\NormalFont\ShortTitle{Ndu-ikpe}

{\MTB Ẹkwo

\par }{\MT Ndu-ikpe



\par }\ChapOne{1}{\SH Ndu Ízurẹlu etso ndu Kénanu ọphu phọduru nụ ọgu
\par }
{\PP \VerseOne{1}Jioshuwa nwụhuchaepho; ndu Ízurẹlu bya akpata Chipfu ishi sụ iya: “?Bụ onye e-vuru ụzo je etsooru anyi ndu Kénanu ọgu?”


\par }{\PP \VS{2}Chipfu sụ phẹ: “Ọo ndu Jiuda bẹ e-je nụ; mu wowaru alị ono ye phẹ l'ẹka.”


\par }{\PP \VS{3}Tọbudu iya bụ; ndu Jiuda bya asụ ndu kẹ Simiyọnu, bụ unwune phẹ: “Unu bya g'anyi tụko je l'alị ono, a nụru anyi ono je etsoo ndu Kénanu ọgu. E -mechaa anyi ee-tsoru unu jee ọgu k'unu.” Ọo ya bụ; ndu Simiyọnu tsoru phẹ jeshia.

\VS{4}No iya; ndu Jiuda jenụ etsoo phẹ ọgu ono. Chipfu woru ndu Kénanu waa ndu Pẹ́rezu ye phẹ l'ẹka; ẹphe gbua ụkporo ụnu nemadzụ l'ụnu ise lẹ mkpụkpu Bẹzeku.

\VS{5}Ọ bụru lẹ mkpụkpu Bẹzeku ono bẹ ẹphe hụmaru Adoni-Bẹzeku; bya etsokwaa ya phọ ọgu. Ọ bụru iya bụ l'ẹphe alwụ-kpee ndu Kénanu waa ndu Pẹ́rezu.

\VS{6}Adoni-Bẹzeku ye ọkpa l'ọso. Ẹphe chịa ya gude; bushia ya mkpụshi-ẹka ezekẹka waa mkpụshi-ọkpa ezekọkpa.

\VS{7}No iya; Adoni-Bẹzeku sụ: “Ụkporo ndu eze ẹto lẹ ndu eze iri, e bushiru ezekẹka mẹ ezekọkpa shi atụtuje ẹkputara lẹ mkpula teburu mu. Nta-a bẹ Chileke pfụwaru mu ụgwo iphe, mu meru phẹ.” Ẹphe kpụru iya jeshia Jierúsalẹmu; ọ bụru l'ẹka ono bẹ o mechaarụ nọdu nwụhu.


\par }{\PP \VS{8}Ndu Jiuda tsokwaaphọ mkpụkpu Jierúsalẹmu ọgu; lwụta iya. Ẹphe gude ogu-echi gbufu mkpụkpu ono; tụfu iya ọku.

\VS{9}E mechaa; ndu Jiuda jepfushia ndu Kénanu ọgu; mbụ ndu Kénanu ọphu bu l'alị úbvú úbvú; mẹ l'echiẹgu ndọhali; mẹ l'alị ọkpa úbvú, nọ l'ụzo ẹnyanwu-arịba.


\par }{\SH Ọtuniyelu alwụta mkpụkpu Debi
\par }
{\R (Jios 15:13-19)

\par }{\PP \VS{10}Ndu kẹ Jiuda ono bya ejekwaphọ je etsoo ndu Kénanu ọphu bu lẹ mkpụkpu Hẹburonu ọgu; lwụta ndu Sheshayi; mẹ ndu Ahimanu; waa ndu Talụmayi. Iphe, e shi ekuje Hẹburonu lẹ mbụ bụ Kiriyatu-Araba.

\VS{11}Ẹphe gbẹ l'ẹka ono wụru jeshia ndu mkpụkpu Debi ọgu. Iphe, e shi ekuje Debi bụ Kiriyatu-Sefa.

\VS{12}No iya; Kalẹbu sụ: “Onye gbẹshikpowaru je etsoo ndu Kiriyatu-Sefa ọgu; lwụa phẹ lwụta; mu e-ke onye ọbu nwatibe mu, bụ Akụsa g'ọ lụru.”

\VS{13}Ọtuniyelu nwa Kenazu, nwune Kalẹbu kẹ nwata tụgbua je alwụta mkpụkpu ono. Ọo ya bụ; Kalẹbu kee ya nwada iya ono, bụ Akụsa; ọ lụru.


\par }{\PP \VS{14}Ọ lwaẹpho ibe Ọtuniyelu; ọ sụ iya g'o je epfuaru nna iya, bụ Kalẹbu g'ọ wẹe ya alị.

\par }{\PP Akụsa bya enyizeta l'eli nkapfụ-ịgara iya; Kalẹbu jịa ya sụ: “?Bụ gụnu bẹ mu e-meru ngu?”


\par }{\PP \VS{15}Ọ sụ iya: “Menaarụ mu iphe-ọma. Eshinu ị sụru gẹ mu laa echiẹgu ndọhali; nụfunaa mu alị l'ẹka mini, anwụ shọkoshoko.” Ọo ya bụ; Kalẹbu bya eworu ẹka mini anwụ shọkoshoko l'ẹka dụ dagere-dagere mẹ l'ẹka bụ ọhu alị woru nụ iya.


\par }{\PP \VS{16}Oshilọkpa ọgo Mósisu, bụ iya bụ ndu Kénu bẹ yẹe ndu Jiuda shi lẹ mkpụkpu Jieriko, bụ iya bụ ndu Ọha-mpfụ tụko wụfu jeshia echiẹgu ndu Jiuda, bụ iya bụ ẹka ono, nọ l'echiẹgu ndọhali lẹ mgboru mkpụkpu Aradu. Ọo ya bụ; ẹphe tụko buru l'ẹka ono.

\VS{17}Tọbudu iya bụ; ndu Jiuda mẹ ndu Simiyọnu, bụ ụnwunna phẹ tụgbabe nanụ je etsoo ndu Kénanu ọphu bu lẹ mkpụkpu Zefatu ọgu; mekọta mkpụkpu ono l'ophu; ọ chịhu. Ọo ya bụ e kuahaa mkpụkpu ono Họma, bụ iya bụ “mkpurupyata”.

\VS{18}Ndu Jiuda lwụtakwarupho alị Gaza; mẹ alị Ashikelọnu; mẹ alị Ẹkuronu; lwụtakota mkpụkpu, nọkota iya nụ.

\VS{19}Chipfu nọ swiru ndu Jiuda; ẹphe lwụta ndu bu l'ẹka dụ úbvú úbvú. Ndu ọphu bu lẹ nsụda bẹ kpọbaru phẹ achịshi kẹle ndu k'ono bẹ nweru ụgbo-ịnya ọgu, e gude ígwè mee.

\VS{20}Mkpụkpu Hẹburonu bẹ a nụru Kalẹbu; kẹle Mósisu kwehawaru iya ukwe iya. Kalẹbu bya achịshia ụnwu Anaku ẹto, bu l'ẹka ono.

\VS{21}Ndu Benjiaminu bẹ ta achịfuduru ndu Jiebusu, bu lẹ Jierúsalẹmu. Ndu Benjiaminu yẹe ndu Jiebusu tụko buru ẹghirigha lẹ Jierúsalẹmu byasụ ntanụ-a.


\par }{\PP \VS{22}Ndu ọnu-ụlo kẹ Jiósẹfu bẹ jekwarụpho etsoo mkpụkpu Bẹtelu ọgu; Chipfu swikpọru phẹ eswiru.

\VS{23}Ẹphe bya ezia ndu e-je anwụa ngge lẹ Bẹtelu ono, bụ iphe, o shi aza bụ Luzu.

\VS{24}Ndu ono hụma nwoke, shi lẹ mkpụkpu ono alụfuta. Ẹphe sụ iya: “Jiko goshinu anyi ọnu-abata mkpụkpu-a. Anyi e-mekwarụ ngu-a iphe-ọma.”

\VS{25}Ọo ya bụ; o goshi phẹ ọnu-abata mkpụkpu ono. Ẹphe tsoo ndu mkpụkpu ono ọgu; gude ogu-echi gbushikọta phẹ. Ọle ẹphe harụ nwoke ono; waa ndibe iya l'ophu.

\VS{26}Tọbudu iya bụ; nwoke ono kwafụ lashịa alị ndu Hetu, bụ ẹka o buwarọ jaa bụru mkpụkpu ẹka iya. Ọ gụbe mkpụkpu ono Luzu, bụ iya bụ iphe, ọoza byasụ ntanụ-a.


\par }{\SH Ọha, ndu Ízurẹlu ta achịfuduru
\par }
{\PP \VS{27}Ndu Manásẹ bẹ ta achịfuduru ndu alị Bẹtu-Shanu waa mkpụkpu iya; mẹ ndu alị Tanaku; mẹ ndu alị Dọru; mẹ ndu alị Ibulamu; mẹ ndu alị Megido; mẹ mkpụkpu lẹ mkpụkpu, nọgbaa phẹ nụ; kẹle ndu Kénanu ono bẹ kpọfuru ishi phẹ ye l'alị ono.

\VS{28}A nọnyaa; ndu Ízurẹlu bya enweru agburẹhu; ẹphe kebuta ndu Kénanu; ẹphe jeahaarụ phẹ ozi; kẹle ẹphe ta achịfu-gbuduru ndu Kénanu ono.


\par }{\PP \VS{29}Ndu Ifuremu bẹ ta achịfukwarupho ndu Kénanu ndu ọphu bu lẹ mkpụkpu Geza; ẹphe l'ẹphe tụko bua ẹghirigha l'ẹka ono.


\par }{\PP \VS{30}Ndu kẹ Zebulọnu bẹ ta achịfuduru ndu ọphu bu lẹ mkpụkpu Kiturọnu; mẹ ndu ọphu bu lẹ mkpụkpu Nahalọlu. Ndu Kénanu ono, bu l'echilabọ phẹ ono; jeahaarụ phẹ ozi.


\par }{\PP \VS{31}Ndu kẹ Asha bẹ ta achịfuduru ndu bu lẹ mkpụkpu Akọ; mẹ ndu ọphu bu lẹ mkpụkpu Sayịdonu; mẹ ndu mkpụkpu Ahụlabu; mẹ ndu mkpụkpu Akuzibu; mẹ ndu mkpụkpu Hẹluba; mẹ ndu mkpụkpu Afẹku; mẹ ndu mkpụkpu Rehobu.

\VS{32}Ọo ya bụ; ndu Asha buru l'echilabọ ndu Kénanu, bụ ndu vuhawaa ụzo buru l'alị ono; kẹle ndu Asha bẹ ta achịfuduru phẹ.


\par }{\PP \VS{33}Ndu Nafụtali bẹ ta achịfuduru ndu bu lẹ mkpụkpu Bẹtu-Shẹmeshi; waa ndu bu lẹ mkpụkpu Bẹtu-Anatu. Ẹphe buru l'echilabọ ndu Kénanu, bụ ndu vuhawa ụzo buru l'alị ono. Ẹphe mee ndu Bẹtu-Shẹmeshi; waa ndu Bẹtu-Anatu; ẹphe jeahaarụ phẹ ozi.


\par }{\PP \VS{34}Ndu Amọru bẹ nwularu ndu Danu azụ; chịru phẹ ye l'alị úbvú úbvú. Ọphu ẹphe te ekwedu g'ẹphe wụ-pfuta phẹ lẹ nsụda.

\VS{35}Ọo ya bụ; ndu Amọru kebe l'ẹphe bufutajẹ l'úbvú Hẹresu; mẹ lẹ mkpụkpu Ajialọnu; mẹ lẹ mkpụkpu Shalubimu. A nọnya ndu ọnu-ụlo Jiósẹfu bya aja àjàjà ka l'ọtu; bya aka enweru ọkpehu; ẹphe kebuta ndu Amọru ẹphe jeahaarụ phẹ ozi mkpọnwu-ẹhu.


\par }{\PP \VS{36}Oke-alị ndu Amọru bẹ shi l'ụzo isheli úbvú “Akpị” nọo jasụ lẹ mkpụkpu Sela; bya akwasẹwaruro ya.




\par }\Chap{2}{\SH Aabarụ ndu Ízurẹlu mba
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ojozi-imigwe, shi l'ẹka Chipfu bya agbẹ lẹ mkpụkpu Gilugalu jeshia lẹ mkpụkpu Bokimu je asụ: “Mu dufutaru unubẹ ndu Ízurẹlu l'alị Ijiputu; duru unu ye l'alị ono, mu riburu nte lẹ mu a-nụ nna unu ono. Mu sụ lẹ mu ta abyadụ emebyi ọgbandzu, mu lẹ unu gbaru.

\VS{2}L'unubẹdua bẹ bụ iphe, dụru unu bụ g'unu lẹ ndu bu l'alị-a ta gbashị ndzụ; unu e-chikpọshikota ọru-ngwẹja phẹ. Obenu l'unu jịkaru eme iphe ono, mu pfuru unu g'unu mee ono. ?Bụ gụnu kparụ iphe, unu meru ẹgube ono?

\VS{3}Eshinu ọ dụ nno bẹ iphe, mu epfuru unu nta-a bụ lẹ mu taa chịfuekwaru unu ndu ono. Ẹphe a-bụru unu aghamẹhu; tẹme agwa phẹ, a-bụru ọ́nyà, unu a-nmalahụje.”

\VS{4}Ojozi-imigwe, shi l'ẹka Chipfu ono pfuchaẹrupho ndu Ízurẹlu iphe ono; ẹphe tụshia ụzu-ẹkwa.

\VS{5}Ọo ya bụ; ẹphe gụbe ẹka ono “Bokimu, ụzu-ẹkwa.” Ẹphe nọdu l'ẹka ono gwaa Chipfu.


\par }{\SH Anwụhu Jioshuwa
\par }
{\PP \VS{6}Tọbudu iya bụ Jioshuwa sụchaa gẹ ndu Ízurẹlu lashịa; onyenọnu laa je enwechaarụ oke alị nkiya.

\VS{7}Ẹphe bakọtaru Chipfu ẹja lẹ teke Jioshuwa nọ ndzụ; mẹkwapho lẹ teke ndu bụ ọgerenya ọphu ka Jioshuwa aka nka nọ ndzụ, bụ iya bụ ndu ono, hụmakotaru iphe, dụ biribiri, Chipfu meshiru ndu Ízurẹlu ono.

\VS{8}Onye-ozi Chipfu, bụ Jioshuwa; nwa Nunu bẹ nọru ụkporo apha ise l'apha iri; ọ nwụhu.

\VS{9}Ẹphe lia ya l'ẹka o nweru alị lẹ mkpụkpu Timunatu-Hẹresu, nọ l'alị úbvú úbvú Ifuremu l'ụzo isheli úbvú Gashị.

\VS{10}Ọgbo k'ono nwụshihu-gbuchaẹpho lapfuchaa nna phẹ; ọgbo ọzo bya alụfuta, bụ ndu ta amadụ Chipfu; ọphu epfurọ k'iphe, dụ biribiri ono, o meshiru ndu Ízurẹlu ono.


\par }{\SH Ndu Ízurẹlu abarụ Balụ ẹja
\par }
{\PP \VS{11}Tọbudu iya bụ; ndu Ízurẹlu meahaa ẹjo-ememe l'ẹnya Chipfu; bya awata abarụ Balụ ẹja;

\VS{12}mbụ; parụ Chipfu, bụ Chileke kẹ nna phẹ haa, bụ onye ono, dufutaru phẹ l'alị Ijiputu ono. Ẹphe tsoru iphe, bụ agwa ndu bupheru phẹ mgburugburu baaharụ ẹja. Ẹphe kpatsunụ Chipfu ẹhu-eghu;

\VS{13}kẹle ẹphe parụ Chipfu haa; baaharụ agwa Balụ; waa Ashịtoretu ẹja.

\VS{14}Tọbudu iya bụ; oke ẹhu-eghu Chipfu dapfuta ndu Ízurẹlu; o woru phẹ ye l'ẹka ndu ọ-lwụa-ọlaa; ẹphe lwụa phẹ alwụlwu. O nwuru phẹ nụ ndu ọhogu phẹ, bupheru phẹ mgburugburu, bụ ndu ẹphe ta adụedu ike wọtaba ọgu ọzoba.

\VS{15}Ẹkameka, ẹphe jekpọru bẹ Chipfu ahajẹe phẹ phọ; g'e emekpee phẹ; mbụ ẹgube ono, o pfuhawaru phẹ l'ọo-nọdu anwụru phẹ ono. Ọ bụnuru iya bụ l'ẹphe anọdunu l'oke iphe-ẹhuka.


\par }{\PP \VS{16}A nọnya Chipfu bya emee ẹphe nweru ndu-ikpe, bụ ndu adzọje phẹ l'ẹka ndu lwụtaru phẹ nụ.

\VS{17}Obenu l'ẹphe ta angabẹkwarupho ndu-ikpe phẹ ono nchị; kẹle ẹphe tsolẹru-a apharwụshi onwophẹ l'abarụ agwa ẹja. Ẹphe dakọberu gbakụta azụ l'etso ụzo ono, nna phẹ tsoru ono, bụ iya bụ; eme ekemu Chipfu. Ẹphe te emeduru gẹ nna phẹ.

\VS{18}Ọ nọdu abụjeru teke Chipfu meru g'ẹphe nweru Onye-ikpe; o swiru onye-ikpe ono eswiru; gude onye-ikpe ono dzọtakota phẹ l'ẹka ndu ọhogu phẹ jasụ g'onye-ikpe ono a-nọ-beru ndzụ. Iphe, kparụ iya nụ bụru l'ude, ẹphe atsụje lẹ k'ishi, ndu ono akpapya phẹ; mẹ k'ẹhu, ẹphe anọduje emekpa phẹ; bẹ l'emeje imemini phẹ adụ Chipfu.

\VS{19}Teke onye-ikpe ono nwụhuerupho; ẹphe adakọbe; kabaa apharwụshi onwophẹ eme lẹ gẹ nna phẹ meru; mbụ ephozeru agwa abarụ iya ẹja. Ẹphe te ekwedu haa ẹjo-ememe phẹ; ọphu ẹphe ta ahadụru ekwefụru Chipfu ike.

\VS{20}No iya; oke ẹhu-eghu Chipfu dapfuta ndu Ízurẹlu; ọ sụ: “Eshinu ọha-a mebyiwarụ ọgbandzu ono, mu meru doberu nna phẹ ono; ọphu ẹphe ta angajẹedu nchị l'iphe, mu pfuru;

\VS{21}bẹ mu ta abyadụ achịfukwaduru phẹ ọha ono, Jioshuwa ta chịshiduru; tẹme ọ nwụhu ono.

\VS{22}Mu e-gude phẹ hụta ndu Ízurẹlu ama; maẹduru ?ẹphe a-wata etso mụbe Chipfu ẹgube nna phẹ oche tsoru mu?”

\VS{23}Ọo ya bụ; Chipfu parụ ọha ono haa; ọphu o woduru phẹ ye Jioshuwa l'ẹka; mbụ shi nno chịshi-kebe phẹ ẹgwegwa.




\par }\Chap{3}{\SH Ọha, Chipfu ta achịshiduru ndu Ízurẹlu
\par }
{\PP \VerseOne{1}Waa ọha ono, Chipfu parụ haa g'o gude hụa ndu Ízurẹlu ama; mbụ ndu Ízurẹlu, ndu ọphu ta amadụ k'ọgu ono, alwụru l'alị Kénanu ono.

\VS{2}Iphe, kparụ iphe o meru iphe-a bụ g'o gude iya zia ụnwu Ízurẹlu ndu ọphu te eshidu maru g'aalwụje ọgu ẹgube aalwụje iya.

\VS{3}Ọha ono bụ ụmadzu ise, bụ ndu-ishi ndu Filisitayinu; mẹ ndu Kénanu l'ophu; mẹ ndu Sayịdonu; mẹ ndu Hevu, bukọta l'úbvú úbvú Lébanọnu; e-shikpọo l'úbvú Belu-Hamọnu je akpaa lẹ mkpụkpu Lebo-Hamatu.

\VS{4}Chipfu ta achịshiduru phẹ g'o gude phẹ hụtaje ndu Ízurẹlu ama g'ọ maru; ?ẹphe e-meje-a ekemu Chipfu; mbụ ekemu ono, o shi l'ẹka Mósisu tụru nụ nna phẹ ono.

\VS{5}Ndu Ízurẹlu buru l'echilabọ ndu Kénanu; mẹ ndu Hetu; mẹ ndu Amọru; mẹ ndu Pẹ́rezu; mẹ ndu Hevu; waa ndu Jiebusu.

\VS{6}Ndu Ízurẹlu wata alụ ụnwada ndu ono; bya ewojekwarụpho ụnwada nkephẹ kee unwoke ndu ọhozo ono; bya abaahakwarụpho agwa phẹ ẹja.


\par }{\SH Ọtuniyelu adzọ ndu Ízurẹlu
\par }
{\PP \VS{7}Ndu Ízurẹlu bya emee ẹjo-ememe l'ẹnya Chipfu. Ẹphe zọharu Chipfu, bụ Chileke phẹ; baaharụ Balụ mẹ Ashera ẹja.

\VS{8}Tọbudu iya bụ; Chipfu swibenuru ndu Ízurẹlu ẹhu-eghu; k'ọphu o nwuru phẹ ye l'ẹka Kushanu-Rishatayimu, bụ iya bụ eze ndu Mesopotémiya. Ndu Ízurẹlu nọdu Kushanu-Rishatayimu l'ẹka apha ẹsato.

\VS{9}A nọnyaa; ndu Ízurẹlu raku Chipfu; ọ nụ phẹ onye ndzọta, bụ Ọtuniyelu nwa Kenazu; mbụ Kenazu, bụ nwune Kalẹbu kẹ nwata; ọ dzọta phẹ.

\VS{10}Unme Chipfu bya eji iya ẹhu; ọ bya abụru onye-ikpe ndu Ízurẹlu. Ọ tụgbua jeshia ọgu; Chipfu woru Kushanu-Rishatayimu, bụ eze ndu Mesopotémiya ye iya l'ẹka; ọ lwụ-kpee Kushanu-Rishatayimu.

\VS{11}Tọbudu iya bụ; alị ono buru lẹ nchị-odoo ụkporo apha labọ. Ọo ya bụ Ọtuniyelu, bụ nwa Kenazu bya anwụhu.


\par }{\SH Ehudu adzọ ndu Ízurẹlu l'ẹka ndu Mówabu
\par }
{\PP \VS{12}No iya; ndu Ízurẹlu bya emekwaa ẹjo-ememe ọzobaa l'ẹnya Chipfu. Ọo ya bụ; Chipfu gude nụ k'ẹjo-ememe ono ẹphe meru ono mee Ẹgulonu, bụ eze ndu Mówabu ọ kapyabẹ phẹ.

\VS{13}Ọo ya bụ; Ẹgulonu je akpakọ ndu Amọnu; waa ndu Amalẹku; ẹphe je alwụ-kpee ndu Ízurẹlu. Ẹphe nata phẹ mkpụkpu Ọha-mpfụ ono.

\VS{14}Ndu Ízurẹlu nọo l'ẹka Ẹgulonu, bụ eze ndu Mówabu ono apha iri l'ẹsato.


\par }{\PP \VS{15}Ọle ndu Ízurẹlu rakuẹrupho Chipfu; ọ nụ phẹ onye ndzọta, bụ Ehudu; nwa Gera; bya abụru onye shi l'ọkpa-ipfu Benjiaminu. Ọ bụ onye eme ẹkicha. O be teke ndu Ízurẹlu byaru atụru ụtu nụ iya g'o je anụ Ẹgulonu, bụ iya bụ eze ndu Mówabu;

\VS{16}Ehudu bya emeta ogu-echi, atsụ nkọ akpata iphu labọ, ogologo iya habe gẹ nkwo-ẹka lanụ; woru nwua l'ime uwe iya l'ụtapfu ọkpa ẹkutara.

\VS{17}O je eworu ụtu ono nụ Ẹgulonu, bụ eze ndu Mówabu. Ẹgulonu bẹ bụ onye dụ okporokpo.

\VS{18}Ọ nụebechaa ya iphe ono; ọ bya edufu ndu ono, shi vuru iphe ono, ẹphe tụtaru ono.

\VS{19}E rwuẹpho l'agwa, nọ-kube mkpụkpu Gilugalu; ọ ghakọbe lashịa azụ je asụ: “Jiko eze; ọ dụru ozi, mu e-zi ngu lẹ mpya.”

\par }{\PP Eze ono sụ ndu-ozi iya: “Unu gebeẹshikwa-o!” Ọo ya bụ; ẹphe tụko gbado iya tụgbua.


\par }{\PP \VS{20}Noo ya; Ehudu bya ejekube iya ntse l'ẹka ọ nọ nkịnyi iya l'ime mkpuru ụlo-eli ono, bụ ẹka ka ejidata ejidata; je asụ iya: “Ọ dụru ozi, shi Chileke l'ẹka mu eme gẹ mu zia ngu.” Eze gbalihuẹpho l'oshi, ọ nọ anọo;

\VS{21}Ehudu gudeẹpho ẹkicha mịfuta ogu-echi ono l'ụtapfu ọkpa ẹkutara iya ono; woru iya nmaa eze ono l'ẹpho.

\VS{22}Ogu-echi ono bahụgbua ya l'ẹpho jeye l'ishi iya; ẹba rimia ogu-echi ono; k'ọphu bụ lẹ Ehudu bẹ harụ iya amịfuta. Akụrepho kposhihu iya.

\VS{23}Tọbudu iya bụ; Ehudu bya abahụ l'ọma ụlo ono; woru mgbo k'ụlo-eli ono gụ-chishikọta; guburu iya ye; woru iya tụ-chishia.

\VS{24}Ọ tụgbuchaepho; ndu ejeru eze ono ozi bya eje ahụma lẹ mgbo ụlo-eli ono bẹ a tụ-chishikọtaru atụ-chishi; ẹphe sụ: “Ọo-bụkwaru unme bẹ ọotuta l'ime mkpuru ụlo-eli ono.”

