\NormalFont\ShortTitle{Ezekẹlu}

{\MTB Ẹkwo

\par }{\MT Ezekẹlu

\par }{\MTB Onye Mpfuchiru Chileke



\par }\ChapOne{1}{\SH Iphe, nọgbaa ndzụ waa ọdu-biribiri Chipfu
\par }
{\PP \VerseOne{1}Tọbudu iya bụ; o be l'apha k'ụkporo l'iri lẹ g'ọnwa ẹno dụ l'abalị ise; gẹ mu lẹ ndu a kpụru lẹ ndzụ tụkoru nọdu l'agụga ẹnyimu Keba; a gụhaa imigwe ghebe ọnu; mu phụa ọphulenya, shi l'ẹka Chileke.

\VS{2}O be mbọku k'ise; l'ọnwa k'ẹno, bụ apha kwe eze, bụ Jiehoyakinu apha k'ise, a kpụtaru iya lẹ ndzụ;

\VS{3}Chipfu bya epfuru opfu yeru mụbe onye uke Chileke, bụ Ezekẹlu nwa Buzu. Ọ bụru l'agụga ẹnyimu Keba l'alị Bábilọnu bẹ mu nọ; Chipfu pfuaru mu iphe ono. Ọ bụru l'ẹka ono bẹ mu nọ; ike Chipfu kparwuta mu l'ẹhu.


\par }{\PP \VS{4}No iya; mu bya elee ẹnya; bya ahụma oke phẹrephere g'o shi l'ụzo isheli ezi eje abya; urwukpu kpụmia; mẹ ọku, alọ kẹ waawaa; yẹle ìphóró, charu vaa, nọ-pheru iya mgburugburu. Echilabọ iya nọdu ekeẹpho paapaapa g'ope.

\VS{5}L'echilabọ iya onokwaphọ bẹ iphe ẹno, nọgbaa ndzụ, gbaru ụgbugba gẹ nemadzụ nọkwapho.

\VS{6}G'ẹphe ha nwekọtaru iphu ẹno ẹno; mẹ ǹkù ẹno ẹno l'ẹhu l'ẹhu.

\VS{7}Ọkpa phẹ pfụkotaru nhamụnha; ọbochi-ọkpa phẹ dụkotaepho gẹ kẹ nweswi nshịi; bya aphụkota ngerengere g'onyirubvu, a jịru manụ.

\VS{8}Ẹphe fukọta ẹka, dụgbaa gẹ kẹ nemadzụ lẹ mkpula ǹkù ẹno ẹno ono, ẹphe fukọtaru lẹ mgburẹku ẹno phẹ ono. Ẹphe n'ẹno ono nwekọtaru iphu mẹ ǹkù.

\VS{9}Ǹkù phẹ ono nọdu edenyigbaa l'ibe iya. Ọphu nọnu nọdu akwasẹjeerupho eje ala l'iphu; ọphu ẹphe aghakọbejedu aghakọbe.


\par }{\PP \VS{10}Waa g'iphu phẹ dụgbaa baa: Ẹphen'ẹno ono dụ gẹ kẹ nemadzụ. Ụzo ẹkutara phẹ bẹ ẹphe nweru iphu dụ gẹ k'oduma; l'ụzo ẹkicha bẹ ẹphe nwekọtakwarupho iphu, dụgbaa gẹ k'eswi; tẹme ẹphe nwekwaarụpho iphu, dụgbaa gẹ k'ugo.

\VS{11}Noo g'iphu phẹ dụkota bụ ono. Ǹkù phẹ ono bẹ jashịkotaru ajashị l'ụzo imeli. Ẹphe nwekọtaru ǹkù ẹbo ẹbo, ẹphe jashịchaaru iya; ọphu nọnu nọdu edenyigbaa nkiya lẹ k'ibe iya l'ibekẹboebo. Ẹphe nwekwarụpho ǹkù ẹbo ẹbo, ẹphe gude kpuchikọta ogwẹhu phẹ.

\VS{12}Ọphu nọnu nọdu akwasẹjeerupho nhamụnha eje ala l'iphu. Ọ nọdu abụjeru ẹka unme ono shiru; ẹphe awụru tsoru iya; ọphu ẹphe aghajẹdu aghagha.


\par }{\PP \VS{13}Iphe ẹno ono, nọgbaa ndzụ ono bẹ ụgbugba iya dụ g'icheku ọku, enwu enwunwu; ọzoo g'orọku, enwu jajaja. Ọku nọdu enwuẹpho kẹ phoo phoo iphu l'azụ l'echilabọ iphe ẹno phọ, nọgbaa ndzụ ono. Ọku ono nọdu egbu kẹ nwịinwii; tẹme ebemu-igwe shikwaphọ l'ọku ono alọ kẹ phaaphaa.

\VS{14}Iphe ono, nọgbaa ndzụ ono nọdu eziẹpho kẹ phaaphaa g'ebemu-igwe. Ẹphe -ziru je l'ụzo iphu; ẹphe e ziru je l'ụzo azụ.


\par }{\PP \VS{15}Gẹ mu elekpọepho iphe ono, nọgbaa ndzụ ono; bẹ mu byaru ahụma ọkpa ọgba-kperekpere, nọ l'alị; nọ-kubegbaa iphe ono, nọgbaa ndzụ ono, nweru iphu ẹno ẹno ono.

\VS{16}Ụgbugba ọkpa ọgba-kperekpere ono; mẹ g'e gude mee phẹ bẹ ẹphe egbukọta nwịinwii gẹ kìrísòlàyìtù. Ọphu nọnu dụchaepho g'e pyokafụru iya l'ibe iya.

\VS{17}Ọ nọdu abụjeru teke ọkpa ọgba-kperekpere ono weru tụgbua; bẹ o wekwasẹjeru ụzo lanụ l'ime ụzo ẹno ono iphe ono, nọgbaa ndzụ ono chebecharu iphu ono. Ọkpa ọgba-kperekpere ono ta aswị-jijedu aswị-ji mẹ ọ -nọdu ewe atụgbu.

\VS{18}Igburọnu iya hagbaa ephekerephe ephekerephe; bya adụkwapho akpabiri. Igburọnu ọkpa iya ono ẹphen'ẹno bẹ ẹnya nọkota gbaa mgburugburu.

\VS{19}Ọ nọdu abụjeru teke iphe ẹno ono, nọgbaa ndzụ ono tụgburu; ọkpa ọgba-kperekpere ono, nọgbaa phẹ l'azụ ono eweru tsoru phẹ. Teke iphe ẹno ono, nọgbaa ndzụ ono shi l'alị ngụ-lihu; ọkpa ọgba-kperekpere ono angụ-lihukwaphọ.

\VS{20}Ẹka unme iphe ono, nọgbaa ndzụ ono shikpọerupho; ọkpa ọgba-kperekpere ono atụko wụ-lihukwaphọ tsoru phẹ; kẹle unme iphe ono, nọgbaa ndzụ ono bẹ nọkota l'ime ọkpa ọgba-kperekpere ono.

\VS{21}Ọ nọdu abụjeru; ẹphe -tụgbua; iphe ono atụgbua. Teke ẹphe nọ-kirishiru; ẹphe anọ-kirishia. Teke iphe ono, nọgbaa ndzụ ono gbẹ l'alị ngụ-lihu; ọkpa ọgba-kperekpere ono angụ-lihukọtakwapho tsoru phẹ; kẹle unme iphe ono, nọgbaa ndzụ ono bẹ nọkota l'ime ọkpa ọgba-kperekpere ono.


\par }{\PP \VS{22}Iphe, nọkota iphe ono, nọgbaa ndzụ l'ishi bẹ haẹpho ọsa ọsa g'akpaminigwe; bya achakọta phuuphuu g'akamini; bya adụ akpabiri.

\VS{23}Ọ bụru lẹ mkpula iphe ono, heru gabala g'akpaminigwe ono bẹ ẹphe jashịkotaru ǹkù phẹ; ọ nọdu edenyigbaa lẹ nwibe iya. Ọphu nọnu nwechaaru ǹkù ẹbo ẹbo, kpuchitegbaaru iya ogwẹhu.

\VS{24}Ọ nọdu abụjeru; ẹphe -tụgbua; mu anụma ụkporo, ǹkù phẹ eme g'ọoda g'ẹka mini, achị ọku aphụ gbudugbudu; mbụ ọ nọdu ada g'olu-opfu Ọkalibe-kangokọtaru-nụ; mbụ adaẹpho g'igiji ndu ojọgu ede. Ẹphe pfụru nọ-kirishia; ẹphe ajị-zeta ǹkù phẹ ono.

\VS{25}No iya; ẹphe pfụ-kirishiẹpho; bya ajị-zetachaa ǹkù phẹ ono; a nụma olu-opfu, shi l'eli iphe, dụ g'akpaminigwe ono, nọ phẹ l'eli ishi ono.


\par }{\PP \VS{26}L'eli iphe ono, dụ g'akpaminigwe ono, nọ phẹ l'eli ishi ono bẹ o nweru iphe, dụ g'aba-eze, e gude mkpuma sáfàyà mee, nọ iya nụ. Iphe, dụ gẹ nemadzụ nọdu l'aba-eze ono.

\VS{27}Mu bya elee ẹnya; bya ahụma lẹ shita l'ẹka dụ g'ọ bụ upfu iya je akpaa l'ishi bẹ dụkota g'onyirubvu, eke paapaapa; mbụ dụepho g'ọ bụ ọku nọkota iya; shita l'ẹka dụ g'upfu iya jeye l'ụzo alị bẹ ọ dụepho g'ọku; tẹme ìphóró, egbu nwịinwii chaphee ya mgburugburu.

\VS{28}Ọo ẹpho ẹgube ono, ẹko-mini adụje l'urwukpu lẹ mbọku, mini edze ono bụ ẹgube ìphóró ono dụ; chaphee ya mgburugburu. Noo g'ọdu-biribiri Chipfu ono gude gbaa ụgbugba bụ ono. Mu hụmae ya phọ; mu daa kpupyabẹ iphu l'alị; mu bya anụma olu onye epfu opfu.




\par }\Chap{2}{\SH Chileke gude kua Ezekẹlu g'o jeeru iya ozi
\par }
{\PP \VerseOne{1}Tọ bụ iya bụ; a sụ mu “Nwa ndiphe; gbẹshi pfụru apfụru gẹ mu pfuru yeru ngu.”

\VS{2}Ọ nọdu epfu iphe ono; Unme Chileke bata mu l'ẹhu; bya ekulia mu; mu pfụru apfụru. Mu nụma iphe, oopfu eyeru mu.

\VS{3}Ọ sụ: “Nwa ndiphe; mu ezi ngu g'i jepfu ndu Ízurẹlu; mbụ mkpụkpu ono, bụ okwefurike, kwefuru mu ike ono; mbụ ndu ono ẹphe lẹ nna phẹ shi k'eshinu metaru mu k'ẹhuka byasụ ntanụ-a ono.

\VS{4}Ẹphe bụ ndu ẹjo ọkpoma; bya abụru ndu ta anụdu anụnu mẹ ililekpọo. Mu ezi ngu gẹ i jepfu phẹ je asụ phẹ: ‘Wakwa iphe, Nnajịuphu, bụ Chipfu epfu baa.’

\VS{5}G'ẹphe bụ ndu ta anụdu anụnu-a; m'ẹphe -ngabẹru nchị-o; m'ẹphe ta angabẹduru-o; g'ọ dụhabe ẹphe amarunu l'onye mpfuchiru Chileke bẹ nọjeru l'echilabọ phẹ.


\par }{\PP \VS{6}“Gụbe nwa ndiphe; gẹ ndzụ phẹ ta agụkwa ngu; ọphu ndzụ iphe, ẹphe epfu agụkwa ngu. Gẹ ndzụ ta agụkwa ngu; e -gudekpọoro l'ọgarambo yẹe obvu bẹ gbaru ngu mgburugburu; tẹme i buru l'ẹka akpị jiru ejiji. Gẹ ndzụ iphe, ẹphe epfu ta agụkwa ngu; ọphu ẹhu arwụshihukwa ngu; e -gudekpọoro l'ẹphe bụ ndu ta anụdu anụnu mẹ ililekpọo.

\VS{7}Ọo iphe, mu pfuru bẹ ii-pfuru phẹ; g'ẹphe bụ ndu ọnu-ụlo, ta anụdu anụnu-a; m'ẹphe ngabẹru nchị; m'ẹphe ta angabẹduru.


\par }{\PP \VS{8}“Ọle-a; gụbe nwa ndiphe; ngabẹkwa nchị l'iphe, mu epfuru ngu. Ta abụkwaru onye ekwefuje ike gẹ ndu ọnu-ụlo ono kwefuru. Saa ọnu; ria iphe, mu anụ ngu.”

\VS{9}No iya; mu bya elee ẹnya; hụma ẹka, a machịru mu. Ẹka ọbu pfụpfube ẹkwo, a phụkoru aphụko.

\VS{10}Ọ bya aphụshia ẹkwo ono l'iphu mu. Iphe, e dekọtaerupho l'ẹkwo ono ibekẹboebo bụ ẹkwa-aphụ; waa nggụmaphu; mẹ nshịo mu nshịo.




\par }\Chap{3}{\PP \VerseOne{1}Tọbudu iya bụ; ọ sụ mu: “Nwa ndiphe; ria iphe, e doberu ngu l'iphu; taa ẹkwo, a phụkoru aphụko-a; g'ije epfuaru ndu Ízurẹlu opfu.”


\par }{\PP \VS{2}Ọo ya bụ; mu saa ọnu; o woru ẹkwo ono, a phụkoru aphụko ono ye mu l'ọnu gẹ mu taa.

\VS{3}No iya; ọ sụ mu: “Nwa ndiphe; taa ẹkwo-a, a phụkoru aphụko-a, mu anụ ngu-a; tajia ẹpho ngu.” Ọo ya bụ; mu woru iya taa; ọ nọdu atsọ mu rẹngurengu gẹ manụ-ẹnwu l'ọnu.


\par }{\PP \VS{4}Ọ bya asụ mu: “Nwa ndiphe; tụgbua nta-a jepfu ndu Ízurẹlu je epfuaru phẹ iphe, mu pfuru.

\VS{5}Ọ tọ bụkwa ọha-ntsụ, bụ ndu opfu phẹ dụ ẹhuka anụma bẹ eezi ngu g'i jepfu. Ọo ndu Ízurẹlu bẹ e ziru ngu g'i jepfu ọbu.

\VS{6}Ọ tọ bụkwa ikpoto ọha-ntsụ ono, opfu phẹ adụje ẹhuka anụma; mbụ ndu iphe, ẹphe epfu tee dodu ngu ẹnya bẹ e ziru ngu g'i jepfu. Ọme l'ọ gbẹ bụru phẹ bẹ e ziru ngu g'i jepfu; m'ẹphe agbẹkwanu ngabẹru ngu nchị ọkpobe angabẹ.

\VS{7}Obenu lẹ ndu Ízurẹlu bẹ ta abyadụ angabẹru ngu nchị; noo kẹle o too hedu phẹ ihee angabẹru mu nchị. Ọnu-ụlo Ízurẹlu l'ophu bẹ kpọ-chiru ọkpoma bụru ekwegekwe.

\VS{8}Ọle mu e-me ngu g'ị bụru enwubata enwubata; bụru onye ẹjo-ọkpoma g'ẹphebedua bụ.

\VS{9}Mu e-me g'obu ka ngu eshihu ike; eme lẹ mkpuma-egbe. Gẹ ndzụ phẹ ta agụkwa ngu; ọphu ụgbugba phẹ eyekwa ngu ebvu; e -gudekpọoro l'ẹphe bụ ndu bụ ndu ta anụdu anụnu.”


\par }{\PP \VS{10}Ọ byakwa asụ mu: “Nwa ndiphe; ngabẹru mu nchị rengurengu; woru iphe-a, mu epfukọtaru ngu-a dobekọta l'ime obu ngu.

\VS{11}Tụgbua nta-a jepfu ndibe unu ono, a kpụru lẹ ndzụ ono je epfuaru phẹ; sụ phẹ: ‘Waa iphe, Ọkalibe, bụ Chipfu epfu baa!’ Pfuaru phẹ iya; mẹ ọ -bụ l'ẹphe kwetarụ ngabẹ nchị-o; mẹ ọ -bụ l'ẹphe te ekwetaduru-o.”


\par }{\PP \VS{12}Tọbudu iya bụ; Unme Chileke bya apalia mu imeli; mu nụma igiji, aphụ-ji aphụ-ji, asụje: “G'a nọdukwa l'ẹka Chipfu bu jaa ọdu-biribiri iya ajaja!”

\VS{13}Mu nụmakwapho ọda ǹkù iphe ono, nọgbaa ndzụ ono g'o denyijegbaa lẹ kẹ nwibe phẹ; mẹ igiji, ọkpa ọgba-kperekpere ono, nọ l'agụga phẹ ono; mbụ oke igiji, alwa kẹ gidigidi.

\VS{14}No iya; Unme Chileke ono bya apalia mu imeli; parụ mu tụgbua; ẹhu-eghu ji mu obu gẹ mu atụgbu ono; mbụ ẹhu kwatakpọo gbangahụ mu ọkpobe agbangahụ gẹ mu atụgbu ono. Teke ono bẹ ike Chileke kparwutaru mu l'ẹhu k'eze iya.

\VS{15}Tọbudu iya bụ; mu jepfu ndu ono, a kpụru lẹ ndzụ ono, bu lẹ Tẹlu-Abibu lẹ mgboru ẹnyimu Keba. Mu je anọdu l'ẹka ẹphe nọ; nọduepho rakafụ ẹnya l'echilabọ phẹ mgburugburu nọo abalị ẹsaa.


\par }{\SH Aanmaru Ezekẹlu ọkwa
\par }
{\R (Ezek 33:1-9)

\par }{\PP \VS{16}O be gẹ abalị ẹsaa ono bvụerupho; Chipfu bya epfuru opfu yeru mu sụ:

\VS{17}“Nwa ndiphe; mu mewaru ngu g'ị bụru onye-nche ndu Ízurẹlu; ọo ya bụ; teke ị nụmaru opfu, shi mu l'ọnu; jejekwa anmaaru phẹ ọkwa, mu nmarụ ngu ono.

\VS{18}Teke mu sụru onye iwashị l'ọ nwụhufutaje; ọphu ị tị nmadụru onye ọbu ọkwa; mbụ ọphu ị tị sụduru iya g'ọ haa ẹjo ụzo, ootso; k'ọphu ee-shi nno dzọo ya ndzụ; bẹ onye iwashị ọbu a-nwụhu nụ-a; k'ẹjo-iphe, oome; ọle ọo kwanụ gụbedua bẹ mu a-kpa ishi ọchi iya.

\VS{19}Ọ -bụkwanuru l'ị nmarụ onye ono ọkwa; ọphu o kwedu haa ẹjo-iphe, oome; ọphu okwedu haa ẹjo ụzo, ootso bẹ ọo-nwụhu nụ-a; l'opfu ẹjo-iphe, oome ono; ọle gụbedua dzọakwanaru onwongu.

\VS{20}Ọzo bụ; teke onye pfụberekoto parụ eme iphe, pfụru ọto haa; meahaa ẹjo-iphe bẹ mu e-doberu iya iphe; l'oovukota daa; dagbua onwiya. Eshinu ị tị lọduru iya ẹka lẹ nchị bẹ ọo-nwụhu nụ-a; k'ẹjo-iphe ono, oome ono, l'a-zọhashikota iphe, dụ ree, o shi mee. Ọle ọo kwanụ gụbedua bẹ mu a-kpa ishi ọchi iya.

\VS{21}Ọ -bụru l'onye pfụberekoto bẹ ị nmarụ ọkwa g'o to meshi ẹjo-iphe; ọphu o to medụru ẹjo-iphe bẹ ọo-dzụru ndzụ; kẹle ọ nụmaru ọkwa, ị nmarụ iya; tẹme gụbedua dzọakwapho onwongu.”


\par }{\SH E me Ezekẹlu g'o pfubuhu opfu
\par }
{\PP \VS{22}Mu nọdu l'ẹka ono; ike Chipfu bya akparwuta mu l'ẹhu; Chileke sụ mu: “Gbẹshi jeshia l'ẹka ono, alị dụ baswaa ono; ọo l'ẹka ono bẹ mu e-pfuru opfu yeru ngu.”


\par }{\PP \VS{23}Tọbudu iya bụ; mu bya agbalihu tụgbua jeshia l'ẹka alị dụ baswaa ono. Mu rwua l'ẹka ono bya ahụma ọdu-biribiri Chipfu, g'ọ nọ iya; mbụ ọphu dụ g'ọdu-biribiri ono, mu hụmajeru lẹ mgboru ẹnyimu Keba phọ. Ọo ya bụ; mu daa kpube iphu l'alị.

\VS{24}No iya; Unme Chileke bya akparwuta mu l'ẹhu; palia mu pfụbe apfụbe. Ọ bya epfuru yeru mu sụ: “Tụgbua je agụ-chia onwongu l'ụlo ngu.

\VS{25}Gụbe nwa ndiphe; ẹphe a-tụ ngu ọkpukpu gude kee ngu ẹgbu; mbụ kee ngu ẹgbu k'ọphu i tii tsoẹduru ejephe l'echilabọ phẹ.

\VS{26}Mu e-me g'ire nyakụru ngu l'akpo; mbụ k'ọphu ii-pfubuhu opfu; g'ị tị bajẹheru phẹ mba; kẹle ẹphe bụ ndu ẹjo-ọkpoma.

\VS{27}Ọle teke mu pfuru opfu nụ ngu bẹ mu e-me g'i kpuhaa ọnu. Teke ono bẹ ịi-sụ phẹ: ‘Waa iphe, Ọkalibe, bụ Chipfu epfu baa.’ Onye ọ dụ g'ọ ngabẹ nchị; l'ọongabe iya; onye ọ tọ dụdu g'ọ ngabẹ nchị; l'ọ jịka iya angabẹ; kẹle ẹphe bụ ọnu-ụlo ta anụdu anụnu.”




\par }\Chap{4}{\SH Ọphulenya g'ee-gude kephee Jierúsalẹmu
\par }
{\PP \VerseOne{1}“Ọo ya bụ; gụbe nwa ndiphe; pata ẹja-ụrwa, dụ bachịbachi dobe l'iphu ngu; woru mkpụkpu Jierúsalẹmu see esese l'eli iya.

\VS{2}L'ị bya esee g'ee-gude kepheta iya ekepheta; bvuphee ya ose-ọgu; l'ị bya esekwaphọ igbulọ, ee-shi nyiba iya swikube iya; woru ọdu-ọgu dobegbaa g'ọ nọ-kube iya; tẹme l'i woru ọkukpo, eegudeje enwukpọshi igbulọ dophee ya mgburugburu;

\VS{3}l'ị bya ewota iphe-ígwè, dụ ọsa bvube g'ọ bụru igbulọ ígwè nọ-buharu unu lẹ mkpụkpu ono; l'i woru iphu ghaaru iya. G'ọ dụepho g'ọ bụ mkpụkpu, ekephetaru ekepheta k'ọgu; ọ bụru ngu kephetaru iya ọbu. Iphe ono bẹ a-bụru ndu Ízurẹlu iphe-ọhubama.


\par }{\PP \VS{4}“L'ị bya azẹe azẹe; gbube mgburẹku ẹkicha ngu; woru ẹjo-iphe ndu Ízurẹlu bo onwongu. Abalị ole, ịi-zẹkota gbube onwongu nno bẹ ii-vukọtaru ẹjo-iphe phẹ ono.

\VS{5}Ụkporo abalị iri lẹ tete l'abalị iri, bụ iya nọ ọnodu apha ole, ẹphe mekọtaru ẹjo-iphe; bẹ mu e-me g'i vukọtaru ẹjo-iphe ndu Ízurẹlu.

\VS{6}L'ịibya azẹ-zeta azẹe ọzo; ọle k'ọgu iya bụ g'ị zẹ gbube mgburẹku ẹkutara; vuta ẹjo-iphe ndu Jiuda. Iphe, mu nụru ngu g'i gude vuru iya bụ ụkporo abalị labọ; ujiku lanụ bẹ nọ-chiru ẹnya apha lanụ.


\par }{\PP \VS{7}“Ghachi iphu l'iphe ono, egoshi g'ee-gude kepheta Jierúsalẹmu ono; chilia ẹka pfuaru mkpụkpu ono ẹjo-iphe, mu sụru l'oo-me phẹ.

\VS{8}Mu e-gude ọkpukpu kekọo ngu g'i tii chizi nchizi jeye ị nọ-ghee ujiku ole, ịi-nọdukota g'onye kephetaru mkpụkpu k'ọgu ono.


\par }{\PP \VS{9}“L'i wota witi; mẹ balị; mẹ agwa; mẹ azamụ; mẹ igberi; mẹ supélutu wụkotaru ye l'ite dobe, ii-gudeje emetaru onwongu buredi. Iphe ono bẹ ịi-nọdu eri lẹ teke ono, ịi-zẹ lẹ mgburẹku ngu lanụ ụkporo abalị iri lẹ tete l'abalị iri ono.

\VS{10}L'ịiswikwapho nri eriri l'aswị; nri, ii-rije mbọku-mbọku bẹ ẹrwa iya a-dụje ụkporo shẹkelu lanụ.

\VS{11}Mini, ịingu angụangu bẹ ịi-nọdukwapho aswị l'aswị. Kutajẹ mini jiru okoro nshịi, ngụa mgbo lanụ lẹ mbọku.

\VS{12}Nri ono bẹ ii-rije ẹgube ịitaje akara balị-a. Nọdu l'ẹka ndu Ízurẹlu a-nọdu ele ngu ẹnya ghee ya; gudeje nshị nemadzụ mee nkụ, e gude eshi ite.”


\par }{\PP \VS{13}No iya Chipfu sụ mu: “Ọo ẹgube ono bụ gẹ ndu Ízurẹlu e-ri nri, e merwuru emerwụ l'ọhamoha ono, mu a-chịru phẹ je edobe ono.”


\par }{\PP \VS{14}Noo ya; mu sụ: “Oowaa! Ọkalibe, bụ Chipfu; mu te emerwụshijekwaru onwomu. Eshi teke mu bụ nwata byasụ nta-a bẹ mu te edejekwaru ọnu l'iphe, nwụhuru anwụhu; ọphu mu atajẹduru anụ, anụ-ẹgbudu dzụ-gburu; ọphu anụ, aasọ nsọ, abahụjeduru mu l'ọnu.”


\par }{\PP \VS{15}Ọ sụ mu: “Ọ dụ ree; mu harụ ngu ụzo g'i gudeje nshị eswi ghee buredi ngu ọbu; haa egude nshị nemadzụ.”


\par }{\PP \VS{16}Tọbudu iya bụ; ọ sụ mu: “Nwa ndiphe; mu e-me g'ẹka nri eshije abata lẹ Jierúsalẹmu chịhu. Ẹphe a-chịjeru uche l'ẹka eri nri, a tụ̀rù àtụ̀tù. Nwa mini, a tadaru atada l'iphe bẹ ẹphe achịjeru akụrepho l'ẹka angụ;

\VS{17}kẹle nri waa mini bẹ a-dụ ụko. Onyenọnu a-bụjeru ọ -hụma nwibe iya; ọ kpọo ya ọnu-opfu; kẹle ẹphe a-jọkota ẹhu wụfu; mkpata iya bụru ẹjo-iphe, ẹphe mekọtaru.




\par }\Chap{5}{\PP \VerseOne{1}“Gụbe nwa ndiphe; pata ogu-echi, atsụ nkọ; gude iya g'ọ bụru akwọ, eegudeje akpụ ishi; gude iya kpụshia ishi ngu waa ẹ́jí-agba ngu akpụshi. L'ị bya ewota iphe, eegudeje atụ ẹrwa iphe tụ̀a ya atụ̀tụ̀ gude kee ya èkèkè uzi ẹto.

\VS{2}Ujiku olemole, i gude kepheta mkpụkpu ono k'ọgu -bvụepho; l'i woru oke lanụ l'ime ụzo ẹto ono je akpọo ọku l'echi mkpụkpu ono. L'ị bya ekpotakwaphọ uzi lanụ l'ime ụzo ẹto ono gude ogu-echi gbubushia ya gbaphee mkpụkpu ono mgburugburu; bya ekpotakwaphọ ọphu kwe iya ẹto phekashịa l'imeli; kẹle mu a-mịta ogu-echi gude chịpyabe phẹ.

\VS{3}Hakwarụpho ẹgbushi mẹ ẹ́jí-agba ono hata kekọo l'igburọnu uwe ngu.

\VS{4}Hatakwaphọ nwọphu haa nwanshịi chịru ye l'ọku g'ọku kepyashịkota iya. Ọo ẹka ono bẹ ọku e-shi gba-nwuhu dzuru, Ízurẹlu l'ophu.


\par }{\PP \VS{5}“Wakwa iphe, Nnajịuphu, bụ Chipfu epfu baa: Lekpọdapho lẹ Jierúsalẹmu bẹ mu woru dobe l'echilabọ ọhamoha; yẹle igwerigwe mkpụkpu, gbapheru iya mgburugburu.

\VS{6}Ọle ẹphe gude iwashị, ẹphe ewe kwefu ike l'ẹphe tee medu ekemu mu; mẹ iphe, mu tọru ọkpa iya; mbụ gbẹ kanụ ekwefụru mu ike e -me lẹ g'ọhamoha, nọ-pheru iya mgburugburu; mẹ mkpụkpu, nọ-phekwaru iya phọ. Jierúsalẹmu jịkaru eme ekemu mu; jịka etso iphe, mu tọru ọkpa iya.

\VS{7}Ọo ya bụ lẹ-a; wakwa iphe, Nnajịuphu, bụ Chipfu epfu baa: Unu ka mkpụkpu ọzo, buphekọtaru unu mgburugburu abụru emekọta emekọta; ọphu unu etsojedu iphe, mu tọru ọkpa iya sụ g'etsoje; tẹme ọphu unu emejedu ekemu mu; mbụ l'unu ta adụkpodanu ike metaberu ekemu mu g'ọhamoha, bupheru unu mgburugburu emeberu iya.

\VS{8}Ọo ya bụ lẹ-a; wakwa iphe, Nnajịuphu, bụ Chipfu epfu baa; ọ sụru: Mbẹdua l'onwomu bẹ adawaa ngu ẹka l'ẹhu kẹ njọ gụbe Jierúsalẹmu. Mu a-nụ unu chịipfuu g'ọhamoha hụma.

\VS{9}Lẹ k'ẹbyi ono, unu emegbabẹ ono bẹ mu e-me unu iphe, mu teke emeswee; ọphu mu abyadụ emebaa ẹgube iphe ono ọzo.

\VS{10}Ọo ya bụ lẹ-a; l'echilabọ unu bẹ ndu bụ nna a-ta anụ ụnwu phẹ; ụnwegirima ata anụ nna phẹ. Mu a-nụ unu chịipfuu. Ndu ọphu phọduru nụ bẹ mu a-chịru tụkaa nanụ nanụ.


\par }{\PP \VS{11}“Wakwa iphe, Nnajịuphu, bụ Chipfu epfu baa: Eshinu mu nọ ndzụ gẹ mu nọ iya-a; bẹ o doru ẹnya l'eshi ọphu unu gudewaa ntẹkpe, bụ iphe, aakpọfu akpọfu pharwụshia ụlo mu, dụ nsọ; bya arwụ ụrwuali; bẹ mu e-wofu unu obu; ọphu mu ta abyadụ ele unu ẹnya kẹ phụaru unu obu-imemini; ọphu mu tee dobedu unu ndzụ.

\VS{12}Ee-ke unu uzi ẹto; uzi lanụ bẹ mgbu-ọnwu e-gbushi; ọzoo ẹgu egbushia phẹ l'echilabọ unu; uzi lanụ bẹ e-gude ogu-echi gbushia l'azụ mkpụkpu unu; uzi lanụ ọphuu bẹ mu a-chịru phekaa epheka; bya amịta ogu-echi gude chịpyabe phẹ.


\par }{\PP \VS{13}“Mu e-kpukposhi phẹ ẹhu-eghu mu; mbụ lẹ mu a-tụkoshi phẹ oke-ẹhu-eghu mu ono jasụ mu emerwua phẹ iya g'ooghu mu. Mu -mechaa phẹ nno; ẹphe amaru l'opfu, mụbe Chipfu pfuru nụ phẹ bẹ bụ l'okophoo bẹ mu gude pfua ya.

\VS{14}Mu e-me unu g'unu bụru ọla-l'iswi; unu abụkwarupho iphe, e gude eme iphe-ọchi l'echilabọ ọhamoha, bupheru unu mgburugburu; mẹ l'ẹnya ndu aghata aghata.


\par }{\PP \VS{15}“Mu -gudeẹpho ẹhu-eghu mu nụa unu aphụ; mbụ gude oke ẹhu-eghu mu baẹrupho unu mba, ahụ ọku l'ẹhu; bẹ unu a-bụru ndu ọhamoha ọzo iphe e gude eme iphe-ọchi; mbụ ndu aanọduje epfutọshi epfutọshi; bya abụru iphe, a-nọdu alọ ndu ọzo ẹka lẹ nchị; mẹ iphe, a-nọdu eyeru ndu ọzo ebvu. Noo iphe mụbe Chipfu pfuru bụ ono.

\VS{16}Sụ-a; mu a-gba unu ẹjo apfụ ono, te edodu nemadzụ edodo ono, bụ iya bụ ẹgu ememe. Mu a-gba iya unu shi nno; mee g'unu bụru mkpurupyata. Mu e-me g'ọkpa-nri; byapfuta unu ịbyato; mu abya egbuchia ẹka nri eshije abata.

\VS{17}Mu e-zi ẹgu-ememe yẹe ẹjo anụ-ẹgbudu g'ọ bya awụpyabe unu gbushigbua ụnwu unu. Ẹjo iphe-ememe yẹe mgbugbụmadzu bẹ e-je unu ije l'ẹhu. Mu e-gude ogu-echi bapfuta unu. Ọ kwa mụbe Chipfu bẹ pfuru iya nụ.”




\par }\Chap{6}{\SH Emebyi ndu agwajẹ iphe
\par }
{\PP \VerseOne{1}Tọbudu iya bụ; Chipfu bya epfuru opfu yeru mu sụ:

\VS{2}“Nwa ndiphe; ghachiru úbvú, nọgbaa l'alị Ízurẹlu iphu pfuru mabẹru mu phẹ;

\VS{3}sụ phẹ: Unubẹ úbvú, nọgbaa lẹ Ízurẹlu l'ophu; unu nụmakwa opfu, Nnajịuphu, bụ Chipfu epfu. Wakwa iphe, Nnajịuphu, bụ Chipfu epfu anụ unubẹ úbvú l'ophu; mẹ unubẹ nsụda l'ophu baa: Unu hụma ahụma lẹ mbẹdua l'onwomu abyaakwaa egude ogu-echi byapfuta unu; tẹme mu emebyishikwaphọ ẹka unu agwajẹ iphe.

\VS{4}Ẹnya ẹka unu agwajẹ iphe bẹ ee-chikpọshi; eenwukpọshia ẹnya ẹka unu akpọje ụ̀nwù-isẹnsu ọku. Ndibe unu bẹ mu e-gbushichaa tụkaa l'iphu agwa unu.

\VS{5}Odzu ụnwu Ízurẹlu bẹ mu a-tọgbochaa l'iphu agwa phẹ; mu eworu ọkpu unu tụkaa l'ẹnya ẹka unu agwajẹ iphe g'ọ hakọta.

\VS{6}Iphe, bụkpoo ẹka unu bu ebubu bẹ mkpụkpu, nọkota iya nụ a-bụru ochobu. Ee-nwukpọshikota ẹka unu agwajẹ iphe enwukpọshi; ọ dabyiru kẹ mmanụ; bụru iphe, a gbadoru agbado. Agwa unu bẹ aa-kụpyashicha akụpyashi; ẹphe alaa l'iyi. Ẹka unu akpọje ụ̀nwù-isẹnsu ọku abụru ẹka ee-tsukpọshikota etsukpọshi. Iphe, bụkpoo iphe, unu gude ẹka mee g'ọ ha bẹ e-kpo g'eekpoje ntụ-a.

\VS{7}Ndibe unu bẹ ee-gbushi; ẹphe adaka l'echilabọ unu; g'unu amakwanụru l'ọo mbẹdua bụ Chipfu.


\par }{\PP \VS{8}“Ọle o nweru-a ndu ọphu mu e-dobe ndzụ. Mbụ-a ọ dụru-a ndu ọphu mu e-me g'ẹphe nahụ ogu-echi ono; ẹphebedua bẹ aa-chịkashi je edokashịa; ẹphe edzuru alị nọnu; mẹ l'ọhamoha, dụ iche iche.

\VS{9}L'ọhamoha ono, a kpụru phẹ laa ono bẹ ndu ọphu phọduru nụ l'ime unu a-nọdu nyata mu. Mbụ l'ẹphe a-nyata g'o gude dụ-beru mu ẹji; l'ẹphe bụ ndu obu phẹ dụ ghẹlegheleghele l'ẹka mu nọ; mbụ l'ẹphe gbakụtaru mu azụ; bya ewochiaru iphu ghaaru agwa gwalahaa. Ẹphe -nyataẹ ya phọ ẹphe ala onwophẹ ashị; k'ẹjo-iphe, ẹphe meru; waa k'ẹbyi, ẹphe nọ megbabẹ ono.

\VS{10}Ọ bụru teke ono; bẹ ẹphe a-maru l'ọo mbẹdua bụ Chipfu; l'ọ tọ bụdu kẹ mkpẹ bẹ mu shi pfua lẹ mu e-me g'ẹjo iphe-ẹhuka dapfuta phẹ ono.”


\par }{\PP \VS{11}Nnajịuphu, bụ Chipfu bya epfuru yeru mu sụ: Kụa ẹka pyaa; zọo ọkpa kpitikpiti l'alị; chia mkpu sụ: Tụswekwa! Noo kẹle ndu Ízurẹlu eme ẹjo ahụma; ọ bụru ogu-echi bẹ ee-gude gbushia phẹ; waa ẹgu-ememe; mẹ mgbu-ọnwu.

\VS{12}Ndu ọphu bu l'ẹka dụ ẹnya bẹ bụ mgbu-ọnwu e-gbu phẹ; ndu ọphu bu ntse bụru ogu-echi bẹ ee-gude gbua phẹ; ndu ọphu phọduru nụ; a -haa phẹ ẹphe nọdu ndzụ bẹ bụ ẹgu e-gbu phẹ. Noo gẹ mu e-gude kpukposhi phẹ oke ẹhu-eghu mu bụ ono.

\VS{13}Teke ono; unu a-makwanụru l'ọo mbẹdua bụ Chipfu; mẹ ndibe unu, e gbushiru egbushi -dakaẹpho l'ẹka agwa phẹ nọ; mbụ bya adaka nanụ nanụ l'ẹnya ẹka ẹphe agwajẹ iphe; mbụ l'eli úbvú úbvú, hagbaa l'eli; mẹ lẹ mkpakpọnu eze úbvú; mẹ lẹ mkpula oshi, jakashịgbaaru ajakashị; mẹkpoo lẹ mkpula achị, ẹkwo dụ; mbụ l'ẹkameka ono, ẹphe shi akpọjeru agwa phẹ ụ̀nwù-isẹnsu, eshi mkpọ ọku ono.

\VS{14}Mu a-hali ẹka; wata phẹ ada ẹka kẹ njọ l'ẹhu; mee alị ono g'ọ bụru ochobu, dabyiru kẹ mmanụ; shita l'echiẹgu ono jasụ lẹ Dibula; je akpaa l'iphe, bụ ẹka ẹphe bukọtakpoo ebubu l'ophu. Ọo ya bụ g'ẹphe amakwanụru l'ọo mbẹdua bụ Chipfu.




\par }\Chap{7}{\SH Teke ikpazụ dụakwaa ntse
\par }
{\PP \VerseOne{1}Tọbudu iya bụ; Chipfu bya epfuru yeru mu sụ:

\VS{2}“Nwa ndiphe; wakwa iphe, Nnajịuphu, bụ Chipfu epfuru alị Ízurẹlu baa: Ọ bvụ-o! Kẹ unu abvụ-o! Alị ono, gbaa mgburugburu bẹ nkiya bvụakwaru!

\VS{3}Teke k'unu a-bvụ bẹ rwuakwaru nụ. Mu a-tukoshi unu ẹhu-eghu mu. Mu e-kpe unu ikpe g'iphe, unu eme gude dụ; pfụkwaapho unu ụgwo ẹbyi, unu emegbabẹ.

\VS{4}Mu ta abyakpọdaa ele unu ẹnya kẹ phụaru unu obu-imemini; ọphu mu abyadụ edobe unu ndzụ. Mu pfụfutaje unu ụgwo iphe, unu eme; waa kẹ ẹbyi ẹbyi ono, eeme l'echilabọ unu ono. Noo teke unu a-maru l'ọo mbẹdua bẹ bụ Chipfu.”


\par }{\PP \VS{5}Wakwa iphe, Nnajịuphu, bụ Chipfu epfu baa: “Ẹjo iphe-ẹhuka bẹ kwọkwaru ibe iya nkwọtankwo eje abya.

\VS{6}Teke ikpazụ rwuakwaru! Mbụ lẹ teke ikpazụ bẹ rwuwaru erwurwu! Ọ gbalihuakwaru ejewa abyapfuta unu! Ọ byarwutaakwaru abyarwuta!

\VS{7}Unubẹ ndu bu l'alị-a; o rwuakwaru teke unu a-bụru mkpurupyata. Teke ọ bụ bẹ rwuakwaru nụ. Mbụ l'eswe-nrimaphụ nọakwaa unu phakuu. Ọ tọo bụekwa ebvu ẹhu-ụtso bẹ aa-nọdu agụ; ọ bụakwaa naganaganaga a-nọdu adagbaa l'úbvú úbvú.


\par }{\PP \VS{8}“Mu abyawaa unu atukoshi oke ẹhu-eghu mu; mu e-vuru ẹhu-eghu mu byabẹ unu l'ishi. Mu e-kpe unu ikpe iphe, unu eme; pfụkwapho unu ụgwo ẹbyi, unu emegbabẹ.

\VS{9}Mu ta abyadụ ele unu ẹnya kẹ phụaru unu obu-imemini. Mbụ lẹ mu ta abyadụ edobe unu ndzụ; mu pfụfutaje unu ụgwo iphe, unu eme; waa kẹ ẹbyi ono, eeme l'echilabọ unu ono. Noo teke unu a-maru l'ọo mbẹdua, bụ Chipfu bẹ echi unu iphe ono.


\par }{\PP \VS{10}“Lekwa! Ọ kwa ntanụ-a bẹ bụ mbọku ẹjo-iphe ọbu; mbụ l'o rwuakwaru! Ọla-l'iswi gbẹshiakwaru ije! Mgbọnu jaakwaru ajaja kpuru yẹgele! Eku-onwonye tụshiwaa ige g'oshi-ọmi.

\VS{11}Ọo iwashị bẹ e gude ahụ nemadzụ ahụhu ẹjo-iphe. Ọ tọ dụkwa ndu ono, dụru onye ọphu aphọdu nụ mbụ l'ikpoto ndu ono taa phọdukwa; ọphu iphe, ẹphe nweru enweru aphọdudu; ọphu iphe, aga lẹ mkpa a-phọdukwapho.

\VS{12}Teke ọ bụ rwuakwaru. Mbọku ọ bụ bẹ dụakwaa ntse. G'onye azụta iphe azụta te etekwa ẹswa; ọphu onye ere iphe erere agụkwa aphụ; kẹle oke ẹhu-eghu dapfutaakwaru ikpoto ọha ono g'ẹphe ha.

\VS{13}Mbụ-a; onye reru iphe bẹ taa gbataẹkwa iphe, o reru gbiriri jeye g'ẹphenebo a-nọ-beru; kẹle ọphulenya, a phụru l'ishi ikpoto ọha ono bẹ a ta abyadụ agbanwe agbanwe. Ẹjo-iphe, ẹphe eme bẹ mewaru ọphu ọ tọ dụdu m'onye lanụ, adụ ike adzọ onwiya ndzụ.

\VS{14}Ẹphe gbuwaru opu-ọgu; tụkowaa iphemiphe kwakọbe ree; obenu l'o to nwedu onye ọphu eje ọgu; kẹle oke ẹhu-eghu mụbe Chipfu tụkowaru dapfuta ikpoto ọha ono g'ẹphe ha.


\par }{\SH Ee-me ndu Ízurẹlu omeliwe
\par }
{\PP \VS{15}“L'azụ mkpụkpu bẹ ogu-echi nọ kwagebe; l'ime mkpụkpu bụkwanuru mgbu-ọnwu waa ẹgu-ememe nọ iya. Ndu ọphu nọ l'ẹgu bẹ bụ ogu-echi bẹ ee-gude gbushia phẹ. Ndu ọphu nọ l'ime mkpụkpu bụru mgbu-ọnwu waa ẹgu-ememe a-vụ phẹ kpatakpata.

\VS{16}Ndu phọduru nụ bẹ a-gbaru lachaa l'úbvú je anọdugbaa kpọyoo gẹ ndo, nọ lẹ nsụda; onyenọnu a-nọdu l'ẹka ono ara ẹkwa ẹjo-iphe, o mekọtaru.

\VS{17}Onyemonye bẹ ẹka a-tsụshihukota mẹe; ikpere aphụgbaa onyemonye dori dori gẹ mini, ayọ azamụ.

\VS{18}Ẹphe e-ye uwe-aphụ; ndzụ-agụgu erwuta phẹ erwuta. Iphere ejikọta onyemonye iphu; tẹme aakpụshikota phẹ ishi akpụshi.

\VS{19}Mkpọla-ọchaa phẹ bẹ ẹphe e-tuphashịchaa lẹ gbororo ụzo; mkpọla-ododo abụru phẹ iphe, aasọ nsọ. Mkpọla-ọchaa phẹ; mẹ mkpọla-ododo phẹ bẹ taa dụdu ike adzọta phẹ lẹ mbọku, Chipfu a-tukoshi phẹ oke ẹhu-eghu iya ono. Ọ tọo dụdu ike eme g'ẹgu ta agụhe phẹ; ọphu ẹphe egudeẹdu iya azụ-ji onwophẹ ẹpho; kẹle o mewaru; ẹphe nwulahụ l'eme ẹjo-iphe.

\VS{20}Mma iphe, ẹphe anya l'olu ama bẹ ẹphe gude kuahaa onwophẹ. Ọ bụru iphe-olu ono bẹ ẹphe gude akpụshiru onwophẹ agwa; yẹe iphe, aasọ oyi ono, ẹphe dobegbaaru ono. Ọo ya bụ; mu e-woẹrupho iphe ono, mee g'ọ bụru iphe, ẹphe a-nọdu asọ oyi.


\par }{\PP \VS{21}“Mu e-woru iya ye ndu ọhozo l'ẹka g'ọ bụru iphe, ẹphe a-kwata l'ọkwata; mbụ mee ya g'ọ bụru iphe, ndu iwashị, bu lẹ mgboko-a a-natakọta lẹ nfụ. Ọ bụru ndu ono e-woru iya merwushikọta.

\VS{22}Mu e-wofu iphu l'ẹka ẹphe nọ; ndu ono abya emerwụshikota ẹka ono, mu yeru ẹnya ono; mbụ lẹ ndu ana-nfụ a-bahụ iya je emerwushia ya.


\par }{\PP \VS{23}“Meta ẹgbirigba; kẹle alị ono bẹ bụkota egbu-ọchi bẹ jiru iya ejiji; mbụ lẹ mkpụkpu ono bẹ bụepho eme ẹhuka ẹhuka bụ iphe, jiru iya nụ.

\VS{24}Mu e-duta ndu kachakpọo ewe iwashị l'ọhamoha l'ophu; g'ẹphe bya anatakọta phẹ unuphu ibe phẹ. Mu e-me g'ekuku, ndu nweru ọkpehu eku onwophẹ laa nlalanụ; kẹle ẹka dụru phẹ nsọ bẹ ee-merwushikọta emerwụshi.

\VS{25}Teke ẹjo ọla-l'iswi byaẹrupho bẹ ẹphe a-chọahaa ẹhu-guu; ọle ẹphe taa chọ-vudu iya.

\VS{26}Ẹjo iphe-ẹhuka akwọ ibe iya nkwọtankwo; tẹme ẹjo-nzi a-dakwaphọ mgbadapfụ. Ẹphe a-nọduje achị karaphaa g'eeshi gẹ ndu mpfuchiru Chileke phụaru phẹ ọphulenya; ndu-uke Chileke agbẹ zibuhufulẹnu ekemu; tẹme ndu bụ ọgerenya akpọ-zibuhuru nemadzụ ụzo.

\VS{27}Onye eze a-nọdu agụ aphụ; onye-ishi a-nọdu ọ tọo madụru iphe, oome ememe. Ndu alị ono bẹ ẹka a-nọdu anmakọta jiijiijii. Mu e-me phẹ g'iphe, ẹphe eme gbaru. Mu e-gude g'ẹphe gbaru kpee phẹ ikpe. Noo teke ẹphe a-maru l'ọo mbẹdua bẹ bụ Chipfu.”




\par }\Chap{8}{\SH A phụru ọphulenya l'aagwọ nshi l'eze-ụlo Chileke
\par }
{\PP \VerseOne{1}“L'ime apha k'ishii l'abalị k'ise l'ọnwa k'ishii kwaphọ; bẹ mu nọ l'ụlo mu; ndu bụ ọgerenya ndu Jiuda tụko nọdu l'atatiphu mu; unme Nnajịuphu, bụ Chipfu bya akparwuta mu l'ẹhu.

\VS{2}Mu bya elee ẹnya; bya ahụma iphe, dụ gẹ nemadzụ. Shita l'ẹka dụ g'ọ bụ upfu iya jasụ l'alị bẹ dụ g'ọ bụ ọku; gbẹ l'upfu iya jasụ l'ụzo imeli bẹ egbuẹpho nwịinwii g'ope, aphụ kẹ ngerengere.

\VS{3}Tọbudu iya bụ; ọ bya amachịa iphe, dụ g'ọ bụ ẹka wọru mu l'ẹgbushi. Unme Chileke ono palia mu imeli; mu nọdu lẹ mgbaka alị waa igwe. Ọ bụru l'ọphulenya ono, Chileke meru; mu nọdu aphụ ono; bẹ ọ gbẹkwapho pata mu jeshia Jierúsalẹmu; mbụ parụ mu jeshia ọnu ẹka eeshije abahụ l'ọnu-ọguzo isheli k'ime ọma-unuphu eze-ụlo Chileke; mbụ l'ẹka ono, e doberu agwa ono, akpatsuje oke ẹhu-eghu Chileke ono.”


\par }{\PP \VS{4}Mu bya elee ẹnya hụma ọdu-biribiri Chileke kẹ Ízurẹlu; mbụ ọphu dụepho g'ọphu mu hụmajeru l'ọphulenya l'alị, dụ baswaa phọ.

\VS{5}Noo ya; ọ sụ mu: “Nwa ndiphe; lekpọdapho ẹnya l'ụzo isheli.” Ọo ya bụ; mu bya elee ẹnya l'ụzo isheli ọbu. Ọ bụru l'ẹka eeshije abahụ l'ụzo isheli l'ọnu-ọguzo ẹka ọru-ngwẹja nọ bẹ mu hụmaru agwa ono, emeje g'e koo okophoo ono.


\par }{\PP \VS{6}Ọ bya asụ mu: “Nwa ndiphe; ?ị hụmaru iphe, ẹphe eme; mbụ ẹjo akpamara, ndu Ízurẹlu eme l'ẹka-a; shi nno achịfu mu achịfu l'ẹka dụru mu nsọ-a? Tẹme ọ bụruro nta-a bẹ ịibya ahụma ẹjo akpamara ọphu kabarọ ọwa eshihu ụka.”


\par }{\PP \VS{7}No iya; o duta mu jeshia l'ẹka eeshije abahụ l'ọma-unuphu eze-ụlo Chileke ono. Mu rwua; bya elee ẹnya hụma ẹ́nú, a hafuru l'igbulọ ono.

\VS{8}Onye ono sụ mu: “Nwa ndiphe; tụa ẹ́nú tụ-fua igbulọ ono ụzo.” Ọo ya bụ; mu bya eworu igbulọ ono tụ-fua ụzo; bya ahụma ọnu-mgbo l'ẹka ono.

\VS{9}Ọ sụ mu: “Bahụ je ahụma ẹjo akpamara, ẹphe eme l'ẹka ono.”

\VS{10}Tọbudu iya bụ; mu bahụ nụ; bya elee ẹnya hụma ụnwu anụ, dụ iche iche, awụje l'ẹpho g'e seshikọtaru iya l'igbulọ ono g'ọ ha; mẹkpoo ụnwu anụ, aasọ nsọ; mẹkwapho iphe, bụ agwa ndu Ízurẹlu g'ọ hakọta.

\VS{11}Ndu bụ ọgerenya ndu Ízurẹlu dụ ụkporo ụmadzu ẹto l'ụmadzu iri pfụkotaru l'iphu ẹka ono; Jiazanaya nwa Shafanu bẹ yịkwapho lẹ ndu pfụru l'ẹka ono. Onyenọnu pagbaarụ iphe, eegudeje akpọ ụ̀nwù-isẹnsu ọku l'ẹka; ẹnwuru ọku ụ̀nwù-isẹnsu, eshi kwẹekweekwee shi l'iphe ono akpụ tụutuutuu.

\VS{12}Ọ sụ mu: “Nwa ndiphe; ?Ọo kwa ị hụmaru iphe, ndu bụ ọgerenya ndu Ízurẹlu anọduje l'ọchii eme? Onyenọnu bẹ nọchaa l'ụlo agwa iya. Ẹphe nọdu epfugbaa asụje: ‘Chipfu ta ahụmakwaru anyi; tẹme lẹ Chipfu gbakụtakpoakwaru nụ alị-a azụ.’ ”
 

\par }{\PP \VS{13}Ọ byakwa asụ mu ọzo: “Ghakpọdapho ẹnya ọzo hụma phẹ l'ẹka ẹphe eme iphe, kabaa ndu ọwa-a eshihu ụka.”

\VS{14}No iya; ọ bya eduru mu jeshia l'ọnu-ọguzo, eeshije abahụ l'ụlo Chipfu l'ụzo isheli iya; mu bya ahụma ụnwanyi, nọgbaa anọo l'ẹka ono ara ẹkwa agwa phẹ, bụ Tamuzu.


\par }{\PP \VS{15}Ọ sụ mu: “?Ọ kwa l'ị hụmaru iya; nwa ndiphe? Ọ gbẹ bụruro nta-a bẹ ịibya eje ahụmabakpooro ọphu ka ndu ọwa-a eshihu ụka.”

\VS{16}Ọ gbẹ teke ono bya eduta mu bahụ l'ime ime ọma-unuphu ụlo Chipfu ono. L'ọnu-ọguzo, eeshije abahụ l'eze-ụlo Chileke ono bẹ iphe, rwuru unwoke ụkporo l'ise nọ lẹ mgbaka nwụlo, nọ tẹme l'e rwua ọru-ngwẹja Chipfu. Ẹphe wokọtaru azụ ghaaru eze-ụlo Chipfu ono; woru iphu chebekọta l'ụzo ẹnyanwu-awawa. Ẹphe nọdu ephozetajẹgba l'ụzo ẹnyanwu-awawa abarụ ẹnyanwu ẹja.


\par }{\PP \VS{17}Ọ sụ mu: “?Ọ kwa ị hụmaru iya; nwa ndiphe? ?Ọ bụ iphe, dụ huswa huswa huswa tọo; mbụ ẹjo akpamara-a, ọnu-ụlo Jiuda nọ l'ẹka-a eme-a? Mbụ ọo ẹpho iphe-kpanganga bẹ ẹphe meru; o ji alị-a ebushihu ebushihu; shi nno akpatsuẹ mu phọ ẹhu-eghu. Lekpọdapho g'ẹphe ejikwoshi oshi atsụ onwophẹ l'imi; sụ l'ọo mbẹdua bẹ ẹphe eme iphe-iphere!

\VS{18}Ọo ya bụ lẹ-a; mu e-gude ẹhu-eghu mee phẹ iphe. Mu ta abyadụ ele phẹ ẹnya kẹ phụaru phẹ obu-imemini; ọphu mu abyadụ edobe phẹ ndzụ. Ẹphe e-chichakpọ mkpu l'o tsua mu etsutsu lẹ nchị; ọle mu ta abyadụ angaru phẹ nchị.”




\par }\Chap{9}{\SH Eegbushi ndu agwọ nshi
\par }
{\PP \VerseOne{1}Tọbudu iya bụ; mu nụma ẹka oochi mkpu ara iya arara asụje: “Unu kpịritaru ntse; unubẹ ndu echeje mkpụkpu nche. G'onyenọnu gudechaa ngwọgu iya l'ẹka!”

\VS{2}Noo ya; mu bya ahụma unwoke ishii g'ẹphe shi l'ọnu-ọguzo, nọ l'ụzo isheli eje abya. Onyenọnu pagbaarụ ngwọgu iya l'ẹka. O nwekwarụpho nwoke lanụ yẹle ẹphe swị. O yeru uwe ẹkwa ọchaa; turu mkpara-ẹkwo lẹ mgburẹku. Ẹphe wụba je apfụru l'agụga ọru-ngwẹja ono, e gude onyirubvu mee ono.


\par }{\PP \VS{3}Noo ya; ọdu-biribiri Chileke kẹ Ízurẹlu gbẹshi l'eli chierobu ono, bụ ẹka o shi nọdu ono je anọdu l'ọnu-abata eze-ụlo Chileke ono. Noo ya; Chipfu bya ekua nwoke ono, yeru uwe ẹkwa ọchaa; bya eturu mkpara-ẹkwo lẹ mgburẹku ono;

\VS{4}sụ iya: “Je etsoru mkpụkpu Jierúsalẹmu l'ophu jegbabẹ. Ndu agụ aphụ bya ara ẹkwa k'ẹbyi ono, emegbabẹ l'ime mkpụkpu ono bẹ ii-me iphe-ọhubama l'egedegee ọnu-iphu.”


