14
Batumi ba ikuutu kia Nziaambi bakuti Yiisu mapfuundu
(Mataayi 26.1-5; Luka 22.1-2; Yowani 11.45-53)
1 Biluumbu bioolo biasiaali tswaamini a mukuungi a Paaka uto, na mukuungi wa mapa mahele na lifunusu. Mu taanga di, banguu ba bangaanga ba Nziaambi na bayiisi ba mikele, basiayi kuulu mu ukaanga Yiisu mu tsweeyi na mu mayele, paa bamudusu. 2 Ni mu buu, bo balelisini: «Dinyaalani ukaanga nde mu taanga dia mukuungi, leeti baata sa batemene kutso nyingi-nyingi*.»
Mukaasa mosi ayitili mananaasa nha yulu a mutswe a Yiisu
(Mataayi 26.6-13; Yowani 12.1-8)
3 Yiisu ali ku bula Betania, mu nzo a Simooni ngaa a bwaari. Bu nde akidia, mukaasa mosi akoti mu nzo na ibasa kialuulu mu manaasa matala yalaa. Nde adibili ibasa kia alabati†, na ayitili mananaasa ma nare‡ nha yulu a mutswe a Yiisu. 4 Babamosi mu babali nhaa bakoli kesi: «Mu ki toono babiiyisi wako mananaasa ma? 5 Keni beeri bayaluu mo mu makama matata ma mikuti mia mboongo, na uha mo kwaa bawele!» Bo batsuyi bubi kwalaa mu mukaasa wuu. 6 Ka Yiisu aleeli: «Diamunyaala na pii. Mu ima beni dili mu ukwaamisa nde? Yi nde ayilii mu me, ngwanya ili ndaa yimbwe. 7 Mundaa ti taanga dioosi beni sa dibaaba itwaari na bawele. Na mu pasi taanga di beni ditooni, beni sa dituu uyiluu bo mamabwe. Ka beni a dituu pe uba na me taanga dioosi. 8 Nde yilii ma nde atuyi: Nde kwiyitili mananaasa mu nyutu a me, mundaa uyiluu ndiili a me. 9 Ngwanya, me nadileeli: pasi peembi yibuyaabisa Ndaa Yimbwe, mu tsi yoosi, sa balibili moonyi mu nde, mu ndaa yi mukaasa wu ayilii mu me.»
Yuuda asiayi buni buyeelele Yiisu kwaa banguu ba bangaanga ba Nziaambi
(Mataayi 26.14-16; Luka 22.3-6)
10 Yuuda Isikarioti, mosi mu kuumi na miyii mioolo, ayiyaabisa tsimi kwaa banguu ba bangaanga ba Nziaambi mu uyeelele Yiisu kwaa bo. 11 Mu ndaa yimbwe yii, bo bayaangi na balasini bamuha mboongo. Umata mu taanga dii, Yuuda asiayi kuulu yafwaana mu uyeelele Yiisu kwa bo.
Miyii miayilii ndaamba a Paaka
(Mataayi 26.17-19; Luka 22.7-13)
12 Mu iluumbu kiatsiomi kia mukuungi a mapa ma bahele ufunusu, iluumbu ki bakitsuu bungori ba mwaana a limeme la Paaka, miyii mia Yiisu mialeeli kwaa nde: «Kuni we atoono ti bisi diyayiluu we ndaamba a Paaka?» 13 Ninha Yiisu atsinduu mioolo mu miyii mia nde bu aleeli: «Diyene ku ngaanda. Kuu, beni sa dibwaanina na baala limosi lili na mbiindi yaluulu mu maamba. Diamuduku, 14 na kuu ku nde akaakoto, dileele kwaa ngaa nzo ti: “Muyiisi fuuli we: Kuni kuli itsuru kia nzo ki me kaadia ndaamba a Paaka na miyii mia me?” 15 Nde sa wadilaa, itsuru kia nzo ki inene kia ku yulu, mutso nzo a nde, kibasa bungeele na kiamaayilimi. Ni muu beni dikaayiluu ndaamba a Paaka.» 16 Miyii miayeni na miakoti ku ngaanda. Bo bamoni mandaa moosi weti bu Yiisu aleeli yo kwaa bo, na ni kuu bo bayilii ndaamba a Paaka.
