47
1 Ngɛ Ísifu waanyʊʊ́ ɩkʊrʊ́ ibó ikéveeri wúro Farawʊ́na sɩsɩ: «Majaa na mogoobíya baagágʊ́rʊ́ Kanáanɩ bɔkɔ́nɩ bɔmɔɔná ma cé. Bɔɔgɔ́nɩ bágana bavʊ́ńdɩ kpɩná; bɩɩlá bɩ: fééni, nemísi, na náánɩ, na bɛdɛ́ɛ ɖɔ́ɔ́lɛ rɩ́ŋa. Mánŋmatɩ́ nya ɖɔ́ nɛ́ báńdálɩ́ bɔgɔwɛ Goséníi.»
2 Naanɩ́ Ísifu ibó ikéveeri wúro Farawʊ́na bɩlɛ́ nɛ́, wɛɛgbɛdɩ́na ɩɖawaalɩnáa nɔɔ́nʊ́wá gɛ ɩkáwɩlɩ wúro ɩmʊ́. 3 Wúro waana bɛlɛ́ bɩlɛ́ nɛ́, ngɛ wɔɔbɔ́ɔ́zɩ wɛ sɩsɩ tɩmɛ́rɛ wenɖé gɛ mɩ́nlám. Ngɛ boobúsi yɩ sɩsɩ: «Kʊ́bɔnɩ́, ɖájaájaanáa-dɛ́ɛ tííbí gɛ ɖɔ́ɔ́gbɔ́ɔ; fʊ́ńdɩ kpɩná gɛ ɖéngetí. 4 Nyɔɔ́sɩ wánjaarɩ kʊ Kanáanɩ laadɔ́ɔ hálɩ nyɩ́ɩ́dɩ igúti tɩvɛ́yɩ́ ɖávʊ́ńdɩ kpɩná ɩtɔ́ɔ. Biiyéle ɖáagágʊ́rʊ́ sɩ ɖɩkɔ́nɩ ɖusúu cé. Bɩlɛ́ nɛ́, kʊ́bɔnɩ́, a bɩgɛ́ɛ béndisí, bafa ɖáa nɩ́bááwʊ ɖɩcɔ́ɔ Goséníi fáráńdɩ́.»
5 Ngɛ Farawʊ́na wɔɔdɔ́ Ísifu sɩsɩ: «Njaa na ngoobíya bɔɔgɔ́nɩ bɔmɔɔná nya ɖɔ́ nɛ́, 6 Mɩ́sɩra laadɔ́ɔ rɩ́ŋa cɔɔ́ɔ nyɔ́jɔ́wʊ́ʊ, bɛɛŋ lénlé tɛ́ɛ́dɩ cɔɔ́ɔ kazɔ́ɔ bɩ́nlám nɛ́ nzɩ́ɩ wɛ. A Goséníi ɖʊɖɔ gɛ bɩ́nlám, bánbɩɩzɩ́ bɔcɔ́ɔ, nɔwɛ́ya fɛ́yɩ́. Bɩka, a nyɛ́ɛ́bɛ́ɛ́ŋ bɔlɔwʊtáá ɖʊɖɔ gɛ nyááná wenbá bánbɩɩzɩ́ nɛ́, nlɩzɩ́ bɛlɛ́ béngetí mávʊ́ńdɩ kpɩná.»
