11
Jate alduna ishakue
1 Guatshak Jate alduna isháki ekí ne: Aldéñ ji zʉñkatshaldixa zʉñmene za jiaktuwi, “amak naxatshaldixaga shakldá” muldetua zʉñgatsauxa zʉñkualdi izhoxa. Ekí na, amak zegaté tuakíñga jiaga “Jateki atshaldixaga shakldá” muldetua zʉñgatsauxa zʉñkualdi izhoxa nuxa ne. 2 Nauwibama axáñ zaldakueja ekí Jate alduna iyashiñguéñ zhinik na janshibé izhukakue katune nakldá.
3 Akze, Jate alduna kishéñ zhinik na ekí zʉñgajienka: Saldiñga kagik, alnobaxa jika na nahauxa neki Saldiñga netshi Jateja ají múldigabak me, negakue guagatshake amak gauwá guane.✡ Akna kaiga saldiñga jika tu negauxaki jika tuakuéñ zhinik naldapanazháne nakldá.
4 Nauwibama Abéljañki Jate alduna ishiñguéñ zhinik na, atuwé Kaiñja✡ Jatek ji agene guashiñki zhakldé akldunamak agatsaldi agene. Ekí Jate alduna ishiñguéñ zhinik na, Jateja “eñki jian izhogakuamak izhuka tiuwi” guashi na, ji agene agipanane. Akna nauwibama Abélki shua guane naldatshak, sakí Jate alduna ishane agastuwi, shitijiñga nitshixañkalduka nakldá.
5 Nauwibama Enókki✡ Jate alduna ishiñguéñ zhinik na, Jateja shuigakue jañguazháldi jai kagik zhinik jékaldaxa uldé guane. Benega uldeñguéñ zhinik na, ají abuá kakzaldazháne. Guatshak uldeyagá nogueñga Jateja “eñki nakldunamak izhuka tiuwi” guakldane. 6 Akze, mieldeki Jate alduna ishagálde izhoxaldiake, ni mitsák Jatek akldunamak izhogazháka. Jinake naldakí. Mieldeki Jatek axaldeyaldixa nake, “Saldiñga netshi Jateki izhogamak shakldá” jañgui, “aldéñ niyañkaldukakuañki, ai shalda janshizhe zʉñkatshaldixa shakldá” za jañguakue nakldá.
7 Nauwibama Nuwéki Jate alduna ishiñguéñ zhinik na, Jateja zegaté atú guazhé zekualdixa ishkaldukshatshak, Jate za zhema akizhoshi, amak axatshiji, ajúk zaldakue shuishi guakuak kekualdaldiamak balku atema gauwá. Ekí alduna ishiñguéñ zhinik na, atshak baxe káguba zhekualguauxa nekueki guiyaba tuakue kagatsé ne awatualdiamak atshane. Aldéñ zʉna Jate alduna ishiñguéñ zhinik na, Jatejañki sha atshagálde jana, janshizhe tune nakldá.✡
8 Nauwibama Abaldahámki Jate alduna ishiñguéñ zhinik na, Jateja kagi bieni agexaldieñka neyakue akbeji izhgakugatshak, naldiñki muldetua mashi neyaldixa aksʉ́ñ nalgué jiaga, ají kagiki maji, amak ne.✡ 9 Jate alduna ishiñguéñ zhinikga na, kagi Jateja agexaldixa akbenaneñka izhoguéñ, egabá awagaxa zalda janañga tañkuá nuxa izhgauwi, azbuamé izhogazháne.✡ Guñgueni e janañga ai kagi bieni ipanaldixa kagabenekuega asukuá Isák, atukua Jakóp jiaga exa anuñkeñga tañkuá izhgauwi, azbuamé izhogazháne. 10 Akze, nauwibama Abaldahámki Jatejañga kuíbuldu sakí agatsaldakldegamak janaktune jékaldaxa gaune naldiñga nexa “izhoxaldikue shakldá” jañgui jiaktuwi izhoguák.✡
11 Ekíga, nauwibama Abaldahám agubisha dueba, asewá Salda somá axaldegazhákldegamakga axaldegazháka nalgué jiaga, Jate alduna iyashiñguéñ zhinik na, somá kaxaldegapanaldiamak Jateja kama kagene iyapanatshak, somá kakzalshá guane.* Akbiñgaki ekí kaxatshaldixa kakbeneki “amak za atshixa shakldá” ajañguñguák.✡ 12 Ai zhinik na, nauwibama Abaldahám duebaldeshiñgaba shua guane jana nalgué jiaga, aldéñ ezuamé nek zhinikga zumeya jana matshuwi, uwí nibunkezhaxa izatasá zhekuamakbe atukuakue agilteklde nakldá.✡
