\NormalFont\ShortTitle{Azáya}

{\MTB Ẹkwo

\par }{\MT Azáya

\par }{\MTB Onye Mpfuchiru Chileke



\par }\ChapOne{1}{\PP \VerseOne{1}Ọwaa bụ ọphulenya iphe, e-me l'alị ndu Jiuda yẹe mkpụkpu Jierúsalẹmu. Onye phụru iya nụ bụ Azáya nwa Emọzu. Teke ọ phụru iya bụ teke ndu-a bụ eze ndu Jiuda, bụ iya bụ Uzáya; Jiótamu; Éhazu; yẹe Hezekáya.


\par }{\SH Chileke abarụ ndibe iya mba
\par }
{\PP \VS{2}Gụbe igwe; nụmakwa! Gẹ gụbe alị ngabẹkwa nchị; kẹle Chipfu pfuakwaru opfu. Ọ sụru-a: “Mu hewaru ụnwegirima mu; mee phẹ metsee; tẹme ẹphe gbẹ bya ekwefụru mu ike.

\VS{3}Eswi makwarụ onye nwe iya nụ. Nkapfụ-ịgara bya amaru iphe, onye nwe iya nụ eyejeru iya nri; obenu lẹ ndu Ízurẹlu ta adụdu ọphu ẹphe maru; mbụ lẹ ndu ono, bụ ndibe mu ono bẹ iphe edoduru ẹnya.”


\par }{\PP \VS{4}Oowaa! Unubẹ ọha iphe-ẹji-a! Unubẹ ndu ẹjo-iphe jiru ẹhu-a! Eri ndu ẹjo-ememe-a! Ụnwegirima ụrwuali-a! Ndu-a gwọbewaru Chipfu. Ẹphe ta agụbeeduru Onye nsọ kẹ ndu Ízurẹlu iphe; ẹphe woru azụ ghaaru iya.

\VS{5}?Dẹnu g'o gude e je a-nụ unu aphụ ọzo? ?Bụ gụnu meru g'o gude unu kwẹe ẹka l'ekwefuru Chileke ike? Ishi bụkotawa unu ọ́nyá ọ́nyá; tẹme meji nọdu ebuhuwaa unu ebuhu.

\VS{6}E -shikpọo l'ichirupfu-ọkpa unu jasụ l'echi ishi unu ta adụedu ẹka iphe te emedu unu. Iphe, dụkota iya nụ bụ igbiri-ẹchachi; mẹkpoo ọ́nyá; mẹkpoo ẹka alwa unu mee tọritori, adụdu ọphu a sarụ asasa; ọphu ọ dụdu ọphu e kechiru ekechi; ọphu ọ dụdu ọphu e meberu ọbvu.


\par }{\PP \VS{7}Alị unu bụwaa ochobu. Mkpụkpu unu bụru iphe, ọku tsufugbaaru. Opfu, unu kọru bẹ ndu ọhozo nọ l'iphu unu eripya. Ọ dabyiru karaphongu g'ẹka ndu ọhozo lwụru.

\VS{8}E woru ada Zayọnu ono tọgbo okorobo gẹ nwa m̀kpù, a tụru dobe l'opfu-vayịnu; gẹ nwụlo-ẹgu, a kpụru l'ẹgu akpụru-eli; gẹ mkpụkpu, ndu ọhogu iya nọ-pheru mgburugburu.

\VS{9}Ọ -tọ bụ lẹ Chipfu, bụ Ọkalibe-Kakọta-Ike harụ haphodoru anyi nwandu ọphu phọduru nụ; mẹ anyi adụepho gẹ mkpụkpu Sọdomu; mbụ-a; anyi gege adụepho gẹ mkpụkpu Gọmóra.


\par }{\PP \VS{10}Unu nụmakwa Opfu Chipfu; unubẹ ndu-ishi ndu Sọdomu! Unu ngabẹkwa nchị nụma ekemu, Chileke anyi tụru; unubẹ ndu Gọmóra!

\VS{11}Ọ sụru-a: “Ọ tọ dụedu iphe, mu gụberu ikpoto ngwẹja, unu anọduje egwe anụ mu. Ebili ono, unu akpọje ọku nụ mu ono; yẹe ẹba-anụ unu ndu ọphu kachaa ree; jiakwaru mu ẹpho jigharu mu iya ẹka. Mee eswi; yẹe kẹ nwatụru; yẹe k'eghu te emejeẹkwa g'iphu tụsahu mu.

\VS{12}G'unu abyajẹ l'iphu mu; ?bụ onye asụje unu g'unu bya; mbụ g'unu byaru mu azọtoshiru ọma-unuphu?

\VS{13}Unu ta abyajẹhekwa mu anụ iphe, adụdu iphe, ọ bụ! Ụ̀nwù-isẹnsu, unu akpọje ọku nụ mu tụkoakwaru bụru mu ahụma ahụma. Ọbo Ọnwa-ọ̀phúú; mẹ ọbo eswe-atụta-unme; mẹkpoo ekukọbe, unu ekukọbeje onwunu g'ọ ha; dụkotakwa mu ashị. Ọ bụepho l'ọ tọ dụedu ẹjo ndzukọ unu ọphu adụadaa mu ashị.

\VS{14}Ọbo-ọnwa-ọ̀phúú, unu anọduje abọ; mẹkpoo ọbo-iphe unu ọzokpo, bụ ndu ọphu geru egeru dụkotakwa mu ashị. Ẹphe tụkowaru anyị mu ẹrwa. Mu tanyawaru iya nshi; ike bvụwa mu.


\par }{\PP \VS{15}“G'unu achị-lije ẹka epfu anụ mu-a bẹ mu ewofujekwa ẹnya l'ẹka ono. Unu -pfuru nụ mu nta pfua imo; mu ta angadu nchị; kẹle ọchi nọ unu l'ẹka.

\VS{16}Unu jenụ asachaa onwunu; mee onwunu g'unu gbuchafụ! Unu wofunu ẹjo-ememe ono, unu eme ono l'iphu mu! Unu hanaa eme ẹjo-iphe!

\VS{17}Unu nwụnaa eme iphe, dụ ree! Unu chọnaa ikpe, pfụru nhamụnha! Unu ahụ̀a ndu eme ndu ọzo ewere ahụ̀hù! Unu gbajẹnuru nwogbee, enwedu nna ọdzori! Unu agbachitajeru nwanyị, ji iya anọedu ndzụ!”


\par }{\PP \VS{18}Wakwa iphe, Chipfu epfu baa: “Unu byanụ g'anyi chịa ìdzù; g'ìdzù anyi tụko wụa nanụ! iphe-ẹji unu -dụchakpoonu ẹji eke uswe-uswe bẹ oo-mechaa chaahaa pemu pemu g'aka-mini-sunoo. Teke ọ bụ l'ooke gbogbogbo g'uswe bẹ oo-mechaa chaahaa phuuphuu g'oghu ọchaa.

\VS{19}Ọ -bụru l'oohe unu ihee; tẹme unu nọdu emeje iphe, a sụru g'unu mee bẹ unu e-rikwa iphe, kachaa ree, shi l'alị-a.

\VS{20}Obenu teke unu jịkaru bya ekwefu ike bụkwa ogu-echi bẹ a-sụjashi unu. Nokwa iphe, shi Chipfu l'ọnu bụ ono.”


\par }{\SH Jierúsalẹmu bụ mkpụkpu, eme iphe-ẹji
\par }
{\PP \VS{21}Lewarọ gẹ mkpụkpu ono, e shi gude ẹka ono byaru bya abụru ovuọba! Mbụ mkpụkpu, dụru teke bụepho ikpe, pfụru ọto bẹ e shi anọduje iya ekpe; mkpụkpu, apfụbekoto shi buru eburu l'ime. Nta-a bẹ ọ bụwaa ndu egbu nemadzụ bu iya.

\VS{22}Mkpọla-ọchaa, i shi nweru bụwaa nshị-mkpọla. Ẹguru mẹe ngu ono bụwaru iphe, e gude mini gwanyịshia.

\VS{23}Ndu-ishi l'ime ngu bụkotawa ndu kwefuru Chipfu ike; bya abụru ndu ẹphe lẹ ndu-oshi gba l'ọgbo. G'ẹphe ha yeru ẹnya l'eri ụphalazu. Tẹme ọ bụerupho g'a nụ phẹ; l'adụje phẹ ree. Onye enweẹdu nna bẹ ẹphe ta agbajẹduru ọdzori; ọphu ẹphe angajẹdu nchị l'opfu ẹhu nwanyị, ji iya anọedu.


\par }{\PP \VS{24}Noo g'o gude Nnajịuphu; mbụ Chipfu, bụ Ọkalibe-Kakọta-Ike; mbụ Ọkalibe kẹ Ízurẹlu pfua sụ: “Ịhee; gẹ mu bya emee ndu mu l'ẹphe dụ l'ụkukanyi iphe; gude dụa onwomu obu. Gẹ mu bya egude ndu ọhogu mu gwata ụgwo iphe l'onwomu.

\VS{25}Gẹ mu bya adaa unu ẹka kẹ njọ. Gẹ mu bya ahụchafuchaa nshị-mkpọla ono, a gwakọberu unu ono rengurengu; bya atụko ẹrwu, dụ unu l'ẹhu rwushia.

\VS{26}Mu e-dophuchaa ndu-ikpe unu azụ g'ẹphe dụ g'ẹphe shi dụ teke ndiche. Mu emee ndu akpọ-zijeru unu ụzo g'ẹphe dụ g'ẹphe shi dụ lẹ mbụ. E -mechaa l'aawata unu eku mkpụkpu, pfụberekoto; mkpụkpu, e gude ẹka.”


\par }{\PP \VS{27}Mkpụkpu ono, nọ l'eli úbvú Zayọnu ono bẹ ee-gude ikpe, pfụru ọto gbafụta. L'e gude apfụbekoto gbafụta ndu izimanụ lwarụ azụ lẹ mkpụkpu ono.

\VS{28}Obenu lẹ ndu kwefuru Chipfu ike; mẹ ndu iphe-ẹji bẹ aa-tụko tsupyashịa. Tẹme iphe, bụkpoo ndu gwọberu Chipfu abụkotaru ọla-l'iswi.


\par }{\PP \VS{29}Achị ono, aasọgbaa nsọ ono e-mechaa mee unu iphe-iphere; g'ọ bụ iya bẹ unu yeru ẹnya-a; mbụ lẹ mgbabu ngwẹja ono, unu họtaru ono e-mechaa tụ unu ẹberebete;

\VS{30}kẹle unu e-mechakwaa dụ g'achị, larụ ẹkwo; mbụ g'opfu, a kọru l'ẹka mini adụdu.

\VS{31}Ndu shihuru ike e-mechaa dụ g'ẹphuuruu. Ozi, ẹphe jeru abụkotaru ẹkoroku; kẹle ẹphenebo a-tụko kekọta ọku; ọphu ọ dụdu onye sụru agbanyị ọku obu.




\par }\Chap{2}{\SH Ẹhu-guu ojejoje
\par }
{\R (Mayị 4:1-5)

\par }{\PP \VerseOne{1}Ọwaa bụ ọphulenya,

\par }{\QB Azáya nwa Emọzu phụru l'ẹhu

\par }{\QB ndu Jiuda yẹe ndu Jierúsalẹmu.


\par }{\Q \VS{2}Sụ-a; o -rwua teke ikpazụ

\par }{\QB bẹ ee-me g'eli úbvú ono,

\par }{\QB a kpụru eze-ụlo Chipfu

\par }{\QB ono ngụru angụru;

\par }{\QB mee ya g'ọ bụru eze l'ẹka

\par }{\QB iphe,

\par }{\QB bụkpoo úbvú ọzo nọgbaa.

\par }{\Q Mbụ l'ee-me iya g'ọ kakọta

\par }{\QB úbvú ọzo l'eli.

\par }{\Q Noo teke ọhamoha a-nọdu

\par }{\QB awụ awụ-pfu iya.


\par }{\Q \VS{3}Ikpoto nemadzụ a-bya bya asụ:

\par }{\Q “Unu bya g'anyi je l'eli úbvú

\par }{\QB kẹ Chipfu!

\par }{\Q Unu g'anyi je l'ụlo Chileke

\par }{\QB kẹ Jiékọpu!

\par }{\Q Ọo ya e-zi anyi ụzo iya;

\par }{\QB k'ọphu anyi a-wata

\par }{\QB etso ụzo, ọ tọru.”

\par }{\Q Noo kẹle ekemu e-shi l'úbvú

\par }{\QB Zayọnu fụta;

\par }{\QB mbụ l'opfu Chipfu e-shi lẹ

\par }{\QB mkpụkpu Jierúsalẹmu

\par }{\QB bya.


\par }{\Q \VS{4}Ọo ya e-doshi opfu,

\par }{\QB dụgbaaru ọha yẹe ọha

\par }{\QB ibe iya.

\par }{\Q L'ọ bya edoshiaru ikpoto

\par }{\QB nemadzụ opfu,

\par }{\QB dụru phẹ nụ.

\par }{\Q Ẹphe e-woru ogu-echi phẹ

\par }{\QB kpụkwaa l'ọ bụru ọgu;

\par }{\QB woru arwa phẹ kpụa

\par }{\QB l'ọ bụru nwa mma,

\par }{\QB e gude akọcha iphe.

\par }{\Q Ọ tọ dụedu ọha,

\par }{\QB a-patakwadu ogu-echi

\par }{\QB ejepfu ọhozo ọgu;

\par }{\QB ọphu ẹphe anwụedu alwụ

\par }{\QB ọgu ọzobaa.


\par }{\PP \VS{5}Unubẹ ọnu-ụlo Jiékọpu;

\par }{\QB unu byanụ g'anyi tsoru

\par }{\QB ìphóró ọphu Chipfu

\par }{\QB nwụberu anyi.


\par }{\SH Eswe kẹ Chipfu
\par }
{\PP \VS{6}Ị jịkawaru ndibe ngu ono; mbụ ọnu-ụlo Jiékọpu onoya; kẹle ọmamanshi ndu shi ụzo ẹnyanwu-awawa jiru iya ejiji. Tẹme ẹphe nọdu agba ẹja gẹ ndu Filisitayinu. Ẹphe lẹ ndu ọhozo je akụa ọkpa.

\VS{7}Alị phẹ bụ iphe, jiru iya nụ bụ mkpọla-ọchaa mẹ mkpọla-ododo. Ọphu ẹku phẹ abvụdu abvụbvu. Alị phẹ bụ iphe, jiru iya nụ bụ ịnya; ọphu ụgbo-ịnya phẹ abvụdu abvụbvu.

\VS{8}Alị phẹ bụ iphe, jiru iya nụ bụ nshi nshi; ọ bụru iphe, ẹphe abarụ ẹja bụ iphe, ẹphe gude ẹka phẹ gẹdegede mee.


\par }{\PP \VS{9}Noo g'o gude e jee ewoze nemadzụ alị. Mbụ l'amadụ bẹ ee-me g'o rwua alị. B'a gụkwaru phẹ nvụ!


\par }{\PP \VS{10}Gbanụru laa l'agbara-mkpuma! Je je edomia onwongu l'ime alị; kẹle ịitsu Chipfu ebvu; tẹme akpabiri iya nọdu eye ngu ebvu!

\VS{11}Onye etu onwiya ẹpha bẹ ee-mechaa mee g'ẹnya lwa. L'e mee gẹ ndu etse etsetse phuru yoo. Ọ bụru Chipfu kpoloko bụ onye ee-kutse m'o -rwua mbọku ono.

\VS{12}O nwekpọerupho ujiku lanụ, Chipfu, bụ Ọkalibe-Kakọta-Ike doberu iphe, bụkpoo ndu eku onwophẹ yẹe ndu akpa nggangga; bya edobekwaru iya phọ ndu ekutse onwophẹ. Ọo mbọku ono bẹ ee-kuze phẹ alị.

\VS{13}Mbọku ono bẹ e doberu iphe, bụ oshi sida, nọ l'úbvú úbvú Lébanọnu, bụ oshi, tsekọtaru agbaragba bya ajaa àjàjà; bya edobekwaru iya phọ iphe, bụkotakpoo achị, nọ l'alị Beshanu;

\VS{14}bya edoberu iya úbvú úbvú, hagbaa ephekerephe ephekerephe; mẹ obvu, ha l'eli l'eli.

\VS{15}O doberu iya iphe, bụkpoo ọje, hagbaa ephekerephe; mẹkpoo igbulọ, a kpụshiru ike;

\VS{16}mẹkpoo ụgbo-mini ndu Tashishi g'ọ hakọta; mẹkpoo iphemiphe, e meru; ọ nọdu ama mma.

\VS{17}Onye etu onwiya ẹpha bẹ ee-me g'ẹnya lwa. L'e mee gẹ ndu etse etsetse phuru yoo. Ọ bụerupho Chipfu kpoloko bẹ ee-kutse mbọku ono.

\VS{18}Nshi ta adụedu adụdu ophu kpọ.


\par }{\PP \VS{19}Mbọku ono bẹ nemadzụ a-gbaru laa l'ọgba, nọ l'agbara-mkpuma; gbaru laa l'ẹnu, a tụru l'alị; kẹle ẹphe atsụ Chipfu ebvu; tẹme akpabiri iya nọdu eye phẹ ebvu teke ono, ọo-gbalihu gẹ ya nmaghua mgboko l'ophu anmaghu ono.

\VS{20}Mbọku ono bẹ nemadzụ a-chịru nshi ono, ẹphe gude mkpọla-ọchaa mẹ mkpọla-ododo mee dobe agwa agwagwa ono chịru phekaaru anụ, bụ molu yẹe ụtsu-nwankụta.

\VS{21}Ẹphe a-gbaru laa l'ẹka agbara-mkpuma gbaru ụwa; mẹkpoo l'ime ọgba, nọgbaa l'eli úbvú; kẹle ẹphe atsụ Chipfu ebvu; tẹme akpabiri iya nọdu eye phẹ ebvu teke ono, ọo-gbalihu gẹ ya nmaghua mgboko l'ophu anmaghu ono.


\par }{\PP \VS{22}Hanaa akpọru obu yeru nemadzụ; kẹle mkpakọ iphe, o nweru bụ unme, ọotu l'imi. ?Bụ gụnu ọzo bẹ oo-mefụba ọ́nyá?




\par }\Chap{3}{\SH Ikpe, dụru ndu Jierúsalẹmu yẹe ndu Jiuda
\par }
{\PP \VerseOne{1}Sụ-a; lekwa lẹ Nnajịuphu, bụ Chipfu; bya abụru Ọkalibe-Kakọta-Ike abyakwa anafụ ndu Jierúsalẹmu; yẹe ndu Jiuda ẹka iphe eshije erwu phẹ ẹka. Ọobya phẹ anafụ ẹka ẹphe eshije akpata nri; mẹ ẹka ẹphe eshije ekuta mini-angụgu;

\VS{2}nafụ phẹ ndu ike dụ; mẹ ndu ojọgu; nafụ phẹ ndu-ikpe; mẹ ndu mpfuchiru Chileke; nafụ phẹ ndu agba ẹja; mẹ ndu bụ ọgerenya;

\VS{3}nafụ phẹ ndu-ishi ndu ojọgu; mẹ ndu nweru ọkwa; nafụ phẹ ndu mgbazi; mẹ ndu maru eme ọna; mẹkpoo iphe, bụ ndu agba ẹja doru ẹnya.

\VS{4}Mu e-me g'ọ bụru ụnwokorobya, a-bụru ndu-ishi phẹ; mbụ l'ọo ndu angụkwadu ẹra a-bụjeru eze phẹ.

\VS{5}Ndiphe a-wata akpa nwibe phẹ ẹhu. Onyenọnu l'ọodaru yẹe nwibe iya; obutobu yẹe obutobu iya adụru l'opfu. Ụnwu-ọgbo-lanụ etso ndu bụ ọgerenya opfu. Ndu adụdu iphe, ẹphe bụ etsokwaphọ ndu aakwabẹ ùbvù opfu.


\par }{\PP \VS{6}A -nọnyaa; nemadzụ azụ nwanna iya gburumu; mbụ onye shi l'ibe nna iya; zụ iya gburumu sụ: “Ọo ngu a-bụru ishi anyi eshinu i nweru uwe nwilile. Ọ bụru ngu maru g'ii-me mekọta ọla-l'iswi-a.”


\par }{\PP \VS{7}Noo teke onye ono a-rashị sụ: “Waawakwa-o! Mu ta asụkwa iya emekọta. Mu te enwekwa nri; ọphu mu enwekwa uwe, eeye l'ẹhu. Unu te emekwa mu onye-ishi ndu ndu-anyi-o!”


\par }{\PP \VS{8}Ọ bụru iphe, kparụ iya nụ bụ lẹ ndu Jierúsalẹmu bẹ ụpfu dụru l'ọkpa. Mbụ lẹ ndu Jiuda adawaa iko. Iphemiphe, ẹphe epfu epfupfu; yẹe iphe, ẹphe emekọta ememe tụkoru bụru emeswe Chipfu; mbụ atụrwuepho atatiphu Chipfu ono, egbu nwịinwii ono.

\VS{9}G'iphu gbaru phẹ bụkpoada iphe, agba phẹ ekebe. Ẹphe nọdu anọduje asa iphe-ẹji phẹ asasa gẹ ndu Sọdomu. Ọphu ẹphe edomidu iya edomi. Nshịo phẹ! Noo kẹle ẹphe gudewaa ẹka phẹ setarụ onwophẹ eze iphe-ẹhuka.


\par }{\PP \VS{10}Karụ onye pfụberekoto l'ọo-dụru iya lẹ ree; kẹle oo-ri akpụru, eme ọma iya mịtaru.

\VS{11}Nshịo ndu ẹjo-iphe; kẹle ẹphe a-lakọta l'iswi. Aa-pfụ phẹ ụgwo iphe, ẹka phẹ metaru.


\par }{\PP \VS{12}Ndibe mu bụ ụnwokorobya akpa phẹ ẹhu. Tẹme ọ bụru ụnwanyi bụ ishi phẹ.

\par }{\PP Sụ-a; ndu mu! Ọ kwa ndu edu unu ụzo gude unu ephu ụzo. Ẹphe duru unu haa ụzo shiahaa ọphu abụdu ụzo.


\par }{\SH Ikpe, Chipfu e-kpe ndibe iya
\par }
{\PP \VS{13}Chipfu nọakwa l'ẹka ọo-nọdu kpee ikpe l'ụlo-ikpe. Ọ gbalihuwaru pfụru gẹ ya kpee ndiphe ikpe.

\VS{14}Chipfu watawarụ ekpe ndu bụ ọgerenya ikpe; waa ndu-ishi ndibe iya sụ: “Ọ kwa unu mebyishiru opfu-vayịnu mu. Iphe, unu gwetarụ l'ibe ndu ụkpa kụkwaru l'ibe unu.

\VS{15}?Dẹnu g'o gude unu gwee ndibe mu arakabya; bya egwee iphu ndu ụkpa rwukuru rwukuru? Noo iphe, Nnajịuphu epfu; mbụ Chipfu, bụ Ọkalibe-Kakọta-Ike.”


\par }{\SH Ọkwa, aanmaru ụnwanyi Jierúsalẹmu
\par }
{\PP \VS{16}Chipfu sụru-a: “Ụnwanyi, bu l'úbvú Zayọnu kunụkakwaru onwophẹ. Ẹphe abụjeru; ẹphe -nọdu eje ije ẹphe eworu olu ngakobe alọ ẹnya vaavaavaa; tọ nwẹhu eje degengu degengu degengu; azọ iphe, ẹphe gba l'ọkpa jọgongu jọgongu.

\VS{17}Noo g'o gude Nnajịuphu je l'eworu ẹkpa-ebyi ghaa ụnwanyi, bu l'úbvú Zayọnu l'ishi. Mbụ lẹ Chipfu e-me g'ishi chaa phẹ swarịswari.”


\par }{\PP \VS{18}Mbọku ono bẹ Chipfu a-nashịchaa phẹ iphe, ẹphe gude ama mma; mbụ iphe ọbu, a zụru phẹ jọgoro-jọgoro ọbu; mẹ ọphu ẹphe gude kechita ishi; mẹ ịyagba, ẹphe tụkporu l'olu;

\VS{19}mẹkpoo iphe-nchị; mẹ iphe-ẹka; mẹ ọphu e gude ekpuchi iphu;

\VS{20}iphe, e gude edozi ẹgbushi; mẹ ịyagba-ishi-ikpere; mẹ ọlokpo, eeswe l'upfu; mẹ ekpemu manụ, eshi mkpọ; mẹ nwanshi phẹ;

\VS{21}echi, ẹphe agba lẹ mkpụshi-ẹka; mẹ ọphu ẹphe eye l'imi;

\VS{22}ẹguru uwe kpowula-kpowula phẹ; mẹ ukpo phẹ; mẹ ẹkwa achịchi phẹ; mẹkpoo nwẹda okpoga phẹ;

\VS{23}mẹ onyo phẹ; mẹ nwẹguru uwe ọchaa ẹphe eyeje l'ime ẹhu; mẹ ẹkwa, ẹphe agbaphuje l'ishi; mẹ ọphu ẹphe ajịkobeje l'ukuvu.


\par }{\PP \VS{24}Noo g'ọo-dụ; teke ẹphe gege anọdu ete iphe, eshi mkpọ; ẹphe eshiaha ishi. Teke ẹphe gege edo onwophẹ ọlokpo l'upfu; ẹphe ekebechia onwophẹ eri. Teke ẹphe gege enweru ẹgbushi, ama ntụmatu; ẹphe akpụshia ishi akpụshi. Teke ẹphe gege eye uwe, ama ntụmatu; ẹphe eyechia uwe-aphụ. Mma ono, ẹphe shi ama ono aghakọbe bụru iphe-iphere.


\par }{\PP \VS{25}Unwoke unu bụ ogu-echi bẹ ee-gude gbushia phẹ. L'a tụko ndu ojọgu unu gbushia l'ọgu.

\VS{26}Ọnu-abata Jierúsalẹmu echia mkpu ẹkwa gụa aphụ anwụhu. Mbụ lẹ Jierúsalẹmu a-dụ gẹ nwanyị, gba ẹka nwa; gwọdoshihu l'alị.




\par }\Chap{4}{\PP \VerseOne{1}Ọzo bụ l'o -rwua teke ono bẹ ụnwanyi ẹsaa a-wụ-pfutajẹ nwoke lanụ sụ iya: “Jiko nafụnu anyi iphere ọwa-a! Hanaa g'ọ bụru-a l'anyi a-zarụ laaru ẹpha ngu. Anyi a-nọdu-a azụ onwanyi lẹ nri; anmarụ onwanyi ẹkwa.”


\par }{\SH Eedophu Jierúsalẹmu azụ l'ọnodu iya
\par }
{\PP \VS{2}O -rwua teke ono bẹ onye ono, bụ ẹkali Chipfu a-nọdu ama ntụmatu; tẹme l'ọ dụkwapho akpabiri. Mebyi iphe, amịshi l'alị a-bụru iphe, ẹphe e-gude eku onwophẹ; bụru iphe, ẹphe e-gude dụ ùbvù l'ẹnya; mbụ nwa ndu ọphu phọduru nụ l'alị ndu Ízurẹlu.

\VS{3}Nwa ndu ono, phọduru l'úbvú Zayọnu ono; mbụ nwa ndu ono, phọduru lẹ Jierúsalẹmu ono bẹ ee-kuje ndu dụ nsọ; mbụ ndu e deru ẹpha phẹ lẹ ndu dzụ ndzụ lẹ Jierúsalẹmu.

\VS{4}Ọ bụru Nnajịuphu a-sachafụ inyinyi, dụ nwada Zayọnu onoya l'ẹhu. Oo-gude unme nkiya sachafụ mee, tụkoru Jierúsalẹmu ẹhu; mbụ unme ọphu o gude ekpe ikpe bya abụru unme, enwu ọku.

\VS{5}Ọo ya bụ; Chipfu abya l'úbvú Zayọnu l'ophu; mẹkpoo iphe, bụ ndu ono, edzukọbeje l'ẹka ono; bya emeta urwukpu, akpụ tụutuutuu doberu phẹ l'eswe; meta ọku, enwu phoophoophoo doberu phẹ l'ẹnyashi; kẹle ẹka ono g'ọ ha bẹ ee-gude ọdu-biribiri Chipfu kpuchia.

\VS{6}Ọo-bụru ikpuka bụru ìbvù dụru phẹ g'okpomọku taa dụ phẹ l'eswe; bya abụkwarupho ẹka ẹphe a-gbabajẹ je anọdu zee ndzụ; yẹe ẹka ẹphe e-domije onwophẹ mẹ igwe -nọdu alwa yẹgeyege mini; yẹe m'ọ -nọdu edze oke mini.




\par }\Chap{5}{\SH Ebvu kẹ opfu-vayịnu
\par }
{\Q \VerseOne{1}Gẹ mu gụa ebvu nụ onye

\par }{\QB mu yeru obu.

\par }{\Q Mu e-gude opfu-vayịnu iya

\par }{\QB gụa ya.

\par }{\Q Onye mu yeru obu gbaru

\par }{\QB opfu-vayịnu l'ọsu,

\par }{\QB nọ l'ọkpa-úbvú.


\par }{\Q \VS{2}Ọ hazeru iya ahaze bya

\par }{\QB atụtushichaa ya mkpuma

\par }{\QB bya ahọta akpụru vayịnu,

\par }{\QB kachaa ree kụa ya.

\par }{\Q Ọ bya akpụa ụlo-nche

\par }{\QB dobe iya;

\par }{\QB bya emetakwa iya phọ ẹka

\par }{\QB aakụje mẹe.

\par }{\Q Ọ nọdu ele iya ẹnya amịta

\par }{\QB akpụru vayịnu, dụ ree.

\par }{\Q Obenu l'ọ gbẹ bụru ẹjo

\par }{\QB akpụru bẹ ọ mịtaru.


\par }{\PP \VS{3}“Ọo ya bụ lẹ-a; unubẹ ndu bu lẹ Jierúsalẹmu; mẹ ndu ọphu bu l'alị ndu Jiuda; unu yeẹshikwa ọnu l'ẹhu mu l'opfu-vayịnu mu ono.

\VS{4}?Bụ gụnu bẹ mu gege emebaaru opfu-vayịnu mu-a, bụ iphe, mu emeadaru; meru g'o gude mu lee ẹnya l'ọo-mịru mu mebyi, dụ ree; ọ bya amị amịmi bya amịa ẹjo mebyi.


\par }{\PP \VS{5}“Nta bẹ mu a-karụ unu iphe, mu e-me opfu-vayịnu mu. Mu a-phọkashi iphe, e gude kpọ-buta iya akpọ-buta g'iphe mebyishia ya. Mu etsukpọshia igbulọ iya haa ya g'a zọo ya tọlitoli.

\VS{6}Mu e-me iya g'ọ bụru alị, a gbadoru agbado. A taa kọchabaedu iya akọcha; ọphu eegbubaẹdu iya ọgu. Ọo ya bụ g'olekarara; yẹe ọgara-mbo ezee l'ẹka ono. Mu akaru igwe g'o to dzebaẹkwa mini wụshiru iya.”


\par }{\Q \VS{7}Ọ kwa ọnu-ụlo Ízurẹlu bụ

\par }{\QB opfu-vayịnu ono,

\par }{\Q Chipfu,

\par }{\QB bụ Ọkalibe-Kakọta-Ike

\par }{\QB gbaru ono.

\par }{\Q Ọ bụru ndu Jiuda bụ

\par }{\QB iphe ono, ọ kụru iya ono,

\par }{\QB tụbaru iya l'ẹnya ono.

\par }{\Q O shi ele ẹnya mgbazi;

\par }{\QB ọ bụchiaru iphe,

\par }{\QB ọ hụmaru

\par }{\QB bụ mgbaghashị.

\par }{\Q O lee ẹnya apfụbekoto;

\par }{\QB ọ bụru iphe-aphụ bẹ

\par }{\QB ọ hụmaru.


\par }{\SH Aphụ, Tsọru ndu Ízurẹlu
\par }
{\PP \VS{8}Nshịo unubẹ ndu anatajẹ ụlo yekwa l'ụlo unu; nata alị onye ọzo yekwa l'alị k'unu; jasụ unu atụko ẹkameka nata buru l'obotẹgu nkịnyi unu.

\VS{9}Chipfu, bụ Ọkalibe-Kakọta-Ike pfuakwaru mu; mu nụma sụ: “Tororo opfu bụ l'ụlo, dụ igwerigwe e-mechakwaa dabyiru iphoro. Mbụ l'okoke ụlo ono, bụgbaa ẹguru ụlo ono e-mechakwaa bụru ụlo, e te budu ebubu.

\VS{10}Ẹka ee-gude eswi iri, a jịgbaberu ẹbo ẹbo kọo ọkoro ujiku ophu bẹ nwa mẹe-vayịnu, aa-pyịtaje iya e-jijeẹpho otumu mẹe ẹto. Onye kụru mebyi iphe, jiru ogbongu l'ọ wọta iya iphe, jiru nkwẹka kpoloko.”


\par }{\PP \VS{11}Nshịo ndu etehuje lẹ nchi-abọhu jeshia achọ ẹka ẹphe a-ngụ mẹe; ndu angụje mẹe jasụ l'echi abalị; mbụ jasụ ẹnya ekee phẹ vọo l'ẹka ẹphe angụ iya.

\VS{12}Ẹgube ndu ono egudeje une; mẹ ogelenda akụ l'ẹka ẹphe abọ iphe. Ẹphe egbu opu; aphụ ụpyi; angụshi mẹe. Ọle ẹphe ta akpadụ ishi iphe, Chipfu eme; ọphu ẹphe akwabẹdu ozi, o gude ẹka iya jee ùbvù.

\VS{13}Noo g'o gude e je akpụ ndibe mu lẹ ndzụ; kẹle iphe te edojedu phẹ ẹnya. Ndibe phẹ, bụ ndu nweru ọkwa bụ ẹgu e-mechaa gbua phẹ. Igwe-ọha phẹ a-bụru ẹgu-mini a-gụ-gbushi phẹ.

\VS{14}Ọo ya bụ l'alị-maa bẹ ẹgu kabawaa agụgu. Ọ saẹpho ọnu kẹ gabala ghekahụ. Ọ bụru l'ime iya bẹ ndibe phẹ, aakwabẹ ùbvù a-wụba. Igwe-ọha phẹ awụba iya; ndibe phẹ ndu aswọje ụswo; mẹ ndu rigbarigba-mẹe a-tụko wụda iya.


\par }{\PP \VS{15}Noo teke ee-woze nemadzụ alị. Mbụ l'amadụ ta adụedu iphe, ọo-bụkwaduru. Ẹnya alwa ndu etse etsetse.

\VS{16}Obenu l'ikpe, pfụru ọto ono, Chipfu, bụ Ọkalibe-Kakọta-Ike kperu ono bẹ ee-gude kutsee ya ekutse. Mbụ lẹ Chileke ono, dụ nsọ ono e-goshi lẹ ya dụ nsọ. Ọ bụru apfụbekoto nkiya bẹ oo-gude goshi iya.

\VS{17}Noo teke atụru a-ta nri g'ọ bụ l'ọ nọ l'ẹgu ẹka eecheje iya. Ụnwu atụru ataaha nri l'ẹka iphe ndu eze larụ l'iswi.
 

\par }{\PP \VS{18}Nshịo ndu egudeje ọkpukpu-ẹregede akpụ ẹjo-iphe wuruwuru; tẹme ẹphe egude ọkpukpu-eswi akpụ iphe-ẹji.

\VS{19}Nshịo ndu ono, asụje: “Gẹ Chileke menaa ẹgwegwa mee iphe, ọo-dụ ike mee g'ẹphe hụma! G'o rwukpọnaa! G'iphe ọbu, Onye Nsọ kẹ ndu Ízurẹlu tụberu ememe ọbu mekpọnaa g'ẹphe maẹduru iphe ọbu!”


\par }{\PP \VS{20}Nshịo ndu ewojeru ẹjo-iphe kua iphe, dụ ree; woru iphe, dụ ree kua ẹjo-iphe. Ndu ewojeru ọchii dochia ẹnya ìphóró; woru ìphóró dochia ẹnya ọchii. Ndu ewojeru iphe, atsọ ilu dochia ẹnya iphe, atsọ ụtso; woru iphe, atsọ ụtso kua iphe, atsọ ilu.


\par }{\PP \VS{21}Nshịo ndu edobesụje l'ẹphe maru iphe; dobesụkwapho l'ẹphe kwarụ ẹnya.


\par }{\PP \VS{22}Nshịo ndu bụ iphe, e gude maru phẹ bụ angụ mẹe. Tẹme ọ bụru phẹ bẹ angụ ngwaragwa mẹe wụkoru;

\VS{23}mbụ ndu ewehajẹ onye-ikpe nmarụ opfu l'ọ nụru phẹ iphe-ụphalazu; bya anafụ onye iswi dụ mma ikpe, pfụru ọto, e gege ekpe iya.

\VS{24}Ọo ya bụ lẹ-a; ọ kwa g'ire-ọku erichajẹ ekperema ọkponku erichaa; ẹswa ọkponku alaa pyẹtee l'ọku, enwu phoophoophoo-a; nokwa g'ọgbarabvu phẹ e-repyahụ; okoko phẹ etsua duu g'urwuku; kẹle ẹphe jịkaru edobe ekemu, ọ tụru; mbụ Chipfu, bụ Ọkalibe-Kakọta-Ike. Ọ bụru opfu Onye Nsọ kẹ ndu Ízurẹlu ono bẹ ẹphe gbụru tụphee.

\VS{25}Noo g'o gude ẹhu nọdu eghushi Chipfu eghu ike l'iphe, ndibe iya meru iya. O wolia ẹka chia phẹ gbaa; chikata phẹ tụa. Eli úbvú nọdu anma jiijiijii. Odzu phẹ dakaa pọopoo l'ọma gbororo. Ọ dụchakpoo nno; ẹhu nọdu eghulẹ iya-a eghu g'ooghu iya; ọ paliẹle-a ẹka g'ọ paliru iya.


\par }{\PP \VS{26}Ọ bụruro ọha, nọro ụzenya ụzenya bẹ ọ paliru ẹkwa-ọhubama; mbụ ọ bụruro ndu nọ l'ẹka mgboko jeberu bẹ ọokporu okwe. Ẹphe shi l'ẹka ono ezi taphutaphu agba abya.

\VS{27}Ọphu ọ dụdu g'ẹphe ha g'ọ ka mma l'ọo onye lanụ, ike ọso bvụru; ọphu ọ dụdu onye ọphu mgbẹnya rweru; ọphu ọ dụdu onye mgbẹnya tụru; ọphu ọ dụdu onye ọphu akpọ, o keru l'upfu tọ-woru atọ-wo l'upfu; ọphu ọ dụdu onye ọphu eri akpọkpa iya gbabuhuru.

\VS{28}Apfụ phẹ tụpyichaa zịnguzingu. Ụta phẹ g'ẹphe ha gọkobechawaa rengurengu. Nzọkpa ịnya phẹ nọdu egbunwutajẹchaa ọku. Ọkpa ụgbo-ịnya phẹ nọdu ezichaa phaaphaaphaa g'oke phẹrephere.

\VS{29}Ọ́rà, ẹphe ara dụ g'ẹka oduma asụ ekiri. Mbụ l'ẹphe agbọ ụja gẹ nwada oduma; ẹphe nọdu asụ kọroro, anyapyashị ndu dụwaa gẹ nri phẹ; apatajẹ phẹ rọ tụgbua; ọ tọ dụdu onye agbaru phẹ mkpu.


\par }{\PP \VS{30}Mbọku ono bẹ ẹphe a-tụ ụzu kpua ya g'ẹka mini agba gborogboro. Onye ọphu pazetaru ẹnya lee l'alị ono; ọobuerupho iphe, ọo-hụma bụ ọchii yẹe mkpamẹhu; mbụ l'ìphóró bẹ urwukpu e-mechaa l'ọ gbahụ ọchii.




\par }\Chap{6}{\SH Ozi Azáya
\par }
{\PP \VerseOne{1}L'apha eze, bụ Uzáya nwụhuru bẹ mu hụmakwarupho Nnajịuphu l'ẹka ọ nọ l'aba-eze; ọ nọdu ephekerephe; bya abụru onye e kutseru ekutse. Tẹme igburọnu uwe iya tụko eze-ụlo Chileke ono l'ophu sweta.

\VS{2}Ndu nọ iya l'eli bụru ụnwu-ojozi-imigwe, bụ serafu; g'ẹphe ha fuchaa ǹkù ishii ishii. Ǹkù labọ bẹ ẹphe egudeje kpuchia iphu phẹ; ẹphe egude ẹbo kpuchia ọkpa phẹ; bya egude ẹbo ephe ephephe.

\VS{3}Ẹphe nọdu epfugbaa anụ nwibe phẹ asụje:

\par }{\Q “Nsọ! Nsọ! Nsọ! Chipfu,

\par }{\QB bụ

\par }{\QB Ọkalibe-kangokọtaru-nụ

\par }{\QB dụ nsọ!

\par }{\Q Mgboko l'ophu bẹ akpabiri

\par }{\QB iya jiru!”


\par }{\PP \VS{4}Ẹphe -pfua opfu ono; itso, gude eze-ụlo Chileke l'ophu angakọta anganga. Ẹnwuru-ọku abya ejiẹpho ẹka ono kẹ pyịmu!


\par }{\PP \VS{5}Tọbudu iya bụ; mu sụ: “Nshịo mu! Ephuhu mu. Noo kẹle mu bụ onye ọnu-ụrwu; tẹme mu buru l'echilabọ ndu ọnu-ụrwu; tẹme mu bya egude ẹnya mu hụma onye eze ono, bụ Chipfu ọphu bụ Ọkalibe-Kakọta-Ike!”


\par }{\PP \VS{6}Tọbudu iya bụ; onye lanụ l'ime serafu ono bya ephepfuta mu. Ọ bụru iphe, o gude l'ẹka bụ icheku-ọku, ọku dụ. Ọ bụru ákpà bẹ o gude kpàtá ọku ono l'ọru-ngwẹja Chileke.

\VS{7}O woru icheku-ọku ono daa mu l'ọnu; bya asụ mu: “Lenu; a daakwaru ngu ọku l'ọnu. Nta-a bẹ e nwefuakwaru ngu ụta, shi dụru ngu nụ; tẹme a pfụwa ụgwo iphe-ẹji ngu l'ophu.”


\par }{\PP \VS{8}Noo teke mu nụmaru olu-opfu Nnajịuphu l'ẹka oopfu sụ: “?Bụ onye bẹ mu e-zi ozi? ?Bụ onye e-jeru anyi ozi?”

\par }{\PP Mu sụ: “Wakwa mu! Zia mu iya!”


\par }{\PP \VS{9}Ọ sụ: “Ngwa; je akaru ndu-a; sụ phẹ lẹ-a: ‘Unu a-nụma nụma nta nụma imo; ọle ọ tọ dụdu iphe, edo unu ẹnya. Unu elee ẹnya nta lee imo; ọle ọ tọ dụdu iphe, unu a-hụma.’

\VS{10}Mee ndu-a g'ọkpoma nmaa phẹ agbadagba. L'iimee gẹ nchị nyị phẹ ẹrwa. L'iimee g'ẹnya nyịhu phẹ. Ọdumeka bẹ ẹphe e-gudekwa ẹnya phẹ hụma; gude nchị phẹ nụma; gude ọkpoma phẹ nwụta iphe; dakọbe bya l'eemee g'ẹphe wekọrohu.”


\par }{\PP \VS{11}Mu bya ajịa sụ: “Jiko Chipfu; ?bụ teke ole bẹ ọo-duberu nno?”

\par }{\PP Ọ sụ: “Ọo-dụ nno jasụ mkpụkpu ono adabyiru bụru ochobu. Ọ tọ dụedu onye e-buru iya nụ; jasụ ụlo atụko bụru okorobo ụlo, adụdu onye bu iya nụ. Alị emebyishihu bụru mkpọkoro alị.

\VS{12}Sụ-a; ọo-dụ nno jasụ teke yẹbe Chipfu e-me g'onyemonye laa ẹka dụ ẹnya. L'aaparu alị l'ophu tọgbo iphoro.

\VS{13}Sụ l'a makwarụ-a l'oke-lanụ-l'ụzo-iri a-phọdu lẹ ndu alị ono. Ọle ọ kwaphọ e -mechaa; ẹphe abụru mkpurupyata. Ọle ọ bụ; ọo g'eegbutsuje oshi achị; ọzoo oshi akpụrata; upfu iya akwaa l'alị-a; bụ g'oo-mecha nweru nwa ndu a-phọdu nụ l'ime oshilọkpa Ízurẹlu, bụ ndu a-dụru mụbe Chipfu nsọ.”




\par }\Chap{7}{\SH Ozi, Azáya ziru eze, bụ Éhazu
\par }
{\PP \VerseOne{1}Teke Éhazu bụ eze ndu Jiuda; mbụ Éhazu ono, bụ nwa Jiótamu; Jiótamu bụru nwa Uzáya; ọ bụru teke ono bẹ Rezinu, bụ eze ndu Arámu; yẹle Peka nwa Remalaya, bụ eze ndu Ízurẹlu wụ-lihuru je etsoo ndu Jierúsalẹmu ọgu; ọphu ẹphe adụdu ike lwụ-kpee phẹ.


\par }{\PP \VS{2}Tọbudu iya bụ; e pfuaru iya ndu ọnu-ụlo Dévidi sụ phẹ: “Ndu Arámu bẹ ẹphe lẹ ndu Ifuremu jeakwaru atụgba nanụ.” Opfu ono mee; obu teahaa Éhazu yẹle ndibe iya ophe; g'ẹka phẹrephere enwunga oshi, bvuru l'ẹgbudu.


\par }{\PP \VS{3}Noo ya; Chipfu bya asụ Azáya: Lụfu g'unu lẹ nwa ngu, bụ Sheya-Jiashubu swịru jepfu Éhazu l'ishi mgba-mini Okpuru-ụzo-imeli; mbụ l'ụzo ono, eeshije eje l'ẹgu Ọsa-iphe ono.

\VS{4}Sụ iya: “Tọkwa ẹhu; dobekwa onwongu doo; ọphu i tsụkwa ebvu. G'ọ tọ bụkwaru nwa icheku-ọku labọ ono, anyịhu anyịhu ono l'e-me g'obu phefu ngu; mbụ nwa hanyịhanyi, ẹphe aba; mbụ Rezinu; yẹle ndu Arámu; waa kẹ nwatibe Remalaya;

\VS{5}kẹle ndu Arámu; yẹle ndu Ifuremu; yẹle nwatibe Remalaya chịakwaru ẹjo idzu g'ẹphe e-shi mebyishia ngu. Ẹphe sụru-a:

\VS{6}‘G'anyi je alwụta ndu Jiuda l'ọgu. G'anyi je atụkaa phẹ nanụnanu; woru keeru onwanyi. Anyi eworu nwatibe Tabẹlu dobe g'ọ bụru eze, l'ẹka ono.’


\par }{\PP \VS{7}“O bekwanụ lẹ Chipfu, bụ Ọkalibe-Kakọta-Ike sụru l'ọ tọ byadụ anwụ nno! L'o too medu ememe ophu.

\VS{8}?Tọbudu Damasụkosu bụ ishi mkpụkpu ndu Arámu; onye bụ ishi ndu Damasụkosu bụru Rezinu? A -bya anọo ụkporo apha ẹto l'apha ise bẹ ee-gwe ndu Ifuremu arakabya; k'ọphu ẹphe ta asụeduru abụru ọha ẹka phẹ.

\VS{9}Sụ-a; ?tọ bụdu Samériya bụ ishi mkpụkpu ndu Ifuremu; onye bụ ishi ndu Samériya bụru nwatibe Remalaya? Ị -pfụduru pfụshia ike l'iphe, i kweru bẹ ii-mechakwaa; ị tịi pfụduru apfụru ophu.”


\par }{\SH Iphe, abyabya Ịmanelu egoshi
\par }
{\PP \VS{10}Chipfu gbẹshikwa ọzo bya asụ Éhazu-a:

\VS{11}“Pfuaru Chipfu, bụ Chileke ngu g'o mee iphe-ọhubama goshi ngu; m'obeta ọ -bụru l'ẹka dụ omilomi g'alị-maa; ọzoo l'ephekerephe ẹka kachaa ephekerephe.”


\par }{\PP \VS{12}Éhazu sụkwanu: “Mu te epfukwa. Mu te ejekwa ahụ Chipfu ama.”


\par }{\PP \VS{13}Noo ya bụ; Azáya sụ: “Unu ngabẹkwa nchị; unubẹ ndu ọnu-ụlo Dévidi! ?Nemadzụ, unu anọduje egburwashị ẹhu ono teke asụduru unu? ?Unu eme g'unu watafụa egburwashị Chileke mu ẹhu tọo?

\VS{14}Noo g'o gude Nnajịuphu l'onwiya je l'eme iphe-ọhubama nụ unu. Lẹ nwamgbọko yẹe nwoke teke akwaswee a-tsụta ime nwụa nwa nwoke; tẹme l'ọ gụa ya ‘Ịmanelu’, bụ iya bụ ‘Chileke nọ swiru anyi’.

\VS{15}Iphe, ọo-nọdu eri bụ manụ, e meru l'ẹra-eswi; yẹe manụ-ẹnwu; mẹ ọ -maẹrupho iphe ree k'ọphu ọo-jịkaje ẹjo-iphe hata iphe-ọma.

\VS{16}Ọle o -betashịa teke nwata ono a-maru iphe ree k'ọphu ọo-jịkaje ẹjo-iphe hata iphe-ọma; alị ndu eze labọ ono, ịitsu ebvu ono a-bụkotawaru ochobu.


\par }{\PP \VS{17}“Chipfu dobeakwaru teke unu eje iphe-ẹhuka; ndibe unu ejee iphe-ẹhuka; ndu ọnu-ụlo nna unu phẹ ejekwaphọ iphe-ẹhuka; mbụ ẹgube iphe-ẹhuka, adụdu ọ-dụ-g'ọo-ya, dụjeru nụ; e -shi gẹ ndu Ifuremu shichaa lẹ ndu Jiuda bukafu. Ndu oo-gude bya ọgu ono bụ eze ndu Asiriya.”


\par }{\PP \VS{18}O -rwua teke ono bẹ Chipfu e-ku shịshishi phekuta ijiji, shirọ l'ọhu ẹnyimu Ijiputu bya ephekutakwaphọ ẹnwu, shi l'alị ndu Asiriya.

\VS{19}Ẹphe atụko bya akụru lẹ nkwagbo nkwagbo mkpọda-obvu; mẹ lẹ mgbaka mgbaka agbara-mkpuma; tụko ẹgbudu, obvu dụ sweta; bya atụko ọgba, mini adụje kujia.


\par }{\PP \VS{20}O -rwua mbọku ono bẹ Nnajịuphu e-gude akịriko, ọ natarụ l'azụ ẹnyimu Yufurétisu; mbụ eze ndu Asiriya; gude kpụa unu ishi; kpụa unu ẹ́jí ọkpa; bya akpụkwapho unu ẹ́jí-agba.


\par }{\PP \VS{21}O -rwua mbọku ono bẹ onye lanụ a-kụtaje nweswi yẹe eghu labọ dobe ndzụ.

\VS{22}Ọ bụru ẹra, a-nọdu agbọ iya jọjojo l'e-me g'onye ono nweru manụ, dụ shii, ọo-nọdu eri, bụ manụ ọphu e meru l'ẹra-eswi. Mbụ l'iphe, bụkpoo nwa g'ẹphe ha phọdu l'alị ono a-nọduepho eri manụ, e meru l'ẹra-eswi; yẹe manụ-ẹnwu.


\par }{\PP \VS{23}O -rwua mbọku ono; iphe, bụkpoo ẹka e shi nweru ụnu vayịnu labọ lẹ vayịnu ụkporo iri, e shi eretajẹ ẹkpa-ego ise bụwaa iphe, a-dụ iya nụ bụ ọgara-mbo yẹe olekarara.

\VS{24}Iphe, nemadzụ e-gudeje eje iya a-bụru ụta yẹe apfụ; kẹle alị ono l'ophu bụ iphe, e-ji iya nụ bụ ọgara-mbo yẹe olekarara.

\VS{25}A -bya l'úbvú úbvú ono, bụ ẹka e shi egudeje ọgu akọ akọko; nemadzụ ta adụedu ike eye iya ishi; kẹle ọgara-mbo yẹe olekarara a-tụko iya sweta. L'ọ bụru ẹka eswi yẹe atụru a-nọdu awụ-phe.




\par }\Chap{8}{\SH Ndu Asiriya bụ ndu Chipfu gude eje ozi
\par }
{\PP \VerseOne{1}Noo ya; Chipfu bya asụkwa mu phọ-a: “Wota ẹkwo, eedeje iphe; ẹkwo, dụ ọsa dee iphe; gudekwa mkpara-ẹkwo mmanụ dee ya. Iphe, ii-de iya bụ ‘Maha-Shalalu-Hashi-Bazu’, bụ iya bụ ‘Eme ẹgwegwa l'ọkwata; ezi kororo l'iphe onye ọzo.’

\VS{2}L'i kua onye uke Chileke, bụ Uráya; yẹle Zekaraya nwa Jieberekaya, bụ phẹ bụ ndu e gude ire phẹ ẹka g'ẹphe bụru ndu ekebe.”


\par }{\PP \VS{3}Noo ya; mu bya ejepfu nyee mu. Ọ tsụta ime nwụa nwa nwoke. Chipfu bya asụ mu: “Iphe, ịi-gụ nwata ono bụkwa ‘Maha-Shalalu-Hashi-Bazu.’

\VS{4}Kẹle-a; nwata ono -bya amaru eku ‘nnana’ yẹe ‘nene’ bẹ eze ndu Asiriya byakwaru bya achịtakota ẹku ndu Damasụkosu yẹe iphemiphe, ndu Samériya nweru.”


\par }{\PP \VS{5}Chipfu byakwa bya epfuru yeru mu ọzo sụ:

\VS{6}“Eshinu ndu-a jịkaru mini ono, asọ nwa rima ono; mbụ mini Shilowa; bya etechiaru ẹswa kpua eze Rezinu yẹe nwatibe Remalaya

\VS{7}bẹ Chipfu abyakwa agbapyabẹ phẹ l'eze utso, e-shi l'ẹnyimu Yufurétisu. Utso ono bụ eze ndu Asiriya; yẹe akpabiri iya l'ophu. Utso ono a-tụko ọgba iya l'ophu gbafushihu; bya atụko ọma iya sweta;

\VS{8}sọru gborogboro sọba l'alị ndu Jiuda; awụ̀chaa ya awụ̀wù; bya awọchaaru iya l'ẹkpiri. Ǹkù iya, ọ tụsaru atụsa atụko uswekete alị ngu ono gbarwee; gụbe Ịmanelu!”


\par }{\PP \VS{9}Unu chia mkpu ọgu; unubẹ ọhamoha! G'a chịkashikwaa unu achịkashi! Unu ngabẹkwa nchị; unubẹ ndu bu l'ẹka dụ ẹnya! Unu dzukọbekwa k'ọgu; ọle aa-chịkashikwanu unu achịkashi. Sụ-a; unu dzukọbe k'ọgu; ọle aa-chịkashikwanu unu achịkashi.

\VS{10}Unu chịkpoo idzu g'unu e-me iphe! Ọle aa-gbaghashịle iya-a. Unu pfua g'unu e-me iya! Ọle ọ tọo dụdu g'unu pfuru iya. Noo kẹle Chileke nọ swiru anyi!


\par }{\SH Atsụ Chileke ebvu
\par }
{\PP \VS{11}Chipfu bya ebyibe mu mkparawa ẹka iya ono bya epfuru yeru mu; lọo mu ẹka lẹ nchị sụ mu gẹ mu te etsokwa ndu-a. Ọ sụ mu-a:

\VS{12}“Iphe, ndu-a sụru l'ọ bụ achị ẹjo idzu; unu b'ekwekwa l'ọ bụ achị ẹjo idzu! Iphe, ẹphe atsụ ebvu; unu ta atsụkwa iya ebvu; ọphu unu ejekwaru iya aphụru kparịkpari!

\VS{13}Ọo Chipfu, bụ Ọkalibe-Kakọta-Ike bụ onye unu e-kweje l'ọ dụ nsọ. Ọ bụru iya bụ onye unu a-tsụje ebvu; bụru iya bụ onye unu a-nọduje aphụ kparịkpari l'iphu iya.

\VS{14}Tẹme ọ bụru iya a-bụru ẹka e doberu nsọ. Teke a byaru l'ẹka ọnu-ụlo Ízurẹlu ono nọ; ẹphenebo bẹ ọo-bụru mkpuma, ee-vukotajẹ daa iko bya abụkwarupho agbara mkpuma, e-meje g'ẹphe daa iko. A -byakwanụ l'ẹhu kẹ ndu Jierúsalẹmu l'ọ bụru igbudu yẹe ọ́nyà, a gbaberu phẹ.

\VS{15}Ẹphe a-dụ igwerigwe kpọo ya ọkpa. Ẹphe adaa tsukwoshihu; l'a nmakọkwaa phẹ phọ l'ọ́nyà; kpụa phẹ lẹ ndzụ.”


\par }{\PP \VS{16}Iphe-a, mu epfu g'e meje-a bẹ ee-woru kechia ekechi; l'e woru ekemu ono suchia g'ọ kwaaru ndu etsoje mu nụ.

\VS{17}Mbẹdua a-nọdu kwabẹru Chipfu; mbụ onye ono, woru iphu iya wohaaru ọnu-ụlo Jiékọpu ono. Ọ bụru iya bẹ mu e-le ẹnya iya.


\par }{\PP \VS{18}Wakwa mu baa; mu l'ụnwegirima ono, Chipfu nụru mu ono. Anyi bụkwa iphe, egoshi iphe; bya abụru iphe-ọhubama, dụru ndu Ízurẹlu; mbụ iphe, shi l'ẹka Chipfu, bụ Ọkalibe-Kakọta-Ike; bya abụru Chipfu, bu ebubu l'úbvú Zayọnu.


\par }{\PP \VS{19}Ndiphe asụje ngu g'i je l'ajị l'ibe ndu aphụ ọphulenya mẹ ndu emeje ọmamanshi; ndu bụ okpurọswa bẹ ẹphe aphụje; tẹme ẹphe nọdu anọduje epfu l'ime ọnu l'ime ọnu; ?bụchia Chileke bẹ e te ejechidaa ajịta iphe? ?Dẹnu g'o gude ọ bụru onye nwụhuru anwụhu bẹ ndu dzụ ndzụ ejejechia ajị iphe?


\par }{\PP \VS{20}Tụbe nvọ l'ekemu; yẹle iphe, mu karụ g'e meje. Ọ -bụru l'ẹphe te epfudu akụnyabe opfu ono; ọo ya bụ l'ẹphe taa ahụmadu ìphóró nchi-abọhu.


\par }{\PP \VS{21}Aphụ a-tsụru phẹ; ẹgu emeshia phẹ ike; l'ẹka ẹphe tsoru alị ẹka ono aghaphe bọtorii. Teke m̀bà tụeru phẹ phọ; ẹhu agbangahụ phẹ. Ẹphe apalia ẹnya imeli wata ephu onye eze phẹ iphu; yẹle Chileke phẹ.

\VS{22}Ẹphe abyakwa apazeta ẹnya lee lẹ mgboko. Iphe, ẹphe a-hụma abụerupho aphụ yẹe ọchii, l'a-nọdu agba nụ yẹe ragaraga iphe, a-nọdu eye phẹ ebvu. L'e woru phẹ chie l'ẹka gbakọtaru tsụkiribaa.




\par }\Chap{9}{\PP \VerseOne{1}Ọle g'ọ dụhabe; e -mechaa bẹ ọ tọ dụedu iphe, adụ ragaraga l'ẹnya ndu nọ l'iphe-ẹhuka. Teke k'ichee bẹ ọ tọ dụdu iphe, a gụberu alị ndu Zebulọnu yẹe alị ndu Nafụtali. Obenu l'o -be l'iphu bẹ aa-kwabẹ ndu bu eze-ẹnyimu ntse ùbvù; mbụ ndu bu l'azụ ẹnyimu Jiọ́danu azụ iya ọphuu, bụ iya bụ alị Gálili, bụ ẹka ono, ndu ọhozo bu ono.


\par }{\SH A nwụru anyi nwaswa
\par }
{\Q \VS{2}Sụ-a; ndu nọ l'ime ọchii

\par }{\QB hụmaakwaru ìphóró,

\par }{\QB parụ ẹka.

\par }{\Q Ndu k'ono, bu l'alị ono,

\par }{\QB gbakọtaru tsụkiribaa ono

\par }{\QB bẹ ìphóró nwuakwarụ

\par }{\QB kẹ phorokotokongu.


\par }{\Q \VS{3}Ọha ono bẹ i mewaru;

\par }{\QB ọ ka shii; bya emee;

\par }{\QB ẹhu ka phẹ atsọ ụtso.

\par }{\Q Ẹphe nọdu anọduje l'iphu

\par }{\QB ngu ete ẹswa gẹ ndu

\par }{\QB ete ẹswa ekpu iphe,

\par }{\QB ẹphe metaru l'opfu,

\par }{\QB ẹphe kọru;

\par }{\QB gẹ ndu ete ẹswa l'ẹka

\par }{\QB ẹphe eke iphe,

\par }{\QB ẹphe kwatarụ l'ọkwata.


\par }{\Q \VS{4}L'ọ bụ-a g'i meru teke

\par }{\QB i mekperu ndu

\par }{\QB Midiyanu teke ndiche

\par }{\QB phọ bụ g'ị chịkashiru ivu-ẹrwa,

\par }{\QB shi nyịpyabe ndibe ngu;

\par }{\QB bya anyakashịa mgbọrígwè,

\par }{\QB e shi swebe phẹ l'ukuvu;

\par }{\QB yẹe oshi,

\par }{\QB ndu emekpa phẹ ẹhu shi

\par }{\QB gude echi phẹ ẹchachi.


\par }{\Q \VS{5}Akpọkpa ndu ojọgu g'ọ ha,

\par }{\QB e gude lwụa ọgu;

\par }{\QB mẹkpoo iphe, bụ uwe,

\par }{\QB a rwaphuru lẹ mee bẹ bụ

\par }{\QB iphe,

\par }{\QB e doberu k'akpọ ọku;

\par }{\QB mbụ l'ọo-dụ gẹ nkụ,

\par }{\QB e gude aphụ-nwu ọku;


\par }{\QB \VS{6}kẹle a nwụru anyi nwaswa;

\par }{\QB mbụ l'a nụru anyi nwa

\par }{\QB nwoke.

\par }{\Q Ọ bụru iya bụ onye a-bụru

\par }{\QB onye-ishi.

\par }{\Q Iphe, aa-nọdu eku iya bụ

\par }{\QB “Onye mkpozi-ụzo,

\par }{\QB dụ biribiri”;

\par }{\QB yẹe “Chileke,

\par }{\QB bụ Ọkalibe-Kakọta-Ike”;

\par }{\QB waa “Nna-ojejoje”;

\par }{\QB waa “Onye-ishi,

\par }{\QB eme gẹ nchị dụ doo”.


\par }{\Q \VS{7}Abụbu, ọo-bụru onye-ishi;

\par }{\QB yẹe nchị-odoo,

\par }{\QB e-shi iya l'ẹka a-nọdu aka

\par }{\QB shii eje ala l'iphu;

\par }{\QB tẹme ọphu ọ byadu

\par }{\QB abvụ abvụbvu.

\par }{\Q Ọo-nọdu l'aba-eze

\par }{\QB ochochoroche iya,

\par }{\QB bụ Dévidi bụru eze.

\par }{\Q Oo-gude ekpe ikpe, pfụru ọto;

\par }{\QB waa apfụbekoto mee ya

\par }{\QB g'o keru jịngujingu;

\par }{\QB mbụ mee ya g'ọ ngụru

\par }{\QB angụru e -shi lẹ teke ono

\par }{\QB jasụ l'ojejoje.

\par }{\Q Ọ bụru g'ọ phụ-tabe Chipfu,

\par }{\QB bụ Ọkalibe-Kakọta-Ike

\par }{\QB l'ẹhu l'e-me g'o mee ya.


\par }{\SH Ndu Ízurẹlu akpatsu Chipfu ẹhu-eghu
\par }
{\PP \VS{8}Nnajịuphu pfuwaru iphe, ya e-me oshilọkpa Jiékọpu. Iphe ono tukoru ndu Ízurẹlu l'ishi;

\VS{9}k'ọphu bụ lẹ ndu Ízurẹlu l'ophu a-makọtaru iya; mbụ ndu Ifuremu; mẹkpoo ndu bukọta lẹ mkpụkpu Samériya; ndu egudeje eku onwophẹ yẹe etsetse, shi phẹ l'ọkpoma sụ:

\VS{10}“Ụlo ono, e gude ẹja kpụa ono bẹ dakpọshihuakwaru nụ. Ọle anyi a-pyịkwanu mkpuma kpụkwaa ya. Oshi sịkamo ono bẹ e gbutsuakwaru. Ọle anyi e-wokwanụru oshi sida je adzakwaa l'ọzo iya.”


\par }{\PP \VS{11}Ọle Chipfu byaru eyeeru ndu ọhogu Rezinu ọkpukpu-ike g'ẹphe je etsoo phẹ ọgu; mbụ lẹ ndu ọhogu phẹ bẹ ọ tụgbawaru nanụ doberu phẹ.

\VS{12}Ndu Arámu shiakwa l'ụzo ẹnyanwu-awawa. Ndu Filisitayinu shi l'ụzo ẹnyanwu-arịba saa ọnu gabala bya eworu ndu Ízurẹlu lwụa. Ọle iphemiphe ono mechaarụ; ẹhu nọdu eghuẹle-a Chileke eghu. Ọ paliẹle-a ẹka g'ọ paliru iya.


\par }{\PP \VS{13}Ọle ndu Ízurẹlu ta adakọbeduru lwapfuta onye ono, chiru phẹ iphe ono; mbụ l'ẹphe ta achọduru Chipfu ono, bụ Ọkalibe-Kakọta-Ike ono.

\VS{14}Ọo ya bụ lẹ Chipfu e-bufu ndu Ízurẹlu ishi bufu phẹ ọdzu; sàshị́a igu; pheshia ẹswa l'akpụru ẹnyanwu lanụ.

\VS{15}Ọ bụru ndu bụ ọgerenya; yẹe ndu nweru ẹnya bụ phẹ bụ ishi ọbu. Ọ bụru ndu mpfuchiru Chileke, bụ ndu ezi iphe, abụdu ire-lanụ bụ mgbọdzu.

\VS{16}Ndu edu ndu Ízurẹlu eduswekwa phẹ eduswe; tẹme ẹphebedua, eedu ụzo ọbu bụru ndu e duphuru ụzo.

\VS{17}Ọo ya bụ lẹ ndu bụ okorọbya l'alị ono te emedu g'ẹhu tsọo Nnajịuphu ụtso. Ndu enwedu nna yẹe ụnwanyi, ji phẹ nwụhuru bẹ ọ tọo phụduru obu-imemini. Noo kẹle onyemonye te emedu ele Chileke; tẹme onyemonye bụwaru onye ẹjo-iphe; bya egudewaa ọnu epfu mkpọkoro opfu. Ọle iphemiphe ono mechaarụ; ẹhu nọdu eghuẹle-a Chileke eghu. Ọ paliẹle-a ẹka g'ọ paliru iya.


\par }{\PP \VS{18}Ẹjo-iphe, ẹphe eme enwu phuruphuru g'ọku. Ootsu ọgara-mbo etsu olekarara. Tẹme ọ tụko ẹpfukala, nọ l'ọswa l'ophu eze wọowoowoo; k'ọphu bụ l'ire-ọku iya zelihuru tsoru ẹnwuru-ọku iya ala l'eli l'eli.

