\NormalFont\ShortTitle{Mbụlembu}
{\MTB Ẹkwo

\par }{\MT Mbụlembu



\par }\ChapOne{1}{\SH Mbụlembu
\par }
{\PP \VerseOne{1}Lẹ mbụlembu bẹ Chileke meru igwe bya emee eliphe.

\VS{2}Ọphu eliphe enwedu ụgbugba; ọphu ọ dụdu iphe, nọ iya nụ. Ọ bụerupho mini echiphe l'ẹkameka; tẹme eli mini ono nọdu agbakọta ọchii. Unme Chileke nọdu erwuphe l'eli mini ono kwaphọ.


\par }{\PP \VS{3}Ọo ya bụ; Chileke sụ: “Gìphóró dụ.” Ìphóró bya adụ.

\VS{4}Chileke bya elee ẹnya hụma l'ìphóró ono dụ ree. Ọ bya edokaha ìphóró ono yẹe ọchii.

\VS{5}Chileke bya agụa ìphóró ono “eswe”; bya agụa ọchii ono “ẹnyashi”. Nchi jihu bya abọhu. Ono bụru mbọku kẹ mbụ.


\par }{\PP \VS{6}Ọo ya bụ; Chileke sụ: “G'ìphè nọdu l'echilabọ mini; nọ-buha mini ono ẹbo.”

\VS{7}Tọbudu iya bụ; Chileke bya emee ìphè dobe; ọ nọ-buha mini ọphu nọ l'imeli yẹe ọphu nọ l'alị ẹbo. Ọ dụ g'o pfuru.

\VS{8}Chileke woru ìphè ono gụa “akpaminigwe”. Nchi jihu bya abọhu. Ono bụru mbọku k'ẹbo.


\par }{\PP \VS{9}Chileke sụ: “Gẹ mini ọphu nọ lẹ mkpula akpaminigwe nọkobe l'ẹkalanu; g'ẹka kpọhuru nkụ gbafụta ìphè.” Ọ dụ g'o pfuru.

\VS{10}Chileke gụa ẹka ono, kpọhuru nkụ ono “alị”; bya agụa mini phọ “eze-ẹnyimu”. Chileke bya elee ya ẹnya bya ahụma l'ọ dụ ree.


\par }{\PP \VS{11}Chileke sụ: “G'alị fushia iphe, dzụ ndzụ: iphe, amị mebyi; yẹe oshi-ọmi g'ọphu nọnu fushigbaa g'ọ dụ l'ụgbugba nkiya.” Ọ dụ g'o pfuru.

\VS{12}Alị bya efushia iphe, dzụ ndzụ; ẹphe bya amịshia mebyi; ọphu nọnu nọdu amịshigbaa g'ọ dụ l'ụgbugba nkiya. Chileke bya elee ya ẹnya bya ahụma l'ọ dụ ree.

\VS{13}Nchi jihu bya abọhu. Ono bụru mbọku k'ẹto.


\par }{\PP \VS{14}Chileke sụ: “G'iphe, echí echíchí dụ l'akpaminigwe g'o dokahajẹ eswe yẹe ẹnyashi. Tẹme ẹphe egoshije teke bụ ògè iphe; waa mbọku; waa teke bụ apha agbaru.

\VS{15}Tẹme g'iphe ono, echí echíchí ono, dụ l'akpaminigwe ono chije lẹ mgboko.” Ọ dụ g'o pfuru.

\VS{16}Chileke bya emee iphe, echí echíchí labọ, parụ ẹka apaa. Ọphu ka shii bẹ o meru g'o chije l'eswe; ọphu ka alwa alị bẹ o meru g'o chije l'ẹnyashi. Ọ bya emefụkwapho kpokpode.

\VS{17}Chileke bya eworu phẹ dobe l'akpaminigwe g'ẹphe mee g'ìphóró dụ lẹ mgboko.

\VS{18}G'ẹphe chije l'eswe yẹe ẹnyashi; tẹme waa g'ẹphe dokaha ìphóró yẹe ọchii. Chileke bya elee ya ẹnya bya ahụma l'ọ dụ ree.

\VS{19}Nchi jihu bya abọhu. Ono bụru mbọku k'ẹno.


\par }{\PP \VS{20}Chileke bya asụ: “Gẹ mini kpofuta anụ, dụ igwerigwe g'o buru lẹ mini; ẹnu awata ephe l'eliphe lẹ mkpula akpaminigwe.”

\VS{21}Ọo ya bụ; Chileke mee eze anụ, bugbaa l'eze-ẹnyimu; mẹkpoo iphe, dzụ ndzụ, awụ awụwu; o buru lẹ mini l'ụdu iya l'ụdu iya; waa ẹnu, ephe l'eli g'ẹphe ha; ọphu nọnu l'ụgbugba nkiya. Chileke bya ahụma l'iphemiphe ono dụ ree.

\VS{22}Noo ya; Chileke bya agọru ọnu-ọma nụ phẹ; sụ: “Unu zụ̀a azụ̀zù zụ-jia mini, nọgbaa l'eze-ẹnyimu; ẹnu azụa ji mgboko ejiji.”

\VS{23}Nchi jihu bya abọhu. Ono bụru mbọku k'ise.


\par }{\PP \VS{24}Chileke bya asụ: “G'eliphe kpofuta iphe, dzụgbaa ndzụ l'ụdu iya l'ụdu iya. G'anụ, bụ iphe-edobe kpofuta; waa anụ ọphu awụ l'ẹpho; waa anụ, bu l'ẹgbudu. G'ọphu nọnu kpofutagbaa l'ụgbugba nkiya.” Ọ dụ g'o pfuru.

\VS{25}Chileke mee anụ, bu l'ẹgbudu l'ụdu iya l'ụdu iya; mẹ anụ, bụ iphe-edobe l'ụdu nkiya; mekwaphọ anụ ọphu awụ l'ẹpho l'ụdu nkiya kwaphọ. Chileke bya elee ya ẹnya bya ahụma l'ọ dụ ree.


\par }{\PP \VS{26}Tọbudu iya bụ; Chileke sụ: “G'anyi bya emee nemadzụ g'o yee anyi; mbụ g'ọ dụ g'anyi dụ. G'ọ bụru onye-ishi; g'ẹma, nọ l'eze-ẹnyimu; yẹe ẹnu, ephe l'eli; yẹe anụ, bụ iphe-edobe; yẹe eliphe l'ophu; waa iphe, bụkpoo anụ, akpụ wuruwuru l'alị nọdu iya l'ẹka.”


\par }{\Q \VS{27}Ọo ya bụ; Chileke woru nemadzụ mee;

\par }{\QB o yee ya; ọ bụru gẹ Chileke dụ bụ g'o meru iya; ọ dụ.

\par }{\Q Ọ bụru nwoke lẹ nwanyị bẹ o meru.


\par }{\PP \VS{28}Chileke bya agọru ọnu-ọma nụ phẹ; sụ phẹ: “Unu zụ̀a azụ̀zù kabaa shii; unu zụ̀-jia mgboko kapyabẹ iya ẹnya. Unu abụru ishi: ẹma, bu lẹ mini; yẹe ẹnu, ephe l'eli; yẹe iphemiphe, bụ iphe, dzụ ndzụ, akpụ wuruwuru l'alị anọdu unu l'ẹka.”


\par }{\PP \VS{29}Noo ya; Chileke sụ: “Iphe, bụ iphe, aakọ̀ akọ̀kò lẹ mgboko; waa iphe, bụ oshi, amị amịmi l'ophu bẹ mu nụkotaru unu g'unu rije; g'ọ bụru unu nri.

\VS{30}Anụ, nọkota lẹ mgboko-a; waa ẹnu, ephekọta l'eli; mẹkpoo iphemiphe, awụkota l'ẹpho; mbụ iphemiphe, dzụ ndzụ g'ẹphe ha bẹ mu nụkotaru irwu ẹswa g'ọ bụru nri phẹ.” Iphemiphe dụkota g'o pfuru.


\par }{\PP \VS{31}Chileke bya elee ẹnya hụma iphemiphe, o meru. Ẹphe dụebekota rengurengu shii. Nchi jihu bya abọhu. Ono bụru mbọku k'ishii.




\par }\Chap{2}{\PP \VerseOne{1}Noo g'e gude mee igwe; yẹe eliphe; mẹ iphemiphe, nọ iya nụ.


\par }{\PP \VS{2}Tọbudu iya bụ; o betashia lẹ mbọku k'ẹsaa; Chileke jeẹbekotawaa ozi ono, o shi eje ono. Ọ bụru lẹ mbọku k'ẹsaa ono bẹ ọ tụtaru unme ozi, o jekọtaru.

\VS{3}Chileke gọru ọnu-ọma nụ mbọku k'ẹsaa ono; bya emee ya; ọ dụ nsọ; kẹle ọo mbọku ono bẹ ọ tụtaru unme eme iphemiphe, o meshiru ono.


\par }{\SH Ádamu yẹe Ivu
\par }
{\PP \VS{4}Waa g'e gude mee igwe; yẹe eliphe; teke e meru iya baa.

\par }{\PP Teke Chipfu, bụ Chileke meru eliphe; yẹe igwe bẹ

\VS{5}o to nwedu iphe, aakọ̀ akọ̀kò shiwaa dụ l'alị; ọphu ọ dụdu irwu, erwuje l'ẹgu ọphu kpọ-futawaru nụ; noo kẹle Chipfu, bụ Chileke te eshidu mewaa g'igwe dzeje mini l'eliphe. Tẹme ọphu o toko nweduru onye a-kọje alị.

\VS{6}Ọ bụru iji bẹ o shi anọduje akwa gude agba alị l'ophu mini.

\VS{7}Ọo ya bụ; Chipfu, bụ Chileke bya egude ẹja, shi l'alị kpụa nemadzụ; bya ekuru unme ndzụ ye iya l'imi; onye ono bya abụru onye dzụ ndzụ.


\par }{\PP \VS{8}Chipfu, bụ Chileke bya eworu mgbabu gbaa l'ụzo ẹnyanwu-awawa lẹ Édẹnu; bya eworu nemadzụ-a, o meru-a dobe l'ẹka ono.

\VS{9}Chipfu, bụ Chileke mee g'oshi, dụlaje iche iche fushia l'alị ono. Oshi, dụ ree ele ẹnya; bya atsọ ụtso eriri. Ọ bụru l'echi mgbabu ono bẹ oshi, emeje g'a nọdu ndzụ nọ; waa oshi, emeje g'a maru iphe, dụ ree; yẹe ẹjo-iphe.


\par }{\PP \VS{10}Ọ bụru l'alị Édẹnu bẹ nggele, agba mini lẹ mgbabu ono shi asọshi. Nggele ono bya agbaa ẹno lẹ mgbabu ono.

\VS{11}Ẹpha nggele kẹ mbụ bu Pishọnu; o shijaru echilabọ alị Havila l'ophu; ẹka mkpọla-ododo nọ.

\VS{12}Mkpọla-ododo, nọ l'alị ono dụ ree. Etse, eshi mkpọ, bụ iya bụ bedelọmu nọdu iya; tẹme mkpuma, aswa dụ, bụ ónìkùsù nọdukwa iya phọ.

\VS{13}Ẹpha nggele k'ẹbo bụ Gihọnu. O shijaru echilabọ alị Kushi l'ophu.

\VS{14}Ẹpha nggele k'ẹto bụ Tigirisu; yẹbedua sọru shia ụzo ẹnyanwu-awawa l'ibiya kẹ Asiriya. Ẹpha nggele k'ẹno bụru Yufurétisu.


\par }{\PP \VS{15}Chipfu, bụ Chileke bya eduta onye ono je edobe lẹ mgbabu Édẹnu g'o jeje iya ozi letajẹ iya ẹnya.

\VS{16}No iya; Chipfu, bụ Chileke bya atụaru nemadzụ ekemu sụ ya: “Rijekwa akpụru oshi, nọkota lẹ mgbabu-a m'ọ dụ ngu ree;

\VS{17}ọle nanụ ọphu i tii rijedu bụ oshi ono, emeje g'a maru iphe, dụ ree yẹe ẹjo-iphe; kẹle mbọku, i riru iya bẹ ịi-nwụhukwa.”


\par }{\PP \VS{18}Noo ya; Chipfu, bụ Chileke sụ: “Ọ tọ dụkwa ree gẹ nwoke ono nọdu nwẹkinyi iya. Mu e-metaru iya onye n-yemẹka, gbaru iya nụ.”


\par }{\PP \VS{19}Ọo ya bụ; Chipfu, bụ Chileke gudechaa ẹja, shi l'alị mee anụ; waa ẹnu, ephe l'eli bya achịtaru iya Ádamu gẹ ya maru iphe ọo-gụshi phẹ. Ọ bụru iphe, Ádamu kuru iphemiphe ono, dzụ ndzụ ono bẹ ẹphe watarụ azaza.

\VS{20}Ọo ya bụ; Ádamu bya eworu ẹpha gụshia iphe-edobe l'ophu; mẹ ẹnu, ephe l'eli; mẹ anụ-ẹgbudu g'ọ ha.

\par }{\PP Obenu lẹ Ádamu te enwedu onye n-yemẹka, gbaru iya nụ, a chọ-vuru iya.

\VS{21}Ọo ya bụ Chipfu, bụ Chileke bya emee oke mgbẹnya tụ Ádamu. Ọ nọdu eku mgbẹnya ono; ọ bya ahata iya ọkpu-ẹgara; bya egude anụ-ẹhu rwachita iya.

\VS{22}Tọbudu iya bụ; Chipfu, bụ Chileke bya egude ẹgara ono, ọ hatarụ l'ẹhu nwoke ono mee nwanyị; bya edutaru iya nwoke ono.


\par }{\PP \VS{23}Nwoke ono sụ:

\par }{\QB “Onye ọwa-a bụ ọkpu ọphu

\par }{\QB shi l'ọkpu mu;

\par }{\QB bya abụru ogwẹhu,

\par }{\QB shi l'ogwẹhu mu.

\par }{\Q Iphe, ee-ku iya bụ ‘nwanyị’;

\par }{\QB noo kẹle e shi l'ẹhu nwoke

\par }{\QB wofuta iya.”


\par }{\PP \VS{24}Noo iphe, meru g'o gude nwoke je l'ahajẹ nna iya; haa ne iya; ẹphe lẹ nyee ya atụgba; bụru ogwẹhu lanụ.


\par }{\PP \VS{25}Nwoke ono yẹe nyee ya ono tụko gbaru ọto; ọphu iphere adụdu phẹ.




\par }\Chap{3}{\SH Adada nemadzụ
\par }
{\PP \VerseOne{1}Agwọ bụ anụ, shi kakọta ẹregede l'anụ-ẹgbudu, Chipfu, bụ Chileke meshiru l'ophu. Noo ya; ọ sụ nwanyị ono: “Chileke ?ọ sụkpooru g'ọ tọ dụshi akpụru oshi, nọ lẹ mgbabu-a, unu e-rije tọo?”


\par }{\PP \VS{2}Nwanyị ono sụ agwọ ono: “Anyi e-rijekwa-a akpụru, shi l'oshi, nọgbaa lẹ mgbabu-a.

\VS{3}Ọ kwa akpụru oshi ọphu nọ l'echi mgbabu bẹ Chileke sụru g'anyi te erishi; mbụ g'anyi te emekwa iya ẹka ememe ophu; l'anyi -denyi iya ẹka bẹ anyi a-nwụhukwa.”


\par }{\PP \VS{4}Agwọ ọbu sụ nwanyị ono: “Ọ tọ dụkwa anwụhu, unu anwụhu.

\VS{5}Ọ chịa lẹ Chileke maru lẹ unu -ria ya; ẹnya asahụ unu; unu adụ gẹ Chileke; maru iphe, dụ ree waa ẹjo-iphe.”


\par }{\PP \VS{6}Nwanyị ono bya elee ẹnya l'akpụru oshi ono; bya ahụma l'ọ dụ ree k'eriri; bya amakwaphọ mma ele ẹnya; tẹme ọ nọdu agụkwa iya phọ ẹgu g'o ria akpụru oshi ono maru iphe. Ọ wọta iya ria bya anụkwapho ji iya, ẹphe l'iya tụko nọdu l'ẹka ono; o rikwaphọ.

\VS{7}Ẹnya tụko sahụchaa ẹphenebo; ẹphe maru l'ẹphe gba ọto. Ẹphe dzụkobe ẹkwo oshi fịgu nmarụ.


\par }{\PP \VS{8}Ẹphe nụma ụkporo Chipfu, bụ Chileke lẹ g'oojephe lẹ mgbabu ono lẹ gẹ phẹrephere ụzenyashi ezi; ẹphe je eworu onwophẹ woharụ Chipfu, bụ Chileke l'azụ oshi, nọgbaa lẹ mgbabu ono.

\VS{9}Chipfu, bụ Chileke bya ekua Ádamu; sụ iya: “?Bụ awe bẹ ị nọ?”


\par }{\PP \VS{10}Ádamu sụ iya: “Mu nụmakwaru ụkporo ngu lẹ mgbabu ono; mu je eworu onwomu domia l'ẹka ndzụ agụ mu; kẹle mu gba ọto.”

\VS{11}Ọ sụ iya: “?Bụ onye sụru ngu l'ị gba ọto? ?Ti riakwaru nụ akpụru oshi-a, mu sụru g'i ti rishi-a?”


\par }{\PP \VS{12}Ádamu sụ iya: “Ọ kwa nwanyị-a, i doberu mu l'iya l'ẹka-a bẹ woru akpụru, shi l'oshi ono nụ mu; mu ria.”


\par }{\PP \VS{13}Chipfu, bụ Chileke bya ajịa nwanyị ono sụ iya: “?Dẹnu g'ọ nwụru i meru iphe, dụ nno?”

\par }{\PP Nwanyị ono sụ: “Ọ kwa agwọ gbabẹru mu ẹregede; mu je erinaa ya.”


\par }{\PP \VS{14}Chipfu, bụ Chileke sụ agwọ: “Eshinu i meru iphe-a bẹ

\par }{\Q “Iphe, bụkota iphe-edobe;

\par }{\QB mẹ anụ-ẹgbudu l'ophu

\par }{\QB bụepho gụbedua bẹ a tụru ọnu.

\par }{\Q Ịi-wata awụ l'ẹpho.

\par }{\Q Ọ bụru ẹja, shi l'alị bẹ ii-rije

\par }{\QB gbiriri jasụ g'ịi-nọ-beru.


\par }{\Q \VS{15}Mu e-me g'unu lẹ nwanyị-a

\par }{\QB bụru ọhogu; awa nkengu

\par }{\QB yẹe kẹ nwanyị-a

\par }{\QB a-bụkwarupho ọhogu.

\par }{\Q Ọo-zọpya ngu ishi;

\par }{\QB gụbedua emeka iya iphe

\par }{\QB l'ichirupfu ọkpa.”


\par }{\PP \VS{16}Nwanyị ono bẹ ọ sụru:

\par }{\Q “Mu e-me g'iphe-ẹhuka,

\par }{\QB dụru ngu l'apa ẹpho-ime ka shii.

\par }{\Q Ii-jeje iphe-ẹhuka tẹme l'ị nwụa nwa.

\par }{\Q Ji ngu a-nọduje agụ ngu ẹgu;

\par }{\QB ọ bụru iya bẹ ịi-nọdu l'ẹka.”


\par }{\PP \VS{17}Ọ sụ nwoke ono:

\par }{\Q “Eshi ọphu i kwetarụ ngabẹru nyee ngu

\par }{\QB nchị je eria akpụru oshi ono,

\par }{\QB mu sụru g'i ti rikwa ono bẹ

\par }{\Q I meakwaru; alị bụwaru iphe,

\par }{\QB mu tụru ọnu.

\par }{\Q Ii-jeje ozi mkpọnwu ẹhu tẹme

\par }{\QB l'i seta nri, ii-ri.

\par }{\Q Ọ bụru g'ii-je iya bụ ono gbiriri

\par }{\QB jasụ g'ịi-nọ-beru.


\par }{\Q \VS{18}Alị a-wata efushiru ngu ẹjo ẹswa;

\par }{\QB waa obvu;

\par }{\QB tẹme ọ bụru akpụru-iphe,

\par }{\QB mịtaru l'ẹgu a-bụjeru ngu nri.


\par }{\Q \VS{19}Ịi-kụta ẹphuru phee tẹme l'i ria nri;

\par }{\QB gbiriri jasụ ị laphu azụ l'alị;

\par }{\QB eshi ọphu ọ bụ ẹja shi l'alị bẹ i shi.

\par }{\Q Ọo ẹja shi l'alị bẹ ị bụ;

\par }{\QB ọ bụkwarupho l'ẹja shi l'alị ono bẹ

\par }{\QB ịi-laphu azụ.”


\par }{\PP \VS{20}Tọbudu iya bụ; nwoke ono gụa nyee ya ono Ivu; noo kẹle ọo-bụru ne ọha l'ophu.


\par }{\PP \VS{21}Chipfu bụ Chileke bya eworu akpọ-anụ mee ẹkwa nmabẹ Ádamu yẹe nyee ya.

\VS{22}Noo ya; Chipfu, bụ Chileke bya epfua sụ: “Nta-a bẹ nemadzụ dụwaa g'anyịbedua; mbụ ọ mawaru iphe, dụ ree; bya amaru iphe, bụ ẹjo-iphe. G'ọ tọ wọtafuanu akpụru oshi, emeje g'a nọdu ndzụ ria nọdu ndzụ ojejoje.”

\VS{23}Ọo ya bụ; Chipfu bụ Chileke chịfu iya lẹ mgbabu Édẹnu; g'o je ejeahaa ozi l'alị, bụ ẹka e shi wota ẹja kpụa ya.

\VS{24}Ọ chịfuchaepho nemadzụ lẹ mgbabu ono; ọ bya eje l'ụzo ẹnyanwu-awawa kẹ mgbabu Édẹnu ono; bya eworu ojozi-imigwe, bụ Chierobu dobe iya; bya edobe iya ogu-echi, charụ gbarara; tẹme ọ nọdu egbu swịiswiiswii iphu l'azụ g'o chee ụzo, e shi eje l'oshi ndzụ phọ nche.




\par }\Chap{4}{\SH Kénu yẹle Ebẹlu
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ádamu bya ejepfu nyee ya, bụ Ivu; ọ tsụta ime; bya anwụa Kénu. Ivu sụ: “Chipfu yewaru mu ẹka; mu nwụa nwa nwoke.”

\VS{2}E mechaa; ọ bya anwụa nwune iya, bụ Ebẹlu.

\par }{\PP Ebẹlu bụru onye nweru atụru; waa eghu; Kénu bụru onye akọ opfu.

\VS{3}A nọnyaa; Kénu hata mebyi iphe, shi l'alị gude je g'ọ nụ Chipfu.

\VS{4}Obenu lẹ Ebẹlu hatarụ atụru ivuzọ, atụru iya nwụshiru gbua; bya ebuta iya ẹka ọ tsụru ẹba; je anụ Chipfu. Ebẹlu yẹe iphe, ọ nụru dụ Chipfu ree; ọ nata iya.

\VS{5}Ọ jịka Kénu yẹe iphe, ọ nụru iya. Ẹhu ghuahaa Kénu eghu; o woru iphu gbanwụbe.


\par }{\PP \VS{6}Chipfu sụ Kénu: “?Bụ gụnu kparụ iphe, ẹhu eghu ngu eghu? ?Bụ gụnu meru g'o gude ị gbanwụbe iphu?

\VS{7}Ọ -bụru l'i meru iphe, dụ ree; ?taa natadụ ngu tọ? Obenu; l'ọ -bụru l'i ti medụru iphe, dụ ree; makwarụ l'iphe-ẹji pfụwaru l'ọnu mgbo ngu; ọ nọdu agụ iya ẹgu g'o nweru ngu. Ọle ọ bụ; kapyabẹkwa iya ẹnya!”


\par }{\PP \VS{8}Tọbudu iya bụ; Kénu sụ nwune iya Ebẹlu: “G'anyi je l'ẹgu.” Ẹphe jeshia; ẹphe rwuẹpho l'ẹgu; Kénu zụpyabe nwune iya Ebẹlu gbua.


\par }{\PP \VS{9}Noo ya; Chipfu sụ Kénu: “?Dẹnu nwune ngu Ebẹlu?”

\par }{\PP Ọ sụ: “Mu ta amakwa. ?Mu echekwanụ nwune mu nche?”


\par }{\PP \VS{10}Chipfu sụ iya: “?Bụ gụnu bẹ o gude i mee ẹgube ẹjo-iphe ọwa-a? Gebekwa! Mee nwune ngu ono gbẹkwa l'alị echiku mu lẹ mkpu.

\VS{11}E -shi ntanụ-a bẹ ị bụwaa onye a tụru ọnu. Alị ono, sarụ ọnu ngụa mee nwune ngu ono jịkawa ngu.

\VS{12}Ị -kọo alị bẹ ọ tọ dụdu iphe, iimeta iya. Ịi-nọduepho agba ọso-ndzụ aghaphe phururugbada lẹ mgboko.”


\par }{\PP \VS{13}Kénu sụ Chipfu: “Iphe-ẹhuka ono, ị sụru gẹ mu jee ono karikwaru mu ẹka.

\VS{14}Nta-a, g'ịichifuwa mu l'alị-a; k'ọphu bụ l'eedomiwa mu edomi l'iphu ngu-a; tẹme mu bụru onye agba ọso-ndzụ aghaphe phururugbada lẹ mgboko-a; bẹ onye hụmaru mu nụ e-wokwaru mu gbua.”


\par }{\PP \VS{15}Chipfu sụ iya: “Ọ tọ dụdu nno; ọ -dụru onye gburu gụbe Kénu; eewota iphe, e meru ngu mee onye ọbu mgbo ẹsaa.” Chipfu bya eworu iphe-ọhubama mee Kénu; k'ọphu ọ tọ dụdu onye hụmaru iya nụ eje iya egbugbu.

\VS{16}Ọo ya bụ; Kénu tụgbua lụfu l'iphu Chipfu; je eburu l'alị Nodu, nọ l'ụzo ẹnyanwu-awawa Édẹnu.


\par }{\SH Eri Kénu
\par }
{\PP \VS{17}Kénu bya ejepfu nyee ya; ọ tsụta ime nwụa Inọku. Kénu nweru mkpụkpu, ọokpu teke ono; o woru mkpụkpu ono kua ẹpha nwa iya ono, bụ Inọku.

\VS{18}Inọku nwụta Iradu; Iradu bụru nna Mehujiẹlu; Mehujiẹlu bụru nna Metushẹlu; Metushẹlu bụru nna Lamẹku.


\par }{\PP \VS{19}Lamẹku lụa ụnwanyi labọ; onye lanụ aza Ada; onye ọphuu nọdu aza Zila.

\VS{20}Ada bya anwụta Jiabalu; ọ bụru iya bụ nna ndu ebujeru l'ụlo-ẹkwa; bya abụru ndu ese akanya iphe-edobe.

\VS{21}Ẹpha nwune iya bụ Jiubalu; yẹbedua bụ nna ndu akpọje ogumogu; bya aphụ ụpyi.

\VS{22}Zila bya anwụtakwapho nwa nwoke; ẹpha iya bụ Tubalu-Kénu. Yẹbedua bụ onye gude ope yẹe ígwè kpụshia ngwa, dụ igwerigwe. Tubalu-Kénu bẹ nwune iya nwanyị bụ Nama.


\par }{\PP \VS{23}Noo ya; Lamẹku sụ unyomu iya:

\par }{\Q “Ada; waa Zila;

\par }{\QB unu gebekpọdapho!

\par }{\Q Unubẹ unyomu Lamẹku;

\par }{\QB unu nụma opfu mu!

\par }{\Q Mu gburu nemadzụ;

\par }{\QB kẹle o mekarụ mu iphe.

\par }{\Q Ọo nwokorọbya,

\par }{\QB gburu mu ọ́nyá bẹ mu gburu.


\par }{\Q \VS{24}Ọ -bụru lẹ Kénu bẹ a gwataru

\par }{\QB ụgwo-ọchi iya ugbo ẹsaa;

\par }{\QB gẹ kẹ yẹbe Lamẹku bụruro

\par }{\QB ụkporo ugbo ẹto l'ugbo ẹsaa!”


\par }{\PP \VS{25}Noo ya bụ; Ádamu byakwa bya ejepfu nyee ya ọzo; ọ bya anwụa nwa nwoke; bya eworu iya gụa Sẹtu sụ: “Chileke nụwaru mu nwa nwoke ọzo, a-nọ-chi ẹnya Ebẹlu; eshi ọphu Kénu gburu onye k'ono.”

\VS{26}Sẹtu bya anwụtakwapho nwa nwoke; bya eworu iya gụa Ẹnoshi. E shi teke ono ndiphe wata eku ẹpha Chipfu.




\par }\Chap{5}{\SH Eri Ádamu
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ọwa-a bụ g'e gude deshia ẹpha ndu bụ oshilọkpa Ádamu; waa iphe, ẹphe meshiru.

\par }{\PP Teke Chileke meru nemadzụ bẹ o meru iya ọ dụ gẹ Chileke dụ.

\VS{2}O meru nwoke yẹe nwanyị. G'o mecharu phẹ bẹ ọ byaru agọru ọnu-ọma nụ phẹ bya ekua phẹ “nemadzụ”.


\par }{\PP \VS{3}Ádamu nọchaepho ụkporo apha ishii l'apha iri; ọ nwụta nwa nwoke, yeru iya nụ; bya adụ g'ọ dụ. O woru iya gụa Sẹtu.

\VS{4}A nwụchaa Sẹtu; Ádamu bya anọfua ụnu apha labọ. Ọ nwụshikwapho unwoke yẹe ụnwanyi tsobe Sẹtu.

\VS{5}Mkpakọ apha, Ádamu nọru bụru ụnu apha labọ l'ụkporo apha ishii l'apha iri; bya anwụhu.


\par }{\PP \VS{6}Sẹtu bya anọo ụkporo apha ise l'apha ise; bya abụru nna Ẹnoshi.

\VS{7}Ọ nwụchaa Ẹnoshi; bya anọfua ụnu apha labọ l'apha ẹsaa. Ọ nwụshikwapho unwoke yẹe ụnwanyi tsobe Ẹnoshi.

\VS{8}Mkpakọ apha, Sẹtu nọru bụru ụnu apha labọ l'ụkporo apha ise l'apha iri l'ẹbo; bya anwụhu.


\par }{\PP \VS{9}Ẹnoshi bya anọo ụkporo apha ẹno l'apha iri; bya abụru nna Kénanu.

\VS{10}Ọ nwụchaa Kénanu; bya anọfua ụnu apha labọ l'apha iri l'ise. Ọ nwụshikwapho unwoke yẹe ụnwanyi tsobe Kénanu.

\VS{11}Mkpakọ apha, Ẹnoshi nọru bụru ụnu apha labọ l'ụkporo apha ise l'apha ise; bya anwụhu.


\par }{\PP \VS{12}Kénanu bya anọo ụkporo apha ẹto l'apha iri; bya abụru nna Mahalalẹlu.

\VS{13}Ọ nwụchaa Mahalalẹlu; bya anọfua ụnu apha labọ l'ụkporo apha labọ. Ọ nwụshikwapho unwoke yẹe ụnwanyi tsobe Mahalalẹlu.

\VS{14}Mkpakọ apha, Kénanu nọru bụru ụnu apha labọ l'ụkporo apha ise l'apha iri; bya anwụhu.


\par }{\PP \VS{15}Mahalalẹlu bya anọo ụkporo apha ẹto l'apha ise; bya abụru nna Jiaredi.

\VS{16}Ọ nwụchaa Jiaredi; mbụ Mahalalẹlu; bya anọfua ụnu apha labọ l'apha iri. Ọ nwụshikwapho unwoke yẹe ụnwanyi tsobe Jiaredi.

\VS{17}Mkpakọ apha, Mahalalẹlu nọru bụru ụnu apha labọ l'ụkporo apha ẹno l'apha iri l'ise; bya anwụhu.


\par }{\PP \VS{18}Jiaredi bya anọo ụkporo apha ẹsato l'apha labọ; bya abụru nna Inọku.

\VS{19}Ọ nwụchaa Inọku; bya anọfua ụnu apha labọ. Ọ nwụshikwapho unwoke yẹe ụnwanyi tsobe Inọku.

\VS{20}Mkpakọ apha, Jiaredi nọru bụru ụnu apha labọ l'ụkporo apha ẹsato l'apha labọ; bya anwụhu.


\par }{\PP \VS{21}Inọku bya anọo ụkporo apha ẹto l'apha ise; bya abụru nna Metusela.

\VS{22}Ọ nwụchaa Metusela; yẹe Chileke bya aswịa ọswi ụkporo apha iri l'ise. Ọ nwụshikwapho unwoke yẹe ụnwanyi tsobe Metusela.

\VS{23}Mkpakọ apha, Inọku nọru bụru ụkporo apha iri l'ẹsato l'apha ise.

\VS{24}Inọku bẹ yẹe Chileke swịru ọswi. A nọnyaa; a hụma-buhu iya; ọ bụru Chileke kutaru iya.


\par }{\PP \VS{25}Metusela bya anọo ụkporo apha tete l'apha ẹsaa; bya abụru nna Lamẹku.

\VS{26}Ọ nwụchaa Lamẹku; bya anọfua ụnu apha l'ụkporo apha iri lẹ tete l'apha labọ. Ọ nwụshikwapho unwoke yẹe ụnwanyi tsobe Lamẹku.

\VS{27}Mkpakọ apha, Metusela nọru bụru ụnu apha labọ l'ụkporo apha iri l'ẹsato l'apha tete; bya anwụhu.


\par }{\PP \VS{28}Lamẹku bya anọo ụkporo apha iri lẹ tete l'apha labọ; bya anwụta nwa nwoke.

\VS{29}Ọ gụa ya Nuwa sụ: “Ọo-dụ anyi obu l'akanya ẹgu-a, anyi ese l'alị-a, Chipfu tụru ọnu-a.”

\VS{30}Ọ nwụchaa Nuwa; bya anọfua ụnu apha l'ụkporo apha tete l'apha iri l'ise. Ọ nwụshikwapho unwoke yẹe ụnwanyi tsobe Nuwa.

\VS{31}Mkpakọ apha, Lamẹku nọru bụru ụnu apha l'ụkporo apha iri l'ẹsato l'apha iri l'ẹsaa; bya anwụhu.


\par }{\PP \VS{32}Nuwa bya anọo ụnu apha l'ụkporo apha ise; bya abụru nna Shemu; waa Hamu; waa Jiafẹti.




\par }\Chap{6}{\SH Ụgbo Nuwa
\par }
{\PP \VerseOne{1}Nemadzụ nọdu aka shii eje lẹ mgboko; a nọdu anwụshiru phẹ ụnwada.

\VS{2}Ụnwu Chileke hụma ụnwada nemadzụ l'ẹphe ama mma; bya atụgbua je alụgbaa phẹ.

\VS{3}Chipfu sụ: “Unme mu ta anọduhedu l'ime nemadzụ jasụru; noo kẹle ọ bụepho anụ-ẹhu mmanụ. E -shi nta-a bẹ iphe, nemadzụ a-nọje bụ ụkporo apha ishii.”


\par }{\PP \VS{4}Ndu gbarụ oke mkparawa nọ lẹ mgboko lẹ teke ono; bya anọkwaru iya rọ kwasẹru; mbụ lẹ teke ụnwu Chileke jepfuru ụnwada nemadzụ; ẹphe bya anwụshiaru phẹ ụnwegirima. Ẹphe bụ ndu e shi maru ẹpha phẹ teke ndiche l'ọkpehu, shi dụ phẹ nụ.


\par }{\PP \VS{5}Chipfu bya elee ẹnya hụma g'ẹjo-ememe nemadzụ habewa shi lẹ mgboko; l'iphe, obu phẹ anọdujeepho arị bụ g'ẹphe e-shi mee ẹjo-iphe tekenteke.

\VS{6}Ọ bụru aphụ tsọru Chipfu lẹ ya meru nemadzụ lẹ mgboko; tẹme ọ nọdu eghu iya eghu l'ime ọkpoma.

\VS{7}Chipfu sụ: “Mu e-meẹpho gẹ nemadzụ, mu meru dobe l'eliphe chịhu. Nemadzụ a-chịhu; mẹ anụ; mẹ iphe, awụ l'ẹpho; waa ẹnu, ephe l'eli; kẹle ọ bụwaa aphụ tsọru mu lẹ mu meru phẹ dobe.”

\VS{8}Obenu lẹ Nuwa bẹ dụ Chipfu l'obu.


\par }{\PP \VS{9}Waa oshilọkpa Nuwa.

\par }{\PP Nuwa bụ onye bụe ya phọ bụ onye pfụberu-ẹka-ọto; ọphu ụta adụdu iya l'ẹhu lẹ ndu teke ono; tẹme ẹphe lẹ Chileke swịa ọswi.

\VS{10}Nuwa ono nwụtaru ụnwegirima unwoke ẹto, ẹpha phẹ bụ Shemu; yẹe Hamu; waa Jiafẹti.


\par }{\PP \VS{11}Teke ono bẹ mgboko mebyishihuwaru l'atatiphu Chileke; bya abụru iwashị jiru iya.

\VS{12}Chileke hụma gẹ mgboko mebyihubewaru; noo kẹle ndu bu lẹ mgboko mebyishibẹbewaru onwophẹ.

\VS{13}Ọo ya bụ; Chileke sụ Nuwa: “Mu abyawaa eme gẹ nemadzụ l'ophu chịhu; noo kẹle iphe, jiru mgboko bụ iwashị; ọ bụru phẹ kparụ iya. Sụ-a; mu abyawaa phẹ emebyishi; mebyishikwaphọ mgboko.

\VS{14}Ọo ya bụ; je egude oshi gofa kụa ụgbo; tubushia ya ọmulo ọmulo l'ime iya; gude ụ̀nwù dachishia ya ime; yẹe azụ.

\VS{15}Waa g'ii-gude kụa ya baa: ụgbo ono a-dụ ụkporo nkwo-ẹka iri l'ise l'ogologo; ọsa iya abụru ụkporo nkwo-ẹka labọ lẹ nkwo-ẹka iri; l'ọ bya adụ ụkporo nkwo-ẹka lẹ nkwo-ẹka iri l'eli.

\VS{16}L'ị bya akụ-chia eli ụgbo ono akụ-chi g'ọ dụ nkwo-ẹka lanụ a -gbẹ l'igburọnu iya. L'ị bya eworu mgbo ye lẹ mgburẹku ụgbo ono; tẹme l'ị kụa ya g'ọ dụ mkpopfu ẹto.

\VS{17}Mu e-gude utso bya lẹ mgboko bya erigbushikọta iphe, dzụ ndzụ, nọ igwe lẹ mkpula; mbụ iphemiphe, e meru ememe, atụ unme. Iphemiphe, nọ l'eliphe a-bụru mkpurupyata.

\VS{18}Obenu lẹ gụbedua bẹ mu lẹ ngu a-gba ndzụ; l'ịibahu l'ụgbo ono; unu l'ụnwu ngu; waa nyee ngu; waa unyomu ụnwu ngu.

\VS{19}L'ị bya ahọo iphemiphe, dzụ ndzụ ẹbo ẹbo; okee lẹ nyee; dobe ndzụ l'ẹka ị nọ.

\VS{20}Ẹnu, ephe l'eli a-dụ ẹbo ẹbo dụ l'ụdu iya l'ụdu iya byapfuta ngu; ụnwu anụ; yẹe anụ, awụ l'ẹpho adụkwapho ẹbo ẹbo byapfutakọta ngu g'i dobe phẹ ndzụ.

\VS{21}Ịibya ahọo nri l'asa iya l'asa iya dobe g'ọ bụru nri, unu l'ẹphe e-rije.”


\par }{\PP \VS{22}Nuwa bya atụkoepho iphemiphe ono mekọta gẹ Chileke sụru g'o mee ya.




\par }\Chap{7}{\PP \VerseOne{1}E mechaa; Chipfu sụ Nuwa: “Bahụ l'ụgbo ono; unu lẹ ndibe ngu l'ophu; noo kẹle ọo gụbedua kpoloko bẹ mu hụmaru bụ onye pfụberu-ẹka-ọto l'ọgbo-a.

\VS{2}Họta anụ, a ta sọdu nsọ ẹsaa ẹsaa; okee lẹ nyee. L'ị họta anụ, aasọ nsọ ẹbo ẹbo; okee lẹ nyee.

\VS{3}L'ị bya ahọta ẹnu ẹsaa ẹsaa; okee lẹ nyee; dobe phẹ ndzụ lẹ mgboko.

\VS{4}A -nọepho ujiku ẹsaa nta-a bẹ mu e-dze mini lẹ mgboko ụkporo abalị labọ eswe l'ẹnyashi; gude mebyishikọta iphemiphe, dzụ ndzụ, mu meru dobe lẹ mgboko.”


\par }{\PP \VS{5}Nuwa bya atụko iphemiphe, Chipfu sụru g'o mee mekọta.


\par }{\PP \VS{6}Nuwa ono nọwaru ụnu apha l'ụkporo apha iri teke utso ono byaru lẹ mgboko.

\VS{7}Nuwa; yẹe ụnwu iya; waa nyee ya; waa unyomu ụnwu iya bya abahụ l'ụgbo ono; g'ẹphe gbalarụ utso ono.

\VS{8}Anụ ẹbo ẹbo l'ọphu a ta sọdu nsọ; mẹ ọphu aasọ nsọ; mẹ ẹnu; mẹkpoo iphe, awụ l'ẹpho;

\VS{9}okee lẹ nyee byapfuta Nuwa bya abahụ l'ụgbo ono, bụ iya bụ gẹ Chileke pfuru iya.

\VS{10}A nọchaepho ujiku ẹsaa ono; utso bya lẹ mgboko.


\par }{\PP \VS{11}O be l'apha, kwe Nuwa ụnu apha l'ụkporo apha iri; lẹ mbọku, ọnwa k'ẹbo dụepho l'abalị iri l'ẹsaa; ọgba mini ime alị gbafushihu; tẹme a gụhashia ẹnya mini k'akpaminigwe.

\VS{12}Igwe dzee mini lẹ mgboko ụkporo abalị labọ eswe l'ẹnyashi.


\par }{\PP \VS{13}Ọ bụru mbọku ono gẹdegede bẹ Nuwa; yẹe ụnwu iya, bụ Shemu; waa Hamu; yẹe Jiafẹti; yẹe nyee ya; waa unyomu ụnwu iya ẹphe n'ẹto tụkoru bahụ l'ụgbo ono.

\VS{14}Anụ-ẹgbudu, dụlaje l'ụdu iya l'ụdu iya; mẹ anụ, bụ iphe-edobe, dụlaje l'ụdu iya l'ụdu iya; mẹ iphemiphe, bụ iphe, awụ l'ẹpho, dụlaje l'ụdu iya l'ụdu iya; mẹ ẹnu, dụlaje l'ụdu iya l'ụdu iya; mbụ iphemiphe, furu ǹkù bẹ ẹphe l'ẹphe tụkoru bahụ l'ụgbo ono.

\VS{15}Iphemiphe, e meru ememe, dzụ ndzụ dụ ẹbo ẹbo byapfuta Nuwa; bya abahụ l'ụgbo ono.

\VS{16}Anụ, wụbakotaru l'ụgbo ono bụkotaerupho okee lẹ nyee iphemiphe, dzụ ndzụ; ẹgube ono, Chileke sụru Nuwa l'ọo-dụ ono. E mechaa; Chipfu gụ-chia ụgbo ono gụ-buru phẹ ye l'ime iya.


\par }{\PP \VS{17}Ụkporo abalị labọ bẹ utso ono byakọtaru lẹ mgboko; mini ono nọdu aka shii eje; ọ nọdu apalị ụgbo ono ephekerephe lẹ mgboko.

\VS{18}Mini ono nọdu abyaẹpho kẹ kụlakula lẹ mgboko; ụgbo ono nọdu ese eli l'eli mini.

\VS{19}Utso ono byaa shii lẹ mgboko; bya atụko úbvú, nọ igwe lẹ mkpula gbamikọta.

\VS{20}Mini ono byaa shii; k'ọphu o gude nkwo-ẹka iri l'ise kakọta úbvú l'eli.

\VS{21}Iphemiphe, eme ụkporo lẹ mgboko lakọta l'iyi. Mbụ ẹnu; waa anụ, bụ iphe-edobe; waa anụ-ẹgbudu; iphe, kụkotaru lẹ mgboko; yẹe nemadzụ.

\VS{22}Iphemiphe, nọ l'eli mgboko, dzụ ndzụ, atụ unme l'imi nwụshikota.

\VS{23}Iphemiphe, nọkota lẹ mgboko bẹ e mebyishikọtaru. Nemadzụ; me anụ; mẹ iphe, awụ l'ẹpho; mẹ ẹnu bẹ e mebyishikọtaru lẹ mgboko. Ọ bụerupho Nuwa yẹe iphemiphe ono, ẹphe l'iya tụkoru nọdu l'ụgbo ono wafụru.


\par }{\PP \VS{24}Utso ono dọru lẹ mgboko nọo ụkporo abalị ẹsaa l'abalị iri.




\par }\Chap{8}{\SH Alala utso ono
\par }
{\PP \VerseOne{1}Obenu lẹ Chileke nyatarụ-a Nuwa; waa anụ-ẹgbudu; mẹ anụ, bụ iphe-edobe, ẹphe l'iya tụkoru nọdu l'ụgbo ono. Ọ bya emee gẹ phẹrephere wata ezizi lẹ mgboko; mini ono wata alala.

\VS{2}A zachishia ọgba mini ime alị phọ; bya aguchishia ẹnya mini akpaminigwe phọ. E buchia mini, shi l'igwe mee; igwe dzebuhu mini.

\VS{3}Mini ono nọdu alakpọepho lẹ mgboko. A nọepho ụkporo abalị ẹsaa l'abalị iri; mini ono lawaa shii.

\VS{4}Ọnwa k'ẹsaa dụepho abalị iri l'ẹsaa; ụgbo ono je je ebvuru l'úbvú Araratu.

\VS{5}Mini ono nọdu alakpọepho jasụ l'ọnwa k'iri. Ọ bụru lẹ mbọku mbụ l'ọnwa k'iri ono bẹ e beberu hụmaahaa mkpakpọnu úbvú.


\par }{\PP \VS{6}A nọekwapho ụkporo abalị labọ; Nuwa bya agụhaa windo, o yeru l'ụgbo ono;

\VS{7}bya atụfu okpoko-ọ́hà. O je etsoru rwupheahaa l'eli; gbiriri jasụ mini tashịhu lẹ mgboko.

\VS{8}Ọ bya atụfu ndo g'ọ maru ?mini ono tahụgbuwaru l'eli alị?

\VS{9}Ọphu ndo ono ahụmaduru ẹka ọo-zọbe ọkpa; noo kẹle mini nọkwadu l'eli mgboko. Ọo ya bụ; ọ lapfu Nuwa l'ụgbo ono ọzo. Nuwa machịa ẹka nwụta ndo ono ye l'ime ụgbo ono ọzo.

\VS{10}Ọ bya anọkwaa ujiku ẹsaa; bya agbẹkwa l'ụgbo ono tụfu ndo ono ọzo.

\VS{11}Ndo ono lwatashịa l'ụzenyashi; ọ takpụru ẹkwo oshi olivu ọ̀phúú gude lwa. Nuwa maru lẹ mini tahụwaru l'eliphe.

\VS{12}Ọ nọkwaa ujiku ẹsaa ọzo; bya atụfukwa ndo ono ọzo. O -rwua l'ọgiya ono; ọphu ọ lwaẹduru azụ lwapfuta iya.


\par }{\PP \VS{13}O be gẹ Nuwa nọrwuerupho ụnu apha l'ụkporo apha iri l'apha lanụ; lẹ mbọku, ọnwa mbụ dụ l'abalị mbụ; mini ono tashịhuwaa l'alị. Nuwa bya ewofu iphe, e gude kuchia ụgbo ono; bya ahụma l'eli alị kpọhuwaru nkụ.

\VS{14}O rwua lẹ g'ọnwa k'ẹbo dụ l'ụkporo abalị l'abalị ẹsaa; alị kpọhukotawaa nkụ.


\par }{\PP \VS{15}Ọo ya bụ; Chileke sụ Nuwa:

\VS{16}“Unu lụfuta l'ụgbo ono; gụ lẹ nyee ngu; waa ụnwu ngu; waa unyomu ụnwu ngu.

\VS{17}L'ịichifuta iphemiphe, dzụ ndzụ, unu l'iya nọ l'ẹka ono: ẹnu; mẹ anụ; mẹwaro iphemiphe, awụ ẹpho l'alị; g'ẹphe bya azụa azụ̀zù zụ-jia mgboko; ẹphe anwụshi ụnwu aka igwerigwe l'ime iya.”


\par }{\PP \VS{18}Ọo ya bụ; Nuwa bya afụta; yẹe ụnwu iya; yẹe nyee ya; waa unyomu ụnwu iya.

\VS{19}Anụ l'ophu; mẹwaro iphemiphe, awụ ẹpho l'alị; mẹ ẹnu l'ophu; mbụ iphemiphe, eme ụkporo lẹ mgboko shikọta l'ụgbo ono fụtagbaa l'ụdu iya l'ụdu iya.


\par }{\PP \VS{20}Nuwa bya akpụaru Chipfu ọru-ngwẹja; bya ahata anụ; yẹe ẹnu ndu k'ọphu a ta sọdu nsọ; bya egude gwee ngwẹja-akpọ-ọku nụ Chipfu l'ẹka ono. 
\VS{21}Chipfu nụmaepho ishishi iya, atsọ ntụmatu; o pfua l'ime obu iya sụ: “Mu ta abyaẹdu egude opfu ẹhu nemadzụ tụbaa alị ọnu; kẹle iphe, nemadzụ anọdujekpoepho arị l'obu iya e -shi lẹ nwata bụepho ẹjo-iphe. Ọphu mu abyaẹdu emebyishibaa iphemiphe, mu meru ememe, dzụ ndzụ; ẹgube-a, mu meru-a.


\par }{\Q \VS{22}“Jasụ gẹ mgboko a-nọ-beru bẹ

\par }{\QB teke akọbe iphe l'alị a-dụ;

\par }{\QB teke akpata iya akpata adụ.

\par }{\Q Teke oyi atsụ a-dụ;

\par }{\QB teke okpomọku dụ;

\par }{\QB adụkwapho.

\par }{\Q Ọnanwu a-dụ;

\par }{\QB udzumini adụkwapho.

\par }{\Q Eswe a-dụ; ẹnyashi adụkwapho;

\par }{\QB ọphu ọ dụ-buhubaẹdu.”




\par }\Chap{9}{\SH Ọgbandzu Chileke yẹle Nuwa
\par }
{\PP \VerseOne{1}Chileke bya agọru ọnu-ọma nụ Nuwa yẹe ụnwu iya; sụ phẹ: “Unu zụ̀a azụ̀zù; kabaa igwerigwe; unu azụa zụ-jia mgboko.

\VS{2}Ụnwu anụ, nọkota l'eliphe; waa ẹnu, ephe l'eli; waa iphemiphe, awụ l'ẹpho; waa ẹma, bu lẹ mini l'ophu bẹ ndzụ unu a-nọdu agụkota; ẹphe atsụ unu ebvu. G'ẹphe ha a-nọdukota unu l'ẹka.

\VS{3}Iphemiphe, dzụ ndzụ eme ụkporo a-bụkotaru unu nri. Ọo gẹ mu nụkotaru unu oshi-ọmi l'ophu bụ gẹ mu nụkotakwarupho unu iphemiphe l'ophu.


\par }{\PP \VS{4}“Ọle g'unu ta atajẹkwa anụ mẹ mee ndzụ nọdukwadu iya l'ime ẹhu.

