22
జా దేసిమ్‍చ వెల్లెల మాన్సుల్ యేసుక దెర మారుక మెన కుట్ర కెర్లిసి
(మత్త 26:1-5,14-16; మార్కు 14:1-2,10-11; యోహా 11:45-53)
1 *పస్కా పండుగు, జలె నే పులయ్‍ల పోడియొ కతి పండుగు పాసి జా అయ్‍లి. 2 తెదొడి “కెఁయఁక కీసి ప్రెజల్‍క బమ్మ నే కెర్తె యేసుక మారుమ?” మెన వెల్లెల పూజర్లు చి మోసే తెన్ దేముడు దిలి ఆగ్నల్ సికడ్తస కుట్ర ఉచర్తె తిల. కిచ్చొక మెలె, ప్రెజల్‍క †బితె తిల.
యూదా యేసుక దెర దెంక ఒప్పన్లిసి
3 తెదొడి, యేసుచ బారజిన్ సిస్సుల్‍తె తిలొ ‡ఇస్కరియోతు మెలొ యూదాక సయ్‍తాన్ దెర్లన్. 4 యూదా వెల్లెల పూజర్లుతె చి దేముడుచి గుడిచ జమాన్లు సుదల్‍చ అదికారుల్‍తె గెచ్చ కెర, “యేసుక తుమ్‍చి అత్తి ఆఁవ్ దెర దెయిందె. కీస్ కెరుమ?” మెన జోవయింతెన్ లట్టబ్ల, 5 జేఁవ్ సర్ద జా “తుక డబ్బుల్ దెమ్‍దె” మెన ఒప్పన్ల. 6 జో కి ఒప్పన్లొచి, జనాబ్ నెంజిలిస్‍తె యేసుక దెర దెంక మెన వాట్ చజితె తిలొ.
పస్కా పండుగ్‍చి అన్నిమ్ యేసుచ సిస్సుల్ తెయార్ కెర్లిసి
(మత్త 26:17-25; మార్కు 14:12-21; యోహా 13:21-30)
7 తెదొడి నే పులయ్‍ల పోడియొ కతి దీసి అయ్‍లి. జా దీసి పస్కా పండుగ్‍చి రిసొచి §మెండపిల్ల కండ అర్పితుమ్ దెవుల. 8 జాకయ్ యేసు పేతురుక చి యోహానుక “తుమ్ గెచ్చ, చి పస్కా పండుగు అన్నిమ్ అమ్ కతి రిసొ దొర్కు జలిసి తెయార్ కెర” మెలన్. 9 “అమ్ కేనె తెయార్ కెరుక తుచి ఆస?” మెన జేఁవ్ పుసిల. 10 జోవయింక, “ఈందె, పట్నుమ్‍చి తెడి పెసిలదు మెలె, పాని వయితొసొ ఎక్కిలొ తుమ్‍క దస్సుల్ జయెదె. జోచి పట్టి తుమ్ గెచ్చ చి, కేన్ గెరి జో పెసెదె గే, 11 జో గెర్‍చొ ఎజొమానిక తుమ్ కిచ్చొ మెన మెలె, ‘అంచ సిస్సుల్ తెన్ ఆఁవ్ పస్కా అన్నిమ్ కతి గది కేన్ మెన అమ్‍చొ గురుబాబు సంగితయ్’ మెన తుమ్ సంగ, 12 సామన్ తెయార్ కెర్లి వెల్లి అంతస్తు గది ఏక్ తుమ్‍క జా దెకయెదె. ఒత్తయ్ అమ్‍చి రిసొ పస్కా అన్నిమ్ తుమ్ తెయార్ కెర తా” మెన యేసు సంగిలన్. 13 జేఁవ్ గెచ్చ కెర, ‘జో సంగిల్ రితి ఎత్కి జర్గు జా అస్సె’ మెన దెక కెర, జా పస్కా అన్నిమ్‍క దొర్కు జలిసి ఎత్కి తెయార్ కెర్ల.