\VS{19}Oke ẹhu-eghu Chipfu, bụ Ọkalibe-Kakọta-Ike bẹ a-nma alị ono l'ophu swọkoswoko. Ọ bụru ndu Ízurẹlu a-bụru manụ-ọku, aa-nọdu ekpu l'ọku ono g'o gude bulihu ebulihu. Ọphu ọ dụdu onye aphụjeru nwune iya obu-imemini.

\VS{20}Ẹphe e-gbu l'ẹkutara ria; ẹgu agụle phẹ-a. Ẹphe eria k'ẹkicha; o too jikwa phẹ phọ. Onyemonye a-taahaa anụ onye yẹe ya bụ.

\VS{21}Mbụ lẹ ndu Manásẹ a-taahaa anụ ndu Ifuremu. Ndu Ifuremu ata kẹ ndu Manásẹ. Ẹphe atụko gha iphu tsoahaa ndu Jiuda ọgu. Ọle iphemiphe ono mechaarụ; ẹhu nọdu eghuẹle-a Chileke eghu. Ọ paliẹle-a ẹka g'ọ paliru iya.




\par }\Chap{10}{\PP \VerseOne{1}Nshịo ndu ono, anọduje atụ ekemu, apfụduru-ọto; mbụ ndu asụje g'e mee iphe, egbupyata anụ;

\VS{2}k'ọphu a taa hadụru ndu ụkpa enge; yẹe k'ọphu ẹphe a-nafụ ndibe Chileke, bụ ndu eemekpa ẹhu iphe, rwuberu phẹ nụ. Ndu woru ndu ji phẹ anọedu dobe nri eriri. Tẹme ẹphe nọdu ana ndu enwedu nna nfụ.

\VS{3}?Bụ gụnu bẹ unu e-me mbọku Chileke abya unu agbaphe; mbụ mbọku, mkpurupyata e-shi ụzenya bya? ?Bụ onye bẹ unu a-gbapfu g'ọ dzọo unu? ?Bụ awe bẹ unu a-ha ẹku unu?

\VS{4}Ọ tọ dụkwa iphe, aphọdu nụ; gbahaa g'ẹphe kpụa unu lẹ ndzụ; lọo unu wuruwuru l'alị; ọzoo ẹphe egbua unu egbugbu. Ọle iphemiphe ono mechaarụ; ẹhu nọdu eghulẹ-a Chileke eghu. Ọ paliẹle-a ẹka g'ọ paliru iya.


\par }{\SH Ikpe, Chileke e-kpe ndu Asiriya
\par }
{\PP \VS{5}“Nshịo gụbe Asiriya; mbụ gụbe ọha ono, bụ ngu bụ oshi-mpalẹka, mu egudeje egoshi ẹhu-eghu mu. Tẹme ọ bụru l'ẹka ngu bẹ mgbọro oke ẹhu-eghu mu ono nọ gẹdegede.

\VS{6}Mu a-chịru Asiriya yeru ọha, amadụ mụbe Chileke. Mbụ lẹ mu e-woru iya nwuaru ọha, akpatsuje mu ẹhu-eghu; g'ẹphe kwaa ya ọkwata kee iphe phẹ l'ọha. Ẹphe azọo phẹ tọlitoli g'onye azọka ẹpuchi lẹ gbororo.”


\par }{\PP \VS{7}Obenu l'ọ tọ bụdu iphe ono dụ yẹbedua l'obu. Ọ tọ bụduro iphe ono bụ iphe, ọori. Iphe, bụ uche iya bụ emebyishi iphe emebyishi; g'o mee g'ọha, dụ igwerigwe chịhu.

\VS{8}Ọ -nọdu l'ootu onwiya ẹpha sụ: “?Ọ kwa lẹ ndu-ishi ojọgu mu bụkota eze eze?

\VS{9}Mkpụkpu Kaluno ?tọ bụdu gẹ mkpụkpu Kakemishi dụ bụ g'ọ dụ? Ọ bụru gẹ mu meru mkpụkpu Hamatu bụ gẹ mu meru mkpụkpu Apadu; bụru gẹ mu meru mkpụkpu Samériya bụ gẹ mu meru mkpụkpu Damasụkosu.

\VS{10}Eshinu ẹka mu dụru ike gudechaa alị-eze ndu agwọ ọbvu; mbụ alị-eze ọphu nshi phẹ ka kẹ Jierúsalẹmu yẹe Samériya shii;

\VS{11}?bụchia Jierúsalẹmu yẹe nshi nshi, dụ iya nụ bẹ mu ta anụdu aphụ ẹgube ono, mu nụru ndu Samériya yẹe iphe, ẹphe agwa ono?”


\par }{\PP \VS{12}Nnajịuphu -meghechaẹpho iphe, oome l'ẹhu úbvú Zayọnu yẹe Jierúsalẹmu bẹ oo-pfu sụ: “Mu a-hụ̀ eze ndu Asiriya ahụ̀hù; kẹle o lekeberu ẹnya gude obu iya eku onwiya; bya egude ẹnya etse etsetse.


\par }{\PP \VS{13}“Noo kẹle ọ sụru: ‘Ọo ike ọkpu nkemu bẹ mu gude mee iphe-a, mu meru-a. Ọ bụru mmamiphe mu bẹ mu gude mee ya; opfu l'iphe edoje mu ẹnya. Oke-alị ụnwu-eliphe bẹ mu meru ọphu oke adụedu l'ẹka o shi dụ. Mu kwaa ẹku phẹ l'ọkwata; bya emekpee ndu eze phẹ kẹle mu gbaru mkparawa.

\VS{14}Ọo g'aachịtaje ẹpfune ẹnu-a bụ gẹ mu tụfuru ẹka chịta ẹku ọhamoha. Ọ bụru gẹ nemadzụ achịkoje ẹkwa-iphe, a gbagharu agbagharụ-a bụ gẹ mu chịkoberu ndu alị, shi ẹkameka l'ophu. Ọphu ọ dụdu g'ọ ka mma l'ọo ndu alị ẹka lanụ chiru ǹkù kpaa; ọzokwanu jaa ọnu too; ọzoo raa pfụrii.’ ”


\par }{\PP \VS{15}Obenu lẹ Chipfu sụru-a: “Ogbunkụ; ?oo-ku onwiya kughata onye gude iya egbu iphe tọo? Tọo mma, egudeje ekwobu oshi ?ọo-wata ekuru onye gude iya nụ onwiya? G'ọ bụ lẹ mgbọrígwè a-dụ ike ngalia onye apalije iya nụ; ọzokwanu g'oshi-mpalẹka wata etu onwiya ẹpha sụ lẹ ya ta abụekwa oshi.”


\par }{\PP \VS{16}Ọo ya bụ lẹ Nnajịuphu; mbụ Chipfu, bụ Ọkalibe-Kakọta-Ike l'a-chịru ẹjo iphe-ememe yeru ndu ojọgu iya ono, gbaru mkparawa ono. Ọ bụru l'ime ẹhu phẹ bẹ oo-mecha phụ-nwua o-nwu-phuruphuru ọku.

\VS{17}Ìphóró ndu Ízurẹlu a-bụru ọku; mbụ l'onye nsọ kẹ ndu Ízurẹlu a-bụru ọku, enwu enwunwu. Ọ bụru eswe ujiku lanụ bẹ oo-nwu phoophoophoo kekọta ọgarambo; yẹe ọbyambvu, dụkota iya nụ.

\VS{18}Ẹguru ono, ọswa iya dụ ono; yẹe alị phẹ ono, dụ ree ntụmatu ono bẹ oo-mecha mebyishichaa l'ọ laa pyẹtee g'onye iphe eme;

\VS{19}k'ọphu bụ l'oshi, a-phọdu l'oke ọswa iya ono a-dụ olemole shingushingu kpọ; k'ọphu nwatanshịi e-dekọta iya l'ẹkwo.


\par }{\PP \VS{20}O -rwua teke ono bẹ nwa ndu phọduru nụ l'ime ndu Ízurẹlu; mbụ nwa ndu ọphu wafụru nụ l'ọnu-ụlo Jiékọpu ta akpọedu obu eyeru ndu ono, echije phẹ pyaapyaa ono. Ọ bụru onye ẹphe a-kpọru obu yeru ọkpobe eyeru a-bụru Chipfu; mbụ Onye nsọ kẹ ndu Ízurẹlu.

\VS{21}Nwandu ono, phọduru nụ ono e-mechaa lwa; mbụ lẹ nwa ndu a-phọdu l'ọnu-ụlo Jiékọpu e-mechaa lwa lwapfuta Ọkalibe-Kakọta-Ike ono, bụ Chileke.

\VS{22}Sụ-a; mbụ l'a makwarụ-a l'unubẹ Ízurẹlu ha g'ẹja, dụ l'agụga ẹnyimu. Ọle ọ bụ-a nwụphodu nemadzụ e-mechaa lwa. Ọla-l'iswi phẹ bẹ a tubuwarụ l'onoo g'ọo-dụ. G'oo-me iya ono a-bụru l'orwuberu iya.

\VS{23}Ọ bụru Nnajịuphu; mbụ Chipfu, bụ Ọkalibe-Kakọta-Ike l'e-gude ẹka iya mebyishia ọhamoha ọbu l'ophu, bụ iphe, a tubuwarụ l'oo-me phẹ.


\par }{\SH Aphụ, Chipfu a-nụ ndu Asiriya
\par }
{\PP \VS{24}Ọo ya bụ lẹ-a; wakwa iphe, Nnajịuphu, bụ Chipfu ọphu bụ Ọkalibe-Kakọta-Ike eepfu baa: “Unubẹ ụnwu mu, bụ ndu bu l'úbvú Zayọnu; unu ta tsụkwa ndu Asiriya ebvu; mbụ ndu ono, anọduje echi unu oshi-mpalẹka ono. Tẹme ẹphe nọdu apalije mgbọro echi unu gẹ ndu Ijiputu shi echije iya unu-a.

\VS{25}Ọ tọ dụkwa g'ọo-nọ-beru; ẹhu eghubuhu mu eghu l'opfu ẹhu unu. Mu eworu oke ẹhu-eghu mu ghaaru ẹphebedua woru phẹ mebyishia.”

\VS{26}Chipfu, bụ Ọkalibe-Kakọta-Ike l'e-gude ẹchachi chia phẹ gbaagbaa ẹgube ono, o chiru iya ndu Midiyanu lẹ mkpuma Orẹbu. Mgbọro iya bẹ ọo-palikwaphọ maaru mini ẹgube ono, o meru iya l'alị ndu Ijiputu ono.

\VS{27}Lẹ mbọku ono bẹ ee-zi unu ivu ẹhu phẹ g'ọ tọ tukoru unu l'ukuvu. L'a nyafụ iya unu g'ọ tọ tụkuehe unu l'olu. Iphe ono, e gude kegbabẹ unu ono agbabuhu kẹle unu pawaru okporokpo.


\par }{\SH Ndu Asiriya abya ọgu
\par }
{\PP \VS{28}Ndu ọhogu ono bahụwaru mkpụkpu Ayatu shita je aghabua mkpụkpu Mịguronu. Ọ bụru ẹka ẹphe jeru je akụbe iphe phẹ bụ lẹ mkpụkpu Mikumashi.

\VS{29}Ẹphe gbaa gorogoro nyịghatakota mgbaka mgbaka úbvú epfuje sụ: “Ẹka anyi a-kwa bụkwa lẹ mkpụkpu Geba.” Ndu mkpụkpu Rama wata anma pyaapyaapyaa. Ndu mkpụkpu Gibiya, bụ ẹka Sọlu shi buru; ye ọkpa l'ọso gbala.

\VS{30}Unu chia mkpu; unubẹ ndu mkpụkpu Galimu! Unu ngabẹkpodapho nchị; unubẹ ndu mkpụkpu Layisha! Unu kaa; unubẹ ndu mkpụkpu Anatọtu!

\VS{31}Ndu mkpụkpu Madumena bẹ agbawaa ọso. Ndu mkpụkpu Gebimu nọdu edomishiwaa onwophẹ.

\VS{32}Ọ bụru mbọku ono bẹ ẹphe e-jeta je agbụru lẹ mkpụkpu Nobu. Ẹphe egbu ẹka swịkiswiki l'iphu úbvú Zayọnu ono; mbụ l'eli úbvú Jierúsalẹmu.


\par }{\PP \VS{33}Lewarọ; Nnajịuphu; mbụ Chipfu, bụ Ọkalibe-Kakọta-Ike e-gude ọkpehu, parụ ẹka kwafụ ẹkali-oshi ono. Ee-gbutsu oshi ono ndu ọphu dụje phengara phengara; mbụ mee; ndu ọphu dụ ogologo alwazeta alị.

\VS{34}L'o gude ogbunkụ gbukaa ẹpfukala k'eze ọswa ono. Ọo ya bụ l'ọswa ono, nọ l'úbvú úbvú Lébanọnu ono l'adaa l'iphu onye ono, bụ Ọkalibe-Kakọta-Ike ono.




\par }\Chap{11}{\SH Ẹkali Jiesi
\par }
{\PP \VerseOne{1}Mkpirikpu upfu-oshi ono,

\par }{\QB bụ Jiesi l'e-rwuta irwu.

\par }{\QB Ọ bụru l'ọgbarabvu iya bẹ

\par }{\QB ẹkali e-shi nyịkata.


\par }{\Q \VS{2}Unme kẹ Chipfu a-nọdu iya

\par }{\QB l'ẹhu; mbụ Unme,

\par }{\QB emeje g'a maru iphe;

\par }{\QB bya abụkwarupho Unme,

\par }{\QB emeje g'iphe doo ẹnya;

\par }{\Q Unme mgbazi;

\par }{\QB bya abụkwarupho Unme,

\par }{\QB emeje g'ike dụ;

\par }{\QB Unme, emeje g'a nwụta iphe;

\par }{\QB bya abụkwarupho Unme,

\par }{\QB emeje g'a tsụ Chipfu ebvu.


\par }{\Q \VS{3}Ọ bụru iphe, a-dụje iya ree

\par }{\QB bụ g'a tsụje Chipfu ebvu.

\par }{\Q Ọ tọ bụkwa iphe,

\par }{\QB o gude ẹnya hụma bẹ

\par }{\QB oo-gudeje ekpe ikpe;

\par }{\QB ọphu ọ bụkwa iphe,

\par }{\QB ọ nụmaru lẹ nchị bẹ

\par }{\QB oo-gudeje kpebua iphe,

\par }{\QB dụ k'ekpebu.


\par }{\Q \VS{4}Ọ chia iphe, meru nụ bụ

\par }{\QB l'oo-kpeje ndu adụdu

\par }{\QB g'ọ dụ phẹ ikpe, pfụru ọto.

\par }{\Q Ọ bụru ikpe,

\par }{\QB pfụru nhamụnha bẹ

\par }{\QB oo-gudeje kpebua ikpe

\par }{\QB ndu ụkpa l'eliphe-a.

\par }{\Q Eliphe l'ophu bẹ oo-gude

\par }{\QB mgbọro,

\par }{\QB dụ iya l'ọnu chia gbaagbaa.

\par }{\Q Ọ bụru unme,

\par }{\QB ọ tụru atụtu bẹ oo-gude

\par }{\QB phụa ndu ẹjo-iphe tẹerii.


\par }{\Q \VS{5}Apfụbekoto a-bụru iphe,

\par }{\QB oo-ke l'upfu.

\par }{\Q Apfụshi ike, l'iphe,

\par }{\QB o pfuru abụru iphe,

\par }{\QB ọo-tubutajẹ uwe iya l'upfu.


\par }{\Q \VS{6}Ẹjo-nkụta-ọswa bẹ oo-me;

\par }{\QB yẹe ụnwu atụru akpaahaa

\par }{\QB ẹghirigha.

\par }{\Q Agụ yẹe eghu adọaha l'ẹka

\par }{\QB lanụ.

\par }{\Q Nweswi; mẹ nwoduma;

\par }{\QB mẹkpoo anụ,

\par }{\QB atsụje onwiya ẹbà a-tụko

\par }{\QB akpa ẹghirigha.

\par }{\Q Ọ bụru nwatanshịi bẹ

\par }{\QB a-nọduje eche phẹ nụ.


\par }{\Q \VS{7}Ne-eswi; yẹe ẹjo anụ-ẹgbudu,

\par }{\QB bụ bịye a-nọdu ata nri

\par }{\QB ẹghirigha.

\par }{\Q Ụnwu phẹ atụko adọ l'ẹka lanụ.

\par }{\Q Tẹme oduma abụru anụ,

\par }{\QB a-nọdu ata ẹswa g'oke-eswi.


\par }{\Q \VS{8}Nwa, angụ ẹra a-nọduje

\par }{\QB l'ọnu ẹnu óghù ebvu ebvu.

\par }{\Q Nwatanshịi, a mịfuwaru ọnu

\par }{\QB l'ẹra ewojeru ẹka ye

\par }{\QB l'ẹnu ogiji.


\par }{\Q \VS{9}Iphemiphe ono ta adụdu

\par }{\QB ọphu emeka nemadzụ iphe;

\par }{\QB ọphu ọ bụro k'emegbu l'úbvú,

\par }{\QB e doberu mu nsọ l'ophu;

\par }{\QB kẹle ọo gẹ mini do-jiru

\par }{\QB ọma ẹnyimu-a bụ g'eliphe

\par }{\QB l'ophu a-madzuru Chipfu.


\par }{\SH Alwalwa ndu a kpụru lẹ ndzụ
\par }
{\PP \VS{10}O -rwua teke ono bẹ ọgbarabvu Jiesi ono a-bụru ẹkwa-ọhubama k'ụnwu-eliphe. Ọ bụru iya bẹ ọhamoha a-nọduje agba agbapfu; ọkpoku iya a-dụ akpabiri l'ẹnya.

\VS{11}Mbụ l'o -rwua mbọku ono bẹ Nnajịuphu a-machị ẹka iya ọzo k'ugbo ẹbo nafụtafuchaa nwandibe iya ndu ọphu a-phọdu l'alị ndu Asiriya; mẹ l'alị ndu Ijiputu; mẹ l'alị Paturọsu; mẹ ndu ọphu e-shi l'alị ndu Kushi; mẹ ndu ọphu e-shi l'alị ndu Elamu; mẹ ndu ọphu e-shi l'alị Shịna; mẹ ndu ọphu e-shi lẹ mkpụkpu Hamatu; mẹ ndu ọphu e-shigba l'ọha, bukube eze-ẹnyimu.

\VS{12}Ẹkwa-ọhubama bẹ ọo-paliru ọhamoha; bya atụko ndu Ízurẹlu, a kpụru lẹ ndzụ chịtachaa; l'o rwukọbe ndu Jiuda ono, a tụkaru nanụnanu ono. Ẹka oo-shi rwukọbe phẹ bụ lẹ nkulahụ eliphe ụzo ẹno ono.

\VS{13}Okophoo ndu Ifuremu e-phukashịhu; l'e mee gẹ ndu ọhogu ndu Jiuda chịhu. Mbụ lẹ ndu Ifuremu te ekoẹduru ndu Jiuda okophoo; ọphu ndu Jiuda adụeduru ndu Ifuremu ẹhuka.

\VS{14}Ẹphe e-zi phaa je ndu Filisitayinu bu l'ụzo ẹnyanwu-arịba swọkoswoko. Ẹphe abyakwaphọ erwukọbe onwophẹ je akwagwoo ndu bu l'ụzo ẹnyanwu-awawa. Ẹphe a-zụ ndu Edọmu yẹe ndu Mówabu gburumu. Ẹphe emee ndu Amọnu ẹphe anọdu phẹ l'ẹka.

\VS{15}Chipfu l'e-me g'ọ tahụ; mbụ nkulahụ eze-ẹnyimu Ijiputu. Ọ bụru phẹrephere, ekpo pharaphara bẹ oo-zi gude phee ẹka l'eli eze nggele Yufurétisu. Oo-me iya l'ọ ta-bushihu atabushihu; tabuha uzi ẹsaa; k'ọphu nemadzụ a-zọje gẹdengu gẹdengu gẹdengu ghata iya.

\VS{16}Nwandibe iya ndu ọphu phọduru nụ, e-shi l'alị ndu Asiriya alwa bẹ aa-tọgboru oji, a-dabyiru kẹ phorokotokongu; ẹgube ono, a tọgboru iya ndu Ízurẹlu teke ono, ẹphe shi l'alị ndu Ijiputu alwa ono.




\par }\Chap{12}{\SH Ebvu ekele
\par }
{\Q \VerseOne{1}Sụ-a; mbọku ono bẹ

\par }{\QB ịi-sụ:

\par }{\Q “Mu e-kele ngu ekele gụbe

\par }{\QB Chipfu; kẹle mu shi mee;

\par }{\QB ẹhu nọdu eghu ngu eghu.

\par }{\Q Ọle nta-a bẹ ẹhu-eghu ngu

\par }{\QB jizetawaru;

\par }{\QB ị bya awata mu adụ obu.


\par }{\Q \VS{2}Lenu; ọ kwa Chileke bụ

\par }{\QB onye ndzọta mu.

\par }{\Q Mu a-kpọru obu ye l'ẹka ọ nọ;

\par }{\QB ọphu ndzụ agụdu mu;

\par }{\QB kẹle Nnajịuphu,

\par }{\QB bụ Chipfu ono bụ ọkpehu

\par }{\QB mu bya abụru iya bụ

\par }{\QB olu ebvu mu.

\par }{\Q Tẹme ọ bya nta-a bya abụru

\par }{\QB onye dzọru mu nụ.


\par }{\Q \VS{3}Ọ kwa ẹhu-ụtso bẹ ii-gude seta

\par }{\QB mini lẹ wẹlu ndzọta.”


\par }{\Q \VS{4}Noo mbọku, ịi-wata epfu sụ:

\par }{\Q “Unu kele Chipfu ekele;

\par }{\QB unu raku ẹpha iya!

\par }{\Q Unu mee g'ọhamoha

\par }{\QB madzuru iphe-ọma,

\par }{\QB o meru!

\par }{\Q Raa ya arara l'ẹpha iya parụ

\par }{\QB ẹka!


\par }{\Q \VS{5}Gụ-ku Chipfu ebvu ekele;

\par }{\QB kẹle iphe-ọma,

\par }{\QB o megbabẹru nyịberu

\par }{\QB anyịbe.

\par }{\Q Unu mekwaphọ gẹ mgboko

\par }{\QB l'ophu madzuru iphe ono,

\par }{\QB o megbabẹru ono!


\par }{\Q \VS{6}Unubẹ ọha,

\par }{\QB bu l'úbvú Zayọnu;

\par }{\QB unu tụa ụzu ẹhu-ụtso;

\par }{\QB kẹle onye ono,

\par }{\QB nọ l'echilabọ unu ono

\par }{\QB parụ ẹka;

\par }{\QB mbụ Onye Nsọ kẹ

\par }{\QB ndu Ízurẹlu.”




\par }\Chap{13}{\SH Epfu opfu ẹhu ndu Bábilọnu
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ọwaa bụ ozi, Chileke ziru zidoru ndu Bábilọnu. Ọ bụru onye o ziru iya bụ Azáya nwa Emọzu.


\par }{\PP \VS{2}“Palia ẹkwa-ọhubama l'eli úbvú, dabyiru swachamu. Nọdu l'ẹka ono chiaru phẹ mkpu. Pheeru phẹ ẹka g'ẹphe shia ọnu-ụzo bahụ l'ẹka ndu a maru ẹpha phẹ nọ.

\VS{3}Mbẹdua, bụ Chipfu tụwaru ekemu nụ ndibe mu, bụ ndu mu doru nsọ; bya achịkobekwapho ndibe mu, bụ ndu ọkpehu dụ g'ẹphe je egoshi l'ẹhu eghu mu eghu; mbụ ndu ẹhu anọduje atsọ lẹ mu parụ ẹka.”


\par }{\PP \VS{4}Nụmakpodapho ụzu, aatụ l'eli úbvú; g'ikpoto ndu parụ ẹka apaa. Nụmakpodapho wọowoowoo, ọhamoha atụ; g'ọha, eme ndzukọ. Ọ kwa Chipfu, bụ Ọkalibe-Kakọta-Ike achịkobe ndu a-lwụru iya ọgu.

\VS{5}Ndu ono shi ẹka dụ ẹnya; ẹphe shi l'ẹka igwe jeberu. Ọ bụru Chipfu; yẹle ndu bụ ngwọgu, o gude egoshi l'ẹhu eghu iya eghu bẹ l'eme g'ọ bya emebyishikota ndu alị-a l'ophu.


\par }{\PP \VS{6}Unu kwaa idemini ẹkwa; kẹle eswe Chipfu dụwaa ntse! Mbọku ono a-bụru eswe ala iphe l'iswi. Ọ bụru l'ẹka onye oo-shi bụ Ọkalibe-kangokọtaru-nụ.

\VS{7}Ọo ya bụ l'ẹka onyemonye a-tụlwahu. Obu eterwuhu onyemonye.

\VS{8}Ẹphe atsụhu ebvu; ẹhu aphụhu phẹ ụphu; l'ọoburu iphe-ẹhuka byaru phẹ gẹ nwanyị, ime eme. Onyemonye adụ nwibe iya akpabiri. Ẹphe agbanwụbe iphu ẹhuka ẹhuka.

\VS{9}Lekwa lẹ mbọku kẹ Chipfu abyaakwaa. Mbọku ono a-bụru eswe omeliwe; bya abụru mbọku oke ẹhu-eghu. Noo mbọku, ee-me gẹ mgboko l'ophu bụru ochobu. L'aa-tụko ndu iphe-ẹji, nọ iya nụ mebyishia.

\VS{10}Mbọku ono bẹ kpokpode, nọ l'igwe g'ọ ha te ekekwa paapaapa. Ẹnyanwu ekeru l'ẹka ọowataje wata agba ọchii. Ọphu ọnwa echidu ilile.


\par }{\PP \VS{11}Chipfu sụru-a: “Mu a-nụ eliphe l'ophu aphụ iphe-ẹji iya. Mu anụa ndu ẹjo-iphe aphụ ẹjo-iphe, ẹphe eme. Mu emee gẹ ndu anọduje aba abaa te ekuhẹ onwophẹ; bya ekuzeta ndu eku onwophẹ l'ọkponu ọkponu phẹ.

\VS{12}Mu e-me gẹ nemadzụ dụ ụko lẹ mgboko; mbụ g'ọ ka ọkpobe mkpọla-ododo adụ ụko. L'ọ kakwaphọ mkpọla-ododo ọphu shi l'alị Ofi adụ ụko.

\VS{13}Mbụ-a; mu e-me g'imigwe l'ophu nmahụ jiijiijii. Eliphe anmaa jiijiijii jasụ ọokporiberu l'ẹka o shi ngụru. Ọ bụru iphe, a-kpa iya nụ bụ oke ẹhu-eghu ono, bụ ọphu a-nọdu eghu mụbe Chipfu, bụ Ọkalibe-Kakọta-Ike l'eswe oke ẹhu-eghu mu ono.


\par }{\PP \VS{14}“Ọ bụru gẹ mgbada, aachị ọso agbajẹ-a; ọzoo g'atụru, enwedu onye eche iya nụ agbakashịhujẹ-a bụ g'onyemonye a-nọdu agba agbapfu ndu ẹphe l'ẹphe bụ. Mbụ l'onyemonye a-zẹ l'ọso agba ala ẹka a nwụru iya.

\VS{15}Onyemonye a -hụmakwanuru ahụma; aa-nmafua ya ẹpho. Teke ọ bụ onye e guderu egude; ọola l'ogu-echi.

\VS{16}Ụnwegirima phẹ bẹ aa-nọdu l'iphu phẹ gbubushia mkpirikpu mkpirikpu. L'a kwaa iphe phẹ l'ọkwata; phatọshia ụnwanyi, ẹphe alụ alụlu.


\par }{\PP \VS{17}“Lekwa; ọ kwa ndu Midiya bẹ mu a-kpatsu g'ẹphe jepfu phẹ ọgu. Ndu adụdu iphe, ẹphe gụberu mkpọla-ọchaa; ọphu mkpọla-ododo agụdu phẹ ẹgu.

\VS{18}Apfụ phẹ e-yebushi ụnwokorobya phẹ eyebushi. Ọphu imemini akpụru-iphe, shi l'ẹpho a-dụdu phẹ. Ẹphe -gude ẹnya hụma ụnwegirima nshịi; ẹphe ta aphụduru phẹ obu-imemini.

\VS{19}Tẹmanu-a; alị ndu Bábilọnu ono, bụ ẹka e gude akwabẹ alị-eze ọzo ùbvù ono; mbụ ẹguru alị ono, bụ iya meru ndu Bábilọnu; ẹphe nọdu eku onwophẹ ono; alị ono bẹ Chileke e-mechaa mebyia g'e mebyiru Sọdomu yẹe Gọmóra.

\VS{20}Ọ tọ bụbaeduru ẹka ee-buru eburu jasụ l'ojejoje. Ọphu nemadzụ abyadụ ebuba l'ime iya; e -shi l'ọgbo sweru ọgbo. Ọphu ọ dụdu ndu Arabu akpọbe iya ụlo-ẹkwa; ọphu ndu eche atụru adọbedu iya atụru phẹ.

\VS{21}Iphe, a-dọru iya nụ a-bụru anụ, ebu l'echiẹgu. Ọ bụru nkụta-ọswa bụ iphe, akụjeru l'ụlo, wụshiru iya nụ. Mgbashị-ujiku akụkwaru iya phọ. Eghu-ọswa apfụ-phe karagidingu karagidingu l'ime iya.

\VS{22}Achị-anmabu a-nọduje l'ụlo phẹ, a kpụshiru ike ara ntụmatu. Nkụta-ọswa akụru l'ụlo phẹ ndu ọphu shi bụru ẹguru ụlo. Ọzo bụ lẹ teke ee-me iya iphe ono dụwaa ntse; mbụ l'ọ tọo nọedu ọdu l'ọ nwụa.”




\par }\Chap{14}{\PP \VerseOne{1}Chipfu a-phụru Jiékọpu obu-imemini k'ọphu bụ l'oo-mechaa họta Ízurẹlu ọzo; mee g'ẹphe buru l'alị phẹ ọzo. Ndu lwarụ alwalwa ayịkwaru iya phọ. Ndu lwarụ alwalwa ono ẹphe l'ọnu-ụlo Jiékọpu ebua ẹghirigha.

\VS{2}Ọhamoha l'e-duta phẹ dulata l'alị ẹphebe ndu Ízurẹlu gẹdegede. Ndu Ízurẹlu ono a-bụru ndu e-nweru ọhamoha; mee phẹ; ẹphe abụru phẹ ohu: unwoke l'ụnwanyi l'alị ọphu Chipfu nụru phẹ l'onwiya. Ẹphe aghaa ọhu kpụa ndu ono lẹ ndzụ; mbụ ndu ono, shi kpụa ẹphebedua lẹ ndzụ ono; bụru ndu a-nọdu elekọta ndu shi emekpa phẹ ẹhu.


\par }{\SH Adada eze ndu Bábilọnu
\par }
{\PP \VS{3}Chipfu e-me g'obu tụshihu unubẹ ndu Ízurẹlu l'aphụ-a, unu erigbabe-a; mẹ iphe-ẹhuka-a, unu ejegbabe-a; mẹkpoo ozi mkpọnwu-ẹhu-a, e keru unu-a.

\VS{4}Noo teke unu a-wata atụru eze ndu Bábilọnu phukuku sụ: Onye-a, bụ nwa-mmekpa-ẹhu-a gbẹ meẹkwadupho bugengu! Ẹhu gbẹ ghubuhuwa iya nụ eghu!

\VS{5}Chipfu gbajishiwaru mgbọrígwè, ndu ẹjo-iphe ono shi swebe phẹ l'olu; mẹkpoo oshi, ndu-ishi shi gude echi phẹ ẹchachi;

\VS{6}bụ ndu shi egudeje ẹhu-eghu echi ndiphe iphe nchipyabẹ; mbụ l'ẹphe gude ẹnya, ata phẹ kpịtikpiti lwụ-kpee ọha, dụ igwerigwe; ọphu ọ dụdu onye egbo phẹ nụ.

\VS{7}Eliphe l'ophu bẹ atụtawa unme nta-a. Tẹme nchị dụwaa phẹ doo. Olu-ebvu gbụfu phẹ l'ọnu.

\VS{8}Mbụ l'oshi payịnu; mẹkpoo oshi sida k'úbvú úbvú Lébanọnu bẹ ẹhu tụkocharu atsọ l'opfu ẹhu ngu. Ẹphe tụko epfu sụ: Nta-a, e wozewaru ngu-a bẹ ndu ekwo oshi ta abyaẹdu anyi ekwotsushi.


\par }{\PP \VS{9}“Alị-maa kwagebewaru akwagebe g'ọ gba ngu ndzuta mẹ ị -lashịa. O doziwaru ụnwumaa, l'abya ngu ndzuta; mbụ maa iphe, bụkpoo ndu ono, shi bụru ishi l'eliphe-a. Ndu ono bẹ o meru g'ẹphe gbẹshichaa agbẹshi l'aba-eze phẹ; mbụ ndu shi bụru eze ọhamoha.

\VS{10}G'ẹphe ha l'e-yeru ngu ọnu sụ ngu: ‘?Gụbedua kwaphọ mechaarụ bya adụhukwa edzu g'anyịbedua; mbụ bya abụhukwaru iphe, anyi bụ?

\VS{11}Akpabiri ngu ono g'ọ ha bẹ e nwuwaru ye l'alị-maa; yẹle ọha-gengugengu ogumogu ngu onoya. Ẹ̀kà bụwaa iphe-azẹe, ị zẹ l'eli. Mgbashiride bụwaru ẹ́kwà, ị phụshiru l'iphe-azẹe ngu ọbu.’ ”


\par }{\PP \VS{12}Lewarọ g'i shi l'imigwe daa l'alị; gụbe kpokpode nchi-abọhu; mbụ gụbe nwatibe ọnma-ẹwa-ụtsu! E chitsuwaru ngu chiru ngu ye l'eliphe; mbụ gụbe onye shi byapyabẹ ọhamoha l'ophu!

\VS{13}I pfuwaru l'ime ọkpoma ngu sụ: “Mu e-kuli onwomu kuba l'imigwe. Mu a-pali aba-eze mu g'ọ ha l'eli l'eli; g'ọ kakọta kpokpode kẹ Chileke l'eli. Mu e-je anmakoru l'eli úbvú-ndzukọ ono, nọ l'ụzo isheli ono.

\VS{14}Mu a-tụkoepho akpaminigwe l'ophu nyighakọta je anọdu; mee onwomu gẹ mu ha gẹ Ọkalibe-kakọta-shii.”

\VS{15}Obenu l'a byazeru ngu byaru ngu ye l'alị-maa; l'ọhulohu nsụkutu ono.


\par }{\PP \VS{16}Iphe, bụ ndu hụmaru ngu nụ a-gbẹ lerwebaa ngu ẹnya elerwe; ẹphe awata arị ọriri ẹhu ngu sụ: “Tọ bụnaa onye-a bụ onye ono, meru mgboko; ọ nmahụ jiijiijii-a; mbụ onye ono, akpabiri iya guderu alị-eze l'ophu?

\VS{17}?Tọ bụna iya bụ onye ono, meru mgboko l'ophu; ọ dụ g'echiẹgu; tsupyashịru mkpụkpu, a kpụshiru ike, nọ lẹ mgboko; ọphu ọ dụdu ndu mgboko, ọ kpụru lẹ ndzụ, dụru ọphu o kweru g'ẹphe la ibe phẹ-a?”


\par }{\PP \VS{18}Iphe, bụkpoo ndu shi bụru ndu-eze, ọhamoha l'ophu bẹ e mekọtaru ọna lia. Onye ọphu nọnu l'ọoze l'ime ilu nkiya.

\VS{19}Obenu lẹ gụbedua bẹ a chịfuru l'ilu nkengu; tuphaa ngu g'onye gbutaru ẹkali-oshi tuphaa. A chịkoo ndu e gburu egbugbu tụpyabe ngu; mbụ ndu e gude ogu-echi nmafushia ẹpho; ndu wụru laa lẹ mkpuma ọphu nọ l'alị-maa. Ọo g'odzu, a zọru pyakapyaka adụje-a bụ g'ị dụ.

\VS{20}E tee lidu odzu ngu g'e liru kẹ ndu ọphuu; kẹle ị mebyishiwaru alị ngu; bya egbua ndibe ngu pyaapyaa. Awa ndu ẹjo-iphe bẹ a ta abyakwa ephotaje ephota ophu ọzobaa.

\VS{21}G'e dozia ẹka ee-dobe ụnwu iya gbushia gbudoru iphe-ẹji, nna phẹ oche metaru. G'ẹphe te ejekwa agbalihu kẹ gẹ mgboko bụru okiphe phẹ; ẹphe egude mkpụkpu lẹ mkpụkpu phẹ buchishia eliphe l'ophu.


\par }{\SH Chileke e-mebyishi Bábilọnu
\par }
{\PP \VS{22}Lẹ Chipfu, bụ Ọkalibe-Kakọta-Ike pfukwaru sụ: “Gẹ mu bya agbalihu tsoo Bábilọnu ọgu; mbụ lẹ mu e-me g'ẹpha Bábilọnu chịhu; yẹle ndibe iya, wafụru nụ; mẹkpoo awa iya yẹle oshilọkpa iya.

\VS{23}Mu e-me alị ono l'ophu g'ọ bụru alị ẹbyi. Mu emee ya l'ọ bụru alị ụda. Mu e-gude ọla-l'iswi zaa phẹ l'ẹza.” Noo iphe, Chipfu, bụ Ọkalibe-Kakọta-Ike eepfu.


\par }{\SH Chileke e-mebyishi Asiriya
\par }
{\PP \VS{24}Chipfu, bụ Ọkalibe-Kakọta-Ike ribuwaru iya l'angụ sụ-a: “Tororo bụ opfu bụ l'ọo gẹ mu tụberu g'iphe dụ bụ g'ọo-dụ. Ọ bụru iphe, mu pfuru bụ iphe, e-me nụ.

\VS{25}Mu e-gwekwa ndu Asiriya uji; mbụ ndu Asiriya ono, nọ l'alị mu ono. Ndu ọphu nọ l'eli úbvú iya bẹ mu a-zọ tọlitoli nwufu phẹ. Ọphu ndibe mu evuẹdu ivu ẹhu phẹ. Ọphu mkpa phẹ adụedu phẹ l'ukuvu.”

\VS{26}Nokwa gẹ mu chịru l'ọo-dụru ụnwu-eliphe l'ophu bụ ono. Nokwa ẹka njọ, mu machịru l'ẹhu ọhamoha l'ophu.

\VS{27}Noo kẹle ọo Chipfu, bụ Ọkalibe-Kakọta-Ike tuburu l'onoo g'ọo-dụ. Ọphu ọ dụkwa onye sụru agbanwe iphe, o pfuru. Ọ machịakwaru ẹka; ọphu ọ dụkwa onye sụru iya esela ẹka azụ.


\par }{\SH Chileke e-mebyishia Filisitayinu
\par }
{\PP \VS{28}Ọ kwa l'apha eze ono, bụ Éhazu nwụhuru bẹ mu natarụ ozi-a. Ozi ọbu sụru-a:

\VS{29}“Unu te etekwa ẹswa; unubẹ ndu Filisitayinu g'unu ha; opfu lẹ mgbọro, e chiru unu gbajihuru; kẹle iphe, e-shi l'agwọ ono fụta bụkwa ogiji. Akpụru, ọo-mịta bụru ọkpontu, apfụ saa saa.

\VS{30}Noo teke onye kachaa akpa nri l'ime ndu akpa nri a-hụma nri riaha. Ndu adụdu g'ọ dụ phẹ azẹ pyakọo; ọ tọ dụdu iphe, byaru eme phẹ nụ. Obenu l'ọgbarabvu nkengu bẹ mu e-gude ọkpa-nri mebyishia. L'o woru nwa ndibe ngu; nwa ndu ọphu phọduru nụ phụshikota tẹerii.


\par }{\PP \VS{31}“Chia mkpu gụbe ọguzo! Tụa ụzu-ẹkwa unubẹ mkpụkpu ndu Filisitayinu l'ophu! Unubẹ ndu Filisitayinu g'unu ha; unu tụko zashịhu azashịhu; kẹle ẹnwuru-ọku shikwa l'ụzo isheli akpụ tụutuutuu abya. Ọphu ọ dụdu onye a-nọdu eje nkịnyi iya l'ọgbo-ọgu phẹ.”


\par }{\PP \VS{32}?Bụ ọnu gụnu bẹ ee-yeru ndu-ozi, shi l'ọha onoya? “Ọnu, ee-ye bụ lẹ Chipfu meakwaru Zayọnu; ọ ngụru angụru. Ọ bụru l'ime iya bẹ ndibe iya, aakpa ẹhu a-gbaba je ezee ndzụ.”




\par }\Chap{15}{\SH Chileke e-mebyishi Mówabu
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ọwaa bụ ozi, Chileke ziru zidoru ndu Mówabu.

\par }{\PP Mkpụkpu Aru, nọ l'alị ndu Mówabu bụakwaa mkpurupyata. Ọ bụru ẹnyashi bẹ e gude mebyishia ya. Mkpụkpu Kiru, nọkwapho l'alị ndu Mówabu bụru mkpurupyata. Ọ bụru ẹnyashi bẹ e gude mebyishia ya.

\VS{2}Ndu mkpụkpu Dibọnu wụru jeshia l'ụlo agwa phẹ; ẹka ẹphe meru; ọ ha l'eli jeshia akwa ẹkwa. Mbụ lẹ ndu Mówabu atụ ụzu-ẹkwa ndu mkpụkpu Nebo; yẹe kẹ Medeba. Onyemonye kpụshiru ishi bya akpụshia ẹ́jí-agba.

\VS{3}Ndu eje lẹ gbororo yegbaa uwe-aphụ. Ndu nọ l'ọma ụlo-eli mẹ ndu kụru l'edupfu tụko atụ ụzu-ẹkwa; arwaphu onwophẹ l'alị akwa ntụmatu.

\VS{4}Ndu mkpụkpu Hẹshibonu mẹ ndu mkpụkpu Eleyale tụko echi mkpu k'ọphu ndu nọ lẹ mkpụkpu Jiahazu anụ olu phẹ. Noo g'o gude ndu ojọgu ndu Mówabu chishia mkpu; kẹle meji tsukahụru phẹ.

\VS{5}Ụzu ẹkwa atụ mu l'obu l'iswi ẹhu Mówabu; kẹle ụnwu iya, eje phururugbada agba ọso agbarwuchaa mkpụkpu Zowa; ndu agbarwua mkpụkpu Ẹgulatu-Shelishiya. O nwechaaru ndu ọphu jerwuchaaru mkpụkpu Luhiti. Ẹphe -nọdu eje; ẹphe akwa ntụmatu. Teke ẹphe tsoru ụzo ala mkpụkpu Horonayimu bẹ ẹphe nọ l'ụzo raa ẹkwa ọla-l'iswi phẹ ono.

\VS{6}Mini, nọ lẹ nggele Nimurimu tashịhuru; ẹswa nwụlwashihu. Ẹgbudu kpọshihu nkụ; ọphu ọ dụedu iphe, dụ oyii, phọduru iya nụ.

\VS{7}Ẹku, ẹphe kparụ akpakpa kụbe; mbụ akanya, ẹphe seru dobe bẹ ẹphe e-vuta je adaghata nggele oshi wilo;

\VS{8}kẹle ojilẹka tọgbo, ẹphe echi agba Mówabu mgburugburu. Ụzu-ẹkwa, ẹphe atụ rwuchaaru mkpụkpu Ẹgulayimu. Tẹme erwubvu phẹ rwuchaa mkpụkpu Biye-Elimu.

\VS{9}Mini mkpụkpu Dimọnu bẹ mee jiwaru ejiji; obenu lẹ mu e-mebakwaaro mkpụkpu ọbu, bụ Dibọnu iphe, ka njọ. Mbụ lẹ mu a-chịru oduma ye g'ọ tagbushia ndu shi iya nụ agba ọso ndzụ phẹ; tagbushikwaphọ nwa ndu ọphu phọduru l'alị ono l'ophu.




\par }\Chap{16}{\PP \VerseOne{1}Ndu Mówabu chịtaru nwatụru g'ọ bụru iphe-oku; chịru je anụ eze ndu alị-a. Mbụ l'e shi lẹ mkpụkpu Sela chịru iya je aghaa echiẹgu tụgbua jeshia l'úbvú Zayọnu je achịe ya ndu bu iya nụ.

\VS{2}Ọ kwa g'ụnwu-ẹnu, a chịkaru l'ẹpfune epheje nanụnanu-a bụ g'ụnwanyi Mówabu agba nanụnanu shia agụga nggele Anọnu ibiya ọphu eerwuje iya erwurwu.


\par }{\PP \VS{3}Ẹphe nọdu epfu sụ: “Unu kpozinaaru anyi ụzo! Unu pfunaaru anyi iphe, l'e-me nụ! Unu menaa g'onyonyo unu bụru anyi ìbvù, l'a-dụ kẹ kpuchii g'ẹnyashi. Unu dominaa anyịbe ndu eje phururugbada; ọphu unu atụkwa anyịbe ndu agba ọso ndzụ jala.

\VS{4}Unu kwenu g'anyịbe ndu ono, a chịru ọso shi l'alị ndu Mówabu lwapfuta unu. Unu kpuchinaa anyi g'onye mmebyi ono te emebyi anyi!

\par }{\PP “O -rwua teke ndu mkpamẹhu a-chịhuwa; ndu mmebyi abụwaru bugengu; ndu emeje nemadzụ ewere bvụebekpo l'alị-a l'ophu;

\VS{5}bẹ Chileke e-goshi n-yemobu iya; woru onye apfụshije ike l'iphe, o pfuru, shi l'ọnu-ụlo Dévidi mee g'ọ bụru eze; mbụ onye abụjeru; ọ -nọdu ekpe ikpe l'o kpe iya l'ụzo, pfụru ọto. Ọphu ọopadu apfụbekoto ẹka lanụ.”


\par }{\PP \VS{6}Anyi nụmawaru gẹ ndu Mówabu ekube onwophẹ; l'ẹphe anyanụka ndu; tẹme ẹphe nọdu etse etsetse. L'ekuku ono, ẹphe eku onwophẹ ono; mẹkpoo sukusuku ono, dụ phẹ l'ẹhu ono bẹ pawaru ẹka. Ọle ẹpha ono, ẹphe etu onwophẹ ono bụkota okorobo iphe.


\par }{\PP \VS{7}Noo g'o gude ndu Mówabu nọdu ara ẹkwa Mówabu ọbu arashị iya ike. Mbụ l'ẹphe tụkoru ara ẹkwa iya. Unu rashịkwa ẹkwa ike; g'o rwukwaa unu l'ẹhu, bụ opfu ẹhu ọkpa-ụlo, e gude kpụa mkpụkpu Kiru-Harẹsetu. Unu gụa aphụ iya; kẹle e tsuwaru iya pyaapyaa.

\VS{8}Ẹgu mkpụkpu Hẹshibonu bẹ iphe, a kọru iya nwụkotawaru lwaa. Vayịnu, a kọru lẹ mkpụkpu Sibuma nwụkwaapho lwaa. Ndu-ishi ọhamoha zọwaru ọkpobe vayịnu, dụ iya nụ pyaapyaa; mbụ vayịnu, shi abajẹ ụba barwua mkpụkpu Jiaza; mbụ bawarọ ụba tsowarụro ụzo echiẹgu. Ẹri iya bawarọ ụba ono jerwuchaa eze-ẹnyimu.

\VS{9}Noo ya; mbẹdua nọdu arakwaphọ ẹkwa ẹgube ono, ndu Jiaza ara ono. Mu arakwaphọ ẹkwa vayịnu ndu Sibuma. Unubẹ ndu Hẹshibonu; unubẹ ndu Eleyale; mu gudeakwa ẹnya-mini awụ unu ẹhu; kẹle okwe, e shi erwujeru ekpu iphe, unu meberu l'alị mẹ ọ -chashịahaa; yẹe okwe, e shi erwuje mẹ a -kpataahaa ya akpata; bẹ bụkotawa sụtukumu.

\VS{10}Ẹhu-ụtso yẹe ete ẹswa bẹ a nafụwaru ẹgu ono, a kọru oshi-ọmi ono. Ọphu ọ dụedu onye anọdujekwadu l'ẹgu-vayịnu ono agụ ebvu; ọzokwanu nọdu iya erwu okwe. Ọphu ọ dụedu onye anọdujekwadu l'ẹgu ono akụ mẹe-vayịnu. Noo kẹle mu buchiwaru akwa ẹvu, e shi anọduje l'ẹka ono akwa.

\VS{11}Ọkpoma mu akwa ẹkwa alị ndu Mówabu; mbụ l'ọkpoma azụ mu ụzu g'onye akpọ ogumogu. Ime obu mu nọdu akwaru ndu Kiru-Harẹsetu ẹkwa.

\VS{12}Ndu Mówabu -nọdu eje l'ẹka ẹphe agwajẹ iphe; bụepho ike bẹ ẹphe eme g'ọ ka phẹ abvụbvu. Mbụ teke ono, ẹphe eje l'agwa phẹ je iya agwagwa bụ iphe, abụdu iphe bẹ ẹphe eme.


\par }{\PP \VS{13}Noo opfu, Chipfu pfuhawaru l'opfu ẹhu ndu Mówabu.

\VS{14}Obenu lẹ nta-a bẹ Chipfu ono sụru: “L'ọ kwa apha ẹto bẹ ọ phọduru; mbụ l'aagụakwaru alị ndu Mówabu apha g'onye-ozi, e ziru ozi, ọo-nọdu eje. Apha ẹto bẹ ọ phọduru úbvú ono, alị ndu Mówabu dụ ono; mẹkpoo ikpoto igwe ọha ono, bu iya nụ ono abụkotaru ndu a gụbeduru iphe. Nwa ndu a-phọdu nụ aha nwanshịi shii; tẹme ọphu ike adụdu phẹ.”




\par }\Chap{17}{\SH Chileke a-nụ ndu Arámu; waa ndu Ízurẹlu aphụ
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ọwaa bụ ozi, Chileke ziru lẹ k'ẹhu ndu mkpụkpu Damasụkosu: “Lewarọ; Damasụkosu e-mechakwaa bụ-buhuru mkpụkpu. Iphe, oo-mecha bụru bụ ikpọzu.

\VS{2}Mkpụkpu lẹ mkpụkpu ono, azagba Arowa e-mechaa bụkotaru ẹka e budu ebubu. Ee-mechaa pakọtaru iya haarụ atụru; waa eghu g'ọ bụru ẹka ẹphe a-dọjeru; ọ tọ dụdu onye eye phẹ ebvu.

\VS{3}Mkpụkpu lẹ mkpụkpu ono, a kpụshiru ike ono bẹ e-mechaa chịhu l'alị ndu Ifuremu. Ọphu ndu Damasụkosu e-nweẹduru onye a-bụru eze phẹ. Ọo g'ee-me ndu Ízurẹlu iphe-iphere-a bụkwapho g'ee-me ndu Arámu. Nokwa iphe, yẹbe Chipfu, bụ Ọkalibe-Kakọta-Ike eepfu bụ ono.”


\par }{\PP \VS{4}“O -rwua teke ono bẹ ùbvù, aakwabẹ oshilọkpa Jiékọpu a-ngachafụ. Okporokpo ono, ọ dụ ono awụfu.

\VS{5}Ízurẹlu a-dụ g'onye akpata iphe l'opfu; g'onye egbu ereshi, pfụru apfụru, bụ ẹka bẹ oogudeje ekpokọbe iya. Tẹme l'ọ dụkwapho g'onye akpa ụkpa ọyoko ereshi lẹ nsụda Refayimu.

\VS{6}Ọle mkpakwa iya a-phọdunu iya-a. Ọo-dụkwapho g'ẹka a nmarụ oshi-olivu yigayiga; l'ọ phọdu nwẹbo ọzoo ẹto lẹ mkpakpa ọnu ẹkali-oshi, olivu ọbu; phọdukwapho ẹno ọzoo ise l'eze ẹkali iya, mịshiru ike. Noo iphe, Chipfu, bụ Chileke kẹ ndu Ízurẹlu epfu bụ ono.”


\par }{\PP \VS{7}O -rwua mbọku ono bẹ amadụ a-gharu onye meru iya nụ iphu. Mbụ l'ẹnya phẹ bẹ ẹphe a-tụko ghaa l'ẹka Onye Nsọ kẹ ndu Ízurẹlu nọ.

\VS{8}Ẹphe ta aghaẹduru ọru-nshi phẹ iphu; mbụ iphe, ẹphe gude ẹka phẹ mee. Ọphu ẹphe agụbeedu itso Ashera iphe; yẹe ọnu ẹka ẹphe akpọje ọku l'iphe, eshi kwẹekweekwee, bụ iphe, ẹphe gude ẹka phẹ mee.


\par }{\PP \VS{9}O -rwua mbọku ono bẹ mkpụkpu phẹ, a kpụshiru ike a-dụ g'ẹka a gbadoru agbado l'ime ọswa; ọzoo l'eli úbvú; ọ bụru ndu meru iphe, a gbadoru iya bụ ndu Ízurẹlu. Ẹkameka atụko bụru okorobo ẹgu.


\par }{\PP \VS{10}Kẹle-a; unu zọhawaru Chileke, bụ iya dzọtaru unu ono. Unu ta anyatadụru onye ono, bụ agbara-mkpuma; bya abụru onye meru unu; unu gbashịa ike ono. Ọ bụru iphe ono meru g'o gude; o -betakpọnu unu kụa akpụru oshi, kakọtakpoo ree; ọzoo l'unu kọru vayịnu, unu dzetaru l'ọhozo;

\VS{11}mbụ-a; o -betakpọ unu mee g'ọ wata aba ụba mbọku ono, unu kụru iya ono; o be l'ụtsu iya; ọ wata atụ ige; unu ta awọtakwa iya mebyi; kẹle ọ bụepho nrimaphụ yẹe iphe-ẹhuka bẹ mbọku ono a-bụru.


\par }{\SH Alwụ-kpe ndu ọhozo
\par }
{\PP \VS{12}Oowaa! Ọ kwa ọha, dụ igwerigwe aba hanyịhanyi. Hanyịhanyi, ẹphe aba dụ g'ẹka Eze Ẹnyimu aphụ gbudugbudu. Oowaa! Gẹ ndiphe swọkoberu. Ẹphe aphụ gbudugbudu g'ẹka oke-mini asọ gborogboro!

\VS{13}O -betakpọnu ọhamoha phụchaa gbudugbudu gẹ mini, a kụru ikpete; ọ bụ-a mba bẹ ọo-barụ phẹ; ẹphe agbamihu ọkpobe agbamihu. L'a chịru phẹ ye lẹ phẹrephere g'ẹswa ereshi, a nọ l'eli úbvú aphụshi; yẹe gẹ bẹrebere iphe, phẹrephere apaphe l'ẹka oke phẹrephere ezi.

\VS{14}O -be l'ụzenyashi; iphe, eye ebvu atụko kụru. Nchi -bya abọhu; ẹphe abvụwaa. Noo ọnodu ndu ono, egwe ivu anyi ono; mbụ okiphe ndu ono, akwa iphe anyi l'ọkwata ono.




\par }\Chap{18}{\SH Aphụ, Chileke a-nụ ndu Kushi
\par }
{\PP \VerseOne{1}Nshịo gụbe alị ono, aanụ ẹphu ǹkù iphe, ephegbaa l'agụga ẹnyimu ndu Kushi;

\VS{2}mbụ unubẹ ndu ezije ndu-ozi unu; ẹphe etsoru mini. Mbụ ẹphe egude ụgbo-èjì daghaa mini. Sụ-a; unubẹ ndu-ozi ọkpa-ẹgwa; unu lapfunu ndu ono, ha l'eli bya akwọo akpọ-ẹhu bụruru ono! Unu lapfunu ndu ono, aatsụ ebvu l'ẹka dụ ntse mẹ l'ẹka dụ ẹnya; mbụ ọha, ike dụ l'ọgu; abyajẹ alwụa lwụta; ọha, nggele nggele sọ-bushiru asọ-bushi!


\par }{\PP \VS{3}Unubẹ ụnwu-eliphe l'ophu; mbụ unubẹ ndu bu lẹ mgboko-a; unu lenu! E -woliẹpho iphe-ọhubama imeli imeli l'eli úbvú bẹ unu a-hụma iya-a. Teke e gbuẹrupho opu ono bẹ unu a-nụma iya-a.

\VS{4}Waa iphe, Chipfu pfuru nụ mu baa: “Mu a-nọduepho nggujingguji gbẹ l'ẹka mu bu tụfu ẹnya ele; g'anwụ echi phuuphuu teke okpomọku dụ; ọzoo g'urwukpu, akwa iji l'ọnanwu.

\VS{5}Kẹle-a; a -bya erwu teke emetajẹ iphe, e meberu l'alị; mbụ teke iphe e meberu l'alị agbawashịkwadu ige; iphe ono, shi bụru okoko ono abụwaru mebyi iphe, chawaru k'awọta; noo teke ọo-bya bya egude mma beshichaa ẹkali iya ono chịta.

\VS{6}Noo teke aa-tụko g'ẹphe ha haarụ udele, bu l'ọma úbvú; parụ phẹ haarụ ụnwu anụ, bu l'ẹgbudu. Ụnwu ẹnu egude phẹ kpaa nri jasụ ọnanwu alaa. Ụnwu ẹjo-anụ, bu l'ẹgbudu egude phẹ kpaa nri jasụ udzumini abvụ.”


\par }{\PP \VS{7}Noo teke aa-wata ewota iphe-ọma gude bya anụ Chipfu, bụ Ọkalibe-Kakọta-Ike. Ọ bụru ndu a-nọdu ewotaru iya iphe ọbu bụ ndu ono, ha l'eli bya akwọo akpọ-ẹhu bụruru ono; mbụ ndu ono, aatsụ ebvu l'ẹka dụ ntse mẹ l'ẹka dụ ẹnya ono; ndu bụ ọha, ike dụ l'ọgu bya alwụje lwụta; ọha, nggele nggele sọ-bushiru asọ-bushi. Iphe-ọma ọbu bẹ ee-gudeje bya l'úbvú Zayọnu, bụ iya bụ ẹka aanọduje araku Chipfu, bụ Ọkalibe-Kakọta-Ike.




\par }\Chap{19}{\SH Aphụ, Chileke a-nụ ndu Ijiputu
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ọwaa bụ ozi, Chileke ezi lẹ k'ẹhu ndu Ijiputu.

\par }{\PP Unu lenu! Chipfu nọkwa l'urwukpu ezi phaaphaaphaa agba abya Ijiputu. Agwa ndu Ijiputu nọdu anma pyaapyaapyaa l'iphu iya. Meji rwushihu ndu Ijiputu.

\VS{2}“Mu a-kpali ndu Ijiputu g'ẹphe tsoje ndu Ijiputu ibe phẹ opfu; k'ọphu unwune a-nọdu etso unwune phẹ ọgu. Obutobu etso obutobu iya opfu. Mkpụkpu etso mkpụkpu ibe iya ọgu. Alị-eze etso alị-eze ibe iya opfu.

\VS{3}Meji a-tọfu ndu Ijiputu. Ẹphe -chịchaa idzu iphe, ẹphe e-me; mu emee ya; ọ tọo dụdu g'ẹphe chịru iya. Ẹphe ejee l'ẹja l'iphu nshi; jee l'ajị g'ẹphe kpata maa ishi. Ẹphe ejee l'ajị l'ẹka ndu ajị maa; mẹ l'ẹka ndu agba ẹja.

\VS{4}Mu e-woru ndu Ijiputu ye l'ẹka ndu a-nọdu eme phẹ omeliwe. Ọ bụru onye a-bụru ishi phẹ bụ eze, eme ẹngiringa.” Noo iphe, o pfuru; mbụ Nnajịuphu, bụ Chipfu; bya abụru Ọkalibe-Kakọta-Ike.


\par }{\PP \VS{5}Mini, dụ l'ẹnyimu Nayịlu a-tashịhu. Ogbu ogbu nggele akpọshihu nkụ dụ kpọkoro-kpọkoro-kpọkoro.

\VS{6}Mini, awụ l'ósé a-nọdu eshi ishi. Nggele nggele, nọgbaa l'alị ndu Ijiputu awata alwa alị alị eje jasụ l'ọotahu ree. Okpete okpete; yẹe eji eji atụko nwụshihukota;

\VS{7}mẹkwapho iphe, a kụru l'agụga ẹnyimu Nayịlu, nọ l'ọnu-ẹnyimu ono. Opfu, a kọru akọko l'ogbu ogbu ẹnyimu Nayịlu l'a-dụkota kpọkoro kpọkoro kpọkoro. Phẹrephere atụko iya pata; a taa hụmaedu iya.

\VS{8}Ndu egbuje ẹma a-tsụ ude kwashịa ẹnya-mini. Mbụ iphe, bụkpoo ndu eseje ịkokoro l'ẹnyimu Nayịlu; ndu anọduje ese ụgbu-egege lẹ mini a-tụko nwụpyashihu.

\VS{9}Ndu egudeje oghu ọchaa, ama mma gude akpa iphe a-chịhu. Ndu ekwe ọkpobe ẹkwa ọchaa a-bụru ndu iphere e-gude.

\VS{10}Ndu bụ phẹ gude alị ndu Ijiputu abụru ndu e gwerụ arakabya. Iphe, bụkpoo ndu eri ụgwo abụru ndu aphụ tsọru.


\par }{\PP \VS{11}Ndu-ishi lẹ mkpụkpu Zowanu bụkota ndu eswe. Ndu maru iphe, bụ ndu anọduje akpọ-ziru Fero ụzo nọdu akpọ-zi mkpọ-zi onye-eswe. ?Dẹnu g'unu e-shi sụ Fero: “Mbẹdua yịkwa lẹ ndibe ngu ndu ọphu maru iphe. Mu bụru nwa onye eze, shi l'ichee.”

\VS{12}Sụ-a; ?bụ awe bẹ ndibe unu ndu maru iphe nọ nta? G'ẹphe goshinụ unu g'iphe dụ; ẹphe emee g'unu maru iphe, Chipfu, bụ Ọkalibe-Kakọta-Ike doberu k'eme ndu Ijiputu.

\VS{13}Ndu-ishi lẹ Zowanu bụkotawa ndu eswe. Ndu-ishi lẹ mkpụkpu Mẹmufisu bẹ e mewaru mkpurukpuru-ẹnya. Ndu ono, bụ mkpuma, gude ụlo l'ọkpa-ipfu phẹ ono bẹ duswewaru ndu Ijiputu ụzo.

\VS{14}Chipfu chịwaru unme, achịje ẹnyaji chịru ye phẹ l'ẹhu. Ẹphe mee; ndu Ijiputu nọdu akpọ galagala l'iphemiphe, ẹphe eme ẹgube ono, onye ngụru mẹe anọduje akpọ galagala l'eli ẹgbo, ọ gbọru ono;

\VS{15}k'ọphu bụ l'ọ tọ dụedu iphe, ishi ọzoo ọdzu emeru ndu Ijiputu; ọphu ọ dụedu iphe, ẹkwo-igu ọzoo okpete emekwaduru phẹ.


\par }{\SH Ndu Ijiputu a-barụ Chipfu ẹja
\par }
{\PP \VS{16}Teke ono bẹ ndu Ijiputu a-dụ g'ụnwanyi. Ẹphe e-rwuhu lẹ ndzụ-agụgu; ọ bụru ẹka ọ paliru ẹka abya phẹ echichi; mbụ Chipfu, bụ Ọkalibe-Kakọta-Ike.

\VS{17}Alị ndu Jiuda abụru iphe, ee-gudeje eye ndu Ijiputu ebvu. Onye -nụmaru ẹka e kuru ẹpha ndu Jiuda; ndzụ erwuta iya. Ọ bụru iphe, a-kpa iya nụ bu iphe, Chipfu, bụ Ọkalibe-Kakọta-Ike e-mechaa mee phẹ.


\par }{\PP \VS{18}Teke ono bẹ mkpụkpu ise l'alị ndu Ijiputu a-wata epfu opfu-alị ndu Kénanu. Ẹphe eria nte l'ẹphe a-nọdu l'ẹka Chipfu, bụ Ọkalibe-Kakọta-Ike. Mkpụkpu ono bẹ nanụ a-nọdu aza “Mkpụkpu Ọla-l'iswi.”


\par }{\PP \VS{19}Lẹ mbọku ono bẹ ee-dobe ẹka aa-gwajẹ Chipfu l'echilabọ alị ndu Ijiputu. L'a kpụa iphe, e gude anyata Chipfu akpụkpu dobe l'oke alị iya.

\VS{20}Ọoburu iphe-ọhubama mẹ iphe, agba ekebe lẹ Chipfu, bụ Ọkalibe-Kakọta-Ike nwụ ẹnya l'alị ndu Ijiputu. A -nọdu eme phẹ mkpawere; ẹphe raku Chipfu; l'o zia onye a-dzọta phẹ nụ. Onye ono abya anafụta phẹ.

\VS{21}Ọo ya bụ lẹ Chipfu e-me gẹ ndu Ijiputu maru iya. Ọ bụru mbọku ono bẹ ẹphe a-marweta Chipfu amarweta. Ẹphe e-gude anụ yẹe nri gude bya agwaa Chipfu. Ẹphe -rifu nte l'ọwa-a iphe, ẹphe e-meru Chipfu baa; ẹphe emeeru iya ya.

\VS{22}Chipfu a-tụ ndu Ijiputu ẹhu. Ọ -tụchakwaa phẹ ẹhu ono mee ẹphe ewekọrohu. Ẹphe alwapfuta Chipfu; l'ọ ngabẹ nchị l'arwọrwo, ẹphe arwọ iya; mee; ẹphe ewekọrohu.


\par }{\PP \VS{23}Teke ono bẹ oji a-dabyiru swanmangu shi l'alị ndu Ijiputu je adajaa alị ndu Asiriya. Ndu Asiriya ejeahaa Ijiputu. Ndu Ijiputu ejeahaa Asiriya. Ndu Ijiputu ẹphe lẹ ndu Asiriya atụko abarụ Chipfu ẹja ẹghirigha.

\VS{24}Lẹ mbọku ono bẹ ndu Ízurẹlu a-bụru ndu k'ẹto mẹ a -gụa Ijiputu yẹe Asiriya, bụ ndu a-bụru iphe-ọma, dụru eliphe l'ophu.

\VS{25}Chipfu, bụ Ọkalibe-Kakọta-Ike a-gọru ọnu-ọma nụ phẹ sụ: “G'ọnu-ọma bụru kẹ Ijiputu, bụ ndibe mu; yẹe Asiriya, bụ ndu mu gude ẹka mu mee; yẹe ndu Ízurẹlu, bụ ndu bụ okiphe mu.”




\par }\Chap{20}{\SH Iphe, oozi; mbụ onye mpfuchiru, gba ẹhu ọto
\par }
{\PP \VerseOne{1}L'apha, Tatanụ byaru mkpụkpu Ashịdodu; mbụ teke Sagọnu, bụ eze ndu Asiriya ziru iya; ọ bya etsoo ndu Ashidọdu ọgu; naa mkpụkpu phẹ;

\VS{2}bẹ Chipfu gude Azáya nwa Emọzu pfua opfu. Iphe, o pfuru bụ: “Yefụ uwe-aphụ ono, i yeru l'ẹhu ono; yẹe akpọkpa ono, i yeru l'ọkpa ono!” O yefụ iya gbaru ẹhu ọto wata aghaphe; gbakwarụpho ọkpa ọto tsoru ejephe.

\VS{3}Tọbudu iya bụ; Chipfu pfua sụ: “Ọo ẹgube ono, onye-ozi mu, bụ Azáya gba ẹhu ọto gbaru ọkpa ọto ghaphewaa apha ẹto ono; ọ bụru iphe-ọhubama; yẹe iphe, dụ biribiri, e meru ndu Ijiputu yẹe ndu Kushi ono;

\VS{4}noo g'eze ndu Asiriya a-kpụ ndu Ijiputu yẹe ndu Kushi lẹ ndzụ; yeshia phẹ uwe; gbabẹ phẹ ọkpa ọto kpụru phẹ lashịa; mẹ ụnwokorobya phẹ; mẹ ndu bụ ọgerenya phẹ; ẹbohu egheeru phẹ ọnu g'ọ bụchaaru iphe, ee-gude mee ndu Ijiputu iphe-iphere.

