\NormalFont\ShortTitle{1 Ndu eze}

{\MTB Ẹkwo

\par }{\MT Ndu eze

\par }{\MTB kẹ mbụ



\par }\ChapOne{1}{\SH Teke Dévidi bụwaa ọgerenya
\par }
{\PP \VerseOne{1}Teke ono bẹ eze, bụ Dévidi kahụwaru; nọwaa apha, dụ igwerigwe. Oyi nọdu anọduje atsụ iya m'obeta a phukputechaa ya ukpo.

\VS{2}Ọo ya bụ; ndu-ozi iya bya asụ iya: “G'anyi lenaaru gụbe nnajịuphu anyi, bụ eze ẹnya nwamgbọko, nwoke teke ejepfuswee; g'ọ bya eswiru gụbe eze; letajẹ ngu ẹnya. Tẹme ọoze-kubeje ngu; k'ọphu bụ l'oo-meje g'ẹhu vu gụbe nnajịuphu anyi, bụ eze ọku.”


\par }{\PP \VS{3}Ọo ya bụ; ẹphe tụko alị Ízurẹlu l'ophu tụkota jịi; l'ẹka ẹphe achọ nwamgbọko, ama mma. Ẹphe bya ahụma nwamgbọko, ẹpha iya bụ Abishagu; onye mkpụkpu Shunemu. Ẹphe dutaru iya eze.

\VS{4}Nwamgbọko ono bẹ ama ntụmatu. Ọ nọdu eletajẹ eze ẹnya; bya ejeru iya ozi. Ọle eze te ejepfujeduru iya.


\par }{\SH Adonijia eme g'o mee \newline  onwiya eze ndu Ízurẹlu
\par }
{\PP \VS{5}Noo ya; Adonijia, bụ nwatibe nwanyị ono, bụ Hagitu wata ekuli onwiya eli asụje: “Mu a-bụru eze.” Ọ bya akwakọberu onwiya ụgbo-ịnya; mẹ ndu agbajẹ l'ịnya; bya edobe ụkporo ụmadzu labọ l'ụmadzu iri g'ẹphe vutajẹru iya ụzo.

\VS{6}Ọphu nna iya abajẹduru iya mba lẹ k'iphe ono kẹ g'ọ jịa ya sụ: “?Bụ gụnu meru g'o gude ị nọdu eme iphe, dụ nno?” Adonijia ono bẹ amashị mma ike. Ọ bụru iya bẹ a nwụru tsobe Abụsalomu.


\par }{\PP \VS{7}Adonijia je achị-koshi Jiowabu, bụ nwatibe nwanyị aza Zeruya; waa Abyiyata, bụ onye uke idzu iya; ẹphe tsoru iya; tụru íkè yeru iya.

\VS{8}Obenu lẹ Zadọku, bụ onye uke Chileke; mẹ Benaya; nwa Jiehoyada; mẹ Nétanu, bụ onye mpfuchiru Chileke; waa Shimeyi; mẹ Reyi; mẹ ndu ojọgu, eche Dévidi nche ta adụdu g'ẹphe ha, tụru íkè yeru Adonijia.


\par }{\PP \VS{9}Adonijia je anọdu lẹ “mkpuma agwọ” lẹ mgboru Enu-Rogelu gbushia atụru; mẹ oke-eswi; mẹ eswi, tsụgbaaru ẹba gude shia nri. O kua ụnwunna iya l'ophu, bụ iya bụ ụnwu eze; bya ekukwaphọ unwoke ndu Jiuda, bụ ndu eje ozi l'ibe eze lẹ nri ono.

\VS{10}Ọle o to kuduru Nétanu, bụ onye mpfuchiru Chileke; ọphu o kuduru Benaya; mẹ ndu ojọgu, eche eze nche; waa Sólomọnu, bụ nwanna iya.


\par }{\SH Batusheba ejepfu Dévidi \newline  l'opfu ẹhu Adonijia
\par }
{\PP \VS{11}Tọbudu iya bụ; Nétanu bya epfuaru Batusheba, bụ ne Sólomọnu; sụ iya: “?Tịi nụmaduru lẹ Adonijia, bụ nwa kẹ Hagitu bẹ bụwaa eze; ọphu nnajịuphu anyi amadụ?”

\VS{12}Byakwaphọ nta-a gẹ mu karụ ngu g'ii-me dzọta ishi ndzụ ngu; waa kẹ nwa ngu, bụ Sólomọnu.

\VS{13}Tụgbuekwapho nta-a bapfu eze, bụ Dévidi je asụ iya: “Nnajịuphu mu, bụ eze; ?ti ribunuru-a mụbe nwozi ngu nte l'ọo nwa ngu, bụ Sólomọnu bẹ a-bụru eze nọ-tsota ngu l'aba-eze ngu? ?Ọ nwụhunuru ịnwuagha bẹ ọ gbẹ bụwarunu Adonijia bụ eze ọbu?”

\VS{14}Sụ: teke ono, ị nọ l'ẹka ono; unu l'eze kpụru opfu ono l'ọnu epfu ono; bẹ mu a-bata bya agbaru ido yeru ngu l'opfu ono.


\par }{\PP \VS{15}Ọo ya bụ; Batusheba bya atụgbua bapfu eze l'ụlo iya. Eze l'onwiya bụwaa ọkpobekpo nwoke ọgerenya. Abishagu, bụ onye Shunemu ono bụru iya eleta iya ẹnya.

\VS{16}Batusheba bya adaa kpurumu byishi ikpere l'iphu eze.

\par }{\PP Eze jịa ya sụ: “?Bụ gụnu bẹ mu e-meru ngu?”


\par }{\PP \VS{17}Batusheba sụ iya: “Nnajịuphu mu; i gude ẹpha Chipfu, bụ Chileke ngu ribuaru mụbe nwozi ngu nwanyị nte sụ lẹ nwa ngu, bụ Sólomọnu bẹ a-bụru eze nọ-tsota ngu l'aba-eze ngu.

\VS{18}Ọle-a; hụmawaro lẹ Adonijia gbẹ bụwaru nụ eze ọbu nta-a; ọphu gụbe nnajịuphu mu, bụ eze ta amadụ.

\VS{19}O gbushiwaru ikpoto oke-eswi; mẹ eswi, tsụchaaru ẹba; mẹ atụru; bya ekuwa ụnwu eze l'ophu; kua Abyiyata, bụ onye uke Chileke; mẹ Jiowabu, bụ onye-ishi ndu ojọgu; ọphu o to kuduru nwa ngu, bụ Sólomọnu.

\VS{20}Gụbe nnajịuphu mu, bụ eze; nta-a bẹ ndu Ízurẹlu l'ophu nọakwa ele ngu ẹnya; g'ẹphe maru onye ii-mechaa sụ g'ọ nọdu l'aba-eze gụbe nnajịuphu mu, bụ eze nọ-tsota ngu.

\VS{21}Teke ọ dụdu bẹ ọo-bụkwaru a -nọnyaepho mgbẹnya tụ ngu; ị lapfushia nna ngu phẹ; aawata eme mu lẹ nwa mu, bụ Sólomọnu gẹ ndu meru ẹjo-iphe.”


\par }{\PP \VS{22}Noo ya; Batusheba yẹe eze kpụkwaduru-a opfu ono l'ọnu epfu; Nétanu, bụ onye mpfuchiru Chileke bata.

\VS{23}A bya ezia eze lẹ Nétanu, onye mpfuchiru Chileke bẹ byakwaru nụ. Ọ bata; bya adaa kpurumu l'atatiphu eze phozeru iya.


\par }{\PP \VS{24}Nétanu bya asụ: “Gụbe nnajịuphu mu, bụ eze; ?ọ dụ g'ị sụwaru l'ọo Adonijia a-bụru eze nọchia ẹnya ngu; mbụ l'ọo ya a-nọdu l'aba-eze ngu?

\VS{25}Ntanụ-a bẹ o jewaru egbushia oke-eswi; mẹ eswi, tsụchaaru ẹba; mẹ ikpoto atụru; tẹme o kuwa ụnwu eze l'ophu; bya ekua ndu-ishi ndu ojọgu, bụ Jiowabu; mẹ Abyiyata, bụ onye uke Chileke; mbụ lẹ nta-a bẹ ẹphe nọkwa eri; angụ epfuje sụ: ‘Nọdukwa ndzụ ogologo; eze, bụ Adonijia!’

\VS{26}Ọle mbẹdua, bụ onye-ozi ngu; mẹ Zadọku, bụ onye uke Chileke; mẹ Benaya; nwa Jiehoyada bẹ o to kuduru; ọphu o kuduru nwozi ngu, bụ Sólomọnu.

\VS{27}?Bụ gụbe nnajịuphu mu, bụ eze bẹ meru iphe, dụ nno; ọphu ị tị kabẹdu mee g'anyịbe ndu-ozi ngu maru l'ọphuu onye ọphu a-nọdu l'aba-eze ngu nọ-tsota ngu?”


\par }{\SH Dévidi eme Sólomọnu eze
\par }
{\PP \VS{28}Tọbudu iya bụ; eze, bụ Dévidi sụ: “Kuaru mu nụ Batusheba.” Ọo ya bụ; ọ bata bya apfụru l'iphu eze.


\par }{\PP \VS{29}Eze ribua nte sụ: “Eshinu Chipfu nọ ndzụ g'ọ nọ iya-a; mbụ onye ono, nafụtaru ndzụ mu l'iphe-ẹhuka l'ophu ono;

\VS{30}bẹ nte ono, mu gude ẹpha Chipfu, bụ Chileke kẹ Ízurẹlu ribuaru ngu ono bẹ mu e-mekọtakwa ntanụ-a; mbụ nte ono, mu riburu sụ l'ọo nwa ngu, bụ Sólomọnu bẹ a-bụru eze l'ọzori mu; ọ bụru iya a-nọchi ẹnya mu l'aba-eze mu ono.”


\par }{\PP \VS{31}Tọbudu iya bụ; Batusheba daa kpurumu; phozeta kwabẹ eze ùbvù; bya asụ: “Gẹ nnajịuphu mu, bụ eze Dévidi nọdukwa ndzụ ojejoje!”


\par }{\PP \VS{32}Eze, bụ Dévidi sụ: “Kuaru mu nụ Zadọku, bụ onye uke Chileke; mẹ Nétanu, bụ onye mpfuchiru Chileke; mẹ Benaya; nwa Jiehoyada.” Ọo ya bụ; ẹphe byarwuta l'iphu eze.

\VS{33}Eze sụ phẹ: “Unu lẹ ndu-ozi mụbe nnajịuphu unu swịru. Gẹ Sólomọnu, bụ nwa mu nwoke nọdu l'eli ịnya-mulu kẹ mbẹdua g'unu duru iya jeshia lẹ nggele Gihọnu.

\VS{34}Unu -rwuẹpho ẹka ono; gẹ Zadọku, bụ onye uke Chileke; waa Nétanu, bụ onye mpfuchiru Chileke wụa ya manụ l'ishi g'ọ bụru eze ndu Ízurẹlu. Teke ono; unu egbua opu; raa ya sụ: ‘Nọdukwa ndzụ ogologo; eze, bụ Sólomọnu!’

\VS{35}E -mechaa; unu awụru tsoru iya g'ọ bya anọdu l'aba-eze mu bụru eze l'ọzori mu; noo kẹle mu tụwaru iya ẹka g'ọ bụru iya a-bụru eze ndu Ízurẹlu; bụru eze ndu Jiuda.”


\par }{\PP \VS{36}Benaya nwa Jiehoyada zụa mgbede sụ: “Nokwa g'ọ dụ! Gẹ Chipfu, bụ Chileke kẹ gụbe nnajịuphu mu, bụ eze pfufukwaa g'i pfuru ono.

\VS{37}G'ọ bụkwaru gẹ Chipfu swiru gụbe nnajịuphu mu, bụ eze bụ g'oo-swiru Sólomọnu; bya emee g'abụbu ọ bụ eze kangoo kẹ nnajịuphu mu, bụ eze Dévidi.”


\par }{\PP \VS{38}Ọo ya bụ; Zadọku, bụ onye uke Chileke; mẹ Nétanu, bụ onye mpfuchiru Chileke; mẹ Benaya nwa Jiehoyada; mẹwaro ndu Kereti mẹ ndu Pẹleti doziaru Sólomọnu ịnya-mulu eze, bụ Dévidi; ọ nọdu iya l'eli agba; ẹphe jeshia Gihọnu.


\par }{\PP \VS{39}Ẹphe jerwuẹpho ẹka ono; Zadọku, bụ onye uke Chileke shi l'ụlo-ẹkwa wota ụpyi, manụ nọ; wụa Sólomọnu l'ishi. Tọbudu iya bụ; ẹphe gbua opu; onyenọnu tụko tụa ụzu sụ: “Nọdukwa ndzụ ogologo; eze, bụ Sólomọnu!”


\par }{\PP \VS{40}Ndu ono g'ẹphe ha nọdu awụ etso iya l'azụ. Ẹphe nọdu egbu opu; atụ ụzu ẹhu-ụtso; k'ọphu alị anmachaa jiijiijii l'ụzu, ẹphe atụ.


\par }{\SH Ndzụ Sólomọnu agụ Adonijia
\par }
{\PP \VS{41}Adonijia yẹe ndu o kuru lẹ nri ono bụru g'ẹphe erighewa nri ono bẹ ẹphe nụmaru ụzu, aatụ. Jiowabu bya anụma ọda opu, eegbu; ọ jịa sụ: “?Bụ ụzu gụnu ada l'ime mkpụkpu ẹgube phọ?”


\par }{\PP \VS{42}Ọ kpụkwaduru iya l'ọnu epfu; Jionatanu nwa Abyiyata, bụ onye uke Chileke bụru phẹreketeke. Adonijia sụ iya: “Gude ozi-ọma bata; kẹle ị bụ ọkpobe nemadzụ.”


\par }{\PP \VS{43}Jionatanu sụ iya: “Tụswekwa! Nnajịuphu anyi, bụ eze, bụ Dévidi bẹ meakwaru Sólomọnu eze.

\VS{44}Eze bẹ yeru iya Zadọku, bụ onye uke Chileke; mẹ Nétanu, bụ onye mpfuchiru Chileke; mẹ Benaya; nwa Jiehoyada; mẹ ndu Kereti; mẹ ndu Pẹleti. Ẹphe mee Sólomọnu ọ nọdu l'eli ịnya-mulu eze agba.

\VS{45}Ọ bụru lẹ Gihọnu ono bẹ Zadọku, bụ onye uke Chileke; waa Nétanu, bụ onye mpfuchiru Chileke wụru iya manụ l'ishi g'ọ bụru eze. Ẹphe shiwaa l'ẹka ono gude ẹhu-ụtso wụfuta; k'ọphu bụ lẹ mkpụkpu bẹ phụhuru ẹphu. Ọ kwa iya bụ ụzu ono, unu anụ ono.

\VS{46}Mbụ lẹ Sólomọnu gbẹkwa nọduwanu l'aba-eze ọbu.

\VS{47}Ndu ozi eze nọdukwapho etu nnajịuphu anyi, bụ eze Dévidi ẹpha asụje: ‘Gẹ Chileke ngu mekwa ẹpha Sólomọnu g'ọ ka nkengu edede; bya emekwaaphọ g'aba-eze iya ka nkengu shii!’ Eze l'onwiya nọduwaa l'iphe-azẹe ya phozeta baarụ Chileke ẹja;

\VS{48}bya asụ: ‘G'ajaja bụru kẹ Chipfu, bụ Chileke kẹ Ízurẹlu, bụ onye ono, doberu mu ndzụ; gẹ mu gude ẹnya mu labọ hụma onye bụ eze nọchia ẹnya mu ntanụ-a!’ ”


\par }{\PP \VS{49}Ndzụ-agụgu rwuta ndu ono, Adonijia kuru lẹ nri ono. Onyenọnu gbalihu; ẹphe gbakashịhu.

\VS{50}Ndzụ Sólomọnu nọdu agụ Adonijia; ọ gbagbụa je akwẹe ẹka lẹ mpu, e moberu l'ọru-ngwẹja Chipfu.

\VS{51}Ama bya agbaarụ Sólomọnu sụ iya lẹ Adonijia gudekwa ndzụ gụbe Sólomọnu, agụ iya nụ je akwẹe ẹka lẹ mpu, e moberu l'ọru-ngwẹja Chipfu; epfuje sụ: “G'eze, bụ Sólomọnu ribuaru mu nte ntanụ-a l'ọ tọ byadu egude ogu-echi gbua mụbe onye-ozi iya!”


\par }{\PP \VS{52}Sólomọnu sụ: “Ọ -bụru l'ọo-nọdu egoshi lẹ ya bụ ọkpobe nemadzụ; bẹ ẹgbushi ta abyadụ eshi iya l'ishi darwua alị mẹ nanụ. Ọle ọ -bụru l'a hụmaru ẹjo-iphe lẹ ndzụ iya bẹ ọ lajẹkwa maa.”

\VS{53}Ọo ya bụ; eze, bụ Sólomọnu bya eye ndu jeru je edufuta iya l'ọru-ngwẹja ono. Adonijia bya ephozeru eze, bụ Sólomọnu. Sólomọnu sụ iya: “Tụgbua lashịa ibe ngu.”




\par }\Chap{2}{\SH Dévidi eke ekpe anụ Sólomọnu
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ọ gbabeẹpho teke Dévidi abya anwụhu; o keru ekpe nụ nwa iya, bụ Sólomọnu sụ:

\VS{2}“Ọ gbabewaru mu l'alala, bụ iphe, dụru ndiphe l'ophu. Shihukwa ike; goshije l'ị bụ nwoke.

\VS{3}Mejekwa iphe, Chipfu, bụ Chileke ngu ele ẹnya iya; mbụ g'i tsoru ụzo iya; l'iimeje iphe, ọ tọru ọkpa iya; mẹ ekemu iya; mẹ omelalị iya; mẹ iphe, o pfuru; ẹgube ono, e deru iya l'ẹkwo ekemu Mósisu; k'ọphu bụ l'ẹkameka; mẹ iphemiphe, iime a-bụjeeru ngu phọ ụpete;

\VS{4}wafụa k'ọphu Chipfu e-meẹbe iphe ono, o kweru mu ukwe iya sụ: ‘Ọ -bụru l'ụnwu ngu kwabẹru onwophẹ ẹnya; gude obu phẹ g'ọ ha; mẹ ndzụ phẹ g'ọ ha pfụshia ike l'etsotso, ẹphe etso mu; bẹ nwa ngu nwoke ta abyadụ a-nọdu-buhuje l'aba-eze ndu Ízurẹlu anọ-dubuhu.’


\par }{\PP \VS{5}“Ọzo bụ; l'ị manụru-a iphe, Jiowabu nwa Zeruya meru mu. Mbụ iphe ono, o meru ụmadzu labọ, bụ ndu-ishi ndu ojọgu Ízurẹlu ono, bụ Ábụna nwa Nẹru; yẹe Amasa nwa Jieta. O gbushiru phẹ lẹ teke nchị dụ doo; woru phẹ gbushia g'ọ bụ l'ọo teke aalwụ ọgu. Ọ gbẹ bụru mbẹdua bẹ byaru evuru ishi ọchi phẹ; ana mburọnu iya.

\VS{6}Gude mmamiphe ngu maru iphe, ii-me iya; ọle ọo g'i ti kwekwa g'ọ kaa nka nwụhu anwụhu mgboshi.


\par }{\PP \VS{7}“A -bya l'ụnwu Bazịlayi kẹ mkpụkpu Giladu; mejeru phẹ ree. G'ẹphe yịkwaru lẹ ndu a-nọduje eri nri lẹ teburu ngu; noo kẹle ọo g'ẹphebedua mekwarụ mu phọ ree bụ ono lẹ teke ono, mu shi agbalarụ nwanna ngu, bụ Abụsalomu.


\par }{\PP \VS{8}“Onye ọzo bụ Shimeyi nwa Gera; onye mkpụkpu Bahurimu, dụ l'alị Benjiaminu. Ọo yẹbedua phuru mu ẹjo iphu mbọku ono, mu jeru Mahanayimu. Ọle teke ọ byapfutaru mu lẹ Jiọ́danu bẹ mu gude ẹpha Chipfu ribuaru iya angụ lẹ mu ta abyadụ egude ogu-echi gbugbua ya.

\VS{9}Ọle ọ bụ; nta-a ba ahakwa iya kẹ mmanụ. Ị bụ onye maru iphe. Ii-maru-a iphe, ii-me iya. Mee ya g'o gude ishi-ẹwó iya ono lọkaru mee kpuba l'ilu.”


\par }{\SH Anwụhu Dévidi
\par }
{\R (1Iphe 29:26-28)

\par }{\PP \VS{10}Tọbudu iya bụ; Dévidi bya anwụhu lapfushia nna iya phẹ; e lia ya lẹ mkpụkpu Dévidi.

\VS{11}Iphe, ọ nọru l'aba-eze ndu Ízurẹlu bụ ụkporo apha labọ. Ọ bụru eze apha ẹsaa lẹ Hẹburonu; bya anọo l'aba-eze lẹ Jierúsalẹmu ụkporo apha l'apha iri l'ẹto.

\VS{12}Ọo ya bụ; Sólomọnu bya anọdu l'aba-eze nna iya, bụ Dévidi. Alị-eze iya bya angụru angụru k'ọphu parụ ẹka apaa.


\par }{\SH Eegbu Adonijia
\par }
{\PP \VS{13}Noo ya; Adonijia, bụ nwa Hagitu bya ejepfu Batusheba, bụ ne Sólomọnu. Batusheba jịa ya sụ: “?Bụ-a k'ọma bẹ ị byaru?”

\par }{\PP Adonijia sụ: “Ee; ọ kwa-a k'ọma;”

\VS{14}bya asụ: “O nweru iphe, mu byaru ngu epfuru.”

\par }{\PP Batusheba sụ iya: “Pfunaa iphe ọbu.”


\par }{\PP \VS{15}Adonijia bya awata epfupfu sụ: “Ị maru l'ọo mbẹdua bẹ ọ gbaru gẹ mu bụru eze. Tẹme ndu Ízurẹlu l'ophu bụru mu bẹ ẹphe shi ele ẹnya l'ọo mbẹdua a-bụru eze. Ọle e mecharu ọ nwụa ịnwu-phu; ọ bụru nwanna mu bẹ ọ larụ l'ẹka; noo kẹle ọo Chipfu bẹ meru g'ọ bụru nkiya.

\VS{16}Ọle nta-a bẹ o nweru iphe lanụ, mu eme gẹ mu rwọta ngu. Ta ajịkakwa.”

\par }{\PP Batusheba sụ iya: “Pfunaa iphe ọbu.”


\par }{\PP \VS{17}Ọo ya bụ; Adonijia sụ iya: “Jiko pfunaaru eze, bụ Sólomọnu g'o dee mu Abishagu, bụ nwamgbọko ono, shi Shunemu g'ọ bụru nyee mu. Ọ tọo jịkadu m'i pfuaru iya ya.”


\par }{\PP \VS{18}Batusheba sụ: “Ọ dụ ree.” “Mu e-pfuru-a yeru eze l'iswi ẹhu ngu.”


\par }{\PP \VS{19}Ọo ya bụ; Batusheba tụgbua jepfu Sólomọnu g'o pfuaru iya opfu ẹhu Adonijia. Eze gbalihu gba iya ndzuta; bya ephozeta l'iphu iya; bya anọ-zeta anọo l'aba-eze iya; bya eye; e je apata aba-eze doberu ne iya ono; ọ nọdu anọo l'ụzo ẹkutara iya.


\par }{\PP \VS{20}Batusheba bya asụ: “O nweru iphe, ha nwanshịi, mu eme gẹ mu rwọo ngu.” “Jiko ba ajịkakwa.”

\par }{\PP Eze sụ iya: “Rwọo iphe ọbu ne mu; mu taa jịkadu iya ememe.”


\par }{\PP \VS{21}Batusheba sụ iya: “G'e dunuru Abishagu, onye Shunemu kee nwanna ngu, bụ Adonijia g'ọ bụru nyee ya.”


\par }{\PP \VS{22}Eze, bụ Sólomọnu yeeru ne iya ọnu sụ: “?Bụ k'ishi gụnu bẹ i gude sụ g'e duru Abishagu, onye Shunemu kee Adonijia? I gege asụfuna g'a haarụ iya alị-eze-a; eshi ọphu ọ bụ nwanna mu k'ọgerenya; mbụ g'a haarụ iya yẹe Abyiyata, bụ onye uke Chileke waa Jiowabu nwa Zeruya!”


\par }{\PP \VS{23}Noo ya; eze, bụ Sólomọnu gude ẹpha Chipfu ribua angụ sụ: “Gẹ Chileke gwakwa mu ọchi; mbụ mee mu ọphu ka njọ m'ọ -bụru l'ishi Adonijia ta aladuru l'iphe ono, o pfuru ono!”

\VS{24}Eshinu Chipfu nọ ndzụ g'ọ nọ iya-a; mbụ onye ono, meru mu kpọo abara l'aba-eze nna mu, bụ Dévidi ono; bya emewaa gẹ mu nweru ọnu-ụlo, ndu eze e-shije fụta bya abụru eze; ẹgube ono, o kweru mu ukwe iya; bẹ ee-gbukwa Adonijia ntanụ-a.

\VS{25}Ọo ya bụ; eze, bụ Sólomọnu zia Benaya; nwa Jiehoyada; o je egbugbua Adonijia.


\par }{\SH Iphe meru Abiyata; yẹe Jiowabu
\par }
{\PP \VS{26}A bya lẹ kẹ Abyiyata, bụ onye uke Chileke; eze sụ iya: “Tụgbua lashịa ẹka i shi; lẹ mkpụkpu Anatọtu. Ị gbaru k'anwụhu; ọle mu tee gbudu ngu nta; noo kẹle ọo ngu shi apajẹru okpoko Nnajịuphu, bụ Chileke lẹ teke nna mu, bụ Dévidi bụ eze; tẹme i tsoru nna mu jekọta iphe-ẹhuka, byapfutakọtaru iya nụ.”

\VS{27}No iya; Sólomọnu wofu Abyiyata g'ọ tọ bụhe onye-uke kẹ Chipfu. Eshi nno; opfu, Chipfu pfujeru lẹ mkpụkpu Shilo l'opfu ẹhu ọnu-ụlo Elayi vụa.


\par }{\PP \VS{28}Jiowabu bya anụmaepho iphe, nwụru nụ; ọ gbaba l'ụlo-ẹkwa Chipfu je akwẹe ẹka lẹ mpu, e mobegbaaru l'ọru-ngwẹja Chipfu; kẹle Jiowabu bẹ shi etso Adonijia; ọle o to tsojeduru Abụsalomu.


\par }{\PP \VS{29}A bya epfuaru eze, bụ Sólomọnu lẹ Jiowabu bẹ gbakwarụ laa l'ụlo-ẹkwa Chipfu; mbụ l'ọ pfukubekwa ọru-ngwẹja. Ọo ya bụ; Sólomọnu zia Benaya; nwa Jiehoyada sụ: “Je egbua ya.”


\par }{\PP \VS{30}Ọo ya bụ; Benaya jeshia l'ụlo-ẹkwa Chipfu ono je asụ Jiowabu: “Eze sụkwaru g'ị lụfuta l'ẹka ono!”

\par }{\PP Jiowabu sụ: “Waawaa. Ọo l'ẹka-a bẹ mu a-nwụhu.”

\par }{\PP Benaya laphushia azụ je akaru eze iphe, Jiowabu yeru ọnu.


\par }{\PP \VS{31}Eze sụ iya: “Mee ya g'o pfuru. Gbugbua ya; woru lia; k'ọphu bụ lẹ mbẹdua waa ọnu-ụlo nna mu te evuẹduru ọchi ndu ono, o gbushiru l'ẹbe adụ iphe, ẹphe meru ono.

\VS{32}Chipfu e-me g'ụgwo ọchi, o gburu tukoru iya l'ishi. Mbụ ọchi ụmadzu labọ ono, o tsoru ọgu gbugbushia ọphu nna mu, bụ Dévidi amadụ ono; mbụ egbugbu ono, o gburu Ábụna nwa Nẹru, bụ onye-ishi ndu ojọgu Ízurẹlu; waa Amasa nwa Jieta, bụ onye-ishi ndu ojọgu Jiuda. Ndu ono bẹ kakọta iya apfụbekoto; bya aka iya ree.

\VS{33}G'ọchi phẹ tukokwaru Jiowabu waa oshilọkpa iya l'ishi jeye lẹ tuutuutuu lẹ mịimiimii. Obenu lẹ Dévidi; mẹ oshilọkpa iya; mẹ ọnu-ụlo iya; mẹ aba-eze iya bẹ Chipfu a-nụ ẹhu-guu jasụ lẹ tuutuutuu lẹ mịimiimii.”


\par }{\PP \VS{34}Tọbudu iya bụ; Benaya nwa Jiehoyada tụgbua je egbua Jiowabu. E je elia ya l'ibe iya l'echiẹgu.

\VS{35}Eze bya ewota Benaya nwa Jiehoyada dochia ẹnya Jiowabu g'ọ bụru onye-ishi ndu ojọgu; bya eworu Zadọku, bụ onye uke Chileke dochia ẹnya Abyiyata.


\par }{\PP \VS{36}Tọbudu iya bụ; eze bya ezia ozi; e je ekua Shimeyi. Ọ sụ iya: “Kpụa ụlo lẹ Jierúsalẹmu buru. Ba adụkwa teke ịi-lụfu alụfu l'ẹka ono jee ẹka ọzo.

\VS{37}Mbọku, ị lụfuru daa nggele Kidirọnu bẹ bụkwa g'o doo ngu ẹnya l'ịi-nwụhu; ọchi ngu a-tukoru ngu l'ishi.”


\par }{\PP \VS{38}Shimeyi sụ eze: “Iphe, i pfuru dụ ree. Ọo gẹ gụbe nnajịuphu mu, bụ eze pfuru bụ gẹ mụbe onye-ozi ngu e-me.” Ọo ya bụ; Shimeyi buru lẹ Jierúsalẹmu; bukpọo ya nọo ọdu.


\par }{\PP \VS{39}A bya anọo apha ẹto; ohu Shimeyi dụ ụmadzu labọ gbafụ gbapfushia Akishi nwa Maka, bụ eze ndu Gatu. A bya epfuaru iya Shimeyi sụ iya: “Ohu ngu phẹ nọkwa lẹ Gatu.”

\VS{40}Shimeyi gbalihu bya edozia nkapfụ-ịgara iya gbagbụa; ọ bụru iya eje Gatu l'ibe Akishi je ele ẹnya ohu iya phẹ ono. O je eduta ohu iya phẹ ono lẹ Gatu.


\par }{\PP \VS{41}E je edooru Sólomọnu lẹ Shimeyi shi lụfu lẹ Jierúsalẹmu jee Gatu; bya alwaphutawa azụ.

\VS{42}Eze bya ezia nzi; e je ekua Shimeyi. Ọ sụ iya: “?Mu te emenuru ngu-a g'i gude ẹpha Chipfu ria nte; tẹme mu bya anmashịaru ngu ọkwa iya ike sụ ngu; g'o dokwaa ngu ẹnya lẹ mbọku, ị lụfuru alụfu jee ẹka ọzo bẹ ịi-nwụhu? ?Tị sụduru l'ọ dụkwa ngu-a ree; mbụ l'ii-mekwaa nno?

\VS{43}?Bụhunu gụnu meru g'o gude ọphu i ti meẹduru iphe, i riburu Chipfu angụ l'ii-meru iya ono; waa ekemu ono, mu tụru nụ ngu ono?”


\par }{\PP \VS{44}Eze bya asụkwapho Shimeyi: “L'ime obu ngu bẹ ị makọtaru ẹjo-iphe, i meru nna mu, bụ Dévidi. Nta-a bẹ Chipfu a-tukobe ngu ẹjo-iphe ono, i meru l'ishi.

\VS{45}Ọle eze, bụ Sólomọnu bẹ aa-gọru ọnu ọma nụ; tẹme aba-eze Dévidi bẹ a-ngụru angụru l'iphu Chipfu jasụ lẹ tuutuutuu-mịimiimii.”


\par }{\PP \VS{46}Ọo ya bụ; eze bya akaru Benaya nwa Jiehoyada; o je egbugbua Shimeyi.

\par }{\PP Ọ bụru teke ono bẹ alị-eze ono byaru angụru angụru l'ẹka Sólomọnu.




\par }\Chap{3}{\SH Sólomọnu epfu gẹ Chipfu nụ iya mmamiphe
\par }
{\R (2Iphe 1:1-13)

\par }{\PP \VerseOne{1}Sólomọnu bya alụta nwada Fero, bụ eze ndu Ijiputu; ẹphe shi nno gbaa ndzụ. O duta nwada Fero ono bya edobe lẹ mkpụkpu Dévidi; ọ nọdu l'ẹka ono jasụ ọ kpụ-ghee ụlo-ibe-eze iya; mẹ ụlo Chipfu; mẹ igbulọ, nọ-pheru Jierúsalẹmu mgburugburu.

\VS{2}Ọ bụru l'ẹka aagwajẹ iphe bẹ ndu Ízurẹlu shi agwajẹ Chileke; kẹle e teke akpụdu ụlo Chipfu teke ono.

\VS{3}Sólomọnu yee Chipfu obu; bya etsokọta iphe, Dévidi, bụ nna iya tọru ọkpa iya. A gụfuepho l'o shi egweje ngwẹja; bya akpọje ụ̀nwù-isẹnsu ọku l'ẹka aagwajẹ iphe.


\par }{\PP \VS{4}Eze, bụ Sólomọnu bya ejeshia egwe ngwẹja lẹ Gibiyọnu, bụ ishi ẹka aagwajẹ iphe; bya eworu ngwẹja-akpọ-ọku ụnu labọ l'ụkporo iri gwee l'ọru-ngwẹja, nọ l'ẹka ono.

\VS{5}O -rwua l'ẹnyashi; Chipfu byapfuta Sólomọnu lẹ nrwọ lẹ Gibiyọnu l'ẹka ono bya asụ iya: “Pfua iphe, bụkpoo iphe, ọ dụ ngu gẹ mu nụ ngu.”