Yiisu adiiri Paaka na miyii mia nde
(Mataayi 26.20-25; Luka 22.14; Yowani 13.21-30)
17 Tsitsii bu yatoori, Yiisu ayiri na miyii mia nde kuumi na mioolo. 18 Bu bo bakidia nha meese, Yiisu aleeli: «Ngwanya me nadileeli: Mosi mu beni, wuli mu udia na me, sa ayeelele me.» 19 Miyii mioosi miakoti mu ngebe, na bo bamuleeli mosi nha mbisi a wunu: «Ni me?» 20 Yiisu aleeli kwa bo: «Ni mosi mu beni, mosi mu kuumi na mioolo. Wuu wu utsubu lipa la nde na me, mu ikoombo. 21 Mwaana a muutu sa akwa weti bu Mabasonuu ma Ngira mali mu uyaabisa. Ka ngebe kwaa muutu wuu, wu uyeelele Mwaana a muutu! Ali yavulu bubwe kwaa muutu wuu, mu uhele ubutuu!»
Meese ma Pfumu
(Mataayi 26.26-30; Luka 22.15-20; 1 Kolito 11.23-25)
22 Mu taanga dia udia, Yiisu aholi lipa. Bu amani uvutulu matoondo kwaa Nziaambi, nde abukili lo na ahi lo kwaa miyii mia nde. Nde wabaleeli: «Diholo, yiinayi ni nyutu a me.» 23 Nha mbisi, nde aholi mbasa a viinyi. Bu amani uvutulu matoondo kwaa Nziaambi, nde wabaheeri yo. Na boosi banwyiiri yo. 24 Yiisu wabaleeli: «Maa-na-ma ni makila ma me, makili mali mu uhamisa lilasina la Nziaambi, matsiaamii mu toono a baata babalayi. 25 Ngwanya me nadileeli: Me a nibwanywa pe mala ma mbutu dia viinyi ma, natee iluumbu ki me ni bwanywa mo, mu Ipfumu kia Nziaambi.» 26 Tumake bo bamani uyimbi mikuunga mia mukuungi, na bo bayeni ku mulaanda a Olive.
Yiisu ayaabisi ti Peetero sa wamutunu
(Mataayi 26.31-35; Luka 22.31-34; Yowani 13.36-38)
27 Yiisu aleeli kwaa miyii mia nde: «Beni boboosi sa dibwoongolo me, ka bali mu utaanga mu Mabasonuu ma Ngira:
“Me sa tete mukebi,
na mameme sa matsamuu✡.”
28 Ka, Yiisu abwileele, nha mbisi a tsimbilili a me, sa naditswaamina ku Ngalili.» 29 Peetero wamuleeli: «Ka so boboosi babwoongili we, me a nibwoongolo we pe!» 30 Yiisu avutili kwaa nde « Ngwanya me ndeeli kwaa we: Lolo li, mu butsuu ba ka, tswaamina tsutsu ukookolo mbala dioolo, we sa tunu me mbala tata.» 31 Ka Peetero ahami mu usa paa: «So me nikwa ka itwaari na we, ngori me a nituu utunu we pe!» Na boosi baleeli bumosi ka.
Yiisu akuundi Nziaambi ku Ngetesemane
(Mataayi 26.36-46; Luka 22.39-46)
32 Tumake bo batoori nha mbuu mosi ya kuumbu Ngetesemane, na Yiisu aleeli kwaa miyii mia nde: «Didiaala nhaa na nha, mu taanga di me niyakuundu.» 33 Nde abiti itwaari na nde Peetero, Yaki na Yowani. Nde abaandii umono ikuuhulu na mangoongo, 34 na nde wabaleeli: «Me ndi na ngebe mu ukwa, didiaala nhaa na nha, na diba likanda!» 35 Nde ayeni mwaana taka hoolo; atsukini, na akuundi paa ti, so ali butuu uba, ti nguungu yii ya mapasi yilabuu la na nde. 36 Nde aleeli: «Aba, Taata, mioosi utuu uyilimi mu we. Takala la na me mbasa ya mapasi yiinayi. Ka, a buba weti buli litoono la me pe, ka buli litoono la we.» 37 Nde abwiyiri avutuu na amoni miyii mitaata mialaa tolo. Nde aleeli kwaa Peetero: «Simooni, we tolo? We abayi mifuri mia uba likanda so mu nguungu mosi? 38 Diba likanda na dikuundu paa dihele ubwa mu mapuusu. Mutimi a muutu li ahama, ka musunyi a nde adee.»