\VS{5}Ndu kpọru obu yeru ndu Kushi; bya egude ndu Ijiputu eku onwophẹ bẹ ndzụ e-rwuta; tẹme iphere emekwa phẹ phọ.

\VS{6}Noo mbọku iphe, bụ ndu bukube eze-ẹnyimu-a e-pfu sụ: ‘Unu hụmawaro iphe, meru ndu ono, anyi kpọru obu yeru ono; mbụ ndu ono, anyi gbaru ọso gbapfu g'ẹphe yeru anyi ẹka nafụta anyi l'ẹka eze ndu Asiriya! ?Dẹnukpoo g'anyi e-me nahụ?’ ”




\par }\Chap{21}{\SH Alwụ-kpe ndu Bábilọnu
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ọwa-a bụ ozi, Chileke ezi ndu bu l'echiẹgu ono, nọ l'agụga eze ẹnyimu ono:

\par }{\PP Ọo g'oke-phẹrephere eshije l'echiẹgu ndọhali ezi abya ono; bụ g'oo-shi l'echiẹgu ono bya. Mbụ l'oo-shi l'alị, eye ebvu bya.

\VS{2}Ẹjo ọphulenya bẹ e goshiru mu; ẹka nwoderu-oye deru ndu alị iya ye; nwọkwata nọdu akwa ọkwata.

\par }{\PP Unubẹ ndu Elamu; unu gbalihu lwụa ọgu! Unubẹ ndu Midiya; unu nọ-phee ndu ọhogu unu mgburugburu! L'ude ono, ẹphe meru; ndiphe tsụa ono g'ọ ha bẹ Chileke buchiakwaru.

\VS{3}Noo g'o gude ogwẹhu mu l'ophu nọdu emekọta mu ẹhuka; ẹhu nọdu aphụkota mu ụphu. Mu dụepho gẹ nwanyị, ime eme. Anụma, mu nụmaru iya mee mu; mu kpọhu kulakula. Ahụma, mu hụmaru iya nmakọta mu ẹhu jiijiijii.

\VS{4}Meji nọdu akụ mu phẹripheri; ndzụ-agụgu mee mu; ẹhu nọdu anma mu anmanma. Nchi-ejihu, shi adụje mu ree shi byawaru bya abụru iphe, anyi mu ishi ẹdzu.


\par }{\PP \VS{5}Ẹphe gweshia nri; bya atọgbochaa utute-ukpo; bya awata eri nri; angụ iphe, aangụ angụngu. A nọnyaepho; ọ bụru: “Unu zelihu unubẹ ndu-ishi ojọgu! Unu tụa manụ lẹ ngwọgu unu!”


\par }{\PP \VS{6}Waa iphe, Nnajịuphu pfuru mu baa. “Je je edobe onye-nche, a-nọdu elefu ẹnya! G'onye ono pfujekwa iphe, ọ hụmaru!

\VS{7}Ọ -hụma ụgbo-ịnya; mẹ ikpoto ndu agba l'ịnya; mẹ ndu agba nkapfụ-ịgara; ọzoo ndu agba ịnya-kamẹlu; g'ọ rụkota onwiya; mbụ rụkota onwiya ọkpobe arụkota.”


\par }{\PP \VS{8}Noo ya; onye-nche ono chia mkpu sụ: Onye nwe mu nụ; mbọku-mbọku bẹ mu a-nọduje l'onyi-eli-a eche nche. Mbụ l'ẹnyashi mbọku-mbọku bẹ mu anọduje nche l'ẹka a sụru gẹ mu nọdu.

\VS{9}Lekpọdapho; o nweru onye nọ l'ụgbo-ịnya; mẹ ikpoto ndu agba l'ịnya etso iya. Ọ nọdu epfu sụ: “Ọ daakwaru! Mkpụkpu Bábilọnu daakwaru! Ọzo bụ l'iphe, bụ agwa mkpụkpu ono l'ophu, bụ iphe, bụ agwa nkephẹ bẹ e chikọtawaru pyaapyaa; o rwukọta alị.”


\par }{\PP \VS{10}Sụ-a; unubẹ ndibe mu; unubẹ ndu e gwerụ uji l'ọma ẹka eechichajẹ balị; iphe, mu epfuru unu bụkwa iphe, mu nụmaru l'ọnu Chipfu, bụ Ọkalibe-Kakọta-Ike; l'ọnu Chileke kẹ ndu Ízurẹlu.


\par }{\SH Ozi, Chileke ziru l'ẹhu ndu Edọmu
\par }
{\PP \VS{11}Wakwa ozi, Chileke ziru lẹ k'ẹhu Duma.

\par }{\PP O nwekwarụ onye gbẹ l'alị Siye eku mu oku sụ: “Onye-nche; ?abalị jeberu ijebe-agha? Onye-nche; ?ẹnyashi jeberu ijebe-agha?”


\par }{\PP \VS{12}Onye-nche yee ọnu sụ: “Nchi abọhuakwa; bya ejihuẹkwapho. Ọ -bụru l'unu akpata ishi; unu kpata ishi. Unu lwadụpho azụ ọzobaa.”


\par }{\SH Ozi, Chileke ziru l'ẹhu ndu Arabu
\par }
{\PP \VS{13}Waa ozi, Chileke ziru lẹ k'ẹhu ndu Arabu.

\par }{\PP Sụ-a; unubẹ ndu ije, shi l'alị ndu Dedanu; unu je je adọru l'ọswa ndu Arabu.

\VS{14}Unu kutakwa mini, unu a-nụ ndu mini agụ; unubẹ ndu ọphu bu l'alị Tema! Unu wotakwa nri bya anụ ndu agha phurii!

\VS{15}Ndu ono bẹ bụ ndu gbalarụ ogu-echi; mbụ ndu a miliru mma; ẹphe nahụ gbalaa. Ndu e setarụ apfụ kẹ kịkiki g'a gbaa. Ẹphe shi l'ẹka ọgu ekpo ọku ono nahụ gbalaa.


\par }{\PP \VS{16}Wakwa iphe, Nnajịuphu pfuru mu baa: “Aagụakwaru ndu Keda apha ọgu g'onye e butaru ozi, ọo-nọdu eje. Ọ kwa apha lanụ bẹ ọ phọduru; iphe, bụkpoo ùbvù, aakwabẹje ndu Keda a-bvụkota.

\VS{17}Nwa ndu a-phọdu nụ l'ime ndu agbajẹ apfụ; mbụ ndu ike dụ l'ụnwu Keda ta abaẹdu ishi; kẹle ọ kwa Chipfu pfuru iya; mbụ Chileke kẹ ndu Ízurẹlu.”




\par }\Chap{22}{\SH Ozi, Chileke ezi l'ẹhu ndu Jierúsalẹmu
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ọwaa bụ ozi, Chileke ezi ndu bu lẹ Nsụda Ọphulenya ono.

\par }{\PP Sụ-a; ?bụ gụnu eme ngu nta-a, meru g'o gude; ndibe ngu tụko wụfu wụba l'ọma mkpotsu ụlo;

\VS{2}mbụ gụbe mkpụkpu ono, bụ iphe, jiru iya nụ bụ etsu ùtsú. Gụbe mkpụkpu, agba gharagharaghara bya eme rigbarigba.

\par }{\PP Ndibe ngu, e gburu egbugbu ta abụkwa ogu-echi bẹ e gude gbua phẹ. Ọphu ọ bụkwa l'ẹgu ọgu bẹ ẹphe nọ nwụhu.

\VS{3}Ndu-ishi ngu g'ẹphe ha tụkowaru ye ọkpa l'ọso gbalaa. A kpụru phẹ lẹ ndzụ; ọphu e gudedu apfụ. Iphe, bụkpoo unubẹ ndu e guderu bẹ a tụkotaru mkpọro tụgbabe atụgbabe; l'unubẹ ndu gbalarụro teke ndu ọhogu unu nọkwaduro ẹnya.

\VS{4}Noo g'o gude mu sụ: Unu wofu mu rọ ẹnya. Mbụ-a; unu haa mu gẹ mu kwaa ẹkwa kwaghee ya akwaghe. G'e b'ejekwa mu egbogbo l'ẹka ọ bụ ndibe mu bẹ eeme omeliwe ono.

\VS{5}Kẹle Nnajịuphu, bụ Chipfu; mbụ Ọkalibe-Kakọta-Ike bẹ meakwaru eswe mbọku ono; ọ bụru mbọku, ùtsú daru; a zọo iphe pyaapyaa. Ndzụ rwuta onyemonye lẹ Nsụda Ọphulenya ono. Eswe mbọku ono bẹ ee-nwukpọshi igbulọ; l'a nọdu araku eze úbvú g'ọ gbaa mkpu.


\par }{\PP \VS{6}Ndu Elamu byakwa bya achịta ẹkpa apfụ phẹ jeshia ọgu; bya achịta ndu gude ụgbo-ịnya alwụru phẹ ọgu; mẹ ndu gude ịnya eje ọgu gude jeshia. Ndu Kiru bya ekpuhaa iphe-mgbobuta phẹ woru ghebe ọnu.

\VS{7}Nsụda unu ọphu kachaa ree bụ iphe, jiru iya nụ bụ ụgbo-ịnya. E woru ndu gude ịnya eje ọgu yechaa g'ẹphe che ọnu-abata mkpụkpu nche.

\VS{8}Ọo ya bụ l'iphe, gbobutaru alị Jiuda bẹ a nashịchawaru iya.

\par }{\PP O be mbọku ono; unu leaha ẹnya ngwọgu ono, kụru l'ibe eze, e meru l'oshi sida, shi l'ọswa, dụ l'úbvú úbvú Lébanọnu.

\VS{9}Unu hụmawaru lẹ mkpụkpu Dévidi gbaru ọru l'ẹka dụ igwerigwe. Unu kukọo mini, dụ l'okpuru mkpozeta sụkaa ya.

\VS{10}Unu bya agụa ụlo, dụgbaa lẹ Jierúsalẹmu ọgu; bya aharu phẹ tsukpọshia gude mekwaa agbarike igbulọ Jierúsalẹmu.

\VS{11}Unu bya atụa okpuru lẹ mgbaka igbulọ labọ ono gẹ mini shi l'akahụ okpuru ono wụbata iya dọru. Ọphu unu agbapfuduru onye bụ iya tụru okpuru ono atụtu; mbụ ọphu unu akpakpọdarunu onye ono ishi; mbụ onye ono, bụ iya chịru idzu l'ọwa-a g'ọo-dụ teke dụhakpowaro ẹnya ẹnya kpọ.


\par }{\PP \VS{12}Tọbudu iya bụ; o be mbọku ono; Nnajịuphu; mbụ Chipfu, bụ Ọkalibe-Kakọta-Ike bya ekua unu sụ g'unu bya araa ẹkwa gụa aphụ; g'unu kpụshia ishi; chịta uwe-aphụ yee.

\VS{13}Ọle ọ bụ; leanarọ ẹnya! Ẹhu atsọle-a unu! Unu nọdu emelẹ-a ẹmereme; egbushi eswi; egbushi atụru; atashi anụ; angụshi mẹe! Unu -gbẹshi unu asụ: “Unu g'anyi rikwaa nri ngụa mẹe! ?Ọ kwarọ: o -be echele; anyi anwụhu-a?”


\par }{\PP \VS{14}Ọle Chipfu, bụ Ọkalibe-Kakọta-Ike mekpọoru ọwa-a; mu maru; mu gude nchị mu nụma iya; mbụ l'ọ sụru-a: “iphe-ẹji-a, unu eme-a bẹ a ta abyakwa asachafụ asachafụ jasụ g'unu a-nọ-beru. Noo iphe, oopfu; mbụ Nnajịuphu ono, bụ Chipfu; bya abụru Ọkalibe-Kakọta-Ike.”


\par }{\SH Aalọ Shebuna ẹka lẹ nchị
\par }
{\PP \VS{15}Waa iphe, Nnajịuphu epfu; mbụ Chipfu ono, bụ Ọkalibe-Kakọta-Ike. Ọ sụru-a: “Tụgbua je asụ onye-ozi ono, mbụ Shebuna, bụ iya bẹ unuphu ibe eze dụ l'ẹka; je asụ iya:

\VS{16}?Bụ gụnu bẹ iime l'ẹka-a? Tẹme ?bụ onye harụ ngu g'ị bya anọdu tụa ilu, ee-li ngu? Ị bya anọdu atụ ilu ngu l'ephekerephe; egbubashi ẹka ịi-nọduje tụta unme l'ime agbara mkpuma.

\VS{17}Lenu! Chipfu abyaakwaa ngu azụ gburumu pfụurii; tuphakpọepho etupha; mbụ gụbe onye ono, bụ oke-dụ-ike ono.

\VS{18}Oo-wee ngu kperekpere gẹ bọlu je eworu ngu chie l'ọha, kwata ha ọkpobe ọsa. Ọ bụru l'ẹka ono bẹ ịi-nọdu nwụhu. Tẹme ọ bụru l'ẹka ono bẹ ẹguru ụgbo-ịnya ngu ono a-kwashị; mbụ gụbe onye ono, bụ iphe, e gude achị ụlo nnajị ngu ọchi ono!

\VS{19}Chipfu a-nashị ngu ọkwa ngu; chịfu ngu l'ẹka ị nọ eje ozi.


\par }{\PP \VS{20}“O -be mbọku ono bẹ mu e-ku onye ejeru mu ozi, bụ Ẹliyakimu nwa Hilikaya.

\VS{21}Mu achịta uwe kpowula-kpowula ngu woru yee ya; chịta akpọ, iikebutajẹ uwe woru mee ya mgburugburu; woru ike, shi dụ ngu nụ nụ iya. Ọ bụru iya a-bụru nna ndu bu lẹ Jierúsalẹmu; mẹ ndu ọnu-ụlo Jiuda.

\VS{22}Ọ bụru iya bẹ mu e-ye igodo ọnu-ụlo Dévidi l'ẹka; ọ -gụhaa ụzo ghebe ọnu; ọ tọ dụdu onye byaru agụ-chi iya nụ. Teke ọ gụ-chikwanuru ụzo; ọ tọ dụdu onye byaru agụha iya nụ.

\VS{23}Mu e-me iya g'ọ ngụru angụru gẹ nggu, a kpọberu kpọ-mia akpọ-mi. Ee-gude iswi ẹhu iya kwabẹ ndibe nna iya ùbvù.


\par }{\PP \VS{24}“Iphemiphe, bụkpoo iphe, e gude akwabẹ ndibe nna iya úbvú bẹ aa-tụko nyabẹkota iya l'olu; mbụ ndu ẹphe l'iya bụ abụbu; mẹ ụnwu, ẹphe nwụtaru anwụta; ngwa ụlo l'ophu, bụ ndu ọphu ẹnya lwarụ l'ibe phẹ; e -shikpọo l'ochi jasụ l'ipoti.”

\VS{25}Chipfu, bụ Ọkalibe-Kakọta-Ike sụru-a: “Lẹ mbọku ono bẹ nggu ono, e shi kpọbe kpọ-mia akpọ-mi ono a-kpọfu daa. Ngwa-ụlo ono, e shi kobegbaa ya ono abụru gwoo l'alị. Nokwa olu Chipfu.”




\par }\Chap{23}{\SH Ozi, Chileke ezi ndu mkpụkpu Taya
\par }
{\PP \VerseOne{1}Waa ozi, Chileke ziru lẹ k'ẹhu mkpụkpu Taya.

\par }{\PP Unu kwashịa ẹnya-mini; unubẹ ụgbo-mini kẹ mkpụkpu Tashishi; kẹle mkpụkpu Taya bẹ e mebyishiwaru. Nta-a ta adụedu ụlo, dụ iya nụ. Ọphu ọ dụedu ọdu ụgbo-mini, dụ iya nụ. Ọ bụru ẹka e shirọ bya emee g'ẹphe maru bụ l'alị Sayịpurosu.

\VS{2}Unu dakwaa gbẹè unubẹ ndu bukube eze-ẹnyimu; mẹkpoo unubẹ ndu agba nghọ, bụ ndu shi lẹ mkpụkpu Sayịdonu. Ndu unu ziru ozi daakwaru eze-ẹnyimu jeshia ẹka unu ziru phẹ.

\VS{3}Ẹphe dawarụ ẹnyimu olemole. Iphe unu shi egudeje akpa okpoga bụ witi, a kọru l'agụga ẹnyimu Shihọ; mbụ witi ọphu a kpatarụ l'agụga ẹnyimu Nayịlu. Mkpụkpu unu shi ẹgube ono bụru ẹka ọhamoha azụkota aswa.


\par }{\PP \VS{4}G'iphere bụru kẹ gụbe mkpụkpu Sayịdonu; mbụ gụbedua, bụ onye ike dụ, bu l'eze-ẹnyimu; kẹle eze-ẹnyimu yewaru ọnu sụ l'ime teke emeswekwaa ya; ọphu ya nwụjekwaru nwa. Ọphu ya ehejekwaru nwa nwoke; ọphu ya emetsejekwaru nwa nwanyị.


\par }{\PP \VS{5}Ndu Ijiputu -nụmaepho iphe, meru lẹ Taya bẹ oo-gburwashị phẹ ẹhu shii.


\par }{\PP \VS{6}Unubẹ ndu bukube eze-ẹnyimu; unu daghakwaa eze-ẹnyimu la l'azụ iya kẹ Tashishi! Unu rakwaa ẹkwa rashịa ya ike!

\VS{7}?Bụ mkpụkpu-a bẹ unu shi anọduje eme ẹmereme-a? Mbụ akahụ mkpụkpu ndiche ono; onye ọkpa iya ẹphenebo dutaru je ẹka dụ ẹnya; o je eburu bụru onye byaru abyabya.

\VS{8}?Bụ onye kabẹ chịaru Taya ẹjo idzu ọwa? Mbụ mkpụkpu ono, ekpubeje ndu ọzo okpu-eze ono; mkpụkpu, ndu agba oke-nghọ l'ime iya bụkota ndu-ishi ndu-ishi; ndu bụepho l'ẹphe agba nghọ bụru ndu mgboko l'ophu akwabẹ ùbvù.

\VS{9}Ọ kwa onye chịru iya dobe g'ọ dụ nno bụ Chipfu, bụ Ọkalibe-Kakọta-Ike; g'o gude mee g'eku-onwonye k'iphe, bụkpoo ndu nweru akpabiri kpụa ẹpho l'alị; l'ookuzetakwaphọ iphe, bụkpoo ndu aakwabẹ ùbvù lẹ mgboko l'ophu.


\par }{\PP \VS{10}Unu gbawarọ alị unu ophorokpo g'ẹka ẹnyimu Nayịlu byaru utso; unubẹ ndu Tashishi! Ọ tọ dụedu onye nọ-chikwaduru unu ụzo.

\VS{11}Chipfu machịwaru ẹka mabẹru eze-ẹnyimu; bya emee g'alị-eze ndu mgboko nmakọta jiijiijii. Ọ tụwaru ekemu sụ l'ọwa-a iphe, ee-me ndu Kénanu; g'a tụko iphe, bụkpoo ẹka e meru; ọ ngụru angụru, dụ iya nụ mebyishikọta.

\VS{12}O pfuru sụ: “Unu tee meẹkwa ẹmereme; unubẹ ndu Sayịdonu, bụ unubẹ ndu ọphu e gwerụ uji nta! Unu gbalihunu daghata azụ iya ọphuu jeshia alị Sayịpurosu. Unu -jerwukpọnu ẹka ono bẹ unu ta abyakpọkwanu atụta unme ọbu.”


\par }{\PP \VS{13}Unu lekpọdapho ẹnya l'alị ndu Bábilọnu; mbụ ndu ono, adụdu iphe, a gụberu phẹ nta-a ono! Ndu Asiriya mewaru iya; ọ bụru ẹka ụnwu anụ, shi l'echiẹgu abyajẹ adọru. Ẹphe tsoru iya ọgu; bya eworu ụlo, a kpụshiru ike, dụ iya nụ g'ọ ha tsukpọshia; mee ya; ọ bụru ochobu.


\par }{\PP \VS{14}Unu raa ẹkwa rashịa ya ike; unubẹ ụgbo-mini kẹ mkpụkpu Tashishi; kẹle mkpụkpu, unu shi dakobe bẹ e mebyishiwaru!


\par }{\PP \VS{15}O -rwua teke ono bẹ aa-zọha mkpụkpu Taya nọo ụkporo apha ẹto l'apha iri, bụ iya bụ iphe, eze anọje l'ọkwa eze iya. Ụkporo apha ẹto l'apha iri ono -bvụepho l'ọ nwụaru ndu Taya g'ebvu ono, ndu agba ụkpara agụje ono, sụru:


\par }{\Q \VS{16}“Wota ogumogu tsoru ọma

\par }{\QB mkpụkpu ghaphechaa;

\par }{\QB gụbe nwanyị-ụkpara,

\par }{\QB a zọharu azọha!

\par }{\Q Kpọo ogumogu ọbu

\par }{\QB rengurengu;

\par }{\QB gụa ikpoto ebvu gụru

\par }{\QB ye iya;

\par }{\QB k'ọphu aa-nyata ngu

\par }{\QB ọzobakwa.”


\par }{\PP \VS{17}Lẹ-a; ụkporo apha ẹto l'apha iri ono -bvụepho bẹ Chipfu a-bya emee ndu Taya enweru iphe ọzo. Ẹphe alaphu azụ l'iphe ono, shi kwọwaru phẹ ẹhu ono, bụ iya bụ agba ụkpara. Ọ bụru ndu ẹphe l'iya a-nọdu eme iya bụ alị-eze ndiphe l'ophu.

\VS{18}Ọle urwu, oo-rita; mẹ ụgwo, aa-pfụ iya a-bụkotaru iphe, ee-doberu Chipfu. O too dobedu iya l'ọba; ọphu ọ dụdu ẹka ọochikobe iya. Urwu, o ritaru abụru ndu aa-nụje iya bụ ndu nọ ndzụ nọ-doru Chipfu; gẹ ndu ono nweru nri nweru ọkpobe uwe; nweru iya k'etsutsu iya.




\par }\Chap{24}{\SH Aphụ, Chipfu a-nụ ndiphe l'ophu
\par }
{\PP \VerseOne{1}Lekwa! Chipfu abyakwa eme g'eliphe l'ophu dabyiru iphoro. Mbụ mee ya g'ọ bụru ochobu. Oo-mebyishi iphu iya chịkashia ndu bu iya nụ.

\VS{2}Ọ bụru g'e meru onye bụ g'ee-me onye! G'e meru ndu-uke bụ g'ee-me nemadzụ mmanụ. G'e meru nnajị bụ g'ee-me ohu. G'e meru ne nwe ụlo bụ g'ee-me nwamgbọko, ejeru iya ozi. G'e meru onye ere erere bụ g'ee-me onye azụ azụzu. G'e meru onye jeru ejita ụgwo bụ g'ee-me onye jieru ụgwo. G'e meru onye jeru ejita ụgwo oke ntụkwase bụ g'ee-me onye ejie oke ntụkwase.

\VS{3}Eliphe l'ophu bẹ ee-me g'ọ dabyikọtakporu iphoro; mbụ mebyishikọtakpoo ya g'ọ ha. Ọ kwa Chipfu pfuru opfu-a l'onwiya.


\par }{\PP \VS{4}Eliphe l'ophu agbanwụshihu agbanwụshihu anwụ lwaalwaa anwụlwashihu. Mgboko l'ophu nọdu atahụ atahụ anwụkwapho lwaa. Iphe, bụ ndu eekutse l'eliphe nọdu atahụkotakwapho atahụ.

\VS{5}Ọ kwa ndu nọ lẹ mgboko pharwụru mgboko; kẹle ẹphe jịkaru eme iphe, ekemu pfuru; bya agbanwee iphe, a sụru g'e meje; bya emebyia ọgbandzu ojejoje onoya.

\VS{6}Noo g'o gude ọnu, Chileke tụru nọdu ere phuruphuru lẹ mgboko. Ọ bụru ndu bu iya nụ e-vuta ọnwu iya. Ọo ya bụ lẹ ndu bu lẹ mgboko bẹ e kepyashịkotawaru. Ọphu nwa ndu ọphu phọduru nụ abaẹdu ishi.

\VS{7}Mẹe ọ̀phúú tashịhuru. Vayịnu ata mẹe nwụkota lwaa. Iphe, bụ ndu eme rigbarigba tsụahaa pfụpfupfu.


\par }{\PP \VS{8}Ẹguru ọda nkwa ono, ẹphe akụ ono bụru bugemu. Wọowoowoo, ndu angụ-sweshi onwophẹ iphu atụ bụru sụtukumu. Ogumogu ono, shi atsọ ịkpoki ono daa nyọnyoronyo.

\VS{9}Ọphu ẹphe abụjeeduru; ẹphe -nọdu angụ mẹe; ẹphe agụ ebvu-mẹe eye iya. Mẹe, atsụ atsụtsu nọdu atsọwa ndu angụ iya nụ ilu.

\VS{10}Mkpụkpu ọla-l'iswi ono dabyiwaru ophorokpo. Ụlo onyemonye bẹ a gụ-chishichaaru agụ-chishi g'ọ tọ dụ onye a-bahụ iya nụ.

\VS{11}Ẹphe wụshiru lẹ gbororo ara g'a nụ phẹ mẹe g'ẹphe ngụa. Ẹhu-ụtso l'ophu tụko gbahụkota ọchii. Ọphu ete ẹswa adụedu l'eliphe mgburugburu.

\VS{12}A haa mkpụkpu ono; ọ bụru ikpọzu. E woru ọguzo, e shi yee ya gbua pyaapyaa.

\VS{13}Noo g'ọo-dụ l'eliphe l'ophu bụ ono. Nokwaphọ g'ọo-dụru ọhamoha. Ọo-dụ g'ẹka a nmarụ oshi olivu yigayiga; ọzoo gẹ nwantụkantuka akpụru vayịnu, phọduru l'ẹka a wọru vayịnu.


\par }{\PP \VS{14}Ẹphe e-mechaa wolia olu tụa ụzu; mbụ tụa ụzu ẹhu-ụtso. Ẹphe eshirọ l'ụzo ẹnyanwu-adada tụta ọnu gẹ Chipfu paberu ẹka.

\VS{15}Ọo ya bụ gẹ ndu nọ l'ụzo ẹnyanwu-awawa jaa Chipfu ajaja. Gẹ ndu bukube eze-ẹnyimu tukwaapho Chipfu ono, bụ Chileke kẹ ndu Ízurẹlu ẹpha!

\VS{16}Anyi nọdu anụro ebvu, a -gbẹ l'ẹka igwe beru alị beru agụ, asụje: “G'ajaja bụru k'onye ono, pfụberekoto ono!”

\par }{\PP Mbẹdua sụkwanu: “Mu wụfuakwaru! Mu wụfuakwaru! Nshịokwa mu nshịo! Ndu oderu-oye edeakwaru amadụ eye! Ẹphe gudeakwa ẹregede ederu amadụ eye!”

\VS{17}Nggiri; yẹe nsụkutu; mẹkpoo igbudu tụkokwaru kwabẹru unubẹ ụnwu-eliphe!

\VS{18}Onye nụmaru ụkporo nggiri -gbalaaha l'o je adalahụ lẹ nsụkutu. Onye -shikwanụ lẹ nsụkutu nyifuta; igbudu atụpyabe iya. Ụzo-mini ụzo-mini, nọkota l'igwe ghekọtawaru ọnu. Ọkpa-ụlo mgboko l'ophu nọdu angakọta anganga.

\VS{19}Mgboko l'ophu gbawashịhuwaru agbawashịhu. Mbụ lẹ mgboko gbajahawaru ẹbo. Mgboko aphụwaa kpakpakpa aphụshi iya ike.

\VS{20}Mgboko l'ophu angaakwaa phuphuphu g'onye mẹe l'atsụ. Ọotu kpekengu kpekengu g'ụlo, bvuru l'ẹka oke phẹrephere ezi. Mbụ l'ẹjo-iphe, o meshiru bẹ ikpe iya nmarụ iya nmashia ya ike; k'ọphu bụ l'ọo-da darwua alị; ọphu ọogbalihubaedu.


\par }{\PP \VS{21}O -rwua mbọku ono bẹ Chipfu a-hụ̀ ndu nọ l'ephekerephe ahụ̀hù k'iphe-ẹji, ẹphe nọ l'ẹka dụ ephekerephe mee; hụ̀kwapho ndu eze, nọ l'eliphe ahụ̀hù kwaphọ.

\VS{22}Ee-rwukọbe phẹ l'ẹka lanụ g'onye rwukọberu ndu mkpọro l'ọka-mkpọro. L'a tụ-chia phẹ l'ọka-mkpọro ọbu parụ haa. A -nọepho ujiku olemole l'e je ahụ̀a phẹ ahụ̀hù.

\VS{23}Noo teke iphere a-dụ ọnwa; l'e meru ujikputeru nụ ẹnyanwu. Noo kẹle Chipfu, bụ Ọkalibe-Kakọta-Ike a-bụru eze l'eli úbvú Zayọnu yẹfua lẹ Jierúsalẹmu. O je l'egoshi ndu bụ ọgerenya mkpụkpu ọdu-biribiri iya.




\par }\Chap{25}{\SH Etu Chipfu ẹpha
\par }
{\Q \VerseOne{1}Gụbe Chipfu;

\par }{\QB ọ bụ ngu bụ Chileke mu.

\par }{\Q Mu a-nọdu ekutse ngu;

\par }{\QB eku ẹpha ngu gude aja

\par }{\QB ngu ajaja.

\par }{\Q Noo kẹle i mewaru iphe,

\par }{\QB dụ biribiri.

\par }{\Q Ịipfushije ike l'iphe,

\par }{\QB ị chịru idzu iya e -shi

\par }{\QB teke ndiche;


\par }{\QB \VS{2}kẹle i mewaru mkpụkpu;

\par }{\QB ọ bụru ikpọzu;

\par }{\QB mbụ mee mkpụkpu,

\par }{\QB a kpụ-pheru igbulọ

\par }{\QB mgburugburu;

\par }{\QB ọ bụru ọla-l'iswi.

\par }{\Q Ẹka ndu ọhozo kpụru;

\par }{\QB ọ ngụru angụru bẹ i mewaru;

\par }{\QB ọ bụru ẹka mkpụkpu

\par }{\QB adụedu;

\par }{\QB ọphu a byadu emezibaa

\par }{\QB ya jasụ l'ojejoje.


\par }{\Q \VS{3}Noo g'o gude ọha ike dụ je

\par }{\QB a-nọdu akwabẹ ngu

\par }{\QB ùbvù.

\par }{\Q Ndu mkpụkpu ono,

\par }{\QB ndu bu iya nụ bụ ndu

\par }{\QB ewebushi akụrepho ono

\par }{\QB a-tụko wata ngu eyeru

\par }{\QB nsọ.


\par }{\Q \VS{4}Ọ kwa ngu shikpọo eshinu

\par }{\QB bụru onye ndu adụdu

\par }{\QB g'ọ dụ phẹ anọduje l'ẹka

\par }{\QB ezeru ndzụ.

\par }{\Q Mbụ l'ị bụ onye abụjeeru;

\par }{\QB iphe -nọdu atsụ nemadzụ

\par }{\QB l'ẹhu l'ọ gbaba ngu l'ime

\par }{\QB je anọdu zeeru ndzụ.

\par }{\Q Ọ bụru ngu bẹ aagbabajẹ

\par }{\QB l'ime je anọnyabe mẹ

\par }{\QB oke phẹrephere nọdu ezi;

\par }{\QB mbụ l'ọo ngu bụ ìbvù

\par }{\QB onye okpomọku ekpo;

\par }{\QB kẹle mkpawere ndu

\par }{\QB ewebushi akụrepho

\par }{\QB dụ g'ẹka oke

\par }{\QB phẹrephere eme g'o

\par }{\QB nwutsua igbulọ;


\par }{\QB \VS{5}bya adụkwapho

\par }{\QB g'okpomọku, ekpo l'alị,

\par }{\QB mini adụdu.

\par }{\Q Ọ bụ ngu emeje gẹ ndu

\par }{\QB ọhozo,

\par }{\QB atụ kwokwokwo dobe

\par }{\QB ọnu doo.

\par }{\Q Ọo g'ìbvù, shi l'urwukpu

\par }{\QB atuzetajẹ okpomọku-a

\par }{\QB bụ g'ịibyanyije erwu

\par }{\QB úbvù ndu ewebushi

\par }{\QB akụrepho.


\par }{\SH Nri ọbo-iphe, Chipfu e-shiru ndibe iya
\par }
{\PP \VS{6}Ọo l'eli úbvú-a bẹ Chipfu, bụ Ọkalibe-Kakọta-Ike a-nọdu kua ndiphe l'ophu oku iphe-eriri, tsụru ẹba; gaarụ phẹ mẹe ndiche; mbụ shiaru phẹ anụ, bụ anụ, ụmi jiru ejiji; yẹe mẹe, doru ẹrwu.

\VS{7}Ọzo bụ l'ọo l'eli úbvú-a bẹ ọo-nọdu mebyishia phulaphula ẹkwa ono, e gude phukputechaa ọhamoha ono; mbụ ukpo ono, e gude phụ-chia ọha l'ophu onoya.

\VS{8}L'o mebyia ọnwu lwụa ya ree jasụ l'ojejoje. Mbụ lẹ Nnajịuphu, bụ Chipfu l'e-hushi onyemonye ẹnya-mini l'ẹnya. Iphe-iphere ono, e shi eme ndibe iya ono bẹ oo-me g'ọ bvụkota l'eliphe mgburugburu; kẹle ọo iphe ono bẹ Chipfu pfuru.


\par }{\PP \VS{9}O -rwua mbọku ono bẹ ẹphe a-sụ: “Lenu! Ọ kpọkwaa Chileke anyi baa. Anyi kpọru obu yeru iya; ọ dzọo anyi. Onye-a bụ Chipfu; anyi kpọru obu yeru iya. G'ẹhu tsọo anyi! G'anyi teje ẹswa l'ọ dzọru anyi!”


\par }{\SH Aphụ, Chipfu a-nụ ndu Mówabu
\par }
{\PP \VS{10}Kẹle ẹka Chipfu a-dụkwa l'eli úbvú-a. Mbụ lẹ ndu Mówabu bẹ aa-zọ tọlitoli l'ibe phẹ ẹgube ono, aazọje ẹswa ekperema pyakapyaka l'ikpọzu ono.

\VS{11}Ẹphe a-chịru ẹka labọ tụkaa g'onye ebvu mini, tụkaru ẹka l'eli mini ebvu mini onoya. Tẹme l'ọ bya emee g'eku onwophẹ ono lwa phẹ alị; g'ẹphe amahabe ẹrengete iya.

\VS{12}Ọo-byazeta phengarangu igbulọ ono, unu kpụru; ọ ngụru angụru ono. Oo-me iya l'ọodukpoo mkpulalị ọkpobe adụdu; mbụ l'oo-wozetakpọ ya alị ọkpobe ewozeta; mbụ worwua ya alị gẹdegede kpọ.




\par }\Chap{26}{\SH Ebvu Ajaja
\par }
{\PP \VerseOne{1}O -rwua mbọku ono; waa ebvu,

\par }{\QB aa-gụ l'alị ndu Jiuda baa:

\par }{\Q “Anyi nweru mkpụkpu,

\par }{\QB shihuru ike.

\par }{\Q Ọ bụru ndzọta bẹ Chileke

\par }{\QB gude kpụ-phee ya

\par }{\QB mgburugburu g'igbụlo.”


\par }{\Q \VS{2}Unu gụhaa ụzo mkpụkpu

\par }{\QB ono ghebe ọnu;

\par }{\QB k'ọphu ọha ono,

\par }{\QB pfụberekoto ono,

\par }{\QB bụ ndu apfụshije ike l'iphe,

\par }{\QB ẹphe pfuru ono abahụ.


\par }{\Q \VS{3}Ii-kebe iya l'ọma; mbụ onye ono,

\par }{\QB uche iya dụ l'ẹka ị nọ;

\par }{\QB opfu l'ọ kpọru obu yeru

\par }{\QB ngu ono.


\par }{\Q \VS{4}Unu kpọru obu yeru Chipfu

\par }{\QB jasụ lẹ tuutuutuu lẹ mịimiimii;

\par }{\QB kẹle Nnajịoha,

\par }{\QB bụ Chipfu bụ oke agbara

\par }{\QB mkpuma ojejoje.


\par }{\Q \VS{5}Ndu woliru onwophẹ eli

\par }{\QB bẹ o kuzetaru;

\par }{\QB bya emee gẹ mkpụkpu, a kpụru;

\par }{\QB ọ ha ephekerephe

\par }{\QB ephekerephe lwazetakpọ

\par }{\QB mkpulalị;

\par }{\QB mbụ l'o gwerụ iya

\par }{\QB pyakapyaka jasụ o rwua alị;

\par }{\QB o woru iya gwọo

\par }{\QB l'urwuku.


\par }{\Q \VS{6}E gude ọkpa azọ iya tọlitoli;

\par }{\QB mbụ ọkpa ndu e shi

\par }{\QB emekpa ẹhu;

\par }{\QB mbụ ntụ-ọkpa ndu adụdu

\par }{\QB g'ọ dụ phẹ.


\par }{\Q \VS{7}Ụzo, ndu pfụberekoto

\par }{\QB eshi pfụru nhamụnha.

\par }{\Q Sụ-a; gụbe onye obu gụru

\par }{\QB ìphóró;

\par }{\QB ọo ngu meru ụzo ndu

\par }{\QB pfụberekoto;

\par }{\QB ọ nọdu akwọ tẹretere.


\par }{\Q \VS{8}Gụbe Chipfu;

\par }{\QB anyi nọkpoepho eme iphe,

\par }{\QB ekemu ngu pfuru;

\par }{\QB gude nno daa gbẹe

\par }{\QB ngabẹru ngu.

\par }{\Q Ẹpha ngu;

\par }{\QB yẹe ẹngiringa ngu bụ iphe,

\par }{\QB adụje anyi ree l'obu.


\par }{\Q \VS{9}Oghoroko ngu adụje mu

\par }{\QB l'ẹnyashi.

\par }{\Q O -be l'ụtsu l'ọ dụkwa mu phọ

\par }{\QB g'asụ lẹ mu hụmaru

\par }{\QB ngu.

\par }{\Q Teke i kpeẹrupho

\par }{\QB ụnwu-eliphe ikpe;

\par }{\QB ndu bu iya nụ amaru iphe,

\par }{\QB bụ apfụbekoto.


\par }{\Q \VS{10}Ndu ẹjo-iphe abụjeru;

\par }{\QB e -mechakpọoru phẹ

\par }{\QB eze-iphe-ọma;

\par }{\QB ẹphe ta anwụtadu iphe,

\par }{\QB bụ apfụbekoto.

\par }{\Q Ẹphe -nọduchakponu l'alị

\par }{\QB ndu obu phẹ gụru ìphóró;

\par }{\QB ẹphe emelẹ-a iphe,

\par }{\QB bụ iphe, apfụduru-ọto.

\par }{\Q Ẹphe ta akpadu ishi kẹle

\par }{\QB Chipfu parụ ẹka.


\par }{\Q \VS{11}Gụbe Chipfu;

\par }{\QB ị paliwaru ẹka ephekerephe;

\par }{\QB obenu l'ẹphe ta ahụmaduru

\par }{\QB iya.

\par }{\Q G'ẹphe hụmanu g'opfu-ẹhu

\par }{\QB ndibe ngu aphụ-beru

\par }{\QB ngu l'ẹhu;

\par }{\QB g'iphere adụ phẹ!

\par }{\Q G'ọku, dụru ndu ọhogu ngu

\par }{\QB tsupyashịkwaa phẹ!


\par }{\Q \VS{12}Gụbe Chipfu;

\par }{\QB ọ bụ ngu e-me gẹ nchị

\par }{\QB dụ anyi doo.

\par }{\Q Iphe, bụkpoo iphemiphe,

\par }{\QB anyi meru bụkota ngu

\par }{\QB bẹ meru iya nụ anyi.


\par }{\Q \VS{13}Gụbe Chipfu, bụ Chileke anyi;

\par }{\QB ndu bụ nnajịuphu ọzo,

\par }{\QB abụdu gụbedua shiakwa

\par }{\QB bụru nnajịuphu anyi.

\par }{\Q Obenu l'ọo gụbedua kpoloko

\par }{\QB bẹ anyi akwabẹ ùbvù.


\par }{\Q \VS{14}Ndu k'ono nwụhuakwaru;

\par }{\QB ẹphe ta anọekwa ndzụ.

\par }{\Q Ndu maa, lashịwaru nụ;

\par }{\QB ta alwajeẹkwa azụ.

\par }{\Q Ị hụ̀ru phẹ ahụ̀hù; mee phẹ;

\par }{\QB ẹphe bụru ọla-l'iswi;

\par }{\QB bya emee phẹ g'a ta

\par }{\QB nyatajẹhe phẹ anyata ophu.


\par }{\Q \VS{15}I mewaru ndu ndu-anyi;

\par }{\QB ẹphe ka igwerigwe;

\par }{\QB gụbe Chipfu.

\par }{\Q I mewaru ndu ndu-anyi;

\par }{\QB ẹphe ka igwerigwe.

\par }{\Q I shi ẹgube ono mee

\par }{\QB onwongu;

\par }{\QB a kwabẹahaa ngu ùbvù;

\par }{\QB gụbe onye kpọribecharu

\par }{\QB oke alị ono l'ophu.


\par }{\Q \VS{16}Mbụ-a Chipfu;

\par }{\QB ọ kwa ngu bẹ ẹphe

\par }{\QB gbapfutaru teke iphe atsụ

\par }{\QB phẹ l'ẹhu.

\par }{\Q Teke ịihù phẹ ahụ̀hù bẹ ẹphe

\par }{\QB tụkoru wata ngu araku.


\par }{\Q \VS{17}Ọo gẹ nwanyị, dụ ime;

\par }{\QB ime nọdu emewaa iya;

\par }{\QB anọduje aswịkposhi onwiya;

\par }{\QB echi mkpu l'oome iya ẹhuka-a;

\par }{\QB noo g'anyi shi dụ nọdu

\par }{\QB ngu l'iphu; gụbe Chipfu.


\par }{\Q \VS{18}Anyi shi dụ ime;

\par }{\QB anyi nọdu aswịkposhi

\par }{\QB onwanyi l'ẹka oome

\par }{\QB anyi ẹhuka.

\par }{\Q E mechaa; ọ dụ g'anyi nwụru

\par }{\QB phẹrephere;

\par }{\QB mbụ l'anyi ta adụdu ike

\par }{\QB dzọta ụnwu-eliphe;

\par }{\QB ọphu ndu buchiru mgboko

\par }{\QB adadụru.


\par }{\Q \VS{19}Sụ-a; ndibe ngu,

\par }{\QB nwụhuru anwụhu

\par }{\QB e-mechakwaa nọdu

\par }{\QB ndzụ ọzo.

\par }{\Q Ogwẹhu phẹ e-teta gbalihu.

\par }{\Q Unubẹ ndu bu l'ime urwuku;

\par }{\QB unu gbalihu rwua okwe

\par }{\QB ẹhu-ụtso.

\par }{\Q Iji, akwaru unu dụkwa g'iji,

\par }{\QB akwa lẹ nchi-abọhu.

\par }{\Q Mgboko e-mechakwaa

\par }{\QB chịfutagbua ndu shi

\par }{\QB nwụhuhawa nụ,

\par }{\QB dụ iya l'ime.


\par }{\SH Adzọ ndu Ízurẹlu ndzụ
\par }
{\PP \VS{20}Ndu mu; unu tụgbua bahụ l'ụlo unu je agụ-chia onwunu ụzo! Unu domia onwunu nwanshịi; jasụ oke ẹhu-eghu iya adazeta;

\VS{21}kẹle-a; unu lenu! Chipfu shiakwa ẹka o bu eje afụta; g'ọ bya ahụ̀a ndiphe ahụ̀hù k'iphe-ẹji, ẹphe meru. Mgboko l'ophu e-kpofutakọta ndu e gburu l'ime iya; ọphu oodomiẹdu ndu a nọ iya l'ime phụshia.




\par }\Chap{27}{\PP \VerseOne{1}O -rwua mbọku ono bẹ Chipfu e-gude ogu-echi, aha gengugengu. Ogu-echi, parụ ẹka bya adụ ike bẹ oo-gude hụ̀a ẹjo-oke-agiyi ono ahụ̀hù; mbụ ọkpu-wuruwuru ono, bụ agwọ; ẹjo-oke-agiyi ono, bụ iya bụ nwọswi nggẹgeringge agwọ ono; mbụ l'ẹjo anụ, bugbaa lẹ mini bẹ ọo-phụshichaa tẹterii.


\par }{\PP \VS{2}O -rwua mbọku ono bẹ Chipfu e-pfu sụ: “Unu gụa ebvu nụ opfu-vayịnu ono, eye mebyi ntụmatu ono.

\VS{3}Ọ kwa mụbe Chipfu eleta iya ẹnya. Mu agba iya mini mkpụrumkpuru. Mu nọdu eche iya nche eswe l'ẹnyashi; g'ọ tọ dụ onye e-mebyi iya nụ.

\VS{4}Ẹhu te eghujekwa mu eghu. Ọ -bụkwanuru l'e woru obvu obvu yẹe mkpọ mkpọ tọ-chishia mu ụzo; mu azọo ya ọkpa ghata mẹ a -nọdu l'iphu ọgu; chịru phẹ ye l'ọku g'ọku kee.

\VS{5}Ọdumeka; g'ẹphe gbapfutaẹle mu-a bya anọdu mu l'ẹka zee ndzụ. G'ẹphe byalẹ-a gẹ mu l'ẹphe doshia; g'opfu ta adụheru mu l'ẹphe.”


\par }{\PP \VS{6}E -mechaa l'ụzo iphu; bẹ oshilọkpa Jiékọpu e-mechaa gbaa ọgbarabvu. Mbụ lẹ ndu Ízurẹlu e-mechaa tụa ige; phọo ishi; mịa amịmi gude mebyi mị-jia mgboko l'ophu.


\par }{\PP \VS{7}Mbụ-a; iphe, Chipfu chiru iya; ?ọ hakpọwanu g'ọphu o chiru ndu chiru iya iphe? ?E gbubekpọwaru iya nụ g'e gburu ndu gburu iya nụ?

\VS{8}Iphe, o gude baarụ iya mba bụ l'ọ harụ; e tsoo ya ọgu kpụa ya lẹ ndzụ; mbụ ọ bụru ẹjo phẹrephere, shi l'ụzo ẹnyanwu-awawa bẹ o gude bya agụ-lia ya.

\VS{9}Wakwa g'ee-gude byachia ikpe, nmarụ oshilọkpa Jiékọpu baa; tẹme ọ bụkwaru iya phọ a-bụru mebyi, ọ mịru, bụ iya bụ l'ee-huchafụ iphe-ẹji iya: Teke oo-gwe mkpuma ẹnya agwa iya rwukuru-rwukuru g'onye egwe ńdzú. Itso Ashera taa dụedu; ọphu ẹnya ẹka aakpọje ụ̀nwù-isẹnsu ọku adụedu ọphu apfụkwaduru nụ.


\par }{\PP \VS{10}Noo kẹle mkpụkpu, a kpụshiru ike dabyiwaru iphoro. Ọ bụru ochobu ẹgu mbukọbe; bụru ẹka a gbadoru g'echiẹgu, adụdu onye bu iya nụ. Ọ bụru ẹka ono bẹ aanọduje eche eswi; bya abụru ẹka aadọbeje iya; ọ nọdu ata ẹkali-oshi, dụ iya nụ l'ọoburu ẹchachi.

\VS{11}Teke ẹkali iya ono kpọhuru nkụ l'eegbushia ya. Ụnwanyi abya evuta iya jeye l'ọku; kẹle ndu-a bụ ndu enwedu egomunggo. Ọ bụru iphe ono meru g'o gude ọphu imemini phẹ adụdu onye meru phẹ nụ; mbụ ọphu ọ dụdu iphe-ọma, oo-meru phẹ mẹ ililekpọo.


\par }{\PP \VS{12}O -rwua mbọku ono bẹ Chipfu e-shiẹpho l'ọnu ẹnyimu Yufurétisu tụtukoo ndibe iya g'onye atụtushi ẹswa l'ereshi; gbiriri jasụ lẹ nggele Ijiputu. Mbụ l'unubẹ ndu Ízurẹlu bẹ aa-nọdu atụtukọbe nanụnanu.

\VS{13}Mbọku ono bẹ ee-gbu eze opu. Ndu ono, nọ l'alị ndu Asiriya ala l'iswi ono; mẹ ndu ọphu a kpụru lẹ ndzụ laa alị ndu Ijiputu; a-tụko lwakọbe bya abaaharụ Chipfu ẹja l'úbvú, dụ nsọ ono, nọ lẹ Jierúsalẹmu onoya.




\par }\Chap{28}{\SH Aphụ atsọru ndu Ifuremu
\par }
{\PP \VerseOne{1}Nshịo mkpụkpu Samériya, bụ okpu-eze ono, ndu Ifuremu gude eku onwophẹ ono; gude iya angụghajeru mẹe ẹka ono! Nshịo ẹguru okoko ono, anwawa anwanwa ono; mbụ okoko, bụ iya bụ ẹguru iya; bya abụru ogbunwịinwii ya ono, a tụ-koberu l'ishi nsụda, emehuje iphe ono! Nshịo mkpụkpu ono, ẹphe egudeje eku onwophẹ; mbụ ndu mẹe kwatsuru ono!

\VS{2}Lenu; Nnajịuphu nwekwarụ onye ọkpehu dụ shii; tẹme o shihu ike. Ọo-gbalikpọe ya phọ byia l'alị kẹ gbaa; g'ẹka a tụru akamini; g'ẹka oke phẹrephere mebyishiru iphe; g'ẹka igwe ezi phẹrephere; edze oke mini, asọ gborogboro.

\VS{3}Okpu-eze ono, ndu Ifuremu gude eku onwophẹ ono; gude iya angụghajeru mẹe ẹka ono bẹ ee-gude ọkpa tee pyakapyaka.

\VS{4}Okoko ono, anwawa anwanwa ono; mbụ okoko, bụ iya bụ ẹguru iya bya abụru ogbunwịinwii ya ono, a tụ-koberu l'ishi nsụda, emehuje iphe ono; l'a-dụ g'akpụru oshi figu, chakeru achake. Ahụma, nemadzụ ahụma iya; bya awọtawa iya parụ l'ẹka; bụwaa g'ọ wata iya eriri.


\par }{\PP \VS{5}O -rwua mbọku ono bẹ Chipfu, bụ Ọkalibe-kakọta-ike a-bụru okpu-eze, egbu nwịinwii; bya abụru okpu, l'eme phẹ g'ẹphe dụ ùbvù l'ẹnya; mbụ nwa ndibe iya ọphu a kpụ-phodoru lẹ ndzụ.

\VS{6}Sụ-a; ọo Chileke l'a-bụru onye a-nọdu eyeru onye-ikpe ẹka g'o kpee ikpe, pfuru ọto; l'ọ bụru iya a-bụru onye angẹje ndu alwụ ọgu ike g'ẹphe nwufu ndu ọhogu phẹ ọnu-ọguzo mkpụkpu.


\par }{\SH Ndu uke yẹle ndu mpfuchiru Chileke, ngụnukaru mẹe
\par }
{\PP \VS{7}Ndu ọwa akpọkwapho kulakula mẹe; tẹme ẹphe gudewaa angụ mẹe, shihuru ike dakashịhu. Sụ-a; ndu-uke Chileke ẹphe lẹ ndu mpfuchiru Chileke ngụakwaru mẹe, shihuru ike; akpọ kulakula. Mẹe riakwaru phẹ ishi. Ẹphe ngụru mẹe, shihuru ike akpọ kulakula. Ẹphe nọdu anọduje akpọ garịgari m'ẹphe nọdu aphụ ọphulenya. Ẹphe -nọdu epfu iphe, ee-me; ẹphe epfusweshi iya epfusweshi.

\VS{8}Iphe, bụkpoo teburu g'ọ ha bẹ ẹphe gbọkotaru ẹgbo kpua; k'ọphu bụ l'ọ tọ dụdu ẹka akpọduru iya idzu.


\par }{\PP \VS{9}“?Bụ onye bẹ oome g'o zia iphe? ?Bụ onye bẹ oome g'iphe, oozi doo ẹnya? ?Bụ ụnwegirima nshịi, aamịfu ọnu l'ẹra tọo; mbụ ndu bụ-wokwadu-a bẹ a nafụru phẹ ẹra.

\VS{10}Kẹle ọ kwa ekemu bẹ e woru tụ-kobe l'ekemu; mbụ l'ekemu tụ-koru l'eli ekemu. A bya akaa iphe l'eli iphe, a karụ iphe; kaa iphe l'eli iphe, a karụ iphe. E metọta l'ẹka-a; metọta l'ẹka phọ.”


\par }{\PP \VS{11}Ọ kwa onye epfu l'ọnu-ọku yẹe onye epfu opfu-alị ndu ọzo bẹ Chileke e-gude pfuru opfu nụ ndu-a;

\VS{12}mbụ ndu ono, ọ sụru: “Ẹka-a bụ ọkpoku atụta unme; gẹ ndu ike bvụru nọdukwa iya tụta unme. Tẹme ẹka-a bụru ẹka atụta unme.” Ọphu ẹphe angadụruro nchị.

\VS{13}Ọo ya bụ l'opfu, Chipfu epfu eyeru phẹ a-bụru ekemu bẹ e woru tụ-kobe l'ekemu; mbụ l'ekemu tụ-koru l'eli ekemu. A bya akaa iphe l'eli iphe, a karụ iphe; kaa iphe l'eli iphe, a karụ iphe. E metọta l'ẹka-a; metọta l'ẹka phọ; k'ọphu ẹphe e-jekwanụ adaa ịdaphu-azụ; meka iphe; dalahụ l'ọ́nyà; l'aanmata phẹ.


\par }{\SH Mkpuma, gude ụlo, a tọgboru l'úbvú Zayọnu
\par }
{\PP \VS{14}Ọo ya bụ; unu nụmakwa opfu, Chipfu epfu anụ unubẹ ndu mgbọnu! Mbụ unubẹ ndu ono, bụ ndu-ishi lẹ Jierúsalẹmu ono!

\VS{15}Unu anọduje epfu ọkpu-ọnu ọkpu-ọnu sụ: “Anyi l'anwụhu gbaakwaru ndzụ; mbụ l'anyi l'alị-maa yeakwaru ẹka l'ẹkwo. Teke Ochi-gbaagbaa ono, e-dzuru ẹkameka ono rwuru bẹ ọ tọ dụkwa iphe, oo-me anyi; kẹle ọo adzụ ụka bẹ anyi meru; ọ bụru iphe, anyi egudeje ezeru ndzụ; ụghoshi l'onwiya bụru ẹka anyi ejeje je edomia onwanyi.”

\VS{16}Wakwanụ iphe, Nnajịuphu, bụ Chipfu pfuru baa: “Lekwa; mu tọgboakwaru mkpuma l'úbvú Zayọnu; mkpuma, a hụwaru ama; bya abụru mkpuma, vu oke aswa; mkpuma, e doberu l'ishi ẹka o gude ọkpa-ụlo gudeshia ya ike; k'ọphu bụ l'onye dakoberu iya nụ ta abyadụ anga anganga.

\VS{17}Ọo ikpe, pfụru ọto bẹ ya e-me oshi ọnyeka. Ọ bụru apfụbekoto a-bụru iphe, e gude eme g'ọ pfụru nhamụnha.”

\par }{\PP Ọ bụru akamini e-kpota iphe ọbu, unu gude ezeru ndzụ ọbu; mbụ adzụ ụka. Mini abya asọpyabe ẹka ono, unu ejeje je edomia onwunu ono.

\VS{18}Ọgbandzu unu l'anwụhu bẹ tee vuẹduru ire. Ọphu ẹ́ká, unu l'alị-maa yeru l'ẹkwo apfụeduru. Teke o-chi-gbaagbaa ono, e-dzuru ẹkameka ono rwuru; l'oochita unu tọgbo.

\VS{19}Ọ tọ dụkpodaa teke ọ bya; ọphu o zikọta unu. Ụtsu g'ụtsu; eswe l'ẹnyashi bẹ ọo-byajẹ bya ezia zighata. Mbụ l'onye-ozi-a doru ẹnya bụkwa ndzụ e-rwuta iya.

\VS{20}Kẹle iphe-azẹe taa sụedu nemadzụ azẹe lọchia onwiya alọchi. Ukpo apaa gbẹrere k'ọphu ọ tọ sụedu nemadzụ aphụ onwiya.

\VS{21}Noo kẹle Chipfu a-gbalihu g'ọ gbalihuru l'eli úbvú Perazimu. Ẹhu eghuahaa ya eghu g'o ghuru iya lẹ nsụda Gibiyọnu. Noo teke oo-je ozi iya; jee ya g'o to jejehaadaru iya; mbụ mee ụngara nkiya g'o to mejehaadaru iya.


\par }{\PP \VS{22}Nta-a bụ lẹ-a; unu hakwa agba mgbọnu; ọdumeka bẹ ee-mekwa g'ẹgbirigba unu kabaa unu anyị ẹrwa. Ọ kwa Nnajịuphu; mbụ Chipfu, bụ Ọkalibe-Kakọta-Ike bẹ pfuru mu sụ mu l'a tụ-buwaru l'ee-mebyishi alị-a l'ophu.


\par }{\SH Mmamiphe Chileke
\par }
{\PP \VS{23}Unu ngabẹ nchị nụma olu mu! Unu gebekpọdapho nụma iphe, mu epfu!

\VS{24}Teke onye akọje opfu akọshi ẹka ọo-nma iphe; ?ọonoduje akọepho ọkoro nno eje tọo? ?Bụ iphe, ọonodujeepho eme bụ egbukpọshi bẹ ọonodujeepho egbukọshi alị akpa iya ẹja eje tọo?

\VS{25}Ọ -kọchaa ya kpasaa ya; ọ dụ ree; ?tọo ghajẹdu iya akpụru dilu; ghaa akpụru kọminu; kụa ya witi l'ẹka rwuberu iya nụ; ghaa balị l'ibiya ọphu a karụ iphe; bya aghaa ereshi-supélutu l'okoke alị iya ọbu?

\VS{26}Ọ bụru Chileke iya anọduje egoshi iya iphe, oo-me; bya abụkwaru iya phọ anọduje ezi iya iphe, bụ: o -mee ya; l'ọ bụru ọkpobe iya.

\VS{27}E tee gudejekwa mgbọrígwè, eegudeje echi ereshi echishi akpụru dilu. Ọphu eegudejedu ọgba-kperekpere-nzọshi-iphe ewephe l'eli kọminu. Akpụru dilu bụ oshi bẹ eegudeje echishi iya. Ọ bụru mgbọro bẹ eegudeje echishi kọminu.

\VS{28}?Eegwepyashije witi egwepyashi tọo? Waawakwa. E te egwejedu iya ngwe lanụ. Ọobujeru; e -wechaa ya ọgba-kperekpere-nzọshi-iphe; l'ọ phụshia ya ẹswa; ọle o too gwepyakwanu iya egwepya.

\VS{29}Iphemiphe ono bụkotaru onye o shi l'ẹka bụ Chipfu, bụ Ọkalibe-Kakọta-Ike. Iphe, ọotu-beje k'ememe dụ biribiri; mmamiphe iya bẹ pakwarụ ẹka.




\par }\Chap{29}{\SH Nshịo mkpụkpu Jierúsalẹmu
\par }
{\PP \VerseOne{1}Nshịo Ariyẹlu; gụbe Ariyẹlu; mbụ mkpụkpu ono, Dévidi shi buru ono! Unu gụru apha ye l'apha. Unu bọo ọbo-iphe bọgbabe mgburugburu.

\VS{2}Obenu lẹ Ariyẹlu bẹ mu e-me g'o jee iphe-ẹhuka. Ọo-gụ aphụ kwashịa ẹnya-mini. Ọo-dụe mu phọ g'ẹka aakpọje ngwẹja ọku l'ọru-ngwẹja.

\VS{3}Mu e-keru ngu ọgu kephee ngu mgburugburu; woru ose-ọgu buphee ngu mgburugburu.

\VS{4}Ee-wozekpọ ngu alị k'ọphu ịi-nọdu l'alị aka gberegbere. Olu ngu eshi l'alị adafụta nwiphiphe. Mbụ l'ịi-nọdu l'alị epfu nwa họhoho gẹ nwamaa. Ọ bụru l'alị bẹ ịi-zẹ; olu ngu ọbu ada nwa rwịirwiirwii.


\par }{\PP \VS{5}Ndu ọhogu ngu, dụkpoo igwerigwe bẹ ee-gwe uji g'urwuku, dụ nukuru nukuru. L'e mee igwerigwe ndibe ngu, ewebushi akụrepho; ẹphe etsu dududu g'ẹswa ereshi. Teke ono teke ono; mbụ a -bya amaru;

\VS{6}bẹ Chipfu, bụ Ọkalibe-Kakọta-Ike e-me phẹreketeke. Ọ -nọdu abya l'ọ tụ egbigwe; alị anma jiijiijii; ẹkameka aphụ tititi; oke phẹrephere ezi; oke mini edze; ọku, anọdu enwu phoophoophoo; ekepyashi iphemiphe.

\VS{7}Noo teke ikpoto ọha, a-nọdu etso Ariyẹlu ọgu a-wụfuta; ẹphe etsoo ya ọgu; mẹkpoo ụlo, a kpụshiru ike, dụ iya nụ; nọ-phee ya mgburugburu. Ọ -nọdu eme l'ọ dụ iya gẹ nrwọ; g'ọ bụ ọphulenya bẹ ọophu l'ẹnyashi.

\VS{8}Ọo-dụ g'ẹka onye ẹgu agụ rwọru nrwọ gẹ ya eri nri; o tehushia; ẹgu nọdu agụ iya rọ l'ẹka ọogu iya; g'ẹka onye ẹgu-mini agụ rwọru nrwọ ẹka ya angụ mini; o tehushia; ẹkpiri kpọhukwa iya phọ nkụ g'ọ kpọhuru iya; kẹle mini ọbu agụle iya phọ g'ọogu iya. Noo g'ọo-dụ ikpoto ọha l'ophu, etso úbvú Zayọnu ọgu bụ ono.


\par }{\SH Iphe, e-me ndu ta angaduru Chileke nchị
\par }
{\PP \VS{9}G'ọ tụfukwaa unu ẹhu! G'ọ dụkwa unu biribiri! Unu watakwa atsụ ishi! Unu ba aphụhekwa ụzo! Gẹ mẹe, unu angụduru watakwa unu atsụtsu! Unu awata akpọ garịgari l'ẹbe unu angụ mẹe, shihuru ike!

\VS{10}Chipfu meakwaru g'oke mgbẹnya tụ unu. O kechiakwaru unu ẹnya; unubẹ ndu mpfuchiru Chileke; o kpuchiwaa unu ishi; unubẹ ndu aphụ ọphulenya.

\VS{11}Ọphulenya-a l'ophu ta adụkwa iphe, ọ bụ unu. Ọ dụ-a unu g'opfu, e pfuru dee ya l'ẹkwo woru nyachia. Teke i wokwanụru ẹkwo ọbu nụ onye maru agụ ẹkwo bya asụ iya g'ọ nggẹ gụa jiko; iphe, oo-pfu bụ lẹ ya taa dụkwa ike agụ iya. L'a nyachikwaru iya anyachi.

\VS{12}Ọzoo l'i woru ẹkwo ọbu nụ onye amadụ agụgu bya asụ iya: “Nggẹnu gụa jiko.” Iphe, oo-pfuru ngu bụ: “Mu ta amakwa g'aagụje ẹkwo.”


\par }{\PP \VS{13}Sụ-a; wakwa iphe, Nnajịuphu epfu baa: “Ndu-a bụepho epfupfu bẹ ẹphe epfujeru mu l'ẹphe nọ mu ntse. Ọ bụru eli ọnu bẹ ẹphe gude akwabẹ mu ùbvù. Obenu l'obu phẹ nọgbaa mu ụzenya. Ebvu, ẹphe atsụ mu bụ iphe, ẹphe gude eme iya bụ ekemu, nemadzụ tụru.

\VS{14}Ọo ya bụ lẹ-a; mgbo lanụfua bẹ mu e-mefụ-a ndu-a iphe, a-dụ phẹ ebvu l'ẹnya. Mu e-me iphe, dụ biribiri tụ-kobe l'iphe, dụ biribiri. Mmamiphe ndu maru iphe bẹ a-la l'iswi. Nkwamẹnya ndu iphe edoje ẹnya edomia onwiya edomi.”


\par }{\SH Ele ẹnya l'iphu a-ka ree
\par }
{\PP \VS{15}Nshịo unubẹ ndu ono, ejeje l'ẹka dụ omilomi je edomia iphe, ẹphe chịru idzu ememe; domia ya gẹ Chipfu ta ahụma iya; ndu anọduje l'ọchii eme iphe, ẹphe eme arịro sụ: “?Bụro onye hụmaru anyi? ?Bụro onye a-maru iphe anyi eme?”

\VS{16}Unu ewojeru iphe gha ịgharaphu g'onye arị l'ọ-kpụ-ite a-dụ g'ụrwa, o gude akpụ ite. ?Ọ dụru teke iphe, e gude ẹka mee a-sụ onye meru iya nụ: “Ọ tọ bụkwa ngu meru mu?” ?Ọ dụru teke ite a-sụ ọ-kpụ-ite: “Ọ tọ dụkwa iphe, ị maru g'eeme?”


\par }{\PP \VS{17}Ọ tọ dụkwa g'ọo-nọ-beru l'e woru úbvú úbvú Lébanọnu mee g'ọ bụru alị, iphe emehuje; alị, iphe emehuje abya ezee dụ g'ọswa.


\par }{\PP \VS{18}O -be mbọku ono bẹ ndu ada nkụchi a-nụmachaa opfu, e deru l'ẹkwo ono. Ndu atsụ ishi ahụmachaa iphe l'ime ọchii, gbaru tsụkiribaa.

\VS{19}Ndu wozeru onwophẹ alị bẹ a-nọdu l'ẹka Chipfu ẹhu atsọ phẹ ụtso. Mbụ lẹ ndu adụdu g'ọ dụ phẹ a-nọdu l'ime Onye Nsọ kẹ ndu Ízurẹlu ete ẹswa.

\VS{20}Ndu ewebushi akụrepho a-chịhu; ndu mgbọnu taa dụedu; ndu nweru ẹnya eme ẹjo-iphe l'eenwutsushikọta phẹ g'ẹphe ha;

\VS{21}mbụ ndu egudeje ọnu mee g'ikpe nmaa nemadzụ l'iphe, iswi dụ iya mma; woru ọ́nyà gbaaru onye agbaru nemadzụ ọdzori l'ụlo-ikpe; gbaa ekebe ụgho jasụ l'e woru ikpe nma onye iswi dụ mma.


\par }{\PP \VS{22}Ọo ya bụ lẹ-a; wakwa iphe, oopfu anụ ọnu-ụlo Jiékọpu; mbụ Chipfu ono, bụ iya gbafụtaru Ébirihamu ono. Ọ sụru-a: “Iphere taa adụekwa oshilọkpa Jiékọpu ọzo; ọphu iphu agbachihuẹdu phẹ agbachihu ọzo.

\VS{23}Teke ẹphe a-hụma ụnwegirima, mu a-nụ phẹ bẹ ẹphe e-dobe-a ẹpha mu nsọ. Ẹphe ekwetakwaphọ l'onye nsọ k'oshilọkpa Jiékọpu bẹ dụ nsọ eviya. Ẹphe anmahụ pyaapyaapyaa l'iphu Chileke kẹ ndu Ízurẹlu.