\par }{\PP \VS{6}Sólomọnu sụ: “I goshiwaru l'i yeru nwozi ngu Dévidi, bụ nna mu obu shii; kẹle ọ bụ onye ire-lanụ; bya abụru onye pfụberekoto; bụkwarupho onye obu gụru ìphóró l'iphu ngu. Ọ bụru n-yemobu ono bẹ i yekpọeru iya phọ; k'ọphu ị nụru iya nwa, a-nọdu l'aba-eze iya ntanụ-a.


\par }{\PP \VS{7}“Gụbe Chipfu, bụ Chileke mu; nta-a bẹ i mewaru mụbe onye-ozi ngu gẹ mu bụru eze nọchia ẹnya nna mu, bụ Dévidi; lẹ mụbe nwatanshịi, ta amadụ gẹ mu e-shije mee iphe, gbaru mu l'ememe.

\VS{8}Mụbe nwozi ngu bẹ nọwaa l'echilabọ ndu ono, ị họtaru; mbụ ndu ono, parụ ẹka apaa; bya abụru agụta agụta ono.

\VS{9}Ọo ya bụ; nụnu mụbe nwozi ngu egomunggo mu e-gude bụru eze ndibe ngu ọbu; waa gẹ mu majẹru iphe, dụ ree; l'iphe, dụ ẹji. Noo kẹle ọ tọ dụdu onye sụru abụru eze ndibe ngu-a l'ophu.”


\par }{\PP \VS{10}Iphe ono, Sólomọnu rwọru ono dụ Nnajịuphu ree.

\VS{11}Ọo ya bụ; Chileke sụ Sólomọnu: “Eshi ọphu ọ bụ iphe ono bẹ ị sụru g'e meeru ngu; ọphu i pfuduru kẹ ndzụ ogologo; ọphu ị sụduru g'a nụ ngu ẹku; ọphu i pfuduru kẹ gẹ ndu ọhogu ngu nwụshihu; ọ bụ-chiaru egomunggo, ii-gude bụru eze l'ụzo, pfụru ọto bẹ ị sụru g'a nụ ngu;

\VS{12}bẹ mu e-meẹru ngu phọ iphe ono, i pfuru sụ g'e meeru ngu ono. Mbụ lẹ mu a-nụ ngu mmamiphe bya anụ ngu egomunggo; k'ọphu bụ l'ọ tọ dụdu onye eze ọzo byaru atụru ngu nụ, dụjeru nụ; ọphu ọ dụdu onye eze ọzo byaru atụru ngu nụ, byaru a-dụ nụ.

\VS{13}Mu a-nụkwa ngu phọ iphe, ị tị rwọduru gẹ mu nụ ngu; mbụ lẹ mu e-me g'i nweru iphe; bya emee g'a kwabẹje ngu ùbvù; k'ọphu bụ l'ọ tọ dụdu eze ọzo, bya a-tụru ngu nụ lẹ ndzụ ngu.

\VS{14}Ọ -bụru l'i tsoru ụzo mu; bya eme iphe, mu tọru ọkpa iya; waa ekemu mu ẹgube ono nna ngu, bụ Dévidi meru ono; bẹ mu e-me g'ị kaa nka.”

\VS{15}Teke ono; Sólomọnu tehu lẹ mgbẹnya ono; bya amaru l'ọo nrwọ bẹ ya shi arwọ.

\par }{\PP Tọbudu iya bụ; ọ lwatashịa Jierúsalẹmu; o je apfụru l'iphu okpoko ọgbandzu Chipfu gwee ngwẹja-akpọ-ọku; waa ngwẹja-ẹhu-guu; bya abọoru ndu-ozi iya g'ẹphe ha ọbo-iphe.


\par }{\SH Sólomọnu ekpe ikpe, atsụ l'ẹhu
\par }
{\PP \VS{16}O nweru ụnwanyi ụkpara labọ, byapfutaru eze bya apfụru iya l'iphu.

\VS{17}Onye lanụ sụ: “Nnajịuphu mu; mu lẹ nwanyị-a bẹ gba mgba buru l'ụlo lanụ; mu bya ezeda. Mu l'iya tụko buru l'ụlo ono teke mu zedaru.

\VS{18}Lẹ mbọku, kwe iya ẹto gẹ mu zedacharu ono bẹ yẹbedua byaru ezedakwaphọ nkiya. Ọphu ọ tọ dụdu onye ọzo, nọ l'ụlo ghaha anyi n'ẹbo bẹ nọ iya nụ.


\par }{\PP \VS{19}“O -rwua l'ẹnyashi; o gude njọ azẹe dagbua nwa nkiya.

\VS{20}O beẹpho l'echi-abalị lẹ teke mụbe nwozi ngu ekuwaa mgbẹnya; ọ gbalihu pata odzu nwa iya ono bya enyekube mu; bya ekuta nwa kẹ mbẹdua nyekube onwiya.

\VS{21}A fụta l'ụtsu iya; mu bya agbalihu gẹ mu chebe nwa mu ẹra; ọ bụwaru nụ odzu. Nchi bọhuepho ree; mu bya atọ nwẹhu lerwee nwata ono ẹnya; bya ahụma l'ọ tọ bụdu nwa nkemu.”


\par }{\PP \VS{22}Nwanyị ọphuna swọ-lihu sụ: “Waawaa! Nwata ọphu nọ ndzụ bẹ bụ nwa mu; nwata ọphu nwụhuru anwụhu bụru nwa nkengu.”

\par }{\PP Nwanyị k'ivuzọ phọ sụ: “Waawaa; nwata ọphu nwụhuru anwụhu bụ nwa nkengu; nwata ọphu nọ ndzụ bụru nwa nkemu.” Ẹphe nọdu adzọkashi iya nno l'iphu eze.


\par }{\PP \VS{23}Tọbudu iya bụ; eze bya asụ: “Onye ọwa-a sụru: ‘Lẹ nwa, nọ ndzụ bụ nkiya; onye ọphu nwụhuru anwụhu bụru nwa k'onye ọphuu.’ Onye ọphuu sụ: ‘Waawaa; l'ọo nwa nkengu nwụhuru; ọ bụru nwa nkemu nọ ndzụ.’ ”


\par }{\PP \VS{24}Eze bya asụ: “Unu wotaẹshikwaru mu nụ ogu-echi.” A bya ewotaru eze ogu-echi ono.

\VS{25}Ọ sụ: “Ngwa; sụkaha nwata ọphu nọ ndzụ ẹbo; woru ibe lanụ nụ onye lanụ; l'i woru ibe lanụ nụ onye ọphuu.”


\par }{\PP \VS{26}Tọbudu iya bụ; imemini nwata ono bya adụshia nwanyị ọphu nwa iya nọ ndzụ ike. O chishia sụ eze: “Jiko nnajịuphu mu; kururọ nwata ono, dzụ ndzụ ono kee ya; g'e te egbukwa iya egbugbu!”

\par }{\PP Nwanyị ọphuna sụ: “Mu lẹ ngu ta adụdu onye ọphu e-nweru nwa ono. G'a sụkaha iya ẹbo!”


\par }{\PP \VS{27}Tọbudu iya bụ; eze bya ebua ikpe ono; sụ: “Kuru nwata ono nụ nwanyị ivuzọ phọ. Te egbuhẹkwa iya egbugbu. Ọo nwanyị ono bụ ne, nwụru iya nụ.”


\par }{\PP \VS{28}Ndu Ízurẹlu l'ophu nụmaepho g'eze gude kpee ikpe ono; ẹphe tsụahaa ya ebvu; kẹle ẹphe maru l'ọo Chileke bẹ nụru iya mmamiphe, o gude kpee ikpe, pfụru ọto nno.




\par }\Chap{4}{\SH Ndu gude ọkwa l'aba-eze Sólomọnu
\par }
{\PP \VerseOne{1}Noo ya; eze, bụ Sólomọnu bụru eze ndu Ízurẹlu l'ophu.

\VS{2}Waa ndu gude ọkwa l'aba-eze iya baa:

\par }{\PP Azaríya nwa Zadọku bẹ bụ onye uke Chileke.


\par }{\PP \VS{3}Elihorefu yẹe Ahayịjia, bụ ụnwu Shisha bẹ bụ ndu ederu eze ẹkwo.

\par }{\PP Jiehoshafatu; nwa Ahiludu bụru onye akwakọbeje iphe, meru ememe.


\par }{\PP \VS{4}Benaya; nwa Jiehoyada bụ onye-ishi ndu ojọgu.

\par }{\PP Zadọku waa Abyiyata bụru ndu-uke Chileke.


\par }{\PP \VS{5}Azaríya nwa Nétanu bụ onye-ishi ndu ọchi-ọha.

\par }{\PP Zabudu nwa Nétanu bụru onye uke Chileke; wakwaphọ onye agbazijeru eze idzu.


\par }{\PP \VS{6}Ahisha bụ onye-ishi l'ibe-eze.

\par }{\PP Adoniramu; nwa Abụda bụru onye-ishi ọgbo ozi.


\par }{\SH Ndu Sólomọnu meru ndu-ishi; \newline  mẹ ẹkali ibiya ọphu ẹphe bụgbaa ishi
\par }
{\PP \VS{7}Sólomọnu bẹ nweru ndu-ishi iri l'ẹbo, bụ ndu-ishi Ízurẹlu l'ophu. Ọ bụru phẹ anọduje ewotaru eze yẹe ndibe iya nri, ẹphe erije. Onye lanụ ewotajẹru iya nri l'ọnwa lanụ l'ime apha.

\VS{8}Waa ẹpha ndu ono baa:

\par }{\PP Nwa Họru bụ ishi l'alị úbvú úbvú Ifuremu.


\par }{\PP \VS{9}Nwa Deka bụru ishi lẹ Makazu; mẹ Shalubimu; mẹ Bẹtu-Shẹmeshi; waa Elọnu-Bẹtu-hananu.


\par }{\PP \VS{10}Nwa Hesedu bụru ishi lẹ Arụbotu. Soko; mẹ alị Hefa l'ophu bụkotaru nkiya.


\par }{\PP \VS{11}Nwa Abinadabu, bụ ishi ndu Nafatu-Dọru, bụ iya bẹ alụ nwada Sólomọnu, bụ Tafatu.


\par }{\PP \VS{12}Bana, bụ nwa Ahiludu bụru ishi lẹ Tanaku; mẹ Megido; mẹ Bẹtu-Shanu l'ophu; mbụ ẹka ono, nọ-kube Zaretanu; nọ lẹ nsụda Jiezerẹlu; mbụ e -shi lẹ Bẹtu-Shanu je akpaa lẹ Abẹlu-Mehola; je aghaa Jiokumeyamu.


\par }{\PP \VS{13}Nwa Geba bụ ishi lẹ Ramotu, nọ l'alị Giladu. Mkpụkpu Jiayi, bụ iya bụ ẹka nwa Manásẹ shi buru lẹ Giladu l'ophu bụkotaru nkiya; mẹ ẹkali mkpụkpu Agọbu l'alị Beshanu; mbụ eze mkpụkpu ụkporo ẹto ono, e gude igbulọ kpụ-phetagbaa ono; bya egudeje mgbọro onyirubvu kpọ-chia ọnu-ọguzo iya ono.


\par }{\PP \VS{14}Ahinadabu nwa Ido bụru ishi lẹ Mahanayimu.


\par }{\PP \VS{15}Ahimaazu ọphu alụkwapho nwada Sólomọnu ono, bụ Basumatu nọdu bụru ishi lẹ Nafụtali.


\par }{\PP \VS{16}Bana nwa Hushayi bụ ishi lẹ Asha mẹ Beyalotu.


\par }{\PP \VS{17}Jiehoshafatu nwa Paruwa bụru ishi lẹ Isaka.


\par }{\PP \VS{18}Shimeyi nwa Ela bụ ishi lẹ Benjiaminu.


\par }{\PP \VS{19}Geba nwa Uri bụru ishi lẹ Giladu, bụ iya bụ alị, ẹka Sihọnu shi; onye shi bụru eze ndu Amọru; bụkwarupho alị, ẹka Ọgu shi; onye shi bụru eze ndu Beshanu. Ọ bụru yẹbedua kpoloko shi bụru ọchi-ọha l'alị ono.


\par }{\SH Iphe, eewotajẹru Sólomọnu l'ujiku lanụ
\par }
{\PP \VS{20}Ndu Jiuda mẹ ndu Ízurẹlu bẹ ha igwerigwe g'ẹja, nọ l'agụga eze-ẹnyimu. Ẹphe nọdu anọduje eri; bya angụ; ẹhu nọdu anọduje atsọ phẹ ụtso.

\VS{21}Sólomọnu bụru eze ndu alị ono l'ophu; e -shi l'ẹnyimu Yufurétisu jasụ l'alị ndu Filisitayinu; je akpaa l'oke ẹphe lẹ ndu Ijiputu. Iphe, bụ alị-eze, nọkota l'uswe iya ono g'ẹphe ha nọdu atụkota akịriko anụ Sólomọnu; tẹme ẹphe nọdukota iya l'ẹka jasụ g'ọ nọ-beru.


\par }{\PP \VS{22}Iphe, eewotajẹru Sólomọnu mbọkumboku bẹ bụ ẹkpa ukpokutu ereshi, e tsuru etsutsu ụkporo ẹkpa l'ẹkpa iri; waa ẹkpa ereshi, a kwọru akwọkwo, dụ ẹkpa ụkporo ẹto;

\VS{23}mẹ eswi iri, tsụchaaru ẹ̀bà; mẹ ụkporo eswi, akpa l'onwiya; mẹ ụkporo atụru ise; mẹkwapho ele; mẹ mgbada; mẹ anịgo; mẹ ọku, phuru l'ẹnya.

\VS{24}Sólomọnu bụru eze alị ono, dụkota l'ụzo ẹnyanwu-arịba ẹnyimu Yufurétisu ono l'ophu; mẹkpoo ndu eze, bukọta l'ụzo ẹnyanwu-arịba ẹnyimu ono; mbụ e -shi lẹ Tifusa je akpaa lẹ Gaza. Tẹme nchị dụkota iya doo mgburugburu egede.


\par }{\PP \VS{25}Teke Sólomọnu nọ ndzụ bẹ ndu Jiuda mẹ ndu Ízurẹlu tụkoru buru lẹ ntụsarehu; e -shi lẹ Danu je akpaa lẹ Biye-Sheba. Onyenọnu nwegbaarụ opfu-vayịnu; mẹ oshi figu nkiya.


\par }{\PP \VS{26}Sólomọnu bẹ nweru ụlo, dụ ụnu ụkporo ise, bụ ẹka oodobeje ịnya, anọduje akpụ ụgbo-ịnya iya; bya enweru ụkporo ụnu nemadzụ iri, bụ ndu agbajẹ ịnya.


\par }{\PP \VS{27}Ndu ọchi-ọha ono bẹ ewotajẹru eze, bụ Sólomọnu nri; mẹkwapho kẹ ndu ọonu nri. Onyenọnu bẹ ewotajẹ nkiya l'ọnwa ọphu rwuberu iya nụ. Ọ tọ dụdu iphe, ẹphe ekweje g'ụko iya dụru iya.

\VS{28}Nokwaphọ g'ẹphe ewotajẹ balị; mẹ ẹswa ereshi, ịnya-ọgu; waa ịnya ọzo mmanụ atajẹ bya edobe l'ẹka gbaru nụ. Onyenọnu ewotajẹ iphe, gbaru iya l'ewota.


\par }{\SH Mmamiphe Sólomọnu
\par }
{\PP \VS{29}Chileke bẹ nụru Sólomọnu mmamiphe; bya emee g'iphe doje iya ẹnya k'ọphu parụ ẹka apaa; bya eye iya egomunggo, ha g'ẹja, dụ l'agụga eze-ẹnyimu l'ẹhu.

\VS{30}Sólomọnu bẹ mmamiphe iya kangokọtaru mmamiphe kẹ ndu ụzo ẹnyanwu-awawa l'ophu; bya akangokwaphọ mmamiphe kẹ ndu Ijiputu l'ophu.

\VS{31}Mmamiphe nkiya kakọta kẹ nemadzụ ọzo l'ophu shii. Mmamiphe iya kakwaphọ kẹ Etanu, bụ onye shi l'eri Ẹzura; bya aka kẹ Hemanu; mẹ kẹ Kalụkolu; mẹ kẹ Dada, bụ ụnwu Maholu. Ụ́dù Sólomọnu ono ngakọta ọhamoha, nọ-pheru iya mgburugburu.


\par }{\PP \VS{32}Ẹtu ẹtu, ọ nmashịru dụ ụnu ẹsaa l'ụkporo iri\FTNT{*}{{\FR 4:32 }{\FR{4:32
}}{\FT{Bụ iya bụ 3,000 lẹ mbekee.}}}; bya agụa ụnu ebvu labọ l'ụkporo iri l'ebvu ise.

\VS{33}Ọotuje ọnu ụgbugba oshi; mbụ e shikpọ l'ụgbugba oshi sida, dụ lẹ Lébanọnu je akpaa l'ẹswa ịsopu, efushije l'igbulọ. Nokwaphọ g'ọotuje ọnu ụgbugba anụ; mẹ ẹnu; mẹ ụgbugba anụ, l'awụ l'ẹpho; mẹ kẹ ẹma.


\par }{\PP \VS{34}Ndu eze ọhamoha, nọkota lẹ mgboko-a bẹ nụmakotaru kẹ mmamiphe Sólomọnu ono; ẹphe nọdu eyeje ndu e-je anụma opfu mmamiphe, oopfu ọbu.




\par }\Chap{5}{\SH Sólomọnu akwakọbe akpụ eze-ụlo Chipfu
\par }
{\R (2Iphe 2:1-16)

\par }{\PP \VerseOne{1}Hiramu, bụ eze ndu Taya bẹ yẹe Dévidi shi eshi ọ̀nyà. Ọ nụmaepho lẹ Sólomọnu bẹ a wụwaru manụ l'ishi g'ọ bụru eze, a-nọchi ẹnya nna iya, bụ Dévidi; o zia ndu-ozi iya g'ẹphe byapfuta Sólomọnu.

\VS{2}Sólomọnu l'onwiya bya ezia Hiramu ozi sụ:

\VS{3}“Ị mawaru lẹ Dévidi, bụ nna mu ta akpụduru Chipfu, bụ Chileke iya ụlo; mkpata iya bụru ọgu ono, ndu ọhogu iya shi eshije l'ẹkameka etso iya ono; jasụru Chipfu mee ndu ọhogu iya ono nọdukota iya lẹ mkpula ọkpa.

\VS{4}Obenu lẹ nta-a bẹ Chipfu, bụ Chileke mu mewaru; nchị dụ mu doo l'ẹkameka; o to nwedu onye opfu dụru mu l'iya; ọphu ọ dụdu ẹjo-iphe, dapfutawaru mu nụ.

\VS{5}Ọo ya bụ; mu nọdu arị k'akpụru Chipfu, bụ Chileke mu ụlo; ẹgube ono o pfuru iya nna mu, bụ Dévidi sụ: ‘Ọo nwa ono, mu e-dobe g'ọ nọchia ẹnya ngu l'aba-eze ngu bẹ a-kpụru mu ụlo.’


\par }{\PP \VS{6}“Nta bụkwa g'i zia ndu e-je egbuaru mu oshi sida, dụ lẹ Lébanọnu. Ndu ozi mu bẹ ẹphe lẹ ndu-ozi nkengu a-tụko yekọta ẹka l'ozi, dụ iya nụ. Mu a-pfụ ngu ụgwo ozi ndu nkengu ono; iphe, ị sụkpoerupho gẹ mu pfụa; kẹle ị manụru-a l'ọ tọ dụdu onye maberu ẹnya g'eegbuje oshi l'ime anyi gẹ ndu Sayịdonu.”


\par }{\PP \VS{7}Tọbudu iya bụ; Hiramu nụmaepho ozi ono, Sólomọnu ziru ono; ẹhu tsọshia ya ụtso ike. Ọ sụ: “G'ajaja bụru kẹ Chipfu ntanụ-a; mbụ onye ono, nụru Dévidi nwa, maru iphe ẹgube-a g'ọ bụru ishi ọha, parụ ẹka ono!”


\par }{\PP \VS{8}Hiramu bya ezia Sólomọnu sụ iya: “Mu nụmawaru ozi, i ziru mu. Mu e-mekọtacha iphe, ị sụru gẹ mu mee lẹ k'oshi sida mẹ oshi payịnu ono.

\VS{9}Ndu ozi mu e-shi lẹ Lébanọnu vua oshi ono vufutakọta l'ọnu eze-ẹnyimu. Mu esweshi iya esweshi gude iya kpọghata l'eze-ẹnyimu; je edobe l'ẹka ị tụru ẹka g'e dobe iya. Ọo l'ẹka ono bẹ ee-dokashị iya; unu abya evutawa iya rọ. Iphe, dụ mu ree g'i meeru mu iya bụ g'ị nụje ndibe mu nri.”


\par }{\PP \VS{10}No iya; Hiramu nụkota Sólomọnu oshi sida mẹ oshi payịnu, mkpa iya dụru iya g'ọha.

\VS{11}Sólomọnu nọdu anụje Hiramu ụnu ẹkpa witi mgbo ụkporo labọ l'ụnu iri g'ọ bụru nri, ndibe iya; bya eye iya ụnu ite-mkpa manụ olivu, a tsụru l'ikwe ụnu ụkporo labọ l'iri. Ọ bụru gẹ Sólomọnu anụje iya Hiramu bụ ono l'aphagapha.

\VS{12}Chipfu nụerupho Sólomọnu mmamiphe g'o kweru iya ukwe iya. Sólomọnu yẹe Hiramu tụko nọdu lẹ nchị-odoo; ẹphenebo woru ndzụ gbaa.


\par }{\SH Ndu ọgbo-ozi Sólomọnu
\par }
{\R (2Iphe 2:17-18)

\par }{\PP \VS{13}Eze, bụ Sólomọnu bya ahọta ndu ọgbo-ozi l'alị Ízurẹlu l'ophu. Ndu ọgbo-ozi ono bẹ tụkoru dụ ụkporo ụnu unwoke ẹto l'ụnu iri l'ise.

\VS{14}Ọ nọdu ezije phẹ ụkporo ụnu l'ụnu ise ise g'ẹphe je Lébanọnu; ẹphe nọdu ejeje je anọo ọnwa ophu l'ẹka ono; ẹphe alwa bya anọo ọnwa labọ l'unuphu. Ọ bụru Adoniramu bẹ bụ onye-ishi ndu ọgbo-ozi ono.

\VS{15}Sólomọnu bẹ nwekwarụpho ụkporo ụnu ụmadzu ugbo ẹsato l'ụnu iri l'ise, bụ ndu evuje iphe; bya enweru ụkporo ụnu ụmadzu ugbo iri, bụ ndu anọduje awa mkpuma l'úbvú úbvú alị ono.

\VS{16}Tẹme wafụkwapho ụnu ụmadzu ẹsato l'ụmadzu ụkporo ise, bụ ndu-ishi, eleta ẹnya l'ozi ono.

\VS{17}Eze bya atụa ekemu sụ g'ẹphe gbakpọshia oke mkpuma, vu aswa kwachashịa ya g'e gude tụa ọkpa ụlo ono.

\VS{18}Ọo ya bụ; ndu emeru Sólomọnu ọna; waa ndu emeru Hiramu ọna; mẹ ndu Gebalu bya egbushia oshi woru kwakọbe; bya agbakpọshia mkpuma, ee-gude kpụa ụlo ono.




\par }\Chap{6}{\SH Sólomọnu akpụ eze-ụlo Chipfu
\par }
{\R (2Iphe 3:1-14)

\par }{\PP \VerseOne{1}Tọbudu iya bụ; Sólomọnu wata akpụ eze-ụlo Chipfu ono l'apha, kwe ndu Ízurẹlu ụnu apha l'ụkporo apha ẹno g'ẹphe shichaa l'alị ndu Ijiputu fụta; mbụ apha, kwe Sólomọnu apha ẹno, e -shi teke ọ watarụ abụru eze ndu Ízurẹlu; mbụ l'ọnwa, ọnwa Zivu, bụ iya bụ ọnwa k'ẹbo l'apha.


\par }{\PP \VS{2}Eze-ụlo ono, eze, bụ Sólomọnu kpụru Chipfu ono bẹ ogologo iya dụ ụkporo nkwo-ẹka ẹto; uswekete iya dụ ụkporo nkwo-ẹka; eli iya dụ ụkporo nkwo-ẹka lẹ nkwo-ẹka iri.

\VS{3}Nwụlo, a kpụru; dupfube l'atatiphu eze-ụlo ono bẹ ogologo iya dụ ụkporo nkwo-ẹka. Ogologo iya bẹ yẹle uswekete eze-ụlo ono l'onwiya ha ẹnya nhamụnha. Uswekete kẹ nwụlo ono dụ nkwo-ẹka iri.


\par }{\PP \VS{4}Eze-ụlo ono bẹ windo, o yeru iya dụgbaa wẹrere wẹrere.

\VS{5}Ọ kpụ-phetaru igbulọ eze-ụlo ono; waa ime ẹka-kakọta-adụ-nsọ mgburugburu. Ọ kpụa ya nno; bya eyekọta iya mkpuru; ọ nọ-phee ụlo ono mgburugburu.

\VS{6}Ụlo k'alị iya bẹ ọsa iya dụ nkwo-ẹka ise; ọsa iya k'echilabọ bụru nkwo-ẹka ishii; ọsa iya k'ẹto bụru nkwo-ẹka ẹsaa. A kpụshiru òbvúrú doo mgburugburu l'azụ eze-ụlo ono. Ọ bụru l'eli òbvúrú ono bẹ a tukobegbaaru oswebe; k'ọphu bụ l'ọ tọ dụdu iphe, asupfukwadụru l'ime igbulọ eze-ụlo ono.
 

\par }{\PP \VS{7}Teke aakpụ eze-ụlo ono bẹ mkpuma, e gude kpụa ya bụ l'ẹka aanọduje agbakpọshi mkpuma bẹ a nọ kwachakọta mkpuma ọbu. Ọphu ọ tọ dụdu teke a nụmajeru ọda ọngu; ọzoo ọda ogbunkụ; ọphu a nụmajeduru ọda iphe-ígwè, e gudeje eme k'ụlo teke aakpụ iya.


\par }{\PP \VS{8}Ọnu ẹka eeshije abahụ l'ọma ụlo ono k'alị bẹ nọ laaru ụzo ndọhali eze-ụlo ono. O nweru ẹka eenyije enyinyi nyiba lẹ mkpopfu ụlo ono k'echilabọ; bya agbẹwaro lẹ k'echilabọ ono nyihu mkpopfu k'ẹto.


\par }{\PP \VS{9}Noo ya; Sólomọnu kpụa eze-ụlo ono kpụ-tsee. O gude oswebe oshi sida; mẹ oshi sida, a washịru awashị gude kụ-chia eli iya.

\VS{10}A kpụshikwarupho nwụlo, dụ mkpopfu mkpopfu; ọ dụ-pfuchaaru l'eze-ụlo ono mgburugburu. Iphe, ẹphe dụgbaa l'eli bụ nkwo-ẹka ise ise. Ọ bụru oshi sida bẹ e gude gbapfube iya l'eze-ụlo ono.


\par }{\PP \VS{11}Chipfu bya epfuru yeru Sólomọnu sụ:

\VS{12}“A -bya lẹ k'eze-ụlo-a, ịikpu-a; ọ -bụru l'iitsoje iphe, mu tọru ọkpa iya g'e tsoje; bya edobe nsọ mu; bya edobekọta ekemu mu g'ọ ha; bya emeje iya ememe; bẹ mu e-shi l'ẹka ngu mee g'opfu ono, mu pfuru nna ngu, bụ Dévidi ono vụkota.

\VS{13}Mbụ lẹ mu e-buru l'echilabọ ndu Ízurẹlu; ọphu mu ta abyadụ aha ndibe mu ono, bụ ndu Ízurẹlu.”


\par }{\SH G'e mengashịru ime eze-ụlo ono; ọ dụ
\par }
{\R (2Iphe 3:8-14)

\par }{\PP \VS{14}Ọo ya bụ; Sólomọnu bya akpụa eze-ụlo ono kpụ-tsee.

\VS{15}O gude oshi sida, a washịru awashị kwechishia igbulọ ime eze-ụlo ono; shita l'ọkpa-alị jeye l'eli iya ẹka a kụ-chiru akụ-chi. Ọma-ụlo iya bụru oshi payịnu bẹ o gude kwechishia ya.

\VS{16}O gude oshi sida, a washịru awashị kụ-buta ẹka dụ ụkporo nkwo-ẹka l'ime ime eze-ụlo ono gude meta mkpuru, bụ iya bụ ẹka-kakọta-adụ-nsọ. E shi l'ọma iya kụa ya oshi sida ono jeye l'eli iya.

\VS{17}Nwụlo ọphu dụ l'iphu ẹka-kakọta-adụ-nsọ ono bẹ ogologo iya dụ ụkporo nkwo-ẹka labọ.

\VS{18}Ime eze-ụlo ono bẹ bụ oshi sida bẹ e gude kwechishikọta iya l'ophu; k'ọphu bụ l'ọ tọ dụdu mkpuma, e gude kpụa ụlo ono dụru ọphu a hụmaru l'ẹnya. A pyịshigbaa iphe, dụ g'otumu; mẹ okoko, jawaru àjàjà l'oshi sida ono.


\par }{\PP \VS{19}Ọ kpụru ẹka-kakọta-adụ-nsọ dobe l'ime ime eze-ụlo ono g'ọ bụru ẹka aasụbeje okpoko ọgbandzu Chipfu.

\VS{20}Ẹka-kakọta-adụ-nsọ l'ime ime ụlo ono bẹ dụ ụkporo nkwo-ẹka l'ogologo iya. Uswekete iya dụ ụkporo nkwo-ẹka; eli iya dụ ụkporo nkwo-ẹka. Ọ wụkota iya mkpọla-ododo, guru egugu. O gudekwaphọ oshi sida kụta ọru-ngwẹja.


\par }{\PP \VS{21}Sólomọnu gude ọkpobe mkpọla-ododo kwechishikọta ime eze-ụlo ono l'ophu; bya eswebushia gwọgirigwo, e gude mkpọla-ododo mee l'ọnu ime mkpuru ẹka-kakọta-adụ-nsọ ono; bya awụa ya mkpọla-ododo gude kwechia ya.

\VS{22}Eze-ụlo ono l'ophu bẹ ọ wụkotaru mkpọla-ododo l'ime iya. Nokwaphọ g'ọ wụkotaru mkpọla-ododo l'ọru-ngwẹja ono, dụ l'ẹka-kakọta-adụ-nsọ ono.


\par }{\PP \VS{23}O gude oshi olivu meta chierobu labọ, eli iya dụgbaa nkwo-ẹka iri iri woru pfụbe l'ẹka ono, kakọta-adụ-nsọ ono.

\VS{24}Ǹkù chierobu ono nanụ bẹ dụ nkwo-ẹka ise; nanụ ọphu dụ nkwo-ẹka ise. E -shi l'ishishi ǹkù ọphuu jasụ l'ọphuu bẹ dụ nkwo-ẹka iri.

\VS{25}Chierobu k'ẹbo bẹ dụkwapho nkwo-ẹka iri l'eli. Chierobu ono ẹphenebo bẹ hakọta ẹnya nhamụnha; gbakọta ụgbugba lanụ.

\VS{26}Chierobu ono nanụ bẹ dụ nkwo-ẹka iri l'eli; ọ bụru nno bụ g'ọphuu dụ.

\VS{27}Ọ pfụbekota chierobu ono l'ime ẹka ono, kakọta nsọ l'eze-ụlo ono. Ǹkù phẹ tụko jashịchaa ajashị. Ǹkù kẹ chierobu lanụ bẹ nọ je asụ-pfuru l'igbulọ ibe lanụ; ǹkù k'ọphuu nọdu je asụ-pfuru l'igbulọ ibe iya ọphuu. Ǹkù phẹ ono bya asụ-pfuchaaru lẹ kẹ nwibe phẹ l'echilabọ ụlo ono.

\VS{28}Ọ bụru mkpọla-ododo bẹ ọ wụru l'eli chierobu ono.


\par }{\PP \VS{29}Ọ pyịshia chierobimu; pyịshia mpfụ; mẹ okoko l'eli igbulọ ime ụlo, dụ nsọ ono; mẹkota azụ iya mgburugburu.

\VS{30}Ọma eze-ụlo ono bẹ ọ wụkotaru mkpọla-ododo l'ime iya mẹ azụ iya.

\VS{31}L'ọnu-abata ẹka-kakọta-adụ-nsọ bẹ o yeru mgbo, dụ nkwegba labọ, e gude oshi olivu pyịa. Ọkpa mgbo ono k'imeli yẹe kẹ mgburẹku bẹ tụkoru nweru mgburẹku ise.

\VS{32}Ọ pyịshia chierobimu; mẹ mpfụ; waa okoko, jawaru àjàjà l'eli mgbo labọ ono, e gude oshi olivu pyịa ono; bya ekwekọta phẹ mkpọla-ododo l'eli. O woru mkpọla-ododo wụa l'eli chierobu waa mpfụ ono.

\VS{33}Nokwaphọ g'o meru ọkpa mgbo, nweru mgburẹku ẹno, e gude oshi olivu mee; woru ye l'ọnu eze-ụlo ono gẹdegede.

\VS{34}Ọ bya egude oshi payịnu pyịa mgbo labọ. Mgbo ono bẹ aagụjeru tukobe l'ibe iya.

\VS{35}Ọ pyịshikwaapho chierobu; mẹ mpfụ; waa okoko, jawaru àjàjà l'eli mgbo ono; bya egude mkpọla-ododo kwee l'eli iphe ono, ọ pyịshiru lẹ mgbo ono; mbụ chibechaa ya echibe.


\par }{\PP \VS{36}Ọ kpụ-butaru ọma-unuphu ye l'ime eze-ụlo ono. Igbulọ, e gude kpụ-buta iya bẹ aatụ-kobeje oshi sida lanụ l'eli mkpuma, a kwacharu akwacha, e doru mkpopfu ẹto.


