\NormalFont\ShortTitle{2 Ndu eze}

{\MTB Ẹkwo

\par }{\MT Ndu eze

\par }{\MTB k'ẹbo



\par }\ChapOne{1}{\SH Éhazaya ezi g'e jeru iya l'agwa Balụ-Zebọbu
\par }
{\PP \VerseOne{1}Tọbudu iya bụ; Éhabu nwụhuepho; ndu Mówabu wata ekwefụru ndu Ízurẹlu ike.


\par }{\PP \VS{2}Ọ bụru teke ono bẹ Éhazaya shi l'ọnuzo ụlo-eli iya lẹ Samériya kabafụ bya adaa meka iphe. Ọ bya ezia ndu-ozi; sụ phẹ: “Unu jeẹshikwa l'ajị lẹ Balụ-Zebọbu, bụ agwa ndu Ẹkuronu g'a maru ?mu l'a-kaa mma l'iphe-a, mu mekarụ-a?”


\par }{\PP \VS{3}Ọle ojozi Chipfu jeru asụ Elayịjia, onye mkpụkpu Tishibe: “Gbalihu jepfu ndu-ozi eze ndu Samériya phọ je asụ phẹ: ‘?Bụ lẹ Chileke ta nọdu l'alị ndu Ízurẹlu meru g'o gude; unu nọdu eje l'ajị lẹ Balụ-Zebọbu, bụ agwa ndu Ẹkuronu?’

\VS{4}Ọo ya bụ lẹ-a; Chipfu sụru-a: ‘Ị tị byadu agbẹshi agbẹshi l'iphe-azẹe, ẹka i dabyiru ono. Ị nwụhufutajekwa.’ ” Ọo ya bụ; Elayịjia jeshia.


\par }{\PP \VS{5}Ndu ozi ono lwaphuta azụ; bya abyapfuta eze; ọ sụ phẹ: “?Dẹnu g'ọ nwụru; unu lwatashịaru azụ?”


\par }{\PP \VS{6}Ẹphe sụ iya: “O nweru nwoke, byapfutaru anyi bya asụ anyi: ‘Unu jepfu eze ono, ziru unu ozi ono je asụ iya lẹ Chipfu sụru-a: ?Bụ lẹ Chileke ta anọdu l'alị Ízurẹlu meru g'o gude i zia g'e jeru ngu l'ajị lẹ Balụ-Zebọbu, bụ agwa ndu Ẹkuronu? Sụ-a; ị tị byadu agbẹshi agbẹshi l'iphe-azẹe ẹka ị dabyiru ono. Ị nwụhufutajekwa.’ ”


\par }{\PP \VS{7}Eze bya asụ phẹ: “?Ọ dụ ịdu-agha; mbụ nwoke ono, byapfutaru unu bya epfuaru unu iphe ono?”


\par }{\PP \VS{8}Ẹphe sụ iya: “O yeru uwe, e meru l'ẹji anụ; iphe, o keru l'upfu bụru akpọ-anụ.”

\par }{\PP Éhazaya sụ: “Ọ kwa Elayịjia kẹ Tishibe bẹ ọ bụ.”


\par }{\SH Éhazaya ezi g'e je egude Elayịjia
\par }
{\PP \VS{9}Tọbudu iya bụ; eze bya ezia onye-ishi ndu ojọgu ụkporo labọ l'iri; bya eyeru iya ndu ojọgu iya ono g'ẹphe je egude Elayịjia. Ẹphe rwua; onye-ishi ndu ojọgu ono bya ejepfu Elayịjia lẹ mkpakpọnu úbvú l'ẹka ọ nọ; je asụ iya: “Gụbe onye kẹ Chileke; eze sụru g'i nyizeta!”


\par }{\PP \VS{10}Elayịjia sụ onye-ishi ndu ojọgu ụkporo labọ l'iri ono: “Ọ -bụru lẹ mu bụ onye kẹ Chileke; g'ọku shikwa l'imigwe bya ekegbushia unu lẹ ndu ojọgu ụkporo labọ l'iri ono, unu l'ẹphe swị ono.” Tọbudu iya bụ; ọku shinu l'imigwe bya ekegbushia yẹle ndu ojọgu ụkporo labọ l'iri ono.


\par }{\PP \VS{11}Eze byakwa ezia onye-ishi ndu ojọgu ụkporo labọ l'iri ọzo; bya eyeru iya ndu ojọgu ụkporo labọ l'iri g'ẹphe je egude Elayịjia. Ẹphe rwua; onye-ishi ndu ojọgu ono sụ iya: “Gụbe onye kẹ Chileke; eze sụru g'i nyizeta ẹgwegwa!”


\par }{\PP \VS{12}Elayịjia sụ: “Ọ -bụru lẹ mu bụ onye kẹ Chileke; g'ọku shikwa l'imigwe bya ekegbushia unu lẹ ndu ojọgu ụkporo labọ l'iri ono, unu l'ẹphe swị ono.” Tọbudu iya bụ; ọku kẹ Chileke shi l'imigwe bya ekegbushikọta yẹle ndu ojọgu ụkporo labọ l'iri ono.


\par }{\PP \VS{13}Ọo ya bụ; eze byakwa ezia onye-ishi ndu ojọgu ụkporo labọ l'iri k'ẹto iya; bya eyeru iya ndu ojọgu ụkporo labọ l'iri ono. Ẹphe rwua; onye-ishi ndu ojọgu ụkporo labọ l'iri k'ẹto iya ono nyikota; bya ejepfu Elayịjia; je adaa gbushi ikpere l'iphu iya; rwọahaa ya; sụ: “Gụbe onye kẹ Chileke; jiko gụbenu ndzụ mu iphe; mẹ ndzụ ụmadzu ụkporo labọ l'iri-a, bụ ndu-ozi ngu-a. Gụbenu phẹ iphe l'ẹnya nkengu.

\VS{14}Lewarọ g'ọku shi l'imigwe bya ekegbushia ndu-ishi ndu ojọgu labọ phọ, vuhawa ụzo bya; mẹ ndu ojọgu ụkporo labọ l'iri iri phọ, ẹphe l'ẹphe swịgbaa phọ. Jiko gụbero ndzụ mu iphe l'ẹnya nkengu.”


\par }{\PP \VS{15}Tọbudu iya bụ; ojozi Chipfu sụ Elayịjia: “Tsoru iya nyize. Ba atsụshi iya ebvu!” Ọo ya bụ; Elayịjia gbalihu tsoru iya nyizeta; ẹphe jepfu eze.


\par }{\PP \VS{16}Elayịjia sụ eze: “Chipfu sụru-a: ‘?Bụ lẹ Chileke ta anọdu l'alị ndu Ízurẹlu bẹ meru g'o gude i zia ndu-ozi g'ẹphe jeshiaru ngu l'ajị lẹ Balụ-Zebọbu, bụ agwa ndu Ẹkuronu. Eshi ọphu i meru iya nno bẹ ị tị byadu agbẹshi agbẹshi l'iphe-azẹe ono, ị dabyiru ono. Ị nwụhufutajekwa.’ ”

\VS{17}No iya; Éhazaya nwụhu ẹgube ono, Chipfu shi l'ọnu Elayịjia pfua ya ono.

\par }{\PP Jióramu bya abụru eze nọchia ẹnya iya; kẹle Éhazaya ta anwụtaduru nwa nwoke. Ọ bụru l'apha, kwe Jiehoramu, bụ nwa Jiehoshafatu apha labọ, o shi bụtaru eze ndu Jiuda bẹ Jióramu, bụ iya bụ nwune iya byaru abụru eze ndu Ízurẹlu.


\par }{\PP \VS{18}Iphe ọzo, nwụru nụ teke Éhazaya bụ eze; mẹ iphe, o meru bẹ e dekọtaru l'ẹkwo-akọ, e deshiru iphe, ndu eze ndu Ízurẹlu megbabẹru.




\par }\Chap{2}{\SH Chipfu ekuba Elayịjia l'imigwe
\par }
{\PP \VerseOne{1}Teke Chipfu abya egude oke phẹrephere, l'aswore aswore kuba Elayịjia l'imigwe bẹ Elayịjia yẹle Elayịsha nọ l'ije a -gbẹ lẹ mkpụkpu Gilugalu.

\VS{2}Elayịjia sụ Elayịsha: “Nọdukwa l'ẹka-a; kẹle Chipfu zikwaru mu gẹ mu je mkpụkpu Bẹtelu.”

\par }{\PP Elayịjia sụ iya: “Eshinu Chipfu nọ ndzụ g'ọ nọ iya-a; tẹme gụbedua nọdu ndzụ g'ị nọ iya-a; bụ g'ọ bụ ire-lanụ lẹ mu ta byadụ aha ngu.” Ọo ya bụ ẹphe swịru jeshia Bẹtelu.


\par }{\PP \VS{3}Ọ bụru lẹ Bẹtelu bẹ ọgbo ndu mpfuchiru Chileke, bu iya nụ wụ-pfutaru Elayịsha bya asụ iya: “?Ị maru-a lẹ Chipfu abya ekuta nnajịuphu ngu ntanụ-a?”

\par }{\PP Elayịsha sụ: “Ee; mu makwarụ-a; ọlobu; unu haarọ ono.”


\par }{\PP \VS{4}Elayịjia sụ Elayịsha: “Nọdukwa l'ẹka-a Elayịsha; kẹle Chipfu zikwaru mu gẹ mu je mkpụkpu Jieriko.”

\par }{\PP Elayịsha sụ iya: “Ọo gẹ Chipfu nọ ndzụ g'ọ nọ iya-a; tẹme gụbedua nọdu ndzụ g'ị nọ iya-a; bụ g'ọ bụ ire-lanụ lẹ mu ta abyadụ aha ngu.” Ọo ya bụ; ẹphe swịru jeshia Jieriko.


\par }{\PP \VS{5}Ndu ọgbo mpfuchiru Chileke, bu lẹ Jieriko bya awụ-pfu Elayịsha; bya asụ iya: “?Ị maru-a lẹ Chipfu abya ekuta nnajịuphu ngu ntanụ-a?”

\par }{\PP Elayịsha sụ: “Ee; mu makwarụ-a; ọlobu; unu haarọ ono.”


\par }{\PP \VS{6}Tọbudu iya bụ; Elayịjia sụ Elayịsha: “Nọdukwa l'ẹka-a; lẹ Chipfu zikwaru mu gẹ mu je ẹnyimu Jiọ́danu.”

\par }{\PP Elayịsha sụ: “Eshinu Chipfu nọ ndzụ g'ọ nọ iya-a; tẹme gụbedua nọdu ndzụ g'ị nọ iya-a; bụ g'ọ bụ ire-lanụ lẹ mu ta abyadụ aha ngu.” Ọo ya bụ; ẹphenebo kpọchibe iya.


\par }{\PP \VS{7}Ụmadzu ụkporo labọ l'ụmadzu iri lẹ ndu ọgbo ndu mpfuchiru Chileke tsoru phẹ; je apfụru ụzenya ele phẹ g'ẹphenebo pfụru l'agụga ẹnyimu Jiọ́danu ono.

\VS{8}Elayịjia yefụta uwe-mgbalanụ iya; bya aphụkoo ya aphụko; chia lẹ mini ono; mini ono kekaha ẹbo; ọphuu wụru laa l'ibe iya ọphuu; ọphuu wụru laa l'ibe iya ọphuu; k'ọphu bụ l'ẹphenebo ghaburu l'alị ọkponku.


\par }{\PP \VS{9}Ẹphe ghabuchaẹpho; Elayịjia sụ Elayịsha: “Pfuaru mu iphe, mu e-meru ngu tẹmanu l'e kuta mu kufu l'ẹka ị nọ.”

\par }{\PP Elayịsha sụ: “Jiko g'unme, ha gẹ nkengu ugbo labọ dụnu mu l'ẹhu.”


\par }{\PP \VS{10}Elayịjia sụ: “Iphe i pfuru g'e mee atsụkwa l'ẹhu ememe. Ọle-a; ọ -bụru l'ị hụmaru mu mẹ Chileke kutajẹe mu phọ bẹ ọo-bụkwaru-a nkengu; ọ -dụdu bẹ ọ tọo dụkwa nno.”


\par }{\PP \VS{11}Noo ya; ẹphe nọdu abọshikpoepho ụja eje; a bya l'amarụ; ụgbo-ịnya, enwu ọku; mẹ ịnya, enwugbakwaphọ ọku chaa phẹ l'echilabọ; bya ekekaha phẹ. Elayịjia tsoru oke phẹrephere ono, aswore aswore ono bahụ l'imigwe.

\VS{12}Elayịsha hụma iya; o chishia sụ: “Nna mu-e! Nna mu-e! Gụbe onye ono, bụ ụgbo-ịnya; bya abụru ọ-gba-l'ịnya-ọgu ndu Ízurẹlu!” Ọ hụma-beru iya. Elayịsha ye ẹka l'uwe, o yeru l'ẹhu zijaha ẹbo.


\par }{\SH Elayịsha awata eje ozi iya
\par }
{\PP \VS{13}No iya; Elayịsha chịta uwe Elayịjia, dafụru nụ; ghakọbe laphu azụ je apfụru l'ọnu ẹnyimu Jiọ́danu.

\VS{14}O woru uwe Elayịjia ono, dafụru nụ ono chia lẹ mini; sụ: “?Dẹnu Chipfu; mbụ Chileke kẹ Elayịjia?” O chiẹ ya phọ lẹ mini ono; o bukaha ẹbo; ọphuu wụru laa ibiya ọphuu; ọphuu wụru laa ibiya ọphuu. Elayịsha ghata.


\par }{\PP \VS{15}Ndu ọgbo mpfuchiru Chileke phọ, shi Jieriko phọ; mbụ ndu phọ, shi pfụru ụzenya ele phẹ ẹnya phọ; hụmaepho Elayịsha; ẹphe sụ: “Unme Chileke ono, shi dụ Elayịjia l'ẹhu ono dụkwaa Elayịsha l'ẹhu-o!” Ẹphe zefu je agba iya ndzuta; bya ephozeta l'alị l'iphu iya.

\VS{16}Ẹphe sụ iya: “Lenu; anyịbe ndu-ozi ngu bẹ nweru ụkporo ụmadzu labọ l'ụmadzu iri, ọkpehu dụkota. Jiko g'ẹphe jenụ achọo nnajịuphu ngu; g'a maru; ?Unme Chipfu pataru iya je edobe l'úbvú; ọzoo lẹ nsụda.”

\par }{\PP Elayịsha sụ phẹ: “Waawakwa; unu te ezikwa phẹ.”


\par }{\PP \VS{17}Ẹphe pfunyaaru iya ya; iphere iya dụ iya; ọ sụ phẹ: “Ngwa; unu zinaa phẹ iya.” Ọo ya bụ; ẹphe zia ụkporo ụmadzu labọ l'ụmadzu iri ono. Ẹphe chọo ya abalị ẹto ọphu ẹphe ta ahụmaduru iya.

\VS{18}Ẹphe lwaphutaẹpho azụ byapfuta Elayịsha l'ẹka ọ nọ lẹ mkpụkpu Jieriko; ọ sụ phẹ: “?Mu ta asụnuru-a unu g'unu te ejeshi?”


\par }{\SH Iphe ọhumalenya, Elayịsha meshigbabẹru
\par }
{\PP \VS{19}No iya; unwoke mkpụkpu ono bya epfuaru Elayịsha sụ: “Nnajịuphu anyi; lekpọdapho lẹ mkpụkpu-a bẹ nọkpoo l'ẹka dụ ree; ọle mini, nọ iya nụ bẹ dụ ẹji; tẹme ọphu alị-a te emehujedu iphe.”


\par }{\PP \VS{20}Elayịsha sụ phẹ: “Unu jeye únú lẹ gbamụgbamu ọ̀phúú wotaru mu.” Ọo ya bụ; ẹphe bya ewotaru iya ya.


\par }{\PP \VS{21}Ọ bya atụgbua jeshia l'ẹnya-mini ono je agharu únú ono ye iya sụ: “Chipfu sụru-a: ‘Mu mewaru mini-a g'ọ dụ ree. Ọ tọ byadu e-gbubaa egbugbu ọzo; ọphu ọ byadu e-mebaa g'alị-a te emehujehẹ iphe ọzobaa.’ ”

\VS{22}Mini ono bya adụ ree; bya asụ ntanụ-a, bụ iya bụ ẹgube ono, Elayịsha pfuru iya.


\par }{\PP \VS{23}Elayịsha shi l'ẹka ono jeshia Bẹtelu. Ọ nọdu eje l'ụzo; unwokoro shi l'ime mkpụkpu ono wụfuta; bya achịahaa ya ọchi; asụje iya: “Tụgbua je iphe iije; gụbe ishi-ọnmo ono! Tụgbua; gụbe ishi-ọnmo ono!”

\VS{24}Elayịsha bya aghakọbe hụma phẹ; o gude ẹpha Chipfu tụa phẹ ọnu. Ẹjo anụ-ẹgbudu labọ, bụ bịye, bụgbaa nyee ya shi l'ọswa fụta bya alabushia anụ unwokoro ụkporo ụmadzu labọ l'ụmadzu labọ ono alabushi.
 

\par }{\PP \VS{25}Elayịsha shi l'ẹka ono ọ bụru iya eje l'úbvú Kamẹlu; ọ bụru l'ẹka ono bẹ o shi lashịa Samériya.




\par }\Chap{3}{\SH Ọgu, ndu Ízurẹlu; waa ndu Mówabu
\par }
{\PP \VerseOne{1}Jiehoramu nwa Éhabu bẹ byaru abụru eze ndu Ízurẹlu l'apha, kwe Jiehoshafatu apha iri l'ẹsato, o shi bụtaru eze ndu Jiuda. Ẹka Jiehoramu nọ bụru eze bụ lẹ Samériya. Iphe ọ nọru l'aba-eze bụ apha iri l'ẹbo.

\VS{2}O mee ẹjo-ememe l'ẹnya Chipfu; ọle o to mebeduru iya gẹ nna iya; mẹ gẹ ne iya meru. Ọ phọfuru itso, dụru Balụ nsọ ono, nna iya kpọberu ono.

\VS{3}Obenu l'o yelẹru-a ẹka l'iphe-ẹji ono, Jierobowamu nwa Nebatu meru; mbụ iphe-ẹji ono, o meru ndu Ízurẹlu mee ono. Ọ tọ dụdu ọphu ọ harụ ememe.


\par }{\PP \VS{4}No iya; Mesha, bụ eze ndu Mówabu bẹ azụ atụru. Aphagapha bẹ ọokpujeru ụkporo ụnu ụnwu atụru iri l'ẹbo l'ụnu iri kpẹe eze ndu Ízurẹlu; nụkwa iya phọ ẹ́jí, shi l'ebili ụkporo ụnu iri l'ẹbo l'ụnu ebili iri.

\VS{5}Ọle Éhabu nwụhuerupho; eze ndu Mówabu wata ekwefụru eze ndu Ízurẹlu ike.

\VS{6}Ọo ya bụ; eze, bụ Jiehoramu lụfu lẹ Samériya je akpakọo ndu Ízurẹlu l'ophu.

\VS{7}Ọ bya ezia Jiehoshafatu, bụ eze ndu Jiuda sụ: “Eze ndu Mówabu bẹ kwefukwaru mu ike. ?Ii-tsoru mu g'anyi je etsoo ndu Mówabu ọgu tọo?”

\par }{\PP Jiehoshafatu sụ iya: “Mu e-tsoru ngu-a je. Mbẹdua bẹ dụwaa gẹ gụbedua; ndibe mu dụwaa g'ẹphe bụ ndu nkengu; ịnya mu dụakwapho g'ọ bụ ịnya nkengu.”


\par }{\PP \VS{8}Ọ jịa sụ: “?Bụ ụzo ole bẹ anyi e-shi jeshia ọgu ọbu?”

\par }{\PP Jiehoramu sụ: “Anyi e-shi echiẹgu ndu Edọmu.”


\par }{\PP \VS{9}Ọo ya bụ; eze ndu Ízurẹlu; waa eze ndu Jiuda; mẹ eze ndu Edọmu tụko swịru jeshia. Ẹphe jeẹpho ngbango ụzo abalị ẹsaa mgburugburu; mini phẹ bvụ; ọphu ọ dụedu ọphu ndu ojọgu ono; mẹ ẹku, ẹphe chị a-ngu.


\par }{\PP \VS{10}Eze ndu Ízurẹlu chishia sụ: “Hae! Chipfu kuakwaru anyịbe ndu eze ẹto-a g'ọ chịru anyi ye ndu Mówabu l'ẹka.”

\VS{11}Jiehoshafatu jịa sụ: “?Tọ dụdu onye mpfuchiru Chipfu, nọ l'ẹka-a; k'ọphu anyi e-shi iya l'ẹka jịta Chipfu g'ije anyi gbaru?”

\par }{\PP Onye lanụ l'ime ndu-ozi eze ndu Ízurẹlu sụ: “Elayịsha nwa Shafatu bukwa l'ẹka-a. Ọo ya shi agbashịje Elayịjia mini l'ẹka.”


\par }{\PP \VS{12}Jiehoshafatu sụ: “Ọ kwa onye Opfu Chipfu bu l'ẹhu bẹ ọ bụ.” Ọo ya bụ; eze ndu Ízurẹlu waa Jiehoshafatu; mẹ eze ndu Edọmu jepfushia ya.


\par }{\PP \VS{13}Elayịsha sụ eze ndu Ízurẹlu: “?O nweru iphe, mu lẹ ngu jigba tọo? Jepfu ndu mpfuchiru ono, nna ngu; mẹ ne ngu shi ejepfuje ono.”

\par }{\PP Eze ndu Ízurẹlu sụ iya: “Waawakwa. Ọ kwa Chipfu kukọbewaru anyịbe ndu eze ẹto-a g'ọ chịru anyi ye ndu Mówabu l'ẹka.”


\par }{\PP \VS{14}Elayịsha sụ: “Ọo gẹ Chipfu, bụ Ọkalibe-Kakọta-Ike nọ ndzụ g'ọ nọ iya-a; mbụ onye mu ejeru ozi; bẹ bụ g'ọ bụ ire-lanụ; lẹ mu tege eledu ngu ẹnya; ọphu ọ bụ kẹ gẹ mu hụma ngu; ọme ọ tọ bụ Jiehoshafatu, bụ eze ndu Jiuda, nọnu-a bẹ mu akwabẹ ùbvù.

\VS{15}Ngwa-a; unu je ekuaru mu onye akpọje ogumogu.” Onye ogumogu ono byaẹpho bya awata iya akpọkpo; ike Chipfu bya akparwuta Elayịsha l'ẹhu.


\par }{\PP \VS{16}Ọ sụ: “Waa iphe, Chipfu epfu baa: ‘Unu tụshia nsụ g'ọ tụko nsụda nsụda-a sweta.’

\VS{17}Kẹle Chipfu sụru-a: ‘Unu ta abyadụ a-hụma ẹka phẹrephere ezi; ọphu ọ bụro kẹle ọo mini eedze; ọle mini e-jikọta nsụda ono pyịmu. Ọo ya bụ g'unubẹdua; mẹ eswi unu; mẹ anụ unu angụa mini.

\VS{18}Ọ bụ iphe, dụ nphe l'ẹnya Chipfu. Oo-wokwarụpho ndu Mówabu ye unu l'ẹka.

\VS{19}Iphe, bụkota mkpụkpu, a kpụshiru ike bẹ unu a-lwụkota; mẹ mkpụkpu, nwegbaarụ ẹnya. Unu egbutsushikọta iphe, bụ oshi, dụ ree; tụko ẹnya-obvu mini nwuchishia; kwakọo mkpuma kụbechaa l'ọkpobe alị phẹ; gude mebyishia ya.’ ”


\par }{\PP \VS{20}O be l'ụtsu echele iya; lẹ teke egweje ngwẹja ụtsu; mini shi l'ụzo ibe iya kẹ Edọmu asọ gborogboro; bya ejikọta alị ono ejiji.


\par }{\PP \VS{21}Ndu Mówabu nụmaepho lẹ ndu eze ono byaru phẹ etso ọgu; ẹphe bya ekukọbe unwoke, a-dụ ike kwaa ngwọgu; e -shi lẹ ndu ha nwanshịi je akpaa lẹ ndu ha shii; ẹphe je apfụkachaa l'oke alị phẹ.

\VS{22}Ẹphe tehushia l'ọnmewa ụtsu; anwụ ụtsu nọdu echi lẹ mini ono. Ndu Mówabu hụma mini ono l'azụ iya ọphuu; ọ dụ phẹ uswe-uswe l'ẹnya gẹ mee.

\VS{23}Ẹphe sụ: “Ọ kwa mee dụ ẹgube phọ! Ndu eze ono lwụakwaru ọgu gbushia onwophẹ. Unubẹ ndu Mówabu; ngwa; g'anyi je akwaa iphe phẹ l'ọkwata.”


\par }{\PP \VS{24}Ndu Mówabu wụba nụ l'ọdu ndu Ízurẹlu. Ndu Ízurẹlu wụ-lihu tsoahaa phẹ ọgu; jeye ẹphe ye ọkpa l'ọso. Ndu Ízurẹlu zehu tsoru phẹ; zeba l'alị phẹ; je awata phẹ egbushi.

\VS{25}Ẹphe mebyishikọta mkpụkpu lẹ mkpụkpu phẹ l'ophu. Onyenọnu kwaa mkpuma kụbechaa l'ọkpobe alị phẹ; gude mebyishia ya; jeye ẹphe kụ-jikọta mkpuma l'alị ndu ẹka ono. Ẹphe nwuchishichaa ẹnya-obvu mini phẹ; gbutsushichaa oshi, dụ ree lẹ mkpụkpu ono. Ẹka ẹphe harụ mkpuma, nọ iya nụ ọ nọdu l'ẹka ọ nọ bẹ bụ mkpụkpu Kiru-Harẹsetu kpoloko. Ọle ndu agbajẹ mgbẹka nọ-phekwanụru iya mgburugburu; lwụa ya lwụta.


\par }{\PP \VS{26}Eze ndu Mówabu hụmaepho l'ọgu ono nabawaru iya ẹka; ọ chịta ụnu ụmadzu ụkporo l'ụmadzu iri l'ise, bụ ndu chịgbaa ogu-echi; g'ẹphe kpata ụzo jepfushia eze ndu Edọmu. Ọle ẹphe ta akpatadụru ụzo.

\VS{27}Tọbudu iya bụ; ọ kpụta ọkpara iya nwoke, bụ onye gege abụru eze nọchia ẹnya iya gude gwee ngwẹja-akpọ-ọku l'eli igbulọ mkpụkpu ono. Ndzụ rwuta ndu Ízurẹlu; ẹphe tsuphu azụ; lashịa alị phẹ.




\par }\Chap{4}{\SH Manụ, nwanyị, ji iya anọedu
\par }
{\PP \VerseOne{1}O nweru nwanyị, bụ onye lanụ l'ọgbo ndu mpfuchiru shi alụ iya. Ọ byapfuta Elayịsha bya araku iya sụ: “Onye-ozi ngu, bụ iya bụ ji mu bẹ nwụhuakwaru nụ. O doru ngu ẹnya l'onye-ozi ngu ono shi atsụ Chipfu ebvu. Ọle nta-a bẹ onye o ji ụgwo bẹ byaru g'ọ nata mu ụnwu mu: unwokoro mu labọ l'opfu ụgwo ono; g'ẹphe bụru ohu iya.”


\par }{\PP \VS{2}Elayịsha sụ nwanyị ono: “?Bụ gụnu bẹ mu e-meru ngu? ?Bụ gụnu bụ iphe, i nweru l'ụlo ngu? Karụ mu iya.”

\par }{\PP Nwanyị ono sụ: “Nwozi ngu nwanyị ta adụkwa iphe, o nweru l'ụlo; gbahaẹpho nwite-mkpa manụ lanụ.”


\par }{\PP \VS{3}Tọbudu iya bụ; ọ sụ: “Je arwọkokpo ndu obutobu unu phẹ ite iphoro. Rwọtakpoo ya igwerigwe.

\VS{4}Teke i mechaarụ nno; g'unu l'ụnwu ngu bahụ l'ụlo; swọ-chia onwunu l'ụzo. Unu wụ-jishikọta ite ono g'ọ hakọta lẹ manụ; ọphu jiẹrupho; unu edocha iya.”


\par }{\PP \VS{5}Ọo ya bụ; nwanyị ono haa ya lụfu; je aswọ-chite onwiya; mẹ ụnwegirima iya l'ụlo. Ẹphe nọdu apatagbaaru iya ite ono; ọ nọdu awụ manụ eye iya.

\VS{6}O be g'ite ono jikọtachaaru g'ọ ha; ọ sụ nwa iya: “Patabanaaru mu ite ọzo!” Ọ sụ iya: “Ọ tọ dụekwa ite ọzo, dụkwadu nụ.” Tọbudu iya bụ; manụ ono sọshi-buhu.


\par }{\PP \VS{7}Nwanyị ono tụgbua je epfuaru iya onye kẹ Chileke ono.

\par }{\PP Ọ sụ iya: “Je ereshia manụ ono gude pfụa ụgwo ọbu. Unu l'ụnwu ngu egude ọphu phọduru nụ buru.”


\par }{\SH Eme nwatibe nwanyị Shunemu g'o teta nọdu ndzụ
\par }
{\PP \VS{8}O -rwua ujiku lanụ; Elayịsha jeshia mkpụkpu Shunemu. O nweru nwanyị, nweru iphe, bu l'ẹka ono, shiru iya ite ẹbyaa. Ọ nọdu abụjewaruro; ọ -nọdu aghata l'ẹka ono; l'ọ bahụ je eria nri.


\par }{\PP \VS{9}Tọbudu iya bụ; nwanyị ono sụ ji iya: “Lenu; nta-a bẹ mu hụmawaru lẹ nwoke-a, anọduje abya ẹka-a tekenteke-a bẹ bụ onye kẹ Chileke, dụ nsọ.

\VS{10}G'anyi meta nwụlo nshịi kpọ-pfube l'eli iya nkanyi; doberu iya ya iphe-azẹe; mẹ teburu; mẹ oshi-anọo; mẹ iphe, aapfụbeje orọku; k'ọphu bụ ọ -byaẹpho; l'ọ nọduje iya.”


\par }{\PP \VS{11}O be ujiku lanụ gẹ Elayịsha byaru l'ẹka ono; ọ bahụ lẹ nwụlo ono je azẹe.

\VS{12}Ọ sụ nwozi iya, bụ Gehazi: “Je ekuaru mu nụ nwanyị Shunemu ono.” O kua ya; ọ bya bya apfụru iya l'iphu.


\par }{\PP \VS{13}Elayịsha sụ nwozi iya g'ọ sụ nwanyị ono: “?Bụ gụnu bẹ ee-meru ngu lẹ k'onwongu, ịilashi lẹ k'iswi ẹhu anyi-a? ?Bụ g'anyi pfuru opfu ẹhu ngu yeru eze; tọ g'anyi pfua ya yeru onye-ishi ndu ojọgu?”

\par }{\PP Nwanyị ono sụ: “Ọ tọ dụkwa iphe mkpa iya dụru mu. Mu bukwa tụsaru ẹhu l'echilabọ ndu nwe mu nụ.”


\par }{\PP \VS{14}Elayịsha jịa sụ: “?Bụ gụnu bẹ ee-meru nwanyị ono?”

\par }{\PP Gehazi sụ: “Ọkpobe opfu bụ l'ọ tọ nwụtaduru nwa; tẹme ji iya kahụwaa akahụ.”


\par }{\PP \VS{15}Elayịsha sụ: “Kuẹshidukwa iya.” O bya ekua ya; nwanyị ono jeta bya apfụru l'ọnu mgbo.


\par }{\PP \VS{16}Elayịsha sụ: “Ẹgube nta-a apha ọzo bẹ l'ii-hewaru nwa nwoke l'ẹka.”

\par }{\PP Nwanyị ono sụ: “Waawaa; nnajịuphu mu; ba kabẹshinu dzụaru mu ụka gụbe onye kẹ Chileke.”


\par }{\PP \VS{17}E mechaa; nwanyị ono tsụta ime; nwụa nwa nwoke l'ẹgube teke ono, Elayịsha pfuru iya opfu iya ono lẹ mgbatapha iya.


\par }{\PP \VS{18}O be ujiku lanụ gẹ nwata ono vutawaru; ọ tụgbua jepfushia nna iya l'ẹgu l'ẹka yẹe ndu akpata iphe, ọ kọru l'opfu tụkoru nọdu.

\VS{19}A nọnyaa; ọ rashịaru nna iya sụ: “Ishi mu-o! Ishi mu-o!”

\par }{\PP Nna iya sụ onye-ozi iya: “Kuta iya kulaaru ne iya.”

