\NormalFont\ShortTitle{2 Iphe, ndu eze meru}

{\MTB Ẹkwo

\par }{\MT Iphe, ndu eze meru

\par }{\MTB k'ẹbo



\par }\ChapOne{1}{\SH Sólomọnu arwọ mmamiphe
\par }
{\R (1Ndu 3:1-15)

\par }{\PP \VerseOne{1}Tọbudu iya bụ; Sólomọnu, bụ nwa Dévidi bya akpọ onwiya g'abara l'alị-eze iya. Chipfu, bụ Chileke iya swiru iya ọkpobe eswiru; bya emee ya; ọ bụru onye parụ ẹka mebyikpọo apaa.


\par }{\PP \VS{2}Sólomọnu bya ekukọ ndu Ízurẹlu l'ophu. Ndu o kukọru bụ ndu-ishi ndu ojọgu, dụ ụnu labọ l'ụkporo iri iri; mẹ ndu-ishi ndu ojọgu, dụ ụkporo ise ise; mẹ ndu-ikpe; mẹ iphe, bụ ndu-ishi ndu Ízurẹlu g'ẹphe ha; mbụ ndu-ishi l'ẹnya-unuphu ibe nna phẹ.

\VS{3}Sólomọnu yẹle edzudzu-ọha Ízurẹlu tụgbua jeshia l'ẹka aagwajẹ iphe, nọ lẹ mkpụkpu Gibiyọnu; kẹle ọo l'ẹka ono bẹ ụlo-ẹkwa-ndzukọ Chileke nọ; mbụ ono, Mósisu, bụ onye-ozi Chipfu meru l'echiẹgu phọ.

\VS{4}Dévidi bẹ pafụtawaru okpoko Chileke lẹ mkpụkpu Kiriyatu-Jiarimu bya edobe l'ẹka o metaru iya; kẹle ọ kpọberu iya ụlo-ẹkwa lẹ Jierúsalẹmu.

\VS{5}Ọle ọru-ngwẹja, Bezalẹlu meru l'onyirubvu; bẹ dụ lẹ Gibiyọnu l'ẹka ono; l'iphu ụlo-ẹkwa Chipfu. Bezalẹlu bụ nwa Uri; Uri bụru nwa Huru. Sólomọnu yẹle edzudzu-ọha ono chọahaa Chipfu l'ẹka ono.

\VS{6}Sólomọnu bya ejeshia lẹ Gibiyọnu je anọdu l'atatiphu ọru-ngwẹja, e meru l'onyirubvu ọphu nọ l'iphu ụlo-ẹkwa-ndzukọ ono; mbụ l'iphu Chipfu gwee ngwẹja-akpọ-ọku, dụ ụnu labọ l'ụkporo iri.


\par }{\PP \VS{7}O rwua l'ẹnyashi; Chipfu byapfuta Sólomọnu bya asụ iya: “Pfuaru mu iphe, bụkpoo iphe, ọ dụ ngu gẹ mu meeru ngu.”


\par }{\PP \VS{8}Sólomọnu sụ Chileke: “I goshiwaru l'i yeru Dévidi, bụ nna mu obu shii; bya emewaa gẹ mu bụru eze nọchia ẹnya iya.

\VS{9}Jiko Chipfu, bụ Chileke; g'iphe ono, i kweru nna mu, bụ Dévidi ukwe l'ii-meru iya ono vụkota nụ; kẹle i mewaru gẹ mu bụru eze ikpoto ndu-a, ha g'ẹja, nọ l'alị-a.

\VS{10}Nụnu mu mmamiphe yẹle nkwamẹnya, mu e-gude meeru ndu-a iphe, gbaru mu l'ememe; noo kẹle ọ tọ dụdu onye sụru abụru ishi ndu nkengu-a, parụ ẹka ẹgube-a.”


\par }{\PP \VS{11}Chileke yeeru Sólomọnu ọnu sụ: “Eshi ọphu ọ bụ iphe ono agụ ngu ẹgu l'obu; ọphu ị sụduru g'a nụ ngu ẹku; ọzoo iphe-enweru; ọzoo g'e mee g'a kwabẹje ngu ùbvù; ọphu ị sụduru g'e mee gẹ ndu ọhogu ngu nwụshihu; ọphu ị sụduru g'a nụ ngu ndzụ ogologo; gbahaa g'a nụ ngu mmamiphe; waa nkwamẹnya, ii-gude bụru eze ndibe mu ono, mu meru g'ị bụru eze phẹ ono;

\VS{12}bẹ mu a-nụ ngu mmamiphe; mẹ nkwamẹnya ono. Mu a-nụkwa ngu phọ ẹku waa iphe-enweru; mee g'a kwabẹje ngu ùbvù, adụdu onye eze akwabẹjeruwaru iya lẹ ndu ọphu vu ngu ụzo; ọphu ọ dụkwapho onye ọzo; abyaru akwabebaa ya lẹ ndu ọphu etso ngu etsotso.”


\par }{\PP \VS{13}Ọo ya bụ; Sólomọnu shi l'ẹka aagwajẹ iphe lẹ Gibiyọnu ono nyizeta; mbụ l'iphu ụlo-ẹkwa-ndzukọ ono; ọ bụru iya ala Jierúsalẹmu je anọdu bụru onye eze ndu Ízurẹlu.


\par }{\SH Ẹku Sólomọnu
\par }
{\R (1Ndu 10:14-29; 2Iphe 9:13-28)

\par }{\PP \VS{14}Sólomọnu kụberu onwiya ụgbo-ịnya; mẹ ndu agba l'ịnya. O nweru ụnu ụgbo-ịnya ẹto l'ụkporo iri; bya enweru ndu agba l'ịnya ụkporo ụnu l'ụnu iri. O nweru ndu ọphu eze doberu lẹ mkpụkpu, eedobeje ụgbo-ịnya; dobe ndu ọphuu lẹ Jierúsalẹmu swibe onwiya.

\VS{15}Eze bẹ meru; mkpọla-ọchaa kụru g'ẹja lẹ Jierúsalẹmu; bya emee g'oshi sida sweta ẹkameka; g'oshi sịkamo, tụko alị ọkpa úbvú, nọ l'ụzo ẹnyanwu-arịba sweta.

\VS{16}Ọo l'alị Ijiputu yẹle alị Kuwe bẹ e shi anmatajẹru Sólomọnu ịnya. Ọ bụru ndu agbaru eze nghọ shi ejeje alị Kuwe je apfụa ụgwo iya nmata iya.

\VS{17}Aswa, ẹphe shi apfụje gude zụa ụgbo-ịnya lẹ Ijiputu bẹ bụ ụnu shẹkelu mkpọla-ọchaa l'ụkporo shẹkelu mkpọla-ọchaa iri. Ịnya bẹ ẹphe shi egudeje ụkporo shẹkelu mkpọla-ọchaa ẹsaa lẹ shẹkelu iri nmaa. Ẹphe shikwaphọ evujejeru iya ndu eze ndu Hetu; mẹ ndu eze ndu Arámu.




\par }\Chap{2}{\SH Sólomọnu akwakọbe k'akpụ eze-ụlo Chipfu
\par }
{\R (1Ndu 5:1-18)

\par }{\PP \VerseOne{1}No iya; Sólomọnu bya epfua ya hoo haa lẹ ya a-kpụru Chipfu eze-ụlo; tẹme ya abya akpụa ụlo-eze dobe k'ẹka iya.

\VS{2}Ọ bya agụta ụkporo ụnu unwoke ugbo ẹsato l'ụnu iri l'ise g'ẹphe bụru ndu a-nọdu evu iphe; gụta ụkporo ụnu unwoke ugbo iri g'ẹphe bụru ndu a-nọdu awashị mkpuma l'úbvú úbvú alị ono; bya agụta ụnu unwoke tete g'ẹphe bụru ndu eleta phẹ ẹnya l'ozi ono.


\par }{\PP \VS{3}Sólomọnu bya ezia Hiramu, bụ eze ndu Taya ozi sụ: “G'ọ bụkwaru ẹgube ono, i meru nna mu, bụ Dévidi; nụ iya oshi sida g'ọ kpụa ụlo-ebubu iya ono bụ g'ii-meru mbẹdua.

\VS{4}Nta-a bẹ mu abya akpụru Chipfu, bụ Chileke mu ụlo; doberu iya ya nsọ g'ọ bụru ẹka aa-kpọje ụ̀nwù-isẹnsu, eshi kwẹekweekwee ọku l'iphu iya; mẹkwapho g'e dobeje iya buredi, eedobeje l'iphu Chileke tekenteke; bya abụru ẹka ee-gweje ngwẹja-akpọ-ọku eswe l'ụzenyashi; mẹ l'eswe-atụta-unme; mẹ l'ọnwa ọ̀phúú; mẹ l'ọbo-iphe, geru egeru, aabọjeru Chipfu, bụ Chileke anyi. Iphe ono bẹ e doberu g'ọ bụru omelalị, dụru ndu Ízurẹlu jasụru asụru.

\VS{5}Ụlo ono, mu abya akpụkpu ono bẹ a-pa ẹka; noo kẹle Chileke anyi bẹ kangokọtaru agwa l'ophu.

\VS{6}Ọle ọ bụ; ?bụ onye bẹ sụru g'ọo-kpụru iya ụlo? Eshi ọphu imigwe; mẹ imigwe ọphu kakọta l'eli ta asụdu iya anọdu; ?bụ onye bẹ mu bụ kẹ gẹ mu kpụaru iya ụlo? Ọo ẹpho g'akpụta ẹka aa-kpọjeru iya ụ̀nwù-isẹnsu ọku.

\VS{7}Nta-a bụkwa g'i yeru mu onye emeje ọna lẹ mkpọla-ododo; mẹ lẹ mkpọla-ọchaa; mẹ l'onyirubvu; mẹ lẹ mkpụrukpu-ígwè; bya abụru onye maru g'eegudeje oghu uswe-uswe; mẹ oghu, eke mee-mee mẹ oghu, dụ urwukpu-urwukpu eme ọna. Onye ọbu a-bụkwarupho onye apyị iphe apyịpyi doru ẹnya. Yẹle ndibe mu, bụ ndu eme ọna, nna mu Dévidi doberu bẹ a-tụko eje ozi lẹ Jierúsalẹmu; mẹ l'alị Jiuda.


\par }{\PP \VS{8}“G'ị nụkwa mu phọ oshi sida; mẹ oshi payịnu; mẹ oshi alugumu, shigba l'úbvú úbvú Lébanọnu; kẹle mu maru lẹ ndu nkengu bẹ awa oshi doru ẹnya. Ndu ozi mu bẹ ẹphe lẹ ndu-ozi nkengu a-tụko yekọta ẹka l'ozi, dụ iya nụ;

\VS{9}k'ọphu ẹphe a-kwakọberu mu oshi ono k'etsutsu iya; kẹle ụlo ọbu, mu abya akpụkpu ọbu bẹ a-pakwa ẹka apaa; tẹme l'ọ dụkwapho biribiri.

\VS{10}Ndu nkengu ono, egbu oshi ono bẹ mu a-nụ ukpokutu witi, jiru ụkporo ụnu ẹkpa ugbo labọ l'ụnu ẹkpa iri. Mu anụ phẹ balị, jiru ụkporo ụnu ẹkpa ugbo labọ l'ụnu ẹkpa iri; bya anụ phẹ ite mẹe, dụ ụkporo ụnu labọ l'ụnu iri; bya anụ phẹ ite manụ, dụ ụkporo ụnu labọ l'ụnu iri.”


\par }{\PP \VS{11}Tọbudu iya bụ; Hiramu, bụ eze ndu Taya dee ẹkwo-ozi gude yeeru Sólomọnu ọnu sụ: “Ọo kẹle Chipfu yeru ndibe iya obu meru g'o gude o mee g'ị bụru eze phẹ.”

\VS{12}Hiramu pfukwaaphọ sụ: “G'ajaja bụru kẹ Chipfu, bụ Chileke kẹ Ízurẹlu; mbụ onye ono, meru igwe mee eliphe; mbụ onye ono, nụru eze, bụ Dévidi nwa, maru iphe; kwaa ẹnya; bya abụru onye iphe edoje ẹnya; g'ọ bụru onye a-kpụru Chipfu eze-ụlo; kpụaru onwiya ụlo-eze.

\VS{13}Nta-a bẹ mu ziwaru nwoke, maru eme ọna; mbụ onye iphe, edoje ẹnya, aza Huramu-Abi g'ọ byapfuta ngu.


\par }{\PP \VS{14}“Ọ bụ nwatibe nwanyị, shi l'ipfu Danu. Nna iya bụru onye Taya. Ọ maru g'e shi eme ọna lẹ mkpọla-ododo; mẹ lẹ mkpọla-ọchaa; mẹ l'onyirubvu; mẹ lẹ mkpụrukpu-ígwè; mẹ lẹ mkpuma; mẹkpoo l'oshi; tẹme ọ maru g'eegudeje oghu uswe-uswe; mẹ oghu, dụ urwukpu-urwukpu; mẹ oghu, eke meemee; mẹ ọkpobe ẹkwa-ọchaa eme ọna. Ọ maru g'aapyịje iphe-apyịpyi, dụ iche iche; tẹme ẹgube ẹrengete, a sụru g'o mee bẹ oo-mekọtaepho. Yẹle ndu nkengu, bụ ndu eme ọna; mẹ ndu eme ọna ono, nnajịuphu mu, bụ Dévidi, bụ iya bụ nna ngu doberu bẹ a-tụko jee ozi ono.

\VS{15}Nta-a bụkwa gẹ gụbe nnajịuphu mu nụwaro ndu-ozi ngu witi; mẹ balị; mẹ manụ; mẹ mẹe ono, i pfuru opfu iya ono.

\VS{16}Ọo ya bụ; g'anyi eje awatarụ ngu oshi, dụkpoe ngu phọ ree l'úbvú úbvú Lébanọnu; sweshia ya esweshi kpọghaa ya eze-ẹnyimu; je edobe iya lẹ Jiọpa, bụ ẹka ọo-dụ; l'i vuta iya lashịa Jierúsalẹmu.”


\par }{\SH Ndu ọgbo-ozi Sólomọnu
\par }
{\R (1Iphe 5:13-18)

\par }{\PP \VS{17}Tọbudu iya bụ; Sólomọnu bya agụa ndu lwarụ alwalwa, bukọta l'alị Ízurẹlu ọgu; mbụ ẹgube ono, nna iya, bụ Dévidi gụru phẹ ono. Mkpakọ iphe, ẹphe dụ bụru ụkporo ụnu ugbo iri lẹ tete l'ụnu ẹno\FTNT{*}{{\FR 2:17 }{\FR{2:17
}}{\FT{Bụ iya bụ 153,600 lẹ mbekee.}}}.

\VS{18}O woru ụkporo ụnu nemadzụ ugbo ẹsato l'ụnu iri l'ise\FTNT{†}{{\FR 2:18 }{\FR{2:18
}}{\FT{Bụ iya bụ 70,000 lẹ mbekee.}}} dobe g'ẹphe bụru ndu evuje iphe; dobe ụkporo ụnu nemadzụ ugbo iri\FTNT{‡}{{\FR 2:18 }{\FR{2:18
}}{\FT{Bụ iya bụ 3,600 lẹ mbekee.}}} g'ẹphe bụru ndu agbakpọshi mkpuma l'úbvú úbvú alị ono; bya edobe ụnu tete g'ẹphe bụru ndu-ishi, eleta ẹnya l'ozi ono; k'ọphu ẹphe a-nọdu eme gẹ ndu ono je ozi ono.




\par }\Chap{3}{\SH Sólomọnu akpụ eze-ụlo Chileke
\par }
{\R (1Ndu 6:1-36)

\par }{\PP \VerseOne{1}Tọbudu iya bụ; Sólomọnu wata akpụ eze-ụlo Chipfu ono lẹ Jierúsalẹmu l'úbvú Moriya, bụ ẹka ono, Chipfu byapfutajẹru nna iya, bụ Dévidi ono; mbụ l'ọma ẹka Ọnanu, bụ onye Jiebusu echije balị, bụ iya bụ ẹka ono, Dévidi doberu g'a kpụa ya ono.

\VS{2}Ọ bụru l'abalị k'ẹbo l'ọnwa k'ẹbo l'ime apha k'ẹno e -shi teke ọ watarụ abụru eze bẹ ọ watarụ iya akpụkpu.

\VS{3}Waa gẹ Sólomọnu gude tụa ọkpa-ụlo ono, aa-kpụru Chileke ono baa: A -bya l'ọ-gba-lẹ-mbụ iphe, e shi egudeje atụ iphe; bẹ ogologo iya dụ ụkporo nkwo-ẹka ẹto; uswekete iya dụ ụkporo nkwo-ẹka.

\VS{4}Nwụlo, a kpụru; dupfube l'atatiphu eze-ụlo ono bẹ ogologo iya dụ ụkporo nkwo-ẹka. Ogologo eze-ụlo ono bẹ yẹle uswe iya ha ẹnya nhamụnha. Eli nwụlo ono dụ ụkporo nkwo-ẹka ishii. L'ime iya bẹ bụ ọkpobe mkpọla-ododo bẹ a wụkotaru iya.

\VS{5}O gude oshi Sayịpurosu kwechishia igbulọ ime eze-ụlo ono; bya awụkota iya mkpọla-ododo, guru egugu; bya esengashia ya mpfụ mẹ gwọgirigwo l'eli iya gude mee ya ọna.

\VS{6}O gude mkpuma, vugbaa oke aswa memaa ụlo ono emema. Mkpọla-ododo, o gude mee ụlo ono bẹ bụ mkpọla-ododo, shi l'alị Pavayimu.

\VS{7}Ọ wụkota mkpọla-ododo l'ụlo ono l'ophu. Ọ wụkotaru iya l'oswebe; mẹ l'ọnu-ụlo ono; mẹ l'igbulọ ụlo ono; mẹkpoo mgbo iya; bya apyịshia chierobu doo l'eli igbulọ ono.

\VS{8}Ọ bya akpụta mkpuru ẹka-kakọta-adụ-nsọ. Ogologo ụlo ono bẹ ọ kpụru; yẹle uswekete iya bụru iphe lanụ. Ọ kpụru ogologo iya; ọ dụ ụkporo nkwo-ẹka; uswekete iya dụ ụkporo nkwo-ẹka. Ọ wụkota iya ọkpobe mkpọla-ododo, ẹrwa iya dụ ụnu talẹntu l'ụkporo talẹntu iri.

\VS{9}Nggu mkpọla-ododo, e gude mee k'ụlo ono bẹ ẹrwa iya dụ shẹkelu ụkporo labọ l'iri. Ọ wụkotakwarupho mkpọla-ododo l'ụlo k'eli iya.


\par }{\PP \VS{10}Lẹ mkpuru ẹka-kakọta-adụ-nsọ bẹ ọ kpụru chierobu labọ akpụkpu dobe; wụkota iya mkpọla-ododo.

\VS{11}Ǹkù chierobu ono ẹphenebo bẹ tụkoru dụ ụkporo nkwo-ẹka. Ǹkù lanụ bẹ dụ nkwo-ẹka ise l'ogologo; nọdu je asụ-pfuru l'igbulọ ụlo ono; nanụ ọphuu dụ nkwo-ẹka ise; nọdu je asụ-pfuru lẹ ǹkù chierobu ọphuu.

\VS{12}Ǹkù chierobu ono ọphuu dụ nkwo-ẹka ise l'ogologo; nọdu je asụ-pfuru l'igbulọ ụlo ono; nanụ ọphuu dụ nkwo-ẹka ise; nọdu je asụ-pfuru lẹ ǹkù kẹ nanụ ọphuu.

\VS{13}Chierobu ono bẹ sashịchaaru ǹkù phẹ asashị; ọ dụ ụkporo nkwo-ẹka. Ẹphe pfụru ghagbaa iphu lẹ mkpuru ono gẹdegede.

\VS{14}O gude oghu, dụ urwukpu-urwukpu; mẹ oghu uswe-uswe; mẹ oghu eke meemee; mẹ ọkpobe ẹkwa-ọchaa kwee ẹkwa-mgbochi; bya eseshia chierobu l'eli iya.


\par }{\SH Itso, e meru l'onyirubvu
\par }
{\R (1Ndu 7:15-22)

\par }{\PP \VS{15}L'ọnu-ụlo ono bẹ o meru itso labọ bvube. Ọ dụchaa ụkporo nkwo-ẹka lẹ nkwo-ẹka iri l'ise l'eli; bya emeta nchị-itso, eli iya dụ nkwo-ẹka ise tukobegbaa l'eli iya iche iche.

\VS{16}Ọ bya akpata iphe, dụ gẹ gwọgirigwo yechaa lẹ nchị-itso ono, dụ l'eli itso ono; bya akpụa iphe, dụ g'itorokuma, dụ ụkporo ise swọbechaa lẹ gwọgirigwo ono.

\VS{17}Ọ bya akpọbe itso ono ẹphenebo l'iphu eze-ụlo ono. Nanụ bẹ ọ kpọberu l'ụzo ndọhali ụlo ono; kpọbe ọphuu l'ụzo isheli. Ọphu ọ kpọberu l'ụzo ndọhali bẹ ọ gụberu Jiakinu; gụbe ọphu nọ l'ụzo isheli Bówazu.




\par }\Chap{4}{\SH Ọru-ngwẹja, e meru l'onyirubvu
\par }
{\R (1Ndu 7:23-51)

\par }{\PP \VerseOne{1}Tọbudu iya bụ; ọ bya egude onyirubvu meta ọru-ngwẹja, dụ ụkporo nkwo-ẹka l'ogologo; uswekete iya dụ ụkporo nkwo-ẹka; eli iya dụ nkwo-ẹka iri.


\par }{\SH Iphe, e meru l'onyirubvu dobe g'e yeje mini
\par }
{\R (1Ndu 7:23-26)

\par }{\PP \VS{2}Tọbudu iya bụ; Hiramu bya adazee onyirubvu gude kpụta iphe, dụ mgburugburu, ee-yeje mini g'ọ dọru chi ririri. Igburọnu iya mgburugburu bẹ dụ nkwo-ẹka iri. G'ọ habe l'eli bụ nkwo-ẹka ise. Mgburugburu iya dụ ụkporo nkwo-ẹka lẹ nkwo-ẹka iri.

\VS{3}Lẹ mkpula igburọnu iya bẹ a kpụpyaberu iphe, dụ g'oke-eswi uzi iri l'ẹnya nkwo-ẹka lanụ; woru iya kpọo giriri uzi labọ. E meru iya; yẹle mini ono, echi ririri ono rwagbabẹ.

\VS{4}Iphe ono, eeyeje mini ono bẹ a dọberu l'eli oke-eswi iri l'ẹbo, a kpụru l'onyirubvu. Oke-eswi ono ẹto bẹ a gharu iphu l'ụzo isheli; ghaa ẹto iphu l'ụzo ẹnyanwu-arịba; ghaa ẹto iphu l'ụzo ndọhali; ghaa ẹto iphu l'ụzo ẹnyanwu-awawa; ghakọta phẹ ike ye l'ụzo ime iya.

\VS{5}Iphe ono, eeyeje mini ono bẹ igbidigbi iya ha gẹ mpfụpfumeka. Igburọnu iya bẹ o meru; ọ dụ g'igburọnu okoro; mbụ ọ dụepho g'okoko ojimbvu. Mini, alajẹ iya nụ bẹ e-rwu iphe, dụ g'ụnu galọnu ụkporo ẹto l'iri l'ise.


\par }{\PP \VS{6}O mekwarụpho eze gbamụgbamu iri, ee-gudeje asa iphe. Ise bẹ ọ sụberu l'ụzo ndọhali; sụbe ise l'ụzo isheli. Ọ bụru eze gbamụgbamu ono bẹ ẹphe asajẹ iphe, e gude mee kẹ ngwẹja-akpọ-ọku. Eze iphe phọ, eeyeje mini phọ bụru ọphu ndu-uke Chileke asajẹ onwophẹ.


\par }{\PP \VS{7}Ọ bya egude mkpọla-ododo meta iphe, aapfụbeje orọku ụzo iri dobe l'eze-ụlo ono. Ọ bụru g'a sụru g'e mee ya bụ g'o meru iya. O woru ise dobe l'ụzo ndọhali; dobe ise l'ụzo isheli.

\VS{8}O mekwaaphọ teburu iri dobe l'eze-ụlo ono. Ise bẹ o doberu l'ụzo ndọhali; dobe ise l'ụzo isheli. O gude mkpọla-ododo mee gbamụgbamu ụkporo ise.


\par }{\PP \VS{9}Ọ bya emeta ọma-unuphu kẹ ndu-uke Chileke; mẹ eze ọma-unuphu; mẹ mgbo, ee-yegbaa l'ọnu ọma-unuphu ono. Ọ wụkota onyirubvu lẹ mgbo iya.

\VS{10}Ọ pata eze iphe phọ, eeyeje mini phọ sụbe l'ụzo ndọhali; mbụ l'ụzo ẹnyanwu-awawa ndọhali ụlo ono.


\par }{\PP \VS{11}Iphe ọzo, Huramu mefụaru bụ ite; mẹ iphe, eegudeje ekpo ntụ; mẹ gbamụgbamu.

\par }{\SH Mkpakọ iphe, Hiramu kpụshiru dobe l'eze-ụlo Chipfu
\par }
{\R (1Ndu 7:40-51)

\par }{\PP Tọbudu iya bụ; Huramu tụko ozi ono, o jeru eze, bụ Sólomọnu l'eze-ụlo Chileke ono jeẹbekota.

\par }{\PP Ọwaa bụ iphe, ọ kpụshiru l'eze-ụlo Chipfu ono:

\VS{12}Itso labọ; waa nchị-itso labọ, gwọcharu kẹ kokoroko, ọ tụ-kobecharu l'eli itso labọ ono; mẹ iphe-akpakpa labọ, ọ kparụ gude memashịa nchị-itso labọ ono, gbaru yororo ono;

\VS{13}mẹ akpụru itorokuma, dụkota ụnu lanụ, o dopheru iphe, a kparụ akpakpa ono mgburugburu. O doru iya giriri uzi labọ lẹ nchị-itso ono, gbaru yororo ono; mbụ l'eli itso ono;

\VS{14}mẹ ọgba-kperekpere; waa eze gbamụgbamu, a dọbechaaru iya l'eli;

\VS{15}mẹ iphe, eeyeje mini, echi ririri; mẹ oke-eswi iri l'ẹbo, a dọberu iphe ono l'eli;

\VS{16}mẹ ite; mẹ iphe, eegudeje ekpo ntụ; waa oji; mẹwaro ụnwu ivu ọzo, gbaru nụ.

\par }{\PP Iphemiphe, Huramu-Abi meshikọtaru eze, bụ Sólomọnu lẹ k'eze-ụlo Chipfu ono bẹ bụ onyirubvu, aphụgbaa kẹ ngerengere bẹ o gude mekọta iya.


\par }{\PP \VS{17}Eze bya ezia g'a dazee onyirubvu ono gude kpụshia iphe ono lẹ phorokoto alị Jiọ́danu; mbụ alị ụrwa, dụ lẹ mgbaka Sukọtu waa Zaretanu\FTNT{*}{{\FR 4:17 }{\FR{4:17
}}{\FT{Ọ kwa iya phọ bụ Zereda.}}}.

\VS{18}Sólomọnu bẹ meshiru iphemiphe ono ọ dụ igwerigwe k'ọphu bụ l'ẹrwa onyirubvu, larụ iya nụ bẹ a ta amakahadu g'ọ habe.


\par }{\PP \VS{19}Sólomọnu meshikọtaru ivu, dụ l'eze-ụlo Chipfu ono, bụ iya bụ: Ọru-ngwẹja, e gude mkpọla-ododo mee; mẹ teburu, eedobeje buredi, dụ nsọ l'iphu Chipfu;

\VS{20}mẹ iphe, aapfụbeje orọku, e meru l'ọkpobe mkpọla-ododo; yẹle orọku, a pfụbegbaaru iya g'o nwuje ọku l'iphu ẹka-kakọta-adụ-nsọ; ẹgube ono, a sụru g'ọ dụ;

\VS{21}mẹ iphe, dụ g'okoko; mẹ orọku; mẹ iphe, eegudeje akpapyata iphe. Iphemiphe ono bẹ e mekọtaru l'ọkpobe mkpọla-ododo;

\VS{22}mẹ iphe, apajẹ oghu orọku; mẹ gbamụgbamu; mẹ agọ; mẹ iphe, aagụje ọku. E gudekọta ọkpobe mkpọla-ododo mekọta iya; mẹkpoo mgbo eze-ụlo ono, bụ iya bụ mgbo k'ime mkpuru ẹka-kakọta-adụ-nsọ; mẹ mgbo k'eze-ụlo ono l'onwiya.




\par }\Chap{5}{\PP \VerseOne{1}Noo ya; ozi, Sólomọnu ejekọta l'eze-ụlo Chipfu ono bya abvụkota. Ọ bya ewobatakọta iphemiphe, Dévidi, bụ nna iya shi dobe nsọ bya eworu dobe l'ẹka eedobeje ẹku l'eze-ụlo Chipfu ono; mbụ mkpọla-ọchaa; mẹ mkpọla-ododo; mẹ ivu, dụ iche iche.


\par }{\SH Aapabata okpoko Chipfu l'eze-ụlo Chileke
\par }
{\R (1Ndu 8:1-9)

\par }{\PP \VS{2}Tọbudu iya bụ; Sólomọnu bya ekukọo ndu bụ ọgerenya ndu Ízurẹlu lẹ Jierúsalẹmu; mbụ ndu-ishi l'ipfu l'ipfu; mẹ ndu-ishi l'ẹnya-unuphu ndu Ízurẹlu; k'ọphu ẹphe a-pafụta okpoko ọgbandzu Chipfu l'úbvú Zayọnu, bụ iya bụ mkpụkpu Dévidi.

\VS{3}O -rwuẹpho teke ẹphe abọje iphe l'ọnwa ẹsaa; unwoke Ízurẹlu l'ophu dzukọta l'iphu eze.


\par }{\PP \VS{4}Ndu bụ ọgerenya ndu Ízurẹlu l'ophu dzukọo; ndu Lívayi pata okpoko ono.

\VS{5}Ẹphe pata okpoko ono; bya aphọta ụlo-ẹkwa-ndzukọ; gwetakọta iphe, bụ ivu, dụ nsọ, dụ iya nụ. Ọ bụru ndu-uke Chileke waa ndu Lívayi bẹ vutaru iya nụ.

\VS{6}Eze, bụ Sólomọnu mẹ ikpoto ndu Ízurẹlu, ẹphe l'iya dzukọberu l'ẹka ono tụko nọdu l'iphu okpoko ono; egbushi atụru mẹ eswi. Ẹphe gbushiru ikpoto anụ, a taa tụkotadu ọnu iya; tẹme ọphu a taa gụtadu iya l'ọgu.


\par }{\PP \VS{7}Noo ya; ndu-uke Chileke pata okpoko ọgbandzu Chipfu ọbu je edobe l'ẹka e metaru g'ọ nọduje l'ime mkpuru eze-ụlo ono, bụ iya bụ ẹka-kakọta-adụ-nsọ; woru iya dobe lẹ mkpula ǹkù chierobu.

\VS{8}Chierobu ono bẹ sashịgbaaru ǹkù l'eli ẹka ono, okpoko Chipfu nọ ono; shi nno gbobuta okpoko ono; waa oshi, eegudeje apa iya.

\VS{9}Oshi ono bẹ dụ ogologo k'ọphu bụ l'aagbẹje l'ẹka-dụ-nsọ, dụ l'iphu ẹka-kakọta-adụ-nsọ ele ẹnya l'ishishi iya g'o tsefutaru. Ọle a ta agbẹjekwanu l'ẹka ọzo hụma iya. Ẹphe dụkwa-a l'ẹka ono byasụ ntanụ-a.

\VS{10}Ọ tọ dụdu iphe, dụ l'okpoko ono; gbahaa mkpuma labọ, dụ bachịbachi, Mósisu yeru iya l'úbvú Horẹbu l'ẹka Chipfu yẹe ndu Ízurẹlu nọ gbaa ndzụ g'ẹphe fụtaru l'alị Ijiputu ono-a.


\par }{\SH Ọdu-biribiri Chipfu
\par }
{\R (1Ndu 8:10-11)

\par }{\PP \VS{11}Tọbudu iya bụ; ndu-uke Chileke bya eshi l'ẹka-dụ-nsọ wụfuta. Ndu uke Chileke ono, bụ ndu ọphu nọ l'ẹka ono bẹ dobehawaru onwophẹ nsọ g'ẹphe hakọta; ọphu ẹphe akpaduru ishi k'ọgbo ọphu ẹphe yị.

\VS{12}Asafu; mẹ Hemanu; mẹ Jiedutunu; mẹ ụnwu phẹ; mẹ abụbu phẹ; mbụ ọgbo-ebvu ono, shi l'eri Lívayi ono l'ophu bya bya apfụru l'ụzo ẹnyanwu-awawa ọru-ngwẹja ono. Ẹphe yekọta uwe, e meru l'ọkpobe ẹkwa-ọchaa; chịru ogelenda; mẹ une; mẹ ogumogu akụ ebvu. Ndu uke Chileke, dụ ụkporo ishii tụko tsoru phẹ egbu opu.

\VS{13}Ọda opu ono; waa olu ebvu ndu ono, agụ ebvu ono tụko awụkotaepho nanụ. Ẹphe nọdu agụ ebvu ajaja; mẹ ebvu ekele anụ Chipfu. Ẹphe nọdu agụ ebvu ono egbu opu eye iya; akụ ogelenda; mẹwaro ngwa-ebvu ọzo eye iya. Olu phẹ nọdu aha gengugengu l'ẹka ẹphe agụru Chipfu ebvu ajaja asụje:

\par }{\Q “Chipfu bụ onye ọma;

\par }{\QB n-yemobu iya

\par }{\QB a-nọje jasụ l'ojejoje.”

\par }{\PP Tọbudu iya bụ; urwukpu bya eji ụlo ono ejiji; mbụ ụlo Chipfu ono.

\VS{14}Urwukpu ono mee k'ọphu bụ lẹ ndu-uke Chileke ono ta adụedu ike takebe eje ozi phẹ; kẹle ọdu-biribiri Chipfu byaru bya eji eze-ụlo Chileke ono ejiji.




\par }\Chap{6}{\SH Opfu, Sólomọnu pfuru
\par }
{\R (1Ndu 8:12-21)

\par }{\PP \VerseOne{1}Tọbudu iya bụ; Sólomọnu sụ: “Chipfu sụru l'ọo l'urwukpu, gbahụru kẹ tsụkiribaa bẹ ya e-buru.

\VS{2}Nta-a bẹ mu kpụwaru ngu eze-ụlo, parụ ẹka apaa, bụ ẹka ii-buru jasụ lẹ tuutuutuu lẹ mịimiimii.”


\par }{\PP \VS{3}Ndu Ízurẹlu ono, dzukọberu nụ ono pfụru l'ẹka ono; Sólomọnu bya aghachiru phẹ iphu; gọru ọnu-ọma nụ phẹ;

\VS{4}sụ phẹ: “G'ajaja bụru kẹ Chipfu, bụ Chileke kẹ Ízurẹlu; mbụ onye ono, gude ọnu iya kwee Dévidi, bụ nna mu ukwe; bya egudewaa ẹka iya meẹbekota iya. Kẹle o pfuru sụ:

\VS{5}‘E -shi mbọku, mu dufutaru ndibe mu l'alị Ijiputu bẹ ọ tọ dụdu mkpụkpu, mu họtaru l'ipfu Ízurẹlu l'ophu g'ọ bụru ẹka aa-kpụru mu ụlo; g'ẹpha mu reje ire l'ẹka ono; tẹme ọphu ọ dụdu onye mu họtaru g'ọ bụru onye-ishi ndibe mu, bụ ndu Ízurẹlu.

\VS{6}Ọle nta-a bẹ mu họtawaru Jierúsalẹmu g'ọ bụru ẹka ẹpha mu e-reje ire; tẹme mu họtawa Dévidi g'ọ bụru onye-ishi ndibe mu ono, bụ ndu Ízurẹlu.’


\par }{\PP \VS{7}“Nna mu, bụ Dévidi bẹ shikpọ dobesu lẹ ya a-kpụru Chipfu, bụ Chileke kẹ Ízurẹlu eze-ụlo.

\VS{8}Obenu lẹ Chipfu sụru nna mu, bụ Dévidi: Eshi ọphu i vu iya l'obu g'ị kpụaru mu eze-ụlo bẹ ọ dụkwa-a ree l'ọ dụ ngu l'obu.

\VS{9}Ọle-a; ọ tọ bụdu gụbedua bẹ a-kpụ ụlo ọbu. Onye a-kpụ iya nụ bụ nwa ngu, ị nwụru anwụnwu. Ọo yẹbedua bẹ a-kpụru mu eze-ụlo.


\par }{\PP \VS{10}“Nta bẹ Chipfu mekọtawaru iphe o kweru ukwe iya; kẹle mu fụtawaru bya anọ-chia ẹnya nna mu, bụ Dévidi; mu nọduwaa l'aba-eze ndu Ízurẹlu ẹgube ono, Chipfu kweru ukwe iya; tẹme mu bya akpụwa eze-ụlo Chipfu, bụ Chileke kẹ Ízurẹlu ono.

\VS{11}Ọ bụru l'ẹka ono bẹ mu doberu okpoko Chipfu; mbụ okpoko ono, e yeru ẹkwo ọgbandzu ono, Chipfu yẹle ndu Ízurẹlu gbaru ono.”


\par }{\SH Sólomọnu epfu anụ Chileke
\par }
{\R (1Ndu 8:22-53)

\par }{\PP \VS{12}Tọbudu iya bụ; Sólomọnu pfụru l'iphu ọru-ngwẹja Chipfu; l'iphu edzudzu-ọha ndu Ízurẹlu ono; chilia ẹka iya labọ imeli.