\VS{24}Ndu te ebvuduru ebvuru l'iphe kẹ Chileke abụru ndu iphe edoje ẹnya. Ndu agụ-phe aphụ ekwe mee iphe, a sụru g'ẹphe mee.”




\par }\Chap{30}{\SH Ọgbandzu, enwedu ishi
\par }
{\PP \VerseOne{1}Wakwa iphe, Chipfu epfu baa: “Nshịo unubẹ ụnwu ono, bụ ndu ẹjo-ọkpoma; mbụ ndu anọduje eme iphe, abụdu idzu mu; ndu ẹphe l'ibe phẹ achịje idzu atụgba bụru nanụ; ọle ẹphe te egudekwanu Unme nkemu eme iya; ndu eme iphe-ẹji akụbe l'eli iphe-ẹji;

\VS{2}ndu wụfuru lashịa alị ndu Ijiputu l'ẹbe epfuru mu iya; ndu bụ Fero bẹ ẹphe ele ẹnya l'ẹka g'o yeru phẹ ẹka gbobuta phẹ g'ọ tọ dụ iphe, e-me phẹ nụ; ndu gbapfuru ndu Ijiputu je anọdu phẹ l'ẹka ezeru ndzụ.

\VS{3}Ọle egbobuta, Fero a-nọdu egbobuta unu bẹ iphere iya e-mechaa dụ unu; mbụ l'ẹka ndu Ijiputu, unu gbabarụ; e-mechakwana tee unu ntụ l'iphu.

\VS{4}A makwarụ-a lẹ ndu-a bẹ ndu-ishi phẹ nọwa lẹ mkpụkpu Zowanu; mbụ lẹ ndu ẹphe ziru ozi byarwutawaru mkpụkpu Hanẹsu.

\VS{5}Ọle onyemonye bẹ ee-mekọta g'ẹphe bụru ndu iphere dụ. Ọ bụru iphe, a-kpa iya nụ bụ ndu ono, adụdu iphe, ẹphe gude phẹ eme ono; ndu te eyedụru phẹ ẹka; ọphu ẹphe abadụru phẹ urwu. Ọ bụerupho iphe-iphere yẹe iphe ata ụta bẹ ẹphe a-bụru phẹ.”


\par }{\PP \VS{6}Ọwaa bụ ozi, Chileke ezi lẹ k'ẹhu ụnwu anụ, nọ l'echiẹgu ndọhali: “Ndu ono, e ziru ozi ono wụru je aghaa alị iphe-ẹhuka yẹe mkpawere; alị, oke oduma; yẹe ne oduma bugbaa; ẹka ọkpontu; yẹe ẹjo agwọ ọzo bugbaa; mbụ l'ẹphe vu ẹku phẹ l'okpurukpu nkapfụ-ịgara; bya evuru iphe, vu oke-aswa phẹ l'okpurukpu ịnya-kamẹlu; evujeru ọha, ta abadụru phẹ urwu;

\VS{7}mbụ evujeru ndu Ijiputu l'ẹbe abụ lẹ n-yemẹka phẹ dụru urwu, ọobaru phẹ. Noo g'o gude ya kua ndu Ijiputu ‘Eze-oke-agiyi Ọ-nọ-kẹ-mmanụ’.”


\par }{\SH Ndu kwefuru ike
\par }
{\PP \VS{8}“Jekwa ebyiaru phẹ iphe-a, mụbe Chipfu epfu-a l'okwekpu; mbụ dekwaa ya edede l'ẹkwo-aphụphu; k'ọphu abụkwanuru; o -rwua l'iphu; l'ọ bụru iphe-ekebe, a-nọ jasụ l'ojejoje.

\VS{9}Lẹ ndu-a bụkwa ndu kwefuru ike; bya abụru ụnwu ẹregede; mbụ ụnwegirima, o too hedu ihee angabẹ nchị l'ọkwa, Chipfu anmarụ phẹ.

\VS{10}Ẹphe nọdu asụje ndu ọphulenya: ‘Unu ta aphụhekwa ọphulenya ọzobaa!’ Bya asụ ndu mpfuchiru Chileke: ‘Unu te ekpuhajẹekwaru anyi iphe, gbaru anyi l'ememe! Unu pfujeru anyi iphe, atsọ ụtso anụma! Unu gbebejeru anyi mpfuchiru egbebe!

\VS{11}Unu haarụ anyi ụzo! Unu gbẹshiru anyi l'ụzo! Unu ba byahẹ anyi l'iphu! Unu te epfuhẹru anyi kẹ Onye Nsọ kẹ ndu Ízurẹlu!’ ”


\par }{\PP \VS{12}Ọo ya bụ lẹ-a; wakwanụ iphe, oopfu; mbụ Onye Nsọ kẹ ndu Ízurẹlu: “Eshinu unu jịkaru anụma ozi, mu ziru unu; bya asụ l'ọo mkpawere bẹ unu a-chịru ụpfu kwẹe; bya akpọru obu ye l'ẹregede;

\VS{13}bẹ iphe-ẹji ono a-bụru unu igbulọ, ha ephekerephe, gbaru ọru; tẹme ọ nọdu ada adada; g'ejia epfua; ọ dawanu teke ono teke ono.

\VS{14}Ọo-kụkposhihu g'onye kụkposhiru ite-ụrwa; tụkaa ya nanụnanu ẹhuka ẹhuka; k'ọphu bụ l'ibiribe iya bẹ a taa hụmadu g'ọ ka mma l'ọo mkpebahụ iya g'e gude gụta ọku l'ovokọku; ọzokwanu g'e gude kwọta mini l'obvu-mini.”


\par }{\PP \VS{15}Wakwa iphe, oopfu baa; mbụ Nnajịuphu, bụ Chipfu, bya abụru Onye Nsọ kẹ ndu Ízurẹlu: “Izimanụ -lwa unu azụ; unu daa ngabẹru mu; l'a dzọta unu. Unu -dakpọepho gbẹdemu bya adakobe mu; ike adụ unu. Obenu l'ọ tọ dụdu iphe ono, dụru ọphu unu meru.

\VS{16}Ọ bụchia iphe, unu pfuru bụ waawaa; l'unu e-nyikotachia ịnya gude gbala. Ọ bụru iphe ono meru g'o gude unu je l'agbala. Tẹme unu sụkwapho l'unu a-nọdu l'ịnya ọkpa-ẹgwa gude agbala. Ọo ya bụ lẹ ndu a-nọdu achị unu ọso ọbu a-bụkwarupho ndu ọkpa-ẹgwa.

\VS{17}Ụnu ụmadzu labọ l'ụkporo ụmadzu iri etsukahụje gbala mẹ onye lanụ yee unu ebvu. Teke a dụ ise yee unu ebvu; unu atụko g'unu ha zelihu gbalaa jasụ nwa ndu a-phọdu l'echilabọ unu adụwa gẹ nwa itso, bvuru lẹ mkpakpọnu eze úbvú; mbụ gẹ nwa ẹkwa, akụ pẹepee l'eli úbvú.”

\VS{18}Ọle ọo-nọdulekwa-a agụ Chipfu g'o meeru unu eze-iphe-ọma. Ọo-gbalihulẹ-a phụaru unu obu-imemini; kẹle Chipfu bụ Chileke, ekpeje ikpe, pfụru nhamụnha. Ẹhu-ụtso bẹ a gọru nụ iphe, bụkpoo ndu pfụru echeru iya nụ.


\par }{\SH Iphe-ọma, Chileke e-meru ndibe iya
\par }
{\PP \VS{19}Sụ-a; unubẹ ndu Zayọnu; mbụ unubẹ ndu bu lẹ Jierúsalẹmu; unu a-kwata ẹkwa gberuma. Oo-mekwarụ unu eze-iphe-ọma; mẹ unu raa ẹkwa raku iya! Ọo ẹpho anụma, ọonuma iya; l'ọ za unu ẹnu.

\VS{20}Nnajịuphu -nụkponu unu nri mkpọnwu-ẹhu; bya echebe unu mini eje iphe-ẹhuka; e tee domiẹduru unu ndu ezi unu iphe; unu egude ẹnya unu gẹdegede hụma phẹ.

\VS{21}?Unu shiru ẹkutara-o; unu shiru ẹkicha-o; iphe, nchị unu a-nọduepho anụ l'azụ unu a-bụru: “Wakwa ụzo baa! Unu tsokwaru iya!”

\VS{22}Noo teke unu a-tụrwu nshi unu ono, a wụru mkpọla-ọchaa ono. Unu atụrwukwapho ntẹkpe unu ono, e gude mkpọla-ododo wụa ono. Unu eworu phẹ tuphashia g'onye etupha nkịrika-ẹkwa bya asụ phẹ: “Unu gbarụ ẹka laa!”

\VS{23}Noo teke Chileke a-wata edzeru unu mini; edze iya ekpu l'iphe, unu meberu l'alị. Nri, aakọta l'alị emehuaha emehu; bya adụkwapho shii. Noo teke iphe-edobe unu a-wata akpa ntụsaru-ẹhu.

\VS{24}Eswi unu; mẹkpoo nkapfụ-ịgara unu, bụ ọphu ejeru unu ozi ẹgu l'a-nọdu ata nri, a gwọ-phuberu agwọ-phube; pyashichaa ya únú; ọ bụru agọ-ézé yẹe shọvelu bẹ e gude gwọ-phube iya.

\VS{25}Teke o rwuru mbọku ono, ee-gbu nemadzụ pyaapyaa ono; mbụ teke ono, ọje-ephekerephe e-zeshihụkota ono; bẹ mini a-wata asọ gborogboro gẹ nggele; shigbaa l'úbvú, ha l'eli asọshihu; shikwaphọ lẹ mkpogiji ọphu habe nwahabe asọshihukwapho.

\VS{26}Ọnwa a-wata egbu nwịinwii g'ẹnyanwu; anwụ akabaa echishi ike eme lẹ g'oochi nta-a ugbo ẹsaa; mbụ l'ọo-nọdu echibe g'anwụ chiru ujiku ẹsaa l'ophu l'ophu; teke Chipfu e-pfubechaa iphe l'ẹka o mekarụ ndibe iya iphe; bya emee g'ọ́nyá, o yeru phẹ kpọhukota.


\par }{\SH Aphụ, Chileke a-nụ ndu Asiriya
\par }
{\PP \VS{27}Unu lenu; Chipfu shi l'ẹka dụ ẹnya abya. Ẹhu-eghu iya nọdu enwu phuruphuru g'ọku; tẹme ọ nọdu akpụ tụutuutuu g'ẹnwuru-ọku. Ogbogboromọnu iya bụ iphe, jiru iya nụ bụ oke-ẹhu-eghu. Tẹme ire iya bụru ọku, enwu phoophoophoo.

\VS{28}Unme, ọotu atụtu dụ gẹ mini, asọ gborogboro, byaru kụlakula bya awọru nemadzụ l'olu. Ọhamoha bẹ ọonmaje yigayiga; mbụ chịru phẹ ye lẹ n-yọ ọla-l'iswi. Ọ bya eworu ịyagba-ịnya woru ye ndiphe l'asha g'o duphua phẹ.

\VS{29}Noo teke unu awata agụ ebvu g'aagụje l'ẹnyashi mbọku, unu abọ ọbo-iphe, dụ nsọ. Ẹhu atsọshikpoo unu ụtso ike gẹ ndu egbu opu eje l'úbvú kẹ Chipfu; mbụ agbara-mkpuma kẹ ndu Ízurẹlu.


\par }{\PP \VS{30}Chipfu emekwa gẹ nemadzụ nụma g'olu iya dụ-be akpabiri; mekwaphọ g'ẹphe hụma ọkpehu iya l'ẹka ooje alwa l'alị l'ẹka ẹhu-eghu iya enwu phuruphuru; tẹme o gude ọku, enwu phoophoophoo; bya edzekwaphọ oke mini, atụ aka-mini.

\VS{31}Olu Chipfu l'a-chịkashi ndu Asiriya nanụnanu. Oo-gude mgbọro-eze iya chịtachaa phẹ tọgbo.

\VS{32}Teke Chipfu gude oshi-mpalẹka iya ono, o gude anụ phẹ aphụ ono chia phẹ gbaa; ebvu aswọshihu; mbụ ebvu, aakụ nkwa eye; bya akpọ ogumogu eye iya; teke ono, ọo-nọdu etso phẹ ọgu echi phẹ ẹka gbaagbaa ono.

\VS{33}Noo kẹle Tofẹtu shihawaa lẹ ndiche dụ. E doziwaru iya kwabẹru eze. Nsụkutu ọku, dụ iya nụ bẹ e mewaru; ọ dụ omilomi bya adụ ọsa. Ọku yẹle nkụ kwatakpọoru paa ya ẹka. Unme, Chipfu tụru sọru gborogboro g'ọku nshị-egbe sọbata iya bya emee ya; ọ gbanwuhu ọku nwuahaa phoophoophoo.




\par }\Chap{31}{\SH Ọshi, ayọru ndu kpọru obu yeru ndu Ijiputu
\par }
{\PP \VerseOne{1}Nshịo unubẹ ndu ono, agba ala alị ndu Ijiputu eje achọ n-yemẹka; ndu daphuberu ịnya; bya akpọru obu yeru ikpoto ụgbo-ịnya, ẹphe nweru; yẹe oke ọkpehu dụ ndu ojọgu phẹ, bụ ndu egudeje ịnya eje ọgu; ọphu ẹphe adabẹduru ẹnya l'ẹka Onye nsọ kẹ ndu Ízurẹlu nọ; mbụ ọphu ẹphe agbapfuduru Chipfu g'o yeru phẹ ẹka.

\VS{2}Ọle ọ bụ; yẹbedua l'onwiya bụkwaa onye maru iphe. Ọ nọdu ewotajeru nemadzụ ọla-l'iswi; ọphu oopfujedu opfu laa azụ azụ. Ọo-gbalihu tsoo ibe ndu ẹjo-iphe ọgu; mẹkpoo ndu anọduje eyeru ndu eme ẹjo-ememe ẹka.

\VS{3}Obenu lẹ ndu Ijiputu bụ nemadzụ; ẹphe ta abụdu Chileke. Ịnya phẹ bẹ bụ anụ-ẹhu; ọ tọ bụdu maa. Chipfu -machịwaa ẹka bẹ ụpfu a-dụ-a onye eye ẹka. Onye eeyeru ẹka adaa gwoo. Ẹphenebo atụko laa l'ite lanụ.


\par }{\PP \VS{4}Wakwa iphe, Chipfu pfuru nụ mu baa: “Ọo g'oduma asụje ekiri; mbụ g'oke-oduma asụje ekiri mẹ o -gbua iphe, oo-ri; m'obetakpọo e kua ikpoto ndu eche atụru; ẹphe tụko dzukọo g'ẹphe tsoo ya ọgu; mkpu, ẹphe tụko echi te emekpọdanu gẹ ndzụ gụa ya; ọphu ụzu, ẹphe atụ akpọshidu iya iphe, oome-a. Noo gẹ Chipfu, bụ Ọkalibe-Kakọta-Ike e-nyizeta bya alwụa ọgu l'eli úbvú Zayọnu; mẹkpoo lẹ mkpakpọnu úbvú ono.

\VS{5}Chipfu, bụ Ọkalibe-Kakọta-Ike e-kpuchita Jierúsalẹmu g'ẹnu, ephe l'eli. Oo-kpuchi iya; tẹme l'ọ nafụtakwa iya phọ; agbaru iya ọdzori, agbaru iya mkpu; g'ọ tọ dụ iphe, e-me iya nụ.”


\par }{\PP \VS{6}“Sụ-a; unubẹ ndu Ízurẹlu; unu lwaphutanụ azụ lwapfuta onye ono, unu kwefuru ike ono;

\VS{7}kẹle o -rwụa mbọku ono bẹ onyemonye lẹ g'unu ha e-mechakwaa jịka nshi mkpọla-ọchaa ono; yẹe kẹ mkpọla-ododo ono, unu gude ẹka iphe-ẹji unu mee ono.

\VS{8}Ndu Asiriya bẹ ee-gude ogu-echi, abụdu k'amadụ gude gbushia; mbụ ọ bụru ogu-echi, abụdu kẹ nemadzụ mmanụ bẹ ee-gude gbufu phẹ. Ẹphe a-gba ọso gbalaaru ogu-echi ono; l'a chịru ụnwokorobya phẹ ye l'ozi mkpọnwu-ẹhu.

\VS{9}Agbarike phẹ a-dakọta; ẹka eeye phẹ ebvu. Ndu-ishi ndu ojọgu phẹ -hụmaepho g'ọgu ọbu eje ala; ẹphe agbado ẹkwa-ọhubama phẹ phọta ọso gbalachaa.” Noo iphe, Chipfu pfuru bụ onoya; mbụ onye ono, kpọberu ọku l'úbvú Zayọnu; bya azụbe ọta pfụpfupfu ọku lẹ Jierúsalẹmu ono.




\par }\Chap{32}{\SH Onye eze, pfụberekoto
\par }
{\PP \VerseOne{1}Unu lenu; o nweru eze, abyanụ a-bụru eze, pfụberekoto. Ndu-ishi iya abụru ndu ekpe ikpe, pfụru nhamụnha.

\VS{2}Onyemonye a-dụ g'ẹka edomi onwonye, a nọ agbalarụ phẹrephere; dụkwapho g'ẹka aanọduje ezeru ndzụ l'ẹka oke-mini edze; dụkwapho gẹ nggele, asọ l'alị, mini adụdu; dụkwapho g'onyonyo oke agbara mkpuma, nọ l'alị, adụdu iphe, dụ iya nụ.

\VS{3}Noo teke e tee meẹdu gẹ ndu aphụ ụzo phụ-buhu ụzo. Tẹme ndu anụ iphe lẹ nchị awata anga nchị.

\VS{4}Ndu iphe adụje ẹgwegwa e nweru egomunggo. Ndu epfu l'ọnu-ọku epfuahaa opfu gbururu; pfuahaa iphe, doru ẹnya.

\VS{5}E tee kuhẹdu onye-eswe onye a maru ẹpha iya. Ọphu akwabẹedu ẹjo nemadzụ oke ùbvù;

\VS{6}kẹle onye-eswe epfuje mkpọkoro-opfu. Egomunggo iya bụepho ẹjo-iphe bẹ ọonoduje arị. Iphe, ọonoduje eme ememe bụru umere onye agụbeduru Chileke iphe. Tẹme ọ nọdu anọduje ezi ẹjo-nzi l'opfu ẹhu Chipfu. Ndu ẹgu agụ bẹ ọohaje; ẹphe adabyiru iphoro. O to kejedu ndu ẹgu-mini agụ mini.

\VS{7}Umere k'onye ẹjo nemadzụ bụkwaru ẹjo-iphe. Iphe, ọochije idzu ememe bụkota ẹjo-ememe; g'o gude ntuphu-ire mebyishia ndu akpa nri; mbụkpoo m'obetaru ndu ono, adụdu g'ọ dụ phẹ ono nọdu eyekpọo ọnu, pfụru ọto.

\VS{8}Obenu l'onye a maru ẹpha iya achịje idzu, a maru ẹpha iya. Ọ bụru iphe, a maru ẹpha iya, oomeje bẹ oogudeje pfụru pfụshia ike.


\par }{\SH Ụnwada Jierúsalẹmu
\par }
{\PP \VS{9}Unubẹ ụnwanyi ono, nọ tụsaru ẹhu; unu gbalihu ngabẹru mu nchị! Unubẹ ụnwada ono, arị l'ọ tọ dụdu iphe, abya unu ememe ono; unu nụmakpodapho iphe, mu abya epfupfu!

\VS{10}A -nọepho apha ophu; tụ-kobe iya iphe, ha nwanshịi bẹ unubẹ ndu ono, arị l'ọ tọ dụdu iphe, abya unu ememe ono a-wata anma jiijiijii. Vayịnu ta adụedu mebyi, ọo-mịta. Ọ tọ dụedu iphe, aawọta l'oshi-ọmi ililekpọo.

\VS{11}G'ẹhu nmakwaa unu anmanma; unubẹ ụnwanyi, nọ tụsaru ẹhu! G'ẹhu tekwaa unu kparịkpari; unubẹ ụnwada ono, arị l'ọ tọ dụdu iphe, abya unu ememe ono! Unu tọfukwa ẹkwa unu; chịta uwe-aphụ gbaphua onwunu l'upfu!

\VS{12}Unu phukwaru yoo l'opfu ẹhu ẹgu ono, dụ ùbvù l'ẹnya ono; mẹ kẹ vayịnu ono, amịje shii ono;

\VS{13}mẹ k'alị ndibe mu l'ophu; mbụ alị, bụ iphe, rwuchiru iya nụ bụ obvu yẹe ẹwu-óbvú. Ee-o! Unu watakwa agụ aphụ l'opfu ẹhu iphe, bụkpoo ụlo, aanọduje abọ iphe; mẹ k'ẹhu mkpụkpu-a, aanọduje eme ẹmereme-a!

\VS{14}Noo kẹle unuphu ibe eze ono bẹ ee-mechaa gbado. Mkpụkpu ono, aatụ wọowoowoo ono adabyiru iphoro. Úbvú Ofẹlu; yẹe ụlo, a kpụshiru ike, dụ iya nụ a-bụru ochobu jasụru; bụru ẹka dụ nkapfụ-ịgara-ọswa ree; yẹe ẹka eeche eghu mẹ atụru;

\VS{15}gbiriri jasụ teke ee-shi l'eli wụa anyi unme Chileke l'ẹhu. Noo teke ee-woru echiẹgu mee alị, iphe a-nọdu emehuje; alị ẹka iphe emehuje abya ezee dụ g'ọswa.

\VS{16}Ee-kpeahaa ikpe, pfụru nhamụnha l'echiẹgu; haahaa enge, pfụru ọto l'alị, emehuje iphe, a kọru iya.

\VS{17}Mebyi, apfụbekoto a-mị bụ lẹ nchị a-dụ doo. Iphe, e-goshi l'a pfụberekoto abụru l'ẹkameka a-da nyọnyoronyo; meji anmapfuru onyemonye jasụ l'ojejoje.

\VS{18}Tẹme ndibe mu eburu l'unuphu ẹka nchị a-dụ phẹ doo; l'unuphu, adụdu iphe, byaru eme phẹ nụ; l'ẹka ẹphe a-nọdu atụta unme; ọ tọ dụdu iphe, akpọ-byi phẹ iya nụ.

\VS{19}Mbụ l'igwe a-tụ akamini gude tụpyashia oke ọswa; tụpyashia mkpụkpu ono l'ophu l'ophu.

\VS{20}Ẹhu-ụtso bẹ a gọru nụ unubẹ ndu ono, akụ iphe, unu akụ akụku l'ẹka mini dụ; mbụ unubẹ ndu harụ eswi unu; yẹe nkapfụ-ịgara unu; ẹphe nọdu akpa ntụsaru-ẹhu.




\par }\Chap{33}{\PP \VerseOne{1}Nshịo gụbe nwa mmebyi; l'ẹbe abụ l'o nweru onye mebyiru gụbedua! Nshịo gụbe nwoderu-oye; l'ẹbe abụ l'ọ dụru onye deru ngu ye! Ọ kwa: ị -haẹpho emebyishi; l'e mebyia gụbedua. Teke ị haẹrupho ederu nemadzụ ye; l'e deru gụbedua ye.


\par }{\PP \VS{2}Gụbe Chipfu; menaarụ anyi eze-iphe-ọma! Anyi pfụkwaru echeru ngu. Bụjenuru ike anyi l'ụtsu mbọku-mbọku. L'ị bụru onye ndzọta anyi; mẹ anyi nọdu l'iphe-ẹhuka.

\VS{3}Ọobujeru; olu ngu -daẹpho g'egbigwe; ndiphe agbalacha. Teke i kwolihuru ekwolihu; ọhamoha agbakashịhu.

\VS{4}A kwaa phẹ ọkwata rwukọo phẹ g'ẹka ịnyarinya erwu ẹkwo; mbụ gbaa phẹ gorogoro g'ẹka igube wụbaru.


\par }{\PP \VS{5}Chipfu bẹ goshiru l'ọ parụ ẹka; noo kẹle o bu l'ephekerephe. Úbvú Zayọnu bẹ oo-me g'ọ bụru iphe, e-ji iya nụ bụ ikpe, pfụru nhamụnha; yẹe apfụbekoto.

\VS{6}Ọo ya a-bụru onye e-me g'unu ngụru angụru l'ọgbo k'unu. L'ọ dzọta unu ọkpobe adzọta; mee g'unu maru iphe; kwaa ẹnya. Ọ bụru atsụ Chipfu ebvu a-bụru ẹku k'unu.


\par }{\PP \VS{7}Lewarọ; ndibe phẹ, bụ ndu ọkpehu dụ l'echikwa mkpu l'ọma gbororo. Ndu ẹphe ziru ozi, bụ ndu byaru g'e doshia opfu nọdu akwa ntụmatu.

\VS{8}Eze gbororo bẹ a gbadoakwaru; ọphu ọ dụedu ndu ije, eshijekwadụ iya nụ. Ẹphe mebyiwarụ ọgbandzu, ẹphe gbaru; ọphu ọ dụedu iphe, a gụberu ndu ekebe. Ọphu ọ dụedu onye aakwabẹjekwadu ùbvù.

\VS{9}Alị-a nọdu agụ aphụ edideshihu edideshihu. Iphere dụ ọswa, nọ l'úbvú úbvú Lébanọnu; ọ nọdu anwụlwashihu anwụlwashihu. Nsụda Sharọnu dụepho g'echiẹgu ẹka mini adụdu. Tẹme oshi, nọgbaa l'alị Beshanu; yẹle úbvú Kamẹlu nọdu alaẹpho ẹkwo kparakpara.


\par }{\SH Ọkwa, Chipfu anmarụ ndu ọhogu iya
\par }
{\PP \VS{10}Chipfu bya eyee ọnu sụ: “Ọo nta-a bẹ mu a-gbalihu agbalihu! Ọo nta-a bẹ mu e-goshi lẹ mu parụ ẹka!

\VS{11}Unu dụ ime ẹswa ọkponku; ọ bụru oshi ereshi bẹ unu a-nwụ. Unme, unu atụ bụru iya bụ ọku, e-ke unu.

\VS{12}Ọzo bụ lẹ ndu ono bẹ a-dụepho gẹ mkpuma layịmu, a kpọru ọku; mbụ l'ọo g'e gbushije irwu obvu kụbe tsẹe ya ọku-a bụ g'ẹphe e-tsu gburugburu tsufu.

\VS{13}Unubẹ ndu bu ụzenya; unu nụmakwa iphe, mu meru! Unubẹ ndu ọphu bu ntse; g'o donaa unu ẹnya l'ọkpehu dụ mu!”


\par }{\PP \VS{14}Ndu iphe-ẹji, bu l'eli úbvú Zayọnu bẹ ndzụ-agụgu rwutaakwaru. Ndu ta adụdu iphe, ẹphe gụberu Chileke nọdu aphụwaa kpaakpaakpaa epfu sụ: “?Bụ onye ole lẹ g'anyi ha bẹ yẹe ọku, enwu enwunwu e-buru? ?Bụ onye ole lẹ g'anyi ha bẹ yẹe oku, etsu ojejoje e-buru?”

\VS{15}Ọ kwa onye bụ onye emeje iphe, pfụru ọto; tẹme ọ nọdu epfuje iphe, pfụru nhamụnha; onye ajịkaje anata urwu, shi l'iphe, a natarụ l'ike; tẹme ọ nọdu eselajẹ ẹka azụ l'anata ụphalazu; onye ta angabẹjedu nchị mẹ a -nọdu achị idzu g'ee-shi gburu ọchi; tẹme ọphu ọosajedu ẹnya hụma iphe, bụ ẹjo-iphe.

\VS{16}Noo ẹgube onye a-nọdu l'ephekerephe. Ọ bụru ẹka oo-buru zee ndzụ bụ l'ụlo, a kpụshiru ike l'eli úbvú. Ẹka ono bẹ aa-nọdu anụ iya nri. Ọphu ọ dụdu teke ọ byaru achọ mini achọcho.


\par }{\SH G'iphe a-dụ-be ree l'iphu
\par }
{\PP \VS{17}Gụbedua e-gude ẹnya ngu hụma onye eze ono g'ọ dụ-be ùbvù l'ẹnya; bya amaa ẹnya l'alị ono, nọru ogologo ono.

\VS{18}L'ị bya egude ọriri ngu bya alaphu azụ l'akahụ nggiri ono. Mbụ l'ị rịa sụ: “?Bụnaa awe bẹ onye ono, shi edeje okpoga-akịriko ono nọhunu? ?Bụhunu awe bẹ onye ọphu e shi apfụjeru ego ọbu nụ nọ? Mbụ ?bụnaa awe bẹ onye ọphu shi agụ ụlo-mgbobuta anyi ọgu nọnaa?”

\VS{19}Ị tịi hụmabaedu ndu ono, shi eku onwophẹ ono ẹnya ahụma ophu; mbụ ndu ono, opfu phẹ egbejeru egberu ono. Ndu atsụ ntsụ; ọphu iphe, ẹphe epfu edojedu ẹnya.

\VS{20}Lenaa ẹnya lẹ Zayọnu; mbụ mkpụkpu ono, anyi anọduje abọ ọbo-iphe anyi ono! Ii-gudewarọ ẹnya ngu hụma Jierúsalẹmu; mbụ mkpụkpu ono, bụ: i -buru iya; nchị adụ ngu doo ono; bya adụ g'ụlo, e meru l'ẹkwa, adụdu onye byaru aphọriberu iya aphọriberu; ọphu ọ dụdu onye adụ ike aphọ-lita itso iya aphọ-lita. Ọphu ọ dụkwapho eri iya ọphu byaru agbabuhu agbabuhu.

\VS{21}L'ẹka ono bẹ Chipfu a-bụru Ọnyibe k'anyi. Ẹka ono a-dụ g'ẹka nggele dụ ọsa; ẹnyimu dụ iya ọsa. Ọphu ọ dụdu ụnwu ụgbo-mini, nweru akwọ-ụgbo, byaru eshi iya nụ. Ọphu ọ dụkwapho oke ụgbo-mini, a byaru anga l'eli iya.

\VS{22}Noo kẹle ọo Chipfu bụ onye-ikpe k'anyi. Mbụ l'ọo Chipfu l'atụru anyi iphe, anyi a-nọdu eme. Tẹme ọ bụru Chipfu bụ onye eze k'anyi. Ọo ya bụ onye a-dzọta anyi.

\VS{23}Eri, e shi kee gụbe ụgbo tọshihuakwaru. Oshi, gụbe ụgbo gude ngụru angụru dụchaakwaa wogowogo. Ọphu ẹkwa-ụgbo ngu adabyiẹkwaru pọtoo. Ọo ya bụ l'aa-kwa ọkwata, parụ ẹka kee; mbụ lẹ ndu ẹniyeni a-kwachaa ọkwata.

\VS{24}Ọphu ọ dụedu onye bu lẹ Zayọnu a-sụ: “Iphe emekwa mu.” Tẹme iphe-ẹji ndu bu l'ẹka ono meru bẹ aa-gụkotaru phẹ nvụ.




\par }\Chap{34}{\SH Aphụ, Chileke a-nụ ndu ọhogu iya
\par }
{\PP \VerseOne{1}Unu kpịritaru ntse; unubẹ ọhamoha; unu bya anụmakpodapho! Unu ngabẹkpodapho nchị; unubẹ ndiphe! G'eliphe l'ophu nụmakwa; iphemiphe, nọ iya nụ anụma! Gẹ mgboko nụma; iphemiphe, shi iya nụ anụma!

\VS{2}Chipfu bẹ avụkwaru ọhamoha ọvuma. Oke ẹhu-eghu iya bẹ ọ tụ-koshiakwaru ndu ojọgu phẹ l'ophu. Oo-mebyishikọtakwa phẹ g'ẹphe hakọtakpoo rengurengu. Oo-woru phẹ haa g'e gbushia.

\VS{3}Ndu nkephẹ, e gburu egbugbu bẹ aa-pajẹru tuphaa etupha. Odzu phẹ awata eshi ishi; mee phẹ atụko úbvú úbvú swọngaa.

\VS{4}L'aphụ akpaminigwe g'onye phụru utute. Kpokpode atụko adashịhu l'alị g'ẹka ẹkwo vayịnu, nwụru lwaa erishihu l'eri iya; mbụ g'akpụru oshi figu, nọ l'oshi figu gbanwụshihuru agbanwụshihu dashịhu.


\par }{\PP \VS{5}Ogu-echi mu bẹ a nọkwa l'imigwe baa bata nkọ. Lekwa; a paakwaa ya apazeta gude abya anụ ndu Edọmu aphụ; mbụ ndu ono, bụ ndu mu dochawaru edocha k'emebyishikọta rengurengu ono.

\VS{6}Ogu-echi Chipfu bẹ mee a-ngụgukwa angụgu. Iphe, e-ji iya nụ bụkwa ẹba-iphe. Mee ụnwu-atụru; yẹe mee eghu; waa ẹba-iphe, shi l'àkpụ̀rù ebili adụchaa ya. Noo kẹle Chipfu abya egwe ngwẹja lẹ mkpụkpu Bọzura; iphe, ee-gbu egbugbu paa ẹka l'alị ndu Edọmu.

\VS{7}Atsụ bẹ aa-tụko ẹphe l'ẹphe gbushikọta; mẹkpoo oke-eswi ndu ọphu ha nwanshịi; mẹ ndu ọphu parụ ẹka. Alị phẹ bẹ mee a-nọdu asọ gborogboro; l'eegude ẹba-iphe gwọo urwuku l'ọoburu ẹpuchi.

\VS{8}Noo kẹle Chipfu nweru eswe agwata ụgwo iphe; bya enweru apha, ẹjo-iphe onye meru a-vọ iya l'ẹhu; g'ooshi nno gbaaru ndu bu lẹ Zayọnu ọdzori.


\par }{\PP \VS{9}Nggele nggele, nọkota l'alị ndu Edọmu a-wọkota korota. Ẹja, dụ l'alị ono awọkota ọku-nshị-egbe. Alị ẹka ono l'ophu abụkotaru korota, ọku enwu taphutaphu.

\VS{10}Ọ tọ byadu anyịhu anyịhu eswe l'ẹnyashi; ẹnwuru iya akpụ tụutuutuu jasụ l'ojejoje. L'ọ bụru ochobu dabyiru nno shi l'ọgbo sweru ọgbo. Ọ tọ dụdu onye byaru eshibaa ya ghatakpọnu aghata ọzobaa.

\VS{11}Ọkpo-ngwere yẹe ebyi esweta iya l'ọ bụru iphe phẹ; mbụ lẹ mgbashị-ujiku yẹe okpoko-ọ́hà akpashị ẹpfune l'ẹka ono. Chileke e-me alị ndu Edọmu g'ọ dụ g'o shi dụ teke o meru eliphe k'ọ̀phúú lẹ mbụlembu.

\VS{12}Ndu oke amadụ phẹ ta adụedu ẹka ẹphe enwekwaduru, bụ ẹka eekuje alị-eze. Ndu-ishi iya g'ẹphe ha a-chịhukota.

\VS{13}Ẹwu-óbvú erwuchia l'ụlo-eli, dụ iya nụ. Ole-karara yẹe ẹgbara atụko ụlo iya, a kpụshiru ike zechia. Iphe, a-nọdu akpa iya ụri abụru nkụta-ọswa. Mgbashị-ujiku eworu iya mee ibe phẹ.

\VS{14}Ụnwu anụ, bu l'echiẹgu ẹphe l'achị-anmabu atụko edzudagbaa l'ẹka ono. Eghu-ọswa araku ibe iya l'ọra. Ọ bụru l'ẹka ono bẹ mgbashị-ujiku anọdukwapho atụta unme. Ọ bụru l'ẹka ono bẹ ẹphe achọtaru onwophẹ ẹka ẹphe a-nọdu atụta unme.

\VS{15}Mgbashị-ujiku a-kpa ẹpfune l'ẹka ono nọdu tụshia ẹkwa. L'o kpua ya; vụa nọdu l'ẹka ono kpupyabẹ phẹ lẹ ǹkù iya hee hetseshia. Ọ bụkwarupho ẹka ono bẹ égbé e-dzukwaphọ okee lẹ nyee.


\par }{\PP \VS{16}Unu jenụ elee ẹnya l'ẹkwo Opfu Chipfu; unu agụa ya agụgu. Ụnwu iphe ono ta adụkwa mẹ nanụ adụ-phodo l'ẹka ono. Ọphu ọ dụkwa ọphu byaru asụ lẹ ya ta ahụmaduru okee ọzoo nyee ya; kẹle ọ kwa mbẹdua tụru ekemu sụ l'onoo g'ọo-dụ bụ ono. Tẹme ọ bụru Unme mu a-nọdu erwukọbe phẹ l'ẹka lanụ.

\VS{17}Ọo ya atụje g'ọo-dụru phẹ. Ọ nọdu egudeje ẹka iya tụa ya atụtu kee. O je abụru nkephẹ jasụ l'ojejoje. Mbụ ẹphe ebuwarurọ l'ẹka ono gbẹ l'ọgbo sweru ọgbo.




\par }\Chap{35}{\SH Ẹhu-ụtso ndu a dzọtaru
\par }
{\Q \VerseOne{1}Echiẹgu yẹe alị, adụdu

\par }{\QB mini,

\par }{\QB dụ iya nụ bẹ ẹhu a-tsọ.

\par }{\Q Mgbẹgu alị-evevee bẹ a-wata

\par }{\QB ete ẹswa mehuaha iphe,

\par }{\QB e meberu iya g'ẹka

\par }{\QB okoko jashịru.


\par }{\Q \VS{2}Mbụ l'ọo-jashịkpoo

\par }{\QB igwerigwe.

\par }{\Q Ẹhu atsọo ya tsọshikpoo

\par }{\QB ya ike;

\par }{\QB l'o rwua okwe kpua ya.

\par }{\Q L'e mee ya g'ọ dụ biribiri

\par }{\QB g'úbvú úbvú Lébanọnu;

\par }{\QB dụ akpabiri g'úbvú

\par }{\QB Kamẹlu;

\par }{\QB yẹe nsụda Sharọnu.

\par }{\Q Ẹphe egude ẹnya phẹ

\par }{\QB hụma

\par }{\QB ọdu-biribiri kẹ Chipfu;

\par }{\QB mbụ akpabiri kẹ Chileke

\par }{\QB anyi.


\par }{\Q \VS{3}Unu menaa g'ẹka unu,

\par }{\QB tsụru mẹe shihu ike.

\par }{\Q Unu emee g'ikpere unu,

\par }{\QB aphụ kwẹekweekwee

\par }{\QB ngụru angụru.


\par }{\Q \VS{4}Unu pfuaru ndu nweru obu

\par }{\QB ndzụ-agụgu sụ phẹ-a:

\par }{\Q “Unu shihu obu ike;

\par }{\QB gẹ ndzụ ba agụshi unu.

\par }{\Q Lẹ Chileke unu a-bya;

\par }{\QB bya emelata nemadzụ iphe,

\par }{\QB o meru onye ọzo.

\par }{\Q Ọo-bya; bya adzọo unubẹdua

\par }{\QB ndzụ.”


\par }{\Q \VS{5}Noo teke ẹnya a-sahụ ndu

\par }{\QB atsụ ishi.

\par }{\Q Nchị ndu ada nkụchi emee

\par }{\QB phosangu.


\par }{\Q \VS{6}Noo teke ndu ẹniyeni a-wata

\par }{\QB azọ garamu garamu

\par }{\QB g'ele.

\par }{\Q Ire agbụtoshihu ndu te

\par }{\QB epfudu opfu;

\par }{\QB ẹphe awata erwu okwe

\par }{\QB ẹhu-ụtso.

\par }{\Q Mini e-shi l'echiẹgu gbafuhu

\par }{\QB sọaha kẹ gborogboro.

\par }{\Q Tẹme nggele eshi l'alị,

\par }{\QB mini te eshidu dụ gbafuhu

\par }{\QB sọaha gborogboro.


\par }{\Q \VS{7}Ẹja evevee,

\par }{\QB l'ekpo phuruphuru

\par }{\QB l'a-bụru okpuru.

\par }{\Q Alị, mini tahụru agbafushihu

\par }{\QB ọgba bụru nggele.

\par }{\Q Ọ bụru ẹka ono,

\par }{\QB bụ nkụta-ọswa shi buru

\par }{\QB iya ono

\par }{\QB bẹ ẹswa e-fushi;

\par }{\QB eji efushia ya;

\par }{\QB ẹchara amịshia ya.


\par }{\Q \VS{8}L'a bya atọgbo iya eze

\par }{\QB gbororo; l'e kua ya ụzo,

\par }{\QB dụ nsọ.

\par }{\Q Ndu aasọ nsọ te eshidu iya.

\par }{\Q Ndu a-nọdu eshi iya nụ

\par }{\QB kpoloko abụerupho

\par }{\QB ndu ọ dụru;

\par }{\QB ọphu ndu eme eswe

\par }{\QB aghaphedu l'ime iya.


\par }{\Q \VS{9}Oduma taa nọdu iya.

\par }{\Q Ọphu ọ dụdu anụ ọzo,

\par }{\QB eri anụ,

\par }{\QB byaru eshitakpọo ya

\par }{\QB eshita ophu.

\par }{\Q A taa hụmakpodaa phẹ nụ

\par }{\QB ahụma ophu l'ẹka ono.

\par }{\Q Ọ bụepho ndu a gbafụtaru bụ

\par }{\QB ndu a-nọdu eshi iya nụ.


\par }{\Q \VS{10}Mbụ lẹ ndu ono,

\par }{\QB Chipfu pfụru aswa phẹ

\par }{\QB ono a-lwa.

\par }{\Q Ẹphe agụru ebvu lwatashịa

\par }{\QB Zayọnu.

\par }{\Q Ẹphe ekpuru ẹhu-ụtso ojejoje

\par }{\QB g'onye kpu okpu eze.

\par }{\Q Ete ẹswa yẹe ẹhu-ụtso

\par }{\QB atụko phẹ ẹhu sweta.

\par }{\Q Aphụ yẹe atsụ ude agbaa

\par }{\QB ọso gbalaa.




\par }\Chap{36}{\SH Senakeribu eye ndu Jierúsalẹmu ebvu
\par }
{\R (2Ndu 18:13-37; 2Iphe 32:1-19)

\par }{\PP \VerseOne{1}Tọbudu iya bụ; o rwua l'apha, kwe eze, bụ Hezekáya apha iri l'ẹno, ọ watarụ abụru eze; Senakeribu, bụ eze ndu Asiriya bya ọgu l'alị ndu Jiuda; bya atụko mkpụkpu phẹ g'ọ ha, bụ mkpụkpu, a kpụshiru ike lwụa lwụta.

\VS{2}No iya; eze ndu Asiriya ono bya agbẹ lẹ mkpụkpu Lakishi zia onye-ishi ndu ojọgu iya; yeru iya ndu ojọgu, dụ igwerigwe; bya asụ iya g'ẹphe jepfu eze, bụ Hezekáya lẹ Jierúsalẹmu. Onye-ishi ndu ojọgu ono jerwua bya eje apfụru l'ishi mgba-mini okpuru ụzo eli, dụ l'ụzo ono, eeshije eje ẹka asajẹ uwe ono.

\VS{3}Ọ nọdu l'ẹka ono; ẹphe byapfuta iya; mbụ Ẹliyakimu nwa Hilikaya, bụ onye-ishi l'ibe eze; waa Shebuna, bụ onye edeje ẹkwo; waa Jiowa nwa Asafu; yẹbedua bụ onye nkwakọbe.


\par }{\PP \VS{4}Onye-ishi ndu ojọgu ono bya asụ phẹ: “Unu je akaru Hezekáya lẹ-a: Wakwa iphe, o pfuru; mbụ Ọkalibe eze, bụ eze ndu Asiriya. Ọ sụru-a: ?Bụ lẹ gụnu bẹ ị chịru nwụpfu ophu i nweru kwẹe?

\VS{5}Ị sụru l'ị machawaru ẹregede ọgu bya enweru ike, e gude alwụ ọgu. Obenu l'opfu ngu bụ okorobo opfu. ?Bụ onye bẹ ị dakoberu ekwefụru yẹbe eze ndu Asiriya ike?

\VS{6}Lenu; ọ kwa ndu Ijiputu bẹ ị dakoberu; mbụ Ijiputu ono, bụ mgbawa-ẹchara, abụjeru: onye dakoberu iya nụ l'o yejashịa ya ẹka meka iya iphe onoya. Ọ kwa ẹgube ono bẹ Fero dụ; mbụ eze ndu Ijiputu. Ọ kwa nno bụ g'ọ dụru iphe, bụkpoo ndu dakoberu iya nụ.

\VS{7}Teke ị sụkwanuru mu l'ọo Chipfu, bụ Chileke unu bẹ unu dakoberu; ?tọ bụdu Chipfu ọbu bụ ọphu Hezekáya lwụru ẹka aagwajẹ iya; bya emebyishia ọru-ngwẹja iya; bya asụ ndu Jiuda ẹphe lẹ ndu Jierúsalẹmu g'ẹphe byajẹ abaa ẹja l'atatiphu ọru-ngwẹja-a?


\par }{\PP \VS{8}“Byalẹkwa-a g'unu lẹ nnajịuphu mu, bụ eze ndu Asiriya tụko chịa ìdzù. I -kweta bẹ mu a-kpụru ụnu ịnya ise kpẹe ngu; mẹ ọ -bụru l'ịi-dụ ike yechaa ya ndu a-nọdu agba iya nụ.

\VS{9}Ọdumeka; ?dẹnu g'ị rịru l'ịi-dụ ike kpafụ l'iphu onye-ishi ndu ojọgu nnajịuphu mu; m'obeta ọ bụru onye ẹnya kachaa alwalwa lẹ ndu-ishi ndu ojọgu iya; l'ẹka ọ bụ ndu Ijiputu bẹ ị dakoberu g'ẹphe chiẹ ngu ụgbo-ịnya; chiẹ ngu ndu agba l'ịnya-ọgu?

\VS{10}Ọzo bụ lẹ-a; ?i dobesụ l'ọ tọ bụdu Chipfu bẹ mu nọ l'ẹka bya ọgu l'alị-a gẹ mu mebyishia ya? Ọ kwa Chipfu l'onwiya ziru mu gẹ mu bya ọgu l'alị-a mebyishia ya.”


\par }{\PP \VS{11}Tọbudu iya bụ; Ẹliyakimu; yẹe Shebuna; waa Jiowa bya asụ onye-ishi ndu ojọgu ono-a: “Jiko gude opfu ndu Arámu pfuru yeru anyịbe ndu-ozi ngu; eshinu anyi anụ iya ree. Te egudeshi opfu ndu Jiuda pfuru yeru anyi; kẹle ndu nọ l'eli igbulọ anụkwa iya.”


\par }{\PP \VS{12}Onye-ishi ndu ojọgu ono sụ phẹ: “?Bụ unu lẹ nnajịuphu unu kpoloko bẹ ọ dụ unu gẹ nnajịuphu mu ziru mu gẹ mu bya ezia ozi-a? Waawakwa. Ọ kwa unu lẹ ndu ono, nọ l'eli igbulọ ono; mbụ ndu ono, unu l'ẹphe e-mechaa ria nshị unu l'ọnu; ngụa mamịni, unu gbọru ono bẹ mu epfuru iya.”


\par }{\PP \VS{13}Onye-ishi ndu ojọgu ono bya apfụru bya egude opfu ndu Jiuda bya arashịa ya ike sụ: “Unu nụmakwa iphe, o pfuru; mbụ Ọkalibe eze ono, bụ eze ndu Asiriya!

\VS{14}Wakwa iphe, eze ndu Asiriya pfuru: Unu te ekwekwa gẹ Hezekáya dephua unu. Ọ tọo dụkwa ike adzọ unu!

\VS{15}Ọphu unu ekwekwa gẹ Hezekáya deta unu g'unu dakobe Chipfu; l'ẹka oopfuru unu asụje lẹ Chipfu ta adụkwa iphe, e-me g'ọ tọ dzọta unu. Lẹ mkpụkpu-a taa lakwa l'ẹka eze ndu Asiriya.

\VS{16}Unu ta angakwaru Hezekáya nchị; kẹle eze ndu Asiriya sụkwaru-a g'unu wụfuta wụ-pfuta iya gẹ yẹle unu doshia. Ọo ya bụ g'onyemonye lẹ g'unu ha eria iphe, shi lẹ vayịnu iya; ria akpụru, shi l'oshi figu iya; bya angụa mini, dụ lẹ wẹlu iya;

\VS{17}jasụ teke ya a-bya eduta unu; lashịa l'alị, dụ gẹ k'unu; mbụ alị, ereshi dụ; mẹe ọ̀phúú dụ iya; alị, nri dụ; tẹme opfu-vayịnu dụ iya.


\par }{\PP \VS{18}“Unu te ekwekwa gẹ Hezekáya dephua unu; kẹle ọo-sụ unu lẹ Chipfu l'a-dzọtakwa unu. ?Ọ dụkporu ọha ọphu agwa alị phẹ nafụtajewaru l'ẹka eze ndu Asiriya?

\VS{19}?Bụ awe bẹ agwa ndu Hamatu yẹe kẹ ndu Apadu nọ? Agwa ndu Sefavayimu; ?ẹphe nọ l'awe? ?Ẹphe dụru-a ike dzọta ndu Samériya l'ẹka yẹbe eze ndu Asiriya tọo?

\VS{20}?Bụ agwa ole l'ime agwa ndu alị ono bẹ dụru ike nafụta ndu alị iya l'ẹka iya? ?Dẹnu gẹ Chipfu e-shi dụ ike nafụta ndu Jierúsalẹmu l'ẹka iya?”


\par }{\PP \VS{21}Ndu Jiuda ono, oopfu eyeru ono nọduepho nggujingguji; ọphu ọ dụdu onye ọphu pfuru opfu yeru iya; kẹle eze, bụ Hezekáya tụru ekemu sụ g'ọ to dụkwa onye e-yeru iya ọnu.


\par }{\PP \VS{22}Tọbudu iya bụ; Ẹliyakimu nwa Hilikaya, bụ onye-ishi l'ibe eze; yẹe Shebuna, bụ onye edejeru eze ẹkwo; waa Jiowa nwa Asafu, bụ onye nkwakọbe tụgbua; o bụru phẹ ejepfu Hezekáya. Ẹphe gbajachaa uwe phẹ agbaja. Ẹphe jerwua bya eje akọoru iya iphe, onye-ishi ndu ojọgu ono pfuru.




\par }\Chap{37}{\SH Hezekáya epfu anụ Chileke
\par }
{\R (2Ndu 19:1-13)

\par }{\PP \VerseOne{1}Tọbudu iya bụ; Hezekáya nụmaepho iphe ono ọ gbajashịa uwe iya; bya achịta uwe-aphụ yee; ọ bụru iya eje l'eze-ụlo Chipfu.

\VS{2}Ọ bya ezia Ẹliyakimu, bụ onye-ishi l'ibe eze; yẹe Shebuna, bụ onye edejeru eze ẹkwo; waa ndu-ishi lẹ ndu-uke Chileke; g'ẹphe jepfu onye mpfuchiru Chileke ono, bụ Azáya nwa Emọzu. Ẹphe tụko yee uwe-aphụ jeshia.

\VS{3}Ẹphe je je asụ iya: “Hezekáya sụru-a: ‘Ntanụ-a bụkwa mbọku, oke iphe-ẹhuka dapfutaru anyi; bya abụru mbọku, aahụ̀ anyi ahụ̀hù; bya abụru mbọku, iphe-iphere jiru anyi iphu. Ọ dụkwa g'ẹgube ime anọduje eme nwanyị; ọ tọ dụdu ike nyịa ọnyi nwụa nwata ọbu-a

\VS{4}O nweru g'ọo-dụ; Chipfu, bụ Chileke ngu anụma iphe ono, onye-ishi ndu ojọgu ono epfu ono; mbụ onye ono, nnajịuphu iya, bụ eze ndu Asiriya yeru g'ọ bya epfutọshia Chileke ono, dzụ ndzụ ono; k'ọphu bụ lẹ Chipfu a-barụ iya mba l'opfu ono, yẹbe Chipfu, bụ Chileke ngu nụmaru ono. Ọo ya bụ; pfuru nụ Chileke l'opfu ẹhu ndu ọphu phọduru nụ.’ ”


\par }{\PP \VS{5}Ọo ya bụ; ndu ono, eze, bụ Hezekáya ziru ono bya abyapfuta Azáya;

\VS{6}Azáya sụ phẹ: “Unu je asụ nnajịuphu unu lẹ Chipfu sụru-a: ‘Ba atsụkwa ebvu lẹ k'iphe ono, ị nụmaru ono; mbụ opfu ono, ndu-ozi eze ndu Asiriya gude bya epfutọshia mu ono.

\VS{7}Hụma lẹ mu e-woru unme lanụ ye iya l'ẹhu; k'ọphu bụ l'ọo-nụma asụlasu; lashịa alị phẹ; mu emee g'e gude ogu-echi gbua ya l'alị phẹ gẹdegede.’ ”


\par }{\PP \VS{8}Onye-ishi ndu ojọgu ndu Asiriya bya anụma l'eze ndu Asiriya lụfuwaru lẹ mkpụkpu Lakishi; ọ laphu azụ je ahụma onye eze ono l'ẹka ootso ndu Libuna ọgu.


\par }{\PP \VS{9}Noo ya; a bya ezia Senakeribu lẹ Tirihaka, bụ eze ndu Kushi bẹ abyapfutawa iya ọgu; o zia ndu-ozi g'ẹphe je ezia Hezekáya sụ:

\VS{10}“Waa iphe, unu e-pfuru Hezekáya baa; mbụ eze ndu Jiuda: ‘B'ekwekwa gẹ Chileke ngu, bụ onye ono, i dakoberu ono duphua ngu; l'ẹka oopfu lẹ Jierúsalẹmu ta alwadu l'ẹka mụbe eze ndu Asiriya.

\VS{11}Ọphu doru ẹnya bụ l'ị nụmahawaru iphe, ndu eze ndu Asiriya meru ndu alị ọzo; mbụ l'o mebyishikọtaru phẹ. ?Aa-nafụta-chia gụbedua tọo?

\VS{12}Mbụ-a; ndu ọhamoha ono, nna mu oche phẹ mebyishiru ono; ?agwa phẹ dzọtaru phẹ-a tọo? Mbụ agwa ndu Gozanu; yẹe kẹ ndu Haranu; waa kẹ ndu Rẹzefu; mẹ kẹ ndu Édẹnu, bụ ndu shi nọdu lẹ Telasa.

\VS{13}?Bụ awe bẹ eze ndu Hamatu nọ nta-a; mẹ eze ndu Apadu; mẹ eze ndu mkpụkpu Sefavayimu; ọzoo kẹ ndu Hena; ọzoo kẹ ndu Iva?’ ”


\par }{\PP \VS{14}Tọbudu iya bụ; Hezekáya bya anata ẹkwo-ozi ono l'ẹka ndu e ziru iya; bya eworu iya gụa. Ọ bya abahụ l'eze-ụlo Chipfu bya eje eworu iya tọsaa l'iphu Chipfu.

\VS{15}Hezekáya bya epfuru nụ Chipfu sụ:

\VS{16}“Gụbe Chipfu, bụ Ọkalibe-Kakọta-Ike; gụbe Chileke kẹ ndu Ízurẹlu; onye sụgaru l'aba-eze iya l'echilabọ chierobu. Ọo ngu kpoloko bụ Chileke, nwekọta alị-eze, dụ lẹ mgboko mgburugburu. Ọo ngu meru igwe bya emee eliphe.

\VS{17}Ngabẹnu nchị gụbe Chipfu; nụma iphe, mu epfu. Sanaa ẹnya hụmadupho. Ngabẹkpodapho nchị; nụma opfu ono, Senakeribu ziru g'e gude bya epfutọshia gụbe Chileke, nọ ndzụ ono.


\par }{\PP \VS{18}“Gụbe Chipfu; ọ bụkwa eviya lẹ ndu eze ndu Asiriya mebyishiwaru ọhamoha; waa alị phẹ.

\VS{19}Ẹphe chịwaru agwa ndu ono ye l'ọku; o kepyashịa; kẹle agwa phẹ ọbu ta adụdu iphe ọzo, ọ bụ; gbahaa nkụ; yẹe mkpuma, bụ iphe, nemadzụ gude ẹka mee.

\VS{20}Ọo ya bụ lẹ-a; gụbe Chipfu, bụ Chileke anyi; dzọnaa anyi l'ẹka eze ndu Asiriya ono; k'ọphu alị-eze, dụkota lẹ mgboko l'ophu a-maru l'ọo gụbedua kpoloko; mbụ gụbe Chipfu bẹ bụ Chileke.”


\par }{\SH Adada Senakeribu
\par }
{\PP \VS{21}Tọbudu iya bụ; Azáya nwa Emọzu bya ezia Hezekáya ozi sụ: Chipfu, bụ Chileke kẹ ndu Ízurẹlu sụru l'iphe ono, i pfuru nụ iya l'opfu ẹhu Senakeribu, bụ eze ndu Asiriya ono bẹ ya nụmawaru.

\VS{22}Waa iphe, Chipfu pfuru l'opfu ẹhu Senakeribu baa:

\par }{\Q Nwada Zayọnu ta adụekwa

\par }{\QB iphe, ọ gụberu ngu;

\par }{\QB tẹme ọ nọdu aja ngu

\par }{\QB ewenu.

\par }{\Q Nwada Jierúsalẹmu ekwe

\par }{\QB l'ishi l'ẹka ịigba ọso lẹ

\par }{\QB ndaba agbala.


\par }{\Q \VS{23}?Bụ onye bụ onye ono,

\par }{\QB i shi ephu iphu;

\par }{\QB bya epfutọshi iya ono?

\par }{\Q ?Bụ onye bẹ i shi atụ ụzu

\par }{\QB ekpu-a;

\par }{\QB mbụ onye ono,

\par }{\QB i gude eku-onwonye

\par }{\QB vọoru ẹnya ono?

\par }{\Q Ọ kwa Onye dụ Nsọ

\par }{\QB kẹ Ízurẹlu!


\par }{\Q \VS{24}I ziru ndu-ozi ngu;

\par }{\QB ẹphe bya eburu iphu nyabẹ

\par }{\QB Nnajịuphu.

\par }{\Q Ị sụru l'i gudewaa ikpoto

\par }{\QB ụgbo-ịnya-ọgu ngu

\par }{\QB nyirwuchaa mkpakpọnu

\par }{\QB úbvú úbvú;

\par }{\Q Mbụ l'i nyirwuwaru

\par }{\QB mkpakpọnu,

\par }{\QB ẹka úbvú úbvú

\par }{\QB Lébanọnu jeberu;

\par }{\QB bya egbutsushiwa oshi sida,

\par }{\QB dụ iya nụ, bụ ndu ọphu

\par }{\QB kachaa etse ogologo;

\par }{\QB mẹ oshi payịnu iya

\par }{\QB ọphu kachaa adụ ùbvù

\par }{\QB l'ẹnya;

\par }{\QB bya ejerwuwaa ẹka ọ

\par }{\QB kachaa abụru ẹpfukala;

\par }{\QB mẹ ẹka ọ kachaa abụru ọswa,

\par }{\QB dụ ree.


\par }{\Q \VS{25}Mbụ l'ị tụwaru wẹlu l'alị ndu

\par }{\QB ọhozo; bya angụa ya mini;

\par }{\QB bya egudewaa

\par }{\QB ọbochi-ọkpa ngu zọo iphe,

\par }{\QB bụ nggele,

\par }{\QB dụkota l'alị Ijiputu tọlitoli;

\par }{\QB jasụ ọ tashịhukota.


\par }{\Q \VS{26}Sụ-a; ?ọ dụ g'ị tị nụmajeduru

\par }{\QB iya?

\par }{\Q Ọo mu tubuhawaru g'ọ dụ

\par }{\QB nno teke dụhawaa ẹnya.

\par }{\Q Mbụ l'ọ bụro teke ndiche

\par }{\QB bẹ mu chịhawaru iya

\par }{\QB rọo dobe.

\par }{\Q Ọ bụru nta-a bẹ mu

\par }{\QB meru iya g'ọ vụa;

\par }{\QB mbụ mee;

\par }{\QB i woru mkpụkpu,

\par }{\QB a kpụgbaaru o shihu

\par }{\QB ike mebyishia;

\par }{\QB ọ bụru ikpo mkpuma.


\par }{\Q \VS{27}Ọ bụru iya bụ;

\par }{\QB ike bvụ ndu bu iya nụ.

\par }{\Q Ẹphe bụru ndu a tụru

\par }{\QB ẹberebete;

\par }{\QB e meru iphe-iphere

\par }{\QB kpua phẹ.

\par }{\Q Ẹphe bya adụ g'iphe,

\par }{\QB a kụru l'opfu; g'iphe,

\par }{\QB rwuru irwu k'ọ̀phúú;

\par }{\QB mbụ dụ g'ẹswa,

\par }{\QB furu lẹ mkpotsu ụlo,

\par }{\QB anwụ chigbushiru

\par }{\QB l'ẹbe adụ g'o vutaberu l'eli.


\par }{\Q \VS{28}“Obenu lẹ gụbedua bẹ mụbe

\par }{\QB Chileke maru ẹka ị nọ.

\par }{\Q Mu maru teke ịibata abata;

\par }{\QB maru teke ịitugbu

\par }{\QB atụgbu.

\par }{\Q Mu maru g'ịibataberu

\par }{\QB hanyịhanyi ekpu mu.


\par }{\Q \VS{29}Eshi ọphu ọ bụ mụbe Chileke

\par }{\QB bẹ ịibaru hanyịhanyi;

\par }{\QB tẹme bẹebeebee,

\par }{\QB iipfuru mu rwuwa mu

\par }{\QB nchị;

\par }{\QB bẹ mu e-woru ịkokoro

\par }{\QB dzụbe ngu l'imi;

\par }{\QB woru mkpụrukpu-ígwè

\par }{\QB ye ngu l'ọnu g'ịnya.

\par }{\Q Mu emee ngu g'i shia ọphu

\par }{\QB i shi laphu azụ l'ẹka

\par }{\QB i shi.


\par }{\PP \VS{30}“A -bya lẹ gụbedua, bụ Hezekáya; waa iphe, a-bụru ngu iphe-ọhubama baa: Apha-a bẹ ii-ri iphe, daru ẹda. O -be apha ọzo l'i ria ọphu shi l'ono futa. O -rwua l'apha k'ẹto iya; kọo opfu kpata iphe, ị kọru iya. Gbaa opfu-vayịnu; ria akpụru, e-shi iya nụ.

\VS{31}Sụ-a; nwa ndu ono, a-phọdu nụ l'ọnu-ụlo Jiuda bẹ a-gba ọgbarabvu l'ime alị; mịa mebyi l'eli mgboko;

\VS{32}noo kẹle o nweru nwa ndu phọduru nụ lẹ Jierúsalẹmu. Ikpoto ndu wafụru nụ e-shi l'úbvú Zayọnu. Ọ bụru Chipfu, bụ Ọkalibe-Kakọta-Ike e-gude g'ọ phụ-be iya l'ẹhu mee ya.


\par }{\PP \VS{33}“Ọo ya bụ; waa iphe, Chipfu pfuru l'ẹhu eze ndu Asiriya baa: Ọ tọ byadu a-bata lẹ mkpụkpu-a; ọphu ọ byadu agba g'ọ ka mma l'ọo apfụ l'ẹka-a. O too gudekpọdanu iphe, eegbobutajẹ onwonye abyakube iya ntse; ọphu ọ byadu ebvuphe iya ose-ọgu.

\VS{34}Ọo ụzo, o shi bya bẹ oo-shi laa. Ọ tọ byadu abata lẹ mkpụkpu ọwa abata ophu.” Nokwa iphe, Chipfu eepfu.

\VS{35}“Sụ-a; mu e-gude k'ẹpha mu; mẹ opfu ẹhu Dévidi, bụ onye-ozi mu gbobuta mkpụkpu-a; dzọo ya.”


\par }{\PP \VS{36}Tọbudu iya bụ; ojozi Chipfu tụgbuepho bya eje l'ẹka ndu ojọgu Asiriya dọru; bya eje egbua ụkporo ụnu ụmadzu ugbo ụkporo l'ẹto l'ụnu ụmadzu labọ l'ụkporo ụmadzu iri\FTNT{*}{{\FR 37:36 }{\FR{37:36
}}{\FT{Bụ iya bụ 185,000 lẹ mbekee.}}} l'ime ndu ojọgu ono. E tehushia l'ụtsu; odzu zẹshiwaa kẹ bẹe.

\VS{37}Noo ya; Senakeribu, bụ eze ndu Asiriya tụgbua; ọ bụru iya alaphu azụ. Ọ laphushia azụ lẹ Ninive je anọdu.

\VS{38}O be ujiku lanụ; ọ nọdu agwa agwa iya, bụ Nịsuroku; ụnwu iya, bụ Adụrameleku; mẹ Shareza je egude ogu-echi gbugbua ya; gbaru lashịa alị Araratu. Ọo ya bụ; Esahadọnu, bụ nwa iya bụru eze nọchia ẹnya iya.




\par }\Chap{38}{\SH Iphe-ememe guderu Hezekáya
\par }
{\R (2Ndu 20:1-11)

\par }{\PP \VerseOne{1}Ọ bụru teke ono bẹ iphe-ememe guderu Hezekáya; k'ọphu bụ l'ọ nọwaa l'ọnu ọnwu. Onye mpfuchiru Chileke, bụ Azáya; nwa Emọzu bya ejepfu iya je asụ iya: Chipfu sụru-a: “Dozia ibe ngu ree; kẹle ịibyawa anwụhu; ị tịi kadụ mma.”


\par }{\PP \VS{2}Noo ya; Hezekáya bya aghaa iphu l'ụzo igbulọ pfuru nụ Chipfu sụ:

\VS{3}Gụbe Chipfu; nyatanụ gẹ mu bụ-be onye gude ire-lanụ; mẹ obu mu g'ọ ha tsoo ụzo nkengu; mẹ gẹ mu gude meberu iphe, dụ ree l'ẹnya ngu. Hezekáya raa ẹkwa kpọo pfụla pfụla.


\par }{\PP \VS{4}Tọbudu iya bụ; Opfu Chipfu bya atụba Azáya lẹ nchị sụ iya:

\VS{5}“Je akaru Hezekáya lẹ-a: Waa iphe, o pfuru; mbụ Chipfu, mbụ Chileke kẹ nna ngu, bụ Dévidi: Mu nụmawaru epfupfu, i pfuru nụ mu; bya ahụmawaa ẹnya-mini, shi ngu l'ẹnya. Mu e-yekwafụa apha iri l'ise lẹ ndzụ ngu.

\VS{6}Ọzo bụ lẹ mu a-nafụta ngu; nafụta mkpụkpu-a l'ẹka eze ndu Asiriya. Mu a-gbaru mkpụkpu-a ọdzori.


\par }{\PP \VS{7}“Waa iphe-ọhubama, Chipfu e-goshi ngu baa; g'i gude maru lẹ Chipfu e-me-a iphe ono, o pfuru ono.

\VS{8}Nwonyonyo iphe ono, a kpụshiru, ee gudeje enyi ụlo-eli Éhazu ono; bẹ mu e-me g'o gude ntụ-ọkpa iri tsụ-phu azụ.” No iya; onyonyo ono tsụa rịbo; gude ntụ-ọkpa iri tsụ-phu azụ eme lẹ g'o shi habe ogologo.


\par }{\PP \VS{9}Ọwa-a bụ iphe, Hezekáya deru; mbụ eze ndu Jiuda g'iphe-ememe ono mechaarụ iya; ọ kachaa mma.