\par }{\PP \VS{5}No iya; mu bya angabẹ nchị nụma ẹka ọ sụru ndu ọphuu: “Unu tsoru iya; je etsoru mkpụkpu ono gbushia ndu unu hụmaru. Unu ta aphụkwaru phẹ obu-imemini; ọphu unu edobekwa phẹ ndzụ.

\VS{6}Unu gbushia unwoke, bụwaa ọgerenya; mẹ ndu bụ okorọbya; mẹ ụnwumgboko; mẹ ụnwanyi; mẹkpoo ụnwegirima. Ọle ọo g'ọ tọ dụkwa ndu ọphu e meru iphe-ọhubama ono, unu e-byi ẹka. Ẹka unu a-wata iya bụ l'ụlo ono dụru mu nsọ ono.” Ọo ya bụ; ẹphe shi lẹ ndu bụ ọgerenya, nọ l'atatiphu eze-ụlo Chileke ono; wata phẹ egbushi.


\par }{\PP \VS{7}Ọ sụkwa phẹ phọ: “Unu merwushia eze-ụlo ono emerwụshi; unu egbushia nemadzụ g'ọ tụko ọma iya sweta. Ngwa unu tụgbua jeshia!” Ọo ya bụ; ẹphe tụgbua je etsoru mkpụkpu ono gbushiahaa nemadzụ.


\par }{\PP \VS{8}Teke ono, ẹphe egbushi nemadzụ ono bẹ mu nọ nkịnyi mu; mu daa kpube iphu l'alị; chishia mkpu sụ: “Oowaa! Nnajịuphu, bụ Chipfu! ?Iime g'i gude oke ẹhu-eghu ngu-a, ị tukoshi Jierúsalẹmu-a gbushigbua ndu Ízurẹlu ọphu phọduru nụ tọo?”


\par }{\PP \VS{9}Ọ sụ mu: “Ẹjo-iphe, ndu Ízurẹlu; waa ọphu ndu Jiuda eme bẹ kwatakwaru paa ẹka apaa. Alị ono bụ iphe, jiru iya nụ bụ egbu-ọchi. Mbụ lẹ mkpụkpu ono bẹ bụ eme ẹjo-iphe, jiru iya ejiji. Ẹphe nọdu anọduje epfu sụ: ‘Chipfu gwọbeakwaru alị-a. Chipfu taa hụmajekwa iphe, anyi eme.’

\VS{10}Ọo ya bụ lẹ mu ta abyadụ ele phẹ ẹnya kẹ phụaru phẹ obu-imemini; ọphu mu abyadụ edobe phẹ ndzụ. Iphe ono, ẹphe mekọtaru ono bẹ mu e-vukọta kpube phẹ l'ishi.”


\par }{\PP \VS{11}A bya ele ẹnya; nwoke ono, yeru uwe ẹkwa ọchaa; bya eturu mkpara-ẹkwo lẹ mgburẹku ono lwaphuta azụ; bya asụ iya: “Mu meakwaru iphe, ị sụru gẹ mu mee.”




\par }\Chap{10}{\SH Ọdu-biribiri Chileke lụfuru l'eze-ụlo Chileke
\par }
{\PP \VerseOne{1}Tọbudu iya bụ; mu bya elee ẹnya; mu hụma iphe, dụ g'aba-eze, e gude mkpuma sáfàyà mee g'ọ nọ l'akpaminigwe, nọ nọghata ishi chierobu ono.

\VS{2}Noo ya; Chipfu pfuaru nwoke ono, yeru uwe ẹkwa ọchaa ono sụ iya: “Bahụ lẹ mgbaka ọkpa ọgba-kperekpere, nọkota lẹ mkpula chierobu ono. Ye ẹka l'ime chierobu ono vọta icheku-ọku; vọ-jia ọbochi-ẹka ngu. L'i je eworu iya ghaa lẹ mkpụkpu ono.”

\par }{\PP Mu nọdu ele iya ẹnya; ọ bahụ.

\VS{3}Chierobu ono pfụchaaru l'ụzo ndọhali eze-ụlo Chileke ono lẹ teke nwoke ono bahụru; urwukpu bya ejichaa imime ọma eze-ụlo ono ejiji.

\VS{4}Tọbudu iya bụ; ọdu-biribiri Chipfu shi l'eli chierobu ono gbẹshi je anọdu l'ọnu-abata eze-ụlo Chileke ono. Urwukpu bya eji eze-ụlo Chileke ono ejiji. Ogbu-nwịinwii, shi l'ọdu-biribiri Chipfu ono bya eji ọma-ụlo Chileke ono ejiji.

\VS{5}Igiji ǹkù chierobu ono bẹ a gbẹchaa l'azụ ọma-unuphu anụ g'ọodaepho g'ọ bụ olu Chileke, bụ Ọkalibe-kangokọtaru-nụ teke oopfu opfu.


\par }{\PP \VS{6}Teke Chipfu sụru nwoke ono, yeru uwe ẹkwa ọchaa ono g'ọ gụta ọku lẹ mgbaka ọkpa ọgba-kperekpere ono; mbụ l'echilabọ chierobu ono; bẹ nwoke ono bahụru je apfụru l'agụga ọkpa ọgba-kperekpere lanụ.

\VS{7}No iya; chierobu lanụ l'ime chierobu ẹno ono; machịa ẹka gụta ọku, nọ l'echilabọ ẹka ono, ẹphe nọ ono. Ọ gụta ọku ono ye nwoke ono, yeru uwe ẹkwa ọchaa ono l'ẹka. Nwoke ono gude iya tụgbua.


\par }{\PP \VS{8}Lẹ mkpula ǹkù chierobu ono bẹ iphe, dụ g'ẹka nemadzụ nọgbaa.

\VS{9}Mu bya elee ẹnya hụma Ọkpa Ọgba-kperekpere ẹno, nọkota l'agụga chierobu ono. Ọkpa Ọgba-kperekpere ono dụchaa nanụ nanụ nọ-kubegbaa chierobu ono. Ọkpa Ọgba-kperekpere ono nọdu aphụkotaepho ngerengere gẹ kìrísòlàyìtù.

\VS{10}Ọkpa ọgba-kperekpere ono ẹphen'ẹno bẹ gbakọtaepho nanụ. Ọ dụkotaepho g'ọ bụ ọkpa ọgba-kperekpere ọzo; bẹ e pyoru l'ime iya.

\VS{11}Ẹphe -nọdu atụgbu; ẹphe atụko shia ụzo lanụ l'ime ụzo ẹno ono, chierobu ono ghagbaaru iphu ono. Ọphu ọkpa ọgba-kperekpere ono aswị-jijedu aswị-ji mẹ chierobu ono nọdu eje. Ọ bụru ibiya ọphu chierobu ono gharu iphu; bẹ ọokwasejeru. Ẹphe -nọdu eje; bẹ ẹphe ta aswị-jijedu aswị-ji m'ẹphe -phobewaa tụgbua.

\VS{12}Ẹhu phẹ l'ophu; mẹkpoo okpurukpu phẹ; mẹ ẹka phẹ; mẹ ǹkù phẹ bẹ bụ ẹnya jikọtaru iya ejiji. Ọ bụru g'ọkpa ọgba-kperekpere phẹ ono ẹphe nọ ẹno ono dụkotakwapho bụ ono.

\VS{13}Mu nụma g'eekugbaa ọkpa ọgba-kperekpere ono “Galụgalu.”


\par }{\PP \VS{14}Chierobu ono nwekọtaru iphu ẹno ẹno l'ẹhu l'ẹhu. Iphu lanụ bụ iphu chierobu; iphu k'ẹbo bụ iphu nemadzụ; iphu k'ẹto bụru iphu oduma; iphu k'ẹno bụru iphu ugo.

\VS{15}No iya; chierobu ono bya angụlihu imeli imeli. Ọ bụru phẹ bẹ bụ iphe ono, nọgbaa ndzụ ono, mu hụmajeru l'agụga ẹnyimu Keba ono.

\VS{16}Ọ nọdu abụjeru teke chierobu ono tụgburu; ọkpa ọgba-kperekpere ono, nọgbaa phẹ l'agụga ono etsoru phẹ. Teke chierobu ono sashịru ǹkù g'ẹphe phelihu l'alị; bẹ ọkpa ọgba-kperekpere ono, nọgbaa phẹ l'agụga ono anọdujeepho g'ẹphe nọ; ẹphe ta alụfudu l'ẹka ẹphe nọgbacha.

\VS{17}Teke chierobu ono nọ-kirishiru; ọgba-kperekpere ono anọ-kirishikwaphọ. Teke chierobu ono phelihuru; ẹphe angụ-lihukwaphọ tsoru phẹ; kẹle unme iphe ono, nọgbaa ndzụ ono bẹ nọkota l'ime phẹ.


\par }{\PP \VS{18}Tọbudu iya bụ; ọdu-biribiri Chipfu ono lụfu l'ọnu-ụlo eze-ụlo Chileke ono; je anọdu l'eli chierobu ono.

\VS{19}Mu nọdu elekpọepho ẹnya; chierobu ono sashịa ǹkù phẹ; shi l'alị phelihukọta. Ẹphe nọdu ephe; ọkpa ọgba-kperekpere ono nọdu etso phẹ. Ẹphe pheru je anọdu l'ọnu-abata ọguzo ọphu nọ l'ụzo ẹnyanwu-awawa l'eze-ụlo Chileke. Ọdu-biribiri Chileke kẹ Ízurẹlu nọdu phẹ l'eli.

\VS{20}Ọo phẹ bẹ bụ iphe ono, nọgbaa ndzụ ono, mu hụmaru lẹ mkpula Chileke kẹ Ízurẹlu l'agụga ẹnyimu Keba phọ. Ọo ya bụ; mu bya amaru l'ọo chierobu bẹ ẹphe bụ.


\par }{\PP \VS{21}Ẹphe nwekọtaru iphu ẹno ẹno; mẹ ǹkù ẹno ẹno l'ẹhu l'ẹhu. Lẹ mkpula ǹkù phẹ ono bẹ iphe, dụgbaa g'ẹka nemadzụ nọkota.

\VS{22}Iphu phẹ dụkotaepho g'iphu ndu ọphu mu hụmajeru l'agụga ẹnyimu Keba phọ. Ọphu nọnu anọdujeepho eje ala l'iphu nhamụnha.




\par }\Chap{11}{\SH Ee-gbushi ndu Jierúsalẹmu
\par }
{\PP \VerseOne{1}Tọbudu iya bụ; Unme Chileke bya apalia mu; parụ jeshia l'ọnu-ọguzo ọphu nọ l'ụzo ẹnyanwu-awawa l'ụlo Chipfu. L'ọnu ẹka eeshije abahụ l'ọnu-ọguzo ono bẹ unwoke ụkporo l'ise nọ. L'ime phẹ bẹ mu hụmaru Jiazanaya nwa Azụru; mẹ Pelataya, bụ nwa Benaya, bụ phẹ bụ ndu-ishi ndu ono.


\par }{\PP \VS{2}Chipfu bya asụ mu: “Nwa ndiphe; ọo ndu-a bẹ anọduje achị ẹjo idzu; bụru phẹ anọduje lẹ mgbazi g'e mee ẹjo-iphe lẹ mkpụkpu-a.

\VS{3}Ẹphe nọdu asụje: ‘?Toko orwudu teke aa-kpụshi ụlo tọo? Mkpụkpu-a bụ ite, eeshi iphe bẹ ọ bụ; anyịbedua bụru anụ, eeshije l'ite ono.’

\VS{4}Ọo ya bụ; pfua ẹjo-iphe e-me phẹ nụ; nwa ndiphe; pfua iphe, mu sụru l'oo-me phẹ.”


\par }{\PP \VS{5}Tọbudu iya bụ; Unme Chipfu bya mu l'ẹhu; bya asụ mu gẹ mu sụ: “Wakwa iphe, Chipfu epfu baa: Ọo iphe ono bẹ unu epfu; unubẹ ndu Ízurẹlu; ọle mu makọtaru iphemiphe, unu arị l'ọriri.

\VS{6}Unu gbushiwaru ikpoto nemadzụ lẹ mkpụkpu-a; iphe, jiru gbororo bụru odzu ndu unu gbushiru egbushi.


\par }{\PP \VS{7}“Ọo ya bụ lẹ-a; wakwa iphe, Nnajịuphu, bụ Chipfu epfu baa: Ndu ono, unu gbushiru kụbe l'ime mkpụkpu ono bẹ bụ anụ ono; mkpụkpu-a bụru ite-ọku ono; ọle mu a-chịta unubẹdua chịfu lẹ mkpụkpu-a.

\VS{8}Ndzụ ogu-echi bẹ agụ unu; ọle ọo ogu-echi ono bẹ mu e-gude bapfuta unu. Noo iphe, Chipfu epfu bụ ono.

\VS{9}Mu a-chịfuta unu l'ime mkpụkpu ono; nwuru unu ye l'ẹka ndu ọhozo; mbụ nụa unu aphụ.

\VS{10}Ọo ogu-echi bẹ ee-gude gbushia unu. Ọ bụru l'oke alị ndu Ízurẹlu bẹ mu a-nụ unu aphụ ono. Ọo ya bụ; g'unu amakwanụru l'ọo mbẹdua bụ Chipfu.

\VS{11}Mbụ lẹ mkpụkpu-a ta abyadụ abụru unu ite, eeshi iphe; ọphu unu abyadụ abụru anụ nọdu l'ime iya. Mu a-nọdu l'oke alị ndu Ízurẹlu nụa unu aphụ.

\VS{12}Ọo ya bụ; g'unu amakwanụru l'ọo mbẹdua bụ Chipfu; kẹle unu te etsoduru iphe, mu tọru ọkpa iya sụ g'e tsoje; ọphu unu te emeduru ekemu mu. Iphe, unu gbẹ mechia bụ l'unu byaru emeahaa g'ọhamoha ono, bupheru unu mgburugburu emeje.”


\par }{\PP \VS{13}No iya; mu nọdukwadu epfu iphe ono; Pelataya nwa Benaya nwụhu. Mu bya adaa kpupyabẹ iphu l'alị; chia oke mkpu sụ: “Oowaa; Nnajịuphu, bụ Chipfu! ?Iime g'i gbushikọta ndu Ízurẹlu ọphu phọduru nụ tọo?”


\par }{\SH E kwe ukwe k'alwalwa ndu alwụtaru alwụta.
\par }
{\PP \VS{14}Chipfu byakwa epfuaru mu ọzo sụ:

\VS{15}“Nwa ndiphe; ndu bu lẹ Jierúsalẹmu l'epfukwa opfu ẹhu ndu Ízurẹlu; mbụ unwune ngu ono a kpụru unu l'ẹphe lẹ ndzụ ono asụje: ‘Ndu ono, a kpụru lẹ ndzụ ono bẹ nọnukaakwaru Chipfu ụzenya. Alị-a l'ophu bụwaru nke anyi.’


\par }{\PP \VS{16}“Ọo ya bụ; sụ phẹ: ‘Wakwa iphe, Nnajịuphu, bụ Chipfu epfu baa: Ọ bụ eviya l'ọo mbẹdua rwutacharu phẹ je edobe ụzenya ụzenya; l'alị ndu ọhozo; mbụ woru phẹ ghakaa lẹ mkpụkpu lẹ mkpụkpu ono; ọle g'ọ dụhabe bẹ mu bụlekwaru phẹ-a akpọ gbobutaru mee; lẹ mkpụkpu lẹ mkpụkpu ẹka ono ẹphe lagbaaru ono.’

\VS{17}Ọo ya bụ; sụ phẹ: ‘Wakwa iphe, Nnajịuphu, bụ Chipfu epfu baa: Mu e-shi l'ọhamoha ono rwutakọta unu; bya achịkobe; mbụ shi lẹ mkpụkpu lẹ mkpụkpu ono, a chịkashiru unu; unu lagbaa ono chịta unu chịphuta azụ. Mu abya eworu alị Ízurẹlu nụ-phu unu azụ.’


\par }{\PP \VS{18}“Ẹphe a-lwaphuta azụ l'alị ono; bya atụko iphe, aakpọfu l'ẹnwa, nọ iya nụ; mẹ ẹbyi, eemegbabẹ l'ime iya wofukọta.

\VS{19}Mu e-me g'obu bụru phẹ nanụ; mu e-woru unme ọ̀phúú ye phẹ l'ẹhu; mu ewofu ọkpoma mkpọlanu, ẹphe nweru; woru ọkpoma, dụ bẹlebele nụ phẹ;

\VS{20}k'ọphu ẹphe a-nọduje etso iphe, mu tọru ọkpa iya; bya anwụbe ẹnya meahaa ekemu mu. Ẹphe abụru ndibe mu; mu abụru Chileke phẹ.

\VS{21}Obenu lẹ ndu ọphu kpọru obu ye l'iphe, aakpọfu l'ẹnwa ono; mẹ l'ẹbyi, ẹphe emegbabẹ; bẹ mu e-woru iphe, ẹphe eme kpukposhi l'ishi. Nokwa iphe, Nnajịuphu, bụ Chipfu epfu bụ ono.”


\par }{\SH Alụfu Ọdu-biribiri Chipfu lẹ Jierúsalẹmu
\par }
{\PP \VS{22}Tọbudu iya bụ; chierobu ono, ọkpa ọgba-kperekpere nọgbaa l'agụga ono woru ǹkù phẹ sashịa; ọdu-biribiri Chileke kẹ Ízurẹlu nọdu phẹ l'eli.

\VS{23}Ọdu-biribiri Chipfu ono bya eshi l'ime mkpụkpu ono gbalihu je edegebe l'eli úbvú, nọ l'ụzo ẹnyanwu-awawa mkpụkpu ono.

\VS{24}Mu nọdu aphụ ọphulenya, Unme Chileke goshiru mu; Unme ono palia mu je edobe l'ẹka ndu ono, a kpụru lẹ ndzụ ono nọ lẹ Bábilọnu. Ọo ya bụ; mu phụ-buhu ọphulenya ono, mu shi aphụ ono.

\VS{25}Tọbudu iya bụ; mu tụko iphe ono, Chipfu goshikọtaru mu ono pfuaru ndu ono, a kpụru lẹ ndzụ ono.




\par }\Chap{12}{\SH Onye mpfuchiru Chileke, nọ ọnodu onye a kpụru lẹ ndzụ
\par }
{\PP \VerseOne{1}Tọbudu iya bụ; Chipfu bya epfuaru mu sụ:

\VS{2}“Nwa ndiphe; ọ kwa l'echilabọ ndu ekwefujeru mu ike bẹ i bu. Ẹphe nwekwarụ ẹnya; ọphu ẹphe aphụdu iya ụzo; ẹphe nweru nchị; ọphu ẹphe ta anụdu iya iphe; kẹle ẹphe ekwefuje ike.


\par }{\PP \VS{3}“Ọo ya bụ; nwa ndiphe; gwekọbe iphe ngu g'onye a kpụru lẹ ndzụ ala ọhozo. G'ọ bụkwaru l'eswe teke ẹphe ele ngu ẹnya; bẹ ii-gweta gwefu l'ẹka ị nọ; tụgbua lashịa ẹka ọzo. ?A maru; ?iphe ono erwu-a phẹ l'ẹhu; e -gudekpọoro l'ẹphe bụ ndu kwefuru ike.

\VS{4}Teke o beru l'eswe teke ẹphe ele ngu ẹnya; gwetakọta iphe ngu gwefu; g'onye a kpụru lẹ ndzụ ala ọhozo. Teke o beru l'ụzenyashi; kwalia teke ẹphe ele ngu ẹnya; tụgbua g'onye a kpụru lẹ ndzụ ala ọhozo.

\VS{5}Bvufua ụzo l'igbulọ mkpụkpu lẹ teke ẹphe ele ngu ẹnya; shi l'ẹka ono vufu iphe ngu ono.

\VS{6}Dẹe iphe ono l'ukuvu l'ẹka ẹphe ele ngu ẹnya; vuta iya vufu lẹ nchi ejihu. L'i woru iphe kechia l'iphu g'ị tị hụma alị ẹnya; kẹle mu mewaru ngu g'ị bụru iphe-ọhubama dụru ndu Ízurẹlu.”


\par }{\PP \VS{7}Ọo ya bụ; mu bya emee ẹgube ono, a sụru mu gẹ mu mee ono. O be l'eswe; mu bya egwefutakọta iphe ono, mu gwekọru gude alụfu g'onye a kpụru lẹ ndzụ ala ọhozo ono. Ọ bya erwua l'ụzenyashi mu gude ẹka bvufu-a ụzo l'igbulọ ono. Mu gweta ivu mu lẹ nchi ejihu gbẹshi; ẹphe nọdu ele mu ẹnya; mu parụ iya nmakobe l'ukuvu; ọ bụru mu atụgbu.


\par }{\PP \VS{8}Tọbudu iya bụ; o be l'ụtsu; Chipfu bya epfuru yeru mu sụ:

\VS{9}Nwa ndiphe; ?ọ kwa lẹ ndu Ízurẹlu, bụ ndu kwefuru ike ono ta ajịduru ngu sụ: ?Bụ gụnu bẹ iime nno?

\VS{10}Sụ phẹ lẹ-a: Wakwa iphe, Nnajịuphu, bụ Chipfu epfu baa: Ozi-a, dụkwaru onye bụ ishi lẹ Jierúsalẹmu; bya adụru ọnu-ụlo ndu Ízurẹlu l'ophu.

\VS{11}Sụ phẹ: Mbẹdua bụ unu iphe-nggoshi; mbụ l'ọo ẹgube ono, mu mekọtaru ono bụ g'ee-mekọta unu. Ẹphe a-wụfu bụru ndu a kpụru lẹ ndzụ lashịa ọhozo.

\VS{12}Onye ọphu bụ onye-ishi l'echilabọ phẹ bẹ e-gweta iphe iya nmakoru l'ukuvu lẹ nchi ejihu tụgbua. Ee-bvufuru iya ụzo l'igbulọ g'o shia lụfu. Oo-kwechi iphe l'iphu; g'o to gude ẹnya iya hụma alị ono.

\VS{13}Mu e-woru ụgbu mu geberu iya; g'ọ nmalahụru mu l'ọ́nyà; mu eduru iya jeshia Bábilọnu, bụ alị ndu Kaludiya. Ọ bụru l'ẹka ono bẹ ọo-nọdu nwụhu; ọle ọ tọ byakwanụ egude ẹnya iya hụma alị ono.

\VS{14}Ndu ono, eswipheje iya nụ ono bẹ mu a-chịkashichaa nanụ nanụ; mbụ ndu ejejeru iya ozi; mẹ ndu ojọgu iya g'ẹphe ha. Mu a-mịta ogu-echi gude chịpyabe phẹ.


\par }{\PP \VS{15}“Teke mu chịkashieru phẹ phọ; ẹphe tụko iphe, bụ ọhamoha dzuru; mbụ mee ẹphe dzuru mkpụkpu, nọnu bẹ ẹphe a-maru-a l'ọo mbẹdua bụ Chipfu.

\VS{16}Ọle nwa ndu ọphu habe nwahabe bẹ mu e-me-a g'e te gude ogu-echi gbua; waa g'ẹgu-ememe; mẹ mgbu-ọnwu te egbu phẹ. Ọo ya bụ g'ẹphe anọdu l'ọhamoha ono, ẹphe jekpọoru; kọshikota ẹbyi, ẹphebe ndu Ízurẹlu shi emegbabẹ. Noo teke ẹphe a-maru l'ọo mbẹdua bụ Chipfu.”


\par }{\SH Onye mpfuchiru Chileke, ẹhu aphụ kpaakpaakpaa
\par }
{\PP \VS{17}Tọbudu iya bụ; Chipfu bya epfuaru mu sụ:

\VS{18}“Nwa ndiphe; gude ẹhu-anmanma ria nri ngu; l'i gude ẹhu-kpaakpaakpaa ndzụ-agụgu ngụa mini.

\VS{19}Sụ ndu alị-a: ‘Wakwa iphe, Nnajịuphu, bụ Chipfu epfu lẹ kẹ ndu bu lẹ Jierúsalẹmu; mẹ ndu alị Ízurẹlu baa: Ẹphe e-gude ndzụ-agụgu eri nri; teke ẹphe angụ mini meji atọfu phẹ atọfu; kẹle alị phẹ bẹ aa-tụko iphemiphe, nọ iya nụ natachaa; kẹle ndu bu iya nụ tsobewarụ wenuka iwashị.

\VS{20}Mkpụkpu, e bu ebubu l'alị ono a-bụkotaru ẹka dabyiru iphoro; mbụ l'alị ono bẹ a-bụkotaru ochobu. Ọo ya bụ g'unu amakwanụru l'ọo mbẹdua bụ Chipfu.’ ”


\par }{\PP \VS{21}Tọbudu iya bụ; Chipfu byakwa epfuru yeru mu sụ:

\VS{22}“Nwa ndiphe; ?bụna gụnu bẹ ẹtu ono, unubẹ ndu Ízurẹlu anmajẹ ono bụ; mbụ ono, unu asụje: ‘Mbọku -nọdu anwụshi bẹ ọphulenya, a phụru aphụphu abụjeru iphe-mmanụ.’

\VS{23}Sụ phẹ: ‘Wakwa iphe, Nnajịuphu, bụ Chipfu epfu baa: Mu e-me g'ẹtu ono ta adụhe; mbụ l'aa-nmabuhu ẹtu ono l'alị Ízurẹlu.’ Sụ phẹ: ‘Mbọku agbarwutakwaa teke ọphulenya, a phụkotaru e-meẹbekota g'a phụru iya.

\VS{24}Noo kẹle aa-phụ-buhu ọphulenya ẹregede l'alị Ízurẹlu; l'agbabuhu iya ẹja, enwedu ishi.

\VS{25}Mbẹdua bụ Chipfu e-pfukwa opfu; iphe, mu pfuru emee gẹ mu pfuru iya; ọ tọo nọdu ọdu ememe. Mbụ l'ọo l'ọgbo unubẹ ndu ekwefujeru mu ike-a bẹ mu e-mekọta iphe, mu pfuru. Nokwa iphe, Nnajịuphu, bụ Chipfu epfu.’ ”


\par }{\PP \VS{26}Tọbudu iya bụ; Chipfu byakwa epfuaru mu sụ:

\VS{27}Nwa ndiphe; lewarọ lẹ ndu Ízurẹlu epfu l'ọphulenya ono, ị phụkotaru ono bẹ bụ iphe, e-me teke dụkwaduro ẹnya; mbụ l'iphe, iipfukọta bẹ bụ iphe, a-nọ ọdu tẹme l'ọovua.

\VS{28}“Ọo ya bụ sụ phẹ lẹ-a: Wakwa iphe, Nnajịuphu, bụ Chipfu epfu baa: Ọ tọ dụkwa opfu mu ono mẹ nanụ, akpọ ụpfu ememe. Iphe, mu pfuru bẹ e-mekọta gẹ mu pfuru iya. Nokwa iphe, Nnajịuphu, bụ Chileke epfu bụ ono.”




\par }\Chap{13}{\SH Ikpe, a nmarụ ndu mpfuchiru, epfu iphe, Chileke epfuduru
\par }
{\PP \VerseOne{1}Tọbudu iya bụ; Chipfu bya epfuru opfu yeru mu sụ:

\VS{2}“Nwa ndiphe; pfuaru mu ndu mpfuchiru kẹ Ízurẹlu g'ọo-dụru phẹ; mbụ ndu k'ono epfuchiru Chileke nta-a ono. Pfua g'ọo-dụ ndu ono bụ iphe, gbabataru phẹ l'uche bẹ ẹphe epfukpọfuje sụ l'ọo Chileke bẹ ẹphe epfuchiru ono. Sụ phẹ lẹ-a: ‘Unu nụmakwa iphe, Chipfu epfu!

\VS{3}Wakwa iphe, Nnajịuphu, bụ Chipfu epfu baa: Nshịo unubẹ ndu eswe ono, bụ ndu mpfuchiru; mbụ ndu ono, anọduje etso iphe, obu phẹ pfuru phẹ; l'ẹbe abụ l'ọ dụru iphe, ẹphe hụmaru ono.

\VS{4}Unubẹ Ízurẹlu; ndu mpfuchiru unu dụepho gẹ nkụta-ọswa, nọ l'ochobu.

\VS{5}Unu ta agbajẹduru ọkpa l'ẹka igbulọ Ízurẹlu gbashịru ọru; ọphu ọ bụro kẹ kpụkwaa ya akpụkwa; g'ọ pfụshia ike; kwabẹru eswe kẹ Chipfu ono.

\VS{6}Ọphulenya ẹphe aphụje bụkota ọphulenya iphoro. Iphe, ẹphe asụje l'oo-me abụkotajeru ụka bẹ ẹphe dzụshiru. Ẹphe asụje: Wakwa iphe, Chipfu epfu baa’; l'ẹbe abụ l'ọo Chipfu bẹ ziru phẹ nụ; tẹme ẹphe gbẹ anọduje ele ẹnya g'iphe, ẹphe pfukọtaru vụa.

\VS{7}?Tọbudu ụka bẹ unu adzụje l'ọphulenya, unu aphụ; bya epfuje iphe, abụdu eviya lẹ teke unu sụru: Wakwa iphe, Chipfu epfu baa; l'ẹbe abụ l'ọo mbẹdua bẹ pfuru iya nụ?”


\par }{\PP \VS{8}Ọo ya bụ lẹ-a; wakwa iphe, Nnajịuphu, bụ Chipfu epfu baa: “Eshi ọphu unu adzụshi ụka bya aphụ ọphulenya ẹregede bẹ mu nọakwaru unu lẹ njọ.” Nokwa iphe, Nnajịuphu, bụ Chipfu epfu bụ ono.

\VS{9}Ndu ono, aphụje ọphulenya, bụ ụka ono; waa ndu ono, epfuje iphe, abụdu ire-lanụ ono bẹ mu a-da ẹka l'ẹhu kẹ njọ. Ẹphe ta abyadụ anọdubaa l'ẹka ndibe mu nọ; ọphu a byadu edebaa ẹpha phẹ l'ẹkwo, e deshiru ẹpha ndu ọnu-ụlo Ízurẹlu; ọphu ẹphe abyadụ abahụbaa l'alị ndu Ízurẹlu ọzobaa. Ọo ya bụ; g'unu amakwanụru l'ọo mbẹdua, bụ Nnajịuphu, bẹ bụ Chipfu.


\par }{\PP \VS{10}“Ẹphe dusweru ndibe mu ụzo; ẹphe asụje lẹ nchị dụ doo l'ẹbe abụ lẹ nchị dụ doo. Ọobujeru a -nọdu akpụ igbulọ, eshihuduru ike; ẹphebedua egude penti-ọchaa eete iya.

\VS{11}Ọo ya bụ; pfuaru ndu ono, teru iya penti-ọchaa ono; l'oo-zekpọshihukwa. Oke mini e-dzekwa; akamini-mkpuma adaa; tẹme oke phẹrephere ezia

\VS{12}Teke igbulọ ono zekpọshihuerupho; ?ndiphe ta ajịdu unu sụ: ‘?Dẹnuhunu penti-ọchaa ono, unu teru iya ono?’ ”


\par }{\PP \VS{13}“Ọo ya bụ; wakwa iphe, Nnajịuphu, bụ Chipfu epfu baa: Mu e-gude oke ẹhu-eghu mu mee g'oke phẹrephere zia; mu egudekwaphọ ẹhu-eghu mu mee g'akamini-mkpuma daa; mebyishia ya; mee ya g'oke mini dzee; mee ya omeliwe.

\VS{14}Mu e-nwutsushikọta igbulọ ono, unu teru penti-ọchaa ono; mbụ rwazekọta iya jasụ l'alị; k'ọphu bụ l'aa-hụmachaa ẹka a tụru ọkpa iya. Ọ -dakpọshihuepho ono bẹ unu a-bụkotaru mkpurupyata l'ime iya. Ọo ya bụ; g'unu amakwanụru l'ọo mbẹdua bụ Chipfu.


\par }{\PP \VS{15}“Noo gẹ mu e-shi tukoshi igbulọ ono oke ẹhu-eghu mu bụ ono; tukoshi iya ndu ono, teru iya penti-ọchaa ono. Ọo ya bụ; mu akakwanụru unu l'igbulọ ọbu; mẹ ndu rwaru iya arwarwa bẹ nkephẹ bvụakwaru;

\VS{16}mbụ ndu mpfuchiru Ízurẹlu ono, shi anọduje aphụru Jierúsalẹmu ọphulenya; mbụ ndu ono, shi anọduje epfuru phẹ lẹ nchị dụ doo l'ẹbe abụ lẹ nchị dụ doo. Nokwa iphe, Nnajịuphu, bụ Chipfu epfu.”


\par }{\SH Iphe, e-me ụnwanyi, egudeje ọbvu eduphushi ndu Ízurẹlu
\par }
{\PP \VS{17}“Ọo ya bụ; nwa ndiphe; gharu ụnwanyi ndibe unu iphu lẹ kẹ njọ; mbụ ndu ono, bụ iphe, ẹphe rịtaru l'obu phẹ bẹ ẹphe epfukpọfuje ono. Pfua mpfuchiru kẹ njọ l'opfu ẹhu phẹ;

\VS{18}sụ phẹ lẹ-a: Wakwa iphe, Nnajịuphu, bụ Chipfu epfu baa: Nshịo ụnwanyi ono, adzụtajegbaa ọbvu gbakachaa lẹ nkwo-ẹka ono; tẹme ẹphe nọdu emeshi ẹkwa-ishi l'asụ iya l'asụ iya gẹ ndu ọzo keje l'ishi. Ẹkwa-ishi ono bụru iphe, ẹphe egudeje achị nta ndzụ ndu ọzo. ?Bụ ndzụ ndibe mu bẹ unu a-nọdu achị nta iya; tẹme unu eche ndzụ nkunu g'ọ dụru unu tọo?

\VS{19}Unu gudewaa ese iswi nwa-ọchileka balị; waa iswi iphiriba buredi; meswee mu; ọphu unu akwabẹedu mu úbvú. Unu shi nno mee ndu tege anwụhudu nụ; ẹphe nwụshihu; mee ndu ọphu gbaru g'ẹphe nwụshihu; ẹphe nọdu-chia ndzụ. Ọ bụru iphe, kparụ iya nụ bụ l'unu dzụshiru ndibe mu ụka; kẹle ẹphe angabẹje nchị mẹ a -nọdu adzụru phẹ ụka.”


\par }{\PP \VS{20}“Ọo ya bụ; ‘wakwa iphe, Nnajịuphu, bụ Chipfu epfu baa: Ọ bụwaa kẹ mu l'ọbvu unu ono, unu gude anmakọ nemadzụ g'ẹphe bụ ụnwenu ono. Mu a-gbabushichaa ọbvu ono unu gbaa l'ẹka ono. Ndu ono, unu achị nta phẹ ono bẹ mu e-mee g'ẹphe nweru onwophẹ; mbụ ndu ono unu nmakọoru l'ọ́nyà g'ụnwenu ono.

\VS{21}Mu a-lashịchaa ẹkwa-ishi unu ono; nafụta ndibe mu l'ẹka unu. Ẹphe taa dalahụbaedu unu l'ẹka ọzo. Noo teke unu a-maru l'ọo mbẹdua bụ Chipfu.


\par }{\PP \VS{22}“ ‘Eshi ọphu unu gudewaa adzụ ụka mee g'aphụ tsọru ndu pfụberekoto; l'ẹbe abụ lẹ mu meru g'aphụ tsọru phẹ; unu gbẹchia eyeru ndu iwashị ọkpu-ikike; mbụ mee g'ẹphe te eshi l'ẹjo-iphe, ẹphe eme lụfuta; shi nno dzọo onwophẹ ndzụ;

\VS{23}bẹ unu ta abyakwa aphụbaa ọphulenya, abụdu ire-lanụ ono; ọphuu unu abyadụ epfubaa l'ọo ọphuu iphe, e-me nụ bụ ọphuu. Mu a-nafụta ndibe mu l'ẹka unu. Ọo ya bụ g'unu amakwanụru l'ọo mbẹdua bẹ bụ Chipfu.’ ”




\par }\Chap{14}{\SH Aanma ndu agwọ ọbvu ikpe
\par }
{\PP \VerseOne{1}Tọbudu iya bụ; ndu bụ ọgerenya ndu Ízurẹlu harụ byapfuta mu; bya anọduchaa anọo l'atatiphu mu.

\VS{2}Chipfu bya epfuru opfu yeru mu sụ:

\VS{3}“Nwa ndiphe; ndu-a bẹ kpọru obu ye l'agwọ ọbvu. Ẹphe woru ẹjo-iphe, ẹphe e-vukota daa dobe onwophẹ l'atatiphu. ?Dẹnu gẹ mu e-shi haa phẹ g'ẹphe jịtajekwadu mu iphe?


\par }{\PP \VS{4}“Ọo ya bụ; pfuaru phẹ; sụ phẹ lẹ-a: ‘Wakwa iphe, Nnajịuphu, bụ Chipfu epfu baa: Teke o nweru onye Ízurẹlu, kpọru obu ye l'agwọ ọbvu; tẹme o woru ẹjo-iphe, bụ iphe, oo-vukota daa doberu onwiya l'iphu; tẹme onye ono gbẹ teke ono jepfu onye mpfuchiru Chileke g'ọ jịta iya iphe; bẹ bụ mbẹdua, bụ Chipfu gẹdegede bẹ a-karụ onye ono ẹgube ọo-dụru iya lẹ k'ikpoto ọbvu ono, ọogwo ono.

\VS{5}Noo gẹ mu e-me iya bụ ono; shi nno lọ-phuta ọkpoma ndu Ízurẹlu azụ; mbụ ndu ono, gudewaa agwọ ọbvu lụfu mu l'ẹhu ono.’


\par }{\PP \VS{6}“Ọo ya bụ; pfuaru ndu Ízurẹlu sụ phẹ lẹ-a: ‘Wakwa iphe, Nnajịuphu epfu baa: Ọphu g'izimanụ lwa unu azụ g'unu haa agwọ ọbvu ono, unu agwọphe ono; mbụ g'unu haa iphe, bụ ẹbyi ono, unu emegbaa ono.


\par }{\PP \VS{7}“ ‘Teke o nwekpọru onye Ízurẹlu; ọzoo onye byaru abyabya lẹ Ízurẹlu, bufuru onwiya l'ẹka mụbe Chipfu nọ; je akpọru obu ye l'agwa iphe; tẹme o woru ẹjo-iphe, bụ iphe, oo-vukota daa doberu onwiya l'atatiphu; bẹ onye ono -gbẹ teke ono jepfu onye mpfuchiru Chileke g'ọ jịta iya iphe; bẹ bụ mbẹdua, bụ Chipfu gẹdegede a-karụ onye ọbu g'ọo-dụru iya.

\VS{8}Mu a-ghaẹrupho onye ọbu iphu lẹ kẹ njọ; mee ya iphe, ee-gude alọ ndu ọzo ẹka lẹ nchi; mbụ mee ya g'ọ bụru onye ee-gude anma l'ẹtu. Mu e-bufu iya l'echilabọ ndibe mu. Ọo ya bụ g'unu amakwanụru l'ọo mbẹdua bẹ bụ Chipfu.


\par }{\PP \VS{9}“ ‘Teke ọ bụ l'onye mpfuchiru Chileke bẹ e dusweru ụzo; o pfua iphe abụdu iya nụ; bẹ bụkwa mụbe Chipfu meru g'onye mpfuchiru ono pfua ya; k'ọphu mu a-machị ẹka; daa ya ẹka kẹ njọ l'ẹhu; woru iya gbua; g'ọ tọ nọduhe l'echilabọ ndibe mu, bụ ndu Ízurẹlu.

\VS{10}Ẹjo-iphe, ẹphe meru ono bẹ a-tukoru phẹ l'ishi. Ọo iphe, e meru onye mpfuchiru Chileke ono bẹ ee-me onye jeru iya ajịta iphe kwaphọ.

\VS{11}Ọo ya bụ gẹ ndu Ízurẹlu ahaa agbafụ l'ẹka mu; tẹme ẹphe ahakwaaphọ egude ẹjo-ememe, ẹphe eme emerwụshi onwophẹ. Ẹphe a-bụru ndibe mu; mu abụru Chileke phẹ. Nokwa iphe, Nnajịuphu, bụ Chipfu epfu bụ ono.’ ”


\par }{\SH Nuwa waa Danẹlu waa Jiobu
\par }
{\PP \VS{12}Tọbudu iya bụ; Chipfu bya epfuru opfu yeru mu sụ:

\VS{13}“Nwa ndiphe; ọ -bụru lẹ mkpụkpu mesweru mu; ọphu mu egudeẹdu ire phẹ ẹka; mu -machịa ẹka gẹ mu daa phẹ ẹka kẹ njọ l'ẹhu; bẹ mu e-me g'ọ tọ dụhe ẹka ẹphe e-shije hụma nri; ẹgu emeahaa phẹ; tẹme mu abya egbushikọta nemadzụ mẹ iphe-edobe phẹ.

\VS{14}O betakpọo nụ ụmadzu ẹto-a nọdu iya, bụ iya bụ Nuwa waa Danẹlu waa Jiobu bẹ bụkwa ẹphebedua kpoloko bẹ a-dzọo ndzụ; kẹle ẹphe pfụberekoto. Nokwa iphe, Nnajịuphu, bụ Chipfu epfu.


\par }{\PP \VS{15}“Ọ -bụru l'ọo ẹjo anụ-ẹgbudu bẹ mu yeru g'o je esweta mkpụkpu ono; anụ-ẹgbudu ono tagbushikọta ndu bu iya nụ; mee ya; ọ bụru ochobu; mbụ k'ọphu bụ l'ọ tọ dụdu onye adụ ike aghata ẹka ono aghata; kẹle anụ-ẹgbudu ono tụkoru ẹka ono sweta;

\VS{16}bẹ eshi ọphu mụbe Nnajịuphu, bụ Chipfu nọ ndzụ gẹ mu nọ iya-a; bẹ ụmadzu ẹto-a -nọdukponu l'ime iya bẹ ẹphe taa dụkpokwanu ike adzọ nwa nwoke; ọzoo nwa nwanyị l'alị ono. Ọo ẹpho ẹphebedua bẹ a-dzọta kpoloko; alị ono a-dabyiru bụru ochobu.


\par }{\PP \VS{17}“Ọzoo l'ọo ogu-echi bẹ mu gude bapfuta mkpụkpu ono; sụ g'ogu-echi ono tụko mkpụkpu ono jegbabẹ; gbushia nemadzụ mẹ iphe-edobe, nọ iya nụ;

\VS{18}bẹ mụbe Nnajịuphu, bụ Chipfu pfuru sụ-a: Eshi ọphu mu nọ ndzụ gẹ mu nọ iya-a bẹ ụmadzu ẹto ono -nọdukpoo ya nụ; bẹ ẹphe taa dụkpokwanu ike adzọ nwa nwoke; ọzoo nwa nwanyị. Ọo ẹpho ẹphebedua bẹ a-dzọta kpoloko.


\par }{\PP \VS{19}“Ọzoo lẹ mu meru ẹjo iphe-ememe bya l'alị ono; mbụ mu -gude oke ẹhu-eghu mu gwaa phẹ ọchi; mbụ gbushia nemadzụ; mẹ iphe-edobe;

\VS{20}bẹ mụbe Nnajịuphu, bụ Chipfu epfu sụ-a: Eshi ọphu mu nọ ndzụ gẹ mu nọ iya-a; bẹ ọme l'ọo gẹ Nuwa waa Danẹlu waa Jiobu -nọdukpoo ya nụ; bẹ ẹphe taa dụkwa ike adzọta nwa nwoke; ọzoo nwa nwanyị l'alị ono. Ọo ẹpho onwophẹ bẹ ẹphe a-dụ ike dzọo; kẹle ẹphe pfụberekoto.


\par }{\PP \VS{21}“Lẹ-a; wakwa iphe, Nnajịuphu, bụ Chipfu epfu baa: Ọo-kabakwarọ Jierúsalẹmu njọ; teke ono, mu e-gude uzi iphe ẹno, eye ebvu, gude byapfuta phẹ bya anụa phẹ aphụ ono. Uzi iphe ẹno ono bụ: Ogu-echi; waa ẹgu-ememe; mẹ ẹjo anụ-ẹgbudu; mẹ ẹjo iphe-ememe. Iphe ono bẹ mu e-gude bya egbushia nemadzụ; mẹ iphe-edobe, nọ l'alị ono.

\VS{22}Ọle g'ọ dụhabe bẹ o nwekwarụ-a ndu ọphu a-waa nụ. Ndu a-waa nụ ono bẹ bụ ụnwegirima unwoke mẹ ụnwegirima ụnwanyi, bụ ndu e-shi l'ẹka ono lụfuta byapfuta unu. Teke unu hụmaru umere phẹ; waa g'ẹphe gude eme bẹ obu e-jizeta unu lẹ k'ẹjo iphe-ẹhuka ono, dapfutaru Jierúsalẹmu ono; mbụ k'iphe, bụkpoo ẹjo iphe-ẹhuka, mu meru; ọ dapfuta iya ono.

\VS{23}Obu e-jizeta unu teke unu hụmaru umere phẹ; waa g'ẹphe eme; kẹle unu a-bya amaru l'o to nwedu iphe, mu mekọtaru l'ẹka ono, te enwechadaa iphe, kpatarụ iya nụ. Nokwa iphe, Nnajịuphu, bụ Chipfu epfu bụ ono.”




\par }\Chap{15}{\SH A tụru Jierúsalẹmu yeru vayịnu, ọku keru
\par }
{\PP \VerseOne{1}Tọbudu iya bụ; Chipfu bya epfuru opfu yeru mu sụ:

\VS{2}“Nwa ndiphe; ?Bụ gụnu bụ iphe, vayịnu gude ka oshi ọzo, nọ l'ọswa ree?

\VS{3}?O nwekpọoru iphe, barụ urwu, eegudeje oshi iya eme tọo? Mbụ-a; ?e gudejekpọnu oshi iya apyịta nggu, eekobeje iphe?

\VS{4}Ọ bụchia l'ọku bẹ eewojeru iya chie; ọku ekee ya ishi labọ; bya ekebashịa echilabọ iya ekebashị. ?Bụ gụnu bẹ ọ dụ k'ememe teke ono?

\VS{5}Teke ọ bụ l'ọ tọ dụdu iphe, ọoga mkpa iya teke o dzuru oke; ?bụ-chia teke ọku gbẹ kewa iya ishi labọ bya ekebashịa echilabọ iya; bẹ ọ-gbẹchihuna bya enweru iphe ọ-bya adụ ree k'egude mee tọo?


\par }{\PP \VS{6}“Ọo ya bụ lẹ-a; wakwa iphe, Nnajịuphu, bụ Chipfu epfu baa: Ọo ẹgube ono, mu wotaru vayịnu ye l'ọku g'ọ bụru nkụ l'ime iphe, bụ oshi, nọ l'ọswa ono bụ gẹ mu e-me iphe, bụ ndu bukọta lẹ Jierúsalẹmu.

\VS{7}Mu a-ghachiru phẹ iphu lẹ kẹ njọ. A makwarụ-a l'ẹphe lụfutawaru l'ọku ono; ọle ọ bụkwapho ọku e-kepyashị phẹ. Teke mu ghachiẹru phẹ phọ iphu lẹ kẹ njọ; bẹ unu a-maru l'ọo mbẹdua bẹ bụ Chipfu.

\VS{8}Mbụ-a; alị ono bẹ mu e-me g'ọ bụru ochobu; kẹle ẹphe ta ahadụru adụ ghẹlegheleghele. Nokwa iphe, Nnajịuphu, bụ Chipfu epfu bụ ono.”




\par }\Chap{16}{\SH Ghẹlegheleghele mkpụkpu Jierúsalẹmu
\par }
{\PP \VerseOne{1}Noo ya; Chipfu bya epfuru opfu yeru mu sụ:

\VS{2}“Nwa ndiphe; mee gẹ Jierúsalẹmu makpọdarupho akpamara, ẹphe eme;

\VS{3}sụ phẹ: Wakwa iphe, Nnajịuphu, bụ Chipfu epfuru Jierúsalẹmu baa:

\par }{\PP “Ẹka i shi, bụ iya bụ ẹka a nwụru ngu bẹ bụ l'alị Kénanu. Nna ngu bẹ bụ onye Amọru. Ne ngu bụru onye Hetu.

\VS{4}Mbọku, a nwụru ngu bẹ e te buduru ngu otubo ebubu; ọphu ọ dụdu onye wụru ngu ẹhu; mbụ mee ngu g'ị dụ ree; tẹme ọphu a nyịduru ngu mẹ únú l'ẹhu; ọphu ọ bụro kẹ kpube ngu ẹkwa l'ẹhu.

\VS{5}O to nwedu onye imemini ngu dụ; ọphu ọ dụdu onye nweru obu-imemini kẹ g'o nweru iphe ono ọphu oo-meru ngu. Iphe, mechiaru nụ bụ l'a nwụru ngu gbado l'ọma-ẹgu; kẹle ị bụ nwa, aakpọfu akpọfu teke a nwụru ngu.


\par }{\PP \VS{6}“Tọbudu iya bụ; mu ghatashịepho l'ẹka ono bya ahụma ngu l'ẹka ị dabyiru arwaswi onwongu lẹ mee ngu ono bẹ mu sụru ngu g'ị dzụru ndzụ. Mbụ ọ bụru teke ono gụ lẹ mee ngu ono pụchiru ẹgube ono; bẹ mu sụru ngu: ‘Dzụru ndzụ!’

\VS{7}Mu bya emee ngu; i vua evuvu g'oshi, nọ l'ọswa ẹhu dụ guu. Ị bya evuta; ha kẹ kpaphere; bya akaa kpurukutuku; ama ntụmatu; ẹra ji ngu obu; tẹme ị bya agbaa ẹji kẹ wọgalaa. Obenu l'ị gba ọto; dabyiẹrupho nno.


\par }{\PP \VS{8}“Mu ghatashịkwa ọzo bya elee ngu ẹnya hụma l'ị kajiwaru k'ala lẹ ji; ọo ya bụ; mu gude igburọnu ẹkwa mu phukpute ngu; mbụ gude iya gbochia ngu ọto, ị gba ono. Mu kwe ngu ukwe lẹ mu a-bụru nkengu; anyi lẹ ngu bya eworu ndzụ gbaa; ị bụru nkemu. Nokwa iphe, Nnajịuphu, bụ Chipfu epfu.


\par }{\PP \VS{9}“Tọbudu iya bụ; mu bya awụa ngu ẹhu; gude sashịa ngu mee ono; bya eworu manụ jịa ngu;

\VS{10}woru uwe, a kpangashịru iphe ẹrengete yee ngu; bya eyee ngu akpọkpa, e meru l'akpọ-anụ. Mu woru ẹkwa-ọchaa nmabẹ ngu; bya eworu uwe, ereshi ire ike yee ngu.

\VS{11}Mu gude ịyagba kwangashịa ngu akwa; bya agbabẹchaa ngu mgbalẹka; bya anyabẹ ngu iphe-olu.

\VS{12}Mu byakwaphọ eyee ngu eregede-imi; woru eregede-nchị ye ngu lẹ nchị; bya egude okpu, ama ntụmatu sụ-chia ngu ishi.

\VS{13}Ọ bụru g'e gude mkpọla-ododo mẹ mkpọla-ọchaa memaa ngu bụ ono. Uwe, iiyeje bụ uwe, e meru l'ẹkwa-ọchaa; mẹ uwe, ere ire ntụmatu; mẹ uwe, a kparụ l'ẹkwa, e dengashịru iphe ọ dụ ree l'ẹnya. Nri, iirije bụru ọkpobe ukpokutu ereshi; mẹ manụ-ẹnwu; mẹ manụ-olivu. Ọo ya bụ; ị bya amashịahaa mma ike bya abụru eze-nwanyị.

\VS{14}Ẹpha ngu bya atụko iphe, bụ ọhamoha ngakọta; ọ bụru mma, ịima kparụ iya; kẹle ẹguru iphe ono, mu nụru ngu ono bẹ meru; mma, ịima dzua oke. Nokwa iphe, Nnajịuphu, bụ Chipfu epfu.


\par }{\PP \VS{15}“Ọle mma ono, ịima ono gbẹ mee; i vuahaa ishi lẹ mkpopfu; bya egude kẹle ụdu ngu ngarụ ẹkameka; bya awata agba ụkpara. Iphe, bụkpoo ndu aghata aghata bẹ iiwojeru onwongu tọgboru; mbụ woru mma ngu ono nụ phẹ.

\VS{16}Uwe ngu ono bẹ ị harụ hata gude mema ẹka i doberu agwajẹ iphe emema; ọ bụru ẹka ono bẹ ịinoduje agba ụkpara ọbu. Ẹgube iphe ono ta agbadụru g'o mee ememe ophu; mbụ l'ọ tọ gbadụru g'ọ dụ nno.

\VS{17}I wotakwarụpho ọkpobe, ịyagba ono, mu nụru ngu ono; mbụ ịyagba ono, e gude mkpọla-ododo mu; mẹ mkpọla-ọchaa mu mee ono; gude metaru onwongu ntẹkpe, a kpụshigbaaru ọ dụ gẹ nwoke. Ọ bụru iya bẹ i gude apharwụshi onwongu ọbu.

\VS{18}Ị bya achịta ẹkwa ngu ono, e dengashịru ọ nọdu ama mma ono; woru yegbachaa ntẹkpe ono; bya ewota manụ mu; mẹ ụ̀nwù-isẹnsu mu cheberu phẹ l'iphu.

\VS{19}Nri ono, mu nụru ngu ono; mbụ ọkpobe ụtu-ereshi; mẹ manụ-olivu; mẹ manụ-ẹnwu ono, mu nụru ngu g'i rije ono bẹ i wotakwarụpho gude gweeru phẹ ẹja, eshi mkpọ. Ọo ẹpho g'ọ nwụru bụ gẹ mu pfukọtaru ono. Nokwa iphe Nnajịuphu, bụ Chipfu epfu bụ ono.


\par }{\PP \VS{20}“Ọphu kachakpọo nụ bụ l'ị chịtaru ụnwegirima unwoke; mẹ ụnwanyi, ị nwụshiru mu ono gude gwahaa agwa ono; mbụ woru phẹ mee nri agwa. ?Apharwụshi ono, ịipharwushi onwongu ono ta atsụdu ngu iya tọo?

\VS{21}Ị bya eworu ụnwegirima mu gbushia hụa ahụhu l'ọku gude gwaa agwa ono.

\VS{22}Iphe, bụ ẹbyi ono, iimekọtakpoo ono; mẹ apharwụshi ono, ịipharwushi onwongu ono bẹ iimekọtakpoepho; ọphu ị tị nyatadụru teke i shi bụru nwata; mbụ teke ono, i shi gbaru ọto; dabyiẹrupho nno; arwaswi onwongu lẹ mee ngu ono.


\par }{\PP \VS{23}“Iphe, Nnajịuphu, bụ Chipfu epfu eyeru ngu l'ẹjo-ememe ono, iimegbabẹ ono bụ: Nshịokwa ngu rọo! Nshịokwa ngu rọo ya nshịo!

\VS{24}Ị kpụshigbaru onwongu ụlo-nshi; bya akpụshikwarupho onwongu ẹnya ẹka agwajẹ iphe l'iphe, bụ edupfu, nọnu.

\VS{25}Ị tụkoru iphe, bụ ishi gbororo, nọnu dobegbaa ẹnya-agwa; shi ẹgube ono woru mma, ịima phaa kutukutu. Ọ nọdu abụjeru iphe, bụ onye ghatashịaru nụ l'ị pakaaru iya agada; bya eshi ẹgube ono kabaa apharwụshi onwongu eje.

\VS{26}I woru onwongu nụ ndu Ijiputu ẹphe pharwụshia; mbụ ndu obutobu ngu ono, ẹgu nwanyị anọduje enwu phuruphuru l'ẹhu g'ọku ono. Eme-ẹji ngu ọbu kaẹ ngu phọ anwunwe anwunwe l'ẹhu; i shi nno akpatsu mu ẹhu-eghu.


\par }{\PP \VS{27}“Tọbudu iya bụ; mu watanụ ngu adaa ẹka l'ẹhu kẹ njọ; bya ekebọta oke alị ngu ono. Mu woru ngu nụ ndu ọhogu ngu ono; bụ nwada ndu Filisitayinu bụ ndu ẹhu achị ọku; mbụ ndu ono iphere apharwụshi, ị pharwụshi onwongu gbẹ dụ ono.


\par }{\PP \VS{28}“Ọphu ụkpara, ị gbagbaberu l'ibe iya ọzo atsụdu ngu iya; ị chọru ndu Asiriya jeshia; unu lẹ ndu Asiriya pharwụshichakpo onwunu; ọphu ọ bụkwapho l'ọ tsụru ngu iya.

\VS{29}Ị gbafụ; jepfu ndu Bábilọnu; mbụ ndu ono, agba oke-nghọ ono; unu l'ẹphe bya akabakpọoro apharwụshi onwunu; tẹme ọphu ọ bụkwapho l'ọ tsụru ngu iya.


\par }{\PP \VS{30}“Wakwa iphe, Nnajịuphu, bụ Chipfu epfu baa: ‘Obu ngu dahụakwaru adzụlakpa; ọ kwa iya kparụ iphe, iimegbabẹ ẹgube umere ọwa-a; mbụ emeẹpho gẹ nwanyị-ụkpara, enweẹdu iphere!

\VS{31}I woru ụlo-nshi ngu kpụshicha l'iphe, bụkpoo mgbakata-ụzo, nọnu; bya eworu ẹnya ẹka ịigwaje iphe kpụgbabe l'iphe, bụkpoo edupfu nọnu. G'ị gbẹje jịka anata okpoga-a; bẹ ị gbẹkwa ọphu iimegbuẹdu umere nwanyị-ụkpara.

\VS{32}Ị bụ nwanyị, alụ ji; ọle ị gbẹ eri ogori bya akajẹ aswarụ unwoke ọzo aswarụ; eme lẹ ji ngu.

\VS{33}Onye agba ụkpara bẹ onye yẹe ya kwarụ apfụje ụgwo; obenu lẹ gụbedua gbẹ anụje nemadzụ iphe g'unu l'iya kwaa; mbụ l'ị gbẹ anụje iphe, bụ ndu shi ẹkameka iphe ụphalazu g'ẹphe bya g'unu l'ẹphe shiru ọ̀nyà.