\VS{5}Mee ndzụ unu bẹ mu a-jị ajị iya. Teke o shi anụ l'ẹka mu ajịkwaa ya phọ ajị iya. Nemadzụ -gburu nwibe iya bẹ mu a-jịkwapho ajị iya.


\par }{\Q \VS{6}“Onye gburu nemadzụ bụkwapho

\par }{\QB nemadzụ bẹ e-gbu yẹbedua.

\par }{\Q Noo kẹle Chileke meru nemadzụ;

\par }{\QB ọ dụ g'ọ dụ.


\par }{\MM \VS{7}A -bya l'ẹhu kẹ gụbedua; unu jaa àjàjà ka l'ọtu; unu azụa azụ̀zù zujia mgboko.”


\par }{\PP \VS{8}Tọbudu iya bụ; Chileke sụ Nuwa; yẹe ụnwu iya, ẹphe l'iya tụkoru nọdu l'ẹka ono:

\VS{9}“Nta-a bẹ mu l'unu waa oshilọkpa unu ndu ọphu nọ l'iphu gbawaru ndzụ.

\VS{10}Tẹme anyi l'iphe, dzụ ndzụ, unu l'iya shi tụko nọdu gbakwaphọ ndzụ; mbụ ẹnu; waa anụ, bụ iphe-edobe; waa anụ-ẹgbudu; iphemiphe ono, unu l'iya tụkoru shi l'ụgbo fụta ono; mbụ iphemiphe ono, bu l'eliphe ono.

\VS{11}Mu l'unu gbaakwaru ndzụ. E tee gudebaẹkwa utso erigbushi nemadzụ l'ophu ọzobaa. Ọphu utso, e-mebyishibaa mgboko-a l'ophu abyaẹdu agbabaa.”


\par }{\PP \VS{12}Chileke sụ: “Waa iphe, egoshi ọgbandzu ono, mu l'unu; waa iphe, dzụ ndzụ, unu l'ẹphe tụkoru nọdu l'ẹka ono; waa ọgbo ọphu nọ l'iphu agba bụ ọwa-a.

\VS{13}Mu wowaru ẹko-mini mu dobe l'akpaminigwe; tẹme ọo-bụjeerupho iphe, egoshi ọgbandzu mu lẹ mgboko l'ophu.

\VS{14}Teke igwe rwuru erwurwu; ọ gbaa ẹko-mini ono;

\VS{15}mu a-nyata ọgbandzu mu l'unu; waa iphe, dzụ ndzụ l'ophu, dụlaje l'ụdu iya l'ụdu iya. Mbụ lẹ mini ta abyabaẹdu abya utso bya erigbushia iphe, nọ ndzụ ọzo.

\VS{16}Iphe, bụkpoo teke ẹko-mini gbaru l'urwukpu; mu a-hụma iya nyata ọgbandzu ojejoje ono, Chileke yẹe iphe, nọ ndzụ, dụlaje l'ụdu iya l'ụdu iya, nọ lẹ mgboko gbaru ono.”


\par }{\PP \VS{17}Ọ bụru iya bụ Chileke sụ Nuwa: “Ọo iphe-a bụ iphe, egoshi ọgbandzu ono, mu l'iphemiphe, dzụ ndzụ, nọ l'eliphe gbaru ono.”


\par }{\SH Ụnwu Nuwa
\par }
{\PP \VS{18}Ụnwu Nuwa, shi l'ụgbo ono lụfuta bụ Shemu; waa Hamu; waa Jiafẹti. Ọ bụru Hamu bụ nna Kénanu.

\VS{19}Ọ bụru shita l'ụnwu Nuwa unwoke ẹto-a bẹ nemadzụ shiru dzuru mgboko l'ophu.


\par }{\PP \VS{20}Noo ya; Nuwa bụ onye emebe iphe l'alị; bya eworu opfu-vayịnu kọo.

\VS{21}O rwua ujiku lanụ; ọ ngụa mẹe, shi l'akpụru vayịnu iya ono. Ọ wata iya atsụtsu k'ọphu ọ gba ọto je azẹe l'ụlo-ẹkwa iya.

\VS{22}Hamu, bụ nna Kénanu je ahụma nna iya ẹka ọ gba ọto; bya eje epfuaru iya unwune iya ẹphenebo ọphu nọ l'etezi.

\VS{23}Shemu; waa Jiafẹti bya achịta ẹkwa kobegbaa onwophẹ l'ukuvu je l'azụ l'azụ je aphukpute nna phẹ ono, gba ọto ono. Ẹphe woru iphu ghaa l'ibe iya ọzo g'ẹphe ta ahụma nna phẹ l'ẹka ọ gba ọto.


\par }{\PP \VS{24}O be teke mẹe tsubuhuru Nuwa; o tehu bya anụma iphe ono, nwa iya kẹ nwata meru iya ono;

\VS{25}ọ sụ:

\par }{\Q “Kénanu bẹ bụakwaa

\par }{\QB onye a tụru ọnu.

\par }{\Q Ọo-bụru ohu ndu bụ ohu

\par }{\QB l'ẹka unwune iya.”


\par }{\PP \VS{26}Ọ sụkwapho:

\par }{\Q “G'e tua Chipfu, bụ

\par }{\QB Chileke kẹ Shemu ẹpha!

\par }{\Q Gẹ Kénanu bụkwaru

\par }{\QB ohu Shemu!


\par }{\Q \VS{27}Gẹ Chileke mee gẹ

\par }{\QB Jiafẹti jaa àjàjà!

\par }{\Q Gẹ Jiafẹti buru l'ụlo-ẹkwa

\par }{\QB Shemu!

\par }{\Q Gẹ Kénanu bụfukwarupho

\par }{\QB ohu iya!”


\par }{\PP \VS{28}G'utso ono byachaaru bẹ Nuwa nọfuaru ụkporo apha iri l'ẹsaa l'apha iri.

\VS{29}Mkpakọ iphe, Nuwa nọru bụru ụnu apha labọ l'ụkporo apha ẹsaa l'apha iri; bya anwụhu.




\par }\Chap{10}{\SH Àjàjà ọhamoha
\par }
{\PP \VerseOne{1}Waa oshilọkpa ụnwu Nuwa, bụ Shemu; waa Hamu; waa Jiafẹti baa. Mbụ l'a nwụshiru phẹ ụnwegirima lẹ g'utso ono lachaaru.


\par }{\SH Eri Jiafẹti
\par }
{\PP \VS{2}Ụnwu Jiafẹti bụ Goma; waa Magọgu; waa Madayi; waa Jiavanu; waa Tubalu; waa Mẹsheku; waa Tirasu.


\par }{\PP \VS{3}Ụnwu kẹ Goma bụru Ashikenazu; waa Rifatu; waa Togarama.


\par }{\PP \VS{4}Ụnwu kẹ Jiavanu bụ Elisha; waa Tashishi; waa ndu Kitimu; waa ndu Rodu.

\VS{5}Ndu ono bụ phẹ bụ eri Jafẹti. Ọ bụru phẹ bẹ iphe, bụkpoo ọha, bukube eze-ẹnyimu gbẹ l'ẹka jakashịa. Ọha ono g'ẹphe hakọta nwegbaarụ oke alị yẹe opfu-alị nkephẹ; waa ipfu ipfu nkephẹ.


\par }{\SH Eri Hamu
\par }
{\PP \VS{6}Ụnwu Hamu bụ Kushi; waa Ijiputu; waa Putu; waa Kénanu.


\par }{\PP \VS{7}Ụnwu kẹ Kushi bụru Seba; waa Havila; waa Sabuta; waa Rama; waa Sabuteka.

\par }{\PP Ụnwu Rama bụ Sheba; waa Dedanu.


\par }{\PP \VS{8}Kushi bụ nna Nimurọdu, bụ onye mechaarụ bya abụru eze ojọgu l'eliphe.

\VS{9}Ọ bụ onye ike dụ l'achị nta l'iphu Chipfu; noo iphe, meru g'o gude a nọdu anmajẹ ẹtu sụ: “Onye-a dụ gẹ Nimurọdu onye ike dụ l'achị nta l'iphu Chipfu.”

\VS{10}Ẹka o gbuberu ishi abụru eze iya bụ lẹ Babẹlu; waa Ẹreku; waa Akadu; waa Kalune, nọ l'ime alị Shịna.

\VS{11}O shi l'ẹka ono wata àjàjà jarwua alị Asiriya, bụ ẹka ọ nọ meta mkpụkpu Ninive. O metakwaphọ mkpụkpu Rehobotu-Iye; waa mkpụkpu Kala;

\VS{12}waa mkpụkpu Resenu. Resenu ono nọ lẹ mgbaka Ninive waa Kala. Ọ bụru iya bụ oke mkpụkpu ono.


\par }{\PP \VS{13}Ijiputu bụ nna ndu Ludu; waa ndu Anamu; waa ndu Lehabu; waa ndu Nafutu;

\VS{14}waa ndu Paturọsu; waa ndu Kasuluhu. Ndu Kasuluhu ono bụ iya bụ ẹka ndu Filisitayinu shi. Ijiputu bụkwarupho nna ndu Kafụto.


\par }{\PP \VS{15}Kénanu bụ nna Sayịdonu. Ọ bụru Sayịdonu ono bụ ọkpara iya. Kénanu bụkwarupho nna ndu Hetu;

\VS{16}waa ndu Jiebusu; waa ndu Amọru; waa ndu Gigashi;

\VS{17}waa ndu Hevu; waa ndu Akụ; waa ndu Sini;

\VS{18}waa ndu Avadi; waa ndu Zemaru; waa ndu Hamatu.

\par }{\PP E mechaa; ọkpa-ipfu ndu Kénanu bya ajakashịa.

\VS{19}Oke alị Kénanu gbẹ lẹ mkpụkpu Sayịdonu; mẹ a -nọdu eje mkpụkpu Jira; nọo jasụ lẹ mkpụkpu Gaza. Ọ gbẹkwapho lẹ Gaza l'ẹka ono; mẹ a -nọdu eje mkpụkpu Sọdomu yẹe Gọmóra; yẹe Adama; yẹe Zebowimu; nọo jasụ lẹ mkpụkpu Lesha.


\par }{\PP \VS{20}Ọ bụru ọha ono bụkota ụnwu Hamu; g'ẹphe hakọta nwegbaarụ ipfu ipfu nkephẹ; yẹe opfu-alị yẹe oke alị nkephẹ.


\par }{\SH Eri Shemu
\par }
{\PP \VS{21}Shemu nwụshikwarupho ụnwegirima unwoke. Nwune Jiafẹti k'ọgerenya bụ Shemu. Ọ bụru Shemu bụ ochochoroche ụnwu Eba l'ophu.


\par }{\PP \VS{22}Ụnwu Shemu bụ Elamu; waa Ashuru; waa Afakusadu; waa Ludu; waa Arámu.


\par }{\PP \VS{23}Ụnwu kẹ Arámu bụru Uzu; waa Hulu; waa Geta; wafụa Mashu.


\par }{\PP \VS{24}Afakusadu bụ nna Shela. Shela bya abụru nna Eba.


\par }{\PP \VS{25}Eba nwụta unwoke labọ. Ẹpha onye lanụ bụ Pẹlegu; noo kẹle a nwụru iya teke mgboko kekashịhuru. Ẹpha nwune iya bụru Jiọkutanu.


\par }{\PP \VS{26}Jiọkutanu bụ nna Alumodadu; waa Shịlefu; waa Hazamaveti; waa Jera;

\VS{27}waa Hadoramu; waa Uzalu; waa Dikila;

\VS{28}waa Obalu; waa Abimẹlu; waa Sheba;

\VS{29}waa Ofi; waa Havila; wafụa Jiobabu. G'ẹphe ha bụkota ụnwu Jiọkutanu.


\par }{\PP \VS{30}Ẹka ẹphe bu shi lẹ Mesha phobe rwua Sefa l'ụzo ọha úbvú l'ụzo ẹnyanwu-awawa.


\par }{\PP \VS{31}Ọ bụru ọha ono bụkota ụnwu Shemu; g'ẹphe hakọta nwegbaarụ ipfu ipfu nkephẹ; yẹe opfu-alị yẹe oke alị nkephẹ.


\par }{\PP \VS{32}Ọha ono g'ẹphe ha bụkota oshilọkpa ụnwu Nuwa; g'ẹphe ha nwegbaarụ ipfu ipfu nkephẹ. Ọ bụru phẹ bẹ ọhamoha shi l'ẹka dzuru eliphe l'ophu g'utso gbacharu.




\par }\Chap{11}{\SH Ụlo-eli Babẹlu
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ụnwu-eliphe l'ophu shi epfukọta opfu-alị lanụ, a nụ-dzuru.

\VS{2}Noo ya; o be teke ndiphe kwasẹru ụzo ẹnyanwu-awawa; ẹphe je ahụma nsụda lẹ Shịna; ẹphe je ebukọbe l'ẹka ono.


\par }{\PP \VS{3}Ẹphe sụ nwibe phẹ: “Unu bya g'anyi kpụa ẹja hụa ya l'ọku hụ-ghee ya ahụ-ghe.” Ọ bụru ẹja akpụkpu bẹ nọ-chiru phẹ ẹnya mkpuma; ẹphe wụa ya korota g'ọ bụru ọtu-paa.

\VS{4}Ẹphe sụ: “Unu bya g'anyi metaru onwanyi mkpụkpu; g'anyi kpụa ụlo-eli, e-je asupfuru l'igwe. Ọo ya bụ; g'anyi abụru ndu aa-maru ẹpha phẹ; g'anyi te je agbakashịhu dzuru mgboko.”


\par }{\PP \VS{5}Tọbudu iya bụ; Chipfu bya enyizeta g'ọ hụma mkpụkpu ono; yẹe ụlo-eli ono, ụnwu-eliphe akpụ ono;

\VS{6}bya asụ: “Ndu-a bụkwa nanụ; bya epfukọta opfu-alị lanụ; ẹphe wata eme iphe, dụ ẹgube-a. O to nwekwa iphe, ẹphe chịru idzu ememe g'ẹphe te emegha iya.

\VS{7}Unu g'anyi nyizeta je aghaa phẹ olu-opfu; g'iphe, nwibe phẹ epfu te edojehẹ phẹ ẹnya.”


\par }{\PP \VS{8}Ọo ya bụ; Chipfu bya achịkashia phẹ; ẹphe dzuru mgboko; ẹphe parụ akpụ mkpụkpu ono haa.

\VS{9}Noo iphe, meru g'o gude e kua ya Babẹlu; noo kẹle ọo ẹka ono bẹ Chipfu ghashịru opfu ụnwu-eliphe l'ophu. O shi l'ẹka ono chịkashia phẹ; ẹphe dzuru mgboko.


\par }{\SH E shi lẹ Shemu jasụ lẹ Ebiramu
\par }
{\PP \VS{10}Waa oshilọkpa Shemu.

\par }{\PP A nọepho mgbarapha labọ g'utso byachaaru ono; Shemu nwụta Afakusadu. Teke ono bẹ Shemu nọwaru ụkporo apha ise tẹme ọ nwụta Afakusadu ono.

\VS{11}Ọ nwụchaa Afakusadu; bya anọfua ụnu apha l'ụkporo apha ise. Ọ nwụshikwapho unwoke yẹe ụnwanyi tsobe Afakusadu.


\par }{\PP \VS{12}Afakusadu bya anọo ụkporo apha l'apha iri l'ise; bya abụru nna Shela.

\VS{13}Ọ nwụchaa Shela; bya anọfua ụnu apha l'apha ẹto. Ọ nwụshikwapho unwoke yẹe ụnwanyi tsobe Shela.


\par }{\PP \VS{14}Shela bya anọo ụkporo apha l'apha iri; bya abụru nna Eba.

\VS{15}Ọ nwụchaa Eba; bya anọfua ụnu apha l'apha ẹto. Ọ nwụshikwapho unwoke yẹe ụnwanyi tsobe Eba.


\par }{\PP \VS{16}Eba bya anọo ụkporo apha l'apha iri l'ẹno; bya abụru nna Pẹlegu.

\VS{17}Ọ nwụchaa Pẹlegu; bya anọfua ụnu apha l'ụkporo apha l'apha iri. Ọ nwụshikwapho unwoke yẹe ụnwanyi tsobe Pẹlegu.


\par }{\PP \VS{18}Pẹlegu bya anọo ụkporo apha l'apha iri; bya abụru nna Rewu.

\VS{19}Ọ nwụchaa Rewu; bya anọfua ụkporo apha iri l'apha tete. Ọ nwụshikwapho unwoke yẹe ụnwanyi tsobe Rewu.


\par }{\PP \VS{20}Rewu bya anọo ụkporo apha l'apha iri l'ẹbo; bya abụru nna Sérugu.

\VS{21}Ọ nwụchaa Sérugu; bya anọfua ụkporo apha iri l'apha ẹsaa. Ọ nwụshikwapho unwoke yẹe ụnwanyi tsobe Sérugu.


\par }{\PP \VS{22}Sérugu bya anọo ụkporo apha l'apha iri; bya abụru nna Nahọ.

\VS{23}Ọ nwụchaa Nahọ; bya anọfua ụkporo apha iri. Ọ nwụshikwapho unwoke yẹe ụnwanyi tsobe Nahọ.


\par }{\PP \VS{24}Nahọ bya anọo ụkporo apha l'apha tete; bya abụru nna Tera.

\VS{25}Ọ nwụchaa Tera; bya anọfua ụkporo apha ise l'apha iri lẹ tete. Ọ nwụshikwapho unwoke yẹe ụnwanyi tsobe Tera.


\par }{\PP \VS{26}Tera bya anọo ụkporo apha ẹto l'apha iri; bya abụru nna Ebiramu; waa Nahọ; waa Haranu.


\par }{\PP \VS{27}Waa oshilọkpa Tera.

\par }{\PP Tera bụ nna Ebiramu; waa Nahọ; waa Haranu. Haranu bụru nna Lọtu.

\VS{28}Nna iya, bụ Tera nọdukwadu ndzụ; Haranu nwụhu lẹ mkpụkpu Uru l'alị Kaludiya, bụ ẹka a nwụru iya.

\VS{29}Ebiramu yẹe Nahọ bya atụko lụa nwanyị. Ẹpha nyee Ebiramu bụ Serayi; ẹpha nyee kẹ Nahọ bụru Milika. Onye nwụru Milika bụ Haranu; ọ bụkwarupho Haranu ono nwụru Isuka.

\VS{30}Ọphu Serayi anwụtaduru nwa; noo kẹle ọ tọo tsụdu ime.


\par }{\PP \VS{31}Noo ya bụ; Tera duta nwa iya, bụ Ebiramu; waa nwanwa iya, bụ Lọtu, bụ nwatibe Haranu; bya edutakwaphọ nyee nwa iya, bụ Serayi; bụ iya, bụ nyee Ebiramu. Ẹphe tụko swịru shi lẹ Uru, nọ l'alị Bábilọnu jeshia Kénanu. Obenu l'ẹphe rwuẹrupho Haranu; ẹphe buru l'ẹka ono.


\par }{\PP \VS{32}Tera nọepho ụkporo apha iri l'apha ise; ọ nwụhu lẹ Haranu.




\par }\Chap{12}{\SH Chileke eku Ebiramu
\par }
{\PP \VerseOne{1}Chipfu sụru Ebiramu: “Haa alị ngu; yẹe ndibe unu; mẹ ọkpoku ibe nna ngu; lashịa alị, mu e-goshi ngu.


\par }{\Q \VS{2}“Mu e-me ngu l'ịi-bụru ọha,

\par }{\QB parụ ẹka apaa;

\par }{\QB tẹme mu ekebekwa

\par }{\QB ngu phọ l'ọma.

\par }{\Q Mu emee g'ẹpha ngu paa ẹka;

\par }{\QB tẹme l'ịiburu onye mu

\par }{\QB e-shi l'ẹhu iya ekebe

\par }{\QB ndu ọzo l'ọma.


\par }{\Q \VS{3}Mu a-gọru ọnu-ọma nụ ndu

\par }{\QB gọru ọnu-ọma nụ ngu;

\par }{\QB ndu tụru ngu ọnu bẹ mu a-tụ ọnu.

\par }{\Q Tẹme ndu mgboko l'ophu bẹ

\par }{\QB ee-gude iswi ẹhu ngu kebe l'ọma.”


\par }{\PP \VS{4}Ọo ya bụ; Ebiramu tụgbuna, bụ iphe, Chipfu pfuru iya. Lọtu tsoru iya. Ebiramu nọwaru ụkporo apha ẹto l'apha iri l'ise teke o shi Haranu tụgbua.

\VS{5}Tọbudu iya bụ; Ebiramu bya atụko ẹku, ẹphe kpatarụ akpata rwuta; bya eduta nyee ya, bụ Serayi; waa Lọtu, bụ nwa nwune iya; mẹkpoo ndu ẹphe shi lẹ Haranu gude; ẹphe wụfu; ọ bụru phẹ ala alị Kénanu. Ẹphe je jasụ ẹphe jerwua ẹka ono.


\par }{\PP \VS{6}Ebiramu phẹ kwasẹru alị ono gbiriri jasụ ẹphe rwua ẹka eze oshi More nọ lẹ mgboru mkpụkpu Shẹkemu. Ọ bụru ndu Kénanu bu l'alị ono teke ono.

\VS{7}Ọle Chipfu byapfutaru Ebiramu bya asụ iya: “Ọ kwa oshilọkpa ngu bẹ mu a-nụkota alị-a.” Ebiramu bya akpụaru Chipfu ono, byapfutaru iya nụ ono ọru-ngwẹja.


\par }{\PP \VS{8}Ebiramu phẹ gbẹ l'ẹka ono kwasẹru ụzo ẹnyanwu-awawa úbvú Bẹtelu; je akpọbe ụlo-ẹkwa phẹ l'ẹka Bẹtelu nọ l'ụzo ẹnyanwu-arịba. Eyayi nọdu l'ụzo ẹnyanwu-awawa. Ebiramu rwukwaa ẹka ono bya akpụaru Chipfu ọru-ngwẹja; bya anọdu l'ẹka ono kpọ-ku ẹpha iya.

\VS{9}Noo ya; Ebiramu phọkata ụlo-ẹkwa iya tụgbua kwasẹru ụzo echiẹgu ndọhali.


\par }{\SH Ebiramu bu l'alị Ijiputu
\par }
{\PP \VS{10}Tọbudu iya bụ; eze ẹgu wata ememe l'alị onoya; Ebiramu phẹ lashịa alị Ijiputu g'ẹphe je ebutọta l'ẹka ono; noo kẹle ẹgu ono eme shii.

\VS{11}Ẹphe bya l'abahụ l'alị Ijiputu; Ebiramu sụ nyee ya, bụ Serayi: “Mu maru l'ị bụ nwanyị, manụkaru mma.

\VS{12}Lẹ ndu Ijiputu -hụma ngu; bẹ ẹphe a-sụkwa l'ị bụ nyee mu. Ẹphe eworu mu gbua; haa ngu g'ị nọdu ndzụ.

\VS{13}Sụjekwa lẹ mu lẹ ngu bụ nwune; ọo ya bụ g'eemekwanaru mu ree l'iswi ẹhu ngu; tẹme l'iishikwaphọ nno mee g'ishi mu kpọ-pfuru.”


\par }{\PP \VS{14}Ebiramu phẹ bya abahụ alị Ijiputu. Ndu Ijiputu hụma lẹ Serayi bụ nwanyị, ama ntụmatu.

\VS{15}Ndu nọ l'oke ọkwa Fero hụmae ya phọ; bya eje atụa ọnu iya l'iphu Fero. A bya eduta iya lashịa ibe Fero.

\VS{16}Fero meeru Ebiramu ree l'opfu ẹhu Serayi; bya akpẹe ya atụru; kpẹe ya eswi; kpẹkwaa ya phọ oke lẹ nyee nkapfụ-ịgara; bya eduru unwoke yẹe ụnwanyi, a-nọdu ejeru iya ozi nụ iya. Ọ bya akpẹkwaa ya phọ ịnya-kamẹlu.


\par }{\PP \VS{17}Tọbudu iya bụ; Chipfu bya alọru ẹjo iphe-ememe tụ Fero yẹe ndibe iya; opfu l'o dutaru nyee Ebiramu, bụ Serayi.

\VS{18}Noo ya; Fero kua Ebiramu sụ iya: “?Dẹnu g'o gude i mee mu ẹgube iphe ọwa-a? ?Bụ gụnu bẹ ị tị kajẹduru mu l'ọo nyee ngu?

\VS{19}?Bụ gụnu meru iphe, ị sụru l'ọo nwune ngu nwanyị; ị haa; mu bya alụta iya lụaha? Ọle g'ọ dụhabe; waa nyee ngu baa; duta iya tụgbua!”

\VS{20}Fero bya asụ gẹ ndu-ozi iya chịfu Ebiramu. Ẹphe chịfu yẹle nyee ya; waa iphemiphe, o nweru.




\par }\Chap{13}{\SH Ebiramu yẹle Lọtu ekekaha
\par }
{\PP \VerseOne{1}Noo ya; Ebiramu; waa nyee ya; waa iphemiphe, o nweru; yẹe Lọtu, ẹphe l'iya swị shi l'alị Ijiputu tụgbua lashịa echiẹgu ndọhali.

\VS{2}Ebiramu nwewaru iphe-edobe; waa mkpọla-ọchaa; waa mkpọla-ododo shii.


\par }{\PP \VS{3}Ẹphe shi l'echiẹgu ndọhali jekpọepho; ẹphe -shi l'ẹka-a; ẹphe ejerwua l'ẹka-a; ẹphe -shi l'ẹka; ẹphe ejerwua l'ẹka-a; gbiriri jasụ ẹphe jerwua l'ụzo isheli mkpụkpu Bẹtelu; mbụ ẹka ono, nọ lẹ mgbaka Bẹtelu yẹle mkpụkpu Eyayi ono, bụ iya bụ ẹka ẹphe kpọbejehawaru ụlo-ẹkwa phẹ-a;

\VS{4}tẹme ọ bụru ẹka Ebiramu vuru ụzo kpụa ọru-ngwẹja. Ọ nọdu l'ẹka ono kpọ-kuahaa Chipfu.


\par }{\PP \VS{5}Noo ya; Lọtu-a, yẹle Ebiramu swị-a nwekwarụpho atụru, dụ igwerigwe; waa eswi, dụ igwerigwe; waa ụlo-ẹkwa, dụkwapho igwerigwe.

\VS{6}Ọphu alị ono asụedu ẹphenebo ebubu; kẹle iphe-edobe phẹ kwatakpọo paa ẹka apaa; k'ọphu bụ l'ẹphe ta adụedu ike anọkota l'ẹka lanụ.

\VS{7}Ọo ya bụ; ụswo daru ndu echeru Ebiramu iphe-edobe; yẹe ndu echeru Lọtu nkiya. Ndu Kénanu yẹe ndu Pẹ́rezu shikwaphọ buru l'alị ono teke ono.

\VS{8}A nọnyaa; Ebiramu sụ Lọtu: “G'ụswo ta adashịnuru mu lẹ ngu; ọphu ọ dashịnuru ndu echeru ngu iphe-edobe; yẹle ndu echeru mbẹdua nkemu; eshinu mu lẹ ngu bụ abụbu.

\VS{9}Ị tụkoerupho alị ọbu l'ophu hụma-gbua. G'anyi ta akwọpfuheru l'ẹka lanụ. Hatakpọepho ẹkiya ọphu ịi-la je eburu. Ị -nọdu ala l'ẹka-ịcha; mbẹdua ala l'ẹka-ụtara; teke ịila l'ẹka-ụtara; mbẹdua ala l'ẹka-ịcha.”


\par }{\PP \VS{10}Lọtu palia ẹnya imeli bya ahụma lẹ nsụda ẹnyimu Jiọ́danu, nọru kpaa lẹ mkpụkpu Zowa bẹ nggele dụ shii; ọ dụepho gẹ mgbabu Chipfu ono; ọzoo gẹ alị Ijiputu. Teke ono bẹ Chipfu teke emebyidu Sọdomu yẹe Gọmóra.

\VS{11}Tọbudu iya bụ; Lọtu gude ẹka iya hata nsụda ẹnyimu Jiọ́danu l'ophu; bya egweta lashịa ụzo ẹnyanwu-awawa. Ọ bụru iya bụ l'ụmadzu labọ ono ekekaha;

\VS{12}Ebiramu buru l'alị Kénanu; Lọtu je ebukube mkpụkpu, nọgbaa lẹ nsụda ono. O woru ụlo-ẹkwa iya je akpọbe lẹ mgboru Sọdomu gẹdegede.

\VS{13}Noo ya; ndu Sọdomu nọdu eme ẹjo-iphe; bya abụru ndu menụkaru Chipfu iphe-ẹji.


\par }{\PP \VS{14}Tọbudu iya bụ; Lọtu lụfuchaepho; Chipfu sụ Ebiramu: “Gbẹ l'ẹka ị nọ palia ẹnya lee l'ụzo isheli; waa l'ụzo ọhali. L'iile l'ụzo ẹnyanwu-awawa; lekwaphọ l'ụzo ẹnyanwu-arịba.

\VS{15}Alị ono, ị hụmakotaru ono mgburugburu bẹ mu a-nụkota gụ l'awa ngu g'unu nweru jasụ l'ojejoje.

\VS{16}Mu e-me awa ngu g'ẹphe ha g'ẹja, nọ l'alị. K'ọphu bụ l'ọo onye dụru ike gụta ẹja, nọ l'alị bẹ a-dụ ike gụta awa ngu.

\VS{17}Jephekọta alị ono maru ẹka o jeberu l'ogologo; l'ịimaru g'ọ habe ọsa. Noo kẹle mu a-nụkota ngu iya.”


\par }{\PP \VS{18}Ọo ya bụ; Ebiramu phụta ụlo-ẹkwa iya bya eje ebukube eze oshi ndu Mamure, dọkoberu lẹ Hẹburonu. Ọ nọdu l'ẹka ono kpụaru Chipfu ọru-ngwẹja.




\par }\Chap{14}{\SH Ebiramu adzọta Lọtu
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ọ bụru teke ono bẹ Amurafẹlu, bụ eze ndu Shịna; mẹ Ariyọku, bụ eze ndu Elasa; mẹ Kedolawoma, bụ eze ndu Elamu; waa Tidalu, bụ eze ndu Goyimu chịtaru ndibe phẹ tụgbua jeshia ọgu.

\VS{2}Ọ bụru Bira, bụ eze ndu Sọdomu; mẹ Birisha, bụ eze ndu Gọmóra; mẹ Shayinabu, bụ eze ndu Adama; mẹ Shimiba, bụ eze ndu Zebowimu; waa eze Bela, bụ iya bụ Zowa bẹ ẹphe jeru etso ọgu ọbu.

\VS{3}Ndu k'ikpazụ-a bya edzukọbe chịta ndibe phẹ jepfushia phẹ ọgu lẹ nsụda Sidimu, mechaarụ bụru Eze-ẹnyimu Únú.

\VS{4}Ọ bụru iphe, kparụ ọgu ono bụ l'ẹphe nọkotaru apha iri l'ẹbo l'ẹka Kedolawoma; o rwua lẹ k'iri l'ẹto; ẹphe kwefu ike.


\par }{\PP \VS{5}O rwua l'apha k'iri l'ẹno; Kedolawoma yẹe ndu eze ono, wupfutaru iya nụ ono tụko je anọdu lẹ Asheterotu Kaneemu lwụ-kpee ndu Rafa; bya anọdu lẹ Hamu lwụ-kpee ndu Zuzu; bya anọdukwapho lẹ Shave-Kiriyatayimu lwụ-kpee ndu Emu.

\VS{6}Ẹphe bya eje anọdu l'ọhu úbvú ndu Siye lwụ-kpee ndu Họru; lwụa phẹ jasụ lẹ Ẹlu-Paranu, nọ lẹ mgboru echiẹgu.

\VS{7}Ẹphe bya alwaphuta azụ bya eje anọdu lẹ Ẹnu-Mishipati, bụ iya bụ Kadẹshi; lwụtakota alị Amalẹku l'ophu; bya alwụ-kpee ndu Amọru, bu lẹ Hazezọnu-Tama.


\par }{\PP \VS{8}Tọbudu iya bụ; eze ndu Sọdomu; mẹ eze ndu Gọmóra; mẹ eze ndu Adama; mẹ eze ndu Zebowimu; wafụa eze Bela, bụ iya bụ Zowa; wụfuta bya eje akwakaa k'ọgu lẹ nsụda Sidimu;

\VS{9}kwabẹru Kedolawoma, bụ eze ndu Elamu; mẹ Tidalu, bụ eze ndu Goyimu; mẹ Amurafẹlu, bụ eze ndu Shịna; waa Ariyọku, bụ eze ndu Elasa. Ọo ya bụ; lẹ ndu eze ẹno l'etso ndu eze ise ọgu.

\VS{10}Nsụda Sidimu ono bẹ iduma iduma, e bvutagbaru korota dụ igwerigwe. Obe teke ndu eze Sọdomu waa Gọmóra ono; mẹ ndibe phẹ tụkoru gbalaaha agbala; o nweru ndibe phẹ ndu ọphu harụ dalahụ iya nụ. Ndu ọphu phọduru nụ gbaru laa l'úbvú úbvú.

\VS{11}Ndu eze ẹno ono bya atụko ẹku Sọdomu, yẹle Gọmóra; mẹ nri phẹ gweta tụgbua.

\VS{12}Ẹphe kpụtakwapho Lọtu, bụ nwa nwune Ebiramu yẹle ẹku iya; eshinu o bu lẹ Sọdomu.


\par }{\PP \VS{13}Onye lanụ l'ime ndu gbalarụ nụ bya epfuaru iya Ebiramu onye Hiburu. Ebiramu bu lẹ mgboru eze oshi ndu Mamure. Mamure bụkwanu onye Amọru bya abụru nwune Ẹshukolu waa Ana. Ndu ono bẹ ẹphe lẹ Ebiramu tụgbaru bụru nanụ.

\VS{14}Ebiramu nụmaepho l'abụbu iya bẹ a lwụtaru l'ọgu; o kua unwoke iya ụkporo ụmadzu iri l'ise l'ụmadzu iri l'ẹsato, a nwụru l'ibe iya, e ziru g'aalwụje ọgu. Ẹphe chịpyabe phẹ gbapfu phẹ lẹ Danu.

\VS{15}O -rwua l'ẹnyashi; Ebiramu bya ekekashịa unwoke iya gude tsoo phẹ ọgu; lwụ-kpee phẹ; chịa phẹ gbiriri jasụ ẹphe gbarwua Hoba, bụ isheli Damasụkosu.

\VS{16}Ọ natakọta phẹ ivu ono, ẹphe shi gweta ono; bya edulata abụbu iya, bụ Lọtu yẹe ẹku nkiya; waa ụnwanyi; mẹwaro ndu ọzo, ẹphe shi rwuta.


\par }{\PP \VS{17}Ebiramu lwụ-kpechaa Kedolawoma yẹe ndu eze, ẹphe l'iya swị bya alwatashịa; eze ndu Sọdomu gba iya ndzuta lẹ nsụda Shave, bụ iya bụ nsụda, aza Nsụda Eze.


\par }{\PP \VS{18}Noo ya bụ; Melikizedeku, bụ eze ndu Salẹmu gude buredi; waa mẹe byapfuta phẹ. Melikizedeku ono bụ onye uke Chileke, bụ Ọkalibe-kakọta-shii.

\VS{19}Ọ bya agọru ọnu-ọma nụ Ebiramu sụ:

\par }{\Q “Gẹ Chileke, bụ

\par }{\QB Ọkalibe-kakọta-shii

\par }{\QB kebe gụbe Ebiramu l'ọma!

\par }{\Q Mbụ Chileke ọphu bụ iya

\par }{\QB meru igwe bya emee eliphe.


\par }{\Q \VS{20}G'e tua Chileke,

\par }{\QB bụ Ọkalibe-kakọta-shii ẹpha!

\par }{\Q Mbụ onye ono,

\par }{\QB woru ndu ọhogu ngu

\par }{\QB ye ngu l'ẹka!”

\par }{\PP Ebiramu nụ iya oke-lanụ-l'ụzo-iri l'iphemiphe ono, o gwephutaru azụ ono; ọ nata iya.


\par }{\PP \VS{21}Eze Sọdomu sụkwanu Ebiramu g'ọ haarụ yẹbedua ndu ọphu bụ nemadzụ; gwetawarọ ọphu bụ ivu nworu.


\par }{\PP \VS{22}Ebiramu sụ eze ndu Sọdomu: “Mu paliakwaru ẹka riaru Chipfu angụ; mbụ Chileke ọphu bụ Ọkalibe-kakọta-shii; onye meru igwe bya emee eliphe;

\VS{23}l'ọ tọ dụdu iphe, bụ iphe ngu, mu a-nata; mbụ m'obeta ọ bụru oghu; ọzo eri akpọkpa; g'ọ tọ dụ teke ịi-sụ l'ọo ngu meru Ebiramu; ọ baa eze.

\VS{24}Ọ tọ dụdu iphe, mu a-nata gbahaa ọphu ndu mu l'iya swị riwaru eriri; waa oke-iphe ọphu rwuberu ndu tso mu jee; mbụ-a; gẹ Ana; waa Ẹshukolu; waa Mamure ria oke, rwuberu phẹ nụ.”




\par }\Chap{15}{\SH Ọgbandzu Chileke yẹle Ebiramu
\par }
{\PP \VerseOne{1}E mechaa; Ebiramu nụma Opfu Chipfu l'ọphulenya. Ọ sụ iya:

\par }{\Q “Gẹ ndzụ ba agụshi ngu

\par }{\QB Ebiramu.

\par }{\Q Ọo mbẹdua bụ onye

\par }{\QB egbobutaje ngu nụ;

\par }{\QB bya abụru obunggo ngu,

\par }{\QB parụ ẹka.”


\par }{\PP \VS{2}Ebiramu sụ: “Gụbe Nnajịuphu, bụ Chipfu; ?bụ gụnu ọzo bẹ ịi-nụ mu gẹ mu ta nwụtaduru nwa-a; tẹme onye e-mecha nwekọtaru ẹku mu bụru Eliyéza-a, bụ onye Damasụkosu-a?”

\VS{3}Ebiramu bya asụkwapho: “Nta-a, g'ị tị nụduru mu nwa-a bụnu ohu, a nwụru l'ibe mu e-mecha ria iphe mu.”


\par }{\PP \VS{4}Tọbudu iya bụ; Chipfu sụ iya: “Onye ono ta abụkwa iya e-ri iphe ngu. Ọ kwa nwa nwoke ọphu shi ngu l'ẹhu e-ri iphe ngu ọbu.”

\VS{5}Ọ bya eduta iya lụfu etezi bya asụ iya: “Palia ẹnya lee l'akpaminigwe gụa kpokpode, nọ iya nụ ọgu; m'ọ bụru l'ịi-dụ ike gụkota iya.” Sụ iya: “Noo g'awa ngu a-ha bụ ono.”


\par }{\PP \VS{6}Ebiramu kweta iphe, Chipfu pfuru. Ọ gụaru iya ya l'apfụbe-ẹka-ọto.


\par }{\PP \VS{7}Ọ sụkwa iya phọ: “Ọo mbẹdua, bụ Chipfu duru ngu dufuta lẹ mkpụkpu Uru, nọ l'alị Kaludiya gẹ mu bya anụ ngu alị-a g'ọ bụru oke alị ngu.”


\par }{\PP \VS{8}Ebiramu sụ: “Jiko Nnajịuphu, bụ Chipfu; ?dẹnu gẹ mu e-shi maru lẹ mu e-nweru iya?”


\par }{\PP \VS{9}Chipfu sụ iya: “Wotaru mu ada eswi; waa ada eghu; waa ebili, gbacharu apha ẹto ẹto; tẹme waa kparaka; waa ndupfu.”


\par }{\PP \VS{10}Ebiramu tụko iphe ono wotaru iya; bya asụchaa ya ibe; bya ewocharu ibiribe iya ono dobegbaa g'ọ ghaaru nwibe iya iphu. Ọphu ọ sụduru ndu ọphu bụ ẹnu ibe.

\VS{11}Ẹnu, erije anụ phezetagbaa g'ẹphe vụka anụ ono; Ebiramu chịfu phẹ.


\par }{\PP \VS{12}Ẹnyanwu nyịhujeepho; oke mgbẹnya tụ Ebiramu. Ọchii sọ-kputa iya. Ọchii ono agba ntụmatu; tẹme ọ nọdu anyị ishi ẹdzu.

\VS{13}Chipfu bya asụ iya: “G'o doo ngu ẹnya ree l'oshilọkpa ngu bẹ e-mecha bụru nlwamụlwa l'alị, abụdu nkephẹ; l'eemee phẹ ohu kpaa phẹ ẹhu l'ẹka ono ụnu apha.

\VS{14}E -mechaa ẹphe evuru ẹku, ha shii lwa. Ọle ọha ono, ẹphe shi ejeru ozi ono bẹ mu a-nụkwanu aphụ.

\VS{15}Obenu lẹ gụbedua bẹ a-ka nka kaghekpọo ya akaghe. L'ịilapfu nna ngu phẹ l'ẹhu-guu; l'eelia ngu elili.

\VS{16}O -rwua l'ọgbo k'ẹno bẹ oshilọkpa ngu a-lwaphuta azụ l'ẹka-a; kẹle nta-a bẹ ẹjo-iphe, ndu Amọru eme teke ebuhudu.”


\par }{\PP \VS{17}Ẹnyanwu nyịhuchaepho lẹ g'ọchii byawaru; ite, a kpọberu ọku, akpụ tụutuutuu; yẹe orọku, enwu phoophoophoo bya aghaja ibe anụ ono.

\VS{18}Ọ bụru lẹ mbọku ono bẹ Chipfu yẹe Ebiramu gbaru ndzụ. Ọ sụ: “Oshilọkpa ngu bẹ ya nụru alị-a; e -shi lẹ nggele Ijiputu jasụ lẹ Yufurétisu.

\VS{19}Alị ọbu bụ alị ndu Kénu; mẹ kẹ ndu Kenazu; mẹ kẹ ndu Kadụmonu;

\VS{20}mẹ kẹ ndu Hetu; mẹ kẹ ndu Pẹ́rezu; mẹ kẹ ndu Rafa;

\VS{21}mẹ kẹ ndu Amọru; mẹ kẹ ndu Kénanu; mẹ kẹ ndu Gigashi; mẹ kẹ ndu Jiebusu.”




\par }\Chap{16}{\SH Hega yẹle Ishimẹlu
\par }
{\PP \VerseOne{1}Tọbudu iya bụ; ọphu Serayi, nyee Ebiramu anwụtaduru iya nwa. Ọle Serayi nweru nwamgbọko, shi Ijiputu, ọ gbaru ohu, aza Hega.

\VS{2}Ọo ya bụ; Serayi sụ Ebiramu: “Gẹ Chipfu mewaru ọphu mu anwụtaduru nwa-a bẹ ii-jepfukwa ohu mu g'a maru ?mu e-shi iya l'ẹka nweru ụnwegirima?”

\par }{\PP Ebiramu kweta bya emee iphe, Serayi pfuru.

\VS{3}Ọ bụru gẹ Ebiramu buwaru l'alị Kénanu apha iri bẹ Serayi, bụ nyee ya kutaru nwamgbọko Ijiputu ono, bụ ohu iya ono kee ya; ọ lụru.

\VS{4}Ebiramu yẹle Hega kwaa; ọ bụru iya atsụta ime.

\par }{\PP Ọ maẹrupho lẹ ya dụwaa ime bya akpọo nwanyị, nwe iya nụ ẹbo l'afụ.

\VS{5}Serayi sụ Ebiramu: “Ọ kwa gụbedua bẹ iphe-ẹhuka-a, mu eje-a shi l'ẹka. Gẹ mu kuru ohu mu kee ngu; ọ maẹrupho l'ọ dụ ime bya akpọahaa mu ẹbo l'afụ. Ọ kwa Chipfu e-kpe ikpe mu lẹ ngu.”


\par }{\PP \VS{6}Ebiramu sụ Serayi: “Ohu ngu nọkwa l'ọbochi-ẹka ngu; mee ya iphe, dụ ngu ree.” Serayi kpọnwuahana Hega mkpọnwu; ọ gbalana gbafụru iya.


\par }{\PP \VS{7}Tọbudu iya bụ; Ojozi Chipfu hụma Hega lẹ mgboru ọgba, nọ l'echiẹgu. Ọgba ono bụ ọgba, nọ l'agụga ụzo, shiru jeshia Shuru.

\VS{8}Ọ sụ: “Hega; ohu Serayi; ?i shi awe eje awe?”

\par }{\PP Hega sụ: “Mu agbalarụ onye nwe mu nụ, bụ Serayi.”


\par }{\PP \VS{9}Ọo ya bụ; ojozi ono sụ iya: “La azụ lapfu onye nwe ngu nụ je ewoze onwongu alị meje iphe, ọ sụru g'i mee.”

\VS{10}Ojozi ono sụkwapho: “Mu e-me g'awa ngu dụ igwerigwe; k'ọphu ẹphe a-bụru agụta agụta.”


\par }{\PP \VS{11}Ojozi Chipfu ono sụkwa iya phọ:

\par }{\Q “Ime ono, ị dụ ono

\par }{\QB bẹ ịi-nwụ nwa nwoke.

\par }{\Q Iphe, ịi-gụ iya bụ ‘Ishimẹlu’.

\par }{\Q Noo kẹle Chipfu nụmawaru

\par }{\QB ẹkwa ịira k'iphe-ẹhuka, iije.


\par }{\Q \VS{12}Ọo-bụru onye agirigo.

\par }{\Q Ọo-nọdu etso onyemonye opfu;

\par }{\QB onyemonye etsokwa iya phọ

\par }{\QB opfu.

\par }{\Q Ẹphe l'unwune iya eburu

\par }{\QB l'ụkukanyi.”


\par }{\PP \VS{13}O kua ẹpha Chipfu, bụ onye shi epfu eyeru iya nụ sụ: “Ị bụ Ẹlu-rọwi, bụ iya bụ Chileke ẹnya iya dụ l'ẹka mu nọ.” Noo kẹle Hega sụru: “Nta-a bẹ mu hụmawaru onye ẹnya iya dụ l'ẹka mu nọ.”

\VS{14}Noo iphe, e gude gụa wẹlu ono “Bee-lahayi-rọwi,” bụ iya bụ, “ọ-dzụ-ndzụ-ele-mu-ẹnya.” Wẹlu ono nọ lẹ mgbaka Kadẹshi yẹe Bẹredu byasụ nta-a.


\par }{\PP \VS{15}E mechaa; Hega nwụaru Ebiramu nwa nwoke. Ebiramu gụa nwata ọbu “Ishimẹlu”.

\VS{16}Ebiramu nọwaru ụkporo apha ẹno l'apha ishii teke Hega nwụtaru iya Ishimẹlu.




\par }\Chap{17}{\SH Ọgbandzu, e gude ebu-úbvù gbaa
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ebiramu nọepho ụkporo apha ẹno l'apha iri lẹ tete; Chipfu byapfuta iya bya asụ: “Ọ kwa mbẹdua bụ Chileke, bụ Ọkwoolemkpa. Nọdunu mu ntse g'ụta ta adụ lẹ ndzụ ngu.

\VS{2}Mu e-me g'ọgbandzu mu lẹ ngu vuru ire. Mu emee g'unu dụ igwerigwe shii.”


\par }{\PP \VS{3}Ebiramu daa kpube iphu l'alị. Chileke sụ iya:

\VS{4}“A bya lẹ mbẹdua; waa iphe, mu e-me l'ọgbandzu mu lẹ ngu. Ịi-bụru nnajịoha, dụ igwerigwe.

\VS{5}E te ekubaẹdu ngu Ebiramu. Ẹpha ngu a-bụru Ébirihamu; noo lẹ mu mewaru ngu nnajịoha, dụ igwerigwe.

\VS{6}Mu e-me ngu g'ị zụ̀a azụ̀zù shii; mu eshi l'awa ngu mee ọha, dụ iche iche; tẹme ndu eze eshi l'awa ngu fụta.

\VS{7}Mu e-me ọgbandzu mu ono g'ọ bụru ọgbandzu, a-nọ ojejoje; mbụ g'ọ bụru ọgbandzu mu lẹ ngu; waa ndu a-bụru oshilọkpa ngu l'ọgbo ọphu nọ l'iphu; k'ọphu mu a-bụru Chileke ngu; waa Chileke oshilọkpa ngu.

\VS{8}Alị Kénanu l'ophu; mbụ ẹka unu bụ nlwamụlwa nta-a bẹ mu a-nụ gụ l'oshilọkpa ngu; g'ọ bụru okiphe unu jasụru asụru; tẹme mu abụru Chileke phẹ.”


\par }{\PP \VS{9}Chileke sụ Ébirihamu: “A bya lẹ gụbedua; dobekwa ọgbandzu mu ono. Gụbedua l'onwongu; unu lẹ ndu a-bụru oshilọkpa ngu l'ọgbo ọphu nọ l'iphu.

\VS{10}Waa iphe, gụbedua e-me gude dobe ọgbandzu mu lẹ ngu; waa oshilọkpa ngu bụ ọwa-a: Gẹ ndibe ngu ọphu bụ unwoke g'ẹphe ha bukọtaje úbvù.

\VS{11}Gụbedua e-bu úbvù g'ọ bụru iphe-ọhubama, nọ l'ọgbandzu mu lẹ ngu.

\VS{12}A -gbẹkpoo nta-a bẹ iphe, bụkpoo nwa nwoke, a nwụru l'ibe ngu; ọ nọwa ujiku ẹsato bẹ ee-buje úbvù; mẹ lẹ ndu bụ awa ngu; mẹ lẹ ndu shi ọhozo, bụ ndu e gude okpoga zụta; mbụ ndu abụdu awa ngu;

\VS{13}mẹ a nwụru phẹ l'ibe ngu-o; ọzoo l'i gude okpoga ngu zụ̀a phẹ-o; g'e bufutajẹ phẹ úbvù. Ọgbandzu mu ono, iphe-ọhubama iya nọ ngu l'ogwẹhu ono a-bụru ọgbandzu ọphu a-nọ jasụ l'ojejoje.

\VS{14}Nwoke, bụ akpapyị; mbụ onye ebuduru úbvù; gẹ ndibe phẹ bufu iya; kẹle o mebyiru ọgbandzu mu.”


\par }{\PP \VS{15}Chileke sụkwapho Ébirihamu: “Nyee ngu, bụ Serayi ta azaẹdu Serayi. Ẹpha iya a-bụru Sera.

\VS{16}Mu e-kebe iya l'ọma mee ya g'ọ nwụtaru ngu nwa nwoke. Mu ekebe iya l'ọma g'ọ bụru ne, nwụru ọha, dụ iche iche; tẹme ndu eze ndiphe e-shi iya l'ẹka fụta.”


\par }{\PP \VS{17}Ébirihamu kpube iphu l'alị chịa ọchi bya asụ onwiya: “?Nwoke, nọwaru ụkporo apha ise bẹ aa-nwụtaru nwa nwoke nta-a? Tọo ?Sera, nọwaru ụkporo apha ẹno l'apha iri a-gbẹkwadu nta-a nwụta nwa nwoke?”

\VS{18}Ébirihamu sụ Chileke: “Jiko g'ẹnya ngu dụ nụ lẹ ndzụ Ishimẹlu!”


\par }{\PP \VS{19}Chileke sụ: “Mu maru-a. Ọle nyee ngu, bụ Sera bẹ a-nwụtaru ngu nwa nwoke. Iphe ịi-gụ iya bụ Áyizaku. Mu l'iya; waa oshilọkpa iya, etso iya l'azụ bẹ mu l'ẹphe a-gba ndzụ, a-nọ ojejoje.