\par }{\PP \VS{37}Sólomọnu tụru ọkpa eze-ụlo Chipfu ono l'apha, kwe iya apha ẹno, ọ watarụ abụru eze; mbụ l'ọnwa Zivu.

\VS{38}Ọ bụru l'apha, kwe iya apha iri lẹ nanụ, o shi bụtaru eze; l'ọnwa Bulu, bụ iya bụ ọnwa k'ẹsato bẹ a kpụ-tsekọtaru ụlo ono l'ophu; kpụkota iya ẹgube, a rịru k'akpụkpu iya. Ọ bụru apha ẹsaa bẹ Sólomọnu gude kpụa ụlo ono.




\par }\Chap{7}{\SH Sólomọnu akpụ ụlo ibe-eze iya
\par }
{\PP \VerseOne{1}Sólomọnu gude apha iri l'ẹto kpụa ụlo ibe-eze iya kpụ-tse.

\VS{2}Ụlo ibe-eze ono bẹ o gude oshi sida, shi l'ọswa úbvú úbvú Lébanọnu kpụa. Ogologo ụlo ono dụ ụkporo nkwo-ẹka ise; uswekete iya dụ ụkporo nkwo-ẹka labọ lẹ nkwo-ẹka iri; eli iya dụ ụkporo nkwo-ẹka lẹ nkwo-ẹka iri. Ụlo ibe-eze ono bẹ a kpọru itso akpaa sida giriri uzi ẹno; bya eworu oswebe oshi sida swee l'eli itso ono.

\VS{3}Ọ bụru oshi sida bẹ e gude kpuchia ya l'eli oswebe ono, e swebegbaaru l'eli itso ono. Itso ono bẹ dụ ụkporo labọ l'ise. Iphe, ọ dụ l'ogiri l'ogiri bụru iri l'ise ise.

\VS{4}Windo, e yeru iya bẹ a kpọru giriri uzi ẹto; ọ nọdu chegbabẹgbaa windo ibe iya iphu.

\VS{5}Mgbo, e yekọtaru l'ụlo ono; mẹ windo, e yeru iya bẹ e meru ọkpa iya o nweru mgburẹku ẹno ẹno. Windo ono bẹ a kpọru giriri uzi ẹto; ẹphe ghagbabẹgbaa windo ibe phẹ iphu.


\par }{\PP \VS{6}Ọ bya emeta ọma-ụlo ọphu bụ Ụlo-Itso. Ogologo iya dụ ụkporo nkwo-ẹka labọ lẹ nkwo-ẹka iri; uswekete iya dụ ụkporo nkwo-ẹka lẹ nkwo-ẹka iri. O nweru nwụlo ọphu a kpụru dụ-pfube l'ọnu ẹka eeshije abahụ iya; bya ekpua ya iphe l'eli; ọ bụru itso ono gudeshi iya.


\par }{\PP \VS{7}Ọ bya akpụta Ọma-ụlo Aba-Eze, bụ iya bụ Ọma Ụlo-Ikpe; mbụ ẹka ọo-nọduje ekpe ikpe. Ọ bụru oshi sida bẹ e kweru iya; e -shi l'ọma iya jasụ l'eli iya.


\par }{\PP \VS{8}Ọphu bụkpoo ụlo-ebubu Sólomọnu bẹ nọ lẹ nkulahụ ọma-unuphu ono, dụ l'ụzo ụlo-ikpe ono. Ụlo ono bẹ e meru; ọ gbaa ụgbugba lanụ. Ọ bụkwarupho ẹgube ụlo lanụ ono bẹ ọ kpụru nyee ya; mbụ nwada Fero, bụ eze ndu Ijiputu phọ, ọ lụtaru phọ.


\par }{\PP \VS{9}Ụlo ono g'ọ hakọta shita l'ẹka a tụru ọkpa iya jasụ l'eli iya; mẹkwapho gbẹ l'etezi jasụ l'eze ọma-unuphu ono bẹ bụ mkpuma, vu oke aswa bẹ e gude kpụkota iya. Mkpuma ono bẹ a gbakpọshiru g'ọ ha; o nweru mgburẹku; bya egude sọya kwachashịa ya iphu l'azụ iya.


\par }{\PP \VS{10}Mkpuma, e gude tụa ọkpa ụlo ono bẹ vugbaa oke aswa bya ahagbaa shingushingu. O nweru ndu ọphu dụ nkwo-ẹka ẹsato; bya enweru ndu ọphu dụ nkwo-ẹka iri.

\VS{11}E gude mkpuma, a washịru awashị, vugbaa oke aswa; waa oswebe oshi sida doo l'eli iya.


\par }{\PP \VS{12}A kpụ-pheru igbulọ mgburugburu gude meta eze ọma-unuphu. Igbulọ ono abụjeru; a -kpụa mkpopfu mkpuma ẹto; a tụ-kobe iya oswebe oshi sida lanụ l'eli ẹgube ono, e meru iya l'igbulọ, e gude kpụ-pheta ọma-unuphu eze-ụlo Chipfu phọ; waa nwụlo ono, eeshije abahụ l'eze-ụlo Chipfu ono.


\par }{\SH Iphe, e meru dobe l'eze-ụlo Chipfu
\par }
{\R (2Iphe 3:15-17; 4:1-10)

\par }{\PP \VS{13}Eze, bụ Sólomọnu bya ezia g'e je ekuaru iya Hiramu lẹ mkpụkpu Taya.

\VS{14}Hiramu ono bẹ bụ nwatibe nwanyị, ji iya anọedu, shi l'ipfu Nafụtali. Nna iya bẹ bụ onye Taya; bya abụru onye maru g'e gudeje onyirubvu eme ọna. Hiramu bẹ bụ onye nweru mmamiphe; iphe nọdu edoje iya ẹnya; ọ makọtaru g'e gudeje onyirubvu eme ọna. Ọ bya ibe Sólomọnu bya emekọta iphemiphe, a sụru g'o mee.


\par }{\SH Itso, e meru l'onyirubvu
\par }
{\R (2Iphe 3:15-17)

\par }{\PP \VS{15}Ọ bya egude onyirubvu kpụa itso labọ, dụchaa nkwo-ẹka iri l'ẹsato l'eli; waa nkwo-ẹka iri l'ẹbo lẹ mgburugburu iya.

\VS{16}O gudekwaphọ onyirubvu, a dazeru adaze kpụta nchị-itso labọ, aa-tụ-kobe l'eli itso ono. Nchị-itso ono l'ẹhu l'ẹhu bẹ bụ iphe, ọ dụchaa l'eli bẹ bụ nkwo-ẹka ise ise.

\VS{17}Ọ bya akpata iphe, dụ g'ụgbu; waa iphe, dụ gẹ gwọgirigwo yechaa lẹ nchị-itso ono, dụ l'eli itso ono. Iphe, ọ dụchaa bụ ẹsaa ẹsaa lẹ nchị-itso lanụ.

\VS{18}Tẹme ọ bya emeshia iphe, dụ g'akpụru itorokuma doo giriri uzi labọ l'eli nchị-itso ono gude dophechaa iphe ono, a kparụ akpakpa phọ mgburugburu; gude memashịa ya ememashị.

\VS{19}Nchị-itso ono, a tụ-koberu l'eli itso ono, a kpọberu l'ọnu nwụlo ono, eeshije abahụ l'eze-ụlo Chipfu ono bẹ ọ kpụru; ọ dụ g'ojimbvu. Ọ bụru nkwo-ẹka ẹno bẹ ọ dụchaa l'eli.

\VS{20}Ọ bụru l'eli nchị-itso ono g'ẹphe ha; mbụ l'ẹka e meru; ọ gwọo kokoroko ono, nọ-kube iphe, a kparụ akpakpa ono bẹ e doru iphe ono, dụ g'akpụru itorokuma ono giriri uzi labọ. Ishi itso ono l'ẹhu l'ẹhu bẹ e dokọtaru ụkporo akpụru itorokuma iri iri gbaa mgburugburu.

\VS{21}Ọ bya akpọbe itso ono ẹphenebo l'iphu nwụlo ono, eeshije abahụ l'eze-ụlo Chipfu ono. Itso ọphu ọ kpọberu l'ụzo ndọhali bẹ ọ gụberu Jiakinu. Ọphu ọ kpọberu l'ụzo isheli bẹ ọ gụberu Bówazu.

\VS{22}Nchị-itso ono g'ọ hakọta bẹ e mekọtaru ọ dụ g'ojimbvu. Ọo ya bụ; ozi k'itso bvụ.


\par }{\SH Iphe, e meru l'onyirubvu dobe g'e yeje mini
\par }
{\R (2Iphe 4:2-5)

\par }{\PP \VS{23}Tọbudu iya bụ; Hiramu bya adazee onyirubvu gude kpụta iphe, dụ mgburugburu, ee-yeje mini g'ọ dọru chi ririri. Igburọnu iya mgburugburu bẹ dụ nkwo-ẹka iri. G'ọ habe l'eli bụ nkwo-ẹka ise. Mgburugburu iya dụ ụkporo nkwo-ẹka lẹ nkwo-ẹka iri.

\VS{24}Lẹ mkpula igburọnu iya bẹ a kpụpyaberu iphe, dụ g'otumu uzi iri iri l'ẹnya nkwo-ẹka nanụ nanụ; woru iya kpọo giriri uzi labọ. E mee ya; yẹle mini ono, echi ririri ono rwagbabẹ.

\VS{25}Iphe ono, ee-yeje mini ono bẹ a dọberu l'eli oke-eswi iri l'ẹbo, a kpụru l'onyirubvu. Oke-eswi ono ẹto bẹ a gharu iphu l'ụzo isheli; ghaa ẹto iphu l'ụzo ẹnyanwu-arịba; ghaa ẹto iphu l'ụzo ndọhali; ghaa ẹto iphu l'ụzo ẹnyanwu-awawa; ghakọta phẹ ike ye l'ụzo ime iya.

\VS{26}Iphe ono, ee-yeje mini ono bẹ igbidigbi iya ha g'mpfụpfumeka. Igburọnu iya bẹ o meru; ọ dụ g'igburọnu okoro; mbụ ọ dụepho g'okoko ojimbvu. Mini, alajẹ iya nụ bẹ e-rwu iphe, dụ g'ụnu galọnu ụkporo labọ l'iri.


\par }{\PP \VS{27}O gudekwaphọ onyirubvu meta ọgba-kperekpere iri. Ọgba-kperekpere ono l'ẹhu l'ẹhu dụchaa nkwo-ẹka ẹno ẹno l'ogologo; waa nkwo-ẹka ẹno l'uswekete iya; eli iya dụ nkwo-ẹka ẹto.

\VS{28}Waa g'e gude mee ọgba-kperekpere ono bụ ọwa: O nweru iphe, e gude degbabẹ iya, e swebuhacharu iya l'echilabọ.

\VS{29}L'eli iphe ono, o swebuhacharu l'echilabọ iya ono bẹ ọ kpụru oduma; waa oke-eswi; mẹ chierobu dobegbaa. Ọ bya egude ọngu tsua onyirubvu jeye ọ dụ g'iphe, a kparụ akpakpa; woru iya hebe l'eli oduma ono; mẹ oke-eswi ono; hebekwa iya phọ lẹ mkpula iya.

\VS{30}Ọgba-kperekpere ono nwechaaru ọkpa ẹno l'ẹhu l'ẹhu, e meru l'ope; bya enweru iphe, emeje g'ọkpa iya ono wephe ewephe, bụkwapho onyirubvu bẹ e gude mee ya. O gude onyirubvu meta iphe, aasụbeje eze gbamụgbamu lẹ mgburẹku iya ẹno; bya akpaa iphe akpakpa; gude memashịa ya ememashị.

\VS{31}Eli ọgba-kperekpere ono bẹ a kpofuru ụzo; bya eyephee ya iphe mgburugburu l'ụzo ono. Ẹka ono, a kpofuru iya ụzo ono bẹ omilomi iya dụ nkwo-ẹka lanụ. Ụzo ono bẹ gbaru mgburugburu dụ g'iphe, a dọberu iya adọbe lẹ mkpula. Ọnu iya yẹe iphe ono, e yeru iya lẹ mkpula ono tụko dụ nkwo-ẹka lẹ mkpirikpu iya. A pyịshia iphe, dụ iche iche gude gbakọta ẹka ono, a kpofuru iya ụzo ono mgburugburu. A kụru ọgba-kperekpere ono; o nweru mgburẹku ẹno; a ta kụduru iya mgburugburu.

\VS{32}E meru ọkpa iya ẹphen'ẹno ye lẹ mkpula iphe ono, e gude kụa ọgba-kperekpere ono. Iphe ono, emeje ọkpa iya ewephe ono bẹ e meru; o lipfuchaaru elipfuru l'ọgba-kperekpere ono. Ọkpa iya nanụ bẹ dụ nkwo-ẹka lẹ mkpirikpu iya l'eli.

\VS{33}Ọkpa iya ono bẹ e meru; ọ dụ g'ọkpa ụgbo-ịnya. Ọ bụru onyirubvu bẹ a dazeru adaze gude meta iphe ono, emeje g'ọkpa iya wephe ewephe ono; mẹ igburọnu ọkpa iya; mẹ nggara supoku iya; waa iphe, aagajẹru nggara supoku ye.


\par }{\PP \VS{34}Ọgba-kperekpere ono nwekọtaru iphe, adọbeje iphe ụzo ẹno ẹno. Iphe ono bẹ nọchaa nanụ nanụ lẹ mgburẹku iya. Iphe ono bẹ e meru; yẹe ọgba-kperekpere ono tụko lipfuru.

\VS{35}L'eli ọgba-kperekpere ono bẹ e yeru iphe, dụ mgburugburu, dụ uzi ẹto l'ime nkeru-ẹbo nkwo-ẹka lanụ l'eli. Iphe ono, aadọbeje iphe ono; waa iphe, e gude kụa ọgba-kperekpere ono bẹ e meru; ọ tụko lipfuru l'eli iya ono.

\VS{36}Ọ bya apyịshia chierobu; mẹ oduma; mẹ mpfụ l'eli iphe ono, aadọbeje iphe ono; pyịshikwaa ya phọ l'eli iphe ono, e gude kụa ọgba-kperekpere ono; mbụ l'ẹka ta adụdu iphe nọ-chiru iya nụ; bya akpaa iphe-akpakpa l'eli iya gude mee ya ọna.

\VS{37}Noo g'o gude mee ọgba-kperekpere iri bụ ono. O meru iya; ọ bụru iphe lanụ; ẹphe hakọtaru ẹnya nhamụnha; gbakọta ụgbugba lanụ.


\par }{\PP \VS{38}Ọ bya egude onyirubvu mee eze gbamụgbamu iri. Ọphu nọnu bẹ anatajẹ ụkporo galọnu mini ugbo iri lẹ nanụ lẹ galọnu iri. Gbamụgbamu ono l'ẹhu l'ẹhu bẹ dụchaa nkwo-ẹka ẹno ẹno l'ọsa. Gbamụgbamu ono bẹ aa-dọbechaa nanụ nanụ l'ọgba-kperekpere ono ẹphe n'iri.

\VS{39}Ọ bya apfụbe ọgba-kperekpere ono ise l'ụzo ndọhali eze-ụlo Chipfu; bya apfụbe ise l'ụzo isheli eze-ụlo ono. Ẹka ọ dọberu eze iphe phọ, ee-yeje mini phọ bụ l'ẹkutara l'eze-ụlo ono; laaru ụzo ẹnyanwu-awawa l'ibiya k'ụzo ndọhali.


\par }{\PP \VS{40}Iphe ọzo, Hiramu mefụaru bụ ite; mẹ iphe, eegudeje ekpo ntụ; waa gbamụgbamu.

\par }{\SH Mkpakọ iphe, Hiramu kpụshiru dobe l'eze-ụlo Chipfu
\par }
{\R (2Iphe 4:11-22)

\par }{\PP Tọbudu iya bụ; Hiramu tụko ozi ono, o jeru eze, bụ Sólomọnu l'eze-ụlo Chipfu ono jeẹbekota.

\par }{\PP Ọwaa bụ iphe, ọ kpụshiru l'eze-ụlo Chipfu ono:

\VS{41}Itso labọ; waa nchị-itso labọ, gwọcharu kẹ kokoroko, ọ tụ-kobecharu l'eli itso labọ ono; mẹ iphe-akpakpa labọ, ọ kparụ gude memashịa nchị-itso labọ ono, gbaru yororo ono;

\VS{42}mẹ akpụru itorokuma, dụkota ụnu lanụ, o dopheru iphe, a kparụ akpakpa labọ ono. O doru iya giriri uzi labọ lẹ nchị-itso ono, gbaru yororo ono; mbụ l'eli itso ono;

\VS{43}mẹ ọgba-kperekpere iri; waa eze gbamụgbamu iri, a dọbechaaru iya l'eli;

\VS{44}mẹ iphe, eeyeje mini, echi ririri; mẹ oke-eswi iri l'ẹbo, a dọberu iphe ono l'eli;

\VS{45}mẹ ite; mẹ iphe, eegudeje ekpo ntụ; waa gbamụgbamu.

\par }{\PP Iphemiphe, Hiramu meshikọtaru eze, bụ Sólomọnu lẹ k'eze-ụlo Chipfu ono bẹ bụ onyirubvu, aphụgbaa kẹ ngerengere bẹ o gude mekọta iya.


\par }{\PP \VS{46}Eze bẹ ziru g'a dazee onyirubvu ono gude kpụshia iphe ono lẹ phorokoto alị Jiọ́danu; mbụ alị ụrwa, dụ lẹ mgbaka Sukọtu waa Zaretanu.

\VS{47}Sólomọnu ta tụduru ẹrwa iphe ono atụtu; kẹle ọ panụkaru igwerigwe. Ẹrwa onyirubvu, larụ iya nụ bẹ a ta makahadụ g'ọ habe.


\par }{\PP \VS{48}Sólomọnu meshikọtaru ivu, dụ l'eze-ụlo Chipfu ono, bụ iya bụ: Ọru-ngwẹja, e gude mkpọla-ododo mee; mẹ teburu, e gude mkpọla-ododo mee, eedobeje buredi, dụ nsọ l'iphu Chipfu;

\VS{49}mẹ iphe, aapfụbeje orọku, e meru l'ọkpobe mkpọla-ododo. Ise bẹ o doberu l'ẹkutara; dobe ise ọphuu l'ẹkicha l'iphu mkpuru ẹka-kakọta-adụ-nsọ ono; mẹ iphe, dụ g'okoko; mẹ orọku; mẹ iphe, eegudeje akpapyata iphe. Iphemiphe ono bẹ e mekọtaru lẹ mkpọla-ododo;

\VS{50}mẹ gbamụgbamu; mẹ iphe, apajẹ oghu orọku; mẹ agọ; mẹ iphe, aagụje ọku. E gudekọta ọkpobe mkpọla-ododo mekọta iya; mẹ ẹnya ọkpa-mgbo ime mkpuru, bụ iya bụ mkpuru ẹka-kakọta-adụ-nsọ; yẹe ẹnya ọkpa-mgbo eze-ụlo ono l'onwiya, e gude mkpọla-ododo mee.


\par }{\PP \VS{51}Noo ya; ozi, eze, bụ Sólomọnu ejekọta l'eze-ụlo Chipfu ono bya abvụkota. Ọ bya ewobatakọta iphemiphe, Dévidi, bụ nna iya shi dobe nsọ bya eworu dobe l'ẹka eedobeje ẹku l'eze-ụlo Chipfu ono; mbụ mkpọla-ọchaa; mẹ mkpọla-ododo; mẹ ivu, dụ iche iche.




\par }\Chap{8}{\SH Aapabata okpoko Chipfu l'eze-ụlo Chipfu
\par }
{\R (2Iphe 5:2—6:2)

\par }{\PP \VerseOne{1}Tọbudu iya bụ; Sólomọnu bya ekukọo ndu bụ ọgerenya ndu Ízurẹlu; mbụ ndu-ishi l'ipfu l'ipfu; mẹ ndu-ishi l'ẹnya-unuphu ndu Ízurẹlu; g'ẹphe byapfuta iya lẹ Jierúsalẹmu; k'ọphu ẹphe a-pafụta okpoko ọgbandzu Chipfu l'úbvú Zayọnu, bụ iya bụ mkpụkpu Dévidi.

\VS{2}O -rwuẹpho teke ẹphe abọje iphe l'ọnwa Etanimu, bụ iya bụ ọnwa k'ẹsaa; unwoke Ízurẹlu l'ophu tụko g'ẹphe ha dzukọo l'iphu Sólomọnu.


\par }{\PP \VS{3}Ndu bụ ọgerenya ndu Ízurẹlu l'ophu dzukọo; ndu-uke Chileke pata okpoko ono.

\VS{4}Ẹphe pata okpoko Chipfu; bya aphọta ụlo-ẹkwa-ndzukọ; gwetakọta iphe, bụ ivu, dụ nsọ, dụ iya nụ. Ọ bụru ndu-uke Chileke waa ndu Lívayi bẹ vutaru iya nụ.

\VS{5}Eze, bụ Sólomọnu mẹ ikpoto ndu Ízurẹlu, ẹphe l'iya dzukọberu l'ẹka ono tụko nọdu l'iphu okpoko ono; egbushi atụru mẹ eswi. Ẹphe gbushiru ikpoto anụ, a ta tụkotadu ọnu iya; tẹme ọphu a ta gụtadu iya l'ọgu.


\par }{\PP \VS{6}Noo ya; ndu-uke Chileke ono pata okpoko ọgbandzu Chipfu ono je edobe l'ẹka dụ nsọ, e metaru doberu iya l'ime mkpuru eze-ụlo ono, bụ iya bụ ẹka-kakọta-adụ-nsọ; woru iya dobe lẹ mkpula ǹkù chierobu.

\VS{7}Chierobu ono bẹ sashịgbaaru ǹkù l'eli ẹka ono, okpoko ono nọ ono; shi nno gbobuta okpoko ono; waa oshi, eegudeje apa iya.

\VS{8}Oshi ono bẹ dụ ogologo k'ọphu bụ l'aagbẹje l'ẹka-dụ-nsọ ono, dụ l'iphu ẹka-kakọta-adụ-nsọ ono ele ishishi iya g'o tsefutaru. Ọle a ta gbẹjekwanu l'ẹka ọzo hụma iya. Ẹphe dụkwa-a l'ẹka ono byasụ lẹ ntanụ.

\VS{9}Ọ tọ dụdu iphe, dụ l'okpoko ono; gbahaa mkpuma labọ, dụ bachịbachi, Mósisu yeru iya l'úbvú Horẹbu l'ẹka ono, Chipfu yẹe ndu Ízurẹlu nọ gbaa ndzụ g'ẹphe fụtaru l'alị Ijiputu ono-a.


\par }{\SH Ọdu-biribiri Chipfu
\par }
{\R (2Iphe 5:11-14)

\par }{\PP \VS{10}Ndu uke Chileke ono shiẹpho l'ẹka-dụ-nsọ lụfuta; urwukpu bya eji eze-ụlo Chipfu ono ejiji.

\VS{11}Urwukpu ono mee k'ọphu ndu-uke Chileke ono ta adụedu ike jee ozi, ẹphe eje; noo kẹle ọdu-biribiri Chipfu bẹ jiru eze ụlo Chipfu ono.


\par }{\SH Opfu, Sólomọnu pfuru
\par }
{\R (2Iphe 6:3-11)

\par }{\PP \VS{12}Tọbudu iya bụ; Sólomọnu sụ: “Chipfu sụru l'ọo l'urwukpu, gbahụru kẹ tsụkiribaa bẹ ya e-buru.

\VS{13}Nta-a bẹ mu kpụwaru ngu eze-ụlo, parụ ẹka apaa, bụ ẹka ii-buru jasụ lẹ tuutuutuu lẹ mịimiimii.”


\par }{\PP \VS{14}Ndu Ízurẹlu ono, dzukọberu nụ ono pfụru l'ẹka ono; Sólomọnu bya aghachiru phẹ iphu; gọru ọnu-ọma nụ phẹ;

\VS{15}sụ phẹ: “G'ajaja bụru kẹ Chipfu, bụ Chileke kẹ Ízurẹlu; mbụ onye ono, gude ọnu iya kwee Dévidi, bụ nna mu ukwe; bya egudewaa ẹka iya meẹbekota iya g'o pfuru. Kẹle o pfuru sụ:

\VS{16}‘Eshi mbọku, mu dufutaru ndibe mu, bụ ndu Ízurẹlu l'alị Ijiputu bẹ ọ tọ dụdu mkpụkpu, mu họfutaru l'ipfu Ízurẹlu l'ophu g'ọ bụru ẹka aa-kpụru mu ụlo; g'ẹpha mu reje ire l'ẹka ono. Ọle mu họtaru Dévidi g'ọ bụru onye-ishi ndibe mu, bụ ndu Ízurẹlu.’


\par }{\PP \VS{17}“Nna mu, bụ Dévidi bẹ o shikpọo dụ g'a sụ l'ọ kpụru Chipfu, bụ Chileke kẹ ndu Ízurẹlu eze-ụlo.

\VS{18}Obenu lẹ Chipfu sụru nna mu, bụ Dévidi: ‘Eshi ọphu i vu iya l'obu g'ị kpụaru mu eze-ụlo bẹ ọ dụkwa-a ree l'ọ dụ ngu l'obu.

\VS{19}Ọle-a; ọ tọ bụdu gụbedua bẹ a-kpụ ụlo ọbu. Onye a-kpụ iya nụ bụ nwa ngu, ị nwụru anwụnwu. Ọo yẹbedua bẹ a-kpụru mu eze-ụlo ọbu.’


\par }{\PP \VS{20}“Nta bẹ Chipfu meẹbewaru ukwe ono, o kweru; kẹle mu fụtawaru bya anọ-chia ẹnya nna mu, bụ Dévidi; mu nọduwaa l'aba-eze ndu Ízurẹlu ẹgube ono, Chipfu kweru ukwe iya; tẹme mu bya akpụwa eze-ụlo Chipfu, bụ Chileke kẹ Ízurẹlu ono.

\VS{21}Ọ bụru l'ẹka ono bẹ mu metawaru ẹka okpoko Chipfu nọ; mbụ okpoko ono, e yeru ẹkwo ọgbandzu ono, Chipfu yẹe nna anyi phẹ gbaru lẹ teke ono, o dufutaru phẹ l'alị Ijiputu ono.”


\par }{\SH Sólomọnu epfu anụ Chileke
\par }
{\R (2Iphe 6:12-42)

\par }{\PP \VS{22}Tọbudu iya bụ; Sólomọnu pfụru l'iphu ọru-ngwẹja Chipfu; l'iphu edzudzu-ọha ndu Ízurẹlu ono; chilia ẹka iya labọ imeli;

\VS{23}pfuahaa sụ: “Gụbe Chipfu, bụ Chileke kẹ Ízurẹlu; ọ tọ dụdu Chileke ọzo, dụbaa gẹ gụbedua l'imigwe waa l'eliphe; mbụ gụbe onye edobeje ọgbandzu, unu lẹ ndibe ngu gbaru; bya egoshije l'i yeru ndu-ozi ngu obu; mbụ ndu gude obu phẹ g'ọ ha etso ụzo ngu.

\VS{24}Gụbe onye ono, mekọtaru ukwe-iphe, i kweru onye-ozi ngu ono, bụ nna mu Dévidi. I gude ọnu ngu kwee ya ukwe-iphe; bya egude ẹka ngu mee iphe, i kweru iya ukwe iya; g'i meru iya ntanụ-a.


\par }{\PP \VS{25}“Gụbe Chipfu, bụ Chileke kẹ Ízurẹlu; nta-a bụ g'i mefụnaa ukwe-iphe ono, i kweru onye-ozi ngu ono, bụ nna mu Dévidi; mbụ ono, i kweru iya sụ: ‘Ọ tọ dụdu iphe, bya l'e-me g'ụnwu ngu nọ-buhu l'aba-eze ndu Ízurẹlu; m'ọ bụru-a l'ụnwu ngu ọbu bẹ a-kwabẹru onwophẹ ẹnya; etso ụzo mu; ẹgube ono, gụbedua tsoru iya ono.’

\VS{26}Jiko Chileke kẹ Ízurẹlu; g'opfu ono, i pfuru yeru onye-ozi ngu, bụ nna mu Dévidi ono vụkotakwa.


\par }{\PP \VS{27}“Obenu; ?Chileke e-buru l'eliphe k'eviya tọo? Sụ-a; igwe; mbụ igwe ọphu kakọta l'eli ta asụdu ngu anọdu; ?bụ-chia eze-ụlo ọwa-a, mu kpụru-a l'asụru ngu?

\VS{28}Ọle-a; nụmanu epfupfu, onye-ozi ngu epfu anụ ngu; mẹ arwọrwo, ọorwo ngu. Gụbe Chipfu, bụ Chileke mu; ngabẹnu nchị lẹ mkpu, onye-ozi ngu echiku ngu; waa epfupfu, ọ nọ l'iphu ngu epfu anụ ngu ntanụ-a.

\VS{29}Mbụ; g'ẹnya ngu dụjenu l'eze-ụlo-a eswe l'ẹnyashi. Mbụ ẹka-a ị sụru l'ii-buru-a; k'ọphu bụ teke mụbe onye-ozi ngu gharu iphu l'eze-ụlo-a pfuru nụ ngu; l'ị ngabẹru mu nchị.

\VS{30}Ngabẹjenu nchị l'arwọrwo, onye-ozi ngu; mẹ ndibe ngu, bụ ndu Ízurẹlu arwọ ngu; lẹ teke ẹphe gharu iphu l'ẹka-a epfu anụ ngu. Shikwa l'imigwe, bụ ẹka i bu ebubu nụma iya. Teke ị nụmaru iya; gụkwaaru phẹ nvụ l'iphe-ẹji phẹ.


\par }{\PP \VS{31}“Ọ -bụru l'o nweru onye mesweru ibe iya; a nọdu ele ẹnya g'onye ọbu ria nte; onye ono -bya l'ọru-ngwẹja ngu, nọ l'eze-ụlo-a; bya eria nte ọbu;

\VS{32}shikwa l'imigwe nụma iya; l'iimee iphe, gbaru ngu nụ. Kpee ndu-ozi ngu ono ikpe l'onwongu. Onye ọphu ikpe nmarụ; nmaa ya ikpe; tụ-kobe iya iphe, o metaru l'ishi. Onye ọphu iswi dụ mma; haarụ iya enge; meeru iya iphe, gbaru iya nụ lẹ k'apfụbekoto iya.


\par }{\PP \VS{33}“Ọ -bụru l'ọhogu lwụ-kperu ndibe ngu, bụ ndu Ízurẹlu; kẹle ẹphe mesweru ngu; ẹphe -bya aghaa umere lwapfuta ngu; bya ekuahaa ẹpha ngu; nọdu l'eze-ụlo-a pfuru nụ ngu; rwọo ngu;

\VS{34}shikwa l'imigwe nụma iya; l'ị gụaru ndibe ngu ono, bụ ndu Ízurẹlu nvụ l'iphe-ẹji phẹ ono. L'ị bya eduphuta phẹ azụ l'alị ono, i nụru nna phẹ ono.


\par }{\PP \VS{35}“Teke ọ bụ l'igwe buru mini; mini dzebuhu; kẹle ọo l'ẹphe meru iphe-ẹji; ẹphe byakwanụ aghaa iphu l'ụzo ẹka-a pfuru nụ ngu; kuahaa ẹpha ngu; bya agbakụta iphe-ẹji phẹ ono azụ; kẹle i mewaru ẹphe jee iphe-ẹhuka;

\VS{36}shikwa l'imigwe nụma iya; gụaru ndu-ozi ngu ono, bụ ndu Ízurẹlu nvụ l'iphe-ẹji ono. L'i zia phẹ ụzo, pfụru ọto, ẹphe a-nọdu etso. L'i mee gẹ mini dzee l'alị ono, ị nụru ndibe ngu g'ọ bụru okiphe phẹ ono.


\par }{\PP \VS{37}“Ọ -bụru l'ọo ẹgu-ememe byaru l'alị-a; ọzoo ẹjo iphe-ememe; m'ọbu iphe, emebyishije nri, a kọru l'opfu; ọzoo ọphu emeje g'ọ tsụa evu; ọzoo igube; m'ọbu ntaka, atakashịje iphe; ọzoo l'ọo ọhogu phẹ byaru bya ekepheta phẹ lẹ mkpụkpu, dụ l'alị phẹ; mbụ; o betakpọoru ọ bụru ẹjo iphe-ememe gụnu; ọzoo iphe-ememe, dụ ịdu-agha bẹ byaru nụ;

\VS{38}o -nwekpọru onye machịru ẹka iya l'ụzo ụlo-a pfuru nụ ngu; ọzoo l'ọo ndibe ngu, bụ ndu Ízurẹlu l'ophu bẹ pfuru nụ ngu; bya arwọo ngu; kẹle ọo onyenọnu maru g'iphe-ẹhuka ono atsụ-beru iya l'ẹhu l'obu iya;

\VS{39}shikwa l'imigwe, bụ ẹka ono, i bu ebubu ono nụma iya. Gụkwaaru phẹ nvụ; mee iphe, gbaru ngu nụ; l'i meeru onyenọnu g'iphe, oome gbaru; eshi ọphu ị maru obu onyemonye. Noo kẹle ọo gụbedua kpoloko bẹ maru obu ụnwu-eliphe l'ophu;

\VS{40}k'ọphu ẹphe a-nọdu atsụ ngu ebvu mbọkumboku; jeye g'ẹphe a-nọ-bekpọru l'alị-a, ị nụru nna anyi phẹ-a.


\par }{\PP \VS{41}“A bya l'onye bụ onye ọhozo; mbụ onye ta abụdu onye Ízurẹlu, bụ ndibe ngu; mbụ onye ono, gude k'ẹpha ngu shi l'ẹka dụ ẹnya bya;

\VS{42}kẹle ndiphe a-nụma k'ẹpha ngu ono, parụ ẹka apaa ono; mẹ k'ọkpehu ngu; waa k'iphe, dụ biribiri, ịinoduje emegbabẹ. Teke onye ọbu byaru bya aghaa iphu l'eze-ụlo-a; pfuru nụ ngu;

\VS{43}shikwa l'imigwe, bụ ẹka i bu ebubu; nụma iya; meeru onye ọhozo ono iphemiphe, o gude araku ngu; k'ọphu ndu mgboko l'ophu a-madzuru ẹpha ngu; shi nno atsụ ngu ebvu gẹ ndibe ngu, bụ ndu Ízurẹlu atsụ ngu. Tẹme ẹphe amakwarụpho l'eze-ụlo-a, mu kpụru-a bẹ bụ ẹpha ngu bẹ e gude kpụa ya.