\VS{34}Mbụ l'agba ụkpara nkengu gbẹ gbaa iche lẹ k'ụnwanyi ọzo; o to nwedu onye achịje ngu g'unu l'iya kwaa. Ị gbẹ eme iche; kẹle ịinuje nemadzụ iphe g'unu l'iya kwaa; ọphu ọ dụdu onye anụje ngu nụ.


\par }{\PP \VS{35}“ ‘Ọo ya bụ; gụbe nwanyị-ụkpara; nụma iphe, Chipfu epfu!

\VS{36}Wakwa iphe, Nnajịuphu, bụ Chipfu epfu baa: Eshi ọphu ị chịshiru iphe, i nweru enweru; bya agbabẹwa onwongu ọto l'apharwụshi, unu lẹ ndu i yeru obu anọduje apharwụshi onwunu ono; tẹme waa k'ẹjo agwa ono, i dobegbaaru ono; waa kẹle ịinuje phẹ mee ụnwegirima ngu;

\VS{37}bẹ iphe, ịi-hụma ahụma bụ lẹ-a; mu a-chịkobe ndu ono, apharwụshi ngu nụ ono g'ẹphe ha, bụ iya bụ ndu ono, emeje ngu ẹhu-ụtso ono; ndu ọphu i yeru obu; mẹ ndu ọphu dụ ngu ashị; g'ẹphe ghakọbe tsoo ngu ọgu. Mu a-gbabẹ ngu ọto l'iphu phẹ g'ẹphe hụma-gbua ngu ime.

\VS{38}Mu a-nụ ngu aphụ, aanụje nwanyị, riru ogori waa onye gburu ọchi. Mu e-kpukposhi ngu oke ẹhu-eghu mu; bya egude anwụhu nụa ngu aphụ.

\VS{39}Teke ono bẹ mu e-nwuru ngu nụ ndu ono, i yeru obu ono; ẹphe enwutsushikọta ụlo agwa ngu ono; tụko ẹka ịigwaje iphe nwukpọshikota enwukpọshi; yeshikọta ngu uwe ngu; bya anatachaa ngu ịyagba ngu; mbụ mee ngu g'ị gbaru ọto dabyiru nno.


\par }{\PP \VS{40}“ ‘Ẹphe a-chịta ikpoto nemadzụ bya etsoo ngu ọgu. Ẹphe atụa ngu mkpuma; bya egude ogu-echi phẹ gbua ngu sẹe sẹe.

\VS{41}Ẹphe a-tụkota ụlo ngu ọku; nụa ngu aphụ l'ẹka ikpoto ụnwanyi ele ngu ẹnya. Mu e-me ngu g'ị parụ agba ụkpara haa; l'ị pfụ-buhu ndu anọduje apharwụshi ngu nụ ụgwo; ẹphe apharwụshi-buhu ngu.

\VS{42}Noo teke ẹhu ebebe ghubuhu mu eghu l'opfu ẹhu ngu; mu avụbuhuru ngu ọvuma ono mu shi avụru ngu ono; lebuhu ngu ẹnya ogori;

\VS{43}kẹle ị tị nyatadụru teke ono, i shi bụru nwata ono. Ọ bụ-chiaru iphe, i meru bụ l'i gude iphemiphe-a eme g'ẹhu ghuahaa mu eghu. Hụma ahụma lẹ mu a-tụko iphe ono, i mekọtaru ono vuru byabẹ ngu l'ishi. Ọphu bụ ụkpara bẹ ịigba; bya emekwaphọ ẹbyi atụ-ko iya l'eli. Nokwa iphe, Nnajịuphu, bụ Chipfu epfu.


\par }{\PP \VS{44}“ ‘Iphe, bụkpoo onye abya anma ẹtu; bẹ a-nmaje ngu l'ẹtu sụ: “Ọo gẹ ne dụ; bụ gẹ nwa iya nwanyị adụje.”

\VS{45}Ọo ne ngu bẹ i yekọtaru gberegedege; mbụ ne ngu ono woru ji iya; mẹ ụnwegirima iya kpọ ẹbo l'afụ. Ọ bụepho g'unwune ngu ụnwanyi dụ bụ gẹ gụbedua dụkwapho; ẹphe kpọkwarupho ji phẹ; mẹ ụnwegirima phẹ ẹbo l'afụ. ?Tọo ne ngu tọ bụdu onye Amọru; nna ngu bụru onye Hetu?


\par }{\PP \VS{46}“ ‘Nwune ngu nwanyị k'ọgerenya, bụ Samériya yẹe ụnwegirima iya bẹ tụkoru buru l'ụzo isheli ẹka iya ọphu i bu. Nwune ngu nwanyị kẹ nwata, bụ Sọdomu yẹe ụnwegirima iya tụko buru lẹ ndọhali ẹka iya ọphu i bukwaphọ.

\VS{47}Ọ tọ bụdu-a l'i tsoaharu ụzo, ẹphe eshi; ọzoo l'ị watarụ eme ẹbyi, ẹphe tsoru emegbabẹ; obenu l'umere ngu l'iphemiphe, iimekpọo ememe; gbẹ bya aka nkephẹ eshihu ụka.’


\par }{\PP \VS{48}“Wakwa iphe, Nnajịuphu, bụ Chipfu epfu baa: Ọo gẹ mu nọ ndzụ gẹ mu nọ iya-a; bụ g'ọ bụ ire-lanụ lẹ nwune ngu, bụ Sọdomu yẹe ụnwada iya te emerwụjeduru iphe-ẹji, ha g'ọphu unu l'ụnwada ngu meru.

\VS{49}Waa ẹjo-iphe, nwune ngu ono, bụ Sọdomu meru baa: Yẹbedua yẹe ụnwada iya shi bụru ndu etsenụka etsetse; bụru ndu nweru nri k'etsutsu; obenu l'ẹphe te eshidu akpa ndu ọzo ishi; mbụ l'ẹphe te eshidu eyejeru ndu ụkpa mẹ ndu adụdu g'ọ dụ phẹ ẹka.

\VS{50}Ẹphe shi bụru ndu ekunuka onwophẹ; bya eme ẹbyi l'iphu mu. Ọo ya bụ; mu hụmae ya phọ; mu bya edekufu phẹ.


\par }{\PP \VS{51}“Samériya te emejahakpọdaru nụ ẹjo-iphe, i meru ẹbo. Ị kakọta unwune ngu phẹ eme ẹbyi. Ọ bụru ẹbyi, iimegbabẹ bẹ meru iphe, unwune ngu phẹ gbẹ bya adụ g'ẹphe pfụberekoto.

\VS{52}Vukwaru iphere, i meru onwongu; kẹle i mewaru g'ikpe kalẹru unwune ngu ụnwanyi. Ọo kẹle ẹjo-iphe, i meru kabaa nkephẹ ẹji; bẹ meru iphe, ẹphe dụ g'ẹphe ka ngu abụru ndu pfụberekoto. Mbụ-a; vukwaru iphere, i meru onwongu; g'iphere bụkwaru nkengu; kẹle i mewaru unwune ngu ụnwanyi g'ẹphe dụ g'ẹphe pfụberekoto.


\par }{\PP \VS{53}“Ọle-a; Sọdomu yẹe ụnwada iya; mẹ Samériya yẹe ụnwada iya bẹ mu e-mekọta g'iphe bya adụru lẹ ree; ẹgube o shi dụhawaru phẹ. Mu e-mekwaphọ g'iphe dụru ngu lẹ ree teke ono, mu e-me g'ọ dụru phẹ lẹ ree ono.

\VS{54}Ọo ya bụ; g'iivutakwanụ iphere, i meru onwongu; mbụ g'iphere iphe, i mekọtaru adụ ngu; m'ẹphe gudeẹ ya phọ adụ onwophẹ obu.

\VS{55}Unwune ngu ụnwanyi phẹ; mbụ Sọdomu mẹ ụnwada iya; mẹ Samériya yẹle ụnwada iya; bẹ a-bya alwa azụ l'ọnodu phẹ; mbụ g'ẹphe shi dụ lẹ mbụ ono. Gụbedua waa ụnwada ngu bẹ ee-mekwaphọ g'unu lwa azụ l'ọnodu unu.

\VS{56}I ti pfukutakpọdanu nwune ngu nwanyị, bụ Sọdomu lẹ teke ono, i shi eku onwongu ono;

\VS{57}mbụ lẹ teke ono, ẹjo-iphe ngu teke eshidu gbafụta iphe ono. Ọle nta-a bẹ ọ dụana ngu nno; ụnwada Edọmu emewaa ngu iphe ọchi; je akpachaa l'iphe, bụ ndu obutobu iya phẹ; mẹkwapho ụnwada Filisitayinu. Mbụ l'iphe, bụ ndu bupheru ngu mgburugburu akpọkotawaa ngu ẹbo l'afụ.

\VS{58}Ii-ri urwu ụkpara ono; mẹ urwu ẹbyi ono, i mekọtaru ono. Noo iphe, Chipfu epfu bụ ono.


\par }{\PP \VS{59}“Wakwa iphe, Nnajịuphu, bụ Chipfu epfu baa: ‘Mu a-pfụ ngu ụgwo iphe, i meru; kẹle ọ tọ dụdu iphe, ị gụbekwaduru ọgbandzu ono, mu lẹ ngu gbaru ono; mbụ l'i wowaru ọgbandzu ono mebyia.

\VS{60}Ọle g'ọoduhabe bẹ mu a-nyataẹla ọgbandzu ono, mu lẹ ngu gbaru teke ị bụ nwata ono; mu e-me gẹ mu lẹ ngu gbaa ndzụ, a-nọ jeye l'ojejoje.

\VS{61}Ọo ya bụ; g'ịinyata iphe, i mekọtaru; iphere iya abya adụ ngu; mẹ mu dulataẹru ngu phọ unwune ngu ụnwanyi; mbụ onye k'ọgerenya mẹ onye kẹ nwata. Mu e-woru phẹ dee ngu g'ẹphe bụru ụnwu ngu ụnwanyi. Ọle ọ tọ bụkwanu kẹle mu lẹ ngu gbaru ndzụ bẹ kparụ iya nụ.

\VS{62}Mu e-me g'ọgbandzu mu lẹ ngu ngụru angụru; g'ịimakwanuru l'ọo mbẹdua bẹ bụ Chipfu;

\VS{63}k'ọphu bụ iphe, bụkpoo teke ị nyatarụ iya; iphere adụ ngu; tẹme ọnu abụru ngu kpụrukudukuu l'ẹka iphere jiru ngu iphu; lẹ mu gụkotaru ngu nvụ l'ẹjo-iphe, i mekọtaru g'ọ ha. Nokwa iphe, Nnajịuphu, bụ Chipfu epfu.’ ”




\par }\Chap{17}{\SH Ẹtu, e gude ugo labọ waa vayịnu anma
\par }
{\PP \VerseOne{1}Noo ya; Chipfu bya epfuru opfu yeru mu sụ:

\VS{2}“Nwa ndiphe; tụa ílú-opfu; gude ẹtu pfuaru ọnu-ụlo Ízurẹlu opfu.

\VS{3}Sụ phẹ; ‘wakwa iphe, Nnajịuphu, bụ Chipfu epfu baa: O nweru ugo, ha shii, ǹkù iya hakwaphọ shii; ẹba iya hagbaa ogologo ogologo; tẹme o fua ẹba dengashịru iphe igwerigwe. Ugo ono phee phaa bya adaa úbvú Lébanọnu; je awọru oshi sida l'ọnonu iya.

\VS{4}Ọ tụ-buta ọnonu oshi ono; gude iya pheru lashịa alị ndu agba oke-nghọ; je eworu iya dzabẹ lẹ mkpụkpu ndu oke-nghọ ono.

\VS{5}Ọ hatakwaphọ iphe, aakụje akụku, nọ l'alị ono je eworu kụa l'alị, emehuje iphe. Ẹka o woru iya kụa bụ l'agụga eze-mini g'oshi-wilo.

\VS{6}Ọ bya efuta baahaa ụba; bụru vayịnu, barụ ụba shingushingu; bya adụ kẹ kpuchi; dụ mkpulalị. Ẹkali iya phobechaa ọnu l'ibe iya ọphu ọ nọ; ọle ọgbarabvu iya kepfuchaaru l'ẹka o kepfuru. Ọo ya bụ; ọ bụru vayịnu baa ụba jakashịa ẹkali. Ẹkwo iya nọdu abya kẹ pulapula.


\par }{\PP \VS{7}“ ‘Ọle o nweru ugo ọzo, hakwaphọ shii, ǹkù iya hakwaphọ shii; bya efushikwaphọ ẹba dụ ogologo ogologo. No iya; vayịnu ono gbẹshi l'ẹka ono, a dzarụ iya ono gbaa ọgbarabvu jepfushia ya; bya ajakashịa ẹkali jepfushia ya g'ọ gbajẹ iya mini.

\VS{8}A dzarụ iya l'ẹka alị dụ ree l'agụga ẹka mini jiru ejiji; k'ọphu ọo-jakashị ẹkali; mịshia akpụru; bụru vayịnu, dụ ùbvù.’


\par }{\PP \VS{9}“Sụ phẹ: ‘Wakwa iphe, Nnajịuphu, bụ Chipfu epfu baa: ?Ọ dụ unu g'a sụ l'ome vayịnu ono a-nya tọo; g'e te phefu iya; wọshia ya akpụru g'ọ nwụlwashihu? Irwu, o rwutakọtaru k'ọ̀phúú a-nwụlwashihukota. E te ejekpọdanu ele ẹnya onye ọkpehu dụ; ọzoo ikpoto nemadzụ g'a vụa ya l'ọgbarabvu.

\VS{10}Ọ -bụru l'e phetaru iya je adzabẹ l'ẹka ọzo; ?ọo-nya-a? ?Tọo nwụlwashihu-gbudu ree; mẹ phẹrephere ụzo ẹnyanwu-awawa byapfutaẹ ya phọ; mbụ nwụlwashihu bvụ l'ẹka a dzarụ iya?’ ”


\par }{\PP \VS{11}Tọbudu iya bụ; Chipfu bya epfuru opfu yeru mu sụ:

\VS{12}“Waa iphe, ii-pfuru ndu ọnu-ụlo ono, bụ ekwegekwe ono baa: ?Ọ dụ g'unu ta amadụ iphe, ẹtu-a, a nmarụ unu-a bụ tọo? Sụ phẹ; waa iphe, ọ bụ baa: Eze ndu Bábilọnu bẹ jeru Jierúsalẹmu je akpụta onye eze; bya akpụkokwapho ndu-ishi mkpụkpu ono kpụlatakota alị Bábilọnu.

\VS{13}Noo ya; ọ bya eduta onye lanụ, shi l'unuphu ndu eze; yẹe ya gbaa ndzụ; mbụ mee o ribuaru iya angụ. Ọ tụkokwapho ndu nweru ẹnya l'alị ono kpụtachaa;

\VS{14}k'ọphu alị-eze ono a-bụru alị-eze, a kwatsuru akwatsu; ọphu ọ byadụ egbeliba ishi egbeli ọzo; gbahakwa l'o doberu ọgbandzu ono; ọo ya bụ; l'ọodubaa kwasẹru.

\VS{15}Obenu l'iphe, eze ono meru bụ l'ọ gbẹ kwefuru iya ike; ye ndu oozije ozi g'ẹphe je Ijiputu je akpụkooru iya ịnya; waa g'ẹphe rwutaru iya ndu ojọgu, dụ igwerigwe. ?Ọ dụ unu g'onye meru iphe dụ nno a-nya tọo? ?Aa-ha iya g'o mee ya ria tọo? Mbụ-a; ?oo-mebyi ọgbandzu ono, ọ gbaru ono laa kẹ mmanụ tọo?


\par }{\PP \VS{16}“Wakwa iphe, Nnajịuphu, bụ Chipfu epfu baa: Ọ kwa gẹ mu nọ ndzụ gẹ mu nọ iya-a; bụ g'ọ bụ ire-lanụ l'ọ nwụhufutaje lẹ Bábilọnu; mbụ l'alị k'onye eze, doberu iya l'aba-eze ono; mbụ onye ono, ọ tọ gụbeduru nte, ọ nụru iya iphe ono, bụ iya bụ onye ono, o mebyiru ọgbandzu, yẹe ya gbaru ono.

\VS{17}Fero yẹe ndu ojọgu iya, bụ ndu ike dụ; mẹ ikpoto ndu ọzo, o rwukọru yeru onwiya bẹ taa dụkwa ike adzọ iya l'ọgu lẹ teke ndu ọhogu iya e-vuru ẹja kụ-jia azụ igbulọ iya; gude kwabẹru iya k'ọgu; mbụ teke ono, ẹphe e-bvushi ose-ọgu g'e gbua ndu dụ igwerigwe pyaapyaapyaa ono.

\VS{18}Ọ tọ byadu ala kẹ mmanụ; noo kẹle o to medụru iphe, o riburu lẹ nte; ọphu o dobeduru ọgbandzu ono, ọ gbaru ono.


\par }{\PP \VS{19}“Ọo ya bụ lẹ-a; wakwa iphe, Nnajịuphu, bụ Chipfu epfu baa: Eshi ọphu mu nọ ndzụ gẹ mu nọ iya-a; bẹ nte ono, o riru, ọ tọ gụbeduru iphe ono; mẹ ọgbandzu mu ono, o mebyiru ono bẹ mu e-vuru byabẹ iya l'ishi.

\VS{20}Mu e-woru ụgbu mu geberu iya; l'ọ nmalahụru mu l'ọ́nyà. Mu akpụru iya laa Bábilọnu je anụ-a ya aphụ l'ẹka ono; noo kẹle mu te egudedu ire iya ẹka.

\VS{21}Ndu ojọgu iya ọphu agbala agbala bẹ bụ ogu-echi bẹ ee-gude gbushia phẹ. Ndu ọphu phọduru nụ bẹ a-chịru phekaa epheka. Ọo ya bụ g'ịimaru l'ọo mbẹdua, bụ Chipfu bẹ pfuru opfu.


\par }{\PP \VS{22}“Wakwa iphe, Nnajịuphu,

\par }{\QB bụ Chipfu epfu baa:

\par }{\Q Ọo mbẹdua gẹdegede bẹ

\par }{\QB e-gude ẹka mu tụ-buta

\par }{\QB ọnonu oshi sida ono

\par }{\QB dzabẹ;

\par }{\QB mbụ lẹ mu a-tụ-buta ọnonu

\par }{\QB oshi ono l'ẹka ọ dụ

\par }{\QB pẹnupenu;

\par }{\QB je eworu dzabẹ l'úbvú,

\par }{\QB ha l'eli bya aha

\par }{\QB ephekerephe.


\par }{\Q \VS{23}Ọo l'úbvú ndu Ízurẹlu,

\par }{\QB ha l'eli bẹ mu a-dzabẹ

\par }{\QB iya.

\par }{\Q Ọo-jakashị ẹkali; mịshia mebyi;

\par }{\QB bụru oshi sida, dụ ùbvù

\par }{\QB shii.

\par }{\Q Iphe, bụ ụnwenu, dụ iche

\par }{\QB iche bẹ a-kpajẹ ẹpfune

\par }{\QB l'eli iya.

\par }{\Q Ẹkali iya a-bụru ụnwenu

\par }{\QB ono ẹka ibvu dụ, ẹphe

\par }{\QB a-nọduje.


\par }{\Q \VS{24}Iphe, bụkota oshi,

\par }{\QB nọ l'ẹgu bẹ a-maru l'ọo

\par }{\QB mbẹdua,

\par }{\QB bụ Chipfu bẹ emeje oshi,

\par }{\QB ha l'eli g'ọ dụ mkpulalị;

\par }{\QB bya emeje ọphu dụ

\par }{\QB mkpulalị g'ọ ha l'eli.

\par }{\Q Mu nọdu emejekwaphọ

\par }{\QB g'oshi,

\par }{\QB dụ oyii kpọhu nkụ;

\par }{\QB bya emeje ọphu

\par }{\QB kpọhuwaru nkụ g'ọ

\par }{\QB byaahaa kẹ pulapula.

\par }{\MM Ọ kwa mbẹdua, bụ Chipfu bẹ pfuru opfu ono; mu je l'e-me iya; gẹ mu pfuru iya.”




\par }\Chap{18}{\SH Onye meru ẹjo-iphe a-nwụhu
\par }
{\PP \VerseOne{1}Tọbudu iya bụ; Chipfu bya epfuru opfu yeru mu sụ:

\VS{2}?Bụ gụnu bẹ ẹtu ono, unu anmajẹ l'alị Ízurẹlu ono bụ? Mbụ ẹtu ono, unu anmajẹ sụ:

\par }{\Q “Ndu bụ nna erije akpụru

\par }{\QB vayịnu, anwụ ọnu;

\par }{\QB ézé agbẹ je akpọahaa

\par }{\QB ụnwegirima yigayiga.


\par }{\PP \VS{3}“Waa iphe, Nnajịuphu bụ Chipfu epfu baa: Ọo gẹ mu nọ ndzụ gẹ mu nọ iya; bụ g'ọ bụ ire-lanụ l'unu ta abyadụ anmabaa ẹtu ono ọzo lẹ Ízurẹlu.

\VS{4}Unu maru amaru l'iphe, bụ nemadzụ l'ophu bẹ bụ mbẹdua nwe iya. Ndu bụ nna mẹ ụnwegirima bẹ bụ mu nwekọta phẹ. Ọo onye meru iphe-ẹji bẹ a-nwụhu nụ.


\par }{\PP \VS{5}“Ọ -bụru l'o nweru onye pfụberekoto; bụru onye emeje iphe, pfụru ọto; mẹ iphe, gbaru nụ;

\VS{6}ọphu onye ọbu erijedu iphe l'ẹka aagwajẹ iphe l'úbvú; tẹme ọphu ẹnya iya adụjedu l'ẹka agwa ndu Ízurẹlu nọ; tẹme ọphu onye ọbu emerwụshijedu nyee nemadzụ ibiya; ọphu oojepfujedu nwanyị lẹ teke ọ nọ nsọ nwanyị;

\VS{7}ọphu onye ọbu emekpajẹdu onye ọzo ẹhu; bụru onye ewolajẹru onye o jieru ụgwo iphe, o yeru iya l'itumo; ọphu ọonajedu nfụ; ọ bụru onye anụje onye ẹgu agụ nri; ọ nọdu anmabẹje onye gba ọto iphe;

\VS{8}ọphu onye ọbu te ejiejedu nemadzụ ụgwo ntụkwase; mbụ ọphu o to jiejedu nemadzụ ụgwo ele ẹnya urwu; tẹme ọ nọdu esefuje ẹka l'iphe, dụ ẹji; bya ekpejeru nemadzụ yẹle ibe iya ikpe pfụru nhamụnha;

\VS{9}bya emeje iphe, mu tọru ọkpa iya g'e meje; mbụ bya eyeru ẹhu eme ekemu mu; onye ono bẹ bụkwa onye pfụberu-ẹka-ọto. Ọo-nọdua ndzụ eviya. Noo iphe, Nnajịuphu, bụ Chipfu epfu bụ ono.


\par }{\PP \VS{10}“Ọle ọ -bụru l'onye ono bẹ nwụtaru nwa, eme kpanga kpanga kpanga; bụru onye egbu ọchi; mbụ harụ iphe ono eme;

\VS{11}ọphu nna nwata ono adụdu iphe ono dụru ọphu o mejeru; obenu lẹ yẹbe nwata ono gbẹ bụru onye erije iphe l'ẹka aagwajẹ iphe l'úbvú; bya emerwụshije nyee nemadzụ ibiya;

\VS{12}bya emekpajẹ ndu ụkpa waa ndu adụdu g'ọ dụ phẹ ẹhu; ọ nọdu anajẹ nemadzụ iphe kẹ ẹhuka; bụru onye te ewolajẹdu iphe, e yeru iya l'itumo; bya abụkwarupho onye ẹnya iya adụje l'agwa; bụru onye anọduje eme ẹbyi;

\VS{13}bya abụru onye ejieje nemadzụ ụgwo ntụkwase; mbụ onye ejieje ụgwo ele ẹnya urwu; ?ọ dụ unu g'aaha iya g'ọ dzụru ndzụ tọo? Ọ tọ dzụkwaru ndzụ. Ọ -bụru l'oomekota iphe ono, bụ ẹbyi ono bẹ ọ nwụhufutajekwa; ishi ọchi iya atukoru iya l'ishi nkiya.


\par }{\PP \VS{14}“Ọ -bụru lẹ nwata ono byaru anwụta nwa; nwa ono, ọ nwụtaru ono bya ahụmakota ẹjo-iphe, nna iya ono mekọtaru; ọ -hụmachaa ya; obenu l'o to medụru gẹ nna iya meru;

\VS{15}mbụ ọphu o to rijedu nri l'ẹka aagwajẹ iphe l'úbvú; ọphu o to lejedu ẹnya l'ẹka agwa ndu Ízurẹlu nọ; ọphu o to merwushijedu nyee nemadzụ ibiya;

\VS{16}ọphu ọ dụdu onye oomekpajẹ ẹhu; ọphu ọ sụjedu gẹ nemadzụ yeru iya iphe l'itumo tẹme l'oojie ya ụgwo; ọphu ọ bụdu onye ana nfụ; obenu l'oowojeru nri iya nụ onye ẹgu agụ; bya anmabẹje onye gba ọto iphe;

\VS{17}bya abụru onye esefuje ẹka iya l'iphe, bụ ẹjo-iphe; ọphu ọ bụdu onye ejieje nemadzụ ụgwo ele ẹnya urwu; ọzoo ntụkwase. Ọ bụru onye emeje ekemu mu; bya etsoje iphe, mu tọru ọkpa iya g'e meje; bẹ onye ono taa nwụhukwa lẹ k'ẹjo-iphe, nna iya meru. Ọo-dzụru ndzụ.

\VS{18}Obenu lẹ nna onye ọbu a-nwụhu k'ẹjo-iphe, o meru; kẹle ọ bụ onye riru nemadzụ urwu; bụru onye narụ nwune iya nfụ; bya emee iphe, ta adụdu ree l'echilabọ ndibe phẹ.


\par }{\PP \VS{19}“Unu gbẹkwapho ajịje sụ: ‘?Bụ gụnu kparụ iphe, nwa ta alajẹdu l'ọchi k'iphe, nna iya meru?’ Eshi ọphu nwatibe iya eme iphe, pfụru ọto; mẹ iphe, gbaru nụ; bya anwụbe ẹnya emekọta iphe, mu tọru ọkpa iya g'e meje bẹ ọo-dzụnuru ndzụ.

\VS{20}Ọo onye meru ẹjo-iphe bụ onye a-nwụhu nụ. Nwa bẹ taa nwụdu ọnwu iphe, nna iya meru; nna taa nwụdu ọnwu iphe, nwa iya meru. Onye pfụberekoto bẹ aa-gụ l'onye eme ree; nokwaphọ g'onye iwashị, bẹ ẹjo-iphe iya a-kwọtoru l'ẹhu bụ ono.


\par }{\PP \VS{21}“Ọle ọ -bụru l'onye eme ẹjo-iphe; byaru agbakụta ẹjo-iphe, o shi emekọta azụ; bya atụko iphe, mu tọru ọkpa iya g'e meje meahaa; bya emeahaa iphe, pfụru ọto; mẹ iphe, dụ ree; bẹ ọo-dzụkwaru ndzụ. Ọ tọo nwụhukwa.

\VS{22}Ẹjo-iphe, o mekọtaru ono bẹ aa-zọhakota; a taa gụkoeduru iya ya. Eshi ọphu o meru iphe, pfụru ọto ono; bẹ ọo-dzụru ndzụ.

\VS{23}?Unu dobesu l'anwụhu onye ẹjo-iphe atsọje mu ụtso? Ẹhu akajẹ mu atsọ ụtso mẹ onye ono haa ẹjo-iphe iya ono bya anọdu-chia ndzụ? Nokwa iphe, Nnajịuphu, bụ Chipfu epfu.


\par }{\PP \VS{24}“Obenu; ọ -bụru l'onye pfụberekoto byaru aparu eme iphe, pfụru ọto haa; wata eme ẹjo-iphe; mbụ meahaa ẹbyi, onye ẹjo-iphe anọduje emegbabẹ; ?onye ono a-dzụru ndzụ tọo? Wawakwa! O to nwedu iphe, dụ ree ono, o shi emekọta ono ọphu aa-nyatakwadu; noo kẹle e te gudeẹdu ire iya ẹka. Ọo-nwụhu; laa l'iphe-ẹji ono, o mekọtaru ono.


\par }{\PP \VS{25}“Unu asụje l'iphe, mụbe Nnajịuphu eme ta pfụduru nhamụnha. Unu ngabẹkpodapho nchị unubẹ ndu Ízurẹlu! ?Unu sụru l'iphe, mu eme ta pfụduru nhamụnha? ?Tọ bụchida unubẹdua bẹ te emedu iphe, pfụru ọto?

\VS{26}Teke ọ bụ l'onye pfụberekoto bẹ harụ apfụbekoto; bya emeahaa ẹjo-iphe; bẹ onye ọbu a-nwụhu k'ẹjo-iphe ono, o meru ono.

\VS{27}Ọzo bụ lẹ teke onye eme ẹjo-iphe parụ eme ẹjo-iphe, oome haa; bya emeahaa iphe, pfụru ọto; mẹ iphe, dụ ree; bẹ onye ọbu a-dzọ onwiya ndzụ.

\VS{28}Eshinu ọ byaru bya arị-phuta ọriri azụ k'ẹjo-iphe ono, o mekọtaru ono; bya agbakụta iya azụ; bẹ ọo-dzụru ndzụ; ọ tọo nwụhudu.

\VS{29}Ọle unubẹ ndu Ízurẹlu gbẹ epfu lẹ Nnajịuphu te emejedu iphe, pfụru ọto. Unubẹ ndu Ízurẹlu; ?bụchia mbẹdua te emejedu iphe, pfụru ọto tọo? ?Tọbudu unubẹdua bẹ gbẹ emejechia iphe, a pfụduru ọto ọbu?


\par }{\PP \VS{30}“Ọo ya bụ; unubẹ ndu Ízurẹlu; mu e-kpekwa unu ikpe g'iphe, onyenọnu meru gbaru. Nokwa iphe, Nnajịuphu, bụ Chipfu epfu. G'izimanụ lwadụpho unu azụ! Unu ahakọta ẹjo-iphe, unu eme; ọo ya bụ g'ẹjo-iphe ta abụru iya e-me g'unu bụru mkpurupyata.

\VS{31}Unu tụkokpoo ẹjo-iphe, unu mekọtaru g'ọ ha gwọbekota; unu emee obu unu g'ọ bụru obu ọ̀phúú; unu abya anọdu ndzụ ọ̀phúú. ?Bụ gụnu kparụ iphe, unu gude ẹka ekutaru onwunu ọnwu unubẹ ndu Ízurẹlu?

\VS{32}Kẹle ọ tọ dụdu onye ọoduje mu ree l'ọ nwụhuru. G'izimanụ lwa unu azụ; gẹ ndzụ abụru nkunu! Nokwa iphe, Nnajịuphu, bụ Chipfu epfu.




\par }\Chap{19}{\SH Ebvu-aphụ, a gụru ndu-ishi ndu Ízurẹlu
\par }
{\PP \VerseOne{1}“Gụaru ndu-ishi ndu Ízurẹlu ebvu-aphụ.

\VS{2}Gụa ya sụ:

\par }{\Q “Ne ngu shi bụru ne oduma,

\par }{\QB nọ l'echilabọ oduma.

\par }{\Q Ọ zẹ l'echilabọ ẹka ụnwu

\par }{\QB oduma dọru ehe

\par }{\QB ụnwu iya.


\par }{\Q \VS{3}O hefu nwa lanụ l'ime

\par }{\QB ụnwu iya ono.

\par }{\QB Nwa iya ono bya abụru

\par }{\QB oduma, ọkpehu dụ;

\par }{\Q Ọ bya anwụta g'eeshije

\par }{\QB egbu anụ;

\par }{\QB bya ata nemadzụ pyaapyaa.


\par }{\Q \VS{4}Ọhamoha bya anụahaa

\par }{\QB kẹ nkiya.

\par }{\Q Ẹphe mee ya o nwulahụ

\par }{\QB l'iduma phẹ.

\par }{\Q Ẹphe gude eze ịkekee

\par }{\QB nmata iya kpụru lashịa

\par }{\QB alị Ijiputu.


\par }{\Q \VS{5}Ne iya ahụma l'iphe,

\par }{\QB ọ tụberu te ejedu

\par }{\QB g'ọ tụberu iya;

\par }{\QB o duta nwa iya lanụ ọzo;

\par }{\QB hekwaa hefuta;

\par }{\QB ọ bụru oduma,

\par }{\QB ọkpehu dụ.


\par }{\Q \VS{6}O tsoru oduma ibe iya

\par }{\QB jepheahaa g'ọ dụ iya;

\par }{\QB noo kẹle ọobyawaa

\par }{\QB abụru oduma, ọkpehu dụ.

\par }{\Q Ọ bya anwụta g'eeshije

\par }{\QB egbu anụ;

\par }{\QB bya atahaa nemadzụ

\par }{\QB pyaapyaa.


\par }{\Q \VS{7}O woru ẹka ẹphe

\par }{\QB kpụshigbaaru ike

\par }{\QB nwutsushia;

\par }{\QB mbụ ẹka egbobutajẹ

\par }{\QB phẹ nụ;

\par }{\QB bya atụko mkpụkpu

\par }{\QB phẹ mee umerekete.

\par }{\Q Ndzụ-agụgu nọdu erwutajẹ

\par }{\QB ndu alị ono l'ekiri,

\par }{\QB ọosuje.


\par }{\Q \VS{8}Tọbudu iya bụ; iphe,

\par }{\QB bụ ọhamoha bya

\par }{\QB akwageberu iya;

\par }{\QB mbụ ndu shikọta

\par }{\QB l'ẹkali ibiya ono

\par }{\QB mgburugburu.

\par }{\Q Ẹphe bya eworu ụgbu

\par }{\QB phẹ geberu iya.

\par }{\Q O nwulahụ l'iduma,

\par }{\QB ẹphe bvuru.


\par }{\Q \VS{9}Ẹphe gude ịkekee nmata

\par }{\QB iya kpụfuta;

\par }{\QB bya enwuru iya ye lẹ

\par }{\QB mkpuchi;

\par }{\QB pata iya pajẹru eze

\par }{\QB ndu Bábilọnu.

\par }{\Q Ẹphe nwuru iya ye

\par }{\QB lẹ mkpọro.

\par }{\Q Ọo ya bụ; a nụma-buhu

\par }{\QB ẹka ọosu ekiri l'úbvú

\par }{\QB ndu Ízurẹlu.


\par }{\Q \VS{10}Ne ngu dụepho g'ome

\par }{\QB vayịnu,

\par }{\QB nọ l'opfu-vayịnu ngu.

\par }{\Q E yeru iya l'agụga mini;

\par }{\QB ọ mịa wọpfuru awọpfuru;

\par }{\QB jashịa ẹka igwerigwe;

\par }{\QB kẹle mini,

\par }{\QB tsụru iya l'ẹhu mebyi

\par }{\QB atsụru.


\par }{\Q \VS{11}Ẹkali iya ono shihukọta ike;

\par }{\QB dụepho ree kẹ g'ọ bụru

\par }{\QB mgbọro onye eze.

\par }{\Q Ọ jakpọo dụ kpuchii

\par }{\QB kakọta ẹpfukala ọzo shii.

\par }{\QB Ụba iya kakọta ẹpfukala

\par }{\QB ọzo l'eli k'ọphu o

\par }{\QB sengoru iphemiphe

\par }{\QB ọzo barụ ụba l'ọswa.


\par }{\Q \VS{12}Obenu l'e gude

\par }{\QB ẹhu-eghu vụa ya

\par }{\QB l'ọgbarabvu;

\par }{\QB mbụ vụta iya tọgbo

\par }{\QB l'alị.

\par }{\Q Phẹrephere, shi l'ụzo

\par }{\QB ẹnyanwu-awawa

\par }{\QB bya ezia;

\par }{\QB akpụru iya kpọshihu

\par }{\QB nkụ.

\par }{\Q A bya anyịswoshikota

\par }{\QB iya akpụru.

\par }{\Q Ẹkali iya ono, shihukọtaru

\par }{\QB ike ono bya

\par }{\QB akpọshihuchaa nkụ;

\par }{\QB ọku woru iya nmaa

\par }{\QB swọkoswoko.


\par }{\Q \VS{13}Nta-a bẹ e je eworu

\par }{\QB iya dzabẹ l'echiẹgu;

\par }{\QB mbụ l'alị, kpọru gbengu;

\par }{\QB mini adụdu mẹ ililekpọo.


\par }{\Q \VS{14}Ọku bya eshi l'ẹkali

\par }{\QB iya lanụ gbanwuhu;

\par }{\QB kepyashịchaa

\par }{\QB akpụru iya.

\par }{\Q Ọphu o nweẹdu ẹkali,

\par }{\QB shihuru ike,

\par }{\QB nọkwadu iya nụ;

\par }{\QB mbụ ọphu dụkwadu

\par }{\QB ree k'abụru mgbọro

\par }{\QB onye eze.

\par }{\Q Ọwa-a bụ ebvu-aphụ g'e

\par }{\QB rwujekwa iya erwubvu.”




\par }\Chap{20}{\SH Ndu Ízurẹlu ekwefụru Chileke ike
\par }
{\PP \VerseOne{1}Tọbudu iya bụ; o be l'abalị k'iri l'ọnwa ise l'apha k'ẹsaa; o nweru ndu bụ ọgerenya ndu Ízurẹlu wụru bya gẹ mu kpatarụ phẹ ishi l'ẹka Chipfu. Ẹphe bya adọru l'iphu mu.

\VS{2}No iya; Chipfu bya epfuru opfu yeru mu sụ:

\VS{3}“Nwa ndiphe; pfuru nụ ndu bụ ọgerenya Ízurẹlu sụ phẹ; wakwa iphe, Nnajịuphu, bụ Chipfu epfu baa: ?Ọ kwa l'ọo ishi bẹ unu byaru mu akpata? Ọo gẹ mu nọ ndzụ gẹ mu nọ iya; bụ g'ọ bụ ire-lanụ lẹ mu ta abyadụ ekwe g'unu kpata mu ishi. Nokwa iphe, Nnajịuphu, bụ Chipfu epfu bụ ono.”


\par }{\PP \VS{4}“Nwa ndiphe; woru gẹ kẹ nkephẹ dụ tụa jala; wota g'ẹphe eme tụa phẹ jala l'atatiphu. Mee g'ẹphe maru ẹbyi, nna phẹ shi emegbabẹ.

\VS{5}Sụ phẹ; wakwa iphe, Nnajịuphu, bụ Chipfu epfu baa: Mbọku ono, mu họtaru Ízurẹlu ono bẹ mu riburu oshilọkpa Jiékọpu angụ; bya emee g'ẹphe maru onye mu bụ lẹ teke ẹphe nọ l'alị Ijiputu. Mu pfuaru phẹ iya hoo haa sụ phẹ: ‘Ọ kwa mbẹdua bụ Chipfu, bụ Chileke unu.’

\VS{6}Ọo lẹ mbọku ono bẹ mu riburu phẹ angụ lẹ mu e-dufuta phẹ l'alị Ijiputu; duru phẹ laa l'alị, mu chọtaru phẹ; mbụ alị, bụkota ọsu ayị-ayị; bụru iya bụ alị, kakọta ree l'iphe, bụ alị nọnu.

\VS{7}Mu sụ phẹ: Onyenọnu wofukọta ẹjo ọbvu ono, unu doberu agwaphe ono, tuphaa. Unu te egudekwa agwa ndu Ijiputu merwushia onwunu. Ọ kwa mbẹdua bụ Chipfu, bụ Chileke unu.

\VS{8}Obenu l'ẹphe gbẹ kwefuru mu ike; ọphu ẹphe ta angaduru mu nchị; ọphu ẹphe ta alwụduru ẹjo ọbvu ono asọ oyi ono, ẹphe kpọru obu ye ono; ọphu ẹphe ahadụru agwa ndu Ijiputu ono. Ọo ya bụ; mu sụ lẹ mu a-tukoshi phẹ oke ẹhu-eghu mu mbụ lẹ mu e-kpukposhi phẹ oke-ẹhu-eghu mu lẹ Ijiputu.

\VS{9}Obenu lẹ mu meru g'e te mebyi ẹpha mu l'iphu ọhamoha ono, ndu Ízurẹlu shi bugbaaru ono; mbụ ndu ono, mu nọ l'iphu phẹ mee gẹ ndu Ízurẹlu maru mu shita l'edufuta, mu dufutaru phẹ lẹ Ijiputu ono.


\par }{\PP \VS{10}“Ọo ya bụ; mu kwe dufuta phẹ lẹ Ijiputu; duru phẹ lashaa l'echiẹgu.

\VS{11}Mu bya eworu iphe, mu tọru ọkpa iya sụ g'e tsoje goshi phẹ; bya emee g'ẹphe maru ekemu mu; kẹle onye emeje iya nụ bẹ e-gude iya nọdu ndzụ.

\VS{12}Mu bya eworu eswe atụta-unme doberu phẹ g'ọ bụru iphe-ọhubama, nọ lẹ mgbaka mu l'ẹphe; k'ọphu ẹphe a-makwanụru l'ọo mbẹdua, bụ Chipfu meru phẹ ẹphe dụ nsọ.

\VS{13}Ọle ndu ọnu-ụlo Ízurẹlu bẹ kwefulẹru mu-a ike l'echiẹgu ono. Ẹphe te ekwedu mee iphe, mu tọru ọkpa iya sụ g'emeje; mbụ l'ẹphe te ekwedu mee ekemu mu; mbụ ekemu mu ono, bụ onye meru iya nụ l'ọ nọdu ndzụ ono. Ẹphe woru eswe-atụta-unme ono, mu doberu phẹ ono phaa kutukutu. Ọo ya bụ; mu pfua ya rụhata iphu sụ lẹ mu a-tukoshi phẹ oke ẹhu-eghu mu; woru phẹ gbushia l'echiẹgu ono.

\VS{14}Obenu lẹ mu meru g'e te pfubyi ẹpha mu l'iphu ọhamoha ono, bụ ndu mu nọ l'iphu phẹ dufuta phẹ ono.

\VS{15}Mu byakwaphọ ahalia ẹka ribuaru phẹ angụ l'echiẹgu sụ lẹ mu tee duẹduru phẹ ala l'alị ono, mu nụru phẹ ono; mbụ alị ono, bụepho ọsu ayị-ayị; mbụ alị, ono bụ iya kakọta ree l'iphe, bụ alị nọnu ono;

\VS{16}noo kẹle ẹphe te ekwedu eme ekemu mu; tẹme ọphu ẹphe te etsoduru iphe, mu tọru ọkpa iya sụ g'e tsoje. Ẹphe woru eswe atụta unme mu phatọshia; noo kẹle ọo l'agwa bẹ obu phẹ dụ.


\par }{\PP \VS{17}“Ọle mu phụleru phẹ-a obu-imemini; ọphu mu te egbushiduru phẹ; mbụ mee g'ẹphe chịhu l'echiẹgu ono.

\VS{18}Mu sụru ụnwu phẹ l'echiẹgu ono: Unu te etsokwa iphe, nna unu phẹ tọru ọkpa iya; ọphu unu emekwa ekemu phẹ; ọzoo g'unu gude agwa agwa phẹ merwushia onwunu!

\VS{19}Ọo mbẹdua bụ Chipfu, bụ Chileke unu. Unu tsoje iphe, mu tọru ọkpa iya; mbụ g'unu nwụbe ẹnya meje ekemu mu; mekọtaje iya g'ọ ha.

\VS{20}Unu emeje eswe-atụta-unme mu g'ọ dụ nsọ; k'ọphu ọo-bụru iphe-ọhubama mu l'unu. Ọo ya bụ; g'unu a-makwanụru l'ọo mbẹdua bụ Chipfu, bụ Chileke unu.


\par }{\PP \VS{21}“Obenu l'ụnwu phẹ ono bẹ kwefuhukwaru mu phọ ike. Ẹphe te ekwedu mee iphe, mu tọru ọkpa iya sụ g'ẹphe meje; ọphu ẹphe ta anwụbekpodaru nụ ẹnya l'eme ekemu mu; mbụ ekemu mu ono, bụ onye meru iya nụ l'ọ nọdu ndzụ ono. Ẹphe phatọshiru eswe-atụta-unme mu. Ọo ya bụ; mu pfua sụ lẹ mu a-tukoshi phẹ oke ẹhu-eghu mu; mbụ lẹ mu e-kpukposhi phẹ ẹhu-eghu mu l'echiẹgu.

\VS{22}Ọle mu mechalẹru-a selaa ẹka azụ; mee g'e te epfubyi ẹpha mu l'iphu ọhamoha ono, bụ ndu mu nọ l'iphu phẹ dufuta phẹ ono.

\VS{23}Mu byakwaphọ eriaru phẹ angụ l'echiẹgu ono sụ lẹ mu a-chịkashi phẹ g'ẹphe lachaa ọhamoha, nọnu; mbụ g'ẹphe gbakashịhu dzuru alị ndu ọhozo;

\VS{24}kẹle ẹphe te ekwedu eme ekemu mu; mbụ l'ẹphe jịkaru eme iphe, mu tọru ọkpa iya; bya aphatọshia eswe-atụta-unme mu. Ọ bụru ẹka ẹnya phẹ dụ bụ l'agwa, nna phẹ gwarụ.


\par }{\PP \VS{25}“Mu panụru phẹ nwuhaa g'ẹphe tsoje iphe, a tọru ọkpa iya sụ g'ẹphe tsoje; bụ iphe, adụdu ree; mbụ ekemu, ẹphe te e-gudedu anọdu ndzụ.

\VS{26}Mu bya emee ẹphe gude ngwẹja, ẹphe egweje merwushiahaa onwophẹ; mbụ ẹphe hụahaa ọkpara phẹ l'ọku gude gweahaa ẹja. Iphe ono bẹ mu meru g'eeshi gẹ ndzụ-agụgu rwuta phẹ; g'ẹphe amakwanụru l'ọo mbẹdua bụ Chipfu.


\par }{\PP \VS{27}“Ọo ya bụ; nwa ndiphe; pfuaru ndu Ízurẹlu sụ phẹ; wakwa iphe, Nnajịuphu, bụ Chipfu epfu baa: Ọo ẹgube-a bẹ nna unu phẹ gude gbarwụa mu; bya ajịka etso ụzo ire-lanụ mu.

\VS{28}Teke mu dubaru phẹ l'alị ono, mu riburu phẹ angụ iya lẹ mu a-nụ phẹ ono bẹ ẹphe byaru ahụma iphe, bụkpoo úbvú úbvú, hagbaa l'eli; mẹkpoo oshi, ẹkwo dụ kẹ gayii; ẹphe gweahaa ngwẹja l'ẹka ono; gude iya kpatsu mu ẹhu-eghu. Ọ bụkwarupho l'ẹka ono bẹ ẹphe gwerụ ngwẹja ụ̀nwù-isẹnsu, eshi kwẹekweekwee; mẹ ngwẹja-mẹe.

\VS{29}Tọbudu iya bụ; mu sụ phẹ: ?Bụ gụnu bẹ ẹka ono, unu ejeje agwa iphe ono bụ? Ọo ya bụ; e kuahaa ẹka ono Bama byasụ ntanụ-a.

\VS{30}Ọo ya bụ; pfuaru ndu Ízurẹlu sụ phẹ; ‘wakwa iphe, Nnajịuphu, bụ Chipfu epfu baa: ?Unu a-nọdu emerwụshi onwunu gẹ nna unu phẹ; mbụ tsoru agwaphe ẹjo agwa, ẹphe shi anọduje agwa ono tọo?

\VS{31}Mbụkponu lẹ ntanụ-a bẹ unu anọdujeela egwe ẹgube ẹja ono; mbụ ẹja ono, unu ahụje ụnwu unu l'ọku gude egwe ono. Unu gude agwaphe agwa emerwụshikpoepho onwunu eje. Unubẹ ndu Ízurẹlu; ?bụ gẹ mu haa unu g'unu jịtajekwadu mu iphe tọo? Eshinu mu nọ ndzụ gẹ mu nọ iya-a bẹ unu taa jịtabaekwa mu iphe ọzobaa. Nokwa iphe, Nnajịuphu, bụ Chipfu epfu.

\VS{32}Unu asụje l'ọ dụ unu g'unu dụ g'ọhamoha ọzo, nọgbaa nụ; mbụ g'unu dụ gẹ ndu mgboko, bụ oshi mẹ mkpuma bẹ ẹphe abarụ ẹja. Ọle iphe ono, unu arị ono ta ayịdu mee ememe ophu.


\par }{\PP \VS{33}“ ‘Wakwa iphe, Nnajịuphu, bụ Chipfu epfu baa: Eshinu mu nọ ndzụ gẹ mu nọ iya-a bẹ mu e-gude ike mu; mẹ agburu-ẹhu mu; yẹle oke ẹhu-eghu, mu e-kpukposhi unu; bụru onye-ishi unu.

\VS{34}Mu e-gude ẹka ike; mẹ agburu-ẹhu; yẹe oke ẹhu-eghu, mu e-kpukposhi unu gude shi l'iphe, bụ ọhamoha ono dufuta unu; mbụ shi l'iphe, bụkpoo alị ono, unu gbakashịhuru laa ono chịkobekota unu.

\VS{35}Mu e-duta unu lashịa l'echiẹgu, ọhamoha bupheru mgburugburu. Ọ bụru l'ẹka ono bẹ mu l'unu a-nọdu l'iphu l'iphu; mu e-kpee unu ikpe.

\VS{36}Ọo ẹgube ono, mu kperu nna unu phẹ ikpe l'echiẹgu alị Ijiputu phọ bụ gẹ mu e-kpe iya unu. Nokwa iphe, Nnajịuphu, bụ Chipfu epfu.


\par }{\PP \VS{37}“ ‘Mu e-chi unu ẹchachi jasụ unu edobeahaa ọgbandzu ono.

\VS{38}Iphe, bụ ndu bụ ekwegekwe ono; mbụ ndu ono, anọduje atụpya mu ono bẹ mu a-lọshikota l'ime unu. Mu e-dufutakwa phẹ-a l'alị ono, ẹphe larụ je ebugbaaru ono; ọle ẹphe taa bahụkwanu l'alị Ízurẹlu. Ọo ya bụ; g'unu amakwanụru l'ọo mbẹdua bụ Chipfu.


\par }{\PP \VS{39}“ ‘Wakwa iphe, Nnajịuphu, bụ Chipfu epfu baa: Unubẹ ndu Ízurẹlu; g'onyenọnu lẹ g'unu ha jekpọwaro agwaa nshi iya. Ọle unu e-mechakwana ngabẹru mu nchị; nụma iphe, mu e-pfuru unu; unu aparu egwephe ẹja haa; mbụ ẹja ono, unu gude apharwụshi ẹpha mu, dụ nsọ apharwụshi ono.

\VS{40}Ọo l'úbvú mu, dụ nsọ; mbụ l'eze úbvú Ízurẹlu bẹ mụbe Nnajịuphu, bụ Chipfu sụru l'iphe, bụ ndu Ízurẹlu a-nọdukota; abajẹru mu ẹja. Ọ bụru ẹka ono bẹ mu a-nọdu nata phẹ; tẹme ọ bụru l'ẹka ono bẹ unu a-nọduje gwaa mu agwagwa; nụ mu iphe, kachakpọo ree, unu nweru; yẹe iphe, dụkota nsọ, unu egwejeru nụ mu.

\VS{41}Mu a-nata unu g'unu bụ ụ̀nwù-isẹnsu, eshi kwẹekweekwee lẹ teke ono, mu dufutaẹrupho unu l'iphe, bụ ọhamoha ono, unu nọkota ono; mbụ rwufutakọta unu l'iphe, bụ mkpụkpu ono, a chịkashiru unu laa ono. Teke ono bẹ mu e-goshikwanụ ọhamoha lẹ mu bụ onye dụ nsọ ọkpobe adụdu.

\VS{42}Ọo ya bụ g'unu a-makwanụru lẹ mu bụ Chipfu lẹ teke ono, mu e-dubata unu l'alị Ízurẹlu, bụ alị ono, mu riburu angụ lẹ mu a-nụ nna unu phẹ ono.

\VS{43}Ọ bụru l'ẹka ono bẹ unu a-nọdu; ẹnya agbarwukọta unu l'iphe, unu mekọtaru; mbụ iphe ono, unu mekọtaru gude merwushia onwunu ono; unu abya adụ onwunu ashị lẹ k'ẹjo-iphe ono, unu mekọtaru ono.

\VS{44}Teke mu gude g'ẹpha mu apfụru meeru unu iphe; mbụ ọphu mu te ejedụru eme unu iphe g'ẹjo-iphe unu gbaru; ọzoo g'iphe, unu eme rehuberu erehu; bẹ unubẹ ndu Ízurẹlu a-maru l'ọo mbẹdua bụ Chipfu. Nokwa iphe, Nnajịuphu, bụ Chipfu epfu.’ ”


\par }{\PP \VS{45}Tọbudu iya bụ; Opfu Chipfu bya akparwuta mu l'ẹhu sụ mu:

\VS{46}“Nwa ndiphe; ghachi iphu l'ụzo ndọhali pfuaru ndu ndọhali iphe, a-nwụru phẹ nụ; l'i pfua iphe, e-me ọswa, nọ l'echiẹgu ndọhali;

\VS{47}mbụ g'i pfuaru ọswa, nọ l'echiẹgu ndọhali sụ: Nụma iphe, Chipfu epfu! Nnajịuphu, bụ Chipfu sụru: Mu abyaakwaa ngu atụfu ọku. Ọku ono e-kepyashịkota oshi oyii ngu; mẹ ọphu kpọhuru nkụ. Ire-ọku ono bẹ a-bụru echinyi echinyi. Iphe, bụkpoo onye ọku ono shitaru ibe iya ọphu ọ nọ; shita l'ụzo ndọhali; jeye l'ụzo isheli bẹ ọku ono a-nma swọkoswoko.

\VS{48}Onyemonye bẹ a-makọtaru l'ọo mụbe Chipfu bẹ tụru ọku ono. A ta abyadụ echinyi iya echinyi.”


\par }{\PP \VS{49}Tọbudu iya bụ; mu sụ: “Haa! Nnajịuphu, bụ Chipfu! Ẹphe epfukwaru mu asụje l'ọo ẹtu ẹtu bẹ mu anọduje anmashi.”




\par }\Chap{21}{\SH Chipfu a-mịru ndu Ízurẹlu ogu-echi
\par }
{\PP \VerseOne{1}No iya; Chipfu bya epfuru opfu yeru mu sụ:

\VS{2}“Nwa ndiphe; gha iphu l'ibiya kẹ Jierúsalẹmu; pfuru nụru mu ẹka ono, dụ nsọ ono; pfuru nụru mu alị Ízurẹlu; karụ phẹ iphe, e-me nụ;

\VS{3}sụ iya: Wakwa iphe, Chipfu epfu baa: Lenu! Mu nọakwaru ngu lẹ njọ. Mu a-mịfuta ogu-echi mu l'ọbo iya; gude gbushikọta ndu pfụberekoto mẹ ndu eme ẹjo-iphe l'echilabọ unu.

\VS{4}Eshi ọphu mu e-gbushi ndu pfụberekoto mẹ ndu eme ẹjo-iphe; bẹ mu a-mịta ogu-echi mu; gbua iphe, bụkpoo nemadzụ l'ophu. Mu e-shi lẹ ndọhali gbua phẹ jasụ l'isheli.

\VS{5}Ọo ya bụ gẹ ndiphe l'ophu amaru l'ọo mụbe Chipfu bẹ mịfutaru ogu-echi mu l'ọbo iya; ọphu mu ta amị-phuẹdu iya azụ ọzo.


\par }{\PP \VS{6}“Ọo ya bụ; tsụa ude; gụbe nwa ndiphe! Tsụa ude g'onye meji akụfu akụfu; gude oke aphụ tsụa ude l'iphu phẹ.

\VS{7}Teke ẹphe jịru ngu sụ: ‘?Bụ gụnu kparụ iphe, ịitsu ude?’ Iphe, ii-pfuru phẹ bụ: ‘Iphe, kparụ iya nụ bụ l'o nweru nzi, abya nụ. Teke nzi ono byaẹrupho bẹ meji a-gbabuhu onyemonye; ẹka atsụshihukota onyemonye mẹe. Onyemonye bẹ ẹhu a-rwụshihukota; ikpere bẹ a-nọdu aphụkota onyemonye doridori g'akpara-mini. Lenu l'ọobyaakwa; mbụ nzi ọbu. O mefụtaje ememe. Nokwa iphe, Nnajịuphu, bụ Chipfu epfu bụ ono.’ ”


\par }{\PP \VS{8}Tọbudu iya bụ; Opfu Chipfu byakwa akparwuta mu l'ẹhu; bya asụ mu:

\VS{9}“Nwa ndiphe; pfuaru mu phẹ sụ: Wakwa iphe, Chipfu epfu baa:

\par }{\Q “Ogu-echi bẹ a baakwaru

\par }{\QB ọ nọdu atsụ nkọ;

\par }{\QB bya ajịwa iya manụ ọ

\par }{\QB nọdu aphụ onyo!


\par }{\Q \VS{10}A bawaru iya;

\par }{\QB ọ nọdu atsụ nkọ g'e

\par }{\QB gude iya gbushia

\par }{\QB nemadzụ.

\par }{\Q E huchawaru iya ehucha;

\par }{\QB ọ nọdu acha vaa

\par }{\QB vaa g'ebemu-igwe.

\par }{\Q ?Anyi a-nọdu ete ẹswa

\par }{\QB lẹ mgbọro-eze kẹ

\par }{\QB nwa mu kangokọtaru

\par }{\QB mgbọro-eze kẹ ndu

\par }{\QB ọzo tọo?


\par }{\Q \VS{11}Ogu-echi ono bẹ iphe,

\par }{\QB e medoru iya bụ g'e

\par }{\QB hua ya manụ;

\par }{\QB waa g'a dzulia ya.

\par }{\Q A baakwaru iya ababa;

\par }{\QB huwa iya manụ.

\par }{\Q Onye mgbugbụmadzu

\par }{\QB abyaakwaa iya adzuli.