\VS{25}Ẹphe nọdu kwabẹ gbiriri jasụ ọdu tsụru phẹ; ẹphe ghadashịaha; ọphu ọ tọ gụhaduru phẹ ụzo. Ẹphe bya ewota ire-igodo tụhashia ụzo ono. Ẹphe bya ahụma nnajịuphu phẹ ono g'ọ dabyiru l'ọma-ụlo ono; nwụhuwaa anwụhu.


\par }{\PP \VS{26}Ehudu bụ teke ono, ẹphe nọ kwabẹ phọ bẹ o pyofuru gbalaa; shia ụzo ẹka ono, agwa nọ ono; gbaru lashịa mkpụkpu Seyira.

\VS{27}Ọ gbarwuẹpho l'ẹka ono; ọ nọdu l'alị úbvú úbvú Ifuremu woru opu gbua; ndu Ízurẹlu wụru tsoru iya; a -gbẹ l'úbvú ono; yẹbedua vuta ụzo.

\VS{28}Ọ sụ phẹ: “Unu tso mu! Chipfu yeakwaru unu ndu ọhogu unu, bụ ndu Mówabu l'ẹka.” Ọo ya bụ; ẹphe wụru tsoru iya; je anọ-chishikọta ẹnyimu Jiọ́danu l'ẹka dụkota chara chara, bụ ẹka eeshije gude ọkpa dafụ mkpụkpu Mówabu; ọphu ẹphe ekwedu g'o nweru m'onye lanụ a-dafụ azụ iya ọphuu.

\VS{29}Ẹphe gbua ndu Mówabu ono iphe, rwuru ụkporo ụnu nemadzụ l'ụnu ise lẹ teke ono; mbụ ndu bụkota mkparawa ọkpehu dụkota; ọphu ọ dụdu m'onye lanụ, nahụru nụ.

\VS{30}Ndu Ízurẹlu lwụta ndu Mówabu lẹ mbọku ono; ẹphe nọdu phẹ lẹ mkpula. Tọbudu iya bụ; alị ono nọdu lẹ nchị-odoo ụkporo apha ẹno.


\par }{\SH Shamụga l'adzọta ndu Ízurẹlu
\par }
{\PP \VS{31}Ehudu bụghechaepho ishi; Shamụga, bụ nwa Anatu bya abụru ishi. Ọ bụru yẹbedua gude mgbọro chigbushia ndu Filisitayinu ụnu nemadzụ l'ụkporo ụmadzu iri. Yẹbedua bụkwapho onye dzọru ndu Ízurẹlu.




\par }\Chap{4}{\SH Debora mẹ Baraku adzọta ndu Ízurẹlu l'ẹka ndu Kénanu
\par }
{\PP \VerseOne{1}Tọbudu iya bụ; Ehudu nwụhuchaa; ndu Ízurẹlu meahaa ẹjo-ememe l'ẹnya Chipfu ọzo.

\VS{2}Chipfu woru phẹ ye Jiabinu, bụ eze ndu Kénanu l'ẹka. Ẹka ọ nọ bụru eze bẹ bụ lẹ mkpụkpu Hazọ. Onye-ishi ndu ọhogu iya bụru Sizera, onye bu lẹ mkpụkpu Haroshetu-Hagoyimu.

\VS{3}Ọ gude kẹle o nweru ụgbo-ịnya, e meru l'ígwè; ụnu labọ l'ụkporo ise kpaa ndu Ízurẹlu owechọrochoro apha ụkporo. Tọbudu iya bụ; ndu Ízurẹlu raku nụ Chipfu g'ọ gbaaru phẹ mkpu.


\par }{\PP \VS{4}Debora, bụ nwanyị epfuchiru Chileke; mbụ nyee Lapidọtu bụ onye-ikpe ndu Ízurẹlu teke ono.

\VS{5}Ẹka o shi anọduje bụ lẹ mkpula mpfụ Debora, nọ lẹ mgbaka mkpụkpu Rama yẹle mkpụkpu Bẹtelu l'alị úbvú úbvú Ifuremu; ndu Ízurẹlu awụ ejepfu iya g'o kpeeru phẹ ikpe.

\VS{6}Ọo ya bụ; ọ bya ezia e je ekua Baraku nwa Abinowamu, shi lẹ mkpụkpu Kadẹshi, nọ l'alị ndu Nafụtali. Ọ sụ iya: “Chipfu, bụ Chileke ndu Ízurẹlu bẹ ziru ngu sụ g'ị tụgbua je achịta unwoke ndu Nafụtali; mẹ unwoke ndu Zebulọnu ụkporo ụnu nemadzụ l'ụnu ise yeru onwongu; duru phẹ g'unu shia ụzo úbvú Tabọ.

\VS{7}Mu e-me Sizera, bụ onye-ishi ndu ojọgu Jiabinu; g'ọ chịru ụgbo-ịnya iya; yẹle ndu ojọgu iya; bya l'ẹnyimu Kishọnu; mu eworu Sizera ye ngu l'ẹka.”


\par }{\PP \VS{8}Baraku sụ iya: “Ọ -bụru l'ii-tsoru mu je; bẹ mu e-jekwa-a; teke i tii tsodu mu je bẹ mu tee jekwa.”


\par }{\PP \VS{9}Debora sụ iya: “Ọ dụepho ree; mu lẹ ngu a-swịru-a je; ọle ùbvù, nọ l'iphe-a, ịibya ejeje-a bẹ taa bụekwanuru nkengu. Ishi iya bụ l'ọo nwanyị bẹ Chipfu e-me; l'o gude Sizera.” No iya; Debora gbalihu tsoru Baraku; ẹphe jeshia Kadẹshi.

\VS{10}Ọ bụru lẹ Kadẹshi bẹ Baraku rwukọberu ndu Zebulọnu waa ndu Nafụtali ẹphe dọru. Ndu o gude jee bụ ụkporo ụnu nemadzụ l'ụnu ise. Debora tsokwaru phẹ phọ.


\par }{\PP \VS{11}No iya; Heba, bụ onye Kénu, bụ iya bụ oshilọkpa Hobabu, bụ nwune nyee Mósisu; bufu onwiya l'ẹka ndu Kénu nọ. Ọ tụgbua je eworu ụlo-ẹkwa iya kpọbe l'upfu achị, nọ lẹ mkpụkpu Zananimu, nọ lẹ mgboru alị Kadẹshi.

\VS{12}Tọbudu iya bụ; epfuaru Sizera lẹ Baraku nwa Abinowamu bẹ jeshiakwaru l'úbvú Tabọ;

\VS{13}Sizera chịtakota ụkporo ụnu ụgbo-ịnya ígwè iya labọ l'ụkporo ụgbo-ịnya ígwè ise; mẹ unwoke, ẹphe l'iya nọ l'ophu; shi lẹ mkpụkpu Haroshetu-Hagoyimu jeshia l'ẹnyimu Kishọnu.


\par }{\PP \VS{14}Noo ya; Debora sụ Baraku: “Ngwa! Ọo ntanụ-a bẹ Chipfu woru Sizera ye ngu l'ẹka.” Sụ iya: “Chipfu vutahaakwaru ụzo.” Ọo ya bụ; Baraku chịru ụkporo ụnu ojọgu labọ l'ụkporo iri nyizetakọta l'úbvú Tabọ.

\VS{15}Chipfu gude ogu-echi Baraku meru ẹberebete tụ Sizera; mẹ ụgbo-ịnya iya l'ophu; waa ndu ojọgu iya g'ẹphe ha. Sizera pfụfuta l'ụgbo-ịnya iya chie ọkpa l'ọso.

\VS{16}Baraku chịpyabe ndu ojọgu Sizera; mẹ ụgbo-ịnya phẹ jasụ ẹphe rwua Haroshetu-Hagoyimu. Ọ bụru ogu-echi bẹ e gude gbushikọta ndu ojọgu Sizera. Ọphu ọ dụdu m'onye lanụ, phọduru nụ.


\par }{\SH Jiayẹlu egbu Sizera
\par }
{\PP \VS{17}No iya; Sizera gude ọkpa gbaru lashịa l'ụlo-ẹ́kwà Jiayẹlu, bụ nyee Heba; onye Kénu. Ọ bụru iphe, kparụ iya nụ bụ lẹ Jiabinu, bụ eze ndu Hazọ bẹ yẹle ndibe Heba, bụ iya bụ onye Kénu ono dụ lẹ ree.

\VS{18}Jiayẹlu gbagbụa je agba Sizera ndzuta; bya asụ iya: “Nnajịuphu mu tọkwa ẹhu! Gbabata! Ta atsụshi ebvu!” Ọ gbapfu nụ iya l'ụlo-ẹ́kwà ono; ọ bya eworu ẹkwa kpube iya.

\VS{19}Ọ sụ iya: “Jiko kenaa mu mini gẹ mu ngụa; kẹle ẹgu mini agụkwa mu.” O kpuhaa iphe, ooyeje mini-ẹra-eswi; gbata iya nụ iya; ọ ngụa. Ọ bya ewokwaru ẹkwa ono kpuchia ya.

\VS{20}Ọ sụ nwanyị ono: “Pfụkwaru l'ọnu-abata ụlo-ẹ́kwà ono; k'ọphu bụ; ọ -dụru onye byaru bya ajịa ngu sụ: ‘?O nweru onye nọ l'ẹka-a?’ l'ịi-sụkwanu iya: ‘Waawaa!’ ”


\par }{\PP \VS{21}Obenu lẹ Jiayẹlu, bụ nyee Heba gbẹ wota nggu, eegudeje kpọbe ụlo-ẹkwa; bya ewota ọngu; pyaa mpya jepfu iya; je egude ọngu ono kpọbe iya nggu ono l'ishi nchị. O foo ya bahụ l'alị; kẹle mgbẹnya tụ-rwewaru iya atụ-rwe; tẹme ike bvụshikwa iya phọ. Ọ bụru iya anwụhu.

\VS{22}A bya l'amarụ; Baraku nọdu agbaghawaa l'ẹka ọochikwanu Sizera; Jiayẹlu lụfuta gbapfuta iya; bya asụ iya: “Bya; gẹ mu goshi ngu nwoke ono, ịicho ono.” Tọbudu iya bụ; ọ bya etsoru nwanyị ono bahụ; bya ahụma Sizera g'ọ dabyiru nwụhuwaa anwụhu; nggu kpọru iya l'ishi-nchị.


\par }{\PP \VS{23}Ọ bụru lẹ mbọku ono bẹ Chileke meru Jiabinu, eze ndu Kénanu; ọ laa ndu Ízurẹlu l'ẹka.

\VS{24}Ike ndu Ízurẹlu bya akapyabẹ kẹ Jiabinu, bụ eze ndu Kénanu ọkpobe akapyabẹ gbiriri jasụ ẹphe lwụ-kpee ya.




\par }\Chap{5}{\SH Ebvu, Debora yẹe Baraku gụru
\par }
{\PP \VerseOne{1}Lẹ mbọku ono bẹ Debora yẹe Baraku nwa Abinowamu gụru ebvu-a sụ:


\par }{\Q \VS{2}“Ndu-ishi ndu Ízurẹlu vutaru ụzo ọgu;

\par }{\QB ndu Ízurẹlu l'ophu gude obu phẹ tsoru phẹ;

\par }{\QB unu jaa Chipfu ajaja!


\par }{\Q \VS{3}Unu nụma iphe-a; unubẹ ndu eze!

\par }{\Q Unu ngabẹ nchị; unubẹ ndu-ishi!

\par }{\Q Mu a-gụ ebvu nụ Chipfu; mu a-gụ ebvu gụ-ku iya;

\par }{\QB mbụ lẹ mu e-gude ebvu jaa Chipfu, bụ Chileke ndu Ízurẹlu ajaja.


\par }{\Q \VS{4}Gụbe Chipfu; teke ị lụfuru l'alị Siye;

\par }{\QB mbụ teke ị zọru garamugaramu lụfu l'alị ndu Edọmu

\par }{\QB bẹ mgboko nmahụru jiijiijii;

\par }{\QB igwe rwua erwurwu; wa mini.


\par }{\Q \VS{5}Úbvú bẹ nmakọtaru jiijiijii l'iphu gụbe Chipfu;

\par }{\QB mbụ jeyekpọ l'úbvú Sayịnayi bẹ nmacharu jiijiijii

\par }{\QB l'iphu gụbe Chipfu, bụ Chileke kẹ ndu Ízurẹlu.


\par }{\Q \VS{6}Lẹ teke kẹ Shamụga nwa Anatu; waa Jiayẹlu

\par }{\QB bẹ a gwọberu eshi eze gbororo;

\par }{\QB ndu ije pyoaha ntubo.


\par }{\Q \VS{7}Iphe, bụ mkpụkpu, nọ lẹ Ízurẹlu dabyikọtaru iphoro;

\par }{\QB gbiriri jasụru Debora fụta;

\par }{\QB bya abụru ne ndu Ízurẹlu.


\par }{\Q \VS{8}G'ẹphe hatarụ agwa ọ̀phúú; bẹ ọgu watarụ ada l'alị Ízurẹlu gbaa mgburugburu;

\par }{\QB ọphu ọ dụdu mẹ iphe, eegudeje egbobuta onwonye; ọzoo arwa, a hụmaru l'echilabọ ụkporo ụnu nemadzụ ise, nọ l'alị Ízurẹlu.


\par }{\Q \VS{9}Ndu-ishi ndu Ízurẹlu dụ mu l'obu;

\par }{\QB mbụ ndu tụru obu phẹ onyo wofuta onwophẹ onoya.

\par }{\Q Unu jaa Chipfu ajaja!


\par }{\Q \VS{10}Unubẹ ndu ono agba l'eli nkapfụ-ịgara ọchaa;

\par }{\QB mbụ unubẹ ndu ono, nọ l'eli ukpo, a wukoberu l'eli nkapfụ-ịgara;

\par }{\QB mẹ unubẹ ndu eje l'ọkpa;


\par }{\QB \VS{11}unu geẹdukwa olu-ebvu ndu ono, agụ ebvu l'ẹka eekutajẹ mini ono.

\par }{\Q Ọo l'ẹka ono bẹ ẹphe a-nọdu gụa ebvu k'iphe, pfụru ọto, Chipfu mekọtaru;

\par }{\QB mbụ iphe, pfụru ọto, o mekọtaru ndibe iya lẹ Ízurẹlu.

\par }{\Q Tọbudu iya bụ; ndibe Chipfu wụfu jeshia l'ọnu-abata mkpụkpu.


\par }{\Q \VS{12}‘Gbalihukpọdapho! Debora gbalihu!

\par }{\Q Gbalihu! Gbalihu! Chiswee ebvu!

\par }{\Q Baraku; gbalihu!

\par }{\Q Gụbe nwa Abinowamu; duta ndu ị kpụru lẹ ndzụ.’


\par }{\Q \VS{13}Tọbudu iya bụ; unwoke ọphu phọduru nụ wụ-pfushia ndu-ishi.

\par }{\Q Ndibe Chipfu wụru byapfuta mu g'anyi tsoo ndu ọkpehu dụ ọgu.


\par }{\Q \VS{14}Ndu Ifuremu, bụ ndu ọphu gbaru ọgbarabvu l'úbvú úbvú Amalẹku

\par }{\QB wụfuta tsoru gụbe Benjiaminu; gụ lẹ ndibe ngu.

\par }{\Q Ndu-ishi-ojọgu, shi l'alị ndu Makiya wụfutakwapho;

\par }{\QB ndu shi l'alị Zebulọnu bụru ndu gude mgbọro onye-ishi-ojọgu.


\par }{\Q \VS{15}Ndu-ishi ndu Isaka; ẹphe lẹ Debora tụko swịru.

\par }{\Q Nokwaphọ gẹ ndu Isaka l'onwophẹ wụkwarupho tsoru Baraku; gbazeta lẹ nsụda ono.

\par }{\Q Ọphu obu anọdu ndu Rúbẹnu l'ẹka lanụ.


\par }{\Q \VS{16}?Bụ gụnu bẹ unu dọru l'ọdu atụru eme?

\par }{\Q ?Bụ g'unu nụma okwe onye eche atụru akpọ gude ekukọbe atụru iya tọo?

\par }{\Q Ndu Rúbẹnu bẹ agba egomunggo shii.


\par }{\Q \VS{17}Ndu Giladu bẹ kwarụ l'azụ ẹnyimu Jiọ́danu.

\par }{\Q ?Bụ gụnu bẹ ndu Danu gụgaru kwaa l'ụgbo-mini?

\par }{\Q Ndu Asha kwaa l'agụga ẹnyimu;

\par }{\QB mbụ l'ọdu ụgbo-mini.


\par }{\Q \VS{18}Ndu Zebulọnu mịa ẹnya lẹ ndzụ kweta ọnwu.

\par }{\Q Nokwaphọ gẹ ndu Nafụtali mịkwarupho ẹnya lẹ ndzụ bụ ono;

\par }{\QB mbụ l'ẹgu ọgu ono.


\par }{\Q \VS{19}Ndu eze byaru; ẹphe lwụa ọgu ono.

\par }{\Q Ndu eze ndu Kénanu bẹ lwụru ọgu lẹ mkpụkpu Tanaku;

\par }{\QB lẹ mgboru mini mkpụkpu Megido;

\par }{\QB ọphu ẹphe alwụtaduru mẹ mkpọla-ọchaa.


\par }{\Q \VS{20}Kpokpode bẹ gbẹchaa l'akpaminigwe alwụ ọgu;

\par }{\QB mbụ l'ẹphe shichaa l'ẹka ẹphe eshije; etso Sizera ọgu.


\par }{\Q \VS{21}Ẹnyimu Kishọnu tụko phẹ kpota;

\par }{\QB mbụ ẹnyimu shi l'ichee ono, bụ iya bụ ẹnyimu Kishọnu.

\par }{\Q Gụbe obu mu; gude ike zọru je l'iphu!


\par }{\Q \VS{22}No iya; igiji ọkpa ịnya nọdu ada g'egbigwe.

\par }{\Q Mbụ ịnya, ọkpehu dụ nọdu agbagbaa kẹ kwaakwa.


\par }{\Q \VS{23}Ojozi-imigwe, shi l'ẹka Chipfu sụru: ‘Unu tụa mkpụkpu Merọzu ọnu;

\par }{\QB mbụ; unu tụa phẹ ẹjo ọnu;

\par }{\QB kẹle ẹphe ta abyadụru eyetaru Chipfu ẹka l'ọgu;

\par }{\QB mbụ yetarụ Chipfu ẹka lwụa ndu ike dụ l'ọgu.’


\par }{\Q \VS{24}Gẹ Jiayẹlu; mbụ nyee Heba, bụ onye Kénu bụkwaru onye aa-kachaa agọru ọnu-ọma nụ l'iphe, bụ ụnwanyi;

\par }{\QB g'ọ bụru iya bẹ aa-kachaa agọru ọnu-ọma nụ l'iphe, bụ ụnwanyi, bu l'ụlo-ẹ́kwà.


\par }{\Q \VS{25}Ọ rarụ ọ́rà mini; ọ nụ iya mini-ẹra-eswi.

\par }{\Q Mbụ l'ọo l'iphe, gbaru ndu eze bẹ o yeru iya mini ẹra-eswi.


\par }{\Q \VS{26}Ọ dzụ-liru nggu ụlo-ẹ́kwà;

\par }{\QB bya egude ẹkutara palia ọngu ndu-ozi;

\par }{\QB kpọbe iya Sizera l'ishi-nchị;

\par }{\QB tsupyabẹ iya ishi l'alị; kpọ-fua ụzo.


\par }{\Q \VS{27}Ọ bụru lẹ mgboru ọkpa iya bẹ o phozeru; dabyiru.

\par }{\Q Mbụ l'ọo lẹ mgboru ọkpa iya bẹ o phozeru dabyiru nwụhu.

\par }{\Q Ọ bụru l'ẹka o phozeru ono bẹ ọ daru; nwụhu.


\par }{\Q \VS{28}Lẹ windo bẹ ne Sizera gbẹ pyofu ẹnya.

\par }{\Q Ọ nọdu l'ọnu-ụzo ụlo-eli ara ẹkwa sụ:

\par }{\QB ‘?Bụ gụnu kparụ iphe, ụgbo-ịnya anọ ọdu alwalwa?

\par }{\Q ?Bụ gụnu meru iphe, a ta nụada ụkporo ọkpa ụgbo-ịnya iya?’


\par }{\Q \VS{29}Ụnwumgboko ibe eze ndu ọphu kachaa amaru iphe nọdu azụ eyeru iya l'iphe, oopfu;

\par }{\QB tẹme yẹbedua nọdu azụkwa iya phọ ekwe l'onwiya.


\par }{\Q \VS{30}Ẹphe nọdu asụje iya: ‘?Tọbudu iphe, ẹphe a-kwata l'ọkwata bẹ ẹphe achọ; bya ekekwa iya phọ ekeke?

\par }{\Q Nwoke nọnu e-keta nwamgbọko lanụ; ọzoo ẹbo.

\par }{\Q Sizera eketachaa uwe, ama ntụmatu;

\par }{\QB mbụ l'oo-ketachaa uwe, ama ntụmatu, akwaru k'ẹrengete;

\par }{\QB waa ẹkwa, dụ ẹguru, mu a-tụ-phuje l'olu;

\par }{\QB mbụ ?ọ bụkotaru iphe, a kwatarụ l'ọkwata?’


\par }{\Q \VS{31}Gẹ ndu ọhogu gụbe Chipfu lakọta l'iyi ẹgube ono.

\par }{\Q Ọle gẹ ndu yeru ngu obu gbukwa kẹ nwịinwii g'ẹnyanwu, agbakota agbakota.”

\par }{\PP Tọbudu iya bụ; alị ono nweru nchị-odoo nọ ụkporo apha labọ.




\par }\Chap{6}{\SH Ndu Midiyanu akpa ndu Ízurẹlu ẹhu
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ndu Ízurẹlu mekwa ẹjo-ememe l'iphu Chipfu ọzo. Chipfu woru phẹ yee ndu Midiyanu l'ẹka; ẹphe nọo phẹ l'ẹka apha ẹsaa.

\VS{2}Ndu Midiyanu kpaa phẹ ẹhu k'ọphu ẹphe larụ l'úbvú je emeshia ụlo waa m̀kpù lẹ mgbaka mgbaka mkpuma; mẹ l'ọgba; mẹ l'ẹka a kpụshigbaaru ike je ebugbaaru.

\VS{3}No iya; ọ nọdu abụjeru teke ndu Ízurẹlu kọru opfu; ndu Midiyanu; mẹ ndu Amalẹku; mẹwaro ndu buchaa l'ụzo ẹnyanwu-awawa awụru bya etsoo phẹ ọgu naa phẹ iya.

\VS{4}Ẹphe nọdu ejeje anmaa anmanma ọgu l'alị ono; tụko iphe, ẹphe meberu l'alị mebyishikọta; mbụ mebyishikọta iya nno je akpaa lẹ mkpụkpu Gaza. Ọphu ọ dụdu mẹ iphe, dzụ ndzụ, ẹphe ahajẹ lẹ Ízurẹlu; je akpachaa l'atụru; waa eswi; mẹ nkapfụ-ịgara.

\VS{5}Ẹphe achịjeru ẹku phẹ; waa ụlo-ẹkwa phẹ zeru gbiigbiigbi g'igube; mbụ k'ọphu a ta majẹduru g'e-shi agụta phẹ l'ọgu ẹphe l'ịnya-kamẹlu phẹ; ẹphe abya aphụnwua alị ono gbaa ya ophorokpo.

\VS{6}Ndu Midiyanu ono mee ndu Ízurẹlu; ẹphe kwata daa ụkpa ọkpobe adada. No iya; ẹphe bya araku Chipfu g'ọ gbaaru phẹ mkpu.


\par }{\PP \VS{7}Ọo ya bụ; ndu Ízurẹlu rakuẹpho Chipfu lẹ k'iphe ndu Midiyanu eme phẹ ono;

\VS{8}o zitaru phẹ onye mpfuchiru Chileke, bụ onye pfuru ndu Ízurẹlu sụ: “Waa iphe, Chipfu, bụ Chileke ndu Ízurẹlu epfu baa: Ọo mu bụ onye ono, dufutaru unu l'alị Ijiputu; mbụ l'alị ono, unu shi bụru ohu ono.

\VS{9}Mu nafụtaru unu l'ẹka ndu Ijiputu mẹ l'ẹka ndu shi akpa unu ẹhu; mu chịshikotaru unu ndu ono l'alị phẹ; woru iya nụ unu.

\VS{10}Mu pfuaru unu sụ l'ọo mbẹdua, bụ Chipfu, bụ Chileke unu. G'unu ta abakwaru agwa ndu Amọru ẹja l'alị ono, unu bu ono. Ọle unu te eyeduru mu ọnu.”


\par }{\PP \VS{11}Noo ya; ojozi-imigwe, shi l'ẹka Chipfu bya bya anọdu l'upfu achị, nọ lẹ mkpụkpu Ọfura. Onye nwe achị ono bụ Jiowashi, bụ onye shi l'ipfu ndu Abiyeza. Nwatibe iya, bụ Gidiyọnu nọdu l'ẹka aazọshije mẹe l'akpụru vayịnu; echishi witi g'o wohaa ya gẹ ndu Midiyanu ta ahụma iya.

\VS{12}Ojozi-imigwe, shi l'ẹka Chipfu ono bya achaa Gidiyọnu l'iphu bya asụ iya: “Chipfu nọkwa swiru ngu; gụbe ojọgu, ike dụ.”


\par }{\PP \VS{13}Gidiyọnu sụ iya: “Oowaa; nnajịuphu mu; ọ -bụru lẹ Chipfu nọ swiru anyi; ?bụ gụnu meru g'o gude iphe-a nọdu anwụkotaru anyi? ?Dẹnuhunu iphe-ọhumalenya iya ono, nna anyi phẹ kọru anyi ono; mbụ l'ẹphe sụru: ‘L'ọo Chipfu dufutaru anyi l'alị Ijiputu.’ Ọle nta-a bẹ Chipfu ọbu gbẹ gwọbewaa anyi; woru anyi ye l'ẹka ndu Midiyanu.”


\par }{\PP \VS{14}No iya; Chipfu bya adakọbe sụ iya: “Gude ike, i nweru je anafụta ndu Ízurẹlu l'ẹka ndu Midiyanu. Ọ kpọkwaa mbẹdua gẹdegede bẹ ezi ngu sụ ngu g'i je.”