\par }{\PP \VS{44}“Ọ -bụru lẹ ndu nkengu jeru etso ndu ọhogu phẹ ọgu l'ẹka bụkpoo ẹka i ziru phẹ; ẹphe -chebewa iphu lẹ mkpụkpu-a, ị họtaru-a; mẹ l'eze-ụlo-a, mu kpụru ngu-a pfuru nụ gụbe Chipfu;

\VS{45}nọdukwa l'imigwe nụma epfupfu ono, ẹphe pfuru nụ ngu ono; mẹ arwọrwo, ẹphe rwọru ngu; bya agbaarụ phẹ mkpu.


\par }{\PP \VS{46}“Teke ọ bụ l'ọo iphe-ẹji bẹ ẹphe meru ngu; kẹle ọ tọ dụdu onye te emejedu iphe-ẹji; ẹhu ghuahaa ngu eghu; i woru phẹ ye ndu ọhogu l'ẹka; k'ọphu bụ l'ọhogu kpụru phẹ lẹ ndzụ lashịa alị phẹ l'ẹka dụ ẹnya; ọzoo ẹka dụ ntse;

\VS{47}ẹphe -nọdu l'alị ono, a kpụru phẹ lẹ ndzụ laa ono; egomunggo lwa phẹ azụ; izimanụ lwa phẹ azụ; ẹphe nọdu l'alị ndu ono, kpụru phẹ lẹ ndzụ ono rwọo ngu sụ l'ẹphe mewaru iphe-ẹji; bya emewaa iphe, ta apfụduru-ọto; mewaa ẹjo-ememe;

\VS{48}mbụ; ọ -bụru l'ẹphe nọ l'alị ndu ọhogu phẹ ono, kpụru phẹ lẹ ndzụ ono gude obu phẹ g'ọ ha; mẹ ndzụ phẹ g'ọ ha lwapfuta ngu ọzo; ẹphe gha iphu l'alị-a, bụ alị, ị nụru nna phẹ-a; mbụ lẹ mkpụkpu-a, ị họtaru-a; mẹ l'eze-ụlo-a, mu kpụru ngu-a; pfuru nụ ngu;

\VS{49}shikwa l'imigwe, bụ ẹka i bu ebubu nụma epfupfu ono, ẹphe pfuru nụ ngu ono; mẹ arwọrwo ono, ẹphe rwọru ngu ono; gbaaru phẹ mkpu.

\VS{50}Gụaru ndibe ngu ono, meru ngu iphe-ẹji ono nvụ. Gụaru phẹ nvụ l'emeswe, ẹphe mesweru ngu. L'i mee gẹ ndu ono, lwụtaru phẹ nụ ono phụjeru phẹ obu-imemini.

\VS{51}Noo kẹle ẹphe bụ ndibe ngu; bya abụru okiphe nkengu ono, i dufutaru lẹ Ijiputu; mbụ l'ẹjo ọ-ta-rịriri ọku ono, adazeje iphe-ígwè ono.

\VS{52}G'ẹnya dụnu ngu l'iphe, nwozi ngu arwọ ngu; waa iphe, ndibe ngu ono, bụ ndu Ízurẹlu arwọ ngu; ngabẹjenuru phẹ nchị teke bụkpoo teke ẹphe rakuru ngu.

\VS{53}Noo kẹle; ẹphe bụ ndu i wofutarụ dobe iche l'echilabọ ọhamoha, dụkota lẹ mgboko-a; g'ẹphe bụru okiphe ngu; mbụ ẹgube ono, i shi l'ọnu onye-ozi ngu, bụ Mósisu pfua ya lẹ teke ono, gụbe Ọkalibe-Kakọta-Ike, bụ Chipfu dufutaru nna anyi phẹ lẹ Ijiputu phọ.”


\par }{\PP \VS{54}No iya; Sólomọnu bya epfughechaẹpho nụ Chipfu; arwọkota iya iphemiphe ono; ọ gbalihu l'ọru-ngwẹja Chipfu ono, o byishiru ikpere ono woru ẹka labọ chị-lia imeli.

\VS{55}Ọ bya apfụru apfụru; wolia olu ewoli; gọoru edzudzu-ọha Ízurẹlu ono l'ophu ọnu-ọma sụ:


\par }{\PP \VS{56}“G'ajaja bụru kẹ Chipfu, bụ onye ono, meru gẹ ndu Ízurẹlu tụta unme; ẹgube, o kweru ukwe iya. Ukwe-iphe, dụ ree ono, o shi l'ẹka onye-ozi iya, bụ Mósisu kwee ono bẹ ta adụdu mẹ nanụ, larụ kẹ mmanụ.

\VS{57}Gẹ Chipfu, bụ Chileke anyi swiru anyi eswiru; ẹgube ono, o swiru nna anyi phẹ ono. G'ọ tọ pakwarụ anyi haa; ọphu ọ gwọbekwa anyi.

\VS{58}G'o mekwaa g'anyi kpọru obu anyi yeru iya; tsoje ụzo iya l'ophu; meje ekemu iya; mẹ iphe, ọ tọru ọkpa iya g'e tsoje; mẹ omelalị iya, bụ iya bụ iphe, o pfuru nna anyi phẹ.

\VS{59}G'epfupfu ọwa-a, mu nọ l'iphu Chipfu pfuru nụ iya-a nọdukwa yẹbe Chipfu, bụ Chileke anyi ntse eswe l'ẹnyashi; k'ọphu ọo-gbajẹru nwozi iya; mẹ ndibe iya, bụ ndu Ízurẹlu mkpu lẹ mkpa, dụru phẹ nụ mbọkumboku.

\VS{60}K'ọphu bụ lẹ ndu mgboko l'ophu a-maru l'ọo Chipfu bẹ bụ Chileke ọbu; l'ọ tọ dụedu Chileke ọzo, dụ nụ.

\VS{61}Sụ-a; unu wotakọta obu unu g'ọ ha ye l'ẹka Chipfu, bụ Chileke nọ; unu etsoje iphe, ọ tọru ọkpa iya; meje iphe, ekemu iya pfuru; mbụ g'ọ dụ ntanụ-a.”


\par }{\SH Eeye eze-ụlo Chipfu l'ẹka Chileke
\par }
{\R (2Iphe 7:4-10)

\par }{\PP \VS{62}Tọbudu iya bụ; eze yẹle ndu Ízurẹlu l'ophu, bụ ndu yẹle iya nọ l'ẹka ono woru ngwẹja gwee l'iphu Chipfu.

\VS{63}Anụ, Sólomọnu gburu gude gweeru Chipfu ngwẹja-ẹhu-guu bẹ dụ ụkporo ụnu eswi ugbo labọ l'ụnu iri l'ise\FTNT{*}{{\FR 8:63 }{\FR{8:63
}}{\FT{Bụ iya bụ 22,000 lẹ mbekee.}}}; mẹ ụkporo ụnu atụru ugbo iri l'ise\FTNT{†}{{\FR 8:63 }{\FR{8:63
}}{\FT{Bụ iya bụ 120,000 lẹ mbekee.}}}. Ọo ya bụ; eze yẹle ndu Ízurẹlu ono g'ẹphe ha tụgba woru eze-ụlo ono ye Chipfu l'ẹka.


\par }{\PP \VS{64}Ọ bụkwarupho mbọku ono bẹ eze doberu echilabọ ọma-unuphu ono, nọ l'atatiphu eze-ụlo Chipfu ono nsọ. Ọ bụru l'ẹka ono bẹ ọ nọ gwee ngwẹja-akpọ-ọku; mẹ ngwẹja-nri; mẹ ẹba-anụ, e gude gwee ngwẹja-ẹhu-guu. Noo kẹle ọru-ngwẹja ono, e gude onyirubvu mee ono, nọ l'iphu Chipfu ono bẹ ha nwanshịi; k'ọphu bụ lẹ ngwẹja-akpọ-ọku ono; mẹ ngwẹja-nri ono; mẹ ẹba-anụ, e gude gwee ngwẹja-ẹhu-guu ono taa lakọtadu iya.


\par }{\PP \VS{65}Ọo ya bụ; Sólomọnu mẹ ndu Ízurẹlu g'ẹphe ha ono, ẹphe l'iya nọ l'ẹka ono; mbụ ikpoto ọha, shi lẹ mkpụkpu Lebo-Hamatu; je akpaa lẹ nggele Ijiputu tụko nọdu teke ono bọo ọbo-iphe l'iphu Chipfu, bụ Chileke anyi; mbụ bọo ya abalị ẹsaa; bya abọkwase iya abalị ẹsaa ọzo; mbụ bọo ya ujiku iri l'ẹno.

\VS{66}O be lẹ mbọku k'ẹsato; ọ sụ phẹ g'ẹphe lashịa. Ẹphe gọru ọnu-ọma nụ eze; bya awụkashihu lashịa; eje ete ẹswa lẹ k'iphe-ọma, Chipfu mekọtaru onye-ozi iya bụ Dévidi; mẹ ndibe iya, bụ ndu Ízurẹlu.




\par }\Chap{9}{\SH Chipfu epfu eyeru Sólomọnu
\par }
{\R (2Iphe 7:11-22)

\par }{\PP \VerseOne{1}Noo ya; Sólomọnu kpụ-tsechaa eze-ụlo Chipfu; mẹ ụlo nkiya; bya emekọta iphemiphe, ọ tụberu k'ememe;

\VS{2}Chipfu byapfuta iya k'ugbo ẹbo ẹgube ono, ọ byapfutahawaru iya lẹ Gibiyọnu phọ.

\VS{3}Chipfu bya asụ iya: “Mu nụmawaru epfupfu, i pfuru nụ mu; waa iphe, ị rwọru mu. Mu dobewaru eze-ụlo-a, ị kpụru-a nsọ; bya emewaa iya g'ọ bụru ẹka ẹpha mu a-nọdu ere ire jasụ l'ojejoje. Ẹnya mu; waa obu mu bẹ a-dụje l'ẹka ono tekenteke.


\par }{\PP \VS{4}“A bya lẹ gụbedua; ọ -bụru l'ii-gude obu, gụru ìphóró etso mu ẹgube ono Dévidi, bụ nna ngu meru; bya eme iphemiphe, mu tụru ngu l'ekemu;

\VS{5}bẹ mu e-me g'aba-eze ngu lẹ Ízurẹlu ngụru angụru jasụru asụru; ẹgube ono, mu kweru iya nna ngu, bụ Dévidi ukwe iya lẹ teke ono, mu sụru iya l'o to nwedu iphe, bya l'eme gẹ gụ l'ụnwu ngu nọ-buhu l'aba-eze ndu Ízurẹlu.


\par }{\PP \VS{6}“Ọle-a; ọ -bụru lẹ gụbedua; ọzoo ụnwegirima ngu nọnyaaru ọphu unu te etsoẹdu mu; tẹme ọphu unu emejeẹdu ekemu ono, mu tụru unu ono; mbụ unu je agwaahaa agwa; baaharụ phẹ ẹja;

\VS{7}bẹ mu e-wofukwa Ízurẹlu l'alị ono, mu nụru phẹ ono; mu amịa ẹnya l'eze-ụlo-a, mu doberu nsọ g'ẹpha mu reje ire-a. Ízurẹlu abụru ndu ndu ọzo a-nọdu anma l'ẹjo ẹtu; bụru ndu aa-nọdu eme iphe ọchi.

\VS{8}Eze-ụlo-a, ha imelimeli ẹgube-a bẹ a-bụru onye aghata iya nụ; ishi anyịa ya ẹdzu; l'ọ kpọ-yia ukuvu sụ: ‘?Bụ gụnu meru g'o gude Chipfu mee alị-a; waa eze-ụlo-a ẹgube-a?’

\VS{9}Ndiphe epfua sụ: ‘Ọo kẹle ẹphe harụ Chipfu, bụ Chileke phẹ; mbụ onye dufutaru nna phẹ l'alị Ijiputu; gbẹ woru obu phẹ kpọru yeru agwa; gwaahaa ya; abarụ iya ẹja. Noo iphe, meru g'o gude Chipfu wopfuta phẹ ẹgube ẹjo iphe-ẹhuka-a.’ ”


\par }{\SH Iphe ọzo, Sólomọnu megbabẹru
\par }
{\R (2Iphe 8:1-18)

\par }{\PP \VS{10}Noo ya; ụkporo apha ono bvụchaepho, bụ iya bụ teke Sólomọnu gude kpụa ụlo labọ phọ; mbụ eze-ụlo Chipfu yẹe ụlo nkiya;

\VS{11}eze, bụ Sólomọnu woru mkpụkpu ụkporo, dụ lẹ Gálili nụ Hiramu, bụ eze ndu Taya. Noo kẹle ọo Hiramu bẹ nụkotaru iya oshi sida; mẹ oshi payịnu; mẹ mkpọla-ododo g'ọ gụru iya.

\VS{12}Hiramu bya eshi lẹ Taya bya gẹ ya hụma mkpụkpu ọbu, Sólomọnu nụru iya ọbu. Ọ hụmachaa ya; ọphu ọ tọ dụdu iya ree.

\VS{13}Tọbudu iya bụ; ọ jịa sụ: “?Bụ ẹgube mkpụkpu gụnu bẹ ị nụru mu ẹgube-a?” O woru mkpụkpu ono gụbe alị Kabulu, bụ iya bụ alị, nwahụru anwahụ. E kumaru iya ẹpha ono byasụ ntanụ-a.

\VS{14}Iphe, Hiramu nụru eze bụ mkpọla-ododo, ẹrwa iya dụ ụkporo talẹntu ishii.


\par }{\PP \VS{15}Ọwaa bụ iphe, ndu ọgbo-ozi ono, eze Sólomọnu họtaru ono megbabẹru; mbụ ndu ọ họtaru g'ẹphe kpụa eze-ụlo Chipfu; mẹ ụlo nkiya; waa igbulọ Jierúsalẹmu; mẹ agbarike iya; mẹ mkpụkpu Hazọ; mẹ mkpụkpu Megido; waa mkpụkpu Geza.

\VS{16}Fero, bụ eze ndu Ijiputu bẹ jeru ọgu lẹ mkpụkpu Geza je alwụta iya; tụfu iya ọku; bya egbushia ndu Kénanu, bụ phẹ bu lẹ mkpụkpu ono; bya eworu iya nụ nwa iya nwanyị ono, Sólomọnu lụru ono; g'ọ bụru iphe, o gude laa ji.

\VS{17}Ọo ya bụ; Sólomọnu bya akpụkwaa mkpụkpu Geza ono. Ọ kpụa mkpụkpu Bẹtu-Horonu ọphu nọ l'ụzo ndọhali;

\VS{18}mẹ mkpụkpu Balatu. Ọ bya akpụa mkpụkpu Tama\FTNT{*}{{\FR 9:18 }{\FR{9:18
}}{\FT{Ọ kwa iya phọ bụ mkpụkpu Tadụmo.}}} ono, nọ l'echiẹgu alị Jiuda;

\VS{19}kpụkwapho mkpụkpu, ọokwakobeje iphe; mẹ mkpụkpu, ee-dobeje ụgbo-ịnya iya; mẹ ọphu ndu agbarụ iya ịnya a-nọduje. Sólomọnu tụkoru iphemiphe, dụ iya g'ọ kpụa ya lẹ Jierúsalẹmu kpụkota; mẹ l'úbvú úbvú Lébanọnu; mẹkpoo l'alị-eze iya l'ophu.


\par }{\PP \VS{20}A bya lẹ ndu ọphu phọduru nụ lẹ ndu Amọru; mẹ ndu Hetu; mẹ ndu Pẹ́rezu; mẹ ndu Hevu; mẹ ndu Jiebusu; mbụ ndu ono, ta abụdu ndu Ízurẹlu ono;

\VS{21}bẹ awa ndu ono, phọduru nụ l'alị ono; mbụ ndu ọphu ndu Ízurẹlu ta adụdu ike gbushikọta; bẹ Sólomọnu meru g'ẹphe bụru ohu, eje ozi mkpọnwu-ẹhu byasụ ntanụ-a.

\VS{22}A bya lẹ ndu Ízurẹlu bẹ ọ tọ dụdu onye ọphu Sólomọnu meru ohu. Ẹphebedua bẹ o meru ndu ojọgu iya; mẹ ndu-ishi ozi iya; mẹ ndu-ishi ndu ojọgu iya; mẹ ndu-ishi ụgbo-ịnya iya; mẹ ndu agbaru iya ịnya.

\VS{23}Ọo ẹphe bụ ndu-ishi l'iphe, Sólomọnu gude l'ẹka eme; ẹphe dụ ụnu nemadzụ l'ụmadzu ụkporo ẹsaa l'iri bụ ndu eleta ndu-ozi ono ẹnya.


\par }{\PP \VS{24}Ọo ẹpho gẹ nwada Fero phọ shi lẹ mkpụkpu Dévidi lwa bya eburu l'ụlo ono, Sólomọnu kpụru iya ono; bẹ Sólomọnu kpụru agbarike igbulọ mkpụkpu ono.


\par }{\PP \VS{25}Ugbo ẹto l'apha bẹ Sólomọnu egweje ngwẹja-akpọ-ọku; mẹ ngwẹja-ẹhu-guu l'eli ọru-ngwẹja ono, ọ kpụru Chipfu ono. Ọ nọdu akpọjekwapho ụ̀nwù-isẹnsu ọku l'iphu Chipfu; shi nno meẹbekota iphemiphe, eemeje l'eze-ụlo Chipfu.


\par }{\PP \VS{26}Eze, bụ Sólomọnu bya akụshia ụgbo-mini dobe lẹ Eziyọnu-Geba ono, nọ-kube mkpụkpu Elatu ọphu dụ l'alị ndu Edọmu l'agụga Eze-ẹnyimu Uswe-uswe.

\VS{27}Noo ya; Hiramu ye ndu nkiya, maru g'aakpọje ụgbo-mini, bụ ndu mahawarụ eze-ẹnyimu ono; g'ẹphe tsoru ndu kẹ Sólomọnu meje k'ụgbo ono.

\VS{28}Ẹphe jeshia alị Ofi; bya eshi l'ẹka ono wolata mkpọla-ododo, ẹrwa iya dụ ụnu talẹntu lẹ talẹntu ụkporo bya akụberu eze, bụ Sólomọnu.




\par }\Chap{10}{\SH Eze-nwanyị ndu Sheba akpapfuta Sólomọnu
\par }
{\R (2Iphe 9:1-12)

\par }{\PP \VerseOne{1}Tọbudu iya bụ; eze-nwanyị ndu Sheba bya anụma ụ́dù Sólomọnu; waa gẹ yẹe Chipfu gude nọdu; ọ bya g'o gude ajị, shihuru ike dalee ya.

\VS{2}Ọ chịru ikpoto nemadzụ bya Jierúsalẹmu; chịru ịnya-kamẹlu, vugbaa manụ, eshi kwẹekweekwee; waa igwerigwe mkpọla-ododo; mẹ mkpuma, vugbaa oke aswa. Ọ byapfuta Sólomọnu; bya atụko iphemiphe, dụ iya l'obu pfukọtaru iya.

\VS{3}Sólomọnu yekọtaru iya ọnu l'ajị, ọ jịkotaru iya. Ọphu ọ dụdu ajị, ọ jịru eze, kpuru iya ẹka l'ẹnya kẹ g'ọ tọ sarụ iya ya.

\VS{4}Eze-nwanyị ndu Sheba ono bya ahụmaepho ẹgube mmamiphe, Sólomọnu nweru; waa ẹgube ụlo, ọ kpụru;

\VS{5}mẹ ẹgube nri, oorije; mẹ ụdu oshi, ndu-ozi iya anọduje anọo; mẹ gẹ ndu-ozi iya gude eje ozi; waa ẹgube uwe, ẹphe eye l'ẹhu; mẹ ndu etsujeru iya ọnu lẹ mẹe; mẹkpoo ngwẹja-akpọ-ọku, oogweje l'ụlo Chipfu; ọ tụfu iya ẹhu.


\par }{\PP \VS{6}Ọ bya asụ eze: “Akọ, mu nọ l'alị anyi nụma k'opfu iphe, i meshiru; mẹ kẹ mmamiphe ngu bẹ bụkota eviya.

\VS{7}Mu te eshidu kweta l'akọ ono bụ eviya; jasụ gẹ mu byaru bya egude ẹnya mu hụmakota iya-a. Lenu; a ta kọjahaduru mu iya ẹbo. Mmamiphe ngu; waa iphe, i nweru bẹ ka g'a tụru ọnu iya.

\VS{8}Ọo ẹpho lẹ ndibe ngu bẹ iphe kweru! Iphe kweru ndu-ozi ngu phẹ, bụ ndu anọduje l'iphu ngu mkpụrumkpuru anụma opfu mmamiphe, iipfu!

\VS{9}G'ajaja bụru kẹ Chipfu, bụ Chileke ngu, bụ onye ono, ị dụ ree; o woru ngu dobe l'aba-eze ndu Ízurẹlu. Ọo kẹle Chipfu yeru ndu Ízurẹlu obu ojejoje meru g'o gude; o mee ngu eze phẹ; k'ọphu ii-nọdu ekpe ikpe, pfụru nhamụnha; meje iphe, pfụru ọto.”


\par }{\PP \VS{10}Tọ budu iya bụ; eze-nwanyị ono bya eworu mkpọla-ododo, ẹrwa iya dụ ụkporo talẹntu ishii nụ eze; bya anụ iya manụ, parụ ẹka apaa, eshi kwẹekweekwee; waa mkpuma, vugbaa oke aswa. Manụ ono, eze-nwanyị ndu Sheba nụru eze, bụ Sólomọnu ono bẹ parụ ẹka shii; k'ọphu bụ l'ọ tọ dụdu manụ, a nụjebaaru iya habe g'onoya.


\par }{\PP \VS{11}Ụgbo-mini Hiramu nọdu eshije l'alị Ofi vulata mkpọla-ododo. Nokwaphọ g'ooshije l'ẹka ono evulata oshi alugumu, ha igwerigwe; mẹ mkpuma, vugbaa oke aswa.

\VS{12}Ọ bụru oshi alugumu ono bẹ eze gude meshia itso ye l'ụlo Chipfu; mẹ l'ụlo ibe eze; bya egudekwa iya phọ mee une; waa ogumogu, ndu ebvu egudeje agụ ebvu. Oshi alugumu, ha ẹgube ono bẹ e te vulatabaẹduru; ọphu a ta hụmajeduru ụdu iya ono byasụ ntanụ-a.


\par }{\PP \VS{13}Eze, bụ Sólomọnu bya anụkota eze-nwanyị ndu Sheba ono iphemiphe, dụ iya ree, ọ sụru g'ọ nụ iya; a -gụfukwa ẹbyaa, ọ sahawaru obu iya kwaaru iya. Ọo ya bụ; eze-nwanyị ono dakọbe lashịa alị phẹ; yẹle ndu-ozi iya.


\par }{\SH Ẹku Sólomọnu
\par }
{\R (2Iphe 1:13-17; 9:13-28)

\par }{\PP \VS{14}Mkpọla-ododo, eevulatajẹru Sólomọnu aphagapha bẹ ẹrwa iya adụje ụnu talẹntu; l'ụkporo talẹntu iri l'ẹto lẹ talẹntu ishii;

\VS{15}a -gụfukwa iphe, l'eshije l'ẹka ndu nghọ; mẹ l'ẹka ndu agba eze nghọ; waa ọphu eshije l'ẹka ndu eze ndu Arabu; mẹ ọphu eshije l'ẹka ndu ọchi-ọha alị ono.


\par }{\PP \VS{16}Eze, bụ Sólomọnu gude mkpọla-ododo, e tsusaru ọsa meta iphe, eegudeje egbobuta onwonye, hagbaa galagala; ụzo ụkporo iri. Mkpọla-ododo, larụ lẹ nanụ bẹ dụchaa ụnu shẹkel; lẹ shẹkelu ụkporo iri.

\VS{17}O gudekwaphọ mkpọla-ododo, e tsusaru ọsa meta iphe ono, eegudeje egbobuta onwonye ono kẹ nshịi; ụzo ụkporo iri l'ise. Mkpọla-ododo, larụ lẹ nanụ bụ shẹkelu ụkporo ẹsaa; lẹ shẹkelu iri. Ẹka eze doberu iya bụ l'ụlo ono, e gude oshi, shi l'ọswa, nọ l'úbvú úbvú Lébanọnu kpụa ono.


\par }{\PP \VS{18}Nokwaphọ g'eze gude eze-enyi meta aba-eze, ha shii; bya awụkota iya ọkpobe mkpọla-ododo l'eli.

\VS{19}Ẹka eshije enyikota aba-eze ono, bẹ dụ ntọkpa ishii; ẹka aadaphubeje iya bẹ eli iya dụ kẹ kokoroko. E metaru iya ẹka aatukobeje ẹka ibekẹboebo; kpụa oduma labọ pfụ-kubechaa iphe ono, aatukobeje ẹka ono ẹphenebo.

\VS{20}A kpụa oduma iri l'ẹbo pfụbechaa ibekẹboebo l'eli ntọkpa ishi ono, e shije enyikota aba-eze ono. Ọ tọ dụdu aba-eze ọzo, e mejewaru; ọ dụ ẹgube ono.

\VS{21}Iphe, eze egudeje angụ iphe-angụngu bụ mkpọla-ododo bẹ e gude mekọta iya. Ivu, dụkota l'ụlo ono, e gude oshi, shi l'ọswa úbvú úbvú Lébanọnu kpụa ono be bụ ọkpobe mkpọla-ododo bẹ e gude mee ya. Ọ tọ dụdu iphe ono, dụru ọphu e meru lẹ mkpọla-ọchaa; noo kẹle ọ tọ dụdu iphe, a gụberu mkpọla-ọchaa lẹ teke Sólomọnu bụ eze.

\VS{22}Eze nwegbaarụ ụgbo-mini, e gude agbaru iya nghọ. Ụgbo-mini ono bẹ ẹphe l'ụgbo-mini kẹ Hiramu atụkoje swịru. Ọ bụru ugbo lanụ l'ime apha ẹto bẹ ụgbo-mini ono alwajẹ; vulata mkpọla-ododo; mẹ mkpọla-ọchaa; mẹ eze-enyi; mẹ adaka; mẹ enwe.


\par }{\PP \VS{23}Ọ bụru eze, bụ Sólomọnu bẹ kakọta enweru ẹku; bụru iya kakọta enweru mmamiphe l'iphe, bụ ndu eze ndu mgboko l'ophu.

\VS{24}Eliphe l'ophu nọdu abyajẹ l'iphu Sólomọnu g'ẹphe anụma opfu mmamiphe, Chileke nụru iya.

\VS{25}Aphagapha abụjeru: onye -byatashịa; l'o gude iphe bya anụ iya; mbụ iphe, e meru lẹ mkpọla-ọchaa; mẹ ọphu e meru lẹ mkpọla-ododo; mẹ uwe mgbalanụ; mẹ ngwọgu; mẹ manụ, eshi kwẹekweekwee; mẹ ịnya; mẹkpoo ịnya-mulu. Iphe, aanụje iya bẹ apajẹ ẹka apaa.


\par }{\PP \VS{26}Sólomọnu bya akụberu onwiya ụgbo-ịnya; mẹ ndu agba l'ịnya. O nweru ụnu ụgbo-ịnya ẹto l'ụkporo iri; bya enweru ndu agba l'ịnya, dụ ụkporo ụnu l'ụnu iri. O nweru ndu ọphu yẹbe eze doberu lẹ mkpụkpu, eedobeje ụgbo-ịnya; dobe ndu ọphuu lẹ Jierúsalẹmu swibe onwiya.

\VS{27}Eze bẹ meru; mkpọla-ọchaa kụru g'ẹja lẹ Jierúsalẹmu; bya emee g'oshi sida dzuru ẹkameka g'oshi sịkamo, tụkoru alị ọkpa úbvú, nọ l'ụzo ẹnyanwu-arịba sweta-a.

\VS{28}Ọo l'alị Ijiputu yẹle alị Kuwe bẹ e shi anmatajẹru Sólomọnu ịnya. Ọ bụru ndu agbaru eze nghọ shi anmatajẹru iya ịnya ọbu.

\VS{29}Iphe, ẹphe shi egudeje azụ ụgbo-ịnya lẹ Ijiputu bụ ụnu shẹkelu mkpọla-ọchaa lẹ shẹkelu mkpọla-ọchaa iri; bya egudeje ụkporo shẹkelu mkpọla-ọchaa ẹsaa l'iri nmata ịnya. Ndu ono, agbaru eze nghọ ono; shikwaphọ evujejeru ndu eze ndu Hetu; mẹ ndu eze ndu Arámu iphe, shi l'alị nkephẹ.




\par }\Chap{11}{\SH Sólomọnu alụshi igwe nwanyị
\par }
{\PP \VerseOne{1}Noo ya; Sólomọnu bya eyee igwerigwe ụnwanyi ndu ọhozo obu. O je alụshia ụnwanyi, shi Mówabu; mẹ Amọnu; mẹ Edọmu; mẹ Sayịdonu; waa Hetu; yekọberu nwada Fero phọ, ọoluhawaa phọ.

\VS{2}Ndu ono shikọta l'ọha ono, Chipfu nmarụ ụnwu Ízurẹlu ọkwa iya sụ: “Unu l'ẹphe te kegbakwaru nwanyị; noo kẹle ẹphe e-mekwa g'unu kpọru obu unu yeru agwa phẹ.” Ọle Sólomọnu gbẹ yeshia phẹ obu ike.

\VS{3}Unyomu iya bẹ dụ ụnu ụnwanyi l'ụnwanyi ụkporo mgbo iri l'ise. Ẹphe tụkoru bụkotaru ada-eze ada-eze. Ọ bya enweru ụnwanyi, ndu ọphu abụ-zidu unyomu iya, dụ ụnwanyi ụkporo mgbo iri l'ise. Unyomu iya ono mee; obu iya lụfu l'ẹka Chipfu nọ.

\VS{4}Ọ bụru gẹ Sólomọnu kahụwaru bẹ unyomu iya meru ọ kpọru obu ye l'agwa; ọphu obu iya l'ophu adụedu l'ẹka Chipfu, bụ Chileke iya nọ; ẹgube ono, obu nna iya, bụ Dévidi shi dụ iya ono.

\VS{5}Sólomọnu bya etsoaha Ashịtoretu, bụ agwa ndu Sayịdonu; mẹ Molẹku, bụ ẹjo agwa ndu Amọnu.

\VS{6}Ọo ya bụ; Sólomọnu mee ẹjo-ememe l'ẹnya Chipfu; ọphu o to gudeẹdu obu iya g'ọ ha tsoo Chipfu; ẹgube nna iya, bụ Dévidi tsoru iya.


\par }{\PP \VS{7}L'úbvú ụzo ẹnyanwu-awawa Jierúsalẹmu bẹ Sólomọnu kpụru ẹka aagwajẹ agwa Kemọshi, bụ ẹjo agwa ndu Mówabu; mẹ Molẹku, bụ ẹjo agwa ndu Amọnu.

\VS{8}Nokwaphọ g'ọ kpụshiru unyomu iya ono, shigbaa ọhozo ono ẹka ẹphe anọduje akpọ ụ̀nwù-isẹnsu ọku; agwa agwa phẹ.


\par }{\PP \VS{9}Chipfu bya edoberu Sólomọnu ẹhu-eghu; noo kẹle obu iya lụfuwaru l'ẹka yẹbe Chipfu, bụ Chileke kẹ Ízurẹlu nọ; mbụ onye ono, byapfutacharu iya mgbo labọ ono.

\VS{10}Chipfu tụhawaru Sólomọnu ekemu; sụ iya g'o to tsokwa agwa. Obenu l'ọ jịkaru edobe iphe ono, Chipfu tụru iya ekemu iya ono.

\VS{11}Ọo ya bụ; Chipfu sụ Sólomọnu: “Eshi ọphu i meru iphe, dụ ẹgube-a; mbụ ọphu i ti dobeduru ọgbandzu mu; waa iphe, mu tọru ọkpa iya; mbụ iphe ono, mu tụru ngu ekemu iya-a; bẹ mu a-nafụ ngu alị-eze ono; woru iya ye onye-ozi ngu l'ẹka.

\VS{12}Ọle mu e-gude kẹ nna ngu, bụ Dévidi; haa ya anafụ nta-a, ị nọ ndzụ-a. Mu a-nafụ ngu iya l'ẹnya kẹ nwa ngu nwoke.

\VS{13}Ọle-a; mu ta anafụ-gbudu iya alị-eze ono g'ọ ha. Mu e-gude k'onye-ozi mu, bụ Dévidi; mẹ kẹ Jierúsalẹmu, bụ ẹka mu họtaru ono; woru ipfu lanụ nụ nwa ngu nwoke.”


\par }{\SH Ndu ọhogu Sólomọnu
\par }
{\PP \VS{14}Tọbudu iya bụ; Chipfu bya emee gẹ Hadadu, bụ onye Edọmu bụru onye a-nọdu etso Sólomọnu opfu. Ọ bụ onye shi l'eri ndu eze ndu Edọmu.

\VS{15}Ọ bụru teke Dévidi yẹe ndu Edọmu lwụjeru ọgu; bẹ Jiowabu, bụ onye-ishi ndu ojọgu jeru eli odzu ndu e gbushiru l'ọgu ono; o jerwua je atụko unwoke Edọmu ono gbushia.

\VS{16}Jiowabu yẹe ndu Ízurẹlu nọo ọnwa ishii l'ẹka ono; jasụ ẹphe gbushikọta unwoke ndu Edọmu g'ẹphe ha.

\VS{17}Ọle Hadadu tsoru ndu Edọmu, shi ejeru nna iya ozi gbalaa lashịa alị ndu Ijiputu. Teke ono bẹ ọ bụkwadu nwatanshịi.