\par }{\Q \VS{12}Nwa ndiphe; raa ẹkwa;

\par }{\QB chia mkpu;

\par }{\QB kẹle ogu-echi ono

\par }{\QB bụkwa ndibe mu bẹ

\par }{\QB ọocho abya.

\par }{\Q Ọo ndu-ishi lẹ Ízurẹlu

\par }{\QB bẹ ọocho abya ọbu.

\par }{\Q E nwutaakwaru ndu-ishi

\par }{\QB lẹ Ízurẹlu;

\par }{\QB waa ndibe mu tụa

\par }{\QB l'iphu ogu-echi.

\par }{\Q Gberu ẹka ye l'olu.


\par }{\Q \VS{13}Aa-dalekwa unu.

\par }{\Q ?Bụ gụnu bẹ e-me m'ọ

\par }{\QB bụru lẹ mgbọro-eze ono,

\par }{\QB kangokọtaru ndu

\par }{\QB ọzo ono bẹ ta anọedu?

\par }{\Q Nokwa iphe, Nnajịuphu,

\par }{\QB bụ Chipfu epfu bụ ono.


\par }{\PP \VS{14}“Ọo ya bụ; nwa ndiphe; pfuaru phẹ iphe e-me nụ; kụa ẹka kpaa. G'e gbua ogu-echi ugbo ẹbo; mbụ g'e gbua ya ugbo ẹto. Ọo ogu-echi, ee-gude gbushia nemadzụ; mbụ ogu-echi, ee-gude tsụa nemadzụ ọ-tsụ-ẹpfu; bya abụru ogu-echi, ee-gude gbaa phẹ mgburugburu.

\VS{15}Mu dobekọtawaru ogu-echi, ee-gude egbushi phẹ l'ọnu-ọguzo phẹ; k'ọphu bụ lẹ meji a-nọdu atọfu nemadzụ atọfu; ndu a-la l'iswi a-ha igwerigwe. Oowaa! A bakwarụ ogu-echi ono; ọ nọdu acha vaa vaa g'ebemu-igwe. A dzulitawaru iya g'e gude iya gbushia nemadzụ.

\VS{16}Gụbe ogu-echi; gbua pharamu laa l'ụzo ẹkutara! Gbukwaaphọ laa l'ụzo ẹkicha! Gbujekpọepho laa l'ibiya ọphu iphu ngu nọkpoepho laa.

\VS{17}Mu a-kụkwapho ẹka pyaa; ẹhu-eghu mu adazeta. Ọo mbẹdua, bụ Chipfu bẹ epfu iya nụ.”


\par }{\SH Ogu-echi eze ndu Bábilọnu
\par }
{\PP \VS{18}Tọbudu iya bụ; Opfu Chipfu byakwa akparwuta mu l'ẹhu; bya asụ mu:

\VS{19}“Nwa ndiphe; mee gbororo labọ, bụ ẹka ogu-echi eze ndu Bábilọnu e-shi bapfuta phẹ ọgu; g'ụzo ono bụkotakwaru lẹ mkpụkpu lanụ bẹ ẹphe a-watakọta. Bvube itso iphe-ọhubama l'ẹka ụzo ono swịbaru lẹ mkpụkpu ono.

\VS{20}Mee ụzo lanụ lẹ gbororo ono g'ọ bụru ẹka ee-shi gude ogu-echi bapfu mkpụkpu Raba kẹ ndu Amọnu; l'ị bya eme ụzo ọzo g'ọ bụru ẹka ee-shi bapfu Jiuda; mẹ ẹka a kpụshiru ike lẹ Jierúsalẹmu.

\VS{21}Noo kẹle eze ndu Bábilọnu bẹ e-jeta pfụru lẹ mgbakata-ụzo ono; mbụ lẹ mgbakata-ụzo labọ ono. Ọo-jịadaa iphe; g'ọ maru iphe, ee-me nụ. Oo-gude apfụ tụa ido; l'ọ jịta nwọbvu iya; bya elee ẹnya lẹ meji anụ; g'o gude maru ụzo ọphu oo-shi.

\VS{22}Ọ bụru l'ẹkutara iya bẹ ido kẹ Jierúsalẹmu a-daru laa. Oo-do iphe, ee-gude chikpọshia Jierúsalẹmu; l'o zia g'a wata egbushi nemadzụ; mẹ g'e chia mkpu ọgu; l'a bya edoo iphe, ee-gude nwutsushia ọnu ẹka eeshije abahụ lẹ mkpụkpu ono; l'a bya akọshia obvudu-ẹja; bya ekephee mkpụkpu ono ekephe.

\VS{23}Ndu ọphu yẹe ya gbaru ndzụ bẹ ọo-dụ g'ọ bụ iphe, te emedu ememe; obenu l'ọo-nyatakọtaru phẹ ẹjo-iphe, ẹphe mekọtaru; bya akpụkota phẹ lẹ ndzụ.

\VS{24}Ọo ya bụ lẹ-a; wakwa iphe, Nnajịuphu, bụ Chipfu epfu baa: Eshi ọphu unu byaru bya emewaa a mawaru g'unu emeberu ẹjo-iphe; mbụ k'ọphu bụ l'iphe-ẹji, unu eme bẹ dabyiwaru ẹba; bya egude iphemiphe, unu emekpọo ememe egoshi ẹjo-iphe, unu eme; bẹ aa-kpụkota unu lẹ ndzụ.


\par }{\PP \VS{25}“Oowaa! Gụbe onye bụ ishi lẹ Ízurẹlu; mbụ gụbe onye ono, merwushiwaru onwongu ono; mbụ gụbe onye iwashị ono; o rwuakwaru teke aa-nụ ngu chịipfuu; nụ-rwua ngu iya l'ishi.

\VS{26}Wakwa iphe, Nnajịuphu, bụ Chipfu epfu baa: Tọshia iphe, i keru l'ishi; kpufu okpu-eze ono. Ọ tọ bụekwa g'iphe shi dụ bẹ ọ dụkwadu. Ndu wozetaru onwophẹ alị bẹ aa-bya ewolia eli; ndu e woliru eli bẹ ee-wozeta alị.

\VS{27}Ọo mkpurupyata! Ọo mkpurupyata! Mu e-me mkpụkpu ono g'ọ bụru mkpurupyata; ọphu a ta abyadụ akpụkwabaa ya akpụkwa; jeye teke onye bụ iya bẹ ọ gbaru k'enweru mkpụkpu ono a-bya; mu eworu iya nụ iya.


\par }{\PP \VS{28}“Ọo ya bụ; nwa ndiphe; pfuaru phẹ iphe e-me nụ; sụ phẹ: Wakwa iphe, Nnajịuphu, bụ Chipfu epfu l'opfu-ẹhu ndu Amọnu; lẹ k'iphe-iphere, ẹphe eme ndu Ízurẹlu baa:

\par }{\Q “Ọo ogu-echi! Ọo ogu-echi!

\par }{\Q A mịfutaakwaru ogu-echi,

\par }{\QB ee-gude ekwoshi

\par }{\QB nemadzụ ishi.

\par }{\Q E huchawaru iya ehucha

\par }{\QB g'e gude iya lwụa

\par }{\QB nemadzụ alwụlwu;

\par }{\QB mbụ l'e mewaru iya;

\par }{\QB g'ọ chaa vaa vaa

\par }{\QB g'ebemu-igwe.


\par }{\PP \VS{29}“A makwarụ-a l'a phụjeru unu ọphulenya iphoro; bya agbajẹwaru unu ẹja, bụ ụka bẹ a dzụshiru unu. Iphe ono g'ọ ha bẹ aa-gakọ nyabẹ ndu ẹjo-iphe l'olu; mbụ ndu ono, ee-gude ogu-echi gbushia ono. Mbụ ndu ono, mbọku, aa-nụ phẹ chịipfuu nụ-rwua phẹ iya l'ishi rwuwaru ono.


\par }{\PP \VS{30}“Mị-phu ogu-echi ono azụ l'ọbo iya. Ọo l'ẹka unu futaru bẹ mu a-nọdu kpee unu ikpe; mbụ l'alị ndiche unu.

\VS{31}Mu a-tukoshi unu oke ẹhu-eghu mu; mbụ lẹ mu e-kpukposhi unu oke ẹhu-eghu mu, ata-pfụpfupfu. Mu e-nwuru unu nụ ndu emeje nemadzụ l'iwe; mbụ ndu bụ iphe, eemebyi emebyi bụ iphe, doru phẹ ẹnya.

\VS{32}Unu a-bụru nkụ, eeye l'ọku. Ẹka aa-phụshi mee unu wụshi bụ l'echilabọ alị unu. A ta abyadụ anyatabaa unu ọzo; noo kẹle ọo mụbe Chipfu bẹ pfuru iya nụ.”




\par }\Chap{22}{\SH Ẹjo-iphe, ndu Jierúsalẹmu eme
\par }
{\PP \VerseOne{1}Tọbudu iya bụ; Chipfu bya epfuru opfu yeru mu sụ:

\VS{2}“Nwa ndiphe; ?ii-kpe iya ikpe tọo? Mbụ; ?ii-kpe-a mkpụkpu-a, bụ mkpụkpu mgbugbụmadzu-a ikpe tọo? Ọo ya bụ; je atụaru iya ẹbyi, oomekọta jalaa.

\VS{3}Sụ iya: Wakwa iphe, Nnajịuphu, bụ Chipfu epfu baa: Gụbe mkpụkpu-a i gudeakwaa egbu ọchi seta mkpurupyata kpube onwongu l'ishi; kẹle iigbushi nemadzụ; bya egudekwaphọ agwaphe ọbvu emerwụshi onwongu.


\par }{\PP \VS{4}“Ikpe ndu ono, iigbushi ono nmaakwaru ngu; tẹme i gudewaa agwa iphe, i jetaru merwushia onwunu. I mewaru gẹ mbọku, ii-nọ-beru ndzụ dụ tsọkere; mbụ l'apha, ii-nọ-beru ndzụ bẹ rwuakwaru nụ. Ọo ya bụ lẹ mu e-me ngu g'i bụru mkpụkpu ọhamoha a-nọduje eme iphe ọchi; mbụ lẹ mkpụkpu, nọnu a-nọduje atụ ngu ụzu ọchi.

\VS{5}Gụbe mkpụkpu, aamaru ẹjo ẹka; tẹme iphe, tsụru ngu ẹpfu bụru nchịka-ẹhu; hụma lẹ ndu bu ntse; mẹ ndu bu ụzenya a-nọdu achị ngu ọchi;

\VS{6}Hụmawaro gẹ ndu-ishi ngu, nọgbaa ngu l'ime gude ike, ẹphe nweru egbushi nemadzụ.

\VS{7}Ọo l'ime ngu bẹ ẹphe ta agụbejeedu ne lẹ nna phẹ iphe. Ọ bụru l'ime ngu bẹ ẹphe nọ kpaa ndu byaru abyabya ẹhu; bụkwarupho l'ime ngu bẹ ẹphe nọ megbuta ndu nna phẹ anọedu; mẹ ndu ji phẹ nwụshihuwaru.

\VS{8}Iphe dụru mu nsọ; bẹ unu ta agụbejeedu iphe. Unu wowaru eswe atụta unme mu pharwụshikota.

\VS{9}Ọ bụru l'ime ngu bẹ ndu asụ asụlasu nọ; ndu bụepho iphe, ẹphe eshibeje ite iya bụ g'ẹphe e-me gbua nemadzụ. Ọo l'ime ngu bẹ ndu ejeje eria iphe, a tụshiru l'agwa nọ; mbụ l'agwa, nọgbaa l'úbvú úbvú ono. Ẹphe nmakpuru l'ime ngu apharwụshi onwophẹ.

\VS{10}Ndu ọphu ẹphe lẹ nyee nna phẹ akwajẹ nọkwapho l'ime ngu. Ndu ọphu ejepfuje ụnwanyi teke ẹphe anọ nsọ nọdu iya; mbụ teke ụnwanyi teke aswafụdu ntụrwu anọ nsọ.

\VS{11}Ọo l'ime ngu bẹ nwoke waa nyee nwoke ibe iya emeje ẹbyi. Onye ọphu egude ẹgu ẹjo-iphe agụ iya nụ pharwụshia nwune nyee nwa iya; onye ọphu abụru nwune iya kẹ nwanyị; mbụ nwa, nna iya nwụru gẹdegede bẹ oomerwushije.

\VS{12}Ọ bụru l'ime ngu bẹ ndiphe erije ụphalazu g'e gbua nemadzụ; a nọdu anatajẹ ntụkwase; bya eri ụphalazu. Nemadzụ nọdu anatajẹ nwibe iya iphe iya k'ẹhuka; g'ee-shi g'unu rita urwu. Tẹme a gbakụtawaa mụbe Chipfu azụ. Nokwa iphe, Nnajịuphu, bụ Chipfu epfu bụ ono.


\par }{\PP \VS{13}“Lenu; mu egbukwaru ngu ẹka swịkiswiki; k'urwu ono, i ritaru l'ụzo apfụduru-ọto ono; mẹ k'ọchi, eegbugbabẹ l'ime ngu ono.

\VS{14}?Obu e-shihu ngu-a ike? Mbụ; ?ẹka e-shihu ngu-a ike mbọku, ono mu a-da ngu ẹka kẹ njọ l'ẹhu ono? Ọ kwa mụbe Chipfu pfuru iya; mu je l'e-me iya.

\VS{15}Mu a-chịkashi ngu mee g'ẹphe tụko ọhamoha dzuru. Mu ezekaa phẹ g'ẹphe lachaa mkpụkpu lẹ mkpụkpu ọzo. Mu emee g'emerwushi ono, i merwushiru onwongu ono bụru bugemu.

\VS{16}Ị -bụerupho mkpụkpu, rwụshihuru arwụshihu l'ẹnya ọhamoha ono; bẹ ịi-macharụ-a l'ọo mbẹdua bụ Chipfu.”


\par }{\PP \VS{17}Tọbudu iya bụ; Chipfu byakwa epfuru yeru mu sụ:

\VS{18}“Nwa ndiphe; ndu Ízurẹlu bẹ dụkwaa mu g'iphe, gbaru ẹgba. Mbụ l'ẹphe dụkota g'ope; mẹ ogbongu; mẹ iphe-ígwè; mẹ mkpuma ọta-njele, kwarụ l'ọku ụzu. Iphe, ẹphe bụepho bẹ bụ ẹgba mkpọla-ọchaa.

\VS{19}Ọo ya bụ; wakwa iphe, Nnajịuphu, bụ Chipfu epfu baa: Eshi ọphu unu bụkotawaa ẹgba mkpọla-ọchaa; bẹ mu e-kpota unu kpokọbe lẹ Jierúsalẹmu.

\VS{20}Mbụ l'ọo ẹgube eekpokọbeje mkpọla-ọchaa; mẹ onyirubvu; mẹ iphe-ígwè; mẹ mkpuma-ọta-njele; mẹ ogbongu chịru ye l'ọku ụzu g'ọ dazee ya-a; bụ gẹ mu e-gude ẹhu-eghu mu; mẹ oke ẹhu-eghu mu rwukọta unu je achịru dobe lẹ mkpụkpu ono; woru unu dazee adaze.

\VS{21}Mu e-rwukọbe unu; kpukposhi unu oke ẹhu-eghu mu, ata pfụpfupfu ono; l'o kee unu; unu azashịhukota azashịhu.

\VS{22}Ọo ẹgube mkpọla-ọchaa, adazehuje l'ọku ụzu-a; bụ g'unu a-nọdu l'ime mkpụkpu ono dazehu. Ọo ya bụ g'unu amakwanụru l'ọo mbẹdua, bụ Chipfu bẹ tukoshiru unu oke ẹhu-eghu mu.”


\par }{\PP \VS{23}Tọbudu iya bụ; Chipfu bya epfuru opfu yeru mu ọzo sụ:

\VS{24}“Nwa ndiphe; sụ alị ono-a: Ị bụ alị, e teke atụrwudu ẹjo-iphe, nọ iya nụ; ọphu mini edzeduru kpua ya lẹ mbọku oke-ẹhu-eghu mu ono.

\VS{25}Ndu mpfuchiru Chileke, nọ l'ime mkpụkpu ono bẹ achịru mkpụkpu ono ẹjo idzu; g'oduma, aba hanyịhanyi alajashị anụ, o gburu. Ẹphe egbushije nemadzụ; nakọo ẹku; mẹ iphe, vugbaa oke aswa. Ẹphe mewaa; g'ụnwanyi, ji phẹ anọedu paa ẹka l'ime mkpụkpu ono.

\VS{26}Ndu-uke, nọ lẹ mkpụkpu ono bẹ kpakashịwaru ekemu mu; tụko iphe mu, dụ nsọ merwushikọta emerwụshi. Ẹphe ta akpajẹedu oke l'iphe, dụ nsọ; yẹe iphe mmanụ ọzo. Ẹphe anọduje ezi nemadzụ l'o to nwedu iphe, dụ iche l'iphe, aasọ nsọ; yẹe iphe, a ta sọdu nsọ. Ẹphe wowaru ẹnya nmanyịbe; ọphu ẹphe ta akpajẹedu ishi k'eme eswe-atụta-unme mu g'ọ dụ nsọ. A nọdu anọduje epfutọshi ẹpha mu l'echilabọ phẹ.

\VS{27}Ndu bụ ndu-ishi lẹ mkpụkpu ono bẹ dụepho g'ẹjo-nkụta-ọswa, alajashịje anụ, o gburu. Ẹphe egbu ọchi; mbụ egbushi nemadzụ g'ee-shi g'ẹphe rita urwu l'ụzo, apfụduru-ọto.

\VS{28}Ndu mpfuchiru Chileke, nọ lẹ mkpụkpu ono bẹ e-gude ọphulenya ụghoshi yẹle agbarụ phẹ ẹja, bụkota ụka; kpachia ẹjo-iphe, ndu ono eme akpachi. Ẹphe asụje: Nnajịuphu, bụ Chipfu sụru-a l'ẹba abụ l'o nweru iphe, Chipfu pfuru.

\VS{29}Ndu alị ono bẹ akpapya nemadzụ ishi; bya ana nfụ. Ẹphe akpa ndu ụkpa; mẹ ndu adụdu g'ọ dụ phẹ ẹhu; bya eme ndu bụ mbyambya ewere; ọphu ẹphe emejeduru phẹ iphe, gbaru g'e meeru phẹ iya.

\VS{30}Mu bya elee ẹnya nemadzụ l'echilabọ phẹ, bụ onye a-kpụkwa igbulọ ono; mbụ onye a-pfụru lẹ mgbaka onye l'ẹphe l'alị ono; gẹ mu te emebyishi iya; ọphu ọ tọ dụdu onye mu hụmaru.

\VS{31}Ọo ya bụ; mu tukoshi phẹ oke ẹhu-eghu mu; gude ẹhu-eghu mu, ata pfụpfupfu kepyashịa phẹ; mbụ woru iphe ono, ẹphe mekọtaru ono byabẹ phẹ l'ishi. Nokwa iphe, Nnajịuphu, bụ Chipfu epfu bụ ono!”




\par }\Chap{23}{\SH Unwune labọ, eri ogori
\par }
{\PP \VerseOne{1}Tọbudu iya bụ; Chipfu bya epfuru opfu yeru mu ọzo; bya asụ mu:

\VS{2}“Nwa ndiphe; o nweru ụnwanyi labọ, bụ ne lanụ nwụru phẹ.

\VS{3}Ẹphe wata agba ụkpara lẹ Ijiputu; mbụ l'ẹphe shirọ teke ẹphe bụ nwata gbata ụkpara. Ọ bụru l'ẹka ono bẹ ẹphe nọ a nọdu anọduje apyịtoshi phẹ ẹra; mbụ l'ọo l'ẹka ono bẹ ẹphe anọduje l'arwaphe phẹ ẹka l'ehe ono, akwọkwadu bụruburu ono.

\VS{4}Ẹpha onye k'ọgerenya bẹ bụ Ohola. Ẹpha nwune iya nwanyị bụru Oholiba. Ẹphe bụ ndibe mu. Ẹphe nwụshia ụnwegirima unwoke; mẹ ụnwegirima ụnwanyi. Ohola bẹ bụ Samériya. Oholiba bụru Jierúsalẹmu.


\par }{\PP \VS{5}“Ohola watarụro agba ụkpara teke ọ bụkwadu nkemu. Ọ watarụ awụ-ko ndu o yeru obu; mbụ ndu ọ-lwụa-ọlaa shi lẹ Asiriya.

\VS{6}Ndu ono yekọtaru uwe, dụ urwukpu-urwukpu; mẹ ndu bụ ndu eze; mẹ ndu-ishi. Ẹphe bụkota ụnwokorobya, amagbaa ntụmatu; bụkotaru ndu agba l'ịnya; nọdugbaa l'eli ịnya phẹ.

\VS{7}O woru onwiya mee nwanyị-ụkpara unwoke ndu Asiriya; mbụ ndu ọphu nweru ẹnya. O gude agwa ndu ọowu-ko ono merwushia onwiya.

\VS{8}Ọphu ọ hadụru agba ụkpara ono, o shi lẹ Ijiputu gbata ono. Ọ bụro teke ọ bụ nwata bẹ yẹle unwoke watarụ akwakwa. Ẹphe nọdu anọduje arwa iya ẹka l'ehe ono, akwọkwadu bụruburu ono; agbọshi iphe ekpu iya.

\VS{9}Tọbudu iya bụ; mu bya enwuru iya ye l'ẹka ndu o yeru obu ono, bụ iya bụ ndu Asiriya; mbụ ndu ono, agụ iya ẹgu ono.

\VS{10}Ẹphe gbabẹ iya ọto; kpụa ụnwu iya unwoke mẹ ụnwanyi lẹ ndzụ; bya egude ogu-echi phụa yẹbedua tẹerii. Ọo ya bụ; ọ bụru onye ụnwanyi gude nmaahaa l'ẹjo ẹtu; kẹle ọo iphe, gbaru iya nụ bẹ e meru iya.


\par }{\PP \VS{11}“Nwune iya nwanyị, bụ Oholiba hụmachakwaa iphe ono; ẹgu ẹjo-iphe nkiya gbẹkporo kabaa kẹ nwune iya njọ; mbụ l'ọ gbẹ ka nwune iya agba ụkpara ọbu.

\VS{12}Ọ nọdu awukokwaphọ ndu obutobu phẹ, bụ ndu Asiriya; mbụ ndu bụgbaa eze; mẹ ndu-ishi mkpụkpu phẹ; mẹ ndu ojọgu phẹ, kwarụ onwophẹ ngwa; degegbaru l'eli ịnya; bụkotaru unwokoro, amagbaa ntụmatu.

\VS{13}Mu bya ahụma l'o merwushịfuwaru onwiya. Ẹphenebo ono tụkowaa bụru ndu umere phẹ rehuru erehu.


\par }{\PP \VS{14}“Yẹbedua bẹ kwatarụ akwata yemibaa ishi eyemi l'ụkpara ọbu. Ọ hụmaru unwoke, e seru l'igbulọ; mbụ ndu Bábilọnu, e gude penti uswe-uswe see;

\VS{15}mbụ ndu e seru ẹphe kebegbaa akpọ l'upfu; kebechaa ẹkwa, ekpo phẹ wịyawiya l'ishi. G'ẹphe ha bẹ dụkotaepho gẹ ndu-ishi ụgbo-ịnya ndu Bábilọnu; mbụ ndu shi mkpụkpu Kaludiya.

\VS{16}Ahụma, ọohuma phẹ; ẹphe wata iya agụ ẹgu. O yefụ ndu-ozi g'ẹphe je ezia phẹ ozi l'alị Bábilọnu.

\VS{17}Tọbudu iya bụ; ndu Bábilọnu byapfuta iya; g'ẹphe l'iya wata akwakwa. Ẹphe gude ẹgu nwanyị agụ phẹ nụ pharwụshia ya. E merwushichaẹ ya phọ ono; ẹphe bya adụ iya ashị; ọ gbakụta phẹ azụ.

\VS{18}Teke ono, ọ gbaaharu ụkpara ono; bya agbagbukpọru ọto tụa onwiya jalaa ono; bẹ mu gude ẹhu-eghu gbakụta iya azụ; ẹgube mu gbakụtaru nwune iya.

\VS{19}Ọle ọ gbẹ kabaa eyeru ẹhu l'agba ụkpara ọbu; g'ọ nyatarụ g'o shi agba iya lẹ teke ọ bụ nwata nọdu lẹ Ijiputu.

\VS{20}O shi nọdu l'ẹka ono awụ-ko ndu o yeru obu; mbụ ndu ẹhu-nwoke phẹ dụkota gẹ kẹ nkapfụ-ịgara; bya abụru ndu ụnwuda phẹ dụ gẹ k'ịnya.

\VS{21}Ọo ya bụ l'ẹgu ẹjo-iphe ono, i shi anọduje eme teke ị bụ nwata lẹ Ijiputu ono bẹ anọduje agụkwadu ngu; mbụ teke ono, e shi anọduje arwaphe ngu ẹka l'ehe; apyịkashi ngu ẹka l'opu ẹra ngu ono.”


\par }{\PP \VS{22}“Gụbe Oholiba; wakwa iphe, Nnajịuphu, bụ Chipfu epfuru ngu baa: Mu a-kpali ndu ono, i yeru obu ono; mbụ ndu ono byawarụ adụ ngu ashị nta-a ono; g'ẹphe ghakọbe bụru ọhogu ngu. Mu e-me g'ẹphe shi l'ẹkameka wụfuta tsoahaa ngu opfu;

\VS{23}mbụ ndu Bábilọnu; mẹ ndu Kaludiya; mẹ ndu Pekodu; mẹ ndu Showa; mẹ ndu Kowa; ẹphe lẹ ndu Asiriya l'ophu. Ẹphe a-bụkotaru ụnwokorobya, amakọta ntụmatu; bụgbaaru ndu eze; mẹ ndu-ishi mkpụkpu; mẹ ndu-ishi ụgbo-ịnya; mẹ ndu nọgbaa l'oke ọkwa; bya abụru ndu nọgbaa l'eli ịnya.

\VS{24}Ẹphe e-gude ngwọgu; mẹ ụgbo-ịnya dụ l'iche l'iche; bya achịru igwe ọha bapfuta ngu. Ẹphe a-nọdukota l'ẹkameka kwabẹru ngu k'ọgu. Ẹphe a-chịru iphe, e gudeje ezeru onwonye k'eze iya mẹ kẹ nshịi; bya ekpukọtaru okpu, e meru l'ígwè. Mu e-nwuta ngu nwuru nụ phẹ g'ẹphe nụa ngu aphụ; mbụ g'ẹphe mee ngu ẹgube ọ dụ phẹ ree.

\VS{25}Mu e-gude okophoo mu; mee ngu umerekete. Ẹphe e-befu ngu imi waa nchị. Ndu ọphu phọduru l'ime ngu bẹ ee-gude ogu-echi gbushia. Ẹphe a-kpụ ụnwu ngu unwoke mẹ ụnwada ngu lẹ ndzụ. Ndu ọphu phọdufuaru l'ime ngu bụ ọku e-tsu phẹ.

\VS{26}Ẹphe e-yeshikọtakwa ngu phọ uwe, i yeru l'ẹhu; natachaa ngu ịyagba, ama mma, i nwekọtaru.

\VS{27}Mu e-me g'ẹbyi, iime; mẹ ụkpara ono, i shi lẹ Ijiputu gbata ono laa nlalanụ. Ị tị byadụ anyatabaa ya; kẹ g'ọ gụa ngu ẹgu ọzo; ọphu ị tị byadụ anyatabaa Ijiputu ọzo.”


\par }{\PP \VS{28}“Mbụ lẹ-a; wakwa iphe, Nnajịuphu, bụ Chipfu epfu baa: Mu abyaakwaa ngu enwuru ye l'ẹka ndu dụ ngu ashị; mbụ l'ẹka ndu ono, ị gbakụtawaru azụ; kẹle ẹphe dụwaa ngu ẹji ono.

\VS{29}Ẹphe e-gude ndụmashi tụkokpoo iphe, i seru akanya iya nata ngu. Ẹphe a-gbabẹ ngu ọto; ị dabyiru ẹgube ono. Ụkpara ono, ịigba ono bẹ e-meru iphere iya kpua ngu lẹ sagaa. Ẹjo-ememe ngu ono; mẹ ụkpara, ịigba ono;

\VS{30}bẹ bụ iya meru g'iphe ono dapfuta ngu; kẹle ị watarụ awụ-ko ọhamoha, nọnu; bya egude agwa phẹ merwushia onwongu.

\VS{31}I tsowaru ụzo, nwune ngu nwanyị tsoru. Mu a-pakwanụru okoro iphe-ẹhuka iya dẹe ngu l'ẹka.”


\par }{\PP \VS{32}Wakwa iphe, Nnajịuphu,

\par }{\QB bụ Chipfu epfu baa:

\par }{\Q “Ịi-ngụ iphe l'okoro ono,

\par }{\QB nwune ngu nwanyị

\par }{\QB ngụru;

\par }{\QB mbụ l'okoro ono,

\par }{\QB ha kẹ galagala;

\par }{\QB bya adụ omilomi ono.

\par }{\Q Aa-chị ngu ọchi;

\par }{\QB bya eme ngu ujikputeru;

\par }{\QB kẹle iphe nọ l'okoro

\par }{\QB ono bẹ jiru kẹ pyịmu.


\par }{\Q \VS{33}Ii-je iphe-ẹhuka jasụru

\par }{\QB l'ọotsuahaa ngu

\par }{\QB atsụtsu gẹ mẹe.

\par }{\Q Ọ bụru mkpurupyata

\par }{\QB waa ọla-l'iswi bẹ

\par }{\QB ịi-ngụ nno.

\par }{\Q Ono bụru iphe,

\par }{\QB nwune ngu nwanyị,

\par }{\QB bụ Samériya ngụru

\par }{\QB nguphodoru ngu.


\par }{\Q \VS{34}Ịi-ngụ iya;

\par }{\QB ngụ-gbua gberegedege.

\par }{\Q L'i tụkposhia ya yẹgiri

\par }{\QB yẹgiri;

\par }{\QB bya alabashịa onwongu

\par }{\QB ẹra alabashị.

\par }{\Q Mu pfuakwaru nkemu.

\par }{\QB Nokwa iphe, Nnajịuphu,

\par }{\QB bụ Chipfu epfu bụ ono.”


\par }{\PP \VS{35}Ọo ya bụ lẹ-a; wakwa iphe, Nnajịuphu, bụ Chipfu epfu baa: “Eshi ọphu ị zọhawaru mbẹdua; woru mu jịcha l'okotazụ; bẹ ẹjo-ememe ono, iime ono; mẹ ụkpara ono, ịigba ono bẹ ii-ritakọta urwu iya.”


\par }{\PP \VS{36}Tọbudu iya bụ; Chipfu sụ mu: “Nwa ndiphe; ?ii-kpe Ohola yẹe Oholiba ikpe tọo? Ngwanụ; karụ phẹ ẹbyi, ẹphe emegbabẹ;

\VS{37}mbụ l'ẹphe bụ ndu eri ogori; egbu ọchi. Ẹphe gudewaa agwa, ẹphe gwọtaru merwushia onwophẹ. Ẹphe nọdu egudeje ụnwu, ẹphe nwụshiru mu tụa ụtara l'agwa phẹ.

\VS{38}Waa iphe, ẹphe mekwarụ mu phọ bụ ọwa: Lẹ teke onokwaphọ bẹ ẹphe merwushiru ẹka dụru mu nsọ; bya emebyishikọta eswe-atụta unme mu.

\VS{39}Ọo lẹ mbọku ono, ẹphe gude ụnwu phẹ gwee ẹja nụ agwa phẹ ono; bẹ ẹphe bahụru l'ẹka dụru mu nsọ ono; woru iya merwushia. Noo iphe, ẹphe meru l'ụlo mu bụ ono.


\par }{\PP \VS{40}“I zicharu ozi g'e zia ndu shi ụzo ẹnya g'ẹphe byachaa; ẹphe wụru bya. Ọ bụru ndu ono bẹ ị sachaaru onwongu degeberu; ị bya etee iphe l'ẹnya; bya egude ịyagba memaa onwongu emema kwabẹru phẹ.

\VS{41}Ị bya asụgaru l'aba, amashị mma ike. A bya eworu teburu dobe ngu l'iphu. Ị chịta ụ̀nwù-isẹnsu mẹ manụ mu tukobe l'eli iya.

\VS{42}Ikpoto nemadzụ, bụgbaa idokpamkpata nọdu akwa ẹvu ekpu iya. E duta ndu shi l'echiẹgu, ngụ-jishiru mẹe ẹpho ẹphe bya; waa ndu ọzo yẹe ẹphe swị. Ẹphe bya agbabẹ iya mgbalẹka; kpube iya okpu, ama ntụmatu.

\VS{43}Noo ya bụ; mu sụ g'ẹphe duta yẹbedua ono, gbawaru ụkpara jasụ ọ kpọjohu ono; g'ẹphe l'iya wata eri ogori kẹle ọ bụwaa nwanyị-ụkpara.

\VS{44}Ọo ya bụ; ẹphe jepfuahaa phẹ ẹgube ono ejepfuje nwanyị-ụkpara ono. Mbụ ẹphe jepfuahaa Ohola yẹe Oholiba; phaahaa ụnwanyi ono kutukutu.

\VS{45}Ndu e-kpe phẹ ikpe bụ unwoke pfụberu-ẹka-ọto Ẹphe a-nma phẹ ikpe ogori; waa ikpe ọchi. Noo kẹle ẹphe eri ogori; bya abụru ndu egbu ọchi.”


\par }{\PP \VS{46}Wakwa iphe, Nnajịuphu, bụ Chipfu epfu baa: “G'a chịta ikpoto nemadzụ bapfuta phẹ; mbụ g'e nwuru phẹ nụ ndu e-me gẹ ndzụ-agụgu rwuta phẹ; bya atụko iphe phẹ kwa l'ọkwata.

\VS{47}Igwe-ọha ono a-tụ phẹ mkpuma; bya egude ogu-echi egbutsushi phẹ. Ẹphe e-gbushichaa ụnwu phẹ unwoke mẹ ụnwada phẹ; bya atsẹshia ọku l'ụlo phẹ.

\VS{48}Noo gẹ mu e-shi mee g'emerwushi onwonye laa nlalanụ l'alị-a bụ ono; k'ọphu ụnwanyi l'ophu e-gudekwanụ iya kwaa ẹnya; g'ẹphe te eje eme ẹgube ono, unu meru ono.

\VS{49}Aa-gwata unu ụgwo emerwụshi ono, unu emerwụshi onwunu ono. Unu e-vuta ẹjo-iphe ọ nwụtaru unu; mbụ nshi ono unu agwọ ono. Ọo ya bụ; g'unu amakwanụru l'ọo mbẹdua, bụ Nnajịuphu bụ Chipfu.”




\par }\Chap{24}{\SH Ẹtu, e gude ite, e shiberu l'ọku nmaa
\par }
{\PP \VerseOne{1}Tọbudu iya bụ; o be l'apha kẹ tete g'ọnwa iri dụ l'abalị iri; Chipfu bya epfuru opfu yeru mu sụ:

\VS{2}“Nwa ndiphe; dee iphe ntanụ-a bụ l'ẹkwo; mbụ ntanụ-a gẹdegede; kẹle ọo ntanụ-a gẹdegede bẹ eze ndu Bábilọnu kephetaru Jierúsalẹmu k'ọgu.

\VS{3}Nmaaru ndu ono, bụ ekwegekwe ono ẹtu; sụ phẹ: Wakwa iphe, Nnajịuphu, bụ Chipfu epfu baa:

\par }{\Q “ ‘Shibe ite; shibe iya

\par }{\QB l'ọku kuru mini ye iya!


\par }{\Q \VS{4}Chịru mkpirikpu

\par }{\QB mkpirikpu anụ ye iya;

\par }{\QB mbụ ndu ọphu a

\par }{\QB họtaru ahọta;

\par }{\QB ụtapfu iya;

\par }{\QB mẹ upfumẹka iya;

\par }{\QB mbụ-a woru ẹka

\par }{\QB kachaa abụru ọkpobe

\par }{\QB anụ chị-jia ya achị-ji.


\par }{\Q \VS{5}L'ị kpụta atụru,

\par }{\QB kachakpọo ree gbua;

\par }{\QB chịru anụ iya ye l'ọhu

\par }{\QB ite ono;

\par }{\QB shighee anụ ono eshighe.

\par }{\Q Shighee yẹe ọkpu iya

\par }{\QB eshighee.


\par }{\PP \VS{6}“ ‘Ọo ya bụ lẹ-a; wakwa iphe, Nnajịuphu, bụ Chipfu epfu baa: Nshịo gụbe mkpụkpu ono, egbu ọchi ono! Nshịo ite ono, gbawaru ẹgba ono; mbụ ite ono, ẹgba iya tee hefuẹdu ehefu ono. Gụshia anụ ono nanụ nanụ; g'ọ tọ dụkwa ọphu aa-ha g'ọ phọdu.

\VS{7}Kẹle mee ndu o gbushikọtaru bẹ yẹe ya tụkowaru nmakụru l'eli mkpuma; ọ tọ wụshiduru iya l'ọma alị ẹka urwuku gege ekpochikpọo ya nụ.

\VS{8}Ọo gẹ mee ndu ono akpalia mu ẹhu-eghu; k'ọphu mu a-bya agwata iya ụgwo iphe, o meru kparụ iphe, mu doberu mee ndu ono l'eli mkpuma; g'ọ tọ dụ iphe, e-kpochi iya ẹja.


\par }{\PP \VS{9}“ ‘Ọo ya bụ lẹ-a; wakwa iphe, Nnajịuphu, bụ Chipfu epfu baa: Nshịo gụbe mkpụkpu ono, egbu ọchi ono! Mbẹdua e-yebakwarọ nkụ l'ọku ọbu g'ọ kabaa shii.

\VS{10}Mu a-kụbe nkụ ono g'ọ ha l'ikpo l'ikpo.

\par }{\Q “ ‘Mu eworu ọku zunwua ya.

\par }{\Q Gude iya shighee anụ

\par }{\QB ono eshighee.

\par }{\Q Mu eyekọbechaa ya iphe,

\par }{\QB emeje g'iphe shi mkpọ.

\par }{\Q Mu eshia ya g'ọkpu iya

\par }{\QB kpebatachaa uke

\par }{\QB ekpebata.


\par }{\PP \VS{11}“ ‘L'ị bya agbẹ teke ono shikwasẹ ite iphoro ono l'eli ovokọku ono; shia ya gbiriri jeye ọku adụ l'ite ono shii; mbụ shia ya g'onyirubvu, e gude mee ya chaa zịriri; k'ọphu inyi, nọ iya nụ a-dazehu; mbụ g'ẹgba, ọ gbaru ono kee ọku gbiriri jasụ ookechafụ.

\VS{12}Noo kẹle e mewaru iya jasụ ike labọ bvụ; ọphu ẹgba, ọ gbaru ono ekwedu eheshihu. Nta-a bẹ ọku e-ke ẹgba ono, ọ gbarụ ono.

\VS{13}Iphe, bụ inyi ono, dụ ngu l'ẹhu ono bẹ bụ ụrwuali. Eshi ọphu mu mekọtaru gẹ mu e-me hufu ngu inyi ono; ọphu o kwedu gẹ mu hufu ngu iya; bẹ a ta abyadụ ehufubaa ngu iya jasụ teke mu e-gude oke ẹhu-eghu mu mee ngu g'ọ dụ mu.

\VS{14}Ọo mụbe Chipfu pfuru opfu ono. O rwuakwaru teke mu e-me iya. Mu ta abyadụ esela onwomu azụ; ọphu mu abyadụ aphụ obu-imemini; ọphu mu ta abyadụ asụ lẹ mu tee meẹdu gẹ mu tụberu. Ee-kpe ngu ikpe g'umere ngu waa iphe, iime gbaru. Nokwa iphe, Nnajịuphu, bụ Chipfu epfu bụ ono.’ ”


\par }{\SH Anwụhu Nyee Ezekẹlu
\par }
{\PP \VS{15}Tọbudu iya bụ; Chipfu bya epfuru opfu yeru mu sụ:

\VS{16}“Nwa ndiphe; mu abyaakwaa egude ọnu ẹchachi lanụ nyịchata ngu onye ono, i yeru ẹnya ono. Ọle-a; ba agụkwa aphụ; ọphu ị rakwa ẹkwa; mbụ g'ẹnya-mini ta alwafụtakwa ngu l'ẹnya.

\VS{17}Tọkpoepho nwẹhu tsụ ude. Ta kwashịkwaru onye nwụhuru anwụhu ẹnya-mini. Kee iphe, iikeje l'ishi ẹgube iikeje iya; l'i yee akpọkpa ngu. Te ekechikwa iphe l'ọnu; ọphu i rikwa nri, ndu aphụ tsọru erije.”


\par }{\PP \VS{18}Ọo ya bụ; mu pfuẹberu ndu ono opfu ono l'ụtsu; o be l'ụzenyashi; nyee mu nwụhu. O be lẹ nchitabọhu iya; mu bya emekọta ẹgube ono, a sụru gẹ mu mee ono.

\VS{19}Tọbudu iya bụ; ndu ono bya ajịa mu sụ: “?Tịi kadụru anyi iphe, iphe-a, iimegbabẹ-a bụ l'ẹhu anyi?”


\par }{\PP \VS{20}Tọbudu iya bụ; mu sụ phẹ lẹ Chipfu pfuru mu sụ-a;

\VS{21}gẹ mu sụ ndu Ízurẹlu: “Wakwa iphe, Nnajịuphu, bụ Chipfu epfu baa: Mu abyaakwaa eme ẹka-dụ-nsọ mu g'ọ tọ dụhe nsọ; mbụ ẹka ono, a kpụru o shihu ike, bụ ẹka unu gude eku onwunu ono; mbụ ẹka ono, unu yeru ẹnya ono; bya abụru ẹka ono, dụ unu ree ono. Ụnwu unu unwoke mẹ ụnwu unu ụnwanyi, bụ ndu ọphu unu harụ l'azụ; bẹ bụ ogu-echi bẹ ee-gude gbushia phẹ.

\VS{22}Ọo ẹgube ono, mu meru ono bẹ unu e-mekọta. Unu tee kechidu iphe l'ọnu; ọphu unu eridu nri, ndu nọ l'aphụ erije.

\VS{23}Unu e-kebe iphe l'ishi ẹgube unu ekejehawa iya; yee akpọkpa unu. Unu taa agụdu aphụ; ọphu unu taa aradụ ẹkwa; ọle unu a-jọ ẹhu bvụebe l'opfu ẹjo-iphe ono, unu meru ono; mbụ l'unu a-nọdu atsụ ude l'ime onwunu.

\VS{24}Ezekẹlu a-bụru unu iphe-ọhubama. Iphe ono, o mekọtaru ono bẹ unu e-mekọta. Teke iphe ono nwụerupho; unu amaru l'ọo mbẹdua, bụ Nnajịuphu bụ Chipfu.


\par }{\PP \VS{25}“A bya lẹ gụbedua; nwa ndiphe; mbọku ono, mu a-nafụ phẹ ẹka ono, a kpụshiru ike ono, bụ ẹka ẹphe gude ẹhu-ụtso iya eku onwophẹ ono; mbụ ẹka ẹphe yeru ẹnya ono; bya abụru ẹka dụ phẹ ree l'obu ono; mbụ mbọku ono, mu a-nafụ phẹ ụnwu phẹ unwoke mẹ ụnwu phẹ ụnwanyi ono;

\VS{26}bẹ onye nahụru gbalaa; a-byapfuta ngu bya edooru ngu iphe emenụ.

\VS{27}Ọ bụru mbọku ono bẹ ii-bebe kụhaa ọnu ngu; gụ l'onye ono nahụru nụ ono epfugba opfu; ị tịi bụeduru onye te epfudu opfu ọzo. Ọo ya bụ; l'ị bụru phẹ iphe-ọtube-nvọ. Ẹphe a-maru-a l'ọo mbẹdua bẹ bụ Chipfu.”




\par }\Chap{25}{\SH Eepfu iphe, e-me ndu Amọnu
\par }
{\PP \VerseOne{1}Tọbudu iya bụ; Chipfu bya epfuru opfu yeru mu sụ:

\VS{2}“Nwa ndiphe; ghachiru ndu Amọnu iphu; pfuchiru mu; karụ phẹ iphe, e-me phẹ nụ.

\VS{3}Sụ phẹ lẹ-a: ‘Unu nụmakwa iphe, Nnajịuphu, bụ Chipfu epfu. Wakwa iphe, Nnajịuphu, bụ Chipfu epfu baa: Eshi ọphu i teru ẹswa kpua ụlo mu, dụ nsọ; teke e merwushịru iya; tẹme ọ nọdu atsọ ngu ụtso l'e meru alị Ízurẹlu; ọ bụru ochobu; waa l'a kpụru ndu Jiuda lẹ ndzụ laa alị ọzo;

\VS{4}bẹ mu e-nwuru ngu nụ ndu ụzo ẹnyanwu-awawa g'ẹphe nworu ngu. Ẹphe a-bya anọdu l'ime ngu nwechaaru alị-eze alị-eze; bugbaaru eburu l'ime ngu. Ẹphe e-ri akpụru oshi ngu; ngụa mini ẹra-eswi ngu.

\VS{5}Mu e-me mkpụkpu Raba g'ọ bụru ẹka ịnya-kamẹlu akpajẹ nri. Mu emee alị ndu Amọnu g'ọ bụru ẹka atụru a-dọjeru atụta unme. Ọo ya bụ g'unu amakwanụru l'ọo mu bụ Chipfu.


\par }{\PP \VS{6}“ ‘Lẹ-a; wakwa iphe, Nnajịuphu, bụ Chipfu epfu baa: Eshi ọphu ị kụru ẹka pyaa; tee ebvu; gudekọta ẹjo obu teru ẹswa kpua ndu Ízurẹlu;

\VS{7}bẹ mu a-machị ẹka; bya adaa ngu ẹka kẹ njọ l'ẹhu. Mu e-nwuru ngu nụgbaa ọhamoha, nọnu g'ẹphe lwụa ngu alwụlwu. Mu e-dekufu ngu l'iphe, bụ ọha, nọnu; mee ngu l'ịi chịhu l'iphe, bụ mkpụkpu nọnu; mbụ mee ngu g'ị bụru mkpurupyata. Ọo ya bụ g'ịi-maru l'ọo mu bụ Chipfu.’ ”


\par }{\SH Iphe, ee-me ndu Mówabu
\par }
{\PP \VS{8}Wakwa iphe, Nnajịuphu, bụ Chipfu pfuru baa: “Eshi ọphu Mówabu waa Siye sụru ‘Lekpọdapho; ndu ọnu-ụlo Jiuda bẹ dụkwaa gẹ ndu ọhamoha ọzo’;

\VS{9}bẹ mu e-me g'ibiya kẹ Mówabu ono gheru ọnu; e -shi lẹ mkpụkpu ndu ọphu nọ l'iphu ẹgu, bụ iya bụ ẹka kakọta ree l'alị ono; mbụ e -shi lẹ mkpụkpu Bẹtu-Jieshimọtu; mẹ Belu-Meyọnu; mẹ Kiriyatayimu.

\VS{10}Mu e-nwuru Mówabu yẹle ndu Amọnu nụ ndu ụzo ẹnyanwu-awawa; g'ẹphe nworu; ọphu a ta abyadụ anyatabaa ndu Amọnu anyata ophu l'echilabọ ọhamoha.

\VS{11}Mu anụa ndu Mówabu aphụ. Ọo ya bụ g'ẹphe amakwanụru l'ọo mbẹdua bụ Chipfu.”


\par }{\SH Iphe, ee-me ndu Edọmu
\par }
{\PP \VS{12}Wakwa iphe, Nnajịuphu, bụ Chipfu epfu baa: “Eshi ọphu ndu Edọmu gwataru ndu Jiuda ụgwo iphe; bẹ ẹphe shiakwa l'ụgwo iphe ono, ẹphe gwataru ono meswee; k'ọphu parụ ẹka.

\VS{13}Ọo ya bụ lẹ-a; wakwa iphe, Nnajịuphu, bụ Chipfu epfu baa: Mu a-machị ẹka gude kẹ njọ daa Edọmu ẹka l'ẹhu. Mu e-gbushi unwoke; mẹ ẹku, nọ iya nụ. Mu emee ya g'ọ bụru ochobu. A -gbẹ lẹ mkpụkpu Temanu rwua lẹ mkpụkpu Dedanu bẹ bụ ogu-echi bẹ ee-gude gbushia phẹ.

\VS{14}Mu e-gude ndibe mu, bụ ndu Ízurẹlu gwata ndu Edọmu ụgwo iphe ono, ẹphe meru ono. Ẹphe e-me ndu Edọmu g'ooghu mu; mbụ mee phẹ g'oke ẹhu-eghu mu gude habe mu l'ẹhu. Ọo ya bụ g'ẹphe amakwanụru l'ọo mbẹdua agwa phẹ ụgwo iya. Nokwa iphe, Nnajịuphu, bụ Chipfu epfu.”


\par }{\SH Iphe, ee-me ndu Filisitayinu
\par }
{\PP \VS{15}Wakwa iphe, Nnajịuphu, bụ Chipfu epfu baa: “Eshi ọphu ndu Filisitayinu gudewaa ẹjo obu melata; mbụ gwata ụgwo iphe; bya egude kẹle ndu Jiuda shirọ teke k'ichee dụ phẹ ashị; eme g'ẹphe mee phẹ g'ẹphe bụru mkpurupyata;

\VS{16}bẹ wakwa iphe, Nnajịuphu, bụ Chipfu epfu baa: Mu a-machị ẹka kẹ njọ daa ndu Filisitayinu l'ẹhu. Mu eme gẹ ndu Kereti chịhu; mee ndu ọphu phọduru nụ, bu lẹ mgboru eze-ẹnyimu g'ẹphe bụru mkpurupyata.

\VS{17}Mu a-kwatakpọo akwata gwata phẹ ụgwo iphe, ẹphe meru; mbụ gude oke ẹhu-eghu mu nụa phẹ aphụ. Ọo ya bụ g'ẹphe amakwanụru l'ọo mbẹdua bụ Chipfu; lẹ teke mu agwata phẹ ụgwo iphe, ẹphe meru ono.”




\par }\Chap{26}{\SH Iphe, ee-me mkpụkpu Taya
\par }
{\PP \VerseOne{1}Tọbudu iya bụ; o be l'apha k'iri lẹ nanụ; lẹ mbọku mbụ l'ọnwa onoya; Chipfu bya epfuru opfu yeru mu sụ:

\VS{2}“Nwa ndiphe; eshi ọphu ndu Taya ekweru ndu Jierúsalẹmu une asụje phẹ: ‘Hẹe!’ Ẹka ono, iphe, bụ ọhamoha eshije eje azụ aswa ono bẹ dakpọshihuwaru nụ. Mgbo, e yeru iya bẹ gụhachawaru gheru ọnu; gẹ mu eshije iya g'ọ dụ mu. Nta-a, mkpụkpu ono dakpọshihuwaru-a bẹ bụwaa g'iphe bya ejeahaaru mu lẹ ree.


\par }{\PP \VS{3}“Ọo ya bụ lẹ-a; wakwa iphe, Nnajịuphu, bụ Chipfu epfu baa: Gụbe mkpụkpu Taya; mu nọakwaru ngu lẹ njọ. Mu a-chịta ọha, dụ igwerigwe g'ẹphe bapfuta ngu; mbụ l'ọo ẹgube ono, eze-ẹnyimu enwutajẹ akpara-mini kẹ gbukumu-a; bụ gẹ mu e-nwuta phẹ; g'ẹphe byapfuta ngu.

\VS{4}Ẹphe e-tsukpọshi igbulọ, e gude kpụ-buta mkpụkpu Taya; bya enwukpọshikota ụlo-eli, nọ iya nụ. Mu e-kwochatachaa ẹja mkpọkpo-ụlo ono; bya emee ẹka ono g'ọ bụru mkpuma mmanụ bẹ a-nọdu iya nụ.

\VS{5}Taya a-bụru pherere-alị nọ l'echi eze-ẹnyimu; bụru ẹka aa-nọduje asụsa ụgbu-ịkokoro phẹ g'ọ kọrohu. Mkpụkpu ono a-bụru iphe, ọhamoha a-lwụ alwụlwu. Nokwa iphe, Nnajịuphu, bụ Chipfu epfu.”

\VS{6}Ndu ọphu bugbaa l'ime ẹgu bẹ ee-gude ogu-echi gbushia. Ọo ya bụ g'ẹphe amakwanụru l'ọo mbẹdua bẹ bụ Chipfu.


\par }{\PP \VS{7}“Wakwa iphe, Nnajịuphu, bụ Chipfu epfu baa: Ọo Nebukadineza, bụ eze ndu Bábilọnu, bụ eze, ka ndu eze; mbụ onye ono, shi l'ụzo isheli; bẹ mu e-me g'ọ dapfu ndu Taya. Ọo-chịta ịnya; mẹ ụgbo-inya; mẹ ndu agba l'ịnya; mẹ igwerigwe ndu ojọgu gude bya.

\VS{8}Oo-gude ogu-echi gbushikọta ndu ọphu bu l'ime ẹgu. O bvua ose-ọgu gude kepheta ngu; bya akọo obvudu-ẹja g'ọ nọdu kpụa oronmono jasụ l'igbulọ ngu. Ọo-pali iphe, eegudeje egbobuta onwonye; gude tsoo ngu ọgu.

\VS{9}Ọo-nọdu asụ ọkurukpo, eegudeje akụkposhi ụlo l'igbulọ mkpụkpu ngu kẹ pfuu. Oo-gude ngwọgu iya nwukpọshia ụlo-eli ngu.

\VS{10}Ịnya, ọo-chịru a-dụta-be igwerigwe; k'ọphu bụ l'udzu, ẹphe gude ọkpa ekpokashị bẹ e-lichaa ndibe ngu mkpachi. Igbulọ, e gude kpụ-buta mkpụkpu ngu ono bẹ a-nọdu ete nmẹnmenme; l'igiji, ẹphe a-nọdu ede; mbụ ndu agba l'ịnya; mẹ ikpoto ụgbo-ịnya, ọochi teke ono, oo-shi l'ọguzo unu abata ono; mbụ g'onye abahụ lẹ mkpụkpu, e nwukpọfuru igbulọ iya enwukpọfu.

\VS{11}Ụpyi-ọkpa ịnya iya ono bẹ a-zọkota gbororo, nọ l'ime ngu tọlitoli. Oo-gude ogu-echi gbushia ndibe ngu. Itso ngu, shihuru ike a-ngashịhuchaa bụru mẹmejee l'alị.

\VS{12}Ẹphe a-lwụ ẹku ngu alwụlwu; gwee ngwaswa ngu tụtua. Ẹphe e-nwukpọshikota igbulọ, e gude kpụ-buta ngu; nwutsushikọta ụlo nọ l'ime ngu, e meru ọ nọdu ama mma; bya evukọo mkpuma ngu mẹ oshi ngu; mẹkpoo mkpọkpo-ụlo ngu; je enwuru ye l'eze-ẹnyimu.

\VS{13}Mu e-me g'ebvu ono, ị gụje ono bụru nyọnyoronyo. Ebvu ono, i gudeje une akpọ ono bẹ a ta abyadụ anụmabaa ọzo.

\VS{14}Mu e-me alị ngu g'ọ bụru mkpuma mmanụ bụ iphe, a-nọdu iya nụ; l'ị bụru ẹka aa-tụsaje ụgbu, e gude egbu ẹma g'ọ kọrohu; ọphu a ta abyadụ akpụkwaba ngu akpụkwa; kẹle ọo mụbe Chipfu pfuru iya. Nokwa iphe, Nnajịuphu, bụ Chipfu epfu bụ ono.”


\par }{\PP \VS{15}Wakwa iphe, Nnajịuphu, bụ Chipfu epfuru mkpụkpu Taya baa: ?Ọ dụ ngu g'alị, nọkota l'agụga eze-ẹnyimu taa nmakọtadu jiijiijii lẹ teke ịi-da; mbụ lẹ teke ono, ndu e mekagbaaru iphe a-nọdu atsụ ude ono; mbụ teke ono ee-gbushi nemadzụ l'ime ngu ono?

\VS{16}Ọ bụru teke ono bẹ ndu-ishi, bugba l'agụga eze-ẹnyimu e-nyizetakọta l'aba-eze phẹ; bya eyeshikọta akpawuru-uwe phẹ. Ẹphe e-yeshikọta uwe phẹ, e mengashịru ọ nọdu ama mma ono. Ndzụ-agụgu e-rwuta phẹ. Ẹphe agwọdoshihu l'ọma alị mmanụ; anmagbaa pyaapyaapyaa tekenteke; l'ọ kpọ phẹ ọnu-opfu; mbụ iphe byapfutaru ngu nụ.

\VS{17}Ẹphe erwuarụ unu erwubvu sụ:

\par }{\Q “Ẹgube g'e mekwanụru ị

\par }{\QB bụru mkpurupyata;

\par }{\QB gụbe ọhamoha ono,

\par }{\QB a maru amaru ono;

\par }{\QB mbụ gụbe ọha,

\par }{\QB ọkpehu shi dụ shii bụ

\par }{\QB ndu akpa lẹ mini bukọta

\par }{\QB iya.

\par }{\Q Gụbe ọha ono shi alwụshi

\par }{\QB ọgu ike lẹ mini;

\par }{\QB mbụ gụbedua;

\par }{\QB mẹ ndu bu ngu l'ime.

\par }{\Q Ndu bu l'ibiya ono;

\par }{\QB bẹ i shi mee ẹphe

\par }{\QB tụko anmagbaa

\par }{\QB rwuurwuu lẹ

\par }{\QB ndzụ-agụgu.


\par }{\Q \VS{18}Nta-a bẹ ndu bu l'agụga

\par }{\QB eze-ẹnyimu anmakọta

\par }{\QB pyaapyaapyaa l'ẹka

\par }{\QB ị daru.

\par }{\Q Alị, mini sọ-phegbaaru

\par }{\QB mgburugburu

\par }{\QB l'eze-ẹnyimu bẹ

\par }{\QB ndzụ-agụgu rwutaru;

\par }{\QB kẹle ị daru.