యేసు సిస్సుల్ తెన్ పండుగ్ అన్నిమ్ కంక
(మత్త 26:16-30; మార్కు 14:22-26; 1 కొరి 11:23-25)
14 పండుగ్ అన్నిమ్ కెర్తి సమయుమ్ పాఁవ జెతికయ్, యేసు సిస్సుల్ తెన్ జా అన్నిమ్ కంక మెన వెసిల. 15 తెదొడి యేసు జోవయింక, ఆఁవ్ సేడుక తిల స్రెమల్ నే జతె అగ్గె తుమ్‍చి తెన్ ఈంజ పస్కా అన్నిమ్ కంక మెన ఆఁవ్ ఒగ్గర్ ఆస జలయ్. 16 కిచ్చొక మెలె, దేముడు ఎదార్దుమ్ ఏలుప కెరుక అయ్‍లె పొదిక, జోచి రాజిమ్‍తె ఈంజ పస్కా పండుగు *గుర్తు జతి రచ్చనచి ముక్కిమ్‍చి అర్దుమ్‍చి కామ్ పూర్తి జర్గు కెర్తె ఎదక ఈంజ మదెనె, ఈంజ పండుగ్ అన్నిమ్ ఆఁవ్ అన్నె కయి నాయ్ మెన తుమ్‍క ఆఁవ్ సంగితసి. 17 జా పండుగ్ అన్నిమ్ పితి డొమ్న ద్రాచ రస్సుమ్ యేసు తెదొడి దెర కెర, ‘ఈంజ తుయి దా దయ కెర్లది’ మెన దేముడు అబ్బొస్‍క సంగ కెర, సిస్సుల్‍క “ఉంద, ఇన్నె తిలిసి తుమ్ వర్స తెన్ పియ వంటన. 18 కిచ్చొక మెలె, దేముడుచి రాజిమ్ ఎదార్దుమ్ ఏలుప కెర్తి రితి జెతె ఎదక ఈంజ మదెనె ఆఁవ్ ద్రాచ రస్సుమ్ పియి నాయ్ మెన తుమ్‍క ఆఁవ్ సంగితసి” మెన యేసు సంగ కెర, 19 పోడి వెంట ‘తుయి ఈంజ దయ కెర్లది’ మెన దేముడు అబ్బొస్‍క సంగ కెర, జా పోడి మోడ కెర, సిస్సుల్‍క దా “ఉంద, ఈంజ అంచి ఆఁగ్. †అంక తుమ్ ఏద కెర్తి గుర్తుక తుమ్ ఇసి కంక అలవాట్ జా. ఉంద కా,” మెన దిలన్. 20 దస్సి, జా అన్నిమ్ కా కేడయ్‍లి పొది ‡గలస్ అన్నె దెర, “ఈంజ గలస్ ద్రాచ రస్సుమ్, ఆఁవ్ దెతి నొవి ప్రమానుమ్. తుమ్‍చి పాపుమ్ గెచ్చయ్‍తి రిసొ సువ దెతి అంక లొఁయి. జా లొఁయిచి గుర్తు ఈంజ ద్రాచ రస్సుమ్.
