe ono vua; mịshia akpụru. Nongini-nongini iya evujeru ụzo lụfuta bya akaa; yọ bya afọo ishi; yee nebyi.

\VS{29}Teke nebyi iphe ono charu; nwoke ono ewota mma iya wata iya egbushi; okfu l'o ruwaru teke a kpatajẹ iphe e meberu emebe.”


\par }{\SH Ẹtu, eegude akpụru \newline  oshi mọsutadu anma
\par }
{\R (Mát 13:31-32, 34; Luk 13:18-19)

\par }{\PP \VS{30}Yo kfutsua ẹge ono; bya asụ: “?Ngụnu bẹ ayi a-sụ l'ẹke Nchileke bụ eze dụ l'ọ bụ iya? ?Egbe ẹtu ngụnu bẹ ayi e-gudenua ya nmaa?

\VS{31}Ọ dụlephu l'ọ bụ akpụru mọsutadu, bụ iya kakọta nwanshị l'iphe bụ akpụru oshi, aakụ akụku l'alị.

\VS{32}Obenu l'ọobuje teke e wotaru iya kụa l'ọgbodali; taa nọdu ọphu baru ishi; yo vua; bụru eze oshi, katsụkpo nshinu l'iphe bụ oshi, aadzajẹ adzadza lẹ mgbabu; ẹkali iya ajakashia; ụnwenu, ephe l'eli abya akpalahaa ya ẹkfuna.”


\par }{\PP \VS{33}Yọ bụru ẹtu, dụgbaa ẹge ono bẹ Jisọsu gude zia okfu Nchileke ẹge ọo-ka ẹphe odo ẹnya.

\VS{34}Ẹ too kfuduru ẹphe okfu; l'ẹ b'o gude ẹtu. Teke yẹle ndu etsoje ụzo iya nọlephu; yọ kọfutatsuaru ẹphe iphe okfu iya ono bụkota t'o doo ẹphe ẹnya.


\par }{\SH Oke phẹrephere anụru iya okfu
\par }
{\R (Mát 8:23-27; Luk 8:22-25)

\par }{\PP \VS{35}Tọ dụ iya bụ; yo be l'urẹnyashi ujiku lanụ ono; Jisọsu asụ ndu etsoje ụzo iya t'ẹphe l'iya dafụ azụ eze ẹnyimu ono azụ iya ọphu.

\VS{36}Ẹphe aparu ọha ono haa; bakfube Jisọsu l'ụgbo ẹke ọ nọhawa; ẹphe atụgbua. Ụgbo ndu ọdo l'etso ẹphe.

\VS{37}Oke phẹrephere awatawaphu ephephe; eyii-mini atụlahaa mini eye l'ụgbo ono; jeye; yọ phọduwaa nwanshị tẹ mini ji iya.

\VS{38}Jisọsu bụ ọwaa, larụru l'azụ ụgbo ono; chebe ishi lẹ pyilo; kulahaa mgbẹnya. Ndu etsoje ụzo iya eje etewa iya phụ; sụ iya: “O-zi-iphe! Tịi kpakpọduaru ishi; mẹ ụgbo abyaakwa ẹphe ekpukpu.”


\par }{\PP \VS{39}Jisọsu etehu bya abaaru phẹrephere ono mba; sụ eze ẹnyimu ono: “Chaa! Daa ashị!” Phẹrephere ono adawaphu ashị; ẹke ono l'ọ ha adakọta nyongu.

\VS{40}Jisọsu ajị ẹphe: “?Ngụnu meru iphe unu atsụ egvu? ?Unu te kwetadua kẹ Nchileke tọo?”


\par }{\PP \VS{41}Ẹphe anmakọta kpakpakpa; l'ẹke ẹphe atsụ egvu; jịlahaa onwẹphe: “?Bụ egbe nwoke ngụnu dụ ẹge ọwaa, phẹrephere; mẹ eze ẹnyimu anụru okfu?”




\par }\Chap{5}{\SH Nwoke, ọgvu bu l'ẹhu
\par }
{\R (Mát 8:28-34; Luk 8:26-39)

\par }{\PP \VerseOne{1}Jisọsu yẹle ndu etsoje ụzo iya abya erua l'azụ eze ẹnyimu l'azụ iya kẹ ndu Gérasa.

\VS{2}Jisọsu alụfutalephu l'ụgbo ono; yẹle nwoke ọbu, shilephu l'ikiri-kpọo ahadzu. Nwoke ono bẹ ọgvu bu l'ẹhu.

\VS{3}Nwoke ono bu ebubu l'ikiri-kpọo. Ọgvu ono bẹ shihuru iya ike l'ẹhu; k'ọphu ẹ too kwejehedu t'e ketsua ya eketsu; mbụkponu m'o -ruhuru; ọ bụru mkpọro b'a tụru iya.

\VS{4}Tekenteke b'a tụjehawa iya mkpakọbe l'ẹka; mẹ l'ọkpa; yọ zubushia k'ẹka; chipyashia k'ọkpa. Agburu-ẹhu, nọ iya nụ b'ẹ to nwedu onye adụje ike lọ-gude iya.

\VS{5}Eswe mẹ ẹnyashi mbọku-mbọku bẹ ọonoduje aghaphe l'ikiri-kpọo ono; mẹ l'ugvu ugvu; l'echi mkpu; gude mkpuma agbụswashi onwiya ẹhu.


\par }{\PP \VS{6}Yọ nọdu ote-ẹnya phụa Jisọsu; vụta ọso gbakfushia ya bya adaa ya l'ifu;

\VS{7}chia mkpu; sụ: “Jisọsu, Nwatibe Nchileke ọphu bụ Ọkaribe-Kakọta-Nụ; ?bụ ngụnu bẹ nggu l'iya ji. Ya arọkwa ngu arọro: Nchileke anụkwa iya-a: ba nụkwa iya aphụ.”

\VS{8}Iphe meru iphe nwoke ono kfuru iphe ono bụ lẹ Jisọsu bẹ sụhawaru ọgvu ono t'o shi iya l'ẹhu lụfu.


\par }{\PP \VS{9}Jisọsu ajị iya ẹpha iya.

\par }{\PP Yọ sụ iya: “L'ẹpha iya bụ ‘Ụnubuku’; okfu l'ẹphe ha l'igweligwe.”

\VS{10}Yọ rọlahaa Jisọsu; sụ: “Byiko; ẹka-l'alị; waa ikpere; t'ẹ b'ọ chịfushi ẹphe l'alị ono.”


\par }{\PP \VS{11}Ya ndono; yo nweru igweligwe ezi, nọ lẹ mgbazita ugvu ono; l'ata nri.

\VS{12}Ọgvu ono arọlahaa Jisọsu; t'ọ haa ya tẹ ya wụba ezi ono l'ẹhu.

\VS{13}Jisọsu ekweta. Ọgvu ono eshikota nwoke ono l'ẹhu wụfuta bya awụba ezi ono l'ẹhu. Igweligwe ezi ono eshi lẹ mgbazita ugvu eze ẹnyimu ono wụ-lihu; fọta ọso gidigidi; je aphụlahu l'eze ẹnyimu ono; mini eworu iya rigbushia; mbụ iphe ruru ụnu ezi ise.


\par }{\PP \VS{14}Ndu eche ezi ono agbakashịhu je eworu iya kfukashia lẹ mkpụkpu; mẹ lẹ ndu ọnu-ẹgu. Ya ndono; ndu ono, e kfuru iya ono awụfuta t'ẹphe bya aphụ iphe meru nụ.

\VS{15}Ẹphe abyakfutashia Jisọsu; bya aphụa nwoke ono, ụnubuku ọgvu shi buru l'ẹhu ono; ẹke o yeru uwe; dụgaru adụgaru; nwewaru nụ egomunggo. Ẹphe atsụlahaa egvu.

\VS{16}Ndu ọphu nọ teke iphe ono meru ewowaruphu iphe meru nwoke ono, ọgvu shi buru l'ẹhu ono; mẹ ezi ono kwaphu kọoru ndu onanu, byaru k'ọphungu ono.


\par }{\PP \VS{17}Ẹphe arọlahaa Jisọsu t'o gbeshiru ẹphe l'ibyiya nk'ẹphe.


\par }{\PP \VS{18}Jisọsu abyatashia ọbahu l'ụgbo; nwoke ono, ọgvu shi buru l'ẹhu ono arọo ya tẹ yẹle iya yịru.


\par }{\PP \VS{19}Jisọsu ajịka; sụ iya: “Lashia; lakfube ndibe unu; je ekfuaru ẹphe eze iphe Nnajiufu meru ngu; mẹ ẹge ọ phụ-beru ngu imiko.”


\par }{\PP \VS{20}Nwoke ono ekwe tụgbua; laa okfukashi eze iphe Jisọsu meru iya lẹ mkpụkpu Mkpụkpu-iri. Iphe ono, Jisọsu meru ono adụkota ẹphe l'ẹphe ha biribiri.


\par }{\SH Nwatibe Jáyirọsu; \newline  mẹ nwanyi, nsọ eme
\par }
{\R (Mát 9:18-26; Luk 8:40-56)

\par }{\PP \VS{21}Jisọsu atụgbua daa eze mini ono lashia azụ l'azụ iya ọphu. Igweligwe madzụ abya anọ-phee ya mgburumgburu. Yọ nọdu l'iku mini ono.

\VS{22}Nwoke lanụ, eeku Jáyirọsu, bụ onye lanụ lẹ ndu ishi ụlo-ndzuko ẹphe abyakfuta Jisọsu; bya abụru iya pẹe l'iku ọkpa;

\VS{23}rọshikpoo ya ike; sụ iya: “Lẹ nwatibe iya kẹ nwanyi anwụhuakwa.” Wo iya: “Byiko; t'o bya ebyia ya ẹka; k'ọphu ọo-kọrohu; nọduru iya rụ ndzụ.”


\par }{\PP \VS{24}Yẹle Jisọsu ayịko tụgbua. A dụ l'igwe zehu tsoru Jisọsu ẹka ẹbo-ẹbo; l'akpa iya mkpa.


\par }{\PP \VS{25}Yo nweru nwanyi unwurukpo lanụ, nsọ-ụnwanyi mewaru afa iri l'ẹbo mgburumgburu.

\VS{26}Yo jewa iphe-ẹhuka l'ẹka igweligwe ndu eme ọgvu. Iphemiphe ọbule, o nweru b'ọ tụko mephushibebewa; ọphu 'ọ kadụ mma; njọ egbe akalẹe njọ akaka atụgbu.

\VS{27}Yọ nụhawa iphe Jisọsu emeje; tụgbua shia Jisọsu ụzo azụ; pyobata l'ẹke ono, a zaru l'igwe ẹge ono; bya ebyia uwe Jisọsu ẹka;

\VS{28}kẹ l'ọ sụkwanuru onwiya: “Lẹ ya -denyiwa ẹka l'uwe Jisọsu bẹ ya a-kọrohu-a.”


\par }{\PP \VS{29}Ebyibyi, oobyi ẹka l'uwe Jisọsu ono; yo mebuhuwa iya phụ mbụ nsọ-ụnwanyi ono. Yo ruwa iya phụ l'ẹhu lẹ Jisọsu mewaru tẹ ya kọrohu l'iphe ono, eme iya nụ ono.

\VS{30}Teke onowaphu; Jisọsu amawarụphu l'o nweru ike, shi iya l'ẹhu lụfu. Yọ ghachiwaphu; jị igweligwe ndu ono: “?Bụ onye byiru ẹka l'uwe iya?”


\par }{\PP \VS{31}Ndu etsoje iya nụ asụ iya: “?Ị phụru-a ndu akpa ngu mkpa; nggu ajịkwaduru onye byiru ngu ẹka l'uwe?”


\par }{\PP \VS{32}Jisọsu abya achịkaa ẹnya tẹ ya maru: ?ya a-phụ onye meru iphe ono.

\VS{33}Nwanyi ono atsụlahaa egvu; ẹhu anmalahaa ya anmanma; kẹ l'ọ mawaru iphe o meru iya. Yọ lụfuta; bya adaa Jisọsu l'ifu; woru ire-lanụ dooru iya.

\VS{34}Jisọsu asụ iya: “Nwa iya nwanyi; ekwekwe ngu mewaru t'ẹhu dụ ngu mma. Laa l'ẹhu-agu; l'iphe eme ngu nụ b'e mewaru t'ọ dụ ngu mma.”


\par }{\PP \VS{35}Jisọsu egudekwadua ẹge ono ekfu; ndu shi kẹ Jáyirọsu abyawaphu bya ezia Jáyirọsu lẹ nwatibe iya nwanyi ọbu nwụhuakwaru; ?o nwekwaduru k'ọphu oo-jekwadu okfuchi O-zi-iphe nchị.


\par }{\PP \VS{36}Jisọsu ta ngakpọduaru nchị l'iphe ẹphe ekfu. Yọ sụ onye ishi ụlo-ndzuko ono: “Ba tsụshi egvu; ọ bụa t'i kweta.”

\VS{37}Jisọsu atụgbua; to nwe onye ọdo, o kweru t'o tsoru iya; gụfuphu Pyita; Jémusu mẹ nwunne iya, bụ Jọnu.

\VS{38}Ẹphe erua kẹ onye ishi ụlo-ndzuko ono; Jisọsu aphụwaphu ẹge ẹke ono swọkoberu l'ẹkwa mẹ mkpu.

\VS{39}Yọ bya abata; jị ẹphe: “?Ngụnu kparu iphe unu swọkoberu ẹge ọwaa l'ẹkwa? Mẹ nwata ono ta nwụhukwa anwụhu; ọ kwa mgbẹnya bẹ ooku!”


\par }{\PP \VS{40}Ẹphe eze iya ọchi. Yọ chịshikota ẹphe etezi l'ẹphe ha; bya eduta nna nwata ono; mẹ nne iya; mẹ ndu ono, ẹphe l'iya yị ono. Ẹphe abahụshia l'ẹke nwata ono zẹ.

\VS{41}Yọ bya esekputa nwata ono l'ẹka; sụ iya: “Talita kumi” bụ iya bụ: “Nwamgbọko nshịi; ya sụru t'i gbeshi egbeshi!”


\par }{\PP \VS{42}Yo gbeshiwaphu; jephelahaa. Nwamgbọko nshịi ono nọwaru afa iri l'ẹbo k'ọphu a mụru iya. Iphe ono eji ndu, nọ l'ẹke ono ẹnya; ẹke ọ dụ ẹphe biribiri!

\VS{43}Jisọsu asụ ẹphe t'ẹ b'ọ dụkwa onye ẹphe e-me t'ọ maru; sụ ẹphe t'a nụ nwata ono iphe t'o ria.




\par }\Chap{6}{\SH Aajịka Jisọsu lẹ Názarẹtu
\par }
{\R (Mát 13:53-58; Luk 4:16-30)

\par }{\PP \VerseOne{1}Jisọsu egbeshi l'ẹke ono; yọ bụru iya ọla ndu-ẹphe. Ndu etsoje ụzo iya etsoru iya.

\VS{2}Yo rua mbọku ọtu-ume; yọ wata ozi iphe l'ụlo-ndzuko ndu Ju. Ụlo ono, oozi iphe ono bẹ madzụ ha igwe nọdu. Yọ dụ ẹphe biribiri mbụ iphe Jisọsu ezi ẹphe. Ẹphe ajịlahaa: “?Bụ awe bẹ nwoke-wa mụtatsuaru egbe iphe ọwaa? ?Bụ onye ziru iya egbe mmamiphe ọwananu? ?Nanu ẹge o meru emeebe iphe-ọphulenya ọwaa, ẹ ta phụbua oyeru iya-a?

\VS{3}?Tọ bụdunua ya bụ kapịnta-wa, bụ nwatibe Méri-wa; mbụ nwunne Jémusu; Jósẹsu; Júdasu; mẹ Sáyịmonu? ?Unwunne iya ụnwanyi ndu ọphu ta bụdunua l'ẹke-a bẹ ayi l'ẹphe tụko buru?” Iphe ono akpọshia ẹphe okweta iphe ookfu.


\par }{\PP \VS{4}Jisọsu asụ ẹphe: “Onye nkfuchiru Nchileke bẹ aakwabẹjekwaru ugvu l'ẹkemeke ọbule; gụfukwaphu lẹ mkpụkpu, ọ nọdu vufuta; mẹ ndu ikfu iya; mẹ ndu ụlo iya.”


\par }{\PP \VS{5}Ọ bụ iphe ono meru iphe ẹ tọ dụdu iphe dụ biribiri, ha nshinu, Jisọsu meru l'ẹke ono; gụfu nwa ndu ọphu ẹhu ta dụdu mma, o byiberu ẹka; mee; ẹhu adụ ẹphe mma.

\VS{6}Yọ dụa ya biribiri l'ẹphe ta chịduru ụkfu kwẹe ya.

\par }{\SH Jisọsu ezifu ndu ishi-ozi; \newline  ụmadzu iri ẹbo
\par }
{\R (Mát 10:5-15; Luk 9:1-6)

\par }{\PP Ya ndono; yoo jephetsua lẹ mkpụkpu lẹ mkpụkpu l'ẹke ono; ezi okfu Nchileke.

\VS{7}Jisọsu ekukobe ụmadzu iri l'ẹbo ono; bya eworu ẹphe dzee ẹbo-ẹbo; zia ẹphe t'ẹphe je egude ike chịfuje ọgvu.

\VS{8}Yo kfuaru iya ẹphe kfushiaru iya ẹphe ike: “T'ẹ b'o nwekwa iphe ẹphe e-gude eje; gụfu oshi-ogude-l'ẹka. T'ẹphe be egudekwa nri; ẹphe te egude ẹda; ẹphe te eye okpoga l'ẹkpa uwe ẹphe.

\VS{9}T'ẹphe yekwaa akpọkpa; ọle t'ẹphe be eyekwa uwe ọdo; a gụfu ọphu ẹphe yeru l'ẹhu.”

\VS{10}Yọ sụkwaphu: “Ufu, unu bahụjewaru; a -nata unu; unu nọdulekwaphu l'ẹke ọbu. Unu be ejekwa oburu l'ẹke ọdo jeye teke unu e-gbeshi l'ibyiya onanu.

\VS{11}Ẹke unu jeru; ẹphe -jịka unu; m'ọ bụ lẹ ndu ọbu te kwedu ngabẹru unu nchị; teke unu e-gbeshi; unu ajịshia udzu-ẹja, nọ unu l'ọkpa l'ẹke ono; gude koshi l'ẹka unu ta dụhedu iya.”


\par }{\PP \VS{12}Ya ndono; ẹphe atụgbua je ekfukashiru iya ndiphe t'ẹphe taa onwẹphe ụta; sefu ẹka l'iphe dụ ẹji, ẹphe meshiru; lakfuta Nchileke.

\VS{13}Ẹphe achịshitsua igweligwe ọgvu l'ẹhu ndu ọphu ọgvu bu l'ẹhu; tetsua igweligwe ndu ọphu iphe-ememe eme manụ; ẹphe akọrohukota.


\par }{\SH Eebuta Jọnu Baputizimu ishi
\par }
{\R (Mát 14:1-12; Luk 9:7-9)

\par }{\PP \VS{14}Eze, bụ Hérọdu anụa iphe Jisọsu eme l'ẹke o dengashikotaru ẹkemeke ọbule. Ndu aharu ekfu l'ọ kwa Jọnu Baputizimu bẹ tetaru nọdu ndzụ ọdo. L'ọo ya meru iphe ọoduje ike emeshibebe iphemiphe ọbule ono.