39 Nde abwitakuu, na akuundi Nziaambi bu abwileele mandaa maanamaa. 40 Nha mbisi a mwaana a taanga hoolo, nde abwivutuu kwaa miyii mia nde na wabamoni bala tolo. Bu bo bakooni uba misi bwaasi, bo a bayaabi pe mima buleele kwaa nde. 41 Bu abwiyiri mbala ya mutata, nde aleeli kwaa bo: «Beni kaala matolo na beni dili mu uwuumu? Bumaakuu! Nguungu yimaato. Mu taanga di, muutu mosi sa ayeelele Mwaana a muutu nha mioo mia bangaa masumu. 42 Ditemene, tsweendani! Dimono, muutu wukaayeelele me kwaa bo, nha ali!»
Yiisu bakaangi
(Mataayi 26.47-56; Luka 22.47-53; Yowani 18.3-12)
43 Yiisu ali keni mu utsuu. Ni mu taanga di Yuuda, mosi mu miyii kuumi na mioolo, ayiri. Koongi a baata bali na mikasa na mipaanga bali itwaari na Yuuda. Banguu ba bangaanga ba Nziaambi, bayiisi ba mikele na bakuutu ba babaala boosi baa nibabatsindii bo. 44 Yuuda wuu wayeelili Yiisu, amweesi bo iliimbi ki nde akaasa. Nde wabaleeli: «Wuu wu me kaanyumbutu, ni nde. Diamukaanga na diamubiti, diyiluu ukebe nde.» 45 Mu taanga di Yuuda atoori, nde asweesi kwaa Yiisu, na wamuleeli: «Muyiisi!» Na wamunyumbiti. 46 Babakimi babwiilili Yiisu na bamukaangi. 47 Ka mosi mu babali nhaa, apalisi mukasa a nde mutso kutu a nde, ateti musiali a nguu a bangaanga ba Nziaambi, na wamukesi litswi. 48 Yiisu wabaleeli: « Me ihaangi ndi, paa beni diyiri na mikasa na mipaanga, mu ukaanga me? 49 Mu biluumbu bioosi me mbeeriangi itwaari na beni, na nakiyiisi mutso lipaanga la nzo a Nziaambi, na beni a diakaangi me pe. Ka maa mamaayilimi, paa Mabasonuu ma Ngira mayene tsitsi.»
50 Nhaa-na-tsi, miyii mioosi miamubwoongili, na miabati. 51 Mufuru a baala mosi wali walwaata ndila tsaanda mosi, akiduku Yiisu. Bayesini mu ukaanga nde, 52 ka nde anyaali tsaanda na abati pene.
Yiisu nha kulu a pfuundu a ikuutu kia Bayuudayo
(Mataayi 26.57-68; Luka 22.54-55,63-71; Yowani 18.13-14,19-24)
53 Ba bakaangi Yiisu babiti nde kwaa nguu a ngaanga a Nziaambi. Banguu ba bangaanga ba Nziaambi, bakuutu ba Bayuudayo na bayiisi ba mikele boosi bakukini. 54 Peetero akiduku Yiisu ku lala, natee ku mbari a lipaanga la nzo a nguu a bangaanga ba Nziaambi. Kuu, nde adiaali itwaari na bakebi na akiyoto mbaa.