21 “ఈందె, అంక దెర, సొర్ప కెర దెతొసొ ఈంజ బల్లతె వెస అంచి తెన్ అన్నిమ్ కెర్తయ్. జోచి ఆతు అంచి ఆతు తెన్ ఈంజ బల్లచి ఉప్పిరి అస్సె. 22 కిచ్చొక మెలె, ‘జర్గు జంక అస్సె’ మెన దేముడు అగ్గె తెంతొ రెగిడ్లి రితి ఆఁవ్ మాన్సు జా జెర్మున్ అయ్‍లొసొ §గెచ్చుక అస్సె, గని అయ్యొ! కేన్ మాన్సు అంక దెర విరోదుమ్ సుదల్‍చి అత్తి సొర్ప కెర దెయెదె గే, జో మాన్సు జతి సిచ్చ కెద్ది!” మెన సంగిలన్. 23 జో దస్సి సంగితికయ్, ‘ఆఁవ్ గె? ఆఁవ్ గె?’ మెన ఎక్కిలొ తెన్ ఎక్కిలొ లట్టబుక దెర్ల.*
ఎక్కిలొక ఎక్కిలొ సేవ కెర్తి బుద్ది తెన్ తతిసి చి కోడు
24 జలె, జోవయింతె కొన్సొ వెల్లొ జయెదె గే సిస్సుల్ లట్టబనుక దెర్ల. 25 జేఁవ్ దస్సి జతికయ్, యేసు జోవయింక, “యూదుల్ నెంజిల వేర రానల్ సొంత గవురుమ్ ఉచరన ప్రెజల్‍క జాడ్లు వయడ్తె తిలి రిత జోవయింక పోటి తెన్ ఏలుప కెర్తతి, అన్నె ప్రెజల్‍చి ఉప్పిర్‍చ అదికారుల్ ‘దర్ముమ్ కెర్తస’ మెనంతతి. 26 గని తుమ్‍చి తెన్ దస్సి తంక జయె నాయ్. తుమ్‍చి తెన్ వెల్లొ జతొసొ ఎత్కిచి కంట దకిలొ రితొ జవుస్ చి, తుమ్‍క ఏలుప కెర్తొసొ సేవ కెర్తొసొ రితొ జవుస్. 27 మాములుమ్ ఈంజ లోకుమ్‍చి రగుమ్ ఉచర్లె, కొన్సొ వెల్లొ జయెదె? అన్నిమ్‍క బల్లతె వెసితొసొ గే జోవయించి అన్నిమ్ వంట దెతొ గొత్తి సుదొ గె? బల్లతె వెసితొసొ వెల్లొ జయెదె, గెద. జలె, ఆఁవ్ తుమ్‍చి నెడిమి తా వంట దెతొ †గొత్తి సుదొచొ రితొ జతసి. ఈంజ అర్దుమ్ కిచ్చొ జయెదె గే తుమ్ ఉచర.
28 “‡తుమ్ అంచ సిస్సుల్ ఆఁవ్ సేడ్ల బాదల్ ఎత్కితె బెద నిదానుమ్ తా అస్సుస్, 29 అన్నె, జోచి రాజిమ్‍చి ఉప్పిరి ఆఁవ్ ఏలుప కెర్తి రిసొ కీసి అంచొ దేముడు అబ్బొ అంక అదికారుమ్ దా అస్సె గే, దస్సి 30 తుమ్ అంచి రాజిమ్‍తె అంచి బల్లతె వెస కంక పింక చి, §తుమ్ బారజిన్ బార సిఙాసనల్‍తె వెస, ఇస్రాయేలుల్‍చ బార సెకుమ్‍లుచక అంచి తెడి ఏలుప కెరుక మెన తుమ్‍క ఆఁవ్ నిసాన అస్సి” మెన యేసు జోచ సిస్సుల్‍క సంగిలన్.
పేతురుక “ ‘జోక నేని’ మెన అంచి రిసొ తుయి తివ్వెరి సంగితె”
(మత్త 26:31-35; మార్కు 14:27-31; యోహా 13:36-38)
31 పడ్తొ, పేతురుచి అగ్గెచి నావ్ దెర, “సీమోను, సీమోను, ఈందె, తేర్‍బోద కీసి తందుడు పూన నిసెదె గే, దస్సి తుమ్‍క నిసితి రితి అల్లర్‍చి పరిచ్చ కెరుక మెన సయ్‍తాన్ సెలవ్ నఙన అస్సె. 32 గని తుచి నముకుమ్ పాడ్ జా గెస్సు నాయ్ మెన ఆఁవ్ ప్రార్దన కెర అస్సి. అన్నె, తుమ్ అన్నె బుద్ది జా అంచి పచ్చెన అన్నె జెతి రితి తుమ్ మార్సుప జలదు మెలె, తుమ్‍చ బావుడ్లు జల అంక నంపజల అన్నె మాన్సుల్‍చి నముకుమ్ తుమ్ డిట్టుమ్ కెర” మెన యేసు పేతురుక చి, అన్నె సిస్సుల్‍క సంగిలన్.