\par }{\PP \VS{19}“Wakwa iphe, Nnajịuphu, bụ Chipfu epfu baa: Teke mu e-me mkpụkpu ngu ono g'ọ bụru ochobu; mbụ g'ọ dụ g'ẹka e te ebuẹdu ebubu; mbụ teke mu e-gude oke eze-ẹnyimu ime alị bapfuta iya; bya emee g'oke mini ono gbamia ya;

\VS{20}bẹ mu e-mekwa gẹ gụle ndu ọphu ekpoda ekpoda; tụko kpoda l'iduma; mbụ g'ị lapfu ndu teke k'azụ. Mu e-me ngu g'i nwuda l'ime alị gẹ mkpọkpo-ụlo, mebyishihuru teke ndiche. Ndu unu l'ẹphe a-swịru bụ ndu ala l'uwurukutu-maa; ọphu ị tị byadu alwabaa azụ ọzo; mbụ kẹ bya ebubaaru l'alị, ndu nọ ndzụ.

\VS{21}Mu e-me ngu g'ị laa ẹjo alala; mee ngu l'ị chịhu-gbua ree. A chọ ngu nta chọ imo; ọle a ta abyadụ ahụmabaa ngu ọzo. Nokwa iphe, Nnajịuphu, bụ Chipfu epfu bụ ono.”




\par }\Chap{27}{\SH Iphe, e-me ndu Taya
\par }
{\PP \VerseOne{1}Tọbudu iya bụ; Chipfu bya epfuru opfu yeru mu sụ:

\VS{2}“Nwa ndiphe: yọoru ndu Taya ọshi;

\VS{3}sụ iya: Gụbe mkpụkpu Taya, nọ l'ọnu ẹka eeshije abahụ l'eze-ẹnyimu; bụru mkpụkpu, iphe, bụ ndu bugbaa l'agụga eze-ẹnyimu abyajẹ azụta aswa. Wakwa iphe, Nnajịuphu, bụ Chipfu epfu baa:

\par }{\Q “ ‘Oowaa gụbe Taya;

\par }{\QB ị sụru l'ị maẹberu mma.


\par }{\Q \VS{4}Ẹka oke alị ngu kparụ

\par }{\QB bẹ bụgbaa l'echi

\par }{\QB eze-ẹnyimu.

\par }{\Q Ndu kpụru ngu nụ kpụtsee

\par }{\QB meru ngu k'ọphu ị

\par }{\QB mafụfuru mma ngu

\par }{\QB l'ishi.


\par }{\Q \VS{5}Ndu kụru ụgbo-mini

\par }{\QB ngu bẹ bụ l'úbvú

\par }{\QB Seniru bẹ ẹphe gburu

\par }{\QB oshi payịnu gude kụa ya;

\par }{\QB bya ejekwaphọ l'úbvú

\par }{\QB úbvú Lébanọnu bua

\par }{\QB oshi sida gude bvua

\par }{\QB itso ụgbo-mini ngu ono.


\par }{\Q \VS{6}Ọ bụru oshi-akpụrata,

\par }{\QB shi l'alị Beshanu bẹ

\par }{\QB e gude pyịshia eku-ụgbo

\par }{\QB ngu;

\par }{\QB ọ bụru oshi-sayịpuresu,

\par }{\QB e bukọru l'agụga

\par }{\QB ẹnyimu Sayịpurosu

\par }{\QB bẹ e gude mee ọmali

\par }{\QB ụgbo-mini ngu ono;

\par }{\QB bya egude eze-enyi

\par }{\QB mee ya ọna.


\par }{\Q \VS{7}Ẹkwa-ọchaa, a kparụ ọ dụ ẹguru,

\par }{\QB shi lẹ Ijiputu bẹ e kweru

\par }{\QB l'imeli ụgbo-mini ono;

\par }{\QB bụ iya bụ iphe,

\par }{\QB emeje iya g'ọ gba ọso;

\par }{\QB bya abụru iya bẹ

\par }{\QB eegudeje ahụbe

\par }{\QB iya ama.

\par }{\Q Iphe, e gude kwekọta

\par }{\QB l'ugbo-mini ono

\par }{\QB gẹ mini ta abahụjeshi

\par }{\QB iya bẹ bụ ẹkwa,

\par }{\QB dụ urwukpu-urwukpu;

\par }{\QB mẹ ẹkwa, dụ uswe-uswe,

\par }{\QB shi l'agụga ẹnyimu

\par }{\QB mkpụkpu Elisha.


\par }{\Q \VS{8}Unwoke mkpụkpu Sayịdonu;

\par }{\QB mẹ unwoke mkpụkpu

\par }{\QB Avadu bẹ bụ ndu

\par }{\QB shi akpọkotaru ngu ụgbo;

\par }{\QB gụbe Taya.

\par }{\Q Unwoke ngu, bụ ndu

\par }{\QB iphe doru ẹnya bẹ

\par }{\QB bụkota ndu

\par }{\QB angakọtaru ngu

\par }{\QB ụgbo-mini.


\par }{\Q \VS{9}Ndu-bụ-ọgerenya mkpụkpu

\par }{\QB Gebalu, mẹ ndibe phẹ,

\par }{\QB maru eme ọna;

\par }{\QB bẹ anọduje l'ụgbo-mini ngu;

\par }{\QB emezigbaa ẹka o

\par }{\QB rifushihuru ụzo.

\par }{\Q Iphe, bụ ụgbo-mini,

\par }{\QB nọkota l'eze-ẹnyimu;

\par }{\QB mẹ ndu angakọta

\par }{\QB ụgbo-mini ono bẹ

\par }{\QB abyajẹ ngu azụta aswa.


\par }{\PP \VS{10}“ ‘Unwoke ndu Peshiya; mẹ unwoke ndu Lidiya; yẹe unwoke ndu Putu shi bụkotaru ndu ojọgu ngu alwụru ngu ọgu. Ẹphe achịjeru iphe, ẹphe egudeje egbobuta onwophẹ; mẹ okpu-igwe phẹ kobegbaa l'eli igbulọ ngu. Ẹphe meru ngu ị du úbvú.

\VS{11}Unwoke ndu Avadu; mẹ unwoke ndu Helẹku bẹ bụ ndu echejeru ngu igbulọ ngu nche gba mgburugburu. Unwoke ndu Gamadu bụ ndu anọdujeru ngu l'ụlo-eli. Ẹphe ewojeru iphe, ẹphe egudeje egbobuta onwophẹ kobegbaa l'eli igbulọ, e gude kpụ-buta mkpụkpu ngu. Ẹphe meru; mma ngu dzua edzudzu.


\par }{\PP \VS{12}“ ‘Ndu Tashishi shi bụru ndu azụje ngu aswa; kẹle i nweru ẹku, parụ ẹka l'ụdu iya l'ụdu iya. Ẹphe shi egudeje mkpọla-ọchaa; mẹ iphe-ígwè; mẹ ogbongu; mẹ mkpuma ọta-njele; bya azụ-nweta ngu ọphu i nweru.

\VS{13}Ndu Jiavanu; mẹ ndu Tubalu; mẹ ndu Mẹsheku shi achịjeru ohu; mẹ ngwa, e gude onyirubvu mee; gude bya ngu azụta aswa.

\VS{14}Unwoke Bẹtu-Togarama shi akpụjeru ịnya, eegudeje eje ozi; mẹ ịnya, eegudeje alwụ ọgu; mẹ ịnya-mulu bya ngu azụta aswa.

\VS{15}Unwoke ndu Dedanu bẹ unu l'ẹphe shi azụgbaje aswa. Igwerigwe ndu bugbaa l'agụga eze-ẹnyimu shi bụkotaru ndu azụ ngu aswa. Ọ bụru eze-enyi yẹle oshi-eboni bẹ ẹphe shi egudeje pfụa aswa iphe, ẹphe zụru.

\VS{16}Ndu Edọmu bẹ shi azụje ngu aswa; kẹle iphe, iimeshi emeshi bẹ dụ igwerigwe. Ẹphe shi egudeje mkpuma emeralụdu; bya ngu azụta aswa; mẹ ẹkwa dụ uswe-uswe; mẹ ẹkwa, a kparụ ọ nọdu ama mma; mẹ ẹkwa ọchaa; mẹ mkpuma koralu; mẹ mkpuma rubi.

\VS{17}Ndu Jiuda; mẹ ndu Ízurẹlu bẹ unu l'ẹphe shi azụgba aswa. Ẹphe shi egudeje witi, shi lẹ Minitu; mẹ igberi; mẹ manụ-ẹnwu; mẹ manụ mmanụ; waa manụ-balụmu; bya ngu azụta iphe, i meshiru.


\par }{\PP \VS{18}“ ‘Ndu Damasụkosu gudekwaphọ l'i meshiru iphe, dụ igwerigwe; waa kẹle i nweru ẹku ntụmatu; ẹphe nọdu egudeje mẹe, shi lẹ Hẹlubonu; mẹ ẹji atụru, shi lẹ Zaharu azụ ngu aswa.

\VS{19}Ndu Danu; mẹ ndu Jiavanu, shi lẹ Uzalu bẹ azụje ngwaswa ngu. Ẹphe nọdu egudeje ígwè, a kpụru akpụkpu; yẹe kashiya; mẹ kalamọsu, bụkota iphe, eegudeje eme manụ-anyịnyi, eshi kwẹekweekwee; bya ngu azụta aswa.

\VS{20}Ndu Dedanu shi egudeje ukpo, eegudeje nọdu l'eli ịnya bya ngu azụta aswa.

\VS{21}Ndu Arabu; mẹ iphe, bụ ndu-ishi ndu Keda bẹ bụkota ndu shi azụje ngu aswa. Ẹphe achịjeru atụru; mẹ ebili; yẹe eghu bya ngu azụta aswa.

\VS{22}Ndu Sheba; mẹ ndu Rama bẹ shi azụjekwa ngu phọ aswa. Ẹphe shi egudeje manụ, vu oke aswa; mẹ mkpuma, vu oke aswa; mẹ mkpọla-ododo; bya azụ-nweta ngwaswa ngu.

\VS{23}Ndu Haranu; mẹ ndu Kane; mẹ ndu Édẹnu; yẹe ndu agbagbaa oke-nghọ, shi lẹ Sheba; mẹ ndu agba oke-nghọ, shi lẹ mkpụkpu Ashuru; mẹkpoo mkpụkpu Kilimadu bẹ shi azụkotakwa ngu phọ aswa.

\VS{24}Iphe, ẹphe shi azụje ngu aswa iya bụ uwe, amagbaa mma; mẹ ẹkwa, dụ urwukpu-urwukpu; yẹle ẹkwa, a kparụ dengashịa ya iphe edengashị; mẹ jịlajila ukpo, vọkashiru avọkashi, aatọgboje l'ọma-ụlo; mbụ ọphu e gude ọkpukpu swịa; bya elichaa ya kẹ kpụkpurukpu.

\VS{25}Ụgbo-mini ndu Tashishi bụ gụbe Taya bẹ ẹphe anọduje evuru iphe.

\par }{\Q “ ‘Ị dụepho g'ụgbo-mini,

\par }{\QB e dojiru iphe,

\par }{\QB anyịshi ẹrwa ike;

\par }{\QB ọ nọdu l'echilabọ

\par }{\QB eze-ẹnyimu.


\par }{\Q \VS{26}Ndu l'akpọ ngu l'ụgbo

\par }{\QB kpọtawaru ngu je

\par }{\QB edegebe l'echi

\par }{\QB eze-ẹnyimu.

\par }{\Q Obenu lẹ phẹrephere,

\par }{\QB shi l'ụzo ẹnyanwu-awawa

\par }{\QB a-bya ezijashia ngu

\par }{\QB iphiriba iphiriba

\par }{\QB l'echilabọ eze-ẹnyimu

\par }{\QB ono.


\par }{\Q \VS{27}Ẹku ngu; mẹ iphe,

\par }{\QB i gude agba nghọ;

\par }{\QB mẹ ngwaswa ngu;

\par }{\QB mẹ ndu etso ụgbo-mini ngu;

\par }{\QB mẹ ndu angaru ngu

\par }{\QB ụgbo-mini;

\par }{\QB mẹ ndu aguchijeru ngu

\par }{\QB ụgbo-mini;

\par }{\QB mẹ ndibe ngu,

\par }{\QB agba oke-nghọ;

\par }{\QB mẹkpoo ndu ojọgu ngu

\par }{\QB g'ẹphe ha; mẹ iphe,

\par }{\QB bụkpoo ndu ọzo nọ

\par }{\QB l'ụgbo ngu ono;

\par }{\QB bẹ e-kpolahụ l'echilabọ

\par }{\QB eze-ẹnyimu mbọku ono,

\par }{\QB ụgbo-mini ono e-kpu.


\par }{\Q \VS{28}Agụga agụga

\par }{\QB eze-ẹnyimu bẹ

\par }{\QB a-nmahụkota jiijiijii

\par }{\QB lẹ teke ndu angaru

\par }{\QB ngu ụgbo-mini

\par }{\QB a-tụshi ụzu-ẹkwa.


\par }{\Q \VS{29}Iphe, bụkpoo ndu gude

\par }{\QB eku-ụgbo akpọ ụgbo

\par }{\QB bẹ a-pakọtaru ụgbo

\par }{\QB phẹ nwuhaa.

\par }{\Q Ndu anga ụgbo-mini;

\par }{\QB mẹ ndu etso ụgbo-mini

\par }{\QB ono bẹ a-pfụchaaru

\par }{\QB l'agụga eze-ẹnyimu.


\par }{\Q \VS{30}Ẹphe a-kwatakpọo akwata

\par }{\QB chia oke mkpu ẹkwa;

\par }{\QB mbụ kwatakpọo rashịa

\par }{\QB ẹkwa ngu ike.

\par }{\Q Ẹphe e-kpota ntụ kpukposhi

\par }{\QB onwophẹ l'ishi;

\par }{\QB bya arwaswikọta

\par }{\QB onwophẹ lẹ ntụ.


\par }{\Q \VS{31}Ẹphe a-kpụshi ishi ngu;

\par }{\QB bya eyee uwe-aphụ.

\par }{\Q Ẹphe e-gude obu,

\par }{\QB aphụ jiru ejiji kwaa

\par }{\QB ẹkwa ngu;

\par }{\QB mbụ gụa aphụ ngu

\par }{\QB gụshia ya ike.


\par }{\Q \VS{32}Ọ bụru teke ono,

\par }{\QB ẹphe a-nọdu ara ẹkwa ngu;

\par }{\QB agụ aphụ ngu ono;

\par }{\QB bẹ ẹphe a-gụru ngu

\par }{\QB ebvu-aphụ ọwa-a sụ:

\par }{\Q ?Bụ mkpụkpu ole bẹ

\par }{\QB bụjekporu

\par }{\QB mkpurupyata l'echilabọ

\par }{\QB eze-ẹnyimu ẹgube-a,

\par }{\QB mkpụkpu Taya

\par }{\QB bụ iya-a?


\par }{\Q \VS{33}Teke e shi evushije

\par }{\QB ngwaswa ngu e -shi

\par }{\QB l'eze-ẹnyimu;

\par }{\QB bẹ i shi emeje ẹpho

\par }{\QB eji ọha, dụ igwerigwe.

\par }{\Q Ọ bụru ẹku ngu,

\par }{\QB parụ ẹka;

\par }{\QB mẹ ngwaswa ngu bẹ

\par }{\QB i gude mee ndu eze,

\par }{\QB nọgbaa lẹ mgboko-a

\par }{\QB ẹphe nweru iphe.


\par }{\Q \VS{34}Obenu lẹ nta-a bẹ mini

\par }{\QB mebyishiwaru ngu

\par }{\QB l'ọhu eze-ẹnyimu.

\par }{\Q Ngwaswa ngu ono;

\par }{\QB yẹe ndu tso ngu nụ;

\par }{\QB bẹ mini rikọtawaru

\par }{\QB unu l'ẹphe.


\par }{\PP \VS{35}“ ‘Iphe, bụkpoo ndu bukọta l'agụga eze-ẹnyimu bẹ iphe, meru ngu nụ nyịru ishi ẹdzu; ndu bụgbaa eze phẹ nmahụkota rwuurwuu l'ẹka ndzụ-agụgu rwutaru phẹ. Iphu gbapfụbechaa phẹ agbapfụbe l'ẹka ndzụ agụ phẹ.

\VS{36}Iphe, bụ ndu agbagbaa oke-nghọ l'ọhamoha bẹ ata mgbede lẹ k'iphe nwụru ngu nụ. Ị lawarụ ẹjo alala; ọphu ị tị byadu adụbaa adụdu ophu.’ ”




\par }\Chap{28}{\SH Iphe, e-me eze ndu Taya
\par }
{\PP \VerseOne{1}Noo ya; Chipfu bya epfuru opfu yeru mu sụ:

\VS{2}“Nwa ndiphe; pfuaru onye-ishi ndu Taya sụ iya: Wakwa iphe, Nnajịuphu, bụ Chipfu epfu baa: Eshi ọphu iitu onwongu ẹpha sụ l'ị bụ Chileke; l'ị sụgaru l'aba-eze Chileke l'echilabọ eze-ẹnyimu; l'ẹka ị bụ nemadzụ mmanụ; mbụ l'ị tị bụdu Chileke; e -gudekpọoro l'ịiri l'ị maru iphe gẹ Chileke.

\VS{3}?Ị ka Danẹlu amaru iphe tọo? ?Ịiri l'ọ tọ dụedu iphe, e domiru edomi; ị tịi tụkochaada g'ọ ha maru tọo?

\VS{4}I gudewaa mmamiphe ngu; mẹ egomunggo, i nweru kpaa ẹku kụberu onwongu; bya evukọo mkpọla-ododo; mẹ mkpọla-ọchaa kụbe l'ụlo-ẹku ngu.

\VS{5}I gude aswa ono, ị maru g'aazụje; mee ẹku ngu kabaa shii. Ị gbẹ gude l'i nwewaru iphe bya etuahaa onwongu oke ẹpha.


\par }{\PP \VS{6}“Ọo ya bụ; waa iphe Nnajịuphu, bụ Chipfu epfu baa: Eshi ọphu ịirije l'ị maru iphe; mbụ l'ị mawaru iphe gẹ Chileke;

\VS{7}bẹ mu e-rwutaẹpho ndu ọhozo g'ẹphe bya etsoo ngu ọgu; mbụ ndu ọha, kachaa enweru ẹjo-ọkpoma l'iphe, bụ ọha l'ophu. Ẹphe a-mịta ogu-echi phẹ gude mee gẹ mma, ịima; mẹ mmamiphe ngu ono bụru ọla-l'iswi. Ùbvù, ị dụ bẹ ẹphe e-woru gwọo lẹ ntụ.

\VS{8}Ẹphe a-lọ-tsuta ngu; nwuru ngu ye l'ilu; mbụ l'ẹphe e-gbu ngu l'ike l'echilabọ eze-ẹnyimu.

\VS{9}?Ii-nwekwadụru ọnu, ii-gude sụ ndu ono, e-gbu ngu nụ ono m'ẹphe -byaẹpho; l'ị bụ Chileke? Ndu e-gbu ngu nụ ono -byaẹpho; bẹ ịi-maru-a l'ọo nemadzụ mmanụ bẹ ị bụ; l'ị tị bụdu Chileke.

\VS{10}Ịi-nwụhu anwụhu onye akpapyị l'ẹka ndu ọhozo. Ọ kwa mbẹdua pfuru iya. Nokwa iphe, Nnajịuphu, bụ Chipfu epfu.”


\par }{\SH Adada eze ndu Taya
\par }
{\PP \VS{11}Tọbudu iya bụ; Opfu Chipfu byakwa akparwuta mu l'ẹhu; bya asụ mu:

\VS{12}“Nwa ndiphe; raa ẹkwa eze ndu Taya sụ iya: Wakwa iphe, Nnajịuphu, bụ Chipfu epfu baa: I shi bụru onye a sụru l'ọ dụebe ree; bya abụru onye shi maru mmamiphe shii; bya eshikwaphọ bụru onye mafụru mma l'ishi.

\VS{13}I shi buru lẹ Édẹnu; mbụ lẹ mgbabu Chileke. Iphe, bụ mkpuma, vugbaa oke aswa bẹ meru ngu; ị nọdu ama mma. Mkpuma ono bẹ bụ rubi; mẹ tópàzù; mẹ emeralụdu; mẹ kìrísòlàyìtù; mẹ ónìkùsù; mẹ jiásùpà; mẹ sáfàyà; mẹ tọ̀kwásù; mẹ berilu. Iphe, e doru mkpuma ono kẹ jọo; bya egude kpapyabẹ iya o shihu ike bụ iphe, e meru lẹ mkpọla-ododo. Iphe ono bẹ e meru doberu ngu lẹ mbọku e keru ngu; ị fụta mgboko.

\VS{14}A wụru ngu manụ l'ishi g'ị bụru chierobu, anọduje eche nche; mbụ l'ọo iphe ono bẹ mu meru ngu g'ị bụru. I shi nọdu l'eli úbvú, dụ nsọ kẹ Chileke. I shi edegejeru lẹ mkpuma, egbugba kẹ nwịinwii.


\par }{\PP \VS{15}“Eshi kẹ mbọku, e meru ngu bẹ ụta ta adụjeduru ngu l'ẹhu jasụ teke a byaru ahụma l'iime ẹjo-iphe.

\VS{16}I gbẹ gude l'i nweru ngwaswa, ha shii wata eme kpangakpangakpanga; shi nno wata iphe-ẹji. Ọo ya bụ; mu chịfu ngu; i gude iphere lụfu l'úbvú Chileke ono. Mu nwufu gụbe chierobu, anọduje eche nche ono lẹ mkpuma, egbugbaa nwịinwii ono.

\VS{17}I gude kẹle ịima mma tseahaa etsetse; bya arwụtoshia mmamiphe ono, ị makọtaru ono arwụtoshi opfu l'ọo l'ị dụ ùbvù. Ọo ya bụ; mu pata ngu tụa l'alị; mee ngu ị bụru onye ndu eze watarụ ele ẹnya kẹ phọriphori.

\VS{18}I gudewaa ikpoto ẹjo-iphe, i meshikọtaru; mẹ aswa, i gude ụgho azụ merwushikọta ẹka-dụ-nsọ ngu. Ọ bụru iya meru; mu menaa ọku shi l'ime ngu gbanwuhu; woru ngu tsua tsufu. Mu woru ngu mee; ị bụru ntụ, wụshiru l'ọmali; mbụ ị bụru ntụ ekpofu l'iphu ndu ele ngu ẹnya.

\VS{19}Iphe, bụ ọhamoha, makọtaru ngu nụ bẹ iphe, meru ngu nụ tụfuru ẹhu. Ị larụ ẹjo alala; ọphu ị tịi byadụ adụbaa adụdu ophu.”


\par }{\SH Iphe, e-me mkpụkpu Sayịdonu
\par }
{\PP \VS{20}Tọbudu iya bụ; Chipfu bya epfuru opfu yeru mu sụ:

\VS{21}Nwa ndiphe; ghachiru mkpụkpu Sayịdonu iphu; pfuaru mu phẹ iphe, a-nwụru phẹ nụ;

\VS{22}sụ iya: “Wakwa iphe, Nnajịuphu, bụ Chipfu epfu baa: Mu nọakwaru ngu lẹ njọ; gụbe Sayịdonu. Mu e-me g'ị maru gẹ mu dụ-be akpabiri. Ọo ya bụ; g'ẹphe amakwanụru l'ọo mbẹdua bẹ bụ Chipfu lẹ teke ono, mu a-nụ phẹ aphụ; goshi phẹ lẹ mu bụ onye dụ nsọ ono.

\VS{23}Mu e-me g'ẹjo-ẹhu dapfuta iya; mee g'iphe, bụ ọma ogbororo iya sọkota gborogboro lẹ mee. Ee-gbushi nemadzụ ẹphe adakaa l'ime gụbe mkpụkpu ono; mbụ e-gude ogu-echi gbushia nemadzụ l'ẹkameka lẹ mkpụkpu ono. Ọo ya bụ g'ẹphe amakwanụru l'ọo mu bụ Chipfu.”


\par }{\SH Eekebe ndu Ízurẹlu l'ọma
\par }
{\PP \VS{24}“Ndu ẹphe lẹ ndu Ízurẹlu bunyabẹ ta abyadụ abụbaaru ndu ẹphe dụ ashị; mbụ l'ẹphe taa dzụkashibedu phẹ; ọphu ẹphe taa lakashịbaedu phẹ g'ọgarambo. Ọo ya bụ g'ẹphe amakwanụru l'ọo mbẹdua, bụ Nnajịuphu bụ Chipfu.”


\par }{\PP \VS{25}Wakwa iphe, Nnajịuphu, bụ Chipfu epfu baa: Teke mu dufutaẹrupho ndu Ízurẹlu l'ẹka a chịkashiru phẹ ẹphe laa bẹ bụ l'ime phẹ bẹ mu e-goshi ọhamoha lẹ mu bụ onye dụ nsọ. Ọo ya bụ; ẹphe abya eburu l'alị nkephẹ, bụ iya bụ alị ono, mu nụru nwozi mu, bụ Jiékọpu ono.

\VS{26}Ẹphe e-buru l'ẹka ono l'ẹhu-guu; nọdu iya kwashịa unuphu; kọahaa ya opfu-vayịnu. Ẹphe eburu iya l'ẹhu-guu teke mu a-nụ ndu ẹphe l'ẹphe bunyabẹ aphụ, bụ ndu ono, shi emekpa phẹ ẹhu ono. Noo teke ẹphe a-maru l'ọo mu bụ Chipfu, bya abụru Chileke phẹ.




\par }\Chap{29}{\SH Iphe, e-me ndu Ijiputu
\par }
{\PP \VerseOne{1}O be l'apha k'iri ono lẹ g'ọnwa iri dụ l'abalị iri l'ẹbo; Chipfu pfuru yeru mu sụ:

\VS{2}“Nwa ndiphe; ghachiru Fero, bụ iya bụ eze ndu Ijiputu iphu lẹ kẹ njọ; gude pfuaru mu iya iphe, a-nwụru iya nụ; pfukwarụpho ndu Ijiputu l'ophu iphe, e-me phẹ nụ.

\VS{3}Pfuaru iya sụ iya: ‘Wakwa iphe, Nnajịuphu, bụ Chipfu epfu baa: Mu nọwaru ngu lẹ njọ; gụbe Fero, bụ eze ndu Ijiputu; mbụ gụbe ẹjo oke agiyi, zẹe l'echi ẹnyimu ngu. Ịisuje l'ẹnyimu Nayịlu bụ nkengu; l'ọo gụbedua meru iya doberu onwongu.’

\VS{4}Ọle mu e-woru ịkekee dzụbechaa ngu l'ọkpu-agba; bya emee g'ẹma, nọkota l'ẹnyimu ngu bya eripfua l'ẹkiri, nọ ngu l'ẹhu. Mu a-kpụfuta ngu l'ẹnyimu ẹka ono ị nọ ono; yẹle ẹma ono, ripfuru l'ẹkiri, ngu ono.

\VS{5}Mu a-parụ ngu haa l'echiẹgu gụ l'ẹma, nọkota l'ẹnyimu ngu. Ịi-da l'ọma ẹgu; a taa patadụ ngu apata; ọphu ọ bụro kẹ lia ngu elili. Mu e-woru ngu nụ anụ-ẹgbudu, bu lẹ mgboko; mẹ ụnwenu, ephe l'eli g'ị bụru nri phẹ.

\VS{6}Ọo ya bụ gẹ ndu bukọta lẹ Ijiputu amakwanụru l'ọo mbẹdua bụ Chipfu.

\par }{\PP “Noo kẹle: i shi bụru ndu Ízurẹlu oshi ekperema.

\VS{7}Ọ nọdu abụjeru: ẹphe -kụbe ngu ẹka; ị nyakwoshihu; yejashịa phẹ ukuvu. Teke ẹphe dakoberu ngu; ị nyajihu; ẹphe adaa dajia ọkpu-upfu.

\VS{8}Ọo ya bụ; wakwa iphe, Nnajịuphu, bụ Chipfu epfu baa: Mu e-gude ogu-echi bapfuta ngu; gbushia unwoke ngu mẹ ẹku ngu.

\VS{9}Alị Ijiputu bẹ a-bụru mkpurupyata; mbụ l'ọo-bụru ochobu. Ọo ya bụ; g'ẹphe amakwanụru l'ọo mbẹdua bẹ bụ Chipfu. Iphe, kparụ iphe, mu e-me nno bụ l'ị sụru l'ẹnyimu Nayịlu bẹ bụ ngu nwe iya; l'ọo ngu meru iya.


\par }{\PP \VS{10}“Ọo ya bụ; mu nọakwaru ngu lẹ njọ; bya anọduru ẹnyimu ngu ono lẹ njọ kwaphọ. Mu e-me alị Ijiputu g'ọ bụru ọla-l'iswi; mbụ g'ọ bụru ochobu e shikpọo lẹ mkpụkpu Mịgudolu; jasụ lẹ mkpụkpu Asụwanu; mbụ je akpachakpọo l'oke unu lẹ ndu Kushi.

\VS{11}Ọkpa nemadzụ; ọzoo k'anụ-ẹgbudu ta abyadụ aghabubaa ya; ọphu ọ dụdu onye byaru ebubaaru l'ẹka ono jasụ ụkporo apha labọ anwụa laa.

\VS{12}Mu e-me alị Ijiputu g'ọ yịfuaru l'ẹka a-bụru ochobu g'alị ndu ọzo bụhawaa. Iphe, bụ mkpụkpu, nọkota l'ime iya a-bụru ẹka ẹgbara phụru; ụkporo apha labọ mgburugburu. Ẹphe a-dụepho gẹ mkpụkpu ọzo, a lwụru alwụlwu dụhawaa. Mu a-chịkashi ndu Ijiputu g'ẹphe laa ọhamoha, nọgbaa nụ; mbụ chịkashia phẹ g'ẹphe tụko iphe, bụ mkpụkpu, nọnu dzuru.


\par }{\PP \VS{13}“Ọle-a; wakwa iphe, Nnajịuphu, bụ Chipfu epfu baa: A -nọepho ụkporo apha labọ ono bẹ mu e-dufutakọta ndu Ijiputu ono l'iphe, bụ mkpụkpu ono, a chịkashikotaru phẹ ẹphe laa ono.

\VS{14}Mu e-shi l'ẹka a kpụru ndu Ijiputu laa ono duphutakọta phẹ azụ; duru phẹ laa alị Paturọsu, bụ iya bụ alị ẹka ẹphe futaru. Ọ bụru ẹka ono bẹ ẹphe a-nọdu bụru alị-eze, ẹnya lwarụ.

\VS{15}Ọo-bụru alị-eze, ẹnya kachakpọo alwalwa; ọphu ọ tọ byadu apalihubaa k'aka ọhamoha ọzo shii. Mu e-me iya g'ọ kwatakpọo lwaa alị k'ọphu bụ l'ọ tọ dụedu ọha, ọ byaru a-dụ ike bụbaaru ishi phẹ ọzo.

\VS{16}Ijiputu ta abyadụ abụbaaru mkpụkpu, ndu Ízurẹlu chịru ụpfu kwẹe ọzo. Ndu Ízurẹlu e-gudeje Ijiputu nyata l'ọo ẹjo-iphe bẹ ẹphe meru; teke ẹphe chịjeru ụpfu kwẹ l'ẹka ọ nọ g'o yeru phẹ ẹka ono. Ọo ya bụ g'ẹphe amakwanụru l'ọo mbẹdua, bụ Nnajịuphu bụ Chipfu.”


\par }{\SH Nebukadineza, \newline  alwụ-kpe ndu Ijiputu
\par }
{\PP \VS{17}Tọbudu iya bụ; o be l'apha k'ụkporo l'ẹsaa lẹ mbọku ọnwa mbụ fụru; Chipfu bya epfuru opfu yeru mu sụ:

\VS{18}“Nwa ndiphe; Nebukadineza, bụ eze ndu Bábilọnu bẹ chịru ndu ojọgu iya ye g'ẹphe je achịahaa ndu Taya ọnwu l'ẹka. Ndu ojọgu iya ono bẹ o meru ishi kwọrihuchaa phẹ akwọrihu; ukuvu swashịhukota phẹ aswashịhu l'ẹka ẹphe evu iphe. Ọle Nebukadineza yẹe ndu ojọgu iya ono ta adụdu urwu, ẹphe ritaru l'ọgu ono, ẹphe tsoru ndu Taya ono.

\VS{19}Ọo ya bụ; waa iphe, Nnajịuphu, bụ Chipfu epfu baa: Mu abyawaa eworu Ijiputu nụ Nebukadineza, bụ eze ndu Bábilọnu. Nebukadineza bẹ e-gwe ẹku ndu Ijiputu tụtua atụtu. Ọo-tụko alị ono lwụa alwụlwu; gwee iphe phẹ g'ọ hakọta. Ọ bụru iphe ono, o gwerụ ono a-bụru obunggo, ee-bu ndu ojọgu iya.

\VS{20}Mu wowaru alị Ijiputu nụ iya g'ọ bụru obunggo, mu buru yẹe ndu ojọgu iya k'akanya ẹphe seru; mbụ l'ẹphe lwụru mu ọgu. Nokwa iphe, Nnajịuphu, bụ Chipfu epfu ono.


\par }{\PP \VS{21}“Teke o beẹrupho mbọku ono bẹ mu e-me g'ike bya adụ ndu Ízurẹlu; mu abya emekwaphọ gụbe Ezekẹlu g'ị saa ọnu pfua opfu l'echilabọ phẹ. Ọo ya bụ g'ẹphe amakwanụru l'ọo mbẹdua bụ Chipfu.”




\par }\Chap{30}{\SH Aayọ ọshi Ijiputu
\par }
{\PP \VerseOne{1}Noo ya; Chipfu bya epfuru opfu yeru mu sụ:

\VS{2}“Nwa ndiphe; pfuaru phẹ iphe a-nwụru phẹ nụ. Sụ phẹ: ‘Wakwa iphe, Nnajịuphu, bụ Chipfu epfu baa: Chia mkpu sụ:

\par }{\Q “ ‘Nshịo mbọku ono!


\par }{\Q \VS{3}Noo kẹle mbọku ọbu

\par }{\QB dụkwaa ntse;

\par }{\QB mbụ lẹ mbọku,

\par }{\QB bụ kẹ Chipfu dụkwa

\par }{\QB ntse.

\par }{\Q Mbọku ono bẹ a-gbahụ

\par }{\QB tsụkiribaa.

\par }{\Q Teke ono bẹ ọhamoha

\par }{\QB a-la l'iswi.


\par }{\Q \VS{4}Ogu-echi bẹ e-gude

\par }{\QB bapfu ndu Ijiputu.

\par }{\Q Ẹjo iphe-ẹhuka bẹ

\par }{\QB a-byapfuta ndu Kushi.

\par }{\Q Teke ndu e gbushiru

\par }{\QB a-daka lẹ Ijiputu;

\par }{\QB bẹ aa-tụko ẹku phẹ

\par }{\QB gweta tụgbua;

\par }{\Q L'ọ bya abụru mkpụkpu,

\par }{\QB dakpọshihuru

\par }{\QB adakpọshihu.


\par }{\Q \VS{5}Ndu Kushi; mẹ ndu Putu;

\par }{\QB mẹ ndu Lidiya;

\par }{\QB mẹ ndu Arabu l'ophu;

\par }{\QB mẹ ndu Libiya;

\par }{\QB mẹkpoo ndu alị ono

\par }{\QB unu l'ẹphe tụko gbaa

\par }{\QB ndzụ ono bẹ ee-gude

\par }{\QB ogu-echi tụko ẹphe

\par }{\QB lẹ ndu Ijiputu gbushia.


\par }{\PP \VS{6}“ ‘Wakwa iphe, Chipfu epfu baa: Iphe, bụkpoo ndu tụru íkè yeru Ijiputu bẹ a-dashịkota; ndu bụ ike dụ iya nụ, o gude eku onwiya ono bẹ a-bvụ. Ee-shiẹpho lẹ mkpụkpu Mịgudolu gude ogu-echi gbushia phẹ l'ime mkpụkpu ono jasụ lẹ mkpụkpu Asụwanu. Nokwa iphe, Nnajịuphu, bụ Chipfu epfu.

\VS{7}Ẹphe a-bụru ochobu g'alị ndu ọzo bụkwapho. Mkpụkpu, phẹ a-dakpọshihukwapho; ẹgbara aphụa ya; gẹ mkpụkpu ndu ọzo dakpọshihukwarupho ẹgbara phụa ya ono.

\VS{8}Noo teke ẹphe a-maru l'ọo mu bụ Chipfu; mbụ teke ono, mu a-tụfu ọku lẹ Ijiputu ono; tẹme ndu agbajẹru phẹ mkpu bẹ e gweakwaruphọ arakabya.


\par }{\PP \VS{9}“ ‘Mbọku ono bẹ mu e-zi gẹ ndu-ozi shi l'ẹka mu nọ gude ụgbo-mini je eyeeru ndu Kushi ebvu l'ẹka ẹphe tụsaru ẹhu ono. Ẹjo iphe-ẹhuka bẹ e-rikpute phẹ lẹ mbọku ono, Ijiputu a-la l'iswi ono; mbụ l'ẹjo iphe-ẹhuka ono byafụtaje.


\par }{\PP \VS{10}“ ‘Wakwa iphe, Nnajịuphu, bụ Chipfu epfu baa: Ikpoto ndu Ijiputu bẹ mu e-me g'ẹphe shi l'ẹka Nebukadineza, bụ eze ndu Bábilọnu chịhu.

\VS{11}Yẹbedua waa ndu ojọgu iya, bụ ndu kachaa ẹjo ọkpoma l'iphe, bụ ọhamoha nọnu bẹ ee-dubata g'ẹphe lwụa alị ono alwụlwu. Ẹphe a-mịta ogu-echi phẹ tsopyabẹ ndu Ijiputu; gbushia nemadzụ gbujia alị ono egbuji.

\VS{12}Mu e-me g'ẹnyimu Nayịlu tashịhukota; mu abya eworu alị ono ree ndu eme ẹjo-iphe. Ọo l'ẹka ndu ọhozo bẹ mu e-shi mee alị ono g'ọ laa l'iswi; mẹkpoo iphemiphe, nọkota iya nụ. Mụbe Chipfu bẹ pfuakwaru nụ.


\par }{\PP \VS{13}“ ‘Wakwa iphe, Nnajịuphu, bụ Chipfu epfu baa: Mu e-mebyishikọta agwa; mee g'iphe, e dobegbaaru agwa agwagwa chịhu lẹ mkpụkpu Mẹmufisu. Ọphu ọ dụdu onye byaru abụbaaru ishi, lẹ Ijiputu. Mu e-me gẹ ntsụ-mebvu dzuru alị Ijiputu.

\VS{14}Mu e-me g'alị Paturọsu bụru ochobu. Mu a-tụfu ọku lẹ mkpụkpu Zowanu; mu anụa mkpụkpu Tebẹsu chịipfuu.

\VS{15}Mu e-kpukposhi mkpụkpu Sinu, bụ agbabe-adzụru ndu Ijiputu oke ẹhu-eghu mu. Mu e-mekwaphọ g'ikpoto ndu mkpụkpu Tebẹsu chịhu.

\VS{16}Mu a-tụ ọku lẹ Ijiputu. Ndu mkpụkpu Sinu bẹ a-nọdu l'oke iphe-ẹhuka. Mkpụkpu Tebẹsu bẹ ee-chikpọshi. Mkpụkpu Mẹmufisu bẹ a-nọdu eje iphe-ẹhuka mkpụrumkpuru.

\VS{17}Ụnwokorobya ndu mkpụkpu Avẹnu;\FTNT{*}{{\FR 30:17 }{\FR{30:17
}}{\FT{Mkpụkpu Avẹnu bụkwa iya phọ bụ “Mkpụkpu Ọnu.”}}} mẹ kẹ ndu mkpụkpu Pi-Bẹsetu bẹ ee-gude ogu-echi gbushia. Ndu mkpụkpu ono, ndu ọphu ghuduru nụ bẹ aa-kpụkota lẹ ndzụ.

\VS{18}Mbọku ono a-gbahụ ndu mkpụkpu Tahụpanahesu tsụkiribaa; mbụ mbọku ono, mu e-me gẹ Ijiputu te enwehẹru ike ono. Ọo l'ẹka ono bẹ mu e-me g'ọkpehu ono, ẹphe gude eku onwophẹ ono bvụ. Urwukpu bẹ e-rikpute iya erikpute. Iphe, bụ ụnwada iya bẹ aa-kpụkota lẹ ndzụ.

\VS{19}Mbụ lẹ mu a-nụ ndu Ijiputu aphụ. Ọo ya bụ g'ẹphe amakwanụru l'ọo mbẹdua bụ Chipfu.’ ”


\par }{\SH Arwụhu ndu Ijiputu
\par }
{\PP \VS{20}O be l'apha k'iri lẹ nanụ g'ọnwa mbụ dụ l'abalị ẹsaa; Chipfu bya epfuru opfu yeru mu sụ:

\VS{21}“Nwa ndiphe; mu nyakwowaru Fero, bụ eze ndu Ijiputu oshi-ẹka. E teke ekebedu iya ya iphe k'agbagba; ọphu ọ tọ dụdu iphe, aakpajẹ ye l'ẹka ọkpu jihuru g'o dzekwata, a kpawaru ye iya; k'ọphu ọo-dụ ike gudeshia ogu-echi.

\VS{22}Ọo ya bụ; wakwa iphe, Nnajịuphu, bụ Chipfu epfu bụ ọwa: Mu nọwaru Fero, bụ eze ndu Ijiputu lẹ njọ. Mu a-nyakwoshi iya oshi-ẹka labọ; mbụ nyakwofụa ya ẹka ọphu dụ ree; waa ọphu a nyakwowaru anyakwo phọ; mbụ mee g'ogu-echi, o gude l'ẹka nafụ iya; daa.

\VS{23}Mu a-chịkashi ndu Ijiputu g'ẹphe dzuru ọhamoha; mbụ chịkaa phẹ g'ẹphe tụko mkpụkpu, nọnu dzuru.

\VS{24}Mu e-me g'ẹka shihu eze ndu Bábilọnu ike; woru ogu-echi mu ye iya l'ẹka. Obenu lẹ Fero bẹ mu a-nyakwoshi ẹka. Ọo-nọdu l'iphu eze ndu Bábilọnu atsụ oke ude g'onye etsugbuphodoru ndzụ ubele.

\VS{25}Mu e-me eze ndu Bábilọnu g'ẹka shihukọta iya ike; obenu lẹ Fero bẹ ẹka a-nọdu atụkota kẹ lwakpalwakpa. Noo teke ẹphe a-maru l'ọo mu bụ Chipfu; mbụ teke ono, mu e-woru ogu-echi mu ye eze ndu Bábilọnu l'ẹka; o zeaharu iya ndu Ijiputu ono.

\VS{26}Mu e-dukashị ndu Ijiputu g'ẹphe dzuru ọhamoha; mbụ chịkashia phẹ g'ẹphe tụko mkpụkpu, nọnu dzuru. Ọo ya bụ g'ẹphe amakwanụru l'ọo mu bụ Chipfu.”




\par }\Chap{31}{\SH Oshi sida, nọ l'úbvú úbvú Lébanọnu
\par }
{\PP \VerseOne{1}O be l'apha k'iri lẹ nanụ lẹ mbọku, ọnwa k'ẹto fụru; Chipfu bya epfuru opfu yeru mu sụ:

\VS{2}“Nwa ndiphe; sụ Fero, bụ eze ndu Ijiputu yẹe igwe ọha iya lẹ-a:

\par }{\Q “ ‘?Bụ onye bẹ aa-tụkporu

\par }{\QB ngu yeru lẹ g'i gude

\par }{\QB habe shii?


\par }{\Q \VS{3}Lewarọ Asiriya ono,

\par }{\QB shi bụru oshi sida

\par }{\QB nọdu l'úbvú úbvú

\par }{\QB Lébanọnu ono;

\par }{\Q O shi nwegbaarụ ẹkali,

\par }{\QB amakọta ntụmatu;

\par }{\QB ọ jaa kpuru kẹ yẹketee;

\par }{\QB sọ-kputekọta ọswa,

\par }{\QB ọ nọ.

\par }{\Q O vua; haa l'eli;

\par }{\QB mkpakpọnu iya ẹphe

\par }{\QB l'akpaminigwe je

\par }{\QB anmaa ẹka l'imeli.


\par }{\Q \VS{4}Mini, nọkota l'ẹka ono

\par }{\QB mee iya;

\par }{\QB ọ nọdu abya kẹ

\par }{\QB kpukakpuka.

\par }{\Q Mini, shigbaa l'ime alị

\par }{\QB anwụshi mee ya;

\par }{\QB o vua ha ogologo.

\par }{\Q Mini, shigbaa lẹ nggele

\par }{\QB ọgba ono nọdu

\par }{\QB asọ-phekọta upfu

\par }{\QB iya mgburugburu;

\par }{\Q Ọ bụru ẹka ono bẹ mini

\par }{\QB ono eshije sọwaruro

\par }{\QB dzuru oshi nọkota

\par }{\QB l'ọswa ono.


\par }{\Q \VS{5}No iya; o vua; kakọta iphe,

\par }{\QB bụ oshi,

\par }{\QB nọ l'ọswa ono l'eli.

\par }{\Q Ọ kabaa ajakashị ajakashị;

\par }{\QB tẹme ẹkali iya tsechaa

\par }{\QB ogologo ogologo.

\par }{\Q Ọ jakashịru ẹgube ono;

\par }{\QB kẹle mini dụ l'ẹka

\par }{\QB ono ọkpobe adụdu.


\par }{\Q \VS{6}Iphe, bụkpoo ẹnu,

\par }{\QB ephe l'eli kpashịkota

\par }{\QB ẹpfune l'ẹkali iya.

\par }{\Q Iphe, bụ anụ-ẹgbudu

\par }{\QB bụru lẹ mkpula iya

\par }{\QB bẹ ẹphe azụshi ụnwu.

\par }{\Q Iphe, bụ ọhamoha,

\par }{\QB hagbaa shii lwakọtaru

\par }{\QB lẹ mkpula ibvu iya.


\par }{\Q \VS{7}Iphe, oshi ono ama bẹ

\par }{\QB dụ biribiri;

\par }{\QB ọ jakashịru nọdu kẹ

\par }{\QB kpuchii;

\par }{\QB kẹle ọgbarabvu iya

\par }{\QB nọchaa je agẹbe l'ẹka

\par }{\QB mini dụ ọkpobe

\par }{\QB adụdu.


\par }{\Q \VS{8}O to nwedu oshi sida,

\par }{\QB nọgbaa lẹ mgbabu

\par }{\QB Chileke dụru ọphu

\par }{\QB atụru iya nụ.

\par }{\Q Ọphu oshi payịnu

\par }{\QB atụduru ẹkali iya.

\par }{\Q Mbụ ọphu oshi mmanụ

\par }{\QB ta ajakashị-beduru

\par }{\QB g'ẹkali iya jakashịru.

\par }{\Q Ọphu ọ tọ dụdu oshi,

\par }{\QB nọgbaa lẹ mgbabu

\par }{\QB Chileke dụru ọphu

\par }{\QB mapfuru iya lẹ mma.


\par }{\Q \VS{9}Ọo mbẹdua meru iya;

\par }{\QB ọ nọdu ama mma;

\par }{\QB jakashịa ẹkali

\par }{\QB igwerigwe ẹgube ono;

\par }{\Q Mbụ k'ọphu bụ l'iphe,

\par }{\QB bụ oshi,

\par }{\QB nọkota lẹ mgbabu

\par }{\QB Édẹnu,

\par }{\QB bụ mgbabu Chileke

\par }{\QB ono ejikọtaru iya

\par }{\QB ẹnya.


\par }{\PP \VS{10}“ ‘Ọo ya bụ lẹ-a; Wakwa iphe, Nnajịuphu, bụ Chipfu epfu baa: Eshi ọphu o vuliru imeli imeli; mbụ vughatakọta iphe, bụ ẹpfukala; tẹmanu ọ nọdu eku onwiya; kẹle ọ ha l'eli

\VS{11}bẹ mu nwuwaru iya nụ onye bụ ishi ọhamoha; g'ọ pfụa ya ụgwo g'ẹjo-iphe oome gbaru; mbụ lẹ mu nwutawaru iya nwucha.

\VS{12}Ndu ọhozo; mbụ ndu ọha, bụ phẹ kakọta ẹjo ọkpoma bẹ butawaru iya tụa; ngeghata. Ẹkali iya dakachaaru l'úbvú úbvú; mẹkpoo lẹ nsụda nsụda. Ụnwu ẹkali iya nyakwoshihuwaru dabyicharu lẹ nggele alị ono. Iphe, bụ mkpụkpu, nọkota lẹ mgboko, bụ ndu shi nọdukota iya lẹ mkpula bẹ lụfutakotawaru nụ; gbado iya.

\VS{13}Iphe, bụ ẹnu, ephe l'eli; bya anyịnwua oshi ono, daru adada ono. Anụ-ẹgbudu l'ophu bya anọdugbaa l'ẹkali-oshi ono.

\VS{14}Ọo ya bụ; g'o to nwehẹru oshi ọzo, nọgbaa l'agụga mini, byaru evutabaa kuahaa onwiya; kẹle ọle ọ ha l'eli; mbụ kẹ g'o vuta g'ẹphe l'akpaminigwe je anmaa ẹka l'imeli. Mbụ l'o to nwedu oshi, amịtakpo mini amịta l'alị, byaru a-habaa l'eli ẹgube ono; kẹle e mewaru phẹ g'ọ bụru anwụshihu bẹ ẹphe a-nwụshihu; laa l'ime alị; mbụ je anọdu ẹphe lẹ ndiphe, nwụshihuwaru kpoda l'ilu.


\par }{\PP \VS{15}“ ‘Wakwa iphe, Nnajịuphu, bụ Chipfu epfu baa: Mbọku ono, ọ larụ l'alị-maa bẹ mu meru g'aphụ kpukposhi mgboko. Mu gude mini-ime-alị woru iya byẹ-mia; bya emee; nggele nọgbanu tabushihu ẹbo; ẹnyimu sọ-buhu asọso. Ọ bụru opfu ẹhu iya bẹ mu gude mee g'úbvú úbvú Lébanọnu nọdu l'aphụ. Iphe, bụ oshi, nọkota l'ẹgbudu nwụlwashihukota anwụlwashihu.

\VS{16}Mu meru g'ọhamoha nmakọta jiijiijii l'ọda, ọ daru teke mu nwuru iya chie l'alị-maa g'ọ lapfu ndu ọphu kpolahụhawaru l'ilu; tẹme oshi, shi pfụgbakwaarupho lẹ mgbabu Édẹnu; mbụ oshi ndu ọphu shi kakọta ree; bya ahacha okporokpo l'úbvú úbvú Lébanọnu, bụ iya bụ oshi, mini shi dụkota l'ẹka ẹphe nọ rengurengu bẹ obu byaru ejizeta l'ime alị ẹka ẹphe nọ; teke ono ọ daru ono.

\VS{17}Iphe, bụ ndu shi nọdu l'ibvu iya, bụ ndu shi bụru agbarike iya bẹ yẹe ya tụkoakwarupho lakọta l'alị-maa; lapfu ndu ọphu e gude ogu-echi gbushia.


\par }{\PP \VS{18}“ ‘?Bụkpoo oshi ole lẹ Édẹnu atụkporu ngu l'úbvú, ị dụ; yẹe g'i gude paa ẹka apaa? Obenu l'aa-tụko unu l'oshi Édẹnu; nwuru chie l'ime alị. Unu lẹ ndu te ebuduru úbvù; waa ndu e gude ogu-echi gbushia bẹ a-tụko zẹ l'ẹka lanụ. Noo g'ọo-dụru Fero yẹe igwe ọha iya bụ ono. Nokwa iphe, Nnajịuphu, bụ Chipfu epfu.’ ”




\par }\Chap{32}{\SH A kụru Fero ọshi
\par }
{\PP \VerseOne{1}O be l'apha k'iri l'ẹbo lẹ mbọku, ọnwa k'iri l'ẹbo fụru; Chipfu bya epfuru opfu yeru mu sụ:

\VS{2}“Nwa ndiphe; kụaru Fero, bụ eze ndu Ijiputu ọshi; sụ iya: Ịirije l'ị bụ oduma l'echilabọ ọhamoha; obenu l'ị dụ g'ẹjo-oke-agiyi bu l'eze-ẹnyimu. I shi lẹ nggele ngu pafụta onwongu; gude ọkpa akpako mini; bya aswọngashia ya aswọngashi.

\VS{3}Wakwa iphe, Nnajịuphu, bụ Chipfu epfu baa: Mu e-woru ikpoto ọha mee ụgbu; gude nmata ngu. Ẹphe e-gude ụgbu mu ono kpụfuta ngu.

\VS{4}Mu a-tụ ngu l'alị; mu e-woru ngu chia ogbu l'ọma ẹgu. Mu e-me g'iphe, bụkpoo ẹnu, ephe l'eli bya eripyabẹ ngu; mu e-gude ngu zụ-jia anụ-ẹgbudu, nọ lẹ mgboko l'ophu ẹpho.

\VS{5}Mu a-tụka anụ ngu nanụnanu l'úbvú úbvú; mbụ lẹ mu e-me g'odzu ngu tụko nsụda nsụda sweta.

\VS{6}Mu e-me g'alị nwụkota shọkoshoko lẹ mee ngu, a-nọdu asọ kẹ gborogboro; mbụ sọo jeyekọtakpo l'úbvú úbvú; tẹme mee ngu bẹ e-jikọta nggele ejiji.

\VS{7}Teke mu a-kpọnyi ngu ẹnya; bẹ mu e-me g'akpaminigwe jikpute; mee gẹ kpokpode, nọkota iya nụ gbahụkota ọchii. Mu e-gude urwukpu sọ-kpute ẹnyanwu; ọphu ọnwa ta abyadụ echi echichi ophu.

\VS{8}Iphe, bụkpoo iphe, echije echichi, nọ l'igwe bẹ mu e-me g'ẹphe gbahụkotaru ngu ọchii. Mu e-me g'alị ngu gbakọta ọchii. Nokwa iphe, Nnajịuphu, bụ Chipfu epfu.


\par }{\PP \VS{9}“Mu e-me g'obu gbarwụa ndu dụ igwerigwe lẹ teke mu e-me g'ị bụru mkpurupyata l'echilabọ ọhamoha ono; mbụ l'alị, ị tị madụ.

\VS{10}Mu e-me ọha, dụ igwerigwe g'ẹphe terwuhu l'iphe, a-nwụru ngu nụ. Ndu eze phẹ bẹ ndzụ-agụgu opfu ẹhu ngu e-rwuta; lẹ teke mu e-ze ogu-echi mu l'iphu phẹ. Mbọku, ịi-bụru mkpurupyata bẹ ẹhu a-nọdu anmakọta onyemonye rwuurwuu lẹ ndzụ-agụgu; l'iphe, bụkpoo teke nọnu.


\par }{\PP \VS{11}“Kẹle Nnajịuphu, bụ Chipfu epfukwa sụ: ‘Ogu-echi eze ndu Bábilọnu bẹ a-bya ngu l'ẹhu.

\VS{12}Mu e-me gẹ ndu ọkpehu dụ gude ogu-echi phẹ gbushia ikpoto nemadzụ, bụ ndu nkengu. Mbụ l'ọo ndu ono bụ ọha, kachakpọo ẹjo-ọkpoma ono bẹ unu l'iya e-me. Iphe ono, Ijiputu gude eku onwiya ono bẹ ẹphe e-chi pyaapyaa. Iphe, bụ ikpoto nemadzụ, nọkota l'ẹka ono a-bụkotaru mkpurupyata.

\VS{13}Mu e-gbushikọta iphe, bụ eswi iya l'ẹka mini dọru nyịmunyimu. Ọkpa nemadzụ ta abyadụ aswọngabaa mini ono ọzobaa; ọphu ọkpa eswi abyadụ aswọngabaa ya.

\VS{14}Noo teke mu e-me mini phẹ g'o doo rịsaa bụ ono; mekwaa ya phọ g'ọ sọ asọso gẹ manụ olivu. Nokwa iphe, Nnajịuphu, bụ Chipfu epfu.

\VS{15}Teke mu e-me Ijiputu g'ọ bụru ochobu; woru alị ono mee g'ọ tọ dụhe iphe, a-nọdu iya nụ; mbụ teke mu e-gbutsushi iphe, bụ ndu bu l'ẹka ono bẹ ẹphe a-maru l'ọo mu bụ Chipfu.’

\VS{16}Waa ebvu-aphụ, aa-nọdu agụru iya baa. Ụnwada ọhamoha bẹ a-nọdu agụ iya; ẹphe a-gụru iya Ijiputu; yẹe ikpoto ọha Ijiputu. Nokwa iphe, Nnajịuphu, bụ Chipfu epfu.”


\par }{\PP \VS{17}No iya; o be l'apha k'iri l'ẹbo lẹ mbọku ọnwa k'iri l'ẹbo ono dụ l'abalị iri l'ise; Chipfu bya epfuru opfu yeru mu sụ:

\VS{18}“Nwa ndiphe; raa ẹkwa ikpoto ọha Ijiputu; mee phẹ g'ẹphe l'ọhamoha, a maru amaru tụko wụda l'ime alị; mbụ g'ẹphe tụko wụlahu l'azụ iya ọphuu g'ẹphe lapfu ndu ọphu kpodawarụ l'ilu.

\VS{19}Sụ phẹ:

\par }{\Q “ ‘?Unu dobesụ l'unu ka ndu ọzo ama mma tọo?

\par }{\Q Unu wụba lamihu; je azẹshia l'ẹka ndu daru ọdaleba zẹ.’


\par }{\PP \VS{20}“Ẹphe a-dashị l'ẹka ndu ọphu e gude ogu-echi gbushia daru. A mịtaakwaru ogu-echi; bya akpụfutawa; yẹle igwe ọha iya ono akpụfuta.

\VS{21}Iphe, bụ ndu ọkpehu dụ, nọ l'alị-maa a-sụ Ijiputu yẹe ndu agbajẹru iya mkpu: Ẹphe tsụlahuakwaru; bya awụshiru l'ẹka ndu te ebuduru úbvù dabyigbaaru; mbụ ẹphe lẹ ndu e gude ogu-echi gbua bya azẹkota l'ẹka lanụ.