\VS{20}Onye-ozi iya ono bya ekuta nwata ono kulaaru ne iya; ne iya heru iya l'ụtapfu jeye o rwua l'eswe; nwata ono nwụhu.

\VS{21}O je eworu iya nyebe l'iphe-azẹe onye kẹ Chileke ono; gụ-buru iya ye l'ime ụlo ono; tụgbushia.


\par }{\PP \VS{22}Tọbudu iya bụ; ọ bya ekua ji iya sụ: “Jiko yenụru mu onye-ozi lanụ; waa nkapfụ-ịgara lanụ gẹ mu gbaru ẹgwegwa je ibe onye kẹ Chileke; gẹ mu alwa.”


\par }{\PP \VS{23}Ji iya sụ: “?Bụkwa gụnu bẹ iije ibe iya ntanụ-a; g'ọ tọ bụdu l'ọo ọnwa ọ̀phúú; ọzoo eswe-atụta-unme-a?”

\par }{\PP Nwanyị ono sụ: “Ọ bụkwa k'ọma bẹ ọ bụ.”


\par }{\PP \VS{24}Ọo ya bụ; o dozia nkapfụ-ịgara ono; sụ nwozi ono: “Gbaru iya g'anyi je; te ejekwa iya atọ nwẹhu; gbahaa lẹ mu sụru g'ị tọ nwẹhu.”

\VS{25}Nwanyị ono gbagbụa; bya ejepfu onye kẹ Chileke l'úbvú Kamẹlu.

\par }{\PP Teke ọ nọkwaduro ụzenya bẹ onye kẹ Chileke ono hụmaru iya; ọ sụ Gehazi, bụ onye-ozi iya: “Lenu; ọ kwa nwanyị Shunemu phọ bụ ọphuu.

\VS{26}Gbagbụa je agba iya ndzuta; g'ị jịa ya sụ: ?Bụa k'ọma? ?Ẹhu dụa ji iya ree? ?Nwatibe iya bẹ ẹhu dụa ree?”

\par }{\PP Nwanyị ono sụ iya: “Ọ bụkwa ọma ayị ayị.”


\par }{\PP \VS{27}Nwanyị ono byapfutaẹpho onye kẹ Chileke ono, l'úbvú ono; ọ wọru iya ẹka l'ọkpa. Gehazi byatashịa ya enwufu; onye kẹ Chileke ono sụ: “Parụ iya haa; kẹle aphụ jiru iya obu. Ọphu Chipfu ta abụdu l'o meru gẹ mu maru; tẹme ọphu o pfuduru mu iya.”


\par }{\PP \VS{28}Tọbudu iya bụ; nwanyị ono sụ: “Nnajịuphu mu! ?Mu pfunaru ngu-a opfu nwa? ?Mu ta asụnuru ngu-a g'i ti kobeshi mu obu l'eli?”


\par }{\PP \VS{29}Elayịsha sụ Gehazi: “Rụkota onwongu; wota oshi-mpalẹka mu phọ gude jeshia. Teke unu lẹ nemadzụ dzudaru; te kelekwa iya ekele; ọphu ọ dụkwa onye ii-kwe ekele mẹ o -kele ngu. Je atụ-kobe nwata ono oshi-mpalẹka mu ono l'atatiphu!”


\par }{\PP \VS{30}Ne nwata ono sụ: “Ọo gẹ Chipfu nọ ndzụ g'ọ nọ iya-a; tẹme gụbedua nọdua ndzụ g'ị nọ iya-a; bụ g'ọ bụ ire-lanụ lẹ mu ta abyadụ aha ngu!” Ọo ya bụ; Elayịsha gbalihu tsoru iya jeshia.

\VS{31}Gehazi vuru ụzo tụgbua je atụ-kobe nwata ono oshi-mpalẹka ono l'atatiphu. Ọphu nwata ono ta tsụkpodaru nụ mẹ pfụu; ọzoo mee ụkporo. Ọo ya bụ; ọ laphu azụ jepfu Elayịsha je asụ iya: “Nwata ọbu te etetakwaru.”


\par }{\PP \VS{32}Elayịsha bya abahụ l'ụlo; bya ahụma gẹ nwata ono nwụhuru; nyeru l'iphe, ọozeje azẹe.

\VS{33}Ọo ya bụ; ọ bahụ l'ime ụlo; bya aswọ-chia ụzo; ọ bụru yẹe nwata ono bẹ nọ l'ụlo ono; ọ nọdu epfu anụ Chipfu.

\VS{34}Ọ bya agbalihu je azẹ-koru nwata ono l'eli; woru ọnu nkiya tsupfube iya l'ọnu nkiya; pfube iya ẹnya iya l'ẹnya nkiya; woru ẹka iya dobe l'ẹka nkiya. Ọ machịnyaepho onwiya l'eli nwata ono; ẹhu bya evuahaa nwata ono ọku.

\VS{35}Elayịsha bya agbalihu; jephee l'ụlo ono; bya alaphu azụ je azẹe machịa onwiya l'eli nwata ono. Nwata zee uze ugbo ẹsaa; bya eworu ẹnya saa.


\par }{\PP \VS{36}Tọbudu iya bụ; Elayịsha kua Gehazi sụ: “Kuẹshidu nwanyị Shunemu-a!” Ọo ya bụ; o kua ya. Nwanyị ono bya abya; Elayịsha sụ iya: “Kutawarọ nwa ngu.”

\VS{37}Nwanyị ono bata bya adaa kpurumu l'iphu Elayịsha; phozeru iya; bya eduta nwa iya ọ bụru iya atụgbu.


\par }{\SH Ine, egbu egbugbu, nọ l'ite
\par }
{\PP \VS{38}O be teke Elayịsha lashịaru mkpụkpu Gilugalu; ẹgu nọdu eme l'alị ono. Ọgbo ndu mpfuchiru bya adọru iya l'iphu; ọ sụ nwozi iya: “Wota eze ite phọ gwọoru ndu ọgbo mpfuchiru ine g'ẹphe ria.”


\par }{\PP \VS{39}No iya; onye lanụ tụgbua bahụ l'ẹgbudu gẹ ya kpata ẹba, ee-ye l'ine ono. O je ahụma vayịnu ọswa. Ọ wọkoo mebyi iya; phụkobe uwe-mgbalanụ iya chịru iya yejia ya eyeji. Ọ lwaẹpho; o byia ya ebyibyi chịru ye l'ite ono, e shiberu ine ono; ọphu ọ dụdu onye maru iphe ọ bụ.

\VS{40}A gwọ-gheẹ ya phọ; a wụfuta iya yeru ndu ono g'ẹphe ria. Ẹphe rijeẹpho ine ono; ẹphe chishia mkpu; sụ: “Gụbe onye kẹ Chileke; iphe, nọ l'ite-a egbukwa egbugbu!” Ọphu ẹphe adụhedu ike ria ya.


\par }{\PP \VS{41}Elayịsha sụ: “Kpotaẹduru mu ukpokutu iphe.” E kpotaru iya ya. O kpota iya ye l'ite ono; bya asụ: “Wụfutawa iya rọ; nụ ndu ono g'ẹphe ria.” A wụfuta iya; ọphu ọ dụedu iphe, egbu egbugbu nọkwadu lẹ nri ono.


\par }{\SH Elayịsha anụ ụmadzu ụkporo ise nri
\par }
{\PP \VS{42}No iya; nwoke lanụ, shi lẹ mkpụkpu Belu-Shalisha wotaru onye kẹ Chileke ishi buredi ụkporo, e gude ukpokutu balị, bụ akpụru-iphe-mbụ ghee; mẹ ishi akpe olemole, o gbutaru k'ọ̀phúú ye l'ẹda iya. Elayịsha sụ nwozi iya: “Woru iya nụ ndu ono g'ẹphe ria.”


\par }{\PP \VS{43}Nwozi iya ono sụ: “?Dẹnu gẹ mu e-shi doberu ụmadzu ụkporo ise iphe-a l'iphu?”

\par }{\PP Elayịsha sụ: “Woru iya nụ phẹ rọo g'ẹphe ria; kẹle Chipfu sụru-a: ‘Ẹphe e-ri iya riphodo eriphodo.’ ”

\VS{44}Ọo ya bụ; ọ bya edoberu phẹ iya l'iphu; ẹphe ria ya riphodo eriphodo; bụ iphe ono, Chipfu pfuru ono.




\par }\Chap{5}{\SH Nemanu; onye ekpenta
\par }
{\PP \VerseOne{1}Nemanu bụ onye-ishi ndu ojọgu eze ndu Arámu. Ọ bụ oke amadụ l'ẹnya nnajịuphu iya; tẹme ọ bụru onye aakwabẹ oke ùbvù; kẹle ọo l'ẹka iya bẹ Chipfu shi mee ndu Arámu nọdu alwụ-kpeje l'ọgu. Ọ bụebekpo onye ojọgu, ike dụ l'ọgu ẹgube ono; ọle ekpenta emekwanụ iya.


\par }{\PP \VS{2}O nweru teke ndu ojọgu ọ-lwụa-ọlaa, shi l'alị Arámu jeru ọgu l'alị Ízurẹlu; ẹphe kpụta nwamgbọko lanụ lẹ ndzụ bya edobe; ọ nọdu ejeru nyee Nemanu ozi.

\VS{3}O -rwua ujiku lanụ; nwamgbọko ono sụ nyee nnajịuphu iya ono: “Ọ dụ mu g'a sụ lẹ nnajịuphu mu jeru ahụma onye mpfuchiru Chileke, nọ lẹ Samériya. O gege eme iya l'ọ ka mma l'ekpenta ono, eme iya nụ ono.”


\par }{\PP \VS{4}Ọo ya bụ; Nemanu je epfuaru nnajịuphu iya ono sụ: “Nwamgbọko ono, shi l'alị ndu Ízurẹlu ono bẹ pfukwaru ẹgube-a; bya epfua ẹgube-a.”

\VS{5}Eze ndu Arámu sụ: “Jewarọ. Mu e-deru-a ẹkwo-ozi nụ g'e je anụ eze ndu Ízurẹlu.” Ọo ya bụ; Nemanu tụgbuna jeshia. Iphe, o gude bụ mkpọla-ọchaa, ẹrwa iya dụ talẹntu iri; waa mkpọla-ododo, ẹrwa iya dụ ụnu shẹkelu iri l'ise; waa akpawuru-uwe iri.

\VS{6}O je eworu ẹkwo-ozi ono nụ eze ndu Ízurẹlu. Ẹkwo-ozi ono bẹ sụru: “Mu gude ẹkwo-ozi-a ezi onye-ozi mu, bụ Nemanu g'ọ byapfuta ngu; g'i mee ya g'ọ ka mma l'ekpenta, eme iya nụ.”


\par }{\PP \VS{7}Eze ndu Ízurẹlu bya agụa ẹkwo-ozi ono; bya eworu uwe iya zijashịa; bya echishia; sụ: “?Bụ mu bụ Chileke? ?Mu a-dụ ike gbua egbugbu bya anụ-phu ndzụ azụ ọzo tọo; mbụ meru g'o gude nwoke-a zia onye-a g'ọ bya gẹ mu mee ya g'ọ ka mma l'ekpenta, eme iya nụ? Unu lewa iya rọ ẹnya; tọ bụdu g'ọ daru mu l'iya bẹ ọocho ono.”


\par }{\PP \VS{8}Elayịsha onye kẹ Chileke bya anụma l'eze ndu Ízurẹlu bẹ zijashịru uwe iya; o zia eze nzi sụ: “?Bụ gụnu meru iphe, i zijashịru uwe ngu? Gẹ nwoke ono byapfuta mu; g'ọo-maru l'onye mpfuchiru Chileke nọ lẹ Ízurẹlu.”

\VS{9}Ọo ya bụ Nemanu chịru ịnya iya; mẹ ụgbo-inya iya byarwuta ọnu-ụlo Elayịsha; bya apfụru.

\VS{10}Elayịsha zia onye-ozi g'o je asụ iya: “Je je awụa ẹhu ugbo ẹsaa l'ẹnyimu Jiọ́danu! Ọo ya bụ; ẹhu ngu abya adụ g'o shi dụ; l'ịibya adụ iche.”


\par }{\PP \VS{11}Obenu lẹ Nemanu gude ẹhu-eghu tụgbua asụje: “Mu gbẹkwa rịa l'o gege afụta byapfuta mu; bya apfụru kpoku ẹpha Chipfu, bụ Chileke iya; mbụ phuphechakpọnu ẹka iya l'ẹka ono, ekpenta l'eme mu ono; bya emee mu gẹ mu dụ iche.

\VS{12}Ẹnyimu Abana; mẹ ẹnyimu Farụpa, dụgbaa lẹ Damasụkosu; ?ta akakọtadu mini, dụkota lẹ Ízurẹlu ree? Mu e-jenụ je awụa ẹhu ọbu l'ẹka ono dụwaro iche ọbu.” Ọo ya bụ; ọ ghakọbe gude ẹhu-eghu tụgbua lashịa.


\par }{\PP \VS{13}Ndu ozi Nemanu jepfu iya je asụ iya: “Nna; ọ -bụ l'onye mpfuchiru Chileke ono sụru g'i mee iphe ọzo, kabaa shii; ?ti g'i medu iya tọo? ?Dẹnuwaro g'ọ dụ l'ẹka ọ sụru ngu g'i je awụa ẹhu; dụ iche?”

\VS{14}Ọo ya bụ; Nemanu tụgbua je atsụa ọtsiri l'ẹnyimu Jiọ́danu ụgbo ẹsaa ẹgube ono, onye kẹ Chileke pfuru ono; akpẹhu iya bya alwa azụ dụ gẹ kẹ nwatanshịi; ọ bya ewekọrohu.


\par }{\PP \VS{15}Teke ono; Nemanu yẹe ndu-ozi iya swịru laphu azụ jepfu onye kẹ Chileke ono. O rwua bya apfụru iya l'iphu sụ: “Nta-a bẹ mu kabẹwa maru l'ọ tọ dụdu ẹka Chileke nọbaa lẹ mgboko-a l'ophu; gbahaa lẹ Ízurẹlu. Jiko natanụ iphe, mụbe nwozi ngu anụ ngu.”


\par }{\PP \VS{16}Elayịsha sụ: “Eshinu Chipfu nọ ndzụ g'ọ nọ iya-a; mbụ onye ono, mu ejeru ozi; bẹ ọ bụ ire-lanụ l'ọ tọ dụdu iphe, mu anata.” Nemanu rwọkota iya nta rwọo imo g'ọ nata iya; ọ jịka.


\par }{\PP \VS{17}Nemanu sụ: “Ọ -bụru l'ị tịi natadụ iya; jiko kponaa mụbe onye-ozi ngu ẹja, ịnya-mulu labọ a-dụ ike vua. Noo kẹle mụbe onye-ozi ngu ta abyadụ egwebaa ngwẹja-akpọ-ọku; m'ọ bụ ngwẹja ọzo nụ agwa ọzo; gbahaẹpho Chipfu.

\VS{18}Ọle-a; gẹ Chipfu gụaru mụbe onye-ozi ngu nvụ l'iphe lanụ kpoloko. Iphe ono bụ ọ -bụru lẹ nnajịuphu mu jeshiaru l'ụlo agwa Rịmonu eje iya abarụ ẹja; mu duru iya ọ nọdu eje; mu -jerwua je etsoru iya phozetakwaphọ l'ụlo agwa Rịmonu ono; jiko gẹ Chipfu gụnaaru iya mụbe onye-ozi ngu nvụ.”


\par }{\PP \VS{19}Elayịsha sụ iya: “Tọkwa ẹhu-o.”

\par }{\PP Nemanu bya atụgbua jeribẹru ụzenya nwanshịi;

\VS{20}Gehazi, bụ onye-ozi onye kẹ Chileke, bụ Elayịsha pfuahaa l'ime onwiya; sụ: “Nta-a bẹ nnajịuphu mu harụ Nemanu, onye Arámu-a kẹ mmanụ; ọphu ọ dụdu iphe, o gude bya, ọ natarụ iya. Eshinu Chipfu nọ ndzụ g'ọ nọ iya-a; bẹ ọbu g'ọ bụ ire-lanụ lẹ mu a-gbapfu iya je anata iya iphe.”


\par }{\PP \VS{21}Ọo ya bụ; Gehazi gbapfushia Nemanu. Nemanu hụmaepho onye agba agbapfuta iya nụ; o shi l'ụgbo-ịnya iya nyizeta jeshia ya ndzuta; bya asụ iya: “?Bụ-a k'ọma tọo?”


\par }{\PP \VS{22}Gehazi sụ “Ee; ọ bụkwa-a k'ọma. Ọo nnajịuphu mu bẹ ziru mu gẹ mu bya asụ ngu l'ọo nta-a bẹ unwokoro labọ, bụ ndu shi l'ọgbo ndu mpfuchiru gbẹ shi l'alị úbvú úbvú ndu Ifuremu bya ibe iya. Sụ-a; jiko g'ị nụnu phẹ mkpọla-ọchaa, ẹrwa iya dụ talẹntu lanụ; waa upfu ẹkwa labọ.”


\par }{\PP \VS{23}Nemanu sụ: “Wotarọo ya mkpọla-ọchaa, ẹrwa iya dụ talẹntu labọ.” Ọ rwọahaa Gehazi g'ọ nata iya rọ. O kekọbe mkpọla-ọchaa, ẹrwa iya dụ talẹntu labọ l'ime ẹda labọ; ye iya akpawuru-uwe labọ ono woru bo ndu-ozi iya ụmadzu labọ; ẹphe vuta iya vuru Gehazi ụzo.

\VS{24}Gehazi rwuẹpho l'úbvú ono; ọ nata ndu-ozi ono iphe ono woru pahaa l'ụlo. Ọ bya edufu ndu ono; ẹphe lashịa.

\VS{25}Tọbudu iya bụ; ọ bya abahụ l'ụlo je apfụru l'iphu nnajịuphu iya. Elayịsha jịahaa ya sụ:

\par }{\PP “Gehazi; ?Bụ awe bẹ i shi jee?”

\par }{\PP Gehazi sụ: “Ọ tọ dụkwa ẹka onye-ozi ngu shi jee.”


\par }{\PP \VS{26}Elayịsha sụ iya: “?Unme mu te eshinu-a etso ngu teke ono, nwoke ono shi l'ụgbo-ịnya iya nyizeta byapfutashịa ngu phọ? ?Bụ nta-a bẹ ọ gbaru g'a nata okpoga; mẹ ẹkwa; mẹ mgbabu olivu; mẹ opfu-vayịnu; mẹ igwe atụru; mẹ eswi; mẹ ndu-ozi unwoke mẹ ụnwanyi?

\VS{27}Ekpenta ono, shi eme Nemanu l'e-sweru unu l'awa ngu jasụ l'ojejoje.” Ọo ya bụ; Gehazi shi l'iphu Elayịsha lụfu; ekpenta dzuru iya ẹhu. Ọ chanwehu; chaaha g'aka-mini-suno.




\par }\Chap{6}{\SH Ire ogbunkụ, ese eli
\par }
{\PP \VerseOne{1}O rwuru ujiku lanụ; ọgbo ndu mpfuchiru sụ Elayịsha: “Lenu; ẹka-a, anyi lẹ ngu tụkoru buru-a ta asụekwa anyi eburu.

\VS{2}G'anyi jenụ Jiọ́danu, bụ ẹka onyenọnu e-gbuta oswebe, anyi e-gude meta ẹka anyi l'a-nọduje l'ẹka ono.”

\par }{\PP Elayịsha sụ: “Unu jenụ.”


\par }{\PP \VS{3}Tọbudu iya bụ; onye lanụ l'ime phẹ sụ: “Jiko tsonụru anyịbe ndu-ozi ngu jee.”

\par }{\PP Elayịsha sụ: “Mu e-je-a.”

\VS{4}Ọo ya bụ; o tsoru phẹ jeshia.

\par }{\PP Ẹphe rwuẹpho Jiọ́danu; ẹphe wata egbutsushi oshi.

\VS{5}Onye lanụ nọdu egbuta oswebe nkiya; ire ogbunkụ, o gude kpọfu dalahụ lẹ mini. O chishia mkpu; sụ: “Nnajịuphu mu-e; nshịo mu-e! Ọ kwa angụta bẹ mu ngụtaru iya-o.”


\par }{\PP \VS{6}Ọo ya bụ; Elayisha, bụ onye kẹ Chileke ono sụ: “?Bụ l'awe bẹ ọ dalahụru?” O goshi iya ẹka ọ dalahụru. Elayịsha gbuta oshi chiee l'ẹka ono. Ire ogbunkụ ono see eli.

\VS{7}Ọ sụ: “Ngwa-a; gụtawa iya rọ.” Nwoke ono machịa ẹka gụta iya.


\par }{\SH Ndu ojọgu ndu Arámu atsụ ishi
\par }
{\PP \VS{8}A nọnyaa; eze ndu Arámu tsoahaa ndu Ízurẹlu ọgu. Yẹe ndu-ishi ojọgu iya bya achịa idzu sụ: “Ẹka phọ; mẹ ẹka dụ ẹgube phọ bẹ mu e-dobe ọdu-ọgu.”

\VS{9}Onye kẹ Chileke bya ezia eze ndu Ízurẹlu; sụ: “Kwabẹkwaru onwongu ẹnya g'ị tị ghata ẹka ono aghata; kẹle ndu Arámu ejekwa ala l'ẹka ono.”

\VS{10}Ọo ya bụ; eze ndu Ízurẹlu zia g'e jeshia l'ẹka ono, onye kẹ Chileke pfuru iya opfu iya ono. Elayịsha nọdu anọduje agbaru eze ama tekenteke; k'ọphu ọ kwabẹkwanuru onwiya ẹnya l'ẹgube ẹka dụ nno.


\par }{\PP \VS{11}Iphe ono ghushiaha eze ndu Arámu eghu ike. Ọ bya ekua ndu-ishi ojọgu iya sụ phẹ: “Unu karụ mu onye ọphu tụru íkè yeru eze ndu Ízurẹlu l'ime anyi.”


\par }{\PP \VS{12}Onye lanụ l'ime ndu-ishi ono sụ: “Nnajịuphu mu, bụ eze; ọ tọ dụkwa. Ọo Elayịsha, bụ onye mpfuchiru Chileke, bu l'alị Ízurẹlu bẹ epfukọtajeru iya iphemiphe, ị nọ l'ime mkpuru-azẹe ngu pfua.”


\par }{\PP \VS{13}Eze ndu Arámu sụ: “Unu je achọo ẹka Elayịsha ọbu nọ; k'ọphu mu e-ye ndu e-je egude iya nụ.” A bya epfuaru iya l'ọ nọ lẹ mkpụkpu Dotanu.

\VS{14}Ọ bya eyefu ikpoto ndu ojọgu; ẹphe chịgbaaru ịnya; mẹ ụgbo-ịnya. Ẹphe gude ẹnyashi je je asọ-phee mkpụkpu ono mgburugburu.


\par }{\PP \VS{15}O be teke nwozi onye kẹ Chileke ono tehuru l'ọnmewa ụtsu; bya alụfu etezi. O jeshia ele ẹnya; ikpoto ndu ojọgu; mẹ ịnya phẹ; waa ụgbo-ịnya phẹ sọ-phewaa mkpụkpu ono mgburugburu. Nwozi iya ono chishia sụ: “Owa-e! Nnajịuphu mu; ?Bụ gụnu bẹ anyi e-me?”


\par }{\PP \VS{16}Onye mpfuchiru Chileke ono sụ: “Ba tsụshi ebvu; noo kẹle ndu ọphu nọ swiru anyi bẹ ka ndu ọphu nọ swiru ẹphebedua shii.”


\par }{\PP \VS{17}Elayịsha bya epfuru nụ Chileke sụ: “Jiko Chipfu; menaa g'ẹnya sahụ nwozi mu-a; k'ọphu ọo-hụma ụzo.” Ọo ya bụ; Chipfu bya eme ẹnya sahụ nwokoro ono; ọ hụma l'iphe, jiru úbvú ono gbaphe Elayịsha mgburugburu bụ ịnya; mẹ ụgbo-inya, l'enwugbaa ọku.


\par }{\PP \VS{18}Gẹ ndu ojọgu Arámu ono abyapfuta Elayịsha ọgu bẹ o pfuru nụ Chipfu sụ: “Menaa gẹ ndu-a tsụkotaaha ishi.” Chipfu meru ishi tụ phẹ; ẹgube ono, Elayịsha pfuru nụ iya ono.


\par }{\PP \VS{19}Tọbudu iya bụ; Elayịsha sụ phẹ: “Ẹka-a ta abụkwa ụzo; ọphu ọ tọ bụkwa mkpụkpu ono baa. Unu tsoru mu gẹ mu duta unu jepfu onye unu achọ.” O duru phẹ jeshia Samériya.


\par }{\PP \VS{20}Ẹphe bahụepho lẹ Samériya; Elayịsha pfuru nụ Chipfu sụ: “Gụbe Chipfu; menaa gẹ ndu-a saa ẹnya; phụahaa ụzo.” Ọo ya bụ; Chipfu bya emee ẹnya sahụ phẹ. Ẹphe bya elee ẹnya hụma l'ọo l'echilabọ Samériya bẹ ẹphe nọ.


\par }{\PP \VS{21}Tọbudu iya bụ; eze ndu Ízurẹlu hụmae phẹ phọ; ọ sụ Elayịsha: “Nnana mu; ?Bụ gẹ mu gbushia phẹ tọo? ?Mu gbushiwa phẹ rọ?”


\par }{\PP \VS{22}Elayịsha sụ iya: “Te gbushikwa phẹ. ?Ndu i gude ogu-echi ngu waa apfụ ngu kpụta lẹ ndzụ bẹ iigbushije tọo? Nụ-chia phẹ nri; l'i doberu phẹ mini; k'ọphu ẹphe e-ri; ngụa; lapfushia nnajịuphu phẹ.”

\VS{23}Ọo ya bụ; eze ndu Ízurẹlu bya eshiaru phẹ ọkpobe ite ẹbyaa. Ẹphe rijishia ẹpho; ngụ-jishia ẹpho; o dufu phẹ; ẹphe lapfushia nnajịuphu phẹ. Ọo ya bụ; ndu ojọgu ọ-lwụa-ọlaa, shi l'alị ndu Arámu byaberu ọgu l'alị ndu Ízurẹlu.


\par }{\SH Ọkpa-nri, dụ lẹ Samériya
\par }
{\PP \VS{24}E mechaa; Bẹnu-Hadadu, bụ eze ndu Arámu bya akpakọo ndu ojọgu iya l'ophu; chịta phẹ; ẹphe jeshia je ekephee mkpụkpu Samériya.

\VS{25}Ọkpa-nri bya apaa ẹka lẹ mkpụkpu Samériya ono. Ẹphe kepheru iya nọo ọdu k'ọphu bụ l'e reaharu ishi nkapfụ-ịgara lanụ ụkporo mkpọla-ọchaa ugbo ẹno; bya ereaha nshị ndo, habe nwahabe mkpọla-ọchaa ise.


\par }{\PP \VS{26}O be teke eze ndu Ízurẹlu eje aghata l'eli igbulọ, e gude kpụ-pheta mkpụkpu ono mgburugburu; nwanyị lanụ rashịaru iya sụ: “Nnajịuphu mu, bụ eze; gbanaaru mu mkpu!”


\par }{\PP \VS{27}Eze sụ: “Ọ -bụru lẹ Chipfu ta agbadụru ngu mkpu; ?bụ awe bẹ mu e-shi gbaaru ngu mkpu? ?Mu e-shi l'ẹka eechije balị; tọ l'ẹka aazọshije mẹe?”

\VS{28}Eze bya ajịa ya sụ: “?Bụ gụnu eme ngu?”

\par }{\PP Nwanyị ono sụ iya: “Ọo nwanyị-a bẹ sụru gẹ mu wota nwa mu g'anyi taa anụ iya ntanụ; o -rwua echele; o wota nwa nkiya g'anyi taa anụ iya.

\VS{29}Ọo ya bụ; anyi woru nwa nkemu shia taa anụ iya. O be lẹ nchitabọhu iya; mu sụ iya g'o wota nwa nkiya g'anyi taa anụ iya; o wowaru iya wohaa.”


\par }{\PP \VS{30}Eze nụmachaepho iphe ono, nwanyị ono kọru ono; bya alajashịa uwe iya. Teke ọoghata l'eli igbulọ ono; ndu nọ l'ẹka ono lee ẹnya hụma g'o yeru uwe-aphụ l'ime ẹhu.


\par }{\PP \VS{31}O pfua sụ: “Gẹ Chileke gwakwaa mu ọchi; mbụ g'o mekwaa mu ọphu ka njọ m'ọ bụru l'ishi Elayịsha nwa Shafatu bẹ kpopfuru iya nụ ntanụ-a!”


\par }{\PP \VS{32}Teke ono bẹ Elayịsha yẹe ndu bụ ọgerenya mkpụkpu tụkokporuro nọdu l'ibe iya. Eze bya ezia onye-ozi; o vuru iya ụzo jeshia ibe Elayisha. Onye ọbu, e ziru ozi ọbu bya ejerwu; Elayịsha vuwaru ụzo pfuaru ndu bụ ọgerenya ono sụ: “?Unu hụmawaro onye mgbugbụmadzu-a g'o yeru onye a-bya egbuta mu ishi? Onye ono, o ziru ozi ono -byaẹpho; unu gụ-chia ụzo; swọ-chia ya iphe g'ọ tọ bata. ?Tọbudu igiji-ọkpa nnajịuphu iya bẹ mu anụ g'ootso iya l'azụ phọ?”


\par }{\PP \VS{33}Elayịsha kpụkwaduru-a iphe ono l'ọnu epfu; onye ono, e ziru ozi ono byapfutawa iya. Eze sụ: “Iphe-ẹhuka-a bụ l'ẹka Chipfu bẹ o shi. ?Bụ kẹ gụnu bẹ mu a-da ngabẹbaaru Chipfu ọzobaa?”




\par }\Chap{7}{\PP \VerseOne{1}Tọbudu iya bụ; Elayịsha sụ: “Unu nụmadupho iphe, Chipfu pfuru. Chipfu sụru-a: ‘Ẹgube nta-a echele bẹ aa-nọdu ere ogbongu ụtu-iphe, eegudeje eme buredi mkpọla-ọchaa, ẹrwa iya dụ shẹkelu lanụ; l'e ree ogbongu balị labọ mkpọla-ọchaa, ẹrwa iya dụkwapho shẹkelu lanụ l'ọnu-abata Samériya.’ ”


\par }{\PP \VS{2}Onye-ishi, anọduje eyeru eze ẹka sụ onye kẹ Chileke ono: “Ọoyapho! O-betakpọo Chipfu gụhashia ụzo ẹku k'imigwe bẹ ọ tọ byadu adụ nno.”

\par }{\PP Elayịsha sụ iya: “Ii-gude ẹnya ngu hụma iya; ọle ị tị byadu atsọ iya ọnu.”


\par }{\SH Ndu ojọgu Arámu agba ọso
\par }
{\PP \VS{3}O nweru ụmadzu ẹno, ekpenta emegbaa, anọduje l'ọnu ẹka eeshije abahụ lẹ mkpụkpu Samériya. Ẹphe sụ nwibe phẹ: “?Bụ gụnu meru iphe anyi a-nọdu l'ẹka-a jasụ anyi anwụshihu?

\VS{4}Anyi -sụ g'anyi bahụ l'ime mkpụkpu bẹ anyi a-nwụshihu; kẹle ẹgu eme l'ẹka ono. Teke anyi nọ l'ẹka-a; anyi anwụhukwapho. G'anyi jechia l'ọdu-ọgu ndu Arámu je eworu onwanyi nụ phẹ. Ẹphe -haa anyi; ọo ya bụ anyi anọdu ndzụ; teke ẹphe gburu anyi; anyi anwụshihu nụ.”


\par }{\PP \VS{5}O be lẹ nchi-atụ-chite; ẹphe gbalihu jeshia l'ọdu-ọgu ndu Arámu ono. Ẹphe rwuẹpho l'agụga ọdu-ọgu ono; ọphu ọ tọ dụdu m'onye nọkwadu l'ẹka ono;

\VS{6}kẹle Chipfu meru gẹ ndu ojọgu ndu Arámu nụma igiji ikpoto ụgbo-ịnya; mẹ k'ịnya; mẹ igiji ikpoto ndu ojọgu; k'ọphu ẹphe sụru nwibe phẹ: “Unu lekpọdapho! Eze ndu Ízurẹlu bẹ butaakwaru eze ndu Hetu; mẹ eze ndu Ijiputu g'ẹphe bya etsoo anyi ọgu.”

\VS{7}Ọo ya bụ; o be lẹ nchi-atụ-chite; ẹphe wulihu; gbalachaa; gbadochaa ụlo-ẹkwa phẹ; mẹ ịnya phẹ; mẹ nkapfụ-ịgara phẹ. Ẹphe gbado ọdu-ọgu phẹ ono g'ọ dụ; gbakashịhu; gbaahaa ọso ndzụ phẹ.