\par }{\PP \VS{15}Ndu ọphu asụ l'ọ bụ Eláyija; ndu asụwaru l'ọ bụ onye nkfuchiru Nchileke, yeru onye lanụ lẹ ndu kẹ ndiche.


\par }{\PP \VS{16}Hérọdu anụ l'iya phụ; sụ: “M'ọ kwa Jọnu-wa, ya zijeru; e je ebutaru iya ishi iya-a bẹ shiwa l'ọnwu teta bya anọdu ndzụ ọdo.”

\VS{17}Iphe meru nụ bụ l'o nweru teke Hérọdu zijeru; e gude Jọnu; kee ya ẹgbu; ye iya l'ụlo-mkpọro l'okfu ẹka Heródiyasu. Heródiyasu ono bụ nyee Fílipu. Fílipu abụkwanuru nwunne Hérọdu. Hérọdu egbeshi je akfụta nyee nwunne iya ono lụlahaa.

\VS{18}Jọnu eshi asụje Hérọdu: “L'ẹ tọ dụkwa mma t'ọ nata nyee nwunne iya lụlahaa.”


\par }{\PP \VS{19}Ẹhu eghulahaa Heródiyasu eghughu; yọ chọlahaa ẹge oo-shi gbua Jọnu. Tọ ma ẹge oo-me iya;

\VS{20}kẹle Hérọdu anọduje atsụ Jọnu egvu; okfu l'ọ maru lẹ Jọnu bụ nwoke, doberu ẹka ndoo; dụkwaruphu Nchileke iche. Ọ bụ iya meru iphe Hérọdu woru iya dobe l'ẹke ẹ-tọ dụdu iphe e-me iya nụ. Hérọdu bẹ okfu, Jọnu anọduje ekfuru iya agbachije ẹnya; l'awa iya obu. Obenu l'o gudejelee ẹhu-ọtso-ẹna ngabẹru Jọnu nchị.


\par }{\PP \VS{21}Yo rua ujiku lanụ; yọ dabaru Heródiyasu. Yọ bụru mbọku, Hérọdu meru eswe-iphe, oogudeje anyata teke a mụru iya. Yo je ekukoo ndu ishi, achị obodo ẹphe; mẹ ndu ishi sọja; mẹ ndu oke amadụ Gálili t'ẹphe byaru iya l'eswe-iphe ono.

\VS{22}Nwatibe Heródiyasu kẹ nwanyi abya etee egvu l'ifu ẹphe. Ẹhu atsọo Hérọdu; mẹ ndu ono, byaru iya l'eswe-iphe ono ẹna. Eze, bụ Hérọdu asụ nwamgbọko ono: “T'o kfulephu iphe dụ iya mma, ya a-nụ iya; ya a-nụ iya iphe ọbu.”

\VS{23}Hérọdu eworu angụ riaru nwamgbọko ono; sụ iya: “Iphe ị sụkpooru tẹ ya nụ ngu bẹ ya a-nụ ngu; m'o -ruhuru; ọ bụru nkere-ẹbo alị-eze iya.”


\par }{\PP \VS{24}Nwamgbọko ono atụgbua jekfushia nne iya je ajị iya: “?Bụ ngụnu bẹ ya a-sụkpoo t'ọ nụ iya?”

\par }{\PP Nne iya ono asụ iya: “L'ọ bụ ishi Jọnu Baputizimu.”


\par }{\PP \VS{25}Nggụbe nwamgbọko avụta ọso; gbakfushia eze; je asụ iya: “L'iphe dụ iya mma bụ t'o gburu ishi Jọnu Baputizimu ye l'efere; nụ iya nta-a nta-a.”


\par }{\PP \VS{26}Ẹhu adaa eze kọo; l'ẹke o ruru iya l'ẹhu nshinu. Obekwanu lẹ keshinu o riwaru angụ iya l'ifu edzudzu ọha ono, byaru iya eswe-iphe ono b'ẹ tọo gbanwehedu iphe o kfuru.

\VS{27}Hérọdu eyefuwaphu onye sọja lanụ lẹ ndu sọja, eche iya nche t'o je ebuta Jọnu ishi; paru bya. Onye sọja ono atụgbua je ebuta Jọnu ishi l'ụlo-mkpọro ono;

\VS{28}woru iya ye l'efere je apẹe nwamgbọko ono. Nggụbe nwamgbọko eworu iya je anụ nne iya.

\VS{29}Ndu etsoje ụzo Jọnu anụa ya; je apata ogwo iya je elia.


\par }{\SH Jisọsu anụ ụnu madzụ iri ẹbo \newline  l'ụkporo madzụ iri nri
\par }
{\R (Mát 14:13-21; Luk 9:10-17; Jọn 6:1-14)

\par }{\PP \VS{30}Ndu ishi-ozi ono ejeebe bya awụlatakota; bya edooru Jisọsu iphe ẹphe mekotaru l'ọ ha; mẹ iphe ẹphe ziru.

\VS{31}Madzụ eji ẹke ono: ndu l'abya; ndu l'eje; k'ọphu bụ l'ụzo ta adụkpoduaru nụ Jisọsu; mẹ ndu etsoje ụzo iya; mbụkpo m'ọo kẹ ria nri. Jisọsu asụ ndu ono, etsoje ụzo iya ono t'ẹphe lụfu je l'ẹke madzụ ta nọdu; tụta ume nwanshị.

\VS{32}Ẹphe ekwe wota ụgbo tụgbua jeshia l'ẹke ẹphe a-nọdu l'onwẹphe.


\par }{\PP \VS{33}A dụ l'igwe phụa teke ẹphe atụgbu; hụbewaphu ẹphe ama. Ndu ono eshitsuwaphu lẹ mkpụkpu lẹ mkpụkpu gudegbaa ọkpa gbaru jeshia; vuru Jisọsu phẹ ụzo rua.

\VS{34}Jisọsu eshi l'ụgbo ono lụfuta bya aphụa igweligwe ndu ono l'ẹke ono. Imiko ẹphe egude iya; l'ẹke ẹphe dụtsulephu l'ọ bụ igwe atụru, ẹ-te nwedu onye nche, a-gbaru ẹphe mkpu. Yọ wata ẹphe ozi igweligwe iphe.

\VS{35}A nọnyaa l'ụzo urẹnyashi; ndu etsoje ụzo iya abyakfuta iya bya asụ iya: “?Ị marua l'ẹke-a te nwedu ndu, bu iya nụ; nchi ejihuwaa.

\VS{36}Ọphu t'ị sụ ẹphe t'ẹphe bahụgbaa l'ufu l'ufu mẹ lẹ mkpụkpu lẹ mkpụkpu ndu-a, bupheru mgburumgburu-wa je akpata nri, ẹphe e-ri.”


\par }{\PP \VS{37}Jisọsu asụ ẹphe: “Unubẹdua; unu nụnu ẹphe iphe t'ẹphe ria.”

\par }{\PP Ẹphe asụ Jisọsu: “?Bụ t'ẹphe je azụta buredi ụkporo pọngu bya anụ ẹphe t'ẹphe taa tọo?”


\par }{\PP \VS{38}Jisọsu asụ ẹphe: “?Bụ ishi buredi ole bẹ unu nweru? Unu je amaru ẹge ọ ha.”

\par }{\PP Ẹphe amaẹberu ẹge ọ ha; bya asụ Jisọsu: “L'ọ bụ ishi buredi ise; mẹ ẹma ẹbo.”


\par }{\PP \VS{39}Jisọsu asụ ẹphe t'ẹphe kekashia ndu ono l'itsutsu l'itsutsu; mee t'ẹphe nọdugbaa anọdu l'alị l'ụnwu iru ẹwu ono.

\VS{40}Ndu ono abya anọo l'itsutsu l'itsutsu l'ụkporo ise ise; mẹ ụkporo ẹbo l'iri iri.

\VS{41}Jisọsu ewota ishi buredi ise ono; mẹ ẹma labụ ono; palia ẹnya imeli; kele Nchileke ekele kẹ nri ono; washịa ya; woru nụ ndu ono, etsoje ụzo iya ono t'ẹphe doberu iya ndu ono l'ifu. Yo wotakwaphu ẹma ono ẹphe ẹbo kekashiaru ẹphe l'ẹphe ha.

\VS{42}Ẹphe atụko l'ẹphe ha tajishia ẹpho.

\VS{43}A bya atụtukota ibiribe buredi; mẹ ẹma ono, bụ ndu ọphu a taphodoru ataphodo; yo jilephu nkata-ivu iri l'ẹbo.

\VS{44}Unwoke, tso lẹ ndu taru buredi ono dụ ụnu unwoke iri l'ẹbo l'ụkporo unwoke iri.\FTNT{*}{{\FR 6:44 }{\FR{6:44
}}{\FT{Iphe ọ bụ bụ 5,000.}}}


\par }{\SH Jisọsu eje ije l'eli mini
\par }
{\R (Mát 14:22-33; Jọn 6:15-21)

\par }{\PP \VS{45}Jisọsu asụwaphu ndu etsoje ụzo iya t'ẹphe bahụ l'ụgbo vuru iya ụzo jeshia Bẹtusáyida l'azụ eze ẹnyimu ono azụ iya ọphunanu; tẹ yẹbedua jeodu je ekfuru ndu ono t'ẹphe lashiwaru l'ufu.

\VS{46}Yọ sụtsua ẹphe t'ẹphe lawaru; tụgbua jeshia l'ugvu; okfuru nụ Nchileke.

\VS{47}Yo be l'ime ẹnyashi; ụgbo ono anọduwanu l'echi eze ẹnyimu ono; Jisọsu anọdu nwẹnkinyi iya l'eli nggodo.

\VS{48}Yọ nọdu l'ẹke ono phụa lẹ ndu etsoje ụzo iya bẹ ọkpo ụgbo ono atsụ l'ẹhu; kẹle phẹrephere shikwanu ẹphe ishifu. Iphe-ọha-ẹnu anọdulephu l'ifu; Jisọsu ejeru ije l'eli eze ẹnyimu ono tụgbua; l'eme t'o sweta ẹphe.

\VS{49}Ẹphe aphụ l'iya phụ ẹke ooje ije l'eli mini ono; tubesu l'ọo maa. Ẹphe echia mkpu;

\VS{50}kẹ l'ẹphe phụkotaru iya l'ẹphe ha; ẹhu anmalahaa ẹphe anmanma; ẹke ẹphe atsụ egvu.

\par }{\PP E ji ekfu-a; Jisọsu asụ ẹphe: “T'obu shihu unu ike; l'ọ bụa yẹbedua. Unu ba atsụshi egvu.”

\VS{51}Yọ bya abakfube ẹphe l'ụgbo ono; phẹrephere ono ebuhuwaphu; ẹphe eghechawaa ọnu nwandoo;

\VS{52}okfu l'iphe Jisọsu meru l'ọ washịru ẹphe buredi ono te dodu ẹphe ẹnya; kẹ l'egomunggo ẹphe te rudu l'iphe ono.


\par }{\SH Jisọsu agwọ ndu iphe eme lẹ Gẹnésaretu
\par }
{\R (Mát 14:34-36)

\par }{\PP \VS{53}Tọ dụ iya bụ; Jisọsu phẹ esweebe mini ono; bya erua l'ọnu-mini Gẹnésaretu; woru ụgbo ono ńgụ̀be l'ẹke ono.

\VS{54}Ẹphe eshi l'ụgbo ono lụfuta; ndu ẹke ono ahụbewaphu Jisọsu ama;

\VS{55}gbabatsụa l'uswe iya ono mgburumgburu; patsụaru ndu iphe eme l'ugboshi byatashia iphe bụ ẹke ẹphe nụkpooru lẹ Jisọsu nọ.

\VS{56}Ẹke o shikpooru mbụ Jisọsu: m'ọ bụ l'ime mkpụkpu-o; m'ọ bụ l'obodo-o bẹ ẹphe dutatsuaru ndu nk'ẹphe iphe emetsua je ezia l'ọma-aswa; l'arọ Jisọsu t'o kwe t'ẹphe byikpoonu ẹka m'o -ruhuru; ọ bụru l'ọnunu uwe iya; t'ẹhu dụ ẹphe mma. E meebe; ẹge ẹphe ha; mbụ ndu byiru iya ẹka l'ẹhu bẹ kọrohukotaru nụ l'iphe, eme ẹphe.




\par }\Chap{7}{\SH Ome-l'alị ndiche ndu Ju
\par }
{\R (Mát 15:1-9)

\par }{\PP \VerseOne{1}Ndu Fárisii; mẹ ndu ezije ekemu, haru shi Jerúsalemu abya adọkobe l'ẹke ono dọ-phee Jisọsu mgburumgburu.

\VS{2}Ẹphe aphụa l'o nweru ndu emebyi nsọ alị lẹ ndu etsoje ụzo Jisọsu. Ishi iya abụru l'ẹphe gude ẹka, e merushiru emerushi l'eri nri; mbụ okfu l'ẹphe ta kwọdu ẹka akwọkwo l'ẹge ome-l'alị ndu Ju sụru t'a kwọjee ya.


\par }{\PP \VS{3}Iphe kparu iya nụ abụru lẹ ndu Fárisii; mẹ iphe bụ ndu Ju l'ẹphe ha te erijedu nri; l'ẹphe ẹ ba kwọ ẹka akwọkwo ẹge ome-l'alị ndu Ju sụru t'aakwọje iya, bụ iya bụ nsọ, shi ẹphe lẹ ndiche.

\VS{4}Ẹphe te eri iphe mẹ ẹphe -shi aswa lata; ẹ ba bụ l'ẹphe gudeodu mini mefu nsọ. Ẹge ono bẹ ẹphe edobekwaphu nsọ alị ọdo, shi ẹphe lẹ ndiche; mbụ nsọ ẹge e shi asa okoro; mẹ ite; mẹ iphe ọdo, e gude ope kpụa; mẹ l'oshi-anọdu.


\par }{\PP \VS{5}Ndu Fárisii ono; mẹ ndu ezije ekemu ajị Jisọsu: “?Bụ ngụnu meru iphe ndu etsoje ụzo ngu te etsodu nsọ alị ọphu shiru ndiche l'ẹka; ẹphe egbe gudetsua ẹka, e merushiru emerushi eri nri?”


\par }{\PP \VS{6}Jisọsu asụ ẹphe: “Azáya kfugbuleruphu okfu teke o kfuchiru Nchileke tukobe iya unu l'ishi unubẹ o-kfuru-iche-eme-iche phẹ ono; mbụ l'ẹke ono, e deru l'ẹkwo okfu Nchileke; sụ:

\par }{\QB ‘Lẹ ndu-wa kwa ajaja eli ọnu;

\par }{\QB bẹ ẹphe aja iya;

\par }{\QB obu ẹphe anọduru ote-ẹnya.


\par }{\Q \VS{7}Ẹphe abaru iya ẹja nggogo;

\par }{\QB wota ekemu kẹ madzụ l'ezi;

\par }{\QB t'e tuje iya ekemu Nchileke.’ ”


\par }{\PP \VS{8}Jisọsu asụ ẹphe: “Unu ewotaje ekemu kẹ Nchileke dochi; gbe wata odo nsọ alị kẹ madzụ.”


\par }{\PP \VS{9}Jisọsu asụkwaphu ẹphe: “Mgbẹ ọ bụ l'unu manụkaru iphe meru iphe unu ajịkaje ekemu Nchileke; k'ọphu unu a-nọdu edo nsọ alị ọphu unu ezi l'onwunu.

\VS{10}Mósisu sụkwaru: ‘Kwabẹru nne lẹ nna ngu ugvu;’ sụkwaphu: ‘Onye ọphu kfuru nna iya; m'ọ bụ nne iya ẹjo okfu b'e gbuje egbugbu.’

\VS{11}Obenu l'unu ezi: ‘L'ọ -bụru l'o nweru onye sụru nne lẹ nna iya l'iphe ya ge gude yeru ẹphe ẹka bụakwa “kọbanu”,’ bụ iya bụ iphe a nụru Nchileke;

\VS{12}bẹ unu gụfuwaru onye ọbu t'ẹ b'ọ yeru nne lẹ nna iya ẹka.

\VS{13}Unu eshi ẹge ono gude ome nsọ alị, unu ezi ndu ọdo; mẹwaru igweligwe iphe ọdo, dụtsua ẹge ono, unu anọduje eme; mee okfu Nchileke; yọ bụru iphe mmakanụ.”


\par }{\SH Iphe emerushije madzụ
\par }
{\R (Mát 15:10-20)

\par }{\PP \VS{14}Jisọsu ekukoo igweligwe ndu ono ọdo; bya asụ ẹphe: “Unu ngabẹru iya nchị l'unu ha; k'ọphu iphe e-do unu ẹnya.

\VS{15}Ẹ tọ bụkwa iphe madzụ riru l'ọnu bẹ emeruje onye ọbu. Ọ chikwaa iphe shi madzụ l'ime lụfuta emeruje onye ọbu.

\VS{16}T'onye nweru ẹnu-nchị; nụkwaa ya.”


\par }{\PP \VS{17}Yọ halẹphu ọha ono bahụshia l'ụlo; ndu etsoje ụzo iya ajị iya iphe okfu ono, o kfuru ẹphe ono bụ.

\VS{18}Yọ sụ ẹphe: “?Unu te nwekwaphu egomunggo tọo? Unu ta madu l'iphe bụ iphe madzụ riru l'ọnu te emerughedu onye ọbu;

\VS{19}keshinu ọphu ẹ-tọ bụdu l'obu b'ọ bahụru iya; gbahaa l'ẹpho; yo shi ẹke ono; a nyịfu iya lẹ nshị.” Yo shiwaphu ẹge ono kfua l'iphe bụkpo nri b'ẹ te nwedu ọphu e meruru emeru l'ifu Nchileke.


\par }{\PP \VS{20}Yọ sụ: “L'ọ bụ iphe shi madzụ l'obu bẹ emeruje onye ọbu;

\VS{21}kẹ l'ọ bụ l'ime obu madzụ bẹ ẹjo ọriri eshije lụfuta, akpajẹ onye ọbu ome kẹ nwanyi mẹ ome kẹ nwoke; ozi iphura; ogbu ọchi;

\VS{22}ori ogori; ogvu ẹnya-kfụrukfuru; ẹjo ọkpoma; ụgho; ụru-alị; ijimẹnya; okfubyishi madzụ; oku onwonye ekuku; mẹ ome eswe.

\VS{23}Iphe ono l'ọ ha shikota madzụ l'obu; bụru iya emerushije madzụ.”


\par }{\SH Ekweta Nwanyi, ẹ-ta bụdu onye Ju
\par }
{\R (Mát 15:21-28)

\par }{\PP \VS{24}Jisọsu egbeshi jeshia ibyiya kẹ alị Táya. Yo rua ẹke ono; je abahụ l'ụlo lanụ; l'eme t'ẹ b'ọ dụ onye a-ma lẹ ya nọ l'ẹke ono; to nwehunu ẹge oo-shi domia onwiya.

\VS{25}Ya ndono; yo nweru nwanyi lanụ, ọgvu bu nwatibe iya kẹ nwanyi l'ẹhu. Nwanyi ono anụa ụdu Jisọsu; byatashia bya abụru pẹe l'iku ọkpa iya.

\VS{26}Nwanyi l'onwiya ta bụkwa onye Ju. Ọ bụ onye Girísu; ọbu l'a mụru iya lẹ Finíshiya, nọ lẹ Sáyira. Yọ rọo Jisọsu t'ọ chịfu nwatibe iya ọgvu ono l'ẹhu.

\VS{27}Jisọsu asụ iya: “T'ọ ngabe t'a nụfu-odu ụnwegirima nri. L'ẹ tọ dụdu mma t'e wota nri, a gẹga nụ ụnwegirima; nụ ụnwu nkụta.”


