Yeésu Krísto-dɛ́ɛ Laabáárʊ Kífeńgi
Yʊháánɩ
waaŋmáa kɩ nɛ́
Naanɩ́ na ɖɩbáázɩ nɛ́
Tákaraɖá kɩna kɩ́nŋmatɩ́ Ɖádʊ́ʊ Yeésu Krísto-dɛ́ɛ tɔ́m gɛ. Yʊháánɩ waaŋmaa ná kɩ. Njííla-dɛ́ɛ tákaraɖá naaza ńgɩ nbɩlɛ́. Yʊháánɩ weení waaŋmáa kɩ nɛ́ fʊngɛ́ɛ Ɖádʊ́ʊ Yeésu Krísto-dɛ́ɛ tɩndʊ́ʊ gɛ. Wenbí Yeésu waalá bɩ adɛ laadɔ́ɔ-rɔ cé nɛ́-dɛ́ɛ tɔ́m gɛ waaŋmátɩ.
Ɩdɛ́ɛ ŋmáádɩ-daá nɛ́, wɔɔzɔ́ɔ́lɩ ɩwɩ́lɩ wenbá barɩ́ŋa sɩ bakála kɩ nɛ́ sɩsɩ Yeésu kɛ́ɛ na Krísto yáá Mesíya, bugutoluú sɩsɩ Lɛɛrʊ́ weení Ɩsɔ́ɔ weegédíri yɩ nɛ́. Ɩgɛ́ɛ Ɩsɔ́ɔ Biyaalʊ́ gɛ; ngɛ wɔɔgɔ́nɩ ɖúúlínya-daá gɛ sɩsɩ iyéle ɩráa ɩtɩlɩ́ toovonúm, bɩka ɩwɩ́lɩ wɛ nɩ́bááwʊ kínbonáa weezuú-daá nɛ́. Ɩrʊ́ weení ɩrɩ́ŋa waava yɩ toovonúm nɛ́, bʊdʊ́ʊ tɛ́ndɛlɛ́ŋ kɛtɛngɛrɛ, amá, wónÿuúu weezuú kɩ́dɛ́ndɛŋ́ nɛ́.
Yʊháánɩ wánwɩlɩ́ɩ tákaraɖá kɩna kɩdaá sɩsɩ tɩmɛ́ kʊ́bɔná Yeésu waalá nɛ́ waabá gɛ aɖɔ́ɔ: bɛɛ maamááciwá na mááɖéwá. Ngɛ a bɔɔdɔ́ sɩsɩ baŋmáa arɩ́ŋa tákaraɖáwá-daá, ɖúúlínya kɩna kɩ́dɔnmɔwʊ́ na basɩ́ɩ tɩ. Tɩmɛ́ amʊ́ ánwɩlɩ́ɩ kʊ sɩsɩ Yeésu ɩbá ɩgɛ́ɛ Ɩsɔ́ɔ Biyaalʊ́ toovonúm.
1
Ŋmatɩrɛ wenɖé ɖɩgɛ́ɛ ɩráa-dɛ́ɛ ɖɛnyɛm na weezuú nɛ́
1 Bɩgabaazɩya naanɩ́ na balá báa wenbí nɛ́, weení bánÿaá yɩ sɩsɩ Ŋmatɩrɛ nɛ́, ɩvʊnwɛ. Ɩ́vʊnna Ɩsɔ́ɔ bɔwɛ ná, bɩka ɩvʊngɛ́ɛ Ɩsɔ́ɔ. 2 Ɩ́vʊnna Ɩsɔ́ɔ bɔwɛ ná bɩgabaazɩya. 3 Ɩnáábɩ́lɛ́ Ɩsɔ́ɔ waabaná ɩlá báa ngbetíi, bɩka nabʊ́rʊ fɛ́yɩ́ waalá bɩ ɩdabaná yɩ nɛ́. 4 Ɩjɔ́ gɛ weezuú fʊnwɛ bɩka weezuú kɩḿ kɩvʊngɛ́ɛ na kʊ ɩráa-dɛ́ɛ ɖɛnyɛm. 5 Ɖɛnyɛm wónlosí temenuú-daá, amá, temenuú tamʊ kɩ. 6 Ɩrʊ́ naárʊ wɔɔgɔnɩ ná, ɩrʊ́ ɩmʊ́, Ɩsɔ́ɔ weegédíri ná yɩ, ɩyɩ́ɖɛ gɛ Yaayá. 7 Wɔɔgɔ́nɩ nɛ́, seríya lɩzɩ́ɩ gɛ wɔɔgɔ́nɩ. Wɔɔgɔ́nɩ gɛ sɩ ɩlɩzɩ́ weení ɩgɛ́ɛ ɩráa-dɛ́ɛ ɖɛnyɛm nɛ́ seríya, na ɩmʊ́ ɩdɛ́ɛ seríya-rɔ nɛ́, ɩráa ɩfa ɩlɛ́ toovonúm. 8 Bɩdɛkɛ́ɛ ɩmʊ́ ɩdɩtɩŋa ɩgɛ́ɛ na kʊ ɩráa-dɛ́ɛ ɖɛnyɛm, amá, wɔɔgɔ́nɩ gɛ sɩ ɩlɩzɩ́ weení ɩgɛ́ɛ ɩráa-dɛ́ɛ ɖɛnyɛm nɛ́ seríya. 9 Weení ɩgɛ́ɛ ŋmatɩrɛ nɛ́ kɛ́ɛ na kʊ ɖɛnyɛm toovonúm ńgɩ, wenkí kɩ́ngɔnɩ́ ɖúúlínya-daá bɩka kínlosí ɩráa rɩ́ŋa nɛ́.