55 Banguu ba bangaanga ba Nziaambi na ikuutu kia bo kioosi, bakisaa toono yiibwiisi Yiisu paa bamudusu, ka a babayi pe. 56 Ka baata babalayi bakita bimbaangi bia pia mu nde, ka a baki uyuhusunu bo na bo pe. 57 Babamosi batemini na bati nde imbaangi kia pia kiinaki: 58 «Bisi diayuyi bu aleeli: “Me sa tsara nzo a Nziaambi yiinayi yi batuungu mu mioo mia baata, na mu biluumbu bitata me sa bwatuungu nzo kimi yi ihele uba iyiluu kia muutu.”» 59 Ka so mu ndaa yii bo a bayuhisini pe.
60 Nguu a bangaanga ba Nziaambi atemini nha kati-a-kati a baata, na ahi Yiisu nduru: «We mvutu yi we uvutulu yo pe? We mima leeli mu bimbaangi bi baata bali mu uta mu we?» 61 Ka Yiisu awuri, na a avutili mvutu so mosi pe. Nguu a bangaanga ba Nziaambi abwifuulu nde: «We ni Kristo, mwaana a Ngaa Lisieme?» 62 Yiisu avutili: «Ee-e, ni me! Na beni sa dimono Mwaana a muutu adiaala nha koo kia babaala kia wuu wuli na litu, na nde sa ayiri mu matuti ma yula.»
63 Ni mu buu nguu a bangaanga ba Nziaambi akaki bikutu bia nde, na aleeli: «Bisi a dili na nzala usaa bambaangi pe! 64 Beni diyuyi bu nde atuyi Nziaambi. Buni beni dili mu utsimi?» Bo boosi bayaabisi ti nde maasa bubi na nde afwaana ubaa tsieembili ya likwa. 65 Babamosi babaandii mu utswiili nde mate, bamufuuli tsaanda ku busu, bamuteti. Bo bamuleeli: «Bili, na yesene uyaaba wu yilii we maa!». Na bakebi ba nzo a Nziaambi bamuteti mambata.
Peetero atuni Yiisu
(Mataayi 26.69-75; Luka 22.54-62; Yowani 18.15-18,25-27)
66 Peetero ali keni ku tsini nha mbari a lipaanga la nguu a bangaanga ba Nziaambi. Mu diina taanga dii, mosi mu basiali babakaasa ba nguu a bangaanga wuu ayiri. 67 Nde amoni Peetero bu akiyoto mbaa. Musiali wa mukaasa wuu wamutali, na wamuleeli: «We ka beeri na Yiisu musi Nazareti.» 68 Peetero atuni bu ayaabisi: «Me a nayaaba pe ma we tooni uleele, me a ndi mu uyuu pe.» Na nde amati nha mukoo a mbaa, na ayitemene nha peembi na munywa a lipaanga. [Ninha, tsutsu akookili.] 69 Ka musiali wa mukaasa wamumoni, na abwiyaabisa nha kulu a babali nhaa: «Muutu wuunawu, li mosi nha kati a bo!» 70 Na Peetero abwitunu. Mwaana a idii hoolo, baa babali nhaa, bakibwaleele kwaa nde: «Utuu uba ngwanya, we li mosi mu bo, mu ndaa ti we ka, li musi Ngalili.» 71 Ninha Peetero aloyi: «Nyaala Nziaambi asieembe me, mbiiti me pia ndi mu ufutu! Ngwanya, me a nayaaba muutu pe wu beni dili mu utsuu mu nde.» 72 Nhaa-na-tsi, tsutsu akookili mbala ya dioolo. Ninha, Peetero alibili moonyi mu maa mamuleeli Yiisu: «Tswaamini tsutsu ukookolo mbala dioolo, we sa tunu me mbala tata.» Ni mu buu, Peetero akoti mu ngebe, abaandii ulili.
* 14:2 batemene kutso nyingi-nyingi basa muvuusu. † 14:3 ibasa kia alabati ibasa kibayiluu mu mamanya matala mahembuu. ‡ 14:3 mananaasa ma nare maari ma bakamina mu ifulu kia kuumbu nare. ✡ 14:27 Zak 13.7