\NormalFont\ShortTitle{Ọphulenya}

{\MTB Iphe, Jizọsu Goshiru Jiọnu Lẹ

\par }{\MT Ọphulenya



\par }\ChapOne{1}{\PP \VerseOne{1}Ọwa-a bụ ọphulenya Jizọsu Kéreshi, Chileke nụru iya g'o goshi ndu ejeru iya ozi, bụ iphe, adụedu g'ọo-nọ-beru l'oomee. Tọbudu iya bụ; Jizọsu Kéreshi bya ezia ojozi-imigwe iya sụ g'o je atụko iphe ono g'ọ ha goshi Jiọnu, bụ onye-ozi iya.

\VS{2}Ọo iphemiphe, Jiọnu hụmaru bẹ ọ tụkoru g'ọ ha pfukọta-a. Ọ bụru l'ẹkwo-a l'ẹka-a bẹ Jiọnu tụkoru opfu ono, Chileke pfuru ono deshikọta. Iphemiphe ono bụkotaru ọkpobe-opfu, Jizọsu Kéreshi ono goshikọtaru iya.

\VS{3}Ọnu-ọma bẹ a gọru nụ iphe, bụ onye agụ ẹkwo-a, e deru opfu, epfuchiru Chileke-a mẹ ndu nụmaru iya nụ; ngabẹ iya nchị bya emeje iya ememe; noo lẹ teke iphemiphe-a l'e-mekọta bẹ zaakwaru ntse.


\par }{\SH Jiọnu l'ekele Chịochi ẹsaa
\par }
{\PP \VS{4}Ọo mbẹdua, bụ Jiọnu bẹ ekele unubẹ Chịochi ẹsaa ono, dụkota l'alị Eshiya ono ekele. Mu sụ g'eze-iphe-ọma yẹe ẹhu ọdu guu, shi Chileke l'ẹka tso unu. Chileke ono bụ onye nọ ndzụ; bya abụru onye shihawaa nọduta tẹmanu mgboko dụ; bya abụru iya bụ onye ono, abya nụ ono. G'eze-iphe-ọma, shi iya l'ẹka; mẹkwapho ọphu shi l'ẹka Unme ẹsaa Chileke bụru k'unu jeyewarurọya. Unme ẹsaa, mu epfuru bụ Unme ẹsaa ono, l'anọduje l'atatiphu Chileke l'ẹka ọ nọ l'aba-eze iya ono.

\VS{5}Eze-iphe-ọma yẹe ẹhu-guu ono shikwaphọ Jizọsu Kéreshi l'ẹka onye l'apfụshije ike l'iphemiphe, o pfuru anyi; bya abụru onye mbụ, Chileke meru o teta nọdu ndzụ. Ọ bụkwaru iya phọ bụ onye-ishi iphe, bụkotakpoo ndu bụ eze lẹ mgboko-a.

\par }{\PP Ọ bụ onye yekpọoru anyi obu; k'ọphu ọ nwụhu-chiru anyi anwụhu, anyi gege anwụhu. Ọ bụru mee ya b'o gude tọo anyi l'ẹgbu ono, iphe-ẹji shi kee anyi ono.

\VS{6}Ọ bya emee anyi; anyi bụru eze; bya abụru uke Chileke; ndu ejeru Chileke, bụkwapho Nna iya ozi. G'ajaja mẹ ike bụkotaru kẹ Jizọsu jasụ lẹ tuutuutuu lẹ mịimiimii. Nokwa g'ọ dụ.


\par }{\PP \VS{7}Unu lekwa l'ọ nọakwa anọno l'urwukpu abya. Onyemonye l'e-gude ẹnya iya hụma iya. Iphe, bụ ndu ono, tụru iya arwa ono bẹ a-hụmakwa iya phọ. Ọhamoha, dụ lẹ mgboko-a bẹ l'a-rakọta ẹjo ẹkwa; ẹka meji a-tọfu phẹ mẹ ọ -byaẹpho. Noo iphe, e-me nụ bụ onoya. Nokwa g'ọ dụ.


\par }{\PP \VS{8}“Ọ mbẹdua bụ Alụfa bya abụru Omega. Mu bụ onye mbụ bya abụru onye ikpazụ.” Nokwa iphe, Nnajịuphu, bụ Chipfu eepfu; mbụ onye ono, bụ iya bụ Ọkalibe-Kakọta-Ike; bya abụru onye shihawaa nọduta tẹmanu mgboko dụ; bya abụru iya bụ onye ono, l'abya nụ ono.


\par }{\SH Ahụma Kéreshi l'ọphulenya
\par }
{\PP \VS{9}Ọo mbẹdua bẹ bụ Jiọnu, bụkwapho nwanna unu. Mu bụ onye mu l'unu tụkoru bụru ndu ẹphe lẹ Jizọsu tụgbaru bụru nanụ l'eje ẹjo iphe-ẹhuka-a, anyi eje-a. Mu l'unu tụkokwarupho nweru ọta-nshi. Ọ bụru ẹgube ono bẹ anyi e-mechakwaphọ tụko gbarụ mgba nweru mgboko ọ̀phúú ono, l'e-shi Chileke l'ẹka ono. L'o nweru teke a kpụtajeru mu je edobe l'alị, ẹnyimu sọ-pheru. Iphe, eekuje ẹka ono bụ Patụmosu. Iphe, e gude kpụru mu laa ẹka ono bụ l'ọle mu asa opfu Chileke asasa; mẹkwapho lẹ mu anọduje epfuru ndu ọzo l'edzudzu-ọha k'ọkpobe iphe ono, Jizọsu Kéreshi goshiru mu ono.

\VS{10}Tọbudu iya bụ; o be l'eswe ujiku lanụ, bụ eswe Nnajịuphu; Unme Chileke bya ejiẹ mu phọ ẹhu pyịmu. Mu wata aphụ ọphulenya. Mu nụma olu-opfu, kwata adashikpọ ike ike ike ike g'onye egbu opu-ọgu l'ụzo azụ mu.

\VS{11}Olu ono sụ: “Ọ kwa mbẹdua bụ Alụfa bya abụru Omega; mu bụ onye mbụ bya abụru onye ikpazụ. Tụkokpoepho iphe, ịibya ahụma-a dekọta l'ẹkwo; zikaaru Chịochi ẹsaa-a, nọ lẹ Eshiya; mbụ ndu Chịochi, nọ lẹ Efesọsu; waa ndu kẹ Sumena; mẹ ndu kẹ Pegamọmu; waa ndu kẹ Tayatayira; waa ndu kẹ Sadisu; waa ndu kẹ Filadelufiya; mẹ ndu kẹ Layodeshiya.”


\par }{\PP \VS{12}Mu bya aghaa ẹnya l'azụ gẹ mu hụmaeshikwa onye ono, epfu eyeru mu nụ onoya. Mu ghaa ẹnya ono mu hụma orọku ẹsaa e mekọtaru lẹ mkpọla-ododo.

\VS{13}Ọ dụru onye dụepho gẹ Abụbu-Ndiphe, yekọtaerupho akpawuru uwe, l'akpa iya l'ọgba-echi pfụru lẹ mgbaka orọku ẹsaa ono. Uwe ono bẹ e gude akpọ-mkpọla-ododo kebuta iya l'unme.

\VS{14}Ẹgbushi, dụ iya l'ishi nọdu achaẹpho kẹ phuuphuu g'ẹji atụru, maru acha ụcha; mbụ kwata acha pemu pemu g'aka-mini-sunoo. Ẹnya iya dụepho g'ìphóró ọku, enwu enwunwu.

\VS{15}Ọkpa iya labọ chakọta zịriri gẹ mkpụrukpu-ígwè, ama mma, a hụru l'ọku jeye ọ chaa achacha; mbụ hụta iya jasụ o gbuchafụ. Olu-opfu iya dụepho g'ẹka eze mini aphụ gbudugbudu.

\VS{16}Ọ chịru kpokpode ẹsaa l'ẹkutara iya. Ogu-echi, atsụ nkọ akpatiphu labọ nọdu alụfutaje iya l'ọnu. Iphu onye ono nọdu egbuẹpho nwịinwii g'ẹnyanwu keru l'ishi.

\VS{17}Mu hụma iya bya adaa ya kpurumu lẹ mgboru ọkpa; dabyiẹrupho g'onye nwụhuru anwụhu. Ọ bya ebyibe mu ẹkutara iya bya asụ mu: “Ndzụ b'agụshi ngu. Ọo mbẹdua bụ Onye Ivuzọ bya abụru Onye Ikpazụ.

\VS{18}Ọo mbẹdua bụ onye ono, shi nwụhu anwụhu; ọle mu nọwaa ndzụ ojejoje nta-a. Nokwa g'ọ dụ. Ọ kwa mu gude ire-igodo ọku-alị-maa mẹ k'anwụhu.

\VS{19}Dee iphemiphe-a, ị hụmawaru-a l'ẹkwo waa iphe, dụ nta-a; mẹkwapho iphe, e-me l'iphu.

\VS{20}Waa iphe, e domiru edomi dụ lẹ kpokpode ẹsaa-a phọ, ị hụmaru l'ẹkutara mu phọ; yẹle orọku mkpọla-ododo ẹsaa phọ. Kpokpode ẹsaa ono bẹ bụ ụnwu-ojozi-imigwe, l'anọduje eletagbaa Chịochi ẹsaa ono ẹnya; orọku ẹsaa ono bụru Chịochi ẹsaa ọbu.”




\par }\Chap{2}{\SH Ozi, Kéreshi ezi Chịochi Efesọsu
\par }
{\PP \VerseOne{1}“Waa iphe, ii-de nụ ojozi-imigwe kẹ Chịochi Efesọsu baa: Ọwa-a bụ ozi, onye ono, chị kpokpode ẹsaa l'ẹkutara ono ziru; onye ejephe lẹ mgbaka orọku mkpọla-ododo ẹsaa ono.

\VS{2}Mu makọtakwaru iphemiphe, iimeje g'ọ ha; mu maru g'iijeshiberu ozi ike; bya amaru g'ịi taberu iphe nshi. Mu maru l'ị tị kwejedu gẹ ndu eme ẹjo-iphe shita ẹka ị nọ. L'ị hụchawaru iphe, bụ ndu ono, sụru l'ẹphe bụ ndu-ishi-ozi ono ama; mbụ ndu sụru l'ẹphe bụ ndu-ishi-ozi; l'ẹbe abụ l'ẹphe bụ iya; i shi ẹgube ono maru l'ẹphe bụ ndu ntuphu-ire.

\VS{3}Mu makwarụ-a l'ị tajẹru iphe nshi; l'ị jewaru iphe-ẹhuka, dụ shii l'opfu ẹhu mu; ọphu ike abvụduru ngu;

\VS{4}ọle-a; o nweẹrupho ọru, mu hụmaru ngu l'ẹhu. Ọ tọ bụedu g'i shi yee mu obu bụ g'i yeru mu iya nta-a.

\VS{5}Nyatanụ ẹka o jeberu ụzo kpọ-swehu ngu. G'izimanụ lwa ngu azụ; g'ị wata eme iphe ono, i shihawaa lẹ mbụlembu meta ono; ọdumeka bẹ mu a-byapfutakwa ngu ẹgwegwa; bya apafụ orọku ngu l'ẹka ọ pfụru; gbahaa l'izimanụ lwarụ ngu azụ.

\VS{6}Ọle g'ọ dụhabe; iphe, mu aja ngu ajaja iya bụ l'ẹjo-iphe ndu ọgbo Nịkolasu ono eme bẹ dụ ngu ashị; ọ bụru g'ọ dụkwa mu phọ ashị bụ ono.


\par }{\PP \VS{7}“G'onye nweru nchị ngabẹkwa iya nụma iphe-a, Unme Chileke epfu anụ iphe, bụkpoo Chịochi g'ẹphe ha-a.

\par }{\PP “Ọ kwa iphe, bụ onye alwụje ọgu ono lwụta bẹ mu e-kwe g'o ria akpụru oshi ono, emeje g'a nọdu ndzụ ono; mbụ oshi ono, pfụru l'ọkpoku Chileke ono.


\par }{\SH Ozi, Kéreshi ezi Chịochi Sumena
\par }
{\PP \VS{8}“Waa iphe, ii-de nụ ojozi-imigwe kẹ Chịochi Sumena baa:

\par }{\PP “Ọwa-a bụ iphe, oopfu mbụ onye ono, bụ onye ivuzọ bya abụru onye ikpazụ; onye ono, shi nwụhu anwụhu; ọle ọ dzụwaa ndzụ ọzo ono.

\VS{9}Mu makwarụ-a l'iije iphe-ẹhuka; tẹme ị nọdu akpa nri; obenu l'i nweru iphe shii. Mu makwarụ-a epfubyishi ono, ndu ono, sụru l'ẹphe bụ ndu Jiu l'ẹbe ẹphe abụ iya ono epfubyishi Chileke ngu ono; ndu ono bụ ụlo-ndzukọ ndu abajẹru Nsetanu ẹja.

\VS{10}Ii byakwa eje iphe-ẹhuka nta-a; ọle ọo gẹ ndzụ ba agụkwa ngu. Unu lekwa; Obutuswe a-hakwaru unu chịta je atụshia mkpọro; g'e shi ẹka ono hụa unu ama. Mbụ l'unu e-je iphe-ẹhuka ujiku iri mkpurophu. Ọle; nọduekwa mu phọ l'ẹka g'ị nọ iya jasụ l'egbua ngu egbugbu; e-mechaa mu ekpube ngu okpu-eze ono, bụ ndzụ.


\par }{\PP \VS{11}“G'onye nweru nchị ngabẹkwa iya; nụma iphe-a, Unme Chileke epfu anụ iphe, bụkpoo Chịochi g'ẹphe ha-a.

\par }{\PP “L'ọ kwa iphe, bụ onye alwụje ọgu ono lwụta bẹ bụ onye a ta abyadụ ekwe g'ọnwu mgbu labọ gbua.”


\par }{\SH Ozi, Kéreshi ezi Chịochi Pegamọmu
\par }
{\PP \VS{12}Tẹme waa iphe, ii-de nụ ojozi-imigwe kẹ Chịochi Pegamọmu baa:

\par }{\PP “Ọwa-a bụ ozi, onye ono, gude ogu-echi, atsụ nkọ akpata iphu labọ ono ezi.

\VS{13}Mu makwarụ-a l'i bu l'ẹka aba-eze Nsetanu nọ anọno. Obenu l'i gudeshiẹpho ẹpha mu; ọphu ị gọjeduru ẹgo l'i ti kweẹdu nkemu; mbụkponu teke ono e gburu Antipasu l'ẹka Nsetanu bu ebubu; opfu l'ọo l'ọ pfụru l'edzudzu-ọha pfua l'ọo mu bẹ ya nọ l'ẹka ono.

\VS{14}Ọle o nweẹkwarupho iphe olemole, bụ ọru, mu hụmaru ngu l'ẹhu. O nweru ndu harụ nọdu ngu l'ime, bụ ndu eme ẹjo-iphe, ẹphe nwụtaru l'ẹka Belamu, bụ onye ono ziru Belaku g'o-shi dephua ụnwu Ízurẹlu; deru phẹ ye l'eri iphe, a gwarụ iphe; yẹle apharwụshi onwophẹ.

\VS{15}Nokwaphọ g'ọ dụru ndu nọ l'echilabọ unu; eme iphe ono, ndu ọgbo Nịkolasu ezi ono, bụkwapho iphe, dụ mu ashị-a.

\VS{16}Ọo ya bụ; g'izimanụ lwakwa unu azụ; ọdumeka bẹ mu a-byapfutakwa unu l'ẹka-ẹgwa bya egude ogu-echi ono, shi mu l'ọnu ono gude tsoo ẹgube ndu ono ọgu.


\par }{\PP \VS{17}“G'onye nweru nchị ngabẹkwa iya; nụma iphe-a, Unme Chileke epfu anụ iphe, bụ Chịochi g'ẹphe ha-a.

\par }{\PP “Ọ kwa onye alwụje ọgu ono lwụta bẹ mu a-harụ nri ono, bụ mana ono, Chileke domiru edomi ono; waa mkpuma ọchaa ono, e deru ẹpha ọ̀phúú ono. Ẹpha ono ta adụdu onye ọzo, maru iya nụ; gbahaa onye ono, a nụru iya ono.


\par }{\SH Ozi, Kéreshi ezi Chịochi Tayatayira
\par }
{\PP \VS{18}“Waa iphe, ii-de nụ ojozi-imigwe kẹ Chịochi Tayatayira baa: ‘Ọwa-a bụ ozi, Nwa Chileke ono ezi; onye ẹnya iya dụepho g'ìphóró ọku, enwu enwunwu; tẹme ọkpa labọ chakọta iya kẹ zịriri g'ope, a hụru l'ọku o gbuchafụ egbuchafụ.

\VS{19}Mu makọtakwaru-a iphemiphe, unu emeje g'ọ ha. Mu maru n-yemobu unu; maru g'unu yeberu ẹhu l'ozi bya amaru ekweta unu; maru g'unu ataberu iphe nshi; maru ozi unu. Mu maru l'iphe, unu eme nta-a bẹ nyịberu iphe, unu shi eme lẹ mbụ.

\VS{20}Ọle-a; o nweẹrupho ọru, mu hụmaru unu l'ẹhu: Unu kweru g'ẹjo nwanyị ono, bụ Jiezebẹlu nọdu l'echilabọ unu, bụ nwanyị ọphu asụje lẹ ya bụ onye-mpfuchiru Chileke; unu haa ya ọ nọdu ezi iphe; gude iya mee ndu-ozi mu ẹphe nọdu apharwụshi onwophẹ; eri iphe, a gwarụ iphe.

\VS{21}Mu hakpọoru iya ụzo nọo ọdu g'ee-shi g'izimanụ iphe-ẹji iya lwa iya azụ; ọphu o kwedu g'izimanụ lwa iya azụ g'ọ haa apharwụshi onwiya.

\VS{22}Mu abyakwa iya eme g'ọ zẹe l'ẹhu, e-mee iya l'ọ kwaa l'ụlo. Ndu ono, ẹphe l'iya azẹje ono bẹ mu e-me g'ẹphe jee ẹjo oke iphe-ẹhuka, parụ ẹka apaa; gbahaa l'izimanụ iphe-ẹji phẹ lwarụ phẹ azụ; ẹphe haa etso nwanyị ono.

\VS{23}Ụnwu iya g'ẹphe ha bẹ mu e-chigbushikọta echigbushi. Ọo ya bụ g'iphe, bụ Chịochi g'ẹphe ha amakwanụru l'ọo mbẹdua bụ onye ono, l'enyochajẹ uche nemadzụ; nyochaa ọkpoma iya maru iphe dụ iya l'egomunggo ono. Sụ-a; g'unu hakọtakpoo l'onye l'onye bẹ mu a-nụkotachaa aphụ gbaru iya nụ l'ẹhu l'ẹhu. Onyemonye bẹ mu a-nụ aphụ lẹ g'iphe, o meru gbaru.


\par }{\PP \VS{24}“ ‘A bya l'unubẹ ndu ọphu bukwaphọ lẹ Tayatayira; unubẹdua te ekwedu ye ẹka l'ẹjo-iphe ono, ndu ono ezi ono. Unubẹdua bụ ndu ọphu amadụ iphe ono, o nweru ndu ahajẹru sụ l'ọo iphe, e domigbaru edomi k'ẹhu Nsetanu. Unubẹdua ta adụekwa iphe ọzo, mu asụkwadu g'unu mee.

\VS{25}Ọ bụepho lẹ-a; g'ọ dụhabe; unu chịkwaru ẹka labọ kwẹe l'iphe ono, bụwaa k'unu ono gudeshia ya ike jasụ teke mu a-bya ọzo.

\VS{26}Ọ kwa onye alwụje ọgu ono lwụta yẹe onye emeje iphe, mu pfuru; mbụ onye gude iya ememe jeye l'ikpazụ; nokwa onye mu e-ye iya l'ẹka g'ọ bụru onye-ishi ọhamoha.

\VS{27}Oo-gude mgbọrígwè bụru ishi ọhamoha; gwee ọhamoha ono uji. Ono bụru iphe, Nna sụru gẹ mu mee.

\VS{28}Ọzo bụ lẹ mu a-nụkwa iya phọ kpokpode nchi-abọhu.


\par }{\PP \VS{29}“ ‘G'onye nweru nchị ngabẹkwa iya; nụma iphe-a, Unme Chileke epfu anụ iphe, bụ Chịochi g'ẹphe ha-a.’ ”




\par }\Chap{3}{\SH Ozi, Kéreshi ezi Chịochi Sadisu
\par }
{\PP \VerseOne{1}“Waa iphe, ii-de nụ ojozi-imigwe kẹ Chịochi Sadisu baa:

\par }{\PP “Ọwa-a bụ ozi, onye ono ezi; mbụ onye ono gude Unme ẹsaa Chileke ono waa kpokpode ẹsaa ono. Mu makọtakwaru-a iphemiphe, unu emeje g'ọ ha. L'aanọduje eku unu ndu nọ ndzụ; ọle unu bụ ndu nwụhuru anwụhu.

\VS{2}Ọ tọ dụekwa g'ọo-nọ-beru nta-a iphe ọbu, unu nweru ọbu anyịhu ẹnya ree. Ọo ya bụ; unu tehukwa nwụru ẹnya; kwabẹru iya ẹnya k'ọphu ọo-rọ-kerehu. Mu daleakwaru unu hụmawaa l'iphemiphe, unu eme ta adụdu ọphu unu metabewaru g'ọ gbaru l'iphu Chileke mu.