\VS{20}Ọ -bụru kẹ Ishimẹlu bẹ mu nụmawaru iphe, i pfuru. Mu kebefụtaje iya l'ọma mee ya g'ọ zụshia ka l'ọtu. Ọo-bụru nna ndu-ishi iri l'ẹbo; tẹme mu emee ya g'ọ bụru ọha, parụ ẹka.

\VS{21}Ọle ọgbandzu mu bụkwanu mu lẹ Áyizaku bẹ a-gba iya nụ; mbụ onye ọphu Sera a-nwụtaru ngu ẹgube nta-a apha ọzo.”

\VS{22}Chileke pfuẹbechaaru Ébirihamu iphe, o pfuru iya; ọ parụ iya haa tụgbua.


\par }{\PP \VS{23}Lẹ mbọku ono gẹdegede bẹ Ébirihamu dutaru nwa iya nwoke, bụ Ishimẹlu; mẹ ndu ọzo, a nwụru l'ibe iya; mẹ ndu ọphu o gude okpoga iya zụta bushia úbvù. Iphe, bụkota unwoke, bu l'ibe iya bẹ o bukọtaru úbvù; gẹ Chileke sụru g'o mee ya.

\VS{24}Ébirihamu nọwaru ụkporo apha ẹno l'apha iri lẹ tete teke o buru úbvù;

\VS{25}nwa iya, bụ Ishimẹlu nọwa apha iri l'ẹto.

\VS{26}A tụko Ébirihamu; waa nwa iya, bụ Ishimẹlu bukọta úbvù l'ujiku lanụ ono.

\VS{27}Unwoke, bukọta l'ibe Ébirihamu l'ophu; mẹ lẹ ndu ọphu a nwụru anwụnwu l'ibe iya; mẹ lẹ ndu ọphu a zụtaru azụta l'ẹka ndu ọhozo; bẹ yẹ l'iya tụkokwarupho bua úbvù ọbu.




\par }\Chap{18}{\SH Ụmadzu ẹto, kpapfutaru Ébirihamu
\par }
{\PP \VerseOne{1}Noo ya; Chipfu bya abyapfuta Ébirihamu lẹ mgboru eze oshi ndu Mamure; lẹ g'ọ nọ anọo l'ọnu ụlo-ẹkwa iya l'echi eswe.

\VS{2}Ébirihamu palia ẹnya bya ahụma unwoke ẹto, pfụru l'atatiphu iya. Ọ hụmae phẹ phọ bya ezilihu l'ọnu ụzo iya gbapfushia phẹ. Ọ gbapfu phẹ bya ephozetaru phẹ.


\par }{\PP \VS{3}Ọ sụ: “Jiko Nnajịuphu mu; teke mu dụ ngu l'obu; ta aghatashịnu ibe mụbe onye-ozi ngu.

\VS{4}G'e kutanụ nwa mini g'unu kwọo ọkpa tụta unme lẹ mkpula oshi-a.

\VS{5}Gẹ mu chọoru unu nri g'unu ria; g'ike adụ unu; unu ejeshiwarọ iphe, unu eje; eshi ọphu unu batawaru ibe mụbe onye-ozi unu.”

\par }{\PP Ẹphe sụ iya: “Ọ dụ ree; mee g'i pfuru.”


\par }{\PP \VS{6}Ébirihamu bya emee ẹgwegwa bahụ l'ụlo-ẹkwa gbapfu Sera; je asụ iya: “Ngwa; mee ẹgwegwa tụta ogbongu ukpokutu iphe, eegudeje eme buredi; tụta iya ogbongu ẹto gwọ-phube gude mee buredi.”


\par }{\PP \VS{7}Ọ bya agbaru je l'ẹka eswi iya dọru; bya ahọta nwada eswi, anụ iya dụ bẹlebele je akpẹe onye-ozi iya; onye-ozi ono kpụru iya je egbua bọshia.

\VS{8}Ọ bya apata ẹra-eswi; yẹe manụ, e gude ẹra-eswi mee; waa nweswi ono, a bọshiru ono dobe phẹ l'atatiphu. Ẹphe nọdu eri nri ono; ọ nọ-kube phẹ lẹ mkpula oshi ono.


\par }{\PP \VS{9}Ẹphe sụ iya: “?Dẹnu nyee ngu, bụ Sera?”

\par }{\PP Ọ sụ: “Ọ nọkwa l'ụlo-ẹkwa anyi l'ẹka phọ.”


\par }{\PP \VS{10}Chipfu sụ iya: “Ẹgube nta-a apha ọzo bẹ mu lwafụtajekwa azụ; ọzo bụ lẹ nyee ngu, bụ Sera bẹ a-nwụ nwa nwoke.”

\par }{\PP Sera nọ l'ọnu ụlo-ẹkwa, Chipfu gharu okotazụ ngabẹ nchị.

\VS{11}Ébirihamu yẹe Sera bẹ bụwaa ọgerenya bya akahụkpowaa shii; tẹme Sera nọghawa teke ogogo atsụ ime.

\VS{12}Sera chịa ọchi l'ime obu sụ: “?Gẹ mu gbirihucharu egbirihu; tẹme nnajịuphu mu kahụwa g'ọ kahụru phọ bẹ mu a -gbẹ nta laaru iya l'ụlo?”


\par }{\PP \VS{13}Chipfu sụ Ébirihamu: “?Bụ gụnu bẹ Sera gude chịa ọchi sụ: ‘Ya a-nwụtakwadu-a nwa nta-a; gẹ ya kahụwaru ẹgube-a?’

\VS{14}?O nweru iphe, kpọru Chipfu ẹka ememe? Mu a-byakwa teke ono, mu tụru ọnu l'apha ọzo ono; ọzo bụ lẹ Sera e-nweru nwa nwoke.”


\par }{\PP \VS{15}Ndzụ gụahaa Sera; ọ tụa ẹgo sụ: “Mu ta chịkwaru ọchi.”

\par }{\PP Ọ sụ iya: “Waawaa; ị chịcharu-a ọchi.”


\par }{\SH Ébirihamu arwochiteru ndu Sọdomu
\par }
{\PP \VS{16}Unwoke ono gbẹshiepho alala; bya eshia ụzo Sọdomu. Ébirihamu tsoru phẹ g'o durịberu phẹ.

\VS{17}Chipfu sụ: “?Mu a-nọdu awachiru Ébirihamu iphe, mu eje ememe tọo?

\VS{18}Eshi ọphu Ébirihamu e-mecha bụru eze ọha, ọkpehu dụ; tẹme ọhamoha, nọ lẹ mgboko bẹ ee-gude iswi ẹhu iya kebe l'ọma.

\VS{19}Noo kẹle mu họtawaru iya g'ọ bụru onye a-kpọ-ziru ụnwu iya ụzo; ẹphe lẹ ndibe iya ndu ọphu a-nọdu etso iya l'azụ; g'ẹphe meje iphe, mu sụru g'ẹphe meje, bụ iya bụ g'ẹphe meje iphe, pfụru ọto; waa iphe, gbaru phẹ nụ. Ọo ya bụ gẹ mu emekwanaaru Ébirihamu iphe, mu kweru iya ukwe iya.”


\par }{\PP \VS{20}Ọo ya bụ; Chipfu sụ: “E chikuwaru iya lẹ mkpu shii l'iphe-ẹji ndu Sọdomu yẹe Gọmóra bẹ panụkaru ẹka.

\VS{21}Mu nọdu eje gẹ mu maru ?iphe-ẹji phẹ kabẹ dụ-be ẹji g'e pfuru l'ọ dụ-be? Teke ọ tọ dụdu; mu amakwarụpho.”


\par }{\PP \VS{22}Unwoke ono ghachi kwasẹru ụzo Sọdomu; obenu lẹ Ébirihamu pfụkwaduru l'iphu Chipfu l'ẹka ono.

\VS{23}Ébirihamu bya akpịritaru iya ntse bya asụ iya: “?Ii-mebyishi ndu ẹjo-iphe yẹe ndu pfụberu-ẹka-ọto tọo?

\VS{24}?Ọ -bụru lẹ ndu pfụberu-ẹka-ọto rwuru ụkporo ụmadzu labọ l'ụmadzu iri lẹ mkpụkpu ono? ?Ii-mebyishikwa iya phọ? ?Tii gudedu iswi ẹhu ụkporo ụmadzu labọ l'ụmadzu iri, pfụberu-ẹka-ọto, nọ iya nụ phọ haa ya?

\VS{25}A maru-a l'ị tịi tụdu ama eme iphe, dụ nno; mbụ g'i gbua ndu pfụberu-ẹka-ọto yẹe ndu ẹjo-iphe; ọzoo mee ndu pfụberu-ẹka-ọto g'i meru ndu ẹjo-iphe. A makwarụ-a l'i tịi tụdu ama eme iphe, dụ nno; mbụ gẹ gụbedua, bụ Onye-ikpe kẹ mgboko-a l'ophu te eme iphe, pfụru nhamụnha.”


\par }{\PP \VS{26}Chipfu sụ: “Ọ -bụru lẹ mu hụmaru ụkporo ụmadzu labọ l'ụmadzu iri, bụ ndu pfụberu-ẹka-ọto lẹ mkpụkpu Sọdomu bẹ mu e-gudekwa iswi ẹhu phẹ hakọta mkpụkpu ono l'ophu.”


\par }{\PP \VS{27}Ébirihamu pfukwa ọzo sụ: “Eshinu mu gbẹnu kerebewanụ k'epfu anụ Nnajịuphu l'ẹbe adụ iphe, mu bụ gbahaa urwuku yẹle ntụ;

\VS{28}?ọ -bụkwanuru lẹ ndu ono te erwuduru ụkporo labọ l'iri; mbụ ọ -bụru l'ẹphe phọduru ụmadzu ise; tẹme ẹphe erwua ẹgube ono-ee?”

\par }{\PP Chipfu sụ: “Mu -hụma ụkporo ụmadzu labọ l'ụmadzu ise l'ẹka ono bẹ mu te emebyikwa iya.”


\par }{\PP \VS{29}Ébirihamu bya epfua ọzo sụ: “?Ọ -bụkwanuru ụkporo labọ damu bẹ ị hụmaru-ee?”

\par }{\PP Ọ sụ: “Mu egude nụ iswi ẹhu ụkporo ụmadzu labọ ono haa ya ememe.”


\par }{\PP \VS{30}Ébirihamu sụ: “Jiko g'ẹhu te eghukwa gụbe Nnajịuphu eghu; gẹ mu pfubarọ: ?ọ -bụkwanuru ụkporo ụmadzu l'ụmadzu iri bẹ a hụmaru l'ẹka ono-ee?”

\par }{\PP Ọ sụ: “Mu te emebyikwa iya mẹ mu hụma ụkporo ụmadzu l'ụmadzu iri l'ẹka ono.”


\par }{\PP \VS{31}Ébirihamu sụ: “Eshinu mu gbẹnu kerebewanụ k'epfu eyeru Nnajịuphu; ?ọ -bụkwanuru ụkporo ụmadzu kpoloko bẹ a hụmaru l'ẹka ono-ee?”

\par }{\PP Ọ sụ: “Mu egude iswi ẹhu ụkporo ụmadzu ono haa ya emebyi.”


\par }{\PP \VS{32}Ébirihamu sụ: “Jiko Nnajịuphu; g'ẹhu te eghukwa ngu eghu; gẹ mu jịfua nwa ajị lanụ: ?ọ -bụkwanuru ụmadzu iri kpoloko bẹ a hụmaru l'ẹka ono-ee?”

\par }{\PP Ọ sụ: “Mu egude iswi ẹhu ụmadzu iri ono haa ya emebyi.”


\par }{\PP \VS{33}Chipfu yẹle Ébirihamu pfughechaẹpho ọ tụgbua; Ébirihamu lashịa unuphu.




\par }\Chap{19}{\SH Eemebyishi Sọdomu yẹle Gọmóra
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ojozi labọ ono jerwua Sọdomu l'ụzenyashi. Ẹphe jeshia; Lọtu nọdu anọo l'ọnu-abata mkpụkpu ono. Ọ hụmae phẹ phọ bya agba phẹ ndzuta; bya ephozetaru phẹ woru iphu kpube l'alị.

\VS{2}Ọ sụ phẹ: “Nnajịuphu mu; mu arwọ unu g'unu batarọ l'ụlo mụbe onye-ozi unu; bya akwọo ọkpa unu; unu akwaa ibe mu; o -rwua l'ụtsu; unu atụgbuwaro jeshia iphe, unu eje.”

\par }{\PP Ẹphe sụ waawaa; l'ẹphe a-kwa l'ụzo l'ẹnyashi ono.


\par }{\PP \VS{3}Ọ rwọo phẹ rwọshia phẹ ike gbiriri jasụ ẹphe tsoru iya bahụ ibe iya. Ọ bya akwaaru phẹ eze ẹbyaa; mbụ gheeru phẹ buredi, e yedụru iphe, ekoje buredi; ẹphe taa.

\VS{4}Ẹphe bya ala l'ụlo; unwoke, shigba l'ẹkameka lẹ mkpụkpu Sọdomu; ẹgirima mẹ ọgerenya; bya asọ-phee ụlo ono mgburugburu.

\VS{5}Ẹphe bya ekua Lọtu sụ iya: “?Dẹnu unwoke, bataru ibe ngu l'ụzenyashi-a? Chịfuta phẹ chịtaru anyi g'anyi l'ẹphe kwaa!”


\par }{\PP \VS{6}Lọtu bya alụfu etezi bya eworu ụzo gụ-chia jepfushia phẹ bya asụ:

\VS{7}“Jiko ndu mu; unu ta akabẹshinu mee ẹjo-iphe ọwa-a!

\VS{8}Unu hụma lẹ mu nweru ụnwumgboko labọ, ẹphe l'unwoke teke akwaswee; gẹ mu chịfutachiaru phẹ unu; g'unu mee phẹ iphe, dụ unu ree; g'unu haa unwoke-a; l'ẹphe bụ ẹbyaa mu.”


\par }{\PP \VS{9}Ẹphe sụ iya g'ọ gbalẹshikwaru phẹ l'ụzo; sụ: “Ọo gụbe nlwamụlwa a-bya atụaharu anyi ekemu; anyi e-mekwa ngu ọphu ka nkephẹ njọ.” Ẹphe nwuribẹru Lọtu; bya akpịritaru g'ẹphe gbajaa mgbo ono.


\par }{\PP \VS{10}Unwoke labọ ono machịepho ẹka lọbata Lọtu l'ụlo; bya eworu ụzo ono gụ-chia.

\VS{11}Ẹphe mee; ndu ono, pfụru l'ọnu mgbo ono tsụahaa ishi; ẹgirima mẹ ọgerenya; k'ọphu ẹphe ta ahụmaeduru ọnu mgbo ono.


\par }{\PP \VS{12}Unwoke labọ ono sụ Lọtu: “?O nweru onye ọzo, i nweru l'ẹka-a? ?O nweru ndu i keru nwanyị; ọzoo ụnwu ngu k'unwoke; ọzoo ụnwanyi; ọzokwanu l'ọ dụru ndu ọzo, bu lẹ mkpụkpu-a, bụ ndu gụ l'ẹphe bụ? Tụkokwa phẹ dufuta l'ẹka-a!

\VS{13}Noo kẹle anyi abyakwa emebyi ẹka-a. E chikuwaru Chipfu lẹ mkpu shii l'ẹjo-iphe ndu ẹka-a pawaru ẹka; o zia anyi g'anyi bya emebyishia ya.”


\par }{\PP \VS{14}Ọo ya bụ; Lọtu tụgbunaa bya eje epfuchaaru iya ndu ẹphe l'iya gba l'ọgo, bụ ndu abya alụ ụnwada iya; sụ phẹ: “Unu medụpho ẹgwegwa fụta lẹ mkpụkpu-a; noo lẹ Chipfu abyakwa iya emebyishi.” Ọle ndu ọgo iya rịru l'ọo mgbọnu bẹ ọogbaru phẹ.

\VS{15}O be lẹ gẹregere nchi-abọhu; ojozi ono lwụaharu Lọtu ụlwu sụ iya: “Mee ẹgwegwa duta nyee ngu; waa ụnwumgboko labọ ibe ngu, bụ ndu ọphu nọ l'ẹka-a! Ọdumeka bẹ unu a-lakwa l'iyi teke aa-nụ mkpụkpu-a chịipfuu.”


\par }{\PP \VS{16}O jeshia abyịbyibe; unwoke ono kpụta iya l'ẹka; bya akpụta nyee ya; yẹle ụnwumgboko ibe iya ẹphenebo; kpụfu lẹ mkpụkpu ono; noo kẹle Chipfu aphụru phẹ obu-imemini.

\VS{17}Ẹphe kpụfutachae phẹ phọ; onye lanụ sụ phẹ: “Unu gbaa ọso ndzụ unu! Unu ta aghakwa ẹnya l'azụ; ọphu unu ejekwa apfụru apfụru lẹ nsụda! Unu gbakwarụ laa l'úbvú! Ọdumeka bẹ unu a-lakwa l'iyi!”


\par }{\PP \VS{18}Lọtu sụ phẹ: “Waawakwa; jikonu nnajịuphu mu phẹ!

\VS{19}Eshi ọphu mụbe onye-ozi unu dụ unu l'obu; unu goshiwa l'unu yeru mu obu ọkpobe eyeye; k'ọphu unu dzọru ndzụ mu; gẹ mu te jeshinu agba ala l'úbvú! Ọdumeka bẹ ẹjo iphe-ẹhuka ono a-byapfutakwa mu; mu anwụhu.

\VS{20}Unu lekpọdapho! O nweru mkpụkpu, nọ-a lẹ mgboru ẹka-a, dụa ntse k'ọphu mu a-gbaru laa ya; tẹme ọ ha nwanshịi. ?Unu te eledu ẹnya lẹ mkpụkpu ọbu ta abadu ishi? Gẹ mu gbanụru laa ẹka ono; k'ọphu mu a-nọdu ndzụ.”


\par }{\PP \VS{21}Ọ sụ iya: “Ọ dụepho ree; mu e-kwetaẹpho iphe, ị rwọru; mu te emebyishidu mkpụkpu k'ono, iipfu opfu iya ono.

\VS{22}Ọle ọ bụ; gbaru laa ẹka ono ẹgwegwa! Noo kẹle o to nwedu iphe, mu e-me gbiriri jasụ l'i jerwua ẹka ono.” Noo iphe ono meru g'o gude e kua mkpụkpu ono Zowa.


\par }{\PP \VS{23}Lọtu gbarwushia Zowa; ẹnyanwu nọdu aawatakpoẹpho awata.

\VS{24}Chipfu dzee ọku nshị-egbe gẹ mini lẹ Sọdomu yẹle Gọmóra; mbụ o shi l'ẹka Chipfu ọphu nọ l'imigwe.

\VS{25}Ọ bya atụko mkpụkpu ono; mẹ nsụda ono l'ophu mebyishikọta; bya emebyishikwaphọ iphe, bụ ndu bukọta lẹ mkpụkpu ono; mẹ iphe, futaru efuta, dzụ ndzụ l'alị ono.

\VS{26}Nyee Lọtu ghaa ẹnya l'azụ; ọ ghọo obvudu únú.


\par }{\PP \VS{27}L'ọnmewa ụtsu mbọku ono Ébirihamu tehu; bya ejeshia l'ẹka o shi pfụru l'atatiphu Chipfu phọ.

\VS{28}Ọ gbẹ l'ẹka ono lee ẹnya lẹ Sọdomu yẹle Gọmóra; bya elekọta ẹnya lẹ nsụda ono l'ophu. Ọ bụerupho iphe, ọ hụmaru bụ ẹnwuru-ọku, akpụ kẹ tụutuutuu g'ẹka ọku enwu phoophoophoo.


\par }{\PP \VS{29}Ọo ya bụ; lẹ gẹ Chileke mebyishiru mkpụkpu ono, nọ lẹ nsụda ono bẹ ọ nyatarụ Ébirihamu bya edufuta Lọtu lẹ mkpụkpu, o shi buru teke o meru gẹ mkpụkpu ono bụru ọla l'iyi.


\par }{\SH Lọtu yẹle ụnwu-ada iya
\par }
{\PP \VS{30}Lọtu yẹ l'ụnwada iya nọnyaa bya ahaa Zowa je eburu l'úbvú; noo kẹle ndzụ ebu lẹ Zowa nọnyaru gụahaa ya. Ẹphe l'ụnwada iya ono ẹphenebo tụgbua je eburu l'ime ọgba.

\VS{31}O -rwua ujiku lanụ; onye k'ọgerenya sụ onye kẹ nwata: “Nta-a bẹ nna anyi kahụwaru; ọphu ọ bụdu l'ọ dụru nwoke, bu l'uswe iya-a, anyi l'iya a-kwa, bụ g'eemeje iya lẹ mgboko l'ophu.

\VS{32}G'anyi chee nna anyi mẹe; g'anyi eje g'anyi l'iya kwaa; g'anyi shi l'ẹhu nna anyi mee g'awa anyi phọdu.”


\par }{\PP \VS{33}L'ẹnyashi ono bẹ ẹphe cheru nna phẹ mẹe; onye k'ọgerenya je azẹe ẹphe l'iya kwaa; ọphu ọ madụ teke ọ byaru azẹ-kube iya; tẹme ọphu ọ makwaphọ teke ọ gbẹshiru.


\par }{\PP \VS{34}O -rwua lẹ nchitabọhu iya; onye k'ọgerenya sụ onye kẹ nwata: “L'ẹnyashi ụnyaphu bẹ mu lẹ nna mu kwawaru. G'anyi chebakwaa ya mẹe ọzo l'ẹnyashi-a; g'i je g'unu l'iya kwaa. Ọo ya bụ g'anyi eshi l'ẹhu nna anyi mee g'awa anyi phọdu.”

\VS{35}Ẹphe bya echekwaphọ nna phẹ mẹe ọzo l'ẹnyashi ono. Onye kẹ nwata je; ẹphe l'iya kwa; ọphu ọ makwaphọ teke ọ byaru bya azẹ-kube iya; ọzoo teke ọ gbẹshiru.


\par }{\PP \VS{36}Tọbudu iya bụ; Lọtu yee ụnwu iya nwanyị ono ẹphenebo ime.

\VS{37}Onye k'ọgerenya bya anwụa nwoke; o woru iya gụa Mówabu. Ọ bụru iya bụ nna ndu Mówabu ntanụ-a.

\VS{38}Onye kẹ nwata nwụtakwapho nwoke; o woru iya gụa Benu-Ami; ọo ya bụ nna ndu Amọnu ntanụ-a.




\par }\Chap{20}{\SH Ébirihamu yẹle Abimẹleku
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ébirihamu shi l'ẹka o bu tụgbua shia ụzo echiẹgu, nọ l'ọhali; bya eje eburu lẹ mgbaka Kadẹshi yẹe Shuru; o je ebutọta lẹ Gera.

\VS{2}Ọ bụru l'ẹka ono bẹ Ébirihamu nọ sụ lẹ nyee ya, bụ Sera bụ nwune iya kẹ nwanyị. Abimẹleku, bụ eze ndu Gera zia; e je edutaru iya Sera.


\par }{\PP \VS{3}Obenu lẹ Chileke byapfutaru Abimẹleku lẹ nrwọ l'ẹnyashi ujiku lanụ; bya asụ iya: “Ị bụakwaa maa. Ọ bụru iphe, kparụ iya nụ bụ nwanyị ono, i dutaru ono. Nwanyị ọbu bụkwa nyee nemadzụ.”


\par }{\PP \VS{4}Ọle Abimẹleku bẹ ẹphe l'iya teke akwadụ. Ọo ya bụ ọ sụ: “Nnajịuphu; ?ii-mebyishikwaphọ ọha, adụdu iphe, ẹphe meru?

\VS{5}?To pfunuru mu-a l'onwiya sụ l'ọo nwune iya nwanyị? Tọo nwanyị l'onwiya; ?ta asụnuru mu-a l'ọ kwa nwune iya kẹ nwoke? Obu gụkwaru mu ìphóró l'iphe, mu meru; tẹme iswi dụkwa mu phọ mma.”


\par }{\PP \VS{6}Chileke sụ iya lẹ nrwọ ono: “Ọ bụ eviya; mu makwarụ-a l'imeru iya l'obu, gụru ìphóró. Ọ bụru iphe ono, meru g'o gude ọphu mu ekwedu g'i meswee mu. Mbụ l'ọo iphe ono meru iphe, mu ekwedu g'i denyi iya ẹka.

\VS{7}Ngwa; dulaaru nwoke ono nyee ya; kẹle ọ bụkwa onye mpfuchiru. Oo-pfuru-a nụ mụbe Chileke l'iswi ẹhu ngu g'ị nọdu ndzụ. Teke i ti duladuru iya; makwarụ lẹ gụbedua; unu lẹ ndibe ngu bụakwaa maa.”


\par }{\PP \VS{8}O -rwua l'ọnmewa ụtsu Abimẹleku bya ekukọ ndu-ozi iya g'ẹphe ha; bya akọkotaru phẹ iphemiphe, nwụru nụ. Ẹphe nụmae ya phọ; ndzụ rwuta phẹ.

\VS{9}Abimẹleku kua Ébirihamu; ọ bya; ọ sụ iya: “?Bụ gụnu bẹ i meru anyi ẹgube-a? ?Bụ awe bẹ mu mesweru ngu meru g'o gude i mee g'a taa mu ụta, ha ẹgube-a; mbụ mbẹdua mu lẹ ndu nọ l'alị-eze mu? I mekwarụ mu iphe, i tigi kabẹdu mee mu!”

\VS{10}Abimẹleku bya ajịa Ébirihamu sụ: “?Bụ gụnu kpakpọru iphe, i meru iphe ono?”


\par }{\PP \VS{11}Ébirihamu sụ: “Mu rịru l'eshinu o to nwedu ndu atsụ Chileke ebvu, bu l'ẹka-a bẹ ẹphe e-gbu mu l'opfu ẹhu nyee mu.

\VS{12}Ọzo bụkponu lẹ-a; l'ọ kwa nwune mu gẹdegede; kẹle ọ bụkwa-a nna mu nwụru iya; ọle mu l'iya te shikwanụ lẹ ne lanụ; ọle mu alụkwanu iya alụlu.

\VS{13}Chileke meẹpho gẹ mu shi l'ọkpoku nna mu bya awata aghaphe aghaphe-a; mu sụ nyee mu ono: ‘Waa g'ii-gude goshi l'i yeru mu obu baa: Iphe, bụkpoo ẹkameka anyi jeru; sụjekwa lẹ mu bụ nwune ngu.’ ”


\par }{\PP \VS{14}Abimẹleku bya achịta atụru; rwuta eswi; chịta ohu; unwoke mẹ ụnwanyi; tụko chịru nụ Ébirihamu; bya edulatakwaru iya phọ Sera, bụ nyee ya.

\VS{15}Ọ bya asụkwa iya phọ: “Wakwa alị mu baa; je eburu l'ẹka dụ ngu ree.”


\par }{\PP \VS{16}Sera bẹ ọ sụru: “Mu nụakwaru nwune ngu ẹkpa mkpọla-ọchaa iri; noo iphe, mu gude mezia emeswe, e mesweru ngu l'atatiphu ndu unu l'ẹphe swị. Iswi dụkotakpo ngu mma.”


\par }{\PP \VS{17}Ébirihamu pfuru nụ Chileke; Chileke bya emee Abimẹleku; mẹ unyomu iya; mẹ ụnwumgboko ndu ọphu bụ ohu iya g'ẹphe nwụshiaha ụnwu ọzobaa;

\VS{18}kẹle Chipfu shi mechia ụnwanyi ibe Abimẹleku ẹkpa-nwa; ọ bụru l'iswi ẹhu nyee Ébirihamu, bụ Sera.




\par }\Chap{21}{\SH Anwụnwu Áyizaku
\par }
{\PP \VerseOne{1}Chipfu bya emeeru Sera eze-iphe-ọma, bụ g'o pfuru. Mbụ l'o meru Sera iphe, o kweru iya ukwe iya.

\VS{2}Sera tsụta ime bya anwụaru Ébirihamu nwa nwoke lẹ nka. Ọ bụerupho teke Chileke kweru iya ukwe iya gẹdegede bẹ a nwụru iya.

\VS{3}Ébirihamu woru nwa nwoke ono, Sera nwụtaru iya ono gụa Áyizaku.

\VS{4}Nwa iya ono, bụ Áyizaku nọepho ujiku ẹsato; Ébirihamu woru úbvù bua ya, bụ iya bụ gẹ Chileke sụru g'o meje iya.

\VS{5}Ébirihamu bụ iphe, ọ nọru bụ ụkporo apha ise teke a nwụru iya Áyizaku.


\par }{\PP \VS{6}Sera sụ: “Chileke meakwaru gẹ mu chịa ọchi; tẹme iphe, bụkpoo onye nụmaru iya nụ bẹ mu l'iya a-tụko chịa ọchi.”

\VS{7}Ọ bya asụfukwapho: “?Bụ onye gege asụ Ébirihamu lẹ mu e-mecha chee nwa ẹra? Ọle mu mechalẹru-a nwụtaru iya nwa nwoke lẹ g'ọ kahụwaru akahụ-a.”


\par }{\SH Aachịfu Hega yẹle Ishimẹlu
\par }
{\PP \VS{8}Nwata ono bya evuta; a mịfu iya ọnu l'ẹra. Ọ bụru mbọku ono, a mịfuru iya ọnu l'ẹra ono bẹ Ébirihamu shiru nri, ha shii.

\VS{9}Sera hụma lẹ nwa nwoke, Hega, bụ nwanyị Ijiputu nwụru Ébirihamu bẹ epfuru iya nụ.

\VS{10}Ọ sụ Ébirihamu: “Jekwa achịfu nwanyị-a, bụ ohu-a yẹle nwa iya; noo kẹle nwa nwanyị ono, bụ ohu ono; yẹle nwa mu, bụ Áyizaku ta agbakwarụ mgba l'ẹku ngu.”


\par }{\PP \VS{11}Iphe ono bụru aphụ tsọru Ébirihamu; kẹle ọ bụ opfu ẹhu nwa iya bẹ eepfu.

\VS{12}Obenu lẹ Chileke sụru iya: “Gẹ kẹ nwata-okoro ono yẹ l'ohu ngu nwanyị ono ta abụshiru aphụ tsọru ngu. Jekwa emee iphe, Sera pfuru ngu; noo kẹle ọo Áyizaku bẹ awa ngu e-shi l'ẹka jaa.

\VS{13}Mu e-mekwaphọ nwatibe ohu ngu ono g'ọ bụru ọha ẹka iya; eshinu ọ bụ iphe, shi ngu l'ẹhu.”


\par }{\PP \VS{14}O -rwua l'ọnmewa ụtsu nchita-abọhu iya; Ébirihamu bya ewota nri; bya ekuru mini ye l'akpọ, eeyeje mini woru nụ Hega. O woru iya tukobe iya l'ukuvu bya achịfu iya; ẹphe lẹ nwata-okoro ono. Ẹphe tụgbua je etsoru echiẹgu Biye-Sheba ghapheaha.


\par }{\PP \VS{15}Mini, nọ l'ẹda-akpọ ono -bvụepho; o woru nwata ono nyebe lẹ mkpula irwu lanụ l'ẹka ono.

\VS{16}Ọ tụgbua je anọdu iche lẹ mgboru ẹka ono; l'ẹka bụ; a -gbaa apfụ l'oojerwua ya. Noo kẹle ọ rịru sụ lẹ ya taa nọdudu ele nwata ono ẹnya g'ọ nwụhu. O nọdu lẹ mgboru ẹka ono bya awata ara ẹkwa.


\par }{\PP \VS{17}Chileke nụma olu nwata ono l'ẹka ọora ẹkwa. Ojozi Chileke shi l'imigwe kua Hega; bya asụ iya: “?Bụ gụnu Hega? Gẹ ndzụ ba agụshi ngu; noo lẹ Chileke nụmaru olu nwata ono lẹ g'ọ zẹ l'ẹka ono ara ẹkwa.

\VS{18}Gbẹshi kulia nwata ono ekuli; gudeshia ya ẹka; kẹle mu e-me iya g'ọ bụru ọha, parụ ẹka.”


\par }{\PP \VS{19}Chileke bya emee; ẹnya sahụ iya; ọ hụma wẹlu, mini dụ. Ọ bya eje eworu mini kujia l'ẹda-akpọ ono; bya echebe nwata ono.


\par }{\PP \VS{20}Chileke nọ-kube nwata ono lẹ g'oovukpọepho. O buru l'echiẹgu; jasụ ọ bụru ọ-gba-apfụ.

\VS{21}Ọ bụru g'o bu l'echiẹgu Paranu bẹ ne iya jeru alụtaru iya nwanyị l'alị Ijiputu.


\par }{\SH Ébirihamu waa Abimẹleku agba ndzụ
\par }
{\PP \VS{22}Lẹ teke ono bẹ Abimẹleku; waa Fayịkolu, bụ onye-ishi ndu ojọgu iya sụru Ébirihamu: “Chileke nọ-kubekwa ngu l'iphemiphe, iime.

\VS{23}Rinaaru mu nte l'atatiphu Chileke l'ẹka-a l'ị tị byadu agbaru mu ẹregede; ọphu ịigbaduru iya ụnwegirima ibe mu; ọzoo oshilọkpa mu. Ọ bụchia g'i goshi l'i yeru mu obu; bya eye mkpụkpu-a obu; mbụ mkpụkpu-a, ị lwarụ alwalwa-a; ẹgube ono, mu goshiru lẹ mu yeru ngu ono.”


\par }{\PP \VS{24}Ébirihamu sụ: “Mu e-ri-a nte ọbu.”


\par }{\PP \VS{25}Ébirihamu bya epfuaru Abimẹleku kẹ wẹlu mini, ndu-ozi Abimẹleku natarụ iya.

\VS{26}Abimẹleku sụ: “Mu ta amakwa onye meru iya nụ; ọphu i tiki pfusweru mu iya; mu teke anụma-swekwaa ya abụdu ntanụ-a.”


\par }{\PP \VS{27}Ébirihamu bya achịta atụru; rwuta eswi bya achịe Abimẹleku; ẹphenebo bya eworu ndzụ gbaa.

\VS{28}Ébirihamu bya ahọta ada-atụru ẹsaa l'igwe atụru iya dobe iche.

\VS{29}Abimẹleku sụ Ébirihamu: “?Bụ gụnu meru g'o gude ị họta ada-atụru ẹsaa ono dobe iche?”


\par }{\PP \VS{30}Ọ sụ: “Nggẹ ada-atụru ẹsaa-a, shi l'ẹka mu-a g'ọ bụru iphe, agba ekebe l'ọo mu tụru wẹlu-a.”


\par }{\PP \VS{31}E woru ẹka ono gụbe Biye-Sheba; kẹle ẹka ono bẹ ụmadzu labọ ono riru nte.


\par }{\PP \VS{32}Ẹphe gbachaẹpho ndzụ ono lẹ Biye-Sheba; Abimẹleku; waa Fayịkolu, bụ onye-ishi ndu ojọgu iya laphushia azụ l'alị ndu Filisitayinu.

\VS{33}Ébirihamu bya eworu oshi tamarisuku dzaa lẹ Biye-Sheba; bya anọdu l'ẹka ono kpọ-ku Chiojejoje, bụ Chipfu.

\VS{34}Ébirihamu bukpọoru l'alị ndu Filisitayinu nọo ọdu.




\par }\Chap{22}{\SH Chileke ahụ̀ Ébirihamu ama
\par }
{\PP \VerseOne{1}E mechaa Chileke bya ahụa Ébirihamu ama. O kua ya sụ: “Ébirihamu!”

\par }{\PP Ọ za iya ẹnu.


\par }{\PP \VS{2}Chileke sụ: “Duta nwa ngu; mbụ mkpakọ nwa ngu, bụ Áyizaku, bụ onye i yeru obu gude je l'alị Moriya. Gude iya gwee ngwẹja-akpọ-ọku l'úbvú lanụ, mu e-goshi ngu.”


\par }{\PP \VS{3}Ọnmewa ụtsu nchita-abọhu iya Ébirihamu gbẹshi bya edozichaa nkapfụ-ịgara iya ree. O duta ndu-ozi iya ụmadzu labọ; waa nwa iya, bụ Áyizaku. Ọ wataẹpho nkụ, sụru iya egude gwee ngwẹja-akpọ-ọku ono vuru tụgbua; ọ bụru phẹ eje ẹka ono, Chileke pfuru iya opfu iya ono.

\VS{4}O -rwua mbọku, kwe phẹ ẹto; Ébirihamu jenyaa bya apalia ẹnya hụma ẹka ono ụzenya.

\VS{5}Ọ sụ ndu-ozi iya ono: “Unu nọdukwa l'ẹka-a; unu lẹ nkapfụ-ịgara ono; gẹ mu lẹ nwa mu jeribẹbaaru ẹka phọ je abaarụ Chipfu ẹja lwaphuta azụ byapfuta unu.”


\par }{\PP \VS{6}Ébirihamu bya apata nkụ, ee-gude gwee ngwẹja-akpọ-ọku ono woru boo nwa iya, bụ Áyizaku; yẹbedua gude ọku; yẹle mma. Ẹphenebo swịru tụgbua.

\VS{7}Ẹphe jenyaa; Áyizaku sụ nna iya, bụ Ébirihamu: “Nnana!”

\par }{\PP Ébirihamu sụ: “Owee nwa mu!”

\par }{\PP Áyizaku sụ: “Nkụ yẹe ọku dụwaa; obenu ?dẹnuhunu atụru, ee-gude gwee ngwẹja-akpọ-ọku ono?”


\par }{\PP \VS{8}Ébirihamu sụ iya: “Nwa mu; Chileke a-nụ-a atụru, ee-gude gwee ngwẹja-akpọ-ọku ono.” Ẹphenebo kwasẹru; ọ bụru phẹ atụgbu.


\par }{\PP \VS{9}Ẹphe rwuẹpho ẹka ono, Chileke pfuru iya opfu iya ono; Ébirihamu kpụa ọru-ngwẹja l'ẹka ono; bya eworu nkụ doo ya. Ọ bya ekee nwa iya, bụ Áyizaku ẹgbu bya eworu iya tụ-kobe l'eli nkụ ono.

\VS{10}Ọ machịa ẹka bya ewota mma g'o gude gbua nwa iya ono, bụ Áyizaku.

\VS{11}Ojozi Chipfu gbẹ l'imigwe kua ya oku sụ: “Ébirihamu! Ébirihamu!”

\par }{\PP Ọ za iya ẹnu.


\par }{\PP \VS{12}Ọ sụ: “Te ebyikwa nwata ono ẹka! Ta adụkwa iphe, ii-me iya. Nta-a bẹ mu maru l'ịitsu Chileke ebvu; noo kẹle i ti sephuduru nwa ngu azụ; mbụ nwa ngu lanụ kpoloko.”


\par }{\PP \VS{13}Ébirihamu bya apalia ẹnya; bya ahụma ebili, mpu iya kwagaru l'iphe. O je akpụta ebili ono gbua gude gwee ngwẹja-akpọ-ọku ono; parụ nwa iya ono haa.

\VS{14}Ọo ya bụ; Ébirihamu woru ẹka ono gụbe: “Chipfu, bụ Ọkwoolemkpa.” Gbiriri byasụ mẹ ntanụ-a bẹ aasụje: “L'eli úbvú Chipfu bẹ aa-kwọ ngu lẹ mkpa.”


\par }{\PP \VS{15}Ojozi Chipfu bya eshi l'imigwe kua Ébirihamu k'ugbo ẹbo bya asụ iya:

\VS{16}“Mu gudeakwa onwomu ria nte. Eshi ọphu i meru iphe-a; mbụ eshi ọphu i ti sephuduru nwa ngu azụ; mbụ nwa ngu lanụ kpoloko;

\VS{17}bẹ mu kebefụtaje ngu l'ọma; bya emee g'awa ngu dụ igwerigwe gẹ kpokpode, dụ l'akpaminigwe; waa g'ẹja, dụ l'agụga-ẹnyimu. Oshilọkpa ngu bẹ l'a-nata mkpụkpu ndu ọhogu phẹ;

\VS{18}tẹme ọ bụru eri ngu bẹ ee-shi kebe ọhamoha, nọkota lẹ mgboko-a l'ọma; noo kẹle ị ngabẹru mu nchị.”


\par }{\PP \VS{19}Ébirihamu bya abyapfuta ndu-ozi iya; ẹphe tụko lashịa azụ lẹ Biye-Sheba. Ébirihamu buwarurọ lẹ Biye-Sheba.


\par }{\SH Ụnwu Nahọ
\par }
{\PP \VS{20}E mechaa; a bya epfuaru Ébirihamu sụ iya: “Milika nwụshikwaru nwune ngu, bụ Nahọ ụnwegirima unwoke.

\VS{21}Ọo Uzu, bụ ọkpara; Buzu bụru nwune iya nwoke; waa Kemẹlu. Kemẹlu ono mechaa bụru nna Arámu.

\VS{22}A nwụa Kẹsedu tsobe Kemẹlu; waa Hazọ; waa Piludashu; waa Jidulafu; waa Betuwẹlu.”

\VS{23}Betuwẹlu ono mechaa bya abụru nna Ribeka. Ọ bụru ụnwegirima ẹsato ono bẹ Milika nwụshiru nwune Ébirihamu, bụ Nahọ.

\VS{24}Onye ọphu ọ tọo lụdu ọkpobe alụlu, ẹpha iya bụ Ruma bẹ nwụtakwaru iya phọ ụnwegirima. Ẹpha phẹ bụ Teba; waa Gahamu; waa Tahashu; waa Maka.




\par }\Chap{23}{\SH Anwụhu Sera
\par }
{\PP \VerseOne{1}Sera nọru ụkporo apha ishii l'apha ẹsaa.

\VS{2}Ọ nwụhu lẹ Kiriyatu-Araba, bụ iya bụ Hẹburonu, nọ l'alị Kénanu. Ébirihamu kwaa Sera; raa ẹkwa iya.


\par }{\PP \VS{3}Ébirihamu bya agbẹshi l'agụga nyee ya ono, nwụhuru nụ ono; bya ejepfu ndu Hetu; je asụ phẹ:

\VS{4}“Mu bụkwa nlwamụlwa; mbụ onye shi ọhozo lwapfuta unu. Jiko unu renaa mu alị; gẹ mu lia odzu nyee mu-a.”


\par }{\PP \VS{5}Ndu Hetu sụ Ébirihamu:

\VS{6}“Nnajịuphu; anyi sụru-a: ị bụkwa ọnyibe, parụ ẹka l'echilabọ anyi. Hatakpọepho ilu ndu anyi ọphu kachaa ngu ree je elia nyee ngu. O to nwedu onye ndu anyi, a-jịka sụ g'i ti lishi iya l'ilu nkiya.”


\par }{\PP \VS{7}Ébirihamu bya agbalihu bya ephozeru ndu alị ono, bụ iya bụ ndu Hetu.

\VS{8}Ọ sụ phẹ: “Ọ -bụru l'ọ dụ unu gẹ mu lia odzu nyee mu bẹ mu sụru-a: g'unu je arwọoru mu Ẹfuronu, bụ nwatibe Zoha;

\VS{9}g'o ree mu ọgba Makupela iya phọ, nọ l'ishi alị iya ono. Unu sụ iya g'o ree mu iya ọkpobe aswa iya; g'ọ bụru ẹka ee-lije odzu l'ibe unu.”


\par }{\PP \VS{10}Ẹfuronu ono, bụ onye Hetu ono bẹ ẹphe lẹ ndu ndu phẹ tụkokwaru-a nọdukota l'ẹka ono l'ọnu-abata mkpụkpu ono. Ọ raa ya arara k'ọphu ndu Hetu, byakọtaru ẹka ono nụmakotaru iya; sụ Ébirihamu:

\VS{11}“Nnajịuphu; waawakwa! Mu sụru-a: mu pfụru l'atatiphu ndu alị mu epfu sụ g'i nwokọtaru alị ono l'ophu; nworu ọgba, nọ iya nụ. Je elia ya rọ odzu nyee ngu!”


\par }{\PP \VS{12}Ébirihamu bya ephozetakwa ọzo l'atatiphu ndu alị ono;

\VS{13}bya asụ Ẹfuronu; mbụ pfua ya ndu alị ono nụma-dzuru; sụ iya: “Mu sụru-a; ọ -bụru l'ịi-nụ mu alị ọbu bẹ mu a-pfụ ngu-a okpoga l'aswa alị ọbu. Natanụ mu aswa iya; k'ọphu mu e-je elia odzu nyee mu l'ẹka ono.”


\par }{\PP \VS{14}Ẹfuronu sụ Ébirihamu:

\VS{15}“Mu sụru-a nnajịuphu; alị ono sụkwaru ụnu mkpọla-ọchaa. Ọle ọ bụ; ?bụ gụnu bụ iphe ono bụ lẹ mgbaka mu lẹ ngu? Je elia ya rọ odzu nyee ngu.”


\par }{\PP \VS{16}Ébirihamu kweta iphe, Ẹfuronu hụru iya; bya eworu aswa alị ono, ọ hụru l'iphu ndu Hetu ono pfụa ya. Iphe, ọ pfụru iya bụ ụnu mkpọla-ọchaa, a tụru l'ẹkpa, e gude azụ aswa teke ono.


\par }{\PP \VS{17}Ọo ya bụ; e woru alị Ẹfuronu, nọ lẹ Makupela ree Ébirihamu. Makupela ọbu nọ-kube Mamure. E reru iya alị ọbu; yẹe ọgba, nọ iya nụ; mẹcha oshi, nọ je akpaa l'oke iya.

\VS{18}Iphe, bụ ndu Hetu l'ophu, bụ ndu dọru l'ọnu-abata mkpụkpu ono nọkota hụma teke e reru Ébirihamu alị ono g'ọ bụru alị iya.

\VS{19}E mechaa; Ébirihamu lia nyee ya, bụ Sera l'ọgba ono, nọ l'alị Makupela ono; nọ-kubekwapho Mamure, bụ iya bụ Hẹburonu ono, nọ l'alị Kénanu ono.

\VS{20}Ọ bụru iya bụ lẹ ndu Hetu woru alị ọbu; yẹ l'ọgba, nọ iya nụ; bvuaru Ébirihamu; ọ bụru alị iya bya abụru ẹka ee-lije odzu.




\par }\Chap{24}{\SH Áyizaku waa Ribeka
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ébirihamu kahụwaru bụru ọgerenya shii; tẹme Chipfu kebewa iya l'ọma l'ụzomuzo.

\VS{2}Ọ bya ekua onye ọphu bụ onye-ishi lẹ ndu-ozi iya; mbụ onye ọphu eletakọta iphemiphe, o nweru ẹnya; bya asụ iya: “Dẹe mu ẹka l'ehe.

\VS{3}Gude ẹpha Chipfu, bụ Chileke ọphu bu l'imigwe; bya eburu l'eliphe; ria nte l'ị tịi lụtaduru nwa mu Áyizaku nwanyị, shi l'ibe ndu Kénanu, anyi l'ẹphe bu l'ẹka-a.

\VS{4}L'ii-je l'alị mu; mbụ l'ibe abụbu mu gẹdegede je alụtaru nwa mu, bụ Áyizaku nwanyị.”


\par }{\PP \VS{5}Onye-ozi iya ono sụ iya: “?Ọ -bụkwanuru lẹ nwanyị ọbu te ekwedu l'ootsoru mu alwa ẹka-e; ?mu duta nwa ngu gude lashịa alị ono, i shi ono tọo?”


\par }{\PP \VS{6}Ébirihamu sụ iya: “Be dutakwaphọ nwa mu laa alị ẹka ono ọzo!

\VS{7}Chipfu, bụ Chileke k'imigwe, bụ onye dufutaru mu l'ọkpoku ibe nna mu; waa l'alị, a nwụru mu anwụnwu; mbụ onye pfuru yeru mu nụ; bya ekwee mu ukwe-iphe ribua ya l'angụ sụ l'awa mu bẹ ya a-nụ alị-a; Chileke ono e-zia ojozi iya g'unu l'iya swịru; k'ọphu ịi-lụta nwanyị l'ẹka ono dulataru nwa mu.

\VS{8}Ọ -bụru lẹ nwanyị ọbu te ekwedu ngu etsoru; ẹvu ngu ogodogo. Ọo ẹpho g'i ti dukwaru nwa mu laa alị ẹka ono ọzo!”

\VS{9}Ọo ya bụ; onye-ozi iya ono bya eye nnajịuphu iya ẹka l'ehe; bya eria angụ l'opfu ono.


\par }{\PP \VS{10}Onye-ozi iya ono bya achịta anụ-ije, bụ ịnya-kamẹlu nnajịuphu iya iri gude tụgbua. Nnajịuphu iya ono hakwarụpho nụ iya iphe, dụgbaa ree; o gude; ọ bụru iya eje alị Mesopotémiya. O jerwua bya abahụ mkpụkpu ẹka Nahọ bu.

\VS{11}O mee g'ịnya-kamẹlu ono g'ẹphe ha gbushichaa ikpere lẹ mgboru wẹlu, nọ l'azụ mkpụkpu ono k'ọphu ọ-nyizeta. Teke ono bụwaa ụzenyashi; bya abụru teke ụnwanyi awụfuje lẹ mkpụkpu je eseta mini.


\par }{\PP \VS{12}Tọbudu iya bụ; onye-ozi Ébirihamu ono pfuru nụ Chileke sụ: “Jiko Chipfu, bụ Chileke kẹ nnajịuphu mu, bụ Ébirihamu. Menaa g'ije mu ntanụ-a nweru ishi! Goshinu l'i yeru nnajịuphu mu, bụ Ébirihamu obu!

\VS{13}Mbụ-a; ọ kwa wẹlu bẹ mu nọ-kube-a; tẹme ụnwumgboko shi lẹ mkpụkpu-a wụfuta abya eseta mini.

\VS{14}Menaa g'ọ bụru; teke o nweru ụnwumgboko ono onye ọphu mu sụru: ‘Jiko phozetanu ite ngu gẹ mu ngụta mini’; o -kweta chebe mu iya; bya asụ lẹ ya e-jekwa echebefua ịnya-kamẹlu mu; g'onye ono bụkwaru onye ị họtaru onye-ozi ngu, bụ Áyizaku. Noo iphe, l'e-me gẹ mu maru l'i yeru nnajịuphu mu, bụ Ébirihamu obu.”


\par }{\PP \VS{15}Ọ nọdu epfukwadu anụ Chileke ono; Ribeka nọdu abyawaa yẹ l'ite, ọ nmako l'ukuvu. Ọ bụru nwatibe Bituwẹlu. Bituwẹlu bụkwanuru nwatibe Milika, bụ nyee Nahọ. Nahọ ono bụkwanuru nwune Ébirihamu.

\VS{16}Nwamgbọko ono nọdu ama ntụmatu; tẹme o dobe onwiya ọ̀rù; kẹle o to nwedu nwoke, yẹe ya kwajẹwaru. Ọ bya eje lẹ wẹlu ono je esejia ite iya mini nmakoru lụfuta.


\par }{\PP \VS{17}Onye-ozi ono bya emee ẹgwegwa bya agbapfu iya sụ iya: “Jiko chebenu mu mini l'ite ngu ono nwanshịi gẹ mu ngụa.”


\par }{\PP \VS{18}Ọ sụ: “Ngụaro nnajịuphu mu!” Ọ bya ezia ite ono ẹgwegwa bya apata iya l'ẹka gude chebe iya mini ono.


\par }{\PP \VS{19}O chebechaa ya mini ọbu ọ sụ: “Mu e-setafụkwaru ịnya-kamẹlu ngu g'ẹphe ngụa jasụ ẹphe angụ-dzuru iya.”

