13
Di ala kai o tangada haga nonnono
(Mark 4.1-9; Luke 8.4-8)
1 Di laangi la hua, Jesus ne hagatanga i di hale, gaa hana, gaa noho i tongotai belee hai ana agoago. 2 Digau dogologowaahee gu haganiga i dono gili, gaa hidi iei Mee, gaa gaga gi hongo di boodi, gaa noho i lodo, gei nia daangada e tuu i tongotai.* 3 Mee nogo agoago i nia ala kai, e hagi ang gi digaula nia mee e logo boloo,
“Dahi daane ne hana ga haga nonnono ana lii. 4 Dana haga nonnono i lodo di hadagee deelaa, hunu lii guu too gi hongo di ala dulii, gei nia manu gu mmaangi mai, guu gai nia maa. 5 Hunu maa ne monnono gi lodo di gowaa haduhadu, di gowaa dela e hogoohi ono gelegele, gei guu tomo limalima, idimaa, nia gelegele la hagalee llala. 6 Di madagoaa di laa ne dii, gei nia lii ala ne tomo, la guu mae, idimaa, nia aga o nia maa digi tomo gi di gowaa llala. 7 Hunu lii ne monnono gi lodo nia geinga duduia. Di madagoaa nia geinga duduia ne tomo aga, gu hagadeaadee nia lii gi dee tomo. 8 Hunu lii ne monnono gi hongo nia gelegele humalia, guu tomo, guu huwa dagi llau, dagi modoono, dagi motolu.”
9 Jesus ga hagaodi dana agoago, ga helekai, “Tangada ono dalinga i golo, gi hagalongo!”
Tadinga o nia ala kai
(Mark 4.10-12; Luke 8.9-10)
10 Ana dama agoago ne lloomoi gi Jesus, ga heeu gi Mee, “Goe e aha dela e hai hegau i nia ala kai ang gi nia daangada?”
11 Jesus ga helekai, “Idimaa, ma gu dumaalia adu gi goodou gi iloo nia mee ngala huogodoo o Teenua King o God di Langi, gei hagalee ang gi digaula. 12 Tangada dela iai dana mee, geia e haga uda anga ginai nia mee e logo gii dohu gi nonua. Gei tangada dela dana mee ai, dana mee dulii dela i dono baahi, le e daa gi daha.* 13 Deenei tadinga o agu ala kai agoago: digaula e mmada, gei e de gidee, e hagalongo gei e de longono be e de modongoohia. 14 Deenei laa di kokohp o Isaiah e helekai i digaula boloo,
‘Digau aanei ga hagalongo, ga hagalongo,
gei e de iloo,
digaula gaa mmada, gaa mmada,
gei e de gidee.*
15 Idimaa, nia hagamaanadu digaula gu hamaaloo,
nia dalinga digaula gu bonodia,
nia golomada digaula gu dee gida.
Gei di maa hagalee hai beenei,
nadau golomada e mee hua di mmada,
nadau dalinga e mee di hagalongo,
gei nadau hagamaanadu le e modongoohia,
gei digaula ga lloomoi gi muli gi di Au,
gei Au ga hagahili digaula.
Aanei nnelekai a God.’
16 “Gei goodou gu maluagina, idimaa, godou golomada e gidee, godou dalinga e longono.* 17 Au e hagi adu gi goodou di tonu bolo nia soukohp dogologo mo nia daangada a God dogologo e hiihai huoloo e mmada gi nia mee ala ne mmada ginai goodou, gei digaula e deemee. Digaula e hiihai e hagalongo gi nia mee ala ne hagalongo ginai goodou, gei digaula e deemee.
Jesus e haga modongoohia di ala kai o tangada haga nonnono mee
(Mark 4.13-20; Luke 8.11-15)
18 “Hagalongo, kaabee ina tadinga di ala kai o tangada haga nonnono lii: 19 Digau ala gu longono nia helekai o Teenua King o God, gei e de iloo, le e hai gadoo be nia lii ala ne monnono gi hongo di ala dulii. Di hagataalunga huaidu ga hanimoi, gaa kae nia mee ne haga monnono gi nadau lodo. 20 Nia lii ala ne monnono gi hongo di gowaa haduhadu, aalaa go digau e hagalongo gi nia agoago, ga limalima ga tenetene i di nadau longono nia maa. 21 Gei hagalee mau i nadau baahi, i di madagoaa di haingadaa be taaligi gaa tale gi digaula i di gili nia agoago aanei, digaula ga limalima hua di kili gi daha nadau hagadonu. 22 Gei nia lii ala ne monnono gi mehanga nia geinga duduia, go digau ala ne longono nia agoago, gei te nnoomaalia o di mouli nei, mo di hiihai gi nia maluagina gu haga deaadee nia agoago aalaa, gaa hidi ai digaula ga dee huwa. 23 Gei nia lii ala ne monnono gi hongo nia gelegele humalia, go digau ala ne longono nia helekai ga iloo, gaa huwa dagi llau, dagi modoono, dagi motolu.”