\par }{\PP \VS{28}Nwanyi ono asụ iya: “Nnajiufu; ya makwaru-a; ọbu; mẹ ụnwu nkụta atụtujekwaa ẹviriva iya ọphu dashịru lẹ nri ẹgirima.”


\par }{\PP \VS{29}Jisọsu asụ iya: “Keshinu i yeru ọnu ẹge ono; lawaru; l'ọgvu ono hawaru nwatibe ngu.”


\par }{\PP \VS{30}Nggụbe nwanyi atụgbua alala; rua ufu; ọgvu ono apawaru nwatibe iya ono haa. Yọ zẹwaru nụ l'oshi-azẹe ya.


\par }{\SH Jisọsu agwọ nwoke, ada nkịchi
\par }
{\PP \VS{31}Ya ndono; Jisọsu abya ahaa ibyiya kẹ Táya je je eshia Sayịdónu; mẹ ibyiya kẹ Mkpụkpu-iri ono; yọ bụru iya oje Eze Ẹnyimu Gálili.

\VS{32}Ẹphe edutaru iya nwoke ọbu, ada nkịchi; to kfu okfu ọhuma; rọo ya t'o byia ya ẹka.

\VS{33}Jisọsu edufuta iya iche nwẹnkinyi iya l'ẹke ono, ndu ọphu nọ ono; bya achịru mkpụshi-ẹka ye iya lẹ nchị ẹphe ẹbo; gbụta ọnu-mini bya edee ya l'ire.

\VS{34}Jisọsu apalia ẹnya lee l'imigwe; tsụa ude bya asụ nwoke ono: “Ẹfata” bụ iya bụ “Guphohu!”


\par }{\PP \VS{35}Nchị nwoke ono ẹphe ẹbo agụ-phohuwa iya phụ; ire iya atụshihu. Yọ wata okfu okfu gbororo.

\VS{36}Jisọsu ekfushiaru iya ẹphe ike sụ t'ẹ b'ọ dụ onye ẹphe e-kfuru iya. Obenu l'ọobuje teke o kfuru ẹge ono; ẹphe egbe ka iya rụ ekfukashi.

\VS{37}Yọ dụa ndu nụru iya nụ biribiri ẹtu. Ẹphe asụ: “Ha! Ẹge oomemataje iphe ọhuma. Ndu ada nkịchi bẹ oomejekwaphu t'ẹphe nụa iphe lẹ nchị; l'emeje ndu ẹ-te ekfudu okfu t'ẹphe kfua okfu.”




\par }\Chap{8}{\SH Jisọsu anụ ụnu madzụ iri nri
\par }
{\R (Mát 15:32-39)

\par }{\PP \VerseOne{1}Yo be ujiku lanụ, igweligwe madzụ dzukoru ọdo; to nwe iphe ẹphe e-ri; Jisọsu ekua ndu etsoje ụzo iya; sụ ẹphe:

\VS{2}“L'imiko ndu-a dụkwa iya; l'ẹke ya l'ẹphe nọwaru abalị ẹto nta-a; tọ dụ iphe ẹphe gude, ẹphe e-ri.

\VS{3}Ya -sụ t'ẹphe swịru ẹgu la; bẹ ẹphe a-dashịkwa m̀bà l'esu-ụzo; l'ẹke ẹphe hatsụkwaaru shi ẹke teru ẹnya.”


\par }{\PP \VS{4}Ndu etsoje ụzo iya asụ iya: “?Bụ awe l'echi-ẹgu ọwaa bẹ aa-phụ nri ọphu e-dzu ndu ọwaa eriri?”


\par }{\PP \VS{5}Jisọsu ajị ẹphe: “?Bụ ishi buredi ole bẹ unu nweru?”

\par }{\PP Ẹphe asụ iya l'ọ bụ ishi buredi ẹsaa.


\par }{\PP \VS{6}Yọ sụ ọha ono t'ẹphe nọshia l'alị. Yọ bya achịta ishi buredi ẹsaa ono bya ekele Nchileke ekele; woru iya washịa; nụ iya ndu etsoje ụzo iya t'ẹphe kekashiaru igwe ọha ono. Ẹphe eworu iya kee.

\VS{7}O nwekwaruphu ụnwu ibiribe ẹma, ẹphe chị, ẹ ta hadu l'igwe. Jisọsu ewotafụkwaa ya phụ; kele Nchileke ekele iya; bya eworu iya nụ ndu etsoje ụzo iya; t'ẹphe kekwaaru iya phụ ndu ono.

\VS{8}Ndu ono ataa ya tajishia ẹpho; taphodo ọphu a tụtujiru nkata-ivu ẹsaa.

\VS{9}Ndu riru nri ono rukwaru ụnu madzụ ugbo iri.\FTNT{*}{{\FR 8:9 }{\FR{8:9
}}{\FT{Iphe ọ bụ 4,000.}}} Jisọsu asụ ẹphe t'ẹphe lawaru.

\VS{10}Yọ bya abahụwaphu l'ụgbo yẹle ndu etsoje ụzo iya; yọ bụru ẹphe oje Dalumanúta.


\par }{\SH Eekfu tẹ Jisọsu koshi \newline  l'ọo Nchileke ziru iya
\par }
{\R (Mát 16:1-4)

\par }{\PP \VS{11}Ndu Fárisii abyakfutashia Jisọsu; ẹphe l'iya awata ntụtego. Ẹphe eme t'ẹphe dataẹdu iya; bya asụ iya t'o meeru ẹphe iphe e-koshi l'ọo Nchileke ziru iya t'ọ bya l'oswiya.

\VS{12}Jisọsu abya azụa ume; sụ: “?Ngụnu meru iphe ndu ọgbo kẹ nta-a bụkpelephu ẹnya iphe-ọphulenya, e-koshi l'ọo Nchileke ziru iya tẹ ya bya bẹ ẹphe anọduje ele? Kamẹnu; tẹ ya karu unu: Ẹ to nwekwa iphe-ọphulenya, ee-koshi ẹphe.”


\par }{\PP \VS{13}Jisọsu phẹ aparu ẹphe haa; bahụshia l'ụgbo; yọ bụru ẹphe oje azụ eze ẹnyimu ono azụ iya ọphu.


\par }{\SH Ọnma ọkwa lẹ k'ẹjo nzizi
\par }
{\R (Mát 16:5-12)

\par }{\PP \VS{14}Ndu etsoje ụzo iya azahaa ogude nri; yọ bụruphu ishi buredi lanụ bẹ ẹphe gude nọdu l'ụgbo ono.

\VS{15}Jisọsu anmaaru ẹphe ọkwa: “T'ẹphe kwabẹkwa ẹnya; zejeeru iphe ekoje-buredi kẹ ndu Fárisii; mẹ kẹ Hérọdu.”


\par }{\PP \VS{16}Ẹphe awata okfuru ibe ẹphe: “M'ọ kwa l'ẹphe te gudedu buredi bẹ ookfu ẹge ono.”


\par }{\PP \VS{17}Jisọsu amawarụphu iphe ẹphe ekfu; sụ ẹphe: “?Bụ ngụnu meru iphe unu atụkashi l'unu te gudedu buredi? ?Ọriri unu te rudua l'iphe mu ekfu bụ kẹ iphe ekoje buredi tọo? ?Nanụ ẹge ọ dụ bẹ iphe te edojedu unu ẹnya?

\VS{18}?Unu nweru ẹnya; unu ta phụ ụzo tọo. ?T'unu nweru nchị; unu ta nụ iphe? ?To nwedu iphe unu anyatajẹkpoo?

\VS{19}Lẹ ya washịru ishi buredi ise, a nụru ụnu madzụ iri l'ẹbo l'ụkporo iri phụ; ?bụnua nkata-ivu ole b'a tụtujiru ọphu ẹphe taphodoru?”

\par }{\PP Ẹphe asụ iya l'ọ bụ nkata-ivu iri l'ẹbo.


\par }{\PP \VS{20}Yọ jịkwaphu ephe: “Ishi buredi ẹsaa ono, a nụkwaruphu ụnu madzụ iri phụ; ?bụnua nkata-ivu ole bẹ unu tụtujiru ibiribe iya?”

\par }{\PP Ẹphe asụkwa iya phụ l'ọ bụ nkata-ivu ẹsaa.


\par }{\PP \VS{21}Yọ jị ẹphe: “?To dodua unu ẹnya nta-a?”


\par }{\SH Nwoke, atsọ ìshì; aphụ ụzo
\par }
{\PP \VS{22}Ẹphe abya erua Bẹtusáyida; yo nweru ndu dutaru Jisọsu nwoke, atsụ ìshì; rọo Jisọsu t'o byia ya ẹka.

\VS{23}Jisọsu esekputa onye ìshì ono l'ẹka; dufu iya lẹ mkpụkpu ono; vụtsua ya ọnu-mini l'ẹnya; bya ebyibe iya ẹka; jị iya: “?O nweru iphe ị phụru?”


\par }{\PP \VS{24}Nwoke ono elee ẹnya l'imeli; sụ iya lẹ ya phụru madzụ. Obenu l'ẹphe dụtsua ya l'ọ bụ oshi, eje ije.


\par }{\PP \VS{25}Jisọsu abya ewota ẹka byibe nwoke ono l'ẹnya ọdo; ẹnya amụsaa ya. Yọ phụlahaa iphemiphe ọbule dachangu.

\VS{26}Jisọsu asụ iya t'ọ lalẹkwaphu; sụ iya t'ẹ b'ọ bahụhekwa l'ime Bẹ́tusáyida.


\par }{\SH Pyita ekfu onye Jisọsu bụ
\par }
{\R (Mát 16:13-20; Luk 9:18-21)

\par }{\PP \VS{27}Jisọsu mẹ ndu etsoje ụzo iya atụgbua jeshia mkpụkpu, nọgbaa lẹ Sizaríya Fílipayi. Ẹphe erua esu-ụzo; yọ jị ẹphe: “?Bụ onye bẹ ndiphe asụje lẹ ya bụ?”


\par }{\PP \VS{28}Ẹphe asụ iya: “L'o nweru ndu sụru l'ị bụ Jọnu Baputizimu; nweru ndu asụje l'ị bụ Eláyija; nweru ndu asụje l'ị bụ onye lanụ l'ime ndu nkfuchiru Nchileke.”


\par }{\PP \VS{29}Yọ jị ẹphe: “Unubẹdua; ?unu sụkwanuru lẹ ya bụ onye?”

\par }{\PP Pyita asụ iya: “L'ọ bụ nggu bụ Kuráyisutu ọbu, bụ iya bụ Onye Ndzọta ono, Nchileke kweru ụkwa iya ono.”


\par }{\PP \VS{30}Jisọsu anmaaru ẹphe ọkwa t'ẹ b'ọ dụkwa onye, ẹphe e-kfuru iya.


\par }{\SH Jisọsu ekfu lẹ ya e-je \newline  iphe-ẹhuka; nwụhu
\par }
{\R (Mát 16:21-28; Luk 9:22-27)

\par }{\PP \VS{31}Ya ndono; Jisọsu awata ozi ndu etsoje ụzo iya iphe; sụ ẹphe “Lẹ Abụbu-Ndiphe jefutajekwa iphe-ẹhuka, dụ igweligwe. Ndu bụ ọgurenya; mẹ ndu ishi ndu achịjeru Nchileke ẹja; mẹ ndu ezije ekemu a-jịka iya; woru iya gbua. A -nọo abalị ẹbo k'ẹto; ya eshi l'ọnwu teta; bya anọdu ndzụ ọdo.”

\VS{32}Yo kfua ya kfujaaru iya ẹphe ekfuja. Pyita ekuchi iya ekuchi; baaru iya mba; sụ iya: “Tụswekwa; t'ẹ b'ọ rịkwaru onwiya ẹjo ọriri.”

\VS{33}Jisọsu aghachiwaphu; lee ndu etsoje ụzo iya ẹnya; gbọ-chia Pyita nchị; sụ iya: “Gbeshi iya l'ẹhu nggụbe Sétanu ono! Uche-obu ngu bụ uche-obu madzụ; ẹ tọ bụdu kẹ Nchileke.”


\par }{\PP \VS{34}Jisọsu abya ekukoo igweligwe madzụ; mẹ ndu ono, etsoje ụzo iya ono t'ẹphe byakfuta iya. Yọ sụ ẹphe: “O -nweru onye ọ dụ t'ọ bụru onye etsoje iya nụ; t'onye ono wofu ẹnya l'ẹhu kẹ onwiya. T'onye ono vuta oshi-osweru k'ọnwu iya vuru tsoru iya.

\VS{35}L'iphe bụ onye eme tẹ ya dzọo onwiya ndzụ l'onwiya e-tufakwa ndzụ iya; onye gudekwanu okfu ẹhu yẹbe Abụbu-Ndiphe yẹle k'ozi-ọma Nchileke tufaa ndzụ iya lẹ mgboko-a a-dzọta ndzụ iya.

\VS{36}Mbụ; ?bụ ngụnu bụ uru, madzụ ritaru m'o -nwekotaru iphemiphe ọbule, nọ lẹ mgboko-a; tufakwanua ndzụ iya?

\VS{37}?O nwekpooru iphe madzụ e-gudekpoo gbata ndzụ iya m'o -tufuwa iya?

\VS{38}Kẹ l'onye ya dụ iphere; iphere iphe ya ezi l'ọgbo ọwaa, rigburu onwẹphe l'ogori; megbua onwẹphe l'ẹjo iphe-a -dụ iya; bẹ iphere onye ono a-dụkwaphu yẹbe Abụbu-Ndiphe teke ya e-gude ùgvù kẹ Nna iya, egbu nwịinwii yẹle ụnwu ojozi-imigwe, dụ nsọ ayịru l'abya.”




\par }\Chap{9}{\PP \VerseOne{1}Yọ sụ ẹphe: “Kamẹnu; tẹ ya karu unu: l'o nweru ndu haru vudo l'ẹke-a, ẹ-ta byadụ bya anwụhu anwụhu; gbahaa l'ẹphe phụ-oduru ẹge Nchileke e-gude ike koshi l'ọo ya bụ eze.”


\par }{\SH Jisọsu egbu nwịinwii
\par }
{\R (Mát 17:1-13; Luk 9:28-36)

\par }{\PP \VS{2}Abalị ishingu eswelephu; Jisọsu eduta Pyita; Jémusu; mẹ Jọnu; duru ẹphe je enyihu eli ugvu ọbu, ha l'eli je anọdu nwẹnkinyi ẹphe. A nọnyaa; Jisọsu egbufu l'ifu ẹphe; gbulahaa oswi kẹ nwịinwii;

\VS{3}uwe iya achakọta pemu-pemu; l'egbu nwịinwii; k'ọphu bụ l'ẹ to nwedu iphe nọkpoo lẹ mgboko-a, ee-gude saa uwe t'ọ chaa ẹge ono.

\VS{4}Ya ndono; Eláyija yẹle Mósisu ehee ẹphe l'ifu; ekfu eyeru Jisọsu.

\VS{5}Pyita akfubirihu; sụ Jisọsu: “Nnajiufu; ọ dụkwanu mma l'ẹphe nọ l'ẹke-a; t'ẹphe tụnua mkpu ẹto l'ẹke-a: nanụ nke ngu; nanụ kẹ Mósisu; nanụ kẹ Eláyija.”

\VS{6}Iphe o gude kfua iphe ono bụ l'ẹ tọ makpọdua iphe oo-kfu; kẹ l'ẹphe atsụkwanu egvu atsụshi iya ike ẹphe ẹto ono.


\par }{\PP \VS{7}Urukpu abya asakputa ẹphe; olu eshi l'urukpu ono; sụ: “Ọwaa bụ Nwata iya kẹ nwoke, ya yeru obu. Unu nụjekwa iphe ookfu!”

\VS{8}Teke ono; teke onophu; ẹphe achịkaa ẹnya; chịkaa ẹnya; to nwehe onye ẹphe phụru l'ẹke ono; gụfuphu Jisọsu nwẹnkinyi iya.


\par }{\PP \VS{9}Ẹphe enyizitade l'ugvu ono; Jisọsu ekfushiaru iya ẹphe ike t'ẹ b'ọ dụkwa onye ẹphe e-kfuru iphe ẹphe phụru jeye teke yẹbe Abụbu-Ndiphe e-shi l'ọnwu teta nọdu ndzụ.


\par }{\PP \VS{10}Iphe ono, o kfuru ono anọdukpelephu ẹphe l'obu; ẹphe ajịgbaa ibe ẹphe iphe ọ bụ mbụ k'oshi l'ọnwu teta nọdu ndzụ.

\VS{11}Ẹphe ajị Jisọsu: “?Ngụnu meru iphe ndu ezije ekemu asụje lẹ Eláyija bẹ e-vuoduru ụzo bya?”


\par }{\PP \VS{12}Yọ sụ ẹphe: “Ọ bụ oswi-okfu lẹ Eláyija e-vuoduru ụzo bya bya edozia iphemiphe ọbule t'ọ dụ mma. Obenu; ?bụkwanu ngụnu bẹ meru iphe ẹkwo okfu Nchileke sụru lẹ Abụbu-Ndiphe e-je igweligwe iphe-ẹhuka; e mee ya iphe-iphere?

\VS{13}Tẹ ya karu unu: Eláyija byahaakwaru; ẹphe emewa iya ẹge dụ ẹphe mma; mbụ ẹge e dekwaruphu l'ẹkwo okfu Nchileke l'ẹphe e-me iya.”


\par }{\SH Jisọsu agwọ nwata nwoke, ọgvu bu l'ẹhu
\par }
{\R (Mát 17:14-21; Luk 9:37-43a)

\par }{\PP \VS{14}Jisọsu phẹ abyakfuta ndu etsoje ụzo iya ndu ọphunanu, ẹ-te tsodu ẹphe je l'ugvu phụ; bya aphụa igweligwe ndu, dọru mgburumgburu l'ẹke ono. Ẹphe lẹ ndu ezije ekemu anọduwa l'atụ ntụtego.

\VS{15}Aphụphu igwe ọha ono aphụ Jisọsu; yọ dụ ẹphe biribiri. Ẹphe egude ọso gbakfu iya je ekele iya.

\VS{16}Jisọsu ajị ndu etsoje ụzo iya iphe ẹphe lẹ ndu ezije ekemu atụru ntụtego iya?


\par }{\PP \VS{17}Nwoke lanụ lẹ ndu ono asụ iya: “O-zi-iphe! Ya dutaru ngu nwatibe iya kẹ nwoke; okfu l'ọgvu, guderu iya nụ meru iya; too kfu okfu.

\VS{18}Yọo buje; ọ kparutawa iya ẹge ono; yo gude iya tụa l'alị; yọ talahaa ikireze; ụphu akpụshi iya l'ọnu; yọ kpọo keru. Iphe ono bẹ ya sụru ndu etsoje ụzo ngu t'ẹphe chịfu ọgvu ono; ẹphe ta dụdu ike chịfu iya.”


\par }{\PP \VS{19}Jisọsu asụ ẹphe: “Oo-wa! Unubẹ ọgbo nta-a, ẹ-te nwedu iphe unu ekwetaje-wa! ?Bụ teke ole bẹ yẹle unu a-nọta-be jeye? ?Teke ole bẹ ya a-tataberu unu nshi jeye? Unu dutaru iya nwata ọbu.”

\VS{20}Ẹphe edutashiaru iya nwata ono.

\par }{\PP Ọgvu ono aphụlephu Jisọsu; zụta nwata ono tụa l'alị; woru iya lọchia. Ụphu l'akpụshi iya l'ọnu.