\VS{18}Ẹphe shi lẹ Midiyanu gbẹshi; bya alụfuta lẹ Paranu. Ẹphe shi lẹ Paranu chịta unwoke; ẹphe l'ẹphe swịru jeshia Ijiputu; ẹphe bya ejepfu Fero, bụ iya bụ eze ndu Ijiputu. Ọ nụ Hadadu ụlo; nụ iya alị; bya anụ iya nri.


\par }{\PP \VS{19}Hadadu bya atụba Fero l'ẹnya shii; k'ọphu bụ lẹ Fero keru iya nwune nyee ya g'ọ lụru; mbụ nwune eze-nwanyị ono, bụ Tahupenesu.

\VS{20}Nwune Tahupenesu ono bya anwụtaru iya nwa nwoke, ẹpha iya bụ Genubatu. Tahupenesu, bụ eze-nwanyị hee nwata ono hetsee l'ibe-eze. Genubatu yẹe ụnwu Fero tụko buru vuta.


\par }{\PP \VS{21}Hadadu bya anọdu lẹ Ijiputu nụma lẹ Dévidi nwụhuwaru lapfushia nna iya phẹ; tẹme lẹ Jiowabu, bụ onye-ishi ndu ojọgu bẹ nwụhuwaru nụ; o sụ Fero: “Haa gẹ mu tụgbua lashịa alị mu.”


\par }{\PP \VS{22}Fero sụ iya: “?Bụ gụnu bẹ ụko iya dụru ngu l'ẹka mu nọ; meru g'o gude ị nọdu achọ g'ị lashịa alị unu?”

\par }{\PP Hadadu sụ iya: “Haa mu rọ gẹ mu lashịa.”


\par }{\PP \VS{23}Chileke bya akpalia onye ọzo, ẹpha iya bụ Rezọnu nwa Ẹliyada; ọ bụru onye tsoaharu Sólomọnu opfu. Rezọnu bẹ gbafụjeru l'ibe nnajịuphu iya, bụ Hadadeza, bụ eze ndu Zoba.

\VS{24}Lẹ gẹ Dévidi gbushichaaru ndu ojọgu ndu Zoba; bẹ Rezọnu chịtaru ndu nemadzụ swikaa onwiya; woru onwiya mee onye-ishi phẹ; bya eme phẹ g'ẹphe kwefuje ike. Ẹphe tụgbua jeshia Damasụkosu. Ẹphe je eburu l'ẹka ono bụru ndu-ishi.

\VS{25}Rezọnu bẹ tsokọtaerupho ndu Ízurẹlu opfu jeye gẹ Sólomọnu nọ-beru; yekọbewaro emekpa ẹhu, Hadadu shi emekpa phẹ. Rezọnu ọbu bụru eze ndu Arámu; bya emekpa ndu Ízurẹlu ẹhu.


\par }{\SH Jierobowamu ekwefụru Sólomọnu ike
\par }
{\PP \VS{26}Jierobowamu nwa Nebatu bya awatakwaphọ ekwefụru Sólomọnu ike. O shi bụru onye lanụ l'ime ndu-ozi Sólomọnu. Ọ bụ onye ipfu Ifuremu; ẹka o shi bụru mkpụkpu Zereda. Ne iya bẹ bụ nwanyị, ji iya anọedu, ẹpha iya bụ Zeruwa.

\VS{27}Waa g'o shi kwefuru Sólomọnu ike ọbu baa: Sólomọnu bẹ kpụru agbarike igbulọ, e gude kpụ-pheta mkpụkpu Dévidi, bụ nna iya mgburugburu; bya akpụ-chishia ẹka gbaru ọru l'igbulọ ono.

\VS{28}Jierobowamu bụkwanuru nwoke dụ ike. Tọbudu iya bụ; Sólomọnu bya ahụma lẹ nwokorọbya ono bẹ bụ onye ejeshi ozi ike; o mee ya onye-ishi ndu ọgbo ozi ọnu-ụlo Jiósẹfu l'ophu.


\par }{\PP \VS{29}O -rwua teke ono; Jierobowamu shi lẹ Jierúsalẹmu jeshia iphe; Ahayịjia, bụ onye mpfuchiru Chileke, shi mkpụkpu Shilo hụma iya lẹ gbororo. Ahayịjia yeru uwe ọ̀phúú. Ọ bụru ẹphenebo ono nọ nwẹka phẹ lẹ mgbẹgu ono.

\VS{30}Ọo ya bụ; Ahayịjia ye ẹka l'uwe ọ̀phúú ono, o yeru ono; zijaha uzi iri l'ẹbo;

\VS{31}bya asụ Jierobowamu: “Hata mpekala uwe-a iri, ọphu ii-nworu. Noo kẹle Chipfu, bụ Chileke kẹ Ízurẹlu sụru-a: ‘Mu abyawaa a-nafụ alị-eze ono l'ẹka Sólomọnu; nụ ngu ipfu iri.

\VS{32}Ọle mu e-gude k'onye-ozi mu, bụ Dévidi; mẹ kẹ Jierúsalẹmu, bụ mkpụkpu, mu họtaru l'ipfu ndu Ízurẹlu l'ophu; haarụ iya ipfu lanụ kpoloko.

\VS{33}Iphe, mu e-gude mee ya nno bẹ bụ l'ẹphe harụ mbẹdua; baaharụ Ashịtoretu, bụ agwa ndu Sayịdonu ẹja; mẹ Kemọshi, bụ agwa ndu Mówabu; waa Molẹku, bụ agwa ndu Amọnu. Ọphu o to tsoduru ụzo mu; meje iphe, pfụru nhamụnha l'ẹnya mu; mee iphe, mu tọru ọkpa iya; mẹ omelalị mu; ẹgube ono, nna iya, bụ Dévidi tsoru iya.


\par }{\PP \VS{34}“ ‘Ọle-a; mu taa nafụ-gbukwa iya alị-eze ono l'ophu l'ẹka. Mu e-gude k'onye-ozi mu, bụ Dévidi, bụ onye mu họtaru; bya abụru onye doberu iphe, ekemu mu pfuru; mẹ iphe, mu tọru ọkpa iya; haa ya g'ọ bụru onye-ishi jeye g'ọo-nọ-beru.

\VS{35}Ọo l'ẹka nwa iya nwoke bẹ mu a-nafụ alị-eze ono; woru ipfu iri l'ime iya nụ ngu.

\VS{36}Nwa iya bẹ mu a-nụ ipfu lanụ; k'ọphu onye-ozi mu, bụ Dévidi e-nweru onye a-bụru ishi lẹ Jierúsalẹmu, bụ mkpụkpu, mu họtaru dobe g'ọ bụru ẹka ẹpha mu a-nọdu ere ire.

\VS{37}Gụbedua l'onwongu bẹ mu e-me g'ị bụru ishi l'ẹka ono, ọogu ngu g'ị bụru ishi ono; mbụ l'ịi-bụru ishi lẹ Ízurẹlu.

\VS{38}Ọo ya bụ; ọ -bụru l'ị ngabẹru mu nchị l'iphemiphe, mu tụru ngu ekemu iya; etso ụzo nkemu; bya eme iphe, pfụru nhamụnha l'ẹnya mu; mbụ etso iphe, mu tọru ọkpa iya; mẹ ekemu mu; ẹgube onye-ozi mu, bụ Dévidi tsoru iya; bẹ mu e-swiru ngu eswiru; mee g'alị-eze ngu nọduwaro jasụru gẹ kẹ Dévidi. Mu eworu Ízurẹlu nụkota ngu.

\VS{39}Mu e-gude k'iphe ono, meru nụ ono hụa ụnwu Dévidi ahụ̀hù. Ọle ahụ̀hù ono bẹ taa bụduru jasụru asụru.’ ”


\par }{\PP \VS{40}Tọbudu iya bụ; Sólomọnu chọkashiahaa ụzo ya e-shi gbua Jierobowamu. Jierobowamu gbalaa lashịa Ijiputu; lapfushia Shishaku, bụ eze ndu Ijiputu. Ọ nọduwaro lẹ Ijiputu jasụru Sólomọnu nwụhu.


\par }{\SH Anwụhu Sólomọnu
\par }
{\R (2Iphe 9:29-31)

\par }{\PP \VS{41}Iphe ọzo, Sólomọnu megbabẹru; mẹ kẹ mmamiphe iya; bẹ e dekọtaru l'ẹkwo-akọ, e deshiru iphe, Sólomọnu meru.

\VS{42}Sólomọnu bẹ nọ lẹ Jierúsalẹmu bụru eze ndu Ízurẹlu ụkporo apha labọ.

\VS{43}Tọbudu iya bụ; ọ nwụhu lapfushia nna iya phẹ. E lia ya lẹ mkpụkpu Dévidi, bụ nna iya. Nwa iya nwoke, bụ Rehobówamu bụru eze nọchia ẹnya iya.




\par }\Chap{12}{\SH Ndu Ízurẹlu ekwefụru Rehobówamu ike
\par }
{\R (2Iphe 10:1-19)

\par }{\PP \VerseOne{1}Tọbudu iya bụ; Rehobówamu tụgbua jeshia Shẹkemu; kẹle ndu Ízurẹlu l'ophu wụwaru jeshia l'ẹka ono g'ẹphe mee ya eze.

\VS{2}Teke ono bẹ Jierobowamu nwa Nebatu nọkwadu lẹ Ijiputu, bụ ẹka ono, ọ gbaru laa teke ọogbaru eze, bụ Sólomọnu ọso. Ọ nụma kẹ Rehobówamu ono; o shi lẹ Ijiputu lwatashịa.

\VS{3}Ọo ya bụ; e zia g'e je ekua ya; yẹle ndu Ízurẹlu g'ẹphe ha bya awụ-pfu Rehobówamu je asụ iya:

\VS{4}“Nna ngu boru anyi ivu, anyị ẹrwa. Ọ -bụru l'ii-me g'ozi aphụ ono, nna ngu shi kpabẹ anyi ono; mẹ ivu ono, o boru anyi ono ka alwa alị; bẹ anyi a-nọdukwa-a ejeru ngu ozi.”


\par }{\PP \VS{5}Rehobówamu sụ phẹ: “Unu lashịa je anọo ujiku ẹto; g'unu alwaphutawarọ azụ.” Ọo ya bụ; ẹphe wụkashihu.


\par }{\PP \VS{6}Tọbudu iya bụ; eze, bụ Rehobówamu jeshia akpata ishi l'ẹka ndu bụ ọgerenya ono, shi ejeru nna iya, bụ Sólomọnu ozi teke ọ nọ ndzụ ono. Ọ jịa phẹ sụ: “?Dẹnu g'unu sụru gẹ mu yeeru ndu-a ọnu?”


\par }{\PP \VS{7}Ẹphe sụ iya: “Ọ -bụru l'ịi-bụru onye-ozi ndu-a ntanụ-a; mbụ wụaru phẹ ẹpho l'alị; bya epfuaru phẹ opfu ọma; bẹ ẹphe a-bụkwaru ndu-ozi ngu jasụru asụru.”


\par }{\PP \VS{8}Obenu lẹ Rehobówamu jịkaru idzu ono, ndu bụ ọgerenya chịtaru iya ono. O jepfushia ụnwokorobya, bụ ndu yẹe ya tụkoru bụru ọgbo; tẹme ẹphe nọdu ejeru iya ozi; gẹ ya kpata phẹ ishi.

\VS{9}Ọ jịa phẹ sụ: “?Dẹnu g'unubẹdua sụru gẹ mu yeeru phẹ ọnu? ?Bụ gụnu bẹ anyi e-pfuru ndu-a, sụru gẹ mu mee g'ivu, nna mu boru phẹ ka alwa alị-a?”


\par }{\PP \VS{10}Ụnwokorobya ono, bụ ụnwu ọgbo iya ono sụ iya: “Iphe, ii-pfuru ndu ono, sụru ngu lẹ nna ngu boru phẹ ivu, anyị ẹrwa ono; l'ọo g'i mee ya g'ọ ka alwa alị ono bụ lẹ-a: mkpụshi-ẹka-nwọtsutso ngu bẹ ka upfu nna ngu igbi.

\VS{11}L'eshi ọphu nna ngu boru phẹ ivu, anyị ẹrwa bẹ ii-me g'ọ kaba anyị ẹrwa. Eshi ọphu ọ bụ ẹchachi bẹ nna ngu shi echije phẹ bẹ ịi-gbaahaa phẹ akpị.”


\par }{\PP \VS{12}Ọo ya bụ; o -rwuẹpho lẹ mbọku k'ẹto ono; Jierobowamu yẹle ndu Ízurẹlu l'ophu byapfuta eze, bụ Rehobówamu ọzo; ẹgube ono, o pfuru phẹ g'ẹphe bya lẹ mbọku k'ẹto ono.

\VS{13}Eze jịka idzu phọ, ndu bụ ọgerenya chikoshiru iya phọ; yeeru ndu ono ọnu ẹhuka ẹhuka.

\VS{14}O je etsoru idzu ono, ụnwokorobya chikoshiru iya ono sụ phẹ: “Nna mu boru unu ivu, anyị ẹrwa; ọle mbẹdua e-me g'ọ kaba anyị ẹrwa. Nna mu bụ ẹchachi bẹ o shi echije unu; ọle mbẹdua bẹ a-gbaahaa unu akpị.”

\VS{15}Ọo ya bụ; ọphu eze angadụru ndu Ízurẹlu ono nchị; noo kẹle ọo Chipfu bẹ meru g'ọ dụ nno; k'ọphu iphe ono, Chipfu shije l'ọnu Ahayịjia kẹ mkpụkpu Shilo pfuaru Jierobowamu nwa Nebatu ono a-vụkota.


\par }{\PP \VS{16}Ndu Ízurẹlu ono l'ophu bya ahụmaepho l'eze ta angadụru phẹ nchị; ẹphe sụ iya:

\par }{\Q “?Bụ gụnu bẹ anyi lẹ

\par }{\QB Dévidi jigba?

\par }{\Q Ọ tọ dụkwa okiphe,

\par }{\QB anyi nweru l'ẹhu nwa Jiesi.

\par }{\Q Unubẹ Ízurẹlu;

\par }{\QB g'onyenọnu lashịa

\par }{\QB unuphu ibe iya-o!

\par }{\Q Gẹ Dévidi letawarọ ọnu-ụlo

\par }{\QB nkiya ẹnya!”

\par }{\MM Ọo ya bụ; ndu Ízurẹlu wụkashihu lashịa unuphu ibe phẹ.

\VS{17}Ọ bụwaruro ndu Ízurẹlu ọphu bu lẹ mkpụkpu lẹ mkpụkpu, dụ l'alị Jiuda bẹ Rehobówamu bụ eze phẹ.


\par }{\PP \VS{18}Tọbudu iya bụ; eze, bụ Rehobówamu zia Adoniramu, bụ onye-ishi ọgbo ozi; g'o jepfu ndu Ízurẹlu. O -rwua; ẹphe tụko g'ẹphe ha gude mkpuma tugbua ya. Eze, bụ Rehobówamu mekebe ẹgwegwa nyita ụgbo-ịnya iya gbalaa; ọ bụru iya ala Jierúsalẹmu.

\VS{19}E shi teke ono; ndu Ízurẹlu wata ekwefụru ọnu-ụlo Dévidi ike byasụ ntanụ-a.


\par }{\PP \VS{20}Noo ya; ndu Ízurẹlu l'ophu nụma lẹ Jierobowamu bẹ lwawaru nụ; ẹphe zia g'e je ekua ya. Ọ bya lẹ ndzukọ phẹ; ẹphe mee ya eze ndu Ízurẹlu l'ophu. Ọphu ọ dụedu ndu ọzo, ẹphe l'ọnulo kẹ Dévidi tụgbaru; gbahaa ipfu Jiuda kpoloko.


\par }{\SH Ozi, Shemaya ezi Rehobówamu
\par }
{\R (2Iphe 11:1-4)

\par }{\PP \VS{21}Rehobówamu larwuẹpho Jierúsalẹmu; ọ chịkobe iphe, bụ ndu ojọgu ndu Jiuda; mẹ ndu ipfu Benjiaminu; ụkporo ụnu unwoke ugbo ụkporo l'iri l'ẹbo, bụ ndu a họtaru ahọta; g'ẹphe je etsoo ndu Ízurẹlu ọgu; k'ọphu ẹphe a-nataphu alị-eze ono azụ woru nụ Rehobówamu, bụ nwa Sólomọnu.


\par }{\PP \VS{22}Obenu lẹ Chileke byaru epfuru yeru Shemaya, bụ onye kẹ Chileke; sụ:

\VS{23}“Je akaru Rehobówamu nwa Sólomọnu; mbụ eze ndu Jiuda; l'ị karụ ndu Jiuda; mẹ ndu Benjiaminu l'ophu; mẹwaroya ndu ọphuu g'ẹphe ha

\VS{24}lẹ Chipfu sụru-a: ‘Unu te ejekwa etso ụnwunna unu, bụ ndu Ízurẹlu ọgu. G'onyenọnu lashikwaa ibe iya; noo kẹle ọo mu bẹ iphe ono shi l'ẹka.’ ” Ọo ya bụ; ẹphe nụma iphe, Chipfu pfuru; laphu azụ ẹgube ono, Chipfu pfuru ono.


\par }{\SH Nwa eswi labọ, e gude \newline  mkpọla-ododo kpụa
\par }
{\PP \VS{25}Tọbudu iya bụ; Jierobowamu bya akpụa mkpụkpu Shẹkemu l'alị úbvú úbvú Ifuremu kpụshia ya ike; buru l'ẹka ono. Ọ bụru l'ẹka ono bẹ o shi je akpụa mkpụkpu Peniyẹlu.


\par }{\PP \VS{26}Jierobowamu bya epfua l'ime obu iya sụ: “Alị-eze-a bẹ e-mechakwaa laphu ọnu-ụlo Dévidi azụ l'ẹka.

\VS{27}Ọ -bụru lẹ ndu-a ejeje egwe ngwẹja l'eze-ụlo Chipfu; lẹ Jierúsalẹmu bẹ obu phẹ a-laphukwa azụ l'ẹka nnajịuphu phẹ nọ; mbụ Rehobówamu, bụ eze ndu Jiuda. Ẹphe eworu mu gbua; lapfushia Rehobówamu, bụ eze ndu Jiuda.”


\par }{\PP \VS{28}Ọo ya bụ; eze bya ejecha akpata ishi; o gude mkpọla-ododo kpụa ụnwu-eswi labọ; bya asụ phẹ: “Eje Jierúsalẹmu bẹ dụnukaru unu ẹnya. Unubẹ ndu Ízurẹlu; unu waa Chileke unu baa; mbụ onye dufutaru unu l'alị Ijiputu!”

\VS{29}O woru nanụ dobe lẹ mkpụkpu Bẹtelu; dobe nanụ ọphuu lẹ mkpụkpu Danu.

\VS{30}Iphe ono bụru iphe-ẹji; noo kẹle ẹphe baaharụ ụnwu-eswi ono ẹja; je akpaa l'ọphu nọ lẹ Danu.


\par }{\PP \VS{31}Jierobowamu kpụshikwapho ụlo-agwa l'ẹka aagwajẹ iphe; bya eshi l'ime ndu Ízurẹlu ono l'ophu họta ndu abụdu ndu Lívayi ẹphe nọdu anọduje egwe ẹja l'ẹka ono.

\VS{32}Ọ bya edobe ọbo-iphe l'ọnwa ẹsato lẹ mbọku, ọ dụ l'abalị iri l'ise, bụkwapho ẹgube ọbo-iphe ọphu aabọje l'alị Jiuda. Tẹme ọ nọdu egwejewarọ ngwẹja l'ọru-ngwẹja. Nokwaphọ g'o meru iya lẹ Bẹtelu bụ ono; mbụ ọ wata agwa ụnwu-eswi ono, ọ kpụshiru ono. Ọ bya edobekwaphọ ndu a-nọduje egwe ngwẹja lẹ Bẹtelu l'ẹka ono, aagwajẹ iphe ono.

\VS{33}O -rwuẹpho g'ọnwa ẹsato dụ l'abalị iri l'ise, bụ iya bụ mbọku ono, ọ họfutaru l'obu iya doberu ndu Ízurẹlu g'ẹphe bọje ọbo-iphe ono; ọ bya eje l'ọru-ngwẹja ono, ọ kpụru lẹ mkpụkpu Bẹtelu ono; je anọdu iya kpọo ụ̀nwù-isẹnsu ọku.




\par }\Chap{13}{\SH Onye kẹ Chileke, shi l'alị Jiuda
\par }
{\PP \VerseOne{1}Noo ya; ọ bụerupho gẹ Jierobowamu pfụru l'iphu ọru-ngwẹja ono akpọ ụ̀nwù-isẹnsu ọku ono bẹ onye kẹ Chileke shi l'alị Jiuda gude opfu, shi Chipfu l'ọnu byarwuta Bẹtelu.

\VS{2}Onye ono raa opfu ono, Chipfu pfuru ono arara kpua ọru-ngwẹja ono sụ: “Gụbe ọru-ngwẹja-a! Chipfu sụru-a: ‘Ee-mechaa nwụa nwa nwoke l'ọnulo Dévidi. Ẹpha iya a-bụru Jiosáya. Nwata ono bẹ e-gude ndu-uke ono, egweje ẹja l'eli ẹka ono, aagwajẹ iphe ono gwee ẹja; mbụ ndu ono, anọduje ngu l'eli akpọ ụ̀nwù-isẹnsu ọku ono. Ọkpu nemadzụ bẹ aakpọ ọku l'eli ngu!’ ”

\VS{3}Onye kẹ Chileke ono bya emee iphe-ọhubama sụ: “Ọwaa bụ iphe-ọhubama, Chipfu pfuru opfu iya sụ: ‘Ọru-ngwẹja-a bẹ a-dakpọshihu; ntụ, dụ iya nụ awụshihu!’ ”


\par }{\PP \VS{4}Eze, bụ Jierobowamu nụmaepho iphe ono, onye kẹ Chileke ara ekpu ọru-ngwẹja ono, nọ lẹ mkpụkpu Bẹtelu ono; ọ gbẹ l'ọru-ngwẹja ono machịa ẹka sụ: “Unu gude iya!” Ẹka ono, ọ mabẹru iya ono nwụa ya lwaa; kpọhu iya nkụ k'ọphu bụ l'ọ tọ dụedu ike sephu iya azụ.

\VS{5}Ọru-ngwẹja ono dakpọshihu; ntụ iya wụshihu, bụ iya bụ iphe-ọhubama ono, onye kẹ Chileke pfuhawaru lẹ Chipfu sụru l'oo-me ono.


\par }{\PP \VS{6}Eze sụ onye kẹ Chileke ono: “Rwọnaa Chipfu, bụ Chileke ngu; mbụ pfunuru nụ iya l'iswi ẹhu mu; k'ọphu ẹka mu a-dụ g'o shi dụ.” Onye kẹ Chileke ono bya arwọo Chipfu; o mee; ẹka eze dụ g'o shihawaa dụ lẹ mbụ.


\par }{\PP \VS{7}Eze sụ onye kẹ Chileke ono: “Tsoru mu g'anyi je l'unuphu g'iiria nri; gẹ mu anyakokwa ngu phọ iphe.”


\par }{\PP \VS{8}Onye kẹ Chileke ono sụ eze: “O betakpọru i jee e-ke iphe, dụ l'ụlo ngu ẹbo; nụ mu uzi lanụ; bẹ mu tee tsodu ngu abahụ. Tẹme ọphu mu ta abyadụ e-ri nri; ọzoo ngu-a mini l'ẹka-a.

\VS{9}Noo kẹle Chipfu nmarụ mu ọkwa iya anmanma sụ: ‘Be rikwa nri; ọphu ị ngụkwa mini; g'ọ tọ bụkwaru ụzo, i shiru bya bẹ ii-shi laa.’ ”

\VS{10}Ọo ya bụ; o tsoru ụzo ọzo; ọphu ọ bụedu ụzo ọphu o shiru g'ọobya Bẹtelu bẹ o shiru lashịa.


\par }{\SH Onye mpfuchiru Chileke, shi Bẹtelu
\par }
{\PP \VS{11}O nweru nwoke ọgerenya, bụ onye mpfuchiru Chileke, bu lẹ Bẹtelu. Ụnwu nwoke ono je edokọtaru iya iphemiphe, onye kẹ Chileke phọ byaru emee lẹ Bẹtelu mbọku ono. Opfu, o pfukọtaru eze bẹ ẹphe pfukọtaru nna phẹ ono.

\VS{12}Nna phẹ jịa phẹ sụ: “?Bụ ụzo ole bẹ o shiru?” Ọo ya bụ; ụnwegirima iya ono bya egoshi iya ụzo ọphu onye kẹ Chileke ono, shi Jiuda ono shiru.

\VS{13}Ọ sụ ụnwegirima iya ono: “Ngwa; unu doziaru mu nkapfụ-ịgara!” Ọo ya bụ; ẹphe doziaru iya nkapfụ-ịgara ono; o nyikota iya;

\VS{14}gbagbụa chịpyabe onye kẹ Chileke ono. O je ahụma iya l'ẹka ọ nọ anọo l'upfu achị. Ọ jịa ya sụ: “?Bụ gụbedua bụ onye kẹ Chileke ono, shi Jiuda?”

\par }{\PP Ọ sụ iya: “Ee; ọo mbẹdua.”


\par }{\PP \VS{15}Ọ sụ iya: “Tsoru mu g'anyi je l'unuphu g'ii-ria nri.”


\par }{\PP \VS{16}Onye kẹ Chileke ono sụ iya: “Mu tee tsokwaru ngu alaphu azụ; ọphu mu etsokwaru ngu abahụ ibe ngu; ọphu mu erikwa nri; ọphu mu angụkwa mini l'ẹka-a.

\VS{17}Noo kẹle Chipfu tụru mu ekemu sụ gẹ mu te erikwa nri; ọphu mu angụkwa mini l'ẹka-a; tẹme g'ọ tọ bụkwaru ụzo ọphu mu shiru bya bẹ mu e-shi laa.”


\par }{\PP \VS{18}Ọ sụ iya: “Mbẹdua l'onwomu bụkwapho onye mpfuchiru g'ị bụ. Ojozi, shi l'ẹka Chipfu bẹ pfuru yeru mu sụ gẹ mu bya eduphuta ngu azụ g'anyi je ibe mu; g'i ria nri; ngụa mini.” Obenu l'ọo ụka bẹ ọ dzụru iya ẹgube ono.

\VS{19}Ọo ya bụ; onye kẹ Chileke ono tsoru iya; ẹphe je eria; ngụa l'ibe iya.


\par }{\SH Oduma adzụ-gbu onye kẹ Chileke, shi Jiuda
\par }
{\PP \VS{20}Noo ya; ẹphe gudekwadụa nri l'ẹka eri; Chipfu pfuru yeru onye mpfuchiru, ọphu ka abụru ọgerenya ono, duphutaru iya azụ phọ.

\VS{21}Ọ raswerehu sụ onye kẹ Chileke ono, shi Jiuda ono: “Chipfu sụru-a: ‘L'eshinu i ti medụru iphe, Chipfu pfuru ngu; ọphu i ti dobeẹduru ekemu ono, Chipfu, bụ Chileke ngu tụru ngu ono;

\VS{22}ị lwaphuta azụ; bya eria nri; ngụa mini l'ẹka ono, o sụru ngu g'ị ti rikwa nri; ọphu ị ngụkwa mini ono; bẹ e tee likwa odzu ngu l'ilu nna ngu phẹ!’ ”


\par }{\PP \VS{23}Onye kẹ Chileke ono richaẹpho nri; ngụa mini; onye mpfuchiru ono, duphutaru iya azụ ono je edoziaru iya nkapfụ-ịgara iya.

\VS{24}Ọ lashịa; yẹe oduma dzuda l'ụzo. Oduma ono dzụ-gbua ya; parụ odzu iya tọgbo lẹ gbororo; nkapfụ-ịgara iya; mẹ oduma ono pfụru iya lẹ mgboru.

\VS{25}Ndu nemadzụ ghatashịa; bya ahụma odzu iya g'ọ dabyiru l'ụzo; waa oduma, pfụru iya lẹ mgboru; ẹphe bahụ lẹ mkpụkpu, nwoke ọgerenya, bụ onye mpfuchiru phọ bu; je edoo ya.


\par }{\PP \VS{26}Teke onye mpfuchiru ono, bụ iya dubataru iya l'ibe iya ono nụmaru iphe, meru nụ; ọ sụ: “Ọ kwa onye kẹ Chileke ono, te emeduru iphe, Chipfu pfuru ono. Chipfu wowaru iya nụ oduma; ọ dzụa ya; dzụ-gbua; ẹgube ono, Chipfu pfuru iya ya ono.”


\par }{\PP \VS{27}Ọ sụ ụnwegirima iya: “Unu doziaru mu nkapfụ-ịgara.” Ẹphe bya edozia ya.

\VS{28}O je je ahụma odzu ono g'ọ dabyiru l'ụzo. Nkapfụ-ịgara; waa oduma pfụru iya lẹ mgboru. Ọphu oduma ono ta atadụru odzu iya ono; ọphu ọ dzu-gbuduru nkapfụ-ịgara ono.

\VS{29}Tọbudu iya bụ; onye mpfuchiru ono pata odzu onye kẹ Chileke ono tukobe l'eli nkapfụ-ịgara; vulaa mkpụkpu iya; je araa ẹkwa iya; woru iya lia.

\VS{30}Ọ bụru l'ilu nkiya bẹ o liru iya. Ẹphe raa ẹkwa iya sụ: “Oowa-e; nwune mu-e!”


\par }{\PP \VS{31}O lichaẹ ya phọ; ọ sụ ụnwegirima iya: “Mu -nwụhuepho; unu lia odzu mu l'ilu ono, e liru onye kẹ Chileke ono; unu chịru ọkpu mu dokube ọkpu nkiya.

\VS{32}Noo kẹle ozi ono, Chipfu ziru iya; ọ bya araru kpua ọru-ngwẹja ono, dụ lẹ mkpụkpu Bẹtelu ono; mẹ ụlo-agwa ono, dụgbaa l'ẹka aagwajẹ iphe lẹ mkpụkpu, dụkota l'alị Samériya ono bẹ a-vụkotakwa.”


\par }{\PP \VS{33}Iphe ono mechakpọ; ọphu Jierobowamu ta aghaduru umere; haa eme ẹjo-iphe, oome. Iphe, o mechiaru bụ l'ọ gbẹ bya ahọtagbaa ndu a-nọdu egwe ẹja l'ẹka aagwajẹ iphe ono. Iphe, bụ onye ọ dụ g'ọ bụru uke gweje ngwẹja l'ẹka ono, aagwajẹ iphe ono bẹ ọonabataje; doo ya nsọ; mee ya onye egweje ngwẹja l'ẹka aagwajẹ iphe ono.

\VS{34}Iphe ono bya abụru iphe-ẹji, dụ l'ọnulo Jierobowamu. Ọ bụru iya kpatarụ iphe, e meru ẹphe chịhu lẹ mgboko; woru phẹ mee ẹphe bụru mkpurupyata.




\par }\Chap{14}{\SH Ozi, Chipfu ziru Ahayịjia g'o zia Jierobowamu
\par }
{\PP \VerseOne{1}Lẹ teke ono bẹ iphe-ememe guderu Abáyijia, bụ nwa Jierobowamu.

\VS{2}Jierobowamu sụ nyee ya: “Gbẹshi; mee onwongu g'ị gbaa iche; g'ọ tọ dụ onye a-hụbe ngu ama l'ị bụ nyee mụbe Jierobowamu. Tụgbua jeshia mkpụkpu Shilo. Ịi-hụma onye mpfuchiru Chileke, bụ Ahayịjia l'ẹka ono; mbụ onye ono, sụru lẹ mu a-bụru eze ndu Ízurẹlu ono.

\VS{3}Guderu iya ishi buredi iri; waa akara; mẹ ite manụ-ẹnwu; g'ọ karụ ngu iphe, e-mechaa nwụa l'ẹhu nwata-a.”

\VS{4}Nyee Jierobowamu bya emee ya nno; bya agbẹshi tụgbua; ọ bụru iya eje mkpụkpu Shilo l'ibe Ahayịjia.

\par }{\PP Ahayịjia bẹ ta aphụ-rweẹdu aphụ-rwe; kẹle nka lawarụ iya l'ẹnya.

\VS{5}Ọle Chipfu bẹ pfuhawaru Ahayịjia sụ: “Nyee Jierobowamu bẹ abyakwa ngu akpata ishi ẹhu nwa iya, iphe eme. Ọ bụru iphe, ii-pfuru iya bụ ẹgube-a; waa ẹgube-a. Noo kẹle teke ọ byarwutaru; bẹ oo-meahaa g'ọ bụ onye ọzo dụ iche.”


\par }{\PP \VS{6}No iya; Ahayịjia bya anụmaepho igiji ọkpa iya g'ooje abya l'ọnu ụlo; ọ sụ: “Bata-o; nyee Jierobowamu! ?Bụ gụnu meru g'o gude ị nọdu eme g'a sụ l'ị bụ onye ọzo? E zikwaru mu ozi, dụ ẹji gẹ mu zia ngu.

\VS{7}Lashịa; je ezia Jierobowamu sụ iya lẹ Chipfu, bụ Chileke kẹ Ízurẹlu sụru-a: ‘Mu kutseru ngu l'echilabọ ndu Ízurẹlu; mee ngu; ị bụru onye-ishi ndibe mu, bụ Ízurẹlu.

\VS{8}Mu bukafụ alị-eze ono l'ọnulo kẹ Dévidi woru iya nụ ngu; ọphu ị tị dụdu gẹ nwozi mu, bụ Dévidi, bụ onye ono, mekọtaru ekemu mu; bya egude obu iya g'ọ ha tsoo mu; bya abụerupho iphe, pfụru nhamụnha kpẹekpu bẹ o shi emeje l'iphu mu.

\VS{9}Ẹjo-iphe, i meru bẹ kakọta kẹ ndu ọphu vu ngu ụzo. I meshiru onwongu agwa; gude igwe kpụshia ụnwu ntẹkpe; shi nno kpatsua mu ẹhu-eghu; tẹme i wowaru mu docha edocha l'azụ ngu.