\par }{\PP \VS{22}“Asiriya bẹ nọ l'ẹka ono yẹle ndu ojọgu iya l'ophu. Ilu ndibe iya, e gbushiru egbushi bẹ nọ-pheru iya mgburugburu; mbụ ndu e gude ogu-echi gbushia.

\VS{23}Ilu phẹ bẹ bụ l'ime nsụ bẹ ọ nọkota. Ikpoto ndu nkiya bẹ zẹ-pheru ilu iya mgburugburu. G'ẹphe ha bẹ e gbukọtaru egbugbu; mbụ l'ọo ogu-echi bẹ e gude gbushikọta ndu ono, shi akpatajẹ ndzụ-agụgu abya ndu bu l'alị ndu nọ ndzụ l'ẹhu ono.


\par }{\PP \VS{24}“Elamu bẹ nọkwapho l'ẹka ono yẹle igwe ọha iya l'ophu, dọ-pheru ilu iya mgburugburu. G'ẹphe ha bẹ e gude ogu-echi gbushikọta; ẹphe dakọta ọdaleba. Iphe, bụ ndu ono, shi eyeje ndu bu l'alị ndu nọ ndzụ ebvu ono bẹ wụdakotawaru l'ime alị. Ẹphe gude iphere laa yẹle ndu ọphu larụ l'ilu.

\VS{25}E meru iphe-azẹe doberu Elamu l'ẹka ndu e gbushiru egbushi kụru; ilu igwe ọha iya nọ-phee ya mgburugburu. G'ẹphe ha bụkota ndu e gude ogu-echi gbushia; ẹphe dakọta ọdaleba. Ẹphe shi bụru ndzụ-agụgu dụru ndu bu l'alị ndu nọ ndzụ; obenu lẹ nta-a bẹ ẹphe gudewaa iphere lapfu ndu ọphu l'alị-maa. A tọgbowaru phẹ l'ẹka a tọgboru ndu ọphu e gburu egbugbu.


\par }{\PP \VS{26}“Mẹsheku; mẹ Tubalu bẹ nọkota l'ẹka ono; ẹphe l'igwe ọha phẹ, nọ-pheru ilu phẹ mgburugburu. G'ẹphe ha bụkota ndu daru ọdaleba, e gude ogu-echi gbushia; kẹle ẹphe shi eyeru ndu nọ ndzụ ebvu.

\VS{27}?Tọbudu l'alị-maa bẹ ẹphe lẹ ndu ojọgu, ike dụ, daru ọdaleba ono tụkoru lakọta? Ẹphe gude ngwọgu phẹ lakọta l'alị-maa; e swibechaa phẹ ogu-echi phẹ l'ishi. Ẹjo-iphe, ẹphe meru tukocharu l'ọkpu phẹ; e -gudekpọoro l'ẹphe lẹ ndu ojọgu, ike dụ; shi emeje ndzụ erwuta ndu bu l'alị ndu dzụ ndzụ.


\par }{\PP \VS{28}“Gụbedua, bụ Fero kwaphọ bẹ aa-nyakwo anyakwo; unu lẹ ndu daru ọdaleba azẹ l'ẹka lanụ; mbụ unu lẹ ndu e gude ogu-echi gbushia.


\par }{\PP \VS{29}“Edọmu bẹ nọ l'ẹka ono; yẹle ndu eze iya; mẹ ndu-ishi iya g'ẹphe ha. Ẹphe bụkpoo ndu ọkpehu shi dụ; ọle a tụkowaru ẹphe lẹ ndu e gude ogu-echi gbushia tọgbo l'ẹka lanụ. Mbụ l'ẹphe lẹ ndu daru ọdaleba tụkowaru zẹ l'ẹka lanụ; ẹphe lẹ ndu wụdaru l'ilu tụkowa swịru.


\par }{\PP \VS{30}“Iphe, bụ ndu-ishi ụzo isheli; mẹ iphe, bụ ndu Sayịdonu l'ophu bẹ nọkotakwapho l'ẹka ono. Ẹphe gudewaa iphere lapfushia ndu ọphu e gburu egbugbu. Ẹphe shi egudeje ike, dụ phẹ nụ eyeru ndiphe ebvu; obenu l'ẹphe nwụshihuwaru daa ọdaleba; ẹphe lẹ ndu e gude ogu-echi gbushia tụko zẹshia l'ẹka lanụ. Ẹphe vuru iphere ẹphe lẹ ndu ala l'ilu tụko kpoda.


\par }{\PP \VS{31}“Fero yẹle igwe ọha iya a-hụma phẹ; gude iya dụa onwiya obu lẹ k'igwe ọha iya, e gude ogu-echi gbushia. Nokwa iphe, Nnajịuphu, bụ Chipfu epfu.


\par }{\PP \VS{32}“Ọ bụ eviya lẹ mu meru iya g'o yee ndu bu l'alị ndu nọ ndzụ ebvu; ọle ee-meẹla-a yẹbedua waa igwe ọha iya g'ẹphe lapfu ndu daru ọdaleba; mbụ ndu e gude ogu-echi gbushia. Nokwa iphe, Nnajịuphu, bụ Chipfu epfu bụ ono.”




\par }\Chap{33}{\SH Ezekẹlu bẹ eeme g'ọ bụru onye-nche
\par }
{\PP \VerseOne{1}No iya; Chipfu bya epfuru opfu yeru mu sụ:

\VS{2}“Nwa ndiphe; pfuaru ndibe unu sụ phẹ: Teke mu meru g'a bya etsoo mkpụkpu ọgu; ndu mkpụkpu ono -họta onye lanụ lẹ ndibe phẹ g'o chejeru phẹ nche;

\VS{3}onye ono -hụma ẹka ọgu abyapfuta ndu mkpụkpu ono bya egbua opu g'o gude karụ ndu ono;

\VS{4}onye -nụmacharu ọda opu ono; ọphu ọ tọ ngadụru nchị; ọgu ono -bya egbua ya; bẹ bụ onye ọbu vu ọchi onwiya.

\VS{5}Eshi ọphu ọ nụmacharu opu ono; ọphu ọ ngadụru nchị; bẹ bụ iya e-vuru ọchi onwiya; kẹle ọ m'ọ -ngarụ nchị; m'ọo-dzọ-a onwiya ndzụ.

\VS{6}Obenu; ọ -bụru l'onye-nche hụmaru ẹka ọgu abya; ọphu o to gbuduru opu gude karụ ndu ono; ọgu ono -bya egbua onye lanụ l'ime ndu ono; bẹ iphe, meru g'o gude e gbua onye ọbu bụ kẹle o meru ẹjo-iphe; obenu lẹ mu e-gude onye-nche ono g'ọ laa l'ọchi onye ono, e gburu ono.


\par }{\PP \VS{7}“Nwa ndiphe; mu meakwaru ngu onye-nche ndu Ízurẹlu. Ọo ya bụ; ngabẹkwa nchị nụma iphe, mu epfu; gude iya nmaaru phẹ ọkwa.

\VS{8}Teke mu pfuru onye ẹjo-iphe sụ: ‘Gụbe onye ẹjo-iphe; ị nwụhufutajekwa’ ọphu ị tị pfuduru iya g'ọ haa iphe, oome; bẹ onye ẹjo-iphe ono a-nwụhukwa l'opfu ẹjo-iphe, oome; obenu l'ọo gụbedua bẹ mu a-kpa ishi ọchi iya.

\VS{9}Obenu; ọ -buru l'ị nmarụ onye ẹjo-iphe ọkwa g'ọ haa ẹjo ụzo iya; ọphu o to kwedu; bẹ ọo-nwụhu l'opfu ẹjo-iphe, oome; obenu lẹ gụbedua dzọakwanaru onwongu ndzụ.


\par }{\PP \VS{10}“Nwa ndiphe; sụ ndu Ízurẹlu lẹ-a: Unu epfuje sụ: Ẹjo-ememe, anyi meshiru; waa iphe-ẹji, anyi meru bẹ anyị-gbuwaa anyi l'ẹrwa. Anyi nọduwaa l'ime iya eyifuwa eyifu. ?O nwekwadụru g'anyi e-shi dzụbaaru ndzụ tọo?

\VS{11}Sụ phẹ; wakwa iphe, Nnajịuphu, bụ Chipfu epfu baa: ‘Ọo gẹ mu nọ ndzụ gẹ mu nọ iya-a bụ g'ọ bụ ire-lanụ l'anwụhu onye ẹjo-iphe ta atsọjedu mu ụtso; ọ chia g'onye ẹjo-iphe haa ẹjo ụzo iya; bya adzụru ndzụ. Unu ghaa umere! Unu ghaa umere; haa ẹjo ụzo unu g'ọ ha! Oowaa! ?Bụ gụnu meru iphe, unu a-nwụshihu; unubẹ ndu Ízurẹlu?’


\par }{\PP \VS{12}“Ọo ya bụ; nwa ndiphe; sụ ndu alị unu-a: Umere ọma onye pfụberekoto ta abyakwa adzọ iya m'ọ -bụru l'ọ nọnyaru o meahaa iphe, dụ ẹji; ọphu ẹjo-iphe, onye ẹjo-iphe meru te emedu iya g'ọ laa l'iswi; m'ọ -bụru l'ọ gharu umere haa ẹjo-iphe iya. Ọle ọ -bụru l'onye pfụberekoto nọnyaru meahaa iphe-ẹji bẹ e te egudekwa kẹle o shi bụru onye pfụberekoto haa ya g'ọ nọdu ndzụ.

\VS{13}Ọ -bụru lẹ mu sụru onye pfụberekoto l'ọo-dzụru ndzụ; umere ọmaa ya ono gbẹ bya atsụru iya l'ẹnya; ọ wata eme ẹjo-iphe bẹ o to nwekwa iphe, dụ ree ono, o shi emekọta ono, aa-nyatakwadu mẹ nanụ. Ọ nwụhufutaje lẹ k'ẹjo-iphe ono, o meru ono.

\VS{14}Ọle teke mu sụru onye ẹjo-iphe l'ọ nwụhufutaje; ọ bya ahaa eme ẹjo-iphe meahaa iphe, pfụru ọto; waa iphe, dụ ree;

\VS{15}ọ -bụru l'iphe, ọ nakọru ndu o jieru ụgwo bẹ ọ nụ-phukọtaru phẹ azụ; bya ewolakọta iphe, o zitaru l'iphuru; bya emeahaa iphe, a sụru g'e meje; parụ eme ẹjo-iphe haa; bẹ ọo-dzụru ndzụ; ọ tọ byadu anwụhu.

\VS{16}O to nwedu iphe-ẹji, o meru mẹ nanụ, a bya anyatakwaduru iya ọzo. O mewaru iphe, pfụru ọto; waa iphe, dụ ree; o je adzụru ndzụ.


\par }{\PP \VS{17}“Ọle ndu alị unu gbẹ epfuje sụ: ‘Nnajịuphu te emejedu iphe, pfụru ọto.’ Ọle ọo ẹphebedua gbẹ ọphu ẹphe emejedu iphe, pfụru ọto.

\VS{18}Ọ -bụru l'onye pfụberekoto harụ apfụbekoto; bya awata eme ẹjo-iphe bẹ ọo-nwụhukwa lẹ k'ẹjo-iphe ono.

\VS{19}Obenu ọ -bụru l'onye ẹjo-iphe bẹ harụ eme ẹjo-iphe iya ono bya emeahaa iphe, pfụru ọto; mẹ iphe, dụ ree; bẹ ee-gudekwa kẹ ree ono, oome ono; mee ya l'ọ dzụru ndzụ.

\VS{20}Ọle-a; unubẹ ndu Ízurẹlu; epfuje sụ: ‘Nnajịuphu te emejekwa iphe, pfụru ọto.’ Ọle mu e-kpechaa onyemonye g'unu ha ikpe g'iphe, onye meru gbaru.”


\par }{\SH Eepfu l'a lwụru Jierúsalẹmu
\par }
{\PP \VS{21}O be l'apha k'iri l'ẹbo, e -shi teke a kpụru anyi lẹ ndzụ ono; mbụ g'ọnwa iri dụ l'abalị ise; nwoke lanụ, shi lẹ Jierúsalẹmu pyofu; bya epfuaru mu sụ: “Mkpụkpu ono bẹ dakpọshihuakwaru nụ.”

\VS{22}Ọ bụru l'ụzenyashi ụnyaphu iya; tẹmanu nwoke ono, pyofuru nụ phọ byapfuta mu; bẹ ẹka Chipfu kparwutawaru mu l'ẹhu; bya eme ọnu mu kụhaa; mu pfuahaa opfu. Ọwa nwụadaru tẹme o rwua l'ụtsu iya teke nwoke ono byapfutaru mu. Ọo ya bụ; a kụhaa mu ọnu; mu pfuahaa opfu; ọphu mu ta abụedu onye te epfudu opfu.


\par }{\SH Iphe-ẹji, ndu Ízurẹlu
\par }
{\PP \VS{23}Tọbudu iya bụ; Chipfu bya epfuru opfu yeru mu sụ:

\VS{24}“Nwa ndiphe; ndu bugbaa l'ẹka ono, e mebyishiru l'alị Ízurẹlu ono bẹ asụje: ‘Ébirihamu bụ onye lanụ bẹ ọ bụ; o shi nwekọtaleru-a alị ono. Obenu l'anyịbedua ha igwerigwe; a nụwaru anyi alị ono g'anyi nweru.’


\par }{\PP \VS{25}“Ọo ya bụ; sụ phẹ: ‘Wakwa iphe, Nnajịuphu, bụ Chipfu epfu baa: Eshi ọphu unu atajẹkwadu anụ, mee nọ; ẹnya unu dụkwadu l'ẹka agwa unu nọgbaa; unu nọdu egbu ọchi; ?unu arị l'alị ono bụkwadu okiphe unu tọo?

\VS{26}Unu kpọru obu ye l'ogu-echi unu; unu nọdu eme ẹbyi; tẹme onyenọnu nọdu apharwụshi nyee nemadzụ ibiya. ?Unu arị l'alị ono bụkwadu okiphe unu tọo?’


\par }{\PP \VS{27}“Sụ phẹ lẹ-a; ‘Wakwa iphe, Nnajịuphu, bụ Chipfu epfu baa: Eshi ọphu mu nọ-a ndzụ gẹ mu nọ iya-a bẹ ndu ono kwarụ l'ẹka ono, a lwụru alwụlwu ono bẹ bụ ogu-echi bẹ ee-gude gbushia phẹ. Ndu ọphu lụfuru nọdu l'ọma ẹgu bẹ e-woru nụ anụ-ẹgbudu g'ẹphe vụa kpatakpata. Ndu ọphu nọgbaa l'ẹka a kpụshiru ike; mẹ ndu ọphu nọ l'ọgba bẹ bụ ẹjo iphe-ememe e-gbushi phẹ.

\VS{28}Mu e-me alị ono g'ọ dabyiru bụru ochobu. Ike iya ono, o gude eku onwiya ono bẹ a-bvụ nụ. Iphe, bụ úbvú, nọkota lẹ Ízurẹlu bẹ a-bụkotaru ochobu; k'ọphu ọ tọ dụdu onye byaru aghajabaa ẹka ono aghaja.

\VS{29}Ọo teke ono bẹ ẹphe a-maru l'ọo mu bụ Chipfu ono; mbụ teke mu meẹrupho alị ono g'ọ bụru ochobu l'opfu ẹbyi, ẹphe meshiru ono.’


\par }{\PP \VS{30}“A bya lẹ gụbedua; nwa ndiphe; ndu alị unu epfugba opfu ẹhu ngu l'ibiya k'igbulọ, nọgbaa nụ; mẹ l'ọnu-mgbo, dụ l'ụlo, nọgbaa nụ. Ẹphe anọduje epfuru nwibe phẹ sụ: ‘Unu bya anụma ozi, Chipfu ezi-o!’

\VS{31}Ndibe mu abyapfutajẹ ngu ẹgube ẹphe abyajẹkpo ono; bya anọdu l'iphu ngu g'ẹphe ngabẹ nchị nụma iphe, iipfu; ọle ẹphe te emejedu iya. Ọo l'ọnu bẹ ẹphe asụje l'ẹphe yeru mu obu; obenu l'obu phẹ anọduje ajị momomo g'ẹphe e-shi ria urwu l'ụzo, apfụduru-ọto.

\VS{32}Eviya eviya; ọ tọ dụdu iphe ọzo, ẹphe gụberu ngu; abụedupho l'ị bụ onye agụ ebvu, atsọ ntụmatu; akpọ une ẹrengete eye iya. Mbụ l'ẹphe anụmajecha iphe, iipfu; obenu l'ẹphe te emejedu iya ememe.

\VS{33}Ọo teke iphe-a meẹbekotakpoerupho ẹgube ono, o mefụtaje ono; tẹme ẹphe agbẹ teke ono maru l'o nweru onye mpfuchiru Chileke, shi nọdu l'echilabọ phẹ.”




\par }\Chap{34}{\SH Onye eche atụru yẹe atụru iya
\par }
{\PP \VerseOne{1}Tọbudu iya bụ; Chipfu bya epfuru opfu yeru mu sụ:

\VS{2}“Nwa ndiphe; pfuaru ndu eche atụru Ízurẹlu iphe, a-nwụru phẹ nụ. Pfuaru phẹ sụ phẹ: Wakwa iphe, Nnajịuphu, bụ Chipfu epfu baa: Nshịo ndu ono, eche atụru lẹ Ízurẹlu, bụepho onwophẹ bẹ ẹphe eleta ẹnya. ?Tọ gbadụru gẹ ndu eche atụru leta atụru phẹ ẹnya tọo?

\VS{3}Unu angụje ẹra, a pyịtaru iya; bya eye uwe, e gude ẹji iya mee; bya egbua ọphu kachaa atsụ ẹba; ọle unu gbẹ ọphu unu te eletajẹdu yẹbe igwe atụru ọbu ẹnya.

\VS{4}Unu te emejedu g'ike dụ ndu ọphu ike bvụru; ọphu unu te emejedu g'ẹhu dụ ndu ọphu iphe eme ike; ọphu unu ekebejedu ndu ọphu iphe-ẹhuka mekarụ iphe l'ọ́nyá. Unu te eduphutajẹdu ndu ọphu kpaphuhuru nụ azụ; ọphu unu ta achọjedu ndu ọphu tuphashịhuru etuphashịhu. Ọo ẹhuka ẹhuka; yẹe ẹjo obu bẹ unu egudeje eche phẹ.

\VS{5}Ọo ya meru iphe, ẹphe gbakashịhuru; kẹle ẹphe te nwedu onye eche phẹ nụ. Teke ono, ẹphe gbakashịhuru ono; bẹ ẹphe je abụru nri anụ-ẹgbudu.

\VS{6}Atụru mu bẹ aghaphegbaa l'eze úbvú; mẹ l'úbvú nshịi. Ẹphe tụko gbakashịhukota tsoru mgboko l'ophu; ọphu ọ dụdu onye jeru phẹ achọcho; ọzoo lekpọo nụ ẹnya phẹ.


\par }{\PP \VS{7}“Ọo ya bụ; unubẹ ndu eche atụru; unu nụma iphe, Chipfu epfu!

\VS{8}Wakwa iphe, Nnajịuphu, bụ Chipfu epfu baa: Ọo gẹ mu nọ ndzụ gẹ mu nọ iya-a bụ g'ọ bụ ire-lanụ l'eshinu igwe atụru mu te enwedu onye eche phẹ nụ; anụ nọdu egbushi phẹ; mbụ ẹphe bya abụwaru nụ nri anụ-ẹgbudu; ọphu ndu eche atụru mu ono ta achọjedu igwe atụru mu ono; ọ bụru onwophẹ bẹ ẹphe eleta ẹnya; gbẹ parụ ikpoto atụru mu ono haa;

\VS{9}g'unubẹ ndu eche atụru ono nụmakwa iphe, Chipfu epfu.

\VS{10}Wakwa iphe, Nnajịuphu, bụ Chipfu epfu baa: Unu lenu; mu nọakwaru ndu ono, eche atụru ono lẹ njọ; mu e-gudeshi phẹ lẹ k'atụru mu ono. Mu e-me g'ẹphe chebuhu igwe atụru ono; k'ọphu ndu ono, eche iya ono ta adụedu ike anụ onwophẹ nri. Mu a-lọfu phẹ atụru mu l'ọnu; g'ẹphe ta abụheru nri phẹ.


\par }{\PP \VS{11}“Wakwa iphe, Nnajịuphu, bụ Chipfu epfu baa: Ọo mbẹdua l'onwomu e-je achọ atụru mu ono; bya echeahaa phẹ.

\VS{12}Ọo ẹgube ono onye eche atụru achọje igwe atụru iya, nashịhuru iya tuphashịhu teke ọ nọ swiru iya l'onwiya ono; bụ gẹ mu a-chọ atụru mu. Mu a-chọ phẹ hụmakota l'ẹka ẹphe gbakashịhuru je anọdugba teke ono mbọku shi gbahụ tsụkiribaa ono.

\VS{13}Mu e-dufutakọta phẹ l'iphe, bụ ọhamoha; mbụ shi lẹ mkpụkpu nọnu rwukọbe phẹ; duru phẹ dobe l'alị nkephẹ. Mu e-cheje phẹ l'úbvú, nọgbaa lẹ Ízurẹlu; mẹ l'agụga nggele; mẹ l'ẹka e bukọta ebubu l'alị ono.

\VS{14}Mu e-cheje phẹ l'ẹka nri dụ ree. Ọ bụru l'eli úbvú Ízurẹlu bẹ ẹphe a-nọduje akpa nri. Ọ bụru l'ẹka ono nri dụ shii, ẹphe atajẹ nri ono bẹ ẹphe a-zẹshije. Ọ bụru l'ẹka ono nri dụ shii ono; mbụ l'úbvú, nọgbaa lẹ Ízurẹlu bẹ ẹphe a-tajẹ nri.

\VS{15}Mụbe Nnajịuphu, bụ Chipfu sụru-a: Mu e-che atụru mu; chịru phẹ je edobe l'ọdu.


\par }{\PP \VS{16}“Mu a-chọ ndu ọphu tuphahụru etuphahụ; bya achịlata ndu ọphu gbakashịhuru nụ. Mu ekee ndu ọphu iphe-ẹhuka mekarụ iphe; l'ẹka e mekarụ phẹ iphe. Mu emee g'ike dụ ndu ọphu ike bvụru. Obenu lẹ ndu ọphu ha okporokpo; mẹ ndu ọphu ike dụ bẹ mu e-me g'ẹphe bụru mkpurupyata. Mu a-nọdu eche atụru ono ẹgube ọ gbaru g'e cheje phẹ.


\par }{\PP \VS{17}“A bya l'unubẹ atụru mu; waa iphe, mụbe Nnajịuphu, bụ Chipfu epfu anụ unu baa: Unu lenu; mu e-kperu atụru yẹe ibe iya ikpe; mu ekpeeru ebili yẹe mkpi ikpe.

\VS{18}?Teke ọ sụduru unu; mbụ nri ono, unu ata l'ẹka nri dụ ree ono tọo? ?Ọ gbaru g'unu gudefụa ọkpa zọtoshia nri unu ọphu phọduru nụ tọo? ?To dzuduru unu; mbụ mini ọma ono, unu angụ ono? ?Ọ gbaru kẹ g'unu gudefua ọkpa swọo ndu ọphuu unu ngụ-phodoru ẹrwu tọo?

\VS{19}?Bụ g'atụru mu taa nri, unu zọpyashiru l'ọkpa; bya angụfua mini, unu gude ọkpa swọo ẹrwu tọo?


\par }{\PP \VS{20}“Ọo ya bụ; ‘Wakwa iphe, Nnajịuphu, bụ Chipfu epfu baa: Lenu! Ọo mbẹdua l'onwomu e-kperu atụru ọphu ha okporokpo; yẹe ọphu jọru ẹhu ikpe.

\VS{21}Eshi ọphu unu gude mgburẹku; gude ukuvu unu akwaphu phẹ; bya egude mpu unu adụkashi ndu ọphu ike ta adụdu; jasụ unu chịkashia phẹ nanụnanu;

\VS{22}bẹ mu a-nafụta igwe atụru mu ono; g'a ta alwụhe phẹ alwụlwu ọzobaa. Mu e-kperu atụru yẹe ibe iya ikpe.

\VS{23}Teke ono bẹ mu e-ye onye lanụ, echeje atụru, bụ iya bụ Dévidi, bụ nwozi mu g'o leta phẹ ẹnya. Ọo ya a-nọduje anụ phẹ nri; tẹme ọ bụru yẹbedua bụ onye a-nọduje eche phẹ; bya abụru onye eche phẹ ọkpobe echeche.


\par }{\PP \VS{24}“ ‘Mbẹdua, bụ Chipfu bẹ a-bụru Chileke phẹ. Ọ bụru nwozi mu, bụ Dévidi a-bụru onye-ishi phẹ. Mụbe Chipfu pfuakwaru.

\VS{25}Mu l'ẹphe a-gba ndzụ ẹhu-guu; mu a-chịfukota ẹjo anụ-ẹgbudu l'alị ono; k'ọphu ẹphe e-buru l'echiẹgu; kuje mgbẹnya l'ime ọswa; o too nweduru iphe, e-me phẹ nụ.

\VS{26}Mu a-gọru ọnu-ọma nụ phẹ; ẹphe l'ẹka nọ-pheru úbvú mu mgburugburu. Mu e-me gẹ mini dzejeru phẹ l'orwuberu iya. Ọnu-ọma ono bẹ a-nọdu edze gẹ mini.

\VS{27}Iphe, bụ oshi, nọ l'ẹgu bẹ a-nọdu amị mebyi l'orwuberu iya. Alị bẹ e-mehujekwaphọ iphe, e meberu iya. Ndu ono bẹ ọ tọ dụdu iphe, e-me phẹ nụ l'alị phẹ. Ẹphe amaru l'ọo mbẹdua bụ Chipfu lẹ teke ono, mu a-nyakwo odogoro igwe ono, e yeru phẹ ono; mbụ nafụta phẹ l'ẹka ndu ono, gbaru phẹ ohu ono.

\VS{28}Iphe, bụ ọhamoha ta abyadụ alwụba phẹ alwụlwu ọzobaa; ọphu anụ-ẹgbudu ta abyadụ egbushibaa phẹ ọzobaa. Ẹphe e-buru tụsaru ẹhu; ọphu ọ tọ dụdu onye e-yebaaru phẹ ebvu.

\VS{29}Mu a-nụ phẹ alị, a maru amaru l'oomehuje iphe. Ẹphe ta abyadụ abụbaaru ndu ẹgu eme l'alị ono; ọphu ẹphe abụeduru ndu ọhamoha a-nọduje anma phulaphula.

\VS{30}Ọ bụru teke ono bẹ ẹphe a-maru lẹ mbẹdua, bụ Chipfu bya abụru Chileke phẹ bẹ nọ swiru phẹ nụ. Ẹphe amakwarụpho l'ẹphebe ndu Ízurẹlu bẹ bụ ndibe mu. Nokwa iphe, Nnajịuphu, bụ Chipfu epfu.


\par }{\PP \VS{31}“ ‘Unubẹ atụru mu; mbụ atụru, mu azụ azụzu; bụ unubẹ nemadzụ; mbẹdua bụru Chileke unu. Nokwa iphe, Nnajịuphu, bụ Chipfu epfu.’ ”




\par }\Chap{35}{\SH Iphe, ee-me ndu Edọmu
\par }
{\PP \VerseOne{1}Nokwa iya; Chipfu bya epfuru opfu yeru mu sụ:

\VS{2}Nwa ndiphe; ghachiru úbvú Siye iphu lẹ kẹ njọ; pfuaru mu iya iphe, a-nwụru iya nụ;

\VS{3}sụ iya: Wakwa iphe, Nnajịuphu,

\par }{\QB bụ Chipfu pfuru baa:

\par }{\Q Mu nọakwaru ngu lẹ njọ;

\par }{\QB gụbe úbvú Siye!

\par }{\Q Mbụ lẹ mu a-machị ẹka

\par }{\QB mu daa ngu kẹ njọ l'ẹhu;

\par }{\QB bya emee ngu g'ị

\par }{\QB dabyiru bụru ochobu.


\par }{\Q \VS{4}Iphe, bụ mkpụkpu ngu

\par }{\QB bẹ mu e-mekọta umerekete;

\par }{\Q Ịi-bụru ochobu dabyiru;

\par }{\Q Ọo ya bụ g'ịimakwanuru

\par }{\QB l'ọo mbẹdua bụ Chipfu.


\par }{\PP \VS{5}Eshi ọphu ndu Ízurẹlu shi l'edenwede dụta ngu ashị; i gude ogu-echi gbushia phẹ lẹ teke ẹphe eje oke iphe-ẹhuka; mbụ teke a nụru phẹ chịipfuu;

\VS{6}bẹ mụbe Nnajịuphu, bụ Chipfu sụru-a: Ọo gẹ mu nọ ndzụ gẹ mu nọ iya-a; bụ g'ọ bụ ire-lanụ; lẹ mu e-woru ngu haarụ mgbugbụmadzu. Eshinu egbu ọchi ta adụdu ngu ẹji bẹ bụ ọchi ono a-nọdu etso ngu pụrupuru.

\VS{7}Mu e-me úbvú Siye g'ọ dabyiru bụru ochobu; bya egbufukọta ndu anọduje eje iya nggede eje nggede alwa.

\VS{8}Mu e-me gẹ ndu e gbushiru egbushi ji úbvú ngu ejiji. Ndu e gude ogu-echi gbushia bẹ a-daka l'iphe, bụ úbvú úbvú nshịi ngu; mẹ lẹ nsụda nsụda; mẹkpoo lẹ nggele ngu.

\VS{9}Mu e-me ngu g'ị bụru ochobu jasụru asụru; ọphu ọ tọ dụdu onye bya eburu lẹ mkpụkpu ngu ọzo. Ọo teke ono bẹ ịi-maru l'ọo mbẹdua bụ Chipfu.


\par }{\PP \VS{10}“ ‘Ọo kẹle i gude ọnu ngu sụ l'ọha labọ ọwa-a; mẹ mkpụkpu labọ ọphuu bẹ a-bụru nkengu; mbụ l'unu a-natakọta phẹ nworu; l'ẹka mụbe Chipfu gbẹ nọdu l'ẹka ono.

\VS{11}Ọo ya meru iphe Nnajịuphu, bụ Chipfu gude sụ: Ọo gẹ mu nọ ndzụ gẹ mu nọ iya bụ g'ọ bụ ire-lanụ lẹ mu a-nụ ngu aphụ rwuberu ngu nụ lẹ k'ashị ono ị kpọru ndibe mu; mẹ lẹ k'ẹhu-eghu; mẹ k'ẹnya-pfụrupfuru, ẹphe dụ ngu, bụ iphe goshiru l'ẹphe dụkpoo ngu ashị ọkpobe adụdu. Mu e-me g'unu maru onye mu bụ; teke ono mu a-wata unu anụ aphụ ono.

\VS{12}Ọo teke ono bẹ ịi-maru lẹ mụbe Chipfu nụmakotaru ẹjo-epfupfu ono, i pfukọtaru kpua úbvú úbvú Ízurẹlu ono. Ị sụru: “E mewaru; ẹphe dabyiru bụru ochobu; e wowaru phẹ nụ anyi g'anyi vụkaa avụka.”

\VS{13}Ị gbawaru mu opfu; bya epfugbuwa g'ọnu haa ngu l'opfu ẹhu mu; mu tụko iya g'ọ ha nụmakota.


\par }{\PP \VS{14}“ ‘Wakwa iphe, Nnajịuphu, bụ Chipfu epfu baa: Mu e-me ngu g'ị bụru ochobu g'iphe, bụ mgboko l'ophu tee ẹswa iya;

\VS{15}kẹle i teru ẹswa teke e meru alị ndu Ízurẹlu ọ bụru ochobu phọ; bẹ mu e-me ngu g'ị dụ ẹgube ono. Gụbe úbvú Siye; gụbedua mẹ alị ndu Edọmu l'ophu bẹ a-bụru ochobu. Ọo teke ono bẹ ẹphe a-maru l'ọo mbẹdua bụ Chipfu.’ ”




\par }\Chap{36}{\SH Opfu epfu anụ úbvú, nọgbaa lẹ Ízurẹlu
\par }
{\PP \VerseOne{1}“Gụbe nwa ndiphe; pfuru nụ úbvú úbvú Ízurẹlu; sụ phẹ: ‘Unubẹ úbvú úbvú Ízurẹlu; unu ngabẹkwa nchị nụma Opfu Chipfu!

\VS{2}Wakwa iphe, Nnajịuphu, bụ Chipfu epfu baa: Ọo kẹle ndu ọhogu ngu sụru Hẹe! Nta-a bẹ iphe, bụ úbvú úbvú ono, shi lẹ ndiche ono bụkotaakwa nkanyi.’


\par }{\PP \VS{3}“Eshi ọphu ọ dụ nno; pfuru nụru mu phẹ sụ: ‘Wakwa iphe, Nnajịuphu, bụ Chipfu epfu baa: Eshinu ẹphe mewaru; unu dabyiru bụru ochobu; mbụ mewaa unu umerekete; k'ọphu unu bụwaa iphe, ọhamoha ọzo nwe enwenwe; bya emee; ndiphe vụa unu swịi; epfuru unu ẹjo-opfu;

\VS{4}bụ g'unubẹ úbvú úbvú Ízurẹlu; nụma opfu Nnajịuphu, bụ Chipfu. Wakwa iphe, Nnajịuphu, bụ Chipfu epfuru eze úbvú, nọgbaa nụ; mẹ úbvú nshịi, nọgbaa nụ; mẹ nggele nggele; mẹ nsụda nsụda; mẹ iphe, bụ ochobu ono, dabyikọtaru ẹgube ono; mẹ iphe, bụ mkpụkpu ono, a kwafụkotaru akwafụ ono; mbụ onoya, ọhamoha, nọ-pheru iya mgburugburu lwụru alwụlwu; bya emee ya iphe ọchi ono bụ ọwa.


\par }{\PP \VS{5}“ ‘Wakwa iphe, Nnajịuphu, bụ Chipfu epfu baa: Mu gudeakwa ẹhu-eghu enwu mu phuruphuru l'ẹhu g'ọku pfuru mabẹru iphe, bụ ọhamoha ndu ọphu phọduru nụ phọ; mẹ iphe, bụ ndu Edọmu l'ophu; kẹle ẹphe gudewaa ẹhu-ụtso; mẹ iwashị, nọ phẹ l'obu mee alị mu; ọ bụru nkephẹ; k'ọphu ẹphe a-lwụ ẹka ẹku akpajẹ nri, nọ l'alị ono alwụlwu.’


\par }{\PP \VS{6}“Ọo ya bụ; pfuaru mu phẹ gẹ k'alị Ízurẹlu a-dụ; pfuaru eze úbvú, nọgbaa nụ; mẹ úbvú nshịi, nọgbaa nụ; mẹ nggele nggele; mẹ nsụda nsụda, nọgbaa nụ; sụ phẹ: Wakwa iphe, Nnajịuphu, bụ Chipfu epfu baa: Mu gudewaa oke-ẹhu-eghu enwu mu phuruphuru l'ẹhu g'ọku; pfua opfu; kẹle ọhamoha bẹ mekọtawaru ngu iphe-iphere.

\VS{7}Ọo ya bụ lẹ-a; wakwa iphe, Nnajịuphu, bụ Chipfu epfu baa: Mu ribuakwaru angụ l'iphe, bụ ọhamoha ono, nọ-phekọtaru unu mgburugburu ono bẹ ee-me iphe-iphere.

\VS{8}Ọle unubẹdua, bụ úbvú úbvú Ízurẹlu bẹ a-pfụkashi ẹkali; mịaru ndibe mu Ízurẹlu mebyi; kẹle ẹphe abyawaa alwa unuphu.

\VS{9}Mu arịkwaru unu ọriri k'ọma. Mu e-gude k'ọma ghaaru unu iphu. Ee-mechaa kọo unu akọko; kụa unu gẹ mebyi iphe.

\VS{10}Mu e-mekwaphọ gẹ ndu bu l'ime ngu kabaa igwerigwe; mbụ ndu Ízurẹlu l'ophu. Iphe, bụ mkpụkpu ono bẹ ee-buchishikọta ebuchishi; l'a kpụkwakota iphe, bụ ẹka ọ dakpọshihukotaru adakpọshihu.

\VS{11}Mu e-mekwaphọ gẹ nemadzụ; mẹ ẹku kabaaru unu igwerigwe; ẹphe azụa azụzu ka l'ọtu. Mu e-me g'e buchishia unu ẹgube ono, e shi buru l'ime unu ono. Mu abya emee g'iphe dụru unu lẹ ree; eme lẹ g'o shi dụru unu teke ono. Ọo ya bụ g'unu amakwanụru l'ọo mu bụ Chipfu.

\VS{12}Mu e-me gẹ nemadzụ; mbụ ndibe mu, bụ ndu Ízurẹlu zọo ọkpa l'eli unu. Ẹphe e-nweru unu; unu abụru okiphe phẹ. Ọphu unu ta abyadụ emebaa phẹ ume nwa ọzo.


\par }{\PP \VS{13}“ ‘Wakwa iphe, Nnajịuphu, bụ Chipfu epfu baa: “Eshinu ndiphe epfu l'unu egbuje nemadzụ; tẹme unu nọdu eme alị unu ume nwa;”

\VS{14}bẹ unu ta abyakwa egbushibaa nemadzụ ọzo; ọphu unu abyadụ emebaa alị unu ume nwa ọzo. Nokwa iphe, Nnajịuphu, bụ Chipfu epfu.

\VS{15}Mu ta abyadụ ekwe g'unu nụmabaa ẹjo-opfu ọhamoha epfu ekpu unu ọzo; mbụ lẹ mu te ekweẹdu g'ẹphe mee unu iphe-iphere ọzobaa; ọphu mu ekweẹkwapho g'unu vukotaba iphe daa. Nokwa iphe, Nnajịuphu, bụ Chipfu epfu.’ ”


\par }{\PP \VS{16}No iya; Opfu Chipfu byakwa akparwuta mu l'ẹhu bya asụ mu:

\VS{17}“Nwa ndiphe; teke ndu Ízurẹlu shi buru l'alị nkephẹ bẹ ẹphe gudekwa umere phẹ; waa iphe, ẹphe meru pharwụshia ya. Umere phẹ bẹ shikwa dụ mu ideyideyi gẹ teke nwanyị anọ nsọ-nwanyị.

\VS{18}Ọo ya bụ; mu tukoshinụ phẹ oke ẹhu-eghu mu; kẹle ẹphe gbushiru nemadzụ l'alị ono; bya egude agwa, ẹphe agwaphe merwushia ya.

\VS{19}Mu chịkashia phẹ ẹphe dzuru ọhamoha; ẹphe gbakashịhu tụko iphe, bụ mkpụkpu lẹ mkpụkpu tsoru. Mu kperu phẹ ikpe g'umere phẹ; waa iphe, ẹphe meru gbaru.

\VS{20}Iphe, bụ ẹka ẹphe jeru l'ọhamoha ono bẹ ẹphe emeje eepfubyishi ẹpha mu, dụ nsọ ono; kẹle aasụje phẹ: ‘Ọ kwa ndibe Chipfu dụ ẹgube-a; tẹme ẹphe gbẹ lụfuta l'alị iya.’

\VS{21}Ọ bya erwua mu l'ẹhu; mbụ k'ẹpha mu, dụ nsọ ono, ndu Ízurẹlu meru anọdu epfubyishi l'echilabọ ọhamoha ono, ẹphe larụ ono.


\par }{\PP \VS{22}“Ọo ya bụ; sụ ndu Ízurẹlu: wakwa iphe, Nnajịuphu, bụ Chipfu epfu baa: ‘Ọ tọ bụkwa k'opfu ẹhu unubẹ ndu Ízurẹlu bẹ mu gude abya eme iphe-a; ọo k'ẹpha mu, dụ nsọ ono, unu rwụtoshiru arwụtoshi l'echilabọ ọhamoha ono, unu lakọtaru ono.

\VS{23}Mu e-me goshi l'eze ẹpha mu ono parụ ẹka apaa ono dụ nsọ; mbụ onoya, e mebyishiru l'echilabọ ọhamoha ono; mbụ ẹpha mu ono, unu mebyishiru l'iphu phẹ ono. Ọo ya bụ g'ọhamoha ono amakwanụru l'ọo mu bụ Chipfu; mbụ teke ono, mu e-gude unu goshi phẹ lẹ mu dụ nsọ ono. Nokwa iphe, Nnajịuphu, bụ Chipfu epfu.

\VS{24}Noo kẹle mu a-nafụta unu l'ẹka ọhamoha ono. Mu e-rwukọbekota unu e shi l'alị, nọnu; dulata unu l'alị nkunu gẹdegede.

\VS{25}Mu abya ephee unu mini, doru rịsaa; unu abya adụ ree; mu a-safụkota unu ẹjo-iphe unu, meshiru; mẹkpoo agwa, unu gwarụ g'ọ ha.

\VS{26}Mu a-nụ unu obu ọ̀phúú; bya eye unu unme ọ̀phúú l'ime; mu e-wofu unu obu ono, nmarụ kpigbii gẹ mkpuma ono; nụ unu obu bẹlebele.

\VS{27}Mu e-woru Unme mu ye unu l'ẹhu; mee unu g'unu meahaa iphe, mu sụru g'e meje; unu abya eleta ẹnya meahaa ekemu mu.

\VS{28}Unu e-buru l'alị ono, mu nụru nna unu oche phẹ ono; unu a-bụru ndibe mu; mu a-bụru Chileke unu.

\VS{29}Mu a-dzọta unu g'unu te emehẹ ẹjo-ememe ono, unu eme ono. Mu e-ku nri oku; mee ya g'ọ kụru akụru; ọphu mu ta abyadụ eme g'ẹjo ọkpa-nri dapfuta unu.

\VS{30}Mu e-me g'oshi-ọmi ka amị mebyi; bya emee g'iphe, e meberu l'alị mehu emehu; k'ọphu ọhamoha e-mebuhu unu iphe-iphere l'opfu ẹgu.

\VS{31}Ọo teke ono bẹ unu a-nyata ẹjo ụzo ono, unu tsoru ono; mẹ iphe, adụdu ree ono, unu eme ono; unu abya adụ onwunu ashị lẹ k'ẹjo-iphe ono, unu eme ono; mẹ ẹbyi ono, unu eme ono.

\VS{32}Wakwa iphe, Nnajịuphu, bụ Chipfu epfu baa: Iphe, mu eme g'unu maru bụ l'ọ tọ bụdu iswi ẹhu unu bẹ mu gude eme iya. Ọphu g'iphere dụ unu; mbụ g'iphere ji unu iphu, l'ẹjo-ememe unubẹ ndu Ízurẹlu eme!


\par }{\PP \VS{33}“ ‘Wakwa iphe, Nnajịuphu, bụ Chipfu epfu baa: Mbọku ono, mu a-safụ unu ẹjo-iphe, unu mekọtaru ono bẹ mu e-me g'e buru lẹ mkpụkpu unu ono ọzo; a bya akpụkwa ẹka dakpọshihuru adakpọshihu.

\VS{34}Ẹgu ono, shi bụru ẹka dabyiru kẹ mmanụ ono bẹ aa-kọahaa iphe; ọobu-buhuru ẹka dabyiru kẹ mmanụ; l'ẹnya ndu aghata aghata.

\VS{35}Teke ono bẹ ẹphe a-sụaha: “Alị-a, shi bụru ẹka dabyiru kẹ mmanụ-a bẹ gbẹ dụwanu gẹ mgbabu Édẹnu. Mkpụkpu, shi dakpọshihu adakpọshihu; bụru ochobu; e mebyishia ya emebyishia bẹ a gbẹ kpụwa; o shihu ike; tẹme e buchishikọtawa iya nụ ebuchishi.”

\VS{36}Noo teke iphe, bụ ọhamoha, phọduru nụ, bupheru unu mgburugburu a-maru l'ọo mụbe Chipfu bẹ kpụkwaru iphe ono, e shi nwukpọshia enwukpọshi ono; bya adzaphukọta iphe azụ l'ẹka ono, shi bụru ochobu ono. Mbẹdua, bụ Chipfu bẹ pfuakwaru nụ; mu je e-me iya.’


\par }{\PP \VS{37}“Wakwa iphe, Nnajịuphu, bụ Chipfu epfu baa: Mu e-kweta ọzobakwa meeru ndu Ízurẹlu iphe, ẹphe arwọ. Mu e-me g'ẹphe zụa azụzu ha igwerigwe g'igwe atụru;

\VS{38}mbụ g'ẹphe ha igwerigwe g'ikpoto atụru, e gude abya egwe ngwẹja lẹ Jierúsalẹmu l'ọbo-iphe, a tụru ọnu iya. Ọo ẹgube ono bẹ ikpoto nemadzụ e-ji mkpụkpu ono, shi dakpọshihu adakpọshihu ono. Ọo ya bụ g'ẹphe a-makwanụru l'ọo mu bụ Chipfu.”




\par }\Chap{37}{\SH Nsụda, ojogorogo ọkpu jiru ejiji
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ike Chipfu bya akparwuta mu l'ẹhu. Unme Chipfu bya ekuta mu je apfụbe l'echilabọ nsụda lanụ. Nsụda ono bụerupho ọkpu nemadzụ jiru iya ejiji.

\VS{2}O duta mu; jephekọta ọkpu ono mgburugburu. Mu hụma ọkpu, dụ igwerigwe l'ime nsụda ono. Ọkpu ono kpọhukotachaa iyororo g'ẹphe ha.

\VS{3}Ọ bya ajịa mu sụ mu: “Nwa ndiphe; ?ọkpu-a; o nweru g'o shi dụ ike teta nọduba ndzụ ọzo tọo?”

\par }{\PP Mu sụ iya: “Ọo gụbe Nnajịuphu, bụ Chipfu bẹ maru nụ kpoloko.”


\par }{\PP \VS{4}No iya; ọ sụ mu: “Pfuru mabẹru mu ọkpu ono; sụ phẹ: Unubẹ ojogorogo ọkpu; unu ngabẹ nchị nụma Opfu Chipfu!

\VS{5}Wakwa iphe, Nnajịuphu, bụ Chipfu epfuru unubẹ ọkpu-a baa: Mu e-me g'unme bahụ unu l'ẹhu; k'ọphu unu a-bya adzụru ndzụ.

\VS{6}Mu e-ye unu akwara l'ẹhu; mu abya emee g'unu nweru anụ-ẹhu; mu abya ekwee unu akpọ l'ẹhu; woru unme ye unu l'ẹhu; unu abya anọdu ndzụ. Ọo ya bụ g'unu a-makwanụru l'ọo mu bụ Chipfu.”


\par }{\PP \VS{7}Tọbudu iya bụ; mu bya epfua g'ọ sụru gẹ mu pfua ono. Mu kpụkwaduru-a opfu ono l'ọnu epfu; g'e jia epfu-a; a nụahaa ụkporo iphe, azụ jọgoro-jọgoro; ọkpu ono bya edepfubekọta; ọphu nọnu dzepfuru l'ibe iya.

\VS{8}Mu bya ele ẹnya; akwara mẹ anụ nọdukotawa iya; akpọ bya ekwekọtawa iya nụ; ọle ẹphe ta atụkwanu unme.


\par }{\PP \VS{9}Ọ bya asụ mu: “Pfuru mabẹru mu unme; pfuru nụ iya; nwa ndiphe; sụ iya; Wakwa iphe, Nnajịuphu, bụ Chipfu epfu baa: Gẹ gụbe unme shikwa l'ishi ụzo ẹno, phẹrephere eshije ezi; bya ezia lẹ ndu-a, e gbushiru egbushi-a g'ẹphe nọdu ndzụ ọzo.”


\par }{\PP \VS{10}Tọbudu iya bụ; mu pfua g'a sụru gẹ mu pfua ono; unme bya abahụ phẹ l'ẹhu; ẹphe bya anọdu ndzụ; bya agbẹshi pfụru apfụru; bụru ikpoto ndu ojọgu, parụ ẹka apaa.

\VS{11}Ọo ya bụ; ọ sụ mu: “Nwa ndiphe; ọkpu-a bụ ndu ọnu-ụlo Ízurẹlu l'ophu. Ẹphe epfu sụ: ‘Ọkpu anyi kpọhukotawaru iyororo; ọphu o to nweẹdu iphe, anyi ele ẹnya iya; nkanyi bẹ bvụakwaru nụ.’

\VS{12}Ọo ya bụ; pfuru mabẹru mu phẹ; sụ phẹ-a: Nnajịuphu, bụ Chipfu sụru: ‘Unubẹ ndibe mu; mu e-kpuhakọta ilu unu; mee g'unu shi l'ime iya lụfuta; mu eduta unu duba l'alị Ízurẹlu.


\par }{\PP \VS{13}“ ‘Ọo ya bụ; g'unubẹ ndibe mu amaru l'ọo mu bụ Chipfu lẹ teke ono mu kpuhaẹrupho ilu unu dufutagbaa unu l'ime iya ono.

\VS{14}Mu e-woru Unme mu ye unu l'ẹhu; unu abya anọdu ndzụ. Teke ono bẹ mu e-duta unu dobe l'alị unu gẹdegede. Noo teke unu a-maru lẹ mụbe Chipfu bẹ pfuru iya; bya emee ya ememe. Ọo ẹgube ono bẹ Chipfu pfuru iya.’ ”


\par }{\SH Ízurẹlu a-bụru ndu lanụ, nweru onye eze lanụ
\par }
{\PP \VS{15}Opfu Chipfu bya akparwuta mu l'ẹhu sụ mu:

\VS{16}“Nwa ndiphe: Wota oshi lanụ dee ya iphe-a: ‘Ọwaa bụ kẹ ndu Jiuda yẹe ndu Ízurẹlu, bụ ndu yẹe ya tụgbaru bụru nanụ.’ L'ị bya ewota oshi ọzo bya edekwaa ya phọ iphe ẹgube-a: ‘Ọwaa bụ oshi kẹ Ifuremu, mbụ oshi Jiósẹfu; mẹ kẹ ndu Ízurẹlu l'ophu, bụ ndu yẹe ya tụgbaru bụru nanụ.’

\VS{17}Woru phẹ chịgbabe g'ẹphe bụru oshi lanụ. Mee phẹ g'ẹphe bụru oshi lanụ l'ọbochi ẹka ngu.

\VS{18}Teke ndibe unu jịru ngu sụ ngu: ‘?Tịi kadụru anyi iphe, iphe ono, iime ono bụkpoo?’

\VS{19}Sụ phẹ lẹ Nnajịuphu, bu Chipfu sụru-a: Mu abya ewota oshi kẹ Jiósẹfu, bụ ọphu Ifuremu gude l'ẹka ono; mẹkpoo k'iphe, bụ ipfu Ízurẹlu, bụ ndu ẹphe l'iya swị; woru iya tụgbabe l'oshi kẹ Jiuda; mee phẹ g'ẹphe bụru oshi lanụ nọdu mu l'ẹka.


\par }{\PP \VS{20}“Oshi ono, i decharu iphe ono bẹ ii-gude l'ẹka g'ẹphe hụma iya.

\VS{21}L'ị bya asụ phẹ; Wakwa iphe, Nnajịuphu, bụ Chipfu epfu baa: Mu e-dufutakọta ndu Ízurẹlu l'iphe, bụ ọhamoha, ẹphe lakọtaru. Mu e-shi l'ẹkameka rwukọbe phẹ; duta phẹ duba l'alị nkephẹ.

\VS{22}Mu e-me phẹ g'ẹphe bụru ndu lanụ l'alị ono, nọ l'úbvú úbvú Ízurẹlu ono. Ọ bụru onye eze lanụ a-nọdu achịkota phẹ. Ẹphe ta abyadụ abụbaaru ndu labọ ọzo; ọphu ẹphe ta abyadụ ekekahabaa bụru alị-eze labọ ọzo.

\VS{23}Ẹphe ta abyadụ egudebaa agwa phẹ; mẹ iphe, aasọ nsọ, ẹphe agwaphe; merwushia onwophẹ ọzo; ọphu ẹphe egudehẹdu ẹjo-ememe merwushia onwophẹ; kẹle mu a-dzọta phẹ l'ẹjo-iphe ono, ẹphe gude laphu azụ ono; mu abya asa phẹ; ẹphe abụru ndibe mu; mu abụru Chileke phẹ.

\VS{24}Ọ bụru nwozi mu, bụ Dévidi bẹ a-bụru eze, achị phẹ. Ẹphe e-nweru onye lanụ, a-nọdu eche phẹ g'onye eche atụru. Ẹphe a-nọdu eme ekemu mu; bya eleta ẹnya eme iphe, mu sụru g'e meje.

\VS{25}Ẹphe e-buru l'alị ono, mu nụru onye-ozi mu, bụ Jiékọpu ono; mbụ alị ono, nna unu phẹ shi buru ono. Ẹphebedua; mẹ ụnwu phẹ; mẹ ụnwu nwanwanwaranwa phẹ bẹ e-buru l'ẹka ono jasụru asụru. Ọ bụru Dévidi, bụ nwozi mu bẹ a-bụru onye-ishi phẹ jeye l'ojejoje.

\VS{26}Mu l'ẹphe a-gba ndzụ ẹhu-guu. Ọo-bụru ọgbandzu, a-dụru phẹ jasụwaruroya. Mu e-me g'ẹphe buru; mee phẹ g'ẹphe zụa azụzu. Mu abya eworu ụlo-nsọ mu dobe l'echilabọ phẹ jasụru asụru.

\VS{27}Mu l'ẹphe a-tụko buru. Mu a-bụru Chileke phẹ; ẹphebedua abụkwanuru ndibe mu.

\VS{28}Ọo teke ono bẹ ọhamoha a-maru l'ọo mbẹdua, bụ Chipfu bẹ meru ndu Ízurẹlu g'ẹphe dụ nsọ; mbụ teke ono ụlo-nsọ mu a-nọdu l'echilabọ phẹ jasụ l'ojejoje ono.”




\par }\Chap{38}{\SH Iphe, e-me Gọgu
\par }
{\PP \VerseOne{1}Tọbudu iya bụ; Chipfu bya epfuru opfu yeru mu sụ:

\VS{2}“Nwa ndiphe; ghachiru Gogu iphu lẹ kẹ njọ; mbụ onye ono bụ onye-ishi ndu Mẹsheku waa ndu Tubalu;

\VS{3}sụ iya: ‘Wakwa iphe, Nnajịuphu, bụ Chipfu epfu baa: Mu nọakwaru ngu lẹ njọ; gụbe Gogu, bụ onye-ishi ndu Mẹsheku waa ndu Tubalu.

\VS{4}Mu a-lọ-phe ngu mgburugburu; gude ịkekee dzụgbabe ngu agba; lọfuta ngu; mẹkpoo ndu ojọgu ngu l'ophu; mẹ ịnya ngu; mẹ ndu agba l'ịnya, bụ ndu kwakọtaru onwophẹ ngwọgu rengurengu; mbụ ikpoto nemadzụ, bụ ndu ọphu pagbaa iphe, eegudeje egbobuta onwonye, ọphu hagbaa shii; mẹ ndu ọphu hagbaa nwanshịi. Ẹphe tụko g'ẹphe ha ephegbaa ogu-echi phẹ kẹ pheremu pheremu.


\par }{\PP \VS{5}“ ‘Ndu Peshiya; mẹ ndu Kushi; mẹ ndu Putu bẹ tsokọta phẹ nụ; ẹphe pakọta iphe, eegudeje egbobuta onwonye; bya ekpuchaaru okpu-igwe.

\VS{6}Ẹgube ono bẹ ndu Goma e-rwuta ndu ojọgu phẹ tsokwaru ngu phọ. Ndu Bẹtu-Togarama, shi l'ime ime ụzo isheli bẹ e-rwukọkwapho ndu ojọgu phẹ tsoru ngu; mbụ ọhamoha, dụ igwerigwe a-tụru íkè yeru ngu.

\VS{7}Rụkotakwa onwongu; kwagebekwa akwagebe; unu l'ikpoto ndu ono, nọ-pheru ngu mgburugburu ono; bụru phẹ onye-ishi-ọgu.

\VS{8}A -nọchaepho ọdu bẹ ee-ku ngu k'ọgu. L'apha, dụ l'iphu bẹ ii-je ọgu l'alị ono, shi l'ọgu eteta eteta ono, bụ iya bụ alị ono, e shi l'ọha, dụ igwerigwe rwukọbe ndu bu iya nụ ono; mbụ ndu ono a chịkoberu l'úbvú úbvú Ízurẹlu, bụ ẹka shihawaa dabyitaru bụru ochobu ono. Ndu ono bẹ e shi l'ọhamoha ọzo dufuta phẹ; ẹphe tụko buru l'ẹhu-guu.

\VS{9}Gụbedua waa ndu ojọgu ngu l'ophu; mẹ iphe, bụ ọha, dụ igwerigwe ono, etsokọta ngu nụ ono bẹ e-zelihu g'oke phẹrephere; unu abya eswetakọta alị ono g'urwukpu.


\par }{\PP \VS{10}“ ‘Wakwa iphe, Nnajịuphu, bụ Chipfu epfu baa: Lẹ mbọku ono bẹ oo-nweru ọriri, a-gbabata ngu l'obu; l'ị wata agba idzu ẹjo-iphe.

\VS{11}Ịi-sụ: Mu e-je alwụa alị, e te gudedu igbulọ kpụ-buta mkpụkpu, nọ iya nụ ono. Mu e-tso ndu ono, nọ l'ẹhu-guu ono ọgu; mbụ ndu ono, bu tụsaru ẹhu ono. Ẹphe bukọta lẹ mkpụkpu, e te gudedu igbulọ kpụ-buta; ọphu ọ tọ dụdu ọguzo, e gude agụ-chi iya agụ-chi; tẹme ọphu o nwedu mgbọrígwè, e gude agbachi iya.

\VS{12}Mu a-lwụ phẹ alwụlwu; gwee iphe phẹ; mbụ ghazia ẹka dabẹ l'ẹka ono, bụ ochobu, a lwarụ azụ bya eburu ono; waa ndu ono, e shi l'ọhamoha rwukọbe ono; mbụ ndu ono, nweru ẹku; mẹ iphe-enweru ọzo, bụ ndu bu l'echilabọ alị ono.