\par }{\PP \VS{8}Ndu ekpenta ono rwuẹpho l'agụga ọdu-ọgu ono; ẹphe bahụ l'ụlo-ẹkwa lanụ; ria; bya angụa; vuta mkpọla-ọchaa; mẹ mkpọla-ododo; mẹ ẹkwa je eworu domia. Ẹphe bya alaphuta azụ; bya abahụ l'ime ụlo-ẹkwa ọzo; vukọo iphe, dụ iya nụ; je edomikwaphọ.


\par }{\PP \VS{9}Tọbudu iya bụ; ẹphe sụ nwibe phẹ: “Anyi te emekwa ree. Ntanụ-a bẹ bụ eswe ozi-ọma; ọle anyi gbẹ nọ-kirishia. Ọ -bụru l'anyi kwabẹru jeye l'ụtsu bẹ aa-nụkwa anyi aphụ. Unu g'anyi jeẹkwapho nta-a je epfuaru iya ndibe eze.”


\par }{\PP \VS{10}Ọo ya bụ; ẹphe tụgbua je ekua ndu echeje nche l'ọnu-abata mkpụkpu ono pfuaru phẹ iya sụ: “Anyi jeru l'ọdu-ọgu ndu Arámu; ọphu ọ dụdu m'onye lanụ, nọ l'ẹka ono; ọphu anyi ta nụmaduru ụkporo nemadzụ. Ọ bụru ịnya; mẹ nkapfụ-ịgara bẹ likachaaru l'ẹka ono; ụlo-ẹkwa phẹ dụepho g'ọ dụ.”

\VS{11}Ndu nche ono raa ozi ono arara; e je epfua ya l'ibe eze.


\par }{\PP \VS{12}Eze gbalihu l'ẹnyashi ono; bya asụ ndu-ozi iya: “Mu a-karụ unu iphe, ndu Arámu meru anyi nta. Ẹphe maru l'ẹgu eme anyi. Ọo ya meru g'o gude ẹphe lụfu l'ọdu-ọgu phẹ ono je edomishia onwophẹ l'ẹgu. Ọriri phẹ bụ l'anyi fụtajenu phọ afụta; g'ẹphe akpụko anyi lẹ ndzụ; zebata l'ime mkpụkpu-a.”


\par }{\PP \VS{13}Onye lanụ lẹ ndu-ozi eze ono sụ: “G'anyi harụ zia unwoke g'ẹphe gude ịnya ise, phọduru lẹ mkpụkpu-a jeshia. E -gudeshia phẹ bẹ ọnodu phẹ a-dụhukwapho gẹ kẹ ndu Ízurẹlu ono, a harụ l'ẹka-a. Mbụ l'ẹphe a-dụepho g'ikpoto ndu Ízurẹlu ono, lawarụ l'iyi ono. Ọo ya bụ g'anyi ziẹkwa phẹ g'ẹphe je amaru iphe, meru nụ.”


\par }{\PP \VS{14}Ọo ya bụ; ẹphe bya achịta ụgbo-ịnya labọ; mẹgbaa ịnya. Eze bya ezia g'a chọru ndu ojọgu ndu Arámu jeshia; bya asụ phẹ: “Unu je amaru iphe, nwụru nụ.”

\VS{15}Ẹphe chọo phẹ jasụ l'ẹnyimu Jiọ́danu; ẹphe hụma g'uwe mẹ ivu, ndu Arámu tuphashịru l'ẹka ẹphe agba ẹgwegwa agbala jiru lẹ gbororo. Ọo ya bụ; ndu ono, jeru ozi ono laphushia azụ je epfuaru iya eze.

\VS{16}Tọbudu iya bụ; ẹphe tụgbua je egwekọo iphe l'ọdu-ọgu ndu Arámu ono. Noo ya; e mechaa ree ogbongu ụtu-iphe, eegudeje eme buredi mkpọla-ọchaa, ẹrwa iya dụ shẹkelu lanụ; bya eree ogbongu balị labọ mkpọla-ọchaa, ẹrwa iya dụkwapho shẹkelu lanụ; ẹgube ono Chipfu pfuru l'ọo-dụ ono.


\par }{\SH Aazọ onye-ishi ozi eze pyakapyaka
\par }
{\PP \VS{17}Eze ndu Ízurẹlu yeru onye-ishi ozi, eyejeru iya ẹka g'o leta ẹnya l'ọnu-abata mkpụkpu ono. Ọ bụru l'ẹka ono bẹ e gude ọkpa zọo ya pyakapyaka; ọ nwụhu; ẹgube ono, onye kẹ Chileke pfuhawaru iya teke ono, eze jeru ibe iya-a.

\VS{18}Kẹle teke ono, onye kẹ Chileke pfuru eze sụ: “Ẹgube nta-a echele bẹ ee-re ogbongu ụtu-iphe, eegudeje eme buredi mkpọla-ọchaa, ẹrwa iya dụ shẹkelu lanụ; bya eree ogbongu balị labọ mkpọla-ọchaa, ẹrwa iya dụkwapho shẹkelu lanụ l'ọnu-abata Samériya;”

\VS{19}bẹ onye-ishi ozi ono, eyejeru eze ẹka ono sụru: “Ọoyapho! Ọ tọ byakwa l'eme nno; o betakpọoru Chipfu gụhashia ụzo ẹku k'imigwe.” Elayịsha sụkwanu iya: “Ii-gude ẹnya ngu hụma iya; ọle ị tị byadu eri iya.”

\VS{20}Ọ bụru g'ọ nwụru iya bụ ono; mbụ lẹ ndiphe zọru iya pyakapyaka; ọ nwụhu l'ọnu-abata mkpụkpu ono.




\par }\Chap{8}{\SH Aanụ-phu nwanyị Shunemu alị iya azụ
\par }
{\PP \VerseOne{1}O nweru teke Elayịsha pfujeru nwanyị ono, o mejeru nwa iya, nwụhuru anwụhu; o teta nọdu ndzụ phọ sụ: “Gbẹshi; duta ndibe ngu g'unu lụfu je anọdu l'ẹka unu e-jekpọepho anọdu; kẹle Chipfu bẹ kuwaru ọkpa-nri oku g'ọ bya l'alị-a. Ọkpa-nri ono bẹ a-nọ apha ẹsaa.”

\VS{2}Ọo ya bụ; nwanyị ono gbẹshi bya emee iphe, onye kẹ Chileke ono pfuru; duta ndibe iya; ẹphe lụfu; je anọo apha ẹsaa l'alị ndu Filisitayinu.


\par }{\PP \VS{3}A nọchaepho apha ẹsaa ono; nwanyị ono shi l'alị ndu Filisitayinu lwa. Ọ bya ejepfu eze je arwọahaa ya g'a nụ-phu iya ụlo iya mẹ alị iya azụ.

\VS{4}Teke ono bẹ eze epfuru Gehazi, bụ onye-ozi onye kẹ Chileke asụje: “Kakọtanuru mu iphe-ọhumalenya, Elayịsha meshikọtaru?”

\VS{5}Gehazi nọdu akọru eze gẹ Elayịsha gude mee g'onye nwụhuru anwụhu teta nọdu ndzụ ọzo; a bya l'amarụ; nwanyị ono, Elayịsha meru nwa iya o teta nọdu ndzụ ono bata bya arwọahaa eze g'a nụ-phu iya ụlo iya azụ; yẹe alị iya.

\par }{\PP Tọbudu iya bụ; Gehazi sụ: “Gụbe nnajịuphu mu, bụ eze; ọo nwanyị ọbu ba; yẹe nwa iya ono, Elayịsha mejeru; o teta nọdu ndzụ ono.”

\VS{6}Eze bya ajịa nwanyị ono k'iphe ono; ọ kọkotaru iya ya.

\par }{\PP Ọo ya bụ; eze bya eduru onye-ozi lanụ yeru iya sụ: “woru iphe, bụ kẹ nwanyị ono g'ọ ha nụ-phukọta iya azụ. Nụkota iya iphe, shikọta l'alị iya fụta; e -shi mbọku, ọ lụfuru l'alị-a byasụ nta.”


\par }{\SH Hazẹlu egbu Bẹnu-Hadadu
\par }
{\PP \VS{7}Tọbudu iya bụ; Elayịsha bya ejee Damasụkosu. Teke ono bẹ iphe-ememe guderu Bẹnu-Hadadu, bụ eze ndu Arámu. A bya epfuaru iya l'onye kẹ Chileke bẹ byaru nụ.

\VS{8}Eze sụ Hazẹlu: “Wota iphe, ịi-nụ onye kẹ Chileke ono gude; g'i shi iya l'ẹka kpataẹdu Chipfu ishi sụ: ‘?Mu a-ka-a mma l'iphe, eme mu nụ-a tọo?’ ”


\par }{\PP \VS{9}Ọo ya bụ; Hazẹlu bya ewota iphe, dụgbaa iche iche, kakọta ree, shi lẹ Damasụkosu dojia l'eli ịnya-kamẹlu ụkporo labọ gude jepfushia Elayịsha. O rwua bya apfụru iya l'iphu sụ: “Nwa ngu, bụ Bẹnu-Hadadu, bụ eze ndu Arámu bẹ ziru mu gẹ mu bya ajịa ngu mẹ ya ?a-ka-a mma l'iphe, eme iya nụ?”


\par }{\PP \VS{10}Elayịsha sụ iya: “Je asụ iya l'ọo-ka-a mma; ọle Chipfu bẹ goshikwanụru mu l'ọ nwụhufutaje.”

\VS{11}O woru ẹnya dazịbe Hazẹlu jeye iphere gude iya. Onye kẹ Chileke ono, raahaa ẹkwa.


\par }{\PP \VS{12}Hazẹlu sụ: “Nnajịuphu mu; ?bụ gụnu bẹ ịiraru?”

\par }{\PP Elayịsha sụ: “Ishi ẹkwa mu bụ lẹ mu mawaru ẹjo-iphe, ii-me ndu Ízurẹlu. Ịi-tụshikota ọku l'ẹkameka, ẹphe kpụru; o shihu ike; tẹme unwokoro phẹ bẹ ii-gude ogu-echi gbushia; gwee ụnwegirima phẹ arakabya; kpafushia unyomu phẹ, dụ ime ẹpho.”


\par }{\PP \VS{13}Hazẹlu sụ: “?Dẹnu gẹ mụbe onye-ozi ngu, bụepho nkụta bẹ ọbu e-shi mee iphe, parụ ẹka nno?”

\par }{\PP Elayịsha sụ: “Chipfu bẹ goshiwaru mu l'ii-mechaa bụru eze ndu Arámu.”


\par }{\PP \VS{14}Ọo ya bụ; Hazẹlu haa Elayịsha lapfushia nnajịuphu iya, bụ Bẹnu-Hadadu. Bẹnu-Hadadu jịa ya sụ: “?Bụ gụnu bẹ Elayịsha pfuru ngu?” Hazẹlu sụ: “Ọ sụkwaru mu l'ii-ka-a mma.”

\VS{15}O rwua lẹ nchitabọhu iya; Hazẹlu wota ukpo tsẹe lẹ mini; ọ ngụgua ya angụgu; o wota iya kwechia Bẹnu-Hadadu iphu; ọ nwụhu. Hazẹlu bụru eze nọchia ẹnya iya.


\par }{\SH Teke Jióramu bụ eze ndu Jiuda
\par }
{\R (2Iphe 21:1-20)

\par }{\PP \VS{16}L'apha, kwe Jióramu nwa Éhabu apha ise, ọ watarụ abụru eze ndu Ízurẹlu, bụ iya bụ teke Jiehoshafatu shi bụru eze kẹ ndu Jiuda; bẹ Jióramu nwa Jiehoshafatu byaru abụru eze ndu Jiuda.

\VS{17}Jióramu bẹ nọwaru ụkporo apha l'apha iri l'ẹbo teke ọ watarụ abụru eze. Iphe, ọ nọru l'aba-eze bụru apha ẹsato lẹ Jierúsalẹmu.

\VS{18}O tsoo ẹka ndu eze ndu Ízurẹlu; mee gẹ ndibe Éhabu meru; kẹle ọ lụru nwada Éhabu. O meru ẹjo-iphe l'ẹnya Chipfu.

\VS{19}Ọle Chipfu gude k'onye-ozi iya, bụ Dévidi; ọphu o too vudu iya evuvu g'o mebyishia ndu Jiuda; kẹle o kwehawaru Dévidi ukwe l'ụnwu iya; mẹ awa iya ta abyadụ abubuhuru eze jasụru asụru.


\par }{\PP \VS{20}Teke Jióramu bụ eze; bẹ ndu Edọmu kwefuru ndu Jiuda ike; bya ahọtaru onwophẹ onye a-bụru eze phẹ.

\VS{21}Noo ya bụ; Jióramu chịta ụgbo-ịnya iya g'ọ ha jeshia mkpụkpu Zayi. Ndu Edọmu bya ekephee yẹe ndu-ishi ụgbo-ịnya ono mgburugburu. O be l'ẹnyashi; ọ gbẹshi bapfu ndu Edomu ono ọgu. Ọle ndu ojọgu iya gbaru nanụ nanụ lashịa ibe phẹ.

\VS{22}Ọ bụru gẹ ndu Edọmu ekwefụru ndu Jiuda ike bụ ono byasụ ntanụ Ọ bụkwarupho teke ono bẹ ndu Libuna kwefuru ike nkephẹ.


\par }{\PP \VS{23}Iphemiphe ọzo, Jióramu megbabẹru bẹ e dekọtaru l'ẹkwo-akọ kẹ ndu eze ndu Jiuda.

\VS{24}Ọo ya bụ; Jióramu nwụhu lapfushia nna iya phẹ; e lia ya l'ẹka e liru nna iya phẹ lẹ mkpụkpu Dévidi. Nwa iya nwoke, bụ Éhazaya bụru eze nọchia ẹnya iya.


\par }{\SH Teke Éhazaya bụ eze ndu Jiuda
\par }
{\R (2Iphe 22:1-6)

\par }{\PP \VS{25}L'apha, kwe Jióramu nwa Éhabu apha iri l'ẹbo, ọ bụ eze ndu Ízurẹlu bẹ Éhazaya nwa Jióramu byaru abụru eze ndu Jiuda.

\VS{26}Éhazaya nọwaru ụkporo apha l'apha labọ teke ọ watarụ abụru eze. Iphe, ọ nọru l'aba-eze bụ apha lanụ lẹ Jierúsalẹmu. Ẹpha ne iya bụ Atalaya, bụ nwanwa Omuri, bụ onye ono, bụ eze ndu Ízurẹlu ono.

\VS{27}O tsoo ẹka ndibe Éhabu; mee ẹjo-iphe l'ẹnya Chipfu ẹgube ndibe Éhabu meru; kẹle ọ bụ ọgo ndu unuphu ibe Éhabu.


\par }{\PP \VS{28}O tsoru Jióramu nwa Éhabu; ẹphe jepfu Hazẹlu, bụ eze ndu Arámu ọgu lẹ mkpụkpu Ramotu, dụ l'alị Giladu. Ndu Arámu ono meka Jióramu iphe.

\VS{29}Ọo ya bụ; eze, bụ Jióramu lashịa mkpụkpu Jiezerẹlu g'o je anọdu nyaa iphe-ẹhuka ono, ndu Arámu mekarụ iya lẹ mkpụkpu Ramotu teke ono, o tsoru Hazẹlu, bụ eze ndu Arámu ọgu ono.

\par }{\PP No iya; Éhazaya nwa Jióramu, bụ eze ndu Jiuda jeshia ajị Jióramu nwa Éhabu lẹ mkpụkpu Jiezerẹlu l'iphe-ẹhuka ono, e mekarụ iya ono.




\par }\Chap{9}{\SH Aawụ Jiehu manụ l'ishi g'ọ bụru eze ndu Ízurẹlu
\par }
{\PP \VerseOne{1}Onye mpfuchiru Chileke, bụ Elayịsha bya ekua onye lanụ l'ọgbo ndu mpfuchiru sụ iya: “Jịkobe; wota mgbere manụ-a jeshia mkpụkpu Ramotu, dụ l'alị Giladu.

\VS{2}Teke i rwuru ẹka ono; lee ẹnya Jiehu nwa Jiehoshafatu; mbụ nwanwa Nimushi. Kuchi iya ekuchi l'ẹka ụnwunna iya nọ; duru iya g'unu bahụ l'ime ụlo.

\VS{3}Teke ono bẹ ii-wota mgbere manụ ono; woru manụ ono wụa ya l'ishi sụ: ‘Chipfu sụru-a: Mu wụru ngu manụ l'ishi g'ị bụru eze ndu Ízurẹlu.’ I -mechaa nno; gụhaa ụzo gbagbụa; ba kpọkwa ụpfu!”


\par }{\PP \VS{4}Ọo ya bụ; nwokorọbya ono, bụ onye mpfuchiru ono tụgbua jeshia mkpụkpu Ramotu, dụ l'alị Giladu.

\VS{5}O -rwuẹpho; ọ hụma ndu-ishi ndu ojọgu g'ẹphe nọ ndzukọ; ọ sụ: “Onye-ishi ojọgu; mu nwekwarụ ozi, mu e-ziẹkwa ngu.”

\par }{\PP Jiehu jịa ya sụ: “?Bụ onye ole l'ime anyi bẹ iipfuru?”

\par }{\PP Ọ sụ iya: “Ọo gụbedua; onye-ishi ojọgu.”


\par }{\PP \VS{6}Ọo ya bụ; Jiehu gbalihu ẹphe bahụ l'ime ụlo. Onye mpfuchiru ono woru manụ ono wụa ya l'ishi sụ: “Chipfu, bụ Chileke kẹ Ízurẹlu sụru-a: ‘Mu wụwaru ngu manụ l'ishi g'ị bụru eze ndibe kẹ Chipfu; mbụ ndu Ízurẹlu.

\VS{7}Ịi-tụko ndu ọnu-ụlo ibe Éhabu, bụ nnajịuphu ngu gwee arakabya; k'ọphu mu e-shi nno gwata ụgwo ọchi ndu-ozi mu ono, bụ ndu mpfuchiru; waa k'iphe, bụkpoo ndu-ozi Chipfu, bụ ndu Jiezebẹlu gbushikọtaru.

\VS{8}Ndibe Éhabu l'ophu a-bụru mkpurupyata. Mu e-gbufu iphe, bụkpoo nwa nwoke l'ọnulo ibe Éhabu l'alị ndu Ízurẹlu; m'ọ bụ ohu m'ọ bụ amadụ.

\VS{9}Mu e-me ibe Éhabu g'ọ dụ g'ibe Jierobowamu nwa Nebatu; mẹkwapho g'ọ dụ g'ibe Basha nwa Ahayịjia.

\VS{10}Jiezebẹlu bẹ bụ nkụta a-ta iya l'ẹgu, dụ lẹ Jiezerẹlu. Ọ tọ dụdu onye e-li iya elili.’ ” O pfuchaa nno; bya agụhaa ụzo gbafụ.


\par }{\PP \VS{11}E mechaa; Jiehu bya ejepfushia ndu-ishi ndu ojọgu ọphuna; onye lanụ jịa ya sụ: “?Bụ-a k'ọma? ?Bụ gụnu bẹ onye ọbvu ono achọ-doru ngu?”

\par }{\PP Jiehu sụ: “G'unu mahawarụ onye ọbu bya amaru g'oopfuje opfu-a.”


\par }{\PP \VS{12}Ẹphe sụ: “Ọo ụka bẹ ọbu! Pfuaru anyi iphe ọbu.”

\par }{\PP Jiehu sụ: “Iphe, o pfuru mu bụ lẹ Chipfu sụru lẹ ya wụwaru mu manụ l'ishi gẹ mu bụru eze ndu Ízurẹlu.”


\par }{\PP \VS{13}Ẹphe mekebe ẹgwegwa je achịkoo uwe phẹ bya atọoru iya l'alị g'ọ zọ ọkpa. Ẹphe nọdu egbu opu asụje: “Jiehu bụakwaa eze!”


\par }{\SH Jiehu egbu Jióramu
\par }
{\PP \VS{14}Noo ya; Jiehu nwa Jiehoshafatu; mbụ nwanwa Nimushi bya agbaarụ Jióramu ẹjo idzu. Teke ono bẹ Jióramu yẹe ndu Ízurẹlu l'ophu shi etso Hazẹlu, bụ eze ndu Arámu ọgu g'ẹphe e-shi gbobuta mkpụkpu Ramotu, dụ l'alị Giladu.

\VS{15}Ọle eze, bụ Jióramu bẹ larụ mkpụkpu Jiezerẹlu je anyaa iphe-ẹhuka ono, ndu Arámu mekarụ iya ono; teke ẹphe lẹ Hazẹlu, bụ eze ndu Arámu lwụru ọgu ono. Ọo ya bụ Jiehu sụ: “Ọ -bụru l'ọo uche unu bụ ono; g'ọ tọ dụkwa onye e-shi lẹ mkpụkpu-a pyofu jeshia mkpụkpu Jiezerẹlu je edoo iphe-a.”

\VS{16}Tọbudu iya bụ; Jiehu nyihu ụgbo-ịnya iya gbaru jeshia mkpụkpu Jiezerẹlu; kẹle ọo ẹka ono bẹ Jióramu zẹ. Éhazaya, bụ eze ndu Jiuda bẹ jeru iya ajịji.


\par }{\PP \VS{17}O be teke onye-nche, pfụru l'ụlo eli, dụ lẹ mkpụkpu Jiezerẹlu ono hụmaru Jiehu; mẹ ndu awụ etso iya nụ g'ẹphe dzeberu abya; o chishia mkpu sụ: “O nwekwarụ ndu mu hụmaru, awụ abyanụ-o!”

\par }{\PP Jióramu sụ: “G'a chọta onye agba l'ịnya zia g'ọ gba phẹ ndzuta je ajịa phẹ sụ: ‘?Bụ-a k'ọma tọo?’ ”


\par }{\PP \VS{18}Onye agbajẹ ịnya gbagbụa je agba Jiehu ndzuta sụ iya: “Eze sụru: ‘?Bụ-a k'ọma tọo?’ ”

\par }{\PP Jiehu sụ iya: “?Unu gude k'ọma eme gụnu? Ghakọbe; tso mu l'azụ!”

\par }{\PP Onye-nche ono sụ eze: “Onye e ziru jepfuakwaru phẹ; ọle ọ gbẹ ọphu ọ tọ lwaẹdu azụ.”


\par }{\PP \VS{19}Ọo ya bụ; eze; bya ezia onye agbajẹ ịnya lẹ k'ugbo ẹbo. Ọ bya ejepfu phẹ bya asụ: “Eze sụru-a: ‘?Bụ-a k'ọma tọo?’ ”

\par }{\PP Jiehu sụ iya: “?Unu gude k'ọma eme gụnu? Ghakọbe; tso mu l'azụ!”


\par }{\PP \VS{20}Onye-nche ono sụ eze: “O jepfuakwaru phẹ; ọle ọ tọ lwakwaphọ azụ. G'onye ọbu gude agba bẹ ọ dụkwa gẹ Jiehu nwa Nimushi; kẹle ọogba ẹhuka ẹhuka.”


\par }{\PP \VS{21}Jióramu sụ: “Doziaru mu ụgbo-ịnya mu.” E doziaru iya ya. Jióramu, bụ eze ndu Ízurẹlu; yẹe Éhazaya, bụ eze ndu Jiuda gbagbụa jepfushia Jiehu. Onyenọnu nọduchaa l'ụgbo-ịnya nkiya. Ẹka ẹphe gbapfuru iya bụ l'alị Nabọtu, bụ onye Jiezerẹlu.

\VS{22}Jióramu hụmaepho Jiehu bya ajịa ya sụ: “Jiehu; ?bụ-a k'ọma tọo?”

\par }{\PP Jiehu sụ: “?Dẹnu gẹ k'ọma e-shi dụ; l'ẹka ụrwuali; mẹ agwọ nshi ono, shi ne ngu, bụ Jiezebẹlu l'ẹka; kụtaru l'ikpo l'ikpo ẹgube-a?”


\par }{\PP \VS{23}Ọo ya bụ; Jióramu ghakọbe; gbagbụa arajẹru Éhazaya sụ: “Éhazaya; ọ bụ ọgu-o!”


\par }{\PP \VS{24}Jiehu gudeẹpho ike iya g'ọ ha seta apfụ iya gbaa Jióramu lẹ mgbaka ukuvu; o foo ya l'obu; ọ daa dakoru l'eli ụgbo-ịnya iya.

\VS{25}Ọo ya bụ; Jiehu pfuaru onye-ishi ụgbo-ịnya iya, ẹpha iya bụ Bidika sụ: “Pata iya je etuphaa l'alị Nabọtu, onye Jiezerẹlu phọ. Nyatakwa lẹ teke phọ, mu lẹ ngu tụkojeru gude ụgbo-ịnya agbatso nna iya, bụ Éhabu l'azụ phọ bẹ Chipfu pfuru opfu ẹhu iya sụ:

\VS{26}‘Ụnyaphu bẹ mu hụmaru mee Nabọtu; mẹ mee k'ụnwu iya, e gburu egbugbu. Nnajịuphu pfua sụ; mu a-gwata ngu ụgwo iya l'alị-a. Noo iphe, Chipfu epfu bụ ono.’ Ọo ya bụ; pata iya je etuphaa l'alị ono; ẹgube Chipfu pfuru iya ono.”


\par }{\SH Eegbu Éhazaya
\par }
{\PP \VS{27}Éhazaya, bụ eze ndu Jiuda hụmaepho iphe, e me nụ; o ye ọkpa l'ọso tsoru ụzo, shiru bahụ lẹ mkpụkpu Bẹtu-Haganu gbalaaha. Jiehu chịpyabe iya; asụje: “Gbagbufụa ya l'eli ụgbo-ịnya ono!” Ẹphe gbaa ya apfụ l'ẹka ọ nọ l'ụzo, jeru lashịa mkpụkpu Guru, dụ lẹ mgboru mkpụkpu Ibulamu. Ọ gbaru laa mkpụkpu Megido; je anwụhu l'ẹka ono.

\VS{28}Ndu ozi iya gude ụgbo-ịnya pata iya jeshia Jierúsalẹmu je elia l'ilu iya l'ẹka e liru nna iya phẹ lẹ mkpụkpu Dévidi.

\VS{29}Ọ bụru l'apha, kwe Jióramu; nwa Éhabu apha iri lẹ nanụ, o shi bụtaru eze ndu Ízurẹlu bẹ Éhazaya byaru abụru eze ndu Jiuda.


\par }{\SH Eegbu Jiezebẹlu
\par }
{\PP \VS{30}Noo ya; Jiehu tụgbua jeshia mkpụkpu Jiezerẹlu. Jiezebẹlu nụmaepho l'ọ byaru; o tee pẹnsuru ẹnya; memaa ẹgbushi iya emema; je eworu ẹnya pyofu lẹ windo.

\VS{31}Jiehu bya abyarwuta l'ọnu-abata; Jiezebẹlu sụ: “?Bụ-a k'ọma Zimiri; mbụ gụbe onye ono, gburu nnajịuphu ngu?”


\par }{\PP \VS{32}Jiehu palia ẹnya l'ụzo windo ono sụ: “?Bụ onye bẹ tụru íkè yeru mu nụ? ?Bụ onye?” Tọbudu iya bụ; iphe, dụ g'ụmadzu labọ; ọzoo ụmadzu ẹto, bụ ndu eleta ibe eze ẹnya shi lẹ windo lee ya ẹnya.

\VS{33}Jiehu sụ phẹ: “Unu gbẹ l'ẹka ono pata Jiezebẹlu zee ogbu g'ọ bya ada!” Ọo ya bụ; ẹphe tụfu iya ọ bya adaa. Mee ya pfụkashihu kpua l'igbulọ; mẹ ịnya, nọgbaa l'ẹka ono. Jiehu gude ịnya gbaa ya eli; zọo ya tọlitoli.


\par }{\PP \VS{34}Jiehu bahụ l'ime ụlo je eria; ngụa sụ: “Unu pata nwanyị ono, vu ọnu ono je elia; kẹle ọ bụ phọ nwada eze!”

\VS{35}Ẹphe lụfushia g'ẹphe je elia ya; ọ bụwaru iphe, ẹphe hụmaru kpoloko bụ okpokoroko ishi iya; mẹ ọkpu ogboro iya; waa ọkpu oshi-ẹka iya.

\VS{36}Ẹphe laphu azụ je epfuaru iya Jiehu; ọ sụ: “Ọo ya bụ iphe ono, Chipfu shi l'ọnu onye-ozi iya, bụ Elayịjia kẹ Tishibe pfua sụ: ‘Ọo l'alị, dụ lẹ mkpụkpu Jiezerẹlu bẹ nkụta a-ta anụ Jiezebẹlu.’

\VS{37}Jiezebẹlu bẹ odzu iya a-dụ gẹ nshị, a nyịru tụkaa nanụ nanụ l'alị, dụ lẹ Jiezerẹlu; k'ọphu bụ l'ọ tọ dụdu onye byaru a-hụbe iya ama kẹ g'ọ sụ: ‘Ọo Jiezebẹlu baa.’ ”




\par }\Chap{10}{\SH Eegbushi ndibe Éhabu
\par }
{\PP \VerseOne{1}Éhabu bẹ ụnwu iya dụ ụkporo ẹto l'ụmadzu iri lẹ Samériya. Ọo ya bụ; Jiehu bya edeshia ẹkwo-ozi keshiaru ndu-ishi lẹ mkpụkpu ono; mẹ ndu bụ ọgerenya; mẹ ndu bụ phẹ mefụtaru ụnwu Éhabu ono. Ẹkwo-ozi ono bẹ o deru sụ:

\VS{2}“Eshi ọphu unu l'ụnwegirima nnajịuphu unu tụkoru nọdu; tẹme unu nweru ụgbo-ịnya; nweru ịnya bya enweru ngwọgu; nweru mkpụkpu, a kpụshiru ike; bẹ bụ ẹkwo-ozi-a -bebeẹpho rwu unu ẹka;

\VS{3}unu họta onye kachaa ree; mbụ onye ọ gbaru g'unu họta l'ụnwu nnajịuphu unu; mee ya eze; g'unu lwụa ọgu see iswi ọnu-ụlo nnajịuphu unu.”


\par }{\PP \VS{4}Ọle ndzụ-agụgu rwutaru phẹ; ẹphe sụ: “lewarọ; ndu eze labọ phọ ta adụdu ike pfụru wọta iya ọgu. ?Dẹnu g'anyịbedua e-shi dụ ike pfụru wọta iya ọgu?”


\par }{\PP \VS{5}Tọbudu iya bụ; onye bụ ishi l'ibe eze; mẹ onye bụ ishi mkpụkpu; mẹ ndu bụ ọgerenya; waa ndu bụ phẹ mefụtaru ụnwu Éhabu zia Jiehu ozi sụ: “Anyi bụ ndu-ozi ngu; ọo iphe, ị sụru g'anyi mee bẹ anyi e-me. O to nwedu onye anyi eme eze; mekpọepho iphe, ị rịru l'ọ pfụru ọto.”


\par }{\PP \VS{6}Jiehu bya edeeru phẹ ẹkwo-ozi k'ugbo ẹbo sụ: “Ọ -bụru l'unu tụru íkè yeru mu; unu je a-nọdu eme iphe, mu sụru g'unu mee; unu gbukọo ishi ụnwu nnajịuphu unu ono g'ẹphe ha vutaru mu lẹ mkpụkpu Jiezerẹlu ẹgube nta-a echele.”

\par }{\PP Ụnwu ibe Éhabu ono, bụ iya bụ ụmadzu ụkporo ẹto l'iri ono bẹ bụ ẹphe lẹ ndu oke amadụ lẹ mkpụkpu ono shi nọdu; ọ bụru ndu ono metseshiru phẹ.


\par }{\PP \VS{7}Ẹkwo-ozi ono rwuẹpho ndu ono ẹka; ẹphe kpụta ụnwu ibe eze ono; gbushikọta ẹphene ụkporo ẹto l'iri ono. Ẹphe parụ ishi phẹ yechaa lẹ nkata; vulaaru Jiehu lẹ mkpụkpu Jiezerẹlu.

\VS{8}Onye-ozi bya ezia Jiehu sụ: “E vulataakwaru ishi ụnwu Éhabu ọbu.”

\par }{\PP Jiehu sụ: “Kụbe phẹ l'ikpo labọ l'ọnu-abata mkpụkpu g'ẹphe nọdu l'ẹka ono jeye l'ụtsu.”