\VS{3}Ọo ya bụ; unu nyatajẹkwapho ozi-ọma ono, unu gude nchị unu nụma kwetakwaphọ ono. Unu pfụkwarupho pfụshia ike l'iphe ozi-ọma ono epfu. G'izimanụ lwakwa unu azụ. Teke ọ bụ l'unu te etehuduru nwụru ẹnya bẹ mu a-tụkwa unu l'ụzorehu; mbụ byaẹpho g'onye-oshi, ata dụdu onye amajẹ teke ọobya. Ọo ya bụ l'unu ta abyadụ ama teke mu a-byapfuta unu.

\VS{4}Ọle g'ọ dụhabe; o nwekwarụ nwụmadzu olemole, unu l'ẹphe nọ lẹ Sadisu; ndu te emerwụshiduru uwe phẹ. Ọ bụru ndu ono bẹ e-ye uwe ọchaa; mu l'ẹphe eburu; kẹle ẹphe goshiwaru l'ọo iphe ono rwuberu phẹ.

\VS{5}Ọ kwa onye alwụje ọgu ono lwụta bẹ e-ye uwe ọchaa ono. Ọphu mu abyakwa ehufu ẹpha onye ono l'ẹkwo, e deshiru ẹpha ndu dzụ ndzụ ojejoje. Mu a-pfụru l'iphu Nna mu; mẹ l'iphu ụnwu-ojozi iya, nọ l'imigwe; pfua ya hoo haa l'onye ono bẹ bụkwa onye nọ mu l'ẹka.


\par }{\PP \VS{6}“ ‘G'onye nweru nchị ngabẹkwa iya; nụma iphe-a, Unme Chileke epfu anụ iphe, bụ Chịochi g'ẹphe ha-a.’ ”


\par }{\SH Ozi, Kéreshi ezi Chịochi Filadelufiya
\par }
{\PP \VS{7}Waa iphe, ii-de nụ ojozi-imigwe kẹ Chịochi Filadelufiya baa:

\par }{\PP “Ọwa-a bụ ozi, onye ono, dụ nsọ bya abụru onye ire-lanụ ono ezi. Onye ono, bụ iya gude ire-igodo eze ono, bụ Dévidi. Onye abụjeru: ọ -gụhaa ụzo; ọ tọ dụedu onye ọzo asụru iya agụ-chi; teke ọ gụ-chiru iya agụ-chi; ọ tọ dụedu onye ọzo sụru iya agụha.

\VS{8}Sụ-a; mu makọtakwaru-a iphemiphe, unu emeje g'ọ ha. Mu gụhaakwaru ụzo gheberu unu ọnu; ọphu ọ dụkwa onye sụru iya agụ-chi agụ-chi. Mu makwarụ-a l'ike ta adụ-zidu unu; ọle unu pfụlekwaru-a pfụ-shia ike l'opfu ono, mu pfuru ono; unu nọdu emekwa iya phọ ememe; ọphu unu agọjedu ẹgo l'unu ta abụdu ndibe mu.


\par }{\PP \VS{9}“Iphe unu a-hụma bụ lẹ ndu ono bụ ndu ndzukọ ọphu abajẹru Nsetanu ẹja ono; ndu ono adzụje ụka sụ l'ẹphe bụ ndu Jiu l'ẹbe ẹphe abụ iya ono; ndu ono bẹ mu e-me: ẹphe abya egbushi ikpere l'alị baarụ unu ẹja. Noo gẹ mu e-shi mee: ẹphe amaru lẹ mu yeru unu obu bụ ono.

\VS{10}Eshinu unu tarụ nshi ono, bụ iya bụ iphe, mu karụ unu g'unu meje ono; bẹ mbẹdua e-gudeshikwaphọ unu mẹ ọhutama -byaẹpho; mbụ ọhutama ono l'abya l'eliphe l'ophu; g'ọ hụa iphe, bụ ndiphe l'ophu ama ono.

\VS{11}Ọ tọ dụekwa g'ọo-nọ-beru mu abya. Unu gudeshikwa iphe ono, bụwaa k'unu ono ikike g'ọ tọ dụ onye l'anata unu okpu-eze ono.

\VS{12}Ọ kwa onye alwụje ọgu ono lwụta bẹ mu e-me g'ọ bụru itso nọ l'ime eze-ụlo Chileke mu; ọphu ọo-lụfubaedu iya alụfu. Mu eworu ẹpha Chileke mu dee ya l'ọnu-iphu; dekwaa ya phọ ẹpha mkpụkpu kẹ Chileke mu ono, bụ iya bụ Jierúsalẹmu ọ̀phúú. Mkpụkpu ono bụ l'imigwe ẹka Chileke mu ono nọ bẹ oo-shi bya. Mu abya edefụkwaa phọ ẹpha ọ̀phúú nkemu l'ọnu-iphu onye ono.


\par }{\PP \VS{13}“G'onye nweru nchị ngabẹkwa iya; nụma iphe-a, Unme Chileke epfu anụ iphe, bụ Chịochi g'ẹphe ha-a.


\par }{\SH Ozi, Kéreshi ezi Chịochi Layodeshiya
\par }
{\PP \VS{14}“Waa iphe, ii-de nụ ojozi-imigwe kẹ Chịochi Layodeshiya baa:

\par }{\PP “Ọwa-a bụ ozi, oozi; mbụ onye ono, ẹpha iya bụ: Nokwa g'ọ dụ”; mbụ onye ono, ọ gbaru kẹ g'e gude ire iya ẹka l'iphemiphe, oopfu ono; bya abụru iya bụ onye pfuru anyi ọkpobe-opfu Chileke; bya abụkwaru iya phọ bụ onye iphemiphe, Chileke meru dobe lẹ mgboko shi l'ẹka.

\VS{15}Mu makọtakwaru-a iphemiphe, unu emeje g'ọ ha; l'unu te ejidu oyi ọphu unu evudu ọku. Unu gege anọdu eji oyi; ọzoo l'unu evu ọku.

\VS{16}Ọo ya bụ; l'eshinu unu dụ wụruwuru; unu te ejidu oyi ọphu unu evudu ọku bẹ mu a-gbụfu unu.

\VS{17}L'unu anọduje aba abaa enweru iphe; l'iphe akabẹ kweru unu; l'ọ tọ dụkpodaa iphe ụko iya dụru unu. Nshịo unu; unu ta amadurọ l'unu dụ k'ayọru ọshi; l'unu akpa nri; unu nọdu atsụ ishi bya agbakwarụ phọ ọto.

\VS{18}Ọo ya bụ l'ìdzù, mu a-chịru unu nta-a bụ g'unu bya azụta mu mkpọla-ododo mbụ ọphu a kpụru l'ọku-ụzu; k'ọphu adụedu mkpaba dụ iya nụ; g'oo-mee unu g'unu bụru ndu nweru iphe; unu abyakwaphọ bya azụta mu uwe ọchaa g'unu yeje g'unu ta agbahẹru ọto; ọo ya bụ g'iphere adụ-buhu unu. Unu azụtakwa mu phọ ọbvu ẹnya tee l'ẹnya ono g'unu awata aphụ ụzo.

\VS{19}L'ọ kwa ndu mu yeru obu bẹ mu abajẹru mba; hụa phẹ ahụ̀hù; g'ẹphe maru iphe. Ọo ya bụ; unu gude nụ obu unu g'ọ ha meje gẹ mu pfuru ono; g'izimanụ iphe-ẹji unu lwadụpho unu azụ.

\VS{20}Unu lenu; mu pfụakwaru l'ọnu mgbo akụ ẹka l'ụzo. Onye nụmaru olu mu; gụhaaru mu ụzo; mu abata; mu l'iya erigba nri; onye eria kẹ nwibe iya; onye eria kẹ nwibe iya.

\VS{21}Ọ kwa onye alwụje ọgu ono lwụta bẹ mu e-kwe g'ọ nọ-kube mu l'aba-eze mu; bụnaa gẹ mbẹdua lwụru lwụta bya anọ-kube Nna mu l'aba-eze iya-a.


\par }{\PP \VS{22}“G'onye nweru nchị ngabẹkwa iya; nụma iphe-a, Unme Chileke epfu anụ iphe, bụ Chịochi g'ẹphe ha-a.”




\par }\Chap{4}{\SH Abarụ Chileke ẹja l'imigwe
\par }
{\PP \VerseOne{1}Tọbudu iya bụ; ono bvụchaepho mu byakwa elee ẹnya ọzo; hụma ụzo, gheru ọnu l'imigwe. Olu mbụ phọ, mu shi nụmahawaa phọ; mbụ olu phọ l'ada g'opu-ọgu phọ; sụ mu: “Nyikota byakpọdapho l'ẹka gẹ mu goshi ngu iphe, e-me l'iphu.”

\VS{2}G'e jia epfua Unme Chileke bya ejiana mu-a ẹhu pyịmu. E jeshia ele ẹnya; e dobewaa aba-eze l'imigwe l'ẹka ono. Ọ dụkwarupho onye nọ iya nụ.

\VS{3}Onye ono, nọ iya nụ ono nọdu egbuẹpho kẹ nwịinwii gẹ mkpuma jiásùpà. Iphu iya nọdu eke zaazaa gẹ mkpuma kanélìyànù. Iphe nọ-pheru aba-eze ono mgburugburu bụru ẹko-mini, ekelẹpho oyingo oyingo gẹ mkpuma, bụ emeralụdu.

\VS{4}Aba-eze ụkporo l'ẹno ọzo nọ-phee aba-eze ono mgburugburu. Ndu bụ ọgerenya ụkporo l'ẹno nọduchaa anọ l'aba-eze ono. Ẹphe yekọtaepho uwe, achagbaa pemu pemu. Ẹphe bya ekpugbaaru okpu-eze l'ishi. Okpu-eze ono g'ọ ha bẹ bụkota mkpọla-ododo bẹ e gude wụa ya.

\VS{5}Ebemu-igwe nọdu eshijeẹpho l'ẹka ono, aba-eze ono nọ ono alọ kẹ waa waa. Igwe nọdu ede riiriirii; ara ọ́rà; atụ egbigwe. Orọku ẹsaa nọdugbaa l'iphu aba-eze ono enwugbaa jajaja, bụ iya bụ Unme ẹsaa Chileke ono.

\VS{6}Iphe, dụfukwaapho l'iphu aba-eze ono bụ iphe, dụ g'eze-ẹnyimu, aphụ ngerengere g'iphe, e gude onyo mee.

\par }{\PP O nweru iphe ẹno, nọgbaa ndzụ nọ l'echilabọ aba-eze ono. Iphe ono bya anọ-phekwaaphọ aba-eze ono mgburugburu. Iphe ẹno ọbu tụkoepho iphe, bụ ẹhu iya l'ophu g'ẹhu iya ha mokashịa ẹnya ẹnya; iphu l'azụ.

\VS{7}Kẹ mbụ bẹ dụ g'oduma; k'ẹbo dụ gẹ nwa oke-eswi; k'ẹto bẹ nweru iphu dụ gẹ kẹ nemadzụ; k'ẹno dụ g'ugo, ephe l'eli.

\VS{8}Iphe ẹno ono, nọgbaa ndzụ ono nwegbachaaru ǹkù ishii ishii l'ẹhu l'ẹhu. Ẹhumehu bụkotaru phẹ ẹnya ẹnya mẹ eli ẹhu phẹ mẹ l'ime ẹhu phẹ. Eswe mẹ ẹnyashi ta adụdu teke ẹphe ta anọdujedu agụ ebvu sụ:

\par }{\Q “Nsọ! Nsọ! Nsọ!

\par }{\QB bẹ Nnajịuphu ono,

\par }{\QB bụ Chileke, bụ iya

\par }{\QB bụ

\par }{\QB Ọkalibe-Kakọta-Ike

\par }{\QB dụ.

\par }{\Q Ọo ya bụ Chileke ono,

\par }{\QB shihawaa nọduta

\par }{\QB tẹmanu mgboko dụ ono;

\par }{\QB bya abụru onye nọ

\par }{\QB ndzụ nta

\par }{\QB bya abụru iya bụ

\par }{\QB onye ono,

\par }{\QB abya nụ ono.”


\par }{\PP \VS{9}Iphe ẹno ono, nọ ndzụ ono bẹ agụ ebvu aja onye ono, nọ ndzụ ojejoje ono ajaja; onye ono, bụ iya nọ l'aba-eze ono; tẹme ẹphe nọdu agụkwa iya phọ gude akwabẹ iya ùbvù; bya egude iya etu iya ẹpha. No iya; ọ nọdu abụjeru teke ẹphe gụerupho ebvu ono;

\VS{10}ndu bụ ọgerenya ụkporo l'ẹno ono adakọtaepho kpurumu l'iphu onye ono, nọ l'aba-eze ono baarụ iya ẹja; mbụ onye ono, bụ iya nọ ndzụ ojejoje ono. Ẹphe abya ekpushia okpu-eze phẹ woru wụshi l'iphu aba-eze ono gụa ebvu sụ:


\par }{\Q \VS{11}“Ọ gbakwarụ ngu gụbe

\par }{\QB Nnajịuphu bya abụru

\par }{\QB Chileke anyi;

\par }{\QB g'aatụko g'a ha jaa ngu

\par }{\QB ajaja;

\par }{\QB kwabẹ ngu ùbvù;

\par }{\QB anụru ngu opfu

\par }{\QB l'ọo ngu kachaa ike.

\par }{\Q Noo kẹle ọo ngu meru

\par }{\QB iphemiphe dobe.

\par }{\Q Ọo l'ọ dụ ngu l'uche meru

\par }{\QB g'o gude ẹphe dụ;

\par }{\QB bụru iphe,

\par }{\QB e meru dobe.”




\par }\Chap{5}{\SH Nwatụru-ngwẹja, shi l'ẹka Chileke \newline  yẹle ẹkwo, a phụru aphụphu
\par }
{\PP \VerseOne{1}Tọbudu iya bụ; mu bya ahụma l'ọ dụru ẹkwo, a phụru aphụphu, o gude l'ẹkutara; mbụ onye ono, nọ l'aba-eze ono. Ẹkwo ono bẹ e deru iphe l'iphu; dee ya l'azụ. A phụ-chia ya aphụ-chi gude iphe-ọhubama ẹsaa nyachishia ya.

\VS{2}Mu bya ahụma ojozi-imigwe lanụ, e yeru ike, ha shii l'ẹka; ẹka ọora iya arara arashi iya ike asụje: “?Bụ onye bụ onye a-sụ lẹ ya maru onwiya; lẹ ya gbaru k'anyashị iphe-ọhubama ono, e gude nyachishia ẹkwo ono, a phụru aphụphu ono; ?onye a-bya anyashịa ya phụhaa?”

\VS{3}Ọphu ọ dụdu mẹ onye lanụ l'imigwe; ọzoo l'eliphe; ọzoo l'ime-alị, dụru ike phụhaa ẹkwo ono, a phụru aphụphu ono; ọphu ọ bụ kẹ lee ya ẹnya l'ime.

\VS{4}Ẹnya-mini bụru mu vurukutuku l'ẹnya l'ọ tọ dụdu onye a hụmaru, gbaru k'aphụha ẹkwo ono, a phụru aphụphu ono; ọphu ọ bụro onye eje epfu kẹ lee ya ẹnya l'ime.

\VS{5}Tọbudu iya bụ; onye lanụ l'ime ndu bụ ọgerenya ono sụ mu: “Ta arashị ẹkwa! Lekwa l'onye ono, bụ Oduma kẹ Jiuda; mbụ oshilọkpa Dévidi ono lwụakwaru ọgu ono lwụta. Ọ bụru iya bụ onye a-dụ ike phụhaa ẹkwo ono, a phụru aphụphu ono nyashịa ya iphe-ọhubama ẹsaa ono, e gude nyachia ya ono.”


\par }{\PP \VS{6}No iya; mu bya ahụma Nwatụru ono l'ẹka ọ pfụru lẹ mgbaka aba-eze ono yẹe iphe ẹno phọ, nọgbaa ndzụ, nọ l'echilabọ ndu bụ ọgerenya ụkporo l'ẹno ono. Nwatụru ono bẹ dụepho g'e gbujehawaru iya egbugbu. O furu mpu ẹsaa; mokwaaphọ ẹnya ẹsaa, bụ iphe, nọ-chigbaaru ẹnya Unme ẹsaa Chileke; mbụ Unme ẹsaa, Chileke ziru g'ẹphe gbakashịhu dzuru mgboko l'ophu.

\VS{7}Ọ gbalihu bya ejepfu onye ono, nọ l'aba-eze ono bya anata iya ẹkwo ono, a phụru aphụphu ono, o gude l'ẹkutara ono.

\VS{8}O wotaẹpho ẹkwo ono; iphe ẹno ono, nọgbaa ndzụ ono mẹ ụkporo ndu bụ ọgerenya lẹ ndu bụ ọgerenya ẹno phọ tụko daa kpurumu l'iphu Nwatụru ono baarụ iya ẹja. Ndu bụ ọgerenya ono tụko pagbaarụ eze une l'ẹhu l'ẹhu bya egudegbakwaaphọ eze-ochi, e gude mkpọla wụa. Iphe dụgbaa ya nụ bụ ụ̀nwù-isẹnsu, ẹnwuru-ọku iya anọduje eshi kwẹekweekwee. Ẹnwuru-ọku iya ono nọ-chiru ẹnya epfupfu ono, ndu-nsọ anọduje epfu anụ Chileke ono.

\VS{9}No iya; ndu bụ ọgerenya ono nọdu agụ ebvu ọ̀phúú asụje:

\par }{\Q “Ọo ngu gbaru k'ewota ẹkwo ono;

\par }{\QB nyịshia ya iphe-ọhubama ono,

\par }{\QB e gude nyachishia ya ono.

\par }{\Q E gburu ngu egbugbu;

\par }{\Q I gude mee ngu gbatarụ

\par }{\QB Chileke nemadzụ;

\par }{\QB mbụ ndu shigba

\par }{\QB l'ipfu l'ipfu g'ipfu

\par }{\QB hagbukpọ l'ophu;

\par }{\QB mẹ lẹ ndu shikọta l'iphe,

\par }{\QB bụkota opfu-alị ndu

\par }{\QB dụ iche iche,

\par }{\QB nọ lẹ mgboko-a;

\par }{\QB mẹ mkpụkpu lẹ

\par }{\QB mkpụkpu gẹ

\par }{\QB mkpụkpu hakpọo l'ophu;

\par }{\QB mẹkpoo ọhamoha kpọ

\par }{\QB mgburugburu.


\par }{\Q \VS{10}I mee phẹ: ẹphe bụgbaaru eze

\par }{\QB bya emekwaa phẹ phọ:

\par }{\QB ẹphe bụgbaaru uke kẹ

\par }{\QB Chileke anyi.

\par }{\Q Ọ bụru phẹ a-bụru ishi

\par }{\QB ndiphe l'ophu.”


\par }{\PP \VS{11}Tọbudu iya bụ; mu bya ahụma ụnwu-ojozi-imigwe, dụ igwerigwe. Mu nọdu anụkwapho olu phẹ. Ojozi-imigwe ọbu bụkwa ụnubuku ụnubuku ugbo olemole; mbụ lẹ-a; ẹphe habekpọepho l'igwerigwe; k'ọphu bụ l'ọ tọ dụdu onye adụ ike agụta phẹ l'ọgu. Ẹphe tụko g'ẹphe hakọta; ẹphe l'iphe ẹno phọ, dzụgbaa ndzụ phọ; mẹ ndu bụ ọgerenya phọ; tụko g'ẹphe ha pfuphee aba-eze ono mgburugburu.

\VS{12}Ẹphe nọdu agụ ebvu agụshikpoo ya ike asụje:

\par }{\Q “Nwatụru ono, e gburu

\par }{\QB g'ọ bụru ẹja ọha

\par }{\QB ono bẹ ọ gbakwarụ

\par }{\QB g'e mee g'ike tụko

\par }{\QB lwa iya l'ẹka;

\par }{\QB l'ọo tụko iphemiphe

\par }{\QB nworu;

\par }{\QB tụko mmamiphe nweru;

\par }{\QB bụru onye-ishi iphemiphe.

\par }{\Q G'a kwabẹje iya ùbvù;

\par }{\QB jajẹ iya ajaja;

\par }{\QB gọjeru ọnu-ọma nụ iya.”


\par }{\MM \VS{13}Mu nụma g'iphe, bụkpoo iphe, Chileke meru dobe l'imigwe; mẹ ọphu, o meru dobe l'eliphe; mẹ ọphu o meru dobe l'ime-alị; mẹkpoo iphe, o meru dobe l'eze-ẹnyimu; tụkoru agụ ebvu asụje:

\par }{\Q “G'iphe, bụkpoo ọnu-ọma,

\par }{\QB aagọ agọgo;

\par }{\QB mẹ ùbvù g'ùbvù ha;

\par }{\QB mẹ ajaja;

\par }{\QB mẹ abụ ishi k'iphemiphe

\par }{\QB tụko bụru kẹ gụbe

\par }{\QB onye ono,

\par }{\QB nọ l'aba-eze ono waa

\par }{\QB gụbe Nwatụru ono

\par }{\QB jasụ lẹ tuutuutuu

\par }{\QB lẹ mịimiimii.”


\par }{\MM \VS{14}Iphe ẹno ono, nọgbaa ndzụ ono tụko sụ: “Ọo g'ọ dụ.” Ndu bụ ọgerenya ụkporo l'ẹno ono tụko daa kpurumu baarụ onye ono, nọ l'aba-eze ono waa Nwatụru ono ẹja.




\par }\Chap{6}{\SH Iphe-ọhubama, e gude \newline  nyachishia ẹkwo ono
\par }
{\PP \VerseOne{1}Tọbudu iya bụ; mu hụma gẹ Nwatụru ono nyafụru kẹ mbụ l'iphe-ọhubama ẹsaa ono, e gude nyachishia ẹkwo ono. Mu bya anụma gẹ nanụ l'ime iphe ẹno ono, nọgbaa ndzụ ono gude olu, daẹrupho g'egbigwe sụ: “Byakpọdaapho-o!”