\VS{21}Jisọsu ajị nna nwata ono teke iphe ono shi iya.

\par }{\PP Yọ sụ iya: “L'o shikwa iya rụ lẹ nwata.

\VS{22}L'ọ tụakwaru iya chee l'ọku; mẹ lẹ mini ugbo olemole; k'ọphu ọ ga lawa l'iyi. Obenu; ọ -bụru l'o nweru iphe ịi-dụ ike mee; byiko; phụaru iya rụ imiko; yeru iya ẹka.”


\par }{\PP \VS{23}Jisọsu asụ iya: “?Ị sụru l'ọo ọ -bụru lẹ ya a-dụ ike? Onye kweru kẹ Nchileke te nwekwa iphe a-kpọ iya ẹka ememe.”


\par }{\PP \VS{24}Nwoke ono arashiwaphu: “Ya kwewaru; yeru iya rụ ẹka; tẹ ya ba abụhe e-kwe-lẹ-te-kwe.”


\par }{\PP \VS{25}Jisọsu aphụa l'igweligwe ọha ono bẹ wụritaru nshinu; yọ baaru ọgvu ono mba; sụ iya: “Nggụbe ọgvu ọphu l'ada nkịchi; tii kfu okfu; ya sụru t'i shi nwata ono l'ẹhu lụfuta. Ba laphuhekwa iya azụ ọdo.”


\par }{\PP \VS{26}Ọgvu ono echia mkpu; tụwaphu nwata ono ọnwuu-ọnwuu l'alị; woru iya lọchia; bya eshi iya lụfuta. Nwata ono adabuwarua l'ọ bụ odzu; k'ọphu bụ lẹ ndu ọphu sụru l'ọ nwụhuwaru ka l'igwe.

\VS{27}Jisọsu abya egude ẹka selita iya; yọ gbalihu.


\par }{\PP \VS{28}Jisọsu abahụlephu l'ụlo; ndu etsoje ụzo iya ajịlahaa ya l'edomi iphe meru iphe ẹphe ta dụdu ike chịfu ọgvu ono?


\par }{\PP \VS{29}Jisọsu asụ ẹphe: “L'ọ kwa okfu anụ Nchileke nwẹnkinyi bẹ madzụ e-gude chịfu-ghee egbe ọgvu ọwaa.”


\par }{\SH Jisọsu ekfu k'anwụhu iya ọdo
\par }
{\R (Mát 17:22-23; Luk 9:43b-45)

\par }{\PP \VS{30}Ẹphe egbeshi l'ẹke ono; shia Gálili. Jisọsu l'eme t'ẹ b'o nwe onye a-ma nụ;

\VS{31}okfu l'oozi ndu etsoje ụzo iya iphe. Yọ sụ ẹphe: “Lẹ Abụbu-Ndiphe bẹ aa-kpụta kpụru iya ye ndiphe l'ẹka; ẹphe eworu iya gbua. Ẹphe -gbutsua ya; bẹ ya a-nọ abalị ẹbo k'ẹto; ya eshi l'ọnwu teta bya anọdu ndzụ ọdo.”


\par }{\PP \VS{32}Ẹphe anụtsua ya; iphe o kfuru te edo ẹphe ẹnya. Ẹphe atsụkwanu egvu ẹge ẹphe e-me jịa ya ẹya.


\par }{\SH Onye katsụkpo nụ
\par }
{\R (Mát 18:1-5; Luk 9:46-48)

\par }{\PP \VS{33}Ẹphe abya erua Kapániyọmu bya abahụ l'ụlo; Jisọsu ajị ẹphe: “?Bụ ngụnu bẹ unu shi ekfu l'esu-ụzo?”


\par }{\PP \VS{34}Ẹphe adakọta ashị; kẹle teke ẹphe nọ l'ụzo bẹ ẹphe shi atụkashi k'onye katsụkpo nụ l'ẹge ẹphe ha.

\VS{35}Yọ bya anọdu anọdu; kua ẹphe iri l'ẹbo ono; sụ ẹphe: “O -nweru onye ọ dụ t'ọ bụru onye ivuzọ; t'onye ono bụru onye ikperazụ mẹ onye a-nọdu ejeru onyemonye ọbule ozi.”

\VS{36}Yo duta nwata nshịi bya edobe ẹphe l'ifu. Yọ bya eheta nwata ono eheta; sụ ẹphe:

\VS{37}“L'iphe bụ onye gude k'ẹpha iya nabata nwata nshịi, ha ẹge-a; bẹ kwa yẹbedua bẹ onye ọbu nabataru. Onye nabatakwanụru yẹbedua ta bụlekwaa yẹbedua b'ọ nabataru. Ọ nabatakwaruphu onye ono, ziru iya tẹ ya bya ono.”


\par }{\SH Onye ẹ-ta nọduru ayi l'ẹjo oshi; bụ-a onye nk'ayi
\par }
{\R (Luk 9:49-50)

\par }{\PP \VS{38}Jọnu asụ iya: “O-zi-iphe! Ẹphe phụkwaru nwoke lanụ, gude ẹpha ngu achịshi ọgvu. Ẹphe asụ iya t'ẹ b'o meshi; okfu l'ẹ too tsodu ẹphe.”


\par }{\PP \VS{39}Jisọsu asụ: “Unu ba nashịshi iya; kẹ l'ẹ to nwedu onye gude ẹpha iya eme iphe dụ biribiri, e-kfughekwaduru iya ẹjo okfu ẹgwegwa ẹge ono.

\VS{40}Onye ta nọduru ayi l'ẹjo oshi bẹ bụa onye nk'ayi.

\VS{41}Kamẹnu; tẹ ya karu unu: l'iphe bụ onye gude kẹ l'unu bụ ndu kẹ Kuráyisutu kee unu mini t'unu ngụa b'e bufutajekwa nggo iya.”


\par }{\SH Ọkwa k'ome iphe dụ ẹji
\par }
{\R (Mát 18:6-9; Luk 17:1-2)

\par }{\PP \VS{42}“Iphe, bụ onye kpataru tẹ onye lanụ l'ụnwegirima-a, wowaru onwẹphe ye iya l'ẹka-a shiswee ụzo ono; b'ọ ga akakwaru mma l'a pataru eze o-ji-l'ẹka mkpuma; nmaa ya l'olu; je enwuru chee l'eze ẹnyimu.

\VS{43-44}Ọ -bụru ẹka ngu akpatajẹ ngu ome iphe dụ ẹji; bufu iya. L'ọ kakwaru ngu mma l'ị bụ onye mburu-ẹka; bahụ l'ọkpuberu ndzụ; karia l'ẹka dzuru ngu oke; nggu alaa l'ọku alị-maa, bụ ẹke ọku iya ta anyịhudu anyịhu.

\VS{45-46}Ọ -bụru ọkpa ngu akpatajẹ ngu ome iphe dụ ẹji; bufu iya. L'ọ kakwaru ngu mma l'ị bụ onye ngvụru; bahụ l'ọkpuberu ndzụ; karia l'ọkpa dzuru ngu oke; e chee ngu l'ọku alị-maa.

\VS{47}Ọ -bụru l'ọ bụ ẹnya ngu akpatajẹ ngu ome iphe dụ ẹji; nggu aswọfu iya; tufaa; l'ọ kakwaru mma l'i gude ẹnya lanụ bahụ l'ẹke Nchileke bụ eze; karia l'ẹnya labụ dzuru ngu oke; e chee ngu l'ọku alị-maa.

\VS{48}Ọku alị-maa ono bẹ ụnwu ikpiri-ẹka iya ta anwụhujedu anwụhu; ọphu ọku, eke l'ẹke ono 'anyịhujedu anyịhu.


\par }{\PP \VS{49}“Ọku, ee-gude dàà ngu a-dụ l'ọ bụ únú b'e yeru lẹ ndzụ ngu gude iya kwakọbe ngu.

\VS{50}Únú bụ iphe dụ mma; ọbu l'únú -nọnyaa; tsọ-buhu únú únú; ?unu e-shi ishi agha mee ya t'ọ bụru únú; tsọlahaa únú únú ọdo?

\par }{\PP “Unu mee ndzụ unu t'ọ bụru únú, a pyashịru; yọ tsụa l'ẹke, unu nọ; unu l'ibe unu eburu l'ẹhu-agu.”




\par }\Chap{10}{\SH K'ọchifu nwanyi
\par }
{\R (Mát 19:1-12; Luk 16:18)

\par }{\PP \VerseOne{1}Jisọsu aparu ẹke ono haa; jeshia alị Judíya; mẹ mkpụkpu, nọ l'azụ Ẹnyimu Jọ́danu. A dụkwaphu igwe wụ-kfuta iya ọdo. Yọ wata ẹphe ozi iphe ẹge oozijehawa iya.


\par }{\PP \VS{2}Ndu Fárisii abya iya adata; jị iya: “?Ọ dụ mma tẹ nwoke chịfu nyee ya?”


\par }{\PP \VS{3}Yọ sụ ẹphe: “?Bụ ngụnu bẹ Mósisu sụru t'unu meje?”


\par }{\PP \VS{4}Ẹphe asụ iya: “Lẹ Mósisu sụru tẹ nwoke, byajẹru ọchifu nyee ya vujeoduru ụzo dee ẹkwo nụ nwanyi ọbu lẹ ya ta alụhedu; tẹmanu yọ chịfude iya.”


\par }{\PP \VS{5}Jisọsu asụ ẹphe: “L'iphe meru iphe Mósisu deru unu ekemu ono ẹge ono bụkwa okfu l'ọkpoma nmanụkaru unu egbudegbu.

\VS{6}Obenu lẹ mbụlembu teke Nchileke meru mgboko b'o meru nwoke; bya emee nwanyi.

\VS{7}Ọo ya meru iphe nwoke a-ha nne iya; haa nna iya; yẹle nyee ya tụgbabe.

\VS{8}Ẹphe ẹbo ono abya abụru nnanụ. Ẹphe ta adụhedu ẹbo. Ẹphe bụwa onye lanụ.

\VS{9}Ọo ya bụ; iphe Nchileke gudewaa ẹka iya tụgbabe nanụ; t'ẹ b'o nwekwa madzụ nwigbaleke-ọma, e-kekafu iya nụ.”


\par }{\PP \VS{10}Ẹphe abahụlephu l'ụlo; ndu etsoje ụzo iya ajịa ya iphe okfu ono bụ.

\VS{11}Yọ sụ ẹphe: “Iphe bụ onye chịfuru nyee ya; je alụa nwanyi ọdo; bụkwa ogori bẹ oori.

\VS{12}Teke bụ l'ọ bụ nwanyi nọnyaaru sụ lẹ ya ta alụhedu nji iya; gbeshi je alụa nji ọdo; kwaphu ogori bẹ oori.”


\par }{\SH Jisọsu agọru ụnwegirima ọnu
\par }
{\R (Mát 19:13-15; Luk 18:15-17)

\par }{\PP \VS{13}A haru dutalahaaru Jisọsu ụnwegirima t'o byibegbaa ẹphe ẹka. Ndu etsoje ụzo iya abalahaaru ndu ono, edutaru iya ụnwegirima ono mba.

\VS{14}Jisọsu aphụa ya; yo ghua ya eghughu; yọ sụ ẹphe: “Unu haa ụnwegirima t'ẹphe byakfuta iya! Unu ba anashịshi ẹphe anashị. L'ọ kwa ndu dụ ẹge ono bẹ ẹke Nchileke bụ eze bụ nk'ẹphe.

\VS{15}Kamẹnu; tẹ ya karu unu: l'iphe bụ onye ẹ-te gudedu obu, dụ l'ọ bụ k'ụnwegirima kweta l'ọo Nchileke bụ eze iya; ta abahụkwa l'ẹke Nchileke bụ eze.”

\VS{16}Jisọsu ekutatsua ụnwegirima ono; byigbakota ẹphe ẹka; gọoru ẹphe ọnu.


\par }{\SH Nwata okoro, nweru iphe
\par }
{\R (Mát 19:16-30; Luk 18:18-30)

\par }{\PP \VS{17}Jisọsu abyadẹlephu atụgbu; nwoke lanụ agbakfutashia ya bya ebyishiru iya ikpere l'alị; sụ iya: “O-zi-iphe; nwoke, dụeberu mma! ?Bụ ngụnu bẹ ya e-me; k'ọphu ya e-nweru ndzụ gbururu jeye?”


\par }{\PP \VS{18}Jisọsu asụ iya: “?O meru agha bẹ iiku iya onye dụeberu mma? Ẹ to nwekwa onye dugeru mma; gbahaa Nchileke nwẹnkinyi iya.

\VS{19}?Ị manaru-a iphe ekemu Nchileke kfuru: ‘Be egbukwa madzụ; be erikwa ogori; be ezikwa iphura; ba adzụkwa ẹjo-ire; be emegbutakwa madzụ ibe ngu; kwabẹru nne lẹ nna ngu ugvu.’ ”


\par }{\PP \VS{20}Nwoke ono asụ iya: “O-zi-iphe; keshinu ya bụ nwata ta dụkwa iphe ono ọphu ya dakajẹru.”


\par }{\PP \VS{21}Jisọsu elee ya ẹnya; bya eyewaru iya phụ obu; sụ iya: “Iphe lanụ bẹ phọdufuaru ngu l'ememe; bụ iya bụ: je je erekota iphe i nweru l'ọ ha; nggu achịru okpoga iya nụ ndu ụkpa. Teke ono; nggu enweru ọkpobe iphe l'imigwe. I -meebe ẹge ono; nggu abya etsoru iya.”

\VS{22}Nwoke ono anụlephu iphe ono, Jisọsu kfuru ono; ẹhu adaa ya kọo; aphụ eji iya obu; yọ tụgbua; kẹ l'o nweshikwanuru iphe ike.


\par }{\PP \VS{23}Jisọsu abya elee ndu etsoje ụzo iya ẹnya mgburumgburu; sụ ẹphe: “Iphe ọ dụkwanu l'ọo ẹhuka tẹ ndu, nweru iphe bahụ l'ẹke Nchileke bụ eze!”


\par }{\PP \VS{24}Iphe ono, o kfuru ono adụ ndu etsoje ụzo iya biribiri. Jisọsu asụkwaphu ẹphe ọdo: “Ụnwegirima iya; iphe ọ dụ l'ọo ẹhuka mbụ ẹge madzụ e-me bahụ l'ẹke Nchileke bụ eze.

\VS{25}L'ọ kakwa ntse t'ịnya pyoghata ẹnya ngga; karia t'onye nweru iphe bahụ l'ẹke Nchileke bụ eze.”


\par }{\PP \VS{26}Ọwaa akabakpọoru ndu etsoje ụzo iya ọdu-biribiri; ẹphe asụ iya: “?Bụ onye bẹ aa-dzọtakwadu; m'ọ -dụ ẹge ono?”


\par }{\PP \VS{27}Jisọsu elee ẹphe ẹnya bya asụ ẹphe: “L'ẹke madzụ nọ b'ọ bụkwa 'ama-ẹge-ee-me-iya. Obenu l'ẹ tọ dụdu ẹge ono l'ẹke Nchileke nọ; kẹle Nchileke te nwedu iphe kpọru iya ẹka ememe.”


\par }{\PP \VS{28}Pyita asụ iya: “Lewaru; ẹphebedua hakọtaru iphemiphe ọbule bya etsoru ngu-a.”


\par }{\PP \VS{29}Jisọsu asụ iya: “Kamẹnu; tẹ ya karu unu: Ẹ tọ dụkwa onye gude okfu ẹhu yẹbe Jisọsu; mẹ k'ozi-ọma ono haa ụlo iya; m'ọ bụ unwunne iya ndu k'unwoke; m'ọ bụ unwunne iya ndu k'ụnwanyi; m'ọ bụ nne iya; m'ọ bụ nna iya; m'ọ bụ ẹgirima iya; m'ọ bụ alị iya,

\VS{30}ẹ ta akfụru ụgwo iya nkfungo ugbo ụkporo ise l'ụwa ọwaa: l'ụlo; mẹ l'unwunne iya ndu k'unwoke-o; mẹ l'unwunne iya ndu k'ụnwanyi; mẹ lẹ nne; mẹ lẹ nna; mẹ l'ẹgirima; mẹ l'alị. Ọ kwaphu ẹge ono bẹ mkpamẹhu; mẹ iphe-ẹhuka e-tso iya. Obenu lẹ mgboko ọphu abyanụ bẹ oo-nweru ndzụ gbururu jeye.

\VS{31}Igweligwe ndu ọphu vu ụzo nta-a e-mekochaa bụru ndu ikperazụ; ndu ọphu bụ ndu ikperazụ abụru ndu ivuzọ.”


\par }{\SH K'ugbo ẹto, Jisọsu ekfu kẹ anwụhu iya
\par }
{\R (Mát 20:17-19; Luk 18:31-34)

\par }{\PP \VS{32}Ẹphe anọdu l'esu-ụzo, ẹphe shi eje Jerúsalemu; Jisọsu akparu ndu etsoje ụzo iya ye l'azụ; vutaru ẹphe ụzo. Yọ dụ ndu ono, etsoje ụzo iya ono biribiri. Ndu ọphu etso ẹphe atsụlahaa egvu. Yo kuchi ụmadzu iri l'ẹbo ono ekuchi ọdo; wataru ẹphe okfuru iphe abya iya ememe.

\VS{33}Yọ sụ ẹphe: “Unu lekwa l'ẹphe ejeekwa Jerúsalemu. Abụbu-Ndiphe bẹ ee-dekwaru nụ ndu ishi ndu achịjeru Nchileke ẹja; mẹ ndu ezije ekemu. Ẹphe e-kpee iya nkfugbu; duru iya nụ ndu ẹ-ta madu Nchileke.

\VS{34}Aa-ja iya ewena; gbụshi iya ọnu-mini; chia ya iphe; woru iya gbua. Ya a-nọo abalị ẹbo; k'ẹto; ya eshi l'ọnwu teta; bya anọdu ndzụ ọdo.”


\par }{\SH Iphe Jémusu; mẹ Jọnu arọ
\par }
{\R (Mát 20:20-28)

\par }{\PP \VS{35}Jémusu; mẹ Jọnu, bụ ụnwu Zébedi abyakfuta Jisọsu bya asụ iya: “O-zi-iphe! O nweru iphe ọ dụ ẹphe t'i meeru ẹphe.”


\par }{\PP \VS{36}Jisọsu ajị ẹphe: “?Bụ ngụnu b'ọ dụ unu tẹ ya meeru unu ọbu?”


\par }{\PP \VS{37}Ẹphe asụ iya: “T'o kwe nụ t'ẹphe nọnyabe iya: onye lanụ l'ẹka-ụtara; onye ọphu l'ẹka-ibyita teke ọo-bụru eze l'ekoshi ọdu-biribiri iya.”


\par }{\PP \VS{38}Jisọsu asụ ẹphe: “Unu ta makwa iphe unu ajị ajị iya. ?Unu a-dụa ike ngụa l'okoro\FTNT{*}{{\FR 10:38 }{\FR{10:38
}}{\FT{Iphe “okoro”; mẹ “baputizimu” bụ l'ẹke-a bụ iphe-ẹhuka. (}}{\XT{Luk 12:50}}{\FT{).}}} ono, ya angụ ono; m'ọ kwanu t'e mee unu egbe baputizimu ọphu ee-me iya?”


\par }{\PP \VS{39}Ẹphe asụ iya: “Iyee; l'ẹphe a-dụa ike.”