\par }{\PP \VS{9}O be l'ụtsu; Jiehu lụfu je apfụru pfuaru ndu ono g'ẹphe ha sụ: “Ụta ta adụkwa unu l'ẹhu. Ọo mbẹdua bẹ gbaru nnajịuphu mu ẹjo-idzu; woru iya gbua. Ọle ọ bụ; ?bụkwanu onye bẹ gbushiru ndu ọwana?

\VS{10}Ọo ya bụ g'unu maru l'ọ tọ dụdu opfu, Chipfu pfuru lẹ k'ẹhu ndibe Éhabu dụru ọphu tee mekọtadu nụ. Chipfu bẹ mewaru iphe, o shi l'ọnu onye-ozi iya, bụ Elayịjia pfua.”

\VS{11}Ọo ya bụ Jiehu gbushikọta iphe, bụ ndibe Éhabu, phọduru lẹ mkpụkpu Jiezerẹlu. O gbukọtaru ndu oke amadụ, o nweru; mẹ ndu ẹguru ọ̀nyà iya; mẹkpoo ndu-uke, o nweru; ọphu ọ tọ dụdu m'onye lanụ, ọ harụ; ọ nọdu ndzụ l'ime phẹ.


\par }{\SH Jiehu egbushi ndu abụbu eze Éhazaya
\par }
{\PP \VS{12}Noo ya; Jiehu bya agbẹshi jeshia mkpụkpu Samériya; o jetabeẹpho rwua ẹka ndu nche atụru anọduje ebushi atụru ẹji;

\VS{13}yẹe ndu bụ abụbu Éhazaya ono, shi bụru eze ndu Jiuda phọ dzuda. Ọ jịa phẹ sụ: “?Unu bụ ndu ole?”

\par }{\PP Ẹphe sụ iya: “Anyi bụkwa abụbu Éhazaya. Iphe, anyi abya bụ g'anyi kele ụnwu ibe eze; mẹ ụnwu ibe eze-nwanyị.”


\par }{\PP \VS{14}Jiehu sụ: “Unu kpụkoo phẹ lẹ ndzụ.” Ẹphe bya akpụkoo phẹ lẹ ndzụ je egbushia; chịru ye l'iduma, dụ l'ẹka ono, ndu nche atụru anọduje ebushi atụru ẹji ono. Ẹphe dụ ụmadzu ụkporo labọ l'ẹbo. E gbushia phẹ; ọphu ọ tọ dụdu onye ọphu a harụ; ọ nọdu ndzụ m'onye lanụ.


\par }{\SH Eegbufufua ndibe Éhabu, phọduru nụ
\par }
{\PP \VS{15}Jiehu bya alụfu l'ẹka ono; ọ hụma Jiehonadabu nwa Rekabu g'ọobyapfuta iya. Jiehu kele iya ekele bya asụ: “?Obu ngu gụru-a ìphóró l'ẹka mu nọ; g'obu nkemu gụru l'ẹka ị nọ-a?”

\par }{\PP Jiehonadabu sụ iya: “Ee; obu mu gụkwaru-a ìphóró.”

\par }{\PP Jiehu sụ iya: “Ọ -bụru l'ọ dụ nno; machịaru mu ẹka ngu.” Ọ bya amachịaru iya ẹka; Jiehu selita iya lọbata l'ụgbo-ịnya.

\VS{16}Jiehu sụ iya: “Tsoru mu g'ị hụma gẹ kẹ Chipfu aphụ-beru mu l'ẹhu.” Ọo ya bụ; ọ pata iya l'ụgbo-ịnya.

\VS{17}Jiehu phẹ rwuẹpho Samériya; ọ tụko iphe, bụ ndibe Éhabu, phọduru nụ l'ẹka ono gbushikọta. O gwekọta phẹ arakabya g'ẹphe ha; ẹgube ono, Chipfu shi l'ọnu Elayịjia pfua ya ono.


\par }{\SH Eegbushi ndu abarụ Balụ ẹja
\par }
{\PP \VS{18}Jiehu bya akpakọo ndu Ízurẹlu l'ophu sụ phẹ: “Éhabu bẹ bapeteru Balụ ẹja; mbẹdua a-barụ iya ẹja; barweru iya ya abarwe.

\VS{19}Ngwa; unu kukọta ndu mpfuchiru Balụ g'ẹphe ha; mẹ ndu abarụ iya ẹja; mẹ ndu bụgbaa uke iya. G'ọ tọ dụkwa onye a-gbala nụ; noo kẹle mu abya egweru Balụ ngwẹja, parụ ẹka. Onye gbalarụ nụ bẹ ta adzụkwaru ndzụ.” Obenu lẹ Jiehu gude ẹregede eme gẹ ya mee gẹ ndu abarụ Balụ ẹja bụkotaru mkpurupyata.


\par }{\PP \VS{20}Jiehu sụ: “Unu tụa ndzukọ; g'e dzukọo gude kwabẹ Balụ ùbvù.” Ẹphe bya araa kẹ ndzukọ ọbu arara.

\VS{21}Jiehu bya atụko alị Ízurẹlu l'ophu zidzuru ozi; ndu bụkpoo ndu abarụ Balụ ẹja g'ẹphe ha byakọta; ọphu ọ tọ dụdu m'onye lanụ, ta abyadụru nụ. Ẹphe wụbakota l'ime eze ụlo Balụ ono; jikọta iya pyịmu; shita l'ishi iya ọphuu je akpaa l'ishi iya ọphuu.

\VS{22}Jiehu bya epfuaru onye eleta ẹnya l'ụlo, eedobeje uwe sụ iya: “Chịtaru ndu abakọtakporu Balụ ẹja awurukpata uwe g'ẹphe yee!” Ọ bya achịtaru phẹ iya.


\par }{\PP \VS{23}Tọbudu iya bụ; Jiehu yẹe Jiehonadabu; nwa Rekabu bahụ l'ime ụlo Balụ ono. Jiehu sụ ndu ono, abarụ Balụ ẹja ono: “Unu lerwee ẹnya maru; ?tọ dụkwanu onye kẹ Chipfu tso unu nọdu l'ẹka-a; abụedupho ndu abarụ Balụ ẹja kpoloko.”


\par }{\PP \VS{24}Ọo ya bụ; ẹphe bya abahụ jeshia egwe ẹja; mẹ ngwẹja-akpọ-ọku.

\par }{\PP Jiehu bẹ wowaru ụmadzu ụkporo ẹno ye g'ẹphe kwakaa l'etezi; bya asụ phẹ: “O -nwewaru onye harụ m'onye lanụ lẹ ndu-a, mu eye unu l'ẹka-a; ọ gbalaa bẹ e-gude ishi ndzụ nkiya pfụa ụgwo iya.”


\par }{\PP \VS{25}Egweghe, Jiehu egweghe ngwẹja-akpọ-ọku ono; ọ sụ ndu nche; mẹ ndu-ishi: “Unu wụbawaro je egbushikọta phẹ! G'ọ bọ dụkwa onye ọphu a-gbala nụ!” Ọo ya bụ; ẹphe gude ogu-echi gbugbushikọta phẹ. Ndu nche ono; waa ndu-ishi ono tụfuchaa odzu phẹ l'etezi. Ndu nche ono bya abamihuchaa l'ime ime ụlo Balụ ono.

\VS{26}Ẹphe pafụtagbaa ntẹkpe, dụ l'ụlo Balụ ono; kpọo ya ọku.

\VS{27}Ẹphe bya etsukpọshia ntẹkpe Balụ; nwukpọshia ụlo Balụ ono. Ọ bụru nshị bẹ aanọduje anyi iya byasụ ntanụ-a.


\par }{\PP \VS{28}Noo ya bụ; Jiehu mebyia k'abarụ Balụ ẹja l'alị Ízurẹlu.

\VS{29}Ọle Jiehu te wofuduru ẹka l'eme iphe-ẹji ono, Jierobowamu nwa Nebatu kpatarụ gẹ ndu Ízurẹlu mee ono. Mbụ ẹja ono, ẹphe barụ ụnwu-eswi phọ, e gude mkpọla-ododo kpụa dobe lẹ mkpụkpu Bẹtelu; mẹ lẹ mkpụkpu Danu phọ.


\par }{\PP \VS{30}Chipfu sụ Jiehu: “Eshinu i meru iphe, dụ ree; mee iphe, pfụru nhamụnha l'ẹnya nkemu; bya emee ndibe Éhabu iphe, dụ mu l'obu g'e mee phẹ iya; bẹ awa ngu a-nọdu l'aba-eze ndu Ízurẹlu jasụ l'ọgbo k'ẹno.”

\VS{31}Ọle Jiehu te egudegbudu obu iya g'ọ ha dobe iphe, ekemu Chipfu, bụ Chileke kẹ Ízurẹlu pfuru. Ọ tọ hadụru eme iphe-ẹji ono, Jierobowamu meru; mbụ ono, ọ kpatarụ gẹ ndu Ízurẹlu mee ono.


\par }{\SH Anwụhu Jiehu
\par }
{\PP \VS{32}Teke ono bẹ Chipfu watarụ akpa ndu Ízurẹlu mkpa-ẹka. Hazẹlu lwụ-kpekọta mkpụkpu lẹ mkpụkpu ndu Ízurẹlu l'ophu;

\VS{33}shita l'ụzo ẹnyanwu-awawa ẹnyimu Jiọ́danu; mbụ alị Giladu l'ophu; mẹ alị ndu Gadu; mẹ kẹ ndu Rúbẹnu; mẹ kẹ ndu Manásẹ e -shi lẹ mkpụkpu Arowa, dụ lẹ mgboru nsụda Anọnu je akpaa lẹ Giladu; waa Beshanu.


\par }{\PP \VS{34}Iphe ọzo, nwụgbaberu nụ teke Jiehu bụ eze; waa iphemiphe, o meru; mẹ ẹhuka ẹhuka, o mekọtaru bẹ e dekọtaru l'ẹkwo-akọ ndu eze ndu Ízurẹlu.


\par }{\PP \VS{35}Tọbudu iya bụ; Jiehu nwụhu lapfushia nna iya phẹ; e lia ya lẹ mkpụkpu Samériya. Jiehowahazu, bụ nwa iya nwoke bụru eze nọchia ẹnya iya.

\VS{36}Iphe, Jiehu nọru l'aba-eze ndu Ízurẹlu lẹ Samériya bụ ụkporo apha l'apha ẹsato.




\par }\Chap{11}{\SH Atalaya yẹe Jiowashi
\par }
{\R (2Iphe 22:10—23:15)

\par }{\PP \VerseOne{1}Tọbudu iya bụ; Atalaya, bụ ne Éhazaya hụmaepho lẹ nwa iya nwụhuwaru; ọ gbẹshi je atụko ndibe eze g'ẹphe ha saa ọsa-mpfụ.

\VS{2}Ọle Jiehosheba, bụ nwada eze, bụ Jióramu; bya abụru nwune Éhazaya kẹ nwanyị bẹ dutaru Jiowashi, bụ nwa Éhazaya dufu l'echilabọ ụnwu eze ono, eeme g'e gbushia ono. O duta Jiowashi yẹle onye ehe iya nụ je edomia lẹ mkpuru-azẹe; shi nno wohaaru iya Atalaya; k'ọphu bụ l'o to gbuduru iya.

\VS{3}E domiru Jiowashi; yẹle onye ehe iya nụ l'eze-ụlo Chipfu apha ishii gẹ Atalaya bụkpoepho ishi l'alị ono.


\par }{\SH E kwefuru Atalaya ike
\par }
{\R (2Iphe 23:1-15)

\par }{\PP \VS{4}O be l'apha k'ẹsaa; Jiehoyada bya ezia g'e je ekua ndu bụgbaa ishi ndu ojọgu ụkporo ise ise, bụ ndu anọduje eche eze; mẹ ndu anọduje eche ibe iya; g'e duru phẹ byapfuta iya l'eze-ụlo Chipfu. Ẹphe l'ẹphe woru ndzụ gbaa; o mee; ẹphe ribuaru iya nte l'ụlo Chipfu l'ẹka ono. Ọ bya egoshi phẹ Jiowashi, bụ nwatibe eze ono.

\VS{5}Ọ bya atụaru phẹ ekemu sụ: “Waa iphe, unu e-me baa; unubẹ ndu ono, anọduje lẹ nche l'eswe-atụta-unme; unu kee onwunu uzi ẹto. G'uzi lanụ je anọdu chee nche l'ibe eze;

\VS{6}uzi lanụ eje anọdu eche lẹ Ọnu-abata Suru; uzi lanụ ọphuu a-nọdu l'azụ ndu nche ono; mbụ l'azụ ọguzo ono azụ iya ọphuu. Noo g'unu e-shi bụ ono chee ụlo ono nche.

\VS{7}Uzi labọ l'ime unubẹ ndu anọduje lẹ nche l'eswe-atụta-unme bẹ a-nọdukwapho eche eze-ụlo Chipfu nche; gude gbobuta eze; g'ọ tọ dụ iphe e-me iya nụ.

\VS{8}Unu pagbaarụ ngwọgu unu l'ẹka nọ-phee eze, bụ Jiowashi mgburugburu. Iphe, bụkpoo onye shitaru ẹka unu nọ; unu gbua onye ọbu. Ẹkameka, eze ejekpọ; unu swiru iya eswiru.”


\par }{\PP \VS{9}Ndu-ishi ndu ojọgu ụkporo ise ise ono mee gẹ Jiehoyada, bụ onye uke Chileke pfuru phẹ ono. Onyenọnu chịta ndu nkiya, bụ ndu echeje nche l'eswe-atụta-unme; mẹ ndu ọphu afụta lẹ nche l'eswe-atụta-unme ono; ẹphe byapfutashia Jiehoyada, bụ onye uke Chileke ono.

\VS{10}Onye uke Chileke ono bya achịta arwa; mẹ iphe, eegudeje egbobuta onwonye ono, shi bụru kẹ Dévidi ono; mbụ ono, e doberu l'eze-ụlo Chipfu ono; woru keshiaru ndu bụgbaa ishi ndu ojọgu ụkporo ise ise ono.

\VS{11}Ndu nche ono pagbaarụ ngwọgu phẹ l'ẹhu l'ẹhu pfụru gbaphee eze mgburugburu lẹ mgboru ọru-ngwẹja Chipfu; waa eze-ụlo ono gẹdegede; shita l'ụzo ẹkutara jeye l'ụzo ẹkicha.


\par }{\PP \VS{12}Jiehoyada bya edufuta nwatibe eze ono, bụ Jiowashi; bya eworu okpu-eze kpube iya; woru ẹkwo, e deru ekemu Chileke dẹe ya l'ẹka sụ l'ọo ya bụ eze. Ẹphe bya awụa ya manụ l'ishi; bya atụko akụ ẹka; atụ ụzu sụ: “Nọdukwa ndzụ ogologo; gụbe eze!”


\par }{\PP \VS{13}Atalaya nụmaepho wọowoowoo, ndu nche; mẹ ndu ọha atụ; ọ tụgbua jepfushia phẹ l'eze-ụlo Chipfu.

\VS{14}Ọ bya eje elee ẹnya; bya ahụma eze g'ọ pfụru lẹ mgboru itso, bụ iya bụ g'ẹphe emeje iya l'omelalị phẹ; bya ahụmakwapho ndu-ishi ndu ojọgu; mẹ ndu egbuje opu g'ẹphe pfụ-kubegbaaru iya; mẹ gẹ ndu alị ono l'ophu tụkoru etegbaa ẹswa; egbu opu; ọ gbajashịa uwe iya chishia sụ: “Ẹbyi anwụa-o! Ẹbyi anwụa-o!”


\par }{\PP \VS{15}Tọbudu iya bụ; Jiehoyada, bụ onye uke Chileke bya atụaru ndu-ishi ndu ojọgu ụkporo ise ise ono ekemu sụ: “Unu kpụfuta nwanyị ono l'echilabọ ndu nche ono. Iphe, bụ onye ẹphe l'iya swị; unu gude ogu-echi gbua ya.” Noo kẹle onye uke Chileke ono bẹ sụru g'e tee gbukwa iya l'eze-ụlo Chipfu.

\VS{16}Ọo ya bụ; ẹphe gude iya; kpụ-rwua ọnu ẹka ịnya eshije abahụ l'ibe eze; ẹphe woru iya gbua l'ẹka ono.


\par }{\SH Jiehoyada edozi alị Jiuda
\par }
{\R (2Iphe 23:16-21)

\par }{\PP \VS{17}No iya; Jiehoyada bya emee eze ẹphe lẹ Chipfu gbaa ndzụ; bya emekwaphọ ndu ono ẹphe lẹ Chipfu gbakwaphọ ndzụ. Ọgbandzu ọbu bụ l'ẹphe a-bụru ndibe Chipfu. O mekwaphọ eze; ẹphe lẹ ndu ono gbaa ndzụ nkephẹ.

\VS{18}Ndu Jiuda l'ophu jeshia l'eze-ụlo Balụ je enwutsushia ya. Ẹphe tụko iphe, bụ ọru-ngwẹja Balụ; mẹ ntẹkpe iya tsukpọshichaa yọgiri yọgiri. Ẹphe gbua Mátanu, bụ onye uke Balụ l'iphu ọru-ngwẹja Balụ.

\par }{\PP Ọo ya bụ; Jiehoyada, bụ onye uke Chileke bya eye ndu nche; ẹphe cheahaa eze-ụlo Chipfu nche.

\VS{19}Ọ chịta ndu-ishi ndu ojọgu ụkporo ise ise ono, bụ ndu anọduje eche eze; waa ndu anọduje eche ibe iya; mẹ ndu alị ono l'ophu; ẹphe dufuta onye eze ono l'eze-ụlo Chipfu. Ẹphe shia ẹka ndu nche eshije abahụ duba iya l'ibe eze. Ọo ya bụ; eze je anọdu l'aba-eze.

\VS{20}Noo ya; ẹhu kwatakpọo tsọo ndu alị ono l'ophu ọkpobe atsọtso. Nchị bya adụ doo lẹ mkpụkpu ono; kẹle e gbuwaru Atalaya l'ibe eze.


\par }{\PP \VS{21}Jiowashi nọwaru apha ẹsaa teke ọ watarụ abụru eze.




\par }\Chap{12}{\SH Teke Jiowashi bụ eze ndu Jiuda
\par }
{\R (2Iphe 24:1-16)

\par }{\PP \VerseOne{1}L'apha, kwe Jiehu apha ẹsaa, e -shi teke o beberu bụru eze ndu Ízurẹlu; bẹ Jiowashi bataru l'aba-eze ndu Jiuda. Iphe, ọ nọru l'aba-eze ono lẹ Jierúsalẹmu bụ ụkporo apha labọ. Ẹpha ne iya bụ Zibaya. Ẹka ne iya ọbu shi bụ lẹ mkpụkpu Biye-Sheba.

\VS{2}Jiowashi bẹ mekọtaru iphe, pfụru ọto l'ẹnya Chipfu l'apha ono g'ọ ha, Jiehoyada, bụ onye uke Chileke kpọ-zikọtaru iya ụzo.

\VS{3}Obenu l'ẹka aagwajẹ iphe ono bẹ a ta alwụduru; ndu alị ono nọdu egweje ẹja bya akpọ ụ̀nwù-isẹnsu ọku l'eli ẹka ono.


\par }{\PP \VS{4}Tọbudu iya bụ; Jiowashi bya epfuaru ndu-uke Chileke sụ phẹ: “Unu nakọbe iphe, bụ okpoga, dụ nsọ, eewobatajẹ l'eze-ụlo Chipfu; mbụ okpoga, atụtaje l'ụtu; mẹ okpoga, e ketarụ onyenọnu g'ọ pfụje; mẹ okpoga, nemadzụ gude obu iya bya anụ l'eze-ụlo Chipfu.

\VS{5}Gẹ ndu-uke Chileke l'ẹhu l'ẹhu nakọta okpoga ono l'ẹka ndu edobeje okpoga g'e gude iya mekwakọta iphe, mebyihuru emebyihu l'ụlo Chipfu; l'ẹka bụkpoo ẹka a hụmaru mebyihuru emebyihu.”


\par }{\PP \VS{6}Ọle a nọru jeye l'apha, kwe Jiowashi ụkporo apha l'apha ẹto; ọphu ndu-uke Chileke ono te emekwadụru iphe, mebyishihuru l'eze-ụlo Chipfu ono.

\VS{7}Tọbudu iya bụ; eze, bụ Jiowashi bya ekua onye uke Chileke, bụ Jiehoyada; mẹ ndu-uke Chileke ọzo jịa phẹ sụ: “?Bụ gụnu meru iphe, unu te emekwaẹduru iphe, mebyishihuru l'eze-ụlo Chipfu ọbu? Ngwa; g'ọ bọ dụkwa okpoga ọzo, unu a-natabaa l'ẹka ndu edobeje okpoga. Iphe, unu e-mechia bụ g'unu tụko iphe, bụ okpoga unu natawaru nụ g'e gude mekwaa eze-ụlo ọbu.”

\VS{8}Ọo ya bụ; ndu-uke Chileke ono kweta l'ẹphe taa nakọedu ndu ono okpoga; ọphu ẹphe emekwaẹdu eze-ụlo Chipfu ono l'onwophẹ.


\par }{\PP \VS{9}Noo ya bụ; onye uke Chileke, bụ Jiehoyada bya apata okpoko; swofua ụzo l'opfu iya; dokube iya ọru-ngwẹja Chipfu l'ẹkutara; mẹ a -nọdu abahụ l'eze-ụlo Chipfu ono. Ndu uke Chileke, eche ọnu-abata nche tụko okpoga, e wobataru l'eze-ụlo ono yekọta l'okpoko ono.

\VS{10}Ọ nọdu abụjeru; okpoga ono -haẹpho shii l'okpoko ono; onye ederu eze ẹkwo; mẹ onye-ishi ndu-uke Chileke abya agụa okpoga ono ọgu; chịru ye l'ẹkpa kechia.

\VS{11}Ẹphe pyachaa okpoga ono g'ọo-dụ; ẹphe eworu iya nụ ndu-ishi ozi ọbu, eeje l'eze-ụlo ono. Ẹphe nọdu eshije l'okpoga ono pfụa ndu eje ozi l'eze-ụlo Chipfu ono ụgwo; mbụ ndu kapyịnta; mẹ ndu akpụ ụlo ọbu akpụkpu;

\VS{12}mẹ ndu edo ẹja edodo; mẹ ndu akwacha mkpuma. Ọ bụru l'okpoga ono bẹ ẹphe eshije zụta oshi; mẹ mkpuma, a gbakpọshiru agbakpọshi, e gude emekwa eze-ụlo Chipfu ono. Ọ bụru iya bẹ ẹphe eshije emephu okpoga l'iphe, l'ala, l'iphe, eemekwa emekwa l'eze-ụlo ono.

\VS{13}Ọle ọ tọ bụdu okpoga ono, e wobataru l'eze-ụlo Chipfu ono bẹ e gude mee gbamụgbamu mkpọla-ọchaa; mẹ iphe, apajẹ oghu orọku; mẹ gbamụgbamu ọzo; mẹ opu; mẹwaro iphe ọzo, e gude mkpọla-ododo; mẹ mkpọla-ọchaa mee dobe l'eze-ụlo Chipfu ono.

\VS{14}Ọ bụepho ndu eje ozi l'eze-ụlo ono bẹ a nụru iya g'ẹphe gude mekwaa eze-ụlo ono.

\VS{15}A ta sụjeduru ndu a nụru okpoga ono g'ẹphe bya edoo g'ẹphe gude mephushia okpoga ono; kẹle ẹphe bụ ndu gude ire-lanụ eje ozi ọbu.


\par }{\PP \VS{16}Okpoga, shi lẹ ngwẹja-apfụ-ụgwo; mẹ kẹ ngwẹja-iphe-ẹji; bẹ e te ewobatajẹdu l'eze-ụlo Chipfu; ndu nwe iya nụ bụ ndu-uke Chileke.


\par }{\PP \VS{17}Ọ bụru teke ono bẹ Hazẹlu, bụ eze ndu Arámu jeru etsoo mkpụkpu Gatu ọgu; lwụa ya lwụta. Ọ bya adakọbe jeshifụa ọgu lẹ Jierúsalẹmu.

\VS{18}Jiowashi, bụ eze ndu Jiuda wota iphemiphe, nna iya phẹ, bụ Jiehoshafatu; mẹ Jiehoramu; mẹ Éhazaya, bụ ndu shi bụru eze ndu Jiuda doberu Chipfu iche; mẹ ọphu yẹbedua doberu Chipfu iche; mẹkota mkpọla-ododo, a hụmaru l'ẹka eedobeje ẹku l'eze-ụlo Chipfu; mẹ l'ụlo ibe eze; wolaaru Hazẹlu, bụ eze ndu Arámu. Ọ bụru teke ono bẹ Hazẹlu bebe parụ Jierúsalẹmu haa tụgbua.


\par }{\PP \VS{19}Iphe ọzo, nwụgbaberu nụ teke Jiowashi bụ eze; mẹ iphemiphe, o meru bẹ e dekọtaru l'ẹkwo-akọ ndu eze ndu Jiuda.


\par }{\PP \VS{20}Ndu ozi Jiowashi bya agbaarụ iya ẹjo-idzu; woru iya gbua l'ụlo Bẹtu-milo l'ụzo, shiru jeshia Sila.

\VS{21}Ndu ozi iya, gburu iya nụ ọbu bụ Jiozaka nwa Shimeyatu; mẹ Jiehozabadu; nwa Shoma. Tọbudu iya bụ Jiowashi nwụhu; e lia ya l'ẹka e liru nna iya phẹ lẹ mkpụkpu Dévidi. Amazaya, bụ nwa iya bụru eze nọchia ẹnya iya.




\par }\Chap{13}{\SH Jiehowahazu bụ eze ndu Ízurẹlu
\par }
{\PP \VerseOne{1}L'apha, kwe Jiowashi; nwa Éhazaya ụkporo apha l'apha ẹto; e -shi teke o beberu bụru eze ndu Jiuda bẹ Jiehowahazu nwa Jiehu byaru abụru eze kẹ ndu Ízurẹlu lẹ mkpụkpu Samériya. Iphe, ọ nọru l'aba-eze bụ apha iri l'ẹsaa.

\VS{2}O mee ẹjo-ememe l'ẹnya Chipfu. O tsokọtaru ẹjo-iphe ono, Jierobowamu; nwa Nebatu meru ono; mbụ ono, o meru ndu Ízurẹlu mee ono. Ọ tọ gbakụtaduru ẹjo-ememe ono azụ.

\VS{3}Ọo ya bụ; Chipfu woru oke-ẹhu-eghu iya swibe ndu Ízurẹlu. Ọ parụ phẹ harụ Hazẹlu bụ eze ndu Arámu; waa nwa iya bụ Bẹnu-Hadadu ẹphe ka phẹ ọkpehu nọ ọdu.


\par }{\PP \VS{4}Jiehowahazu bya epfuru nụ Chipfu; Chipfu ngabẹru iya nchị; kẹle ọ hụmaru g'eze ndu Arámu gude akpaberu ndu Ízurẹlu ẹhu.

\VS{5}Tọbudu iya bụ; Chipfu bya anụ ndu Ízurẹlu onye dzọru phẹ nụ; ọ bụru iya bụ l'ẹphe anahụ ndu Arámu. Ndu Ízurẹlu bya eburu l'ibe nkephẹ g'ẹphe shihawaa buru iya.

\VS{6}Obenu l'ẹphe ta tụ-woduru ẹka l'eme iphe-ẹji ono, ndibe Jierobowamu meru; mbụ ono, o meru ndu Ízurẹlu g'ẹphe mee ono. Ọ tụkoru iya mekọta. Nokwaphọ g'itso Ashera dụ lẹ Samériya g'ọ dụ iya.


\par }{\PP \VS{7}Ọphu ọ dụdu ndu ojọgu Jiehowahazu phọduru nụ; a -gụfuepho ndu ojọgu ụkporo labọ l'iri, bụ ndu agbajẹ l'ịnya; mẹ ụgbo-ịnya iri; waa ụnu ndu ojọgu ugbo ụkporo l'ise, bụ ndu ojọgu oje-l'ọkpa; kẹle eze ndu Arámu bẹ sakọtaru phẹ ọsampfu; bya egude ọkpa gwee phẹ uji l'alị.


\par }{\SH Anwụhu Jiehowahazu
\par }
{\PP \VS{8}Iphemiphe, nwụgbaberu nụ teke Jiehowahazu bụ eze; waa iphe, o meẹberu; mẹ ẹhuka ẹhuka, o mekọtaru bẹ e dekọtaru l'ẹkwo-akọ ndu eze ndu Ízurẹlu.

\VS{9}Jiehowahazu bya anwụhu; lapfushia nna iya phẹ; e lia ya lẹ mkpụkpu Samériya. Jiowashi, bụ nwa iya nwoke bụru eze nọchia ẹnya iya.


\par }{\SH Jiowashi bụ eze ndu Ízurẹlu
\par }
{\PP \VS{10}Ọ bụru l'apha, kwe Jiowashi ụkporo apha l'apha iri l'ẹsaa, e -shi teke o beberu bụru eze ndu Jiuda; bẹ Jehowashi nwa Jiehowahazu byaru abụru eze ndu Ízurẹlu. Iphe, ọ nọru l'aba-eze bụ apha iri l'ishii lẹ Samériya.

\VS{11}O mee ẹjo-ememe l'ẹnya Chipfu. Ọ tọ hadụru eme iphe-ẹji ono, Jierobowamu nwa Nebatu meru; mbụ ono, o meru ndu Ízurẹlu ẹphe mee ono. Iphe-ẹji ono bẹ o yeru ẹka l'ememe.


\par }{\SH Anwụhu Jiowashi
\par }
{\PP \VS{12}Iphe ọzo, nwụgbaaru nụ lẹ teke Jiowashi bụ eze; mẹ iphemiphe, o meru; mẹ ọkpehu iya, o gude tsoo Amazaya, bụ eze ndu Jiuda ọgu; bẹ e dekọtaru l'ẹkwo-akọ ndu eze ndu Ízurẹlu.

\VS{13}Ọo ya bụ; Jiowashi nwụhu lapfushia nna iya phẹ; e lia ya l'ẹka e liru ndu eze ndu Ízurẹlu lẹ Samériya. Jierobowamu, bụ nwa iya bya anọdu l'aba-eze nọchia ẹnya iya.


\par }{\SH Anwụhu Elayịsha
\par }
{\PP \VS{14}Lẹ teke iphe-ememe, bụ iya mechaarụ gbua Elayịsha gudeshiru iya ike bẹ Jiowashi, bụ eze ndu Ízurẹlu jeru iya ajịji. O rwua bya araaha ẹkwa l'iphu iya sụ: “Nna mu-e! Nna mu-e! Gụbe onye bụ ụgbo-ịnya; bya abụru ọ-gba-l'ịnya-ọgu ndu Ízurẹlu!”


\par }{\PP \VS{15}Elayịsha sụ iya: “Wota ụta yẹe apfụ.” Jiowashi bya ewota iya.

\VS{16}Elayịsha bya asụ eze ndu Ízurẹlu ono: “Seta apfụ ono!” Ọ bya eseta iya. Elayịsha bya atụ-kobe eze ono ẹka l'ẹka nkiya.


\par }{\PP \VS{17}Elayịsha sụ iya: “gụhaa windo ọphu nọ laaru ụzo ẹnyanwu-awawa!” Ọ gụhaa ya. Elayịsha sụ iya: “Gbaa apfụ ono!” Ọ gbaa ya. Elayịsha pfua sụ: “Ọwa-a bụ apfụ Chipfu, e-gude lwụ-kpee! Ọo apfụ, ee-gude lwụ-kpee ndu Arámu; kẹle ịi-lwụ ndu Arámu lẹ mkpụkpu Afẹku; mbụ woru phẹ saa ọsampfu.”


\par }{\PP \VS{18}Ọ sụkwa iya phọ: “wota apfụ ono!” O wota iya. Ọ sụ eze ndu Ízurẹlu ono: “Wata iya asụ̀ l'alị!” Ọ sụ̀a ya ụgbo ẹto; bya ahaa ya.

\VS{19}O mee; ẹhu ghuahaa onye kẹ Chileke ono eghu; ọ sụ: “I gege asụ iya ugbo ise m'ọbu ụgbo ishii; k'ọphu i gege alwụ-kpekwanụ ndu Arámu jasụ ii-mebyishikọta phẹ. Ọle nta-a bụ ugbo ẹto kpoloko bẹ ịi-lwụ-kpe phẹ.”


\par }{\PP \VS{20}Tọbudu iya bụ; Elayịsha nwụhu; e lia ya.

\par }{\PP Ndu ojọgu ọ-lwụa-ọlaa, shi l'alị ndu Mówabu bẹ ezebatajẹ l'alị Ízurẹlu; mẹ a bahụepho l'apha ọ̀phúú.