7 Bʊwɔ́rɔ́ nɛ́, Ísifu wɔɔgbɔ́ɔ ɩjaa Yaakúbu iboná yɩ ɩkɛ́zɛɛ wúro. Baadála nɛ́, ngɛ Yaakúbu wɛɛzɛ́ɛ wúro na gírímá. 8 Ngɛ wúro wɔɔbɔ́ɔ́zɩ yɩ sɩsɩ: «Bɩ́ɩ́zɩ nŋɩ́nɩ́ gɛ nyɔ́wɛná bɩlɛ́.» 9 Ngɛ woobúsi yɩ sɩsɩ: «Mɛ́dɛ́ɛ kisɔɔ́-daá, mɛ́dɛ́ɛ bɩ́ɩ́zɩ nɩɩ́nʊ́wá na ákoosaaláa (130) nɖɔ́. Máábɩ́ɩ ɖasam; máálá wahála. Mána majaájaanáa ɖɛ́dɛ́ɛ kisásɩ kɛ́ɛ kʊ́ɖʊńsɩ gɛ, amá, mɛ́dɛ́ɛ bɩ́ɩ́zɩ tatála wɛ.» 10 Ngɛ wɛɛzɛ́ɛ wúro Farawʊ́na, ɩcáŋ ɩkálɩɩ.
11 Ísifu sɩ ɩsɩ́ɩ ɩjaa na igoobíya nɛ́, Mɩ́sɩra ɖɩdáarɛ kífeńɖe-daá gɛ waazɩ́ɩ wɛ; Ramɩsɛ́ɛsɩ fáráńdɩ́-daá gɛ waalɩzɩ́ ɩfa wɛ ńŋɩnáa wenbí wúro Farawʊ́na wɔɔdɔ́ nɛ́; 12 ɩfa ɩjaa na igoobíya na bɛdɛ́ɛ zamɔ́ɔ kíɖíím wenbí bɩ́nɖɔɔ́ báa awéní-dɛ́ɛ zamɔ́ɔ nɛ́.
Wenbí Ísifu waalá Mɩ́sɩra-daá nyɔɔ́sɩ sáátɩ nɛ́
13 Bɩɩgɔ́nɩ bʊwɛ nɛ́, ngɛ nyɔɔ́sɩ waabá sɩcáárɩ páá, hálɩ nabʊ́rʊ igúti bɩvɛ́yɩ́ sɩ beɖi; Mɩ́sɩra na Kanáanɩ tɛ́ɛ́dɩ rɩ́ŋa-daá nyɔɔ́sɩ ɩbá sɩ́nwɔ́m. 14 Ngɛ Ísifu woodúúzi liideé Mɩ́sɩra ńba na Kanáanɩ ńba waamʊná yɛ kíɖíídi nɛ́; woodúúzi yɛ bɩtɛ́ nɛ́, ngɛ wɔɔgbɔ́ɔ yɛ iboná wúro Farawʊ́na-jɔ́.
15 Liideé wɛɛdɛ́ Mɩ́sɩra na Kanáanɩ nɛ́, ngɛ Mɩ́sɩra ńba rɩ́ŋa wɔɔgɔ́nɩ befééri Ísifu sɩsɩ: «Báfá ɖáa kíɖíídi. We-rɔ gɛ mɩ́bɛɛ́na ɖáa ɖánzɩ́m nyɔɔ́sɩ, ngʊ́ ɖɛ́vɛ́yɩ́na liideé.» 16 Ngɛ Ísifu woobúsi wɛ sɩsɩ: «A mɩ́dɛfɛ́yɩ́na liideé, ɩgɔná ma mɩ́vʊ́ńdɩ kpɩná na mɔ́ɔ́ mejéle mɩ́ɩ kíɖíídi.» 17 Ngɛ boobó bɔkɔ́gɔ́ná yɩ bavʊ́ńdɩ kpɩná, bɩka ɩlɛ́ icéle wɛ kíɖíídi ɩkɛɛná awéńja, fééni, namɩ́nɩ, náánɩ, na kpangbásɩ. Bɩbɩ́nɩ ɩmʊ́ ɩdaá nɛ́, bɛdɛ́ɛ fʊ́ńdɩ kpɩná gɛ wɛɛgɛɛ ná wɛ kíɖíídi.
