\NormalFont\ShortTitle{Mak}

{\MTB Ozi-ọma,

\par }{\MT Maku

\par }{\MTB Deru



\par }\ChapOne{1}{\SH Ozi Jiọnu, onye emeje \newline  baputizimu eezi l'echiẹgu
\par }
{\R (Mat 3:1-12; Luk 3:1-18; Jiọn 1:19-28)

\par }{\PP \VerseOne{1}Ọwa-a bụ ishi ozi-ọma Jizọsu, bụ Kéreshi; Nwa Chileke.

\VS{2}Azáya onye mpfuchiru Chileke deru l'ẹkwo sụ:

\par }{\Q “Nwa mu; mu e-zi onye-ozi mu

\par }{\QB g'o vuru ngu ụzo je abọoru ngu ụzo.\FTNT{*}{{\FR 1:2 }{\FR{1:2
}}{\FT{Gụnaa
}}{\XT{Mal 3:1}}{\FT{.}}}


\par }{\Q \VS{3}Ọ dụru onye ara iya arara l'echiẹgu sụ:

\par }{\Q Unu meziaru Nnajịuphu ụzo.

\par }{\Q Unu mee gbororo iya g'ọ dụgbaa nhamụnha.\FTNT{†}{{\FR 1:3 }{\FR{1:3
}}{\FT{Gụnaa
}}{\XT{Azá 40:3}}{\FT{.}}}”


\par }{\PP \VS{4}Noo ya Jiọnu onye emeje baputizimu bya anọdu l'echiẹgu ara iya arara asụje: “Izimanụ iphe-ẹji unu lwa unu azụ; g'e mee unu baputizimu. Ọo ya bụ Chileke agụaru unu nvụ l'iphe-ẹji, unu meshiru.”

\VS{5}Ndu alị Jiudiya mẹ ndu Jierúsalẹmu mgburugburu nọdu awupfutaje iya g'ẹphe nụma iphe, oopfu. Ẹphe nọdu akọshi iphe-ẹji, ẹphe meshiru; ọ nọdu emejegbaa phẹ baputizimu l'ẹnyimu Jiọ́danu.


\par }{\PP \VS{6}Noo ya; uwe, Jiọnu eyeje l'ẹhu bụ uwe, e meru l'ẹ́jí ịnya-kamẹlu; ọ nọdu egudeje akpọ-anụ tubuta iya l'upfu. Nri, oorije bụ igube yẹle manụ-ẹnwu.

\VS{7}G'ọora ọ́rà ono bẹ ọosuje: “Ọ dụru onye ọzo, ka mu l'ishi; ka mu l'ọkpa, l'e-mechaa bya; onye mu ta asụkpodanu gẹ mu e-tupfuru etupfuru; tọfu eri akpọkpa, o yeru l'ọkpa.

\VS{8}Mbẹdua meru unu baputizimu lẹ mini; ọle onye k'ono l'e-me iya unu lẹ Unme-dụ-Nsọ.”


\par }{\SH Eme baputizimu mẹ ọhutama Jizọsu
\par }
{\R (Mat 3:13—4:11; Luk 3:21-22; 4:1-13)

\par }{\PP \VS{9}O rwua ujiku lanụ; Jizọsu shi lẹ Nazaretu, nọ l'alị Gálili bya; Jiọnu mee ya baputizimu l'ẹnyimu Jiọ́danu.

\VS{10}Jizọsu rwufutashiẹpho lẹ mini ono; ọ hụma g'igwe bukahụerupho ẹbo gheru ọnu; Unme Chileke dụepho gẹ ndo pheẹpho phaa phezeta bya anọdu iya l'ẹhu.

\VS{11}A nụma olu-opfu, shi l'imigwe ono sụ: “Ị bụ Nwa mu nwoke, mu yeru obu. I jiru mu ẹpho.”


\par }{\PP \VS{12}G'e jia epfua; Unme Chileke ono mee Jizọsu; o je anọdu l'echiẹgu.

\VS{13}Ọ nọo l'ime echiẹgu ono ụkporo abalị labọ; Nsetanu nọdu ahụ iya ama. Ẹka ono, Jizọsu nọ ono bụerupho ụnwu anụ-ẹgbudu nọ iya. Jizọsu nọdu l'ẹka ono; ụnwu-ojozi-imigwe nọdu ejegbaaru iya ozi.


\par }{\SH Opfu Chileke, Jizọsu ziru lẹ Gálili
\par }
{\R (Mat 4:12-22; Luk 4:14-15; 5:1-11)

\par }{\PP \VS{14}A tụepho Jiọnu mkpọro; Jizọsu bahụ l'alị Gálili; je ezikashiahaa ozi-ọma, k'ẹka Chileke bụ eze

\VS{15}sụ: “Teke ono, Chileke kweru ukwe iya ono rwuakwaru. Chileke abyaakwaa egoshi lẹ ya bụ eze; g'izimanụ iphe-ẹji unu lwakwa unu azụ; unu bya ekweta ozi-ọma Chileke.”


\par }{\PP \VS{16}O be g'o tsoru agụga eze-ẹnyimu, nọ lẹ Gálili; ọ hụma Sayịmonu yẹle Anduru, nwune iya ẹka ẹphe agha ụgbu-ịkokoro l'eze-ẹnyimu; kẹle ẹphe bụ ndu ese ịkokoro.

\VS{17}Jizọsu bya asụ phẹ: “Unu bya etsoru mu gẹ mu emee unu g'unu bụru ndu a-nọdu esekutajẹ nemadzụ g'eesetajẹ ẹma-a.”

\VS{18}Epfupfu, oopfu iya; ẹphe gwọbe ụgbu phẹ; tsoahaa ya.


\par }{\PP \VS{19}Ọ byakwa ejeribẹru nwanshịi; ọ hụma Jiemusu nwa Zebedi yẹle Jiọnu nwune iya. Ẹphebedua nọ l'ụgbo phẹ emezi ụgbu phẹ emezi.

\VS{20}Ahụma, Jizọsu ahụma phẹ; o kua phẹ. Ẹphe haa nna phẹ Zebedi l'ụgbo ono; haa ndu ọphu e butaru ebuta; je etsoru Jizọsu.


\par }{\SH Nwoke, ọbvu eme
\par }
{\R (Luk 4:31-37)

\par }{\PP \VS{21}Ẹphe bya abahụ mkpụkpu Kapaniyọmu. O -rwuẹpho eswe-atụta-unme ndu Jiu; Jizọsu bahụ l'ụlo-ndzukọ ndu Jiu je awata ezi iphe.

\VS{22}Ẹphe sachaa ọnu saa nchị l'iphe, oozi phẹ; kẹle oozi iphe g'onye ike dụ l'ẹka. O to zidu gẹ ndu ezije ekemu.


\par }{\PP \VS{23}Ọ dụru nwoke, ọbvu eme, nọ l'ime ụlo-ndzukọ ono.

\VS{24}O chiahaa mkpu sụ: “Jizọsu onye Nazaretu; parụ anyi haa! ?Bụ gụnu bẹ anyi lẹ ngu jigba? ?Ị bya anyi emebyishi? Mu maru onye ị bụ. Ị bụ onye dụ nsọ, shi l'ẹka Chileke!”


\par }{\PP \VS{25}Jizọsu baarụ iya mba sụ: “Dobe ọnu doo; fụta nwoke ono l'ẹhu.”


\par }{\PP \VS{26}Ọbvu ono bya atụa nwoke ono ndapfụ woru iya gbachia; rarụ iji-ẹnya iji-ẹnya lụfuta.

\VS{27}Ọnu kụgbabechaa ndu nọ l'ẹka ono akụgbabe. Ẹphe wata ajị nwibe phẹ sụ: “?Iphe ọwa-a bụ gụnu? Iphe, oozi-a gbẹkwanu bụru anyi nchị ọ̀phúú. Onye ọphu egudeje nkamẹnya abarụ ọbvu mba; ẹphe eme iphe, o pfuru.”


\par }{\PP \VS{28}G'e jia epfua; ẹpha Jizọsu ngakọtawaa alị Gálili mgburugburu.


\par }{\SH Jizọsu emeta igwerigwe \newline  ndu iphe eme
\par }
{\R (Mat 8:14-17; Luk 4:38-41)

\par }{\PP \VS{29}Afụta, Jizọsu phẹ afụta l'ụlo-ndzukọ ono yẹle Jiemusu; waa Jiọnu swịru tụgbua. Ẹphe bahụ ibe Sayịmonu phẹ, bụkwapho ibe Anduru phẹ.

\VS{30}Ododẹnya nọdu eme ne nyee Sayịmonu; ọ zẹe l'ime ụlo. Ọo ya bụ; a bya epfuaru iya Jizọsu.

\VS{31}Ọ bya ejepfu iya bya egude iya ẹka l'ẹka selia; ododẹnya ono mebuhu iya; nwanyị ono wata phẹ akwaru ẹbyaa.


\par }{\PP \VS{32}O be l'ụzenyashi; g'ẹnyanwu nyịhuchaaru; a chịtaru iya ndu iphe eme mẹ ndu ọbvu emegbaa.

\VS{33}Ndu ẹka ono l'ophu gbaẹpho mkpu bya eji ọnu-abata.

\VS{34}O mee igwerigwe ndu iphe eme; ẹphe wekọrohu. Ọ chịshikwapho ọbvu l'ẹhu ndu ọbvu emegbaa. Ọphu o kwejedu g'ọbvu ono pfua opfu g'ẹphe mahawarụ iya-a.


\par }{\SH Jizọsu epfu opfu Chileke \newline  lẹ Gálili
\par }
{\R (Luk 4:42-44)

\par }{\PP \VS{35}Swịchechero; ọ gbẹshi jeshia l'ẹka ọo-nọdu nwẹkinyi iya; epfu anụ Chileke.

\VS{36}Sayịmonu mẹ ndu ẹphe l'iya swị tụko achọkashi iya.

\VS{37}Ẹphe hụmae ya phọ; ẹphe sụ iya l'onyemonye tụkokwaru achọ iya.


\par }{\PP \VS{38}Ọ sụ phẹ: “Unu g'anyi je lẹ mkpụkpu ọzo, harụ dụgbaa anyi ntse gẹ mu je epfufuaru phẹ opfu Chileke; kẹle ọo iphe ono bẹ mu byaru.”


\par }{\PP \VS{39}O jedzuru ẹkameka lẹ Gálili epfu opfu Chileke l'iphe, bụkpoo ụlo-ndzukọ. Ọ nọdu achịshi ọbvu, bugbaa nemadzụ l'ime ẹhu.


\par }{\SH Onye ekpenta, Jizọsu meru \newline  o wekọrohu
\par }
{\R (Mat 8:1-4; Luk 5:12-16)

\par }{\PP \VS{40}Onye ekpenta bya abyapfuta Jizọsu bya egbushi ikpere; rwọo ya sụ: “Ọ -bụru uche ngu bẹ ii-menaa gẹ mu wekọrohu.”


\par }{\PP \VS{41}Imemini iya dụ Jizọsu; ọ bya amachịa ẹka denyi nwoke ono; sụ iya: “Ọ bụ uche mu. Ngwa; wekọrohuwaro!”

\VS{42}Teke ono kwaphọ; ekpenta ono mishihu iya l'ẹhu; o wekọrohu.

\VS{43}Jizọsu nmashịaru iya ọkwa ike sụ iya g'ọ tụgbuekwapho lashịa;

\VS{44}bya asụ iya: “Ba adụkwa onye ii-pfuru iya; jechikwaa g'onye uke Chileke lerwee ngu ẹnya. L'i gwerụ ngwẹja, onye e metaru l'iphe, eme iya nụ anụje nụ g'e gweeru ngu gẹ Mósisu tụru ekemu sụ g'e gweje iya. Ọo ya bụ gẹ ndiphe e-gude nno maru lẹ Chileke mewaru ngu; i wekọrohu.”


\par }{\PP \VS{45}Nwoke ono jeẹlaa je epfukashiaharu onyemonye iphe ono; tụko akọkashi akọ iphe ono; ọphu Jizọsu afụtajeedu l'ebederebadara lẹ mkpụkpu. Ọ nọdu anọduje l'ẹka nemadzụ te ebudu ebubu. A nọdu eshijeẹlaa ẹkameka awụ-pfuta iya.




\par }\Chap{2}{\SH Nwoke, iphe lọnwuru ibe ẹhu lanụ
\par }
{\R (Mat 9:1-8; Luk 5:17-26)

\par }{\PP \VerseOne{1}Tọbudu iya bụ; a nọepho ujiku olemole; Jizọsu laphu azụ lẹ Kapaniyọmu. Ọ ngadzuru ẹkameka l'ọ nọwaa l'unuphu.

\VS{2}A dụkpoo igwerigwe dzukọta; k'ọphu ọ dụedu ụzo, dụru phẹ nụ mbụkponu mẹ l'ọnu-ụzo. O pfuaharu phẹ opfu Chileke.

\VS{3}Ụmadzu ẹno vuru onye iphe lọnwushiru ibe ẹhu lanụ vutaru iya.

\VS{4}A dụkpoo igwerigwe l'ẹka ono; k'ọphu ẹphe ta adụdu ike jekube iya ntse. Ọo ya bụ; ẹphe nyihu ụlo ono je ebufua ụzo lẹ nhamụnha ẹka Jizọsu pfụru lẹ mkpula iya. Ẹphe woru iphe, nwoke ono zẹ pyofu l'ụzo ono pazeta iya l'ime ụlo.

\VS{5}Jizọsu hụmaepho g'ekweta phẹ habe shii; ọ sụ onye ono, iphe lọnwushiru ibe ẹhu lanụ ono: “Nwa mu; a gụwaru ngu nvụ l'iphe-ẹji ngu g'ọ ha.”


\par }{\PP \VS{6}Noo ya; ọ dụru ndu ezije ekemu, nọ anọo l'ẹka ono arị l'obu phẹ:

\VS{7}“?Bụ gụnu bẹ nwoke-a epfu ẹgube-a? Oopfubyikwa ẹpha Chileke epfubyi! ?Bụ onye a-dụ ike gụaru nemadzụ nvụ l'iphe-ẹji iya; gbahaa Chileke nwẹkiya?”


\par }{\PP \VS{8}Jizọsu maẹrupho iphe, ẹphe arị l'egomunggo bya asụ phẹ: “?Bụ gụnu meru iphe, unu arị ẹgube ọriri ono l'ime obu unu?

\VS{9}?Bụ ole ka nphe epfuru onye iphe lọnwushiru ibe ẹhu lanụ? ?Bụ: ‘A gụwaru ngu nvụ l'iphe-ẹji, i meshiru?’ Tọo ‘Gbalihu phụta iphe, ịize azẹe jeahaa ije.’

\VS{10}Ọle ọo g'unu a-maru l'e ziru Abụbu-Ndiphe g'ọ gụjeru nemadzụ nvụ l'iphe-ẹji, o meshiru lẹ mgboko-a.” Ọ sụ onye iphe lọnwuru ibe ẹhu lanụ ono:

\VS{11}“Ọo ngu bẹ mu epfuru. Gbalihu palita iphe-azẹe ngu lashịa ibe ngu.”


\par }{\PP \VS{12}Nwoke ono kwolihu bya aphụta iphe, ọozeje azẹe; ọ bụru iya atụgbu. A tụko ele iya ẹnya ẹka ooje atụgbu; ẹphe chikafụchaepho ẹnya bya aja Chileke ajaja asụje: “Ha! Anyi teke ahumaswekwaa onye meru iphe, dụ ẹgube-a!”


\par }{\SH Ekuku Lívayi
\par }
{\R (Mat 9:9-13; Luk 5:27-32)

\par }{\PP \VS{13}Jizọsu tsoru agụga eze-ẹnyimu tụgbua ọzo. Ikpoto nemadzụ wụ-pfuta iya; o ziahaa phẹ iphe.

\VS{14}Ọ ghatashia bya ahụma Lívayi nwa Alufiyọsu ẹka ọ nọ l'ụlo okpoga akịriko. Ọ sụ iya; “Tsoru mu.” Ọ gbalihu tsoru iya.


\par }{\PP \VS{15}Jizọsu yẹle ndu etsoje iya nụ je eriahaa nri l'ibe Lívayi. Ndu ana akịriko mẹ ndu ọzo mmanụ, bụkwapho ndu aamaru ẹjo ẹka tụkokwapho nọdu l'ẹka ono; ẹphe lẹ Jizọsu nọdu erigba nri; kẹle ẹgube ndu ono dụ igwerigwe awụ etso iya.

\VS{16}Ndu ezije ekemu, bụ ndu kẹ Fárisii hụmaepho lẹ yẹle ndu iphe-ẹji; waa ndu ana akịriko erigbabẹ nri; ẹphe sụ ndu etsoje iya nụ: “?Bụ gụnu meru iphe, Nnajịuphu unu yẹle ndu ana akịriko; waa ndu iphe-ẹji gude erigba nri?”


\par }{\PP \VS{17}Jizọsu nụmae ya phọ; ọ sụ phẹ: “Ọ tọ bụkwa ndu ẹhu dụ ike bẹ eegudeje gbapfu onye eme ọbvu; ọ kwa ndu iphe eme. Mu ta abyakwaru eku ndu pfụberekoto; ọ kwa ndu eme iphe-ẹji bẹ mu byaru ekuku; g'izimanụ lwa phẹ azụ.”


\par }{\SH Aswịru Chileke ẹgu
\par }
{\R (Mat 9:14-17; Luk 5:33-39)

\par }{\PP \VS{18}Teke ono bẹ ndu etsoje Jiọnu; waa ndu kẹ Fárisii aswị ẹgu epfu anụ Chileke. Noo ya bụ; ndu ọzo byapfuta Jizọsu bya ajịa ya sụ: “?Bụ gụnu meru iphe, o gude ndu etsoje Jiọnu; waa ndu kẹ Fárisii nọdu aswị ẹgu epfu anụ Chileke; ọbe ndu ọphu etsoje ngu nụ aswịdu?”


\par }{\PP \VS{19}Jizọsu sụ phẹ: “?Ndu byaru ekele-nwanyị a-gbẹ swịahaa ẹgu l'ẹka ẹphe l'onye eme ekele-nwanyị nọkwadu l'ẹka-a? Ẹphe ta abyakwa l'aswị ẹgu mẹ ọ -nọdukwadu-a l'ẹka ono.

\VS{20}Ọle ọ dụkwaru teke ee-mechaa; aabya anafụ phẹ onye ono, eme ekele-nwanyị ono. Ọo ya bụ; ẹphe aswịwaro ẹgu mbọku ono.


\par }{\PP \VS{21}“E te ewotajẹkwa ẹkwa ọ̀phúú gude gbachia ẹka akahụ ẹkwa lakahụru alakahụ. Onye meru iya nno; ẹkwa ọ̀phúú ono atsụa atsụtsu; kabaa ya alaka.

\VS{22}Ọphu eewojeduru akụru mẹe ọ̀phúú ye l'ugbobele-mẹe, riwaru phẹripheri; ọdumeka l'ọ takpọo ugbobele ono. Mẹe ono alaa l'iswi; ugbobele alakwaphọ l'iswi. Mẹe ọ̀phúú bẹ eeyeje l'ugbobele ọ̀phúú.”


\par }{\SH Eswe-atụta-unme
\par }
{\R (Mat 12:1-8; Luk 6:1-5)

\par }{\PP \VS{23}O rwua ujiku lanụ; mbọku ono bụ eswe-atụta-unme ndu Jiu; Jizọsu phẹ nọdu aghata l'ẹgu, a kọru witi; ndu etsoje iya nụ wọtaahaa akpụru witi ono g'ẹphe aghata l'ẹka ono.

\VS{24}Ndu Fárisii sụ iya: “Shịi ?Bụ gụnu meru iphe ndu-a l'eme iphe, e te emejedu l'eswe-atụta-unme?”


\par }{\PP \VS{25}Ọ sụ phẹ: “?Unu teke agụ-swee iphe, Dévidi waa ndu ẹphe l'iya swị meru; ẹka o nweru iphe, atsụ phẹ l'ẹhu; ẹgu nọdu agụ phẹ?

\VS{26}Ọ bahụru l'ụlo Chileke teke Abayata bụ onye-ishi uke Chileke je ataa buredi, e doberu Chileke iche. Buredi ono bẹ onye ọzo ta atajẹdu; gbahaa ndu-uke Chileke. Ọ taa ya bya ahakwarụpho nụ ndu ẹphe l'iya swị.”


\par }{\PP \VS{27}Jizọsu sụ phẹ: “Chileke mekwarụ eswe-atụta-unme g'ọ kwọo nemadzụ. O to mekwarụ nemadzụ g'ọ kwọo eswe-atụta-unme.

\VS{28}Ọo ya bụ l'iphemiphe, dụ Abụbu-Ndiphe, bụ Nnajịuphu l'ẹka; mbụ je akpaa l'eswe-atụta-unme.”




\par }\Chap{3}{\SH Onye ẹka lanụ nwụhuru anwụhu
\par }
{\R (Mat 12:9-14; Luk 6:6-11)

\par }{\PP \VerseOne{1}Tọbudu iya bụ; Jizọsu tụgbua bya abahụ ọzo l'ụlo-ndzukọ ndu Jiu. Ọ dụru onye nọ l'ẹka ono, ẹka lanụ nwụhuru anwụhu.

\VS{2}Ẹphe geahaa Jizọsu g'ẹphe maẹshikwaru: ?oo-me g'ẹka nwoke ono teta iya gẹ mbọku ono bụ eswe-atụta-unme-a; g'ẹphe asụ l'o noo iphe, o meru.

\VS{3}Ọ sụ nwoke ono, ẹka nwụhuru anwụhu ono: “Gbalihu bya apfụru l'ẹka-a.”

\VS{4}Jizọsu bya ajịa phẹ sụ: “?Bụ gụnu bẹ ekemu sụru g'emeje l'eswe-atụta-unme? ?Ọ sụru g'e meje ree tọo g'e meje ẹji? ?Ọ sụru g'a dzọje ndzụ tọo g'e gbuje nemadzụ?”

\par }{\PP Ọphu ọ dụdu onye pfuru opfu yeru iya.

\VS{5}Jizọsu bya egude ẹhu-eghu vọoru phẹ ẹnya ẹhuka ẹhuka; tẹme o rwuhukwaa ya phọ l'ẹhu l'ẹjo-ọkpoma parụ phẹ ẹka. Ọ sụ nwoke ono: “Ngwa; lọchia ẹka alọchi!” Ọ lọchia ẹka. Ẹka ono bya eteta iya bya adụ iya g'ọphuu.

\VS{6}Ndu Fárisii tụgbuepho; ọ bụru phẹ ejepfu ndu k'onye eze, bụ Herọdu g'ẹphe chịa ìdzù teke ono teke ono g'ẹphe e-shi megbua Jizọsu.


\par }{\SH Ikpoto ndu nọ l'agụga mini
\par }
{\PP \VS{7}Jizọsu yẹle ndu etsoje iya nụ tụgbua jeshia l'eze-ẹnyimu Gẹnesaretu. A dụ igwerigwe shi l'alị Gálili wụru tsoru phẹ; mẹkpoo ndu ọphu shi Jiudiya;

\VS{8}mẹ Jierúsalẹmu; mẹ ndu Idumiya; mẹ ndu azụ Jiọ́danu; mẹ ndu buru Taya yẹle Sayịdonu mgburugburu; ndu gudewaa l'ẹphe nụmaru iphe, o megbaaru zarụ byapfutashia ya.

\VS{9}Ọ sụ ndu etsoje iya nụ g'ẹphe kpụtaru iya nwụgbo gẹ ya nọdu g'ikpoto ndu ono ta akpagbu iya.

\VS{10}Ishi iya bụ l'o meru g'ẹhu dụ ndu dụ igwerigwe ike; k'ọphu ndu ọzo, iphe eme adzọ ụzo g'ẹphe e-me denyi iya ẹka.