33 తెదొడి పేతురు “ప్రబు, తుయి జేల్‍తె జేలి తంక జలెకి, మొరుక జలెకి, తుచి తెన్ బెద జేలి జయిందె జవుస్, మొరిందె జవుస్, అంక బి నాయ్” మెలన్. 34 జలె, పేతురు దస్సి సంగితికయ్, యేసు జోక, “ఓ పేతురు, తుక ఆఁవ్ కిచ్చొ మెంతసి మెలె, జోక ఆఁవ్ నేని మెన, తుయి తివ్వెరి అంచి రిసొ సంగితె ఎదక కుకుడొ వాఁసె నాయ్”.
డబ్బుల్, సామన్‍చి కడ్గుమ్‍చి రిసొ యేసు సంగిలిసి
35 తెదొడి యేసు సిస్సుల్‍క అన్నె, “జా సుట్టు దేముడుచి రాజిమ్ పాసి జా అయ్‍లిస్‍చి రిసొచి సుబుమ్ కబుర్ సంగ సంగ మాన్సుల్‍క చెంగిల్ కెర కెర తుమ్ బుల” మెన తుమ్‍క ఆఁవ్ తెద్రయ్‍లి పొది “సెంచె నెంతె, డబ్బుల్ సెంచె నెంతె, చి జోడ్లు నెంతె గెచ్చ మెన *సంగిలయ్ గెద. జలె, దసచ నెంతె గెతికయ్, తుమ్‍క కిచ్చొ జలెకు కొత్కు తిలి గె?” మెన పుసిలన్, చి “కిచ్చొయ్ కొత్కు నాయ్” మెల. 36 †దస్సి జబాబ్ దెతికయ్, జోవయింక అన్నె, “అప్పె జలె, కక్క సెంచె గే డబ్బుల్ సెంచె గే అస్సె గే, దెర తంక, చి కక్క కండా తయె నాయ్ గే, జోవయించి కోటు విక కండా గెననుక. 37 కిచ్చొక మెలె, తుమ్‍క ఆఁవ్ కిచ్చొ సంగితసి మెలె,
‡క కి ‘నేరిమ్ కెర్లొసొ’ మెన తీర్పు కెరు
మెన దేముడుచి కొడొతె రెగ్డయ్‍లి కోడు అంచితె పూర్తి జర్గు జంక అస్సె. కిచ్చొక మెలె, అంచి రిసొ రెగిడ్లిసి ఎత్కి కచితుమ్ జర్గు జయెదె” మెలన్. 38 §తెదొడి సిస్సుల్, “ఈందె, ప్రబు, అమ్‍చితె దొన్ని కడ్గుమ్‍లు అస్తి” మెల, చి “సాలు” మెలన్.
యేసు మొరుక తిలిస్‍చి రిసొ జో ప్రార్దన కెర్లిసి
(మత్త 26:36-46; మార్కు 14:32-42)
39 యేసు ఒలీవ మెట్టయ్ గెచ్చుక అలవాట్ తిలి చి, తెదొడి బార్ జా ఒత్తయ్ గెలన్. జోచ సిస్సుల్ కి జో తెన్ బెద గెల. 40 జలె, ‘గెత్సేమనే’ మెంతి జో గెతి ఒత్తచి తోటతె పాఁవ కెర, సిస్సుల్‍క యేసు, “అప్పె జెత అల్లర్ తుమ్‍క ఏక్ పరిచ్చ రితి జయెదె. ఈంజ ఎత్కితె తుమ్ పాపుమ్ నే కెర్తి రిసొ ప్రార్దన కెర్తె తా” మెన యేసు సంగ కెర, 41 పత్తురు గల్తి ఎదిలి దూరి గెచ్చ కెర, మొగ్రల్ టెక, 42 “ఓ బ, తుక ఇస్టుమ్ తిలె, ఈంజ గిన్నచి ఆఁవ్ నే పితి రితి అంక పిట్టవు, గని అంచి ఇస్టుమ్ పోని. తుచి ఇస్టుమ్ జర్గు జవుస్” మెన దేముడు అబ్బొస్‍క ప్రార్దన కెర్లన్. 43 *పరలోకుమ్ తెంతొ దూత ఎక్కిలొ డీస జోక డిట్టుమ్ కెర్లన్. 44 †తెదొడి జోచి పెట్లి ఒగ్గర్ బాద దుకుమ్ సేడ, అన్నె ఒగ్గర్ ఆస తెన్ ప్రార్దన కెర్లన్ చి, జోచి గాము కీసి పుట్టిలి మెలె, సుక్కల్ లొఁయి జా బుఁయ్యె సేడ గెలన్.