\par }{\PP \VS{10}“ ‘Sụ-a; iphe ono, i meru ono; bẹ e-mekwa gẹ mu wobata ẹjo-iphe l'ibe Jierobowamu. Iphe, bụ nwa nwoke shi l'ibe iya; m'ọ bụ ohu; m'ọ bụ amadụ lẹ Ízurẹlu bẹ mu e-me g'ẹphe chịhu. Ọo g'eekpoje ntụ-a bụ gẹ mu e-kpofu ndibe Jierobowamu; jasụ ibe iya l'ophu abvụkota.

\VS{11}Onye shi l'ọnulo Jierobowamu -nwụhu lẹ mkpụkpu bẹ bụ nkụta a-ta anụ iya; onye ọphu nwụhuru l'azụ ẹgu bụ udele bẹ a-vụka anụ iya. Nokwa gẹ Chipfu pfuru bụ ono.’


\par }{\PP \VS{12}“A bya lẹ gụbedua; tụgbua lashịa ibe ngu. I -bebeẹpho tụa ọkpa lẹ mkpụkpu unu bẹ nwata ono a-nwụhu.

\VS{13}Ndu Ízurẹlu l'ophu bẹ a-kwa ẹkwa nwata ono; woru iya lia. Ọo ya kpoloko l'iphe, bụ ụnwu Jierobowamu bụ onye ee-li elili; noo kẹle ọo ya kpoloko bụ onye Chipfu, bụ Chileke kẹ Ízurẹlu hụmaru iphe, dụ ree l'ẹhu l'ibe Jierobowamu l'ophu.


\par }{\PP \VS{14}“Ọzo bụ l'ọo Chipfu l'onwiya a-pfụbe onye a-bụru eze ndu Ízurẹlu. Ọ bụru onye ono e-kpo ndibe Jierobowamu g'eekpoje ntụ-a. Mbụ; ọ bụakwaa iphe nta; e tee dobeẹkwa iya edobe.

\VS{15}Chipfu bẹ a-da ndu Ízurẹlu ẹka kẹ njọ l'ẹhu; k'ọphu ẹphe a-dụ g'ekperema, enwunga enwunga lẹ mini. Oo-pheshi phẹ epheshi l'alị ọma ono, ọ nụru nna phẹ ono; woru phẹ tụkashia nanụ nanụ l'azụ ẹnyimu Yufurétisu. Noo kẹle ẹphe gudewaa itso Ashera ono, ẹphe kpọbegbaaru ono kpatsu Chipfu ẹhu-eghu.

\VS{16}Oo-gude k'iphe-ẹji ono, Jierobowamu meru ono; mẹ k'iphe-ẹji ono, o meru ndu Ízurẹlu ye ẹka ono; mịa ndu Ízurẹlu ẹnya.”


\par }{\PP \VS{17}Tọbudu iya bụ; nyee Jierobowamu gbalihu; ọ bụru iya ala Tịza. Atụtu, ọotu ọkpa l'ọnulo; nwata ono nwụhu.

\VS{18}Ízurẹlu l'ophu lia ya; kwaa ẹkwa iya ẹgube ono, Chipfu shi l'ọnu onye-ozi iya, bụ Ahayịjia, onye mpfuchiru Chileke pfuhawa iya ono.


\par }{\SH Anwụhu Jierobowamu
\par }
{\PP \VS{19}Iphe ọzo, nwụgbaberu nụ teke Jierobowamu bụ eze; mẹ ọgu, ọ lwụru; mẹ g'o gude bụru eze bẹ e dekọtaru l'ẹkwo-akọ, e deshiru iphe, ndu eze ndu Ízurẹlu meru.

\VS{20}Jierobowamu bẹ bụru eze ụkporo apha l'apha labọ. Ọ nwụhu lapfushia nna iya phẹ. Nadabu, bụ nwa iya bụru eze nọchia ẹnya iya.


\par }{\SH Teke Rehobówamu bụ eze ndu Jiuda
\par }
{\PP \VS{21}Rehobówamu; nwa Sólomọnu bụru eze lẹ Jiuda. Ọ nọwaru ụkporo apha labọ l'apha lanụ; teke ọ bya abụru eze ọbu. Iphe, ọ nọru l'aba-eze bụ apha iri l'ẹsaa lẹ Jierúsalẹmu, bụ iya bụ mkpụkpu ono, Chipfu họfutaru l'ipfu Ízurẹlu l'ophu g'ọ bụru ẹka ẹpha iya e-reje ire ono. Ẹpha ne iya bụ Nama onye Amọnu.


\par }{\PP \VS{22}Ndu Jiuda bya emee ẹjo-ememe l'ẹnya Chipfu. Iphe-ẹji, ẹphe meru kpatsu Chipfu okophoo; kẹle ẹphe meru iphe-ẹji, ka ọphu nna phẹ meru.

\VS{23}Ẹphe kpụtakwarupho ẹka aagwajẹ iphe doberu onwophẹ; dobegbaa mkpuma, dụ nsọ; mẹ itso Ashera l'úbvú; mẹ lẹ mkpula mkpula oshi, kpugbaaru kẹ gayii.

\VS{24}L'alị ono l'ophu bẹ ẹphe nwekwarụpho unwoke, agba ụkpara l'ụlo agwa phẹ. Ụrwuali ono, ọhamoha shi arwụ ono; mbụ ọhamoha ono, Chipfu chịfuru l'alị phẹ woru iya nụ ndu Ízurẹlu ono; bẹ ẹphe arwụkota g'ọ ha.


\par }{\SH Ndu Ijiputu ezebata lẹ Jierúsalẹmu
\par }
{\R (2Iphe 12:1-11)

\par }{\PP \VS{25}O be l'apha, kwe Rehobówamu apha ise, ọ watarụ abụru eze; Shishaku, bụ eze ndu Ijiputu byatashịa ọgu lẹ Jierúsalẹmu.

\VS{26}Ọ bya evukọchaa ẹku, dụ l'ụlo Chipfu; mẹ ẹku, dụ l'ụlo eze. O vutakọta iphemiphe; mbụ chịtachaa iphe, eegudeje egbobuta onwonye ono g'ọ ha, Sólomọnu gude mkpọla-ododo kpụshia phọ.

\VS{27}Tọbudu iya bụ; eze, bụ Rehobówamu bya egude onyirubvu kpụ-phukọta iphe ono azụ; gude dochia ẹnya iya ọphuu; bya eworu iya ye l'ẹka ndu-ishi ndu eche ọnu ẹka eeshije abahụ l'ibe eze nche; g'ẹphe leta iya ẹnya.

\VS{28}Ọ nọdu abụjeru teke eze eje l'ụlo Chipfu; ndu nche ono aparu iphe, eegudeje egbobuta onwonye ono. E -mechaa; ẹphe ewophuta iya azụ bya edobe l'ụlo-nche.


\par }{\SH Anwụhu Rehobówamu
\par }
{\R (2Iphe 12:15-16)

\par }{\PP \VS{29}Iphe ọzo, Rehobówamu megbabẹru; mẹ iphemiphe, o mekọtaru bẹ e dekọtaru l'ẹkwo-akọ, e deshiru iphe, ndu eze ndu Jiuda meru.

\VS{30}Rehobówamu yẹe Jierobowamu ta alwụ-buhujeduru ọgu alwụ-buhu.

\VS{31}Rehobówamu bya anwụhu lapfushia nna iya phẹ. E lia ya l'ẹka e liru nna iya phẹ lẹ mkpụkpu Dévidi. Ẹpha ne iya bụ Nama onye Amọnu. Abyíjiam, bụ nwa iya nwoke bụru eze nọchia ẹnya iya.




\par }\Chap{15}{\SH Teke Abyíjiam bụ eze ndu Jiuda
\par }
{\R (2Iphe 13:1—14:1)

\par }{\PP \VerseOne{1}O be l'apha, kwe Jierobowamu nwa Nebatu apha iri l'ẹsato, ọ watarụ abụ eze ndu Ízurẹlu; Abyíjiam bahụ l'aba-eze ndu Jiuda.

\VS{2}Iphe, ọ nọru l'aba-eze lẹ Jierúsalẹmu bụ apha ẹto. Ẹpha ne iya bụ Maka nwada Abishalọmu.


\par }{\PP \VS{3}Abyíjiam bẹ mekọtaru iphe-ẹji, nna iya mehawaru. Obu iya l'ophu bẹ ọ tọ kpọduru ye l'ẹka Chipfu, bụ Chileke iya nọ; ẹgube ono obu Dévidi, bụ nna iya oche shi dụ phọ.

\VS{4}Ọle ọo opfu ẹhu Dévidi bẹ Chipfu, bụ Chileke iya gude nụ iya nwa, a-nọchia ẹnya iya lẹ Jierúsalẹmu; bya emee gẹ Jierúsalẹmu pfụshia ike.

\VS{5}Iphe, kparụ iya nụ bụru lẹ Dévidi bẹ meru iphe, pfụru ọto l'ẹnya Chipfu. Ọ tọ hajẹduru eme iphe, Chipfu tụru iya ekemu iya jasụ g'ọ nọ-beru; a -gụfuepho k'opfu ẹhu Uráya, bụ onye Hetu.


\par }{\PP \VS{6}Ọgu gudeẹpho adapheru Rehobówamu yẹe Jierobowamu jeye gẹ Abyíjiam nọ-beru.


\par }{\PP \VS{7}Iphe ọzo, Abyíjiam megbabẹru; mẹ iphemiphe, o mekọtaru bẹ e dekọtaru l'ẹkwo akọ, e deshiru iphe, ndu eze ndu Jiuda meru.

\VS{8}Ọo ya bụ; Abyíjiam nwụhu lapfushia nna iya phẹ. E lia ya lẹ mkpụkpu Dévidi. Asa, bụ nwa iya nwoke bụru eze nọchia ẹnya iya.


\par }{\SH Teke Asa bụ eze ndu Jiuda
\par }
{\R (2Iphe 15:16—16:6)

\par }{\PP \VS{9}L'apha, kwe Jierobowamu ụkporo apha, e -shi teke o beberu bụru eze ndu Ízurẹlu bẹ Asa byaru abụru eze ndu Jiuda.

\VS{10}Iphe, ọ nọru l'aba-eze bụ ụkporo apha labọ l'apha lanụ lẹ Jierúsalẹmu. Ẹpha ne iya oche bụ Maka nwada Abishalọmu.


\par }{\PP \VS{11}Asa bẹ meru iphe, pfụru ọto l'ẹnya Chipfu; ẹgube Dévidi, bụ nna iya meru.

\VS{12}Ọ chịshikotaru iphe, bụ unwoke, agba ụkpara l'ụlo agwa l'alị ono l'ophu; bya alwụkota nshi, nna phẹ gwọtaru dobe.

\VS{13}Ọ nafụcharu Maka, bụ ne iya oche ọkwa eze-nwanyị, ọ bụ; kẹle o doberu ẹjo itso agwa Ashera. Asa bẹ gbukwoshiru itso Ashera ono je akpọo ya ọku lẹ nsụda nggele Kidirọnu.

\VS{14}A -gụfukpooro lẹ Asa ta aphọshiduru ẹka ono, aagwajẹ iphe ono; obu iya g'ọ ha bẹ ọ kpọkotaru ye l'ẹka Chipfu nọ jeye g'ọ nọ-beru.

\VS{15}O wotaru iphe, nna iya doberu nsọ; mẹ iphe, yẹbedua doberu nsọ bya edobe l'eze-ụlo Chipfu; mbụ mkpọla-ọchaa; mẹ mkpọla-ododo; mẹwaro ivu ọzo.


\par }{\SH Asa etso Basha ọgu
\par }
{\R (2Iphe 16:1-6)

\par }{\PP \VS{16}Ọgu gudeẹpho adaru Asa yẹe Basha, bụ eze ndu Ízurẹlu teke ẹphenebo bụ ishi.

\VS{17}Basha, bụ eze ndu Ízurẹlu bapfu ndu Jiuda ọgu; bya akpụaha mkpụkpu Rama g'o shihu ike; g'ee-shi g'ọ tọ dụ onye e-shi lẹ kẹ Asa, bụ eze ndu Jiuda lụfu; ọzoo bahụ iya abahụ.


\par }{\PP \VS{18}Tọbudu iya bụ; Asa wotakọta mkpọla-ọchaa; mẹ mkpọla-ododo, phọduru nụ l'ẹku, dụ l'eze-ụlo Chipfu; mẹ l'ẹku, dụ l'ibe eze; woru ye ndu-ozi iya l'ẹka; bya ezia phẹ g'ẹphe je ibe Bẹnu-Hadadu nwa Tabụrimonu; mbụ nwanwa Heziyọnu, bụ eze ndu Arámu. Ẹka o bu bụ lẹ Damasụkosu. G'ẹphe je ezia ya sụ:

\VS{19}“Gẹ mu lẹ ngu tụgbanu bụru nanụ; ẹgube nna mu yẹle nna ngu shi tụgba ono. Ọwaa bụ mkpọla-ọchaa; mẹ mkpọla-ododo, mu achịe ngu. Jiko tụgbunaa je emebyia atụgba ono, unu lẹ Basha, bụ eze ndu Ízurẹlu tụgbaru ono; k'ọphu ọo-parụ mu haa.”


\par }{\PP \VS{20}Ọo ya bụ; Bẹnu-Hadadu kweta iphe ono, eze, bụ Asa pfuru ono. O yefụ ndu-ishi ndu ojọgu iya; ẹphe jeshia ọgu lẹ mkpụkpu, dụgbaa l'alị Ízurẹlu. Ẹphe lwụta mkpụkpu Ijionu; mẹ mkpụkpu Danu; mẹ mkpụkpu Abẹlu-Bẹtu-Maka; mẹ mkpụkpu Kinẹretu l'ophu; mẹkpoo alị ndu Nafụtali l'ophu.

\VS{21}Basha nụmaepho iphe, meru nụ; ọ haa akpụ mkpụkpu Rama g'o shihu ike; ọ bụru iya ala Tịza.

\VS{22}Tọbudu iya bụ; eze, bụ Asa bya atụaru ndu Jiuda l'ophu ekemu; ọphu ọ dụdu onye ọ gụfuru. Ọ sụ g'ẹphe je evutakọta mkpuma ono; yẹe oshi ono, Basha shi gude akpụ mkpụkpu Rama g'o shihu ike ono. Ọ bụru iya bẹ eze, bụ Asa gude kpụa mkpụkpu Geba, dụ l'alị Benjiaminu; o shihu ike; waa mkpụkpu Mizupa.


\par }{\SH Anwụhu Asa
\par }
{\R (2Iphe 16:11-14)

\par }{\PP \VS{23}Iphe ọzo, Asa megbabẹru; mẹ ẹhuka ẹhuka, o mekọtaru; waa iphemiphe, o meru; mẹkpoo mkpụkpu, ọ kpụshiru bẹ e dekọtaru l'ẹkwo-akọ, e deshiru iphe, ndu eze ndu Jiuda meru. Ọ bụru g'ọ kahụwaru bụru ọgerenya bẹ iphe-ememe meaharu iya l'ọkpa.

\VS{24}Ọo ya bụ; Asa bya anwụhu lapfushia nna iya phẹ; e lia ya l'ẹka e liru nna iya phẹ lẹ mkpụkpu Dévidi, bụ nna iya. Jiehoshafatu, bụ nwa iya nwoke bụru eze nọchia ẹnya iya.


\par }{\SH Teke Nadabu bụ eze ndu Ízurẹlu
\par }
{\PP \VS{25}Nadabu, bụ nwa Jierobowamu bya abụru eze ndu Ízurẹlu l'apha, kwe Asa, bụ eze ndu Jiuda apha labọ. Iphe, Nadabu nọru l'aba-eze ndu Ízurẹlu bụ apha labọ.

\VS{26}O mee ẹjo-ememe l'ẹnya Chipfu; tsokọta ụzo nna iya tsoru; mbụ mee iphe-ẹji ono, ọ kpatarụ ndu Ízurẹlu ye ẹka ono.


\par }{\PP \VS{27}Basha nwa Ahayịjia k'ọnulo Isaka bya agbaarụ Nadabu ẹjo-idzu; woru iya gbua lẹ mkpụkpu Gibetọnu, dụ l'alị Filisitayinu; lẹ teke ono, Nadabu yẹe ndu Ízurẹlu l'ophu kephetaru mkpụkpu ono.

\VS{28}Ọ bụru l'apha, kwe Asa apha ẹto, ọ bụ eze ndu Jiuda bẹ Basha gburu Nadabu; bya abụru eze nọchia ẹnya iya.


\par }{\PP \VS{29}Basha bebeẹrupho bụru eze; o gbushikọta ndibe Jierobowamu g'ẹphe ha. Ọphu ọ dụdu onye ọ harụ g'ọ nọdu ndzụ l'ibe Jierobowamu. Ọ tụko phẹ g'ẹphe ha gbushikọta ẹgube ono, Chipfu shi l'ọnu onye-ozi iya, bụ Ahayịjia kẹ Shilo pfua l'ọo-dụ ono.

\VS{30}Ọ bụru iphe, kparụ iya nụ bụ k'iphe-ẹji ono, Jierobowamu meru; mẹ ọphu ọ kpatarụ ndu Ízurẹlu ye ẹka ono; mẹ k'ẹhu-eghu ono, ọ kpatsuru Chipfu, bụ Chileke Ízurẹlu.


\par }{\SH Anwụhu Nadabu
\par }
{\PP \VS{31}Iphe ọzo, nwụgbaberu nụ teke Nadabu bụ eze; mẹ iphemiphe, o meru bẹ e dekọtaru l'ẹkwo-akọ, e deshiru iphe, ndu eze ndu Ízurẹlu meru.

\VS{32}Ọgu gudeẹpho adaru Asa yẹe Basha, bụ eze ndu Ízurẹlu teke ẹphenebo bụ ishi.


\par }{\SH Teke Basha bụ eze ndu Ízurẹlu
\par }
{\PP \VS{33}Ọ bụru l'apha, kwe Asa apha ẹto, ọ bụ eze ndu Jiuda; bẹ Basha nwa Ahayịjia byaru abụru eze kẹ ndu Ízurẹlu lẹ mkpụkpu Tịza. Iphe, ọ nọru l'aba-eze ono bụ ụkporo apha l'apha ẹno.

\VS{34}O mee ẹjo-ememe l'ẹnya Chipfu; tsoẹpho ụzo kẹ Jierobowamu; mekọta iphe-ẹji ono, ọ kpatarụ ndu Ízurẹlu mee ono.




\par }\Chap{16}{\PP \VerseOne{1}Tọbudu iya bụ; Chipfu bya epfuaru Jiehu; nwa Hanani iphe larụ lẹ k'ẹhu Basha sụ:

\VS{2}“Eshi ọphu mu kulitaru ngu l'ime urwuku; bya emee ngu g'ị bụru onye edu ndibe mu, bụ ndu Ízurẹlu; ị gbẹ ghaa ọhu tsochiaru ụzo kẹ Jierobowamu; bya emewaa gẹ ndibe mu, bụ ndu Ízurẹlu mee iphe-ẹji; mbụ g'ẹphe gude iphe-ẹji phẹ ono kpatsu mu ẹhu-eghu;

\VS{3}bẹ mu e-me gẹ Basha; mẹ ndibe iya chịhu. Mu e-me ndibe ngu ẹgube ono, mu meru ndibe Jierobowamu; nwa Nebatu.

\VS{4}Ndibe Basha phẹ onye ọphu, nwụhuru lẹ mkpụkpu bụ nkụta a-ta iya. Onye ọphu, nwụhuru lẹ mgbẹgu abụru ẹnu, ephe l'eli a-vụka anụ iya.”


\par }{\SH Anwụhu Basha
\par }
{\PP \VS{5}Iphe ọzo, nwụgbaberu nụ teke Basha bụ eze; mẹ iphe, o meru; mẹ ẹhuka ẹhuka, o mekọtaru bẹ e dekọtaru l'ẹkwo-akọ, e deshiru iphe, ndu eze ndu Ízurẹlu meru.

\VS{6}Basha bya anwụhu lapfushia nna iya phẹ; e lia ya lẹ mkpụkpu Tịza. Ela, bụ nwa iya nwoke bụru eze nọchia ẹnya iya.


\par }{\PP \VS{7}Opfu, Chipfu ono, onye mpfuchiru Chileke, bụ Jiehu; nwa Hanani pfuru l'opfu ẹhu Basha yẹle ndibe iya phọ vụkotaepho. Ọ bụru iphe, kparụ iya nụ bụ k'ẹjo-iphe, o megbabẹru l'ẹnya Chipfu; shi nno kpatsu iya ẹhu-eghu; mbụ bya emeahaa gẹ ndibe Jierobowamu; ọle ọ gbẹkwa bụru yẹbedua gbushiru phẹ.


\par }{\SH Teke Ela bụ eze ndu Ízurẹlu
\par }
{\PP \VS{8}Ọ bụru l'apha, kwe Asa ụkporo apha l'apha ishii, o shi bụtaru eze ndu Jiuda; bẹ Ela nwa Basha byaru abụru eze ndu Ízurẹlu. Iphe, ọ nọru l'aba-eze ono bụ apha labọ lẹ Tịza.


\par }{\PP \VS{9}Onye-ozi iya, bụ Zimiri, bụ onye-ishi nkeru-ẹbo ụgbo-ịnya iya bya agbaarụ iya ẹjo-idzu. Teke ono bẹ Ela nọro l'ụlo Aza, bụ onye-ishi l'ibe-eze lẹ mkpụkpu Tịza angụ mẹe angụ-sweshi iphu.

\VS{10}Zimiri bapfu iya je echitsua ya l'alị; woru iya gbua. Ọ bụru l'apha, kwe Asa ụkporo apha l'apha ẹsaa, o shi bụtaru eze ndu Jiuda bẹ Zimiri gburu Ela ọbu; bya abụru eze nọchia ẹnya iya.


\par }{\PP \VS{11}Zimiri bụerupho eze; ọ bụru anọzeta, ọ nọzetaru l'aba-eze ono; ọ tụko ndibe Basha gbushikọta. Ọphu ọ dụdu nwa nwoke, o gbuphodoru mẹ nanụ. O gbukọtaru abụbu iya phẹ; mẹ ndu ẹphe l'iya eshi ọ̀nyà.

\VS{12}Ọo ya bụ; Zimiri bya emee; ndibe Basha l'ophu bụkotaru mkpurupyata. E shi nno; ọ vụa mbụ opfu ono, Chipfu shi l'ọnu Jiehu, bụ onye mpfuchiru iya pfua lẹ k'ẹhu Basha ono.

\VS{13}Iphe, kpatarụ iya nụ bụru iphe-ẹji ono, Basha yẹe nwa iya, bụ Ela meshiru; tẹme ẹphe kpata gẹ ndu Ízurẹlu mekwaa ya phọ ono; mbụ gude ọgalemkpa agwa ono, ẹphe agwa ono; shi nno kpatsu Chipfu, bụ Chileke kẹ Ízurẹlu ẹhu-eghu.


\par }{\PP \VS{14}Iphe ọzo, nwụgbaberu nụ teke Ela bụ eze; mẹ iphe, o meshiru bẹ e dekọtaru l'ẹkwo-akọ, e deshiru iphe, ndu eze ndu Ízurẹlu meru.


\par }{\SH Teke Zimiri bụ eze ndu Ízurẹlu
\par }
{\PP \VS{15}Ọ bụru l'apha, kwe Asa ụkporo apha l'apha ẹsaa, o shi bụtaru eze ndu Jiuda; bẹ Zimiri nọru abalị ẹsaa l'aba-eze lẹ mkpụkpu Tịza. Teke ono bẹ ndu ojọgu ndu Ízurẹlu dọru lẹ mkpụkpu Gibetọnu ono, dụ l'alị Filisitayinu.

\VS{16}Ndu ono, dọru nụ ono bya anụma lẹ Zimiri bẹ gbaru eze ẹjo-idzu; gbua ya; ẹphe nọdu mbọku ono l'ẹka ono, ẹphe dọru ono mee Omuri, bụ onye-ishi ndu ojọgu ono g'ọ bụru eze ndu Ízurẹlu.

\VS{17}Ọo ya bụ; Omuri yẹe ndu Ízurẹlu ono, yẹe ya nọkota lẹ Gibetọnu; shi l'ẹka ono wụfu tụgbua je ekephee mkpụkpu Tịza.

\VS{18}Zimiri hụmaepho l'aanatawa mkpụkpu ono; ọ bahụ l'ime ụlo, dụ l'ibe-eze, bụ ẹka aanọduje zeeru onwonye; nọdu iya l'ime nwụru ọku ye l'ụlo-eze ono; o tsugbua ya.

\VS{19}Mkpata iya bụru iphe-ẹji, o megbabẹru. O meru ẹjo-iphe l'ẹnya Chipfu; bya etsoo ụzo Jierobowamu; mee iphe-ẹji ono, ọ kpatarụ gẹ ndu Ízurẹlu ye ẹka ono.


\par }{\PP \VS{20}Iphe ọzo, nwụgbaberu nụ teke Zimiri bụ eze; mẹ ẹjo-idzu, ọ gbaru bẹ e dekọtaru l'ẹkwo-akọ, e deshiru iphe, ndu eze ndu Ízurẹlu meru.


\par }{\SH Teke Omuri bụ eze ndu Ízurẹlu
\par }
{\PP \VS{21}Tọbudu iya bụ; ndu Ízurẹlu bya ekekaha onwophẹ ẹbo. Ndu lanụ tụru íkè yeru Tibuni; nwa Ginatu g'ẹphe mee ya eze; ndu ọphuu tụru íkè yeru Omuri.

\VS{22}Ọle ndu ọphu tsoru Omuri bẹ ka ndu ọphu tsoru Tibuni; nwa Ginatu ọkpehu. E mechaa; Tibuni nwụhu; Omuri bụru eze.


\par }{\PP \VS{23}Ọ bụru l'apha, kwe Asa ụkporo apha l'apha iri lẹ nanụ, o shi bụtaru eze ndu Jiuda; bẹ Omuri byaru abụru eze ndu Ízurẹlu. Iphe, ọ nọru l'aba-eze bụ apha iri l'ẹbo. Apha ishii bẹ ọ bụru eze lẹ mkpụkpu Tịza.

\VS{24}Ọ bya azụta úbvú Samériya l'ẹka Shemeru. Ọ bụru mkpọla-ọchaa, ẹrwa iya dụ talẹntu labọ bẹ ọ zụru iya. Ọ bya akpụa mkpụkpu l'eli úbvú ono; woru iya gụa Samériya, bụkwapho ẹpha Shemeru ono, bụ onye shihawaa nweru úbvú ono.


\par }{\PP \VS{25}Omuri bẹ meru ẹjo-ememe l'ẹnya Chipfu. Ẹjo-iphe, o meru bẹ kakọta kẹ ndu vuhawa iya ụzo.

\VS{26}Noo kẹle o tsoru ụzo Jierobowamu; nwa Nebatu; bya emee iphe-ẹji ono, o meru gẹ ndu Ízurẹlu ye ẹka ono; mbụ gude agwaphe ọgalemkpa agwa shi nno kpatsua Chipfu, bụ Chileke kẹ Ízurẹlu ẹhu-eghu.


\par }{\SH Anwụhu Omuri
\par }
{\PP \VS{27}Iphe ọzo, nwụgbaberu nụ teke Omuri bụ eze; mẹ iphe, o meru; mẹ ẹhuka ẹhuka, o mekọtaru bẹ e dekọtaru l'ẹkwo-akọ, e deshiru iphe, ndu eze ndu Ízurẹlu meru.

\VS{28}Omuri nwụhu lapfushia nna iya phẹ. E lia ya lẹ Samériya. Éhabu, bụ nwa iya nwoke bụru eze nọchia ẹnya iya.


\par }{\SH Teke Éhabu bụ eze ndu Ízurẹlu
\par }
{\PP \VS{29}Ọ bụru l'apha, kwe Asa ụkporo apha l'apha iri l'ẹsato, e -shi g'ọ byaru abụru eze ndu Jiuda; bẹ Éhabu nwa Omuri byaru abụru eze ndu Ízurẹlu. Iphe, ọ nọru l'aba-eze bụ ụkporo apha l'apha labọ lẹ Samériya.

\VS{30}Éhabu nwa Omuri bya emee ẹjo-ememe l'ẹnya Chipfu kangokọtachaa ndu ọphu vuhawa iya ụzo bụru eze.

\VS{31}Ọ tọ bụlekwaa l'o meru iphe-ẹji ono, Jierobowamu nwa Nebatu meru kpoloko; obenu l'ọ lụkwarupho Jiezebẹlu nwada Ẹtu-Belu, bụ eze ndu Sayịdonu. Ọ gwarụ agwa ono bụ Balụ; bya abaarụ iya ẹja.

\VS{32}Ọ kpụru Balụ ọru-ngwẹja l'ụlo Balụ, ọ kpụru lẹ mkpụkpu Samériya.

\VS{33}Éhabu dobekwarụpho ntẹkpe Ashera; bya emebaa iphe ọzo gude kpatsu Chipfu, bụ Chileke kẹ Ízurẹlu ẹhu-eghu; mbụ kangokọta ndu ọphu vuhawa iya ụzo.


\par }{\PP \VS{34}Ọo teke Éhabu bụ eze bẹ Hiyẹlu kẹ Bẹtelu kpụru mkpụkpu Jieriko. Teke ọ tụru ọkpa igbulọ mkpụkpu ono bẹ o phuru iya ishi ọkpara iya nwoke, bụ Abiramu; o phua ya ishi mbuhu ime iya nwoke, bụ Segubu teke ooye ọnu ẹka ee-shije abahụ lẹ mkpụkpu ono. Ọ dụepho ẹgube ono, Chipfu pfuhawaru iya e -shi l'ọnu Jioshuwa nwa Nunu.




\par }\Chap{17}{\SH Okpoko-ọ́hà aanụ Elayịjia nri
\par }
{\PP \VerseOne{1}Noo ya; Elayịjia, bụ onye mkpụkpu Tishibe, dụ l'alị Giladu bya asụ Éhabu: “Eshinu Chipfu, bụ Chileke kẹ Ízurẹlu nọ ndzụ g'ọ nọ iya-a; mbụ onye ono, mu ejeru ozi; bẹ iji ta abyadụ l'a-da; ọphu mini ta abyadụ e-dze l'ime apha olemole; gbahaẹpho lẹ mu sụru g'o dzee.”


\par }{\PP \VS{2}Chipfu bya epfuaru Elayịjia sụ:

\VS{3}“Tụgbua lụfu l'ẹka-a; swịa ụzo ẹnyanwu-awawa je edomia onwongu lẹ mgboru nggele Keritu, dụ l'ụzo ẹnyanwu-awawa Jiọ́danu.

\VS{4}Ọo lẹ nggele ono bẹ ịi-ngụje mini; tẹme mu pfuwaru okpoko-ọ́hà g'ọ patajẹru ngu nri l'ẹka ono.”


\par }{\PP \VS{5}Ọo ya bụ; Elayịjia tụgbua je emee gẹ Chipfu sụru iya g'o mee. Ọ tụgbua je anọdu lẹ mgboru nggele Keritu ono, dụ l'ụzo ẹnyanwu-awawa Jiọ́danu.

\VS{6}Okpoko-ọ́hà nọdu apatajẹru iya nri waa anụ l'ụtsu; pataru iya nri waa anụ l'ụzenyashi. Ọ bụru lẹ nggele ono bẹ ọonguje mini.


\par }{\PP \VS{7}A nọnyaa; nggele ono tahụ; kẹle igwe te edzeduru mini l'alị ono.


\par }{\SH Elayịjia yẹe nwanyị Zarefatu, ji iya anọedu
\par }
{\PP \VS{8}Tọbudu iya bụ; Chipfu bya epfuaru Elayịjia sụ:

\VS{9}“Gbalihuẹkwapho jeshia mkpụkpu Zarefatu ono, dụ lẹ Sayịdonu je anọdu l'ẹka ono. O nweru nwanyị, ji iya anọedu bu l'ẹka ono, mu pfuwaru g'ọ nụje ngu nri.”

\VS{10}Ọo ya bụ; Elayịjia tụgbua; ọ bụru iya eje mkpụkpu Zarefatu. O -rwuẹpho ọnu-abata mkpụkpu ono; o nweru nwanyị, ji iya anọedu, nọ l'ẹka ono akpata nkụ. Elayịjia kua ya sụ: “Jiko kutaẹshikwa nwamini ye l'iphe wotaru mu gẹ mu ngụa”

\VS{11}Nwanyị ono tụgbua gẹ ya je ekutaru iya mini ọbu; Elayịjia kua ya sụ: “Jiko wotafụkwaaru mu rọ nwibiribe buredi.”


\par }{\PP \VS{12}Nwanyị ono sụ: “Ọo gẹ Chipfu, bụ Chileke ngu nọ ndzụ g'ọ nọ iya-a; bụ g'ọ bụ ire-lanụ lẹ mu te enwedụ buredi. Iphe, mu nweru kpoloko bụkwa nwamkpoji-ẹka nwa ukpokutu-nri, dụ l'ite; waa nwa manụ, dụ l'ite-mkpa. Ọo ya bẹ mu akpata nkụ-a gẹ mu ala je emee ya gẹ mu lẹ nwa mu ria. Anyi -richaa ya; anyi anọduwaro ẹgu jasụ anyi anwụhu.”


\par }{\PP \VS{13}Elayịjia sụ iya: “Ta atsụshi ebvu. Laa je emee ya ẹgube ono, i pfuru ono. Ọle ọo g'i vuadaru ụzo gude nwukpokutu iphe ono gheta akara, ha nwanshịi wotaru mu. E -mechaa; l'i ghetawarọ kẹ gụ lẹ nwa ngu.