\VS{20}O mee ẹgwegwa bya awụfu mini l'ite iya ono woru ye l'iphe, eeyejeru anụ mini; bya agbaphu azụ lẹ wẹlu je esetaba mini ọzo. O seẹ ya phọ gbiriri jasụ ọ sụ-dzuru ịnya-kamẹlu ono angụngu.

\VS{21}Ọphu onye-ozi ono epfukpọdaru mẹ akpụru opfu lanụ. Ọ nọdu egekpọe ya phọ g'ọ maru ?Chipfu kabẹ mewaa ije iya; o nweru ishi tọo?


\par }{\PP \VS{22}Ịnya-kamẹlu ono ngụghechaepho mini ọbu; nwoke ono bya achịfuta eregede-imi, e gude mkpirikpu mkpọla-ododo mee; waa mgbalẹka labọ, e gude mkpọla-ododo, ẹrwa iya dụ shẹkelu iri mee woru chiẹ ya.

\VS{23}Ọ jịa nwamgbọko ono sụ iya: “?Ị bụ nwatibe onye? Jiko mu sụru-a: ?o nweru ẹka anyi a-zẹ l'ibe nna ngu g'anyi je akwaa l'ẹnyashi-a?”


\par }{\PP \VS{24}Ọ sụ iya: “Mu bụkwa nwatibe Bituwẹlu; nwa, Milika yeru Nahọ.”

\VS{25}Ọ bya epfufua ya sụ: “Anyi nweru ẹswa oyii; yẹle k'ọkponku shii; waa ụlo, ịi-kwa l'ẹnyashi-a.”


\par }{\PP \VS{26}Nwoke ono bya ephureta bya abaarụ Chipfu ẹja sụ:

\VS{27}“G'ajaja bụru kẹ Chipfu, bụ Chileke kẹ nnajịuphu mu, bụ Ébirihamu. Mbụ Chipfu ahadụru Ébirihamu; o yeẹ ya phọ obu g'o yeru iya ya; bya apfụshikwapho ike l'iphe, oomeru iya. A bya lẹ mbẹdua bẹ Chipfu duwaru ije durwuta ibe abụbu nnajịuphu mu phẹ.”


\par }{\PP \VS{28}Nwamgbọko ono bya agbaru laa unuphu je atụko iphemiphe ono kọkotaru ndu bu l'ụlo ne iya.

\VS{29}Ribeka nweru nwune nwoke, aza Lebanụ. Lebanụ gbagbụa jeshia nwoke ọbu ndzuta lẹ wẹlu l'ẹka ono;

\VS{30}kẹle ọ hụmaru eregede-imi phọ; waa mgbalẹka, nwune iya nwanyị gba l'ẹka; bya anụmakwapho iphe ono, Ribeka pfuru sụ l'ọo iphe, nwoke ono pfuru iya ono. Ọ tụgbua jepfushia nwoke ọbu; o jeshia ọ pfụwaru pfụ-kube ịnya-kamẹlu iya lẹ mgboru wẹlu ono.

\VS{31}Tọbudu iya bụ; Lebanụ sụ iya: “Bata abata-o! Gụbe onye Chipfu gọru ọnu-ọma nụ! ?Ọ nwụru ịnwu-agha bẹ i jeru apfụru l'ẹka ono? Mu doziakwaru ngu ụlo; bya edoziwaa ẹka ịnya-kamẹlu ngu a-dọru.”


\par }{\PP \VS{32}Ọo ya bụ; nwoke ono bahụ l'ụlo ono. Lebanụ bya atọshia ịnya-kamẹlu iya iphe, o shi vuru. Ọ bya achịtaru ịnya-kamẹlu ono g'ẹphe ha ẹswa oyii; waa k'ọkponku; bya apataru yẹbedua yẹe unwoke, ẹphe l'iya swị mini g'ẹphe kwọo ọkpa.

\VS{33}A bya akwata nri doberu iya l'atatiphu. Ọ sụ lẹ ya te erikwa nri jasụ teke ya pfuadaru iphe, ya byaru.

\par }{\PP Lebanụ sụ iya: “Ngwanụ; pfunaa ya!”


\par }{\PP \VS{34}Ọo ya bụ; ọ sụ: “Mu bụkwa onye-ozi Ébirihamu.

\VS{35}Chipfu mewaru nnajịuphu mu iphe-ọma, parụ ẹka. Ọ bụwaru onye nweru iphe ntụmatu. Ọ nụru iya atụru; waa eswi; waa mkpọla-ọchaa; yẹle mkpọla-ododo; waa ohu, dụ igwerigwe; unwoke mẹ ụnwanyi; waa ịnya-kamẹlu; waa nkapfụ-ịgara.

\VS{36}Nyee nnajịuphu mu, bụ Sera nwụtaru iya nwa lẹ nka. Ébirihamu wowaru iphemiphe, o nweru nụkota nwata ọbu.

\VS{37}Nnajịuphu mu ono mee; mu riaru iya nte kweta lẹ mu ta alụtaduru nwa iya ono nwanyị, shi l'alị ono, o bu ono, bụ iya bụ alị Kénanu.


\par }{\PP \VS{38}“Lẹ mu e-je l'ẹnya unuphu ibe nnajịuphu mu ono; mbụ l'ọkpa-ipfu iya gẹdegede; je alụtaru nwa iya ono nwanyị.


\par }{\PP \VS{39}“Mu jịa nnajịuphu mu ono sụ iya: ‘?Ọ -bụkwanuru lẹ nwanyị ọbu te ekwedu l'ootsoru mu alwa ẹka ono-e?’


\par }{\PP \VS{40}“Ọ sụ lẹ Chipfu ono, bụ onye ono, yẹ l'iya l'anọ ono bẹ e-duru-a ojozi iya ye gẹ mu l'iya swịru; k'ọphu oo-me g'ije mu nweru ishi. Ọo ya bụ; k'ọphu mu a-lụta nwanyị, shi l'ọkpa-ipfu phẹ; waa l'ẹnya unuphu phẹ gẹdegede dulataru nwa iya nwoke.

\VS{41}Lẹ mu -jekpọwaa l'ọkpa-ipfu phẹ; ọ bụru l'ẹphe jịkaru bẹ ẹnwa iya te egudehẹdu mu; l'ọoburu ẹvu mu ogodogo.


\par }{\PP \VS{42}“Ọ bụru iya bụ; mu byarwuta lẹ wẹlu-a ntanụ-a; mu sụ: ‘Jiko gụbe Chipfu, bụ Chileke kẹ nnajịuphu mu, bụ Ébirihamu; ọ -bụru l'ọ dụ ngu ree; jiko menaa g'ije-a, mu byaru-a nweru ishi.

\VS{43}Nta-a bẹ mu pfụru lẹ mgboru wẹlu-a; ọ -bụru l'o nweru nwamgbọko, byaru eseta mini; mu sụ iya: “Jiko gẹ mu ngụtanu nwa mini, ha nwanshịi l'ite ngu ono!”

\VS{44}Ọ -bụru l'o kwetarụ chebe mu iya; bya asụ lẹ ya e-jekwa echebefua ịnya-kamẹlu mu; g'onye ono bụkwaru onye gụbe Chipfu họtaru nwatibe nnajịuphu mu.’


\par }{\PP \VS{45}“Mu nọdu epfukwadu anụ Chileke ono l'ime obu; Ribeka nọdu abyawaa yẹ l'ite, ọ nmako l'ukuvu. Ọ bya eje lẹ wẹlu ono je eseta mini. Mu sụ iya: ‘Jiko chebenu mu mini!’


\par }{\PP \VS{46}“O mee ẹgwegwa pazeta ite ono, ọ pa l'ukuvu ono; bya asụ mu: ‘Nggẹ; ngụa; gẹ mu je esetafụaru ịnya-kamẹlu ngu g'ẹphe ngụa.’


\par }{\PP \VS{47}“Mu jịa ya sụ iya: ‘?Ị bụ nwatibe onye?’

\par }{\PP “Ọ sụ lẹ ya bụ nwatibe Betuwẹlu, bụ iya bụ nwatibe Nahọ; onye ọphu Milika nwụtaru iya.

\par }{\PP “Mu bya eworu eregede-imi ye iya l'imi; bya agbabẹ iya echi-ẹka.

\VS{48}Mu bya ephureta bya abaarụ Chipfu ẹja; bya ajaa Chipfu, bụ Chileke kẹ nnajịuphu mu, bụ Ébirihamu ajaja; mbụ Chipfu, onye duru mu; mu shia ọkpobe ụzo byarwuta ẹka mu hụmaru nwamgbọko, bụ nwanwa nwune nnajịuphu mu, mu a-lụta dularu nwatibe nnajịuphu mu.

\VS{49}Ọ -bụru l'unu e-goshi l'unu yeru nnajịuphu mu obu; l'ọ gbaru g'o gude ire unu ẹka; unu pfunaa ya gẹ mu nụma. Teke ọ dụdu; unu pfukwaphọ; gẹ mu maru ọphu mu e-shi eshishi.”


\par }{\PP \VS{50}Lebanụ yẹe Betuwẹlu yeru iya ọnu sụ: “Ọ kwa Chipfu du ngu bya; ọphu anyi enweẹkwa ọnu opfu k'asụ l'ọwa-a meru; ọphu ọwa-a emeduru.

\VS{51}Wakwa Ribeka baa; duta iya gude laa g'o je alụru nwatibe nnajịuphu ngu; eshinu ọ bụ gẹ Chipfu sụru l'ọo-dụ bụ ono.”


\par }{\PP \VS{52}Onye-ozi Ébirihamu nụmaepho ọnu, ẹphe yeru; o phozetaru Chipfu.

\VS{53}Ọ bya egwefuta ngwa, e gude mkpọla-ododo; yẹe mkpọla-ọchaa mee bya achịe Ribeka; bya achịekwaa ya phọ ẹkwa. Ọ nụkwapho nwune iya; ẹphe lẹ ne iya iphe, vu oke aswa.

\VS{54}Ẹphe lẹ ndu ẹphe l'iya swị gbẹ teke ono bya atụko ria nri; bya angụa iphe, angụngu; bya akwaa ẹka ono l'ẹnyashi ono.

\par }{\PP Ẹphe tehuẹpho lẹ nchita-abọhu iya onye-ozi ono sụ: “Unu dukwa mu gẹ mu lashịa lapfushia nnajịuphu mu.”


\par }{\PP \VS{55}Nwune nwamgbọko ono; yẹle nene iya sụ: “Kabẹnu haa g'anyi lẹ nwada anyi ọbu nọfua nwujiku iri; tẹme unu alashịwaro.”


\par }{\PP \VS{56}Ọ sụkwanu phẹ: “?Unu esedekwadụ mu kẹ gụnu; l'ẹka Chipfu gbẹ mewaa ije mu; o nweru ishi? Unu hanaa gẹ mu lashịa lapfu nnajịuphu mu!”


\par }{\PP \VS{57}Ẹphe sụ g'ẹphe kua nwamgbọko ono jịa ya g'o yee ọnu.

\VS{58}Ẹphe kua Ribeka bya ajịa ya sụ: “?Ii-tsoru nwoke-a?”

\par }{\PP Ọ sụ ee; lẹ ya e-tsoru iya-a.


\par }{\PP \VS{59}Ọo ya bụ; ẹphe duru nwune phẹ nwanyị, bụ Ribeka nụ iya; ẹphe lẹ nwanyị, eleta iya ẹnya. Onye-ozi Ébirihamu ono; yẹle ndu ẹphe l'iya swị duta iya; ẹphe lashịa.

\VS{60}Ẹphe bya ala; ndu nwe Ribeka gọru ọnu-ọma nụ iya; sụ iya:

\par }{\Q “Nwune anyi nwanyị;

\par }{\QB jaa àjàjà ka l'ọtu!

\par }{\Q Mbụ g'awa ngu bụru

\par }{\QB agụta agụta!

\par }{\Q G'awa ngu natajẹkwa

\par }{\QB ọguzo ndu ọhogu phẹ!”


\par }{\PP \VS{61}Ọo ya bụ; Ribeka yẹle ndu-ozi iya kwakọbe bya enyita ịnya-kamẹlu phẹ tsoru onye-ozi Ébirihamu ono; o duru phẹ; ọ bụru iya alala.


\par }{\PP \VS{62}Teke ono bẹ Áyizaku shiwaa lẹ Ọgba Ọ-dzụ-ndzụ-ele-mu-ẹnya abya; kẹle ẹka o bu ebubu bụ l'echiẹgu ndọhali.

\VS{63}O -rwua ụzenyashi ujiku lanụ o tsoru ọma ẹgu aghaphe. O jeshia ele ẹnya bya ahụma ịnya-kamẹlu, awụ abya nụ.

\VS{64}Ribeka bya apalikwaphọ ẹnya hụma Áyizaku; bya eshi l'eli ịnya-kamẹlu iya pfụ-zeta.

\VS{65}Ọ jịa onye-ozi ono sụ iya: “?Nwoke ono, shi lẹ mgbẹgu eje abya nụ ono bụ onye?”

\par }{\PP Onye-ozi ono sụ iya: “Ọ kwa nnajịuphu mu bẹ ọ bụ.” Ọ chịta ẹkwa-ishi iya gude kpuchia onwiya.


\par }{\PP \VS{66}Onye-ozi ono bya akọkotaru Áyizaku gẹ ya gude mee ya.

\VS{67}Áyizaku bya eduta iya duba l'ụlo-ẹkwa ne iya, bụ Sera. Ọ bụru iya bụ l'e kewaru iya Ribeka; ọ lụru. O yee ya obu shii. Ọ bụru iya bụ l'obu abyahụkwa bya ejizeta Áyizaku lẹ kẹ ne iya, nwụhuru nụ-a.




\par }\Chap{25}{\SH Anwụhu Ébirihamu
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ébirihamu bya alụta nwanyị ọzo, ẹpha iya bụ Ketura.

\VS{2}Ọ nwụtaru iya Zimuranu; waa Jiọkushanu; waa Midanu; waa Midiyanu; waa Ishibaku; waa Shuwa.

\VS{3}Jiọkushanu bụ nna Sheba; waa Dedanu. Ndu bụ oshilọkpa Dedanu bụ ndu Ashuru; waa ndu Letushi; waa ndu Leyumu.

\VS{4}Ụnwu Midiyanu bụ Ifa; waa Ife; waa Inọku; waa Abida; waa Ẹludaa. G'ẹphe hakọta tụkoru bụru ụnwu Ketura.


\par }{\PP \VS{5}Ébirihamu hakọtaru Áyizaku iphemiphe, o nweru.

\VS{6}Ọle g'ọ nọkwadu ndzụ bẹ ọ hatarụ iphe hẹe ụnwu, ẹphe nwụtaru iya; mbụ ụnwanyi, ndu ọphu abụ-zidu unyomu iya; bya edufu phẹ; ẹphe lashịa ụzo alị ẹnyanwu-awawa; k'ọphu yẹe Áyizaku te ebuduru l'ẹka lanụ.


\par }{\PP \VS{7}Iphe, Ébirihamu kpakọtaru nọo bụ ụkporo apha ẹsato l'apha iri l'ise.

\VS{8}Ébirihamu tụa unme ikpazụ iya bya anwụhu lẹ g'ọ kahụchawaru lịbaliba; k'ọphu ọ bụkpoo nwoke ọgerenya, apha, ọ nọru ndzụ jiru ẹpho; tẹme ọ lapfushia ndiche phẹ.

\VS{9}Ụnwu iya; mbụ Áyizaku yẹe Ishimẹlu lia ya l'ọgba Makupela, nọ l'alị Ẹfuronu, bụ nwatibe Zoha, onye Hetu. Ọgba ono nọ-kube Mamure.

\VS{10}Alị ono bụ alị, Ébirihamu zụru ndu Hetu; ọ bụru ẹka ono bẹ e liru Ébirihamu; lia nyee ya, bụ Sera.

\VS{11}Ébirihamu nwụhuchaepho Chileke bya ekebekpọo Áyizaku l'ọma ẹka o bukube wẹlu Ọ-dzụ-ndzụ-ele-mu-ẹnya.


\par }{\SH Ụnwu Ishimẹlu
\par }
{\PP \VS{12}Waa oshilọkpa Ishimẹlu nwa Ébirihamu; onye nwanyị, shi Ijiputu, bụ ohu Sera, ẹpha iya bụ Hega nwụtaru Ébirihamu baa:


\par }{\PP \VS{13}Ọwaa bụ ụnwu Ishimẹlu lẹ g'e deru ẹpha phẹ g'a nwụru phẹ. Nebayotu bụ ọkpara Ishimẹlu. Ndu ọzo bụru Keda; waa Adụbelu; waa Mibusamu;

\VS{14}waa Mishima; waa Duma; waa Masa;

\VS{15}waa Hadadu; waa Tema; waa Jieturu; waa Nafishi; waa Kedema.

\VS{16}G'ẹphe ha tụkoru bụru ụnwu Ishimẹlu; ọ bụru phẹ bụgbaa ndu-ishi ọkpa-ipfu phẹ ono ẹphe n'iri l'ẹbo. Tẹme ọ bụru ẹpha phẹ bẹ a gụbegbaaru mkpụkpu lẹ mkpụkpu phẹ.

\VS{17}Mkpakọ iphe, Ishimẹlu nọru bụ ụkporo apha ishii l'apha iri l'ẹsaa; bya atụa unme ikpazụ iya nwụhu; lapfu ndiche phẹ.

\VS{18}Oshilọkpa iya shi lẹ Havila bua jasụ Shuru, nọ-kube oke alị Ijiputu; mẹ ị nọdu eje ụzo Asiriya. Ẹphe l'ụnwunna phẹ g'ẹphe ha tụko dụru l'opfu.


\par }{\SH Jiékọpu yẹle Ịso
\par }
{\PP \VS{19}Waa oshilọkpa Áyizaku, nwa Ébirihamu.

\par }{\PP Ébirihamu bụ nna Áyizaku;

\VS{20}Áyizaku nọepho ụkporo apha labọ bya alụa Ribeka, nwada Betuwẹlu, onye Arámu; ẹka o shi bụ Padanu-Arámu; tẹme Ribeka ono bụru nwune Lebanụ, onye Arámu kwaphọ.


\par }{\PP \VS{21}A nọnyaa; Áyizaku bya epfuru nụ Chipfu l'iswi ẹhu nyee ya; noo kẹle ọ tọo tsụdu ime. Chipfu nụma epfupfu, o pfuru nụ iya; bya emee nyee ya, bụ Ribeka tsụta ime.

\VS{22}Ụnwegirima ono nọdu akpa onwophẹ mkpa l'ime ẹpho iya. A nọnyaa; ọ sụ: “?Bụ gụnu bẹ iphe-a l'anwụru mu ẹgube-a?” O jeshia l'ajị l'iphu Chipfu.


\par }{\PP \VS{23}Chipfu sụ iya:

\par }{\Q “Ọ kwa mkpụkpu labọ nọ

\par }{\QB ngu l'ẹpho;

\par }{\QB mbụ l'ọha labọ e-shi ngu

\par }{\QB l'ẹhu kekahaa onwophẹ.

\par }{\Q Onye lanụ a-ka onye ọphuu ike;

\par }{\QB tẹme ọ bụru onye k'ọgerenya

\par }{\QB bẹ a-nọdu ejeru onye kẹ nwata ozi.”


\par }{\PP \VS{24}Ọ gbabeẹ ya phọ l'ezeda; ọ nwụa ejima; ọ bụchaaru nwoke.

\VS{25}Onye ọphu vuru ụzo fụta dụ uswe-uswe; ẹhu iya l'ophu duẹpho g'uwe-adzụ. Ọo ya bụ; ẹphe woru iya gụa Ịso.

\VS{26}Anwụnwu, aanwụ iya; nwune iya nọdu etso iya; wọru iya ẹka l'ichirupfu ọkpa. Ọo ya bụ; ẹphe gụa ya Jiékọpu. Áyizaku nọwaru ụkporo apha ẹto teke Ribeka nwụtaru iya ụnwegirima ono.


\par }{\PP \VS{27}Ụnwegirima ono bya evuta. Ịso bụru onye maru ẹnya nta-a; onye anọduje aghaphe l'ọma ẹgu. Jiékọpu bụkwanuru onye eme gelee; tẹme ọ nọdu anọduje anọo l'unuphu.

\VS{28}Eshinu Áyizaku bụ onye anụ, shi l'ẹgbudu atsọje ntụmatu; o yee Ịso obu; Ribeka yekwanaa Jiékọpu obu.


\par }{\PP \VS{29}O -rwua ujiku lanụ; Jiékọpu nọdu agwọ ine. Ịso shi nta-a bata; m̀bà nọdu atụ iya atụtu.

\VS{30}O sụ Jiékọpu g'ọ kọo ya ọ-cha-pfụu iphe ono, o shiberu ono ẹgwegwa; lẹ m̀bà atụkwa iya atụtu! (Noo iphe, meru g'o gude a wata iya eku Edọmu bụ ono.)


\par }{\PP \VS{31}Jiékọpu sụ iya: “Ọo m'ọ bụru lẹ mu a-bụru ngu ọgerenya!”


\par }{\PP \VS{32}Ịso sụ g'o lenu lẹ ya anwụhukwa anwụhu. ?Ya gude abụru ọgerenya eme gụnu?


\par }{\PP \VS{33}Jiékọpu sụ iya g'o riadanaru iya angụ. Ọ bya eria angụ lẹ ya hawaru gẹ Jiékọpu bụru iya ọgerenya.


\par }{\PP \VS{34}Jiékọpu bya awata buredi nụ iya; bya ekuta ine azamụ ono, ọ gwọru ono nụkwa iya phọ; o ria. O richaa ya bya angụa iphe, aangụ angụngu; ọ bụru iya atụgbu.

\par }{\PP Ọo ya bụ lẹ Ịso ta agụbeduru abụru ọgerenya iya iphe.




\par }\Chap{26}{\SH Áyizaku yẹle Abimẹleku
\par }
{\PP \VerseOne{1}A nọnyaa; ẹgu bya l'alị ono; a -gụfukwa ọphu byajẹru teke Ébirihamu nọ. Áyizaku lapfu Abimẹleku, eze ndu Filisitayinu lẹ Gera.

\VS{2}Chipfu byapfuta Áyizaku bya asụ iya: “Te ejekwa ala alị Ijiputu. Bukwaru l'alị ono, mu a-sụ ngu g'i buru ono!

\VS{3}Butọtanu l'alị-a; hụma lẹ mu a-nọdu swiru ngu eswiru; tẹme mu ekebekwa ngu phọ l'ọma. Kẹle ọo gụbedua; gụ l'awa ngu bẹ mu a-nụkota alị-a l'ophu. Ọzo bụ l'iphemiphe, mu riru Ébirihamu nte lẹ mu e-meru iya bẹ mu e-mekọtakwa.

\VS{4}Mu e-me awa ngu g'ẹphe ha l'ọtu gẹ kpokpode, nọ l'akpaminigwe. Mu abya anụ phẹ alị-a l'ophu. Tẹme ọ bụru oshilọkpa ngu bẹ ee-shi l'ẹka kebe ọhamoha, nọkota lẹ mgboko l'ọma.

\VS{5}Ọ bụru iphe, kparụ iya nụ bụ lẹ Ébirihamu meru olu mu; mbụ l'o meru opfu mu. Ọ bụru iphe, mu sụru g'o mee bẹ o meru; mbụ iphe, mu tọru ọkpa iya; bya edobekọta ekemu mu.”

\VS{6}Ọ buru iya bụ lẹ Áyizaku eburu lẹ Gera.


\par }{\PP \VS{7}Unwoke ndu ẹka ono bya akpaahaa ya ishi nyee ya. Ọ sụ phẹ l'ẹphe l'iya bụkwa nwune. Iphe, o gude pfua nno bụ lẹ ndzụ agụ iya asụ l'ọo nyee ya. Ọ rịru lẹ ndu ẹka ono e-gbu iya nata iya Ribeka; kẹle Ribeka manụkaru mma.


\par }{\PP \VS{8}Áyizaku buẹpho ẹka ono nọo ọdu; Abimẹleku, eze ndu Filisitayinu bya epyofu ẹnya lẹ windo hụma Áyizaku ẹka yẹle nyee ya, bụ Ribeka ebvu oke ebvu.

\VS{9}Abimẹleku bya ekua Áyizaku sụ iya: “?Ọ kwa lẹ nwanyị ono bẹ ịilu ọkpobe alụlu? ?Bụ gụnu meru g'o gude ị sụ l'ọ bụ nwune ngu?”

\par }{\PP Áyizaku sụ iya: “?Tị madụ lẹ mu arị lẹ ndzụ mu e-tuphahụ l'opfu ẹhu iya?”


\par }{\PP \VS{10}Ọo ya bụ; Abimẹleku sụ iya: “?Ẹgube iphe ọwa-a, i meru anyi-a bụ gụnu? Ọme unwoke ndu anyi onye lanụ jekwanụru je ejepfu nyee ngu onoya; mẹ iishi ẹgube ono mee g'a taa anyi ụta.”


\par }{\PP \VS{11}Ọo ya bụ; Abimẹleku bya atụaru ndu ẹka ono g'ẹphe ha ekemu sụ: “Onye chọru nwoke-a; ọzoo nyee ya opfu bẹ ee-gbukwa egbugbu!”


\par }{\PP \VS{12}Áyizaku bya akọbe iphe l'alị ono; bya akpata iphe, ha g'iphe, ọ kọberu l'alị apha ono mgbo ụkporo ise; noo kẹle Chipfu keberu iya l'ọma.

\VS{13}Ọ bya enweru iphe; ẹku wata iya abyaru; jasụ ọ bụru ọbaba.

\VS{14}O nweru atụru, dụ igwerigwe; bya enweru eswi; bya agbashịa ohu dobe. A nọnyaa; ndu Filisitayinu jiaharu iya ijiẹnya.

\VS{15}Ọo ya bụ; iphe, bụkpoo wẹlu iya, shirọ teke nna iya, bụ Ébirihamu nọ; bụ wẹlu, ohu nna iya phẹ tụshiru doberu iya; ndu Filisitayinu bya atsuchishichaa ya; mbụ gude ẹja nwuchishichaa ya.


\par }{\PP \VS{16}Ọo ya bụ; Abimẹleku sụ Áyizaku: “Kwata lụfuru anyi; noo kẹle ị kariwaru anyi ẹka shii!”


\par }{\PP \VS{17}Ọ bụru iya bụ lẹ Áyizaku akwafụ je akpọbe ụlo-ẹkwa iya lẹ nsụda Gera; je eburu l'ẹka ono.

\VS{18}Áyizaku bya etsoru tụkwachaa wẹlu ono, a tụru teke nna iya, bụ Ébirihamu nọ ndzụ ono; mbụ wẹlu ono, ndu Filisitayinu nwuchishiru lẹ gẹ nna iya nwụhucharu ono. Ọ bya agụkwachaa ya ẹpha ono, nna iya shi gụshia ya ono.


\par }{\PP \VS{19}Ndu ozi Áyizaku bya ebvua wẹlu lẹ nsụda ono; bya ebvuvu mini, doru risaa.

\VS{20}Obenu lẹ ndu eche iphe-edobe ndu Gera; ẹphe lẹ ndu eche kẹ Áyizaku watarụ adzọ wẹlu ọbu. Ẹphe sụ lẹ mini ono bụ mini ẹphebe ndu Gera. Áyizaku woru wẹlu ono gụa Isẹku; kẹle a swọru iya ụswo.

\VS{21}Ẹphe bya atụa wẹlu ọzo; ndu Gera dzọpfukwaru iya phọ. Áyizaku gụa ono Sitina.

\VS{22}Ọ gbẹshi l'ẹka ono je atụa wẹlu ọzo; ọphu o nweẹdu onye dzọbaru ono. Ọ gụa ya Rehobotu sụ: “Nta-a bẹ Chipfu mewaru g'anyi sụsaa onwanyi l'alị-a; nọdu iya mịa amịmi g'oshi-ọmi.”


\par }{\PP \VS{23}Ọ gbẹ l'ẹka ono; ọ lashịa Biye-Sheba.

\VS{24}O -rwua l'ẹnyashi ono; Chipfu byapfuta iya bya asụ iya: “Ọ kwa mbẹdua bụ Chileke kẹ nna ngu, bụ Ébirihamu. Gẹ ndzụ ta agụshi ngu; kẹle mu nọ-kube ngu. Mu e-gude iswi ẹhu onye-ozi mu, bụ Ébirihamu kebe ngu l'ọma; mee g'awa ngu ka l'ọtu.”


\par }{\PP \VS{25}Áyizaku bya akpụa ọru-ngwẹja l'ẹka ono; bya akpọ-ku ẹpha Chipfu. O woru ụlo-ẹkwa iya kpọbe. Ndu ozi iya bya eworu wẹlu tụa.


\par }{\PP \VS{26}Ọ bụru teke ono bẹ Abimẹleku shi lẹ Gera kpapfuta iya; ẹphe lẹ Ahụzatu, onye agbaziru iya olu; waa Fayịkolu, onye-ishi ndu ojọgu iya.

\VS{27}Áyizaku jịa phẹ sụ: “?Bụ gụnu meru iphe, unu abya ibe mu; l'ẹka mu dụ unu ashị; unu chịa mu l'alị unu-a?”


\par }{\PP \VS{28}Ẹphe sụ iya: “Anyi hụmaru lẹ Chipfu nọ-kube ngu. Noo ya; anyi sụ l'ọ gbaru g'anyi lẹ ngu ria nte. G'anyi lẹ ngu gbaa ndzụ;

\VS{29}g'ọ tọ dụ iphe, ii-me anyịbe ndu Gera; ẹgube ono, adụdu iphe, anyi meru ngu ono; ọ chịa l'anyi meru ngu odoo; bya edufu ngu; ị lashịa lẹ nchị-odoo. Ọ bụru iya bụ lẹ Chipfu abya nta-a bya ekebe ngu l'ọma.”


\par }{\PP \VS{30}Áyizaku bya eshiaru phẹ nri, ha shii; ẹphe bya eria bya angụa iphe, aangụ angụngu.

\VS{31}O -rwua lẹ nchita-abọhu iya l'ọnmewa ụtsu; unwoke ono bya eworu nte ria. Áyizaku dufu phẹ; ẹphe tụgbua; ọ bụru phẹ alala lẹ nchị-odoo.


\par }{\PP \VS{32}Ọ bụru mbọku ono bẹ ndu-ozi Áyizaku byaru bya epfuaru iya kẹ wẹlu phọ, ẹphe tụru phọ sụ iya l'ẹphe hụmakwaru mini.

\VS{33}Ọ gụa ya Sheba. Ẹpha mkpụkpu ono bụru Biye-Sheba byasụ ntanụ-a.


\par }{\PP \VS{34}Ịso nọepho ụkporo apha labọ; o je alụa Jiuditu, nwada Beri, onye Hetu; bya alụkwapho Basumatu, nwada Elọnu, onye Hetu kwaphọ.

\VS{35}Ẹphe bụru aphụ tsọru Áyizaku yẹle Ribeka.




\par }\Chap{27}{\SH Jiékọpu anata ọnu-ọma l'ẹka Áyizaku
\par }
{\PP \VerseOne{1}Áyizaku bụerupho ọgerenya; k'ọphu ọophuwa ragaraga; o kua Ịso, bụ ọkpara iya sụ iya: “Nwa mu!”

\par }{\PP Ọ za iya ẹnu.


\par }{\PP \VS{2}Ọ sụ iya: “Nta-a bẹ mu bụakwaa nwoke ọgerenya; ọphu mu amakwa mbọku, mu a-nwụhu.

\VS{3}Ngwa; wota iphe, iigudeje achị nta-a; mbụ ẹda-apfụ waa apfụ ngu; gude je l'ẹgbudu je egbuaru mu anụ!

\VS{4}L'ịibya egude iya shiaru mu nri, atsọ ụtso, bụ ọphu adụje mu ree; pataru mu; gẹ mu ria gọru ọnu-ọma nụ ngu; tẹmanu mu anwụhu!”


\par }{\PP \VS{5}Ribeka ngabẹkpoepho nchị gẹ Áyizaku epfu eyeru nwa iya, bụ Ịso. Ịso tụgbuepho jeshia l'ẹgbudu gẹ ya gbua anụ palata;

\VS{6}Ribeka sụ nwa iya, bụ Jiékọpu: “Mu sụru-a; mu nụmakwaru teke nna ngu shi epfu eyeru nwune ngu, bụ Ịso

\VS{7}sụ iya g'o je egbua anụ-ẹgbudu gude shiaru iya nri, atsọ ụtso gẹ ya ria; k'ọphu ya a-nọdu l'atatiphu Chipfu gọru ọnu-ọma nụ iya; tẹme ya anwụhu.

\VS{8}Nta-a bụ lẹ-a; nwa mu; ngabẹkpoepho nchị ree; mee iphe, mu a-sụ g'i mee!

\VS{9}Ngwa; je l'ẹka atụru yẹ l'eghu dọru; je ahọta ada eghu labọ, dụ ree; gẹ mu gude shiaru nna ngu nri, atsọ ụtso. Mu e-shiẹ ya phọ g'ọo-dụ iya ree.

\VS{10}L'ịikwata iya je anụ nna ngu g'o ria; k'ọphu ọo-gọru ngu ọnu-ọma iya; tẹmanu l'ọonwuhu.”


\par }{\PP \VS{11}Jiékọpu sụ Ribeka, bụ ne iya: “Obenu lẹ nwune mu, bụ Ịso gbaru ẹ́jí; mbẹdua bụru onye ẹhu akwọ akwọkwo.

\VS{12}?Ọ bụkwanuru lẹ nna mu rwaru mu ẹka-e? L'ọohuma l'ọo ẹregede bẹ mu agbaru iya; l'ooworu ọnu tụa mu; mẹ ọ lashịa ọphu ọo-gọru ọnu-ọma nụ mu.”


\par }{\PP \VS{13}Ne iya sụ iya: “Nwa mu; gẹ mu vutarọ ọnu ono m'ọ tụa ngu iya! Ọo ẹpho g'i mee iphe, mu sụru g'i mee-a; tụgbua je akpụtaru mu iya!”


\par }{\PP \VS{14}Ọo ya bụ; ọ tụgbua je akpụtaru ne iya eghu ọbu. Ne iya bya egude iya shia nri, atsọ ụtso; shiẹ ya phọ g'ọoduje nna Jiékọpu ono ree.

\VS{15}Ribeka bya ewota uwe Ịso, bụ nwune Jiékọpu k'ọgerenya; mbụ uwe iya ọphu kakọta ama mma l'uwe, Ịso koberu l'ụlo iya; bya eworu yee nwa iya ke nwata, bụ Jiékọpu.

\VS{16}Ọ bya eworu akpọ eghu phụa ya l'ẹka; bya aphụa ya ya l'olu, bụ ẹka akwọ iya akwọkwo.

\VS{17}Ọ bya eworu nri ono, atsọ ụtso ono pẹe Jiékọpu; bya apẹe ya buredi, o gheru ye iya.


\par }{\PP \VS{18}Jiékọpu bya aparu iya jepfu nna iya bya asụ iya: “Nnana!”

\par }{\PP Ọ za iya: “Owee nwa mu! ?Ị bụ onye?”


\par }{\PP \VS{19}Jiékọpu sụ nna iya: “Ọ kwa mbẹdua, bụ Ịso; bya abụru ọkpara ngu. Mu meakwaru g'i ziru mu. Gbẹshikwa nọdu anọo taa anụ ọbu, mu gburu ọbu; g'ịigoru ọnu-ọma nụ mu.”


\par }{\PP \VS{20}Áyizaku bya ajịa ya sụ: “?Dẹnu g'i shiru gbukebewa iya ẹgwegwa ẹgube ono nwa mu?”

\par }{\PP Jiékọpu sụ iya: “Ọo Chipfu, bụ Chileke ngu meru mu; o nweru ishi.”


\par }{\PP \VS{21}Áyizaku sụ Jiékọpu: “Kpịritaekwaru gẹ mu rwaa ngu ẹka; gẹ mu maru ?ị bụ-a nwa mu Ịso tọo tị bụdu iya?”


\par }{\PP \VS{22}Jiékọpu bya ejekube nna iya, bụ Áyizaku ntse. Ọ bya arwachaa ya ẹka bya asụ: “Olu-opfu ngu bụ olu Jiékọpu; obenu l'ẹka ngu bụ ẹka Ịso.”

\VS{23}Ọphu ọ tọ hụbeduru iya ama; noo kẹle ẹka iya dụ ẹji ẹji gẹ kẹ nwune iya, bụ Ịso. Ọ gọru ọnu-ọma nụ iya.

\VS{24}Ọ jịadaa ya sụ iya: “?Ị bụ-a nwa mu, bụ Ịso tọo?”

\par }{\PP Ọ sụ iya: “Ee. Mu bụkwa iya-a.”


\par }{\PP \VS{25}Ọo ya bụ; ọ sụ iya: “Ngwanụ nwa mu; patanụru mu anụ, i gburu shia nri ọbu gẹ mu ria; k'ọphu mu a-gọru ọnu-ọma nụ ngu!”

\par }{\PP Jiékọpu bya apajẹru iya ya; o ria; ọ bya apataru iya mẹe; ọ ngụa.

\VS{26}Nna iya, bụ Áyizaku sụ iya: “Bya ẹka-a nwa mu; bya etsutsua mu ọnu!”


\par }{\PP \VS{27}Ọo ya bụ; o jekube iya ntse je etsutsua ya ọnu; Áyizaku nụmaepho mkpọ, uwe iya eshi; ọ gọru ọnu-ọma nụ iya sụ iya:

\par }{\Q “Mkpọ, nwa mu eshi

\par }{\QB dụ gẹ mkpọ ẹgu,

\par }{\QB Chipfu keberu l'ọma.


\par }{\Q \VS{28}Gẹ Chipfu shi l'imigwe

\par }{\QB kwaaru ngu iji;

\par }{\QB l'ọonu ngu ẹka mgboko

\par }{\QB kakọta ree;

\par }{\QB l'oomee g'i nweru nri yẹle

\par }{\QB mẹe nweru k'etsutsu iya.


\par }{\Q \VS{29}G'ọha, dụ igwerigwe

\par }{\QB jeru ngu ozi!

\par }{\Q Gẹ ndiphe phozejeru ngu!

\par }{\Q L'ịiburu onye a-bụru onye-ishi

\par }{\QB unwune ngu!

\par }{\Q G'ụnwu, ne ngu nwụtaru

\par }{\QB phozejeru ngu!

\par }{\Q Gẹ ndu tụru ngu ọnu

\par }{\QB bụkwaru ndu a tụru ọnu!

\par }{\Q Ndu gọru ọnu-ọma nụ ngu

\par }{\QB abụkwanuru ndu a gọru

\par }{\QB ọnu-ọma nụ!”


\par }{\PP \VS{30}Áyizaku gọ-ghechaẹrupho Jiékọpu ọnu-ọma ono; o shiẹpho l'atatiphu nna iya tụgbua jeribẹru nwanshịi; nwune iya, bụ Ịso shi nta-a bata.

\VS{31}Ọ bya eshikwaphọ nri, atsọ ụtso pataru nna iya bya asụ iya: “Nnana; gbẹshi bya ataa anụ-a, mu gburu shiaru ngu-a g'ịigoru ọnu-ọma ngu nụ mu.”


\par }{\PP \VS{32}Nna iya, bụ Áyizaku bya ajịa ya sụ: “?Ị bụ onye?”

\par }{\PP Ọ sụ iya: “Mu bụkwa nwa ngu nwoke; mbụ ọkpara ngu, bụ Ịso.”


\par }{\PP \VS{33}Áyizaku phụhu mebyikpọo kẹ kpaakpaakpaa bya asụ: “?Bụhunu onye gburu anụ wotaru mu; mu righeru lẹ mgboru g'ịibya-a? Mu gọakwaru ọnu-ọma nụ onye ono; mbụ l'onye ono bụakwaa onye e keberu l'ọma.”


\par }{\PP \VS{34}Ịso nụmaepho opfu nna iya; ọ tụkpoo ẹkwa; chiahaa mkpu sụ nna iya: “Gọfunaaru mu ọnu-ọma; jikonu nna!”


\par }{\PP \VS{35}Áyizaku sụ iya: “Nwune ngu gudeakwa ẹregede bya anata ọnu-ọma ngu ọbu.”


\par }{\PP \VS{36}Ịso sụ: “Ọo ẹpho Jiékọpu, a gụru iya bẹ gbaru iya nụ. Ọwa-a kwewa mgbo labọ, ọ ghọ-gbutaru mu. Ọ natarụ mu ọkpara, mu bụ. Ọ bya nta-a bya anatafụa mu ọnu-ọma mu.” Ọ jịa nna iya sụ iya: “?To nwekpọdaa ọnu-ọma ono ọphu i doberu mu mẹ nanụ?”


\par }{\PP \VS{37}Áyizaku sụ Ịso: “Mu meakwaru Jiékọpu g'ọ bụru nnajịuphu ngu; mu bya emekọtaakwaa ndu ẹphe l'iya bụ g'ẹphe bụru ndu-ozi iya; bya agọakwarupho ọnu-ọma nụ iya lẹ nri; waa lẹ mẹe. Nta-a bẹ o to nweẹkwa iphe, mu a-dụ ike meeru ngu nwa mu.”


\par }{\PP \VS{38}Ịso nọdu epfukpọekwarupho nna iya sụ iya: “Nna; ti nwekpọdaa g'ọ ka mma l'ọo akpụru ọnu-ọma lanụ, ịi-gọru mu? Gọfunaaru mu ọnu-ọma; jikonu nna!” Ọ wata ara ẹkwa.


\par }{\PP \VS{39}Nna iya, bụ Áyizaku bya eyeeru iya ọnu sụ iya:

\par }{\Q “I tii budu l'ẹka

\par }{\QB mgboko kakọta ree;

\par }{\QB ọphu i budu l'ẹka Chipfu

\par }{\QB shi l'imigwe akwa iji.


\par }{\Q \VS{40}Ọo egbu mma bẹ ii-gude buru;

\par }{\QB tẹme nwune ngu bẹ

\par }{\QB ịi-nọdu ejeru ozi.

\par }{\Q Ọle a -nọnyakwanaa ọ dụ

\par }{\QB ngu ẹnyiru;

\par }{\Q L'iikwefuru iya ike;

\par }{\QB unu l'iya edokaha.”


\par }{\SH Jiékọpu agba ala ibe Lebanụ
\par }
{\PP \VS{41}Ịso bya akpọo Jiékọpu ashị; kẹle ọo ọnu-ọma, nna iya gege agọru nụ iya bẹ ọ gọru nụ Jiékọpu. Ọ rịa l'ime onwiya sụ: “?Ọ kwa l'oorwuwa teke aa-kwa nnana? E -mechaa bẹ mu e-woru Jiékọpu, bụ nwune mu-a gbua.”


\par }{\PP \VS{42}E pfuẹrupho Ribeka iphe, nwa iya k'ọgerenya, bụ Ịso pfuru; o zia g'e je ekua nwa iya kẹ nwata, bụ Jiékọpu. Ọ bya; ọ sụ iya: “Lekwa lẹ nwune ngu, bụ Ịso bụkwa iphe, o gude adụ onwiya obu bụ lẹ ya e-mecha gbua ngu.

\VS{43}Ọo ya bụ lẹ-a; nwa mu; mekwaa iphe, mu abya epfupfu; gbalakwa ẹgwegwa lapfu nwune ne ngu, bụ Lebanụ lẹ Haranu!

\VS{44}Je anọtota l'ẹka ono g'ẹhu ghubuhuada nwune ngu eghu!

\VS{45}Ọ -bụru l'iphe, i meru nwune ngu ghubuhuẹru iya phọ eghu; ọ zọhaa ya; mu ezia ozi sụ g'i shi l'ẹka ono lwatashịa. Kẹle mu ta ahadụ gẹ ndzụ unu n'ẹbo tuphashịhu l'eswe ujiku lanụ.”


\par }{\PP \VS{46}Noo ya bụ; Ribeka bya ejepfu Áyizaku je asụ iya: “Anọdu ndzụ dụkwaa mu ẹnyiru; ọ bụru ụnwanyi ndu Hetu-a kparụ iya. Ọ -bụru lẹ Jiékọpu lụtafuaru ụnwanyi ndu alị-a; mbụ ụnwanyi ndu Hetu, dụ gẹ ndu ọwa-a; bẹ ?mu a-nọdukwadu ndzụ eme gụnu?”




\par }\Chap{28}{\PP \VerseOne{1}Ọ bụru iya bụ lẹ Áyizaku bya ekua Jiékọpu; bya agọru ọnu-ọma nụ iya; bya atụaru iya ekemu sụ iya: “Ta alụnupho nwanyị Kénanu!

\VS{2}Tụgbuekwapho jeshia Padanu-Arámu jepfu ndibe nna ngu oche, nwụru ne ngu, bụ Betuwẹlu; je alụtaru onwongu nwanyị l'ẹka ono; lụta nwada Lebanụ, bụ nwune ne ngu!

\VS{3}Gẹ Chileke, bụ Ọkwoolemkpa kebe ngu l'ọma; mee ngu g'ị nwụshia ụnwu; bya emee g'ị jaa àjàjà gbiriri jasụ ịiburu nna ọha, dụ igwerigwe.

\VS{4}Gẹ Chileke mee g'ọnu-ọma ono, ọ gọru nụ Ébirihamu ono; ree l'ẹhu ngu mẹ l'awa ngu. Ọo ya bụ; k'ọphu ii-nweru alị ono, ị bụ nlwamụlwa ono; mbụ alị ono, Chileke nụru Ébirihamu ono.”

\VS{5}Ọo ya bụ; Áyizaku bya edufu Jiékọpu; ọ tụgbua jeshia Padanu-Arámu. Ọ bụru ibe Lebanụ bẹ ooje, bụ iya bụ nwatibe Betuwẹlu, onye Arámu. Lebanụ ono bụ nwune Ribeka, bụ ne Jiékọpu yẹle Ịso.


\par }{\PP \VS{6}E mechaa; Ịso bya amaru lẹ Áyizaku gọwaru ọnu-ọma nụ Jiékọpu; bya edufuwa iya g'ọ laa Padanu-Arámu; je alụta nwanyị l'ẹka ono; tẹme lẹ teke ono, ọ gọru ọnu-ọma nụ iya ono bẹ ọ tụru iya ekemu sụ g'ọ tọ lụkwa nwanyị Kénanu;

\VS{7}tẹme waa lẹ Jiékọpu mewaru iphe, ne iya yẹle nna iya pfuru iya bya ejeshiwa Padanu-Arámu.

\VS{8}Ọ gbẹ teke ono bya edoo Ịso ẹnya l'ọ dụ nna iya, bụ Áyizaku ẹji; mbụ ụnwanyi, shi l'alị Kénanu.

\VS{9}Ọ tụgbua je l'ibe Ishimẹlu; bya alụa Mahalatu, bụ nwune Nebayotu; bya abụru nwada Ishimẹlu, bụ nwatibe Ébirihamu; je eyekọberu ụnwanyi ọphu o shi alụhawa.


\par }{\SH Nrwọ, Jiékọpu rwọru lẹ Bẹtelu
\par }
{\PP \VS{10}Tọbudu iya bụ; Jiékọpu shi lẹ Biye-Sheba tụgbua; ọ bụru iya eje mkpụkpu Haranu.

\VS{11}O jenyaa; nchi jipfu iya l'ẹka lanụ. Ọ pfụshi l'ẹka ono gẹ ya kwaa akwakwa. O je apata mkpuma lanụ l'ẹka ono bya eswibe l'ishi zezeta; mgbẹnya tụ iya.

\VS{12}Ọ bya arwọo nrwọ bya ahụma obebe, a sụberu ọkpa iya l'alị; o je eberu l'imigwe. Ụnwu ojozi Chileke nọdu enyi iya godogodo; ndu enyihu enyihu; ndu enyizeta enyizeta.

\VS{13}Chipfu pfụru l'ọnonu iya pfua sụ: “Ọ kwa mu bụ Chipfu; bya abụru Chileke kẹ nna ngu, bụ Ébirihamu; yẹle Áyizaku. Alị ono, ị zẹ l'eli iya ono bẹ mu a-nụ unu l'awa ngu.

\VS{14}Oshilọkpa ngu a-dụ igwerigwe g'ẹja, nọ l'alị. Unu e-bucha burwua ụzo ẹnyanwu-arịba; bya eburwua ụzo ẹnyanwu-awawa; unu ebua jasụ l'ụzo isheli; bua jasụ ụzo ọhali. Mu e-shi unu l'awa ngu l'ẹka kebe ndiphe l'ophu l'ọma.

\VS{15}Tẹme; hụmakpodapho; mu swikwaru ngu eswiru; mu a-nọdukpoepho eleta ngu ẹnya l'iphe, bụkpoo ẹkameka iije; ọzo bụ lẹ mu e-duphuta ngu azụ l'alị-a. Mu ta abyadụ aha ngu jasụ mu emekọta iphe, mu kweru ukwe iya.”


\par }{\PP \VS{16}Jiékọpu shiẹpho lẹ mgbẹnya tehu; bya asụ: “Aha! ?Bụ iya bụ lẹ Chipfu nọ l'ẹka-a; ọphu mu eshidu maru?”

\VS{17}Ndzụ nọdu agụ iya. Ọ sụ: “Ẹka-a bẹ akpabiri iya dụkwa! Ẹka-a te nwekwa iphe ọzo, ọ bụ; abụdu ụlo Chileke. Ọ kwa ẹka-a bụ ẹka eeshije bahụ l'imigwe!”


\par }{\PP \VS{18}O -rwua l'ọnmewa ụtsu lẹ nchita-abọhu iya; Jiékọpu bya ewota mkpuma ono, o shi swibe l'ishi ono; bya akpọbe g'itso; o woru manụ wụshi iya l'eli.

\VS{19}Ọ gụa ẹka ono Bẹtelu; obenu iphe, e shi ekuje iya bụ Luzu.


\par }{\PP \VS{20}Jiékọpu bya eribua nte sụ: “Chileke -swikpọwaru mu eswiru; eleta mu ẹnya l'ije-a, mu eje-a; bya anụkota mu nri; yẹ l'iphe, eeye l'ẹhu; mẹ k'anma l'upfu;

\VS{21}k'ọphu bụ lẹ mu lwarụ l'ibe nna mu l'ẹhu-guu; bẹ mu e-mekwa Chipfu g'ọ bụru Chileke mu!

\VS{22}Mkpuma-a, mu pfụberu g'itso-a bẹ a-bụru ụlo Chileke; tẹme iphemiphe, gụbe Chipfu nụkotaru mu bẹ mu a-nụje ngu oke-lanụ-l'ụzo-iri.”




\par }\Chap{29}{\SH Jiékọpu ejerwu alị Padanu-Arámu
\par }
{\PP \VerseOne{1}Jiékọpu tụgbukwa jeshia iphe, ooje; o jee gbiriri jasụ o jerwua alị ndu ụzo ẹnyanwu-awawa.

\VS{2}O -rwua l'ẹka ono; ọ hụma wẹlu, nọ l'ọma ẹgu; waa ikpo atụru ẹto, dọru lẹ mgboru iya; noo kẹle atụru ono angụje mini lẹ wẹlu ono. Mkpuma, e gude swichia ọnu wẹlu ono ha shii.

\VS{3}Ọ nọdu abụjeru; atụru ono -dzukọepho l'ẹka ono; ndu eche iya nụ abya atụko swifu mkpuma ono l'ọnu wẹlu ono seta mini doberu atụru ono. Ẹphe -mechaa; ẹphe abya eswita mkpuma ono dobe l'ẹka o shi dụ l'ọnu wẹlu ono.


\par }{\PP \VS{4}Jiékọpu bya ajịa ndu eche atụru ono sụ: “Unwune mu; ?bụ awe bẹ unu shi?”

\par }{\PP Ẹphe sụ iya l'ẹphe shikwa Haranu.