45 జలె, యేసు ప్రార్దన కెరుక ముల ఉట్ట కెర సిస్సుల్ తిలిస్‍తె అయ్‍లె, జేఁవ్ ఒగ్గర్ దుకుమ్‍క అల్పు జా నిజ గెల అస్తి. 46 అన్నె, జోవయింక “తుమ్ కిచ్చొక నిజుక? ఉట్ట, చి ఈంజ జెతి అల్లర్‍చి పరిచ్చతె తుమ్ పాపుమ్ నే కెర్తె రితి ప్రార్దన కెర్తె తా” మెలన్.
యేసుక దెరుక మెన యూదా చి జనాబ్ జట్టు తెన్ అయ్‍లిసి
(మత్త 26:47-56; మార్కు 14:43-50; యోహా 18:3-11)
47 యేసు జా కోడు సంగితె తతికయ్, ఒగ్గర్‍జిన్ జనాబ్ మాన్సుల్ జట్టు తెన్ అయ్‍ల, చి కో జోక పుర్రె గెచ్చ వాట్ దెకయ్‍తె తిలన్ మెలె, యేసుచ బారజిన్ సిస్సుల్‍తె తిలొ ఇస్కరియోతు యూదా. జో యూదా, జలె, యేసుక చుంబుక మెన జోచి పాసి అయ్‍లన్, 48 గని యేసు జోక, “ఓ యూదా, ఆఁవ్ మాన్సు జా జెర్మున్ అయ్‍లొసొక దెర దెతి పొది ఉప్రమెన్సుక చుంబ దెతె గె?” మెన జోక పుసిలన్.
49 జలె, ‘జోక దెరుల’ మెన యేసు తెన్ తిల జోచ సిస్సుల్ దెక కెర, “ప్రబు, అమ్‍చ కడ్గుమ్‍లు తెన్ జోవయింక కండుమ గె?” మెన పుసిల. 50 జోవయింతె ‡ఎక్కిలొ కిచ్చొ కెర్లొ మెలె, §ఎత్కిక వెల్లొ పూజరిచొ గొత్తి సుదొక కండుక గెచ్చ, జోచొ ఉజిలొ కంగ్డొ సింద గెలన్. 51 జలె యేసు “అన్నె దస కమొ పోన” మెన సంగ కెర, జో గొత్తి సుదొచొ కంగ్డొ చెంగిల్ కెర్లన్.
52 తెదొడి జోక దెరుక మెన బార్ జా అయ్‍ల వెల్లెల పూజర్లుక, దేముడుచి గుడిచ సయ్‍న్యుమ్ సుదల్‍చ అదికారుల్‍క చి వెల్లెల సుదల్‍క యేసు, “ఆఁవ్ కిచ్చొ చోర్లయ్ గే, చి కత్తులు *డండల్ దెరన తుమ్ అయ్‍లదు? 53 ఆఁవ్ రోజుక దేముడుచి గుడితె గెతె తిలె కి, తెదొడి తుమ్ అంక దెర్లద్ నాయ్. గని తుమ్‍చి కామ్ తుమ్ జర్గు కెర్తి గడియ ఈంజ, అందర్ లోకుమ్‍చి సెక్తి ఏలుప కెర్తి గడియ ఈంజ” మెన సంగిలన్.
యేసుచి రిసొ ‘జోక నేని’ మెన పేతురు తివ్వెరి సంగిలిసి
(మత్త 26:57-58,69-75; మార్కు 14:53-54,66-72; యోహా 18:12-18,25-27)
54 తెదొడి యేసుక దెర ఎత్కిక వెల్లొ పూజరిచి మేడతె కడ నిల. కడ నెతె తిలి పొది పేతురు, జలె, దూరి దూరి యేసుచి పట్టి గెతె తిలన్, అన్నె, 55 ఎత్కిక వెల్లొ పూజరిచి మేడచి వీదిచి నెడిమి సగుమ్‍జిన్ చల్లిక ఆగి లావ తపుక మెన వెస తతికయ్, పేతురు జోవయింతెన్ వెసిలన్.