10 Weení bánÿaá yɩ sɩsɩ Ŋmatɩrɛ nɛ́ fʊnwɛ ɖúúlínya-daá, bɩka ɩnáábɩ́lɛ́ Ɩsɔ́ɔ waala ná ɖúúlínya. Amá, ɖúúlínya-daá ɩráa tatɩlɩ́ yɩ. 11 Wɔɔgɔ́nɩ ɩdɩtɩŋa ɩdɛ́ɛ, amá, ɩdɛ́ɛ-ńba weegízi badamʊ yɩ. 12 Ngʊ́ nbɛ́ɛ nɛ́, badaá nɛbɛ́rɛ weedísi bamʊ yɩ, bafa yɩ toovonúm. Wenbá beedísi bamʊ yɩ bafa yɩ toovonúm nɛ́, waava wɛ yíko sɩsɩ bábɩsɩ Ɩsɔ́ɔ-dɛ́ɛ bíya. 13 Bɛdɛ́ɛ baabɩ́sɩ Ɩsɔ́ɔ-dɛ́ɛ bíya nɛ́ tɛkɛ́ɛ ɩrʊ́-dɛ́ɛ sɔɔlɩ́m, yáá alʊ́ na abaalʊ́ bɛdɛ́ɛ yoozí, amá, Ɩsɔ́ɔ tɩtɩŋa weeyele ná babɩ́sɩ ɩdɛ́ɛ bíya.
14 Weení bánÿaá yɩ sɩsɩ Ŋmatɩrɛ nɛ́, waabɩ́sɩ ɩrʊ́ ɩkɔ́nɩ ɩcɔ́ɔ ɖɔ́lɔ́wʊ́táá. Ngɛ ɖááná ɩdɛ́ɛ ásícé. A nyááná yɩ, kʊnyɔnnɩɩrɛ́ na toovonúm riké nbɩlɛ́! Ɩdɛ́ɛ ásícé kɩḿ kɩɩlɩɩná Caáwʊ-jɔ́ gɛ. Ásícé wenkí Caáwʊ weejéle ɩgʊ́ɖʊmɔ́ɔ nɛ́ nbɩlɛ́. 15 Yaayá waaŋmátɩ na ɖóni ɩlɩzɩ́ yɩ seríya sɩsɩ: «Ɩdɔ́m gɛ máávʊ́ńveeri mɩ́ɩ sɩsɩ mɔ́wɔ́rɔ́, weení sɩ ɩkɔ́nɩ nɛ́, waagɩ́lɩ ma; káma, ɩvʊnwɛ naanɩ́ gɛ baalʊ́rʊ ma.» 16 Ɖárɩ́ŋa ɖééɖí ɩgʊnyɔnnɩɩrɛ́-dɛ́ɛ ɖɔɔmɩ́nɩ-dɛ́ɛ alɩbáráka, bɩdɛkɛ́ɛ kʊ́ɖʊńbɩ ngʊ́ bɩdɛkɛ́ɛ nabʊ́lɛ. 17 Káma, Múúsá gɛ Ɩsɔ́ɔ waabaná icéle ɖáa ɩdɛ́ɛ Mará, amá, Yeésu Krísto gɛ Ɩsɔ́ɔ waabaná ɩwɩ́lɩ ɖáa ɩdɛ́ɛ kʊnyɔnnɩɩrɛ́ na ɩdɛ́ɛ toovonúm. 18 Naárʊ tanáá ta Ɩsɔ́ɔ kɛtɛngɛrɛ. Ɩsɔ́ɔ Biyaalʊ́ kʊ́ɖʊḿ weení ɩwɛná yɩ ɩgɛ́ɛ Ɩsɔ́ɔ bɩka ɩwɛ Ɩsɔ́ɔ-jɔ́ nɛ́, weeyéle ná ɖɩtɩlɩ́ yɩ.