\VS{2}Mu bya elee ẹnya; mu hụma ịnya, acha ụcha. Onye nọ iya l'eli agba parụ ụta, eegudeje agba apfụ. Onye ono bẹ e kpuberu okpu-eze l'ishi. Ọ nọdu l'ịnya ono; ọ bụru iya eje ọgu. O jeshia alwụ ndu ọhogu iya g'ọolwujehawaa phẹ.


\par }{\PP \VS{3}Nwatụru ono byakwa anyakafụ iphe-ọhubama ono k'ẹbo bụ iphe, e gude nyachishia ẹkwo ono. Mu nụmakwa gẹ k'ẹbo l'iphe ẹno ono, nọgbaa ndzụ ono sụru: “Byakpọdaapho-o!”

\VS{4}Ịnya ọzo lụfutakwa. Ono nọdu eke uswe-uswe. Onye nọ iya l'eli bẹ e woru ogu-echi, ha njọ ahaha pẹe. E zia ya g'o je emee g'ụnwu-eliphe tsoje ibe phẹ ọgu; g'o mee g'ụnwu-eliphe wata egbushi onwophẹ; k'ọphu ẹhu ọdu guu ata adụbaedu lẹ mgboko.


\par }{\PP \VS{5}Nwatụru ono byakwa anyakafụ iphe-ọhubama ono k'ẹto. Mu nụmakwa gẹ k'ẹto l'iphe ẹno ono, nọgbaa ndzụ ono sụru: “Byakpọdaapho-o!” Mu bya elee ẹnya hụma ịnya, eji kẹ hirihiri. Onye nọ iya l'eli parụ iphe, eegudeje atụ̀ ẹrwa iphe.

\VS{6}Mu nụma iphe, dụ g'olu l'echilabọ iphe ẹno ono, nọgbaa ndzụ ono l'ẹka ọosuje: “Iphe e-rekwa ire shii; k'ọphu nri, e gude aswa ozi ujiku ophu kpata bụepho onye lanụ bẹ oo-ji ẹpho kpẹekpu. Nri, e gude aswa ozi ujiku lanụ kpata bụkwanuru ụmadzu ẹto bẹ oo-ji ẹpho kpụrumu. Ọ bụepho g'e te emebyikwa manụ yẹe mẹe emebyi.”


\par }{\PP \VS{7}Nwatụru ono byakwa anyakafụ iphe-ọhubama ono k'ẹno; mu nụmakwa gẹ k'ẹno l'iphe ẹno ono, nọgbaa ndzụ ono asụje: “Byakpọdaapho-o!”

\VS{8}Mu bya elee ẹnya hụma ịnya, gbachishihuru agbachishihu. Onye nọ iya l'eli bụru Anwụhu gẹdegede. Alị-maa nọdu etso iya l'azụ. A bya ekee mgboko ụzo ẹno; woru ẹka lanụ ye phẹ l'ẹka; sụ g'ẹphe gude ogu-echi gbugbushia iphemiphe bu iya nụ; g'ẹphe kpọ-gbushia phẹ l'ẹgu; gude ẹjo iphe-ememe mẹkpoo ẹjo anụ-ẹgbudu megbushia phẹ.


\par }{\PP \VS{9}Ọ byakwa anyakafụ iphe-ọhubama ono ọphu kwe iya ise. Mu bya ahụma ọru-ngwẹja l'ẹka ono. Iphe, kụru lẹ mkpula iya bụerupho maa ndu ono, e gburu l'ike opfu l'ẹphe kwetarụ iphe, ẹkwo-opfu Chileke pfuru ono; tẹme ẹphe shi anọduje eme egoshi l'ẹphe bụ ndu kẹ Chileke.

\VS{10}Ẹphe tụko g'ẹphe ha ara ọ́rà arashi iya ike sụ: “Nnajịuphu-e! Ọo ngu bụ onye dụ nsọ; bya abụru ngu bụ onye emeje iphe, g'i pfuru iya. ?Bụ anyi nọ-beadaru ịno-beagha tẹmanu l'i kua ndu bu l'eliphe kpaa ishi iphe, meru anyi-a; gwaa phẹ ụgwo egbugbu-a, ẹphe gburu anyi-a?”

\VS{11}Tọbudu iya bụ; a bya ekeshikọtaru phẹ awurukpata uwe, achagbaa nmalanmala l'ẹhu l'ẹhu. A sụ phẹ: “Unu nọduro tụtaro unme, unu atụta. Unu tafụa nshi ngabẹfua nwanshịi l'unu teke edzudu. Unu tụtakpoepho unme ono jeye teke unu e-dzu tẹmanu. L'ọ kwa g'e gburu unubẹdua bụ g'e gbujekwaphọ ikpoto ndu ọzo l'eliphe; ndu bụkwapho ụnwunna unu, ejeru Chileke ozi g'unubẹdua jeru iya ya-a.”


\par }{\PP \VS{12}Mu nọdu elekpọepho ẹnya teke ọ nyafụru iphe-ọhubama ono k'ishii. Noo ya; alị wata anma jiijiijii anmashi iya ike; ẹnyanwu wata eji hirihiri g'uwe-aphụ, e meru l'ẹ́jí eghu-ojii. Ọnwa l'ophu gbanwekọta keahaa meemee.

\VS{13}Kpokpode, dụ l'igwe dashịhuaha l'alị g'ẹka oshi figu erishihu akpụru, akadụru akaka mẹ oke phẹrephere nọdu ezi anma iya yiga yiga.

\VS{14}Igwe phụepho onwiya g'onye aphụ utute phụta phụfu; a hụma-beru iya. Iphe, bụkpoo úbvú, dụ l'ẹkameka; mẹ alị, mini sọ-pheru mgburugburu bụkotaru iphe, e wofuru l'ẹka ẹphe shi nọdugbaa.

\VS{15}Tọbudu iya bụ; ndu eze kẹ ndiphe; mẹ ndu oke amadụ phẹ; mẹ ndu-ishi ndu ojọgu phẹ; mẹ ndu nweru iphe; mẹ ndu ọkpehu dụ; mẹkpoo onyemonye mgburugburu; ohu mẹ amadụ; tụko je edomikọta onwophẹ l'ọgba mẹ lẹ mgbaka mkpuma, nọgbaa l'ẹka úbvú dụ.

\VS{16}Ẹphe tụko arakugbaa úbvú mẹ mkpuma ono asụje: “Jiko daa dapyabe anyi g'ii-domia anyi g'onye ono, nọ l'aba-eze ono ta ahụma anyi; waa gẹ Nwatụru ono ta atụ-koshi anyi oke-ẹhu-eghu iya.

\VS{17}Noo kẹle mbọku ẹphe atụkoshi ndiphe oke ẹhu-eghu phẹ bẹ rwuakwaru nụ. ?Dẹnu onye sụru iya akpafụ l'iphu nta?”




\par }\Chap{7}{\SH Igwerigwe ndu Ízurẹlu, e meru \newline  ọhubama l'iphu
\par }
{\PP \VerseOne{1}E mechaa; mu bya ahụma ojozi ẹno l'ẹka ẹphe pfụru lẹ mgboko l'uzi ẹka igwe bechaaru; alị beru uzi ẹno. Ẹphe sede phẹrephere, eshije l'uzi ẹka ono ẹphen'ẹno g'o to zihẹ lẹ mgboko. Phẹrephere zibuhu l'eliphe mgburugburu; ọphu oozidu l'alị; ọphu oozidu lẹ mini; ọphu ọ dụdu g'ọ ka mma l'ọo oshi lanụ ezi phẹrephere.

\VS{2}Mu hụmakwa ojozi-imigwe ọzo, shi l'ụzo ẹnyanwu awawa ephe abya. Ojozi k'ono bẹ gude iphe, shi l'ẹka Chileke ono, nọ ndzụ; mbụ iphe eegudeje eme iphe-ọhubama l'ẹhu. Ọ bya araa ya arara rashịa ya ike sụ ụnwu-ojozi-imigwe ẹno, Chileke ziru g'ẹphe je emebyishia alị; mebyishia mini;

\VS{3}sụ phẹ: “Unu ta adụkwa iphe, unu e-mewaa mgboko; ọzoo mini; ọzoo oshi; g'anyi vuadaru ụzo mee iphe, bụ ndu ejeru Chileke anyi ozi iphe-ọhubama l'egedegee ọnu-iphu.”

\VS{4}A kọo ụmadzu ole, e meru iphe-ọhubama Chileke ono mu nụma; ẹphe dụ ụkporo ụnu nemadzụ iri l'ẹsato. Ndu ono shikọta l'iphe, bụ ọkpa-ipfu Ízurẹlu l'ẹhu l'ẹhu.

\VS{5}Ndu e meru ọhubama ono l'ọkpa-ipfu Jiuda dụ ụkporo ụnu l'ụnu iri;

\par }{\QB ndu e meru iya l'ọkpa-ipfu

\par }{\QB Rúbẹnu dụ

\par }{\QB ụkporo ụnu l'ụnu iri;

\par }{\QB ndu e meru iya l'ọkpa-ipfu

\par }{\QB Gadụ dụ

\par }{\QB ụkporo ụnu l'ụnu iri.


\par }{\Q \VS{6}Ndu e meru ọhubama ono

\par }{\QB l'ọkpa-ipfu Asha dụ

\par }{\QB ụkporo ụnu l'ụnu iri;

\par }{\QB ndu e meru iya l'ọkpa-ipfu

\par }{\QB Nafụtali dụ

\par }{\QB ụkporo ụnu l'ụnu iri;

\par }{\QB ndu e meru iya l'ọkpa-ipfu

\par }{\QB Manásẹ dụ

\par }{\QB ụkporo ụnu l'ụnu iri.


\par }{\Q \VS{7}Ndu e meru ọhubama

\par }{\QB ono l'ọkpa-ipfu

\par }{\QB Simiyọnu dụ

\par }{\QB ụkporo ụnu l'ụnu iri;

\par }{\QB ndu e meru iya l'ọkpa-ipfu

\par }{\QB Lívayi dụ

\par }{\QB ụkporo ụnu l'ụnu iri;

\par }{\QB ndu e meru iya l'ọkpa-ipfu

\par }{\QB Isaka dụ

\par }{\QB ụkporo ụnu l'ụnu iri.


\par }{\Q \VS{8}Ndu e meru ọhubama ono

\par }{\QB l'ọkpa-ipfu Zebulọnu dụ

\par }{\QB ụkporo ụnu l'ụnu iri;

\par }{\QB ndu e meru iya l'ọkpa-ipfu

\par }{\QB Jiósẹfu dụ

\par }{\QB ụkporo ụnu l'ụnu iri;

\par }{\QB ndu e meru iya l'ọkpa-ipfu

\par }{\QB Benjiaminu

\par }{\QB dụ ụkporo ụnu l'ụnu iri.


\par }{\SH Igwerigwe ndu ọzo, bụ agụta agụta
\par }
{\PP \VS{9}“E mechaa mu bya elee ẹnya hụma ikpoto ndu nmarụ ẹrupfu; k'ọphu bụ l'ọ tọ dụdu nemadzụ igbakoroshienyi sụru g'ọoguta phẹ l'ọgu. Ndu ono bụ ndu shigbakpọo l'ọhamoha, dụ lẹ mgboko; mẹ ipfu g'ipfu ha lẹ mgboko-a; mẹ mkpụkpu lẹ mkpụkpu l'ophu; mẹ lẹ ndu epfukọta opfu-alị ndu dụ iche iche, nọ lẹ mgboko-a. Ẹphe tụkoru g'ẹphe ha yekọta akpawuru uwe, achagbaa nmalanmala. Ẹphe tụko g'ẹphe ha pfụgbaaru l'atatiphu aba-eze ono; mẹ l'iphu Nwatụru ono; bya apagbaaru igu l'ẹka.

\VS{10}Ẹphe tụko ara iya arara arashi iya ike asụje: Ndzọta bụkwa kẹ Chileke anyi, bụ iya nọ l'aba-eze ono; bya abụkwarupho kẹ Nwatụru ono.”

\VS{11}Ndu ojozi-imigwe g'ẹphe ha tụko bya apfụ-phee aba-eze ono; yẹe ndu bụ ọgerenya phọ mẹ iphe ẹno, nọgbaa ndzụ phọ mgburugburu. Ndu ojozi-imigwe ono g'ẹphe ha tụko daa kpurumu l'iphu aba-eze ono baarụ Chileke ẹja;

\VS{12}sụ: “Nokwa g'ọ dụ bụ ono! G'agọ ọnu-ọma mẹ ajaja mẹ mmamiphe mẹ ekele mẹ akwabẹ ùbvù mẹ ike mẹ ọkpehu bụru kẹ Chileke anyi jasụ lẹ tuutuutuu lẹ mịimiimii! Nokwa g'ọ dụ!”


\par }{\PP \VS{13}Tọbudu iya bụ; onye lanụ l'ime ndu bụ ọgerenya ono bya ekua mu sụ mu: “?Ọ dụ ngu g'ọ bụ ndu ole bẹ ndu ono, e yeru awurukpata uwe, achagbaa nmalanmala ono bụ? ?Ọ dụ ngu g'awe bẹ ẹphe shi?”


\par }{\PP \VS{14}Mu sụ iya: “Ọnyibe; ọ kwa ngu ka amama.” Ọ sụ mu: “Ndu-a bụkwa ndu ono, shi l'ẹjo oke iphe-ẹhuka ono fụta. Ẹphe gudewaa mee Nwatụru ngwẹja, shi l'ẹka Chileke saa awurukpata uwe phẹ ono; ọ nọdu acha ụcha nno.

\VS{15}Noo g'o gude ẹphe nọdu l'iphu aba-eze Chileke ejeru iya ozi eswe l'ẹnyashi l'ime eze-ụlo iya. Ọ bụru onye ono, nọ l'aba-eze ono bẹ anọ-kubeje phẹ eche phẹ g'ọ tọ dụ iphe, e-me phẹ nụ.

\VS{16}Ẹgu taa gụbaedu phẹ; ọphu mini agụbaedu phẹ. Anwụ te echihẹdu phẹ; ọphu okpomọku adụedu phẹ.

\VS{17}Noo lẹ Nwatụru ono, nọ l'echilabọ aba-eze ono bẹ a-nọduepho eche phẹ g'onye eche atụru. Oo-dujeru phẹ je l'ẹka mini, anụje ndzụ futaru. Chileke a-tụko ẹnya-mini ẹkwa phẹ hushichaa phẹ.”




\par }\Chap{8}{\SH Iphe-ọhubama k'ẹsaa, e gude \newline  nyachishia ẹkwo ono
\par }
{\PP \VerseOne{1}Tọbudu iya bụ; Nwatụru ono bya anyafụepho iphe-ọhubama k'ẹsaa, e gude nyachishia ẹkwo ono; ẹkameka l'imigwe daẹpho kẹ nyọnyoronyo jasụ l'iphe, ha g'e kee awa lanụ ẹbo.

\VS{2}No iya; mu bya ahụma ojozi-imigwe ẹsaa ono, apfụjeru l'iphu Chileke ono. A bya achịe phẹ opu-ọgu ẹsaa.


\par }{\PP \VS{3}No iya; ojozi-imigwe ọzo bya bya abata bya apfụru l'iphu ọru-ngwẹja Chileke ono. Ọ parụ ochi, a wụru lẹ mkpọla-ododo. A bya anụ iya ụ̀nwù-isẹnsu, ha shii g'ọ gwakọbe ẹnwuru ụ̀nwù-isẹnsu ono l'epfupfu ono, ndu-nsọ g'ẹphe ha anọduje epfu anụ Chileke ono; tụko gwee l'eli ọru-ngwẹja mkpọla-ododo ono, nọ l'iphu aba-eze ono.

\VS{4}Ẹnwuru ọku ngwẹja ono kpụ-lihu yẹe epfupfu, ndu-nsọ epfuje anụ Chileke; shi l'ẹka ojozi ono pfụru akpụepho tụuu ala l'iphu Chileke.

\VS{5}Noo ya bụ: ojozi ono mechaẹpho bya agụta ọku l'ọru-ngwẹja ono; gụ-jia ochi ono; bya eworu iya tụa kpoo l'eliphe. Mgboko swọkobe. Igwe nọdu ede edede bya agbẹ l'ẹka ono atụ egbigwe; ọ nọdu ara ọ́rà; ebemu-igwe nọdu alọjeepho kẹ waa waa; alị nọdu anmakọta jiijiijii.


\par }{\SH Opu-ọgu
\par }
{\PP \VS{6}Tọbudu iya bụ; ojozi-imigwe ẹsaa ono, chị opu-ọgu ẹsaa ono bya akwakọbe g'ẹphe bya awata egbu opu-ọgu phẹ.


\par }{\PP \VS{7}Ojozi-imigwe kẹ mbụ bya egbua opu-ọgu nkiya. Akamini mẹ ọku, a gwakọberu mee nọdu edzeẹpho gẹ mini l'eliphe. Ọku kèé eliphe ẹto kepyashịa uzi lanụ; bya èkèé oshi, nọ l'eliphe uzi ẹto kepyashịkwapho uzi lanụ; bya atụko ẹswa oyi kepyashịa.


\par }{\PP \VS{8}Ojozi-imigwe k'ẹbo bya egbua opu-ọgu nkiya. A parụ iphe, dụ g'eze úbvú, ha shii, ọku etsu phuruphuru parụ chie l'ime eze-ẹnyimu, dụkota lẹ mgboko l'ophu. Ẹnyimu kèé uzi ẹto; ẹka lanụ bụkotaru mee.

\VS{9}Iphe, bụ iphe, nọ ndzụ, bukọta lẹ mini kèé uzi ẹto; uzi lanụ nwụshihukota. Ụgbo mini kèé uzi ẹto; uzi lanụ mebyishihukọta.


\par }{\PP \VS{10}Ojozi-imigwe k'ẹto bya egbua opu-ọgu nkiya; eze kpokpode shi l'imigwe bya adaa. Ọ nọdu eke jaajaajaa g'ọku-apyịpyi bya èkèé iphe, bụkpoo mini mgburugburu yẹle ẹka nggele nggele futaru; o kèé ya uzi ẹto daa l'ẹka lanụ.

\VS{11}Ẹpha kpokpode ono bụru “Age.” Mini, nọ lẹ mgboko kèé ẹto; ẹka lanụ tsọahaa ilu g'age. Ikpoto ndu ngụtaru mini ono, bụ ndu nọ lẹ mgboko nwụshihu; ọ bụru iphe, kparụ iya nụ bụ lẹ mini ono atsọ ilu.


\par }{\PP \VS{12}Ojozi-imigwe k'ẹno bya egbua opu-ọgu nkiya. E kèé ẹnyanwu uzi ẹto chia ẹka lanụ iphe; bya èkèé ọnwa ẹto chia ẹka lanụ iphe; bya èkèé kpokpode uzi ẹto chia ẹka lanụ iphe; k'ọphu oke lanụ l'uzi ẹto l'ìphóró phẹ gbaaharu ọchii. Eswe kèé ẹto; ọphu ìphóró adụdu l'ẹka lanụ. Ọ bụkwarupho nno bụ g'ọ dapfuru ẹnyashi; mbụ o kèé ẹto; uzi lanụ kabaa agba ọchii.


\par }{\PP \VS{13}Mu bya elee ẹnya hụma ugo lanụ l'ẹka oophe l'akpaminigwe. Ọ nọdu ara iya arara arashi iya ike asụje: “Nshịo ụnwu-eliphe; nshịo ụnwu-eliphe; nshịo! Aphụ atsọru ndu bu lẹ mgboko mẹ ojozi-imigwe ẹto-a, phọduru nụ-a gbuẹpho opu-ọgu ọphu ẹphe abya egbugbu-a.”




\par }\Chap{9}{\PP \VerseOne{1}Tọbudu iya bụ; ojozi-imigwe k'ise bya egbua opu-ọgu nkiya. Mu hụma kpokpode, shihawarọ l'igwe bya adaa l'alị. E woru ire-igodo, eegudeje tụhaa ẹka eeshije enyiba l'iduma, enwedu ọ́hú woru nụ iya.

\VS{2}Kpokpode ono bya atụhaa ẹka eeshije enyiba l'iduma ono. Iduma ono wata akpụ ẹnwuru tụutuutuu g'ẹka a kpọberu ọku icheku. Ẹnwuru ọku ono mee anwụ mẹ phẹrephere wata agba ọchii.

\VS{3}Noo ya bụ; igube shi l'ẹnwuru-ọku ono tsulihu tsuba l'eliphe. Igube ono bẹ e yeru ike l'ẹka g'ọ gbajẹ g'akpị.

\VS{4}A kakọtaru igube ono g'ọ tọ dụkwa iphe, oo-me ẹswa, nọ l'eliphe; ọphu o mebyikwa oshi; ọphu ọ dụkpoo iphe, futaru l'alị bvuru lẹ mgboko; mbụ iphe ẹkwo dụ, oo-mebyi; gbahaa ndu ọonu aphụ bụ ndiphe, e te emeduru iphe-ọhubama Chileke l'egedegee ọnu-iphu.

\VS{5}Igube ono bẹ e ziru g'ọ nụa ndiphe aphụ ọnwa ise; ọle ọ g'ọ tọ dụkwa onye oo-gbu egbugbu. Obenu l'ẹjo mkpamẹhu, ọo-kpa ndiphe bẹ a-phụe phẹ phọ g'akpị aphụje onye ọ gbaru-a.

\VS{6}L'ime ọnwa ise ono bẹ ndiphe a-nọdu achọ anwụhu achọcho; ẹphe taa hụmadu iya. Ọo-gụ phẹ anwụhu; obenu l'ọnwu phehuwaru.


\par }{\PP \VS{7}Igube ọbu bẹ a -nọdu ele iya ẹnya bẹ ọodugbajeepho g'ịnya, e doziru k'egude eje ọgu. Iphe, dụgbaa ya l'ishi dụchaa g'okpu-eze, e gude mkpọla-ododo mee. Iphu phẹ dụgbaa g'iphu nemadzụ.