\VS{21}O be teke o nweru ndu eli odzu; ẹphe bya amaru; ndu ojọgu ọ-lwụa-ọlaa ono bụwaru phẹreketeke; ẹphe parụ odzu nwoke ono tụa l'ilu Elayịsha. Odzu nwoke ono je edenyi l'ọkpu Elayịsha; o teta bya anọdu ndzụ ọzo; gbẹshi pfụru apfụru.


\par }{\SH Ọgu ndu Ízurẹlu waa ndu Arámu
\par }
{\PP \VS{22}Hazẹlu, bụ eze ndu Arámu bẹ kpakọtaru ndu Ízurẹlu ẹhu teke Jiehowahazu bụ eze.

\VS{23}Ọle Chipfu l'anọduje emeru ndu Ízurẹlu eze-iphe-ọma; aphụru phẹ obu-imemini; tẹme ọ ghakwaaru phẹ phọ iphu. Ọ bụru iphe, kparụ iya nụ bụ ọgbandzu ono, yẹe Ébirihamu; mẹ Áyizaku; waa Jiékọpu gbaru ono. Byasụ ntanụ-a bẹ ọ tọ bụdu uche iya g'o mebyishia phẹ; ọzoo g'ọ chịfu phẹ l'atatiphu iya.


\par }{\PP \VS{24}Teke Hazẹlu, bụ eze ndu Arámu nwụhuru; bẹ nwa iya, bụ Bẹnu-Hadadu byaru abụru eze nọchia ẹnya iya.

\VS{25}Ọ bụru teke ono bẹ Jiowashi, bụ nwa Jiehowahazu tụkoru mkpụkpu lẹ mkpụkpu ono, Hazẹlu shi natakọta nna iya, bụ Jiehowahazu l'ọgu ono naphutakọta azụ. Jiowashi lwụ-kpekọtaru iya ugbo ẹto; shi nno naphutakọta mkpụkpu ndu Ízurẹlu ono azụ.




\par }\Chap{14}{\SH Teke Amazaya bụ eze ndu Jiuda
\par }
{\R (2Iphe 25:1-24)

\par }{\PP \VerseOne{1}O be l'apha, kwe Jiowashi nwa Jiehowahazu apha labọ, e -shi teke ọ watarụ abụru eze ndu Ízurẹlu; Amazaya nwa Jiowashi bya abụru eze kẹ ndu Jiuda.

\VS{2}Ọ nọwaru ụkporo apha l'apha ise teke ọ watarụ abụru eze. Iphe, ọ nọru l'aba-eze bụru ụkporo apha l'apha tete lẹ Jierúsalẹmu. Ẹpha ne iya bụ Jiehowadinu. Ẹka ne iya ọbu shi bụ Jierúsalẹmu.

\VS{3}Amazaya bẹ meru iphe, pfụru ọto l'ẹnya Chipfu. Ọle o to mebeduru iya g'ochooroke iya, bụ Dévidi meru. O mekọtaerupho gẹ nna iya, bụ Jiowashi meru.

\VS{4}Obenu l'ọ tọ lwụduru ẹka aagwajẹ iphe ono; ndu Jiuda nọdu anọduje egwe ẹja; bya akpọ ụ̀nwù-isẹnsu ọku l'eli ẹka ono.


\par }{\PP \VS{5}Alị-eze ono laẹpho Amazaya l'ẹka ọkpobe alala; o gbushia ndu-ozi iya ono, bụ phẹ gburu nna iya teke ọ bụ eze phọ.

\VS{6}Ọle o to gbuduru ụnwegirima ndu mgbugbụmadzu ono; kẹle o tsoru iphe ono, e deru l'ẹkwo ekemu Mósisu l'ẹka ono, Chipfu tụru ekemu sụ: “Ndu nwụru nwa bẹ e tee gbudu l'ụgwo iphe, ụnwu phẹ metaru; ọphu eegbukwaphọ ụnwegirima l'ụgwo iphe, nna, nwụru phẹ nụ metaru; onyenọnu bẹ aa-lajẹ l'iphe-ẹji, o metaru.”


\par }{\PP \VS{7}Ọo yẹbedua bẹ gburu ndu Edọmu ụnu ugbo ụkporo l'ise\FTNT{*}{{\FR 14:7 }{\FR{14:7
}}{\FT{Bụ iya bụ 10,000 lẹ mbekee.}}} lẹ nsụda alị Únú; bya alwụta mkpụkpu Sela l'ọgu; woru iya gụbe Jiọkutelu. Ọ bụru ẹpha ono bẹ ọoza byasụ ntanụ-a.


\par }{\PP \VS{8}Tọbudu iya bụ; Amazaya bya ezia ozi g'e je ezia eze ndu Ízurẹlu, bụ Jiowashi nwa Jiehowahazu mbụ nwanwa Jiehu; sụ iya: “Bya g'anyi lẹ ngu zụgbabe ọgu.”


\par }{\PP \VS{9}Jiowashi, bụ eze ndu Ízurẹlu ziphu Amazaya, bụ eze Jiuda ozi azụ sụ: “Oshi uke, dụ l'úbvú úbvú Lébanọnu bẹ ziru oshi sida, dụkwapho l'úbvú úbvú Lébanọnu sụ iya: ‘Kenaa nwatibe mu kẹ nwoke nwada ngu g'ọ lụru.’ Tọbudu iya bụ; anụ-ẹgbudu, bu l'úbvú úbvú Lébanọnu ono ghatajẹepho; ọ zọo oshi úkèè ono pyaapyaa.

\VS{10}Ị lwụ-kpeanaru ndu Edọmu; ị nọdu ekuanaa onwongu. Nọdule-a l'ibe ngu ku onwongu; k'alwụ-kpe, ị lwụ-kperu. ?Bụ gụnu bẹ iime g'ị kpatarụ onwongu opfu, e-me g'unu lẹ ndu Jiuda daa?”


\par }{\PP \VS{11}Ọle Amazaya ta ngadụru iya nchị. Ọo ya bụ; Jiowashi, bụ eze ndu Ízurẹlu chịta ndu ojọgu iya jeshia; ẹphe l'eze ndu Jiuda, bụ Amazaya je aghaa ya lẹ mkpụkpu Bẹtu-Shẹmeshi, nọ l'alị Jiuda.

\VS{12}Ndu Ízurẹlu lwụ-kpee ndu Jiuda; mee phẹ; ẹphe gbaa nanụ nanụ lashịchaa ibe phẹ.

\VS{13}Jiowashi, bụ eze ndu Ízurẹlu bya egude Amazaya nwa Jiowashi; mbụ nwanwa Éhazaya; mbụ eze ndu Jiuda lẹ mkpụkpu Bẹtu-Shẹmeshi. O jekwaphọ Jierúsalẹmu je enwutsushia igbulọ Jierúsalẹmu; a -gbẹ lẹ Ọnu-abata Ifuremu; je erwua l'ọnu-abata Mgburẹku. Ẹka o nwutsuru bẹ ogologo iya rwuru ụnu nkwo-ẹka.

\VS{14}Ọ chịtakota mkpọla-ododo; mẹ mkpọla-ọchaa; mẹwaro ivu, ọ hụmaru l'eze-ụlo Chipfu; mẹ ọphu dụ l'ẹka eedobeje ẹku l'ụlo eze. Ọ chịtakwapho ndu a tụ-chiru atụ-chi lashịa Samériya.


\par }{\PP \VS{15}Iphe, nwụgbaberu nụ teke Jiehowashi bụ eze; mbụ iphe, o meẹberu; mẹ ẹhuka ẹhuka, o mekọtaru; waa gẹ yẹe Amazaya, bụ eze ndu Jiuda gude lwụa ọgu; bẹ e dekọtaru l'ẹkwo-akọ ndu eze ndu Ízurẹlu.

\VS{16}Tọ bụdụ iya bụ; Jiehowashi nwụhu lapfushia nna iya phẹ; e lia ya l'ẹka eelije ndu eze lẹ mkpụkpu Samériya. Ọo ya bụ; Jierobowamu, bụ nwa iya bụru eze nọchia ẹnya iya.


\par }{\PP \VS{17}Amazaya, bụ nwa Jiowashi; mbụ eze ndu Jiuda bya anọfua apha iri l'ise; gẹ Jiowashi nwa Jiehowahazu, bụ eze ndu Ízurẹlu nwụhuchaaru.

\VS{18}Iphe ọzo, Amazaya megbabẹru bẹ e dekọtaru l'ẹkwo-akọ, ndu eze ndu Jiuda.


\par }{\PP \VS{19}Lẹ Jierúsalẹmu bẹ a nọ gbaaru Amazaya ẹjo-idzu; ọ gbalaa lashịa mkpụkpu Lakishi. Ẹphe ye ndu jepfuru iya lẹ Lakishi l'ẹka ono je egbua ya.

\VS{20}Ẹphe gude ịnya palata iya bya elia lẹ Jierúsalẹmu l'ẹka e liru nna iya phẹ lẹ mkpụkpu Dévidi.


\par }{\PP \VS{21}Ndu Jiuda l'ophu wofuta Azaríya, bụ onye nọwaru apha iri l'ishii mee ya eze l'ọzo nna iya, bụ Amazaya.

\VS{22}Ọ bụru Azaríya ono mechaarụ; kpụkwaa mkpụkpu Elatu woru iya nụ-phu ndu Jiuda azụ gẹ Amazaya nwụhuchaaru lapfushia nna iya phẹ.


\par }{\SH Jierobowamu k'ẹbo bụ eze ndu Ízurẹlu
\par }
{\PP \VS{23}Ọ be l'apha, kwe Amazaya nwa Jiowashi apha iri l'ise, o shi bụtaru eze ndu Jiuda; Jierobowamu nwa Jiehowashi bya abụru eze kẹ ndu Ízurẹlu. Iphe, ọ nọru l'aba-eze iya bụ ụkporo apha labọ l'apha lanụ lẹ Samériya.

\VS{24}O mee ẹjo-ememe l'ẹnya Chipfu. Ọ tọ hadụru eme iphe-ẹji ono, Jierobowamu nwa Nebatu meru; mbụ ono, o meru ndu Ízurẹlu mee ono.

\VS{25}Ọo ya bẹ e shi l'ẹka; a nataphukọta oke alị ndu Ízurẹlu azụ; e -shi lẹ mkpụkpu Lebo-Hamatu jeye l'eze-ẹnyimu nsụda Araba\FTNT{†}{{\FR 14:25 }{\FR{14:25
}}{\FT{Ọo mini ono bụkwapho ‘Eze-ẹnyimu Únú’.}}}. O shi nno vụa; mbụ iphe ono, Chipfu, bụ Chileke kẹ ndu Ízurẹlu shihawaa l'ọnu onye-ozi iya, bụ Jiona nwa Amịtayi pfua; mbụ onye mpfuchiru Chileke ono, shi lẹ mkpụkpu Gatu-Hefa.


\par }{\PP \VS{26}Chipfu bẹ hụmawaru g'iphe-ẹhuka, ndu Ízurẹlu eje habe shii; mbụ lẹ g'ẹphe ha bẹ o rwubekọtaru ẹka; mbụ iphe ẹhuka ono; shita l'ohu je akpaa l'amadụ; ọphu ọ dụdu onye a-gbaru phẹ mkpu.

\VS{27}Ọle eshinu Chipfu ta asụduru lẹ ya e-me g'ẹpha ndu Ízurẹlu chịhu lẹ mgboko-a bẹ o shi l'ẹka Jierobowamu, bụ nwa Jiowashi dzọta phẹ.


\par }{\PP \VS{28}Iphe, nwụgbaberu nụ teke Jierobowamu bụ eze; mẹ iphe, o meẹberu; mẹ ẹhuka ẹhuka, o mekọtaru; waa k'ọgu, ọ lwụgbaberu; mẹwaro g'o shi nataphu mkpụkpu Damasụkosu; mẹ mkpụkpu Hamatu azụ l'ẹka ndu Jiuda woru nụ ndu Ízurẹlu bẹ e dekọtaru l'ẹkwo-akọ ndu eze ndu Ízurẹlu.

\VS{29}Tọbudu iya bụ; Jierobowamu nwụhu lapfushia nna iya phẹ, bụ ndu eze ndu Ízurẹlu. Zekaraya, bụ nwa iya nwoke bụru eze nọchia ẹnya iya.




\par }\Chap{15}{\SH Teke Azaríya bụ eze ndu Jiuda
\par }
{\R (2Iphe 26:1-5)

\par }{\PP \VerseOne{1}O be l'apha, kwe Jierobowamu ụkporo apha l'apha ẹsaa, e -shi teke ọ watarụ abụru eze ndu Ízurẹlu; Azaríya nwa Amazaya bata l'aba-eze ndu Jiuda.

\VS{2}Ọ nọwaru apha iri l'ishi teke ọ watarụ abụru eze. Iphe, ọ nọru l'aba-eze bụru ụkporo apha labọ l'apha iri l'ẹbo lẹ Jierúsalẹmu. Ẹpha ne iya bụ Jiekolaya. Ẹka ne iya ọbu shi bụ Jierúsalẹmu.

\VS{3}Azaríya bẹ meru iphe, pfụru ọto l'ẹnya Chipfu; ẹgube ono, nna iya, bụ Amazaya meru.

\VS{4}Obenu l'ọ tọ lwụduru ẹka aagwajẹ iphe; ẹphe nọdu egweje ẹja l'ẹka ono; bya akpọ ụ̀nwù-isẹnsu ọku.


\par }{\SH Ekpenta eme Azaríya
\par }
{\R (2Iphe 26:16-23)

\par }{\PP \VS{5}Chipfu bya alọru ekpenta tụ eze ono; ekpenta ono mee ya jasụ mbọku, ọ nwụhuru. O buru l'ụlo iche. Ọ bụru Jiótamu, bụ nwa iya nwoke bẹ bụ onye-ishi l'ibe eze; bụru iya bụ onye bụ ishi ndu alị ono.


\par }{\PP \VS{6}Iphe ọzo Azaríya megbabẹru bẹ e dekọtaru l'ẹkwo-akọ ndu eze ndu Jiuda.

\VS{7}No iya; Azaríya nwụhu lapfushia nna iya phẹ. E lia ya l'ẹka e liru nna iya phẹ lẹ mkpụkpu Dévidi. Jiótamu, bụ nwa iya nwoke bụru eze nọchia ẹnya iya.


\par }{\SH Zekaraya bụ eze ndu Ízurẹlu
\par }
{\PP \VS{8}Ọ bụru l'apha, kwe Azaríya ụkporo apha l'apha iri l'ẹsato, e -shi teke o beberu bya abụru eze ndu Jiuda; bẹ Zekaraya nwa Jierobowamu; byaru abụru eze ndu Ízurẹlu. Iphe, ọ nọru l'aba-eze bụ ọnwa ishii lẹ Samériya.

\VS{9}Zekaraya mee ẹjo-ememe l'ẹnya Chipfu gẹ nna iya phẹ. Ọ tọ hadụru eme iphe-ẹji, Jierobowamu nwa Nebatu meru; mbụ iphe-ẹji ono, o meru ndu Ízurẹlu mee ono.


\par }{\PP \VS{10}Ọo ya bụ; Shalumu nwa Jiabẹshi gbaaru iya ẹjo-idzu; nọdu l'iphu ndu Ízurẹlu gbua ya; bya abụru eze nọchia ẹnya iya.

\VS{11}Iphe, nwụgbaberu nụ teke Zekaraya nọ bẹ e dekọtaru l'ẹkwo-akọ ndu eze ndu Ízurẹlu.

\VS{12}Ọo ya bụ; iphe ono, Chipfu pfuru Jiehu vụa; mbụ iphe ono, o pfuru iya sụ: “Oshilọkpa ngu bụ phẹ a-nọdu l'aba-eze ndu Ízurẹlu; bụru eze jeye l'ọgbo k'ẹno.”


\par }{\SH Shalumu bụ eze ndu Ízurẹlu
\par }
{\PP \VS{13}Shalumu nwa Jiabẹshi bya abụru eze l'apha, kwe Uzáya ụkporo apha l'apha iri lẹ tete, e -shi teke o beberu bya abụru eze ndu Jiuda. Iphe, ọ nọru l'aba-eze bụ ọnwa lanụ lẹ Samériya.

\VS{14}Menahẹmu nwa Gadi bya eshi lẹ mkpụkpu Tịza jeshia Samériya. Ọ nọdu lẹ Samériya l'ẹka ono tsoo Shalumu nwa Jiabẹshi ọgu; gbua ya; bụru eze nọchia ẹnya iya.


\par }{\PP \VS{15}Iphe, nwụgbaberu nụ teke Shalumu bụ eze; mẹ ẹjo-idzu, ọ gbaru bẹ e dekọtaru l'ẹkwo-akọ ndu eze ndu Ízurẹlu.


\par }{\PP \VS{16}Teke onoya bẹ Menahẹmu gbẹ lẹ mkpụkpu Tịza tsoo ndu mkpụkpu Tifusa ọgu; woru phẹ lwụa; mẹ ndu bukube phẹ nụ; kẹle ẹphe jịkaru iya. Ọ kpafushicha ụnwanyi, dụ ime ẹpho.


\par }{\SH Menahẹmu bụ eze ndu Ízurẹlu
\par }
{\PP \VS{17}O be l'apha, kwe Azaríya ụkporo apha l'apha iri lẹ tete, e -shi teke ọ byaru abụru eze ndu Jiuda; Menahẹmu nwa Gadi bahụ l'aba-eze ndu Ízurẹlu. Iphe, ọ nọru l'aba-eze bụ apha iri lẹ Samériya.

\VS{18}Menahẹmu mee ẹjo-ememe l'ẹnya Chipfu. Teke ọ bụ eze bẹ ọ tọ hadụru eme iphe-ẹji ono, Jierobowamu nwa Nebatu meru ono; mbụ ono, o meru ndu Ízurẹlu mee ono.


\par }{\PP \VS{19}Eze ndu Asiriya, bụ Pulu bya achịta ndu ọgu zebata l'alị ndu Ízurẹlu. Menahẹmu nụ iya mkpọla-ọchaa, ẹrwa iya dụ ụnu talẹntu labọ l'ụkporo talẹntu iri; g'o mee g'ọ nọshia ike l'aba-eze iya.

\VS{20}Ọ bụru l'alị Ízurẹlu bẹ Menahẹmu shi wofuta okpoga ono. Ndu nweru iphe bẹ o keshiru ụtu ono; onyenọnu bẹ o keru mkpọla-ọchaa, ẹrwa iya dụ ụkporo shẹkelu labọ lẹ shẹkelu iri nụ; g'a chịkobe nụ eze ndu Asiriya. Ọo ya bụ; eze ndu Asiriya ono tụgbua laphushia azụ; ọphu ọ tọ nọdubaeduru l'alị ono.


\par }{\PP \VS{21}Iphe ọzo, nwụgbaberu nụ teke Menahẹmu nọ; mẹ iphe, o mekọtaru bẹ e dekọtaru l'ẹkwo-akọ ndu eze ndu Ízurẹlu.

\VS{22}Menahẹmu kuru mgbẹnya ikpazụ; ọ bụru iya alapfu nna iya phẹ. Pekahaya, bụ nwa iya bụru eze nọchia ẹnya iya.


\par }{\SH Pekahaya bụ eze ndu Ízurẹlu
\par }
{\PP \VS{23}O be l'apha, kwe Azaríya ụkporo apha labọ l'apha iri, e -shi teke o beberu bụru eze ndu Jiuda; Pekahaya nwa Menahẹmu bahụ l'aba-eze ndu Ízurẹlu. Iphe, ọ nọru l'aba-eze bụ apha labọ lẹ Samériya.

\VS{24}Pekahaya bẹ meru ẹjo-ememe l'ẹnya Chipfu. Ọ tọ hadụru eme iphe-ẹji ono, Jierobowamu nwa Nebatu meru ono; mbụ ono, o meru ndu Ízurẹlu ẹphe mee ono.

\VS{25}Onye-ishi ndu ojọgu Pekahaya, ẹpha iya bụ Peka nwa Remalaya gbaaru iya ẹjo-idzu; gbata ụkporo ụmadzu labọ l'iri lẹ Giladu; ẹphe tsoru iya je etsoo Pekahaya ọgu l'ẹka a kpụru o shihu ike l'ụlo-eze lẹ Samériya; ẹphe gbua ya; gbukwaphọ Agọbu; mẹ Ariye yeru iya. Ọo ya bụ; Peka gbua Pekahaya; bụru eze nọchia ẹnya iya.


\par }{\PP \VS{26}Iphe ọzo, nwụgbaberu nụ teke Pekahaya bụ eze; mẹ iphe, o mekọtaru bẹ e dekọtaru l'ẹkwo-akọ ndu eze ndu Ízurẹlu.


\par }{\SH Peka bụ eze ndu Ízurẹlu
\par }
{\PP \VS{27}O be l'apha, kwe Azaríya ụkporo apha labọ l'apha iri l'ẹbo, ọ byaru abụru eze ndu Jiuda; Peka nwa Remalaya bahụ l'aba-eze ndu Ízurẹlu. Iphe, ọ nọru l'aba-eze ono bụ ụkporo apha lẹ Samériya.

\VS{28}Peka meru ẹjo-ememe l'ẹnya Chipfu. Ọ tọ hadụru eme iphe-ẹji ono, Jierobowamu; nwa Nebatu meru; mbụ ono, o meru ndu Ízurẹlu mee ono.


\par }{\PP \VS{29}Teke Peka bụ eze ndu Ízurẹlu bẹ Tigulatu-Pilesa, bụ eze ndu Asiriya natarụ mkpụkpu Ijionu; mẹ mkpụkpu Abẹlu-Bẹtu-Maka; waa mkpụkpu Jianowa; mẹ mkpụkpu Kadẹshi; mẹ mkpụkpu Hazọ. Ọ natakwarụpho alị Giladu; mẹ alị Gálili, bụ iya bụ alị ndu Nafụtali l'ophu; kpụkoo ndu ẹka ono lẹ ndzụ lashịa Asiriya.

\VS{30}O be l'apha, kwe Jiótamu nwa Uzáya ụkporo apha, e -shi teke o beberu bya abụru eze ndu Jiuda; Hosiya nwa Ela gbaaru Peka nwa Remalaya ẹjo-idzu; woru iya gbua; bụru eze nọchia ẹnya iya.


\par }{\PP \VS{31}Iphe ọzo, nwụgbaberu nụ teke Peka bụ eze; mẹ iphe, o mekọtaru bẹ e dekọtaru l'ẹkwo-akọ ndu eze ndu Ízurẹlu.


\par }{\SH Teke Jiótamu bụ eze ndu Jiuda
\par }
{\R (2Iphe 27:1-9)

\par }{\PP \VS{32}O be l'apha, kwe Peka nwa Remalaya apha labọ, e -shi teke ọ watarụ abụru eze ndu Ízurẹlu; Jiótamu nwa Uzáya bahụ l'aba-eze ndu Jiuda.

\VS{33}Iphe, ọ nọru bụ ụkporo apha l'apha ise teke ọ watarụ abụru eze. Iphe, ọ nọru l'aba-eze lẹ Jierúsalẹmu bụ apha iri l'ishii. Ẹpha ne iya bụ Jierusha nwada Zadọku.

\VS{34}Jiótamu meru iphe, pfụru ọto l'ẹnya Chipfu ẹgube ono, nna iya, bụ Uzáya meru.

\VS{35}Obenu l'ọ tọ lwụduru ẹka aagwajẹ iphe. Ndu Jiuda nọdu egweje ẹja; bya akpọ ụ̀nwù-isẹnsu ọku l'ẹka ono. Jiótamu bụ iya kpụkwaru ọnu-abata ono, eeshije abahụ l'eze-ụlo Chipfu ono, bụ iya bụ Ọnu-abata Imeli.


\par }{\PP \VS{36}Iphe ọzo, Jiótamu megbabẹru bẹ e dekọtaru l'ẹkwo-akọ ndu eze ndu Jiuda.

\VS{37}Ọo teke ono bẹ Chipfu byaru awata ezi Rezinu, bụ eze ndu Arámu; mẹ Peka nwa Remalaya g'ẹphe je etsoo ndu Jiuda ọgu.

\VS{38}No iya; Jiótamu nwụhu lapfushia nna iya phẹ; e lia ya l'ẹka e liru nna iya phẹ lẹ mkpụkpu Dévidi, bụ ochooroke iya. Nwa iya, bụ Éhazu bya abụru eze nọchia ẹnya iya.




\par }\Chap{16}{\SH Teke Éhazu bụ eze ndu Jiuda
\par }
{\R (2Iphe 28:1-4)

\par }{\PP \VerseOne{1}O be l'apha, kwe Peka nwa Remalaya apha iri l'ẹsaa, e -shi teke ọ watarụ abụru eze; Éhazu nwa Jiótamu bya abụru eze kẹ ndu Jiuda.

\VS{2}Éhazu bẹ nọwaru ụkporo apha teke ọ watarụ abụru eze. Iphe, ọ nọru l'aba-eze lẹ Jierúsalẹmu bụ apha iri l'ishii. O to medụru iphe, pfụru ọto l'ẹnya Chipfu, bụ Chileke iya ẹgube ochooroke iya, bụ Dévidi meru.

\VS{3}O tsoru ẹka ndu eze ndu Ízurẹlu. Ọ kpọru nwa iya nwoke ọku gude gwee ẹja, bụ iya bụ ẹbyi ono, ọha ono, Chipfu chịfuru l'iphu ndu Ízurẹlu shi anọduje eme ono.

\VS{4}O gwerụ ẹja; kpọo ụ̀nwù-isẹnsu ọku l'ẹka aagwajẹ iphe; mẹ l'úbvú úbvú; mẹkpoo lẹ mkpula mkpula oshi, jakashịru ajakashị.


\par }{\PP \VS{5}Tọbudu iya bụ; Rezinu, eze ndu Arámu; mẹ Peka nwa Remalaya, eze ndu Ízurẹlu bya eje ọgu lẹ Jierúsalẹmu; ẹphe kepheta Éhazu; ọle ẹphe ta alwụ-kpeduru iya.

\VS{6}Ọ bụru teke ono bẹ eze ndu Edọmu lwụta-phuru mkpụkpu Ilatu azụ nụ ndu Edọmu. Ọ chịshikotaru ndu Jiuda lẹ mkpụkpu Elatu ono; ndu Edọmu bya ebuchishia ya byasụ ntanụ-a.


\par }{\SH Éhazu arwọ n-yemẹka l'ẹka ndu Asiriya
\par }
{\R (2Iphe 28:16-21)

\par }{\PP \VS{7}Ọo ya bụ; Éhazu bya ezia ndu-ozi g'e je ezia Tigulatu-Pilesa, bụ eze ndu Asiriya sụ: “Mu bụ onye-ozi ngu; tẹme mu bụru nwa ngu; byanụ bya anafụta mu l'ẹka eze ndu Arámu; mẹ l'ẹka eze ndu Ízurẹlu, bụ ndu etso mu ọgu.”

\VS{8}Éhazu bya achịkoo mkpọla-ọchaa; mẹ mkpọla-ododo, dụ l'eze-ụlo Chipfu; mẹ ọphu dụ l'ụlo ẹku l'ibe eze nụ g'a nụ eze ndu Asiriya onoya.

\VS{9}Eze ndu Asiriya bya ekweta iphe, Éhazu rwọru iya; chịta ndu ojọgu iya ẹphe wụru jeshia Damasụkosu je alwụta iya; kpụkoo ndu bu l'ẹka ono lẹ ndzụ lashịa alị Kiru; bya eworu Rezinu gbua.


\par }{\PP \VS{10}Noo ya; eze, bụ Éhazu tụgbua jeshia Damasụkosu gẹ ya je ahụma Tigulatu-Pilesa, bụ eze ndu Asiriya. O jerwua; bya ahụma ọru-ngwẹja lẹ Damasụkosu; o woru ọphu dụ ẹgube ono see esese nụ g'e wolaaru Uráya, bụ onye uke; dekọta ụgbugba iya; mẹ ẹgube, ee-gude kpụa ya woru nụ iya.

\VS{11}Ọo ya bụ; Uráya, bụ onye uke ono kpụa ọru-ngwẹja; mbụ ọphu dụepho g'ono, Éhazu shi Damasụkosu nụ iya ono. Ọ kpụ-gheru iya tẹme eze, bụ Éhazu shi Damasụkosu lwa.

\VS{12}Eze bya eshi Damasụkosu lwa; bya ahụma ọru-ngwẹja ono. Ọ bya ejerwua ya; bya egwee ngwẹja l'eli iya.

\VS{13}O gwerụ ngwẹja, a kpọkotaru ọku; mẹ ngwẹja-nri; mẹ ngwẹja-mẹe; bya ephee mee anụ, o gburu kẹ ngwẹja-ẹhu-guu l'eli ọru-ngwẹja ono.

\VS{14}Ọru-ngwẹja ono, e gude onyirubvu mee, shi nọdu l'iphu Chipfu ono bẹ ọ pafụtaru l'atatiphu ụlo ono; mbụ ono, dụ lẹ mgbaka ọru-ngwẹja ono, a kpụru k'ọ̀phúú; yẹle eze-ụlo Chipfu; woru iya dobe l'ụzo isheli ọru-ngwẹja ono, ọ kpụru ono.


\par }{\PP \VS{15}No iya; eze, bụ Éhazu bya atụaru Uráya, bụ onye uke ekemu sụ: “Ọo l'eli ọru-ngwẹja-a, a kpụru k'ọ̀phúú-a bẹ ii-gweje ngwẹja-akpọ-ọku, eegweje l'ụtsu; gwee ya ngwẹja-nri, eegweje l'ụzenyashi; mẹ ngwẹja-akpọ-ọku; waa ngwẹja-nri, shi eze l'ẹka; mẹ ngwẹja-akpọ-ọku, shi ndu alị-a l'ẹka; mẹ ngwẹja-nri phẹ; mẹ ngwẹja-mẹe phẹ. Nokwaphọ g'ii-pheje iya mee anụ, ngwẹja-akpọ-ọku; mẹ mee anụ, e gude gwee ngwẹja ọzo. Ọru-ngwẹja ono, e meru l'onyirubvu ono bẹ mu e-jeje akpata ishi iphe.”

\VS{16}Uráya, bụ onye uke ono mekọta iphe, eze, bụ Éhazu kakọtaru iya g'o mee.


\par }{\PP \VS{17}Eze, bụ Éhazu bya akpọkashia iphe ono, e swebegbaru lẹ mgburẹku mgburẹku ọgba-kperekpere phọ; pashịkwaapho eze gbamugbamu, shi nọdugbaa ya l'eli. Ọ pafụkwarupho eze dụrongu mini phọ, e doberu l'eli oke-eswi, a kpụru l'onyirubvu phọ; mbụ ono, shi nọdu iya lẹ mkpula ono; woru iya tụ-kobe l'eli mkpuma.

\VS{18}O gude gẹ ya mee iphe, a-dụ eze ndu Asiriya ree l'obu pafụ ẹka oshi-eze atụ-kojeru; bya agụ-chia ẹka eze eshije abahụ l'eze-ụlo Chipfu.


\par }{\SH Anwụhu Éhazu
\par }
{\R (2Iphe 28:26-27)

\par }{\PP \VS{19}Iphe ọzo, Éhazu megbabẹru bẹ e dekọtaru l'ẹkwo-akọ ndu eze ndu Jiuda.

\VS{20}No iya; Éhazu nwụhu lapfushia nna iya phẹ; e lia ya l'ẹka e liru nna iya phẹ lẹ mkpụkpu Dévidi. Hezekáya, bụ nwa iya nwoke bụru eze nọchia ẹnya iya.




\par }\Chap{17}{\SH Hosiya bụ eze ndu Ízurẹlu
\par }
{\PP \VerseOne{1}O be l'apha, kwe Éhazu apha iri l'ẹbo, e -shi teke ọ byaru abụru eze ndu Jiuda; Hosiya nwa Ela bahụ l'aba-eze ndu Ízurẹlu. Iphe, ọ nọru l'aba-eze ono bụru apha tete lẹ Samériya.

\VS{2}Hosiya bẹ meru ẹjo-ememe l'ẹnya Chipfu. Iphe ọ bụepho kpoloko bụ l'ẹjo-iphe, o meru te erwuduru gẹ kẹ ndu vuhawa iya ụzo bụru eze l'alị Ízurẹlu.


\par }{\PP \VS{3}Shalumanesa, bụ eze ndu Asiriya bya ejepfu Hosiya ọgu; je alwụ-kpee ya. Hosiya bya awata iya ejeru ozi; bya atụaha akịriko nụahaa ya.

\VS{4}Eze ndu Asiriya bya amaru lẹ Hosiya achịru iya ẹjo-idzu; kẹle Hosiya ziru ndu-ozi g'ẹphe je ezia So, bụ eze ndu Ijiputu g'o yetarụ iya ẹka; ọphu ọ tụedu akịriko anụ eze ndu Asiriya ẹgube ono, o shi atụje iya aphagapha ono. Ọo ya bụ; eze ndu Asiriya gude Hosiya tụ-chia lẹ mkpọro.