56 పేతురు దస్సి ఆగిచి ఉజిడ్‍తె వెస తతికయ్, తేర్‍బోద గొత్తి సుదొ ఎక్లి జోక దెక కెర, చెంగిల్ దెక కెర, “ఈంజొ మాన్సు యేసు తెన్ బుల్తె తిలొ” మెలి. 57 గని పేతురు “అమ్మ, జోక ఆఁవ్ నేని” మెన సంగిలన్.
58 పడ్తొ అన్నె గడియ గెతికయ్, అన్నెక్లొ పేతురుక దెక కెర, “తుయి కి జో తెన్ తిలొసొ” మెలన్, గని “బాబు, ఆఁవ్ నెంజి” మెన పేతురు సంగిలన్.
59 అన్నెక్ గంట గెతికయ్, అన్నె అన్నెక్లొ పేతురుచి రిసొ “నిజుమి, ఈంజొ మాన్సు కచితుమ్ జో యేసు తెన్ తిలన్. ఈంజొ కి †గలిలయు సుదొ గెద!” మెలన్. 60 పేతురు “బాబు, తుయి సంగితిస్‍చి అర్దుమ్ ఆఁవ్ నేని” మెలన్, జో అన్నె లట్టబ్తె తతికయ్, బేగి కుకుడొ వాఁసిలన్.
61 తెదొడి యేసుప్రబు పసుల పేతురుక చెంగిల్ దెకిలన్ చి, “కుకుడొ ఆజి నే వాఁసితె అగ్గె తుయి తివ్వెరి అంచి రిసొ ‘జోక నేని’ మెంతె” మెన యేసుప్రబు సంగిలిసి పేతురు ఏదస్ట కెర్లను, చి 62 జా వీదె తెంతొ బార్ జా బయిలె గెచ్చ కొక్క కొక్క ఏడ్లన్.
యేసుక రకితె తిలస జోక కొంకడ పెట్లిసి
(మత్త 26:59-68; మార్కు 14:55-65; యోహా 18:19-24)
63 తెదొడి యేసుక రకితె తిల మాన్సుల్ యేసుక కొంకడ కెర దెబ్బల్ పెట్ల చి, 64 జోచ అంకివొతె కచ్చెల్ బంద కెర, “తుక కో పెట్ల గే ‡తుయ్ క్రీస్తు గద, అమ్‍క సంగు!” మెల, అన్నె 65 జోక దూసుప కెర్త అన్నె ఒగ్గర్ కొడొ సంగిల.
66 రాత్ పాయితికయ్, యూదుల్‍చ వెల్లెల సుదల్, జోవయించ వెల్లెల పూజర్లు చి, మోసే తెన్ దేముడు దిలి ఆగ్నల్ సికడ్తస తగు కెరుక మెన వెసిల చి, జా తగు కెర్తిస్‍తె యేసుక కడ ఆన్ల. 67 “ ‘తెద్రయిందె’ మెన దేముడు సంగిలొ క్రీస్తు రచ్చించుప కెర్తొసొ తుయి గే?” మెన అగ్గెతె వెసిలస పుసిల. యేసు కిచ్చొ సంగిలన్ మెలె, “ఆఁవ్ తుమ్‍క సంగిలె, అంక నంప కెర్సు నాయ్, 68 అన్నె, తుమ్‍క ఆఁవ్ ఏక్ కోడు పుసిలె, అంక జబాబ్ దేసు నాయ్, 69 గని ఇన్నెచి పడ్తొ ఆఁవ్ మాన్సు జా జెర్మున్ అయ్‍లొసొ ఎత్కి సెక్తి అదికారుమ్ తిలొ అమ్‍చొ దేముడుచి ఉజెతొ పక్క వెస తతిసి దెకితె” మెలన్. 70 “దస్సి జలె, అమ్‍చొ దేముడుచొ పుత్తుసి తుయి గె?” మెన పుసిల, చి జో జోవయింక “తుమ్ సొంత సంగిల్ రితి జొయ్యి ఆఁవ్” మెలన్. 71 యేసు దస్సి సంగితికయ్, ‘దేముడుచొ పుత్తుసి ఆఁవ్’ మెన యేసు ఒప్పన్లిసి జో దేముడు తెన్ సమ్మందుమ్ సంగన్లి రితి జతయ్. జా తప్పు మెన ఉచర, “అమ్‍క అన్నె సాచి అవ్‍సురుమ్ నాయ్. జో సొంత సంగితికయ్ సూన్లమ్.”