\VS{8}Ẹgbushi, nọ phẹ l'ishi hachaẹpho ogologo ogologo g'ẹgbushi ụnwanyi. Eze, nọ phẹ l'ọnu dụgbaa g'eze oduma.

\VS{9}Ẹphe yeru iphe l'unme gude gbobuta obu phẹ g'uwe-ígwè, ndu eje ọgu eyeje gude gbobuta ọkpoma. Igiji, ẹphe gude ǹkù phẹ ede dụepho g'igiji igwerigwe ụgbo-ịnya, e gude eje ọgu.

\VS{10}Igube ono nwechakwaaru ụ̀dé, ẹphe egudeje agba agbagba g'akpị. Ẹka ike dụ phẹ, bụ iya bụ ike ono, ẹphe e-gude nụa nemadzụ aphụ ọnwa ise ono bụru l'ụ̀dé phẹ ono bẹ ọ kpakọru nọdu.

\VS{11}Onye eze phẹ bụru ojozi-imigwe ono; ọphu bụ iya bẹ iduma, enwedu ọhu dụ l'ẹka. Ẹpha ojozi ono l'opfu ndu Hiburu bụ Abadọnu; o be l'opfu Giriku; ọ bụru Apọliyonu.


\par }{\PP \VS{12}Tọbudu iya bụ; ẹjo iphe-ẹhuka kẹ mbụ abvụ. Ọ phọdukwaduro uzi ẹjo iphe-ẹhuka labọ.


\par }{\PP \VS{13}No iya; ojozi-imigwe k'ishii bya egbua opu-ọgu nkiya; mu nụma olu-opfu, eepfu l'ọru-ngwẹja ono, e gude mkpọla-ododo mee ono. Opfu ono bẹ e pfuru l'ishishi mpu ọru-ngwẹja ono ẹphen'ẹno l'ẹnya ẹka ono; a tụko nụmakota iya mgbo lanụ. Ọru-ngwẹja ono bụerupho l'atatiphu Chileke bẹ ọ dụ gẹdegede.

\VS{14}Olu ono sụ ojozi-imigwe k'ishii ono, bụ iya gude opu-ọgu ono: “Tọshichaa ojozi-imigwe ẹno ono, e keru ẹgbu l'eze-ẹnyimu Yufurétisu ono.”

\VS{15}No iya bụ; a parụ ojozi ẹno ono wehakọta. Iphe, e meru phẹ dobedoru bụ g'ẹphe emee iphe ono, a sụru g'ẹphe mee ono; lẹ teke ono; lẹ mbọku ono; l'ọnwa ono; l'apha ono gẹdegede. G'ẹphe kèé ndiphe uzi ẹto; tụko uzi lanụ megbushikọta.

\VS{16}A sụ mu lẹ ndu ojọgu ndu ọphu nọ l'eli ịnya bẹ dụ miliyọnu ụkporo iri.\FTNT{*}{{\FR 9:16 }{\FR{9:16
}}{\FT{Iphe, ọ bụ bẹ bụ “200,000,000” lẹ mbekee.}}}

\VS{17}No iya; mu hụma ndu agba ịnya ono l'ọphulenya ono; bya ahụma ịnya, ẹphe nọgbaa l'eli iya agba. Uwe-ígwè, bụ uwe ọkpoma, ndu ono yeru l'ọkpoma nọdu ekegbaa uswe-uswe g'ọku; eke oyingo oyingo; bya ekekwaphọ ododo ododo. Ishi dụgbaa ịnya phẹ ono g'ishi oduma. Ọku, enwu phoophoophoo; mẹ ẹnwuru-ọku; mẹ nshị-egbe shi phẹ l'ọnu afụshi.

\VS{18}Ọ bụru ẹjo iphe-ememe ẹto ono bẹ e gude kèé ndiphe ẹto; gude ọku; yẹle ẹnwuru-ọku; yẹle ọku-nshi-egbe, shi phẹ l'ọnu woru uzi lanụ gbushia.

\VS{19}Ẹka ike dụ ịnya ono bụ l'ọnu phẹ mẹ l'ọdzu phẹ. Ọdzu phẹ ono dụgbaa g'agwọ bya enwegbaaru ishi. Ọ bụru ishi ono bẹ ẹphe egudeje emeka nemadzụ iphe.


\par }{\PP \VS{20}Ọphu izimanụ alwadụru ndiphe azụ; mbụ nwa ndu ọphu e gbuphodoru l'ẹjo iphe-ememe ono. Ọphu ẹphe a hadụru ẹjo-iphe, ẹphe eme; ọphu ẹphe ahadụru abarụ ọbvu yẹe iphe, ẹphe pyịru apyịpyi ẹja; mbụ iphe ono, ẹphe gude mkpọla-ododo ọzoo mkpọla-ọchaa wụa; mẹ ọphu ẹphe kpụru l'ope; mẹ ọphu ẹphe pyịtaru lẹ mkpuma; mẹ ọphu ẹphe pyịru l'oshi. Mbụ iphe tụkoru bụru iphe, ta aphụdu ụzo; ọphu ọ nụdu iphe lẹ nchị; ọphu o jedu ije.

\VS{21}Ọphu izimanụ ẹjo-iphe ono alwadụru phẹ azụ; ọphu ẹphe ahadụru egbu ọchi; eme mgbashị; apharwụshi onwophẹ; waa ezi iphuru.




\par }\Chap{10}{\SH Ojozi-imigwe yẹle nwẹekwo, \newline  a phụru aphụphu
\par }
{\PP \VerseOne{1}Tọbudu iya bụ; mu hụma ojozi-imigwe lanụ, e yeru ike, ha shii l'ẹka g'o shi l'igwe alwazeta lẹ mgboko; urwukpu sọ-phee ya mgburugburu. Ẹko-mini gbaa ya l'ishi. Iphu nọdu egbu iya nwịinwii g'ẹnyanwu. Ọkpa iya ẹphenebo dụgbaa g'ọku, kpụru oronmono g'òbvúrú.

\VS{2}Iphe, o gude l'ẹka bụru nwẹekwo, e kpuharụ ekpuha. O woru ọkpa ẹkutara zọbe l'eli eze-ẹnyimu bya eworu ọkpa ẹkicha zọbe l'eli-mgboko.

\VS{3}Ọ bya echia mkpu chishia ya ike. Ọ́rà iya dụepho g'oduma sụru ekiri. O chiẹpho mkpu ono egbigwe ẹsaa ono tụahaa gbaagbaa gude yeaharu iya ọnu.

\VS{4}Mu nọdu emekwadụa gẹ mu dee iphe egbigwe ẹsaa ono pfuru; mu nụma olu-opfu, shi l'imigwe sụ: “Iphe ono, egbigwe ẹsaa ono pfuru ono ta abụkwa iphe, ii-je edede. Ọphu ọ dụkwa onye ii-pfuru iphe ono, ị nụmaru ono.”


\par }{\PP \VS{5}Ojozi ono, mu hụmaru ono, zọberu ọkpa lanụ l'eli eze-ẹnyimu bya azọbe nanụ l'eli-mgboko ono bya apalia ẹkutara iya eli;

\VS{6}bya egude ẹpha Chileke, dzụ ndzụ ojejoje ono rifu angụ; mbụ onye ono, bụ iya meru igwe; mee iphe, dụ iya nụ; bya abụru iya meru eliphe yẹe iphe, dụ iya nụ; mee eze-ẹnyimu yẹe iphe, dụkota iya nụ. Ọ bụru ẹpha Chileke ono bẹ o gude rifu angụ sụ l'o rwuwaru teke oo-me iphe, ọ tụberu.

\VS{7}Lẹ teke ojozi k'ẹsaa gbuwaru opu-ọgu nkiya bẹ Chileke e-megbu iphe, o domiru edomi, bụ iya bụ g'o pfuru iya ndu shi ejeru iya ozi, bụ iya bụ ndu mpfuchiru iya.


\par }{\PP \VS{8}Olu-opfu ono, e shihawaa gbẹ l'imigwe gude pfuru yeru mu ono byakwa epfuru yeru mu ọzo sụ: “Je anata nwẹekwo ono, e kpuharụ ekpuha ono, o gude l'ẹka mbụ ojozi ono, zọberu ọkpa lanụ l'eli eze-ẹnyimu; zọbe nanụ l'eli-mgboko ono.”


\par }{\PP \VS{9}Mu bya ejepfu ojozi ono je asụ iya g'ọ nụ mu nwẹekwo ono. Ọ sụ mu: “Nggẹ ya; taa. Ị -tachaẹ ya phọ l'ọo-tsọo ngu ilu jeye l'akụrepho. Ọle teke ịita iya bẹ ọo-nọdukwa atsọ ngu ụtso gẹ manụ-ẹnwu l'ọnu.”


\par }{\PP \VS{10}Mu bya anata ojozi-imigwe ono nwẹekwo ono woru taa. Mu nọdu ata iya; ọ nọdu atsọ mu gẹ manụ-ẹnwu l'ọnu. Mu tachaa ya; ọ tsọo mu ilu jeye l'akụrepho.

\VS{11}No iya; ọ sụ mu: “Jekwa je apfụru l'edzudzu-ọha pfuchiaru Chileke ugbo lanụfua; mbụ pfua iphe, Chileke shi domia edomi l'oo-me l'igwerigwe mkpụkpu lẹ mkpụkpu, nọ lẹ mgboko; mẹ ọhamoha; mẹ ndu shi l'iphe, bụkpoo l'opfu-alị ndu dụ iche iche, nọ lẹ mgboko-a; mẹ ndu eze.”




\par }\Chap{11}{\SH Ụmadzu labọ, ara opfu Chileke arara
\par }
{\PP \VerseOne{1}Noo ya bụ; a bya eworu ọwa, eegudeje atụ iphe nụ mu bya asụ mu: “Gbẹshi je atụa eze-ụlo Chileke; yẹe ime ẹka ono, e doberu ọru-ngwẹja Chileke ono; gụa ndu abarụ Chileke ẹja l'ime eze-ụlo iya ono ọgu.

\VS{2}Ọle ọ g'ị tị tụ̀kwà ọma ẹka ono, nọ-pheru eze-ụlo ono mgburugburu ono. Pakwarụ ono haa; l'ono bẹ e dobekwaru ọha, ata amadụ Chileke. Mkpụkpu ono, dụ nsọ ono bẹ ọha ono e-gude ọkpa tee pyakapyaka ụkporo ọnwa labọ l'ọnwa labọ.

\VS{3}Noo teke mu e-ye ụmadzu labọ, a-nọdu epfuchiru mu nụ. Ụmadzu labọ ono e-yechaa uwe-aphụ. Ọ bụru ujiku ujiku ụnu ẹto l'ujiku ụkporo ẹto bẹ ẹphe e-gude zikọta ozi, Chileke ziru phẹ.”


\par }{\PP \VS{4}Ụmadzu labọ ono bụ upfu olivu labọ ono mẹ orọku ono, bvuru l'iphu Nnajịuphu, nwe mgboko ono.

\VS{5}O -nweru onye jeru gẹ ya meka phẹ iphe; ọku eshi phẹ l'ọnu bya eworu onye ono yẹe ndu ẹphe l'iya achị ẹjo idzu lanụ kegbushia; mbụ ndu ono, bụwaa ọhogu phẹ ono. Mbụ-a; iphe, bụ onye jeru gẹ ya meka phẹ iphe bụ ẹgube ono bụ g'ee-shi gbua ya.

\VS{6}E yeru phẹ ike l'ẹka; k'ọphu ẹphe a-gụ-chi akpaminigwe; k'ọphu igwe ta abyadụ atada mini l'alị teke ono, ẹphe a-nọdu epfuchiru Chileke ono. E yekwa phẹ phọ ike l'ẹka g'ẹphe dụje ike mee mini g'ọo-bụru mee; waa g'ẹphe tụjekwapho ndiphe ẹjo iphe-ememe, dụkpoo phẹ ree tekenteke, dụ phẹ ree.


\par }{\PP \VS{7}Teke ẹphe ziẹbechaaru ozi ono, Chileke ziru phẹ ono bẹ ẹjo anụ-ẹgbudu ono, e-shi l'iduma, enwedu ọ́hú fụta ono l'a-bya etsoo ụmadzu labọ ono ọgu. L'ọolwu-kpee phẹ woru phẹ gbushia.

\VS{8}Odzu phẹ bẹ a-wụshi l'echilabọ eze mkpụkpu ono, a kpọpyaberu Nnajịuphu phẹ l'oswebe ono. Ẹpha mkpụkpu, e gude anma ẹtu ẹhu mkpụkpu ono bụ Sọdomu yẹle Ijiputu.

\VS{9}Odzu ụmadzu ẹbo ono bẹ e te ekwekwa g'e lia elili. Ndu shi lẹ mkpụkpu lẹ mkpụkpu, dụ iche iche; mẹ ipfu ipfu, dụ iche iche; mẹ ndu shikọta l'iphe, bụkota opfu-alị ndu dụ iche iche, nọ lẹ mgboko-a; mẹ ndu shi l'ọhamoha, nọkpoonu l'a-wụkotaru bya ahụma odzu phẹ. Ọ bụru g'aa-hụma odzu phẹ bụ ono ujiku ẹto lẹ mkpirikpu iya.

\VS{10}Ẹhu atụko atsọ ndu bu lẹ mgboko l'ophu ụtso; opfu l'e gburu ụmadzu ẹbo ono. Ẹphe abọo ya g'aabọje iphe-a; nụchaa ibe phẹ iphe ọbo-iphe; kẹle ụmadzu labọ ono, epfuchiru Chileke ono shi akpa ndu bu lẹ mgboko ẹhu shii.

\VS{11}A nọepho abalị ẹto lẹ mkpirikpu iya Chileke kuru unme-ndzụ ye phẹ l'ẹhu; ẹphe teta nọdu ndzụ. Ndzụ rwuta iphe, bụkpoo ndu hụmaru phẹ nụ.

\VS{12}Tọbudu iya bụ; ụmadzu labọ ono nụma olu oku, e kushiru ike, shi l'imigwe sụ phẹ: “Unu bata l'ime ẹka-o.” Ndu ọhogu phẹ ono kụru ele phẹ ẹnya; ẹphe nọdu l'urwukpu bahụ l'imigwe.

\VS{13}Alị wata anma oke jiijiijii teke onokwaphọ. Mkpụkpu ono kèé uzi iri; ẹka lanụ bụkotaru mkpurupyata. Ndu alị ono, nmarụ jiijiijii ono gburu egbugbu dụ ụnu nemadzụ iri l'ẹsaa l'ụmadzu ụkporo iri.\FTNT{*}{{\FR 11:13 }{\FR{11:13
}}{\FT{Iphe, ọ bụ bẹ bụ “7,000” lẹ mbekee.}}} Ndzụ rwuta ndu phọduru nụ. Ẹphe wata aja Chileke imigwe ajaja.


\par }{\PP \VS{14}Ẹjo iphe-ẹhuka k'ẹbo bvụ. Ọle ọ g'unu lekwa lẹ k'ẹto abyaakwaa.


\par }{\SH Opu-ọgu k'ẹsaa
\par }
{\PP \VS{15}Tọbudu iya bụ; ojozi-imigwe k'ẹsaa bya egbua opu-ọgu nkiya. Ikeropfu swọshihu l'imigwe asụje: “Nta bẹ ike k'alị-eze ụnwu eliphe l'ophu bụakwa kẹ Chileke anyi yẹe kẹ Kéreshi iya ono, bụ eze, o woru mgboko ye l'ẹka ono. O je l'abụru eze jasụ lẹ tuutuutuu lẹ mịimiimii.”

\VS{16}Ndu bụ ọgerenya ụkporo l'ẹno ono, nọ l'aba-eze phẹ l'iphu Chileke ono daa kpurumu kpube iphu l'alị baarụ Chileke ẹja;

\VS{17}sụ:

\par }{\Q “Anyi ekele ngu ekele

\par }{\QB Nnajịuphu, bụ Chileke,

\par }{\QB bụ Ọkalibe-Kakọta-Ike.

\par }{\Q Onye bụ Chileke, nọ ndzụ

\par }{\QB bya abụru onye shihawaa

\par }{\QB nọduta tẹmanu

\par }{\QB mgboko dụ.

\par }{\Q Anyi ekele ngu l'i

\par }{\QB goshihawaru ọha

\par }{\QB l'eze ike ngu ono parụ ẹka

\par }{\QB apa.

\par }{\Q I goshiakwaruphọ nta-a

\par }{\QB l'ọo gụbedua bụ onye-eze,

\par }{\QB iphemiphe dụ l'ẹka.


\par }{\Q \VS{18}Ẹhu wata eghu ọhamoha

\par }{\QB eghu;

\par }{\QB ị tukoshi phẹ

\par }{\QB oke-ẹhu-eghu ngu.

\par }{\Q Ọle o rwuakwanaru teke

\par }{\QB ii-kpe ndu nwụhuru

\par }{\QB anwụhu ikpe;

\par }{\QB mẹ teke ii-bu ndu

\par }{\QB mpfuchiru ngu obunggo;

\par }{\QB mẹkpoo ndu-nsọ g'ẹphe

\par }{\QB ha;

\par }{\QB waa ndu akwabẹ ẹpha

\par }{\QB ngu ùbvù;

\par }{\QB onye upfu mẹ onye nta;

\par }{\QB o rwuakwaaphọ teke

\par }{\QB ii-mebyishi ndu ono,

\par }{\QB emebyishi mgboko l'ophu

\par }{\QB ono.”


\par }{\PP \VS{19}Ọo ya bụ; a gụhaa eze-ụlo Chileke ono, dụ l'imigwe ono. A hụma okpoko ọgbandzu ono, shi Chileke l'ẹka l'ime eze-ụlo ono. Igwe nọdu alọ ebemu kẹ waa waa; ọ nọdu ara ọ́rà; ede edede bya agbẹ l'ẹka ono atụ egbigwe. Alị wata anma jiijiijii. Igwe nọdu atụ oke akamini.




\par }\Chap{12}{\SH Nwanyị yẹe ẹjo-oke-agiyi
\par }
{\PP \VerseOne{1}A nọnyaa; oke iphe-ọhubama wata ememe l'imigwe. Ọ dụru nwanyị lanụ, yeru ẹnyanwu g'onye yeru uwe. Ọ pfụru apfụru l'eli ọnwa. O kpuru kpokpode iri l'ẹbo l'ishi g'onye kpu okpu-eze.

\VS{2}Nwanyị ono bẹ ẹpho bewaru l'ezeda. Ime nọdu eme iya emeshi iya ike k'anwụ nwa ono. O metabe iya k'ọphu ọ rashịaru ẹkwa.


\par }{\PP \VS{3}Iphe-ọhubama ọzo wata ememe l'imigwe. Ọ bụru ẹjo-oke-agiyi, eke uswe-uswe bẹ fụtaru nụ. O nweru ishi ẹsaa; bya efua mpu iri bya ekpuchaaru okpu-eze l'ishi iya ono ẹphe n'ẹsaa.

\VS{4}O gude ọdzu iya kèé kpokpode, nọ l'igwe ẹto chikoshia uzi lanụ; ọ dashịhu l'alị. Ọ bya apfụru nwanyị ono, abya ezeda ono l'iphu; g'ọo-bụru: ezeda, oozeda; ya apata nwa iya taa.

\VS{5}Ọ bya ezeda; mbụ nwanyị ono; bya anwụa nwa nwoke. Nwata ono bụ iya bụ onye e-mechaa gude mgbọrígwè bụru eze ọhamoha l'ophu. A bya ezichata nwata ono gude jepfu Chileke l'ẹka aba-eze iya nọ.

\VS{6}Nwanyị ono gbala gbaba l'echiẹgu. Ẹka ono bẹ Chileke mematawaru iya ẹka oo-buru g'a nọdu anụ iya nri ụnu ujiku ẹto l'ujiku ụkporo ẹto.


\par }{\PP \VS{7}Ọgu tsu l'imigwe! Mayịkelu yẹe ojozi, etso iya l'azụ wata etso ẹjo-oke-agiyi ono ọgu. Ẹjo-oke-agiyi ono yẹe ndu ojozi iya wọta phẹ ọgu ono.

\VS{8}Mayịkelu phẹ lwụ-kpee phẹ; kẹle ike ta adụ-zidu phẹ. E mechaa; ọphu ọ dụedu ẹka e kweru g'ẹphe nọdu l'imigwe.

\VS{9}A chịfu ẹjo-oke-agiyi ono l'imigwe. Ọ kwa-a ẹjo-oke-agiyi ono bẹ bụ agwọ teke ndiche phọ. Ọo ya bụ onye ono bụ Obutuswe bya abụru Nsetanu; mbụ onye anọduje edephu ụnwu-eliphe l'ophu. A chịfu iya l'imigwe l'ẹka ono; chịdata iya lẹ mgboko yẹe ndu ojozi iya g'ẹphe ha.

\VS{10}Mu nụma mkpu, eechi l'imigwe sụ: “Ọ nwụakwaru nta-a. Chileke dzọakwaru anyi ọbu. Chileke goshiakwaru nta-a l'ọo ya bẹ ikemike dụ l'ẹka. L'eze ono, Chileke yeru ọ bya ono, bụ iya bụ Kéreshi bẹ goshiakwaru ike iya nta. A chịfuwaru onye mgbamu ono, shi anọduje edophe kwẹrikwerikweri l'iphu Chileke eswe l'ẹnyashi onoya; epfuru iya k'ụnwunna anyi; l'onye phọ meswekwaru; onye phọ meswee.

\VS{11}Iphe, ụnwunna anyi phẹ gude lwụ-kpee Nsetanu bụ mee Nwatụru ono waa àsàsà ono, ẹphe apfụjeru l'edzudzu-ọha sàá ọkpobe-opfu kẹ Chileke ono. Noo kẹle ẹphe mịru ẹnya lẹ ndzụ phẹ sụ: l'ọ -bụru anwụhu; ẹphe anwụhu iya.