\VS{13}Sólomọnu bẹ gude onyirubvu meta ẹka aapfụ-kojeru apfụ-koru; ogologo iya dụ nkwo-ẹka ise; ọsa iya dụ nkwo-ẹka ise; eli iya dụ nkwo-ẹka ẹto. Ọ bụru ẹka o doberu iya bụ l'ọma-unuphu ono; pfụ-koru l'eli iya. O gbushi ikpere l'atatiphu edzudzu-ọha Ízurẹlu ono; bya achị-lia ẹka imeli;

\VS{14}pfuahaa sụ: “Gụbe Chipfu, bụ Chileke kẹ Ízurẹlu; ọ tọ dụdu Chileke ọzo, dụbaa gẹ gụbedua l'imigwe waa l'eliphe; mbụ gụbe onye edobeje ọgbandzu, unu lẹ ndibe ngu gbaru; bya egoshije l'i yeru ndu-ozi ngu obu; mbụ ndu gude obu phẹ g'ọ ha etso ụzo ngu.

\VS{15}Gụbe onye ono, meẹbekotaru ukwe, i kweru onye-ozi ngu ono, bụ nna mu Dévidi. I gude ọnu ngu kwee ya ukwe; bya egude ẹka ngu meẹbekota iya ẹgube ọ dụ ntanụ-a.


\par }{\PP \VS{16}“Gụbe Chipfu, bụ Chileke kẹ Ízurẹlu; nta-a bụ g'i mefụnaa ukwe-iphe ọphu, i kweru onye-ozi ngu ono, bụ nna mu Dévidi; mbụ ono, i kweru iya sụ: ‘Ọ tọ dụdu iphe, bya l'e-me g'ụnwu ngu nọ-buhu l'aba-eze ndu Ízurẹlu; m'ọ bụru-a l'ụnwu ngu ọbu bẹ a-kwabẹru onwophẹ ẹnya; meje ekemu mu; ẹgube ono, i shi emeje iya ono.’

\VS{17}Jiko Chipfu, bụ Chileke kẹ Ízurẹlu; g'opfu, i pfuru yeru onye-ozi ngu, bụ nna mu Dévidi vụkotakwa.


\par }{\PP \VS{18}“Obenu; ?Chileke yẹle nemadzụ mmanụ e-bukọtaru l'eliphe-a k'eviya tọo? Sụ-a; igwe; mbụ igwe ọphu kakọta l'eli ta asụdu ngu anọdu; ?bụ-chia eze-ụlo ọwa-a, mu kpụru-a bẹ l'asụchiaru ngu nụ?

\VS{19}Ọle-a; nụmanu epfupfu, onye-ozi ngu epfu anụ ngu; mẹ arwọrwo, ọorwo ngu. Gụbe Chipfu, bụ Chileke mu; ngabẹnu nchị lẹ mkpu, onye-ozi ngu echiku ngu; waa epfupfu, ọ nọ l'iphu ngu epfu anụ ngu.

\VS{20}Mbụ; g'ẹnya ngu dụjenu l'eze-ụlo-a eswe l'ẹnyashi. Mbụ ẹka-a ị sụru l'ii-buru-a; k'ọphu bụ teke mụbe onye-ozi ngu gharu iphu l'eze-ụlo-a pfuru nụ ngu; l'ị ngabẹru mu nchị.

\VS{21}Ngabẹjenu nchị l'arwọrwo, onye-ozi ngu; mẹ ndibe ngu, bụ ndu Ízurẹlu arwọ ngu; lẹ teke ẹphe gharu iphu l'ẹka-a epfu anụ ngu. Shikwa l'imigwe, bụ ẹka i bu ebubu nụma iya. Teke ị nụmaru iya; gụkwaaru phẹ nvụ l'iphe-ẹji phẹ.


\par }{\PP \VS{22}“Ọ -bụru l'o nweru onye mesweru ibe iya; a nọdu ele ẹnya g'onye ọbu ria nte; onye ono -bya l'ọru-ngwẹja ngu, nọ l'eze-ụlo-a; bya eria nte ọbu;

\VS{23}shikwa l'imigwe nụma iya; l'i mee iphe, gbaru ngu nụ. Kpee ndu-ozi ngu ono ikpe l'onwongu. Onye ọphu ikpe nmarụ; nmaa ya ikpe; tụ-kobe iya iphe, o metaru l'ishi. Onye ọphu iswi dụ mma; haarụ iya enge; meeru iya iphe, gbaru iya nụ lẹ k'apfụbekoto iya.


\par }{\PP \VS{24}“Ọ -bụru l'ọhogu lwụ-kperu ndibe ngu, bụ ndu Ízurẹlu; kẹle ẹphe mesweru ngu; ẹphe -bya aghaa umere lwapfuta ngu; bya ekuahaa ẹpha ngu; nọdu l'eze-ụlo-a pfuru nụ ngu; rwọo ngu;

\VS{25}shikwa l'imigwe nụma iya; l'ị gụaru ndibe ngu ono, bụ ndu Ízurẹlu nvụ l'iphe-ẹji phẹ ono. L'ị bya eduphuta phẹ azụ l'alị ono, i nụru nna phẹ ono.


\par }{\PP \VS{26}“Teke ọ bụ l'igwe buru mini; mini dzebuhu; kẹle ọo l'ẹphe meru iphe-ẹji; ẹphe byakwanụ aghaa iphu l'ụzo ẹka-a pfuru nụ ngu; kuahaa ẹpha ngu; bya agbakụta iphe-ẹji phẹ ono azụ; kẹle i mewaru ẹphe jee iphe-ẹhuka;

\VS{27}shikwa l'imigwe nụma iya; gụaru ndu-ozi ngu ono, bụ ndu Ízurẹlu nvụ l'iphe-ẹji ono. L'i zia phẹ ụzo, pfụru ọto, ẹphe a-nọdu eshi. L'i mee g'igwe dzeje mini l'alị ono, ị nụru ndibe ngu ọ bụru okiphe phẹ ono.


\par }{\PP \VS{28}“Ọ -bụru l'ọo ẹgu-ememe byaru l'alị-a; ọzoo ẹjo iphe-ememe; m'ọbu iphe, emebyishije nri, a kọru l'opfu; ọzoo ọphu emeje g'ọ tsụa evu; ọzoo igube; m'ọbu ntaka, atakashịje iphe; ọzoo l'ọo ọhogu phẹ byaru ekepheta phẹ lẹ mkpụkpu, dụ l'alị phẹ; mbụ o betakpọru ọ bụru ẹjo iphe-ememe gụnu; ọzoo iphe-ememe, dụ ịdu-agha bẹ byaru nụ;

\VS{29}o -nwekpọru onye machịru ẹka iya l'ụzo ụlo-a pfuru nụ ngu; ọzoo l'ọo ndibe ngu, bụ ndu Ízurẹlu l'ophu bẹ pfuru nụ ngu; bya arwọo ngu; kẹle ọo onyenọnu maru g'iphe-ẹhuka ono atsụ-beru iya l'ẹhu l'obu iya;

\VS{30}shikwa l'imigwe, bụ ẹka i bu ebubu nụma iya. Gụkwaaru phẹ nvụ; mee iphe, gbaru ngu nụ; l'i meeru onyenọnu g'iphe, oome gbaru; eshi ọphu ị maru obu onyemonye. Noo kẹle ọo gụbedua kpoloko bẹ maru obu ụnwu-eliphe l'ophu;

\VS{31}k'ọphu ẹphe a-nọdu atsụ ngu ebvu mbọku-mbọku; jeye g'ẹphe a-nọ-bekpọru l'alị-a, ị nụru nna anyi phẹ-a.


\par }{\PP \VS{32}“A bya l'onye bụ onye ọhozo; mbụ onye ta abụdu onye Ízurẹlu, bụ ndibe ngu; mbụ onye ono, gude kẹ ẹpha ngu; waa k'ọkpehu, dụ ngu nụ; waa k'iphe, dụ biribiri, ịinoduje emegbabẹ; shi l'ẹka dụ ẹnya bya. Teke onye ọbu byaru bya aghaa iphu l'eze-ụlo-a; pfuru nụ ngu;

\VS{33}shikwa l'imigwe, bụ ẹka i bu ebubu; nụma iya; meeru onye ọhozo ono iphemiphe, o gude araku ngu; k'ọphu ndu mgboko l'ophu a-madzuru ẹpha ngu; shi nno atsụ ngu ebvu gẹ ndibe ngu, bụ ndu Ízurẹlu atsụ ngu. Tẹme ẹphe amakwarụpho l'eze-ụlo-a, mu kpụru-a bẹ bụ ẹpha ngu bẹ e gude kpụa ya.


\par }{\PP \VS{34}“Ọ -bụru lẹ ndu nkengu jeru etso ndu ọhogu phẹ ọgu l'ẹka bụkpoo ẹka i ziru phẹ; ẹphe -ghawaa iphu lẹ mkpụkpu-a, ị họtaru-a; mẹ l'eze-ụlo-a, mu kpụru ngu-a pfuru nụ gụbe Chipfu;

\VS{35}nọdukwa l'imigwe nụma epfupfu, ẹphe pfuru nụ ngu; mẹ arwọrwo, ẹphe rwọru ngu; bya agbatarụ phẹ.


\par }{\PP \VS{36}“Teke ọ bụ l'ọo iphe-ẹji bẹ ẹphe meru ngu; kẹle ọ tọ dụdu onye te emejedu iphe-ẹji; ẹhu ghuahaa ngu eghu; i woru phẹ ye ndu ọhogu l'ẹka; k'ọphu bụ l'ọhogu kpụru phẹ lẹ ndzụ lashịa l'ẹka dụ ẹnya; ọzoo ẹka dụ ntse;

\VS{37}ẹphe -nọdu l'alị ono, a kpụru phẹ lẹ ndzụ laa ono; egomunggo lwa phẹ azụ; izimanụ lwa phẹ azụ; ẹphe nọdu l'alị ndu ono, kpụru phẹ lẹ ndzụ ono rwọo ngu sụ l'ẹphe mewaru iphe-ẹji; bya emewaa iphe, ta apfụduru-ọto; mewaa ẹjo-ememe;

\VS{38}mbụ; ọ -bụru l'ẹphe nọ l'alị ono, a kpụru phẹ lẹ ndzụ laa ono gude obu phẹ g'ọ ha; mẹ ndzụ phẹ g'ọ ha lwapfuta ngu ọzo; ẹphe gha iphu l'alị-a, bụ alị, ị nụru nna phẹ-a; mbụ lẹ mkpụkpu-a, ị họtaru-a; mẹ l'eze-ụlo-a, mu kpụru ngu-a; pfuru nụ ngu;

\VS{39}shikwa l'imigwe, bụ ẹka i bu ebubu nụma epfupfu, ẹphe pfuru nụ ngu; mẹ arwọrwo, ẹphe rwọru ngu; gbaaru phẹ mkpu. L'ị gụaru ndibe ngu ono, mesweru ngu nụ ono nvụ.


\par }{\PP \VS{40}“Jiko Chileke mu; g'ẹnya ngu dụjenu l'epfupfu, a nọ l'ẹka-a epfu anụ ngu; l'ịingabejekwa iya phọ nchị.


\par }{\PP \VS{41}“Nta bụkwa g'ị gbalihu gụbe Chipfu, bụ Chileke; jeshia l'ọkpoku ngu.

\par }{\Q “Gbalihu gụ l'okpoko ngu

\par }{\QB ono, egoshi l'ị bụ onye

\par }{\QB ọkpehu dụ ono.

\par }{\Q Gụbe Chipfu, bụ Chileke;

\par }{\QB gẹ ndu-uke nkengu

\par }{\QB bụkwaru ndu ee-ye

\par }{\QB ndzọta ẹgube eeyeje

\par }{\QB uwe-a.

\par }{\Q Gẹ ndu dụru ngu nsọ tekwa

\par }{\QB ẹswa l'iphe, dụ ree,

\par }{\QB iimeru phẹ.


\par }{\Q \VS{42}Jiko Chipfu, bụ Chileke;

\par }{\QB ta ajịkakwa onye-ozi ngu

\par }{\QB ono, ị họtaru bya emee

\par }{\QB ya ọ bụru eze ono.

\par }{\Q Nyatakwa n-yemobu ono,

\par }{\QB i yeru Dévidi,

\par }{\QB bụ onye-ozi ngu ono.”




\par }\Chap{7}{\PP \VerseOne{1}Sólomọnu pfughechaẹpho nụ Chileke; ọku shi l'imigwe bụru kẹ phaa bya ekekọta ngwẹja-akpọ-ọku; mẹ ngwẹja ọzo, e gwerụ. Ọdu-biribiri Chipfu bya eji ụlo ono ejiji.

\VS{2}Ọphu ndu-uke Chileke adụdu ike bahụ l'ime ụlo Chipfu ono; kẹle ọdu-biribiri Chipfu jiru iya ejiji.

\VS{3}Ndu Ízurẹlu hụmaepho ọku ono g'o nwuru; bya ahụma g'ọdu-biribiri Chipfu ono nọ l'eli ụlo ono; ẹphe phozeta kpubegbaa iphu l'alị l'eli ẹka e gude mkpuma kpụ-lia akpụ-li; ẹphe baaharụ Chipfu ẹja ekele iya ekele asụje:

\par }{\Q “Chipfu bụ onye ọma;

\par }{\QB n-yemobu iya anọje

\par }{\QB jasụ l'ojejoje.”


\par }{\SH Eeye Eze-ụlo Chipfu l'ẹka Chileke
\par }
{\R (1Ndu 8:62-66)

\par }{\PP \VS{4}Tọbudu iya bụ; eze yẹle ndu Ízurẹlu l'ophu tụko gwee ngwẹja l'iphu Chipfu.

\VS{5}Anụ, eze, bụ Sólomọnu gburu gude gwee ngwẹja bẹ dụ ụkporo ụnu eswi ugbo labọ l'ụnu iri l'ise;\FTNT{*}{{\FR 7:5 }{\FR{7:5
}}{\FT{Bụ iya bụ 22,000 lẹ mbekee.}}} mẹ ụkporo ụnu atụru ugbo iri l'ise.\FTNT{†}{{\FR 7:5 }{\FR{7:5
}}{\FT{Bụ iya bụ 120,000 lẹ mbekee.}}} Ọo ya bụ; eze yẹle ndu Ízurẹlu ono g'ẹphe ha tụgba woru eze-ụlo ono ye Chipfu l'ẹka.

\VS{6}Ndu uke Chileke tụko pfụru l'ọnodu phẹ. Nokwaphọ gẹ ndu Lívayi pfụru lẹ nkephẹ; gude ngwa ebvu Chipfu; mbụ ono, eze, bụ Dévidi meru dobe g'e gude gụje ebvu ekele nụ Chipfu, bụ iya bụ ngwa ebvu ono, o shi egudeje agụ ebvu ekele asụje: “N-yemobu iya anọje jasụ l'ojejoje.” Ndu uke Chileke ono nọdu ghaaru ndu Lívayi iphu egbu opu; ndu Ízurẹlu l'ophu pfụgbaaru apfụru.


\par }{\PP \VS{7}Sólomọnu dobe echilabọ ọma-unuphu ono, nọ l'atatiphu ụlo Chipfu ono nsọ. Ọ bụru l'ẹka ono bẹ ọ nọ gwee ngwẹja-akpọ-ọku; mẹ ẹba-anụ, e gude gwee ngwẹja-ẹhu-guu. Noo kẹle ọru-ngwẹja, e gude onyirubvu mee, nọ l'iphu Chipfu bẹ ha nwanshịi; k'ọphu bụ lẹ ngwẹja-akpọ-ọku; mẹ ngwẹja-nri; mẹ ẹba-anụ, e gude gwee ngwẹja-ẹhu-guu ono taa alakọtadu iya.


\par }{\PP \VS{8}Ọo ya bụ; Sólomọnu mẹ ndu Ízurẹlu g'ẹphe ha, bụ ndu ẹphe l'iya nọ l'ẹka ono; mbụ ikpoto ọha, shi lẹ mkpụkpu Lebo-Hamatu; je akpaa lẹ nggele Ijiputu, bụ ndu tụkoru nọdu teke ono; bọo Ọbo-iphe ono abalị ẹsaa.

\VS{9}O be lẹ mbọku k'ẹsato; ẹphe nọo ndzukọ, gbaru iche; noo kẹle ẹphe meru k'edobe ọru-ngwẹja ono nsọ ujiku ẹsaa; bọo ọbo-iphe ujiku ẹsaa.

\VS{10}O be lẹ mbọku, ọnwa ẹsaa dụ l'ụkporo abalị l'abalị ẹto; ọ gbasaa ndu ono g'ẹphe lashịa ibe phẹ. Ẹphe gude ẹhu-ụtso lashịa; mẹ obu-ụtso lẹ k'iphe-ọma, Chileke meru Dévidi; mẹ Sólomọnu; mẹ ndibe iya, bụ ndu Ízurẹlu.


\par }{\SH Chipfu epfu eyeru Sólomọnu
\par }
{\R (1Ndu 9:1-9)

\par }{\PP \VS{11}Ọo ya bụ; Sólomọnu kpụ-tsechaẹpho eze-ụlo Chipfu ọbu; mẹ ụlo nkiya; mbụ tụko iphemiphe, ọ tụberu k'ememe l'eze-ụlo Chipfu ono; mẹ l'ụlo nkiya mekọta;

\VS{12}Chipfu byapfuta iya l'ẹnyashi bya asụ iya: “Mu nụmawaru epfupfu, i pfuru nụ mu; bya ahọtawa ẹka-a g'ọ bụru ẹka aa-nọduje egweru mu ngwẹja.

\VS{13}Ọ -bụru lẹ mu guchiru igwe; k'ọphu bụ l'o to dzeduru mini; ọzoo lẹ mu tụru igube ekemu g'ọ tụko iphe, dụ l'alị ono tapyashịa; ọzoo lẹ mu ziru ẹjo iphe-ememe g'ọ bya l'echilabọ ndibe mu;

\VS{14}ọ -bụru lẹ ndibe mu ono, bụ ndu eeku ẹpha ala l'ẹpha mu ono; wozetaru onwophẹ alị; pfuru nụ mu; chọo atatiphu mu; bya adakọbe haa ẹjo-ememe, ẹphe eme; bẹ mu e-shikwa l'imigwe nụma epfupfu, ẹphe epfu anụ mu; gụaru phẹ nvụ l'iphe-ẹji phẹ; mee g'alị phẹ dụ iche.

\VS{15}Nta-a bẹ ẹnya mu; mẹ nchị mu a-dụje l'epfupfu, eepfu anụ mu l'ẹka-a.

\VS{16}Mu họtawaru eze-ụlo-a; bya edobewa iya nsọ; mewaa iya g'ọ bụru ẹka ẹpha mu a-nọduje ere ire jasụru asụru. Ẹnya mu; waa obu mu a-dụje l'ẹka ono tekenteke.


\par }{\PP \VS{17}“A bya lẹ gụbedua; ọ -bụru l'i tsoru ụzo mu ẹgube ono, nna ngu Dévidi tsoru iya ono; eme iphemiphe, mu tụru ngu l'ekemu;

\VS{18}bẹ mu e-me g'ọnodu ngu l'aba-eze ndu Ízurẹlu ngụru angụru; ẹgube ono, mu lẹ nna ngu, bụ Dévidi gbaru iya lẹ ndzụ lẹ teke ono, mu sụru iya l'o to nwedu iphe, byaru e-me g'ụnwu iya nọ-buhu l'aba-eze ndu Ízurẹlu.


\par }{\PP \VS{19}“Ọle-a; ọ -bụru l'ị nọnyaaru ọphu iitsoẹdu mu; gwọbe ekemu ono, mu tụru unu ono; mbụ je agwaahaa agwa abarụ phẹ ẹja;

\VS{20}bẹ mu a-vụkwa phẹ l'ọgbarabvu vụfu l'alị ono, mu nụru phẹ ono; mu amịa ẹnya l'eze-ụlo-a, mu doberu nsọ g'ẹpha mu reje ire-a. Mu e-me iya g'ọ bụru iphe, ndiphe e-gude anma l'ẹjo ẹtu; waa iphe, aa-nọdu eme iphe ọchi.

\VS{21}Eze-ụlo-a, ha imelimeli ẹgube-a bẹ a-bụru onye aghata iya nụ; ishi anyịa ya ẹdzu; l'ọ kpọ-yiaru iya ukuvu sụ: ‘?Bụ gụnu meru g'o gude Chipfu mee alị-a; waa eze-ụlo-a ẹgube-a?’

\VS{22}Ndiphe epfua sụ: ‘Ọo kẹle ẹphe harụ Chipfu, bụ Chileke kẹ nna phẹ; mbụ onye ono, dufutaru phẹ l'alị Ijiputu ono; gbẹ woru obu phẹ kpọru yeru agwa; gwaahaa ya; abarụ iya ẹja. Noo iphe, meru g'o gude Chipfu wopfuta phẹ ẹgube ẹjo iphe-ẹhuka-a.’ ”




\par }\Chap{8}{\SH Iphe ọzo, Sólomọnu megbabẹru
\par }
{\R (1Ndu 9:10-28)

\par }{\PP \VerseOne{1}Noo ya; a nọepho ụkporo apha sụgba ishi, bụ iya bụ teke Sólomọnu gude kpụa eze-ụlo Chipfu ono; yẹe ụlo nkiya;

\VS{2}ọ tụko mkpụkpu, Hiramu nụru iya kpụkwashia; bya eworu ndu Ízurẹlu yekọta iya g'ẹphe bugbaaru iya.


\par }{\PP \VS{3}Sólomọnu bya eje ọgu lẹ mkpụkpu Hamatu-Zoba; je alwụta iya.

\VS{4}Ọ kpụa mkpụkpu Tadụmo l'echiẹgu; bya akpụshia mkpụkpu, aakwakọbeje iphe lẹ mgboru Hamatu.

\VS{5}Ọ kpụkwaa mkpụkpu Bẹtu-Horonu k'imeli; mẹ ọphu nọ l'ụzo alị; kpụa ya; o shihugbaa ike. O gude igbulọ kpụ-pheta iya; bya eyee ya ọguzo; mẹ mgbọrígwè, e gude aswọ-chi iya aswọ-chi;

\VS{6}bya akpụa mkpụkpu Balatu; kpụshia mkpụkpu, ọokwakobeje iphe; mẹ mkpụkpu, ee-dobeje ụgbo-ịnya iya; mẹ ọphu ndu agbaru iya ịnya a-nọduje. Sólomọnu tụkoru iphemiphe, dụ iya g'ọ kpụa ya lẹ Jierúsalẹmu kpụkota; mẹ l'úbvú úbvú Lébanọnu; mẹkpoo l'alị-eze, nọkota iya l'ẹka l'ophu.


\par }{\PP \VS{7}A bya lẹ ndu ọphu phọduru nụ lẹ ndu Hetu; mẹ ndu Amọru; mẹ ndu Pẹ́rezu; mẹ ndu Hevu; mẹ ndu Jiebusu; mbụ ndu ono, ta abụdu ndu Ízurẹlu ono;

\VS{8}bẹ awa ndu ono, phọduru nụ l'alị ono; mbụ ndu ọphu ndu Ízurẹlu te egbushiduru; bẹ Sólomọnu meru g'ẹphe bụru ohu, ejeru iya ozi byasụ ntanụ-a.

\VS{9}A bya lẹ ndu Ízurẹlu bẹ ọ tọ dụdu onye ọphu Sólomọnu meru ohu, ejeru iya ozi. Ẹphebedua bẹ o meru ndu ojọgu iya; mẹ ndu-ishi ozi iya; mẹ ndu-ishi ụgbo-ịnya iya; mẹ ndu agbaru iya ịnya.

\VS{10}Ọo ẹphe bụ ndu-ishi ozi Sólomọnu. Ẹphe dụ ụkporo ụmadzu iri l'ẹbo l'ụmadzu iri bụru ndu-ishi l'ozi ono.


\par }{\PP \VS{11}Sólomọnu bya eshi lẹ mkpụkpu Dévidi dufuta nwada Fero phọ bya edobe l'ụlo ono, ọ kpụru iya ono; kẹle Sólomọnu bẹ sụru lẹ nyee ya tee budu l'ụlo Dévidi, bụ eze ndu Ízurẹlu; noo kẹle iphe, bụ ẹka okpoko Chipfu bahụgbaaru bẹ dụkota nsọ.


\par }{\PP \VS{12}Sólomọnu bya egweeru Chipfu ngwẹja-akpọ-ọku l'eli ọru-ngwẹja Chipfu, ọ kpụru l'atatiphu eze-ụlo ono.

\VS{13}Ngwẹja ono bẹ oogweje ẹgube ọ gbaru g'e gweje iya mbọku-mbọku; mbụ ẹgube ekemu Mósisu pfuru g'e gweje iya l'eswe-atụta-unme; mẹ l'ọnwa ọ̀phúú; mẹ l'ọbo-iphe ẹto, aabọje aphagapha ono: bụ iya bụ Ọbo-Buredi, ekoduru ekoko; mẹ Ọbo-Idzu; mẹ Ọbo-M̀kpù.

\VS{14}O tsoru ẹgube ono, nna iya Dévidi tọru ọkpa iya gude họo ọgbo ndu-uke Chileke dobe phẹ l'ozi, ẹphe a-nọdu eje; mẹ ọgbo kẹ ndu Lívayi g'ẹphe bụjeru ishi l'agụ ebvu ajaja; mẹ g'ẹphe yejeru ndu-uke Chileke ẹka l'ozi ẹgube ọ gbaru lẹ mbọku-mbọku; ọ gbaa ọgbo ndu nche dobegbaa phẹ l'ọguzo g'ẹphe chee nche; kẹle ọo ẹgube ono bẹ Dévidi, bụ onye kẹ Chileke tụru iya l'ekemu.

\VS{15}Ọphu ọ dụdu iphe, eze tụru ekemu iya doberu ndu-uke Chileke; mẹ ndu Lívayi g'ẹphe meje, dụru ọphu ẹphe harụ ememe; je akpaa lẹ k'ẹka aakwakọbejegba ẹku.


\par }{\PP \VS{16}Noo ya; ozi Sólomọnu ono bụru iphe, e jekọtaerupho e -shi lẹ mbọku, a tụru ọkpa eze-ụlo Chipfu ono jasụru a kpụ-tsee ya. Ọ bụru iya bụ l'aakpụ-ghe ụlo Chipfu ono.


\par }{\PP \VS{17}Tọbudu iya bụ; Sólomọnu bya atụgbua jeshia Eziyọnu-Geba; mẹ Elatu ọphu dụ l'alị Edọmu l'agụga eze-ẹnyimu.

\VS{18}Hiramu ye ndu nkiya, bụ ndu mahawarụ eze-ẹnyimu ono; ẹphe pataru Sólomọnu ụgbo-mini. Ẹphe lẹ ndu kẹ Sólomọnu tụko jeshia alị Ofi; bya eshi l'ẹka ono wolata mkpọla-ododo, ẹrwa iya dụ ụnu talẹntu l'ụkporo talẹntu labọ lẹ talẹntu iri bya akụberu eze, bụ Sólomọnu.




\par }\Chap{9}{\SH Eze-nwanyị ndu Sheba akpapfuta Sólomọnu
\par }
{\R (1Ndu 10:1-13)

\par }{\PP \VerseOne{1}Tọbudu iya bụ; eze-nwanyị ndu Sheba bya anụma ụ́dù Sólomọnu; ọ byatashịa Jierúsalẹmu g'o gude ajị, shihuru ike dalee ya. Ọ chịru ikpoto nemadzụ; mẹ ịnya-kamẹlu, vugbaa manụ, eshigbaa kwẹekweekwee; waa igwerigwe mkpọla-ododo; mẹ mkpuma, vugbaa oke aswa. Ọ byapfuta Sólomọnu; bya atụko iphemiphe, ọ rịru k'epfupfu pfukọtaru iya.

\VS{2}Sólomọnu yekọtaru iya ọnu ree l'ajị, ọ jịkotaru iya. Mbụ l'ọ tọ dụdu ajị, ọ jịru Sólomọnu, ọ madụ yeru iya ọnu ree.

\VS{3}Eze-nwanyị ndu Sheba ono bya ahụma ẹgube mmamiphe, Sólomọnu nweru; waa ẹgube ụlo, ọ kpụru;

\VS{4}mẹ ẹgube nri, oorije; mẹ ụdu oshi, ndu-ozi iya anọduje anọo; mẹ gẹ ndu-ozi iya gude eje ozi; waa ẹgube uwe, ẹphe eye l'ẹhu; mẹ ndu etsujeru iya ọnu lẹ mẹe; mẹ ẹgube uwe, ẹphe eye l'ẹhu; mẹkpoo ngwẹja-akpọ-ọku, oogweje l'ụlo Chipfu. Ọ bya ahụmakotachaa iphemiphe ono; ọ tụfu iya ẹhu.


\par }{\PP \VS{5}Ọ bya asụ eze: “Akọ, mu nọ l'alị anyi nụma k'iphe, i meshiru; mẹ kẹ mmamiphe ngu bẹ bụkota eviya.

\VS{6}Mu te eshidu kweta l'akọ ono bẹ bụ eviya; jasụ gẹ mu byaru nta-a bya egude ẹnya mu hụmakota iya-a. Lenu; gẹ kẹ mmamiphe ngu ono gude habe shii bẹ a ta kọjahaduru mu ẹbo; noo kẹle ị dakiri g'atụru ọnu ngu.

\VS{7}Ọo ẹpho lẹ ndibe ngu bẹ iphe kweru! Iphe kweru ndu-ozi ngu phẹ, bụ ndu anọduje l'iphu ngu mkpụrumkpuru anụma opfu mmamiphe, iipfu!

\VS{8}G'ajaja bụru kẹ Chipfu, bụ Chileke ngu; bụ onye ono, ị dụ ree; o woru ngu dobe l'aba-eze iya g'ị bụru eze l'iswi ẹhu iya. Ọo kẹle Chileke ngu yeru ndu Ízurẹlu obu ojejoje meru g'o gude; o mee ngu eze phẹ; k'ọphu ịi-nọdu ekpe ikpe, pfụru nhamụnha; meje iphe, pfụru ọto.”


\par }{\PP \VS{9}Tọbudu iya bụ; eze-nwanyị ono bya eworu mkpọla-ododo, ẹrwa iya dụ ụkporo talẹntu ishii nụ eze; bya anụ iya manụ, parụ ẹka apaa, eshi kwẹekweekwee; waa mkpuma, vugbaa oke aswa. Manụ ono, eze-nwanyị ndu Sheba nụru eze, bụ Sólomọnu ono parụ ẹka shii; k'ọphu bụ l'ọ tọ dụdu manụ, a nụjebaaru iya habe g'onoya.


\par }{\PP \VS{10}Tẹme ndu kẹ Hiramu; mẹ ndu kẹ Sólomọnu, bụ ndu ono, evutajẹ mkpọla-ododo l'alị Ofi ono bẹ evutajẹkwapho oshi alugumu; mẹ mkpuma, vugbaa oke aswa.

\VS{11}Ọ bụru oshi alugumu ono bẹ eze gude meta ẹka aazọje ọkpa enyihu ụlo Chipfu ono; mẹ k'ụlo ibe eze; bya egudekwa iya phọ mee une; waa ogumogu, ndu ebvu egudeje agụ ebvu. Oshi alugumu, ha ẹgube ono bẹ a ta ahụmajebaeduru l'alị Jiuda.


\par }{\PP \VS{12}Eze, bụ Sólomọnu bya anụkota eze-nwanyị ndu Sheba ono iphemiphe, dụ iya ree, ọ sụru g'ọ nụ iya; a -gụfukwa ọphu eze-nwanyị ono nụru eze l'onwiya. Ọo ya bụ; eze-nwanyị ono yẹle ndu-ozi iya dakọbe lashịa alị phẹ.


\par }{\SH Ẹku Sólomọnu
\par }
{\R (1Ndu 10:14-25)

\par }{\PP \VS{13}Mkpọla-ododo, eevulatajẹru Sólomọnu aphagapha bẹ ẹrwa iya adụje ụnu talẹntu; l'ụkporo talẹntu iri l'ẹto lẹ talẹntu ishii;

\VS{14}a -gụfukwa iphe, eshije l'ẹka ndu nghọ, ẹphe agba ha nwanshịi mẹ l'ẹka ndu agba eze nghọ. Mkpọla-ododo; waa mkpọla-ọchaa bẹ eeshijekwaphọ l'ẹka ndu eze ndu Arabu; mẹ l'ẹka ndu ọchi-ọha alị ono evulataru Sólomọnu.


\par }{\PP \VS{15}Eze, bụ Sólomọnu gude mkpọla-ododo, e tsusaru ọsa meta iphe, eegudeje egbobuta onwonye, hagbaa galagala; ụzo ụkporo iri. Mkpọla-ododo, larụ lẹ nanụ bẹ dụchaa ụnu shẹkelu; lẹ shẹkelu ụkporo iri.

\VS{16}O gudekwaphọ mkpọla-ododo, e tsusaru ọsa meta iphe ono, eegudeje egbobuta onwonye kẹ nshịi; ụzo ụkporo iri l'ise. Mkpọla-ododo, larụ lẹ nanụ iya bụ ụkporo shẹkelu iri l'ise. Ẹka eze doberu iya bụ l'ụlo ono, e gude oshi, shi l'ọswa, nọ l'úbvú úbvú Lébanọnu kpụa ono.


\par }{\PP \VS{17}Nokwaphọ g'eze gude eze-enyi meta aba-eze, ha shii; bya awụkota iya ọkpobe mkpọla-ododo l'eli.

\VS{18}Aba-eze ono bẹ bụ ntọkpa ishii; bya enweru okposhi, e meru lẹ mkpọla-ododo ye iya g'a tukobeje ọkpa. E meru iya ẹka aatukobeje ẹka ibekẹbo; kpụa oduma labọ pfụ-kubecha iphe ono, aatukobeje ẹka ono ẹphenebo.

\VS{19}A kpụru oduma iri l'ẹbo pfụbe l'eli ntọkpa ishii ono. Ọ pfụgbaaru l'ibe lanụ; waa l'ẹka ibe iya ọphuu. Ọ tọ dụdu aba-eze ọzo, e mejewaru ọ dụ ẹgube ono.

\VS{20}Iphe, eze egudeje angụ iphe-angụngu bụ mkpọla-ododo bẹ e gude mekọta iya. Ivu, dụkota l'ụlo ono, e gude oshi, shi l'ọswa úbvú úbvú Lébanọnu mee ono be bụ ọkpobe mkpọla-ododo bẹ a wụkotaru iya. Ọ tọ dụdu iphe ono, dụru ọphu e meru lẹ mkpọla-ọchaa; noo kẹle ọ tọ dụdu iphe, a gụberu mkpọla-ọchaa lẹ teke Sólomọnu bụ eze.

\VS{21}Eze nwegbaarụ ụgbo-mini, e gude agbaru iya nghọ. Ụgbo-mini ono bẹ ẹphe lẹ ndu-ozi Hiramu atụkoje swịru. Ọ bụru ugbo lanụ l'ime apha ẹto bẹ ụgbo-mini ono alwajẹ; vulata mkpọla-ododo; mẹ mkpọla-ọchaa; mẹ eze-enyi; mẹ adaka; mẹ enwe.


\par }{\PP \VS{22}Ọ bụru eze, bụ Sólomọnu bẹ kakọta enweru ẹku; bụru iya kakọta enweru mmamiphe l'iphe, bụ ndu eze ndu mgboko l'ophu.

\VS{23}Ndu eze ndu mgboko l'ophu nọdu abyajẹ l'iphu Sólomọnu g'ẹphe nụma opfu mmamiphe, Chileke nụru iya.

\VS{24}Aphagapha abụjeru: onye -byatashịa; l'o gude iphe bya anụ iya; mbụ iphe, e meru lẹ mkpọla-ọchaa; mẹ ọphu e meru lẹ mkpọla-ododo; mẹ uwe mgbalanụ; mẹ ngwọgu; mẹ manụ, eshi kwẹekweekwee; mẹ ịnya; mẹkpoo ịnya-mulu. Iphe, aanụje iya bẹ apajẹ ẹka apaa.


\par }{\PP \VS{25}Sólomọnu bẹ nweru ẹka oodobeje ịnya; mẹ ụgbo-ịnya. Ẹka ono bẹ dụ ụnu iri. O nwekwarụpho ndu agba l'ịnya ụkporo ụnu l'ụnu iri. O nweru ndu ọphu eze doberu lẹ mkpụkpu, eedobeje ụgbo-ịnya; dobe ndu ọphuu lẹ Jierúsalẹmu swibe onwiya.

\VS{26}Ọ bụru iya bụ ishi iphe, bụ ndu eze; e -shi l'ẹnyimu Yufurétisu je akpaa l'alị ndu Filisitayinu; je akpaa l'oke alị ndu Ijiputu.

\VS{27}Eze meru; mkpọla-ọchaa kụru gẹ mkpuma lẹ Jierúsalẹmu; bya emee g'oshi sida dzuru ẹkameka g'oshi sịkamo, tụko alị ọkpa úbvú, nọ l'ụzo ẹnyanwu-arịba sweta.

\VS{28}A nọdu eshije l'alị Ijiputu mẹwaro alị ndu ọzo anmataru Sólomọnu ịnya.


\par }{\SH Anwụhu Sólomọnu
\par }
{\R (1Ndu 10:28)

\par }{\PP \VS{29}Iphe ọzo, Sólomọnu megbabẹru; e -shi l'ishi jeye l'ẹka o jeberu; bẹ e dekọtaru l'ẹkwo, Nétanu, bụ onye mpfuchiru Chileke; mẹ l'ẹkwo mpfuchiru Ahayịjia, bụ onye Shilo; mẹ l'ẹkwo ọphulenya Ido, bụ onye aphụje ọphulenya; mbụ ọphulenya, ọ phụru lẹ k'ẹhu Jierobowamu nwa Nebatu.

\VS{30}Sólomọnu bẹ nọ lẹ Jierúsalẹmu bụru eze ndu Ízurẹlu ụkporo apha labọ.

\VS{31}Tọbudu iya bụ ọ nwụhu lapfushia nna iya phẹ. E lia ya lẹ mkpụkpu Dévidi, bụ nna iya. Nwa iya nwoke, bụ Rehobówamu bụru eze nọchia ẹnya iya.




\par }\Chap{10}{\SH Ndu Ízurẹlu Ekwefụru Rehobówamu ike
\par }
{\R (1Ndu 12:1-20)

\par }{\PP \VerseOne{1}Tọbudu iya bụ; Rehobówamu tụgbua jeshia Shẹkemu; kẹle ndu Ízurẹlu l'ophu wụwaru jeshia l'ẹka ono g'ẹphe mee ya eze.