* 22:1 ‘ఇసి దస్సి పండుగు కెర’ మెన ఎత్కి అదికారుమ్ తిలొ దేముడు సంగిలిసి కేనె సదు కెరుక జయెదె మెలె, నిర్గమకాండుమ్ 12 అద్యయిమ్‍తె. † 22:2 ‘ప్రెజల్‍క బితె తిల’ మెలె, దొన్నిచి రిసొ ఉచరుక జయెదె. యోహాను 11:48తె దెకిలె, ‘యేసుక కిచ్చొ నే కెర్లె దస్సి బోదన కెర్తె తయెదె, చి ప్రెజల్ పూర్తి జోవయింక నంపజా గెచ్చుల, చి రోమ్ దేసిమ్‍చ సయ్‍న్యుమ్ అమ్‍చి దేముడుచి గుడి పాడ్ కెరుల, అమ్‍చి అదికారుమ్ కుడ్తె గెచ్చవుల’, మెన బితె తిల. జా ఏక్, గని అన్నె కిచ్చొ మెలె, మత్తయి 26:5 చి మార్కు 14:2తె దెకిలె, పండుగు పొది జోవయింక మారుక పోని, నెంజిలె పండుగ్‍క బెర అయ్‍ల ప్రెజల్ అల్లర్ దెవుల మెన జేఁవ్ వెల్లెల మాన్సుల్ బితె తా అల్లర్ జలిస్‍చి రిసొ సంగితయ్. ‡ 22:3 జోవయింక ‘ఇస్కరియోతు’ మెన కిచ్చొక జోవయింక నావ్ తిలి మెలె, జో ఇస్కరియోతు గఁవ్విచొ మాన్సు జయెదె. § 22:7 యేసు కి జయి పండుగు కెర్తి పొది అర్పితుమ్ జలన్. జో, జలె, కెఁయఁక తెఁయఁక సరిపుచుప జలి అర్పితుమ్ జలన్. జొయ్యి అర్పితుమ్ జలిసి తెంతొ అన్నె అర్పితల్ నాయ్. ఎబ్రీయుల్ 9:28, 10:10. * 22:16 జా పస్కా పండుగు మెన మాములుమ్ యూదుల్ కిచ్చొక కెరుల మెలె, పూర్గుమ్ పొది జేఁవ్ ఐగుప్తు దేసిమి తా గొతిమాన్సుల్ జలిసి తెంతొ ఎత్కి అదికారుమ్ తిలొ దేముడు జోవయింక రచ్చించుప కెర్లిసి ఏద కెరుక. నిర్గమకాండుమ్ 3 అద్యయిమ్ తెంతొ యెహోసువ ఎద ఈంజ మత్తెలి పూర్తి తయెదె. ముక్కిమ్‍క అప్పె నిర్గమకాండుమ్ 12, 13 అద్యయల్ దెకిలె సగుమ్ అర్దుమ్ జెయెదె. గని ‘పస్కా పండుగ్‍చి గుర్తు జతి ముక్కిమ్‍చి రచ్చన’ మెలె, పాపుమ్ తెంతొ, పాపుమ్‍చి ఉగుమ్ తెంతొ, పాపుమ్‍చి లోకుమ్ తెంతొ మాన్సుల్ రచ్చించుప జా పరలోకుమ్‍చి రాజిమ్‍తె బెదితిసి, పరలోకుమ్‍తె గెతిసి. † 22:19 ఈంజ ఎత్కి తొలితొ రెగిడ్ల సగుమ్ పుస్తకల్‍తె ‘తుమ్‍చి’ తెంతొ 20 నంబర్‍చి కోడు పూర్తి తెన్ చ కొడొ తయె నాయ్. ‡ 22:20 దస పండుగ్ అన్నిమ్‍తె బెర్తె, చెత్తర్ సుట్లు ద్రాచ రస్సుమ్ పివుల. § 22:22 మెలె, ‘మొరుక అస్సె’. * 22:23 ఒత్త తెంతొ యేసుక దెర దెతొ యూదా బార్ జా అదికారుల్‍తె గెలొ. యోహాను 13:30. † 22:27 యోహాను 13:2-16. ‡ 22:28 యూదా జోవయింతె నాయ్. 