Yaayá-dɛ́ɛ seríya waalɩzɩ́ kɩ nɛ́
(Ɩbɛ́ɛ́ŋ Mat 3.1-12; Mrk 1.1-8; Lúk 3.1-18 ɖʊɖɔ)
19 Ɩbɛ́ɛ seríya wenkí Yaayá waalɩzɩ́ kɩ sáátɩ wenkí Yahúúɖuwá waagálɩ́zɩ́ Ɩsɔ́ɔ sarásɩ lanɖáa na Léévi bíya Yerusalɛ́ɛm bekédiri ɩjɔ́ bɔbɔ́ɔ́zɩ yɩ sɩsɩ: «Nyɔ́ɔ́ gɛ weení» nɛ́. 20 Ɩdamʊ́sɩ wɛ, waabá gɛ ifééri wɛ toovonúm sɩsɩ: «Bɩdɛkɛ́ɛ mɔ́ɔ́ gɛ Lɛɛrʊ́.» 21 Ngɛ bɛlɛ́ bɔɔbɔ́ɔ́zɩ yɩ sɩsɩ: «A bɩlɛ́ nɛ́, nyɔ́ɔ́ gɛ Elíya?» Ngɛ woobúsi wɛ sɩsɩ: «Aayɩ́, bɩdɛkɛ́ɛ mɔ́ɔ́ gɛ Elíya.» Ngɛ bɔɔdɔ́bɔɔzɩ yɩ sɩsɩ: «Nyánáábɩ́lɛ́ anɖébi?» Ngɛ Yaayá sɩsɩ: «Aayɩ». 22 Ńna gɛ bɔɔbɔ́ɔ́zɩ yɩ sɩsɩ: «Nyɔ́ɔ́ gɛ weení. Feeri ɖáa, na ɖɩbɩ́ɩ́zɩ ɖukóbusi wenbá beegédiri ɖáa nɛ́. Weení gɛ nyɔ́ɔ́ nyádɩtɩŋa nyánmaazɩ́ sɩsɩ nyɛ́gɛ́ɛ.» 23 Ngɛ Yaayá sɩsɩ: «Mɔ́ɔ́ gɛ weení wóngoó tɛɛwʊ́lɔ́ɔ́-daá sɩsɩ:
“Ɩgbɩ́ɩ́rɩ Ɖádʊ́ʊ-dɛ́ɛ nɩ́bááwʊ kɩsɩ́ɩ́zɩ kazɔ́ɔ,”
ńŋɩnáa anɖébi Esáya waaŋmátɩ nɛ́.»
24 Wenbá beegédiri wɛ Yaayá-jɔ́ nɛ́ badaá, Faríizi ńba wɛ. 25 Ngɛ bɛlɛ́ bɔɔbɔ́ɔ́zɩ yɩ sɩsɩ: «A bɩdɛkɛ́ɛ nyɔ́ɔ́ gɛ Lɛɛrʊ́, ngʊ́ bɩdɛkɛ́ɛ nyánáábɩ́lɛ́ Elíya, cáńfáná anɖébi, bɩlɛ́ nɛ́ ngbetíi-rɔ gɛ nyénliríi ɩráa lɩ́m-daá nyɔ́nzɔ́ɔ wɛ túúbá lɩ́m.» 26 Ngɛ Yaayá woobúsi wɛ sɩsɩ: «Mɔ́ɔ́ nɛ́, lɩ́m-daá gɛ ménliríi mɩ́ɩ mɔ́nzɔ́ɔ mɩ́ɩ túúbá lɩ́m; mɩ́lɔ́wʊ́táá, naárʊ wɛ mɩ́ɩ́sɩ yɩ. 27 Mɔ́wɔ́rɔ́ nɛ́, sɩ ɩkɔnɩ ná, amá, mádatála mobóɖi ɩdakaḿwá.» 28 Betáániya tɛɛbiiyá-daá, Yɔrɔdáanɩ buwá-dɛ́ɛ fúu lí ńgɩ-rɔ, lénlé Yaayá wénliríi ɩráa lɩ́m-daá nɛ́ gɛ bɩ́ngalám bɩlɛ́.