\par }{\PP \VS{5}Ọ sụ phẹ: “?Unu maru Lebanụ, nwanwa Nahọ?”

\par }{\PP Ẹphe sụ ee; l'ẹphe makwarụ iya.


\par }{\PP \VS{6}Jiékọpu sụ phẹ: “?Ẹhu dụ iya-a ree?”

\par }{\PP Ẹphe sụ iya: “Ee; ẹhu dụkwa iya-a ree; tẹme l'ọ kwa nwada iya, bụ Rechiẹlu chị atụru abya phọ.”


\par }{\PP \VS{7}Ọ sụ phẹ: “?Unu te eledu l'ẹnyanwu dụkwadu shii? L'o toko rwudu teke aachịkobeje atụru. Unu setanụ mini doberu atụru ọbu g'ẹphe ngụa; g'unu achịru phẹ jebaa lẹ nri!”


\par }{\PP \VS{8}Ẹphe sụ iya: “Anyi ta adụkwa ike. Ọ kwa a -chịkobechaa atụru ono g'ọ ha; l'aabya eswifu mkpuma l'ọnu wẹlu ono; tẹmanu l'aawata eche atụru mini teke ono.”


\par }{\PP \VS{9}Ọ nọdukwadu epfu eyeru phẹ; Rechiẹlu chịru atụru ibe nna iya gude bya; noo kẹle ọ bụ nwamgbọko, eche atụru.

\VS{10}Jiékọpu hụmaepho Rechiẹlu, bụ nwada Lebanụ, onye bụ nwune ne iya; waa atụru Lebanụ; ọ tụgbua je eswifu mkpuma ono l'ọnu wẹlu ono; bya eseta mini doberu atụru nwune ne iya ono; ọ ngụa.

\VS{11}Jiékọpu bya etsutsua Rechiẹlu ọnu; bya awata arashị ẹkwa ike.

\VS{12}Ọ bya epfuaru Rechiẹlu l'ẹphe lẹ nna iya bụkwa; mbụ lẹ ya bụkwa nwatibe Ribeka. Rechiẹlu gbagbụa je akọoru iya nna iya.


\par }{\PP \VS{13}Lebanụ nụmaepho kẹ Jiékọpu, bụ nwa nwune iya; ọ gbapfushia ya. Ọ bya etsutsua ya ọnu; bya eduta iya lashịa ibe iya. E rwua ibe iya; Jiékọpu woru iphemiphe kọkotaru iya.

\VS{14}Lebanụ sụ iya “Mu lẹ ngu bụkwa mee lanụ.”

\par }{\SH Jiékọpu alụta Lii yẹle Rechiẹlu
\par }
{\PP Tọbudu iya bụ; ẹphe lẹ Jiékọpu nọepho ọnwa ophu;

\VS{15}Lebanụ sụ iya: “Ọ tọ bụdu lẹ mu lẹ ngu bụ abụbu bụ iphe, a-kpata g'i jejeru mu ozi kẹ mmanụ. Kọoru mu iphe, mu a-pfụje ngu aswa ozi ngu!”


\par }{\PP \VS{16}Noo ya; Lebanụ nwụtaru ụnwumgboko labọ. Ẹpha onye k'ọgerenya bụ Lii; ẹpha onye kẹ nwata bụ Rechiẹlu.

\VS{17}Lii bẹ ẹnya dụ rogoro rogoro; Rechiẹlu nọdu ama mma bya adụ ùbvù l'ẹnya.

\VS{18}Jiékọpu yeru Rechiẹlu obu. Ọo ya bụ; ọ sụ Lebanụ: “Gẹ mu jenaaru ngu ozi apha ẹsaa; g'i kee mu nwada ngu, bụ Rechiẹlu.”


\par }{\PP \VS{19}Lebanụ sụ iya: “Ọ kabakwanụ ree lẹ mu keru ngu iya eme lẹ mu woru iya kee akataka onye ọzo. Ngwa; g'anyi lẹ ngu bunuru.”

\VS{20}Ọo ya bụ; Jiékọpu bya ejee ozi apha ẹsaa g'e kee ya Rechiẹlu. Apha ẹsaa ono dụe ya phọ gẹ nwujiku olemole; noo kẹle o yeru Rechiẹlu obu shii.


\par }{\PP \VS{21}Ọo ya bụ; Jiékọpu bya asụ Lebanụ: “Ngwa; dewaa mu rọ nyee mu. Mu nọ-dzuwaru apha ẹsaa ọbu. Ọ nọdu agụwa mu ẹgu gẹ mu l'iya kwaa.”


\par }{\PP \VS{22}Ọo ya bụ; Lebanụ bya ekukọbe ndu ẹka ono bya eshiaru phẹ nri.

\VS{23}O be l'ụzenyashi; ọ bya eduta nwada iya, bụ Lii; bya eduru nụ Jiékọpu; ẹphe lẹ Jiékọpu kwaa.

\VS{24}Lebanụ bya eye ẹka l'ohu iya duta nwamgbọko lanụ, ẹpha iya bụ Zilipa duru nụ nwada iya ono g'o jejeru iya ozi ụlo.


\par }{\PP \VS{25}Nchi bọhuepho; Jiékọpu hụma l'ọo Lii bẹ e deru iya. Jiékọpu sụ Lebanụ: “?Bụ gụnu bẹ i meru mu iphe, dụ ẹgube-a? ?Tọbudu Rechiẹlu bẹ mu jeru ngu ozi iya? ?Bụ gụnu meru g'o gude ị gbaaru mu ẹgube ẹregede-a?”


\par }{\PP \VS{26}Lebanụ sụ iya: “?Tị madụ lẹ g'omelalị dụ bụ l'anyi te ekejedu onye kẹ nwata l'ẹba abụ l'ekewaru onye k'ọgerenya?”

\VS{27}Sụ iya: “Taa nshi meghekpọadaa ekele onye ọwa-a idzu-a. E -mechaa; mu ekefua ngu onye kẹ nwata; ọle ii-jekwanụru mu ozi iya apha ẹsaa ọzo.”


\par }{\PP \VS{28}Jiékọpu mee ya nno. O mee ekele Lii idzu ophu. Lebanụ bya ekefua ya nwada iya, bụ Rechiẹlu; ọ lụfuaru.

\VS{29}Lebanụ bya eye ẹka l'ohu iya duta nwamgbọko lanụ, ẹpha iya bụ Biliha duru nụ nwada iya ono, bụ Rechiẹlu g'o jejeru iya ozi ụlo.

\VS{30}Jiékọpu ẹphe lẹ Rechiẹlu bya akwakwaphọ. Ọ ka eye Rechiẹlu obu eme lẹ Lii. Ọ bya ejeeru Lebanụ ozi apha ẹsaa ọzo.


\par }{\SH Ụnwu, Jiékọpu nwụtaru
\par }
{\PP \VS{31}Chipfu hụmaepho lẹ Lii bẹ e te eyeduru obu; o ghebe ẹkpa-nwa iya ọnu; ọphu Rechiẹlu atsụdu ime.

\VS{32}Lii bya atsụta ime bya anwụa nwa nwoke. O woru iya gụa Rúbẹnu; kẹle ọ sụru: “Chipfu hụmawaru iphe-ẹhuka, mu eje. Nta-a bẹ mu maru lẹ nnajịuphu mu e-ye mu obu.”


\par }{\PP \VS{33}Ọ bya atsụta ime ọzo bya anwụkwapho nwa nwoke. Ọ sụ: “Ọ kwa lẹ Chipfu nụmaru l'e te eyeduru mu obu meru g'o gude ọ nụkwa mu phọ onye ọwa-a.” O woru iya gụa Simiyọnu.


\par }{\PP \VS{34}Ọ byakwa atsụta ime ọzo; o zedakwaphọ nwụa nwa nwoke ọzo. Ọ sụ: “Nta-a bẹ mu maru lẹ nnajịuphu mu a-gharu mu iphu; noo kẹle mu nwụtawaru iya unwoke ẹto.” Ọo ya bụ; o woru iya gụa Lívayi.


\par }{\PP \VS{35}Ọ bya atsụta ime ọzo; nwụa nwa nwoke. Ọ sụ: “Ọgiya-a bẹ mu e-tu Chipfu ẹpha.” O woru iya gụa Jiuda. Ọ nwụchaa onye k'ono; ọ pfụru apfụru.




\par }\Chap{30}{\PP \VerseOne{1}Rechiẹlu hụmaepho lẹ ya ta anwụtaduru Jiékọpu mẹ nwa lanụ; o koaharụ nwune iya okophoo. Ọo ya bụ; ọ sụ Jiékọpu: “Yekwaa mu ime; ọdumeka mu anwụhukwa!”


\par }{\PP \VS{2}Opfu iya ono ghua Jiékọpu eghu. Ọ sụ iya: “?Bụ mbẹdua bụ Chileke, kpọshiru ngu anwụta nwa?”


\par }{\PP \VS{3}Ọ sụ iya: “Duta ohu mu-a, bụ Biliha gẹ gụ l'iya kwajẹ g'ọ nwụtaru mu ụnwegirima; k'ọphu mu e-shi iya l'ẹka nweru awa.”


\par }{\PP \VS{4}Ọo ya bụ; ọ bya ekuta ohu ono, bụ Biliha nụ iya; ọ lụru. Biliha yẹle Jiékọpu bya akwaa;

\VS{5}ọ bya atsụta ime nwụaru iya nwa nwoke.

\VS{6}Noo ya; Rechiẹlu sụ: “Nta-a bẹ Chileke hawaru mu enge. Ọ ngabẹwaru nchị nụma iphe, mu rwọru iya; bya anụ mu nwa nwoke.” Eshinu ọ dụ ẹgube ono; ọ gụa ya Danu.


\par }{\PP \VS{7}A nọnyakwa; ohu Rechiẹlu ono, bụ Biliha bya atsụta ime ọzo; bya anwụaru Jiékọpu nwa nwoke k'ẹbo.

\VS{8}Rechiẹlu sụ: “Mu lẹ nwune mu kpaakwaru ẹnya shii; ọle nta-a bẹ mu kaakwanaa ya ẹnya.” Ọo ya bụ; o woru nwata ọbu gụa Nafụtali.


\par }{\PP \VS{9}Lii hụmaepho lẹ ya pfụru apfụru; o duta ohu nkiya, bụ Zilipa nụ Jiékọpu g'ọ lụru.

\VS{10}Ohu Lii ono, bụ Zilipa bya anwụtaru Jiékọpu nwa nwoke.

\VS{11}Lii sụ: “Ọwa-a bụkwa iphe-ekweru.” Ọo ya bụ; ọ gụa ya Gadu.


\par }{\PP \VS{12}Ohu Lii ono, bụ Zilipa bya anwụta nwa nwoke k'ẹbo.

\VS{13}Ọo ya bụ; Lii sụ: “Ẹhu atsọshikwa mu ụtso ike; nta-a bẹ ụnwanyi a-nọdu eku mu onye a gọru ẹhu-ụtso nụ.” O woru nwata ọbu gụa Asha.


\par }{\PP \VS{14}O be teke ebuje witi; Rúbẹnu tụgbua je l'ẹgu; ọ hụma akpụru mandureku; ọ wọta iya je anụ ne iya, bụ Lii. Rechiẹlu sụ Lii: “Jiko hẹnaa mu akpụru mandureku, nwa ngu wọtaru ngu.”


\par }{\PP \VS{15}Obenu l'ọ sụru iya: “?Ji mu ọphu ị natarụ mu teke asụduru ngu; ị nọdu emefụa g'ị nata mu akpụru mandureku, nwa mu nụru mu?”

\par }{\PP Rechiẹlu sụ iya: “Ọ dụ ree; g'ọ larụ ngu l'ụlo l'ẹnyashi-a l'ụgwo akpụru mandureku nwa ngu ọbu.”


\par }{\PP \VS{16}Ọo ya bụ; Jiékọpu shiẹpho l'ẹgu lwa l'ụzenyashi mbọku ono; Lii gba iya ndzuta je asụ iya: “Lwakwaru mu l'ụlo l'ẹnyashi-a! Mu gudeakwa akpụru mandureku nwa mu zụ̀a ngu!” Ọo ya bụ; ọ lwarụ iya l'ụlo l'ẹnyashi ono.


\par }{\PP \VS{17}Chileke ngabẹru Lii nchị; ọ tsụta ime bya anwụtaru Jiékọpu nwa nwoke k'ise.

\VS{18}Ọo ya bụ; Lii sụ: “Chileke buakwaru mu nggo; kẹle mu kutaru ohu mu kee Jiékọpu; ọ lụru.” O woru nwata ọbu gụa Isaka.


\par }{\PP \VS{19}Lii tsụta ime ọzo; bya anwụtaru Jiékọpu nwa nwoke k'ishii.

\VS{20}Lii bya asụ: “Chileke meakwaru mu iphe-ọma, parụ ẹka. Nta-a bẹ mu mawaru lẹ ji mu a-kwabẹje mu-a ùbvù; eshinu mu nwụtaru iya ụnwu-okoro ishii.” Ọo ya bụ; o woru iya gụa Zebulọnu.


\par }{\PP \VS{21}E mechaa; ọ bya anwụa nwamgbọko bya eworu iya gụa Dayina.


\par }{\PP \VS{22}Chileke bya anyata Rechiẹlu; bya angabẹru iya nchị bya eworu iya ẹkpa-nwa ghebe ọnu.

\VS{23}Ọ tsụta ime; bya anwụa nwa nwoke bya asụ: “Chileke nafụwaru mu iphe-iphere ono.”

\VS{24}Ọ gụa ya Jiósẹfu; kẹle ọ sụru: “Gẹ Chipfu yekwakwaru mu nwa nwoke ọzo l'ọwa-a.”


\par }{\SH Atụru Jiékọpu azụshi aka igwerigwe
\par }
{\PP \VS{25}Rechiẹlu nwụchaepho Jiósẹfu; Jiékọpu sụ Lebanụ: “Dua mu gẹ mu laa ibe nna mu.

\VS{26}L'ị haarụ mu unyomu mu phẹ; waa ụnwegirima mu, bụ ndu mu jeru ngu ozi l'ishi phẹ-a; gẹ mu gude lashịa. L'ị mawaru gẹ mu jeberu ngu ozi.”


\par }{\PP \VS{27}Lebanụ sụ iya: “Ọ -bụru lẹ mu dụ ngu l'obu eviya; jiko nọbanaa! Lẹ mu lewaru ẹnya g'iphe, aanwụ; mu maru l'ọo iswi ẹhu ngu meru g'o gude Chipfu kebe mu l'ọma ẹgube-a.”

\VS{28}Ọ sụkwa iya phọ: “Pfua iphe, mu a-pfụje ngu gẹ mu apfụje ngu iya.”


\par }{\PP \VS{29}Jiékọpu sụ iya: “Ị makpọwaru-a gẹ mu jeberu ngu ozi; waa g'iphe-edobe ngu gude zụ-beru gẹ mu eletaru ngu iya ẹnya.

\VS{30}Nwiphe nshịi ono, i shi nweru tẹme mu bya ono bẹ hawa shii ẹgube-a. Kẹle ọobujeru; ibiya ọphu mu shiru Chipfu ekebe ngu l'ọma. Nta-a bụru; ?dẹnuhunu teke mu a-gba mkpu ẹhu mu lẹ ndibe mu?”


\par }{\PP \VS{31}Lebanụ sụ iya: “?Bụ gụnu bẹ mu a-pfụjekwanu ngu?”

\par }{\PP Jiékọpu sụ iya: “Ta pfụshi mu ụgwo; ọ chịa ọ -bụru l'i kwetarụ iphe, mu abya epfupfu-a; mu echebaaru ngu atụru ngu.

\VS{32}Gẹ mu jephekọta l'ẹka atụru ngu kụru ntanụ-a; je ahọshikota atụru, tụkashiru iphe oji; ọzoo ọphu dekashịru iphe; waa iphe, bụ nwatụru, jigburu uji; yẹ l'eghu, tụkashiru ụcha; ọzoo ọphu dekashịru iphe. Ndu k'ono a-bụru aswa ozi mu.

\VS{33}Mbụ l'ii-mechaa maru lẹ mu bụ onye ire-lanụ. Lẹ-a; teke ọ bụ l'e mecharu ị bya ele ẹnya lẹ ndu k'ono, i gude pfụa mu ụgwo ono; ị -hụma iya eghu, atụkashiduru ụcha; ọphu o dekashịduru iphe; ọzoo l'ọo nwatụru, ata bụdu k'ojii; l'iikua mu onye-oshi.”


\par }{\PP \VS{34}Lebanụ kweta bya asụ iya: “G'ọ dụekwapho g'i pfuru.”

\VS{35}Lẹ mbọku ono gẹdegede bẹ ọ tụgburu je ahọshikota mkpi, dekashịru iphe; waa ndu ọphu tụkashiru ụcha; waa ne eghu mmanụ ndu ọphu tụkashiru ụcha; yẹle ndu ọphu dekashịru iphe; waa atụru, jikọtaru uji g'ẹphe ha. Ndu k'ono bẹ ọ chịru nụ ụnwegirima ibe iya g'ẹphe cheje.

\VS{36}Ọ chịta phẹ je ije ujiku ẹto je edobe phẹ l'ẹka ono dokaha yẹbedua, bụ Lebanụ l'onwiya yẹle Jiékọpu. Jiékọpu nọdu eche ndu ọphu ọ chị-phodoru.


\par }{\PP \VS{37}Jiékọpu bya egbuta ẹkali-oshi oyi; ẹkali-oshi pọpula; waa oshi alumọndu; waa oshi pulenu. Ọ bya aswabọtachaa ẹkali-oshi ono ẹgbo; mee ya; ọ dụ g'o dekashịru iphe ọchaa.

\VS{38}Ọ bya ewota ẹkali-oshi ono, ọ swashịru ẹgbo ono dobechaa l'iphe, eeyejeru iphe-edobe ono mini; ọo ya bụ k'ọphu ẹphe a-nọdujeepho iphe-edobe ono l'atatiphu nhamụnha; m'ẹphe byatashịa angụta mini. Ọ nọdu abụjeru; iphe-edobe ono -nọdu ana okee; ẹphe -bya angụta mini;

\VS{39}ẹphe awata eshi okee l'atatiphu ẹkali-oshi ono. Ẹphe bya anwụshi nwa; ẹphe anwụshia ụnwu, dekashịru iphe; waa ọphu tụkashiru iphe.

\VS{40}Jiékọpu bya ahọshia ụnwu iphe-edobe ono bya edobe iche; bya eworu ndu ọphuu chịru yeru ndu ọphu dekashịru iphe yẹle k'ojii phọ, bụ kẹ Lebanụ phọ. O shi ẹgube ono nweaharu iphe-edobe k'ẹka iya; ọphu ọochikobejeedu iya lẹ kẹ Lebanụ.

\VS{41}Ndu ọphu bụ nyee ya, gbashịru ike -najẹepho okee; Jiékọpu eje eworu ẹkali-oshi ono ye l'iphe, eeyejeru iphe-edobe mini ono dobe l'atatiphu phẹ; k'ọphu ẹphe e-shi okee lẹ mgboru ẹkali-oshi ono.

\VS{42}O -rwua l'anụ ọphu dụ nyẹgenyege; o too dobeduru iya ẹkali-oshi ono. Ọo ya bụ; e shi ẹgube ono iphe-edobe ono, ndu ọphu dụ nyẹgenyege laaru Lebanụ; ndu ọphu shihuru ike laaru Jiékọpu.

\VS{43}Jiékọpu shi ẹgube ono kwatakpọo nweru iphe mebyi enweru; bya enweru igwe iphe-edobe; gbashịa ohu; ụnwanyi mẹ unwoke; bya enweru ịnya-kamẹlu; yẹle nkapfụ-ịgara.




\par }\Chap{31}{\SH Jiékọpu agbafụ l'ibe Lebanụ
\par }
{\PP \VerseOne{1}Noo ya; a nọnyaa; Jiékọpu nụaha l'ụnwu Lebanụ bẹ epfu l'ọ tụkowaru iphe, nna phẹ nweru chịtachaa. L'iphemiphe ono, o nweru ono g'ọ ha bẹ bụkota ẹku nna phẹ bẹ ọ bụ.

\VS{2}Tẹme Jiékọpu hụmakwapho l'ọ tọ bụedu gẹ Lebanụ shi emeru iya umere bụ g'oomekwadu.


\par }{\PP \VS{3}Ọo ya bụ; Chipfu sụ Jiékọpu: “Tụgbua lashịa ibe nna ngu phẹ. Sụ-a; lapfu ndibe unu lẹ mu nọ-a swiru ngu.”


\par }{\PP \VS{4}Ọ bụru iya bụ; Jiékọpu bya ezia g'e je ekuaru iya Rechiẹlu waa Lii; ẹphe byapfuta iya l'ẹgu l'ẹka anụ, bụ iphe-edobe iya dọru.

\VS{5}Ọ sụ phẹ: “Mu elekwa ẹnya l'ọ tọ bụedu gẹ nna unu shi emeru mu umere bụ g'oomekwadu; ọle Chileke kẹ nna mu phẹ nọekwapho swiru mu.

\VS{6}Unu makọtaru lẹ mu gude ike mu g'ọ ha jekọtaru nna unu ozi.

\VS{7}Obenu lẹ nna unu riru mu urwu; gbanwee aswa ozi mu ugbo iri. Ọle Chileke te ekwekwanụ g'o meka mu iphe.

\VS{8}Ọ -bụru l'ọ sụru l'ọo ndu ọphu tụkashiru iphe, bụ aswa ozi mu; iphe-edobe ono awataẹpho anwụshi ụnwu, tụkashiru iphe. Teke ọ bụ l'ọ sụru l'ọo ndu ọphu dekashịru iphe, a-bụru aswa ozi mu; iphe-edobe ono awataẹpho anwụshi ụnwu, dekashịru iphe.

\VS{9}Ọo ya bụ l'ọo Chileke l'onwiya chịtaru iphe-edobe nna unu chịru nụ mu.


\par }{\PP \VS{10}“Lẹ teke anụ anajẹ okee bẹ mu rwọjeru nrwọ gẹ mu hụmaru l'iphe-edobe ono ndu ọphu eshi okee bẹ ndu ọphu dekashịru iphe dụ iya; ndu ọphu tụkashiru iphe dụkwa iya phọ.

\VS{11}Ojozi Chileke bya ekua mu oku lẹ nrwọ ono sụ: ‘Jiékọpu!’ Mu za iya: ‘Owee!’

\VS{12}Ọ sụ: ‘Palikpọdapho ẹnya apali hụma l'iphe-edobe ono ndu ọphu eshi okee bẹ ndu ọphu dekashịru iphe dụ iya; ndu ọphu tụkashiru iphe dụkwa iya phọ. Noo kẹle mu hụmakotawaru iphe, Lebanụ emekọtaje ngu.

\VS{13}Ọ kwa mbẹdua bụ Chileke kẹ Bẹtelu. Bẹtelu bụ ẹka ono, ị wụru manụ l'eli mkpuma ono; mbụ ẹka ono, ị nọ kwee ukwe-iphe ono. Sụ-a; gbẹshikwa lụfu l'alị-a nta-a nta-a; lashịa ẹka a nwụru ngu.’ ”


\par }{\PP \VS{14}Tọbudu iya bụ; Rechiẹlu yẹe Lii bya eyeeru iya ọnu sụ iya: “?Ọ dụru teke anyi e-ketakwadu oke l'iphe, shi l'ibe nna anyi?

\VS{15}?Nna anyi te ekuada anyi ndu ọhozo; mbụ l'ọ tọ bụdaa l'o reru anyi erere; obenu l'o mephushichawaru okpoga, a pfụru iya l'ishi anyi g'ọ ha.

\VS{16}O doru ẹnya l'ẹku ono l'ophu, Chileke natarụ nna anyi ono bụkotawa k'anyi; bya abụru k'ụnwu anyi. Ngwanụ; menaa iphe, Chileke sụru g'i mee!”


\par }{\PP \VS{17}Ọo ya bụ; Jiékọpu bya eworu ụnwu iya; yẹe unyomu iya kuru ye l'eli ịnya-kamẹlu.

\VS{18}Ọ bya achịru iphe-edobe iya g'ọ ha dobe l'ivuzọ; yẹe iphemiphe, o setakọtaru lẹ Padanu-Arámu. O gude phẹ lashịa ibe nna iya, bụ Áyizaku l'alị Kénanu.


\par }{\PP \VS{19}Lebanụ jerurọ ebushi atụru iya ẹji. Rechiẹlu tụgbushia bya akpaswata obu-nshi ibe nna iya ono, bụ Lebanụ.

\VS{20}Tẹmanu; ọ bụkwarupho ezita bẹ Jiékọpu zitaru onwiya ala l'ẹbe epfuru Lebanụ ono, bụ onye Arámu ono lẹ ya alawa.

\VS{21}Ọ chịta iphemiphe, o nweru gude gbalaa; je adaghaa ẹnyimu Yufurétisu; kwasẹru ụzo, shijaru ọha úbvú Giladu lashịa.


\par }{\SH Lebanụ achịpyabe Jiékọpu
\par }
{\PP \VS{22}O -rwua mbọku k'ẹto; e pfuaru Lebanụ lẹ Jiékọpu phẹ gbalaakwarụ.

\VS{23}Ọ chịta ndibe iya; ẹphe chịa phẹ ujiku ẹsaa; bya agbapfu phẹ l'ọha úbvú Giladu.

\VS{24}Chileke byapfuta Lebanụ, onye Arámu lẹ nrwọ l'ẹnyashi bya asụ iya: “Letanụpho ẹnya! Ba adụkwa iphe, ii-pfuru nụ Jiékọpu! Be pfukwaru iya opfu ọma; ọphu i pfukwaru iya ẹjo opfu!”


\par }{\PP \VS{25}Ọo ya bụ; Lebanụ bya agbapfu Jiékọpu. Ọ bụru l'ọha úbvú Giladu bẹ Jiékọpu kpọberu ụlo-ẹkwa iya teke ono. Lebanụ yẹe ndu ẹphe l'iya swị bya akpọbekwapho nkephẹ l'ẹka ono.

\VS{26}Lebanụ sụ Jiékọpu: “?Bụ gụnu bẹ i meru ẹgube-a? ?Dẹnu g'o gude i zita onwongu ezita tụgbua gẹ mu ba ma; chịta ụnwada mu gẹ ndu a kpụru lẹ ndzụ l'ẹgu ọgu?

\VS{27}?Bụ gụnu bẹ o gude ị nọdu agbala lẹ mpya; i zita onwongu tụgbua gẹ mu ba ma; ọphu i pfuduru mu iya; k'ọphu mu e-gude ẹhu-ụtso; gude ebvu, aakụ nkwa yẹe une eye; gude bya edua unu?

\VS{28}Ọphu i kwekpọdanu gẹ mu tsutsua ụnwu nwanwa mu; waa ụnwada mu ọnu; gude sụ phẹ tọkwa ẹhu. I meru umere onye-eswe.

\VS{29}Mu gege emerwụkwa ngu ẹhu; ọme ọ tọ bụ lẹ Chileke kẹ nna ngu byapfutaru mu lẹ nrwọ l'ẹnyashi bya asụ mu: ‘Letanụpho ẹnya! Ba adụkwa iphe, ii-pfuru nụ Jiékọpu! Be pfukwaru iya opfu ọma; ọphu iipfukwaru iya ẹjo opfu!’

\VS{30}Nta-a bẹ ị tụgburu ala opfu l'oghoroko ibe nna ngu dụ ngu. Obenu ?bụ gụnu kparụ iphe, i zitaru iteshi mu?”


\par }{\PP \VS{31}Jiékọpu sụ Lebanụ: “Ọ kwa ndzụ shi agụ mu; kẹle mu rịru l'ịi-nata mu ụnwu ngu k'ẹhuka.

\VS{32}Obenu l'ọ -bụru l'ị hụmaru onye gude iteshi ngu bẹ onye ono ta anọdukwa ndzụ. Ngwa; nọdu l'iphu ndu anyi l'ẹphe bụ-a; gude ẹka ngu chọo g'ị maru ?o nweru iphe ngu, mu gude? O -nweru ọphu ị hụmaru; wota iya!” Gẹ Jiékọpu epfu nno bẹ ọ tọ bụkpoodanu l'ọ maru l'ọo Rechiẹlu bẹ zitaru obu iteshi ọbu.


\par }{\PP \VS{33}Ọo ya bụ; Lebanụ bya abahụ l'ụlo-ẹkwa Jiékọpu; waa kẹ Lii; waa lẹ k'ụnwanyi ohu labọ ono je achọkota iya; ọphu ọ dụdu iphe, ọ hụmaru. Ọ lụfutaepho l'ụlo-ẹkwa Lii; bya abahụ l'ụlo-ẹkwa Rechiẹlu.

\VS{34}Ama lẹ Rechiẹlu woru obu-nshi ono nwua l'iphe, aanọduje anọo l'eli ịnya-kamẹlu; nọpyabe iya anọo. Lebanụ bya atụko iphe, nọ l'ụlo-ẹkwa ono chịghashia; ọphu ọ dụdu iphe, ọ hụmaru.


\par }{\PP \VS{35}Rechiẹlu sụ nna iya: “G'ẹhu te eghukwa ngu eghu; nnana; lẹ mu ta agbalihuduru agbalihu lẹ g'ị byaru-a; l'ọ kwa nsọ nwanyị eme mu.” O kwe iya hm; bya achọo obu-nshi ono nta-a; chọo imo; ọphu ọ hụmaduru iya.


\par }{\PP \VS{36}Ẹhu ghushiaha Jiékọpu eghu ike; o tsopyabẹ Lebanụ ụswo sụ iya: “?Bụkpoo gụnu bụ ẹjo-iphe ọbu, mu meru ọbu? ?Bụ iphe-ẹji gụnu bẹ mu meru kparụ iphe, ịichi mu kpabẹkpabe nno?

\VS{37}Nta-a, ị tụkoru ivu mu vọghashicha-a; ?bụ gụnu bẹ ị hụmaru, bụ nkengu? Wofuta iya l'atatiphu ndibe anyi lẹ ngu-a; g'ẹphe pfua onye ọphu achọ opfu!


\par }{\PP \VS{38}“Mu lẹ ngu buwaru ụkporo apha nta-a. Ọphu atụru yẹe eghu ngu adụdu ọphu kwojeru nwa; ọphu mu atsọjeduru ọnu l'ebili, shi l'atụru ibe ngu;

\VS{39}Ọphu mu apalatajẹduru ngu odzu iphe-edobe ngu, anụ-ẹgbudu gburu; ọ chịa mbẹdua bẹ oobutajẹchia; ị nọdu asụje gẹ mu pfụa ngu ụgwo iphe ọphu iphuru zitaru l'eswe; ọzoo l'ẹnyashi.

\VS{40}Lenaa g'o shi adụjeru mu. L'eswe bẹ anwụ shi egheje mu egheghe. O -rwua l'ẹnyashi; mu anọkota l'ogoyi abalị; ọphu mgbẹnya abyadụ eshita mu ẹnya.

\VS{41}Noo gẹ mu jekọtaru iya l'ụkporo apha ono, mu bukọtaru l'ibe ngu ono. Mu jeru ngu ozi apha iri l'ẹno l'ishi ụnwada ngu; bya echeru ngu iphe-edobe apha ishii. Ị ghazia ụgwo mu mgbo iri.

\VS{42}Ọme Chileke kẹ nna mu; mbụ Chileke kẹ Ébirihamu; waa onye Áyizaku atsụ ebvu; ọme ọ tọ nọ-kube mu; mẹ iimechaa gbabẹghaa mu ẹka ọto chịa mu. Obenu lẹ Chileke hụmaru iphe-ẹhuka mu; waa gẹ mu eseberu akanya; bya abaarụ ngu mba l'ẹnyashi-a, larụ nụ-a.”


\par }{\PP \VS{43}Lebanụ sụ Jiékọpu: “Ụnwanyi-a bụkwa ụnwada mu; ụnwegirima-a bụru ụnwegirima mu; iphe-edobe-a bụru mu nwe iya. Iphemiphe-a g'ọ ha bụkota nkemu. Ọle ?bụkwanu gụnu bẹ mu e-me l'ẹhu ụnwada mu ọbu; ọzoo l'ẹhu ụnwegirima-a, ẹphe nwụshiru-a?

\VS{44}Ngwa; bya gẹ mu lẹ ngu gbaa ndzụ g'ọ bụru iphe, a-bụru ekebe mu lẹ ngu!”


\par }{\PP \VS{45}Ọo ya bụ; Jiékọpu bya apata mkpuma kpọbe; ọ dụ g'itso.

\VS{46}Ọ sụ ndu ono, ẹphe l'iya bụ ono g'ẹphe pakọo mkpuma. Ẹphe bya apakọo mkpuma ono kụkobe l'ẹka lanụ. Ẹphe nọdu lẹ mgboru ikpo mkpuma ono rigba nri.

\VS{47}Lebanụ kua ẹka ono Jiga Sahaduta; Jiékọpu kua ya Giladu.


\par }{\PP \VS{48}Lebanụ sụ: “Ikpo mkpuma-a bụ ekebe mu lẹ ngu ntanụ-a.” Noo iphe, kparụ iphe, a gụru iya Giladu.

\VS{49}E kukwaru iya phọ Mizupa; noo kẹle ọ sụru: “Gẹ Chipfu tụkokwa mu lẹ ngu chee nche; mẹ anyi gbakashịhuchaa; tụgbua.

\VS{50}Teke ọ bụ l'i meru ụnwada mu-a ẹji; ọzoo l'i jeru alụa ụnwanyi ọzo; agụfu ẹphebedua; a makwarụ-a l'ọ tọ dụdu onye anyi l'iya tụko nọdu l'ẹka-a; ọle g'ị nyatakwa lẹ Chileke bụ onye-ekebe mu lẹ ngu.”


\par }{\PP \VS{51}Lebanụ sụkwapho Jiékọpu: “Waa ikpo mkpuma-a; tẹme waa itso mkpuma-a, mu kpọberu l'echilabọ mu lẹ ngu.

\VS{52}Ikpo mkpuma-a bụ ekebe; tẹme itso mkpuma-a bụkwarupho ekebe lẹ mu ta abyadụ aghata iya; bya l'ibiya nkengu bya ngu emeka iphe. Ọphu gụbedua abyadụ aghata iya abya ibiya nkemu abya mu emeka iphe.

\VS{53}Gẹ Chileke kẹ Ébirihamu, bụ Chileke kẹ Nahọ; bya abụru Chileke kẹ nna phẹ kpee ikpe mu lẹ ngu!”

\par }{\PP Ọo ya bụ; Jiékọpu bya egude ẹpha Chileke, bụ Onye nna iya, bụ Áyizaku atsụ ebvu riaru iya nte.

\VS{54}Ọ bya egwee ngwẹja l'eli úbvú l'ẹka ono; bya ezia abụbu iya g'ẹphe bya lẹ nri. Ẹphe richaa nri bya akwaa l'ẹka ono l'ẹnyashi ono.


\par }{\PP \VS{55}O -rwuẹpho l'ọnmewa ụtsu; Lebanụ bya etsutsua ụnwu nwanwa iya; yẹe ụnwada iya ọnu; bya agọru ọnu-ọma nụ phẹ; bya adakọbe; ọ bụru iya ala unuphu.




\par }\Chap{32}{\SH Jiékọpu akwakọbe g'ẹphe lẹ Ịso dzuda
\par }
{\PP \VerseOne{1}Jiékọpu tụgbukwapho nkiya; ọ bụru iya alala. O jenyaa; ụnwu ojozi Chileke wụ-pfuta iya.

\VS{2}Jiékọpu hụmae phẹ phọ; ọ sụ: “Ha! Ndu ọwa-a bụkwa ndu ojọgu kẹ Chileke!” Ọ gụa ẹka ono “Mahanayimu” bụ iya bụ ọdu labọ.


\par }{\PP \VS{3}Jiékọpu zia ndu-ozi g'ẹphe vuru iya ụzo jepfu nwune iya, bụ Ịso l'alị Siye, bụkwapho alị ndu Edọmu.

\VS{4}Ọ bya ezia phẹ sụ: “Waa iphe, unu e-pfuru nnajịuphu iya, bụ Ịso. Unu sụ iya l'onye-ozi iya, bụ Jiékọpu sụkwaru l'ọo l'ibe Lebanụ bẹ ya shi teke ono butaru; ọ bụru ẹka ono bẹ ya bu byasụ nta-a.

\VS{5}Ya nweru eswi; bya enweru nkapfụ-ịgara; nweru atụru; yẹe eghu; nweru ohu; unwoke mẹ ụnwanyi. Ya ezi ndu-ozi iya-a g'ẹphe byapfuta nnajịuphu iya g'a maru ?ya a-dụ iya l'obu?”


\par }{\PP \VS{6}Ndu ozi ono jechaa bya alwaphuta azụ lwapfuta Jiékọpu sụ iya: “Ẹphe jepfukwaru nwune ngu ọbu, bụ Ịso. Nta-a bẹ o gudekwa ụnu ụmadzu gude abya ngu ndzuta.”


\par }{\PP \VS{7}Ndzụ gụahaa Jiékọpu; meji tọfu iya. Ọ bya ekee ndu ẹphe l'iya swị ụzo labọ; bya ekekwaphọ atụru waa eghu iya; kee eswi iya; mẹ ịnya-kamẹlu iya ụzo ẹbo ẹbo kwaphọ.

\VS{8}Ọ rịa sụ: “Ọ -bụru lẹ Ịso tsoru ndu kẹ mbụ ọgu; oke lanụ ọphuu, ghuduru nụ phọ agbalakpọnu.”


\par }{\PP \VS{9}Jiékọpu bya epfuru nụ Chileke sụ: “Gụbe Chileke kẹ nna mu oche, bụ Ébirihamu; Chileke kẹ nna mu, bụ Áyizaku; gụbe Chipfu; onye sụru mu gẹ mu laphu azụ l'alị, a nwụru mu; lapfu abụbu mu phẹ; l'ii-me-a gẹ mu barahụ.

\VS{10}Obu ono, i goshiru l'i yeru mu ono; waa ememe, i meru mu iphe, i pfuru ono be ta agbakwarụ mu. Teke mu daru ẹnyimu Jiọ́danu-a bụ oshi-mpalẹka bẹ mu pa kpoloko; obenu lẹ nta-a bẹ mu nwewaru iphe; k'ọphu mu tsukaharu iya ẹbo.

\VS{11}Mu epfu anụ ngu g'ị dzọo mu l'ẹka nwune mu, bụ Ịso. Kẹle ndzụ agụ mu l'oo-tso mu ọgu; tsoo ụnwanyi ibe mu yẹe ụnwegirima phẹ ọgu kwaphọ.

\VS{12}Obenu l'i pfuru sụ l'i mee mu gẹ mu barahụ; l'iimee g'awa mu ha g'ẹja, nọ l'eze-ẹnyimu; mbụ g'ẹphe bụru agụta agụta.”


\par }{\PP \VS{13}Ọ kwaa l'ẹka ono l'ẹnyashi ono; bya eshi l'iphe, o nweru họta iphe, oo-gude meeru Ịso iphe-ọma.

\VS{14}Iphe, ọ họtaru bụ ụkporo ne eghu iri; yẹe ụkporo mkpi; waa ụkporo ne atụru iri; yẹe ụkporo ebili;

\VS{15}bya ahọtakwapho ne ịnya-kamẹlu yẹe ụnwu iya ụkporo l'iri; waa ụkporo ne-eswi labọ; yẹe oke-eswi iri; waa ụkporo ne nkapfụ-ịgara; yẹe okee ya iri.

\VS{16}Ọ dokọta anụ ono iche iche; bya eyekọta ndu-ozi iya g'ẹphe leta iya ẹnya iche iche. Ọ sụ ndu-ozi iya ono: “Unu vuru mu ụzo! Unu edoo onwunu iche iche gẹ ndu eche anụ ọphuu ta tụkobekwa onwophẹ lẹ ndu eche ọphuu!”


\par }{\PP \VS{17}Ọ sụ ndu ọphu vu ụzo: “Ọ -bụru l'unu lẹ nwune mu, bụ Ịso dzuru; ọ jịa; sụ: ‘?Unu bụ ndibe onye?’ tẹme ‘?Bụ awe bẹ unu eje?’ tẹme ‘?Bụ onye nwekọta anụ ono, awụ l'atatiphu unu ono?’

\VS{18}Iphe, unu e-pfu bụ: ‘Ọ kwa onye-ozi ngu, bụ Jiékọpu nwe iya. Ọle ọo iphe, ọ nụru g'e wotaru nnajịuphu iya, bụ Ịso; lẹ yẹbedua, bụ Jiékọpu etsokwa phẹ-a l'azụ.’ ”


\par }{\PP \VS{19}O pfuaru ndu k'ẹbo; waa ndu k'ẹto; mẹ iphe, bụkpoo g'ẹphe hakọta, etso iphe-edobe ono; sụ phẹ: “Ọ kwaphọ iphe ono, mu pfuru ono bẹ unu e-pfujeru Ịso; mẹ unu l'iya dzuda.

\VS{20}Ọle g'unu nyatajẹkwa sụ l'onye-ozi iya, bụ Jiékọpu bẹ etsokwa unu.” Iphe, Jiékọpu gude pfua nno bụ l'ọ rịru sụ l'ee-gude iphe ono, ya nụru e gude vuru ụzo ono mee g'obu jidata iya. Sụ: “?A maru; ?ọo-nata mu-a; mẹ mu hụmae ya phọ?”

\VS{21}Ọo ya bụ; e rwutanụ ẹku ono, Jiékọpu chiẹru g'a chiẹ Ịso ono vuru ụzo; yẹbedua, bụ Jiékọpu kwaa l'ẹka ono l'ẹnyashi ono.


\par }{\SH Jiékọpu yẹle Chileke agba mgba
\par }
{\PP \VS{22}L'ẹnyashi ono bẹ Jiékọpu dutaru unyomu iya ẹphenebo; waa ụnwanyi labọ ono, bụ ohu iya ono; waa ụnwu iya ẹphe n'iri lẹ nanụ je adaghaa nggele Jiabọku l'ụzo ẹka eerwuje iya erwurwu.

\VS{23}O dughachaẹ phẹ phọ lẹ nggele ono; ọ bya alaphu azụ bya achịfukota iphemiphe, o nweru l'azụ iya ọphuu kwaphọ.

\VS{24}Ọ bụwaru Jiékọpu nwẹkinyi iya nọ l'ẹka ono. Ẹphe lẹ nwoke lanụ gbaẹpho mgba gbiriri jasụ l'ụzo ụtsu.

\VS{25}A nọnyaa; nwoke ono maẹrupho l'o to gudedu iya; ọ rwụa Jiékọpu ẹka l'ishi nka; nka kpọkafu iya g'ẹphe lẹ nwoke ono agba mgba ono.

\VS{26}Nwoke ono sụ iya: “Haa mu gẹ mu laa; lẹ nchi abọhuwaa!”

\par }{\PP Jiékọpu sụkwanu: “Mu taa hakwa ngu g'ị laa; abụdu l'ị gọru ọnu-ọma nụ mu.”


\par }{\PP \VS{27}Nwoke ono sụ iya: “?Bụ gụnu bụ ẹpha ngu?”

\par }{\PP Ọ sụ iya: “Ọo Jiékọpu.”


\par }{\PP \VS{28}Ọo ya bụ; nwoke ono sụ iya: “Ẹpha ngu taa bụeduru Jiékọpu; ọo Ízurẹlu\FTNT{*}{{\FR 32:28 }{\FR{32:28
}}{\FT{Iphe, Ízurẹlu bụ bẹ bụ ‘Onye yẹe Chileke agba mgba.’}}} bẹ ọo-bụru; noo kẹle unu lẹ Chileke; waa nemadzụ gharu iya; ị lwụ-kpee.”


\par }{\PP \VS{29}Jiékọpu sụ iya: “Jiko; kọnaaru mu ẹpha ngu.”

\par }{\PP Ọ sụ iya: “?Bụ gụnu meru iphe, ịikpa ishi ẹpha mu?” Ọ gọru ọnu-ọma nụ Jiékọpu l'ẹka ono.


\par }{\PP \VS{30}Ọo ya bụ; Jiékọpu gụa ẹka ono Peniyẹlu\FTNT{†}{{\FR 32:30 }{\FR{32:30
}}{\FT{Iphe, Peniyẹlu bụ bẹ bụ ‘Íphú Chileke’.}}} sụ: “Noo lẹ mu hụmaru Chileke iphu l'iphu; bya anọdukwadu ndzụ.”


\par }{\PP \VS{31}Jiékọpu bya l'aghata Peniyẹlu; ẹnyanwu wawaa. Ọ nọdu ete ọkpa; ọ bụru nka ono, kpọkafuru iya nụ ono kparụ iya.

\VS{32}Noo iphe, kparụ iphe e -shi teke ono rwua ntanụ-a bẹ ndu Ízurẹlu ta atajẹdu anụ, nmọpfuru lẹ nka. Noo kẹle ọo l'ẹka ono bẹ a rwụru Jiékọpu ẹka ọbu.




\par }\Chap{33}{\SH Jiékọpu yẹle Ịso edzuda
\par }
{\PP \VerseOne{1}Jiékọpu jeshia ele ẹnya; ọ hụma Ịso ẹka ẹphe l'ụnu ụmadzu, ọ chị, eje abya. Ọ bya eworu ụnwegirima iya keeru Lii; yẹe Rechiẹlu; yẹe ụnwanyi labọ ọphuu, bụ ohu iya ono.

\VS{2}O duru ụnwanyi labọ ono, bụ ohu ono; yẹe ụnwu phẹ dobe l'ivuzọ. O dotsota phẹ Lii yẹe ụnwu iya; bya eworu Rechiẹlu yẹe Jiósẹfu dobe l'ikpazụ.

\VS{3}Yẹbedua vuta ụzo jeru jepfushia nwune iya ono; bya ephozeru iya ishi mgbo ẹsaa lẹ g'ooje ejepfu iya ono.


\par }{\PP \VS{4}Noo ya; Ịso gbapfu Jiékọpu je anmata iya akpa. Ọ bya eworu ẹka gbakụa ya l'olu bya etsutsua ya ọnu. Ẹphe tụko wa ẹkwa.

\VS{5}Ịso jeshia apali ẹnya imeli; bya ahụma ụnwanyi ono; yẹe ụnwegirima ono; bya ajịa ya sụ: “?Bụ ndu ole bẹ unu l'ẹphe swị ono?”

\par }{\PP Jiékọpu sụ iya: “Ọ kwa ụnwegirima, Chileke nụru mụbe onye-ozi ngu shita l'eze-iphe-ọma nkiya.”


\par }{\PP \VS{6}Ụnwanyi ono, bụ ohu ono; yẹe ụnwegirima phẹ bya abyarwuta; bya ephozeru iya ishi.

\VS{7}Lii yẹe ụnwegirima ibe iya bya abyarwuta bya ephozeru iya ishi. O -rwua l'ikpazụ iya; Jiósẹfu yẹe Rechiẹlu bya ephozekwaru iya phọ ishi.


\par }{\PP \VS{8}Ịso jịa sụ: “?Bụ gụnu bẹ ndu k'ọphuu, ẹphe l'iya dzuru l'ụzo phọ bụ?”

\par }{\PP Ọ sụ iya: “Ọ bụ nụpho iphe, mu nụru ngu gude eme gẹ mu tụba gụbe nnajịuphu mu l'obu.”


\par }{\PP \VS{9}Obenu lẹ Ịso sụru iya: “Waawaa. Nworurọ iphe ngu; ọphu mu nweru dụ-a shii.”


\par }{\PP \VS{10}Jiékọpu sụ: “E phokwarọ! Ọ -bụru lẹ mu dụ ngu l'obu; jiko natanụ iphe ono, mu nụru ngu ono! Ahụma iphu ngu dụ g'onye eje ahụma iphu Chileke; eshinu i gude obu-ọma nata mu.

\VS{11}Jiko natarọ iphe ono, e wotaru ngu ono; noo kẹle Chileke meru mu eze-iphe-ọma; mu nwekọtaru iphe, mkpa iya dụru mu.” Jiékọpu rwọnyakpoepho; Ịso nata iya.


\par }{\PP \VS{12}Ịso sụ: “Unu g'anyi je! G'anyi l'unu tụko swịru!”


\par }{\PP \VS{13}Jiékọpu sụ iya: “Nnajịuphu; ị maru l'ụnwegirima-a bẹ ọkpu teke eshihudu ike. Tẹme mu emekwaphọ gẹ mu chịkobe atụru waa eswi mu, nwụshiru nwa k'ọ̀phúú. Ọ -bụru l'a chịru phẹ l'ẹhuka bụ-a ujiku ophu bẹ ẹphe a-nwụshihukota.

\VS{14}Ọo ya bụ; nnajịuphu; vururọ onye-ozi ngu ụzo! Mu a-tọkpoepho nwẹhu etso ndu ono, nọ l'ivuzọ achị iphe-edobe ono; waa ụnwegirima gbiriri jasụ mu abyapfuta ngu lẹ Siye.”


\par }{\PP \VS{15}Ịso sụ: “Gẹ mu haphoduru ngu unwoke mu g'unu l'ẹphe swịru.”

\par }{\PP Jiékọpu jịa sụ: “?Bụkwanu gụnu bẹ iijerọ eme nno? Ọ bụ-a gẹ mu maru eviya lẹ mu dụ nnajịuphu mu l'obu.”


\par }{\PP \VS{16}Ọo ya bụ; Ịso gbẹshi mbọku ono; ọ bụru iya ala Siye.

\VS{17}Jiékọpu swịa ụzo Sukọtu; o jerwua Sukọtu bya akpụa unuphu l'ẹka ono; bya atụaru iphe-edobe iya m̀kpù. Noo iphe, kparụ iphe, a gụberu ẹka ono Sukọtu.\FTNT{*}{{\FR 33:17 }{\FR{33:17
}}{\FT{Iphe, Sukọtu bụ bẹ bụ ẹka a tụshiru ‘m̀kpù’.}}}


\par }{\PP \VS{18}Jiékọpu shiẹpho Padanu-Arámu; lwarwuta lẹ nchị-odoo lẹ mkpụkpu Shẹkemu l'alị Kénanu; bya eburu l'atatiphu mkpụkpu ono.

\VS{19}O gude ụkporo mkpọla-ọchaa ise zụta ụnwu Hamọ; mbụ nna Shẹkemu alị ẹka ọ kpọberu ụlo-ẹkwa iya.

\VS{20}Ọ bya eworu ọru-ngwẹja kpụa l'ẹka ono; kua ya “Chileke, bụ Chileke kẹ ndu Ízurẹlu.”




\par }\Chap{34}{\SH Dayina yẹle ndu Shẹkemu
\par }
{\PP \VerseOne{1}Noo ya; Dayina, bụ nwada, Lii nwụtaru Jiékọpu; kpapfushia ụnwanyi ndu alị ẹka ono.

\VS{2}Shẹkemu, bụ nwatibe Hamọ onye Hevu, bụ eze ndu ọnu ẹgu ono hụmae ya phọ; o duta iya; ẹphe l'iya kwaa; ọ pharwụshia ya.

\VS{3}Dayina; mbụ nwada Jiékọpu la iya l'ẹhu; o yee ya obu; bya emeaharu iya ẹmereme.

\VS{4}Shẹkemu sụ nna iya, bụ Hamọ g'ọ lụtaru iya nwamgbọko ono g'ọ bụru nyee ya.


\par }{\PP \VS{5}Jiékọpu nụma lẹ nwada iya, bụ Dayina bẹ a pharwụshiwaru; ọphu ọ dụdu iphe, o meru jasụ ndibe iya lwa; kẹle teke ọ nụmaru iya bẹ ẹphe nọ l'ẹgu eche iphe-edobe iya.