Di ala kai o nia geinga huaidu
24 Jesus ne hagi ang gi digaula tuai ala kai:
“Teenua King o God di Langi e hai beenei: Dahi daane hai hadagee ne haga nonnono ana lii humalia i lodo dana hadagee. 25 Dahi boo hua, di madagoaa nia daangada guu kii, tangada hagadaumee ga hanimoi, ga haga nonnono ana lii huaidu i mehanga nia lii humalia aalaa, gaa hana. 26 Nia lii humalia gaa tomo, gu daamada gaa huwa, gei nia geinga huaidu gu tomo aga labelaa. 27 Digau hai hegau ga lloomoi gi mee, ga helekai boloo, ‘Meenei, nia lii humalia ne haga nonnono kooe gi lodo dau hadagee, ma nia geinga huaidu ne lloomoi i hee?’ 28 Tangada dana hadagee ga helekai boloo, ‘Tangada hagadaumee dela ne hai di mee deenei.’ Digaula ga heeu, ‘Goe e hiihai bolo gimaadou gi daagia nia geinga huaidu aalaa?’ 29 Mee ga helekai, ‘Deeai. Maa goodou ga daagi nia geinga huaidu, gei goodou ga daagi labelaa nia laagau humalia dalia nia geinga huaidu aalaa. 30 Goodou heia nia geinga huaidu mono laagau humalia gii tomo ngaadahi, gii dae gi di laangi dela e hadi ai nia maa. Gei au ga helekai gi digau hadi huwa laagau gi daagia nia geinga huaidu i mua, gi nnoodia gii hai nia uu mee e dudu, gei nia huwa laagau humalia la ga hagabudu, gaa dugu gi lodo dogu hale benebene mee.’ ”
Di ala kai o di lii laagau ‘mustard’
(Mark 4.30-32; Luke 13.18-19)
31 Jesus ne helekai gi digaula i tuai ala kai: “Teenua King o God di Langi le e hai be di lii laagau ‘mustard’. Tangada ne kae di maa, gaa dogi i lodo dana gowaa dogi mee. 32 Di lii deenei, dela koia e dulii loo i nia lii huogodoo, ga tomo aga gaa hai di laagau damanaiee i nia laagau huogodoo. Gei nia manu ga mmaangi mai gaa hai nadau waehongo i hongo nia manga.”
Di ala kai o nia ‘yeast’
(Luke 13.20-21)
33 Jesus ne helekai ang gi digaula i tuai ala kai: “Teenua King o God di Langi le e hai beenei. Di ahina ne kae ana ‘yeast’, ga unugi gi nia palaawaa, gei nia palaawaa aalaa la guu tanga huogodoo.”
Jesus e hai hegau i nia ala kai
(Mark 4.33-34)
34 Jesus e agoago nia mee huogodoo aanei gi digau dogologo i nia ala kai. Mee e agoago hua i nia ala kai gi digaula. 35 Mee ne hai beenei bolo gi gila ai nia helekai soukohp boloo,
“Au e hai hegau i nia ala kai
i dogu madagoaa e helekai gi digaula.
Au ga haga modongoohia gi digaula
nia mee huogodoo ala e dee modongoohia
mai taamada henuailala.”*
Jesus e haga modongoohia aga di ala kai o nia geinga huaidu
36 Jesus ga hagatanga gi daha mo digau dogologo, ga ulu gi lodo di hale. Ana dama agoago ga lloomoi gi Mee, ga helekai, “Hagamodongoohia ina di ala kai o nia geinga huaidu ala i lodo di hadagee le e hai bolo aha?”