\VS{12}Ọo ya bụ; g'imigwe tee ẹswa; gẹ ndu bu iya nụ tekwaaphọ ẹswa. Obenu lẹ-a; nshịokwanu gụbe alị l'ophu; nshịo gụbe eze-ẹnyimu; kẹle Obutuswe gudewaa ẹhu-eghu bapfuta unu; eshinu ọ mawaru l'ọ tọ dụedu gẹ ya anọ-beru.”


\par }{\PP \VS{13}Ẹjo-oke-agiyi ono hụmaepho l'e shiwaa l'imigwe chịfu iya chịru iya ye l'eliphe; ọ wata achị nta nwanyị phọ, nwụru nwa nwoke phọ.

\VS{14}A bya eworu eze ǹkù ugo; ǹkù ẹbolechiko chiẹ nwanyị ono g'o gude phefu nahụ ẹjo-oke-agiyi ono lashịa echiẹgu ẹka o bu; je ebua ẹka ono g'a zụa ya apha ẹto lẹ mkpirikpu iya. Ọphu ọ dụedu iphe, ẹjo agwọ ono jekwaduru iya ememe.

\VS{15}Tọbudu iya bụ; ẹjo agwọ ono wata agbọ mini l'ọnu; mini ono nọdu agba gborogborogboro g'eze nggele. Ọ bụru iphe, oome bụ gẹ mini ono bụru utso pata nwanyị ono.

\VS{16}Alị yeru nwanyị ono ẹka. Iphe, alị meru bụ l'ọ sarụ ọnu tụko mini ono, ẹjo-oke-agiyi ono gbọru ono mịkota.

\VS{17}Ẹhu ghuahaa ẹjo-oke-agiyi ono eghu l'opfu ẹhu nwanyị ono. Ọ tụgbua jeshia etso ụnwu nwanyị ono ndu ọphu phọduru nụ ọgu. Ndu ọbu, ooje etso ọgu ọbu bụ ndu obu phẹ dụ l'iphe, Chileke sụru g'e meje; mẹ ndu pfụru pfụshia ike l'ọkpobe-opfu ono, Jizọsu meru a maru ono.

\VS{18}Tọbudu iya bụ; eze ẹjo-oke-agiyi ono tụgbua je apfụru l'agụga eze-ẹnyimu.




\par }\Chap{13}{\SH Ẹjo anụ-ẹgbudu labọ: \newline  nanụ shi lẹ mini; ọphuu shi l'alị
\par }
{\PP \VerseOne{1}Tọbudu iya bụ mu bya ahụma ẹjo anụ-ẹgbudu, shi l'eze-ẹnyimu ono afụta. O fua mpu iri bya enweru ishi ẹsaa. O kpuru okpu-eze lẹ mpu iya ono l'ẹhu l'ẹhu ẹphe n'iri. L'ishi iya ono g'ọ ha bẹ e dekọtakpoerupho ẹpha, epfubyishigbaa Chileke epfubyishi.

\VS{2}Ẹjo anụ-ẹgbudu ono, mu hụmaru ono dụepho g'agụ. Ọkpa iya dụgbaa g'ọkpa ẹjo nwanụ biyẹ. Ọnu iya dụgbaa g'ọnu oduma. Ẹjo-oke-agiyi phọ bya eworu ike, shi bụru nkiya ye iya l'ẹka; bya eworu aba-eze iya nụ iya sụ iya g'o megbujekpọo g'ọ dụ iya.

\VS{3}Ishi ẹjo anụ-ẹgbudu ono nanụ bẹ ichii ọ́nyá, e gburu iya ya bẹ teke e gburu iya ya bẹ o gogo nwụhukwa. Ọle ọ́nyá ono kpọhuwaru. Ẹjo anụ-ẹgbudu ono dụ-dzuru ndiphe mgburugburu biribiri. Ndiphe l'ophu wata iya etsotso.

\VS{4}Ẹphe wata abarụ ẹjo-oke-agiyi ono ẹja; kẹle o yewaru ẹjo anụ-ẹgbudu phọ ike iya l'ẹka. Ẹphe nọdu abakwarụpho ẹjo anụ-ẹgbudu ono ẹja sụ: “?Bụ onye dụbaa g'ẹjo anụ-a? ?Bụ onye sụru g'ọo-kpafụ iya l'iphu k'ọgu?”


\par }{\PP \VS{5}A parụ ẹjo anụ-ẹgbudu ono haa g'o pfugbua g'ọnu ha iya. Ọ nọdu ajakpọshi onwiya gude nno epfubyishi Chileke. A hakwaaru iya phọ ụzo g'o megbukpọo g'ọ dụ iya l'ime ụkporo ọnwa labọ l'ọnwa labọ.

\VS{6}Ọ saa ọnu wata epfubyishi Chileke; epfubyishi ẹpha iya; mẹ ẹka Chileke ono bu; mẹkpoo ndu ọphu bu l'imigwe.

\VS{7}Chileke haa ya g'o tsoje ndu-nsọ ono ọgu; lwụ-kpeje phẹ. A nọdu ahajẹ iya g'o mee g'ọ dụ iya l'ẹhu ndiphe; mbụ iphe, bụ ipfu ipfu l'ophu; mẹ mkpụkpu lẹ mkpụkpu l'ophu; mẹ lẹ ndu shikọta l'iphe, bụkota opfu-alị, dụ l'iche l'iche, nọ lẹ mgboko-a; mẹkpoo iphe, bụ ọhamoha, nọ lẹ mgboko-a; ọ nọdu emejegbaa phẹ; ẹphe eme iphe, ọ sụru g'ẹphe mee.

\VS{8}Iphe, bụkpoo nemadzụ, bu l'eliphe mgburugburu a-nọdu abakọtaru iya ẹja. Mbụ l'ọ kwa ndu e te deduru ẹpha phẹ l'ẹkwo ono, e shi teke a tụru ọkpa mgboko deshita ẹpha ndu a-nọdu ndzụ ojejoje ono; bẹ bụ ndu a-nọdu abarụ iya ẹja ono.


\par }{\PP \VS{9}G'onye nweru nchị ngabẹkwa iya.

\VS{10}Ọ kwa onyemonye, aa-kpụ lẹ ndzụ bẹ a-kpụ lẹ ndzụ. Onye ee-gbu lẹ mma bẹ e gbufutajẹkwa lẹ mma. Ọ kwa iya bụ lẹ ndu-nsọ gbaru g'ẹphe bụru ndu a-ta nshi nọdu Chileke l'ẹka nọshia ya ike.


\par }{\PP \VS{11}Mu bya ahụma ẹjo anụ-ẹgbudu ọzo, bụ l'alị bẹ o shi emifuta. Yẹbedua furu ụnwu-mpu labọ, dụgbaa gẹ mpu nwa atụru; opfu, oopfu l'ọnu dụ gẹ k'ẹjo-oke-agiyi.

\VS{12}Ọ bya egude ike ẹjo anụ kẹ mbụ phọ meahaa iphe, bụkpoo iphe, dụ iya ree ememe l'atatiphu ẹjo anụ-ẹgbudu kẹ mbụ onoya. Ọ bya emee: ndiphe wata abarụ ẹjo anụ-ẹgbudu kẹ mbụ phọ ẹja; mbụ anụ k'ono, ọ́nyá e shi gbua ya l'ishi, bụ ọ́nyá, gege gbu iya nụ teke e gburu iya ya kpọhuwaru-a.

\VS{13}Ẹjo anụ-ẹgbudu k'ẹbo-a nọdu emeshiẹpho oke iphe-ọhumalenya. Ọ nọdu emejechaa mee ọku l'ooshi l'igwe bya adaa l'alị l'iphu ndiphe.

\VS{14}O gude oke iphe-ọhumalenya ono, a harụ iya g'o meje l'atatiphu ẹjo anụ-ẹgbudu kẹ mbụ ono; duphua iphe, bụkota nemadzụ, bu lẹ mgboko. Ọ sụ ndiphe g'ẹphe kpụa ntẹkpe, dụepho g'ẹjo anụ-ẹgbudu mbụ ono; bajẹru iya ẹja; mbụ ntẹkpe dụ g'ẹjo anụ ono, e gburu ọ́nyá; ọphu ọ nwụhuduru onoya-a.

\VS{15}E kwechaa sụ g'ẹjo anụ-ẹgbudu ono k'ẹbo kuru unme ye lẹ ntẹkpe ono, a kpụru: ọ dụ g'ẹjo anụ-ẹgbudu kẹ mbụ phọ g'ọ dzụru ndzụ dụjechaa ike pfua opfu; l'oomee g'e gbushia ndu te ekwedu abarụ yẹbe ntẹkpe ono, a kpụru: ọ dụ g'ẹjo anụ ono ẹja.

\VS{16}Ẹjo anụ-ẹgbudu k'ẹbo ono kebuta onyemonye; onye upfu mẹ onye nta; onye ụkpa mẹ oke amadụ; ohu mẹ amadụ; kebuta phẹ; a gbashịa phẹ ngga ọhubama l'ẹkutara; ọzoo l'egedegee ọnu-iphu;

\VS{17}k'ọphu ọ tọ dụdu onye azụ aswa; ọphu ọ dụdu onye ere aswa erere; gbahaa l'ọ gbaru ngga ọhubama k'ẹjo anụ-ẹgbudu ono. Ngga ọbu, aagbajẹ ọbu bụ ẹpha ẹjo anụ-ẹgbudu ọbu; ọzoo ọ́gú, nọ ọnodu ẹpha iya.


\par }{\PP \VS{18}Ono bụru iphe, gbaru gẹ nemadzụ goshi lẹ ya nweru mmamiphe. G'onye nweru uche je arịa ọ́gú ẹpha ẹjo anụ ono arịri jasụ teke ọo-maru iphe, ọ́gú ọbu bụ; kẹle ọ́gú ono bụkwapho ẹpha nemadzụ. Ọgu ọbu bẹ bụ “666”, bụ iya bụ ụnu l'ụkporo iri l'ẹto l'ishii.




\par }\Chap{14}{\SH Ebvu, ndu a gbatarụ agụ
\par }
{\PP \VerseOne{1}Mu bya elee ẹnya; mu hụma Nwatụru ono g'ọ pfụru l'úbvú Zayọnu. Ndu pfụ-kube iya nụ l'ẹka ono dụ ụkporo ụnu nemadzụ mgbo iri l'ẹsato, bụ ndu e deru ẹpha Nwatụru ono yẹe ẹpha Nna iya l'egedegee ọnu-iphu.

\VS{2}Mu bya anụma olu-opfu, a nọ l'imigwe pfua. Opfu ono nọdu adaẹpho g'ẹka eze mini aphụ gbudugbudu; tẹme ọ nọdu adahụkwapho g'ẹka igwe ede edede atụ egbigwe. Mu byakwaphọ anụma ọda ogumogu ndu akpọje ogumogu akpọ.

\VS{3}Ikpoto ndu ono, pfụru l'iphu aba-eze ono mẹ l'iphu iphe ẹno ono, nọgbaa ndzụ ono; mẹ l'iphu ndu bụ ọgerenya ono; nọdu agụ ebvu ọ̀phúú. Ọphu ọ dụdu onye sụru anwụta ebvu ono gbahaẹpho ụkporo ụnu nemadzụ iri l'ẹsato ono, bụ ndu a gbatarụ l'eliphe ono.

\VS{4}Ndu ono bụ ndu te emerwụjeduru onwophẹ l'ẹhu ụnwanyi. Ndu doberu ẹka doo gẹ nwamgbọko, nwoke teke engeswee ọkpa. Ẹphe bụ ndu ono, bụepho Nwatụru ono bẹ ẹphe awụjeru etso eje ẹkameka, ooje ono. Ndu a gbatarụ l'ẹka ndiphe nọ; ẹphe bụru akpụru iphe-mbụ a nụru Chileke yẹe Nwatụru ono.

\VS{5}Ẹphe bụ ndu teke adụ-swee onye a-sụ l'ẹphe dzụjeru ụka. Ọphu ọ dụdu iphe ụta, dụ phẹ l'ẹhu.


\par }{\SH Ojozi-imigwe ẹto
\par }
{\PP \VS{6}Mu hụma ojozi-imigwe ọzo, epherọ ephekerephe ephekerephe l'akpaminigwe. Ọ bụru iphe, e ziru iya bụ g'o je ezia ndiphe mgburugburu ozi-ọma ojejoje ono; g'o je ezia ya ọhamoha, nọkpoo lẹ mgboko; mẹ ipfu l'ipfu g'ipfu ha; mẹ lẹ ndu shikọta l'iphe, bụkota opfu-alị ndu dụ iche l'iche, nọ lẹ mgboko-a; mẹ iphe, bụkpoo mkpụkpu, nọkpo lẹ mgboko.

\VS{7}Ọ nọdu ara iya arara asụje: “Unu tsụjekwa Chileke ebvu. Unu kwabẹjekwa iya ùbvù; lẹ teke oo-kpe ikpe rwuakwaru. Unu bajẹkwaru Chileke ẹja; l'ọ kwa iya meru igwe bya emee alị; bya abụru iya meru eze-ẹnyimu; mekọta iphe, bụkotakpoo ẹka mini futaru.”


\par }{\PP \VS{8}Ojozi-imigwe ọzo, bụ k'ẹbo nọdu ephe etso kẹ mbụ phọ l'azụ epfu sụ: “Ike bvụakwaru Bábilọnu! Ike bvụakwaru Bábilọnu! Mkpụkpu ono, a maru ẹpha iya ono, bụ Bábilọnu bẹ ike bvụakwaru nta. Mbụ mkpụkpu onoya, cheru ọhamoha mẹe ya ono, bụ iya bụ oke-ẹhu-eghu kẹ Chileke ọphu Chileke a-tụ-koshi iya; opfu l'ọopharwushi onwiya.”


\par }{\PP \VS{9}Ojozi-imigwe ọzo, bụ k'ẹto pheru tsoru phẹ. Ọ nọdu arakwa iya phọ arashi iya ike asụje: “Onye abarụ ẹjo anụ-ẹgbudu ono ẹja; bya abarụ ntẹkpe, a kpụru ọ dụ g'ọ dụ; onye kweru g'ọ gbaa ya ngga ọhubama l'egedegee ọnu-iphu; ọzoo l'ẹka;

\VS{10}onye ono bẹ a-ngụkwa oke-ẹhu-eghu Chileke gẹ mẹe, aagwaduru mini. Ee-gude ọku, enwu phuruphuru yẹe nshị-egbe nụa onye ono aphụ l'iphu ụnwu-ojozi-imigwe, dụ nsọ; waa l'iphu Nwatụru ono.

\VS{11}Ọku ono, ee-gude nụa phẹ aphụ ono bẹ ẹnwuru iya a-nọduepho akpụ tụutuutuu ala l'imeli jasụ lẹ tuutuutuu lẹ mịimiimii. Ndu ono bẹ a ta abyakpọda aha g'ẹphe tụta unme mẹ teke lanụ; eswe l'ẹnyashi; mbụ ndu ono, l'abajẹru ẹjo anụ-ẹgbudu ono ẹja; bya abakwaru iya phọ ntẹkpe, a kpụru ọ dụ g'ọ dụ onoya; mẹ iphe, bụkpoo onye kweru: a gbaa ya ngga ọhubama, egoshi ẹpha ẹjo anụ-ẹgbudu onoya.”


\par }{\PP \VS{12}Ọ kwa iya bụ ọta-nshi kẹ ndu-nsọ; ndu anọduje eme iphe, Chileke pfuru; ndu nọ Jizọsu l'ẹka.


\par }{\PP \VS{13}Mu nụma olu-opfu, a nọ l'imigwe pfua sụ mu: “Dee iphe-a l'ẹkwo. Ẹhu-ụtso bẹ a gọru nụ ndu a-nwụhu shita nta-a kwasẹru; mbụ ndu a-nwụhu l'ọo l'ẹphe woru onwophẹ ye Nnajịuphu l'ẹka.”

\par }{\PP Unme Chileke nalita iya sụ: “Ọo ya-o! Ọo g'ọ dụ bụ ono. Ẹhu a-tsọ phẹ ụtso eviya; noo l'ozi, ẹphe jeru bẹ ẹphe jefụwaru l'ishi; atụtawa unme; e jekwanụ l'ebu phẹ obunggo ozi ono, ẹphe jeru onoya.”


\par }{\SH Aakpata ndiphe g'iphe, e meberu l'opfu
\par }
{\PP \VS{14}Mu bya elee ẹnya hụma urwukpu ọchaa. Mu hụma onye nọ anọo l'urwukpu ono. Onye ono, nọ iya nụ ono dụepho gẹ nwa ndiphe. O kpuru okpu-eze, e gude mkpọla-ododo wụa; ọ pakwarụ phọ mma, atsụ nkọ l'ẹka.

\VS{15}Ojozi-imigwe ọzo, shi l'eze-ụlo Chileke lụfuta bya araku onye ono, nọ l'eli urwukpu ọchaa ono sụ iya: “Gude mma ngu ono kpatachaa iphe, e meberu l'alị l'ọ gbawaru l'akpakpa iya. Noo l'iphe, e meberu lẹ mgboko kachawarụ akaka gbawaa g'aakpata iya.”

\VS{16}Tọbudu iya bụ; onye ono, nọ l'eli urwukpu ono bya ewota mma iya gbua kẹ chaphukumu l'eliphe; shi nno kpata ndiphe g'aakpajẹ iphe, e meberu l'alị-a.


\par }{\PP \VS{17}O nwekwarụpho ojozi-imigwe ọzo, shikwaphọ l'eze-ụlo Chileke l'imigwe lụfuta. Yẹbedua gudekwaphọ mma, atsụ nkọ.


\par }{\PP \VS{18}Ojozi-imigwe ọzo shi l'ime ẹka ono, ọru-ngwẹja Chileke nọ ono lụfuta. Yẹbedua bẹ ọku enwu phoophoophoo dụ l'ẹka. O kua onye k'ono, gude mma, l'atsụ nkọ ono oku; kushia ya ike sụ: “Gude mma ngu, l'atsụ nkọ yebutachaa mebyi vayịnu, dụ l'opfu-vayịnu, tụkoru mgboko dzuru; kẹle mebyi iya kachawarụ akaka!”

\VS{19}Tọbudu iya bụ; ojozi-imigwe ono woru mma iya dabẹ l'eliphe bya atụkokpoepho mebyi vayịnu nọ iya nụ gbubutachaa bya achịru iya ye l'eze ẹka, aazọshije mẹe l'akpụru vayịnu, bụ iya bụ oke-ẹhu-eghu Chileke.

\VS{20}A bya azọshia mẹe l'akpụru vayịnu ono l'ẹka aazọshije iya l'azụ mkpụkpu. Mẹe ono bụru mee nemadzụ. Mee ono nọdu asọ gborogboro gẹ nggele l'ẹka ono. Ọ sọo sọ-rwua ẹka ogologo iya ha g'ụkporo manyịru iri. Tẹme ọ byakwaphọ utso, dụ-tabe ogbu; k'ọphu ọo-nọdu akpa ịnya l'ọnu mẹ ịnya rwuba iya.




\par }\Chap{15}{\SH Ojozi-imigwe, gudegbaa ẹjo \newline  iphe-ememe k'ikpazụ
\par }
{\PP \VerseOne{1}Mu bya ahụma oke iphe-ọhubama, dụ biribiri ọzo, eme l'imigwe. Ọ bụru ojozi-imigwe ẹsaa bẹ gude ẹjo iphe-ememe ẹsaa. Ọ bụru iya bụ ẹjo iphe-ẹhuka ẹsaa k'ikpazụ, bụ oke-ẹhu-eghu Chileke a-tụkoshi ụnwu-eliphe. Teke iphe-ẹhuka ono bvụerupho ẹphe n'ẹsaa; oke-ẹhu-eghu Chileke abvụ.


\par }{\PP \VS{2}Mu hụmakwapho iphe, dụ g'eze-ẹnyimu, aphụ ngerengere g'e woru onyo yẹe ọku, enwu enwunwu gwakọbe iya. Mu hụmakwapho ndu lwụ-kperu ẹjo anụ-ẹgbudu phọ yẹe ntẹkpe, a kpụru ọ dụ g'ọ dụ phọ. Ndu ono bụkwapho ndu jịkaru l'ẹphe te ewoduru ùbvù akwabẹ ọ́gú ono, nọ-chiru ẹnya ẹpha ẹjo anụ ono. Ẹphe pfụru pfụ-kube eze-ẹnyimu ono, dụ g'onyo ono. Ẹphe pagbaarụ eze une, Chileke nụru phẹ.

\VS{3}Ẹphe nọdu agụ ebvu Mósisu ono, bụ nwozi Chileke; mbụ ebvu, bụkwapho ebvu Nwatụru ono sụ:

\par }{\Q “Gụbe Chileke; ọo ngu bụ

\par }{\QB Ọkalibe-Kakọta-Ike.

\par }{\Q Iphemiphe, i mekọtaru parụ

\par }{\QB ẹka bya adụkwapho

\par }{\QB biribiri.

\par }{\Q Ọo ngu bụ eze l'ọhamoha.

\par }{\Q Ụzo ngu pfụgbaaru

\par }{\QB nhamụnha bya

\par }{\QB abụgbaaru ọkpobe ụzo.


\par }{\Q \VS{4}Nnajịuphu; ?bụkpoo onye

\par }{\QB bụ onye a-sụ

\par }{\QB lẹ ya taa tsụdu ngu ebvu;

\par }{\QB ọphu ya taa akwabẹdu

\par }{\QB ẹpha ngu ùbvù?

\par }{\Q Ọ kwa ngu kpụrumu bụ

\par }{\QB onye dụ nsọ.