\par }{\PP \VS{15}Gidiyọnu sụ iya: “Oowaa; nnajịuphu mu; ?mu e-me ime-agha dzọo ndu Ízurẹlu? Hụmanu l'ọ kwa unuphu k'anyi bẹ ẹnya kachakpọo alwalwa l'ipfu Manásẹ; tẹme ọ bụru mu bẹ kachaa alwa alị l'ọnulo ibe nna mu.”


\par }{\PP \VS{16}Chipfu sụ iya: “Mu e-swiru ngu-a; mbụ l'ịi-tụko ndu Midiyanu lwụ-kpekọta g'ẹphe bụ onye lanụ.”


\par }{\PP \VS{17}Gidiyọnu yeeru iya ọnu sụ: “Ọ -bụru lẹ mu dụwaa ngu l'obu; goshinu mu iphe, e-me gẹ mu maru l'ọ bụ-a gụbedua bẹ epfu eyeru mu nụ.

\VS{18}Jiko ta atụgbukwa l'ẹka-a jasụ gẹ mu byapfuta ngu; gẹ mu je ewota iphe, mu a-nụ ngu bya edoberu ngu l'atatiphu.”

\par }{\PP Tọbudu iya bụ; Chipfu sụ iya: “Mu a-nọdu-a jeye ịilwa azụ.”


\par }{\PP \VS{19}Tọbudu iya bụ; Gidiyọnu bya abahụ l'ụlo je eworu mkpi gbua shia; bya ewota ụtu iphe, egudeje eme buredi, jiru nkwẹka gheta buredi, e te yedụru iphe, ekoje buredi. Ọ bya agụshia anụ ono ye lẹ nkata; wụru ụrwukurwuku iya ye l'itoshi. O gweta iya wojeru iya l'upfu achị ono.

\VS{20}Ojozi-imigwe, shi l'ẹka Chileke ono bya asụ iya: “Gweta anụ ono; mẹ buredi ono dobe l'eli mkpuma-a; ịiwufutakwapho ụrwukurwuku iya ono.” Gidiyọnu bya emekọta iya nno.

\VS{21}Tọbudu iya bụ; ojozi-imigwe, shi l'ẹka Chipfu ono bya eworu ọnonu mgbọro, ọ gude l'ẹka denyi l'anụ yẹle buredi ono. Ọku shi lẹ mkpuma ono gbanwuhu; kepyashịkota anụ; mẹ buredi ono. Ojozi-imigwe, shi l'ẹka Chipfu ono phuhu.


\par }{\PP \VS{22}Gidiyọnu maẹrupho l'ọo Ojozi-imigwe, shi l'ẹka Chipfu; ọ rashịa: “Nnajịuphu, bụ Chileke mu-e! Alashịkwa mu-o! Kẹle ọ kwa Ojozi-imigwe, shi l'ẹka Chipfu bẹ mu gude ẹnya mu hụma ono-o!”


\par }{\PP \VS{23}Chipfu sụ iya: “G'ẹhu dụkwa ngu guu! Ta atsụshi ebvu. Ị tịi nwụhuduro.”

\VS{24}Tọbudu iya bụ; Gidiyọnu kpụaru Chipfu ọru-ngwẹja l'ẹka ono; gụbe iya: “Chipfu bụ ẹhu-guu.” Ọru-ngwẹja ono bẹ nọepho lẹ mkpụkpu Ọfura, nọ l'alị ndu Abiyeza byasụ ntanụ-a.


\par }{\PP \VS{25}L'ẹnyashi mbọku onokwaphọ bẹ Chipfu sụru iya: “Kpụta oke-eswi k'ẹbo l'eswi nna ngu; mbụ ọphu gbawaru apha ẹsaa. Je enwukpọshia ẹnya ẹka nna ngu agwajẹ Balụ; gbutsushia itso Ashera, nọ iya l'agụga.

\VS{26}I -mechaa g'ị kpụaru Chipfu, bụ Chileke ngu ọru-ngwẹja, dụkpoo rengurengu l'ẹka-a, ha l'eli-a. Ịi gbẹ teke ono kpụta oke-eswi k'ẹbo ono; chịta itso Ashera ono, i gbutsushiru ono gude nkụ iya gwee ngwẹja-akpọ-ọku.”

\VS{27}Tọbudu iya bụ; Gidiyọnu bya achịta ndu-ozi iya unwoke iri; bya emee gẹ Chipfu pfuru iya ono. Ọ bụru l'ẹnyashi bẹ o mekọtaru iphemiphe ono. Ọphu o medụru iya l'eswe; kẹle ọotsu ndibe phẹ waa unwoke mkpụkpu ono ebvu.


\par }{\PP \VS{28}Ndu mkpụkpu ono lụfutashia l'ọnmewa ụtsu; bya ahụma l'a gbẹ mebyishikọtawa nụ ẹka ẹphe agwajẹ Balụ; gbutsushiwa itso Ashera, nọ l'agụga iya; bya eworu oke-eswi k'ẹbo ono kpọo ọku l'eli ọru-ngwẹja ono, a gbẹ kpụwaanu l'ẹka ono.

\VS{29}Ndu mkpụkpu ono bya ajịahaa: “?Bụ onye meru iphe ọwa?” Ẹphe kpanyaa ishi; jịkashinyaa; a sụ phẹ l'ọ kwa Gidiyọnu nwa Jiowashi bẹ meru iya nụ.

\VS{30}No iya; ndu mkpụkpu ono bya epfuaru Jiowashi sụ iya: “Je edufuta nwa ngu. Ọo-nwụhu; kẹle o tsukpọshiru ẹnya ẹka aagwajẹ Balụ; bya egbutsushia itso Ashera, nọ l'agụga iya.”


\par }{\PP \VS{31}Iphe, Jiowashi pfuru ndu ono, nọ-pheru iya mgburugburu ẹhuka ẹhuka ono bẹ bụ: “?Unu agbaru Balụ ọdzori? Tọo g'unu dzọo ya bẹ unu eme? Onye agbatarụ Balụ bẹ ee-gbukwa l'ụtsu. Ọ -bụru-a lẹ Balụ bẹ bụ ọkpobe agwa bẹ teke nemadzụ mebyishiru ọru-ngwẹja iya be ọo-dụ nụ ike gbaarụ onwiya ọdzori.”

\VS{32}Ọ bụru lẹ mbọku ono bẹ a gụberu Gidiyọnu “Jieru-Balụ;” bụ iya bụ: “Gẹ Balụ gbaa mkpu onwiya”; kẹle Gidiyọnu bẹ tsukpọshiru ẹnya ẹka aagwajẹ Balụ.


\par }{\PP \VS{33}Tọbudu iya bụ; ndu Midiyanu l'ophu; mẹ ndu Amalẹku; waa ndu bugbaa l'ụzo ẹnyanwu-awawa bya atụko ndu ojọgu phẹ dzukọbe; bya awụfu azụ ẹnyimu Jiọ́danu azụ iya ọphuu; je anmaa lẹ nsụda Jiezerẹlu.

\VS{34}Ọo ya bụ; Unme Chipfu bya eji Gidiyọnu ẹhu; o woru opu gbua gude kukọta ụnwu Abiyeza g'ẹphe tsoru iya.

\VS{35}Ọ byakwaphọ eye ndu-ozi ẹphe zikọta ozi l'alị ndu Manásẹ l'ophu g'ẹphe kwaa ngwọgu; bya ekukọkwapho ndu Asha; mẹ ndu Zebulọnu; waa ndu Nafụtali; ẹphe wụru byapfuta phẹ.


\par }{\PP \VS{36}Gidiyọnu bya asụ Chileke: “Ọ -bụru l'ii-shi l'ẹka mu dzọo ndu Ízurẹlu ẹgube ono, i kweru mu ukwe iya;

\VS{37}lenu; mu a-kụbe ẹji atụru l'ẹka eechishije witi-a. Ọ -bụru l'ọo l'ẹji atụru-a bẹ iji dashịru kpoloko; ọphu ọ tọ dashịduru l'ọma alị l'ophu; mu amaru l'ii-shi-a l'ẹka mu dzọo ndu Ízurẹlu ẹgube ono, i pfuru iya ono.”

\VS{38}No iya; o meẹpho ẹgube ono, Gidiyọnu pfuru ono. Ọ bya agbalihu lẹ nchitabọhu iya je apyịa ẹji atụru ono mini; pyịta iya mini, jiru gbamụgbamu, eku mini.

\VS{39}Tọbudu iya bụ; Gidiyọnu sụ Chileke: “Jiko g'ẹhu-eghu ngu te ejekwa abụru ọku dapfuta mu; gẹ mu rwọfuna ngu iphe lanụ. Gẹ mu gudeẹshi ẹji atụru ono hụtafua ama ugbo lanụ. K'ọgiya-a; mee g'ẹji atụru ono kpọhukota nkụ; l'i mee g'iji dashịkota l'ọma alị l'ẹka ono.”

\VS{40}L'ẹnyashi mbọku ono bẹ Chileke meẹru iya phọ ẹgube ono. Ẹji atụru ono kpoloko bẹ iji ta adashịduru; ọ dashịkota l'ọma alị l'ophu.




\par }\Chap{7}{\SH Gidiyọnu alwụ ndu Midiyanu
\par }
{\PP \VerseOne{1}O -rwua l'ọnmewa ụtsu; Jieru-Balụ, bụ iya bụ Gidiyọnu yẹe ndu ojọgu iya l'ophu wụ-lihu je anmaa anmanma ọgu lẹ mgboru obvu-mini Harọdu. Ndu Midiyanu dọru lẹ nsụda, nọ l'ụzo isheli ibiya ọphu ẹphebedua nọ; lẹ mgboru úbvú More.


\par }{\PP \VS{2}Chipfu bya asụ Gidiyọnu: “Ndu ojọgu ngu bẹ hanụkakwaru mu igwerigwe gẹ mu e-woru ndu Midiyanu ye phẹ l'ẹka. Iphe, ii-me nta-a gẹ ndu Ízurẹlu ta anọdushi epfuru mu l'ọo ike phẹ bẹ ẹphe gude dzọo onwophẹ

\VS{3}bụ g'i je araaru iya ẹphe arara nta-a sụ phẹ: ‘Teke ọ dụkwaru onye ẹhu anmaa anmanma lẹ ndzụ-agụgu; g'onye ọbu shikwa l'úbvú Giladu-a lashịa.’ ” No iya; ụkporo ụnu nemadzụ ugbo labọ l'ụnu iri l'ise zehu lashịa; ọ bụwaru ụkporo ụnu nemadzụ l'ụnu ise bẹ phọduru nụ.


\par }{\PP \VS{4}Obenu lẹ Chipfu pfulẹru-a Gidiyọnu sụ: “Ndu ono bẹ panụkakwarupho igwerigwe. Chịta phẹ je lẹ mini gẹ mu hụchaaru ngu ẹphe ama l'ẹka ono. Onye mu sụru l'oo-tsoru ngu je; bẹ e-je nụ. Onye ọphu mu sụkwanuru l'o too tsoduru ngu eje bẹ te ejekwa.”

\VS{5}Ọo ya bụ; Gidiyọnu duta ndu ono jeshia lẹ mini. Chipfu sụ iya: “Dobe ndu ọphu gude ire angụ mini gẹ nkụta angụje-a iche; l'i dobekwaphọ ndu ọphu gbushiru ikpere angụ iya iche.”

\VS{6}Ọ bụru ụmadzu ụkporo iri l'ise bẹ gude ẹka kwọta mini ono ye l'ọnu. Ndu ọphuu l'ophu bẹ tụkoru gbushikọta ikpere g'ẹphe ngụta iya.

\VS{7}No iya; Chipfu sụ Gidiyọnu: “Ọo ụmadzu ụkporo iri l'ise ono, gude ẹka kwọta mini ye l'ọnu ono bẹ mu e-gude dzọo unu; mbụ woru ndu Midiyanu ye unu l'ẹka. Gẹ ndu ọphuu tụko lashịchaa ibe phẹ.”

\VS{8}Ọo ya bụ; ndu k'ọphuu vulia nri; bya achịta opu-ọgu ndu k'ọphuu. Gidiyọnu sụ phẹ g'ẹphe lashịchaa unuphu. Ọ bụru ụmadzu ụkporo iri l'ise phọ bẹ ọ harụ. Ẹka ndu Midiyanu dọru bụru l'ụzo alị lẹ nsụda ẹka ono, Gidiyọnu phẹ dọru ono.


\par }{\PP \VS{9}O -rwua l'ẹnyashi mbọku ono; Chipfu sụ Gidiyọnu: “Gbalihu; je adatso ndu Midiyanu ọgu; kẹle mu wowaru phẹ ye ngu l'ẹka.

\VS{10}Ọ -bụru l'ịitsu ebvu eje phẹ etso ọgu; gẹ gụ lẹ Pura, bụ onye-ozi ngu swịru je l'ọdu-ọgu phẹ ono.

\VS{11}Ịi-nụmawaro iphe, ẹphe epfu. Ị -nụmachaa ya bẹ oo-me-a g'obu shihu ngu ike g'i je ọgu l'ọdu ono.” Tọbudu iya bụ; yẹle Pura, bụ iya bụ onye-ozi iya ono swịru jerwua azụ ẹka ndu ojọgu ono dọru.

\VS{12}Ndu Midiyanu ono; mẹ ndu Amalẹku; mẹ ndu shikọta l'ụzo ẹnyanwu-awawa tụko nmaa ẹrupfu g'igube lẹ nsụda ono. Ịnya-kamẹlu phẹ bụru agụta agụta; mbụ byiẹrupho g'ẹja, nọ l'agụga eze-ẹnyimu.


\par }{\PP \VS{13}Gidiyọnu jerwua; bya ahụma gẹ nwoke lanụ ezeru ọ̀nyà iya nrwọ, ọ rwọru asụje iya: “Mu rwọru nrwọ g'ishi buredi, dụ mgburugburu, e meru lẹ balị ewe kperekpere ewebata l'ẹka ndu Midiyanu nmarụ anmanma ọgu. Ishi buredi balị ono weru bya asụa l'ụlo-ẹkwa; sụta iya tụa; ọ daa gwoo; kpọo mkpomishakụ.”


\par }{\PP \VS{14}Ọo ya bụ; ọ̀nyà iya ono sụ iya: “Iphe-a ta adụkwa iphe ọzo, ọ bụ; abụdu ogu-echi Gidiyọnu nwa Jiowashi, bụ onye Ízurẹlu; kẹle Chileke woakwaru ndu Midiyanu waa ndu ojọgu phẹ l'ophu ye iya l'ẹka.”


\par }{\PP \VS{15}Tọbudu iya bụ; Gidiyọnu nụma nrwọ ono, e zeru ono; waa iphe, ọ bụ; ọ bya abaarụ Chileke ẹja. Ọ bụru iya ala azụ l'ọdu-ọgu ndu Ízurẹlu; je asụ phẹ: “Unu wụ-lihu-o! Chipfu woakwaru ndu ojọgu Midiyanu ye unu l'ẹka.”

\VS{16}Ọ bya eworu ụmadzu ụkporo iri l'ise ono kèé uzi ẹto; bya eworu opu-ọgu nụchaa phẹ; wakwaphọ ite nshịi, dụchaa iphoro, ọ́wá nọchaa l'ime.

\VS{17}Ọ sụ phẹ: “Unu lee mu ẹnya! Unu meje gẹ mu meru. Teke mu rwuẹrupho l'ọnu ẹka ono, ẹphe dọru ono; unu tsokwaru mu mejekpoẹpho gẹ mu meru.

\VS{18}Teke mu lẹ ndu ọphu mu l'ẹphe swị gburu opu-ọgu; g'unubẹdua nọdukwapho l'ẹka unu nọ gbaa ọdu phẹ ono mgburugburu gbua nkunu; chia mkpu sụ: ‘A kwa ogu-echi kẹ Chipfu waa Gidiyọnu-o!’ ”


\par }{\PP \VS{19}Tọbudu iya bụ; Gidiyọnu yẹle ụmadzu ụkporo ise ono, ẹphe l'iya tụko swịru ono jerwua l'ọnu ẹka ono, ndu Midiyanu ono dọru ono lẹ teke a watawarụ eche nche k'echi abalị. Ọ bụerupho teke ono bẹ ndu ọphu nọ lẹ nche lụfuru; ndu ọzo bahụwaa lẹ nche. Gidiyọnu phẹ woru opu-ọgu phẹ ono gbua; bya eworu ite nshịi ono, ẹphe gudechaa l'ẹka phọ tụkposhia.

\VS{20}G'ẹphe hakọta uzi ẹto ono woru opu-ọgu nkephẹ gbua; bya atụkposhichaa ite ono. Ẹphe pagbaarụ ọ́wá phọ l'ẹkicha; gudegbaa opu-ọgu, ẹphe e-gbu l'ẹkutara; bya echishia sụ: “A kwa ogu-echi kẹ Chipfu waa Gidiyọnu-o!”

\VS{21}Onyenọnu pfụgbaaru l'ẹkiya nkiya; ẹphe gbaphee ẹka ndu Midiyanu dọru ono mgburugburu. Ndu Midiyanu ono l'ophu ye ọkpa l'ọso; echi mkpu agba agbala.

\VS{22}Ọo ya bụ; ẹphe gbuẹpho opu-ọgu ụkporo iri l'ise ono; Chipfu mee onyemonye, nọ l'ọdu ndu Midiyanu ono wata egbu nwibe iya ogu-echi. Ndu ojọgu ono gbaru lashịa mkpụkpu Bẹtu-Shịta; l'ụzo mkpụkpu Zerera; mbụ gbaa gbarwua oke mkpụkpu Abẹlu-Mehola, nọ-kube mkpụkpu Tabatu.


\par }{\PP \VS{23}Ndu Ízurẹlu, shi l'ọkpa-ipfu Nafụtali; mẹ ipfu Asha; waa ipfu Manásẹ bẹ e kukọtaru; ẹphe chịpyabe ndu Midiyanu.

\VS{24}Gidiyọnu ye ndu-ozi; ẹphe je ezidzuru iphe, bụ ndu bukọta l'alị úbvú úbvú ndu Ifuremu g'ẹphe wụfuta je agbabua ndu Midiyanu iphu l'ẹnyimu Jiọ́danu; je akpakpọ lẹ mkpụkpu Bẹtu-Bara. Tọbudu iya bụ: e kukọo ndu Ifuremu l'ophu; ẹphe wụfuta je anọ-chia ẹnyimu Jiọ́danu; je akpaa lẹ Bẹtu-Bara.

\VS{25}Ọo ya bụ; ẹphe gude ndu-ishi ndu Midiyanu ụmadzu ẹbo. Ẹpha ndu-ishi labọ ono bụ Orẹbu waa Zeyẹbu. Orẹbu b'ẹphe gburu lẹ mkpuma Orẹbu; gbua Zeyẹbu l'ẹka aakụje mẹe lẹ mkpuma Zeyẹbu. Ẹphe nọdu achịkpoepho ndu Midiyanu ono; bya apata ishi Orẹbu waa Zeyẹbu palataru Gidiyọnu l'ẹka ọ nọ l'azụ ẹnyimu Jiọ́danu.




\par }\Chap{8}{\SH Gidiyọnu alwụ ndu Midiyanu ọphu phọduru nụ
\par }
{\PP \VerseOne{1}Tọbudu iya bụ; ndu Ifuremu sụ Gidiyọnu: “?Dẹnu g'o gude i mee ya anyi ẹgube-a? Mbụ; ?dẹnukpoo g'o gude ọphu i ti kuduru anyi teke i jeru etso ndu Midiyanu ọgu?” Ẹphe gbachaẹ ya phọ opfu agbagba ẹhuka ẹhuka.


\par }{\PP \VS{2}Gidiyọnu sụ phẹ: “?Dẹnu iphe, mu gbẹ mee, ka ọphu unu meru shii? ?Ọ dụ g'akpa mkpakwa akpụru vayịnu kẹ ndu Ifuremu ta akadụ ree; eme l'akpụru vayịnu kẹ Abiyeza l'ophu?

\VS{3}Chileke bẹ woru Orẹbu waa Zeyẹbu, bụ ndu-ishi ndu Midiyanu ye unu l'ẹka. ?Dẹnu iphe, mu gbẹ mekpọ, ka ọphu unu meru shii?” O pfuchaẹpho iphe ono; obu jizeta phẹ.


\par }{\PP \VS{4}Gidiyọnu yẹe ụmadzu ụkporo iri l'ise phọ bya erwua ẹnyimu Jiọ́danu; bya aghabua ya aghabu. Teke ono bẹ ike bvụshichakpowaru phẹ ree; ọle ẹphe achịepho ndu ọhogu phẹ ono kpabẹ kpabẹ.

\VS{5}Ẹphe rwua mkpụkpu Sukọtu; ọ sụ ndu mkpụkpu ono: “Jiko unu nụnu ndu ojọgu mu nri lẹ m̀bà atụkwa phẹ atụtu. Ọ kwa Zeba waa Zalụmuna, bụ ndu eze ndu Midiyanu bẹ anyi achị ọso.”


\par }{\PP \VS{6}No iya; ndu-ishi Sukọtu ono sụ iya: “?Unu gudeakwanaru Zeba yẹe Zalụmuna ọbu meru g'o gude anyi je anụ ndu ojọgu ngu nri?”


\par }{\PP \VS{7}Tọbudu iya bụ: Gidiyọnu sụ phẹ: “Ọ dụa ree; teke Chipfu woẹrupho Zeba yẹe Zalụmuna ye mu l'ẹka bẹ bụ ọgara-mbo, shi l'echiẹgu; waa ọbyambvu bẹ mu e-gude lakashịa anụ unu alakashị.”

\VS{8}Ọ bya agbẹ l'ẹka ono jeshia mkpụkpu Peniyẹlu; bya eje arwọkwa phẹ phọ nno; ẹphe pfukwaphọ gẹ ndu Sukọtu pfuru phọ.

\VS{9}Ọo ya bụ; ọ sụ ndu Peniyẹlu: “Mu -lwụ-kpee l'ọgu ono lwajẹepho alwalwa; bẹ mu e-tsukpọshi ụlo-eli unu-a.”


\par }{\PP \VS{10}Zeba waa Zalụmuna bẹ nọ lẹ mkpụkpu Kakọ ẹphe lẹ ndu ojọgu phẹ, dụ ụkporo ụnu nemadzụ l'ụnu iri l'ẹsaa l'ụkporo nemadzụ iri, bụkota ndu ojọgu, e gbuphodoru lẹ ndu ojọgu, shi l'ụzo ẹnyanwu-awawa. Ndu ojọgu ono bẹ e gbuwaru ụkporo ụnu nemadzụ ugbo iri l'ise, bụkota ndu pagbaa ogu-echi.

\VS{11}Gidiyọnu bya eje eshia ụzo ndu ije eshije; l'ụzo ẹnyanwu-awawa mkpụkpu Noba waa mkpụkpu Jiogbeha; je etsoo ndu ojọgu ono ọgu lẹ teke ẹphe tụzohuru ẹhu.

\VS{12}Eze ndu Midiyanu ono ẹphenebo, bụ iya bụ Zeba yẹe Zalụmuna ye ọkpa l'ọso; a chịa phẹ je egude; bya edukaa ndu ojọgu phẹ.


\par }{\PP \VS{13}Gidiyọnu, bụ nwa Jiowashi lwajẹepho ọgu ono o shia ụzo úbvú Hẹresu.

\VS{14}Ọo ya bụ; o gude nwokoro lanụ, shi lẹ mkpụkpu Sukọtu bya ajịahaa ya ajị. Nwokoro ono deshiaru iya ẹpha ndu-ishi waa ndu bụ ọgerenya mkpụkpu Sukọtu; deta ụmadzu ụkporo ẹto l'iri l'ẹsaa.

\VS{15}Tọbudu iya bụ; Gidiyọnu bya ejepfu ndu mkpụkpu Sukọtu ono je asụ phẹ: “Wakwa Zeba yẹe Zalụmuna ba; mbụ ndu ono, unu shi epfuru mu kwaphukwaphu sụ: ‘?Mu gudeakwanaru Zeba waa Zalụmuna; meru g'o gude unu je anụ ndu ojọgu mu, ike bvụshiru nri g'ẹphe ria-a?’ ”

\VS{16}No iya; ọ bya akpụkoo ndu bụ ọgerenya mkpụkpu Sukọtu; gude ọgara-mbo, shi l'echiẹgu; waa ọbyambvu gude nụa phẹ aphụ.

\VS{17}Ọ bya etsukpọshia ụlo-eli ndu mkpụkpu Peniyẹlu; bya egbushikwaaphọ ndu mkpụkpu ono.


\par }{\PP \VS{18}Tọbudu iya bụ; Gidiyọnu bya ajịa Zeba waa Zalụmuna sụ phẹ: “?Bụ ẹgube ndu gụnu bẹ unu gbushiru l'úbvú Tabọ?”

\par }{\PP Ẹphe sụ iya: “?Ọ kwa unwoke, dụkotaepho g'unubẹdua; mbụ l'onye ọphu nọnu dụchaepho gẹ nwa onye eze.”


\par }{\PP \VS{19}Gidiyọnu sụ phẹ: “Ndu ono bẹ bụkotakwa unwune mu; mbụ l'ẹphe bụkota unwoke, ne mu nwụshiru. Eshinu Chipfu nọ ndzụ g'ọ nọ iya-a; bẹ mu tege egbukwa unu ọme unu doberu phẹ ndzụ.”

\VS{20}Ọo ya bụ; ọ sụ ọkpara iya, bụ Jieta g'o gbushia phẹ. Ọphu ọ dụdu ike milia ogu-echi iya gbua; kẹle ọ bụnukaru nwatanshịi; ndzụ nọdu agụ iya.


\par }{\PP \VS{21}Tọbudu iya bụ; Zeba waa Zalụmuna sụ iya: “Gbalihu; bya egbua anyi l'onwongu. Ọo gẹ nwoke ha bụ g'ike iya ahajẹ.” Ọo ya bụ; Gidiyọnu zilihu; woru phẹ gbushia; bya anyafụchaa ịnya-kamẹlu phẹ iphe, e gude mee phẹ ọna, bụ iphe, e shi nyabẹchaa phẹ l'olu.