\VS{2}Teke ono bẹ Jierobowamu nwa Nebatu nọkwadu lẹ Ijiputu, bụ ẹka ono, ọ gbaru lashịa teke ono, ọogbaru eze, bụ Sólomọnu ọso ono. Ọ nụma kẹ Rehobówamu ono; o shi lẹ Ijiputu lwatashịa.

\VS{3}Ọo ya bụ; e zia g'e je ekua ya. Jierobowamu yẹle ndu Ízurẹlu g'ẹphe ha bya awụ-pfu Rehobówamu je asụ iya:

\VS{4}“Nna ngu boru anyi ivu, anyị ẹrwa. Ọ -bụru l'ii-me g'ozi aphụ ono, nna ngu shi kpabẹ anyi; mẹ ivu ono, o boru anyi ono ka alwa alị; bẹ anyi a-nọdukwa-a ejeru ngu ozi.”


\par }{\PP \VS{5}Rehobówamu sụ phẹ: “Unu lashịa je anọo ujiku ẹto; g'unu alwaphutawarọ azụ.” Ọo ya bụ; ẹphe wụkashihu.


\par }{\PP \VS{6}Tọbudu iya bụ; eze, bụ Rehobówamu jeshia akpata ishi l'ẹka ndu bụ ọgerenya ono, shi ejeru nna iya, bụ Sólomọnu ozi lẹ teke ọ nọ ndzụ ono. Ọ jịa phẹ sụ: “?Dẹnu g'unu sụru gẹ mu yeeru ndu-a ọnu?”


\par }{\PP \VS{7}Ẹphe sụ iya: “Ọ -bụru l'ịi-nọdu emeru ndu-a iphe-ọma; emeru phẹ ree; bya epfuru phẹ opfu ọma; bẹ ẹphe a-bụkwaru ndu-ozi ngu jasụru asụru.”


\par }{\PP \VS{8}Obenu lẹ Rehobówamu bẹ jịkaru idzu ono, ndu bụ ọgerenya chịtaru iya ono. O jepfushia ụnwokorobya, bụ ndu ẹphe l'iya tụkoru tsee, ejeru iya ozi; gẹ ya kpata phẹ ishi iphe.

\VS{9}Ọ jịa phẹ sụ: “?Dẹnu g'unubẹdua sụru gẹ mu yeeru phẹ ọnu? ?Bụ gụnu bẹ anyi e-pfuru ndu-a, sụru gẹ mu mee g'ivu, nna mu boru phẹ ka alwa alị-a?”


\par }{\PP \VS{10}Ụnwokorobya ono, bụ ụnwu ọgbo iya ono sụ iya: “Iphe, ii-pfuru ndu ono, sụru ngu lẹ nna ngu boru phẹ ivu, anyị ẹrwa ono; l'ọo g'i mee ya g'ọ ka alwa alị ono bụ lẹ-a: mkpụshi-ẹka ọtsutso ngu bẹ kakwa upfu nna ngu igbi.

\VS{11}L'eshi ọphu nna ngu boru phẹ ivu, anyị ẹrwa bẹ ii-me g'ọ kaba anyị ẹrwa. Eshi ọphu ọ bụ ẹchachi bẹ nna ngu shi echije phẹ bẹ ịi-gbaahaa phẹ akpị.”


\par }{\PP \VS{12}Ọo ya bụ; o -rwuẹpho lẹ mbọku k'ẹto ono; Jierobowamu yẹle ndu Ízurẹlu l'ophu wụ-pfuta eze, bụ Rehobówamu ọzo; ẹgube ono, o pfuru phẹ g'ẹphe bya lẹ mbọku k'ẹto ono.

\VS{13}Eze, bụ Rehobówamu jịka idzu, ndu bụ ọgerenya phọ chikoshiru iya; eyeeru phẹ ọnu ẹhuka ẹhuka.

\VS{14}O je etsoru idzu ono, unwokoro phọ chikoshiru iya sụ: “Nna mu boru unu ivu, anyị ẹrwa; ọle mbẹdua bẹ e-me g'ọ kaba anyị ẹrwa. Nna mu bụ ẹchachi bẹ o shi echije unu; ọle mbẹdua bẹ a-gbaahaa unu akpị.”

\VS{15}Ọo ya bụ; ọphu eze angadụru ndu Ízurẹlu ono nchị; noo kẹle ọo Chileke bẹ meru g'ọ dụ nno; k'ọphu iphe ono, o shije l'ọnu Ahayịjia kẹ mkpụkpu Shilo pfuaru Jierobowamu nwa Nebatu ono a-vụkota.


\par }{\PP \VS{16}Ndu Ízurẹlu ono l'ophu bya ahụmaepho l'eze ta angadụru phẹ nchị; ẹphe sụ iya:

\par }{\Q “?Bụ gụnu bẹ anyi lẹ Dévidi

\par }{\QB jigba?

\par }{\Q Ọ tọ dụkwa okiphe,

\par }{\QB anyi nweru l'ẹhu nwa Jiesi.

\par }{\Q Unubẹ Ízurẹlu;

\par }{\QB g'onyenọnu lashịa

\par }{\QB unuphu ibe iya-o!

\par }{\Q Gẹ Dévidi letawarọ ọnu-ụlo

\par }{\QB nkiya ẹnya!”

\par }{\MM Ọo ya bụ; ndu Ízurẹlu l'ophu wụkashihu lashịa unuphu ibe phẹ.

\VS{17}Ọ bụwaruro ndu Ízurẹlu ọphu bu lẹ mkpụkpu lẹ mkpụkpu, dụ l'alị Jiuda bẹ Rehobówamu bụ eze phẹ.


\par }{\PP \VS{18}Tọbudu iya bụ; eze, bụ Rehobówamu zia Adoniramu, bụ onye-ishi ọgbo ozi; g'o jepfu ndu Ízurẹlu. O rwua; ẹphe gude mkpuma tugbua ya. Eze, bụ Rehobówamu mekebe ẹgwegwa nyita ụgbo-ịnya iya gbalaa; ọ bụru iya ala Jierúsalẹmu.

\VS{19}E -shi teke ono bẹ ndu Ízurẹlu shi kwefutaru ọnu-ụlo Dévidi ike byasụ ntanụ.




\par }\Chap{11}{\SH Shemaya Ezi Rehobówamu Ozi
\par }
{\R (1Ndu 12:21-24)

\par }{\PP \VerseOne{1}Rehobówamu larwuẹpho Jierúsalẹmu; ọ chịkobe ndu ọnu-ụlo Jiuda; mẹ ndu Benjiaminu; ụkporo ụnu unwoke mgbo ụkporo l'ẹbo l'ụnu unwoke iri, bụ ndu a họtaru ahọta; g'ẹphe je etsoo ndu Ízurẹlu ọgu; k'ọphu ẹphe a-nataphu alị-eze ono azụ woru nụ Rehobówamu.


\par }{\PP \VS{2}Tọbudu iya bụ; Chipfu bya epfuaru Shemaya, bụ onye kẹ Chileke sụ:

\VS{3}“Je akaru Rehobówamu nwa Sólomọnu; mbụ eze ndu Jiuda; l'ị karụ ndu Ízurẹlu l'ophu, bụ ndu ọphu nọ lẹ Jiuda mẹ lẹ Benjiaminu

\VS{4}lẹ Chipfu sụru-a: ‘Unu te ejekwa etso ụnwunna unu phẹ ọgu. G'onyenọnu lashịa ibe iya; noo kẹle ọo mu bẹ iphe ono shi l'ẹka.’ ” Ọo ya bụ; ẹphe nụma iphe, Chipfu pfuru; laphu azụ. Ọphu ẹphe ejeẹduru etso Jierobowamu ọgu.


\par }{\SH Rehobówamu akpụ Jiuda; g'o shihu ike
\par }
{\PP \VS{5}Rehobówamu bẹ bu lẹ Jierúsalẹmu. Ọ kpụshia mkpụkpu lẹ mkpụkpu, dụ l'alị Jiuda; o shihuchaa ike; k'ọphu oo-gbobutajẹ phẹ l'ọgu.

\VS{6}Mkpụkpu, ọ kpụru bụ Bẹtulehemu; mẹ Etamu; mẹ Tekowa;

\VS{7}mẹ Bẹtu-Zuru; mẹ Soko; mẹ Adulamu;

\VS{8}mẹ Gatu; mẹ Maresha; mẹ Zifu;

\VS{9}mẹ Adoremu; mẹ Lakishi; mẹ Azeka;

\VS{10}mẹ Zora; mẹ Ajialọnu; mẹ Hẹburonu. Mkpụkpu ono bẹ bụkota mkpụkpu, a kpụshiru ike l'alị Jiuda; mẹ l'alị Benjiaminu.

\VS{11}O mekwarụpho ẹka eedomije onwonye; o shihugbaa ike; bya achịta ndu-ishi ndu ojọgu yechaa ya. O meta ụlo ẹka aakwakọbeje nri; mẹ manụ; mẹ mẹe yechaa ya.

\VS{12}O yekọtaru iphe, eegudeje egbobuta onwonye; mẹ arwa lẹ mkpụkpu nọnu; bya emee; mkpụkpu ono shihu ike ọkpobe eshihu. Ọo ya bụ; Jiuda; mẹ Benjiaminu bụwaru iya bẹ ọ dụ l'ẹka.


\par }{\SH Ndu uke Chileke; mẹ ndu Lívayi alwa Jiuda
\par }
{\PP \VS{13}No iya; ndu-uke Chileke; mẹ ndu Lívayi, nọkota l'alị Ízurẹlu bya atụru ike yeru iya.

\VS{14}Ndu Lívayi parụ alị ẹka ẹku phẹ atajẹ nri; mẹ alị phẹ haa; lashịa Jiuda; mẹ Jierúsalẹmu; kẹle Jierobowamu yẹle ụnwu iya chịfuru phẹ g'ẹphe te ejeshiru Chipfu ozi ndu-uke.

\VS{15}Jierobowamu gude ẹka iya họta ndu e-gweje ngwẹja l'ẹka aagwajẹ iphe; mẹ ndu a-gwajẹ nwamkpi; yẹle oke-eswi, ọ kpụshiru dobe.

\VS{16}Iphe, bụ ndu doberu obu phẹ g'ẹphe chọo ụzo kẹ Chipfu, bụ Chileke kẹ Ízurẹlu shi l'ipfu nọnu lẹ Ízurẹlu wụfu tsoru ndu Lívayi jeshia Jierúsalẹmu; g'ẹphe gweeru Chipfu ngwẹja; mbụ Chileke kẹ nna phẹ.

\VS{17}Ẹphe mee; alị-eze ndu Jiuda ka eshihu ike; tụru íkè yeru Rehobówamu, bụ nwa Sólomọnu apha ẹto. Ẹphe nọdu etsokọta ụzo, Dévidi; mẹ Sólomọnu tọru l'ime apha ẹto ono.


\par }{\SH Ndibe Rehobówamu
\par }
{\PP \VS{18}Rehobówamu bẹ lụru Mahalatu, bụ nwada Jierimotu. Jierimotu bụ nwa Dévidi kẹ nwoke. Jierimotu ono lụa Abihelu, bụ nwada Eliyabu. Eliyabu bụ nwa Jiesi kẹ nwoke.

\VS{19}Mahalatu nwụtaru iya unwoke, ẹpha phẹ bụ: Jieyushi; mẹ Shemaraya; mẹ Zahamu.

\VS{20}Ọ lụchaa ya; bya alụa Maka, bụ nwada Abụsalomu. Ọ nwụtaru iya Abáyijia; mẹ Atayi; mẹ Ziza; mẹ Shelomiti.

\VS{21}Rehobówamu bụru Maka, bụ nwada Abụsalomu ono bẹ ọ kachaa eye obu eme l'unyomu iya ndu ọphuu; mẹkpoo ụnwanyi, ndu ọphu abụ-zidu unyomu iya. Ọ lụru ụnwanyi iri l'ẹsato. O nweru ụnwanyi ụkporo ẹto, bụ ndu ọphu abụ-zidu unyomu iya. Ọ nwụta unwoke ụkporo l'ẹsato; bya anwụta ụnwanyi ụkporo ẹto.


\par }{\PP \VS{22}Ọ bụru Abáyijia, bụ nwa kẹ Maka bẹ ọ tụru ẹka g'ọ bụru onye-ishi l'echilabọ ụnwunna iya; noo kẹle ọo ya bẹ oome gẹ ya mee eze.

\VS{23}O meru g'onye maru iphe; bya edokaa ụnwu iya; ẹphe dzuru alị Jiuda; mẹ kẹ Benjiaminu; mbụ lẹ mkpụkpu ono, a kpụgbaaru; o shihu ike ono; mbụ nụ phẹ nri k'etsutsu iya; bya alụshiaru phẹ nwanyị.




\par }\Chap{12}{\SH Ndu Ijiputu ezebata lẹ Jierúsalẹmu
\par }
{\R (1Ndu 14:25-28)

\par }{\PP \VerseOne{1}O be teke Rehobówamu meẹrupho aba-eze iya ọ ngụru angụru shihu ọkpobe ike; yẹle ndu Ízurẹlu g'ẹphe ha gwọbe ekemu Chipfu.

\VS{2}Eshinu ẹphe ta apfụshiduru ike l'ẹka Chipfu; Shishaku, bụ eze ndu Ijiputu byatashịa ọgu lẹ Jierúsalẹmu l'apha kwe Rehobówamu apha ise ọ watarụ abụru eze.

\VS{3}Ọ chịru ụnu ụgbo-ịnya ẹto; mẹ ndu agba l'ịnya, dụ ụnu ụmadzu ugbo ụkporo ẹsaa l'ụnu iri bya ọgu ono. Ndu yẹe ya shi lẹ Ijiputu swiru bya ọgu ono bụru agụta agụta; mbụ ndu Libiya; mẹ ndu Sukimu; mẹ ndu Kushi.

\VS{4}Ọ natakọta iphe, bụ mkpụkpu, a kpụshiru ike lẹ Jiuda; mbụ ẹphe byarwutachaa Jierúsalẹmu.


\par }{\PP \VS{5}Tọbudu iya bụ; Shemaya, bụ onye mpfuchiru Chileke byapfuta Rehobówamu; yẹle ndu-ishi ndu Jiuda g'ẹphe dzukọberu lẹ Jierúsalẹmu l'ẹka ẹphe atsụ Shishaku ebvu. Ọ sụ phẹ: “Wakwa iphe, Chipfu epfu baa: Unu pawaru mu haa; ọo ya meru iphe, mbẹdua parụ unu haarụ Shishaku.”


\par }{\PP \VS{6}Ọo ya bụ; ndu-ishi ndu Ízurẹlu ono waa eze bya ewozeta onwophẹ alị sụ: “Chipfu bụ onye pfụberekoto.”


\par }{\PP \VS{7}Chipfu bya ahụmaepho l'ẹphe wozetaru onwophẹ alị; Chipfu byakwa epfuaru Shemaya sụ: “Eshinu ẹphe wozetawaru onwophẹ alị bẹ mu te emebyishiẹdu phẹ; mu e-mechia g'a nafụta phẹ. Mu te eshiẹdu Shishaku l'ẹka tụ-koshi Jierúsalẹmu oke ẹhu-eghu mu.

\VS{8}Ọle-a; ẹphe a-nọdu ejeru iya ozi; k'ọphu ẹphe a-maru iphe, dụ iche l'ejeru mu ozi waa ejeru ndu eze ndu alị ọzo ozi.”


\par }{\PP \VS{9}Ọo ya bụ; Shishaku, bụ eze ndu Ijiputu byatashia ọgu lẹ Jierúsalẹmu; bya evukọchaa ẹku, dụ l'ụlo Chipfu; mẹ ẹku, dụ l'ụlo eze. O vutakọta iphemiphe; mbụ chịtachaa iphe, eegudeje egbobuta onwonye phọ, Sólomọnu gude mkpọla-ododo kpụshia phọ.

\VS{10}Tọbudu iya bụ; eze, bụ Rehobówamu bya egude onyirubvu kpụ-phukọta iphe ono azụ; gude dochia ẹnya iya ọphuu; bya eworu iya ye l'ẹka ndu-ishi ndu eche ọnu ẹka eeshije abahụ l'ibe eze nche; g'ẹphe leta iya ẹnya.

\VS{11}Ọ nọdu abụjeru teke eze eje l'ụlo Chipfu; ndu nche ono aparu iphe, eegudeje egbobuta onwonye ono tsoru iya. E -mechaa; ẹphe ewophuta iya azụ bya edobe l'ụlo-nche.


\par }{\PP \VS{12}Rehobówamu wozetaẹpho onwiya alị ono; Chipfu vụ-buhuru iya ọvuma; k'ọphu bụ l'o to medụru iya g'ọ bụru mkpurupyata; tẹme iphe bya adụaharu ndu Jiuda lẹ ree.


\par }{\PP \VS{13}Noo ya; eze, bụ Rehobówamu eze lẹ Jierúsalẹmu; kpọo onwiya g'abara. Ọ nọwaru ụkporo apha labọ l'apha lanụ teke ọ watarụ abụru eze. Iphe, ọ nọru l'aba-eze iya bụ apha iri l'ẹsaa lẹ Jierúsalẹmu, bụ iya bụ mkpụkpu ono, Chipfu họfutaru l'ipfu Ízurẹlu l'ophu g'o buru ono. Ẹpha ne iya bụ Nama onye Amọnu.

\VS{14}O meru ẹjo-iphe; kẹle o to gudedu obu iya chọo Chipfu.


\par }{\SH Anwụhu Rehobówamu
\par }
{\R (1Ndu 14:29-31)

\par }{\PP \VS{15}Iphe, Rehobówamu megbabẹru; e -shi l'ishi jeye l'ẹka ọ bvụru bẹ e dekọtaru l'ẹkwo Shemaya, bụ onye mpfuchiru Chileke; mẹ l'ẹkwo Ido, bụ onye aphụje ọphulenya. Ọphu Rehobówamu yẹle Jierobowamu alwụ-buhujeduru ọgu alwụ-buhu.

\VS{16}Rehobówamu bya anwụhu lapfushia nna iya phẹ. E lia ya lẹ mkpụkpu Dévidi. Abáyijia, bụ nwa iya nwoke bụru eze nọchia ẹnya iya.




\par }\Chap{13}{\SH Teke Abáyijia bụ eze ndu Jiuda
\par }
{\R (1Ndu 15:1-8)

\par }{\PP \VerseOne{1}L'apha, kwe Jierobowamu apha iri l'ẹsato, ọ watarụ abụru eze ndu Ízurẹlu bẹ Abáyijia watarụ abụru eze ndu Jiuda.

\VS{2}Iphe, ọ nọru l'aba-eze lẹ Jierúsalẹmu bụ apha ẹto. Ẹpha ne iya bụ Mayịkaya nwada Uriyẹlu kẹ mkpụkpu Gibiya.

\par }{\PP Abáyijia yẹle Jierobowamu shi anọduje alwụ-phe ọgu.

\VS{3}Abáyijia bya atụgbua jeshia ọgu ono; chịta ndu ojọgu, dụ ụkporo ụnu ugbo ụkporo labọ l'iri, bụchaa ndu ike dụ l'ọgu; bụru ndu ojọgu, a họru ahọho. Jierobowamu chịta ndu nkiya, dụ ụkporo ụnu ndu ojọgu ugbo ụkporo ise, bụkwapho ndu a họru ahọho; ẹphe je akwabẹru Abáyijia k'ọgu ono.


\par }{\PP \VS{4}Tọbudu iya bụ; Abáyijia je apfụ-koru l'eli úbvú Zemarayimu ọphu nọ l'alị úbvú úbvú Ifuremu; pfushiahaa sụ: “Gụbe Jierobowamu mẹ Ízurẹlu l'ophu; unu ngabẹru mu nchị!

\VS{5}?Unu ta amadụ lẹ Chipfu, bụ Chileke kẹ Ízurẹlu bẹ gude ọgbandzu, ta abyadụ anwahụ anwahụ woru abụ eze ndu Ízurẹlu nụ Dévidi yẹle oshilọkpa iya jasụ l'ojejoje?

\VS{6}Ọ bụru iya bẹ Jierobowamu nwa Nebatu, bụ onye-ozi Sólomọnu nwa Dévidi gbalihuru bya ekwefụru nnajịuphu iya ike.

\VS{7}Ọgalemkpa nemadzụ phẹ, bụ mkpọkoro nemadzụ je eswiphee ya mgburugburu. Ẹphe nọduru Rehobówamu nwa Sólomọnu l'ụkukanyi; mbụ lẹ teke Rehobówamu bụkwaduro nwatanshịi, adụdu iphe, ọ maru; ọphu ọ tọ dụdu ike kpafụ phẹ l'iphu.


\par }{\PP \VS{8}“Nta-a bụ iphe, unu tụberu bụ g'unu tsoo alị-eze Chipfu ọgu; mbụ alị-eze ono, nọ l'ẹka ụnwu Dévidi ono. Unu bụkpooru ikpoto nemadzụ; tẹme unu l'ụnwu oke-eswi mkpọla-ododo ono, Jierobowamu meshiru g'ọ bụru agwa unu ono tụko nọdu.

\VS{9}Ọle-a; ?tọ bụnaa unu bẹ chịshiru ndu-uke kẹ Chipfu-a; mbụ oshilọkpa Erọnu ono; mẹ ndu Lívayi; mbụ gude ẹka unu dobe ndu egweru unu ngwẹja ẹgube ono, ndu ọhozo emeje ono? Iphe, bụ onye gude oke-eswi; yẹle ebili ẹsaa bya gẹ ya swaa onwiya ẹja bẹ abụjewaru nụ onye egweru agwa ono, adụdu iphe, ọ bụ ngwẹja.


\par }{\PP \VS{10}“Obenu l'anyịbedua bẹ bụ Chipfu bụ Chileke nkanyi; anyi teke ahakwa iya. Anyi nweru ndu-uke Chileke, bụ oshilọkpa Erọnu. Ọ bụru phẹ ejeru Chipfu ozi; ndu Lívayi nọdu eyetaru phẹ ẹka.

\VS{11}Ụtsugutsu; mẹ ụzenyashi nọnu bẹ ẹphe egwejeru Chipfu ngwẹja-akpọ-ọku; waa ngwẹja ụ̀nwù-isẹnsu, eshi kwẹekweekwee; bya edoo buredi, eedobeje l'iphu Chileke l'eli teburu ono, e mecharu emecha ono. L'ụzenyashi bẹ ẹphe eyeje ọku l'orọku ono, a tukoberu l'iphe, e meru lẹ mkpọla-ododo, aapfụbeje orọku ono. Ọ bụru iphe, kparụ iya nụ bụ l'anyịbedua eme iphe, Chipfu, bụ Chileke anyi sụru g'emeje. Obenu l'unubẹdua bẹ pawaru Chipfu haa.

\VS{12}Chileke bẹ swiru anyi eswiru. Ọo ya bụ onye-ishi anyi. Ndu uke iya bẹ egbuwaru unu opu-ọgu eje abya. Unubẹ ụnwu Ízurẹlu; unu te etsokwa Chipfu ọgu; mbụ Chileke kẹ nna unu phẹ; noo kẹle o too jehukwaru unu.”


\par }{\PP \VS{13}Jierobowamu bẹ gbẹ yewanụ ndu ojọgu kpugbaaru ekpuru k'ọphu ẹphe e-shi l'azụ ndu Jiuda ono. Jierobowamu phẹ nọdu ndu Jiuda l'iphu; ndu ojọgu iya ọphu kpuru ekpuru phọ nọdu ndu Jiuda ono l'azụ.

\VS{14}Ndu Jiuda bya aghaa ẹnya; hụma l'e shi l'iphu mẹ l'azụ etso phẹ ọgu ono. Ẹphe raku Chipfu; ndu-uke Chileke woru opu gbua.

\VS{15}Tọbudu iya bụ; ndu Jiuda chishia mkpu ọgu. Ẹphe chiẹpho mkpu ọgu ono; Chileke tụ Jierobowamu; mẹ ndu Ízurẹlu l'ophu ẹberebete l'iphu Abáyijia; yẹle ndu Jiuda.

\VS{16}Ndu Ízurẹlu gbaaru ndu Jiuda ọso; Chileke woru phẹ ye ndu Jiuda l'ẹka.

\VS{17}Abáyijia yẹle ndu nkiya lwụ-kpee phẹ; gbua phẹ pyaapyaa; k'ọphu bụ lẹ ndu ẹphe gburu egbugbu lẹ ndu ojọgu ndu Ízurẹlu ono bẹ dụ ụkporo ụnu ugbo ụkporo ẹto l'ẹbo l'ụnu iri, bụ ndu ojọgu, a họru ahọho.

\VS{18}Ọo ya bụ; a kapyabẹ ndu Ízurẹlu lẹ teke ono. Ndu Jiuda lwụ-kpee; kẹle ẹphe dakoberu Chipfu, bụ Chileke kẹ nna phẹ.


\par }{\PP \VS{19}Abáyijia chịpyabe Jierobowamu; je anaa ya mkpụkpu Bẹtelu; yẹle ụnwu mkpụkpu, nọkota iya nụ; mẹ mkpụkpu Jieshana; yẹle ụnwu mkpụkpu, nọkota iya nụ; mẹ mkpụkpu Ẹfuronu; yẹle ụnwu mkpụkpu, nọkota iya nụ.

\VS{20}Ọphu Jierobowamu adụedu ike palihubaa ọzo teke Abáyijia bụ eze. Tọbudu iya bụ; Chipfu chita iya tua; ọ nwụhu.


\par }{\PP \VS{21}Ọle Abáyijia bẹ ike kaba shi eje. Ọ lụa ụnwanyi iri l'ẹno; nwụta unwoke ụkporo l'ẹbo; nwụta ụnwanyi iri l'ishii.


\par }{\PP \VS{22}Iphe ọzo, Abáyijia megbabẹru bẹ e dekọtaru l'ẹkwo akọ onye mpfuchiru Chileke, bụ Ido.




\par }\Chap{14}{\PP \VerseOne{1}Ọo ya bụ; Abáyijia nwụhu lapfushia nna iya phẹ. E lia ya lẹ mkpụkpu Dévidi. Asa, bụ nwa iya nwoke bụru eze nọchia ẹnya iya. Teke Asa bụ eze bẹ alị ono nọru lẹ nchị-odoo apha iri.


\par }{\SH Teke Asa bụ eze ndu Jiuda
\par }
{\PP \VS{2}Asa bẹ meru iphe, dụ ree; mẹ iphe, pfụru ọto l'ẹnya Chipfu, bụ Chileke iya.

\VS{3}O wofuru ẹnya ẹka eegwejeru agwa ndu ọhozo ngwẹja; wofu ẹka aagwajẹ iphe; bya akụpyashia mkpuma, e doberu nsọ; gbutsushia itso Ashera.

\VS{4}Ọ bya atụaru ndu Jiuda ekemu sụ g'ẹphe chọo Chipfu; mbụ Chileke kẹ nna phẹ; waa g'ẹphe meje ekemu iya mẹ iphe, ọ sụru g'e meje.

\VS{5}Nokwaphọ g'o wofuru ẹka aagwajẹ iphe, dụkota lẹ mkpụkpu ndu Jiuda; mẹ ẹnya ẹka aakpọje ụ̀nwù-isẹnsu ọku, dụ iya nụ. Alị-eze ono nọdu lẹ nchị-odoo teke ọ bụ eze.

\VS{6}Ọ kpụshia mkpụkpu, a kpụ-phetaru mgburugburu l'alị Jiuda; kẹle alị ono bẹ nọ lẹ nchị-odoo. Ọphu ọ dụdu onye tsoru iya ọgu l'apha ono; kẹle Chipfu bẹ meru; nchị dụ iya doo.


\par }{\PP \VS{7}Ọ bya asụ ndu Jiuda: “Unu g'anyi kpụa mkpụkpu-a; gude igbulọ kpụ-phee ya mgburugburu; kpụshia ya ụlo-eli; yekọta iya ọguzo; mẹ mgbọrígwè, ee-gudeje aswọ-chi iya aswọ-chi. Alị-a bẹ bụkwadu nkanyi; kẹle anyi chọru Chipfu, bụ Chileke anyi; o mewaa gẹ nchị dụ anyi doo ibekẹboebo.” Ọo ya bụ; ẹphe kpụa ya; o jehuru phẹ.


\par }{\PP \VS{8}Asa bẹ nweru ndu ojọgu, shi l'ipfu Jiuda, ndu dụ ụkporo ụnu unwoke ugbo ụkporo l'ugbo iri l'ẹsaa l'ụnu iri. Ndu ono egudeje eze iphe, eegudeje egbobuta onwonye; mẹ arwa. O nweru ndu ojọgu, shi l'ipfu Benjiaminu, ndu dụ ụkporo ụnu unwoke ụkporo l'iri l'ise. Ẹphebedua apajẹ iphe, eegudeje egbobuta onwonye kẹ nshịi; mẹ apfụ. G'ẹphe ha bụkota ndu ike dụ l'ọgu.


\par }{\SH Asa lwụ-kperu Zera
\par }
{\PP \VS{9}No iya; Zera, bụ onye Kushi bya achịta ụnu-kụru-ụnu ndu Ojọgu byapfutashịa ndu Jiuda ọgu; chịru ụgbo-ịnya, dụ ụkporo iri l'ise; ẹphe byarwutacha mkpụkpu Maresha.

\VS{10}Asa phẹ bya ejepfushia Zera phẹ ọgu. Ẹphe bya akpọ giriri k'ọgu ono lẹ nsụda Zefata lẹ mkpụkpu Maresha.


\par }{\PP \VS{11}Tọbudu iya bụ; Asa bya araku Chipfu, bụ Chileke iya sụ: “Jiko Chipfu; ọ tọ dụekwa onye ọzo, dụ gẹ gụbedua, bụ onye e-yetarụ onye ọkpehu adụdu ẹka gẹ yẹle onye ọkpehu dụ ghaa ya. Yetanụru anyi ẹka; gụbe Chipfu, bụ Chileke anyi; kẹle ọo ngu bẹ anyi dakoberu; tẹme ọ bụru ẹpha ngu bẹ anyi gude abyapfuta ikpoto ndu-a ọgu. Gụbe Chipfu; ọo ngu bụ Chileke anyi; te ekwekwa gẹ nemadzụ ka ngu ike.”


\par }{\PP \VS{12}Ọo ya bụ; Chipfu dukaa ndu Kushi ono l'iphu Asa yẹle ndu Jiuda. Ndu Kushi ono ye ọkpa l'ọso.

\VS{13}Asa mẹ ndu yẹe ya swị chịa phẹ jeye lẹ mkpụkpu Gera. E gbushia ndu Kushi ono jeye ọphu ọ dụdu onye e gbuphodoru. E gwee phẹ arakabya l'iphu Chipfu yẹle ndu ojọgu iya. Ndu Jiuda kwatakpọo kwaa ọkwata k'ọphu parụ ẹka.

\VS{14}Mkpụkpu, nọ-phekọtaru mkpụkpu Gera mgburugburu bẹ ẹphe mebyishikọtaru; kẹle ndzụ-agụgu, shi l'ẹka Chipfu bẹ byaru ndu mkpụkpu ono l'ẹhu. Ẹphe gwekọta ivu ndu mkpụkpu ono; kẹle iphe, aakwata l'ọkwata parụ iya ẹka.

\VS{15}Ẹphe kwatsushikwaaphọ ụlo-ẹkwa ndu nweru iphe-edobe; kpụkoo ikpoto atụru waa eghu ndu ono; mẹ ịnya-kamẹlu phẹ. Ẹphe gbẹ teke ono lwatashịa Jierúsalẹmu.




\par }\Chap{15}{\SH Iphe, Asa meziru emezi
\par }
{\PP \VerseOne{1}Tọbudu iya bụ; Unme Chileke bya Azaríya nwa Odẹdu l'ẹhu.

\VS{2}Ọ lụfu jepfushia Asa je asụ iya: “Asa; mẹ ndu Jiuda; mẹ ndu Benjiaminu l'ophu; unu ngabẹru mu nchị. Chipfu bẹ a-tụkwaru íkè yeru unu; mẹ ọ -bụru l'unu tụru íkè yeru iya. Unu -chọo ya bẹ unu a-chọta iya. Ọle unu -haa ya; l'ọ haa unu.

\VS{3}A nọwaru ọdu, ndu Ízurẹlu nọ; ọphu ẹphe enwedu ọkpobe Chileke; ọphu ẹphe enwedu ndu-uke Chileke, ezije phẹ iphe; tẹme ọphu ẹphe enwedu ekemu Chileke.

\VS{4}Ọle ẹphe nọepho l'iphe-ẹhuka; ẹphe dakọbe lwapfuta Chipfu, bụ Chileke kẹ Ízurẹlu; ẹphe chọo ya; chọta iya.

\VS{5}Teke ono bẹ nemadzụ te ejedu g'ọ dụ iya ree; iphe emee ya; noo kẹle iphe, bụkpoo ndu bu l'alị ono nọepho l'aghamẹhu.

\VS{6}Ọha anọduje egwe ọha ibe phẹ arakabya; mkpụkpu anọdu egwe mkpụkpu ibe phẹ arakabya; kẹle Chileke bẹ gude iphe-ẹhuka, dụ iche iche akpa phẹ owechọrochoro.

\VS{7}Ọle ọo g'unubẹdua shihukpọepho ike. G'ike ta abvụkwa unu; noo kẹle ozi, unu jeru bẹ ee-bu unu obunggo iya.”


\par }{\PP \VS{8}Asa nụmaepho opfu; mbụ ozi, Azaríya nwa Odẹdu ziru; obu shihu iya ike. Ọ bya ewofukọta ẹjo agwa, dụ l'alị Jiuda; mẹkpoo ọphu dụ lẹ mkpụkpu Benjiaminu l'ophu; mẹkpoo ọphu dụ lẹ mkpụkpu, ọ lwụtakotaru l'úbvú úbvú alị Ifuremu. Ọ bya emekwaa ọru-ngwẹja Chipfu, nọ l'atatiphu eze-ụlo Chipfu ono.


\par }{\PP \VS{9}Tọbudu iya bụ; ọ chịkobe ndu Jiuda; mẹ ndu Benjiaminu l'ophu; mẹ ndu ọphu shi l'ipfu Ifuremu; mẹ ndu k'ipfu Manásẹ; mẹ ndu k'ipfu Simiyọnu; mbụ ndu ono, ẹphe l'iya bu; kẹle igwerigwe bẹ kekatarunụ lẹ ndu Ízurẹlu wụ-pfuta Asa g'ẹphe hụmaru lẹ Chipfu, bụ Chileke iya bẹ swiru iya eswiru.


\par }{\PP \VS{10}Ọo ya bụ; ẹphe dzua lẹ Jierúsalẹmu l'ọnwa k'ẹto l'apha, kwe Asa apha iri l'ise e -shi teke ọ watarụ abụru eze.

\VS{11}Ẹphe gweeru Chipfu ngwẹja lẹ mbọku ono. Ọ bụru anụ, ẹphe kpụkoru l'ọgu bẹ ẹphe hatarụ gude gwee ngwẹja ono; mbụ ụnu eswi l'ụkporo iri l'ise; mẹ ụnu atụru iri l'ẹsaa l'ụkporo iri.

\VS{12}Ẹphe gbaa ndzụ sụ l'ẹphe e-gude obu phẹ l'ophu; mẹ ndzụ phẹ l'ophu chọo Chipfu, bụ iya bụ Chileke kẹ nna phẹ;

\VS{13}l'onye ta achọduru Chipfu, bụ Chileke kẹ Ízurẹlu bẹ ee-gbu egbugbu; obeta ọ bụru nwata ọzoo ọgerenya; ọzoo nwoke ọzoo nwanyị.

\VS{14}Ẹphe chia mkpu; tụa ụzu; gbua opu; phụa ụpyi gude ribuaru Chipfu nte.

\VS{15}Ndu Jiuda l'ophu tekọta ẹswa kẹ nte ono, ẹphe riru ono; kẹle ẹphe gude obu phẹ g'ọ ha ribua ya; tẹme ẹphe kwatakpọo chọo Chileke ọkpobe achọcho; ẹphe chọta iya. Chipfu bya emee; ẹphe tụta unme ibekẹboebo.


\par }{\PP \VS{16}Eze, bụ Asa nafụ ne iya, bụ Maka ọkwa k'abụ ne eze-nwanyị; kẹle o doberu ẹjo agwa, bụ Ashera. Asa gbujishia ntẹkpe Ashera ono; gwee ya arakabya; woru iya kpọo ọku lẹ nggele Kidirọnu.

\VS{17}Ọle o to wofuduru ẹka aagwajẹ iphe lẹ Ízurẹlu. Obenu lẹ ntụcha ta adụdu l'obu Asa l'ẹka Chipfu nọ jeye g'ọ nọ-beru.

\VS{18}O wota iphe, nna iya doberu nsọ; mẹ iphe, yẹbedua doberu nsọ bya edobe l'eze-ụlo Chileke; mbụ mkpọla-ọchaa; mẹ mkpọla-ododo; mẹ ivu ọzo.


\par }{\PP \VS{19}Ọphu ọgu ọzo adajẹeduru jeye l'apha, kwe Asa ụkporo apha l'apha iri l'ise, e -shi teke ọ watarụ abụru eze.




\par }\Chap{16}{\SH Asa Etso Basha Ọgu
\par }
{\R (1Ndu 15:16-22)

\par }{\PP \VerseOne{1}O be l'apha, kwe Asa ụkporo apha l'apha iri l'ishii, e -shi teke ọ watarụ abụru eze; Basha, bụ eze ndu Ízurẹlu bapfu ndu Jiuda ọgu; bya akpụaha mkpụkpu Rama g'o shihu ike; g'ee-shi g'ọ tọ dụ onye e-shi lẹ kẹ Asa, bụ eze ndu Jiuda lụfu; ọzoo bahụ iya abahụ.


\par }{\PP \VS{2}Tọbudu iya bụ; Asa wota mkpọla-ọchaa; mẹ mkpọla-ododo, shi l'ẹku, dụ l'eze-ụlo Chipfu; mẹ l'ẹku, dụ l'ibe eze; wojeru eze ndu Arámu, bụ Bẹnu-Hadadu; mbụ onye ono, bu lẹ Damasụkosu; bya asụ iya:

\VS{3}“Gẹ mu lẹ ngu tụgbanu bụru nanụ; ẹgube ono, nna mu yẹle nna ngu shi tụgba bụru nanụ ono. Ọwaa bụ mkpọla-ọchaa; mẹ mkpọla-ododo, mu anụ ngu. Jiko tụgbunaa je emebyia atụgba ono, unu lẹ Basha, bụ eze ndu Ízurẹlu tụgbaru ono; k'ọphu ọo-parụ mu haa.”