\par }{\PP Yọ sụ ẹphe: “Unu a-dụkwa-a ike ngụa iphe l'okoro, ya a-ngụ; e mee unu egbe baputizimu e-me iya;

\VS{40}ọbule; ọ -bụru l'unu a-nọdu iya l'ẹka-ụtara; m'ọ bụ l'ẹka-ibyita ta bụkwa iya b'ọ nọ l'ẹka. Ono kwa ndu, Nchileke kwakọberu iya b'ọ nọru.”


\par }{\PP \VS{41}Ụmadzu iri ndu ọphunanu anụlephu iphe Jémusu mẹ Jọnu jeru; yo ghulahaa ẹphe eghughu.

\VS{42}Jisọsu ekukobewaphu ẹphe; sụ ẹphe: “Unu mawaru lẹ ndu a sụru l'ọo ẹphe bụ ishi anọduje akpapyashị ndu ẹphe achị akpapyashị; bya abụru onye nọ l'oke ọkwa anọduje eme tẹ ndu ọdo maru l'ọo ya ka nshinu.

\VS{43}Obenu lẹ nk'unu ta bụkwa ẹge ono b'ọ dụ. Onye ọ dụ t'ọ ha nshinu l'unu; t'onye ono yejeru ndu ọphunanu ẹka.

\VS{44}Onye ọ dụ t'ọ bụru onye ivuzọ l'unu; t'onye ono wozita onwiya alị bụru nwozi l'ẹke ndu ọphu nọ.

\VS{45}Lẹ Abụbu-Ndiphe ta byakwa t'e yeru iya ẹka. Iphe ọ byaru gbe bụkwaru t'o yeru ndu ọdo ẹka; gude onwiya chịaru Nchileke ẹja t'ọ bụru iphe ya e-gude gbata ndzụ igwe ọha.”


\par }{\SH Batimíyọsu aphụ ụzo
\par }
{\R (Mát 20:29-34; Luk 18:35-43)

\par }{\PP \VS{46}Ẹphe abya erua Jériko; Jisọsu mẹ ndu etsoje ụzo iya; mẹ igweligwe ndu etso ẹphe atụgbude; onye ìshì, aza Batimíyọsu anọduwa l'iku esu-ụzo l'arọ arọ. Batimíyọsu ono bụ nwatibe Timíyọsu.

\VS{47}Yọ nụlephu l'ọ bụ Jisọsu kẹ Názarẹtu abya; chia mkpu; sụ: “Jisọsu! Nwatibe Dévidi; phụaru iya rụ imiko!”


\par }{\PP \VS{48}Ẹphe abaaru iya mba; sụ iya t'ọ daa ashị. Yọ ka l'iya-a ọrashi ike: “O-shi-l'eri Dévidi; phụaru iya rụ imiko!”


\par }{\PP \VS{49}Jisọsu abya evudo; sụ t'e kua ya.

\par }{\PP Ẹphe eje ekua ya; sụ iya: “T'o nweru iya obu!” Wo iya t'o gbeshi; l'ookukwa iya oku.


\par }{\PP \VS{50}Yọ chịru uwe iya ghaa; kfulihu byakfutashia Jisọsu.


\par }{\PP \VS{51}Jisọsu ajị iya: “?Bụ ngụnu b'ọ dụ ngu tẹ ya meeru ngu?”

\par }{\PP Nwoke ono, atsụ ìshì ono asụ iya: “Nnajiufu; menua ya tẹ ya phụa ụzo.”


\par }{\PP \VS{52}Jisọsu asụ iya t'ọ la; l'ekwekwe iya mewaru t'ẹhu dụ iya mma.

\par }{\PP Teke onowaphu; nwoke ono awatawaphu ọphu ụzo; tsoru Jisọsu tụgbua.




\par }\Chap{11}{\SH Jisọsu abahụ Jerúsalemu
\par }
{\R (Mát 21:1-11; Luk 19:28-40; Jọn 12:12-19)

\par }{\PP \VerseOne{1}Ẹphe erudelephu Ugvu Olivu; mẹ mgboro Betuféji mẹ Bétani, nọwa Jerúsalemu ntse; yo zifu ndu etsoje ụzo iya ụmadzu ẹbo;

\VS{2}sụ ẹphe: “Unu jee lẹ mkpụkpu ono, nọ unu l'ụzo ifu ono. Unu -rulephu bẹ unu a-phụa nwa nkakfụ-ịgara, e liberu elibe, madzụ te tsubua ẹnyishi. Unu tọshia ya; kpụta bya.

\VS{3}Amakwaru ama; o -nweru onye jịru unu: ‘?Nanụ ẹge ọ dụ?’ unu sụ iya: ‘Lẹ mkpa iya dụru Nnajiufu; l'ọo-kpụlatakwa iya-a nta-a nta-a.’ ”


\par }{\PP \VS{4}Ẹphe atụgbua je aphụa nwa nkakfụ-ịgara ọbu l'ẹke e liberu iya l'ifu nggamgbo l'iku ụzo; laa ya atọta.

\VS{5}Ndu vudo l'ẹke ono ajị ẹphe: “?Ngụnu meru iphe unu atọta nkakfụ-ịgara ono?”


\par }{\PP \VS{6}Ẹphe eworu ẹge ono, Jisọsu ziru ẹphe ono kfua. Ndu ono aparu ẹphe haa; ẹphe akpụta iya tụgbua.

\VS{7}Ẹphe akpụtaru iya Jisọsu; chịru uwe ẹphe wukobe nkakfụ-ịgara ono l'okpurukpazu; Jisọsu abya adụgaru l'eli iya.

\VS{8}Ndu achịta uwe ẹphe tọsaa l'echi esu-ụzo; ndu ọphu atụsaa iru mkpẹkwo, ẹphe jitatsuaru l'ẹgu l'ẹke ono.

\VS{9}Ndu ọphu nọ iya l'ụzo ifu; mẹ ndu ọphu tso iya l'azụ l'atụ okokooko; asụje: “Ndewo-o! Ndewo-o! Onye Nchileke gọru ọnu-ọma nụ b'ọ bụ; mbụ onye ono, Nnajiufu ziru t'ọ bya ono!

\VS{10}Tẹ Nchileke gọru ọnu-ọma nụ ọkwa-eze nna ẹphe oche, bụ Dévidi; mbụ ọkwa-eze ono, abya nụ ono! Ndewo-o! Ndewo-o! Ọkaribe-Kakọta-Nụ, nọ l'imigwe!”


\par }{\PP \VS{11}Jisọsu abya erua Jerúsalemu; bya abahụ l'eze-ụlo Nchileke. Yọ bya elee ẹnya; gbua igo mgburumgburu l'iphe nọkota l'ẹke ono. Yẹle ndu etsoje ụzo iya ẹphe iri l'ẹbo atụgbua oje Bétani; kẹle nchi ejihuwa.


\par }{\SH Jisọsu atụ oshi figu ọnu
\par }
{\R (Mát 21:18-19)

\par }{\PP \VS{12}Yo be echile iya; ẹphe eshi Bétani l'ala azụ; ẹgu agụlahaa Jisọsu.

\VS{13}Yọ nọdu ote-ẹnya phụa oshi figu l'ẹke o ruru iru; yọ tụgbua t'o je amaru: ?o -nweru akpụru, ọo-phụ iya. Yo rua; to nwe iphe ọ phụru iya; kpachikwaphu mkpẹkwo iya nwẹnkinyi iya; kẹ l'ẹ tọ gbadua teke figu amịje.

\VS{14}Yọ sụ oshi figu ono: “Ẹ to nwedu lẹ madzụ awọta akpụru ngu ria ọdo.”

\par }{\PP Ndu etsoje ụzo iya anụa iphe ono, o kfuru ono.


\par }{\SH Jisọsu achịshi ndu nghọ \newline  l'eze-ụlo Nchileke
\par }
{\R (Mát 21:12-17; Luk 19:45-48; Jọn 2:13-22)

\par }{\PP \VS{15}Ẹphe erua Jerúsalemu; Jisọsu abya abahụ l'eze-ụlo Nchileke; wata ọchishi ndu azụ aswa; mẹ ndu ere aswa l'eze-ụlo ono. Yọ bya enwutsushikota okpokoro ndu agbanwe okpoga; mẹ ekwechi ndu ọphu eretsua ndo.

\VS{16}To kwe t'o nweru onye e-gude iphe shi l'eze-ụlo ono sweta.

\VS{17}Yo zilahaa ẹphe iphe; sụ: “?Unu ta madu l'e deru l'ẹkwo lẹ Nchileke sụru: ‘L'ụlo iya bẹ ee-kuje ụlo, iphe bụ mbakeshi a-nọduje ekfu anụ iya.’ Ọbule nta-a bẹ unu mewaru iya; yọ bụru ụlo, ndu iphura edomije onwẹphe.”


\par }{\PP \VS{18}Ndu ishi ndu achịjeru Nchileke ẹja; mẹ ndu ezije ekemu anụa iphe o kfuru; chọlahaa ẹge ẹphe e-me gbua ya. Ọle ẹphe atsụkwanu iya egvu; okfu lẹ ndu ono l'ẹphe ha bẹ iphe oozi dụ biribiri.


\par }{\PP \VS{19}Yo be l'urẹnyashi; Jisọsu phẹ eshi l'obodo ono lụfu.


\par }{\SH Iphe, eegude oshi figu ono amụta
\par }
{\R (Mát 21:20-22)

\par }{\PP \VS{20}Yo be l'ụtsu echile iya; ẹphe eswede bya aphụa oshi figu ono, ọ tụru ọnu ụnyaphua ya ono. Yọ nwụkotawanu kpaa jeye l'ọgvu iya.

\VS{21}Pyita anyatawaphu iphe ono, meru ụnyaphua ono; sụ Jisọsu: “Nnajiufu! ?Lenu: mẹ oshi figu-wa, ị tụru ọnu-wa nwụkotawarunu kpaa.”


\par }{\PP \VS{22}Jisọsu asụ ẹphe: “Unu gude Nchileke vudoshia ike l'ekwekwe, unu kweru.

\VS{23}Kamẹnu; tẹ ya karu unu: o -nwekpooru onye sụru ugvu-a: ‘Ngwaa! Fọta onwongu je echee l'eze ẹnyimu;’ obu ta agba iya ẹbo; yo kwetalephu l'iphe o kfuru e-me bẹ oo-melephu ẹge ono, o kfuru iya ono.

\VS{24}Ọo ya bụ l'iphemiphe ọbule, unu sụru tẹ Nchileke nụ unu teke unu ekfu anụ iya; bya ekweta l'ọ nụwaru iya unu; iphe ono bẹ ọo-nụ unu.

\VS{25}Teke unu nọdu ekfu anụ Nchileke; o -nweru okfu, nọru unu l'onye ọdo; unu gụaru onye ono nvụ; k'ọphu Nna unu ọphu bu l'imigwe a-gụru unu nvụ l'iphe dụ ẹji, unu meshiru.

\VS{26}Ọ -bụru l'unu ta gụduru ndu ọdo nvụ; nna unu ọphu bu l'imigwe ta agụkwaru unu nvụ l'iphe dụ ẹji, unu meshiru.”


\par }{\SH Aajị Jisọsu kẹ ike, \newline  o gude eme iphe oome
\par }
{\R (Mát 21:23-27; Luk 20:1-8)

\par }{\PP \VS{27}Ẹphe alatashia azụ lẹ Jerúsalemu; Jisọsu ejephelahaa l'eze-ụlo Nchileke. Ndu ishi ndu achịjeru Nchileke ẹja; mẹ ndu ezije ekemu; mẹ ndu bụ ọgurenya abyakfutashia ya.

\VS{28}Ẹphe ajị iya: “?Bụ egbe ike ngụnu b'i gude emeebe iphe ọwananu, iime-wa? ?Bụ onye ziru ngu t'ị bya iya ememe?”


\par }{\PP \VS{29}Jisọsu asụ ẹphe: “Lẹ ya a-jị unu nwajị lanụ; unu -saa ya ẹya; ya akaru unu egbe ike, ya gude emeebe iya:

\VS{30}?Bụ onye ziru Jọnu t'ọ bya ome baputizimu: bụ Nchileke t'ọ bụ madzụ? Unu saa ya ẹya.”


\par }{\PP \VS{31}Ẹphe alaa ya edzukashi l'ime onwẹphe; woo: “Ẹphe -sụ l'o shi Nchileke l'ẹka bẹ ọo-sụkwa ẹphe: ‘?Ngụnu mekwanuru iphe ẹphe te kwetadu iphe o kfuru?’

\VS{32}Ẹphe -sụkwanu l'o shi madzụ l'ẹka; haa!” Yọ bụru egvu bẹ ẹphe atsụ ndu ọha; kẹ lẹ ndu ọha kfukotawaru lẹ Jọnu bụ ọgbodo onye nkfuchiru Nchileke.

\VS{33}Ya ndono; ẹphe asụ Jisọsu: “L'ẹphe ta madu.”

\par }{\PP Jisọsu asụ ẹphe: “Ọ kwaphụ ẹge ono bẹ ya te ekfuduru unu onye ziru iya tẹ ya meje iphemiphe ọbule ono.”




\par }\Chap{12}{\SH Ẹtu kẹ ndu e buru ozi
\par }
{\R (Mát 21:33-46; Luk 20:9-19)

\par }{\PP \VerseOne{1}Jisọsu awataru ẹphe ọnmaru ẹtu; sụ ẹphe: “L'o nweru nwoke lanụ, kọru mgbo vayịnu; bya agbaa ya agbagba; bya eworu nsụ bua l'ẹke ọphu aa-nọduje adzọshi mẹe l'akpụru vayịnu ono. Yọ bya akpụkwaaphu nwụlo-eli, ee-nyihuje nọdu eleta iphe a kụru lẹ mgbo vayịnu ono ẹnya. Yọ bya ebuta ndu ozi ye iya; yọ bụru iya oje iphe ọdo.

\VS{2}Yo be teke eegbuje akpụru vayịnu; yo zi nwozi iya t'o jekfu ndu ozi ono t'ẹphe wọo ya òkè vayịnu nk'iya.

\VS{3}Ẹphe egude onye ono; tsua ya iphe; gbabẹ iya ẹka ọtu; nwufu iya; yọ lashia.

\VS{4}Yo zi onye ọdo t'o jekfu ẹphe; ẹphe egudekwa iya phu; kụjaa ya ishi; mee ya iphe-iphere.

\VS{5}Yọ byakwa bya ezi onye ọdo; ẹphe eworu onye onanu gbua; mẹwaru igweligwe ndu ọdo: ndu bẹ ẹphe tsuru iphe; ndu bẹ ẹphe gburu egbugbu.

\VS{6}L'ikperazụ iya; yọ phọdu-waa onye lanụ, bụ iya bụ nwatibe iya kẹ nwoke, o yeru obu. Yọ sụ nwatibe iya ono t'o jee; tubesu l'ẹphe a-kabẹe kwabẹ onye ọphu bụ nwatibe iya ugvu.

\VS{7}Ndu ono, o buru ozi ono azụa mgbede; sụ: ‘Iyaa! Ọwaa bụ onye alị-a e-mekochaa bụru nk'iya teke nna iya nwụhuru. Unu bya t'ẹphe gbua ya; k'ọphu mgbo vayịnu ono a-bụru nk'ẹphe.’

\VS{8}Ẹphe egude onye ono; woru iya gbua; woru odzu iya tufaa l'azụ mgbo vayịnu ono.”


\par }{\PP \VS{9}Ya ndono; Jisọsu ajị ẹphe: “?Bụkpo ngụnu bẹ nwoke, nwe mgbo vayịnu ono e-me? Ọo-bya bya egbushikota ndu ozi ono; woru mgbo vayịnu ono ye ndu ọdo l'ẹka.

\VS{10}?Unu ta guvubua ẹke ono, e deru l'ẹkwo okfu Nchileke; sụ:

\par }{\QB ‘Lẹ mkpuma ono,

\par }{\QB ndu akpụ ụlo jịkaru ono

\par }{\QB bụ iya mekochaaru bya abụru

\par }{\QB itso, gude ụlo ono.


\par }{\Q \VS{11}Ono bụ iphe Nnajiufu ayi meru;

\par }{\QB yọ bụru iphe dụ ayi biribiri l'ẹnya.’ ”


\par }{\PP \VS{12}Ndu ishi ndu Ju esee ya egude; l'ẹke ẹphe mawaru l'ọ bụ ẹphe b'o gude nmaa ẹtu ono. Obenu l'ẹphe tsụhuru ọha ono, nọ l'ẹke ono egvu; paru iya haa gbakashịhu.


\par }{\SH Ajị k'ọtu akịriko
\par }
{\R (Mát 22:15-22; Luk 20:20-26)

\par }{\PP \VS{13}Tọ dụ iya bụ; a haru zi ndu Fárisii; mẹ ndu ọ̀kpà kẹ Hérọdu t'ẹphe gude okfu, Jisọsu ekfu hata iya l'ọnya.

\VS{14}Ndu ono, e ziru ono abya asụ iya: “O-zi-iphe! Ẹphe maru l'ị bụ onye ire-lanụ; tọ dụ onye iile ẹnya l'ifu; tịi kpa ishi ẹge madzụ beru. Yọ bụleruphu ọgbodo ụzo kẹ Nchileke bẹ iizi. ?Tọ bụdunu omebyi ekemu Nchileke mẹ ẹphe -tụje akịriko nụ eze ndu Rómu? ?Bụ t'ẹphe tụje iya; tọo t'ẹphe ba atụjeshi?”


\par }{\PP \VS{15}Jisọsu amawarụ l'ẹphe bụ okfuru-iche-eme-iche phẹ; sụ ẹphe: “?Bụ ngụnu bẹ unu ese iya adata? Unu nụ iya nụ okpoga ọbu tẹ ya leedu ẹnya.”


\par }{\PP \VS{16}Ẹphe ewotaru iya ẹya. Yọ sụ ẹphe: “?Bụ ishi onye; mẹ ẹpha onye b'e deru iya ẹge-a?”

\par }{\PP Ẹphe asụ iya l'ọ bụ kẹ Síza!


\par }{\PP \VS{17}Jisọsu asụ ẹphe: “Ọo ya bụ; unu woru iphe ọphu bụ kẹ Síza; nụ Síza; unu eworu kẹ Nchileke nụ Nchileke.”

\par }{\PP Ọnu, Jisọsu yeru ẹphe adụ ẹphe biribiri.


\par }{\SH Ajị k'oshi l'ọnwu teta
\par }
{\R (Mát 22:23-33; Luk 20:27-40)

\par }{\PP \VS{18}Yo nweru ndu Sádusii, byakfutaru Jisọsu; mbụ ndu ọphu sụru l'ẹ te eshijedu l'ọnwu teta nọdu ndzụ. Ẹphe abyakfutashia Jisọsu bya asụ iya:

\VS{19}“O-zi-iphe! Mósisu deru ẹphe l'ẹkwo; sụ: Teke bụ lẹ madzụ nwụhuru; haa nyee ya; l'ẹ b'ọ mụtaru iya nwa; tẹ nwunne nwoke ọbu lụpyabe nwanyi ono; k'ọphu ọo-mụtaru onye onanu, nwụhuru anwụhu ono ẹgirima.

\VS{20}L'o nweru unwunne ẹsaa, nọnu. Onye k'ọdungu abya alụa nwanyi; nọnyaa; nwụhu; l'ẹ b'ọ mụta nwa.

\VS{21}Onye k'ẹbo alụpyabe nwanyi ono; nọnyakwaaphu; nwụhu; l'ẹ b'o nwekwa nwa. Onye k'ẹto ẹge ono kwaphu;

\VS{22}jeye ẹphe ẹsaa ono alụkota nwanyi ono; nwụshihukota; to nwe nwa, ẹphe mụtaru. E meebe; nggụbe nwanyi; nggu anwụhufua.