\par }{\PP \VS{6}Ọo ya bụ; Hamọ, bụ nna Shẹkemu je g'ẹphe lẹ Jiékọpu pfugbabẹ.

\VS{7}Ụnwu Jiékọpu nụmaepho iphe, nwụru nụ bya alwatashịa. Aphụ yẹe ẹhu-eghu ji phẹ obu; noo kẹle Shẹkemu meru iphe-iphere kpua ndu Ízurẹlu; kẹle o jepfuru nwada Jiékọpu, bụ iphe, agbadụru g'ọ nwụa.


\par }{\PP \VS{8}Hamọ sụ phẹ: “Nwa mu, bụ Shẹkemu bẹ obu iya dụ lẹ nwada unu-a. Jiko unu kenaa ya ya g'ọ lụru.

\VS{9}G'anyi l'unu lụgbaru nwanyị. Unu keje anyi nwada unu; unu alụtaje k'anyi.

\VS{10}Unu eburu l'echilabọ anyi. Alị dabyikpọerupho ìphóró nọduru unu. Unu eburu iya; anyi l'unu azụgba aswa; unu anọdu iya kpata ẹku.”


\par }{\PP \VS{11}Ọo ya bụ; Shẹkemu sụ nna Dayina; yẹe unwune iya: “Unu kwenu lẹ mu dụ unu l'obu; iphe, unu sụkpoerupho gẹ mu nụ unu bẹ mu a-nụ unu.

\VS{12}Unu hụa aswa nwada unu; yẹe iphe-ọma, mu e-meru unu jasụ g'ọo-dụ-be unu ree. Iphe, bụ iphe, unu sụru gẹ mu kwaa bẹ mu a-kwarụ unu. Ọo ẹpho g'unu kee mu nwamgbọko-a gẹ mu lụru.”


\par }{\PP \VS{13}Eshinu a pharwụshiwaru Dayina apharwụshi bẹ ụnwu Jiékọpu yeru Shẹkemu; yẹe nna iya ọnu ẹregede.

\VS{14}Ẹphe sụ phẹ: “Tụswekwa! Anyi ta abyakwa eme iphe, dụ nno. Anyi te ewokwaru nwada anyi eke nwoke, ebuduru úbvù. Ọo-bụkwaru anyi iphe-iphere.

\VS{15}Iphe, e-meẹpho; anyi ekweta bụ g'unu dụ g'anyi dụ; mbụ g'iphe, bụ nwoke lẹ ndu unu bushikọta úbvù.

\VS{16}Ọo ya bụ; anyi ekee unu nwada anyi; anyịbedua alụtaaha nwada unubẹdua. Anyi l'unu ebua ẹghirigha; bya abụru iphe lanụ.

\VS{17}Obenu l'ọ -bụru l'unu te ekwedu l'unu e-bushi úbvù; anyi eduta nwada anyi; tẹme anyi alakwaphọ.”


\par }{\PP \VS{18}Iphe ono, ẹphe pfuru ono dụ Hamọ yẹle nwa iya, bụ Shẹkemu ree.

\VS{19}Ọphu nwokorọbya ono, bụ iya bụ onye a kakọta akwabẹ ùbvù l'ibe nna iya l'ophu ono akpọduru ụpfu eme iphe ono, ẹphe pfuru ono. Kẹle nwada Jiékọpu dụ iya l'obu.

\VS{20}Ọo ya bụ; ẹphe tụgbua; mbụ Hamọ yẹe nwa iya, bụ Shẹkemu jeshia l'ọguzo mkpụkpu phẹ; g'ẹphe je epfuaru iya unwoke, bu lẹ mkpụkpu ono.

\VS{21}Ẹphe jerwua bya asụ phẹ: “Ndu-a bẹ umere phẹ dụkwa ree. Aa-hakwa phẹ g'ẹphe buru l'alị anyi; nọdu iya agba nghọ; eshinu alị, ha ọsa nọduru phẹ. Anyi a-nọdu alụ ụnwada phẹ; ẹphe alụ k'anyi.

\VS{22}Ọle tẹme ndu ono ekwe buru l'echilabọ anyịbe ndu Shẹkemu bụ m'ọ bụru l'unubẹ unwoke kwetarụ bushia úbvù; dụ g'ẹphebedua dụ.

\VS{23}?Unu ta amadụ l'iphe-edobe waa ẹku phẹ; waa iphe, bụ anụ, ẹphe nweru enweru a-bụru k'anyi? Ọo ya bụ; unu g'anyi kweta iphe, ẹphe pfuru g'ẹphe eburu l'echilabọ anyi.”


\par }{\PP \VS{24}Unwoke, lụfutakotaru l'ọguzo mkpụkpu ono kwetakọta iphe, Hamọ yẹe nwa iya pfuru. Unwoke, bu lẹ mkpụkpu ono bya ebushikọta úbvù g'ẹphe ha.


\par }{\PP \VS{25}A nọepho ujiku ẹto, ẹphe buru úbvù ono; g'ẹphe anyakwadu ọ́nyá úbvù ono; ụnwu Jiékọpu ẹbo, ndu ọphu yẹle Dayina shi lẹ ne lanụ, bụ iya bụ Simiyọnu; waa Lívayi gbẹshi bya amịta ogu-echi phẹ bahụ lẹ mkpụkpu ono je atụko unwoke mkpụkpu ono g'ẹphe ha gbuẹbe l'ọtulupfu.

\VS{26}Ẹphe gbua Hamọ; yẹe nwa iya, bụ Shẹkemu; bya eduta Dayina l'ụlo ibe Shẹkemu tụgbua; ọ bụru phẹ alala.

\VS{27}Ụnwu Jiékọpu bya adajaa l'echi odzu ono; bya akwata iphe, ndu mkpụkpu ono, pharwụshiru nwune phẹ ono l'ọkwata.

\VS{28}Ẹphe kpụta atụru waa eghu phẹ; waa eswi phẹ; waa nkapfụ-ịgara phẹ; bya atụko iphemiphe, bụkota kẹ ndu mkpụkpu ono gwetakọta; mbụ gwetachaa ndu ọphu nọ l'ọma mkpụkpu; mẹ ndu ọphu nọ l'ẹgu.

\VS{29}Ẹphe gwetakọta ẹku phẹ; waa ụnwanyi phẹ; yẹe ụnwegirima phẹ; bya atụko iphemiphe, nọkota l'ụlo phẹ gweta.


\par }{\PP \VS{30}Tọbudu iya bụ; Jiékọpu sụ Simiyọnu; yẹe Lívayi: “Ẹgube iphe-ẹhuka ọphu unu wobatakwanụru mu nta-a! Nta-a bẹ unu meru gẹ mu bụru onye eshi ndu Kénanu; yẹe ndu Pẹ́rezu ishi; mbụ ndu bu l'alị-a. ?Ọ kwa l'unu maru-a l'anyi parụ nwanshịi? Ọ -bụru l'ẹphe chigbabẹru onwophẹ byapfuta mu ọgu bẹ mu lẹ ndibe mu a-bụkwaru mkpurupyata!”


\par }{\PP \VS{31}Ẹphe sụ: “?Ọ gbakwanụru g'ẹphe mee nwune anyi nwanyị gẹ nwanyị-ovuọba?”




\par }\Chap{35}{\SH Jiékọpu alwaphuta azụ lẹ Bẹtelu
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ọo ya bụ; Chileke sụ Jiékọpu: “Kwalita lashịa mkpụkpu Bẹtelu je eburu. I -rwua l'ị kpụaru mụbe Chileke ọru-ngwẹja; mbụ mụbe Chileke ono, byapfutaru ngu l'ẹka ono; teke ịigbalaru nwune ngu, bụ Ịso-a.”


\par }{\PP \VS{2}Ọ bụru iya bụ; Jiékọpu sụ ndibe iya; waa ndu ẹphe l'iya bu: “Unu lwụa iphe, bụkpoo agwa, unu gude; unu emee onwunu g'unu dụ nsọ; unu agbanwee uwe unu.

\VS{3}Ọo ya bụ; unu agbẹshi g'anyi je Bẹtelu gẹ mu je akpụaru Chileke ọru-ngwẹja l'ẹka ono, bụ iya bụ onye ono, nụmaru olu mu teke mu nọ l'aphụ; bya abụru onye ono, nọ-kuberu mu l'ẹkameka ono, ya jekọtaru ono.”

\VS{4}Noo ya; ẹphe tụko agwa ono, ẹphe gude ono; yẹe iphe-nchị, ẹphe yeru lẹ nchị yeshia chịru nụ Jiékọpu; o likọta lẹ mkpula akpụrata, nọ lẹ mgboru mkpụkpu Shẹkemu.

\VS{5}Ẹphe gweta tụgbua; ndzụ-agụgu, shi l'ẹka Chileke rwupyabẹ mkpụkpu ọphu nọ-phegbaaru phẹ mgburugburu; k'ọphu bụ l'ọ tọ dụdu g'ẹphe ha, jeru achị ndibe Jiékọpu ono ọso.


\par }{\PP \VS{6}Jiékọpu yẹe ndu ẹphe l'iya swị bya ejerwua mkpụkpu Luzu, bụ iya bụ Bẹtelu, nọ l'alị Kénanu.

\VS{7}Ọ bụru l'ẹka ono bẹ ọ kpụru ọru-ngwẹja; bya agụa ẹka ono Elu Bẹtelu. Noo l'ọo ẹka ono bẹ Chileke goshiru iya onwiya lẹ g'ọogbalaru nwune iya.


\par }{\PP \VS{8}No iya; Debora, bụ onye shi eleta Ribeka ẹnya nwụhu; e lia ya lẹ mkpula upfu akpụrata lẹ nsụda Bẹtelu. Ọo ya bụ; a gụa ẹka ono Alọnu Bakutu.\FTNT{*}{{\FR 35:8 }{\FR{35:8
}}{\FT{Iphe, ọ fụtaru bẹ bụ ‘Achị ụzu-ẹkwa’.}}}


\par }{\PP \VS{9}Jiékọpu shichaẹpho Padanu-Arámu lwa; Chileke byapfuta iya ọzo bya agọru ọnu-ọma nụ iya.

\VS{10}Chileke sụ iya: “Ẹpha ngu bụ Jiékọpu; ọle ẹpha ngu ta abụheduru Jiékọpu; ẹpha ngu a-bụru Ízurẹlu.” Ọo ya bụ; ọ gụa ya Ízurẹlu.


\par }{\PP \VS{11}Chileke sụ iya: “Ọo mbẹdua bụ Chileke, bụ Ọkwoolemkpa. Unu zụ̀a azụ̀zù ka l'ọtu. L'iimeta ndu a-bụru ọha ẹka phẹ; bya emetakwaphọ ọhamoha ọzo yekọberu phẹ. Ndu eze eshi ngu l'ẹhu fụta.

\VS{12}Alị ono, mu nụru Ébirihamu; waa Áyizaku bẹ mu nụkwaru ngu phọ; tẹme mu nụkwa iya phọ ụnwu nwanwanwaranwa ngu.”

\VS{13}Chileke shi l'ẹka ọ nọ pfuru yeru iya ono tụgbua ephekerephe.


\par }{\PP \VS{14}Jiékọpu bya apalia mkpuma pfụbe l'ẹka ono, Chipfu nọ pfuru yeru iya ono; bya ekpua ya mẹe l'eli; kpua ya manụ gude gwaa Chileke.

\VS{15}Jiékọpu gụa ẹka ono, Chileke nọ pfuru yeru iya ono Bẹtelu.


\par }{\SH Anwụhu Rechiẹlu yẹle Áyizaku
\par }
{\PP \VS{16}Ẹphe shi lẹ Bẹtelu tụgbua. Ẹphe rwujeẹpho mgboru Ifurata; ime meahaa Rechiẹlu. Ezeda iya kwatakpọo tsụahaa ya l'ẹhu.

\VS{17}Lẹ teke ono, iphe shihụru ike g'oome zeda ono bẹ nwanyị, eswi iya ime sụru iya: “Gẹ ndzụ ba agụshi ngu. Ọ kwa nwa nwoke ọzo bẹ ị nwụru.”

\VS{18}Ọ bya l'atubuhu unme k'anwụhu; ọ gụa nwa iya nwoke ono Benoni. E mechaa; nna iya gụa ya Benjiaminu.


\par }{\PP \VS{19}Noo ya; Rechiẹlu nwụhu; e lia ya l'ụzo Ifurata, bụ iya bụ Bẹtulehemu.

\VS{20}Jiékọpu swita mkpuma pfụbe l'eli ilu iya. Mbụ byasụ ntanụ-a bẹ mkpuma ono nọekwapho l'ẹka ono egoshi l'ọo ilu Rechiẹlu.


\par }{\PP \VS{21}Ízurẹlu tụgbukwa ọzo; bya eje akpọbe ụlo-ẹkwa iya l'azụ ụlo-ephekerephe, bụ Eda.

\VS{22}Ọ bụru lẹ teke Ízurẹlu bu l'alị ẹka ono bẹ Rúbẹnu jepfuru nyee nna iya, nna iya ta alụdu ọkpobe alụlu, bụ Biliha. Nna iya, bụ Ízurẹlu nụma iya.

\par }{\PP Jiékọpu nwụtaru unwoke iri l'ẹbo.


\par }{\PP \VS{23}Ụnwu kẹ Lii bụ: Rúbẹnu, bụ iya bụ ọkpara Jiékọpu; waa Simiyọnu; waa Lívayi; waa Jiuda; waa Isaka; tẹme waa Zebulọnu.


\par }{\PP \VS{24}Ụnwu kẹ Rechiẹlu bụru Jiósẹfu waa Benjiaminu.


\par }{\PP \VS{25}Ụnwu kẹ Biliha, bụ ohu Rechiẹlu bụru Danu waa Nafụtali.


\par }{\PP \VS{26}Ụnwu kẹ Zilipa, bụ ohu Lii bụru Gadu waa Asha.

\par }{\PP Ọ bụru ndu ono g'ẹphe ha bụ ụnwu, a nwụshikotaru Jiékọpu l'alị Padanu-Arámu.


\par }{\PP \VS{27}Jiékọpu lwapfuta nna iya, bụ Áyizaku lẹ Mamure, nọ lẹ mgboru Kiriyatu-Araba, bụ iya bụ Hẹburonu; l'ẹka Ébirihamu yẹe Áyizaku shi tụko buru.

\VS{28}Áyizaku nọru ụkporo apha tete.

\VS{29}Ọo ya bụ; ọ tụa unme ikpazụ iya; ọ bụru iya anwụhu. Ọ lapfu ndiche phẹ lẹ g'ọ kahụcharu; bya anọo apha, dụ igwerigwe. Ụnwu iya, bụ Jiékọpu yẹe Ịso woru iya lia.




\par }\Chap{36}{\SH Oshilọkpa kẹ Ịso
\par }
{\PP \VerseOne{1}Waa oshilọkpa Ịso, bụ iya bụ Edọmu baa:


\par }{\PP \VS{2}Ịso lụru ụnwanyi ndu Kénanu. Ẹpha phẹ bụ Ada, bụ nwada Elọnu, onye Hetu; waa Oholibama, bụ nwada Ana; bya abụru nwanwa Zibiyọnu, onye Hevu;

\VS{3}wakwaphọ Basumatu, bụ nwada Ishimẹlu; bya abụru nwune Nebayotu.


\par }{\PP \VS{4}Ada nwụtaru Ịso Elifazu; Basumatu nwụtaru iya Ruwẹlu;

\VS{5}Oholibama nwụtaru iya Jiwushi; waa Jielamu; waa Kora. Ndu ono bụkota ụnwu Ịso; ọ bụru l'alị Kénanu bẹ a nọ nwụshiru iya ya.


\par }{\PP \VS{6}Ịso bya eduta unyomu iya; waa ụnwu iya unwoke; yẹe kẹ nwanyị; mẹkpoo iphe, bụkota ndibe iya g'ẹphe hakọta; tẹme waa iphe-edobe iya; waa anụ iya ndu ọzo; mẹkpoo ẹku, ọ kpatakọtaru lẹ Kénanu g'ọ ha; gude lashịa alị ẹka dụ ẹnya; mẹ a -gbẹ l'ẹka nwune iya Jiékọpu bu.

\VS{7}Ẹku phẹ pawaru ẹka; k'ọphu ọ daghawaru g'ẹphe atụko buru l'ẹka lanụ. Kẹle iphe-edobe phẹ ono meru; ọphu alị ẹka ono asụedu phẹ ebubu.

\VS{8}Ọo ya bụ; Ịso, bụ iya bụ Edọmu je eburu l'ọha úbvú Siye.


\par }{\PP \VS{9}Wa oshilọkpa Ịso, bụ nna ndu Edọmu l'ọha úbvú Siye baa:


\par }{\PP \VS{10}Waa ẹpha ụnwu Ịso baa: Elifazu, bụ iya bụ nwa nwoke, Ada, bụ nyee Ịso nwụtaru iya; waa Ruwẹlu, bụ iya bụ nwa nwoke, Basumatu, bụkwapho nyee Ịso nwụtaru iya.


\par }{\PP \VS{11}Ụnwu nwa nwoke kẹ Elifazu bụ Temanu; waa Omaru; waa Zefo; waa Getamu; tẹme waa Kenazu.


\par }{\PP \VS{12}Nwa Ịso; mbụ Elifazu nweru nyee ya ọphu ọ tọo lụdu ọkpobe alụlu, ẹpha iya bụ Timuna. Nwanyị ono nwụtaru iya nwa nwoke, aza Amalẹku. Ndu ono bụkota ụnwu nwanwa Ada, bụ nyee Ịso.


\par }{\PP \VS{13}Ụnwu nwa nwoke kẹ Ruwẹlu bụ: Nehatu; waa Zera; waa Shama; tẹme waa Miza. Ndu ono bụkota ụnwu nwanwa Basumatu, bụ nyee Ịso.


\par }{\PP \VS{14}Ụnwu Oholibama, bụ nyee Ịso; mbụ nwada Ana bya abụru nwanwa Zibiyọnu nwụtaru Ịso bụ: Jiwushi; waa Jielamu; tẹme waa Kora.


\par }{\PP \VS{15}Waa ndu-ishi l'oshilọkpa Ịso baa. Ọkpara Ịso, bụ Elifazu nwụru ndu-ishi, bụ: Temanu; waa Omaru; waa Zefo; waa Kenazu;

\VS{16}waa Kora; waa Getamu; tẹme waa Amalẹku. Ndu ono bụ ndu-ishi alị Edọmu, shi l'eri Elifazu. Ẹphe bụ ụnwu nwanwa Ada.


\par }{\PP \VS{17}Ruwẹlu, bụ nwa Ịso, nwụru ndu-ishi, bụ Nehatu; waa Zera; waa Shama; tẹme waa Miza. Ndu ono bụ ndu-ishi alị Edọmu ndu ọphu shi l'eri Ruwẹlu. Ẹphe bụ ụnwu nwanwa nyee Ịso, bụ Basumatu.


\par }{\PP \VS{18}Oholibama, bụ nyee Ịso nwụru ndu-ishi, bụ Jiwushi; Jielamu; tẹme waa Kora. Ndu ono bụ ndu-ishi ndu ọphu shi l'eri nyee Ịso, bụ Oholibama, bụ nwatibe Ana.


\par }{\PP \VS{19}G'ẹphe hakọta ono bụ ụnwu Ịso, bụ iya bụ Edọmu; bya abụru phẹ bụ ndu-ishi phẹ.


\par }{\PP \VS{20}Waa ụnwu Siye, onye Họru, bụ onye nwe alị ono baa: Lotanu; waa Shobalu; waa Zibiyọnu; tẹme waa Ana;

\VS{21}waa Dishọnu; waa Eza; tẹme waa Dishanu. Ụnwu Siye ono, bu l'alị Edọmu ono bụ ndu-ishi ndu Họru.


\par }{\PP \VS{22}Ụnwu Lotanu bụ Hori; waa Homamu. Timuna bụ nwune Lotanu kẹ nwanyị.


\par }{\PP \VS{23}Ụnwu Shobalu bụ Aluvanu; waa Manahatu; waa Ebalu; waa Shefo; tẹme waa Onamu.


\par }{\PP \VS{24}Ụnwu Zibiyọnu bụ Aya; waa Ana. Ana k'ọwa-a bụ onye ọphu hụmaru nggele, ekpo ọku l'echiẹgu teke o shi eche nkapfụ-ịgara nna iya, bụ Zibiyọnu.


\par }{\PP \VS{25}Ụnwu Ana bụ Dishọnu; waa Oholibama, bụ nwada iya.


\par }{\PP \VS{26}Ụnwu Dishọnu bụru Hẹmudanu; waa Ẹshubanu; waa Ituranu; tẹme waa Keranu.


\par }{\PP \VS{27}Ụnwu Eza bụ Bilihanu; waa Zevanu; tẹme waa Ekanu.


\par }{\PP \VS{28}Ụnwu Dishanu bụ Uzu; waa Eranu.


\par }{\PP \VS{29}Ndu bụ ndu-ishi ndu Họru bụ: Lotanu; waa Shobalu; waa Zibiyọnu; waa Ana;

\VS{30}waa Dishọnu; waa Eza; tẹme waa Dishanu. Ọo ẹphebedua bụ ndu-ishi ndu Họru; e -shi lẹ g'ẹphe gude kekashịa onwophẹ l'alị Siye ọbu.


\par }{\SH Ndu bụ eze l'alị ndu Edọmu
\par }
{\PP \VS{31}Ọwa-a bụ ndu vuadaru ụzo bụru eze ndu Edọmu; tẹme o nwejeru onye shi lẹ Ízurẹlu bya abụru eze:


\par }{\PP \VS{32}Bela, bụ nwatibe Beyọ bẹ bụ eze ndu Edọmu. Mkpụkpu iya aza Dinuhaba.


\par }{\PP \VS{33}Bela nwụhuepho; Jiobabu, bụ nwatibe Zera, bụ onye shi Bọzura bya abụru eze l'ọnodu iya.


\par }{\PP \VS{34}Jiobabu nwụhuepho; Hushamu, bụ onye shi l'alị Temanu bya anọ-chia ẹnya iya bụru eze.


\par }{\PP \VS{35}Hushamu nwụhuepho; Hadadu, bụ nwatibe Bedadu, bụ onye lwụ-kperu ndu Midiyanu l'alị Mówabu; bya abụru eze l'ọnodu iya. Mkpụkpu nkiya aza Avitu.


\par }{\PP \VS{36}Hadadu nwụhuepho; Samụla, bụ onye shi Masureka bya anọ-chia ẹnya iya bụru eze.


\par }{\PP \VS{37}Samụla nwụhuepho; Shawulu, bụ onye shi Rehobotu, nọ l'ụzo ọnu ẹnyimu Yufurétisu; bya abụru eze nọ-chia ẹnya iya.


\par }{\PP \VS{38}Shawulu nwụhuepho; Belu-hananu, bụ nwatibe Akụbo bya abụru eze l'ọnodu iya.


\par }{\PP \VS{39}Belu-hananu, bụ nwatibe Akụbo nwụhuepho; Hadadu bya abụru eze l'ọnodu iya. Ẹpha mkpụkpu iya bụru Pawu; ẹpha nyee ya bụru Mehetabẹlu, bụ nwada Maturedi. Maturedi bụkwanuru nwada Mezahabu.


\par }{\PP \VS{40}Waa ẹpha ndu-ishi l'oshilọkpa Ịso baa; wakwaphọ ọkpa-ipfu; yẹe ọhamoha, ẹphe shigbaa, l'azagbaa ẹpha phẹ baa. Timuna; waa Aluva; waa Jietẹtu;

\VS{41}waa Oholibama; waa Ela; waa Pinọnu;

\VS{42}waa Kenazu; waa Temanu; waa Mibiza;

\VS{43}waa Magudẹlu; tẹme waa Iramu. Ndu-a g'ẹphe ha bụ ndu-ishi ndu Edọmu; lẹ g'ẹphe gude bua l'alị ono, ẹphe lwarụ ono.

\par }{\PP Ẹphe bụ ndibe Ịso, bụ nna ndu Edọmu.




\par }\Chap{37}{\SH Nrwọ, Jiósẹfu rwọru
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ọo ya bụ; Jiékọpu buru l'alị ono, nna iya shi buru, bụ iya bụ alị Kénanu.


\par }{\PP \VS{2}Waa oshilọkpa Jiékọpu.

\par }{\PP Gẹ Jiósẹfu nọerupho apha iri l'ẹsaa bẹ o shi etsojeru ụnwunna iya eche atụru; mbụ ụnwu nyee nna iya, bụ Biliha; waa Zilipa. O dooru nna phẹ ẹjo-iphe, ụnwunna iya ndu ọphuu anọduje eme.


\par }{\PP \VS{3}No iya; Ízurẹlu ka eye Jiósẹfu obu eme lẹ g'o yeru ụnwu iya ndu ọphuu. Iphe, kparụ iya nụ bụru l'ọo nwa, a nwụru iya lẹ nka. Ọ bya akwaaru Jiósẹfu ẹguru uwe, ama ntụmatu, chịkashiru mkpọ.

\VS{4}Ụnwunna iya maẹrupho lẹ nna phẹ ka iya eye obu eme lẹ g'o yeru ẹphebedua; ẹphe kpọo ya ashị; ọphu ẹphe epfujehẹduru opfu ọma eyeru iya.


\par }{\PP \VS{5}Tọbudu iya bụ; Jiósẹfu rwọo nrwọ bya ezeeru ụnwunna iya ono nrwọ ono. O mee; ọ kabakpọo phẹ rọ adụ ashị.

\VS{6}Ọ sụru phẹ: “Unu gebe gẹ mu zeeru unu nrwọ, mu rwọru.

\VS{7}Anyi esweshi upfu ereshi esweshi l'ẹgu. A nọnyaa; upfu ereshi nkemu gbalihu pfụru nhamụnha; upfu iya k'unu bya anophee nkemu mgburugburu phozegbaaru iya.”


\par }{\PP \VS{8}Ụnwunna iya sụ iya: “?Ịiri l'ii-mechaa bụru eze anyi tọo? Mbụ-a; ?bụwaa ngu e-mecha bụru onye-ishi anyi?” Nrwọ ono, ọ rwọru ono; yẹe opfu ono, o pfuru ono mee; ọ kabakpọo phẹ rọ adụ ashị.


\par }{\PP \VS{9}No iya; ọ byakwa arwọo nrwọ ọzo; bya ezeeru ụnwunna iya ono ọzo. Ono bẹ ọ sụru phẹ: “Unu gebe gẹ mu zeeru unu nrwọ ọzo, mu rwọru. Ọgiya-a bẹ mu rwọru g'ẹnyanwu; waa ọnwa; waa kpokpode iri lẹ nanụ bya ephozeru mu ishi.”


\par }{\PP \VS{10}O zeẹru iya phọ nna iya g'o zeru iya ụnwunna iya; nna iya baarụ iya mba sụ iya: “?Iphe ọwa-a, ịirwo ọwa-a bụ gụnu? ?Bụ lẹ ne ngu; waa mbẹdua, bụ nna ngu; waa ụnwunna ngu bẹ e-mecha bya ephozeru ngu tọo?”

\VS{11}Ụnwunna iya jiaharu iya ijiẹnya; obenu lẹ nna iya kwakọberu iphe ono l'ọkpoma.


\par }{\SH Ụnwunna Jiósẹfu ere iya
\par }
{\PP \VS{12}Noo ya; ụnwunna iya chịta atụru nna phẹ jeshia echeche lẹ mgboru mkpụkpu Shẹkemu.

\VS{13}Ọo ya bụ; Ízurẹlu sụ Jiósẹfu: “Eshi ọphu ị maru l'ụnwunna ngu eche atụru lẹ mgboru Shẹkemu bụkwa g'ị bya gẹ mu zia ngu g'i je agbaphe phẹ.”

\par }{\PP Jiósẹfu sụ nna iya l'ọ dụ ree.


\par }{\PP \VS{14}Ọo ya bụ; ọ sụ iya: “Jiko jenụ je agbaphee ụnwunna ngu phẹ; yẹe atụru phẹ; maru ?ẹhu dụchaa phẹ-a ree? L'ịilwa bya akaru mu g'ọ dụ.” Ọ bụru lẹ nsụda Hẹburonu bẹ ọ nọ zia ya ozi ọbu. Ọ tụgbua jeshia; bya ejerwua Shẹkemu.


\par }{\PP \VS{15}O nweru nwoke hụmaru iya l'ẹka ọogha-phe l'ẹgu ẹka ono; bya ajịa ya sụ: “?Bụ gụnu bẹ ịicho?”


\par }{\PP \VS{16}Ọ sụ iya: “Mu elekwa ẹnya ụnwunna mu. Ọ -bụru l'ị maru ẹka ẹphe nọ eche atụru phẹ; jiko tụnuru mu ọnu iya.”


\par }{\PP \VS{17}Nwoke ono sụ iya: “Ẹphe shiakwa l'ẹka-a tụgbuwa. Mu nụmakwaru teke ẹphe shi epfu sụ g'ẹphe je Dotanu.”

\par }{\PP Ọo ya bụ; Jiósẹfu chọoru ụnwunna iya jeshia; je ahụma phẹ lẹ mgboru Dotanu.

\VS{18}Ẹphe levukpọo ya rọ teke ọ nọkwadu ụzenya; bya awata achị idzu g'ẹphe e-shi gbua ya.


\par }{\PP \VS{19}Ẹphe sụ nwibe phẹ: “Ọ-rwọ-nrwọ-a abyajẹ-o!

\VS{20}Unu bya nta-a g'anyi gbua ya chie lẹ nsụ lanụ l'ẹka-a. E -mechaa; anyi asụ l'ọo anụ-ẹgbudu gburu iya. G'anyi mawarụro gẹ nrwọ iya ono e-me vụa.”


\par }{\PP \VS{21}Rúbẹnu nụmae ya phọ bya emeahaa g'ọ gbafụta iya. Ọ sụ phẹ: “Unu g'anyi te egbushi iya egbugbu.

\VS{22}G'anyi be gbushi ọchi. G'anyi chiechia ya lẹ nsụ lanụ l'echiẹgu l'ẹka-a; g'anyi te edenyikwa iya ẹka.” Iphe, Rúbẹnu gude pfua ya bụ g'ọ dzọo ya duta iya duphuru nna iya azụ ọzo.


\par }{\PP \VS{23}Jiósẹfu byarwutaẹpho ẹka ụnwunna iya ono nọ; ẹphe gude iya yefụ iya ẹguru uwe ono, o yeru ono, chịkashiru mkpọ ono;

\VS{24}bya akpụta iya je echie lẹ nsụ. Nsụ ọbu ta adụdu iphe, dụ iya nụ; ọphu mini adụdu iya.


\par }{\PP \VS{25}Ẹphe nọ-zetaẹpho anọo wata eri nri; ẹphe jeshia ele ẹnya bya ahụma ndu ije, shi l'eri Ishimẹlu; ẹka ẹphe shi l'alị Giladu; ẹphe l'ịnya-kamẹlu phẹ; vuru manụ, eshi mkpọ; waa ụ̀nwù, eshikwaphọ mkpọ; waa àrwụ̀, bụ mẹru eje ala alị Ijiputu.


\par }{\PP \VS{26}Jiuda sụ ụnwunna iya: “?Bụ urwu gụnu bẹ anyi e-rita iya m'ọ bụru l'anyi gburu nwanna anyi bya eworu mee ya domia?

\VS{27}Unu g'anyi ree ya oshilọkpa Ishimẹlu. G'ọ tọ dụkwa iphe, anyi e-je iya ememe; eshi ọphu ọ bụ nwanna anyi; tẹme anyi bụru mee lanụ.” Ụnwunna iya kweta.


\par }{\PP \VS{28}Ndu Midiyanu ono, agba nghọ ono ghatashịepho; ụnwunna Jiósẹfu bya ekufuta iya lẹ nsụ ono; woru iya ree oshilọkpa Ishimẹlu ono ụkporo ẹkpa-ego mkpọla-ọchaa. Ẹphe kpụta iya lashịa Ijiputu.


\par }{\PP \VS{29}Rúbẹnu byaẹpho lẹ nsụ ono bya ahụma lẹ Jiósẹfu ta nọedu iya; o gude ẹhu-eghu woru uwe iya gbajaa.

\VS{30}O jepfu ụnwunna iya phẹ je asụ phẹ: “Nwata ono ta nọekwa l'ẹka e chieru iya. ?Bụkpoo awe bẹ mu e-dobe iphu?”


\par }{\PP \VS{31}Noo ya; ẹphe bya achịta uwe Jiósẹfu bya egbua eghu; woru uwe Jiósẹfu ono tsẹe lẹ mee ya.

\VS{32}Ẹphe chịta uwe ono, chịkashiru mkpọ ono chiphuru nna phẹ azụ; sụ iya: “Anyi hụmakwaru iphe-a l'ụzo; lekwaa ya ẹnya g'ị maru ?bụ kẹ nwa ngu tọo tọ bụdu iya?”


\par }{\PP \VS{33}Jiékọpu bya elee ẹnya; ọ bụru iya. Ọ sụ: “Ọ kwa uwe nwa mu-o! Ọ dụkwa g'ọ bụ anụ-ẹgbudu gburu iya. Oowaa! Nta-a bẹ Jiósẹfu bẹ anụ-ẹgbudu lajashịakwaru nanụ nanụ!”


\par }{\PP \VS{34}Jiékọpu woru uwe iya gbajaa; bya achịta uwe aphụ yee onwiya; bya araa ẹkwa nwa iya ono ujiku olemole.

\VS{35}Ụnwu iya k'unwoke; mẹ ụnwada iya bya g'ẹphe dụa ya obu. Ọphu o kwedu g'a dụta iya. O pfua sụ: “Mu a-gụkwa aphụ nwa mu-a jasụ mu alapfu iya lẹ maa.” Ọ bụru ẹgube ono bụ gẹ nna iya gude gụa aphụ iya.


\par }{\PP \VS{36}No iya; ndu Midiyanu ono woru Jiósẹfu ree Potifa l'alị Ijiputu. Potifa ono bụ onye lanụ l'ime ndu Fero nụru oke-ọkwa; kẹle ọ bụ ishi ndu ojọgu, eche Fero nche.




\par }\Chap{38}{\SH Jiuda yẹle Tema
\par }
{\PP \VerseOne{1}Lẹ teke ono bẹ Jiuda harụ ụnwunna iya je; ẹphe lẹ nwoke Adulamu, aza Hira buru.

\VS{2}Ọ bụru l'ẹka ono bẹ Jiuda nọ hụma nwada nwoke Kénanu, ẹpha iya bụ Shuwa. Ọ lụta iya; ẹphe l'iya kwaa.

\VS{3}Ọ tsụta ime; bya anwụa nwa nwoke a gụru Ẹru.

\VS{4}Ọ tsụta ime ọzo; bya anwụa nwa nwoke; bya agụa ya Ọnanu.

\VS{5}Ọ bya anwụfua nwa nwoke lanụ; bya agụa ya Shela. Ọ bụru lẹ Kezibu bẹ ọ nọ nwụa ya.


\par }{\PP \VS{6}Jiuda bya alụtaru ọkpara iya bụ Ẹru, nwanyị. Ẹpha nwanyị ono bụ Tema.

\VS{7}Obenu lẹ Ẹru, bụ ọkpara Jiuda bụ onye eme ẹjo-iphe l'ẹnya Chipfu. Ọo ya bụ; Chipfu woru iya gbua.


\par }{\PP \VS{8}Ọo ya bụ; Jiuda sụ Ọnanu: “Duta nyee nwune ngu g'unu l'iya kwaa. Lụru iya g'iishi nno tọgboru nwune ngu akọ lẹ mgboko.”

\VS{9}Obenu lẹ Ọnanu maru lẹ nwa, nwanyị ono a-nwụta ta abụduru nkiya. Ọ nọdu abụjeru; yẹe nyee nwune iya -nọdu akwa; l'ọogboshia ụnwuda l'alị g'eeshi gẹ nwune iya ta tọgbo akọ.

\VS{10}Iphe ono, oomeje ono bụru ẹjo-iphe l'iphu Chipfu; o wokwaru iya phọ gbua.


\par }{\PP \VS{11}E mechaa; Jiuda sụ nyee nwa iya, bụ Tema g'ọ laa ibe nna iya je eburu eburu kwabẹ jasụ teke Shela, bụ nwa iya evuta. Kẹle ọ rịru sụ: “?A maru ?onye k'ono ta anwụhudunu g'unwune iya ndu ọphuu nwụhuru.” Tema kwe hm laa ibe nna iya je eburu.


\par }{\PP \VS{12}A nọnyakpoepho; nyee Jiuda, bụ nwada Shuwa nwụhu. Jiuda rọkotachaepho ike l'anwụhu nyee ya ono; bya ejeshia Timina; l'ẹka eebushiru iya atụru iya ẹji. Ọ̀nyà iya, bụ Hira, onye Adulamu tsoru iya.


\par }{\PP \VS{13}A bya edooru iya Tema lẹ nna ji iya ejekwa Timina je ebushi atụru iya ẹji.

\VS{14}O kweẹpho doo yefụ uwe nwanyị, nọ l'ụlo-maa, o yeru; bya eworu gẹrebe gẹrebe ẹkwa phụa onwiya l'iphu g'a ta hụbe iya ama; bya eje anọdu l'ọnu-abata, e shi abahụ Enému, bụkwapho ụzo, e shi eje Timina. Kẹle ọ maru lẹ Shela vutawaru; obenu l'e te kuduru iya g'ọ bya g'ọ lụpyabe iya gẹ ya bụru nyee ya.


\par }{\PP \VS{15}Jiuda hụma Tema; bya arịa l'ọo nwanyị-ovuọba; noo kẹle ọ phụ-chiru onwiya iphu;

\VS{16}ọphu ọ madụ l'ọo nyee nwa iya. O duta iya je l'agụga gbororo bya asụ iya g'ọ bya g'ẹphe l'iya je akwaa.

\par }{\PP Ọ jịa ya sụ: “?Bụ gụnu bẹ ịi-nụ mu g'anyi lẹ ngu kwaa ọbu?”


\par }{\PP \VS{17}Ọ sụ iya: “Mu e-shi l'iphe-edobe mu kpẹe ngu ada-eghu.”

\par }{\PP O kwe iya hm; bya asụ iya: “?Ii-yekwanụru mu iphe l'itumo; gẹ mu gude jasụ l'ịikputaru mu iya?”


\par }{\PP \VS{18}Ọ sụ iya: “?Bụ gụnu bẹ mu e-yeru ngu l'itumo ọbu?”

\par }{\PP O sụ iya: “Ọo iphe, agba l'ẹka ngu, eegudeje hụbe ngu ama; waa eri, tso iya nụ; waa oshi-mpalẹka ngu ono, i gude l'ẹka ono.” Ọ chịru iya nụ iya; ẹphe l'iya je akwaa; o woru ime yee ya.

\VS{19}Ọ tụgbuepho bya eje aphụfu ẹkwa ono, o shi phụa l'iphu ono; bya eje eworu uwe nwanyị, nọ l'ụlo-maa, o shi yee woru yephu azụ.


\par }{\PP \VS{20}E mechaa; Jiuda bya akpụta ada-eghu ono kpẹe ọ̀nyà iya, onye Adulamu g'o je akpẹe nwanyị ono; chịtaru iya iphe, o yeru iya l'itumo ono. O jee ọphu ọ hụmaeduru nwanyị ọbu.

\VS{21}Ọ jịa ndu bu l'ẹka ono sụ: “?Dẹnu nwanyị-ovuọba, shi nọdu l'agụga ụzo Enému-a?”

\par }{\PP Ẹphe sụ iya: “Nwanyị-ovuọba ta nọjekwaru l'ẹka-a.”


\par }{\PP \VS{22}Ọo ya bụ; ọ laa je asụ Jiuda lẹ ya ta ahụmakwaru iya. Tẹme ọzo bụ lẹ ndu bu l'ẹka ono sụkwaru lẹ nwanyị-ovuọba ta nọjeduru l'ẹka ono.


\par }{\PP \VS{23}Jiuda sụ: “G'a hakwaa ya g'o nwowarụro iphe, o gude; a -nọnyaa; e gude iya gbaaharu anyi mgbọnu. Eshi ọphu mu kpẹru ngu ada-eghu, i gude je achọkota iya; ọphu ị hụmaduru iya.”


\par }{\PP \VS{24}A nọepho iphe, rwuru ọnwa ẹto; a bya asụ Jiuda: “Tema, bụ nyee nwa ngu bẹ bụakwaa nwanyị-ovuọba; mbụ lẹ-a; ọ dụkwaa ime. Ọ bụru l'ovuọba ono bẹ o vutarụ iya.”

\par }{\PP Jiuda sụ: “Unu kpụfuta iya g'e kegbua ya l'ọku!”


\par }{\PP \VS{25}A kpụfutashia ya; o zia ozi g'e je ezia nna ji iya ono sụ iya l'ọ kwa onye nwe iphe-a bẹ yeru iya ime ono. Sụ iya: “Maẹshikwaru ?ịi-dụ ike maru onye nwe iphe, agba l'ẹka eegudeje ahụbe nemadzụ ama-a; waa eri, tso iya nụ; waa oshi-mpalẹka-a?”


\par }{\PP \VS{26}Jiuda hụma iphe ono bya amaru l'ọo nkiya bya asụ: “Ha! Nwanyị-a kakwa mu apfụbekoto; eshi ọphu mu sụcharu lẹ mu e-kuru iya nụ nwa mu, bụ Shela g'ọ lụru. E mechaa; ọphu ẹphe l'iya alụeduru.”


\par }{\PP \VS{27}O rwuẹ ya phọ l'ezeda; a maru l'ụnwu ono dụ iya ẹbo l'ẹpho.

\VS{28}Lẹ g'oozeda bẹ onye lanụ wofutarụ ẹka. Nwanyị, eswije ime bya ewota ẹba oghu, dụ uswe-uswe libe iya lẹ nkwo-ẹka; bya asụ l'ọo onye ọwa-a bụ ivuzọ.

\VS{29}O wobaẹpho ẹka ono; nwune iya kwofuta. Nwanyị, eswi ime ono sụ: “?Bụ g'i shiru kpakata ụzo baa?” A gụa ya Pẹ́rezu.\FTNT{*}{{\FR 38:29 }{\FR{38:29
}}{\FT{Iphe, Pẹ́rezu bụ bẹ bụ ‘Okwokwo’.}}}

\VS{30}Ọo ya bụ; nwune iya onye ọphuu, a gbabẹru ẹba oghu, dụ uswe-uswe lẹ nkwo-ẹka ono lụfuta; a gụa ya Zera.\FTNT{†}{{\FR 38:30 }{\FR{38:30
}}{\FT{Zera bụ iphe, ọ fụtaru bụ ‘ọcha-pfụu’.}}}




\par }\Chap{39}{\SH Jiósẹfu yẹle nyee Potifa
\par }
{\PP \VerseOne{1}Tọbudu iya bụ; e gude Jiósẹfu jerwua alị Ijiputu. Ọ bụru Potifa onye Ijiputu zụru iya ndu oshilọkpa Ishimẹlu ono, gude iya jerwua alị Ijiputu ono. Potifa ono tso lẹ ndu nọ l'oke-ọkwa. Yẹbedua bụ onye-ishi ndu ojọgu, anọduje eche Fero nche.


\par }{\PP \VS{2}Chipfu nọ-kube Jiósẹfu; ọ bụru onye iphe ejehuru. O buru l'ụlo nnajịuphu iya, bụ nwoke Ijiputu ono.

\VS{3}Nnajịuphu iya ono hụmaepho lẹ Chipfu nọ-kube iya; tẹme lẹ Chipfu emeje g'iphemiphe, Jiósẹfu ono eme vuru ire;

\VS{4}Jiósẹfu dụ iya l'obu. O woru Jiósẹfu mee onye-ozi iya; mbụ mee ya onye elekọta unuphu ibe iya l'ophu ẹnya; tẹme o wokwarụpho iphemiphe, o nweru yekọta iya l'ẹka g'o leta ẹnya.

\VS{5}Eshi teke ono, o woru unuphu ibe iya l'ophu; yẹe iphemiphe, o nweru enweru yekọta Jiósẹfu l'ẹka g'o leta ẹnya ono bẹ Chipfu bya ekebeahaa nwoke Ijiputu ono l'ọma shita l'ẹhu Jiósẹfu. Chipfu kebeahaa ya l'ọma l'iphemiphe, o nweru enweru; je akpaa lẹ ndu ọphu nọ l'unuphu; mẹ lẹ ndu ọphu nọ l'ẹgu.

\VS{6}Ọo ya bụ; ọ hakọtaru Jiósẹfu ẹku iya l'ophu g'o leta ẹnya. Ọphu ọ dụedu iphe, o nweru, ọokpajekwadu ishi iya. Iphe, ọ maẹrupho kpoloko bụ g'o ria nri.

\par }{\PP Jiósẹfu gbaru mkparawa bya amashị mma ike.

\VS{7}A nọepho nwanshịi; Jiósẹfu gụahaa nyee nnajịuphu iya ono; ọ sụ iya g'ọ bya g'ẹphe l'iya je akwa.


\par }{\PP \VS{8}Obenu lẹ Jiósẹfu jịkaru bya asụkwapho nyee nnajịuphu iya ono: “A -gbẹ teke nnajịuphu mu meru mu onye-ishi iphemiphe, o nwekọtaru bẹ ọ tọ dụedu iphe, eeme l'unuphu-a, ọokpajekwadu ishi iya. Iphemiphe, o nweru g'ọ ha bẹ o yekọtawaru mu l'ẹka gẹ mu leta ẹnya.

\VS{9}Ọphu ọ tọ dụdu onye kabaa mu shii l'ụlo-a. Ọphu ọ dụkwapho iphe, oowoharu mu ewoha gbahaa gụbedua; kẹle ị bụ nyee ya. ?Dẹnu gẹ mu e-shi mee ẹjo-iphe, dụ ẹgube ono; mbụ mee Chileke iphe-ẹji onoya?”

\VS{10}Ọ nọdu anọdujekpoepho epfuru iya Jiósẹfu mbọkumboku; obenu lẹ Jiósẹfu te ekwedu g'ẹphe l'iya kwaa; mbụkponu g'ẹphe l'iya nọ-kube ntse.


\par }{\PP \VS{11}O be ujiku lanụ; Jiósẹfu bahụ l'ụlo gẹ ya je ozi, dụru iya nụ. Teke ono bẹ ọ tọ dụdu ndu-ozi ụlo ono l'ophu m'onye lanụ, nọ l'ime ụlo ono;

\VS{12}o gude iya l'uwe sụ iya g'ọ bya g'ẹphe l'iya kwaa. Jiósẹfu yefụ uwe iya ono haa ya l'ẹka gbado ụlo ono gbafụ etezi.


\par }{\PP \VS{13}Ọ maẹrupho lẹ Jiósẹfu yefuru uwe iya haa ya l'ẹka gbafụ etezi;

\VS{14}o kua ndu-ozi ụlo iya ndu ọphuu; sụ phẹ: “Unu lenu! Nwọphu shi l'alị ndu Hiburu-a bẹ e dutaru dobe; g'ọ bya anyi eme iphe-iphere. Ọ bataru l'ẹka-a bya g'anyi l'iya kwaa; mu chishia mkpu.

\VS{15}Ọ nụmaepho lẹ mu chiaharu mkpu; ọ gbadoo mu uwe iya l'ẹka gbala gbafụ etezi.”


\par }{\PP \VS{16}O gude uwe ono gbiriri jasụ nnajịuphu Jiósẹfu bata.

\VS{17}Ọ bya eworu iya pfuaru iya sụ: “Nwohu ono, ị zụtaru, bụ onye Hiburu ono bẹ shi eme g'o mee mu iphe-iphere ntanụ-a.

\VS{18}Mu wataẹpho echi mkpu; ọ gbadoo mu uwe iya l'ẹka gbala gbafụ etezi.”


\par }{\PP \VS{19}Nnajịuphu Jiósẹfu nụmaepho iphe ono, nyee ya pfuru iya ono sụ l'onoo g'ohu iya meru iya ya bụ ono; ọ vụru ọku wụa ẹhu.

\VS{20}Ọ kpụta Jiósẹfu jeye l'ọka-mkpọro, eze atụ-chije ndu mkpọro iya.

\par }{\PP Ọle Jiósẹfu nọ lẹ mkpọro ono;

\VS{21}Chipfu nọ-kube iya bya egoshi iya lẹ ya yeru iya obu. O mee; Jiósẹfu dụ onye eche ọka-mkpọro ono nche l'obu.

\VS{22}Onye eche ọka-mkpọro ono woru Jiósẹfu mee ishi ndu nọkota l'ọka-mkpọro ono. Iphemiphe, eemekọta l'ẹka ono bụru yẹbe Jiósẹfu bẹ e yeru iya l'ẹka.

\VS{23}Iphe, nọwa Jiósẹfu l'ẹka bẹ onye eche ọka-mkpọro ono ta akpajẹedu ishi g'ee-me iya; noo kẹle Chipfu nọ-kube Jiósẹfu bya emee; iphemiphe, oome nọdu evujeru ire.




\par }\Chap{40}{\SH Onye etsujeru Fero ọnu lẹ mẹe; yẹle onye eghejeru iya buredi
\par }
{\PP \VerseOne{1}O nweru teke a nọnyaru; onye etsujeru eze ndu Ijiputu ọnu lẹ mẹe; yẹe onye eghejeru iya buredi meswee nnajịuphu phẹ, bụ eze ndu Ijiputu.

\VS{2}Ụmadzu labọ ono, ejeru iya ozi ono, bụ onye-ishi ndu etsujeru iya ọnu lẹ mẹe; waa onye-ishi ndu eghejeru iya buredi phọ mee; ẹhu ghuahanaa Fero ọbu eghu.

\VS{3}O ye phẹ l'ọka-mkpọro l'ibe onye-ishi ndu ojọgu, anọduje eche Fero nche, bụ ẹka a tụ-chikwarụpho Jiósẹfu.

\VS{4}Onye-ishi ndu ojọgu, anọduje eche Fero nche woru phẹ ye l'ẹka Jiósẹfu; ọ nọdu eleta phẹ ẹnya.

\par }{\PP Ẹphe nọnyaepho l'ẹka ono;

\VS{5}unwoke labọ ono; mbụ onye etsujeru eze ndu Ijiputu ọnu lẹ mẹe; yẹe onye eghejeru iya buredi, bụ ndu tụko nọdu lẹ mkpọro ono bya atụko rwọo nrwọ l'ẹnyashi ujiku lanụ. Nrwọ ono nwecharu iphe, ọ fụtaru iche iche.

\VS{6}Jiósẹfu bya l'ụtsu iya bya ahụma l'ẹphe adzụ iphu.

\VS{7}Ọo ya bụ; ọ jịa ndu ono, bụ ndu nọ l'oke-ọkwa Fero, a tụkoru ẹphe lẹ yẹbe Jiósẹfu tụ-chia l'ibe nnajịuphu iya ono; sụ phẹ: “?Bụ gụnu kparụ iphe, unu adzụ iphu kẹ ntanụ?”


\par }{\PP \VS{8}Ẹphe sụ l'ẹphenebo ono tụko rwọo nrwọ; ọphu ọ dụdu onye a-kọru phẹ iphe, nrwọ ono fụtaru.

\par }{\PP Jiósẹfu sụ phẹ: “?Tọbudu Chileke bu onye akọje iphe, a rwọru lẹ nrwọ? Jiko unu zeẹshikwaru mu nrwọ ono, unu rwọru ono.”


\par }{\PP \VS{9}Ọo ya bụ; onye-ishi ndu etsujeru Fero ọnu lẹ mẹe bya ezeeru Jiósẹfu nrwọ nkiya; sụ iya: “Mu rwọru nrwọ gẹ mu hụmaru vayịnu l'atatiphu mu.