\par }{\PP \VS{4}Ọo ya bụ; Bẹnu-Hadadu kweta iphe ono, eze, bụ Asa pfuru ono. O zia ndu-ishi ndu ojọgu iya; ẹphe jeshia ọgu lẹ mkpụkpu, dụgbaa l'alị Ízurẹlu. Ẹphe lwụta mkpụkpu Ijionu; mẹ mkpụkpu Danu; mẹ mkpụkpu Abẹlu-Mayimu; mẹkpoo mkpụkpu ẹka aakwakọbeje iphe l'alị Nafụtali l'ophu.

\VS{5}Basha nụmaepho iphe, meru nụ; ọ haa akpụ mkpụkpu Rama g'o shihu ike; gwọbe ozi, o gude l'ẹka.

\VS{6}Tọbudu iya bụ; eze, bụ Asa chịtakota ndu Jiuda l'ophu; ẹphe je evutakọta mkpuma, yẹe oshi, Basha shi gude akpụ mkpụkpu Rama g'o shihu ike. Ọ bụru iya bẹ Asa gude kpụa mkpụkpu Geba; o shihu ike; waa mkpụkpu Mizupa.


\par }{\PP \VS{7}Ọ bụru teke ono bẹ Hanani, bụ onye aphụje ọphulenya byapfutaru Asa, bụ eze ndu Jiuda bya asụ iya: “Eshi ọphu i dakoberu eze ndu Arámu; ọphu ị dakobeduru Chipfu, bụ Chileke ngu; bẹ ndu ojọgu eze ndu Arámu ono pyofuchawaru ngu l'ẹka.

\VS{8}?Ndu Kushi; mẹ ndu Libiya ta abụna ikpoto ndu ojọgu, chị igwerigwe ụgbo-ịnya mẹ ndu agba l'ịnya tọo? Obenu l'ọo l'ị dakoberu Chipfu bẹ o gude woru phẹ ye ngu l'ẹka.

\VS{9}Ẹnya Chipfu bẹ ejekwa warawara lẹ mgboko l'ophu; achọ ndu kpọru obu phẹ l'ophu yeru iya g'o mee g'ẹphe kaba eshihu ike. I mewaru umere onye-eswe; ọo ya bụ lẹ shita nta-a kwasẹru bẹ ọgu a-nọduepho etso ngu.”


\par }{\PP \VS{10}Ọo ya bụ; Asa vọru ọku wụa ẹhu l'ẹka onye ono, aphụje ọphulenya ono nọ; o woru iya ye l'ọka-mkpọro; kẹle ẹhu eghushi iya eghu ike lẹ k'iphe ono. Asa nweru ndu ọphu ọ watarụ akpa ẹhu lẹ teke ono.


\par }{\SH Anwụhu Asa
\par }
{\R (1Ndu 15:23-24)

\par }{\PP \VS{11}Iphe, Asa megbabẹru; e -shi l'ishi jeye l'ẹka o bvụru bẹ e dekọtaru l'ẹkwo ndu eze ndu Jiuda mẹ kẹ ndu Ízurẹlu.

\VS{12}Ọ bụru l'apha, kwe Asa ụkporo apha l'apha iri lẹ tete, e -shi teke ọ watarụ abụru eze; bẹ iphe-ememe meaharu iya l'ọkpa. Iphe-ememe ono kabaa ya njọ. Mbụkponu teke iphe eme iya ono bẹ ọ tọ chọkwaru Chipfu; ọ bụru ndu eme ọbvu bẹ ọ chọchiaru g'ẹphe yeru iya ẹka.

\VS{13}Ọo ya bụ; Asa bya anwụhu lapfushia nna iya phẹ. Ọ bụru l'apha, kwe iya ụkporo apha labọ l'apha lanụ, e -shi teke ọ watarụ abụru eze bẹ ọ nwụhuru.

\VS{14}Ẹphe kụa ya l'igbe odzu a wụru manụ dụ l'ụdu iya l'ụdu iya, eshigbaa kwẹekweekwee; tẹme ọ bụru ndu emeje manụ meru iya l'onwophẹ; bya e woru iya lia l'ilu, ọ tụru doberu onwiya lẹ mkpụkpu Dévidi. Ẹphe kpọbe ọku enwu phoophoophoo gude kwaa ya.




\par }\Chap{17}{\SH Jiehoshafatu; eze ndu Jiuda
\par }
{\PP \VerseOne{1}Tọbudu iya bụ; Jiehoshafatu, bụ nwa Asa kẹ nwoke bụru eze nọchia ẹnya iya. Ọ bya emee onwiya; ike kabaa ya adụdu k'etso ndu Ízurẹlu ọgu.

\VS{2}O dokashịa ndu ojọgu l'iphe, bụ mkpụkpu, e gude igbulọ kpụ-pheta mgburugburu, nọ l'alị Jiuda; bya edobe ọdu-ọgu l'alị Jiuda; mẹ lẹ mkpụkpu lẹ mkpụkpu ndu Ifuremu, bụ ẹka ono, nna iya, bụ Asa natakọtaru l'ọgu ono.


\par }{\PP \VS{3}Chipfu swikpọerupho Jiehoshafatu eswiru; kẹle teke ọ watarụ abụru eze bẹ o tsoru ẹka ochooroke iya, bụ Dévidi. Ọ tọ gwadụru agwa Balụ.

\VS{4}Ọo Chileke kẹ nna iya bẹ ọ chọru; eme ekemu iya; ọphu o to tsoduru ẹka ndu Ízurẹlu.

\VS{5}Ọ bụru iya meru g'o gude Chipfu mee g'alị-eze ono kwata lwa Jiehoshafatu l'ẹka ọkpobe alwalwa. Ndu Jiuda g'ẹphe ha nọdu abyajẹ anụ iya iphe; ọ bya enweru iphe k'ọphu parụ ẹka; bụru onye aakwabẹ ùbvù, parụ ẹka.

\VS{6}O wofutarụ obu iya dobe l'ẹka Chipfu nọ. Ọzo bụru l'o wofuru ẹka aagwajẹ iphe; mẹ itso Ashera l'alị Jiuda.


\par }{\PP \VS{7}O be l'apha, kwe iya apha ẹto, e -shi teke ọ watarụ abụru eze; o zia ndu-ishi iya, bụ Bẹnu-Hayilu; mẹ Obedaya; mẹ Zekaraya; mẹ Netanẹlu; mẹ Mayịkaya; g'ẹphe je ezia iphe lẹ mkpụkpu, dụkota l'alị Jiuda.

\VS{8}Ndu Lívayi, o yeru phẹ bụ Shemaya; mẹ Netanaya; mẹ Zebadaya; mẹ Asahẹlu; mẹ Shemiramotu; mẹ Jiehonatanu; mẹ Adonijia; mẹ Tobayịjia; mẹ Tobu-Adonijia. Ndu ọphu bụ ndu-uke Chileke bụru Elishama; waa Jiehoramu.

\VS{9}Ẹphe zigbabẹkota iphe l'alị Jiuda; gude ẹkwo ekemu Chipfu ezi iya. Ẹphe jegbabẹkota mkpụkpu, nọkota l'alị Jiuda ezi phẹ iphe.


\par }{\PP \VS{10}Iphe, bụ ndu eze ndu alị ono, buphegbaaru ndu Jiuda mgburugburu ono wata atsụ Chipfu ebvu; k'ọphu bụ l'ẹphe te etsoduru Jiehoshafatu ọgu.

\VS{11}Ndu Filisitayinu harụ wotaru Jiehoshafatu iphe; gude mkpọla-ọchaa tụru ụtu nụ iya. Ndu Arabu kpụtaru iya ebili, dụ ụnu iri lẹ tete l'ụkporo ise; mẹ mkpi, dụ ụnu iri lẹ tete l'ụkporo ise.


\par }{\PP \VS{12}Jiehoshafatu nọdu aka ike akaka eje. Ọ bya akpụshia ẹka eedomije onwonye; kpụshia mkpụkpu ẹka aakwakọbeje iphe l'alị Jiuda;

\VS{13}bya enweru iphe, ọ kụbechaaru kẹ nyịmunyimu lẹ mkpụkpu, dụgbaa l'alị Jiuda. Ọ bya enweru ndu ojọgu, bụ ndu ike dụ l'ọgu lẹ Jierúsalẹmu.

\VS{14}Waa g'e shi doo phẹ l'ẹnya-unuphu l'ẹnya-unuphu baa: L'ipfu Jiuda bẹ onye bụ onye-ishi ndu ojọgu, dụgbaa ụnu labọ l'ụkporo iri iri bẹ bụ Adụna. Ndu ojọgu, ọ bụ ishi phẹ bẹ dụ ụkporo ụnu unwoke ugbo ụkporo l'iri l'ẹsaa l'ụnu unwoke iri.

\VS{15}Onye etsota iya nụ bẹ bụ onye-ishi ndu ojọgu, bụ Jiehohananu. Ndu ojọgu, yẹbedua bụ onye-ishi phẹ bẹ dụ ụkporo ụnu unwoke ugbo ụkporo l'iri l'ise.

\VS{16}Onye ọphu tsotaru iya nụ bụru Amazaya nwa Zikiri. Yẹbedua bẹ wofutarụ onwiya k'ejeru Chipfu ozi. Ndu ojọgu, ọ bụ onye-ishi phẹ dụ ụkporo ụnu unwoke ugbo ụkporo l'ise; mbụ ndu bụkota ndu ike dụ l'ọgu.


\par }{\PP \VS{17}L'ipfu kẹ Benjiaminu bẹ ọ bụ Ẹliyada, bụ onye ike dụ l'ọgu. Ndu ojọgu, yẹbedua bụ onye-ishi phẹ bẹ dụ ụkporo ụnu unwoke ugbo ụkporo l'ise, bụ ndu pagbaa ụta; mẹ iphe, eegudeje egbobuta onwonye.

\VS{18}Onye etsota iya nụ bẹ bụ Jiehozabadu. Ndu ojọgu, yẹbedua bụ onye-ishi phẹ bẹ dụ ụkporo ụnu unwoke ugbo ụkporo l'ẹbo l'ụnu unwoke iri.

\VS{19}Ndu ono bụ ndu ejeru eze ozi; a -gụfukwa ndu ọphu eze doberu lẹ mkpụkpu, ọ kpụru; o shihugbaa ike l'alị Jiuda l'ophu.




\par }\Chap{18}{\SH Mayịkaya aphụ ọphulenya ẹhu Éhabu
\par }
{\R (1Ndu 22:1-28)

\par }{\PP \VerseOne{1}Teke ono bẹ Jiehoshafatu nweru iphe, parụ ẹka; bya abụru onye aakwabẹ ùbvù, parụ ẹka. Yẹe Éhabu gbaa ndzụ alụgba nwanyị.

\VS{2}A nọchaa apha olemole; ọ tụgbua kpapfushia Éhabu lẹ mkpụkpu Samériya. Éhabu gbushiaru yẹle ndu yẹe ya swị ikpoto atụru; mẹ eswi; bya akwata iya g'o je etso mkpụkpu Ramotu, dụ l'alị Giladu ọgu.

\VS{3}Éhabu, bụ eze ndu Ízurẹlu bya asụ Jiehoshafatu, bụ eze ndu Jiuda: “?Ii-tsoru mu je ọgu lẹ mkpụkpu Ramotu, dụ l'alị Giladu tọo?”

\par }{\PP Jiehoshafatu sụ iya: “Mu lẹ ngu tụkoru bụru nanụ. Ndibe mu mẹ ndibe nkengu bụru nanụ. Anyi lẹ ngu a-tụgbabe lwụa ọgu ono.”

\VS{4}Jiehoshafatu sụ iya: “Vuadaru ụzo maru iphe, Chipfu e-pfu.”


\par }{\PP \VS{5}Tọbudu iya bụ; eze ndu Ízurẹlu bya achịkobe ndu mpfuchiru, dụ ụnu nemadzụ bya ajịa phẹ sụ: “?Bụ g'anyi je etsoo ndu mkpụkpu Ramotu, dụ l'alị Giladu ọgu; tọo g'anyi te ejeshi?”

\par }{\PP Ẹphe sụ iya: “Jeshia; lẹ Chileke bẹ e-woru-a mkpụkpu ono ye gụbe eze l'ẹka.”


\par }{\PP \VS{6}Jiehoshafatu sụ: “?Tọ dụedu onye mpfuchiru kẹ Chipfu, nọ l'ẹka-a g'anyi kpata iya ishi?”


\par }{\PP \VS{7}Eze ndu Ízurẹlu sụ Jiehoshafatu: “O nwefukwaru onye lanụ, anyi e-shi l'ẹka iya kpata Chipfu ishi ọbu. Ọle ọ dụ mu ashị; noo kẹle o toko pfuswe opfu ọma l'ẹhu mu; gbahaẹpho ẹjo iya. Onye ọbu bụ Mayịkaya nwa Imula.”

\par }{\PP Jiehoshafatu sụ: “Eze; te epfubaẹkwa ẹgube ono.”


\par }{\PP \VS{8}Tọbudu iya bụ; eze ndu Ízurẹlu bya ekua onye-ozi iya lanụ sụ iya: “Tụgbua je ekua Mayịkaya nwa Imula g'ọ bya ntanta-a.”


\par }{\PP \VS{9}No iya; eze ndu Ízurẹlu yẹe Jiehoshafatu, bụ eze ndu Jiuda yegbaa uwe eze phẹ; sụgachaaru l'aba-eze phẹ l'ẹka eechije balị, nọ l'ọnu-abata mkpụkpu Samériya; ndu mpfuchiru ono g'ẹphe ha nọdu phẹ l'iphu epfugbaa iphe, ẹphe epfu.

\VS{10}Zedekaya, bụ nwa Kenana bya egude iphe-ígwè meshia ụpyi; bya asụje: “Chipfu sụru-a: ‘Ọo ụpyi-a bẹ ịi-dụ ndu Arámu jasụ teke ẹphe a-lakọta l'iyi.’ ”


\par }{\PP \VS{11}Ndu mpfuchiru ono g'ẹphe ha nọdu epfukọta iphe lanụ; asụje: “Jeshia ọgu lẹ mkpụkpu Ramotu, dụ l'alị Giladu; je alwụ-kpee; kẹle Chipfu bẹ e-woru-a mkpụkpu ono ye gụbe eze l'ẹka.”


\par }{\PP \VS{12}Tọbudu iya bụ; onye-ozi ono, jeru eku Mayịkaya ono bya asụ iya: “Lenu; ndu mpfuchiru ọphuu bẹ tụkokwaru wụa ọnu nanụ; tụko epfu lẹ k'ọma a-dụru eze. G'opfu unu l'ẹphe bụkwaru nanụ; g'i pfua opfu, dụ ree.”


\par }{\PP \VS{13}Mayịkaya sụ: “Eshinu Chipfu nọ ndzụ g'ọ nọ iya-a bẹ bụepho iphe, Chileke mu pfuru bẹ mu e-pfu.”


\par }{\PP \VS{14}Mayịkaya bya ejerwua ibe eze; eze sụ iya: “Mayịkaya; ?bụ g'anyi je ọgu lẹ mkpụkpu Ramotu, dụ l'alị Giladu; tọo gẹ mu kpọshia ya?”

\par }{\PP Mayịkaya sụ: “Ngwa jenụ je alwụ-kpee; ee-woru phẹ-a ye ngu l'ẹka.”


\par }{\PP \VS{15}Eze bya asụ iya: “?Bụ ugbo ole bẹ mu a-rwọ ngu g'i gude ẹpha Chipfu ribuaru mu angụ l'ọ tọ dụdu iphe ọzo, ii-pfuru mu; gbahaẹpho ọkpobe-opfu?”


\par }{\PP \VS{16}Ọo ya bụ; Mayịkaya sụ: “Mu hụmaru gẹ ndu Ízurẹlu l'ophu gbakashịhuru nanụ nanụ aghaphe l'ọ́ma úbvú g'atụru, enwedu onye-nche. Chipfu sụ: ‘Ndu-a bẹ te nwedu nnajị; g'onyenọnu lashịa ibe iya l'ẹhu-guu.’ ”


\par }{\PP \VS{17}Eze ndu Ízurẹlu sụ Jiehoshafatu: “?Mu ta asụduru ngu l'ọ tọ byadụ epfu iphe, dụ ree l'ishi mu; gbahaẹpho ẹjo iya?”


\par }{\PP \VS{18}Mayịkaya nọdu epfu iphe, oopfu sụ: “Ngwa; ngabẹ nchị nụma iphe, Chipfu epfu: Mu hụmaru Chipfu g'ọ nọ l'aba-eze iya; ndu ojozi-imigwe pfụ-phee ya mgburugburu; pfụru iya l'ụzo ẹkutara; mẹ l'ụzo ẹkicha.

\VS{19}Chipfu sụ phẹ: ‘?Bụ onye e-je epfubuta Éhabu, bụ eze ndu Ízurẹlu g'o jeshia ọgu lẹ mkpụkpu Ramotu, dụ l'alị Giladu; k'ọphu oo-je anwụhu l'ẹka ono?’

\par }{\PP “Onye lanụ -fụta l'ọ sụ l'ọo g'ee-me iya baa; onye ọzo -bya l'ọ sụ l'ọo g'ee-me iya bụ ọphuu.

\VS{20}E mechaa; ojozi lanụ fụta bya apfụru l'iphu Chipfu sụ l'ọo yẹbedua e-pfubuta iya.

\par }{\PP “Chipfu sụ iya: ‘?Dẹnu g'ii-shi pfubuta iya ọbu?’


\par }{\PP \VS{21}“Ọ sụ lẹ ya e-je je abụru nwamaa ntuphu-ire nọdu l'ọnu ndu mpfuchiru Éhabu.

\par }{\PP “Chipfu sụ iya: ‘Je; l'ii-pfubuta iya-a; je emee ya nno.’


\par }{\PP \VS{22}“Ọo ya bụ g'ị maru lẹ Chipfu yewaru nwamaa ntuphu-ire; o je anọdukota ndu mpfuchiru ngu-a l'ọnu; tẹme Chipfu pfuwa l'ẹjo-iphe a-dapfuta ngu.”


\par }{\PP \VS{23}Tọbudu iya bụ; Zedekaya nwa Kenana je erepyaa Mayịkaya ẹka l'upfuru nchị sụ: “?Dẹnu gẹ Unme Chipfu shi lụfu mu l'ẹhu; bya epfuru yeru ngu?”


\par }{\PP \VS{24}Mayịkaya sụ: “Mbọku, ịi-maru bụ mbọku ono, ii-je edomia onwongu l'ime ime mkpuru ono.”


\par }{\PP \VS{25}Eze ndu Ízurẹlu bya asụ: “Unu kpụta Mayịkaya kpụ-pfu Amọnu, bụ ọchi-ọha mkpụkpu; waa Jiowashi, bụ nwa eze.

\VS{26}Unu asụ phẹ l'eze sụru-a: ‘Unu tụ-chia onye-a l'ọka-mkpọro; tẹje iya nri atẹe; waa mini jeye mu ejee lwa l'ẹhu-guu.’ ”


\par }{\PP \VS{27}Mayịkaya sụ: “Ị -lwawaa l'ẹhu-guu; l'ị maru l'ọ tọ bụdu Chipfu bẹ gbẹ mu l'ọnu pfua opfu.” Ọ bya asụ ndu nọ l'ẹka ono g'ẹphe tụbe nvọ l'opfu iya ono.


\par }{\SH Éhabu ala l'ọgu
\par }
{\R (1Ndu 22:29-35)

\par }{\PP \VS{28}Tọbudu iya bụ; eze ndu Ízurẹlu waa Jiehoshafatu, bụ eze ndu Jiuda chịta ndu ojọgu phẹ tụgbua jeshia mkpụkpu Ramotu ono, dụ l'alị Giladu.

\VS{29}Eze ndu Ízurẹlu bya asụ Jiehoshafatu: “Mu e-me onwomu g'a ta maru onye mu bụ; bahụ l'ọgu ono. Gụbedua eyee akpawuru-uwe ngu.” Eze ndu Ízurẹlu bya emee onwiya g'a ta maru iya; ẹphe bahụ l'ọgu ono.


\par }{\PP \VS{30}Eze ndu Arámu bẹ pfuhawaru ndu-ishi ụgbo-ịnya iya sụ phẹ: “Unu ta etsokwa onye upfu m'ọ bụ onye nta-a ọgu. Onye unu a-nọdu achị ọso kpoloko bụ eze ndu Ízurẹlu.”

\VS{31}Ndu-ishi ụgbo-ịnya ono hụmaepho Jiehoshafatu; ẹphe sụ: “Ọo eze ndu Ízurẹlu bẹ ọ bụ!” Ọo ya bụ; ẹphe gharu iya iphu; meahaa g'ẹphe tsoo ya ọgu. Jiehoshafatu chishia mkpu; Chipfu gbaaru iya mkpu; mee ẹphe haa ya.

\VS{32}Ndu-ishi ụgbo-ịnya ono bya amaru l'ọ tọ bụdu eze ndu Ízurẹlu; ẹphe dakọbe haa ya achịchi.


\par }{\PP \VS{33}O nweru onye ọphu agbaẹpho apfụ iya l'ẹka ọ hụmaru; o woru iya gbaa eze ndu Ízurẹlu l'ẹhu lẹ mgbaka ẹka ngwọgu, ọ kwarụ onwiya dzepfuru edzepfuru. Eze rashịaru onye angaru iya ụgbo-ịnya sụ: “Kpọlaa azụ; pafụ mu l'ọgu-a; kẹle e mekaakwaru mu iphe ọkpobe emeka.”

\VS{34}Ọgu ono kpohu ọku lẹ mbọku ono; e kepyabẹ eze ekepyabẹ l'ụgbo-ịnya ono; ẹphe lẹ ndu Arámu nọdu alwụ ọgu ono jasụ l'ụzenyashi.

\par }{\PP Ẹnyanwu rịbajeepho; ọ nwụhu.




\par }\Chap{19}{\SH Mba, onye mpfuchiru Chileke barụ Jiehoshafatu
\par }
{\PP \VerseOne{1}Tọbudu iya bụ; Jiehoshafatu, bụ eze ndu Jiuda bya alwa ibe iya lẹ Jierúsalẹmu l'ẹhu-guu.

\VS{2}Jiehu, bụ nwa Hanani; mbụ onye aphụje ọphulenya lụfu g'o je agba iya ndzuta. Ọ sụ eze, bụ Jiehoshafatu: “?Ọ gbaru kẹ g'i yetarụ onye ẹjo-iphe ẹka? ?Ọ gbaru g'i yee ndu kpọru Chipfu ashị obu? Eshi ọphu i meru nno; bẹ oke ẹhu-eghu Chipfu dapfutaakwaru ngu.

\VS{3}Ọle g'ọ dụhabe bẹ iphe, dụ ree harụ dụ ngu l'ẹhu; kẹle i wofukọtaru itso Ashera, dụkota l'alị-a; tẹme i woru obu ngu dobe l'achọ Chipfu.”


\par }{\SH Iphe, Jiehoshafatu meziru emezi
\par }
{\PP \VS{4}Jiehoshafatu bẹ bu lẹ Jierúsalẹmu. O shi l'ẹka ono jepfu ndu Ízurẹlu; mbụ ndu shi lẹ mkpụkpu Biye-Sheba bua jeye l'úbvú úbvú alị Ifuremu; je emee ẹphe bụru kẹ Chipfu, bụ Chileke kẹ nna phẹ ọzo.

\VS{5}O woru ndu ọgbo-ikpe dobekọta lẹ mkpụkpu, e gude igbulọ kpụ-pheta mgburugburu, nọ l'alị Jiuda; dobegbaa phẹ lẹ mkpụkpu lẹ mkpụkpu.

\VS{6}Ọ sụ ndu ọgbo-ikpe ono: “Unu nwụbekwa ẹnya l'iphe, unu eme; noo kẹle ọ tọ bụkwa nemadzụ bẹ unu ekperu ikpe; onye unu ekperu iya bụkwa Chipfu, bụ onye ono, anọduje swiru unu l'ikpe, unu ekpe ono.

\VS{7}Nta-a bụkwa g'unu tsụa Chipfu ebvu; unu akwabẹ ẹnya l'iphe, unu eme; kẹle Chipfu, bụ Chileke anyi bẹ ẹka iya ta adụkwa l'ikpe, apfụduru-ọto; ọphu o ledu nemadzụ ẹnya l'iphu; tẹme ọphu o ridu ụphalazu.”


\par }{\PP \VS{8}Lẹ Jierúsalẹmu bẹ Jiehoshafatu hakwarụpho dobe ndu Lívayi; mẹ ndu-uke Chileke; mẹ ndu-ishi l'ẹnya-unuphu l'ẹnya-unuphu g'ẹphe kpeje ikpe kẹ Chipfu; waa g'ẹphe doshije opfu. Ọ bụru lẹ Jierúsalẹmu bẹ ẹphe bu.

\VS{9}O pfuaru phẹ sụ: “Wakwa g'umere unu a-dụje baa: Unu tsụa Chipfu ebvu; pfụshia ike l'iphe, unu pfuru; gude obu unu l'ophu mee iphe, unu eme.

\VS{10}Iphe, bụ opfu, ụnwunna unu phẹ shi lẹ mkpụkpu, ẹphe bu wotaru unu g'unu doo; mbụ opfu l'e gburu ọchi; ọzoo opfu, larụ lẹ k'ekemu; ọzoo k'omelalị; unu lọje phẹ ẹka lẹ nchị k'ọphu ẹphe tee metadu iphe, ikpe a-nma phẹ l'iphu Chipfu. Ọdumeka bẹ oke ẹhu-eghu Chipfu a-dapfutakwa unu l'ụnwunna unu ono. Noo g'unu e-me iya bụ ono; g'ikpe ta nma unu.


\par }{\PP \VS{11}“Ọo Amaraya, bụ onye-ishi ndu-uke Chileke bẹ a-bụru onye-ishi unu l'iphe, eeme ala lẹ kẹ Chipfu. Zebadaya nwa Ishimẹlu, bụ ọchi-ọha ipfu Jiuda bẹ a-bụru onye-ishi l'iphe, eeme ala lẹ k'eze. Ndu Lívayi bẹ a-bụru ndu-ishi unu. G'obu shihukwa unu ike l'iphemiphe, unu eme. Gẹ Chipfu swikwaru ndu eme iphe, pfụru ọto.”




\par }\Chap{20}{\SH Jiehoshafatu alwụ-kpee ndu Mówabu; waa ndu Amọnu
\par }
{\PP \VerseOne{1}E mechaa; ndu Mówabu; mẹ ndu Amọnu; mẹ ndu ọphu harụ bụru ndu Meyuni byatashịa g'ẹphe tsoo Jiehoshafatu ọgu.


\par }{\PP \VS{2}O nweru ndu harụ bya epfuaru Jiehoshafatu sụ iya: “Ikpoto nemadzụ awụkwa abyapfuta ngu ọgu. Ẹphe shikwa l'azụ eze-ẹnyimu abya; mbụ l'ẹphe shi lẹ Edọmu. Ẹphe nọduwaa lẹ Hazazọnu-tama, bụ iya bụ Enu-Gedi.”

\VS{3}Ndzụ gụhu Jiehoshafatu; o woru onwiya ghaa l'achọ Chipfu. Ọ bya araa ya arara g'a swịkota ẹgu l'alị Jiuda l'ophu.

\VS{4}Ọo ya bụ; ndu Jiuda tụko g'ẹphe ha dzukọbe g'ẹphe chọo n-yemẹka l'ẹka Chipfu. Ẹphe shi lẹ mkpụkpu, dụkota l'alị Jiuda l'ophu byakọta g'ẹphe chọo Chipfu.


\par }{\PP \VS{5}Tọbudu iya bụ; Jiehoshafatu bya apfụru l'atatiphu edzudzu-ọha ndu Jiuda; mẹ ndu Jierúsalẹmu, dzukọberu l'iphu ọma-unuphu ọ̀phúú, dụ l'eze-ụlo Chipfu;

\VS{6}bya asụ: “Gụbe Chipfu, bụ Chileke kẹ nna anyi phẹ; ?tọ bụdu ngu bụ Chileke l'imigwe? ?Tọbudu ngu bụ ishi alị-eze, nọ l'ọhamoha tọo? Ike mẹ ọkpehu bẹ bụ l'ẹka ngu bẹ ọ dụkota; k'ọphu bụ l'ọ tọ dụdu onye sụru ngu akpafụ l'iphu.

\VS{7}Gụbe Chileke anyi; ?tọ bụnaa gụbedua bẹ chịfuru ndu shi buru l'alị-a l'atatiphu ndibe ngu, bụ ndu Ízurẹlu; bya eworu alị ọbu nụ oshilọkpa Ébirihamu, bụ ọ̀nyà ngu g'ọ bụru nkephẹ jasụ lẹ tuutuutuu lẹ mịimiimii?

\VS{8}Ẹphe buwa iya ebubu; nọduwa iya kpụaru ngu ụlo, bụ ẹka ẹpha ngu a-nọduje ere ire; bya epfua sụ:

\VS{9}Ọ -bụru l'ẹjo-iphe bẹ byapfutaru anyi; o betakpọoru ọ bụru ọgu; ọzoo l'ịi-nụ anyi aphụ; ọzoo ẹjo iphe-ememe; m'ọ bụ ọkpa-nri byaru; bẹ anyi a-pfụru l'ụlo-a; mbụ l'atatiphu ngu-a; rarụ kpua ngu l'iphe-ẹhuka, anyi eje; l'ịi-nụma olu anyi dzọo anyi; kẹle i bu ebubu l'ụlo-a.


\par }{\PP \VS{10}“Sụ-a; lewarọ unwoke ndu Amọnu; mẹ ndu Mówabu; mẹ ndu k'úbvú úbvú alị Siye; mbụ ndu ono, i ti kwedu gẹ ndu Ízurẹlu zeba l'alị phẹ lẹ teke ono, ẹphe shi l'alị Ijiputu fụta ono. Ẹphe kwe gbangoo phẹ; haa phẹ emebyishi ono.

\VS{11}Lewarọ l'ọo iphe, ẹphe gude apfụ anyi ụgwo iya bụ l'ẹphe abya anyi achịfu l'iphe, anyi nwe enwenwe; mbụ l'alị-a, ị nụru anyi g'ọ bụru okiphe anyi-a.

\VS{12}Oowaa Chileke anyi; ?tịi gwadụ phẹ ọchi? Noo kẹle anyi te nwedu ike, anyi gude ejepfu ikpoto ndu-a, eze gidigidi abyapfuta anyi-a ọgu. Anyi ta amakwa iphe, anyi e-me; ọle ọo ngu bẹ anyi chịru ẹnya dzee.”


\par }{\PP \VS{13}Ndu Jiuda l'ophu tụko pfụru l'atatiphu Chipfu; yẹle ndu ọphu hagbaa nwanshịi; mẹ unyomu phẹ; mẹ ụnwegirima phẹ.


\par }{\PP \VS{14}No iya; Unme Chipfu bya Jiahaziyẹlu l'ẹhu l'echilabọ edzudzu-ọha ono. Jiahaziyẹlu bẹ bụ nwa Zekaraya; Zekaraya bụru nwa Benaya; Benaya bụru nwa Jieyẹlu; Jieyẹlu bụru nwa Matanaya. Jiahaziyẹlu ono bẹ bụ onye Lívayi; bụru oshilọkpa Asafu.

\VS{15}Ọ sụ: “Unu ngabẹ nchị; unubẹ ndu Jiuda g'unu ha; mẹ ndu bu lẹ Jierúsalẹmu; mẹ eze, bụ Jiehoshafatu. Wakwa iphe, Chipfu epfu baa: ‘Unu ta atsụkwa ebvu; ọphu ike abvụkwa unu opfu l'unu hụmaru ikpoto ndu-a; kẹle ọgu ono ta abụdu unu a-lwụ iya; ọo Chileke bẹ a-lwụ iya nụ.

\VS{16}Unu gbalihu echele jepfu phẹ ọgu. Ẹphe e-shi ụzo, nọ l'ibiya k'úbvú Zizu abya; ẹka unu a-hụma phẹ bụ l'ishishi nsụda, nọ l'atatiphu echiẹgu Jieruwẹlu.

\VS{17}Mkpa g'unu lwụa ọgu alwụlwu ta adụdu. Unu dozichaa onwunu; pfụru nwadoo; hụma adzọta, Chipfu a-dzọta unubẹ ndu Jiuda; mẹ ndu Jierúsalẹmu.’ Unu ta atsụshi ebvu; ọphu ẹhu arwụshihukwa unu. O -be echele; unu jepfu phẹ; Chipfu e-swiru unu eswiru.”


\par }{\PP \VS{18}Tọbudu iya bụ; Jiehoshafatu phozeta iphu l'alị. Ndu Jiuda l'ophu; mẹ ndu bu lẹ Jierúsalẹmu tụko g'ẹphe ha dakọta kpurumu l'atatiphu Chipfu; baahaarụ iya ẹja.

\VS{19}Ndu Lívayi, bụ ndu ọphu shi l'eri Kohatu; mẹ ndu ọphu shi l'eri Kora wulihu wata arashị ọ́rà ike gude aja Chipfu, bụ Chileke kẹ Ízurẹlu ajaja.


\par }{\PP \VS{20}O be l'ọnmewa ụtsu; ẹphe gbalihu jeshia l'echiẹgu mkpụkpu Tekowa. Ẹphe jenyaa Jiehoshafatu pfụru apfụru sụ: “Unu nụma iphe, mu epfu; unubẹ ndu Jiuda; mẹ ndu bu lẹ Jierúsalẹmu! Unu kweta kẹ Chipfu, bụ Chileke unu; k'ọphu unu a-ngụru angụru. Unu ekweta iphe, ndu mpfuchiru iya epfu; k'ọphu iphe a-nọdu ejehuru unu.”

\VS{21}Jiehoshafatu jechaa l'ìdzù; bya atụa ẹka lẹ ndu a-gụru Chipfu ebvu; mbụ ndu a-nọdu aja iya ajaja; yee uwe, dụ nsọ vutaru ndu ojọgu ono ụzo; asụje:

\par }{\Q “Unu kele Chipfu ekele;

\par }{\QB kẹle n-yemobu iya anọje

\par }{\QB jasụ l'ojejoje.”


\par }{\PP \VS{22}Ẹphe wataẹpho agụ ebvu gude aja Chipfu ajaja; Chipfu woru ndu ojọgu dobe g'ẹphe kpuru ekpuru wata etso ndu Amọnu ono ọgu; mẹ ndu Mówabu; mẹ ndu úbvú úbvú alị Siye, bụ iya bụ ndu ono, byapfutaru ndu Jiuda ọgu ono. Ndu Jiuda lwụ-kpee phẹ l'ọgu ono.

\VS{23}Ndu Amọnu; mẹ ndu Mówabu zelihu wụpyabe ndu k'úbvú úbvú alị Siye; mebyishikọta phẹ; ẹphe bụru mkpurupyata. Ẹphe gbushigheẹpho ndu k'úbvú úbvú alị Siye ono; ẹphe gbushiaha onwophẹ.


\par }{\PP \VS{24}Ndu Jiuda bya erwua l'ẹka aagbẹje lee ẹnya l'echiẹgu; ẹphe bya ele ẹnya l'ụzo ẹka ikpoto ndu ono kụru. Iphe, ẹphe hụmaru bụru odzu, dabyigbaaru l'alị; mbụ ọphu ọ tọ dụdu onye ọphu nahụru nụ.

\VS{25}Ọo ya bụ; Jiehoshafatu yẹle ndu nkiya wụru jeshia egwe ivu ndu ono; je asụ-vu ikpoto iphe-edobe; mẹ ivu, bụ agụta agụta; mẹ ẹkwa; mẹ iphe, vugbaa oke aswa; mbụ iphe, habe shii k'ọphu ẹphe ata dụdu ike egwetagbudu iya. Iphe ọkwata ono bẹ ha shii; k'ọphu ẹphe gwerụ iya ujiku ẹto.

\VS{26}O be lẹ mbọku ọphu kwe iya ẹno; ẹphe dzukọta lẹ nsụda Beraka; nọdu l'ẹka ono jaa Chipfu ajaja. Ọo ya meru g'o gude ẹphe kuahaa ẹka ono nsụda Beraka byasụ ntanụ.


\par }{\PP \VS{27}Tọbudu iya bụ; ndu Jiuda l'ophu; mẹ ndu Jierúsalẹmu tụko lwatashịa Jierúsalẹmu. Ọ bụru Jiehoshafatu bụ onye-ishi phẹ. Ẹphe gude ẹhu-ụtso awụ alwa; kẹle Chipfu bẹ mewaru g'ẹphe tụru okoo kpua ndu ọhogu phẹ.

\VS{28}Ẹphe wụbata lẹ Jierúsalẹmu; akpọ une; mẹ ogumogu; bya egbu opu gude abahụ l'ụlo Chipfu.


\par }{\PP \VS{29}No iya; iphe, bụ ndu eze ndu alị ọzo l'ophu nụmaepho lẹ Chipfu tsoru ndu ọhogu ndu Ízurẹlu ọgu; ẹphe tsụahaa ya ebvu.

\VS{30}Ọo ya bụ; alị-eze Jiehoshafatu dakọta jii; kẹle Chileke iya bẹ meru g'ọ tụta unme ibekẹboebo.


\par }{\SH Mkpọchi-ishi abụ eze Jiehoshafatu
\par }
{\R (1Ndu 22:41-50)

\par }{\PP \VS{31}Ọ bụru iya bụ lẹ Jiehoshafatu abụru eze ndu Jiuda. Iphe, ọ nọru bụ ụkporo apha l'apha iri l'ise teke ọ watarụ abụru eze. Ọ nọo l'aba-eze ono ụkporo apha l'apha ise lẹ Jierúsalẹmu. Ẹpha ne iya bụ Azụba nwada Shilihi.

\VS{32}Jiehoshafatu tsoru ụzo, nna iya, bụ Asa tsoru. Ọ tọ dụdu ọphu ọ harụ mẹ nanụ. O meru iphe, pfụru ọto l'ẹnya Chipfu.

