\NormalFont\ShortTitle{Luk}

{\MTB Ozi-ọma,

\par }{\MT Luku

\par }{\MTB Deru



\par }\ChapOne{1}{\PP \VerseOne{1}Eshi ọphu a dụwaa igwe wata ede akọ k'iphe, meẹbekpooru l'echilabọ anyi ono l'ẹkwo;

\VS{2}ọ bụerupho g'a kọru iya anyi; mbụ ndu shi lẹ mbụ bụru ndu hụmaru l'ẹnya mechaa bya abụru ndu ejeru opfu Chileke ozi; bụ gẹ ndu ono edegbaa;

\VS{3}bẹ ọ dụkwa mu phọ ree; onye ẹguru, bụ Tiyọ́filosu; gẹ mu tọoru ngu iphe, meru nụ l'ọkpa iya l'ọkpa iya; eshinu mu tọru nwẹhu nwụkota iphemiphe ono, daru nụ ono eshikpọo lẹ mbụ.

\VS{4}Iphe, mu ede bụ g'ị kwatakpọo maru ọkpobe-opfu ono, e gude ọnu zia ngu ono.


\par }{\SH Ozi kẹ l'aa-nwụ Jiọnu, onye emeje baputizimu
\par }
{\PP \VS{5}Teke Herọdu bụ eze ndu Jiudiya bẹ ọ dụru onye ẹpha iya bụ Zakaráya, onye uke Chileke. O shi l'ẹkali ọgbo uke kẹ Abáyijia. Ọ lụru nwanyị, shi l'ọkpa-ipfu Erọnu, bụkwapho ọkpa-ipfu ndu-uke Chileke. Ẹpha nwanyị ono bụ Elízabetu.

\VS{6}Ẹphenebo tụkoru bụru ndu pfụberekoto l'iphu Chileke; emeẹbekota ekemu Chileke g'ọ ha bya etsokọtakwapho nsọ Chileke g'ọ ha. Ẹphe te emejeduru iphe, a tarụ phẹ ụta.

\VS{7}Ọ bụepho l'ẹphe lụru kahụ; ọphu ẹphe anwụtaduru nwa; kẹle Elízabetu ta atsụdu ime.


\par }{\PP \VS{8}Tọbudu iya bụ; Zakaráya nọdu eje ozi uke iya l'iphu Chileke; kẹle ozi uke rwuberu ẹkali ọgbo uke nkephẹ.

\VS{9}A tụru ido, bụ nsọ, dụru phẹ nụ; ọ daaru iya l'abahụ lẹ mkpuru l'ẹka ẹnya ẹka eegwejeru Chileke ngwẹja nọ je egwee ngwẹja ụ̀nwù-isẹnsu, ẹnwuru iya eshi kwẹekweekwee.

\VS{10}Ikpoto ndu ono l'ophu tụko kụru l'etezi epfu anụ Chileke g'ọ gbaru teke eeyeje ọku l'ụ̀nwù-isẹnsu ono.

\VS{11}Ojozi-imigwe, shi l'ẹka Nnajịuphu chaa Zakaráya l'iphu bya anọdu l'ẹkutara ọru-ngwẹja ono.

\VS{12}Meji tsukaha Zakaráya g'ọ hụmaru iya. Ndzụ wata iya agụgu.

\VS{13}Ojozi ono sụ iya: “Gẹ ndzụ ba agụshi ngu Zakaráya; kẹle opfu, i pfuru nụ Chileke tụbawaru iya lẹ nchị. Nta-a bẹ Elízabetu, bụ nyee ngu l'a-nwụtaru ngu nwa-nwoke. Iphe, ịi-gụ iya bụ Jiọnu.

\VS{14}Ọo ya bụ g'ẹhu atsọo ngu; l'i tee ẹswa; l'a-dụ igwerigwe tee ẹswa mẹ a -nwụe ya phọ.

\VS{15}Kẹle ọo-bụru onye nweru ẹnya l'iphu Nnajịuphu, bụ Chileke; tẹme ọ tọo ngụkwa mẹe; ọzoo iphe, aangụ angụngu, bụ iphe, atsụ atsụtsu. Unme Chileke bẹ e-shi l'ẹpho ne iya buru iya l'ẹhu.

\VS{16}Igwerigwe ụnwu Ízurẹlu bẹ oo-me g'ẹphe dakọbe jepfu Nnajịuphu, bụ Chileke phẹ.

\VS{17}Ọo ya bụ onye e-gude Unme Chileke; gude ike, dụ gẹ kẹ Elayịjia, onye mpfuchiru Chileke vuru Kéreshi ọbu ụzo je akwakọberu iya ẹka. Ọo-gọ-zetaru ụnwegirima obu nna phẹ. Ọo-gọta ndu bụ 'anụ-lẹ-nchị gọru ye l'ụzo ọkwa-ẹnya, ọphu ndu pfụberekoto etso; g'ee-shi g'oo-dozikwarụpho Nnajịuphu ono ndu bụ ndu a-kwakọberu abyabya iya.”


\par }{\PP \VS{18}Zakaráya sụ ojozi-imigwe ono: “?Dẹnu gẹ mu e-shi maru l'iphemiphe-a bụ ọkpobe-opfu; l'ẹka mu kahụwaru; tẹme nyee mu kahụakwapho?”


\par }{\PP \VS{19}Ojozi-imigwe ono sụ iya: “Ọ kwa mbẹdua bụ Geburẹlu; onye anọje l'iphu Chileke. Ọ kwa Chileke ziru mu gẹ mu bya epfuru yeru ngu; zia ngu ozi-ọma-a;

\VS{20}ọphu i kwetadụru l'opfu, mu pfuru bẹ a-vụ gẹ mu pfuru iya. Hụma ahụma; lẹ nta-a bẹ ọnu a-bụru ngu kpụrukudukuu. I tii pfubaẹdu opfu jasụ mbọku, iphemiphe-a a-vụkota. Opfu mu a-vụkotakwa l'o rwuberu iya.”


\par }{\PP \VS{21}Igwe ọha kụru eche Zakaráya; ọphu ẹphe amadụ iphe, meru iphe, ọono ọdu l'ime eze-ụlo Chileke ono.

\VS{22}Ọ fụtashia; ọphu ọ dụedu ike pfuru opfu yeru phẹ; ẹphe maru l'ọ phụru ọphulenya l'ime eze-ụlo Chileke; ọphu o pfuẹdu opfu. Ọ bụwaru ẹka bẹ oogudeje epfu opfu.


\par }{\PP \VS{23}Eswe ozi uke iya -bvụepho; ọ lashịa ibe iya.

\VS{24}A nọnya; nyee ya, bụ Elízabetu tsụta ime. Ọ nọkota l'ụlo mkpụrumkpuru ọnwa ise.

\VS{25}Ọ sụ: “Nta-a bẹ Nnajịuphu lecharu mu ẹnya bya eshia ụzo, dụ ẹgube-a nafụ mu iphere l'iphu ndiphe.”


\par }{\SH Ozi, eezi; l'aa-nwụ Jizọsu
\par }
{\PP \VS{26}O be l'ọnwa, kwe Elízabetu ọnwa ishii, ọ tsụtaru ime; Chileke byakwa ezia ojozi-imigwe, bụ Geburẹlu g'o je Nazaretu l'alị Gálili

\VS{27}je ezia nwamgbọko ozi. Ẹpha nwamgbọko ono bụ Meri. Nwamgbọko ono bẹ yẹe nwoke teke akwaswee. Onye eje iya alụlu bụ nwoke, ẹpha iya bụ Jiósẹfu. Nwoke ono bụ onye ọnu-ụlo onye eze ndiche ono, bụ Dévidi.

\VS{28}Geburẹlu byapfuta Meri bya sụ iya: “?Ị dụpho ya? Onye Chileke kwabẹru oke ùbvù! Nnajịuphu swikwaru ngu eswiru. Ị bụ onye Chileke gọru ọnu-ọma nụ l'echilabọ ụnwanyi l'ophu.”


\par }{\PP \VS{29}Meri nụma ekele ono; obu tsukahụ iya. Ọ rịa l'egomunggo iya sụ: “?Bụ ẹgube ekele gụnu bụ ọwa?”

\VS{30}Ojozi-imigwe ono sụ iya: “Gẹ ndzụ ba agụshi ngu Meri; lẹ Chileke mewaru ngu eze-iphe-ọma.

\VS{31}Hụma l'ịi-tsụta ime; nwụa nwa-nwoke; iphe, ịi-gụ iya bụ Jizọsu.

\VS{32}Ọo-bụru onye nweru ẹnya. Ee-ku iya Nwa Ọkalibe-kangokọtaru-nụ. Nnajịuphu, bụ Chileke e-dobe iya l'aba-eze onye-iche iya ono, bụ Dévidi.

\VS{33}Ọo-bụru eze ndu ọnu-ụlo Jiékọpu jasụwaruro ya; ọphu ọ bubuhuduru eze abubuhu jasụ lẹ tuutuutuu lẹ mịimiimii.”


\par }{\PP \VS{34}Meri sụ ojozi-imigwe ono: “?Dẹnu gẹ mu e-shi tsụta ime l'ẹka mu lẹ nwoke eteke akwaswee?”


\par }{\PP \VS{35}Ojozi-imigwe ono sụ iya: “Unme Chileke l'a-bya asọpyabe ngu; tẹme ike kẹ Ọkalibe-kangokọtaru-nụ l'a-bya bya emee ngu ire l'ẹhu. Ọo ya bụ; nwa ono, ịi-nwụ ono, bụ onye dụ nsọ ono bẹ ee-ku Nwatibe Chileke.

\VS{36}Tẹme; lekwa abụbu ngu, bụ Elízabetu tsụtafuakwaru ime nwoke lẹ nka-a. Ọnwa ọwa kweakwaa ya ọnwa ishii; mbụ onye ono, e shi eku onye ata tsụdu ime ono;

\VS{37}kẹle Chileke ta adụdu iphe, nyịru iya ẹka ememe.”


\par }{\PP \VS{38}Meri sụ: “Mu nọana-a! ?Ọ kwa lẹ mu nọwa Chileke l'ẹka. G'ọ dụnuru mu g'i pfuru.” Ojozi-imigwe ono phuhu.


\par }{\SH Meri eje ibe Elízabetu phẹ
\par }
{\PP \VS{39}E mechaa; Meri jịkobe gude ọso jeshia mkpụkpu lanụ, nọ l'alị Jiuda ẹka úbvú jiru ejiji

\VS{40}bya abahụ l'ụlo Zakaráya bya ekele Elízabetu ekele.

\VS{41}Elízabetu nụmaepho ekele Meri; nwaswa ono mee ya ụkporo l'ẹpho. Unme Chileke kparwuta Elízabetu l'ẹhu.

\VS{42}Ọ raa ya arara sụ: “Onye Chileke gọru ọnu-ọma nụ bẹ ị bụ l'ụnwanyi mgburugburu; tẹme nwa ono, nọ ngu l'ẹpho ono bẹ Chileke gọkwarupho ọnu-ọma nụ.

\VS{43}?Bụ gụnu bẹ e kweru gẹ gụbedua, bụ ne Nnajịuphu mu bya ibe mu?

\VS{44}Kẹle teke olu ekele ngu rwuru mu lẹ nchị bẹ nwaswa, nọ mu l'ẹpho pfulihuru tee ẹswa.

\VS{45}Gụbe nwanyị; g'ẹhu tsọ ngu ụtso; kẹle i kweru l'opfu ono, shi Nnajịuphu l'ẹka rwua ngu nchị ono l'a-vụ.”


\par }{\SH Ebvu, Meri agụ gude aja Chileke
\par }
{\PP \VS{46}Meri sụ:

\par }{\Q “Obu mu l'ekutse Nnajịuphu.


\par }{\Q \VS{47}Mu nọdu ete ẹswa lẹ

\par }{\QB Onye-Ndzọta mu,

\par }{\QB bụ Chileke.


\par }{\Q \VS{48}Ọ gụberu mụbe nwanyị,

\par }{\QB nọ iya l'ẹka iphe;

\par }{\QB lẹ mụbe nwanyị ọphu bụ

\par }{\QB mu bẹ ẹnya kachaa

\par }{\QB alwalwa.

\par }{\Q Ọgbomogbo e-shi nta-a wata

\par }{\QB mu eku onye a gọru

\par }{\QB ọnu-ọma nụ.


\par }{\Q \VS{49}Ọkalibe, bụ Chileke

\par }{\QB meshiwaru mu iphe,

\par }{\QB nweru ẹpha.

\par }{\Q Ẹpha Chileke dụ nsọ.


\par }{\Q \VS{50}Obu-imemini, ọophujeru

\par }{\QB ndu atsụ iya ebvu

\par }{\QB eshije l'ọgbo sweru ọgbo.


\par }{\Q \VS{51}O gudewaa ẹka iya egoshije

\par }{\QB ọkpehu iya.

\par }{\Q Ndu gude etsetse arị

\par }{\QB ọriri l'obu phẹ bẹ

\par }{\QB ọochikashije.


\par }{\Q \VS{52}Ọolo-zetajẹ ndu-ishi,

\par }{\QB ike dụ l'aba-eze phẹ.

\par }{\Q Ọ nọdu ekulije ndu wozeru

\par }{\QB onwophẹ alị.


\par }{\Q \VS{53}Ndu ẹgu agụ bẹ oogudeje iphe,

\par }{\QB dụ ree zụ-jia ẹpho;

\par }{\QB l'ọ sụ ndu nweru iphe

\par }{\QB g'ẹphe gbaru ẹka laa.


\par }{\Q \VS{54}Ọ gbaru ndu-ozi iya,

\par }{\QB bụ Ízurẹlu mkpu;

\par }{\QB mbụ l'ọ nyatarụ phẹ;

\par }{\QB phụaru phẹ obu-imemini.


\par }{\Q \VS{55}Ono bụru iphe,

\par }{\QB o pfuru nna anyi oche

\par }{\QB phẹ, bụ iya bụ iphe,

\par }{\QB o pfuru Ébirihamu yẹe

\par }{\QB oshilọkpa iya g'ẹphe ha.”


\par }{\PP \VS{56}Meri nọ-rwua iphe,

\par }{\QB rwuru ọnwa ẹto l'ibe

\par }{\QB Elízabetu phẹ;

\par }{\QB tẹme ọ lashịa.


\par }{\SH Anwụnwu Jiọnu, \newline  onye emeje baputizimu
\par }
{\PP \VS{57}O rwua Elízabetu l'ezeda; ọ bya ezeda; nwụa nwa-nwoke.

\VS{58}Obutobu iya mẹ abụbu iya phẹ; nụma ẹgube gẹ Chileke phụ-beru iya obu-imemini; ẹphe bya; ẹphe l'iya tee ẹswa.


\par }{\PP \VS{59}Nwaswa ono nọepho abalị ẹsaa; o rwua lẹ k'ẹsato; ẹphe bya ebua ya úbvù. Ẹphe meahaa g'ẹphe gụbe iya ẹpha nna iya, bụ Zakaráya.

\VS{60}Ne iya sụ: “Awa-o. Ọ tọ bụkwa iya-o. Ọ kwa iphe, aa-gụ iya bụ Jiọnu.”


\par }{\PP \VS{61}Ẹphe sụ iya: “?Ị hụmajeru abụbu unu, zarụ ẹgube ẹpha ono?”

\VS{62}Ẹphe bya atụaru nna iya ẹka ẹba gude jịa ya iphe, ọ dụ iya g'a gụa nwata ono.


\par }{\PP \VS{63}Ọ maa ẹka g'a nụ iya okwekpu, eedeje iphe. A nụ iya ya; o dee sụ: “Ẹpha iya bụ Jiọnu.” Ọ dụkota phẹ biribiri.

\VS{64}Teke ono teke ono; ọnu kụhaa ya; ire tụshihu iya. O pfuahaa opfu gude jaahaa Chileke ajaja.

\VS{65}Ndzụ rwuta iphe, bụkpoo obutobu phẹ, nụmaru iphe ono. E pfudzuru iphe ono l'úbvú úbvú ono, dụ l'alị Jiudiya.

\VS{66}Iphe, bụkpoo ndu nụmaru iya nụ dobeẹ ya phọ l'ọkpoma phẹ; tụko epfugbaa sụ: “?Bụ gụnu bẹ nwata ọwa-a l'a-bụkpooru?” kẹle o doru ẹnya lẹ Chileke tụru iya ẹka; g'ọ bụru onye dụ iche.


\par }{\SH Zakaráya epfuchiru Chileke
\par }
{\PP \VS{67}Unme Chileke kparwuta nna iya ono, bụ Zakaráya l'ẹhu; ọ wata epfuchiru Chileke sụ:


\par }{\Q \VS{68}G'a gọru ọnu-ọma nụ

\par }{\QB Nnajịuphu, bụ Chileke

\par }{\QB Ízurẹlu;

\par }{\QB kẹle ọ kpapfutaru ndu

\par }{\QB nkiya bya agbata phẹ.


\par }{\Q \VS{69}O meru gẹ Onye-Ndzọta,

\par }{\QB nyịberu anyịbe fụtaru

\par }{\QB anyi l'oshilọkpa

\par }{\QB onye nọ iya l'ẹka,

\par }{\QB bụ Dévidi.


\par }{\Q \VS{70}Ono bụru iphe,

\par }{\QB yẹbe Chileke gbẹ l'ọnu

\par }{\QB ndu mpfuchiru iya,

\par }{\QB dụru iya nsọ lẹ

\par }{\QB teke ndiche pfua sụ


\par }{\QB \VS{71}l'aa-dzọta anyi l'ẹka ndu

\par }{\QB ọhogu anyi waa l'ẹka

\par }{\QB ndu anyi dụ ashị;


\par }{\QB \VS{72}g'ọo-phụa obu-imemini ono,

\par }{\QB ọ sụru ndiche anyi phẹ

\par }{\QB lẹ ya a-phụ ono;

\par }{\QB wafụa g'ọo-nyata ukwe-iphe,

\par }{\QB dụ nsọ,

\par }{\QB o kweru ndu nkiya.


\par }{\Q \VS{73}O rihakpọwaruro onye-iche,

\par }{\QB bụ nna anyi Ébirihamu

\par }{\QB angụ


\par }{\QB \VS{74}l'ọo-nafụta anyi

\par }{\QB l'ẹka ndu ọhogu anyi;

\par }{\QB g'anyi ejeahaaru iya ozi;

\par }{\QB ndzụ taa gụdu anyi;


\par }{\QB \VS{75}anyi abụru ndu dụ nsọ;

\par }{\QB bụru ndu pfụberekoto

\par }{\QB l'iphu iya jasụ g'anyi

\par }{\QB a-nọ-beru.


\par }{\Q \VS{76}“Gụbe nwata ọwa-a;

\par }{\Q Iphe, ee-ku ngu bụ

\par }{\QB onye epfuchiru

\par }{\QB Ọkalibe-kangokọtaru-nụ;

\par }{\QB kẹle ii-vuru Nnajịuphu

\par }{\QB ụzo je abọoru iya ụzo;


\par }{\QB \VS{77}je emee gẹ ndu nkiya maru

\par }{\QB lẹ Chileke e-shi l'agụ

\par }{\QB nvụ

\par }{\QB l'iphe-ẹji dzọo phẹ;


\par }{\QB \VS{78}kẹle oogudeje eme

\par }{\QB odoo phụaru anyi

\par }{\QB obu-imemini.

\par }{\Q Oo-me gẹ ndzọta ọphu echi

\par }{\QB echichi g'ẹnyanwu

\par }{\QB wapfuta anyi


\par }{\QB \VS{79}g'ọo-bụru ìphóró,

\par }{\QB dụru ndu nọ l'ọchii

\par }{\QB mẹ ndu ọnwu heru

\par }{\QB gabala asọ-kputa;

\par }{\QB waa g'oo-duru anyi

\par }{\QB bahụ l'ụzo ẹhu-guu.”


\par }{\PP \VS{80}Tọbudu iya bụ;

\par }{\QB nwata ono nọdu evu;

\par }{\QB bya aka enweru egomunggo.

\par }{\QB Ọ nọo l'echiẹgu jasụ teke

\par }{\QB ọ fụtaru l'edzudzu-ọha

\par }{\QB ndu Ízurẹlu.




\par }\Chap{2}{\SH Anwụnwu Jizọsu
\par }
{\R (Mat 1:18-25)

\par }{\PP \VerseOne{1}Ọ bụru teke ono bẹ eze nnajịoha, bụ Ọgosutosu tụru ekemu; sụ g'e deshia ẹpha onyemonye l'ẹkwo; mbụ iphe, bụkpoo onyemonye, bu l'ọhamoha, nọ l'alị-eze iya.

\VS{2}Ono bụ ọ́gú mbụ, e vuru ụzo gụa. Teke a gụru ọ́gú ono bụ teke Kwịriniyosu bụ nnajịoha ndu Siriya.

\VS{3}Tọbudu iya bụ; onyemonye lashịa ẹka a nwụru iya; jeshia g'e dee ẹpha iya l'ẹkwo.


\par }{\PP \VS{4}Jiósẹfu shikwaphọ lẹ Nazaretu, nọ l'alị Gálili jeshia Bẹtulehemu, nọ l'alị Jiudiya; ẹka a nwụru Dévidi, bụ eze ndiche; kẹle Jiósẹfu shi l'ọkpa-ipfu iya; bya abụru ndu unuphu ono gẹdegede.

\VS{5}Jiósẹfu yẹe nwanyị ono, e kwetawaru l'ọo-lụ ono, bụ Meri swịru jeshia g'e dee ẹpha phẹ. Teke ono bẹ ẹpho bewaru Meri l'ezeda.

\VS{6}Ọ bụru g'ẹphe nọ lẹ Bẹtulehemu bẹ ọ gbaru iya l'ezeda.

\VS{7}Ọ bya ezeda ọkpara iya nwoke; bya eworu nwamkpirikpu ẹkwa phụa ya; bya eworu iya nyebe l'iphe, eeyejeru anụ nri; kẹle ọ tọ dụdu ẹka ẹphe a-nọdu l'ụlo ndu ije.


\par }{\SH Ojozi-imigwe ezi \newline  ndu eche atụru ozi-ọma
\par }
{\PP \VS{8}Noo ya; ọ dụru ndu eche atụru, nọ l'ẹgbudu lẹ ndu ẹka ono; swiru igwe atụru phẹ l'ẹnyashi ono.

\VS{9}Ojozi-imigwe, shi Chileke l'ẹka chafụta byapfuta phẹ; ogbu-nwịinwii Nnajịuphu chaphee phẹ mgburugburu. Ndzụ rwuta phẹ.

\VS{10}Ojozi-imigwe ono sụ phẹ: “Gẹ ndzụ ba agụshi unu; unu ngabẹ nchị. Mu byaru ezi unu ozi-ọma, l'e-me g'ẹhu tsọo ndiphe mgburugburu ụtso shii.

\VS{11}Kẹle a nwụru unu Onye-Ndzọta ntanụ-a lẹ mkpụkpu Dévidi; Onye-Ndzọta, bụ iya bụ Kéreshi; bya abụru Nnajịuphu.

\VS{12}Waa iphe, e-me g'unu maru baa: unu a-hụma nwaswa, a phụru nwamkpirikpu ẹkwa; nyebe l'iphe, eeyejeru anụ nri.”


\par }{\PP \VS{13}A bya ele ẹnya; igwerigwe ojozi-imigwe ọzo kpofutawaa byapfuta ojozi-imigwe k'ono ẹphe tụko aja Chileke ajaja asụje:


\par }{\Q \VS{14}“Chileke, nọ l'imigwe gbaru

\par }{\QB g'aakwabẹ iya ùbvù.

\par }{\Q Amadụ, nọ l'alị,

\par }{\QB bụ ndu kweru l'o yeru phẹ

\par }{\QB obu bẹ ẹhu a-dụ guu.”


\par }{\PP \VS{15}Ụnwu-ojozi-imigwe ono wụfuepho l'ẹka ẹphe nọ wụba l'imigwe; ndu eche atụru ono wata epfupfu sụ: “G'anyi jeẹshikwa Bẹtulehemu je ahụma iphe-a, meru nụ-a, Nnajịuphu tụru anyi ọnu iya-a.”


\par }{\PP \VS{16}Ẹphe gude ọso chọru iya jeshia; je ahụma Meri yẹe Jiósẹfu bya ahụmakwapho nwaswa ọbu, zẹ l'iphe, eeyejeru anụ nri ọbu.

\VS{17}Ẹphe hụmachaa ya; ẹphe bya eworu iphe ono, e pfuru phẹ l'opfu ẹhu nwata ono woru kọoru ndu nọ l'ẹka ono.

\VS{18}Ọ tụfukota iphe, bụ ndu nụmaru iya nụ ẹhu; mbụ iphe ono, ndu nche atụru pfuru phẹ ono.

\VS{19}Meri tụkokpoepho iphe ono g'ọ ha kwakọbe l'ọkpoma; agbaru iya egomunggo.

\VS{20}Ndu eche atụru ono lashịa. Ẹphe nọdu eje bya etu Chileke ẹpha; aja iya ajaja iphemiphe ono, ẹphe nụmaru ono waa iphe ono, ẹphe hụmaru ono, dụepho g'e pfuru phẹ iya onoya.


\par }{\SH Eebu Jizọsu úbvù
\par }
{\PP \VS{21}A nọ-dzuẹpho abalị ẹsato; e bua nwata ono úbvù; bya agụa ya Jizọsu, bụ iya bụ ẹpha, ojozi-imigwe pfuhawarurọ; tẹme a tsụta ime iya ono.


\par }{\SH Eeye Jizọsu l'ẹka Chileke \newline  l'eze-ụlo Chileke
\par }
{\PP \VS{22}O rwua teke ọ gbaru Meri l'eme nsọ aswafụ ntụrwu, bụ iya bụ ekemu, shi Mósisu l'ẹka; ẹphe kuru Jizọsu jeshia Jierúsalẹmu je g'ẹphe ye iya Nnajịuphu l'ẹka,

\VS{23}bụ iya bụ iphe, e deru l'ekemu Nnajịuphu sụ: “Iphe, bụkpoo nwa-nwoke, bụ iya vu ụzo l'ẹpho ne iya bẹ ee-dobejeru Chileke iche\FTNT{*}{{\FR 2:23 }{\FR{2:23
}}{\FT{Gụnaa
}}{\XT{Awụ 13:2,12}}{\FT{.}}}.
 
\VS{24}Ẹphe jekwarụpho anụ ngwẹja g'e gweeru Chileke, bụ iya bụ g'e pfuru iya l'ekemu Nnajịuphu: kparaka labọ; ọzoo ụnwu ndu-pfu ẹbo-lẹchiko\FTNT{†}{{\FR 2:24 }{\FR{2:24
}}{\FT{Gụnaa
}}{\XT{Uke 12:8}}{\FT{.}}}.”


\par }{\PP \VS{25}Ọ dụru onye Jierúsalẹmu, ẹpha iya bụ Simiyọnu. Nwoke ọbu bụ onye pfụberekoto; bya abụru onye atsụ Chileke ebvu; ele ẹnya onye a-dụ Ízurẹlu obu. Ọ bụ onye Unme Chileke jiru ẹhu;

\VS{26}tẹme Unme Chileke mehawaru g'ọ maru l'ọnwu tee shitadụ ẹka ọ nọ jasụ teke ọ hụmaadaru Kéreshi, shi l'ẹka Nnajịuphu.

\VS{27}Unme Chileke duru iya bahụ l'eze-ụlo Chileke. O be teke ndu nwụru Jizọsu ku nwata ono, bụ Jizọsu bata g'ẹphe meeru iya g'ekemu pfuru;

\VS{28}Simiyọnu bya ekuta iya heru jaahaa Chileke ajaja sụ:


\par }{\Q \VS{29}“Nnajịuphu; haa gẹ mụbe

\par }{\QB onye-ozi ngu nwụhu

\par }{\QB l'ẹhu-guu nta-a,

\par }{\QB bụ iya bụ opfu,

\par }{\QB i pfuhawaru;


\par }{\QB \VS{30}kẹle mu gudewaa ẹnya

\par }{\QB mu hụma Ndzọta ono,


\par }{\QB \VS{31}ị kwakọberu g'iphe,

\par }{\QB bụ ọhamoha hụma-dzuru

\par }{\QB ono,

\par }{\QB bụ iya bụ iphe,

\par }{\QB i kweru ukwe iya.


\par }{\Q \VS{32}Ìphóró, e gude eme gẹ ndu

\par }{\QB ọhozo maru ngu;

\par }{\QB waa ìphóró,

\par }{\QB a-bụru ùbvù kẹ ndu

\par }{\QB nkengu, bụ Ízurẹlu.\FTNT{‡}{{\FR 2:32 }{\FR{2:32
}}{\FT{Gụnaa
}}{\XT{Azá 42:6; 49:6}}{\FT{.}}}”


\par }{\PP \VS{33}Nna nwata ono yẹle ne iya sachaa ọnu saa nchị l'iphe ono, Simiyọnu pfuru l'ẹhu nwa phẹ ono.

\VS{34}Simiyọnu bya agọoru phẹ ọnu-ọma bya asụ Meri, bụ ne nwata ono: “Nwata-a bẹ Chileke họtawaru g'ọ bụru e -vukota a daa; bụkwarupho a -kụbe ẹka a gbẹshi, dụru igwe ọha lẹ Ízurẹlu; g'ọ bụkwarupho onye aa-dụ igwerigwe jịka nkiya.

\VS{35}Aagbẹ l'ẹka ono a madzuru iphe, ẹphe arị l'ime obu phẹ. Gụbedua bẹ aphụ a-nọdu agbawashị obu g'e gude ogu-echi sụbaa ngu ọkpoma; mbụ l'opfu ẹhu nwata-a.”


\par }{\PP \VS{36}Ọ dụkwarupho nwanyị, aza Ana, bụ onye mpfuchiru Chileke. Nwanyị ono bụ nwa Fanuwẹlu. O shi l'ọkpa-ipfu Asha; bya abụwaru nwanyị ọgerenya. Ji iya kụru iya akụku; lụa ya apha ẹsaa bya anwụhu; ẹbe ọ lụbaeduru ji.

\VS{37}Ọ nọwaa ụkporo apha ẹno l'apha ẹno. Ọphu ọo lụfujedu alụfu l'eze-ụlo Chileke. Ọ nọdu anọduje abarụ Chileke ẹja; aswị ẹgu epfu anụ Chileke eswe l'ẹnyashi.

\VS{38}Ọ byakwaphọ lẹ teke ono bya ekele Chileke ekele. Ọ bya epfua kẹ nwata ono nụ iphe, bụkota ndu ele ẹnya gẹ Chileke gbata Jierúsalẹmu.


\par }{\SH Ndu nwụru Jizọsu du iya alaphu azụ lẹ Nazaretu
\par }
{\PP \VS{39}Tọbudu iya bụ; ndu nwụru nwa ono meẹbekota iphemiphe g'ekemu Nnajịuphu dụ; bya alaphushia azụ l'ibe phẹ, bụ Nazaretu, nọ l'alị Gálili.

\VS{40}Nwata ono vuta bya eshihu ike; bya akwashịa ẹnya ike; Chileke nọdu emeru iya eze-iphe-ọma.


\par }{\SH Nwata ono, bụ Jizọsu nọ l'eze-ụlo Chileke
\par }
{\PP \VS{41}Iphe, bụkpoo aphagapha bẹ ndu nwụru iya nụ ejeje Jierúsalẹmu mẹ o -be l'ọbo Ojeghata.

\VS{42}O be gẹ Jizọsu nọwaru apha iri l'ẹbo; ẹphe tụko jeshikwaa Jierúsalẹmu g'ẹphe ejejehawaa.

\VS{43}Ẹphe nọ-dzuẹpho eswe ọbo-iphe ono bya alashịa. Nwata ono, bụ Jizọsu tsụkpaa lẹ Jierúsalẹmu; ọphu ndu nwụru iya nụ amadụ.

\VS{44}Ẹphe jee ije ujiku ophu; tẹmanu ẹphe wata iya achọcho; kẹle ẹphe shi dobesu l'ọ yị l'ikpoto ndu awụ l'ụzo ono. Ẹphe chọchaa ya l'ẹka abụbu phẹ nọ; chọo ya l'ẹka ndu ẹphe maru nọ;

\VS{45}ọphu ẹphe ahụmaduru iya. Ẹphe chọru iya laphushia azụ lẹ Jierúsalẹmu.

\VS{46}Ẹphe chọo ya ujiku ẹto; tẹme ẹphe je ahụma iya l'eze-ụlo Chileke l'ẹka yẹle ndu ezije ndu Jiu iphe nọ; ọ nọdu anga nchị l'iphe, ẹphe ezi bya ajịkwa phẹ phọ ajị.

\VS{47}Ọ dụ-dzukọtaru ndu anụ iphe, oopfu biribiri; mbụ g'iphe edobeje iya ẹnya; waa g'o gude eye ọnu l'opfu ree.

\VS{48}Ndu nwụru iya nụ hụma iya; ọ kpọo phẹ opfu. Ne iya sụ: “Nwa mu; ?dẹnu g'o gude i mee ya anyi ẹgube-a? ?Ị maru-a lẹ mu lẹ nna ngu gudekpọwaa ẹnya-mini achọ ngu?”


\par }{\PP \VS{49}Ọ sụ phẹ: “?Unu achọ mu ịcho-agha? ?Unu ta amahaadaa l'ọ gbaru gẹ mu nọdu l'ụlo Nna mu?”

\VS{50}Ọphu opfu ono edoduru phẹ ẹnya.


\par }{\PP \VS{51}O tsoru phẹ lashịa Nazaretu. Ọ nọdu emejekpọepho iphe, ẹphe ziru iya. Ne iya wokpọerupho iphemiphe ono dobekọta l'obu.

\VS{52}Jizọsu nọdu akabaa akwa ẹnya eje; tẹme ọ nọdu evukwaphọ evuvu. Ọ dụ Chileke ree l'obu bya adụ ndiphe.




\par }\Chap{3}{\SH Ozi, Jiọnu onye emeje baputizimu \newline  ezi l'echiẹgu
\par }
{\R (Mat 3:1-12; Mak 1:1-8; Jiọn 1:19-28)

\par }{\PP \VerseOne{1}O be l'apha, kwe Tayibiriyọsu, bụ eze nnajịoha apha iri l'ise, o shi bụtaru eze; teke ono bẹ Pọnchiosu Payịleti bụ nnajịoha Jiudiya; Herọdu bụru ọchi-ọha Gálili; nwanna iya nwoke, bụ Filipu bụru ọchi-ọha Ituriya; waa Tirakonayitisu; teke ono kwaphọ bẹ Layiseniyasu bụ ọchi-ọha Abilinu.

\VS{2}Ọ bụkwarupho teke ono bẹ Anasu; waa Kayafasu bụ ndu-ishi uke Chileke; teke ono bẹ Jiọnu nwa Zakaráya nọkwadu l'echiẹgu; noo teke Chileke kuru Jiọnu ono; zia ya ozi.

\VS{3}Tọbudu iya bụ; ọ tụko ọhamoha, bupheru ẹnyimu Jiọ́danu mgburugburu jegbabẹ ara iya arara sụ: “G'izimanụ iphe-ẹji unu lwa unu azụ; g'e mee unu baputizimu; ọo ya bụ Chileke agụaru unu nvụ l'iphe-ẹji, unu meshiru.”

\VS{4}Bụ iya bụ g'e deru iya l'ẹkwo Azáya, bụ onye mpfuchiru Chileke sụ:

\par }{\Q “Ọ dụru onye ara iya arara

\par }{\QB l'echiẹgu sụ:

\par }{\Q ‘Unu meziaru Nnajịuphu ụzo.

\par }{\Q Unu mee gbororo iya g'ọ

\par }{\QB dụgbaa nhamụnha.


\par }{\Q \VS{5}Ẹka dụ nsụda bẹ ee-nwuchi

\par }{\QB enwuchi.

\par }{\Q Úbvú waa òbvú bẹ

\par }{\QB ee-gbuzekọta egbuze.

\par }{\Q Ẹka dụ nggọdogo nggọdogo

\par }{\QB bẹ unu a-pfụbe ọto.

\par }{\Q Ẹka dụ

\par }{\QB kpọkoro-kpọkoro-kpọkoro

\par }{\QB l'aa-rwazee ya g'ọ kwọ

\par }{\QB akwọkwo.


\par }{\Q \VS{6}Iphe, bụkota nemadzụ

\par }{\QB l'ophu l'a-hụmakota

\par }{\QB gẹ Chileke e-shi dzọta

\par }{\QB ndu nkiya.\FTNT{*}{{\FR 3:6 }{\FR{3:6
}}{\FT{Gụnaa
}}{\XT{Azá 52:10; Ebvu 98:2}}{\FT{.}}}’ ”


\par }{\PP \VS{7}Noo ya bụ; Jiọnu sụ ikpoto ndu fụtaru nụ bya g'o mee phẹ baputizimu: “Unubẹ ụnwu, ẹjo agwọ nwụshiru-a! ?Bụ onye karụ unu g'unu gbalaaru oke ẹhu-eghu Chileke ono abya nụ ono?

\VS{8}Unu mịa amịmi g'oshi-ọmi. Mebyi, unu aa-mị bụ eme umere, goshiru l'izimanụ iphe-ẹji unu lwarụ unu azụ; unu lwapfutawaa Chileke. Unu ta arịkwa sụ: ?Ọ kwa lẹ Ébirihamu bụwanu onye-iche anyi phẹ. Unu ta amakwa l'o -beta g'ọ tọ dụ bẹ Chileke a-dụ ike meshia mkpuma-a g'ọ nwụshia ụnwu, a-bụru ụnwu Ébirihamu.

\VS{9}Mbụ lẹ nta-a bẹ a dabẹakwaru ogbunkụ l'upfu iphe, bụkpoo oshi. Oshi ọphu amịduru mebyi, dụ ree; l'e gbutsua ya chie l'ọku.”


\par }{\PP \VS{10}Ikpoto ndu ono jịa ya sụ: “?Bụ gụnu bẹ anyi e-mekpọo nta-a?”


\par }{\PP \VS{11}Ọ sụ phẹ: “G'onye nweru uwe ẹhu labọ yẹe onye enwedu nụ kee ya. G'onye nweru nri mekwaaphọ g'onye ọphuu meru.”


\par }{\PP \VS{12}Ndu anajẹ ụtu byakwaphọ g'e mee phẹ baputizimu bya asụ iya: “O-zì-iphe; ?bụ gụnu bẹ anyịbedua e-me?”


\par }{\PP \VS{13}Ọ sụ phẹ: “Unu ta anaghatajẹshi iphe, a karụ unu g'unu nata.”


\par }{\PP \VS{14}Ndu ojọgu byakwaphọ bya ajịa ya sụ: “Anyịbedua-e; ?Anyi mekwanụ-a gụnu?”

\par }{\PP Ọ sụ phẹ: “Unu ta anajẹshi nemadzụ iphe k'ẹhuka; ọphu unu ebojeshi nemadzụ ibo g'ee-shi g'unu naa ya iphe iya. G'ụgwo, aapfụ unu jije unu ẹpho.”


\par }{\PP \VS{15}Ndu ono tụbata onwophẹ. Ẹphe tụko rịahaa l'obu phẹ sụ: “Ọo-bụkwaru-a nwoke-a bụ Kéreshi ọbu.”