\VS{13}Ndu Sheba; mẹ ndu Dedanu; yẹe ndu agba oke-nghọ, shi Tashishi; mẹkpoo mkpụkpu phẹ l'ophu bẹ a-jị ngu sụ: “?Ị byawaru g'i gwee tụtua? ?Ị chịwa ikpoto ọha ngu g'ị bya akwaa ọkwata; mbụ g'ị bya evua mkpọla-ọchaa mẹ mkpọla-ododo; g'unu kpokoo ẹku; kwatakpọo kwaa iphe l'ọkwata tọo?”


\par }{\PP \VS{14}“ ‘Ọo ya bụ; nwa ndiphe; pfuru nụru mu Gogu; sụ iya: Wakwa iphe, Nnajịuphu, bụ Chipfu epfu baa: Teke ndibe mu e-buru l'ẹhu-guu ono bẹ ii-zilihu;

\VS{15}shi l'ẹka i shi, dụ ẹnya l'ụzo isheli bya; mbụ gụbedua; waa ọha, dụ igwerigwe, unu l'ẹphe swị. Ẹphe bụ ndu agbakọta ịnya; mbụ ikpoto nemadzụ, bụ igwerigwe ndu ojọgu.

\VS{16}Unu a-bya eji alị ono; sọ-kpute ndibe mu, bụ Ízurẹlu g'onye urwukpu sọpyaberu. L'atatiphu bẹ mu e-duta gụbe Gogu; l'ị bya etso ndu alị mu ọgu. Ọo ya bụ g'ọhamoha amaru mu; teke ono mu e-shi l'ẹhu ngu goshi phẹ lẹ mu dụ nsọ ono.


\par }{\PP \VS{17}“ ‘Wakwa iphe, Nnajịuphu, bụ Chipfu epfu baa: ?Tọ bụna gụbedua bẹ mu shi l'ọnu ndu-ozi mu, bụ ndu mpfuchiru Chileke Ízurẹlu pfua opfu ngu lẹ teke ndiche-a? Teke ono bẹ ẹphe pfukwaru iya apha, dụ igwerigwe sụ lẹ mu e-mechaa gude ngu dapfuta phẹ.


\par }{\PP \VS{18}“ ‘Waa iphe, e-me nụ lẹ mbọku ono baa: “Teke Gogu byaẹrupho alwụshi alị Ízurẹlu ọgu bẹ ẹhu-eghu mu a-talihu; mbụ kpohu ọku. Nokwa iphe, Nnajịuphu, bụ Chipfu epfu.

\VS{19}Mu gudewaa g'ọophu-beru mu l'ẹhu; waa oke ẹhu-eghu mu raa ya arara l'oke alị-ọnma-jiijiijii bẹ a-dụ l'alị Ízurẹlu lẹ teke ono.

\VS{20}Teke ono bẹ iphe, bụ ẹma, nọ lẹ mini; mẹ ẹnu, ephe l'eli; mẹ anụ-ẹgbudu; mẹkpoo iphe, bụ anụ, awụ awụwu l'alị; mẹkpoo iphe, bụ ndu nọ lẹ mgboko-a e-tehukọta kparịkpari l'iphu mu. Iphe, bụkota úbvú bẹ a-ghakọta ịgharaphu; iphe, bụ agbara mkpuma a-vọkposhihukota; iphe, bụ igbulọ a-dashịkota gburugudu l'alị.

\VS{21}Teke ono bẹ mu e-me g'e shigbaa l'úbvú mu gude ogu-echi bapfuta Gogu. Nokwa iphe, Nnajịuphu, bụ Chipfu epfu. Nwoke nọnu e-gude ogu-echi nkiya tsopyabẹ nwune iya nwoke.

\VS{22}Mu e-gude ẹjo iphe-ememe; waa egbu-ọchi nụa ya aphụ. Mu abya edzee oke mini nmaa yẹe igwerigwe ndu ojọgu iya; mẹ iphe, bụ ọhamoha, ẹphe l'iya swị; bya atụa phẹ akamini-mkpuma; bya ekpukposhi phẹ ọku-nshiegbe, enwu phuruphuru.

\VS{23}Ọ bụru ẹgube ono bẹ mu e-gude goshi gẹ mu habe shii; waa gẹ mu dụ-be nsọ. Mu e-me g'ọhamoha maru onye mu bụ. Ọo teke ono bẹ ẹphe a-makwanụru l'ọo mbẹdua bụ Chipfu.” ’




\par }\Chap{39}{\PP \VerseOne{1}“Nwa ndiphe; pfuaru mu Gogu g'ọo-dụru iya; sụ: ‘Wakwa iphe, Nnajịuphu, bụ Chipfu epfu baa: mu nọakwaru ngu lẹ njọ; gụbe Gogu, bụ onye bụ ishi ndu Mẹsheku; mẹ kẹ ndu Tubalu.

\VS{2}Mu a-lọ-phe ngu mgburugburu; kpụta ngu kẹ karakara tụgbua. Mu eje avọfuta ngu l'ụzo isheli bụ ẹka dụ ẹnya ono; duru ngu g'i je etso ndu bu l'úbvú úbvú Ízurẹlu ọgu.

\VS{3}Mu e-chifu ngu ụta, i gude l'ẹkicha; bya eme g'apfụ, i gude l'ẹkutara nafụ ngu daa.

\VS{4}Ọo l'úbvú úbvú Ízurẹlu bẹ ịi-da; unu lẹ ndu ojọgu ngu; mẹkpoo ọhamoha ono, tso ngu nụ ono. Mu e-woru unu nụ ụnwenu, dụ iche iche g'ẹphe ria; bya ewokwarụpho unu tụaru anụ-ẹgbudu.

\VS{5}Unu a-da l'ẹba l'ẹgbudu. Ọ kwa mbẹdua pfuru iya. Nokwa iphe, Nnajịuphu, bụ Chipfu epfu.

\VS{6}Mu e-ye ọku lẹ Magọgu; mẹ ndu ọphu bukọta l'ẹhu-guu l'agụga eze-ẹnyimu ono. Ọo ya bụ g'ẹphe amakwanụru l'ọo mu bụ Chipfu ọbu.

\VS{7}Mu e-me gẹ ndibe mu, bụ ndu Ízurẹlu maru ẹpha mu, dụ nsọ ono. Ọphu mu ta abyadụ ekwebaa g'e mebyishia ẹpha mu ono, dụ nsọ ono ọzo; tẹme iphe, bụ ọhamoha a-maru l'ọo mbẹdua, bụ Chipfu, bụ onye ono, dụ nsọ ono, nọ lẹ Ízurẹlu.


\par }{\PP \VS{8}“ ‘Ọobyaakwa-a! O mefụtajekwa. Nokwa iphe, Nnajịuphu, bụ Chipfu epfu. Ọ kwa iya bụ mbọku ọbu mu pfuru iya opfu iya ọbu.

\VS{9}Ọo teke ono bẹ ndu bu lẹ Ízurẹlu a-wụ-lihu je evukọo ngwọgu phẹ gude mee nkụ, eeye l'ọku; woru iya kpọkota ọku. Ẹphe a-chịta iphe, ndu ono, egudeje egbobuta onwophẹ ọphu ha shii; mẹ ndu ọphu ha nwanshịi; mẹ ụta; yẹe apfụ; mẹ mgbọro-ọgu; mẹkpoo arwa phẹ. Ẹphe e-gude ngwọgu ono shikọta iphe apha ẹsaa mgburugburu.

\VS{10}Ẹphe ta abyadụ ejebaa akpata nkụ l'ẹgbudu; ọzoo je awata nkụ l'ọswa; kẹle ngwọgu ono a-bụru nkụ, ẹphe egudeje eshi iphe. Ndu ono, gwejeru iphe phẹ tụtua ono bẹ ẹphe e-gwekwaphọ nkephẹ tụtua; ndu ono kwajẹru iphe l'ọkwata ono bẹ ẹphe a-kwalatakwaphọ nkephẹ l'ọkwata. Nokwa iphe, Nnajịuphu, bụ Chipfu epfu.


\par }{\PP \VS{11}“ ‘Ọ bụru lẹ mbọku ono bẹ mu a-nụ Gogu ẹka ee-li iya lẹ Ízurẹlu; lẹ nsụda ndu ije; mbụ lẹ nsụda, nọ l'ụzo ẹnyanwu-awawa eze-ẹnyimu ono. Kẹle ọo l'ẹka ono bẹ ee-li Gogu yẹe ikpoto ọha iya; ee-gude phẹ lichia ụzo, ndu-ije. Ọo ya bụ ee-kuahaa ẹka ono “Nsụda Ikpoto Ndu Gogu”.

\VS{12}Ndu Ízurẹlu e-li odzu phẹ ọnwa ẹsaa; shi nno mee g'a ta sọhe alị ono nsọ.

\VS{13}Ndu bukọta l'alị ono g'ẹphe ha bẹ a-tụko phube iphu wata phẹ elili. Mbọku ono, mu e-goshi lẹ mu dụ biribiri ono bẹ aa-kwabẹ phẹ úbvú. Nokwa iphe, Nnajịuphu, bụ Chipfu epfu.

\VS{14}Ọnwa ẹsaa -lachaẹpho bẹ ee-ye ndu iphe a-bụru ozi phẹ bụ g'ẹphe tsojeru ndu-ije gbapheje alị ono; ẹphe -hụma odzu, a gbadoru l'eli alị; ndu-ozi ono eworu iya lia. Ẹphe eshi nno mee g'a ta sọhe alị ono nsọ.

\VS{15}Teke ẹphe a-nọdu agbaphe alị ono bẹ onye hụmaru ọkpu nemadzụ e-meje iphe-ọhubama l'agụga ẹka ọkpu ọbu nọ; jasụ teke ndu elije odzu e-wota iya je elia lẹ Nsụda Ikpoto Ndu Gogu.

\VS{16}Mkpụkpu, eeku Hamona bẹ a-nọdukwapho l'ẹka ono. Ọ bụru g'ẹphe e-shi bụ ono ẹphe eme alị ono g'a sọ-buhu iya nsọ.’


\par }{\PP \VS{17}“Nwa ndiphe; wakwa iphe, Nnajịuphu, bụ Chipfu epfu baa: Kua ụnwenu, dụ iche iche oku; mẹ anụ-ẹgbudu; sụ phẹ: ‘unu tụkocha shi l'ẹka unu nọ bya edzukọbe; bya eria ẹja, mu abya egwegwe; mbụ eze ẹja ono, ee-gwe l'úbvú úbvú Ízurẹlu ono. Ẹka ono bẹ unu a-ta anụ; ngụa mee.

\VS{18}Unu a-ta anụ ndu ọkpehu dụ; ngụa mee ndu-ishi mgboko-a; mbụ g'ẹphe bụ ebili; ọzoo atụru; ọzoo eghu; ọzoo oke-eswi, tsụcharu ẹba, shi l'alị Beshanu.

\VS{19}Ẹja ono, mu abya egweru nụ unu ono bẹ unu a-ta ẹba-iphe jasụ ọo-tụshihu unu ayị; unu angụa mee jasụ ọotsua unu gẹ mẹe.

\VS{20}Unu a-nọdu lẹ teburu mu taa anụ ịnya l'ooji unu ẹpho; mẹ anụ ndu agba iya nụ; mẹ anụ ndu ọkpehu dụ; mẹ ndu ojọgu, dụ iche iche.’ Nokwa iphe, Nnajịuphu, bụ Chipfu epfu.


\par }{\PP \VS{21}“Mu e-goshi ọhamoha ọdu-biribiri mu; tẹme ọhamoha a-hụma aphụ, mu nụru phẹ; waa gẹ mu gude daberu phẹ ẹka l'ẹhu kẹ njọ.

\VS{22}E -shi mbọku ono kwasẹru bẹ ndu Ízurẹlu a-maru l'ọo mu bụ Chipfu, bụ Chileke phẹ.

\VS{23}Iphe, bụ ọhamoha bẹ a-maru lẹ ndu Ízurẹlu bẹ a kpụru lẹ ndzụ laa alị ọzo; kẹle ẹphe meru iphe-ẹji; ọphu mu egudeẹdu ire phẹ ẹka. Ọ bụru iya meru iphe, mu wofuru iphu l'ẹka ẹphe nọ; nwuru phẹ nụ ndu ọhogu phẹ; ẹphe gude ogu-echi gbushikọta phẹ.

\VS{24}Mu wohaaru phẹ iphu mu; shi nno gwaa phẹ ụgwo emerwụshi, ẹphe merwushiru onwophẹ ono; waa ẹjo-ememe, ẹphe mekọtaru ono.


\par }{\PP \VS{25}“Ọo ya bụ; wakwa iphe, Nnajịuphu, bụ Chipfu epfu baa: Mu e-je eshi l'ẹka a kpụru Jiékọpu lẹ ndzụ laa; je eduphuta iya azụ. Mu a-bya aphụaru ndu Ízurẹlu l'ophu obu-imemini. Mu abya anwụberu ẹpha mu ono dụ nsọ ono ẹnya.

\VS{26}Ẹphe a-zọhakota iphe-iphere ono, e meru phẹ ono; mẹ ghẹlegheleghele ono, ẹphe dụ teke ono ẹphe bu tụsaru ẹhu l'alị phẹ ono; ọphu ọ dụdu onye byaru eyee phẹ ebvu ono.

\VS{27}Teke mu shiẹpho l'ọhamoha ono dulata phẹ; bya eshigbaa l'alị ndu ọhogu phẹ dufuta phẹ; bẹ mu e-shi l'ẹhu phẹ goshi ọha, dụ igwerigwe lẹ mu dụ nsọ.

\VS{28}Ọo ya bụ; ẹphe a-makwanụru l'ọo mbẹdua bụ Chipfu, bụ Chileke phẹ; kẹle ọ bụchakpo eviya l'ọo mu meru g'a kpụa phẹ lẹ ndzụ lashịgbaa ọhamoha; obenu lẹ mu e-duphuta phẹ azụ l'alị phẹ; ọphu ọ tọ dụdu m'onye lanụ, mu a-ha l'ẹka ono.

\VS{29}Mu ta abyadụ ewohabaaru phẹ iphu mu ọzo; noo kẹle mu a-wụu ndu Ízurẹlu Unme mu.” Nokwa iphe, Nnajịuphu, bụ Chipfu epfu.




\par }\Chap{40}{\SH G'eze-ụlo ọ̀phúú Chileke ono dụ
\par }
{\PP \VerseOne{1}O be l'apha, kwe anyi ụkporo apha l'apha ise; eshi teke a kpụru anyi lẹ ndzụ; mbụ g'apha ono awata awata; l'abalị k'iri l'ime ọnwa ono; mbụ l'apha, kwe apha iri l'ẹno g'a lwụtacharu mkpụkpu ono. Ọ bụru lẹ mbọku ono gẹdegede bẹ ike Chipfu byaru mu l'ẹhu; bya eduta mu je edobe l'ẹka ono.

\VS{2}Ọ bụru gẹ mu aphụ ọphulenya, Chileke meru; gẹ mu wata aphụphu ono; bẹ o dutaru mu jeshia l'alị Ízurẹlu; je edobe mu l'eli úbvú, ha l'eli shii. Úbvú ono bẹ ụlo nọkota l'ụzo ndọhali iya; ọ dụepho gẹ mkpụkpu.

\VS{3}Ọo ya bụ; o duta mu jerwua l'ẹka ono; mu hụma onye ụgbugba iya dụ g'onyirubvu; onye ono bẹ pfụru l'ọnu-ọguzo; chịru eri oghu ọchaa l'ẹka; bya egudekwaphọ mgbọro, eegudeje atụ ogologo iphe.

\VS{4}Onye ono sụ mu: “Nwa ndiphe; bya egude ẹnya ngu hụma; l'ịibya egude nchị ngu nụma. Lerweta ẹnya ọkpobe elerweta l'iphemiphe-a, mu abya ngu egoshi-a; kẹle ọo ya kparụ iphe, e gude duta ngu g'ị bya l'ẹka. Kọkotaru ndu Ízurẹlu iphemiphe, ị hụmaru.”


\par }{\SH Ọnu-abata ụzo ẹnyanwu-awawa
\par }
{\PP \VS{5}Mu bya ahụma igbulọ, e gude kpụ-pheta eze-ụlo Chileke ono mgburugburu. Ogologo mgbọro ono, eegudeje atụ iphe, nwoke ono gude l'ẹka ono bẹ dụ nkwo-oshi-ẹka; lẹ nkwo-ọbochi-ẹka; mgbo ishii. Ọ bya atụa g'igbidigbi 'igbulọ ono habe; ọ bụru ogologo mgbọro ono bẹ ọ dụ l'igbi; ọ bụkwarupho mgbọro ono ugbo lanụ bẹ ọ dụ l'eli iya.


\par }{\PP \VS{6}Ọ bya eje l'ọnu-abata ọphu gharu iphu l'ụzo ẹnyanwu-awawa. Ọ bya enyikota ẹka eeshije abahụ iya; bya atụa iphe l'ọnu ọnu-ọguzo ono; ogologo iya bụru mgbọro ono ugbo lanụ.

\VS{7}Nkulahụ ẹka ndu nche anọduje bẹ ogologo iya bụkota mgbọro ono ugbo lanụ; ọsa iya bụkwarupho mgbọro ono ugbo lanụ. Ụzo, nọgbaa lẹ mgbaka nkulahụ ono bẹ dụ nkwo-ẹka ise. Ọnu ẹka eeshije abahụ lẹ mkpuru ọnu-ọguzo ọphu gharu iphu l'ụzo eze-ụlo ono bẹ ogologo iya bụ mgbọro ono nanụ.


\par }{\PP \VS{8}Ọ tụta iphe lẹ mkpuru ọnu-ọguzo ono;

\VS{9}ọ dụ nkwo-ẹka ẹsato. Ọ bya atụa iphe l'igbidigbi oshi mgbo, e yeru iya; ọ dụ nkwo-ẹka labọ. Mkpuru ọnu-ọguzo ono bẹ nọ gha iphu l'ime ụlo.


\par }{\PP \VS{10}Ọnu-abata ọphu gharu iphu l'ụzo ẹnyanwu-awawa bẹ nweru nkulahụ ẹto ẹto, nọchaa ya ibekẹboebo. Ẹphe nọ ẹto ono hakọta ẹnya nhamụnha; igbulọ, nọkahagbaaru iya nụ l'ibekẹboebo ono bẹ hakọta ẹnya nhamụnha.

\VS{11}Ọ bya atụta iphe l'ogologo ọnu-ọguzo, nọ iya nụ; ọ dụ nkwo-ẹka iri l'ẹto; ọsa iya dụ nkwo-ẹka iri.

\VS{12}L'ọnu nkulahụ ono g'ẹphe hakọta bẹ a kpụtagbaaru igbulọ, dụ nkwo-ẹka lanụ dobe l'ọnu-abata. Nkulahụ ono g'ẹphe ha bẹ iphe, ẹphe dụkota bụ nkwo-ẹka ishii; ishishi iya ụzo ẹno hakọtaru ẹnya nhamụnha ẹgube ono.

\VS{13}Ọ bya eshi l'igbulọ nkulahụ, nọ l'ẹka lanụ tụa iphe jeye l'igbulọ nkulahụ, nọ l'ẹka iya ọphuu; ọ dụ ụkporo nkwo-ẹka lẹ nkwo-ẹka ise; mbụ shita l'ishi igbulọ ọphuu jasụ l'ishi igbulọ ọphuu.

\VS{14}Ọ bya atụa iphe lẹ mkpuru ọnu-ọguzo ono; ọ dụ nkwo-ẹka ụkporo. Ọnu-ọguzo ono bẹ nọ gbaphee itso ọma-unuphu ono.

\VS{15}Shita l'iphu ọnu-ọguzo jeye l'ishi mkpuru ọnu-ọguzo ono bẹ dụ ụkporo nkwo-ẹka labọ lẹ nkwo-ẹka iri.

\VS{16}Nkulahụ ono; mẹ igbulọ, nọkahagbaaru iya nụ bẹ nwekọtaru windo, ụzo dụgbaa kẹ wẹrere wẹrere; ọ bụru ẹgube ono bẹ ọ nọkota lẹ mkpuru ụlo ono mgburugburu. Windo ono g'ọ hakọta bẹ ghakọtaru iphu l'ime. Iphu igbulọ ono, kebushigbaaru nkulahụ ono g'ọ hakọta; bẹ e seshigbaaru mpfụ l'eli iya.


\par }{\SH Ọma-unuphu k'etezi
\par }
{\PP \VS{17}Ọ bya edubata mu l'etezi ọma-unuphu ono; mu hụmagbaa mkpuru; mẹ ẹka a wụkotaru mkpuma gbaa mgburugburu l'etezi ọma-unuphu ono. Ẹka ono, a wụkotaru mkpuma ono bẹ a kpọru mkpuru ụkporo l'iri giriri.

\VS{18}Mgburẹku ọnu-ọguzo ono bẹ a wụkotaru mkpuma ono. Mgburẹku ọnu-ọguzo ono bẹ ogologo iya yẹe uswekete iya haẹpho. Ẹka ono bẹ phoru olu.

\VS{19}Ọ bya atụa iphe shita l'aabata-aghachi ọnu-ọguzo ono jasụ l'atatiphu ọma-unuphu ono; ọ dụ ụkporo nkwo-ẹka ise l'ẹka iya k'ụzo ẹnyanwu-awawa; mẹ ẹka iya k'ụzo isheli.


\par }{\SH Ọnu-ọguzo ụzo isheli
\par }
{\PP \VS{20}Ọ bya atụta iphe l'ọnu-abata ọphu gharu iphu l'ụzo isheli, bụ iya bụ ọphu shiru lụfu l'etezi ọma-unuphu ono; g'ọ maru g'ogologo iya; yẹe uswekete iya habe.

\VS{21}Nkulahụ dụ iya ẹto l'ẹka iya ọwa-a; bya adụ ẹto l'ẹka iya ọphuu. Igbulọ kebushiru nkulahụ ono; mẹ mkpuru iya bẹ hakọta gẹ ndu ọphuu nọ l'ọnu-abata kẹ mbụ phọ. Ogologo iya dụ nkwo-ẹka ụkporo labọ l'iri; ọsa iya dụ nkwo-ẹka ụkporo l'ise.

\VS{22}Windo, nọkota iya nụ; mẹ mkpuru iya; mẹkpoo mpfụ, e gude memakọta iya emema bẹ hakọta gẹ k'ọnu-abata ọphu gharu iphu l'ụzo ẹnyanwu-awawa phọ. Ẹka aazọbeje ọkpa abahụ iya dụ mkpopfu ẹsaa; mkpuru iya nọdu ghakọtaru iya iphu.

\VS{23}O nweru ọnu-abata, eeshije abahụ l'ime ọma-unuphu ono. Ọnu-abata ono bẹ gharu iphu l'ọnu-abata k'ụzo isheli; mbụ ẹgube ono, ọ dụkwapho l'ụzo ẹnyanwu-awawa ono. O shi l'ọnu-abata tụta iya iphe jasụ l'ọnu-abata, ọphu nọ gharu iya iphu; ọ bụru iphe, ọoduje bụ nkwo-ẹka ụkporo ise.


\par }{\SH Ọnu-abata ụzo ndọhali
\par }
{\PP \VS{24}No iya; ọ bya eduru mu shia ụzo ndọhali; mu hụma ọnu-abata ọphu gharu iphu l'ụzo ndọhali. Ọ bya atụta iphe l'igbulọ, kebushiru nkulahụ, nọ iya nụ; mẹ mkpuru iya; ẹphe hakọta gẹ ndu ọphuu.

\VS{25}Ọnu-abata ono; waa mkpuru iya bẹ windo nọkota mgburugburu. Windo ono dụkota ẹgube windo ndu ọphuu dụ. Ogologo ọnu-abata ono dụ nkwo-ẹka ụkporo labọ l'iri; ọsa iya dụ nkwo-ẹka ụkporo l'ise.

\VS{26}Ẹka aazọbeje ọkpa abahụ iya dụ ẹsaa; mkpuru iya nọdugbaa l'atatiphu iya. O nwekwarụpho mpfụ, e gude memashịa igbulọ, kebushiru nkulahụ iya ono, nọchaa ya ibekẹboebo ono.

\VS{27}Ọma-unuphu k'ime ime bẹ nwekwarụpho ọnu-abata, nọ gha iphu l'ụzo ndọhali. Ọ bya eshi l'ọnu-abata ime ọma-unuphu ono tụta iya iphe jasụ l'ọnu-abata ụzo ndọhali; ọ dụ nkwo-ẹka ụkporo ise.


\par }{\SH Ọguzo, eeshije abahụ ime ọma-unuphu
\par }
{\PP \VS{28}Tọbudu iya bụ; ọ bya eshi l'ọnu-abata ụzo ndọhali ono duru mu bahụ l'ime ọma-unuphu ono. Ọ bya atụta iphe l'ọnu-abata ụzo ndọhali ono; ọ hakwaphọ gẹ ndu ọphuu.

\VS{29}Nkulahụ, nọ iya nụ; mẹ igbulọ kebushiru nkulahụ iya ono; mẹ mkpuru iya bẹ hakọta gẹ ndu ọphuu. Ọnu-abata ono; waa mkpuru iya bẹ windo nọkota gbaa mgburugburu. Ogologo ọnu-abata ono dụ nkwo-ẹka ụkporo labọ l'iri; ọsa iya dụ nkwo-ẹka ụkporo l'ise.

\VS{30}Mkpuru, nọ-pheru ime ọma-unuphu ono mgburugburu bẹ ogologo iya dụ nkwo-ẹka ụkporo l'ise; ọsa iya dụ nkwo-ẹka ise.

\VS{31}Mkpuru k'ụzo ndọhali ghagbaaru iphu l'etezi ọma-unuphu. E seshiru mpfụ l'igbulọ, e gude kebushigba mkpuru ono. Ẹka aazọbeje ọkpa abahụ iya dụ mkpopfu ẹsato.


\par }{\PP \VS{32}Tọbudu iya bụ; ọ bya edubata mu l'ime ọma-unuphu ono l'ụzo ẹnyanwu-awawa. Ọ bya atụta iphe l'ọnu-abata ono; ọ hakwaphọ gẹ ndu ọphuu ha.

\VS{33}Nkulahụ, nọgbaa ya nụ; mẹ igbulọ, kebushiru nkulahụ iya ono; mẹ mkpuru iya bẹ hakọta gẹ ndu ọphuu. Ọnu-abata ono; waa mkpuru iya bẹ windo nọkota gbaa mgburugburu. Ogologo iya dụ nkwo-ẹka ụkporo labọ l'iri; ọsa iya dụ nkwo-ẹka ụkporo l'ise.

\VS{34}Mkpuru iya bẹ ghagbaaru iphu l'ọma-unuphu etezi. Igbulọ, e gude kpụ-bushia mkpuru iya ono bẹ e seshiru mpfụ l'ibekẹboebo. Ẹka aazọbeje ọkpa abahụ iya dụchaa mkpopfu ẹsato ẹsato.


\par }{\PP \VS{35}Tọbudu iya bụ; ọ bya eduta mu rwua l'ọnu-abata ọphu nọ l'ụzo isheli. Ọ bya atụta iya iphe; ọ ha gẹ ndu ọphuu ha.

\VS{36}Nkulahụ, nọkota iya nụ; mẹ igbulọ kebushiru nkulahụ iya ono; mẹ mkpuru iya bẹ hakọta gẹ ndu ọphuu. Windo nọkota iya gbaa mgburugburu. Ogologo iya dụ nkwo-ẹka ụkporo labọ l'iri; ọsa iya dụ nkwo-ẹka ụkporo l'ise.

\VS{37}Mkpuru iya gharu iphu l'etezi ọma-unuphu. E seshigbaaru mpfụ, l'igbulọ e gude kebushia mkpuru ono ibekẹboebo. Ẹka aazọbeje ọkpa abahụ iya dụ mkpopfu ẹsato ẹsato.


\par }{\SH Ụlo, aanọduje akwakọbe ngwẹja
\par }
{\PP \VS{38}O nweru nwa mkpuru, a kpụru ye iya mgbo, nọ l'ọnu-abata, nọ l'ime ọnu-abata ọma-unuphu ono. Ẹka ono bẹ aasajẹ ngwẹja-akpọ-ọku.

\VS{39}O nwekwarụpho teburu labọ, e doberu lẹ mkpuru ono ẹka labọ, bụ ẹka eegbuje anụ, e gude egwe ngwẹja-akpọ-ọku; mẹ kẹ ngwẹja-iphe-ẹji; mẹ kẹ ngwẹja-apfụ-ụgwo.

\VS{40}L'etezi mẹ a -nọdu eje ala l'ọnu-abata, nọ l'ụzo isheli bẹ teburu labọ nọkwapho lẹ mkpuru iya; lẹ mkpuru ọphu nọ l'ọnu-abata ibe iya ọphuu bẹ teburu labọ nọkwapho.

\VS{41}Ọ dụ teburu ẹno nọdu l'ibe lanụ; teburu ẹno nọdu l'ẹka ọnu-abata ono ibe iya ọphuu. Ọ tụko dụ teburu ẹsato, bụ ẹka eegbuje anụ, e gude egwe ngwẹja.

\VS{42}O nwekwarụpho teburu ẹno, e gude mkpuma mee, bụ eli ẹka eegbuje anụ, e gude egwe ngwẹja, aakpọ ọku. Ogologo iya dụchaa nkwo-ẹka lanụ lẹ mkpirikpu iya; ọsa iya dụchaa nkwo-ẹka lanụ lẹ mkpirikpu iya; ọ dụ nkwo-ẹka lanụ l'eli. Ọ bụru ẹka ono bẹ eedobeje iphemiphe, eegudeje egbu anụ, e gude egwe ngwẹja-akpọ-ọku; mẹ ngwẹja ọzo, eegwekpọ egwegwe.

\VS{43}Igbulọ ono mgburugburu bẹ a kpọbekotaru nggu, ogologo iya hakọta g'ọbochieka. Teburu ono g'ẹphe ha bụkota ẹka eedoje anụ, e gude egwe ngwẹja.


\par }{\SH Mkpuru ndu-uke Chileke
\par }
{\PP \VS{44}L'azụ ime ọnu-abata ono l'ime ọma-unuphu ono bẹ o nweru mkpuru labọ, nọ iya nụ. Nanụ nọ l'ẹka iya k'ọnu-abata ụzo isheli; nọdu gha iphu l'ụzo ndọhali; ọzo nọdu l'ẹka iya k'ọnu-abata ụzo ndọhali; nọdu gha iphu l'ụzo isheli.

\VS{45}Onye ono sụ mu: “Mkpuru ọphu nọ gha iphu l'ụzo ndọhali ono bụ kẹ ndu-uke Chileke, bụ iya bụ ndu ọphu anọduje eleta eze-ụlo Chileke ẹnya.

\VS{46}Mkpuru ọphu gharu iphu l'ụzo isheli bụ kẹ ndu-uke Chileke, bụ ndu ọphu eletajẹ ẹnya l'ọru-ngwẹja. Ndu ọbu bụ ụnwu Zadọku, bụ phẹ kpoloko bụ ndu Lívayi, a-byakubeje Chipfu ntse; bya ejeeru iya ozi.”


\par }{\PP \VS{47}Tọbudu iya bụ; ọ bya atụta iphe l'ọma-unuphu ono. Ọ harụ ẹnya nhamụnha ibekẹno ẹno; ọ dụ nkwo-ẹka ụkporo ise l'ogologo; dụ nkwo-ẹka ụkporo ise l'ọsa iya. Ọru-ngwẹja ono bụru l'iphu eze-ụlo Chileke ono bẹ ọ nọ.


\par }{\SH Eze-ụlo Chileke ono
\par }
{\PP \VS{48}No iya; ọ bya eduta mu je lẹ mkpuru, ẹka eeshije abahụ l'eze-ụlo ono; bya atụta iphe l'itso-mgbo, nọgbaa l'agụga mkpuru ono; ẹphe dụchaa nkwo-ẹka ise ise ibekẹboebo. Ọsa ọnu-mgbo iya dụchaa nkwo-ẹka iri l'ẹno; igbulọ, nọchaa sụ-be l'ọnu-abata ono ibekẹboebo, bẹ ọsa iya dụchaa nkwo-ẹka ẹto ẹto.

\VS{49}Mkpuru ono bẹ ogologo iya dụ nkwo-ẹka ụkporo; ọsa iya dụ nkwo-ẹka iri l'ẹbo. Ẹka aazọbeje ọkpa bahụ iya bẹ dụchaa mkpopfu iri iri. E bvubechaa itso l'ọnu-abata mgbo ono ẹka labọ.




\par }\Chap{41}{\PP \VerseOne{1}Tọbudu iya bụ; nwoke ono bya eduta mu je l'eze-ụlo Chileke ono; bya egude iphe tụta ọkpa-mgbo iya; ọkpa-mgbo ono ibekẹboebo bẹ dụchaa nkwo-ẹka ishii l'ọsa.

\VS{2}Ọnu-abata iya bẹ ọsa iya dụ nkwo-ẹka iri; igbulọ, nọchaa ya lẹ mgburẹku ibekẹboebo; bẹ ọsa iya dụchaa nkwo-ẹka ise ise. Ọ bya atụtakwapho iphe l'ogologo iya; ọ dụ nkwo-ẹka ụkporo labọ; ọsa iya dụ nkwo-ẹka ụkporo.

\VS{3}Ọ bya abahụ l'ime eze-ụlo ono bya egude iphe tụta ọkpa-mgbo iya; ọsa iya dụchaa nkwo-ẹka labọ nkwo-ẹka labọ. Ọnu-abata ono bẹ ọsa iya dụ nkwo-ẹka ishii. Igbulọ, nọgbaa lẹ mgburẹku ọnu-mgbo ono ibekẹbo bẹ ọsa iya dụ nkwo-ẹka ẹsaa.

\VS{4}Ọ bya atụta iphe l'ogologo ime eze-ụlo ono; ọ dụ nkwo-ẹka ụkporo; ọsa iya dụ nkwo-ẹka ụkporo l'ụzo atatiphu eze-ụlo Chileke ono. Ọ sụ mu: “Ọwaa bụ ẹka kakọta adụ nsọ.”

\VS{5}No iya; ọ bya atụta iphe l'igbulọ eze-ụlo Chileke ono; igbidigbi iya dụ nkwo-ẹka ishii; mkpuru nọgbaa l'agụga ụlo ono g'ọ ha bẹ ọsa iya dụkota nkwo-ẹka ẹno ẹno.

\VS{6}Ụlo ono bẹ bụ ụlo-eli mkpopfu ẹto. Mkpopfu ọphu nọnu nwekọtaru mkpuru ụkporo l'iri iri; a kpụkota itso dupfubegbaa l'igbulọ eze-ụlo Chileke ono gbaa mgburugburu g'o gudeshia mkpuru, nọgbaa ya nụ. Iphe ono, a kpụru dupfube iya ono ta abụkwa l'ime igbulọ eze-ụlo Chileke ono bẹ a kpụpyaberu iya.

\VS{7}Mkpuru, e yeshiru lẹ mgburẹku ụlo ono bẹ ka ọsa eje lẹ mkpopfu iya ono. Ụlo ọphu e gude kpụ-pheta eze-ụlo ono bẹ a kpụru ọ nọdu lẹ mkpongo lẹ mkpongo; k'ọphu bụ l'a -nọdu enyikota iya; mkpuru ono, a kpụshiru iya ono aka ọsa eje. Ẹka eeshije enyikota iya bẹ shi lẹ k'ọmali nọo je eshijaa k'echilabọ iya; bahụ lẹ k'imeli iya.


\par }{\PP \VS{8}Mu bya ahụma l'eze-ụlo Chileke ono nweru ọma ẹka a kpụ-liru eli, nọ gbaphee ya mgburugburu; ọ bụru iya bụ ẹka a tụru ọkpa mkpuru ono, a kpụshiru gbaphee ya mgburugburu ono. Ọ bụru g'ọ habe ogologo bụ gẹ mgbọro phọ; mbụ l'ọo nkwo-ẹka ishii bẹ ọ dụ l'ogologo.

\VS{9}Azụ igbulọ kẹ mkpuru agụga agụga iya ono bẹ igbidigbi iya dụ nkwo-ẹka ise. Ẹka dabyikpọru nụ, nọ lẹ mgbaka mkpuru ono, nọgbaa l'ime eze-ụlo Chileke ono; bẹ ọsa iya dụ nkwo-ẹka ise. Mgbaka ẹka dabyiru nụ;

\VS{10}waa mkpuru ọphu a kpụ-pheru ime ọma-unuphu ono mgburugburu bẹ ọsa iya dụ nkwo-ẹka ụkporo.

\VS{11}Mkpuru ono, e yegbaaru l'agụga eze-ụlo Chileke ono bẹ e eyecharu ọnu iya; ọ nọdu laaru ẹka ono, dabyiru iphoro ono; ọnu iya lanụ gharu iphu l'ụzo isheli; ọphuu gha iphu l'ụzo ndọhali. Ẹka ono, a ta akpụduru mkpuru ono bẹ ọsa iya dụ nkwo-ẹka ise.


\par }{\PP \VS{12}Ụlo ọphu a kpụru; ọ gha iphu l'ọma-unuphu eze-ụlo Chileke l'ụzo ẹnyanwu-arịba iya bẹ ọsa iya dụ nkwo-ẹka ụkporo ẹto l'iri. Igbulọ ụlo ono bẹ igbidigbi iya gbaa mgburugburu dụ nkwo-ẹka ise; ogologo iya dụ nkwo-ẹka ụkporo ẹno l'iri.


\par }{\PP \VS{13}No iya; ọ bya atụta iphe l'eze-ụlo Chileke ono; ogologo iya dụ nkwo-ẹka ụkporo ise; ọma-unuphu eze-ụlo Chileke ono; mẹ ụlo, a kpụru iya; mẹ igbulọ iya g'ẹphe hakọta bẹ ogologo iya dụkwapho nkwo-ẹka ụkporo ise.

\VS{14}Ọma-unuphu eze-ụlo Chileke ono ẹka iya ọphu gharu iphu l'ụzo ẹnyanwu-awawa; mẹkpoo atatiphu eze-ụlo Chileke ono bẹ ọsa iya tụkoru dụ nkwo-ẹka ụkporo ise.


\par }{\PP \VS{15}Ọ bya atụtakwapho iphe l'ụlo ọphu nọ gha iphu l'ọma-unuphu eze-ụlo Chileke ono l'ụzo azụ iya; mẹkpoo igbulọ iya ibekẹboebo; ọ bụru nkwo-ẹka ụkporo ise bẹ ọ dụ.

\par }{\PP Ẹka dụ nsọ ono ọphu nọfutaru anọfuta; mẹ k'ime ime; yẹe mkpuru iya ọphu gharu iphu l'ọma-unuphu;

\VS{16}mẹkpoo ọnu-ụlo iya; mẹ windo, dụgbaa wẹrere ono; mẹ ẹka eeshije eshishi, nọkota l'ẹphe n'ẹto ono bẹ a gbakọtaru oshi; shita l'ọma-ụlo iya; mẹ igbulọ iya jeye l'ẹka e yeshiru iya windo; mbụ lẹ windo iya bẹ e kwechishikọtaru iphe g'ọ ha;

\VS{17}je akpakpọ l'eli ọnu-abata ono; mẹ ime ime ụlo ono; mẹ azụ iya; mẹkpoo l'eli igbulọ ono ime iya mẹ azụ iya gbaa mgburugburu; bẹ a pyịshiru iphe, dụgbaa

\VS{18}gẹ chierobu; mẹ mpfụ. Mpfụ ono bẹ e seshigbaaru lẹ mgbaka mgbaka chierobu. Chierobu ono bẹ nwechaaru iphu labọ.

\VS{19}Iphu ọphu dụ g'iphu nemadzụ bẹ ọ gharu mpfụ ọphu nọ l'ẹka iya lanụ; iphu ọphu dụ g'iphu oduma bẹ ọ gharu lẹ mpfụ ọphu nọ l'ẹka iya ọphuu. Ọ bụru ẹgube ono bẹ a pyịshikotaru iya dophee eze-ụlo Chileke ono mgburugburu.

\VS{20}Shita l'ọmali iya jeye l'eli mgbo bẹ a pyịshikotaru chierobu mẹ mpfụ l'igbulọ eze-ụlo ono.


\par }{\PP \VS{21}Ọkpa-mgbo eze-ụlo Chileke ono bẹ hakọta ẹnya nhamụnha ibekẹno ẹno. Ọ bụru g'ọkpa-mgbo ọphuu dụ bụ g'ọphuu dụ l'iphu ẹka dụ nsọ ono.

\VS{22}Ọru-ngwẹja Chipfu ono bẹ e gude oshi mee; eli iya dụ nkwo-ẹka ẹto; ogologo iya dụ nkwo-ẹka labọ; ọsa iya dụ nkwo-ẹka labọ. Nkuku iya; mẹ ọkpali iya; mẹ mgburẹku iya bẹ bụ oshi bẹ e gudekọta mee ya. Onye ono sụ mu: “Ọwaa bụ teburu ono, nọ l'iphu Chipfu ono.”

\VS{23}Ọma eze-ụlo Chileke ono; mẹ ẹka ono, dụ nsọ ono bẹ e yekọtaru mgbo ẹbo ẹbo.

\VS{24}Mgbo ono bẹ nwekọtaru iphe labọ, asọ asọso; eegudeje pyajia ya apyaji. Ọphuu nweru ẹbo; ọphuu nweru ẹbo.

\VS{25}Mgbo ọma-ụlo eze-ụlo Chileke ono bẹ a pyịshiru chierobu; mẹ mpfụ ẹgube ono, a pyịshiru l'eli igbulọ phọ. L'atatiphu mkpuru ono bẹ e gude oshi tụa mkpu.

\VS{26}O nwekwarụpho windo, dụgbaa kẹ wẹrere, a pyịshiru mpfụ nọgbaa lẹ mgburẹku mkpuru ono ẹka labọ. Mkpuru mgburẹku eze-ụlo Chileke ono bẹ nwecharu mkpu, a tụru iya.




\par }\Chap{42}{\SH Ụlo ndu-uke Chileke
\par }
{\PP \VerseOne{1}Tọbudu iya bụ; nwoke ono bya edufuta mu duru mu bahụ l'ọma-unuphu ono; mbụ l'ụzo ibiya k'isheli. Ọ bya edubata mu l'ụlo, nọ lẹ mgbaka ọma-unuphu eze-ụlo Chileke; yẹe ụlo, nọ l'ụzo isheli ono.

\VS{2}Ụlo ono, nọ l'ụzo isheli ono bẹ ogologo iya dụ nkwo-ẹka ụkporo ise; ọsa iya dụ nkwo-ẹka ụkporo labọ l'iri.

\VS{3}Ẹka iya lanụ bẹ gharu iphu l'ẹka ọsa iya dụ nkwo-ẹka ụkporo, bụ ẹka nọ l'ime ọma-unuphu. Ẹka iya ọphuu bẹ gharu iphu l'ẹka a wụru mkpuma, nọ l'atatiphu ọma-unuphu ono. A kpụru iya mkpopfu ẹto; ọ nọduchaa lẹ mkpongo lẹ mkpongo.

\VS{4}O nwekwarụpho ụzo, nọ l'ime, eeshije eshishi, nọ l'iphu ụlo ono; onoya bẹ ọsa iya dụ nkwo-ẹka iri; ogologo iya dụ nkwo-ẹka ụkporo ise. Ọnu-mgbo iya bẹ nọkota l'ụzo isheli ụlo ono.

\VS{5}Mkpuru ọphu nọgbaa l'eli bẹ kagbaa kparagụ; kẹle ọnu-ụzo nọgbaa ya nụ ka eketa ẹka ha shii; eme lẹ g'ọnu-ụzo kẹ mkpuru k'echilabọ; mẹ lẹ k'ụzo alị ketagbaaru.

\VS{6}Mkpuru, nọgbaa lẹ mkpopfu k'ẹto l'ụlo-eli ono bẹ te nwedu itso, nọ iya nụ ẹgube ụlo ndu ọphu a kpụshiru l'ọma-unuphu phọ nweru. Ọo ya bụ l'ọma ụlo k'imeli ono ka ndu ọphu nọ l'alị; mẹ k'echilabọ iya nwanshịi.

\VS{7}O nwekwarụpho igbulọ, tsefutaru etsefuta, nọ lẹ nhamụnha mkpuru ụlo ono waa ọma-unuphu ono; igbulọ ono bẹ ogologo iya dụ nkwo-ẹka ụkporo labọ l'iri l'atatiphu eze-ụlo Chileke ono.

\VS{8}Mkpuru ọphu nọ giriri chebe iphu l'ọma-unuphu ono bẹ ogologo iya dụ nkwo-ẹka ụkporo l'iri. Ndu ọphu a kpụru o chebe iphu l'ẹka iya k'eze-ụlo Chileke bẹ ogologo iya dụ nkwo-ẹka ụkporo ise.

\VS{9}Mkpuru k'ụzo alị bẹ ẹka eeshije abahụ iya nọ l'ụzo ẹnyanwu-awawa mẹ a -gbẹ l'ọma-unuphu ono abahu iya.


\par }{\PP \VS{10}L'ime ọma-unuphu l'ẹka iya k'ụzo ndọhali bẹ o nwekwarụpho mkpuru, a kpụgbaaru lẹ mgbaka igbulọ atatiphu etezi ọma-unuphu ono yẹe ọma-unuphu eze-ụlo Chileke.

\VS{11}O nweru ụzo, eeshije eshishi, nọ l'iphu mkpuru mkpuru ono. Mkpuru ono dụgbaa gẹ ndu ọphu nọ l'ụzo isheli. Ogologo phẹ waa ọsa phẹ bẹ tụko harụ ẹnya nhamụnha. Ẹka eeshije phẹ alụfu bẹ gbakọta nanụ. G'e gude kpụa phẹ gbakwarụpho nanụ. Mgbo, nọchaa phẹ nụ tụko gbakọta ụgbugba lanụ.

\VS{12}Ụlo k'ụzo alị ọphu nọ l'ụzo ndọhali bẹ gharu ọnu l'ụzo ẹnyanwu-awawa, bụ ẹka eeshije abahụ iya. O nwekwarụpho igbulọ, tsefutaru etsefuta, a kpụru nyakụbe ụlo ono.


\par }{\PP \VS{13}Tọbudu iya bụ; ọ sụ mu: “Ụlo k'isheli mẹ kẹ ndọhali ono, ghakọtaru iphu l'ọma-unuphu eze-ụlo Chileke ono bẹ bụ kẹ ndu-uke Chileke. Ọ bụru l'ẹka ono bẹ ndu-uke Chileke, bụ ndu abyakubeje Chipfu ntse a-nọduje eri iphe, kakọta adụ nsọ, a nụru Chileke. Ọo ẹka ono bẹ ẹphe e-dobeje iphe, kakọta adụ nsọ, a nụru Chileke; mbụ ngwẹja-nri; mẹ ngwẹja-iphe-ẹji; mẹ ngwẹja-apfụ-ụgwo; kẹle ẹka ono bẹ dụ nsọ.

\VS{14}Teke ndu-uke Chileke bahụwaru l'ẹka ono, dụ nsọ ono; g'ẹphe ta alụfukwa etezi gbahaa l'ẹphe yefuru uwe, ẹphe eyeje gude eje ozi; kẹle uwe ono dụkota nsọ. Ẹphe e-ye uwe ọzo tẹme ẹphe eje l'ẹka ndu ọzo nọ.”


\par }{\PP \VS{15}Noo ya; teke ọ tụ-ghechaaru iphe l'iphe, nọ l'ime eze-ụlo Chileke ono; ọ bya eduta mu shia ụzo ọnu-abata ụzo ẹnyanwu-awawa; bya àtụkotá iphe l'ẹka ono g'ọ ha mgburugburu.

\VS{16}Ọ bya egude mgbọro, e gudeje atụta iphe ono tụta iphe l'ẹka iya k'ụzo ẹnyanwu-awawa; ọ bụru iphe, ọ dụ bụ ụnu nkwo-ẹka lẹ nkwo-ẹka ụkporo ise.

\VS{17}Ọ bya egude mgbọro, e gudeje atụta iphe ono tụta iphe l'ẹka iya k'ụzo isheli; ọ dụkwapho ụnu nkwo-ẹka lẹ nkwo-ẹka ụkporo ise.

\VS{18}Ọ bya egude mgbọro, e gudeje atụta iphe ono; tụta ẹka iya k'ụzo ndọhali; ọ dụ ụnu nkwo-ẹka lẹ nkwo-ẹka ụkporo ise.

\VS{19}Ọ bya aghachi iphu l'ụzo ẹnyanwu-arịba; bya egude mgbọro, e gudeje atụ iphe ono tụta ẹka iya ono; ọ dụ ụnu nkwo-ẹka lẹ nkwo-ẹka ụkporo ise.

\VS{20}Ọo ya bụ; ọ tụ̀kota iphe l'ẹka ono ibekẹno ẹno. E gude igbulọ kpụ-phekọta iya mgburugburu; ogologo iya dụ ụnu nkwo-ẹka lẹ nkwo-ẹka ụkporo ise; ọsa iya dụ ụnu nkwo-ẹka lẹ nkwo-ẹka ụkporo ise; shi nno kebuha ẹka dụ nsọ ono waa ẹka nemadzụ mmanụ anọduje.




\par }\Chap{43}{\SH Ọdu-biribiri Chileke l'eze-ụlo iya
\par }
{\PP \VerseOne{1}No iya; nwoke ono bya eduta mu bya l'ọnu-ọguzo ọphu gharu iphu l'ụzo ẹnyanwu-awawa.

\VS{2}Mu hụma ọdu-biribiri Chileke kẹ Ízurẹlu g'o shi l'ụzo ẹnyanwu-awawa abya. Olu iya nọdu ada g'ẹka eze ẹnyimu aphụ kẹ gbudugbudu. Ọdu-biribiri Chileke ono mee ìphóró ngakọta ẹkameka.

\VS{3}Ọphulenya ono, mu phụru ono dụepho g'ọphu, mu phụjeru teke ọ byaru emebyishi mkpụkpu ono; bya adụ g'ọphulenya ono, mu phụjeru l'agụga ẹnyimu Keba phọ. Ọo ya bụ; mu daa kpurumu; kpube iphu l'alị.

\VS{4}Ọdu-biribiri Chipfu shiẹpho l'ọnu-abata ọphu gharu iphu l'ụzo ẹnyanwu-awawa bahụ l'eze-ụlo Chileke ono.


\par }{\PP \VS{5}Unme Chileke palia mu je edobe l'ime ọma-unuphu; ọdu-biribiri Chipfu bya eji eze-ụlo Chileke ono ejiji.

\VS{6}Gẹ nwoke ono pfụ-kube mu ono bẹ mu nụmaru olu-opfu onye nọ l'ime eze-ụlo Chileke g'oopfu anụ mu;

\VS{7}sụ: “Nwa ndiphe; ẹka-a bụ ẹka aba-eze mu nọ; bụkwarupho ẹka mu azọbeje ọkpa. Ọo l'ẹka-a bẹ mu e-buru l'echilabọ ndu Ízurẹlu jeye l'ojejoje. Ndu Ízurẹlu ta abyadụ emerwụshiba ẹpha mu ono, dụ nsọ ono ọzobaa. Ẹphe lẹ ndu-eze phẹ ta abyadụ egude ogori, ẹphe eri l'ẹka ẹphe agwajẹ iphe merwushia ẹpha mu ọzobaa; ọphu ẹphe akpụbaedu odzu ndu eze phẹ nwụhuru anwụhu apfụbe.

\VS{8}Teke ono, ẹphe woru ọnu-ụlo phẹ dokube ọnu-ụlo nkemu; bya eworu ọnu-mgbo phẹ ye l'agụga ọnu-mgbo nkemu; ọ bụru igbulọ kpoloko bụ iphe, nọ-buharu mu l'ẹphe; bẹ ẹphe gude ụrwuali, ẹphe arwụ emerwụshi ẹpha mu ono, dụ nsọ ono. Ọo ya meru iphe, mu gude ẹhu-eghu mebyishia phẹ.

\VS{9}Nta-a bụ g'ẹphe haa eri ogori; ẹphe apashịcha odzu ndu-eze phẹ ono l'ẹka mu nọ; gẹ mu ebukwanụru l'echilabọ phẹ jasụ l'ojejoje.


\par }{\PP \VS{10}“Nwa ndiphe; tụaru ndu Ízurẹlu ọnu g'eze-ụlo Chileke ono dụ. G'ẹphe rịa ọriri l'ụgbugba ụlo ono; k'ọphu iphere iphe-ẹji, ẹphe meshiru a-dụ phẹ.

\VS{11}Teke ọ bụ l'iphere iphe ono, ẹphe meru ono dụ phẹ; l'ị karụ phẹ g'ee-gude kpụa eze-ụlo Chileke ono; mẹ g'oo-gude gbaa ụgbugba; mẹ g'ọnu iya a-dụ; mẹ ọnu-abata iya; mẹ g'aa-kpụkotakpoo ya l'ophu; mẹkpoo nsọ, dụlaje iya nụ; waa ekemu, dụgbaa ya nụ. Dekọta iphemiphe ono l'ẹkwo k'ọphu ẹphe e-mekọta iya g'ọ dụ; mekọta nsọ, dụlaje iya nụ g'ọ ha.

\VS{12}Waa ekemu, dụ lẹ k'eze-ụlo Chileke ono baa: Iphe, bụ mkpakpọnu úbvú ono gbaa mgburugburu bẹ a-bụru ẹka kakọta adụ nsọ. Ọo ya bụ ekemu eze ụlo Chileke ono.


\par }{\SH Ẹnya ẹka eegweje ngwẹja
\par }
{\PP \VS{13}“Waa g'ọru-ngwẹja ono habe lẹ nkwo-ẹka lẹ nkwo-ẹka bụ ọwa: nkwo-ẹka ono bụ iphe, ọ dụ bụ nkwo-ẹka lanụ; waa nkwo mkpụshi-ẹka ẹto. Omilomi ọswa, nọ iya mgburugburu bẹ a-dụ nkwo-ẹka lanụ; ọsa iya a-dụ nkwo-ẹka lanụ. Igburọnu ọswa ono mgburugburu a-dụ nkwo mkpụshi-ẹka ugbo tete. Waa g'ẹnya ẹka ono, ee-gweje ngwẹja ono a-habe l'eli baa:

\VS{14}Shita l'ọswa, a warụ l'ọmali ono jeye l'uko-alị bẹ eli iya a-dụ nkwo-ẹka labọ; ọsa iya adụ nkwo-ẹka lanụ. A -gbẹ l'uko-alị rwua l'apọkwa bẹ eli iya a-dụ nkwo-ẹka ẹno; ọsa apọkwa ono adụ nkwo-ẹka lanụ.

\VS{15}E -shi l'apọkwa iya rwua l'ẹnya ẹka eegweje ngwẹja gẹdegede bẹ eli iya a-dụ nkwo-ẹka ẹno; ẹnya ẹka ono, eegweje ngwẹja ono bẹ mpu ẹno, mabẹcharu l'ụzo imeli a-nọdu.

\VS{16}Ẹnya ẹka ono, eegweje ngwẹja ono bẹ a-harụ ẹnya nhamụnha ibekẹno ẹno. Ogologo iya a-dụ nkwo-ẹka iri l'ẹbo; ọsa iya adụkwapho nkwo-ẹka iri l'ẹbo.

\VS{17}Apọkwa iya bẹ a-hakwarụpho ẹnya nhamụnha ibekẹno ẹno; ogologo iya a-dụ nkwo-ẹka iri l'ẹno; ọsa iya adụ nkwo-ẹka iri l'ẹno; igburọnu apọkwa ono bẹ eli iya a-dụ mkpirikpu nkwo-ẹka. Ishi apọkwa ono a-dụ nkwo-ẹka lanụ gbaa mgburugburu. Ẹka eeshije enyihu ẹnya ẹka eegweje ngwẹja ono bẹ a-gha iphu l'ụzo ẹnyanwu-awawa.”


\par }{\SH Edobe ọru-ngwẹja ono nsọ
\par }
{\PP \VS{18}No iya; ọ sụ mu: Nwa ndiphe; wakwa iphe, Nnajịuphu, bụ Chipfu epfu baa: Waa g'ee-gudeje egwe ngwẹja-akpọ-ọku l'eli ọru-ngwẹja ono; mẹ g'ee-gudeje ephe mee-iphe l'eli ẹka ono mẹ a -kpụ-ghe ẹ ya phọ baa.

\VS{19}Ndu-uke Chileke, bụ iya bụ ndu Lívayi; mbụ ndu ono, shi l'eri Zadọku, bụ ndu ejeje ozi l'iphu mu ono bẹ ịi-kpẹ nwokeswi g'ẹphe gude gwee ngwẹja-iphe-ẹji. Nokwa iphe, Nnajịuphu, bụ Chipfu epfu.

\VS{20}Harụ mee ya nata tee lẹ mpu ẹno ono, nọ l'ẹnya ẹka eegweje ngwẹja ono; yẹle ishishi apọkwa ono ẹphen'ẹno. L'i tephekwaa ya phọ l'igburọnu iya mgburugburu g'ọ bụru iphe, i gude mee ẹnya ẹka ono, eegweje ẹja ono g'ọ dụ nsọ; gudekwa iya phọ safụ iphe-ẹji, nọ iya nụ.

\VS{21}Okeswi ono, e gude egwe ngwẹja k'iphe-ẹji ono bẹ ịi-kpụta je akpọ ọku l'ẹka e meru g'a kpọje ngwẹja ọku l'eze-ụlo Chileke ono l'azụ ẹka dụ nsọ ono.


\par }{\PP \VS{22}“Lẹ mbọku k'ẹbo bẹ ii-gude mkpi, te enwedu ẹka iphe mebyiru iya gwee ngwẹja-iphe-ẹji. Ọru-ngwẹja ono bẹ ee-me g'ọ dụ nsọ ẹgube ono, e gude oke-eswi mee ya phọ.