\par }{\PP \VS{22}E mechaa; ndu Ízurẹlu sụ Gidiyọnu: “Bụru Onye-ishi anyi; gụ lẹ nwa ngu; mẹ nwanwa ngu; eshinu ọ bụ ngu dzọtaru anyi l'ẹka ndu Midiyanu.”


\par }{\PP \VS{23}Gidiyọnu sụ phẹ: “Mu taa bụkwaru onye-ishi unu; ọphu nwa mu abụkwaru onye-ishi unu. Ọ kwa Chipfu a-bụru Onye-ishi unu.”

\VS{24}Ọ sụ phẹ: “Iphe lanụ, mu arwọ unu bụ g'onyenọnu nụchaa mu iphe-nchị, yị l'iphe, ọ kwatarụ l'ọkwata.” Ndu Midiyanu eyeje iphe-nchị; noo kẹle ẹphe bụ ndu kẹ Ishimẹlu.


\par }{\PP \VS{25}Ẹphe yee ọnu sụ: “Anyi e-gudekpọo ẹhu-ụtso nụ ngu iya.” Ẹphe bya eworu ẹkwa phụshi l'alị; onyenọnu wotachaa iphe-nchị, yị l'iphe, ọ kwatarụ l'ọkwata chie l'ẹkwa ono.

\VS{26}Iphe-nchị mkpọla-ododo ono, ọ sụru g'ẹphe nụ iya ono bẹ ẹrwa iya ha g'ụnu ẹkpa mkpọla-ododo ẹno l'ụkporo ẹkpa mkpọla-ododo ise; a -gụfukwa iphe, e gude eme ome mma; mẹ ịyagba-olu; mẹ uwe uswe, ndu eze ndu Midiyanu eyeje; waa gwọgirigwo, ndu eze ono nyabẹchaaru ịnya-kamẹlu phẹ l'olu.

\VS{27}Gidiyọnu gude iphe-nchị mkpọla-ododo ono kpụta uwe-ukuvu; dobe iya ọnu lẹ mkpụkpu iya ono, bụ Ọfura. Ndu Ízurẹlu bya agwaahaa ya; gude pharwụshiahaa onwophẹ. Ọ bya abụru ọ́nyà; nmata Gidiyọnu yẹe ndibe iya.


\par }{\PP \VS{28}Ọo ya bụ; ndu Ízurẹlu bya akapyabẹ ndu Midiyanu; ọphu ndu Midiyanu egbelibaẹduru ishi ọzobaa. Lẹ teke Gidiyọnu nọ ndzụ bẹ alị ono bukọtaru lẹ nchị-odoo ụkporo apha labọ.


\par }{\SH Anwụhu Gidiyọnu
\par }
{\PP \VS{29}Jieru-Balụ, nwa Jiowashi bya alaa ibe iya je eburu.

\VS{30}Ọ nwụtaru unwoke ụkporo ẹto l'iri; kẹle ọ lụru ụnwanyi igwerigwe.

\VS{31}O nwekwarụpho nwanyị, ọ tọ lụdu ọkpobe alụlu, bu lẹ mkpụkpu Shẹkemu. Yẹbedua nwụtaru iya nwa nwoke lanụ. Iphe, ọ gụru nwata ono bụ Abimẹleku.

\VS{32}Gidiyọnu, nwa Jiowashi nwụhu teke ọ kahụwaru ọkpobe akahụ. E lia ya l'ilu nna iya, bụ Jiowashi lẹ Ọfura, bụ iya bụ mkpụkpu ndu Abiyeza.


\par }{\PP \VS{33}Anwụhu, Gidiyọnu anwụhu; ndu Ízurẹlu dakọbe wata apharwụshi onwophẹ; mbụ wata abarụ Balụ, nọgbaa l'alị ono ẹja. Ẹphe woru Belu-Beritu dobe; ọ bụru agwa phẹ.

\VS{34}Ọphu ẹphe anyataẹduru Chipfu, bụ Chileke phẹ ono, bụ iya dzọtakotaru phẹ l'ẹka ndu ọhogu phẹ mgburugburu egede ono.

\VS{35}Ọphu ẹphe emejeduru ndibe Jieru-Balụ, bụ iya bụ Gidiyọnu ree lẹ kẹ ree ono, o mekọtaru ẹphebe ndu Ízurẹlu ono.




\par }\Chap{9}{\SH Ẹjo-idzu, Abimẹleku chịru
\par }
{\PP \VerseOne{1}Tọbudu iya bụ; Abimẹleku nwa Jieru-Balụ gbẹshi bya ejeshia lẹ mkpụkpu Shẹkemu l'ibe nwune ne iya phẹ; jekọta l'iphe, bụ ipfu kẹ ndu ne iya je asụ phẹ:

\VS{2}“Unu jịkotakpoo iphe, bụ ndu Shẹkemu sụ phẹ: ‘?Bụ ole karụ unu ree? ?Bụ g'ụnwu Jieru-Balụ ụmadzu ụkporo ẹto l'iri ono bụru onye-ishi unu; tọo ?g'onye lanụ bụru onye-ishi unu?’ Ọzo bụ g'unu nyatakwaphọ lẹ mu bụ ọkpu, shi unu l'ẹhu waa mee unu.”

\VS{3}Ndu ne iya ono je eworu iphe ono pfukọtaru iphe, bụ unwoke ndu Shẹkemu; ọ bụru iphe, ọkpoma phẹ natarụ bụ g'ẹphe tsoru Abimẹleku; kẹle ẹphe pfuru sụ: “Ọo nwune anyi bẹ ọbu.”

\VS{4}Ẹphe bya anụ iya ụkporo mkpọla-ọchaa ẹto lẹ mkpọla-ọchaa iri, shikọta l'ụlo agwa phẹ ono, bụ Belu-Beritu. Abimẹleku bya egude mkpọla-ọchaa ono bukọo ndu ọgalemkpa waa ndu eme gaphu-gaphu-gaphu; ẹphe wụru tsoahaa ya.

\VS{5}Ọ bya ejeshia l'ibe nna iya lẹ mkpụkpu Ọfura; je egbushikọta ụnwunna iya ono, bụ iya bụ ụnwu Jieru-Balụ ono, dụ ụmadzu ụkporo ẹto l'iri ono l'eli mkpuma lanụ. Ọo ẹpho Jiótamu, bụ iya kachakpọo abụru nwata l'ụnwu Jieru-Balụ ono bẹ bụ onye phọduru nụ; kẹle o jeru edomia onwiya.

\VS{6}No iya; ndu Shẹkemu mẹkpoo ndu mkpụkpu Bẹtu-milo je atụko dzukọbe l'upfu achị, nọ lẹ mgboru itso, dụ nsọ, bvuru lẹ Shẹkemu; woru eze mee Abimẹleku.


\par }{\PP \VS{7}G'e pfuẹrupho Jiótamu iphe ono, ẹphe meru ono; o je enyihu mkpakpọnu úbvú Gerizimu; raarụ phẹ iya arara sụ: “Unubẹ ndu Shẹkemu; unu ngabẹkpodaru mu phọ nchị-o; k'ọphu Chileke a-ngabẹkwarupho unu nchị!

\VS{8}Sụ-a; ọ nweru teke oshi gbẹshikotaru jeshia ahọta oshi, a-bụru eze phẹ. Ẹphe pfuaru oshi olivu g'ọ bụru eze phẹ.

\VS{9}Oshi olivu sụ phẹ: ‘?Mu a-parụ manụ mu haa, bụ iphe, eegudeje akwabẹ Chileke mẹ nemadzụ ùbvù bya eletaha oshi l'ophu ẹnya?’

\VS{10}Ẹphe bya epfukwaarụpho oshi figu g'ọ bụru eze phẹ.

\VS{11}Oshi figu sụ phẹ: ‘?Mu a-parụ ẹguru akpụru ono, mu amịje ono, atsọje ntụmatu ono haa bya eletaaha oshi l'ophu ẹnya?’

\VS{12}Tọbudu iya bụ; ẹphebe oshi ono bya asụ vayịnu g'ọ bụru eze phẹ.

\VS{13}Vayịnu sụ phẹ: ‘?Bụ gẹ mu parụ mẹe mu, emeje g'obu tsọ Chileke waa nemadzụ ụtso ono haa bya eletaaha oshi l'ophu ẹnya?’

\VS{14}E mechaa; oshi ono g'ẹphe ha sụ gẹ ọgara-mbo bya abụru eze phẹ.

\VS{15}Ọgara-mbo sụ phẹ: ‘Teke ọ dụ unu gẹ mu bụru eze unu; unu wụbata nụ lẹ mkpula mu bya ezee ndzụ; ọ -dụdu; g'ọku shikwa lẹ mụbe ọgara-mbo bya ekepyashịkota iphe, bụ oshi sida, nọkota l'úbvú Lébanọnu!’ ”


\par }{\PP \VS{16}Noo ya; Jiótamu sụ phẹ: “Ọ -bụru l'ọo iphe, gbaru unu bẹ unu meru ono; mbụ ọ -bụru l'ọo ree bẹ unu meru ono; woru Abimẹleku mee eze; mbụ-a; ọ -bụkpooru l'ọo iphe, dụta adụta bẹ unu meru Jieru-Balụ yẹe ndibe iya ono; mbụ ọ -bụkpooru l'ọo ẹgube, ọ gbaru g'unu mee ya ya bẹ unu meru iya ya ono;

\VS{17}mbụ nna mu ono, lwụru unu ọgu; tụa ishi ndzụ iya; dzọta unu l'ẹka ndu Midiyanu ono;

\VS{18}bẹ ọ gbẹchia rwua ntanụ ọwa; unu gbẹ tsopyabẹ ndu unuphu ibe nna mu ono; woru ụnwu iya ụkporo ụmadzu ẹto l'iri gbushia l'eli mkpuma lanụ. Unu bya eworu Abimẹleku, bụ nwatibe ohu, nna mu gbatarụ agbata mee eze ndu Shẹkemu; kẹle ọ bụ nwune unu.

\VS{19}Ọ -bụru l'ọo iphe, gbaru unu bẹ unu meru ono; mbụ ọ -bụru l'ọo ree bẹ unu meru Jieru-Balụ yẹe ndibe iya lẹ ntanụ-a; gẹ Abimẹleku bụkwaru unu ẹhu-ụtso; unubẹdua abụkwarupho yẹbedua!

\VS{20}Teke ọ tọ dụdu; g'ọku shikwa l'ẹhu Abimẹleku bya ekepyashịa unubẹ ndu Shẹkemu waa ndu Bẹtu-milo; g'ọku shikwaphọ l'ẹhu unubẹ ndu Shẹkemu; waa ndu Bẹtu-milo bya ekepyashịa Abimẹleku!”

\VS{21}Noo ya; Jiótamu pfuchaa nno; bya agbalaa lashịa mkpụkpu Biye je ebuwarụro l'ẹka ono; kẹle ọotsu nwanna iya ono, bụ Abimẹleku ebvu.


\par }{\PP \VS{22}Abimẹleku bụru onye-ishi ndu Ízurẹlu nọo apha ẹto;

\VS{23}Chileke zia ẹjo maa; o je anọdu l'echilabọ Abimẹleku yẹle ndu Shẹkemu; ẹphe meahaaru Abimẹleku ghẹlegheleghele.

\VS{24}Ọ bụru Chileke meru gẹ ndu Shẹkemu meje nno; g'ee-shi g'a pfụa Abimẹleku ụgwo ẹjo-iphe ono, o meru ụnwunna iya ono; mbụ g'a gwata iya ụgwo ọchi ụnwu Jieru-Balụ, dụ ụmadzu ụkporo ẹto l'iri; mbụ ụnwunna iya ono, o gbushiru ono. Aagwatakwaphọ ndu Shẹkemu, bụ ndu yetarụ Abimẹleku njọ ẹka g'o gbushia ụnwunna iya ono ụgwo ọchi phẹ.

\VS{25}Tọbudu iya bụ; ndu Shẹkemu bya eye ndu jeru akwakaaru iya l'eli úbvú, nọgbaa l'ẹka ono g'ẹphe mekata iya. Ọ nọdu abụjeru onye ghatakpọoru l'ụzo ibe iya ono; ẹphe anaa ya nfụ. E je agbaarụ Abimẹleku ama.


\par }{\PP \VS{26}Noo ya; Galu, bụ nwa Ẹbedu gbẹshi duta ụnwunna iya; ẹphe wụru jeshia Shẹkemu. O jerwua; ndu Shẹkemu woru onwophẹ ye iya l'ẹka ọkpobe eyeye.

\VS{27}Ẹphe bya awụfu jeshia l'ẹgu je awọkoo akpụru vayịnu l'opfu-vayịnu phẹ. Ẹphe wọkobechaa ya; bya azọshia mẹe l'akpụru vayịnu ono wata abọ ọbo-iphe l'ụlo agwa phẹ. Ẹphe nọdu eri; bya angụ; tẹme ẹphe nọdu epfubyishikwaphọ Abimẹleku.

\VS{28}Tọbudu iya bụ; Galu nwa Ẹbedu sụ: “?Bụ onye bẹ Abimẹleku bụnu-a? ?Bụkpoo gụnu aa-kpata g'anyịbe ndu Shẹkemu nọdu iya l'ẹka? ?Ọ kwa l'ọo nwatibe Jieru-Balụ bẹ ọ bụ? Mbụ ?tọ bụdu Zebulu bẹ etsota iya nụ l'abụru ishi? Unu jechiaru ndu Hamọ, bụ iya bụ nna ndu Shẹkemu ozi! ?Bụ gụnu aa-kpata g'anyi bya ejeahaaru Abimẹleku ozi?

\VS{29}Ọ dụ g'a sụkwanu lẹ ndu-a bẹ nọ mu l'ẹka! Mu gege emegheana kẹ Abimẹleku. Mu gege asụ Abimẹleku g'ọ kwakọbe ndu ojọgu iya gude lụfuta!”


\par }{\PP \VS{30}No iya; Zebulu, bụ onye-ishi mkpụkpu ono nụmaepho iphe ono, Galu nwa Ẹbedu pfuru ono; ọ vọru ọku wụa ẹhu.

\VS{31}Ọ bya ezia ndu-ozi iya lẹ mpya; ẹphe je ezia Abimẹleku ozi sụ iya: “Lenu; Galu nwa Ẹbedu bẹ yẹle ndu unuphu ibe phẹ byaakwaru Shẹkemu. Ẹphe tụkoakwa iphe, bụ ndu mkpụkpu-a kpalia g'ẹphe tso ngu opfu.

\VS{32}Ọo ya bụ; iphe, ii-me nta-a bụ g'ị gbẹshi l'ẹnyashi; waa ndu ọphu gụ l'ẹphe nọ; je akwakachaa l'ime ẹgbudu.

\VS{33}O -beẹpho l'ụtsu; mbụ mẹ ẹnyanwu -waẹpho; unu gbẹshi je etsoo mkpụkpu ono ọgu. Galu yẹe ndu ono -byatashịa g'ẹphe tso ngu ọgu; mee phẹ g'ẹka ha ngu.”


\par }{\PP \VS{34}Ọo ya bụ; o be l'ẹnyashi; Abimẹleku yẹle ndu ojọgu iya l'ophu kee onwophẹ uzi ẹno; je akwakachaa l'agụga mkpụkpu Shẹkemu.

\VS{35}No iya; Galu nwa Ẹbedu gbẹshi je apfụru l'ọnu ẹka eeshije abahụ lẹ mkpụkpu ono. Abimẹleku yẹle ndu ojọgu iya shichaa l'ẹka ono, ẹphe domishiru onwophẹ ono wụfuta.

\VS{36}Galu hụmae phẹ phọ; ọ rashịaru Zebulu sụ: “Lenu-o! Ndu nemadzụ shikwa l'eli úbvú awụ abya!”

\par }{\PP Zebulu sụ iya: “Ọo onyonyo úbvú ono bẹ ị hụmaru; ọ gbẹ dụchaa ngu nụ g'ọ bụ nemadzụ.”


\par }{\PP \VS{37}Galu bya epfukwaa ya phọ ọzo sụ: “Ọphu lekpọdapho; ndu nemadzụ shikwa l'echilabọ mkpụkpu eje abya; tẹme ọ dụkwarupho ndu ọphu shi l'ụzo upfu achị ndu jibya eje abya.”


\par }{\PP \VS{38}Zebulu sụ iya: “?Dẹnuhunu ọnu ono, i shi apashị-a; mbụ ọnu, i gude sụ: ‘?Bụ onye bẹ Abimẹleku bụ kẹ g'anyi bya ejeahaaru iya ozi-a?’ ?Tọbunaa ndu-a bẹ i shi epfutọshi-a? Jenụ je adatso phẹ ọgu!”

\VS{39}No iya; Galu bya eduta ndu Shẹkemu; ẹphe je etsoo Abimẹleku ọgu.

\VS{40}Abimẹleku chịa phẹ ọso; ẹphe ye ọkpa l'ọso. Igwerigwe ndu ojọgu kẹ Galu dachaa iko; mekachaa iphe-ẹhuka. Ẹphe daepho pọopoo jasụ l'ọnu ẹka eeshije abahụ lẹ mkpụkpu ono.

\VS{41}E mechaa; Abimẹleku lashịa mkpụkpu Arụma je anọdu. Ọ bụru Zebulu bẹ chịfuru Galu yẹle ụnwunna iya ono lẹ Shẹkemu.

\VS{42}Tọbudu iya bụ; ọ bya ebekwa lẹ nchitabọhu iya; ndu Shẹkemu bya ejeshikwaa l'ẹgu; e je epfuaru iya Abimẹleku.

\VS{43}Ọo ya bụ; ọ chịta ndu ojọgu iya; woru phẹ kèé uzi ẹto; ẹphe je akwakachaa l'ẹgbudu l'ẹgbudu. O leẹpho ẹnya; hụma gẹ ndu Shẹkemu shi lẹ mkpụkpu ono awụ abya; ọ gbẹshi datso phẹ ọgu; woru phẹ gbushia.

\VS{44}Tọbudu iya bụ; Abimẹleku waa ndu ọphu yẹe ya swị bya awụfu-kebe jeshia l'ibiya k'ọnu ẹka eeshije abahụ lẹ mkpụkpu ono. Uzi labọ k'ọphuu wụfu je adatso ndu Shẹkemu ndu ọphu nọ l'ẹgu phọ ọgu; woru phẹ gbushia.

\VS{45}Lẹ mbọku ono l'ophu bẹ Abimẹleku lwụkotaru ọgu lẹ mkpụkpu ono. Ọ lwụta iya; gbushia ndu bu iya nụ; mebyishikọta mkpụkpu ono; bya eworu únú ghakọta iya.


\par }{\PP \VS{46}Ndu bu l'ụlo-eli ono, nọ lẹ Shẹkemu ono nụmapho iphe ono; ẹphe wụbakota l'ime ẹka a kpụshiru ike l'eze ụlo agwa, bụ Ẹlu-Beritu.

\VS{47}No iya; ama bya agbaarụ Abimẹleku lẹ ndu bu l'ụlo-eli Shẹkemu bẹ kụkobekwaru l'ẹka lanụ.

\VS{48}Ọo ya bụ; Abimẹleku waa ndu ọphu yẹe ya swị bya ejeshia úbvú Zalụmonu. Ẹphe rwua l'ẹka ono; Abimẹleku bya egude ogbunkụ gbukwoshia nkụ; chịta tụa l'ukuvu. Ọ bya asụ ndu ono, yẹe ya swị ono: “Ngwa! Iphe, unu hụmaru, mu meru; unu mee ẹgube ono!”

\VS{49}Noo ya; onyenọnu bya ebukọo nkụ; vuta tsoru Abimẹleku. Ẹphe je eworu iya doo l'ime ẹka ono, a kpụshiru ike ono; mbụ l'eli ndu nọ l'ime iya ono; woru ọku tua ya. Ọku tsua ụlo-eli ono; kegbushikọta ndu nọ iya nụ, rwuru ụnu ụmadzu labọ l'ụkporo ụmadzu iri; unwoke mẹ ụnwanyi. Ẹphe nwụshihukota.


\par }{\SH Anwụhu Abimẹleku
\par }
{\PP \VS{50}E mechaa Abimẹleku bya ejeshia mkpụkpu Tebẹzu; je ekephee mkpụkpu ono; lwụta iya.

\VS{51}Ọle o nwekwanụru ụlo-eli, a kpụshiru ike nọ lẹ mkpụkpu ono. Ọ bụru l'ẹka ono bẹ unwoke mẹ ụnwanyi; mbụ ndu bukọta lẹ mkpụkpu ono gbaru la je anọdu. Ẹphe gụ-chishikọta onwophẹ l'ime iya; bya awụru lashịa l'ime mkpotsu ụlo-eli ono.

\VS{52}Abimẹleku bya ejeshia l'ụlo-eli ono g'o tsoo ndu nọ ya nụ ọgu. O rwutashịa ọnu-abata ụlo-eli ono ntse g'ọ tụfu iya ọku;

\VS{53}nwanyị lanụ l'ime ndu ono, nọ l'ụlo-eli ono pataẹpho nggu-mkpuma uswe woru tụa Abimẹleku l'ishi; woru iya ọkpu ishi tụpyashia atụpyashị.

\VS{54}Ọ bya ekukebe nwokorọbya, achịjeru iya ngwọgu iya sụ iya: “Mịta-kebe ogu-echi ngu gbugbua mu; k'ọphu ẹphe taa anọdudu epfu sụ: ‘Ọ kwa nwanyị bẹ gburu iya nụ.’ ” Ọo ya bụ; onye-ozi iya ono wota ogu-echi sụa ya; ọ nwụhu.

\VS{55}Ndu Ízurẹlu hụmaepho lẹ Abimẹleku bẹ nwụhuwaru nụ; onyenọnu tụgbuchaa lashịa unuphu.


\par }{\PP \VS{56}Ọ bụru ẹgube ono bẹ Chileke shiru gwata Abimẹleku ụgwo ẹjo-iphe ono, o meru nna iya ono; mbụ k'ụnwunna iya, dụ ụkporo ẹto l'iri, o gbushiru ono.

\VS{57}Chileke bẹ mekwarụpho g'ẹjo-iphe, ndu Shẹkemu meru ono tukoru phẹ l'ishi. Ọnu ono, Jiótamu nwa Jieru-Balụ tụru bẹ mechaa nwụa l'ẹhu phẹ.




\par }\Chap{10}{\SH Tola; onye-ikpe ndu Ízurẹlu
\par }
{\PP \VerseOne{1}No iya; gẹ Abimẹleku bụchaaru onye-ikpe ndu Ízurẹlu; bẹ onye ọzo shi l'ọkpa-ipfu Isaka byaru afụta g'ọ dzọta ndu Ízurẹlu. Ẹpha nwoke ono bụ Tola; nwa Puwa; mbụ nwanwa Dodo. Ẹka o bu bụ lẹ mkpụkpu Shamiru, nọ l'alị úbvú úbvú ndu Ifuremu.

\VS{2}Ọ bụru onye-ikpe ndu Ízurẹlu ụkporo apha l'apha ẹto; bya anwụhu; e lia ya lẹ mkpụkpu Shamiru.


\par }{\SH Jiayi; onye-ikpe ndu Ízurẹlu
\par }
{\PP \VS{3}Jiayi, bụ onye Giladu bya etsota iya; bya ekpeeru ndu Ízurẹlu ikpe ụkporo apha l'apha labọ.

\VS{4}Ọ nwụta unwoke ụkporo l'iri. Ụnwu iya ono nọdu agbakọta nkapfụ-ịgara l'ẹhu l'ẹhu. Onye ọphu nọnu; nwechaaru mkpụkpu nkiya l'alị Giladu. Mkpụkpu ono g'ọ hakọta bẹ aza Havọtu-Jiayi byasụ lẹ ntanụ.

\VS{5}E mechaa; Jiayi nwụhu; e lia ya lẹ mkpụkpu Kamọnu.


\par }{\SH Jiẹfuta; onye-ikpe ndu Ízurẹlu
\par }
{\PP \VS{6}Ndu Ízurẹlu bya emee ẹjo-ememe l'ẹnya Chipfu ọzobaa; mbụ baaharụ agwa Balụ ẹja; mẹ Ashịtoretu; mẹ agwa ndu Arámu; mẹ agwa ndu Sayịdonu; mẹ agwa ndu Mówabu; mẹ agwa ndu Amọnu; waa agwa ndu Filisitayinu. Ẹphe parụ Chipfu haa; ọphu ẹphe ta abajẹeduru iya ẹja.

\VS{7}Oke ẹhu-eghu Chipfu dapfuta nụ ndu Ízurẹlu. Chipfu nwuru phẹ ye ndu Filisitayinu waa ndu Amọnu l'ẹka.

\VS{8}Ẹphe mekpaa phẹ ẹhu; gwee phẹ arakabya l'apha ono. Apha iri l'ẹsato bẹ ẹphe mekpakọtaru ndu Ízurẹlu, bukọta l'ụzo ẹnyanwu-awawa ẹnyimu Jiọ́danu ẹhu; mbụ l'alị Giladu, nọ l'alị ndu Amọru.

\VS{9}Ndu Amọnu bya adafụ azụ ẹnyimu Jiọ́danu azụ iya ọphuu g'ẹphe je adatso ndu Jiuda; mẹ ndu Benjiaminu; waa ụnwu Ifuremu ọgu. Ọo ya bụ; ndu Ízurẹlu nọdunu l'oke iphe-ẹhuka.


\par }{\PP \VS{10}Tọbudu iya bụ; ndu Ízurẹlu bya araku Chipfu; sụ iya: “Anyi mesweakwaru ngu; kẹle anyi parụ gụbe Chileke anyi haa; je abapheahaarụ agwa, bụ Balụ ẹja.”

\VS{11}No iya; Chipfu sụ phẹ: “?Tọ bụnu mu-a bẹ dzọtaru unu l'ẹka ndu Ijiputu; mẹ ndu Amọru; mẹ ndu Amọnu; mẹkpoo ndu Filisitayinu?

\VS{12}Mẹkpoo teke ndu Sayịdonu; mẹ ndu Amalẹku; waa ndu Mawonu shi akpapya unu ishi ono bẹ unu rakuru mu gẹ mu gbaaru unu mkpu; mu dzọta unu l'ẹka phẹ.