\VS{16}Jiọnu bya eyeeru g'ẹphe ha ọnu sụ phẹ: “Mbẹdua bụkwa mini bẹ mu egudeje eme unu baputizimu. Obenu l'onye ka mu l'ishi ka mu l'ọkpa abyakwa; mbụ onye mu ta adụdu iphe, mu bụ l'ẹka ọ nọ kẹ gẹ mu tọfu iya eri akpọkpa iya. Onye k'ono e-gudeje Unme-dụ-Nsọ; waa ọku eme unu baputizimu.

\VS{17}O gudewaa ajakpa, oo-gude phụshia ẹswa lẹ balị; vuta ọphu bụ balị vuba l'ụlo iya; kpota ẹswa iya kporu ye l'ọku, ata nyịhudu anyịhu.”


\par }{\PP \VS{18}Jiọnu nọdu ezi phẹ ozi-ọma gude ẹgube ono akasa phẹ nchị l'ụzo, dụ iche iche.

\VS{19}Ọle Ọchi-ọha, bụ Herọdu bẹ Jiọnu goshiru iphe-ẹji iya, bụ iya bụ kẹ Herọdiyasu, bụ nyee nwanna iya; waa k'ẹjo-iphe ọzowaro, bụ iphe, Herọdu megbaaru.

\VS{20}Ọ bya emefua ọphu ka njọ tukobe l'ono; kẹle ọ tụru Jiọnu mkpọro.


\par }{\SH Jiọnu eme Jizọsu baputizimu
\par }
{\R (Mat 3:13-17; Mak 1:9-11)

\par }{\PP \VS{21}Tọbudu iya bụ; ndu ono bya; Jiọnu mechaa phẹ baputizimu; Jizọsu byakwaphọ g'e mee ya; ọ nọdu epfu anụ Chileke. G'oopfukwadu anụ Chileke ono; igwe gheru ọnu.

\VS{22}Unme-dụ-Nsọ dụepho gẹ ndo phezeta bya anọdu iya l'ẹhu. A nụma olu-opfu, shi l'imigwe ono sụ: “Ị bụ nwa mu nwoke, mu yeru obu. I jiru mu ẹpho.”


\par }{\SH Eri Jizọsu
\par }
{\R (Mat 1:1-17)

\par }{\PP \VS{23}A nwụru Jizọsu; ọ nọo iphe, dụ g'ụkporo apha l'apha iri; tẹme o gbube ishi eje ozi iya. A sụerupho l'ọ bụ nwa Jiósẹfu; Jiósẹfu bụru nwa Heli.

\VS{24}Heli bụ nwa Matatu; Matatu bụru nwa Lívayi; Lívayi bụ nwa Meliki; Meliki bụru nwa Jianayi; Jianayi bụru nwa Jiósẹfu.

\VS{25}Jiósẹfu bụ nwa Matatayasu; Matatayasu bụru nwa Émọsu; Émọsu bụ nwa Nahumu; Nahumu bụru nwa Hesuli; Hesuli bụru nwa Nagayi.

\VS{26}Nagayi bụ nwa Maatu; Maatu bụru nwa Matatayasu; Matatayasu bụ nwa Sẹmeyinu; Sẹmeyinu bụru nwa Jiosẹku; Jiosẹku bụru nwa Jioda.

\VS{27}Jioda bụ nwa Jiowananu; Jiowananu bụru nwa Risa; Risa bụ nwa Zerúbabelu; Zerúbabelu bụru nwa Shiyálutiyẹlu; Shiyálutiyẹlu bụru nwa Nẹri.

\VS{28}Nẹri bụ nwa Meliki; Meliki bụru nwa Adi; Adi bụ nwa Kosamu; Kosamu bụru nwa Elumadamu; Elumadamu bụru nwa Ẹru.


\par }{\PP \VS{29}Ẹru bụ nwa Jioshuwa; Jioshuwa bụru nwa Eliyiza; Eliyiza bụ nwa Jiọrimu; Jiọrimu bụru nwa Matatu; Matatu bụ nwa Lívayi.

\VS{30}Lívayi bụru nwa Simiyọnu; Simiyọnu bụ nwa Jiuda; Jiuda bụru nwa Jiósẹfu; Jiósẹfu bụ nwa Jionamu; Jionamu bụru nwa Eláyekimu.

\VS{31}Eláyekimu bụ nwa Meliya; Meliya bụru nwa Mena; Mena bụ nwa Matata; Matata bụru nwa Nétanu; Nétanu bụ nwa Dévidi.

\VS{32}Dévidi bụru nwa Jiesi; Jiesi bụ nwa Óbẹdu; Óbẹdu bụru nwa Bówazu; Bówazu bụ nwa Sálụmonu; Sálụmonu bụru nwa Náshọnu.

\VS{33}Náshọnu bụ nwa Amínadabu; Amínadabu bụru nwa Aduminu; Aduminu bụ nwa Anị; Anị bụru nwa Hézerọnu; Hézerọnu bụ nwa Pẹ́rezu; Pẹ́rezu bụru nwa Jiuda.

\VS{34}Jiuda bụ nwa Jiékọpu; Jiékọpu bụru nwa Áyizaku; Áyizaku bụ nwa Ébirihamu; Ébirihamu bụru nwa Tera; Tera bụ nwa Nehọ;

\VS{35}Nehọ bụru nwa Sérugu; Sérugu bụ nwa Reyu; Reyu bụru nwa Pẹlegu; Pẹlegu bụ nwa Iba; Iba bụru nwa Shela.

\VS{36}Shela bụ nwa Kayinanu; Kayinanu bụru nwa Afakusadu; Afakusadu bụ nwa Shemu; Shemu bụru nwa Nuwa; Nuwa bụ nwa Lamẹku.

\VS{37}Lamẹku bụru nwa Metusela; Metusela bụ nwa Inọku; Inọku bụru nwa Jiarẹdu; Jiarẹdu bụ nwa Mahalalilu; Mahalalilu bụru nwa Kayinanu.

\VS{38}Kayinanu bụ nwa Inọsu; Inọsu bụru nwa Sẹtu; Sẹtu bụ nwa Ádamu; Ádamu bụru nwa Chileke.




\par }\Chap{4}{\SH Ama, Obutuswe aahụ Jizọsu
\par }
{\R (Mat 4:1-11; Mak 1:12-13)

\par }{\PP \VerseOne{1}Unme Chileke ji Jizọsu ẹhu. O shi lẹ Jiọ́danu lashịa.

\VS{2}Unme Chileke duta iya; o je anọo l'echiẹgu ụkporo abalị labọ. Obutuswe hụkota iya ama teke ono. Ọ nọkota ụkporo abalị labọ ono; ọphu ọ dụdu nri, o rijeru. Ọ nọ-dzuẹ ya phọ; ẹgu gụahaa ya.


\par }{\PP \VS{3}Obutuswe ono sụ iya: “Ọ -bụru l'ị bụ Nwa Chileke sụnu gẹ mkpuma-a ghọo nri!”


\par }{\PP \VS{4}Jizọsu sụ iya: “Ẹkwo-opfu Chileke sụkwaru l'ọ tọ bụdu nri kpụrumu bẹ amadụ e-gudeje nọdu ndzụ.\FTNT{*}{{\FR 4:4 }{\FR{4:4
}}{\FT{Gụnaa
}}{\XT{Dit 8:3}}{\FT{.}}}”


\par }{\PP \VS{5}Obutuswe ono bya eduru iya je anọdu l'ẹka dụ ephekerephe. A bya ajị ẹnya birimu; o goshikọtawaa Jizọsu alị-eze ndiphe mgburugburu;

\VS{6}bya asụ iya: “Ọo ngu bẹ mu e-me g'ị bụru onye a-bụru ishi iphemiphe-a mẹ iphe, dụ ree, nọ iya nụ; kẹle ọ bụ mu bẹ e yeru iya l'ẹka; tẹme ọ bụru onye dụ mu l'uche bẹ mu a-nụ iya.

\VS{7}Ị -bakpọwaru mu ẹja; mu ahakọtaru ngu iya.”


\par }{\PP \VS{8}Jizọsu sụ iya: “Gbẹshi l'ẹka ono Nsetanu. L'ẹkwo-opfu Chileke sụkwaru l'ọo Nnajịuphu, bụ Chileke ngu bụ onye ịi-barụ ẹja; tẹme ọ bụru iya kpụrumu bụ onye ịi-nọdu ejeru ozi!\FTNT{†}{{\FR 4:8 }{\FR{4:8
}}{\FT{Gụnaa
}}{\XT{Dit 6:13}}{\FT{.}}}”


\par }{\PP \VS{9}Ọ bya eduru iya jeshia Jierúsalẹmu bya eworu iya dobe l'ẹka kachaa l'eli l'eze-ụlo Chileke bya asụ iya: “Ọ -bụru l'ị bụ Nwa Chileke; shinu l'eli ẹka-a dafụ daa l'alị.

\VS{10}L'ẹkwo-opfu Chileke sụkwaru lẹ Chileke a-karụ-a ụnwu-ojozi-imigwe iya g'ẹphe leta ngu ẹnya; chee ngu nche.

\VS{11}L'ẹphe e-gude ẹka pata ngu apata; a -nọnyaa ị kpọo ọkpa lẹ mkpuma.\FTNT{‡}{{\FR 4:11 }{\FR{4:11
}}{\FT{Gụnaa
}}{\XT{Ebvu 91:11,12}}{\FT{.}}}”


\par }{\PP \VS{12}Jizọsu sụkwanu iya: “Ẹkwo-opfu Chileke sụru-a; g'ị tị hụkwa Nnajịuphu, bụ Chileke ngu ama.\FTNT{§}{{\FR 4:12 }{\FR{4:12
}}{\FT{Gụnaa
}}{\XT{Dit 6:16}}{\FT{.}}}”


\par }{\PP \VS{13}Obutuswe hụkashichae ya phọ ama ono bya aparu iya buhaa kẹ nwa teke ono.


\par }{\PP \VS{14}Jizọsu nọdu l'ike Unme Chileke lwatashịa Gálili. E pfudzuru nkiya l'iphe, bụkpoo ndu bupheru Gálili mgburugburu.

\VS{15}Ọ nọdu ezije iphe l'ime ụlo-ndzukọ ndu Jiu phẹ. Onyemonye nọdu aja iya ajaja.


\par }{\SH Aajịka Jizọsu lẹ Nazaretu
\par }
{\R (Mat 13:53-58; Mak 6:1-6)

\par }{\PP \VS{16}Ọ bya abahụ lẹ Nazaretu, bụ iya bụ ẹka e hefutaru iya. O rwua eswe-atụta-unme; ọ byakwa abahụ l'ụlo-ndzukọ, bụ iphe, oomejehawaa. Ọ gbẹshi gẹ ya gụa iphe.

\VS{17}A bya anụ iya ẹkwo, Azáya onye mpfuchiru Chileke deru. Ọ bya aphụhaa ẹkwo ono bya achọta ẹka e deru sụ:


\par }{\Q \VS{18}“Unme Nnajịuphu dụ mu l'ẹhu;

\par }{\QB kẹle ọ họtaru mu

\par }{\QB gẹ mu je ezia ndu ụkpa

\par }{\QB ozi-ọma.

\par }{\Q O ziru mu gẹ mu je ezia ndu

\par }{\QB a kpụtaru lẹ ndzụ

\par }{\QB l'aa-ha phẹ;

\par }{\Q Mu eje emee ndu atsụ ishi

\par }{\QB g'ẹphe phụahaa ụzo.

\par }{\Q Mu eje emee ndu aakpa

\par }{\QB ẹhu g'ẹphe nweru

\par }{\QB onwophẹ.


\par }{\Q \VS{19}Tẹme gẹ mu bya arakaa

\par }{\QB l'apha,

\par }{\QB Nnajịuphu a-dzọta ndu

\par }{\QB nkiya rwuakwaru.\FTNT{*}{{\FR 4:19 }{\FR{4:19
}}{\FT{Gụnaa
}}{\XT{Azá 61:1,2}}{\FT{.}}}”


\par }{\PP \VS{20}O woru ẹkwo ono phụa g'e shi phụa ya; woru iya yephu azụ l'ẹka onye ejeru ndzukọ ozi; bya anọ-zeta anọo. Iphe, bụkota ndu nọ l'ụlo-ndzukọ chịru ẹnya dzee ya.

\VS{21}O pfuaharu phẹ sụ: “Ntanụ-a bẹ iphe, e deru l'ẹkwo-a, unu nụmaru-a vụru g'e deru iya.”


\par }{\PP \VS{22}Ẹphe zụkota mgbede. Opfu ọma, l'afụshi iya l'ọnu dụ phẹ biribiri. Ẹphe sụ: “?Tọ bụnaa nwa Jiósẹfu-a baa?”


\par }{\PP \VS{23}Ọ sụ phẹ: “O doru mu ẹnya l'unu a-nmarụ mu ẹtu-a sụ: ‘Gẹ nwọphu eme ọbvu metanụ onwiya iphe, eme iya nụ. Anyi nụmawaru iphe, i megbabẹru lẹ Kapaniyọmu; menaa ya l'alị ngu l'ẹka-a.’ ”

\VS{24}Ọ sụ phẹ: “Gẹ mu gbukwaaru iya unu tororo; Onye mpfuchiru Chileke bẹ a ta anatajẹkwa ree l'alị iya.

\VS{25}Sụ-a; unu nyatakwa l'ụnwanyi, ji phẹ anọedu dụkpokwaa igwerigwe lẹ Ízurẹlu teke Elayịjia nọ, bụ iya bụ teke igwe buchiru mini apha ẹto l'ọnwa ishii; ẹjo ọkpa nri bya l'alị ono mgburugburu.

\VS{26}Ọphu ọ dụkpodaa ụnwanyi ono mẹ nanụ, Chileke ziru Elayịjia g'o yeru ẹka; gbahaarọ nwanyị, ji iya anọedu, bu lẹ Zarefatu, nọ l'alị Sayịdonu.

\VS{27}Ndu ekpenta dụkwapho igwerigwe lẹ Ízurẹlu teke Elayisha, bụ onye mpfuchiru Chileke nọ. Ọphu ọ dụdu mẹ onye lanụ, ọ safụru ekpenta iya; gbaharọ Nemanu onye Siriya.”


\par }{\PP \VS{28}Ẹphe nụmaepho nno; ẹhu wata eghu iphe, bụkpoo ndu nọ l'ụlo-ndzukọ ono eghu shingushingu kpọ. Ẹphe tangịrihu.

\VS{29}Swọ-lihu; chịfu iya lẹ Nazaretu. Ẹphe duru iya je enyihu mkpakpọnu úbvú, mkpụkpu phẹ dụ; meahaa g'ẹphe gbẹ l'ẹka ono tụfu iya; sụa ya ishi isuphu.

\VS{30}O shiẹlaa echilabọ ikpoto ndu ono; ọ bụru iya atụgbu.


\par }{\SH Nwoke, ọbvu eme
\par }
{\R (Mak 1:21-28)

\par }{\PP \VS{31}Jizọsu nyizeta bahụ lẹ Kapaniyọmu, nọ lẹ Gálili. Ọ nọdu ezi phẹ iphe l'eswe-atụta-unme kẹ ndu Jiu.

\VS{32}Ẹphe sachaa ọnu saa nchị kẹle opfu, oopfu goshiruphọ l'ọo Chileke ziru iya eviya.

\VS{33}No iya; ọ dụru nwoke, ọbvu eme, nọ l'ime ụlo-ndzukọ ono. Nwoke ọbvu ono chishia oke mkpu sụ:

\VS{34}“Parụ anyi haa; Jizọsu onye Nazaretu! ?Bụ gụnu bẹ anyi lẹ ngu jigba? ?Ị bya anyi emebyishi? Mu maru onye ị bụ. Ị bụ onye dụ nsọ, shi l'ẹka Chileke.”


\par }{\PP \VS{35}Jizọsu baarụ iya mba sụ: “Dobe ọnu doo! Fụta nwoke ono l'ẹhu!” Ọbvu ono bya atụa nwoke ono ndapfụ l'edzudzu-ọha l'ẹka ono; bya afụta iya l'ẹhu; ọphu ọ dụdu iphe, o meru nwoke ono.


\par }{\PP \VS{36}Ọ dụ phẹ biribiri. Ẹphe pfuahaa sụ: “?Ẹgube opfu ọwa-a bụ gụnu? Onye ọphu egudeje ẹgube nkamẹnya ọwa mẹ ike sụ g'ọbvu wụfuta; ẹphe awụfuta.”

\VS{37}E pfudzuru kẹ Jizọsu l'ẹkameka l'iphe, bụkpoo mkpụkpu, nọ l'ẹka ono.


\par }{\SH Jizọsu emeta igwerigwe ndu iphe eme
\par }
{\R (Mat 8:14-17; Mak 1:29-34)

\par }{\PP \VS{38}Ọ gbalihu; ọ bụru iya alụfu l'ụlo-ndzukọ ono bya abahụ ibe Sayịmonu. Ododẹnya nọdu eme ne nyee Sayịmonu. Ẹphe rwọo ya g'ọ gbaaru iya mkpu.

\VS{39}Ọ bya apfụ-kube iya bya abaarụ ododẹnya ono mba; ọ parụ nwanyị ono haa; nwanyị ono kwolihu wata phẹ akwaru ẹbyaa.


\par }{\PP \VS{40}Ẹnyanwu nyịhushiepho; onyemonye, nweru onye iphe-ememe eme dutaru iya Jizọsu; o rwuharu ọ bụru iphe-ememe, dụ ịdagha. Ọ byakwasẹkota phẹ ẹka mee ẹphe wekọrohu.

\VS{41}Ọbvu nọdu awụfutaje l'ẹhu ikpoto ndu oome bya echigbaa mkpu asụje: “Ị bụ Nwa Chileke!”

\par }{\PP Ọle ọobajeru phẹ mba. Ọphu o kwejedu g'ẹphe pfua opfu; kẹle ẹphe maru l'ọo ya bụ Kéreshi ọbu.


\par }{\SH Jizọsu epfu opfu Chileke lẹ Gálili
\par }
{\R (Mak 1:35-39)

\par }{\PP \VS{42}Nchi bọhuepho; ọ tụgbua jeshia ẹka ọo-nọdu nwẹkinyi iya. Ikpoto nemadzụ wata iya achọcho bya awupfuta iya; bya emeahaa g'ẹphe sede iya g'ọ tọ hahẹ phẹ ahaha.

\VS{43}Ọ sụ phẹ: “Mu zifutajẹkwapho ndu mkpụkpu ọzo ozi-ọma ono, bụ iya bụ lẹ Chileke egoshi lẹ ya bụ eze. Noo iphe, e zidoru mu bụ ono.”


\par }{\PP \VS{44}Ọ nọdu ara opfu Chileke arara l'ụlo-ndzukọ ndu Jiu lẹ Gálili.




\par }\Chap{5}{\SH Jizọsu eku ndu mbụ, tsoaharu iya nụ
\par }
{\R (Mat 4:18-22; Mak 1:16-20)

\par }{\PP \VerseOne{1}O be ujiku lanụ gẹ Jizọsu pfụru l'agụga eze-ẹnyimu Gẹnesaretu; ikpoto nemadzụ nọdu asọpyabe iya asọpyabe abya anụma opfu Chileke.

\VS{2}Ọ hụma ụgbo labọ, nọ l'agụga mini ono. Ndu ịkokoro, shi nọdu l'ụgbo ono lụfuwaa je anọdu asa ụgbu ịkokoro phẹ asasa.

\VS{3}Jizọsu bya abahụ l'ụgbo ono nanụ; ọphu bụ kẹ Sayịmonu bya asụ iya g'o nwubaẹkwa ụgbo ono lẹ mini nwanshịi. Ọ bya anọdu anọo l'ime ụgbo ono; wata phẹ ezi iphe.
 

\par }{\PP \VS{4}O pfughechaẹpho iphe, oopfu; ọ sụ Sayịmonu:

\par }{\PP “Kpọeshikwaru ụgbo bahụbaa l'ẹka mini dụ ogbu; je g'unu tụa ụgbu unu lẹ mini nwụkoo ẹma.”


\par }{\PP \VS{5}Sayịmonu sụ iya: “Ọnyibe; anyi tụkoru ẹnyashi mgburugburu sekọta akanya iya; ọ bụru kẹ mmanụ. Ọle eshinu i pfuru nno bẹ mu a-ghakwaa ụgbu ọbu ye lẹ mini.”

\VS{6}Ẹphe meẹ ya phọ nno bya anwụkoo ikpoto ẹma, jiru ụgbu ono; k'ọphu ọ gbẹ eme g'ọ lakaa ụgbu.

\VS{7}Ẹphe pheku ndu ịkokoro ibe phẹ, nọ l'ụgbo ọphuu g'ẹphe gbatarụ phẹ. Ẹphe bya anwụ-jia ụgbo labọ ono; k'ọphu ọ watarụ emimi.

\VS{8}Sayịmonu Pyịta hụmae ya phọ; ọ bya adaa kpurumu l'iphu Jizọsu sụ iya: “Jiko Nnajịuphu! Parụ mu haa jeshia iphe, iije; kẹle mu bụkwa onye iphe-ẹji.”


\par }{\PP \VS{9}Biribiri ikpoto ẹma ono, a nwụkoru ono gude Sayịmonu yẹe ndu ẹphe l'iya nọ.

\VS{10}Nokwaphọ g'ọ dụ ụnwu Zebedi, ẹphe lẹ Sayịmonu atụkoje ese ịkokoro ono, bụ Jiemusu yẹe Jiọnu. Noo ya bụ; Jizọsu sụ Sayịmonu: “Gẹ ndzụ ba agụshi ngu. E -shi ntanụ-a bụwaa nemadzụ bẹ ịi-nọdu esekutajẹ.”


\par }{\PP \VS{11}Ẹphe kpụfutachaepho ụgbo phẹ l'eli-mgboko; ẹphe hakọta iphemiphe tsoahaa Jizọsu.


\par }{\SH Onye ekpenta, Jizọsu meru o wekọrohu
\par }
{\R (Mat 8:1-4; Mak 1:40-45)

\par }{\PP \VS{12}O be ujiku lanụ gẹ Jizọsu nọ lẹ mkpụkpu lanụ; nwoke lanụ, ekpenta dzuru ẹhu byapfuta iya. Ọ hụmaepho Jizọsu; ọ daa kpurumu rwọahaa ya sụ: “Nnajịuphu; ọ -bụru uche ngu bẹ ii-menaa gẹ mu wekọrohu.”


\par }{\PP \VS{13}Jizọsu bya amachịa ẹka denyi iya sụ: “Ọ bụ uche mu. Ngwa wekọrohu!” Teke ono kwaphọ ekpenta ono mishihu iya l'ẹhu.

\VS{14}Ọ karụ iya g'ọ tọ dụkwa onye oo-pfuru iya bya asụ iya: “Jechikwa g'onye uke Chileke lerwee ngu ẹnya; l'i gwerụ ngwẹja, onye e metaru l'iphe, eme iya nụ anụje nụ g'e gweeru ngu gẹ Mósisu tụru ekemu sụ g'e gweje iya. Ọo ya bụ gẹ ndiphe egude nno maru l'i wekọrohuwaru.”


\par }{\PP \VS{15}Ọle a kabaẹlaa epfukashi kẹ Jizọsu pfudzuru iya k'ọphu ikpoto igwe ọha dzukọru g'ẹphe nụma lẹ nchị; waa g'o mee phẹ g'ẹphe wekọrohu l'iphe, emegbaa phẹ nụ.

\VS{16}Obenu lẹ Jizọsu atsụlaje azụ je anọdu l'echiẹgu pfuru nụ Chileke.


\par }{\SH Nwoke, iphe lọnwuru ibe ẹhu lanụ
\par }
{\R (Mat 9:1-8; Mak 2:1-12)

\par }{\PP \VS{17}O be ujiku lanụ gẹ Jizọsu nọ ezi iphe; ndu Fárisii waa ndu ezije ekemu dọkwarupho l'ẹka ono. Ẹphe shigbaa lẹ mkpụkpu lẹ mkpụkpu, nọ lẹ Gálili mẹ Jiudiya; shigbakwaphọ Jierúsalẹmu bya. Ike Nnajịuphu, bụ Chileke mee ya g'ọ dụ ike mee g'ẹhu dụkota ndu iphe eme ike.

\VS{18}Ọ dụru nwoke, iphe lọnwushiru ibe ẹhu lanụ, unwoke vu l'iphe, aazẹ azẹe gude bya. Ẹphe chọkpoo ụzo, ẹphe e-shi vubata iya l'ime ẹka ono bya edobe l'iphu Jizọsu; ọphu ọ dụdu.

\VS{19}Ẹphe mee nta mee imo; ọphu ẹphe ahụmaduru ụzo; opfu lẹ nemadzụ kụnukaru akụru l'ẹka ono. Tọbudu iya bụ; ẹphe bya enyihu eli ụlo ono; je alafua ụzo l'ọma mkpotsu; pyofu iphe-azẹe, nwoke ono zẹ. Ẹphe shi nno mee ya o rwua alị l'iphu Jizọsu.

\VS{20}Jizọsu hụmaepho g'ẹphe gude kwetaberu lẹ ya a-dụ ike mee gẹ nwoke ono jee ije; ọ sụ iya: “Nwoke ibe mu; a gụwaru ngu nvụ l'iphe-ẹji ngu g'ọ ha.”


\par }{\PP \VS{21}Ndu ezije ekemu waa ndu Fárisii ono wata arịri sụ: “?Bụ ẹgube nemadzụ gụnu bụ ọwa-a, l'epfubyi ẹpha Chileke epfubyi-a? ?Bụ onye a-dụ ike gụaru nemadzụ nvụ l'iphe-ẹji iya; gbahaa Chileke kpụrumu?”


\par }{\PP \VS{22}Jizọsu maẹrupho iphe, ẹphe arị bya asụ phẹ: ?Ọ nwụru ịnwagha bẹ unu arị ẹgube iphe ono?

\VS{23}?Bụ ole ka nphe epfupfu? ?Bụ: A gụwaru ngu nvụ l'iphe-ẹji ngu? ?Tọo: Gbalihu wata eje ije?

\VS{24}Ọle ọo g'unu a-maru l'e ziru Abụbu-Ndiphe g'ọ gụjeru nemadzụ nvụ l'iphe-ẹji, o meshiru lẹ mgboko-a. Ọ sụ nwoke ono, iphe lọnwushiru ibe ẹhu lanụ ono: Ọo ngu bẹ mu epfuru; gbalihu palita iphe-azẹe ngu; lashịa ibe ngu.


\par }{\PP \VS{25}Nwoke ono kwolihu l'edzudzu-ọha ono pata iphe-azẹe ya; ọ bụru iya ala unuphu. Ọ nọdu aja Chileke ajaja.

\VS{26}Ọnu kụgbabechaa ndu ono akụgbabe. Akpabiri iya gudechaa phẹ. Ẹphe jaahaa Chileke ajaja. Ẹphe sụ: Anyi akabẹkwa hụma iphe, kpọru ọnu opfu ntanụ.


\par }{\SH Ekuku Lívayi
\par }
{\R (Mat 9:9-13; Mak 2:13-17)

\par }{\PP \VS{27}E mechaa; Jizọsu tụgbuepho l'ẹka ono bya ahụma onye ana akịriko, ẹpha iya bụ Lívayi; ẹka ọ nọ l'ụlo okpoga akịriko. Ọ sụ iya: “Tsoru mu.”

\VS{28}Ọ haa iphemiphe; gbalihu tsoru iya.


\par }{\PP \VS{29}Lívayi bya akwaaru iya oke ẹbyaa l'ibe yẹbedua, bụ Lívayi. Ikpoto ndu ana akịriko mẹ ndu ọzo bya anọdu ẹphe l'ẹphe tụko erigba nri ono.

\VS{30}Ndu Fárisii waa ndu ezije ekemu gụaharu ndu etsoje Jizọsu aphụ sụ: “?Bụ gụnu meru iphe, unu lẹ ndu ana akịriko waa ndu ọzo, aamakwarụpho njọ ẹka eri angụgba?”


\par }{\PP \VS{31}Jizọsu sụ phẹ: “Ọ tọ bụkwa ndu ẹhu dụ ike bẹ eegudeje gbapfu onye eme ọbvu; ọ kwa ndu iphe eme.

\VS{32}Mu ta abyakwaru eku ndu pfụberekoto; ọ kwa ndu iphe-ẹji bẹ mu byaru eme g'izimanụ lwa azụ.”


\par }{\SH Aswịru Chileke ẹgu
\par }
{\R (Mat 9:14-17; Mak 2:18-22)

\par }{\PP \VS{33}Ẹphe sụ iya: “?Dẹnu g'o gude ndu etsoje Jiọnu nọdu aswịje ẹgu epfu anụ Chileke; nokwaphọ gẹ ndu etsoje ndu Fárisii aswịje; obenu lẹ ndu etsoje ngu nụ eri angụ g'ọ dụ phẹ?”


\par }{\PP \VS{34}Jizọsu sụ phẹ: “?Unu a-gbẹ meahaa gẹ ndu byaru ekele-nwanyị gbẹ swị ẹgu; l'ẹka ẹphe l'onye eme ekele-nwanyị nọkwadu l'ẹka-a?

\VS{35}Ọ dụkwaru teke ee-mechaa nafụ phẹ onye ono, eme ekele-nwanyị ono. Ọo ya bụ; ẹphe aswịahawaro ẹgu teke ono.”


\par }{\PP \VS{36}Ọ bya anmaaru phẹ ẹtu sụ: “A ta alakatajẹkwa uwe ọ̀phúú gude gbachia akahụ uwe. Onye meru iya nụ; onye ono alakaa k'ọ̀phúú ono alaka; tẹme mpekala uwe ọ̀phúú ono yẹle akahụ uwe ono taa gbadụru nanụ.

\VS{37}Ọphu a wụjeduru mẹe ọ̀phúú ye l'ugbobele-mẹe, riwaru phẹripheri. Ọdumeka mẹe ọ̀phúú ono agbawashịa ugbobele ono; mẹe ono awụshihu; ugbobele ono agbakpọhukwapho.

\VS{38}Obenu lẹ mẹe ọ̀phúú bẹ eeyeje l'ugbobele ọ̀phúú.

\VS{39}Onye angụje akahụ mẹe bẹ k'ọ̀phúú ta agụjeedu. Noo kẹle ọosuje l'akahụ iya phọ ka iya ree.”




\par }\Chap{6}{\SH Eswe-atụta-unme
\par }
{\R (Mat 12:1-8; Mak 2:23-28)

\par }{\PP \VerseOne{1}O be l'eswe-atụta-unme; Jizọsu phẹ nọdu aghata l'ẹgu, a kọru witi; ndu etsoje iya nụ wọtaahaa akpụru witi ono harụ nmaa swọkoswoko wata atata.

\VS{2}Ndu Fárisii harụ sụ phẹ: “?Bụ gụnu meru iphe unu eme iphe, e te emejedu l'eswe-atụta-unme?”


\par }{\PP \VS{3}Jizọsu sụ phẹ: “?Unu ta agụduru l'ẹkwo-opfu Chileke iphe, Dévidi meru l'ẹka ẹgu agụ yẹe ndu ẹphe l'iya swị.

\VS{4}G'ọ bahụru l'ụlo Chileke je ewota buredi, e doberu Chileke iche woru taa, bụ buredi, onye ọzo ta atajẹdu; gbahaa ndu-uke Chileke. Ọ hakwarụpho nụ ndu ẹphe l'iya swị?”


\par }{\PP \VS{5}Jizọsu sụ phẹ: “Ọ kwa Abụbu-Ndiphe bụ Nnajịuphu, nwe eswe-atụta-unme.”


\par }{\SH Onye ẹka lanụ nwụhuru anwụhu
\par }
{\R (Mat 12:9-14; Mak 3:1-6)

\par }{\PP \VS{6}O be l'eswe-atụta-unme ọzo gẹ Jizọsu bahụru l'ụlo-ndzukọ phẹ je eziahaa iphe; ọ dụru nwoke, nọ l'ẹka ono, ẹkutara nwụhuru anwụhu.

\VS{7}Ndu ezije ekemu waa ndu Fárisii geahaa Jizọsu ngge g'a maẹshikwaru: ?l'oo-me g'ẹhu dụ nemadzụ ike l'eswe-atụta-unme; g'ẹphe achọkwanaa ọphu ẹphe a-sụ l'o meru.

\VS{8}Ọle Jizọsu mawaru egomunggo phẹ bya asụ nwoke, ẹka nwụhuru anwụhu ono: “Gbẹshi bya apfụru l'atatiphu onyemonye l'ẹka-a!” Nwoke ono gbalihu je apfụru.

\VS{9}Jizọsu sụ phẹ: “Gẹ mu jịa unu ajị. Ekemu eswe-atụta-unme ?bụ g'e meje ree; tọo g'e meje ẹjo-iphe? ?Bụ g'a dzọje ndzụ; tọo bụ g'e mebyije ndzụ emebyi?”

\VS{10}Ọ bya aghaa ẹnya lephechaa phẹ g'ẹphe ha bya asụ nwoke ono: “Ngwa; lọchia ẹka alọchi!” Ọ lọchia ẹka. Ẹka ono bya eteta iya.


\par }{\PP \VS{11}Ẹphe swọ-lihu wata achị idzu iphe, ee-me Jizọsu.


\par }{\SH Jizọsu ahọta ụmadzu iri l'ẹbo
\par }
{\R (Mat 10:1-4; Mak 3:13-19)

\par }{\PP \VS{12}Tọbudu iya bụ; o be ujiku lanụ; Jizọsu bya ejeshia ẹka úbvú dụ igwe; jeshia epfuru nụ Chileke. O pfukọta nụkota Chileke ẹnyashi ophu mgburugburu.

\VS{13}Nchi bọhu; ọ bya ekua ndu etsoje iya nụ bya ahọta phẹ ụmadzu iri l'ẹbo. Ọ gụa ndu ono ndu-ishi-ozi iya.

\VS{14}Ndu ọ bụ bụ: Sayịmonu onye ọ gụru Pyịta; waa Anduru, bụ nwune iya; waa Jiemusu; waa Jiọnu; waa Filipu; waa Batụlomiyu;

\VS{15}waa Matiyu; waa Tọmosu; waa Jiemusu, bụ nwa Alufiyọsu; waa Sayịmonu, onye yị l'ọgbo, l'adzọ g'alị Jiu dụru ndu Jiu;

\VS{16}waa nwa Jiemusu, bụ iya bụ Jiudasu; waa Jiudasu Isukariyọtu, bụ iya mecharu nọdu lẹ mpfụbe; e gude Jizọsu.


\par }{\SH Jizọsu ezi iphe bya eme \newline  ndu iphe eme g'ẹphe wekọrohu
\par }
{\R (Mat 4:23-25)

\par }{\PP \VS{17}Jizọsu yẹle ndu ono, ọ họtaru ono tụko shi l'eli úbvú ono kpọ-zeta; bya anọdu lẹ mkpọ-ze iya; ẹphe l'ikpoto ndu etsoje iya nụ ọzo; mẹ oke igwerigwe ndu shigbaa lẹ Jiudiya l'ophu; mẹ Jierúsalẹmu; mẹ ọha ọnu-eze-ẹnyimu Taya waa Sayịdonu; ndu byaru anụma iphe, oo-zi; waa g'o mee g'ẹphe wekọrohu l'iphe, emegbaa phẹ nụ.

\VS{18}Ndu ọbvu eme wekọrohuchakwapho.

\VS{19}Ikpoto ndu ono tụko emegbaa g'ẹphe denyigbaa ya ẹka; kẹle ike, shi iya l'ẹhu emeje g'ẹphe wekọrohuchaa g'ẹphe ha.


\par }{\SH Ẹmereme l'aphụ
\par }
{\R (Mat 5:1-12)

\par }{\PP \VS{20}Jizọsu bya apalia ẹnya dabẹ ndu etsoje iya nụ bya asụ:

\par }{\Q “Ẹhu-ụtso bẹ a gọru nụ unubẹ

\par }{\QB ndu ụkpa;

\par }{\QB kẹle ẹka Chileke bụ eze bụ

\par }{\QB k'unu.


\par }{\Q \VS{21}Ẹhu-ụtso bẹ a gọru nụ unubẹ

\par }{\QB ndu ẹgu agụ nta;

\par }{\QB kẹle ẹpho e-ji unu.

\par }{\Q Ẹhu-ụtso bẹ a gọru nụ unubẹ

\par }{\QB ndu akwa ẹkwa nta;

\par }{\QB kẹle unu a-chịa ọchi.


\par }{\PP \VS{22}“Ẹhu-ụtso bẹ a gọru nụ unu mẹ amadụ -kpọo unu ashị; wuchia unu ewuchi; akọ unu ọnu; eku unu ndu ẹjo-iphe opfu l'unu kweru kẹ Abụbu-Ndiphe.

\VS{23}G'ẹhu tsọo unu mbọku ono; unu pfulihu tee ẹswa; kẹle obunggo unu parụ ẹka l'imigwe; kẹle ono bụkwapho gẹ nna phẹ ndiche megbaaru ndu mpfuchiru Chileke.


\par }{\Q \VS{24}“Ọle; nshịokwaro unubẹ ndu

\par }{\QB nweru iphe;

\par }{\QB kẹle unu natabẹbewaru

\par }{\QB iphe, rwuberu unu.


\par }{\Q \VS{25}Nshịo unubẹ ndu ẹpho jiru

\par }{\QB nta-a;

\par }{\QB kẹle ẹgu a-gụ unu.

\par }{\Q Nshịo unubẹ ndu achị ọchi

\par }{\QB nta;

\par }{\QB kẹle unu a-kwa ẹkwa

\par }{\QB gụa aphụ.


\par }{\PP \VS{26}“Nshịo unu; mẹ onyemonye -nọdu epfu l'unu eme ree; kẹle ono bụkwapho gẹ nna phẹ ndiche pfuru kẹ ndu mpfuchiru, shi epfuje iphe, Chileke epfuduru.”


\par }{\SH Eye ọhogu obu
\par }
{\R (Mat 5:38-48; 7:12a)

\par }{\PP \VS{27}“Ọle iphe, mu a-karụ unubẹ ndu anụ iya nụ bụ: Unu yee ọhogu unu obu; unu mejeru onye unu dụ ashị ree.

\VS{28}Unu gọjeru ọnu-ọma nụ onye tụru unu ọnu. Unu pfujeru nụ Chileke k'onye kọru unu ọnu.

\VS{29}Onye chiru ngu ẹka l'agbagba nchị; dobefụaru iya nchị ọphuu; tẹme onye yetarụ ngu uwe-ẹhu ngu; haa ya g'o yetafụa nggafụ-ẹka ngu.

\VS{30}Nụjekwa onyemonye iphe ọ rwọru ngu; tẹme onye wotaru iphe ngu; ta ajịekwa iya ajị iya ọzo.

\VS{31}Unu mejeru onyemonye g'ọ dụ unu g'onye ọzo mejeru unu.


\par }{\PP \VS{32}“Teke ọ bụepho ndu yeru unu obu bẹ unu yeru obu kpụrumu; ?bụ urwu gụnu bẹ ono barụ unu? Kẹle ndu iphe-ẹji bụkwapho ndu yeru phẹ obu bẹ ẹphe eyeje obu.