\VS{33}Ọle ọ tọ lwụduru ẹka aagwajẹ iphe; tẹme ọphu ndu Jiuda te edobeduru obu phẹ l'ẹka Chileke kẹ nna phẹ nọ.


\par }{\PP \VS{34}Iphe ọzo, Jiehoshafatu megbabẹru; e -shi l'ishi jeye l'ẹka ọ bvụru bẹ e dekọtaru l'ẹkwo, e deru iphe, meru nụ teke Jiehu nwa Hanani nọ ndzụ; mbụ ọphu e deru l'ẹkwo ndu eze ndu Ízurẹlu.


\par }{\PP \VS{35}E mechaa; Jiehoshafatu, bụ eze ndu Jiuda; yẹle Éhazaya, bụ eze ndu Ízurẹlu je atụgba bụru nanụ; mbụ onye ono, meru ẹjo-iphe ono.

\VS{36}Yẹle iya bẹ tụgbaru pyịshia ụgbo-mini, ee-gude agbaru iya nghọ. Ọ bụru lẹ mkpụkpu Eziyọnu-Geba bẹ ẹphe nọ pyịshia ụgbo-mini ono.

\VS{37}Tọbudu iya bụ; Eliyéza, bụ nwa Dodavahu kẹ mkpụkpu Maresha bya epfuru mabẹru Jiehoshafatu sụ: “Eshi ọphu gụ lẹ Éhazaya tụgbaberu bẹ Chipfu a-tụko iphe, i mekọtaru mebyishikọta.” Ụgbo ono kpukọta; ọphu ẹphe egudeẹdu iya agba nghọ.




\par }\Chap{21}{\SH Teke Jióramu bụ eze ndu Jiuda
\par }
{\R (2Ndu 8:16-24)

\par }{\PP \VerseOne{1}Noo ya; Jiehoshafatu bya anwụhu lapfushia nna iya phẹ. E lia ya l'ẹka e liru nna iya phẹ lẹ mkpụkpu Dévidi. Jióramu, bụ nwa iya nwoke bụru eze nọchia ẹnya iya.

\VS{2}Jióramu bẹ nweru unwune nwoke, bụkwapho ụnwu Jiehoshafatu. Ẹpha unwune iya ono bụ: Azaríya; mẹ Jiehiyẹlu; mẹ Zekaraya; mẹ Azaríya; mẹ Mayịkelu; mẹ Shefataya. G'ẹphe ha bụkota ụnwu Jiehoshafatu, bụ eze ndu Jiuda.

\VS{3}Nna phẹ bẹ nụru phẹ igwerigwe mkpọla-ọchaa; mẹ mkpọla-ododo; mẹ ivu, vugba oke aswa; bya anụkota phẹ mkpụkpu, a kpụgbaaru o shihu ike l'alị Jiuda. O woru alị-eze nụ Jióramu; kẹle ọo ya bụ ọkpara iya.


\par }{\PP \VS{4}Jióramu byaẹpho bya abụru eze; nọdu l'aba-eze nna iya ono; mbụ kpọo g'abara; ọ tụko ụnwunna iya gbushikọta; hakwarụpho ndu-ishi ndu Ízurẹlu gbushia.

\VS{5}Jióramu nọwaru ụkporo apha l'apha iri l'ẹbo teke ọ watarụ abụru eze. Iphe, ọ nọru l'aba-eze bụru apha ẹsato lẹ Jierúsalẹmu.

\VS{6}O tsoo ẹka ndu eze ndu Ízurẹlu; mee gẹ ndibe Éhabu meru; kẹle ọ lụru nwada Éhabu. O meru ẹjo-iphe l'ẹnya Chipfu.

\VS{7}Ọle Chipfu bẹ gude k'ọgbandzu, yẹe Dévidi gbaru haa ọnu-ụlo Dévidi ono; ọphu o to mebyishiduru iya; kẹle o kwehawaru Dévidi ukwe l'ụnwu iya; mẹ awa iya ta abyadụ alụfubaa l'aba-eze ono jeadụru adụru.


\par }{\PP \VS{8}Ọ bụru teke Jióramu bụ eze bẹ ndu Edọmu kwefuru ndu Jiuda ike; bya echia onye ibe phẹ eze; woru iya dobe l'aba-eze phẹ.

\VS{9}Ọo ya bụ; Jióramu chịta ndu-ishi ndu ojọgu iya; mẹ ụgbo-ịnya iya l'ophu gbapfushia phẹ. Ndu Edọmu bya ekephee yẹe ndu-ishi ụgbo-ịnya iya ono mgburugburu. O be l'ẹnyashi; ọ gbẹshi bapfu ndu Edomu ono ọgu.

\VS{10}Ọ bụru gẹ ndu Edọmu ekwefụru ndu Jiuda ike bụ ono byasụ ntanụ. Ọ bụkwarupho teke ono bẹ ndu Libuna kwefuru ike nkephẹ; kẹle Jióramu gwọberu Chipfu, bụ Chileke kẹ nna iya phẹ.


\par }{\PP \VS{11}Nokwaphọ gẹ Jiehoramu megbaaru ẹka aagwajẹ iphe l'úbvú úbvú alị Jiuda. O mee gẹ ndu bu lẹ Jierúsalẹmu dụ ghẹlegheleghele; tẹme o duswee ndu Jiuda ụzo.


\par }{\PP \VS{12}Tọbudu iya bụ; ẹkwo-ozi, shi l'ẹka Elayịjia, bụ onye mpfuchiru Chileke bya erwua Jióramu ẹka. Ẹkwo-ozi ono epfu sụ: “Waa iphe, Chipfu, bụ Chileke kẹ nna ngu Dévidi pfuru baa: Eshi ọphu i ti tsoduru ụzo ọphu nna ngu, bụ Jiehoshafatu tsoru; ọphu i ti tsoduru kẹ Asa, bụ eze ndu Jiuda;

\VS{13}ọ bụ-chiaru ẹka ndu eze ndu Ízurẹlu bẹ i tsoru; bya emee gẹ ndu Jiuda; mẹ ndu bu lẹ Jierúsalẹmu dụ ghẹlegheleghele; ẹgube ono, ndibe Éhabu meru ono; tẹme i gbushikwaaphọ ụnwunna ngu, bụ ndibe nna ngu phẹ; mbụ ndu ono, ka ngu mma ono;

\VS{14}bụkwa g'ị hụma ahụma lẹ Chipfu e-gude ẹjo iphe-ememe daa ndibe unu ẹka; mẹ ụnwegirima unu; mẹ unyomu unu; mẹ ẹku unu l'ophu.

\VS{15}Gụbedua l'onwongu bụ ẹpho-ekoko a-byapfuta ngu; mbụ ẹjo ẹhu, eme l'ẹpho. Ẹhu ono e-me ngu; ẹpho achaa ngu nkiriri. Akụrepho ngu achabushihu ada pọopoo mbọku-mbọku.”


\par }{\SH Anwụhu Jióramu
\par }
{\PP \VS{16}No iya; Chipfu bya akpalia ndu Filisitayinu; mẹ ndu Arabu, bụ iya bụ ndu ono, bukube ndu Kushi; Jióramu dụ phẹ ashị.

\VS{17}Ẹphe bya ọgu l'alị Jiuda; zebata l'alị ono; vutakọta iphemiphe, ẹphe hụmaru l'ụlo eze; kpụkoo ụnwu iya unwoke; mẹ unyomu iya; k'ọphu bụ l'ọ tọ dụdu nwa iya nwoke, a harụ iya; gbahaa Éhazaya, bụ onye ọphu kachakpọo abụru nwata l'ụnwu iya nwoke.


\par }{\PP \VS{18}Iphemiphe ono nwụchaepho; Chipfu bya alọru iphe-ememe, bụ alagala tụ Jióramu l'akụru-ẹpho.

\VS{19}A nọnyaa; g'apha labọ bvụru; iphe-ememe ono mee ya; ẹpho chaa ya nkiriri. Ọ taa kpọokpookpo nwụhu. Ọphu ndibe phẹ ta akpọbeduru iya ọku gude kwabẹ iya ùbvù; ẹgube ono, a kpọberu nna iya phẹ.


\par }{\PP \VS{20}Jióramu nọwaru ụkporo apha l'apha iri l'ẹbo teke ọ watarụ abụru eze. Iphe, ọ nọru l'aba-eze bụru apha ẹsato lẹ Jierúsalẹmu. Ọ nwụhu; ọphu ọ dụdu onye yọru ọshi iya. E lia ya lẹ mkpụkpu Dévidi; ọle e te liduru iya l'ilu ndu eze.




\par }\Chap{22}{\SH Teke Éhazaya bụ eze ndu Jiuda
\par }
{\R (2Ndu 8:25-29; 9:21-28)

\par }{\PP \VerseOne{1}Tọbudu iya bụ; ndu bu lẹ Jierúsalẹmu mee Éhazaya, bụ nwa nwoke Jióramu onye ọphu kachaa abụru nwata g'ọ bụru eze nọchia ẹnya nna iya; kẹle ndu ọ-lwụa-ọlaa; yẹle ndu Arabu swị wụbata l'ọdu-ọgu ono bẹ tụkoru ndu ọphu bụ ọgerenya gbushikọta. Ọo ya bụ; Éhazaya nwa Jióramu bya abụru eze ndu Jiuda.


\par }{\PP \VS{2}Éhazaya bẹ nọwaru ụkporo apha ẹbo l'apha labọ teke ọ watarụ abụru eze. Iphe, ọ nọru l'aba-eze bụ apha lanụ lẹ Jierúsalẹmu. Ẹpha ne iya bụ Atalaya, bụ nwanwa Omuri.

\VS{3}O tsokwarụpho ẹka ndibe Éhabu; kẹle ne iya bẹ kpọ-ziru iya ụzo g'o mee ẹjo-iphe.

\VS{4}O mee ẹjo-iphe l'ẹnya Chipfu; ẹgube ono, ndibe Éhabu meru ono; kẹle nna iya nwụhuchaaru; ẹphe kpọ-ziaharu iya ụzo; shi nno lọru iya ye l'ẹka ọla-l'iswi.


\par }{\PP \VS{5}O tsoru ụzo, ẹphe kpọ-ziru iya; je etsoru Jióramu nwa Éhabu, bụ eze ndu Ízurẹlu; ẹphe jepfu Hazẹlu, bụ eze ndu Arámu ọgu lẹ mkpụkpu Ramotu, dụ l'alị Giladu. Ndu Arámu ono meka Jióramu iphe.

\VS{6}Ọo ya bụ; ọ lashịa mkpụkpu Jiezerẹlu g'o je anọdu nyaa ọ́nyá ẹka ono, ndu Arámu mekarụ iya iphe lẹ mkpụkpu Ramotu teke ono, ọ tsoru Hazẹlu, bụ eze ndu Arámu ọgu ono.

\par }{\PP No iya; Éhazaya nwa Jióramu, bụ eze ndu Jiuda jeshia ajị Jióramu nwa Éhabu lẹ mkpụkpu Jiezerẹlu lẹ k'iphe-ẹhuka ono, e mekarụ iya ono.


\par }{\SH Jiehu Egbu Éhazaya
\par }
{\PP \VS{7}Éhazaya tụgbua jeshia ibe Jióramu; je alaa l'iswi. Ọ bụru Chileke bẹ o shi l'ẹka. Kẹle Éhazaya byaru erwua ẹka ono; yẹle Jiehoramu je adatso Jiehu nwa Nimushi ọgu; mbụ onye ono, Chipfu tụru ẹka g'o gbushigbua ndibe Éhabu ono.


\par }{\PP \VS{8}No iya; ọ bụru gẹ Jiehu agwa ndibe Éhabu ọchi; bẹ ọ hụmaru ndu-ishi ndu Jiuda; mẹ ụnwu unwune Éhazaya, bụ ndu ejeru Éhazaya ozi; ọ tụko phẹ gbushikọta.

\VS{9}Ọ wata achọkashi Éhazaya; e je egude iya l'ẹka o domiru onwiya lẹ Samériya; kpụru iya kpụ-pfu Jiehu; e woru iya gbua. Ẹphe lia ya elili; kẹle ẹphe sụru l'ọ bụ nwa Jiehoshafatu, bụ onye ono, gude obu iya l'ophu chọo Chipfu ono. Ọo ya bụ; ọphu o to nweẹdu onye ọzo, shi l'ibe Éhazaya, bụ onye a-dụ ike bụru ishi l'alị-eze ono.


\par }{\SH Atalaya yẹle Jiowashi
\par }
{\R (2Ndu 11:1-3)

\par }{\PP \VS{10}Tọbudu iya bụ; Atalaya, bụ ne Éhazaya hụmaepho lẹ nwa iya nwụhuwaru; ọ gbẹshi je atụko ndibe ndu eze, shi l'ọnu-ụlo Jiuda g'ẹphe ha saa ọsampfu.

\VS{11}Ọle Jiehosheba, bụ nwada eze, bụ Jiehoramu bẹ dutaru Jiowashi, bụ nwa Éhazaya dufu l'echilabọ ụnwu eze ono, eeme g'e gbushia ono. O duta Jiowashi yẹle onye ehe iya nụ je edomia lẹ mkpuru-azẹe. Noo gẹ Jiehosheba, bụ nwada eze, bụ Jiehoramu; bya abụru nyee Jiehoyada, bụ onye uke Chileke shiru wohaa Jiowashi gẹ Atalaya ta ahụma iya bụ ono; k'ọphu bụ l'o to gbuduru iya; kẹle Jiehosheba bẹ bụ nwune Éhazaya kẹ nwanyị.

\VS{12}E domiru Jiowashi; yẹle phẹ nọdu l'ụlo Chileke apha ishii gẹ Atalaya bụ eze l'alị ono.




\par }\Chap{23}{\SH E kwefuru Atalaya ike
\par }
{\R (2Ndu 11:4-16)

\par }{\PP \VerseOne{1}O be l'apha k'ẹsaa; Jiehoyada bya akata obu. Yẹle ndu-ishi, bụgbaa ishi ụkporo ndu ojọgu ise ise woru ndzụ gbaa; mẹ Azaríya nwa Jierohamu; mẹ Ishimẹlu nwa Jiehohananu; mẹ Azaríya nwa Óbẹdu; mẹ Maseya nwa Adaya; mẹ Elishafatu nwa Zikiri.

\VS{2}Ẹphe tụko alị Jiuda jegbabẹkota; je ekukọo ndu Lívayi, bu lẹ mkpụkpu, dụkota l'alị Jiuda l'ophu; kua ndu-ishi l'ẹnya-unuphu l'ẹnya-unuphu ndu Ízurẹlu. Ẹphe dzukọta lẹ Jierúsalẹmu.

\VS{3}Eze waa edzudzu-ọha ono l'ophu nọdu l'ụlo Chileke gbaa ndzụ.

\par }{\PP Jiehoyada bya asụ phẹ: “Unu lekwa nwa eze! Ọo ya a-bụru eze; ẹgube ono, Chipfu pfuru iya l'ẹhu ụnwu Dévidi ono.

\VS{4}Waa iphe, unu e-me baa: Unubẹ ndu-uke Chileke; mẹ ndu Lívayi ono, bụ ndu anọduje lẹ nche l'eswe-atụta-unme; unu kee onwunu uzi ẹto. G'uzi lanụ je anọdu chee ọnu-abata nche;

\VS{5}uzi lanụ eje anọdu eche ibe eze; uzi lanụ ọphuu eche Ọnu-abata Ọkpa-ụlo. Ndu ọphuu l'ophu bẹ a-nọdugbaa l'ọma-unuphu eze-ụlo Chipfu.

\VS{6}G'ọ tọ dụkwa onye e-je abahụ l'ụlo Chipfu; gbahaẹpho ndu-uke Chileke; mẹ ndu Lívayi, bụ ndu eje ozi. Ọo phẹ bụ ndu a-bahụje iya; noo kẹle ẹphe dụ nsọ. Obenu lẹ ndu ọphuu bẹ a-kwabẹje ẹnya l'iphe, Chipfu sụru g'a kwabẹ ẹnya.

\VS{7}Ndu Lívayi a-nọ-phee eze ono mgburugburu. Onyenọnu a-pakọtaru ngwọgu iya l'ẹka. Iphe, bụkpoo onye bahụru l'ụlo ono; unu gbua onye ọbu. Ẹkameka, eze ejekpọo unu swiru iya eswiru.”


\par }{\PP \VS{8}Ndu Lívayi ono; mẹ ndu Jiuda l'ophu mee gẹ Jiehoyada, bụ onye uke Chileke pfuru phẹ ono. Onyenọnu chịta ndu nkiya; mbụ ndu anọduje lẹ nche l'eswe-atụta-unme; mẹ ndu ọphu afụta lẹ nche l'eswe-atụta-unme ono; kẹle Jiehoyada, bụ onye uke Chileke ta adụdu ọgbo ọphu ọ hawaru g'ẹphe lashịa.

\VS{9}Jiehoyada, bụ onye uke Chileke ono bya achịta arwa; mẹ iphe, eegudeje egbobuta onwonye ọphu ha shii mẹ kẹ nshịi ono, shi bụru kẹ Dévidi; mbụ ono, e doberu l'eze-ụlo Chileke ono; woru keshiaru ndu-ishi bụgbaa ishi ndu ojọgu ụkporo ise ise ono.

\VS{10}O woru ndu Jiuda l'ophu kpọo giriri; ẹphe pagbaarụ ngwọgu phẹ l'ẹhu l'ẹhu; pfụru gbaphee eze mgburugburu lẹ mgboru ọru-ngwẹja Chipfu; waa eze-ụlo ono gẹdegede; shita l'ụzo ẹkutara jeye l'ụzo ẹkicha.


\par }{\PP \VS{11}Ẹphe bya edufuta nwatibe eze ono, bụ Jiowashi; bya eworu okpu-eze kpube iya; sụ l'ọo ya bụ eze; bya eworu ẹkwo, e deru ekemu Chileke dẹe ya l'ẹka. Jiehoyada yẹle ụnwu iya wụa ya manụ l'ishi; tụa ụzu; sụ: “Nọdukwa ndzụ ogologo; gụbe eze!”


\par }{\PP \VS{12}Atalaya nụmaepho wọowoowoo, ndu Jiuda atụ l'ẹka ẹphe agba ọso; bya aja eze ajaja; ọ tụgbua jepfushia phẹ l'eze-ụlo Chipfu.

\VS{13}Ọ bya eje elee ẹnya; bya ahụma eze g'ọ pfụru lẹ mgboru itso l'ọnu-abata eze ụlo ono; bya ahụmakwapho ndu-ishi ndu ojọgu; mẹ ndu egbu opu g'ẹphe pfụ-kubegbaaru iya; tẹme ndu alị ono l'ophu nọdu etegbaa ẹswa; egbu opu; ndu ebvu chịru ngwa-ebvu phẹ azụ ebvu ajaja. Atalaya gbẹ teke ono gbajashịa uwe iya chishia mkpu sụ: “Ẹjo-iphe anwụa-o! Ẹjo-iphe anwụa-o!”


\par }{\PP \VS{14}Tọbudu iya bụ; Jiehoyada, bụ onye uke Chileke bya edufuta ndu-ishi ndu ojọgu ụkporo ise ise ono; bya asụ phẹ: “Unu kpụfuta nwanyị ono l'echilabọ ndu nche ono. Unu te egbukwa iya l'ụlo Chipfu. Iphe, bụ onye ẹphe l'iya swị; unu gude ogu-echi gbua ya.”

\VS{15}Ọo ya bụ; ẹphe gude iya; kpụru iya jerwuẹpho Ọnu-abata Ịnya, nọ l'ibe eze; ẹphe woru iya gbua l'ẹka ono.


\par }{\SH Jiehoyada edozi alị Jiuda
\par }
{\R (2Ndu 11:17-20)

\par }{\PP \VS{16}No iya; Jiehoyada yẹle ndu Jiuda l'ophu waa eze l'onwiya; bya agbaa ndzụ. Ọgbandzu ọbu bụ l'ẹphe a-bụru ndu kẹ Chipfu.

\VS{17}Ndu Jiuda l'ophu jeshia l'eze-ụlo Balụ je enwutsushia ya. Ẹphe tụko iphe, bụ ọru-ngwẹja Balụ; mẹ ntẹkpe tsukpọshichaa kẹ yọgiri yọgiri. Ẹphe gbua Mátanu, bụ onye uke Balụ l'iphu ọru-ngwẹja Balụ.


\par }{\PP \VS{18}Ọo ya bụ; Jiehoyada bya eye ndu nche; ẹphe cheahaa ụlo Chipfu nche. Ẹphe nọdu l'ẹka ndu-uke Chileke, bụ oshilọkpa Lívayi; mẹ l'ẹka ndu Lívayi ono, Dévidi yeru ozi ụlo Chipfu l'ẹka bya edobe g'ẹphe gweje ngwẹja-akpọ-ọku nụ Chipfu; ẹgube ono, e deru iya l'ẹkwo-ekemu Mósisu. Ẹhu nọdu atsọ phẹ ụtso; ẹphe nọdu agụ ebvu eme iya, ẹgube ono, Dévidi tụru iya l'ekemu doberu phẹ ono.

\VS{19}O woru ndu nche ono yekọta l'ọnu-abata eze-ụlo Chipfu; k'ọphu bụ l'ọ tọ dụdu onye aasọ nsọ, a-bahụ iya nụ.


\par }{\PP \VS{20}Ọ chịta ndu-ishi ndu ojọgu ụkporo ise ise ono; mẹ ndu oke amadụ; mẹ ndu-ishi ndu Jiuda; mẹ ndu alị ono l'ophu; yeru onwiya; ẹphe dufuta onye eze ono l'eze-ụlo Chipfu ono. Ẹphe shia ụzo ọnu-ọguzo imeli duba iya l'ibe eze; bya emee ya; ọ nọdu l'aba-eze.

\VS{21}Noo ya; ẹhu kwatakpọo tsọo ndu alị ono l'ophu ọkpobe atsọtso. Nchị bya adụ doo lẹ mkpụkpu ono; kẹle e gbuwaru Atalaya l'ibe eze.




\par }\Chap{24}{\SH Teke Jiowashi bụ eze ndu Jiuda
\par }
{\R (2Ndu 12:1-16)

\par }{\PP \VerseOne{1}Jiowashi bẹ nọwaru apha ẹsaa teke ọ watarụ abụru eze. Iphe, ọ nọru l'aba-eze lẹ Jierúsalẹmu bụ ụkporo apha labọ. Ẹpha ne iya bụ Zibaya. Ẹka ne iya ọbu shi bụ lẹ mkpụkpu Biye-Sheba.

\VS{2}Jiowashi bẹ mekọtaru iphe, pfụru ọto l'ẹnya Chipfu jeye gẹ Jiehoyada, bụ onye uke Chileke nọ-beru.

\VS{3}Jiehoyada bẹ lụru Jiowashi ụnwanyi labọ; ọ nwụshia unwoke; mẹ ụnwanyi.


\par }{\PP \VS{4}A nọnyaa; Jiowashi bya achịpyaa ya l'obu iya sụ lẹ ya e-dobe ụlo Chipfu l'ọnodu, gbaru iya nụ.

\VS{5}Ọ bya ekukọbe ndu-uke Chileke waa ndu Lívayi; sụ phẹ: “Unu tụko mkpụkpu, dụkota l'alị Jiuda jegbabẹkota; naa ndu Ízurẹlu okpoga, ee-gudeje emekwa ụlo Chileke l'aphagapha. Unu mee ẹgwegwa nakọo ya.” Ọle ndu Lívayi ono te emeduru iya ẹgwegwa.


\par }{\PP \VS{6}Ọo ya bụ; eze kua Jiehoyada, bụ onye-ishi ndu-uke Chileke; sụ iya: “?Bụhunu gụnu meru g'o gude ọphu ị sụduru ndu Lívayi g'ẹphe wolata okpoga akịriko ono, shi l'alị Jiuda; mẹ Jierúsalẹmu ono; mbụ ono, Mósisu, bụ onye-ozi Chipfu tụ-buru g'edzudzu-ọha ndu Ízurẹlu pfụje g'e gude mee k'ụlo-ẹkwa, e doberu ekemu Chipfu ono?”


\par }{\PP \VS{7}Ụnwu Atalaya, bụ nwanyị iwashị ono bẹ wụbatawaru l'ụlo Chipfu; mbụ gudechaa iphe, e doberu nsọ l'ụlo Chipfu ono gwaa Balụ.


\par }{\PP \VS{8}Ọo ya bụ; eze bya asụ g'e meta okpoko dobe l'azụ ọnu ẹka eeshije abahụ l'ụlo Chipfu.

\VS{9}A bya araa ya arara l'alị ndu Jiuda; mẹ lẹ Jierúsalẹmu; g'e wolataru Chipfu okpoga akịriko ono, Mósisu, bụ onye-ozi Chileke keru nụ ndu Ízurẹlu teke ẹphe nọ l'echiẹgu ono.

\VS{10}Ndu-ishi; mẹ ndu Jiuda l'ophu gude ẹhu-ụtso wolata okpoga akịriko ono; bya ewojeru iya chie l'ime okpoko ono; jasụru ẹphe wolatagbua ya; ọ bvụ.

\VS{11}Ọ nọdu abụjeru; teke ndu Lívayi pataru okpoko ono pajẹru ndu-ishi ozi eze; ẹphe -bya ahụma l'okpoga bẹ ha iya shii; onye edejeru eze ẹkwo; yẹle onye-ozi onye-ishi ndu-uke Chileke abya ephoo okpoko ono olu; pata iya je edobenwee l'ẹka ọoduje. Ọ bụru ẹgube ono bẹ ẹphe emeje iya mbọku-mbọku; shi nno nata okpoga ono nata k'etsutsu iya.

\VS{12}Eze yẹle Jiehoyada woru okpoga ono nụ ndu-ozi ono, eeje ozi l'ụlo Chipfu ono dụ l'ẹka. Ẹphe gude iya buta ndu edoje ẹja ụlo; mẹ ndu kapyịnta g'ẹphe mezia ụlo Chipfu ono g'ọ dụ g'o shi dụ. Nokwaphọ g'ẹphe gude iya buta ndu gude mkpụrukpu-ígwè; mẹ ope eje ozi g'ẹphe gude iya mekwaa ụlo Chipfu ono.


\par }{\PP \VS{13}Ndu eje ozi ono bẹ nwụberu iya ẹnya. Ẹphe nọdu emekwa ụlo ono eje l'iphu l'iphu. Ẹphe bya akpụkwa ụlo Chileke ono; ọ dụ g'o shi dụ lẹ mbụ; mee ya; o shihu ike.

\VS{14}Ẹphe meghechaẹpho ụlo ono; ẹphe wota okpoga ọphu phọduru nụ bya anụ eze yẹle Jiehoyada. Ọ bụru iya bẹ e gude meshia ivu, e doberu l'ụlo Chipfu ono; mbụ ivu, e gude eje ozi; mẹ ivu, e gude eme kẹ ngwẹja-akpọ-ọku; mẹ gbamụgbamu; mẹ ivu, e meru lẹ mkpọla-ododo; mẹ kẹ mkpọla-ọchaa. Ẹphe gweahaa ngwẹja-akpọ-ọku l'ụlo Chipfu ono tekenteke jeye gẹ Jiehoyada nọ-beru.


\par }{\SH Anwụhu Jiehoyada
\par }
{\PP \VS{15}Ọle Jiehoyada bẹ kakpọoru nka nọo apha, dụ igwerigwe; tẹme ọ nwụhu. Ọ nọwaru ụkporo apha ishii l'apha iri teke ọ nwụhuru.

\VS{16}Ẹphe lia ya l'ẹka e liru ndu eze lẹ mkpụkpu Dévidi; kẹle o meru iphe, dụ ree lẹ Ízurẹlu; meeru iya Chileke; waa eze-ụlo Chileke ono.


\par }{\SH Iwashị, Jiowashi weru
\par }
{\PP \VS{17}Gẹ Jiehoyada nwụhuchaaru bẹ ndu-ishi ndu Jiuda byaru bya ephozeru eze; eze ngabẹru phẹ nchị.

\VS{18}Ẹphe parụ ụlo Chipfu, bụ Chileke kẹ nna phẹ haa; gwaahaa itso Ashera; mẹ agwa ọzo. Chileke tukoshi ndu Jiuda; mẹ ndu Jierúsalẹmu ẹhu-eghu iya; kẹle ikpe nmarụ phẹ.

\VS{19}Chipfu bya ezichaakpọ ndu mpfuchiru iya g'ẹphe duphuta phẹ azụ l'ẹka ọ nọ; ndu mpfuchiru ono pfua nta pfua imo; ọphu ẹphe ta ngadụru nchị.


\par }{\PP \VS{20}Tọbudu iya bụ; Unme Chileke bya Zekaraya nwa Jiehoyada, bụ onye uke Chileke l'ẹhu. O phekoru ndu ono sụ phẹ: “Waa iphe, Chileke pfuru baa: ?Bụ gụnu meru iphe, unu emebyishi ekemu Chileke; g'iphe te ejehuru unu? Eshi ọphu unu harụ Chipfu bẹ Chipfu haakwaru unubẹdua.”


\par }{\PP \VS{21}Ọo ya bụ; ẹphe gbaaru iya ẹjo-idzu; eze sụ phẹ g'ẹphe tugbua ya lẹ mkpuma. Ẹphe woru iya tugbua l'ọma-unuphu eze-ụlo Chipfu.

\VS{22}Ọphu eze, bụ Jiowashi anyatadụru ẹguru iphe-ọma, Jiehoyada, bụ nna Zekaraya meru iya; o woru nwa iya nwoke gbua. Zekaraya nwụhuje; ọ sụ: “Gẹ Chipfu hụmakwa iphe, unu meru-a; gwata unu ụgwo iya!”


\par }{\SH Anwụhu Jiowashi
\par }
{\PP \VS{23}Apha gbaẹrupho; ndu ojọgu ndu Arámu bapfu Jiowashi ọgu. Ẹphe zebata l'alị Jiuda; mẹ lẹ Jierúsalẹmu bya atụko ndu-ishi ndu Jiuda l'ophu gbushikọta. Ẹphe vutakọta iphe, ẹphe kwatarụ l'ọkwata wolaaru eze phẹ lẹ Damasụkosu.

\VS{24}Ndu ojọgu ndu Arámu ono bẹ bụ-a ndu habe nwahabe bẹ ẹphe chị bya ọgu ono; obenu lẹ Chipfu bẹ yeru phẹ igwerigwe ndu ojọgu ndu Jiuda l'ẹka; kẹle ẹphe harụ Chipfu, bụ Chileke kẹ nna phẹ. Ọ bụru g'ẹphe shi bụ ono nụa Jiowashi aphụ.


\par }{\PP \VS{25}Ndu Arámu ono tụgbuchaepho; kẹle ẹphe mekawarụ Jiowashi iphe ọkpobe emeka; ndu-ozi iya chịaru iya ẹjo-idzu; woru iya gbua l'iphe-azẹe ya; lẹ k'ishi ọchi nwatibe Jiehoyada ono, bụ onye uke Chileke, o gburu phọ. Ọo ya bụ; Jiowashi nwụhu; ẹphe lia ya lẹ mkpụkpu Dévidi. Ọle ẹphe te elidụru iya l'ilu ndu eze.

\VS{26}Ndu ono chịru iya ẹjo-idzu ono bụ: Zabadu nwa Shimeyatu, bụ nwanyị Amọnu nwụru iya; mẹ Jiehozabadu nwa Shimiritu, bụ nwanyị Mówabu nwụru iya.

\VS{27}A bya l'akọ ẹhu ụnwegirima iya; mẹ igwerigwe ozi, Chipfu zigbabẹru l'ishi iya; mẹ g'o gude mezia ụlo Chileke g'ọ dụ g'o shi dụ; bẹ e dekọtaru l'ẹkwo, e deshiru iphe, ndu-eze meru. Ọo ya bụ; Amazaya, bụ nwa iya nwoke bụru eze nọchia ẹnya iya.




\par }\Chap{25}{\SH Teke Amazaya bụ eze ndu Jiuda
\par }
{\R (2Ndu 14:1-6)

\par }{\PP \VerseOne{1}Amazaya bẹ nọwaru ụkporo apha l'apha ise teke ọ watarụ abụru eze. Iphe, ọ nọru l'aba-eze bụru ụkporo apha l'apha tete lẹ Jierúsalẹmu. Ẹpha ne iya bụ Jiehowadanu. Ẹka ne iya ọbu shi bụ lẹ Jierúsalẹmu.

\VS{2}Amazaya bẹ meru iphe, pfụru ọto l'ẹnya Chipfu. Ọle o to gudegbudu obu iya mee ya.

\VS{3}Aba-eze Amazaya bya angụerupho angụru; o gbushia ndu-ozi iya ono, bụ phẹ gburu nna iya teke ọ bụ eze phọ.

\VS{4}Ọle o to gbuduru ụnwegirima ndu ono; kẹle o tsoru iphe ono, e deru l'ekemu; mbụ l'ẹkwo Mósisu; l'ẹka ono, Chipfu tụru ekemu sụ: “Ndu nwụru nwa bẹ e tee gbudu l'ụgwo iphe, ụnwu phẹ metaru; ọphu eegbukwaphọ ụnwegirima l'ụgwo iphe, nna, nwụru phẹ nụ metaru; onyenọnu bẹ aa-lajẹ l'iphe-ẹji, o metaru.”


\par }{\PP \VS{5}Amazaya bya ekukọbe ndu Jiuda; doo phẹ l'ẹnya-unuphu l'ẹnya-unuphu ndu bụ nna l'ipfu Jiuda mẹ l'ipfu Benjiaminu; g'ẹphe nọdu l'ẹka ndu-ishi, bụ ishi ụnu ndu ojọgu labọ l'ụkporo iri iri; mẹ l'ẹka ndu-ishi, bụ ishi ndu ojọgu ụkporo ise ise. Ndu ọ gụtaru bẹ bụ ndu nọwaru shita l'ụkporo apha kwasẹru. Ọ bya ahụma l'iphe, ẹphe dụ bụ ụkporo ụnu ugbo ụkporo l'iri l'ẹsaa l'ụnu iri. Ndu ono bụkota ndu a họru ahọho; mbụ ndu sụwaru eje ọgu; bụru ndu a-dụ ike parụ arwa; mẹ iphe, eegudeje egbobuta onwonye.

\VS{6}Nokwaphọ g'ọ pfụru mkpọla-ọchaa, ẹrwa iya dụ ụkporo talẹntu ise gude buta ndu ojọgu ndu Ízurẹlu, dụ ụkporo ụnu unwoke ugbo iri l'ẹbo l'ụnu iri, bụ ndu ike dụkota.


\par }{\PP \VS{7}No iya; onye kẹ Chileke byapfuta iya bya asụ iya: “Gụbe eze; gẹ gụ lẹ ndu ojọgu ndu Ízurẹlu ta aswịkwaru jee ọgu ono; noo kẹle Chipfu te eswikwaru ndu Ízurẹlu; ọphu o to swiduru ndu Ifuremu.

\VS{8}Ọle-a; i -jewaa bẹ obetakpọo ike ọgu dụchakpoo ngu ịdu-agha; bẹ Chileke e-chitsukwa ngu l'iphu ndu ọhogu ngu; noo kẹle ọo Chileke bụ onye nweru ike, oo-gudeje yeta ẹka; bya enweru ike, oo-gude chitsua nemadzụ.”


\par }{\PP \VS{9}Amazaya sụ onye kẹ Chileke ono: “?Bụ gụnu bẹ anyi e-mekwanụ lẹ mkpọla-ọchaa ono, ẹrwa iya dụ ụkporo talẹntu ise ono, mu nụru ndu ojọgu ndu Ízurẹlu phọ?”

\par }{\PP Onye kẹ Chileke ono sụ iya: “Chileke bẹ a-dụkwaa ike nụ ngu ọphu ka ono shii.”


\par }{\PP \VS{10}Tọbudu iya bụ; Amazaya chịfuta ndu ojọgu ono, shi l'alị Ifuremu byapfuta iya ono; sụ phẹ g'ẹphe lashịa ibe phẹ. Iphe ono mee ẹhu ghushia phẹ eghu ike. Ẹphe tarụ ẹhu chọrochoro lashịa ibe phẹ.


\par }{\PP \VS{11}Obu bya eshihu Amazaya ike; o duta ndu nkiya; ọ bụru phẹ eje lẹ nsụda alị Únú; je egbushia ndu Siye; ụnu unwoke ugbo ụkporo l'ise.\FTNT{*}{{\FR 25:11 }{\FR{25:11
}}{\FT{Iphe, ọ bụ bẹ bụ 10,000.}}}

\VS{12}Unwoke ndu Jiuda ono kpụtakwapho ụnu unwoke ugbo ụkporo l'ise\FTNT{†}{{\FR 25:12 }{\FR{25:12
}}{\FT{Iphe, ọ bụ bẹ bụ 10,000.}}} lẹ ndzụ; chịta phẹ je edobe l'eli eze mkpuma; bya eshi l'ẹka ono nwuhaa phẹ; ẹphe bya adaa; gwee onwophẹ arakabya.


\par }{\PP \VS{13}Ọle ndu ojọgu ono, Amazaya chiphuru azụ g'ẹphe te etsoshi iya jee ọgu ono; wụbaru lẹ mkpụkpu ndu Jiuda; je eshilẹpho lẹ Samériya lwụa phẹ nlwụ lanụ jasụ lẹ Bẹtu-Horonu; gbua ụnu ụmadzu ẹsaa l'ụmadzu ụkporo iri\FTNT{‡}{{\FR 25:13 }{\FR{25:13
}}{\FT{Iphe, ọ bụ bẹ bụ 3,000.}}} lẹ ndu Jiuda ono; bya egwee ivu phẹ shii.


\par }{\PP \VS{14}Teke ono Amazaya shi l'ẹka o gbushiru ndu Edọmu alwa ono bẹ ọ chịgbaa agwa ndu Siye. O dobe agwa ono; ọ bụru nkiya; bya abaaharụ iya ẹja; akpọru iya ụ̀nwù-isẹnsu ọku.

\VS{15}Ọo ya bụ; Chipfu tanwụberu Amazaya ẹhu-eghu iya; o zia onye mpfuchiru; o jepfu Amazaya je asụ iya: “?Bụ gụnu meru g'o gude ọ bụru agwa, ta adụdu ike nafụta ndu nkiya l'ẹka ngu bẹ ị chọaharu?”