\VS{5}No iya; eze ndu Asiriya chịta ndu ojọgu iya ẹphe zebata l'alị Ízurẹlu l'ophu; ẹphe wụba lẹ Samériya kephee ya apha ẹto.

\VS{6}Ọ bụru l'apha, kwe Hosiya apha tete, e -shi teke ọ bataru l'aba-eze; bẹ eze ndu Asiriya lwụtaru Samériya; kpụkoo ndu Ízurẹlu lẹ ndzụ chịta lashịa Asiriya; je edobe phẹ ẹphe buru lẹ mkpụkpu Hala; waa l'ụzo ẹnyimu Habọ lẹ mkpụkpu Gozanu; bya achịta ndu ọphu ọ chịtaru dobe; ẹphe buru lẹ mkpụkpu lẹ mkpụkpu, dụ l'alị Midiya.


\par }{\SH Iphe-ẹji, ndu Ízurẹlu \newline  waa ndu Jiuda megbabẹru
\par }
{\PP \VS{7}Iphe, meru g'o gude ọ nwụaru ndu Ízurẹlu nno bụ l'ọo l'ẹphe mesweru Chipfu, bụ Chileke phẹ; mbụ onye ono, dufutaru phẹ l'alị Ijiputu l'ẹka Fero, bụ eze ndu Ijiputu ono. Ẹphe baaharụ agwa ẹja;

\VS{8}tẹme ẹphe tsoru meahaa g'ọha ono, Chipfu chịshiru l'iphu ẹphebe ndu Ízurẹlu ono shi eme; mbụ meahaa iphe ono, ndu eze ndu Ízurẹlu wobataru l'alị ono.

\VS{9}Ndu Ízurẹlu ono nọdu anọduje l'edomi eme Chipfu, bụ Chileke phẹ iphe, apfụduru-ọto. Lẹ mkpụkpu lẹ mkpụkpu phẹ bẹ ẹphe kpụshiru ẹka aagwajẹ iphe dobegbaaru onwophẹ. Ẹphe kpụshiru iya lẹ mkpụkpu lẹ mkpụkpu, hagbaa nwanshịi je akpaa lẹ mkpụkpu, a kpụru; o shihu ike.

\VS{10}L'úbvú úbvú, nọgbaa l'alị ono; mẹ lẹ mkpula mkpula oshi, jakashịru ajakashị bẹ ẹphe dobekọtaru agwa; kpọbegba itso Ashera.

\VS{11}Ẹphe nọdu anọduje akpọ ụ̀nwù-isẹnsu ọku l'ẹka ono, aagwajẹ iphe ono; ẹgube ono, ndu ọha ono, Chipfu chịfuru ẹphe shi akpọje iya ono. Ẹphe meru ẹjo-ememe gude kpatsua Chipfu ẹhu-eghu.

\VS{12}Ẹphe baarụ agwa ẹja; mbụ iphe ono, Chipfu sụru phẹ: “Unu be emekwa iphe, dụ nno-a!”

\VS{13}Chipfu shi l'ọnu ndu mpfuchiru iya l'ophu; mẹ ndu aphụ ọphulenya lọo ndu Ízurẹlu mẹ ndu Jiuda ẹka lẹ nchị sụ: “Unu haa eme ẹjo-ememe, unu eme. Unu meje ekemu mu; mẹ iphe, mu tọru ọkpa iya; mbụ ekemu ono, mu tụru nụ nna unu phẹ ono; mbụ ono, mu shi l'ẹka ndu-ozi mu phẹ, bụ ndu mpfuchiru nụ unu ono.”


\par }{\PP \VS{14}Obenu l'ẹphe ta angadụru nchị; ẹphe kwefuru ike; gẹ nna phẹ ono, te ekwetadụru kẹ Chipfu, bụ Chileke phẹ ono.

\VS{15}Ẹphe jịkaru eme iphe, ọ tọru ọkpa iya; mẹ ọgbandzu ono, yẹle nna phẹ gbaru ono; ẹphe kwefuru ike l'iphe, ọ nmarụ phẹ ọkwa iya. Ẹphe tsoru abapheru agwa, adụdu iphe, ọ yị ẹja; ẹphebedua l'onwophẹ bya abụfuaru ndu ta adụedu iphe, ẹphe yị. Ẹphe tsoru ẹka ndu ọha ono, bupheru phẹ mgburugburu, bụ iya bụ ndu ono, Chipfu sụru g'ẹphe te emekwa gẹ ndu ono eme ono.


\par }{\PP \VS{16}Ekemu, Chipfu, bụ Chileke phẹ tụkotaru phẹ l'ophu bẹ ẹphe jịkakotaru. Ẹphe kpụru agwa labọ, dụ g'ụnwu oke-eswi doberu onwophẹ; bya edobekwaphọ itso Ashera; bya abaahaarụ kpokpode; mẹ Balụ ẹja.

\VS{17}Ẹphe kpọru ụnwu phẹ unwoke; mẹ ụnwada phẹ ọku; gude gwee ẹja. Ẹphe nọdu anọduje ejekwaphọ l'ẹja; bya eme ọmamanshi. Ẹphe woru onwophẹ tọgboru eme ẹjo-ememe l'ẹnya Chipfu; gude nno akpatsu iya ẹhu-eghu.


\par }{\PP \VS{18}Ọo ya bụ; ndu Ízurẹlu mee; ẹhu ghushiaha Chipfu eghu ike; ọ chịfu phẹ l'iphu iya. Ndu ọphu ọ harụ kpoloko bụru ndu ọkpa-ipfu Jiuda.

\VS{19}Ọphu ndu Jiuda edobekwarụpho ekemu Chipfu, bụ Chileke phẹ. Ẹphe jekwaphọ eye ẹka l'eme iphe ono, ndu Ízurẹlu wobataru ono.

\VS{20}Chipfu jịkakota iphe, bụ oshilọkpa Ízurẹlu; nụa phẹ aphụ bya enwuru phẹ nụ ndu kwarụ phẹ l'ọkwata; jeye ọ chịfukota phẹ l'atatiphu iya.


\par }{\PP \VS{21}Teke Chipfu bufuẹrupho Ízurẹlu l'ọnulo Dévidi bẹ ẹphe meru Jierobowamu nwa Nebatu eze phẹ. Jierobowamu mee ndu Ízurẹlu ẹphe haa etso Chipfu; bya akpata ẹphe mee iphe-ẹji, parụ ẹka apaa.

\VS{22}Ndu Ízurẹlu bẹ yekọtaru ẹka l'eme iphe-ẹji ono, Jierobowamu meru ono. Ẹphe ta ahadụru iya ememe;

\VS{23}jeye teke Chipfu chịfuru ndu Ízurẹlu ono l'iphu iya ẹgube ono, o shihawaa l'ọnu ndu-ozi iya, bụ ndu mpfuchiru pfua l'ọo-dụ ono. Noo ya; a kpụkoo ndu Ízurẹlu l'alị phẹ chịru lashịa Asiriya byasụ ntanụ-a.


\par }{\SH Ndu ọhozo byaru ebuchishia Samériya
\par }
{\PP \VS{24}Eze ndu Asiriya je achịta nemadzụ l'alị Bábilọnu; mẹ lẹ Kuta; mẹ lẹ Ava; mẹ lẹ Hamatu; mẹ lẹ Sefavayimu je edobe phẹ g'ẹphe buru lẹ mkpụkpu lẹ mkpụkpu, dụ l'alị Samériya l'ọzo ndu Ízurẹlu. Ọo ya bụ; ẹphe nweru alị Samériya; tụko mkpụkpu, dụ iya nụ buchishikọta.

\VS{25}Lẹ mbụ teke ẹphe bya eburu l'ẹka ono bẹ ẹphe te eshidu abajẹru Chipfu ẹja. Ọo ya bụ Chipfu yenu oduma; ọ nọdu l'echilabọ phẹ; harụ phẹ gbushiaha.

\VS{26}E pfuaru iya eze ndu Asiriya sụ: “Ndu-a ị chịtaru dobe g'ẹphe buru lẹ mkpụkpu lẹ mkpụkpu, dụ l'alị Samériya-a bẹ ta amakwa nsọ Chileke alị ono. O ye oduma; ọ nọdu l'echilabọ phẹ egbushi phẹ; kẹle ẹphe ta amadụ nsọ Chileke alị ono.”


\par }{\PP \VS{27}Tọbudu iya bụ; eze ndu Asiriya tụa ekemu sụ: “Unu duta onye lanụ lẹ ndu-uke Chileke ono, unu kpụtaru l'ẹka ono; g'o je eburu eburu l'ẹka ono; g'o zia phẹ nsọ Chileke alị ono.”

\VS{28}No iya; onye lanụ lẹ ndu-uke Chileke ono, ẹphe shi lẹ Samériya kpụta jenụ je eburu lẹ mkpụkpu Bẹtelu; ziahaa phẹ g'ẹphe e-shi abajẹru Chipfu ẹja.


\par }{\PP \VS{29}Ọle ọha, nọnu bẹ metacharu agwa alị phẹ swibe onwophẹ lẹ mkpụkpu, ẹphe bugbaa; woru iya dobechaa lẹ nwụlo-agwa, ndu Samériya kpụshiru l'ẹka ẹphe agwajẹ iphe.

\VS{30}Ndu ọphu shi l'alị Bábilọnu metaru agwa Sukọtu-Benotu; ndu ophu shi l'alị Kutu; meta agwa ọphu bụ Nẹgalu; ndu ọphu shi l'alị Hamatu meta agwa, bụ Ashima;

\VS{31}ndu ophu shi lẹ Ava meta agwa, bụ Nibuhazu yẹe Tataku. Ndu ọphu shi l'alị Sefavayimu meta agwa, bụ Adụrameleku; yẹe Anamẹleku. Ndu Sefavayimu ono bẹ akpọje ụnwu phẹ ọku gude gweeru agwa phẹ ẹja.


\par }{\PP \VS{32}Ẹphe abajẹkwarupho Chipfu ẹja. Ọle iphe, ẹphe meru bụ l'ọo ndu nkephẹ bẹ ẹphe họtaru g'ẹphe gwajẹru phẹ iphe lẹ nwụlo-agwa, dụgbaa l'ẹka aagwajẹ iphe ono.

\VS{33}Ẹphe nọdu abajẹru Chipfu ẹja; obenu l'ẹphe abajẹkwarupho agwa phẹ ẹja l'ụzo ndu alị ẹka ẹphe shi emeje.


\par }{\PP \VS{34}Ẹphe emeẹpho g'ẹphe shi emejehawaa ono byasụ ntanụ-a. Ẹphe ta abadụru Chipfu ẹja; ọphu ẹphe emedu iphe, ọ tọru ọkpa iya; mẹ omelalị iya; ọphu ẹphe emedu ekemu iya; waa ekemu ono, ọ tụru nụ oshilọkpa Jiékọpu, bụ onye ono, ọ gụberu Ízurẹlu.

\VS{35}Teke Chipfu yẹe ndu Ízurẹlu gbarụ ndzụ bẹ ọ sụru phẹ: “G'ọ tọ dụkwa agwa ọzo, unu a-barụ ẹja; ọzoo phozeru iya; ọzoo jeeru iya ozi; ọzo gwaa ya agwagwa.

\VS{36}Ọo Chipfu, bụ onye gude ike iya, parụ ẹka; mẹ ọkpehu iya dufuta unu l'alị Ijiputu bẹ unu a-bajẹru ẹja. Ọo yẹbedua bẹ unu e-phozejeru; ọ bụru iya bẹ unu e-gwejeru ẹja nụ.

\VS{37}Unu kwabẹkwa ẹnya meje iphe, mu tọru ọkpa iya; mẹ omelalị mu; mẹ iphe, mu sụru g'e meje; waa ekemu ono, mu deru doberu unu ono jasụru asụru. Unu ta abajẹkwaru agwa ẹja.

\VS{38}Unu ta azọhakwa ọgbandzu ono, mu l'unu gbaru ono; ọphu unu abajẹkwaru agwa ẹja.

\VS{39}Ọo Chipfu, bụ Chileke unu bẹ unu a-bajẹchiaru ẹja. Ọo ya bụ onye a-nafụta unu l'ẹka ndu ọhogu unu l'ophu.”


\par }{\PP \VS{40}Ọle ẹphe ta angadụru nchị; ẹphe kwaa l'eme g'ẹphe shi emejehawaa phọ.

\VS{41}Noo ya; ọha ono nọdu abarụ Chipfu ẹja; bya abakwarụpho agwa nkephẹ ẹja. Ụnwu phẹ je akpaa lẹ nwanwa phẹ bụru gẹ nna phẹ meru bụ g'ẹphebedua eme byasụ ntanụ.




\par }\Chap{18}{\SH Teke Hezekáya bụ eze ndu Jiuda
\par }
{\R (2Iphe 29:1-2)

\par }{\PP \VerseOne{1}O be l'apha, kwe Hosiya nwa Ela apha ẹto, e -shi teke ọ watarụ abụru eze ndu Ízurẹlu; Hezekáya, bụ nwa Éhazu bahụ l'aba-eze ndu Jiuda.

\VS{2}Ọ nọwaru ụkporo apha l'apha ise teke ọ watarụ abụru eze. Iphe, ọ nọru l'aba-eze lẹ Jierúsalẹmu bụru ụkporo apha l'apha tete. Ẹpha ne iya bụ Abi nwada Zekaraya.

\VS{3}Hezekáya bẹ meru iphe, pfụru ọto l'ẹnya Chipfu ẹgube ochooroke iya, bụ Dévidi meru.

\VS{4}Ọ lwụru ẹka aagwajẹ iphe; bya akụpyashia mkpuma, e doberu nsọ; bya egbutsushichaa itso Ashera. O tsupyashịkwarupho agwọ ono, Mósisu gudeje onyirubvu mee phọ; kẹle jasụ lẹ teke ono bẹ ndu Ízurẹlu shi akpọjekwadu ụ̀nwù-isẹnsu ọku anụ iya. E shi ekuje agwọ ono Nehushutanu.


\par }{\PP \VS{5}Hezekáya bẹ dakoberu Chipfu, bụ Chileke kẹ Ízurẹlu. Ọ tọ dụdu onye eze ọzo, dụbaa g'ọo ya lẹ ndu eze ndu Jiuda g'ẹphe ha; mbụ je akpaa lẹ ndu ọphu vu iya ụzo bụru eze; mẹ ndu ọphu tsotaru iya nụ.

\VS{6}Noo kẹle ọ tụru Chipfu swịswia. O to tsonyadaru Chipfu o tsobuhu iya. O dobekọtaru ekemu ono, Chipfu tụru nụ Mósisu ono.

\VS{7}Chipfu swiru iya ọkpobe eswiru; k'ọphu bụ l'iphemiphe, o yeru ẹka l'abụjeru iya phọ ụpete. O kwefuru eze ndu Asiriya ike; ọphu o to jeduru iya ozi.

\VS{8}Ọ lwụ-kperu ndu Filisitayinu; e -shi lẹ mkpụkpu, ha nwanshịi je akpaa lẹ mkpụkpu phẹ, a kpụru; o shihu ike; mbụ je akpaa lẹ mkpụkpu Gaza; yẹe mkpụkpu, gbapheru iya mgburugburu.


\par }{\PP \VS{9}O be l'apha, kwe Hezekáya apha ẹno, e -shi teke ọ byaru abụru eze ndu Jiuda, bụ iya bụ apha, kwe Hosiya nwa Ela apha ẹsaa, e -shi teke ọ bahụru l'aba-eze ndu Ízurẹlu; Shalumanesa, bụ eze ndu Asiriya jee ọgu lẹ Samériya; je ekephee ya mgburugburu.

\VS{10}A nọepho apha ẹto; ẹphe naa mkpụkpu ono. Ọ bụru l'apha, kwe Hezekáya apha ishii bẹ a natarụ Samériya, bụ iya bụ apha, kwe Hosiya apha tete, e -shi teke ọ bahụru l'aba-eze ndu Ízurẹlu.

\VS{11}Eze ndu Asiriya chịta ndu Ízurẹlu lashịa Asiriya; je edobe phẹ lẹ mkpụkpu Hala; mẹ l'ụzo ẹnyimu Habọ lẹ mkpụkpu Gozanu; mẹ lẹ mkpụkpu lẹ mkpụkpu, dụ l'alị Midiya.

\VS{12}Iphe, kparụ iphe ọ dụ nno bụ lẹ ndu Ízurẹlu jịkaru eme iphe, Chipfu, bụ Chileke phẹ sụru g'ẹphe mee; ẹphe mebyiru ọgbandzu Chileke ono. Iphe, Mósisu, bụ onye-ozi Chipfu pfukọtaru phẹ bẹ ẹphe ta angadụru nchị; ọphu ẹphe emeduru iya.


\par }{\SH Senakeribu eye ndu Jierúsalẹmu ebvu
\par }
{\R (2Iphe 32:1-19; Azá 36:1-22)

\par }{\PP \VS{13}Tọbudu iya bụ; o rwua l'apha, kwe eze, bụ Hezekáya apha iri l'ẹno, ọ watarụ abụru eze; Senakeribu, bụ eze ndu Asiriya bya ọgu l'alị ndu Jiuda; bya atụko mkpụkpu phẹ g'ọ ha, bụ mkpụkpu, a kpụshiru ike lwụa lwụta.

\VS{14}No iya; Hezekáya, bụ eze ndu Jiuda bya ezia ozi g'e je ezia eze ndu Asiriya l'ẹka ọ nọ lẹ mkpụkpu Lakishi sụ: “Mu chọwaru ngu opfu. Jiko laphurọ azụ. Iphe, ị sụkpoerupho gẹ mu pfụa bẹ mu a-pfụ.” Eze ndu Asiriya ono sụ Hezekáya, bụ eze ndu Jiuda g'ọ nụ iya mkpọla-ọchaa, ẹrwa iya dụ ụkporo talẹntu iri l'ise; yẹe mkpọla-ododo, ẹrwa iya dụ ụkporo talẹntu lẹ talẹntu iri.

\VS{15}Ọo ya bụ; Hezekáya chịtakota mkpọla-ọchaa, nọkota l'eze-ụlo Chipfu; mẹ l'ụlo ẹku ibe eze woru nụ eze ndu Asiriya ono.


\par }{\PP \VS{16}Teke ono bẹ Hezekáya kweshiru mkpọla-ododo, o kweru lẹ mgbo; mẹ ọphu o kweru l'ọkpa mgbo eze-ụlo Chipfu woru nụ eze ndu Asiriya ono.


\par }{\PP \VS{17}No iya; eze ndu Asiriya ono bya agbẹ lẹ mkpụkpu Lakishi zia ụmadzu ẹto, bụ ndu-ishi ojọgu iya; yeru phẹ ndu ojọgu, dụ igwerigwe g'ẹphe jepfu eze, bụ Hezekáya lẹ Jierúsalẹmu. Ẹphe jerwua Jierúsalẹmu; bya eje apfụru l'ishi mgba-mini okpuru ụzo eli, dụ l'ụzo ono, eeshije eje ẹka aasajẹ uwe.

\VS{18}Ẹphe zia g'e je ekuaru phẹ eze; ọ bụru Ẹliyakimu nwa Hilikaya, bụ onye-ishi l'ibe eze; waa Shebuna, onye edeje ẹkwo; waa Jiowa nwa Asafu, bụ onye nkwakọbe bẹ lụfutaru byapfutashịa phẹ.


\par }{\PP \VS{19}Onye-ishi ndu ojọgu ono bya asụ phẹ: “Unu je akaru Hezekáya lẹ-a: Wakwa iphe, o pfuru; mbụ Ọkalibe eze, bụ eze ndu Asiriya. Ọ sụru-a: ?Bụ lẹ gụnu bẹ ị chịru nwụpfu ọphu i nweru kwẹe?

\VS{20}Ị sụru l'ị machawaru ẹregede ọgu bya enweru ike, e gude alwụ ọgu. Obenu l'opfu ngu bụ okorobo opfu. ?Bụ onye bẹ ị dakoberu ekwefụru yẹbe eze ndu Asiriya ike?

\VS{21}Lenu nta-a; ọ kwa ndu Ijiputu bẹ ị dakoberu; mbụ Ijiputu ono, bụ mgbawa-ẹchara, abụjeru: onye dakoberu iya nụ; l'o yejashịa ya ẹka meka iya iphe onoya. Ọ kwa ẹgube ono bẹ Fero dụ; mbụ eze ndu Ijiputu. Ọ kwa nno bụ g'ọ dụru iphe, bụkpoo ndu dakoberu iya nụ.

\VS{22}Teke ị sụkwanuru mu l'ọo Chipfu, bụ Chileke unu bẹ unu dakoberu; ?tọ bụdu Chipfu ọbu bụ ọphu Hezekáya lwụru ẹka aagwajẹ iya; bya emebyishia ọru-ngwẹja iya; bya asụ ndu Jiuda ẹphe lẹ ndu Jierúsalẹmu g'ẹphe byajẹ abaarụ ọru-ngwẹja ono, dụ lẹ Jierúsalẹmu ono ẹja-a?


\par }{\PP \VS{23}“Byalẹkwa-a g'ìdzù bụru unu lẹ nnajịuphu mu, bụ eze ndu Asiriya nanụ. Mu a-kpụru ụnu ịnya ise kpẹe ngu; mẹ ọ -bụru l'ịi-dụ ike yechaa ya ndu a-nọdu agba iya nụ.

\VS{24}Ọdumeka; ?dẹnu g'ị rịru l'ịi-dụ ike kpafụ l'iphu onye-ishi ndu ojọgu nnajịuphu mu; m'obeta ọ bụru onye ẹnya kachaa alwalwa lẹ ndu-ishi ndu ojọgu iya; l'ẹka ọ bụ ndu Ijiputu bẹ ị dakoberu g'ẹphe chiẹ ngu ụgbo-ịnya; chiẹ ngu ndu agbajẹ ịnya-ọgu?

\VS{25}Ọzo bụ lẹ-a; ?i dobesụ l'ọ tọ bụdu Chipfu bẹ mu nọ l'ẹka bya ọgu l'ẹka-a gẹ mu mebyishia ya? Ọ kwa Chipfu l'onwiya ziru mu gẹ mu bya ọgu l'alị-a mebyishia ya.”


\par }{\PP \VS{26}Tọbudu iya bụ; Ẹliyakimu nwa Hilikaya; yẹe Shebuna; waa Jiowa bya asụ onye-ishi ndu ojọgu ono-a: “Jiko gude opfu-alị ndu Arámu\FTNT{*}{{\FR 18:26 }{\FR{18:26
}}{\FT{Bụ iya bụ ‘Aramaic’ lẹ mbekee.}}} pfuru yeru anyịbe ndu-ozi ngu; eshinu anyi anụ iya ree. Te egudeshi opfu-alị ndu Jiuda\FTNT{†}{{\FR 18:26 }{\FR{18:26
}}{\FT{Bụ iya bụ ‘Hebrew’ lẹ mbekee.}}} pfuru yeru anyi; kẹle ndu nọ l'eli igbulọ anụkwa iya.”


\par }{\PP \VS{27}Onye-ishi ndu ojọgu ono sụ phẹ: “?Bụ unu lẹ nnajịuphu unu kpoloko bẹ ọ dụ unu gẹ nnajịuphu mu ziru mu gẹ mu bya ezia ozi-a? Waawakwa. Ọ kwa unu lẹ ndu ono, nọ l'eli igbulọ ono; mbụ ndu ono, unu l'ẹphe e-mechaa ria nshị unu l'ọnu; ngụa mamịni, unu gbọru bẹ mu epfuru iya.”


\par }{\PP \VS{28}Onye-ishi ndu ojọgu ono bya apfụru bya egude opfu ndu Jiuda bya arashịa ya ike sụ: “Unu nụmakwa iphe, o pfuru; mbụ Ọkalibe eze ono, bụ eze ndu Asiriya!

\VS{29}Wakwa iphe, eze ndu Asiriya pfuru: Unu te ekwekwa gẹ Hezekáya dephua unu. Ọ tọo dụkwa ike adzọta unu l'ẹka mu!

\VS{30}Ọphu unu ekwekwa gẹ Hezekáya deta unu g'unu dakobe Chipfu; l'ẹka oopfuru unu asụje lẹ Chipfu ta adụkwa iphe, e-me g'ọ tọ dzọta unu. Lẹ mkpụkpu-a taa lakwa l'ẹka eze ndu Asiriya.

\VS{31}Unu ta angakwaru Hezekáya nchị; kẹle eze ndu Asiriya sụkwaru g'unu wụfutakwa wụ-pfuta iya gẹ yẹle unu doshia. Ọo ya bụ g'onyemonye lẹ g'unu ha eria akpụru shi lẹ vayịnu iya; ria akpụru, shi l'oshi figu iya; bya angụa mini, dụ lẹ wẹlu iya;

\VS{32}jasụ teke ya a-bya eduta unu; lashịa alị, dụ gẹ k'unu; mbụ alị, ereshi dụ; mẹe ọ̀phúú dụ iya; alị, nri dụ; tẹme opfu-vayịnu dụ iya; oshi olivu dụ iya; bya abụru alị, manụ-ẹnwu dụ; k'ọphu unu a-nọdu ndzụ; haa anwụhu.

\par }{\PP “Unu ta angakwaru Hezekáya nchị l'ẹka oodephu unu edephu asụje unu lẹ Chipfu l'a-dzọta-a unu.

\VS{33}?Ọ dụkporu ọha ọphu agwa alị phẹ nafụtajewaru l'ẹka eze ndu Asiriya?

\VS{34}?Bụ awe bẹ agwa ndu Hamatu yẹe kẹ ndu Apadu nọ? Agwa ndu Sefavayimu; mẹ kẹ ndu Hena; mẹ kẹ ndu Iva; ?ẹphe nọ l'awe? ?Ẹphe dụru-a ike dzọo ndu Samériya l'ẹka yẹbe eze ndu Asiriya tọo?

\VS{35}?Bụ agwa ole l'ime agwa ndu alị ono bẹ dụru ike nafụta ndu alị iya l'ẹka iya? ?Dẹnu gẹ Chipfu e-shi dụ ike nafụta ndu Jierúsalẹmu l'ẹka iya?”


\par }{\PP \VS{36}Ndu Jiuda ono, oopfu eyeru ono nọduepho nggujingguji; ọphu ọ dụdu onye ọphu pfuru opfu yeru iya; kẹle eze, bụ Hezekáya tụru ekemu sụ g'ọ tọ dụkwa onye e-yeru iya ọnu.


\par }{\PP \VS{37}Tọbudu iya bụ; Ẹliyakimu nwa Hilikaya, bụ onye-ishi l'ibe eze; yẹe Shebuna, bụ onye edeje ẹkwo; waa Jiowa nwa Asafu, bụ onye nkwakọbe tụgbua; ọ bụru phẹ ejepfu Hezekáya. Ẹphe gbajachaa uwe phẹ agbaja. Ẹphe jerwua bya eje akọoru iya iphe, onye-ishi ndu ojọgu ono pfuru.




\par }\Chap{19}{\SH Eepfu lẹ Chileke a-dzọta Jierúsalẹmu
\par }
{\R (Azá 37:1-37)

\par }{\PP \VerseOne{1}Eze, bụ Hezekáya nụmaepho iphe ono; o ye ẹka l'uwe yẹbe eze; gbajaa kẹ tarara; bya achịta uwe-aphụ yee; ọ bụru iya eje l'eze-ụlo Chipfu.

\VS{2}Ọ bya ezia Ẹliyakimu, bụ onye-ishi l'ibe eze; yẹe Shebuna, bụ onye edeje ẹkwo; waa ndu-ishi lẹ ndu-uke Chileke; g'ẹphe jepfu onye mpfuchiru Chileke ono, bụ Azáya nwa Emọzu. Ẹphe tụko yee uwe-aphụ jeshia.

\VS{3}Ẹphe je je asụ iya: “Hezekáya sụru-a: ‘Ntanụ-a bụkwa mbọku, oke iphe-ẹhuka dapfutaru anyi; bya abụru mbọku, aanụ anyi aphụ; bya abụru mbọku, iphe-iphere jiru anyi iphu. Ọ dụkwa g'ẹgube ime anọduje eme nwanyị; ọ tọo dụdu ike nyịa ọnyi nwụa nwata ọbu-a.

\VS{4}?Bụ onye maru; Chipfu, bụ Chileke ngu nụmaru iphe ono, onye-ishi ndu ojọgu ono pfuru ono; mbụ onye ono, nnajịuphu iya, bụ eze ndu Asiriya yeru g'ọ bya epfutọshia Chileke, nọ ndzụ ono; k'ọphu bụ lẹ Chipfu a-barụ iya mba l'opfu ono, yẹbe Chipfu, bụ Chileke ngu nụmaru ono. Ọo ya bụ; pfuru nụ Chileke l'opfu ẹhu ndu ọphu phọduru nụ.’ ”


\par }{\PP \VS{5}Ọo ya bụ; ndu ono, eze, bụ Hezekáya ziru ono bya abyapfuta Azáya;

\VS{6}Azáya sụ phẹ: “Unu je asụ nnajịuphu unu lẹ Chipfu sụru-a: ‘Ba atsụkwa ebvu lẹ k'iphe ono, ị nụmaru ono; mbụ opfu ono, ndu-ozi eze ndu Asiriya gude bya mu epfutọshi ono.

\VS{7}Hụma lẹ mu e-woru unme lanụ ye iya l'ẹhu; k'ọphu bụ l'ọo-nụma asụlasu; lashịa alị phẹ; mu emee g'e gude ogu-echi gbua ya l'alị phẹ gẹdegede.’ ”


\par }{\PP \VS{8}Onye-ishi ndu ojọgu ndu Asiriya bya anụma l'eze ndu Asiriya lụfuwaru lẹ mkpụkpu Lakishi; ọ lwatashịa; je ahụma l'eze ndu Asiriya ono bẹ etsowa ndu Libuna ọgu.


\par }{\PP \VS{9}Noo ya; a bya ezia Senakeribu ozi lẹ Tirihaka, bụ eze ndu Kushi bẹ abyapfutawa iya ọgu; o zia ndu-ozi g'ẹphe je ezia Hezekáya sụ:

\VS{10}“Iphe, unu e-pfuru Hezekáya baa; mbụ eze ndu Jiuda: ‘B'ekwekwa gẹ Chileke ngu, bụ onye i dakoberu duphua ngu; l'ẹka oopfu lẹ Jierúsalẹmu ta alwadu l'ẹka mụbe eze ndu Asiriya.

\VS{11}Ọphu doru ẹnya bụ l'ị nụmahawaru iphe, ndu eze ndu Asiriya meru ndu alị ọzo; mbụ l'o mebyishikọtaru phẹ. ?Aa-nafụta-chia gụbedua tọo?

\VS{12}Mbụ-a; ọhamoha ono, nna mu oche phẹ mebyishiru ono; ?agwa phẹ nafụtaru phẹ-a tọo? Mbụ agwa ndu Gozanu; yẹe kẹ ndu Haranu; waa kẹ ndu Rẹzefu; mẹ kẹ ndu Édẹnu, bụ ndu shi nọdu lẹ Telasa.

\VS{13}?Bụ awe bẹ eze ndu Hamatu nọ nta-a; mẹ eze ndu Apadu; mẹ eze ndu mkpụkpu Sefavayimu; ọzoo eze ndu Hena; ọzoo eze ndu Iva?’ ”


\par }{\PP \VS{14}Tọbudu iya bụ; Hezekáya nata ẹkwo-ozi ono l'ẹka ndu e ziru iya; bya eworu iya gụa. Ọ bya abahụ l'eze-ụlo Chipfu bya eje eworu iya tọsaa l'iphu Chipfu.

\VS{15}Hezekáya bya epfuru nụ Chipfu sụ: “Gụbe Chipfu, bụ Chileke kẹ ndu Ízurẹlu; onye sụgaru l'aba-eze iya l'echilabọ chierobu. Ọo ngu kpoloko bụ Chileke, nwekọta alị-eze, dụ lẹ mgboko mgburugburu. Ọo ngu meru igwe bya emee eliphe.

\VS{16}Ngabẹnu nchị gụbe Chipfu; nụma iphe, mu epfu. Sanaa ẹnya hụmakpodapho. Ngabẹkpodapho nchị; nụma opfu ono, Senakeribu ziru g'e gude bya epfutọshia gụbe Chileke, nọ ndzụ ono.


\par }{\PP \VS{17}“Gụbe Chipfu; ọ kwa eviya lẹ ndu eze ndu Asiriya mebyishiwaru ọhamoha; waa alị phẹ.