\VS{33}Teke ọ bụepho ndu emejeru unu ree bẹ unu emejeru ree; ?bụ urwu gụnu bẹ ono barụ unu? Kẹle ndu eme iphe-ẹji emejekwaphọ ẹgube ono.

\VS{34}Teke ọ bụepho ndu unu ele ẹnya l'unu a-nata l'ẹka phẹ bẹ unu ejieje ụgwo; ?bụ urwu gụnu bẹ ono barụ unu? Ndu eme iphe-ẹji l'ejiejekwaphọ ndu eme iphe-ẹji ibe phẹ ụgwo g'ẹphe anata iphe, ha g'ụgwo, ẹphe jieru phẹ.

\VS{35}Ọ bụchia g'unu yee ọhogu unu obu; mejeru phẹ ree. Unu jieje ụgwo wofu iya ẹnya g'obunggo unu aha shii; tẹme g'unu abụru ụnwu Ọkalibe-kangokọtaru-nụ, bụ Chileke; kẹle ndu ta amadụ iphe-ọma yẹe ndu ẹjo-iphe bẹ Chileke dụchakwaruro odoo.

\VS{36}Unu bụru ndu obu-imemini gẹ Nna unu bụkwapho.


\par }{\SH Agbarwụ ndu ọzo
\par }
{\R (Mat 7:1-5)

\par }{\PP \VS{37}“Unu ta agbarwụjekwa ndu ọzo; gẹ Chileke etee ekpedu unu ikpe; ọphu unu anmajẹkwa onye ọzo ikpe; gẹ Chileke ataa anmadụ unubẹdua ikpe. Unu gụjeru ndu ọzo nvụ gẹ Chileke a-gụkwaarupho unu.

\VS{38}Unu nụje nemadzụ iphe gẹ Chileke a-nụkwapho unu. Iphe, Chileke e-nwuru ye unu l'ẹka bụ iphe, a tụ-jiru atụ-ji; tsụa ya atsụtsu; bya ayọ-jia ya ayọ-ji; o ji godogodo awụshihu awụshihu. Kẹle ọo iphe, unu gude tụru nụ nwibe unu bụ iphe, Chileke e-gude tụkwarupho nụ unu.”


\par }{\PP \VS{39}Ọ bya anmaaru phẹ ẹtu sụ: “Onye atsụ ishi ?ọ kpụjeru onye atsụ ishi ibe iya tọo? ?Ẹphe taa atụkodu dalahụ lẹ nsụ?”

\VS{40}Onye anwụ iphe l'ẹka nemadzụ ta akajẹkwa onye ọonwu iphe l'ẹka iya enweru ẹnya. Onye eezi iphe bụkwa; ọ -nwụtachaa iphe, eezi iya l'ọo-bya aha g'onye ono, ziru iya iphe ono.


\par }{\PP \VS{41}“?Bụ gụnu kparụ iphe, ị hụmaru nwiphe, nọ onye ọzo l'ẹnya; ọphu ị hụmaduru ọphu ha g'oswebe l'ẹnya nkengu?

\VS{42}Ọzoo; ?dẹnu g'ịi-gbẹ sụ nwanna ngu g'o gebe g'i mefu iya nwiphe, dụ iya l'ẹnya; l'ẹka gụbedua ata ahụmaduru ọphu ha g'oswebe, sweru ngu l'ẹnya nkengu? Gụbe onye ono bụ tụko-l'ẹhu-atụko-l'obu ono! Vuru ụzo mefuadaa iphe ọphu ha g'oswebe, sweru ngu l'ẹnya nkengu; g'ịi-dụ ike hụma-rweta ụzo; mefu nwiphe ọphu ha nwanshịi, dụ nwanna ngu l'ẹnya.”


\par }{\SH Oshi mẹ akpụru iya
\par }
{\R (Mat 7:16-20; 12:33-35)

\par }{\PP \VS{43}“Ọ tọ dụkwa ọkpobe oshi, mịjeru mebyi dụ ẹji; ọphu ọ dụkwanu ẹjo oshi, mịjeru mebyi, dụ ree.

\VS{44}Eegudeje akpụru, oshi mịru maru ẹgube oshi, ọ bụ. A ta awọtajekwa akpụru ujiru l'oshi aga; ọphu a wọtajedu ẹra-nggorobyi l'ẹgbara.

\VS{45}Ọkpobe nemadzụ eshijekwa l'ọkpobe iphe, dụ iya l'obu; wofuta ọkpobe iphe. Ẹjo nemadzụ nọdu eshijekwaphọ l'ẹjo-iphe, dụ iya l'obu; wofuta ẹjo-iphe. Kẹle iphe, oopfu l'ọnu bụ iphe, jiru iya obu ebushihu ebushihu.”


\par }{\SH Ụmadzu labọ, akpụ ụlo
\par }
{\R (Mat 7:24-27)

\par }{\PP \VS{46}“?Bụ gụnu bẹ o gude unu nọdu ekuje mu Nnajịuphu; ọphu unu emejedu iphe, mu sụru g'unu mee?

\VS{47}Onyemonye, byapfutaru mu nụ; bya anụma opfu mu bya eme iya ememe bẹ mu e-goshi unu onye ọ dụ g'ọo ya.

\VS{48}Ọ dụ gẹ nwoke, l'akpụ ụlo bya ebvumia alị ebvumi; tụa ọkpa ụlo ọbu lẹ mkpuma. O be teke utso gbaru; mini bya agbapyabẹ ụlo ono; ọphu ọ ngakpọdaaru iya nụ mẹ anganga; kẹle a tụru ọkpa iya l'eli mkpuma.

\VS{49}Obenu l'onye anụ opfu mu; ọphu o medu iya ememe dụ g'onye kpụru ụlo l'elikoru; ọphu ọ waduru ọswa tụa ọkpa iya; mini gbapyabẹ iya; ọ daarọ teke ono teke ono dapyashịhu; tsua gwogiri-gwogiri.”




\par }\Chap{7}{\SH Ewekọrohu nwozi \newline  onye-ishi ndu ojọgu
\par }
{\R (Mat 8:5-13)

\par }{\PP \VerseOne{1}Jizọsu pfuẹbekotakpoepho iphe, oopfu; ndu kụru l'ẹka ono nụma; ọ bahụ lẹ Kapaniyọmu.

\VS{2}Ọ dụru onye-ishi ndu ojọgu ndu Romu, iphe eme nwozi iya; k'ọphu ọobyawaa anwụhu. Nwokoro ono bẹ o yeru obu shii.

\VS{3}Onye-ishi ndu ojọgu ono nụmaepho kẹ Jizọsu; ọ bya ezia ndu bụ ọgerenya ndu Jiu g'ẹphe je arwọo Jizọsu g'ọ bya adzọo nwozi iya ndzụ.

\VS{4}Ẹphe byapfutaẹpho Jizọsu bya akwatakpọo rwọshia ya ike sụ iya: “Jikonu; nwoke ono bụkwa onye gbaru kẹ g'i meeru iya iphe ono;

\VS{5}kẹle o yeru ndu alị anyi obu; ọ bụru iya kpụru anyi ụlo-ndzukọ anyi-a.”


\par }{\PP \VS{6}Jizọsu tsoru phẹ jeshia. Unuphu ibe nwoke ono dụe ya phọ ntse; onye-ishi ndu ojọgu ono zia ndu ọ̀nyà iya g'ẹphe gbapfu iya je asụ iya: “Nnajịuphu; e jehẹro eri aphụ k'abyabya; kẹle mu ta agbadụru kẹ g'ị bataru mu l'unuphu;

\VS{7}ọphu mbẹdua l'onwomu agbadụru k'akpịritaru ngu ntse. Ọ bụa g'i pfua opfu ọnu; nwozi mu a-dụa iche.

\VS{8}Mu bụ onye nọ nemadzụ l'ẹka; o nwekwarụpho ndu ojọgu, nọ mbẹdua l'ẹka. Mu -sụ onye-a g'o jee ọwa-a; l'o jee. Mu -sụ onye ọphuu g'ọ bya; l'ọ bya. Teke mu sụru nwozi mu g'o mee ọwa-a; l'o mee ya.”


\par }{\PP \VS{9}Jizọsu nụma iya; nwoke ono dụ iya biribiri. Ọ ghakọbe bya asụ igwe ndu ẹphe l'iya swị: “Mu sụru-a; l'alị Ízurẹlu kpọnu bẹ mu ta ahụmakwaru onye kwetaberu ẹgube-a.”


\par }{\PP \VS{10}Ndu e ziru lwaphutashia azụ l'unuphu; nwozi ono wekọrohuchawaa ree.


\par }{\SH Jizọsu emete nwatibe nwanyị, \newline  ji iya anọedu
\par }
{\PP \VS{11}O rwua lẹ nchitabọhu iya; Jizọsu tụgbua jeshia mkpụkpu, aza Nenu. Ndu etsoje iya nụ mẹ ikpoto ndu ọzo tsoru iya jeshia.

\VS{12}Ọ byakubeshiẹpho ọnu-abata mkpụkpu ono ntse; a nọdu apafụtawaa odzu nwoke, bụ iya bụ ne iya nwa lanụ eje elili; tẹme ne iya ono bụru nwanyị, ji iya anọedu. Igwerigwe ndu shi l'ọma mkpụkpu ono kwatakpọo awụ etso nwanyị ono.

\VS{13}Noo ya; Nnajịuphu hụmaepho nwanyị ono; imemini iya dụ iya. Ọ sụ nwanyị ono: “Hua ẹka l'ẹnya! Ta arahẹ ẹkwa!”

\VS{14}Jizọsu bya edenyi ẹka l'akwata, a pa odzu ono. Ndu pa iya nụ pfụru. Ọ sụ: “Nwokorọbya; mu sụru ngu g'i teta!”

\VS{15}Onye ono, nwụhuru nụ ono gbalihu bya awata epfu opfu. Jizọsu seru iya ye ne iya l'ẹka.


\par }{\PP \VS{16}Ndzụ rwutakọta phẹ g'ẹphe ha l'ẹka ono. Ẹphe jaahaa Chileke ajaja sụ: “Ọkalibe onye mpfuchiru Chileke afụtaru anyi-o! Chileke kpapfutaakwaru ndibe iya-o!”


\par }{\PP \VS{17}E pfudzuru kẹ Jizọsu l'alị Gálili l'ophu mẹ l'alị ndu bupheru phẹ mgburugburu.


\par }{\SH Ozi, Jiọnu onye emeje baputizimu \newline  ezi g'e zia Jizọsu
\par }
{\R (Mat 11:2-19)

\par }{\PP \VS{18}Ndu etsoje Jiọnu kọkotaru Jiọnu iphemiphe ono.

\VS{19}Jiọnu bya ekua ndu etsoje iya nụ ụmadzu labọ bya ezia phẹ g'ẹphe je ajịa Nnajịuphu sụ iya: “?Bụ ngu-a bụ onye ọbu, abya nụ ọbu? Tọo ?bụ g'anyi lee ẹnya onye ọzo?”


\par }{\PP \VS{20}Ndu ono byapfuta Jizọsu bya asụ iya lẹ Jiọnu onye emeje baputizimu ziru g'ẹphe bya ajịa ya sụ iya: “?Bụ ngu-a bụ onye ọbu abya nụ ọbu? Tọo ?bụ g'anyi lee ẹnya onye ọzo?”


\par }{\PP \VS{21}Teke ono bẹ Jizọsu eme g'igwerigwe ndu iphe eme wekọrohu; mẹkpoo ndu ẹjo iphe-ememe eme; mẹ ndu ọbvu eme; mẹwaro igwerigwe ndu ọphu atsụ ishi, o mekwarụpho; ẹphe phụahaa ụzo.

\VS{22}Ọ sụ ndu ono, Jiọnu ziru ozi ono: “Unu je akaru Jiọnu iphe, unu hụmaru; waa iphe, unu nụmaru. Unu sụ iya lẹ ndu atsụ ishi l'aphụwaa ụzo; ndu ẹniyeni nọdu ejewaa ije; ndu ekpenta wekọrohuwaa; ndu ada nkụchi nọdu anụwaa iphe lẹ nchị; ndu nwụhuru anwụhu bẹ e mewaru; ẹphe teta dzụru ndzụ; a nọdu asàru ndu ụkpa ozi-ọma ono àsàsà.

\VS{23}Sụ-a; ẹhu-ụtso bẹ a gọru nụ onye onoya, mu taa bụduru ụpfu adụ l'ọkpa.”


\par }{\PP \VS{24}Ndu ono, Jiọnu ziru ozi ono tụgbuepho; Jizọsu wata epfuru ikpoto ndu ono kẹ Jiọnu sụ phẹ: “?Bụ gụnu bẹ unu jeru l'echiẹgu je ahụma? ?Bụ ekperema, phẹrephere enwunga?

\VS{25}?Bụkwanu gụnu bẹ unu jeru ahụma? ?Unu jeru ahụma onye gbaphuru ẹrengete ẹkwa? ?Unu ta amadụ lẹ ndu kwarụ g'oke-amadụ bya eburu eriji ẹpho; angụji ẹpho bẹ dụgbaa l'unuphu ibe eze?

\VS{26}?Bụhunu gụnu ọzo bẹ unu jeru ahụma? ?Unu jeru ahụma onye mpfuchiru Chileke tọo? Ịhee! Ọo ya bụ onoya! Mbụ-a; onye unu hụmaru bụkwa onye gbẹ ka onye mpfuchiru Chileke shii mebyi akaka.

\VS{27}Ọo ya bụ onye ono, Chileke pfuru opfu ẹhu iya l'ẹkwo-opfu iya sụ: ‘Onye ọwa-a bụ onye-ozi mu, mu e-zi g'o vuru ngu ụzo; je abọoru ngu ụzo l'iphu.’\FTNT{*}{{\FR 7:27 }{\FR{7:27
}}{\FT{Gụnaa
}}{\XT{Mal 3:1}}{\FT{.}}}

\VS{28}Gẹ mu kakwaru unu: ọ tọ dụkwa onye kabakpọo Jiọnu l'iphe, bụkpoo iphe, nwanyị nwụru anwụnwu; obenu l'onye bụkpoo ya bẹ a gbẹkpoo sụ l'ẹnya kachaa alwalwa l'ẹka Chileke bụ eze bẹ gbẹkwa ka Jiọnu.”


\par }{\PP \VS{29}Ikpoto ndu ono g'ẹphe ha mẹkpoo ndu ana akịriko nụma iphe, Jizọsu pfuru bya etua Chileke onye pfụberekoto ẹpha lẹ Jiọnu mecharu phẹ baputizimu.

\VS{30}Obenu lẹ ndu Fárisii waa ndu maru ekemu jịkaru uche Chileke l'onwophẹ bya abụru ndu Jiọnu emeduru baputizimu.


\par }{\PP \VS{31}Jizọsu sụ phẹ: “?Bụ gụnu bẹ mu a-tụru ọgbo-a yeru; bụkpoo gụnu bẹ ẹphe dụ g'ọ ya?

\VS{32}Ẹphe dụ g'ụnwegirima, nọ l'edupfu eku nwibe phẹ oku asụje: ‘Nta bẹ anyi phụru unu ụpyi; ọphu unu ekwedu ete ebvu. Anyi rwua erwubvu; ọphu unu ekwedu ara ẹkwa.’

\VS{33}Noo kẹle Jiọnu onye emeje baputizimu bẹ byaru nụ; ọphu ọ dụdu iphe, ookweje eriri; ọphu ọ ngụdu mẹe; unu sụ l'ọbvu eme iya.

\VS{34}Abụbu-Ndiphe byakwanụ; bya anọdu eri angụ; unu sụ g'e lenu l'ọ bụ ẹkpiri; bụru onye nggaga mẹe; bụru ọ̀nyà ndu ana akịriko mẹ ndu iphe-ẹji.

\VS{35}Ọle ndu kwetarụ kẹ mmamiphe Chileke; l'egoshi lẹ mmamiphe iya bụ iphe, pfụru ọto.”


\par }{\SH Jizọsu akpafụ ibe Sayịmonu; onye Fárisii
\par }
{\PP \VS{36}Tọbudu iya bụ; onye lanụ lẹ ndu Fárisii seeru iya ẹbyaa. Ọ bya eje ibe onye Fárisii ono bya anọdu kẹ nri ono.

\VS{37}Nwanyị ovuọba, shi l'ime mkpụkpu nụmaepho l'ọ nọ lẹ nri l'ụlo onye Fárisii; o gude mgbere manụ, eshi mkpọ tẹme ọ nọdu ere ire shii

\VS{38}gude bya apfụru iya lẹ mgboru ọkpa; wata akwashị ẹnya-mini. Ọ nọdu akwashị Jizọsu ẹnya-mini l'ọkpa bya egude ẹgbushi, nọ iya l'ishi gude ehucha iya ya; etsutsu iya ọnu l'ọkpa bya eworu manụ ono, eshi mkpọ ono wụa ya ya.

\VS{39}Onye Fárisii ono, shiru iya ite ẹbyaa ono hụmae ya phọ; ọ rịa sụ: “Ọme nwoke-a bụ onye mpfuchiru Chileke eviya; mẹ ọ manụrua onye nwanyị-a, l'edenyi iya ẹka-a bụ; maru g'oomebe iphe-ẹji kparụ.”


\par }{\PP \VS{40}Jizọsu sụ iya: “Sayịmonu; ọ dụru iphe, mu e-pfuru ngu.”

\par }{\PP Sayịmonu sụ iya: “Pfunaa ya; O-zì-iphe.”


\par }{\PP \VS{41}Jizọsu sụ iya: “Nwoke lanụ jieru ụmadzu labọ ụgwo. Onye ọphuu bẹ o jieru ụkporo pangu labọ lẹ pangu iri. Onye ọphuu bẹ o jieru pangu ise kpụrumu.

\VS{42}Ọ nọnya; ọphu ẹphe adụdu ike pfụa ya ụgwo ono. Ọ parụ ụgwo ono hakọtaru phẹ ẹphenebo. ?Bụ onye ole bẹ a-ka iya eye obu l'ẹphenebo ono?”


\par }{\PP \VS{43}Sayịmonu sụ iya: “Mu arịkwa l'ọo onye ọphu ọ harụ ọphu ka shii phọ.”

\par }{\PP Jizọsu sụ iya: “I pfuru ree!”

\VS{44}Ọ bya aghaa ẹnya l'ẹka nwanyị ono nọ bya asụ Sayịmonu: “?Ị hụmaru nwanyị-a? Mu bataru ụlo ngu; ọphu i keduru mu mini gẹ mu saa ọkpa; ọle nwanyị-a gude ẹnya-mini saa mu ọkpa; bya egude ẹgbushi iya huchaa ya.

\VS{45}Ọphu i tsutsuduru mu ọnu; ọle eshinu mu bataru bẹ nwanyị-a gudeẹ mu phọ etsutsu ọnu l'ọkpa.

\VS{46}Ọphu ị wụduru mu manụ l'ishi. Obenu lẹ nwanyị-a gudeẹpho manụ, eshi mkpọ; bya ere ire shii, awụ mu l'ọkpa.

\VS{47}Ọo ya bụ gẹ mu karụ ngu: a gụru nwanyị-a nvụ l'ikpoto iphe-ẹji iya. Ọ bụru iphe ono meru g'o gude o yee mu obu shii. Obenu l'onye a gụru nvụ l'iphe, ha nwanshịi; eyeje obu nwanshịi.”


\par }{\PP \VS{48}Ọ sụ nwanyị ono: “A gụwaru ngu nvụ l'iphe-ẹji ngu g'ọ ha.”


\par }{\PP \VS{49}Ndu ẹphe l'iya eri nri wata epfupfu sụ: “?Bụ onye baa? Onye ọphu agụjefuaru nemadzụ nvụ l'iphe-ẹji.”


\par }{\PP \VS{50}Ọ sụ nwanyị ono: “Ekweta, i kwetarụ nkemu dzọwaru ngu. Laa l'ẹhu-guu.”




\par }\Chap{8}{\SH Ụnwanyi, l'etso Jizọsu
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ntsolọhu teke ono kwaphọ; Jizọsu tụko mkpụkpu lẹ mkpụkpu jephekọta; ara ozi-ọma k'ẹka Chileke bụ eze ono arara; bya epfu iya epfupfu. Yẹe ụmadzu iri l'ẹbo ono swịkpoerupho;

\VS{2}mẹkpoo ụnwanyi, ọ harụ mee g'ẹphe wekọrohu l'ọbvu, eme phẹ nụ; mẹ iphe-ememe mmanụ. Ụnwanyi ono, ẹphe l'iya swịgbaa ono bụ Meri ọphu eekuje onye Magudala; onye Jizọsu chịfuru ọbvu ẹsaa l'ẹhu;

\VS{3}waa Jiowana, nyee Kuza ọphu bụ iya l'eyeru Herọdu ẹka l'achịkobe ẹku iya waa Suzana; waa ikpoto ndu ọzowaro. G'ẹphe ha gude iphe, ẹphe nweru ejeru Jizọsu phẹ ozi.


\par }{\SH Onye agha mebyi iphe
\par }
{\R (Mat 13:1-9; Mak 4:1-9)

\par }{\PP \VS{4}O be teke ikpoto nemadzụ zakọberu; ndu shi lẹ mkpụkpu wụ-pfuta iya; ọ nmaaru phẹ ẹtu sụ phẹ:


\par }{\PP \VS{5}“Nwoke jeru l'ẹgu atụ mebyi iphe iya. Ọ nọdu atụ mebyi iphe ono; ọ harụ daa l'agụga gbororo; a zọpyashia ya l'ọkpa tẹme ẹnu bya atụtua ya.

\VS{6}Ọ dụru ndu ọphu daru l'epfu; efufu, oofuta ọ nwụlwashihu nwụshihu; kẹle mini ta adụdu l'epfu ono.

\VS{7}Ọ dụru ndu ọphu daru l'ẹka akpụru obvu nọ l'ime alị; ẹphe l'obvu ono tụko vutakọta. Ọbvu ono kpagbushia ya.

\VS{8}Ọ dụkwarupho ndu ọphu daru l'ẹka alị dụ ree bya evushia; bya amịa gbaa mgburugburu ugbo ụkporo ise.”

\par }{\PP O pfunya nno bya ara ya arara sụ: “Onye nweru ẹnu-nchị, l'anụ iphe; nụmakwa iya!”


\par }{\SH Iphe, meru g'o gude Jizọsu \newline  nọdu egudeje ẹtu ezi iphe
\par }
{\R (Mat 13:10-17; Mak 4:10-12)

\par }{\PP \VS{9}Ndu etsoje iya nụ jịa ya iphe, ẹtu ono bụ.

\VS{10}Ọ sụ phẹ: “Ọo unubẹdua bẹ Chileke meru g'unu maru iphe, e shi domigbaa edomi, bụ iya bụ k'ẹka Chileke bụ eze; obenu lẹ kẹ ndu ọzo bẹ a tụkoru anmarụ phẹ l'ẹtu ẹtu; g'ọoburu ẹphe -lee ẹnya nta lee imo; ọ tọ dụdu iphe, ẹphe ahụma; teke ẹphe nụmachaaru nta nụma imo; ọ tọ dụdu ọphu aga phẹ nchị.”


\par }{\SH Iphe, ẹtu onye agha \newline  mebyi iphe ono bụ
\par }
{\R (Mat 13:18-23; Mak 4:13-20)

\par }{\PP \VS{11}Sụ-a; waa iphe, ẹtu ono bụ baa: “Mebyi iphe ono bụ opfu Chileke.

\VS{12}Ndu ọphu daru l'agụga gbororo bụ ndu ọphu nụmachaaru iya nụ; Obutuswe bya anafụ phẹ mebyi opfu ono, a kụru l'ime obu phẹ ono; g'ẹphe te ekweta g'a dzọo phẹ.

\VS{13}Ndu ọphu daru l'epfu bụ ndu ọphu bụ teke ẹphe nụmaru opfu ono bẹ ẹphe natakpọoru iya l'ẹhu-ụtso; ọle ọ tọ gbadụru phẹ ọgbarabvu l'obu; ẹphe kwetaẹpho; kpọo nwụpfu nwanshịi; o beẹpho teke ọhutama byapfutaru phẹ; ẹphe gwọbe iya.

\VS{14}Ndu ọphu daru l'ẹka akpụru obvu nọ l'ime alị bụ ndu ọphu nụmachaaru iya nụ; ẹphe jenyaa l'ụzo phẹ ono; oke egomunggo; waa ẹku; waa iphe-ụtso ọphu dụ lẹ ndzụ phẹ kpanụka phẹ ẹhu; ọphu ọ dụdu iphe, ozi-ọma ono meru phẹ l'ẹhu.

\VS{15}Ndu ọphu daru l'ọkpobe alị; noo ndu ọphu bụ ndu nụmaru opfu ono bya egude ọkpobe obu ọma gudeshia ya ike-ike. Ẹphe taa nshi pfukashịa opfu Chileke ono gẹ ndu ọzo kweta.”


\par }{\SH Orọku, e yeru ọku kpuchia iphe
\par }
{\R (Mak 4:21-25)

\par }{\PP \VS{16}“Ọ tọ dụkwa onye abụjeru; o -yechaa ọku l'orọku l'o woru iphe kpuchia ya; ọzoo l'o woru iya nwua lẹ mkpula iphe, aazẹ azẹe. Eedobeje iya l'iphe, aapfụbeje orọku g'onyemonye, bataru nụ a-hụma ìphóró iya.

\VS{17}Kẹle ọ tọ dụdu iphe, e domiru edomi, e tee mechadaa mee g'a madzuru; ọphu ọ dụdu iphe, eeme lẹ mpya, e tee mechadaa mee g'a madzuru.


\par }{\PP \VS{18}“Unu kwabẹru onwunu ẹnya l'iphe, unu anụ lẹ nchị; kẹle iphe, bụkpoo onye nweru nụ bẹ ee-yebaaru l'ọphu o nweru. Onye ete nwedu nụ bẹ nwọphu o dobesụ lẹ ya nweru bẹ aa-gbẹnu natafụa ya nụ.”


\par }{\SH Ne Jizọsu yẹe unwune iya
\par }
{\R (Mat 12:46-50; Mak 3:31-35)

\par }{\PP \VS{19}E mechaa; ne Jizọsu waa unwune iya bya abyarwuta ẹka ono. Ọphu ẹphe adụdu ike jekube iya; kẹle nemadzụ dụ igwerigwe.

\VS{20}A sụ iya: “Ne ngu yẹe unwune ngu nọkwa l'etezi eku ngu.”


\par }{\PP \VS{21}Ọ sụ: “O to nwekwa onye ọzo, bụ ne mu; ọzoo unwune mu; gbahaa ndu nụmaru opfu Chileke ono bya eme iya ememe.”


\par }{\SH Jizọsu abyanyị oke akpara-mini
\par }
{\R (Mat 8:23-27; Mak 4:35-41)

\par }{\PP \VS{22}O be ujiku lanụ; Jizọsu yẹle ndu etsoje iya nụ bahụ l'ụgbo. Ọ sụ phẹ: “Unu g'anyi dafụ azụ eze-ẹnyimu azụ iya ọphuu.” Ẹphe kpọru ụgbo jeshia.

\VS{23}Ẹphe kpọnyaa; mgbẹnya tụ Jizọsu. Oke phẹrephere gude oke akpara-mini bapfuta phẹ l'echi ogbu mini ono. Mini wụjiahaa ụgbo-a; ndu ono nma l'agaga.

\VS{24}Ẹphe je ekutee Jizọsu sụ iya: “Ọnyibe! Ọnyibe! Ụgbo abyaakwaa anyi ekpukpu!”

\par }{\PP Ọ gbalihu bya abaarụ phẹrephere mba; baarụ oke akpara-mini mba; ọ bụru bugemu. Ẹkameka daa nyọnyoronyo.

\VS{25}Ọ sụ phẹ: “?Dẹnuhunu ekwekwe ọbu, unu kweru ọbu?”

\par }{\PP Ndzụ gụahaa phẹ. Ẹphe gude ẹhu anmanma wata epfu sụ: “?Bụ ẹgube nemadzụ gụnu baa? Onye ọphu asụje phẹrephere yẹe mini l'ọ waa iphe, ẹphe e-me; ẹphe emee g'o pfuru.”


\par }{\SH Nwoke, ọbvu eme
\par }
{\R (Mat 8:28-34; Mak 5:1-20)

\par }{\PP \VS{26}Jizọsu phẹ bya akpọ-rwua alị ndu Gerasa, nọ ghaaru Gálili iphu.

\VS{27}Afụta, ọofuta l'ụgbo; nwoke, ọbvu eme, shi l'ime mkpụkpu gbapfuta iya. Nwoke ọbu nọkpowaru ọdu o yeberu uwe l'ẹhu; ọphu o budu l'ụlo; ọ bụru l'ẹka eelije nemadzụ bẹ o bu.

\VS{28}Ọ hụmaepho Jizọsu; ọ daa kpurumu l'iphu iya; bya echia mkpu sụ: “Jizọsu! Nwa Ọkalibe-kangokọtaru-nụ, bụ Chileke! ?Bụ gụnu bẹ mu lẹ ngu jigba? Mu arwọkwa ngu arwọrwo; ta anụshinu mu aphụ.”

\VS{29}Jizọsu kahawarụ ọbvu ono g'ọ fụta nwoke ono l'ẹhu; kẹle tekenteke bẹ ọ kparwutawaru iya l'ẹhu. A tụa ya mkpọro l'ọkpa yẹle ẹka; chee ya nche. Ọ nọdu atụkoje iphe ono gbabushia; ọbvu ono emee ya; l'ọ sahụ laa l'echiẹgu.


\par }{\PP \VS{30}Jizọsu bya ajịa ya sụ: “?Ịiza gụnu?”

\par }{\PP Ọ sụ l'ẹpha iya bụ Ụnubuku; kẹle ọbvu dụ igwerigwe buru iya l'ẹhu.

\VS{31}Ọbvu ono tụko rwọo Jizọsu sụ g'ọ tọ sụkwa phẹ g'ẹphe wụlahu l'iduma, enwedu ọ́hú.


\par }{\PP \VS{32}Ọ dụru ikpoto ezi, akpa nri l'agụga úbvú l'ẹka ono. Ọbvu ono g'ẹphe ha rwọahaa ya g'o kwe g'ẹphe wụba ezi ono l'ẹhu. Ọo ya bụ; ọ sụ g'ẹphe wụbanu.

\VS{33}Ọbvu ono wụfuta l'ẹhu nwoke ono je awụba ezi ono l'ẹhu. Ikpoto ezi ono shi l'agụga úbvú ono phọta ọso; gbaa kpurukpuru gbazeta je awụda l'eze-ẹnyimu ono; mini rigbushia ya.


\par }{\PP \VS{34}Ndu eche iya nụ hụmaepho iphe, meru nụ; ẹphe gbakashịhu je epfukashia ya l'ime mkpụkpu mẹ l'ọma obẹgu.

\VS{35}Ọo ya bụ; a wụru jeshinaa ahụma iphe, meru nụ. Ẹphe byapfuta Jizọsu; ẹphe bya ahụma onye ọbu, ọbvu shi l'ẹhu wụfu ọbu g'ọ nọ-kube Jizọsu. Ọ dụwanu iche; yewanụ uwe l'ẹhu; ndzụ gụahaa phẹ.

\VS{36}Ndu hụmaru iphe, meru nụ kọoru phẹ g'e gude mee onye ono, ọbvu shi eme ono o wekọrohu.

\VS{37}Ọo ya bụ; ndu bupheru mkpụkpu Gerasa mgburugburu rwọahaa Jizọsu g'ọ lụfuru phẹ l'alị; kẹle ndzụ-agụgu rwutaru phẹ. Jizọsu bahụ l'ụgbo laphushia azụ.

\VS{38}Nwoke ono, a chịshiru ọbvu l'ẹhu ono rwọahaa Jizọsu gẹ yẹe ya nọdu.

\par }{\PP Ọphu Jizọsu ekwedu; bya asụ iya:

\VS{39}“Te etsoshiru mu. Laa ndu unu je akọo eze iphe, Chileke meru ngu.”

\par }{\PP Ọ tụgbua je etsoru mkpụkpu ono mgburugburu ara eze iphe, Jizọsu meru iya arara.


\par }{\SH Nwa Jiayirọsu mẹ nwanyị, \newline  nsọ eme mkpụrumkpuru
\par }
{\R (Mat 9:18-26; Mak 5:21-43)

\par }{\PP \VS{40}Jizọsu lwaẹpho; ikpoto ndu kụru l'ẹka ono nata iya ọkpobe anata; kẹle onyemonye echewaru iya echeru.

\VS{41}Ọ dụru nwoke lanụ, aza Jiayirọsu, bụ onye-ishi ụlo-ndzukọ. Ọ bya adaa Jizọsu lẹ mgboru ọkpa; bya arwọ iya; eyeru iya ẹka l'alị g'ọ bya ibe iya.

\VS{42}Ishi iya bụ l'iphe, nwoke ono nwụtaru bụ mgbawalị lanụ kpụrumu, nọwaru iphe, ha g'apha iri l'ẹbo. Nwata ono nọdu abya anwụhu.

\par }{\PP Jizọsu tsoru iya jeshia. A nọdu awụ gidigidi akpa mkpa; ekpo iya ẹka labọ.

\VS{43}Ọ dụkwarupho nwanyị, nsọ-nwanyị mewaru mkpụrumkpuru apha iri l'ẹbo, yị lẹ ndu ono. Nwanyị ono tụkowaru iphemiphe, o nweru mephushichaa l'ẹka ndu eme ọbvu; ọphu ọ dụdu onye ọphu metaru iya nụ.

\VS{44}O shia Jizọsu azụ pyobata bya edenyi ọnu uwe iya ẹka; nsọ nwanyị ono meẹpho bugengu.

\VS{45}Jizọsu sụ: “?Bụ onye denyiru mu ẹka?”

\par }{\PP Ọphu ọ dụdu onye kweru l'ọo ya. Pyịta sụ iya: “Ha! Ọnyibe; igwe ọha-a ekpo ngu ẹka labọ ẹgube-a; ị nọdu ajị onye denyiru ngu ẹka.”


\par }{\PP \VS{46}Jizọsu sụ: “Ọ dụru onye denyiru mu ẹka; kẹle mu mawaru l'ike shi mu l'ẹhu lụfu.”

\VS{47}Nwanyị ono nọnyaa bya amaru lẹ ya tee domikọtadu onwiya; o gude ẹhu anmanma bya adaa ya kpurumu l'iphu; bya araa ya arara l'iphu ọha iphe, kparụ iphe, ya denyiru iya ẹka; bya epfukwaaphọ gẹ ya gude wekọrohu teke ono teke ono.

\VS{48}Jizọsu sụ iya: “Nwada mu; ekweta ngu mewaru i wekọrohu. Laa l'ẹhu-guu!”


\par }{\PP \VS{49}Tọbudu iya bụ; Jizọsu kpụkwaduru-a opfu l'ọnu; nemadzụ shi l'ibe onye-ishi ụlo-ndzukọ phọ bya asụ yẹbedua ono, bụ onye-ishi ụlo-ndzukọ ono: “Hakwaa O-zì-iphe; te epfuchiẹkwa iya nchị; lẹ nwa ngu nwanyị nwụhuakwaru.”


\par }{\PP \VS{50}Jizọsu nụma iya bya asụ iya: “Ta atsụshi ebvu! Ọo 'ẹpho g'i kweta! I -kwetawaa bẹ nwa ngu a-dụa iche.”


\par }{\PP \VS{51}Jizọsu byarwutaẹpho unuphu; ọphu ọ dụdu onye o kwekwaduru gẹ yẹe ya swịru bahụ l'ụlo; gbahaa Pyịta; waa Jiọnu; waa Jiemusu; waa ne lẹ nna nwata ono.

\VS{52}Onyemonye tụko echi mkpu; akwa ẹkwa nwata ono. Jizọsu sụ: “Unu ta arashị ẹkwa; kẹle ọ tọ nwụhuduru anwụhu. Ọo mgbẹnya bẹ ooku.”


\par }{\PP \VS{53}Ẹphe ze iya ọchi; kẹle o doru phẹ ẹnya lẹ nwata ono nwụhuru anwụhu.

\VS{54}Ọ bya eseta nwata ono l'ẹka bya ekua ya sụ: “Nwata! Teta!”

\VS{55}Nwata ono lwaphuta azụ l'ẹkpa iya. O kwolihu. Jizọsu sụ g'a nụ nwata ono nri g'o ria.

\VS{56}Ọ dụ ndibe phẹ biribiri. Ọ sụ g'ọ tọ dụkwa onye ẹphe e-pfuru iphe ono, meru nụ ono.




\par }\Chap{9}{\SH Jizọsu ezi ndu-ishi-ozi iri l'ẹbo \newline  g'ẹphe je epfua opfu Chileke
\par }
{\R (Mat 10:5-15; Mak 6:7-13)

\par }{\PP \VerseOne{1}Jizọsu bya ekukọbe ụmadzu iri l'ẹbo ono l'ẹka lanụ; bya eyeru phẹ ọkpukpu-ike g'ẹphe gudeje ike chịshije ọbvu g'ọ dụhabe; waa g'ẹphe meje gẹ nemadzụ wekọrohu l'iphe, eme iya nụ.

\VS{2}Ọ bya ezia phẹ sụ g'ẹphe je araa k'ẹka Chileke bụ eze arara; waa g'ẹphe mee ndu iphe eme g'ẹphe wekọrohu.

\VS{3}Ọ sụ phẹ: “Unu ta adụkwa iphe, unu e-gude gbẹshi ije unu. Unu ta apakwaru oshi-mpalẹka; ọphu unu apakwaru ẹkpa. Unu te egudekwa nri; ọphu unu egudekwa okpoga. Ọphu unu eyekwa uwe n-yekwasẹ.

\VS{4}Unuphu, unu bahụkpowaru; unu nọduekwapho l'ẹka ono. Unu -shi l'ẹka ono unu ejeshia mkpụkpu ọzo.

\VS{5}Ẹka unu jeru; a -jịka unu; unu lụfuta lẹ mkpụkpu ono jịshia urwuku ọkpa unu g'ọ bụru iphe, l'a-nọdu agba phẹ ekebe.”


\par }{\PP \VS{6}Ẹphe tụgbua je ejepheahaa lẹ mkpụkpu lẹ mkpụkpu; ara ozi-ọma ono arara; bya eme gẹ ndu iphe eme wekọrohu l'ẹkameka.


\par }{\SH Iphe, atụfu Herọdu ẹhu
\par }
{\R (Mat 14:1-12; Mak 6:14-29)

\par }{\PP \VS{7}Ọchi-ọha, bụ Herọdu nụma iphemiphe ono, emenu ono; ọ tụfu iya ẹhu. Ọ dụru ndu sụru l'ọo Jiọnu tetaru dzụru ndzụ ọzo.

\VS{8}Ndu asụ l'ọo Elayịjia tetaru; ndu asụ l'ọo onye lanụ l'ime akahụ ndu mpfuchiru Chileke tetaru.

\VS{9}Herọdu sụ: “Ha! ?Bụhunu onye bụ onye ọwa-a, mu anụ nkiya ẹgube ọwa? ?Bụ Jiọnu-a, mu ziwaru; e je egbuta iya ishi wotaru mu-a; tọo ?bụhunu onye?” No iya; Herọdu meahaa gẹ ya e-me hụmakpoo Jizọsu ọbu ẹnya.