Bɛ́ngɛɛzɩnáa Yeésu Ɩsɔ́ɔ-dɛ́ɛ Fée-bú
29 Kiivé nɛ́, Yaayá waana Yeésu wɛ́ngɛɖɛɛ́ ɩjɔ́ nɛ́, ngɛ sɩsɩ: «Ɩbɛ́ɛ Ɩsɔ́ɔ-dɛ́ɛ Fée-bú weení wɛ́njɛ́m ɩráa-dɛ́ɛ alaháácɩ́wá nɛ́. 30 Ɩdɔ́m gɛ mááŋmátɩ mɩ́ɩ sɩsɩ mɔ́wɔ́rɔ́, naárʊ wɔ́ngɔnɩ́, bʊdʊ́ʊ waagɩ́lɩ ma, káma, ɩvʊnwɛ naanɩ́ gɛ baalʊ́rʊ ma. 31 Mɔ́ɔ́ mádɩtɩŋa mááfʊnzɩ weení ɖéyí‑ɖéyí bɩɩbá bɩgɛ́ɛ nɛ́; amá, mɔ́ɔ́gɔ́nɩ sɩ melíri ɩráa lɩ́m-daá gɛ na meyéle Israyɛ́ɛlɩ zamɔ́ɔ ɩtɩlɩ́ yɩ.»
32 Ngɛ Yaayá waadáŋmatɩ sɩsɩ: «Mááná Kezeŋa Ɖacɩrɩ‑cɩrɩ ńga waagálɩɩ ɩsɔ́ɔ́dáá nyazɩ ɖuvóóre kʊ́fʊlʊńɖɛ bɩlɛ́, kɔkɔ́nɩ kɔcɔ́ɔ ɩrɔɔzɩ́. 33 Mɔ́ɔ́ mááfʊnzɩ weení bʊdʊ́ʊ kɛ́ɛ nɛ́, amá, weení weegédíri ma sɩ melíri ɩráa lɩ́m-daá nɛ́, weevééri ma sɩsɩ: “Weení ɩrɔɔzɩ́ sɩ ńna Kezeŋa Ɖacɩrɩ‑cɩrɩ ńga ikédi kɔkɔ́nɩ kɔcɔ́ɔ nɛ́, ɩlɛ́ wénliríi kʊ ɩráa Kezeŋa Ɖacɩrɩ‑cɩrɩ ńga-daá.” 34 Mááná bɩlɛ́ na máázá, bʊrɔɔzɩ́ gɛ mánlɩzɩ́ɩ seríya sɩsɩ ɩnáábɩ́lɛ́ Ɩsɔ́ɔ Biyaalʊ́.»
Yeésu-dɛ́ɛ wanbaaráa kaɖaa ńba
35 Kiivé nɛ́, Yaayá tɔrɔwɛ ńna ɩ́na ɩwanbaaráa nɔɔ́lɛ 36 gɛ waana Yeésu wɛ́nɖɛɛ́; ngɛ sɩsɩ: «Ɩbɛ́ɛ Ɩsɔ́ɔ-dɛ́ɛ Fée-bú.» 37 Yaayá-dɛ́ɛ wanbaaráa nɔɔ́lɛ bɛḿ baanɩ́ɩ bɩlɛ́ nɛ́, ngɛ baagʊrʊ́ bofu Yeésu. 38 Yeésu wɛɛgɛ́ɛ́zɩ ɩbɛ́ɛ́ŋ ɩwɔ́rɔ́ nɛ́, waana sɩsɩ bogovóo yɩ, ngɛ sɩsɩ: «We gɛ mɩ́njáádɩ.» Ngɛ boobúsi yɩ sɩsɩ: «Ráabi, lé gɛ nyɛ́dɛ́ɛ.» (Ráabi kutoluú gɛ sɩsɩ Mará wɩlɩɖʊ́). 39 Ngɛ Yeésu wɔɔdɔ́ wɛ sɩsɩ: «Ɩgɔ́nɩ, mɩ́nganáa.» Ngɛ boobó ɖʊɖɔ bana lénlé Yeésu wɛ nɛ́; ngɛ bɔɔjɔ́ɔ ɩjɔ́ bɩdɛ́ɛ wɩ́rɛ ɖɩḿ. Ɖaanɩ́ŋa kéréfu natɩ́náázá bɩlɛ́ gɛ bɩ́nlám bɩlɛ́.