\VS{14}Noo kẹle Chipfu, bụ Chileke kẹ Ízurẹlu sụru-a: ‘Nwa ukpokutu-nri ono taa byadu a-bvụ abvụbvu l'ite ono; ọphu ite-mkpa manụ ono ta abyadụ a-dụ iphoro gbiriri jasụ mbọku, Chipfu e-me g'igwe dzee mini lẹ mgboko.’ ”


\par }{\PP \VS{15}Ọ tụgbuekwapho je emee gẹ Elayịjia pfuru iya. Noo ya; nwanyị ono waa ndibe iya; mẹ Elayịjia bya enweru nri ẹphe erije mbọkumboku.

\VS{16}Ọphu nwa ukpokutu-nri ono abvụjeduru abvụbvu l'ite ono; tẹme ọphu ite-mkpa ono ta adụjeduru iphoro; ẹgube ono, Chipfu shi l'ọnu Elayịjia pfua ya ono.


\par }{\PP \VS{17}A nọnyaa iphe-ememe gude nwa nwanyị ono, bụ iya nwe ụlo ono. Iphe-ememe ọbu nọdu aka iya njọ eje; jasụ o woru iya gbua.

\VS{18}Nwanyị ono sụ Elayịjia: “Gụbe onye kẹ Chileke; ?bụ gụnu bẹ ịi-sụ lẹ mu mekataru ngu? ?Ị byaru g'ị nyatarụ mu iphe-ẹji, mu meru; shi nno gbua nwa mu-a?”


\par }{\PP \VS{19}Elayịjia sụ iya: “Kee mu nwa ngu ọbu!” Elayịjia bya ekuta iya l'ụtapfu nwanyị ono; bya ekuba l'ụlo eli, l'ẹka ọonoduje; je enyebe iya l'oshi-azẹe ya.

\VS{20}Ọ bya araku Chipfu; sụ: “Gụbe Chipfu, bụ Chileke mu; ?i mefụaru g'ẹjo akpamara ọwa-a dapfuta nwanyị-a, ji iya anọedu-a, mu nọ l'ibe iya-a; mbụ kẹ g'i mee gẹ nwa iya nwụhu?”


\par }{\PP \VS{21}Tọbudu iya bụ; Elayịjia dakoru nwata ono l'eli ugbo ẹto machịa onwiya; bya araku Chipfu sụ: “Jiko Chipfu, bụ Chileke mu; menaa gẹ ndzụ nwata-a lwaphutaru iya azụ!”


\par }{\PP \VS{22}Chipfu nụma olu Elayịjia. Ndzụ nwata ono bya alwaphutaru iya azụ; ọ gbakerehu.

\VS{23}Elayịjia kulita nwata ono shi l'ụlo-eli ono nyizeta lẹ k'alị. O kuru iya nụ ne iya sụ: “Wa nwa ngu baa; ọ nọwa ndzụ.”


\par }{\PP \VS{24}Nwanyị ono sụ Elayịjia: “Ọo nta-a bẹ mu maru l'ị bụ onye kẹ Chileke; tẹme l'opfu, Chipfu shi l'ọnu ngu pfua bẹ bụ ọkpobe-opfu.”




\par }\Chap{18}{\SH Elayịjia yẹe Obedaya
\par }
{\PP \VerseOne{1}A nọnyakpowaro-o; nọ-rwua apha k'ẹto; Chipfu sụ Elayịjia: “Je egoshi Éhabu onwongu; gẹ mu bya e-me g'igwe dzee mini lẹ mgboko.”

\VS{2}Ọo ya bụ; Elayịjia jeshia egoshi Éhabu onwiya.

\par }{\PP Teke ono bẹ ẹgu kabaa emeshi ike lẹ Samériya.

\VS{3}Éhabu bya ekua Obedaya, bụ onye-ishi l'ibe iya. Obedaya bụ onye Chipfu dụru lẹ nsọ shii.

\VS{4}Noo kẹle teke Jiezebẹlu shi egbushi ndu mpfuchiru Chipfu bẹ bụ Obedaya chịtaru ndu mpfuchiru Chipfu ono ụkporo ụmadzu ise je edomishia l'ọgba. O dobecharu phẹ ụkporo labọ l'ụmadzu iri iri l'ọgba lanụ; azụ phẹ lẹ nri; bya ekeje phẹ mini.

\VS{5}Éhabu sụ Obedaya: “G'anyi jegbabẹkota alị-a l'ẹka obvu-mini dụ; mẹ nsụda nsụda dụkota nụ; g'a maru; ?anyi a-hụma irwu-ẹswa; shi nno dzọo ịnya anyi; mẹ ịnya-mulu anyi ndzụ. G'o to nweru ọphu anyi e-gbu l'opfu l'ẹgu emeshiwa iya ike.”

\VS{6}Ọo ya bụ; ẹphe bya ekee alị ono ekeke g'ẹphe e-shi jegbabẹkota iya. Éhabu tsoru ẹka lanụ; Obedaya tsoru ẹka iya ọphuu.


\par }{\PP \VS{7}Obedaya jenyakpọepho; yẹe Elayịjia bya edzuda. Obedaya hụbeekwa iya phọ ama; bya ephozeru iya iphu l'alị sụ: “Nnajịuphu mu, bụ Elayịjia! ?Bụ ngu baa?”


\par }{\PP \VS{8}Elayịjia sụ iya: “Ọo mbẹdua bẹ ọ bụ. Tụgbua je akaru nnajịuphu ngu lẹ Elayịjia nọ l'ẹka-a.”


\par }{\PP \VS{9}Obedaya sụ: “?Bụ ẹjo-iphe gụnu bẹ mu meru; meru g'o gude ị nọdu eme g'i nwuru mụbe nwozi ngu ye l'ẹka Éhabu; g'o woru mu gbua?

\VS{10}Ọo gẹ Chipfu, bụ Chileke ngu, nọ ndzụ; g'ọ nọ iya-a; bẹ bụkwapho g'ọ bụ ire-lanụ l'ọ tọ dụdu ọha; mẹ alị-eze, nnajịuphu mu teke ezidu g'e je achọo ngu. Ọha; ọzoo alị-eze ọphu sụru l'ị tị nọdu lẹ ndu phẹ; l'ọ nụa phẹ nte g'ẹphe ria l'ẹphe ta ahụmaduru ngu.

\VS{11}Ọ bụru iya bẹ ị byaru nta-a bya asụ gẹ mu tụgbua je akaru nnajịuphu mu lẹ gụbe Elayịjia nọ l'ẹka-a.

\VS{12}?Mu maru ẹka Unme Chipfu e-duta ngu je edobe mẹ mu haẹ ngu phọ tụgbua. Mu -jeẹpho je epfuaru iya Éhabu; ọ bya; ọphu ọ tọ hụmaduru ngu; l'o woru mu gbua. Ọle mụbe onye-ozi ngu bẹ Chipfu shikwa teke mu bụ nwokoro dụtaru lẹ nsọ.

\VS{13}Nnajịuphu mu; ?tị nụmajeduru iphe, mu meru teke ono, Jiezebẹlu shi egbushi ndu mpfuchiru Chipfu; mbụ gẹ mu gude wohaa ndu mpfuchiru Chipfu ono ụkporo ise l'ọgba? Mu wohachaaru phẹ ụkporo labọ l'ụmadzu iri iri l'ọgba lanụ; azụ phẹ lẹ nri; bya eku mini anụ phẹ.

\VS{14}Ọ bụru nta-a bẹ ị byaru asụ gẹ mu tụgbua je akaru nnajịuphu mu lẹ Elayịjia nọ l'ẹka-a. Oo-gbukwa mu!”


\par }{\PP \VS{15}Elayịjia sụ iya: “Eshinu Chipfu, bụ Ọkalibe-Kakọta-Ike nọ ndzụ g'ọ nọ iya-a; mbụ onye ono, mu ejeru ozi; bẹ mu goshifụtajekwa Éhabu onwomu ntanụ-a.”


\par }{\SH Éhabu yẹle Elayịjia edzuda
\par }
{\PP \VS{16}Ọo ya bụ; Obedaya tụgbua jepfushia Éhabu je ezia ya ya. Éhabu jepfushia Elayịjia.

\VS{17}Éhabu hụmaepho Elayịjia bya asụ iya: “?Bụ ngu baa; gụbe onye ono, l'akpa ndu Ízurẹlu ẹhu-a?”


\par }{\PP \VS{18}Elayịjia sụ: “Ọ tọ bụkwa mbẹdua akpa ndu Ízurẹlu ẹhu. Ọ kwa gụbedua; gụ lẹ ndibe nna ngu bẹ ọ bụ; kẹle unu harụ eme ekemu Chipfu; tsoahaa Balụ.”

\VS{19}“Ngwa; zia g'e je ekua ndu Ízurẹlu l'ophu g'ẹphe byapfuta mu l'úbvú Kamẹlu. Chịta ụnu ụmadzu l'ụkporo labọ l'iri ono, bụ ndu epfuchiru Balụ; waa ụnu nemadzụ ono, bụ ndu epfuchiru Ashera; mbụ ndu ono, Jiezebẹlu anụ nri ono g'ẹphe bya.”


\par }{\SH Elayịjia yẹe ndu epfuchiru Balụ
\par }
{\PP \VS{20}Ọo ya bụ; Éhabu bya ezia nzi ekukọta ndu Ízurẹlu l'ophu; waa ndu epfuchiru Balụ; ẹphe dzukọta l'úbvú Kamẹlu.

\VS{21}Elayịjia bya apfụru ndu Ízurẹlu ono l'iphu g'ẹphe ha sụ: “?Bụ jasụ teke ole bẹ unu a-nọ-bekpọru ọgazi-ẹnya-labọ ono unu nọ ono? Ọ -bụru l'ọo Chipfu bẹ bụ Chileke; unu tsoru iya. Teke ọbu l'ọo Balụ bẹ bụ Chileke; unu tsonụru iya.”

\par }{\PP O pfuchaa nno; ọphu ẹphe epfuduru opfu yeru iya.


\par }{\PP \VS{22}Tọbudu iya bụ; Elayịjia sụ ndu ono: “Ọo mbẹdua kpoloko bẹ phọduru nụ lẹ ndu epfuchiru Chipfu. Obenu lẹ ndu epfuchiru Balụ bẹ dụ ụnu nemadzụ l'ụkporo labọ l'iri.

\VS{23}G'a kpụtaru anyi oke-eswi labọ. G'ẹphe hata oke-eswi lanụ; gbua; bọkashia; doo l'eli nkụ; ọle ọo g'ẹphe ta nwụkwaru ọku ye iya. Mbẹdua bẹ e-gbu oke-eswi lanụ ọphuu; bọkashia; doo l'eli nkụ; mu taa nwụduru ọku eye iya.

\VS{24}Unu araku ẹpha agwa unu; gẹ mbẹdua arakukwaphọ ẹpha Chipfu. Onye ọphu gude ọku za ẹnu; aamaru l'ọo ya bụ Chileke.”

\par }{\PP Ndu ono g'ẹphe ha zụkota mgbede sụ: “Iphe, i pfuru dụ ree.”


\par }{\PP \VS{25}Elayịjia sụ ndu epfuchiru Balụ: “Unu vuru ụzo hata oke-eswi lanụ gbua; eshi ọphu unu dụ igwerigwe. Unu araku ẹpha agwa unu; ọle ọo g'unu ta anwụkwaru ọku ye l'anụ ono.”

\VS{26}Ẹphe bya akpụta oke-eswi lanụ l'ime oke-eswi, a nụru phẹ; gbua.

\par }{\PP Ẹphe kpọ-kua ẹpha Balụ shita l'ụtsu jasụ l'eswe asụje: “Gụbe Balụ; zanụ anyi oku!” Ọphu ọ dụdu ọphu, meru nụ; mbụ ọphu e yedụru phẹ ọnu. Ẹphe tsoru ọru-ngwẹja ono, ẹphe meru ono etephe ebvu mgburugburu.


\par }{\PP \VS{27}O be l'eswe; Elayịjia chịaha phẹ ọchi; sụ phẹ: “Unu kushibaa ya oku ike; kẹle ọo agwa bẹ ọ bụ. ?A maru; ?ọ nọ l'oke ọriri; ?tọo oome iphe; ?tọo o jeru iphe; ?tọo bụ mgbẹnya bẹ ooku; g'unu ekutee ya.”

\VS{28}Ọo ya bụ; ẹphe rashịa ya ike; gude mma; mẹ arwa ebvujashị onwophẹ l'ụzo omelalị phẹ; jasụ mee, shi phẹ l'ẹhu alwashị.

\VS{29}Echi-eswe bya aghata g'ẹphe chiphenyaru okorobo mkpu ono, ẹphe echi ono. A bya erwua teke eegweje ngwẹja ụzenyashi; ọphu ọ dụkwapho ọphu meru nụ; ọphu e yedụru phẹ ọnu; mbụ ọphu ọ dụdu iphe nwụru nụ.


\par }{\SH Chipfu gude ọku eke ngwẹja Elayịjia
\par }
{\PP \VS{30}Tọbudu iya bụ; Elayịjia sụ ndu ono g'ẹphe ha: “Unu wụritaru mu ntse.” Ẹphe bya awupfu iya ntse. Elayịjia bya edozia ọru-ngwẹja Chipfu ono, e nwutsushiwaru enwutsushi ono.

\VS{31}Ọ bya apata mkpuma iri l'ẹbo, nọ-chiru ẹnya ipfu iri l'ẹbo, bụ ụnwu Jiékọpu; mbụ onye ono, Chipfu pfujeru sụ: “Ẹpha ngu a-bụru Ízurẹlu-a.”

\VS{32}O gude mkpuma ono kpọkoberu Chipfu ọru-ngwẹja. Ọ bya ebvua nsụ, ha ọsa bvuphee ọru-ngwẹja ono mgburugburu.

\VS{33}Ọ bya edoo nkụ g'ọo-dụ; bya egbua oke-eswi ono bọkashia; doo l'eli nkụ ono. Ọ sụ: “Unu je ekujishia mini l'ite-mini ẹno; bya awụa l'eli ngwẹja-akpọ-ọku-a; waa lẹ nkụ-a.”


\par }{\PP \VS{34}Ọ sụ phẹ: “Unu je ekutafụa ya kẹ mgbo ẹbo” Ẹphe je ekutafụa kẹ mgbo labọ.

\par }{\PP Ọ sụ phẹ: “Unu je ekutafụa kẹ mgbo ẹto.” Ẹphe je ekuta iya kẹ mgbo ẹto.

\VS{35}Mini ono nọdu asọshihu l'eli ọru-ngwẹja ono; bya eji nsụ ono, e bvupheru mgburugburu ono ejiji.


\par }{\PP \VS{36}O be teke eegweje ngwẹja ụzenyashi; Elayịjia, bụ onye mpfuchiru Chipfu bya akpụritaru ntse sụ: “Gụbe Chipfu, bụ Chileke kẹ Ébirihamu; mẹ kẹ Áyizaku; mẹ kẹ Ízurẹlu; menaa g'a maru ntanụ-a l'ọo ngu bẹ bụ Chileke lẹ Ízurẹlu; tẹme waa g'a maru lẹ mu bụ onye-ozi ngu; waa l'iphe-a, mu meru-a bẹ bụ iphe, ị sụru gẹ mu mee.

\VS{37}Zanụ mu oku gụbe Chipfu; zanụ mu oku; k'ọphu ndu-a a-maru l'ọo gụbe Chipfu bụ Chileke; tẹme ọ bụru ngu bụ onye e-me g'obu phẹ lwaphuta azụ l'ẹka ị nọ.”


\par }{\PP \VS{38}Tọbudu iya bụ; ọku shi l'ẹka Chipfu bụru phaa; bya ekekọta ngwẹja-akpọ-ọku ono; mẹ nkụ ono; mẹ mkpuma ono; mẹ urwuku, nọ l'alị; bya erichachaa mini ono, dọru lẹ nsụ ono ericha.


\par }{\PP \VS{39}Ndu ono l'ophu hụma iphe ono; bya adashịhu kpurumu; rashịa sụ: “Ọo Chipfu bẹ bụ Chileke! Ọo Chipfu bẹ bụ Chileke!”


\par }{\PP \VS{40}Elayịjia sụ phẹ: “Unu gudechaa ndu mpfuchiru Balụ. Unu te ekwekwa g'ọ dụru onye ọphu e-pyofu l'ime phẹ!” Ẹphe gude phẹ; Elayịjia chịta phẹ je lẹ nsụda Kishọnu je eworu phẹ gbushikọta l'ẹka ono.


\par }{\SH Igwe abya mini
\par }
{\PP \VS{41}No iya; Elayịjia sụ Éhabu: “Tụgbua je eria; ngụa; kẹle ẹphu oke mini aphụwaa.”

\VS{42}Éhabu tụgbua gẹ ya je eria; ngụa. Elayịjia nyihu mkpakpọnu úbvú Kamẹlu ono; phozeta kpupyabẹ iphu lẹ mgbaka ikpere iya.


\par }{\PP \VS{43}Ọ sụ nwozi iya: “Tụgbua nta-a je eleẹdu ẹnya l'ụzo eze-ẹnyimu.”

\par }{\PP Nwozi iya ono tụgbua je elee ẹnya; bya asụ iya: “Ọ tọ dụkwa iphe, nọ l'ẹka ono.”

\par }{\PP O zia ya nno mgbo ẹsaa.


\par }{\PP \VS{44}O be lẹ k'ẹsaa; nwozi iya ono sụ: “Lenu; urwukpu, habeẹpho nwanshịi gẹ mpfụpfumeka nemadzụ bẹ shi l'eze-ẹnyimu erwu eje abya.”

\par }{\PP Elayịjia sụ iya: “Tụgbua je akaru Éhabu sụ iya: ‘Dozia ụgbo-ịnya ngu gbagbụa lashịa; a -nọnyaa oke mini nmaburu ngu ye.’ ”


\par }{\PP \VS{45}A nọtaepho nwanshịi; igwe rwua erwurwu; jihu kpakpalu; phẹrephere ziahaa; oke mini wata edzedze. Éhabu gbaru lashịa mkpụkpu Jiezerẹlu.

\VS{46}Ike Chipfu bya Elayịjia l'ẹhu; ọ rụkota iphe, o yeru l'ẹhu; gbagbụa je agbaghata Éhabu; vuru iya ụzo gbarwua mkpụkpu Jiezerẹlu.




\par }\Chap{19}{\SH Elayịjia agbaru Jiezebẹlu ọso
\par }
{\PP \VerseOne{1}Éhabu bya akọkotaru Jiezebẹlu iphemiphe, Elayịjia meru; waa g'o gude ogu-echi gbushikọta ndu mpfuchiru Balụ.

\VS{2}Ọo ya bụ; Jiezebẹlu zia nzi g'e je ezia Elayịjia sụ: “G'agwa gwakwa mu ọchi; mbụ g'o mekwaa mu ọphu ka njọ m'o -betashịa ẹgube nta-a echele ọphu mu emeduru ndzụ ngu g'ọ dụ g'i meru kẹ ndu mpfuchiru Balụ ono.”


\par }{\PP \VS{3}Elayịjia tsụhu ebvu; bya agbaahaa ọso ndzụ iya. O -rwuẹpho mkpụkpu Biye-Sheba, dụ l'alị Jiuda; ọ haa nwozi iya l'ẹka ono.

\VS{4}Yẹbedua l'onwiya jee ije ujiku ophu bahụ l'echiẹgu. O -rwua l'upfu oshi junipa; ọ nọ-zeta anọo; bya epfuahaarụ Chileke g'o mee gẹ ya nwụhu. Ọ sụ Chileke: “O jiwaru mu ẹpho; jiko Chipfu; wotanụ ndzụ mu; kẹle mu ta akadụ ndiche mu phẹ ree.”

\VS{5}O pfuchaa nno; bya azẹ-zeta l'upfu oshi ono; mgbẹnya tụ iya.

\par }{\PP A bya l'amarụ; ojozi-imigwe lanụ bya akpaa ya ẹka sụ: “Gbẹshi; ria nri.”

\VS{6}Elayịjia bya achịkaa ẹnya hụma ishi buredi, e gheru l'ovokọku waa ite, mini nọ, a sụberu iya l'ụzo ishi. Ọ bya eria; ngụa; bya azẹ-zeta ọzo.


\par }{\PP \VS{7}Ojozi Chipfu ono bya alwaphuta azụ kẹ mgbo labọ; bya akpaa ya ẹka sụ: “Gbẹshi; ria nri; ọdumeka bẹ ije ọbu a-panụkakwa ngu ẹka.”

\VS{8}Ọ bya agbalihu ria; ngụa. O gude ike nri ono, o riru ono jee ije ụkporo abalị labọ; eswe l'ẹnyashi jasụ o jerwua úbvú Horẹbu, bụ iya bụ úbvú Chileke.


\par }{\PP \VS{9}Ọ bụru l'ẹka ono bẹ ọ bahụru l'ọgba je akwaa l'ẹnyashi iya. Chipfu bya epfuaru iya opfu sụ: “?Bụ gụnu bẹ iime l'ẹka-a Elayịjia?”


\par }{\PP \VS{10}Elayịjia sụ: “Iphe kẹ gụbe Chipfu; mbụ Chileke, bụ Ọkalibe-Kakọta-Ike bẹ aphụ mu l'obu aphụshi mu iya ike. Noo kẹle ndu Ízurẹlu bẹ gwọbewaru ọgbandzu ngu; bya enwutsushiwa ọru-ngwẹja ngu; gude ogu-echi tụko ndu mpfuchiru ngu gbushia; ọ bụwaru mbẹdua nkịnyi mu bẹ phọduru nụ. Nta-a bẹ ẹphe achọfuwaa ishi ndzụ mu.”


\par }{\PP \VS{11}Chipfu sụ: “Ngwa; lụfu je apfụru l'iphu Chipfu l'eli úbvú; kẹle Chipfu abya aghata.”

\par }{\PP Tọbudu iya bụ; oke phẹrephere, parụ ẹka bya eziahaa; agbawashị úbvú ono; bya agbakpọshi eze mkpuma, dụgbaa l'úbvú ono kẹ yọgiri yọgiri l'iphu Chipfu. Ọle Chipfu ta anọdu lẹ phẹrephere ono. Phẹrephere ono zibuhuẹpho; alị wata anma jiijiijii. Ọphu Chipfu ta nọdu l'alị-ọnma-jiijiijii ono.

\VS{12}Alị ono, nmabuhuẹpho jiijiijii; ọku bya nkiya; ọphu Chipfu ta nọdu l'ọku ono. Ọku ono nyịhuepho; e pfua nwa nwirinwiri opfu.

\VS{13}Elayịjia nụma iya; bya egude uwe iya kwechia onwiya iphu; lụfuta bya apfụru l'ọnu ọgba ono.

\par }{\PP Ọ dụru olu-opfu sụru iya: “?Bụ gụnu bẹ iime l'ẹka-a Elayịjia?”


\par }{\PP \VS{14}Elayịjia sụ: “Iphe kẹ gụbe Chipfu; mbụ Chileke, bụ Ọkalibe-Kakọta-Ike bẹ aphụ mu l'obu aphụshi mu iya ike; noo kẹle ndu Ízurẹlu bẹ gwọbewaru ọgbandzu ngu; tẹme ẹphe nwutsushiwa ọru-ngwẹja ngu; gude ogu-echi tụko ndu mpfuchiru ngu gbushia; ọ bụwaru mbẹdua nkịnyi mu bẹ phọduru nụ. Nta-a bẹ ẹphe achọfuwaa ishi ndzụ nkemu.”

\VS{15}Chipfu sụ iya: “Laphu azụ shia ụzo ọphu i shiru jeshia echiẹgu Damasụkosu. Teke i jerwuẹrupho; wụa Hazẹlu manụ l'ishi g'ọ bụru eze ndu Arámu.

\VS{16}L'ị wụa Jiehu; nwa Nimushi manụ l'ishi g'ọ bụru eze ndu Ízurẹlu; l'ị wụa Elayịsha nwa Shafatu kẹ mkpụkpu Abẹlu-Mehola manụ l'ishi g'ọ nọchia ẹnya ngu bụru onye mpfuchiru Chileke.

\VS{17}Onye ọphu gbalarụ nụ ọphu Hazẹlu e gudedu ogu-echi gbua ya; Jiehu egbua ya. Onye gbalarụ nụ ọphu Jiehu e gudedu ogu-echi gbua ya; Elayịsha egbua ya.

\VS{18}G'ọ dụhabekponu bẹ mu dobeẹleru-a ụnu ụmadzu iri l'ẹsaa l'ụkporo ụmadzu iri l'alị Ízurẹlu, bụ ndu te wotajẹduru ikpere phẹ gbushiru Balụ; baarụ iya ẹja; ọphu ẹphe te tsutsujeduru iya ọnu.”


\par }{\SH Elayịjia yẹe Elayịsha
\par }
{\PP \VS{19}Ọo ya bụ; Elayịjia shi l'ẹka ono lụfu; je ahụma Elayịsha nwa Shafatu l'ẹka o gude oke-eswi ụkporo l'ẹno, a jịgbaaru ẹbo ẹbo arwaze alị. Elayịjia jeru jepfushia ya; bya ewota ukpo iya gbaphua ya l'ẹhu.

\VS{20}Elayịsha gbadogbua oke-eswi ono; gbatsoru Elayịjia. Elayịsha sụ: “Gẹ mu tsutsufua ne mu waa nna mu ọnu gẹ mu abyawarọ etsoru ngu.” Elayịjia sụ iya: “Laphu azụ. ?Ii-tsoru mu kẹ gụnu?”


\par }{\PP \VS{21}Elayịsha parụ iya haa laphushia azụ; je egbushikọta oke-eswi iya phọ. O gude oshi ono, e gude gakọo phẹ ono shia anụ phẹ; woru iya kekashịaru ndiphe; ẹphe taa. Ọ gbẹ teke ono gbalihu tsoru Elayịjia; jeahaarụ iya ozi.




\par }\Chap{20}{\SH Bẹnu-Hadadu etso ndu Samériya ọgu
\par }
{\PP \VerseOne{1}Bẹnu-Hadadu, bụ eze ndu Arámu bya achịkobe ndu ojọgu iya l'ophu. Yẹle ndu eze ụkporo l'iri l'ẹbo tụko swịru; waa ịnya; mẹ ụgbo-ịnya. Ẹphe je ekepheta mkpụkpu Samériya; tsoo phẹ ọgu.

\VS{2}O zia ndu-ozi g'e je l'ime mkpụkpu je ezia Éhabu, bụ eze ndu Ízurẹlu sụ iya lẹ Bẹnu-Hadadu sụru-a:

\VS{3}“Mkpọla-ọchaa ngu waa mkpọla-ododo ngu bụkotawa nkemu; unyomu ngu waa ụnwegirima ngu ndu ọphu kakọta ama mma bụkwarupho nkemu.”


\par }{\PP \VS{4}Eze ndu Ízurẹlu sụ: “Gụbe eze, bụ nnajịuphu mu; ọo g'i pfuru buẹpho g'ọ dụ; mbẹdua mẹ iphemiphe, mu nweru bẹ bụkota nkengu.”
 

\par }{\PP \VS{5}Ndu ozi ono bya alaphu azụ ọzo je asụ: “Bẹnu-Hadadu bẹ sụru lẹ-a: ‘Mu zihawaru g'ị chịta mkpọla-ọchaa ngu; mẹ mkpọla-ododo ngu; mẹ unyomu ngu phẹ; waa ụnwegirima ngu nụ mu.

\VS{6}Ọle-a; ẹgube nta-a echele bẹ mu e-ye ndu-ozi mu g'ẹphe bya etsoru ụlo ngu; mẹ ụlo ndu-ozi ngu vọchachaa pfurupfuru. Iphe, bụkpoo iphe, dụ ngu ùbvù l'ẹnya bẹ ẹphe e-gwetakọta.’ ”


\par }{\PP \VS{7}Tọbudu iya bụ; eze ndu Ízurẹlu bya ekukọbe ndu bụ ọgerenya alị ono l'ophu sụ phẹ: “?Unu hụmadupho gẹ nwoke-a achọ mu opfu? O ziru ozi gẹ mu nụ iya unyomu mu; mẹ ụnwegirima mu; mẹ mkpọla-ọchaa mu; waa mkpọla-ododo mu; ọphu mu ta jịkakwaru.”


\par }{\PP \VS{8}Ndu bụ ọgerenya ono g'ẹphẹ ha; mẹ ndu Ízurẹlu l'ophu sụ: “Ta ngashịru iya nchị; ọphu i kwetakwa iphe, o pfuru.”


\par }{\PP \VS{9}Ọo ya bụ; Éhabu ziphu ndu ono, Bẹnu-Hadadu ziru ozi ono azụ sụ: “Unu karụ nnajịuphu mu, bụ eze sụ iya lẹ-a: ‘Iphe ono, i vu ụzo sụ gẹ mụbe onye-ozi ngu mee ono bẹ mu e-mekọta. Ọle k'ikpazụ-a bẹ mu ta adụdu ike eme-o!’ ” Ndu ono, byaru ozi ono lụfu; je ezia Bẹnu-Hadadu iphe, e ziru phẹ.


\par }{\PP \VS{10}Bẹnu-Hadadu bya ezia Éhabu ozi ọzo; sụ: “G'agwa gwakwa mu ọchi; mbụ g'o mekwaa mu ọphu ka njọ m'urwuku, nọ lẹ mkpụkpu Samériya phọdukpowaa ọphu sụru gẹ ndu tso mu nụ e-kpotachaa ya mkpoji-ẹka.”


\par }{\PP \VS{11}Eze ndu Ízurẹlu sụ: “Unu karụ iya l'onye kwarụ onwiya ngwọgu ta abajẹdu aba; gbahaẹpho teke ọ lwụ-kpecharu l'ọgu.”


\par }{\PP \VS{12}Ọ bụru gẹ Bẹnu-Hadadu nọ lẹ m̀kpù angụ mẹe yẹe ndu eze, yẹe ya nọ bẹ a byaru ezia ya ozi ono. Ọ sụ ndu nkiya: “Unu kwakọbe k'ọgu.” Ọo ya bụ; ẹphe kwakọbe onwophẹ k'etso mkpụkpu Samériya ọgu.


\par }{\SH Éhabu alwụ-kpee Bẹnu-Hadadu
\par }
{\PP \VS{13}No iya; o nweru onye mpfuchiru Chileke, byapfutaru Éhabu, bụ eze ndu Ízurẹlu bya asụ iya: “Chipfu sụru-a: ‘?Ị hụmaru ikpoto ndu-a? Mu e-woru phẹ ye ngu l'ẹka ntanụ-a; g'ịi-makwanụru l'ọo mu bụ Chipfu.’ ”


\par }{\PP \VS{14}Éhabu sụ: “?Bụ onye bẹ e-me iya nụ?”

\par }{\PP Onye mpfuchiru Chileke ono sụ: “Chipfu sụru: ‘Ọo ụnwokorobya ndu ojọgu ndu-ishi ọhamoha ono bẹ e-me iya nụ.’ ”

\par }{\PP Tọbudu iya bụ: Éhabu sụ: “?Bụ ndu ole a-wata ọgu ọbu?”

\par }{\PP Onye mpfuchiru Chileke ono sụ: “Ọo unubẹdua.”


\par }{\PP \VS{15}Tọbudu iya bụ; ọ bya achịkobe ụnwokorobya, bụ ndu ojọgu ndu-ishi ọhamoha ono. Iphe, ẹphe dụ bụru ụkporo ụmadzu iri lẹ nanụ l'ụmadzu iri l'ẹbo. E mechaa; ọ bya achịkobe ndu Ízurẹlu ndu ọphu tụkoru dụ ụnu nemadzụ iri l'ẹsaa l'ụkporo ụmadzu iri.

\VS{16}Ọ bụru l'eswe bẹ ẹphe tụgburu jeshia; mbụ teke Bẹnu-Hadadu nọ lẹ m̀kpù ngụwaa mẹe k'ọphu ọ tsụ iya atsụtsu; yẹle ndu eze ụkporo l'iri l'ẹbo phọ, eeyetaru iya ẹka phọ.

\VS{17}Ụnwokorobya ndu ojọgu ndu-ishi ọhamoha ono vuru ụzo tụgbua.

\par }{\PP Ndu Bẹnu-Hadadu yefuhawaru g'ẹphe kwabẹ; bya agbaarụ iya ama; sụ: “Unwoke shikwa lẹ Samériya eje abya.”


\par }{\PP \VS{18}Bẹnu-Hadadu sụ: “Teke ẹphe byaru kẹ nchị-ọdu-doo; unu kpụkoo phẹ lẹ ndzụ; teke ọ bụ k'ọgu bẹ ẹphe abya; unu kpụkokwa phẹ phọ lẹ ndzụ.”


\par }{\PP \VS{19}Ụnwokorobya ndu ojọgu ono vuru ụzo wụfuta lẹ mkpụkpu; ndu ojọgu ọzo nọdu etso phẹ etsotso.

\VS{20}Onyenọnu gbukọtaepho onye ọphu yẹ ya wọgbaberu ọgu. Ọ nwụepho nno; ndu Arámu yee ọkpa l'ọso; ndu Ízurẹlu chịpyabe phẹ. Bẹnu-Hadadu, bụ eze ndu Arámu nọdu l'eli ịnya iya gbalaa. Yẹe ndu agbaru iya l'ịnya tụko gbalaa.

\VS{21}Eze ndu Ízurẹlu chịpyabe phẹ je egudegbaa ịnya phẹ; mẹ ụgbo-inya phẹ; bya egbua ndu Arámu k'ọphu parụ ẹka apaa.


\par }{\PP \VS{22}E mechaẹpho; onye mpfuchiru Chileke ono byapfuta eze ndu Ízurẹlu ono bya asụ iya: “Unu jekwa emee onwunu g'unu kaba eshihu ike; maru iphe, unu e-me. Noo kẹle apha gbaẹrupho bẹ eze ndu Arámu a-byakwa etsoo ngu ọgu ọzo.”


\par }{\PP \VS{23}No iya; ndu-ishi ozi eze ndu Arámu bya epfuaru iya sụ: “Iphe, meru g'o gude ndu Ízurẹlu ka anyi ọkpehu bụ l'agwa phẹ bụ agwa eli úbvú. Ọ -bụru l'anyi l'ẹphe lwụru ọgu ono l'ẹka dụ baswaa; bẹ anyi a-kakwa phẹ ọkpehu.