\par }{\SH Jizọsu anụ ụnu ụmadzu \newline  iri l'ẹbo l'ụkporo iri nri
\par }
{\R (Mat 14:13-21; Mak 6:30-44; Jiọn 6:1-14)

\par }{\PP \VS{10}Ndu-ishi-ozi ono jechaa bya alwaphuta azụ bya akọkotaru Jizọsu iphe, ẹphe meru. O duta phẹ; ẹphe swịru jeshia Bẹtusayida nwẹkinyi phẹ.

\VS{11}Ikpoto ndu ono nụma iya bya etsoru iya. Ọ nata phẹ ọkpobe anata bya awata phẹ epfuru k'ẹka Chileke bụ eze; bya emee ndu iphe eme; ẹphe wekọrohu; mbụ ndu ọ bụ mkpa.


\par }{\PP \VS{12}O be l'ụzenyashi; ụmadzu iri l'ẹbo ono byapfuta iya bya asụ iya: “Sụdupho ikpoto ndu-a g'ẹphe tsoru unuphu l'unuphu l'iphe, bụkpoo mkpụkpu-a, bupheru mgburugburu-a je akpata nri, ẹphe e-ri; chọo ẹka ẹphe a-kwa; kẹle ẹka-a, anyi nọ-a bụkwa echiẹgu.”


\par }{\PP \VS{13}Ọ sụ phẹ: “Unubẹdua l'onwunu nụnu phẹ nri g'ẹphe ria.”

\par }{\PP Ẹphe sụ iya: “Iphe, anyi gude l'ẹka-a bụkwa ishi buredi ise waa ẹma labọ kpụu; gbahaa g'anyi je l'onwanyi je azụtaru g'ẹphe ha nri.”

\VS{14}Kẹle unwoke, dọkwanuru l'ẹka ono beru l'ụnu unwoke iri l'ẹbo l'unwoke ụkporo iri.

\par }{\PP Jizọsu sụ ndu etsoje iya nụ: “Ngwa; unu mee phẹ g'ẹphe nọdugbaa anọo l'ophere l'ophere; g'ẹphe nọo ụkporo ẹbo-ẹbo l'iri-iri.”


\par }{\PP \VS{15}Ẹphe bya emee g'o pfuru bya emee phẹ; ẹphe nọduchaa anọo g'ẹphe hakọta.

\VS{16}Ọ bya ewota ishi buredi ise ono waa ẹma labọ phọ; bya apalia ẹnya imeli kele Chileke ekele kẹ nri ono; bya eworu iya nyawashia; bya anụ ndu etsoje iya nụ g'ẹphe keeru ikpoto ndu ono.

\VS{17}Ẹphe tụko rijichaa ẹpho. A tụtukobe ọphu ẹphe riphodoru; o ji nkata iri l'ẹbo; mbụ ibiribe buredi ono.


\par }{\SH Pyịta akọ onye Jizọsu bụ
\par }
{\R (Mat 16:13-19; Mak 8:27-29)

\par }{\PP \VS{18}O be teke Jizọsu nọ epfu anụ Chileke nwẹkinyi iya; ndu etsoje iya nụ nọdukwapho l'ẹka ono ẹphe l'iya. Ọ sụ phẹ: “?Bụkpoo onye bẹ ndiphe asụje lẹ mu bụkpoo?”


\par }{\PP \VS{19}Ẹphe sụ iya: “O nwekwarụ ndu asụje l'ị bụ Jiọnu, onye shi emeje baputizimu. O nwekwarụpho ndu asụje l'ị bụ Elayịjia. Ndu asụ l'ọo onye lanụ l'ime akahụ ndu mpfuchiru Chileke tetaru dzụru ndzụ.”


\par }{\PP \VS{20}Ọ sụ phẹ: “Unubẹdua-e; ?Unu sụkwanuru lẹ mu bụ onye?”

\par }{\PP Pyịta sụ iya: “Ọo ngu bụ Kéreshi ọbu, shi Chileke l'ẹka.”


\par }{\SH Epfupfu mbụ, Jizọsu epfu \newline  lẹ ya e-je iphe-ẹhuka nwụhu
\par }
{\R (Mat 16:20-28; Mak 8:30—9:1)

\par }{\PP \VS{21}Ọ karụ phẹ bya alọoru phẹ ẹka lẹ nchị g'ọ tọ dụkwa onye ẹphe e-pfuru iphe ono.

\VS{22}Ọ sụ: “Abụbu-Ndiphe jefụtajekwa iphe-ẹhuka, dụ igwerigwe; ndu bụ ọgerenya; waa ndu-ishi uke Chileke; waa ndu ezije ekemu l'a-jịkakwa iya woru iya megbua. O -rwua lẹ mbọku k'ẹto iya Chileke emee ya l'o teta dzụru ndzụ ọzo.”


\par }{\PP \VS{23}Ọ sụ phẹ g'ẹphe ha: “Onye ọ dụ iya g'o tsoru mu; g'onye ono wofu ẹnya l'ẹhu onwiya; vutajẹ oswebe ọnwu nkiya mbọku-mbọku vuru tsoru mu.

\VS{24}Kẹle onye eme g'ọ dzọo onwiya ndzụ l'e-tuphakwa ndzụ iya etupha. Onye gudekwanụ opfu ẹhu mu tuphaa ndzụ iya l'a-dzọ onwiya ndzụ.

\VS{25}Mbụ ?bụ gụnu bụ urwu, nemadzụ ritaru mẹ o -nwekọtachaaru iphemiphe, nọ lẹ mgboko-a bya alakwanaa onwiya l'iswi; a nụa ya aphụ?

\VS{26}Kẹle onye iphere Abụbu-Ndiphe dụ; iphere ezi ozi-ọma iya dụ iya; iphere onye ono a-dụkwapho Abụbu-Ndiphe mẹ ọ -nọduepho l'ogbu-nwịinwii nkiya abya; waa l'ogbu-nwịinwii kẹ Nna iya; waa ogbu-nwịinwii k'ụnwu-ojozi iya, dụ nsọ.

\VS{27}Ọle gẹ mu gbukwaaru iya unu tororo; ọ dụkwaru ndu harụ pfụru l'ẹka-a, ata yịdu nwụhu; gbahaa l'ẹphe hụmaadaru ẹka Chileke bụ eze.”


\par }{\SH Jizọsu egbu nwịinwii
\par }
{\R (Mat 17:1-8; Mak 9:2-8)

\par }{\PP \VS{28}“A nọepho iphe, ha g'abalị ẹsato, o pfuru iphe ono; ọ bya eduta Pyịta; waa Jiọnu; waa Jiemusu je enyihu eli úbvú; jeshia epfuru nụ Chileke.

\VS{29}O pfunyaẹpho nụnyaepho Chileke; iphu iya gbuchafụ; uwe iya chanwehụ; gbuahaa nwịinwii.

\VS{30}A bya ele ẹnya; ndiche labọ nọdu epfuwaa eyeru iya. Ndu ono bụ Mósisu yẹe Elayịjia.

\VS{31}Ẹphebedua goshikwaruphọ onwophẹ l'ogbu-nwịinwii imigwe. Ẹphe nọdu epfuru Jizọsu k'anwụhu, ọo-nwụhu lẹ Jierúsalẹmu, bụ iphe, Chileke tubuwarụ l'oo-me iya.

\VS{32}Teke ono bẹ Pyịta yẹe ndu ẹphe l'iya swị kumihuwaru mgbẹnya. Ẹphe tehu bya ahụma ogbu-nwịinwii ya ono waa ụmadzu ẹbo ono, ẹphe l'iya pfụru l'ẹka ono.

\VS{33}Ndu ono byaẹpho aha Jizọsu; Pyịta sụ iya: Ọnyibe; ọ dụkwa ree g'anyi nọ l'ẹka-a; g'anyi tụa mkpu ẹto: nanụ nkengu; nanụ kẹ Mósisu; nanụ kẹ Elayịjia.” Pyịta ta amahẹdu iphe, oopfu.


\par }{\PP \VS{34}Ọ kpụkwaduru nno l'ọnu epfu; urwukpu bya asọ-kputa phẹ. Ndzụ gụahaa phẹ g'urwukpu sọpyaberu phẹ ono.

\VS{35}Olu-opfu shi l'urwukpu ono gbụfu sụ: “Onye ọwa-a bụ Nwa mu nwoke, mu họtaru. Unu nụmajekwa iphe, oopfu!”


\par }{\PP \VS{36}Olu ono pfuchaẹpho iphe ono; onye a hụmaru bụwaru Jizọsu nwẹkiya. Ẹphe nọ-kirishia; ọphu ọ dụdu onye ẹphe pfuru iya teke ono; mbụ iphe ono, ẹphe hụmaru ono.


\par }{\SH Eeme onye ọbvu atụ ndapfụ \newline  g'o wekọrohu
\par }
{\R (Mat 17:14-18; Mak 9:14-27)

\par }{\PP \VS{37}O be lẹ nchitabọhu iya g'ẹphe nyizetachaaru l'eli úbvú ono; ikpoto nemadzụ wụ-pfuta iya.

\VS{38}Noo ya bụ; nwoke lanụ l'ime ikpoto ndu ono chishia sụ: “O-zì-iphe; jiko lenaa nwa mu-a ẹnya; kẹle ọ kwa iya bụ mu nwa lanụ.

\VS{39}Ọ dụru ẹgube ọbvu, akparwutajẹ iya l'ẹhu; ọ -bya l'ọ tụa ya ndapfụ; k'ọphu ụ́phù anọduje atsụshi iya l'ọnu; oomekaadaa ya iphe tẹme l'ọ haa ya.

\VS{40}Mu rwọo ndu etsoje ngu nụ g'ẹphe chịfu iya; ọphu ẹphe adụdu ike.”


\par }{\PP \VS{41}Jizọsu sụ: “Ha-oo! Unubẹ ọgbo ẹjo ọkpoma ọwa-a, adụdu iphe, unu ekwetajẹ-a! ?Bụ teke ole bẹ mu a-takpọo nshi gẹ mu l'unu nọ-beru? Gudeẹshikwa nwa ngu ọbu kpịritaru!”


\par }{\PP \VS{42}Nwata ono jepfushiẹpho Jizọsu; ọbvu ono tụta iya tụa l'alị bya eworu iya gbachịa. Jizọsu bya abaarụ ọbvu ono mba; bya emee nwata ono o wekọrohu. O duru iya nụ nna iya.

\VS{43}Ẹphe chikafụchaepho ẹnya ele g'ike dụ-be Chileke.

\par }{\SH Jizọsu epfu iya k'ugbo ẹbo \newline  lẹ ya e-je iphe-ẹhuka nwụhu
\par }
{\R (Mat 17:22-23; Mak 9:30-32)

\par }{\PP Ọ tụko dụgbakwada phẹ-a biribiri mbụ iphemiphe, Jizọsu emegbaa. Ọ sụ ndu etsoje iya nụ:

\VS{44}“G'opfu-a bamikwaa unu l'ẹnu-nchị; kẹle Abụbu-Ndiphe bẹ ee-mechakwaa kpụru ye ndiphe l'ẹka.”

\VS{45}Ọphu ẹphe ta amadụ iphe, o pfuru; kẹle e domiru iya edomi g'o to doshi phẹ ẹnya. Ndzụ nọdu agụkwanu phẹ g'ẹphe e-me jịa ya.


\par }{\SH Onye kachakpọo shii
\par }
{\R (Mat 18:1-5; Mak 9:33-37)

\par }{\PP \VS{46}Ẹphe wata adzọkashi onye kachaa shii lẹ g'ẹphe ha.

\VS{47}Jizọsu maẹrupho iphe, dụ phẹ l'ọkpoma bya ekuta nwata nshịi pfụ-kube onwiya;

\VS{48}bya asụ phẹ: “Onye gude k'iswi ẹhu mu nabata nwata nshịi, ha ẹgube-a bụakwaa mu bẹ ọ nabataru. Onye nabatakwanụru mbẹdua; bụakwanaa onye ono, ziru mu ozi ono bẹ ọ nabataru; kẹle ọo onye ẹnya kachaa alwalwa lẹ g'unu ha bụ onye kachaa shii.”


\par }{\SH Onye ata akpọshidu iphe, anyi eme
\par }
{\R (Mak 9:38-40)

\par }{\PP \VS{49}Jiọnu sụ iya: “Ọnyibe; anyi hụmaru onye gude ẹpha ngu achịshi ọbvu. Anyi sụ iya g'o to meshi l'o too tsodu ngu g'anyịbedua.”


\par }{\PP \VS{50}Jizọsu sụ iya: “Unu ta asụshi iya g'o to meshi; kẹle onye ata akpọshidu iphe, anyi eme akpọshi bụ anyi.”


\par }{\SH Ndu Samériya ajịka Jizọsu
\par }
{\PP \VS{51}O rwutashiẹ ya phọ l'ala l'imigwe; ọ tụgbua lẹ ya jefụtaje Jierúsalẹmu.

\VS{52}Ọ harụ ndu-ozi zia g'ẹphe vuru iya ụzo je. Ndu ozi ono tụgbua bya abahụ lẹ mkpụkpu lanụ, nọ lẹ Samériya je g'ẹphe doziaru iya ẹka ọo-zẹ.

\VS{53}Ọphu ndu ẹka ono ekwedu iya anata; kẹle o phoberu ụzo Jierúsalẹmu.

\VS{54}Jiemusu; waa Jiọnu, bụ ndu etsoje iya nụ hụma ẹgube iphe ono bya asụ iya: “Nnajịuphu! ?Bụ g'anyi karụ ọku g'o shi l'imigwe bya ekepyashịa phẹ tọo?”


\par }{\PP \VS{55}Jizọsu ghakọbe bya agbochia phẹ ọnu sụ phẹ: “Unu ta amakwa ẹgube iphe, unu l'iya l'eme.

\VS{56}Kẹle Abụbu-Ndiphe ta abyadụru emebyi ndzụ ndiphe; ọ chịa g'ọ dzọo ndzụ.” E mechaa; ẹphe shi l'ẹka ono tụgbua jeshia mkpụkpu ọzo.


\par }{\SH Ndu e-tso Jizọsu
\par }
{\R (Mat 8:19-22)

\par }{\PP \VS{57}Ẹphe jenyaẹpho l'ụzo; nwoke lanụ sụ iya: “Nnajịuphu; mu e-tsojekpọe ngu phọ eje ẹkameka, iije.”


\par }{\PP \VS{58}Jizọsu sụ iya: “Uphẹga nwekwarụ ẹnú; ẹnù, ephe l'eli nweru ẹpfune; obenu lẹ Abụbu-Ndiphe te enwedu ẹka oo-dobeje ishi.”

\VS{59}Ọ sụ onye ọzo: “Tsoru mu!”

\par }{\PP Onye k'ono sụ iya: “Nnajịuphu; gẹ mu jekwa elifua nna mu.”
 

\par }{\PP \VS{60}Jizọsu sụ iya: “Haa ndu nwụhuru anwụhu g'ẹphe lia ndu nkephẹ, nwụhuru anwụhu. Gụbedua l'onwongu je epfua k'ẹka Chileke bụ eze g'a nụmadzuru.”


\par }{\PP \VS{61}Onye ọzo sụ iya: “Nnajịuphu; mu e-tsokwaru ngu; ọle ọo gẹ mu je asụadaa ndibe mu g'ẹphe nọkwa-ẹhu mma!”


\par }{\PP \VS{62}Jizọsu sụ iya: “Ọ-pa-ọgu agha ẹnya l'azụ ta ayịkwa l'ozi k'ẹka Chileke bụ eze.”




\par }\Chap{10}{\SH Jizọsu agba ndu-ozi iya \newline  ẹbo-ẹbo l'ozi-ọma ono
\par }
{\PP \VerseOne{1}E mechaa; Nnajịuphu byakwa bya ahọta ụkporo ụmadzu ẹto l'ụmadzu iri l'ẹbo ọzo bya agbaa phẹ ẹbo-ẹbo; sụ g'ẹphe vuru iya ụzo jekọta l'iphe, bụkpoo mkpụkpu mẹkpoo ẹkameka, yẹbedua l'onwiya abya ejeje.

\VS{2}Ọ sụ phẹ: “Iphe, a kọru l'opfu chashịakwaru; mbụ l'ọ kwatakpọkwaaru ha shii; obenu lẹ ndu-ozi, akpata iya akpata ha nwanshịi. Unu pfuru nụ Nnajị, nwe iphe, a kọru l'opfu g'o ye ndu-ozi, l'a-bya akpata iya nụ.

\VS{3}Unu tụgbua jeshia. Unu lekwa ẹnya: l'unu dụkwa g'ụnwu atụru; mu chịakwaru unu ye g'unu jeshia ẹka agụ jiru ejiji.

\VS{4}Unu te egudekwa ẹda-okpoga; ọzoo ẹda mmanụ; ọzoo akpọkpa. Unu te ejekwa anọdu k'ekwe ekele lẹ gbororo.

\VS{5}Unuphu, unu -bahụkpooru; unu vuru ụzo sụ: ‘Gẹ nchị dụkwa doo l'unuphu-a.’

\VS{6}Teke nwa nchị-odoo nọ l'ẹka ono; nchị-odoo unu abụru nkiya. Teke 'ọ dụdu; l'ọ lwaphutaru unu azụ.

\VS{7}Unu buẹkwarupho l'unuphu ono; rije ngụje iphe, bụkpoo iphe, ẹphe nụru unu; kẹle onye akanya gbaru k'anata ụgwo iphe, o setarụ. Unu te ebuphekwa l'unuphu l'unuphu.

\VS{8}Teke unu bahụru mkpụkpu; ẹphe -nata unu ree; unu rijeẹkwapho iphe, a nụru unu.

\VS{9}Unu mee g'ẹhu dụ ndu iphe eme ike l'ẹka ono; unu asụ phẹ: ‘Chileke abyaakwaa abụru eze unu.’

\VS{10}Teke unu bahụkwanuru mkpụkpu; ọphu ẹphe anatadụru unu; unu alụfu l'ọma gbororo iya bya asụ phẹ:

\VS{11}‘Urwuku mkpụkpu unu, dụ anyi l'ọkpa bẹ anyi jịshiakwaru unu-o! Ọ kwa iphe, unu a-maru bụ lẹ Chileke abyawaa egoshi lẹ ya bụ eze.’

\VS{12}Ọle iphe, mu akarụ unu bụ; ọo-kakwaru ndu Sọdomu mma mbọku ikpe; eme lẹ mkpụkpu ono.”


\par }{\SH Iphe ee-me ọha, jịkaru nụ
\par }
{\R (Mat 11:20-24)

\par }{\PP \VS{13}“Nshịo gụbe ọha Kọrazinu! Nshịo gụbe ọha Bẹtusayida! Kẹle ọme e wotaru iphe-ọhumalenya, e meru l'ime unu mee l'ọha Taya yẹle ọha Sayịdonu m'ẹphe eyekwaa uwe-aphụ; kpua onwophẹ ntụ ụzenya; gude goshi l'izimanụ lwarụ phẹ azụ; ẹphe ghawaa umere lwapfuta Chileke.

\VS{14}Ọle ọo-karụ ndu Taya waa ndu Sayịdonu mma mẹ Chileke kpeje ikpe eme lẹ g'ọo-dụ unubẹdua.

\VS{15}Gụbe ọha Kapaniyọmu! ?Ọ dụ ngu g'e kulia ngu g'i supfuru l'imigwe tọ? Aa-gbẹkwanu kwatsua ngu kwarua ngu ọku-alị-maa!”


\par }{\PP \VS{16}Ọ sụ ndu etsoje iya nụ: “Onye nụmaru iphe, unu pfuru nụmawaru iphe, mu pfuru; onye jịkaru unu jịkakwaru mu phọ; tẹme onye jịkakwanuru mbẹdua bụakwaa onye ono, ziru mu ozi ono bẹ o jịkaru.”


\par }{\SH Ndu Jizọsu ziru ozi \newline  alwa l'ẹhu-ụtso
\par }
{\PP \VS{17}Ụkporo ụmadzu ẹto l'ụmadzu iri l'ẹbo ono jechaa bya egude ẹhu-ụtso lwa bya asụ Jizọsu: “Nnajịuphu; anyi gude ẹpha ngu kachaa ọbvu ike!”


\par }{\PP \VS{18}Ọ sụ phẹ: “Mu shia ele Nsetanu g'o shi l'igwe ada g'ebemu-igwe.

\VS{19}Sụ-a; mu yeakwaru unu ike l'ẹka g'unu zọpyabejechaa agwọ l'ọkpa mẹ akpị mẹ g'unu kakọta iphe, bụkpoo ike k'ọhogu ono, bụ Obutuswe ike. Ọ tọ dụdu iphe, byaru ayị mee unu.

\VS{20}Ọle g'ọ tọ bụkwaru iphe, ẹhu iya a-nọdu atsọ unu bụ l'unu ka ọbvu ike; g'ẹhu tsọjechia unu l'e dewaru ẹpha unu l'ẹkwo l'imigwe.”


\par }{\SH Ẹhu atsọ Jizọsu
\par }
{\R (Mat 11:25-27; 13:16-17)

\par }{\PP \VS{21}Lẹ teke ono kwaphọ bẹ Unme Chileke meru Jizọsu; ẹhu tsọmahu iya. Ọ sụ: “Mu ekele ngu ekele Nna, bụ Nnajị igwe yẹe alị; l'i domiru iphe-a gẹ ndu kwarụ ẹnya; waa ndu mmamiphe ta amaru iya; i woru iya goshichia ndu obu phẹ gụru ìphóró gẹ k'ụnwegirima. Ee! Nna; noo iphe, i mekpọerupho g'ọ dụ ngu; waa g'ọotso ngu ụtso ememe iya.


\par }{\PP \VS{22}“Nna mu yeakwaru mu iphemiphe l'ẹka. Ọ tọ dụkwa onye maru onye Nwa Chileke bụ; gbahaa Nna iya, bụ Chileke. Ọphu ọ dụkwa onye maru Nna iya, bụ Chileke; gbahaa Nwa iya; ọzo 'ẹpho onye Nwa iya ono họtaru; goshi iya Nna iya.”


\par }{\PP \VS{23}Jizọsu yẹe ndu etsoje iya nụ nọduepho nwẹkinyi phẹ; ọ ghakọbe sụ phẹ: “Ẹhu-ụtso bẹ a gọru nụ unubẹ ndu gude ẹnya unu ahụma iphe-a, unu ahụma-a.

\VS{24}?Unu maru-a lẹ ndu mpfuchiru Chileke; waa ndu eze, dụ igwerigwe bẹ ọ gụru ẹgu ahụma iphe-a, unu ahụma-a; ọle ẹphe ta ahụmaduru iya. Ọ gụkwaru phẹ phọ anụma iphe-a, unu anụ-a; ọle ẹphe ta anụmaduru iya.”


\par }{\SH Ekemu, kpọ-chiru ishi
\par }
{\R (Mat 22:34-40; Mak 12:28-34)

\par }{\PP \VS{25}Noo ya bụ; onye lanụ, maru ekemu gbalihu gẹ ya gude ajị hụa Jizọsu ama bya asụ iya: “O-zì-iphe; ?bụ gụnu bẹ mu e-me gẹ mu dzụru ndzụ ojejoje.”


\par }{\PP \VS{26}Ọ sụ iya: “?Bụ gụnu bẹ e deru l'ẹkwo ekemu? ?Ị gụtaru gụnu?”


\par }{\PP \VS{27}Nwoke ono sụ iya: “Ẹkwo ekemu sụru: ‘Yee Nnajịuphu, bụ Chileke ngu obu ngu g'ọ ha. Gude ndzụ ngu g'ọ ha; mẹ ike ngu g'ọ ha; mẹ uche ngu g'ọ ha yee Chileke obu. Waa g'i yee nemadzụ ibe ngu obu g'i yeru onwongu.’ ”


\par }{\PP \VS{28}Jizọsu sụ iya: “I pfukọtaru iya; i -mee nno; l'iinweru ndzụ.”


\par }{\SH Ẹtu k'onye Samériya, \newline  nweru obu ọma
\par }
{\PP \VS{29}Nwoke ono kụchata iya bya asụ iya: “?Ọ bụkwanuru onye bụ nemadzụ ibe mu ọbu?”


\par }{\PP \VS{30}Jizọsu nmaaru iya ẹtu sụ: “Ọ dụru nwoke, shi Jierúsalẹmu eje Jieriko. O je evubaa ndu ana nfụ. Ẹphe tsua ya iphe tsugbuphodo iya ndzụ nwanshịi; gbabẹ iya ọto bya aparu iya haa; ọ nọduwaa mkpọkpo ndzụ. Ẹphe gbakashịhu.

\VS{31}Ọ dụru g'ọ nwụru; onye uke Chileke nọdu aghata l'ụzo l'ẹka ono bya ahụma iya; bya agbangoo ya; shia ụzo ọzo; ọ bụru iya atụgbu.

\VS{32}Oshilọkpa Lívayi ghatashịkwaapho l'ụzo ono bya ahụmakwa iya phọ bya aghangokwaa ya phọ.

\VS{33}Obenu l'onye Samériya, ejekpọoro iphe, ooje ghatashịaru ẹka nwoke ono nọ bya ahụma iya; imemini iya dụ iya.

\VS{34}Ọ bya ejepfu iya bya edebechaa ya manụ l'ọ́nyá, dụgbaa ya l'ẹhu; kpua ya ya mẹe bya ekechishia ya ya. Ọ bya apata iya tukobe lẹ nkapfụ-ịgara iya; bya aparwuta iya ụlo ndu ije; bya edobe iya swiru.

\VS{35}O be lẹ nchitabọhu iya; ọ chịfuta shịru labọ bya anụ onye-nche ụlo ndu ije ono bya asụ iya: ‘Letakwa iya ẹnya. Teke mu lwarụ; ọ -dụru iphe ọzo, o phubaaru ngu; mu a-pfụa ngu iya.’


\par }{\PP \VS{36}“?Bụ onye ole l'ime ụmadzu ẹto ono bẹ ị rịru l'ọo ya bụ nemadzụ ibe nwoke ono, vubaru ndu ana nfụ ono?”


\par }{\PP \VS{37}Onye ezije ekemu ono sụ iya: “Ọo onye ọphu phụru iya obu-imemini phọ.”

\par }{\PP Jizọsu sụ iya: “Laa; je emeje ẹgube ono.”


\par }{\SH Jizọsu akpapfuta \newline  Mata yẹe Meri
\par }
{\PP \VS{38}Tọbudu iya bụ; Jizọsu phẹ kwasẹru ejekpọekwapho iphe, ẹphe eje. Ẹphe jenyaẹpho l'ụzo; ọ bahụ l'ọma mkpụkpu lanụ. Nwanyị, ẹpha iya bụ Mata dubata iya ibe phẹ; gẹ ya kwaaru iya ẹbyaa.

\VS{39}Nwanyị ono nweru nwune nwanyị, ẹpha iya bụ Meri. Meri je anọdu nọnyabe Nnajịuphu; anụ opfu iya.

\VS{40}Mata yenụkakwanuru ẹhu l'eme nri. Ọ bya ejepfu Jizọsu je asụ iya: “Nnajịuphu! ?Tịi sụdu nwune mu nwanyị g'ọ tọ hashịru mu ozi-a gẹ mu je nwẹkinyi mu? Sụnu iya g'ọ bya eyeru mu ẹka!”


\par }{\PP \VS{41}Nnajịuphu sụ iya: “Mata! Mata! Ị kụnukaru photophoto megbushinụka onwongu.

\VS{42}Iphe lanụ bụ iphe, dụ mkpa kpụrumu. Meri hataakwanaru òkè-iphe ono ọphu ka ree. Ọphu a nafụbaedu iya ya anafụ.”




\par }\Chap{11}{\SH Jizọsu ezi g'eepfuje anụ Chileke
\par }
{\R (Mat 6:9-13; 7:7-11)

\par }{\PP \VerseOne{1}O be ujiku lanụ; Jizọsu nọdu ẹka lanụ epfu anụ Chileke. O pfughechaẹ ya phọ; onye lanụ l'ime ndu etsoje iya nụ sụ iya: “Nnajịuphu; zinaa anyi g'eepfuje anụ Chileke gẹ Jiọnu zikwarụpho ndu etsoje iya nụ-a.”


\par }{\PP \VS{2}Ọ sụ phẹ: “Unu -nọdu epfu anụ Chileke; unu sụje:

\par }{\Q “Nna anyi, bu l'imigwe;

\par }{\Q G'e dobe ẹpha ngu iche.

\par }{\Q Goshinu l'ọo gụbedua bụ eze.

\par }{\Q G'emeje iphe, dụ ngu l'uche

\par }{\QB l'eliphe;

\par }{\QB g'eemeje iya l'imigwe.


\par }{\Q \VS{3}Nụnu anyi nri ntanụ-a;

\par }{\Q Nri, a-sụjeru anyi eri

\par }{\QB mbọku-mbọku.


\par }{\Q \VS{4}Gụaru anyi nvụ l'ẹka anyi

\par }{\QB mesweru ngu.

\par }{\Q G'anyi gụru ndu mesweru

\par }{\QB anyịbedua.

\par }{\Q Te ekwekwa g'anyi nmalahụ

\par }{\QB l'ọhutama.

\par }{\Q Nafụtachikwaa anyi g'anyi

\par }{\QB ta aba l'ẹka onye

\par }{\QB ẹjo-iphe.”


\par }{\PP \VS{5}Jizọsu sụ phẹ: “Dẹnu g'unu ha onye e-jepfu ọ̀nyà iya l'echi abalị je asụ iya g'o jie ya ụgwo ishi buredi ẹto;

\VS{6}l'ọ̀nyà iya, shi ẹka dụ ẹnya byaru ibe iya; ọphu ya enwedu nri, ya a-nụ iya.

\VS{7}Ọ̀nyà iya ono gbẹ l'ime ụlo sụ: ‘E pfuchishi mu nchị! Mu gụ-chiwaru ụzo; swọbe iya iphe. Mu l'ụnwu mu zẹwaa azẹe. Ọphu mu agbẹshiedu abya ngu anụ buredi kẹ nta.’

\VS{8}Gẹ mu kakwaru unu: ọ -bụru l'ọ tọo gbẹshidu abya iya anụ buredi ono kẹle ọ bụ ọ̀nyà iya; l'oo-gudenụ kẹle oopfuchi iya nchị; ọphu iphere adụdu iya bya anụ iya iphe, ọ byaru asụ g'ọ nụ iya.

\VS{9}Noo g'o gude mu sụkwanu unu; unu pfua g'a nụ unu iphe; aa-nụ iya unu! Unu chọo iphe; unu a-chọta iya! Unu kụa ẹka l'ụzo; aa-gụharu iya unu!

\VS{10}Kẹle onyemonye, sụru g'a nụ iya iphe bẹ aa-nụje iphe; onye chọru nụ l'a-chọtaje; onye kụru ẹka bẹ aa-gụhajeru ụzo.

\VS{11}?Dẹnu g'unu ha, bụru nna, onye nwa iya a-sụ g'ọ nụ iya ẹma; l'ọ gbẹ chịru agwọ nụ iya;

\VS{12}ọzoo teke ọ sụru g'ọ nụ iya ẹkwa-ọku; l'ọ nụchia ya akpị?

\VS{13}Eshinu unubẹ ndu bụ ndu ẹjo-iphe amajẹru nụ ụnwu unu iphe, dụ ree; ?bụchia Nna unu bu l'imigwe ta akabadaa amaru g'oo-me nụ unu Unme-dụ-Nsọ; mbụ unubẹ ndu sụru g'ọ nụ iya unu?”


\par }{\SH Ẹka ike Jizọsu shi
\par }
{\R (Mat 12:22-30; Mak 3:20-27)

\par }{\PP \VS{14}O be teke ọzo; ọ dụru nwoke, Jizọsu chịfuru ọbvu, bu iya l'ẹhu, meru ẹbe oopfujedu opfu. Kpiridangu-ọbvu ono lụfuepho nwoke ono l'ẹhu; nwoke wata epfu opfu. Ọ dụ ikpoto ndu ono biribiri.

\VS{15}Ọ dụru ndu ọphu sụru l'ọo ọbvu, bụ Biyelezebọlu, bụ iya bẹ bụ onye-ishi iphe, bụkpoo ọbvu bẹ o gude achịshi ọbvu.


\par }{\PP \VS{16}Ndu ọphu abya agbabẹru iya ọ́nyà opfu g'ẹphe gude nmata iya; sụ iya g'o menaarụ phẹ iphe-ọhumalenya, e-goshi l'ọo Chileke ziru iya eviya.

\VS{17}Ọ maẹrupho iphe, ẹphe arị bya asụ phẹ: “Alị-eze -keha ẹbo; seahaa opfu bẹ ọ bụakwaa ọla-l'iswi. Nokwaphọ g'ọo-dụ l'unuphu, keharu onwiya ẹbo.

\VS{18}Teke ọ bụkwanu lẹ nkwoka dụ l'ibe Nsetanu; ?dẹnu g'ee-me g'alị-eze iya keru; mẹ unu -sụ l'ọo Biyelezebọlu bẹ mu gude achịshi ọbvu?

\VS{19}Ọ -bụkwanuru l'ọo Biyelezebọlu bẹ mu gude achịshi ọbvu; ?bụ gụnu bẹ ndu k'unu gudekwanụ achịshi ọbvu nkephẹ? Ọ kwa iya bụ l'ọo ndu k'unu e-goshiwarọ unu l'ikpe nmarụ unu.

\VS{20}Obenu teke ọ bụkwanu l'ọo ike Chileke bẹ mu gude achịshi ọbvu ọbu; ọo ya bụ l'o noo iphe, egoshi lẹ Chileke bụakwaa eze l'ẹhu unu.


\par }{\PP \VS{21}“Onye ọkpehu dụ -kwaghe ngwọgu akwaghe nọdu eche ibe iya nche; ?tị madụ l'ọ tọ dụdu iphe, eme iphe iya?

\VS{22}Obenu teke onye ka iya ike byaru afụaru iya; bya alwụ-kpee ya l'ọ nata iya ngwọgu ono, bụ iphe, o doberu ẹnya ono; bya akwaa ivu iya ono kekashịa.


\par }{\PP \VS{23}“Sụ-a; onye mu l'iya ata tụgbaduru bụkwa onye opfu mu; onye mu l'iya ata achịkobedu achịkobe l'achịkakwa achịka.


\par }{\SH Iphe, akpajẹ ọbvu alwa azụ
\par }
{\R (Mat 12:43-45)

\par }{\PP \VS{24}“Teke a chịfuru nemadzụ ọbvu l'ẹhu; ọbvu ono etsoru echiẹgu ẹka mini adụdu aghaphe; achọ ẹka ọo-nmẹ anmẹe. Teke o jenyaaru; ọphu ọ dụdu ẹka ọ hụmaru; l'ọ sụ gẹ ya laphuẹshikwa azụ l'akahụ ụlo iya-a.

\VS{25}Teke ọ byatashịaru; a zawa iya azaza; dozichaa ya ree;

\VS{26}l'o je je achịta ọbvu ẹsaa ọzo, ka iya njọ; ẹphe awụba je eburu iya; ndzụ nwoke ono teke ono abya aka njọ; eme lẹ teke mbụ phọ.”


\par }{\SH Ọkpobe ẹhu-ụtso
\par }
{\PP \VS{27}Jizọsu pfuẹpho nno; nwanyị lanụ l'ime igwe ọha ono chia mkpu sụ: “Ẹhu-ụtso bẹ a gọru nụ nwanyị ọphu parụ ẹpho-ime ngu bya echee ngu ẹra!”


\par }{\PP \VS{28}Ọ sụ iya: “Ẹhu-ụtso bẹ gọchiaru nụ ndu anụmaje opfu Chileke bya eme iya ememe!”


\par }{\SH Iphe-ọhumalenya, \newline  meru l'ẹhu Jiona
\par }
{\R (Mat 12:38-42; Mak 8:11-12)

\par }{\PP \VS{29}O be g'ikpoto ndu ono aka shii eje; Jizọsu pfuahaa sụ: “Ọgbo-nta-a pakpọkwaaru njọ. Ẹphe achọ iphe-ọhumalenya. Ọle ọ tọ dụkwanu iphe-ọhumalenya ọzo, ee-goshi phẹ; gbahaa iphe, meru Jiona.

\VS{30}Mbụ-a; ọo kwa gẹ Jiona bụjeru ndu Ninive iphe-ọhumalenya phọ bụ gẹ Abụbu-Ndiphe bụ ndu ọgbo-nta-a.

\VS{31}Nwanyị, bụ eze ndu Sheba bẹ a-gbalihu mbọku ikpe; nma ọgbo-nta-a ikpe; kẹle o shi l'ẹka igwe beru; alị beru bya gẹ ya nụma opfu nkwamẹnya Sólomọnu. O be nta-a bẹ onye ka Sólomọnu nọ l'ẹka-a.

\VS{32}Tẹme ndu Ninive l'a-gbalihu mbọku ikpe; nma ọgbo-nta-a ikpe; kẹle izimanụ lwarụ ndu Ninive azụ; ẹphe ghaa umere; lwapfuta Chileke l'opfu, Jiona pfuru phẹ; obenu l'onye ka Jiona nọ l'ẹka-a nta.”


\par }{\SH Orọku, dụ l'ẹhu bụ ẹnya
\par }
{\R (Mat 5:15; 6:22-23)

\par }{\PP \VS{33}“Ọ tọ dụkwa onye abụjeru; ọ -yechaa ọku l'orọku l'o woru iya je edomia edomi; ọzoo l'o woru ite kpube iya. Oowojechiaru iya kobe lẹ nggu-orọku g'onyemonye, bataru nụ ahụma ìphóró iya.

\VS{34}Ẹnya ngu bụ orọku, dụ ngu l'ẹhu. Teke ẹnya doru ngu edodo; ogwẹhu ngu abụkotaru ngu ìphóró ìphóró. Teke ẹnya edoduru ngu edodo; ogwẹhu ngu abụkotaru ọchii ọchii.

\VS{35}Ọo ya bụ; letakwa ẹnya; a -nọnyakwaa ìphóró, nọ ngu l'ime gbẹ bya abụru ọchii.

\VS{36}Ọ -bụru l'ogwẹhu ngu bụkota ìphóró; ọphu ọ dụkpodaa ẹka ọogba ọchii; bẹ ọo-nọdu enwu enwunwu g'orọku anọduje enwu-a gude nwụberu ngu ọku.”


\par }{\SH Jizọsu epfu kẹ ndu ezije ekemu
\par }
{\R (Mat 23:1-36; Mak 12:38-40)

\par }{\PP \VS{37}Jizọsu kpụkwadurua opfu l'ọnu epfu; onye Fárisii bya asụ iya: “Oshi adụkwa l'ibe mu.” O tsoru iya je anọdu k'eri nri ono.

\VS{38}Ọ dụ onye Fárisii ono biribiri l'o to vuduru ụzo meadaa nsọ akwọ ẹka; bya anọdu k'eri nri.