\VS{18}Ẹphe chịwaru agwa ndu ono ye l'ọku; o kepyashịa; kẹle agwa phẹ ọbu ta adụdu iphe, ọzo ọ bụ; gbahaa nkụ; yẹe mkpuma, bụ iphe, nemadzụ gude ẹka mee.

\VS{19}Ọo ya bụ lẹ-a; gụbe Chipfu, bụ Chileke anyi; jiko dzọnaa anyi l'ẹka eze ndu Asiriya; k'ọphu alị-eze, dụkota lẹ mgboko l'ophu a-maru l'ọo gụbedua kpoloko; mbụ gụbe Chipfu bẹ bụ Chileke.”


\par }{\SH Azáya aphụ ọphulenya gẹ Senakeribu e-gude daa
\par }
{\PP \VS{20}Tọbudu iya bụ; Azáya nwa Emọzu bya ezia Hezekáya ozi sụ: “Chipfu, bụ Chileke kẹ ndu Ízurẹlu sụru-a: ‘Iphe, i pfuru nụ mu l'opfu ẹhu Senakeribu, bụ eze ndu Asiriya bẹ mu nụmawaru.

\VS{21}Waa iphe, Chipfu pfuru l'opfu ẹhu Senakeribu baa:

\par }{\Q “ ‘ “Nwada Zayọnu, nwoke teke ejepfuswee;

\par }{\QB ta adụkwa iphe,

\par }{\QB ọ gụberu ngu;

\par }{\QB tẹme ọ nọdu aja ngu ewenu.

\par }{\Q Nwada Jierúsalẹmu ekwe

\par }{\QB l'ishi l'ẹka ịigba ọso ndzụ.


\par }{\Q \VS{22}?Bụ onye bụ onye ono,

\par }{\QB i shi ephu iphu;

\par }{\QB bya epfutọshi iya ono?

\par }{\Q ?Bụ onye bẹ i shi atụ ụzu ekpu-a;

\par }{\QB mbụ onye ono,

\par }{\QB i gude eku-onwonye

\par }{\QB vọoru ẹnya ono?

\par }{\Q Ọ kwa Onye dụ Nsọ kẹ Ízurẹlu!


\par }{\Q \VS{23}I ziru ndu-ozi ngu;

\par }{\QB ẹphe bya eburu iphu

\par }{\QB nyabẹ Nnajịuphu.

\par }{\Q Ị sụru l'i gudewaa ikpoto

\par }{\QB ụgbo-ịnya-ọgu ngu

\par }{\QB nyirwuchaa mkpakpọnu

\par }{\QB úbvú úbvú.

\par }{\Q Mbụ l'i nyirwuwaru mkpakpọnu,

\par }{\QB ẹka úbvú úbvú Lébanọnu jeberu;

\par }{\QB bya egbutsushiwa oshi sida,

\par }{\QB dụ iya nụ, bụ ndu ọphu

\par }{\QB kachaa etse ogologo;

\par }{\QB mẹ oshi payịnu iya ọphu

\par }{\QB kachaa adụ ùbvù l'ẹnya;

\par }{\QB bya ejerwuwaa ẹka ọ kachaa

\par }{\QB abụru ẹpfukala;

\par }{\QB mẹ ẹka ọ kachaa abụru ọswa,

\par }{\QB dụ ree.


\par }{\Q \VS{24}Mbụ l'ị tụwaru wẹlu l'alị

\par }{\QB ndu ọhozo;

\par }{\QB bya angụa ya mini;

\par }{\QB bya egudewaa ọbochi-ọkpa

\par }{\QB ngu zọo iphe, bụ nggele,

\par }{\QB dụkota l'alị Ijiputu tọlitoli;

\par }{\QB jasụ ọ tashịhukota.


\par }{\Q \VS{25}Sụ-a; ?ọ dụ g'ị tị nụmajeduru iya?

\par }{\Q Ọo mu tụbehawaru g'ọ dụ nno

\par }{\QB teke dụhawaa ẹnya.

\par }{\Q Mbụ l'ọo teke ndiche bẹ mu

\par }{\QB chịhawaru iya rọo dobe.

\par }{\Q Ọ bụru nta-a bẹ mu meru iya

\par }{\QB g'ọ vụa; mbụ mee;

\par }{\QB i woru mkpụkpu, a kpụgbaaru

\par }{\QB o shihu ike mebyishia;

\par }{\QB ọ bụru ikpo mkpuma.


\par }{\Q \VS{26}Ọ bụru iya bụ;

\par }{\QB ike bvụ ndu bu iya nụ;

\par }{\QB ẹphe bụru ndu a tụru ẹberebete;

\par }{\QB e meru iphe-iphere kpua phẹ.

\par }{\Q Ẹphe bya adụ g'iphe, a kụru l'opfu;

\par }{\QB g'iphe, rwuru irwu k'ọ̀phúú;

\par }{\QB mbụ dụ g'ẹswa,

\par }{\QB furu lẹ mkpotsu ụlo,

\par }{\QB anwụ chigbushiru l'ẹbe adụ

\par }{\QB g'o vutaberu l'eli.


\par }{\Q \VS{27}Obenu lẹ gụbedua bẹ mụbe

\par }{\QB Chileke maru ẹka ị nọ.

\par }{\Q Mu maru teke ịibata abata;

\par }{\QB maru teke ịitugbu atụgbu;

\par }{\QB bya amaru g'ịiba-taberu

\par }{\QB hanyịhanyi ekpu mu.


\par }{\Q \VS{28}Eshi ọphu ọ bụ mụbe Chileke

\par }{\QB bẹ ịibaru hanyịhanyi;

\par }{\QB tẹme bẹebeebee, iipfuru

\par }{\QB mu rwuwa mu nchị;

\par }{\QB bẹ mu e-woru ịkokoro mu

\par }{\QB dzụbe ngu l'imi;

\par }{\QB woru mkpụrukpu-ígwè mu

\par }{\QB ye ngu l'ọnu g'ịnya.

\par }{\Q Mu emee ngu g'i shia ọphu

\par }{\QB i shiru laphu azụ l'ẹka i shi.”


\par }{\PP \VS{29}“ ‘A -bya lẹ gụbedua, bụ Hezekáya; waa iphe, a-bụru ngu iphe-ọhubama baa: apha-a bẹ ii-ri iphe, daru ẹda. O -be apha ọzo l'i ria ọphu shi l'ono futa. O -rwua l'apha k'ẹto iya; kọo opfu kpata iphe, ị kọru iya. Gbaa opfu-vayịnu; ria akpụru, e-shi iya nụ.

\VS{30}Sụ-a; nwa ndu ono, a-phọdu nụ l'ọnulo Jiuda bẹ a-gba ọgbarabvu l'ime alị; mịa mebyi l'eli mgboko;

\VS{31}noo kẹle o nweru nwa ndu a-waa nụ lẹ Jierúsalẹmu. Ikpoto ndu phọduru nụ e-shi l'úbvú Zayọnu. Ọ bụru Chipfu, bụ Ọkalibe-Kakọta-Ike e-gude g'ọ phụ-beru iya l'ẹhu mee g'ọ dụ nno.


\par }{\PP \VS{32}“ ‘Ọo ya bụ; waa iphe, Chipfu pfuru l'ẹhu eze ndu Asiriya baa: “Ọ tọ byadu a-bata lẹ mkpụkpu-a; ọphu ọ byadu agba g'ọ ka mma l'ọo apfụ l'ẹka-a. O too gudekpọdanu iphe, eegbobutajẹ onwonye abyakube iya ntse; ọphu ọ byadu ebvuphe iya ose-ọgu.

\VS{33}Ọo ụzo, o shiru bya bẹ oo-shi laa. Ọ tọ byadu abata lẹ mkpụkpu ọwa abata ophu. Nokwa iphe, Chipfu eepfu.

\VS{34}Sụ-a; mu e-gude k'ẹpha mu; mẹ kẹ Dévidi, bụ onye-ozi mu gbobuta mkpụkpu-a; dzọo ya.” ’ ”


\par }{\PP \VS{35}Tọbudu iya bụ; o rwua l'ẹnyashi mbọku ono; ojozi Chipfu tụgbuepho bya eje l'ẹka ndu ojọgu Asiriya dọru; bya eje egbua ụkporo ụnu ụmadzu ugbo ụkporo l'ẹto l'ụnu ụmadzu labọ l'ụkporo ụmadzu iri\FTNT{*}{{\FR 19:35 }{\FR{19:35
}}{\FT{Bụ iya bụ 185,000 lẹ mbekee.}}} l'ime ndu ojọgu ono. E tehushia l'ụtsu; odzu zẹshiwaa kẹ baarịi.

\VS{36}Noo ya; Senakeribu, bụ eze ndu Asiriya tụgbua; ọ bụru iya alaphu azụ. Ọ laphushia azụ lẹ Ninive je anọdu.

\VS{37}O be ujiku lanụ; ọ nọdu agwa agwa iya, bụ Nịsuroku; ụnwu iya, bụ Adụrameleku; mẹ Shareza je egude ogu-echi gbugbua ya; gbaru lashịa alị Araratu. Ọo ya bụ; Esahadọnu, bụ nwa iya bụru eze nọchia ẹnya iya.




\par }\Chap{20}{\SH Iphe-ememe guderu Hezekáya
\par }
{\R (Azá 38:1-8,21-22; 2Iphe 32:24-26)

\par }{\PP \VerseOne{1}A nọnya iphe-ememe gude Hezekáya; k'ọphu bụ l'ọ byawa anwụhu. Onye mpfuchiru Chileke, bụ Azáya nwa Emọzu bya ejepfu iya je asụ iya: Chipfu sụru-a: “Dozia ibe ngu ree; kẹle ịibyawa anwụhu; ị tịi kadụ mma.”


\par }{\PP \VS{2}Noo ya; Hezekáya bya aghaa iphu l'ụzo igbulọ pfuru nụ Chipfu sụ:

\VS{3}Gụbe Chipfu; nyatanụ gẹ mu bụ-be onye gude ire-lanụ; mẹ obu mu g'ọ ha tsoo ụzo nkengu; mẹ gẹ mu gude meberu iphe, dụ ree l'ẹnya ngu. Hezekáya raa ẹkwa kpọo pfụla pfụla.


\par }{\PP \VS{4}Tọbudu iya bụ; tẹmanu Azáya ghata ọma-unuphu k'echilabọ; bẹ Opfu Chipfu kparwutaru iya l'ẹhu bya asụ:

\VS{5}“Laphu azụ je akaru Hezekáya, bụ onye-ishi ndibe mu lẹ Chipfu, bụ Chileke kẹ nna ngu, bụ Dévidi sụru-a: ‘Mu nụmawaru epfupfu, i pfuru nụ mu; bya ahụmawaa ẹnya-mini, shi ngu l'ẹnya. Mu e-me ngu g'i wekọrohu. Lẹ mbọku k'ẹto bẹ ii-je l'eze-ụlo Chipfu.

\VS{6}Mu e-yekwafụa apha iri l'ise lẹ ndzụ ngu. Ọzo bụ lẹ mu a-nafụta ngu; nafụta mkpụkpu-a l'ẹka eze ndu Asiriya. Mu e-gude k'ẹpha mu; waa k'ẹpha Dévidi ono, bụ onye-ozi nkemu ono; gbaaru mkpụkpu-a ọdzori.’ ”


\par }{\PP \VS{7}No iya; Azáya sụ: “Unu meta iphe oshi figu.” Ẹphe meta iya tụpfube Hezekáya l'ẹjo-onwo ono, phọkashiru iya l'ẹhu ono; o wekọrohu.


\par }{\PP \VS{8}Hezekáya bya ajịa Azáya sụ: “?Bụ gụnu bụ iphe-ọhubama, e-goshi lẹ Chipfu e-me-a gẹ mu wekọrohu; tẹme lẹ mu e-je l'eze-ụlo Chipfu lẹ mbọku k'ẹto?”


\par }{\PP \VS{9}Azáya sụ: “Waa iphe-ọhubama, Chipfu e-goshi ngu baa; g'i gude maru lẹ Chipfu e-me-a iphe ono, o pfuru ono. Mbụ-a; ?bụ g'onyonyo jeru laa l'iphu jeberu ntọkpa iri? Tọo ?bụ g'o jeru laa azụ jerwua ntọkpa iri?”


\par }{\PP \VS{10}Hezekáya sụ: Ọ dụkwa nphe g'onyonyo jeru laa l'iphu jeberu ntọkpa iri; g'o jechiarọ laa azụ jeberu ntọkpa iri.


\par }{\PP \VS{11}Ọo ya bụ; onye mpfuchiru Chileke, bụ Azáya bya araku Chipfu; Chipfu mee g'onyonyo ono, shi jerwuwa ntọkpa iri l'ụlo-eli Éhazu; tsụ-phu azụ jeberu ntọkpa iri.


\par }{\SH Ndu ozi, shi Bábilọnu
\par }
{\PP \VS{12}Ọ bụru teke ono bẹ Merodaku-Baladanu; mbụ nwa Baladanu, bụ eze ndu Bábilọnu deshiru ẹkwo-ozi nụ g'e je anụ Hezekáya; bya eyekwaru iya ya phọ iphe-ọma g'e gude bya iya ajịji; kẹle ọ nụmaru l'iphe shi eme iya; ọ kawaa mma.

\VS{13}Hezekáya nabata ndu ono, e ziru ozi ono; bya egoshi phẹ iphe, nọkota l'ụlo-ẹku iya; mbụ goshi phẹ mkpọla-ọchaa; yẹe mkpọla-ododo; mẹ manụ, eshi mkpọ; mẹ ngwọgu iya; mẹ iphe, bụkota ẹku iya. Ọ tọ dụdu iphe, dụ l'ibe iya; ọzoo iphe, dụ l'alị-eze iya l'ophu, o to goshiduru ndu ono; mbụ Hezekáya.


\par }{\PP \VS{14}Tọbudu iya bụ; Azáya, onye mpfuchiru Chileke bya ejepfu eze, bụ Hezekáya je ajịa ya sụ: “?Bụ awe bẹ ndu ọwa-a shi bya? ?Bụ gụnu bẹ ẹphe pfuru?”

\par }{\PP Hezekáya sụ iya: “Ẹphe shikwa ẹka dụ ẹnya bya. Ẹphe shi Bábilọnu.”


\par }{\PP \VS{15}Azáya bya ajịa ya sụ: “?Bụ gụnu bẹ ẹphe hụmaru l'ibe ngu?”

\par }{\PP Hezekáya sụ iya: “Ẹphe tụkokwaru iphemiphe, dụ l'ibe mu hụma-gbua. Ọ tọ dụkwa iphe, dụ g'ẹku, mu nweru enweru, mu te egoshiduru phẹ.”


\par }{\PP \VS{16}Noo ya; Azáya bya asụ Hezekáya: “Nụma opfu, shi Chipfu l'ọnu.

\VS{17}Ọ sụru-a: Lẹ mbọku abyawaa teke iphemiphe, dụ l'ụlo eze ngu; mẹ iphe ono, nna ngu phẹ setarụ dobe; ọ nọo byasụ nta-a a-bụru iphe, ee-vuta lashịa Bábilọnu. Ọ tọ dụdu m'ọphu ee-wophodo. Noo iphe, Chipfu epfu.

\VS{18}Tẹme ụnwu ngu unwoke, bụ ndu a nwụtaru ngu bẹ aa-harụ kpụkaa; ẹphe eje abụru ndu anọduje eleta ibe eze ndu Bábilọnu ẹnya.”


\par }{\PP \VS{19}Hezekáya sụ iya: “Opfu, ị sụru lẹ Chipfu pfuru dụkwaa ree.” Iphe, Hezekáya gude pfua nno bụ l'ọ rịru sụ: ?ọ kwa lẹ nchị a-dụ-a doo nta-a; mbụ l'ọ tọ byadu ememe nta-a, mu nọkwadu ndzụ-a.


\par }{\SH Anwụhu Hezekáya
\par }
{\R (2Iphe 32:32-33)

\par }{\PP \VS{20}Iphe ọzo, Hezekáya megbabẹru; mẹ ẹhuka ẹhuka, o mekọtaru; mẹkpoo g'o gude tụa okpuru; bya ebvua ọswa-mini, bụ ẹka mini e-shije asọbata l'ime mkpụkpu ono bẹ e dekọtaru l'ẹkwo-akọ ndu eze ndu Jiuda.

\VS{21}Ọo ya bụ; Hezekáya nwụhu lapfushia nna iya phẹ. Manásẹ, bụ nwa iya bya abụru eze nọchia ẹnya iya.




\par }\Chap{21}{\SH Teke Manásẹ bụ eze ndu Jiuda
\par }
{\R (2Iphe 33:1-20)

\par }{\PP \VerseOne{1}Manásẹ bẹ nọwaru apha iri l'ẹbo teke ọ watarụ abụru eze. Iphe, ọ nọru l'aba-eze lẹ Jierúsalẹmu bụru ụkporo apha labọ l'apha iri l'ise. Ẹpha ne iya bụ Hefuziba.

\VS{2}O mee iphe, dụ ẹji l'ẹnya Chipfu; ẹbyi, ọha ono, Chipfu chịfuru l'atatiphu ndu Ízurẹlu ono shi eme; bẹ yẹbedua mekọtakwarupho.

\VS{3}Ẹka ono, aagwajẹ iphe ono, nna iya, bụ Hezekáya mebyishiru ono bẹ o woru kpụkwaa; bya edobegbaa ẹnya ẹka aagwajẹ Balụ; kpọbe itso Ashera ẹgube ono, Éhabu, shi bụru eze ndu Ízurẹlu meru. O phozekwarụpho kpokpode, nọgbaa l'igwe; bya abakwaaru iya phọ ẹja.

\VS{4}Ọ kpụshia ẹnya ẹka aagwajẹ iphe l'eze-ụlo Chipfu, bụ iya bụ ẹka ono, Chipfu pfuru sụ: Ọo Jierúsalẹmu bẹ mu e-me g'ẹpha mu reje ire.

\VS{5}L'ọma-unuphu labọ, dụ l'eze-ụlo Chipfu ono bẹ ọ kpụshiru ẹnya ẹka aagwajẹ kpokpode, nọgbaa l'igwe.

\VS{6}Ọ kpọru nwa iya kẹ nwoke ọku gude gwee ẹja. O meru mgbashị; gwọo ọbvu; bya ejeje l'ajị l'ẹka ndu maa; mẹ l'ẹka ndu aphụ ọphulenya. O meru ẹjo-iphe, parụ ẹka l'ẹnya Chipfu; shi nno kpatsua ya ẹhu-eghu.


\par }{\PP \VS{7}Ọ pyịru ntẹkpe Ashera woru iya je edobe l'eze-ụlo Chipfu, bụ ẹka ono, Chipfu sụru Dévidi waa nwa iya, bụ Sólomọnu: “Ọo l'eze-ụlo-a; mẹ lẹ Jierúsalẹmu, bụ mkpụkpu, mu họtaru l'ipfu ndu Ízurẹlu l'ophu bẹ mu e-me g'ẹpha mu reje ire jasụ l'ojejoje.

\VS{8}Ọphu mu ta abyadụ eme gẹ ndu Ízurẹlu shi l'alị ono, mu nụru nna phẹ ono hata ọkpa lụfu alụfu ọzo; m'ọ -bụru-a l'ẹphe letaru ẹnya emekọta iphe, mu sụru g'ẹphe meje; bya emekọta ekemu ono, Mósisu, bụ onye-ozi mu tụru nụ phẹ ono.”

\VS{9}Ọle ndu Ízurẹlu ta angadụru nchị. Manásẹ bẹ dusweru phẹ ụzo; k'ọphu bụ l'ẹphe meru ẹjo-iphe, ka ọphu ndu ọha ono, Chipfu mebyishiru l'iphu ndu Ízurẹlu megbabẹru.


\par }{\PP \VS{10}Noo ya; Chipfu bya e -shi l'ọnu ndu-ozi iya, bụ ndu mpfuchiru pfua sụ:

\VS{11}“Eshi ọphu Manásẹ, bụ eze ndu Jiuda mewaru akpamara; bya emewaa ẹjo-ememe, ka ọphu ndu Amọru, bụ ndu vu iya ụzo meru; bya emekwaphọ gẹ ndu Jiuda ye ẹka l'agwa nshi; shi nno mee iphe, dụ ẹji;

\VS{12}bẹ Chipfu, bụ Chileke kẹ Ízurẹlu sụru-a: mu e-wota ẹjo-iphe bya edoberu ndu Jierúsalẹmu mẹ ndu Jiuda; mbụ ụdu iya ọphu bụ onye nụmaru iya nụ; nchị agbachaa ya anwịrinwa.

\VS{13}Mu e-wota iphe, mu meru ndu Samériya; mẹ iphe, mu meru ndibe Éhabu mee ndu Jierúsalẹmu. Mu e-hucha ndu Jierúsalẹmu ẹgube ono, onye asa gbamụgbamu ehuchajẹ iya kpube iya iphu ono.

\VS{14}Ndu ọphu phọduru nụ l'okiphe mu ono bẹ mu a-gwọbe; woru phẹ ye l'ẹka ndu ọhogu phẹ; g'a lwụa phẹ alwụlwu; kwaa iphe phẹ l'ọkwata.

\VS{15}Iphe, kparụ iya nụ bụru l'ẹphe meru ẹjo-iphe l'ẹnya nkemu; kpatsua mu ẹhu-eghu; e -shi mbọku, nna phẹ shi l'alị Ijiputu lụfuta bya asụ ntanụ-a.”


\par }{\PP \VS{16}Ọphu ka njọ bụru lẹ Manásẹ bẹ gbushiru ndu adụdu iphe, ẹphe metaru; k'ọphu bụ lẹ mee ọchi ono tụkoru Jierúsalẹmu l'ophu jikọta shita l'ishi iya ọphuu rwua l'ishi iya ọphuu. Ono je adakpuaru iphe-ẹji ono, ọ kpatarụ ndu Jiuda mee; shi nno mee ẹjo-iphe l'ẹnya Chipfu ono.


\par }{\SH Anwụhu Manásẹ
\par }
{\R (2Iphe 33:18-20)

\par }{\PP \VS{17}Iphe ọzo, Manásẹ megbabẹru; mẹ iphe-ẹji, o meshiru; bẹ e dekọtaru l'ẹkwo-akọ ndu eze ndu Jiuda.

\VS{18}Ọo ya bụ; Manásẹ nwụhu lapfushia nna iya phẹ; e lia ya lẹ mgbabu ibe iya; mbụ lẹ mgbabu Uza. Amọnu, bụ nwa iya bụru eze nọchia ẹnya iya.


\par }{\SH Teke Amọnu bụ eze ndu Jiuda
\par }
{\R (2Iphe 33:21-25)

\par }{\PP \VS{19}Amọnu bẹ nọwaru ụkporo apha l'apha labọ teke ọ watarụ abụru eze. Iphe, ọ nọru l'aba-eze lẹ Jierúsalẹmu bụ apha labọ. Ẹpha ne iya bụ Meshulemetu nwada Haruzu. Ẹka ne iya shi bụ mkpụkpu Jiọtuba.

\VS{20}Amọnu meru iphe, dụ ẹji l'ẹnya Chipfu gẹ nna iya, bụ Manásẹ.

\VS{21}O tsokọtaru ụzo, nna iya tsoru; mbụ l'agwa, nna iya barụ ẹja bẹ ọ bakwarụpho ẹja bya ephozejegbaaru phẹ.

\VS{22}Ọ parụ Chipfu, bụ Chileke kẹ nna iya phẹ haa; jịka etso ụzo kẹ Chipfu.


\par }{\PP \VS{23}Ndu ozi Amọnu gbaaru iya ẹjo-idzu; woru iya gbua l'ibe iya.

\VS{24}Ndu Jiuda bya eworu ndu ono, gbaru eze, bụ Amọnu ẹjo-idzu ono gbushikọta. Ẹphe bya eworu Jiosáya, bụ nwa iya mee eze nọchia ẹnya iya.


\par }{\PP \VS{25}Iphe ọzo, Amọnu megbabẹru bẹ e dekọtaru l'ẹkwo-akọ ndu eze ndu Jiuda.

\VS{26}Ẹka e liru iya bụ lẹ mgbabu Uza. Ọo ya bụ Jiosáya, bụ nwa iya bụru eze nọchia ẹnya iya.




\par }\Chap{22}{\SH Teke Jiosáya bụ eze ndu Jiuda
\par }
{\R (2Iphe 34:1-2)

\par }{\PP \VerseOne{1}Jiosáya bẹ nọwaru apha ẹsato teke ọ watarụ abụru eze. Iphe, ọ nọru l'aba-eze lẹ Jierúsalẹmu bụru ụkporo apha l'apha iri lẹ nanụ. Ẹpha ne iya bụ Jiedida nwada Adaya. Ẹka ne iya shi bụ lẹ mkpụkpu Bọzukatu.

\VS{2}Jiosáya meru iphe, pfụru ọto l'ẹnya Chipfu. O tsokọtaru ụzo ochooroke iya, bụ Dévidi tsoru. Ọ tọ dụdu ọphu o mephodoru; mẹ nanụ.


\par }{\SH A hụmaru ẹkwo ekemu
\par }
{\R (2Iphe 34:8-28)

\par }{\PP \VS{3}O be l'apha, kwe eze, bụ Jiosáya apha iri l'ẹsato, ọ watarụ abụru eze; o zia onye edeje ẹkwo, bụ Shafanu, bụ nwa Azalaya; mbụ nwanwa Meshulamu g'o jee l'eze-ụlo Chipfu. O ziru iya sụ:

\VS{4}“Jepfu Hilikaya, bụ onye-ishi ndu-uke Chileke; g'ọ gụkota okpoga, e wobataru l'eze-ụlo Chipfu; mbụ okpoga, ndu ono, eche nche l'ọnu eze-ụlo Chipfu natarụ ndu nemadzụ.

\VS{5}G'e woru okpoga ono ye l'ẹka ndu eleta ẹnya l'ozi ono, eeje l'eze-ụlo Chipfu; mbụ g'ẹphe woru iya nụ ndu ono, eje ozi l'eze-ụlo Chipfu g'ẹphe gude kpụkwaa ya;

\VS{6}mbụ ndu kapyịnta; mẹ ndu akpụ ụlo; mẹ ndu edo ẹja ụlo. Ẹphe egudekwa iya phọ zụa oshi; mẹ mkpuma, a gbakpọshiru agbakpọshi, ee-gude kpụkwaa eze-ụlo ono.

\VS{7}Ọ tọ gbadụru g'a kpaa phẹ ishi g'ẹphe gude mephua okpoga ono; noo kẹle ẹphe bụ ndu e gude ire phẹ ẹka.”


\par }{\PP \VS{8}Hilikaya, bụ onye-ishi ndu-uke Chileke pfuaru Shafanu, bụ onye edeje ẹkwo; sụ: “Mu hụmakwaru ẹkwo ekemu l'eze-ụlo Chipfu.” Ọ bya eworu ẹkwo ekemu ono nụ Shafanu; ọ gụa.

\VS{9}Ọo ya bụ; Shafanu, bụ onye edeje ẹkwo laphu azụ je akaru eze; sụ: “Ndu ozi ngu bẹ wotaakwaru okpoga ọbu, dụ l'eze-ụlo Chipfu ye l'ẹka ndu eleta ẹnya l'ozi ono, e je l'ụlo Chipfu ono.”

\VS{10}Shafanu, bụ onye edeje ẹkwo bya agbẹ teke ono pfuaru eze sụ: “O nweru ẹkwo onye uke Chileke, bụ Hilikaya nụru mu.” Shafanu bya eworu iya gụa l'iphu eze.


\par }{\PP \VS{11}Eze nụmaepho iphe, ọ gụtaru l'ẹkwo ekemu ono; ọ gbajashịa uwe yẹbe eze.

\VS{12}Ọ bya ekua Hilikaya, bụ onye uke Chileke; mẹ Ahikamu nwa Shafanu; mẹ Akụbo nwa Mayịkaya; mẹ Shafanu, bụ onye edeje ẹkwo; mẹ Asaya, bụ onye-ozi eze sụ phẹ:

\VS{13}“Unu je akpataru mu Chipfu ishi l'iswi ẹhu mu; mẹ l'iswi ẹhu ndu-a; waa l'iswi ẹhu ndu Jiuda l'ophu l'opfu iphe-a, a gụfutaru l'ẹkwo ono, a hụmaru ono. Noo kẹle oke ẹhu-eghu Chipfu bẹ paakwaru ẹka; nọdu swiru anyi; kẹle nna anyi phẹ ta angadụru nchị l'iphe, dụ l'ẹkwo-a; ọphu ẹphe emeduru iphe, e deru anyi l'ẹkwo ekemu ono.”


\par }{\PP \VS{14}Ọo ya bụ; Hilikaya, bụ onye uke Chileke; mẹ Ahikamu; mẹ Akụbo; mẹ Shafanu; mẹ Asaya jeshia ibe nwanyị, bụ onye mpfuchiru Chileke, ẹpha iya bụ Huluda. Huluda bẹ bụ nyee Shalumu, nwa Tikuva; mbụ nwanwa Hahasu. Shalumu bụ onye eletajẹ uwe ndu-uke Chileke ẹnya. Ẹka o bu bụ lẹ mkpụkpu k'ẹbo lẹ Jierúsalẹmu.


\par }{\PP \VS{15}Nwanyị ono sụ phẹ: “Waa iphe, Chipfu, bụ Chileke kẹ Ízurẹlu pfuru baa: Unu je ezia onye ziru unu g'unu byapfuta mu lẹ-a;

\VS{16}lẹ Chipfu sụru-a: Mu a-byaakwa ewotaru mkpụkpu Jierúsalẹmu; waa ndu bu iya nụ ẹjo iphe-ẹhuka; mbụ ẹgube ono, ọ dụ l'ẹkwo ekemu ono, eze ndu Jiuda gụru ono.

\VS{17}Eshi ọphu ẹphe gwọberu mu; kpọahaa ụ̀nwù-isẹnsu ọku anụ agwa; ọ bụru iphe, ẹphe gude ẹka mee bẹ ẹphe gude akpatsu mu ẹhu-eghu; bẹ oke ẹhu-eghu mu a-nọduepho ata pfụpfupfu g'ọku l'ẹhu ndu ẹka-a; ọphu e tee gbobutadu iya egbobuta.

\VS{18}A bya l'ẹhu eze ndu Jiuda l'onwiya, bụ onye ziru unu g'unu bya akpata ishi l'ẹka Chipfu; unu karụ iya lẹ Chipfu, bụ Chileke kẹ Ízurẹlu bẹ sụru-a: Lẹ k'opfu ono, ị nụmaru ono;

\VS{19}bẹ eshi ọphu iphe ono rwuru ngu l'obu; ị bya ewozeta onwongu alị l'iphu Chipfu teke ono, ị nụmaru iphe, mu pfuru lẹ k'ẹka-a; mẹ ndu bu iya nụ; mbụ kẹ l'ẹphe a-bụru mkpurupyata; bụru ndu a tụru ọnu; mbụ i gude k'iphe ono gbajashịa uwe ngu; raa ẹkwa l'iphu mu; bẹ mu nụmawaru iphe, i pfuru. Noo iphe, Chipfu pfuru bụ ono.

\VS{20}Sụ-a; mu e-me g'ị lapfu nna ngu phẹ; e-lia ngu jii. Ẹnya ngu ta abyadụ ahụma ẹjo iphe-ẹhuka ono, mu e-wopfuta mkpụkpu ẹka-a ono.”

\par }{\PP Ọo ya bụ; ẹphe lwa bya akọoru eze gẹ nwanyị ono pfuru.




\par }\Chap{23}{\SH Jiosáya agbaphu ọgbandzu Chipfu azụ
\par }
{\R (2Iphe 34:3-7,29-33)

\par }{\PP \VerseOne{1}Tọbudu iya bụ; eze bya ezia; e je ekukọo ndu bụ ọgerenya ndu Jiuda; mẹ kẹ ndu bu lẹ Jierúsalẹmu.

\VS{2}Eze yẹle unwoke ndu Jiuda ono g'ẹphe ha; mẹ ndu bu lẹ Jierúsalẹmu; mẹ ndu-uke Chileke; mẹ ndu mpfuchiru Chileke; mẹkpoo ndu Jiuda l'ophu; ndu upfu mẹ ndu nta; bya atụko swịru jeshia l'eze-ụlo Chipfu. O woru ẹkwo ọgbandzu ono, a hụmaru l'eze-ụlo Chipfu ono gụru ye phẹ lẹ nchị.

\VS{3}Ọ bya apfụru lẹ mgboru itso eze-ụlo ono; ẹphe lẹ Chipfu gbaa ndzụ; o kwee ukwe lẹ ya a-nọdu etso Chipfu; gude obu iya g'ọ ha; mẹ ndzụ iya g'ọ ha eme ekemu iya; mẹ iphe, ọ sụru g'e meje; mẹ iphe, ọ tọru ọkpa iya; shi nno eme iphe, ọgbandzu ono pfuru, bụkwa iya phọ bụ iphe, e deru l'ẹkwo ọgbandzu ono. Ndu ono tụko zụa mgbede lẹ k'ọgbandzu ono.