\VS{10}Vayịnu ono nweru ẹkali ẹto. Ọ tụchaa ige; bya ajaa àjàjà; bya amịshia kẹ wọgalaa; bya achashịa.

\VS{11}Mu gude okoro Fero l'ẹka; bya ewota akpụru vayịnu ono pyịru ye l'okoro Fero; bya eworu iya nụ iya.”


\par }{\PP \VS{12}Jiósẹfu sụ iya: “Waa iphe, nrwọ ono bụ baa. Ẹkali-oshi ẹto ono bụ ujiku ẹto.

\VS{13}A -nọepho ujiku ẹto; Fero abya edufuta ngu l'ẹka-a; bya edobe ngu l'ọnodu, i shi nọdu; l'ịibya agbaaharu Fero mẹe ẹgube ono, i shi emeje teke ono, i shi bụru onye etsujeru iya ọnu lẹ mẹe phọ.

\VS{14}Teke iphemiphe adụeru ngu phọ lẹ ree; jiko nyatakwa mu. Iphe-ọma, ii-meru mu bụ g'i pfuaru Fero opfu ẹhu mu dufuta mu l'ọka-mkpọro-a;

\VS{15}kẹle ọ kwa ezita bẹ e zitaru mu l'oshi l'alị ndu Hiburu. O rwukwaa l'ẹka-a; a bya atụa mu mkpọro l'ẹbe adụ iphe, mu meru.”


\par }{\PP \VS{16}Onye-ishi ndu ọphu eghejeru Fero buredi phọ hụmaepho lẹ Jiósẹfu kọwaru nrwọ ono ree; ọ sụ Jiósẹfu: “Mbẹdua rwọkwarupho nrwọ gẹ mu vu nkata buredi ẹto.

\VS{17}Lẹ nkata k'eli iya bẹ e yeru iphe, dụ iche iche, e gheshiru Fero. Ẹnu pheru bya eberu lẹ nkata k'eli iya ono; bya awata avụka iphe, nọ lẹ nkata ono, mu vu l'ishi ono.”


\par }{\PP \VS{18}Jiósẹfu sụ iya: “Waa iphe, ọ bụ baa; nkata ẹto ono bụ ujiku ẹto.

\VS{19}A -nọepho ujiku ẹto; Fero abya akpụfuta ngu; je eworu ngu swigbua l'eli oshi. Ẹnu abya avụka anụ ngu.”


\par }{\PP \VS{20}O beẹpho mbọku k'ẹto ono, gbaru l'eswe a nwụru Fero. Ọ bya eshiaru ndu-ozi iya g'ẹphe ha nri ọbo-iphe. O bya edufuta onye-ishi ndu etsujeru iya ọnu lẹ mẹe; yẹe onye-ishi ndu eghejeru iya buredi dobe l'atatiphu ndu-ozi iya.

\VS{21}Ọ bya eworu onye-ishi ndu etsuje ọnu lẹ mẹe dophu azụ l'ọkwa iya ọzo. Ọ bya agbaaharu Fero mẹe g'o shi agbaru iya.

\VS{22}Ọ bya eworu onye-ishi ndu eghejeru iya buredi phọ swị-gbua l'eli oshi. Ọ nwụkotaepho gẹ Jiósẹfu sụru phẹ l'ọo-nwụ.

\VS{23}Obenu l'onye-ishi ndu etsuru Fero ọnu lẹ mẹe ono ta nyataẹduru Jiósẹfu; ọ zọhaa ya.




\par }\Chap{41}{\SH Nrwọ Fero
\par }
{\PP \VerseOne{1}A nọepho apha labọ sụgbaa ishi; Fero rwọo nrwọ. Ọ gbẹ pfụru l'agụga ẹnyimu Nayịlu.

\VS{2}A bya ele ẹnya; eswi ẹsaa, dụ ùbvù l'ẹnya bya adụ okporokpo shi l'ẹnyimu Nayịlu ono rwufutagba; bya anọdugba l'agụga ẹka ono taaha nri.

\VS{3}E mechaa; eswi ẹsaa ọzo, dụ ẹji bya ajọ ẹhu shikwaphọ l'ẹnyimu ono rwufuta bya anọ-kube ọphuu l'agụga ẹnyimu ono l'ẹka ono.

\VS{4}Eswi ẹsaa ọphu dụ ẹji bya ajọ ẹhu phọ bya atụko eswi ẹsaa ọphu dụ ùbvù l'ẹnya bya adụ okporokpo phọ lwekọta. O mechaa nno; Fero tehu.


\par }{\PP \VS{5}A nọnyakwaa; mgbẹnya tụ iya ọzo; ọ rwọo nrwọ k'ẹbo. K'ọgiya ono bẹ ọ rwọru nrwọ g'ishi akpe ẹsaa, dụ okporokpo bya adụ ree phọtaru l'oshi akpe lanụ.

\VS{6}E mechaa; ishi akpe ẹsaa ọzo, dụ mgbapya mgbapya, phẹrephere ụzo ẹnyanwu-awawa mebyishiru bya aphọshia l'oshi akpe ọzo.

\VS{7}Ishi akpe ẹsaa ọphu dụ mgbapya mgbapya phọ bya atụko ishi akpe ẹsaa ọphu dụ okporokpo bya aphọ aphọpho phọ lwekọta. Ọo ya bụ; Fero tehu; bya amaru l'iphemiphe ono bụ lẹ nrwọ bẹ o shi anwụkota.


\par }{\PP \VS{8}A fụta l'ụtsu; iphe ono nọdu atsụ iya l'ẹhu shii. O zia g'e je ekuaru iya ndu jibya; waa ndu mmamiphe ndu Ijiputu. Fero bya ezeeru phẹ nrwọ ono. Ọphu ọ dụdu onye dụru ike kọoru iya iphe, nrwọ ono bụ.


\par }{\PP \VS{9}Onye-ishi ndu etsujeru Fero ọnu lẹ mẹe sụ Fero: “Ntanụ-a bẹ mu nyatakwarụ iphe, mu meru, adụdu ree.

\VS{10}O nweru teke ẹhu ghujeru gụbe Fero eghu l'ẹka anyịbe ndu-ozi ngu nọ; ị tụa mu l'onye-ishi ndu eghejeru ngu buredi phọ mkpọro l'ụlo ibe onye-ishi ndu ojọgu, echeje gụbe Fero nche.

\VS{11}O -rwua ẹnyashi ujiku lanụ; anyi n'ẹbo tụko rwọo nrwọ; nrwọ ono ẹphenebo nwecharu iphe, ọ bụgbaa.

\VS{12}O nweru nwokorọbya Hiburu, bụ onye ohu onye-ishi ndu ojọgu, echeje gụbe Fero nche, anyi l'iya tụko nọdu l'ẹka ono. Anyi zeeru iya nrwọ ono; ọ kọoru anyi iphe, ọ bụgbaa. Onyenọnu bẹ ọ kọchaaru iphe, nrwọ nkiya bụ.

\VS{13}E mechaa; iphemiphe ono nwụkotaerupho anyi g'o pfuru. Mbẹdua bẹ e kuphuru azụ l'ọkwa mu; e woru onye ọphuu je aswị-gbua.”


\par }{\PP \VS{14}Ọo ya bụ; Fero zia g'e je ekua Jiósẹfu; a bya atụfuta iya l'ụlo-mkpọro ono. Ọ kpụchaa ishi bya agbanwee uwe iya bya ejeshia l'atatiphu Fero.


\par }{\PP \VS{15}Fero sụ Jiósẹfu: “Mu rwọru nrwọ; ọphu ọ dụdu onye dụru ike kọoru mu iphe, nrwọ ọbu bụ. Obenu lẹ mu nụmaru l'ọobujeru; teke e zeru ngu nrwọ; l'ị kọoru onye ono iphe, ọ bụ.”


\par }{\PP \VS{16}Jiósẹfu sụ Fero: “Ọ tọ bụkwa mbẹdua akọje iphe, nrwọ bụ. Ọ kwa Chileke bẹ a-kọru gụbe Fero iphe, nrwọ ono bụ lẹ g'oo-ji ngu ẹpho.”


\par }{\PP \VS{17}Fero sụ Jiósẹfu: “Mu rwọru nrwọ gẹ mu pfụru lẹ mgboru ẹnyimu Nayịlu;

\VS{18}mu hụma eswi ẹsaa, dụ okporokpo bya adụ ùbvù l'ẹnya g'o shi lẹ mini ono rwufuta bya anọdu l'agụga mini l'ẹka ono taaha nri.

\VS{19}Ẹphe fụtachaa; eswi ẹsaa ọzo, dụ ẹji bya ajọ ẹhu dụ garanyọngu bya erwufutakwaphọ. Mbụ lẹ mu teke ahụma-swee eswi, dụ-be ẹji ẹgube ono l'alị Ijiputu!

\VS{20}Eswi ẹsaa k'ono, dụ garanyọngu ono bya ajọ ẹhu ono bya atụko eswi ẹsaa kẹ mbụ phọ, dụ okporokpo phọ takọta lwee.

\VS{21}Ẹphe taẹbechaa phẹ; ẹphe dụkwapho njọ adụdu g'ẹphe dụ; k'ọphu bụ l'ọ tọ dụdu onye e-kweta l'ọo phẹ tarụ eswi ono. Mu tehu lẹ mgbẹnya ono.


\par }{\PP \VS{22}“Mu byakwa ekuru mgbẹnya ọzo; mu watakwa arwọ nrwọ. O be k'ọgiya ono; mu hụma ishi akpe ẹsaa, phọru aphọpho bya adụ ree g'ọ phọtakotaru l'oshi akpe lanụ.

\VS{23}E mechaa; mu hụmakwapho ishi akpe ẹsaa ọzo, dụchaa mgbapya mgbapya; bya adụchaa kẹ zịtazita; tẹme phẹrephere ụzo ẹnyanwu-awawa zipyashịa ya; ọ nwụlwashihu anwụlwashihu; g'ọ phọtakwarupho.

\VS{24}Ishi akpe k'ono, dụ mgbapya mgbapya ono bya atụko ndu ọphu dụ ree phọ lwekọta. Mu bya ezeeru iya ndu jibya; ọphu ọ dụdu onye dụru ike kọoru mu iphe, nrwọ ọbu bụ.”


\par }{\PP \VS{25}Noo ya; Jiósẹfu sụ Fero: “Nrwọ labọ ono bụkwa iphe lanụ bẹ ọ bụ. Chileke meru g'ọ kọoru gụbe Fero iphe, ya abya ememe.

\VS{26}Eswi ẹsaa phọ, dụ ree phọ bụ apha ẹsaa; tẹme ishi akpe ẹsaa phọ, dụ ree phọ bụkwarupho apha ẹsaa. Ọo ya bụ lẹ nrwọ ono tụkoru bụru nrwọ lanụ.

\VS{27}Eswi ẹsaa ọphu dụ ẹji bya ajọ ẹhu, fụtaru nụ gẹ ndu ọphuu fụtachaerupho phọ bụ apha ẹsaa. Tẹme ishi akpe ẹsaa phọ, dụ mgbapya mgbapya; phẹrephere, shi ụzo ẹnyanwu-awawa zipyashịru; ọ nwụlwashihu anwụlwashihu phọ bụru apha ẹsaa, ẹgu e-me.


\par }{\PP \VS{28}“Ọ kwa-a iphe, mu pfuhawaru gụbe Fero-a bẹ ọ bụ. Ọ kwa Chileke goshiru ngu iphe, yẹbe Chileke abya ememe.

\VS{29}Sụ-a; l'ime apha ẹsaa bẹ nri a-kwatakpọo dụ shii l'alị Ijiputu mgburugburu.

\VS{30}Ọle e -mechaa; apha ẹsaa ọphu ẹgu e-meshi ike etsota iya. L'aatụko apha ẹsaa phọ, nri shi dụ shii l'alị Ijiputu phọ zọhakota. Ẹgu ono abya atụko alị ono nmaa swọkoswoko.

\VS{31}Apha, nri shi paa ẹka l'alị ono-a te enweẹdu onye anyata iya nụ; noo kẹle ẹgu ono a-bụru ẹjo iphe-ẹhuka.

\VS{32}Iphe, meru g'o gude gụbe Fero rwọo nrwọ ono mgbo labọ bụ iphe ọbu bẹ bụ lẹ Chileke chịpyawaru iya rengurengu lẹ ya e-me iya; tẹme ọphu ọ dụedu g'aa-nọ-beru; Chileke emee ya.


\par }{\PP \VS{33}“Nta-a bụkwa gẹ gụbe Fero lee ẹnya họta onye iphe edoje ẹnya bya abụru onye maru iphe mee ya g'ọ bụru ishi l'alị Ijiputu.

\VS{34}Tẹme l'ị họtakwapho ndu-ozi, a-nọ-tsota onye-ishi alị Ijiputu phọ; g'ẹphe keje iphe, ndu Ijiputu kpatarụ l'opfu ụzo ise wota oke lanụ.

\VS{35}G'ẹphe nakọbe nri ono g'ọ ha l'apha k'ono, nri dụ ono. Teke ẹphe nakọbecharu iya; ẹphe egude ẹpha gụbe Fero je edobegbaa ya l'ụlo ẹka eedobeje nri, nọgbaa lẹ mkpụkpu lẹ mkpụkpu.

\VS{36}L'e woru nri ono doberu ndu alị-a kwabẹru apha ẹsaa k'ẹgu phọ, a-bya lẹ Ijiputu-a. Ọo ya bụ g'ẹgu ete egbuchidu alị-a.”


\par }{\PP \VS{37}Iphe ono dụ Fero yẹe ndu-ozi iya l'ophu ree.

\VS{38}Ọo ya bụ; Fero jịa phẹ sụ: “?Anyi a-dụ ike ahụmaba onye ọzo, a-dụ gẹ nwoke-a; mbụ onye unme Chileke bu l'ẹhu ẹgube-a?”


\par }{\PP \VS{39}Noo ya; Fero sụ Jiósẹfu: “Eshi ọphu Chileke meru g'ị makọtaru iphemiphe-a bẹ o to nweẹkwa onye ka ngu abụru onye iphe edoje ẹnya; ọphu o nwẹkwa onye ka ngu amaru iphe.

\VS{40}Ọo gụbedua bẹ a-bụru ishi l'ibe mu; tẹme ọ bụru iphe, i pfuru bẹ onyemonye e-meje l'alị-eze mu. Iphe, mu e-gude ka ngu shii kpoloko bụepho l'ọo mbẹdua bẹ bụ eze.”


\par }{\SH Jiósẹfu eleta alị Ijiputu l'ophu ẹnya
\par }
{\PP \VS{41}Noo ya; Fero sụ Jiósẹfu: “Nta-a bụakwaa ngu bẹ mu yekọtaru alị Ijiputu l'ophu l'ẹka.”

\VS{42}Ọo ya bụ; Fero gbata echi-eze iya woru gbabẹ Jiósẹfu lẹ mkpụshi-ẹka; bya eyee ya akpawuru-uwe; nyabẹ iya iphe-olu, e gude mkpọla-ododo mee.

\VS{43}Ọ bya anụ iya ụgbo-ịnya iya k'ẹbo; ọ nọdu agba. Ndu ọzo vuta ụzo agbọ ọgboo ekpu iya asụje: “Unu phozeru iya!” Ọ bụru iya bụ lẹ Fero eworu alị Ijiputu l'ophu woru yekọta Jiósẹfu l'ẹka.


\par }{\PP \VS{44}Fero sụ Jiósẹfu: “Ọ kwa mbẹdua bụ Fero; mbụ lẹ-a; ọ -bụru l'i ti pfuduru l'ọwa-a iphe, ee-me baa; te enwekwa onye nweru iphe, ọ byaru eme l'alị Ijiputu l'ophu.”

\VS{45}Fero gụa Jiósẹfu Zafunatu-Paneya bya eduta Asenatu, nwada Potifera onye uke ndu Ọnu kee ya g'ọ bụru nyee ya. Jiósẹfu bya ejedzuru alị Ijiputu l'ophu.


\par }{\PP \VS{46}Jiósẹfu nọwaru ụkporo apha l'apha iri tẹme ọ wata ejeru Fero, bụ eze ndu Ijiputu ozi. Jiósẹfu shi l'iphu Fero tụgbua; bya ejedzuru alị Ijiputu.

\VS{47}L'apha ẹsaa ono, nri dụ ono bẹ alị meshikpọoru kẹ nri ree ike.

\VS{48}Jiósẹfu bya atụko nri, a kọtaru l'alị Ijiputu l'apha ẹsaa ono, nri dụ ono kwakọkota; dobegbaa lẹ mkpụkpu lẹ mkpụkpu l'alị Ijiputu. Ọobujeru; ọ -bya lẹ mkpụkpu k'ọwa-a l'ọ kwakọo nri, a kọtaru l'ẹgu, nọ-pheru iya mgburugburu doo ya.

\VS{49}Jiósẹfu kwakọepho ereshi, e metaru l'opfu jasụ ọ kụta l'ikpo, ha g'evevee, nọ l'agụga eze-ẹnyimu. Nri ọbu kwatakpọo paa ẹka k'ọphu a nọnyaru; ọphu e dejeẹdu iya l'ẹkwo. Noo kẹle ọ bụwaa agụta agụta.


\par }{\PP \VS{50}O rwutashịa apha ọkpa-nri ono; Asenatu, nwada Potifera, onye uke ndu Ọnu nwụtawaru iya ụnwegirima unwoke labọ.

\VS{51}Jiósẹfu gụa onye ọphu bụ ọkpara iya Manásẹ; noo kẹle ọ sụru: “Chileke mewaru; mu zọhaa aphụ, tsọru mu nụ; bya azọhaa ọkpoku ibe nna mu.”

\VS{52}Onye k'ẹbo bẹ ọ gụru Ifuremu sụ: “Ọo Chileke bụ onye meru gẹ ya jaa àjàjà l'alị, ya shi nọdu eje iphe-ẹhuka.”


\par }{\PP \VS{53}Apha ẹsaa, nri dụ shii l'alị Ijiputu phọ bya abvụ.

\VS{54}Apha ẹsaa k'ẹgu phọ bya awata; mbụ ọ nwụepho gẹ Jiósẹfu pfuru ono; ọkpa-nri bya lẹ mgboko mgburugburu; ọ bụerupho alị Ijiputu bụ ẹka nri dụ.

\VS{55}Ẹgu meahaẹpho ndu Ijiputu; ẹphe je araaru Fero kẹ nri. Fero sụ ndu Ijiputu l'ophu: “Unu jepfuje Jiósẹfu. Iphe, ọ sụkpooru g'unu mee; unu emee ya!”


\par }{\PP \VS{56}Ọkpa-nri ono jedzuẹrupho alị ono; Jiósẹfu tụhashia ụlo ẹka eedobeje nri reaha ndu Ijiputu nri; noo kẹle ẹgu ono emeshikpọ ike l'ẹkameka l'alị Ijiputu.

\VS{57}Ọhamoha l'ophu nọdu abyajẹ l'alị Ijiputu bya azụta Jiósẹfu nri; noo kẹle ẹgu ono emeshikpọ ike lẹ mgboko mgburugburu.




\par }\Chap{42}{\SH Ụnwunna Jiósẹfu eje alị Ijiputu je azụta nri
\par }
{\PP \VerseOne{1}Jiékọpu nụmaepho lẹ nri dụ l'alị Ijiputu; ọ sụ ụnwu iya: “?Bụ gụnu kparụ iphe, unu a-nọdu elegbaa nwibe unu ẹnya?”

\VS{2}Ọ sụkwapho: “Mu nụmakwaru lẹ nri dụ l'alị Ijiputu. Unu jekwa ẹka ono je azụtaru anyi nri ilile. Ọo ya bụ; g'anyi anọdu ndzụ; g'ẹgu te egbushi anyi.”


\par }{\PP \VS{3}Ụnwunna Jiósẹfu ụmadzu iri bya atụgbunaa jeshia azụta nri l'alị Ijiputu.

\VS{4}Ọphu Jiékọpu ekwedu gẹ nwune Jiósẹfu, bụ Benjiaminu tsoru phẹ. Noo kẹle ndzụ agụ iya l'iphe-kpanganga e-me iya.

\VS{5}Ọ bụru iya bụ l'ụnwu Ízurẹlu yị lẹ ndu jeru azụta nri ọbu; kẹle ọkpa-nri ono dụkwapho l'alị Kénanu.


\par }{\PP \VS{6}Noo ya; ọ bụru Jiósẹfu bụ ọchi-ọha ndu Ijiputu ono; tẹme ọ bụru iya anọduje ere ndu alị ono l'ophu nri. Ọo ya bu; unwune Jiósẹfu byarwutaẹpho bya eworu iphu kpube l'alị baarụ iya ẹja.

\VS{7}Ahụma, Jiósẹfu ahụma ụnwunna iya; ọ hụbe phẹ ama; bya awatarọ eme umere g'ọ tọ madụ ndu ẹphe bụ; bya epfuaharụ phẹ opfu ẹhuka ẹhuka. Sụ phẹ: “?Bụ awe bẹ unu shi?”

\par }{\PP Ẹphe sụ l'ẹphe shikwa alị Kénanu bya azụta nri.


\par }{\PP \VS{8}Jiósẹfu hụbeepho ụnwunna iya ono ama; obenu l'ẹphebedua ta ahụbeduru yẹbedua ama.

\VS{9}Ọ bya anyata nrwọ, o rwọjeru k'ẹhu phẹ phọ; bya asụ phẹ: “Unu bụ ndu ngge; unu byaru g'unu hụma ẹka alị anyi dụ nyẹgenyege!”


\par }{\PP \VS{10}Ẹphe sụ iya: “Waawakwa nnajịuphu; anyịbe ndu-ozi ngu bụkwa nri bẹ anyi byaru azụta.

\VS{11}G'anyi haa shikwa lẹ nna lanụ. Anyịbe ndu-ozi ngu epfukwa ire-lanụ; anyi ta abụkwa ndu ngge.”


\par }{\PP \VS{12}Ọ sụ phẹ: “Ọo ụka; unu byacharu-a g'unu hụma ẹka alị anyi dụ nyẹgenyege!”


\par }{\PP \VS{13}Ẹphe sụ iya: “Anyịbe ndu-ozi ngu dụkwa iri l'ẹbo tụko shi lẹ nna lanụ buru l'alị Kénanu. Onye kẹ nwata bẹ ẹphe lẹ nna anyi nọkwa l'unuphu; onye lanụ ta anọedu ndzụ.”


\par }{\PP \VS{14}Jiósẹfu sụ phẹ: “Ọo gẹ mu pfuru unu-a bụ g'ọ dụ; unu bụ ndu ngge!

\VS{15}Waa g'ee-shi hụta unu ama baa: Ọ -bụru-a lẹ Fero nọ ndzụ g'ọ nọ iya-a bụ g'iphe, mu epfu-a bụ eviya l'unu ta abyadụ ahata ọkpa l'ẹka-a tụgbua; abụdu lẹ nwune unu kẹ nwata bẹ e dutaru bya l'ẹka-a!

\VS{16}Unu zia onye lanụ l'ime unu g'o je eduta nwune unu ono; unubẹ ndu ọphuu g'unu ha bẹ a-nọdukota lẹ mkpọro. Ọo ya bụ l'ee-shi nno hụa unu ama; maru mẹ ọ bụ-a ire-lanụ bẹ unu epfu. Teke ọdumeka l'aamaru l'ọo g'o doru ẹnya lẹ Fero nọ ndzụ bụ g'ọ bụ eviya; l'ọo ndu ngge bẹ unu bụ.”

\VS{17}Ọ tụko g'ẹphe ha je atụ-chishikota lẹ mkpọro; ẹphe nọo ujiku ẹto.


\par }{\PP \VS{18}O -rwua lẹ mbọku k'ẹto; Jiósẹfu sụ phẹ: “Unu -mewaa iphe-a, mu abya epfupfu-a; mu ahaa unu g'unu nọdu ndzụ; kẹle mu bụ onye atsụ Chileke ebvu.

\VS{19}Unu -sụ l'unu bụ ndu ire-lanụ; unu haa onye lanụ lẹ g'unu ha g'ọ nọdu lẹ mkpọro; unubẹ ndu ọphuu egude nri wojeru ndibe unu, nọ l'unuphu, ẹgu eme.

\VS{20}Ọle unu dutafụtajekwaru mu nwanna unu kẹ nwata ọbu; g'e shi ẹgube ono maru l'unu epfu ire-lanụ; g'e te egbukwanu unu.” Ẹphe kweta l'ẹphe e-me iya nno.


\par }{\PP \VS{21}Ẹphe nọdu epfugbaru nwibe phẹ sụ: “Ọ kwa iphe, anyi meru nwune anyi bẹ aanụ anyi aphụ iya. Anyi hụmaru ẹgube aphụ, ọ gụru kpua anyi teke ọorwo anyi g'anyi dobe iya ndzụ; obenu l'anyi te eyeduru iya ọnu. Ọ kwa iphe ono meru g'o gude ẹjo aphụ, dụ ẹgube-a byapfuta anyi ntanụ-a.”


\par }{\PP \VS{22}Rúbẹnu sụ: “?Mu ta asụduru unu g'ọ tọ dụshi iphe, unu e-me nwata ono; ọphu unu eyeduru ọnu? Nta-a bẹ ishi ọchi iya tụ-konụru anyi l'ishi.”

\VS{23}Ẹphe dobesụ l'eshi ọphu a gbanweru Jiósẹfu opfu agbanwe bẹ ọ tọ nụmaduru iphe, ẹphe epfu.


\par }{\PP \VS{24}O wofu iphu l'ẹka ẹphe nọ kwashịa ẹnya-mini bya aghachikwaru phẹ iphu ọzo; bya awata abọ ụja eyeru phẹ ọzo. O zia; a kpụfuta Simiyọnu l'echilabọ phẹ; kee ya ẹgbu l'atatiphu phẹ l'ẹka ono.


\par }{\PP \VS{25}Jiósẹfu bya asụ g'e yejishicharu phẹ nri l'ẹda phẹ; tẹme l'eeyephucharu phẹ okpoga phẹ azụ l'ẹda phẹ; tẹme l'aanụ phẹ nri, ẹphe e-ri l'ụzo. A bya emeẹbecharu phẹ iphemiphe ono;

\VS{26}ẹphe bya apata ẹda nri ono nmakobechaa l'eli nkapfụ-ịgara phẹ bya atụgbua; ọ bụru phẹ alala.


\par }{\PP \VS{27}O -rwua l'ẹka ẹphe nọ-zetaru k'akwakwa; onye lanụ bya atọhashia ẹda iya gẹ ya hata nri nụ nkapfụ-ịgara iya; okpoga iya nọduwaa l'ọnu ẹda ono.

\VS{28}Ọ sụ unwune iya: “Iyii; okpoga mu bẹ a gbẹkwa yephuru mu azụ! Wakwa iya nọ l'ẹda mu-a!”

\par }{\PP Meji tsukahụ phẹ; tẹme ẹhu nọdu aphụkwa phẹ phọ aphụphu. Ẹphe sụ nwibe phẹ: “?Bụ gụnu bẹ Chileke meru anyi ẹgube-a?”


\par }{\PP \VS{29}Ẹphe lwapfuta nna phẹ Jiékọpu l'alị Kénanu; ẹphe tụko iphemiphe, nwụru phẹ nụ kọkotaru iya; sụ iya:

\VS{30}“Onye bụ nnajịuphu l'alị ono bẹ pfukwaru anyi opfu ẹhuka ẹhuka; bya emee anyi gẹ ndu byaru ngge l'alị phẹ.

\VS{31}Obenu l'anyi sụru iya l'anyi bụkwa ndu e gude ire phẹ ẹka; l'anyi ta abụkwa ndu ngge.

\VS{32}Anyi dụkwa unwoke iri l'ẹbo, shi lẹ nna lanụ. Onye lanụ ta nọedu; onye kẹ nwata bẹ ẹphe lẹ nnana anyi nọ l'unuphu lẹ Kénanu.


\par }{\PP \VS{33}“Noo ya; nnajịuphu ndu alị ono sụ anyi: ‘Waa-a gẹ mu e-shi maru mẹ unu bụ ndu ire-lanụ baa. G'anyi haa nwanna anyi onye lanụ g'ọ nọdu l'ẹka ono; anyịbe ndu ọphuu e-wota nri wojeru ndibe anyi, nọ l'unuphu, ẹgu eme.

\VS{34}Ọle g'anyi dutaru iya nwanna anyi kẹ nwata phọ. Ọo ya bụ; ya amaru l'anyi ta abụdu ndu byaru ngge; l'anyi bụ ndu e gude ire phẹ ẹka eviya. Ọo ya bụ; ya eduru nwanna anyi ono nụ-phu anyi azụ; anyi ejeahawarọ g'ọ dụ anyi l'alị-a.’ ”


\par }{\PP \VS{35}Ẹphe nọdu awụfu nri ono l'ẹda phẹ; ẹphe hụma ẹkpa okpoga phẹ g'ọ nọgbaa l'ẹda phẹ. Ẹphe lẹ nna phẹ bya atụkocha hụma ẹkpa okpoga ono; ndzụ rwuta phẹ.

\VS{36}Nna phẹ Jiékọpu sụ phẹ: “?Unu eme g'ụnwu mu bvuẹbe? Jiósẹfu ta nọhedu; ọphu Simiyọnu anọedu; tẹme unu nọdu emefụkwaapho g'unu natafụa mu Benjiaminu. Mbẹdua bụkpowa oshi ụkpara-ẹhu.”


\par }{\PP \VS{37}Rúbẹnu sụ nna iya: “Gbua ụnwegirima ibe mu-a ẹphenebo; m'ọ bụru lẹ mu te eduphutadụru ngu Benjiaminu azụ. Woru iya ye mu l'ẹka; mu e-duphutaru ngu iya azụ.”


\par }{\PP \VS{38}Jiékọpu sụ phẹ: “Nwa mu te etsodu unu eje-o; kẹle nwune iya nwụhuwaru; ọ bụwaru iya nwẹkinyi iya. O -nweru ẹjo-iphe, meru iya l'iphe ọzo ọbu, unu eje ọbu; unu emee gẹ mu gụa aphụ laa maa l'ishi ẹwó mu-a.”




\par }\Chap{43}{\SH Ụnwunna Jiósẹfu alaphu azụ l'alị Ijiputu
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ẹgu ono nọdukwapho eme l'alị Kénanu g'oome.

\VS{2}Ndibe Jiékọpu rigbuẹpho nri phọ, ẹphe shi l'alị Ijiputu gude phọ; nna phẹ sụ phẹ: “Unu jebanaa je azụtabaaru anyi nri!”


\par }{\PP \VS{3}Jiuda sụ iya: “Nwoke ono pfukwaru iya pfushia ya ike sụ l'anyi ta abyakwa ahụmaba iphu iya; abụdu l'anyi lẹ nwanna anyi ọbu swị.

\VS{4}Ọ -bụru l'i kweru haarụ anyi nwanna anyi ono g'o tsoru anyi bẹ anyi e-jekwa-a je azụtaru ngu nri.

\VS{5}Ọ -bụkwanuru l'i ti kwedu g'o je; bẹ anyi te ejekwa; noo kẹle nwoke ono sụru l'anyi ta ahụmabaedu iphu iya; m'ọ bụdu l'anyi lẹ nwanna anyi ono swị.”


\par }{\PP \VS{6}Ízurẹlu sụ: “?Dẹnu g'ọ nwụru unu tụgburu je epfuaharụ nwoke ọbu l'unu nweru nwanna ọzo; shi nno mee; oke iphe-ẹhuka-a byapfuta mu?”


\par }{\PP \VS{7}Ẹphe sụ: “?Tọbudu nwoke ono jịkpaaharu anyi ọnu lẹ k'ẹhu anyi; waa k'unuphu ibe anyi? Ọ jịru sụ: ‘?Nna unu nọkwadu ndzụ? ?Unu nwebaaru nwune ọzo?’ Anyi kwenu ‘Ee’ bya eyeeru iya ọnu l'iphe, ọ jịru. ?Anyi makwanụru l'ọo-sụ g'anyi duta nwanna anyi ọbu bya?”


\par }{\PP \VS{8}Noo ya; Jiuda sụ Ízurẹlu, bụ nna iya: “Denaa mu nwata-a g'anyi l'iya swịru; g'anyi agbẹshi jeshia; k'ọphu anyịbedua; waa gụbedua; waa ụnwu anyi a-tụko nọdu ndzụ; g'anyi ta nwụhushi.

\VS{9}Ọo mbẹdua l'a-nọduru ngu iya lẹ mkpalẹka. Ọ bụru mu bẹ ịi-kpa ishi iya. Teke mu te eduphutadụru ngu iya azụ; bya apfụbe ngu l'atatiphu; g'ọ bụru mu bẹ aa-nọdu ata ụta iya jasụwaruro.

\VS{10}Ọme anyi te eshi teke-a nọduta; mẹ anyi ejeakwa mgbo labọ lwachawa.”


\par }{\PP \VS{11}Nna phẹ, bụ Ízurẹlu sụ phẹ: “Ọ -bụkpowaru l'ọo ẹgube ono bụ g'e mefụtaje iya bụkwa iphe, unu e-me bụ g'unu wota mebyi iphe, kachaa ree, shi l'alị-a yee l'ẹda unu, unu a-nụ nwoke ono. Unu meta nwa manụ bamu; waa nwa manụ-ẹnwu; waa etse; waa manụ mẹru; waa akpụru oshi pisutasho; waa akpụru oshi alụmondu.

\VS{12}Unu wota okpoga mkpọla-ọchaa, ha g'ọphu unu gude ọgiya ọphuu ugbo labọ; kẹle unu e-je anụ-phu phẹ ọphuu, e yeru l'ọnu ẹda unu phọ azụ. ?A maru ?tọ bụdu nụ emeswe bẹ ẹphe mesweru iya?

\VS{13}Ngwa; unu duta nwune unu ọbu gude jepfu nwoke ọbu!

\VS{14}Gẹ Chileke, bụ Ọkwoolemkpa mee gẹ nwoke ono phụaru unu obu-imemini; k'ọphu oo-kwe gẹ nwune unu ọphuu; waa Benjiaminu tụko swịru lwa. Ọ -bụru kẹ mbẹdua; ọ -bụru l'ọo aphụ a-tsọru mu; g'ọ tsọwaru mu rọ.”


\par }{\PP \VS{15}Ọo ya bụ; unwoke ono bya egweta iphe-anụnu ono; bya ewota okpoga mkpọla-ọchaa ugbo labọ; bya eduta Benjiaminu; ẹphe jeshia alị Ijiputu. Ẹphe rwua bya apfụru l'iphu Jiósẹfu.

\VS{16}Jiósẹfu hụmaepho l'ẹphe lẹ Benjiaminu swị; ọ sụ onye-ozi ụlo iya: “Duta ndu ono gude la ibe mu. Unu aphụa anụ tẹerii gude shia ite; kẹle mu l'unwoke-a e-rigbakwa nri-eswe.”


\par }{\PP \VS{17}Nwoke ono bya emee gẹ Jiósẹfu pfuru; bya eduta phẹ lashịa l'ụlo Jiósẹfu.

\VS{18}Ndzụ wata agụ unwoke ono; kẹle e dutaru phẹ je edobe l'ụlo Jiósẹfu. Ẹphe sụ: “Iphe, e gude chịru anyi bya edobe l'ẹka-a a-bụkwaru-a k'okpoga mkpọla-ọchaa phọ, e yephuru anyi azụ l'ẹda lẹ mbọku kẹ mbụ phọ, anyi byaru phọ. Ọ kwa iphe, ọocho bụ iphe, ọo-sụ l'anyi meru kobe anyi opfu; mee anyi ohu iya; anyi lẹ nkapfụ-ịgara anyi.”


\par }{\PP \VS{19}Noo ya; ẹphe jepfu onye-ozi Jiósẹfu l'ọnu mgbo ụlo ono bya asụ iya:

\VS{20}“Jiko nnajịuphu; g'anyi byaru ọgiya ọphuu bya azụta nri;

\VS{21}bẹ anyi lashịaru bya ejerwua l'ụlo ndu ije; anyi jeshia atọha ẹda anyi; bya ejeshia ele ẹnya; okpoga onyemonye nọdugbawa l'ọnu ẹda iya. Mbụ; okpoga anyi ọbu hachaẹpho g'ọ ha. Nta-a bẹ anyi gudekwa iya wophuta azụ.

\VS{22}Anyi gudefụkwapho okpoga ọzo, anyi e-gude zụtaba nri. Anyi ta amakwa onye woru okpoga anyi ono yephuru anyi azụ l'ẹda.”


\par }{\PP \VS{23}Ọ sụ phẹ: “G'ẹhu dụkwa unu guu! Gẹ ndzụ ta agụshi unu! Ọo Chileke unu; waa kẹ nna unu bẹ yeru okpoga l'ẹda unu. Mu natakwaru-a okpoga unu ọgiya ono.” O je atụfuta Simiyọnu duta byapfuta phẹ.


\par }{\PP \VS{24}Onye-ozi Jiósẹfu duta ndu ono je edobe l'ụlo Jiósẹfu ono; bya ekee phẹ mini; ẹphe kwọo ọkpa; bya anụ nkapfụ-ịgara phẹ nri.

\VS{25}Ẹphe bya akwakọbe iphe, ẹphe gude, ẹphe a-nụ Jiósẹfu-a; mbụ iphe, ẹphe a-nụ iya mẹ ọ lwaẹpho l'eswe; kẹle ẹphe nụmaru l'ọo l'ẹka ono bẹ ẹphe e-ri nri.


\par }{\PP \VS{26}Jiósẹfu lwaẹpho unuphu; ẹphe wota iphe, ẹphe shi l'unuphu gude, ẹphe a-nụ iya woru nụ iya; ẹphe buaru iya iphu l'alị gude phozeru iya.

\VS{27}Ọ bya ajịebekpo phẹ g'ẹphe dụ sụ phẹ: “?Dẹnu gẹ nna unu nwoke ọgerenya-a, unu pfuru mu opfu iya-a dụ? ?Ọ dzụkwadu-a ndzụ?”


\par }{\PP \VS{28}Ẹphe sụ iya: “Onye-ozi ngu, bụ nna phẹ bẹ nọkwa-a ndzụ; tẹme ẹhu dụkwa iya phọ ree.” Ẹphe bya ephoze ishi baarụ iya ẹja.


\par }{\PP \VS{29}Ọ bya apalia ẹnya bya ahụma nwune iya, bụ Benjiaminu, onye ọphu nene iya nwụkpooru gẹdegede. Ọ sụ: “?Bụ nwune unu kẹ nwata, unu pfuru mu opfu iya ọbu baa?” Ọ sụ iya: “Nwa mu; gẹ Chileke meeru ngu eze-iphe-ọma!”

\VS{30}Imemini nwune iya ono dụ iya. Jiósẹfu tụgbua ẹgwegwa; je achọ ẹka ọo-nọdu raa ẹkwa. Ọ bahụ lẹ mkpulabọ iya je anọdu raa ẹkwa ọbu.


\par }{\PP \VS{31}Ọ swachaẹpho iphu; ọ lụfuta ọzo; bya egude ẹka l'obu sụ g'e wotaru phẹ nri-a.


\par }{\PP \VS{32}E doberu Jiósẹfu nkiya iche; bya edoberu ụnwunna iya phẹ nkephẹ iche; bya edoberu ndu Ijiputu, ẹphe l'iya erigba nri nkephẹ iche; noo kẹle ndu Ijiputu bẹ ẹphe lẹ ndu Hiburu te erigbabẹjedu nri; kẹle ọ bụ ẹbyi l'alị Ijiputu.

\VS{33}Ndu ono bẹ e doru; ẹphe gharu Jiósẹfu iphu; doo phẹ g'ọgerenya phẹ becharu. A -gbẹ l'ọkpara jasụ l'onye ọphu bụcha nwata. Ẹphe ghachaa ẹnya lee nwibe phẹ gude goshi g'ọ dụ-be phẹ biribiri.

\VS{34}E shiẹpho lẹ teburu kẹ Jiósẹfu hẹe phẹ iphe. Oke-iphe kẹ Benjiaminu gude ụzo oke ise kachaa kẹ ndu ọphuu shii. Ẹphe tụko tsoru Jiósẹfu ria nri; bya angụa g'ọ dụ phẹ.




\par }\Chap{44}{\SH Okoro mkpọla-ọchaa Jiósẹfu
\par }
{\PP \VerseOne{1}Noo ya; Jiósẹfu sụ onye-ozi ụlo iya: “Je akwajishichaaru ndu ono nri l'ẹda phẹ; ọo ẹpho g'ẹphe a-dụ ike vuru bẹ ii-yeru phẹ; tẹme l'iiyephuchaaru onyemonye okpoga iya azụ l'ọnu ẹda iya.

\VS{2}L'iiwota okoro mkpọla-ọchaa mu ono woru ye l'ọnu ẹda onye kẹ nwata; tẹme wakwaphọ okpoga, o gude bya azụta nri.” O bya emee gẹ Jiósẹfu pfuru iya.


\par }{\PP \VS{3}Nchi bọhuepho; ndu ono tụgbua lashịa; yẹe nkapfụ-ịgara phẹ.

\VS{4}Ẹphe shi lẹ mkpụkpu ono tụgbua; ọle ẹphe teke atụgbu-mihudu lẹ teke Jiósẹfu sụru onye-ozi iya: “Chịpyabe ndu ono nta-a; teke ị gbapfuẹru phẹ phọ; sụ phẹ: ‘?Dẹnu g'ọ nwụru unu gude ẹjo-iphe pfụa ụgwo iphe-ọma, e meru unu?

\VS{5}?Tọbudu okoro, nnajịuphu mu angụje mini; tẹme ọ nọdu egudeje iya aphụ ọphulenya bẹ unu gude nno? Iphe ono, unu meru ono bụkwa ẹjo-iphe bẹ unu meru!’ ”


\par }{\PP \VS{6}Ọ gbapfu phẹ bya eworu iphe ono pfushikọtaru phẹ.

\VS{7}Ẹphe sụ iya: “?Dẹnu g'ọ nwụru gụbe nnajịuphu anyi pfuru iphe, dụ nno? Tụswekwa! Anyịbe ndu-ozi ngu ta adụkwa onye tụru ama eme iphe, dụ nno!

\VS{8}Tẹme anyi shi l'alị Kénanu wolatakwarụro unu okpoga, anyi hụmaru l'ọnu ẹda anyi. ?Dẹnu g'anyi e-shi zita mkpọla-ododo; ọzoo k'ọcha l'ụlo ibe nnajịuphu ngu?

\VS{9}Ọ -bụru l'ọ dụru onye lanụ l'ime anyịbe ndu-ozi ngu, a hụmaru iya l'iphe iya; g'e gbua onye ọbu egbugbu; anyịbe ndu ọphuu abụkpooruro ohu gụbe nnajịuphu anyi.”


\par }{\PP \VS{10}Ọ sụ phẹ: “Ọ dụ ree; g'ọ dụ g'unu pfuru. Onye a hụmaru, gude iya nụ bẹ a-bụru ohu mu; unubẹ ndu ọphuu ta adụkwa onye bya ata unu ụta.”


\par }{\PP \VS{11}Onyenọnu bya ezia ẹda iya l'alị ẹgwegwa; bya atọhaa ya.

\VS{12}Onye-ozi ono bya awata iya achọcho; shi l'onye ọphu bụcha ọgerenya jasụ l'onye ọphu bụcha nwata. A hụma okoro ono l'ẹda Benjiaminu.

\VS{13}Ẹphe woru uwe phẹ gbajashịa bya ebogbaa nkapfụ-ịgara phẹ ivu phẹ; bya adakọbe laphushia azụ lẹ mkpụkpu ono.


\par }{\PP \VS{14}Jiósẹfu nọdukwadu l'ụlo teke Jiuda yẹe ụnwunna iya bataru; bya azẹepho kẹ bẹe l'atatiphu iya.

\VS{15}Jiósẹfu sụ phẹ: “?Dẹnu g'ọ nwụru unu meru iphe, dụ nno? ?Unu ta amadụ l'onye gbaru gẹ mu aphụje ọphulenya?”


\par }{\PP \VS{16}Jiuda sụ: “?Bụ gụnu bẹ anyi a-dụ ike pfuaru gụbe nnajịuphu mu? ?Dẹnu g'anyi e-shi sụ l'anyi pfụberu-ẹka-ọto? Chileke mewaru g'ẹjo-iphe ndu-ozi ngu gbafụta iphe. Anyi bụwaa ohu gụbe nnajịuphu anyi; anyịbedua; waa onye a hụmaru okoro ono l'ẹka.”


\par }{\PP \VS{17}Obenu lẹ Jiósẹfu sụru: “Tụswekwa! Mu ta abyakwa eme iphe, dụ nno; ọo onye a hụmaru okoro ono l'iphe iya bẹ a-bụru ohu mu. Unubẹ ndu ọphuu lashịkporo lẹ chịriri werere lapfu nna unu.”


\par }{\PP \VS{18}Noo ya; Jiuda bya ejepfu iya bya asụ iya: “Gụbe nnajịuphu mu; kwenu gẹ mụbe onye-ozi ngu pfuru nwakpụru opfu lanụ ye gụbe nnajịuphu mu lẹ nchị. Ọo eviya l'unu lẹ Fero bụwaa iphe lanụ; ọle jiko nụ; g'umere mụbe onye-ozi ngu te emeshi nụ g'ẹhu ghua ngu eghu.

\VS{19}Gụbe nnajịuphu mu jịru anyịbe ndu-ozi ngu sụ: ‘?Unu nweru nna; waa nwune ọzo tọo?’

\VS{20}Anyi sụ gụbe nnajịuphu mu lẹ nna anyi bụkwa nwoke ọgerenya; tẹme l'o nweru nwata okoro, a nwụru iya lẹ nka. Nwune iya nwụhuwaru; ọ bụwaru yẹbedua nwẹkinyi iya ghuduru l'ẹpho ne iya; tẹme nna iya ye iya obu shingushingu.


\par }{\PP \VS{21}“Tọbudu iya bụ; ị sụ anyịbe ndu-ozi ngu g'anyi dutaru ngu iya g'ị hụma.

\VS{22}Anyi sụ gụbe nnajịuphu anyi lẹ nwata ono ta atụgbujekwa atụgbu l'ẹka nna iya nọ. Ọ -bụru l'ọ tụgburu bẹ nna iya a-nwụhukwa.

\VS{23}Obenu l'ị sụru anyịbe ndu-ozi ngu: ‘Ọ -bụru lẹ nwune anyi kẹ nwata te etsoduru anyi bya ẹka-a bẹ anyi ta ahụmabaedu iphu ngu.’

\VS{24}Anyi laphuẹpho azụ lapfu onye-ozi ngu, bụ nnana anyi. Anyi bya epfuaru iya iphe, gụbe nnajịuphu anyi pfuru.


\par }{\PP \VS{25}“Noo ya; nna anyi sụ: ‘Unu tụgbua je azụtaba nri!’

\VS{26}Anyi sụ iya: ‘Anyi te ejekwa; abụdu lẹ nwanna anyi kẹ nwata bẹ anyi ẹya swị; ọo ya bụ anyi eje; kẹle anyi ta ahụmabaedu iphu nwoke ono; abụdu l'anyi lẹ nwanna anyi kẹ nwata swị.’


\par }{\PP \VS{27}“Onye-ozi ngu, bụ nna anyi sụ anyi: ‘?Ọ kwa l'unu maru-a lẹ nyee ya bụ ụnwegirima unwoke labọ b'ọ nwụtaru.

\VS{28}Ọphu onye lanụ anọedu; mu sụ l'anụ-ẹgbudu lajashịwaru iya; e -shi teke ono ọphu mu ahụmabaeduru iya.

\VS{29}Ọ -bụru l'unu dutafụaru onye ọwa tụgbua; iphe-kpanganga -mee ya bẹ unu e-mekwa g'ishi ẹwó mu gude aphụ kpuba l'alị.’


\par }{\PP \VS{30}“Ọo ya bụ; ọ -bụru lẹ nwata ono te etsodu anyi laphu azụ jepfu onye-ozi ngu, bụ nna anyi; tẹme ọ -bụru lẹ nna anyi, bụ onye wotawaru ndzụ nkiya tụswia lẹ kẹ nwata-a

\VS{31}hụmaru l'anyi lẹ nwata ono ta aswịdu bẹ ọo-nwụhukwa. Anyịbe ndu-ozi ngu e-shi nno mee gẹ nna anyi gụru aphụ gude ishi ẹwó iya kpuba l'alị;

\VS{32}kẹle mụbe onye-ozi ngu nọ-dokwaru nwata ono l'itumo l'ẹka nna mu. Mbụ lẹ mu sụru nna mu lẹ teke mu te eduphutadụru iya ya azụ; g'ọ bụru mu bẹ aa-nọdu ata ụta iya jasụwaruro.


\par }{\PP \VS{33}“Ọo ya bụ; jiko gẹ mụbe onye-ozi ngu nọ-chinuru nwata ono l'ẹka-a bụru ohu ngu. Haa nwata ono g'ẹphe l'unwune iya ndu ọphuu swịru lashịa;

\VS{34}kẹle-a; ?dẹnu gẹ mu e-shi lapfu nna mu; m'ọ bụru lẹ nwata ono bẹ anyi l'iya ta aswịdu? Jiko te ekwekwa gẹ mu je ahụma ẹgube aphụ, a-tsọru nna mu!”




\par }\Chap{45}{\SH Jiósẹfu eme g'ụnwunna iya maru iya
\par }
{\PP \VerseOne{1}Noo ya; ọphu Jiósẹfu adụedu ike sede onwiya ọzo l'atatiphu iphe, bụ ndu-ozi iya, pfụ-kuberu iya nụ. O chia mkpu; sụ: “Unu mee g'onyemonye tụgbua lụfu l'atatiphu mu!” A tụko wụfu; ọphu ọ dụedu onye ẹphe l'iya nọkwadu l'ẹka ono. Tọbudu iya bụ; Jiósẹfu gbẹ teke ono bya emee g'ụnwunna iya maru onye ya bụ.

\VS{2}Ọ bya arashịkpo ẹkwa ike k'ọphu ndu Ijiputu nụmaru iya; tẹme ndibe Fero nụmakwa iya phọ.


\par }{\PP \VS{3}Jiósẹfu sụ ụnwunna iya ono: “Ọ kwa mbẹdua bụ Jiósẹfu ọbu! Mbụ-a; ?nna mu nọkwadu ndzụ tọo?” Ọphu ụnwunna iya adụdu ike ye ọnu yeru iya; noo kẹle ndzụ rwupyabẹru phẹ l'atatiphu iya.


\par }{\PP \VS{4}Noo ya; Jiósẹfu sụ ụnwunna iya: “Unu jiko kpịritaru mu ntse!” Ẹphe kwe hm bya akpịritaru iya ntse. Ọ sụ phẹ: “Ọ kwa mbẹdua bụ nwanna unu, bụ Jiósẹfu; onye ọphu unu reru; e gude iya lashịa alị Ijiputu-a.

\VS{5}Ọle g'aphụ te jishi unu obu; ọphu ẹhu anọdushi eghu unu eghu l'unu reru mu; noo kẹle ọo gẹ mu dzọo unu ndzụ meru g'o gude Chileke zia mu gẹ mu vuru unu ụzo.

\VS{6}Ọkpa-nri mewaru apha labọ l'alị-a; tẹme l'ime apha ise, abya nụ bẹ ọ tọ dụdu onye a-kọbe iphe l'alị; ọphu ọ bụro k'akpata iphe, shi iya nụ.

\VS{7}Obenu lẹ Chileke ziru mu gẹ mu vuru unu ụzo; k'ọphu mu e-me g'awa unu phọdu lẹ mgboko; waa gẹ mu a-dzọta ndzụ unu l'ụzo, dụ biribiri.