\VS{11}Ọ nọdu abụjeru teke ọbvu hụmaeru iya phọ; ẹphe adaa kpurumu l'iphu iya chia mkpu sụ: “Ọo ngu bụ Nwa Chileke.”


\par }{\PP \VS{12}Ọ nọdu epfushije iya ike sụ phẹ g'ẹphe te epfukwa onye ya bụ l'edzudzu-ọha.


\par }{\SH Jizọsu ahọta ndu-ishi-ozi iri ẹbo
\par }
{\R (Mat 10:1-4; Luk 6:12-16)

\par }{\PP \VS{13}E mechaa; Jizọsu tụgbua jeshia ẹka úbvú dụ igwerigwe bya ekua ndu dụ iya ree; ẹphe l'iya swịru.

\VS{14}Ọ bya ahọta phẹ ụmadzu iri l'ẹbo woru mee ndu-ishi-ozi iya bya asụ phẹ: “Mu họtawaru unu gẹ mu l'unu nọduje. Ọo unu bẹ mu e-zije g'unu je ezia ozi-ọma Chileke;

\VS{15}unu adụje ike mee g'onye iphe eme wekọrohu; dụjekwapho ike achịshi ọbvu l'ẹhu onye ọbvu eme.”


\par }{\PP \VS{16}Ẹpha ndu ono bụ: Sayịmonu onye ọ gụru Pyịta.

\VS{17}Jiemusu nwa Zebedi yẹle nwune iya Jiọnu. Ẹphenebo bẹ ọ gụru Egbigwe;

\VS{18}waa Anduru; waa Filipu; waa Batụlomiyu; waa Matiyu; waa Tọmosu; waa Jiemusu nwa kẹ Alufiyọsu; waa Tadiyọsu; waa Sayịmonu onye yị l'ọgbo, l'adzọ g'alị Jiu dụru ndu Jiu;

\VS{19}waa Jiudasu Isukariyọtu, bụ iya mechaarụ deru Jizọsu ye l'ẹka ndu ọhogu iya.


\par }{\SH Nsetanu ta achịfudu Nsetanu
\par }
{\R (Mat 12:22-32; Luk 11:14-23; 12:10)

\par }{\PP \VS{20}E mechaa; ndu ono ẹphe lẹ Jizọsu swịru bahụ l'unuphu. Ikpoto nemadzụ wụru byapfuta iya ọzo; k'ọphu ọ kpọshicharu phẹ kpọshia phẹ eri nri.

\VS{21}Ndibe Jizọsu phẹ nụma iya bya ejeshia ya akpụta; kẹle ẹphe sụru l'iphu swehuwaru iya.


\par }{\PP \VS{22}Ndu ezije ekemu, shi Jierúsalẹmu bẹ sụru l'ọo ọbvu, bụ Biyelezebọlu bu iya l'ẹhu; l'iphe, o gude achịshi ọbvu bụ ike onye-ishi iphe, bụkpoo ọbvu ono.


\par }{\PP \VS{23}Ọ bya ekua phẹ. Ẹphe byapfuta iya. O gude ẹtu ẹtu ziahaa phẹ iphe. Ọ sụ phẹ: “?Dẹnu g'unu rịru lẹ Nsetanu achịfuje onwiya?

\VS{24}Alị-eze -keha ẹbo seahaa opfu; ?unu ta amadụ l'alị-eze ono gbukahụwaru?

\VS{25}Teke ọbu l'unuphu keharu onwiya ẹbo seahaa opfu; unuphu k'ono tee kekwaru.

\VS{26}Teke ọ bụkwapho lẹ Nsetanu gude ese opfu; keha onwiya ẹbo; ?unu ta amadụ l'ike a-bvụ iya?


\par }{\PP \VS{27}“Ọ tọ dụkwa onye a-bahụ l'ụlo onye ọkpehu dụ; je egwee ivu iya kẹ ẹhuka; a -gụfu l'onye ono vuru ụzo kee ya ẹgbu tẹmanu l'o gweta ivu iya kẹ ẹhuka.


\par }{\PP \VS{28}“Sụ-a; gẹ mu gbuaru iya unu tororo; iphemiphe, bụ iphe-ẹji, ụnwu-eliphe eme dụkotachakwaa k'ọphu Chileke a-gụru phẹ iya nvụ; mẹkpoo iphemiphe, bụ mpfubyi, ẹphe epfubyi Chileke.

\VS{29}Obenu onye pfubyiru Unme-dụ-Nsọ bẹ Chileke ta abyakwa agụru nvụ. Iphe-ẹji iya a-tukokwaru iya l'ishi jasụ lẹ tuutuutuu lẹ mịimiimii.”

\VS{30}Noo kẹle ẹphe sụru l'ọbvu eme iya.


\par }{\SH Ne Jizọsu yẹe unwune iya
\par }
{\R (Mat 12:46-50; Luk 8:19-21)

\par }{\PP \VS{31}Ne Jizọsu yẹle unwune iya bya bya apfụru l'etezi zia sụ g'e kua ya.

\VS{32}Teke ono bẹ igwe nemadzụ nọ-pheru iya mgburugburu. Ẹphe sụ iya g'o gebekwa lẹ ne iya yẹe unwune iya nọkwa l'etezi ajị ajị iya.


\par }{\PP \VS{33}Ọ sụ phẹ: “?Bụ onye bụ ne mu yẹe unwune mu ọbu?”

\VS{34}Ọ ghaa ẹnya; lee ndu ono, nọ-pheru iya mgburugburu ono bya asụ phẹ: “Lekwa ndu bụ phẹ bụ ne mu; bụru unwune mu!

\VS{35}Ọ kwa onyemonye, eme iphe, dụ Chileke l'uche bụ nwune mu nwoke; bụru nwune mu nwanyị; bya abụru ne mu.”




\par }\Chap{4}{\SH Onye agha mebyi iphe
\par }
{\R (Mat 13:1-9; Luk 8:4-8)

\par }{\PP \VerseOne{1}O be teke ọzo; Jizọsu byakwa awata phẹ ezibaa iphe ọzo l'agụga eze-ẹnyimu. A dụ igwerigwe gbaphee ya mgburugburu; k'ọphu ọ bahụru l'ụgbo; nwufu iya; je anọriberu phẹ anọriberu l'ụgbo lẹ mini. Igwe ndu ono nọdu l'alị l'agụga eze-ẹnyimu ono.

\VS{2}O gude ẹtu ziahaa phẹ iphe, dụ igwerigwe. Teke oozi phẹ iphe ono bẹ ọ sụru phẹ:


\par }{\PP \VS{3}“Unu gebekwa-o! Ọ dụru nwoke lanụ, jeru atụ mebyi iphe.

\VS{4}Ọ nọdu atụ mebyi iphe ono; ọ harụ daa l'agụga gbororo; ẹnu pheru bya atụtua ya.

\VS{5}Ọzo nashịhu iya daa l'alị, dụ epfu-epfu ẹka anụ alị aduzidu; ntanta o fushia ome l'anụ alị ono, ta adụdu igbi ono.

\VS{6}Anwụ chilahaẹpho; o chipyashia ya; ọ nwụlwashihu kpọshihu nkụ; kẹle o to nwedu ọgbarabvu l'ime alị.

\VS{7}Ọzo daa l'ẹka akpụru obvu nọ l'ime alị. Obvu ono futa; yẹbedua futa. Obvu onoya kpagbushia phẹ; ọphu ẹphe amịduru mebyi.

\VS{8}Ọzo daru l'ẹka alị dụ ree. O fushia ome; vua evuvu bya amịa amịmi; ndu amịta ụkporo l'iri; ndu amịta ụkporo ẹto; ndu amịta ụkporo ise.”


\par }{\PP \VS{9}Ọ sụ phẹ: “Onye nweru ẹnu-nchị, l'anụ iphe; nụmakwa iya!”


\par }{\SH Iphe, kparụ iphe, \newline  Jizọsu egudeje ẹtu ezi iphe
\par }
{\R (Mat 13:10-17; Luk 8:9-10)

\par }{\PP \VS{10}Jizọsu nọduepho nwẹkiya; ndu etso iya nụ yẹle ụmadzu iri l'ẹbo phọ jịa ya iphe, ẹtu ono bụ.

\VS{11}Ọ sụ phẹ: “Ọo unubẹdua bẹ Chileke egoshi iphe, e shi domia edomi, bụ iya bụ k'ẹka Chileke bụ eze; ọle ndu ọzo bẹ aanmaru iphemiphe ono l'ẹtu ẹtu.

\VS{12}Ọo ya bụ g'ọo-bụru:

\par }{\Q “Ẹphe lee nta lee imo;

\par }{\QB ọ tọ dụdu iphe,

\par }{\QB ẹphe a-hụma!

\par }{\Q Ọphu oododu phẹ ẹnya;

\par }{\QB o betakpọoru ẹphe

\par }{\QB pfubechaa ya nchị

\par }{\QB epfube!

\par }{\Q A -nọnyaa ẹphe lwaphuta

\par }{\QB azụ lwapfuta Chileke;

\par }{\QB ọ gụaru phẹ nvụ\FTNT{*}{{\FR 4:12 }{\FR{4:12
}}{\FT{Gụnaa
}}{\XT{Azá 6:9-10}}{\FT{.}}}.”


\par }{\SH Iphe, ẹtu onye agha \newline  mebyi iphe ono bụ
\par }
{\R (Mat 13:18-23; Luk 8:11-15)

\par }{\PP \VS{13}“Jizọsu byanụ bya ajịa phẹ sụ: ?Ẹtu-a te edoduru unu ẹnya tọo? ?Dẹnukpoo g'ee-me g'ẹtu dokọtaje unu ẹnya?

\VS{14}Onye l'atụ mebyi iphe ono l'atụ opfu Chileke.

\VS{15}Ndu ọphu nọ l'agụga gbororo ẹka aatụ opfu Chileke bụ ndu nụmachaaru iya nụ; Nsetanu zirwuta bya anafụ phẹ opfu Chileke ono, a tụru l'ime obu phẹ ono.

\VS{16}Ndu k'ọphuu dụkwaphoya gẹ mebyi iphe, a tụru l'ẹka dụ epfu-epfu. Ẹphe nụmachakpoerupho opfu Chileke ono; gude ẹhu-ụtso kweta ẹgwegwa;

\VS{17}ọphu ọ dụdu ọgbarabvu, ẹphe gbaru l'ime onwophẹ; ẹphe kpọepho ụpfu nwanshịi; iphe mkpamẹhu byapfutaẹ phẹ phọ; ọzoo ndu ọzo melahaa phẹ ewere l'ẹphe kwetarụ opfu ono; l'ọoburu iphe, ẹphe a-kpakota daa; parụ opfu ọbu buhaa.

\VS{18}Ndu ọphuu dụ gẹ mebyi iphe, aatụ l'ẹka obvu dụ l'alị. Ẹphe bụ ndu nụmaru opfu Chileke;

\VS{19}ọle ẹphe l'agba egomunggo ẹhu phẹ. Eyenụka obu l'ẹku; waa iphe, agụ phẹ g'ẹphe nweru iya batanu bya akpaahaa opfu ono ẹhu. Ọphu ọ mịduru amịmi.

\VS{20}Obenu ndu k'ono, bụ mebyi iphe, a tụru l'ọkpobe alị ono; noo ndu ọphu bụ ndu anụmajechaa ya; ẹphe ewota iya ye l'ọkpoma phẹ; ẹphe eyee mebyi; ọphu eyee ụkporo l'iri; ọphu eyee ụkporo ẹto; ọphu eyee ụkporo ise.”


\par }{\SH Orọku e yeru ọku kpuchia iphe
\par }
{\R (Luk 8:16-18)

\par }{\PP \VS{21}Jizọsu sụ phẹ: “?Aa-nwụjeru ọku ye l'orọku kpube iya ite; ọzoo nwua ya lẹ mkpula iphe, aazẹ azẹe? ?Tọbudu l'iphe, eedobeje orọku bẹ eedobeje iya?

\VS{22}Kẹle iphemiphe, e domiru edomi bẹ ee-mechaa mee g'a hụma; tẹme iphemiphe, e meru lẹ mpya bẹ ee-mechaa mee g'o fuhu.

\VS{23}Onye nweru ẹnu-nchị, l'anụ iphe; nụmakwa iya.”


\par }{\PP \VS{24}Ọ sụ phẹ: “Unu gejekwa ngge l'iphe, unu anụ lẹ nchị. Ọ kwa iphe, i gude tụru nụ nwibe ngu bẹ ee-gude tụkwarupho nụ ngu; aa-gbẹnu nụ gụbedua ọphu ka shii.

\VS{25}L'onye nweru nụ bẹ aa-nụbakwaa ọphu ka shii. Onye enwedu nụ bẹ aa-gbẹnu natafụlenu nwọphu, o nweru.”


\par }{\SH Ẹtu, e gude mebyi iphe, \newline  evu evuvu anma
\par }
{\PP \VS{26}Ọ sụ phẹ: “Ẹka Chileke bụ eze dụkwa gẹ nwoke, gharu mebyi iphe l'alị.

\VS{27}Nchi -jihu; nwoke ekuru mgbẹnya; nchi -bọhu l'ootehu; mebyi iphe ono efushia vua; ọ tọo madụ g'o meru.

\VS{28}Alị efushije iphe l'onwiya. Oovujeru ụzo bya emee ẹswa iya; l'ọ bya emee ịyanguyangu; tẹme l'ọogbe teke ono yee mebyi.

\VS{29}Mebyi iphe ono -kaẹpho; nwoke ono abya egbuta iya; opfu l'o rwuwaru teke eegbuje iya.”


\par }{\SH Ẹtu, e gude akpụru oshi \newline  mọsutadu anmaa
\par }
{\R (Mat 13:31-34; Luk 13:18-19)

\par }{\PP \VS{30}No iya ọ sụ phẹ: “?Bụ gụnu bẹ anyi a-sụ l'ẹka Chileke bụ eze dụ g'ọ ya? ?Dẹnu ẹgube ẹtu, ee-gude kọo akọ g'ọ dụ?

\VS{31}Ọ dụ g'akpụru oshi mọsutadu, bụ iya kakọta rwịirwiirwii lẹ mgboko l'iphe, bụkotakpoo iphemiphe, eemebeje l'alị.

\VS{32}Ọle ọobujeru teke a byaru akụa ya l'alị; oofua bya akakọta iphemiphe, aakụje akụku l'alị shii. Ọobya ajakashịa ẹkali; k'ọphu ụnwu-ẹnu, ephe l'eli agbẹje akpa iya ẹpfune.”


\par }{\PP \VS{33}Ọ bụru ụdu ẹtu ono bẹ Jizọsu gude zia phẹ opfu Chileke g'ọo-ka phẹ edo ẹnya.

\VS{34}Ọ -nmashịduru ẹtu bẹ ọ tọ dụdu iphe, oozije phẹ. Teke yẹe ndu etsoje iya nụ nọepho nwẹkinyi phẹ; ọotuko iphemiphe kọoru phẹ g'o doo phẹ ẹnya ree.


\par }{\SH Jizọsu abyanyị oke akpara-mini
\par }
{\R (Mat 8:23-27; Luk 8:22-25)

\par }{\PP \VS{35}Tọbudu iya bụ; nchi jihuẹpho mbọku ono; ọ sụ ndu etsoje iya nụ: “Unu g'anyi dafụ azụ eze-ẹnyimu azụ iya ọphuu.”

\VS{36}Ẹphe haa ikpoto ndu ono l'ẹka ono bahụ l'ụgbo ọphu Jizọsu nọhawaa; kpọru iya jeshia. Ụnwu ụgbo ọzo nọdu etso phẹ.

\VS{37}Oke phẹrephere zishiahaa ike; akpara-mini tụbaahaa l'ime ụgbo. Ọ phọdu nwanshịi mẹ mini eji ụgbo.

\VS{38}Jizọsu nọduro l'ishi ụgbo ishi lanụ woru ishi tukobe lẹ pyilo; ekurọ mgbẹnya. Ẹphe kutee ya sụ iya: “O-zì-iphe! ?Tịi kpakpọdaro ishi? Ụgbo abyaakwaa anyi ekpukpu!”


\par }{\PP \VS{39}O tehu bya abaarụ phẹrephere ono mba bya asụ eze-ẹnyimu ono g'o deru yẹkete. Phẹrephere ono zibuhu; ẹkameka bụru nyọnyoronyo.

\VS{40}Ọ sụ phẹ: “?Dẹnu g'o gude ndzụ nọdu agụ unu? ?Unu te ekwetadụru lẹ Chileke a-dzọ unu?”


\par }{\PP \VS{41}Ọnu kụgbabechaa phẹ akụgbabe. Ẹphe pfuaharu nwibe phẹ sụ: “?Bụ ẹgube nemadzụ gụnu bẹ nwoke ọwa-a bụ? Onye ọphu phẹrephere yẹle eze-ẹnyimu emeje iphe, o pfuru!”




\par }\Chap{5}{\SH Nwoke, ọbvu eme
\par }
{\R (Mat 8:28-34; Luk 8:26-39)

\par }{\PP \VerseOne{1}Jizọsu yẹle ndu etsoje iya nụ bya ejerwua azụ eze-ẹnyimu ono azụ iya ọphuu, bụ iya bụ l'alị kẹ ndu Gerasa.

\VS{2}Ọ fụtashiepho l'ụgbo; nwoke, ọbvu eme shi l'ẹka eelije nemadzụ byapfutashia ya.

\VS{3}Ẹka ono bẹ nwoke ono bu ebubu. Ọbvu ọbu emeshi iya ike; k'ọphu ọ tọ dụedu onye sụkwaduru iya eketsuta l'ẹgbu; mbụ m'obeta ọ bụru mkpọro bẹ a tụru iya.

\VS{4}Tekenteke kpọo bẹ aatụjehawa iya mkpọro l'ọkpa; tụa ya mkpọro l'ẹka; ọle ọobyaje aghakpọshia ẹka aghakpọshi; mkpọro k'ẹka ono anyakashịhu. L'o woru k'ọkpa chipyashia echipyashi. Ọphu ọ dụedu onye ike agọta iya dụkwadu.

\VS{5}Eswe l'ẹnyashi bẹ ọonoduje l'echilabọ ẹka ono, eelije nemadzụ ono yẹle echi ẹka úbvú nọgbaa echi mkpu; oogude mkpuma ekwobashị onwiya ẹhu.


\par }{\PP \VS{6}Ọ hụmaepho Jizọsu l'ẹka dụ ẹnya; ọ phọta ọso gbapfu iya je adaa kpurumu l'iphu iya;

\VS{7}chia mkpu sụ: “Jizọsu; Nwa Chileke; mbụ Chileke ono, bụ Ọkalibe-kangokọtaru-nụ! ?Bụ gụnu bẹ mu lẹ ngu jigba? Mu arwọkwa ngu arwọrwo; Chileke anụkwa iya-a; ta anụshinu mu aphụ.”

\VS{8}Kẹle Jizọsu sụhawaru iya: “Gụbe ọbvu; shi nwoke ono l'ẹhu lụfuta!”


\par }{\PP \VS{9}Jizọsu jịa ya: “?Bụ gụnu bẹ ịiza?”

\par }{\PP Ọ sụ iya: “Ẹpha mu bụ ‘Ụnubuku’; kẹle anyi dụ igwerigwe.”

\VS{10}Ọ rwọo Jizọsu rwọshia ya ike sụ iya g'ọ tọ sụshi phẹ g'ẹphe lụfu l'alị ono.


\par }{\PP \VS{11}Noo ya; ọ dụru ikpoto ezi, eeche echeche, dọru l'agụga úbvú ono akpa nri.

\VS{12}Ọbvu ono tụko rwọahaa Jizọsu sụ iya g'ọ hanaa phẹ g'ẹphe je awụba l'ime ẹhu ezi ono.

\VS{13}Jizọsu sụ phẹ g'ẹphe je. Ọbvu ono wụfuta l'ẹhu nwoke ono bya awụba l'ime ẹhu ezi ono. Ikpoto ezi ono, rwuru l'ụnu ise ono tụkolepho shi l'agụga úbvú ono phọta ọso gbaa kpurukpuru gbazeta je awụda l'ime eze-ẹnyimu ono; mini rigbushia ya.


\par }{\PP \VS{14}Ndu eche iya nụ gbakashịhu je epfukashia ya l'ime mkpụkpu mẹ l'ọma obẹgu. Ọo ya bụ; ndu ono, e pfuru iya ono wụru byatashia ahụma iphe, meru nụ.

\VS{15}Ẹphe bya ejepfu Jizọsu. Ẹphe hụma nwoke ono, ọbvu shi eme ono; mbụ onye ono ụnubuku ọbvu shi buru l'ẹhu ono g'ọ nọwanu anọo; yewanụ uwe l'ẹhu; wekọrohuwanu. Ndzụ gụahaa phẹ.

\VS{16}Ndu ọphu hụmaru iphe, meru nwoke ono, ọbvu shi eme ono; waa iphe, meru ikpoto ezi phọ; kọoru iya ndu ono, byaru nụ ono.

\VS{17}Ẹphe rwọahaa Jizọsu g'ọ lụfuru phẹ l'alị.


\par }{\PP \VS{18}Ọ bahụshiepho l'ụgbo; nwoke ono, ọbvu shi eme ono bya bya arwọo ya gẹ yẹe ya swịru.


\par }{\PP \VS{19}Jizọsu jịka bya asụ iya: “Laa unuphu; je epfukashịaru ndu ndu-unu eze iphe, Nnajịuphu meru ngu; waa g'ọ phụ-beru ngu obu-imemini.”


\par }{\PP \VS{20}Ọ tụgbua je arakashịahaa eze iphe, Jizọsu meru iya arakashị l'ọha Mkpụkpu-Iri. Iphe ono, Jizọsu meru ono dudzuru onyemonye biribiri.


\par }{\SH Nwa Jiayirọsu mẹ nwanyị, \newline  nsọ eme mkpụrumkpuru
\par }
{\R (Mat 9:18-26; Luk 8:40-56)

\par }{\PP \VS{21}Jizọsu phẹ gude ụgbo ono daghaẹkwapho mini ono jeshia l'azụ iya ọphuu; ikpoto nemadzụ bya anọ-phee ya mgburugburu. Ọ nọdu l'agụga mini.

\VS{22}Onye lanụ lẹ ndu-ishi ụlo-ndzukọ byapfuta iya. Ẹpha iya bụ Jiayirọsu. Jiayirọsu hụmae ya phọ bya adaa kpurumu lẹ mgboru ọkpa iya;

\VS{23}rwọahaa ya eyeru iya ẹka l'alị sụ: “Nwatibe mu kẹ nwanyị anwụhukwa anwụhu. Jiko byarọ ebyibe iya ẹka g'o wekọrohu dzụru ndzụ.”


\par }{\PP \VS{24}Jizọsu tsoru iya jeshia. A dụkpoo igwerigwe awụ etso Jizọsu; k'ọphu a gbẹ akpa iya mkpa.


\par }{\PP \VS{25}Ọ dụru nwanyị, nọ l'ẹka ono, nọwaru nsọ-ụnwanyi mkpụrumkpuru apha iri l'ẹbo.

\VS{26}O jewaru iphe-ẹhuka l'ẹka ikpoto ndu eme ọbvu. Iphemiphe, o nweru bẹ ọ tụkowaru mephushichaa; ọphu o wekọrohuduru; ọ gbẹ akajẹnu njọ.

\VS{27}Ọ nụmaepho iphe, Jizọsu emeje; o shia ya azụ pyobata l'ime ìgwè ọha ono bya edenyi uwe Jizọsu ẹka.

\VS{28}Kẹle ọ sụkwanuru: “Mu -denyikpọwa iya ẹka l'uwe bẹ mu e-wekọrohu-a.”