\par }{\Q Ọhamoha a-bya abaarụ

\par }{\QB ngu ẹja.

\par }{\Q Noo kẹle onyemonye

\par }{\QB hụma-dzuwaru

\par }{\QB iphemiphe, iime,

\par }{\QB pfụru ọto.”


\par }{\PP \VS{5}E mechaa; mu bya elee ẹnya ọzo. No iya; mu hụma eze-ụlo Chileke l'imigwe g'a gụharu ime iya agụha. Mbụ ime ẹka ono, ụlo ono, e gude ẹkwa mee bụ Chileke bẹ o shi l'ẹka ono nọ; mbụ ụlo ẹkwo ono, nọ-chiru ẹnya ọgbandzu, shi Chileke l'ẹka ono.

\VS{6}Ojozi-imigwe ẹsaa ono, bụ phẹ gude uzi ẹjo iphe-ememe ẹsaa ono shi l'ime eze-ụlo Chileke ono lụfuta. Ẹphe yegbaa uwe, bụ asagụ-mini; egbu kẹ nwịinwii. Ẹphe gude akpọ, e gude mkpọla-ododo mee; gude kebuta iya l'ọkpoma.

\VS{7}No iya; onye lanụ l'ime iphe ẹno ono, nọgbaa ndzụ ono gbẹshi bya eworu ochi ẹsaa, a wụru lẹ mkpọla-ododo; woru nụgbaa ojozi ẹsaa ono. Iphe, jiru ochi ẹsaa ono ejiji bụru oke-ẹhu-eghu Chileke; mbụ Chileke ono, nọ ndzụ ojejoje.

\VS{8}Ẹnwuru ọku kposhihụepho ji ụlo ono pyịmu; kẹle eze-ọdu-biribiri Chileke mẹ ike iya bẹ dụ l'ẹka ono. Ọphu ọ dụdu onye dụru ike bahụ l'ime ụlo ono jasụ teke ẹjo iphe-ememe ẹsaa ono, ojozi-imigwe ẹsaa gude ono bvụadaru.




\par }\Chap{16}{\SH Ochi, e yejiru oke-ẹhu-eghu \newline  Chileke eyeji
\par }
{\PP \VerseOne{1}Tọbudu iya bụ; mu nụma olu-opfu, e shi l'ime eze-ụlo Chileke ono chia g'e chiru mkpu sụ ojozi ẹsaa ono: “Unu je eworu ẹjo iphe-ẹhuka ono, shi l'oke-ẹhu-eghu Chileke ono wụshikota lẹ mgboko l'ophu; mbụ ẹjo iphe-ẹhuka ono, dụ l'ochi ẹsaa ono.”


\par }{\PP \VS{2}Ojozi-imigwe kẹ mbụ bya atụgbua je awụshia ẹjo iphe-ẹhuka ọphu nọ l'ochi nkiya lẹ mgboko. Onwo, aba yoyoyo bya eme ẹjo ẹhuka; wata abagbaa iphe, bụ ndu ono, a gbaru ngga ọhubama k'ẹjo anụ-ẹgbudu ono; waa l'ẹhu iphe, bụ ndu ono, shi abarụ ntẹkpe ono, a kpụru ọ dụ g'ẹjo anụ-ẹgbudu ono ẹja.


\par }{\PP \VS{3}Ojozi-imigwe k'ẹbo bya atụgbua je awụru ẹjo iphe-ẹhuka ọphu nọ l'ochi nkiya ye l'ime eze-ẹnyimu. Mini, nọ l'eze-ẹnyimu ghọo mee; dụepho gẹ mee onye nwụhuru anwụhu. Iphe, bụkpoo iphe, dzụ ndzụ, bu l'ime mini nwụshihukota.


\par }{\PP \VS{4}Ojozi-imigwe k'ẹto bya atụgbua je awụru ẹjo iphe-ẹhuka ọphu nọ l'ochi nkiya ye lẹ nggele waa l'ime iphe, bụ ẹka mini futakpọoru g'ọ ha. Mini bụkotaru mee.

\VS{5}Mu nụma ẹka ojozi-imigwe, bụ iya eche iphe, bụ mini nche sụru: “Gụbe Nnajịuphu pfụbekwaru ẹka ọto; mbụ gụbe onye ono, nọ ndzụ; bya abụru onye ono, shihawaa nọduta ono. Ikpe-a, ị nmarụ ndiphe-a bẹ goshiru l'ị bụ onye ekpeje ikpe nhamụnha.

\VS{6}Lẹ ndiphe ono, bụ phẹ gbushiru ndu-nsọ bya egbushia ndu mpfuchiru ngu l'echilabọ phẹ ono; mbụ gbushia phẹ ghakaa mee phẹ ono bẹ i cheakwarụpho mee; ẹphe ngụa. Iphe ono, i meru ndiphe ono bụru iphe, gbaru phẹ nụ bụ onoya.”

\VS{7}No iya; mu nụma olu-opfu, a nọ l'ọru-ngwẹja Chileke epfu; mbụ ẹka aakpọje ụ̀nwù-isẹnsu ọku l'imigwe. Olu ono nọdu asụje: “Nokwa g'ọ dụ-o! Nnajịuphu, bụ Chileke; ọo gụbedua bụ Ọkalibe-Kakọta-Ike-o. Ikpe, i kperu bẹ bụepho ọkpobe ikpe bya abụkwarupho ikpe, pfụru nhamụnha.”


\par }{\PP \VS{8}Tọbudu iya bụ; ojozi-imigwe k'ẹno bya atụgbua je eworu ẹjo iphe-ẹhuka ọphu nọ l'ochi nkiya kpua l'ẹnyanwu. E mee ẹnyanwu; okpomọku iya wata erebushi nemadzụ anụ k'ọphu oomeje nemadzụ l'ọo dụ g'iphe, a hụberu l'ọku.

\VS{9}Ẹjo okpomọku ono wata erebushi ndiphe anụ. Ẹphe wata epfubyishi ẹpha Chileke; mbụ yẹbedua, kweru g'ẹgube ẹjo iphe-ẹhuka ono byapfuta phẹ. Ọphu izimanụ alwadụru phẹ azụ kẹ g'ẹphe wata iya akwabẹ ùbvù.


\par }{\PP \VS{10}Ojozi-imigwe k'ise bya atụgbua bya eje eworu ẹjo iphe-ẹhuka, nọ l'ochi nkiya kpua l'aba-eze ẹjo anụ-ẹgbudu phọ. Ọchii bụru kpukumu bya agbachikọta iphe, bụkpoo ndu kweru g'ẹjo anụ-ẹgbudu ono bụru eze phẹ. Ndiphe wata ata kpọokpookpo k'ẹjo iphe-ẹhuka ono, parụ ẹka ẹphe eje ono.

\VS{11}Ẹphe wata epfubyishi Chileke k'imigwe k'iphe ono, aphụgbaa phẹ ụphu mẹ onwo ono, aba phẹ nụ ono. Ọphu izimanụ iphe, ẹphe eme alwakwaru phẹ phọ azụ.


\par }{\PP \VS{12}Ojozi-imigwe k'ishii je eworu ẹjo iphe-ẹhuka, nọ l'ochi nkiya wụru ye l'oke-ẹnyimu Yufurétisu. Mini iya tashịhu; k'ọphu bụ lẹ gbororo a-dabyiru iya gẹ ndu eze, shi l'ụzo ẹnyanwu awawa aghajajẹ iya.

\VS{13}Mu bya ahụma ọbvu ẹto, dụgbaa g'ẹwo g'ẹphe afụtagbaa. Nanụ shi l'ọnu ẹjo-oke-agiyi ono afụta; nanụ shi l'ọnu ẹjo anụ-ẹgbudu phọ afụta; nanụ shikwaphọ l'ọnu onye mpfuchiru ono, l'epfuje iphe, Chileke epfuduru ono.

\VS{14}Ẹphe bụgbaa ọbvu, shikọta l'ẹka Nsetanu; emegbaa iphe-ọhumalenya. Ẹphe jepfugbaa ndu eze ndiphe mgburugburu je achịkobe phẹ dzua ọgu l'ẹka lanụ kwabẹru mbọku ono, Ọkalibe-Kakọta-Ike, bụ Chileke a-bya egoshi ndiphe onye ya bụ ono.


\par }{\PP \VS{15}“Unu lekwa l'ọ kwa g'abyabya onye-oshi atụje nemadzụ l'ụzorehu-a bụ gẹ mu a-tụ unu l'ụzorehu. Ẹhu-ụtso bẹ a gọru nụ onye ono, nwụ ẹnya bya eletakwaphọ uwe iya ẹnya; k'ọphu onye ọbu taa gbadụru ọto ejephe mbọku onoya; iphere adụ iya.”


\par }{\PP \VS{16}No iya; ọbvu ẹto ono, shi l'ẹka Nsetanu ono bya emee ndu eze kẹ mgboko-a l'ophu: ẹphe bya akpakọo l'ẹka lanụ ọbu, eekuje Amagẹdonu l'opfu Hiburu.


\par }{\PP \VS{17}Ọo ya bụ; ojozi-imigwe k'ẹsaa je ephekaa ẹjo iphe-ẹhuka ọphu nọ l'ochi nkiya lẹ phẹrephere. O nweru olu, shi l'aba-eze, nọ l'ime eze-ụlo Chileke ono chia mkpu sụ: “E mewaru iya!”

\VS{18}Ebemu-igwe wata alọ waa waa. Igwe wata ede edede; wata ara ọ́rà; bya atụahaa egbigwe. Alị-ọnma-jiijiijii ẹgube iya ọphu eteke anmaswee; eshinu nemadzụ fụtaru mgboko wata anmanma; mbụ l'alị-ọnma-jiijiijii ọbu pakpọoru ẹka apaa.

\VS{19}Mkpụkpu ono, a maru ẹpha iya ono, bụ Bábilọnu bukaha onwiya uzi ẹto. Iphe, bụkpoo mkpụkpu ọzo, dụkota lẹ mgboko dakashịhukota bụru ọla-l'iswi. Ẹbe Chileke azọhakwaru mkpụkpu ono, a maru ẹpha iya ono, bụ Bábilọnu; yẹe ẹjo-iphe, ọ nọ megbabẹ. Chileke mee mkpụkpu ono: ọ ngụa mẹe l'eze okoro, e yejiru oke-ẹhu-eghu kẹ yẹbe Chileke eyeji, bụ iya bụ ikpe ọ nmarụ iya.

\VS{20}Iphe, bụkotakpoo alị, bụ alị, mini nọ-pheru mishihukọta. Ọphu ọ dụedu onye hụmabaaru úbvú.

\VS{21}Eze akamini-mkpuma, l'anyịgbaa kẹ tụ́dúú gẹ mkpuma-uswe shigbaa l'igwe aada l'alị; adagbushi ụnwu-eliphe. Ndiphe wata epfubyishi Chileke; kẹle akamini-mkpuma ono anụ phẹ aphụ. Noo l'ẹjo iphe-ememe, akamini ono wotaru phẹ ka g'aa-atụ ọnu iya.




\par }\Chap{17}{\SH Eze-nwanyị ovuọba ono, bụ Bábilọnu
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ojozi lanụ l'ime ojozi-imigwe ẹsaa ono, shi gude ochi oke iphe-ẹhuka ẹsaa ono byapfuta mu; bya asụ mu: “Bya gẹ mu je egoshi ngu g'ee-gude woru ikpe nmaa eze-nwanyị ovuọba ono, nmagaru l'ẹka nggele dụ igwerigwe ono.

\VS{2}Lẹ ndu eze kẹ mgboko-a bẹ ẹphe l'iya riakwaru ogori. Ẹphe l'iphe, bụ ndu bu l'eliphe l'ophu ngụwaa mẹe phaa onwophẹ kutukutu.”


\par }{\PP \VS{3}Tọbudu iya bụ; Unme Chileke byakwa bya eji mu ẹhu pyịmu. Ojozi-imigwe ono bya eduta mu jeshia l'echiẹgu. Noo ẹka mu nọ hụma nwanyị, nọ l'eli ẹjo anụ-ẹgbudu, eke uswe-uswe. E dekashia ẹjo anụ-ẹgbudu ono ẹpha, epfubyishi Chileke l'ẹhu iya mgburugburu. Ẹjo anụ-ẹgbudu ono nweru ishi ẹsaa bya enweru mpu iri.

\VS{4}Iphe, nwanyị ono gude kwaa onwiya akwa bụru uwe kpowula-kpowula, eke uswe-uswe. Iphe ọzo, o gude memachaa onwiya emema bụ iphe, e meru lẹ mkpọla-ododo. Ọ gbachaaru echi, ere ire l'ẹka bya edoo onwiya igopoto, aswa dụ l'olu. Iphe, ọ pa l'ẹka bụru okoro, a wụru lẹ mkpọla-ododo. Iphe, jiru okoro ono bụru ẹjo akpamara mẹ ẹbyi ẹbyi, shi l'apharwụshi, nwanyị ono pharwụshiru onwiya.

\VS{5}A bya edee ya ẹpha iya l'egedegee ọnu-iphu iya. Iphe, e domiru edomi e deru iya bụ: “Bábilọnu ono, a maru ẹpha iya; mbụ ne iphe, bụkota ndu agba ụkpara mẹ iphe, bụkota ndu eme ahụma lẹ mgboko.”

\VS{6}Mu bya ahụma gẹ nwanyị ono ngụwaru mee ndu-nsọ; ọ nọdu atsụ iya atsụtsu; waa mee ndu e gburu l'ike l'opfu ẹhu Jizọsu.

\par }{\PP Mu hụma iya; ọ kwatakpọo tụfu mu ẹhu g'iphe atụfuje ẹhu.

\VS{7}Ojozi-imigwe ono sụ mu: “?Bụ gụnu bẹ o gude ọ tụfu ngu ẹhu? Gẹ mu byanụ akaru ngu iphe, dụ lẹ nwanyị ono, bụ iphe, e domiru edomi; mẹkpoo k'ẹjo anụ-ẹgbudu ono, nweru ishi ẹsaa ono waa mpu iri ono, bụ iya pa iya ono.

\VS{8}Anụ-ẹgbudu ono, ị hụmaru ono dụkwaru teke o shi nọdu ndzụ; obenu lẹ nta-a bẹ ọ tọ nọedu ndzụ. Ọ phọduakwaru-a nwanshịi nta-a l'o shi l'iduma, enwedu ọ́hú ono fụta bya alaarụ onwiya l'iswi. Ndu ono, bu l'eliphe ono, bụ iya bụ ndu ọphu e shikpọ teke Chileke meru mgboko; ọphu e deduru ẹpha phẹ l'ẹkwo, e deshiru ẹpha ndu a-nọ ndzụ ojejoje; iphe, bụ ndu ono bẹ ọo-tụfukpo ẹhu m'ẹphe -hụmaepho ẹjo anụ-ẹgbudu ono; kẹle o shi nọdu ndzụ; ọphu ọ dzụedu ndzụ nta; ọle oo-mechakwaa nọdu ndzụ ọzo.


\par }{\PP \VS{9}“Ono bụru iphe, gbaru gẹ nemadzụ goshi lẹ ya nweru uche bya arịje iphe arịri g'o doo ya ẹnya. Sụ-a; ishi ẹsaa ono nọ-chiru ẹnya úbvú úbvú ẹsaa, nwanyị ono nọ anọo l'eli iya. Iphe ọzo, ọ nọ-chifuaru ẹnya iya bụ ndu eze ẹsaa.

\VS{10}Ọ dụkwarupho ndu eze ẹsaa, nọ nụ. Ụmadzu ise l'ime ndu eze ẹsaa ono ta anọekwa. Onye lanụ bẹ nọkwadu nụ; onye lanụ teke afụtadu. Ọ -fụtaepho; l'a haa ya l'ọ kpọo ụpfu nwanshịi.

\VS{11}A bya lẹ k'ẹjo anụ-ẹgbudu ono, shi nọdu ndzụ; ọphu ọ nọedu iya ono; yẹbedua bụ onye eze k'ẹsato; ọle yẹe ndu eze ẹsaa ọphuu bẹ nọkwa l'oshi lanụ; o je emechaa laa l'iswi.


\par }{\PP \VS{12}“Tẹme mpu iri ono, ị hụmaru ono bu ndu eze iri; ọphu e teke adụdu alị-eze, a nụwaru phẹ. Ọle a hakwanụru phẹ g'ẹphe nọdu l'ẹka anụ-ẹgbudu ono bụru eze awa lanụ kpoloko kpẹekpu.

\VS{13}Ndu eze ono bẹ obu phẹ abụkotajeru nanụ. Ẹphe eworu ike phẹ mẹ abụbu ono, ẹphe bụ eze ye ẹjo anụ-ẹgbudu ono l'ẹka.

\VS{14}Ẹphe a-tụko g'ẹphe ha swikọo ike phẹ nanụ; tsoo Nwatụru Chileke ono ọgu. Ọle Nwatụru ono l'a-lwụ-gbulekwa phẹ-a. Noo kẹle ọo ya bụ Nnajịuphu, kakọta ndu bụ nnajịuphu; bya abụkwarupho Eze, kakọta iphe bụ ndu eze. Iphe, bụ ndu Chileke kuru bya ahọta ono; tẹme ẹphe pfụshia ike ono l'a-lwụ-gbukwa phẹ phọ.”


\par }{\PP \VS{15}No iya; ojozi-imigwe ono sụ mu: “?Ị hụmaru mini ono, nwanyị ovuọba ono nọ anọo ono; mini ono bẹ bụ iphe, bụkpoo mkpụkpu lẹ mkpụkpu; mẹ ikpoto ọha mẹ ọhamoha mẹ ndu shi l'iphe, bụkota opfu-alị ndu dụ iche l'iche, nọ lẹ mgboko-a.

\VS{16}Ẹjo anụ-ẹgbudu ono yẹe mpu iri ono, ị hụmaru ono bẹ bụ ndu nwanyị ovuọba ono dụ ashị. Ẹphe a-tụko iphe, o nweru enweru natachaa ya g'ọ ha; l'ọ gbaru ọto dabyiru. Ẹphe eria ya anụ; gude ọku kepyashịa ya.

\VS{17}Noo kẹle ọo Chileke bẹ yeru phẹ ẹgube ọriri ono l'ọkpoma; g'ọ gụje phẹ ẹgu emeẹbekota iphe, Chileke tụberu, bụ iya bụ gẹ ndu ono swikọo ike phẹ; g'ọkpoma bụru phẹ nanụ; k'ọphu ẹphe e-wota alị-eze phẹ ono woru ye ẹjo anụ-ẹgbudu ono l'ẹka g'o gude ẹka-ike bụru eze phẹ jasụ teke iphe, Chileke pfuru e-meẹbekota.


\par }{\PP \VS{18}“Tẹme nwanyị ono, ị hụmaru ono bụ mkpụkpu ono, a maru ẹpha iya ono, bụ iya bụ eze; tẹme iphe, bụkotakpoo eze ndiphe l'ophu nọdu iya l'ẹka.”




\par }\Chap{18}{\SH Adada Bábilọnu
\par }
{\PP \VerseOne{1}E mechaa; mu bya ahụma ojozi-imigwe ọzo, shi l'igwe phezeta. Ọ bụru iya bẹ Chileke yeru ike parụ ẹka l'ẹka. Ogbu-nwịinwii ya tụko mgboko l'ophu ngaa.

\VS{2}Ọ nọdu ara iya arara arashi iya ike sụ: “Eze mkpụkpu Bábilọnu daakwaru! Ọ daakwaru! Ọ bụakwaa ẹka mkpakọ-iphe, bụkotakpoo ọbvu larụ ẹgu. Ọ bụakwaa ọkpoku ụnwu-ojozi Nsetanu l'ophu; mẹkpoo ẹpfune-ẹnu iphe, bụkpoo nwẹnu njọ ọ́rà; mẹ ẹnu, dụkota ndiphe ashị l'ophu.

\VS{3}Noo l'ọhamoha, nọkpoo lẹ mgboko ngụwaru mẹe ya ono, bụ iya bụ apharwụshi ono, nwanyị ono apharwụshi onwiya; tẹme ẹphe lẹ ndu eze ndiphe l'ophu zẹkotawaa. Tẹme iphe, bụ ndu agba oke-nghọ lẹ mgboko-a mgburugburu bẹ shiakwa l'ẹku ono, nwanyị ono nweru ono, nyịberu g'aatụ ọnu iya ono bụgbaaru eze.”


\par }{\PP \VS{4}Tọbudu iya bụ; mu nụmakwa olu ọzo, shikwa l'imigwe sụ:

\par }{\Q “Ndu mu; unu lụfutakwa iya

\par }{\QB l'ẹhu;

\par }{\QB g'unu te eje eye ẹka l'eme

\par }{\QB ẹjo-iphe, oome ono;

\par }{\QB ọdumeka unu l'iya

\par }{\QB a-gbakwarụ

\par }{\QB mgba l'ẹjo iphe-ememe,

\par }{\QB a-byapfuta iya nụ;


\par }{\QB \VS{5}l'iphe-ẹji, oome kụkwaru

\par }{\QB l'ikpo l'ikpo;

\par }{\QB ha l'eli l'eli;

\par }{\QB je

\par }{\QB asupfuru l'akpaminigwe;

\par }{\QB tẹme Chileke

\par }{\QB nyataakwaru ẹjo ememe,

\par }{\QB oomeje g'ọ ha.


\par }{\Q \VS{6}G'e mee ya g'o meru ndu ọzo;

\par }{\QB g'a pfụa ya ụgwo iphe,

\par }{\QB o meru;

\par }{\QB pfua ya ya mpfụkwase.

\par }{\Q G'e gude mẹe atsụ-be atsụtsu

\par }{\QB ugbo labọ

\par }{\QB gẹ nkiya gwajiaru iya

\par }{\QB okoro,

\par }{\QB o gude gwaaru ndu ọzo g'ọ

\par }{\QB ngụa.