\par }{\Q \VS{10}Mu sụkwaru: ?Bụ lẹ

\par }{\QB mkpakpọnu ndzụ mu-a

\par }{\QB bẹ mu jeru je eshisweta

\par }{\QB ọnu ọguzo alị-maa?

\par }{\Q A naa mu nfụ nafụ mu nwa

\par }{\QB apha ndzụ mu ọphu

\par }{\QB phọduru nụ?


\par }{\Q \VS{11}Mu sụkwaru lẹ mu taa

\par }{\QB hụmabaedu Chipfu

\par }{\QB l'alị ndu dzụ ndzụ.

\par }{\Q Ọphu mu egudebaẹdu

\par }{\QB ẹnya ahụma nemadzụ,

\par }{\QB dzụ ndzụ;

\par }{\QB ọzoo kẹ g'anyi lẹ ndu

\par }{\QB nọkwadu l'eliphe-a

\par }{\QB bubaaru.


\par }{\Q \VS{12}A lashịru ndzụ mu g'onye lashịru

\par }{\QB ẹswa l'ụlo ụnwu-eswi;

\par }{\QB mbụ l'ọo g'onye akpa iphe

\par }{\QB akpakpa aphụkobeje iphe,

\par }{\QB ọ kpagheru akpaghe-a

\par }{\QB bụ gẹ mu

\par }{\QB phụkobewaru ndzụ mu.

\par }{\Q Ọ bya atụwaa mu eri

\par }{\QB gbụpyia l'iphe, aakpajẹ iphe;

\par }{\QB bya egbubufu iya.

\par }{\Q Ọ bụru-a shi l'eswe gẹ nchi

\par }{\QB jihu bẹ i mebufụwaru

\par }{\QB nụ kẹ ndzụ mu.


\par }{\Q \VS{13}Mu nọdu atajẹkpoepho

\par }{\QB nshi jasụ nchi abọhu.

\par }{\Q Obenu l'o gwerụ mu

\par }{\QB ọkpu arakabya g'ẹka

\par }{\QB oduma ata anụ.

\par }{\Q Ọ bụru-a shi l'eswe gẹ nchi

\par }{\QB jihu bẹ i mebufụwaru

\par }{\QB nụ kẹ ndzụ mu.


\par }{\Q \VS{14}Mu gbọaha chachacha

\par }{\QB g'apya ọzoo g'ẹsha.

\par }{\Q Mu deahaa kukuku

\par }{\QB g'ede-kuukuu.

\par }{\Q Mu lenyaa ẹnya l'eligwe;

\par }{\QB ẹnya meahaa mu ẹhuka.

\par }{\Q Mu sụ: Jiko Nnajịuphu;

\par }{\QB mu eje iphe-ẹhuka;

\par }{\QB byanụ agbaarụ mu

\par }{\QB mkpu!


\par }{\Q \VS{15}Ọle ọ bụ; ?mu a-sụkwanu

\par }{\QB agha?

\par }{\Q O pfuakwaru opfu nụ mu;

\par }{\QB mbụ ọ bụru yẹbedua

\par }{\QB l'onwiya meru iphe ono.

\par }{\Q Mu a-nọdukpoepho eje

\par }{\QB nwa gelee jasụ gẹ mu

\par }{\QB a-nọ-beru;

\par }{\QB kẹle obu atawa mu

\par }{\QB nyịkinyiki.


\par }{\Q \VS{16}“Gụbe Nnajịuphu;

\par }{\QB ọ kwa ụdu iphe,

\par }{\QB dụgbaa ẹgube-a bẹ

\par }{\QB nemadzụ gude buru.

\par }{\Q Ọ bụkwaru iya phọ bẹ unme,

\par }{\QB nọ mu l'ẹhu byaru bya

\par }{\QB egudewaa nọdu ndzụ nta-a.

\par }{\Q Jiko menaa gẹ mu wekọrohu;

\par }{\QB menaa gẹ mu nọdu ndzụ!


\par }{\Q \VS{17}Ọkpobe opfu;

\par }{\QB ọ kwa g'ọo-dụru mu lẹ ree

\par }{\QB bẹ mu gude jee iphe-ẹhuka,

\par }{\QB dụ nno.

\par }{\Q Ọ bụru l'ọo l'i yeru mu obu

\par }{\QB bẹ i ti kwedu gẹ mu

\par }{\QB bahụ lẹ nsụkutu ọla-l'iswi.

\par }{\Q Ị bya atụko iphe-ẹji mu l'ophu

\par }{\QB chịru ye onwongu l'azụ;


\par }{\QB \VS{18}kẹle ndu nọwaa l'alị-maa te

\par }{\QB etukwa ngu ẹpha.

\par }{\Q Ọphu ndu nwụhuwaru anwụhu

\par }{\QB agụkwa ebvu egude etu

\par }{\QB ngu ẹpha.

\par }{\Q Ọphu ndu e kpochiru l'ilu

\par }{\QB eleẹkwa ẹnya ire-lanụ

\par }{\QB nkengu.


\par }{\Q \VS{19}Ọ kwa ndu nọ ndzụ;

\par }{\QB mbụ l'ọo ndu nọ ndzụ bụ ndu

\par }{\QB anọduje etu ngu ẹpha gẹ

\par }{\QB mu etu ngu iya ntanụ-a.

\par }{\Q Ọ bụru ndu bụ nna anọduje

\par }{\QB akọru ụnwu phẹ g'ị bụ-be

\par }{\QB onye ire-lanụ.


\par }{\Q \VS{20}Chipfu a-bya adzọo mu ndzụ.

\par }{\Q Ọo ya bụ l'anyi a-nọdu agụ

\par }{\QB ebvu akpọ iya l'une

\par }{\QB jasụ g'anyi a-nọ-beru ndzụ.

\par }{\Q Ọ bụru l'eze-ụlo Chipfu bẹ

\par }{\QB anyi a-nọdu gụa ya.”


\par }{\PP \VS{21}Azáya pfuwaru sụ g'e meta iphe oshi figu tsua etsutsu debechaa Hezekáya l'ẹjo-onwo ono, phọkashiru iya l'ẹhu ono; l'o -mewaa ya nno; l'o wekọrohu.

\VS{22}Hezekáya bya ajịa sụ: “?Bụ gụnu bụ iphe-ọhubama, e-goshi lẹ mu e-mechaa bahụbaa l'eze-ụlo Chipfu ọzo?”




\par }\Chap{39}{\SH Ndu nnochi-ẹnya, shi Bábilọnu
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ọ bụru teke ono bẹ Merodaku-Baladanu; mbụ nwa Baladanu, bụ eze ndu Bábilọnu deshiru ẹkwo-ozi nụ g'e je anụ Hezekáya; bya eyekwaru iya ya phọ iphe-ọma g'e gude bya iya ajịji; kẹle ọ nụmaru l'iphe shi eme iya; ọ kawaa mma.

\VS{2}Hezekáya nabata ndu ono, e ziru ozi ono; bya egoshi phẹ iphe, nọkota l'ụlo-ẹku iya; mbụ goshi phẹ mkpọla-ọchaa; yẹe mkpọla-ododo; mẹ manụ, eshi mkpọ; mẹ ngwọgu iya l'ophu; mẹ iphe, bụkota ẹku iya. Ọ tọ dụdu iphe, dụ l'ibe iya; ọzoo iphe, dụ l'alị-eze iya l'ophu, o to goshiduru ndu ono; mbụ Hezekáya.


\par }{\PP \VS{3}Tọbudu iya bụ; Azáya, onye mpfuchiru Chileke bya ejepfu eze, bụ Hezekáya je ajịa ya sụ: “?Bụ awe bẹ ndu ono shi bya? ?Bụ gụnu bẹ ẹphe pfuru?”

\par }{\PP Hezekáya sụ iya: “Ẹphe shikwa ẹka dụ ẹnya bya. Ẹphe shi Bábilọnu.”


\par }{\PP \VS{4}Azáya bya ajịa ya sụ: “?Bụ gụnu bẹ ẹphe hụmaru l'ibe ngu?”

\par }{\PP Hezekáya sụ iya: “Ẹphe tụkokwaru iphemiphe, dụ l'ibe mu hụma-gbua. Ọ tọ dụkwa iphe, dụ g'ẹku, mu nweru enweru, mu te egoshiduru phẹ.”


\par }{\PP \VS{5}Noo ya; Azáya bya asụ Hezekáya: “Nụma opfu, shi Chipfu l'ọnu; mbụ Ọkalibe-Kakọta-Ike ono.

\VS{6}Ọ sụru-a: Lẹ mbọku abyawaa teke iphemiphe, dụ l'ụlo eze ngu; mẹ iphe ono, nna ngu phẹ setarụ dobe; ọ nọo byasụ nta-a a-bụru iphe, ee-vuta lashịa Bábilọnu. Ọ tọ dụdu m'ọphu ee-wophodo. Noo iphe, Chipfu epfu.

\VS{7}Tẹme ụnwu ngu unwoke, bụ ndu a nwụtaru ngu bẹ aa-harụ kpụkaa; ẹphe eje abụru ndu anọduje eleta ibe eze ndu Bábilọnu ẹnya.”


\par }{\PP \VS{8}Hezekáya sụ iya: “Opfu Chipfu ono, i pfuru ono dụkwa ree.” Iphe, o gude pfua nno bụ l'ọ rịru sụ lẹ nchị a-dụ-a doo; ọphu ọ dụdu iphe, bya l'eme teke ya nọkwadu ndzụ.




\par }\Chap{40}{\SH Adụ ndu kẹ Chileke obu
\par }
{\Q \VerseOne{1}Unu dụnaa ndibe mu

\par }{\QB obu! Unu dụnaa phẹ obu!

\par }{\Q Nokwa iphe, Chileke unu

\par }{\QB pfuru bụ onoya.


\par }{\Q \VS{2}Unu pfunaa opfu bẹlebele

\par }{\QB yeru Jierúsalẹmu.

\par }{\Q Unu ranaa ya arara g'ọ maru

\par }{\QB l'ozi-ike ono,

\par }{\QB ooje ono bẹ bvụwaru nụ.

\par }{\Q L'a pfụwaru ụgwo ẹjo-iphe,

\par }{\QB o meshiru.

\par }{\Q L'ewere, Chipfu meru iya

\par }{\QB hawaa g'iphe-ẹji, o meru;

\par }{\QB mbụ l'ọ hawaa g'ọo ya

\par }{\QB ugbo labọ.


\par }{\Q \VS{3}Ọ dụru onye ara iya arara sụ:

\par }{\Q “Unu meziaru Chipfu ụzo

\par }{\QB l'echiẹgu.

\par }{\Q Unu mee eze gbororo iya g'ọ

\par }{\QB dụgbaa nhamụnha lẹ

\par }{\QB mgbẹgu alị-evevee.


\par }{\Q \VS{4}Ẹka dụ nsụda bẹ ee-nwuchi

\par }{\QB enwuchi.

\par }{\Q Iphe, bụ úbvú úbvú bẹ

\par }{\QB ee-gbuzekọta egbuze.

\par }{\Q Ẹka dụ nkwagbo-nkwagbo bẹ

\par }{\QB ee-mezi emezi.

\par }{\Q Ẹka dụ

\par }{\QB kpọkoro-kpọkoro-kpọkoro

\par }{\QB l'a rwazee ya arwaze g'ọ

\par }{\QB kwọo akwọkwo;


\par }{\QB \VS{5}k'ọphu ee-kpuha ọdu-biribiri

\par }{\QB kẹ Chipfu g'a hụma.

\par }{\Q Iphe, bụkota nemadzụ l'ophu

\par }{\QB ahụmakota iya;

\par }{\QB kẹle Chipfu gudewaa ọnu

\par }{\QB pfua ya.”


\par }{\Q \VS{6}Ọ dụru olu-opfu, epfu sụ:

\par }{\QB “Chia mkpu!”

\par }{\Q Mu sụ: “?Bụ gụnu bẹ mu

\par }{\QB e-chi lẹ mkpu?”

\par }{\Q Ọ sụ: “Chia mkpu sụ lẹ

\par }{\QB nemadzụ l'ophu

\par }{\QB dụkota g'ẹswa.

\par }{\Q Tẹme mma, ẹphe ama

\par }{\QB dụkwapho g'okoko ẹswa,

\par }{\QB dụ l'ẹgu.


\par }{\Q \VS{7}Ọobujeru;

\par }{\QB ẹswa -kpọhuwaa nkụ;

\par }{\QB okoko iya erishihu dashịhu;

\par }{\QB kẹle udzu-ọnu Chipfu

\par }{\QB phụshiru phẹ.

\par }{\Q Hoo haa; nemadzụ bụkwa

\par }{\QB ẹswa.


\par }{\Q \VS{8}Mbụ l'ọobujeru;

\par }{\QB ẹswa -kpọhuwaa nkụ;

\par }{\QB okoko iya erishihu dashịhu;

\par }{\QB obenu l'opfu, Chileke anyi

\par }{\QB pfuru;

\par }{\QB a-pfụru pfụshia ike jasụ

\par }{\QB l'ojejoje.”


\par }{\Q \VS{9}Je apfụru l'eli úbvú, ha shii;

\par }{\QB gụbe Zayọnu;

\par }{\QB onye byaru ezi ozi-ọma.

\par }{\Q Gụbe Jierúsalẹmu,

\par }{\QB byaru ezi ozi-ọma;

\par }{\QB wolinaa olu chia mkpu!

\par }{\Q Wolia olu; gẹ ndzụ ba agụshi

\par }{\QB ngu!

\par }{\Q Sụ mkpụkpu,

\par }{\QB dụgbaa l'alị ndu Jiuda-a:

\par }{\QB “Wakwa Chileke unu baa!”


\par }{\Q \VS{10}Lekwa! Nnajịuphu,

\par }{\QB bụ Chipfu gudekwa

\par }{\QB ike-ọkpu abya.

\par }{\Q Ọ bụru ọkpehu iya bẹ

\par }{\QB oo-gude bụru eze.

\par }{\Q Lekwa! O gudekwa obunggo

\par }{\QB eje abya;

\par }{\QB bya egudekwaphọ ụgwo

\par }{\QB ọo-pfụ.


\par }{\Q \VS{11}Ndu ẹphe l'iya swị bẹ

\par }{\QB ọonoduje eche g'onye

\par }{\QB eche atụru.

\par }{\Q Ọ nọdu achịkobeje ụnwu

\par }{\QB atụru ono heru l'ẹka;

\par }{\QB mbụ heru phẹ dobe onwiya

\par }{\QB ntse k'ọphu ẹphe a-nọduje

\par }{\QB iya l'obu.

\par }{\Q Tẹme ọ nọdu atọje nwẹhu

\par }{\QB erwu ndu ọphu he nwa.


\par }{\Q \VS{12}?Bụ onye dụjewaru ike

\par }{\QB gbaa ẹka okorokoro

\par }{\QB gude tụ̀a mini,

\par }{\QB nọ lẹ mgboko l'ophu atụ̀tù;

\par }{\QB ọzoo gude nkwo-ẹka

\par }{\QB tụa akpaminigwe

\par }{\QB l'ophu?

\par }{\Q ?Bụ onye dụjewaru ike

\par }{\QB kpokọo urwuku,

\par }{\QB dụ l'eliphe l'ophu kporu

\par }{\QB ye lẹ nkata;

\par }{\QB ọzoo wota iphe-atụ̀tù

\par }{\QB gude tụ̀a ẹrwa úbvú,

\par }{\QB nọkota nụ?


\par }{\Q \VS{13}?Bụ onye maru uche Chipfu?

\par }{\QB tọo ?bụ onye a-sụ lẹ ya

\par }{\QB zijeru iya iphe;

\par }{\QB lẹ ya bụ onye akpọ-zijeru

\par }{\QB Chileke ụzo?


\par }{\Q \VS{14}?Bụ onye bẹ Chipfu jeru

\par }{\QB akpata ishi?

\par }{\QB tọo ?bụ onye ziru iya

\par }{\QB ụzo ọphu bụ ọkpobe

\par }{\QB ụzo?

\par }{\Q ?Bụ onye bẹ ọ bụ;

\par }{\QB mbụ onye ziru iya iphe,

\par }{\QB ọ maru;

\par }{\QB ọzoo onye goshiru iya ụzo,

\par }{\QB oo-shi mee g'iphe doo

\par }{\QB ya ẹnya?


\par }{\Q \VS{15}Tororo opfu bụ l'ọhamoha

\par }{\QB dụkwa gẹ mini,

\par }{\QB daru kpọngu l'ime

\par }{\QB bọketi.

\par }{\Q Iphe, a gụberu phẹ bụ-a

\par }{\QB nwurwuku, dụ l'iphe,

\par }{\QB egudeje tụ̀a ẹrwa iphe.

\par }{\Q Mbụ l'ọotùje ndu bukube

\par }{\QB eze-ẹnyimu g'onye

\par }{\QB kpokọberu urwuku,

\par }{\QB dụ rwukuru rwukuru

\par }{\QB atụ̀ l'iphe.


\par }{\Q \VS{16}Mbụ l'ọswa, dụ l'úbvú úbvú

\par }{\QB Lébanọnu ta asụkwa abụru

\par }{\QB nkụ eye l'ọku.

\par }{\Q Ọphu anụ, nọkota iya nụ

\par }{\QB asụkwapho

\par }{\QB g'eegbushi iya gude

\par }{\QB gweeru Chipfu

\par }{\QB ngwẹja-akpọ-ọku.


\par }{\Q \VS{17}L'iphu iya bẹ ọhamoha l'ophu

\par }{\QB ta adụkwa iphe, o bụ.

\par }{\Q Ọ gụberu phẹ iphe,

\par }{\QB adụdu iphe, ọ bụ;

\par }{\QB mbụ l'iphe-iphoro ka

\par }{\QB phẹ shii.


\par }{\Q \VS{18}?Bụ onye bẹ unu a-tụru

\par }{\QB Chileke yeru?

\par }{\Q ?Bụ ntẹkpe gụnu bẹ unu a-sụ

\par }{\QB lẹ yẹe ya bụ iphe lanụ?


\par }{\Q \VS{19}L'a -bya l'iphe,

\par }{\QB a kpụru akpụkpu;

\par }{\QB ono bụ onye eme ọna

\par }{\QB kpụru iya.

\par }{\Q Ọ bụru onye-ụ́zú

\par }{\QB mkpọla-ododo wụru

\par }{\QB iya mkpọla-ododo;

\par }{\QB bya emetaru iya

\par }{\QB ẹgbirigba mkpọla-ọchaa.


\par }{\Q \VS{20}Ọobujeru onye daru ụkpa

\par }{\QB k'ọphu ọ tọo dụdu ike

\par }{\QB anụ Chileke ẹgube

\par }{\QB iphe ono;

\par }{\QB l'ooje ahọta oshi,

\par }{\QB kpọru akpaa;

\par }{\QB bya eje achọo onye eme

\par }{\QB ọna emegharu iya

\par }{\QB ẹka kua

\par }{\QB l'ọ bya apyịa ntẹkpe

\par }{\QB doberu iya; mbụ ntẹkpe,

\par }{\QB ta abyadụ aharịbejeru

\par }{\QB ọkpa aharịberu.


\par }{\Q \VS{21}?Unu ta amahaada? Tọo

\par }{\QB ?unu teke anụma-swee?

\par }{\Q ?Te epfuduru iya unu e

\par }{\QB -shikpọo lẹ mbụ?

\par }{\Q ?Toko dodu unu ẹnya g'e

\par }{\QB gude tọo ọkpa

\par }{\QB mgboko l'ophu?


\par }{\Q \VS{22}L'ọ nọ l'aba-eze iya

\par }{\QB l'ephekerephe;

\par }{\QB nọghata eliphe,

\par }{\QB gbaru mgburugburu.

\par }{\Q Ndu nọ l'eliphe dụgbae ya

\par }{\QB phọ ribariba g'ụnwu ogu.

\par }{\Q Eligwe l'ophu bẹ ọ phụshiru

\par }{\QB tọgbo g'onye phụshiru

\par }{\QB ukpo;

\par }{\QB bya eworu iya tọgbo

\par }{\QB jakpata g'ụlo-ẹkwa,

\par }{\QB aabya eburu eburu.


\par }{\Q \VS{23}Ndu-ishi bẹ oomeje;

\par }{\QB ọ tọ dụdu iphe,

\par }{\QB ẹphe abụ.

\par }{\Q L'ọ bya emee ndu-ishi

\par }{\QB lẹ mgboko-a;

\par }{\QB ẹphe abụru iphe-mmanụ.


\par }{\Q \VS{24}Sụ-a; ọobujeru akụku,

\par }{\QB aakụ phẹ l'alị;

\par }{\QB adzadza, aadza phẹ;

\par }{\QB ẹphe -jekwadu-a agbabẹ

\par }{\QB ọgbarabvu l'alị;

\par }{\QB l'ọophuwa phẹ ọnu;

\par }{\QB ẹphe anwụlwashihu.

\par }{\Q Oke phẹrephere abya

\par }{\QB ezikọta phẹ g'ẹswa ereshi.


\par }{\Q \VS{25}Onye nsọ ono jịru sụ-a:

\par }{\Q “?Bụ onye bẹ unu a-tụru

\par }{\QB mu yeru?

\par }{\Q Mbụ-a; ?bụ onye bẹ unu epfu

\par }{\QB lẹ mu l'iya ha ẹnya

\par }{\QB nhamụnha?”


\par }{\Q \VS{26}Palinaa ẹnya lee

\par }{\QB l'akpaminigwe.

\par }{\Q ?Bụ onye meru iphemiphe

\par }{\QB ono dobe?

\par }{\Q Mbụ onye ono,

\par }{\QB emeje kpokpode,

\par }{\QB dụ igwerigwe l'ọofushi

\par }{\QB nanụnanu;

\par }{\QB tẹme ọ nọdu ekuje

\par }{\QB phẹ ẹpha l'ẹhu l'ẹhu.

\par }{\Q Ọ bụru l'ike parụ onye

\par }{\QB ono ẹka;

\par }{\QB tẹme ọkpehu dụ iya

\par }{\QB meru g'o gude ọphu ọ

\par }{\QB dụdu kpokpode ono

\par }{\QB mẹ nanụ etuphahụje nụ.


\par }{\Q \VS{27}Unubẹ ndibe Jiékọpu;

\par }{\QB ?dẹnu g'o gude unu

\par }{\QB pfua ẹgube opfu-a?

\par }{\Q Mbụ-a; unubẹ ndibe Ízurẹlu;

\par }{\QB ?dẹnu g'o gude unu

\par }{\QB nọdu agụ aphụ?

\par }{\Q Kẹle unu sụru lẹ Chipfu ta

\par }{\QB amadụ iphe-ẹhuka,

\par }{\QB unu eje;

\par }{\QB mbụ lẹ Chileke unu ta

\par }{\QB adụdu iphe,

\par }{\QB ọ gụberu iphe,

\par }{\QB rwuberu unu?


\par }{\Q \VS{28}?Unu ta mahaada?

\par }{\QB Tọo ?unu teke anụma-swee

\par }{\QB lẹ Chipfu bụ Chileke,

\par }{\QB l'a-nọ jasụ lẹ tuutuutuu

\par }{\QB lẹ mịimiimii?

\par }{\Q Ọ bụru iya meru eliphe

\par }{\QB l'ophu jasụ l'ẹka o

\par }{\QB jeberu.

\par }{\Q Ike ta abvụdu iya;

\par }{\QB ọphu nkwo atsụdu

\par }{\QB iya mẹe;

\par }{\QB ọphu ọ dụdu onye

\par }{\QB amakọtaru nkwamẹnya

\par }{\QB nkiya.


\par }{\Q \VS{29}Ọo ya emeje g'ike dụ

\par }{\QB onye ike bvụru.

\par }{\Q Tẹme ọ nọdu emeje g'onye

\par }{\QB dụ nmẹlenmele rọkota

\par }{\QB ike.


\par }{\Q \VS{30}Mbụ lẹ-a; ụnwu ọgbo

\par }{\QB lanụ emenyakwaa iphe;

\par }{\QB ike abvụ phẹ;

\par }{\QB ẹphe emehu nmẹlenmele.

\par }{\Q Mbụ lẹ ndu bụkwadu

\par }{\QB okorọbya abụjeru a -nọnya;

\par }{\QB ẹphe evukota iphe daa iko.


\par }{\Q \VS{31}Obenu lẹ ndu daru ngabẹru

\par }{\QB Chipfu bẹ ike a-nọdu

\par }{\QB aka adụdu.

\par }{\Q Ẹphe e-gude ǹkù ephe

\par }{\QB l'eli l'eli g'ugo.

\par }{\Q Ẹphe agbaa ọso;

\par }{\QB ike ta abvụdu phẹ.

\par }{\Q Ẹphe ejee ije; nkwo ta atsụdu

\par }{\QB phẹ mẹe.




\par }\Chap{41}{\SH Onye a-nọdu eyeru Ízurẹlu ẹka
\par }
{\Q \VerseOne{1}Unubẹ ndu bukube

\par }{\QB eze-ẹnyimu;

\par }{\QB unu nọdukwa nggujingguji

\par }{\QB l'iphu mu!

\par }{\Q G'ike kabakwaa adụ

\par }{\QB ọhamoha!

\par }{\Q G'ẹphe kpịritakwaru

\par }{\QB bya eyee ọnu!

\par }{\Q G'anyi je edzuda l'ụlo-ikpe!


\par }{\Q \VS{2}“Sụ-a; ?bụ onye jeru

\par }{\QB je akpalia onye

\par }{\QB pfụberekoto l'ụzo

\par }{\QB ẹnyanwu-awawa;

\par }{\QB mbụ onye abụjeru;

\par }{\QB ọ -halia ọkpa l'ọ lwụa lwụta.

\par }{\Q Mbụ lẹ Chipfu ewojeru

\par }{\QB ọhamoha ye iya l'ẹka;

\par }{\QB bya akwatsushiaru

\par }{\QB iya ndu eze.

\par }{\Q Ọ nọdu egudeje ogu-echi

\par }{\QB gwee phẹ arakabya;

\par }{\QB gbaa phẹ apfụ jasụ ẹphe

\par }{\QB phekashịhu g'ẹswa ereshi.


\par }{\Q \VS{3}Ọochije phẹ ọso;

\par }{\QB ejerọ l'iphu l'iphu.

\par }{\Q Ọ tọ dụdu iphe, eme iya nụ.

\par }{\Q Mbụ eshichaa ụzo,

\par }{\QB ọkpa iya teke eshiswee

\par }{\QB lẹ mbụ.


\par }{\Q \VS{4}?Bụ onye meru iphemiphe

\par }{\QB ono; mee ya meghaa;

\par }{\QB mbụ shiẹpho lẹ mbụ ebu

\par }{\QB ọgbo l'onwiya?

\par }{\Q Ọ kwa mbẹdua, bụ Chipfu;

\par }{\QB onye nọ swiru ndu kẹ mbụ;

\par }{\QB tẹme mu jekwa anọdu

\par }{\QB swiru ndu k'ikpazụ;

\par }{\QB ọo mu bụ onye ọbu!”


\par }{\Q \VS{5}Ndu bukube eze-ẹnyimu

\par }{\QB hụma iya; ndzụ gụhu phẹ.

\par }{\Q Ndu bu l'ẹka eliphe jeberu

\par }{\QB nọdu anma

\par }{\QB pyaapyaapyaa eje

\par }{\QB akpịritaru.


\par }{\Q \VS{6}Onyenọnu nọdu eyeru nwibe

\par }{\QB iya ẹka.

\par }{\Q Ẹphe nọdu asụje nwibe phẹ-a:

\par }{\QB “Shihukpọekwapho ike!”


\par }{\Q \VS{7}Ndu maru eme ọna nọdu

\par }{\QB adụkpoepho ndu ụzu

\par }{\QB mkpọla-ododo obu.

\par }{\Q Onye ọphu egudeje ọngu

\par }{\QB akwọ iphe tẹretere

\par }{\QB nọdu agba onye ọphu

\par }{\QB edzepfuje iya edzepfu

\par }{\QB unme.

\par }{\Q Ọ -nọdu l'ọ sụ onye ọphu

\par }{\QB agbajẹ iya ọku gude

\par }{\QB dzepfua ya: “Ọ dụkwaa ree!”

\par }{\Q L'ọ bya akụa ntẹkpe ono

\par }{\QB ngga g'o to rikashịhu.


\par }{\Q \VS{8}A -byakwanụ lẹ gụbe Ízurẹlu,

\par }{\QB bụ onye-ozi mu;

\par }{\QB mbụ gụbe Jiékọpu;

\par }{\QB onye mu gude ẹka mu

\par }{\QB họta;

\par }{\QB mbụ gụbe oshilọkpa

\par }{\QB Ébirihamu, bụ onye mu l'iya

\par }{\QB eshi ọ̀nyà;


\par }{\QB \VS{9}mu jekpọeruro l'ẹka

\par }{\QB igwe beru alị beru je

\par }{\QB eduta ngu.

\par }{\Q Mbụ l'ọo ẹka ọ kachaa

\par }{\QB omilomi bẹ mu jeru je

\par }{\QB ekua ngu.

\par }{\Q Mu sụ ngu: Ị bụakwaa

\par }{\QB onye-ozi mu.

\par }{\Q Mu họtaakwaru ngu;

\par }{\QB ọphu mu ajịkaekwa ngu.


\par }{\Q \VS{10}Ọo ya bụ; ba atsụkwa ebvu;

\par }{\QB kẹle mu nọkwa swiru

\par }{\QB ngu.

\par }{\Q Gẹ meji ba tọfukwa ngu;

\par }{\QB kẹle ọ kwa mu bụ

\par }{\QB Chileke ngu.

\par }{\Q Mu e-me g'ike dụ ngu;

\par }{\QB mu e-yeru ngu ẹka.

\par }{\Q Mu e-gude ẹkutara mu ono,

\par }{\QB bụ ẹka mu egudeje

\par }{\QB mee iphe, pfụru ọto

\par }{\QB ono gudeshia ngu.


\par }{\Q \VS{11}Iphe, bụkpoo ndu aba

\par }{\QB hanyịhanyi ekpu ngu

\par }{\QB bẹ ọ tọ dụdu iphe,

\par }{\QB e-me g'e te meru

\par }{\QB iphe-iphere kpua phẹ.

\par }{\Q Ndu etso ngu opfu bẹ ee-me;

\par }{\QB ẹphe alaa l'iyi bụru

\par }{\QB mkpurupyata.


\par }{\Q \VS{12}Mbụ l'ịi-chịka ẹnya ndu

\par }{\QB ọhogu ngu;

\par }{\QB ị tịi hụmadu phẹ.

\par }{\Q Ndu etso ngu ọgu a-dụepho

\par }{\QB g'iphe-iphoro.


\par }{\Q \VS{13}Noo kẹle ọo mbẹdua

\par }{\QB bụ Chipfu;

\par }{\QB bya abụru Chileke ngu;

\par }{\QB onye sekpu ngu

\par }{\QB l'ẹkutara ngu;

\par }{\QB bya asụ ngu g'ị ba

\par }{\QB tsụshi ebvu;

\par }{\QB lẹ mu e-yeru

\par }{\QB ngu-a ẹka.


\par }{\Q \VS{14}“Ba atsụkwa ebvu;

\par }{\QB gụbe nworishi ono,

\par }{\QB bụ Jiékọpu;

\par }{\QB mbụ gụbe nwata-une,

\par }{\QB bụ Ízurẹlu;

\par }{\QB kẹle ọo mbẹdua

\par }{\QB l'onwomu e-yeru

\par }{\QB ngu ẹka.”

\par }{\Q Noo iphe, Chipfu epfu;

\par }{\QB mbụ onye ono,

\par }{\QB gbafụtaru ngu nụ ono;

\par }{\QB bya abụru Onye nsọ

\par }{\QB kẹ ndu Ízurẹlu.


\par }{\Q \VS{15}Lenu; mu e-mekwa ngu

\par }{\QB g'ị bụru iphe,

\par }{\QB e gude echi ereshi;

\par }{\QB mbụ iphe, bụ k'ọ̀phúú;

\par }{\QB bya atsụ nkọ;

\par }{\QB bya enweru ézé.

\par }{\Q Ii-chi úbvú úbvú

\par }{\QB gbiigbii tsutọo ya

\par }{\QB etsutọ;

\par }{\QB mbụ mee ya l'ọ dụ

\par }{\QB swakịri-swakịri

\par }{\QB g'ẹswa ereshi.


\par }{\Q \VS{16}L'ị phụshia phẹ;

\par }{\QB phẹrephere apakaa ya.

\par }{\Q Mbụ oke-phẹrephere

\par }{\QB atụkaa ya nanụnanu.

\par }{\Q Obenu lẹ gụbedua

\par }{\QB e-gude Chipfu ete ẹswa.

\par }{\Q Mbụ l'ọ Onye nsọ kẹ ndu

\par }{\QB Ízurẹlu ono bẹ ii-gude

\par }{\QB eku onwongu.


\par }{\Q \VS{17}“Ndu ụkpa mẹ ndu adụdu

\par }{\QB g'ọ dụ phẹ achọ mini

\par }{\QB angụngu.

\par }{\Q Ọphu ọ dụdu ọphu ẹphe

\par }{\QB hụmaru.

\par }{\Q Ire nọdu atụ phẹ hẹehee

\par }{\QB l'ẹka mini agụ phẹ.

\par }{\Q Ọle ọ bụ-a mbẹdua,

\par }{\QB bụ Chipfu a-za phẹ ẹnu.

\par }{\Q Mbụ lẹ mbẹdua, bụ Chileke

\par }{\QB ndu Ízurẹlu taa

\par }{\QB hadụ phẹ.


\par }{\Q \VS{18}Mu e-me gẹ mini wata

\par }{\QB asọshi gẹ nggele

\par }{\QB l'ephekerephe ẹka

\par }{\QB dụ jakpọro jakpọro

\par }{\QB jakpọro.

\par }{\Q Ọgba eshi lẹ nsụda nsụda

\par }{\QB gbafushihu.

\par }{\Q Mu emee g'echiẹgu bụru

\par }{\QB okpuru okpuru.

\par }{\Q Alị, dụ jakpọro-jakpọro

\par }{\QB abụru ẹka mini e-shi

\par }{\QB asọshihu.


\par }{\Q \VS{19}Iphe, mu e-ye l'echiẹgu bụ

\par }{\QB oshi sida;

\par }{\QB yẹe oshi akesha;

\par }{\QB mẹkpoo oshi mịturu;

\par }{\QB yẹe oshi olivu.

\par }{\Q Mbụ l'oshi payịnu;

\par }{\QB yẹe oshi fịru;

\par }{\QB yẹe oshi sipuresu bẹ

\par }{\QB mu a-tụko dzakọta

\par }{\QB lẹ chakịri chakịri

\par }{\QB chakịri alị;


\par }{\QB \VS{20}k'ọphu ndu nemadzụ

\par }{\QB a-hụma; tẹme ẹphe

\par }{\QB amakwarụpho.

\par }{\Q Ẹphe e-gbukwaa ya phọ igo;

\par }{\QB l'oodoo phẹ ẹnya l'ọo

\par }{\QB Chipfu gude ẹka iya

\par }{\QB mee iphe ono;

\par }{\QB l'ọo Onye nsọ kẹ ndu

\par }{\QB Ízurẹlu bẹ meru

\par }{\QB iphemiphe ono dobe.”


\par }{\Q \VS{21}Chipfu sụkwaru-a: “Unu

\par }{\QB byanụ edoo edo k'unu.”

\par }{\Q Mbụ l'eze ndibe Jiékọpu

\par }{\QB ono sụru-a: Unu byanụ

\par }{\QB epfua g'ọonwuru unu.


\par }{\Q \VS{22}Unu jenụ eduta agwa unu g'ọ

\par }{\QB bya epfuaru anyi iphe,

\par }{\QB e-me nụ.

\par }{\Q Ẹphe epfukwarụpho anyi

\par }{\QB ọphu mehawaru nụ;

\par }{\QB k'ọphu anyi e-gbu

\par }{\QB iya igo maru iphe,

\par }{\QB o mechaarụ nwụfuta.

\par }{\Q Ọdumeka; unu pfunaaru

\par }{\QB anyi iphe,

\par }{\QB e-mechaa mee nụ.


\par }{\Q \VS{23}Unu pfuaru anyi iphe,

\par }{\QB e-me l'iphu k'ọphu

\par }{\QB anyi a-maru l'unu bụ

\par }{\QB agwa, ere ire.

\par }{\Q Unu menaa ọhumalenya.

\par }{\QB Unu menaa iphe,

\par }{\QB dụ ree; ọzo ọphu dụ ẹji;

\par }{\QB k'ọphu anyi a-nmahụkwanu

\par }{\QB pyaapyaapyaa;

\par }{\QB ndzụ agụaha anyi.


\par }{\Q \VS{24}Obenu l'iphe-iphoro ka

\par }{\QB unu mma.

\par }{\Q Tẹme ọphu iphe,

\par }{\QB unu eme adụkpoda iphe,

\par }{\QB ọ bụkpoo ililekpọo.

\par }{\Q Onye họtaru unu bụkwa ẹbyi

\par }{\QB bẹ o meru.


\par }{\Q \VS{25}“Mu jeakwaru akpalia onye

\par }{\QB shi l'ụzo isheli;

\par }{\QB ọ nọdu abyawaa.

\par }{\Q Ọo-nọdu l'ụzo

\par }{\QB ẹnyanwu-awawa bya

\par }{\QB akpọ-kua ẹpha mu.

\par }{\Q Onye ono a-zọ ndu-ishi

\par }{\QB pyakapyaka g'onye

\par }{\QB atsụ nri l'ikwe;

\par }{\QB mbụ g'ẹka onye akpụ

\par }{\QB ite atsụ ụrwa,

\par }{\QB o gude akpụ iphe.


\par }{\Q \VS{26}?Bụnaa onye pfuru iphe-a

\par }{\QB eshikpọo lẹ mbụ;

\par }{\QB k'ọphu anyi a-maru iya?

\par }{\Q ?Bụ onye nmahawaru iya

\par }{\QB g'ọkwa k'ọphu anyi a-sụ:

\par }{\QB ‘O pfukwaru ire-lanụ?’

\par }{\Q Ọ tọ dụdu onye pfujeru

\par }{\QB iya nụ.

\par }{\Q Ọphu ọ dụdu onye nmajẹru

\par }{\QB iya l'ọkwa.

\par }{\Q Ọphu ọ dụdu onye nụmajeru

\par }{\QB olu unu.


\par }{\Q \VS{27}Ọ bụru mbẹdua vuru ụzo

\par }{\QB pfuaru Zayọnu sụ iya:

\par }{\QB ‘Lenu; wakwa phẹ baa!’

\par }{\Q Mbụ; ọ bụru mu yeru onye

\par }{\QB jeru ezia Jierúsalẹmu

\par }{\QB ozi-ọma ono.


\par }{\Q \VS{28}Mu leru ẹnya;

\par }{\QB ọphu ọ dụdu g'ọ ka mma

\par }{\QB l'ọo onye lanụ;

\par }{\QB mbụ g'ọ ka mma l'ọo

\par }{\QB onye lanụ,

\par }{\QB mu hụmaru l'echilabọ phẹ,

\par }{\QB adụ ike akpọ-ziru mu ụzo.

\par }{\Q Ọphu ọ dụkwapho onye

\par }{\QB azajẹ ẹnu mẹ mu jịa

\par }{\QB ya ajị.


\par }{\Q \VS{29}Lewarọ; ẹphe tụkoru

\par }{\QB bụkotaru

\par }{\QB iphe-mmanụ!

\par }{\Q Iphe, ẹphe eme bụkwarupho

\par }{\QB iphe-mmanụ.

\par }{\Q Mbụ l'agwa phẹ ono bụkota

\par }{\QB phẹrephere yẹe

\par }{\QB iphe-iphoro.”




\par }\Chap{42}{\SH Onye-ozi kẹ Chipfu
\par }
{\Q \VerseOne{1}Chipfu sụru-a:

\par }{\QB “Wakwa onye-ozi mu,

\par }{\QB bụ onye mu gudeshi;

\par }{\QB mbụ onye mu họtaru;

\par }{\QB bya abụru onye emeje

\par }{\QB g'obu jidata mu.

\par }{\Q Mu yeakwaru iya Unme mu

\par }{\QB l'ẹhu.

\par }{\Q Oo-goshi ọhamoha iphe,

\par }{\QB bụ ikpe, pfụru ọto.


\par }{\Q \VS{2}O too jekwa ara ọ́rà;

\par }{\QB ọphu oojekwa echi mkpu.

\par }{\Q Ọphu ọ dụkwa onye bya

\par }{\QB anụma olu iya l'etsuzọ.


\par }{\Q \VS{3}Mbụ l'ekperema,

\par }{\QB jihuru ejihu bẹ ọ tọo

\par }{\QB gbajikpọkwanu;

\par }{\QB ọphu ọophunyikwa orọku,

\par }{\QB enwu rẹswereswe.

\par }{\Q Oo-gude ire-lanụ goshi iphe,

\par }{\QB bụ ikpe, pfụru ọto.


\par }{\Q \VS{4}Ọphu ọodadu adada;

\par }{\QB ọphu ọ dụdu iphe,

\par }{\QB a-kpọshi iya iphe,

\par }{\QB oome jasụ teke ikpe,

\par }{\QB pfụru ọto e-keru l'eliphe.

\par }{\Q Ọ bụru ekemu iya bẹ ọha,

\par }{\QB bukube eze-ẹnyimu

\par }{\QB a-nọdu ele ẹnya iya.”


\par }{\Q \VS{5}Sụ-a; wakwa iphe, Chileke,

\par }{\QB bụ Chipfu epfu baa;

\par }{\QB mbụ onye ono,

\par }{\QB bụ iya meru eligwe

\par }{\QB l'ophu bya eworu iya tọsa;

\par }{\QB onye bụ iya tọsaru eliphe

\par }{\QB l'ophu mẹkpoo

\par }{\QB iphemiphe, shi iya nụ;

\par }{\QB bya anụ ndu bu iya nụ

\par }{\QB unme, ẹphe atụ;

\par }{\QB bya eworu ndzụ nụ ndu eje

\par }{\QB ije l'eli iya.


\par }{\Q \VS{6}Ọ kwa mụbe Chipfu gude

\par }{\QB apfụbekoto nkemu

\par }{\QB kua ngu.

\par }{\Q Mu je l'e-seta ngu l'ẹka

\par }{\QB gudeshia.

\par }{\Q Mu e-dobe ngu;

\par }{\QB mee ngu g'ị bụru iphe,

\par }{\QB mu lẹ ndiphe e-gude

\par }{\QB gbaa ndzụ.

\par }{\Q Tẹme l'ị bụru ìphóró,

\par }{\QB dụru ọhamoha.


\par }{\Q \VS{7}L'i mee g'ẹnya sahụ ndu atsụ

\par }{\QB ishi;

\par }{\QB mee gẹ ndu a kpụru lẹ

\par }{\QB ndzụ nweru onwophẹ;

\par }{\QB mekwaphọ g'a haa

\par }{\QB ndu nọ lẹ mkpọro

\par }{\QB l'ẹka gbahụru tsụkiribaa.


\par }{\Q \VS{8}“Sụ-a; ọ kwa mbẹdua bụ

\par }{\QB Chipfu.

\par }{\Q Ọ bụru ẹpha mu bụ ono

\par }{\QB gẹdegede!

\par }{\Q Ọphu mu e-wokwaru úbvú,

\par }{\QB rwuberu mu nụ anụ

\par }{\QB onye ọzo.

\par }{\Q Ọphu mu ewokwaru

\par }{\QB etu ẹpha,

\par }{\QB eetuje mu woru haarụ

\par }{\QB agwa.


\par }{\Q \VS{9}Lewarọ; akahụ iphe,

\par }{\QB a sụru l'oo-me meakwaru.

\par }{\Q Mu nọdu epfuwa k'ọ̀phúú.

\par }{\Q Mbụ lẹ mu epfujeẹkwaru

\par }{\QB iya phọ unu tẹme

\par }{\QB l'ọowata ememe.”


\par }{\SH Ebvu, e gude aja Chipfu
\par }
{\Q \VS{10}Unu gụa ebvu ọ̀phúú

\par }{\QB nụ Chipfu!

\par }{\Q Unu shikpọepho l'ẹka igwe

\par }{\QB beru alị beru tuta iya

\par }{\QB ẹpha;

\par }{\QB unubẹ ndu eje l'ọma-mini;

\par }{\QB mẹ iphe, bụ iphe,

\par }{\QB bu lẹ mini!

\par }{\Q Iphe, bụ alị,

\par }{\QB nọ-kube eze-ẹnyimu;

\par }{\QB mẹ iphe, bụ ndu bu iya nụ;

\par }{\QB unu tua ya ẹpha!


\par }{\Q \VS{11}G'echiẹgu mẹ ọha,

\par }{\QB bu iya nụ wata erwu

\par }{\QB okwe!

\par }{\Q Gẹ ndu bugbaa lẹ mkpụkpu

\par }{\QB Keda tejekwa ẹswa!

\par }{\Q Gẹ ndu Sela gụa ebvu ẹhu-ụtso!

\par }{\Q G'ẹphe nọdu lẹ mkpakpọnu

\par }{\QB úbvú rwua okwe!


\par }{\Q \VS{12}G'ẹphe kwabẹkwa Chipfu

\par }{\QB ùbvù!

\par }{\Q Ẹphe anọdu l'alị,

\par }{\QB nọ-kube eze-ẹnyimu

\par }{\QB tua ya ẹpha!


\par }{\Q \VS{13}Chipfu a-zọ garamu garamu

\par }{\QB lụfuta gẹ nwoke,

\par }{\QB dụ ike.

\par }{\Q L'ọ bya akpalia obu iya

\par }{\QB g'ojọgu, ike dụ;

\par }{\QB l'ọ phụahaa ya l'ẹhu.

\par }{\Q L'ọ bya araa ọ́rà gude chia

\par }{\QB mkpu ọgu;

\par }{\QB lwụa ọgu lwụ-kpee

\par }{\QB ndu ọhogu iya.


\par }{\Q \VS{14}Chileke sụru-a:

\par }{\QB “Mu shihaakwa ụzenya

\par }{\QB nọduta doo.

\par }{\Q Mu nọkpoepho nwapyakọo

\par }{\QB esedekpọepho

\par }{\QB onwomu.

\par }{\Q Obenu lẹ nta-a bẹ mu a-wata

\par }{\QB echi mkpu; atsụ ude;

\par }{\QB atụ hẹehee;

\par }{\QB gẹ nwanyị, ime eme.


\par }{\Q \VS{15}Mu e-me g'iphe, bụ úbvú,

\par }{\QB nọkota nụ dabyikọtaru

\par }{\QB iphoro.

\par }{\Q Mu abya emee g'ẹswa,

\par }{\QB rwuru iya nụ kpọshihu

\par }{\QB nkụ.

\par }{\Q Mu emee nggele nggele

\par }{\QB g'ọ ghọshia alị ọkponku.

\par }{\Q Mu abya emee g'okpuru

\par }{\QB okpuru tashịhu.


\par }{\Q \VS{16}Mu e-duru ndu atsụ ishi

\par }{\QB shia ụzo,

\par }{\QB ẹphe amahaada.

\par }{\Q Gbororo, ẹphe te eshijehaada

\par }{\QB bẹ mu a-kpọ-ziru phẹ

\par }{\QB ụzo iya.

\par }{\Q Mu e-me g'ọchii bụru ìphóró

\par }{\QB l'iphu phẹ;

\par }{\QB bya emee g'ụzo,

\par }{\QB dụ kpọkoro kpọkoro

\par }{\QB kpọkoro kwọru

\par }{\QB phẹ akwọkwo.

\par }{\Q Iphemiphe ono bụkota iphe,

\par }{\QB mu e-me;

\par }{\QB ọphu mu abyadụ

\par }{\QB aha phẹ.


\par }{\Q \VS{17}Obenu lẹ ndu kpọru obu

\par }{\QB yeru agwa;

\par }{\QB mbụ ndu bụ iphe,

\par }{\QB a kpụru akpụkpu bẹ

\par }{\QB ẹphe sụru l'o gude

\par }{\QB ndzụ phẹ;

\par }{\QB ndu ono bẹ ee-me

\par }{\QB iphe-iphere chịfu phẹ.”


\par }{\SH Ndu Ízurẹlu atsụ ishi ada nkụchi
\par }
{\Q \VS{18}“Unubẹ ndu nkụchi;

\par }{\QB unu nụmadupho iphe

\par }{\QB lẹ nchị!

\par }{\Q Unubẹ ndu atsụ ishi;

\par }{\QB unu palidaphọ ẹnya

\par }{\QB hụmakpodapho!


\par }{\Q \VS{19}?Bụkwanu onye atsụ ishi ọbu,

\par }{\QB abụdu onye-ozi mu?

\par }{\Q Tọo ?bụ onye adabe nkụchi

\par }{\QB g'onye ono,

\par }{\QB mu ziru ozi ono?

\par }{\Q ?Bụ onye atsụ-be ishi

\par }{\QB g'onye nọ mu l'ẹka?

\par }{\Q Mbụ ?bụ onye atsụ-be ishi

\par }{\QB g'onye-ozi kẹ Chipfu?


\par }{\Q \VS{20}Ị hụmawaru iphe,

\par }{\QB dụ igwerigwe;

\par }{\QB ọphu ịingadu nchị.

\par }{\Q Nchị gheru ngu ọnu;

\par }{\QB ọphu ọ dụdu iphe,

\par }{\QB ịinumaje.”


\par }{\Q \VS{21}Chipfu bẹ bụ onye

\par }{\QB pfụberekoto.

\par }{\Q Noo iphe, meru g'o gude ọ nụ

\par }{\QB phẹ ekemu,

\par }{\QB ereshi ire ike bya

\par }{\QB adụkwapho biribiri.


\par }{\Q \VS{22}Obenu l'ẹphe byaru

\par }{\QB bya abụru ndu a

\par }{\QB lwụtaru iphe phẹ l'ọgu;

\par }{\QB bya abụru ndu a kwarụ

\par }{\QB l'ọkwata.

\par }{\Q Mbụ lẹ g'ẹphe ha bẹ

\par }{\QB nwulahụkotaru

\par }{\QB kwaa l'ime nsụkutu;

\par }{\QB mẹ ndu ọphu a

\par }{\QB tụru mkpọro woru

\par }{\QB domia edomi.

\par }{\Q Ẹphebedua l'onwophẹ bụwaa

\par }{\QB ndu a lwụtaru l'ọgu.

\par }{\Q Ọphu ọ dụdu onye gbaru

\par }{\QB phẹ mkpu.

\par }{\Q Ẹphe bụwaa ndu a kwarụ

\par }{\QB l'ọkwata.

\par }{\Q Ọphu ọ dụdu onye pfuru

\par }{\QB sụ: “Unu chiphu phẹ nụ

\par }{\QB azụ-o!”


\par }{\Q \VS{23}?Bụ onye ole lẹ g'unu

\par }{\QB ha a-ngabẹ nchị l'opfu-a;

\par }{\QB ọzokwanu nọdukpoepho

\par }{\QB nwadoo nụma iphe,

\par }{\QB e-mechaa mee nụ?


\par }{\Q \VS{24}?Bụ onye woru ndibe Jiékọpu

\par }{\QB haa g'ẹphe bụru iphe,

\par }{\QB a kwarụ l'ọkwata;

\par }{\QB mbụ haa ndu Ízurẹlu

\par }{\QB g'ẹphe bụru ndu a

\par }{\QB lwụtaru l'ọgu?

\par }{\Q ?Tọbudu Chipfu l'onwiya

\par }{\QB meru iya;

\par }{\QB mbụ onye ono,

\par }{\QB bụ iya bẹ anyi meshiru

\par }{\QB iphe-ẹji ono?

\par }{\Q Kẹle ẹphe te ekwedu etso

\par }{\QB ụzo iya.

\par }{\Q Ọphu ẹphe ekwedu eme

\par }{\QB ekemu iya.


\par }{\Q \VS{25}Ọ bụru iphe ono meru g'o

\par }{\QB gude ọ wụa phẹ oke

\par }{\QB ẹhu-eghu iya;

\par }{\QB mee g'ẹjo ọgu dapfuta phẹ.

\par }{\Q Ọgu ono gude ọku woru phẹ

\par }{\QB kee mbvu;

\par }{\QB ọphu iphe edoduru

\par }{\QB phẹ ẹnya.

\par }{\Q O kee phẹ phuruphuru g'ọku;

\par }{\QB ọphu o rwuduru phẹ

\par }{\QB l'ọkpoma.




\par }\Chap{43}{\SH Onye bụ iya kpoloko \newline  a-dzọ ndu Ízurẹlu
\par }
{\Q \VerseOne{1}O be lẹ nta; wakwa iphe,

\par }{\QB Chipfu epfu;

\par }{\QB mbụ onye ono,

\par }{\QB bụ iya meru gụbe Jiékọpu;

\par }{\QB onye bụ iya kpụru

\par }{\QB gụbe Ízurẹlu pfụbe.

\par }{\QB Ọ sụru-a:

\par }{\Q B'atsụshi ebvu;

\par }{\QB kẹle mu gbafụtawaru ngu.

\par }{\Q Mu kuru ngu oku;

\par }{\QB kukpọo ngu ẹpha ngu;

\par }{\QB mbụ l'ị bụ nkemu.


\par }{\Q \VS{2}Teke ọ bụ mini bẹ iirwughata

\par }{\QB bẹ mu nọepho swiru

\par }{\QB ngu eswiru.

\par }{\Q Teke ọ bụ nggele bẹ iime

\par }{\QB g'ị ghata;

\par }{\QB o too ridu ngu.

\par }{\Q Teke i jeru ije je aghabua ọku;

\par }{\QB ọ tọo hụdu ngu;

\par }{\QB ọphu ire ọku iya te

\par }{\QB ekepyashịdu ngu.


\par }{\Q \VS{3}Noo kẹle ọo mbẹdua bụ

\par }{\QB Chipfu;

\par }{\QB bya abụru Chileke ngu;

\par }{\QB bya abụru Onye nsọ

\par }{\QB kẹ ndu Ízurẹlu;

\par }{\QB bụru onye ndzọta ngu.

\par }{\Q Ọo ndu Ijiputu bẹ mu

\par }{\QB nụru gude gbata ngu.

\par }{\Q Mu woru ndu Kushi;

\par }{\QB yẹle ndu Seba nụ

\par }{\QB l'ọzori ngu.


\par }{\Q \VS{4}Eshinu ị dụ mu mkpa;

\par }{\QB tẹme ị bụru onye

\par }{\QB aakwabẹ ùbvù l'ẹnya mu;

\par }{\QB tẹme eshinu mu yeru

\par }{\QB ngu obu;

\par }{\QB bẹ mu e-woru ndu

\par }{\QB nemadzụ nụ gude

\par }{\QB gbanweta ngu;

\par }{\QB nụkwapho ndiphe gude

\par }{\QB gbanweta ndzụ ngu.


\par }{\Q \VS{5}Gẹ ndzụ ba agụkwa ngu;

\par }{\QB kẹle mu nọkwa swiru

\par }{\QB ngu eswiru.

\par }{\Q Mu e-shi l'ụzo

\par }{\QB ẹnyanwu-awawa

\par }{\QB chịlataru ngu ụnwu ngu;

\par }{\QB bya ejekwaphọ l'ụzo

\par }{\QB ẹnyanwu-arịba je

\par }{\QB achịlatachaa ndibe ngu.


\par }{\Q \VS{6}Mu abya asụ isheli:

\par }{\QB “Pakwarụ phẹ haa!”

\par }{\Q Bya asụ ndọhali:

\par }{\QB “Be sedeẹkwa phẹ!”

\par }{\Q Sụ phẹ: Unu shikwa l'ẹka

\par }{\QB dụ ẹnya chịtaru mu

\par }{\QB ụnwu mu kẹ nwoke!

\par }{\Q Unu eshi l'ẹka igwe

\par }{\QB beru alị beru chịlataru

\par }{\QB mu ụnwada mu!


\par }{\Q \VS{7}Mbụ iphe, bụkpoo

\par }{\QB onyemonye zarụ ẹpha

\par }{\QB laaru mu.

\par }{\Q Ndu mu meru g'e gude tua

\par }{\QB mu ẹpha.

\par }{\Q Ndu mu gude ẹka mu kpụa;

\par }{\QB gude ẹka mu mee g'ọo-dụ.


\par }{\Q \VS{8}Dufụtanu ndu ono,

\par }{\QB nweru ẹnya;

\par }{\QB obenu l'ẹphe atsụ ishi onoya;

\par }{\QB mẹ ndu ọphu nweru nchị;

\par }{\QB ẹphe nọdu ada nkụchi.


\par }{\Q \VS{9}Ọhamoha l'ophu dzukọru

\par }{\QB l'ẹka lanụ.

\par }{\Q Tẹme ndu nemadzụ

\par }{\QB dzukọkwaapho.

\par }{\Q Ọle ?bụ onye ole lẹ g'ẹphe ha

\par }{\QB pfuru iphe ono,

\par }{\QB eme nụ onoya;

\par }{\QB bya epfukwaphọ ọphu

\par }{\QB mehawaru nụ?

\par }{\Q G'ẹphe jenụ ekua ndu ekebe

\par }{\QB phẹ g'ẹphe bya egoshi

\par }{\QB lẹ nkephẹ bụ ire-lanụ;

\par }{\QB k'ọphu ndu ọzo a-nụma

\par }{\QB iya sụ: Ọ kwa eviya.


\par }{\Q \VS{10}Wakwa iphe, Chipfu epfu baa:

\par }{\Q “Ọ kwa unu bụ ndu ekebe mu;

\par }{\QB unu bụkwarupho

\par }{\QB onye-ozi mu,

\par }{\QB mu họtaru l'onwomu;

\par }{\QB k'ọphu unu a-maru mu;

\par }{\QB bya ekwetakwaphọ nkemu.

\par }{\QB L'o dokwaphọ unu ẹnya

\par }{\QB l'ọo mu bụ onye ọbu.

\par }{\Q Ọ tọ dụedu Chileke ọzo,

\par }{\QB e meru dobe,

\par }{\QB abụdu mbẹdua;

\par }{\QB ọphu ọ dụdu ọzo,

\par }{\QB a-dụbaa nụ gbahaa mbẹdua.


\par }{\Q \VS{11}Mbẹdua; mbụ mbẹdua

\par }{\QB gẹdegede;

\par }{\QB ọo mu bụ Chipfu;

\par }{\QB ọphu ọ dụedu onye

\par }{\QB ndzọta ọzo,

\par }{\QB dụ nụ gbahaa mbẹdua.


\par }{\Q \VS{12}Mu goshiwaru iya egoshi;

\par }{\QB bya adzọta iya dobe;

\par }{\QB bya echia ya lẹ

\par }{\QB mkpu l'ọo mbẹdua bụ

\par }{\QB Chileke;

\par }{\QB l'ọ tọ bụdu agwa ndu

\par }{\QB ọhozo ono,

\par }{\QB unu dobegbaaru ono.

\par }{\Q Mbụ ọ bụru unu bụ ndu

\par }{\QB ekebe mu.”

\par }{\Q Nokwa iphe, Chipfu eepfu.


\par }{\Q \VS{13}“E -shikpọo l'ichee

\par }{\QB bẹ ọ bụe mu phọ bẹ

\par }{\QB bụ iya nụ;

\par }{\QB ọphu ọ dụdu onye adụ

\par }{\QB ike anafụ mu onye nọ

\par }{\QB mu l'ẹka.

\par }{\Q Mu -mewaa iphe g'ọ dụ mu;

\par }{\QB ?bụ onye sụru g'ọo-bya

\par }{\QB emee ya imephu?”


\par }{\SH Chileke l'e-me gẹ ndibe iya \newline  laphu azụ l'ọnodu phẹ
\par }
{\Q \VS{14}Wakwa iphe, Chipfu epfu

\par }{\QB baa; mbụ onye ono,

\par }{\QB gbafụtaru unu ono;

\par }{\QB bya abụru Onye Nsọ

\par }{\QB kẹ Ízurẹlu.

\par }{\Q Ọ sụru-a: “Ọo l'iswi ẹhu

\par }{\QB unu bẹ mu e-gude

\par }{\QB zia g'e je Bábilọnu;

\par }{\QB je anyakashịa

\par }{\QB ọguzo-igwe g'ọ ha.

\par }{\Q Noo teke okoo,

\par }{\QB ndu Bábilọnu atụ

\par }{\QB a-ghọ erwubvu.


\par }{\Q \VS{15}Ọ kwa mbẹdua bụ Chipfu

\par }{\QB ono;

\par }{\QB mbụ Onye Nsọ k'unu ono.

\par }{\Q Mbụ onye ono,

\par }{\QB bụ iya meru unubẹ

\par }{\QB ndu Ízurẹlu dobe;

\par }{\QB bya abụru iya bụ eze unu.”


\par }{\Q \VS{16}Sụ-a; wakwa, iphe,

\par }{\QB Chipfu epfu;

\par }{\QB mbụ onye ono, tọru ụzo,

\par }{\QB o shijaa eze-ẹnyimu;

\par }{\QB mbụ tọgbo gbororo;

\par }{\QB ọ ghajaa eze mini;


\par }{\QB \VS{17}mbụ onye ono,

\par }{\QB chifụtaru ụgbo-ịnya-ọgu;

\par }{\QB mẹ ịnya;

\par }{\QB mẹ ndu ojọgu;

\par }{\QB mẹkpoo ndu gbaru

\par }{\QB mkparawa;

\par }{\QB chịkobe phẹ dobe.

\par }{\Q Ẹphe zẹshia l'ẹka ẹphe ta

\par }{\QB abyadụ agbalihubaa ọzo.

\par }{\Q Mbụ ọ gbanyịa phẹ;

\par }{\QB mbụ phụnyia phẹ

\par }{\QB g'onye aphụnyi ọku

\par }{\QB orọku.


\par }{\Q \VS{18}“Unu zọhaa akahụ iphe!

\par }{\Q G'ọ tọ bụshi l'iphe, mehawaru

\par }{\QB nụ bẹ obu unu a-dụ!


\par }{\Q \VS{19}?Unu te eledu lẹ mu watawarụ

\par }{\QB eme iphe ọ̀phúú!

\par }{\Q Mbụ l'ọobyawaa efuta.

\par }{\QB ?Unu ta ahụmaduru iya?

\par }{\Q Mu eyeakwa ụzo l'echiẹgu.

\par }{\Q Tẹme mu nọdu emewaa

\par }{\QB nggele l'alị,

\par }{\QB dabyiru mgbegere.


\par }{\Q \VS{20}Anụ-ẹgbudu akwabẹ mu ùbvù;

\par }{\QB mẹkpoo nkụta-ọswa yẹe

\par }{\QB mgbashị-ujiku;

\par }{\QB kẹle mu meru gẹ mini dụ

\par }{\QB l'echiẹgu;

\par }{\QB bya emee gẹ mini sọo

\par }{\QB gborogboro l'alị,

\par }{\QB dabyiru mgbegere;

\par }{\QB k'ọphu ndibe mu a-ngu

\par }{\QB mini; mbụ ndu ono,

\par }{\QB mu gude ẹka mu họta

\par }{\QB ono;


\par }{\QB \VS{21}ndu mu gude ẹka mu mee

\par }{\QB doberu onwomu

\par }{\QB g'ẹphe raa ya arara sụ g'e

\par }{\QB tuje mu ẹpha.”


\par }{\SH Iphe-ẹji ndu Ízurẹlu
\par }
{\Q \VS{22}Obenu lẹ gụbe Jiékọpu

\par }{\QB te ekwedu raku mu.

\par }{\Q Mbụ-a; gụbe Ízurẹlu sụ l'ike

\par }{\QB mu bvụwaru ngu.


\par }{\Q \VS{23}Ọphu ị kpụtaduru atụru

\par }{\QB gude gweeru mu

\par }{\QB ngwẹja-akpọ-ọku.

\par }{\Q Ọphu i gweduru mu ngwẹja

\par }{\QB mmanụ gude kwabẹ

\par }{\QB mu ùbvù.

\par }{\Q Ọ tọ bụdu lẹ mu bojeru ngu

\par }{\QB ivu-ẹrwa sụ g'i gweeru

\par }{\QB mu ngwẹja-nri.

\par }{\Q Ọzokwanu lẹ mu mejeru

\par }{\QB g'ike bvụ ngu lẹ mu

\par }{\QB adaru ngu ngwẹja

\par }{\QB ụ̀nwù-isẹnsu.


\par }{\Q \VS{24}I ti gudedu okpoga je azụta

\par }{\QB oshi ọmanko,

\par }{\QB eshi mkpọ gude bya

\par }{\QB anụ mu.

\par }{\Q Ọphu i gweduru mu ngwẹja

\par }{\QB ẹba-anụ gude mee g'ẹpho

\par }{\QB ji mu.

\par }{\Q Ọ bụchia iphe, i meru bụ l'i

\par }{\QB mewaru mu iphe-ẹji jasụ

\par }{\QB ọ nọdu anyịwa mu ẹrwa.

\par }{\Q Mbụ l'i meswewaru mu jasụ

\par }{\QB ike ngu bvụwa mu.


\par }{\Q \VS{25}Ọ bụru mbẹdua;

\par }{\QB mbụ l'ọo mu bụ onye

\par }{\QB e-hufu emeswe,

\par }{\QB i mesweru mu;

\par }{\QB g'ẹpha mu apfụru.

\par }{\Q Ọphu mu anyatabaẹdu iphe-ẹji,

\par }{\QB i meshiru ọzobaa.


\par }{\Q \VS{26}Sụ-a; nyatanụru mu iphe,

\par }{\QB mehawaru nụ.

\par }{\Q G'anyi tụkonu yee ọnu l'opfu

\par }{\QB ọbu.

\par }{\Q Donaa g'ọ nwụru g'a maru

\par }{\QB ?ọ kalẹru ngu?


\par }{\Q \VS{27}Nna ngu kẹ mbụ meru iphe-ẹji.

\par }{\Q Ndu-ishi ngu meswee mu.


\par }{\Q \VS{28}Noo g'o gude mu woru

\par }{\QB ndu-ishi ụlo-dụ-nsọ

\par }{\QB merwushia;

\par }{\QB bya ahaa g'e woru Jiékọpu

\par }{\QB mebyishikọta l'ophu;

\par }{\QB l'e gude ndu Ízurẹlu

\par }{\QB ephu l'iphu.




\par }\Chap{44}{\SH Ízurẹlu bụ ndu Chileke họtaru
\par }
{\Q \VerseOne{1}“Obenu lẹ-a; ngabẹ nchị

\par }{\QB nta-a; gụbe Jiékọpu,

\par }{\QB bụ onye-ozi mu;

\par }{\QB mbụ gụbe Ízurẹlu ono,

\par }{\QB mu gude ẹka mu họta ono.”


\par }{\Q \VS{2}Wakwa iphe, Chipfu epfu

\par }{\QB baa; mbụ onye ono,

\par }{\QB meru ngu nụ ono;

\par }{\QB onye bụ iya doziru

\par }{\QB ngu teke ị nọ l'ẹpho.

\par }{\Q Tẹme ọ bụru iya bụ

\par }{\QB onye e-yeru ngu ẹka:

\par }{\Q Ta atsụkwa ebvu;

\par }{\QB gụbe Jiékọpu,

\par }{\QB bụ onye-ozi mu;

\par }{\QB mbụ gụbe Jieshurunu,

\par }{\QB bụ onye mu gude ẹka

\par }{\QB mu họta.


\par }{\Q \VS{3}Mu a-gba mini l'alị,

\par }{\QB ẹgu mini agụ.

\par }{\Q Mbụ lẹ mu e-woru

\par }{\QB ọ-sọ-gborogboro

\par }{\QB mini wụa l'alị,

\par }{\QB kpọhuru jegiri-jegiri.

\par }{\Q Awa ngu bẹ mu a-wụ

\par }{\QB Unme nkemu.

\par }{\Q Mu abya awụa iphe-ọma,

\par }{\QB shi mu l'ẹka l'ẹhu ndu

\par }{\QB bụ oshilọkpa ngu.