\VS{39}Nnajịuphu sụ iya: “Unubẹ ndu Fárisii anọduje asa azụ okoro asa azụ ochi; ọle iphe, unu maru bụ ana ndu ọzo iphe l'ẹka ike yẹe ẹjo-iphe.

\VS{40}Unubẹ ndu eswe! ?Tọ bụedu ẹka lanụ, meru azụ, mekwarụpho ime?

\VS{41}Ọle-a; unu woru iphe, nọ l'ime okoro waa l'ime ochi meeru ndu ụkpa iphe-ọma; hụma lẹ nsọ a-bvụru unu l'iphemiphe.


\par }{\PP \VS{42}“Nshịo unubẹ ndu Fárisii; kẹle unu apfụjechaaru apfụru nụ Chileke oke-lanụ-l'ụzo-iri: l'agbo; mẹ olubu; mẹkpoo iphemiphe, bụkpoo nwẹekwo, eeri eriri; unu agbẹ haa apfụbekoto waa eye Chileke obu. Unu gege apfụbekoto; yee Chileke obu; mejekwaphọ ekemu ọphu unu emejehawaa.


\par }{\PP \VS{43}“Nshịo unubẹ ndu Fárisii; mbụ unubẹ ndu ọoduje g'unu nọdu l'ishi l'ụlo-ndzukọ; tẹme ọ nọdu adụje unu g'e keleje unu ekele k'iche l'ẹka a dụ igwe.

\VS{44}Nshịo unu; kẹle unu dụ g'ilu, chihuru echihu, a ta hụmaduru l'ẹnya; a nọdu azọje iya ọkpa; ọphu a madụ l'ime iya rehuru erehu.”


\par }{\PP \VS{45}Onye lanụ bụ onye maru ekemu sụ iya: “O-zì-iphe; eshinu iipfu ẹgube ono bẹ ị tụkoakwaru anyi l'ẹphe abarụ mba.”


\par }{\PP \VS{46}Jizọsu sụ iya: “Nshịo unubẹ ndu maru ekemu; kẹle unu ewojeru ivu, anyi ẹrwa boo ndiphe; ọle unubẹdua ta arwụkwa ivu ono g'ọ ka mma l'ọo mkpụshi-ẹka lanụ.

\VS{47}Nshịo unubẹ ndu gbẹ nta-a akpụshi ụlo-ilu l'ẹka ndiche unu phẹ ligbaaru ndu ẹphe gbushiru, bụ ndu mpfuchiru Chileke.

\VS{48}Ọo ya bụ l'unu egoshi l'unu kweru l'iphe, ndiche unu phẹ meru bẹ dụ ree; tẹme ẹka unu dụkwa iya phọ; kẹle ẹphe gburu phẹ egbugbu; unu nọdu akpụshi ụlo-ilu l'ẹka e liru phẹ.

\VS{49}Noo iphe, Mmamiphe Chileke pfuru sụ: ‘Mu e-zi ndu mpfuchiru Chileke; mẹ ndu-ozi g'ẹphe jepfu phẹ. Ndu ono, mu e-zi ono nweru ndu ọphu ẹphe e-gbu egbugbu; dụru ndu ọphu ẹphe a-kpa ẹhu mmanụ.’

\VS{50}Ọo ya bụ l'aa-gwata ọgbo-a ụgwo ọchi iphe, bụkpoo ndu mpfuchiru Chileke ono, ndiche phẹ shi teke ìphè dụ gbushita ono;

\VS{51}e -shikpọo lẹ mee Ebẹlu jasụ lẹ kẹ Zakaráya, onye e gburu lẹ mgbaka ọru-ngwẹja Chileke yẹe eze-ụlo Chileke. Sụ-a; gẹ mu gbukwaaru iya unu tororo; ọ kwa ọgbo-a bẹ aa-gwata ụgwo mee phẹ.


\par }{\PP \VS{52}“Nshịo unubẹ ndu maru ekemu; kẹle unu wotawaru ire-igodo ụlo mmamiphe. Unu ta abahụduru l'onwunu; tẹme ndu eme g'ẹphe bahụ bẹ unu kpọshiru abahụ.”


\par }{\PP \VS{53}Jizọsu bya l'atụgbu l'ẹka ono; ndu ezije ekemu mẹ ndu Fárisii ono kwatakpọo tsoahaa ya opfu; tẹme ẹphe nọdu akụchashikwa iya phọ opfu akụchashi; eme g'o pfua igwerigwe opfu;

\VS{54}ẹka ẹphe ege iya g'ẹphe gbaaru iya ọ́nyà opfu, ẹphe e-gude nmata iya.




\par }\Chap{12}{\SH Iphe-ekoje-buredi ndu Fárisii
\par }
{\R (Mat 10:26-27)

\par }{\PP \VerseOne{1}Teke ono kwaphọ; ụmadzu ụkporo l'ụnu zakọbewaa l'ẹka ono; k'ọphu ẹphe azọgbaa nwibe phẹ tọli tọli. Jizọsu karụ ndu etsoje iya nụ gẹdegede sụ phẹ: “Unu kwabẹkwaru iphe-eko-buredi ndu Fárisii ẹnya, bụ iya bụ tụko-l'ẹhu-atụko-l'obu, ẹphe bụ.

\VS{2}Ọ tọ dụkwa iphe, e kpuchiru ekpuchi g'e te mechaa kpuhaa ya; ọphu ọ dụkwa iphe, e domiru edomi g'e te mechaa maru iphe, ọ bụ.

\VS{3}Iphe, unu pfuru l'ọchii bẹ aa-nụma l'ìphóró; tẹme iphe, unu dzụru taba taba l'ime ụlo bẹ aa-ra arara g'onyemonye nụmadzuru.”


\par }{\SH Onye aa-tsụje ebvu
\par }
{\R (Mat 10:28-31)

\par }{\PP \VS{4}“Gẹ mu kakwaru unubẹ ndu bụ ọ̀nyà mu phẹ: Unu ta tsụkwa ndu egbu ogwẹhu nemadzụ ebvu; ndu bụ: ẹphe -gbuchaa; ọ tọ dụedu iphe ọzo, ẹphe adụ ike eme.

\VS{5}Gẹ mu kakwaru unu onye unu a-nọdu atsụje ebvu: onye unu a-tsụje ebvu bụkwa onye bụ: o -gbuchaa egbugbu; l'o nwekwarụpho ike, oo-gude nwuru onye ono chie l'ọku-alị-maa. Ee! Mu sụru unu-a; nokwa onye unu a-tsụje ebvu bụ ono.


\par }{\PP \VS{6}“?Tọbudu ụnwu ogbe ise bụ kobo ẹbo? Ọle Chileke ta adụkwa ụnwu ogbe mẹ nanụ, ọ tọ nyatadụru.

\VS{7}Mbụ-a; ẹgbushi, nọ unu l'ishi bẹ ọ gụchaakwaru ọgu nanụ nanụ. Unu ta atsụshi ebvu! Unu kagbaa ikpoto ogbe aba lẹ mkpa; g'ọ hahabẹ igwerigwe.”


\par }{\SH Epfu l'edzudzu-ọha l'a bụ kẹ Kéreshi
\par }
{\R (Mat 10:32-33; 12:32; 10:19-20)

\par }{\PP \VS{8}“Gẹ mu gbukwaaru iya unu tororo; onye pfụru l'edzudzu-ọha pfua ya hoo haa lẹ ya bụ nkemu bẹ mụbe Abụbu-Ndiphe l'a-pfụkwarupho l'edzudzu ụnwu-ojozi-imigwe pfua ya hoo haa l'onye ono bụ nkemu.

\VS{9}Obenu l'onye pfụru l'edzudzu-ọha pfua ya hoo haa lẹ ya ta amadụ mu bẹ mu a-pfụkwarupho l'edzudzu ụnwu-ojozi-imigwe kẹ Chileke pfua ya hoo haa lẹ mu ta amadụ onye ọbu.


\par }{\PP \VS{10}“Onyemonye, pfuru Abụbu-Ndiphe ẹjo opfu bẹ aa-gụkwaru nvụ; obenu l'onye pfubyiru Unme Chileke bẹ a taa gụkwaru nvụ.


\par }{\PP \VS{11}“Teke ọ bụ l'ẹphe kpụ unu bya edobe l'ụlo-ndzukọ; waa l'iphu ndu-ishi; waa l'iphu ndu gọvumenti; unu ta ayọkwa ọshi iphe, unu e-pfu; ọzoo g'unu e-dobe ọnu pfua ya gude kpefu onwunu.

\VS{12}Kẹle Unme Chileke l'e-zia unu iphe, unu e-pfu teke ono.”


\par }{\SH Ẹtu k'onye eze, \newline  bụ onye-eswe
\par }
{\PP \VS{13}Onye lanụ l'ikpoto ndu ono sụ iya: “O-zì-iphe-e! Rwọnaa nwune mu g'o kwe gẹ mu l'iya kee iphe, shi lẹ nna anyi.”


\par }{\PP \VS{14}Jizọsu sụ iya: “?Bụ onye meru mu onye ekpejeru unu ikpe; ọzoo onye ekeru unu oke; gụbe nwoke ono?”

\VS{15}Jizọsu sụ ikpoto ndu ono: “Unu tọkwa ẹhu zehujeru iphe, bụkpoo iphe, akpatajẹ eye ẹnya l'ẹku mgboko-a; l'ọkpobe ndzụ nemadzụ te eshikwa l'ẹku, ọ kpatarụ akpata; g'ọohahabe.”


\par }{\PP \VS{16}Ọ watarụ phẹ anmarụ ẹtu sụ: “Nwoke lanụ, nweru iphe; kọru opfu; kpata iya iphe, ha shii.

\VS{17}Ọ bya arịahaa l'egomunggo sụ:

\par }{\MM ‘?Dẹnuanu gẹ mu e-me iya g'ọ tọ dụedu ẹka aa-kụbe iphe-a?’

\VS{18}Mu e-me iya ẹgube-a. ‘Mu a-phọka ọba mu phọribebaaru iya g'ọ ka ọsa; l'ọo-bụwaruro ẹka mu a-kụbe mebyi iphe mu; mẹ iphe, mu nweru enweru.’

\VS{19}Noo ya bụ; mu asụ ndzụ mu; ẹku abyakwaru ngu! Ọwa-a bụkpokwaa iphe, a-sụru ngu eri apha, dụ igwerigwe. Tụta unme nta; ria ngụa g'ẹhu tsọo ngu ụtso!”

\VS{20}“Ọle Chileke sụru iya: ‘Onye eswe! Ẹnyashi-a bẹ aa-nata ngu ndzụ ngu ono. Iphemiphe-a, i doberu onwongu-a; ?bụ onye e-ri iya?’


\par }{\PP \VS{21}“Noo g'onye akparu onwiya ẹku; ọphu ọ dụdu iphe, ọ bụ l'iphu Chileke dụ bụ ono.”


\par }{\SH Eye Chileke iphemiphe l'ẹka
\par }
{\R (Mat 6:25-34)

\par }{\PP \VS{22}Jizọsu sụ ndu etsoje iya nụ: “Noo iphe, mu gude sụ: Unu ta akụshi photophoto g'unu e-me ndzụ unu: k'iphe, unu e-ri; ọzoo k'ẹhu unu: k'iphe, unu e-ye l'ẹhu.

\VS{23}Kẹle ndzụ ka nri; tẹme ogwẹhu ka uwe abụru iphe.

\VS{24}Lewarọ okpoko-ọ́hà, ephe l'eli! Ẹphe ta akọkwa opfu; ọphu ọ dụkwa iphe, ẹphe eje akpata l'opfu; ọphu ẹphe enwedu ụlo ẹku; ọphu ẹphe agbadu ọba; ọle Chileke anọdujeelaa azụ phẹ. ?Unu ta amadụ l'unu ka ẹnu abụru iphe.

\VS{25}?Dẹnu g'unu ha onye e-gude ayọ ọshi; yekwa iphe, ha nwanshịi lẹ ndzụ iya?

\VS{26}Ọo ya bụ; ọ -bụru l'unu taa dụdu ike eme nwiphe habe nwanshịi nno; ?bụhunu gụnu meru iphe, unu akụ-phe photophoto?

\VS{27}Unu lewarọ ojimbvu g'ọonoduje evu. Ẹphe te esedu akanya; ọphu ẹphe agbadu oghu k'akwa uwe. Obenu lẹ-a; unu hụma gẹ Sólomọnu yeberu uwe, ama mma; ọle uwe iya ta amarwuduru g'ojimbvu lanụ.

\VS{28}Teke ọ bụ lẹ Chileke eyeje ẹswa, nọ l'ẹgbudu uwe; l'iphe, bụ ọ -dzụru ndzụ ntanụ-a; echele l'e woru iya shia ite; ?tọo kabadaa unu eye ọkpobe uwe? mbụ unubẹ ndu-a, ekwekwe, unu kweru abadu ishi-a!

\VS{29}Ọo ya bụ; unu ta anọdujeshi akụ-phe photophoto iphe, unu e-ri mẹ iphe, unu a-ngụ.

\VS{30}Ọ kwa iphe ono bụ iphe, ọhamoha tụkoru ayọ ọshi iya. Nna unu makwarụ-a l'ọ dụ unu mkpa.

\VS{31}Unu chọchia ẹka Chileke bụ eze! Ọo ya bụ; iphemiphe ono abụru iphe, ee-yekwarụ unu eyekwa.”


\par }{\SH Ẹku imigwe
\par }
{\R (Mat 6:19-21)

\par }{\PP \VS{32}“Unu ta atsụshi ebvu; unubẹ ụnwu ndọkobe atụru, adụdu igwe-a; l'ọ dụkwa Nna unu ree ọkpobe adụdu eme g'unu bụkwarupho eze l'ẹka ọ bụ eze.

\VS{33}Unu reshia iphemiphe, unu nweru gude mee iphe-ọma. Unu meeru onwunu ẹkpa okpoga ọphu taa kahụdu akahụ; kparụ ẹku unu dobe l'imigwe; ẹka ọ tọ lwadụ alị alwalwa; kẹle ndu-oshi te ejedu iya; ọphu mkpu atadu iya.

\VS{34}L'ọ kwa ẹka ẹku ngu, kachaa ngu mkpa nọ bẹ obu ngu a-nọdukwapho.”


\par }{\SH Ndu ozi, nwụ ẹnya
\par }
{\PP \VS{35}“Unu lishia anamụ unu ike; g'ọku dụkwapho l'orọku unu.

\VS{36}Unu adụ g'unwokoro, nwụ ẹnya echeru nnajịuphu phẹ g'ọ lwa ekele-nwanyị, o jeru; g'ẹphe a-gụhakeberu iya ụzo mẹ ọ -bya bya akụa ẹka l'ụzo.

\VS{37}Ẹhu-ụtso bẹ a gọru nụ ndu-ozi ono, nnajịuphu phẹ l'a-byatashia; ẹphe anwụru ẹnya. Gẹ mu gbukwaaru iya unu tororo; ọo-rụkotakwa onwiya sụ phẹ g'ẹphe nọdu anọo gẹ ya kwaaru phẹ ọkpobe ẹbyaa.

\VS{38}Ọ -bụru l'echi abalị bẹ ọ byapfutaru phẹ nno; ọzoo l'iphe-ọha ẹnu; ẹphe nwụkwaduru ẹnya; l'ọ bụru phẹ iphe ẹhu-ụtso.

\VS{39}Ọle-a; unu makwaruphọ l'ọme oke, bu l'unuphu maru teke iphuru abya ibe iya; mẹ ọ nwụkwaru-a ẹnya; k'ọphu o to kwekwanụ g'iphuru ono tsufua ụlo iya bata.

\VS{40}Unubẹdua l'onwunu; unu kwabẹkwapho ẹnya; kẹle Abụbu-Ndiphe l'a-byakwa teke unu te eledu ẹnya iya.”


\par }{\SH Nwozi, e gude ire iya ẹka
\par }
{\R (Mat 24:45-51)

\par }{\PP \VS{41}Pyịta sụ iya: “Nnajịuphu-e! ?Bụ anyịbedua bẹ ị nmarụ ẹtu ọwa-a gẹdegede tọo ọha?”


\par }{\PP \VS{42}Nnajịuphu sụ: “?Bụ onye bụ nwozi, e gude ire iya ẹka; tẹme ọ bụru onye kwarụ ẹnya? Ọo ya bụ onye ono, nnajịuphu iya doberu l'unuphu g'ọ nụjeru iya ndibe iya nri l'o rwùbèrù iya.

\VS{43}Ẹhu-ụtso bẹ a gọru nụ nwozi ono mẹ ọ -bụru lẹ nnajịuphu iya a-lwa bya bya ahụma l'oome iphe ono, o ziru iya ono.

\VS{44}Gẹ mu gbukwaaru iya unu tororo; nnajịuphu ono e-wokwaru iphemiphe, o nweru enweru ye nwozi ono l'ẹka.

\VS{45}Obenu teke nwozi ono rịru sụ: ‘Haa! Nnajịuphu mu anọakwaa ọdu alwalwa’; bya awata etsukashi ndu-ozi nwoke ono iphe: unwoke mẹ ụnwanyi; wata eri g'ọ dụ iya; ngụahaa mẹe; ọ tsụahaa ya.

\VS{46}Nnajịuphu iya ono a-lwakwa mbọku, o to ledu ẹnya iya waa teke ọ tọ madụ bya agwaa ya ọchi; woru iya gwakọbe lẹ ndu e gudedu ire phẹ ẹka.


\par }{\PP \VS{47}“Onye-ozi, machaarụ uche nnajịuphu iya; ọphu ọ kwakọbeduru ẹka; ọzoo mee iphe, bụ uche nnajịuphu iya bẹ ee-chishi ẹchachi ike.

\VS{48}Obenu l'onye ata amadụ uche nnajịuphu bya emeta iphe echi ẹchachi bẹ ee-chipete iphe. Onyemonye, a nụru iphe, ha shii bẹ ee-le ẹnya iphe, ha shii l'ẹka iya. Onye e yekwanụru iphe, ha shii l'ẹka bẹ aa-jịkwapho ajị iphe, kabaa shii.”


\par }{\SH Jizọsu agbaghashị ndiphe
\par }
{\R (Mat 10:34-36)

\par }{\PP \VS{49}“Iphe, mu byaru bụkwa atụ ọku l'eliphe; mbụ l'ọ dụ mu g'a sụ l'ọku ọbu etsuwaa etsutsu!

\VS{50}Obenu l'o nweru baputizimu, ee-me mu. Obu akụe mu phọ phoophoophoo; mbụ jasụ teke e meadaru iya.

\VS{51}?Unu dobesụ lẹ mu byaru eme gẹ nchị dụ ndiphe doo? Aawa! Iphe, mu epfuru unu bụ l'iphe, mu byachiaru bụkwa mgbaghashị.

\VS{52}Kẹle e -shi nta-a bẹ unuphu, ụmadzu ise bu bẹ a-gbaghashihụepho. Ụmadzu ẹto abụru ọhogu ụmadzu labọ; ụmadzu labọ abụru ọhogu ụmadzu ẹto.

\VS{53}Ẹphe a-gbaghashịhu: nna abụru ọhogu nwa iya; nwa abụru ọhogu nna iya. Ne abụru ọhogu nwa-nwanyị; nwa-nwanyị abụru ọhogu ne iya. Ne ji nwamgbọko abụru ọhogu nyee nwa iya; nyee nwa abụru ọhogu ne ji iya.”


\par }{\SH Amaru gẹ mbọku gbaru
\par }
{\R (Mat 16:2-3)

\par }{\PP \VS{54}Ọ sụkwapho ikpoto ndu ono: “Ọobujeru teke unu hụmaru ẹka igwe rwuru erwurwu l'ụzo ẹnyanwu arịba; unu asụ l'igwe e-dze nwa yẹgeyege mini; l'ọoduepho nno.

\VS{55}Teke phẹrephere shi l'ụzo ndọhali wata ezizi; unu asụ l'ọnanwu abyawaa; l'ọ dụ g'unu pfuru.

\VS{56}Unubẹ ndu ono, bụ tụko-l'ẹhu-atụko-l'obu ono. Unu adụje ike lee ẹnya l'eli lee l'alị; kọta gẹ mbọku gbaru. Obenu ?bụ gụnu kparụ iphe, unu amadụ kọo iphe, nta-a dụ g'ọo ya?”


\par }{\SH Edoshi opfu
\par }
{\R (Mat 5:25-26)

\par }{\PP \VS{57}“?Bụ gụnu bẹ o gude ọphu unu achịjedu idzu l'ime obu họta iphe, pfụru ọto mee?

\VS{58}Teke onye gbaru ngu ẹkwo kpụ ngu eje l'ụlo-ikpe; kukebe ẹhu g'unu l'iya doshia l'ụzo; g'ọ tọ kpụru ngu je anụ onye-ikpe; onye-ikpe e-woru ngu ye l'ẹka ọgbogu; ọgbogu eje atụa ngu mkpọro.

\VS{59}Gẹ mu gbukwaaru iya unu tororo; ị tị yịkwa fụta afụta l'ẹka ono jasụ teke ị pfụeberu iphe, e gburu ngu pfụa pfụa afụ iya.”




\par }\Chap{13}{\SH Izimanụ alwa azụ ọzoo ọla-l'iswi
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ọ dụru ndu nọ l'ẹka ono teke ono, pfuru Jizọsu kẹ ndu Gálili, Payịleti gbushiru ẹka ẹphe nọ agwa iphe; mee phẹ gwakọbe lẹ mee iphe, e gude agwa iphe.

\VS{2}Ọ sụ phẹ: “?Unu dobesu lẹ ndu Gálili ono kakọta ndu Gálili ọzo abụ ndu eme iphe-ẹji opfu l'e gburu phẹ ẹgube ono.

\VS{3}Mu sụ unu: Waawaa-o! Teke ọ bụ l'izimanụ iphe-ẹji unu ta alwakọtaduru unu azụ; unu lwapfuta Chileke bẹ unu a-lakọtakwapho l'iswi ẹgube ono.

\VS{4}Tọo ụmadzu iri l'ẹsato ono, ụlo-eli ephekerephe Sayilowamu zeru tugbushia ono; ?unu dobesu l'ẹphe ka ndu Jierúsalẹmu ọphuu abụ ndu ẹjo-iphe?

\VS{5}Mu sụru unu: Waawaa-o! Teke ọ bụ l'izimanụ iphe-ẹji unu ta lwakọtaduru unu azụ; unu ghaa umere bẹ unu a-lakọtakwapho l'iswi nno.”


\par }{\SH Ẹtu oshi, ta amịduru amịmi
\par }
{\PP \VS{6}Ọ bya anmaa ẹtu-a sụ: “Ọ dụru oshi figu lanụ, nwoke yeru lẹ mgbabu iya. Ọ nọdu abyajẹ elee ya ẹnya mebyi; ọ tọ dụdu iphe, ọohuma.

\VS{7}Ọ sụ onye-ozi mgbabu: ‘?Ị hụmaru lẹ mu byawaru apha ẹto mgburugburu bya elee ẹnya mebyi l'oshi figu-a: ọle ọ tọ dụdu iphe, ọ mịtaru. Gbutsua ya! ?Bụ gụnu meru g'o gude o jee adzụru ndzụ emebyishiru mu alị?’

\VS{8}Onye-ozi mgbabu ono sụ iya: ‘Jiko hafụa ya rọ apha lanụ-a; gẹ mu bvupheadaa ya mgburugburu yeadaa ya ọzu.

\VS{9}Teke ọ bụ l'ọ mịru mebyi apha ọzo; ọo ya bụ l'ọ dụ ree; teke ọdumeka l'ii-gbutsuwa iya rọ.’ ”


\par }{\SH Jizọsu eme gẹ nwanyị, \newline  okwebe kweberu wekọrohu l'eswe-atụta-unme
\par }
{\PP \VS{10}O be teke ọ nọ l'ụlo-ndzukọ ndu Jiu ono nanụ ezi iphe l'eswe-atụta-unme;

\VS{11}ọ dụru nwanyị, nọ l'ẹka ono, ọbvu mewaru iphe-ememe mgbarapha iri l'ẹsato. Ọ lọtawa iya phugọbe; ọphu o kwejẹdu g'ọ pfụru nhamụnha.

\VS{12}Jizọsu hụma nwanyị ono bya ekua ya sụ iya: “Nwanyị ọma! I nwewaa onwongu l'iphe ono, eme ngu nụ ono!”

\VS{13}Ọ bya ebyibe iya ẹka; nwanyị ono lọchia onwiya teke ono teke ono pfụru nhamụnha; bya ekeleahaa Chileke ekele.


\par }{\PP \VS{14}Ẹhu ghuahaa onye-ishi ụlo-ndzukọ eghu lẹ Jizọsu meru g'onye iphe eme wekọrohu l'eswe-atụta-unme. Ọ sụ ndu ono: “Abalị ishii bẹ e doberu k'ejeje ozi; unu byajẹ g'e mee g'unu wekọrohu teke ono; unu ta abyajẹshi l'eswe-atụta-unme.”


\par }{\PP \VS{15}Nnajịuphu sụ iya: “Unubẹ tụko-l'ẹhu-atụko-l'obu-a! ?Unu ta akpọfujedu eswi unu l'ẹhu l'ẹhu; ọzoo nkapfụ-ịgara unu l'ọka iya; chịru iya je g'ọ ngụta mini l'eswe-atụta-unme?

\VS{16}Sụ-a; nwanyị-a, bụ awa Ébirihamu-a, Nsetanu keru ẹgbu eshi k'apha iri l'ẹsato-a; ?tọ gbadụru kẹ g'a tọfu iya l'ẹgbu ono l'eswe-atụta-unme?”

\VS{17}O pfuchaẹpho nno; iphere gude ndu ono, etso yẹbe Jizọsu opfu ono. Ikpoto ndu nọ l'ẹka ono tụko teahaa ẹswa k'eze iphe ono, Jizọsu emeshibẹbe ono.


\par }{\SH Ẹtu, e gude akpụru oshi mọsutadu anmaa
\par }
{\R (Mat 13:31-33; Mak 4:30-32)

\par }{\PP \VS{18}Jizọsu sụ: “?Bụ gụnu bẹ ẹka Chileke bụ eze dụ g'ọ ya? ?Bụ gụnu bẹ mu a-tụru iya yeru?

\VS{19}Ọ dụ g'akpụru oshi mọsutadu, nwoke wotaru je akụa lẹ mgbabu iya. O fua; vuta bụru oshi k'ẹka iya; k'ọphu ẹnu, ephe l'eli byaru bya akpaahaa ẹpfune l'ẹkali iya.”


\par }{\PP \VS{20}Ọ sụkwa phẹ phọ ọzo: “?Bụkpoo gụnu bẹ mu a-tụru ẹka Chileke bụ eze yeru?

\VS{21}Ọ dụ g'iphe-ekoje-buredi, nwanyị hatarụ nwanshịi ye l'ukpokutu iphe, eegudeje eme buredi, jiru ẹda-mbacha; o woru iya dobe jasụ ọ tụko koo.”


\par }{\SH Eshi ụzo, dụ kparagụ abahụ
\par }
{\R (Mat 7:13-14,21-23)

\par }{\PP \VS{22}Jizọsu nọdu ejekpọepho ụzo Jierúsalẹmu, ooje. Ọ nọdu aghatagbaa mkpụkpu lẹ mkpụkpu ezi iphe.

\VS{23}Noo ya; ọ dụru onye jịru iya sụ iya: “Nnajịuphu-e! ?Ndu aa-dzọta a-ha nwanshịi tọo?”

\par }{\PP Ọ sụ phẹ:

\VS{24}“Unu kpata ụzo shia ụzo, dụ kparagụ bahụ; kẹle aa-dụ igwerigwe mee g'a bahụ; ọle ẹphe taa dụdu ike.

\VS{25}A -nọnyawaa onye nwe ụlo gbẹshi woru ụzo guchia; unu apfụru l'etezi akụ ẹka l'ụzo sụ: ‘Nnajịuphu; gụhaaru anyi ụzo!’ L'ọo sụ unu lẹ ya ta amakwa ẹka unu shi-o!

\VS{26}Unu awata epfu sụ: ‘Obenu l'anyi rikwaru; bya angụa l'iphu ngu; tẹme i zia iphe l'edupfu anyi.’

\VS{27}Ọle ọo-sụkwapho: ‘Mu sụru unu lẹ mu ta amadụ ẹka unu shi bya; unu gbẹshi mu l'iphu g'unu ha; unubẹ ndu ẹjo-iphe ono!’

\VS{28}Noo ẹka unu a-nọdu kwaa ẹjo ẹkwa; taa ikireze teke unu a-nọdu ele Ébirihamu ẹnya; waa Áyizaku; waa Jiékọpu; waa ndu mpfuchiru Chileke l'ẹka ẹphe nọ l'ẹka Chileke bụ eze; unubẹdua bụru ndu a chịshiru achịshi.

\VS{29}Amadụ e-shi l'ụzo ẹnyanwu awawa mẹ l'ụzo, ẹnyanwu arịba; shikwaphọ ndẹgu; shi ndọhali; bya lẹ nri l'ẹka Chileke bụ eze.

\VS{30}Unu hụma-a; ọ dụru ndu bụ ikpazụ, l'e-mechaa bụru ivuzọ; tẹme ọ dụkwarupho ndu bụ ivuzọ, e-mechakwanaa bụru ikpazụ.”


\par }{\SH Jizọsu yeru Jierúsalẹmu obu
\par }
{\R (Mat 23:37-39)

\par }{\PP \VS{31}Teke ono teke onokwaphọ bẹ ọ dụru ndu Fárisii, byaru bya asụ Jizọsu: “Shilẹkwaa l'ẹka-a tụgbua nta; kẹle Herọdu achọkwa ngu egbugbu.”


\par }{\PP \VS{32}Ọ sụ phẹ: “Unu je akaru awuru ono lẹ mu achịfu ọbvu; bya eme gẹ ndu iphe eme wekọrohu ntanụ-a yẹle echele; o -be mbọku k'ẹto; ozi mu abvụ.

\VS{33}Ọle g'ọ dụhabe; mu a-nọdukpoepho eje iphe, mu eje ntanụ-a; waa echele; waa nwarechi; kẹle ọ tọ dụdu ẹka ọzo, onye mpfuchiru Chileke l'e-phuhu gbahaa lẹ Jierúsalẹmu!


\par }{\PP \VS{34}“Gụbe Jierúsalẹmu; Jierúsalẹmu, tụkoru ndu mpfuchiru Chileke egbu; bya egude mkpuma atụ-gbushi ndu e ziru g'ẹphe byapfuta ngu. Tekenteke bẹ mu meru gẹ mu chịkobe ụnwu ngu l'ẹka lanụ gẹ nepfu-ọku achịkobeje ụnwu iya l'ime ǹkù iya-a; ọphu i kwedu!

\VS{35}Hụma ahụma; l'ibe ngu bẹ aa-gbagharu haa ya l'ọ bụru ochobu! Gẹ mu karụ unu: unu taa hụmabaekwa mu jasụ teke unu a-sụ: ‘Chileke gọru ọnu-ọma nụ onye ono, gude ẹpha Nnajịuphu abya ono.’ ”




\par }\Chap{14}{\SH Jizọsu eme onye iphe eme \newline  g'o wekọrohu
\par }
{\PP \VerseOne{1}O be l'eswe-atụta-unme lanụ; Jizọsu jeshia eri nri l'ụlo onye nọ l'ishi lẹ ndu Fárisii; ẹphe nọdu egekpọe ya phọ ngge.

\VS{2}Noo ya; onye ẹhu-ekoko eme bya bya apfụru iya l'iphu.

\VS{3}Jizọsu bya epfuru yeru ndu maru ekemu waa ndu Fárisii sụ phẹ: “?A sụru g'e meje onye iphe eme g'o wekọrohu l'eswe-atụta-unme tọo?”


\par }{\PP \VS{4}Ọphu ẹphe epfuduru opfu. Ọ bya eduta iya bya emee ya o wekọrohu; bya edufu iya; ọ lashịa.

\VS{5}Jizọsu sụ phẹ: “?Dẹnu g'unu ha onye nwa iya; ọzoo oke-eswi iya l'adaba l'iduma l'eswe-atụta-unme; g'o to me ẹgwegwa je apafụta iya?”


\par }{\PP \VS{6}Ọphu ẹphe amadụ g'ẹphe e-ye ọnu l'opfu ono.


\par }{\SH Ewoze onwonye alị
\par }
{\PP \VS{7}Ọ bya anmaaru ndu e ziru lẹ nri ono ẹtu; ẹka o lerwetaru ẹnya l'ẹphe họtagbaaru aba ndu nweru ẹnya je anọdu. Ọ sụ phẹ:

\VS{8}“Ọ -bụru lẹ nemadzụ ziru ngu lẹ nri ekele-nwanyị; te ejekwa je anmakoru l'aba ndu eze; atasụ ọ dụru onye ka ngu enweru ẹnya, e ziru lẹ nri ono.

\VS{9}Onye ono, ziru gụ l'iya ono l'a-byakwa bya asụ ngu: ‘Gbẹshi gẹ nwoke-a nọdu.’ L'ị gbẹ teke ono nyịgobe je anọ-zeta l'aba ndu ẹnya lwarụ.

\VS{10}Ọo ya bụ; teke e ziru ngu lẹ nri; tụgbua je anọdu l'aba ndu ẹnya lwarụ: g'ọo bụkwanuru; teke onye ziru unu byaru; l'ọo-sụ ngu: ‘Ọ̀nyà mu; gbẹshi bya l'ẹka ka ree’; ọo ya bụ; aa-kwabẹ ngu ùbvù l'iphu onyemonye, unu l'ẹphe nọ lẹ nri.

\VS{11}Kẹle onyemonye, l'ekuli onwiya eli bẹ ee-kuzeta alị; onye kuzetakwanụru onwiya alị bẹ ee-kuli eli.”


\par }{\PP \VS{12}Ọ sụkwapho nwoke ono, ziru iya lẹ nri ono: “Teke ọ bụ l'i ziru lẹ nri; ọzoo l'i kuru ọbo-iphe; te kukwa ọ̀nyà ngu phẹ; ọzoo unwune ngu phẹ; ọzoo abụbu ngu phẹ; ọzoo obutobu ngu phẹ, nweru iphe. Ọ -dụmeka bẹ ẹphe e-ziphutakwa ngu azụ; l'ọogbe bụru l'aapfụ ngu ụgwo iphe, i meru.

\VS{13}Ọ bụchia; teke i shiru nri ọbo-iphe; zia ndu ụkpa; mẹ ndu edzuduru oke; mẹ ndu ẹniyeni mẹ ndu atsụ ishi.

\VS{14}Ọo ya bụ l'ọo ẹhu-ụtso bẹ a gọru nụ ngu; kẹle ẹphe taa pfụdu ngu ụgwo iya. Teke Chileke a-pfụ ngu ụgwo iya bụ teke ndu pfụberekoto e-shi l'ọnwu teta nọdu ndzụ.”


\par }{\SH Ẹtu ndu e yeru lẹ nri
\par }
{\R (Mat 22:1-10)

\par }{\PP \VS{15}Onye lanụ l'ime ndu ẹphe l'iya nọ lẹ nri ono nụma iya bya asụ iya: “Ẹhu-ụtso bẹ a gọru nụ onye ono, l'e-ri nri l'ẹka Chileke bụ eze!”


\par }{\PP \VS{16}Jizọsu sụ iya: “Ọ dụru nwoke, shijeru nri, ha shii; bya ezia ikpoto nemadzụ lẹ nri iphe-ọma ọbu.

\VS{17}Ọ gbaẹpho l'eri nri ono; o zia onye-ozi iya g'o je ekua ndu e ziru lẹ nri ono sụ phẹ g'ẹphe bya l'e shighewaru iya.

\VS{18}G'ẹphe ha tụko lọru agalaba ye iya. Onye k'ivuzọ sụru iya jiko lẹ ya taa byakọtadu. L'ọ dụru alị, ya zụru k'ọ̀phúú; ya nọdu eje iya ahụma nta-a.

\VS{19}Onye k'ọphuu sụ jiko lẹ ya ta abyakọtadu. Lẹ ya zụru oke-eswi iri; ya nọdu eje iya ahụta ama ozi.

\VS{20}Onye k'ọphuu sụ jiko lẹ ya lụtaru nwanyị k'ọ̀phúú; ọphu ya abyakọtadu.

\VS{21}Noo ya bụ; onye-ozi ono bya eworu iphe ono zia nnajịuphu iya. Nwoke ono, nwe unuphu ono gude ẹhu-eghu sụ onye-ozi iya: ‘Ngwa; gbaru ẹgwegwa lụfu; jeje etsoru oji l'oji mkpụkpu tsoru iphe, bụkpoo gbororo je achịbata ndu ụkpa; mẹ ndu edzuduru oke; mẹ ndu atsụ ishi; mẹ ndu ẹniyeni.’

\VS{22}E mechaa; onye-ozi ono je asụ iya: ‘Nna; iphe, ị sụru g'e mee bẹ e meakwaru; ọle a ta nọ-chishikwaru oshi anọo.’

\VS{23}Nnajịuphu onye-ozi ono sụ iya: ‘Ngwa; je etsoru ụzo l'ụzo mẹ iphe, bụkpoo owere ụzo ẹgu je achịbata nemadzụ g'unuphu ji ejiji.

\VS{24}Kẹle-a; gẹ mu karụ unu; ọ tọ dụkwa g'ọ ka mma l'ọo onye lanụ lẹ ndu ono, e zihawaru lẹ nri ono, e-de ọnu lẹ nri mu.’ ”


\par }{\SH Iphe, oo-phuje onye etso Jizọsu
\par }
{\R (Mat 10:37-38)

\par }{\PP \VS{25}Teke ono bẹ a dụkpoo igwerigwe etso Jizọsu. Ọ ghakọbe bya asụ phẹ:

\VS{26}“Onye abyapfuta mu nụ; ọphu nna iya adụdu iya ashị; mẹ ne iya; mẹ nyee ya; mẹ ụnwu iya; mẹ unwune iya nwoke; mẹ kẹ nwanyị; mbụ je akpaa lẹ ndzụ iya; onye ono ta abyakwa etsokọta mu.

\VS{27}Onye ete evudu oswebe ọnwu k'ẹka iya etso mu ta abyakwa abụkotaru onye etsoje mu nụ.

\VS{28}Sụ-a; ?Dẹnu g'unu ha onye arị k'akpụ ụlo-eli; g'o to vuru ụzo nọduadaa anọo; gbaa iphe, oo-phu iya; maru: ?ya nwekpọrunu okpoga, l'a-sụru iya nụ.

\VS{29}Ọdumeka; ọ -tụebe ọkpa-ụlo; ọphu ọ dụedu ike kpụfu iya; ndu hụmaru iya nụ awata iya agbaru mgbọnu sụ:

\VS{30}‘Lewarọ nwọphu, jeru akpụ ụlo; ọphu ọ dụedu ike kpụ-tsee ya.’

\VS{31}Ọobujeru; eze -gbẹshi jepfushia eze ibe iya ọgu; l'o vuru ụzo nọduadaa anọo chịadaa idzu sụ: ?a maru bụ ụkporo ụnu ndu ojọgu bẹ ya e-gude ejepfu onye gude ụkporo ụnu ojọgu labọ tọo?

\VS{32}Teke ọdumeka ọo-bụru onye ọphuu -nọdukwaduro l'ẹka dụ ẹnya; l'ọ họta nemadzụ ye g'ẹphe je arwọo ya g'e doshia opfu.