\par }{\PP \VS{29}Edenyi, oodenyi ẹka l'uwe Jizọsu; mee ono buhu. O rwua ya l'ẹhu lẹ Jizọsu mewaru iya o wekọrohu l'iphe, eme iya nụ.

\VS{30}Jizọsu mawaru l'onwiya l'ọ dụru ike, shi iya l'ẹhu lụfu. Ọ ghakọbe l'echi ikpoto ọha ono sụ: “?Bụ onye denyiru uwe mu ẹka?”


\par }{\PP \VS{31}Ndu etsoje iya nụ sụ iya: “Ị hụmachaaru g'igwe ọha-a akpagbu ngu lẹ mkpa; ị gbẹ ajị: ‘?Bụ onye denyiru ngu ẹka?’ ”


\par }{\PP \VS{32}Ọ bya achịkaa ẹnya gẹ ya maru: ?ya a-hụma onye meru iphe ono.

\VS{33}Ndzụ gụahaa nwanyị ono; kẹle ọ mawaru iphe, meru l'ẹhu iya. O gude ẹhu-anmanma bya adaa kpurumu l'iphu iya; bya epfukọtaru iya ọkpobe-opfu.

\VS{34}Jizọsu sụ iya: “Nwada; ekweta, i kwetarụ mewaru g'i wekọrohu. Laa je eburu l'ẹhu-guu l'iphe, eme ngu nụ bẹ e mewaru ngu i wekọrohuwaa.”


\par }{\PP \VS{35}Jizọsu gudekwadụ-a opfu ono l'ẹka epfu; ndu shi l'ibe Jiayirọsu bya bya asụ: “Jiayirọsu; nwa ngu nwanyị nwụhuakwaru. ?Bụ gụnu bẹ iituchikwadu O-zì-iphe nchị?”


\par }{\PP \VS{36}Ọphu Jizọsu angakpọdaru nchị l'iphe, ndu ono epfu. Ọ sụ onye-ishi ụlo-ndzukọ ono: “Ndzụ ba agụshi ngu. Ọo 'ẹpho g'i kweta.”

\VS{37}Ọphu ọ dụdu onye Jizọsu kwekwaduru g'ẹphe l'iya swịru; gbahaa Pyịta mẹ Jiemusu mẹ Jiọnu, nwune Jiemusu.

\VS{38}Ẹphe jerwua ibe onye-ishi ụlo-ndzukọ ono; ọ bya akpovu ụzu, igwe ọha, nọ l'ẹka ono atụ; bya ahụma g'ẹphe agụ aphụ bya egbu onwophẹ l'ẹkwa.

\VS{39}Jizọsu bya abahụ bya asụ phẹ: “?Bụ gụnu meru iphe, unu atụ ụzu bya akwa ẹkwa? Nwata ono ta nwụhukwaru anwụhu; ọ kwa mgbẹnya bẹ ooku.”


\par }{\PP \VS{40}Ẹphe ze iya ọchi. O kweẹpho doo bya achịfuchaa phẹ etezi g'ẹphe ha; bya eduta nna nwata ono yẹle ne iya; waa ndu ọphu yẹe ya swị bya abahụ l'ẹka nwata ono zẹ.

\VS{41}Ọ bya eseta nwata ono l'ẹka bya asụ iya: “Talita kumi,” bụ iya bụ: “Nwamgbọko-nshịi; mu sụru g'i teta!”


\par }{\PP \VS{42}Nwata ono teta jepheahaa. Nwamgbọko ono nọwaru apha iri l'ẹbo eshinu a nwụru iya. Ọ dụ phẹ biribiri kẹ 'ama g'eme iya.

\VS{43}Jizọsu karụ phẹ sụ phẹ g'ọ tọ dụkwa onye ẹphe l'e-me g'ọ maru. Ọ sụ phẹ g'a nụ nwata ono nri g'o ria.




\par }\Chap{6}{\SH Aajịka Jizọsu lẹ Nazaretu
\par }
{\R (Mat 13:53-58; Luk 4:16-30)

\par }{\PP \VerseOne{1}Jizọsu shi l'ẹka ono tụgbua lashịa ndu phẹ; yẹle ndu etsoje iya nụ swịru.

\VS{2}O be l'eswe-atụta-unme; ọ bahụ l'ụlo-ndzukọ ndu Jiu je eziahaa iphe. Ọ dụ ikpoto ndu nụmaru iphe, oozi biribiri. Ẹphe sụ: “?Bụ awe bẹ nwoke-a nwụtachaaru iphe ọwa? ?Bụ onye ziru iya ẹgube mmamiphe ọwa? ?Dẹnu g'o meru emeẹbe iphe-ọhumalenya ọwa-a, adụdu onye nụmajeru ẹtu iya-a?

\VS{3}?Tọ bụnu iya-a bụ nwoke kapyịnta-a; mbụ nwa Meri? ?Tọ bụnu iya bụ nwune Jiemusu yẹle Jiosẹsu; waa Jiudasu; mẹ Sayịmonu? ?Tọ bụnaa unwune iya kẹ nwanyị bẹ anyi l'ẹphe bugbaa l'ẹka-a?” Iphe ono bụru ụpfu dụ phẹ l'ọkpa.


\par }{\PP \VS{4}Jizọsu sụ phẹ: “Onye mpfuchiru Chileke bẹ aakwabẹjekwa ùbvù l'ẹkameka; a -gụfuekwapho lẹ mkpụkpu iya yẹle ipfu iya; waa l'ibe iya.”


\par }{\PP \VS{5}O mee ọphu ọ dụdu iphe, dụ biribiri, ha shii, Jizọsu meru l'ẹka ono; a -gụfuekwapho nwa ndu iphe emegbaa, o byiru ẹka; ẹphe wekọrohu.

\VS{6}Ọ dụ iya biribiri l'ẹphe te ekwetaduru nkiya. Ọo ya bụ; ọ tụgbua je etsoru mkpụkpu lẹ mkpụkpu ọzo ziahaa iphe.


\par }{\SH Jizọsu ezi ndu-ishi-ozi iya \newline  iri l'ẹbo g'ẹphe je epfua opfu Chileke
\par }
{\R (Mat 10:5-15; Luk 9:1-6)

\par }{\PP \VS{7}Ọ bya ekua ụmadzu iri l'ẹbo ono bya agbaa phẹ ẹbo ẹbo bya ezia phẹ g'ẹphe gude ọkpehu chịshije ọbvu.

\VS{8}O pfua ya pfushiaru phẹ iya ike sụ phẹ: “G'ọ tọ dụkwa iphe, unu e-gude eje; gbahaa oshi-mpalẹka. Unu te egudekwa nri; ọphu unu egudekwa ẹda; ẹbe unu eyekwa okpoga l'ẹkpa uwe.

\VS{9}Unu yekwaa akpọkpa; ọl'oo g'unu te eyekwa uwe n-yekwasẹ.

\VS{10}Unuphu, unu bahụkpowaru; a -nata unu; unu nọduekwapho l'ẹka ono. Unu te ejekwa eburu l'ẹka ọzo jasụ unu afụta lẹ mkpụkpu ono.

\VS{11}Ẹka unu jeru; ẹphe -jịka unu; jịka anụma opfu Chileke, unu epfu; unu -tụgbujeepho l'ẹka ono; unu ajịshia urwuku ọkpa unu; g'ọ bụru iphe, a-gba phẹ ekebe. Gẹ mu gbukwaaru iya unu tororo; ọo-kakwaru ndu Sọdomu yẹle ndu Gọmóra mma mbọku ikpe; eme lẹ mkpụkpu ono.”


\par }{\PP \VS{12}Ọo ya bụ; ẹphe jeshia je araru iya ndiphe arara sụ phẹ g'izimanụ iphe-ẹji, ẹphe emeje lwa phẹ azụ.

\VS{13}Ẹphe chịshia ọbvu, dụ igwerigwe, bugbaa nemadzụ l'ẹhu; tẹme ẹphe nọdu eteje ndu iphe eme manụ; ẹphe ewekọrohu.


\par }{\SH Anwụhu Jiọnu \newline  onye emeje baputizimu
\par }
{\R (Mat 14:1-12; Luk 9:7-9)

\par }{\PP \VS{14}Eze, bụ Herọdu nụma iphe, Jizọsu eme; kẹle e pfudzuwaru nkiya l'ẹkameka. Ọ dụru ndu asụje l'ọo Jiọnu ọphu shi emeje baputizimu tetaru dzụru ndzụ ọzo; l'ọo iphe ono meru iphe, ọoduje ike eme iphemiphe ono.


\par }{\PP \VS{15}Ọ dụru ndu ọphu sụru l'ọo Elayịjia.

\par }{\PP Ọ dụru ndu ọphu sụru l'ọo-bụkwaru onye mpfuchiru Chileke, yeru onye lanụ lẹ ndu mpfuchiru ndiche.


\par }{\PP \VS{16}Herọdu nụmae ya phọ ọ sụ: “Ọ kwa Jiọnu-a, mu ziru; e je egbutaru mu ishi iya-a bẹ dzụwaa ndzụ ọzo.”

\VS{17}Iphe, meru nụ bụru lẹ Herọdu zijeru; e je egude Jiọnu; kee ya ẹgbu; je atuchia l'ụlo mkpọro. Ọ bụru l'ẹka Herọdiyasu bẹ o shi. Herọdiyasu ono bụ nyee Filipu. Filipu bụkwanu nwune Herọdu. Herọdu gbẹshi je ahata nyee nwune iya ono lụru.

\VS{18}Jiọnu shi anọduje epfuru Herọdu l'ọo iphe, adụdu Chileke ree bẹ o meru l'o jeru ahata nyee nwune iya lụru.


\par }{\PP \VS{19}Ẹhu ghuahaa Herọdiyasu eghu. Ọ dụ iya gẹ a sụ lẹ ya gburu Jiọnu; ọphu ọ makwanụ ụzo, oo-shi gbua ya;

\VS{20}kẹle Herọdu l'onwiya atsụ Jiọnu ebvu. Ọ maru l'ọ bụ onye pfụberekoto; tẹme ọ bụru onye dụru Chileke nsọ. Ọ bụru iphe ono meru iphe, Herọdu woru iya dobe g'ọ tọ dụ iphe, e-me iya nụ. Herọdu bẹ opfu, Jiọnu anọduje epfuru iya agbachịje ẹnya; l'ọowakwa iya phọ obu mini; l'o gudeẹle-a ẹhu-ụtso ngabẹru iya nchị.


\par }{\PP \VS{21}O rwua ujiku lanụ iphe kweru nwanyị ono; kẹle mbọku ono bụ eswe, Herọdu emeje ẹswa anyata mbọku, a nwụru iya. O kukọtachaa ndu-ishi alị ẹka ono; waa ndu-ishi ojọgu; waa ndu bụgbaa ishi l'alị Gálili g'ẹphe byaru iya l'ọbo-iphe ono.

\VS{22}Ndu ono byiẹrupho l'ẹka ono kpiririmu; nwa Herọdiyasu kẹ nwanyị bya etee ebvu l'atatiphu phẹ. Ẹhu tsọo Herọdu waa ẹbyaa ono, byaru iya nụ ono ụtso shii. Eze, bụ Herọdu sụ nwamgbọko ono: “Pfua iphe, dụkpoe ngu phọ ree gẹ mu nụ ngu; mu a-nụ ngu iya.”

\VS{23}O richaaru iya angụ sụ: “Iphe, ị sụkpoerupho gẹ mu nụ ngu bẹ mu a-nụ ngu; obetaru ọ bụru alị-eze mu bẹ ị sụru gẹ mu keha ẹbo; nụ ngu nanụ.”


\par }{\PP \VS{24}Nwamgbọko ono gbafụ je ajịa ne iya sụ: “?Bụkpoo gụnu bẹ mu a-sụ g'ọ nụ mu?”

\par }{\PP Ne iya sụ iya: “Sụ iya g'ọ pẹe ngu ishi Jiọnu, onye emeje baputizimu.”


\par }{\PP \VS{25}Ọ gbaphu azụ bya ejepfu eze je asụ iya: “Gbuta ishi Jiọnu, onye emeje baputizimu ye l'ochi pataru mu nta-a nta-a.”


\par }{\PP \VS{26}Ẹhu daẹpho eze ono dzụu; ẹka o rwuru iya l'obu shii. Obenu l'eshinu o riwaru angụ l'iphu ndu ono, byaru iya ẹbyaa ono bẹ ọ tọo gbanwehẹdu iphe, o pfuru.

\VS{27}O ziẹpho onye lanụ l'ime ndu ojọgu, eche iya nche teke ono teke ono g'o je egbuta Jiọnu ishi wota bya. Nwoke ono tụgbua je egbuta ishi Jiọnu l'ụlo mkpọro

\VS{28}ye l'ochi wotaru nwamgbọko ono. Nwata woru iya je apẹe ne iya.

\VS{29}Ndu etsoje Jiọnu nụmae ya phọ; ẹphe bya apata ogwe iya je elia.


\par }{\SH Jizọsu anụ ụnu ụmadzu iri l'ẹbo \newline  l'ụkporo iri nri
\par }
{\R (Mat 14:13-21; Luk 9:10-17; Jiọn 6:1-14)

\par }{\PP \VS{30}Tọbudu iya bụ; ndu-ishi-ozi Jizọsu bya anọkobe bya ejepfu Jizọsu je akọkotaru iya iphe, ẹphe mekọtaru; yẹle iphe, ẹphe zikọtaru.

\VS{31}A dụ igwerigwe abya. Nemadzụ nọdu ejeẹpho nggede eje; nggede alwa; k'ọphu ụzo adụduru Jizọsu yẹle ndu etsoje iya nụ mbụkponu mẹ ria nri. Ọ sụ ndu etsoje iya nụ: “Unu gbẹshi g'anyi je l'ẹka nemadzụ te ebudu ebubu g'anyi je anọdu nwẹkinyi anyi g'unu kabẹ tụta unme nwanshịi.”

\VS{32}Ẹphe kwe bahụ l'ụgbo tụgbua jeshia l'ẹka ẹphe a-nọdu nwẹkaphe.


\par }{\PP \VS{33}A dụ igwerigwe hụma phẹ teke ẹphe atụgbu bya ahụbechaa phẹ ama. Ndu ono shikpọo lẹ mkpụkpu lẹ mkpụkpu gudegbaa ọkpa gbaru jeshia vuru phẹ ụzo jerwua ẹka ono, ẹphe eje ono.

\VS{34}Jizọsu fụta l'ụgbo ono bya ahụma ikpoto nemadzụ, nọ l'ẹka ono; imemini phẹ dụ iya shii; kẹle ẹphe dụ g'atụru, enwedu onye-nche, l'agbaru phẹ mkpu. O ziahaa phẹ iphe, dụ igwerigwe.

\VS{35}O bejeẹpho l'ụzenyashi; ndu etsoje iya nụ jepfu iya je asụ iya: “?Ị maru l'ẹka-a bụ echiẹgu tẹme nchi nọdu ejihuwaa?”

\VS{36}Sụdupho ndu-a g'ẹphe bahụ lẹ mkpụkpu lẹ mkpụkpu mẹ l'unuphu l'unuphu ndu-a, nọ-pheru phẹ mgburugburu-a je azụtaru onwophẹ nri.


\par }{\PP \VS{37}Jizọsu sụ phẹ: “Unubẹdua l'onwunu nụnu phẹ nri g'ẹphe ria.” Ẹphe sụ iya: “?Ọ dụ ngu g'ọ bụ anyịbedua a-zụta buredi, ụkporo pangu, aa-nụ phẹ g'ẹphe ria?”


\par }{\PP \VS{38}Ọ sụ phẹ: “?Bụ ishi buredi ole bẹ unu gude? Unu je amaru g'ọ ha.” Ẹphe machaarụ g'ọ ha; ẹphe sụ l'ọ dụ ishi buredi ise; wafụa ẹji-ẹma.


\par }{\PP \VS{39}Noo ya bụ; ọ sụ phẹ g'ẹphe kekashịa igwe ọha ono ekekashị g'ẹphe nọduchaa anọo l'ẹka ono, nwẹswa dụ kirikiri ono.

\VS{40}Ẹphe nọdu anọo keshia onwophẹ l'ophere l'ophere; ọ dụru ndu dụ ụkporo ise ise; ọ dụru ndu ọphu dụ ụkporo labọ l'iri iri.

\VS{41}O wota ishi buredi ise ono; waa ẹji-ẹma phọ bya apalia ẹnya imeli kele Chileke ekele kẹ nri ono; bya eworu iya nyawashia bya anụ ndu etsoje iya nụ sụ g'ẹphe keeru iya ndu ono. O kedzuru ndu ono g'ẹphe hakọta ẹji-ẹma ono.

\VS{42}Ẹphe tụko ria ya; rijichaa ẹpho.

\VS{43}Ibiribe ibiribe buredi yẹle ẹma, phọduru nụ, ẹphe tụtukoberu bẹ jiru nkata iri l'ẹbo.

\VS{44}Unwoke, yị lẹ ndu ono, riru nri ono dụ ụnu unwoke iri l'ẹbo lẹ unwoke ụkporo iri.


\par }{\SH Jizọsu eje ije l'eli mini
\par }
{\R (Mat 14:22-33; Jiọn 6:16-21)

\par }{\PP \VS{45}Ọ sụ ndu etsoje iya nụ ono g'ẹphe bahụ l'ụgbo; vuru iya ụzo; dafụ azụ iya ọphuu; jeshia mkpụkpu Bẹtusayida gẹ ya pfuadaru igwe ọha ono g'ẹphe la unuphu.

\VS{46}O mechaẹ phẹ phọ ẹphe lashịa; o jeshia l'úbvú je epfuru nụ Chileke.

\VS{47}Ụgbo ono nọdu l'echi eze-ẹnyimu nchi jihu; yẹbedua nwẹkinyiya nọdu l'eli-mgboko l'agụga mini ono.

\VS{48}Ọ gbẹ l'ẹka ọ nọ hụma l'akpọ ụgbo ono l'angakpọo phẹ ẹhu shii; kẹle phẹrephere ezi iziphu; o jeru ije l'eli mini jepfushia phẹ. Teke ono bụwaru l'iphe-ọduu aha ẹnu. O meahaa g'ọo ghata phẹ aghata lẹ mini ono.

\VS{49}Ẹphe hụmae ya phọ ẹka ooje ije l'eli mini; ẹphe dobesụ l'ọo maa. Ẹphe chishia mkpu.

\VS{50}Noo kẹle ẹphe tụkoru g'ẹphe ha hụmakota iya; ẹhu nmalahaa phẹ kpeekpeekpee.

\par }{\PP Teke ono kwaphọ Jizọsu sụ phẹ: “G'ọkpoma shihu unu ike; ọ bụ-a mbẹdua. Ndzụ ba agụshi unu.”

\VS{51}O nyipfu phẹ l'ime ụgbo ono; phẹrephere ono zibuhu. Ẹphe sachaa ọnu saa nchị;

\VS{52}kẹle iphe, Jizọsu meru teke ọ washịru buredi ono te edoduru phẹ ẹnya; opfu l'a kpọ-chiru phẹ ọkpoma.


\par }{\SH Jizọsu eme gẹ ndu iphe eme \newline  wekọrohu lẹ Gẹnesaretu
\par }
{\R (Mat 14:34-36)

\par }{\PP \VS{53}Tọbudu iya bụ; Jizọsu phẹ daghaẹpho mini ono; fụta lẹ Gẹnesaretu; bya eworu ụgbo phẹ lia l'ẹka ono.

\VS{54}Afụta, ẹphe afụta l'ụgbo ono; ndu ẹka ono hụbechawaa Jizọsu ama.

\VS{55}Ẹphe gbachaarụ je l'unuphu l'unuphu je apata ndu iphe emegbaa l'iphe, ẹphe azẹje azẹe parụ byapfuta iya l'ẹkameka, ẹphe nụmakpooru l'ọ nọ.

\VS{56}Ẹkameka, o shiru l'ụnwu mkpụkpu lẹ mkpụkpu; mẹ l'eze mkpụkpu; mẹ l'ọma ẹgu; ndiphe eworu ndibe phẹ, iphe eme dobegbaa l'ọma aswa rwọo ya g'o kwe g'ẹphe denyi iya ẹka; obetaru ọ bụru l'ọnu uwe iya. Iphe, bụkpoo ndu denyiru iya ẹka wekọrohukota l'iphe, eme phẹ nụ.




\par }\Chap{7}{\SH Nsọ alị ndiche ndu Jiu
\par }
{\R (Mat 15:1-9)

\par }{\PP \VerseOne{1}Ọo ya bụ; ọ dụru ndu Fárisii; wakwaphọ ndu ezije ekemu, dọru l'ẹka ono. Ẹphe tụko shi Jierúsalẹmu bya adọkobe l'ẹka ono dọ-phee Jizọsu mgburugburu.

\VS{2}Ẹphe hụma l'ọ dụru ndu emebyi nsọ alị l'ime ndu etsoje Jizọsu. Ọ bụru l'ẹphe gude ẹka, e merwushiru emerwụshi eri nri; opfu l'ẹphe ta akwọduru ẹka gẹ nsọ alị ndu Jiu sụru g'a kwọje iya.


\par }{\PP \VS{3}Kẹle ndu Fárisii; mẹkpoo ndu Jiu mgburugburu te erijedu nri m'ẹphe -akwọduru ẹka gẹ nsọ alị phẹ sụru g'a kwọje iya, bụ iya bụ nsọ, shi phẹ lẹ nna phẹ oche.

\VS{4}Tẹme ẹphe -lwa aswa; ẹphe tee ridu nri; gbahaa l'ẹphe gudeadaa mini mefu nsọ. Nokwaphọ g'ẹphe emejegbaa ụnwu nsọ ọzo, shi lẹ nna phẹ oche, dụ gẹ nsọ asa okoro mẹ k'ite mẹ k'ochi, e gude ope wụa; mẹ k'oshi-anọo.


\par }{\PP \VS{5}Ndu Fárisii ono mẹ ndu ezije ekemu jịa Jizọsu sụ iya: “?Bụ gụnu meru iphe, ndu etsoje ngu nụ te emejedu nsọ, shi lẹ nna anyi oche phẹ; ẹphe gbẹ egudeje ẹka, e merwushiru emerwụshi eri nri?”


\par }{\PP \VS{6}Ọ bya asụ phẹ: “Azáya onye mpfuchiru Chileke pfugbuwaru k'unubẹ tụko-l'ẹhu-atụko-l'obu-a sụ:

\par }{\Q “Ndu-a bụ eli ọnu bẹ ẹphe

\par }{\QB gude akwabẹ mu ùbvù.

\par }{\Q Obenu l'obu phẹ nọgbaa

\par }{\QB mu ụzenya.


\par }{\Q \VS{7}Ẹphe abarụ mu ẹja mkpẹ.

\par }{\Q Ẹphe ezi ekemu,

\par }{\QB nemadzụ tụru;

\par }{\QB ọ dụ g'ekemu Chileke\FTNT{*}{{\FR 7:7 }{\FR{7:7
}}{\FT{Gụnaa
}}{\XT{Azá 29:13}}{\FT{.}}}.


\par }{\PP \VS{8}“Kẹle unu ahajẹ ekemu Chileke; gbẹ eme nsọ alị, nemadzụ doberu; eme k'asa ite; mẹ okoro; mẹ iphemiphe ọzo, unu emegbabẹ.”


\par }{\PP \VS{9}Ọ sụ phẹ: “Ọ nụpho l'unu manụkaru iphe meru g'o gude unu gbẹ gwọbechia ekemu, Chileke sụru g'e meje je emeahaa nsọ alị, nemadzụ doberu.

\VS{10}Lẹ Mósisu sụkwaru: ‘Yejeru nna ngu yẹle ne ngu ùbvù’; bya asụkwapho: ‘Onye epfujeru nna iya; ọzoo ne iya njọ opfu g'e gbua onye ọbu egbugbu.’