\VS{16}Onye mpfuchiru ono kpụkwaduru-a opfu ono l'ọnu epfu; eze jịpfube iya sụ iya: “?Bụ ngu bẹ anyi tụru ẹka g'ị bụru onye mgbazi eze? Dobe ọnu doo! Ọ -dụdu bẹ ee-gbukwa ngu.”

\par }{\PP Ọo ya bụ; onye mpfuchiru ono nọ-kirishia; bya agbẹ teke ono sụ: “Mu maru lẹ Chileke chịpyawaru g'o mee g'ị laa l'iyi; kẹle i meru iphe, dụ nno; tẹme ọphu ị ngabẹduru nchị l'ìdzù, mu chị-koshiru ngu.”


\par }{\SH Ọgu, daru ndu Jiuda waa ndu Ízurẹlu
\par }
{\R (2Ndu 14:8-14)

\par }{\PP \VS{17}Tọbudu iya bụ; Amazaya, bụ eze ndu Jiuda yẹle ndu agbazijeru iya idzu bya achịa idzu. O zia ozi g'e je zia eze ndu Ízurẹlu, bụ Jiowashi nwa Jiehowahazu mbụ nwanwa Jiehu sụ iya: “Bya g'anyi lẹ ngu daleẹdu onwanyi l'ọgu.”


\par }{\PP \VS{18}Jiowashi, bụ eze ndu Ízurẹlu bya eziphu Amazaya, bụ eze ndu Jiuda ozi azụ sụ: “Oshi uke, dụ l'úbvú úbvú Lébanọnu bẹ ziru oshi sida, dụkwapho l'úbvú úbvú Lébanọnu sụ iya: ‘Kenaa nwatibe mu kẹ nwoke nwada ngu g'ọ lụru.’ Tọbudu iya bụ; anụ-ẹgbudu, bu l'úbvú úbvú Lébanọnu ono ghatajẹepho; ọ zọo oshi uke ono pyaapyaa.

\VS{19}Iphe, iipfunu bụ g'a hụmanu l'ị lwụ-kpewaru ndu Edọmu. Ọ bụru iya meru g'o gude ị nọdu ekuanaa onwongu. Nọdule-a l'ibe ngu. ?Bụ gụnu bẹ iime g'ị kpatarụ onwongu opfu, e-me g'unu lẹ ndu Jiuda daa?”


\par }{\PP \VS{20}Obenu lẹ Amazaya ta ngadụru iya nchị; kẹle ọo Chileke bẹ o shi l'ẹka k'ọphu oo-woru phẹ ye ndu ọhogu phẹ l'ẹka; noo kẹle ẹphe chọaharu agwa ndu Edọmu.

\VS{21}Ọo ya bụ; Jiowashi, bụ eze ndu Ízurẹlu chịta ndu ojọgu iya jeshia; ẹphe l'eze ndu Jiuda, bụ Amazaya je aghaa ya lẹ mkpụkpu Bẹtu-Shẹmeshi, nọ l'alị Jiuda.

\VS{22}Ndu Ízurẹlu lwụ-kpee ndu Jiuda; mee onyenọnu gbalaa lashịchaa ibe phẹ.

\VS{23}Jiowashi, bụ eze ndu Ízurẹlu bya egude Amazaya nwa Jiowashi; mbụ nwanwa Éhazaya; mbụ eze ndu Jiuda lẹ mkpụkpu Bẹtu-Shẹmeshi. Jiowashi kpụru iya rwua Jierúsalẹmu; bya enwutsushia igbulọ Jierúsalẹmu; a -gbẹ lẹ Ọnu-abata Ifuremu je rwua lẹ Ọnu-abata Mgburẹku. Ẹka o nwutsuru bẹ ogologo iya rwuru ụnu nkwo-ẹka.

\VS{24}Ọ chịtakota mkpọla-ododo; mẹ mkpọla-ọchaa; mẹ iphe, bụ ivu, ọ hụmaru l'eze-ụlo Chileke, bụ ndu ọphu nọ l'ẹka Óbẹdu-Edọmu. Ọ chịtakwapho iphe, bụ ẹku, dụ l'ụlo eze; mẹ ndu atụ-chiru atụ-chi, lashịa Samériya.


\par }{\PP \VS{25}Amazaya, bụ nwa Jiowashi; mbụ eze ndu Jiuda bya anọfua apha iri l'ise; gẹ Jiowashi nwa Jiehowahazu, bụ eze ndu Ízurẹlu nwụhuchaaru.

\VS{26}Iphe ọzo, Amazaya megbabẹru; e -shi l'ishi jeye l'ẹka ọ bvụru bẹ e dekọtaru l'ẹkwo ndu eze ndu Jiuda mẹ kẹ ndu Ízurẹlu.

\VS{27}Eshi teke Amazaya harụ etso Chipfu bẹ a nọ lẹ Jierúsalẹmu gbaaru iya ẹjo-idzu; ọ gbalaa lashịa mkpụkpu Lakishi. Ẹphe ye ndu jepfuru iya lẹ Lakishi l'ẹka ono je egbua ya.

\VS{28}Ẹphe gude ịnya palata odzu iya; bya eworu iya lia l'ẹka e liru nna iya phẹ lẹ mkpụkpu Dévidi.




\par }\Chap{26}{\SH Teke Uzáya bụ eze ndu Jiuda
\par }
{\R (2Ndu 14:21-22; 15:1-7)

\par }{\PP \VerseOne{1}Tọbudu iya bụ; ndu Jiuda l'ophu duta Uzáya, bụ onye nọwaru apha iri l'ishii eshinu, a nwụru iya; mee ya eze; ọ nọchia ẹnya nna iya, bụ Amazaya.

\VS{2}Ọo ya bẹ kpụkwaru mkpụkpu Elatu woru iya nụ-phu ndu Jiuda azụ; gẹ Amazaya nwụhuchaaru lapfushia nna iya phẹ.


\par }{\PP \VS{3}Uzáya bẹ nọwaru apha iri l'ishii e -shi teke a nwụru iya tẹme ọ bya abụru eze ono. Iphe, ọ nọru l'ọkwa-eze bụru ụkporo apha labọ l'apha iri l'ẹbo lẹ Jierúsalẹmu. Ẹpha ne iya bụ Jiekolaya. Ẹka ne iya ọbu shi bụ lẹ Jierúsalẹmu.

\VS{4}Uzáya bẹ meru iphe, pfụru ọto l'ẹnya Chipfu; ẹgube ono, nna iya, bụ Amazaya meru.

\VS{5}Ọ chọru Chileke lẹ teke Zekaraya nọ ndzụ; ọ bụru Zekaraya ono bẹ kpọ-ziru iya ụzo g'ọ tsụje Chileke ebvu. Jasụkpoo g'ọ nọ-beru bụru onye achọ Chipfu; bẹ Chileke meerụpho; iphe nọdu ejehuru iya.


\par }{\PP \VS{6}Uzáya tụgbua je etsoo ndu Filisitayinu ọgu; nwutsushia igbulọ mkpụkpu Gatu; mẹ igbulọ mkpụkpu Jiabune; mẹ igbulọ mkpụkpu Ashịdodu. Ọ bya akpụshia mkpụkpu l'alị Ashịdodu; mẹwaro l'ẹka ọzo l'alị Filisitayinu.

\VS{7}Chileke yetarụ iya ẹka o tsoo ndu Filisitayinu ọgu; mẹ ndu Arabu ono, bu l'alị Guru-Belu; bya eyekwaru iya phọ ẹka o tsoo ndu Meyuni ọgu.

\VS{8}Ndu Amọnu tụfuaha ụtu anụ Uzáya ono. Ụ́dù iya ngakọta je akpaa l'oke alị ndu Ijiputu; kẹle ọ byaru abụru onye atsụ ebvu shii.


\par }{\PP \VS{9}Ọ kpụshikwarupho ụlo-eli lẹ Jierúsalẹmu lẹ Ọnu-abata Mgburẹku; mẹ lẹ Ọnu-abata Nsụda; mẹ lẹ nkuji nkuji igbulọ ono; kpụa ya; o shihugbaa ike.

\VS{10}Ọ kpụshia ụlo-eli l'echiẹgu; bvushia iduma mini, dụ igwerigwe; kẹle o nweru iphe-edobe shii l'alị ọkpa úbvú, nọ l'ụzo ẹnyanwu-arịba; mẹ lẹ phorokoto alị. O nweru ndu akọru iya opfu; mẹ ndu eletaru iya opfu-vayịnu ẹnya l'alị úbvú úbvú; mẹ l'alị, emehuje iphe; kẹle emebe iphe l'alị bẹ o yenụkaru ẹnya.


\par }{\PP \VS{11}Uzáya nweru ndu ojọgu, e ziru k'ọgu ọkpobe ezizi. Ẹphe anọduje l'odze l'odze eje ọgu; mbụ ẹgube a gụru phẹ g'ẹphe nọduje. Ndu gụru phẹ nụ bụ Jieyẹlu, bụ onye edeje ẹkwo; waa Maseya, bụ onye-ishi ozi. Ọ bụru onye lanụ lẹ ndu-ishi ojọgu eze, bụ Hananaya bẹ kpọ-ziru phẹ g'aa-gụ iya.

\VS{12}Iphe, ndu-ishi l'ẹnya-unuphu, bụ ndu-ishi ndu ojọgu ono dụ bẹ bụ ụnu ishii l'ụkporo iri.

\VS{13}Ndu ojọgu, ẹphe bụ ishi phẹ dụ ụkporo ụnu ụmadzu ugbo ụkporo l'ẹsato; l'ụnu ụmadzu ẹsato; l'ụmadzu ụkporo iri l'ise. Ẹphe bụ ndu gude ọkpehu alwụ ọgu alwụ-chiru eze gude emekperu iya ndu ọhogu iya.

\VS{14}Uzáya nụkota ndu ojọgu ono iphe, eegudeje egbobuta onwonye; mẹ arwa; mẹ okpu-igwe; mẹ uwe-ígwè; mẹ apfụ; mẹ mkpuma, eegudeje agba rọbo.

\VS{15}Lẹ Jierúsalẹmu bẹ o meshiru ụgbo-igwe, a-nọduje agba apfụ; bya atụ mkpuma, ha shii dobegbaa l'eli ụlo-eli; mẹ l'eli nkuji nkuji igbulọ mkpụkpu. Ndu meru iya nụ bụ ndu eme ọna. Ụ́dù Uzáya ngakọta ẹkameka; kẹle Chileke yetarụ iya ẹka l'ụzo, dụ biribiri jasụru; ọ bụru onye aatsụ ebvu.


\par }{\SH Ekpenta eme Uzáya
\par }
{\R (2Ndu 15:5-7)

\par }{\PP \VS{16}Ọle Uzáya wataẹrupho eme ike ike ono; o kuahaa onwiya; eku-onwonye ono mee ya ọ bụru ọla-l'iswi. Ọ tọ pfụshiduru ike l'ẹka Chipfu, bụ Chileke iya; kẹle ọ bahụru l'eze-ụlo Chipfu gẹ ya kpọo ụ̀nwù-isẹnsu ọku l'ọru-ngwẹja ụ̀nwù-isẹnsu.

\VS{17}Onye uke Chileke, bụ Azaríya; waa ndu-uke Chipfu, dụ ụkporo ụmadzu ẹno; bụkotaru ndu ike dụ; tsopyabẹ Uzáya bahụ l'eze-ụlo ono.

\VS{18}Ẹphe kwachia ya ụzo; sụ iya: “Gụbe Uzáya; ọ tọ bụdu ngu bẹ ọ gbaru g'ị kpọoru Chipfu ụ̀nwù-isẹnsu ọku. Ndu ọ gbaru bẹ bụ ndu-uke Chileke, bụ phẹ bụ oshilọkpa Erọnu; mbụ ndu ono, e doberu nsọ g'ẹphe kpọje ụ̀nwù-isẹnsu ọku ono. Shi l'ẹka dụ nsọ ono lụfu; kẹle i mewaru iphe, adụdu ree; mbụ l'ị nafụwaru onwongu ùbvù, shi l'ẹka Chipfu, bụ Chileke.”


\par }{\PP \VS{19}No iya; ẹhu ghuahaa Uzáya eghu. Teke ono bẹ o gudewaa iphe, eegudeje akpọ ụ̀nwù-isẹnsu ọku l'ẹka gẹ ya kpọo ụ̀nwù-isẹnsu ọku. Ẹhu wataẹ ya phọ eghu eghu l'opfu ono ndu-uke Chileke epfu ono; ekpenta mifuta iya l'egedegee ọnu-iphu; l'ẹka ọ pfụru lẹ mgboru ọru-ngwẹja ụ̀nwù-isẹnsu, nọ l'ime ụlo Chipfu ono. Ndu uke Chileke ono tụko ele iya ẹnya.

\VS{20}Azaríya, bụ onye-ishi ndu-uke Chileke ono; waa ndu-uke Chileke ono g'ẹphe ha bya elee ya ẹnya; ẹphe hụma g'ekpenta tụkoru iya egedegee ọnu-iphu. Ẹphe mekebe ẹgwegwa nwufu iya l'ẹka ono. Yẹbedua l'onwiya mekebekwaphọ ẹgwegwa lụfu; kẹle Chipfu byiwaru iya ẹka.


\par }{\PP \VS{21}Ekpenta ono bẹ meẹrupho eze, bụ Uzáya jasụ mbọku, ọ nwụhuru. O vuru ekpenta ono buru l'ụlo iche. E bufu iya ebufu l'eze-ụlo Chipfu. Ọ bụru Jiótamu, bụ nwa iya nwoke bẹ bụ onye-ishi l'ibe eze; bụru iya bụ onye-ishi ndu alị ono.


\par }{\PP \VS{22}Iphe ọzo, Uzáya megbabẹru; e -shi l'ishi jeye l'ẹka ọ bvụru bẹ bụ onye mpfuchiru Chileke, bụ Azáya nwa Emọzu bẹ deshiru iya nụ.

\VS{23}No iya; Uzáya nwụhu lapfushia nna iya phẹ. E lia ya l'ẹka e liru nna iya phẹ; mbụ l'ẹgu, nọ-kube ẹka eelije ndu eze; kẹle ẹphe sụru l'ọ bụ onye ekpenta. Jiótamu, bụ nwa iya nwoke bụru eze nọchia ẹnya iya.




\par }\Chap{27}{\SH Teke Jiótamu bụ eze ndu Jiuda
\par }
{\R (2Ndu 15:32-38)

\par }{\PP \VerseOne{1}Jiótamu bẹ nọwaru ụkporo apha l'apha ise teke ọ watarụ abụru eze. Iphe, ọ nọru l'aba-eze lẹ Jierúsalẹmu bụ apha iri l'ishii. Ẹpha ne iya bẹ bụ Jierusha nwada Zadọku.

\VS{2}Jiótamu meru iphe, pfụru ọto l'ẹnya Chipfu ẹgube ono, nna iya, bụ Uzáya meru. Ọphu ọ tọ bahụkwanuru l'eze-ụlo Chipfu ẹjo abahụ gẹ nna iya; tẹme ndu Jiuda nọduele-a arwụ ụrwuali, ẹphe arwụ.

\VS{3}Ọ kpụkwaru ọnu-abata, dụ ephekerephe, eeshije abahụ l'eze-ụlo Chipfu. Bya akpụkwakwapho igbulọ Ofẹlu ẹka ha shii.

\VS{4}Nokwaphọ g'ọ kpụshiru mkpụkpu l'úbvú úbvú alị ndu Jiuda; ọ kpụshia ẹka eedomije onwonye; mẹ ụlo-eli l'ẹka ọswa dụgbaa.


\par }{\PP \VS{5}Jiótamu bẹ tsoru eze ndu Amọnu ọgu; lwụ-kpee ya. L'apha ono bẹ ndu Amọnu nụru iya mkpọla-ọchaa, ẹrwa iya dụ ụkporo talẹntu ise; mẹ ogbongu witi, dụ ụkporo ụnu l'ụnu ise; mẹ ogbongu balị, dụ ụkporo ụnu l'ụnu ise. Ndu Amọnu ono bẹ nụkwaru iya phọ ọphu ha ẹgube ono l'apha k'ẹbo iya; mẹ l'apha k'ẹto iya.


\par }{\PP \VS{6}Ọo ya bụ; Jiótamu bụru onye parụ ẹka; noo kẹle o tsoẹrupho ụzo kẹ Chipfu, bụ Chileke iya kwasẹru.


\par }{\PP \VS{7}Iphe ọzo, Jiótamu megbabẹru; mẹ ọgu, ọ lwụkotaru; bẹ e dekọtaru l'ẹkwo ndu eze ndu Ízurẹlu; mẹ kẹ ndu Jiuda.

\VS{8}Ọ nọwaru ụkporo apha l'apha ise teke ọ watarụ abụru eze ono. Iphe, ọ nọru l'aba-eze bụru apha iri l'ishii lẹ Jierúsalẹmu.

\VS{9}No iya; Jiótamu nwụhu lapfushia nna iya phẹ; ẹphe lia ya lẹ mkpụkpu Dévidi. Nwa iya, bụ Éhazu bụru eze nọchia ẹnya iya.




\par }\Chap{28}{\SH Teke Éhazu bụ eze ndu Jiuda
\par }
{\R (2Ndu 16:1-4)

\par }{\PP \VerseOne{1}Éhazu bẹ nọwaru ụkporo apha teke ọ watarụ abụru eze. Iphe, ọ nọru l'aba-eze lẹ Jierúsalẹmu bụ apha iri l'ishii. Ọphu o medụru iphe, pfụru ọto l'ẹnya Chipfu ẹgube ochooroke iya, bụ Dévidi meru.

\VS{2}O tsoru ẹka ndu eze ndu Ízurẹlu; kpụshiaru Balụ ntẹkpe.

\VS{3}Ọ kpọo ụ̀nwù-isẹnsu ọku lẹ nsụda Hịnomu; kpọo ụnwu iya unwoke ọku gude gwee ẹja, bụ iya bụ ẹbyi ono, ọha ono, Chipfu chịfuru l'iphu ndu Ízurẹlu shi anọduje eme ono.

\VS{4}O gwerụ ẹja; kpọo ụ̀nwù-isẹnsu ọku l'ẹka aagwajẹ iphe; mẹ l'úbvú úbvú; mẹkpoo lẹ mkpula mkpula oshi, jakashịru ajakashị.


\par }{\PP \VS{5}Ọo ya bụ; Chipfu, bụ Chileke iya woru iya ye l'ẹka eze ndu Arámu. Ndu Arámu lwụ-kpee ya; kpụa ikpoto ndu nkiya lẹ ndzụ; kpụru phẹ laa Damasụkosu. E wokwaru iya phọ ye l'ẹka eze ndu Ízurẹlu, bụ onye gbushiru ndu kẹ Éhazu ono k'ọphu parụ ẹka apaa.

\VS{6}Peka nwa Remalaya bẹ gburu ụkporo ụnu unwoke ugbo iri l'ise l'alị Jiuda l'ujiku lanụ; mbụ ndu bụkota ojọgu, ike dụ. Iphe, kparụ iya nụ bụru l'ẹphe gwọberu Chipfu, bụ Chileke kẹ nna phẹ.

\VS{7}Zikiri, bụ onye ojọgu, ike dụ, shi l'ipfu Ifuremu bẹ gburu Maseya, bụ nwa eze; mẹ Azurikamu, bụ onye-ishi l'ibe eze; gbukwaaphọ Ẹlukana, bụ onye etsota eze l'ọkwa.

\VS{8}Ndu Ízurẹlu kpụkoo ụkporo ụnu ụmadzu ugbo ụkporo l'ise lẹ ndzụ l'ime ndu Jiuda ono, bụ abụbu phẹ ono. Ẹphe kpụkoru ụnwanyi; mẹ ụnwu phẹ unwoke; mẹ ụnwu phẹ ụnwanyi; bya egwekwaaphọ ivu k'ọphu parụ ẹka apaa vuru laa Samériya.


\par }{\PP \VS{9}Ọle o nweru onye mpfuchiru Chipfu, ẹpha iya bụ Odẹdu, bu lẹ Samériya. Ọ tụgbua je agba ndu ojọgu ono ndzuta g'ẹphe shi ọgu alwa Samériya; je asụ phẹ: “Unu lenu; Chipfu, bụ Chileke nna unu phẹ bẹ gude lẹ ndu Jiuda bẹ meru ẹhu nọdu eghu iya eghu; o woru phẹ ye unu l'ẹka. Ọle unu gudewaa ẹhu-iwe ọphu rwuru imigwe gbushia phẹ.

\VS{10}Nta-a bẹ unu tụberu g'unu dobe ndu Jiuda ono; mẹ ndu Jierúsalẹmu ono; mbụ unwoke phẹ mẹ ụnwanyi phẹ g'ẹphe bụru ohu unu. Ọle-a; ?unubẹdua te emeadaru Chipfu, bụ Chileke unu iphe-ẹji tọo?

\VS{11}Unu ngabẹru mu nchị nta. Unu duphu ndu abụbu unu ono, unu kpụkoru lẹ ndzụ ono azụ; kẹle oke ẹhu-eghu Chipfu bẹ dapfutaakwaru unu.”


\par }{\PP \VS{12}Tọbudu iya bụ; Azaríya nwa Jiehohananu; mẹ Berekaya nwa Meshilemotu; mẹ Jiehezekaya nwa Shalumu; mẹ Amasa nwa Hadulayi, bụ iya bụ ndu-ishi ndu Ifuremu kwachia ndu ojọgu ono ụzo, mbụ ndu ojọgu ono, shi ọgu alwa ono;

\VS{13}sụ phẹ: “Unu te edubatakwa ndu ono, unu kpụru lẹ ndzụ ono l'ẹka-a; kẹle iphe, unu tụberu bẹ bụ g'unu metabaa iphe-ẹji; mẹ iphe, Chipfu e-gude nmaa anyi ikpe; yekọbe l'ọphu anyi mewaru ememe. Ikpe, nmarụ anyi bẹ panụkaru ẹka k'ọphu oke ẹhu-eghu Chipfu atawa rịiriirii l'ẹhu ndu Ízurẹlu.”


\par }{\PP \VS{14}Ọo ya bụ; ndu ojọgu ono nọdu l'iphu ndu-ishi; mẹ edzudzu-ọha ono haa ndu ono, ẹphe kpụkoru ono; mẹ ivu, ẹphe gwekọru l'ọgu ono.

\VS{15}Tọbudu iya bụ; unwoke, a gụru ẹpha phẹ bya achịta ndu ono, a kpụru lẹ ndzụ ono; bya eye ẹka l'ivu ono, e gwekọru ono chịta uwe yee ndu ọphu gba ọto l'ime phẹ. Ẹphe nụ phẹ iphe eye l'ẹhu; mẹ akpọkpa; mẹ nri; mẹ iphe-angụngu; bya edebe phẹ manụ l'ẹka ọ́nyá, dụ phẹ l'ẹhu. E gude nkapfụ-ịgara pata ndu ọphu ike bvụshiru; duru phẹ dulaaru ndu abụbu phẹ lẹ Jieriko, bụ iya bụ ndu Ọha-mpfụ. Ọo ya bụ; ẹphe lwatashịa Samériya.


\par }{\SH Éhazu arwọ n-yemẹka l'ẹka ndu Asiriya
\par }
{\R (2Ndu 16:7-9)

\par }{\PP \VS{16}Ọ bụru teke ono bẹ eze, bụ Éhazu ziru ndu eze ndu Asiriya g'ẹphe bya eyetaru iya ẹka.

\VS{17}Noo kẹle ndu Edọmu bẹ byaru bya etsoo ndu Jiuda ọgu ọzo; kpụkoo ndu ẹphe kpụkoru lẹ ndzụ.

\VS{18}Ndu Filisitayinu bẹ zebatakwarụpho lẹ mkpụkpu, nọgbaa l'alị ọkpa úbvú, nọ l'ụzo ẹnyanwu-arịba; mẹ l'echiẹgu ndọhali l'alị ndu Jiuda. Ẹphe lwụta mkpụkpu Bẹtu-Shẹmeshi; mẹ Ajialọnu; mẹ Gederotu; mẹ Soko; yẹle ụnwu mkpụkpu, nọkota iya nụ; bya alwụta mkpụkpu Timuna yẹle ụnwu mkpụkpu, nọ iya nụ; mẹ mkpụkpu Gimuzo yẹle ụnwu mkpụkpu, nọ iya nụ. Ẹphe buru l'ẹka ono.

\VS{19}Chipfu gude k'iphe, Éhazu, bụ eze ndu Ízurẹlu meru wozeta ndu Jiuda alị; kẹle Éhazu bẹ rwụru ụrwuali, dụ shii l'alị Jiuda; ọphu Chipfu egudedu ire iya ẹka.

\VS{20}Ọo ya bụ; Tigulatu-Pilesa, bụ eze ndu Asiriya labeshịa ọphu oo yeru iya ẹka; ọ gbẹ byapfuta iya; bya anụa ya nshị kpụrukpuru.

\VS{21}Éhazu shichakpọo l'ụlo Chipfu; mẹ l'ụlo eze; mẹ l'ụlo ndu-ishi hata iphe nụ eze ndu Asiriya ono; ọphu o to yetadụru iya ẹka.


\par }{\SH Iphe-ẹji, Éhazu meru
\par }
{\PP \VS{22}Teke ono, eze, bụ Éhazu eje iphe-ẹhuka ono bẹ ọ kabaa abụru onye Chipfu te egudedu ire iya ẹka.

\VS{23}O gwerụ ẹja nụ agwa ndu Damasụkosu, bụ iya bụ ndu ono, lwụ-kperu iya nụ ono. Ọ sụ lẹ ya e-gwe ẹja nụ agwa ndu Arámu g'ẹphe yetarụ iya ẹka; eshi ọphu ẹphe yetarụ ndu eze ndu Arámu ono ẹka. Obenu l'ọo ya mecharu mee yẹbedua waa ndu Ízurẹlu l'ophu laa l'iyi.

\VS{24}Éhazu bya achịkobe ivu, dụ l'ụlo Chileke; gbupyashịa ivu ono kẹ yọgiri yọgiri. Ọ gụ-chia mgbo ụlo Chipfu ono agụ-chi; tụko ẹkameka lẹ Jierúsalẹmu dokaa ẹnya-agwa.

\VS{25}Iphe, bụkpoo mkpụkpu lẹ mkpụkpu, dụkota l'alị Jiuda bẹ o metakọtaru ẹka aakpọje ụ̀nwù-isẹnsu ọku l'ẹnya-agwa. O shi nno kpatsu Chipfu, bụ Chileke kẹ nna iya phẹ ẹhu-eghu.


\par }{\SH Anwụhu Éhazu
\par }
{\R (2Ndu 16:19-20)

\par }{\PP \VS{26}Iphe ọzo Éhazu megbabẹru e -shi l'ishi jeye l'ẹka ọ bvụru bẹ e dekọtaru l'ẹkwo ndu eze ndu Jiuda mẹ kẹ ndu Ízurẹlu.

\VS{27}No iya; Éhazu nwụhu lapfushia nna iya phẹ. Ẹphe lia ya lẹ mkpụkpu Jierúsalẹmu. Ọle e te liduru iya l'ilu ẹka eelije ndu eze ndu Ízurẹlu. Hezekáya, bụ nwa iya nwoke bụru eze nọchia ẹnya iya.




\par }\Chap{29}{\SH Teke Hezekáya bụ eze ndu Jiuda
\par }
{\R (2Ndu 18:1-3)

\par }{\PP \VerseOne{1}Hezekáya bẹ watarụ abụru eze teke ọ nọwaru ụkporo apha l'apha ise. Iphe, ọ nọru l'aba-eze iya lẹ Jierúsalẹmu bụ ụkporo apha l'apha tete. Ẹpha ne iya bụ Abáyijia nwada Zekaraya.

\VS{2}Hezekáya meru iphe, pfụru ọto l'ẹnya Chipfu ẹgube ochooroke iya, bụ Dévidi meru.


\par }{\SH Hezekáya emecha eze-ụlo Chipfu
\par }
{\PP \VS{3}L'ọnwa mbụ l'apha mbụ, Hezekáya watarụ abụru eze bẹ ọ gụhashiru mgbo eze-ụlo Chipfu; bya emekwachaa ya emekwa.

\VS{4}Ọ bya edubata ndu-uke Chileke; mẹ ndu Lívayi; kukọbe phẹ l'edupfu, nọ l'ụzo ẹnyanwu-awawa;

\VS{5}bya asụ phẹ: “Unubẹ ndu Lívayi; unu ngabẹru mu nchị! Unu dobe onwunu nsọ nta-a; unu edobe eze-ụlo Chipfu, bụ Chileke kẹ nna unu phẹ nsọ. Unu wofukọta iphe, aasọ oyi, nọ l'ẹka ono, dụ nsọ ono.

\VS{6}Noo kẹle nna anyi phẹ shi bụru ndu e gudedu ire phẹ ẹka; ẹphe mee iphe, dụ ẹji l'ẹnya Chipfu, bụ Chileke anyi. Ẹphe parụ iya haa; wofu iphu l'ẹka Chipfu bu ebubu; bya agbakụta iya azụ.

\VS{7}Ẹphe gụ-chishikwarụpho mgbo nwụlo, eeshije abahụ l'eze-ụlo Chipfu; menyishicha ọku l'orọku, dụ l'ụlo ono; tẹme ẹphe kpọ-buhu ụ̀nwù-isẹnsu ọku; ẹphe gwebuhuru Chileke kẹ Ízurẹlu ngwẹja-akpọ-ọku l'ẹka ono, dụ nsọ ono.

\VS{8}Ọ bụru iya meru g'o gude oke ẹhu-eghu Chipfu dapfuta ndu Jiuda; mẹ ndu Jierúsalẹmu. O mee; ẹphe bụru iphe, anyị ishi ẹdzu; mbụ mee phẹ; ẹphe bụru iphe, aasọ oyi bya anmarụ ọtsa; ẹgube unu gude ẹnya unu elenu iya-a.

\VS{9}Ọo ya meru iphe, e gude ogu-echi gbushia nna anyi phẹ. Ọ bụru iphe ono meru iphe, ụnwu anyi unwoke; mẹ ụnwanyi; mẹ unyomu anyi phẹ bụ ndu nọ l'ẹka a kpụru phẹ lẹ ndzụ laa.


\par }{\PP \VS{10}“Iphe, dụ mu l'obu nta-a bẹ bụ gẹ mu lẹ Chipfu gbaa ndzụ; mbụ Chileke kẹ Ízurẹlu; k'ọphu ẹhu-eghu iya ono, ata pfụpfupfu ono a-lụfu anyi l'ẹhu.

\VS{11}Ụnwu mu; unu te eyekwaru ozi unu ẹka lanụ nta-a; noo kẹle Chipfu bẹ họtaru unu g'unu pfụru l'iphu iya; ejeru iya ozi; mbụ g'unu bụru iya ndu-ozi; mẹ ndu anọduje akpọru iya ụ̀nwù-isẹnsu ọku.”


\par }{\PP \VS{12}Tọbudu ya bụ; ndu Lívayi ono jịkobe k'ozi ono. Oshilọkpa Kohatu, tso iya nụ bẹ bụ Mahatu nwa Amasayi; yẹe Jiowẹlu nwa Azaríya. Oshilọkpa Merari, tso iya nụ bụru Kishi nwa Abudi; yẹe Azaríya nwa Jiehalelẹlu. Oshilọkpa Geshọnu, tso iya nụ bẹ bụ Jiowa nwa Zima; yẹe Édẹnu nwa Jiowa.

\VS{13}Oshilọkpa Elizafanu, tso iya nụ bẹ bụ Shimiri; yẹe Jiyuwẹlu. Oshilọkpa Asafu, tso iya nụ bụru Zekaraya; yẹle Matanaya.

\VS{14}Oshilọkpa Hemanu, tso iya nụ bụru Jiehiyẹlu; yẹe Shimeyi. Oshilọkpa Jiedutunu, tso iya nụ bụru Shemaya; yẹe Uzẹlu.


\par }{\PP \VS{15}Ẹphe bya achịkobechaa ụnwunna phẹ; bya emee onwophẹ; ẹphe dụ nsọ. Ọo ya bụ; ẹphe bahụ je emechaa ụlo Chipfu emecha; ẹgube ono, eze tụ-buru phẹ iya; mbụ ẹgube ono, Opfu Chipfu pfuru iya.

\VS{16}Ndu uke Chileke bya abahụ l'ime ime eze-ụlo Chipfu ono je emechaa ya emecha. Iphemiphe, ẹphe hụmaru, aasọ nsọ, nọ l'eze-ụlo Chipfu ono bẹ ẹphe chịfutakotaru l'ọma-unuphu ụlo ono. Ndu Lívayi ye iya ẹka vuta vufu je awụshi lẹ nsụda nggele Kidirọnu.

\VS{17}Eze-ụlo ono bẹ ẹphe watarụ emecha lẹ mbọku mbụ l'ọnwa mbụ. O be lẹ mbọku k'ẹsato l'ọnwa ono ẹphe metabe iya rwua lẹ nwụlo ono, eeshije abahụ l'eze-ụlo Chipfu ono. Ọo ya bụ ẹphe gude abalị ẹsato mechaa eze-ụlo Chipfu ono l'onwiya. Ọ bụru ujiku iri l'ishii l'ọnwa mbụ ono bẹ ẹphe megheru iya.


\par }{\SH Eeyephu ụlo Chileke azụ l'ẹka Chileke
\par }
{\PP \VS{18}Tọbudu iya bụ; ẹphe jepfu eze, bụ Hezekáya je asụ iya: “Anyi mechaakwaru eze-ụlo Chipfu ono l'ophu; mẹ ọru-nwẹja ẹka eegweje ngwẹja-akpọ-ọku; mẹ iphe, bụ ivu, adụje iya nụ; mẹ teburu ono, eedobeje buredi, eedobeje l'iphu Chileke ono; yẹe ivu, adụje iya nụ.

\VS{19}Iphe, bụ ivu ono, eze Éhazu woshiru l'eze-ụlo ono teke ọ bụ eze; mbụ teke ono e te gudedu ire iya ẹka ono bẹ e dobephuwaru azụ; tẹme anyi mechawa iya emecha. Ẹphe dụkotawa l'iphu ọru-ngwẹja Chipfu.”


\par }{\PP \VS{20}No iya; o be l'ọnmewa ụtsu; eze, bụ Hezekáya gbalihu je ekukọta ndu-ishi mkpụkpu ono; ẹphe jeshia l'ụlo Chipfu ono.

\VS{21}Ẹphe kpụru oke-eswi ẹsaa; mẹ ebili ẹsaa; mẹ ụnwu atụru ẹsaa; mẹ mkpi ẹsaa, ẹphe e-gude gwee ngwẹja-iphe-ẹji l'iswi ẹhu alị-eze ono; mẹ l'iswi ẹhu eze-ụlo Chileke; mẹ l'iswi ẹhu ndu Jiuda. Eze sụ ndu-uke Chileke, bụ oshilọkpa Erọnu g'ẹphe gwee ngwẹja ono l'ọru-ngwẹja Chipfu.

\VS{22}Ọo ya bụ; ẹphe gbua oke-eswi ono; ndu-uke Chileke nata mee ya; phee l'ọru-ngwẹja. Ẹphe gbukwaphọ ebili ono; phee mee ya l'ọru-ngwẹja. Ẹphe bya egbua ụnwu atụru phọ; phee mee ya l'ọru-ngwẹja.

\VS{23}Mkpi ono, e gude egwe ngwẹja-iphe-ẹji ono bẹ a kpụtakotaru je anụ eze; yẹle edzudzu-ọha ono; ẹphe byibegbaa phẹ ẹka.

\VS{24}Ndu uke Chileke gbushia mkpi ono; bya eworu mee ya gwee ngwẹja-iphe-ẹji l'ọru-ngwẹja; gude pfụa ụgwo iphe-ẹji, ndu Ízurẹlu l'ophu mekọtaru; kẹle eze bẹ tụru ekemu sụ g'e gwee ngwẹja-akpọ-ọku ono; mẹ ngwẹja-iphe-ẹji ono l'iswi ẹhu ndu Ízurẹlu l'ophu.


\par }{\PP \VS{25}Ọ bya achịru ndu Lívayi ye l'ụlo Chipfu; nụ phẹ ogelenda; mẹ une; mẹ ogumogu; ẹgube ono, ẹphe tụru l'ekemu; mbụ Dévidi; yẹe Gadu, bụ onye aphụjeru eze ọphulenya; mẹ Nétanu, bụ onye mpfuchiru Chileke. Ekemu ono bẹ bụ ekemu, Chipfu shi l'ẹka ndu mpfuchiru iya tụa.

\VS{26}Ọo ya bụ; ndu Lívayi pfụru gudegbaa ngwa-ebvu Dévidi ono; ndu-uke Chileke gudegbaa opu phẹ.

\VS{27}No iya; Hezekáya tụa ekemu sụ g'e gwee ngwẹja-akpọ-ọku l'ọru-ngwẹja. A wataẹpho egwe ngwẹja ono; a wata agụ ebvu anụ Chipfu; bya egbu opu eye iya; akụ ngwa-ebvu, bụ kẹ Dévidi ono, bụ eze ndu Ízurẹlu.

\VS{28}Edzudzu-ọha ono l'ophu nọdu abarụ Chipfu ẹja; ndu ebvu nọdu agụ ebvu; ndu opu nọdu egbu opu. E mee ya nno jeye e gweghee ngwẹja-akpọ-ọku ono.

\VS{29}E gwegheẹpho ngwẹja ono; eze mẹ iphe, bụ ndu yẹle iya nọ l'ẹka ono tụko g'ẹphe ha phozeta baarụ Chipfu ẹja.

\VS{30}Eze, bụ Hezekáya; yẹle ndu-ishi ndu Jiuda bya epfuaru ndu Lívayi g'ẹphe gụa ebvu ajaja nụ Chipfu; mbụ g'ẹphe gụa ya l'ụzo Dévidi; yẹle Asafu, bụ onye aphụje ọphulenya gụru iya. Ọo ya bụ; ẹphe gude ẹhu-ụtso gụa ebvu ajaja ono; bya ephozeta baarụ Chipfu ẹja.


\par }{\PP \VS{31}Tọbudu iya bụ; Hezekáya sụ: “Nta bẹ unu dobewaru onwunu Chipfu iche. Unu gude ngwẹja; mẹ ngwẹja-ekele bya l'ụlo Chipfu.” Ọo ya bụ; edzudzu-ọha ono wota ngwẹja; mẹ ngwẹja-ekele ono. Iphe, bụkpoo ndu oovu evuvu l'obu wotagbaa iphe, ee-gude gwee ngwẹja-akpọ-ọku.