\par }{\Q \VS{7}G'a gwaa ya maa;

\par }{\QB nụa ya aphụ, habe

\par }{\QB g'ajaja ono, ọ jaru onwiya

\par }{\QB yẹe ẹku ono,

\par }{\QB nyịberu g'aatụ ọnu iya ono,

\par }{\QB ọ kparụ swibe onwiya ono.

\par }{\Q G'e mee ya ya nno;

\par }{\QB eshinu o shi anọduje

\par }{\QB etu onwiya ẹpha sụ:

\par }{\Q ‘Nta bẹ mu nọwa bụru

\par }{\QB eze-nwanyị!

\par }{\Q Mu ta anọdu l'aphụ nwanyị,

\par }{\QB ji iya anọedu ndzụ.

\par }{\Q Ọphu mu ta abyadụ l'atsọ

\par }{\QB ọnu l'aphụ!’


\par }{\Q \VS{8}Noo g'o gude iphe,

\par }{\QB bụ ẹjo iphe-ẹhuka ono,

\par }{\QB tụkoru kwabẹru iya

\par }{\QB nụ ono;

\par }{\QB je l'a-tụko byapfutakọta

\par }{\QB iya ujiku lanụ,

\par }{\QB bụ iya bụ ẹjo iphe-ememe;

\par }{\QB waa aphụ waa ọkpa nri.

\par }{\Q Ọku bẹ e-tsufu iya nụ;

\par }{\QB kẹle Nnajịuphu,

\par }{\QB bụ Chileke;

\par }{\QB onye ike iya parụ

\par }{\QB ẹka bẹ bụ iya nmarụ

\par }{\QB iya ikpe.”


\par }{\PP \VS{9}Ọo ya bụ l'eze ndiphe ono, ẹphe l'iya shi apharwụshi onwophẹ ono mẹ ndu ono, ẹphe l'iya atụkoje emegbaa ẹjo-iphe, agụ phẹ nụ ono; ndu ono l'a-ra ẹkwa iya; aphụ eji phẹ obu l'opfu ẹhu iya m'ẹphe -hụmaepho g'ẹnwuru-ọku iya kpụfuru; l'ẹka ọku etsupyashi iya.

\VS{10}Ẹphe a-pfụru ụzenya ele iya ẹnya lẹ ndzụ agụgu epfu sụ: “Nshịo! Nshịo eze Bábilọnu bụ mkpụkpu, a maru ẹpha iya bya amaru g'ike iya beru; awa lanụ bẹ e gude nma ngu ikpe; ị daa g'ị daru-a!”


\par }{\PP \VS{11}Ndu agba nghọ l'eliphe arakwaaphọ ẹjo ẹkwa nkephẹ gụa aphụ iya; kẹle o to nweẹdu onye azụbaa phẹ aswa.

\VS{12}Ọ tọ dụedu onye azụje mkpọla-ododo phẹ; ọzoo mkpọla-ọchaa phẹ; ọzoo ogbu nwịinwii mkpuma, bụ mkpuma, vu oke aswa mẹ igopoto phẹ. Ọ tọ dụedu onye azụje ẹkwa ọchaa phẹ mẹ ẹkwa uswe-uswe phẹ; mẹ nkụushi; buragidi uswe phẹ; mẹkpoo oshi, eshi mkpọ, bụ iphe, ẹphe erekọta erere; mẹkpoo iphemiphe, e gude eze-nyi kpụa; mẹkpoo iphemiphe, bụ iphe, e meru l'oshi, aswa dụ; mẹ ọphu e meru l'ope; ọzoo ọphu e meru l'ígwè; ọzoo ọphu e meru lẹ mkpuma-egbe;

\VS{13}mẹkpoo ẹkwo-ophe, bụ sinamọnu; mẹ ụnwu iphe ọzo, eshigbaa mkpọ gẹ senti; mẹ ụ̀nwù-isẹnsu; mẹ mẹru; mẹkpoo furankisẹnsu; mẹkpoo mẹe; mẹkpoo manụ nri; mẹkpoo ụtu-witi; mẹ witi l'onwiya; mẹkpoo eswi; mẹkpoo atụru; mẹ ịnya; mẹ ụgbo-ịnya; mẹ ohu; mbụ je akpachaa lẹ nemadzụ gẹdegede.

\VS{14}“Ha! Nta-a bẹ iphe, bụkotakpoo akpụru oshi ono, shi agụje ngu agụgu ono bẹ ta adụedu. Ẹku ono, i shi kpaa swiphee onwongu ono bẹ yifuakwaru nta; iphemiphe, bụ iphe, atsọje ngu ụtso; tẹme ọ bụru iphe, ama ngu mma bvụwaru; ọphu ọ bụkwa l'ị bya ahụmabaa ya.”

\VS{15}Ndu nghọ ono, shi agbatajẹ nghọ iphemiphe ono je eree lẹ mkpụkpu ono rita iya oke urwu ono bẹ a-pfụgbaaru iya ụzenya ụzenya; kẹle ndzụ a-nọdu agụ phẹ k'aphụ ono, aanụ mkpụkpu ono. Ẹphe araa ẹjo-ẹkwa gụa aphụ asụje:

\VS{16}“Nshịo! Nshịo gụbe eze mkpụkpu ono shi eyeje uwe ọchaa; mẹ ẹkwa uswe-uswe; mẹ buragidi uswe-uswe gude kwaa onwongu akwa ono! Gudekwaphọ iphe, e meru lẹ mkpọla memata onwiya ree; bya eworu echi, ere ire doo jọo l'ẹka; bya ewojeru igopoto doo onwiya jọo l'olu.

\VS{17}L'awa lanụ-a kpoloko bẹ e gudewaa mekọta ẹku ọbu g'ọ ha; ọ bụkotaru ọla-l'iswi ẹgube-a.”

\par }{\PP Iphe, bụkpoo ndu-ishi ụgbo-mini g'ẹphe ha; mẹ iphe, bụkpoo ndu egudeje ụgbo eje; mẹ ndu akpọ ụgbo; mẹ ndu egudeje ụgbo tsoru eze-ẹnyimu agba nghọ; g'ẹphe ha tụkoru je apfụgbaaru ụzenya ụzenya.

\VS{18}Wata echi mkpu teke ẹphe hụmaru ẹnwuru-ọku iya g'ọ kpụru tụuu l'ẹka ọku etsu iya. Ẹphe epfuahaa sụ: ?Ọ dụkpoorua mkpụkpu ọzo, dụjeru g'eze mkpụkpu-a?

\VS{19}Ẹphe kpota urwuku kpube onwophẹ l'ishi. Ẹphe nọdu echi mkpu ara ẹkwa; agụ aphụ sụ: “Nshịo! Nshịo gụbe eze mkpụkpu, mbụ gụbe mkpụkpu ọphu bụ ẹku, nyịberu g'a-tụ ọnu iya, ị kparụ bẹ iphe, bụkpoo ndu gude ụgbo phẹ tsoru eze-ẹnyimu agba nghọ shikọta l'ẹka barahụ bụru eze! ?Awa lanụ-a kpoloko bẹ e gudewaa mekọta iya; ọ bụru ọla-l'iswi ẹgube-a?”


\par }{\PP \VS{20}Teru ẹswa kpua ya gụbe igwe! Unubẹ ndu-nsọ; mẹ ndu-ishi-ozi ono; mẹ ndu mpfuchiru Chileke unu teje ẹswa lẹ Chileke bẹ nmawaru iya ikpe ẹjo-iphe ono, o meru unu ono!


\par }{\PP \VS{21}Tọbudu iya bụ; ojozi-imigwe lanụ, ọkpehu dụ; pata mkpuma, ha gẹ mkpuma-uswe parụ chie l'eze-ẹnyimu sụ: “Waa g'ee-gude ọkpehu chie mkpụkpu ono, a maru ẹpha iya ono, bụ Bábilọnu l'ẹka ọ tọ dụdu onye ahụmabaa ya ọzo bụ ọwa-a.

\VS{22}Ọ tọ dụdu onye anụmabaa ọda nkwa; ọzoo nụmabaa ẹka a gụ ebvu; ọzoo kẹ ndu aphụ ụpyi mẹ ndu egbu opu l'ime gụbe mkpụkpu ono ọzobakpo ilile. Ọ tọ dụdu onye-ọna, eme ọna g'ọo-dụhabe aahụmabaa l'ime ngu ọzobakpo. Ọphu a byadu anụmabaa ya ọda ikwe-nri.

\VS{23}Ọphu ìphóró ọku orọku abyadụ enwubakpọ jaa l'ime ngu; ọphu ọ dụdu onye anụmabaa ẹka a nọ l'ime ngu eme uzere k'ẹka eeke nwanyị; ọzoo k'ẹka a lụtaru nwanyị k'ọ̀phúú. Noo l'ọ kwa ndu ono, shi buru l'ime ngu agba nghọ ono shigbaa bụru ndu nweru ẹnya l'eliphe-a. Tẹme i gude eme mgbashị; duphushikọta ọhamoha l'ophu mgburugburu.


\par }{\PP \VS{24}“Tẹme ọ bụru l'ime mkpụkpu ono bẹ a hụmaru mee ndu mpfuchiru Chileke mẹ mee ndu-nsọ; mẹkpoo mee iphe, bụ ndu e gburu egbugbu l'eliphe g'ẹphe ha.”




\par }\Chap{19}{\PP \VerseOne{1}Ono mechaẹpho; mu nụma olu-opfu ndu dụ igwerigwe epfu l'imigwe sụ: “Aliloya! Gẹ ndzọta; mẹ ogbu-nwịinwii; mẹ ọkwabe ùbvù; mẹ ike; bụkwaru kẹ Nnajịuphu anyi, bụ Chileke anyi!

\VS{2}L'ikpe, o kperu bẹ bụkwa ire-lanụ; bya abụru ikpe, pfụru nhamụnha. Ọ nmarụ eze-nwanyị ovuọba phọ ikpe; mbụ nwanyị ono, gude apharwụshi onwonye mee ụnwu-eliphe l'ophu: ẹphe bụru mkpurupyata-a. Chileke bẹ gwataakwaru iya ụgwo mee ndibe yẹbe Chileke ono, o gbushiru ono. Ọchi phẹ tukoru iya l'ishi.”

\VS{3}Ẹphe byakwa atụa ụzu ọzo sụ: “Aliloya! Ẹnwuru-ọku, etsu mkpụkpu ono kpụa tụuu je atụko imeli l'ophu sweta. Noo g'ọo-kpụ iya jasụ lẹ tuutuutuu lẹ mịimiimii bụ ono.”

\VS{4}Ụkporo ndu bụ ọgerenya lẹ ndu bụ ọgerenya ẹno phọ; waa iphe ono, nọgbaa ndzụ ono ẹphen'ẹno tụko daa kpurumu baarụ Chileke ẹja; mbụ Chileke ono, nọ l'aba-eze ono. Ẹphe sụ: “Nokwa g'ọ dụ-o. Aliloya!”


\par }{\SH Ete ẹswa nwanyị, \newline  a lụru k'ọ̀phúú
\par }
{\PP \VS{5}Ọ dụru olu, shi l'aba-eze ono sụ: “Unu jaa Chileke ajaja iphe, bụ unubẹ ndu ejeru Chileke ozi g'unu ha; unu kele iya unubẹ ndu atsụ iya ebvu; onye upfu mẹ onye nta.”

\VS{6}Mu bya anụma ụzu, ndu dụ igwerigwe atụ. Ọ nọdu adaẹpho g'ẹka mini aphụ gbudugbudu; bya adahụkwapho g'ẹka igwe ara ọ́rà; asụje: “Aliloya! Ọ kwa Nnajịuphu, bụ Chileke ono, bụ Ọkalibe-Kakọta-Ike ono bụ Eze.

\VS{7}G'ẹhu tsọo anyi ụtso; g'anyi tee ẹswa teshia ya ike; kwabẹ iya ùbvù; kẹle nta-a bẹ o rwuakwaru Nwatụru ono l'alụ nwanyị. Nwanyị ọbu, ọobya alụlu ọbu bẹ kwaakwaru onwiya akwa kwabẹru iya.

\VS{8}Chileke bya ekwewa g'o yee uwe ọchaa, egbu nwịinwii bya abụru asagụ-mini.” Uwe ọchaa ono bụ umere pfụru ọto, ndu-nsọ eme.


\par }{\PP \VS{9}Tọbudu iya bụ; ojozi-imigwe ono sụ mu: “Dee iphe-a l'ẹkwo: ‘Ẹhu-ụtso bẹ a gọru nụ ndu ono, e kuru g'ẹphe yịru lẹ ndu e-ri nri, e gude eme ẹswa nwanyị ono, Nwatụru Chileke ono eje alụlu onoya.’ ” O pfuchaa nno bya asụ mu: “Opfu ono bụkwa Chileke gude ọnu iya pfua ya.”


\par }{\PP \VS{10}Mu daa kpurumu l'iphu ojozi-imigwe ono jeshiaru iya abarụ ẹja. Ọ sụ mu: “Te ejekwa ememe! Ọ kwa gẹ gụbedua unu l'ụnwunna ngu phẹ bụkota ndu ejeru Chileke ozi bẹ bụ gẹ mbẹdua bụkwapho onye ejeru Chileke ozi; mbụ ụnwunna ono, bụ phẹ bẹ Jizọsu goshiru ọkpobe-opfu nkiya ono. Bachiaru Chileke ẹja. L'ọkpobe-opfu ono, Jizọsu goshiru anyi ono bẹ bụkwa l'ẹka Unme Chileke bẹ o shi; mbụ Unme Chileke ono, bụ iya emeje gẹ nemadzụ pfuchijeru Chileke ono.”


\par }{\SH Onye nọ l'eli ịnya ọchaa
\par }
{\PP \VS{11}“Mu bya ahụma g'imigwe gheru ọnu. Mu hụma ịnya ọchaa, nọ iya nụ. Ọ dụru onye nọ l'eli ịnya ono. Ẹpha onye ono bụru: Ọ pfụshiru ike l'iphe, o pfuru”; bya abụru “Ọkpobe-Opfu ono.” Ọ nọdu ekpeje ikpe, pfụru ọto bya alwụ ọgu l'ụzo, pfụru ọto.

\VS{12}Ìphóró ẹnya iya dụepho g'ìphóró ọku, enwu enwunwu. O kpuru okpu-eze, dụ igwerigwe l'ishi. Ọ dụru ẹpha, e deshiru iya l'ẹhu, adụdu onye maru iya nụ gbahaa yẹbedua l'onwiya.

\VS{13}Ọ bụru uwe, a tsẹru lẹ mee bẹ o yeru. Ẹpha onye ono bụru “Opfu Chileke” ono.

\VS{14}Iphe, bụ ndu ojọgu, nọ l'imigwe gudegbaa uwe ọchaa, egbu nwịinwii bya abụru asagụ-mini kwaa onwophẹ akwa. Ẹphe tụko nọdugbaa l'eli ịnya ọchaa awụ etso onye ono, nọ l'eli ịnya ọchaa ono.

\VS{15}Iphe, eshije l'ọnu onye ono lụfuta bụru ogu-echi, atsụ nkọ, bụ iphe, oo-gude lwụa iphe, bụ ọhamoha, nọ lẹ mgboko. L'ọ bya egude mgbọrígwè bụru eze phẹ. Ọ bụru iya l'a-zọshi mẹe vayịnu l'akpụru vayịnu ono, bụ iya bụ eze oke-ẹhu-eghu kẹ Chileke, bụ Ọkalibe-Kakọta-Ike.

\VS{16}E dee ẹpha iya l'uwe, o yeru bya edee ya ya l'ụtapfu, bụ iya bụ: “Eze ndu eze; waa Nnajịuphu ndu bụ nnajịuphu.”


\par }{\PP \VS{17}Mu bya ahụma ojozi-imigwe, pfụru l'ime ẹnyanwu. O chia mkpu chishia ya ike gude kukọta iphe, bụkpoo ẹnu, ephe l'akpaminigwe oku sụ: “Unu bya edzukọbe ria nri, dashịhuru unu; nri-ẹnyashi ọphu bụ Chileke bẹ o shi l'ẹka.

\VS{18}Unu bya avụkaa anụ ndu eze; mẹ anụ ndu-ishi ojọgu; mẹ kẹ ndu ojọgu l'onwophẹ; anụ ịnya; mẹ ndu agba iya nụ; anụ ndiphe l'ophu; amadụ mẹ ohu; ndu upfu mẹ ndu nta.”


\par }{\PP \VS{19}Mu bya ahụma ẹjo anụ-ẹgbudu phọ mẹ ndu eze ndiphe mgburugburu g'ẹphe chịtawaru ndu ojọgu phẹ dọkobe l'ẹka lanụ g'ẹphe bya etsoo onye ono, nọ l'eli ịnya ọchaa ono ọgu yẹe ndu ojọgu iya.

\VS{20}A kpụa ẹjo anụ-ẹgbudu ono lẹ ndzụ. E gudekwaphọ onye mpfuchiru ono, epfuje iphe, Chileke epfuduru ono. Ọo ya bẹ bụ onye ono, shi abụjeru: ọ -nọdu ẹjo anụ-ẹgbudu ono l'iphu; l'o meshia iphe-ọhumalenya-a, bụ iya bụ iphe ono, o gude dephua ndu ono, kweru g'a gbaa phẹ ngga ọhubama k'ẹjo anụ-ẹgbudu ono; mẹ ndu ono, shi abarụ ntẹkpe, a kpụru ọ dụ g'ọ dụ ono ẹja. A kpụtachaa onye mpfuchiru ono l'epfuje iphe, Chileke epfuduru ono yẹe ẹjo anụ-ẹgbudu ono lẹ ndzụ je achịru ye l'eze iduma, bụ ọku nshị-egbe enwu iya taphutaphu.

\VS{21}Onye ono, nọ l'eli ịnya ọchaa ono bya egude ogu-echi ono, shi iya l'ọnu alụfuta ono gude tụko ndu ọphu phọduru nụ gbushikọta. Iphe, bụ ẹnu, nọkota lẹ mgboko-a dzukọo bya avụa anụ phẹ kpata kpata; rijishia ẹpho.




\par }\Chap{20}{\PP \VerseOne{1}Noo ya bụ; mu bya ahụma ojozi-imigwe, shi l'imigwe abya. O gude ire-igodo ọnu iduma, enwedu ọ́hú ono l'ẹka; bya achịkwarupho oke ẹgbirigba.

\VS{2}Ọ zụepho ẹjo-oke-agiyi ono gburumu; mbụ agwọ shi l'ichee ono, bụ iya bụkpoo Obutuswe ono bya abụru iya bụ Nsetanu. Ojozi-imigwe ono bya azụ-gude iya kee ya ẹgbu tọgbo; ọ zẹe l'ẹgbu ono ụnu apha labọ l'apha ụkporo iri.

\VS{3}Ojozi-imigwe ono parụ iya chie l'ime iduma, enwedu ọ́hú ono. O chiechaa ya bya eworu iya gụ-chia; woru iya tụ-chia ọkpobe atụ-chi; k'ọphu ọ dụdu onye adụ ike atụha iya nụ. Ọo ya bụ g'oo too dephushihẹdu ndiphe ọzobaa jasụ teke ụnu apha labọ l'apha ụkporo iri ono bvụadaru. Teke ụnu apha labọ l'apha ụkporo iri ono bvụerupho l'e wehaa ya g'ọ kpaa nwantụsaru-ẹhu nwanshịi.


\par }{\PP \VS{4}Noo ya; mu bya ahụma aba-eze aba-eze mẹ ndu nọgbaa ya nụ. Ndu ono bẹ bụ ndu a họtaru dobe g'ẹphe kpeje ikpe. Mu hụmakwapho maa ndu a pfụ-gburu apfụ-gbu; opfu l'ọo l'ẹphe pfụru l'edzudzu-ọha pfua l'ọo Jizọsu bụ Nnajịuphu; ndu shi asajẹ opfu Chileke asasa. Ọo ẹphe bụ ndu te ekwedu baarụ ẹjo anụ-ẹgbudu ono yẹe ntẹkpe, a kpụru ọ dụ g'ọ dụ phọ ẹja; ọphu ẹphe ekwedu g'a gbaa phẹ ngga ọhubama k'ẹjo anụ-ẹgbudu ono l'egedegee ọnu-iphu ọzoo l'ẹka. Ẹphe tetachawaru nọdu ndzụ; ẹphe lẹ Kéreshi bụwaru eze ụnu apha labọ l'apha ụkporo iri.

\VS{5}Eteta k'ono, ndu a pfụ-gburu apfụ-gbu tetaru ono bụru eteta k'ivuzọ, Chileke meru nemadzụ teta dzụru ndzụ. Ndu ọphu phọduru nụ lẹ ndu ono, nwụhuru anwụhu ono ta adụkwa ọphu tetaru nụ jeye ụnu apha labọ l'apha ụkporo iri ono bvụebe.

\VS{6}Ẹhu-ụtso yẹe adụ-nsọ bụ kẹ ndu a-yịru lẹ ndu ivuzọ ono, Chileke e-me g'ẹphe shi l'ọnwu teta nọdu ndzụ ono. Ọnwu nwụ-labọ phọ te erwudu phẹ ẹka; obenu l'ẹphe a-bụru ndu-uke kẹ Chileke; waa kẹ Kéreshi a-tụko bụru eze l'eliphe ụnu apha labọ l'apha ụkporo iri ono.


\par }{\SH A lwụ-kperu Nsetanu
\par }
{\PP \VS{7}Teke ụnu apha labọ l'ụkporo apha iri ono bvụerupho; l'aa-tọfu Nsetanu l'ẹgbu ono l'ọo-lụfuta lẹ mkpọro ono, a tụru iya ono.