\VS{11}Unubẹdua byakwanụ epfu bya asụ: Ọ -bụru lẹ nemadzụ sụru nna iya; ọzoo ne iya l'iphe, ya gege egude kwọo phẹ bụakwa ‘kọbanu’, bụ iya bụ ‘iphe, a nụru Chileke.’

\VS{12}Unu gụfu onye ono g'o to yeheru ne iya ọzoo nna iya ẹka.

\VS{13}Unu shi ẹgube ono gude l'unu eme nsọ alị, unu ezi; mee ọphu opfu Chileke adụedu iphe, ọ bụ; tẹme unu nọdu emegbakwaphọ iphe ọzo, dụgbaa ẹgube ono.”


\par }{\SH Iphe, aasọ nsọ; mẹ iphe, \newline  a ta sọdu nsọ
\par }
{\R (Mat 15:10-20)

\par }{\PP \VS{14}Jizọsu bya ekua igwe ọha ono ọzo bya asụ phẹ: “Unu gebekpọdapho gẹ mu karụ unu g'o doo unu ẹnya.

\VS{15}Ọ tọ bụkwa iphe, nemadzụ eri l'ọnu atụrwu iya; ọ kwa iphe, shi nemadzụ l'ime obu bụ iphe, atụrwuje iya nụ.

\VS{16}G'onye nweru ẹnu nchị; nụmakwa iya!”


\par }{\PP \VS{17}Ọ haẹpho ndu ono bya abahụ l'ụlo; ndu etsoje iya nụ jịahaa ya iphe, ẹtu ono bụ.

\VS{18}Ọ sụ phẹ: “?Unubẹdua bẹ iphe ete dojekwaphọ ẹnya? ?Unu ta amakwaphọ l'iphe, eeri l'ọnu ta atụrwudu nemadzụ?

\VS{19}Kẹle ọ tọo bahụdu iya l'obu; ọo l'ẹpho bẹ ọobahuje; l'e shi l'ẹka ono nyịfu iya lẹ nshị.” Ọo ya bụ l'iphemiphe, eeri l'ọnu bẹ Jizọsu sụru l'ọ tọ dụdu ọphu atụrwuje nemadzụ l'iphu Chileke.


\par }{\PP \VS{20}Ọ sụ phẹ: “Ọo iphe, shi nemadzụ l'obu bụ iphe, atụrwuje iya nụ.

\VS{21}Kẹle ọo l'ime obu nemadzụ bẹ ẹjo egomunggo shi; waa eri ogori; mẹ apharwụshi onwonye; mẹ egbu ọchi;

\VS{22}mẹ ezi iphuru; mẹ ẹnya-pfụrupfuru; waa eme ẹjo umere; mẹ aghọ ụgho; mẹ ụrwuali; mẹ iji-ẹnya; waa epfurwushi nemadzụ; mẹ eku-onwonye; yẹle eme eswe.

\VS{23}Iphe, bụkpoo iphe ono g'ọ ha shichaa nemadzụ l'obu; ọ bụru iya bụ iphe, atụrwuje nemadzụ.”


\par }{\SH Ekweta nwanyị, abụdu onye Jiu
\par }
{\R (Mat 15:21-28)

\par }{\PP \VS{24}Jizọsu gbẹshi l'ẹka ono bya ejeshia alị, nọ-pheru Taya yẹle Sidọnu mgburugburu. O rwua ẹka ono bya abahụ l'unuphu lanụ je anọdu. Ọ dụ iya g'a sụ l'ọ tọ dụdu onye maru nụ; obenu l'o to domikọtaduru onwiya edomi.

\VS{25}Noo ya; nwanyị, ọbvu eme nwatibe iya kẹ nwanyị nụma kẹ Jizọsu bya atụgbuekwapho je adaa kpurumu lẹ mgboru ọkpa iya.

\VS{26}Nwanyị ono bụ onye Gurisu; ọle a nwụru iya l'alị ono, bụ iya bụ Fonishiya, nọ lẹ Sayira. Ọ bya arwọahaa Jizọsu g'ọ chịfu ọbvu ono, bu nwatibe iya l'ẹhu ono.

\VS{27}Jizọsu sụ iya: “Gebe g'a nụadaa ụnwegirima nri tẹmanu; kẹle ọ tọ dụdu ree g'e woru nri ụnwegirima nụ ụnwu nkụta.”


\par }{\PP \VS{28}Nwanyị ono sụ iya: “Mu maru-a Nnajịuphu; obenu l'ụnwu nkụta atụtujekwa-a nwonu, dashịhuru l'ẹka ụnwegirima eri nri.”


\par }{\PP \VS{29}Jizọsu sụ iya: “Eshinu i pfuru ẹgube ono; lashịa l'ọbvu ono hawaru nwa ngu ono!”


\par }{\PP \VS{30}Ọ larwushia; Ọbvu-a hawaa nwata-a. Ọ zẹwaa azẹe kẹ nwakụpya l'iphe, aazẹ azẹe.


\par }{\SH Jizọsu emeta onye ada nkụchi
\par }
{\PP \VS{31}Jizọsu bya alụfuta l'ọhamoha, bugbaa lẹ Taya yẹle Sayịdonu jeshia l'eze-ẹnyimu Gálili; bya erwua ọha Mkpụkpu-Iri.

\VS{32}Ẹphe dutaru iya onye ada nkụchi; tẹme ọphu oopfujedu opfu ree. Ẹphe rwọahaa Jizọsu g'o byibe iya ẹka.

\VS{33}Jizọsu shi l'ẹka ono, igwe ọha ono nọ ono; dufu iya iche bya eye iya mkpụshi ẹka lẹ nchị labọ bya emeta ọnu-mini mee ya l'ire

\VS{34}bya apalia ẹnya l'eli bya atsụa ude sụ iya: “Ẹfata” bụ iya bụ: “kosahụ!”


\par }{\PP \VS{35}Ime nchị iya ẹphenebo kosahụchaa; ire iya bya agbụtoshihu; ọ wata epfu opfu ree.

\VS{36}Jizọsu pfushia ya ike sụ phẹ g'ọ tọ dụkwa onye ẹphe e-pfuru iya; obenu l'ọobujeru teke o pfuru nno; ẹphe agbẹ ka iya nụ arakashị.

\VS{37}Ọ kwatakpọro tụfu phẹ ẹhu shii; ẹphe sụ: “Ha-o! ?Ọ kwa l'ị hụmaru g'oomekọtaje iphemiphe ree; mechaa mee g'onye nkụchi nụmaje iphe lẹ nchị; bya emee g'onye l'ete pfujedu opfu pfuahaa opfu.”




\par }\Chap{8}{\SH Jizọsu anụ ụnu ụmadzu iri nri
\par }
{\R (Mat 15:32-39)

\par }{\PP \VerseOne{1}E rwua ujiku lanụ, ikpoto nemadzụ dzukọbekwaru ọzo; ọphu ọ dụhedu nri, ẹphe gude k'eriri. Jizọsu bya ekua ndu etsoje iya nụ bya asụ phẹ:

\VS{2}“Imemini ikpoto ndu-a dụkwa mu g'onye l'ẹphe nọwaru ujiku ẹto l'ẹka-a; ọphu ọ bụdu l'ọ dụkwaduru nri, ẹphe gude, ẹphe e-ri.

\VS{3}Mu -sụkwanu g'ẹphe swịru ẹgu lashịa; mba atụshi phẹ l'ụzo; kẹle ọ dụru ndu ọphu shi ẹka dụ ẹnya.”


\par }{\PP \VS{4}Ndu etsoje iya nụ sụ iya: “?Bụ awe bẹ aa-hụmakwanu nri l'echiẹgu-a, a-sụru phẹ eriri?”


\par }{\PP \VS{5}Ọ sụ phẹ: “?Bụ ishi buredi ole bẹ unu gude?” Ẹphe sụ iya l'ọo ishi buredi ẹsaa.


\par }{\PP \VS{6}Ọo ya bụ; ọ sụ g'ikpoto ndu ono nọdukota anọo l'alị l'ẹka ono. Ọ bya achịta ishi buredi ẹsaa ono bya ekele Chileke ekele. Ọ bya awashịa ya bya achịe ndu etsoje iya nụ g'ẹphe keeru phẹ. Ndu etsoje iya nụ bya ekeeru phẹ iya.

\VS{7}Ọ dụkwarupho ụnwu-ẹma, ẹphe gude. Ọ bya bya ekelekwaphọ Chileke k'ẹma ono bya eworu iya nụ ndu etsoje iya nụ bya asụ g'ẹphe kekwaaru iya phọ ndu ono.

\VS{8}Ndu ono ria nri rijichaa ẹpho. Ndu etsoje iya nụ bya atụtua iphiriba iphiriba iya ọphu ghuduru nụ; o ji nkata-eevu-iphe ẹsaa.

\VS{9}Ndu riru nri ono e-bekwa l'ụnu nemadzụ mgbo iri. Jizọsu sụ phẹ g'ẹphe lashịa; ẹphe lashịa.

\VS{10}Yẹle ndu etsoje iya nụ bahụ l'ụgbo jeshia ọha ndu Dalumanuta.


\par }{\SH Iphe-ọhumalenya, \newline  meru l'ẹhu Jiona
\par }
{\R (Mat 16:1-4)

\par }{\PP \VS{11}Ndu Fárisii byapfuta Jizọsu; ẹphe l'iya tụahaa ẹgo. Ẹphe sụ iya g'o meeru phẹ iphe-ọhumalenya, e-goshi l'ọo Chileke ziru iya g'ọ bya eviya. Ọ bụru ọkpa opfu bẹ ẹphe tọgboru iya ẹgube ono; g'ẹphe gude nmata iya.

\VS{12}Ọ bya atsua oke ude l'ime obu bya asụ phẹ: “?Bụkpoo gụnu meru iphe, o gude ọgbo nta-a bụerupho iphe-ọhumalenya bẹ ẹphe achọje? Gẹ mu gbukwaru iya unu tororo; ọ tọ dụkwa iphe-ọhumalenya ono, a byaru emeru phẹ.”


\par }{\PP \VS{13}Jizọsu phẹ haa phẹ l'ẹka ono bya abahụ l'ụgbo kpọru jeshia azụ iya ọphuu.


\par }{\SH Ụta, Jizọsu ata ndu etsoje iya nụ
\par }
{\R (Mat 16:5-12)

\par }{\PP \VS{14}Noo ya; ndu etsoje iya nụ zọhaa egude buredi. Ọ bụerupho ishi buredi lanụ bẹ ẹphe gude nọdu l'ụgbo ono.

\VS{15}Jizọsu nmaaru phẹ ọkwa sụ: “Unu kwabẹkwa ẹnya! Unu kwabẹkwaru iphe-eko-buredi kẹ ndu Fárisii mẹ kẹ Herọdu ẹnya; a -nọnyaa o mebyia unu.”


\par }{\PP \VS{16}Ẹphe pfuaharu nwibe phẹ sụ: “Ọ kwa buredi ono, anyi egudedu ono.”


\par }{\PP \VS{17}Jizọsu maru iphe, ẹphe epfu bya asụ phẹ: “?Bụ gụnu bẹ o gude unu nọdu epfugbaa l'unu te egudedu buredi? ?Toko dokwaphọ unu ẹnya? ?Ọ kwa l'egomunggo teke agbarwudu unu l'iphe, ọ bụ; mbụ k'iphe, ekoje-buredi ono? ?Ọ nwụru ịnwu-agha bẹ unu kpọ-chiru ọkpoma akpọ-chi?

\VS{18}Ọ kwa l'unu nweru ẹnya; ?Unu ta aphụdu iya ụzo? Nchị bẹ unu furu; ?Unu ta anụdu iya iphe? ?To nwedu iphe, unu anyatajẹkpoo?

\VS{19}Teke mu gude ishi buredi ise keeru ụnu nemadzụ iri l'ẹbo l'ụkporo ụmadzu iri; ?bụ nkata-eevu-iphe ole bẹ unu tụtu-jiru iphiriba iya, phọduru nụ?” Ẹphe sụ iya l'ọo iri l'ẹbo.


\par }{\PP \VS{20}“Ọ dụ ree; teke mu gude buredi ẹsaa keeru ụnu nemadzụ iri; ?bụ nkata-eevu-iphe ole bẹ unu tụtu-jiru l'iphiriba iya, phọduru nụ?” Ẹphe sụ iya l'ọo ẹsaa.


\par }{\PP \VS{21}Ọ sụ phẹ: “?Toko dokwaphọ unu ẹnya nta?”


\par }{\SH Jizọsu eme g'onye \newline  atsụ ishi hụma ụzo
\par }
{\PP \VS{22}Ẹphe bya abata lẹ Bẹtusayida. E dutaru Jizọsu onye atsụ ishi. Ẹphe rwọahaa ya g'o byia ya ẹka.

\VS{23}Ọ bya egude onye atsụ ishi ono ẹka dufuta iya lẹ mkpụkpu ono; bya eworu ọnu-mini vụa ya l'ẹnya tsụu; bya ebyia ya ẹka bya asụ iya: “?Ọ dụru iphe, ị hụmaru?”


\par }{\PP \VS{24}Onye ono, atsụ ishi ono palia ẹnya bya asụ: “Ee; mu hụmaru-a nemadzụ; ọle ẹphe dụgbaa tsuyọo tsuyọo g'oshi ejegbaa ije.”


\par }{\PP \VS{25}Jizọsu byakwa bya ebyia ya ẹka l'ẹnya ọzo. Ẹnya sahụ nwoke ono; ọ phụahaa ụzo; hụmaahaa iphemiphe rengurengu.

\VS{26}Jizọsu bya asụ iya g'ọ lashịa; sụkwa iya phọ: “B'abahụkpokwanu lẹ Bẹtusayida; ọphu ọ dụkwa onye ii-pfuru iya.”


\par }{\SH Pyịta akọ onye Jizọsu bụ
\par }
{\R (Mat 16:13-20; Luk 9:18-21)

\par }{\PP \VS{27}“Jizọsu waa ndu etsoje iya nụ tụgbua jeshia mkpụkpu, nọgbaa lẹ Sizariya Filipayi. O rwua l'ụzo; ọ jịahaa phẹ sụ: ?Bụkpoo onye bẹ aasụjekpoo lẹ mu bụ?”


\par }{\PP \VS{28}Ẹphe sụ iya: “Ọ dụru ndu sụru l'ị bụ Jiọnu onye shi emeje baputizimu; ndu asụ l'ị bụ Elayịjia; tẹme ọ dụru ndu sụru l'ị bụ onye lanụ lẹ ndu mpfuchiru Chileke.”


\par }{\PP \VS{29}Jizọsu sụ phẹ: “Unubẹdua; ?unu sụkwanuru lẹ mu bụ onye?”

\par }{\PP Pyịta sụ iya: “Ọo ngu bụ Kéreshi ọbu.”


\par }{\PP \VS{30}O pfuaru phẹ iya pfushia ya ike sụ phẹ g'ọ tọ dụkwa onye ọzo, ẹphe e-pfuru kẹ nkiya.


\par }{\SH Epfupfu mbụ, Jizọsu epfu lẹ \newline  ya e-je iphe-ẹhuka nwụhu
\par }
{\R (Mat 16:21-28; Luk 9:22-27)

\par }{\PP \VS{31}Noo ya; Jizọsu bebe pfuaru ndu etsoje iya nụ iphe, swiru iya nụ sụ phẹ: “Abụbu-Ndiphe jefụtajekwa iphe-ẹhuka, dụ igwerigwe. Ndu bụ ọgerenya; waa ndu-ishi uke Chileke; waa ndu ezije ekemu a-jịkakwa iya woru iya ye ndiphe l'ẹka. Ndiphe ono eworu iya megbua; l'ọ nọo abalị ẹto l'ilu; l'ooshi l'ọnwu teta dzụru ndzụ.”

\VS{32}Iphe ono bẹ o pfuru phẹ kasaa phẹ iya nchị. Pyịta bya ekuchi iya sụ iya: “Tụswekwa! Te epfukwa ẹgube ono.”

\VS{33}Jizọsu bya aghaa ẹnya bya elee ndu etsoje iya nụ bya agbochia Pyịta ọnu sụ iya: “Gbẹshi mu l'iphu gụbe Obutuswe ono! Kẹle iphe, ịiri ta abụdu iphe, Chileke arị. Ọriri ngu bụ ọriri nemadzụ.”


\par }{\PP \VS{34}Jizọsu bya ekukọta ikpoto ndu ono waa ndu etsoje iya nụ bya asụ phẹ: “Onye ọ dụ g'o tsoru mu g'onye ono mịa onwiya ẹnya; vuta oswebe ọnwu nkiya bya etsoru mu;

\VS{35}kẹle onye eme g'ọ dzọo onwiya ndzụ l'e-tuphakwa ndzụ iya etupha. Onye gudekwanụ opfu ẹhu mu yẹle k'ozi-ọma Chileke tuphaa ndzụ iya l'a-dzọ onwiya ndzụ.

\VS{36}?Bụ gụnu bụ urwu, nemadzụ ritaru mẹ o -nwekọtachaaru iphemiphe, nọ lẹ mgboko-a; tuphakwanaa ndzụ iya?

\VS{37}Ọ tọ dụkwa iphe, nemadzụ egude agbata ndzụ iya mẹ o -tuphahụwaa.

\VS{38}Kẹle onye iphere mu dụ; iphere ezi ozi-ọma mu dụ iya; l'ọgbo ọwa, l'eri ogori eme iphe-ẹji-a; bẹ iphere onye ono a-dụkwapho Abụbu-Ndiphe mẹ ọ -byatashịepho ekpe ndiphe ikpe. Ọ -nọdu abya l'ọ dụ ùbvù l'ẹnya; egbu nwịinwii gẹ Nna iya egbu; teke ono, yẹle ụnwu-ojozi-imigwe, dụ nsọ a-swịru abya ono.”




\par }\Chap{9}{\PP \VerseOne{1}Ọ sụ phẹ: “Gẹ mu gbukwaaru iya unu tororo; ọ dụru ndu harụ pfụru l'ẹka-a, ata yịdu nwụhu; gbahaa l'ẹphe hụmaadaru gẹ Chileke gude ike egoshi l'ọo ya bụ eze.”


\par }{\SH Jizọsu egbu nwịinwii
\par }
{\R (Mat 17:1-13; Luk 9:28-36)

\par }{\PP \VS{2}A nọepho abalị ishii; Jizọsu duta Pyịta yẹle Jiemusu waa Jiọnu duru phẹ je enyikota úbvú, ha l'eli; je anọdu nwẹkinyi phẹ. A nọnyaa; Chileke gbanwee ụgbugba iya l'atatiphu phẹ.

\VS{3}Uwe iya chaahaa kẹ phuuphuu g'eberugo; k'ọphu ọ dụkpodaa onye asa uwe lẹ mgboko-a, l'asa iya ẹgube ono.

\VS{4}Noo ya; Elayịjia yẹle Mósisu chaa l'iphu phẹ abọ ụja eyeru Jizọsu.

\VS{5}Pyịta pfubulihu sụ Jizọsu: “Nnajịuphu; ọ dụkwa ree g'anyi nọ l'ẹka-a; g'anyi tụa mkpu ẹto: nanụ nkengu; nanụ kẹ Mósisu; nanụ kẹ Elayịjia.”

\VS{6}Iphe, o gude pfua iphe ono bụ l'ọ tọ makpọdaa iphe, oopfu; ẹka ndzụ agụkpoo phẹ shingushingu ẹphe n'ẹto.


\par }{\PP \VS{7}Urwukpu bya bya asọ-kputa ẹka ono; olu-opfu shi l'urwukpu ono sụ: “Onye ọwa-a bụ Nwa mu nwoke. Mu yeru iya obu. Unu nụmajekwa iphe, oopfu!”

\VS{8}Teke ono kwaphọ; ẹphe chịkaa ẹnya chịkaa ẹnya; ọphu ọ dụedu onye ẹphe hụmaru l'ẹka ono; gbahaẹpho Jizọsu nwẹkiya.


\par }{\PP \VS{9}Ẹphe nyizetashịa l'úbvú ono; Jizọsu pfushiaru phẹ iya ike sụ phẹ g'ọ tọ dụkwa onye ẹphe e-pfuru iphe, ẹphe hụmaru gbiriri jasụ teke yẹbe Abụbu-Ndiphe e-shi l'ọnwu teta dzụru ndzụ.


\par }{\PP \VS{10}Iphe ono, o pfuru ono dụe phẹ phọ l'ọkpoma; ẹphe nọdu ajịgbaa nwibe phẹ iphe, bụ eshi l'ọnwu teta dzụru ndzụ.

\VS{11}Ẹphe jịa ya sụ: “?Bụ gụnu meru iphe ndu ezije ekemu sụru lẹ Elayịjia e-vuadaru ụzo bya?”


\par }{\PP \VS{12}Ọ sụ phẹ: “Ọ kwa eviya lẹ Elayịjia l'e-vukpọadaru ụzo bya g'o dozia iphemiphe ree. Ọle ?bụ gụnu meru iphe, e dekwaruphọ l'opfu Chileke sụ lẹ Abụbu-Ndiphe e-je iphe-ẹhuka, dụ igwerigwe; tẹme l'e mekwaa ya phọ g'ọ tọ dụdu iphe, ọ bụ?

\VS{13}Gẹ mu karụ unu: Elayịjia byahaakwaru; ẹphe mewaa ya umerekete; mbụ meẹ ya phọ g'iphe, e dehawaru l'ẹkwo-opfu Chileke pfuru.”


\par }{\SH Eeme onye ọbvu atụ ndapfụ \newline  g'o wekọrohu
\par }
{\R (Mat 17:14-21; Luk 9:37-43a)

\par }{\PP \VS{14}Ẹphe byapfutaẹpho ndu etsoje iya nụ ndu ọphuu; ẹphe hụma ikpoto ndu nọ-pheru phẹ mgburugburu. Ẹphe lẹ ndu ezije ekemu nọdu atụ ẹgo.

\VS{15}Ahụma, igwe ọha ono ahụma Jizọsu; akpabiri iya gude phẹ. Igwe ọha ono wupfu iya je ekele iya ekele.

\VS{16}Ọ jịa phẹ sụ: “?Bụ gụnu bẹ unu l'ẹphe atụ?”


\par }{\PP \VS{17}Onye lanụ l'ime ikpoto ndu ono sụ iya: “O-zì-iphe; mu dutaru ngu nwa mu nwoke; kẹle ọbvu, guderu iya nụ meru iya ọphu o pfujedu opfu.

\VS{18}Ẹka ọ byaru iya l'ọ pata iya tụa l'alị; ụphu atsụshi iya l'ọnu; ọota ikireze; ọ nọduepho kẹ kwereji. Mu sụ ndu etsoje ngu nụ g'ẹphe chịfu iya ọbvu ono l'ẹhu; ọphu ẹphe adụdu ike.”


\par }{\PP \VS{19}Ọ sụ phẹ: “Ha-oo! Unubẹ ọgbo ọwa-a, adụdu iphe, unu ekwetajẹ-a. ?Bụ teke ole bẹ mu l'unu a-nọ-beru? ?Mu a-takpọoru unu nshi taberu teke ole? Unu dutaru mu nwata ọbu!”

\VS{20}Ẹphe bya edujeru iya nwata ono.

\par }{\PP “Ọbvu ono hụmaepho Jizọsu bya atụa nwata ono l'alị woru iya gbachịa. O wepheahaa ewephe; ụ́phù nọdu atsụshi iya l'ọnu.

\VS{21}Jizọsu jịa nna iya: ?Bụ teke ole bẹ iphe ọbu shi iya?”

\par }{\PP Ọ sụ iya: “O shikwa iya teke ọ bụ nwata.”

\VS{22}“Ọobujekwaru ọ -nọnyaa; l'ọ harụ tụru iya chie l'ọku; mẹkpoo lẹ mini g'eeshi g'o gbua ya. Teke ọ bụ l'ọ dụru iphe, ịi-dụ ike mee; phụnaaru anyi obu-imemini; gbanaaru anyi mkpu!”