\par }{\Q \VS{4}Ẹphe awata amịshi g'ẹswa,

\par }{\QB amịshi l'ẹka mini

\par }{\QB adụje shii;

\par }{\QB mbụ g'oshi wilo,

\par }{\QB zeru l'agụga nggele,

\par }{\QB asọ asọso.


\par }{\Q \VS{5}O nweru onye asụ:

\par }{\QB Mu bụkwa kẹ Chipfu.

\par }{\Q Onye ọzo ekua onwiya

\par }{\QB ẹpha laaru Jiékọpu.

\par }{\Q Onye ọzo edee l'ẹka iya sụ:

\par }{\QB Mu bụkwa kẹ Chipfu!

\par }{\Q Ẹpha mu bụkwa Ízurẹlu!


\par }{\Q \VS{6}Wakwa iphe,

\par }{\QB Chipfu epfu baa;

\par }{\QB mbụ onye ono,

\par }{\QB bụ eze ndu Ízurẹlu

\par }{\QB bya abụru onye

\par }{\QB gbafụtaru phẹ nụ;

\par }{\QB mbụ Chipfu,

\par }{\QB bụ Ọkalibe-Kakọta-Ike:

\par }{\Q Ọ kwa mbẹdua bụ onye ivuzọ;

\par }{\QB bya abụru onye ikpazụ.

\par }{\Q Ọ tọ dụekwa Chileke ọzo,

\par }{\QB dụ nụ; gbahaa mbẹdua.


\par }{\Q \VS{7}Ọo ya bụ lẹ-a;

\par }{\QB ?bụ onye bẹ unu

\par }{\QB a-nọdu atụ eyeru mu?

\par }{\Q G'onye ono pfunaa ya!

\par }{\Q G'onye ono menaa

\par }{\QB ya gẹ mu maru;

\par }{\QB g'o doo ya ishi rii

\par }{\QB l'iphu mu!

\par }{\Q Mbụ iphe, mekọtakporu nụ;

\par }{\QB eshinu mu meru ndibe

\par }{\QB mu, shi l'ichee.

\par }{\Q G'onye ono pfukwaphọ iphe,

\par }{\QB e-mechaa mee nụ;

\par }{\QB mbụ-a; g'ọ k'ọnaa iphe,

\par }{\QB abya ememe.


\par }{\Q \VS{8}G'ẹhu ba nmakwa unu

\par }{\QB anmanma;

\par }{\QB mbụ gẹ ndzụ ba agụkwa

\par }{\QB unu!

\par }{\Q ?Mu te epfuhaadaru iya

\par }{\QB unu eshi lẹ mbụ;

\par }{\QB mbụ pfua ya raa ya

\par }{\QB arara?

\par }{\Q Mbụ-a; ọ kwa unu bụ ndu

\par }{\QB ekebe mu.

\par }{\Q ?Ọ dụru Chileke ọzo, dụ nụ,

\par }{\QB abụdu mbẹdua?

\par }{\Q Waawakwa! Agbara mkpuma

\par }{\QB ọzo ta adụhekwa.

\par }{\Q Ọ tọ dụekwa onye ọzo,

\par }{\QB mu maru.


\par }{\SH Ndu eme kẹ ntẹkpe
\par }
{\PP \VS{9}Iphe, bụkpoo ndu eme kẹ ntẹkpe g'ẹphe ha ta adụkwa iphe, ẹphe bụ. Tẹme iphe ono, ẹphe sụru l'ọ bụ phẹ ọkpobe iphe ono bụru iphe, adụdu iphe, ọ bụ. Ndu agbaru phẹ ọdzori bụkwa ìshì bẹ ẹphe atsụ. Ọphu ẹphe amadụ iphe; k'ọphu iphere a-dụ phẹ.

\VS{10}?Bụ onye jejeru je emeta agwa; mbụ kpụa ntẹkpe, adụdu iphe, ọo-barụ iya?

\VS{11}Lekwa; iphe, bụkpoo ndu ẹphe l'iya swị bẹ e-mechakwaa bụru ndu iphere e-me. Ndu ono, akpụje iya nụ ono bụnu nemadzụ mmanụ bẹ ẹphe bụ. G'ẹphe dzukọbenu bya apfụru hụma l'ee-ye phẹ oke ebvu meru iphere kpua phẹ g'ẹphe ha.


\par }{\PP \VS{12}Ọo onye-ụ́zú ewotajẹ anma hụbe l'ọku icheku. L'ọ bya egude ọngu tsua ya gude meta ntẹkpe. Ọ bụru ike-ọkpu iya bẹ oogudeje mee ya. O -menyaa ya; ẹgu gụahaa ya; ike abvụ iya. Teke ọ ngụduru mini; a -nọnyaa; ẹgu mini atsụa ya nkwo mẹe.


\par }{\PP \VS{13}Onye ekwo oshi bụ eri bẹ oogudeje atụ̀ nkiya. L'ọ bya egude iphe, aakajẹ iphe kaa gẹ ya e-me iya. L'ọ bya egude ayọ bya ebebashịa ya. Gude kọmupasu mee ya l'ọ dụ gẹ nwoke; mbụ dụkpoo akpabiri gẹ nwoke adụje; woru iya je ebvube l'ụlo-nshi.

\VS{14}Mbụ lẹ-a; o gbutsuru oshi sida; ọzoo oshi sipuresu; ọzokwanu achị, ọ harụ; yẹle oshi ọzo, dụ l'ọswa tụko vua. Ọzoo l'o woru oshi payịnu dzaa; igwe dzee mini mee ya; o vuta.

\VS{15}L'ọ bụwaruro nemadzụ iphe, oo-gude eshi ite. L'ọ harụ hata iya gude nyaa ọku. L'o gude iya phunwua ọku ghee buredi. Tẹmanu l'o gbutakwa iya phọ gude pyịta agwa wata abarụ ẹja. Mbụ pyịa ntẹkpe phozeaharu iya.

\VS{16}L'ọ bya ekee nkụ ọbu ẹbo chịta ye l'ọku; shia ya ite. L'ọ hụa ya anụ taa; ẹpho eji iya. L'o gudekwa iya phọ nyaa ọku; l'ọ sụ: “Hm! Nta-a bẹ ẹhu evuwa mu ọku. Mu hụmawaru ọku nyarụ.”

\VS{17}L'ọ bya achịta ọphu phọduru nụ gude mee agwa; mbụ mee ya ntẹkpe; phozeru iya wata iya abarụ ẹja. L'ọ bya epfuahaa nụahaa ya sụ iya: “Dzọtanu mu; ọ kwa ngu bụ Chileke nkemu.”


\par }{\PP \VS{18}Sụ-a; ẹphe ta amakwa iphe; ọphu ọ dụdu iphe, edoje phẹ ẹnya; kẹle a phụchiru phẹ iphe l'ẹnya; k'ọphu ẹphe ta aphụdu ụzo. Tẹme e mechia phẹ egomunggo; g'ọ tọ dụ iphe, e-doje phẹ ẹnya.

\VS{19}Ọphu ọ dụdu onye ọphu asụje gẹ ya rịa ọriri. Mbụ ọphu ọ dụdu onye ọphu iphe edoje ẹnya kẹ g'ọ sụ: “Nta bụ iphe-a, mu hatarụ ye l'ọku-a; bya egude icheku iya ghee buredi-a; bya egude iya hụa anụ taa-a; bụ ọphu phọduru nụ bẹ mu e-gude mee ẹbyi ?Bụ kpukurukpu bẹ mu a-wata ephozeru?”


\par }{\PP \VS{20}Ọ kwa ńtụ́ bẹ oorije. Ọ bụru obu iya, e dephuru edephu dephuru yẹbedua. Ọ tọ bụdu l'ọo-dụ ike adzọ onwiya. Ọphu ọosudu: “?Ọ kwa l'iphe-a, ya gude l'ẹkutara-a bụ iphe, abụdu ọkpobe iphe?”


\par }{\SH Chipfu, bụ onye ndzọta \newline  kẹ ndu Ízurẹlu
\par }
{\Q \VS{21}“Nyatakwa iphe-a;

\par }{\QB gụbe Jiékọpu;

\par }{\QB mbụ gụbe Ízurẹlu;

\par }{\QB kẹle ọ kwa ngu bụ

\par }{\QB onye-ozi mu.

\par }{\Q Ọ kwa mu meru ngu dobe;

\par }{\QB ị bụru onye-ozi mu.

\par }{\Q Gụbe Ízurẹlu; mu ta abyakwa

\par }{\QB azọha ngu azọha!


\par }{\Q \VS{22}Mu rwufuwaru emeswe,

\par }{\QB i mesweru mu.

\par }{\Q Ọ gbakahụwa g'ẹka igwe

\par }{\QB rwuchaaru erwurwu;

\par }{\QB gbakaa ya.

\par }{\Q Mu bya agbaka iphe-ẹji,

\par }{\QB i meru mu; ọ tahụ g'iji,

\par }{\QB kwarụ l'ụtsu atahụje-a.

\par }{\Q Lwapfutanụ mu;

\par }{\QB kẹle mu gbafụtawaru ngu.”


\par }{\Q \VS{23}Gụbe imigwe;

\par }{\QB gụnaa ebvu ẹhu-ụtso;

\par }{\QB kẹle o kwa Chipfu mewaru

\par }{\QB iphe-a!

\par }{\Q Chia mkpu g'a nụma gụbe

\par }{\QB eliphe, nọ igwe lẹ mkpula!

\par }{\Q Unu watanụ agụ ebvu;

\par }{\QB unubẹ úbvú úbvú;

\par }{\QB mẹkpoo unubẹ

\par }{\QB ọswa ọswa; yẹle iphe,

\par }{\QB bụkpoo oshi,

\par }{\QB nọ iya nụ!

\par }{\Q Noo kẹle Chipfu gbafụtawaru

\par }{\QB Jiékọpu!

\par }{\Q O gudewaa Ízurẹlu goshi

\par }{\QB ọdu-biribiri iya.


\par }{\Q \VS{24}Wakwa iphe, Chipfu epfu baa;

\par }{\QB mbụ onye ono,

\par }{\QB gbafụtaru ngu nụ ono,

\par }{\QB bụkwa iya phọ bụ onye

\par }{\QB kpụru ngu teke ị

\par }{\QB nọkwadu l'ẹpho ono.

\par }{\Q Ọ sụru-a: “Ọ kwa mu bụ

\par }{\QB Chipfu;

\par }{\QB onye bụ iya meru

\par }{\QB iphemiphe dobe.

\par }{\Q Ọ bụru mu tọsaru eligwe

\par }{\QB nwẹka mu;

\par }{\QB ọ dabyiru swoo;

\par }{\QB bya abụkwaru mu phọ

\par }{\QB tọsaru eliphe l'onwomu.


\par }{\Q \VS{25}Ọ kwa mu l'emebyije

\par }{\QB iphe-ọhumalenya, ẹphe eme;

\par }{\QB mbụ ndu ono, epfu iphe,

\par }{\QB mu epfuduru ono.

\par }{\Q Mu nọdu emejekwaphọ

\par }{\QB ndu aphụ ọphulenya;

\par }{\QB ẹphe abụru ndu

\par }{\QB eme eswe.

\par }{\Q Ọ bụ mu alọ-phuje ndu

\par }{\QB maru iphe azụ

\par }{\QB mee mmamiphe phẹ

\par }{\QB l'ọoburu iphe,

\par }{\QB adụdu iphe, ọ bụ.


\par }{\Q \VS{26}Opfu, onye ejeru mu

\par }{\QB ozi pfuru bẹ mu emeje

\par }{\QB g'ọ dụ g'o pfuru iya.

\par }{\Q Tẹme teke ndu epfuchiru mu

\par }{\QB nụ pfukwarụpho iphe;

\par }{\QB mu emee ya g'ẹphe

\par }{\QB pfuru iya;

\par }{\QB mbụ ndu pfuru opfu

\par }{\QB ẹhu Jierúsalẹmu

\par }{\QB sụ l'ee-mechakwaa buru

\par }{\QB iya eburu ọzo;

\par }{\QB bya epfukwaphọ opfu

\par }{\QB ẹhu mkpụkpu lẹ mkpụkpu,

\par }{\QB nọgbaa l'alị ndu Jiuda

\par }{\QB sụ l'ee-mechakwaa

\par }{\QB kpụkwachaa ya;

\par }{\QB mbụ l'emebyishi ono,

\par }{\QB e mebyishiru iya ono

\par }{\QB bẹ ya e-mechakwaa

\par }{\QB mekwata g'ọ dụ g'o shi dụ.


\par }{\Q \VS{27}Ọo mu sụru ogbu-mini:

\par }{\QB ‘Ngwa; tahụ!

\par }{\Q Mu e-mekwa gẹ mini,

\par }{\QB nọgbaa

\par }{\QB lẹ nggele ngu tashịhu.’


\par }{\Q \VS{28}Ọo mu pfuru opfu ẹhu

\par }{\QB Sayịrosu sụ l'ọ bụ onye

\par }{\QB echeru mu atụru mu.

\par }{\Q L'oo-mekọta iphe,

\par }{\QB dụ mu l'obu g'o mee.

\par }{\Q L'ọo-sụ g'a kpụ-phu

\par }{\QB Jierúsalẹmu azụ.

\par }{\Q L'ọ byakwapho asụ g'a tụa

\par }{\QB ọkpa-ụlo

\par }{\QB eze-ụlo Chileke.”




\par }\PoetryChap{45}{\Q \VerseOne{1}Wakwa iphe, Chipfu

\par }{\QB epfu anụ onye ono,

\par }{\QB ọ họtaru g'ọ bụru eze;

\par }{\QB mbụ Sayịrosu,

\par }{\QB onye ọ lọtaru l'ẹkutara

\par }{\QB gude kwatsushia ọha,

\par }{\QB dụ ichiche, byaru iya

\par }{\QB l'iphu; gude nashịa

\par }{\QB ndu eze ngwọgu phẹ

\par }{\QB gbabẹ phẹ ẹka ọto;

\par }{\QB gụhashia ụzo gheberu

\par }{\QB iya ọnu;

\par }{\QB k'ọphu a taa gụ-chihẹdu

\par }{\QB iya agụ-chi.


\par }{\Q \VS{2}Ọ sụru-a: Mu e-vuru ngu ụzo

\par }{\QB je egbuzeru ngu úbvú

\par }{\QB úbvú egbuze;

\par }{\QB je agbakwoshia ọguzo,

\par }{\QB e meru l'onyirubvu;

\par }{\QB bya egbukashịa mgbọrígwè,

\par }{\QB e gude tụ-chia ụzo.


\par }{\Q \VS{3}Mu a-nụ ngu ẹku,

\par }{\QB e doberu l'ọchii;

\par }{\QB mbụ iphe-enweru,

\par }{\QB e doberu l'ẹka e domiru

\par }{\QB edomi.

\par }{\Q Ono e-me g'ị maru lẹ mu

\par }{\QB bụ Chipfu bya abụru

\par }{\QB Chileke ndu Ízurẹlu;

\par }{\QB onye ekuje ngu ẹpha

\par }{\QB ngu gẹdegede.


\par }{\Q \VS{4}Ọ kwa onye mu eme ele bụ

\par }{\QB Jiékọpu ono,

\par }{\QB bụ onye-ozi mu ono;

\par }{\QB mbụ Ízurẹlu ono,

\par }{\QB bụ onye mu họtaru

\par }{\QB l'onwomu ono.

\par }{\Q Ọ bụru iya meru g'o gude mu

\par }{\QB kua ngu l'ẹpha;

\par }{\QB bya eworu ọkwa,

\par }{\QB aakwabẹ ùbvù woru nụ

\par }{\QB ngu l'ẹbe abụ l'ị maru

\par }{\QB onye mu bụ.


\par }{\Q \VS{5}Ọ kwa mbẹdua bụ Chipfu;

\par }{\QB ọphu ọ dụekwa onye ọzo,

\par }{\QB dụ nụ.

\par }{\Q Mbụ l'a -gụfu mbẹdua ta

\par }{\QB adụekwa Chileke ọzo,

\par }{\QB dụ nụ.

\par }{\Q Ọo mbẹdua e-me g'ike dụ

\par }{\QB ngu l'ẹbe abụ l'ị maru

\par }{\QB onye mu bụ.


\par }{\Q \VS{6}Ọ bụru mu -mee ya nno;

\par }{\QB ndu nemadzụ eshita l'ẹka

\par }{\QB ẹnyanwu awatajẹ jasụ

\par }{\QB l'ẹka ọodaje

\par }{\QB maru l'ọ tọ dụedu onye ọzo,

\par }{\QB dụ nụ, abụdu mbẹdua.

\par }{\Q Ọ kwa mbẹdua bụ Chipfu;

\par }{\QB ọphu ọ dụekwa onye ọzo,

\par }{\QB dụ nụ.


\par }{\Q \VS{7}Ọ kwa mbẹdua emeje

\par }{\QB g'ìphóró dụ; bya emee;

\par }{\QB ọchii adụ.

\par }{\Q Ọ kwa mbẹdua emeje g'e

\par }{\QB nweru ẹku;

\par }{\QB mu nọdu emejekwaphọ

\par }{\QB g'ọla-l'iswi bya.

\par }{\Q Ọ kwa mbẹdua, bụ Chipfu

\par }{\QB tụkoru iphemiphe ono

\par }{\QB eme.


\par }{\Q \VS{8}Gụbe imigwe,

\par }{\QB nọgbaa l'ephekerephe;

\par }{\QB dzenaa apfụbekoto

\par }{\QB gẹ mini!

\par }{\Q G'urwukpu dzenaa ya

\par }{\QB yọyoyo!

\par }{\Q G'eliphe l'ophu saa ọnu

\par }{\QB gabala!

\par }{\Q K'ọphu ndzọta a-tụko

\par }{\QB ẹkameka sweta;

\par }{\QB apfụbekoto atụko ẹkameka

\par }{\QB dzuru.

\par }{\Q Ọ kwa mbẹdua, bụ Chipfu

\par }{\QB meru iya dobe.


\par }{\Q \VS{9}Nshịo onye etso onye meru

\par }{\QB iya nụ ụswo.

\par }{\Q Mbụ onye adụdu iphe ọzo,

\par }{\QB ọ bụ gbahaa ite,

\par }{\QB a kpụru l'ụrwa.

\par }{\Q Ụrwa; ?ọojije onye akpụ ite

\par }{\QB sụ iya: “?Bụ gụnu bẹ

\par }{\QB ịikpu?”

\par }{\Q Iphe, i gude ẹka ngu mee;

\par }{\QB ?l'ọo-nọnya sụ ngu

\par }{\QB l'i mekwarụ iya;

\par }{\QB ọphu ya enwedu ẹka?


\par }{\Q \VS{10}Aphụ tsọru onye asụ nna iya:

\par }{\Q “?Bụ gụnu bẹ o gude ị nwụa

\par }{\QB mu ẹgube-a?”

\par }{\Q Ọzoo onye asụ ne iya:

\par }{\Q “?Bụ gụnu bẹ ị nwụru mu

\par }{\QB ẹgube ọwa-a?”


\par }{\Q \VS{11}Wakwa iphe, Chipfu epfu

\par }{\QB baa;

\par }{\QB mbụ Onye Nsọ kẹ

\par }{\QB ndu Ízurẹlu;

\par }{\QB tẹme ọ bụru iya bụ onye

\par }{\QB meru Ízurẹlu ọbu

\par }{\QB dobe.

\par }{\Q Ọ sụru-a: “?Unu a-wata

\par }{\QB mu ajị njịkpa-ọnu lẹ

\par }{\QB k'ụnwegirima mu?

\par }{\Q Tọo ?unu a-nọdu atụru mu

\par }{\QB ekemu gẹ mu e-me iphe,

\par }{\QB mu gude ẹka mu mee?


\par }{\Q \VS{12}Ọ kwa mbẹdua meru eliphe

\par }{\QB dobe.

\par }{\Q Mu byakwaphọ bya emee

\par }{\QB nemadzụ dobe iya.

\par }{\Q Ọ kwa ẹka mu bẹ mu gude

\par }{\QB tọsaa imigwe;

\par }{\QB bya edokaa ya kpokpode

\par }{\QB kpokpode l'ophu.


\par }{\Q \VS{13}Ọ kwa mbẹdua meru gẹ

\par }{\QB Sayịrosu fụta

\par }{\QB gude goshi lẹ mu bụ onye

\par }{\QB pfụberekoto.

\par }{\Q Ọ bụru mbẹdua e-me g'ụzo,

\par }{\QB ooshi pfụkotaru

\par }{\QB nhamụnha.

\par }{\Q Ọo ya a-kpụkwa mkpụkpu

\par }{\QB mu ono mee gẹ ndibe mu,

\par }{\QB a kpụru lẹ ndzụ

\par }{\QB nweru onwophẹ.

\par }{\Q Ọphu oomekwa iya g'apfụa ya

\par }{\QB ụgwo;

\par }{\QB ọzoo g'e bua ya nggo.”

\par }{\Q Nokwa iphe, oopfu;

\par }{\QB mbụ Chipfu,

\par }{\QB bụ Ọkalibe-Kakọta-Ike.


\par }{\Q \VS{14}Wakwa iphe, Chipfu epfu:

\par }{\Q “Iphe, e metaru l'alị Ijiputu;

\par }{\QB mẹkpoo ngwaswa,

\par }{\QB shi l'alị Kushi;

\par }{\QB mẹkpoo gwagoro-gwagoro

\par }{\QB ndu ono,

\par }{\QB shigba alị Seba ono;

\par }{\QB g'ọ ha a-lwakọtaru ngu;

\par }{\QB tụkoru bụkotaru nkengu.

\par }{\Q Ẹphe a-tụko etso ngu;

\par }{\QB awụ l'odze awụ-pfuta ngu.

\par }{\Q Ẹphe abya ephozeta l'iphu

\par }{\QB ngu rwọahaa ngu

\par }{\QB arwọrwo epfu sụ:

\par }{\Q ‘Tororo opfu bụ lẹ Chileke

\par }{\QB nọkwa swiru ngu

\par }{\QB eswiru.

\par }{\Q Ọ tọ dụekwa onye ọzo,

\par }{\QB dụ nụ;

\par }{\QB mbụ l'ọ tọ dụekwa onye ọzo,

\par }{\QB dụ nụ gbahaa yẹbedua.’


\par }{\Q \VS{15}Tororo! Ị bụkwa Chileke,

\par }{\QB anọduje edomi onwiya

\par }{\QB edomi; gụbe Chileke,

\par }{\QB bụ onye dzọtaru ndu Ízurẹlu.


\par }{\Q \VS{16}Iphe, bụ ndu agwọ ọbvu

\par }{\QB bẹ ee-me iphe-iphere

\par }{\QB meru bọtorii nụ phẹ.

\par }{\Q Mbụ l'ẹphe a-tụko mehu

\par }{\QB bọtorii g'ẹphe ha

\par }{\QB tụgbua.


\par }{\Q \VS{17}Obenu lẹ ndu Ízurẹlu bụ

\par }{\QB Chipfu a-dzọta phẹ.

\par }{\Q Mbụ l'adzọdzo, ọo-dzọ phẹ

\par }{\QB a-bụru ojejoje.

\par }{\Q Ọphu a byadu eme unu

\par }{\QB iphe-iphere;

\par }{\QB ọphu unu abyadụ

\par }{\QB emephe bọtorii gburu

\par }{\QB jeye lẹ gbururu.”


\par }{\Q \VS{18}Kẹle-a; wakwa iphe,

\par }{\QB Chipfu epfu; mbụ onye ono,

\par }{\QB bụ iya meru imigwe dobe.

\par }{\Q Ọ kwa iya bụ Chileke;

\par }{\QB onye bụ iya kpụru

\par }{\QB mgboko;

\par }{\QB bya abụru iya meru iya.

\par }{\Q Ọo ya tọru ọkpa iya;

\par }{\QB ọphu o medụru iya g'ọ

\par }{\QB nọdu iphoro.

\par }{\Q O meru iya dobe g'e buru

\par }{\QB iya eburu.

\par }{\Q Ọ bụru iya epfu sụ: “Ọ kwa

\par }{\QB mbẹdua bụ Chipfu;

\par }{\QB ọphu ọ dụekwa onye ọzo,

\par }{\QB dụ nụ.


\par }{\Q \VS{19}Iphe, mu pfuru bẹ mu

\par }{\QB te epfukwaru lẹ mpya.

\par }{\Q Mu te ejekwaru anọdu l'ẹka

\par }{\QB lanụ l'alị,

\par }{\QB ọchii agba pfua ya.

\par }{\Q Ọphu mu asụkwaru oshilọkpa

\par }{\QB Jiékọpu phẹ g'ẹphe chọo

\par }{\QB mu kẹ mmanụ.

\par }{\Q Mụbe Chipfu epfuje ọkpobe

\par }{\QB opfu; mu epfuje iphe,

\par }{\QB dụ k'epfupfu.”


\par }{\Q \VS{20}Unu dzukọbenu onwunu

\par }{\QB byakpọdapho!

\par }{\QB Unu nọkobe l'ẹka lanụ;

\par }{\QB unubẹ ndu ono,

\par }{\QB shi ọhamoha tsoru agha

\par }{\QB phurii ono!

\par }{\Q Ndu amadụ iphe bẹ ẹphe bụ;

\par }{\QB mbụ ndu gwọru nshi,

\par }{\QB a pyịru l'oshi parụ aghaphe;

\par }{\QB ndu epfuje anụ iphe,

\par }{\QB ta adzọjedu nemadzụ.


\par }{\Q \VS{21}Unu pfunaa iphe g'ọ dụ;

\par }{\QB unu byanụ edoo g'ọonwuru

\par }{\QB unu.

\par }{\Q G'ẹphe nọkobe chịaru iya idzu.

\par }{\Q ?Bụ onye bụ onye pfuhawaru

\par }{\QB iphe-a teke dụ ẹnya?

\par }{\Q ?Bụ onye meru g'a maru

\par }{\QB iya teke dụhawaa

\par }{\QB ụzenya-ụzenya?

\par }{\Q ?Tọbudu mbẹdua, bụ Chipfu?

\par }{\Q Ọzo bụ l'ọ tọ dụedu Chileke

\par }{\QB ọzo, dụ nụ,

\par }{\QB abụdu mbẹdua.

\par }{\Q Ọo mbẹdua bụ Chileke,

\par }{\QB pfụberekoto;

\par }{\QB bya abụru onye ndzọta.

\par }{\Q Ọ tọ dụedu onye ọzo,

\par }{\QB dụ nụ abụdu mbẹdua.


\par }{\Q \VS{22}Unu ghanaaru mu iphu;

\par }{\QB hụma l'aa-dzọta unu;

\par }{\QB unubẹ ndu mgboko l'ophu;

\par }{\QB kẹle ọo mbẹdua bụ Chileke;

\par }{\QB ọphu ọ dụekwa onye ọzo.


\par }{\Q \VS{23}Mu gudewaa onwomu ria angụ.

\par }{\Q Mu gudewaa ọnu mu pfua

\par }{\QB opfu onye pfụberekoto.

\par }{\Q Ọphu mu abyadụ asụ g'ọ

\par }{\QB laa azụ.

\par }{\Q Mu pfuru sụ l'iphe,

\par }{\QB bụ ikpere ndiphe l'ophu

\par }{\QB e-mechaa rwuchaaru

\par }{\QB mu alị.

\par }{\Q Ọ bụru mbẹdua bẹ ndiphe

\par }{\QB l'ophu e-mechaa gude

\par }{\QB erije angụ.


\par }{\Q \VS{24}“Ẹphe e-pfu opfu ẹhu mu sụ:

\par }{\Q ‘Ọo Chipfu nwẹka iya

\par }{\QB pfụberekoto;

\par }{\QB bya abụru

\par }{\QB iya bẹ ike dụ kpẹekpu.’

\par }{\Q Ndu ono g'ẹphe ha, shi

\par }{\QB abarụ mu hanyịhanyi

\par }{\QB ono l'a-byapfuta mu

\par }{\QB gude iphere bya.


\par }{\Q \VS{25}Obenu lẹ-a; iphe,

\par }{\QB bụkpoo oshilọkpa Ízurẹlu

\par }{\QB l'a-nọdu l'ẹka Chipfu

\par }{\QB bụru ndu pfụberekoto;

\par }{\QB bya egude Chipfu

\par }{\QB eku onwophẹ.”




\par }\Chap{46}{\SH Agwa ndu Bábilọnu
\par }
{\Q \VerseOne{1}Balụ phozeakwaru;

\par }{\QB Nebo nọdu ekpuwa

\par }{\QB ekpukpu.

\par }{\Q Mbụ lẹ ntẹkpe phẹ ono

\par }{\QB bụwaa onye vu iya nụ

\par }{\QB bụ anụ, evuje iphe.

\par }{\Q Mbụ l'iphe, o vu anyị iya

\par }{\QB ntụmatu.

\par }{\Q Tẹme ọ bụru ivu l'ẹhu nwanụ,

\par }{\QB ike bvụru.


\par }{\Q \VS{2}Agwa ọbu g'ẹphe ha tụkoru

\par }{\QB ekpu ekpukpu bya

\par }{\QB atụko phozeta.

\par }{\Q Ọphu ẹphe adụdu ike

\par }{\QB dzọta onwophẹ.

\par }{\Q Ọchia l'ẹphebedua l'onwophẹ

\par }{\QB bẹ a kpụru lẹ ndzụ.


\par }{\Q \VS{3}Unu ngabẹnuru mu nchị;

\par }{\QB unubẹ ọnu-ụlo Jiékọpu;

\par }{\QB mbụ g'ụnu ha bụru ndu

\par }{\QB phọduru nụ l'ọnu-ụlo

\par }{\QB Ízurẹlu;

\par }{\QB mbụ unubẹ ndu ono,

\par }{\QB mu gudeshi eshinu a tsụru

\par }{\QB ime unu ono;

\par }{\QB mu nọdu ehe unu eshinu a

\par }{\QB nwụru unu.


\par }{\Q \VS{4}Mbụkpoo jasụ unu kahụ;

\par }{\QB ẹwó tụko unu ishi sweta;

\par }{\QB bẹ mu bụekwapho onye

\par }{\QB mu bụ;

\par }{\QB mu bụekwapho onye

\par }{\QB gude ndzụ unu.

\par }{\Q Ọo mu meru unu;

\par }{\QB ọ bụru mu a-nọdu apa

\par }{\QB unu geleegelee.

\par }{\Q Ọo mu a-nọdu edobe unu

\par }{\QB ndzụ;

\par }{\QB tẹme ọ bụru mu a-nọdu

\par }{\QB agbafụtaje unu.


\par }{\Q \VS{5}?Bụ onye bẹ unu a-tụru

\par }{\QB mu yeru?

\par }{\Q ?Bụ onye bẹ unu a-sụ lẹ mu

\par }{\QB l'iya ha?

\par }{\Q ?Bụ onye bẹ unu a-sụ l'ọ kwa

\par }{\QB onye dụ ẹgube-a bẹ ọ

\par }{\QB dụ g'a tụru yeru mu?


\par }{\Q \VS{6}O nweru ndu evushije

\par }{\QB mkpọla-ododo l'ẹkpa phẹ.

\par }{\Q Ẹphe achịkoo mkpọla-ọchaa

\par }{\QB tụ̀a àtụ̀tùù l'iphe,

\par }{\QB aatụ̀je iphe.

\par }{\Q Ẹphe eje ebuta onye-ụ́zú

\par }{\QB mkpọla-ododo g'ọ bya

\par }{\QB egude iya kpụtaru phẹ

\par }{\QB ntẹkpe.

\par }{\Q A -kpụchaa ya;

\par }{\QB ẹphe awata iya abarụ ẹja.


\par }{\Q \VS{7}Ẹphe apata iya tụa l'ukuvu

\par }{\QB phẹ parụ iya tụgbua.

\par }{\Q Ẹphe eje eworu iya kpọbe

\par }{\QB l'ẹka ọo-nọdu.

\par }{\Q Ọ bụru ẹka ono, a kpọberu

\par }{\QB iya ono bẹ oo-kpọru.

\par }{\Q Ọ tọ byadu eshi l'ẹka ono,

\par }{\QB a kpọberu iya ono

\par }{\QB kpịriberu.

\par }{\Q Teke nemadzụ byaru bya

\par }{\QB echiku iya lẹ mkpu;

\par }{\QB ọ tọo zadụ iya ẹnu.

\par }{\Q Ọphu ọ dụdu ike adzọta iya

\par }{\QB l'iphe-ẹhuka, byaru iya nụ.


\par }{\Q \VS{8}Sụ-a; unubẹ ndu ono,

\par }{\QB emeje iphe,

\par }{\QB Chileke sụru g'e be meshi

\par }{\QB ono;

\par }{\QB unu nyatakwa iphe-a!

\par }{\QB Unu mekwaa ya g'ọ kwaa

\par }{\QB unu l'egomunggo!

\par }{\Q Unu yekwa iya eyeye l'ọkpoma!


\par }{\Q \VS{9}Mbụ-a; unu nyatakwa

\par }{\QB akahụ iphe; mbụ iphe,

\par }{\QB shihawaa ụzenya.

\par }{\Q Ọ kwa mu bụ Chileke.

\par }{\QB Ọ tọ dụekwa onye ọzo.

\par }{\Q Ọ kwa mu bụ Chileke;

\par }{\QB ọ tọ dụekwa onye ọzo,

\par }{\QB dụ gẹ mu dụ.


\par }{\Q \VS{10}Mu eshijeẹpho lẹ mbụ mee

\par }{\QB g'a maru iphe,

\par }{\QB a-bụru ikpazụ iphe.

\par }{\Q Mbụ lẹ mu anọdujero teke

\par }{\QB ndiche mee g'a maru iphe,

\par }{\QB eteke medu nụ.

\par }{\Q Mu sụru-a: Iphe,

\par }{\QB mu tụberu k'ememe bẹ

\par }{\QB mu mefụtajekwa.

\par }{\Q Tẹme ọ bụru iphe,

\par }{\QB dụ mu ree bẹ mu e-me.


\par }{\Q \VS{11}Mu jekpọruro l'ụzo

\par }{\QB ẹnyanwu-awawa je ekua

\par }{\QB ẹnu, erije odzu;

\par }{\QB bya ejemihu l'alị ẹka dụ

\par }{\QB ẹnya je ekua onye e-me iphe,

\par }{\QB mu tụberu.

\par }{\Q Iphe, mu pfuru bẹ mu e-me!

\par }{\Q Iphe, mu chịru idzu iya bẹ

\par }{\QB mu e-mekwaphọ.


\par }{\Q \VS{12}“Unu ngabẹru mu nchị;

\par }{\QB unubẹ ndu ono,

\par }{\QB ọkpoma kpọru gbengu ono!

\par }{\Q Mbụ unubẹ ndu ono,

\par }{\QB apfụbekoto kwata dụ

\par }{\QB ẹnya ono.


\par }{\Q \VS{13}Apfụbekoto nkemu bẹ mu

\par }{\QB gudeakwa akpịritaru ntse.

\par }{\Q Ọ tọ dụhekwa ẹnya.

\par }{\Q Ọphu ọ dụekwa g'ọo-nọ-beru;

\par }{\QB ndzọta mu erwua.

\par }{\Q Mbụ lẹ mu a-dzọta ndu bu

\par }{\QB l'eli úbvú Zayọnu.

\par }{\Q Mu eworu akpabiri mu nụ

\par }{\QB ndu Ízurẹlu.”




\par }\Chap{47}{\SH Adada Bábilọnu
\par }
{\Q \VerseOne{1}“Gụbe nwada Bábilọnu;

\par }{\QB lwakwa alị alị;

\par }{\QB gwọdoshihukwa l'urwuku!

\par }{\Q Hakwaa anọdu l'aba-eze

\par }{\QB je anọdu l'alị;

\par }{\QB gụbe

\par }{\QB nwada ndu Bábilọnu!

\par }{\Q Kẹle e tee kuẹdu ngu nwanyị,

\par }{\QB dụ bẹlebele bya adụ

\par }{\QB nyẹgenyege.


\par }{\Q \VS{2}Pata mkpuma, eegweje

\par }{\QB iphe wata egwe nri!

\par }{\Q Phụfunu ẹkwa,

\par }{\QB ị phụ-chiru iphu!

\par }{\Q Phụ-linaa uwe ngu aphụ-li;

\par }{\QB l'ị gbaru ọkpa ọto je

\par }{\QB erwughashịa nggele!


\par }{\Q \VS{3}L'aa-gbabẹkwa ngu ọto;

\par }{\QB mee g'a hụma iphe-iphere

\par }{\QB ngu.

\par }{\Q Mu e-melatakwa; ọphu ọ

\par }{\QB dụkwa onye mu a-ha.”


\par }{\Q \VS{4}Mbụ l'onye agbafụtaje anyi

\par }{\QB ono

\par }{\QB bẹ ẹpha iya bụ Chipfu.

\par }{\Q Ọ bụ Ọkalibe-Kakọta-Ike;

\par }{\QB bya abụru Onye nsọ kẹ

\par }{\QB ndu Ízurẹlu.


\par }{\Q \VS{5}Nọdukpoepho nwa

\par }{\QB nggujingguji!

\par }{\Q Je anọdukpoepho l'ẹka

\par }{\QB gbakọtaru ọchii;

\par }{\QB gụbe

\par }{\QB nwada ndu Bábilọnu.

\par }{\Q Kẹle nta-a bẹ e tee kubaẹdu

\par }{\QB ngu eze nwanyị,

\par }{\QB nwe alị-eze, iche iche.


\par }{\Q \VS{6}Ndibe mu meru;

\par }{\QB ẹhu ghuahaa mu eghu.

\par }{\Q Mu tụrwua ndu ono,

\par }{\QB bụ okiphe mu onoya.

\par }{\Q Mu woru phẹ ye ngu l'ẹka;

\par }{\QB ọphu ị phụduru phẹ

\par }{\QB obu-imemini.

\par }{\Q I bochaa phẹ ivu-ẹrwa

\par }{\QB bochaa mẹ ndibe phẹ,

\par }{\QB kahụru akahụ.


\par }{\Q \VS{7}I pfuru sụ l'ịi-bụwaruro

\par }{\QB eze-nwanyị jasụ l'ojejoje.

\par }{\Q Ọphu ị rị-vukpọdaru

\par }{\QB iphemiphe-a;

\par }{\QB ọzokwanu chịa ìdzù iphe,

\par }{\QB e-mechaa mee l'ikpazụ

\par }{\QB iya.


\par }{\Q \VS{8}Ọo ya bụ lẹ-a;

\par }{\QB ngabẹkpodapho nchị;

\par }{\QB gụbe nwọphu kpọru obu

\par }{\QB ye l'akpa ntụsaru-ẹhu;

\par }{\QB mbụ gụbe nwọphu arịje

\par }{\QB l'ọ tọ dụdu iphe,

\par }{\QB byaru eme ngu nụ;

\par }{\QB tẹme ị nọdu asụje onwongu

\par }{\QB l'ọwa-a ngu kpoloko dụ;

\par }{\QB l'ọ tọ dụedu onye ọzo

\par }{\QB gbahaa ngu;

\par }{\QB l'ị tị byadu abụ nwanyị,

\par }{\QB ji iya nwụhuru;

\par }{\QB ọphu ume nwa abyadụ

\par }{\QB eme ngu.


\par }{\Q \VS{9}Iphe labọ-a a-nwụkwaru

\par }{\QB ngu lẹ ntabu ẹnya lanụ.

\par }{\Q L'ujiku lanụ bẹ ụnwu

\par }{\QB ngu a-nwụshihu;

\par }{\QB ji ngu anwụhu.

\par }{\Q Iphe labọ ono a-zụe ngu phọ

\par }{\QB gburumu pfụurii.

\par }{\Q I tii metadu iya l'agwụgwo;

\par }{\QB ọphu iigwetadu iya

\par }{\QB l'ikpoto ngwẹja.


\par }{\Q \VS{10}Kẹle ị kpọru obu ye l'ẹjo-iphe,

\par }{\QB ịinoduje eme.

\par }{\Q I pfua sụ l'ọ tọ dụdu onye

\par }{\QB hụmaru ngu nụ.

\par }{\Q Ọ bụru mmamiphe ngu;

\par }{\QB yẹle iphe,

\par }{\QB ị nwụtaru bẹ dephuru ngu nụ;

\par }{\QB mee ngu;

\par }{\QB ị sụ onwongu l'ọwa-a ngu

\par }{\QB kpoloko dụ;

\par }{\QB l'ọ tọ dụedu onye ọzo

\par }{\QB gbahaa ngu.


\par }{\Q \VS{11}Obenu l'ẹjo-iphe a-nwụru

\par }{\QB ngu;

\par }{\QB ọphu ịimadu ẹka o shi.

\par }{\Q Eze iphe-ẹhuka a-dapfuta ngu;

\par }{\QB ị tịi dụdu ike egbobuta

\par }{\QB iya.

\par }{\Q Ọla-l'iswi a-tụ ngu l'ụpfu;

\par }{\QB ọphu ịimadu l'onoo

\par }{\QB g'ọo-dụ.


\par }{\Q \VS{12}Sụ-a; mekpọekwapho

\par }{\QB ọmamanshi ngu g'iime

\par }{\QB iya!

\par }{\Q Gwekpọekwapho ikpoto

\par }{\QB ngwẹja, iigwe; bụ iphe,

\par }{\QB i shi teke ị bụ nwata

\par }{\QB gweta.

\par }{\Q ?A maru bụ; i -menyaa ya

\par }{\QB l'ọogbohuru ngu?

\par }{\Q Tọo ?bụ: i -menyaa ya

\par }{\QB l'ịikpatsu ndzụ-agụgu?


\par }{\Q \VS{13}Iphe, bụkpoo idzu,

\par }{\QB a chị-koshiru ngu bụ iphe,

\par }{\QB o meru

\par }{\QB bụ l'ọ tụkoru mee;

\par }{\QB ike kabaa ngu abvụbvu.

\par }{\Q Ngwanụ gẹ ndu aphụjeru

\par }{\QB ngu ọphulenya

\par }{\QB kpịritanuru!

\par }{\Q Mbụ ndu ono, anọduje ele

\par }{\QB ẹnya l'ẹnyanwu yẹle

\par }{\QB kpokpode

\par }{\QB gude akọru ngu g'ọo-dụru

\par }{\QB ngu l'ọnwa l'ọnwa ono.

\par }{\Q G'ẹphe dzọnaa ngu l'iphe-a,

\par }{\QB abyaru ngu anwụru-a!


\par }{\Q \VS{14}“Ẹphe dụ g'ẹswa akpe,

\par }{\QB kpọhuru nkụ.

\par }{\Q Ọ bụru ọku e-mechaa kee

\par }{\QB phẹ kefu.

\par }{\Q Ọphu ọ bụdu l'ẹphe adụkponu

\par }{\QB ike adzọ onwophẹ;

\par }{\QB g'ọku ono te nwu

\par }{\QB phuruphuru kefu phẹ.

\par }{\Q L'ẹka-a bẹ icheku

\par }{\QB ọku k'anyaru ta adụkwa;

\par }{\QB ọphu ọ dụkwa ọku,

\par }{\QB a-dụ iya nụ k'anọdu lẹ

\par }{\QB mgboru iya.


\par }{\Q \VS{15}Nokwa mkpakọ iphe,

\par }{\QB ẹphe e-meru ngu bụ ono;

\par }{\QB mbụ ndu-a,

\par }{\QB unu l'ẹphe shi teke ị bụ

\par }{\QB nwata seta akanya-a;

\par }{\QB zụta aswa-a.

\par }{\Q G'ẹphe ha l'ẹhu l'ẹhu

\par }{\QB e-shiswekọtaepho ụzo;

\par }{\QB ọphu ọ dụdu g'ọ ka mma

\par }{\QB l'ọo onye lanụ,

\par }{\QB byaru adụ ike dzọo

\par }{\QB ngu nụ.”




\par }\Chap{48}{\SH Ízurẹlu ada ike
\par }
{\Q \VerseOne{1}Unu ngabẹ nchị l'opfu-a;

\par }{\QB unubẹ ọnu-ụlo Jiékọpu;

\par }{\QB mbụ unubẹ ndu ono,

\par }{\QB eekujeru laaru Ízurẹlu ono;

\par }{\QB mbụ unubẹ eri Jiuda;

\par }{\QB mbụ unubẹ ndu egudeje

\par }{\QB ẹpha Chipfu eri nte;

\par }{\QB tẹme unu nọdu akpọ-kuje

\par }{\QB Chileke kẹ ndu Ízurẹlu;

\par }{\QB ọphu ọ dụdu ọphu unu

\par }{\QB eme ire-lanụ;

\par }{\QB ọphu ọ dụdu ọphu unu

\par }{\QB pfụberekoto eme;


\par }{\QB \VS{2}mbụ unubẹ ndu ono,

\par }{\QB kuru onwunu ndu shi lẹ

\par }{\QB mkpụkpu, dụ nsọ ono;

\par }{\QB tẹme ọ bụru Chileke kẹ

\par }{\QB ndu Ízurẹlu bẹ unu kpọru

\par }{\QB obu yeru;

\par }{\Q Chipfu, bụ Ọkalibe-Kakọta-Ike;

\par }{\QB nokwa ẹpha iya bụ ono.


\par }{\Q \VS{3}Ọ bụro teke dụ ẹnya

\par }{\QB ẹnya bẹ mu pfuru iphe,

\par }{\QB mewaru nụ.

\par }{\Q Mu gudekpọo ọnu mu pfua

\par }{\QB ya; raa ya arara;

\par }{\QB tẹme mu mekwaphọ g'a

\par }{\QB madzuru iya.

\par }{\Q A bya l'amarụ; mu mee ya;

\par }{\QB ọ nwụa gẹ mu pfuru iya.


\par }{\Q \VS{4}Kẹle mu mahawarụ g'ịidabe

\par }{\QB ike;

\par }{\QB mbụ l'akwara olu ngu bụ

\par }{\QB mgbọrígwè;

\par }{\QB tẹme atatiphu ngu bụru

\par }{\QB onyirubvu.


\par }{\Q \VS{5}Ọ bụru iphe ono meru g'o gude

\par }{\QB mu pfuhawaru ngu

\par }{\QB iphe-a teke dụ ẹnya;

\par }{\QB mbụ tẹme ọ nwụaha bẹ

\par }{\QB mu vuru ụzo raarụ ngu

\par }{\QB iya arara;

\par }{\QB k'ọphu ị tịi sụdu l'ọo nshi

\par }{\QB ngu meru iphemiphe

\par }{\QB ono; l'ọo ntẹkpe ono,

\par }{\QB ị pyịru apyịpyi ono;

\par }{\QB ọzoo ọphu ị kpụru

\par }{\QB l'onyirubvu ono bẹ o shi

\par }{\QB l'ẹka mee.


\par }{\Q \VS{6}Ị nụmawaru iphemiphe-a.

\par }{\Q Lewa iya rọ ẹnya! ?Tii

\par }{\QB kwetadu iya?

\par }{\Q Nta-a bẹ mu byaru awata

\par }{\QB ngu egoshi iphe ọ̀phúú,

\par }{\QB bụ iphe, e domiru edomi,

\par }{\QB bụ iphe, ịimadu.


\par }{\Q \VS{7}Iphe ono bụa nta-a bẹ e meru

\par }{\QB iya;

\par }{\QB e te mehaadaru

\par }{\QB iya ụzenya.

\par }{\Q Mbụ l'i tikị nụmaswee ya

\par }{\QB abụdu ntanụ-a;

\par }{\QB k'ọphu bụ l'ị tịi sụdu l'ị

\par }{\QB machahawaru iya.


\par }{\Q \VS{8}Sụ-a; i tikị nụmaswekwaa ya;

\par }{\QB ọphu ị mahaakwaa ya;

\par }{\QB eshinu i shi teke ndiche

\par }{\QB data nkụchi.

\par }{\Q Kẹle mu maru l'ị bụ

\par }{\QB mebyikpọo onye

\par }{\QB ẹregede; tẹme iphe,

\par }{\QB i shikpọo l'ẹpho ne

\par }{\QB ngu zata bụru Okwerike.


\par }{\Q \VS{9}“Ọ kwa g'ee-shi g'ẹpha

\par }{\QB mu apfụru meru g'o

\par }{\QB gude mu sedekwadụ

\par }{\QB ẹhu-eghu mu.

\par }{\Q Ọ bụru g'ee-shi g'a jajẹ mu

\par }{\QB ajaja meru g'o gude

\par }{\QB ọphu mu teke

\par }{\QB atụ-koshidu ngu iya;

\par }{\QB k'ọphu mu te emedu

\par }{\QB ngu g'ị chịhu.


\par }{\Q \VS{10}Tii ledu; mu hụchaakwaru

\par }{\QB ngu ahụcha;

\par }{\QB l'ẹbe abụ l'ị bụ

\par }{\QB mkpọla-ọchaa.

\par }{\Q Mu byakwapho ahụa ngu

\par }{\QB l'ọku-ụzu,

\par }{\QB bụ iya bụ iphe-ẹhuka.


\par }{\Q \VS{11}Ọ kwa onwomu bẹ mu emeru

\par }{\QB iya.

\par }{\Q Mbụ lẹ mu eme iya emedoru

\par }{\QB iya onwomu.

\par }{\Q Kẹle-a; ?dẹnu gẹ mu e-shi

\par }{\QB haa g'e woru ẹpha mu

\par }{\QB tụrwua?

\par }{\Q Mu te ewokwaru ùbvù,

\par }{\QB gbaru mu nụ aharu onye

\par }{\QB ọzo.”


\par }{\SH Enweru onwonye ndu Ízurẹlu
\par }
{\Q \VS{12}Ngabẹkpodaru mu phọ nchị

\par }{\QB gụbe Jiékọpu;

\par }{\QB mbụ gụbe Ízurẹlu,

\par }{\QB mu kuru l'onwomu.

\par }{\Q Ọ kwa mbẹdua bẹ ọ bụ.

\par }{\Q Ọ kwa mu bụ onye mbụ bya

\par }{\QB abụru onye ikpazụ.


\par }{\Q \VS{13}Ọ kwa mbẹdua gude ẹka mu

\par }{\QB tụa ọkpa mgboko-a

\par }{\QB l'ophu.

\par }{\Q Ọ bụru mbẹdua gude ẹkutara

\par }{\QB mu tọsaa imigwe

\par }{\QB imigwe l'ophu.

\par }{\Q Mu -kua phẹ oku;

\par }{\QB ẹphe atụkoepho zelihu

\par }{\QB pfụru apfụru.


\par }{\Q \VS{14}Unu tụko g'unu ha byakọta

\par }{\QB bya angabẹ nchị.

\par }{\Q Dẹnu nshi ọphu dụru ike

\par }{\QB pfuaru unu iphe-a;

\par }{\QB mbụ l'onye ono,

\par }{\QB mụbe Chipfu họtaru ono

\par }{\QB l'e-me iphe,

\par }{\QB mu tụberu l'ẹhu ndu Bábilọnu;

\par }{\QB mbụ l'oshi ẹka iya bẹ ọ

\par }{\QB dabẹwaru l'ẹhu ndu Bábilọnu.


\par }{\Q \VS{15}Ọ kwa mu; mbụ l'ọ kwa

\par }{\QB mu pfuru opfu-a.

\par }{\Q Ee! Ọ kwa mu kuru iya oku.

\par }{\Q Ọ bụru mu e-duru iya bya;

\par }{\QB l'o mee iphe,

\par }{\QB ọ byaru ememe meghaa.


\par }{\Q \VS{16}“Unu kpịritaru mu ntse

\par }{\QB bya angabẹ nchị l'iphe-a.

\par }{\Q E -shikpọ lẹ mbụlembu,

\par }{\QB mu shi pfuta opfu bẹ

\par }{\QB mu teke epfuswee opfu

\par }{\QB lẹ mpya.

\par }{\Q Teke o mekpọoru lẹ mbụ

\par }{\QB bẹ mu nọepho l'ẹka

\par }{\QB ono.”

\par }{\Q Nta-a bẹ Nnajịuphu, bụ Chipfu;

\par }{\QB yẹle Unme nkiya;

\par }{\QB yewaru mu gẹ mu bya.


\par }{\Q \VS{17}Wakwa iphe,

\par }{\QB Chipfu epfu baa;

\par }{\QB mbụ onye agbafụtaje ngu

\par }{\QB nụ ono, bụ Onye Nsọ

\par }{\QB kẹ ndu Ízurẹlu.

\par }{\Q Ọ sụru: Ọ kwa mu bụ Chipfu,

\par }{\QB bụ Chileke ngu;

\par }{\QB onye bụ iya ezije ngu iphe,

\par }{\QB a-karụ ngu lẹ ree;

\par }{\QB bya abụru onye anọduje

\par }{\QB atụru ngu ẹka l'ụzo,

\par }{\QB ịi-nọdu eshi.


\par }{\Q \VS{18}“Ọme ị ngabẹru nchị mee

\par }{\QB iphe, mu sụru g'e mee;

\par }{\QB ẹhu-guu gege anọduepho

\par }{\QB asọru ngu gborogboro

\par }{\QB gẹ mini asọ asọso.

\par }{\Q Apfụbekoto ngu atụ kpereree

\par }{\QB g'akpara-mini, atụ

\par }{\QB l'eze-ẹnyimu.


\par }{\Q \VS{19}Oshilọkpa ngu gege adụ

\par }{\QB igwerigwe g'ẹja,

\par }{\QB nọ l'alị.

\par }{\Q Ụnwegirima ngu abụru agụta

\par }{\QB agụta g'ụnwu akpụru

\par }{\QB ereshi.

\par }{\Q Ẹpha phẹ ta abyadụ achịhu

\par }{\QB achịhu;

\par }{\QB ọphu a byadu emebyishi

\par }{\QB phẹ emebyishi

\par }{\QB l'iphu mu.”


\par }{\Q \VS{20}Unu shikwa lẹ Bábilọnu

\par }{\QB kwafụ!

\par }{\Q Unu gbakwaa ọso gbalaarụ

\par }{\QB ndu Bábilọnu!

\par }{\Q Unu tụa okoo gude pfua

\par }{\QB ya g'a nụma-dzuru!

\par }{\Q Unu zia nzi g'o rwua ẹka

\par }{\QB igwe beru alị beru!

\par }{\Q Iphe, unu e-pfu bụ lẹ Chipfu

\par }{\QB gbatawaru ndu-ozi iya

\par }{\QB ono,

\par }{\QB bụ ndu Jiékọpu.


\par }{\Q \VS{21}Ẹgu-mini ta agụkwaru phẹ

\par }{\QB teke o duru phẹ ghaa echiẹgu;

\par }{\QB mbụ l'o meru;

\par }{\QB mini shi l'agbara-mkpuma

\par }{\QB asọshiru phẹ.

\par }{\Q Ọ gbajaru agbara-mkpuma;

\par }{\QB mini wata asọshi.


\par }{\Q \VS{22}“Ndu ẹjo-iphe bẹ ẹhu ta

\par }{\QB adụjekwa guu.”

\par }{\Q Nokwa iphe, Chipfu eepfu

\par }{\QB bụ ono.




\par }\Chap{49}{\SH Onye-ozi kẹ Chipfu
\par }
{\Q \VerseOne{1}Unu ngabẹru mu nchị

\par }{\QB unubẹ ndu bukube

\par }{\QB eze-ẹnyimu!

\par }{\Q Unu nụmakpodapho iphe-a

\par }{\QB unubẹ ọha, bu l'ẹka dụ

\par }{\QB ẹnya!

\par }{\Q Chipfu vukwaru ụzo kua

\par }{\QB mu tẹme a nwụa mu.

\par }{\Q Ọ bụro teke mu nọkwadu

\par }{\QB l'ẹpho ne mu bẹ

\par }{\QB o kuru mu ẹpha.


\par }{\Q \VS{2}O meru ọnu mu;

\par }{\QB ọ nọdu atsụ nkọ g'ogu-echi,

\par }{\QB a barụ ababa;

\par }{\QB bya eworu mu domia l'ime

\par }{\QB ọbochi-ẹka iya.

\par }{\Q O meru mu; mu dụ g'apfụ,

\par }{\QB a rwacharu arwacha;

\par }{\QB bya eworu mu sụ-chia l'iphe,

\par }{\QB ooyeje apfụ iya.


\par }{\Q \VS{3}Ọ sụ mu: “Ị bụkwa onye-ozi

\par }{\QB mu gụbe Ízurẹlu.

\par }{\Q Onye bụ ngu bẹ mu e-gude

\par }{\QB goshi gẹ mu dụ-be

\par }{\QB biribiri.”


\par }{\Q \VS{4}Mbẹdua sụkwanu:

\par }{\QB “Mu seakwaru akanya

\par }{\QB ọla-l'iswi.

\par }{\Q Mu swịshierupho ike mu

\par }{\QB k'iphoro l'iphe,

\par }{\QB bụ iphe-mmanụ.

\par }{\Q Ọle ọ bụ; iphe, rwuberu mu

\par }{\QB nụ bụ l'ẹka Chipfu

\par }{\QB bẹ ọ dụ.

\par }{\Q Tẹme obunggo mu bụru

\par }{\QB Chileke mu gude iya.”


\par }{\Q \VS{5}O be nta-a Chipfu,

\par }{\QB bụ onye ono,

\par }{\QB meru mu rọ teke mu

\par }{\QB nọ l'ẹpho;

\par }{\QB gẹ mu bụru onye-ozi iya;

\par }{\QB sụ:

\par }{\Q “Duphutaru mu ụnwu Jiékọpu

\par }{\QB azụ.

\par }{\Q Chịkobe ụnwu Ízurẹlu

\par }{\QB chịtaru mu.”

\par }{\Q Kẹle mu bụ onye aakwabẹ

\par }{\QB ùbvù l'ẹnya kẹ Chipfu;

\par }{\QB tẹme ọ bụru Chileke

\par }{\QB mu bụ ike nkemu.


\par }{\Q \VS{6}Ọo ya bụ; ọ sụ:

\par }{\QB “Ọ tọ bụlekwaa g'ị bụru

\par }{\QB onye ejeru mu ozi

\par }{\QB duphutaru mu ipfu ipfu

\par }{\QB ụnwu Jiékọpu azụ;

\par }{\QB wafụa g'i dulatakwaru

\par }{\QB mu phọ ndu kẹ Ízurẹlu,

\par }{\QB bụ nwa ndu ọphu mu

\par }{\QB doberu bẹ ị nọ-doru.

\par }{\Q Mu e-mekwa ngu phọ

\par }{\QB g'ị bụru ìphóró,

\par }{\QB dụru ndu

\par }{\QB abụdu ndu Jiuda;

\par }{\QB k'ọphu ii-me gẹ ndzọta mu

\par }{\QB rwua ẹka igwe beru

\par }{\QB alị beru.”


\par }{\Q \VS{7}Wakwaphọ iphe, Chipfu epfu;

\par }{\QB mbụ onye ono,

\par }{\QB bụ onye agbafụtaje anyi;

\par }{\QB bya abụru Onye Nsọ

\par }{\QB kẹ ndu Ízurẹlu.

\par }{\Q Oopfu iya anụ onye ono,

\par }{\QB ọhamoha jịkaru ajịka;

\par }{\QB akpọ-yiru iya ukuvu ono;

\par }{\QB mbụ onye ono,

\par }{\QB bụ onye-ozi kẹ ndu-ishi.

\par }{\QB Waa iphe oopfu baa:

\par }{\Q “Ndu eze e-mechakwaa

\par }{\QB hụma ngu wụ-lihu.

\par }{\Q Ndu-ishi a-hụma ngu

\par }{\QB phozeru ngu.”

\par }{\Q Ọ bụru onye e-me iya nụ

\par }{\QB bụ Chipfu; onye ono,

\par }{\QB apfụshije ike l'iphe,

\par }{\QB o pfuru;

\par }{\QB mbụ Onye nsọ kẹ ndu

\par }{\QB Ízurẹlu,

\par }{\QB bụ onye họtaru ngu nụ.


\par }{\SH Edophu Ízurẹlu azụ l'ọnodu iya
\par }
{\Q \VS{8}Wakwa iphe, Chipfu epfu:

\par }{\Q Ọo teke mu a-wata eme

\par }{\QB eze-iphe-ọma bẹ mu a-za

\par }{\QB ngu ẹnu.

\par }{\Q Ọ bụru mbọku,

\par }{\QB mu a-wata adzọta

\par }{\QB nemadzụ bẹ mu e-yeru

\par }{\QB ngu ẹka.

\par }{\Q Mu a-kwakọbe ngu mee ngu

\par }{\QB g'ị bụru iphe,

\par }{\QB mu lẹ ndiphe e-gude gbaa

\par }{\QB ndzụ;

\par }{\QB g'i dophu alị ono azụ

\par }{\QB l'ọnodu iya;

\par }{\QB mee g'ẹphe keta okiphe ono,

\par }{\QB shi dabyiru iphoro

\par }{\QB onoya.


\par }{\Q \VS{9}Mbụ-a; g'ị sụ ndu ono,

\par }{\QB a kpụru lẹ ndzụ ono

\par }{\QB g'ẹphe fụta;

\par }{\QB l'ị sụkwapho ndu nọ

\par }{\QB l'ọchii g'ẹphe nweru

\par }{\QB onwophẹ.

\par }{\Q Ẹphe adụ g'ụnwu-atụru,

\par }{\QB dọru ata nri l'agụga gbororo;

\par }{\QB hụmachaa nri l'úbvú úbvú,

\par }{\QB dụgbaa kpọkoro

\par }{\QB kpọkoro kpọkoro.


\par }{\Q \VS{10}Ẹgu nri ta abyadụ agụ phẹ;

\par }{\QB ọphu ẹgu mini agụdu

\par }{\QB phẹ; ọphu okpomọku,

\par }{\QB shi l'echiẹgu;

\par }{\QB ọzoo ọphu shi

\par }{\QB l'ẹnyanwu ekpoẹdu

\par }{\QB phẹ.

\par }{\Q Ọ bụru onye aphụru phẹ

\par }{\QB obu-imemini a-nọdu

\par }{\QB edu phẹ duru phẹ

\par }{\QB shita agụga mini,

\par }{\QB asọ asọso.


\par }{\Q \VS{11}“Mu e-me g'úbvú úbvú,

\par }{\QB mu nweru bụchaaru

\par }{\QB gbororo.

\par }{\Q L'aabya atụa iphe,

\par }{\QB bụ oji mu mkpoli l'ọoha

\par }{\QB l'eli l'eli.


\par }{\Q \VS{12}Lekwa; ẹphe e-shigbakwa

\par }{\QB ẹka dụ ẹnya.

\par }{\Q Ọ dụru ndu ọphu e-shi

\par }{\QB l'isheli;

\par }{\QB ndu eshi l'ụzo ẹnyanwu-adada;

\par }{\QB dụru ndu ọphu e-shichaa

\par }{\QB ụzo alị Asụwanu.”


\par }{\Q \VS{13}Unubẹ imigwe l'ophu;

\par }{\QB unu rwua okwe!

\par }{\Q Gụbe eliphe; tenaa ẹswa!

\par }{\Q Unubẹ úbvú úbvú;

\par }{\QB unu watanụ agụ ebvu!

\par }{\Q Noo kẹle Chipfu watawarụ

\par }{\QB adụ ndibe iya obu.

\par }{\Q Tẹme ọ bụru ndibe iya ono,

\par }{\QB shi eje iphe-ẹhuka ono

\par }{\QB bẹ ọo-phụru obu-imemini.


\par }{\Q \VS{14}Obenu lẹ Zayọnu sụru:

\par }{\QB “Chipfu gbadoakwaru

\par }{\QB mu.

\par }{\Q Nnajịuphu mu zọhaakwaru

\par }{\QB mu.”


\par }{\Q \VS{15}Ne; ?ọozohaje nwa, angụ iya

\par }{\QB ẹra l'obu;

\par }{\QB mbụ kẹ g'ọ tọ phụru nwa,

\par }{\QB bụ iya nwụru iya

\par }{\QB obu-imemini?

\par }{\Q O -jekpọonu azọha bẹ

\par }{\QB ọo-zọhakwaa;

\par }{\QB obenu lẹ mbẹdua ta

\par }{\QB azọhadu ngu!


\par }{\Q \VS{16}Tii ledu; mu deakwaru ẹpha

\par }{\QB ngu g'uri l'ọbochi-ẹka

\par }{\QB mu;

\par }{\QB ọphu mu azọhajedu igbulọ

\par }{\QB ngu ono azọha.


\par }{\Q \VS{17}“Ụnwu ngu alwaakwa

\par }{\QB ẹgwegwa.

\par }{\Q Ndu ono, shi mee ngu;

\par }{\QB ị bụru ochobu ono nọdu

\par }{\QB alụfuwaa.


\par }{\Q \VS{18}Palinaa ẹnya ngu imeli

\par }{\QB lephee mgburugburu!

\par }{\Q Ụnwu ngu g'ẹphe ha

\par }{\QB anọkoakwa alwapfuta

\par }{\QB ngu.

\par }{\Q Wakwa iphe, mụbe Chipfu

\par }{\QB epfu baa:

\par }{\Q Eshinu mu nọ ndzụ gẹ mu nọ

\par }{\QB iya-a bẹ ii-mechaa yee

\par }{\QB phẹ g'ẹphe hakọta g'onye

\par }{\QB yeru uwe.

\par }{\Q Mbụ l'ii-gude phẹ kwaa

\par }{\QB ngwa gẹ ngwa nwanyị,

\par }{\QB aabya alụ k'ọ̀phúú.


\par }{\Q \VS{19}A makwarụ-a l'e shi

\par }{\QB mebyishia ngu tọgbo

\par }{\QB ngu ị bụru ochobu;

\par }{\QB alị ngu dabyiru iphoro.

\par }{\Q Nta-a bẹ ị tị sụkpoedunu

\par }{\QB ndibe ngu ebubu.

\par }{\Q Tẹme ndu ono,

\par }{\QB shi mebyishia ngu nụ

\par }{\QB ono nọdu ngu

\par }{\QB ụzenya.


\par }{\Q \VS{20}Ụnwegirima, a nwụru teke

\par }{\QB ono,

\par }{\QB iije iphe-ẹhuka ono

\par }{\QB e-mechakwaphọ pfua

\par }{\QB l'ị nụma lẹ nchị ngu sụ:

\par }{\Q Ẹka-a paakwaru anyi

\par }{\QB nwanshịi ebubu;

\par }{\QB chọbanaaru anyi alị

\par }{\QB ẹka anyi e-buru!


\par }{\Q \VS{21}Noo teke ii-pfu l'ọkpoma

\par }{\QB ngu sụ:

\par }{\Q ‘?Bụ onye nwụshiru mu ikpoto

\par }{\QB ụnwegirima ọwa-a?

\par }{\Q Mu shi eje iphe-ẹhuka;

\par }{\QB tẹme ọphu mu atsụdu ime.

\par }{\Q Mbụ lẹ mu shi bụru onye

\par }{\QB a jịkaru ajịka;

\par }{\QB a bya akpụa mu lẹ ndzụ

\par }{\QB laa alị ndu ọhozo.

\par }{\Q ?Bụkwanu onye

\par }{\QB hefutaru mu ụnwegirima

\par }{\QB ọwa-a?

\par }{\Q Lẹ mụbe onye e shi haa;

\par }{\QB mu nọdu nkịnyi mu.

\par }{\Q ?Igwerigwe ndu ọwa-a

\par }{\QB shihunu awe?’ ”


\par }{\Q \VS{22}Wakwa, iphe Nnajịuphu,

\par }{\QB bụ Chipfu epfu baa:

\par }{\Q “Lenu; mu e-pheru

\par }{\QB ọhamoha ẹka.

\par }{\Q Mu e-woru ẹkwa-ọhubama

\par }{\QB mu paliaru ọhamoha.

\par }{\Q Ẹphe egude ẹka phẹ

\par }{\QB kulataru ngu ụnwu ngu

\par }{\QB unwoke;

\par }{\QB kwọru ụnwada ngu

\par }{\QB l'ukuvu kwọlataru ngu.


\par }{\Q \VS{23}Ndu eze a-bụru nna,

\par }{\QB ehe ngu nụ.