13 Saldiñga ekueki Jate alduna iyashijiñga na, aldéñ sakí janshizhe kaxatshaldixa kakbenauxa iyapanagá ashuane. Guatshak jiaga, maldé zeñka zhinik atú zhuxañga na, zeñ kakldeshi, exa zalda aldé ajañgui na, “nasʉñki jai kagik zalda naldañkáalde, egaba zʉxaiti exa neyañkalduka na kaldá” akuashi ashekuane.✡ 14 Mieldekuejañki ekibeñga guaxaldiake, ake, kauwixagi naldi niyalga nuká awatuñshixa. 15 Akze, agazaxaitananeñkaga nuxa aldiyatonaldíñki, akualdinakaga naldatalgué. 16 Guatshak ai niyagába, ezua akldé janshagatse, kauwixagiki jékaldaxaga aldiyatone. Ekí zhinik na, Jateki Kauwijate ne akuagatshak jiwak akzegazhé. Akbiñgaki jékaldaxa kuíbuldu ashekualdaldieñka janakagaktune nak.
17 Guñgueni Jateja nauwibama Abaldahám sukua agexaldixa akbenalguamak asukuá Isák kuká guane. Nalgué Jateja guaji, akiyogakue akbeyane nalgué, nauwibamaja Jate alduna ishiñguéñ zhinik na, asukuá Isák ezuamé axaldé nalgué jiaga akiyoxaldiamak janazhiktú.✡ 18 Naldiñki Jatejañga ekí akbeyanane: “Misukuá Isák zhinik za mitukuakue iltekshaldikue nakldá.”✡ 19 Guatshak nauwibamaja “Jateki ezua shuane jiaga mokue izhgaldakshaka kama axaldé shakldá” jañgui amak axatshaldixa janazhiktú. Akna asukuá amak mokue izhgaldakshane zhuxañga izhgipaná guane nakldá.✡
20 Nauwibama Isákki Jate alduna ishiñguéñ zhinik na, asukuákue Jakóp, Esahú na sakí aldaldaldixa katuwi, Jateja zeñ kajañguakue akshishi zeñ zaldaba kagene nakldá.✡
21 Nauwibama Jakópki Jate alduna ishiñguéñ zhinik na, shuigapankáki asukuá Jusétshi asukuákue Jateja zeñ kajañguakue akshishi, ezua ezuak zeñ zaldaba kagegatshak, ají kálbaldak kama guxane jie noshi Jate akldé akzamakga akzukuane nakldá.✡
22 Nauwibama Juséki Jate alduna ishiñguéñ zhinik na, san kagi Ejiptuxa shuigapanatshak, asaná Isayélkue exa zhinik agazaxaitaldixaga kakbeji na, ají zaldáxaldaki atshak sakí guakue kakbeyá guane nakldá.✡
23 Nauwibama Mueséki kukatshak, ajatekueja somá janshagatse, akzé atuñguakna, Jate alduna iyashiñguéñ zhinik smaigua ziñ abexane aldokshane. Akze, atshake exa Ejiptuxa zalda sáñkaldaja Isayélkuetshi somá sigí sukuekueki guagakue niuwi gene nalgué jiaga, aija zhe kakzukuazháne nakldá.✡
24 Ekibeñga, nauwibama Mueséja Jate alduna ishiñguéñ zhinik na, atemaldegatshake sáñkalda paldahóñtshi abunzhitshi asukuá giemi jana naldalga noxaldixa itshanazháne.✡ 25 Ekíga na, anuñka nuxaki akldunamak sha atshiji izhoxaldixa izhgakugagába, akldé janshibé, Jatetshi kuíbuldu Isayélkue na sha akualdixa izhgakuxá. 26 Abualki Ejiptuxa saldiñga kabia makuakueki aguáñ akzega tune. Akze, ai zhakldé akzeki Jateja ezua zʉnekualdal gaxaldixa shalda na aguáñ izhabaji mual guiyaba tuwa niñkauwañki akzé tune. Jinake naldakí. Aldéñki Jateja ai shalda janshizhe axatshaldixa za agasjanane nalguák.