\par }{\PP \VS{4}Noo ya; eze bya ezia Hilikaya, bụ onye-ishi ndu-uke Chileke; mẹ ndu-uke Chileke ọphu nọ-tsotaru Hilikaya; mẹ ndu eche ọnu eze-ụlo Chipfu nche g'ẹphe je achịshikota ivu, eegudeje abarụ Balụ ẹja; mẹ kẹ Ashera; mẹ kẹ kpokpode l'eze-ụlo ono. Ọo ya bụ; eze je akpọ ivu ono ọku l'ọma ẹgu Kidirọnu l'azụ Jierúsalẹmu; kpota ntụ iya lashịa Bẹtelu.

\VS{5}Ọ chịshikota ndu ono, ndu eze Jiuda yeru g'ẹphe kpọje ụ̀nwù-isẹnsu ọku l'ẹka ono, aagwajẹ iphe, dụgbaa lẹ mkpụkpu Jiuda ono; mẹ ọphu nọ-pheru Jierúsalẹmu mgburugburu; mbụ ndu ono, akpọje ụ̀nwù-isẹnsu ọku nụ Balụ; mẹ ẹnyanwu; mẹ ọnwa; mẹ iphe, bụ kpokpode, nọnu ono.

\VS{6}Ọ phọfu itso Ashera, a kpọberu l'eze-ụlo Chipfu; je akpọo ọku lẹ nsụda Kidirọnu l'azụ Jierúsalẹmu; gwee ya nukuru nukuru jeye ọ bụru ntụ; kpota ntụ iya wụshia l'ẹka eelije ụnwu-eliphe.

\VS{7}O nwutsushia ụlo-ebubu unwoke, agba ụkpara, dụ l'eze-ụlo Chipfu, bụkwa iya phọ bụ ẹka ụnwanyi, anọduje akpa uwe, eewebeje Ashera.


\par }{\PP \VS{8}Ọ bya achịtakota ndu-uke, bụ ndu shi lẹ mkpụkpu, dụgbaa l'alị Jiuda; bya atụrwua ẹka aagwajẹ iphe; mbụ ẹka ono, ndu ono shi akpọje ụ̀nwù-isẹnsu ọku ono; e -shi lẹ mkpụkpu Geba jeye lẹ mkpụkpu Biye-Sheba. O mebyishia ẹka aagwajẹ iphe ono, dụ l'ọnu-ọguzo Jioshuwa, bụ onye-ishi mkpụkpu ono, bụ ọphu dụ l'ẹkicha m'ị -nọdu l'ọnu-abata mkpụkpu ono.

\VS{9}Ndu uke ono, shi egweje ngwẹja l'ẹka aagwajẹ iphe ono te etsojekwa egwe ngwẹja l'ọru-ngwẹja Chipfu, bụ ọphu dụ lẹ Jierúsalẹmu; ọle ẹphe etsojeru ụnwunna phẹ taa buredi, ekoduru ekoko.


\par }{\PP \VS{10}Ọ tụrwua Tofẹtu, bụ ẹka aagwajẹ iphe, dụ lẹ nsụda ụnwu Hịnomu; k'ọphu ọ tọo dụedu onye a-kpọjekwadu nwa iya nwoke; ọzoo nwa iya nwanyị ọku gude gwee ẹja nụ Molẹku.

\VS{11}O wofukọta ịnya, ndu eze Jiuda nụru ẹnyanwu, bụ ọphu nọ l'ọnu ẹka ono, eeshije abahụ l'eze-ụlo Chipfu; bya anwụru ọku ye l'ụgbo-ịnya, e shi dobekwarụpho ẹnyanwu iche; ọku kepyashịa ya. Ẹka ẹphe shi nọdu bụ l'ọma ẹka ono, dụ lẹ mgboru ụlo ono, onye eleta ibe eze ẹnya, bụ Nétanu-Mẹleku bu.


\par }{\PP \VS{12}O nwutsushia ọru-ngwẹja ono, ndu eze ndu Jiuda kpụru l'ụlo-eli Éhazu; nwutsushia ọru-ngwẹja, Manásẹ kpụru l'ọma-unuphu labọ, dụ l'eze-ụlo Chipfu. Ọ kụpyashiru phẹ l'ẹka ono; kụa ya pyaapyaa; chịta iphiriba iya je enwuru ye lẹ nsụda Kidirọnu.

\VS{13}Eze tụrwukota ẹka aagwajẹ iphe, dụ l'ụzo ẹnyanwu-awawa Jierúsalẹmu; l'ẹkutara úbvú ẹjo-ememe; mbụ ẹka aagwajẹ iphe, Sólomọnu kpụru doberu Ashịtoretu, bụ ẹjo agwa ndu Sayịdonu; mẹ Kemọshi, bụ ẹjo agwa ndu Mówabu; mẹ Molẹku, bụ ẹjo agwa ndu Amọnu.

\VS{14}Jiosáya bya akụ-kwoshikọta ntẹkpe, dụ l'ẹka ono; gbukwoshia itso Ashera; woru ọkpu ndu nwụhuru anwụhu kụbe l'ẹka ono.


\par }{\PP \VS{15}O mebyishichaaru ọru-ngwẹja, dụ lẹ mkpụkpu Bẹtelu; mbụ ẹka aagwajẹ iphe, Jierobowamu nwa Nebatu kpụru; mbụ onye ono, kpatarụ ndu Ízurẹlu mee iphe-ẹji ono. Ọru-ngwẹja; mẹ ẹka aagwajẹ iphe bẹ o nwutsushikọtaru. Ọ bya atụa ọku l'ẹka aagwajẹ iphe; tsupyashịkota iya; ọ bụru ntụ; bya anwụru ọku ye l'itso Ashera.

\VS{16}No iya; Jiosáya bya achịkaa ẹnya hụma ilu, dụgbaa l'úbvú ono; o zia; e je avọshiaru iya ọkpu, dụ l'ilu ono; ọ kpọo ya ọku l'eli ọru-ngwẹja ono; shi nno tụrwua ya. Ọo ya bụ; ọ vụa; mbụ iphe ono, Chipfu shi l'ọnu onye mpfuchiru iya pfua ono.


\par }{\PP \VS{17}Noo ya bụ; Jiosáya bya ajịa sụ: “?Bụ gụnu bẹ a kpụru ẹgube phọ, mu ele ẹnya phọ?”

\par }{\PP Ndu shi mkpụkpu ono sụ iya: Ọ kwa ilu onye kẹ Chileke phọ, shije alị Jiuda; bya epfua k'iphe-a, i meru ọru-ngwẹja Bẹtelu-a.


\par }{\PP \VS{18}Ọ sụ phẹ: “Unu hakwaa ya; g'ọ tọ dụkwa onye e-me ẹka l'ọkpu.” Ọo ya bụ; ẹphe parụ ọkpu onye kẹ Chileke ono haa; mẹ k'onye mpfuchiru Chileke ọphu shi mkpụkpu Samériya.


\par }{\PP \VS{19}Ọ bụru gẹ Jiosáya mebyishiru ẹka aagwajẹ iphe, dụkota lẹ mkpụkpu Bẹtelu bụ g'o mebyishikwarụpho ẹka aagwajẹ iphe, nọgbaa lẹ mkpụkpu Samériya; mbụ ọphu ndu eze ndu Ízurẹlu kpụshiru; shi nno kpatsu Chipfu ẹhu-eghu ono.

\VS{20}Ọ tụko iphe, bụ ndu agwajẹ iphe l'ẹka ono, aagwajẹ iphe ono gbushikọta l'eli ọru-ngwẹja ono; bya akpọo ọkpu ndiphe ọku l'eli ọru-ngwẹja ono. E mechaa; ọ tụgbua laphushia azụ lẹ Jierúsalẹmu.


\par }{\SH A bọahaaru ọbo Ojeghata ọzo
\par }
{\R (2Iphe 35:1-19)

\par }{\PP \VS{21}Tọbudu iya bụ; eze bya epfuaru ndu Jiuda l'ophu sụ: “Unu bọoru Chipfu, bụ Chileke unu ọbo Ojeghata ẹgube e deru iya l'ẹkwo ọgbandzu.”

\VS{22}Ọ tọ dụdu ọbo Ojeghata ọphu a bọjewaru g'a bọru ono. A ta abọjeduru iya nno teke ndu-ikpe shi bụru ishi l'alị Ízurẹlu; ọphu abọjeduru iya nno teke ndu eze nọ l'alị Ízurẹlu; mẹ teke ndu eze nọ l'alị Jiuda.

\VS{23}Ọ bụru l'apha, kwe Jiosáya apha iri l'ẹsato, e -shi teke ọ watarụ abụru eze bẹ a bọru Chipfu ọbo Ojeghata ono lẹ Jierúsalẹmu.


\par }{\PP \VS{24}Iphe ọzo, Jiosáya meru bụ l'ọ chịshikotaru ndu ejeje akpata ishi l'ẹka maa; mẹ ndu mgbashị; tụko iphe, bụ agwa; mẹ ẹjo akpamara, dụkota lẹ Jierúsalẹmu; mẹ l'alị ndu Jiuda l'ophu wofukọta. Iphemiphe ono o mekọtaru ono mee ọ vụkota mbụ iphe, e deru l'ẹkwo ekemu ono, Hilikaya, bụ onye uke Chileke hụmaru l'eze-ụlo Chipfu ono.

\VS{25}Ọ tọ dụdu eze ọzo, dụ gẹ Jiosáya lẹ ndu vu iya ụzo bụru eze; mẹ ndu ọphu, etso iya l'azụ, bụ onye gudeje obu iya g'ọ ha; mẹ ndzụ iya g'ọ ha; mẹ ike iya g'ọ ha ghaaru Chipfu iphu, bụ iya bụ g'ọ dụ l'ẹkwo ekemu Mósisu.


\par }{\PP \VS{26}Obenu l'oke ẹhu-eghu Chipfu, ata pfụpfupfu, o kpukposhiru ndu Jiuda ono; bẹ ta tụ-zetadụru atụ-zeta. Ọ bụru iphe, kparụ iya nụ bụ iphemiphe ono, Manásẹ megbabẹru gude kpatsu iya ẹhu-eghu ono.

\VS{27}Ọo ya meru iphe, Chipfu pfuru sụ: “Mu e-wofụfua ndu Jiuda l'atatiphu mu ẹgube ono, mu wofuru ndu Ízurẹlu; mu ajịka Jierúsalẹmu, bụ mkpụkpu ono, mu họtaru; mẹ eze-ụlo ono, mu sụru l'ọo ẹka ẹpha mu a-nọdu ere ire ono.”


\par }{\SH Anwụhu Jiosáya
\par }
{\R (2Iphe 35:20—36:1)

\par }{\PP \VS{28}Iphe ọzo, Jiosáya megbabẹru bẹ e dekọtaru l'ẹkwo-akọ ndu eze ndu Jiuda.


\par }{\PP \VS{29}Ọ bụru teke Jiosáya bụ eze ono bẹ onye eze ndu Ijiputu, bụ Neko, chị ndu ojọgu iya jeshia ẹnyimu Yufurétisu gẹ ya yetarụ eze ndu Asiriya ẹka l'ọgu. Eze, bụ Jiosáya chịta ndu ojọgu nkiya tụgbua jepfushia ya ọgu. Eze ndu Ijiputu ono bụ Neko hụmae ya phọ bya eworu iya gbua lẹ mkpụkpu Megido.

\VS{30}Ndu ozi iya shi lẹ Megido gude ụgbo-ịnya palata odzu iya lẹ Jierúsalẹmu; bya elia ya l'ilu nkiya. Ndu Jiuda wofuta nwa Jiosáya kẹ nwoke, ẹpha iya bụ Jiehowahazu; wụa ya manụ l'ishi; ọ bụru eze nọchia ẹnya nna iya.


\par }{\SH Teke Jiehowahazu bụ eze ndu Jiuda
\par }
{\R (2Iphe 36:2-4)

\par }{\PP \VS{31}Jiehowahazu bẹ nọwaru ụkporo apha l'apha ẹto teke ọ watarụ abụru eze. Iphe, ọ nọru l'aba-eze lẹ Jierúsalẹmu bụ ọnwa ẹto. Ẹpha ne iya bụ Hamutalu nwada Jieremaya kẹ mkpụkpu Libuna.

\VS{32}Jiehowahazu bẹ meru iphe, dụ ẹji l'ẹnya Chipfu gẹ nna iya oche phẹ meru.

\VS{33}Eze ndu Ijiputu bụ Neko tụ-chiru iya lẹ mkpọro lẹ mkpụkpu Ribula l'alị Hamatu; k'ọphu bụ l'ọ tọ nọhedu lẹ Jierúsalẹmu bụru eze. Ọ bya atụ-buaru ndu Jiuda g'ẹphe pfụa mkpọla-ọchaa, ẹrwa iya dụ ụkporo talẹntu ise; waa mkpọla-ododo, ẹrwa iya dụ talẹntu lanụ.

\VS{34}Ọ bya eworu Ẹliyakimu, bụ nwa Jiosáya mee eze l'ọzo nna iya, bụ Jiosáya. Ọ gbanwee ẹpha iya gụbe iya Jiehoyakimu. Ọo ya bụ; o dufu Jiehowahazu je edobe l'alị Ijiputu; ọ nọdu l'ẹka ono nwụhu.

\VS{35}Jiehoyakimu pfụa Eze ndu Ijiputu bụ Neko mkpọla-ọchaa; mẹ mkpọla-ododo ono, ọ tụ-buru ndu Jiuda ono. O keru ụtu nụchaa ndu Jiuda g'ike beru onyemonye; shi nno gbata mkpọla-ọchaa; waa mkpọla-ododo ono.


\par }{\SH Teke Jiehoyakimu bụ eze ndu Jiuda
\par }
{\R (2Iphe 36:5-8)

\par }{\PP \VS{36}Jiehoyakimu nọwaru ụkporo apha l'apha ise teke ọ watarụ abụru eze. Iphe, ọ nọru l'aba-eze lẹ Jierúsalẹmu bụru apha iri lẹ nanụ. Ẹpha ne iya bụ Zebida nwada Pedaya kẹ mkpụkpu Ruma.

\VS{37}Jiehoyakimu meru iphe, dụ ẹji l'ẹnya Chipfu gẹ nna iya oche phẹ g'ẹphe ha meru.




\par }\Chap{24}{\PP \VerseOne{1}Ọ bụru teke ono, Jiehoyakimu bụ eze bẹ Nebukadineza, bụ iya bụ eze ndu Bábilọnu jeru ọgu l'alị ono. Jiehoyakimu nọdu iya l'ẹka apha ẹto. A nọnyaa; ọ ghachi kwefuahaaru iya ike.

\VS{2}Chipfu bya zia ndu ojọgu ọ-lwụa-ọla, shi alị Bábilọnu; mẹ kẹ ndu Arámu; mẹ kẹ ndu Mówabu; mẹ kẹ ndu Amọnu; ẹphe byapfutashịa Jiehoyakimu ọgu; mbụ g'ẹphe bya emebyishia Jiuda ẹgube ono, Chipfu shi l'ọnu ndu-ozi iya, bụ ndu mpfuchiru iya pfua l'ọo-dụ ono.

\VS{3}Iphe, doru ẹnya bụ l'iphe ono, nwụkotaru l'ẹhu ndu Jiuda ono; bẹ bụ Chipfu sụru g'ọ nwụa; g'o shi nno wofu phẹ l'atatiphu iya l'opfu iphe-ẹji, Manásẹ megbabẹru; mẹwaro iphemiphe, o meshiru;

\VS{4}mẹkwapho kẹ ndu ono, adụdu iphe, ẹphe meru, o gbukọtaru; ọ tụkoru Jierúsalẹmu l'ophu gbujia ndu te nwedu iphe, ẹphe meru egbuji. Ọphu ọ dụdu Chipfu ree; g'ọ gụa nvụ l'ono.


\par }{\PP \VS{5}Iphe ọzo, Jiehoyakimu megbabẹru bẹ e dekọtaru l'ẹkwo-akọ ndu eze Jiuda.

\VS{6}Ọo ya bụ; Jiehoyakimu nwụhu lapfushia nna iya phẹ. Jiehoyakinu, bụ nwa iya bụru eze nọchia ẹnya iya.


\par }{\PP \VS{7}Ọphu Eze ndu Ijiputu eshibaẹdu l'alị iya fụtabaa; kẹle eze ndu Bábilọnu bẹ natakọtaru alị, bụ k'eze ndu Ijiputu; e -shi lẹ nggele Ijiputu je akpaa l'ẹnyimu Yufurétisu.


\par }{\SH Teke Jiehoyakinu bụ eze ndu Jiuda
\par }
{\R (2Iphe 36:9-10)

\par }{\PP \VS{8}Jiehoyakinu bẹ nọwaru apha iri l'ẹsato teke ọ watarụ abụru eze. Iphe, ọ nọru l'aba-eze lẹ Jierúsalẹmu bụru ọnwa ẹto. Ẹpha ne iya bụ Nehushita; nwada Ẹlunatanu kẹ Jierúsalẹmu.

\VS{9}Jiehoyakinu meru iphe, dụ ẹji l'ẹnya Chipfu gẹ nna iya meru.


\par }{\PP \VS{10}Ọ bya erwua teke ono; ndu-ozi Nebukadineza, bụ eze ndu Bábilọnu wụru byatashịa Jierúsalẹmu bya ekepheta mkpụkpu ono.

\VS{11}Nebukadineza l'onwiya bya abyapfuta ndu-ozi iya ono lẹ Jierúsalẹmu l'ẹka ẹphe kephetaru iya ono.

\VS{12}Tọbudu iya bụ; Jiehoyakinu, bụ eze ndu Jiuda; mẹ ne iya; mẹ ndu-ozi iya; mẹ ndu-ishi iya; mẹ ndu eleta ibe iya ẹnya tụko woru onwophẹ nụ eze ndu Bábilọnu.

\par }{\PP Ọ bụru l'apha, kwe eze ndu Bábilọnu apha ẹsato, ọ byaru abụru eze bẹ ọ kpụtaru Jiehoyakinu lẹ ndzụ.

\VS{13}O woshikọta ẹku, dụ l'eze-ụlo Chipfu; mẹ k'ụlo-eze; bya evutakọta ivu ono, Sólomọnu gude mkpọla-ododo mekọta, dobe l'eze-ụlo Chipfu; teke ono, ọ bụ eze ndu Ízurẹlu ono. O vutakọtaru iya ẹgube ono, Chipfu pfujehawaru opfu iya ono.

\VS{14}Ọ kpụkota ndu Jierúsalẹmu l'ophu lẹ ndzụ lashịa alị Bábilọnu; kpụta ndu-ishi; mẹ ndu ojọgu; mẹ ndu eme ọna; mẹ ndu akpụ ụzu. Iphe, ẹphe dụ bụ ụnu ụmadzu ugbo ụkporo l'ise\FTNT{*}{{\FR 24:14 }{\FR{24:14
}}{\FT{Bụ iya bụ 10,000 lẹ mbekee.}}}; ọ kpụa phẹ. Ọphu ọ dụdu onye phọduru nụ; gbahaa ndu kachaa abụru ndu ụkpa l'alị ono.


\par }{\PP \VS{15}Nebukadineza bya eshi lẹ Jierúsalẹmu kpụa Jiehoyakinu lẹ ndzụ laa alị Bábilọnu; kpụta ne Jiehoyakinu; mẹ unyomu iya; mẹ ndu eleta ibe iya ẹnya; mẹ ndu ike dụ l'alị ono.

\VS{16}Eze ndu Bábilọnu ono kpụtaru ndu ojọgu, dụ ụnu iri l'ẹsaa l'ụkporo ndu ojọgu iri, bụ ndu ọkpehu dụ; bya abụru ndu maru ẹnya ọgu; bya akpụta ụnu ụmadzu labọ l'ụmadzu ụkporo iri, bụ ndu eme ọna; mẹ ndu l'akpụ ụzu.

\VS{17}Ọo ya bụ; o wota Matanaya, bụ nwune nna Jiehoyakinu mee eze l'ọzo Jiehoyakinu. Ọ gbanwee ẹpha iya gụbe iya Zedekaya.


\par }{\SH Teke Zedekaya bụ eze ndu Jiuda
\par }
{\R (2Iphe 36:11-12; Jier 52:1-3)

\par }{\PP \VS{18}Zedekaya bẹ nọwaru ụkporo apha l'apha lanụ teke ọ watarụ abụru eze. Iphe, ọ nọru l'aba-eze lẹ Jierúsalẹmu bụru apha iri lẹ nanụ. Ẹpha ne iya bụ Hamutalu nwada Jieremaya kẹ Libuna.

\VS{19}O meru iphe, dụ ẹji l'ẹnya Chipfu gẹ Jiehoyakimu meru.

\VS{20}Ọ bụru ẹhu-eghu, eghu Chipfu bẹ iphe ono gude nwụa l'ẹhu ndu Jierúsalẹmu; mẹ l'ẹhu ndu Jiuda; jeye teke ọ chịfuru phẹ l'atatiphu iya.

\par }{\PP Zedekaya nọnyaa; bya ekwefuaharu eze ndu Bábilọnu ike.




\par }\Chap{25}{\SH Adada Jierúsalẹmu
\par }
{\R (2Iphe 36:13-21; Jier 39:1-10; 52:3-11)

\par }{\PP \VerseOne{1}Tọbudu iya bụ; o be l'apha, kwe Zedekaya apha tete, ọ watarụ abụru eze; l'abalị k'iri l'ọnwa iri; eze ndu Bábilọnu, bụ Nebukadineza chịta ikpoto ndu ojọgu iya; ẹphe byatashịa Jierúsalẹmu. Ẹphe nọ-phee ya mgburugburu. Ẹphe kepheta mkpụkpu ono; bvuphee ya ose-ọgu mgburugburu.

\VS{2}Ẹphe kepheta mkpụkpu ono jeye l'apha, kwe eze, bụ Zedekaya apha iri lẹ nanụ; e -shi teke ọ watarụ abụru eze.

\VS{3}O rwua abalị kẹ tete l'ọnwa ẹno; ẹgu-ememe, dụ lẹ mkpụkpu ono kabaa njọ; k'ọphu ndu bu iya nụ te nwehẹdu nri, ẹphe e-ri.

\VS{4}O rwua mbọku ono; e tsukpọo igbulọ mkpụkpu ono. O be l'ẹnyashi iya; onye eze, bụ Zedekaya yẹle ndu ojọgu l'ophu tsukahụ gbala. Ẹka ẹphe shiru gbalaa bụ l'ọnu ọguzo ono, dụ lẹ mgbaka igbulọ labọ ono, dụ lẹ mgboru mgbabu eze. Teke ono bẹ ndu ojọgu ndu Bábilọnu kepheru mkpụkpu ono mgburugburu. Ọ bụru ẹka ẹphe shiru bụ ụzo nsụda Araba.

\VS{5}Ọle ndu ojọgu ndu Bábilọnu chịpyaberu eze, bụ Zedekaya je egude iya lẹ baswaa alị, dụ lẹ Jieriko. Ndu ojọgu iya buhaa ya tsukashịhu.

\VS{6}Ẹphe kpụa eze, bụ Zedekaya lẹ ndzụ; kpụru iya kpụ-pfu eze ndu Bábilọnu lẹ mkpụkpu Ribula, bụ ẹka ọ nọ nmaa ya ikpe.

\VS{7}Ẹphe gbushia ụnwu Zedekaya; ọ nọdu ele phẹ ẹnya; a nọdu egbushi phẹ. E mechaa bya aswọshia yẹbedua akpụru-ẹnya; gude ẹgbirigba, e meru l'onyirubvu tụa iya mkpọro kpụta lashịa Bábilọnu.


\par }{\SH Eemebyishi Jierúsalẹmu; mẹ eze-ụlo Chipfu
\par }
{\R (Jier 52:12-23)

\par }{\PP \VS{8}Ọ bya erwua g'ọnwa ise dụ l'abalị ẹsaa; l'apha, kwe Nebukadineza apha iri lẹ tete, e -shi teke ọ watarụ abụru eze ndu Bábilọnu; Nebuzaradanu, bụ onye-ishi ndu ojọgu, eche Nebukadineza nche; mbụ onye-ozi eze ndu Bábilọnu ono jeshia Jierúsalẹmu.

\VS{9}O je atụa ọku l'eze-ụlo Chipfu; mẹ l'ụlo-eze; me l'ụlo, dụkota lẹ Jierúsalẹmu; mbụ l'ụlo ndu oke amadụ bẹ ọ tụkotaru ọku.

\VS{10}Ndu ojọgu, onye-ishi ojọgu ono, echeje eze nche chịtaru je l'ẹka ono; bẹ tsukpọshiru igbulọ, e gude kpụ-pheta Jierúsalẹmu mgburugburu.

\VS{11}Nebuzaradanu, bụ onye-ishi ndu ojọgu, echeje eze nche ono bya atụko iphe, bụ ndu ọphu phọduru lẹ mkpụkpu ono rwukọo lashịa Bábilọnu; ẹphe lẹ ndu lapfuru eze ndu Bábilọnu alapfu; mẹkpoo ndu phọduru nụ g'ẹphe ha.

\VS{12}Onye-ishi ndu ojọgu ono bẹ ndu ọphu ọ harụ haa bụ ndu ọphu kachakpọo abụru ndu ụkpa l'alị ono; g'ẹphe jeje ozi l'opfu-vayịnu; mẹ l'opfu.


\par }{\PP \VS{13}Itso onyirubvu, dụ l'eze-ụlo Chipfu; mẹ ọgba-kperekpere; mẹ iphe ono, e shi eyeje mini ono, e gude onyirubvu kpụa, dụ iya nụ; bẹ ndu Bábilọnu kụpyashichaaru akụpyashi; vuta onyirubvu ono lashịa alị Bábilọnu.

\VS{14}Ẹphe vutakwarụpho ite; mẹ iphe, eegudeje ekpo ntụ; mẹ iphe, apajẹ oghu orọku; mẹ gbamụgbamu; waa iphe, bụkpoo iphe, a kpụru l'onyirubvu, eegudeje eje ozi l'eze-ụlo Chipfu;

\VS{15}mẹ iphe, aagụje ọku; mẹ gbamụgbamu; waa iphemiphe, e mekọtaru lẹ mkpọla-ododo; mẹ lẹ mkpọla-ọchaa bẹ onye-ishi ndu ojọgu ono vutakọtaru.


\par }{\PP \VS{16}Onyirubvu, lakọtaru l'itso labọ ono; mẹ l'iphe ono, e shi eyeje mini ono; mẹ l'ọgba-kperekpere ono, bụchaa iphe, Sólomọnu meshiru dobe l'eze-ụlo Chipfu; bẹ ẹrwa, dụ iya nụ dakiri atụ ọnu iya.

\VS{17}Itso ono bẹ eli iya dụgbaa nkwo-ẹka iri l'ẹsato l'ẹhu l'ẹhu. Ọ bụru onyirubvu bẹ e gude kpụa nchị-itso tụ-kobe l'eli itso ono ẹphenebo. Nchị-itso ono dụ nkwo-ẹka ẹto ẹto l'eli; bya enwegbaaru iphe, dụ g'ụgbu; waa iphe, dụ g'itorokuma, a kpụchaaru l'onyirubvu, nọ-pheru iya mgburugburu. Itso k'ẹbo; yẹe iphe ono, dụ g'ụgbu, dụ iya nụ ono bẹ bụ iphe lanụ yẹe ọphuu.


\par }{\SH A kpụru ndu-ishi ndu Jiuda lẹ ndzụ
\par }
{\R (Jier 52:24-27)

\par }{\PP \VS{18}Noo ya; onye-ishi ndu ojọgu ono, bụ ndu anọduje eche eze nche ono bya akpụta Seraya, bụ onye-ishi ndu-uke Chileke lẹ ndzụ; kpụta Zefanaya, bụ onye-uke, etsota Sereya; mẹ ụmadzu ẹto, echeje nche l'ọnu-abata eze-ụlo Chipfu.

\VS{19}A bya abya lẹ ndu ọphu nọkwadu lẹ mkpụkpu; ọ bya akpụta onye-ishi ndu ojọgu; mẹ ụmadzu ise, shi agbazijeru eze idzu; kpụta onye edejeru onye-ishi ndu ojọgu ẹkwo, bụ iya bụ onye-ishi ndu akpụtaje ndu ẹka ono mee phẹ ẹphe abụru ndu ojọgu; mẹ ụkporo ụmadzu ẹto, bụ unwoke alị ono, a hụmaru lẹ mkpụkpu ono.

\VS{20}Nebuzaradanu, bụ onye-ishi ndu ojọgu, anọduje eche eze nche ono tụko g'ẹphe ha kpụta kpụ-pfuta eze ndu Bábilọnu lẹ mkpụkpu Ribula.

\VS{21}Ọ bụru lẹ Ribula l'ẹka ono, dụ l'alị Hamatu bẹ eze ndu Bábilọnu nọ gbushia phẹ. Noo g'e shi kpụa ndu Jiuda lẹ ndzụ l'alị phẹ laa alị ọzo bụ ono.


\par }{\SH Teke Gedalaya bụ ọchi-ọha ndu Ízurẹlu
\par }
{\R (Jier 40:1—41:15)

\par }{\PP \VS{22}Nebukadineza, bụ eze ndu Bábilọnu bya ahọta Gedalaya, bụ nwa Ahikamu nwa Shafanu g'ọ bụru ọchi-ọha; bụru onye-ishi ndu ọphu phọduru nụ l'alị Jiuda.

\VS{23}O be gẹ ndu-ishi ndu ojọgu ndu Jiuda g'ẹphe ha; ẹphe lẹ ndu nkephẹ nụmaru l'eze ndu Bábilọnu họfutawaru Gedalaya g'ọ bụru ọchi-ọha; ẹphe wụ-pfuta Gedalaya lẹ mkpụkpu Mizupa. Ndu byaru nụ bụ Ishimẹlu nwa Netanaya; yẹe Jiohananu nwa Kareya; waa Seraya nwa Tanuhumetu, bụ onye Netofa; mẹ Jiazanaya, bụ nwa onye Maka; ẹphe lẹ ndu nkephẹ.

\VS{24}Gedalaya bya eribuaru ẹphe lẹ ndu nkephẹ ono nte sụ: “Unu ta tsụshi ndu-ishi ndu Bábilọnu ebvu. Unu nọdukpoepho l'alị ono jeeru eze ndu Bábilọnu ozi g'ọ dụru unu lẹ ree.”


\par }{\PP \VS{25}No iya; o be l'ọnwa k'ẹsaa l'apha ono; Ishimẹlu, bụ nwa Netanaya, bụ nwa Elishama; mbụ onye shi l'unuphu ndu eze; chịta ụmadzu iri jeshia mkpụkpu Mizupa je egbua Gedalaya; mẹ ndu Jiu; mẹ ndu Bábilọnu ono, ẹphe l'iya nọkota lẹ mkpụkpu Mizupa ono.

\VS{26}Iphe ono mee; ndu Jiuda l'ophu; ndu upfu mẹ ndu nta; je akpaa lẹ ndu-ishi ndu ojọgu phẹ; ẹphe gude ntsụ-mebvu ndu Bábilọnu gbaru lashịa alị ndu Ijiputu.


\par }{\SH A tụfutaru Jiehoyakinu l'ụlo-mkpọro
\par }
{\R (Jier 52:31-34)

\par }{\PP \VS{27}O rwua l'apha, kwe Jiehoyakinu, bụ eze ndu Jiuda ụkporo apha l'apha iri l'ẹsaa, e -shi teke a kpụru iya lẹ ndzụ; Evilu-Merodaku, bata l'aba-eze ndu Bábilọnu. Ọ bụru g'ọnwa iri l'ẹbo dụ l'ụkporo abalị l'abalị ẹsaa; bẹ ọ tụfutaru Jiehoyakinu, bụ eze ndu Jiuda ono l'ụlo-mkpọro.

\VS{28}O pfuru opfu ọma yeru Jiehoyakinu; bya edobe iya l'ọnodu, kakọta kẹ ndu eze ọzo shi, a tụkoru yẹle ẹphe kpụa lẹ ndzụ laa alị Bábilọnu.

\VS{29}Ọ bụru iya bụ lẹ Jiehoyakinu eyefu uwe mkpọro iya; bya awata eri nri lẹ teburu eze gbiriri jasụ g'ọ nọ-beru.

\VS{30}Mbọkumboku bẹ eze anụje iya okpoga, oo-gudeje eme mkpa iya jeye g'ọ nọ-beru.

\par }