18 Bɩ́nɩ ɩmʊ́ wɛɛdɛ́ nɛ́, ngɛ baadákabɩsɩ Ísifu-jɔ́ bɔtɔ́ yɩ sɩsɩ: «Kʊ́bɔnɩ́, ɖádanbá ɖɩmʊ́sɩ nya, ɖɛ́vɛ́yɩ́na liideé nɖɔ́! Ngɛ ɖɛ́dɛ́ɛ fʊ́ńdɩ kpɩná rɩ́ŋa kpátáá wɛ́ńgɛɖɛɛ nyɔ́jɔ́ cé. Lɛlɛɛɖɔ́, ɖóógúti ɖáábá ɖɛ́vɛ́yɩ́na nabʊ́rʊ ɖʊɖɔ, asée ɖádɩtɩŋa na ɖɛ́dɛ́ɛ laadásɩ ɖábáásí. 19 Mɩ́nbɛɛŋ́ ɖáa na mɩ́ɩ́zá ɖɔ́ hálɩ ɖɩsɩ́? Ɩbaná ɖána ɖɛ́dɛ́ɛ laadásɩ mʊ́ʊ bɩka ɩfa ɖáa kíɖíím. A mɩ́ɩ́mʊ́ ɖáa bɩlɛ́, náńta ɖána ɖɛ́dɛ́ɛ laadásɩ ɖɔ́nvɔɔzɩ́ mɩ́ɩ bɩka ɖɩtɔlɩ́ nɛ́. Íkeyéle ɖɛ́dɛ́ɛ laadásɩ ɩwalɩ́ bɩwɩ́lɩ faala; ɩva ɖáa tɔsʊʊ́ ɖuɖúu.»
20 Nyɔɔ́sɩ waabá sɩcáárɩ hálɩ biiyéle báa awéní ɩkpɔ́ɔ ɩvásɩ ɩyá. Ngɛ Ísifu waamʊ Mɩ́sɩra laadásɩ rɩ́ŋa na Farawʊ́na yɩ́ɖɛ-daá. Bɩlɛ́ gɛ bɩɩlá Farawʊ́na iɖi Mɩ́sɩra tɛ́ɛ́dɩ rɩ́ŋa. 21 Ngɛ Ísifu wɔɔgbɔ́ɔ Mɩ́sɩra báa lé-dɛ́ɛ ɩráa ɩbɩsɩná yomáa. 22 Bɩɩga laadásɩ wensí siriké Ísifu tamʊ nɛ́ gɛ sarásɩ lanɖáa-dɛ́ɛ ńzɩ; káma, wɛ́ɖɛ neɖére wɛ bána Farawʊ́na bɔlɔwʊtáá sɩsɩ wánváa kʊ wɛ kíɖíídi. Bɩlɛ́ bʊrɔɔzɩ́ gɛ badayá bɛlɛ́ balaadásɩ.
23 Ngɛ Ísifu wɔɔdɔ́ Mɩ́sɩra ńba sɩsɩ: «Ńŋɩnáa máámʊ́ mɩ́ɩ mɩ́na mɩ́láádásɩ maɖʊ Farawʊ́na ndɛ́ nɛ́, bɛɛ tɔsʊʊ́ nɖɔ́, mɩ́nbɩɩzɩ́ iɖúu fásɩ-daá. 24 A bɩgɛ́ɛ mɩ́ɩ́gɔ́nɩ ɩlɩzɩ́ kíɖíídi, mɩ́ndarɩ́ɩ bɩ nabʊ́nʊ́wá; Farawʊ́na-dɛ́ɛ, kʊ́ɖʊńbɩ, bɩka nabʊ́náázá bɩɩga nɛ́, bɩdaá gɛ mɩ́na míbíya na mɩ́dɛ́ɛ zamɔ́ɔ mínɖíi, bɩka ɩtɔ́sɩ.» 25 Ísifu wɔɔdɔ́ wɛ bɩlɛ́ nɛ́, ngɛ boobúsi yɩ sɩsɩ: «Aayɩ́, nyɛ́ɛ́lɛ́ɛ ɖáa gɛ kʊ́bɔnɩ́. Báa nyééwíi ɖɔ́rɔ́ɔ́zɩ́ ɖɔ́ nɛ́, ɖéédísi sɩsɩ ɖánbɩsɩ́ Farawʊ́na-dɛ́ɛ yomáa.»