27 Ekíga, aldéñ Jate alduna ishiñguéñ zhinik na, Ejiptuxa zalda sáñkaldajañki nusá aguanatshak jiaga, aibé zhe zhikzukuagába Ejiptuxa zhinik ne guane. Akze, Jate ubak naldi señ tuasé jiaga tu zhuxañga na, jibañ tuatoguéñ jiaga abá naldakí agapa neyalga izhogatone.
28 Ekibeñga, Jate alduna ishiñguéñ zhinik na, asanákue exa guiyaba atuatoguéñ zhinik Jateja kakzʉxaitshaldixa ldiuwañ gakue axaldixa janaktuatshak, jubeju zhauwatshi abiki ajuldunéñ ibexal guak. Ekíki Jateja saldiñga kasak zalda agatsekueki aldéñ guaklde uldeñkak kakuaxaldiamak gaxaneja Isayélkuetshiki guashi guakuak.✡
29 Nauwibama Isayélkueja Jate alduna iyashiñguéñ zhinik na, zʉk zeñ neyakuamakga Níbuni Atsʉshi zʉk zekldéñ ga agabateklde. Guñgueni Ejiptu zaldakue ekíga agabatexaldixa kakldeklde nalgué, agabategatogueñki ni ishkatushi nuk ashuizhá guane.✡
30 Ekibeñga, Isayélkueja Jate alduna iyashiñguéñ zhinik na, kuíbuldu Jeldikó kugua ldiuwi Jateja ibategakue kakbenalguamak iyabategatshake, jakshizha kuíbulduk ibekue nuk tiná guane nakldá.✡
31 Jeldikó zalda munzhi Aldaháp nakua niñka nalgueja Jate alduna ishiñguéñ zhinik na, exa zaldakue Jate amak axatshagáldekue nañga shuigazhá guane. Jinake naldakí. Isayélkuega ziñ me zʉtuál exa nene nalguekue muldetua kepaná guane nalguák.✡
32 Ekígaba Jate alduna ishixakue shalda ¿akldé mitsá guagakue nagatsaldaka ne? Akze, Jeldehóñ,✡ Baldák,✡ Sañsóñ,✡ Jepté,✡ Dabí,✡ Samuél,✡ azhi Jatetshi múldigaba naldiñga zʉxaitshixakue✡ shalda jiaga miñmeyexañki niuwi nagajuezhañga guaka. 33 Ekí Jate alduna ishixakuega amak alduna iyashiñguéñ zhinik na, axautshi sanákue aguabiyane,✡ jian sanegakuamak asaneklde, Jateja janshizhe kaxatshaldixa kakbenane amak iyapanane. Nabi akashazhá,✡ 34 guksé zʉxaita zalda puldatukak ayokshazhá,✡ shezhák akuakshazhá ajanashane. Kama auxaga axaldaldazhékueki Jatek zhinik kama akuxane, axaukshatoguéñ zhe kakzegagába awabiyatone, awagaxa zaldakue matshuwi kaukakshál aldakldekue aldeñshane. 35 Munzhikuejañki kakshuanekue ishkaldakshane iyapanane.✡
Ne, ezuakue ekíga Jate alduna ishixakueki, e abajaldiake keyabesaldixa kagabeyatshak “janshibé nzha” ajañguagába, egabá sha kakuí ashuane. Ekíki akldé janshibé, Jateja izhoshiñga izhoxal kezhgaldakshaldiamak. 36 Ekíga na, ezuakueki aguáñ kezhabashi mual keyajokldeklde, kuizhushak kagaldabikshane,✡ azhiniki shezhasha keyatene, kalseldi kabexane.✡ 37 Jagi keyabushi kakuaxanekue,✡ muan kezhabeñgua kakuaxanekue, shezhák kakuaxanekue.✡ Ezuakueki jubeju juba, tshibu juba kejua azbuamé izhogagába abizhá, jika kagajuezhauxa kaxaldaldagálde, jibañ atuwi, sha kakuí ashekuane. 38 Ekueki akzekue aldakna jai kagik sha ajanashixak axajiu guazhákakue. Aldalguakna azbuamé izhogagába zʉk zaldi, guinualdi, jakateldi,✡ azhi kaksʉldi abizhá za ashekuane nakldá.