40 Wanbaaráa nɔɔ́lɛ wenbá baanɩ́ɩ Yaayá waaŋmátɩ na bakʊrʊ́ bofu Yeésu nɛ́ badaá naárʊ gɛ bánÿaá sɩsɩ Andirée. Andirée ɩmʊ́ ɩwɛná igoobú bánÿaá ɩlɛ́ sɩsɩ Simɔ́ɔnɩ Pétro. 41 Igoobú Simɔ́ɔnɩ ɩmʊ́ gɛ waaɖáa náa ifééri yɩ sɩsɩ baana Krísto. Krísto kutoluú gɛ sɩsɩ Lɛɛrʊ́. 42 Ngɛ wɔɔgbɔ́ɔ Simɔ́ɔnɩ iboná Yeésu-jɔ́. Yeésu waana yɩ nɛ́, wɛɛbɛ́ɛ́ŋ yɩ, ngɛ wɔɔdɔ́ yɩ sɩsɩ: «Nyɔ́ɔ́ gɛ Simɔ́ɔnɩ, Yʊháánɩ biyaalʊ́; sɩ bayáa nya gɛ sɩsɩ Kéfáasɩ.» Kéfáasɩ kutoluú gɛ sɩsɩ Bʊ́ʊ́rɛ.
Yeésu waayáa Filíipu na Natanayɛ́ɛlɩ
43 Kiivé nɛ́, Yeésu waaɖʊ sɩ wɛ́nɖɛɛ́ Galilée laadɔ́ɔ-daá, ngɛ waana Filíipu. Ńna gɛ wɔɔdɔ́ yɩ sɩsɩ: «Kovu ma!» 44 Filíipu-dɛ́ɛ gɛ Bɛtɩsayɩdáa, Andirée na Pétro bɛdɛ́ɛ tɛɛbiiyá. 45 Filíipu wɔɔgɔ́nɩ ɩna Natanayɛ́ɛlɩ, ngɛ weevééri yɩ sɩsɩ: «Weení ɩdɔ́m baaŋmáa Múúsá-dɛ́ɛ Mará na anɖébiwá-dɛ́ɛ tákaraɖáwá-daá nɛ́, ɖááná yɩ, Yeésu Nazarɛ́ɛtɩ ńnɩ́ gɛ, Ísifu biyaalʊ́.» 46 Ngɛ Natanayɛ́ɛlɩ sɩsɩ: «Kazɔ́ɔ ńbɩ nabɩ́rɩ wánbɩɩzɩ́ bɩkálɩ́ɩ́ná Nazarɛ́ɛtɩ nbɩlɛ́?» Ńna gɛ Filíipu sɩsɩ: «Kɔnɩ na ngáná.»
47 Yeésu waana Natanayɛ́ɛlɩ wɛ́ngɛɖɛɛ́ ɩjɔ́ nɛ́, ngɛ wánŋmatɩ́ ɩdɔ́m sɩsɩ: «Bɛɛ Israyɛ́ɛlɩ bú tɩtɩŋa nɖɔ́; ɩrʊ́ weení ɩ́dɛ́nbɛlɩ́ bʊbɔ́tɩ kɛtɛngɛrɛ nɛ́.» 48 Ngɛ Natanayɛ́ɛlɩ wɔɔbɔ́ɔ́zɩ yɩ sɩsɩ: «Lénlé gɛ nyányɩ ná ma.» Ńna gɛ Yeésu sɩsɩ: «Naanɩ́ na Filíipu ɩyáa nya nyɔ́gɔwɛ figíyée tɩɩwʊ́-dɛ nɛ́, máávʊ́ńgánaa nya.» 49 Ńna gɛ Natanayɛ́ɛlɩ wɔɔdɔ́ yɩ sɩsɩ: «Kʊ́bɔnɩ́, nyɔ́ɔ́ gɛ Ɩsɔ́ɔ Biyaalʊ́, nyɔ́ɔ́ gɛ Israyɛ́ɛlɩ wúro.» 50 Ngɛ Yeésu woobúsi yɩ sɩsɩ: «A bɩlɛ́, méévééri nya sɩsɩ mááná nya figíyée tɩɩwʊ́-dɛ nɛ́-rɔ gɛ nyáává toovonúm ɖɔ́? Tɔ́ɔ, nyɔ́ngɔnɩ́ ńna wenbí bɩɩjɛzɩ́ ɖɔ́ nɛ́.» 51 Ngɛ waadásɩ ɩtɔ́ sɩsɩ: «Ménveerím mɩ́ɩ toovonúm sɩsɩ mɩ́ngɔnɩ́ ɩna ɩsɔ́ɔ́dáá tʊláa, bɩka Ɩsɔ́ɔ-dɛ́ɛ malááyɩ́kawá wéndím bángbanáa Ɩrʊ́ Biyaalʊ́.»