\VS{13}Unu gbẹ parụ mu haa je abapheahaarụ agwa ẹja. Eshinu ọ dụ nno bẹ mu ta abyakwa adzọtabaa unu ọzo.

\VS{14}Unu tụgbua jenụ araku agwa, bụ ọphu unu hatarụ g'ẹphe bya adzọta unu teke unu nọ l'iphe-ẹhuka!”

\VS{15}Tọbudu iya bụ; ndu Ízurẹlu sụ Chipfu: “Anyi meakwaru iphe-ẹji. Mee anyi iphe, dụkpoe ngu phọ ree. Ọle-a; jiko dzọnaa anyi ntanụ-a.”

\VS{16}Tọbudu iya bụ; ẹphe wofukọta agwa ndu ọhozo ono, ẹphe dobechaaru ono; bya abaaharụ Chipfu ẹja. Aphụ, ndu Ízurẹlu nọ ono rwutabe iya l'ẹhu k'ọphu ọ tọ dụedu ike taa nshi.


\par }{\PP \VS{17}No iya; a bya ekukọo ndu Amọnu k'ọgu; ẹphe je anmaa anmanma ọgu l'alị Giladu. Ndu Ízurẹlu bya edzukọbekwapho; je anmaa anmanma ọgu lẹ mkpụkpu Mizupa.

\VS{18}No iya; ndu-ishi Giladu sụ nwibe phẹ: “Onye vukpọoru ụzo je etsoo ndu Amọnu ọgu bẹ bụ onye ono a-bụru onye-ishi ndu Giladu l'ophu.”




\par }\Chap{11}{\PP \VerseOne{1}Jiẹfuta, bụ onye Giladu bẹ bụ onye ojọgu ike dụ; ọle ọ bụ nwatibe nwanyị ụkpara. Nna Jiẹfuta bẹ bụ Giladu.

\VS{2}Unyomu Giladu bẹ nwụshiru iya ụnwu. O be teke ụnwegirima unyomu iya ono byaru evushichaa; ẹphe chịfu Jiẹfuta sụ iya: “I tii ketakwa oke l'unuphu ibe anyi; kẹle ọo nwanyị ọzo bẹ nwụru ngu nụ.”

\VS{3}Tọbudu iya bụ; Jiẹfuta gbafụru unwune iya ono gbaru lashịa alị Tobu je eburu. O buru l'ẹka ono; ndu ọgalemkpa wụ-pfuta iya bya etsoahaa ya.


\par }{\PP \VS{4}A nọnyaa; ndu Amọnu bya etsoo ndu Ízurẹlu ọgu.

\VS{5}Ọ bụru teke ono, ndu Amọnu tsoaharu ndu Ízurẹlu ọgu ono bẹ ndu bụ ọgerenya ndu Giladu tụgburu je ekua Jiẹfuta l'alị Tobu;

\VS{6}sụ iya: “Bya bya abụru onye-ishi anyi; k'ọphu anyi a-dụ ike datsoo ndu Amọnu ọgu.”


\par }{\PP \VS{7}Jiẹfuta sụ phẹ: “?Unu ta akpọnuru mu-a ashị; chịfu mu l'unuphu ibe nna mu? ?Bụ gụnu kparụ iphe, ọ bụ nta-a, unu nọ l'iphe-ẹhuka-a bẹ unu chọaharu mu bya?”


\par }{\PP \VS{8}Ndu bụ ọgerenya Giladu sụ: “Ọo ya meru g'o gude anyi byapfutashịa ngu-a; k'ọphu ii-tsoru anyi je etsoo ndu Amọnu ọgu; l'ị bụru onye-ishi ndu bukọta l'alị Giladu.”


\par }{\PP \VS{9}Ọo ya bụ; Jiẹfuta sụ phẹ: “Unu -duta mu lashịa azụ gẹ mu je etsoo ndu Amọnu ọgu; ?mu a-bụru-a onye-ishi unu k'eviya mẹ Chipfu mee mu lwụ-kpee phẹ?”


\par }{\PP \VS{10}Ndu bụ ọgerenya Giladu ono sụ iya: “Ọ bụepho Chipfu bẹ bụ onye-ekebe anyi lẹ ngu. Anyi ee-mejeẹpho iphe, i pfuru.”

\VS{11}Tọbudu iya bụ; Jiẹfuta bya etsoru ndu bụ ọgerenya ndu Giladu ono. Ndu ono mee ya onye-ishi waa onye-ishi ojọgu phẹ. Jiẹfuta nọdu lẹ Mizupa pfushikọta iphe ono, o pfuhawaru ono l'iphu Chipfu.


\par }{\PP \VS{12}No iya; Jiẹfuta bya ezia ndu-ozi g'ẹphe je ajịa eze ndu Amọnu sụ iya: “?Bụ gụnu bẹ anyi meru ngu, meru g'o gude ị byatashịa anyi etso ọgu l'alị anyi?”

\VS{13}Eze ndu Amọnu bya ezia ndu ono, Jiẹfuta ziru ozi ono; sụ phẹ: “Iphe, kparụ iya nụ bụ lẹ teke ndu Ízurẹlu shi l'alị Ijiputu wụfuta bẹ ẹphe natakọtaru mu alị mu shita l'ẹnyimu Anọnu jeye l'ẹnyimu Jiabọku; mbụ jasụ l'ẹnyimu Jiọ́danu. Unu nụ-phuchaa mu alị ọbu azụ nta-a lẹ nchị-odoo.”


\par }{\PP \VS{14}Jiẹfuta bya ezikwaa ndu-ozi iya ọzo g'ẹphe je eziphu eze ndu Amọnu ono azụ;

\VS{15}sụ iya: “Waa iphe, Jiẹfuta pfuru baa: Ndu Ízurẹlu ta natakwaru alị ndu Mówabu; ọphu ẹphe anatadụru ndu Amọnu alị phẹ.

\VS{16}Teke ndu Ízurẹlu shi l'alị Ijiputu lụfuta bẹ ẹphe shiru ụzo echiẹgu lụfu lẹ Eze-ẹnyimu Uswe-uswe; gbẹ l'ẹka ono bahụ lẹ mkpụkpu Kadẹshi;

\VS{17}Ọ bụru lẹ Kadẹshi ono bẹ ndu Ízurẹlu nọ zia ndu-ozi g'ẹphe je epfuaru eze ndu Edọmu sụ: ‘Jiko g'anyi shijana-a alị ngu ghata.’ Ọphu eze ndu Edọmu ta angadụru phẹ nchị. Ẹphe byakwaphọ eje ezia eze ndu Mówabu ẹgube ono; yẹbedua jịkakwapho. Ọo ya bụ; ndu Ízurẹlu kwaa lẹ Kadẹshi.

\VS{18}Tọbudu iya bụ; ẹphe wulihu kwasẹru echiẹgu; tsoru alị ndu Edọmu waa kẹ ndu Mówabu gbaa mgburugburu; bya alụfuta l'ụzo ẹnyanwu-awawa alị ndu Mówabu ono. Ẹphe je adọru l'azụ ẹnyimu Anọnu azụ iya ọphuu; ọle ẹphe ta abahụduru l'alị ndu Mówabu; kẹle ọo ẹnyimu Anọnu bụ oke alị ndu Mówabu ono.

\VS{19}Ndu Ízurẹlu byakwa ezia ndu-ozi g'ẹphe je ezia Sihọnu, bụ eze ndu Amọru, mbụ onye bu lẹ mkpụkpu Hẹshibonu sụ iya: ‘G'anyi shijana-a alị ngu ghata lashịa alị nkanyi.’


\par }{\PP \VS{20}“Ọphu Sihọnu ekwekwaphọ gẹ ndu Ízurẹlu ghata l'alị iya. Ọ bya ekukọbekota ndu nkiya l'ophu; ẹphe wụfu je adọru lẹ mkpụkpu Jiahazu; ẹphe lẹ ndu Ízurẹlu lwụgbabe ọgu.

\VS{21}Tọbudu iya bụ; Chipfu, bụ Chileke kẹ ndu Ízurẹlu woru Sihọnu; mẹ ndu nkiya l'ophu ye ndu Ízurẹlu l'ẹka. Ẹphe lwụ-kpee phẹ. Ndu Ízurẹlu nakọta alị ndu Amọru, bụ ndu bu l'ẹka ono.

\VS{22}Ẹphe lwụtakota alị ndu Amọru; e shi lẹ Anọnu jasụ lẹ Jiabọku; mẹkwapho; a -gbẹ l'echiẹgu jasụ l'ẹnyimu Jiọ́danu.

\VS{23}Ọo ya bụ; eshi ọphu Chipfu, bụ Chileke kẹ ndu Ízurẹlu chịshichawaru ndu Amọru; bya eworu alị phẹ nụ ndu nkiya, bụ ndu Ízurẹlu; ?ọ gbaru g'a nụ-phu ngu iya azụ ọzo tọo?

\VS{24}?Tọbudu iphe, agwa ngu, bụ Kemọshi nụru ngu bụ ọphu ịi-kwẹ ẹka? Nokwaphọ g'anyịbedua e-nweru iphe, Chipfu, bụ Chileke anyi nụru anyi g'anyi nweru bụ ono.

\VS{25}?Ị ka eze ndu Mówabu, bụ Belaku nwa Zipo ree? ?O tsoru ndu Ízurẹlu opfu? Tọo; ?ẹphe l'iya lwụru ọgu?

\VS{26}Ndu Ízurẹlu bukọtaru lẹ Hẹshibonu; mẹ Arowa; mẹ nwa mkpụkpu, nọ-pheru phẹ mgburugburu; mẹkwapho lẹ mkpụkpu, nọchaa l'agụga ẹnyimu Anọnu ụkporo apha iri l'ise ophu. ?Bụ gụnu meru iphe, ị tị natachadaru alị ọbu lẹ teke ono?

\VS{27}Mbẹdua te emeswekwaru ngu. Ọo gụbedua, byaru etsoaha mu ọgu bẹ gbẹ achọ mu opfu. Ọle-a; gẹ Chipfu, bụ onye-ikpe, bukafụkwa opfu ono, dụru ndu Ízurẹlu yẹe ndu Amọnu lẹ ntanụ.”

\VS{28}Ọle eze ndu Amọnu bẹ ta ngakpọdaru nụ nchị l'ozi ono, Jiẹfuta ziru g'e zia ya ono.


\par }{\SH Jiẹfuta alwụ ndu Amọnu
\par }
{\PP \VS{29}Tọbudu iya bụ; Unme Chipfu bya eji Jiẹfuta ẹhu. Ọ bya eshijaa alị Giladu; waa alị ndu Manásẹ; bya eshijaa mkpụkpu Mizupa, nọ l'alị Giladu. Ọ bụru lẹ mkpụkpu Mizupa ono bẹ ọ gbẹ jeshia etso ndu Amọnu ọgu.

\VS{30}Jiẹfuta bya ekwee Chipfu ukwe; sụ: “Ọ -bụru l'i woru Amọnu ye mu l'ẹka;

\VS{31}bẹ iphe, vukpọ ụzo gbafụta l'ụlo mu bya agba mu ndzuta mẹ mu -lwụ-kpee ndu Amọnu lwajẹ; bẹ a-bụru kẹ Chipfu. Mu e-gudeẹle iya phọ gwee ngwẹja-akpọ-ọku.”


\par }{\PP \VS{32}Tọbudu iya bụ; Jiẹfuta bya atụgbua jeshia etso ndu Amọnu ọgu. Chipfu woru phẹ ye iya l'ẹka.

\VS{33}E -shi lẹ mkpụkpu Arowa jasụ l'ụzo, eeshije abahụ lẹ mkpụkpu Minitu bẹ o mekọtaru mkpụkpu ụkporo umerekete; mbụ gbua phẹ pyaapyaa jasụ lẹ mkpụkpu Abẹlu-Keramimu. Tọbudu iya bụ; ndu Ízurẹlu bya akapyabẹ ndu Amọnu.


\par }{\SH Jiẹfuta eworu nwatibe iya kẹ mgbọko anụ Chipfu
\par }
{\PP \VS{34}No iya; Jiẹfuta lwarutaẹpho unuphu ibe iya lẹ mkpụkpu Mizupa; a bya ele ẹnya; nwatibe iya kẹ mgbọko nọdu akụwa nkwa; ete ebvu; agba iya ndzuta. Nwamgbọko ibe iya ono bụ nwa lanụ, ọ nwụtaru kpẹekpu. Mbụ l'a -gụfu iya bẹ o to nweẹdu nwa nwoke; ọzo nwa nwanyị ọzo ọ nwụtabaaru.

\VS{35}Jiẹfuta hụmae ya phọ; o woru uwe iya lajashịa; bya arashịa: “Oowa-e! Nwada mu-e! I mewaru aphụ tsọru mu; mbụ mu bya abụru onye gba ẹka nwa; kẹle ukwe-iphe, mu kweru Chipfu bẹ mu ta adụkwa ike gẹ mu te emeru iya ya.”

\VS{36}Nwa iya nwanyị ono sụ iya: “Nnana mu! Iphe, i pfuru Chipfu bẹ i pfuwaru iya. Mee mu ẹgube ono, i kwetawaru ukwe iya; eshinu Chipfu mewaru g'ị gwata ndu ọhogu ngu bụ ndu Amọnu ụgwo iphe, ẹphe meru.”

\VS{37}Sụ iya: “Ọle-a; iphe, ii-mekpọeru mu phọ kpoloko bụ g'ị haarụ mu ọnwa labọ gẹ mu lẹ ndu ọ̀nyà mu swịru je l'úbvú; je araa ẹkwa; kẹle mu ta abyadụ alụru ji.”

\VS{38}Tọbudu iya bụ; ọ sụ iya: “Jenụ.” O dufu iya; o je l'úbvú je anọo ọnwa labọ yẹle ụnwumgboko, bụ ọ̀nyà iya. Ẹphe raa ẹkwa kẹle ọ tọ byadu alụru ji.

\VS{39}Ọnwa labọ ono -bvụepho; ọ lapfushia nna iya. O woru iya mee ẹgube ono, o kweru ukwe iya ono; ọphu yẹe nwoke akwajẹduru jasụru ọ nwụhu. Ọo ya bụ; ọ bya abụru omelalị, dụ l'alị ndu Ízurẹlu;

\VS{40}k'ọphu bụ l'aphagapha bẹ akatikpo ụnwumgboko ndu Ízurẹlu awụfuje je anọo ujiku ẹno gude nyata nwada Jiẹfuta ono; mbụ Jiẹfuta, onye Giladu ono.




\par }\Chap{12}{\SH Jiẹfuta yẹle ndu Ifuremu
\par }
{\PP \VerseOne{1}Tọbudu iya bụ; ndu Ifuremu bya edzukọbe k'ọgu; bya adafụ azụ ẹnyimu Jiọ́danu azụ iya ọphuu jeshia lẹ mkpụkpu Zafọnu je ajịa Jiẹfuta; sụ iya: “?Bụ gụnu meru iphe, i jeru alwụa ndu Amọnu; ọphu i kuduru anyi? Anyi ejeakwa atụ ụlo ngu ọku g'o tsupyabẹ gụbedua.”


\par }{\PP \VS{2}Jiẹfuta sụ phẹ: “?Ọ kwa lẹ mu lẹ ndibe mu bẹ yẹle ndu Amọnu shi nọdu l'ụkukanyi; mu kua unu; ọphu unu ekwedu bya adzọo mu l'ẹka phẹ.

\VS{3}Mu hụmaepho l'unu ta agbadụru mu mkpu; mu woru ishi ndzụ mu tụa; dafụ azụ ẹnyimu Jiọ́danu je adatso ndu Amọnu ọgu. Chipfu meẹkwapho; mu lwụ-kpee phẹ. ?Bụhunu ole bẹ unu gbẹ nta-a byatashịa mu etso ọgu?”

\VS{4}Tọbudu iya bụ; Jiẹfuta bya ekukọbe ndu Giladu; ẹphe je etsoo ndu Ifuremu ono ọgu. Ndu Giladu lwụ-kpee ndu Ifuremu; kẹle ndu Ifuremu sụru phẹ: “Unubẹ ndu Giladu; unu bụ nlwamụlwa, bya eburu l'echilabọ ndu Ifuremu waa ndu Manásẹ.”

\VS{5}Ndu Giladu je akwachishichaa ẹka eerwuje erwurwu l'ẹnyimu Jiọ́danu lụfu lẹ mkpụkpu Ifuremu. Ọ nọdu abụjeru teke onye Ifuremu, nahụru nụ gbarwutaru l'ẹka ono; ọosu phẹ: “Gẹ mu ghataẹshikwa.” Ndu Giladu ono ajịa ya sụ iya ?Ị bụ onye Ifuremu? Teke onye ọbu sụru: “Waawaa.”

\VS{6}Ẹphe asụ iya: “Ọ dụ ree; pfuẹdukwa: ‘Shiboletu.’ ” Ọ nọdu abụjeru; onye jeru iya ekuku; o -kuswee ya kua ya “Siboletu”; ẹphe egude iya woru gbua l'ẹka ono, eerwuje ẹnyimu Jiọ́danu erwurwu ono. Lẹ teke ono bẹ e gburu ndu Ifuremu, dụ ụkporo ụnu nemadzụ ise l'ụnu ise.


\par }{\PP \VS{7}Noo ya; Jiẹfuta ono, bụ onye Giladu ono; bụru onye-ikpe ndu Ízurẹlu apha ishii. Ọ nwụhu; e lia ya lẹ mkpụkpu lanụ, nọ l'alị Giladu ọbu.


\par }{\SH Ibuzanu; onye-ikpe ndu Ízurẹlu
\par }
{\PP \VS{8}Onye ọzo, byaru abụru Onye-ishi, ndu Ízurẹlu gẹ Jiẹfuta nwụhuchaaru ono bẹ bụ Ibuzanu, onye mkpụkpu Bẹtulehemu.

\VS{9}Ọ nwụtaru ụkporo unwoke l'unwoke iri; waa ụkporo ụnwanyi l'ụnwanyi iri. Ụnwumgboko ibe iya ono bẹ o keshichaaru ji l'ipfu ọzo. Ụnwu iya unwoke ono bẹ o jekwarụpho alụtachaaru ụnwumgboko l'ipfu ọzo. Ibuzanu bụru ishi ndu Ízurẹlu apha ẹsaa;

\VS{10}nwụhu; e lia ya lẹ mkpụkpu Bẹtulehemu.


\par }{\SH Elọnu; onye-ikpe ndu Ízurẹlu
\par }
{\PP \VS{11}Ibuzanu bụchaaru ishi; Elọnu, bụ onye Zebulọnu bya abụru ishi ndu Ízurẹlu apha iri.

\VS{12}Tọbudu iya bụ; Elọnu, bụ onye Zebulọnu bya anwụhu; e lia ya lẹ mkpụkpu Ajialọnu l'alị ndu Zebulọnu.


\par }{\SH Abụdonu; onye-ikpe ndu Ízurẹlu
\par }
{\PP \VS{13}Noo ya; Elọnu nwụhuchaa; Abụdonu; nwa Hilẹlu onye shi lẹ mkpụkpu Piratọnu bya abụru onye-ikpe ndu Ízurẹlu.

\VS{14}Ọ nwụtaru ụkporo unwoke labọ; bya enweru ụnwu nwanwa, dụ ụkporo unwoke l'unwoke iri. Ẹphe nweru ụkporo nkapfụ-ịgara ẹto lẹ nkapfụ-ịgara iri. Abụdonu bụru onye-ikpe ndu Ízurẹlu apha ẹsato.

\VS{15}Abụdonu; nwa Hilẹlu, bụ onye Piratọnu nwụhu; e lia ya lẹ Piratọnu, nọ l'alị ndu Ifuremu l'alị úbvú úbvú ndu Amalẹku.




\par }\Chap{13}{\SH Anwụnwu Samụsinu
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ndu Ízurẹlu bya emee iphe-ẹji l'ẹnya Chipfu ọzobaa. Ọo ya bụ; o nwuru phẹ ye; ẹphe nọo ndu Filisitayinu l'ẹka ụkporo apha labọ.


\par }{\PP \VS{2}O nweru nwoke lanụ, bụ onye mkpụkpu Zora, ẹpha iya bụ Manowa. Ọ bụ onye shi l'ipfu kẹ Danu. Ọ lụru nwanyị; ọphu nyee ya ono ta atsụdu ime; ọ nọdu ọphu ọ tọ nwụtaduru nwa.

\VS{3}Tọbudu iya bụ; ojozi-imigwe, kẹ Chipfu bya ehee nwanyị ono l'iphu; sụ iya: “Lenu; nta-a bẹ ị tịi tsụdu ime; ọphu ọ dụdu nwa, ị nwụtaru; ọle ịi-tsụta ime; nwụa nwa nwoke.

\VS{4}Nta-a bụ g'ị kwabẹekwapho ẹnya g'ị tị ngu mẹe; ọphu ị ngụkwa iphe, atsụ atsụtsu; ọphu i rikwa iphe, aasọ nsọ;

\VS{5}kẹle ịi-tsụta ime nwụa nwa nwoke. G'a ta kpụkwa iya ishi; noo kẹle ọo-bụru onye dụru Chileke iche e -shi l'ẹpho. Ọo-wata adzọ ndu Ízurẹlu l'ẹka ndu Filisitayinu.”


\par }{\PP \VS{6}Tọbudu iya bụ; nwanyị ono tụgbua je epfuaru ji iya sụ iya: “Onye kẹ Chileke byapfutakwaru mu. Ọ dụepho akpabiri g'ojozi-imigwe kẹ Chileke. Ọle mu ta jịkwanuru iya ẹka o shi; ọphu ọ kọkwanuru mu ẹpha iya.

\VS{7}Ọle ọ sụru mu lẹ mu a-tsụta ime; nwụa nwa nwoke. Lẹ nta-a bẹ bụkwa gẹ mu ba angụshi mẹe; ọphu mu angụkwa iphe, atsụ atsụtsu; ọphu mu erikwa iphe, aasọ nsọ; kẹle nwata ono a-bụru onye dụru Chileke iche e -shi teke ọ nọ l'ẹpho jeye mbọku, ọo-nwụhu.”


\par }{\PP \VS{8}Tọbudu iya bụ; Manowa bya epfuru nụ Chipfu sụ: “Nnajịuphu; jiko menaa g'onye kẹ Chileke ono, i ziru; ọ byapfuta anyi ono lwaphuta azụ ọzo bya egoshi anyi g'anyi e-shi hee nwata ono, aa-nwụ onoya.”

\VS{9}Chileke nụma iphe ono, Manowa pfuru ono. Ojozi-imigwe kẹ Chileke ono byapfuta nwanyị ono ọzo lẹ teke ọ nọ l'ẹgu; ọle Manowa, bụ ji iya bẹ yẹle iya ta atụkoduru nọdu l'ẹka ono.

\VS{10}Nwanyị ono gbaẹpho ẹgwegwa je epfuaru iya ji iya sụ: “Lenu-o! Nwoke ono, byapfutajẹru mu mbọku phọ-a bẹ rwuakwaru ọzo!”


\par }{\PP \VS{11}Manowa gbalihu tsoru nyee ya ono jeshia. Ọ bya abyapfuta nwoke ono; ọ jịa ya sụ: “?Bụ ngu bẹ pfujeru opfu nụ nyee mu-a?”

\par }{\PP Ọ sụ iya: “Ọo mu.”


\par }{\PP \VS{12}Ọo ya bụ; Manowa sụ iya: “Teke iphe ono, i pfuru ono vụkotaerupho; ?dẹnu ẹgube anyi ee-gude hee nwata ono? Tẹme; ?bụ gụnu a-bụru ozi iya?”


\par }{\PP \VS{13}Ojozi-imigwe kẹ Chipfu ono sụ iya: “Gẹ nyee ngu mekọtaepho iphe, mu pfuru iya ono.

\VS{14}G'o to rikwa iphe, shikpọ l'akpụru vayịnu; ọphu ọ ngụkwa mẹe; ọphu ọ ngụkwa mẹe, atsụ atsụtsu; ọphu o rikwa iphe, aasọ nsọ. Iphemiphe ono, mu tụshiru iya ekemu iya ono bẹ oo-mekọta.”


\par }{\PP \VS{15}Manowa sụ ojozi-imigwe kẹ Chipfu ono: “Jiko g'anyi sede nụ ngu g'ị nọdu g'anyi gude nwa mkpi meeru ngu nri.”


\par }{\PP \VS{16}Ojozi-imigwe kẹ Chipfu ono sụ: “Unu e-sedekpọkwa mu; ọle mu tee erikwa nri unu. Ọle ọ -bụru l'ọo ngwẹja-akpọ-ọku bẹ unu eme g'unu gwee; unu gwerụ iya nụ Chipfu.” Ọphu Manowa amakwanụ l'ọo ojozi-imigwe kẹ Chipfu bẹ ọ bụ.


\par }{\PP \VS{17}Tọbudu iya bụ; ọ bya ajịa ojozi-imigwe kẹ Chipfu ono; sụ iya: “?Ịiza gụnu; k'ọphu anyi a-kwabẹkwanu ngu ùbvù mẹ iphe ono, i pfuru ono vụkotaepho?”


\par }{\PP \VS{18}Ojozi-imigwe kẹ Chipfu ono sụ iya: “?Bụ gụnu kparụ iphe, ịiji mu iphe, mu aza? Ẹpha mu dakikwaru uche amadụ.”


\par }{\PP \VS{19}Tọbudu iya bụ; Manowa bya akpụta nweghu yekọbe iya ngwẹja-nri; bya egweshiru iya Chipfu l'eli mkpuma. Manowa yẹe nyee ya nọdukpoepho ele ẹnya; Chipfu mee iphe, dụ biribiri;

\VS{20}noo kẹle ọku gbanwuhuẹrupho l'eli ẹka ono, eegweje ẹja ono; kpụmia ala l'igwe; ojozi-imigwe kẹ Chipfu ono bahụ l'irọku ono. Manowa yẹe nyee ya hụmaepho iphe ono; ẹphe dachaa woru iphu kpube l'alị.

\VS{21}Ojozi-imigwe kẹ Chipfu ono mechaa; ọphu ọ chafụtabaeduru l'iphu Manowa yẹe nyee ya. Manowa gbẹ teke ono maru l'ọo ojozi-imigwe kẹ Chipfu bẹ ọ bụ.