\par }{\Q Ndu eze-nwanyị abụru ne,

\par }{\QB ehe ngu nụ.

\par }{\Q Ẹphe a-nọdu ephozeru ngu;

\par }{\QB bubechaa iphu l'alị.

\par }{\Q Ẹphe erichachaa urwuku,

\par }{\QB dụ ngu l'ọkpa.

\par }{\Q Noo teke ịi-maru l'ọo mu

\par }{\QB bụ Chipfu;

\par }{\QB lẹ ndu ẹnya dụ l'ẹka mu

\par }{\QB nọ bẹ iphere te emedu.”


\par }{\Q \VS{24}?Aa-nata ndu dụ ike

\par }{\QB l'ọgu iphe, ẹphe kwarụ

\par }{\QB l'ọkwata tọo?

\par }{\Q Tọo ?aanafụ ndu iwashị ndu

\par }{\QB ẹphe kpụru lẹ ndzụ?


\par }{\Q \VS{25}Obenu lẹ-a; wakwa iphe,

\par }{\QB Chipfu epfu baa:

\par }{\Q “Ee! Ndu a kpụru lẹ ndzụ bẹ

\par }{\QB aa-nafụ l'ẹka ndu ike

\par }{\QB dụ l'ọgu!

\par }{\Q Tẹme l'a nata ndu iwashị iphe,

\par }{\QB ẹphe kwarụ l'ọkwata.

\par }{\Q Ọle ndu etso ngu ọgu bẹ

\par }{\QB mu e-tso ọgu.

\par }{\Q Mu adzọo ụnwu ngu ndzụ.


\par }{\Q \VS{26}Ndu emekpa ngu ẹhu bẹ mu

\par }{\QB e-me g'ẹphe taa anụ

\par }{\QB onwophẹ.

\par }{\Q Ẹphe angụa mee onwophẹ jasụ

\par }{\QB l'ọotsuahaa phẹ gẹ mẹe.

\par }{\Q Noo teke nemadzụ l'ophu

\par }{\QB a-maru lẹ mbẹdua,

\par }{\QB bụ Chipfu bụ onye adzọje

\par }{\QB ngu nụ;

\par }{\QB bya abụru onye agbatajẹ

\par }{\QB ngu nụ;

\par }{\QB bya abụru Ọkalibe

\par }{\QB kẹ Jiékọpu.”




\par }\PoetryChap{50}{\Q \VerseOne{1}Wakwa iphe, Chipfu

\par }{\QB epfu:

\par }{\Q ?Dẹnu ẹkwo, mu deru nụ ne

\par }{\QB unu gude chịfu iya-a?

\par }{\Q Tọo ?bụ ndu mu ji ụgwo onye

\par }{\QB ole bẹ mu woru unu

\par }{\QB ree?

\par }{\Q Ọ kwa iphe-ẹji unu kpatarụ

\par }{\QB iphe,

\par }{\QB mu gude woru unu ree.

\par }{\Q Ọ bụru ẹjo-ememe,

\par }{\QB unu eme meru g'o gude

\par }{\QB a chịfu ne unu.


\par }{\Q \VS{2}Teke mu byaru; ?bụ gụnu

\par }{\QB meru g'o gude ọphu ọ

\par }{\QB dụdu onye nọ l'ẹka

\par }{\QB ono?

\par }{\Q Teke mu shi eku oku;

\par }{\QB ?bụ gụnu meru g'o gude

\par }{\QB ọphu ọ dụdu onye zarụ

\par }{\QB ẹnu?

\par }{\Q ?Bụ ẹka parụ mu mkpụrukpu

\par }{\QB kẹ gẹ mu ta agbata

\par }{\QB unu tọo?

\par }{\Q ?Bụ ike anafụta unu ta adụdu

\par }{\QB mu tọo?

\par }{\Q Ọ kwa mba mmanụ bẹ mu

\par }{\QB abajẹ;

\par }{\QB mini atahụ l'eze-ẹnyimu.

\par }{\Q Mu eworu ọma nggele mee;

\par }{\QB l'ọ bụru echiẹgu.

\par }{\Q Ẹma, shi dụ iya nụ ereshihu

\par }{\QB kẹle mini ta adụedu

\par }{\QB iya.

\par }{\Q Ẹgu mini eworu phẹ

\par }{\QB gụ-gbushia.


\par }{\Q \VS{3}Akpaminigwe bẹ mu eyeje

\par }{\QB uwe, bụ iya bụ ọchii.

\par }{\Q Mu nọdu achiẹje iya

\par }{\QB uwe-aphụ g'o kpuchije

\par }{\QB onwiya.


\par }{\Q \VS{4}Nnajịuphu, bụ Chipfu

\par }{\QB nụwaru mu ire ndu nwụru

\par }{\QB ẹkwo gẹ mu maru opfu,

\par }{\QB mu e-pfuje g'ike dụ ndu

\par }{\QB ike bvụru.

\par }{\Q Ookuteje mu l'ụtsu g'ụtsu;

\par }{\QB l'ọ bya emee mu echilibe

\par }{\QB nchị ngabẹ g'onye eezi

\par }{\QB iphe.


\par }{\Q \VS{5}Nnajịuphu, bụ Chipfu

\par }{\QB ghebechaẹkwarupho

\par }{\QB nchị mu ọnu;

\par }{\QB ọphu mu ekwefujeduru iya ike;

\par }{\QB ọphu mu aladụ

\par }{\QB azụ azụ.


\par }{\Q \VS{6}Mu woru okpurukpu mu

\par }{\QB doberu ndu echi mu

\par }{\QB iphe;

\par }{\QB bya eworu agba mu doberu

\par }{\QB ndu pheshiru mu

\par }{\QB ẹ́jí-agba.

\par }{\Q Ọphu mu ewohaduru iphu

\par }{\QB mu g'a ta chị mu

\par }{\QB ọchi ọphu a gbụ mu

\par }{\QB iya ọnu-mini.


\par }{\Q \VS{7}Eshinu Nnajịuphu, bụ Chipfu

\par }{\QB eyejeru mu ẹka

\par }{\QB bẹ ọ tọ dụdu iphere,

\par }{\QB byaru eme mu nụ.

\par }{\Q Ọ bụru iphe ono meru g'o

\par }{\QB gude mu woru iphu

\par }{\QB mu kpọo gbengu gẹ

\par }{\QB mkpuma;

\par }{\QB tẹme o doo mu ẹnya

\par }{\QB l'iphere tee medu mu.


\par }{\Q \VS{8}Onye aharụ mu enge

\par }{\QB nọ mu ntse.

\par }{\Q ?Bụ onye sụru g'ọobya

\par }{\QB agụaharu mu iphe,

\par }{\QB mu meru?

\par }{\Q G'anyi pfụnuru dogba iya!

\par }{\Q ?Bụ onye bụ onye ọbu,

\par }{\QB epfu iphe,

\par }{\QB ọ sụru lẹ mu meru ọbu?

\par }{\Q G'onye ọbu byanụ apfụru

\par }{\QB mu l'iphu pfua ya!


\par }{\Q \VS{9}Ọ kwa Nnajịuphu,

\par }{\QB bụ Chipfu bụ onye eyejeru

\par }{\QB mu ẹka.

\par }{\Q ?Bụ onye bụ onye ọbu,

\par }{\QB l'a-bya mu anma

\par }{\QB ikpe-ọnwu?

\par }{\Q Ndu ọbu a-tụko kahụ g'uwe;

\par }{\QB ọ bụru mkpu a-takashị phẹ.


\par }{\Q \VS{10}?Bụ onye l'echilabọ unu

\par }{\QB atsụ Chipfu ebvu;

\par }{\QB tẹme ọ nọdu emeje iphe,

\par }{\QB onye-ozi Chipfu sụru

\par }{\QB g'e meje?

\par }{\Q Mbụ-a; g'onye eje ije l'ọchii;

\par }{\QB mbụ onye enwedu ìphóró,

\par }{\QB e gude aphụ ụzo;

\par }{\QB g'onye ono kpọru obu

\par }{\QB ye l'ẹpha Chipfu!

\par }{\Q G'onye ono chịru ụpfu kwẹe

\par }{\QB lẹ Chileke iya!


\par }{\Q \VS{11}Obenu nta-a; iphe,

\par }{\QB bụ g'unu ha bụru ndu

\par }{\QB aphụ-nwu ọku;

\par }{\QB mbụ unubẹ ndu nwụru

\par }{\QB ọku yegbaa l'orọku parụ;

\par }{\QB unu jenụ;

\par }{\QB unu gude ìphóró ọku unu

\par }{\QB je ije!

\par }{\Q Unu gude orọku,

\par }{\QB unu nwụru ọku ye;

\par }{\QB ọ nọdu enwu;

\par }{\QB je ije!

\par }{\Q Iphe, unu a-nata l'ẹka

\par }{\QB mu bụkwa l'ọo l'eje

\par }{\QB iphe-ẹhuka

\par }{\QB bẹ unu a-nọduepho!




\par }\Chap{51}{\SH Aa-dzọta Zayọnu ojejoje
\par }
{\Q \VerseOne{1}“Unu ngabẹru mu nchị;

\par }{\QB unubẹ ndu eme g'unu

\par }{\QB bụru ndu pfụberekoto;

\par }{\QB mbụ unubẹ ndu achọ

\par }{\QB Chipfu.

\par }{\Q G'ẹnya unu dụkwa

\par }{\QB l'agbara-mkpuma ono,

\par }{\QB bụ ẹka a kụkpofutaru

\par }{\QB unu ono;

\par }{\QB mbụ lẹ wukirima ẹka ono,

\par }{\QB e bvutaru unu ono!


\par }{\Q \VS{2}Mbụ-a; g'ẹnya unu dụkwa

\par }{\QB lẹ Ébirihamu, bụ nna unu!

\par }{\Q Wafụa lẹ Sera; onye bụ iya

\par }{\QB tsụru ime unu!

\par }{\Q Teke mu kuru iya bụkwa

\par }{\QB onye lanụ bẹ o shi bụru.

\par }{\Q Mu bya ekebe iya l'ọma

\par }{\QB bya emee ya;

\par }{\QB ọ dụ igwerigwe.


\par }{\Q \VS{3}Chipfu te nwedu iphe,

\par }{\QB e-me g'ọ tọ dụ Zayọnu obu;

\par }{\QB bya egude obu-imemini

\par }{\QB lee ẹnya l'iswi,

\par }{\QB yiru iya nụ.

\par }{\Q Alị iya ono, shi bụwaru

\par }{\QB echiẹgu ono bẹ oo-me

\par }{\QB g'ọ dụ gẹ Édẹnu.

\par }{\Q Alị iya ono, dabyiru iphoro

\par }{\QB ono adụ gẹ mgbabu

\par }{\QB Chipfu onoya.

\par }{\Q Noo teke ẹhu a-wata iya

\par }{\QB atsọtso;

\par }{\QB l'ọowata ete ẹswa;

\par }{\QB l'o keleahaa ekele;

\par }{\QB gụahaa ebvu.


\par }{\Q \VS{4}Unu ngabẹkpodaaru mu phọ

\par }{\QB nchị; ndibe mu!

\par }{\Q Unu nụmakpodapho iphe,

\par }{\QB mu epfu;

\par }{\QB unubẹ ọha mu!

\par }{\Q Mu a-tụkwaru unu ekemu;

\par }{\QB mbụ l'ikpe, pfụru ọto ono,

\par }{\QB mu ekpeje ono

\par }{\QB a-bụkwaru ìphóró,

\par }{\QB dụru ọhamoha.


\par }{\Q \VS{5}Mu a-nafụta unu ẹgwegwa.

\par }{\Q Mbụ lẹ mu abyaakwaa unu

\par }{\QB adzọta.

\par }{\Q Ọ bụru ẹka mu bẹ mu

\par }{\QB e-gude kpee ọhamoha

\par }{\QB ikpe.

\par }{\Q Ndu bukube eze-ẹnyimu

\par }{\QB bụ mu bẹ ẹphe a-nọdu

\par }{\QB ele ẹnya l'ẹka.

\par }{\Q Tẹme ẹphe anọdu kwabẹ;

\par }{\QB ele ẹnya g'ẹphe maru iphe,

\par }{\QB mu e-me l'ẹka.


\par }{\Q \VS{6}Unu palinaa ẹnya unu

\par }{\QB lee l'imeli!

\par }{\Q Unu lenaa ẹnya l'eliphe-a!

\par }{\Q Igwe e-mechakwaa chịhu

\par }{\QB g'ẹnwuru-ọku.

\par }{\Q Eliphe-a l'ophu anwachaa

\par }{\QB anwacha g'uwe.

\par }{\Q Ndu bu iya nụ anwụshihu

\par }{\QB g'ijiji.

\par }{\Q Obenu lẹ ndzọta nkemu

\par }{\QB a-dụ ojejoje.

\par }{\Q Apfụbekoto nkemu taa dadụ

\par }{\QB adada.


\par }{\Q \VS{7}Unu nụmakpodapho iphe,

\par }{\QB mu epfu;

\par }{\QB unubẹ ndu maru iphe,

\par }{\QB pfụru nhamụnha;

\par }{\QB mbụ unubẹ ndu ekemu

\par }{\QB mu dụ l'ọkpoma!

\par }{\Q Unu ba atsụjekwa ebvu

\par }{\QB l'ọkonu, nemadzụ akọ unu;

\par }{\QB ọphu iphu, oophu unu

\par }{\QB eyejekwa unu ebvu;


\par }{\QB \VS{8}kẹle nsụ́ e-mecha sụkashia

\par }{\QB phẹ g'uwe.

\par }{\Q Ẹka-alị atakashịa phẹ g'ukpo.

\par }{\Q Obenu l'apfụbekoto nkemu

\par }{\QB a-nọ jasụ l'ojejoje.

\par }{\Q Ndzọta nkemu a-nọo shi

\par }{\QB l'ọgbo sweru ọgbo.”


\par }{\Q \VS{9}Tehunu etehu! Tehu etehu

\par }{\QB yenaa onwongu

\par }{\QB ọkpehu g'uwe;

\par }{\QB gụbe oshi-ẹka kẹ Chipfu!

\par }{\Q Tehunu etehu dụ g'i shi

\par }{\QB adụjehewaa teke k'azụ;

\par }{\QB mbụ l'ọgbo teke ndiche.

\par }{\Q ?Tọ bụnaa ngu-a bụ onye

\par }{\QB gbubushiru Réhabu

\par }{\QB mkpirikpu mkpirikpu;

\par }{\QB mbụ gụbe onye mekarụ ẹjo

\par }{\QB nwanụ-ẹgbudu ono

\par }{\QB iphe?


\par }{\Q \VS{10}?Tọ bụnaa ngu-a bụ onye ono,

\par }{\QB meru eze-ẹnyimu;

\par }{\QB ọ tahụ;

\par }{\QB mbụ mee; mini,

\par }{\QB nọ l'ogbu-ẹnyimu tahụ;

\par }{\QB i woru gbororo tọgbo l'ọma

\par }{\QB ọhulohu ẹnyimu

\par }{\QB k'ọphu ndu ono,

\par }{\QB a gbafụtaru ono wụghataru?


\par }{\Q \VS{11}Ọo ya bụ gẹ ndu ono,

\par }{\QB a gbatarụ ono alwa.

\par }{\Q Ẹphe agụru ebvu bahụ lẹ

\par }{\QB Zayọnu.

\par }{\Q Ẹhu-ụtso ojejoje abụru

\par }{\QB okpulishi,

\par }{\QB ẹphe e-kpuru.

\par }{\Q Ete ẹswa; yẹle ẹhu-ụtso

\par }{\QB asọpyabe phẹ

\par }{\QB asọpyabe.

\par }{\Q Agụ aphụ; yẹle atsụ ude

\par }{\QB e-gude ọso ghata.


\par }{\Q \VS{12}“Ọ kwa mbẹdua;

\par }{\QB mbụ mbẹdua gẹdegede

\par }{\QB bụ onye eyeru unu

\par }{\QB ọkpukpu-ike.

\par }{\Q ?Bụ ole bẹ bụ kẹ g'unu nọdu

\par }{\QB atsụ nemadzụ mmanụ

\par }{\QB ebvu;

\par }{\QB mbụ nwa ndiphe,

\par }{\QB bụ iphe yẹe ya gba nanụ

\par }{\QB bụ ẹswa;


\par }{\QB \VS{13}kẹ g'unu zọhaa Chipfu,

\par }{\QB bụ onye meru unu;

\par }{\QB bya abụru iya bụ onye

\par }{\QB tọsaru eligwe;

\par }{\QB ọ dabyiru;

\par }{\QB bya abụru iya tụru

\par }{\QB ọkpa mgboko l'ophu;

\par }{\QB kẹ gẹ ndzụ rwutajẹ

\par }{\QB unu tekenteke ẹgube ono;

\par }{\QB opfu l'onye eme unu

\par }{\QB ewere bẹ ẹhu eghu

\par }{\QB oke eghu;

\par }{\QB mbụ onye bụ iphe,

\par }{\QB o shiberu ite iya bụ g'o

\par }{\QB mebyia unu?

\par }{\Q Kẹle-a; ?dẹnu oke ẹhu-eghu

\par }{\QB onye ọbu,

\par }{\QB eme unu ewere ọbu?


\par }{\Q \VS{14}Ndu ono, a tụru mkpọro

\par }{\QB ono l'e-me ẹgwegwa

\par }{\QB k'ọphu ee-me g'ẹphe

\par }{\QB nweru onwophẹ;

\par }{\QB g'ẹphe ta nwụhu l'ọka;

\par }{\QB ọphu ẹgu nri eme phẹ.


\par }{\Q \VS{15}Kẹle ọ kwa mbẹdua bụ

\par }{\QB Chipfu;

\par }{\QB bya abụru Chileke unu;

\par }{\QB mụbe onye abụjeru:

\par }{\QB mu -kpakọbe mini

\par }{\QB l'eze-ẹnyimu;

\par }{\QB akpara-mini iya asụa ekiri.

\par }{\Q Chipfu,

\par }{\QB bụ Ọkalibe-Kakọta-Ike

\par }{\QB bụ ẹpha mu.


\par }{\Q \VS{16}Mu woakwaru opfu

\par }{\QB mu ye unu l'ọnu;

\par }{\QB bya egude ọbochi-ẹka mu

\par }{\QB kpuchia unu.

\par }{\Q Mbụ mụbe onye ono,

\par }{\QB bụ mu dobegbaaru igwe

\par }{\QB l'ọru iya;

\par }{\QB bya abụru mu tụru ọkpa

\par }{\QB mgboko l'ophu;

\par }{\QB tẹme ọ bụru mu sụru ndu

\par }{\QB Zayọnu-a: ‘Unu bụakwaa

\par }{\QB ndibe mu.’ ”


\par }{\SH Okoro k'oke ẹhu-eghu Chipfu
\par }
{\Q \VS{17}Tehu etehu! Tehu etehu!

\par }{\QB Gbalihu agbalihu gụbe

\par }{\QB Jierúsalẹmu;

\par }{\QB mbụ gụbe onye ono,

\par }{\QB shiwaa l'ẹka Chipfu

\par }{\QB nata okoro k'oke

\par }{\QB ẹhu-eghu iya ngụa;

\par }{\QB mbụ gụbe onye pataru

\par }{\QB ipoti mẹe,

\par }{\QB emeje gẹ nemadzụ kpọo

\par }{\QB galagala ngụa;

\par }{\QB ngụa ụrwuku ụrwuku iya.


\par }{\Q \VS{18}L'ime ikpoto ụnwu ono,

\par }{\QB ọ nwụshiru ono ta

\par }{\QB adụdu g'ọ ka mma

\par }{\QB l'ọo onye lanụ

\par }{\QB letaru iya ẹnya.

\par }{\Q L'ikpoto ụnwu ono,

\par }{\QB o metaru ono bẹ ọ tọ

\par }{\QB dụdu mẹ nanụ setarụ

\par }{\QB iya l'ẹka.


\par }{\Q \VS{19}Mkpamẹhu-a uzi labọ-a

\par }{\QB dapfutawaru ngu;

\par }{\QB lẹ babụ l'ọ dụru onye

\par }{\QB dụa ngu obu.

\par }{\Q Ọla-l'iswi yẹle mgbu-ọnwu;

\par }{\QB ọkpa-nri yẹle ogu-echi;

\par }{\QB mbụ-a;

\par }{\QB ?bụ onye a-sụje ngu

\par }{\QB gberuma?


\par }{\Q \VS{20}Ụnwu ngu kurwuwaru ẹnya.

\par }{\Q Ẹphe dabyigbaaru l'ishi

\par }{\QB gbororo gẹ mgbada,

\par }{\QB kolahụru l'ụgbu.

\par }{\Q Iphe, zụru phẹ gburumu

\par }{\QB pfụurii bụ oke

\par }{\QB ẹhu-eghu kẹ Chipfu;

\par }{\QB yẹle aba mba kẹ

\par }{\QB Chileke ngu.


\par }{\Q \VS{21}Ọo ya bụ lẹ-a;

\par }{\QB nụmakpodapho iphe-a;

\par }{\QB gụbe onye ono,

\par }{\QB eemekpa ẹhu;

\par }{\QB mbụ onye e meru;

\par }{\QB ọ nọdu akpọ garịgari

\par }{\QB l'ẹbe ọ ngu mẹe;


\par }{\Q \VS{22}Wakwa iphe, Nnajịuphu,

\par }{\QB bụ Chipfu epfu baa;

\par }{\QB mbụ Chileke ngu;

\par }{\QB onye ono,

\par }{\QB agbajẹru ndibe iya ọdzori

\par }{\QB ono.

\par }{\Q Ọ sụru: “Tii ledu;

\par }{\QB mu nafụakwaru ngu

\par }{\QB okoro ono l'ẹka bụ

\par }{\QB ọphu meru;

\par }{\QB ị nọdu akpọ garịgari.

\par }{\Q Oke ẹhu-eghu mu ono,

\par }{\QB dụ l'ipoti ono bẹ ị tịi

\par }{\QB ngụedu.


\par }{\Q \VS{23}Mu e-woru iya pẹe ndu ono,

\par }{\QB anụ ngu aphụ ono,

\par }{\QB bụ ndu ono, sụru ngu-a:

\par }{\QB ‘Dabyiru kpube iphu l'alị;

\par }{\QB g'anyi bya eswee ngu

\par }{\QB godogodogodo!’

\par }{\Q I woru okpurukpu ngu

\par }{\QB mee alị; mbụ mee ya;

\par }{\QB ọ dụ gẹ gbororo,

\par }{\QB nemadzụ eshi.”




\par }\PoetryChap{52}{\Q \VerseOne{1}Tehu etehu! Tehu etehu;

\par }{\QB gụbe Zayọnu!

\par }{\Q Yenaa onwongu ọkpehu

\par }{\QB g'uwe!

\par }{\Q Yenaa uwe ngu ono,

\par }{\QB emeje ngu g'ị dụ biribiri

\par }{\QB l'ẹnya onoya;

\par }{\QB gụbe Jierúsalẹmu,

\par }{\QB bụ mkpụkpu ono,

\par }{\QB dụ nsọ ono.

\par }{\Q Ndu ebuduru úbvù;

\par }{\QB ẹphe lẹ ndu ono,

\par }{\QB aasọ nsọ ono taa

\par }{\QB bahụbaekwa l'ime ngu

\par }{\QB ọzo baa.


\par }{\Q \VS{2}Gbalihu agbalihu!

\par }{\QB Jịshia urwuku, dụ ngu l'ẹhu!

\par }{\Q Nọdu anọo; gụbe Jierúsalẹmu!

\par }{\Q Tụkufu onwongu ẹgbirigba,

\par }{\QB a tụru ngu l'olu;

\par }{\QB gụbe ada Zayọnu ono,

\par }{\QB a kpụru lẹ ndzụ ono!


\par }{\PP \VS{3}Wakwa iphe, Chipfu epfu baa: “E shi ree unu erere; ọphu a natadụru aswa unu. Nta-a bẹ e tee gudekwanụ okpoga agbata unu.”

\VS{4}Kẹle-a; wakwa iphe, Nnajịuphu, bụ Chipfu epfu: “Lẹ mbụ bẹ ndibe mu shi laa alị Ijiputu je eburu. Tẹme ndu Asiriya bụ-wokwadụa bẹ ẹphe shi emekpa phẹ ẹhu.”

\VS{5}Wakwa iphe, Chipfu ajị baa: “A -bya lẹ kẹ nta-a; ?ọwa-a bụhunu ole? Kẹle ndibe mu bẹ a kpụtaru kẹ mmanụ. Tẹme ndu-ishi phẹ gude phẹ eme iphe-ọchi.” Nokwa olu Chipfu. “Tẹme mkpụrumkpuru bẹ eepfubyishiẹpho ẹpha mu shi l'ụtsu jasụ nchi ejihu.

\VS{6}Ọo ya bụ lẹ ndibe mu a-maru ẹpha mu. Mbụ l'o -be mbọku ono bẹ ẹphe a-maru l'ọo mbẹdua pfuhawaru iya tẹme ọ nwụje. Ee! Ọo mbẹdua!”


\par }{\Q \VS{7}Lenu g'ọoma l'eli úbvú ono;

\par }{\QB mbụ ọkpa ndu eje abya ezi

\par }{\QB ozi-ọma;

\par }{\QB ndu ezi ozi nchị-adụ-doo;

\par }{\QB ndu nzi, ẹphe gude abya dụ ree;

\par }{\QB ndu byaru ezi ozi kẹ ndzọta;

\par }{\QB ndu asụje Zayọnu-a:

\par }{\Q “Ọ kwa Chileke ngu bụ eze!”


\par }{\Q \VS{8}Ngabẹkpodapho nchị!

\par }{\QB Ndu nche ngu wolikwaru

\par }{\QB olu phẹ ewoli.

\par }{\Q Ẹphe tụkoru erwu okwe;

\par }{\QB kẹle ẹphe e-gude ẹnya

\par }{\QB hụma Chipfu teke ọo-nọdu

\par }{\QB alwa Zayọnu.


\par }{\Q \VS{9}Unu tụko wata ebvu ẹhu-ụtso

\par }{\QB mgbo lanụ;

\par }{\QB unubẹ mkpọkpo iphe,

\par }{\QB tụkoru lẹ Jierúsalẹmu;

\par }{\QB kẹle Chipfu dụwaru

\par }{\QB ndibe iya obu.

\par }{\Q Ọ gbatawaru Jierúsalẹmu.


\par }{\Q \VS{10}Chipfu a-gbabẹ onwiya ẹka

\par }{\QB ọto l'iphu ọhamoha l'ophu;

\par }{\QB mbụ ẹka iya ono, dụ nsọ ono;

\par }{\QB k'ọphu aa-hụmachaa gẹ

\par }{\QB Chileke anyi e-gude dzọta

\par }{\QB ndibe iya jasụ l'ẹka igwe

\par }{\QB beru alị beru.


\par }{\Q \VS{11}Unu tụgbua! Unu tụgbua!

\par }{\QB Unu lụfu l'ẹka ono!

\par }{\Q Unu te edenyikwa ẹka l'iphe,

\par }{\QB aasọ nsọ!

\par }{\Q Unu shikwa l'ẹka ẹphe

\par }{\QB nọ fụta!

\par }{\Q Unu bụkwaru ndu dụebe ree;

\par }{\QB unubẹ ndu ono,

\par }{\QB apajẹru iphe kẹ Chipfu,

\par }{\QB bụgbaa iphe, dụgbaa iche

\par }{\QB iche!


\par }{\Q \VS{12}Ọle unu ta alakwa

\par }{\QB gburugburu;

\par }{\QB ọphu unu agbakwa

\par }{\QB phuphuphu ala;

\par }{\QB kẹle Chipfu e-vuru unu

\par }{\QB ụzo eje.

\par }{\Q Mbụ l'ọo Chileke kẹ ndu

\par }{\QB Ízurẹlu l'a-bụru onye

\par }{\QB e-kperu unu azụ.


\par }{\SH Eje iphe-ẹhuka yẹle ọdu-biribiri \newline  k'onye-ozi Chipfu ono
\par }
{\Q \VS{13}“Lekwa; onye-ozi mu

\par }{\QB e-mekwa umere onye

\par }{\QB maru iphe.

\par }{\Q Aa-pali iya eli;

\par }{\QB wolia ya ephekerephe;

\par }{\QB shi nno kutsee ya.


\par }{\Q \VS{14}G'o gude gbaa ụgbugba meru;

\par }{\QB ẹkpa-oyi nwụa ndu dụ

\par }{\QB igwerigwe l'ẹhu g'ẹphe

\par }{\QB hụmaru iya.

\par }{\Q Ọ gbachihucharu nchi

\par }{\QB ẹgube adụdu onye

\par }{\QB gbachihujewaru iya nụ;

\par }{\QB ọphu ọ dụkpodaa gẹ nemadzụ

\par }{\QB ililekpọo.


\par }{\Q \VS{15}Nokwaphọ g'ọo-dụ-dzuru ọha,

\par }{\QB dụ igwerigwe biribiri.

\par }{\Q Mbụ lẹ ndu eze bẹ ọo-kpọ

\par }{\QB ọnu opfu;

\par }{\QB kẹle ẹphe a-hụma iphe,

\par }{\QB e pfuduru phẹ; tẹme iphe,

\par }{\QB ẹphe anụmajeduru edoo

\par }{\QB phẹ ẹnya.”




\par }\PoetryChap{53}{\Q \VerseOne{1}?Bụ onye kwetarụ ozi,

\par }{\QB anyi ziru?

\par }{\Q Tọo ?bụ onye bẹ e meru g'ọ

\par }{\QB maru g'ike Chipfu

\par }{\QB habe shii?


\par }{\Q \VS{2}Kẹle ọ nọ iya l'iphu vua

\par }{\QB g'oshi, rwuru irwu ọ̀phúú;

\par }{\QB mbụ g'ọgbarabvu-oshi,

\par }{\QB gbafụtaru iphe l'alị

\par }{\QB ọkponku.

\par }{\Q Ọ tọ madụ mma;

\par }{\QB ọphu ọ dụdu ùbvù

\par }{\QB l'ẹnya kẹ g'ọ

\par }{\QB gụ anyi ẹgu anọ-kube.

\par }{\Q Mbụ l'ọ tọ dụdu ụgbugba,

\par }{\QB dụ iya l'ẹhu, bụ iphe,

\par }{\QB aasụ l'ọo ya meru;

\par }{\QB ọ nọdu agụ ẹgu.


\par }{\Q \VS{3}Ndiphe nmarụ iya phulaphula

\par }{\QB bya ajịka iya.

\par }{\Q Ọ bụ nwoke, aphụ tsọru;

\par }{\QB bya abụru onye eje

\par }{\QB iphe-ẹhuka kwọwaru ẹhu;

\par }{\QB onye ndiphe abụjeru:

\par }{\QB ẹphe -hụma iya;

\par }{\QB ẹphe aghaa iphu l'ibiya

\par }{\QB ọzo.

\par }{\Q Mbụ l'a nmarụ iya phulaphula;

\par }{\QB ọphu ọ dụdu iphe,

\par }{\QB anyi gụberu iya.


\par }{\Q \VS{4}Tororo opfu bụ l'o jeru

\par }{\QB iphe-ẹhuka, anyi gege

\par }{\QB eje;

\par }{\QB bya evuta aphụ gege

\par }{\QB atsọru anyi.

\par }{\Q Anyi gbẹ dobesụ l'ọo Chileke

\par }{\QB echi iya iphe;

\par }{\QB l'ọo ya chitsuru iya;

\par }{\QB anụ iya aphụ.


\par }{\Q \VS{5}Obenu l'e mekarụ iya iphe;

\par }{\QB kẹle anyi mesweru.

\par }{\Q Mbụ l'e tsuru iya pyaapyaa;

\par }{\QB kẹle anyi meru ẹjo-iphe.

\par }{\Q Aphụ, a nụru iya mecharu

\par }{\QB mee;

\par }{\QB ẹhu bya adụ anyi guu.

\par }{\Q Tẹme ọ bụru ọ́nyá,

\par }{\QB e chibashịru iya bẹ e

\par }{\QB gude eme g'ẹhu dụ

\par }{\QB anyi ike.


\par }{\Q \VS{6}G'anyi hakọta

\par }{\QB kpaphuhuakwaru

\par }{\QB akpaphuhu g'atụru.

\par }{\Q G'anyi ha l'onye l'onye

\par }{\QB ghawarụ iphu eshi ụzo

\par }{\QB ọphu dụ iya ree.

\par }{\Q Ọle Chipfu woru ẹjo-iphe

\par }{\QB anyi l'ophu woru

\par }{\QB tụ-kobe iya l'ishi.


\par }{\Q \VS{7}“A kpapyarụ iya ishi bya

\par }{\QB emekpaa ya ẹhu;

\par }{\QB ọphu ọ saduru ọnu pfua

\par }{\QB opfu.

\par }{\Q A kpụtaru iya g'onye kpụ

\par }{\QB nwatụru eje aphụphu.

\par }{\Q Ọ nọduepho nggujingguji

\par }{\QB g'atụru,

\par }{\QB nọ l'iphu ndu ebushi iya

\par }{\QB ẹji.


\par }{\Q \VS{8}E meru iya mkpawere;

\par }{\QB bya ekpee ya mpfụ-gbu;

\par }{\QB kpụru iya je emegbua.

\par }{\Q A -bya l'ọgbo kẹ teke nkiya;

\par }{\QB ?bụkwanu onye

\par }{\QB kpakwanụru ishi?

\par }{\Q Kẹle e meru iya;

\par }{\QB ọ chịhu l'alị ndu dzụ

\par }{\QB ndzụ.

\par }{\Q Ọ bụru emeswe,

\par }{\QB ndibe mu mesweru bẹ e

\par }{\QB gude chia ya iphe.


\par }{\Q \VS{9}E doberu iya ilu l'ẹka eelije

\par }{\QB ndu ẹjo-iphe.

\par }{\Q Ọ nwụhu; e lia ya l'ilu

\par }{\QB oke amadụ;

\par }{\QB ọle o to wejeduru iwashị;

\par }{\QB ọphu ntuphu-ire adụjeduru

\par }{\QB iya l'ọnu.”


\par }{\Q \VS{10}“Obenu l'ọo Chipfu bẹ ọ bụ

\par }{\QB uche iya g'o gwee ya

\par }{\QB arakabya ono;

\par }{\QB mee ya g'o jee iphe-ẹhuka

\par }{\QB ono.

\par }{\Q Tẹme Chipfu bya eworu

\par }{\QB ndzụ iya mee iphe

\par }{\QB ngwẹja-apfụ-ụgwo.

\par }{\Q Ọo-mecha hụma ụnwu

\par }{\QB nwanwa iya;

\par }{\QB bya anọdu ndzụ ogologo.

\par }{\Q L'ọ bụru l'ẹka iya bẹ aa-gbẹ

\par }{\QB eme uche Chipfu

\par }{\QB emeshi iya ike.


\par }{\Q \VS{11}O -jechaa iphe-ẹhuka ono;

\par }{\QB l'ọ bya ahụma ìphóró

\par }{\QB kẹ ndzụ;

\par }{\QB ono abya eji iya ẹpho.

\par }{\Q Ọ bụru amaru ono,

\par }{\QB onye ono, pfụberekoto,

\par }{\QB ejeru mu ozi a-maru

\par }{\QB iya ono l'e-me gẹ ndu

\par }{\QB dụ igwerigwe bụru

\par }{\QB ndu aa-gụ lẹ ndu

\par }{\QB pfụberekoto

\par }{\Q Yẹbedua evutakwanụ

\par }{\QB ẹjo-ememe, ẹphe meru.


\par }{\Q \VS{12}Ọo ya bụ lẹ mu a-hẹ iya oke,

\par }{\QB a hẹru ndu oke amadụ.

\par }{\Q Ọ bụru ẹphe lẹ ndu dụ ike

\par }{\QB l'ọgu l'e-ke iphe,

\par }{\QB a kwatarụ l'ọkwata;

\par }{\QB noo kẹle ọ mịru ẹnya

\par }{\QB lẹ ndzụ iya nwụhu;

\par }{\QB tẹme a gụru iya yeru

\par }{\QB ndu ẹjo-iphe;

\par }{\QB kẹle o vutaru iphe-ẹji

\par }{\QB ndu dụ igwerigwe;

\par }{\QB tẹme ọ rwọchiru ndu

\par }{\QB ẹjo-ememe arwọrwo.”




\par }\Chap{54}{\SH Obu, Chipfu yeru Jierúsalẹmu
\par }
{\Q \VerseOne{1}“Gụa ebvu; gụbe nwanyị,

\par }{\QB ta atsụdu ime!

\par }{\Q Mbụ gụbe onye teke

\par }{\QB ezedaswee nwa.

\par }{\Q Chikpọta ebvu!

\par }{\Q Rwua gerwugerwu;

\par }{\QB mbụ gụbe onye ono,

\par }{\QB ime teke emeswee ono;

\par }{\QB kẹle ụnwu gụbe nwanyị,

\par }{\QB dabyiru mgbegere

\par }{\QB a-kakwa shii eme

\par }{\QB l'ụnwu nwanyị alụ ji.”

\par }{\Q Nokwa iphe, Chipfu eepfu.


\par }{\Q \VS{2}Phọribekwaru ụlo-ẹkwa,

\par }{\QB i bu ebubu g'ọ ka ọsa!

\par }{\Q Mee g'ẹkwa, e gude mee

\par }{\QB ụlo ngu ọbu ha

\par }{\QB phalaphala;

\par }{\QB ba lọ-phukwa iya azụ!

\par }{\Q Mekwaa g'eri iya kabaa

\par }{\QB ogologo!

\par }{\Q Mekwaa g'abara iya kabaa

\par }{\QB angụru angụru!


\par }{\Q \VS{3}Noo kẹle ii-mechaa jaa àjàjà

\par }{\QB buru laa l'ẹkutara

\par }{\QB buru laa l'ẹkicha.

\par }{\Q Awa ngu phẹ l'a-naphuchaa

\par }{\QB ọhamoha ono azụ;

\par }{\QB je ebuchishichaa mkpụkpu

\par }{\QB phẹ ono,

\par }{\QB bụgbaa ochobu ono.


\par }{\Q \VS{4}Gẹ ndzụ ba agụkwa ngu!

\par }{\QB E tee mekwa ngu

\par }{\QB iphe-iphere.

\par }{\Q Gẹ ndzụ ba agụkwa ngu

\par }{\QB k'a nọnyaa e kpua

\par }{\QB ngu iphu lẹ ntụ!

\par }{\Q Kẹle a ta abyadụ eme

\par }{\QB ngu iphe-iphere.

\par }{\Q Ii-mecha zọhachaa iphere

\par }{\QB ono,

\par }{\QB meru ngu teke ị bụ

\par }{\QB ọgbolanu ono;

\par }{\QB ọphu ị byadu anyatabaa

\par }{\QB mkpatsu aphụ,

\par }{\QB dụ l'abụ onye ji iya

\par }{\QB nwụhuru;


\par }{\QB \VS{5}kẹle ọo onye ono meru ngu

\par }{\QB nụ ono bụ ji, alụ ngu nụ.

\par }{\Q Chipfu,

\par }{\QB bụ Ọkalibe-Kakọta-Ike

\par }{\QB bụ ẹpha iya.

\par }{\Q Ọ kwa Onye nsọ kẹ ndu

\par }{\QB Ízurẹlu ono bụ onye

\par }{\QB gbatarụ ngu nụ.

\par }{\Q Iphe, eekuje iya bụ Chileke

\par }{\QB kẹ mgboko l'ophu.


\par }{\Q \VS{6}“Kẹle Chipfu ono e-kuphu

\par }{\QB ngu azụ;

\par }{\QB g'ị bụ nwanyị, aalụ alụlu,

\par }{\QB a tọgboru mgbegere;

\par }{\QB ọphu obu adụdu iya ree;

\par }{\QB mbụ nwanyị,

\par }{\QB a lụru teke ọ bụ nwata;

\par }{\QB ji iya parụ iya haa.”

\par }{\Q Nokwa iphe, Chileke ngu epfu.


\par }{\Q \VS{7}“Mu harụ ngu kpọo nwụpfu

\par }{\QB nwanshịi;

\par }{\QB ọle mu a-phụkwanuru ngu

\par }{\QB eze obu-imemini gude

\par }{\QB duphuta ngu azụ.


\par }{\Q \VS{8}Ẹhu ghuru mu eghu nwanshịi.

\par }{\QB Mu woru iphu mu

\par }{\QB domiaru ngu kpọo

\par }{\QB nwụpfu nwanshịi.

\par }{\Q Obenu lẹ mu e-ye ngu obu

\par }{\QB ojejoje gude phụaru

\par }{\QB ngu obu-imemini.”

\par }{\Q Nokwa iphe, oopfu;

\par }{\QB mbụ Chipfu,

\par }{\QB bụkwapho onye agbafụtaje

\par }{\QB ngu.


\par }{\Q \VS{9}“L'ẹhu nkemu bẹ ọwa-a

\par }{\QB dụkwaa gẹ teke kẹ

\par }{\QB Nuwa,

\par }{\QB bụ teke mu riru nte sụ l'utso,

\par }{\QB dụ teke ono taa dụbaedu

\par }{\QB lẹ mgboko ọzobaa.

\par }{\Q Nta-a bẹ mu riwaru nte sụ

\par }{\QB l'ẹhu tee ghubaẹdu mu

\par }{\QB eghu l'opfu ẹhu ngu;

\par }{\QB ọphu mu ababaẹduru

\par }{\QB ngu mba ọzo.


\par }{\Q \VS{10}O -betakpọ úbvú l'ophu

\par }{\QB nmakọta jiijiijii;

\par }{\QB a pashịa obvu obvu,

\par }{\QB l'ẹka ẹphe nọgbaa;

\par }{\QB bẹ n-yemobu ojejoje ono,

\par }{\QB mu yeru ngu ono ta

\par }{\QB aphọngakwa aphọnga;

\par }{\QB ọphu ọgbandzu

\par }{\QB ẹhu-guu nkemu ono

\par }{\QB egbukahụkwa egbukahụ.”

\par }{\Q Nokwa iphe, oopfu;

\par }{\QB mbụ Chipfu ono,

\par }{\QB aphụru ngu obu-imemini

\par }{\QB ono.


\par }{\Q \VS{11}Gụbe mkpụkpu ono,

\par }{\QB eje iphe-ẹhuka ono,

\par }{\QB oke phẹrephere enwunga;

\par }{\QB ọphu ọ dụdu onye

\par }{\QB agbaru ngu mkpu;

\par }{\QB mu e-gude mkpuma,

\par }{\QB amashị mma ike

\par }{\QB kpụ-phu ngu azụ.

\par }{\Q Mu egude mkpuma sáfàyà

\par }{\QB tụ-phu ọkpa-ụlo

\par }{\QB igbulọ ngu azụ.


\par }{\Q \VS{12}Mu e-me g'eli igbulọ

\par }{\QB ngu ono g'ọ ha

\par }{\QB bụkotaru

\par }{\QB mkpuma rubi.

\par }{\Q Mu egude mkpuma,

\par }{\QB aphụ ngerengere,

\par }{\QB gude kpụa ọnu-abata

\par }{\QB ngu;

\par }{\QB gude mkpuma,

\par }{\QB vu oke aswa kpụkota

\par }{\QB igbulọ ngu l'ophu.


\par }{\Q \VS{13}Ụnwegirima ngu g'ẹphe ha

\par }{\QB bụ mụbe Chipfu e-zi

\par }{\QB phẹ iphe l'onwomu.

\par }{\Q Tẹme ụnwu ngu bẹ ẹhu

\par }{\QB a-dụkpoo guu mebyi

\par }{\QB adụdu.


\par }{\Q \VS{14}Ee-me g'ị ngụru angụru l'ụzo,

\par }{\QB pfụru ọto.

\par }{\Q Ọ tọ dụdu onye byaru eme

\par }{\QB ngu mmegbu;

\par }{\QB ọphu ọ dụdu iphe,

\par }{\QB byaru eme ngu g'ị

\par }{\QB tsụa ebvu.

\par }{\Q Ndzụ-agụgu bẹ ee-wofu

\par }{\QB l'ẹka ị nọ je edobe ụzenya;

\par }{\QB ọphu ọobyadu ngu

\par }{\QB ntse ililekpọo.


\par }{\Q \VS{15}O -nweru onye tsoru ngu

\par }{\QB opfu;

\par }{\QB ọ tọ bụduru mu bẹ o

\par }{\QB shi l'ẹka.

\par }{\Q Onye etso ngu opfu bụ:

\par }{\QB o -mechaa l'o yeru

\par }{\QB ngu ẹka l'alị.


\par }{\Q \VS{16}“Tii ledu; ọ kwa mbẹdua

\par }{\QB meru onye-ụ́zú ono,

\par }{\QB anmajẹ eko l'icheku

\par }{\QB jasụ l'o nwuhu ọku ono;

\par }{\QB gude iya kpụa ngwa

\par }{\QB ọgu l'ọ dụ k'egude

\par }{\QB alwụ ọgu.

\par }{\Q Tẹme ọ bụkwarupho mbẹdua

\par }{\QB meru onye mmebyi g'o

\par }{\QB mebyishia iphe.


\par }{\Q \VS{17}Ọ tọ dụkwa iphe,

\par }{\QB a kpụru g'e

\par }{\QB gude meka ngu iphe,

\par }{\QB byaru evujeru ire.

\par }{\Q Tẹme iphe, bụkpoo onye ebo

\par }{\QB ngu ibo bẹ ire

\par }{\QB a-gwọje ẹji.

\par }{\Q Nokwa iphe, ndu-ozi kẹ

\par }{\QB mụbe Chipfu eketa

\par }{\QB l'ẹka mu.

\par }{\Q Tẹme ọ bụkwarupho ono

\par }{\QB bụ ọdzori;

\par }{\QB mu nọdu agbaru phẹ iya.”

\par }{\Q Nokwa iphe, Chipfu eepfu.




\par }\Chap{55}{\SH Oku, eeku ndu mini agụ
\par }
{\Q \VerseOne{1}Unu gebekwa-o! G'iphe,

\par }{\QB bụkpoo onye mini agụ

\par }{\QB byakwa angụta mini!

\par }{\Q G'onye enwedu okpoga

\par }{\QB byakwa azụa nri ria!

\par }{\Q G'ọ byakwa agata mẹe;

\par }{\QB zụta ẹra-eswi,

\par }{\QB e gudedu okpoga azụ;

\par }{\QB ọphu ọ dụdu aswa.


\par }{\Q \VS{2}?Dẹnu g'o gude unu nọdu

\par }{\QB emebyishi okpoga l'iphe,

\par }{\QB abụdu nri;

\par }{\QB tẹme unu nọdu ese akanya

\par }{\QB l'iphe, tee jidu ẹpho?

\par }{\Q Unu ngabẹkwa;

\par }{\QB unu ngabẹkpodaru mu

\par }{\QB phọ nchị; g'unu eria iphe,

\par }{\QB dụ ree; mbụ g'unu eria nri,

\par }{\QB kachaa abụru ọkpobe nri.


\par }{\Q \VS{3}“Unu ngabẹ nchị! Unu

\par }{\QB kpịritaru mu nụ ntse!

\par }{\Q Unu nụmakpodapho

\par }{\QB iphe, mu epfu;

\par }{\QB k'ọphu unu a-nọdu ndzụ.

\par }{\Q Mu l'unu a-gbakwa ndzụ

\par }{\QB ojejoje.

\par }{\Q Ono bụru iphe-ọma, mu kweru

\par }{\QB Dévidi ukwe lẹ mu

\par }{\QB e-meru iya;

\par }{\QB tẹme mu bụru onye

\par }{\QB apfụshije ike l'iphe,

\par }{\QB mu kweru ukwe iya.


\par }{\Q \VS{4}Lewarọ; mu meakwaru iya

\par }{\QB g'ọ bụru onye a-nọdu agba

\par }{\QB ndiphe ekebe;

\par }{\QB g'ọ bụru iya a-bụru ishi;

\par }{\QB mẹ onye a-nọduje

\par }{\QB atụru ndiphe iphe,

\par }{\QB ẹphe e-me.


\par }{\Q \VS{5}Lewarọ; ọha, ị madụ ndu

\par }{\QB ẹphe bụ bẹ ii-kukwa oku;

\par }{\QB ẹphe egude ọso byapfuta

\par }{\QB ngu;

\par }{\QB l'ọ bụkwaru ọha,

\par }{\QB amadụ ndu unu bụ.

\par }{\Q Ọ bụru onye a-kpa iya

\par }{\QB nụ bụ Chipfu,

\par }{\QB bụ Chileke ngu;

\par }{\QB mbụ Onye Nsọ kẹ Ízurẹlu;

\par }{\QB kẹle o doziwaru ngu;

\par }{\QB ị dụ akpabiri.”


\par }{\Q \VS{6}Chọnaa Chipfu teke ịi-hụma

\par }{\QB iya!

\par }{\Q Rakua ya teke ọ nọkwadu

\par }{\QB ntse!


\par }{\Q \VS{7}G'onye ẹjo-iphe haa ụzo ono,

\par }{\QB ootso ono;

\par }{\QB onye ọkpoma mgbashị

\par }{\QB ahaa ẹjo ọriri iya.

\par }{\Q G'onye ono lwapfuta Chipfu

\par }{\QB hụma l'ọo-phụru iya

\par }{\QB obu-imemini.

\par }{\Q Mbụ-a; g'onye ọbu lwapfuta

\par }{\QB Chileke anyi;

\par }{\QB kẹle ọo-gụru iya nvụ

\par }{\QB kẹ mmanụ.


\par }{\Q \VS{8}“Ọriri mu ta abụkwa ọriri

\par }{\QB ngu;

\par }{\QB ọphu ọ bụdu g'iimeje bụ

\par }{\QB gẹ mu emeje.”

\par }{\Q Nokwa iphe, Chipfu eepfu.


\par }{\Q \VS{9}Ọ kwa g'igwe dụ-be alị

\par }{\QB ẹnya-a; bụ g'iphe,

\par }{\QB mu emeje dụ-be ẹnya

\par }{\QB l'iphe, iimeje.

\par }{\Q Ọ bụru g'ọriri mu dụ-be

\par }{\QB ọriri ngu ẹnya.


\par }{\Q \VS{10}Ọ kwa gẹ mini;

\par }{\QB yẹle aka-mini-sunoo eshije

\par }{\QB l'igwe dzee;

\par }{\QB ọ tọo laphuhẹedu iya azụ;

\par }{\QB abụdu l'ọ gbaru mini

\par }{\QB l'eliphe-a;

\par }{\QB mee ya l'o gua egugu

\par }{\QB fushiaha iphe l'alị;

\par }{\QB k'ọphu ọo-mịtaru ndu

\par }{\QB akọ iphe akpụru-iphe;

\par }{\QB tẹme ndu eri eriri enweru

\par }{\QB iphe, ẹphe e-ri;


\par }{\QB \VS{11}nokwa g'opfu,

\par }{\QB shi mu l'ọnu dụ bụ onoya.

\par }{\Q Ọ tọo gbakwarụ ẹka

\par }{\QB alwaphutaru mu azụ.

\par }{\Q Ọ chịa iphe, oo-me bụ iphe,

\par }{\QB bụ obu mu; mbụ mee iphe,

\par }{\QB mu ziru iya g'o je emee.


\par }{\Q \VS{12}“Unu e-gude ẹhu-ụtso lụfu;

\par }{\QB l'eeduta unu dufu

\par }{\QB l'ẹhu-guu.

\par }{\Q Iphe, bụ úbvú úbvú

\par }{\QB aswọkobe wata agụ

\par }{\QB ebvu l'iphu unu.

\par }{\Q Nokwaphọ g'iphe,

\par }{\QB bụkpoo oshi,

\par }{\QB nọkota l'ẹgu a-nọdu

\par }{\QB akụkota ẹka.


\par }{\Q \VS{13}O -beta g'ọgarambo fushia;

\par }{\QB oshi payịnu efushichia.

\par }{\Q Ọo lashịa ọphu ọbyambvu

\par }{\QB e-fushi;

\par }{\QB oshi mịturu efushichia.

\par }{\Q Ono a-bụru iphe,

\par }{\QB Chipfu e-gude zaa ẹpha;

\par }{\QB kẹle ọo-bụru iphe-ọhubama,

\par }{\QB a-dụ ojejoje;

\par }{\QB ọphu a byadu emebyi

\par }{\QB iya emebyi.”




\par }\Chap{56}{\SH Aa-dzọtakwapho ndu ọhozo
\par }
{\PP \VerseOne{1}Wakwa iphe, Chipfu epfu: “Unu kpeje ikpe, pfụru nhamụnha; unu emeje iphe, pfụru ọto; kẹle teke mu a-dzọ nemadzụ dụkwaa ntse; tẹme apfụbekoto nkemu ta adụkwa g'ọo-nọ-beru l'e kpuhaa ya goshi.

\VS{2}Onye a gọru ọnu-ọma nụ bẹ bụ onye eme iphe-a; mbụ onye gudeshiru iya ike; onye doberu eswe-atụta-unme nsọ; ọphu ọoturwujedu iya; bya eselajẹ ẹka iya g'ọ tọ dụ ẹjo-iphe, oo-meta.”


\par }{\PP \VS{3}G'ọ tọ dụkwa onye shi eshishi bya atụgbabe onwiya l'ẹhu Chipfu, a-sụ lẹ Chipfu a-gụfu iya lẹ ndibe iya.

\par }{\PP Ọphu ọ dụkwa onye te eyedu ime a-sụ lẹ ya bụ oshi, kpọhuru nkụ nọdu;

\VS{4}kẹle-a; wakwa iphe, Chipfu epfu baa l'ẹhu onye te eyedu ime, bụ onye ọphu edobeje eswe-atụta-unme iya nsọ; mbụ onye ọphu ahatajẹ eme iphe, dụ Chipfu ree; tẹme ọ nọdu egudeshije ọgbandzu iya ẹka:

\VS{5}“Ọ kwa phẹ bẹ mu a-nụ iphe nkọmepha l'ime eze-ụlo mu. Mu agụkwaa phẹ phọ ẹpha, l'a-ka l'a nwụtaru ụnwegirima. Mu a-gụ phẹ ẹpha, a-nọ jasụ l'ojejoje; ọphu oochihudu echihu.”


\par }{\PP \VS{6}Tẹme ndu ono, shi eshishi ono, bụ ndu woru onwophẹ tụgbabe l'ẹhu Chipfu g'ẹphe jeeru iya ozi ono; g'ẹphe yee ẹpha Chipfu obu; tẹme ẹphe abakwaru iya phọ ẹja ono; iphe, bụ ndu ono, doberu eswe-atụta-unme nsọ; ọphu ẹphe atụrwuduru iya ono; ndu ono, nọshiru ike l'ọgbandzu yẹle ẹphe ono bẹ Chipfu epfu sụ:

\VS{7}“Ọo ndu ono bẹ mu e-gude je l'eli úbvú mu ono, dụ nsọ ono. Mu emee g'ẹhu tsọo phẹ ụtso l'ụlo, eepfuje anụ mu. Ngwẹja-akpọ-ọku phẹ; yẹle ngwẹja ọzo, ẹphe gude abyapfuta mu bẹ aa-natachaa l'ọru-ngwẹja mu. Noo kẹle iphe, ee-ku ụlo mu bụ ụlo, ọhamoha a-nọduje epfu anụ mu.”


\par }{\PP \VS{8}Nnajịuphu, bụ Chipfu epfukwa sụ-a; mbụ onye ono, aachịlata ndu Ízurẹlu ono, a kpụru lẹ ndzụ ono: “Mu a-chịlatabakwa ndu ọzo bya eyeru phẹ; a -gụfukwaro ndu ọphu mu chịlatawaru.”


\par }{\SH Iphe, Chileke epfu lẹ ndu ẹjo-iphe meru
\par }
{\PP \VS{9}Unu byakwa; iphe, bụkpoo anụ, bu l'ẹgbudu l'ophu! Unu bya atapyashia iphe; unubẹ anụ, bu l'ọswa l'ophu!

\VS{10}Ndu nche ndu Ízurẹlu atsụkwa ishi. Ẹphe ta adụdu iphe, ẹphe nwụtaru. Ẹphe bụkota nkụta, nọ nggujingguji. Ẹphe ta agbọdu ire. Ọ bụerupho nrwọ bẹ ẹphe azẹshije arwọ. Mbụ l'iphe, adụje phẹ ree bụepho mgbẹnya.

\VS{11}Ẹphe bụ nkụta ụghoro; ndu ẹpho te ejijedu ejiji. Ẹphe bụ ndu eche atụru; bụru ndu iphe te edojedu ẹnya. G'ẹphe ha atụkoje gha iphu l'ụzo k'ẹka phẹ. G'ẹphe ha achọ iphe, ẹphe e-rita l'urwu.

\VS{12}Ẹphe nọdu atụkoje sụ: “Unu bya g'anyi je agata mẹe! G'anyi ngụa mẹe, atsụ atsụtsu g'o ji anyi! Echele a-dụlekwaa gẹ ntanụ. Mbụ l'ọo-gbẹnu ka ree ọkpobe akaka.”




\par }\Chap{57}{\PP \VerseOne{1}Onye pfụberekoto abụjeru; ọ -nwụhu; ọ tọ dụdu onye oorwu l'ẹhu. Teke a kpụtaru onye obu-imemini je egbua; ọ tọ dụdu onye oodo ẹnya. Iphe, te edojedu ẹnya bụru l'edufu ono, e dufuru onye pfụberekoto ono bụ g'ẹjo-ememe te erwu iya ẹka.

\VS{2}Iphe, bụkpoo onye eme iphe, pfụru ọto l'abụjeru; ọ -nwụhu; l'ọ zẹe guu wata atụta unme.


\par }{\PP \VS{3}Obe l'unubẹdua; unu byakpọdapho l'ẹka-a; unubẹ ụnwu ndu agba ẹja! Unubẹ eri ndu eri ogori yẹle ndu agba ụkpara ono!

\VS{4}?Bụ onye bẹ unu gude eme iphe ọchi? ?Bụ onye bẹ unu aphụshiru ụgbonu ahashịru ire? Unu bụkwa ụnwu, ndu ono, l'ada ike nwụshiru ono; mbụ awa ndu adzụje ụka!

\VS{5}Unubẹ ndu ọonoduje anma ẹhu anmanma agwa iphe l'upfu achị; mẹkpoo l'upfu iphe, bụ oshi, jaru àjàjà! Unubẹ ndu ejeje lẹ nsụda nsụda je anọdu egbushi ụnwu unu gude agwa iphe lẹ mgbaka ọgba agbara-mkpuma!

\VS{6}Ọ bụru nshi ono, nọ l'echilabọ mkpuma, akwọ tẹretere, nọ lẹ nsụda bụ okiphe unu. Ọo ya bẹ ọ bụ. Mbụ l'ọo ya bụ iphe, unu ketarụ. Ee! G'ọ bụ iya bẹ unu agbaru mẹe gude agwa; bya egude iphe, unu metaru l'ẹgu unu gude agwa iya. ?Bụ unu -nọdu eme iphemiphe ono; unu asụ gẹ mu palia pazeta tọo?

\VS{7}Unu jeru je eworu iphe-azẹe unu gbaa l'eli eli úbvú, ha l'eli. Ọ bụru ẹka ono bẹ unu nyihuru je anọdu agwa iphe unu.

\VS{8}L'abata-aghachi ụlo mẹ l'azụ-mgbo ụlo unu bẹ unu dobechaaru ọbvu unu. Unu jịka mu bya eworu iphe-azẹe unu ghebe ọnu; mbụ nyihu iya ghebe iya karaphongu. Unu lẹ ndu ono, unu yeru iphe-azẹe phẹ obu ono gbaa ndzụ. Unu je anọdu ele iya ẹnya l'ẹka ọ gba ọto.

\VS{9}G'unu jịru manụ, eshi kwẹekweekwee bya egude manụ olivu jee l'agwa, bụ Molẹku; bya ezia ndu nọ-chiru unu; ẹphe jee l'ọbvu l'ẹka dụ ẹnya ẹnya; mbụ jerwuchaa alị-maa l'onwiya.

\VS{10}Unu mee iphe ono, unu eme ono jasụ ike bvụ unu. Ọphu unu adụkwapho ike sụ l'iphe-a ta adụkwa iphe, ọ bụ. Ọ gbẹ anọduje adụ unu obu; ọphu ike iya abvụjedu unu abvụbvu.


\par }{\PP \VS{11}“?Bụ onye bẹ ndzụ iya shi agụ unu; mbụ onye unu tsụru ebvu k'ọphu unu watarụ adzụru mbẹdua ụka? Ọphu unu anyataduru mu anyata ophu; ọphu ọ bụro kẹ g'unu jekpọo ya arịri l'obu unu? ?Tọbudu l'ọle mu shi teke-a gbata nkụchi meru g'o gude ọphu unu atsụdu mu ebvu?

\VS{12}Mu e-me g'a maru g'unu bụ-be ndu pfụberekoto; yẹle iphe, unu emegbabẹ; ọphu ẹphe abyakwa abarụ unu urwu.

\VS{13}Gẹ ribaribariba ọbvu ono, unu gwọshiru dobe ono dzọwaro unu! Ọo phẹrephere a-tụko g'ẹphe ha pata pafụ; mẹ unu -wata o-ji-l'ẹka-tọgbo. G'ọ bụ phẹrephere a-tụko iya pata paphua; mbụ l'ọo unme, a tụru atụtu a-patakọta iya paphua apaphu. Obenu l'onye gbabarụ l'ime mu je anọdu ezeru ndzụ bụ alị-a l'a-bụru okiphe iya; tẹme l'ọ bụru iya e-nweru úbvú, dụ nsọ mu onoya.”


\par }{\SH Aadụ ndu izimanụ lwarụ azụ obu
\par }
{\PP \VS{14}Ee-mecha sụ: “Unu kpụnaa ya; unu kpụnaa ya; unu dozinaa ụzo! Unu wofuchaa iphe, a-nọ-chi ndibe mu ụzo.”

\VS{15}Kẹle-a; wakwa iphe, onye ono epfu; mbụ onye ono, ha shii; tẹme e kutsee ya ephekerephe; mbụ onye ono, nọ ndzụ ojejoje; onye ẹpha iya dụ nsọ: “Ẹka mu bu bụkwa ẹka dụ l'eli bya abụru ẹka dụ nsọ. Tẹme mu bukwarụpho l'ẹka o bu; mbụ onye izimanụ iphe-ẹji iya lwarụ azụ; bya ewoze onwiya alị; gẹ mu mee g'obu gụ-zeta onye wozeru onwiya alị; mu emekwaphọ g'obu gụ-zeta onye izimanụ iphe-ẹji iya lwarụ azụ.

\VS{16}Mu taa nọduadaro l'epfu iphe, e meru mu jasụwaruro ya; ọphu ẹhu a-nọduadaro eghu mu eghu; ọdumeka bẹ ndzụ nemadzụ a-dụkwa nyẹgenyege l'iphu mu; mbụ unme nemadzụ, bụ mu gude ẹka mu mee ya dobe.

\VS{17}Iphe, shi ghua mu eghu bụ ụghoro ono, shi paa ẹka l'ẹhu iya ono. Mu hụ̀a ya ahụ̀hù; woru iphu wohaaru iya l'ẹka ẹhu eghu mu eghu. Ọ nọdu emekwaphọ iphe, o lekeberu ẹnya eme.


\par }{\PP \VS{18}“Mu hụmaakwaru iphe, ẹphe emeje. Ọle mu e-me g'ẹphe wekọrohu. Mu e-du phẹ l'onwomu mee g'obu nmapfuru phẹ.

\VS{19}Mu e-me g'ajaja dụ l'ogbogboromọnu ndu ono, agụ aphụ lẹ Ízurẹlu ono. Ẹhu-guu dụkwaru ndu nọ ẹnya mẹ ndu nọ ntse; ọzo bụ lẹ mu e-me g'ẹphe wekọrohu.” Nokwa iphe, Chipfu eepfu.

\VS{20}“Obenu lẹ ndu ẹjo-iphe dụa g'oke-ẹnyimu, atụ akpara, ata atụtajedu unme atụta, bụ ọphu akpara-mini iya anọduje atsụshi ụrwukutu yẹle ẹpuchi.

\VS{21}Ndu ẹjo-iphe bẹ ẹhu ta adụjekwa guu.” Nokwa iphe, Chileke mu epfu.




\par }\Chap{58}{\SH Ọkpobe aswịru Chileke ẹgu
\par }
{\PP \VerseOne{1}“Chia ya lẹ mkpu g'a nụma! B'eselakwa olu azụ! Wolia olu chia mkpu, a-da g'ẹka eegbu opu! Karụ ndibe mu l'ẹphe kwefuru mu ike; l'ị karụ ọnu-ụlo Jiékọpu iphe-ẹji phẹ.

\VS{2}Ọle ẹphe anọduje achọ mu mbọku-mbọku. Ẹphe -nọdu ẹphe eme g'ọgu phẹ ẹgu amaru ụzo mu. Ẹphe eme g'ẹphe bụ ọha, anọduje eme iphe, dụ nhamụnha; g'ẹphe taa jịkadu eme iphe, Chileke phẹ sụru g'ẹphe meje. Ẹphe nọdu asụje gẹ mu pfua iphe, pfụru nhamụnha mu e-meru phẹ. Ọ nọdu agụ phẹ ẹgu gẹ mụbe Chileke kpịritaru phẹ ntse.”


\par }{\PP \VS{3}“Ẹphe -nọdu ẹphe asụ: ‘?Bụnaa gụnu meru g'o gude anyi nọdu aswị ẹgu epfu anụ Chileke; ọphu Chileke ahụmaduru iphe anyi eme? ?Bụnaa gụnu meru g'o gude anyi wozechaa onwanyi alị ọphu o rwuduru Chileke l'ẹhu?’

\par }{\PP “Ọle mbọku ono, unu aswị ẹgu epfu anụ mu ono bẹ bụkwa iphe, dụ unu ree bẹ unu anọduje eme; mbụ erichaa mẹ ndu ejeru unu ozi urwu.

\VS{4}Aswị ẹgu unu bụkwa iphe, unu egudeje kpochia ya ishi bụ aba mba yẹle ese opfu; yẹle egude iwashị echi nwibe unu gbaagbaa. Ụdu aswị ẹgu ono, unu anọduje aswị ono tee mekwa gẹ mu nọdu l'imigwe nụma olu unu.

\VS{5}?Bụ ẹgube aswị ẹgu ono bẹ mu hatarụ tọo; mbụ g'ọ bụerupho lẹ nemadzụ wotaru ujiku lanụ woze onwiya alị? ?Bụ iphe, ọ bụ bụ ephuru yoo g'ẹswa ekperema; yẹle azẹ l'uwe-aphụ; yẹle azẹ lẹ ntụ? ?Bụ iphe ono bẹ iiku aswịru Chileke ẹgu; l'eswe, dụ Chipfu ree?


\par }{\PP \VS{6}“Wakwa ụdu aswị ẹgu, dụ mu ree baa: Unu gbụtoshia ẹgbirigba, unu tụru ndu unu eme omeliwe! Unu abya atọshikwapho eri odogoro, unu yeru ndu unu akpa ẹhu; haa phẹ g'ẹphe nweru onwophẹ! Unu atụko odogoro ono nyakwoshia anyakwoshi!

\VS{7}Iphe ọzo, ọ bụfua bụ g'unu l'onye ẹgu agụ gbarụ mgba lẹ nri ngu! Unu abya achọoru ndu akpa nri, enwedu ụlo ẹka ẹphe e-buru. Unu -hụma onye gba ọto; unu anmabe iya iphe! Ọphu unu ewofukwa iphu l'ẹhu onye unu l'iya bụ mee lanụ!


\par }{\PP \VS{8}“Noo teke ìphóró unu e-nwu phoo g'ìphóró nchi-abọhu; ewekọrohu unu emee phụruphuru. Noo teke apfụbekoto unu e-vuru unu ụzo; unu etso iya etsotso. Ọdu-biribiri kẹ Chipfu abụru iphe, a-nọdu etso unu l'azụ.