\par }{\PP \VS{23}Jizọsu sụ iya: “?Ị sụru l'ọo iphe, mu a-dụ ike mee? Ọ tọ dụkwa iphe, akpọ onye kweru kẹ Chileke ẹka ememe.”


\par }{\PP \VS{24}Nna nwata ono chishia mkpu gude ẹnya-mini sụ: “Mu kwewaru; jiko yenụru mu ẹka gẹ mu kabaa ekweshi ike!”


\par }{\PP \VS{25}Jizọsu hụmaepho g'ikpoto nemadzụ awụ abya l'ẹka ono; ọ baarụ ọbvu ono mba sụ iya: “Gụbe ọbvu ọphu ada nkụchi; ọphu iipfudu opfu; mu sụru g'ị fụta l'ime nwata ono. Ta abahụbaekwa iya l'ẹhu ọzobaa.”


\par }{\PP \VS{26}Ọbvu ono chia mkpu bya alọta nwata ono tụa l'alị; gbachia ya; tẹme ọ lụfu iya l'ẹhu. Nwata ono dabyiẹrupho g'odzu. A tụko sụ l'ọ nwụhuwaru.

\VS{27}Jizọsu bya egude ẹka selita iya eli; ọ gbalihu.


\par }{\PP \VS{28}Jizọsu bahụepho l'ụlo; ndu etsoje iya nụ jịa ya lẹ mpya sụ: “?Bụ gụnu meru iphe, anyi adụdu ike chịfu ọbvu ono?”


\par }{\PP \VS{29}Ọ sụ phẹ: “Ẹgube ọbvu ono taa fụtakwa; gbahaa l'ọo onye aswịje ẹgu epfu anụ Chileke chịru iya.”


\par }{\SH Epfu k'ugbo ẹbo k'anwụhu Jizọsu
\par }
{\R (Mat 17:22-23; Luk 9:43b-45)

\par }{\PP \VS{30}Ẹphe tụgbua l'ẹka ono je aghabua Gálili; ọphu Jizọsu emeduru g'ọ dụru onye a-maru nụ;

\VS{31}kẹle ndu ono, etsoje iya nụ ono bẹ oozi iphe. Ọ sụ phẹ-a: “Abụbu-Ndiphe bẹ aa-kpụkwaru ye ndiphe l'ẹka; ẹphe eworu iya megbua. L'ọ nọo abalị ẹto l'ilu; l'ooshi l'ọnwu teta dzụru ndzụ.”


\par }{\PP \VS{32}Ọphu ẹphe amadụ iphe, oopfu; ndzụ nọdu agụ phẹ g'ẹphe e-me jịa ya.


\par }{\SH Onye kachakpọo shii
\par }
{\R (Mat 18:1-5; Luk 9:46-48)

\par }{\PP \VS{33}Ẹphe bya abata lẹ Kapaniyọmu. Ẹphe bahụepho l'ụlo; Jizọsu jịa ndu etsoje iya nụ sụ: “?Bụ gụnu bẹ unu shi atụ l'etsuzọ?”


\par }{\PP \VS{34}Ọphu ẹphe epfuduru opfu; kẹle teke ẹphe nọ l'ụzo bẹ ẹphe shi atụ ẹgo onye kachaa shii lẹ g'ẹphe ha.

\VS{35}Ọ bya anọdu anọo bya ekua ẹphe n'iri l'ẹbo bya asụ phẹ: “Onye ọ dụ g'ọ bụru onye ivuzọ g'onye ono bụru onye ikpazụ waa onye a-nọdu ejeru onyemonye ozi.”

\VS{36}O duta nwata nshịi bya edobe l'echilabọ phẹ. Ọ bya eheta nwata ono eheta sụ phẹ:

\VS{37}“Onye gude ẹpha mu nabata nwata nshịi, ha ẹgube-a bẹ bụakwaa mbẹdua bẹ ọ nabataru. Onye nabatakwanụru mbẹdua ta abụkwa mbẹdua bẹ ọ nabataru kpụ; onye ono nabataakwarụpho onye ono, ziru mu gẹ mu bya ono.”


\par }{\SH Onye ata akpọshidu iphe, \newline  anyi eme
\par }
{\R (Luk 9:49-50)

\par }{\PP \VS{38}Jiọnu sụ Jizọsu: “O-zì-iphe; anyi hụmakwaru nwoke, gude ẹpha ngu achịshi ọbvu; anyi sụ iya g'o to meshi; kẹle o too tsojedu anyi.”


\par }{\PP \VS{39}Jizọsu sụ phẹ: “Unu ta asụshi g'o to meshi; kẹle onye gude ẹpha mu eme iphe-ọhumalenya te epfubyidu nkemu ẹgwegwa ẹgube ono.

\VS{40}Onye ata akpọshidu iphe, anyi eme akpọshi bẹ bụ anyi.

\VS{41}Gẹ mu gbukwaaru iya unu tororo; onye gude l'unu bụ ndu kẹ Kéreshi kee unu mini g'unu ngụa bẹ Chileke bufutajẹkwa obunggo iya.”


\par }{\SH Anma ọkwa eme iphe-ẹji
\par }
{\R (Mat 18:6-9; Luk 17:1-2)

\par }{\PP \VS{42}“Sụ-a; onye mekwanụru onye lanụ l'ụnwegirima-a, wowaru onwophẹ ye mu l'ẹka-a g'o shiswee ụzo ono bẹ o gogo kakwaru ree ọme a pataru mkpuma-uswe; lipyabẹ iya l'olu; parụ chie l'eze-ẹnyimu.

\VS{43}Ọzo bụ; teke ẹka ngu akpataru ngu eme iphe-ẹji; gbufu iya. Ọo-karụ ngu ree l'i gude ẹka lanụ bahụ l'ẹka ọkpobe ndzụ nọ; eme l'i nweru ẹka labọ; e nwuba ngu l'ọku-alị-maa.

\VS{44}Ẹka ọphu ikpiri-ẹ̀kà, nọ iya nụ ta anwụhujedu anwụhu; ọphu ọku enwu iya nụ anyịhujedu anyịhu.

\VS{45}Teke ọ bụ ọkpa ngu a-lọru ngu ye l'eme iphe-ẹji; gbufu iya. Kẹle ọ karụ ngu ree g'ị bụru ẹniyeni bahụ l'ẹka ọkpobe ndzụ nọ; eme l'ọkpa dzuru ngu oke; e chie ngu l'ọku-alị-maa.

\VS{46}Ẹka ọphu ikpiri-ẹ̀kà, nọ iya nụ ta anwụhujedu anwụhu. Ọphu ọku, enwu iya nụ anyịhujedu anyịhu.

\VS{47}Teke ọ bụ l'ọo ẹnya ngu esetaru ngu eme iphe-ẹji; swọfu iya tuphaa; kẹle ọo-karụ ngu ree l'i gude ẹnya lanụ bahụ l'ẹka Chileke bụ eze; eme l'ẹnya dzuru ngu oke; e chie ngu l'ọku-alị-maa.

\VS{48}Ọku-alị-maa ono bẹ ẹ̀kà, nọ iya nụ ta anwụhujedu anwụhu; ọphu ọku, enwu iya nụ anyịhujedu anyịhu.


\par }{\PP \VS{49}“Ọku, ee-gude dàà onyemonye l'a-dụ g'ọ bụ únú bẹ e gude kwakọbe iya.

\VS{50}Únú bụ iphe, dụ ree; ọle teke ọ tsọ-buhuru únú-únú; ?dẹnu g'ii-shi mebakwadaa ya g'ọ bụru únú ọzo. Unu mee ndzụ unu g'ọ tsọ únú únú; k'ọphu unu lẹ nwibe unu eburu l'ẹhu-guu.”




\par }\Chap{10}{\SH Ogori mẹ achịfu nwanyị
\par }
{\R (Mat 19:1-12; Luk 16:18)

\par }{\PP \VerseOne{1}Jizọsu fụta l'ẹka ono bya ejeshia l'alị Jiudiya; waa mkpụkpu ndu azụ ẹnyimu Jiọ́danu. A dụkwa igwerigwe wụ-pfuta iya ọzo. Ọ watakwa phẹ ezi iphe, bụ iphe, bụ g'o zijehawaa.


\par }{\PP \VS{2}Ndu Fárisii bya eworu ọkpa opfu tọgboru iya g'ẹphe gude nmata iya bya ajịahaa ya sụ: “?Ọ dụ ree gẹ nwoke chịfuje nyee ya tọ?”


\par }{\PP \VS{3}Ọ sụ phẹ: “?Bụ gụnu bẹ Mósisu sụru unu g'unu meje?”


\par }{\PP \VS{4}Ẹphe sụ iya: “Mósisu sụru g'onye byajẹru achịfu nyee ya vujeadaru ụzo dee ẹkwo-achịfu-nwanyị nụ nyee ya ọbu lẹ ya ta alụhedu tẹme onye ono achịfuwa iya rọ.”


\par }{\PP \VS{5}Jizọsu sụ phẹ: “Iphe, Mósisu gude tụaru unu ẹgube ekemu ono bụ kẹle unu bụ ndu ẹjo ọkpoma.

\VS{6}Obenu lẹ mbụlembu teke Chileke meru mgboko bẹ o meru nwoke bya emee nwanyị.

\VS{7}Noo g'o gude: nwoke je l'ahajẹ nna iya; haa ne iya gẹ yẹle nyee ya tụgba.

\VS{8}Ẹphenebo atụko bụru onye lanụ. Ẹphe taa bụeduru ụmadzu labọ. Ẹphe abụru onye lanụ.

\VS{9}Ọo ya bụ; iphe, Chileke tụgbaberu nanụ g'ọ tọ dụkwa onye e-je iya ekekaha ẹbo ọzo.”


\par }{\PP \VS{10}Ẹphe bahụepho l'ụlo; ndu etsoje iya nụ jịa ya iphe, opfu ono bụ.

\VS{11}Ọ sụ phẹ: “Onye chịfuru nyee ya je alụta nwanyị ọzo bẹ bụakwaa ogori bẹ oori.

\VS{12}Teke ọ bụkwanu l'ọo yẹbedua, bụ nwanyị lụfuru l'onwiya je alụru ji ọzo bụakwaa ogori bẹ nwanyị ono eri.”


\par }{\SH Jizọsu agọru ụnwegirima ọnu-ọma
\par }
{\R (Mat 19:13-15; Luk 18:15-17)

\par }{\PP \VS{13}Ẹphe nọdu ekutagbaaru iya ụnwegirima g'o byibegbaa phẹ ẹka; ndu etsoje iya nụ baaharụ ndu ono, ekutaru iya ụnwegirima ono mba.

\VS{14}Jizọsu hụma iya; ẹhu ghuahaa ya eghu. Ọ sụ phẹ: “Unu hakwaa ụnwegirima g'ẹphe byapfuta mu. Unu ta akpọshikwa phẹ abyabya; kẹle ọ bụ ndu dụ nno bẹ ẹka Chileke bụ eze bụ nkephẹ.

\VS{15}Gẹ mu gbukwaaru iya unu tororo; onye ete gudedu obu ụnwegirima kweta l'ọo Chileke bụ eze taa bahụkwa ẹka ọ nọ.”

\VS{16}Ọ bya eheta ụnwegirima ono byidzuchaaru phẹ ẹka bya agọru ọnu-ọma nụ phẹ.


\par }{\SH Nwoke lanụ, kparụ ẹku
\par }
{\R (Mat 19:16-30; Luk 18:18-30)

\par }{\PP \VS{17}Jizọsu tụgbushiepho; nwoke lanụ gude ọso gbapfuta iya bya egbushi ikpere l'alị l'iphu iya bya ajịa ya sụ: “O-zì-iphe, dụebe ree; ?bụ gụnu bẹ mu e-me gẹ mu nweru ndzụ ojejoje?”


\par }{\PP \VS{18}Jizọsu sụ iya: “?Bụ gụnu meru iphe, o gude ị nọdu eku mu onye dụebe ree? Ọ tọ dụkwa onye bụ onye dụebe ree; agụfu Chileke nwẹkiya.

\VS{19}Ị mawaru iphe, ekemu Chileke sụru g'e meje: ‘Te egbukwa ọchi; ọphu i rikwa ogori; ọphu i zikwa iphuru; ọphu ị dzụkwa ụka; ọphu i mekputakwa nemadzụ ibe ngu; kwabẹje nna ngu yẹe ne ngu ùbvù.’ ”


\par }{\PP \VS{20}Nwoke ono sụ iya: “O-zì-iphe; eshinu mu bụ nwata ta adụkwa iphemiphe ono ọphu mu mebyijeru.”


\par }{\PP \VS{21}Jizọsu lee ya ẹnya bya eyee ya obu bya asụ iya: “Iphe lanụ bụ iphe, phọdukwaduru ngu nụ: laa je erekọta iphemiphe, i nweru; woru iphe, i retaru iya keeru ndu akpa nri. Ọo ya bụ; l'ii-nweru ọkpobe iphe l'ẹka Chileke nọ. I -mechaa nno; l'ịi byawarọ etsoru mu.”

\VS{22}Ọ nụmaepho iphe ono, Jizọsu pfuru ono; ẹhu daa ya dzụu; ọ dzụru iphu tụgbua; kẹle ọ bụ onye nwenụkaru iphe.


\par }{\PP \VS{23}Jizọsu bya aghaa ẹnya lee ndu etsoje iya nụ bya asụ phẹ: “Ẹgube g'ọo-tsụbe l'ẹhu; mbụ gẹ ndu nweru iphe e-me bahụ l'ẹka Chileke bụ eze.”


\par }{\PP \VS{24}Iphe ono, o pfuru ono tụfu ndu etsoje iya nụ ẹhu. Jizọsu bya epfukwaa ya ọzo sụ phẹ: “Ụnwegirima; ọo tsụkwa l'ẹhu gẹ ndu kpọru obu ye l'ẹku e-me bahụ l'ẹka Chileke bụ eze.

\VS{25}Epyo ịnya l'ẹnya ngga kakwa nphe; eme lẹ g'onye nweru iphe e-me bahụ l'ẹka Chileke bụ eze.”


\par }{\PP \VS{26}Ọ kabakpọo phẹ rọ atụfu ẹhu. Ẹphe wata epfuru nwibe phẹ sụ: “?Ọ bụhunuru onye bẹ aa-dzọta?”


\par }{\PP \VS{27}Jizọsu bya elee phẹ ẹnya bya asụ phẹ: “Ọ kwa nemadzụ bẹ ọ bụ 'ama-g'ee-me-iya; obenu l'ọ tọ dụdu Chileke nno; kẹle Chileke ta adụdu iphe, kpọru iya ẹka ememe.”


\par }{\PP \VS{28}Pyịta sụ iya: “?Anyịbedua, harụ iphemiphe, anyi nweru bya etsoru ngu-a-e?”


\par }{\PP \VS{29}Jizọsu sụ: “Gẹ mu gbukwaaru iya unu tororo; onye gude opfu ẹhu mu; yẹle k'ozi-ọma ono haa ụlo iya; ọzoo unwune iya nwoke; ọzoo unwune iya nwanyị; ọzoo nna iya; ọzoo ne iya; ọzoo ụnwegirima ibe iya; ọzoo alị iya;

\VS{30}bẹ aa-pfụ iya ụgwo iphe, ha g'iphe, ọ harụ mgbo ụkporo ise lẹ ndzụ iya-a. Aa-pfụ iya ụgwo ụlo mẹ unwune; mẹ ne; mẹ nna; mẹ ụnwegirima; mẹ alị; mẹchakpoo mkpamẹhu, a kparụ onye ọbu. E -mechaa; o -rwua lẹ mgboko ọphu abya nụ; Chileke anụ iya ndzụ ojejoje.

\VS{31}Ọle igwerigwe ndu bụ ndu ivuzọ nta-a l'e-mechaa bụru ndu ikpazụ; ndu bụ ndu ikpazụ emechakwanaa bya abụru ndu ivuzọ.”


\par }{\SH K'ugbo ẹto Jizọsu epfu lẹ \newline  ya e-je iphe-ẹhuka nwụhu
\par }
{\R (Mat 20:17-19; Luk 18:31-34)

\par }{\PP \VS{32}Jizọsu bya akparu ndu etsoje iya nụ ye l'azụ vuta ụzo ẹka ẹphe eje Jierúsalẹmu. Ndzụ gụ-shiahaa ndu etsoje iya nụ ike; ẹka ọ dụ phẹ biribiri. Ndu ọphu awụ etso phẹ nụ l'azụ nọdu atsụgbaa ebvu. Ọ byakwa ekuchi ụmadzu iri l'ẹbo ono iche bya akọaharu phẹ iphe, e-mechaa mee ya nụ.

\VS{33}Ọ sụ phẹ: “Nta-a bẹ anyi ejewaa Jierúsalẹmu. Abụbu-Ndiphe bẹ ee-mechakwaa kpụru nụ ndu-ishi uke Chileke waa ndu ezije ekemu. Ẹphe ekpee ya mpfugbu kpụru iya nụ ndu amadụ Chileke.

\VS{34}Ee-gude iya mee iphe, ezi ọnu-ọchi; vụa ya ọnu-mini; chia ya ẹchachi; bya eworu iya megbua; l'ọ nọo abalị ẹto l'ilu; l'ooshi l'ọnwu teta dzụru ndzụ.”


\par }{\SH Ụnwu Zebedi arwọ Jizọsu iphe
\par }
{\R (Mat 20:20-28)

\par }{\PP \VS{35}“Tọbudu iya bụ; Jiemusu yẹe Jiọnu, bụ ụnwu Zebedi bya ejepfu Jizọsu bya asụ iya: O-zì-iphe; ọ dụ anyi g'a sụ l'ii-meru anyi iphe, anyi a-rwọ ngu.”


\par }{\PP \VS{36}Ọ sụ phẹ: “?Bụ gụnu bẹ ọ dụ unu gẹ mu meeru unu?”


\par }{\PP \VS{37}Ẹphe sụ iya: “Mee anyi g'anyi nọ-kube ngu: g'onye lanụ nọdu ngu l'ẹkutara; onye ọphuu anọdu ngu l'ẹkicha teke ịi-nọdu l'ọ-dụ-biribiri ngu.”


\par }{\PP \VS{38}Jizọsu sụ phẹ: “Unu ta amakwa iphe, unu arwọ. ?Unu a-dụ-a ike ngụa iphe, dụ l'okoro, mu a-ngụ; l'e mee unu ẹgube baputizimu, ee-me mu?”


\par }{\PP \VS{39}Ẹphe sụ iya: “Ee! Anyi a-dụ-a ike.”

\par }{\PP Jizọsu sụ phẹ: “Unu a-dụkwa-a ike ngụa iphe, dụ l'okoro, mu a-ngụ; l'e mee unu ẹgube baputizimu, e meru mu.

\VS{40}Obenu lẹ k'anọdu mu l'ẹkutara yẹle ẹkicha ta abụdu mu bẹ ọ dụ l'ẹka. Ono dụru ndu Chileke doberu iya.”


\par }{\PP \VS{41}Ụmadzu iri ọphuu nụma l'o noo g'ẹphe jeru iya; ẹhu-eghu Jiemusu yẹe Jiọnu ghuahaa phẹ.

\VS{42}Jizọsu bya ekukọtachaa phẹ bya asụ phẹ: “Unu mawaru lẹ ndu a sụru l'ọo phẹ bụ ishi anọduje akpapyashị ishi ndu ẹphe bụ ishi phẹ akpapyashị; tẹme ọ bụru ọ-nọ-l'oke-ọkwa anọduje eme gẹ ndu ọzo maru l'ọo ya ka shii.

\VS{43}Ọle ọo gẹ k'unubẹdua ta adụkwa ẹgube ono. K'unu bụkwa; onye ọ dụ g'ọ ha shii; g'onye ono bụru onye a-nọdu ejeru ndu ọphuu ozi.

\VS{44}Onye ọ dụ g'ọ bụru onye ivuzọ lẹ g'unu ha; g'onye ono wozeta onwiya alị; bụru ohu onyemonye.

\VS{45}Lẹ Abụbu-Ndiphe l'onwiya ta abyakwaru g'e jeeru iya ozi; ọ kwa g'o jee ozi; waa g'o woru ndzụ iya nụ g'e gude gweeru Chileke ngwẹja; g'ọ bụru iphe, oo-gude gbata ndzụ igwe ọha.”


\par }{\SH Jizọsu eme onye atsụ ishi \newline  g'ọ wata aphụ ụzo
\par }
{\R (Mat 20:29-34; Luk 18:35-43)

\par }{\PP \VS{46}Jizọsu phẹ bya abyarwuta Jieriko. Noo ya; ẹphe tụgbushiepho l'ẹka ono; ẹphe lẹ ndu etsoje iya nụ mẹ igwe ọha, awụ etso iya nụ. Nwoke, aza Batimiyọsu, atsụ ishi nọduwaa l'agụga etsuzọ; arwọ arwọ. Batimiyọsu ono bụ nwa Timiyọsu.

\VS{47}Ọ nụmaepho l'ọo Jizọsu onye Nazaretu l'aghata; o chishia sụ: “Jizọsu; Nwa Dévidi; g'imemini mu dụnu ngu!”


\par }{\PP \VS{48}A gbọchia ya ọnu sụ iya g'o dobe ọnu doo. Ọ kabakpọo ya rọ arashi ike: “Nwa Dévidi; g'imemini mu dụ ngu rọ-o!”


\par }{\PP \VS{49}Jizọsu pfụru bya asụ g'e kua ya. Ẹphe kua ya sụ iya: “Teru ẹswa gbẹshi je; ookukwa ngu oku.”


\par }{\PP \VS{50}Ọ chịru ukpo iya wụshi bya ezilihu bya ejepfu Jizọsu.


\par }{\PP \VS{51}Jizọsu sụ iya: “?Bụ gụnu bẹ ọ dụ ngu gẹ mu meeru ngu?”

\par }{\PP Onye atsụ ishi ono sụ iya: “Nnajịuphu! Mee mu gẹ mu wata aphụ ụzo!”


\par }{\PP \VS{52}Jizọsu sụ iya: “Lashịa. Ekweta, i kwetarụ mewaru ngu g'i wekọrohu.”

\par }{\PP Teke ono kwaphọ; nwoke ono phụahaa ụzo bya etsoru Jizọsu tụgbua.




\par }\Chap{11}{\SH Jizọsu abahụ lẹ Jierúsalẹmu
\par }
{\R (Mat 21:1-11; Luk 19:28-40; Jiọn 12:12-19)

\par }{\PP \VerseOne{1}Ẹphe byarwutajẹepho l'úbvú Olivu mẹ lẹ mgboru Betufeji waa Betani, nọwaa Jierúsalẹmu ntse; Jizọsu zia ndu etsoje iya nụ ụmadzu labọ

\VS{2}sụ phẹ: “Unu je l'ime mkpụkpu ono, nọ unu l'ụzo iphu ono. Unu -bahụepho l'ime mkpụkpu ono bẹ unu a-hụma nwa nkapfụ-ịgara, e liberu elibe, eteke adụswee onye nọjeru iya l'eli. Unu tọta iya kpụru bya.

\VS{3}Ọ -dụru onye jịru unu sụ: ‘?Bụ gụnu bẹ unu eme nno?’ Unu sụ iya lẹ mkpa iya dụru Nnajịuphu; l'o -meghechaa bẹ ọo-kpụ-phutakwa iya-a azụ l'ẹka-a ẹgwegwa.”


\par }{\PP \VS{4}Ẹphe jerwua je ahụma nwa nkapfụ-ịgara ọbu l'ẹka e liberu l'agụga ọguzo unuphu, nọ l'agụga gbororo; ẹphe je atọta iya.