\VS{23}O -rua teke ee-shi l'ọnwu teta nọdu ndzụ; ?bụ nyee onye ole bẹ nwanyi ono a-bụ; ẹge ono ẹphe shi lụkotahawa iya ẹphe ẹsaa ono?”


\par }{\PP \VS{24}Jisọsu asụ ẹphe: “Ọ bụ iphe, meru iphe unu eshisweje iya ọbu ndono; kẹ l'ẹkwo okfu Nchileke te dodu unu ẹnya; to do unu ẹnya mbụ ẹge ike Nchileke beru.

\VS{25}Teke ndu nwụhuru anwụhu shiwa l'ọnwu teta nọdu ndzụ bẹ ẹphe ta alụkwa nwanyi; ọphu nwanyi 'alụkwa nji. Teke ono bẹ ẹphe a-dụwaa l'ọ bụ ụnwu ojozi-imigwe.

\VS{26}A bya lẹ kẹ oshi l'ọnwu teta nọdu ndzụ ono; ?unu ta gụbua l'ẹkwo Mósisu ẹke ono, o deru k'iru, ọku enwu raphuraphu ono? Ẹke ono bẹ Nchileke kfuru Mósisu l'ọo yẹbe Nchileke bụ Nchileke kẹ Ébirihamu; bụru Nchileke kẹ Áyizaku; bya abụru Nchileke kẹ Jékọpu.

\VS{27}?Tọ dụ iya bụ lẹ Nchileke ta bụdu Nchileke ndu nwụhuru anwụhu; ọ bụ Nchileke ndu nọ ndzụ. Ọo ya bụ l'unu kfụbekpoo ọswa shiswee ụzo.”


\par }{\SH Ekemu ọphu kakọta nụ
\par }
{\R (Mát 22:34-40; Luk 10:25-28)

\par }{\PP \VS{28}Onye lanụ lẹ ndu ezije ekemu, nọ l'ẹke ono l'anụ iphe ẹphe atụ abya aphụ ẹge Jisọsu gude asa okfu ono ọhuma. Yọ jị Jisọsu: “?Nanụkpoo ekemu ọphu bụ iya katsụkpo mkpa l'ekemu ono l'ọ ha?”


\par }{\PP \VS{29}Jisọsu asụ iya: “Ekemu k'ọdungu bụ: ‘Unu nụa ya; unubẹ ndu Ízurẹlu! Lẹ Nnajiufu ayi, bụ Nchileke bụlekwa iya phụ kpụu bụ Nnajiufu.

\VS{30}Ọo ya bụ t'i yeru Nnajiufu, bụ Nchileke ngu obu ngu l'ọ ha; nggu egude ndzụ ngu l'ọ ha; mẹ uche ngu l'ọ ha; mẹ ike ngu l'ọ ha yeru iya obu.’

\VS{31}K'ẹbo, tso iya bụ: ‘T'i yeru madzụ ibe ngu obu ẹge i yeru onwongu.’ Ẹ to nwehekwa ekemu ọdo, kariru ekemu labụ-wa nshinu.”


\par }{\PP \VS{32}Onye ono, ezije ekemu ono asụ iya: “O-zi-iphe! I kfutakwaru iya. Ọ kwa oswi-okfu b'i kfuru lẹ Nchileke bụ Nchileke lanụ; l'ẹ to nwehedu Nchileke ọdo, nọnu gbahaa yẹbedua;

\VS{33}mẹ tẹ madzụ yeru iya obu iya l'ọ ha. T'o gude egomunggo iya l'ọ ha; gude ike iya l'ọ ha yeru Nchileke obu. Yo yeru madzụ ibe iya obu ẹge o yeru onwiya. L'ome ekemu labụ ono bẹ dangokwaru ngwẹja-ukfuru; dangoo iphe, bụ ẹja ọdo, aachịjeru Nchileke l'ọ ha.”


\par }{\PP \VS{34}Jisọsu aphụa l'o yeru iya ọnu l'ọ bụ onye nweru egomunggo; sụ nwoke ono: “Ẹ tị nọhekwa ote-ẹnya l'ẹke Nchileke bụ eze.”

\par }{\PP Jisọsu ekfugetsua ẹge ono; to nwehe onye jebaaru ọtu ama k'ọji iya ajị ọdo.


\par }{\SH ?Kuráyisutu bụ nwatibe onye?
\par }
{\R (Mát 22:41-46; Luk 20:41-44)

\par }{\PP \VS{35}Yo be teke Jisọsu ezi iphe l'eze-ụlo Nchileke; yo kfunyaa bya ajị: “?Nanụ ẹge e meru bẹ ndu ezije ekemu sụru lẹ Kuráyisutu bụ Nwatibe Dévidi; l'ẹke

\VS{36}Dévidi l'onwiya bẹ Ume-dụ-Nsọ meru; yọ sụ:

\par }{\QB ‘Lẹ Nchileke sụru Nnajiufu yẹbe Dévidi:

\par }{\QB Nọdu iya l'ẹka-ụtara

\par }{\QB jeye teke ya e-me ndu ọhogu ngu

\par }{\QB t'ẹphe bụru iphe \newline  ịi-dzọpyabe l'ọkpa.’


\par }{\MM \VS{37}Dévidi l'onwiya eku iya Nnajiufu. ?Nanụ ẹge e shi b'o gbe bya abụwarunu Nwatibe Dévidi?”

\par }{\SH Ọkwa ẹhu ndu ezi ekemu; \newline  mẹ ndu Fárisii
\par }
{\R (Mát 23:1-36; Luk 20:45-47)

\par }{\PP Ẹhu atsọo igweligwe ndu, nụru iya nụ ẹna.

\VS{38}Teke oozi ẹphe iphe b'ọ sụru ẹphe: “Unu kwabẹkwaru onwunu ẹnya l'ẹke ndu ezije ekemu nọ; mbụ ndu ọoduje mma t'ẹphe kechishia onwẹphe l'uwe-nlọkpuru aghaphe; t'e keleje ẹphe l'ọ bụ ndu oke amadụ l'ẹke a dụ l'igwe;

\VS{39}mẹ tẹ oshi ọphu katsụkpo mma l'ụlo-ndzuko ndu Ju bụru ẹphe a-nọduje iya; mẹ t'ọ bụru ẹphe a-nọ l'ẹke, aa-katsụkpo ẹphe ọkwaberu ugvu l'ẹke e jeru eswe-iphe.

\VS{40}Ẹphe eripyaje nwanyi, maa tụfuru; gude ẹregede ekfu anụ Nchileke ogodo-orikoro. Ọ bụ ẹphe; bẹ aa-ka ọnmashi ikpe ike!”


\par }{\SH Iphe nwanyi, maa tụfuru \newline  tụru obu iya anụ Nchileke
\par }
{\R (Luk 21:1-4)

\par }{\PP \VS{41}Jisọsu abya adụgaru l'iku okpoko, eechejeru Nchileke okpoga; lelahaa ndu eche okpoga l'okpoko ono. Ndu, nweru iphe abya eyetsua okpoga, ha nshinu.

\VS{42}Nwanyi lanụ, nji iya ẹ-ta nọhedu, l'akpa ụkpa abyatashia bya eworu afụ labụ chee.

\VS{43}Jisọsu abya ekua ndu etsoje ụzo iya t'ẹphe bya. Yọ sụ ẹphe: “Kamẹnu; tẹ ya karu unu: l'ọ kwa nwanyi ụkpa-wa, nji iya ẹ-ta nọhedu-wa bẹ yeru iphe ka nụ l'ẹphe ha.

\VS{44}Ishi iya abụru lẹ ndu ọphu l'ẹphe ha shitsua l'ẹku ẹphe, tsuboru etsubo l'anụ. Obenu lẹ nwanyi-a bẹ akpakpọo ụkpa; yọ bụru iphe o nweru l'ọ ha; mbụ je akpaa l'iphe, o doberu, oo-gude kpata nri b'o wotaru bya echee-wa.”




\par }\Chap{13}{\SH Aa-kụkposhi eze-ụlo Nchileke
\par }
{\R (Mát 24:1-2; Luk 21:5-6)

\par }{\PP \VerseOne{1}Jisọsu eshilephu l'ime eze-ụlo Nchileke l'alụfuta; onye lanụ lẹ ndu etsoje ụzo iya asụ iya: “O-zi-iphe! Lenu mkpuma, dụgbaa biribiri; mẹ ụlo, dụ biribiri, nọ l'ẹke-a!”


\par }{\PP \VS{2}Jisọsu asụ iya: “?Ị phụrua eze-ụlo ono, a kpụru; yọ magbaa ẹge ono? Ee-mekochaa kụkposhikota iphemiphe ọbule ono; k'ọphu ẹ to nwedu m'ọ bụ mkpuma lanụ, aa-ha t'ọ kpọ-kfuru l'eli ibe iya.”


\par }{\SH Ọkwa iphe-ẹhuka, a-bya nụ
\par }
{\R (Mát 24:3-14; Luk 21:7-19)

\par }{\PP \VS{3}Jisọsu abya enyihu Ugvu Olivu; je adụgaru; cheeru eze-ụlo Nchileke ifu. Pyita; Jémusu; Jọnu; mẹ Ánduru ajị iya l'edomi; sụ:

\VS{4}“?Bụkpo teke ole bẹ iphe ono e-me? ?Bụ ngụnu bẹ ee-gude maru teke iphemiphe ọbule ono abyawa ememe?”


\par }{\PP \VS{5}Jisọsu ekfulahaaru ẹphe: “L'ọ bụphu t'unu kwabẹ ẹnya; t'ẹ b'o nwe onye e-duswe unu ụzo.

\VS{6}L'o nwekwaru igweligwe ndu a-zaru ẹpha iya bya. Onye ọphu nọnu; yọ sụ: ‘L'ọo ya bụ iya’; gude ẹge ono duswee igweligwe madzụ.

\VS{7}Teke unu nụderu akọ ọgu, aalụ l'ẹke teru ẹnya; mẹ ẹphuphu ọgu, aalụ l'ẹke dụ ntse; unu ba wakwa obu; l'iphe ono l'ọ ha mefutajekwa. Obenu lẹ teke mgboko a-gvụ te rukwaa.

\VS{8}Lẹ mba e-gbeshikwa tso mba ibe iya ọgu; alị-eze etso alị-eze ibe iya ọgu. Alị a-nma jijiji l'ẹke, dụtsua iche iche. Ẹjo ẹgu a-bya. Iphe ono l'ọ ha gbe bụkwaru adụbe bẹ iphe-ẹhuka adụbe ẹge ono, ime adụbeje ome nwanyi k'ọdungu ono.


\par }{\PP \VS{9}“Unu kwachakwaaru onwunu ẹnya. L'aa-kpụtsukwaa unu kpụ-jeru ndu ọgbo ikpe; e chia unu iphe l'ụlo-ndzuko. Unu e-vudo l'ifu ndu gọvano; mẹ l'ifu ndu eze l'okfu ẹka yẹbe Jisọsu; ẹge ee-shi t'ẹphe nụkwaaphu ozi-ọma ono.

\VS{10}Obenu l'e vufutajeodu ụzo zidzuru ozi-ọma ono l'iphe bụ mbakeshi.

\VS{11}Teke ono, ẹphe a-kpụfuta unu t'e kpee unu ikpe ono; unu be vukwaru ụzo wata ọyo ọshi iphe unu e-kfu. Unu kfulekwaphu iphe bataru unu l'ọnu teke ono; l'ẹ tọ bụkwa unubẹdua a-nọdu ekfu iya l'onwunu; ọ kwa Ume-dụ-Nsọ a-nọdu ekfu iya.

\VS{12}Nwunne a-kpụru nwunne iya nụ; t'e gbua. Nna akpụru nwatibe iya; nụ t'e gbua. Ụnwegirima e-kwefuru ndu mụru ẹphe íkè; kpụru ẹphe nụ; t'e je egbua.

\VS{13}Onyemonye ọbule e-gude kẹ l'unu bụ ndu kẹ yẹbe Jisọsu kpọo unu ashị. Obenu l'onye ọphu taru nshi jeye l'ikperazụ bẹ Nchileke a-dzọfuta.”


\par }{\SH Ẹjo akpamara
\par }
{\R (Mát 24:15-28; Luk 21:20-24)

\par }{\PP \VS{14}“Unu a-phụkwa ẹjo akpamara ọ-la-l'iyi l'ẹke, ẹ-ta gbadu t'o vudo.” Tẹ nggụbe onye agụ ẹke ọwaa rịkwaa ọriri iphe ọ bụ t'o doo ngu ẹnya. “Teke unu phụleru iya phụ; tẹ ndu nọ lẹ Judíya rebelekwaphu lashia l'ugvu.

\VS{15}T'onye ọphu nọ l'ọkpoku l'atụta ume be ejehekwaa okfu k'ọbahu l'ụlo jee ogwota iphe, nọ l'ụlo iya.

\VS{16}T'onye ọphu nọ l'ẹgu ba alahẹkwa azụ k'oje ọchita uwe iya.

\VS{17}Nshọo ndu ọphu dụ ime; mẹ ndu ọphu he ẹgirima, angụ ẹra teke ono!

\VS{18}Unu kfuru nụ Nchileke; t'ẹ b'ọ bụbua l'oge winta teke oyi atsụje.

\VS{19}Ishi iya abụru lẹ teke ono bẹ eze iphe-ẹhuka ọphu ta byabụa keshinu Nchileke keru mgboko a-bya; ọphu to nwekwanu ọdo, bya a-dụ ẹge ono ọdo.

\VS{20}Ndẹge Nnajiufu te gburu teke iphe-ẹhuka ono e-me mkpirikpi; m'ẹ to nwekwa onye ọo-ga emekochaa dzọfuta. Ọle o gudewa okfu ẹhu ndu ọphu ọ fọtawaru t'ẹphe bụru ndu nk'iya gbua teke ono mkpirikpi.


\par }{\PP \VS{21}“O -nweru onye sụru unu teke ono: ‘Lekwa: L'ọ kwa Kuráyisutu ọbu ndọ-ọ;’ m'ọ kwanu: ‘Lenu: ya ndọphu nọ l'ẹkaphu!’ unu be eyekwaru iya ọnu.

\VS{22}Iphe ọbu bụ lẹ ndu a-nọdu adzụ-phe ẹjo-ire sụ l'ọo ẹphe bụ Kuráyisutu; mẹ l'ẹphe bụ ndu nkfuchiru Nchileke a-lụfuta bya emeshilahaa iphe-ọphulenya, dụgbaa biribiri ẹge ee-shi t'ẹphe duswee ndiphe; mbụ je akpaa lẹ ndu ono, Nchileke fọtawaru ono; ndẹge ọ -bụru l'ẹphe e-meghe iya.

\VS{23}Ọo ya bụ t'unu kwabẹkwaphu ẹnya; eshinu ya vuwaru ụzo kfukotaru unu iphemiphe ọbule-a l'ọ ha; tẹmanu yo mede.”


\par }{\SH Abyabya Abụbu-Ndiphe
\par }
{\R (Mát 24:29-31; Luk 21:25-28)

\par }{\PP \VS{24}“Teke eze iphe-ẹhuka ono gvụleruphu bẹ ẹnyanwu e-jikputa; ọnwa echibuhu;

\VS{25}mkpọ-kpodo eshi l'igwe adashị. Iphemiphe ọbule, nọ l'igwe a-nmahu jijiji; lọ-sweshihu.

\VS{26}Teke ono bẹ aa-phụ Abụbu-Ndiphe ẹke ọ nọ l'urukpu; gude ike, dụ biribiri; egbu nwịinwii abya.

\VS{27}Oo-zifu ụnwu ojozi-imigwe iya t'ẹphe jee l'ifu; jee l'azụ; jee l'ụzo ẹka-ụtara; jee l'ụzo ẹka-ibyita lẹ mgboko mgburumgburu; jeye l'ẹke alị jeberu; igwe ejebe; je edutakota iphe, bụ ndu ọ fọtaru.”


\par }{\SH Iphe oshi figu ezi
\par }
{\R (Mát 24:32-35; Luk 21:29-33)

\par }{\PP \VS{28}“Unu gude oshi figu mụta iphe. Ọobuje; ọ -lagee ẹkwo; teke ọ tụshihuwaru; wata oru iru; unu amaru l'udzu-mini tụwaru l'ụkfu.

\VS{29}Ẹge ono bẹ ọwaa dụ: teke unu phụru iphemiphe ọbule-a emetsuwaa; unu amaru lẹ Abụbu-Ndiphe nọokwa ntse; mbụ l'ọ nọwa l'ọnu-ụzo.

\VS{30}Kamẹnu; tẹ ya karu unu: l'ọgbo ọwaa, nọ nta-a ta agvụebekwa jeye teke iphe ono l'ọ ha e-mekota.

\VS{31}Igwe a-gvụ; alị agvụ; ọbu l'okfu, ya kfuru l'ọ ha te nwedu l'o rebuhu ire.”


\par }{\SH ?Bụ mbọku ole b'ọ bụ?
\par }
{\R (Mát 24:36-44; Luk 17:26-30, 34-36)

\par }{\PP \VS{32}“Mbọku ọbu; m'ọ bụ teke ọbu gẹdegede te nwekwa onye maru iya nụ. Ẹ tọ dụkpoduanu m'ọo ụnwu ojozi-imigwe, maru iya nụ; ọphu Nwatibe Nchileke 'amakwa iya. Ọ bụlephu Nchileke, bụ Nna bụ onye maru iya nụ.

\VS{33}Unu kwabẹkwa ẹnya; chee nche; kẹ l'unu ta madu teke ọo-bụru.

\VS{34}Ọo-dụlephu l'ọ bụ nwoke, gbeshiru oje iphe ọdo; paru ufu iya haa; chịru ndu oozije ozi ye t'ẹphe lepyaberu iya ẹya ẹnya. Yọ bya ekeshiaru ẹphe ozi, ẹphe a-nọdu eje l'ẹhu l'ẹhu. Yo rua l'onye ọphu eche ọnu nggamgbo; yọ nmaaru iya ọkwa; sụ iya t'ọ mụkwaru ẹnya.

\VS{35}Ọo ya bụ t'unu chekwaaphu nche; keshinu unu ta madu teke nnajiufu, nwe ufu a-lata azụ. Ẹ ta madu: ?bụ l'urẹnyashi; ?t'ọ teke echi-abalị keru ẹbo; ?t'ọ teke oke-ọku raru ọra; ?t'ọ l'ọo l'ụtsu bẹ ọo-lata.

\VS{36}Ọo ya bụ; k'ọphu ẹ tọo tụdu unu l'ụkfu teke unu eku mgbẹnya.

\VS{37}Ọ bụ iphe ya ekfuru unu; bẹ ya ekfukwaruphu onyemonye ọbule: ‘Unu chee nche!’ ”




\par }\Chap{14}{\SH Idzu ishi Jisọsu
\par }
{\R (Mát 26:1-5; Luk 22:1-2; Jọn 11:45-53)

\par }{\PP \VerseOne{1}Teke ono b'ọ phọduleruphu abalị ẹbo; tẹmanu a gbaa Ajị Esweta; mẹ Ajị Buredi, ẹ te kodu ekoko. Ndu ishi ndu achịjeru Nchileke ẹja; mẹ ndu ezije ekemu achọlahaa ẹge ẹphe e-shi gude Jisọsu l'edomi; gbua.