\par }{\PP \VS{32}Anụ, edzudzu-ọha ono nụru g'e gude gwee ngwẹja-akpọ-ọku ono bẹ dụ oke-eswi ụkporo ẹto l'iri; mẹ ụkporo ebili ise; mẹ ụkporo ụnwu atụru iri. Anụ ono g'ọ ha bẹ bụkota ọphu ee-gude gweeru Chipfu ngwẹja-akpọ-ọku.

\VS{33}Anụ, e doberu nsọ k'egwe ngwẹja ono bẹ dụ ụnu oke-eswi l'ụkporo oke-eswi iri; waa ụnu atụru ẹsaa l'ụkporo iri.

\VS{34}Ọle ndu-uke Chileke bẹ ha nwanshịi; k'ọphu bụ l'ẹphe ta adụdu ike swashịkota akpọ l'anụ ono, e gude egwe ngwẹja-akpọ-ọku ono. Ọ bụru ụnwunna phẹ, bụ ndu Lívayi bẹ yetarụ phẹ ẹka gẹ ndu ọzo, bụ ndu-uke Chileke dobefụa onwophẹ nsọ; ẹphe yeru phẹ ẹka ono jasụ ozi, dụ iya nụ bvụ; kẹle ndu Lívayi bẹ ọ ka erwu l'ẹhu kẹ g'ẹphe dobe onwophẹ nsọ eme lẹ ndu-uke Chileke.

\VS{35}Anụ, e gude eme kẹ ngwẹja-akpọ-ọku ono bẹ ha igwerigwe; mẹkwapho ẹba-anụ, e gude egwe ngwẹja-ẹhu-guu; mẹ ngwẹja-mẹe, ayịjeru lẹ ngwẹja-akpọ-ọku ono.

\par }{\PP Noo ya; ozi, eeje l'ụlo Chipfu bya alwa azụ l'ọnodu iya.

\VS{36}Hezekáya yẹle ndu Jiuda g'ẹphe ha tekọta ẹswa k'iphe, Chipfu meru ndu nkiya; kẹle iphe ono bẹ e mekọtaru ẹgwegwa ẹgwegwa.




\par }\Chap{30}{\SH Aakwakọbe k'ọbo Ojeghata
\par }
{\PP \VerseOne{1}Tọbudu iya bụ; Hezekáya bya ezikọta iphe, bụ ndu Ízurẹlu mẹ ndu Jiuda ozi; dekwarụpho ẹkwo-ozi nụ ndu Ifuremu; mẹ ndu Manásẹ g'ẹphe byakọta l'eze-ụlo Chipfu lẹ Jierúsalẹmu; k'ọphu ẹphe a-bọru Chipfu, bụ Chileke kẹ Ízurẹlu ọbo Ojeghata.

\VS{2}Eze yẹle ndu-ishi; mẹ edzudzu-ọha ono, nọ lẹ Jierúsalẹmu bya achịpyaa ya l'ọo l'ọnwa k'ẹbo bẹ ẹphe a-bọ ọbo Ojeghata ono.

\VS{3}Ẹphe ta abọduru iya teke aabọje iya; noo kẹle ndu doberu onwophẹ nsọ lẹ ndu-uke Chileke ta ahadụ shii; ọzo bụ lẹ ndu Ízurẹlu te eshidu dzukọwaa lẹ Jierúsalẹmu.

\VS{4}Iphe ono, ẹphe chịtaru idzu iya ono tụko dụ eze yẹle ndu Jiuda l'ophu ree.

\VS{5}Tọbudu iya bụ; ẹphe pfua ya hoo haa sụ l'aa-ra iya arara l'alị Ízurẹlu mgburugburu; e -shi lẹ Biye-Sheba jasụ lẹ Danu gẹ ndu Ízurẹlu wụru byatashịa Jierúsalẹmu bya abọoru Chipfu, bụ Chileke kẹ Ízurẹlu ọbo Ojeghata ono; noo kẹle ẹphe ta adụdu igwerigwe zefụta bya abọo ọbo-iphe ono ẹgube e deru iya l'ẹkwo.


\par }{\PP \VS{6}Eze tụa ekemu gẹ ndu ọkpa-ẹgwa jegbabẹkota alị Ízurẹlu; mẹ alị Jiuda. Ẹphe gude ẹkwo-ozi, eze yẹle ndu-ishi iya deru jeshia. Iphe, e deru l'ẹkwo-ozi ono bẹ sụru:

\par }{\PP “Unubẹ ndu Ízurẹlu; unu lwaphuta azụ lwapfuta Chipfu; mbụ Chileke kẹ Ébirihamu; mẹ Áyizaku; mẹ Ízurẹlu; k'ọphu ọo-ghachiru unu iphu ọzo; mbụ unubẹ nwa ndu ọphu wafụru l'ẹka ndu eze ndu Asiriya ono.

\VS{7}Unu ta adụkwa gẹ nna unu phẹ; mẹ ụnwunna unu phẹ, bụ ndu ono, dụru Chipfu, bụ Chileke kẹ nna phẹ ghẹlegheleghele k'ọphu bụ lẹ Chipfu meru phẹ; ẹphe bụru mkpurupyata ẹgube unu hụmanuru-a.

\VS{8}Unu te kwefukwa ike gẹ nna unu phẹ. Iphe, unu e-mechia bụ g'unu woru onwunu ye Chipfu l'ẹka. Unu bya l'eze-ụlo iya ono, dụ nsọ; mbụ ụlo ono, o mewaru g'ọ dụ nsọ jasụ lẹ tuutuutuu lẹ mịimiimii ono. Unu abajẹru Chipfu, bụ Chileke unu ẹja; k'ọphu ẹhu-eghu iya ono, ata pfụpfupfu ono a-lụfu unu l'ẹhu.

\VS{9}Ọ -bụru l'unu lwapfutaru Chipfu ọzo; bẹ ndu kpụru ụnwunna unu; mẹ ụnwegirima unu phẹ lẹ ndzụ a-phụru phẹ obu-imemini; haa phẹ ẹphe alwaphuta azụ l'alị-a; kẹle Chipfu, bụ Chileke unu bẹ bụ onye emeje eze-iphe-ọma; bya abụru onye aphụje obu-imemini. Ọ tọ byadu ewofu iphu iya l'ẹka unu nọ; mẹ ọ -bụru l'unu lwapfutaru iya.”


\par }{\PP \VS{10}Ọo ya bụ; ndu ọkpa-ẹgwa ono tụko mkpụkpu lẹ mkpụkpu jegbabẹkota l'alị ipfu Ifuremu; mẹ k'ipfu Manásẹ jasụ l'alị ipfu Zebulọnu. Obenu l'ọo ọchi bẹ aachị phẹ; aja phẹ ewenu.

\VS{11}Ọle o nwelẹru-a ndu ọphu harụ shi l'ipfu Asha; mẹ ipfu Manásẹ; mẹ ipfu kẹ Zebulọnu, bụ ndu kweru wozeta onwophẹ alị byatashịa Jierúsalẹmu.

\VS{12}Nokwaphọ g'ẹka Chipfu dụ l'ẹhu ndu Jiuda; o mee k'ọphu obu phẹ bụ nanụ; ẹphe nọdu eme iphe, Chipfu pfuru ẹgube eze yẹe ndu-ishi sụru phẹ g'ẹphe mee.


\par }{\SH Aabọ ọbo Ojeghata ono
\par }
{\PP \VS{13}No iya; ikpoto nemadzụ bya edzukọo lẹ Jierúsalẹmu g'ẹphe bọo ọbo-iphe ono, aatajẹ buredi, ekoduru ekoko l'ọnwa k'ẹbo. Ẹphe dzukọberu k'ọphu parụ ẹka apaa.

\VS{14}Ẹphe wụ-lihu; tụko ẹnya ẹka e shi agwajẹ iphe lẹ Jierúsalẹmu wofukọta. Ẹphe vutakwaphọ ẹnya ẹka aakpọje ụ̀nwù-isẹnsu ọku je enwuru ye lẹ nsụda Kidirọnu.


\par }{\PP \VS{15}O rwua l'abalị iri l'ẹno l'ọnwa k'ẹbo ono; ẹphe gbua nwatụru Ojeghata ono. Iphere bya adụ ndu-uke Chileke ono; mẹ ndu Lívayi. Ẹphe je emechaa onwophẹ emecha; gude anụ, ee-gude gwee ngwẹja-akpọ-ọku byatashịa l'ụlo Chipfu ono.

\VS{16}Ẹphe je anọdukota l'ọnodu, ẹphe anọduje; ẹgube ono, o pfuru iya; mbụ ekemu Mósisu, bụ onye kẹ Chileke. Ndu uke Chileke ono woru mee-iphe ono, ẹphe natarụ l'ẹka ndu Lívayi ono phekọta l'ọru-ngwẹja ono.

\VS{17}Igwerigwe, ndu nọ l'igwe-ọha ono bẹ te emechadụru onwophẹ emecha. Ọ bụru iya meru g'o gude ndu Lívayi gbuaru ndu ono, aasọ nsọ ono nwatụru Ojeghata nkephẹ; k'ọphu ẹphe e-me iya g'ọ dụru Chipfu nsọ.

\VS{18}Ndu ọphu ka l'ọtu lẹ ndu shi l'ipfu Ifuremu; mẹ ipfu Manásẹ; mẹ ipfu Isaka; mẹ kẹ Zebulọnu bẹ te emechadụru onwophẹ emecha; ọle ẹphe rikwanụru iphe Ojeghata ono. Eriri, ẹphe riru iya ta abụkwa ẹgube ono bẹ e deru iya l'ẹkwo. Ọle Hezekáya pfukwanụru nụ Chipfu l'iswi ẹhu phẹ sụ: “Gẹ Chipfu, bụ onye ono, dụ ree ono gụaru

\VS{19}onyemonye nvụ; mbụ onye gude obu iya l'ophu achọ Chipfu, bụ Chileke kẹ nna iya phẹ; e -gudekpọoro l'onye ọbu te emeduru onwiya g'ọ dụebe ree g'ekemu k'eze-ụlo Chileke pfuru.”

\VS{20}Ọo ya bụ; Chipfu nụma epfupfu, Hezekáya pfuru nụ iya; bya emee; ẹhu dụ ndu ono ike.


\par }{\PP \VS{21}Ndu Ízurẹlu, bụ ndu ọphu nọ lẹ Jierúsalẹmu gude ẹhu-ụtso bọo ọbo-iphe, aatajẹ buredi, ekoduru ekoko ono ujiku ẹsaa. Ndu Lívayi mẹ ndu-uke Chileke nọdu anọduje agụ ebvu anụ Chipfu mbọku-mbọku; ẹphe nọdu egudeje ngwa-ebvu, ada ọda agụ ebvu ono.


\par }{\PP \VS{22}Hezekáya pfuru opfu, agba unme nụ ndu Lívayi, goshiru l'o doru phẹ ẹnya; mbụ ozi, ẹphe ejeru Chipfu. Abalị ẹsaa ono bẹ ẹphe rikọtaru iphe; egwe ngwẹja-ẹhu-guu; bya ekele Chipfu, bụ Chileke kẹ nna phẹ ekele.


\par }{\PP \VS{23}Ndu ono l'ophu bya ekweta l'ẹphe a-bọfua ọbo-iphe ono ujiku ẹsaa ọzo. Ọo ya bụ; ẹphe gude ẹhu-ụtso bọo ọbo-iphe ono abalị ẹsaa ọzo.

\VS{24}Hezekáya, bụ eze ndu Jiuda bya anụ ndu ono ụnu oke-eswi labọ l'ụkporo iri; mẹ ụnu atụru iri l'ẹsaa l'ụkporo iri. Ndu-ishi nụ phẹ ụnu oke-eswi labọ l'ụkporo iri; mẹ ụnu atụru ugbo ụkporo l'ise g'ẹphe gbushia gude bọo ọbo-iphe ono. Igwerigwe lẹ ndu-uke Chileke mechaa onwophẹ emecha.

\VS{25}Iphe, bụ ndu Jiuda l'ophu tekọta ẹswa; mẹ ndu-uke Chileke; mẹ ndu Lívayi; mẹkpoo ndu shi Ízurẹlu bya ndzukọ ono; mẹkwapho ndu lwarụ alwalwa, shi l'alị Ízurẹlu bya; mẹkpoo ndu ọphu bu ebubu l'alị Jiuda.

\VS{26}Ẹhu-ụtso kwatakpọo ha shii lẹ Jierúsalẹmu; kẹle e -shi lẹ teke Sólomọnu, bụ nwa Dévidi, shi bụru eze ndu Ízurẹlu bẹ ta adụjeduru iphe, dụ nno, dụjeru lẹ Jierúsalẹmu.

\VS{27}Tọbudu iya bụ; ndu-uke Chileke; mẹ ndu Lívayi wulihu gọru ọnu-ọma nụ ndu ono; Chileke nụma olu phẹ; epfupfu, ẹphe epfu anụ Chileke rwua imigwe, bụ ẹka ono, dụ nsọ, o bu ebubu ono.




\par }\Chap{31}{\PP \VerseOne{1}E meghechaẹpho iphemiphe ono; ndu Ízurẹlu l'ophu, nọ l'ẹka ono wụ-lihu bahụ l'ime mkpụkpu ndu Jiuda; je atụko mkpuma, e dobegbaaru nsọ kụpyashikota akụpyashi. Ẹphe gbutsushia itso Ashera; bya enwutsushia ẹka aagwajẹ iphe; mẹ iphe, bụ ẹnya ẹka aagwajẹ iphe, nọkota l'alị Jiuda l'ophu; mẹ kẹ Benjiaminu; mẹ kẹ Ifuremu; mẹ kẹ Manásẹ. Ẹphe mee ya nno jasụ ẹphe mebyishikọta iphemiphe ono. E mechaa; ndu Ízurẹlu lashịchaa mkpụkpu phẹ; onyenọnu lashịa ibe iya.


\par }{\SH Iphe, a nụru g'e gude baarụ Chipfu ẹja
\par }
{\PP \VS{2}Hezekáya bya agbaa ndu-uke Chileke; mẹ ndu Lívayi l'ọgbo l'ọgbo. O kechaaru ozi nụ ọgbo nọnu; mbụ ozi, gbaru ndu-uke Chileke; mẹ ozi, gbaru ndu Lívayi. Ozi phẹ bụ egwe ngwẹja-akpọ-ọku; mẹ egwe ngwẹja-ẹhu-guu; mẹ anọdu l'ọnu-ụlo Chipfu eje ozi; ekele Chipfu ekele; agụ ebvu ajaja anụ iya.

\VS{3}Eze bya eshi l'iphe, o nweru enweru hata anụ nụ g'e gude gwee ngwẹja-akpọ-ọku l'ụtsu mẹ l'ụzenyashi; mẹ k'eswe-atụta-unme; mẹ k'ọnwa ọ̀phúú; mẹwaro k'ọbo-iphe, geru egeru; mbụ ẹgube ono, e deru iya l'ekemu Chipfu.


\par }{\PP \VS{4}Ọ bya atụa ekemu gẹ ndu bu lẹ Jierúsalẹmu woru okiphe, rwuberu ndu-uke Chileke; mẹ ndu Lívayi nụ phẹ; k'ọphu ẹphe e-yeru ẹhu l'eme ekemu Chipfu.

\VS{5}Ekemu ono bya angaa ẹkameka; teke ono teke ono; ndu Ízurẹlu nụaha akpụru-iphe-mbụ phẹ; mbụ ereshi; mẹ mẹe ọ̀phúú; mẹ manụ olivu; mẹ manụ-ẹnwu; mẹkpoo iphemiphe, shi l'ẹgu. Ẹphe vubatakwaphọ oke-lanụ-l'ụzo-iri, shi l'iphemiphe, ẹphe nweru; ọ nyịbe anyịbe.

\VS{6}Ndu Ízurẹlu; mẹ ndu Jiuda, bukọta lẹ mkpụkpu, nọgbaa lẹ Jiuda wotakwaphọ oke-lanụ-l'ụzo-iri, shi l'eswi phẹ; mẹ l'atụru phẹ; mẹ l'eghu phẹ bya anụ. Ẹphe nụkwapho oke-lanụ-l'ụzo-iri, shi l'iphe, dụ nsọ, e doberu Chipfu, bụ Chileke phẹ nsọ. Ẹphe kụbe iya l'ikpo l'ikpo.

\VS{7}Ẹphe watarụ akụbe iphe ono l'ikpo l'ikpo l'ọnwa k'ẹto; ọ bụru l'ọnwa k'ẹsaa ya bẹ ẹphe megheru iya.

\VS{8}Teke Hezekáya yẹe ndu-ishi byaru ahụma g'iphe ono kụtaru l'ikpo l'ikpo; ẹphe jaa Chipfu ajaja; bya agọru ọnu-ọma nụ ndibe iya, bụ ndu Ízurẹlu.


\par }{\PP \VS{9}Hezekáya bya ajịahaa ndu-uke Chileke; mẹ ndu Lívayi g'ee-me iphe ono, kụtaru l'ikpo l'ikpo ono.

\VS{10}Azaríya, bụ onye-ishi ndu-uke Chileke ono; mbụ onye ọnu-ụlo Zadọku bya eyee ọnu sụ: “Anyi watarụ eriji ẹpho e -shi teke a watarụ evubata iphe ono l'eze-ụlo Chipfu; tẹme ọphu aphọduje aphọdu paa ẹka; noo kẹle Chipfu bẹ keberu ndibe iya l'ọma. Ọo ya meru iphe, eze iphe, ha ẹgube-a tsufutaru etsufuta.”


\par }{\PP \VS{11}Hezekáya bya epfuaru phẹ g'ẹphe dozia mkpuru, aakwakọbeje iphe l'ụlo Chipfu; ẹphe bya edozia ya.

\VS{12}Ẹphe yeru ẹhu vubakọta iphe ono, a nụru ono l'ime mkpuru ono; mẹkpoo oke-lanụ-l'ụzo-iri phọ; mẹ iphe, e doberu nsọ. Ọ bụru Konanaya, bụ onye Lívayi bẹ bụ onye-ishi, eleta phẹ ẹnya. Onye etsota iya nụ bụru nwune iya, bụ Shimeyi.

\VS{13}Eze, bụ Hezekáya; mẹ onye-ishi eze-ụlo Chipfu, bụ Azaríya bya ahọta ndu a-nọdu l'ẹka Konanaya yẹle nwune iya, bụ Shimeyi eleta iphe ono ẹnya. Ndu ẹphe họtaru bụ: Jiehiyẹlu; mẹ Azazaya; mẹ Nahatu; mẹ Asahẹlu; mẹ Jierimotu; mẹ Jiozabadu; mẹ Eliyẹlu; mẹ Isumakaya; mẹ Mahatu waa Benaya.


\par }{\PP \VS{14}Ọ bụru Kore, bụ nwatibe onye Lívayi, bụ Imuna; mbụ onye-nche ọnu-abata ụzo ẹnyanwu-awawa bẹ iphe, a nụru Chileke ẹgube oovu nemadzụ evuvu l'obu dụ l'ẹka. Iphe, a nụru Chipfu; mẹ iphe, kachakpọo adụ nsọ bụ iya anọduje ekeshi iya.

\VS{15}Ndu yekpọru ẹhu eyetaru iya ẹka lẹ mkpụkpu ẹka ndu-uke Chileke bu ebubu bẹ bụ: Édẹnu; mẹ Minyaminu; mẹ Jieshuwa; mẹ Shemaya; mẹ Amaraya; mẹ Shekanaya. Ẹphe yetarụ ẹka ekeshiru ndu-uke Chileke ibe phẹ iphe, gbaru phẹ nụ. Ẹphe keshiru iphe ono l'ọgbo l'ọgbo. Ọ bụru g'a nụru ọgerenya bụ g'a nụru nwata.


\par }{\PP \VS{16}Ndu ọzo, ẹphe keru iphe gbaa bẹ bụ unwoke, nọwaru shita l'apha ẹto kwasẹru, bụ ndu ẹpha phẹ nọ l'ẹkwo, e deshiru g'e shiru nwụa phẹ; keru gbaa iphe, bụkpoo ndu abahụje l'ụlo Chipfu je eje ozi mbọku-mbọku. Ẹphe keru phẹ iya g'ozi, ẹphe ejegbaa gbaru; mẹ l'ọgbo l'ọgbo phẹ.

\VS{17}Ẹphe bya ekeru gbaa ndu-uke Chileke, e deru ẹpha phẹ l'ẹnya-unuphu phẹ ẹgube e shi nwụa phẹ; mẹ ndu Lívayi, nọwaru shita l'ụkporo apha kwasẹru. Ẹphe keeru phẹ iphe ono g'ozi phẹ gude dụ; mẹ l'ọgbo l'ọgbo phẹ.

\VS{18}E deshichaaru ẹpha ụnwegirima phẹ; mẹ unyomu phẹ; mẹ ụnwu phẹ unwoke; mẹ ụnwu phẹ ụnwanyi lẹ mkpụkpu ono l'ophu l'ẹkwo, e deshiru g'e shiru nwụshia phẹ; kẹle ẹphe gbaru g'e gude ire phẹ ẹka l'edobe onwophẹ nsọ.


\par }{\PP \VS{19}A bya lẹ ndu-uke Chileke, bụ oshilọkpa Erọnu; mbụ ndu ono, bu l'ẹgu, nọ-pheru mkpụkpu phẹ mgburugburu; ẹphebedua bẹ a gụtaru unwoke lẹ mkpụkpu lẹ mkpụkpu g'ẹphe keeru unwoke oshilọkpa Erọnu ono iphe nkephẹ; mẹkpoo ndu e deru ẹpha phẹ l'ẹkwo, e deshiru g'e shi nwụshia ndu Lívayi.


\par }{\PP \VS{20}Iphe ono bẹ bụ iphe, Hezekáya meru l'alị ndu Jiuda l'ophu. O meru iphe, dụ ree; mẹ iphe, pfụru ọto; bya abụru onye e gude ire iya ẹka l'ẹka Chipfu, bụ Chileke nọ.

\VS{21}Iphemiphe, o yeru ẹka k'ememe l'ozi, dụ l'ụlo Chileke; mẹ l'eme ekemu; mẹ eme iphe, a sụru g'e meje; mbụ l'achọ Chileke iya; bẹ o gudekọta obu iya l'ophu mee. Eshi nno iphe nọdu ejehuru iya.




\par }\Chap{32}{\SH Senakeribu abya ọgu lẹ Jierúsalẹmu
\par }
{\R (2Ndu 18:13-27; 19:14-19,35-37; Azá 36:1-22; 37:8-38)

\par }{\PP \VerseOne{1}Hezekáya meghechaẹpho iphemiphe ono, o yeru ẹhu mee ono; eze ndu Asiriya, bụ Senakeribu chịta ndu ojọgu iya; ẹphe zebata l'alị Jiuda; bya ekephetagbaa mkpụkpu, a kpụshiru ike. Ọ bụru iphe, ọori bụ lẹ ya a-lwụtacharu iya onwiya.

\VS{2}Hezekáya bya ahụmaepho lẹ Senakeribu byaru; tẹme l'iphe, ọ gbaru ẹnya iya bya bụ g'ọ lwụa Jierúsalẹmu.

\VS{3}O jepfu ndu-ishi iya mẹ ndu ojọgu iya l'ìdzù; ẹphe sụ l'ẹphe a-tụko je enwuchishia ẹnya-mini, dụ l'azụ mkpụkpu ono g'ọ gbabuhu mini. Ẹphe yetarụ iya ẹka mee ya.

\VS{4}Ikpoto nemadzụ dzukọbe; ẹphe je enwuchishia ẹnya-mini ono g'ọ ha; mẹ nggele, asọghataje l'alị ono. Ẹphe sụ l'ẹphe tee kwedu gẹ ndu eze ndu Asiriya hụma mini, ẹphe a-ngụ; m'ẹphe -byaẹpho.

\VS{5}Hezekáya bya ephube iphu kpụkwachaa ẹka daru adada l'igbulọ mkpụkpu ono; bya akpụshia ụlo-eli ụlo-eli l'eli igbulọ ono. L'azụ igbulọ ono bẹ ọ kpụru igbulọ ọzo. Ọ bya emee agbarike igbulọ mkpụkpu Dévidi; ọ kabaa eshihu ike. Ọ kpụshikwaapho ngwọgu, dụ igwerigwe; mẹ iphe, eegudejegba egbobuta onwonye.


\par }{\PP \VS{6}Ọ bya edobe ndu ojọgu, a-bụru ishi ndu Ízurẹlu. Ọ bya ekukọbe phẹ; ẹphe byapfuta iya l'edupfu, nọ l'ọnu mkpụkpu ono. O pfuaru phẹ opfu, e-me g'obu shihu phẹ ike sụ:

\VS{7}“Unu shihukwa ike; gẹ ndzụ ta agụkwa unu. Unu ta tsụkwa ebvu; ọphu ẹhu arwụshihukwa unu lẹ k'eze ndu Asiriya; yẹle ikpoto ndu ẹphe l'iya swị; kẹle onye nọ swiru anyi bẹ kakwa onye ọphu nọ swiru phẹ nụ ọkpehu.

\VS{8}Iphe, o nweru bẹ bụ ngwọgu nemadzụ mmanụ; obenu l'anyịbedua nweru Chipfu, bụ Chileke anyi, bụ onye e-yetarụ anyi ẹka lwụ-chiru anyi ọgu.” Iphe ono, Hezekáya, bụ eze ndu Jiuda pfuru ono mee; meji nmapfuru ndu Jiuda.


\par }{\PP \VS{9}A nọnyaa; eze ndu Asiriya, bụ Senakeribu; mbụ onye ono, chị ndu ojọgu iya kepheta mkpụkpu Lakishi ono bya ezia ndu-ozi iya g'ẹphe je Jierúsalẹmu je ezia Hezekáya, bụ eze ndu Jiuda; mẹ iphe, bụ ndu Jiuda, nọ lẹ Jierúsalẹmu ozi sụ:


\par }{\PP \VS{10}“Waa iphe, Senakeribu, bụ eze ndu Asiriya pfuru baa: ?Bụ lẹ gụnu bẹ unu chịru ụpfu kwẹe; meru g'o gude unu nọshia lẹ Jierúsalẹmu l'ẹka e kephetaru unu ekepheta?

\VS{11}?Unu maru-a l'ọo eduphu bẹ Hezekáya eduphu unu l'ẹka ọosuje unu lẹ Chipfu, bụ Chileke unu a-nafụta unu l'ẹka eze ndu Asiriya? Iphe, oome bụ g'ẹgu-nri; mẹ ẹgu-mini gbushia unu.

\VS{12}?Tọbudu Hezekáya ono bẹ wofuru ẹka aagwajẹ iya; bya emebyishia ọru-ngwẹja iya; bya asụ ndu Jiuda ẹphe lẹ ndu Jierúsalẹmu l'ọo l'atatiphu ọru-ngwẹja lanụ bẹ ẹphe a-bajẹ ẹja; ọ bụru l'ẹka ono bẹ ẹphe a-kpọje ụ̀nwù-isẹnsu ọku?


\par }{\PP \VS{13}“?Unu ta amadụ iphe, mu lẹ nna mu phẹ meru iphe, bụ ndu alị ọzo? ?Agwa ọhamoha ono dụkporu-a ike nafụta alị phẹ l'ẹka mu?

\VS{14}A bya l'ọha ono, nna mu phẹ meru; ẹphe bụru mkpurupyata ono; ?dẹnu agwa ọhamoha ono ọphu dụru ike nafụta ndu nkiya l'ẹka mu? ?Dẹnu gẹ Chileke nkunu e-shi dụ ike nafụta unu l'ẹka mu?

\VS{15}Ọphu g'unu te ekwekwa gẹ Hezekáya ghọ-gbua unu; dephushia unu g'oodephushi unu ono. Unu te ekwetashi nkiya; kẹle ọ tọ dụkwa agwa ọha; ọzoo k'alị-eze ọphu dụjewaru ike nafụta ndibe iya l'ẹka mu; ọzoo l'ẹka nna mu phẹ. ?Dẹnuwaro g'ọ bụ-chia Chileke unu a-nafụta unu l'ẹka mu?”


\par }{\PP \VS{16}Ndu ozi Senakeribu ono pfutọshibakwapho Chipfu, bụ Chileke; me onye-ozi Chipfu ono, bụ Hezekáya.

\VS{17}Eze, bụ Senakeribu dekwaaphọ ẹkwo-ozi gude pfungashịa Chipfu, bụ Chileke kẹ Ízurẹlu ẹhu; mbụ epfubyishi iya asụje: “Ọo ẹgube ono, agwa ndu alị ọzo ta adụdu ike nafụta ndu nkiya l'ẹka mu phọ; bụ gẹ Chileke kẹ Hezekáya ta adụkwapho ike anafụta ndu nkiya l'ẹka mu.”

\VS{18}Ndu ozi Senakeribu ono gude opfu ndu Jiuda rashịa ya ike gẹ ndu Jierúsalẹmu ono, nọ l'eli igbulọ mkpụkpu ono nụma iya; g'ẹphe shi nno mee gẹ ndzụ gụhu phẹ; ẹphe atsụahaa ebvu; k'ọphu ẹphe e-shi nno nata mkpụkpu ono.

\VS{19}Ẹphe pfuaharu Chileke kẹ Jierúsalẹmu sukusuku g'ọ bụ agwa ndiphe, bụ iphe, nemadzụ gude ẹka iya mee.


\par }{\PP \VS{20}Eze, bụ Hezekáya waa onye mpfuchiru, bụ Azáya nwa Emọzu bya epfuru nụ Chileke; raku iya; o rwua l'imigwe lẹ k'iphe ono.

\VS{21}Chipfu zia ojozi; ọ bya echigbushia iphe, bụ ndu ojọgu, ike dụ l'ọgu; mẹ ndu-ishi ndu ojọgu; mẹ ndu-ishi ọzo, nọ l'ọdu-ọgu eze ndu Asiriya ono. Eze ndu Asiriya ono gude iphere laphushia azụ l'alị iya. Ọlwa bya abahụ l'eze-ụlo agwa iya; ọ dụru ụnwu iya unwoke gude ogu-echi je egbuta iya tụa.


\par }{\PP \VS{22}Ọo ya bụ; Chipfu shi nno dzọo Hezekáya yẹle ndu bu lẹ Jierúsalẹmu l'ẹka Senakeribu, bụ eze ndu Asiriya; mẹwaro l'ẹka ndu ọzo. Ọ nwụberu phẹ ẹnya ibekẹboebo.

\VS{23}Igwerigwe vuta iphe bya anụ Chipfu lẹ Jierúsalẹmu; mẹ iphe, eregbaa ire, ẹphe nụru Hezekáya, bụ eze ndu Jiuda. E -shi teke ono bẹ ọhamoha byaru edobe iya l'ọnodu, ha shii.


\par }{\SH Iphe-ememe guderu Hezekáya
\par }
{\R (2Ndu 20:1-3,12-19; Azá 38:1-3; 39:1-8)

\par }{\PP \VS{24}A nọnyaa iphe-ememe gude Hezekáya; k'ọphu bụ l'ọ nọwaa l'ọnu ọnwu. O pfuru nụ Chipfu; ọ za iya; bya emeru iphe-ọhumalenya nụ iya.

\VS{25}Hezekáya gbẹ wata etse etsetse l'ime obu iya; ọphu ọ dụdu iphe, o meru lẹ k'iphe-ọma ono, ọ natarụ ono. Ọo ya bụ; oke ẹhu-eghu Chipfu dapfuta iya; mẹ ndu Jiuda; mẹ ndu Jierúsalẹmu.

\VS{26}Tọbudu iya bụ; izimanụ etsetse ono lwa Hezekáya yẹle ndu Jierúsalẹmu azụ. Ọo ya bụ; Chipfu haa phẹ atụ-koshi oke ẹhu-eghu iya lẹ teke Hezekáya bụ eze.


\par }{\SH Iphe, Hezekáya nweru
\par }
{\PP \VS{27}Hezekáya bẹ nweru iphe shii; tẹme a nọdu akwabẹ iya ùbvù, ha shii. O metaru onwiya mkpuru ẹka ọokwakobeje mkpọla-ọchaa; mẹ mkpọla-ododo; mẹ mkpuma, vugbaa oke aswa; mẹ manụ, eshi mkpọ; mẹ iphe, eegudeje egbobuta onwonye; mẹwaro ivu ọzo, vugbaa oke aswa.

\VS{28}Ọ kpụkwarupho ụlo ẹka oodobeje ereshi; mẹ ẹka oodobeje mẹe; mẹ manụ; nweru ọka-eswi, dụ iche iche anọduje; mẹ mgbabu ẹka atụru anọduje.

\VS{29}Ọ kpụshiaru onwiya mkpụkpu lẹ mkpụkpu; nweru ikpoto atụru; mẹ eghu; mẹ eswi; kẹle Chileke nụru iya ẹku, parụ ẹka apaa.


\par }{\PP \VS{30}Ọo Hezekáya bẹ mechiru ẹka mini Gihọnu eshije l'ụzo imeli asọfu; bya eshi l'ụzo alị iya gbuhaarụ iya ụzo l'ụzo ẹnyanwu-arịba mkpụkpu Dévidi. Hezekáya mekọta iphemiphe, o meru; o jehuru iya.

\VS{31}O be teke ndu-ishi ndu Bábilọnu yeru ndu abya amaru gẹ k'iphe-ọhumalenya phọ, Chipfu meru l'alị ono meru; Chileke haa ya g'ọ dalee ya; maru iphe, dụkota iya l'obu.


\par }{\SH Anwụhu Hezekáya
\par }
{\R (2Ndu 20:20-21)

\par }{\PP \VS{32}Iphe ọzo, Hezekáya megbabẹru; mẹ g'o gude goshi l'o yeru Chileke obu; bẹ e dekọtaru l'ọphulenya onye mpfuchiru, bụ Azáya nwa Emọzu; mẹ l'ẹkwo ndu eze ndu Jiuda; mẹ kẹ ndu Ízurẹlu.

\VS{33}Ọo ya bụ; Hezekáya nwụhu lapfushia nna iya phẹ. E lia ya l'ọkpa úbvú ẹka e liru iphe, bụ Nwa Dévidi. Ndu Jiuda l'ophu mẹ ndu Jierúsalẹmu kwabẹ iya ùbvù teke ọ nwụhuru. Manásẹ, bụ nwa iya bụru eze nọchia ẹnya iya.




\par }\Chap{33}{\SH Teke Manásẹ bụ eze ndu Jiuda
\par }
{\R (2Ndu 21:1-9,17-18)

\par }{\PP \VerseOne{1}Manásẹ bẹ nọwaru apha iri l'ẹbo teke ọ watarụ abụru eze. Iphe, ọ nọru l'aba-eze lẹ Jierúsalẹmu bụru ụkporo apha labọ l'apha iri l'ise.

\VS{2}O meru iphe, dụ ẹji l'ẹnya Chipfu; ẹbyi, ọha ono, Chipfu chịfuru l'atatiphu ndu Ízurẹlu ono shi eme; bẹ yẹbedua mekọtakwarupho.

\VS{3}Ẹka ono, aagwajẹ iphe ono, nna iya, bụ Hezekáya mebyishiru ono bẹ o woru kpụkwaa; bya edobegbaa ẹnya ẹka aagwajẹ Balụ; kpọbechaa itso Ashera. O phozekwarụpho kpokpode, nọgbaa l'igwe; bya abakwaaru iya phọ ẹja.

\VS{4}Ọ kpụshia ẹnya ẹka aagwajẹ iphe l'eze-ụlo Chipfu, bụ iya bụ ẹka ono, Chipfu pfuru sụ: “Jierúsalẹmu bẹ ẹpha mu a-dụ jeye lẹ tuutuutuu lẹ mịimiimii.”

\VS{5}L'ọma-unuphu labọ, nọ l'eze-ụlo Chipfu ono bẹ ọ kpụshiru ẹnya ẹka aagwajẹ kpokpode, nọgbaa l'igwe.

\VS{6}Ọ kpọru ụnwu iya unwoke ọku gude phẹ gwee ẹja lẹ nsụda Hịnomu. O meru mgbashị; gwọo ọbvu; mee ọmamanshi; bya ejeje l'ajị l'ẹka ndu maa; mẹ l'ẹka ndu aphụ ọphulenya. O meru ẹjo-iphe, parụ ẹka l'ẹnya Chipfu; shi nno kpatsu iya ẹhu-eghu.


\par }{\PP \VS{7}Ọ pyịru ntẹkpe dobe l'eze-ụlo Chileke, bụ ẹka ono, Chileke pfuru Dévidi waa nwa iya, bụ Sólomọnu sụ: “Ọo l'eze-ụlo-a; mẹ lẹ Jierúsalẹmu, bụ mkpụkpu ono, mu họtaru l'ipfu ndu Ízurẹlu l'ophu bẹ mu e-me g'ẹpha mu reje ire jasụ l'ojejoje.

\VS{8}Ọphu mu ta abyadụ eme gẹ ndu Ízurẹlu shi l'alị ono, mu tụru nna phẹ ẹka ono hata ọkpa lụfu alụfu ọzo; m'ọ -bụru-a l'ẹphe letaru ẹnya emekọta iphe, mu tụru phẹ l'ekemu ono, mu shi l'ẹka Mósisu nụ phẹ ono; mẹ iphe, bụ iphe, mu tọru ọkpa iya.”

\VS{9}Manásẹ bẹ dusweru ndu Jiuda; mẹ ndu bu lẹ Jierúsalẹmu; ẹphe mee ẹjo-iphe, ka ọphu ndu ọha ono, Chipfu mebyishiru l'iphu ndu Ízurẹlu ono megbabẹru.


\par }{\SH Izimanụ Alwa Manásẹ Azụ
\par }
{\PP \VS{10}Chipfu pfuru yeru Manásẹ; yẹle ndu nkiya; ọphu ẹphe angadụru nchị.

\VS{11}Ọo ya bụ; Chipfu chịta ndu-ishi ndu ojọgu eze ndu Asiriya; ẹphe bapfu phẹ. Ẹphe gude ịkokoro kota Manásẹ l'imi; tụa ya ẹgbirigba, e meru l'onyirubvu kpụru lashịa Bábilọnu.