37 Jesus ga helekai, “Tangada ne haga nonnono ana lii humalia, la go Tama Tangada. 38 Di hadagee la go henuailala. Nia lii humalia la go digau Teenua King o God. Nia geinga huaidu la go nia hoo o Setan. 39 Di hagadaumee dela ne haga nonnono ana lii geinga huaidu, la go Setan. Di madagoaa e hadi nia huwa laagau la go di hagaodi o di madagoaa. Digau hadi huwa laagau, la go digau di langi. 40 Di hai o nia geinga huaidu ala e hagabudu mai gi di gowaa e dahi e kae e dudu i lodo di ahi, e hai gadoo be di hai dela gaa hai i di laangi hagaodi. 41 Tama Tangada ga hagau ana gau di langi gi daawaa gi daha mo dono Heenua King digau huogodoo ala e hai nia daangada gii too gi lodo di huaidu, mo nia daangada ala e haihai nia mee huaidu huogodoo ala i golo, 42 bolo gi kilia digaula gi lodo di ahi maaloo, di gowaa e tangitangi ai, ge e gadigadi nadau niha. 43 Gei nia dama a God ga maahina gadoo be di laa i lodo Teenua King o di nadau Damana. Tangada ono dalinga i golo, gi hagalongo!
Di ala kai o di maluagina ngala
44 “Teenua King o God di Langi e hai beenei: Taane gaa gida di maluagina dela e ngala i lodo di gelegele. Gei taane gaa danu labelaa di maa, gu tenetene huoloo, gaa hana gaa hui gi daha ana mee huogodoo ala e hai mee ginai, gaa hana gaa hui di gowaa.
Di ala kai o di hadu lodo baehua
45 “Teenua King o God di Langi e hai beenei: Tangada e halahala ana hadu lodo baehua humalia. 46 Geia ga gidee ia di hadu kaedahi hagalabagau, geia gaa hana, gaa hui gi daha ana mee huogodoo, gaa hui di hadu lodo baehua deelaa.
Di ala kai o di gubenge
47 “Teenua King o God di Langi le e hai labelaa beenei: Digau hai iga ne hudu nadau gubenge gi lodo di monowai belee kumi nnagadilinga iga huogodoo. 48 Gei di gubenge la guu honu, digaula ga hudi aga gi tongotai, gaa noho gi lala belee hili nia iga. Nia iga humalia gaa haa gi lodo nia begedu, nia iga huaidu gaa kili gi daha. 49 Deenei di mee gaa hai i di hagaodi o di madagoaa. Digau di langi ga hagau e hili digau huaidu huogodoo gi daha mo digau humalia, 50 gaa kili digau huaidu gi lodo di ahi maaloo i di gowaa e tangitangi ai digaula, gei e gadigadi nadau niha.”
Nia agoago hoou mo pobo
51 Jesus ga heeu gi digaula, “Goodou gu iloo nia mee aanei?”
Digaula ga helekai, “Uaa.”
52 Ge Ia ga helekai gi digaula, “Malaa, tangada haga donudonu haganoho dela ma gaa hai tama agoago i lodo Teenua King o God di Langi, le e hai be tagi o di hale dela e daa ono maluagina hoou mo pobo gi daha mo dono hale benebene mee.”
Jesus e haga balumee go digau Nazareth
(Mark 6.1-6; Luke 4.16-30)
53 Jesus ga haga lawa ana ala kai nogo agoago gi digaula, ga hagatanga gi daha mo di gowaa deelaa, 54 gaa hana gi dono guongo, ga agoago i lodo synagogee, gei digaula gu goboina huoloo, ga heeu boloo, “Di kabemee mono haga goboina a maa ne gaamai i hee? 55 Mee hagalee go tama a taane hau hale? Tinana o Maa hagalee go Mary, ono duaahina go James, Joseph, Simon mo Judas? 56 Gei ono duaahina ahina la hagalee aanei i tadau baahi? Malaa, nia mee a Maa ne gaamai i hee?” 57 Gei digaula gu haga balumee a Mee.
Jesus ga helekai gi digaula, “Nia soukohp e hagalaamua i nia gowaa huogodoo, gei hagalee hagalaamua go dono guongo donu mo ono gau donu.”* 58 Jesus digi hai ana mogobuna e logo i golo, idimaa, digaula hagalee hagadonu.
* 13:2 Luke 5.1-3 * 13:12 Matthew 25.29; Mark 4.25; Luke 8.18; 19.26 * 13:14 Isaiah 6.9-10 * 13:16 Luke 10.23-24 * 13:35 Pisalem 78.2 * 13:57 John 4.44