\par }{\PP \VS{22}Ọ sụ nyee ya ono: “Anyi a-nwụhukwa; noo kẹle ọo Chileke bẹ anyi hụmaru ono!”


\par }{\PP \VS{23}Nyee ya ono sụ iya: “Ọme ọ dụ Chipfu g'o gbua anyi egbugbu mẹ o togọ natadụnu ngwẹja-akpọ-ọku waa ngwẹja-nri ono, anyi nụru iya ono; ọphu o togo goshidụnu anyi iphemiphe-a; ọphu o togo pfukwarụpho anyi iphemiphe-a, o goshiru anyi-a.”


\par }{\PP \VS{24}Nwanyị ono mechaa bya atsụta ime; nwụa nwa nwoke; bya agụa ya Samụsinu. Nwata ono bya evuta; Chipfu kebe iya l'ọma.

\VS{25}No iya; Unme Chipfu bya emeahaa ya ire l'ẹhu lẹ teke ọ nọ lẹ mkpụkpu Mahane-Danu, nọ lẹ mgbaka mkpụkpu Zora waa mkpụkpu Ẹshutolu.




\par }\Chap{14}{\SH Samụsinu alụ nwamgbọko Filisitayinu
\par }
{\PP \VerseOne{1}O be ujiku lanụ; Samụsinu jeshia mkpụkpu Timuna. Ọ bụru l'ẹka ono bẹ ọ hụmaru nwamgbọko Filisitayinu lanụ.

\VS{2}Ọ bya alarwua unuphu; je asụ ne iya yẹe nna iya lẹ ya jekwaru mkpụkpu Timuna; ya hụma nwamgbọko ndu Filisitayinu lanụ. Sụ g'e jekwa alụtaru iya ya g'ọ bụru nyee ya.


\par }{\PP \VS{3}Nna iya waa ne iya ono sụ iya: “?Tọ dụkpodaa nwanyị, dụ ngu ree l'ime ụnwada abụbu ngu phẹ; ọzoo lẹ ndibe anyi? Gụbedua; ?bụ l'ibe ndu Filisitayinu, bụ ndu te ebuduru úbvù ono bẹ ii-jeshia alụ nwanyị?”

\par }{\PP Ọle Samụsinu sụleru-a nnana iya g'o je alụtaru iya ya; l'ọo ya bụ nwamgbọko ama iya mma shii.


\par }{\PP \VS{4}Ọphu nna iya yẹe ne iya ta amadụ l'ọo Chipfu bẹ iphe ono shi l'ẹka; mbụ lẹ Chipfu achọ g'oo-shi mekata ndu Filisitayinu; kẹle teke ono bẹ ndu Ízurẹlu nọ l'ẹka ndu Filisitayinu.


\par }{\PP \VS{5}Tọbudu iya bụ; Samụsinu yẹe nna iya waa ne iya tụko swịru jeshia Timuna. Ẹphe rwuẹpho l'opfu-vayịnu, nọgbaa lẹ Timuna ono; a bya l'amarụ; nwa oduma lụfutawa; aba hanyịhanyi azọ-kube Samụsinu.

\VS{6}Unme Chipfu bya abya iya l'ẹhu k'ike. Ọ zụepho oduma ono gburumu; gude ẹka labushia ya g'onye labushiru nweghu nshịi. Ọphu o pfuduru nna iya; waa ne iya iphe ono, o meru ono.


\par }{\PP \VS{7}Ọo ya bụ; ọ bya atụgbua jepfushia nwanyị ono, oopfu k'alụlu ono; yẹe ya bọgbabechaa; nwanyị ono nọdu ama iya mma shii.

\VS{8}E mechaa g'a nọnyaaru; ọ laphushia azụ je iya alụta; ọ swịba gẹ ya hụma odzu oduma phọ. Ọ hụma l'ẹnwu gbawaru iya ite; manụ-ẹnwu dụwa iya.

\VS{9}O gude ẹka kụkuta iya ritsoru ụzo. O jepfuẹpho nna iya waa ne iya; ọ nụ phẹ; ẹphe ria. Ọphu o pfukwanụru phẹ l'ọo l'odzu oduma phọ bẹ ọ kụkutaru manụ-ẹnwu ọbu.


\par }{\SH Ílú, Samụsinu tụru
\par }
{\PP \VS{10}Tọbudu iya bụ; nna iya bya ejeshia g'ọ hụma nwanyị ono. Samụsinu bya eshia nri ekele-nwanyị l'ẹka ono; kẹle ọo g'unwoke, alụ nwanyị l'ẹka ono emejekpọo bụ ono.

\VS{11}No iya; ẹphe hụmaepho Samụsinu; ẹphe duru ụmadzu ụkporo l'iri yeru iya g'ẹphe l'iya tụko nọdu.
 
\VS{12}Samụsinu bya asụ phẹ: “Gẹ mu tụkpodarupho unu ílú lanụ. Ọ -bụru l'unu kọru mu iphe, ọ bụ l'ime abalị ẹsaa, a nọ lẹ nri-a bẹ mu a-nụ unu uwe mgbalanụ ụkporo l'iri waa uwe, dụ iche iche ụkporo l'iri.

\VS{13}Teke ọ bụ l'unu ta akọtaduru iya; unu anụ mbẹdua uwe mgbalanụ ụkporo l'iri waa uwe, dụ iche iche ụkporo l'iri.”

\par }{\PP Ẹphe sụ iya: “Tụeshiduru anyi ílú ngu ọbu; g'anyi nụma.”


\par }{\PP \VS{14}Ọ bya atụaru phẹ iya sụ:

\par }{\Q “Iphe, erije iphe bẹ iphe, eeri eriri shi lụfuta.

\par }{\Q Iphe, nweru ọkpehu bẹ iphe, atsọ ụtso shii lụfuta.”

\par }{\MM A nọo abalị ẹto; ọphu ẹphe adụdu ike kọo iphe, ílú ono bụ.


\par }{\PP \VS{15}O be lẹ mbọku k'ẹno; ndu ono sụ nyee Samụsinu ono: “Dee ji ngu edede g'ọ karụ anyi iphe, ílú ono bụ; ọdumeka bẹ anyi e-tsukwa ngu ọku; gụ lẹ ndibe nna ngu. ?Bụ iphe, i yeru anyi g'anyi bya bụ g'ị nata anyi iphe, anyi nweru tọo?”


\par }{\PP \VS{16}Tọbudu iya bụ; nyee Samụsinu ono bya anọdu iya l'iphu raahaa ẹkwa; sụ iya: “Mu dụ ngu ashị! I ti yedụru mu obu ilile! Ị tụru ndibe anyi ílú; ọphu ị tị kadụru mu iphe, ílú ọbu bụ!”

\par }{\PP Ọ sụ iya: “Mu ta akọduru iya nna mu; ọzoo ne mu; ?dẹnu gẹ mu e-shi bya akọ-chiaru iya gụbedua?”

\VS{17}Nwanyị ono rakọta ẹkwa ujiku ẹsaa, ẹphe nọ lẹ nri ono. Ọo ya bụ; o be lẹ mbọku k'ẹsaa ono; o woru iya kọoru iya; kẹle oopfukpọeru iya phọ g'ọ kọoru iya ya. Yẹbedua je eworu iphe, ílú ono bụ kọoru ndibe phẹ ono.

\VS{18}Ẹnyanwu bya arịba lẹ mbọku k'ẹsaa ono; ndu mkpụkpu ono sụ Samụsinu:

\par }{\Q “?Bụ gụnu bẹ ka manụ-ẹnwu ụtso?

\par }{\Q ?Bụ gụnu bẹ ka oduma ọkpehu?”

\par }{\MM Samụsinu sụ phẹ:

\par }{\Q “Ọ tọ bụ l'unu kụlaru l'ẹka ada-eswi mu nọ;

\par }{\QB bẹ unu tege adụkwa ike kọo iphe, ilu mu ono bụ.”


\par }{\MM \VS{19}Tọbudu iya bụ; Unme Chipfu bya iya l'ẹhu k'ike; ọ bụru iya eje mkpụkpu Ashikelọnu je echigbushia ụkporo ụmadzu l'ụmadzu iri; natakọta phẹ iphe, ẹphe nweru. Ọ chịru uwe phẹ, dụ iche iche chịru nụ ndu ono, kọtaru ílú ono, ọ tụru ono. O gude ẹhu-eghu, enwu iya phuruphuru l'ẹhu lashịa ibe nna iya.

\VS{20}Ẹphe woru nyee Samụsinu ono kee ọ̀nyà Samụsinu, yeru iya ẹka lẹ teke ọolu nwanyị ono.




\par }\Chap{15}{\SH Samụsinu atụ ọku l'iphe, ndu Filisitayinu meberu l'alị
\par }
{\PP \VerseOne{1}O rwuẹrupho teke eebuje witi; Samụsinu kpụta nwada eghu; kpapfushia nyee ya ono. Ọ rwua ọ sụ ọgo iya ono: “Mu e-jepfuakwa nyee mu lẹ mkpuru nkiya.”

\par }{\PP Ọphu nna nyee ya ono te ekwedu g'ọ bahụ l'ime ụlo;

\VS{2}sụ iya: “Mu maru lẹ nyee ngu ono bẹ dụ ngu ashị ọkpobe adụdu. Ọo ya meru g'o gude mu kee ya ọ̀nyà ngu.” Sụ iya: “?Nwune iya kẹ nwata ta akadụ iya ama mma tọo? Dutachinaa yẹbedua.”


\par }{\PP \VS{3}Samụsinu sụ phẹ: “Nta bẹ mu nweru ẹka mu a-gbabẹ ọkpa meshia ndu Filisitayinu iphe ike; ọphu ụta taa dụdu mu iya.”

\VS{4}Ọo ya bụ; ọ tụgbua je akpụkoo uphẹga lẹ ndzụ; kpụta phẹ ụkporo iri l'ise; gude phẹ l'ite-ọdzu ligbabẹchaa phẹ ẹbo ẹbo. Ọ bya eworu ọ́wá lipyabẹchaa phẹ lẹ mgbaka ite-ọdzu ono.

\VS{5}Ọ bya anwụru ọku yekọta l'ọ́wá ono; parụ uphẹga ono hashịchaa ẹka l'ẹka witi ndu Filisitayinu nọ. Ọ tụkota ọku lẹ witi, e gbushiwaru egbushi; mẹ ndu ọphu e teke egbushidu egbushi; je akpaa l'opfu-vayịnu mẹkpoo oshi olivu phẹ.


\par }{\PP \VS{6}Tọbudu iya bụ; ndu Filisitayinu sụ: “?Bụ onye meru iphe ọwa?”

\par }{\PP A sụ phẹ: “L'ọo Samụsinu, bụ ọgo nwoke Timuna bẹ meru iya nụ; kẹle e dutaru nyee ya kee ọ̀nyà iya.” Ọo ya bụ ndu Filisitayinu tụgbuepho je egude nyee Samụsinu ono; waa nna iya kpọo ọku.


\par }{\PP \VS{7}Samụsinu sụ phẹ: “Eshinu unu gbẹ mee ẹgube-a bẹ mu ta abyadụ aha unu; jasụ mu emelataada unu!”

\VS{8}O tsoo phẹ ọgu ẹhuka ẹhuka; gbushia ndu dụ igwerigwe l'ime phẹ. O mechaa bya atụgbua je anọdu l'ọgba, nọ l'oke mkpuma lẹ mkpụkpu Etamu.


\par }{\PP \VS{9}Tọbudu iya bụ; ndu Filisitayinu wụfu je adọru l'alị Jiuda k'ọgu; nọchaa jasụ lẹ mkpụkpu Lehi.

\VS{10}Ndu Jiuda jịa sụ: “?Bụkwa ole bẹ unu byaru anyi etso ọgu?”

\par }{\PP Ẹphe sụ: “Anyi byaru g'anyi gude Samụsinu melata iya ụgwo iphe, o meru anyi.”

\VS{11}Ọo ya bụ; ụnu nemadzụ ẹsaa l'ụkporo iri, shi l'alị Jiuda zafụ jepfushia Samụsinu l'ọgba, nọ l'oke mkpuma lẹ mkpụkpu Etamu ono je asụ iya: “?Bụ ẹgube gụnu bẹ i meru anyi ọwana? ?Tị madụ l'anyi nọ l'ẹka ndu Filisitayinu?”

\par }{\PP Ọ sụ phẹ: “Ọo iphe, ẹphe meru mu bẹ mu melataru phẹ.”


\par }{\PP \VS{12}Ẹphe sụ iya: “Anyi byakwaru g'anyi kee ngu ẹgbu; kpụta je anụ ndu Filisitayinu.”

\par }{\PP Samụsinu sụ phẹ: “Unu riaru mu angụ l'unu te egbudu mu l'onwunu.”


\par }{\PP \VS{13}Ẹphe sụ iya: “Waawaa; anyi te egbukwa ngu. A kwa ẹgbu bẹ anyi e-ke ngu kpoloko; kpụta ngu je anụ phẹ.” Ẹphe bya egude ọkpukpu ọ̀phúú labọ kee ya ẹgbu; bya akpụfuta iya l'oke mkpuma ono.


\par }{\PP \VS{14}O rwutashịa lẹ mkpụkpu Lehi; ndu Filisitayinu tụru oko kpua ya; gbapfushia ya. Unme Chipfu bya iya l'ẹhu k'ike. Ọkpukpu ono, e kekọtaru iya l'ẹka ono ribushihuẹphoo g'ẹba-oghu, e gude ọku dabua; ẹgbu ono, e kekọtaru iya ono gbabushihukọta iya l'ẹka dashịhu.

\VS{15}Ọ hụmaekwapho ọkpu-agba nkapfụ-ịgara, dụ ọ̀phúú ọ̀phúú; ọ dzụkotae l'iya phọ; gude iya chigbushia ụnu ụmadzu labọ l'ụmadzu ụkporo iri.

\VS{16}Tọbudu iya bụ; Samụsinu sụ:

\par }{\Q “Ọkpu-agba nkapfụ-ịgara bẹ mu gude mee;

\par }{\QB ẹphe kụta l'ikpo l'ikpo;

\par }{\QB mbụ; l'ọo ọkpu-agba nkapfụ-ịgara

\par }{\QB bẹ mu gude gbushia ụnu ụmadzu labọ l'ụmadzu ụkporo iri.”


\par }{\PP \VS{17}O pfuẹbechaa nno; o tuphaa ọkpu-agba nkapfụ-ịgara ono; woru ẹka ono gụbe “Ramatu-Lehi”, bụ iya bụ “obvudu ọkpu-agba”.


\par }{\PP \VS{18}Tọbudu iya bụ; ẹgu-mini bya agụshiaha ya ike; ọ raku Chipfu; sụ iya: “Ọo ngu bẹ meru g'onye-ozi ngu lwụ-kpe k'ọphu parụ ẹka ẹgube-a. Nta; ?bụ-chia ẹgu-mini bẹ a-gbẹ gbua mu; mu adaba ndu ono, bụgba akpapyị ono l'ẹka?”

\VS{19}Chileke woru ẹka dụ nsụda lẹ mkpụkpu Lehi gbawaa; mini sọshiahaa ya. Samụsinu bya angụchaa mini ono; ike bya adụ iya; obu guzeta iya. O woru ẹka ono gụbe Enu-Hakore, bụ iya bụ “obvu-mini onye rakuru nụ”. Obvu-mini ono nọepho lẹ mkpụkpu Lehi byasụ ntanụ.

\VS{20}Samụsinu bụru Onye Ikpe ndu Ízurẹlu ụkporo apha lẹ teke kẹ ndu Filisitayinu ono.




\par }\Chap{16}{\SH Samụsinu aphọkata ọguzo, eeshije abahụ lẹ mkpụkpu Gaza
\par }
{\PP \VerseOne{1}Samụsinu bya ejee mkpụkpu Gaza; je ahụma nwanyị ụkpara; o jee yẹe ya kwaa.

\VS{2}Tọbudu iya bụ; a bya epfuaru ndu Gaza sụ: “Samụsinu bẹ byakwaru l'ẹka-a!” Ọo ya bụ; ndu mkpụkpu ono je asọ-phee ẹka ono nọdu kwabẹkotaru iya l'ẹnyashi ono l'ophu; nọdukota nggujingguji l'ọnu ẹka eeshije abahụ lẹ mkpụkpu ono kwabẹkotaru iya l'ẹnyashi ono l'ophu asụje: “L'ìphóró nchi-abọhu bẹ anyi e-woru iya gbua.”

\VS{3}Samụsinu zẹ l'ẹka ono jeye l'echilabọ abalị. Ọ gbẹ teke ono gbalihu je aphọkata mgbo-ọguzo, e yeru l'ọnu-abata mkpụkpu ono; phọkatachaa yẹe itso labọ, e gude yee ọguzo ono; mbụ phọta mẹ mgbo-ígwè g'ọhakota dẹe l'ukuvu. O vutakọta iya je enyihu mkpakpọnu úbvú ono, nọ gha iphu lẹ mkpụkpu Hẹburonu ono.


\par }{\SH Samụsinu yẹe Delayila
\par }
{\PP \VS{4}Tọbudu iya bụ; a nọnyaepho; ọ bya eje eyee nwanyị, bu lẹ nsụda Sorẹku obu. Ẹpha nwanyị ono bụ Delayila.

\VS{5}Ndu-ishi ndu Filisitayinu bya ejepfu nwanyị ono je asụ iya: “Dejibekpọe ya phọ g'o goshi ngu ẹka ọkpehu iya ono, parụ ẹka ono nọkpoo; dekwaa ya phọ g'ọ karụ ngu g'anyi e-shi gude iya kee ya ẹgbu; bya akapyabẹ iya.” Ẹphe sụ nwanyị ono l'ẹphe a-nụchaa ya ẹkpa mkpọla-ọchaa iri lẹ nanụ l'ẹhu l'ẹhu.


\par }{\PP \VS{6}Ọo ya bụ; Delayila jepfu Samụsinu je asụ iya: “Jiko kanụru mu iphe, meru g'o gude ẹjo ọkpehu dụ ngu ẹgube-a; ịikafuaru mu ẹgube ee-me gudekpọo ngu kee ngu ẹgbu; mee ngu ewere.”


\par }{\PP \VS{7}Samụsinu sụ iya: “Ọ -bụru l'e gude ọkpukpu ẹsaa, a swịru k'ọ̀phúú, ta akpọhuduru nkụ kee mu ẹgbu; bẹ mu a-byaẹpho adụ arwụhu; mu abya adụ g'onye ọzo dụ.”


\par }{\PP \VS{8}Tọbudu iya bụ; ndu-ishi ndu Filisitayinu bya achịe Delayila ọkpukpu ẹsaa, a swịru k'ọ̀phúú, ta akpọhuduru nkụ; o gude iya kee ya ẹgbu.

\VS{9}A chịru nemadzụ domishia l'ime mkpuru; ẹphe nọdu kwagebe akwagebe. O keẹbechaa ya ya; ọ sụ iya: “Samụsinu! Ndu Filisitayinu abyakwa ngu egude!” Ọ gbabushia ọkpukpu ono g'ọ bụ ẹba-oghu bẹ e gude ọku dabua. Ọo ya bụ l'a ta chọ-vuduru ẹka ọkpehu iya nọ.


\par }{\PP \VS{10}No iya; Delayila sụ Samụsinu: “Iichi mu eswe; bya adzụ-pheru mu ụka. Jiko kanụru mu g'ee-shikpọ kee ngu ẹgbu.”


\par }{\PP \VS{11}Ọ sụ iya: “Ọo e -gude eri ọ̀phúú, ta adụdu iphe, e mejewaru iya kee mu pyataa; mu abya adụ arwụhu; dụ g'onye ọzo dụ.”


\par }{\PP \VS{12}Ọo ya bụ; Delayila bya achịta ọkpukpu ọ̀phúú gude kee ya ẹgbu. O nweru unwoke, domiru onwophẹ l'ime mkpuru; kwabẹru iya. Ọ sụ iya: “Samụsinu! Ndu Filisitayinu abyakwa ngu egude!” Ọ lwubilihu; woru ọkpukpu ono, o keru iya l'ẹka ono gbabushia g'ọ bụ ẹba-oghu.

\VS{13}Delayila bya asụ Samụsinu: “Ime teke i shikwanụ chita mu eswe; bya adzụ-pheru mu ụka. Kanụru mu ẹgube ee-shikpọ kee ngu ẹgbu ọbu.”

\par }{\PP Ọ sụ iya: “Ọ -bụru l'ị hakaharu ẹgbushi mu-a ụzo ẹsaa; bya eworu iya ganga l'iphe, eegudeje ekwe ẹkwa; mbụ kwepyabẹchaa ẹgbushi mu ono l'iphe iigudeje ekwe ẹkwa ono; bya egude ngga, i gudeje ekwe ẹkwa kpọpyabeshia ya ike l'iphe iikweje ẹkwa ono bẹ mu a-bya adụ arwụhu; mbụ bya adụ g'onye ọzo dụ.”


\par }{\PP \VS{14}Tọbudu iya bụ; Samụsinu kuẹrupho mgbẹnya; Delayila bya alọta ẹgbushi ono, a hakaharu uzi ẹsaa ono kwepyabẹ l'oghu, e gudeje ekwe ẹkwa; bya egude ngga, e gude ekwe ẹkwa kpọpyabeshia ya ikike. Ọ bya asụ iya: “Samụsinu! Ndu Filisitayinu abyakwa ngu egude!” O zilihu lẹ mgbẹnya, ooku; mị-lita ngga ono; waa iphe, e gudeje ekwe ẹkwa; mẹ oghu, e gudeje ekwe ẹkwa ono.

\VS{15}Ọ sụ iya: “?Dẹnu g'ii-shi sụ l'i yeru mu obu l'ẹbe abụ l'obu ngu nọ l'ẹka mu nọ? Ọwaa kwewa ugbo ẹto, i chikọtachaaru mu eswe; ọphu i kwedu kọoru mu ẹka ọkpehu ngu ono, parụ ẹka ono nọkpoo.”

\VS{16}Tọbudu iya bụ; ọ tụ-chinyaa ya nchị; epfupheru iya iphe ono mbọkumboku; mbụ pfutabe iya k'ọphu bụ l'ike bvụchaaru Samụsinu bvụ ẹsha iya.

\VS{17}Ọo ya bụ; ọ bya eworu obu iya pfukọtaru iya; sụ iya: “A ta adajẹduru mu akwọ l'ishi; kẹle mu shi l'ẹpho ne mu bụru onye dụru Chileke iche.” Sụ iya: “Ọ -bụru l'a kpụshiru mu ishi; ike mu alụfu mu l'ẹhu; mu abya adụ arwụhu; mbụ dụ g'onye ọzo mmanụ.”


\par }{\PP \VS{18}Delayila maẹrupho l'o pfuwaru iya obu iya; o zia ozi g'e je ezia ndu-ishi ndu Filisitayinu ono; sụ phẹ-a: “Unu lwafụa azụ ọgiya-a l'o pfugbuwaru mu iphemiphe.” Ọo ya bụ; ndu-ishi ndu Filisitayinu gude okpoga ono, ẹphe kweru iya ukwe iya ono byatashia.

\VS{19}Ọ bya emee Samụsinu ọ nọdu iya l'ụtapfu kuru mgbẹnya. O kua nwoke lanụ; ọ bya akpụshia ya ẹgbushi iya ono, a swịngashiru uzi ẹsaa ono. Ọ kpụshichaa ya ya; Delayila kapyabẹ iya; ọkpehu iya ono phefuwa iya l'ẹhu.

\VS{20}Tọbudu iya bụ; ọ sụ iya: “Samụsinu! Ndu Filisitayinu abyakwa ngu egude!” Ọ bya etehu lẹ mgbẹnya ono gbẹ rịa sụ: “Gẹ mu bya emee gẹ mu emejehawaa; mu a-nyịkofu nweru onwomu.” Ọphu ọ tọ madụ lẹ Chipfu bẹ pawaru iya haa.

\VS{21}No iya; ndu Filisitayinu bya egude iya; woru iya ẹnya swọshia; kpụru iya jeshia mkpụkpu Gaza. Ẹphe bya ekee ya ẹgbu; woru ẹgbirigba onyirubvu tụa ya; kpụta iya ye lẹ mkpọro o je egweaha ereshi l'ụlo mkpọro.

\VS{22}A nọnyaa ẹgbushi, nọ iya l'ishi ono bya erwutaaha ọzo g'a kpụshicharu iya ya ono.


\par }{\SH Anwụhu Samụsinu
\par }
{\PP \VS{23}Ndu-ishi ndu Filisitayinu bya edzukọbe g'ẹphe gwee ngwẹja, parụ ẹka nụ agwa phẹ, bụ iya bụ Dagọnu; tekwaaphọ ẹswa; kẹle ẹphe epfu sụ: “Agwa anyi bẹ wowaru onye ọhogu anyi, bụ Samụsinu ye anyi l'ẹka.”

\VS{24}Ndu ono hụmaerupho Samụsinu; ẹphe wata etu agwa phẹ ẹpha; asụje: “Agwa anyi bẹ wowaru onye ọhogu anyi ye anyi l'ẹka; mbụ onye ono meru; alị anyi bụru mkpurupyata ono; mbụ onye bụ iya gbushiru igwerigwe l'ime anyi ono.”

\VS{25}Ẹmereme jiẹ phẹ phọ ẹhu; ẹphe tụshia ụzu; sụ: “G'e dufutaẹdurunu anyi Samụsinu g'o meeru anyi iphe, ezi ọnochi.” Ọo ya bụ; a bya edufuta iya l'ụlo-mkpọro; ọ bya emeahaaru phẹ iya. O be teke ẹphe meru iya ọ pfụru lẹ mgbaka itso, gudegbaa ụlo ono;

\VS{26}Samụsinu pfuaru nwokoro, sekpu iya l'ẹka sụ: “Meẹkwa mu gẹ mu mevuchaa itso ono, gudechaa ụlo ono k'ọphu bụ lẹ mu a-daphube iya.”

\VS{27}Ụlo ono bẹ unwoke mẹ ụnwanyi jiru ejiji tsụa ẹrupfu. Iphe, bụ ndu-ishi ndu Filisitayinu g'ẹphe ha bẹ nọkota l'ẹka ono. L'eli ụlo ono bẹ unwoke l'ụnwanyi, nọ iya nụ rwuru ụnu ẹsaa l'ụkporo iri, bụ ndu nọkota ele Samụsinu l'ẹka oomeru phẹ iphe, ezi ọnochi ono.