\VS{33}Ọo ya bụ; g'unu ha ta adụkwa onye byaru a-bụru onye etsoje mu nụ; gbahaa l'onye ono wofuru ẹnya l'ẹku iya.”


\par }{\SH Únú, tsuhuru etsuhu
\par }
{\R (Mat 5:13; Mak 9:50)

\par }{\PP \VS{34}“Únú bụ iphe, dụ ree; ọle teke únú tsọ-buhuru únú-únú; ?bụ gụnu bẹ ee-gude mebaa ya g'ọ bụru únú ọzo?

\VS{35}Ọ tọ dụkpoedunu ree k'eye l'alị; ọzoo l'ikpọzu. Ee-woru iya wụshia. Onye nweru ẹnu-nchi, l'anụ iphe; nụmakwa iya.”




\par }\Chap{15}{\SH Ẹtu k'atụru, kpaphuhuru akpaphuhu
\par }
{\R (Mat 18:12-14)

\par }{\PP \VerseOne{1}Ndu ana akịriko mẹ ndu ọzo, bụ ndu eme iphe-ẹji wata akpịritaru ntse g'ẹphe ngabẹ nchị l'iphe, Jizọsu ezi.

\VS{2}Ẹhu ghuahaa ndu Fárisii waa ndu ezije ekemu eghu; ẹphe pfuahaa sụ: “Nta bẹ nwoke ọwa anatajẹ ndu eme iphe-ẹji; ẹphe l'iya atụko erigbachaa nri.”

\VS{3}Jizọsu bya anmaaru phẹ ẹtu-a sụ:


\par }{\PP \VS{4}“Ọ -bụru l'onye lanụ lẹ g'unu ha nweru ụkporo atụru ise; nanụ -tuphahụ; ?tọo hadụ ụkporo ẹno l'iri lẹ tete ọphuu l'echiẹgu; je achọahaa ọphu tuphahụru nụ phọ jasụ l'ọohuma iya?”

\VS{5}Teke ọ hụmaeru iya phọ; l'o woru iya nmakobe l'ukuvu teru ẹswa lashịa.

\VS{6}O -rwua unuphu; l'ọo-bya ekukọta ọ̀nyà iya phẹ mẹ obutobu iya phẹ sụ phẹ: “Unu bya etebude mu ẹswa-o; lẹ mu hụmawaru atụru mu, shi tuphahụ nụ-o.”

\VS{7}Sụ-a; noo g'ẹmereme l'a-ha shii l'imigwe l'ishi onye eme iphe-ẹji lanụ, izimanụ lwarụ azụ; ọ lwapfuta Chileke; eme l'ụkporo ndu ọma ẹno lẹ ndu ọma iri lẹ tete, mkpa izimanụ alwa azụ adụduru.
 

\par }{\SH Okpoga, a chọru achọcho
\par }
{\PP \VS{8}“Ọzoo ?dẹnu nwanyị, e-nweru okpoga mkpọla-ọchaa iri; nanụ etuphahụ g'ọ tọ nwụru ọku ye l'orọku; zakọta ụlo; chọo ya gbiriri jasụ l'ọohuma iya.

\VS{9}Teke ọ hụmaeru iya phọ l'ọ bya ekukọbe ọ̀nyà iya phẹ mẹ obutobu iya phẹ sụ phẹ: ‘Unu bya etebude mu ẹswa; kẹle mu hụmaru kobo mu, shi tuphahụ nụ.’

\VS{10}Sụ-a; nokwaphọ g'ụnwu-ojozi-imigwe e-te ẹswa onye shi eme iphe-ẹji, izimanụ lwarụ azụ; ọ ghaa umere lwapfuta Chileke.”


\par }{\SH Nwata, gbaphuhuru nụ
\par }
{\PP \VS{11}Jizọsu bya anmaaru phẹ ẹtu ọzo sụ: Ọ dụru nwoke, nwụtaru unwokoro labọ.

\VS{12}Kẹ nwata nọnyaa bya asụ nna iya: “Nnana; kee iphe ngu nụ mu ọphu rwuberu mu nụ.” Nna phẹ bya eworu iphe, o nweru enweru keeru phẹ.

\VS{13}Ọphu ọ dụdu g'a nọ-beru; kẹ nwata ono chịkobe iphemiphe, o nweru tụgbua ije. Ọ bụru iya ala ọha, dụ ẹnya. O je anọdu l'ẹka ono kpakabẹbe okpoga iya lẹ gaphu-gaphu-gaphu.

\VS{14}Ọ kpakabẹbechaepho iphemiphe, a nụru iya; ẹjo ọkpa nri bya l'alị ono; ọ kpaahaa nri.

\VS{15}Ọ lapfu onye lanụ lẹ ndu a nwụru l'alị ono. Onye ono zia ya g'o chejeru iya ezi l'ẹgu.

\VS{16}Ẹgu metabe iya k'ọphu ọoduje iya g'a sụ l'a nụru iya ẹgbo iphe, aawụshijeru ezi ono; ọle ọ tọ dụdu onye anụje iya ya nụ.

\VS{17}O be teke a nọnyaru egomunggo lwa iya azụ. Ọ sụ: “?Bụnaa ụmadzu ole l'ime ndu-ozi nna mu nweru nri nweru k'etsutsu iya; mu bya anọdu l'ẹka-a; ẹgu nọdu abya mu egbugbu?

\VS{18}Mu a-gbẹshikpoepho jepfu nna mu je asụ iya: ‘Nna; mu meswewaru Chileke bya emeswee ngu.

\VS{19}Mu ta agbaẹduru kẹ g'e kua mu nwa ngu ọzo. Meje mu g'iime ndu-ozi ngu ndu i butaru ebuta.’

\VS{20}Ọ gbalihu bya alapfushia nna iya.

\par }{\PP “Ọ nọdukwaduro l'ẹka dụ ẹnya; nna iya hụma iya; imemini iya dụ iya. Ọ gbapfu iya je anmata iya akpa; tsutsua ya ọnu.

\VS{21}Nwata ono sụ iya: ‘Nna; mu meswewaru Chileke bya emeswee ngu. Mu ta agbaẹduru kẹ g'i kua mu nwa ngu ọzo.’

\VS{22}Nna iya ono sụele-a unwokoro iya: ‘Unu chịtaru mu akpawuru uwe, bụ iya kakọta ama mma g'e yee ya; gbabẹ iya echi ẹka; yee ya akpọkpa.

\VS{23}Unu akpụta adeswi, tsụru ẹba gbua g'anyi gude swaa ẹswa iya.

\VS{24}Kẹle nwa mu-a nwụhuru anwụhu; nta-a bẹ ọ byaru bya adzụwaru ndzụ ọzo. O shi gbaphuhu agbaphuhu; ọle nta-a bẹ a hụmawaru iya.’ Ẹphe wata eme ẹswa.


\par }{\PP \VS{25}“Teke ono bẹ ọkpara iya nọ l'ẹgu. Ọ lwarwutashia unuphu ntse; ọ nụma ọda nkwa mẹ ebvu.

\VS{26}Ọ bya ekua onye lanụ l'ime unwokoro nna iya bya asụ iya: ‘?Bụ ole ada?’

\VS{27}Nwokoro ono sụ iya: ‘Ọ kwa nwune ngu lwarụ; nna ngu gbua ada-eswi, tsụru ẹba; kẹle ọ hụmaru iya; ọ nọdukwadu ndzụ.’

\VS{28}Ẹhu ghuahaa ọkpara iya ono eghu. Ọphu o kweẹdu abahụ unuphu. Nna iya jepfu iya je arwọo ya sụ iya g'ọ batarọ.

\VS{29}Ọ sụ nna iya: ‘Lenu! Apha olemole-a bẹ mu jekọtawaru ngu ozi. O toko dụ-swe iphe, i zijeru mu, mu jịkajeru ememe. Ọle i tikị nụ-swee mu g'ọ ka mma l'ọo nwa-eghu gẹ mu gude mee ẹmereme mu l'ọ̀nyà mu phẹ.

\VS{30}O be gẹ nwa ngu ọwa-a, jeru je atụko iphe ngu kpakaaru ụnwanyi ụkpara-a lwarụ; i gbuaru iya ada-eswi, tsụru ẹba.’

\VS{31}Nna iya sụ iya: ‘Nwa mu; ?Ọ kwa lẹ mu lẹ ngu anọkpoo tekenteke; tẹme iphemiphe, mu nweru bụwaru nkengu.

\VS{32}Ọ gbaru g'e mee ẹmereme tee ẹswa; kẹle nwune ngu-a shi nwụhuwaa anwụhu; ọle nta-a bẹ ọ byaru bya adzụru ndzụ ọzo. O shi gbaphuhu agbaphuhu; ọle nta-a bẹ a hụmawaru iya.’ ”




\par }\Chap{16}{\SH Onye-ishi, kwarụ ẹnya l'ozi nnajị
\par }
{\PP \VerseOne{1}Jizọsu sụkwapho ndu etsoje iya nụ: “Ọ dụru nwoke lanụ, nweru iphe; nwekwarụpho onye-ishi ndu-ozi iya. Ama bya agbaarụ nwoke ono sụ l'onye-ishi ndu-ozi iya ono l'ebvukakwa iphe iya ebvuka.

\VS{2}Ọ bya ekua onye-ishi ndu-ozi ono sụ iya: ‘?Bụ gụnu bẹ mu anụ l'iime? Ngwa; goshi mu g'i gude eletaru mu iphe mu ẹnya; kẹle ị tịi bụeduru mu onye-ishi ndu-ozi ọzo.’

\VS{3}Onye-ishi ndu-ozi ono bya arịa sụ: ‘?Bụnaa gụnu bẹ mu e-me gẹ nnajịuphu mu abya mu anafụ abụ ishi ndu-ozi-a? L'ẹbe abụ l'ike ọkoro dụkwadu mu; tẹme ọ dụkwanu mu iphere gẹ mu e-me jeshia arwọ.

\VS{4}Mu mawaru iphe, mu e-me gẹ ndiphe ekweje gẹ mu bataru phẹ unuphu mẹ a -chịfue mu phọ l'abụ ishi ndu-ozi-a.’

\VS{5}Ọ bya ekukọta ndu ji nnajịuphu iya ono ụgwo nanụ nanụ. Ọ sụ onye k'ivuzọ: ‘?Bụ gụnu bẹ i ji nnajịuphu mu?’

\VS{6}Onye k'ono sụ iya l'ọo ite manụ ụkporo ise. Ọ sụ iya: ‘Ngwa; nggẹ ẹkwo-ụgwo ngu; nọ-zeta ẹgwegwa; dee ite manụ ụkporo ẹbo l'iri.’

\VS{7}Ọ sụ onye ọzo: ‘Gụbedua-e ?i ji gụnu?’ Ọ sụ iya l'ọo ẹda ereshi ụkporo ise. Ọ sụ iya: ‘Nggẹ ẹkwo-ụgwo ngu; dee ẹda ereshi ụkporo ẹno.’

\VS{8}Nnajịuphu onye-ishi ndu-ozi ono, 'eegudedu ire iya ẹka ono jakpọo ya ajaja; opfu l'o meru umere onye kwarụ ẹnya; kẹle ụnwu-eliphe ka akwa ẹnya l'iphemiphe, ẹphe l'ọgbo-nta-a eme; eme lẹ ndu nọ l'ìphóró Chileke.”


\par }{\PP \VS{9}Jizọsu pfukwaphọ sụ: “Noo iphe, mu gude sụ unu-a: g'unu gude ẹku mgboko-a shitaru onwunu ọ̀nyà; g'ọo-bụru teke ẹku ọbu laẹrupho l'ee-duru unu bahụ l'unuphu, te echihudu echihu.

\VS{10}Onye e gude ire iya ẹka l'iphe, ha nwanshịi bẹ ee-gudekwaphọ ire iya ẹka l'iphe, ha shii; tẹme onye 'apfụbeduru-ẹka-ọto l'iphe, abadu ishi ta apfụbekwapho-ẹka-ọto l'iphe, barụ ishi.

\VS{11}Ọo ya bụ; teke ọ bụ l'e te gudedu ire unu ẹka l'opfu ẹku kẹ mgboko-a; ?dẹnu g'ee-shi gude ire unu ẹka l'opfu ọkpobe ẹku?

\VS{12}Tẹme; teke ọ bụ l'e te gudedu ire unu ẹka l'ẹka iphe onye ọzo nọ; ?bụ onye a-nụkwanu unu ọphu a-bụru k'unu?


\par }{\PP \VS{13}“Ọ tọ dụkwa nwokoro, achịta nnajị labọ ejeru ozi lẹ mgbo lanụ g'ọ tọ kpọ nanụ ashị; yee onye ọphuu obu; ọzoo l'o yeru ẹhu l'ozi onye lanụ; ejeru onye ọphuu ozi mkpẹ. Unu taa nọdukwa ejeru Chileke ozi bya emekwaphọ g'okpoga kwatarụ unu.”


\par }{\SH Jizọsu ezi iphe, bụ uche Chileke
\par }
{\R (Mat 11:12-13; 5:31-32; Mak 10:11-12)

\par }{\PP \VS{14}Ndu Fárisii tụkokpoo iphe ono nụmakota bya awata agbaru Jizọsu mgbọnu; opfu l'ẹphe yenụkaru okpoga ẹnya.

\VS{15}Ọ sụ phẹ: “Ọo unubẹdua bụ ndu l'eme onwunu ndu pfụberekoto l'iphu ndiphe; ọle Chileke maru obu unu; kẹle iphe, amadụ rịru l'ọ bụ iphe-ọma bẹ bụ ẹjo-iphe l'iphu Chileke.


\par }{\PP \VS{16}“Ekemu, shi l'ẹka Mósisu; waa opfu ndu mpfuchiru Chileke nọkwa jasụ teke Jiọnu onye emeje baputizimu byaru. E -shi teke ono bẹ a watarụ ara ozi-ọma, bụ k'ẹka Chileke bụ eze arara; tẹme onyenọnu nọdu adzọ ụzo abahụ iya.

\VS{17}Obenu l'ọ kakwa nphe g'igwe bvụ; g'alị bvụ; eme lẹ g'akpụru opfu ekemu ono nanụ bụru iphe-mmanụ.


\par }{\PP \VS{18}“Onye chịfuru nyee ya je alụa nwanyị ọzo bụakwaa ogori bẹ oori; tẹme onye lụkwanuru nwanyị, ji iya chịfuru l'erikwaphọ ogori.”


\par }{\SH Onye eze yẹe Lazarọsu
\par }
{\PP \VS{19}“Ọ dụru nwoke lanụ, barụ eze, eyeje uwe, dụ ẹguru bya ere ire; eri gwọogwoo mbọku-mbọku.

\VS{20}Ọ dụkwarupho onye ụkpa, onwo aba, aza Lazarọsu, l'azẹje l'ọnu-ọguzo onye eze ono.

\VS{21}Ọ nọdu adụje iya g'a sụ l'a nụru iya nwẹekpu, shi lẹ nri, eze ono l'eri. Ọphu kachaakpọnu bụ lẹ nkụta awụjeru bya erichaahaa ya onwo ono.

\VS{22}A nọnya; onye ụkpa ono nwụhu; ụnwu-ojozi-imigwe kulia ya je edonyabẹ Ébirihamu. Onye eze phọ nwụhukwapho; e lia ya.

\VS{23}Ọ nọdu l'ọku-alị-maa ẹka ọ nọ lẹ mkpamẹhu; palia ẹnya; hụma Ébirihamu ụzenya-ụzenya bya ahụma Lazarọsu l'ẹka ọ nọ-kube iya.


\par }{\PP \VS{24}“O chishia sụ: ‘Nna mu Ébirihamu; g'imemini mu dụnu ngu! Zinaa Lazarọsu g'ọ tsẹe ọnu mkpụshi-ẹka lẹ mini bya edee mu l'ire g'ire jidata mu; kẹle mu nọ l'oke iphe-ẹhuka l'ọku-a.’

\VS{25}Ébirihamu sụ iya: ‘Nwa mu; nyatakwa lẹ gụbedua teke ị nọ ndzụ bẹ ị natakọtaru iphe, dụ ree nkengu; nokwaphọ gẹ Lazarọsu natakọtaru ẹjo-iphe teke ono. Nta-a bẹ ẹhu dụwaa iya guu; gụbedua nọdukwanu lẹ mkpamẹhu.

\VS{26}A -gụfukpoonu ono; ọ dụru oke ose, parụ ẹka nọ-butaru g'ọ tọ dụ onye a-dụ ike shi l'ẹka-a bya l'ẹka ono; ọphu ọ dụkwanu onye l'e-shi l'ẹka ono byapfuta anyi.’

\VS{27}Nwoke ono sụ iya: ‘Ọ dụ ree; eshinu ọ dụ nno nna; jiko zinaa ya ibe nna mu;

\VS{28}kẹle mu nweru unwune ise; zia ya g'o je anmaaru phẹ ọkwa g'ẹphe ta abyapfuta mu l'ẹka-a, mu eje oke iphe-ẹhuka-a.’

\VS{29}Ébirihamu sụ iya: ‘Unwune ngu nweru Mósisu waa ndu mpfuchiru Chileke; g'ẹphe nụmaje iphe, ndu k'ono epfu.’

\VS{30}Ọ sụ iya: ‘Aawa nna mu Ébirihamu! ?Tị madụ lẹ nemadzụ -shi l'ọnwu teta jepfu phẹ bẹ izimanụ a-lwa phẹ-a azụ.’

\VS{31}‘Ébirihamu sụ iya: Ẹphe -anụmaduru olu-opfu Mósisu waa olu-opfu ndu mpfuchiru Chileke; nokwaphọ g'ẹphe tee kwetakwaphọ m'obeta ọ dụchakpooru nụ onye shi l'ọnwu teta dzụru ndzụ.’ ”




\par }\Chap{17}{\SH Anma ọkwa eme iphe-ẹji
\par }
{\R (Mat 18:6-7,21-22; Mak 9:42)

\par }{\PP \VerseOne{1}Jizọsu sụ ndu etsoje iya nụ: “O doru ẹnya l'ọ dụgbaaru iphe, e-mechaa mee amadụ g'o shiswee ụzo kẹ Chileke; ọle nshịoro onye oo-shi l'ẹka.

\VS{2}O gogo karụ onye ono mma ọme a pataru mkpuma-uswe woru lipyabẹ iya l'olu; je aparu chie l'eze-ẹnyimu; eme l'o meru ụnwegirima-a g'ọ ka mma l'ọo onye lanụ o shiswee ụzo.

\VS{3}Unu kwabẹru onwunu ẹnya!

\par }{\PP “Teke ọ bụ lẹ nwanna ngu mesweru ngu; baarụ iya mba. Teke izimanụ lwarụ iya azụ; gụaru iya nvụ.

\VS{4}Teke ọ bụ l'o mesweru ngu akpọ ẹsaa l'ujiku lanụ bya abyapfutakọta ngu akpọ ẹsaa ono; bya asụ ngu l'izimanụ lwaakwaru iya azụ; gụkotakwaru iya ya nvụ.”


\par }{\SH Ekwekwe
\par }
{\PP \VS{5}Ndu-ishi-ozi ono sụ Nnajịuphu: “Nna; mee g'anyi kabaa ekweshi ike!”


\par }{\PP \VS{6}Ọ sụ phẹ: “Ọme ekwekwe, unu kweru kẹ Chileke habekpọonu shii gẹ nwa rwịirwiirwii akpụru mọsutadu lanụ; mẹ unu adụjekwa ike sụ eze oshi sịkamayinu-a: ‘Phọfu je akpọbe onwongu l'ime eze-ẹnyimu’; mẹ o mee iphe, unu pfuru.”


\par }{\SH Iphe, gbaru onye-ozi l'ememe
\par }
{\PP \VS{7}“G'e dobe iya l'onye lanụ lẹ g'unu ha nweru ohu, l'akọru iya ọkoro; ọzoo l'echeru iya atụru. Teke ọ bụ l'ohu ono shi l'ẹgu lwa; ?ịi-sụ iya-a g'ọ byaẹpho bya anọdu ria ngụa?

\VS{8}?Tọbudu iphe, ii-pfuchiaru iya bụ: ‘Shiaru mu nụ ite ẹnyashi mu ẹgwegwa; je eyee uwe ngu; pafụtaadaru mu nri gẹ mu riadaa; ngụadaa mẹe tẹme l'i ria nkengu?’

\VS{9}Mu ta arịkwa l'oo-kele ohu ono ekele; g'o jeru iphe, o ziru iya-a.

\VS{10}Nokwaphọ g'unu dụ: unu -meẹbekotakpoepho iphe, e ziru unu; unu a-sụ: ‘Anyi bụkwa ndu-ozi, ta abadu lẹ mkpa; anyi meẹrupho iphe, gbaru anyi l'ememe.’ ”


\par }{\SH Jizọsu eme ndu ekpenta iri g'ẹphe wekọrohu
\par }
{\PP \VS{11}Gẹ Jizọsu eje Jierúsalẹmu ono bẹ ọ ghajarụ ókè ndu Samériya yẹe Gálili.

\VS{12}Ọ bahụepho l'ọma mkpụkpu lanụ; ndu ekpenta iri byapfuta iya; bya agbẹ ụzenya ụzenya;

\VS{13}chia mkpu sụ: “Jizọsu! Ọnyibe! Jiko g'imemini anyi dụnu ngu.”


\par }{\PP \VS{14}Jizọsu hụma phẹ bya asụ phẹ: “Unu je gẹ ndu-uke Chileke lee unu ẹnya l'ẹhu!”

\par }{\PP Ẹphe tụgbua jeshia; bya ejeberu l'ụzo; ekpenta ono mishihu; ọ bụru phẹ agbakerehu.

\VS{15}Onye lanụ hụmaepho lẹ ya kawaa mma; bya agbaphu azụ; echi mkpu aja Chileke ajaja.

\VS{16}Ọ byarwuta bya adaa kpurumu lẹ mgboru ọkpa Jizọsu wata iya ekele ekele. Onye k'ono bụ onye Samériya.

\VS{17}Noo ya bụ; Jizọsu sụ: “?Tọbudu ụmadzu iri bẹ e meru ẹphe wekọrohu? ?Dẹnuhunu ụmadzu tete ọphuu?

\VS{18}?Tọ dụkpoedu onye ọphu o rwuru l'ẹhu lẹ ya a-lwaphuta azụ bya ekele ekele; gbahaa onye-a, shi alị ọzo-a?”

\VS{19}Ọ sụ nwoke ono: “Gbalihu jeshia iphe, iije. Ekweta, i kwetarụ kẹ Chileke mewaru g'ị dụ iche.”


\par }{\SH Mbọku, ọo-bụru
\par }
{\R (Mat 24:23-28,37-41)

\par }{\PP \VS{20}Ndu Fárisii jịa Jizọsu sụ: “?Bụhunu teke ole bẹ Chileke e-goshi l'ọo ya bụ eze?” Ọ sụ phẹ: “Chileke -bya egoshi l'ọo ya bụ eze bẹ o too mekwa iya k'ọphu a-hụma l'ẹnya.

\VS{21}Ọphu ọ dụkwa onye a-sụ: ‘Hụma iya l'ẹka-a; ọzoo l'ọo phụ iya’; kẹle Chileke bụakwa eze unu nta-a.”


\par }{\PP \VS{22}Ọ sụ ndu etsoje iya nụ: “Oorwuakwaa teke unu anyatajẹ nwa teke unu lẹ Abụbu-Ndiphe shi anọje; ọle unu taa hụmaedu iya.

\VS{23}Ọ dụru ndu ọphu a-sụ unu: ‘Lekwa iya l'ẹka phọ’; ọzoo ‘g'unu lekwa iya l'ẹka-a!’ Unu te ejekwa; ọphu unu etsokwa phẹ.

\VS{24}Kẹle ọ bụ g'ebemu-igwe akụje phoo l'akpaminigwe; shi l'ẹka lanụ lọjaa jasụ l'ẹka iya ọphuu bụ gẹ Abụbu-Ndiphe e-me mbọku, ọo-bya.

\VS{25}Ọle o vufutajẹ ụzo jeadaa igwerigwe iphe-ẹhuka; tẹme ọgbo-nta-a a-jịkaadaa ya.

\VS{26}Ọo g'ọ dụ l'ọgbo Nuwa phẹ teke ndiche phọ bụ g'ọo-dụ teke Abụbu-Ndiphe l'a-bya.

\VS{27}Teke ono bẹ ndiphe nọ eri angụ; alụ-phe nwanyị; ekephe nwanyị; jasụ mbọku, Nuwa phẹ bahụru l'eze ụgbo, ọ kụru. Utso bya agbaa; rigbushia ndiphe l'ophu.

\VS{28}Nokwaphọ g'ọ dụ l'ọgbo Lọtu. Ẹphe eri angụ; agba nghọ; akọ opfu bya akpụshi ụlo.

\VS{29}O be mbọku, Lọtu lụfuru lẹ Sọdomu; ọku nshị-egbe shi l'igwe dzee gẹ mini bya ekegbushikọta phẹ g'ẹphe ha.

\VS{30}Noo g'ọo-dụ mbọku, Abụbu-Ndiphe e-he gboo.


\par }{\PP \VS{31}“O -rwua mbọku ono; g'onye nọ l'ọkpoku atụta unme; iphe iya nọdu l'ụlo; te ejekwa iya ewota. G'onye nọ l'ẹgu te ejeẹkwa ala unuphu.

\VS{32}Nyatakwa iphe, meru nyee Lọtu.


\par }{\PP \VS{33}“Onye bụ onye eme gẹ ndzụ iya dụru iya l'e-tuphakwa iya etupha. Onye tuphakwanụru ndzụ iya etupha bụkwa akwakọbe bẹ ọ kwakọberu iya.

\VS{34}Gẹ mu kakwaru unu; ẹnyashi ono bẹ ụmadzu labọ a-zẹ l'iphe, aazẹ azẹe; e zikọta onye lanụ; haa onye ọphuu.

\VS{35}Ụnwanyi labọ a-nọdu atsụ nri; l'e zikọta onye lanụ; onye lanụ akwaa.

\VS{36}Ụmadzu labọ l'a-nọdu l'ẹgu; e zikọta onye lanụ; onye lanụ akwaa.”


\par }{\PP \VS{37}Ndu etsoje iya nụ sụ: “Nnajịuphu; ?bụ l'awe bẹ iphe ono e-me?”

\par }{\PP Ọ sụ phẹ: “Ọo ẹka odzu dabyiru bẹ udele edzukọbeje.”




\par }\Chap{18}{\SH Ẹtu nwanyị, ji iya anọedu \newline  yẹe onye ekpe ikpe
\par }
{\PP \VerseOne{1}Jizọsu bya anmaaru phẹ ẹtu, o gude goshi phẹ sụ g'ẹphe pfuje nụ Chileke; g'ẹphe ta asụ l'ike epfupfu bvụwaru phẹ.

\VS{2}Ọ sụ phẹ: “O nweru mkpụkpu lanụ, onye ekpe ikpe bu; ọphu ọotsudu Chileke ebvu; ọphu ọ gụbeduru nemadzụ iphe.

\VS{3}Ọ dụkwarupho nwanyị, ji iya anọedu ndzụ, bukwaphọ l'ime mkpụkpu ono. Nwanyị ono nọdu ejepfuje onye-ikpe ono tekenteke je anọdu arwọ iya sụ iya jiko g'o kpefuta iya l'ẹka onye opfu iya.

\VS{4}Onye-ikpe ono jịkanyakpoepho bya arịa sụ: ‘A maru-a lẹ mu ta atsụdu Chileke ebvu; ọphu ọ dụdu onye mu gụberu iphe;

\VS{5}ọle nwanyị-a pfuchinụkawaru mu nchị. Mu e-kperu iphe iya nụ iya; a -nọnyaa o pfugbua mu l'opfu.’ ”


\par }{\PP \VS{6}Ọo ya bụ; Nnajịuphu sụ: “?Unu nụmaru iphe, ẹjo onye-ikpe ono pfuru?

\VS{7}Sụ-a; ?ọ dụ unu gẹ Chileke ta akabadaanụ ekpefu ndu ọ họtaru ẹgwegwa; mbụ ndu araku iya nụ eswe l'ẹnyashi? ?Ọobya anọ ọdu g'ọ tọ yeru phẹ ẹka?

\VS{8}Gẹ mu gbukwaaru iya unu tororo; oo-kpefukwa phẹ l'ọku l'ọku. Obenu lẹ-a; Abụbu-Ndiphe -byaẹpho; ?ọ dụru-a ndu ọo-hụma, kweru nọdu iya l'ẹka l'eliphe tọo?”


\par }{\SH Ẹtu onye Fárisii yẹe onye \newline  anajẹ okpoga akịriko
\par }
{\PP \VS{9}Ọ bya anmaa ẹtu-a nụ ndu gude l'ẹphe dobesu l'ẹphe pfụberekoto; woru ndu ọzo nmaa phulaphula. Ọ sụ phẹ:

\VS{10}“Ọ dụru ụmadzu labọ, bahụru l'eze-ụlo Chileke je epfuru nụ Chileke. Onye lanụ bụ onye Fárisii; onye ọphuu bụ onye ana akịriko.

\VS{11}Onye Fárisii ono gbalihu je apfụ-pheru bya epfuru nụ Chileke k'ẹhu onwiya sụ: ‘Chileke; mu ekele ngu ekele lẹ mu ta adụdu g'unwoke ọzo; mbụ ndu ana nfụ; ọzoo ndu eme kẹ nwanyị; mẹ ndu eme ẹjo-iphe; ọzoo dụ gẹ nwoke-a ana okpoga akịriko-a.

\VS{12}Mu aswịjeru Chileke ẹgu ujiku ẹbo l'idzu; tẹme iphe, mu kpatakpọru akpata bẹ mu ekeje oke-lanụ-l'ụzo-iri; nụ Chileke.’

\VS{13}Onye k'ọphuu, bụ onye ana akịriko phọ je apfụruro ụzenya; ọphu ọ palikpọdarunu iphu imeli; gbahaẹpho ẹka bẹ ọoku pọopoopo l'ọkpoma sụ: ‘Chileke ẹka l'alị! G'imemini mụbe onye iphe-ẹji dụ ngu rọ!’

\VS{14}Sụ-a; gẹ mu kakwaru unu; onye ana akịriko ono byakwaru ala ibe iya; Chileke gụwa iya l'onye pfụberekoto; haa onye ọphuu; kẹle onyemonye, l'ekuli onwiya eli bẹ ee-kuzeta alị; onye kuzetakwanụru onwiya alị bẹ ee-kuli eli.”


\par }{\SH Jizọsu agọru ụnwegirima \newline  ọnu-ọma
\par }
{\R (Mat 19:13-15; Mak 10:13-16)

\par }{\PP \VS{15}A nọdu ekutagbaaru Jizọsu ụnwegirima, e he l'ẹka g'o byia phẹ ẹka. Ndu etsoje iya nụ hụma iya bya abaarụ ndu ono, ekutaru iya ụnwegirima ono mba.

\VS{16}Jizọsu bya ekua phẹ sụ: “Unu hakwaa ụnwegirima g'ẹphe byapfuta mu; unu ta akpọshikwa phẹ abyabya; kẹle ọ bụ ndu dụ nno bẹ ẹka Chileke bụ eze bụ nkephẹ.

\VS{17}Gẹ mu gbukwaaru iya unu tororo; onye ete gudedu obu ụnwegirima kweta lẹ Chileke bụ eze taa bahụkwa ẹka ọ nọ.”


\par }{\SH Onye nweru iphe
\par }
{\R (Mat 19:16-30; Mak 10:17-31)

\par }{\PP \VS{18}Onye lanụ, bụ onye-ishi jịa Jizọsu sụ iya: “O-zì-iphe, nwoke, dụebe ree; ?bụ gụnu bẹ mu e-me gẹ mu nweru ndzụ ojejoje?”


\par }{\PP \VS{19}Jizọsu sụ iya: “?Bụ gụnu meru g'o gude ị nọdu eku mu onye dụebe ree? Ọ tọ dụkwa onye bụ onye dụebe ree; a -gụfu Chileke nwẹkiya.

\VS{20}Ị mawaru iphe, ekemu Chileke sụru g'e meje: ‘Erikwa ogori; ọphu i gbukwa ọchi; ọphu i zikwa iphuru; ọphu ị dzụkwa ụka; kwabẹje nna ngu yẹe ne ngu ùbvù.’ ”


\par }{\PP \VS{21}Nwoke ono sụ iya: “Eshinu mu bụ nwata ta adụkwa iphemiphe ono ọphu mu mebyijeru.”


\par }{\PP \VS{22}Jizọsu nụmaepho nno bya asụ iya: “Iphe lanụ bụ iphe, phọdukwaduru ngu nụ; laa je erekọta iphemiphe, i nweru; woru aswa iya keeru ndu ụkpa; l'ị byawarọ etsoru mu. Ọo ya bụ l'iinweru ọkpobe iphe l'imigwe.”

\VS{23}Nwoke ono nụmaepho nno; ẹhu daẹ ya phọ dzụu; kẹle o nweru iphe shii.
 

\par }{\PP \VS{24}Jizọsu lee ya ẹnya bya asụ: “Ẹgube g'ọotsubekwanu l'ẹhu; mbụ gẹ ndu nweru iphe e-me bahụ l'ẹka Chileke bụ eze.

\VS{25}Kẹle ewota ịnya pyoo l'ẹnya ngga kakwa nphe; eme lẹ g'onye nweru iphe e-me bahụ l'ẹka Chileke bụ eze.”


\par }{\PP \VS{26}Ndu nụmaru iya nụ sụ: “?Ọ bụhunuru onye bẹ aa-dzọta?”


\par }{\PP \VS{27}Jizọsu sụ: “Iphe kpọbaru nemadzụ ẹka ememe bẹ bụkwa Chileke sụru iya ememe.”


\par }{\PP \VS{28}Pyịta sụ: “Lewarọ anyịbedua, tụkoru iphemiphe haa bya etsoru ngu-a.”


\par }{\PP \VS{29}Ọ sụ phẹ: “Gẹ mu gbukwaaru iya unu tororo; ọ tọ dụkwa onye gude k'ẹka Chileke bụ eze; haa ụlo iya; ọzoo nyee ya; ọzoo nwune iya; ọzoo ndu nwụru iya nụ; ọzoo ụnwu iya;

\VS{30}gẹ Chileke ta apfụ iya ụgwo iya mpfụ-ngo nta; l'o nweru ndzụ ojejoje l'ọgbo ọphu nọ l'iphu.”


\par }{\SH K'ugbo ẹto Jizọsu epfu lẹ \newline  ya e-je iphe-ẹhuka nwụhu
\par }
{\R (Mat 20:17-19; Mak 10:32-34)

\par }{\PP \VS{31}Jizọsu bya eduta ụmadzu iri l'ẹbo ono bya asụ phẹ: “Unu hụma lẹ nta-a bẹ anyi ejewaa Jierúsalẹmu. Iphemiphe, ndu mpfuchiru Chileke deru k'ẹhu Abụbu-Ndiphe bẹ e-mekọtanu.

\VS{32}Kẹle aa-kpụru iya nụ ndu amadụ Chileke; aa-gbaru iya mgbọnu; gude iya mee iphe ọchi; vụa ya ọnu-mini;

\VS{33}chia ya ẹchachi; woru iya megbua. Teke o beru mbọku k'ẹto iya l'ooshi l'ọnwu teta dzụru ndzụ ọzo.”


\par }{\PP \VS{34}Ọphu ọ dụdu iphe ono mẹ nanụ, doru phẹ ẹnya; kẹle e meru g'opfu ono tụchi phẹ ẹnya; ọphu ẹphe amadụ iphe, o pfuru.


\par }{\SH Jizọsu eme onye atsụ ishi \newline  g'ọ wata aphụ ụzo
\par }
{\R (Mat 20:29-34; Mak 10:46-52)

\par }{\PP \VS{35}Jizọsu rwutashịa Jieriko; ọ dụru nwoke, atsụ ishi, nọ l'agụga etsuzọ arwọ arwọ.

\VS{36}Ọ nụma igiji ikpoto ndu awụgha nụ; bya ajịahaa: “?Bụ gụnu ada?”


\par }{\PP \VS{37}Ẹphe sụ iya l'ọ kwa Jizọsu onye Nazaretu l'aghata.


\par }{\PP \VS{38}O chishia: “Jizọsu! Nwa Dévidi! Phụnaaru mu obu-imemini.”


\par }{\PP \VS{39}Ndu nọ l'iphu gbọchia ya ọnu; sụ iya g'o dobe ọnu doo. Ọ kabakpọo ya rọ arashi ike: “Gụbe Nwa Dévidi! Phụnaaru mu obu-imemini.”


\par }{\PP \VS{40}Jizọsu pfụru bya ezia g'e duta iya bya. Ọ byarwutaẹpho ntse; Jizọsu sụ iya:

\VS{41}“?Bụ gụnu bẹ ọ dụ ngu gẹ mu meeru ngu?”

\par }{\PP Ọ sụ iya: “Nnajịuphu; mee gẹ mu wata aphụ ụzo.”


\par }{\PP \VS{42}Jizọsu sụ iya: “Wata aphụ ụzo; l'ekweta, i kwetarụ kẹ Chileke mewaru g'ị dụ iche.”


\par }{\PP \VS{43}Teke ono kwaphọ; ọ wata aphụ ụzo; bya etsoahaa Jizọsu; nọdu etu Chileke ẹpha. Iphe, bụkpoo onye hụmaru iya nụ jaa Chileke ajaja.




\par }\Chap{19}{\SH Jizọsu yẹe Zakịyosu
\par }
{\PP \VerseOne{1}Jizọsu bya abahụ lẹ Jieriko; bya aghajaahaa ya aghaja.

\VS{2}Ọ dụru nwoke, ẹpha iya bụ Zakịyosu, bụ iya bụ onye-ishi ndu anajẹ akịriko; tẹme o nweru iphe shii.

\VS{3}Ọ chọahakpoo gẹ ya hụma Jizọsu, maru onye ọ bụ; ọphu ikpoto ọha ono ekwedu g'ọ kpata ụzo; kẹle ọ dụ mkpụrukpu.

\VS{4}Noo ya bụ; ọ gbavuta ụzo je enyihu eli oshi sịkamo; je anọdu gẹ ya ahụma Jizọsu; kẹle oo-shi l'ẹka ono ghata.

\VS{5}Jizọsu byarwutaẹpho ẹka ono bya apalia ẹnya bya asụ iya: “Zakịyosu; nyizeta ẹgwegwa; kẹle ọo l'ụlo ngu bẹ mu kwafụtaje ntanụ-a.”


\par }{\PP \VS{6}O nyizeta ẹgwegwa bya egude ẹhu-ụtso duru Jizọsu duba ibe iya.

\VS{7}Ẹhu ghuahaa iphe, bụ ndu hụmaru iya nụ eghu. Ẹphe pfuahaa sụ: “Lenu; nwoke-a abahụ jeshia g'a kwaaru iya ẹbyaa l'ibe nwoke-a, eme iphe-ẹji-a.”