\VS{9}Noo teke unu e-ku oku; Chipfu aza unu ẹnu. Unu echia o-ji-l'ẹka-tọgbo; l'ọ sụ unu lẹ ya nọ-a.

\par }{\PP “Ọ -bụru l'unu a-tọshi eri odogoro ono, unu yeru ndu unu akpa ẹhu ono; bya ahaa amaru nemadzụ ẹjo ẹka ono; hakwaphọ epfu ẹjo-opfu;

\VS{10}ọ -bụru l'unu a-wata anụ ndu ẹgu agụ nri; wata emeru ndu eeme ewere mkpa phẹ; bẹ ìphóró e-nwuru unu phoo l'ẹka ọchii agba; ẹnyashi adụ unu g'echi eswe.

\VS{11}Ọo-bụru Chipfu a-nọdu edu unu mkpụrumkpuru. L'o meeru unu iphe, bụ mkpa unu l'ẹka kpọru gbengu; mekwaphọ g'ọkpu shihu unu ike l'ẹhu. Unu abya adụ gẹ mgbabu, a gbaru mini ree; g'ọgba, ta anwụ-buhujedu shọkoshoko anwụ-buhu.

\VS{12}Ndibe unu akpụkwaa akahụ ụlo ono, shi dakpọshihuwa nụ ono; bya akpụ-lia akahụ ọkpa-ụlo ono, shi lẹ ndiche ono. L'e kuahaa unu: ‘Ọ-kpụkwa-mkpọkpo-igbulọ’; yẹle ‘Ọ-kpụkwa-ụlo-l'agụga-oji’.”


\par }{\SH Obunggo, ee-bu onye doberu eswe-atụta-unme
\par }
{\PP \VS{13}“Unu -chịfukpowaa ọkpa unu l'emebyi eswe-atụta-unme; ọphu unu emejeẹdu g'ọ dụ unu l'eswe, dụru mu nsọ ono; unu -gụbekpowaa eswe-atụta-unme iphe; mbụ-a; unu -kua eswe ono, dụru mụbe Chipfu nsọ ono eswe aakwabẹ ùbvù; ọ -bụru l'unu doberu iya iche; ọphu unu ahatajẹdu ẹnu ẹka unu; ọphu unu emedu g'ọ dụ unu; ọphu unu epfudu okorobo opfu;

\VS{14}noo teke unu a-nọdu Chipfu l'ẹhu wata ete ẹswa. Tẹme ọ bụru l'ẹka kachaa ephekerephe l'eliphe bẹ mu e-me g'unu ngakojeru tụa okoo. Unu eketa okiphe, shi lẹ nna unu ono, bụ iphe Jiékọpu; ọ bụru iya bẹ mu e-gude azụ unu.” Nokwa ọnu, Chipfu yeru.




\par }\Chap{59}{\PP \VerseOne{1}Tororo opfu bụ l'ẹka Chipfu ta adụkwa tsọkpuru kẹ g'ọ tọ dzọta nemadzụ. Ọphu nchị echihukwaru iya echihu g'ọ tọ nụma iya iphe.

\VS{2}Ọ chia ẹjo-ememe unu dokaharu unu lẹ Chileke unu. Ọo iphe-ẹji unu meru; o wofu iphu l'ẹka unu nọ; k'ọphu bụ l'ọ tọ nụedu olu unu;

\VS{3}kẹle ẹka unu bẹ mee ọchi tụrwuwaru. Mbụ lẹ mkpụshi-ẹka unu rwụkatawaru ẹjo-iphe. Ogbogboromọnu unu dzụwaru ụka; tẹme unu nọdu atụ ẹjo opfu kẹ tootoo.


\par }{\PP \VS{4}Ọ tọ dụdu g'unu ha onye ọphu epfu g'e kpeje ikpe, pfụru ọto. Ọphu ọ dụdu onye edoje opfu iya ire-lanụ. Ẹphe achịjeru ụpfu kwẹe lẹ mkpọkoro opfu, adzụshi ụka. Ẹphe nọdu atsụtaje ime nchọko-opfu nwụa ẹjo-iphe.

\VS{5}Iphe, ẹphe ekpuje ekpukpu kputa iya nwa bụru ẹ̀kwá ogiji. Tẹme òghú, ẹphe agbajẹ bụru oghu udude. Iphe, bụ onye tarụ ẹkwa iphe phẹ nwụhufutaje. Teke ọ dụkwanuru ọphu tụkpohuru nụ l'ọ vụa nwa ogiji.

\VS{6}Udude, ẹphe kweru ta adụkwa k'akpa uwe. Ọphu ẹphe egudekọtadu iphe, ẹphe gude ẹka phẹ mee gbobuta onwophẹ. Iphemiphe, ẹphe eme bụkota ẹjo-iphe. Ọ bụerupho iphe ike iphe ike adụje phẹ l'ẹka.

\VS{7}Ọkpa phẹ ekwoje gburumu bahụ l'eme iphe-ẹji. Ọphu egbu onye adụdu iphe, o meeru adụdu iphe, ọobujeru phẹ. Ọriri phẹ bụkota ẹjo ọriri. Mkpurupyata yẹe ọla-l'iswi bụru iphe, anọduje egoshi ụzo, ẹphe shiru.

\VS{8}Ụzo, eeshije; nchị-adụ-doo bẹ ẹphe ta amadụ. Ọphu ikpe, pfụru ọto adụdu l'ụzo, ẹphe eshi. Ẹphe tụkowaru iya mee; ọ bụkotaru ụzo, dụ nggọdogo nggọdogo. Ọphu ọ dụdu onye eshi iya nụ, byaru amaru iphe, bụ nchị-adụ-doo.


\par }{\SH Ndu Ízurẹlu epfushi iphe-ẹji, ẹphe meru
\par }
{\PP \VS{9}Ọo ya bụ l'ikpe, pfụru ọto nọ anyi ẹnya. Ọphu apfụbekoto erwuduru anyi ẹka. Anyi leru ẹnya ìphóró; iphemiphe bụkotaru ọchii. Anyi lee ẹnya g'ìphè gbuchafụ egbuchafụ. Obenu l'ẹka anyi nọ aghaphe bụ oke ọchii.

\VS{10}Ọ bụru gẹ ndu atsụ ishi anọduje adụda ẹka-a bụ g'anyi adụda ẹka l'igbulọ. Mbụ gude ẹka achọ ụzo anyi gẹ ndu enwedu ẹnya. O -be l'echi eswe; anyi evuko iphe evuko g'ọ bụ echi abalị. Teke anyi nọ l'echilabọ ndu ike dụ; anyi adụepho gẹ ndu nwụhuru anwụhu.

\VS{11}Anyi atụkoje aba hanyịhanyi g'oke-ẹjo-nkụta-ọswa; atsụru ntsụru gẹ ndo. Anyi lee ẹnya ikpe, pfụru ọto. Ọphu ọ dụdu ọphu rwuru anyi ẹka. Anyi lee ẹnya g'a dzọo anyi. Adzọta dụro anyi ụzenya ụzenya.


\par }{\PP \VS{12}Ọ bụru iphe, kparụ iya nụ bụ l'iphe-ẹji anyi parụ ẹka l'iphu ngu. Ọ bụru iphe-ẹji anyi agba anyi ekebe. Emeswe, anyi mesweru ngu adụjeepho anyi l'egomunggo. Tẹme anyi maru ẹjo-iphe, anyi meru ree.

\VS{13}Anyi mesweru Chipfu; tẹme anyi nọdu ejephe iya. Mbụ l'anyi woru azụ ghaaru Chileke anyi. Opfu, eshije anyi l'ọnu afụshi bụerupho eme ewere; yẹle agirigo; mẹkpoo adzụ ụka, bụ ọphu tụkoru anyi obu sweta.

\VS{14}Ọo iphe ono meru g'o gude ọphu e kpeẹdu ikpe, pfụru ọto. Apfụbekoto pfụruro ụzenya ụzenya. Ire-lanụ dawaa kpọo mkpomishakụ l'ọma gbororo. Ọphu abụ onye ọkpobe opfu adụdu ike batakpọnu abata ophu.

\VS{15}Ire-lanụ bẹ ta adụdu ẹka a hụmaru iya. Onye jeru g'o zehuru ẹjo-ememe l'a vụa ya kpatakpata.

\par }{\PP Noo ya bụ lẹ Chipfu elee ya ẹnya; ọ dụ iya ẹji; kẹle ikpe, pfụru ọto ta adụedu.

\VS{16}Ọ hụma l'ọ tọ dụedu onye dụ nụ. Mbụ-a; ọ nyịa ya ẹhu kpalaa l'ọ tọ dụdu onye gbaa mkpu, dụ nụ. Ọo ya bụ; o gude ẹka iya dzọo ya l'onwiya. Tẹme ọ bụru apfụbekoto nkiya sederu iya.

\VS{17}Ọ bya eworu apfụbekoto mee uwe-ígwè onye eje ọgu chibe l'ọkpoma; bya eworu adzọta kpuru l'ishi g'okpu-ígwè. Ọ bya eyee agwata ụgwo-iphe g'uwe; bya eworu iphe enwu ọku l'obu gbaphua onwiya g'onye gbaphuru ẹkwa.

\VS{18}Ọ bụru g'iphe, ẹphe meru gbaru bụ g'oo-gude pfụa phẹ ụgwo. Mbụ l'ọo-tụ-koshi ndu ọhogu iya oke ẹhu-eghu iya. L'ọ bya agwata ndu opfu iya ụgwo iphe, ẹphe meru iya. L'ọ bya apfụa ndu bukube eze-ẹnyimu iphe, rwuberu phẹ nụ.

\VS{19}Ọo ya bụ gẹ nemadzụ atsụahaa ẹpha Chipfu ebvu jasụchaa l'ụzo ẹnyanwu-adada. Ẹphe eshikwaphọ l'ụzo ẹnyanwu-awawa akwabẹ ọdu-biribiri iya úbvú; kẹle ọo-tụ kpereree bya g'utso; ọ bụru unme kẹ Chipfu a-nọdu adụbe iya ikike.


\par }{\PP \VS{20}Onye agbafụtaje anyi a-bya úbvú Zayọnu; mbụ byapfuta oshilọkpa Jiékọpu, bụ ndu izimanụ iphe-ẹji phẹ lwarụ azụ. Nokwa iphe, Chipfu eepfu.

\VS{21}Wakwa iphe, Chipfu epfu baa: “A -bya l'ẹhu mụbe Chipfu; wakwa ọgbandzu mu l'ẹphe baa: Unme mu, bụ ọphu nọ ngu l'ẹhu; yẹle opfu mu, bụ ọphu mu yeru ngu l'ọnu ta abyakwa abvụ ngu l'ọnu; ọphu ọobvudu l'ọnu ụnwu ngu; ọphu ọobvudu l'ọnu oshilọkpa phẹ e -shi nta-a jasụ l'ojejoje.” Nokwa iphe, Chipfu eepfu.




\par }\Chap{60}{\SH Zayọnu e-mechaa dụ akpabiri
\par }
{\Q \VerseOne{1}Gbalihu agbalihu!

\par }{\QB Wata egbu nwịinwii;

\par }{\QB kẹle ìphóró nkengu byawaru!

\par }{\Q Tẹme Chipfu nọdu egbuwa

\par }{\QB nwịinwii l'ẹhu ngu!


\par }{\Q \VS{2}Tii ledu; ọchii tụkoakwaru

\par }{\QB eliphe l'ophu gbachia.

\par }{\Q Tẹme oke-ọchii gbapyabẹ

\par }{\QB ndiphe l'ophu.

\par }{\Q Obenu lẹ Chipfu gbalihuru

\par }{\QB pfụru pfụ-doru ngu.

\par }{\Q Tẹme e je ahụma

\par }{\QB o-gbu-nwịinwii ya l'eli

\par }{\QB ẹhu ngu.


\par }{\Q \VS{3}Ndu ọhozo a-bya anọdu

\par }{\QB l'ìphóró, dụru ngu nụ.

\par }{\Q Ndu eze abya anọdukwapho

\par }{\QB l'ìphóró ono, dụru ngu nụ ono;

\par }{\QB mẹ nchi bọhueru ngu phọ.


\par }{\Q \VS{4}Palinaa ẹnya lephee

\par }{\QB mgburugburu hụma gẹ

\par }{\QB ndibe ngu dzukọberu

\par }{\QB awụ awụpfuta ngu.

\par }{\Q Ụnwu ngu kẹ nwoke shi ẹka

\par }{\QB dụ ẹnya alwa.

\par }{\Q Tẹme ẹphe kwọru

\par }{\QB ụnwuada ngu l'ukuvu

\par }{\QB akwọlataru ngu.


\par }{\Q \VS{5}Noo teke ii-le iya ẹnya

\par }{\QB nwụjaa.

\par }{\Q Ọkpoma evuahaa ngu evuvu;

\par }{\QB l'ị wata anya ndụ́.

\par }{\Q L'e shi l'oke-ẹnyimu kporu

\par }{\QB ẹku kpotaru ngu.

\par }{\Q Tẹme l'ọ bụkwaru ngu phọ

\par }{\QB bẹ aa-chịtaru ẹku

\par }{\QB ọhamoha.


\par }{\Q \VS{6}Ọ-dọru-nyịmunyimu

\par }{\QB ịnya-kamẹlu atụko alị

\par }{\QB ngu sweta.

\par }{\Q Mbụ ụnwu ịnya-kamẹlu,

\par }{\QB shigba alị ndu

\par }{\QB Midiyanu yẹle kẹ

\par }{\QB ndu Ifa.

\par }{\Q Tẹme iphe, bụ ndu shi alị

\par }{\QB Sheba azarụ bya.

\par }{\Q Ẹphe eguderu ngu

\par }{\QB mkpọla-ododo yẹle

\par }{\QB ụ̀nwù-isẹnsu.

\par }{\Q Tẹme ẹphe ara iya arara g'e

\par }{\QB tua Chipfu ẹpha.


\par }{\Q \VS{7}Eghu mẹ atụru ndu Keda g'ọ

\par }{\QB ha bẹ aa-tụko chịtaru ngu.

\par }{\Q Mbụ-a; ebili ndu Nebayotu

\par }{\QB e-mechakwaa jeeru

\par }{\QB ngu ozi.

\par }{\Q L'a nata phẹ gude gweeru mu

\par }{\QB ngwẹja l'ọru-ngwẹja

\par }{\QB mu.

\par }{\Q Mu abya eworu ẹguru

\par }{\QB eze-ụlo mu mee g'ọ dụ

\par }{\QB ùbvù l'ẹnya.


\par }{\Q \VS{8}?Bụ ndu ole baa? ?Bụ ndu

\par }{\QB ole asọ raaraa g'urwukpu,

\par }{\QB asọ l'igwe phọ;

\par }{\QB mbụ ndu ono,

\par }{\QB eze gbiigbiigbi g'ẹka

\par }{\QB ndo-nwẹnu

\par }{\QB l'eze gbiigbiigbi ephe

\par }{\QB ala l'ẹpfune iya

\par }{\QB ono?


\par }{\Q \VS{9}Tororo bụ lẹ ndu bukube

\par }{\QB eze-ẹnyimu bụ mu bẹ

\par }{\QB ẹphe achọ abya.

\par }{\Q Ụgbo, vutagbaaru phẹ ụzo

\par }{\QB bụru ụgbo-mini ndu

\par }{\QB Tashishi.

\par }{\Q Ọ bụru ndu ẹphe achịlata

\par }{\QB bụ ụnwu ngu,

\par }{\QB shi ẹka dụ ẹnya;

\par }{\QB yẹle mkpọla-ọchaa mẹ

\par }{\QB mkpọla-ododo,

\par }{\QB ẹphe vugbaa alwa.

\par }{\Q Ono bụru ùbvù,

\par }{\QB aakwabẹ Chipfu,

\par }{\QB bụ Chileke ngu ono;

\par }{\QB mbụ onye ono,

\par }{\QB bụ Onye Nsọ kẹ ndu Ízurẹlu;

\par }{\QB kẹle o meru g'ị dụ akpabiri.


\par }{\Q \VS{10}Ọo ndu shi eshishi

\par }{\QB a-kpụkwa igbulọ ngu

\par }{\QB ono.

\par }{\Q Ọ bụru ndu eze phẹ a-nọdu

\par }{\QB ejeru ngu ozi.

\par }{\Q A makwarụ-a lẹ mu gude

\par }{\QB ẹhu-eghu chitsua ngu.

\par }{\Q Obenu lẹ mu e-mechaa gude

\par }{\QB n-yemobu phụaru ngu

\par }{\QB obu-imemini.


\par }{\Q \VS{11}Ọnu-abata gụbe mkpụkpu

\par }{\QB ono e-ghejeru ọnu

\par }{\QB mkpụrumkpuru.

\par }{\Q A ta abyadụ agụ-chije iya

\par }{\QB agụ-chi eswe l'ẹnyashi.

\par }{\Q Ọo ya bụ gẹ ndiphe anọdu

\par }{\QB achịbataru ngu ẹku

\par }{\QB ụnwu-eliphe.

\par }{\Q Ọ bụru ndu eze phẹ a-chịjeru

\par }{\QB phẹ abya;


\par }{\QB \VS{12}kẹle iphe, bụ ọha;

\par }{\QB ọzoo alị-eze, a-jịka

\par }{\QB l'ẹphe te ejeduru

\par }{\QB ngu ozi

\par }{\QB a-bụru mkpurupyata;

\par }{\QB ndu ono bẹ

\par }{\QB ee-mebyishikọta l'ophu.


\par }{\Q \VS{13}Iphe, alị úbvú úbvú

\par }{\QB Lébanọnu gude dụ

\par }{\QB akpabiri a-larụ ngu;

\par }{\QB mbụ oshi payịnu;

\par }{\QB mẹkpoo oshi fịru;

\par }{\QB mẹchakpoo oshi

\par }{\QB sayịpuresu, bụkota oshi,

\par }{\QB dụ iya nụ.

\par }{\Q G'ọ ha bẹ ee-gude mee g'ẹka

\par }{\QB dụru mu nsọ maa

\par }{\QB mma.

\par }{\Q Tẹme mu emekwaphọ g'ẹka

\par }{\QB mu azọje ọkpa bụru ẹka

\par }{\QB dụ akpabiri.


\par }{\Q \VS{14}Ụnwu ndu ono, eme ngu

\par }{\QB ewere ono e-mechaa

\par }{\QB bya l'iphu ngu bya

\par }{\QB ephozeru ngu.

\par }{\Q Iphe, bụkpoo ndu ono,

\par }{\QB agụbeduru ngu iphe

\par }{\QB ono e-mechaa bya

\par }{\QB lẹ mgboru ọkpa ngu bya

\par }{\QB ephozeru ngu.

\par }{\Q Ẹphe e-mechaa tụko kuahaa

\par }{\QB ngu Mkpụkpu kẹ Chipfu;

\par }{\Q Úbvú Zayọnu kẹ Onye Nsọ

\par }{\QB kẹ ndu Ízurẹlu.


\par }{\Q \VS{15}A makwarụ-a l'a jịkaru ngu

\par }{\QB bya akpọo ngu ashị;

\par }{\QB ọphu ọ dụdu onye

\par }{\QB aghajajẹ ngu nụ.

\par }{\Q Obenu lẹ mu e-mechaa mee ngu

\par }{\QB mkpụkpu, ọgbo l'ọgbo

\par }{\QB e-gude eku onwophẹ;

\par }{\QB gude iya ete ẹswa.

\par }{\Q Ọ bụru g'ọo-dụwaro bụ ono

\par }{\QB jasụ l'ojejoje.


\par }{\Q \VS{16}Ịi-ngu ẹra ọhamoha;

\par }{\QB mbụ l'ọo ẹra ndu eze bẹ

\par }{\QB ee-gude hee ngu.

\par }{\Q Noo teke ịi-maru l'ọo

\par }{\QB mbẹdua, bụ Chipfu bẹ

\par }{\QB bụ onye ndzọta ngu;

\par }{\QB bụru onye aagbafụta

\par }{\QB ngu nụ;

\par }{\QB bya abụru Ọkalibe kẹ

\par }{\QB Jiékọpu.


\par }{\Q \VS{17}Ọ bụru mkpọla-ododo bẹ

\par }{\QB mu a-nụ ngu l'ọzori

\par }{\QB onyirubvu.

\par }{\Q Mu anụ ngu mkpọla-ọchaa

\par }{\QB l'ọzori mgbụguru-ígwè.

\par }{\Q Onyirubvu bẹ mu a-nụkwanu

\par }{\QB ngu l'ọzori oshi-nkụ.

\par }{\Q Mu anụ ngu

\par }{\QB mkpụrukpu-ígwè

\par }{\QB l'ọzori mkpuma.

\par }{\Q Ọ bụru nchị-ọdu-doo bẹ

\par }{\QB l'a-nọdu atụ̀ru ngu iphe,

\par }{\QB ịi-nọdu eme.

\par }{\Q Apfụbekoto abụru iya a-nọdu

\par }{\QB edu ngu.


\par }{\Q \VS{18}A ta abyadụ anụmabaa

\par }{\QB l'iphe-kpangangaa

\par }{\QB l'eme l'alị ngu

\par }{\QB l'ophu.

\par }{\Q Ọphu aanụmabaedu

\par }{\QB k'ọla-l'iswi ọzoo

\par }{\QB mgbu-ọnwu l'alị ngu

\par }{\QB gbaa mgburugburu.

\par }{\Q Iphe, ịi-nọdu eku igbulọ ngu

\par }{\QB a-bụru: Ndzọta;

\par }{\QB l'i kua ọnu-abata mkpụkpu

\par }{\QB ngu “Ajaja”.


\par }{\Q \VS{19}“Ọ tọ bụeduru ẹnyanwu

\par }{\QB bẹ ii-gude aphụ ụzo l'eswe;

\par }{\QB ọphu ọnwa echiẹduru ngu

\par }{\QB phuuphuu l'ẹnyashi.

\par }{\Q Noo kẹle Chipfu a-bụru

\par }{\QB ìphóró dụru ngu nụ

\par }{\QB jasụ l'ojejoje.

\par }{\Q Mbụ l'ọo Chileke ngu ono

\par }{\QB a-bụru

\par }{\QB ọdu-biribiri nkengu.


\par }{\Q \VS{20}Ẹnyanwu ta arịbaedu arịba;

\par }{\QB ọphu ọnwa arịbaedu arịba.

\par }{\Q Ọ bụru Chipfu a-bụru ìphóró

\par }{\QB ojejoje nkengu.

\par }{\Q Ọ tọ dụedu mbọku, aphụ

\par }{\QB byaru atsọbaaru ngu.


\par }{\Q \VS{21}Noo teke ndibe ngu l'ophu

\par }{\QB a-bụkotaru

\par }{\QB ndu pfụberekoto.

\par }{\Q Ẹphe enweru alị ono jasụ

\par }{\QB l'ojejoje.

\par }{\Q Mbụ-a; ọ kwa ẹphebedua

\par }{\QB bụ irwu oshi ono,

\par }{\QB mu dzabẹru ono; mbụ ozi,

\par }{\QB mu gude ẹka mu jee;

\par }{\QB g'e gude hụma gẹ

\par }{\QB mu dụ-be akpabiri.


\par }{\Q \VS{22}Ndu ọphu kachaa alwa alị lẹ

\par }{\QB g'unu ha a-dụje ụnu labọ

\par }{\QB l'ụkporo iri;

\par }{\QB tẹme ndu kachaa nwanshịi

\par }{\QB lẹ g'unu ha abụru

\par }{\QB mkpụkpu, ike dụ.

\par }{\Q Ọ kwa mbẹdua bụ Chipfu.

\par }{\Q Iphemiphe-a bẹ mu e-mekwa

\par }{\QB ẹgwegwa mẹ o -rwuẹpho

\par }{\QB teke mu e-me iya.”




\par }\Chap{61}{\SH Apha, Chipfu e-me eze-iphe-ọma
\par }
{\Q \VerseOne{1}Unme Nnajịuphu,

\par }{\QB bụ Chipfu dụ mu l'ẹhu;

\par }{\QB kẹle ọ họtaru mu gẹ mu

\par }{\QB je ezia ndu wozeru

\par }{\QB onwophẹ alị ozi-ọma.

\par }{\Q Ndu meji tọfuru bẹ o

\par }{\QB ziru mu gẹ mu je emee

\par }{\QB gẹ meji nmapfuru

\par }{\QB phẹ;

\par }{\QB gẹ mu je ezia ndu a

\par }{\QB kpụtaru lẹ ndzụ l'ẹphe

\par }{\QB e-nweru onwophẹ.

\par }{\Q Mu epfukwarụpho ndu nọ

\par }{\QB l'ọka-mkpọro l'aa-ha

\par }{\QB phẹ.


\par }{\Q \VS{2}Tẹme gẹ mu bya arakaa

\par }{\QB l'apha, Chipfu e-meru

\par }{\QB ndu nkiya eze-iphe-ọma

\par }{\QB rwuwaru;

\par }{\QB yẹle eswe mbọku,

\par }{\QB Chileke anyi a-gbaru

\par }{\QB ndibe iya ọdzori.

\par }{\Q Mu adụa ndu agụ aphụ

\par }{\QB obu g'ẹphe ha.


\par }{\Q \VS{3}Tẹme mu eyekwarụpho ndu

\par }{\QB Zayọnu ẹka;

\par }{\QB mbụ ndu ọphu aphụ

\par }{\QB tsọru.

\par }{\Q Mu eworu ẹguru okpu-eze

\par }{\QB kpube phẹ l'ishi l'ọzori

\par }{\QB ntụ,

\par }{\QB ẹphe shi kpube onwophẹ;

\par }{\QB wụa phẹ manụ ẹhu-ụtso;

\par }{\QB l'ọzori agụ aphụ;

\par }{\QB yee phẹ uwe,

\par }{\QB bụ aja Chileke ajaja;

\par }{\QB l'ọzori anọdu yọkoo.

\par }{\Q Iphe, aa-nọdu eku phẹ

\par }{\QB abụru “Achị k'apfụbekoto”;

\par }{\Q Oshi, Chipfu kụru l'onwiya

\par }{\QB g'e gude hụma g'ọ

\par }{\QB dụ-be akpabiri.


\par }{\Q \VS{4}Ẹphe a-kpụkwa akahụ igbulọ

\par }{\QB ono,

\par }{\QB dakashịhuru e -shi teke

\par }{\QB ndiche ono;

\par }{\QB bya atụko akahụ ẹka ono,

\par }{\QB bụhawaa ochobu ono

\par }{\QB doziphuchaa azụ.

\par }{\Q Mkpụkpu ono,

\par }{\QB dakpọshihuchaaru

\par }{\QB adakpọshihu nọdu nno

\par }{\QB shi l'ọgbo sweru ọgbo

\par }{\QB ono bẹ ẹphe a-tụko

\par }{\QB kpụzi-kọtachaa.


\par }{\Q \VS{5}Ọ bụru ndu shi eshishi

\par }{\QB a-nọdu echeru unu eghu

\par }{\QB mẹ atụru unu.

\par }{\Q Ndu ọhozo abụru ndu

\par }{\QB a-nọdu ejeru unu ozi ẹgu;

\par }{\QB yẹle ozi opfu-vayịnu

\par }{\QB unu.


\par }{\Q \VS{6}Iphe, aa-nọdu eku unu abụru

\par }{\QB “ndu-uke kẹ Chipfu”.

\par }{\Q Iphe, aa-gụbe unu a-bụru

\par }{\QB “ndu ejeru Chileke

\par }{\QB anyi ozi”.

\par }{\Q Ọ bụru ẹku ụnwu-eliphe bẹ

\par }{\QB unu a-nọdu eri.

\par }{\Q Mbụ ọ bụru iphe-enweru phẹ

\par }{\QB bẹ unu e-gude eku

\par }{\QB onwunu.


\par }{\Q \VS{7}L'ọzori iphe-iphere,

\par }{\QB e gege anọdu eme ndibe

\par }{\QB mu bụ-chia iphe,

\par }{\QB e-me nụ bụ lẹ ndibe mu

\par }{\QB a-nata okiphe

\par }{\QB nnakwasẹ l'ẹka phẹ.

\par }{\Q Tẹme l'ọzori ekpu iphu lẹ

\par }{\QB ntụ bẹ ẹphe a-nọdu

\par }{\QB etechia ẹswa l'okiphe,

\par }{\QB ẹphe ketarụ.

\par }{\Q Ẹhu-ụtso ojejoje abụru nkephẹ.


\par }{\Q \VS{8}“Kẹle mbẹdua, bụ Chipfu bụ

\par }{\QB iphe,

\par }{\QB adụje mu ree bụ ikpe,

\par }{\QB pfụru nhamụnha.

\par }{\Q Ọphu dụkwanu mu ashị bụru

\par }{\QB ana nfụ yẹle eme

\par }{\QB ẹjo-ememe.

\par }{\Q Ọzo bụ lẹ mu e-me

\par }{\QB ire-lanụ bua ndibe

\par }{\QB mu obunggo.

\par }{\Q Tẹme mu l'ẹphe agbaa ndzụ

\par }{\QB ojejoje.


\par }{\Q \VS{9}Oshilọkpa phẹ abụru

\par }{\QB ndu a maru amaru

\par }{\QB l'ọhamoha.

\par }{\Q Nokwaphọ gẹ ndiphe a-maru

\par }{\QB awa phẹ.

\par }{\Q Iphe, bụkpoo onye hụmaru

\par }{\QB phẹ nụ a-majeẹrupho

\par }{\QB l'ẹphe bụ ndu Chipfu

\par }{\QB keberu l'ọma.”


\par }{\Q \VS{10}Mu a-nọdu Chipfu l'ẹka

\par }{\QB tee ẹswa.

\par }{\Q Mbụ l'obu mu bẹ ẹhu atsọ

\par }{\QB l'ime Chileke mu;

\par }{\QB kẹle o yewaru mu ndzọta

\par }{\QB g'uwe;

\par }{\QB bya egude apfụbekoto

\par }{\QB kwaa mu yẹgele g'onye

\par }{\QB yeru uwe mkpẹlanu.

\par }{\Q O meru mu; mu dụ gẹ nwoke,

\par }{\QB abya alụ nwanyị

\par }{\QB k'ọ̀phúú;

\par }{\QB mu kpuchia iphe l'ishi

\par }{\QB g'onye uke Chileke;

\par }{\QB mbụ mee mu;

\par }{\QB mu nọdu ama gẹ nwanyị,

\par }{\QB akwakọ ala ji;

\par }{\QB mbụ nwanyị,

\par }{\QB gude iphe-nchị yẹle

\par }{\QB iphe-olu kwaa onwiya

\par }{\QB akwa.


\par }{\Q \VS{11}Kẹle ọo g'alị emeje g'iphe

\par }{\QB fushia-a;

\par }{\QB tẹme mgbabu nọdu emeje

\par }{\QB g'iphe,

\par }{\QB a kụru iya mehu-a;

\par }{\QB nokwaphọ gẹ Nnajịuphu,

\par }{\QB bụ Chipfu e-me

\par }{\QB g'apfụbekoto yẹle

\par }{\QB ajaja kpọ-futa l'iphu

\par }{\QB ọhamoha.




\par }\Chap{62}{\SH Ẹpha ọ̀phúú ndu Zayọnu
\par }
{\Q \VerseOne{1}Ọ kwa l'iswi ẹhu Zayọnu

\par }{\QB bẹ mu e-gude;

\par }{\QB mu taa nọdudu doo.

\par }{\Q Mbụ lẹ mu e-gude l'iswi ẹhu

\par }{\QB Jierúsalẹmu;

\par }{\QB mu tee dobedu ọnu doo;

\par }{\QB gbiriri jasụ teke

\par }{\QB apfụbekoto iya achafụta

\par }{\QB g'a hụma iya g'ẹka

\par }{\QB nchi bọhuru;

\par }{\QB ndzọta iya enwua kẹ phoo

\par }{\QB g'orọku, eke jajaja.


\par }{\Q \VS{2}Ọhamoha a-hụma apfụbekoto

\par }{\QB nkengu.

\par }{\Q Ndu eze l'ophu ahụma

\par }{\QB ogbu-nwịinwii nkengu.

\par }{\Q L'a gụa ngu ẹpha ọ̀phúú,

\par }{\QB bụ Chipfu e-gude ọnu iya

\par }{\QB gụa ngu iya l'onwiya.


\par }{\Q \VS{3}Gụbedua a-dụ g'okpu-eze,

\par }{\QB dụ ùbvù l'ẹnya,

\par }{\QB nọ l'ẹka Chipfu.

\par }{\Q Mbụ l'ịi-nọdu l'ẹka Chileke

\par }{\QB ngu dụ iya g'okpu-eze,

\par }{\QB onye eze kpu l'ishi.


\par }{\Q \VS{4}Ẹphe te ekubaẹdu ngu

\par }{\QB “onye a gbagharu agbagharụ”.

\par }{\Q Ọphu e kuẹdu alị ngu “ochobu”.

\par }{\Q Iphe, aa-gụ ngu bụ

\par }{\QB “ọtsomahu Chileke”.

\par }{\Q L'a gụa alị ngu “nwanyị,

\par }{\QB a lụru k'ọ̀phúú”;

\par }{\QB kẹle Chipfu e-gude ngu

\par }{\QB ete ẹswa.

\par }{\Q Tẹme alị ngu adụ gẹ nwanyị,

\par }{\QB a lụru k'ọ̀phúú.


\par }{\Q \VS{5}Mbụ l'ọo ẹgube ono,

\par }{\QB nwokorọbya alụje

\par }{\QB nwamgbọko ono

\par }{\QB bụ g'ụnwu ngu a-lụru gụbe

\par }{\QB Zayọnu.

\par }{\Q Ọ bụru g'onye eme ekele nwanyị

\par }{\QB egudeje nyee ya ete ẹswa-a;

\par }{\QB nokwaphọ gẹ Chileke ngu

\par }{\QB e-gude ngu ete ẹswa.


\par }{\Q \VS{6}Mu woakwaru ndu nche

\par }{\QB dobechaa l'eli igbulọ,

\par }{\QB a kpụ-pheru gụbe

\par }{\QB Jierúsalẹmu.

\par }{\Q Ọphu ẹphe abyakwa e-dobe

\par }{\QB ọnu doo eswe l'ẹnyashi.

\par }{\Q Mbụ-a; unubẹ ndu eku

\par }{\QB ẹpha Chipfu;

\par }{\QB unu ba tụtakwa unme!


\par }{\Q \VS{7}Ọphu unu ahakwa iya g'ọ

\par }{\QB tụta unme jasụ teke

\par }{\QB oo-me Jierúsalẹmu g'ọ

\par }{\QB ngụru angụru;

\par }{\QB mee ya g'ọ bụru iphe,

\par }{\QB eliphe l'ophu e-gude

\par }{\QB aja Chileke ajaja.


\par }{\Q \VS{8}Chipfu gudeakwa ẹkutara

\par }{\QB iya;

\par }{\QB yẹle ogwe-ẹka iya l'ophu

\par }{\QB ria angụ sụ:

\par }{\Q “Ọ tọ dụkwa teke mu byaru

\par }{\QB ewobaaru iphe,

\par }{\QB ị kọberu l'alị nụ ndu

\par }{\QB ọhogu ngu g'ọ bụru

\par }{\QB nri phẹ.

\par }{\Q Ọphu ndu ọhozo abyadụ

\par }{\QB angụbaa mẹe ọ̀phúú ono,

\par }{\QB bụ ngu seru akanya

\par }{\QB iya ono.


\par }{\Q \VS{9}Ọ chia ndu kpatarụ iya nụ e-ri

\par }{\QB iya jaa Chipfu ajaja iya.

\par }{\Q Tẹme ndu awọ akpụru

\par }{\QB vayịnu angụa mẹe ya

\par }{\QB l'ọma-unuphu ibe mu ono,

\par }{\QB dụ nsọ onoya.”


\par }{\Q \VS{10}Unu ghajaa ya;

\par }{\QB unu ghajaa ọnu-abata

\par }{\QB mkpụkpu ono!

\par }{\Q Unu dozia ụzo, ndu ono

\par }{\QB a-nọdu eshi!

\par }{\Q Unu tụa mkpoli;

\par }{\QB unu tụa mkpoli l'eze

\par }{\QB oji ono!

\par }{\Q Unu wofuchaa ya mkpuma

\par }{\QB mkpuma, dụ iya nụ!

\par }{\Q L'e wolia ẹkwa-ọhubama ono

\par }{\QB pfụberu ọhamoha

\par }{\QB g'ẹphe hụma!


\par }{\Q \VS{11}Lenu; Chipfu raakwaru iya;

\par }{\QB o jedzuru mgboko jasụ

\par }{\QB l'ẹka igwe beru alị

\par }{\QB beru sụ:

\par }{\Q “Unu sụ ndu Zayọnu g'ẹphe

\par }{\QB hụmakwa l'onye ndzọta

\par }{\QB phẹ abyakwa!

\par }{\Q O gudekwa obunggo iya;

\par }{\QB bya egude iphe,

\par }{\QB oo-gude pfụa ụgwo.”


\par }{\Q \VS{12}“Iphe, ee-ku ndu ono bụ

\par }{\QB ‘Ndu-nsọ kẹ Chileke’;

\par }{\QB ọzoo ‘Ndu Chipfu gbatarụ’.

\par }{\Q L'e kua gụbe Zayọnu

\par }{\QB ‘Nwanchọta’;

\par }{\QB ọzoo ‘mkpụkpu,

\par }{\QB a ta gbadoẹduru agbado’.”




\par }\Chap{63}{\SH Eswe mbọku, Chipfu a-gwata ụgwo iphe
\par }
{\PP \VerseOne{1}“?Bụ onye bụ ọphuu? ?Bụ onye shi l'alị Edọmu abya phọ; mbụ onye ono, yeru uwe, dụ meemee, shi lẹ mkpụkpu Bọzura eje abya ono? ?Bụ onye bụ ono yeru akpabiri g'onye yeru kpowula-kpowula uwe; mbụ onye ono, azọ garamugaramu eje l'iphu l'iphu gude egoshi g'ọ kabe ọkpehu ono?”

\par }{\PP “Ọ kwa mbẹdua. Mu pfụbekwaru ẹka ọto epfu iphe, mu epfu. Tẹme ike adzọta nemadzụ dụkwa mu phọ.”


\par }{\PP \VS{2}“?Bụkwanu gụnu meru g'o gude uwe ngu nọdu eke meemee; g'onye azọcha akpụru-iphe, e meje mẹe?”


\par }{\PP \VS{3}“Ọ kwa mu zọshiru mẹe ono nwẹka mu. Ọhamoha l'ophu ta adụkwa onye byaru ekwe mu ẹbo. Mu gude ẹhu-eghu zọo ya zọshia; mbụ gude oke ẹhu-eghu mu zọo ya tọlitoli. Ọ bụru mee phẹ gbakarụ kpua l'uwe mu. Ọ bụru iya bụ lẹ mee, atụko uwe mu l'ophu sweta.

\VS{4}Ọ bụru iphe, kparụ iya nụ bụ l'eswe agwata ụgwo iphe nọ mu l'ọkpoma. Tẹme apha aagbata mu ono rwuwa.

\VS{5}Mu leru ẹnya; ọphu ọ dụdu onye gbaa mkpu, dụ nụ. Ọ nyịa mu ẹhu kpalaa l'ọ tọ dụdu onye byaru agbaarụ mu mkpu. Ọ bụru ọkpehu mu bẹ mu gude dzọo onwomu. Tẹme ọ bụru oke ẹhu-eghu mu bẹ gudeshi mu nụ.

\VS{6}Mu gude ẹhu-eghu mu zọo ọhamoha pyakapyaka; gude oke ẹhu-eghu mu mee; mẹe tsụahaa phẹ. Mu woru mee phẹ wụa l'alị.”


\par }{\SH Ajaja yẹle epfu anụ Chileke
\par }
{\Q \VS{7}Mu e-pfu k'obu, Chipfu eyeje

\par }{\QB ndibe iya.

\par }{\Q Mbụ iphe, Chipfu meshiru

\par }{\QB anyi, kparụ iphe,

\par }{\QB ọ gbaru g'a jaa ya ajaja;

\par }{\QB mbụ ikpoto iphe, dụ ree,

\par }{\QB o meru ọnu-ụlo Ízurẹlu;

\par }{\QB kẹle ọophushi

\par }{\QB obu-imemini ike;

\par }{\QB tẹme ọ nọdu eyeje obu

\par }{\QB yegharụ iya ẹka.


\par }{\PP \VS{8}Ọ sụru: “Eviya eviya; ndu-a bụ ndibe mu; ụnwu mu, ata abyadụ adzụru mu ụka.” Ọ bụru iphe ono meru g'o gude a dzọta phẹ.

\VS{9}Ẹphe nọdu ejekpọ iphe-ẹhuka, ẹphe jeru g'ọ ha; ọ nọdu atsụe ya phọ l'ẹhu. Ọ bụru ojozi-imigwe, shi l'ẹka ọ nọ jeru je adzọo phẹ. Ọ bụru eye obu, o yeru phẹ; yẹle obu-imemini, ọophuru phẹ bẹ o gude gbata phẹ. Ọ palia phẹ ephekerephe; heru phẹ eheru teke ndiche ono l'ophu l'ophu.

\VS{10}Ọle ọ bụ; ẹphe jịkale-a l'ẹphe tee medu iphe, ọ sụru phẹ g'ẹphe mee; shi nno mee Unme-dụ-Nsọ nkiya iphe aphụ. Ọ bụru iya meru g'o gude ọ ghakọbe bya abụru onye opfu phẹ. Mbụ yẹbedua l'onwiya bya etsoaha phẹ ọgu.


\par }{\PP \VS{11}A nọnyaa; ẹphe nyata teke ndiche; mbụ teke Mósisu yẹle ndu nkiya nọ. Ẹphe rịa sụ: “?Bụ awe bẹ onye ono, dugharu phẹ eze-ẹnyimu ono nọhunu; mbụ onye dugharu ndu nche atụru yẹle atụru mẹ eghu iya-a? ?Bụ awe bẹ ọ nọ; mbụ onye ono, woru Unme-dụ-Nsọ nkiya ye; ẹphe l'iya swiru ono;

\VS{12}onye ono, woru ọkpehu iya ọphu dụ biribiri ye Mósisu l'ẹkutara; o woru eze-ẹnyimu kee ẹbo l'iphu phẹ; k'ọphu aa-maru ẹpha iya jasụ l'ojejoje;

\VS{13}mbụ onye ono, duru phẹ ghaa ogbumini ono. Ẹphe gbaa kwaakwaa g'ịnya agba l'echiẹgu. Ọphu opfu adụduru phẹ l'ọkpa.

\VS{14}Unme Chipfu rwukpọo phẹ phọ g'onye erwu eswi eje lẹ mbarabata; je adọbe l'ẹka ẹphe nọru tụta unme. Ọ bụ ẹgube ono bụ g'i gude dua ndibe ngu; k'ọphu ii-me g'ẹpha ngu bụru iphe, a-dụ akpabiri.”


\par }{\PP \VS{15}Gbẹnu l'imigwe; mbụ l'ephekerephe ẹka ono, aba-eze ngu nọ ono; mbụ ẹka ono, dụ nsọ bya adụ akpabiri ono; gbẹnu l'ẹka ono tụfu ẹnya hụmakpodapho! ?Bụ awe bẹ n-yemobu ngu; yẹle ọkpehu ngu nọ? Eme odoo ngu yẹle aphụ obu-imemini ngu ono ta adụekwa ọphu i kweru g'o rwua anyi ẹka.

\VS{16}Obenu l'ọo ngu bụ nna anyi. A makwarụ-a lẹ Ébirihamu ta amadụ anyi. Ọphu Ízurẹlu amadụ onye anyi bụ. Obenu l'ọo gụbe Chipfu bụ nna anyi; bya abụru onye aagbata anyi. Ẹpha ngu shi l'ojejoje dụta.

\VS{17}Sụ-a; gụbe Chipfu; ?bụ gụnu meru g'o gude i mee g'anyi phukuru lụfu l'ụzo nkengu; ị sụ-chia ọkpoma anyi k'ọphu bụ l'anyi ta tsụduru ngu ebvu? Lwanụ azụ m'ọbvu ndu-ozi ngu; mbụ ọkpa-ipfu ono, bụ okiphe ngu ono!


\par }{\PP \VS{18}Alị nsọ ngu ono ta nọduru ndibe ngu ọdu l'ẹka. Ndu ọhogu ngu bya eworu ẹka ono, dụru ngu nsọ ono zọo tọlitoli.

\VS{19}Ọle anyi bụekwapho nkengu e -shi lẹ ndiche. Ọ gbẹ dụ g'i tikị bụ-swee ishi anyi; g'e teke ekuswee anyi laaru l'ẹpha ngu.




\par }\Chap{64}{\PP \VerseOne{1}Ọ dụ g'a sụ g'ị gbajaa igwe ẹbo nyizeta! G'oke úbvú nmaa jiijiijii l'iphu ngu!

\VS{2}Mbụ-a; ẹgube ono, ọku etsuje nkụ, enwu ọku ono; ẹgube ono, ọku emeje gẹ mini, shiru iya nụ phụhu ụphu ono; nyizetanụ bya emee gẹ ndu ọhogu ngu maru ẹpha ngu! Byanụ emee g'ọhamoha phụa kpaakpaakpaa l'iphu ngu;

\VS{3}kẹle teke ono, i meru iphe, dụgbaa oke ebvu onoya, bụ iphe, anyi amadụ l'ii-me ono bẹ i nyizetaru. Oke úbvú nmaa jiijiijii l'iphu ngu.

\VS{4}E -shi kẹ teke ndiche ta adụkwa onye nụmajewaru nụ. Ọphu ọ tụbajeduru lẹ nchị. Ọphu ẹnya ahụmajeduru Chileke ọzo, dụ nụ, abụdu gụbedua, bụ Chileke, emejeru ndu ele iya ẹnya l'ẹka iphe, ẹphe ele ẹnya iya.

\VS{5}Ịigbajeru phẹ mkpu; mbụ ndu egudeje ẹhu-ụtso eme iphe, pfụru ọto. Mbụ ndu nyatarụ iphe, ị sụru g'e meje. Obenu lẹ teke anyi emekwaphọ iphe-ẹji ekpu phẹ; ẹhu eghuahaa ngu eghu. ?Dẹnuhunu g'ee-shi dzọtaba anyi?

\VS{6}G'anyi ha dụkwaa g'iphe, aasọ nsọ. Tẹme apfụbekoto anyi dụkotawa gẹ nkịrika ẹkwa, dụ ideyideyi. G'anyi ha nwewaru enwenwe dụ gẹ mkpẹekwo. Iphe-ẹji anyi nọdu apa anyi nganganga gẹ phẹrephere.

\VS{7}Ọ tọ dụedu onye eku ẹpha ngu. Ọphu ọ dụedu onye eme gẹ ya e-me wọru ngu ẹka; kẹle i woharu anyi iphu; bya eworu anyi wehaaru ẹjo-ememe, anyi eme.


\par }{\PP \VS{8}Obenu lẹ-a; gụbe Chipfu; ọ kwa ngu bụ nna anyi. Anyịbedua bụkwa ụrwa; gụbedua bụru onye akpụ ite. Anyi tụkoru bụru iphe, i gude ẹka ngu mee.

\VS{9}G'ẹhu te eghughakwaru ngu eghu ẹka jiko Chipfu. Ba gụkobekwaru anyi iphe-ẹji anyi g'ọ nọo jasụ l'ojejoje! Jikonu lenaa anyi ẹnya; kẹle anyi tụkokwaru bụru ndibe ngu!

\VS{10}Mkpụkpu ngu, dụgbaa nsọ ono tụkoakwaru bụru ẹjagiri echiẹgu. Mbụ je akpachaa lẹ Zayọnu bụchakwaa ẹjagiri echiẹgu. Tẹme Jierúsalẹmu bụru ochobu.

\VS{11}Eze-ụlo ngu ono, dụ nsọ; bya adụ akpabiri ono, anyi shi nweru ono, bụ ẹka nna anyi oche phẹ shi anọduje aja ngu ajaja ono bẹ a tụakwaru ọku; o tsua ya tsufu. Tẹme iphe, bụkpoo ẹka ono, anyi yeru obu ono g'ọ ha bụkotaru ọla-l'iswi.

\VS{12}G'ọ dụ ẹgube ono gụbe Chipfu; ?ii-gudeshikwaphọ onwongu? ?Ịi-nọ-kirishi nwadoo hụ̀a anyi ahụ̀hù hụgharu iya ẹka tọo?




\par }\Chap{65}{\SH Ikpe yẹle ndzọta
\par }
{\PP \VerseOne{1}Mu shi ekpuhajẹ onwomu goshi ndu akpaduru ishi mu. Ndu achọduru mu achọcho bẹ mu shi emeje g'ẹphe hụma mu. Ọ bụru ọha ono, te eshidu ekuje ẹpha mu ono bẹ mu shi asụje: Wakwa mu-o! Wakwa mu-o!

\VS{2}Mbọku-mbọku bẹ mu amachịje ẹka tọgboru ndu ẹjo-ọkpoma. Mbụ ndu ono, ụzo ẹphe eshi adụdu ree ono, bụepho iphe, ẹphe rịtaru bẹ ẹphe anọduje eme g'ẹphe mee ono;

\VS{3}mbụ ndu bụ mkpụrumkpuru bẹ ẹphe anọduje akpatsu mu iwe l'iphu mu gẹdegede; ejeje anọdu lẹ mgbabu agwa iphe; kpọkobe bụloku mee ya ẹnya ẹka aakpọje ụ̀nwù-isẹnsu ọku;

\VS{4}ndu ejeje anọdu l'ẹka eelije odzu; kwaa akwakwa l'ẹka ono nwụkota ẹnya ẹnyashi eme kẹ maa l'edomi; ndu anọduje ata anụ ezi; eshi mini iphe l'ite phẹ, bụ mini anụ, aasọ nsọ;

\VS{5}ndu anọduje epfu sụ: Ọ-nọ-l'ụzo gbalakwaa! G'ọ tọ dụkwa onye a-byakube mu ntse; kẹle mu dụkwa nsọ! Mu kakwa ngu adụ nsọ! Ẹgube ndu ono bụ ẹnwuru, akpụ tụuu ala mu l'imi. Ẹphe bụ ọku, enwuje phoophoophoo mkpụrumkpuru.


\par }{\PP \VS{6}“Lekwa; e dekwaru iya edede dobe mu l'iphu sụ: Mu taa nọdukwa doo. Mu a-pfụkwa ụgwo pfụ-dzua apfụ-dzu. Mu a-pfụ phẹ iya nwuru iya enwuru ye phẹ l'ẹka;

\VS{7}mẹkpoo iphe-ẹji nkephẹ; mẹ kẹ nna phẹ oche phẹ.” Nokwa iphe, Chipfu eepfu. “Ọ bụru iphe, kparụ iya nụ bụ l'ẹphe jeru je anọdu l'eli úbvú agwa iphe; je anọdu l'eli obvu epfubyishi mu. Ọo iphe ono meru g'o gude mu je apfụ phẹ ụgwo iphe, ẹphe meru; nwuru iya enwuru dẹe phẹ adẹe l'ụtapfu.”


\par }{\PP \VS{8}Wakwa iphe, Chipfu epfu baa: “Ọ kwa ẹgube ono, mẹe abụjeru: ọ -dụkwadu l'ọjopfula akpụru vayịnu; l'aasụ g'e te mebyishikwa iya lẹ nwiphe, dụ ree hakwaru dụkwadu iya ono; nọkwa gẹ mu e-me kẹ ndu ejeru mu ozi bụ ono; mu taa tụkokwa g'ẹphe ha emebyishi.

\VS{9}Mu e-mekwa g'awa Jiékọpu phọdu. Mbụ lẹ mu e-me g'ọ dụru ndu Jiuda e-nweru oke úbvú mu ono. Mbụ l'ọo ndu ono, mu họtaru ono bẹ ọo-bụru okiphe phẹ. Ọ bụru ẹka ono bẹ ndu ono, ejeru mu ozi ono e-buru.

\VS{10}Nsụda Sharọnu a-bụru ẹka aa-nọdu eche iphe-edobe. Tẹme nsụda Akọru abụru ọdu-eswi dụru ndibe mu, bụ ndu achọ mu nụ.


\par }{\PP \VS{11}“Obenu k'unubẹdua, bụ ndu jịkaru mụbe Chipfu; bya azọha eze úbvú mu ono, dụ nsọ ono; mbụ ndu meru nri doberu Omelonwiya; bya agbajia mẹe l'okoro sụberu Ọkpuluwa;

\VS{12}ẹgube ndu ono bẹ mu a-gbakọ doberu ogu-echi. Tẹme g'unu ha e-phuretaẹpho g'a phụshia unu tẹrii; kẹle mu kuru unu oku; ọphu unu azaduru ẹnu. Mu pfua opfu yeru unu; ọphu unu angaduru nchị. Unu nọdu mu l'iphu mee ẹjo-ememe. Tẹme ọ bụru iphe, dụ mu ẹji bẹ unu hatarụ ememe.”

\VS{13}Ọo ya bụ lẹ-a; wakwa iphe, Nnajịuphu, bụ Chipfu epfu baa: “Ndu ejeru mu ozi e-rikwa nri; unubẹdua aswịru ẹgu. Ndu ejeru mu ozi angụa iphe-angụngu; unubẹdua akpọhu ọnu nkụ. Ndu ejeru mu ozi e-tekwa ẹswa; unubẹdua abụru ndu e meru iphe-iphere kpua.

\VS{14}Ndu ejeru mu ozi a-gụ ebvu; ebvu, shi l'ẹhu-ụtso, jiru phẹ obu; obenu l'unubẹdua a-ra ẹkwa aphụ, tụkoru unu obu sweta; unu echia mkpu l'ẹka meji tọfuwaru unu ree.

\VS{15}Ẹpha unu a-bụru iphe, ndu mu họtaru e-gudeje ephu l'iphu. Ọ bụru Nnajịuphu, bụ Chipfu e-mechaa gbua unu. Obenu lẹ ndu ejeru iya ozi bẹ ọo-gụ ẹpha ọ̀phúú.

\VS{16}Onye agọkpo ọnu-ọma anụ nemadzụ l'alị ono l'e-gude Chileke ire-lanụ ono agọ iya. Onye erikwanụ nte l'alị ono egude Chileke ire-lanụ ono ria nte ọbu; kẹle iphe-ẹhuka, shi dụhawaa nụ bẹ aa-tụko zọhachaa woru iya domia gẹ mu ta ahụmajehe iya.


\par }{\PP \VS{17}“Lekwa; mu e-metakwa igwe ọ̀phúú; bya emeta eliphe ọ̀phúú. Akahụ iphe bẹ a taa nyatabaẹdu; ọphu ọobatabaedu l'egomunggo.

\VS{18}Ọ chia g'ẹhu tsọo unu ụtso; unu ete ẹswa ojejoje ekpu iphe ono, mu e-meta ono; kẹle mu e-me Jierúsalẹmu g'ọ bụru mkpụkpu ẹhu-ụtso. Tẹme ndu nọ iya nụ abụru ndu emeje g'ẹhu tsọo nemadzụ.

\VS{19}Mu e-te ẹswa kpua Jierúsalẹmu. Tẹme ndibe mu a-bụru ndu e-me g'ẹhu tsọo mu ụtso. Ọphu aanụmaedu olu-ẹkwa; ọzoo echi mkpu l'ime iya ọzobaa.

\VS{20}Ọ tọ dụbaedu nwata, a-nọ ujiku olemole nwụhu l'ime mkpụkpu ono; ọzoo onye bụ ọgerenya, ata akafụdu nka l'ishi. Onye nọru ụkporo apha ise bya anwụhu bẹ aa-sụje l'ọ gbakwohuru agbakwohu. Onye iphe-ẹji, anọ-rwuduru ụkporo apha ise bẹ aa-sụje l'a tụru iya ọnu.

\VS{21}Ẹphe a-kpụshi ụlo buru iya. Ẹphe agbaa opfu-vayịnu ria akpụru iya.

\VS{22}Ẹphe taa kpụedu ụlo aharu ndu ọzo g'ẹphe buru. Ọphu ẹphe akọedu opfu aharu ndu ọzo g'ẹphe ria; kẹle ọo g'oshi akabeje nka bụ gẹ ndibe mu a-ka nka. Mbụ lẹ ndu ono, mu họtaru ono e-rije iphe, ẹphe seru akanya iya; ria ya nọo ọdu.

\VS{23}Ẹphe te eseẹdu akanya ọla-l'iswi. Ọphu ẹphe anwụshiedu ụnwegirima, ẹheni a-nọdu etso; kẹle ẹphe a-bụru ndu Chipfu keberu l'ọma; ẹphebedua g'ẹphe ha; mẹkpoo awa phẹ l'ophu.

\VS{24}Ẹphe -bya eku oku; mu evuwaru ụzo za phẹ ẹnu. Ẹphe -gudekwadụ-a opfu l'ọnu epfu; mu anụmawa iphe, ẹphe epfu.

\VS{25}Ẹjo-nkụta-ọswa ẹphe l'ụnwu atụru a-tụkoje akpa nri l'ẹka lanụ. Tẹme oduma awata ata ẹswa g'eswi. Ọ bụru iphe, agwọ e-rije bụ urwuku. Iphe ono ta adụedu ọphu emeka iphe; ọzoo gbua iphe egbugbu l'eli úbvú mu ono, dụ nsọ ono l'ophu.” Nokwa iphe, Chipfu eepfu.




\par }\Chap{66}{\SH Ikpe yẹle ẹka obu a-dụ
\par }
{\PP \VerseOne{1}Wakwa iphe, Chipfu epfu: “Imigwe bụkwa aba-eze mu. Eliphe bụru okposhi, mu tụ-koberu ọkpa. Dẹnu ẹgube ụlo, unu a-kpụru mu? ?Bụ ẹgube awe bẹ mu a-nọduje iya atụta unme ọbu?

\VS{2}?Tọbudu mbẹdua gude ẹka mu mee iphemiphe ono g'ọ ha meru g'o gude ẹphe dụ?” Nokwa iphe, Chipfu eepfu. “Wakwa ẹgube onye mu a-gụbe iphe baa: onye wozeru onwiya alị; yẹle onye obu iya dụ àgù; onye anụmaje opfu mu; ndzụ erwuta iya.


\par }{\PP \VS{3}“Obenu l'onye bụepho l'oogburu mu eswi; dụkwa g'onye egbu nemadzụ. Onye gude nwatụru agwa mu dụkwanu g'onye aswịkwo nkụta olu. Onye gude iphe, ọ kọtaru l'opfu bya mu anụnu dụle mu-a g'onye agbashị mu mee ezi. Onye akpọkwanuru mu ụ̀nwù-isẹnsu ọku dụepho g'onye agwa nshi. Noo kẹle ẹphe hatawaru ẹnu ẹka phẹ. Tẹme ọ bụru iphe, adụje phẹ ree bụ ẹjo ahụma, ẹphe anọduje eme.

\VS{4}Ọo ya bụ lẹ mbẹdua a-chọtakwapho iphe, mu e-gude mekpaa phẹ ẹhu. Mbụ-a; mu e-meẹ phẹ phọ iphe, ẹphe atsụ ebvu; kẹle teke mu kuru oku ta adụdu onye zarụ mu ẹnu. Ọphu ọ dụdu onye yeru mu ọnu teke mu pfuru opfu. Ẹphe nọdu mu l'iphu eme ẹjo-ememe. Tẹme ọ bụru iphe, ẹphe họtaru eme bụ iphe, adụdu mu ree.”


\par }{\PP \VS{5}Unu nụmakwa Opfu Chipfu; unubẹ ndu anmajẹru opfu iya pyaapyaapyaa: “Ụnwunna unu, bụ ndu kpọru unu ashị bya ewuchia unu ewuchi l'opfu ẹhu mu bẹ pfuwaru sụ: ‘Gẹ Chipfu goshinu l'ọ bụ onye gbaru g'a kwabẹje iya ùbvù; k'ọphu anyi a-hụma ẹhu-ụtso unu!’ Ọle ee-mechanaa mee ndu ono iphe-iphere.

\VS{6}Nụmakpodapho ùtsú, ada lẹ mkpụkpu! Nụmakpodapho ụzu, aatụ l'eze-ụlo Chileke. Ọ kwa iphe, ada nụ bụ lẹ Chipfu apfụ ndu ọhogu iya iphe, rwuberu phẹ nụ.


\par }{\PP \VS{7}“Zayọnu bẹ ime byaru awata ememe; ọ nwụwa nwa. Mbụ l'upfu byaru awata iya eme ẹhuka; ọ nwụwa nwa nwoke.

\VS{8}?Bụ onye nụmajeru ẹgube iphe ono? ?Bụ onye hụmajeru ẹgube iphemiphe ono? ?Aanwụje ọha l'ophu l'ujiku lanụ? Tọo ?aa-dụ ike zeda ndu a-bụru ọha ẹka phẹ lẹ mgbo lanụ? Ọle ọ bụ; ọ kwadụ-a ime, watarụ eme Zayọnu; ọ nwụwanu ụnwegirima iya.

\VS{9}?Mu e-mechaa g'ime merwua l'anwụnwu; mu emeẹdu g'a nwụa ya tọo?” Nokwa iphe, Chipfu eepfu. “Sụ-a; ?mu a-gbẹ sụ-chia ẹkpa-nwa l'ẹka mu gbẹ mewaa gẹ nwa rwua l'anwụnwu?” Nokwa iphe, Chileke unu epfu.


\par }{\Q \VS{10}G'ẹhu tụko unu lẹ

\par }{\QB Jierúsalẹmu tsọo ụtso!

\par }{\Q G'unu gude Jierúsalẹmu

\par }{\QB tee ẹswa; iphe,

\par }{\QB bụkpoo unubẹ ndu yeru

\par }{\QB iya obu!

\par }{\Q G'ẹhu tsọshikpoo unu l'iya

\par }{\QB ike;

\par }{\QB mbụ unubẹ ndu rarụ

\par }{\QB iya ẹkwa;


\par }{\QB \VS{11}kẹle unu a-ngu ẹra ngu-jia

\par }{\QB ẹpho l'ẹra iya ono,

\par }{\QB bụ ẹra ndumobu ono.

\par }{\Q Unu a-ngụkpoo ya mịa ya

\par }{\QB pyọpyopyo l'ọ tsọo

\par }{\QB unu ụtso;

\par }{\QB kẹle ọo-nọdu agbọ kẹ jọjojo.


\par }{\PP \VS{12}Kẹle-a; wakwa iphe, Chipfu epfu baa: “Mu e-me g'ẹhu-guu sọru iya gborogboro gẹ nggele. Tẹme ẹku, shi ọhamoha alwaru iya gẹ nggele, asọ asọso. Ee-che ngu ẹra; hee ngu l'onwiya; tee ngu ebvu l'ụtapfu.

\VS{13}Ọo gẹ ne adụje nwa iya obu bụ gẹ mu a-nọdu adụ unu obu. Ọ bụru lẹ Jierúsalẹmu bẹ mu a-nọdu adụ unu obu ọbu.

\VS{14}Unu -hụmaepho iphe ono bẹ obu a-tsọahaa unu ụtso. Unu abyaahaa pulapula g'ẹswa. Iphe ono, Chipfu e-me l'ẹhu ndu ejeru iya ozi ono; bẹ l'e-me g'a maru iya. Obenu lẹ ndu ọhogu iya bẹ ọo-tukoshi oke ẹhu-eghu iya.”


\par }{\PP \VS{15}Unu lekwa; Chipfu gudekwa ọku abya. Tẹme ụgbo-ịnya iya dụgbaa g'oke phẹrephere. Ọ bụru oke iwe bẹ oo-gude tukoshi phẹ ẹhu-eghu iya. L'o gude ọku, enwu phoophoophoo baarụ phẹ mba;

\VS{16}kẹle ọo ọku yẹle ogu-echi iya bẹ Chipfu ee-gude kpee ndiphe ikpe; mbụ lẹ ndu Chipfu a-phụ tẹerii a-dụkwa igwerigwe.


\par }{\PP \VS{17}“Ndu ono, doru onwophẹ nsọ bya asachaa onwophẹ awụ eje l'ẹnya-agwa; mbụ ndu awụ l'odze etso onye ono, nọ l'echilabọ ndu ata anụ ezi; mẹ ndu ata okerepfu; mẹ ikpoto anụ ọzo, aasọgba nsọ; ndu ono g'ẹphe ha l'a-tụko tabuhu ọnu l'ugbo lanụ.” Nokwa iphe, Chipfu eepfu.

\VS{18}“Tẹme eshinu ẹphe eme ẹgube umere ono; tẹme ẹphe nọdu arị ẹgube ọriri ono bẹ mu abyaakwaa achịkobe ọhamoha; mẹkpoo ndu epfu ẹgube opfu, ẹphe epfu g'ẹphe bya ahụma gẹ mu dụ-be akpabiri.


\par }{\PP \VS{19}“Mu e-me iphe-ọhubama l'echilabọ phẹ. Mu abya aharu nwa ndu ọphu warụ nụ zia g'ẹphe jedzuru ọhamoha ono, bụ ndu teke anụma-swee ụ́dù mu; ọphu ẹphe eke ahụma-swee gẹ mu dụ-be akpabiri ono; mbụ g'ẹphe jee mkpụkpu Tashishi; waa alị Pulu; yẹle alị ndu Lidiya; mbụ ndu ono, agbajẹ apfụ ono. Ẹphe eje alị ndu Tubalu; yẹle kẹ ndu Jiavanu; jekọta alị ndu bu ụzenya ụzenya lẹ mgboru eze-ẹnyimu. Ẹphe eje emee g'ọhamoha ono maru gẹ mu dụ-be akpabiri.

\VS{20}Ẹphe a-tụko ụnwunna unu l'ophu, shigbaa l'ọhamoha chịta bya l'úbvú mu, dụ nsọ lẹ Jierúsalẹmu. Ẹphe a-bụru iphe, e gude gwaa Chipfu. Ẹphe anọdu l'ịnya abya; mẹ l'ụgbo-ịnya; mẹkpoo l'ụgbo-alị, ọphu aakpụ akpụkpu. Ẹphe anọdu l'eli ịnya-mulu; mẹkpoo l'eli ịnya-kamẹlu awụ abya.” Noo iphe, Chipfu epfu. “Sụ-a; aa-chịru phẹ bya ẹgube ono, ndu Ízurẹlu eyeje ngwẹja-nri l'ite, a ta sọdu nsọ gude bya mu anụnu l'eze-ụlo mụbe Chipfu ono.

\VS{21}Tẹme mu a-hakwaru phẹ phọ họta g'ẹphe bụru ndu-uke mụbe Chileke; yẹle ndu Lívayi.” Nokwa iphe, Chipfu eepfu.


\par }{\PP \VS{22}“Sụ-a; ọ kwa g'igwe ọ̀phúú; yẹle eliphe ọ̀phúú, mu e-me a-nọ jasụwaruroya l'iphu mu; nokwa g'ẹpha unu; yẹle awa unu a-nọ.” Nokwa iphe, Chipfu eepfu.

\VS{23}“Ee-shije l'iphe, bụ Ọbo Ọnwa-ọ̀phúú jasụ l'iphe, bụkota ọnwa afụfu ọzo; tẹme l'e shijekwaphọ l'iphe, bụ eswe-atụta-unme lanụ jasụ l'iphe, bụkota eswe-atụta-unme ọzo; mbụ lẹ nemadzụ l'ophu a-byajẹ bya abaarụ mu ẹja.” Nokwa iphe, Chipfu eepfu.

\VS{24}“Ọzo bụ l'ẹphe a-lụfuje je ahụma odzu ndu kwefuru mu ike. Ẹka ono bẹ ẹ̀kà, a-nọdu ata phẹ nụ taa nwụhukwa anwụhu. Ọphu ọku, enwu iya nụ anyịhudu anyịhu. Ẹphe abụru iphe, ndiphe l'ophu a-nọdu akpọ-yiru ukuvu.”

\par }