\VS{5}Ndu nọ l'ẹka ono jịa phẹ sụ: “?Bụ gụnu bẹ unu eme ẹgube ono? ?Bụ gụnu meru iphe, unu atọta nkapfụ-ịgara ono atọta?”


\par }{\PP \VS{6}Ẹphe pfuaru phẹ iphe, Jizọsu sụru phẹ g'ẹphe pfua. Ndu ono haa phẹ; ẹphe kpụru iya tụgbua.

\VS{7}Ẹphe kpụtaru iya Jizọsu bya achịru ẹkwa phẹ wukobe nkapfụ-ịgara ono l'eli okpurukpu; Jizọsu nọdu iya anọo.

\VS{8}Ndu ọphu eworu uwe phẹ tọsaa lẹ gbororo; ndu ọphu abụru igu, ẹphe gbutaru l'ime ẹgbudu bẹ ẹphe tọru l'alị.

\VS{9}Ndu etso iya l'azụ mẹ ndu nọ iya l'iphu nọdu akpọ okporoko asụje: “Deejee! Deejee! Owoo! Onye Chileke gọru ọnu-ọma nụ bẹ ọ bụ; mbụ onye ono, bụ Nnajịuphu ziru iya g'ọ bya ono.

\VS{10}Gẹ Chileke gọru ọnu-ọma nụ ọkwa eze onye-iche anyi, bụ Dévidi; mbụ ọkwa eze ono, abya nta. Deejee! Deejee! Ọkalibe-kangokọtaru-nụ!”


\par }{\PP \VS{11}Noo gẹ Jizọsu gude bata Jierúsalẹmu. Ọ bya abata l'ime eze-ụlo Chileke bya ahụmachaa iphemiphe, nọ iya nụ. Ẹphe gude nno ọchii byaahaa. Yẹle ndu etsoje iya nụ laphushia azụ lẹ Betani.


\par }{\SH Jizọsu atụ oshi figu ọnu
\par }
{\R (Mat 21:18-19)

\par }{\PP \VS{12}O be lẹ nchitabọhu iya; ẹgu gụahaa Jizọsu g'ẹphe shiwaa lẹ Betani lụfuta.

\VS{13}Ọ gbẹ ụzenya hụma oshi figu, ẹkwo dụ kẹ nwa kpuchii. O jeshia l'upfu iya g'ọ maru: ?ọ mịru amịmi. O jerwua; ọ bụerupho ẹkwo bụ iphe, dụ iya nụ; kẹle ọ tọ bụdu teke ọomije bụ ono.

\VS{14}Jizọsu tụa ya ọnu sụ iya: “Nemadzụ ta abyadụ awọtabaa akpụru ngu ria ọzo.”

\par }{\PP Ndu etsoje iya nụ nụma iphe ono, o pfuru ono.


\par }{\SH Jizọsu achịfu ndu azụ aswa \newline  l'eze-ụlo Chileke
\par }
{\R (Mat 21:12-17; Luk 19:45-48; Jiọn 2:13-22)

\par }{\PP \VS{15}Ẹphe byarwutaẹpho Jierúsalẹmu; Jizọsu bahụ l'ime eze-ụlo Chileke bya awata achịshi ndu azụ aswa bya ere erere l'ime eze-ụlo ono. Ọ bya akwatsushichaa teburu ndu agbanweje okpoga bya akwatsushichaa okposhi ndu ereje ndo.

\VS{16}Ọphu ọ dụdu onye o kwekwaduru g'o vuru iphe ghata l'eze-ụlo Chileke ono.

\VS{17}O ziahaa phẹ iphe sụ phẹ: “?Unu ta amadụ l'e deru lẹ Chileke sụru l'ụlo iya bẹ ee-kuje ẹka ọhamoha a-nọduje epfu anụ iya. Unu bya eworu iya mee ụlo, ndu ana nfụ edomije onwophẹ.”


\par }{\PP \VS{18}Ndu-ishi uke Chileke waa ndu ezije ekemu nụmachaa ya; ẹphe chọahaa ụzo, ẹphe e-shi gbua ya. Kẹle ẹphe atsụ ebvu l'oopfutawaa onyemonye eyeru onwiya; opfu lẹ ndu ono g'ẹphe ha bẹ iphe, oozi dụgbaa biribiri.


\par }{\PP \VS{19}O -rwuẹpho l'ụzenyashi; Jizọsu phẹ lụfu lẹ mkpụkpu ono.


\par }{\SH Jizọsu gude oshi, \newline  ọ tụru ọnu ezi ndu \newline  etsoje iya nụ iphe
\par }
{\R (Mat 21:20-22)

\par }{\PP \VS{20}O be l'ụtsu iya; ẹphe ghatashia; ẹphe hụma oshi figu phọ, ọ tụru ọnu ụnyaphu iya phọ g'ọ nwụkotawaru lwaa jasụ l'ọgbarabvu iya.

\VS{21}Pyịta nyata iphe ụnyaphu ono bya asụ Jizọsu: “Lekpọdapho l'oshi-a, ị tụru ọnu-a bẹ nwụkotaakwaru lwaa.”


\par }{\PP \VS{22}Jizọsu sụ phẹ: “Unu kweta kẹ Chileke!

\VS{23}Gẹ mu gbukwaaru iya unu tororo; onye sụru úbvú-a: ‘Ngwa; je aparu onwongu chie l'ime eze-ẹnyimu’ ọphu onye ono abọkpodaaru obu ẹbo; o kwetaẹpho l'iphe ono, o pfuru ono l'e-me; l'oomeẹpho g'onye ono pfuru.

\VS{24}Noo g'o gude mu sụ unu l'iphemiphe, unu sụru gẹ Chileke nụ unu mẹ unu -nọdu epfu anụ iya; unu -kwetawaa l'ọ nụwaru iya unu; iphe ono bẹ ọo-nụ unu.

\VS{25}Ọle unu -nọdu epfu anụ Chileke; ọ -dụru onye mesweru unu; unu nọdu agbaru iya ẹjo egomunggo; unu vuru ụzo gụaru onye ono nvụ; ọo ya bụ; Nna unu, nọ l'imigwe agụkwanaaru unu nvụ l'ọphu unu mesweru iya.

\VS{26}Teke ọ bụ l'unu ta agụduru iya nvụ ono; Nna unu, bu l'imigwe taa gụkwarupho unu nvụ lẹ k'unu.”


\par }{\SH Aajị Jizọsu ẹgube ike, \newline  o gude eme iphemiphe ono
\par }
{\R (Mat 21:23-27; Luk 20:1-8)

\par }{\PP \VS{27}Ẹphe bya alaphukwa azụ lẹ Jierúsalẹmu. Jizọsu je ejepheahaa l'ime eze-ụlo Chileke. Noo ya; ndu-ishi uke Chileke; waa ndu ezije ekemu; waa ndu bụ ọgerenya bya abyapfuta iya bya asụ iya:

\VS{28}“?Bụ ẹgube ike gụnu bẹ i gude eme iphemiphe-a? ?Bụ onye ziru ngu g'ị bya iya ememe?”


\par }{\PP \VS{29}Jizọsu sụ phẹ: “Unu gebe gẹ mu jịa unu nwajị lanụ. Unu -karụ mu iya; mu akọoru unu onye ziru mu gẹ mu bya eme iphemiphe-a.

\VS{30}Unu karụ mu onye ziru Jiọnu g'ọ bya emeshi ndiphe baputizimu: ?Bụ Chileke tọo nemadzụ?”


\par }{\PP \VS{31}Ẹphe wata iya adzọkashi l'ime onwophẹ sụ: “Teke anyi sụnuru l'ọo Chileke; l'ọ sụ anyi: ‘?Ọ bụkwanuru gụnu meru g'o gude ọphu unu ekwetaduru iphe, o pfuru?’

\VS{32}Ndzụ nọdu agụkwanu anyi asụ l'ọo nemadzụ; kẹle e pfudzuwaru lẹ Jiọnu bụ ọkpobe onye mpfuchiru Chileke.”

\VS{33}Noo ya ẹphe sụ Jizọsu: “Anyi ta amakwa.”

\par }{\PP Ọ sụ phẹ: “Ọphu mu a-kọkwanuru unu onye ziru mu gẹ mu meje iphemiphe ono.”




\par }\Chap{12}{\SH Ẹtu, e gude ndu anwamụ, \newline  e butaru ye l'opfu-vayịnu anma
\par }
{\R (Mat 21:33-46; Luk 20:9-19)

\par }{\PP \VerseOne{1}Jizọsu gude ẹtu ziahaa phẹ iphe sụ phẹ: “Nwoke lanụ larụ ẹgu vayịnu. Ọ bya agbaa ya mgbabu bya ebua ya nsụ ẹka aa-nọduje azọshi mẹe l'akpụru vayịnu ono. Ọ bya akpụkwaapho nwụlo eli ephekerephe ẹka ee-nyihuje eche mgbabu ono nche. Ọ bya eworu iya ye l'ẹka ndu o butaru g'ẹphe letajẹru iya ya ẹnya bya ejeshia-iphe ọzo.

\VS{2}O rwua teke eegbuje iya; o zia onye-ozi iya g'o jepfu ndu-ozi-ẹgu ono g'ẹphe wọo ya òkè akpụru vayịnu nkiya.

\VS{3}Ẹphe gude onye-ozi ono tsua ya iphe; gbabẹ iya ẹka ọto; nwufu iya; ọ lashịa.

\VS{4}Nwoke ono bya ezia onye-ozi iya ọzo g'o jepfukwa phẹ ọzo. Ẹphe tụa onye k'ono mkpuma; tsukpọshia ya ishi; mee ya iphe-iphere; chịfu iya; ọ lashịa.

\VS{5}Nwoke ono byakwa asụ g'onye ọzo je. Ẹphe gude onye k'ono gbua ya egbugbu. Nokwaphọ g'ẹphe meru igwerigwe ndu ọzo, o zichaaru ozi ono; ndu ẹphe echia iphe; ndu ẹphe egbua egbugbu.

\VS{6}Jasụru ọ bụwaru-a onye lanụ bẹ o nweru, bụ iya bụ nwa iya, o yeru obu. O zia ya g'o je; sụ lẹ ya maru-a l'onye ọwa-a, bụ nwa iya-a bẹ ẹphe a-kabẹ-a yeru nsọ.

\VS{7}Ndu ozi-ẹgu ono hụmae ya phọ bya azụa mgbede sụ: ‘Ịhee! Waa onye alị-a e-mechaa bụru nkiya mẹ nna iya nwụhu. Unu bya g'anyi gbua ya g'alị ono a-bụru k'anyi.’

\VS{8}Ẹphe gude iya; woru iya megbua; tụfu l'azụ mgbabu ono.”


\par }{\PP \VS{9}Noo ya; Jizọsu jịa phẹ: “?Bụkpoo gụnu bẹ onye nwe mgbabu ono e-me ndu ono? Ọo-bya egbushichaa ndu-ozi mgbabu ono; woru opfu-vayịnu ono ye ndu ọzo l'ẹka.

\VS{10}?Unu teke agụ-swee iphe, e deru l'ẹkwo-opfu Chileke sụ:

\par }{\Q “Mkpuma, ndu akpụ ụlo

\par }{\QB jịkaru;

\par }{\QB mechaarụ bya abụru

\par }{\QB mkpuma, gudeshi ụlo.


\par }{\Q \VS{11}Ono bụru iphe,

\par }{\QB Nnajịuphu anyi meru;

\par }{\QB ọ dụ anyi biribiri l'ẹnya\FTNT{*}{{\FR 12:11 }{\FR{12:11
}}{\FT{Gụnaa
}}{\XT{Ebvu 118:22,23}}{\FT{.}}}.”


\par }{\PP \VS{12}“Ẹphe meahaa g'ẹphe gude iya; kẹle ẹphe maru l'ọo phẹ bẹ ọ nmadoru ẹtu ono. Obenu l'ẹphe atsụ mkpụkpu ebvu. Ẹphe haa ya gbakashịhu.


\par }{\SH Apfụ akịriko
\par }
{\R (Mat 22:15-22; Luk 20:20-26)

\par }{\PP \VS{13}“Tọbudu iya bụ; ẹphe zia ndu Fárisii; waa ndu etsoje Herọdu g'ẹphe je anwụta iya ọnu.

\VS{14}Ndu ono, e ziru ono bya ejepfu iya bya asụ iya: O-zì-iphe; anyi maru l'ị bụ onye ire-lanụ; tẹme ọphu ọ dụdu onye ịitsu ebvu. Ọphu ọ dụdu onye iile ẹnya l'iphu. Iigudeje ire-lanụ zia ụzo Chileke.” “?Tọbudu nụ anyi emebyi ekemu Chileke mẹ anyi -tụje akịriko nụ Siza?


\par }{\PP \VS{15}“?Anyi tụje iya tọo g'anyi ta atụjeshi?” Jizọsu maẹrupho l'ẹphe bụ tụko-l'ẹhu-atụko-l'obu bya asụ phẹ: “?Bụ gụnu meru g'o gude unu tọgboru mu ọkpa opfu g'unu gude nmata mu? Unu wotaẹshikwa kobo lanụ gẹ mu hụma.”


\par }{\PP \VS{16}Ẹphe wotaru iya ya. Ọ sụ phẹ: “?Bụ ishi onye yẹe ẹpha onye bụ ọwa-a, e deru iya-a?”

\par }{\PP Ẹphe sụ iya: “Ọo kẹ Siza!”


\par }{\PP \VS{17}Jizọsu sụ phẹ: “Ọ dụ ree; unu woru iphe Siza nụ Siza; woru kẹ Chileke nụ Chileke.”

\par }{\PP Ọnu, Jizọsu yeru phẹ dụa phẹ biribiri ẹtu.


\par }{\SH Kẹ eshi l'ọnwu teta dzụru ndzụ
\par }
{\R (Mat 22:23-33; Luk 20:27-40)

\par }{\PP \VS{18}Ndu Sadusii, bụ ndu ono sụru l'e tee shidu l'ọnwu eteta adzụru ndzụ ono; byapfuta Jizọsu bya ajịa ya sụ:

\VS{19}“O-zì-iphe; iphe, Mósisu pfuru anyi l'ẹkwo ekemu bụ: ‘Teke ọ bụ lẹ nemadzụ bẹ nwune iya nwoke nwụhuru haa nyee ya, ata nwụtaduru nwa; gẹ nwune iya ono lụpyabe nwanyị ono g'ọ nwụtaru onye ọphu, nwụhuru anwụhu phọ nwa.’

\VS{20}Sụ-a; ọ dụru ndu dụ ẹsaa l'unwune. Onye k'ọgerenya lụchaa nwanyị bya ahaa ya nwụhu; ọphu ọ nwụtaduru nwa.

\VS{21}Onye ọphu tsotaru iya nụ lụpyabe iya; onye k'ono nwụhukwapho; ọphu ọ nwụtaduru nwa. Onye k'ẹto bya emekwaaphọ nno

\VS{22}jasụ unwune ẹsaa ono lụ-dzuru nwanyị lanụ ono; nwụshihukota; ọphu ẹphe anwụtaduru nwa. E mechaa l'ikpazụ; nwanyị l'onwiya bya anwụhu nkiya.”

\VS{23}“O -rwua teke ee-shi l'ọnwu teta gbalihu; ?bụ onye ole bẹ nwanyị ono a-bụru nyee ya g'ẹphe n'ẹsaa ono lụchaaru iya-a?”


\par }{\PP \VS{24}Jizọsu sụ phẹ: Tọbudu iphe ono meru g'o gude ọ bụru l'unu eshisweje iya; kẹle ẹkwo-opfu Chileke te edoduru unu ẹnya; ọphu ọ bụro kẹ g'ike Chileke habe shii.

\VS{25}Lẹ teke ndu nwụhuru anwụhu e-shi l'ọnwu teta dzụru ndzụ bẹ nwoke taa lụhedu nwanyị; ọphu nwanyị alụhedu ji. Ẹphe a-dụ g'ụnwu-ojozi-imigwe.

\VS{26}A bya lẹ k'eshi l'ọnwu teta dzụru ndzụ; ?unu ta agụjedu akọ ono, dụ l'ẹkwo Mósisu ono; mbụ ẹka ono, o pfuru k'ishishi irwu, ọku enwu phoophoophoo ono? Ẹka ono bẹ Chileke pfuru Mósisu sụ iya: “Ọ kwa mbẹdua bụ Chileke kẹ Ébirihamu; bụru Chileke kẹ Áyizaku; bya abụru Chileke kẹ Jiékọpu?”

\VS{27}Bụ iya bụ l'ọ tọ bụdu Chileke ndu nwụhuru anwụhu; ọ bụ Chileke ndu nọ ndzụ. ?Unu hụmaru l'unu kwatakpọoru shiswee ụzo?


\par }{\SH Ekemu, kpọ-chiru ishi
\par }
{\R (Mat 22:34-40; Luk 10:25-28)

\par }{\PP \VS{28}Nwoke lanụ, bụ onye ezije ekemu, nọ l'ẹka ono anụ iphe, ẹphe atụ; bya ahụma l'iphe ono, ẹphe ajị Jizọsu ono bẹ o yeru ọnu ree; ọ byapfuta iya bya ajịa ya sụ iya: “?Bụ ekemu ole bụ ekemu ọphu kpọ-chiru ishi?”


\par }{\PP \VS{29}Jizọsu sụ iya: “Ekemu, kpọ-chiru ishi bụ: ‘G'unubẹ ndu Ízurẹlu nụma lẹ Nnajịuphu, bụ Chileke anyi bụekwa iya phọ bụ Nnajịuphu kpoloko.

\VS{30}Ọo ya bụ g'i yee Chileke obu ngu g'ọ ha. Gude ndzụ ngu g'ọ ha; mẹ uche ngu g'ọ ha; mẹ ike ngu g'ọ ha yee ya obu.’ Noo ekemu, kpochiru ishi bụ onoya.

\VS{31}Ekemu ọzo, etso iya nụ bụ g'i yee nemadzụ ibe ngu obu g'i yeru onwongu. Ọ tọ dụedu ekemu, kabakpọo ẹbo ono shii.”


\par }{\PP \VS{32}Onye ezije ekemu ono sụ iya: “O-zì-iphe; i pfuru ọkpobe-opfu. Kẹle Chileke bụ nanụ. Ọ tọ dụedu Chileke ọzo, dụ nụ gbahaa yẹbedua.

\VS{33}Ọo ya bụ gẹ nemadzụ yee ya obu iya g'ọ ha; mẹkpoo uche iya g'ọ ha; mẹ ike iya g'ọ ha; yekwaaphọ nemadzụ ibiya obu iya g'o yeru onwiya. Eme g'ekemu labọ ono pfuru tụkoru kakọta adụ mkpa; eme lẹ ngwẹja anụ, a kpọru ọku nụ Chileke mẹ ngwẹja ọzo, eegwejeru nụ iya g'ọ hakọta.”


\par }{\PP \VS{34}Jizọsu hụmaepho l'o pfuru g'onye nweru uche; ọ sụ iya: “Ẹka Chileke bụ eze ta adụekwa ngu ẹnya.” O pfuchaa nno; ọphu ọ dụedu onye tụru ama ajịbaa ya ajị ọzobaa.


\par }{\SH Ajị k'onye bụ Kéreshi ọbu
\par }
{\R (Mat 22:41-46; Luk 20:41-44)

\par }{\PP \VS{35}O be teke Jizọsu byaru awata ezi iphe l'eze-ụlo Chileke; ọ jịa sụ: “?Dẹnu g'o gude ndu ezije ekemu gbẹ sụ lẹ Kéreshi bụ Nwa Dévidi;

\VS{36}l'ẹka Dévidi l'onwiya bẹ Unme-dụ-Nsọ gbẹ mee ọ sụ:

\par }{\Q “Chileke sụru Nnajịuphu mu:

\par }{\Q Nọdu mu l'ẹkutara jasụ teke

\par }{\QB mu e-me g'ị

\par }{\QB zọpyabe ndu-ọhogu ngu l'ọkpa\FTNT{†}{{\FR 12:36 }{\FR{12:36
}}{\FT{Gụnaa
}}{\XT{Ebvu 110:1}}{\FT{.}}}.


\par }{\MM \VS{37}Dévidi l'onwiya -nọdu ekujekwanụ iya Nnajịuphu; ?dẹnu g'o gude ọ bụkwarupho Nwa Dévidi?”

\par }{\PP Ẹhu tsọo igwerigwe ndu nụmaru iya nụ ụtso.


\par }{\SH Jizọsu epfu kẹ ndu ezije ekemu
\par }
{\R (Mat 23:1-36; Luk 20:45-47)

\par }{\PP \VS{38}Teke oozi iphe bẹ ọ sụru: “Unu kwabẹjekwaru onwunu ẹnya l'ẹka ndu ezije ekemu nọ; ndu ọoguje agụgu eye akpawuru uwe aghaphe; iphe, ẹphe yeru obu bụru g'e keleje phẹ ẹrengete ekele l'ẹka a dụ l'igwe;

\VS{39}waa anọdu l'aba, kakọta ree l'ụlo-ndzukọ ndu Jiu; waa anọdu l'aba ndu karụ ẹnya mẹ a -nọdu abọ iphe.

\VS{40}Ẹphe bụ ndu eripyajẹ ụlo ụnwanyi, ji phẹ anọedu; tẹme ẹphe nọdu egudeje ẹregede epfukpọepho ogologo opfu anụ Chileke. Ọle ọo phẹ bẹ aa-kabaa anmashị ikpe ike.”


\par }{\SH Iphe, nwanyị, ji iya anọedu \newline  gude obu iya anụ Chileke
\par }
{\R (Luk 21:1-4)

\par }{\PP \VS{41}Jizọsu bya eje anọdu anọo l'agụga ẹka aanụje Chileke iphe l'eze-ụlo Chileke leahaa ndu echie okpoga l'okpoko, eechiejeru Chileke okpoga. Ndu nweru iphe nọdu eyegbaa okpoga, dụ shii.

\VS{42}Nwanyị lanụ, ji iya anọedu, akpa nri byarwuta bya eworu afụ labọ, bụ iya bụ kobo lanụ chie.

\VS{43}Jizọsu bya ekua ndu etsoje iya nụ bya asụ phẹ: “Gẹ mu gbukwaaru iya unu tororo; ọ kwa nwanyị-a, l'akpa nri-a, ji iya anọedu-a; bẹ kachaa eye okpoga lẹ g'ẹphe hakọta ono.

\VS{44}Kẹle iphe, onyemonye echiegbaa bụ okpoga, tsuru etsutsu; obenu lẹ yẹbedua akpakpọo nri; ọle ọ tụkoerupho iphe, o nweru chie; mbụ je akpaa l'iphe, o doberu k'e-gudeje akpata nri.”




\par }\Chap{13}{\SH Iphe, e-me teke ikpazụ
\par }
{\R (Mat 24:1-2; Luk 21:5-6)

\par }{\PP \VerseOne{1}Jizọsu shiẹpho l'ime eze-ụlo Chileke ono fụta; onye lanụ l'ime ndu etsoje iya nụ sụ iya: “O-zì-iphe; lekpọdapho ẹgube biribiri mkpuma ọwa mẹ ẹgube biribiri ụlo k'ọwa!”


\par }{\PP \VS{2}Jizọsu sụ iya: “?Ị hụmaru-a eze-ụlo ono, a kpụru ẹgube ono; ee-mechaa nwukpọshichaa iphemiphe ono enwukpọshi; mbụ k'ọphu ọ tọ dụdu g'ọ ka mma l'ọo mkpuma lanụ, a-kpọ-pfuru l'eli nwibe iya.”