\VS{2}Ẹphe asụ: “L'ẹ tọo bụkwa l'ime ajị-wa. Lẹ ẹphe -mee ya nta-a bẹ utsu a-dakwa.”


\par }{\SH Aakwabẹ Jisọsu ugvu \newline  lẹ Bétani
\par }
{\R (Mát 26:6-13; Jọn 12:1-8)

\par }{\PP \VS{3}Jisọsu nọlephu lẹ Bétani l'ụlo nwoke, eeku Sáyịmonu, ẹhu-labụ mejeru Ẹke ono b'ọ nọ; gudekwadua nri l'eri; nwanyi lanụ abata; paru nwa akpamu, manụ nadụ. Manụ ono bụ senti, vu oke aswa. Yọ bya eworu akpamu ono kụkpoo; woru manụ senti ono wụa Jisọsu l'ishi.

\VS{4}Ẹhu eghulahaa ndu haru nọdu l'ẹke ono eghughu. Ẹphe ekfulahaaru onwẹphe: “?Bụ ngụnu kparu iphe eemebyishi ẹgiri manụ ọwaa emebyishi?

\VS{5}M'a ge erekwa iya reta iya iphe kariru ụkporo pọngu lẹ pọngu iri; woru okpoga iya nụ ndu ụkpa.” Ẹphe eshiwaphu ẹge ono baaru nwanyi ono mba.


\par }{\PP \VS{6}Jisọsu asụ ẹphe: “Unu haa nwanyi-a! ?O meru imagha bẹ unu ekfuchi iya nchị;

\VS{7}lẹ nwanyi, unu elee ẹnya l'o meru iya iphe dụ mma. Ndu ụkpa bẹ unu l'ẹphe anọ mkpụrumkpuru. Teke dụkpolephu unu mma; unu emeeru ẹphe iphe-ọma. Obenu lẹ yẹbedua bẹ yẹle unu ta anọdu tekenteke.

\VS{8}Ọo ẹge ike beru iya b'o meru-a; l'o teru iya manụ l'ẹhu; gude kwakọbe teke ee-li yẹbe Jisọsu.

\VS{9}Kamẹnu; tẹ ya karu unu: l'iphe bụ ẹke, a raru ozi-ọma lẹ mgboko gbaa mgburumgburu bẹ aa-kọjekwaphu akọ iphe-a, nwanyi-a meru-wa gude nyata yẹbe nwanyi.”


\par }{\SH Júdasu achịta lẹ ya \newline  e-deru Jisọsu ye
\par }
{\R (Mát 26:14-16; Luk 22:3-6)

\par }{\PP \VS{10}Júdasu Isukáriyọtu, bụ onye lanụ l'ụmadzu iri l'ẹbo ono, etsoje ụzo Jisọsu ono ejekfushia ndu ishi ndu achịjeru Nchileke ẹja; k'ọphu oo-deru Jisọsu ye ẹphe l'ẹka.

\VS{11}Yo kfutsuaru iya ẹphe; ẹhu atsọo ẹphe ẹna; ẹphe ekweta iya ụkwa l'ẹphe a-nụ iya okpoga. Júdasu achọlahaa ẹge oo-shi deru iya ye ẹphe l'ẹka.


\par }{\SH Nri-ẹnyashi Nnajiufu
\par }
{\R (Mát 26:17-30; Luk 22:7-23; Jọn 13:21-30; 1 Kọ́r 11:23-25)

\par }{\PP \VS{12}Yo be mbọku k'ọdungu l'oge Ajị Buredi, ẹ te kodu ekoko; bụ iya bụ mbọku, eegbuje nwatụru Ajị Esweta; ndu etsoje ụzo Jisọsu ajị iya: “?Bụ awe b'ọ dụ ngu t'ẹphe je akwakọberu ngu t'ị nọdu gbaa Ajị Esweta ọbu?”


\par }{\PP \VS{13}Jisọsu ezifu ụmadzu ẹbo lẹ ndu etsoje ụzo iya; sụ ẹphe: “Unu tụgbua bahụ lẹ Jerúsalemu. Nwoke, vu ite, mini nọ e-jekfutaa unu. Unu tsoru iya.

\VS{14}Iphe bụ ẹke ọ bahụru; unu tsoru iya je asụ onye nwe ufu ono: ‘Lẹ O-zi-iphe sụru: ?Nanụ ụlo ndu ẹbyee ọphu bụ nk'iya, bụ ẹke yẹle ndu etsoje ụzo iya a-nọdu gbaa Ajị Esweta ọbu?’

\VS{15}Oo-koshi unu ime ụlo k'eli eli; mbụ eze agalaga ime ụlo, e dohawaru oshi ẹge ọo-dụ t'a nọdu iya ria nri. Ọ bụ l'ẹke ono bẹ unu a-kwakọberu ayi nri ọbu.”


\par }{\PP \VS{16}Ndu ono, etsoje ụzo iya ono atụgbua je abahụ l'obodo ono. Yọ dụkotalephu ẹge ono, Jisọsu kfuru iya ẹphe ono. Ẹphe abya anọdu l'ẹke ono; kwakọbe kẹ Ajị Esweta ono.


\par }{\PP \VS{17}Yo be l'urẹnyashi; Jisọsu yẹle ụmadzu iri l'ẹbo ono abyatashia.

\VS{18}Ẹphe eridelephu nri ono; Jisọsu asụ ẹphe: “Kamẹnu; tẹ ya karu unu: l'ọ kwa onye lanụ l'ime unu e-deru iya ye; mbụkwa onye yẹle iya eri nri l'ẹke-a.”


\par }{\PP \VS{19}Yo rua ẹphe l'ẹhu; ẹphe awata iya ọji nanụ nanụ; sụ: “?Bụ yẹbedua? ?tọo yẹbedua?”


\par }{\PP \VS{20}Jisọsu asụ ẹphe: “Ọ bụ onye lanụ l'unu iri l'ẹbo-wa; mbụ onye yẹle iya tsutaru nri l'ochi lanụ-a.

\VS{21}Lẹ Abụbu-Ndiphe bụlekwaa ẹge e deru iya l'ẹkwo okfu Nchileke bẹ ọola. Obenu; nshọo onye ono, ee-shi l'ẹka iya deru Abụbu-Ndiphe ye l'ẹka ndu achọ ishi iya ono. Ọ ga karu onye ono mma l'ẹ ta mụdua ya lẹ phuu!”


\par }{\PP \VS{22}Ẹphe egudekwadua nri ono eri; Jisọsu ewota buredi; kele Nchileke ekele; washịa ya; woru iya nụ ẹphe; sụ ẹphe: “Unu nata; ọwaa bụ ugwẹhu iya.”


\par }{\PP \VS{23}Yo wotakwaphu okoro; kelebebe Nchileke ekele; woru iya nụ ẹphe; ẹphe eworu iya ngụa l'ẹphe ha.

\VS{24}Yọ sụ ẹphe: “Ọwaa bụ mee ya, e gude okfu ẹhu igwe ọha lọkaa. Nchileke gude mee ya ono eme tẹ ọgba-ndzụ, shi iya l'ẹka vuru ire.

\VS{25}Kamẹnu; tẹ ya karu unu: ya ta angụhekwa mẹe, shi l'akpụru vayịnu ọdo jeye mbọku ono, ya a-ngụ k'ọphungu lẹ mgboko ọphungu kẹ Nchileke ono.”


\par }{\PP \VS{26}Ẹphe agụtsulephu egvu, ẹphe gude jaa Nchileke ajaja; tụgbua jeshia Ugvu Olivu.


\par }{\SH Jisọsu ekfu lẹ Pyita a-gbado iya
\par }
{\R (Mát 26:31-35; Luk 22:31-34; Jọn 13:36-38)

\par }{\PP \VS{27}Jisọsu asụ ẹphe: “Unu l'unu ha a-paru iya haa; gbakashịhu, bụ iya bụ ẹge e deru iya l'ẹkwo okfu Nchileke; sụ:

\par }{\Q “ ‘Lẹ Nchileke sụru lẹ ya e-chigbu onye eche atụru;

\par }{\QB atụru ono agbakashịhu.’


\par }{\MM \VS{28}Obenu lẹ teke o metsuaru tẹ ya shi l'ọnwu teta nọdu ndzụ; bẹ ya e-vuru unu ụzo jeshia Gálili.”


\par }{\PP \VS{29}Pyita asụ iya: “Ọ -bụkpooru lẹ ndu ọphunanu a-paru ngu haa; gbakashịhu; bẹ yẹbedua ta a-hakwa ngu.”


\par }{\PP \VS{30}Jisọsu asụ iya: “Kamẹnu; tẹ ya karu unu: l'ẹnyashi-a gẹdegede; tẹmanu oke-ọku nchi-abọhu araa ọra ugbo ẹbo b'i kfuakwaru ugbo ẹto l'ẹ tị madu iya.”


\par }{\PP \VS{31}Pyita akaba ya rụ okfushi ike; sụ: “M'o -ruhuru a sụ lẹ nggu l'iya nwụhufutaje anwụhu; bẹ ya te ekfukwa lẹ ya ta madu ngu.”

\par }{\PP Ndu ọphu l'ẹphe ha ekfukota ẹge ono.


\par }{\SH Jisọsu ekfu anụ Nchileke \newline  lẹ Getusémeni
\par }
{\R (Mát 26:36-46; Luk 22:39-46)

\par }{\PP \VS{32}Ẹphe ejeshia ẹke eekuje Getusémeni; rutsulẹphu ẹke ono; yọ sụ ndu ono, etsoje ụzo iya ono: “Unu nọdu l'ẹke-a tẹ ya kpịribe nwanshị je ekfuru nụ Nchileke.”


\par }{\PP \VS{33}Yo duta Pyita; mẹ Jémusu; mẹ Jọnu. Meji awata iya ọkfu nkfụ; yọ wata ọtsu egvu.

\VS{34}Yọ sụ ẹphe: “Ha! Meji akfụlekwa iya phụ nkfụ; l'ese iya agbabuhu. Unu nọdu l'ẹke-a chee nche.”


\par }{\PP \VS{35}Yọ kpịribelephu nwanshịi; tụa onwiya l'alị; wata okfu anụ Nchileke; t'o mee t'iphe-ẹhuka kẹ nwa teke ono be ru iya l'ẹhu; m'ọ -bụru l'ọo iphe e-kwe ememe.

\VS{36}Yọ sụ: “Nna! Nna! Ọ bụ nggu bụ onye a-dụ ike mekota iphemiphe ọbule. Pafụnu iya okoro iphe-ẹhuka-wa l'ẹhu. Ọlobu; t'ẹ b'ọ bụkwa iphe nọ iya l'obu e-me. Ọ kwa ọphu bụ uche-obu ngu e-me.”


\par }{\PP \VS{37}Yọ latashia azụ bya aphụa ẹphe; ẹphe eku mgbẹnya. Yọ sụ Pyita: “Sáyịmonu; ?iiku mgbẹnya? ?Tị dụdu ike mụru ẹnya; chefua nche awa lanụ?

\VS{38}Unu chee nche; kfuru nụ Nchileke; t'ẹ b'e nwuru unu ye l'iphe a-data unu. Obu madzụ bẹ ọonodujekpokwaa evushi evuvu ike; obenu lẹ madzụ l'onwiya ta dụjedu ike.”


\par }{\PP \VS{39}Yọ lụfu jeshia okfuru nụ Nchileke ọdo; kfukwaaphu iphe ono, o kfuhawaru ono.

\VS{40}Yọ lata azụ bya aphụkwaaphu ẹphe ọdo; ẹphe ekukwaphu mgbẹnya; l'ẹke mgbẹnya erotsukwanua ẹphe; ẹphe ta ma iphe ẹphe e-kfuru iya.


\par }{\PP \VS{41}Yọ la azụ k'ugbo ẹto ya bya asụ ẹphe: “?Unu ekukwadua mgbẹnya; l'atụta ume? O dzuwaru. Teke ọbu ruakwaru. Abụbu-Ndiphe bẹ aabyakwa oderu ye ndu eme iphe dụ ẹji l'ẹka.

\VS{42}Unu gbeshi t'ẹphe je. Unu lekwaa l'onye ọbu, e-deru iya ye ọbu byaakwaru.”


\par }{\SH Aakpụta Jisọsu
\par }
{\R (Mát 26:47-56; Luk 22:47-53; Jọn 18:3-12)

\par }{\PP \VS{43}Ya ndono; Jisọsu egudekwadua ẹge ono l'ekfu; Júdasu, bụ onye lanụ l'ụmadzu iri l'ẹbo ono abyawaphu. Ndu, tso iya nụ adụ l'igwe. Ẹphe apagbaaru mma; mẹ mgbọro. Ndu ziru ẹphe bụ ndu ishi ndu achịjeru Nchileke ẹja; mẹ ndu ezije ekemu; mẹ ndu bụ ọgurenya ndu Ju.

\VS{44}Júdasu ono, e-deru iya ye ono ekfuhawaru ẹphe iphe ya e-me t'ẹphe gude maru onye ọphu ọbu. Yọ sụ ẹphe: “L'ọo onye onanu, ye e-tsuta ọnu l'ishi-ụga gude kele iya ekele ono bụ onye ọphu unu a-kpụta. Unu kwabẹkwaru iya ẹnya.”


\par }{\PP \VS{45}Júdasu erua; tụgbulekwaphu waa; jekfushia Jisọsu je asụ iya: “Rábayi!” Tsuwa iya phụ ọnu l'ishi-ụga.

\VS{46}Ẹphe azugudewaphu Jisọsu; kpụta.

\VS{47}Onye lanụ lẹ ndu ono, vudo l'ẹke ono amịa mma iya swangu; gbua ya nwozi eze onye ishi ndu achịjeru Nchileke ẹja; kwata iya nchị.

\VS{48}Jisọsu asụ ndu ono, byaru iya egude ono: “?Unu chịgbaa mma; mẹ mgbọro abya iya egude; ?ya bụ onye ana nfụ?

\VS{49}Mbọku-mbọku bẹ yẹle unu anọje l'eze-ụlo Nchileke; ya ezi unu iphe; ọphu unu 'egudebua ya. Obenu l'iphe e deru l'ẹkwo okfu Nchileke mefutaje.”


\par }{\PP \VS{50}Ndu etsoje ụzo iya l'ẹphe ha aparu iya haa; gbakashịhu.


\par }{\PP \VS{51}Yo nweru nwata okorọbya lanụ, tsoru Jisọsu. To nwe iphe o yeru; gụfu ẹkwa ọcha, ọ tuphuberu onwiya. Ẹphe akpachịa ya;

\VS{52}yọ mịa onwiya; paru ẹkwa ọcha iya ono haa; gbaru ọtu kfụru kwasẹru.


\par }{\SH Jisọsu nọ l'ifu ndu ọgbo ikpe
\par }
{\R (Mát 26:57-68; Luk 22:54-55, 63-71; Jọn 18:13-14, 19-24)

\par }{\PP \VS{53}Ya ndono; ẹphe eduru Jisọsu jeshia k'eze onye ishi ndu achịjeru Nchileke ẹja; ndu ishi ọphu achịjeru Nchileke ẹja l'ẹphe ha; mẹ ndu bụ ọgurenya; mẹ ndu ezije ekemu abya edzua.

\VS{54}Pyita eshi etso iya ote-ẹnya ote-ẹnya; tsoru iya jeye l'ogbodufu eze onye ishi ndu ono, achịjeru Nchileke ẹja ono. Yo je adụgaru l'ẹke ndu nche nọ; nyalahaa ọku.

\VS{55}Ndu ishi ndu ono, achịjeru Nchileke ẹja ono; mẹ ndu ọgbo ikpe ono l'ẹphe ha achọlahaa iphe ẹphe a-sụ lẹ Jisọsu meru; ẹge ee-shi t'e kpee ya nkfugbu. To nwe iphe ẹphe phụru, bụ iphe o meru.

\VS{56}Ẹphe dụ l'igwe gbaa ya ẹjo ekebe; ọbu l'ekebe ẹphe ta dakọtadu.


\par }{\PP \VS{57}Ndu egbeshi dzụa ẹjo-ire:

\VS{58}“L'ẹphebedua gudekpokwaa nchị ẹphe nụa teke ọ sụru: ‘Lẹ ya e-mebyishi eze-ụlo Nchileke-wa, bụ ẹka b'e gude kpụa ya-a; l'ime abalị ẹto; ya akpụa ọdo, ẹ te egudedu ẹka kpụa.’ ”

\VS{59}E guderu l'ẹphe kfuru ẹge ono; ekebe ẹphe ta dakọtakpokwanu.


\par }{\PP \VS{60}Eze onye ishi ndu ono, achịjeru Nchileke ẹja ono egbeshi l'edzudzu ọha ono; sụ Jisọsu: “?To nwedu ọnu, iiyeru ndu-wa l'ekebe-wa, ẹphe agbagbaa ngu ẹga-wa?”


\par }{\PP \VS{61}Jisọsu adaa nwanshị; to yeru iya ọnu. Eze onye ishi ndu ono, achịjeru Nchileke ẹja ono ajị Jisọsu ọdo: “?Bụ nggu bụ Kuráyisutu ọbu, bụ Nwatibe Nchileke ọbu?”


\par }{\PP \VS{62}Jisọsu asụ iya: “Iyee; l'ọo yẹbedua bụ iya. Unu a-phụ yẹbe Abụbu-Ndiphe l'ẹke ya dụgaru l'ẹka-ụtara Ọkaribe-Kakọta-Nụ; phụa ẹge ya e-gude urukpu kẹ imigwe l'abya!”


\par }{\PP \VS{63}Eze onye ishi ndu ono, achịjeru Nchileke ẹja ono eworu uwe nk'iya zija; sụ ẹphe: “?Bụ egbe ekebe ngụnu ọdo bẹ ẹphe achọkwadu.

\VS{64}?Unu nụwaru iphe ookfu l'ekfubyishi Nchileke? ?Bụ ngụnu bẹ unu chịtaru?”

\par }{\PP Ẹphe atụko sụ l'iphe gbaru iya nụ bụ t'ọ nwụhu.


\par }{\PP \VS{65}Ndu awata iya ọvu ọnu-mini; woru iya ifu kechia; chilahaa ya iphe; sụ iya: t'ọ kọnua onye chiru iya iphe. Ndu nche akpụta iya; chilahaa ya ẹka.\FTNT{*}{{\FR 14:65 }{\FR{14:65
}}{\XT{Azá 50:6; Mát 26:67}}{\FT{.}}}


\par }{\SH Pyita agọ lẹ ya ta madu Jisọsu
\par }
{\R (Mát 26:69-75; Luk 22:56-62; Jọn 18:15-18, 25-27)

\par }{\PP \VS{66}Pyita anọdukwadua l'ogbodufu l'ẹke ono; onye lanụ l'ụnwu-mgbọko, ejeru eze onye ishi ndu ono, achịjeru Nchileke ẹja ono ozi abata;

\VS{67}phụa Pyita l'ẹke ọonya ọku. Yọ bya elee Pyita ẹnya; sụ iya: “M'i tsokwa lẹ ndu ẹphe l'ọphu Názarẹtu ono; mbụ Jisọsu shi ayị.”


\par }{\PP \VS{68}Pyita atụa ẹgo; sụ iya: “Lẹ ya ta makwa; iphe iikfu te do iya ẹnya.” Pyita atụgbua jeshia ụzo ọnu-ọguzo; oke-ọku arawaphu ọra.


\par }{\PP \VS{69}Nwamgbọko ono aphụa ya ọdo l'ẹke ono; kfulahaaru ndu vudo l'ẹke ono: “Lẹ nwoke-wa tsokwa ẹphe.”

\VS{70}Pyita atụkwaa ya phụ ẹgo ọdo.