\par }{\PP \VS{8}“Ọo ya bụ lẹ-a; ọ tọ bụkwa unubẹdua ziru mu gẹ mu bya l'ẹka-a; ọ kwa Chileke. Tẹme ọ bụru iya meru mu onye akpọ-zijeru Fero ụzo; bya emee mu onye elekọta ibe iya l'ophu; waa onye-ishi ndu Ijiputu l'ophu.

\VS{9}Nta-a bụkwa g'unu tụgbua ẹgwegwa lapfu nna mu je asụ iya lẹ mụbe nwa iya, bụ Jiósẹfu sụkwaru lẹ Chileke mewaru mu nnajịuphu ndu Ijiputu l'ophu. G'ọ lwatashikwa lwapfuta mu; g'o to jekwa akpọ ụpfu;

\VS{10}l'ẹka oo-buru bụ l'alị Goshẹnu; l'ẹka ọo-nọ-kube mu ntse; yẹbedua yẹe ụnwegirima ibe iya; waa ụnwu nwanwa iya; waa atụru iya; waa eswi iya; mẹwaro iphemiphe, o nwekpọru enweru g'ọ ha.

\VS{11}L'oo-buru l'ẹka ono; mu a-zụ iya; noo kẹle apha ise, ẹgu e-mefụa nọkwadu l'iphu. Ọdumeka bẹ ọkpa-nri a-dapfukwa yẹbedua yẹe ndibe iya l'ophu; waa iphemiphe, o nwekpọru enweru g'ọ ha.


\par }{\PP \VS{12}“Unubẹdua hụmawaru l'onwunu; tẹme nwune mu Benjiaminu hụmakwapho l'ọo mbẹdua epfu opfu eyeru unu eviya.

\VS{13}Unu kọkotaru nna mu k'ẹgube ùbvù, a kwabẹru mu l'alị Ijiputu; tẹme waa k'iphemiphe, unu hụmakotaru l'onwunu. Unu je ẹgwegwa je edutaru mu nna mu!”


\par }{\PP \VS{14}Noo ya; ọ gbakụa nwune iya, bụ Benjiaminu ẹka l'olu bya awaa ẹkwa; Benjiaminu bya azụkobe iya wata ara ẹkwa nkiya.

\VS{15}Ọ bya etsutsua unwune iya ono ọnu g'ẹphe ha; bya araru ẹkwa kpua phẹ. E mechaa; ẹphe l'unwune iya ono wata abọ ụja.


\par }{\PP \VS{16}Noo ya; nzi ono rwuẹpho l'ibe Fero l'ụnwunna Jiósẹfu byaru; ẹhu tsọo Fero yẹe ndu-ozi iya g'ẹphe ha ụtso.

\VS{17}Fero sụ Jiósẹfu: “Pfuaru ụnwunna ngu sụ phẹ g'ẹphe wota ivu phẹ tukobe l'eli anụ phẹ gude lashịa alị Kénanu

\VS{18}je eduta nna phẹ; waa ndibe phẹ l'ophu gude lwapfuta iya. Mu a-nụ phẹ alị Ijiputu ẹka kachaa ree. Mbụ l'ọo ẹguru iphe, shi l'alị ono bẹ ẹphe a-nọdu eri.

\VS{19}Tẹme l'ịisukwa phẹ phọ g'ẹphe pata ụgbo-ịnya ndu Ijiputu gude pata ụnwegirima phẹ; yẹe unyomu phẹ; waa nna phẹ gude bya.

\VS{20}Sụ phẹ g'ẹphe ta ayọshi ọshi k'ẹku phẹ; noo kẹle iphe, kachaa ree l'alị Ijiputu bụ nkephẹ.”


\par }{\PP \VS{21}Ụnwu Ízurẹlu bya emee nno. Jiósẹfu bya anụ phẹ ụgbo-ịnya, dụ gẹ Fero pfuru; bya anụkwa phẹ phọ nri, ẹphe e-ri l'ije ono.

\VS{22}Ọ bya anụchaa phẹ uwe ọ̀phúú. O be lẹ Benjiaminu; ọ nụ iya ẹkpa mkpọla-ọchaa ẹto; waa ụzo uwe ise.

\VS{23}Iphe, ọ nụru g'a nụ nna iya bụ: Nkapfụ-ịgara iri, e dojiru iphe, kachaa ree lẹ Ijiputu edoji; tẹme waa ne nkapfụ-ịgara iri, e dojiru ereshi; waa buredi; mẹwaro iphe ọzo, bụ iphe, nna iya e-rije l'ụzo teke ọo-nọdu abya.

\VS{24}Ọo ya bụ; o zia ụnwunna iya ono g'ẹphe tụgbua lashịa. Ọ sụ phẹ g'ẹphe ta swọkwa ụswo l'ụzo.


\par }{\PP \VS{25}Ọo ya bụ; ẹphe shi l'alị Ijiputu tụgbua lapfushia nna phẹ, bụ Jiékọpu l'alị Kénanu.

\VS{26}Ẹphe sụ iya: “Jiósẹfu nọkwa ndzụ! Mbụ l'ọo yẹbedua bụ onye-ishi ndu Ijiputu l'ophu.” Ọ tụfu Jiékọpu ẹhu; ọphu o kwetadụru l'ọo eviya.

\VS{27}Obenu l'ẹphe bya atụkoepho iphemiphe, Jiósẹfu pfuru phẹ pfushikọta; ọ hụmaepho ụgbo-ịnya, Jiósẹfu nụru g'e gude bya apata iya; unme lwa nna phẹ azụ l'ọru iya.

\VS{28}Ọ sụ: “Nta-a bẹ mu kwetawaru lẹ nwa mu Jiósẹfu nọkwadu ndzụ. Mu e-je ahụma iya ẹnya tẹme mu anwụhu.”




\par }\Chap{46}{\SH Jiékọpu ala Ijiputu
\par }
{\PP \VerseOne{1}Noo ya; Ízurẹlu bya egweta iphe, bụ nkiya tụgbua. Ọ rwuẹpho mkpụkpu Biye-Sheba bya egweeru Chileke nna iya, bụ Áyizaku ngwẹja.


\par }{\PP \VS{2}Noo ya; Chileke bya epfuru opfu yeru Ízurẹlu l'ẹnyashi shita l'ọphulenya sụ iya: “Jiékọpu! Jiékọpu!”

\par }{\PP Ọ za iya ẹnu.

\VS{3}O sụ iya: “Ọo mbẹdua bụ Chileke; mbụ Chileke kẹ nna ngu phẹ.” Sụ: “Gẹ ndzụ ala Ijiputu ta agụshi ngu; noo kẹle mu e-me ngu g'ị bụru ọha, parụ ẹka l'ẹka ono.

\VS{4}Mu e-tsoru ngu je alị Ijiputu; tẹme mu eduphutakwa ngu phọ azụ ọzo. Tẹme ọo Jiósẹfu ono gẹdegede a-nọdukpo swiru ngu teke ịi-nwụhu.”


\par }{\PP \VS{5}Noo ya; Jiékọpu parụ Biye-Sheba haa tụgbua. Ụnwu Ízurẹlu bya apata nna phẹ, bụ Jiékọpu; waa ụnwu phẹ; waa unyomu phẹ l'ụgbo-ịnya ono, Fero nụru g'e gude pata iya ono.

\VS{6}Ẹphe rwutakwaphọ iphe-edobe phẹ; waa ẹku, ẹphe setarụ l'alị Kénanu. Jiékọpu yẹe oshilọkpa iya l'ophu lashịa Ijiputu.

\VS{7}Ọ bya edutakwaphọ ụnwu iya nwoke; waa ụnwu nwanwa iya nwoke; waa ụnwu iya nwanyị; waa ụnwu nwanwa iya nwanyị. Ọ tụko iphe, bụkota awa iya l'ophu rwuta gude lashịa Ijiputu.


\par }{\PP \VS{8}Waa ẹpha ụnwu Ízurẹlu, larụ alị Ijiputu baa; mbụ Jiékọpu; yẹe oshilọkpa iya:

\par }{\PP Rúbẹnu, bụ ọkpara Jiékọpu.


\par }{\PP \VS{9}Ụnwu kẹ Rúbẹnu bụ Hanọku; waa Palu; waa Hẹzuronu; waa Kami.


\par }{\PP \VS{10}Ụnwu kẹ Simiyọnu bụ Jimẹlu; waa Jiaminu; waa Ohadu; waa Jiakinu; waa Zoha; tẹme waa Shawulu; onye ọ nwụru; mbụ nwanyị, shi l'alị Kénanu.


\par }{\PP \VS{11}Ụnwu kẹ Lívayi bụ Geshọnu; waa Kohatu; tẹme waa Merari.


\par }{\PP \VS{12}Ụnwu kẹ Jiuda bụ Ẹru; waa Ọnanu; waa Shela; waa Pẹ́rezu; waa Zera. Ẹru waa Ọnanu tụko nwụshihuwa l'alị Kénanu. Ụnwu Pẹ́rezu bụ Hẹzuronu; waa Hamulu.


\par }{\PP \VS{13}Ụnwu kẹ Isaka bụ Tola; waa Puwa waa Jiobu; tẹme waa Shimurọnu.


\par }{\PP \VS{14}Ụnwu kẹ Zebulọnu bụ Sẹredu; waa Elọnu; tẹme waa Jahulẹlu.


\par }{\PP \VS{15}Ndu ono g'ẹphe ha bụ ụnwu, Lii nwụtaru Jiékọpu lẹ Padanu-Arámu; a -gụfukwa Dayina, bụ nwa iya nwanyị. Ụnwu nwa nwoke iya ono yẹe kẹ nwanyị dụ ụmadzu ụkporo l'iri l'ẹto mkpakọta iya.


\par }{\PP \VS{16}Ụnwu kẹ Gadu bụ Zefọnu; waa Hagi; waa Shuni; waa Ẹzubonu; waa Eri; waa Arodi; tẹme waa Areli.


\par }{\PP \VS{17}Ụnwu kẹ Asha bụ Imuna; waa Ishiva; waa Ishivi; tẹme waa Beraya. Nwune phẹ kẹ nwanyị bụ Sera. Ụnwu Beraya bụ Heba; waa Malukẹlu.


\par }{\PP \VS{18}Ndu ono bụ ụnwu, Zilipa, nwụtaru Jiékọpu; mbụ onye Lebanụ kuru nụ nwa iya nwanyị, bụ Lii g'ọ bụru ohu iya. Iphe, ẹphebedua tụkoru dụ bụ ụmadzu iri l'ishii.


\par }{\PP \VS{19}Ụnwu, Rechiẹlu, nyee Jiékọpu bụ Jiósẹfu yẹe Benjiaminu.

\VS{20}L'alị Ijiputu bẹ Jiósẹfu nọ nwụta Manásẹ waa Ifuremu. Ọ bụru nwanyị, nwụru Jiósẹfu ụnwegirima ono bụ Asenatu, bụ nwada Potifera onye ishi-uke ndu Ọnu.


\par }{\PP \VS{21}Ụnwu kẹ Benjiaminu bụ Bela; waa Beka; waa Ashịbelu; waa Gera; waa Nemanu; waa Ehi; waa Roshi; waa Mupimu; waa Hupimu; tẹme waa Arudu.


\par }{\PP \VS{22}Ndu ono bụ ụnwu, Rechiẹlu nwụtaru Jiékọpu. Ẹphe dụ ụmadzu iri l'ẹno lẹ mkpakọta iya.


\par }{\PP \VS{23}Nwa kẹ Danu bụ Hushimu.


\par }{\PP \VS{24}Ụnwu kẹ Nafụtali bụ Jiahuzẹlu; waa Guni; waa Jieza; tẹme waa Shilemu.


\par }{\PP \VS{25}Ndu ono bụ ụnwu, Biliha, nwụtaru Jiékọpu; mbụ onye Lebanụ kuru nụ nwa iya nwanyị, bụ Rechiẹlu g'ọ bụru ohu iya. Ẹphe dụ ụmadzu ẹsaa lẹ mkpakọta iya.


\par }{\PP \VS{26}Ndu tso Jiékọpu laa Ijiputu; a -gụfukwa unyomu ụnwu iya; mbụ ndu ọphu bụ oshilọkpa iya gẹdegede dụ ụmadzu ụkporo ẹto l'ụmadzu ishii.

\VS{27}A -bya eyekọbe iya ụnwu labọ kẹ Jiósẹfu, a nwụtaru Jiósẹfu lẹ Ijiputu; oshilọkpa Jiékọpu, larụ Ijiputu dụ ụmadzu ụkporo ẹto l'iri lẹ mkpakọta iya.


\par }{\PP \VS{28}Noo ya; Jiékọpu bya ezifụ Jiuda g'o vuru ụzo jepfu Jiósẹfu; je eduta iya g'ẹphe dzuda l'alị Goshẹnu. Ẹphe jee jasụ l'alị Goshẹnu ọbu;

\VS{29}Jiósẹfu byanụ edozichaa ụgbo-ịnya iya; bya ejeshia alị Goshẹnu gẹ yẹle nna iya, bụ Ízurẹlu dzuda. Ọ bya egoshi iya onwiya bya agbakụa ya ẹka l'olu; kụkua ya l'olu l'ẹka ono wata ẹkwa; raa ya nọo ọdu.


\par }{\PP \VS{30}Ízurẹlu sụ Jiósẹfu: “Gẹ mu nwụhuwaro nta-a; eshi ọphu mu gudewaa ẹnya mu ẹphenebo hụma l'ị nọkwadu-a ndzụ!”


\par }{\PP \VS{31}Noo ya; Jiósẹfu sụ ụnwunna iya; waa ndibe nna iya l'ophu: “Mu e-jepfu Fero je asụ iya l'ụnwunna mu; waa ndibe nna mu l'ophu, shi buru l'alị Kénanu bẹ lwapfutawaru mu nụ.

\VS{32}Ndu ono bụ ndu eche atụru; mbụ l'ẹphe bụ ndu azụ iphe-edobe; tẹme waa l'ẹphe tụkowa iphe phẹ; mẹcha atụru phẹ; mẹ eswi phẹ; mẹkpoo iphe phẹ g'ọ ha rwuta.

\VS{33}Teke Fero kuru unu bya asụ: ‘?Bụ gụnu bụ akanya, unu maru esese?’

\VS{34}Unu sụkwa iya l'unubẹ ndu-ozi iya shikwa teke unu bụ nwata bụru ndu azụ iphe-edobe; ẹgube gẹ nna unu oche phẹ shihawaa bụtaru iya. Ọo ya bụ l'eekwe g'unu buru l'alị Goshẹnu; noo kẹle ndu eche atụru dụ ndu Ijiputu ashị.”




\par }\Chap{47}{\PP \VerseOne{1}Jiósẹfu bya ejepfu Fero je asụ iya: “Nna mu yẹe ụnwunna mu; waa atụru phẹ; waa eswi phẹ; yẹe iphe, ẹphe nweru enweru g'ọ ha bẹ shiakwa l'alị Kénanu byarwuta Goshẹnu.”

\VS{2}Ọ bya ahọta ụnwunna iya ono ụmadzu ise; bya eduru phẹ jepfu Fero.


\par }{\PP \VS{3}Fero bya ajịa ụnwunna Jiósẹfu sụ phẹ: “?bụ gụnu bụ akanya, unu maru esese?”

\par }{\PP Ẹphe sụ Fero: “Anyịbe ndu-ozi ngu bụkwa ndu eche atụru. Ọ kwaphọ ẹgube ono bụ gẹ nna anyi oche phẹ shi bụkwaru iya phọ.”

\VS{4}Ẹphe sụkwa iya phọ: “Anyi byaru ebutọta l'ẹka-a; noo kẹle ọkpa-nri parụ ẹka l'alị Kénanu; ọphu atụru anyịbe ndu-ozi ngu enwedu ẹka ọo-tajẹ nri. Jiko hanaa g'anyịbe ndu-ozi ngu buru l'alị Goshẹnu.”


\par }{\PP \VS{5}Fero sụ Jiósẹfu: “Nna ngu; waa ụnwunna ngu byapfutaakwaru ngu.

\VS{6}Tẹme alị Ijiputu bụwaru ngu bẹ ọ nọ l'ẹka. Hata ẹka kachaa ree l'alị-a woru nụ nna ngu; yẹe ụnwunna ngu g'ẹphe buru. Mbụ-a; woru alị Goshẹnu nụ phẹ g'ẹphe buru. Ọ -bụru l'ị maru ndu ọphu ejeshi ozi ike l'echilabọ phẹ l'iimee phẹ ndu a-nọduje echeru mu iphe-edobe nkemu.”


\par }{\PP \VS{7}Noo ya; Jiósẹfu bya eduta nna iya, bụ Jiékọpu; bya eduru jepfu Fero. Jiékọpu bya agọru ọnu-ọma nụ Fero;

\VS{8}Noo ya; Fero bya asụ Jiékọpu: “Ị nọwaru apha ole?”


\par }{\PP \VS{9}Jiékọpu sụ Fero: “Apha, mu nọwaru lẹ mgboko bẹ rwuakwaru ụkporo apha ishii l'apha iri. Apha, mu nọwaru hakwa nwanshịi; ọle ọo ẹpho iphe-ẹhuka bẹ mu gude ejeje; ọ nọdu eme gẹ mu ta nọ-rwu gẹ ndiche mu phẹ nọ-rwuru lẹ mgboko.”

\VS{10}Jiékọpu bya agọru Fero ọnu-ọma; bya abụru iya atụgbu.


\par }{\PP \VS{11}Ọo ya bụ; Jiósẹfu bya emee gẹ nna iya; waa ụnwunna iya buru lẹ Ijiputu. Ọ nụ phẹ alị Ijiputu ẹka kachaa ree g'ẹphe buru, bụ iya bụ alị Ramesẹsu, bụ ẹgube Fero sụru g'o mee ya.

\VS{12}Jiósẹfu nọdu azụkwapho nna iya; waa ụnwunna iya; waa iphe, bụkota ndibe nna iya l'ophu lẹ nri. Ọo ẹpho g'ụnwegirima phẹ habe bụ g'ọonu-bejeru phẹ nri.


\par }{\SH Jiósẹfu yẹle ọkpa-nri ono
\par }
{\PP \VS{13}Nri bvụkotawa l'alị ono mgburugburu; noo kẹle ẹgu ono parụ ẹka. Alị Ijiputu mẹ alị Kénanu tụko gbajọshihu; ọ bụru shita l'ọkpa-nri ono.

\VS{14}Ndu Ijiputu; yẹe Kénanu tụko okpoga, nọ l'alị phẹ gude pfụ-gbua Jiósẹfu aswa nri, ẹphe zụtaru. Jiósẹfu vutakọta okpoga ono je akụbe l'ụlo Fero.

\VS{15}Okpoga ndu Ijiputu yẹe Kénanu -bvụepho; ndu Ijiputu lwapfuta Jiósẹfu bya asụ iya: “Nụ anyi nri! ?Dẹnu g'ọ nwụru anyi a-nọdu l'atatiphu ngu nwụshihu? Okpoga anyi bẹ anyi kpagbuakwaru lẹ nri.”


\par }{\PP \VS{16}Jiósẹfu sụ phẹ: “Eshi ọphu okpoga unu bvụwaru; unu kpụtajenuru mu iphe-edobe unu; gẹ mu gude ree unu nri.”

\VS{17}Ọo ya bụ; ẹphe nọdu akpụtajeru Jiósẹfu iphe-edobe phẹ; mbụ ịnya phẹ; mẹ atụru phẹ; mẹ eghu phẹ; mẹ eswi phẹ; mẹ nkapfụ-ịgara phẹ. Ọ nọdu egudeje nri gbanweta phẹ iphe-edobe phẹ; shi nno zụkota phẹ apha ono l'ophu.


\par }{\PP \VS{18}Apha k'ono -bvụepho; ẹphe byapfuta iya l'apha ọphu tsotaru iya nụ bya asụ iya: “Anyi te ewohakwaru gụbe nnajịuphu anyi iphe l'eshi ọphu okpoga anyi bvụwaru; tẹme iphe-edobe anyi bụkotawaru nkengu; nta-a te nwehẹkwa iphe, anyi e-gude pfụa gụbe nnajịuphu anyi; abụdu ishi onwanyi; waa alị anyi kpoloko.

\VS{19}?Dẹnu g'ọ nwụru anyi a-nọdu l'atatiphu ngu nwụshihu; anyịbedua l'ishi onwanyi; waa alị anyi? Zụ̀a alị anyi; waa ishi onwanyi; g'ị nụje anyi nri. G'alị anyi bụwaruro kẹ Fero. Tẹme anyịbedua l'ishi onwanyi abụkwarupho ohu iya. Nụ anyi akpụru iphe-akụku; g'anyi ta nwụhushi; k'ọphu alị-a ta abụduru echiẹgu.”


\par }{\PP \VS{20}Noo ya; Jiósẹfu bya azụtakotaru Fero alị Ijiputu l'ophu. Ndu Ijiputu g'ẹphe ha rekọta alị phẹ; noo kẹle ẹgu ono shi menụka phẹ. Alị ono bụkotaru kẹ Fero.

\VS{21}Jiósẹfu mee ndu Ijiputu; shita l'ishi iya ọphuu jasụ l'ishi iya ọphuu ohu.

\VS{22}Alị lanụ, ọ zụduru l'alị ono l'ophu bụ alị ndu-uke; noo kẹle ọo Fero anụ phẹ nri. Tẹme nri k'ono, Fero eketajẹ nụ phẹ ono nọdu asụjeru phẹ. Noo iphe, meru g'o gude ọphu ẹphe ereduru nkephẹ.


\par }{\PP \VS{23}Jiósẹfu sụ phẹ: “Eshinu mu zụru unu; waa alị unu ntanụ-a nụ Fero; wakwa akpụru-iphe, unu a-kọbe l'alị baa.

\VS{24}Ọle unu -kpatachaẹ ya phọ; unu keje iya ụzo ise nụ Fero oke lanụ. Ụzo ẹno k'ọphuu bẹ unu e-dobe g'ọ bụru ọphu unu a-kọ-phu azụ l'alị. Tẹme ọ bụkwaru iya phọ bẹ unu; waa ndu unu l'ẹphe bu; waa ụnwegirima ibe unu e-rije.”


\par }{\PP \VS{25}Ẹphe sụ iya: “Ị dzọru anyi ndzụ! Jiko g'anyi dụ gụbe nnajịuphu anyi l'obu! Anyi a-bụkpooruro ohu Fero.”


\par }{\PP \VS{26}Jiósẹfu bya eworu ekemu tụa l'alị Ijiputu. Tẹme ekemu ono bẹ eemekwa byasụ ntanụ-a. Ọ sụru l'oke lanụ l'ụzo ise l'iphe, a kpatarụ l'opfu bẹ aa-nụje Fero. Ọ bụepho alị ndu-uke bẹ ta abụdu kẹ Fero kpoloko.


\par }{\PP \VS{27}Ndu Ízurẹlu bya eburu l'alị Ijiputu l'alị Goshẹnu. Ẹphe buru l'ẹka ono daa ẹku; bya azụa ka l'ọtu.


\par }{\PP \VS{28}Jiékọpu bua l'alị ndu Ijiputu mgbarapha iri l'ẹsaa; jasụ teke ọ nọ-rwuru mgbarapha ụkporo ẹsaa l'apha ẹsaa.

\VS{29}O rwujeẹpho Ízurẹlu l'anwụhu; o kua nwa iya, bụ Jiósẹfu bya asụ iya: “Ọ -bụru l'i yeru mu obu; jiko chịnuru ẹka ye mu l'ehe riaru mu angụ; l'ii-goshi mu l'i yeru mu obu bya abụru onye apfụshije ike l'iphe, i pfuru; l'i tii lidu mu l'alị Ijiputu.

\VS{30}Mu -nwụhuepho lapfu nna mu oche phẹ; patakwa mu pafụ l'alị Ijiputu je elia mu l'ẹka e liru ẹphebedua!”

\par }{\PP Jiósẹfu sụ iya: “Mu e-mekọta g'i pfuru.”


\par }{\PP \VS{31}Ọ sụ iya g'o riaru iya nte l'oo-me iya. Jiósẹfu bya eriaru iya nte ọbu. Jiékọpu zẹ l'iphe-azẹe ya phoze ishi gude baarụ Chileke ẹja.




\par }\Chap{48}{\SH Ọnu-ọma, Jiékọpu agọ anụ Manásẹ; waa Ifuremu
\par }
{\PP \VerseOne{1}Noo ya; o be ujiku lanụ; g'iphemiphe ono mechaarụ; a bya ezia Jiósẹfu lẹ nna iya bẹ iphe emekwa. O duta ụnwu iya ẹphenebo; Manásẹ; waa Ifuremu gude jeshia.

\VS{2}A sụepho Jiékọpu: “Ọ kwa Jiósẹfu nwa ngu byapfutaru ngu nta-a.” Ọ rọkota ike; bya agbẹshi nọdu anọo l'iphe, ọo zẹje azẹe.


\par }{\PP \VS{3}Jiékọpu sụ Jiósẹfu: “Chileke, bụ Ọkwoolemkpa byapfutakwaru mu lẹ Luzu, nọ l'alị Kénanu; bya agọru ọnu-ọma nụ mu l'ẹka ono;

\VS{4}sụ mu: ‘Lekwa; mu e-me ngu g'ị zụ̀a azụ̀zù; bya emee g'unu dụ l'ọtu. Mu e-me ngu g'ị bụru ọha ẹka ngu; tẹme mu anụ ngu alị-a g'ọ bụru oke-iphe oshilọkpa ngu jasụ lẹ tuutuutuu lẹ mịimiimii.’ ”


\par }{\PP \VS{5}Jiékọpu sụ iya: “Ụnwegirima labọ, ị nwụtaru l'alị Ijiputu tẹme mu bya phọ; mbụ Ifuremu waa Manásẹ bẹ mu wotaru g'ụnwu, mu nwụru l'onwomu; ẹgube Rúbẹnu; waa Simiyọnu bụ ụnwu mu ono.

\VS{6}Ụnwu ọzo, aa-gbẹ nta-a nwụtaru ngu a-bụru ụnwu nkengu. Oke alị ọphu ẹphebedua a-hata bẹ e-shi l'ẹka unwune phẹ, bụ Ifuremu; waa Manásẹ.

\VS{7}Gẹ mu shi alị Padanu alwa bẹ aphụ jiru mu obu teke Rechiẹlu nwụhuru l'alị Kénanu g'anyi nọkwadu lẹ gbororo lẹ mgboru alị Ifurata. Mu woru iya lia l'agụga ụzo; l'alị Ifuratu, bụ iya bụ Bẹtulehemu.”


\par }{\PP \VS{8}Ízurẹlu hụma ụnwu Jiósẹfu bya asụ iya: “?Bụ ndu ole baa?”


\par }{\PP \VS{9}Jiósẹfu sụ nna iya: “Ọ kwa ụnwu, Chileke nụru mu.”

\par }{\PP Ízurẹlu sụ iya: “Dutaru mu phẹ gẹ mu gọru ọnu-ọma nụ phẹ.”


\par }{\PP \VS{10}Teke ono bẹ Ízurẹlu aphụwaa ragaraga; kẹle ọ kahụwaru. Ọ tọo phụ-rweẹdu aphụ-rwe. Jiósẹfu duritaru iya ụnwu iya ono ntse; nna iya bya etsutsua phẹ ọnu; bya anmata phẹ akpa.


\par }{\PP \VS{11}Ízurẹlu sụ Jiósẹfu: “Mu te eshikwa arịkwadu lẹ mu e-mecha hụmaba ngu akpụru-ẹnya ọzobaa; Chileke mechaa bya ahaa mu; mu hụmafua ụnwu ngu yekọbe iya.”


\par }{\PP \VS{12}Jiósẹfu bya eduritaru phẹ lẹ mgboru ikpere nna iya; bya ephureta kpube iphu l'alị.

\VS{13}Noo ya; Jiósẹfu bya esekputa ẹphenebo l'ẹka. Ifuremu bẹ o sekpu l'ẹkutara; ọ nọdukwanu Ízurẹlu l'ẹkicha; o sekpuru Manásẹ l'ẹkicha; ọ nọdu Ízurẹlu l'ẹkutara. O gude phẹ ẹgube ono byakube Ízurẹlu ntse.

\VS{14}Obenu lẹ Ízurẹlu byaru l'agọru ọnu-ọma nụ phẹ; ọ gbanga ẹka iya ẹphenebo; woru ẹkutara iya byabẹ Ifuremu, bụ onye kẹ nwata l'ishi; bya atụ-kobe Manásẹ, bụ ọkpara ẹkicha.


\par }{\PP \VS{15}Ọ bya agọru Jiósẹfu ọnu-ọma sụ:

\par }{\Q “Gẹ Chileke ono,

\par }{\QB nna mu oche phẹ,

\par }{\QB bụ Ébirihamu;

\par }{\QB waa Áyizaku tsoru ụzo iya ono

\par }{\QB kebe ụnwegirima-a l'ọma.

\par }{\Q Mbụ Chileke ono,

\par }{\QB bụ Onye-nche mu

\par }{\QB e -shi teke a nwụru mu

\par }{\QB byasụ nta-a.


\par }{\Q \VS{16}Ọo ya bụ Ojozi-imigwe ono,

\par }{\QB dzọtakotaru mu nụ

\par }{\QB l'ẹka iphe, bụ ẹjo-iphe,

\par }{\QB byapfutaru mu nụ ono.

\par }{\Q G'e kujekwa ẹpha ụnwegirima-a

\par }{\QB laa l'ẹpha mu;

\par }{\QB waa lẹ kẹ nna mu oche phẹ,

\par }{\QB bụ Ébirihamu; waa Áyizaku.

\par }{\Q Tẹme ẹphe adụkwapho l'ọtu

\par }{\QB lẹ mgboko-a.”


\par }{\PP \VS{17}Jiósẹfu hụmaepho lẹ nna iya woru ẹkutara tụ-kobe Ifuremu l'ishi; ẹhu gbangahụ iya. O je azụ nna iya l'ẹka; g'ọ lọfu iya ẹka l'ishi Ifuremu lọta tụ-kobe l'ishi kẹ Manásẹ.

\VS{18}Jiósẹfu sụ nna iya: “Waawakwa nna; ọ kwa onye k'ọgerenya baa! Wokwaru ẹkutara byabẹ yẹbedua l'ishi!”


\par }{\PP \VS{19}Nna iya jịka sụ iya: “Mu maru-a nno nwa mu; mu maru-a lẹ yẹbedua bẹ a-jaakwaphọ bụru ọha ophu; tẹme ọha ono apakwaaphọ ẹka. Obenu lẹ nwune iya kẹ nwata bẹ a-ka iya shii; tẹme oshilọkpa nkiya bẹ a-bụru ikpoto ọha.”

\VS{20}Ọ gọru ọnu-ọma nụ phẹ mbọku ono sụ:

\par }{\Q “Ndu Ízurẹlu e-gudeje

\par }{\QB ẹpha ngu gọo ọnu-ọma sụ:

\par }{\Q ‘Gẹ Chileke mekwaa ngu

\par }{\QB g'ị dụ gẹ Ifuremu yẹe Manásẹ.’ ”

\par }{\Q O shi ẹgube ono mee;

\par }{\QB Ifuremu ka Manásẹ shii.


\par }{\PP \VS{21}Ízurẹlu sụ Jiósẹfu: “Mu abyaakwaa anwụhu; ọle Chileke bẹ a-nọ-kubekwa unu duphu unu azụ l'alị nna unu.

\VS{22}Ọzo bụ lẹ-a; mu nụwaru ngu oke alị lanụ g'i gude kangoo ụnwunna ngu ndu ọphuu. Alị ono bẹ mu gude ogu-echi waa apfụ lwụta l'ẹka ndu Amọru.”




\par }\Chap{49}{\SH Jiékọpu agọ ọnu-ọma anụ ụnwu iya
\par }
{\PP \VerseOne{1}Noo ya; Jiékọpu bya ekua ụnwu iya; sụ phẹ:

\par }{\Q “Unu dzukọbe gẹ mu kọoru

\par }{\QB unu iphe, a-nwụru unu

\par }{\QB l'atatiphu!


\par }{\Q \VS{2}Unu dzukọbe bya

\par }{\QB angabẹ nchị;

\par }{\QB unubẹ ụnwu Jiékọpu!

\par }{\Q Unu ngabẹru nna unu,

\par }{\QB bụ Ízurẹlu nchị!


\par }{\Q \VS{3}Rúbẹnu; ọo gụbedua bụ

\par }{\QB ọkpara mu;

\par }{\QB bya abụru ike mu;

\par }{\QB mbụ l'ị bụ nwa ivuzọ,

\par }{\QB mu nwụru teke ike dụ mu.

\par }{\Q Ọo ngu bẹ a kachaa akwabẹ

\par }{\QB ùbvù; bya abụru ngu bẹ

\par }{\QB kakọta ọkpehu.


\par }{\Q \VS{4}Eshinu ịinoduje atụ kpereree

\par }{\QB g'akpara-mini l'eme iphe,

\par }{\QB erwubeduru ngu nụ;

\par }{\QB bẹ ị tịi kaẹdu ndu ọphuu shii;

\par }{\QB noo kẹle ị zẹru l'iphe-azẹe

\par }{\QB nna ngu;

\par }{\QB mbụ je eworu iphe,

\par }{\QB mu azẹje azẹe merwua.


\par }{\Q \VS{5}Simiyọnu; waa Lívayi

\par }{\QB bụ unwune.

\par }{\Q Ẹphe egudeje ogu-echi

\par }{\QB phẹ emekpa ndu ọzo ẹhu.


\par }{\Q \VS{6}Mu ta abyakwa ayịru l'ìdzù,

\par }{\QB ẹphe achị; ọphu mu abyakwa

\par }{\QB anọdu l'echilabọ phẹ;

\par }{\QB noo kẹle ẹphe gude ẹhu-eghu

\par }{\QB gbushia nemadzụ;

\par }{\QB bya egbubushia oke-eswi

\par }{\QB akwara azụ ọkpa k'iwashị.


\par }{\Q \VS{7}G'ẹhu-eghu phẹ vuru ọnu;

\par }{\QB noo kẹle ooghughajẹru

\par }{\QB phẹ ẹka.

\par }{\Q G'obu-ọku phẹ vuru ọnu;

\par }{\QB noo kẹle ọopanukaje phẹ

\par }{\QB ẹka l'ẹhu.

\par }{\Q Mu a-chịkashi-dzuru phẹ

\par }{\QB l'alị Jiékọpu;

\par }{\QB mbụ dokashidzuru phẹ

\par }{\QB l'alị Ízurẹlu l'ophu.


\par }{\Q \VS{8}Jiuda; ụnwunna ngu

\par }{\QB a-nọduje ekele ngu ekele.

\par }{\Q Ẹka ngu a-zụchaa ndu

\par }{\QB ọhogu ngu

\par }{\QB l'ẹkpiri kẹ pfụurii.

\par }{\Q Ụnwunna ngu g'ẹphe ha

\par }{\QB ephozeru ngu.


\par }{\Q \VS{9}Gụbe Jiuda bụ nwa oduma

\par }{\QB ẹgbara.

\par }{\Q Gụbe nwa mu;

\par }{\QB i shiwaa l'ẹka i gbushiru iphe,

\par }{\QB i riru lwa.

\par }{\Q Nta-a bẹ o gbushiwaru ikpere

\par }{\QB zẹ azẹe g'oduma;

\par }{\QB mbụ g'akahụ oduma;

\par }{\QB ?bụ onye sụru iya ekute?


\par }{\Q \VS{10}Jiuda ta abụ-buhuduru

\par }{\QB eze abụ-buhu; ọphu

\par }{\QB mgbọro-eze ono abyadụ

\par }{\QB alụfu iya alụfu lẹ mgbaka

\par }{\QB ọkpa; gbiriri jasụ teke onye

\par }{\QB ọ kụru ishi l'ẹka a-bya.

\par }{\Q Ọ -byaẹpho bẹ ọha l'ophu

\par }{\QB a-ngabẹru iya nchị.


\par }{\Q \VS{11}Nkapfụ-ịgara iya bẹ

\par }{\QB oo-libeje lẹ vayịnu.

\par }{\Q Nwa nkapfụ-ịgara iya bẹ

\par }{\QB oo-libeje l'ẹkali vayịnu

\par }{\QB ono ọphu mịshiru

\par }{\QB mebyi kẹ wọgalaa.

\par }{\Q Ọo-sajẹ uwe iya lẹ

\par }{\QB mini akpụru vayịnu.

\par }{\Q Akpụru vayịnu ono,

\par }{\QB enwuje kẹ pfụu

\par }{\QB gẹ mee ono bẹ

\par }{\QB oo-gudeje asa

\par }{\QB akpawuru-uwe iya.


\par }{\Q \VS{12}Mẹe e-me; ẹnya

\par }{\QB achaa ya vaa.

\par }{\Q Ẹra-eswi emee;

\par }{\QB eze acha iya phuuphuu.


\par }{\Q \VS{13}Zebulọnu bẹ e-buru lẹ

\par }{\QB mgboru eze-ẹnyimu.

\par }{\Q Agụga ẹnyimu iya a-bụru

\par }{\QB ọdu ụgbo-mini.

\par }{\Q Oke alị iya e-jerwu Sayịdonu.


\par }{\Q \VS{14}Isaka bụ nkapfụ-ịgara,

\par }{\QB ọkpehu dụ;

\par }{\QB mbụ gude ẹda labọ,

\par }{\QB a nmakoberu iya

\par }{\QB l'okpurukpu zẹ azẹe.


\par }{\Q \VS{15}Ọ hụmaepho g'ẹka

\par }{\QB oodzu ike dụ-be ree;

\par }{\QB waa g'alị iya ono dụ-be guu;

\par }{\QB o phozeta nmakota ivu-ẹrwa

\par }{\QB iya jikoru l'ukuvu;

\par }{\QB bya ejeahaa ozi,

\par }{\QB e kebutaru iya g'o je.


\par }{\Q \VS{16}Danu bẹ a-nọduje ekpe

\par }{\QB ndu nkiya ikpe,

\par }{\QB pfụru ọto;

\par }{\QB mbụ ẹgube ono,

\par }{\QB ọkpa-ipfu Ízurẹlu ndu

\par }{\QB ọphuu ekpeje iya phọ.


\par }{\Q \VS{17}Danu a-dụ g'agwọ,

\par }{\QB nọ l'agụga ụzo;

\par }{\QB mbụ g'ogiji,

\par }{\QB nọ l'agụga gbororo,

\par }{\QB abụjeru:

\par }{\Q Ọ -taa ịnya l'ichirupfu ọkpa

\par }{\QB l'ọ tụfu onye agba iya

\par }{\QB nụ l'azụ.


\par }{\Q \VS{18}Gụbe Chipfu;

\par }{\QB mu ele ẹnya teke

\par }{\QB ịi-dzọta mu.


\par }{\Q \VS{19}Gadu bẹ ndu ọ-lwụa-ọlaa

\par }{\QB a-dapfu;

\par }{\QB ọle ọoghakobe chịpyabe

\par }{\QB phẹ.


\par }{\Q \VS{20}Asha bẹ a-nọdu akọ

\par }{\QB ọkpobe nri.

\par }{\Q Nri, ọo-nọdu akọ bụ nri,

\par }{\QB atsọ ụtso,

\par }{\QB gbaru ndu eze l'eriri.


\par }{\Q \VS{21}Nafụtali bụ ele,

\par }{\QB agbaphe g'ọ dụ iya.

\par }{\Q Ọonwuje nwa,

\par }{\QB ama ntụmatu.


\par }{\Q \VS{22}Jiósẹfu bụ vayịnu,

\par }{\QB amịje ntụmatu;

\par }{\QB ọ bụ vayịnu,

\par }{\QB nọ-kube mgboru ẹka

\par }{\QB mini dụ,

\par }{\QB amịje mebyi shii.

\par }{\Q Ẹkali iya baa ụba tụko

\par }{\QB igbulọ sweta.


\par }{\Q \VS{23}Ndu ọgba-apfụ gude

\par }{\QB ẹhu-eghu byapfuta

\par }{\QB iya ọgu.

\par }{\Q Ẹphe gbaru iya apfụ;

\par }{\QB shi nno mekpaa ya ẹhu.


\par }{\Q \VS{24}Ọle apfụ iya keẹrupho

\par }{\QB jịngujingu g'o keru;

\par }{\QB tẹme e mee ọkpu ẹka iya;

\par }{\QB o shihu ike.

\par }{\Q Ọ bụru shita l'ike k'onye bụ

\par }{\QB Ọkalibe kẹ Jiékọpu;

\par }{\QB mbụ onye ono,

\par }{\QB bụ onye-nche;

\par }{\QB waa onye mgbobuta kẹ

\par }{\QB Ízurẹlu.


\par }{\Q \VS{25}Onye ike ono shi l'ẹka bụ

\par }{\QB Chileke kẹ nna gụbe Jiósẹfu,

\par }{\QB bụ onye eyejeru ngu ẹka;

\par }{\QB mbụ onye ono,

\par }{\QB bụ Ọkwoolemkpa,

\par }{\QB bụ onye emejeru ngu

\par }{\QB iphe-ọma.

\par }{\Q Oomejeru ngu iphe-ọma

\par }{\QB ọphu shi l'imigwe;

\par }{\QB bya emejekwaru ngu

\par }{\QB phọ iphe-ọma ọphu shi

\par }{\QB lẹ mini ime-alị.

\par }{\Q Tẹme ọ bụru iya bụ onye

\par }{\QB egudeje nwa;

\par }{\QB waa eche nwa ẹra meeru

\par }{\QB ngu iphe-ọma.


\par }{\Q \VS{26}Ọnu-ọma ọphu nna ngu

\par }{\QB gọru ngu kakwa k'oke-úbvú

\par }{\QB ndiche shii;

\par }{\QB mbụ l'ọ kakwa iphe-ọma

\par }{\QB ọphu úbvú,

\par }{\QB shi teke ndiche nọduta

\par }{\QB anụje shii.

\par }{\Q G'iphe-ọma ono g'ọ hakọta

\par }{\QB bụkwaru kẹ Jiósẹfu;

\par }{\QB mbụ g'ọ bụkotakwaru kẹ

\par }{\QB yẹbe onye ono,

\par }{\QB a họfutaru l'echilabọ

\par }{\QB unwune iya dobe iche ono.


\par }{\Q \VS{27}Benjiaminu bụ ẹjo-nkụta-ọswa,

\par }{\QB ẹgu alabushi akụrepho.

\par }{\Q O -rwua l'ụtsu l'o gbua iphe taa.

\par }{\Q O -rwua l'ụzenyashi l'o kee iphe,

\par }{\QB ọ lwụtaru l'ọgu.”


\par }{\PP \VS{28}Ndu ono bụkota ọkpa-ipfu Ízurẹlu ẹphe n'iri l'ẹbo. Tẹme iphe ono bụkotaru iphe, nna phẹ pfuru yeru phẹ teke o gọru phẹ ọnu-ọma. Ọ gọerupho onyenọnu ọnu-ọma, rwuberu iya nụ.


\par }{\SH Anwụhu Jiékọpu
\par }
{\PP \VS{29}Noo ya; ọ bya ekeru ekpe nụ phẹ sụ: “Mu abyawaa alapfu ndiche mu phẹ. Unu likwa mu l'ẹka e liru nna mu phẹ l'ọgba, nọ l'alị Ẹfuronu, bụ onye Hetu.

\VS{30}Ọgba ono yẹle alị ono nọ l'alị Makupela ono, nọ lẹ mgboru Mamure l'alị Kénanu; bẹ Ébirihamu zụtaru l'ẹka Ẹfuronu onye Hetu dobe; g'ọ bụru ẹka ee-lije odzu.

\VS{31}Ọ bụru ẹka ono bẹ e liru Ébirihamu; yẹe nyee ya, bụ Sera; tẹme e likwaphọ Áyizaku; yẹe nyee ya, bụ Ribeka l'ẹka ono; tẹme mu bya elia Lii l'ẹka ono.

\VS{32}Alị ono yẹe ọgba, nọ iya nụ bẹ a zụru ndu Hetu.”


\par }{\PP \VS{33}Jiékọpu keghechaẹpho ekpe nụ ụnwu iya; bya azẹ-zeta azẹe; tụa unme ikpazụ; ọ bụru iya alapfu ndiche iya phẹ.




\par }\Chap{50}{\PP \VerseOne{1}Jiósẹfu bya apata onwiya tụa l'eli nna iya; kwarụ ẹkwa kpua ya; bya etsutsukwaa ya phọ ọnu.

\VS{2}Noo ya; Jiósẹfu bya ezia ndu dọkinta, ejeru iya ozi g'ẹphe dozia odzu nna iya, bụ Ízurẹlu g'o to rehu. Ndu dọkinta ono bya edozia odzu ono ẹgube ono.

\VS{3}Ọ bụru ụkporo abalị labọ bẹ ẹphe gude dozia odzu ono; tee ya mmanụ, g'o to rehu. E mechaa; ndu Ijiputu bya akwaa ẹkwa iya ụkporo abalị ẹto l'abalị iri.


\par }{\PP \VS{4}Eswe akwakwa iya -bvụepho; Jiósẹfu sụ ndu-ozi Fero: “Ọ -bụru lẹ mu dụ unu l'obu; unu pfuaru Fero sụ iya

\VS{5}lẹ nna mu mekwarụ; mu riaru iya nte sụ lẹ ya abyawaa anwụhu; ọle gẹ mbẹdua jekwa elia ya l'ilu, ọ tụru doberu onwiya l'alị Kénanu. Ọo ya bụ gẹ mu jenụ je elia nna mu; gẹ mu alwaphuta azụ.”


\par }{\PP \VS{6}Fero sụ iya: “Tụgbua je elia nna ngu l'ẹka o pfuru g'i riaru iya nte l'ii-je elia ya.”


\par }{\PP \VS{7}Ọo ya bụ; Jiósẹfu tụgbuna jeshia eli nna iya. Ndu ozi Fero g'ẹphe ha tụko wụfu tsoru iya. Ndu bụ ọgerenya l'ibe Fero; waa ndu bụ ọgerenya Ijiputu l'ophu;

\VS{8}tẹme waa ndibe Jiósẹfu l'ophu; waa ụnwunna iya; mẹ ndu bụkpoo kẹ nna iya g'ẹphe hakọta. Ụnwegirima ibe phẹ mẹ iphe-edobe phẹ bẹ ẹphe hakọtaru l'alị Goshẹnu.

\VS{9}Ụgbo-ịnya; mẹ ndu agba l'ịnya bẹ ẹphe l'ẹphe swịkwapho. Ẹphe dụkpoo igwerigwe tụko swịru.


\par }{\PP \VS{10}Ẹphe rwua ẹka eechije balị lẹ Atadu, nọ lẹ mgboru ẹnyimu Jiọ́danu; ẹphe raa ẹkwa iya rashịa ya ike. Jiósẹfu bya anọdu l'ẹka ono kwaa nna iya ono ujiku ẹsaa.

\VS{11}Ndu Kénanu, bu l'ẹka ono nụmaepho ẹkwa aphụ, aara lẹ mgboru ẹka eechije balị lẹ Atadu; ẹphe sụ: “Ndu Ijiputu ataswịbejekwa ọkpoma raa ẹkwa aphụ.” Noo iphe ono meru g'o gude e kua ẹka ono, nọ-kube ẹnyimu Jiọ́danu ono “Abẹlu-mizuremu”.


\par }{\PP \VS{12}Noo ya; ụnwu Jiékọpu mee g'ọ sụru g'ẹphe mee.

\VS{13}Ẹphe pata iya je l'alị Kénanu je elia ya l'ọgba, nọ l'alị Makupela lẹ mgboru Mamure, bụ ẹka Ébirihamu zụtaru Ẹfuronu onye Hetu g'ọ bụru ẹka ee-lije odzu; yẹe alị, tso iya nụ.

\VS{14}E lichaẹpho nna iya; Jiósẹfu lwaphuta azụ l'alị Ijiputu; yẹe unwune iya; mẹwaro ndu ọzo, tso iya je eli nna iya ono.


\par }{\SH Jiósẹfu epfu opfu ọma eyeru ụnwunna iya
\par }
{\PP \VS{15}Ụnwunna Jiósẹfu hụmaepho lẹ nna phẹ nwụhuwaru; ẹphe sụ: “Ọ -bụru lẹ Jiósẹfu bẹ iphe, anyi meru iya-a eghukwadu eghu bẹ ọo-pfụkwa anyi ụgwo iya.”

\VS{16}Noo ya; ẹphe zia ozi g'e je ezia Jiósẹfu sụ iya: “Nna ngu byakwa l'anwụhu bya atụa ekemu-a sụ:

\VS{17}‘Unu e-pfuru Jiósẹfu lẹ mu arwọkwa iya arwọrwo g'ọ gụkwaaru ụnwunna iya nvụ l'ẹka ẹphe mesweru iya; yẹ l'iphe-ẹji, ẹphe meru; kẹle ọ kwa ẹjo-iphe bẹ ẹphe meru iya.’ Ọ bụkwanuru iphe, anyi arwọ ngu nta-a bụ g'ị gụnaa nvụ l'emeswe, anyịbe ndu-ozi Chileke nna ngu mesweru ngu.” Ẹphe zichaẹpho Jiósẹfu ozi ono; ọ wata ẹkwa.


\par }{\PP \VS{18}Ụnwunna iya tụgbukwapho wụ-pfu iya je adaa kpurumu l'atatiphu iya bya asụ: “Iilenaa l'anyi tụkoakwaru bụru ohu ngu.”


\par }{\PP \VS{19}No iya; Jiósẹfu sụ phẹ: “Gẹ ndzụ ta agụshi unu; kẹle ọ tọ bụdu mu bụ Chileke.

\VS{20}Ọ bụ eviya l'unu chịru idzu g'unu mee mu ẹjo-iphe; obenu lẹ Chileke meru iya; ọ bya abụru iphe-ọma; k'ọphu e shi ẹgube ono dzọta ndzụ ndu dụ igwe, bụ iya bụ iphe, nwụru nụ-a.

\VS{21}Ọo ya bụ gẹ ndzụ ta agụshi unu. Mu a-nọdua anụ unu nri; unu l'ụnwegirima unu.” Ọ bya emee ya; o doo phẹ ẹnya l'ẹhu te eghudu iya eghu; bya epfuru opfu-ọma yeru phẹ.


\par }{\SH Anwụhu Jiósẹfu
\par }
{\PP \VS{22}Jiósẹfu buru l'alị Ijiputu; yẹe ndibe nna iya l'ophu. Ọ nọru ụkporo apha ise l'apha iri;

\VS{23}bya ahụma nwanwa ụnwu Ifuremu. Tẹme Jiósẹfu hetakwaphọ ụnwu Makiya, bụ nwatibe Manásẹ l'ụtapfu iya teke a nwụru phẹ.


\par }{\PP \VS{24}Noo ya; Jiósẹfu sụ ụnwunna iya: “Mu abyaakwaa anwụhu. Ọle mu maru lẹ Chileke e-mecha bya eyeru unu ẹka dufuta unu l'alị-a; duta unu laphu azụ l'alị, Chileke kweru Ébirihamu; waa Áyizaku; waa Jiékọpu ukwe iya ono; bya eria nte yeru phẹ iya ono.”

\VS{25}Jiósẹfu mee g'ụnwu Ízurẹlu riaru iya nte. Ọ sụ phẹ: “Mu maru lẹ Chileke e-mecha bya eyeru unu ẹka. O -rwua teke ono; unu chịtakwa ọkpu mu gude lụfu l'ẹka-a.”


\par }{\PP \VS{26}Ọo ya bụ; Jiósẹfu nwụhu g'ọ nọchaerupho ụkporo apha ise l'apha iri. E dozia odzu iya g'o to rehu; bya eye iya l'okpoko-odzu dobe l'alị Ijiputu.

\par }