\par }{\PP \VS{8}Zakịyosu gbalihu bya asụ Nnajịuphu: “Mu sụ-a; Nnajịuphu; iphe, mu nweru enweru bẹ mu e-ke ụzo ẹbo; nụ ndu ụkpa oke lanụ. Teke ọ bụ l'ọ dụru onye mu riru urwu; iphe, ọ bụ iphe, ọ bụ; mu a-pfụa ya iphe, ha g'iphe, mu riru iya mgbo ẹno.”


\par }{\PP \VS{9}Jizọsu sụ iya: “Ntanụ-a bẹ a dzọru ndu unuphu-a; kẹle nwoke-a l'onwiya bụkwapho oshilọkpa Ébirihamu.

\VS{10}Abụbu-Ndiphe byakwaru achọ ndu tuphahụru etuphahụ g'ọo-dzọo phẹ.”


\par }{\SH Ẹtu ndu e yeru okpoga l'ẹka
\par }
{\R (Mat 25:14-30)

\par }{\PP \VS{11}Ẹphe nụnyakpoepho iphemiphe ono; ọ watarụ phẹ anmarụ ẹtu; kẹle ọ nọwa Jierúsalẹmu ntse; tẹme ẹphe dobesu lẹ Chileke abyakebewaa egoshi lẹ ya bụ eze.

\VS{12}Ọo ya bụ ọ sụ: “Ọ dụru nwoke lanụ, bụ eri ndu eze, jeru ọha, dụ ẹnya; g'e kpube iya okpu-eze tẹme l'ọolwa.

\VS{13}Ọ bya ekua ndu-ozi iya ụmadzu iri bya ekeeru phẹ pangu iri. Ọ sụ phẹ: ‘Unu gude iya see akanya jasụ mu a-lwa.’

\VS{14}Ọle nwoke ono dụ ndu alị iya ashị. Ẹphe zia ndu-ozi g'ẹphe tso iya azụ azụ je epfua l'ẹka ono; sụ l'ọ tọ dụdu phẹ g'ọ bụru nwoke ono, a-bụru eze phẹ.


\par }{\PP \VS{15}“E kpubechaẹpho nwoke ono okpu-eze ono; ọ lwa bya ezia g'e kuaru iya ndu-ozi-a, ọ nụru okpoga-a gẹ ya maru urwu, ẹphe ritaru iya.

\VS{16}Onye kẹ mbụ bya apfụru iya l'iphu bya asụ: ‘Nna; pangu olu ngu ono tukobeakwaru onwiya pangu iri ọzo.’

\VS{17}Ọ sụ iya: ‘I meru ree! Ị bụ ọkpobe onye-ozi. Eshinu e gude ire ngu ẹka l'iphe, ha nwanshịi bẹ mu yeru ngu mkpụkpu iri l'ẹka; g'ị bụru ishi phẹ.’

\VS{18}Onye k'ẹbo bya bya asụ: ‘Nna; pangu olu ngu ono tukobeakwaru onwiya pangu ise.’

\VS{19}Onye eze ono sụ iya: ‘Ọ kwaphọ mkpụkpu ise bẹ ịi-bụru ishi phẹ.’

\VS{20}Onye ọzo bya asụ: ‘Nna; wakwa pangu olu ngu. Mu woẹkwaru iya phọ kechia lẹ nwampekala ẹkwa;

\VS{21}kẹle mu atsụ ngu ebvu l'ị dụnukaru ẹhuka. Iiwotajẹ iphe, i dobeduru; tẹme ị nọdu awọtaje iphe, ị kụduru.’


\par }{\PP \VS{22}“Onye eze ono sụ iya: ‘Gụbe iberezi iphe-a! Ọ kwa opfu-ọnu ngu bẹ mu e-gude nmaa ngu ikpe. Eshinu ị maru lẹ mu dụ ẹhuka; mu nọdu ewotajẹ iphe, mu edobeduru; tẹme mu nọdu awọtaje iphe, mu akụduru.

\VS{23}?Bụ gụnu meru iphe, i yedụru mu okpoga mu l'ụlo nche okpoga; g'ọo-bụru: mu -lwa mu eje ewota iya yẹe iphe, o tukoberu onwiya?’

\VS{24}Ọ bya asụ ndu pfụru l'ẹka ono: ‘Unu nata iya okpoga ono woru nụ onye ọphu nweru pangu iri phọ.’

\VS{25}Ẹphe sụ iya: ‘Ii-nhi Nnajịuphu! ?Bụchia yẹbedua, nwewaru pangu iri-a?’

\VS{26}Ọ sụ phẹ: ‘Gẹ mu gbukwaaru iya unu tororo; onye nweru nụ bẹ aa-nụbakwaa ọphu ka shii. Obenu l'onye enwedu nụ bẹ aa-gbẹnu natafụlenu nwọphu o nweru.’

\VS{27}Sụ phẹ: ‘A bya lẹ ndu opfu mu-a, bụ ndu ete ekwedu l'ọo mu a-bụru eze phẹ-a; unu chịta phẹ bya egbushia l'atatiphu mu l'ẹka-a.’ ”


\par }{\SH Jizọsu abahụ lẹ Jierúsalẹmu
\par }
{\R (Mat 21:1-11; Mak 11:1-11; Jiọn 12:12-19)

\par }{\PP \VS{28}Jizọsu pfuchaẹpho iphe, oopfu bya ejeshia Jierúsalẹmu, oo-je.

\VS{29}Ọ byarwutaẹpho l'úbvú, eekuje Úbvú-Olivu, bụ iya bụ lẹ mgboru Betufeji; waa Betani; o zia ndu etsoje iya nụ ụmadzu ẹbo sụ phẹ:

\VS{30}“Unu je l'ime mkpụkpu ono, nọ unu l'ụzo iphu ono. Unu -rwuẹpho l'ọnu ụzo, e shi abahụ lẹ mkpụkpu ono bẹ unu a-hụma nwa nkapfụ-ịgara, e liberu elibe l'ẹka ono, e teke adụ-swe onye nọjeru iya l'eli. Unu tọta iya kpụru bya.

\VS{31}Teke ọ dụru onye jịru unu sụ: ‘?Bụ gụnu meru iphe, unu atọta iya?’ Unu asụ iya lẹ mkpa iya dụru Nnajịuphu.”


\par }{\PP \VS{32}Noo ya; ndu ono, e ziru ozi ono tụgbua bya ejerwua; ọ bụerupho g'o pfuru bụ g'ọ dụ.

\VS{33}Ẹphe tọtaahaepho nkapfụ-ịgara ono; ndu nwe iya nụ sụ phẹ: “?Bụ gụnu meru g'o gude unu nọdu atọta nkapfụ-ịgara ono?”


\par }{\PP \VS{34}Ẹphe sụ phẹ: “Ọ kwa mkpa iya dụru Nnajịuphu.”

\VS{35}Ẹphe kpụta nkapfụ-ịgara ono je anụ Jizọsu; bya eworu uwe ẹhu phẹ wukobe iya; bya eyeru Jizọsu ẹka; ọ nọdu iya anọo l'eli.

\VS{36}O be g'ọogba eje; ndu nọ l'ụzo tọo uwe ẹhu phẹ l'ụzo.


\par }{\PP \VS{37}Ọ zakubejeẹpho Jierúsalẹmu ntse lẹ mkpọ-zeta úbvú Olivu; iphe, bụkpoo ikpoto ndu etsoje iya nụ ono wata ete ẹswa; echi mkpu; aja Chileke ajaja k'eze iphe ono, parụ ẹka ono, o meru; ẹphe hụmakota ono.

\VS{38}Ẹphe sụ: “Onye Chileke gọru ọnu-ọma bẹ eze ono bụ; mbụ onye ono, bụ Nnajịuphu ziru iya g'ọ bya ono. Gẹ nchị dụkwa doo l'imigwe; g'ùbvù dụru Chileke, bụ Ọkalibe-kangokọtaru-nụ.”


\par }{\PP \VS{39}Ndu Fárisii, yị l'ikpoto ndu ono harụ sụ Jizọsu: “O-zì-iphe! Baarụ ndu etsoje ngu nụ mba.”


\par }{\PP \VS{40}Ọ sụ phẹ: “Gẹ mu kakwaru unu: ndu-a -nọdu doo; mkpuma, nọ l'alị echia mkpu ono l'onwiya.”


\par }{\SH Jizọsu ara ẹkwa Jierúsalẹmu
\par }
{\PP \VS{41}Jizọsu levuẹpho Jierúsalẹmu; ọ raahaa ẹkwa iya sụ:

\VS{42}“Ọ -bụ l'ị makpọkwanaaru iphe, e-me gẹ nchị dụ ngu doo nta; obenu lẹ nta-a bẹ e domiru iya g'ẹnya ngu ta ahụma iya.

\VS{43}Kẹle ọo ujiku lanụ bẹ ndu ọhogu ngu aa-fụru ngu; bvua ose-ọgu; nọ-phee ngu mgburugburu; buchia ngu ọnu nri; shi ẹkameka atụ kpereree abyapfuta ngu;

\VS{44}bya egbua gụ l'ụnwu ngu, kụru ngu l'ime pyaapyaa. Mbụ l'ọhogu ngu taa hakwa mkpuma lanụ g'ọ kpọ-pfuru nwibe iya l'eli igbulọ ngu; kẹle ị tị madụ teke a byaru ngu adzọta.”


\par }{\SH Jizọsu achịfu ndu azụ aswa \newline  l'eze-ụlo Chileke
\par }
{\R (Mat 21:12-17; Mak 11:15-19; Jiọn 2:13-22)

\par }{\PP \VS{45}Jizọsu bya abahụ l'eze-ụlo Chileke bya awata achịshi ndu azụ aswa.

\VS{46}Sụ phẹ: “Unu ta amadụ l'e deru l'ẹkwo lẹ Chileke sụru: ‘Ụlo mu a-bụru ụlo, aa-nọduje epfu anụ mu.’\FTNT{*}{{\FR 19:46 }{\FR{19:46
}}{\FT{Gụnaa
}}{\XT{Azá 56:7; Jier 7:11}}{\FT{.}}} Unu bya eworu iya mee ụlo, ndu ana nfụ edomije onwophẹ.”


\par }{\PP \VS{47}Ọ nọdu anọduje ezi iphe l'eze-ụlo Chileke ono mbọku-mbọku. Ndu-ishi uke Chileke; mẹ ndu ezije ekemu; mẹ ndu nweru ẹnya l'ọha ono chọahaa ụzo g'ẹphe e-me gbua ya.

\VS{48}Ọphu ẹphe amadụ g'ẹphe e-me iya; kẹle onyemonye dọ-pheru iya mgburugburu; woru nchị tọgbo l'iphe, oo-pfu.




\par }\Chap{20}{\SH Aajị Jizọsu ẹgube ike, \newline  o gude eme iphemiphe ono
\par }
{\R (Mat 21:23-27; Mak 11:27-33)

\par }{\PP \VerseOne{1}O be ujiku lanụ gẹ Jizọsu nọ ezi ọha iphe l'eze-ụlo Chileke; ara ozi-ọma ono arara; ndu-ishi uke Chileke; waa ndu ezije ekemu; waa ndu bụ ọgerenya byapfuta iya bya asụ iya:

\VS{2}“Karụ anyi ?Bụ ẹgube ike gụnu bẹ i gude eme iphemiphe-a? ?Bụkpoo onye ziru ngu g'ị bya iya ememe?”


\par }{\PP \VS{3}Ọ sụ phẹ: “Mbẹdua a-jịkwapho unu ajị lanụ. Unu zakwaa mu iya.

\VS{4}?Bụ onye ziru Jiọnu g'ọ bya eme baputizimu? ?Bụ Chileke; tọo nemadzụ?”


\par }{\PP \VS{5}Ẹphe wata iya adzọkashi l'ime onwophẹ sụ: “Teke anyi sụru l'ọo Chileke ziru iya; l'ọo-sụ anyi: ‘?Ọ bụhunuru gụnu meru g'o gude ọphu unu ekwetaduru iphe, o pfuru?’

\VS{6}Teke anyi sụkwanuru l'ọo nemadzụ ziru iya; ọha atugbua anyi lẹ mkpuma; kẹle o dowarụ ọha ẹnya lẹ Jiọnu bụ onye mpfuchiru Chileke.”

\VS{7}Ẹphe je jasụ iya: “Anyi ta amakwa onye ziru iya ya nụ.”


\par }{\PP \VS{8}“Jizọsu sụkwanu phẹ: Ọphu mu a-kọkwanuru unu onye ziru mu nụ gẹ mu meje iphemiphe ono.”


\par }{\SH Ẹtu, e gude ndu anwamụ, \newline  e butaru ye l'opfu-vayịnu anma
\par }
{\R (Mat 21:33-46; Mak 12:1-12)

\par }{\PP \VS{9}Ọ wata anmarụ ọha ẹtu-a sụ: “Nwoke lanụ kọru opfu-vayịnu bya eworu iya ye l'ẹka ndu o butaru g'ẹphe letajẹru iya ya ẹnya; bya atụgbua jeshia iphe-ọzo je anọo ọdu.

\VS{10}O rwua teke aawọje akpụru iya; ọ bya ezia onye-ozi iya g'o jepfu ndu-ozi-ẹgu ono g'ẹphe wọo ya oke iya nkiya. Ẹphe gude onye ono, o ziru ozi ono; tsua ya iphe; gbabẹ iya ẹka ọto; nwufu iya; ọ lashịa.

\VS{11}Ọ bya ezia onye-ozi ọzo; ẹphe tsukwaphọ onye k'ono iphe; mee ya iphe-iphere; gbabẹ iya ẹka ọto; nwufu iya; ọ lashịa.

\VS{12}O zikwaaphọ onye k'ẹto; ẹphe mekakwaphọ onye k'ono iphe; chịfu iya.

\VS{13}Onye ono, nwe opfu-vayịnu ono sụ: ‘Ọ dụ ree; mu maru-a iphe, mu e-me nta. Mu e-ye nwa mu, mu yeru obu g'o je. ?A maru; ?ẹphe a-kabẹ kwabẹ yẹbedua ùbvù m'ẹphe -hụma iya?’

\VS{14}O be teke ndu-ozi-ẹgu ono hụmaru onye k'ono; ẹphe zụa mgbede kpua ya sụ: ‘Ịhee! Waa onye alị-a e-mechaa bụru nkiya mẹ nna iya -nwụhu. Unu g'anyi gbua ya egbugbu; g'alị ono a-bụru k'anyi.’

\VS{15}Ẹphe kpụfu iya l'ẹgu ono je eworu iya megbua.

\par }{\PP “Sụ-a; ?Ọ dụkpoo unu g'ọ bụ gụnu bẹ onye nwe opfu-vayịnu ono e-me phẹ?

\VS{16}Ọo-bya egbushichaa ndu-ozi-ẹgu ono bya eworu opfu-vayịnu ono ye ndu ọzo l'ẹka.” Ọha nụmaepho nno; ọ tụko bụru: “Tụswekwa! Tụswekwa!”


\par }{\PP \VS{17}Ọ bya elee phẹ ẹnya bya asụ: “?Ọ bụhunuru gụnu bẹ bụ iphe, e deru l'ẹkwo-opfu Chileke sụ:

\par }{\Q “Ọ kwa mkpuma,

\par }{\QB ndu akpụ ụlo jịkaru;

\par }{\QB mechaarụ bya abụru

\par }{\QB mkpuma, gudeshi ụlo?\FTNT{*}{{\FR 20:17 }{\FR{20:17
}}{\FT{Gụnaa
}}{\XT{Ebvu 118:22}}{\FT{.}}}


\par }{\MM \VS{18}Onyemonye, bụ onye vukotaru mkpuma ono daa; bẹ e-tsujishihunu; tẹme teke ọ tụru nemadzụ; l'ogwee onye ono arakabya.”


\par }{\SH Apfụ akịriko
\par }
{\R (Mat 22:15-22; Mak 12:13-17)

\par }{\PP \VS{19}Ndu ezije ekemu waa ndu-ishi ndu-uke Chileke meahaa g'ẹphe zugude iya teke ono; kẹle ẹphe maru l'ọo phẹ bẹ ọonmadoru ẹtu ono; ẹphe nọdu atsụkwanu ọha ebvu.

\VS{20}Ẹphe wata iya anwụ ngge; bya ezia ndu ngge g'ẹphe je emetakpọepho g'ẹphe bụ ndu ọkpobe-opfu; g'ẹphe a-tụta nvọ l'iphe, o pfuru gude kpụta iya ye l'ẹka onye nwe ike, bụ iya bụ nnajịoha, shi Romu.

\VS{21}Tọbudu iya bụ; ẹphe jerwua bya ajịa ya sụ: “O-zì-iphe; anyi maru l'iipfuje opfu, pfụru nhamụnha; tẹme ị nọdu ezi iphe, pfụru ọto; ọphu ọ dụdu onye iile ẹnya l'iphu epfu; gbahaa ụzo Chileke bẹ i gude ire-lanụ ezi.

\VS{22}Sụ-a; ?tọ bụdunu emebyi ekemu Chileke mẹ anyi -tụje akịriko nụ eze nnajịoha, nọ lẹ Romu?”


\par }{\PP \VS{23}Ọ maẹrupho ẹregede phẹ bya asụ phẹ: ?Dẹnu g'o gude unu nọdu ahụ mu ama?

\VS{24}“Unu goshiẹshikwa mu kobo lanụ. ?Bụ ishi onye yẹe ẹpha onye bụ ọwa-a, dụ iya nụ-a?”

\par }{\PP Ẹphe sụ iya: “Ọo kẹ Siza!”


\par }{\PP \VS{25}Ọ sụ phẹ: “Ọ dụ ree; unu wonụru iphe Siza nụ Siza; unu eworu kẹ Chileke nụ Chileke.”


\par }{\PP \VS{26}Ọphu ẹphe adụdu ike pfụru l'edzudzu-ọha l'ẹka ono shi l'opfu ọnu iya gude iya. G'o gude pfua iphe ono dụ phẹ biribiri. Ọphu ẹphe epfuẹduru opfu.


\par }{\SH Kẹ eshi l'ọnwu teta dzụru ndzụ
\par }
{\R (Mat 22:23-33; Mak 12:18-27)

\par }{\PP \VS{27}Ọ dụru ndu Sadusii, bụ ndu ono, sụru l'e tee shidu l'ọnwu eteta adzụru ndzụ ono; byapfutaru Jizọsu.

\VS{28}Bya ajịa ya ajị sụ: “O-zì-iphe; Mósisu deru l'ẹkwo ekemu sụ: Teke ọ bụ lẹ nemadzụ nwụhuru; ẹbe ọ nwụtaduru nwa; gẹ nwune onye ono lụpyabe nyee ya; nwụtaru iya nwa.

\VS{29}Sụ-a; ọ dụru unwune ẹsaa, k'ọgerenya lụchaaru nwanyị bya ahaa ya nwụhu; ọphu ọ nwụtaduru nwa.

\VS{30}Onye k'ẹbo lụpyabe nwanyị ono. Lụa ya jasụ nwoke ono nwụhu; ọphu ọ nwụtakwaru iya phọ nwa.

\VS{31}Onye k'ẹto nnophọ; jasụ ẹphe n'ẹsaa ludzuru nwanyị lanụ ono nwụshihukota; ọphu ọ dụdu onye ọphu nwụtaru nwa.

\VS{32}E mechaa l'ikpazụ; nwanyị l'onwiya bya anwụhu nkiya.

\VS{33}Sụ-a; o -rwua teke l'ee-shi l'ọnwu teta dzụru ndzụ; ?bụ onye ole bẹ nwanyị ono a-bụru nyee ya? G'ẹphe n'ẹsaa ono lụchaaru iya-a.”


\par }{\PP \VS{34}Jizọsu sụ phẹ: “Ụnwu ọgbo-nta-a alụ nwanyị; ụnwanyi nọdu alụ ji;

\VS{35}obenu lẹ ndu a gụru l'ẹphe gbaru k'eshi l'ọnwu teta gbalihu bya eburu lẹ mgboko ọphu a-bya nụ taa lụhedu nwanyị; ọphu nwanyị alụhedu ji.

\VS{36}Ẹphe taa nwụhuhedu anwụhu ọzo; kẹle ẹphe l'ụnwu-ojozi-imigwe a-gbaru nanụ. Eshinu ẹphe bụ ụnwu, shi l'ọnwu teta dzụru ndzụ bẹ ẹphe bụwaa ụnwu Chileke.

\VS{37}Ọ -bụru k'eshi l'ọnwu teta dzụru ndzụ bẹ ẹkwo Mósisu goshiru iya l'ẹka o pfuru k'irwu, ọku enwu phoophoophoo. Ẹka ono bẹ Mósisu kuru Chileke: Chileke kẹ Ébirihamu; waa kẹ Áyizaku; waa kẹ Jiékọpu.

\VS{38}Bụ iya bụ l'ọ tọ bụdu Chileke ndu nwụhuru anwụhu. Ọ bụ Chileke ndu nọ ndzụ; kẹle onyemonye dzụ ndzụ l'ẹnya Chileke.”


\par }{\PP \VS{39}Ndu ezije ekemu ono harụ sụ iya: “O-zì-iphe! I pfuru ree!”

\VS{40}E shiẹpho teke ono, ọphu ẹphe atụbaeduru ama ajịbaa ya ajị ọzo.


\par }{\SH Ajị k'onye bụ Kéreshi ọ bụ
\par }
{\R (Mat 22:41-46; Mak 12:35-37)

\par }{\PP \VS{41}Jizọsu bya asụ ndu Fárisii ono: “?Dẹnu g'e gude sụ lẹ Kéreshi ọbu bụ Nwa Dévidi;

\VS{42}l'ẹka Dévidi l'onwiya pfukwaru l'ẹkwo-ebvu Chileke sụ:

\par }{\Q “Chileke sụru Nnajịuphu mu:

\par }{\Q Nọdu mu l'ẹkutara


\par }{\QB \VS{43}jasụ teke mu e-me ndu

\par }{\QB ọhogu ngu

\par }{\QB g'ẹphe bụru iphe,

\par }{\QB ịi-zọpyabe l'ọkpa.\FTNT{†}{{\FR 20:43 }{\FR{20:43
}}{\FT{Gụnaa
}}{\XT{Ebvu 110:1}}{\FT{.}}}”


\par }{\MM \VS{44}Bụnu iya bụ lẹ Dévidi kuru iya Nnajịuphu! ?Dẹnuhunu g'o gude ọ bụru nwa iya?


\par }{\SH Jizọsu epfu k'ezije ekemu
\par }
{\R (Mat 23:1-36; Mak 12:38-40)

\par }{\PP \VS{45}Jizọsu nọdu l'edzudzu-ọha l'ẹka ono sụ ndu etsoje iya nụ:

\VS{46}“Unu kpakwaru ndu ezije ekemu l'aphara; mbụ ndu bụ iphe, adụje phẹ ree bụ g'ẹphe gude kpowula-kpowula uwe kwaa onwophẹ yẹgele ejephe; g'e keleje phẹ ẹrengete ekele l'ẹka a dụ igwerigwe g'ẹphe bụ oke nemadzụ. G'oshi ọphu bụ iya kachakpọo ree l'ụlo-ndzukọ ndu Jiu bụru nkephẹ; waa g'ọ bụru phẹ a-nọdu l'ẹka aa-kachakpọo phẹ akwabẹ ùbvù mẹ a -nọdu abọ iphe.

\VS{47}Ẹphe bụ ndu eripyajẹ ụlo ụnwanyi, ji phẹ anọedu; tẹme ẹphe nọdu egudeje ẹregede epfukpọepho ogologo opfu anụ Chileke. Ọ bụ phẹ bẹ aa-kachaa anmashị ikpe ike.”




\par }\Chap{21}{\SH Iphe, nwanyị, ji iya anọedu \newline  anụ Chileke
\par }
{\R (Mak 12:41-44)

\par }{\PP \VerseOne{1}Jizọsu bya apalia ẹnya bya ahụma ndu nweru iphe g'ẹphe echiegbaa okpoga phẹ l'okpoko, eechiejeru Chileke okpoga l'eze-ụlo Chileke.

\VS{2}Ọ hụma nwanyị, ji iya anọhedu ndzụ, akpa nri, byaru bya echie afụ labọ.

\VS{3}Jizọsu sụ: “Gẹ mu kakwaru unu; ọ kwa nwanyị ụkpa-a, ji iya anọedu ndzụ-a bẹ kachaa eye okpoga lẹ g'ẹphe hakọta ono.

\VS{4}Kẹle iphe, ndu ọphuu g'ẹphe ha echiegbaa bụ okpoga, tsuru etsutsu; obenu lẹ nwanyị-a akpakpọ nri shii; ọle o wotakọtaru iphe, o gude buru bya echie.”


\par }{\SH Iphe, e-me teke ikpazụ
\par }
{\R (Mat 24:1-2; Mak 13:1-2)

\par }{\PP \VS{5}A harụ pfuphenyaẹpho k'eze-ụlo Chileke ono g'e gude kpụmata iya l'ẹguru mkpuma, dụ ebvu; waa k'iphe, a nụru Chileke, dụ iya nụ; Jizọsu sụ phẹ:

\VS{6}“Ọ -bụru iphe ọwa-a, unu ele ẹnya-a; ọ dụkwaru mbọku, ee-mechaa nwukpọshichaa iphemiphe ono enwukpọshi; mbụ k'ọphu ọ tọ dụdu g'ọ ka mma l'ọo mkpuma lanụ, akpọ-pfuru l'eli nwibe iya.”


\par }{\SH Iphe, bụ o -mechaa \newline  mgboko abvụ
\par }
{\R (Mat 24:3-14; Mak 13:3-13)

\par }{\PP \VS{7}Ẹphe jịa Jizọsu sụ iya: “?Bụkpoo teke ole bẹ iphemiphe ono e-mekpọo? ?Bụ gụnu bẹ ee-gude maru teke iphe ono abyagbaa ememe?”


\par }{\PP \VS{8}Ọ sụ: “Ọo phọ g'unu leta ẹnya g'ọ tọ dụ onye e-duswe unu ụzo. Ọ dụkwaru igwerigwe ndu a-zarụ ẹpha mu bya. Onye ọphu nọnu l'ọ sụ l'ọo ya bụ Kéreshi ọbu; mbụ l'ọogbaakwa teke ọbu. Unu te etsokwaru phẹ.

\VS{9}Teke unu nụaharu k'ọgu; waa lẹ mkpaka aswoli l'ibiya ọphuu; ọzoo l'ibiya ọphuu; gẹ ndzụ ba agụkwa unu; kẹle iphemiphe ono mefutakọtaje; ọle teke ikpazụ tee rwuẹkwapho ẹgwegwa nno.”


\par }{\PP \VS{10}No iya; ọ sụ phẹ: “Ọha yẹle ọha ibe iya a-nọdu alwụ ọgu; alị-eze yẹe alị-eze ibe iya a-lwụkwapho ọgu.

\VS{11}Alị-ọnma-jiijiijii a-nọdu anma anmashị iya ike; ẹjo ọkpa-nri mẹkpoo ẹhu, eme ememe l'e-mekọta l'ẹka dụ igwerigwe. Ahụma a-nọdu emegbaa l'akpaminigwe mẹkpoo eze iphe-ọhubama ọzo.


\par }{\PP \VS{12}“Ọle-a; iphemiphe ono -bya emegbabẹ bẹ ee-vuadaru ụzo kpaa unu ẹhu; gude unu; kpụru unu je l'ụlo-ndzukọ ndu Jiu je ekpee unu ikpe; tụa unu mkpọro; mbụ l'aa-kpụtachakwaa unu bya edobe l'iphu ndu eze; mẹkpoo l'iphu ndu-ishi ọha l'opfu ẹhu mu.

\VS{13}Noo teke ọ gbaru g'unu goshi l'edzudzu-ọha l'unu bụ ndibe mu.

\VS{14}Sụ-a; unu te evujekwaru ụzo wata arị iphe, unu e-pfu gude kpefu onwunu;

\VS{15}kẹle ọo mbẹdua l'e-ye unu opfu l'ọnu. Mu e-me unu amaru iphe k'ọphu ndu ọhogu unu a-ta amadụru g'ẹphe e-yeje ọnu l'iphe, unu epfu; ọphu ẹphe a-byadu atụ-kpute unu l'ẹgo.

\VS{16}Ndu nwụru unu; mẹkpoo unwune unu; mẹkpoo abụbu unu; mẹ ọ̀nyà unu phẹ e-mechaa deru unu ye ndiphe l'ẹka; l'a harụ unu gbua egbugbu.

\VS{17}Onyemonye e-gude k'iswi ẹhu mu kpọo unu ashị.

\VS{18}Ọle ọ tọ dụdu g'ọ ka mma l'ọo ẹgbushi lanụ, nọ unu l'ishi, byaru l'ala l'iswi.

\VS{19}Ọo ẹpho g'unu tajẹ nshi; kẹle ọ kwa ọ-ta-nshi tataru ọkpobe ndzụ.”


\par }{\SH Ẹjo ahụma
\par }
{\R (Mat 24:15-21; Mak 13:14-19)

\par }{\PP \VS{20}“Sụ-a; teke unu hụmaerupho gẹ ndu ojọgu nọ-pheru Jierúsalẹmu mgburugburu; unu amaru l'akwakpọshi iya dụwaa ntse.

\VS{21}O -be teke ono; gẹ ndu nọ lẹ Jiudiya gbalakwaa laa l'úbvú; gẹ ndu kụru l'ime mkpụkpu wụfu; gẹ ndu lụfuru je l'ẹgu te jeẹkwa alaphu azụ l'ime mkpụkpu onoya.

\VS{22}Kẹle teke ono bụkota mbọku, Chileke a-gwa ndiphe ọchi g'e gude nno g'iphemiphe, e deru l'ẹkwo Opfu Chileke vụkota.

\VS{23}Nshịo ụnwanyi, dụ ime; mẹ ndu nwa l'angụkwadu ẹra mbọku ono. Kẹle ẹjo iphe-ẹhuka, parụ ẹka a-dụ l'eliphe; tẹme Chileke e-gude oke-ẹhu-eghu kpee ndu Ízurẹlu ikpe.

\VS{24}Ee-gbu phẹ lẹ mma; kpụa phẹ lẹ ndzụ laa l'iphe, bụkpoo ọhamoha. Ndu abụdu ndu Jiu e-tee Jierúsalẹmu pyakapyaka jasụ oo-rwube ẹphebedua.”


\par }{\SH Abyabya Abụbu-Ndiphe
\par }
{\R (Mat 24:29-31; Mak 13:24-27)

\par }{\PP \VS{25}“Iphe-ọhubama l'a-nọdu eme l'ẹnyanwu; mẹ l'ọnwa; mẹ lẹ kpokpode. L'eliphe bẹ eze-ẹnyimu waa ọchioku mini iya a-nọdu abya ẹnari; k'ọphu meji a-gbabuhu ndiphe mgburugburu lẹ ndzụ-agụgu.

\VS{26}Nemadzụ e-gudeje ndzụ-agụgu avẹhu avẹhu teke aa-nọdu ele ẹnya iphe, abya ememe lẹ mgboko; kẹle iphemiphe, nọ l'igwe a-nmawo anmawo; lọ-sweshihu.

\VS{27}Noo teke ẹphe a-hụma Abụbu-Ndiphe l'ẹka ọ nọ l'urwukpu; egbu nwịinwii gude ike iya, parụ ẹka abya.

\VS{28}Teke iphemiphe-a wataẹrupho ememe; unu kwolihu; palia ẹnya; kẹle oorwuwaa teke aa-gbata unu.”


\par }{\SH Iphe, e gude oshi figu anwụta
\par }
{\R (Mat 24:32-35; Mak 13:28-31)

\par }{\PP \VS{29}Jizọsu bya anmakwaaru phẹ phọ ẹtu-a: “Unu leẹkwa ẹnya l'oshi figu yẹe oshi mmanụ ọzo.

\VS{30}Ọobujeru teke ọ wataẹrupho erwu irwu; unu ahụma iya l'onwunu; maru lẹ teke okpomọku ekpoje dụwaa ntse.

\VS{31}Nokwaphọ g'ọwa-a dụ. Teke iphemiphe-a wataẹrupho ememe; unu amaru lẹ teke Chileke e-goshi lẹ ya bụ eze dụwaa ntse.”


\par }{\PP \VS{32}Sụ-a; gẹ mu gbukwaaru iya unu tororo; ọgbo-a taa bvụebekwa; iphemiphe-a emekọta. Nokwa g'ọ dụ.

\VS{33}Igwe a-bvụkwa alị abvụ; obenu l'opfu, mu pfuru ta abyadụ abvụ abvụbvu.


\par }{\SH Ọ gbaru unu lẹ nche
\par }
{\PP \VS{34}“Ọle-a; unu chekwa onwunu nche. Unu te ekwekwa g'ike bvụ unu; opfu l'unu eri gwọogwoo; angụnuka mẹe; waa l'unu achọ-phe ẹku kẹ mgboko; ọdumeka bẹ mbọku ono a-tụkwa unu l'ụpfu.

\VS{35}Kẹle iphe, bụkotakpoo ndu mgboko mgburugburu bẹ ọo-nma g'ọ́nyà.

\VS{36}Ọle-a; unu che nche tekenteke; unu pfu nụ Chileke g'unu a-dụ ike pfụ-shia ike mẹ iphemiphe ono -meje. Teke e mecharu unu apfụru l'iphu Abụbu-Ndiphe.”


\par }{\PP \VS{37}Noo ya; Jizọsu nọdu anọduje l'eze-ụlo Chileke; ezi iphe mbọku-mbọku; o -be l'ẹnyashi ooje akwaa l'úbvú, eekuje Úbvú-Olivu.

\VS{38}O -be lẹ nchi abọhu; e kporu wụ-pfuta iya l'eze-ụlo Chileke bya anụma iphe, oopfu.




\par }\Chap{22}{\SH Jiudasu eederu Jizọsu eye \newline  l'ẹka ndu Jiu
\par }
{\R (Mat 26:1-5; Mak 14:1-2; Jiọn 11:45-53)

\par }{\PP \VerseOne{1}O be teke idzu, aatajẹ buredi, ekoduru ekoko dụwaa ntse, bụ ọbo-iphe, eekuje Ojeghata;

\VS{2}ndu-ishi uke Chileke waa ndu ezije ekemu nọdu achọkashi ụzo, ẹphe e-shikpọo gbua Jizọsu; obenu l'ẹphe atsụ ọha ebvu.


\par }{\PP \VS{3}Nsetanu bya abahụ l'ime obu Jiudasu, bụ onye ntushi-ẹpha iya bụ Isukariyọtu, bụkwa-a onye lanụ l'ime ụmadzu iri l'ẹbo phọ-a.

\VS{4}Ọ tụgbua bya ejepfu ndu-ishi uke Chileke mẹ ndu-ishi ọgbogu eze-ụlo Chileke je epfuaru phẹ kẹ gẹ ya e-shi deru Jizọsu ye phẹ l'ẹka.

\VS{5}Ẹhu tsọahaa phẹ. Ẹphe kwee ya okpoga.

\VS{6}O kweta ẹgube ono bya awata ele ẹnya teke bụ teke gbaru gẹ ya e-deru Jizọsu ye ndu ono l'ẹka g'ọha ta ama.


\par }{\SH Nri-ẹnyashi Ikpazụ
\par }
{\R (Mat 26:17-30; Mak 14:12-26; Jiọn 13:21-30; 1Kọr 11:23-25)

\par }{\PP \VS{7}Noo ya bụ; eswe, aatajẹ buredi, ekoduru ekoko ono rwua, bụ iya bụ mbọku, eegbuje nwatụru, e gude anyata eswe Ojeghata.

\VS{8}Jizọsu bya ezia Pyịta yẹe Jiọnu sụ phẹ: “Unu je akwakọberu anyi nri-ẹnyashi k'ọbo Ojeghata g'anyi bya eria.”


\par }{\PP \VS{9}Ẹphe sụ iya: “?Bụ awe bẹ anyi e-je akwakọbe iya?”


\par }{\PP \VS{10}Ọ sụ phẹ: “Unu lenu; teke unu bahụerupho l'ime Jierúsalẹmu bẹ nwoke, vu ite mini a-byapfuta unu; unu tsoru iya bahụ l'unuphu, ọ bahụkpoerupho.

\VS{11}Unu sụ onye nwe unuphu ono lẹ O-zì-iphe sụru g'o goshi unu ẹka ya a-nọdu ria nri ọbo Ojeghata iya yẹe ndu etsoje iya nụ.

\VS{12}Oo-goshi unu ụlo-eli; goshi unu ọma ụlo, nọ lẹ k'eli iya; mkpuru ono hakpọepho ọsa; e dozichawa iya g'ọ dụ ree. Unu kwakọberu iya anyi l'ẹka ono.”


\par }{\PP \VS{13}Ẹphe tụgbua jerwua. Ọ bụerupho g'o pfuru bụ g'ọ dụ. Ẹphe nọdu l'ẹka ono kwakọbeahaa nri ọbo Ojeghata ono.


\par }{\PP \VS{14}Ọ gbaẹpho lẹ teke erije nri ono; Jizọsu yẹle ndu-ishi-ozi iya ẹphe n'iri l'ẹbo ono bya anọdu k'eri nri ono.

\VS{15}Ọ sụ phẹ: “Ọogushikpokwaa mu ike gẹ mu l'unu riadaa nri Ojeghata-a; tẹmanu mu ejee iphe-ẹhuka-a.

\VS{16}Kẹle-a; gẹ mu karụ unu; mu tee riẹkwa iya ọzo jasụ teke ee-ri ọkpobe iya l'ẹka Chileke bụ eze.”


\par }{\PP \VS{17}Ọ bya ewolita okoro, mẹe dụ; bya ekele Chileke ekele bya asụ phẹ: “Unu gẹe ngudzuru!

\VS{18}Kẹle iphe, mu epfuru unu bụ l'e -shi ntanụ-a bẹ mu taa ngụbaekwa mẹe, shi l'akpụru vayịnu jasụ teke Chileke e-goshi lẹ ya bụ eze.”


\par }{\PP \VS{19}Ọ bya ewota buredi bya ekelekwaphọ Chileke ekele; bya eworu iya washịaru phẹ sụ: “Ọwa-a bụ ogwẹhu mu, a nụru nụ-doru unu. Unu meje iya g'anyi eme iya-a gude nyatajẹ mu.”

\VS{20}Nokwaphọ g'ẹphe richaaru nri; ọ bya apẹe phẹ okoro mẹe bya asụ phẹ: “Okoro-a bụ ọgbandzu ọ̀phúú ono, e gude mee mu gbaa; mbụ mee mu ono, a gbashịru l'opfu ẹhu unu ono.


\par }{\PP \VS{21}“Ọle-a; unu lekwa l'onye e-deru mu ye l'ẹka ndiphe bẹ mu l'iya tụkokwaru eri nri l'ẹka-a.

\VS{22}Kẹle Abụbu-Ndiphe l'a-la g'ọ gbaru iya l'alala. Ọle-a; nshịoro onye ono, ee-shi l'ẹka iya deru Abụbu-Ndiphe ye g'e gbua ono.”


\par }{\PP \VS{23}Ẹphe wata ajịkashi nwibe phẹ onye ọ bụ lẹ g'ẹphe ha sụ: “?Bụ onye e-mekpọo iphe, dụ nno?”