\VS{23}Teke i meẹbecharu iya; ọ dụ nsọ ono; l'ị kpụta nwa oke-eswi waa ebili, te enwedu ẹka iphe mebyiru phẹ gwee ngwẹja; mbụ ọphu shi l'ẹka iphe-edobe nọ.

\VS{24}Ii-gwekọta phẹ l'iphu Chipfu. Ndu-uke Chileke ewota únú phekọta phẹ; woru phẹ mee ngwẹja-akpọ-ọku nụ Chipfu.


\par }{\PP \VS{25}“Ujiku ẹsaa; mbọku-mbọku bẹ ịi-kpọkube kpụfutaje mkpi g'e gude gweje ngwẹja-iphe-ẹji. Ẹgube ono bẹ ịi-kpụfutakwapho nwokeswi waa ebili, te enwedu ẹka iphe mebyiru phẹ, bụ ọphu shi l'iphe-edobe.

\VS{26}Abalị ẹsaa bẹ ndu achịjeru Chileke ẹja e-gude safụ ẹjo-iphe l'ọru-ngwẹja ono; bya emee ya g'ọ dụ nsọ; shi ẹgube ono woru iya ye l'ẹka Chileke.

\VS{27}Abalị ẹsaa ono g'ọ ha -dzuẹpho; gbẹ lẹ mbọku k'ẹsato kwasẹru; bẹ ndu-uke Chileke e-gwerụ unu ngwẹja-akpọ-ọku; mẹ ngwẹja-ẹhu-guu l'eli ọru-ngwẹja ono. Ọo bụru teke ono bẹ mu a-nata unu. Nokwa iphe, Nnajịuphu, bụ Chipfu epfu.”




\par }\Chap{44}{\SH Onye-ishi mẹ ndu Lívayi; waa ndu-uke Chileke
\par }
{\PP \VerseOne{1}Tọbudu iya bụ; nwoke ono bya eduphuta mu azụ l'ọnu-abata ọphu nọ l'ụzo azụ ẹka ono, dụ nsọ ono; mbụ ọphu gharu iphu l'ụzo ẹnyanwu-awawa phọ. A gụ-chia ya agụ-chi.

\VS{2}No iya; Chipfu sụ mu: “Ọnu-abata-a bẹ aa-gụ-chi ẹgube-a jeyewarụro ya. A ta abyadụ agụha iya agụha. Mbụ l'ọ tọ dụdu onye byaru eshije iya bahụ l'ime iya. Ọ bụru ẹgube ono bẹ ọogu-chi jeyewarụro ya; kẹle ọo ẹka ono bẹ Chipfu, bụ Chileke Ízurẹlu shiru bahụ l'eze-ụlo ono.

\VS{3}Ọo onye-ishi unu kpoloko bẹ nweru g'ọodu l'a haa ya g'ọ nọdu l'ime ọnu-abata ono ria nri l'iphu Chipfu. Oo-shi l'ụzo, eeshije abata lẹ mkpu ọnu-abata ono bahụ; shikwa iya phọ lụfu.


\par }{\PP \VS{4}“No iya; nwoke ono duta mu shia ụzo ọphu nọ l'ọnu-abata isheli l'ụzo iphu eze-ụlo Chileke ono. Mu bya apalia ẹnya hụma ọdu-biribiri Chipfu g'o jiru eze-ụlo Chipfu ono ejiji; mu daa kpurumu; kpube iphu l'alị.

\VS{5}Chipfu sụ mu; Nwa ndiphe; tọnwube ẹnya ree; ngabẹ nchị rengurengu; kwabẹ ẹnya l'iphemiphe, mu epfuru ngu lẹ kẹ g'aa-nọduje eme eze-ụlo Chipfu ono; mẹ ekemu, dụ iya nụ. Lerwetakwa ẹnya l'iphe, bụ ụzo, e shi abahụ l'eze-ụlo Chileke ono; mẹ ẹka eeshije alụfu l'ẹka dụ nsọ ono.


\par }{\PP \VS{6}“Sụ ndu Ízurẹlu ono bụ ekwegekwe ono lẹ-a: Nnajịuphu, bụ Chipfu sụru unubẹ ndu Ízurẹlu l'ọ duwa ree mbụ ụrwuali ono, unu arwụ ono.

\VS{7}Iphe ọzo, unu meru yekọberu ụrwuali unu ono bụ l'unu dubataru ndu ọhozo l'ụlo nsọ mu; mbụ ndu te ebuduru úbvù k'ime ọkpoma; mẹ k'ogwẹhu. Unu gude phẹ merwushia eze-ụlo mu l'ẹka unu gude nri; mẹ ẹba-anụ; mẹ mee ya egwe ngwẹja anụ mu; shi ẹgube ono mebyia ọgbandzu mu ono.

\VS{8}Ọphu unu eletadụru iphe mu dụ nsọ ẹnya; unu gbẹchia zia ndu ọzo g'ẹphe letajẹ ụlo nsọ mu ono ẹnya.


\par }{\PP \VS{9}“Wakwa iphe, Nnajịuphu, bụ Chipfu epfu baa: G'ọ tọ dụkwa onye ọhozo; mbụ, ndu te ebuduru úbvù k'ime ọkpoma; yẹe k'ogwẹhu, a-bata l'ụlo nsọ mu; je akpachakpọo lẹ ndu bụ nlwamụlwa, buwa ebubu l'echilabọ ndu Ízurẹlu.

\VS{10}Ndu Lívayi ọphu gwọberu mu nụ lẹ teke ono, ndu Ízurẹlu kpaphushihuru l'ẹka mu nọ; mbụ ndu ọphu lụfuru mu l'ẹhu je etsoaha agwa phẹ bẹ e-vuru iphe, ẹjo-iphe phẹ kpatarụ phẹ.

\VS{11}Ẹphe nwekwarụ ike ẹphe eje ozi l'ụlo nsọ mu; bụru ndu nche l'ọnu-abata eze-ụlo Chileke; bya eje ozi l'ime iya; ẹphe egbuchakpọ anụ, e gude egwe ngwẹja-akpọ-ọku; bya egwejeru ndu ono ẹja; bya ejeru phẹ ozi;

\VS{12}obenu kẹle ọo l'ẹphe gwarụ nshi; bya emee gẹ ndu Ízurẹlu meahaa ẹjo-iphe; bẹ mu paliakwaru ẹka imeli; ribuwa angụ l'ẹphe e-vuru iphe, ẹjo-iphe phẹ kpatarụ. Noo iphe Nnajịuphu, bụ Chipfu epfu bụ ono.

\VS{13}G'ẹphe ta abyakwa mu ntse l'ẹphe abya mu abarụ ẹja l'ẹphe bụ ndu-uke; ọphu ẹphe ejekubekwa iphe mu, dụ nsọ; ọzoo iphe, e gwerụ mu ẹja, kachakpọo adụ nsọ. Ẹphe e-vuru iphe-iphere ẹbyi, ẹphe meshiru nwụtaru.

\VS{14}Ọle g'ọ dụhabe bẹ mu emekwa-a phẹ g'ẹphe letajẹ ẹnya l'iphe, eme ememe l'eze-ụlo Chileke ono; mẹkpoo iphe, bụ ozi, aa-nọdu eje l'ime iya.

\VS{15}Ọle ndu-uke Chileke, bụ ndu kẹ Lívayi, bụ ndu ọphu shi l'eri Zadọku; mbụ ndu ọphu shi yeru ẹhu eje ozi l'ụlo nsọ mu lẹ teke ono, ndu Ízurẹlu shi kụhu mu l'ẹhu ono; bẹ bụ phẹ a-byakubeje mu ntse; bya eje ozi l'iphu mu. Ọo ẹphe a-pfụjeru mu l'iphu egweru mu ngwẹja ẹba-anụ mẹ kẹ mee ya. Nokwa iphe, Nnajịuphu, bụ Chipfu epfu bụ ono.

\VS{16}Ọo ẹphebedua nwẹkinyi phẹ bẹ a-bahụje l'ime ụlo nsọ mu ono; ọ bụru phẹ nwẹkinyi phẹ bẹ e-jekubeje teburu mu k'ejeru mu ozi; waa g'ẹphe mee iphe, mu sụru g'e mee.

\VS{17}Teke ẹphe bahụru l'ọnu-abata k'ime ọma-unuphu ono bẹ ẹphe e-yeje uwe ọchaa; g'ẹphe te eyekwa uwe, e gude ẹji anụ kwee m'ẹphe nọdu eje ozi l'ọnu-abata ọphu nọ l'ime ọma-unuphu ono; ọzoo l'ime eze-ụlo Chileke ono.

\VS{18}Ẹphe e-keje ẹkwa-ọchaa l'ishi; bya eye nwịba ọchaa l'upfu; g'ẹphe te eyejekwa iphe, e-me g'ẹphuru tsua phẹ.


\par }{\PP \VS{19}“Teke ẹphe shiẹpho l'ẹka ono lụfu eje l'ọma-unuphu ono l'ẹka ndu ọzo dọru; g'ẹphe yefụ uwe ono, ẹphe shi yee eje ozi ono wụshi l'ime ụlo nsọ; yeta uwe ọzo; k'ọphu ẹphe tee gudedu uwe phẹ mee gẹ ndu Ízurẹlu dụ nsọ.

\VS{20}G'ẹphe ta akpụshijekwa ishi akpụshi; ọphu ẹphe ahajẹkwa ẹgbushi phẹ g'o rwua ha ogologo. G'ẹphe kpụje ishi phẹ akpụkpu.

\VS{21}G'ọ tọ dụkwa onye uke Chileke a-ngụje mẹe m'ọ nọdu abahụ l'ime ọma-unuphu Chileke ono.

\VS{22}G'ẹphe ba alụjekwa nwanyị, ji iya anọedu; ọzoo nwanyị, ji iya chịfuru achịfu. Onye ẹphe a-lụtaje bụ nwamgbọko, nwoke teke ejepfuswee, bụ onye Ízurẹlu; ọzoo nyee onye uke Chileke, nwụhuwaru nụ.

\VS{23}Ẹphe e-zije ndibe mu g'ẹphe maru iphe, dụ iche l'iphe, dụ nsọ mẹ ọphu ta adụdu nsọ; goshikwa phẹ phọ ẹgube ẹphe e-shije maru iphe, aa-nọdu asọ nsọ; m'ọphu a taa nọdudu asọ nsọ.


\par }{\PP \VS{24}“O -nweru opfu, daru nụ; ndu-uke Chileke a-bụjeru ndu-ikpe. Iphe, ẹphe agbabẹje ọkpa kpe ikpe ono bụ iphe, mu tọru ọkpa iya sụ g'e meje. G'ẹphe mekọtajekwa ekemu mu; mẹkpoo iphe, mu sụru g'e meje; ẹphe abọje ọbo-iphe, mu dobegbaaru. Ẹphe e-mejekwaphọ eswe-atụta-unme mu g'ọ dụ nsọ.

\VS{25}G'onye uke Chileke te ejekubejekwa odzu; shi nno merwua onwiya emerwụ. Ọle teke odzu ọbu bụ nna iya; ọzoo ne iya; ọzoo nwa iya nwoke; m'ọ bụ nwada iya; ọzoo nwune iya nwoke; m'ọ bụ nwune iya nwanyị, teke alụdu ji; ọo ya bụ l'o merwuwaro onwiya ọbu.

\VS{26}Teke a safụcharu iya ntụrwu ono; g'ọ nọadakwa abalị ẹsaa.

\VS{27}Mbọku oo-bebe bahụ l'ime ọma-unuphu ụlo nsọ Chileke g'o je ejee ozi l'ẹka dụ nsọ ono bẹ oo-gwe ngwẹja-iphe-ẹji k'onwiya. Nokwa iphe, Nnajịuphu, bụ Chipfu epfu bụ ono.

\VS{28}Ọo mbẹdua bẹ a-bụru okiphe, ndu-uke Chileke ono e-keta. G'ọ tọ dụkwa oke, unu a-hẹ phẹ l'alị Ízurẹlu. Ọo mbẹdua a-bụru iphe, ẹphe nweru.

\VS{29}Ẹphe a-nọduje eri iphe, a nụru kẹ ngwẹja-nri; mẹ kẹ ngwẹja-iphe-ẹji; mẹ kẹ ngwẹja-apfụ-ụgwo. Iphemiphe, a gọru lẹ Chipfu lẹ Ízurẹlu bẹ a-bụkotaru nkephẹ.

\VS{30}Iphe, kakọta ree l'akpụru-iphe-mbụ, ị kpatarụ l'opfu; mẹkpoo iphemiphe, i wotaru bya anụnu; bẹ bụ ndu-uke Chileke bẹ e-nweru iya nụ. Ịi-hatajẹ iphe, i vuru ụzo kpata l'iphe, i meberu l'alị; mbụ iphe, i tsuru etsutsu; je anụ phẹ k'ọphu ọnu-ọma a-dụru ndibe ngu.

\VS{31}Gẹ ndu-uke Chileke ta atajẹkwa iphe, ọ bụhabe, bụ iphe, nwụhuru anwụhu; ọzoo ọphu anụ-ẹgbudu dzụ-gburu adzụ-gbu; m'ọ bụ ẹnu; m'ọ bụ anụ-ẹgbudu ọzo mmanụ.




\par }\Chap{45}{\SH G'ee-gude kee alị ono
\par }
{\PP \VerseOne{1}“Teke unu washịjeerupho alị ono g'ọ bụru okiphe unu; unu wafụru Chipfu ẹka ogologo iya dụ ụkporo ụnu nkwo-ẹka ẹto l'ụnu nkwo-ẹka labọ l'ụkporo nkwo-ẹka iri g'ọ bụkotaru ẹka dụ nsọ; ọsa iya adụ ụkporo ụnu nkwo-ẹka labọ l'ụnu iri. Ẹka ono g'ọ hakọta mgburugburu bẹ a-bụru alị, dụ nsọ.

\VS{2}L'alị ono bẹ ee-kefuta ẹka uswekete iya waa ogologo iya a-dụ ụnu nkwo-ẹka lanụ l'ụkporo nkwo-ẹka ise harụ ẹnya nhamụnha dobe g'ọ bụru ẹka aa-kpụ ụlo nsọ ono. Ee-ketakwaphọ alị ono ẹka ọsa iya a-dụ nkwo-ẹka ụkporo labọ l'iri; ye iya g'ọ nọ-phee ụlo-nsọ ono mgburugburu.

\VS{3}Lẹ phorokotokongu ẹka dụ nsọ ono bẹ unu a-wafụta ẹka ogologo iya a-dụ ụkporo ụnu nkwo-ẹka ẹto l'ụnu nkwo-ẹka labọ l'ụkporo nkwo-ẹka iri; ọsa iya adụ ụkporo ụnu nkwo-ẹka l'ụnu nkwo-ẹka ise. Ọo ẹka ono bẹ aa-kpụ ẹka-kakọta-nsọ ono gẹdegede.

\VS{4}Ọo-bụru oke alị, dụ nsọ nọduru ndu-uke Chileke; mbụ ndu ono, ejeje ozi l'ụlo, dụ nsọ ono; bụru phẹ abyajẹ l'iphu Chipfu bya iya ejeru ozi ono. Ọo ẹka ono bẹ aa-kpụshiru phẹ ụlo-ebubu; tẹme ọ bụkwarupho ẹka ono bẹ aa-kpụ ụlo nsọ ono.

\VS{5}Ẹka ọzo, aa-wafụ bẹ ogologo iya a-dụ ụkporo ụnu nkwo-ẹka ẹto l'ụnu nkwo-ẹka labọ l'ụkporo nkwo-ẹka iri; ọsa iya adụ ụkporo ụnu nkwo-ẹka l'ụnu nkwo-ẹka ise. Oke-alị ono a-bụru kẹ ndu Lívayi, bụ ndu ejeje ozi l'eze-ụlo Chileke; ẹka ono a-bụru ẹka ẹphe e-me mkpụkpu k'eburu.


\par }{\PP \VS{6}“Unu buta alị, a-bụru mkpụkpu ophu dobe g'ọ nọdu dupfuru l'alị, dụ nsọ ono. G'ọsa iya dụ ụnu nkwo-ẹka iri l'ẹbo l'ụkporo nkwo-ẹka iri; ogologo iya adụ ụkporo ụnu nkwo-ẹka ẹto l'ụnu nkwo-ẹka labọ l'ụkporo nkwo-ẹka iri. Alị ono a-bụru ndu Ízurẹlu l'ophu a-tụko dzepfua ẹka nweru iya.


\par }{\PP \VS{7}“Onye-ishi unu bẹ e-nweru alị, nọ l'ibekẹboebo l'alị, dụ nsọ ono; alị ono a-nọdukwapho laaru ibiya ọphu alị ọha nọ. Ọo-gbẹ l'ụzo ẹnyanwu-arịba ẹka iya lanụ nọo je akpaa l'ẹka iya ọphuu; bya agbẹ l'ụzo ẹnyanwu-awawa ẹka iya lanụ nọdu je akpaa l'ẹka iya ọphuu; mbụ shikpọepho l'oke alị ọphu nọ l'ụzo ẹnyanwu-arịba; nọo ogologo jasụ l'oke alị ọphu nọ l'ụzo ẹnyanwu-awawa; nọo ẹgube ono je ajịru ẹhu l'ẹka a washịru alị ipfu l'ipfu.

\VS{8}Alị ono a-bụru iphe iya nọdu lẹ Ízurẹlu. Teke ono bẹ ndibe mu, bụ ndu-ishi ta abyadụ akpabaa ndibe mu ẹhu ọzo. Ẹphe a-ha ndu Ízurẹlu g'ẹphe nweru alị ono l'ipfu l'ipfu g'ipfu phẹ haa.


\par }{\PP \VS{9}“Wakwa iphe, Nnajịuphu, bụ Chipfu epfu baa: G'ọ kparụ kpakwaru unubẹ ndu-ishi lẹ Ízurẹlu! Unu haa ẹhuka ẹhuka, unu eme; waa ẹhu, unu emekpa nemadzụ. Unu meje iphe, pfụru ọto; mẹ iphe, gbaru l'ememe; unu ahaa achịshi ndibe mu l'unuphu ibe phẹ. Nokwa iphe, Nnajịuphu, bụ Chipfu epfu bụ ono.


\par }{\PP \VS{10}“Unu gudeje iphe, dụ ree tụ̀a ẹrwa iphe. Iphe, unu e-gudeje tụ̀a ẹrwa iphe, bụ nkwẹka dzuru edzudzu; mẹ ogbongu dzuru edzudzu.


\par }{\PP \VS{11}“Nkwẹka mẹ ogbongu ono bẹ a-harụ ẹnya nhamụnha. Nkwẹka bụ iphe, a-lajẹ iya nụ bụ e -kee ẹda ukpo ụzo iri wota ụzo lanụ iya; ogbongu ono bẹ bụkwapho e -kee ẹda ukpo ụzo iri; uzi lanụ iya bẹ a-la iya nụ. Ẹda ukpo bẹ a-bụru iphe, ee-gudeje atụ iphe l'ẹphenebo.


\par }{\PP \VS{12}“Shẹkelu lanụ bẹ a-bụjeru gera ụkporo. Shẹkelu ụkporo, e yekọberu shẹkelu ụkporo l'ise; bya eyekọbe iya shẹkelu iri l'ise bẹ a-bụru mina lanụ.


\par }{\SH Iphe, aa-nụ Chileke mẹ mbọku, dụgbaa nsọ
\par }
{\PP \VS{13}“Ọwaa bụ iphe, dụkpoo iche, unu a-nụje Chileke. Unu patajẹ ẹda ukpo witi lanụ; kpojia ogbongu ekpoji; woru kee uzi ishii; wota uzi lanụ nụ Chileke. Unu apatakwaphọ ẹda ukpo balị lanụ; kpojia ekpoji; woru iya kee uzi ishii; wota uzi lanụ nụ Chileke.

\VS{14}Manụ olivu, unu a-nụje bụ ekpemu manụ lanụ l'ime manụ, jiru nkwẹka iri; ọzoo manụ jiru ite-mkpa lanụ. Nkwẹka iri bẹ yẹle ite-mkpa lanụ ha ẹnya nhamụnha; kẹle l'ọ nkwẹka iri alajẹ l'ite-mkpa lanụ.

\VS{15}Nokwaphọ g'unu a-kpụtaje atụru lanụ l'ime ụkporo atụru iri, shi l'atụru, tsụru ẹba, ndu Ízurẹlu nweru. Onoya bụ ọphu ee-gudeje gwee ngwẹja-nri; mẹ ngwẹja-akpọ-ọku; mẹ ngwẹja-ẹhu-guu; g'e gude iya pfụa ụgwo iphe-ẹji ndu ono. Nokwa iphe, Nnajịuphu, bụ Chipfu epfu bụ ono.


\par }{\PP \VS{16}“Ndu alị ono g'ẹphe ha bẹ a-tụko wotakọta ngwẹja-a wojeru onye-ishi phẹ.

\VS{17}Ọo onye-ishi ono bẹ ọ dụru g'o wofutajẹ iphe, ee-gude gwee ngwẹja, aakpọ ọku; mẹ ngwẹja-nri; mẹ ngwẹja-mẹe; l'ọbo-iphe, aabọkpoo abọbo; mẹkpoo mbọku ọbo-ọnwa-afụfu; mẹ eswe-atụta-unme; mbụ l'iphe, bụkpoo ọbo-iphe, e dobegbaaru, ndu Ízurẹlu abọje. Ọo yẹbedua bẹ a-nụje iphe, ee-gude egwe ngwẹja-iphe-ẹji; mẹ ngwẹja-nri; mẹ ngwẹja-akpọ-ọku; mẹ ngwẹja-ẹhu-guu g'e gude pfụa ụgwo iphe-ẹji, ndu Ízurẹlu meru.”


\par }{\PP \VS{18}Wakwa iphe, Nnajịuphu, bụ Chipfu epfu baa: “Ọnwa mbụ -dụ l'abalị mbụ bẹ unu a-kpụtaje nwokeswi, e te enwedu ẹka iphe mebyiru iya gwee ẹja; swafụ ntụrwu l'ụlo, dụ nsọ ono.

\VS{19}Onye uke Chileke bẹ e-wota mee anụ ngwẹja-iphe-ẹji ono tee l'ọkpa-mgbo eze-ụlo Chileke ono; mẹ lẹ nkuku nkuku ẹno nọ l'apọkwa ọru-ngwẹja ono; mẹ l'ọkpa-mgbo k'ọnu-abata ime ọma-unuphu.

\VS{20}Nokwaphọ g'unu e-mekwa iya phọ l'abalị k'ẹsaa l'ime ọnwa ono l'opfu ẹhu iphe, bụ onye te elekebeduru ẹnya mee iphe-ẹji; ọzoo onye meru iphe-ẹji l'amagama. Ọo ẹgube ono bẹ unu e-shi chịa ẹja eze-ụlo Chileke ono.


\par }{\PP \VS{21}“L'abalị k'iri l'ẹno l'ime ọnwa mbụ ono bẹ unu a-bọje ọbo Ojeghata. Iphe unu a-bọje iya bụ abalị ẹsaa. Iphe, unu e-rije bụ buredi, e te eyeduru iphe, ekoje buredi.

\VS{22}Lẹ mbọku ono bẹ onye-ishi a-kpụfuta nwokeswi, ee-gude gweeru iya ngwẹja-iphe-ẹji nkiya gẹdegede; mẹ k'iphe-ẹji ndu bukọta l'alị ono g'ẹphe ha.

\VS{23}Mbọku-mbọku l'ime abalị ẹsaa ono, aa-nọdu abọ iphe ono bẹ ọo-kpụfutaje oke-eswi ẹsaa; mẹ ebili ẹsaa, te enwedu ẹka iphe, mebyiru iya g'e gudeje gwee ngwẹja-akpọ-ọku nụ Chipfu. Ọo-nụjekwapho mkpi g'e gude gwee ngwẹja-iphe-ẹji.

\VS{24}Ọo-nụjekwapho nkwẹka ereshi l'ishi oke-eswi ono nanụ nanụ; mẹ l'ebili ono nanụ nanụ; g'ọ bụru ngwẹja-nri; tẹme l'o yekọbechaa ya manụ, jiru eze ekpemu ẹno lẹ nkwẹka ono nanụ nanụ.


\par }{\PP \VS{25}“Ọbo-iphe ọphu aa-bọje lẹ teke ọnwa k'ẹsaa dụ l'abalị iri l'ise bẹ bụkwapho iphe, ha ẹgube ono bẹ oo-wofutajẹ ujiku ẹsaa g'e gude gwee ngwẹja-iphe-ẹji; mẹ ngwẹja-akpọ-ọku; mẹ ngwẹja-nri; mẹ ngwẹja mmanụ.




\par }\Chap{46}{\PP \VerseOne{1}“Wakwa iphe, Nnajịuphu, bụ Chipfu epfu baa: ‘Ọnu-abata ime ọma-unuphu, bụ ọphu gharu iphu l'ụzo ẹnyanwu-awawa bẹ aa-gụ-chije agụ-chi l'ime abalị ishii, eejeje ozi. Mbọku aa-gụhaje iya bụ l'eswe-atụta-unme waa mbọku, ọnwa fụru.

\VS{2}Onye-ishi bẹ e-shi l'etezi shia nwụlo, nọ l'ọnu-abata bata bya apfụru l'ọnuzo gẹdegede. Ndu uke Chileke bẹ e-gwerụ iya ngwẹja-akpọ-ọku; mẹ ngwẹja-ẹhu-guu. Ọ bụru l'ọnu-abata ono bẹ ọo-nọduje baarụ Chileke ẹja. Ọ -bachaa ẹja ono l'ọ lụfu; a taa gụ-chiẹdu ọnu-abata ono agụ-chi jasụ l'ụzenyashi.

\VS{3}Mbọku, bụkpoo eswe-atụta-unme mẹ mbọku, ọnwa fụru bẹ ndu alị ono a-nọduje l'ọnu ẹka eeshije l'ọnu-ọguzo ono baarụ Chipfu ẹja l'iphu iya.

\VS{4}Ngwẹja-akpọ-ọku, onye-ishi unu e-gudeje bya anụ Chipfu l'eswe-atụta-unme bẹ a-bụjeru ụnwu atụru ishii, te enwedu ẹka iphe mebyiru iya; waa ebili lanụ, te enwedu ẹka iphe mebyiru iya.

\VS{5}Iphe, oo-yekọbe l'ebili ono gude gwee ngwẹja-nri bẹ a-bụru nkwẹka ereshi. Ngwẹja-nri, oo-yekọbe l'ụnwu atụru ono bẹ bụ g'ẹka rwukpọeru iya phọ bẹ ọo-nụ; nkwẹka nọnu bẹ oo-yekọta manụ, jiru eze ekpemu ẹno l'ẹhu l'ẹhu.

\VS{6}Mbọku, ọnwa fụru bẹ ọo-nụ oke-eswi, te enwedu ẹka iphe mebyiru iya; mẹ ụnwu atụru ishii; waa ebili lanụ, te enwedu ẹka iphe mebyiru iya g'e gude gwee ngwẹja.

\VS{7}L'ọ bya ewofuta iphe, ee-gude gwee ngwẹja-nri. Nkwẹka ereshi lanụ bẹ oo-ye l'oke-eswi ono; yekọbe nkwẹka ereshi lanụ l'ebili phọ; ụnwu atụru phọ bẹ oo-ye ereshi g'ẹka bekpọeru iya phọ; yekọbechaa manụ, jiru eze ekpemu ẹno lẹ nkwẹka ereshi nọnu.

\VS{8}Teke onye-ishi abahụ; g'o shi lẹ nwụlo ọnu-abata ono bahụ; l'o shikwaphọ l'ẹka ono lụfuta.


\par }{\PP \VS{9}“ ‘Teke ndu alị ono byaru l'iphu Chipfu l'iphe, bụkpoo ọbo-iphe, a tụru ọnu iya; g'onye -shiru ụzo isheli bahụ je abarụ Chileke ẹja; shikwaa ụzo ndọhali lụfu. Onye -shiru ụzo ndọhali bahụ; l'o shia ụzo isheli lụfu. G'ọ tọ dụkwa onye e-shi ụzo, o shiru bahụ lụfu. G'onye alụfu nụ shijekwa ụzo ọphu yẹe ọphu o shiru bata chegbabẹru iphu lụfu.

\VS{10}Ẹphe -nọdu abahụ; g'onye-ishi phẹ tsojekwarụ phẹ bahụ; teke ẹphe awụfuta g'o tsojekwarụ phẹ phọ lụfuta.


\par }{\PP \VS{11}“ ‘Iphe, bụkpoo ọbo-iphe nọnu; mẹ ọbo-iphe, gegbaaru egeru bẹ iphe, ee-gudeje gwee ngwẹja-nri bụ: Okeswi bẹ ee-yeje nkwẹka ereshi; ee-yekọbe nkwẹka ereshi l'ebili; ụnwu atụru bẹ bụ ẹgube dụ nemadzụ ree bẹ oo-yekọbeje iya. Nkwẹka ereshi ọphu nọnu bẹ ee-yekọbeje manụ, jiru eze ekpemu ẹno.

\VS{12}Teke onye-ishi tụru obu iya onyo nụ iphe g'e gude gweeru Chipfu ngwẹja-akpọ-ọku; ọzoo ngwẹja-ẹhu-guu; g'e ghebekwaru iya ọnu-abata ọphu gharu iphu l'ụzo ẹnyanwu-awawa ọnu. Ngwẹja, aakpọ ọku; ọzoo ngwẹja-ẹhu-guu iya ono bẹ oo-gwe ẹgube oogweje iya l'eswe-atụta-unme. Teke o megheẹrupho; l'ọ lụfu; ọ -lụfuepho; g'a gụ-chia ụzo ono.


\par }{\PP \VS{13}“ ‘Mbọku-mbọku bẹ ọo-kpụtaje nwatụru, gbaru apha, te enwedu ẹka iphe mebyiru iya nụ g'e gude gweeru Chipfu ngwẹja-akpọ-ọku. Ọ bụru l'ụtsugutsu bẹ ọo-nụje iya.

\VS{14}Ụtsugutsu bẹ oo-wotajẹkwapho uzi lanụ l'ime nkwẹka ereshi, e keru ụzo ishii; l'o wotakwaphọ manụ, jiru eze ekpemu l'úbvú iya nụ g'e gude gwọkobe ukpokutu ereshi ono g'ọ bụru ngwẹja-nri. Egweru Chipfu ngwẹja-nri-a bẹ a-bụru omelalị, a-dụ jasụru asụru.

\VS{15}Ọo ya bụ; nwatụru ono; mẹ ngwẹja-nri ono; yẹe manụ ono bẹ aa-nọdu anụje ụtsugutsu g'e gude gweje ngwẹja-akpọ-ọku.


\par }{\PP \VS{16}“ ‘Wakwa iphe, Nnajịuphu, bụ Chipfu epfu baa: Ọ -bụru l'onye-ishi bẹ ketarụ iphe, o nweru enweru nụ onye lanụ l'ụnwu iya; gẹ nwa iya ọbu nwewarụro iphe ọbu g'ọ bụru okiphe, awa iya e-nweru.

\VS{17}Ọle ọ -bụru l'ọo onye ejeru yẹbe onye-ishi ono ozi bẹ o ketarụ iphe iya nụ; g'onye-ozi ono nweru iphe ọbu jeye l'apha, ndu bụ ohu enwejeru onwophẹ; tẹme onye-ishi ono anatawa iya ya rọ. Iphe onye-ishi ono bẹ bụ ụnwu iya l'e-nwejeru iya; l'ọ bụru nkephẹ.

\VS{18}G'onye-ishi ono ta anafụjekwa ndu ọzo oke alị, gbaru phẹ nụ; shi ẹgube ono chịfu phẹ l'alị phẹ. Ọo oke iya nkiya bẹ oo-shije buta alị nụ ụnwu iya g'ọ bụru nkephẹ; k'ọphu a taa nọnyadaa nafụ ndibe mu iphe phẹ.’ ”


\par }{\SH Ẹka eeshibeje iphe, e gude gwee ngwẹja
\par }
{\PP \VS{19}No iya; nwoke ono bya eduta mu shia ụzo ọphu nọ l'ibiya k'ọnu-abata ono, shiru bahụ lẹ mkpuru, dụ nsọ, nọgbaa l'ẹka ono gharu iphu l'ụzo isheli ono. Mkpuru ono bụ ndu-uke Chileke bẹ nwegbaa ya nụ. Ọ bya enweru ẹka o goshiru mu l'ụzo ẹnyanwu-arịba.

\VS{20}Ọ sụ mu: “Ẹka bụ ẹka ndu-uke Chileke e-shije iphe, e gude gwee ngwẹja-apfụ-ụgwo; mẹ kẹ ngwẹja-iphe-ẹji; nọdujekwa iya phọ ghee iphe, e gude gwee ngwẹja-nri; k'ọphu ẹphe tee gudedu iya lụfuta l'ọma-unuphu; shi nno mee ndu nọ l'ẹka ono g'ẹphe dụ nsọ.”


\par }{\PP \VS{21}Ọ bya edutakwa mu ọzo bahụ l'ọma-unuphu; bya eduru mu jekọta lẹ nkuku nkuku ọma-unuphu ẹphen'ẹno; mu hụmagbaa ọma-unuphu ọzo, nọchaa lẹ nkuku ọma-unuphu ono ẹphen'ẹno.

\VS{22}Lẹ nkuku ọma-unuphu ono ẹphen'ẹno bẹ o nweru ọma-unuphu, nọgbaa ya nụ. Ogologo phẹ dụchaa nkwo-ẹka ụkporo labọ; ọsa phẹ dụ nkwo-ẹka ụkporo l'iri iri. Ọma-unuphu ono, nọkota lẹ nkuku nkuku ono bẹ hakọta ẹnya nhamụnha.

\VS{23}Mgburugburu ime ọma-unuphu ono ẹphen'ẹno bẹ apọkwa, e gude mkpuma gbaa nọkota. A kpụshikotaru ẹka aakpọbeje ọku lẹ mkpula apọkwa ono gbaa mgburugburu.

\VS{24}Ọ bya asụ mu: “Ẹka-a bụ ẹka ndu ejeje ozi l'eze-ụlo Chileke e-shije iphe, ẹphe gude gweeru nemadzụ ngwẹja.”




\par }\Chap{47}{\SH Ẹnyimu, shi l'eze-ụlo Chileke ono asọfuta
\par }
{\PP \VerseOne{1}Nwoke ono bya eduta mu lashịa azụ l'ọnu ẹka eeshije abahụ l'eze-ụlo Chileke ono gẹdegede; mu hụma mini, shi lẹ mkpula ọnu eze-ụlo Chileke ono asọfuta; asọ ala l'ụzo ẹnyanwu-awawa; kẹle eze-ụlo Chileke ono bẹ nọ gha iphu l'ụzo ẹnyanwu-awawa. Mini ono bẹ shi lẹ mkpula ọnu eze-ụlo ono ẹka iya ọphu nọ l'ụzo ndọhali asọfuta; mbụ l'ụzo ndọhali l'ọru-ngwẹja ono.

\VS{2}Tọbudu iya bụ; ọ bya eduta mu shia ụzo ọphu nọ l'ụzo isheli; duru mu jephe mgburugburu l'etezi; bya eduru mu shia ụzo ọnu-abata ọphu gharu iphu l'ụzo ẹnyanwu-awawa ono. Mini phọ shi l'ụzo ndọhali asọshihu.

\VS{3}Nwoke ono parụ iphe, egudeje atụta iphe l'ẹka tụgbua shia ụzo ẹnyanwu-awawa. Ọ bya atụta ụnu nkwo-ẹka labọ l'ụkporo nkwo-ẹka iri. Ọ gbẹ teke ono duta mu rwughata mini, beru l'ọgba-echi.

\VS{4}Ọ bya atụtakwapho ụnu nkwo-ẹka labọ l'ụkporo nkwo-ẹka iri ọzo; bya eduru mu rwughaa mini, ebe l'ikpere. Ọ bya atụtakwapho ụnu nkwo-ẹka labọ l'ụkporo nkwo-ẹka iri ọzo; bya eduru mu rwughaa mini ọzo, ebe l'upfu.

\VS{5}Ọ bya atụtakwapho ụnu nkwo-ẹka labọ l'ụkporo nkwo-ẹka iri ọzo; ono bụru ẹnyimu, mu ta adụedu ike ghata; kẹle mini ono bẹ byawaru utso shii; hawa ogbu k'ọphu bụ ebvubvu bẹ ee-bvu iya; mbụ ẹnyimu, te enwedu onye a-dụ ike rwughata iya nụ.

\VS{6}Ọ jịa mu sụ: “Nwa ndiphe; ?ị hụmaru iphe-a tọo?”

\par }{\PP Ọ gbẹ teke ono bya eduru mu lashịa azụ l'agụga ẹnyimu ono.

\VS{7}Teke mu rwuru l'ẹka ono bẹ mu hụmaru oshi, bụ agụta agụta, nọgbaa l'agụga ẹnyimu ono azụ labọ.

\VS{8}Ọ sụ mu: “Mini-a bẹ anọduje asọ ala l'ibiya k'ụzo ẹnyanwu-awawa; sọru lashịa l'ụzo nsụda Araba, bụ ẹka ooshije sọba l'eze-ẹnyimu. Ọ nọdu abụjeru teke mini ono sọbaru l'eze-ẹnyimu ono; mini eze-ẹnyimu ono abya adụ ree.

\VS{9}Igwerigwe ụnwu-iphe, nọgbaa ndzụ bẹ a-dzụru ndzụ l'iphe, bụkpoo ẹka mini ono sọru shia. Ẹma bẹ a-kwatakpọo dụ iya shii; kẹle mini ono asọ ala l'ẹka ono. Ọ nọdu emeje mini eze-ẹnyimu ono g'ọ dụ ree. Ọo ya bụ l'iphe, bụkpoo ẹka ẹnyimu ono sọ-beru bẹ iphe, nọ iya nụ a-nọdukota ndzụ.

\VS{10}Ndu egbu ẹma bẹ a-pfụjeru l'agụga eze-ẹnyimu ono. A -gbẹ lẹ mkpụkpu Enu-Gedi je akpaa lẹ mkpụkpu Enu-Ẹgulayimu bẹ aa-nọdu ahụmaje ẹka ee-gebeje ụgbu. Ẹma ono bẹ a-dụkwa l'ụdu l'ụdu; ha igwerigwe g'ẹma, nọ l'oke-ẹnyimu.

\VS{11}Ọle mini, nọ l'ụda; mẹ ọphu nọ l'ẹka anwụ ụmavu l'agụga eze-ẹnyimu ono bẹ ta abyadụ adụ ree. Ọo-bụru ụmaswi, aa-nọdu eshita únú.

\VS{12}Oshi-ọmi dụgbaa l'ụdu l'ụdu bẹ a-nọdugba l'agụga ẹnyimu ono azụ labọ. Ọphu ẹkwo phẹ ta ayịdu nwụlwashihu anwụlwashihu; ọphu ọ tọ yịdu mị-buhu akpụru. Ẹphe a-nọduje amị mebyi l'ọnwa l'ọnwa; kẹle mini, shi l'ụlo dụ nsọ ono asọ ala l'ẹka ẹphe nọ. Akpụru, ẹphe a-mịje bẹ a-bụjeru nri; ẹkwo iya abụru ọbvu, ee-gudeje eme gẹ nemadzụ dụ iche l'iphe, eme iya nụ.”


\par }{\SH Oke oke alị ono
\par }
{\PP \VS{13}Wakwa iphe, Nnajịuphu, bụ Chipfu epfu baa: “Waa g'oke alị ono a-dụ baa, bụ iya bụ g'unu e-keshi alị ono g'ipfu iri l'ẹbo, nọ lẹ Ízurẹlu hatacha; g'ọ bụru okiphe phẹ. Jiósẹfu bẹ a-hata oke alị labọ.

\VS{14}Unu e-keru iya ẹphe ẹnya nhamụnha. Ọo kẹle mu paliru ẹka imeli ribua angụ lẹ mu a-nụ iya nna unu oche phẹ bẹ meru g'o gude alị-a je abụru okiphe unu.


\par }{\PP \VS{15}“Waa ẹka a-bụru oke alị ono baa: L'ụzo isheli bẹ oo-shi l'oke-Ẹnyimu l'ụzo Hẹtulonu; jeru lashịa Zedadu;

\VS{16}mẹ Hamatu; mẹ Berota; mẹ Suburuyimu ọphu nọ lẹ mgbaka oke alị Damasụkosu yẹe Hamatu; je akpaa lẹ mkpụkpu Haza-Hatikọnu, bụ ọphu nọ l'oke alị Hawụranu.

\VS{17}Oke iya ono bẹ e-shi l'oke-ẹnyimu nọo jasụ lẹ Haza-Enanu; nọ-tsoru oke alị Damasụkosu l'ụzo isheli; yẹe oke alị Hamatu a-nọdu l'ụzo isheli. Ọo ẹka ono a-bụru oke iya l'ụzo isheli.


\par }{\PP \VS{18}“L'ụzo ẹnyanwu-awawa bẹ oke alị ono e-shija mgbaka Hawụranu yẹe Damasụkosu; nọ-tsoru ẹnyimu Jiọ́danu ogologo lẹ mgbaka mkpụkpu Giladu; mẹ alị Ízurẹlu je alụfu eze-ẹnyimu ono, nọ l'ụzo ẹnyanwu-awawa ono; je akpaa lẹ Tama. Ọo ẹka ono bẹ a-bụru oke iya l'ụzo ẹnyanwu-awawa.


\par }{\PP \VS{19}“L'ụzo ndọhali bẹ oke alị ono e-shi lẹ Tama nọo jasụ lẹ mini Meriba-Kadẹshi; ọ bya anọdu kwasẹru nggele Ijiputu jasụ l'oke-ẹnyimu. Ẹka ono a-bụru oke iya l'ụzo ndọhali.


\par }{\PP \VS{20}“L'ụzo ẹnyanwu-arịba bẹ bụ Oke-Ẹnyimu bẹ a-bụru oke iya jasụ l'ẹka yẹe Lebo-Hamatu chegbabẹru iphu. Ẹka ono bẹ a-bụru oke iya k'ụzo ẹnyanwu-arịba.


\par }{\PP \VS{21}“Unu e-keshiru onwunu alị-a lẹ g'ipfu Ízurẹlu ha.

\VS{22}Unu e-keru iya onwunu mẹ iphe, bụ nlwamụlwa, buwaa ebubu l'echilabọ unu nwụshia ụnwu; g'ọ bụru okiphe unu. Unu gụru phẹ ye lẹ ndu a nwụru anwụnwu lẹ Ízurẹlu. Unu emee g'ẹphe hata alị g'unu a-ha iya l'ipfu l'ipfu Ízurẹlu.

\VS{23}Iphe, bụkpoo ipfu ọphu nlwamụlwa ono bu bẹ ee-keru alị nkiya nụ iya.” Nokwa iphe, Nnajịuphu, bụ Chipfu epfu bụ ono.




\par }\Chap{48}{\SH G'ee-gude kee alị ono
\par }
{\PP \VerseOne{1}“Waa ẹpha ipfu ono g'ẹphe ha baa: Danu bẹ e-nweru oke alị lanụ l'ishi ụzo isheli. Oke-alị iya ono e-shi l'ụzo Hẹtulonu nọo jasụ l'ẹka eeshije abahụ mkpụkpu Hamatu; je akpaa lẹ Haza-Enanu, bụ ọphu nọ l'oke ndu Damasụkosu l'ụzo isheli; mbụ lẹ mgboru Hamatu. Oke alị iya ono e-shi l'ụzo ẹnyanwu-awawa nọo jasụ l'ụzo ẹnyanwu-arịba alị ono.


\par }{\PP \VS{2}“Asha bẹ a-hatakwaphọ oke lanụ. Nkiya bẹ yẹe alị kẹ Danu a-ma oke shita l'ụzo ẹnyanwu-awawa jasụ l'ụzo ẹnyanwu-arịba.


\par }{\PP \VS{3}“Nafụtali bẹ a-hatakwaphọ oke lanụ. Nkiya bẹ yẹe alị kẹ Asha a-ma oke; shita l'ụzo ẹnyanwu-awawa jasụ l'ụzo ẹnyanwu-arịba.


\par }{\PP \VS{4}“Manásẹ bẹ a-hatakwaphọ oke lanụ. Nkiya bẹ yẹe alị kẹ Nafụtali a-ma oke; shita l'ụzo ẹnyanwu-awawa jasụ l'ụzo ẹnyanwu-arịba.


\par }{\PP \VS{5}“Ifuremu bẹ a-hatakwaphọ oke lanụ. Nkiya bẹ yẹe alị kẹ Manásẹ a-ma oke; shita l'ụzo ẹnyanwu-awawa jasụ l'ụzo ẹnyanwu-arịba.


\par }{\PP \VS{6}“Rúbẹnu bẹ a-hatakwaphọ oke lanụ. Nkiya bẹ yẹe alị kẹ Ifuremu a-ma oke; shita l'ụzo ẹnyanwu-awawa jasụ l'ụzo ẹnyanwu-arịba.


\par }{\PP \VS{7}“Jiuda bẹ a-hatakwaphọ oke lanụ. Nkiya bẹ yẹe alị kẹ Rúbẹnu a-ma oke; shita l'ụzo ẹnyanwu-awawa jasụ l'ụzo ẹnyanwu-arịba.


\par }{\PP \VS{8}“Alị ọphu yẹe kẹ Jiuda a-ma oke; shita l'ụzo ẹnyanwu-awawa jasụ l'ụzo ẹnyanwu arịba bẹ unu e-wofuta g'ọ bụru ọphu unu e-dobe iche. Uswekete iya bẹ a-tụta g'ọ dụ ụkporo ụnu nkwo-ẹka ẹto l'ụnu nkwo-ẹka labọ l'ụkporo iri; ogologo iya a-bụru shita l'ụzo ẹnyanwu-awawa jasụ l'ụzo ẹnyanwu-arịba; ẹgube k'ipfu ndu ọphuu hagbaa phọ. Ụlo nsọ ono bẹ aa-kpụ l'echilabọ iya gẹdegede.

\VS{9}Alị ono ọphu unu e-bufu iche doberu Chipfu ono; bẹ ogologo iya a-dụ ụkporo ụnu nkwo-ẹka ẹto l'ụnu nkwo-ẹka labọ lẹ nkwo-ẹka ụkporo iri; uswekete iya adụ ụkporo ụnu nkwo-ẹka l'ụnu nkwo-ẹka ise.

\VS{10}Ọ bụru ndu-uke Chileke bẹ e-nweru ẹka ono, e doberu nsọ ono. Ogologo iya bẹ a-dụ ụkporo ụnu nkwo-ẹka ẹto l'ụnu nkwo-ẹka labọ lẹ nkwo-ẹka ụkporo iri l'ụzo isheli; uswekete iya adụ ụkporo ụnu nkwo-ẹka l'ụnu nkwo-ẹka ise l'ụzo ẹnyanwu-arịba; uswekete iya adụkwapho ụkporo ụnu nkwo-ẹka l'ụnu nkwo-ẹka ise l'ụzo ẹnyanwu-awawa; ogologo iya adụ ụkporo ụnu nkwo-ẹka ẹto l'ụnu nkwo-ẹka labọ lẹ nkwo-ẹka ụkporo iri l'ụzo ndọhali. Ọ bụru l'echilabọ iya gẹdegede bẹ aa-kpụ ụlo nsọ Chipfu ono.

\VS{11}Ndu e-nweru iya nụ bụ ndu-uke Chileke ono, bụ ụnwu Zadọku, mbụ ndu e meru; ẹphe dụ nsọ, bụ phẹ bụ ndu ono, yeru ẹhu l'ejeru mu ozi ono. Ẹphe ta ahadụru etso ụzo mu ẹgube ndu Lívayi harụ iya lẹ teke ndu Ízurẹlu mesweru ono.

\VS{12}Ọo-bụru iphe-ọma, dụ iche, ee-wofuta l'alị ono, dụ nsọ ono nụ phẹ g'ọ bụru ẹka kachaa nsọ, yẹe ndu Lívayi maru oke.


\par }{\PP \VS{13}“L'agụga agụga alị kẹ ndu-uke Chileke ono bẹ ndu Lívayi a-hata oke alị lanụ; ogologo iya a-dụ ụkporo ụnu nkwo-ẹka ẹto l'ụnu nkwo-ẹka labọ lẹ nkwo-ẹka ụkporo iri; uswekete iya adụ ụkporo ụnu nkwo-ẹka l'ụnu nkwo-ẹka ise. Ogologo iya a-kpakọta dụ ụkporo ụnu nkwo-ẹka ẹto l'ụnu nkwo-ẹka labọ lẹ nkwo-ẹka ụkporo iri. Uswekete iya bụ iphe, ọo-kpakọ dụ bụ ụkporo ụnu nkwo-ẹka l'ụnu nkwo-ẹka ise.

\VS{14}G'ẹphe te erekwa iya erere; ọphu ẹphe egudekwa iya gbanweta ọzo. Ọo ẹka ono bẹ alị ono kachakpọo ree; ọo ya bụ g'ọ tọ lakwa onye ọzo l'ẹka; kẹle ọ bụ ẹka dụru Chipfu nsọ.


\par }{\PP \VS{15}“Ẹka ọphu phọduru nụ phọ, ọsa iya dụ ụnu nkwo-ẹka iri l'ẹbo lẹ nkwo-ẹka ụkporo iri ono; ogologo iya dụ ụkporo ụnu nkwo-ẹka ẹto l'ụnu nkwo-ẹka labọ lẹ nkwo-ẹka ụkporo iri ono bẹ a-bụru alị ọha; ẹka mkpụkpu e-gudeje eme iphe, dụ phẹ ree; bụru ẹka aa-kpụshi ụlo; mẹ ẹka ẹphe a-nọdu echeje ẹku phẹ. Mkpụkpu ono bẹ a-nọdu l'echilabọ alị ono gẹdegede.

\VS{16}Waa g'ọo-ha baa: Ụnu nkwo-ẹka iri lẹ nanụ l'ụkporo nkwo-ẹka ise bẹ ọo-dụ l'ụzo isheli iya. Ụzo ndọhali iya adụkwapho ụnu nkwo-ẹka iri lẹ nanụ l'ụkporo nkwo-ẹka ise. L'ụzo ẹnyanwu-awawa bẹ ọo-dụ ụnu nkwo-ẹka iri lẹ nanụ l'ụkporo nkwo-ẹka ise; ụzo ẹnyanwu-arịba adụkwapho ụnu nkwo-ẹka iri lẹ nanụ l'ụkporo nkwo-ẹka ise.

\VS{17}Alị ẹka ndu mkpụkpu ono a-nọdu echeje ẹku phẹ bẹ a-dụ nkwo-ẹka ụkporo iri l'ẹbo lẹ nkwo-ẹka iri l'ụzo isheli; dụkwapho nkwo-ẹka ụkporo iri l'ẹbo lẹ nkwo-ẹka iri l'ụzo ndọhali. Ọo-dụkwapho nkwo-ẹka ụkporo iri l'ẹbo lẹ nkwo-ẹka iri l'ụzo ẹnyanwu-awawa; dụkwapho nkwo-ẹka ụkporo iri l'ẹbo lẹ nkwo-ẹka iri l'ụzo ẹnyanwu-arịba.

\VS{18}Ẹka phọduru nụ l'ẹka yẹe alị, dụ nsọ ono maru oke kwasẹru ogologo; bẹ a-dụ ụkporo ụnu nkwo-ẹka l'ụnu nkwo-ẹka ise l'ụzo ẹnyanwu-awawa; dụkwapho ụkporo ụnu nkwo-ẹka l'ụnu nkwo-ẹka ise l'ụzo ẹnyanwu-arịba. Ọ bụru iphe, a kọtaru l'alị ono bẹ ndu ejeru mkpụkpu ozi e-rije.

\VS{19}Ọo ndu ejeru mkpụkpu ozi, bụ ndu shigbaa l'ipfu l'ipfu ndu Ízurẹlu bẹ a-nọdu akọje iya opfu.

\VS{20}Alị ono, unu e-bufu dobe iche ono l'ophu; mbụ alị, dụ nsọ ono; mẹ kẹ mkpụkpu; bẹ ogologo iya waa uswekete iya a-harụ ẹnya nhamụnha. Iphe ibe lanụ a-dụje bụ ụkporo ụnu nkwo-ẹka ẹto l'ụnu nkwo-ẹka labọ lẹ nkwo-ẹka ụkporo iri.


\par }{\PP \VS{21}“Ẹka phọduru nụ l'alị ono ibekẹboebo; mbụ l'alị, dụ nsọ ono; mẹ l'alị kẹ mkpụkpu; bẹ a-tụko bụru k'onye ishi. Oo-shi l'ẹka ono, a tụtaru alị, dụ nsọ ụkporo ụnu nkwo-ẹka ẹto l'ụnu nkwo-ẹka labọ; lẹ nkwo-ẹka ụkporo iri ono; nọdu larụ okoke iya l'ụzo ẹnyanwu-awawa. Ọ bụru ẹgube ono bẹ ọo-dụkwapho l'ụzo ẹnyanwu-arịba. Oo-shi l'iphu ẹka ono, a tụtaru alị, dụ nsọ ụkporo ụnu nkwo-ẹka ẹto; l'ụnu nkwo-ẹka labọ; lẹ nkwo-ẹka ụkporo iri ono; nọdu laaru okoke iya l'ụzo ẹnyanwu-arịba. Ẹka ọphu, nọ-tsotaru alị ono, e keshiru ipfu l'ipfu ogologo ono; bẹ a-bụru k'onye ishi. Ọo ya bụ l'alị ono, dụ nsọ ono; mẹ eze-ụlo Chileke ono bẹ a-nọdu l'echilabọ alị ono.

\VS{22}Ọo ya bụ l'alị kẹ ndu Lívayi; mẹ alị ọha ono bẹ a-nọdu l'echilabọ alị k'onye ishi ono. Ẹka iya ọphu bụ k'onye ishi ono bẹ a-nọdu l'echilabọ oke alị Jiuda yẹe oke iya kẹ Benjiaminu.


\par }{\PP \VS{23}“A bya lẹ k'ipfu ndu ọphu phọduru nụ: Benjiaminu bẹ a-hatakwaphọ oke lanụ; ono bẹ a-nọdu shita l'ụzo ẹnyanwu-awawa jasụ l'ụzo ẹnyanwu-arịba.


\par }{\PP \VS{24}“Simiyọnu bẹ a-hatakwaphọ oke lanụ. Ono bẹ yẹe alị kẹ Benjiaminu a-ma oke; shita l'ụzo ẹnyanwu-awawa jasụ l'ụzo ẹnyanwu-arịba.


\par }{\PP \VS{25}“Isaka bẹ a-hatakwaphọ oke lanụ. Ono bẹ yẹe alị kẹ Simiyọnu a-ma oke; shita l'ụzo ẹnyanwu-awawa jasụ l'ụzo ẹnyanwu-arịba.


\par }{\PP \VS{26}“Zebulọnu bẹ a-hatakwaphọ oke lanụ. Nkiya bẹ yẹe alị kẹ Isaka a-ma oke; shita l'ụzo ẹnyanwu-awawa jasụ l'ụzo ẹnyanwu-arịba.


\par }{\PP \VS{27}“Gadu bẹ a-hatakwaphọ oke lanụ. Nkiya bẹ yẹe alị kẹ Zebulọnu a-ma oke; shita l'ụzo ẹnyanwu-awawa jasụ l'ụzo ẹnyanwu-arịba.


\par }{\PP \VS{28}“Kẹ Gadu bẹ oke iya l'ụzo ndọhali e-shi ndọhali agbẹ lẹ Tama jasụ lẹ mini Meriba kẹ Kadẹshi; jị-jia tsoru agụga nggele Ijiputu jasụ lẹ Oke-Ẹnyimu.


\par }{\PP \VS{29}“Noo alị, unu e-keru iphe, bụ ipfu, nọ lẹ Ízurẹlu g'ọ bụru okiphe phẹ bụ ono. Ọ bụru iya a-bụru oke alị phẹ. Nokwa iphe, Nnajịuphu, bụ Chipfu epfu bụ ono.”


\par }{\SH Ọnu-abata, nọgbaa lẹ Jierúsalẹmu
\par }
{\PP \VS{30}Waa ọnu ẹka ee-shije alụfu lẹ mkpụkpu ono baa: L'ụzo isheli bụ ẹka a tụru; ọ dụ ụnu nkwo-ẹka iri lẹ nanụ l'ụkporo nkwo-ẹka ise ono;

\VS{31}bẹ ọnu-abata mkpụkpu ono bẹ aa-gụcha ẹpha ipfu, nọ lẹ Ízurẹlu iche iche. Ọnu-abata ẹto, nọ l'ụzo isheli bẹ aa-gụ ọnu-abata Rúbẹnu; mẹ ọnu-abata Jiuda; waa ọnu-abata Lívayi.

\VS{32}Ẹka iya k'ụzo ẹnyanwu-awawa, ogologo iya dụ ụnu nkwo-ẹka iri lẹ nanụ l'ụkporo nkwo-ẹka ise ono bẹ ọnu-abata ẹto a-dụ: ọnu-abata kẹ Jiósẹfu; mẹ ọnu-abata kẹ Benjiaminu; waa ọnu-abata kẹ Danu.

\VS{33}Ẹka iya k'ụzo ndọhali, ogologo iya dụ ụnu nkwo-ẹka iri lẹ nanụ l'ụkporo nkwo-ẹka ise ono; bẹ ọnu-abata ẹto a-dụ: ọnu-abata kẹ Simiyọnu; mẹ ọnu-abata kẹ Isaka; waa ọnu-abata kẹ Zebulọnu.

\VS{34}Ẹka iya k'ụzo ẹnyanwu-arịba, ogologo iya dụ ụnu nkwo-ẹka iri lẹ nanụ l'ụkporo nkwo-ẹka ise ono bẹ ọnu-abata ẹto a-dụ, bụ iya bụ ọnu-abata kẹ Gadu; mẹ ọnu-abata kẹ Asha; mẹ ọnu-abata kẹ Nafụtali.

\VS{35}Iphe, ọo-dụ gbaa mgburugburu bụ ụkporo ụnu nkwo-ẹka ẹbo l'ụnu nkwo-ẹka ise. Ẹpha, mkpụkpu ono a-zarụ gbẹ lẹ mbọku ono kwasẹru bẹ a-bụru: “Chipfu nọ l'ẹka ono.”

\par }