39 Guatshak saldiñga aikueki Jate alduna iyashiñguéñ zhinik na, Jateja janshibé izhukakue katune. Naldatshak aldéñ janshizhe kaxatshaldixa kakbenalguauxa iyapanagá ashuane. 40 Akze, Jatejañki ezua akldé janshizhe, nasʉñ jiaga ekue nañga zhualduxañga ipanakualdiamak janazʉñgaktunega none. Ekíki nasʉñ na za na, ekue muldetua naldakuauxabe kaldekshaldiamak.
✡ 11:3 Gn 1.1; Sal 33.6,9; Jñ 1.3; Kls 1.16 ✡ 11:4 Gn 4.3-10; 1Jñ 3.12 ✡ 11:5 Gn 5.21-24 ✡ 11:7 Gn 6.9,13-22; Ez 14.14,20; 1Pe 3.20 ✡ 11:8 Gn 12.1-5,7; Ajsh 7.2-4 ✡ 11:9 Gn 12.8; Ajsh 7.5 ✡ 11:10 Eb 11.16 * 11:11 Ekí jiaga naldaka: “Ekibeñga asewá Salda jiaga Jate alduna ishiñguéñ zhinik na, somá axaldegazhákldegamakga wezhuldeshi, somá axaldegazhákldegeñ zʉxaita giemi guane nalgué jiaga, somá axaldegapanaldiamak Jateja kama agene ipanatshake axaldexaldá guane.” ✡ 11:11 Gn 17.19; 18.11-14; 21.2; Alm 4.17-22 ✡ 11:12 Gn 13.16; 15.5; 22.17; 32.12; Alm 4.19 ✡ 11:13 Gn 23.4; 1Cr 29.15; Sal 39.12; 1Pe 2.11 ✡ 11:17 Gn 22.1-14; St 2.21 ✡ 11:18 Gn 21.12; Alm 9.7 ✡ 11:19 Gn 22.13 ✡ 11:20 Gn 27.27-29,39-40 ✡ 11:21 Gn 47.31–48.20 ✡ 11:22 Gn 50.24-25; Ex 13.19; Jos 24.32 ✡ 11:23 Ex 1.22; 2.2; 6.20; Ajsh 7.20 ✡ 11:24 Ex 2.10-12; Ajsh 7.21-25 ✡ 11:28 Ex 12.21-30 ✡ 11:29 Ex 14.21-31; Ajsh 7.36 ✡ 11:30 Jos 6.12-21 ✡ 11:31 Jos 2.1-21; 6.22-25; St 2.25 ✡ 11:32 Jue 6.11–8.32 ✡ 11:32 Jue 4.6–5.31 ✡ 11:32 Jue 13.22–16.31 ✡ 11:32 Jue 11.1–12.7 ✡ 11:32 1S 16.1–1R 2.11 ✡ 11:32 1S 1.1–25.1 ✡ 11:32 Ajsh 3.24 ✡ 11:33 2S 8.1-3 ✡ 11:33 Dn 6 ✡ 11:34 Dn 3 ✡ 11:35 1R 17.17-24; 2R 4.25-37 ✡ 11:36 Jer 20.2; 37.15 ✡ 11:36 Gn 39.20; 1R 22.26-27; Jer 37.16; 38.6 ✡ 11:37 2Cr 24.21 ✡ 11:37 Jer 26.23 ✡ 11:38 1R 18.4; 19.9