\VS{12}Iphe ono tsụjee ya phọ l'ẹhu; ọ chọahaa g'oo-shi tụba Chipfu, bụ Chileke iya l'ẹnya; ọ kwata wozeta onwiya alị l'iphu Chileke kẹ nna iya phẹ.

\VS{13}O pfuru nụ Chileke. Opfu ono o pfuru ono, rwua Chipfu l'ẹhu; ọ nụma opfu iya; bya eduphuta iya azụ lẹ Jierúsalẹmu; ọ bya anọdu l'alị-eze iya. Manásẹ gbẹ teke ono bya amaru l'ọo Chipfu bụ Chileke.


\par }{\PP \VS{14}E mechaa; o kpụkwaa igbulọ mkpụkpu Dévidi ẹkibiya ọphu nọ l'a -nọdu afụta afụta; mbụ lẹ nsụda, nọ l'ụzo ẹnyanwu-arịba obvu-mini Gihọnu; kpụa ya jeye lẹ Ọnu-abata Ẹma; bya akpụ-phee úbvú Ofẹlu mgburugburu. Ọ kpụkwaru iya phọ; ọ kabaa l'eli. Ọ bya edokaa ndu-ishi ndu ojọgu l'iphe, bụ mkpụkpu, a kpụru; o shihukọta ike l'alị Jiuda.


\par }{\PP \VS{15}O wofukọta ọbvu, e jetaru ejeta; bya ewofu ntẹkpe phọ l'eze-ụlo Chipfu; bya emebyishia ẹnya ẹka aagwajẹ iphe, ọ kpụshiru l'úbvú ẹka eze-ụlo Chipfu dụ; mẹ lẹ Jierúsalẹmu. O vuta phẹ tuphaa l'azụ mkpụkpu.

\VS{16}Ọ bya edozia ọru-ngwẹja Chipfu; bya egwee ngwẹja-ẹhu-guu; mẹ ngwẹja-ekele l'eli iya. O pfuaru ndu Jiuda g'ẹphe bajẹru Chipfu, bụ Chileke kẹ Ízurẹlu ẹja.

\VS{17}Ọle g'ọ dụhabe bẹ ndu Jiuda ta ahakwanụru egwe ngwẹja l'ẹka aagwajẹ iphe; ọle ọo Chipfu, bụ Chileke phẹ bẹ ẹphe anọduje egwe iya anụ kpoloko.


\par }{\SH Anwụhu Manásẹ
\par }
{\R (2Ndu 21:17-18)

\par }{\PP \VS{18}Iphe ọzo, Manásẹ megbabẹru; mẹ epfupfu, o pfuru nụ Chileke; mẹ iphe, ndu aphụ ọphulenya gude ẹpha Chipfu, bụ Chileke kẹ Ízurẹlu pfuru nụ iya; bẹ e dekọtaru l'ẹkwo-akọ ndu eze ndu Ízurẹlu.

\VS{19}Epfupfu, o pfuru nụ Chileke; mẹ g'iphe, ọ rwọru gude rwua Chileke l'ẹhu; mẹkpoo iphe-ẹji, o meshiru; je akpaa lẹ ndzụ ghẹlegheleghele, dụ iya l'ẹhu; mẹkpoo ẹka ọ kpụshiru, aagwajẹ iphe; m'ẹka o doberu itso Ashera mẹ ntẹkpe; tẹme o wozetajẹ onwiya alị; bẹ e dekọtaru l'ẹkwo-akọ onye aphụje ọphulenya, bụ Hozayi.

\VS{20}Ọo ya bụ; Manásẹ nwụhu lapfushia nna iya phẹ. Ẹphe lia ya l'ibe iya. Amọnu, bụ nwa iya bụru eze nọchia ẹnya iya.


\par }{\SH Teke Amọnu bụ eze ndu Jiuda
\par }
{\R (2Ndu 21:19-26)

\par }{\PP \VS{21}Amọnu bẹ nọwaru ụkporo apha l'apha labọ teke ọ watarụ abụru eze. Iphe, ọ nọru l'aba-eze lẹ Jierúsalẹmu bụ apha labọ.

\VS{22}O mee iphe, dụ ẹji l'ẹnya Chipfu gẹ nna iya, bụ Manásẹ. Iphe, bụ ntẹkpe Manásẹ, bụ nna Amọnu doberu bẹ o gwerụ ngwẹja nụ; baarụ iya ẹja.

\VS{23}O to wozeduru onwiya alị l'iphu Chipfu ẹgube nna iya, bụ Manásẹ wozetaru onwiya. Amọnu bụepho ikpe bẹ oomekọ ekpu onwiya.

\VS{24}Ndu ozi iya gbaaru iya ẹjo-idzu; woru iya gbua l'ibe iya.

\VS{25}Ndu Jiuda bya eworu ndu ono, gbaru eze, bụ Amọnu ẹjo-idzu ono gbushikọta. Ẹphe bya eworu Jiosáya, bụ nwa iya mee eze; ọ nọchia ẹnya iya.




\par }\Chap{34}{\SH Teke Jiosáya bụ eze ndu Jiuda
\par }
{\R (2Ndu 22:1-2)

\par }{\PP \VerseOne{1}Jiosáya bẹ nọwaru apha ẹsato teke ọ watarụ abụru eze. Iphe, ọ nọru l'aba-eze lẹ Jierúsalẹmu bụru ụkporo apha l'apha iri lẹ nanụ.

\VS{2}Jiosáya meru iphe, pfụru ọto l'ẹnya Chipfu. O tsokọtaru ụzo, ochooroke iya, bụ Dévidi tsoru. Ọ tọ dụdu ọphu o mephodoru; mẹ nanụ.


\par }{\PP \VS{3}L'apha, kwe iya apha ẹsato, ọ watarụ abụru eze bẹ ọ watarụ achọ ụzo kẹ Chipfu, bụ Chileke k'ochooroke iya, bụ Dévidi. Teke ono bẹ ọ bụkwaduro nwatanshịi. O be l'apha k'iri l'ẹbo iya; ọ gwọ̀ahaa mkpụkpu Jiuda; waa Jierúsalẹmu; mbụ woshiahaa ẹka aagwajẹ iphe, nọgbaa ya nụ; mẹ itso Ashera; mẹ ntẹkpe, a pyịru apyịpyi; mẹ ọphu a kpụru akpụkpu.

\VS{4}O zia g'e tsukpọshia ẹnya ẹka aagwajẹ Balụ. O nwutsushia ẹnya ẹka aakpọje ụ̀nwù-isẹnsu ọku, dụ l'ẹka ono. Itso Ashera; mẹ ntẹkpe, a pyịru apyịpyi; mẹ ọphu a kpụru akpụkpu bẹ o gwekọtaru ọ dụ rwukuru rwukuru; o woru iya je ephekaa l'ilu ndu shi agwajẹ phẹ nụ.

\VS{5}Ndu egweru agwa ono ẹja bẹ ọ kpọkotaru ọkpu phẹ ọku l'eli ẹnya ẹka ono, aagwajẹ agwa ono. Ọ tụko Jiuda waa Jierúsalẹmu mechakọta emecha.

\VS{6}Lẹ mkpụkpu ẹka ndu Manásẹ; mẹ ndu Ifuremu; mẹ ndu Simiyọnu bukọta; mbụ je akpaa lẹ kẹ ndu Nafụtali; mẹ l'ẹka nọ-pheru iya mgburugburu, e meru; ọ bụru mkpurupyata;

\VS{7}bẹ o nwutsushiru ẹnya ẹka aagwajẹ iphe; bya egwepyashịa itso Ashera; mẹ ntẹkpe, dụ iya nụ; ọ dụ rwukuru rwukuru. Ọ tụko ẹnya ẹka aakpọje ụ̀nwù-isẹnsu ọku, dụkota l'alị Ízurẹlu nwutsushikọta. E mechaa; Jiosáya laphushia azụ lẹ Jierúsalẹmu.


\par }{\SH A hụmaru ẹkwo ekemu
\par }
{\R (2Ndu 22:3-20)

\par }{\PP \VS{8}O be l'apha, kwe Jiosáya apha iri l'ẹsato, ọ watarụ abụru eze; teke ono bẹ o wofuchawaru iphe, dụ ẹji l'alị ono; o zia Shafanu, bụ nwa Azalaya; mẹ Maseya, bụ ọchi-ọha mkpụkpu ono; mẹ Jiowa, bụ nwa Jiowahazu, bụ onye nkwakọbe; g'ẹphe je emekwaa ụlo Chipfu, bụ Chileke iya.


\par }{\PP \VS{9}Ẹphe bya ejepfu Hilikaya, bụ onye-ishi ndu-uke Chileke je eworu okpoga, e wobataru l'eze-ụlo Chileke nụ iya; mbụ okpoga ono, ndu Lívayi, bụ ndu eche nche l'ọnu eze-ụlo natarụ l'ẹka ndu Manásẹ; mẹ l'ẹka ndu Ifuremu; mẹ l'ẹka ndu Benjiaminu l'ophu; mẹ l'ẹka ndu bu lẹ Jierúsalẹmu.

\VS{10}Ẹphe woru okpoga ono ye l'ẹka ndu eleta ẹnya l'ozi, eeje l'eze-ụlo Chipfu. Ẹphebedua woru iya nụ ndu ono, eje ozi l'ụlo Chipfu ono g'ẹphe gude kpụkwaa ya; mezia ya emezi.

\VS{11}Ẹphe woru okpoga ono nụ ndu kapyịnta; mẹ ndu akpụ ụlo ono g'ẹphe gude zụa mkpuma, a gbakpọshiru agbakpọshi; mẹ oshi, aagbajẹ uko l'ụlo; mẹ oswebe, eswebeje l'ụlo; kẹle ndu ọphu shi dụ iya nụ bẹ ndu shi bụru eze, lẹ Jiuda hakọtaru ọ lakọta l'iyi.


\par }{\PP \VS{12}Unwoke ono bya eyeru ẹhu jee ozi ono. Ndu e doberu g'ẹphe leta ẹnya lẹ g'e gude eje ozi ono bẹ bụ Jiahatu; mẹ Obedaya. Ndu ono bẹ bụ ndu Lívayi, shi l'eri Merari. Ndu ọzo bẹ bụ Zekaraya; mẹ Meshulamu, bụ oshilọkpa Kohatu. Ndu Lívayi ono, bụ ndu ọphu emeje ọna l'akụ ngwa ebvu

\VS{13}bẹ bụ ndu-ishi kẹ ndu ọphu evu iphe, e gude eme k'ụlo ono; ọ bụru phẹ eleta ndu eje ozi ono ẹnya l'ozi, dụgbaa ya nụ. Ndu Lívayi ono bẹ harụ bụru ndu edeje ẹkwo; mẹ ndu-ishi ozi; mẹ ndu nche ọnu ọguzo.


\par }{\PP \VS{14}Ọ bụru g'ẹphe ewofuta okpoga ono, e wobataru l'eze-ụlo Chipfu ono bẹ Hilikaya, bụ onye uke Chileke hụmaru ẹkwo ekemu ono, Chipfu shi l'ẹka Mósisu nụ ono.

\VS{15}Hilikaya pfuaru Shafanu, bụ onye edeje ẹkwo; sụ: “Mu hụmakwaru ẹkwo ekemu l'eze-ụlo Chipfu.” Ọ bya eworu ẹkwo ekemu ono nụ Shafanu.
 
\VS{16}Ọo ya bụ; Shafanu gude ẹkwo ono jepfu eze; bya akaru iya sụ: “Iphemiphe, e yeru ndu-ozi ngu l'ẹka g'ẹphe mee bẹ ẹphe emekwa-a.

\VS{17}Ẹphe wotaakwaru okpoga, dụ l'eze-ụlo Chipfu ye l'ẹka ndu-ishi ozi; mẹ ndu ọphu eje ozi ọbu.”

\VS{18}Shafanu, bụ onye edeje ẹkwo bya agbẹ teke ono pfuaru eze sụ iya: “O nweru ẹkwo onye uke Chileke, bụ Hilikaya nụru mu.” Shafanu bya eworu iya gụa l'iphu eze.


\par }{\PP \VS{19}Eze nụmaepho iphe, ọ gụtaru l'ẹkwo ekemu ono; o woru uwe iya gbajashịa.

\VS{20}Ọ bya ekua Hilikaya; mẹ Ahikamu nwa Shafanu; mẹ Abụdonu nwa Mayịka; mẹ Shafanu, bụ onye edeje ẹkwo; mẹ Asaya, bụ onye-ozi eze sụ phẹ:

\VS{21}“Unu je akpataru mu Chipfu ishi l'iswi ẹhu mu; mẹ l'iswi ẹhu ndu phọduru nụ lẹ Ízurẹlu; mẹ lẹ Jiuda; k'iphe ono, e deru l'ẹkwo ono, a hụmaru ono. Noo kẹle oke ẹhu-eghu, Chipfu a-tụ-koshi anyi bẹ paakwaru ẹka; kẹle nna anyi phẹ bẹ te emeduru iphe, Chipfu pfuru; tẹme ọphu ẹphe emeduru iphe, e deru l'ẹkwo-a.”


\par }{\PP \VS{22}Ọo ya bụ; Hilikaya; mẹ ndu ono, eze ziru ozi ono jeshia ibe nwanyị, bụ onye mpfuchiru Chileke, ẹpha iya bụ Huluda. Huluda bẹ bụ nyee Shalumu, bụ nwa Tokuhatu nwa Hasura. Shalumu bụ onye eletajẹ uwe ndu-uke Chileke ẹnya. Ẹka o bu bụ lẹ mkpụkpu k'ẹbo lẹ Jierúsalẹmu. Ẹphe bya epfuaru iya k'iphe ono.


\par }{\PP \VS{23}Nwanyị ono sụ phẹ: “Waa iphe, Chipfu, bụ Chileke kẹ Ízurẹlu pfuru baa: Unu je ezia onye ziru unu g'unu byapfuta mu lẹ-a;

\VS{24}lẹ Chipfu sụru-a: Mu a-byaakwa ewotaru mkpụkpu Jierúsalẹmu; waa ndu bu iya nụ ẹjo iphe-ẹhuka; mbụ iphe, bụ mburọnu ono, e deshiru l'ẹkwo ono, a gụru l'iphu eze ndu Jiuda ono.

\VS{25}Eshi ọphu ẹphe gwọberu mu; kpọahaa ụ̀nwù-isẹnsu ọku anụ agwa; ọ bụru iphe, ẹphe gude ẹka mee bẹ ẹphe gude akpatsu mu ẹhu-eghu; bẹ mu a-tukoshi ẹka-a oke ẹhu-eghu mu; ọphu e tee gbobutadu oke ẹhu-eghu mu ono egbobuta.

\VS{26}A bya l'ẹhu eze ndu Jiuda l'onwiya, bụ onye ziru unu g'unu bya akpata ishi l'ẹka Chipfu; unu karụ iya lẹ Chipfu, bụ Chileke kẹ Ízurẹlu bẹ sụru-a: Lẹ k'opfu ono, ị nụmaru ono;

\VS{27}bẹ eshi ọphu iphe ono rwuru ngu l'obu; ị bya ewozeta onwongu alị l'iphu Chileke teke ono, ị nụmaru iphe, mu pfuru lẹ k'ẹka-a; mẹ ndu bu iya nụ; mbụ eshi ọphu i gude k'iphe ono wozeta onwongu alị l'iphu mu; bya agbajashịa uwe ngu; raa ẹkwa l'iphu mu; bẹ mu nụmawaru iphe, i pfuru. Noo iphe, Chipfu pfuru bụ ono.

\VS{28}Sụ-a; mu e-me g'ị lapfu nna ngu phẹ; e-lia ngu jii. Ẹnya ngu ta abyadụ ahụma ẹjo iphe-ẹhuka ono, mu e-wopfuta mkpụkpu ẹka-a; mẹ ndu bu iya nụ ono.”

\par }{\PP Ọo ya bụ; ẹphe lwa bya akọoru eze gẹ nwanyị ono pfuru.


\par }{\SH Jiosáya agbaphu ọgbandzu Chipfu azụ
\par }
{\R (2Ndu 23:1-20)

\par }{\PP \VS{29}Tọbudu iya bụ; eze bya ezia; e je ekukọo ndu bụ ọgerenya ndu Jiuda; mẹ kẹ ndu bu lẹ Jierúsalẹmu.

\VS{30}Eze yẹle unwoke ndu Jiuda ono g'ẹphe ha; mẹ ndu bu lẹ Jierúsalẹmu; mẹ ndu-uke Chileke; mẹ ndu Lívayi; mẹkpoo ndu Jiuda l'ophu; ndu upfu mẹ ndu nta; bya atụko swịru jeshia l'eze-ụlo Chipfu. O woru ẹkwo ọgbandzu ono, a hụmaru l'eze-ụlo Chipfu ono gụru ye phẹ lẹ nchị.

\VS{31}Ọ bya apfụru lẹ mgboru itso iya; ẹphe lẹ Chipfu gbaa ndzụ; o kwee ukwe lẹ ya a-nọdu etso Chipfu; gude obu iya g'ọ ha; mẹ ndzụ iya g'ọ ha eme ekemu iya; mẹ iphe, ọ sụru g'e meje; mẹ iphe, ọ tọru ọkpa iya; shi nno eme iphe, ọgbandzu ono pfuru, bụkwa iya phọ bụ iphe, e deru l'ẹkwo ọgbandzu ono.

\VS{32}O mee g'iphe, bụ ndu nọ lẹ Jierúsalẹmu; mẹ lẹ Benjiaminu kweta iphe ono, o pfuru ono. Ọo ya bụ; ndu bu lẹ Jierúsalẹmu mee iphe, ọgbandzu Chileke kẹ nna phẹ ono pfuru.


\par }{\PP \VS{33}Jiosáya wofukọta ẹjo agwa, nọ l'alị kẹ ndu Ízurẹlu l'ophu. O mee g'iphe, bụ ndu nọkota lẹ Ízurẹlu bajẹru Chipfu, bụ Chileke phẹ ẹja. Ọphu ẹphe ta ahajẹduru etso Chipfu, bụ Chileke kẹ nna phẹ jasụ g'ọ nọ-beru.




\par }\Chap{35}{\SH A bọaharu ọbo Ojeghata ọzo
\par }
{\R (2Ndu 23:21-23)

\par }{\PP \VerseOne{1}Tọbudu iya bụ; Jiosáya bya abọoru Chipfu ọbo Ojeghata lẹ Jierúsalẹmu. E gbua nwatụru Ojeghata ono lẹ g'ọnwa mbụ dụ l'abalị iri l'ẹno.

\VS{2}O dobe ndu-uke Chileke l'ozi, gbaru phẹ nụ; bya agbaa phẹ unme sụ phẹ g'ẹphe leta ẹnya l'ozi, dụ l'ụlo Chipfu.

\VS{3}Ọ bya epfuru yeru ndu Lívayi, bụ ndu ezije ndu Ízurẹlu l'ophu iphe; bya abụru ndu dụ nsọ l'ẹka Chipfu nọ sụ phẹ: “Unu woru okpoko ono, dụ nsọ ono dobe l'ụlo, Sólomọnu nwa Dévidi, bụ eze ndu Ízurẹlu kpụru. Unu ta apaphehẹkwa iya l'ukuvu ọzo. Unu jeeru Chipfu, bụ Chileke unu yẹle ndibe iya, bụ ndu Ízurẹlu ozi nta-a.

\VS{4}Unu kwakọbe onwunu l'ẹnya-unuphu l'ẹnya-unuphu ẹgube unu dụ l'ọgbo l'ọgbo, bụ iya bụ ẹgube ono, Dévidi, bụ onye ono, shi bụru eze ndu Ízurẹlu; yẹle nwa iya, bụ Sólomọnu deru iya l'ẹkwo doberu unu ono.


\par }{\PP \VS{5}“Unu pfụru l'ẹka ono, dụ nsọ ono; unu pfụa ẹgube e gude keshia ụnwunna unu l'ẹnya-unuphu l'ẹnya-unuphu ndu Ízurẹlu. Ọgbo ndu Lívayi apfụ-kubecha ndu ọphu nọnu.

\VS{6}Unu egbua nwatụru Ojeghata ono; mee onwunu g'unu dụ nsọ; kwakọbe nwatụru ono k'ọphu ụnwunna unu phẹ a-nọdu eme iya gẹ Chipfu shi l'ẹka Mósisu tụa ekemu iya.”


\par }{\PP \VS{7}Ndu Ízurẹlu mmanụ, bụ ndu nọ l'ẹka ono bẹ Jiosáya nụru nwatụru; mẹ nweghu, tụkoru dụ ụkporo ụnu ugbo ẹto l'ụnu iri l'ise g'ẹphe gude mee kẹ ngwẹja ọbo Ojeghata ono. Ọ nụkwa phẹ phọ eswi, dụ ụnu ẹsaa l'ụkporo iri. Anụ ono bẹ shikọta l'ẹku, eze nweru.


\par }{\PP \VS{8}Nokwaphọ gẹ ndu-ishi Jiosáya woru iphe, shi phẹ l'obu nụ ndu Ízurẹlu ono; mẹ ndu-uke Chileke; mẹ ndu Lívayi. Hilikaya; mẹ Zekaraya; mẹ Jiehiyẹlu, bụ ndu-ishi ụlo Chileke bya eworu ụnu nwatụru ishii l'ụkporo iri; mẹ eswi ụkporo iri l'ise nụ ndu-uke Chileke g'ẹphe gude gwee ngwẹja Ojeghata ono.

\VS{9}Konanaya; mẹ Shemaya yẹle Netanẹlu, bụ ụnwunna iya; mẹ Hashabaya; mẹ Jieyẹlu; mẹ Jiozabadu; bụ ndu-ishi ndu Lívayi bẹ nụru ndu Lívayi ụnwu-atụru; yẹle ụnwu-eghu, dụ ụnu iri l'ẹbo l'ụkporo iri; nụkwa phẹ phọ ụnu eswi l'ụkporo ise; g'ẹphe gude gwee ngwẹja Ojeghata ono.


\par }{\PP \VS{10}A kwakọbechaa nkwakọ Ojeghata ono; ndu-uke Chileke je apfụru l'ọnodu phẹ; ndu Lívayi nọdu ẹgube e keshiru phẹ; mbụ ẹgube ono, eze sụru g'ẹphe mee.

\VS{11}Ẹphe gbushia ụnwu-atụru Ojeghata ono. Ndu uke Chileke nata mee ya phee; ndu Lívayi swashịa anụ ono akpọ.

\VS{12}Ẹphe woru anụ, e gude eme kẹ ngwẹja-akpọ-ọku dobe iche; k'ọphu ẹphe e-keshiru iya ndu Ízurẹlu l'ẹnya-unuphu l'ẹnya-unuphu; g'ẹphe gude ẹka phẹ gweeru iya Chipfu; ẹgube ono, e deru iya l'ẹkwo Mósisu. Ọ bụkwarupho g'ẹphe meru anụ eswi bụ ono.

\VS{13}Ụnwu-atụru Ojeghata ono bẹ ẹphe hụru ahụhu l'ọku; ẹgube omelalị iya dụ. Ẹphe gude ite-ọku; mẹ nwitoshi; mẹ ite-ophe shia ngwẹja ọzo, dụ nsọ eshishi; bya emekebe ẹgwegwa pajẹru iya ndu Ízurẹlu l'ophu.

\VS{14}Ẹphe mechaa ono; bya akwakọbe nkephẹ; mẹ kẹ ndu-uke Chileke; noo kẹle ndu-uke Chileke, bụ oshilọkpa Erọnu bẹ phuberu iphu egwe ngwẹja-akpọ-ọku; mẹ ẹba-anụ ono jasụ nchi jihu. Ọ bụru iya meru g'o gude ndu Lívayi kwakọbe nkephẹ waa ọphu ndu-uke Chileke, bụ oshilọkpa Erọnu riru.


\par }{\PP \VS{15}Ndu ọgbo-ebvu; mbụ oshilọkpa Asafu nọdu l'ọnodu phẹ, bụ iya bụ ọnodu, Dévidi; mẹ Asafu; mẹ Hemanu; mẹ Jiedutunu, bụ onye aphụjeru eze ọphulenya doberu phẹ. Ndu nche nọduchaa l'ọguzo l'ọguzo; ọphu ọ dụdu onye gbadoru ozi nkiya; noo kẹle ụnwunna phẹ, bụ ndu Lívayi bẹ eshiru phẹ nri.


\par }{\PP \VS{16}Tọbudu iya bụ; e jekọta ozi, e jeru Chipfu mbọku ono gude bọo ọbo Ojeghata ono; gwee ngwẹja-akpọ-ọku ono l'ọru-ngwẹja Chipfu; ẹgube ono, eze, bụ Jiosáya karụ g'e mee ya.

\VS{17}Ndu Ízurẹlu, bụ ndu ọphu nọ anọno l'ẹka ono bọo ọbo Ojeghata ono teke ono; bya abọo Ọbo-iphe ono, aatajẹ buredi, ekoduru ekoko ujiku ẹsaa.

\VS{18}Ẹgube ọbo Ojeghata ono bẹ a ta bọjeduru l'alị Ízurẹlu e -shi teke onye mpfuchiru Chileke, bụ Sámẹlu bụ ishi. Ọphu ọ dụdu onye eze ndu Ízurẹlu, bọjeru ọbo Ojeghata ọphu dụjeru g'ọphu Jiosáya bọru ono; mbụ yẹle ndu-uke Chileke; mẹ ndu Lívayi; mẹ ndu Jiuda l'ophu; mẹ ndu Ízurẹlu, nọ l'ẹka ono; mẹ ndu bu lẹ Jierúsalẹmu.

\VS{19}Ọbo Ojeghata ono bẹ a bọru l'apha, kwe Jiosáya apha iri l'ẹsato, e -shi teke ọ watarụ abụru eze.


\par }{\SH Anwụhu Jiosáya
\par }
{\R (2Ndu 23:28-30)

\par }{\PP \VS{20}E meghebẹbechaepho iphemiphe ono; Jiosáya bya edozichaa ụlo Chipfu; ọ dụ ree; Neko, bụ eze ndu Ijiputu chịta ndu ojọgu iya; ẹphe jeshia ọgu lẹ Kakemishi, dụ lẹ mgboru ẹnyimu Yufurétisu; Jiosáya chịta ndu ojọgu nkiya jeshia gẹ ya wọta iya ọgu.

\VS{21}Ọle Neko bẹ yeru ndu jeru ezia Jiosáya sụ iya: “?Bụ gụnu bẹ adaru mu lẹ ngu; gụbe eze ndu Jiuda? Ọ tọ bụkwa ngu bẹ mu byapfutaru ọgu ntanụ; ndu mu byapfutaru bụkwa ndu ono, mu l'ẹphe alwụ ọgu ono. Chileke bẹ ziru mu gẹ mu mekebe ẹgwegwa. Ta pfụ-chikwa Chileke ụzo l'ọ kwa iya swiru mu eswiru; ọ -dụdu bẹ oo-mekwa g'ị laa l'iyi.”


\par }{\PP \VS{22}Ọle Jiosáya te ekwedu haa ya; bya emee onwiya g'a ta hụbe iya ama gẹ yẹle iya lwụa ọgu. Ọ jịka lẹ ya ta angadu nchị l'opfu Neko, bụ iya bụ opfu, shi l'ọnu Chileke; ọ tụgbule-a jepfushia ya ọgu lẹ phorokoto alị mkpụkpu Megido.


\par }{\PP \VS{23}No iya; ndu agba apfụ gbanaa eze, bụ Jiosáya apfụ; ọ sụ ndu-ozi iya: “Unu pafụ mu l'ẹka-a; kẹle e mekawarụ mu iphe ọkpobe emeka.”

\VS{24}Ọo ya bụ; ndu-ozi iya ono pata iya pafụ l'ụgbo-ịnya iya; parụ iya ye l'ụgbo-ịnya iya ọphu kwe ẹbo palata Jierúsalẹmu. Ọ bụru l'ẹka ono bẹ ọ nwụhuru; e lia ya l'ẹka e liru nna iya phẹ. Ndu Jiuda l'ophu; mẹ ndu Jierúsalẹmu raa ẹkwa iya.


\par }{\PP \VS{25}Jieremaya gụa ebvu-aphụ ẹhu Jiosáya. Unwoke; mẹ ụnwanyi, agụ ebvu nọdu agụje ebvu ẹhu Jiosáya m'ẹphe -nọdu erwu erwubvu. Ọ bụru g'ọ dụ bụ ono byasụ ntanụ-a. Ẹphe mee ya; ọ bụru omelalị, dụ l'alị Ízurẹlu; tẹme e dee ya edede l'ẹkwo ebvu-aphụ.


\par }{\PP \VS{26}Iphe ọzo, Jiosáya megbabẹru; mẹ g'o gude mee iphe-ọma l'ụzo, ọ dụ l'ekemu Chipfu;

\VS{27}mẹwaro iphe, o mekọtaru; e -shi l'ishi jeye l'ẹka ọ bvụru bẹ e dekọtaru l'ẹkwo ndu eze ndu Ízurẹlu; mẹ kẹ ndu Jiuda.




\par }\Chap{36}{\SH Teke Jiehowahazu bụ eze ndu Jiuda
\par }
{\R (2Ndu 23:31-35)

\par }{\PP \VerseOne{1}Tọbudu iya bụ; ndu alị ono wofuta Jiehowahazu, bụ nwa Jiosáya kẹ nwoke; mee ya ọ bụru eze lẹ Jierúsalẹmu nọchia ẹnya nna iya.


\par }{\PP \VS{2}Jiehowahazu bẹ nọwaru ụkporo apha l'apha ẹto teke ọ watarụ abụru eze. Iphe, ọ nọru l'aba-eze lẹ Jierúsalẹmu bụ ọnwa ẹto.

\VS{3}Eze ndu Ijiputu chịfu iya l'aba-eze iya lẹ Jierúsalẹmu; bya asụ gẹ ndu Jiuda tụa mkpọla-ọchaa, ẹrwa iya dụ ụkporo talẹntu ise; waa mkpọla-ododo, ẹrwa iya dụ talẹntu lanụ.

\VS{4}Eze ndu Ijiputu ono bya eworu Ẹliyakimu, bụ nwune Jiehowahazu kẹ nwoke; mee ọ bụru eze ndu Jiuda; mẹ Jierúsalẹmu. Ọ gbanwee ẹpha iya gụbe iya Jiehoyakimu. Ọle Neko bẹ kpụtaru nwune Ẹliyakimu ono, bụ Jiehowahazu lashịa Ijiputu.


\par }{\SH Teke Jiehoyakimu bụ eze ndu Jiuda
\par }
{\R (2Ndu 23:36—24:7)

\par }{\PP \VS{5}Jiehoyakimu nọwaru ụkporo apha l'apha ise teke ọ watarụ abụru eze. Iphe, ọ nọru l'aba-eze lẹ Jierúsalẹmu bụru apha iri lẹ nanụ. O mee iphe, dụ ẹji l'ẹnya Chipfu, bụ Chileke iya.

\VS{6}Nebukadineza, bụ eze ndu Bábilọnu bya bya etsoo ya ọgu; tụa ya ẹgbirigba onyirubvu kpụru lashịa Bábilọnu.

\VS{7}Nebukadineza bẹ hakwarụpho ivu, dụ l'ụlo Chipfu vuta lashịa Bábilọnu je edobe l'ụlo agwa iya lẹ Bábilọnu l'ẹka ono.


\par }{\PP \VS{8}Iphe ọzo, Jiehoyakimu megbabẹru; mẹ ẹbyi, o mekọtaru; mẹ ẹjo-iphe, a hụmaru l'oome; iphemiphe ono bẹ e dekọtaru l'ẹkwo ndu eze ndu Ízurẹlu; mẹ kẹ ndu Jiuda. Jiehoyakinu, bụ nwa iya nwoke bụru eze nọchia ẹnya iya.


\par }{\SH Teke Jiehoyakinu bụ eze ndu Jiuda
\par }
{\R (2Ndu 24:8-17)

\par }{\PP \VS{9}Jiehoyakinu bẹ nọwaru apha iri l'ẹsato teke ọ watarụ abụru eze. Iphe, ọ nọru l'aba-eze lẹ Jierúsalẹmu bụru ọnwa ẹto l'abalị iri. O mee iphe, dụ ẹji l'ẹnya Chipfu.

\VS{10}Apha sụgbaepho ishi; eze, bụ Nebukadineza zia ozi g'e je ekua ya g'ọ bya Bábilọnu; l'ọo-chịru ivu, eregbaa ire, shi l'ụlo Chipfu bya. O woru nwune nna Jiehoyakinu ono, bụ Zedekaya mee eze ndu Jiuda waa Jierúsalẹmu.


\par }{\SH Teke Zedakaya bụ eze ndu Jiuda
\par }
{\R (2Ndu 24:18-20; Jier 52:1-3)

\par }{\PP \VS{11}Zedekaya bẹ nọwaru ụkporo apha l'apha lanụ teke ọ watarụ abụru eze. Iphe, ọ nọru l'aba-eze lẹ Jierúsalẹmu bụru apha iri lẹ nanụ.

\VS{12}O mee iphe, dụ ẹji l'ẹnya Chipfu, bụ Chileke iya. Ọphu o wozetadụru onwiya alị l'iphu Jieremaya, bụ onye mpfuchiru Chipfu.


\par }{\SH Adada Jierúsalẹmu
\par }
{\R (2Ndu 25:1-7; Jier 39:1-10; 52:3-11)

\par }{\PP \VS{13}Zedekaya bẹ kwefukwarụpho eze, bụ Nebukadineza ike, bụ iya bụ onye ono, meru o gude ẹpha Chileke ribua angụ ono. Ọ kpọru gagaraga; tẹme ọ kpọ-chia obu; ọphu ọ tọ ghadụru Chipfu, bụ Chileke kẹ Ízurẹlu iphu.

\VS{14}Ọzo bụru lẹ ndu-ishi ndu-uke Chileke; mẹ ndu Jiuda l'ophu bẹ ghẹlegheleghele nkephẹ kabaa njọ. Ẹphe yekọtaru ẹka l'akpamara ono, ọhamoha ono anọduje eme; tẹme ẹphe merwushia eze-ụlo Chipfu, bụ ẹka ono, o doberu nsọ lẹ Jierúsalẹmu ono.


\par }{\PP \VS{15}Chipfu, bụ Chileke kẹ nna phẹ nọdu eshije l'ọnu ndu-ozi iya epfu opfu anụ phẹ; o -pfuchaa l'o pfubaa; kẹle imemini ndibe iya; waa ẹka ono, o bu ebubu ono bẹ dụ iya nụ.

\VS{16}Obenu l'ọo ewenu bẹ ẹphe anọduje aja ndu-ozi Chileke ono; akpọ opfu iya ẹbo ẹbo l'afụ; achị ndu mpfuchiru iya ọchi. Ẹphe mee ya nno jasụ teke oke ẹhu-eghu Chipfu tangịrihuru l'ẹhu ndibe iya; ọ bụru a-ma-g'eme iya.


\par }{\PP \VS{17}Tọbudu iya bụ; Chipfu duta eze ndu Bábilọnu dobe g'ọ tsoo phẹ ọgu. O gude ogu-echi gbugbushia ụnwokorobya phẹ l'eze-ụlo Chileke. Ọphu ọ dụdu onye ọphu ọ harụ l'ụnwokorobya phẹ; mẹ l'ụnwumgboko phẹ; mẹ l'unwoke, bụwaa ọgerenya; mẹ ndu ọphu kahụwaru akahụ. Chileke tụko phẹ g'ẹphe ha yekọta Nebukadineza l'ẹka.

\VS{18}O gwetakọta ivu, dụ l'eze-ụlo Chileke lashịa Bábilọnu; mbụ ọphu ha shii mẹ ndu ọphu ha nwanshịi. O vutakwaphọ ẹku, dụ l'eze-ụlo Chipfu; mẹ ẹku k'onye eze; waa kẹ ndu-ishi iya.

\VS{19}Ẹphe tụfu ọku l'eze-ụlo Chileke; bya enwutsushia igbulọ, e gude kpụ-pheta Jierúsalẹmu mgburugburu. Ẹphe tụfukota ọku l'ụlo ndu eze, dụkota iya nụ. Ẹphe tụkokpoo iphe, ere ire, nọ l'ẹka ono mebyishikọta.


\par }{\PP \VS{20}Ọ chịta nwa ndu ọphu phọduru nụ lashịa Bábilọnu; ẹphe jeahaarụ iya ozi; ejeru ụnwu iya ozi jasụ teke ndu Peshiya watarụ abụ eze.

\VS{21}Alị ono bya atụta nwune lẹ teke ono, ọ dabyiru bụru ochobu ono; nọo ụkporo apha ẹto l'apha iri. O shi nno vụkota; mbụ opfu, Chipfu shi l'ọnu Jieremaya pfua.\FTNT{*}{{\FR 36:21 }{\FR{36:21
}}{\FT{Gụnaa
}}{\XT{Jier 25:11}}{\FT{.}}}


\par }{\SH Sayịrosu eme gẹ ndu a kpụru lẹ ndzụ laphu azụ
\par }
{\R (Ẹzu 1:1-4)

\par }{\PP \VS{22}O be l'apha kẹ mbụ, Sayịrosu watarụ abụru eze ndu Peshiya; Chipfu nwụsaa ya obu; mbụ eze ndu Peshiya ọbu; ọ raa ozi arara l'alị-eze iya l'ophu; bya edekwaphọ ozi ono edede l'ẹkwo. Iphe ono bụru g'ee-shi g'opfu ono, Chipfu shi l'ọnu Jieremaya pfua ono vụkota.\FTNT{†}{{\FR 36:22 }{\FR{36:22
}}{\FT{Gụnaa
}}{\XT{Jier 25:12; 29:10}}{\FT{.}}}


\par }{\PP \VS{23}“Waa iphe, Sayịrosu, bụ eze ndu Peshiya pfuru baa:

\par }{\PP “Chipfu, bụ Chileke k'imigwe nụkotawaru mu alị-eze, nọkota lẹ mgboko-a; bya asụwa mu gẹ mu kpụaru iya ụlo lẹ Jierúsalẹmu ono, dụ l'alị Jiuda. Iphe, bụkpoo onye kẹ Chileke, nọ l'echilabọ unu; gẹ Chipfu, bụ Chileke iya swikwaru iya ọkpobe eswiru; tẹme g'onye ono tụgbukwaa lashịa ẹka ono.”

\par }