\par }{\PP \VS{28}Tọbudu iya bụ; Samụsinu bya epfuru nụ Chipfu sụ iya: “Gụbe Nnajịuphu, bụ Chipfu; nyatanụ mu! Gụbe Chileke; jiko menaa g'ike dụfua mu ugbo lanụ-a; k'ọphu mu e-gude ugbo lanụ-a gwata ndu Filisitayinu ụgwo ẹnya mu ẹphenebo-a.”

\VS{29}No iya; Samụsinu bya awọru ẹka l'itso labọ, bụ iya gude ụlo ono. Ọ bya azụ-bẹshichaa ya ẹka ike; mbụ zụ-be ọphu nọ iya l'ẹkutara; bya azụbe ọphu nọ iya l'ẹkicha.

\VS{30}Samụsinu bya asụ: “Gẹ mu lẹ ndu Filisitayinu tụkowaro nwụshihukota!” Ọ bya atsụ-rweta; gude ike iya l'ophu nwubekọta l'itso labọ ono; ụlo ono daa; tụpyabekota ndu-ishi ono; mẹ ndu ọzo nọkota l'ime ụlo ono. Ọo ya bụ lẹ ndu Samụsinu gburu lẹ teke ọ nwụhuru bẹ ka igwerigwe eme lẹ ndu ọphu o gbushiru teke ọ nọ ndzụ.


\par }{\PP \VS{31}Tọbudu iya bụ; ụnwunna iya waa ndibe phẹ tụgbua je apata iya. Ẹphe je eworu iya lia lẹ mgbaka mkpụkpu Zora waa mkpụkpu Ẹshutolu l'ilu Manowa, bụ nna iya. Samụsinu bẹ kperu ikpe lẹ Ízurẹlu ụkporo apha.




\par }\Chap{17}{\SH Mayịka agwọ ọbvu
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ọ dụru nwoke lanụ, ẹpha iya bụ Mayịka, shi l'alị úbvú úbvú ndu Ifuremu.

\VS{2}Ọ nọnyaepho ọ sụ ne iya: “Ẹkpa mkpọla-ọchaa iri lẹ nanụ ngu ono, e wotajẹrupho; mbụ mu nụmajeru ẹka ịitu onye wotaru iya nụ ọnu ono bẹ bụkwa mu gude iya; mbụ l'ọo mbẹdua bẹ wotaru iya nụ.”

\par }{\PP Ne iya ono sụ iya: “Gẹ Chipfu kebekwa ngu l'ọma; nwa mu!”

\VS{3}Ọ bya eworu ụnu mkpọla-ọchaa labọ l'ụkporo mkpọla-ọchaa iri l'ise ono nụ-phu ne iya azụ. Ne iya ono sụ: “Mkpọla-ọchaa, shikọta mu l'ẹka bẹ mu tụkowaru doberu Chipfu iche gẹ nwa mu gude iya meta ntẹkpe, a pyịru apyịpyi; waa ọbvu, a kpụru akpụkpu. Ọo ya bụ lẹ nta-a bẹ mu a-nụ-phu ngu iya azụ.”

\VS{4}Ọo ya bụ; ọ bya eworu mkpọla-ọchaa ono nụ-phukọta ne iya ono azụ; ne iya ono ye ẹka lẹ mkpọla-ọchaa ono wota iya ụkporo mkpọla-ọchaa iri je achịe onye akpụje mkpọla-ọchaa. O gude iya kpụta ntẹkpe; waa ọbvu. E je eworu iya dobekọta l'ụlo Mayịka.

\VS{5}Mayịka nweru ụlo-nshi; bya enwekwarụpho uwe-ukuvu; mẹkwapho ọbvu ọzobaa. O woru onye lanụ l'ụnwu iya unwoke mee onye agwajẹ iphe.

\VS{6}Teke ono bẹ ndu Ízurẹlu eshidu nweru ndu eze; onyemonye nọdu anọduje eme g'ọ dụ iya.

\VS{7}Tọbudu iya bụ; o dụru nwokorọbya lanụ, bụ onye Lívayi, shi lẹ mkpụkpu Bẹtulehemu, nọ l'alị Jiuda. O shi buru l'echilabọ ndu ipfu Jiuda.

\VS{8}Nwoke ono lụfu lẹ mkpụkpu ono tụgbua jeshia achọ ẹka ọzo, oo-buru. O jenyaa bya abahụ ibe Mayịka l'alị úbvú úbvú ndu Ifuremu ono.

\VS{9}Mayịka jịa ya sụ: “?Bụ awe bẹ i shi?”

\par }{\PP Ọ sụ iya: “Mu bụkwa onye Lívayi. Mu shi lẹ Bẹtulehemu, nọ l'alị Jiuda; mu nọdu achọ ẹka mu e-buru.”


\par }{\PP \VS{10}Tọbudu iya bụ; Mayịka sụ iya: “Gẹ mu lẹ ngu bunuru; g'ị bụru nna mu waa onye a-nọduje agwarụ mu iphe. Mu a-nụje ngu mkpọla-ọchaa iri l'apha; akpọru ngu uwe; bya azụkwa ngu phọ lẹ nri.”

\VS{11}No iya; onye Lívayi ono kweta gẹ yẹe nwoke ono buru. Nwokorọbya-a bya adụ Mayịka g'ọ bụ onye lanụ l'ụnwu iya.

\VS{12}Tọbudu iya bụ; Mayịka bya emee onye Lívayi ono onye agwajẹru iya iphe; ọ bya abụru onye gwaaharụ iya iphe; buwarụroo ya l'ibe Mayịka.

\VS{13}Ọo ya bụ Mayịka pfua sụ: “Nta-a bẹ mu makpọoru lẹ Chipfu ee-me g'iphe dụru mu lẹ ree; eshi ọphu onye Lívayi bụwa iya agwajẹru mu iphe.”




\par }\Chap{18}{\SH Ndu Danu achọ alị, ẹphe e-buru
\par }
{\PP \VerseOne{1}Teke ono bẹ ndu Ízurẹlu te nwedu onye eze. Ọ bụru teke ono bẹ ipfu Danu shi achọ ẹka ẹphe e-buru; kẹle ọ tọ dụdu alị, a hẹru phẹ, g'ọ bụru oke alị phẹ l'echilabọ ọkpa-ipfu ndu Ízurẹlu.

\VS{2}Ọo ya bụ; ndu Danu ono bya ezia ndu ojọgu ụmadzu ise, shi lẹ mkpụkpu Zora waa mkpụkpu Ẹshutolu g'ẹphe je anwụa ngge l'alị ono; maru g'ọ gbaru. Ndu ono bẹ nọ-chikọtaru ẹnya unuphu phẹ g'ọ ha. Ẹphe sụ phẹ g'ẹphe tụgbua je anwụa ngge l'alị ono. Ndu ono jerwua l'alị úbvú úbvú ndu Ifuremu; bya abahụ l'ibe Mayịka je akwaa akwakwa l'ẹnyashi ono.

\VS{3}Ẹphe nọ-kubeẹpho ibe Mayịka ntse; ẹphe nụma olu-opfu nwokorọbya, bụ onye Lívayi phọ; bya amamobeẹrupho l'ọo ya bẹ epfu opfu. Ọo ya bụ; ẹphe bahụ l'ẹka ono; je ajịa ya sụ: “?Bụ onye du ngu bya l'ẹka-a? ?Bụ gụnu bẹ iime l'ẹka-a? ?Bụ gụnu meru iphe, ị nọ l'ẹka-a?”


\par }{\PP \VS{4}Ọ bya edoshikọtaru phẹ iphe, Mayịka meshikọtaru iya; sụ phẹ: “Mayịka bẹ butaru mu ebuta gẹ mu bụru onye agwajẹru iya iphe.”


\par }{\PP \VS{5}Tọbudu iya bụ; ẹphe sụ iya: “Jiko jịtaeduru anyi Chileke g'anyi maru ije anyi-a; ?oo-nweru-a ishi?”


\par }{\PP \VS{6}Onye uke ono sụ phẹ: “Unu jee lẹ chịriri werere. Chipfu bẹ tọwaru unu ụzo l'ije unu ono.”


\par }{\PP \VS{7}Tọbudu iya bụ; ụmadzu ise ono tụgbua bya ejerwua mkpụkpu Layishi. Ẹphe rwua l'ẹka ono bya ahụma gẹ ndu bu iya nụ tụsaru ẹhu. Ẹphe bukpọepho nwajii; nweru onwophẹ gẹ ndu Sayịdonu bu; kẹle ọ tọ dụdu onye-ishi, emekpa phẹ ẹhu l'alị ono m'ilile. Ẹphe bukwaphọ ndu Sayịdonu ụzenya; ọphu ọ dụdu ndu ọzo, ẹphe l'ẹphe emegbaa.

\VS{8}Ẹphe bya alaphu azụ lẹ Zora; mẹ lẹ Ẹshutolu. Ụnwunna phẹ jịa phẹ sụ: “?Dẹnu g'unu jeru iya?”

\VS{9}Ẹphe sụ: “Unu wulihu g'anyi je etsoo phẹ ọgu; kẹle anyi hụmawaru l'alị ọbu bẹ dụ rengurengu. Mbụ; ?unu nọkwadua gbụligbuli? Unu te ejekwa anmarwụbe k'eje alwụta alị ono.

\VS{10}Teke unu rwuẹrupho ẹka ono bẹ unu a-hụma gẹ ndu bu iya nụ tụzoshihukotaru ẹhu; hụmakwapho g'alị ono ha kẹ phorokotokongu. Chileke woakwaru alị ono ye unu l'ẹka; mbụ alị, ta adụdu iphe, dụ lẹ mgboko-a dụru ọphu dụ iya ụko.”


\par }{\PP \VS{11}Tọbudu iya bụ; ụnu unwoke lẹ unwoke ụkporo iri, bụ ndu ipfu Danu ono bya akwaa ngwọgu shi lẹ Zora mẹ Ẹshutolu wụfu jeshia.

\VS{12}Ẹphe jenyaa; ẹphe je adọru lẹ mgboru mkpụkpu Kiriyatu-Jiarimu, nọ l'alị Jiuda. Ọo ya meru iphe, ụzo ẹnyanwu-arịba Kiriyatu-Jiarimu aza Mahane-Danu, bụ iya bụ “ọdu Danu” byasụ ntanụ-a.

\VS{13}Ọ bụru ẹka ono bẹ ẹphe shi jeshia l'alị úbvú úbvú ndu Ifuremu; bya awụba ibe Mayịka.


\par }{\SH Ndu Danu apata ọbvu Mayịka
\par }
{\PP \VS{14}Tọbudu iya bụ; ụmadzu ise ono, jeru anwụa ngge l'alị ndu Layishi ono pfuaru ụnwunna phẹ ono sụ: “?Unu maru l'ụlo-a, nọkota ẹgube-a bẹ o nweru uwe-ukuvu; waa ọbvu unuphu; mẹkwapho ntẹkpe, a pyịru apyịpyi; waa ọphu a kpụru akpụkpu nọgbaa ya nụ? Nta-a bụakwaaro g'unu; maru iphe, unu ee-me.”

\VS{15}Ọo ya bụ; ẹphe swịba l'ẹka ono; bahụ l'ụlo ọphu nwokorọbya bụ onye Lívayi ono bu l'ibe Mayịka. Ẹphe bya ekele iya ekele.

\VS{16}Ndu Danu ono, dụ ụnu nemadzụ l'ụkporo iri ono, bụkota ndu kwarụ onwophẹ ngwọgu phọ tụko pfụkotaru l'ọnu ọguzo.

\VS{17}Ụmadzu ise phọ, jejeru anwụa ngge l'alị ono phọ bahụ l'ụlo nshi ono je apata ntẹkpe, a pyịru apyịpyi ono; waa uwe-ukuvu ono; waa ọbvu unuphu ono; mẹ ntẹkpe, a kpụru akpụkpu ono. Onye agwajẹ iya nụ pfụru l'ọnu ọguzo yẹle ụnu ụmadzu ụkporo iri ono, kwarụ onwophẹ ngwọgu phọ.


\par }{\PP \VS{18}O be teke ndu ono bahụru l'ụlo Mayịka je achịkoo ntẹkpe ono, a pyịru apyịpyi ono; waa uwe-ukuvu ono; mẹ ọbvu unuphu ono; mẹkpoo ntẹkpe, a kpụru akpụkpu ono; onye ono, agwajẹ iphe ono jịa phẹ; sụ: “?Bụ gụnu bẹ unu eme ẹgube ono?”


\par }{\PP \VS{19}Ẹphe sụ iya: “Dobekwa ọnu doo. Te epfukwa mẹ akpụru opfu lanụ. Bya etsoru anyi g'ị bụru nna anyi waa onye a-nọdu agwajẹru anyi iphe.” Sụ iya: “?Ọ ka ngu ree g'ọ bụru unuphu onye lanụ bẹ ịi-nọdu agwajẹru iphe; eme lẹ g'ị gwajẹru ipfu waa ndu unuphu ndu Ízurẹlu iphe?”

\VS{20}Tọbudu iya bụ; ẹhu tsọahaa onye agwajẹ iphe ono ntụmatu. Ọ bya ewota uwe-ukuvu ono; waa ọbvu unuphu; mẹ ntẹkpe, a pyịru apyịpyi ono tsoru ndu ono.


\par }{\PP \VS{21}Ẹphe bya adakọbe ọ bụru phẹ atụgbu. Ẹphe kparụ ụnwegirima vuru ụzo; mẹ iphe-edobe phẹ; mẹkpoo iphemiphe, ẹphe nweru enweru.

\VS{22}Ẹphe jeribeẹrupho ụzenya; mẹ a -gbẹ l'ibe Mayịka; a bya ekukọo ndu bunyabẹ Mayịka; ẹphe zefu je agbabua ndu Danu iphu.

\VS{23}Ẹphe wata echi mkpu eekpu ndu Danu. Ndu Danu ghakọbe sụ Mayịka: “?Bụ gụnu eme ngu meru g'o gude ị chịta nemadzụ byatashịa anyi etso ọgu?”


\par }{\PP \VS{24}Ọ sụ phẹ: “Unu gwetarụ ọbvu mu; bya eduta onye agwajẹru mu iya nụ tụgbua.” Sụ phẹ: “?Bụ gụnu bẹ bụ iphe, mu nwebakwadaaru ọzobaa? ?Dẹnuhunu g'unu gbẹ jịahaa mu sụ: ‘?Bụ gụnu bẹ e me ngu nụ?’ ”


\par }{\PP \VS{25}Ndu Danu ono sụ iya: “Ta byakwa apfụru g'anyi lẹ ngu saka iya; ọdumeka bẹ ndu obu ọku a-byakwa ngu l'ẹhu; gụ lẹ ndibe ngu e-tuphaa ishi ndzụ unu.”

\VS{26}Ọo ya bụ; ndu Danu wụru tụgbua jeshia iphe, ẹphe eje. Mayịka bya ahụma l'ẹphe ka iya ọkpehu; o kwe doo ghakọbe; ọ bụru iya ala unuphu.


\par }{\PP \VS{27}Tọbudu iya bụ; ẹphe gweta iphe ono, Mayịka meshiru ono; duta onye ono, agwajẹru iya iphe ono tụgbua. Ẹphe jeshia Layishi je etsoo ndu ono, bukpọepho lẹ nchi odoo; tụsaru ẹhu ono ọgu. Ẹphe gude ogu-echi gbua phẹ pyaapyaa; woru ọku tụfu lẹ mkpụkpu ono.

\VS{28}Ọphu ọ tọ dụdu onye byaru adzọta phẹ nụ; kẹle ẹphe bu ndu Sayịdonu ụzenya; tẹme ọphu ọ dụdu iphe, ẹphe lẹ ndu ọzo emegbajẹ. Ẹka mkpụkpu ono, bụ Layishi nọ bẹ bụ lẹ nsụda úbvú, nọ-kube mkpụkpu Bẹtu-Rehobu. Ndu Danu woru mkpụkpu ono kpụkwaa; buru.

\VS{29}Ẹphe gụbe mkpụkpu ono Danu, bụ iya bụ ẹpha nna phẹ oche, bụ onye ono a nwụru Ízurẹlu. Ọle iphe, mkpụkpu ono shi aza bẹ bụ Layishi.

\VS{30}Ọo l'ẹka ono bẹ ndu Danu doberu ntẹkpe ono, a kpụru akpụkpu ono. Ọ bụru Jionatanu nwa Geshọmu; mbụ nwanwa Manásẹ waa ụnwu iya bẹ bụ ndu gwaaharụ ndu ipfu Danu iphe gbiriri jasụ teke a byaru akpụa ndu alị ono lẹ ndzụ.

\VS{31}G'ụlo Chileke nọ-bekpọru lẹ Shilo bẹ ẹphe gwakọtaerupho ntẹkpe Mayịka ono; mbụ ntẹkpe ono a pyịru apyịpyi ono.




\par }\Chap{19}{\SH Onye Lívayi yẹe nwanyị, ọ tọ lụdu ọkpobe alụlu
\par }
{\PP \VerseOne{1}Teke ndu Ízurẹlu te enwedu onye eze bẹ ọ dụru nwoke lanụ, bụ onye Lívayi, bu l'imime alị úbvú úbvú ndu Ifuremu. O duta nwanyị, ọ tọ lụdu ọkpobe alụlu lẹ mkpụkpu Bẹtulehemu, nọ l'alị Jiuda.

\VS{2}Ọle nwamgbọko ono watarụ agba ụkpara; bya alụfu lashịa ibe nna iya lẹ Bẹtulehemu, nọ l'alị Jiuda. Ọ nọchaepho ọnwa ẹno l'ibe nna iya ono;

\VS{3}ji iya gbẹshi jeshia ya arwọrwo g'ọ lwa azụ. Ọ gbẹshi kpụta nkapfụ-ịgara labọ; duta nwozi iya ẹphe swịru jeshia. Ẹphe rwua; nwamgbọko ono duta iya; ẹphe bahụ l'ụlo nna iya ono. Nna nwamgbọko ono hụma ẹ ya phọ; bya egude ẹhu-ụtso gba iya ndzuta.

\VS{4}Ọgo iya ono, bụ iya bụ nna nwamgbọko ono sede iya; yẹe ya nọo ujiku ẹto. Ọ nọdu l'ẹka ono eri; angụ bya ekujekwaphọ mgbẹnya l'ẹka ono.

\VS{5}Tọbudu iya bụ; o be lẹ mbọku k'ẹno; ẹphe tehu l'ọnmewa ụtsu; ọ kwakọbe g'ọ lashịa; nna nwamgbọko ono sụ ọgo iya ono: “Ria nri g'ẹhu shihu ngu ike tẹme l'ịilashijewaro.”


\par }{\PP \VS{6}Ọo ya bụ; ẹphenebo tụko nọdukota ria; ngụa. E mechaa; nna nwamgbọko ono sụ iya: “Jiko nọdufunaa l'ẹnyashi-a; mee g'ẹhu tsọfua ngu ụtso.”


\par }{\PP \VS{7}Nwoke ono bya agbẹshi gẹ ya lashịa; ọgo iya ono rwọpyabe iya; k'ọphu bụ l'ọ kwafụaru akwakwa l'ẹnyashi mbọku ono.

\VS{8}Ọ bya erwua l'ụtsu mbọku, kwe iya ujiku ise; ọ gbẹshi lẹ ya alawa; nna nwamgbọko ono sụkwa iya: “Ria iphe g'ẹhu dụ ngu gbụkuu; g'ịinodu teke o beru l'eswe l'ịilashiwaro.” Ọo ya bụ; ẹphenebo bya atụko nọdu; rigba nri.


\par }{\PP \VS{9}Tọbudu iya bụ; o be teke nwoke ono; yẹe nyee ya ono; mẹ nwozi iya phọ gbẹshiru g'ẹphe lashịa; ọgo iya ono, bụ iya bụ nna nwamgbọko ono sụ iya: “Lenu; nta-a bẹ ọ bụakwaa ụzenyashi; jiko kwafụa akwakwa l'ẹnyashi-a. Mbụ-a; lenu lẹ nchi ejihuakwa. Nọdukwa; kwaa akwakwa l'ẹnyashi-a g'ẹhu tsọo ngu ụtso. Teke o beru l'ọnmewa ụtsu echele; ịigbeshi lashịa unuphu ibe ngu.”


\par }{\PP \VS{10}Obenu lẹ nwoke ono bẹ ọ tọ dụedu g'ọ kwabaa akwakwa ọzo. Ọ gbẹshi tụgbua; ọ bụru iya alala. O duta nyee ya ono; kpụta nkapfụ-ịgara labọ ono, o bochaaru ivu; ọ bụru phẹ atụgbu kwasẹru ụzo mkpụkpu Jiebusu, bụ iya bụ Jierúsalẹmu.

\VS{11}Ẹphe nọduepho Jiebusu ntse; nchi nọdu ejihugbuwa. Nwozi ono pfuaru nnajịuphu iya ono sụ iya: “Jiko bya g'anyi bahụ lẹ mkpụkpu ndu Jiebusu je akwaa l'ẹnyashi-a.”


\par }{\PP \VS{12}Nnajịuphu iya ono sụ iya: “Waawaa; anyi taa bahụdu mkpụkpu ndu ọhozo, ta abụdu ndu Ízurẹlu. Anyi e-jechia jerwua mkpụkpu Gibiya.”

\VS{13}Sụ iya: “Bya g'anyi kukebe ẹhu jerwua mkpụkpu Gibiya; ọzoo mkpụkpu Rama g'anyi akwaa l'ẹka lanụ l'ẹka ono.”

\VS{14}Ọo ya bụ; ẹphe tụgbukwa; nchi jipfu phẹ lẹ g'ẹphe erwuwaa mkpụkpu Gibiya, nọ l'alị Benjiaminu.

\VS{15}Ẹphe rwua; bya aswịba; bahụ lẹ mkpụkpu Gibiya g'ẹphe kwaa l'ẹka ono. Ẹphe je anọdu l'edupfu mkpụkpu ono; kẹle ọ tọ dụdu onye dutaru phẹ nụ g'ẹphe bahụ ibe iya je akwaa.


\par }{\PP \VS{16}No iya; a bya ele ẹnya; nwoke ọgerenya shiwaa l'ozi ẹgu eje alwa l'ụzenyashi ono. Nwoke ono bẹ bụ onye shi l'alị úbvú úbvú ndu Ifuremu. O bu ebubu lẹ Gibiya. Ndu bu l'ẹka ono bẹ bụ ndu Benjiaminu bẹ ẹphe bụ.

\VS{17}Nwoke ọgerenya ono bya apalia ẹnya hụma onye ije, nọ l'edupfu ono; ọ jịa ya; sụ: “?Bụ awe bẹ iije? Tẹme ?bụ aweya bẹ i shi?”


\par }{\PP \VS{18}Ọ sụ iya: “Anyi shikwa Bẹtulehemu, nọ l'alị Jiuda eje ala l'imime alị úbvú úbvú ndu Ifuremu. Ọo l'ẹka ono bẹ mu bu. Mu shi je Bẹtulehemu; mu nọdu alawa l'ụlo Chipfu; ọphu ọ dụdu onye dutaru mu duba l'ibe iya.

\VS{19}Anyi gudekwaru nkapfụ-ịgara anyi ẹswa ọkponku, ẹphe a-zẹ azẹe; waa nri, ẹphe e-ri; bya egudekwaphọ nri waa mẹe k'anyịbe ndu-ozi ngu; mbụ kẹ mbẹdua; waa kẹ nwozi ngu kẹ nwanyị; mẹ kẹ nwokoro-a, anyi l'iya tụko swịru-a. Ọ tọ dụkwa iphe, ụko iya dụru anyi.”


\par }{\PP \VS{20}Ọo ya bụ; nwoke ọgerenya ono; sụ phẹ: “G'ẹhu dụkwa unu guu. Unu hakpọoro ẹka; mu e-meeru unu iphe, mkpa iya dụru unu. Unu be jekwa k'azẹ l'edupfu.”

\VS{21}No iya; o duta phẹ; lashịa ibe iya. Ọ bya anụkota nkapfụ-ịgara nwoke ono nri. Ẹphe bya akwọebechaa ọkpa; bya eria; ngụa.


\par }{\PP \VS{22}Ẹphe nọdukwadu-a eme ẹmereme; ndu iwashị shi lẹ mkpụkpu ono bya agbaa ụlo ono, ẹphe nọ ono mgburugburu. Ẹphe bya etsuaha ẹka lẹ mgbo; epfuru nwoke ọgerenya, nwe ụlo ono asụje: “Dufutaru anyi nwoke ono, bataru l'ụlo ngu ono g'anyi jepfu!”


\par }{\PP \VS{23}Onye ono, nwe ụlo ono bya ekpufu etezi je asụ phẹ: “Ndu mu; waawakwa! Unu te eweshinụ iwashị. Unu te emeshinụ ẹgube iphe-iphere ọwana; eshinu nwoke-a bụ ibe mu bẹ ọ byaru.

\VS{24}Waa nwa mu nwanyị, nwoke teke ejepfuswee baa; wakwaphọ nwanyị, nwoke ono ta alụdu ọkpobe alụlu. Mu e-dufuta phẹ nta-a g'unu gude phẹ jepfu; mee phẹ ẹgube dụkpoepho unu ree. Ọle-a; unu te ejekwa eme nwoke-a ẹgube iphe-iphere dụ nno.”

\VS{25}Ọle ndu ono ta ngadụru iya nchị. Ọo ya bụ; nwoke ono, byaru ẹbyaa ono bya edufuta nwanyị ono, ọ tọ lụdu ọkpobe alụlu ono l'etezi; nụ phẹ. Ẹphe gude iya phakọta iya l'ẹnyashi ono mgburugburu. Nchi bọhujeepho; ẹphe parụ iya haa; g'ọ tụgbua.


\par }{\PP \VS{26}Nchi bọhushia; nwanyị ono kpọta onwiya je adaa gburugudugungu l'ọnu mgbo ụlo nwoke ono, nnajịuphu iya nọ ono. Ọ dabyiru l'ẹka ono gbiriri jeye nchi bọhu.