\par }{\SH Ẹgo onye ka nụ
\par }
{\PP \VS{24}Ndu etsoje iya nụ l'onwophẹ wata adzọ onye kachaa shii lẹ g'ẹphe ha.

\VS{25}Jizọsu sụ phẹ: Ndu bụ ndu eze lẹ mgboko-a anọduje akpapyashị ndu nọ phẹ l'ẹka akpapyashị. A nọdu ekuje ndu bụ ndu gude ike-ọkpu bụru ishi phẹ “omeluko.”

\VS{26}Obenu l'ọ tọ bụdu g'ọo-dụ l'ẹhu unu bụ ono. G'onye bụ iya kachaa shii lẹ g'unu ha dụkwa g'ọ bụ iya bẹ ẹnya kachaa alwalwa. G'onye-ishi dụkwa gẹ nwozi.

\VS{27}?Bụ onye ka shii l'onye nọ anọo eri nri l'onye ejeru iya ozi nri ono? ?Tọbudu onye ọphu nọ anọo eri nri ka shii? Obenu lẹ mbẹdua bụ ozi bẹ mu ejeru unu.


\par }{\PP \VS{28}“Ọo unubẹdua bụ ndu mu l'unu nọkpoepho l'ọhutama mu g'ọ ha;

\VS{29}k'ọphu bụ l'ọ bụepho gẹ Nna mu meru mu eze bụ gẹ mu eme unu eze;

\VS{30}gẹ mu l'unu eria ngụa; l'ẹka mu bụ eze; unu anọdugbaa l'aba-eze; kpee ọkpa-ipfu Ízurẹlu iri l'ẹbo ono ikpe.”


\par }{\SH Pyịta a-gọ lẹ ya ta amadụ Jizọsu
\par }
{\R (Mat 26:31-35; Mak 14:27-31; Jiọn 13:36-38)

\par }{\PP \VS{31}A nọnyaa; Jizọsu ku Pyịta: “Sayịmonu! Sayịmonu! Lekwa! Nsetanu sụkwaru g'a haa ya gẹ ya hụkota unu ama g'unu ha; gẹ ya phụchaa unu g'onye aphụshi ẹswa l'ereshi.

\VS{32}Ọle mu pfuwaru opfu ẹhu ngu nụ Chileke g'i ti buha ekwekwe, i kweru. Ọo ya bụ; teke ị dakọbeerupho lwaphuta azụ byapfuta mu; g'i mee g'ụnwunna ngu pfụshia ike.”


\par }{\PP \VS{33}Pyịta sụ iya: “Nnajịuphu; mu doziakwaru onwomu k'etsoru ngu jee mkpọro; tsoru ngu laa maa!”


\par }{\PP \VS{34}Jizọsu sụ iya: “Gẹ mu karụ ngu Pyịta; oke-ọku nchi-abọhu -bya ara ọ́rà bẹ i pfuakwaru mgbo ẹto l'ị tị madụ onye mu bụ.”


\par }{\SH Okpoga; ẹda; yẹle ogu-echi
\par }
{\PP \VS{35}Noo ya; Jizọsu sụ phẹ: “Teke ono, mu zijeru unu sụ g'unu je; g'ọ tọ dụkwa iphe, unu e-gude eje onoya; g'unu te egudekwa iphe, eeyeje okpoga; ọphu unu egudekwa ẹda; ọzoo akpọkpa; ?ọ dụru iphe, dụru unu ụko?” Ẹphe yeeru iya ọnu sụ: “Ọ tọ dụkwa.”


\par }{\PP \VS{36}Ọ sụ phẹ: “Obenu lẹ nta-a bụ; g'onye nweru iphe, eeyeje okpoga wota iya. G'onye nweru ẹda; nyakwaru iya phọ. G'onye ete nwedu mma; ree ukpo iya zụta iya.

\VS{37}Gẹ mu karụ unu l'iphe-a, e deru l'ẹkwo-opfu Chileke-a bẹ a-vụkwa g'e deru iya k'ẹhu mu; mbụ iphe, e deru sụ: ‘A gụru iya yeru ndu eme ẹjo-iphe.’\FTNT{*}{{\FR 22:37 }{\FR{22:37
}}{\FT{Gụnaa
}}{\XT{Azá 53:12}}{\FT{.}}} Mbụ l'iphemiphe, e deru lẹ k'ẹhu mu bẹ a-vụkotakwa g'e deru iya.”


\par }{\PP \VS{38}Ẹphe sụ iya: “Nnajịuphu; lekwa mma labọ, anyi gude.”

\par }{\PP Ọ sụ phẹ: “Ọ dụwaa ree.”


\par }{\SH Jizọsu epfu anụ Chileke l'úbvú Olivu
\par }
{\R (Mat 26:36-46; Mak 14:32-42)

\par }{\PP \VS{39}Jizọsu lụfuta bya atụgbua jeshia l'úbvú Olivu, bụ iphe, oomejehawaa. Ndu etsoje iya nụ tsoru iya.

\VS{40}O rwua ẹka ono bya asụ phẹ: “Unu pfukwaru nụ Chileke g'o to kwe g'unu nmalahụ l'ọhutama.”


\par }{\PP \VS{41}Ọ haa phẹ tụgbua kpịriberu jerwua ẹka ha g'ẹka aa-turwu lẹ mkpuma; bya egbushi ikpere bya epfuru nụ Chileke sụ:

\VS{42}“Nna; ọ -bụru l'ọ dụ ngu l'uche; nafụnu mu okoro iphe-ẹhuka ọwa-a; ọle ọ kwa g'ọ tọ bụkwa iphe, dụ mu l'uche l'e-me; g'ọ bụkwaru iphe, dụ gụbedua l'uche.”

\VS{43}Ojozi-imigwe shi l'imigwe chaa ya l'iphu bya awata eme g'obu shihu iya ike.

\VS{44}Obu wata iya etsu mini etsushikpọo ya ya ike. Ọ kabakpọo epfu anụ Chileke. Ẹphuru, shi iya l'ẹhu dụepho gẹ mee ada paapaa l'alị.


\par }{\PP \VS{45}O pfuchaẹpho nụ Chileke ono bya agbẹshi bya ejepfu ndu etsoje iya nụ. O jeshia; ẹphe nọdu ekuwaa mgbẹnya aphụ.

\VS{46}Ọ sụ phẹ: “?Bụ gụnu meru iphe, unu eku mgbẹnya? Unu gbalihu pfuru nụ Chileke g'o to kwe g'unu nmalahụ l'ọhutama.”


\par }{\SH Eegude Jizọsu
\par }
{\R (Mat 26:47-56; Mak 14:43-50; Jiọn 18:3-11)

\par }{\PP \VS{47}Jizọsu kpụkwaduru-a opfu l'ọnu; ikpoto ọha zebata waa nwoke ono, ẹpha iya bụ Jiudasu ono, bụ onye lanụ l'ụmadzu iri l'ẹbo-a. Ọ bụru iya bụ onye-ishi ikpoto ọha ono. Ọ bya akpịritaru Jizọsu ntse bya etsutsua ya ọnu.

\VS{48}Jizọsu sụ iya: “Jiudasu; ?bụ etsutsu ọnu bẹ i gude ederu Abụbu-Ndiphe eye g'e gbua?”


\par }{\PP \VS{49}O be teke ndu nọ-kube iya nụ hụmaru iphe, abya ememe; ẹphe sụ: “Nnajịuphu! ?Anyi gbuwarọ mma?”

\VS{50}Onye lanụ gbua nwokoro onye-ishi ndu-ishi uke Chileke mma; tụkoe ya phọ nchị ẹkutara pafụ.


\par }{\PP \VS{51}Jizọsu sụ: “Te emeẹkwa.” O pfuchaa nno bya edenyi nwokoro ono ẹka lẹ nchị ono; nchị ono dụ iya g'o shi dụ iya.


\par }{\PP \VS{52}Jizọsu sụ ndu-ishi uke Chileke; waa ndu-ishi ọgbogu eze-ụlo Chileke; waa ndu bụ ọgerenya, byaru iya egude: “?Unu chịgbaa mma; chịru mgbọro abya mu egude? ?Mu bụ onye ana nfụ?”

\VS{53}“Mu l'unu anọkpoo mbọku-mbọku l'eze-ụlo Chileke; ọphu unu azụkpodaru mu ẹka. Ọle nta-a bẹ ọ gbaru unu l'ememe iya. Nta-a bẹ Obutuswe nọ l'ọchii bụru eze.”


\par }{\SH Pyịta agọ lẹ ya ta amadụ Jizọsu
\par }
{\R (Mat 26:57-58,69-75; Mak 14:53-54,66-72; Jiọn 18:12-18,25-27)

\par }{\PP \VS{54}Ẹphe zụ Jizọsu; kpụru tụgbua jeshia ibe onye-ishi ndu-ishi uke Chileke. Pyịta gbẹ ụzenya etso phẹ azụ-azụ.

\VS{55}Ẹphe phụ-nwuẹpho ọku l'echilabọ unuphu bya anọshia nọ-phee ọku ono mgburugburu anya. Pyịta bya anọ-kube phẹ.

\VS{56}A nọnyaa; nwamgbọko, eje ozi ụlo; hụma Pyịta l'ẹka ọ nọ anya ọku ono. Ọ tabẹ iya ẹnya bya asụ: “Nwoke-a bẹ yẹe Jizọsu-a shifụkwa anọ.”


\par }{\PP \VS{57}Pyịta gọo sụ iya: “Nwanyị-a; mu ta amakwa iya amama ophu.”


\par }{\PP \VS{58}A kpọekwapho ụpfu nwanshịi; onye ọzo hụma iya bya asụ iya: “Gụbedua yịfukwaa lẹ ndu etso iya nụ.” Pyịta sụ iya: “Nwoke ibe mu; mu ta ayịkwa iya-o!”


\par }{\PP \VS{59}A nọepho iphe, ha g'awa ophu; onye ọzo pfushiahaa ya ike sụ: “Ọ kwa ọkpobe-opfu lẹ nwoke-a bẹ yẹe Jizọsu shi anọ; eshinu ọ bụ onye Gálili.”


\par }{\PP \VS{60}Pyịta sụ: “Nwoke ibe mu; mu ta amakwa iphe, iipfu!”

\par }{\PP Ọ kpụkwaduru-a opfu l'ọnu; oke-ọku raa ọ́rà.

\VS{61}Nnajịuphu bya aghaa ẹnya lee Pyịta. Pyịta nyata opfu, Nnajịuphu pfuru iya teke ọ sụru iya: “Oke-ọku -bya l'ara ọ́rà ntanụ-a bẹ ị gọakwaru ẹgo ugbo ẹto l'ị tị madụ onye mu bụ.”

\VS{62}Ọ kwofu etezi je atụkpoo ẹkwa too!


\par }{\SH Eetsu Jizọsu iphe; aja iya ewenu
\par }
{\R (Mat 26:67-68; Mak 14:65)

\par }{\PP \VS{63}Ndu ono, swiru Jizọsu ono jaahaa ya ewenu; bya echiahaa ya ẹchachi.

\VS{64}Ẹphe kechia ya ẹkwa l'ẹnya echi iya ẹka lẹ nchị asụje iya: “Pfunaa mpfuchiru ọbu!”

\VS{65}Ẹphe pfushiwarọ iphe ọzo, dụ igwerigwe gude akọ iya ọnu.


\par }{\SH Jizọsu l'iphu ọgbo-ikpe ndu Jiu
\par }
{\R (Mat 26:59-66; Mak 14:55-64; Jiọn 18:19-24)

\par }{\PP \VS{66}O be l'ụtsu; ndu bụ ọgerenya Jiu bya anọkobe; mẹ ndu-ishi uke Chileke; mẹ ndu ezije ekemu. Ẹphe kpụru iya jeshia l'iphu ọgbo-ikpe phẹ.

\VS{67}Ẹphe sụ iya: “Kanụru anyi. ?Bụ ngu bụ Kéreshi ọbu, Chileke kweru ukwe iya ọbu tọo?”

\par }{\PP Ọ sụ phẹ: “Mu -karụ unu bẹ unu te ekwekwa.

\VS{68}Tẹme teke mu jịru unu ajị-a; unu taa madụru eye iya ọnu; ọphu unu a-hakwa mu phọ.

\VS{69}Ọle e -shi ntanụ-a bẹ Abụbu-Ndiphe a-nọdu l'ẹkutara Ọkalibe-Kakọta-Ike, bụ Chileke.”


\par }{\PP \VS{70}Ẹphe tụko sụ: “?Bụ iya bụ l'ọo ngu bụ Nwa Chileke ọbu?”

\par }{\PP Ọ sụ phẹ: “Ọoepho g'unu pfuru ono bụ g'ọ dụ; l'ọo mu bụ iya.”


\par }{\PP \VS{71}Ẹphe sụ: “?Bụ bahụna ekebe gụnu bẹ anyi ele ẹnya iya? Anyi nụmakwaru iya l'ọnu iya l'onwanyi.”




\par }\Chap{23}{\SH Payịleti ajị Jizọsu ajị
\par }
{\R (Mat 27:1-2,11-14; Mak 15:1-5; Jiọn 18:28-38)

\par }{\PP \VerseOne{1}Ọo ya bụ; ikpoto ọha ono wulihu kpụta Jizọsu kpụjeru Payịleti.

\VS{2}Ẹphe rwuẹpho ẹka ono bya awata epfushi iphe, ẹphe sụru l'o meru sụ: “Anyi hụmaru nwoke-a ẹka oodusweshi ndu ndu-anyi. Ọ jịkaru sụ g'anyi ta apfụjeshi akịriko nụ Siza; tẹme ọ sụkwapho l'ọo ya bụ onye eze ono, bụ Kéreshi.”


\par }{\PP \VS{3}No iya; Payịleti jịa Jizọsu sụ iya: “?Ị bụ Eze ndu Jiu?”

\par }{\PP Jizọsu sụ iya: “Ọoekwa ngu phọ bẹ o shi l'ọnu.”


\par }{\PP \VS{4}Payịleti sụ ndu-ishi uke Chileke waa ikpoto ọha ono: “Ọ tọ dụkwa ẹjo-iphe, mu hụmaru, nwoke-a meru.”


\par }{\PP \VS{5}Ẹphe kabaa ya epfushi ike sụ: “Ọ tụkoru Jiudiya mgburugburu zigbabẹ iphe, egbuka mkpụkpu egbuka. Ọ watarụ iya ezizi lẹ Gálili; zia ya byasụ l'ẹka-a.”


\par }{\SH Jizọsu l'iphu Herọdu
\par }
{\PP \VS{6}Payịleti nụmaepho iphe, ndu Jiu pfuru bya ajịa sụ: “?Ọ bụ onye Gálili?”

\VS{7}Ọ maẹrupho lẹ Jizọsu bẹ shi ibiya ọphu Herọdu bụ ọchi-ọha; ọ sụ g'e gudekwa iya jepfu Herọdu. Herọdu nọ lẹ Jierúsalẹmu teke ono.

\VS{8}Herọdu hụmaepho Jizọsu; ẹhu tsọo ya ụtso; kẹle o shihawaa ụzenya gụta iya gẹ ya hụma iya; l'ọ nụnukawaru nkiya; ọ nọdu agụ iya gẹ ya hụma iphe, dụ biribiri, ọo-harụ mee.

\VS{9}Ọ bụru iphe ono meru g'o gude; ọ jịa ya ajị nọo nwọdu; ọle Jizọsu ta adụdu ọnu, o yeru iya.

\VS{10}Ndu-ishi uke Chileke waa ndu ezije ekemu bya apfụ-kube iya ẹhuka ẹhuka; pfushiahaa iphe, ẹphe sụru l'o meru.

\VS{11}Herọdu yẹle ndu ojọgu iya phẹ tụko wata aja Jizọsu ewenu; eme iya sukusuku. A nọnyaa; Herọdu bya ezia phẹ; ẹphe chịta uwe, ama ntụmatu, bụ uwe oke amadụ bya eworu yee Jizọsu bya akpuphuru iya Payịleti azụ.

\VS{12}Eshi mbọku ono; Herọdu yẹe Payịleti bya abụru ọkpobe ọ̀nyà; kẹle ẹphe shi nọdu l'ụkukanyi teke iphe ono eteke emedu.


\par }{\SH Eekpe Jizọsu mpfugbu
\par }
{\R (Mat 27:15-26; Mak 15:6-15; Jiọn 18:39—19:16)

\par }{\PP \VS{13}Payịleti bya ekukọbe ndu-ishi uke Chileke; mẹ ndu gude ọha; waa ọha l'ophu bya asụ phẹ:

\VS{14}“Unu dutaru mu nwoke-a sụ l'oodusweshi ndu ndu-unu edusweshi. Mu jịchaa ya ajị l'iphu unu; ọphu ọ dụdu iphemiphe ono, unu sụru l'o meru ono, dụru ọphu mu hụmaru l'ikpe iya nmarụ iya.

\VS{15}Nokwaphọ gẹ Herọdu ahụmaduru, meru g'o gude ọ sụ g'a kpụ-phutaru iya anyi azụ. Unu hụma l'ọ tọ dụdu iphe, nwoke-a metaru kẹ g'a pfụ-gbua ya.

\VS{16}Mu e-chi iya iphe parụ iya haa.”


\par }{\PP \VS{17}Noo ya; ọ bụwaa omelalị phẹ l'anọdu abọ Ọbo Ojeghata ono bẹ Payịleti atụfujeru phẹ ndu mkpọro onye lanụ g'ọ la.

\VS{18}Igwe ọha ono tụa ụzu sụ: “Gbuaru anyi nwoke-a; hachia Barabasu g'ọ la.”

\VS{19}Nwoke ono, bụ Barabasu bụ nwoke, a tụru mkpọro kẹ mgbaghashị, ọ gbaghashịru mkpụkpu waa kẹle o gburu ọchi.


\par }{\PP \VS{20}Payịleti byakwa bya epfuru yeru phẹ ọzo; kẹle oome gẹ ya haa Jizọsu.

\VS{21}Ẹphe tụa ụzu ọzo sụ: “Pfụ-gbua ya! Pfụ-gbua ya!”


\par }{\PP \VS{22}Payịleti sụkwa phẹ ọzo k'ugbo ẹto: “?K'ishi gụnu? ?Bụ ẹjo-iphe gụnu bẹ o meru? Ọ tọ dụkwa ẹjo-iphe, mu hụmaru, o meru. Ikpe ọnwu ta anmakwaru iya. Iphe, e-me nụ bụ lẹ mu e-chi iya iphe parụ iya haa.”


\par }{\PP \VS{23}Ẹphe nọdu atụro wọowoowoo epfu sụ g'a kpọpyabe iya l'oswebe. Ẹphe raa; rata.

\VS{24}Payịleti bya ebua ikpe sụ gẹ nkephẹ mee.

\VS{25}Bya aparụ nwoke-a, e shi tụa mkpọro ọchi-a waa kẹ mgbaghashị-a parụ haarụ phẹ, bụ iya bụ onye ẹphe sụru g'a haarụ phẹ. Ọ sụ g'a kpọpyabe Jizọsu l'oswebe, bụ iphe dụ phẹ ree.


\par }{\SH Aakpọpyabe Jizọsu \newline  l'eli oswebe
\par }
{\R (Mat 27:32-44; Mak 15:21-32; Jiọn 19:17-27)

\par }{\PP \VS{26}No iya; ẹphe kpụru Jizọsu tụgbushia. Ẹphe rwua l'ụzo bya awọru onye Sayirini, shi ndu-ẹgu phẹ alwa, ẹpha iya bụ Sayịmonu. Ẹphe bo iya oswebe, Jizọsu vu sụ iya g'o vuru iya; tsoru iya l'azụ.


\par }{\PP \VS{27}Ikpoto igwe ọha ono nọdu awụ etso phẹ l'azụ mẹkpoo ụnwanyi, akwa ẹkwa; ayọ ọshi iya.

\VS{28}A nọnyaa; Jizọsu bya aghaa ẹnya lee phẹ bya asụ: “Ụnwuada Jierúsalẹmu; unu ta akwashị ẹkwa mu. Unu kwaa ẹkwa onwunu mẹ k'ụnwu unu.

\VS{29}Kẹle mbọku abya teke ẹphe a-sụ: ‘Iphe ẹhu atsọkwanu ụnwanyi, eteke atsụ-swee ime; ọphu nwa 'eke angụ-swee phẹ ẹra l'ọkpoma.’

\VS{30}Noo teke ọo-dụ phẹ g'úbvú zee tụpyabe phẹ domia phẹ.

\VS{31}Lẹ-a; leanarọ g'e meru oshi-oyii; akakakwanụ oshi, ọkponku.”


\par }{\PP \VS{32}Noo ya; ọ dụkwarupho ụmadzu labọ, meru ẹjo-iphe, a kpụ etso iya; eejekwaphọ apfụ-gbukọta ẹphe l'iya.

\VS{33}Ẹphe byarwutaẹpho l'ẹka eekuje “Okpokoroko Ishi”; ẹphe woru iya kpọpyabe l'oswebe l'ẹka ono; waa ndu ẹjo-iphe labọ phọ. Onye ọphuu l'ẹkutara; onye ọphuu l'ẹkicha.

\VS{34}Jizọsu sụ: “Nna; gụaru phẹ nvụ; kẹle ẹphe ta amadụ iphe, ẹphe eme.”

\par }{\PP Ẹphe tụa ido gude kee uwe iya.

\VS{35}Igwe ọha ono pfụgbaaru; ele iya ẹnya. Ndu bu ndu-ishi ọha gude iya agba mgbọnu asụje: “Ọodzotaje ndu ọzo. G'ọ dzọnaa onwiya; mẹ ọ -bụru iya bụ Kéreshi ọbu, shi l'ẹka Chileke, bụ iya bụ onye ọ họtaru.”


\par }{\PP \VS{36}Ndu ojọgu nọdu agbakwarụ iya phọ mgbọnu. Ẹphe gbarwuta bya anụ iya mẹe-venịga g'ọ ngụa;

\VS{37}sụ iya: “Ọ -bụru ngu bụ Eze ndu Jiu; dzọnaa onwongu!”


\par }{\PP \VS{38}Ọ dụru iphe, e deru pfube l'oswebe ono sụ: “Waa Eze ndu Jiu.” E deru iya l'opfu Giriku; waa l'opfu Latinu; waa l'opfu Hiburu.


\par }{\PP \VS{39}Onye lanụ lẹ ndu ono, a kpọpyaberu ẹphe l'iya ono kọkwaa ya phọ ọnu sụ iya: “?Tọbudu ngu bụ Kéreshi ọbu? Dzọnaa onwongu; dzọo anyịbedua.”


\par }{\PP \VS{40}Onye ọphuu gbochia ya ọnu sụ iya: “?Tịi tsụdu Chileke ebvu; l'a nmarụ gẹe nwoke-a ikpe lanụ, bụ iya bụ ikpe ọnwu?

\VS{41}Ikpe k'anyịbedua bẹ dụ nhamụnha; kẹle ọ bụ urwu iphe, anyi meru bẹ anyi erita; obenu lẹ nwoke-a ta adụdu iphe, dụ ẹji, o meru.”

\VS{42}Ọ sụ Jizọsu: “Jiko nyatakwa mu; mẹ ị -bụerupho eze.”


\par }{\PP \VS{43}Jizọsu sụ iya: “Gẹ mu gbuaru ngu iya tororo; ntanụ-a bẹ mu lẹ ngu a-nọdu l'ọkpoku Chileke.”


\par }{\SH Anwụhu Jizọsu
\par }
{\R (Mat 27:45-56; Mak 15:33-41; Jiọn 19:28-30)

\par }{\PP \VS{44}Ẹnyanwu keẹrupho l'ishi; nchi jihu l'alị ono. Ẹkameka gbahụkota tsụkiribaa jasụ l'oke-eswe ụzenyashi;

\VS{45}kẹle ẹnyanwu jikputeru; ẹkwa, egbobutajẹ ẹnya ẹka aagwajẹ Chileke, nọ l'ime eze-ụlo Chileke ono gbaẹpho kẹ tararaa gbajahụ ẹbo.

\VS{46}Jizọsu chia mkpu sụ: “Nna; mu yeru ngu Unme mu l'ẹka.” O pfuchaa nno bya atubuhu unme; ọ bụru iya anwụhu.


\par }{\PP \VS{47}Onye-ishi ndu ojọgu ndu Romu hụmaepho iphe, meru nụ; ọ jaahaa Chileke ajaja sụ: “Ọkpobe-opfu; nwoke-a pfụbekwaru-ẹka-ọto!”


\par }{\PP \VS{48}Iphe, bụkotakpoo ikpoto ọha, kụru l'ẹka ono, byaru ahụma iphe, ada nụ; hụmaepho iphe, eme nụ bya egberu ẹka ye l'olu; ebu mkpu; eje ala.

\VS{49}Iphe, bụkpoo ndu maru Jizọsu ree; je akpaa l'ụnwanyi, shi lẹ Gálili tsoru iya; pfụru ụzenya ele iphemiphe ono, l'eme nụ ono.


\par }{\SH Elili Jizọsu
\par }
{\R (Mat 27:57-61; Mak 15:42-47; Jiọn 19:38-42)

\par }{\PP \VS{50}Ọ dụru nwoke, ẹpha iya bụ Jiósẹfu; onye shi Arimatiya; l'alị ndu Jiu. Nwoke ono yị l'ọgbo-ikpe; bya abụru onye ọma; bụru onye pfụberekoto;

\VS{51}onye adụdu teke o kwejeru l'ìdzù ono, ndu-ikpe chịru ono; yẹe iphe ono, ẹphe meru ono dụ ree. Yẹbedua elekpọo ẹnya teke Chileke e-goshi lẹ ya bụ eze.

\VS{52}Nwoke ono bya ejepfu Payịleti je arwọo ya g'a haarụ iya odzu Jizọsu gẹ ya lia.

\VS{53}E mechaa; ọ bya eje apazeta odzu ono; gude ẹkwa ọchaa kwaa ya; bya eje elia ya l'ilu, a tụru l'ọgba mkpuma; ilu, eteke adụ-swe onye e lijewaru l'ime iya.

\VS{54}Mbọku ono bụ eswe, echele iya a-bụru eswe-atụta-unme; mbụ mbọku Sabatụ; tẹme Sabatụ ọbu nọdu agbawaa.


\par }{\PP \VS{55}Ụnwanyi ono, ẹphe lẹ Jizọsu shi lẹ Gálili swịru ono tsokwarụpho Jiósẹfu je. Ẹphe lee ilu ono ẹnya ọhubama; bya ahụmakwapho g'e nyeberu odzu iya l'ime ilu ọbu.

\VS{56}Ẹphe lwa bya akwakọbe manụ, eshi-mkpọ; waa manụ ọzogbaa k'ete odzu ono. Ẹphe tụta unme l'eswe Sabatụ, bụ iya bụ iphe, ekemu phẹ sụru g'e meje.




\par }\Chap{24}{\SH Eshi l'ọnwu teta dzụru ndzụ
\par }
{\R (Mat 28:1-10; Mak 16:1-8; Jiọn 20:1-10)

\par }{\PP \VerseOne{1}O be lẹ nchi-abọhu mbọku mbụ l'idzu, bụ iya bụ Sonde; ụnwanyi ono gude manụ, eshi mkpọ ono, ẹphe kwakọberu g'ọo-dụ ono gude jeshia l'ilu Jizọsu.

\VS{2}Noo ya; ẹphe jeshia; e swifuwaa mkpuma, e shi gude swichia ọnu ilu-a.

\VS{3}Ẹphe bahụ l'ime iya; ọphu ẹphe ahụmaeduru odzu Nnajịuphu, bụ Jizọsu.

\VS{4}Ẹphe pfụru l'ẹka ono arị iphe ono; ọ tụfu phẹ ẹhu. A bya l'amarụ; unwoke labọ, yeru uwe, egbu nwịinwii pfụ-kubewaa phẹ.

\VS{5}Ndzụ gụhu phẹ; ẹphe woru iphu kpube l'alị. Unwoke ono sụ phẹ: “?Bụ gụnu meru g'o gude unu nọdu achọ onye nọ ndzụ l'ẹka ndu maa nọ?”

\VS{6}“Ọ tọ nọekwa l'ẹka-a. O tetaakwaru dzụru ndzụ ọzo. Unu nyatakwa iphe, o pfuru unu teke ọ nọ lẹ Gálili.

\VS{7}Ọ sụru lẹ Abụbu-Ndiphe bẹ ee-seru ye l'ẹka ndu eme iphe-ẹji. Ẹphe eworu iya pfụ-gbua. O -be lẹ mbọku k'ẹto iya l'o teta dzụru ndzụ ọzo.”


\par }{\PP \VS{8}Ẹnya gbarwua phẹ l'opfu iya ono.

\VS{9}Ẹphe shi l'ilu ono lwa bya eje akọoru iya ụmadzu iri lẹ nanụ phọ; waa ndu ọphuu g'ẹphe ha.

\VS{10}Ụnwanyi ono bụ Meri kẹ Magudala; waa Jiowana; waa Meri, bụ ne Jiemusu; waa ụnwanyi ọzo, ẹphe l'ẹphe swị. Ọ bụru phẹ kọoru ndu-ishi-ozi iphe ono.

\VS{11}Iphe ono dụ phẹ g'ọ bụ opfu, 'enwedu ishi; ọphu ẹphe ekwedu l'ọ bụ eviya.

\VS{12}Pyịta kwolihu bya agbaru jeshia l'ilu ono. O rwua bya ephureta bya enyoo ime ilu ono. Ọ bụerupho ẹkwa odzu ono bẹ ọ hụmaru kpụrumu. Ọ dakọbe; lashịa unuphu. O ji iya ẹnya; mbụ iphe ono, meru nụ ono.


\par }{\SH Ụja, aabọ eje l'ụzo Emeyọsu
\par }
{\R (Mak 16:12-13)

\par }{\PP \VS{13}Mbọku ono kwaphọ gẹdegede bẹ ụmadzu ẹbo lẹ ndu etsoje iya nụ swị eje mkpụkpu, eekuje Emeyọsu. E -shi lẹ Jierúsalẹmu jasụ l'ẹka ono bụ manyịru ẹsaa.

\VS{14}Ẹphe nọdu epfukpọepho k'iphemiphe ono, mekọtaru nụ ono.

\VS{15}Ẹphe gudekwadụ ụja ono abọ bya arịkwa iya phọ l'obu; Jizọsu l'onwiya byapfuta phẹ; ẹphe l'iya swịru.

\VS{16}E kwechia phẹ ẹnya; ọphu ẹphe ahụbeduru iya ama.

\VS{17}Ọ sụ phẹ: “?Bụ ẹgube ụja gụnu bẹ unu abọkpoo tsoru ụzo ẹgube ono?”

\par }{\PP Ẹphe pfụru; kẹle aphụ jiru phẹ obu.

\VS{18}Onye lanụ l'ụmadzu ẹbo ono, ẹpha iya bụ Kuliyopasu sụ iya: “?Bụe ngu phọ bụ onye byaru abyabya lẹ Jierúsalẹmu, 'amadụ iphe ono, megbabẹru l'ẹka ono l'idzu-a?”


\par }{\PP \VS{19}Ọ sụ phẹ: “?Iphe, dụ ịdu-agha?”

\par }{\PP Ẹphe sụ iya: “Mbụ kẹ Jizọsu; onye Nazaretu, bụ onye mpfuchiru Chileke; onye shi l'iphe, o mekpọoru ememe mẹ opfu, o pfuru l'ọnu goshi l'iphu Chileke mẹ l'iphu ọha g'ike iya habe shii.

\VS{20}Ndu-ishi uke Chileke mẹ ndu-ishi anyi phẹ seru iya nụ; a nmaa ya ikpe ọnwu bya eworu iya kpọpyabe l'oswebe.

\VS{21}Mbụ onye-a, ẹphe shi ele ẹnya iya l'ọo ya a-gbata Ízurẹlu-a. A -gụfukpokwaaro iphemiphe ono; ntanụ-a kweakwaa ujiku ẹto, iphe ono meru.

\VS{22}Ọphu, ka nụ bụru l'ụnwanyi, gba l'ọgbo anyi harụ bya epfukpọoro 'ama-g'ee-me-iya. Ụnwanyi ono nmarụ ẹwa jee l'ilu ono.

\VS{23}Ẹphe jerwua; ọphu ẹphe ahụmaeduru odzu iya. Ẹphe lwa bya asụ l'ẹphe phụchaaru phụa ọphulenya; hụma ụnwu-ojozi-imigwe, sụru phẹ lẹ Jizọsu dzụakwaa ndzụ.

\VS{24}Ndu anyi l'ẹphe anọ harụ je l'ilu l'ẹka ono. Ẹphe jerwua; ọ bụerupho g'ụnwanyi ono pfuru bụ g'ọ dụ; ọphu ẹphe ahụmaeduru iya eviya.”


\par }{\PP \VS{25}Jizọsu sụ phẹ: “Ọo éswè bẹ ọ bụ unu; unubẹ ndu ono, akpụ onwunu akpụkpu ekweta iphe, ndu mpfuchiru Chileke pfuru ono.”

\VS{26}?Tọ gbadụru Kéreshi ọbu g'o jefụtaadaa iphe-ẹhuka ono; tẹme l'ọ bahụ l'ẹka e-goshi ùbvù, Chileke kwabẹru iya?

\VS{27}Jizọsu bya eshikpọepho l'iphe, bụkota ẹkwo Mósisu mẹ ẹkwo ndu mpfuchiru Chileke; tọwashiaru phẹ iphe, e deru l'ẹkwo-opfu Chileke k'ẹhu iya ono nanụ nanụ.


\par }{\PP \VS{28}Mkpụkpu, ẹphe eje zajẹe phẹ phọ ntse; o meahaa umere g'ọ ghata aghata tụgbubaa.

\VS{29}Ẹphe sede iya sụ iya: “Byanụ g'anyi je akwaa; lẹ nchi ejihuwaa; tẹme mbọku bvụwaa.” O tsoru phẹ bahụ g'ẹphe je akwaa.

\VS{30}Noo ya; ẹphe rijeẹpho nri; ọ bya ewota buredi ono bya ekele Chileke ekele; bya awaa ya; bya eworu nụ phẹ.

\VS{31}Ẹnya sahụ phẹ. Ẹphe gbẹ teke ono hụbe iya ama. O phuhu; ọphu ẹphe ahụmaeduru iya.

\VS{32}Ẹphe wata epfuru nwibe phẹ sụ: “?Ọ kwa l'ị maru l'o shi elwu anyi l'obu teke ono, o shi abọ ụja eyeru anyi l'ụzo ono; atụru anyi iphe, e deru l'ẹkwo-opfu Chileke poopoo.”


\par }{\PP \VS{33}Ẹphe kwolihuẹkwapho teke ono teke ono; gbaphu azụ lẹ Jierúsalẹmu. Ẹphe jeshia; ụmadzu iri lẹ nanụ ono nọkobewaa l'ẹka lanụ; waa ndu ẹphe l'ẹphe nọ.

\VS{34}A sụ phẹ lẹ Nnajịuphu tetaakwaru eviya; lẹ Sayịmonu hụmakwaru iya.


\par }{\PP \VS{35}Ẹphebedua bya akọo iphe, meru l'ụzo; kọo g'ẹphe gude hụbe iya ama teke ọ warụ buredi.


\par }{\SH Jizọsu egoshi ndu etsoje \newline  iya nụ onwiya
\par }
{\R (Mat 28:16-20; Mak 16:14-18; Jiọn 20:19-23; Ndu 1:6-8)

\par }{\PP \VS{36}Ẹphe gudekwadụa epfu nno; Jizọsu pfụwaru l'echilabọ phẹ bya asụ phẹ: “G'ẹhu dụkwa unu gu.”


\par }{\PP \VS{37}Ẹphe lwụ-bilihu; meji tọfu phẹ. Ẹphe dobesu l'ọo maa.

\VS{38}Ọ sụ phẹ: “?Bụ gụnu bẹ ndzụ iya agụ unu? ?Bụ gụnu meru iphe, unu abọ obu ẹbo?”

\VS{39}“Unu hụma ẹka mu mẹ ọkpa mu. Unu hụma l'ọ bụ-a mbẹdua gẹdegede. Unu wọru mu l'ẹka hụma; kẹle maa te enwedu anụ-ẹhu waa ọkpu g'unu ele lẹ mu nweru-a.”


\par }{\PP \VS{40}O pfuchaa nno bya egoshi phẹ ẹka iya; waa ọkpa iya.

\VS{41}Ẹhu-ụtso; waa biribiri, ọ dụ phẹ mee ọphu ẹphe eke akwatadu kweta ọkpobe ekweta. Ọ sụwaa phẹ: “?Ọ dụru iphe, eeri eriri, unu nweru l'ẹka-a gẹ mu ria?”

\VS{42}Ẹphe bya anụ iya owuriwo ẹma waa ẹbakala manụ-ẹnwu.

\VS{43}Ọ nata iya nọdu phẹ l'iphu l'ẹka ono taa ya.


\par }{\PP \VS{44}Ọ sụ phẹ: “Iphe-a bụkotakpoepho iphe, mu pfuru unu teke mu l'unu nọ; sụ unu l'iphemiphe, e deru dekuta mu l'ẹkwo ekemu Mósisu mẹ kẹ ndu mpfuchiru Chileke; waa l'ẹkwo-ebvu bẹ vụkotaje g'e deru iya.”


\par }{\PP \VS{45}Ọ bya anwụsaa phẹ egomunggo g'iphe, e deru l'ẹkwo-opfu Chileke edoo phẹ ẹnya.

\VS{46}Ọ sụ phẹ: “E deru sụ lẹ Kéreshi jefụtaje iphe-ẹhuka nwụhu; o -be lẹ mbọku k'ẹto l'o teta dzụru ndzụ.

\VS{47}Bya asụ l'ee-gude ẹpha iya raa lẹ Chileke a-gụru nemadzụ nvụ l'iphe-ẹji; mẹ izimanụ -lwa onye ọbu azụ. Ee-shi lẹ Jierúsalẹmu gude ẹpha iya ono radzuru l'ọhamoha lẹ mgboko mgburugburu.

\VS{48}Ọ bụru unu e-pfuru ndu ọzo k'iphe-a, unu hụmaru-a.

\VS{49}Unu hụma lẹ mu e-zilataru unu iphe ono, Nna mu kweru unu ukwe iya ono. Unu nọdukwa lẹ Jierúsalẹmu l'ẹka-a jasụ teke Chileke e-gude ike, shi l'imigwe nụ̀á unu anụ̀nù; unu anata ike, shi l'imigwe bya.”


\par }{\SH Jizọsu alapfu Chileke l'imigwe
\par }
{\R (Mak 16:19-20; Ndu 1:9-11)

\par }{\PP \VS{50}Noo ya; Jizọsu bya eduru phẹ jasụ lẹ Betani; bya apalia ẹka iya eli gọahaaru phẹ ọnu-ọma.

\VS{51}O gude phẹ agọru ọnu-ọma ono bya ahaa phẹ. Chileke kulia ya kuba l'imigwe.

\VS{52}Ẹphe baarụ iya ẹja bya alaphushia azụ lẹ Jierúsalẹmu. Ẹhu nọdu atsọ phẹ ntụmatu.

\VS{53}Ẹphe je anọahaa mkpụrumkpuru l'eze-ụlo Chileke; ekele Chileke ekele.

\par }