\VS{8}L'ooshi l'ẹka ono byatashịkwa edephushi ọhamoha, nọkpoo lẹ mgboko mgburugburu, bụ iya bụ Gọgu yẹe Megọgu. L'ọokpakobe phẹ l'ẹka lanụ gude phẹ dzua ọgu. Ndu bụ e -jeshia phẹ agụgu ẹphe aha g'ẹja, nọ l'alị.

\VS{9}No iya; ndu ono zọru garamu garamu garamu lẹ phorokotoko eli-mgboko-a; bya anọ-phekọta ẹka ono, ndu kẹ Chileke dọru ono mgburugburu; nọ-phekwaaphọ mkpụkpu ono, Chileke yeru obu ono. Obenu l'ọku shiẹpho l'imigwe nwua kẹ phuruphuruphuru bya ekegbushikọta phẹ.

\VS{10}A bya eworu Obutuswe, bụ iya l'anọduje eduphushi phẹ ono bya eworu chie l'eze iduma ono, bụ ọku nshị-egbe l'enwuẹ ya phọ taphutaphu ono, bụ iya bụ ẹka ẹjo anụ-ẹgbudu phọ yẹe onye mpfuchiru phọ l'epfuje iphe, Chileke epfuduru ono nọ. Ọ bụru ẹka ono bẹ ẹphe a-nọdu l'aa-nụa phẹ chịipfuu eswe l'ẹnyashi jasụ lẹ tuutuutuu lẹ mịimiimii.


\par }{\SH Ikpe ikpazụ
\par }
{\PP \VS{11}Mu bya ahụma oke aba-eze acha ụcha; bya ahụmakwapho onye nọ iya nụ. Igwe mẹ alị phọta ọso; shi iya l'iphu gbafụ. Ọphu ọ dụedu ẹka ẹphe a-nọdu.

\VS{12}Mu hụmakwapho iphe, bụkpoo ndu nwụhuru anwụhu; ndu upfu mẹ ndu nta; ẹka ẹphe pfụgbaaru l'iphu aba-eze ono. A bya e kpuhashịa ẹkwo ghebe ọnu; a bya ekpuhakwaaphọ ẹkwo lanụ ọzo; ono bụru ẹkwo ndu nọ ndzụ. Ọ bụru iphe, e deru l'ẹkwo ono bẹ e gude ekpe ndu nwụhuru anwụhu ikpe lẹ g'iphe onyemonye meru gbaru.

\VS{13}Eze-ẹnyimu bya atụko ndu o rijekpọoru chịfutabebe. Anwụhu yẹe alị-maa tụko ndu ọnwu gbujekpọoru chịfutabebe. A tụko g'ẹphe ha kpee ikpe. E kpee onyemonye ikpe g'iphe, o meru gbaru.

\VS{14}A chịru mgbu-ọnwu yẹe alị-maa chịru ye l'eze iduma ono, ọku enwu taphutaphu ono. Ono bụru ọnwu nwụ-labọ.

\VS{15}Onyemonye, a hụmaduru ẹpha iya l'ẹkwo, e deshiru ẹpha ndu a-nọdu ndzụ ojejoje phọ bẹ e chieru l'eze iduma ono, ọku enwu taphutaphu ono.




\par }\Chap{21}{\SH Imigwe ọ̀phúú mẹ alị ọ̀phúú
\par }
{\PP \VerseOne{1}Tọbudu iya bụ; mu bya ahụma igwe ọ̀phúú bya ahụma alị ọ̀phúú; kẹle igwe ọphu shi dụ nụ ta adụedu; ọphu alị ọphu shi dụ nụ adụhedu. Ọphu eze-ẹnyimu adụedu.

\VS{2}Mu bya ahụma mkpụkpu, dụ nsọ ono, bụ iya bụ Jierúsalẹmu ọ̀phúú. Mu hụma iya g'o shi l'imigwe ẹka Chileke nọ alwazeta l'alị. E memakpọe ya phọ gẹ nwanyị, abya ala ji; mbụ nwanyị, a kwawaru akwa g'ọo-dụ yẹe ji iya aswịru.

\VS{3}Mu nụma olu, a nọ l'aba-eze ono chia g'e chiru mkpu sụ: “Wakwa ibe Chileke ba-o! Nta-a bẹ Chileke byaakwaru anọdu swiru nemadzụ eswiru. Nta-a bụakwaa ẹka nemadzụ bu bẹ bụ ẹka Chileke e-buru; nemadzụ abụru ndibe iya. Chileke l'onwiya eswiru phẹ eswiru; bụru Chileke phẹ.

\VS{4}Oo-hushichaa phẹ ẹnya-mini ẹkwa phẹ. Anwụhu ta adụbaedu; ọphu atsụ aphụ a-dụhedu; ọphu aarahẹdu ẹkwa; ọphu ọ dụedu iphe emebaa nemadzụ ẹhuka; kẹle iphe ono, shi dụkota nụ ono bvụwaru.”


\par }{\PP \VS{5}Tọbudu iya bụ; onye ono, nọ l'aba-eze ono sụ: “Lenu; nta-a bẹ mu emeakwaa iphemiphe g'ọ bụkotaru iphe ọ̀phúú.” Ọ sụkwa mu phọ-a: “Tụko opfu-a dee l'ẹkwo; noo l'ọ bụkota ọkpobe-opfu bya abụkwarupho opfu, gbaru g'e gude iya ẹka.”

\VS{6}Ọ bya asụ mu: “E meakwaru iya! Ọ kwa mbẹdua bụ Alụfa bya abụru Omega; Onye mbụ mẹ Onye ikpazụ. Iphe, bụkpoo onye mini agụ bẹ mu e-kekwa mini shi l'ọgba mini anụje ndzụ kẹ mmanụ.

\VS{7}Ọ kwa onye alwụje ọgu ono lwụta l'e-nworu iphemiphe. Mu abụru Chileke onye ono; onye ono abụru nwa mu.”


\par }{\PP \VS{8}Obenu kẹ ndu ono, atsụ ebvu ẹnya ono; mẹ ndu ono, ekwedu nụ ono; mẹ ndu ono eme ẹjo ahụma ono; mẹ ndu egbu nemadzụ; mẹ ndu eme kẹ nwanyị; mẹ ndu mgbashị; mẹ ndu anọduje agwa iphe; mẹ ndu adzụje ụka g'ẹphe ha; ndu ono bẹ iphe nọ swiru phẹ nụ bụ eze iduma ono, ọku mẹ nshị-egbe enwu taphutaphu ono, bụ iya bụ ọnwu nnwụ labọ.


\par }{\SH Jierúsalẹmu ọ̀phúú ono
\par }
{\PP \VS{9}Tọbudu iya bụ; ojozi-imigwe lanụ l'ime ojozi ẹsaa ono, shi parụ ochi ẹjo iphe-ememe ẹsaa ikpazụ phọ byapfuta mu bya asụ mu: “Bya gẹ mu je egoshi ngu nwanyị ọ̀phúú ono, l'abya ala ji ono, bụ iya bụ nyee Nwatụru Chileke onoya.”

\VS{10}Unme Chileke bya ejiẹ mu phọ ẹhu. Ojozi-imigwe phọ duta mu je enyihu ephekerephe úbvú, ha l'eli ntụmatu. O je egoshi mu mkpụkpu ono, dụ nsọ, bụ iya bụ Jierúsalẹmu g'o shi l'imigwe ẹka Chileke nọ alwazeta l'alị.

\VS{11}Ogbu-nwịinwii kẹ Chileke mee ya ọ nọdu eke kẹ zaa zaa. Ìphóró iya nọdu eke zaa zaa gẹ kẹ mkpuma, bụ iya bẹ aswa kakọta; mbụ ìphóró dụepho gẹ kẹ mkpuma jiásùpà. Mkpuma ọbu anọduje ama mma; bya aphụ ngerengere.

\VS{12}Mkpụkpu ono bẹ e gude igbulọ kpụ-pheta mgburugburu. Igbulọ ọbu haẹpho mebyikpọo kẹ phengara. E bua ya ọnu-abata uzi iri l'ẹbo. E ye ụnwu-ojozi-imigwe iri l'ẹbo g'ẹphe cheje ọnu-abata iri l'ẹbo ono nche. L'ọnu-abata ono ẹphe n'iri l'ẹbo bẹ e degbachaaru ẹpha ipfu iri l'ẹbo ono, dụ lẹ Ízurẹlu l'ẹhu l'ẹhu.

\VS{13}E bua ọnu-abata ẹto l'ụzo ọphu gharu iphu l'ụzo ẹnyanwu awawa; a bya ebua ọnu-ụzo ẹto l'ụzo ẹnyanwu arịba; bya ebua ọnu-ụzo ẹto l'ụzo isheli; bya ebua ọnu-ụzo ẹto l'ụzo ndọhali.

\VS{14}Ọ bụru mkpuma iri l'ẹbo bẹ e gude tụa ọkpa igbulọ mkpụkpu ono mgburugburu. Mkpuma ono ẹphe n'iri l'ẹbo bẹ e deshiru ẹpha ndu-ishi-ozi iri l'ẹbo; mbụ ndu-ishi-ozi Nwatụru ono.


\par }{\PP \VS{15}Ojozi-imigwe ono, shi epfu anụ mu nụ ono bẹ gude ogugu mkpọla-ododo, oo-gude tụ̀á mkpụkpu ono yẹle ọnu-abata iya yẹle igbulọ iya kpọo.

\VS{16}Mkpụkpu ono nweru mgburẹku ẹno, haẹpho ẹnya nhamụnha. Ọ bya egude ogugu tụ̀á ya. Iphe, ọ dụgbaa l'ogologo iya mẹ uswekete iya mẹ eli iya mẹkwapho ọsa iya bụru ụnu manyịru ugbo ẹto lẹ manyịru ụkporo iri l'ise.

\VS{17}Ọ bya atụ̀a igbulọ iya; igbidigbi iya dụ ntụ ọkpa ụkporo labọ lẹ ntụ ọkpa ẹsato lẹ gẹ ndiphe atụje iphe. Noo g'ojozi-imigwe ono tụru iya.

\VS{18}Iphe, e gude kpụa igbulọ ono bụru mkpuma jiásùpà. Mkpụkpu l'onwiya bụru mkpọla-ododo bẹ e gude mee ya. Ọ nọdu aphụ ngerengere g'onyo.

\VS{19}Ọkpa igbulọ ono bẹ e gudegbaa mkpuma, dụ iche iche, ereshigbaa ire ike bya aphụgbaa ngerengere gude mee ya; ọ nọdu ama mma. Mkpuma ono kẹ mbụ bụ jiásùpà; k'ẹbo bụru sáfàyà; k'ẹto bụru ágètù; k'ẹno bụru émèràlụ̀dú;

\VS{20}k'ise bụru ónìkùsù; k'ishii bụru kanélìyànù; k'ẹsaa bụru kìrísòlàyìtù; k'ẹsato bụru bérìlù; kẹ tete bụru tópàzù; k'iri bụru kìrísòpùràsù; k'iri lẹ nanụ bụru jiásìntù; k'iri l'ẹbo bụru ámìtìsùtù.

\VS{21}Ọnu-ụzo iri l'ẹbo ono bụru igopoto iri l'ẹbo bẹ e gude mee ya. Ọnu-ụzo ono ẹphe n'iri l'ẹbo l'ẹhu l'ẹhu bụkotaru igopoto lanụ bẹ e gude mee ya. Ọma oji ime mkpụkpu bụru mkpọla, guru egugu bẹ e gude mee ya. Ọ nọdu aphụ kẹ ngerengere g'onyo.


\par }{\PP \VS{22}Ọphu ọ dụdu eze-ụlo Chileke, mu hụmaru l'ime mkpụkpu ono; kẹle Nnajịuphu bụ Chileke, bụ iya bụ Ọkalibe-Kakọta-Ike yẹe Nwatụru ono bụwaa eze-ụlo Chileke kẹ mkpụkpu ono.

\VS{23}Mkpụkpu ono ta adụedu iphe, o gude ẹnyanwu eme; ọphu ọ dụkwapho iphe, o gude ọnwa eme. Noo kẹle ogbu-nwịinwii Chileke bẹ echiwa l'ime iya. Nwatụru Chileke ono bụru ìphóró, e gude aphụ ụzo.

\VS{24}Ọ bụru ìphóró, shi lẹ mkpụkpu ono bẹ ọhamoha e-gude nọdu ndzụ. Iphe, bụkpoo ndu eze, nọkota lẹ mgboko evukọo ọdu-biribiri phẹ vubata l'ime mkpụkpu ono.

\VS{25}Ọnu-abata mkpụkpu ono e-ghekọtajeru ọnu tekenteke; kẹle ẹnyashi ta abyakpọdaanu adụ l'ẹka ono.

\VS{26}Ọhamoha, dụ l'eliphe bẹ a-tụko ọdu-biribiri, ẹphe nweru enweru vutakọta bya akụbe lẹ mkpụkpu ono; ẹphe akwabẹ mkpụkpu ono ùbvù.

\VS{27}Ọle ọ tọ dụkwanu iphe, aasọ nsọ, byaru abahụ lẹ mkpụkpu ono. Onye eme ẹjo ememe m'onye adzụ ụka bẹ e te ekwekwa g'ọ bahụ iya. Ndu a-bahụ iya nụ kpoloko bụepho ndu e deru ẹpha phẹ l'ẹkwo Nwatụru ono, bụkwanu ẹka e deshiru ẹpha ndu a-nọ ndzụ ojejoje.




\par }\Chap{22}{\PP \VerseOne{1}Tọbudu iya bụ; ojozi-imigwe ono bya egoshi mu nggele, bụ iya bụ mini ọbu, l'anụje ndzụ ojejoje ọbu. O doẹpho rịsaa aphụepho kẹ ngerengere g'onyo. Ọ bụru ẹka o shi asọfuta bụ l'aba-eze Chileke yẹe kẹ Nwatụru onoya.

\VS{2}Mini ono nọdu asọepho l'echi oji mkpụkpu onoya. Oshi, anụje ndzụ ojejoje pfụgbaaru nggele ono ibe k'ẹbo ẹbo. Oshi ono amịje uzi akpụru iri l'ẹbo, dụgbaa iche iche bya amị nno l'ọnwa l'ọnwa ugbo iri l'ẹbo l'apha. Ọ bụru ẹkwo oshi ono bẹ aakpatajẹ gude mebe ọhamoha ọbvu l'iphe, eme phẹ nụ; ẹphe ewekọrohu.

\VS{3}Ọphu ọ dụdu iphe, Chileke tụru ọnu anọdubaa l'ime mkpụkpu ono.

\par }{\PP Iphe, a-dụ lẹ mkpụkpu ono bụ aba-eze Chileke yẹe kẹ Nwatụru ono. Ndu ejeru iya ozi a-nọdu abarụ iya ẹja.

\VS{4}Ndu ono, ejeru iya ozi ono a-hụmaje iya l'iphu l'iphu. Ẹpha iya bẹ ee-dechaa phẹ l'egedegee ọnu-iphu.

\VS{5}Ẹnyashi ta adụhedu. Mkpa ìphóró orọku; ọzoo k'ẹnyanwu ta adụeduru phẹ ọzo; kẹle Nnajịuphu, bụ Chileke l'a-bụru ìphóró phẹ. Ẹphe abụru eze jasụ lẹ tuutuutuu lẹ mịimiimii.


\par }{\SH Abyabya Jizọsu
\par }
{\PP \VS{6}Noo ya; ojozi-imigwe ono sụ mu: “Opfu-a g'ọ ha bụkotakwa ọkpobe-opfu bya abụru opfu, gbaru kẹ g'e gude iya ẹka. Lẹ Nnajịuphu, bụ iya bụ Chileke ono anụje ndu ono, epfuchiru iya nụ Unme iya ono bẹ ziakwaru ojozi-imigwe g'ọ bya egoshi ndu ejeru yẹbe Nnajịuphu ono ozi iphe, adụedu g'ọo-nọ-beru l'oomee.”


\par }{\PP \VS{7}“Lekwa; mu abyakwaa ẹgwegwa! Ẹhu-ụtso bẹ a gọru nụ onye emeje iphemiphe-a, e deru l'ẹkwo mpfuchiru-a.”


\par }{\PP \VS{8}Mụbe Jiọnu gẹdegede bụ onye nụmakotaru iphemiphe-a lẹ nchị mu; bya ahụma iya l'ẹnya. Mu nụmachaa ya ono bya ahụmachaa ya ono; mu daa kpurumu l'iphu ojozi-imigwe ono, goshiru mu iya nụ ono jeshiaru iya abarụ ẹja.

\VS{9}Ọ sụ mu: Te ejekwa ememe! “Ọ kwa gẹ gụbedua unu l'ụnwunna ngu bụ ndu ejeru Chileke ozi-a bụ gẹ mbẹdua bụkwapho onye ejeru Chileke ozi; mbụ ụnwunna ngu bụkwa ndu ono, epfuchiru Chileke mẹ ndu ọzo, emeje iphe, ẹkwo-a pfuru. Ọo Chileke bẹ ịi-bachiaru ẹja.”

\VS{10}Ọ sụ mu: “G'ọ tọ dụkwa opfu, e deru l'ẹkwo-a mẹ nanụ, ii-domi edomi. Lẹ teke iphemiphe-a e-mekọta bẹ dụkwaa ntse.

\VS{11}G'iphe, bụ ndu emeje ẹjo-iphe kwaẹkwapho l'eme ẹjo-iphe, ẹphe eme. Gẹ ndu eme umere, rehuru erehu kwaẹkwapho l'eme ẹjo umere, rehuru erehu, ẹphe eme. Gẹ ndu ọphu pfụbekwanuru-ẹka-ọto l'iphu Chileke gudeẹpho ẹka phẹ g'ẹphe gude iya. G'onye doberu onwiya Chileke iche dobeẹkwarupho onwiya Chileke iche g'o doberu iya.


\par }{\PP \VS{12}“Mu sụru-a; mu abyaakwaa nta-a nta-a! Mu -byatashia bẹ mu e-gude iphe obunggo, mu e-bu onyenọnu nggo g'iphe, o meru gbaru.

\VS{13}Ọ kwa mbẹdua bụ Alụfa bya abụru Omega. Mu bụ onye Ivuzọ bya abụru onye Ikpazụ. Ọ bụru mu bụ mgbube ishi iphemiphe; bya abụru mu bụ ẹka iphemiphe sụberu ishi.”


\par }{\PP \VS{14}Ẹhu-ụtso, bẹ a gọru nụ ndu asajẹ awurukpata uwe phẹ l'ọocha kẹ pemu pemu; kẹle ọo phẹ bẹ ee-kwe g'ẹphe wọtaje akpụru, oshi ono, anụje ndzụ ojejoje ono mịtaru; rije. Ọ bụru phẹ bẹ ee-kwe g'ẹphe shi l'ọnu-ụzo bahụ l'ime mkpụkpu ono, Chileke nọ ono.

\VS{15}Obenu lẹ ndu ono, bụ nkụta ono; mẹ ndu mgbashị ono; mẹ ndu apharwụshi onwophẹ ẹphe l'ụnwanyi; mẹ ndu egbu nemadzụ; mẹ ndu anọduje agwaphe iphe; mẹ ndu abụjeru; onye ọzo -nọdu adzụ ụka l'ọotso phẹ ụtso; tẹme ẹphe nọdu adzụ ụka l'onwophẹ; ndu ono g'ẹphe ha bụ l'azụ mkpụkpu ono bẹ ẹphe a-nọdu.


\par }{\PP \VS{16}“Ọ kwa mbẹdua, bụ Jizọsu gẹdegede bẹ ziru ojozi-imigwe mu g'ọ bya emee g'unubẹ Chịochi makọtaru iphemiphe-a. Mu bụ eri Dévidi bya abụru oshilọkpa iya. Mu bụkwarupho kpokpode nchi-abọhu ono, anọduje eke paapaapa onoya.”


\par }{\PP \VS{17}Unme Chileke ono yẹe nwanyị ọ̀phúú ono tụko sụ: “Bya-o!” G'onye nụmakpooru iphe-a sụ: “Bya-o!” G'onye ẹgu mini agụ byakwa! G'onye ọ dụ iya g'ọ bya byakwa g'e kee ya ya kẹ mmanụ g'ọ ngụa. Ọ kwa mini ono anụje ndzụ ojejoje.


\par }{\SH Mkpọchi-ishi iya
\par }
{\PP \VS{18}Iphe, bụ onye anụ opfu-a, e dekọtaru l'ẹkwo-mpfuchiru-a; bẹ mu alọ ẹka lẹ nchị. Onye bụ onye yekwarụ iphe, l'iphe-a, e deru l'ẹkwo-a bẹ Chileke e-yekwakwa iphe, l'iphe, bụkotakpoo ẹjo iphe-ẹhuka, e pfukọtaru opfu iya l'ẹkwo-a; tụko iya byabẹ onye ono l'ishi.

\VS{19}Teke ọ dụkwanuru onye wofuru iphe ewofu l'ẹkwo mpfuchiru-a bẹ Chileke e-wofukwa okiphe onye ono l'akpụru, ọ mịtaru; mbụ oshi ono, anụje ndzụ ojejoje ono; oshi ono, e pfuru opfu iya l'ẹkwo-a; wofukwaphọ okiphe nkiya lẹ mkpụkpu, dụ nsọ ono, bụkwapho iphe, e pfuru opfu iya l'ẹkwo-a.


\par }{\PP \VS{20}Ọo onye ono, meru g'a maru l'iphemiphe-a bụkota ọkpobe-opfu bẹ sụru: “Ee; mu abyaakwaa nta-a nta-a.”

\par }{\PP O noo g'ọ dụ. “Jiko bya; Nnajịuphu, bụ Jizọsu!”


\par }{\PP \VS{21}Gẹ Nnajịuphu, bụ Jizọsu; bya abụru Kéreshi meeru unu eze-iphe-ọma g'unu ha. Nokwa g'ọ dụ.

\par }