23నంబర్ కోడుచి ఎట్టొచి కోడు దెక. § 22:30 ‘తుమ్ బారజిన్’ మెలె, జో యూదా పిట్లొ, గెద-యేసుక విరోదుమ్ సుదల్‍చి అత్తి సొర్ప కెర దిలొచి రిసొ. గని యేసు జీవ్ జా పరలోకుమ్‍తె వెగ గెలి పడ్తొ, తిల సిస్సుల్ ప్రార్దన కెర అన్నెక్లొక, మెలె మత్తీయ మెలొసొక నిసాన బెదవన్ల, చి అన్నె బారజిన్ జా గెల. బారికుల్ 1:15-26. * 22:35 లూకా 10:4, 9:3. † 22:36 ఈంజ 36నంబర్‍చి కోడు కిచ్చొక సంగితయ్, బెర్తె, ‘అల్లర్ జెవుల చి తుమ్ డిట్టుమ్ తతి రిసొ తెయార్ జా’ మెలి అర్దుమ్‍కయ్. గని ‘మాములుమ్ అయ్‍దల్‍క యుద్దుమ్ కెరుక తెయార్ జా’ మెలి అర్దుమ్‍క యేసు సంగె నాయ్. పడ్తొ పేతురు జో మాన్సుచి కంగ్డొ కండా తెన్ సిందితికయ్ యేసు గోల కెర్లన్. మత్తయి 26:52, యోహాను 18:11, లూకా 22:51. ‡ 22:37 యెసయా 53:12. § 22:38 నెంజిలె కడ్గుమ్‍లుచి రిసొచి టాలి సిస్సుల్ అర్దుమ్ నే కెరన్లి రిసొ “ఈందె ప్రబు, అమ్‍చితె దొన్ని కడ్గుమ్‍లు అస్తి” మెల, చి “సాలు, అన్నె దస్సి లట్టబా నాయ్” మెలన్. * 22:43 ఈంజ ఎత్కి రెగిడ్ల సగుమ్ పుస్తకల్‍తె 43 చి 44నంబర్లుచ కొడొ తయె నాయ్. † 22:44 ఈంజ ఎత్కి రెగిడ్ల సగుమ్ పుస్తకల్‍తె 43 చి 44నంబర్లుచ కొడొ తయె నాయ్. ‡ 22:50 కొన్సొ మెలె, పేతురు. యోహాను 18:10 దెక. § 22:50 ‘ఎత్కిక వెల్లొ పూజరి’ మెలె, మొత్తుమ్ వెల్లెల పూజర్లుతె ఎక్కిలొ ‘ఎత్కిక వెల్లొ పూజరి’ జయెదె. దేముడుచి గుడిచ సగుమ్ కమొ జో ఎక్కిలొయి కెరెదె. జేఁవ్ ఎత్కిక జో వెల్లొ జయెదె. * 22:52 నెంజిలె ‘బెడ్డివొ’. † 22:59 యేసు యూదయ ప్రదేసిమ్‍చి యెరూసలేమ్ పట్నుమ్‍తె జెర్మిలెకి గలిలయ ప్రాంతుమ్‍తె వడ్డిలన్. ‡ 22:64 మత్తయి 26:68 దెక.