26 Bɩdɛ́ɛ tɔ́m tɩḿ gɛ Ísifu waajáŋ ɩkpɔ́ɔ ɩbɩsɩná mará; bɩcáŋ bɩcɔ́ɔ bɩlɛ́ hálɩ na sinje. Mɩ́sɩra tɛ́ɛ́dɩ-daá, báa weení gɛ waalɩzɩ́ kíɖíídi, asée ɩtára bɩ nabʊ́nʊ́wá gɛ, ɩkpɔ́ɔ kʊ́ɖʊńbɩ iboná Farawʊ́na. Sarásɩ lanɖáa riké-dɛ́ɛ fásɩ-rɔɔzɩ́ gɛ Farawʊ́na fɛ́yɩ́na yíko.
Yaakúbu-dɛ́ɛ tɔ́m kɛdɛɛzɩya ńdɩ naanɩ́ ɩlɩ́ɩ weezuú
27 Israyɛ́ɛlɩ ńba waadála Mɩ́sɩra nɛ́, Goséníi fáráńdɩ́ gɛ boozúu, bɩka bakpa laadásɩ. Bɔwɛ ńna nɛ́, baabá balʊ́rʊ ɖabata boyóózi bɔɖɔ́ɔ.
28 Bɩ́ɩ́zɩ ákɩzaalʊʊ́ na nasɩ́lɛ gɛ Yaakúbu wɔɔjɔ́ɔ Mɩ́sɩra. Wɔɔjɔ́ɔ ɖúúlínya-daá nɛ́, bɩ́ɩ́zɩ nɩɩ́nʊ́wá na nɛɛ́lɛ na lʊbɛ (147) gɛ waalá. 29 Sáátɩ wenkí waadɩlɩ́ sɩsɩ ɩdɛ́ɛ sɩ́m waajʊ́ʊ nɛ́, ngɛ weedíri bakáyáa ibiyaalʊ́ Ísifu ɩkɔ́nɩ. Ngɛ weevééri yɩ sɩsɩ: «A nyányɩ sɩsɩ nyáábá nyénwií mɔ́rɔ́, nkalɩ́ɩ mɔ́wɔ́rɔ́; mʊná nɖʊ nyánʊ́ʊ́nɩ móyúúre-dɛ* sɩsɩ ńdénbiḿ ma Mɩ́sɩra laadɔ́ɔ-daá cé. 30 A máázɩ́, lɩɩná ma Mɩ́sɩra tɛ́ɛ́dɩ, nboná ma ngébi majaájaanáa-dɛ́ɛ bɔɔláánɩ-daá.» Waaŋmátɩ bɩlɛ́ nɛ́ ngɛ Ísifu woobúsi yɩ sɩsɩ: «Máánɩ́ɩ, mónvúu malá wenbí ńŋɩnáa nyéévééri ma nɛ́.» 31 Ńna gɛ Yaakúbu sɩsɩ: «Mʊná.» Ngɛ Ísifu waamʊná. Ngɛ Yaakúbu woozóm ɩdɛ́ɛ gáɖó† kʊjʊʊ́-jɔ́ ikúu Ɩsɔ́ɔ tɛ́ɛ́dɩ.
* 47:29 ɖʊ nyánʊ́ʊ́nɩ móyúúre-dɛ: A Tem-daá, bɩɩlɩ́ɩ gɛ nŋɩ́nɩ́ bɔ́ndɔ́m sɩsɩ: «Kpaazɩ nyéniiká nɖuuná» nɛ́. † 47:31 Gáɖó ɖɩdáarɛ gɛ nɛbɛ́rɛ waana sɩsɩ ɖooriká.