\VS{24}Iphe, ii-me bụ g'i wofuchaa ndu eze phọ l'ọnodu phẹ; wotachia ndu-ishi ndu ojọgu dochia ẹnya phẹ.

\VS{25}L'ị chịta ndu ojọgu, ha gẹ ndu e gburu egbugbu yekwaa lẹ ndu ojọgu; mẹ ịnya, ha g'ọphu tuphashịhuru nụ; mẹ ụgbo-ịnya, ha g'ọphu tuphashịhuru nụ kwaphọ; g'anyi jepfu phẹ ọgu l'ẹka dụ baswaa. Anyi kafụtaje phẹ ọkpehu.” Ọo ya bụ; Bẹnu-Hadadu kweta; bya emee iphe, ẹphe pfuru iya.


\par }{\PP \VS{26}Apha sụgbaepho ishi; Bẹnu-Hadadu chịkobe ndu Arámu; ẹphe jeshia mkpụkpu Afẹku; g'ẹphe je etsoo ndu Ízurẹlu ọgu.

\VS{27}A bya akpakọo ndu Ízurẹlu; ẹphe kwakọbekwapho; bya awụ-pfushia phẹ. Ndu Ízurẹlu dọru uzi labọ g'ụnwu ndọkobe eghu; ghaaru ndu Arámu iphu; obenu lẹ ndu Arámu tụkoru obotẹgu sweta.


\par }{\PP \VS{28}Onye kẹ Chileke bya eje asụ eze ndu Ízurẹlu: “Chipfu sụru-a: ‘Eshi ọphu ndu Arámu gude ọnu phẹ sụ lẹ Chipfu bẹ bụ agwa, ereje ire l'eli úbvú; l'ọ tọ bụdu agwa ereje ire lẹ nsụda nsụda; bẹ mu a-chịta ikpoto ndu-a g'ẹphe ha ye ngu l'ẹka; g'ị makwanụru l'ọo mu bụ Chipfu.’ ”


\par }{\PP \VS{29}Ẹphe dọru chebegbachaa ibe phẹ iphu ẹgube ono abalị ẹsaa. O be lẹ mbọku k'ẹsaa; ẹphe wọgbabe ọgu ono. Ndu Ízurẹlu gbua ndu Arámu ụkporo ụnu unwoke iri l'ẹbo; l'ụnu iri\FTNT{*}{{\FR 20:29 }{\FR{20:29
}}{\FT{Bụ iya bụ 100,000 lẹ mbekee.}}}, bụ ndu ojọgu o-je-l'ọkpa l'ujiku lanụ.

\VS{30}Ndu ọphu e gbuphodoru gbaba lẹ mkpụkpu Afẹku; igbulọ mkpụkpu ono zeshihu tugbua ụkporo ụnu nemadzụ ugbo ẹto; l'ụnu ẹsaa; l'ụkporo ụmadzu iri\FTNT{†}{{\FR 20:30 }{\FR{20:30
}}{\FT{Bụ iya bụ 27,000 lẹ mbekee.}}}. Bẹnu-Hadadu gbalaa je edomia onwiya l'ime ime ụlo, dụ lẹ mkpụkpu ono.


\par }{\SH Éhabu edobe Bẹnu-Hadadu ndzụ
\par }
{\PP \VS{31}Ndu ozi Bẹnu-Hadadu bya asụ iya: “Lenu; anyi nụmaru lẹ ndu eze ndu Ízurẹlu bẹ aphụje obu-imemini. G'anyi gbaphua uwe-aphụ l'upfu; rịkua onwanyi eri l'ishi; jepfushia eze ndu Ízurẹlu. ?A maru; o-dobe ngu ndzụ.”


\par }{\PP \VS{32}Ọo ya bụ; ẹphe bya agbaphua uwe-aphụ l'upfu; rịkua eri l'ishi jepfushia eze ndu Ízurẹlu je asụ iya: “Onye-ozi ngu Bẹnu-Hadadu sụru jiko g'i dobe nụ iya ndzụ.”

\par }{\PP Eze jịa sụ: “?Ọ nọkwadu-a ndzụ? Ọo nwune mu bẹ ọ bụ.”


\par }{\PP \VS{33}Ndu ozi Bẹnu-Hadadu ono nọdu egekpọepho iphe, e-shi iya l'ọnu fụta. Ẹphe nalitakebe iya opfu ono l'ọnu; sụ: “Ee; mbụ nwune ngu Bẹnu-Hadadu.”

\par }{\PP Ọ sụ phẹ: “Unu je eduta iya g'ọ bya.” Bẹnu-Hadadu byaẹpho; Éhabu mee g'o nyikota ụgbo-ịnya iya.


\par }{\PP \VS{34}Bẹnu-Hadadu sụ iya: “Mkpụkpu ono, nna mu natarụ nna ngu ono bẹ mu a-nụ-phukọta ngu azụ; l'i meta ẹka aa-nọduje azụru ngu aswa lẹ Damasụkosu ẹgube ono, nna mu meru lẹ Samériya.”

\par }{\PP Éhabu sụ: “Mu e-gude k'ọgbandzu-a haa ngu g'ị lashịa.” Ọo ya bụ; yẹe ya gbaa ndzụ; Éhabu parụ iya haa; ọ lashịa.


\par }{\SH Aanma Éhabu ikpe ẹhu Bẹnu-Hadadu
\par }
{\PP \VS{35}O nweru onye lanụ l'ime ọgbo ndu mpfuchiru Chileke, Chipfu byaru epfuaru g'ọ sụ onye ọphuu: “Jiko chia mu iphe.” Onye ono jịka iya echi iphe ono.

\VS{36}Tọbudu iya bụ; onye mpfuchiru Chileke ono sụ iya: “Lenu; eshi ọphu ị jịkaru eme iphe, Chipfu pfuru; bẹ i -bebeẹpho haa mu l'ẹka-a lụfu; oduma adzugbua ngu.” Alụfu, nwoke ono harụ iya lụfu; oduma hụma iya woru iya dzugbua.


\par }{\PP \VS{37}Onye mpfuchiru Chileke ono bya ahụma onye ọzo bya asụ iya: “Jiko chia mu iphe.” Onye ono wagọchaa ya awagọ; chibashịa ya ẹhu ọ́nyá.

\VS{38}Onye mpfuchiru Chileke ono lụfu; je apfụru l'agụga ụzo; nọdu kwabẹru eze. O gude iphe kechia onwiya iphu; g'a ta maru iya.

\VS{39}O be teke eze ghatajẹerupho; onye mpfuchiru Chileke ono kua ya oku sụ: “Mụbe onye-ozi ngu bẹ bahụru l'echilabọ ọgu; o nweru nwoke lanụ ghakọberu duta onye ọ kpụtaru lẹ ndzụ bya asụ mu: ‘Chee onye-a nche; ọ -bụru l'ọ gbalarụ; bẹ ii-gude ishi ndzụ nkengu pfụa ụgwo iya; teke ọdumeka l'ị pfụa mkpọla-ọchaa, ẹrwa iya dụ talẹntu lanụ.’

\VS{40}Tọbudu iya bụ; mụbe onye-ozi ngu gbẹ phube iphu eme iphe ọzo; nwoke ono gbalaa.”

\par }{\PP Eze ndu Ízurẹlu sụ iya: “Ọo iphe, gbaru ngu nụ bụ ono. Ọ bụru ngu bẹ o shiẹkwapho l'ọnu.”


\par }{\PP \VS{41}Ọo ya bụ; onye mpfuchiru Chileke ono; bya aphụfu-kebe iphe ono, o gude kechia onwiya iphu ono; eze ndu Ízurẹlu bya amaru l'ọo onye lanụ lẹ ndu mpfuchiru Chileke bẹ ọ bụ.


\par }{\PP \VS{42}Ọ sụ eze: “Chipfu sụru-a: ‘Eshinu ị harụ onye mu sụru g'e mee omeliwe; ọ laa kẹ mmanụ; bẹ ishi ndzụ ngu a-laa l'ụgwo ishi ndzụ nkiya; ndu nkengu alaa l'ụgwo ndu nkiya.’ ”


\par }{\PP \VS{43}Eze ndu Ízurẹlu gude iwe; mẹ ẹhu-eghu tụgbua lashịa ibe iya lẹ Samériya.




\par }\Chap{21}{\SH Mgbabu vayịnu Nabọtu
\par }
{\PP \VerseOne{1}O nweru opfu-vayịnu, nọ lẹ mkpụkpu Jiezerẹlu lẹ mgboru ibe Éhabu, bụ eze lẹ Samériya. Onye nwe iya nụ bụ Nabọtu, onye mkpụkpu Jiezerẹlu.

\VS{2}A nọnyaa; Éhabu sụ Nabọtu: “Nụnu mu opfu-vayịnu ngu-a gẹ mu mee mgbabu, mu a-kọbeje ẹba; eshi ọphu ọ nọ-kube ibe mu. Mu e-gude opfu-vayịnu ọphu kakpọroo ya ree gbanweta ngu iya; ọzoo lẹ mu gude okpoga pfụa ngu aswa iya; mẹ obeta aswa iya bụru gụnu.”


\par }{\PP \VS{3}Nabọtu sụ Éhabu: “Gẹ Chipfu te ekwekwa gẹ mu woru oke alị nna mu phẹ nụ ngu.”


\par }{\PP \VS{4}Éhabu gude ẹhu-eghu; vụa ọvuma lashịa ibe iya; kẹle Nabọtu, bụ onye Jiezerẹlu bẹ sụru lẹ ya taa nụdu iya oke alị nna iya phẹ. O je azẹe l'iphe-azẹe ya; gbanwụbe iphu; jịka eri nri.

\VS{5}Jiezebẹlu, bụ nyee ya bya abyapfuta iya; bya asụ iya: “?Bụ gụnu kpatarụ iphe, ẹhu eghu ngu eghu kẹ g'i ti ri nri?”


\par }{\PP \VS{6}Éhabu sụ iya: “Iphe, kparụ iya nụ bụ lẹ mu pfuru Nabọtu onye Jiezerẹlu g'ọ nụ mu opfu-vayịnu iya gẹ mu pfụa ya aswa iya l'okpoga; ọdumeka gẹ mu gbẹchia nụ iya opfu-vayịnu ọzo l'ụgwo iya; m'ọ -bụru l'ọ dụ iya ree. Obenu l'ọ sụru lẹ ya ta anụdu mu opfu-vayịnu iya anụnu ophu.”


\par }{\PP \VS{7}Nyee ya ono, bụ Jiezebẹlu sụ iya: “?Bụkwadu ngu-a bụ eze ndu Ízurẹlu tọo? Gbalihu ria nri; g'ẹhu tsọo ngu ụtso. Mu a-natarụ ngu-a opfu-vayịnu Nabọtu, bụ onye Jiezerẹlu ono.”


\par }{\PP \VS{8}No iya; Jiezebẹlu bya egude ẹpha Éhabu deshia ẹkwo-ozi; gude iphe-ọhubama, Éhabu egudeje anyachishi ẹkwo ozi nyachishia ya; woru iya keshiaru ndu bụ ọgerenya; mẹ ndu nweru ẹnya, bụ ndu ẹphe lẹ Nabọtu tụkoru buru lẹ mkpụkpu.


\par }{\PP \VS{9}Iphe, o deru l'ẹkwo-ozi ono bụ:

\par }{\PP “Unu tụa ọnu mbọku unu a-swị ẹgu. O -be mbọku ono; unu dobe Nabọtu l'ọnodu, ha shii l'echilabọ ọha.

\VS{10}Unu eyeru iya ndu bụ ọgalemkpa nemadzụ labọ g'ẹphe nọdu iya l'iphu; boo ya ibo; sụ l'o pfubyiru Chileke; bya epfubyia eze. Teke ono; unu akpụfu iya je atugbua lẹ mkpuma.”


\par }{\PP \VS{11}Tọbudu iya bụ; ndu mkpụkpu ono; mbụ ndu bụ ọgerenya; mẹ ndu nweru ẹnya, bu lẹ mkpụkpu Nabọtu phẹ mee gẹ Jiezebẹlu pfuru phẹ l'ẹkwo-ozi ono, o deru keshiaru phẹ ono.

\VS{12}Ẹphe bya atụa ọnu mbọku aswị ẹgu; woru Nabọtu dobe l'ọnodu, ha shii l'echilabọ phẹ.

\VS{13}Ndu ọgalemkpa labọ bata bya anọdu iya l'iphu; boahaa ya ibo sụ: “Nabọtu pfubyishiru Chileke; bya epfubyishikwaphọ eze.” Noo ya bụ; ẹphe kpụfu iya l'azụ mkpụkpu; je atugbua ya lẹ mkpuma.

\VS{14}Tọbudu iya bụ; ẹphe zia Jiezebẹlu; sụ: “A tugbuakwaru Nabọtu lẹ mkpuma; ọ nwụhuwaa ọbu.”


\par }{\PP \VS{15}Anụma, Jiezebẹlu anụma l'a tụ-gbuwaru Nabọtu lẹ mkpuma; ọ sụ Éhabu: “Tụgbua je anata opfu-vayịnu Nabọtu onye Jiezerẹlu phọ; mbụ ono, ọ jịkaru lẹ ya taa nụdu ngu g'ị pfụa ya okpoga ono. Noo kẹle Nabọtu ta anọhedu ndzụ; ọ nwụhuwaru.”

\VS{16}Tọbudu iya bụ; Éhabu nụmaepho lẹ Nabọtu bẹ nwụhuwaru nụ; ọ gbalihu jeshia l'opfu-vayịnu Nabọtu, bụ onye Jiezerẹlu ono; gẹ ya nata iya nworu.


\par }{\SH Elayịjia epfu iphe, e-me Éhabu
\par }
{\PP \VS{17}Noo ya; Chipfu bya epfuaru Elayịjia, bụ onye Tishibe sụ:

\VS{18}“Gbalihu; je Samériya; jepfu Éhabu, bụ eze ndu Ízurẹlu ono. Ẹka ọ nọ nta-a bụ l'opfu-vayịnu Nabọtu; l'ẹka-a, oome g'ọ nata iya nworu.

\VS{19}Karụ iya lẹ Chipfu sụru-a: ‘?I gbuchaaru nemadzụ; bya anafụa ya iphe iya?’ Sụ iya lẹ Chipfu sụru-a: ‘Ọo ẹka ono, nkụta nọ richaa mee Nabọtu ono bẹ nkụta a-nọdu richaa mee nkengu!’ ”


\par }{\PP \VS{20}Éhabu sụ Elayịjia: “?Ị chọwaru mu bya; gụbe onye ọhogu mu?”

\par }{\PP Elayịjia sụ iya: “Ee; mu chọwaru ngu bya; kẹle i wowaru onwongu haarụ eme ẹjo-ememe l'ẹnya Chipfu.

\VS{21}Hụma ahụma lẹ mu e-me g'ẹjo-iphe dapfuta ngu. Awa ngu bẹ mu a-za l'ẹza; tẹme iphe, bụkpoo onye bụ nwoke l'ibe gụbe Éhabu bẹ mu e-kpo g'e kpoje ntụ-a l'alị Ízurẹlu: ohu; mẹ amadụ.

\VS{22}Mu e-me ọnu-ụlo ngu gẹ kẹ Jierobowamu nwa Nebatu; mẹ kẹ Basha nwa Ahayịjia; noo kẹle ị kpatsuru mu ẹhu-eghu; tẹme i mee gẹ ndu Ízurẹlu mee iphe-ẹji.


\par }{\PP \VS{23}“A bya l'ẹhu Jiezebẹlu bẹ Chipfu pfukwarụpho sụ: ‘Ọo nkụta a-ta Jiezebẹlu l'ime mkpụkpu Jiezerẹlu.’


\par }{\PP \VS{24}“Ndibe Éhabu phẹ onye ọphu nwụhuru lẹ mkpụkpu bẹ bụ nkụta a-ta onye ọbu. Onye ọphu nwụhuru l'ọma ẹgu bẹ bụ ẹnu, ephe l'eli a-vụka anụ iya.”


\par }{\PP \VS{25}Ọ tọ dụdu onye ẹjo-iphe nkiya dụta-bejeru gẹ kẹ Éhabu. O woru onwiya ree eme ẹjo-ememe l'ẹnya Chipfu. Ọ bụru nyee ya, bụ Jiezebẹlu bẹ kwarụ iya ye.

\VS{26}O meru akpamara; kẹle ọ gwarụ agwa gẹ ndu Amọru ono, Chipfu chịfuru l'iphu ndu Ízurẹlu ono.


\par }{\SH Iphe, Ehabụ meru erwu iya l'ẹhu
\par }
{\PP \VS{27}Noo ya; Éhabu nụmachaepho opfu ono; ọ gbajashịa uwe iya; yee uwe-aphụ; swịahaa ẹgu; azẹjeepho l'uwe-aphụ ono; bya anọduje ejephe kẹ gọlogolo.


\par }{\PP \VS{28}Chipfu bya epfuaru Elayịjia, bụ onye Tishibe sụ:

\VS{29}“?Ị hụmaru gẹ Éhabu gbẹ bya ewozeta onwiya alị l'iphu mu? Eshinu o wozetaru onwiya alị l'iphu mu bẹ mu tee meẹdu g'ẹjo-iphe ono bya teke ọ nọ ndzụ. Mu e-doberu iya ọnu-ụlo iya yẹle ụnwu iya.”




\par }\Chap{22}{\SH Mayịkaya aphụ ọphulenya ẹhu Éhabu
\par }
{\R (2Iphe 18:2-27)

\par }{\PP \VerseOne{1}A nọo apha ẹto; ọphu ndu Arámu waa ndu Ízurẹlu ta alwụduru ọgu.

\VS{2}Ọ bụru l'ime apha k'ẹto ono bẹ Jiehoshafatu, bụ eze ndu Jiuda kpapfuru Éhabu, bụ eze ndu Ízurẹlu.


\par }{\PP \VS{3}Eze ndu Ízurẹlu bẹ pfuhawaru ndu-ozi iya sụ: “?Unu maru-a l'ọo anyịbedua nwe mkpụkpu Ramotu, dụ l'alị Giladu; ọphu ọ dụdu iphe, anyi eme g'ee-shi g'anyi je anata iya eze ndu Arámu?”


\par }{\PP \VS{4}Ọo ya bụ; ọ jịahaa Jiehoshafatu; sụ: “?Ii-tsoru mu jee ọgu lẹ mkpụkpu Ramotu, dụ l'alị Giladu tọo?”

\par }{\PP Jiehoshafatu sụ eze ndu Ízurẹlu ono: “Mu lẹ ngu tụkokwaru bụru nanụ. Ndibe mu; waa ndu nkengu bụru nanụ; ịnya mu; mẹ ịnya nkengu bụru nanụ.”

\VS{5}Jiehoshafatu sụ iya: “Vuadaru ụzo maru iphe, Chipfu e-pfu.”


\par }{\PP \VS{6}Tọbudu iya bụ; eze ndu Ízurẹlu bya achịkobe ndu mpfuchiru, rwuru l'ụnu nemadzụ bya ajịa phẹ; sụ: “?Bụ gẹ mu je etsoo ndu mkpụkpu Ramotu, dụ l'alị Giladu ọgu; tọo gẹ mu te ejeshi?”

\par }{\PP Ẹphe sụ iya: “Jeshia; lẹ Nnajịuphu e-worụ-a mkpụkpu ono ye gụbe eze l'ẹka.”


\par }{\PP \VS{7}Jiehoshafatu sụ: “?Tọ dụedu onye mpfuchiru kẹ Chipfu, nọ l'ẹka-a g'anyi kpata iya ishi?”


\par }{\PP \VS{8}Eze ndu Ízurẹlu sụ Jiehoshafatu: “O nwefukwaru onye lanụ, anyi e-shi l'ẹka iya kpata Chipfu ishi ọbu. Ọle ọ dụ mu ashị; noo kẹle o to pfujeduru opfu ọma l'ẹhu mu; gbahaẹpho ẹjo iya. Onye ọ bụ bẹ bụ Mayịkaya nwa Imula.”

\par }{\PP Jiehoshafatu sụ: “Eze; te epfubaẹkwa ẹgube ono.”


\par }{\PP \VS{9}Tọbudu iya bụ; eze ndu Ízurẹlu bya ekua onye-ozi iya lanụ sụ iya: “Je ekua Mayịkaya nwa Imula g'ọ bya ntanta-a.”


\par }{\PP \VS{10}No iya; eze ndu Ízurẹlu yẹe Jiehoshafatu, bụ eze ndu Jiuda yegbachaa uwe eze phẹ; sụgachaaru l'aba-eze phẹ l'ẹka eechije balị, nọ l'ọnu-abata mkpụkpu Samériya; ndu mpfuchiru ono g'ẹphe ha nọdu phẹ l'iphu epfugbaa iphe, ẹphe epfu.

\VS{11}Zedekaya, bụ nwa Kenana bya egude iphe-ígwè meshia ụpyi; bya asụje: “Chipfu sụru-a: ‘Ọo ụpyi-a bẹ ịi-dụ ndu Arámu jasụ ẹphe alakọta l'iyi.’ ”


\par }{\PP \VS{12}Ndu mpfuchiru ono g'ẹphe ha nọdu epfukọta iphe lanụ; asụje: “Jeshia ọgu lẹ mkpụkpu Ramotu, dụ l'alị Giladu; je alwụ-kpee; kẹle Chipfu e-woru-a mkpụkpu ono ye gụbe eze l'ẹka.”


\par }{\PP \VS{13}Tọbudu iya bụ; onye-ozi ono, jeru eku Mayịkaya ono bya asụ iya: “Lenu; ndu mpfuchiru ọphuu bẹ tụkokwaru wụa ọnu nanụ; tụko epfu lẹ k'ọma a-dụru eze. Jiko g'opfu unu l'ẹphe bụkwaru nanụ; g'i pfua opfu, dụ ree.”


\par }{\PP \VS{14}Mayịkaya sụ: “Eshinu Chipfu nọ ndzụ g'ọ nọ iya-a bẹ bụepho iphe, Chipfu pfuru mu bẹ mu e-pfu.”


\par }{\PP \VS{15}Mayịkaya bya ejerwua ibe eze; eze sụ iya: “Mayịkaya; ?bụ g'anyi jee ọgu lẹ mkpụkpu Ramotu, dụ l'alị Giladu; tọo g'anyi te ejeshi?”

\par }{\PP Mayịkaya sụ iya: “Ngwanụ! Unu jenụ je alwụ-kpee phẹ. Chipfu e-woru-a mkpụkpu ono ye gụbe eze l'ẹka.”


\par }{\PP \VS{16}Eze bya asụ iya: “?Bụ ugbo ole bẹ mu a-rwọ ngu g'i gude ẹpha Chipfu ribuaru mu angụ l'ọ tọ dụdu iphe ọzo, ii-pfuru mu; gbahaẹpho ọkpobe-opfu?”


\par }{\PP \VS{17}Ọo ya bụ; Mayịkaya sụ: “Mu hụmaru gẹ ndu Ízurẹlu l'ophu gbakashịhuru nanụ nanụ aghaphe l'ọma úbvú g'atụru, enwedu onye-nche. Chipfu sụ: ‘Ndu-a bẹ te enwedu nnajịuphu; g'onyenọnu lashịa ibe iya l'ẹhu-guu.’ ”


\par }{\PP \VS{18}Eze ndu Ízurẹlu sụ Jiehoshafatu: “?Mu ta asụduru ngu l'ọ tọ byadu epfu iphe, dụ ree l'ishi mu; gbahaẹpho ẹjo iya?”


\par }{\PP \VS{19}Mayịkaya nọdu epfu iphe, oopfu sụ: “Ngwa; ngabẹ nchị nụma iphe, Chipfu pfuru: Mu hụmaru Chipfu g'ọ nọ l'aba-eze iya; ndu ojozi-imigwe pfụ-phee ya mgburugburu; pfụru iya l'ụzo ẹkutara; mẹ l'ụzo ẹkicha.

\VS{20}Chipfu sụ phẹ: ‘?Bụ onye e-je epfubuta Éhabu g'o jeshia ọgu lẹ mkpụkpu Ramotu, dụ l'alị Giladu; k'ọphu oo-je anwụhu l'ẹka ono?’

\par }{\PP “Onye lanụ -fụta; l'ọ sụ l'ọo g'ee-me iya baa; onye ọzo -bya; l'ọ sụ l'ọo g'ee-me iya bụ ọphuu.

\VS{21}E mechaa; ojozi lanụ fụta bya apfụru l'iphu Chipfu sụ: ‘Ọo mbẹdua e-pfubuta iya.’


\par }{\PP \VS{22}“Chipfu sụ iya: ‘?Dẹnu g'ii-shi pfubuta iya ọbu?’

\par }{\PP “Ọ sụ: ‘Mu e-je je abụru nwamaa ntuphu-ire je anọdu l'ọnu ndu mpfuchiru Éhabu.’

\par }{\PP “Chipfu sụ iya: ‘Je; l'ii-pfubuta iya-a; je emee ya nno.’


\par }{\PP \VS{23}“Ọo ya bụ g'ị maru lẹ Chipfu yewaru nwamaa ntuphu-ire; ọ nọdukota ndu mpfuchiru ngu-a l'ọnu; tẹme Chipfu pfuwaa lẹ ya e-merwu ngu ẹhu.”


\par }{\PP \VS{24}Tọbudu iya bụ; Zedekaya nwa Kenana je erepyaa Mayịkaya ẹka l'upfuru nchị; sụ: “?Dẹnu gẹ Unme Chipfu shi lụfu mu l'ẹhu; bya epfuru yeru ngu?”


\par }{\PP \VS{25}Mayịkaya sụ: “Mbọku, ịi-maru bụ mbọku ono, ii-je edomia onwongu l'ime ime mkpuru ono.”


\par }{\PP \VS{26}Eze ndu Ízurẹlu bya asụ: “Unu kpụta Mayịkaya kpụ-pfu Amọnu, bụ ọchi-ọha mkpụkpu; waa Jiowashi, bụ nwa eze.

\VS{27}Unu asụ phẹ l'eze sụru-a: ‘Unu tụ-chia onye-a l'ọka-mkpọro; nụje iya nri, ha nwanshịi; waa mini jasụ mu ejee lwa l'ẹhu-guu.’ ”


\par }{\PP \VS{28}Mayịkaya sụ: “Ị -lwawaa l'ẹhu-guu; l'ị maru l'ọ tọ bụdu Chipfu bẹ gbẹ mu l'ọnu pfua opfu.” Ọ bya asụ ndu nọ l'ẹka ono g'ẹphe tụbe nvọ l'opfu iya ono.


\par }{\SH Eegbu Éhabu l'ọgu
\par }
{\R (2Iphe 18:28-34)

\par }{\PP \VS{29}Tọbudu iya bụ; eze ndu Ízurẹlu waa Jiehoshafatu, bụ eze ndu Jiuda chịta ndu ojọgu phẹ tụgbua jeshia mkpụkpu Ramotu ono, dụ l'alị Giladu.

\VS{30}Eze ndu Ízurẹlu bya asụ Jiehoshafatu: “Mu e-me onwomu g'a ta maru onye mu bụ; bahụ l'ọgu ono. Gụbedua eyee akpawuru-uwe ngu.” Eze ndu Ízurẹlu bya emee onwiya g'a ta maru iya bahụ l'ọgu ono.


\par }{\PP \VS{31}Eze ndu Arámu bẹ pfuhawaru ndu-ishi ụgbo-ịnya iya, dụ ụmadzu ụkporo l'iri l'ẹbo; sụ phẹ: “Unu te etsokwa onye upfu m'ọ bụ onye nta ọgu. Onye unu a-nọdu etso ọgu kpoloko bụ eze ndu Ízurẹlu.”

\VS{32}Ndu-ishi ụgbo-ịnya ono hụmaepho Jiehoshafatu; ẹphe sụ: “Wakwa eze ndu Ízurẹlu ọbu-o!” Ọo ya bụ; ẹphe ghaaru iya iphu g'ẹphe tsoo ya ọgu. Jiehoshafatu chishia mkpu.

\VS{33}Ndu-ishi ụgbo-ịnya ono bya amaru l'ọ tọ bụdu eze ndu Ízurẹlu; ẹphe dakọbe haa ya achịchi.


\par }{\PP \VS{34}O nweru onye ọphu agbaẹpho apfụ iya l'ẹka ọ hụmaru; woru iya gbaa eze ndu Ízurẹlu l'ẹhu lẹ mgbaka ẹka ngwọgu, ọ kwarụ onwiya dzepfuru edzepfuru. Eze rashịaru onye angaru iya ụgbo-ịnya sụ: “Kpọlaa azụ; pafụ mu l'ọgu-a; kẹle e mekawarụ mu iphe ọkpobe emeka.”

\VS{35}Ọgu ono kpohu ọku lẹ mbọku ono; e kepyabẹ eze ekepyabẹ l'ụgbo-ịnya ono; ẹphe lẹ ndu Arámu nọdu alwụ ọgu ono. Mee, shi l'ẹka ono, e mekarụ iya iphe ono nọdu asọshihu l'ọma ụgbo-ịnya ono. O be l'ụzenyashi iya; ọ nwụhu.

\VS{36}Ẹnyanwu rịbajeepho; e chishia mkpu l'ẹka ndu ojọgu ono nọ sụ: “G'onyenọnu lashịa mkpụkpu iya-o; g'onyemonye lashịa alị iya!”


\par }{\PP \VS{37}Tọbudu iya bụ; eze nwụhu; a palata odzu iya lẹ mkpụkpu Samériya bya elia.

\VS{38}Ẹphe je asaa ụgbo-ịnya ono asasa l'okpuru, dụ lẹ mkpụkpu Samériya, bụ ẹka ndu agba ụkpara awụje ẹhu. Nkụta richaa mee ya ẹgube ono, Chipfu pfuhawaru iya ono.


\par }{\PP \VS{39}A bya l'iphe ọzo, nwụgbaberu nụ teke Éhabu bụ eze; mẹ iphemiphe, o mekọtaru; mẹ k'ụlo-eze, ọ kpụru gude eze-enyi memaa ya; mẹ kẹ mkpụkpu, ọ kpụshigbaaru ike bẹ e dekọtaru l'ẹkwo-akọ, e deshiru iphe, ndu eze ndu Ízurẹlu meru.

\VS{40}No iya; Éhabu kua mgbẹnya ikpazụ; bya alapfushia nna iya phẹ. Éhazaya, bụ nwa iya nwoke bụru eze nọchia ẹnya iya.


\par }{\SH Teke Jiehoshafatu bụ eze ndu Jiuda
\par }
{\R (2Iphe 20:31—21:1)

\par }{\PP \VS{41}Jiehoshafatu nwa Asa bya abụru eze ndu Jiuda l'apha, kwe Éhabu apha ẹno, e -shi teke ọ watarụ abụru eze ndu Ízurẹlu.

\VS{42}Jiehoshafatu nọwaru ụkporo apha l'apha iri l'ise teke ọ watarụ abụru eze. Ọ nọo l'aba-eze iya ụkporo apha l'apha ise lẹ Jierúsalẹmu. Ẹpha ne iya bụ Azụba nwada Shilihi.

\VS{43}Jiehoshafatu bya etsokọtae phọ ụzo, nna iya, bụ Asa tsoru. Ọphu ọ dụdu ọphu ọ harụ mẹ nanụ. O meru iphe, pfụru ọto l'ẹnya Chipfu. Ọle ọ tọ lwụduru ẹka aagwajẹ iphe. Ndu Ízurẹlu nọdu ejeje egwe ngwẹja; bya akpọ ụ̀nwù-isẹnsu ọku l'ẹka ono.

\VS{44}Jiehoshafatu mekwarụpho; yẹle eze ndu Ízurẹlu nọdu lẹ nchị-odoo.


\par }{\PP \VS{45}Iphe ọzo, Jiehoshafatu megbabẹru; mẹ ẹhuka ẹhuka, o mekọtaru; waa g'o gude lwụa ọgu bẹ e dekọtaru l'ẹkwo-akọ, e deshiru iphe, ndu eze ndu Jiuda meru.

\VS{46}Unwoke, anọduje agba ụkpara l'ụlo agwa, bụ ndu ọphu phọduru nụ lẹ teke nna iya bụ eze; bẹ ọ chịshikotaru l'alị ono.

\VS{47}Teke ono bẹ ndu Edọmu te enwedu onye eze; ọ bụru onye nọ-tsotaru eze bẹ bụ onye-ishi.


\par }{\PP \VS{48}Jiehoshafatu bya achịru ụgbo-mini, ee-gude agbaru iya nghọ ye g'e gude je alị Ofi je evuta mkpọla-ododo. Ọle ụgbo-mini ono tsukpọshihuru lẹ Eziyọnu-Geba; ọphu o to jeẹduru.

\VS{49}Ọ bụru teke onoya bẹ Éhazaya nwa Éhabu sụru Jiehoshafatu: “Gẹ ndu-ozi mu waa ndu-ozi ngu swịjenuru l'ụgbo-mini ono.” Jiehoshafatu jịka.


\par }{\PP \VS{50}Noo ya; Jiehoshafatu kuru mgbẹnya ikpazụ; bya alapfushia nna iya phẹ. E lia ya l'ẹka e liru nna iya phẹ lẹ mkpụkpu Dévidi, bụ nna iya. Jiehoramu, bụ nwa iya nwoke bụru eze nọchia ẹnya iya.


\par }{\SH Teke Éhazaya bụ eze ndu Ízurẹlu
\par }
{\PP \VS{51}Éhazaya nwa Éhabu bya abụru eze ndu Ízurẹlu l'apha, kwe Jiehoshafatu apha iri l'ẹsaa, ọ bahụru l'aba-eze ndu Jiuda; ọ bụru eze ndu Ízurẹlu apha labọ lẹ Samériya.

\VS{52}O mee ẹjo-ememe l'ẹnya Chipfu; bya etsoo ụzo nna iya; mẹ kẹ ne iya; bya etsoo ụzo Jierobowamu nwa Nebatu; mbụ onye ono, kpatarụ; ndu Ízurẹlu mee iphe-ẹji ono.

\VS{53}Ọ barụ Balụ ẹja; bya ephozeru iya; shi nno kpatsu Chipfu, bụ Chileke kẹ Ízurẹlu ẹhu-eghu, bụ iphe, nna iya meru.

\par }