\par }{\SH Iphe, bụ o -mechaa \newline  mgboko abvụ
\par }
{\R (Mat 24:3-14; Luk 21:7-19)

\par }{\PP \VS{3}Jizọsu nyihu úbvú Olivu; je anọdu gha iphu l'eze-ụlo Chileke gẹdegede. Pyịta mẹ Jiemusu mẹ Jiọnu mẹ Anduru bya ejepfu iya k'iche je ajịa ya sụ iya:

\VS{4}“?Bụkpoo teke ole bẹ iphemiphe ono e-mekpọo?” “?Bụ gụnu bẹ ee-gude maru teke iphe ono abyagbaa ememe?”


\par }{\PP \VS{5}Jizọsu pfuaharu phẹ sụ: “Ọo 'ẹpho g'unu leta onwunu ẹnya g'ọ tọ dụ onye e-duswe unu ụzo.

\VS{6}Kẹle ọ dụkwaru igwerigwe ndu a-zarụ ẹpha mu bya; bya asụ l'ọ kwa ẹphebedua bụ Kéreshi ọbu. Ẹphe eshi l'ẹka ono duphua ndu dụ igwerigwe.

\VS{7}G'obu te tsukahukwa unu teke unu a-nọdu anụ ude ọgu ọphu aalwụ l'ẹka dụ ẹnya; waa ọphu aalwụ l'ẹka dụ ntse; kẹle iphemiphe ono mefutakọtajekwa; ọle teke mgboko a-bvụ teke erwukwa.

\VS{8}Noo kẹle ọha yẹle ọha ibe iya a-nọdu alwụ ọgu; alị-eze yẹle alị-eze ibe iya a-nọdukwapho alwụ ọgu nkephẹ. Alị a-nmagbaa jiijiijii l'ẹka dụ igwerigwe. Ẹjo ọkpa nri a-bya. Iphemiphe ono dụkota gẹ teke nka beberu meahaa nwanyị, ime eme ẹhuka.”


\par }{\PP \VS{9}Ọle-a; unu kwabẹkwaru onwunu ẹnya. Aa-kpụtachakwaa unu kpụjeru ndu-ikpe; e chia unu iphe l'ụlo-ndzukọ; tẹme unu a-byakwa apfụru l'iphu ndu nnajịoha; mẹ l'iphu ndu eze l'opfu ẹhu mu; g'ee-shi g'ẹphe anụma ozi-ọma ono.

\VS{10}Obenu lẹ g'e mehabẹ; e vufutajẹ ụzo zidzuadaru ozi-ọma ono lẹ mgboko mgburugburu.

\VS{11}Teke ẹphe kpụtaru unu jee ikpe; unu te vukwaru ụzo wata ayọ ọshi iphe, unu e-pfu. Unu pfuẹkwapho iphe, e yeru unu l'ọnu teke ono; kẹle ọ tọ bụdu unubẹdua e-pfu iya; ọ bụ Unme Chileke.

\VS{12}Nwune e-deru nwune iya nụ g'e gbua; nna akpụru nwa iya nụ g'e gbua. Ụnwu e-me g'a kpụta ndu nwụru phẹ nụ gbushia.

\VS{13}Onyemonye e-gude kẹle unu bụ nkemu kpọo unu ashị; obenu l'onye tarụ nshi jasụ l'ikpazụ bẹ Chileke a-dzọta.


\par }{\SH Ẹjo ahụma
\par }
{\R (Mat 24:15-28; Luk 21:20-24)

\par }{\PP \VS{14}“Unu a-hụmakwa ẹjo-ahụma-ọla-l'iswi ono, Danẹlu onye mpfuchiru pfuru unu l'ọonodu l'ẹka ọ gbadụru k'anọdu ono. (Gẹ gụbe onye agụ iphe-a rịkwaa ọriri iphe, ọ bụ.) Unu -hụmae ya phọ; gẹ ndu nọ lẹ Jiudiya gbalakwaa lashịa l'úbvú.

\VS{15}G'onye nọ l'ọkpoku atụta unme te ejeẹkwa abahụ l'ụlo lẹ ya eje ewota iphe l'ime ụlo.

\VS{16}G'onye nọ l'ẹgu te ejeẹkwa agha ẹnya kẹ gẹ ya je achịta uwe iya.

\VS{17}Aphụ a-tsọru ụnwanyi, dụ ime mẹ ụnwanyi, nwa angụkwadu ẹra mbọku ono.

\VS{18}Ọo g'unu pfuru nụ Chileke g'ọ tọ bụru l'udzumini.

\VS{19}Kẹle teke ono bẹ oke mkpamẹhu, eteke adụswee k'eshinu Chileke meru mgboko l'a-dụ; ọphu ọ byadu adụbaa ọzo.

\VS{20}Teke iphe-ẹhuka ono e-me bẹ Nnajịuphu egbuduru iya mkpirikpu bẹ ọ tọ dụkwa nemadzụ, aa-dzọta. Ọle o gudewaa iswi ẹhu ndu ọphu ọ họtaru g'ẹphe bụru ndu nkiya gbua ya mkpirikpu.


\par }{\PP \VS{21}“Ọ -dụru onye sụru unu teke ono l'ọ wakwa Kéreshi; ọzoo l'ọ phụkwa iya; unu be yekwarụ iya ọnu.

\VS{22}Kẹle ndu a-nọdu adzụ ụka sụ l'ẹphe bụ Kéreshi; ọzoo l'ẹphe bụ ndu mpfuchiru Chileke; a-dụchakwaa teke ono. Ẹphe a-nọdu emegbaa iphe-ọhumalenya, dụgbaa biribiri. Iphe ono a-bụcharu g'ẹphe e-shi dephua ndiphe; mbụ je akpaa lẹ ndu Chileke họtaru; m'ẹphe -je l'adụ ike.

\VS{23}Ọo ya bụ; g'unu letakwaphọ ẹnya; eshinu mu vuwaru ụzo pfuaru unu iphemiphe.


\par }{\SH Abyabya Abụbu-Ndiphe
\par }
{\R (Mat 24:29-31; Luk 21:25-28)

\par }{\PP \VS{24}“Ọle e -rwua mbọku ono; teke ẹjo iphe-ẹhuka ono bvụerupho bẹ ẹnyanwu e-jikputa; ọnwa echibuhu echichi.

\VS{25}Kpokpode eshi l'igwe dashịhu; iphemiphe, nọ l'igwe anmawoo anmawo lọ-sweshihu.

\VS{26}Teke ono bẹ aa-hụma Abụbu-Ndiphe g'ọ nọ l'urwukpu egbu nwịinwii gude ike iya, parụ ẹka abya.

\VS{27}Ọobya ezia ụnwu-ojozi-imigwe iya; ẹphe abya ejee l'iphu; jee l'azụ; jee l'ụzo ẹkutara; jee l'ẹkicha lẹ mgboko mgburugburu gbiriri jasụ l'ẹka igwe beru alị beru; je edutakọta ndu ọ họtaru.”


\par }{\SH Iphe, e gude oshi figu \newline  anwụta
\par }
{\R (Mat 24:32-35; Luk 21:29-33)

\par }{\PP \VS{28}“Sụ-a; unu gude oshi figu nwụa iphe; kẹle ọobujeru; ọ -mịshiwaa bya erwua irwu ọ̀phúú; l'a maru lẹ teke okpomọku ekpoje dụwaa ntse.

\VS{29}Nokwaphọ g'ọwa-a dụ; teke unu hụmaerupho g'iphemiphe ono l'emegbaa; unu amaru l'ọ nọkpowaa ntse; mbụ l'ọ nọwaa g'ọnu-ọguzo.

\VS{30}Sụ-a; gẹ mu gbukwaaru iya unu tororo; ọgbo-a taa bvụebekwa; iphemiphe-a emekọta.

\VS{31}Igwe l'a-bvụkwa; alị abvụ; obenu l'opfu, mu pfuru ta abyadụ erebuhu ire erebuhu.”


\par }{\SH Mbọku, ọo-bụru
\par }
{\R (Mat 24:36-44)

\par }{\PP \VS{32}“Obenu l'ọ tọ dụdu onye maru mbọku, ọ bụ; ọzoo teke iphe ono e-megbaa. Mbụ l'ụnwu-ojozi-imigwe ta amadụ iya; ọphu Nwa Chileke ta amadụ iya. Onye maru iya nụ bụepho Chileke, bụ Nna nwẹkiya.

\VS{33}Unu kwabẹkwa ẹnya. Unu nwụkwaru ẹnya che nche; pfuru nụ Chileke; kẹle unu ta amadụ teke ọo-bụru.

\VS{34}Ọ dụ gẹ nwoke, eje iphe-ọzo; bya aparụ ibe iya haarụ ndu-ozi iya; bya eje keshiaru phẹ ozi, ẹphe a-nọdu eje l'ẹhu l'ẹhu. O be l'onye eche ọnu-abata; o pfushiaru iya ike sụ iya g'ọ nwụkwaru ẹnya.

\VS{35}Ọo ya bụ; unu nwụru ẹnya; kẹle unu ta amadụ mbọku, Nnajịuphu, nwe unuphu a-lwa. A ta amadụ; ?bụ l'ụzenyashi; tọo l'echi abalị; tọo l'iphe-ọhenu; tọo l'ụtsu bẹ ọo-bata.

\VS{36}Ọo ya bụ; g'ọ tọo byapfutadu unu l'ọtulupfu l'ẹka unu eku mgbẹnya.”

\VS{37}“Sụ-a; iphe, mu epfuru unu-a bẹ mu epfuru onyemonye. Unu nwụkwaru ẹnya!”




\par }\Chap{14}{\SH Ndu-ishi achị idzu egbu Jizọsu
\par }
{\R (Mat 26:1-5; Luk 22:1-2; Jiọn 11:45-53)

\par }{\PP \VerseOne{1}O ghuduwaa abalị labọ; ọbo Ojeghata erwua; waa ọbo-iphe aatajẹ buredi, ekoduru ekoko. Ndu-ishi uke Chileke waa ndu ezije ekemu nọdu achọkashikpoepho ụzo, ẹphe e-shi gude Jizọsu lẹ mpya gbua.

\VS{2}Ẹphe sụ: “Ọle ọ tọo bụkwaru nta-a, aabọ iphe-a; a -nọnyakwaa ọ bụru ọgu ẹghirigha.”


\par }{\SH Aawụ Jizọsu manụ, eshi mkpọ \newline  lẹ Betani
\par }
{\R (Mat 26:6-13; Jiọn 12:1-8)

\par }{\PP \VS{3}O be gẹ Jizọsu nọ lẹ Betani; o jee ibe Sayịmonu onye ekpenta shi eme. Noo ya; ọ nọdukwadu l'ẹka ono eri nri; nwanyị lanụ gudeẹpho mgbere, ama ntụmatu bata. Mgbere ono bẹ manụ, eshi mkpọ, ere ire shii, bụ manụ-nadụ jiru ejiji. Nwanyị ono bya akụ-kwofuẹpho olu mgbere ono bya eworu manụ ono wụa Jizọsu l'ishi.

\VS{4}Ẹhu ghuahaa ndu harụ nọdu l'ẹka ono eghu. Ẹphe sụ: “?Bụ gụnu bẹ e gude emebyishi ẹguru manụ ọwa?

\VS{5}Manụ ono sụru g'ee-reta iya iphe, dụ g'ụkporo pangu lẹ pangu iri gude keshiaru ndu akpa nri.” Ẹphe baaharụ nwanyị ono mba.


\par }{\PP \VS{6}Jizọsu sụ phẹ: “Unu haa ya. ?Bụ gụnu meru g'o gude unu nọdu epfuchi iya nchị? ?Unu ta amadụ l'ọo ọkpobe iphe bẹ o meru mu ẹgube ono?

\VS{7}Ndu akpa nri bẹ unu l'ẹphe anọ tekenteke; teke dụkpoepho unu ree; unu emeeru phẹ iphe-ọma. Obenu lẹ mbẹdua ta abụdu tekenteke bẹ mu l'unu a-nọdu.

\VS{8}Ọo iphe, nwanyị-a a-dụ ike mee bẹ o meru ono. O vuwaa ụzo tee ogwẹhu mu manụ gude kwakọbe mu k'a -ta asụ teke ee-li mu.

\VS{9}Gẹ mu gbukwaaru iya unu tororo; iphe, bụkpoo ẹkameka, a sarụ ozi-ọma-a lẹ mgboko-a mgburugburu bẹ aa-kọjeekwapho akọ iphe-a, nwanyị-a meru-a gudeje nyata iya.”


\par }{\SH Jiudasu eederu Jizọsu eye \newline  l'ẹka ndu Jiu
\par }
{\R (Mat 26:14-16; Luk 22:3-6)

\par }{\PP \VS{10}Jiudasu Isukariyọtu, onye lanụ l'ime ụmadzu iri l'ẹbo ono bya atụgbua jepfushia ndu-ishi uke Chileke gẹ ya deru Jizọsu ye phẹ l'ẹka.

\VS{11}Ẹphe nụmae ya phọ; ẹhu tsọahaa phẹ ụtso. Ẹphe kwee ya okpoga. Ọ chọahaa ụzo, oo-shi deru iya ye phẹ l'ẹka.


\par }{\SH Nri-ẹnyashi Ikpazụ
\par }
{\R (Mat 26:17-30; Luk 22:7-23; Jiọn 13:21-30; 1Kọr 11:23-25)

\par }{\PP \VS{12}O rwua l'eswe, abahụ l'ọbo-iphe, aatajẹ buredi, ekoduru ekoko ono, bụ mbọku ono bẹ ẹphe egbuje nwatụru ọbo Ojeghata; ndu etsoje Jizọsu sụ iya: “?Bụ awe bẹ ọ dụ ngu g'anyi je edoziaru ngu g'ị nọdu ria nri ọbo Ojeghata ọbu?”


\par }{\PP \VS{13}Ọ bya ezia ụmadzu ẹbo l'ime ndu etsoje iya nụ bya asụ phẹ: “Unu bahụ l'ime mkpụkpu Jierúsalẹmu. Unu -rwuẹpho ẹka ono bẹ ọ dụru nwoke, e-vuru ite, mini dụ byapfuta unu. Unu tsoru iya.

\VS{14}Ẹka o jenyaaru ọ bahụ; unu je asụ onye nwe unuphu ono l'onye ezije unu iphe sụru: ‘?Dẹnu ẹka mu a-nọdu mu lẹ ndu etsoje mu nụ ria nri ọbo Ojeghata?’

\VS{15}Oo-goshi unu ụlo-eli; goshi unu ọma ụlo, nọ lẹ k'eli iya; mkpuru ono hakpọepho ọsa, e dobechawaru oshi; dozichawaa ya g'ọo-du; l'a nọdu iya ria nri. Unu bahụ ẹka ono je akwakọberu anyi nri ọbu.”


\par }{\PP \VS{16}Ndu etsoje iya nụ tụgbua bya abahụ l'ime mkpụkpu ono. Ọ bụerupho g'o pfuru phẹ iya bụ g'iphemiphe, dụ. Ẹphe nọdu l'ẹka ono kwakọbeahaa nri ọbo Ojeghata ono.


\par }{\PP \VS{17}O be l'ụzenyashi; yẹle ụmadzu iri l'ẹbo ono swịru bahụ l'ẹka ono.

\VS{18}Ẹphe rijeẹpho nri ono; Jizọsu sụ phẹ: “Gẹ mu gbukwaaru iya unu tororo; ọ kwa onye lanụ lẹ g'unu nọ l'ẹka-a bẹ l'e-deru mu ye l'ẹka ndu achọ ishi mu; mbụkwa onye mu l'iya tụkoru eri nri l'ẹka-a.”


\par }{\PP \VS{19}O rwua phẹ l'obu. Ẹphe jịahaa ya nanụ nanụ sụ: “?Bụ mbẹdua? ?Tọo bụ mbẹdua?”


\par }{\PP \VS{20}Ọ sụ phẹ: “G'unu ha unu n'iri l'ẹbo bẹ ọ bụ onye lanụ; onye mu l'iya yegbabẹru ẹka l'ọba-nri lanụ-a.

\VS{21}Abụbu-Ndiphe l'a-lakwa g'e deru iya l'ẹkwo-opfu Chileke. Ọle nshịoro onye ono, ee-shi l'ẹka iya deru Abụbu-Ndiphe ye l'ẹka ndu achọ ishi iya ono. O gogo kakwaru onye ono ree; ọme a ta nwụduru iya ilile.”


\par }{\PP \VS{22}No iya; Jizọsu bya ewota buredi bya ekele Chileke ekele g'ẹphe eri nri ono bya anyawashia ya bya anụgbaa phẹ bya asụ phẹ: “Unu nggẹ ria. Ọwa-a bụ ogwẹhu mu.”


\par }{\PP \VS{23}Ọ bya ewolita okoro bya ekelekwaphọ Chileke ekele bya eworu iya nụ phẹ; ẹphe tụko ngụa.

\VS{24}Ọ sụ phẹ: “Ọwa-a bụ mee mu, a gbashiru l'iswi ẹhu igwe ọha. Chileke gude mee mu ono eme g'ọgbandzu, shi mu l'ẹka vuru ire.

\VS{25}Sụ-a; gẹ mu gbukwaaru iya unu tororo; mu ta abyakwa angụbaa mẹe, shi l'akpụru vayịnu gbiriri jasụ teke mu a-ngụ k'ọ̀phúú lẹ mgboko ọ̀phúú kẹ Chileke.”


\par }{\PP \VS{26}Ẹphe kwechaa ebvu, e gude aja Chileke ajaja; bya ejeshia l'úbvú Olivu.


\par }{\SH Pyịta a-gọ lẹ ya ta amadụ Jizọsu
\par }
{\R (Mat 26:31-35; Luk 22:31-34; Jiọn 13:36-38)

\par }{\PP \VS{27}Jizọsu sụ phẹ: “G'unu hakọta bẹ e-mechaa hakọta mu gbala; mbụ g'e deru iya l'ẹkwo-opfu Chileke sụ: ‘Mu e-chigbu onye eche atụru; g'atụru iya agbakashịhu.’

\VS{28}Teke e meẹrupho gẹ mu shi l'ọnwu teta dzụru ndzụ bẹ mu e-vukwaru unu ụzo jeshia Gálili.”


\par }{\PP \VS{29}Pyịta sụ iya: “Ndu ọphuu je l'a-hakọta ngu; bẹ ẹphe a-hakwa ngu; ọ kwa lẹ mbẹdua ta abyadụ aha ngu.”


\par }{\PP \VS{30}Jizọsu sụ iya: Gẹ mu gbukwaru ngu iya tororo; “Ntanụ-a; mbụkwa l'ẹnyashia bẹ oke-ọku bya ara ọ́rà ugbo labọ bẹ ị gọakwaru ugbo ẹto l'ị tị madụ mu.”


\par }{\PP \VS{31}Pyịta kabaa ya epfushi ike sụ: “Obetaru e je l'atụko mu lẹ ngu gbua; mu ta abyakwa l'aha ngu ililekpọo.”

\par }{\PP Ndu ọphuu tụko pfudzuru nno.


\par }{\SH Jizọsu epfu anụ Chileke \newline  lẹ mgbabu Getusemeni
\par }
{\R (Mat 26:36-46; Luk 22:39-46)

\par }{\PP \VS{32}Ẹphe byarwutaẹpho l'ẹka eekuje Getusemeni; ọ sụ ndu etsoje iya nụ: “Unu nọdu anọo l'ẹka-a gẹ mu je epfuru yeru Chileke.”


\par }{\PP \VS{33}O duta Pyịta waa Jiemusu waa Jiọnu ẹphe swịru tụgbua; meji wata iya akụ photophoto; ndzụ gụahaa ya.

\VS{34}Ọ sụ phẹ: “Ha; ẹgube ọwa! Meji akụekwa mu phọ photophoto; mbụ lẹ meji abyaakwaa mu atọfu. Unu nọdukwa l'ẹka-a che nche.”


\par }{\PP \VS{35}O jeribeẹrupho nwanshịi; ọ daa kpurumu l'alị wata epfu anụ Chileke sụ g'a maru: ?oo-kwe g'iphe-ẹhuka kẹ nwa teke ono ta abyapfuta iya.

\VS{36}Ọ sụ: “Nna; Nna; ọo ngu bụ onye a-dụ ike mekọta iphemiphe; nafụnu mu okoro iphe-ẹhuka ọwa-a! Ọle ọ kwa g'ọ tọ bụkwa iphe, dụ mu l'uche l'e-me; g'ọ bụkwaru iphe, dụ gụbedua l'uche.”


\par }{\PP \VS{37}Ọ byatashia; Pyịta phẹ nọdu ekuwaa mgbẹnya. Ọ sụ Pyịta: “Sayịmonu! ?Iiku mgbẹnya? ?Tị dụdu ike nwụru ẹnya chefua nche awa lanụ?

\VS{38}Unu nwụru ẹnya; pfuru nụ Chileke g'o to kwe g'unu nmalahụ l'ọhutama. Mma nemadzụ bẹ ọ nọdujekpokwaa evushi evuvu ike; obenu lẹ nemadzụ l'onwiya bẹ ike ta adụdu.”


\par }{\PP \VS{39}Ọ tụgbukwaa ọzo bya ejekwa awata epfu anụ Chileke epfukwa iphe-a, o shihawaa pfua.

\VS{40}Ọ bya alwaphutakwa azụ byatashikwa; ẹphe nọdu ekukwaphọ mgbẹnya; kẹle mgbẹnya jiru phẹ ẹnya ejiji; ọphu ẹphe amadụ iphe, ẹphe e-pfuru iya.


\par }{\PP \VS{41}Ọ byapfutakwa phẹ phọ k'ugbo ẹto; ọ sụ phẹ: “?Unu nọkpoepho lẹ mgbẹnya g'unu nọ iya? ?Unu nọkpokwadaa lẹ nwatụta unme unu ọbu? Ọ dụwaa ree nta-a. O rwuwaru. Abụbu-Ndiphe bẹ aabyaakwaa ederu ye l'ẹka ndu eme iphe-ẹji.”

\VS{42}“Unu gbẹshikwa g'anyi je. Unu lekwa l'onye ọbu, e-deru mu ye ọbu byaakwaru.”


\par }{\SH Eegude Jizọsu
\par }
{\R (Mat 26:47-56; Luk 22:47-53; Jiọn 18:3-12)

\par }{\PP \VS{43}Tọbudu iya bụ; o gudekwadụa iphe ono l'ẹka epfu; Jiudasu onye yịkwa-a l'ụmadzu iri l'ẹbo ono, l'etsoje iya nụ-a byawa. Yẹle igwe ọha swịwaru. Ẹphe pagbaarụ mma mẹkpoo mgbọro. Ndu ziru phẹ nụ bụ ndu-ishi uke Chileke mẹ ndu ezije ekemu mẹ ndu bụ ọgerenya.

\VS{44}Onye ono, eme g'o deru iya ye phẹ l'ẹka onoya pfuwaru phẹ iphe, ya e-me g'ẹphe gude maru onye ọphu ọ bụ. Ọ sụhawaru phẹ: “Ọo onye mu e-jepfu je etsutsua ọnu bụ onye ọphu ọ bụ. Unu kpụta iya gude tụgbua; unu eche iya nche ree.”


\par }{\PP \VS{45}Abyarwuta, Jiudasu abyarwuta; o jepfu Jizọsu je asụ iya: “Ọnyibe!” Bya anma iya akpa tsutsua ya ọnu l'asha.

\VS{46}Ndu ono je azụpyabe Jizọsu; kpụru iya tụgbua.

\VS{47}Onye lanụ, pfụru lẹ mgboru phẹ l'ẹka ono mịepho mma iya swaramụ; gbua nwokoro onye-ishi ndu-ishi uke Chileke; pafụ iya nchị.

\VS{48}Jizọsu sụ ndu byaru iya egude: “?Unu chịgbaa mma; chịru mgbọro abya mu egude? ?Mu bụ onye ana nfụ?

\VS{49}Mu l'unu shikpọo anọduje mbọku-mbọku l'eze-ụlo Chileke; ẹka mu ezi unu iphe; ọphu unu egudekpọdaaru mu. Ọle ọo g'iphe, e deru l'ẹkwo-opfu Chileke mee g'e deru iya.”