\par }{\PP A nọnyaa nwanshị; ndu vudotsua l'ẹke ono asụ Pyita: “Ba tụshi ẹgo; l'ị yịchachaa ya-a. ?Tị bụdu onye Gálili?”


\par }{\PP \VS{71}Pyita awata oburu onwiya ọnu; l'eria angụ ekpu iya: “Ya -makpọkwaaru nwoke-wa, unu ekfu okfu iya-a!”


\par }{\PP \VS{72}Teke onophu; oke-ọku arawaphu ọra k'ugbo ẹbo ya. Pyita anyata iphe Jisọsu kfuhawaru iya: “Lẹ tẹmanu oke-ọku araa ọra ugbo ẹbo bẹ oo-kfu ugbo ẹto lẹ ya ta madu iya.” Yọ wata ọra ẹkwa.




\par }\Chap{15}{\SH Jisọsu nọ l'ifu Páyileti
\par }
{\R (Mát 27:1-2, 11-14; Luk 23:1-5; Jọn 18:28-38)

\par }{\PP \VerseOne{1}Yo be l'ọnmewa ụtsu iya; ndu ọgbo ikpe ono l'ẹphe ha, bụ iya bụ ndu ishi ndu achịjeru Nchileke ẹja; mẹ ndu bụ ọgurenya mkpụkpu; mẹ ndu ezije ekemu abya achịa idzu. Ẹphe ekee Jisọsu eri; kpụta iya jekfushia Páyileti.

\VS{2}Páyileti ajị Jisọsu: “?Bụ nggu bụ Eze ndu Ju?”

\par }{\PP Jisọsu asụ iya: “Ọ kwa nggu b'o shi l'ọnu.”


\par }{\PP \VS{3}Ndu ishi ndu achịjeru Nchileke ẹja abya ekfushilahaa igweligwe iphe, ẹphe sụru l'o meru.

\VS{4}Páyileti asụ iya ọdo: “?To nwekpodua ọnu, iiye? ?Ọ kwa l'ị nụru-a igweligwe iphe, ẹphe ekfugbaa l'i meru.”


\par }{\PP \VS{5}Jisọsu te kfuhekwa okfu ọdo. Yo ji Páyileti ẹnya.


\par }{\SH Eekpe Jisọsu nkfugbu
\par }
{\R (Mát 27:15-26; Luk 23:13-25; Jọn 18:39—19:16)

\par }{\PP \VS{6}L'iphe bụ Ajị Esweta, sweru esweswe bẹ Páyileti atụfujeru ẹphe onye mkpọro lanụ, ẹphe sụru t'ọ tụfuru ẹphe.

\VS{7}Yo nweru nwoke lanụ, eeku Barábasu, a tụru mkpọro. Barábasu tso lẹ ndu seru ọkwa-tsu gọvumenti l'ike; bya egbukwaaphu ọchi l'ogege ono. A tụko tụa ẹphe mkpọro.

\VS{8}Igwe ọha ono abya asụ Páyileti t'o meeru ẹphe ẹge oomejehawa.

\VS{9}Páyileti ajị ẹphe: “?Bụ tẹ ya haaru unu Eze ndu Ju tọo?”

\VS{10}Kẹ l'ọ mawaru l'ọ bụ ẹnya-kfụrukfuru bẹ kparu iphe ndu ishi ndu achịjeru Nchileke ẹja dufutaru iya Jisọsu.


\par }{\PP \VS{11}Ndu ishi ndu ono, achịjeru Nchileke ẹja ono akpalia ikpoto ndu ono; sụ ẹphe t'ẹphe kebe t'ọ hachiaru ẹphe Barábasu.

\VS{12}Páyileti asụ ẹphe: “?Bụkwanu ngụnu bẹ ya e-me nwoke ọphu unu ékú Eze ndu Ju?”


\par }{\PP \VS{13}Ẹphe atụa ụzu; sụ: “Kpọpyabe iya l'oshi-osweru!”


\par }{\PP \VS{14}Páyileti asụ ẹphe: “?Kẹ ngụnu? ?Bụ egbe ẹjo iphe ngụnu b'o meru?”

\par }{\PP Ẹphe akakpọo ya ru ọrashi ike: “Kpọpyabe iya l'oshi-osweru!”


\par }{\PP \VS{15}Páyileti achọlahaa ẹge ya e-me mee t'ẹhu tsọo ikpoto ndu ono ẹna. Yọ haaru ẹphe Barábasu t'ọ laa; sụ t'e chia Jisọsu ẹchachi. E chiebe iya ẹchachi; yo duta iya nụ t'e je akpọpyabewa iya ru l'oshi-osweru.


\par }{\SH Ndu sọja aja Jisọsu ewena
\par }
{\R (Mát 27:27-31; Jọn 19:2-3)

\par }{\PP \VS{16}Ndu sọja ono eduru iya jeshia l'ogbodufu nnajiọha, bụ Páyileti; ẹphe ekukoo ndu sọja ono l'ẹphe ha.

\VS{17}Ẹphe achịta kpowula kpowula uwe uswe yee Jisọsu; woru okpu-eze, ẹphe kparu l'ogvu kpube iya.

\VS{18}Ẹphe abya ekele iya ekele ndu sọja; sụ iya: “Ndzụ ngu ndzụ ogologo; Eze ndu Ju!”

\VS{19}Ẹphe eworu oshi chia ya l'ishi; vụa ya ọnu-mini. Ẹphe abya ebyishiru iya ikpere l'alị t'ọoduje l'ẹphe akwabẹ iya ugvu.

\VS{20}Ẹphe ajaẹbetsua ya ewena; bya eyefu iya kpowula kpowula uwe uswe ono; bya eworu uwe nk'iya yee ya; kpụta iya t'ẹphe je akpọpyabe iya l'oshi-osweru.


\par }{\SH Aakpọpyabe Jisọsu \newline  l'oshi-osweru
\par }
{\R (Mát 27:32-44; Luk 23:26-43; Jọn 19:17-27)

\par }{\PP \VS{21}Ẹphe eyebuta nwoke lanụ, eswekwaru esweswe, eeku Sáyịmonu, onye Sayiríni t'o vuta oshi-osweru ono. Sáyịmonu ono shikwaru l'ẹgu alata. Ọ bụ iya bụ nna Alẹguzánda; mẹ Rúfọsu.

\VS{22}Ẹphe eduru Jisọsu rua ẹke eekuje Gọlugóta, bụ iya bụ “Okpokoro Ishi”

\VS{23}bya eworu mẹe, a gwakọberu mẹeru; nụ iya t'ọ ngụa. Yọ jịka iya angụngu.

\VS{24}Ẹphe akpọpyabe iya l'oshi-osweru; bya eworu uwe iya kekashiaru onwẹphe. Ẹphe atụa ẹnwa t'ẹphe maru iphe onyenọnu e-wota.\FTNT{*}{{\FR 15:24 }{\FR{15:24
}}{\XT{Egvu 22:18}}{\FT{.}}}

\VS{25}Ọ bụlephu l'ẹnyanwu-agbakota l'ụtsu bẹ ẹphe kpọpyaberu iya l'oshi-osweru ono.

\VS{26}Iphe ono, dụ ẹji, ẹphe sụru l'o meru ono b'e deru kfube l'oshi-osweru ono; sụ: “Eze ndu Ju.”

\VS{27}Ẹphe akpọpyabekwaphu ụmadzu labụ ọdo, bụ ndu iphura l'oshi-osweru labụ ọdo: onye lanụ anọdu Jisọsu l'ẹka-ụtara; onye ọphu anọdu iya l'ẹka-ibyita.

\VS{28}Yọ bụru ẹge ono b'e shi; yo ree mbụ iphe e dehawaru l'ẹkwo okfu Nchileke; sụ: “A gụkoberu iya lẹ ndu emebyi ekemu.”


\par }{\PP \VS{29}Ndu eswe l'ẹke ono ekfubyishi iya; l'atụ l'ishi l'ishi; l'azụru iya ukwe: “Họo! Nggụbe ọphu sụru l'ii-mebyishi eze-ụlo Nchileke; gude abalị ẹto kpụ-kwazi iya;

\VS{30}dzọnua onwongu. Shinu l'oshi-osweru ono nyifuta!”


\par }{\PP \VS{31}Ọ kwaphu ẹge ono bẹ ndu ishi ndu achịjeru Nchileke ẹja; mẹ ndu ezije ekemu tụko aja iya ewena. Ẹphe ekfutsuaru onwẹphe: “Nta-a b'ọ dzọru ndu ọdo; tọ dụ ike dzọo onwiya.

\VS{32}Tẹ Onye Ndzọta ọbu, bụ Eze ndu Ízurẹlu ọbu nyifutanu l'oshi-osweru ono; k'ọphu ẹphe a-phụ iya; kweta l'ọo ya bụ Onye Ndzọta ọbu l'oswiya.”

\par }{\PP Ụmadzu labụ ono, a kpọpyabekotaru ẹphe l'iya l'oshi-osweru ono ekfubyishikwa iya phu.


\par }{\SH Anwụhu Jisọsu
\par }
{\R (Mát 27:45-56; Luk 23:44-49; Jọn 19:28-30)

\par }{\PP \VS{33}Ẹnyanwu egvuleruphu l'ishi; nchi ejihu l'alị ono mgburumgburu; ẹkemeke ọbule agbakọta tsụbalangu jeye l'oke-eswe urẹnyashi.

\VS{34}Yo be l'oke-eswe urẹnyashi iya; Jisọsu echia mkpu; sụ: “Eloyi! Eloyi! ?Lema sabakitani?” bụ iya bụ: “Nchileke iya! Nchileke iya! ?Bụ ngụnu meru iphe ị paru iya haa nkịnyi iya?”


\par }{\PP \VS{35}Ndu haru vudotsua l'ẹke ono anụa ya; sụ: “Unu nụwa iya ru; m'ọ kwa Eláyija bẹ ooku.”

\VS{36}Onye lanụ agbafụta; wota ẹgwo-ncha; tsẹe lẹ mẹe, shihuru ụka; woru iya tsebe lẹ nwoshi, dụ ogologo; nụ iya t'ọ ngụa;\FTNT{†}{{\FR 15:36 }{\FR{15:36
}}{\XT{Egvu 69:21; Mát 27:48; Luk 23:36; Jọn 19:28-29}}{\FT{.}}} bya asụ: “Unu ngabe t'ẹphe maru: ?bụ Eláyija, bụ onye nkfuchiru Nchileke a-bya ekufuta iya.”


\par }{\PP \VS{37}Jisọsu echishia mkpu ike; tubua ume.


\par }{\PP \VS{38}Ya ndono; ẹkwa, eegechitaje ọnu-ụzo ime ụlo ọbu, bụ iya bụ ẹnya eze-ụlo Nchileke; eshilephu l'eli iya gbaa tarara; lajahụ ẹbo jeye alị iya.

\VS{39}Onye ishi ndu sọja, vudo cheeru Jisọsu ifu anụa teke ono, Jisọsu chishiru mkpu ike; tubua ume ono; sụ: “Nwoke-wa bụkwaphu Nwatibe Nchileke l'oswiya!”


\par }{\PP \VS{40}O nweru ụnwanyi, vudo ote-ẹnya; l'ele ẹnya t'ẹphe maru iphe eme nụ. Ndu ono bụ Méri kẹ Mágudala; mẹ Méri, bụ nne Jémusu nshịi; mẹ Jósẹsu. Onye ọdo bụ Salómi.

\VS{41}Ụnwanyi ono bụ ndu shi etso Jisọsu l'ejeru iya ozi teke o shi nọdu lẹ Gálili. Ụnwanyi ndu ọdo nọkwaphu l'ẹke ono, bụ ndu tsoru iya nụ rua Jerúsalemu.


\par }{\SH Eeli Jisọsu
\par }
{\R (Mát 27:57-61; Luk 23:50-56; Jọn 19:38-42)

\par }{\PP \VS{42}Teke ono bụwa urẹnyashi mbọku, ndu Ju akwakọbeje kwabẹru echile iya, bụ mbọku ọtu-ume.

\VS{43}Ya ndono; Jósẹfu, bụ onye Arimatíya ejekfushia Páyileti. Jósẹfu ono bụ onye nweru ẹnya l'ọgbo ikpe ndu Ju. O shihakpowa teke teru etete leta ẹnya teke Nchileke e-koshi l'ọo ya bụ eze. Ya ndono; yo gude obu-nwoke jekfushia Páyileti je arọo ya tẹ ya pata odzu Jisọsu je elia.

\VS{44}Yọ dụ Páyileti biribiri l'o gbe nwụhu-kebewanu mbụ Jisọsu. Yọ bya ekua onye ishi sọja ono; jị iya: “M'ọ bụ oswi-okfu l'ọ nwụhuwaru?”

\VS{45}Páyileti anụtatsulephu l'ọnu onye ishi sọja ono l'ọ nwụhuwaru; kweta tẹ Jósẹfu je apatawaru odzu iya.

\VS{46}Jósẹfu eje anmata ẹkwa ọcha; bya apatsuta odzu Jisọsu; woru ẹkwa ọcha ono nmaa ya; je eworu iya nyobe l'ili, a tụru l'ọgba mkpuma. Yo metsua bya eswita mkpuma, dụ egvu swichia ọnu ili ono.

\VS{47}Méri kẹ Mágudala; mẹ Méri, nne Jósẹsu aphụa ẹke ono, e nyoberu odzu Jisọsu ono.




\par }\Chap{16}{\SH Jisọsu shi l'ọnwu eteta
\par }
{\R (Mát 28:1-8; Luk 24:1-12; Jọn 20:1-10)

\par }{\PP \VerseOne{1}Mbọku ọtu-ume ono eswelephu; Méri kẹ Mágudala; mẹ Salómi; mẹ Méri, nne Jémusu akpata manụ senti, dụ iche iche t'ẹphe je etee odzu Jisọsu.

\VS{2}Yo be mbọku Sonde, bụ mbọku mbụ l'idzu; ẹphe anmaa ẹwa jeshia l'ili ono l'ẹnyanwu-ahata.

\VS{3}Ẹphe ajịtsua onwẹphe onye e-swifuru ẹphe eze mkpuma ono, e gude bechia ọnu ili ono?

\VS{4}T'ẹphe palia ẹnya; b'e gbe swifuwa nụ eze mkpuma ono.

\VS{5}Abahụ, ẹphe abahụ l'ili ono; ẹphe aphụwaphu nwata okorọbya, nọ ẹphe l'ẹka ụtara yeru kpowula kpowula uwe ọcha. Yọ dụ ẹphe biribiri; ẹphe atsụlahaa egvu.


\par }{\PP \VS{6}Onye ono asụ ẹphe: “T'ẹ b'ọ dụshi unu biribiri. ?Ọ kwa ọ bụ Jisọsu kẹ Názarẹtu ọphu a kpọpyaberu l'oshi-osweru bẹ unu achọ? O tetaakwaru nọdu ndzụ ọdo! Ẹ tọ nọhekwa l'ẹke-a! Unu lekwa ẹke, e shi nyobe odzu iya!

\VS{7}Ọlobu; unu tụgbua je ekfuru ndu etsoje ụzo iya mẹ Pyita l'o vuakwa unu ụzo jeshia Gálili. Ọ kwa l'ẹke ono bẹ unu a-phụ iya, bụ iya bụ ẹge o kfuhawaru unu.”


\par }{\PP \VS{8}Ẹphe eshi l'ẹke ono lụfuta; vụta ọso; l'ẹke ẹhu-anmanma mẹ biribiri iya guderu ẹphe. Ọtsu-egvu iya te kwe t'o nweru onye ẹphe a-dụ ike kfuru okfu nụ.


\par }{\PP \VS{9}Teke Jisọsu shi l'ọnwu teta nọdu ndzụ lẹ mbọku mbụ l'idzu b'o meru tẹ Méri kẹ Mágudala vuru ụzo phụa ya, bụ iya bụ nwanyi ono, ọ chịfujeru ọgvu ẹsaa, bu iya l'ẹhu ono.

\VS{10}Méri ono eje ekfuru iya ndu ono, ẹphe lẹ Jisọsu shi ayị ono l'ẹke ẹphe dọkoberu; l'ara ẹkwa.

\VS{11}Yo kfutsuaru ẹphe l'ọ nọ ndzụ; mẹ lẹ ya gude ẹnya iya phụa ya; ẹphe te kweta.


\par }{\PP \VS{12}E meebe; Jisọsu agbaa ụgbugba ọdo bya eworu onwiya koshi ụmadzu ẹbo lẹ ndu ono, etsoje ụzo iya ono l'ẹke ẹphe eje iphe.

\VS{13}Ndu onanu alatashia azụ je ekfuru iya ndu ọphunanu; ẹphe te kwekwaphu.


\par }{\SH Jisọsu ekoshi onwiya \newline  ndu etsoje iya nụ
\par }
{\R (Mát 28:16-20; Luk 24:36-49; Jọn 20:19-23; Ndu 1:6-8)

\par }{\PP \VS{14}E meebe; Jisọsu ewokwaruphu onwiya koshi ụmadzu iri lẹ nanụ ono l'onwẹphe l'ẹke ẹphe nọ eri nri. Yọ baaru ẹphe m̀bà l'ẹphe te ekwetajedu ekweta; mẹ l'ọkpoma nmaru ẹphe egbudegbu; okfu l'ẹphe te kwetadu l'iphe ndu ono, phụru iya nụ lẹ ya tetatsuaru nọdu ndzụ ono kfuru bụ oswi-okfu.


\par }{\SH Unu jee mgboko kpoo-gbaa \newline  je ekfukashia ozi-ọma-a
\par }
{\PP \VS{15}Yọ sụ ẹphe: “Unu jee ẹkemeke ọbule lẹ mgboko gbaa mgburumgburu je ekfukashia ozi-ọma-wa tẹ onyemonye ọbule nụa ya.

\VS{16}Onye ọphu kwetaru nụ, e meru baputizimu bẹ Nchileke a-dzọfuta. Onye ọphu ẹ-te kwetadu nụ bẹ Nchileke a-nma ikpe.

\VS{17}Ndu ọphu woru onwẹphe ye iya l'ẹka bẹ ee-gude iphe-ọphulenya ọwaa hụbe ama: ẹphe e-gude ẹpha yẹbe Jisọsu chịshia ọgvu; gudekwa iya phụ ghaa okfu-alị ẹphe; kfulahaa l'okfu, Ume-dụ-Nsọ ekoshi ẹphe.

\VS{18}Ẹphe -chịta agwọ l'ẹka b'ẹ to nwedu iphe oome ẹphe. Ẹphe -ngụa iphe egbu madzụ b'ẹ to nwedu iphe oome ẹphe. Ẹphe -byibe ndu iphe-ememe eme ẹka; ẹphe akọrohu.”


\par }{\SH Jisọsu ala l'imigwe
\par }
{\R (Luk 24:50-53; Ndu 1:9-11)

\par }{\PP \VS{19}Ya ndono; Nnajiufu, bụ Jisọsu ekfugetsuaru ẹphe okfu ono; Nchileke ewolia ya woba l'imigwe. Yo je adụgaru l'ẹka-ụtara Nchileke.

\VS{20}Ndu ono, etsoje ụzo iya ono alaa je ezilahaa ozi-ọma ono l'ẹkemeke ọbule. Nnajiufu l'eyeru ẹphe ẹka l'ozi ono; shi l'iphe-ọphulenya, ẹphe emetsua ekoshi l'ozi-ọma ono, ẹphe ezi ono bụ l'ẹka iya b'o shi. Ono kwa ẹge ọ dụ.

\par }