\VS{27}Nnajịuphu nwanyị ono bya etehu l'ụtsu; gụhaa ụzo gẹ ya lụfu lashịa; nwanyị ono ọ tọ lụdu ọkpobe alụlu ono dabyiwaru l'ọnulo ono; wụshi ẹka l'ọnu-abata.

\VS{28}Ọ sụ iya: “Gbẹshi g'anyi la!” Ọ bụru rịgbidii. O kwe bya apata iya tụ-kobe l'eli nkapfụ-ịgara iya; ọ bụru iya ala unuphu.

\VS{29}O larwua unuphu bya ewota mma gbubushia nwanyị ono, ọ tọ lụdu ọkpobe alụlu ono lẹ nkwo lẹ nkwo. Kwakashịa ụzo iri l'ẹbo; chịta je ekeeru ndu Ízurẹlu l'ipfu l'ipfu.

\VS{30}Onyemonye hụmaru iya nụ; nọdu asụje: “Ẹgube iya ọwa bẹ ẹnya ta ahụmajekwaru l'alị Ízurẹlu; ọphu e te mejekwaru ẹgube iya ọwa e shikpọo teke ndu Ízurẹlu shi l'alị Ijiputu lụfuta gbiriri byasụ ntanụ-a. Unu rịkwaa ya ọriri; unu achịaru iya idzu; pfua iphe, anyi e-me.”




\par }\Chap{20}{\SH Ndu Ízurẹlu akwakọbe etso ndu Benjiaminu ọgu
\par }
{\PP \VerseOne{1}Tọbudu iya bụ; ndu Ízurẹlu l'ophu bya azafụtakota e shi lẹ mkpụkpu Danu jeye lẹ mkpụkpu Biye-Sheba; mbụ jeye l'alị Giladu. Ikpoto ọha ono bya edzukọbe g'onye lanụ l'iphu Chipfu lẹ mkpụkpu Mizupa.

\VS{2}Ndu-ishi Ízurẹlu l'ipfu l'ipfu l'alị Ízurẹlu l'ophu bya edzukọta l'iphu ndu kẹ Chileke, dzukọberu nụ ono. Iphe, ndu ojọgu phẹ, gude ọkpa; bya apagbaaru ogu-echi dụ bẹ bụ ụnu ugbo ụnu labọ l'ụnu ụkporo iri.

\VS{3}Ndu Benjiaminu bya anụma lẹ ndu Ízurẹlu bẹ jerwuwaru mkpụkpu Mizupa. Tọbudu iya bụ; ndu Ízurẹlu bya asụ: “Unu kọkpeeduru anyi g'ẹjo-iphe ọwana shikpọo nwụa.”

\VS{4}No iya; onye Lívayi ono, bụ iya bẹ alụ nwanyị ono, e gburu ono bya akọahaa ya sụ: “Mu lẹ nyee mu bẹ bahụru lẹ mkpụkpu Gibiya, nọ l'alị Benjiaminu g'anyi je akwaa akwakwa.

\VS{5}O be l'ẹnyashi; unwoke ndu Gibiya byapfutashịa mu; bya agbaa ụlo, mu nọ mgburugburu. Ẹphe nọdu eme g'ẹphe gbua mu. Ọ bụru nyee mu bẹ ẹphe guderu k'ẹhuka jepfu jasụ ọ nwụhu.

\VS{6}Tọbudu iya bụ; mu pata nyee mu ono gbubushia; chịta iya wojechaa l'alị Ízurẹlu mgburugburu; kẹle ẹphe rwụru alị; bya emee ẹbyi l'alị Ízurẹlu.

\VS{7}Nta-a; unubẹ ndu Ízurẹlu l'ophu; unu pfua g'ee-me iya.”


\par }{\PP \VS{8}No iya; ndu Ízurẹlu wulihukọta g'onye lanụ; sụ: “Ọ tọ dụkwa m'onye lanụ l'ime anyi byaru a-la unuphu. Mbụ l'ọ tọ dụdu m'onye byaru a-la ibe iya.

\VS{9}Ọle nta-a bẹ iphe, anyi e-me ndu Gibiya ta adụkwa abụdu g'anyi tụa ido; ẹgube ido ono meru bẹ bụ g'anyi e-me phẹ.

\VS{10}L'ọkpa-ipfu Ízurẹlu l'ophu bẹ e-wofuta ụmadzu iri l'ime ndu ọphu dụ ụkporo ise; a họta ụmadzu ụkporo ise l'ime ndu ọphu dụ ụnu labọ l'ụkporo iri; a bya ahọta ụnu ụmadzu labọ l'ụkporo iri l'ime ụnu ụkporo l'ise g'ẹphe bụru ndu a-nọdu evujeru ndu ojọgu nri. Ọo ya bụkwanu ẹphe -jerwua mkpụkpu Gibiya, nọ l'alị Benjiaminu; ẹphe emee phẹ iphe, gbaru phẹ nụ lẹ k'ẹbyi ono, ẹphe meru l'alị Ízurẹlu ono.”

\VS{11}Ọo ya bụ; ndu Ízurẹlu l'ophu bya edzukọbekota g'onye lanụ g'ẹphe tsoo mkpụkpu ono ọgu.


\par }{\PP \VS{12}No iya; ọkpa-ipfu ndu Ízurẹlu bya ezia unwoke; ẹphe jegbabẹ ipfu Benjiaminu sụ phẹ: “?Ẹbyi ọwana, e meru l'echilabọ unu-a bụkpoo gụnu?

\VS{13}Unu dufutaru anyi ndu iwashị ono nta-a; mbụ ndu Gibiya ono g'anyi gbushia; g'anyi shi nno wofu ẹjo-iphe ono l'alị Ízurẹlu.” Ọle ndu Benjiaminu ta ngadụru nchị l'iphe ono, ụnwunna phẹ, bụ ndu Ízurẹlu pfuru phẹ ono.

\VS{14}Ọ bụru iphe, ndu Benjiaminu meru bụ l'ẹphe jeru edzukọbe lẹ mkpụkpu Gibiya g'ẹphe tsoo ndu Ízurẹlu ọgu.

\VS{15}Ẹphe bya edzukọbe ụkporo ụnu nemadzụ ẹto l'ụnu ise, bụkota ndu pagbaa ogu-echi, bụ ndu shikọta lẹ mkpụkpu kẹ ndu Benjiaminu; tẹme waa ụnu nemadzụ l'ụmadzu ụkporo iri l'ise, bụ ndu e shi lẹ mkpụkpu Gibiya họta.

\VS{16}L'ime ndu ojọgu ono g'ẹphe ha bẹ ụnu l'ụkporo iri l'ise bụ ndu a họtaru, emegbaa ẹkicha. Ẹphe bụ ndu maru g'agba mgbẹka l'ẹhu l'ẹhu; k'ọphu bụ l'ẹphe a-dụ ike gude mkpuma gbata akpụru ẹgbushi lanụ; ọphu ẹphe agbaswedu iya agbaswe.

\VS{17}Ndu Ízurẹlu; a -gụfukwa ndu Benjiaminu; bya edzukọbe ụnu unwoke ugbo ụnu labọ l'ụnu ụkporo iri, bụ ndu pagbaa ogu-echi. G'ẹphe ha bụkota ndu alwụje ọgu.


\par }{\SH Ndu Ízurẹlu etso ndu Benjiaminu ọgu
\par }
{\PP \VS{18}Ọo ya bụ; ndu Ízurẹlu bya awụ-lihu jeshia mkpụkpu Bẹtelu; je ajịtaada Chileke; sụ: “?Bụ ndu ole l'ime anyi bẹ e-vuru ụzo je etsoo ndu Benjiaminu ọgu?”

\par }{\PP Chipfu sụ phẹ: “Ọo ndu Jiuda bẹ e-vuru ụzo je.”


\par }{\PP \VS{19}Tọbudu iya bụ; o be l'ụtsu iya; ndu Ízurẹlu wụ-lihu je adọru kwabẹru mkpụkpu Gibiya.

\VS{20}Ndu Ízurẹlu bya awụfu jeshia etso ndu Benjiaminu ọgu. Ẹphe woru onwophẹ dozichaa g'ẹphe a-nọdu tsoo phẹ ọgu ono lẹ mkpụkpu Gibiya.

\VS{21}Ndu Benjiaminu bya eshi lẹ mkpụkpu Gibiya wụfuta bya egbua ndu Ízurẹlu ụkporo ụnu ụmadzu labọ l'ụnu iri l'ise lẹ mbọku ono.

\VS{22}Ọle ndu Ízurẹlu bẹ byaru eyeeru nwibe phẹ njima; bya edozichaa onwophẹ k'ọgu l'ẹka ono, ẹphe shi nọdugbaa lẹ mbọku k'ivuzọ ono.

\VS{23}No iya; ndu Ízurẹlu bya awụfu je araa ẹkwa l'iphu Chipfu gbiriri jasụ l'ụzenyashi. Ẹphe jịkwaapho Chipfu sụ iya: “?Bụ g'anyi je etsobaa ụnwunna anyi, bụ ndu Benjiaminu ọgu ọzo tọo?”

\par }{\PP Chipfu sụ phẹ: “Unu jenụ.”


\par }{\PP \VS{24}Tọbudu iya bụ; o be lẹ mbọku k'ẹbo; ndu Ízurẹlu wụfutakwa bya g'ẹphe tsoo ndu Benjiaminu ọgu.

\VS{25}Lẹ mbọku k'ẹbo iya ono bẹ ndu Benjiaminu byaru eshikwaphọ lẹ Gibiya wụfuta je etsoo ndu Ízurẹlu ọgu. Ẹphe gbua ndu Ízurẹlu ụkporo ụnu ụmadzu labọ l'ụnu ise, bụkota ndu pagbaa ogu-echi.

\VS{26}Tọbudu iya bụ; ndu Ízurẹlu l'ophu wụfu jeshia Bẹtelu je anọdu kwaa ẹkwa l'iphu Chipfu. Ẹphe swịkota ẹgu mbọku ono jasụ l'ụzenyashi. Ẹphe bya egweeru Chipfu ngwẹja-akpọ-ọku waa ngwẹja-ẹhu-guu.

\VS{27}Ọo ya bụ; ndu Ízurẹlu bya ajịta Chipfu; kẹle teke ono bẹ bụ l'ẹka ono bẹ okpoko ọgbandzu Chileke shi nọdu.

\VS{28}Ọ bụru Finehasu nwa Eleyaza; mbụ nwanwa Erọnu bẹ bụ onye eleta iya ẹnya. Ẹphe jịa Chipfu sụ iya: “?Bụ g'anyi je je etsoo ndu Benjiaminu, bụ ụnwunna anyi ọgu ọzo; tọ g'anyi te ejeshi?”

\par }{\PP Chipfu sụ phẹ: “Unu je; kẹle echele bẹ mu e-woru phẹ ye unu l'ẹka.”


\par }{\SH Ndu Ízurẹlu alwụ ndu Benjiaminu
\par }
{\PP \VS{29}Tọbudu iya bụ; ndu Ízurẹlu bya eye ndu nemadzụ; ẹphe kpukọtaru ekpuru gbaa mkpụkpu Gibiya mgburugburu.

\VS{30}Ndu Ízurẹlu bya awụfu jepfushia ndu Benjiaminu ọgu lẹ mbọku k'ẹto ono. Ẹphe je edozichaa onwophẹ ẹgube ono, ẹphe emejehawa iya ono nọdu kwabẹru ndu Gibiya.

\VS{31}No iya; ndu Benjiaminu wụfuta g'ẹphe bapfu ndu Ízurẹlu. Ndu Ízurẹlu defụta phẹ edefuta. Ẹphe shi lẹ mkpụkpu phẹ ono wụfuta. Ẹphe bya awata egbushi ndu Ízurẹlu ẹgube ono, ẹphe egbujehawaa phẹ ono; k'ọphu bụ lẹ ndu Ízurẹlu, ẹphe gbushiru l'ẹgu; mẹ lẹ gbororo ụzo, e shi eje Bẹtelu; mẹ ọphu e shi eje Gibiya bẹ dụ ụkporo ụmadzu l'ụmadzu iri.

\VS{32}Tọbudu iya bụ; ndu Benjiaminu nọdu epfu sụ: “Anyi egbushiakwaa phẹ ẹgube anyi gbushiru phẹ lẹ k'ivuzọ phọ!”

\par }{\PP Ndu Ízurẹlu nọdu epfu sụ: “Unu g'anyi kpọlaa azụ g'ẹphe wụfuta-gbua lẹ mkpụkpu; bya anọdukota lẹ gbororo.”

\VS{33}No iya; ndu Ízurẹlu l'ophu lụfukota l'ẹka ẹphe nọ; je akwakachaa k'ọgu lẹ mkpụkpu Belu-Tama. Ndu Ízurẹlu, bụ ndu ọphu kpugbaaru ekpuru l'ẹgbudu shichaa l'ẹka ẹphe nọ zefụta l'ụzo ẹnyanwu-arịba mkpụkpu Gibiya.

\VS{34}Tọbudu iya bụ; ụkporo ụnu nemadzụ l'ụnu ụmadzu ise, a họtaru l'ime ndu Ízurẹlu l'ophu bya awụfu jeshia etso ndu Gibiya ọgu. Ọgu ono kpohu ọku; k'ọphu bụ lẹ ndu Benjiaminu ta amadụ lẹ teke ẹphe a-bụru mkpurupyata bẹ rwuwaru nụ.

\VS{35}Chipfu gude ndu Ízurẹlu lwụa ndu Benjiaminu mbọku ono. Ndu Ízurẹlu gbua ndu Benjiaminu ono ụkporo ụnu nemadzụ ẹto l'ụnu labọ l'ụkporo ụmadzu iri l'ise, bụ ndu pagbaa ogu-echi.

\VS{36}Ọo ya bụ; ndu Benjiaminu hụma l'a lwụ-kpewaru phẹ.

\par }{\PP Ndu Ízurẹlu parụ ndu Benjiaminu haa laphushia azụ; kẹle ẹphe kpọru obu ye lẹ ndu k'ono, ẹphe yeru ẹphe kwakaa l'ẹgbudu lẹ mgboru mkpụkpu Gibiya ono.

\VS{37}No iya; ndu ono, domishiru onwophẹ l'ẹgbudu ono gbaẹpho ẹgwegwa bapfu ndu Gibiya; bya agbakashịhu gude ogu-echi gbushikọta ndu bu lẹ mkpụkpu ono l'ophu.

\VS{38}Ndu Ízurẹlu bẹ ẹphe lẹ ndu ono, domishiru onwophẹ l'ẹgbudu ono chịhawaru iya achịchi l'ẹphe e-me g'ẹnwuru-ọku kpụfu lẹ mkpụkpu ono.

\VS{39}Ọo ya bụ; teke ono ndu Ízurẹlu ghakọberu tsụ-phuahaa azụ l'ọgu ono; ndu Benjiaminu wata egbushi ndu Ízurẹlu; gbua phẹ ụkporo ụmadzu l'ụmadzu iri phọ; bẹ ndu Benjiaminu watarụ epfupfu asụje: “Anyi alwụakwaa phẹ ẹgube anyi lwụru phẹ lẹ mbọku k'ivuzọ phọ!”

\VS{40}Ẹnwuru ọku kpụfuepho lẹ mkpụkpu ono; ndu Benjiaminu bya aghaa ẹnya hụma lẹ mkpụkpu phẹ ono l'ophu bẹ ẹnwuru-ọku, shi iya nụ akpụ kẹ tụutuutuu ala l'akpaminigwe.


\par }{\PP \VS{41}Tọbudu iya bụ; ndu Ízurẹlu ghakọbe wụpyabe phẹ. Ndzụ-agụgu rwuta ndu Benjiaminu; kẹle ẹphe mawaru lẹ teke ẹphe a-bụru mkpurupyata bẹ rwuwaru nụ.

\VS{42}Ọo ya bụ; ẹphe chie ọkpa l'ọso gbalaaharu ndu Ízurẹlu; agba ala l'ụzo echiẹgu. Ọle ẹphe ta awaduru l'ọgu ono. Ndu Ízurẹlu ndu ọphu shi lẹ mkpụkpu ono awụfuta bẹ kwabutaru phẹ woru phẹ gbushia l'ẹka ono.

\VS{43}Ẹphe gbaa ndu Benjiaminu mgburugburu; chịa phẹ je agbabua phẹ iphu; zọo phẹ pyakapyaka gbiriri jasụ l'ụzo ẹnyanwu-awawa mkpụkpu Gibiya.

\VS{44}Ndu Benjiaminu, e gburu egbugbu bẹ dụ ụkporo ụnu nemadzụ labọ l'ụnu ise, bụkota ndu ojọgu, ike dụ l'ọgu.

\VS{45}Ẹphe ghakọbe gbaru lashịa l'echiẹgu l'oke mkpuma Rịmonu. Ndu Ízurẹlu gbutsukwaapho ụnu ụmadzu iri l'ẹbo l'ụkporo ụmadzu iri lẹ gbororo. Ẹphe chịa ndu Benjiaminu kpabẹkpabe jasụ lẹ mkpụkpu Gidọmu; bya egbutsushifụa ụnu ụmadzu ise ọzo.

\VS{46}Mbọku ono bẹ ndu Benjiaminu, e gburu egbugbu, bụ iya bụ ndu pagbaa ogu-echi bẹ dụ ụkporo ụnu nemadzụ ẹto l'ụnu ụmadzu labọ l'ụkporo ụmadzu iri. G'ẹphe hakọta bẹ bụgbaa ndu ike dụ l'ọgu.


\par }{\PP \VS{47}Ọle ụnu nemadzụ l'ụkporo ụmadzu iri bẹ dụru ike nahụ gbarwua echiẹgu oke mkpuma, Rịmonu. Ẹphe nọkota l'ẹka ono ọnwa ẹno mgburugburu.

\VS{48}No iya; ndu Ízurẹlu bya alaphu azụ; bapfu ndu Benjiaminu; je egude ogu-echi tụko ndu bu lẹ mkpụkpu ono gbushikọta; mbụ gbukọta iphe-edobe; mẹkpoo iphemiphe, ẹphe hụmaru. Iphe, bụkpoo mkpụkpu, ẹphe jepfuru bẹ ẹphe tụshichaaru ọku.




\par }\Chap{21}{\SH Ụnwanyi, ndu Benjiaminu a-lụru
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ndu Ízurẹlu bẹ ribuhawaru angụ lẹ mkpụkpu Mizupa sụ l'ọ tọ dụdu m'onye lanụ l'ime phẹ byaru ekuta nwada iya kee onye Benjiaminu.

\VS{2}Ọo ya bụ; ndu Ízurẹlu ono zafụ je akụru lẹ Bẹtelu; nọdu l'iphu Chileke kwaa ẹkwa kwashịa ya ike; gbiriri jasụ l'ụzenyashi.

\VS{3}Ẹphe nọdu ara sụ: “Oowaa! Gụbe Chipfu, bụ Chileke kẹ ndu Ízurẹlu; ?bụ gụnu kparụ iphe, ẹgube iphe ọwana dapfutaru ndu Ízurẹlu? ?Bụ gụnu kparụ iphe, ipfu lanụ a-nọdu achịhu achịhu lẹ Ízurẹlu ntanụ?”


\par }{\PP \VS{4}O beẹpho l'ọnmewa ụtsu lẹ nchitabọhu iya; ẹphe woru ọru-ngwẹja kpụa l'ẹka ono; bya egwee ngwẹja-akpọ-ọku; waa ngwẹja-ẹhu-guu l'eli iya.

\VS{5}No iya; ndu Ízurẹlu bya ajịa sụ: “?Bụ ndu ole l'ipfu ndu Ízurẹlu l'ophu bẹ te etsodu bya g'anyi dzukọo l'iphu Chipfu l'ẹka-a?” Noo kẹle ẹphe ribuhawaru oke nte sụ l'onye ta abyadụru g'ẹphe dzukọbe l'iphu Chipfu lẹ mkpụkpu Mizupa bẹ e-gbu egbugbu.

\VS{6}Tọbudu iya bụ; aphụ rwua ndu Ízurẹlu l'ẹhu l'opfu ụnwunna phẹ ono, bụ ndu Benjiaminu. Ẹphe sụ: “Nta-a bẹ ipfu lanụ chịhuru lẹ Ízurẹlu.”

\VS{7}Sụ: “?Dẹnukpoo g'anyi e-me lụshiaru ndu ọphu phọduru nụ nwanyị; eshinu anyi gudewaa ẹpha Chipfu ribua nte l'ọ tọ dụdu nwada anyi, anyi byaru eke phẹ-a.”


\par }{\PP \VS{8}Ọo ya bụ ẹphe bya ajịa sụ: “?Bụnu-a ndu ole l'ipfu ndu Ízurẹlu bẹ ta abyadụru g'anyi dzukọbe l'iphu Chipfu lẹ mkpụkpu Mizupa?” No iya; ẹphe bya amaru lẹ ndu mkpụkpu Jiabẹshi-Giladu bẹ ta adụdu m'onye lanụ, byaru nụ;

\VS{9}noo kẹle ẹphe byaru edzua onwophẹ maru l'ọ tọ dụdu ndu Jiabẹshi-Giladu m'onye lanụ nọ l'ẹka ono.

\VS{10}Tọbudu iya bụ; ndu ono, dzukọberu l'ẹka ono bya eye ụkporo ụnu ndu ojọgu l'ụnu ndu ojọgu iri g'ẹphe je egude ogu-echi gbushikọta ndu bu lẹ Jiabẹshi-Giladu; je akpachaa l'ụnwanyi; mẹ ụnwegirima.

\VS{11}Ẹphe sụ phẹ: “Iphe, unu ee-me baa: Unu gbushia iphe, bụkpoo unwoke; mẹ ụnwanyi, nwoke jepfujewaru.”

\VS{12}L'ime ndu ono, bu lẹ Jiabẹshi-Giladu ono bẹ bụ ụnu ụnwumgboko bẹ ẹphe hụmaru, bụ ndu nwoke teke ejepfuswee. Ẹphe duta phẹ jeshia l'ọdu phẹ lẹ mkpụkpu Shilo l'alị Kénanu.


\par }{\PP \VS{13}Tọbudu iya bụ; ndu ono, dzukọberu nụ ono l'ophu bya ezia ozi g'e je ezia ndu Benjiaminu ono, nọ l'oke mkpuma Rịmonu l'ẹphe l'ẹphe bẹ dụwaa lẹ ree.

\VS{14}Ọo ya bụ; ndu Benjiaminu lwatashịa lẹ teke ono; a bya eduru ụnwumgboko ono, a harụ ẹphe nọdu ndzụ, bụ ndu shi Jiabẹshi-Giladu phọ nụ phẹ g'ẹphe lụru; obenu l'ụnwumgboko ono ta asụdu phẹ.


\par }{\PP \VS{15}No iya; aphụ ndu Benjiaminu bya erwua phẹ l'ẹhu; kẹle Chipfu yewaru ụwara l'ipfu ndu Ízurẹlu.


\par }{\PP \VS{16}Tọbudu iya bụ; ndu bụ ọgerenya lẹ ndu ono, dzukọberu nụ ono bya asụ: “?Dẹnu g'anyi e-me k'ụnwanyi, ndu ọphu phọduru nụ a-lụru; g'a tụkowaru ụnwanyi, nọ l'alị ndu Benjiaminu gbushigbua?”

\VS{17}Ẹphe sụ: “Ọ tọ dụkwa g'ee-me gẹ ndu Benjiaminu, phọduru nụ te enweru okiphe; k'ọphu bụkwanu l'ipfu lanụ ta a-chịhudu lẹ Ízurẹlu.”

\VS{18}Sụ: “Ọle anyi te e-kekwanụ phẹ ụnwada anyi; eshinu anyịbe ndu Ízurẹlu ribuwaru nte sụ: ‘Onye keru ndu Benjiaminu nwada iya; g'onye ọbu bụkwaru onye a tụru ọnu!’ ”


\par }{\PP \VS{19}Ẹphe sụ: “Lenu! Anyi nwekwarụ ọbo-iphe, anyi abọjeru Chipfu l'aphagapha lẹ Shilo, nọ l'ụzo isheli mkpụkpu Bẹtelu; mbụ l'ụzo ẹnyanwu-awawa ụzo, shiru Betẹlu jeshia mkpụkpu Shẹkemu; waa l'ụzo ndọhali mkpụkpu Lebona.”

\VS{20}Ọo ya bụ; ẹphe pfuaru ndu Benjiaminu sụ phẹ: “Unu tụgbua je edomishia onwunu l'opfu-vayịnu;

\VS{21}kwagebekpọepho. Teke ụnwumgboko Shilo wụfutaerupho bya ete ebvu; g'onyenọnu gbafụtachaa l'opfu-vayịnu ono je egude nwamgbọko lanụ, ọo-lụru; gude gbaru lashịa alị ndu Benjiaminu.

\VS{22}Teke ndu nna ụnwumgboko ono; ọzoo unwune phẹ unwoke jeru epfupfu bẹ anyi a-sụ phẹ g'ẹphe meerurọ anyi ree; yetarụ unu ẹka; kẹle ọ tọ dụdu nwoke, anyi gbuphoduru nwanyị, ọo-lụru lẹ teke anyi lwụru ọgu ono. L'iswi dụkwa phẹ mma; eshinu ọ tọ bụdu ẹphebedua kutaru ụnwada phẹ kee unu.”


\par }{\PP \VS{23}Ọo ya bụ; ndu Benjiaminu mee nno. O be teke ụnwumgboko ono ete ebvu; nwoke nọnu gbafụtachaa je azụ-gude nwamgbọko lanụ; pata iya gbalaa g'o je a bụru nyee ya. No iya; ẹphe lashịa l'oke alị phẹ; je eworu mkpụkpu ono kpụkwa-zia; buru.

\VS{24}Tọbudu iya bụ; ndu Ízurẹlu wụkahu l'ẹka ono teke ono; onyenọnu lashịa unuphu l'ipfu nkiya; mbụ onyenọnu shi l'ẹka ono lashịa l'oke alị nkiya.


\par }{\PP \VS{25}Teke ono bẹ ndu Ízurẹlu eshidu nweru onye bụ eze phẹ; onyemonye shi anọduje eme g'ọ dụ iya.

\par }