\par }{\PP \VS{50}Ndu etsoje iya nụ tụko parụ iya haa gbakashịhu.


\par }{\PP \VS{51}Ọ dụru nwokorọbya lanụ, tsoru Jizọsu. Ẹbe ọ dụdu iphe, o yeru l'ẹhu; gbahaẹpho ẹkwa ọchaa, ọ gbaphuru onwiya l'ẹhu. E meahaa g'e gude iya.

\VS{52}Ọ parụ ẹkwa ọchaa ono haarụ phẹ; kwofu gbaru ọto gbalaa.


\par }{\SH Jizọsu nọ l'iphu \newline  ọgbo-ikpe ndu Jiu
\par }
{\R (Mat 26:57-68; Luk 22:54-55,63-71; Jiọn 18:13-14,19-24)

\par }{\PP \VS{53}Noo ya; ẹphe kpụta Jizọsu kpụjeru onye-ishi ndu-ishi uke Chileke. Ndu-ishi uke Chileke; mẹ ndu bụ ọgerenya; mẹ ndu ezije ekemu bya edzugbua.

\VS{54}Pyịta nọdu etso iya ụzenya ụzenya bya etsoru phẹ bahụ l'ibe onye-ishi ndu-ishi uke Chileke ono. O je anọdu anọo l'ẹka ndu nche nọ; nyaahaa ọku.

\VS{55}Ndu-ishi uke Chileke mẹ ndu ọgbo-ikpe ono g'ẹphe ha chọahaa iphe, ẹphe a-sụ lẹ Jizọsu meru; g'ee-shi kpee ya mpfugbu; ọphu ọ dụdu iphe, ẹphe hụmaru, o meru.

\VS{56}A dụkpoo igwerigwe gude ibo gbaa ya ekebe; ọphu ekebe phẹ adagbajẹdu.


\par }{\PP \VS{57}Ndu agbẹshi dzụahaa ụka sụ:

\VS{58}Anyịbedua nụmakpooru lẹ nchị anyi l'ẹka oopfu sụ: “Mu e-mebyishi eze-ụlo Chileke ọwa-a, bụ nemadzụ gude ẹka kpụa ya-a; l'ime abalị ẹto; mu akpụa ọzo, ete egudedu ẹka kpụa.”

\VS{59}Ọphu ekebe phẹ adakọtakwarupho l'ono.


\par }{\PP \VS{60}Onye-ishi ndu-ishi uke Chileke bya agbalihu l'edzudzu-ọha ono bya ajịa Jizọsu sụ: “?Tii yedu ọnu l'iphe, bụ ekebe ọwa-a, ẹphe agbagbaa ngu-a?”


\par }{\PP \VS{61}Ọphu o pfuduru opfu; ọ nọkirishiepho nwadoo. Onye-ishi uke ono jịa ya ọzo sụ iya: “?Bụ ngu bụ Kéreshi ọbu? ?Ị bụ Nwa Onye ono, a gọru Ọnu-ọma nụ ono?”


\par }{\PP \VS{62}Jizọsu sụ iya: “Ee; ọo mu bụ iya. E -mechaa bẹ unu a-hụmakwaa Abụbu-Ndiphe l'ẹka ọ nọ l'ẹkutara Chileke, bụ Ọkalibe-Kakọta-Ike. Unu ahụmakwa iya phọ l'ẹka ọ nọ l'urwukpu shi l'imigwe abya.”


\par }{\PP \VS{63}Onye-ishi ndu-ishi uke Chileke ono woru uwe nkiya zijaa sụ: “?Bụbahunaa ekebe gụnu ọzo bẹ anyi achọkwadu?

\VS{64}?Unu nụmawaru epfubyishi, oopfubyishi Chileke? ?Bụ gụnu bụ ikpe unu?”

\par }{\PP Ẹphe tụko nmaa Jizọsu ikpe ọnwu sụ: “Iphe, gbaru iya nụ bụ ọnwu.”


\par }{\PP \VS{65}Ẹphe vụahaa ya ọnu-mini; woru iphe kechia ya ẹnya; chiahaa ya ẹchachi; sụ iya: “Pfunaa mpfuchiru ọbu!” Ndu nche kpụta iya awagọ iya ẹka.


\par }{\SH Pyịta agọ lẹ ya ta amadụ Jizọsu
\par }
{\R (Mat 26:69-75; Luk 22:56-62; Jiọn 18:15-18,25-27)

\par }{\PP \VS{66}Gẹ Pyịta nọro l'etezi l'ụlo-ikpe ono; onye lanụ l'ime ụnwumgboko, ejeru onye-ishi uke ono ozi ghatashia;

\VS{67}bya ahụma Pyịta l'ẹka ọonya ọku; bya elee ya ẹnya sụ iya: “Ị yịkwa lẹ ndu etsoje nwọphu Nazaretu; mbụ Jizọsu!”


\par }{\PP \VS{68}Ọ gọfu sụ iya: “O to dokwaru mu ẹnya! Mu ta amakwa iphe, iipfu.” Ọ lụfu l'ẹka ono mbụ Pyịta; je anọdu l'ọnu ọguzo. Oke-ọku raa ọ́rà.


\par }{\PP \VS{69}Nwamgbọko ono hụmakwa iya ọzo bya awatakwa epfuru ndu pfụru lẹ mgboru ẹka ono sụ phẹ: “Nwoke-a yịkwa lẹ ndu etsoje Jizọsu.”

\VS{70}Pyịta gọfukwa ọzo.

\par }{\PP Ọ nọepho nwanshịi; ndu pfụgbaru lẹ mgboru ẹka ono sụ Pyịta: “Ị yịchaa ya-a. ?Tị bụdu onye Gálili?”


\par }{\PP \VS{71}Ọ wata eri angụ sụ gẹ Chileke gbukwaa ya ilu mẹ ọ -bụdu ire-lanụ bẹ ya epfu ono; sụ: “Mu ta amakwa onye ono, unu epfu opfu iya ono.”


\par }{\PP \VS{72}Oke-ọku raa ọ́rà teke ono teke ono k'ugbo ẹbo. Pyịta nyata gẹ Jizọsu pfujeru ono sụ: “Oke-ọku bya ara ọ́rà ugbo labọ bẹ ị gọakwaru ẹgo ugbo ẹto l'ị tị madụ mu.” Ọ raahaa ẹkwa.




\par }\Chap{15}{\SH Payịleti ajị Jizọsu ajị
\par }
{\R (Mat 27:1-2,11-14; Luk 23:1-5; Jiọn 18:28-38)

\par }{\PP \VerseOne{1}Nchi bọhuepho; ndu-ishi uke Chileke; mẹ ndu bụ ọgerenya; mẹ ndu ezije ekemu; mbụ iphe, bụkpoo ọgbo-ikpe ndu Jiu g'ẹphe hakọta bya achịa idzu; e kee Jizọsu ẹgbu bya akpụru iya je eye Payịleti l'ẹka.

\VS{2}Payịleti bya ajịa ya sụ: “?Ị bụ Eze ndu Jiu?”

\par }{\PP Jizọsu sụ iya: “Ọoekwa ngu phọ bẹ o shi l'ọnu.”


\par }{\PP \VS{3}Ndu-ishi uke Chileke bya epfushiahaa igwerigwe iphe, ẹphe sụru l'o meru.

\VS{4}Payịleti byakwa asụ Jizọsu: “?Tọ dụkpodaa iphe, iipfu? ?Ọ kwa l'ị nụmaru igwerigwe iphe, ẹphe epfugbaa l'i meru?”


\par }{\PP \VS{5}Ọphu Jizọsu epfuẹduru opfu. Ọ tụfu Payịleti ẹhu.


\par }{\SH Eekpe Jizọsu mpfugbu
\par }
{\R (Mat 27:15-26; Luk 23:13-25; Jiọn 18:39—19:16)

\par }{\PP \VS{6}Noo ya; ọ bụwaa omelalị phẹ l'anọdu abọ Ọbo Ojeghata ono bẹ Payịleti ahajẹru phẹ onye mkpọro lanụ g'ọ la; mbụ onye ẹphe sụkpoerupho g'ọ haarụ phẹ.

\VS{7}Ọ dụru onye mkpọro lanụ, eekuje Barabasu, yị lẹ ndu kwefuru gọvumenti ike bya egbukwaaphọ ọchi; a tụa phẹ mkpọro.

\VS{8}Igwe ọha ono bya bya arwọahaa Payịleti g'o meeru phẹ iphe, oomejehawaru phẹ.

\VS{9}Payịleti sụ phẹ: “?Bụ gẹ mu haarụ unu Eze ndu Jiu g'ọ la tọo?”

\VS{10}Kẹle o doru iya ẹnya l'ọo ẹnya-pfụrupfuru bẹ ndu-ishi uke Chileke gude kpụtaru iya ya.


\par }{\PP \VS{11}Ndu-ishi uke Chileke ono kpalia igwe ọha ono sụ phẹ g'ẹphe kebeẹkwapho g'ọ hachiaru phẹ Barabasu.

\VS{12}Payịleti sụ phẹ: “?Unu sụkwanuru gẹ mu mee onye-a, unu sụru l'ọ bụ Eze ndu Jiu-a gụnu?”


\par }{\PP \VS{13}Ẹphe tụa ụzu; sụ: “Pfụ-gbua ya!”


\par }{\PP \VS{14}Payịleti sụ phẹ: “?Kẹ gụnu? ?Bụ gụnu bụ iphe, dụ ẹji, o meru?”

\par }{\PP Ẹphe kabakpọo ya arashi ike sụ: “Pfụ-gbua ya!”


\par }{\PP \VS{15}Ọo ya bụ; Payịleti chọahanaa gẹ ya mee iphe, dụ ikpoto ọha ono ree; bya ewonụru Barabasu haa g'ọ la; kpụru Jizọsu nụ ndu ojọgu g'ẹphe chia ya ẹchachi. Ẹphe chichaa ya iphe; ọ kpụru iya nụ phẹ g'ẹphe je je akpọpyabe iya l'oswebe.


\par }{\SH Ndu ojọgu eme Jizọsu sukusuku
\par }
{\R (Mat 27:27-31; Jiọn 19:2-3)

\par }{\PP \VS{16}Ndu ojọgu bya akpụru Jizọsu bahụ l'eze ụlo nnajịoha, bụ Payịleti bya ekukọta iphe, bụ ndu ojọgu g'ẹphe ha. 
\VS{17}Ẹphe bya eworu uwe kpowula-kpowula uswe yee ya bya egude obvu kpaa okpu woru kpube iya;

\VS{18}bya ekeleahaa ya ekele ndu ojọgu asụje iya: “Ndzụ dụkwa ngu! Eze ndu Jiu!”

\VS{19}Ẹphe gude mgbọro kụkposhiahaa ya ishi; gbụahaa ya ọnu-mini; gbuaharu iya ikpere l'alị gude akwabẹ iya ùbvù.

\VS{20}Ẹphe meghechaa ya sukusuku ono bya eyefu iya uwe uswe ono; bya eyee ya uwe iya; bya akpụru iya jeshia g'ẹphe je je akpọpyabe iya l'oswebe.


\par }{\SH Aakpọpyabe Jizọsu l'eli oswebe
\par }
{\R (Mat 27:32-44; Luk 23:26-43; Jiọn 19:17-27)

\par }{\PP \VS{21}Ẹphe tụgbua bya ahụma Sayịmonu nwoke Sayirini, shi ndu-ẹgu phẹ alwa. Ọo ya bụ nna Alẹguzanda yẹle Rufọsu. Tọbudu iya bụ; ẹphe kebuta nwoke ono g'o vuta oswebe, ee-gude kpọ-gbua Jizọsu.

\VS{22}Ẹphe kpurwua Jizọsu l'ẹka eekuje Gọlugota, bụ iya bụ “Okpokoroko Ishi.”

\VS{23}Ẹphe woru mẹe, a gwarụ manụ-mẹru nụ iya g'ọ ngụa. Ọphu o kwedu iya angụngu.

\VS{24}Ẹphe woru iya kpọpyabe l'oswebe l'ẹka ono; woru uwe iya kee. Ẹphe tụaru iya ido g'ẹphe maru ọphu a-dabarụ onyenọnu.

\VS{25}Teke ono, a kpọpyaberu iya l'oswebe ono bụ l'ẹnyanwu agbakota.

\VS{26}E dee iphe ono, e boru iya ibo iya ono l'eli oswebe ono, bụ iya bụ l'ọ bụ “Eze ndu Jiu.”

\VS{27}Ẹka ono bẹ a kpọpyabekwarupho ndu ana nfụ ụmadzu labọ. Onye ọphuu nọdu l'ẹkutara iya; onye ọphuu l'ẹkicha iya.

\VS{28}Iphe, e dehawaru l'ẹkwo-opfu Chileke vụa sụru: “A gụru iya yeru ndu ẹjo-iphe.”


\par }{\PP \VS{29}Ndu aghata aghata nọdu ekweru iya une asụje iya: “Hẹe! ?Tọbudu ngu bụ ọphu sụru l'ii-nwukpọshi eze-ụlo Chileke; gude ujiku ẹto kpụkwaa ya?

\VS{30}Nyizetanụ l'oswebe ono bya adzọo onwongu.”


\par }{\PP \VS{31}Ndu-ishi uke Chileke mẹ ndu ezije ekemu pfuaru iya kwaphu kwaphu sụ: “Ọ dzọru ndu ọzo; ọphu ọ dụedunu ike dzọo onwiya.”

\VS{32}“Ngwanụ gẹ Kéreshi ọbu, bụ Eze ndu Ízurẹlu shinu l'oswebe ono nyizeta nta-a; anyi -hụmakwanu iya; anyi amaru l'ọ bụpho Kéreshi eviya.”

\par }{\PP Unwoke labọ ono, a kpọpyaberu ẹphe l'iya ono nọdu akọkwa iya phọ ọnu.


\par }{\SH Anwụhu Jizọsu
\par }
{\R (Mat 27:45-56; Luk 23:44-49; Jiọn 19:28-30)

\par }{\PP \VS{33}Ẹnyanwu keẹrupho l'ishi; nchi jihu l'alị ono mgburugburu; nọo gbiriri jasụ l'ẹnyanwu agbuze.

\VS{34}Ẹnyanwu gbuzeẹpho; Jizọsu chia mkpu sụ: “Eloyi! Eloyi! ?Lema sabakutani?” Bụ iya bụ: “Chileke mu! Chileke mu! ?Bụ gụnu bẹ o gude ị haa mu nkịnyi mu?”


\par }{\PP \VS{35}Ndu harụ pfụru l'ẹka ono nụma iya sụ: “Unu gebekwa; ọ dụkwa g'ooku Elayịjia.”

\VS{36}Onye lanụ gbagbụa je eworu asancha ọphu amịje mini woru gwọo lẹ mẹe-venịga; woru tsebe l'eli oshi, dụ ogologo woru nụ iya g'ọ ngụa; sụ g'a maẹduru: ?Elayịjia a-bya ekufuta iya.


\par }{\PP \VS{37}Jizọsu bya echishia mkpu ike bya atụ-buhu unme; ọ bụru iya anwụhu.


\par }{\PP \VS{38}Ẹkwa, eegudeje gbobuta ẹnya ẹka aagwajẹ Chileke, nọ l'ime eze-ụlo Chileke ono shiẹpho l'ishi gbaẹpho kẹ tararaa jasụ l'alị gbajahụ ẹbo.

\VS{39}Onye-ishi ojọgu ndu Romu, pfụru Jizọsu l'iphu teke ono hụmaepho g'o chiru mkpu nwụhu nno ọ sụ: “?Unu maru-a lẹ nwoke-a bụkwa Nwa Chileke eviya?”


\par }{\PP \VS{40}Ọ dụru ụnwanyi, nọkwapho ụzenya l'ẹka ono ele ẹnya g'ẹphe maru iphe, eme nụ. Meri onye Magudala yị l'ụnwanyi ono. Meri ne Jiosẹsu; waa Jiemusu kẹ nwata yịru iya; waa Salomi.

\VS{41}Ụnwanyi ono shi etso Jizọsu bya ejeru iya ozi teke ọ nọ lẹ Gálili; mẹkpowaro ụnwanyi ọzo, tso iya bya Jierúsalẹmu, nọkwapho l'ẹka ono ele ẹnya.


\par }{\SH Elili Jizọsu
\par }
{\R (Mat 27:57-61; Luk 23:50-56; Jiọn 19:38-42)

\par }{\PP \VS{42}Noo ya; o rwua gẹ nchi jihuẹrupho lẹ mbọku, akwakọbeje k'echele iya bụ eswe atụta unme;

\VS{43}Jiósẹfu, bụ onye Arimatiya bya abụru onye nweru ẹnya l'ọgbo-ikpe ndu Jiu, shihaakwaphọ ụzenya leta ẹnya teke Chileke e-goshi l'ọo ya bụ eze; shihukwaphọ obu ike jepfu Payịleti je arwọo ya g'a haarụ iya odzu Jizọsu gẹ ya je elia.

\VS{44}Ọ dụkpoo Payịleti biribiri shii l'ọ nwụhu-kebewaru. Ọ bya ekua onye-ishi ndu ojọgu ono bya ajịa ya: “?Bụ eviya l'ọ nwụhuwaru?”

\VS{45}Payịleti nụmachaepho l'ọnu onye-ishi ndu ojọgu ono lẹ Jizọsu nwụhuwaru; ọ sụ Jiósẹfu g'o jewarọ je apata iya lia.

\VS{46}Jiósẹfu bya atụgbua bya eje anmata ẹkwa ọchaa; bya eje je apazeta odzu Jizọsu; bya eworu ẹkwa nmabẹchaa ya; bya eje enyebe odzu iya ono l'ilu, a tụru lẹ mkpuma; bya eswita oke mkpuma swichia ọnu ilu ọbu.

\VS{47}Meri onye Magudala waa Meri ne Jiosẹsu nọdu hụma ẹka e liru iya.




\par }\Chap{16}{\SH Eshi l'ọnwu teta dzụru ndzụ
\par }
{\R (Mat 28:1-8; Luk 24:1-12; Jiọn 20:1-10)

\par }{\PP \VerseOne{1}O be l'ụzenyashi gẹ nsọ eswe-atụta-unme ono bvụerupho; Meri onye Magudala waa Salomi waa Meri ne Jiemusu kẹ nshịi tụgbua jeshia je akpata manụ, eshi mkpọ, dụ iche iche, ẹphe e-te Jizọsu gude kwaa ya.

\VS{2}O be lẹ nchi abọhu mbọchi Sonde; ẹphe jeshia l'ilu ono g'ẹnyanwu wawaru.

\VS{3}Ẹphe nọdu epfugbaa sụ: “?Bụkpoo onye e-swifuru anyi oke mkpuma ono, nọ l'ọnu ilu ono?”

\VS{4}Ẹphe jeshia apali ẹnya; e swifuwaa mkpuma ọbu. Mkpuma, eepfu opfu iya ọbu pakpọoru ẹka apaa.

\VS{5}Ẹphe kwoba l'ime ilu ono; bya ahụma nwokorọbya, nọ phẹ l'ẹkutara, yeru kpowula-kpowula uwe ọchaa. Ọ dụ phẹ biribiri; ndzụ gụahaa phẹ.


\par }{\PP \VS{6}Onye ono sụ phẹ: “Ndzụ ba agụshi unu. ?Ọ kwa l'ọo Jizọsu onye Nazaretu bẹ unu achọ; mbụ onye-a, a pfugburu l'oswebe-a? O tetaakwaru dzụru ndzụ ọzo! Ọ tọ nọhekwa l'ẹka-a. Unu byanụ ahụma ẹka e shi lia ya.

\VS{7}Unu je epfuaru iya ndu etsoje iya nụ waa Pyịta l'o vuwaa unu ụzo jeshia Gálili; l'unu a-hụma iya l'ẹka ono, bụ iphe, o pfuhawaru unu-a.”


\par }{\PP \VS{8}Ẹphe kwofụta l'ilu l'ẹka ono bya agbagbụa lashịa. Ọnu kụgbabechaa phẹ akụgbabe. Ẹhu nọdu etekwa phẹ phọ etete. Ọphu ọ dụdu onye ẹphe pfuru iphe ono; ẹka ndzụ agụ phẹ.


\par }{\PP \VS{9}Jizọsu shi l'ọnwu tetachaẹpho lẹ mbọku mbụ l'idzu ono; o mee gẹ Meri onye Magudala vuru ụzo hụma iya, bụ iya bụ nwanyị ono, ọ chịfuru ẹjo ọbvu ẹsaa, shi buru iya l'ime ẹhu ono.

\VS{10}Meri ono tụgbua je epfuaru iya ndu ẹphe lẹ Jizọsu shi aswịje l'ẹka ẹphe nọ ara ẹkwa iya.

\VS{11}O pfuchaaru phẹ l'ọ dzụ ndzụ; tẹme lẹ ya hụmakpooru iya l'ẹnya; ọphu ẹphe ekwedu l'ọo eviya.


\par }{\PP \VS{12}E mechaa; Jizọsu gbaa ụgbugba ọzo byapfuta ụmadzu labọ l'ime ndu etsoje iya nụ l'ẹka ẹphe eje l'echiẹgu.

\VS{13}Ẹphe lwaphuta azụ je epfuaru iya ndu ọphuu; ọphu ẹphe ekwekwaphọ.


\par }{\SH Jizọsu egoshi ndu \newline  etsoje iya nụ onwiya
\par }
{\R (Mat 28:16-20; Luk 24:36-49; Jiọn 20:19-23; Ndu 1:6-8)

\par }{\PP \VS{14}E mechaa; ọ bya abyapfuta ụmadzu iri lẹ nanụ ono; l'ẹka ẹphe eri nri. Ọ taahaa phẹ ụta sụ l'ẹphe bụ ndu abọje obu ẹbo; waa ndu ẹjo ọkpoma; kẹle ẹphe te ekwetadụru l'iphe, ndu hụmaru iya nụ gẹ ya tetachaaru dzụru ndzụ pfuru bụ eviya.


\par }{\PP \VS{15}Ọ sụ phẹ: “Unu jedzuru ẹkameka lẹ mgboko l'ophu je epfukashia ozi-ọma-a g'onyemonye nụmakota.

\VS{16}Onye kwetarụ nụ; e mee ya baputizimu bẹ Chileke aa-dzọta. Onye ete ekwedu nụ bẹ aa-nma ikpe.

\VS{17}Ndu kwetarụ nkemu bẹ ee-gude iphe-ọhumalenya ọwa-a hụbe ama. Ẹphe e-gudeje ẹpha mu achịshi ọbvu; gude ẹpha mu epfu l'olu Unme-dụ-Nsọ.

\VS{18}Ẹphe -chịta agwọ l'ẹka; ọ tọ dụdu iphe, oo-me phẹ. Teke ẹphe ngụru iphe, egbu egbugbu; ọ tọ dụdu iphe, oo-me phẹ. Ẹphe -byia onye iphe eme ẹka l'o-wekọrohu.”


\par }{\SH Jizọsu alapfu Chileke l'imigwe
\par }
{\R (Luk 24:50-53; Ndu 1:9-11)

\par }{\PP \VS{19}Noo ya bụ; Nnajịuphu, bụ Jizọsu pfuchaaru phẹ opfu ono; Chileke wolia ya woba l'imigwe. O je anọdu l'ẹkutara Chileke.

\VS{20}Ndu etsoje iya nụ laa je epfukashịahaa ozi-ọma ono l'ẹkameka. Nnajịuphu nọdu eyeru phẹ ẹka l'ozi ono; shi l'iphe-ọhumalenya, ẹphe emegbaa egoshi l'ozi-ọma ono, ẹphe ezi ono bụ l'ẹka Chileke bẹ o shi. Nokwa g'ọ dụ.

\par }