7
Isa ute bubm asgarge
(Mt 8.5‑13)
1 Kɛn Isa jaay taaɗ naŋ taarin̰ naan jeege tu aas se, naan̰ ɓaa ɛnd maakŋ gɛgɛr kɛn Kaparnayum ki. 2 Gɔtn se bubm asgarge se ɔk ɓulu kalaŋ bin se naan̰ jen̰ dɛn aak eyo. Naɓo ɓulin̰ se ooc kɔɔn̰ɔ kaam yoa. 3 Kɛn gaabm se jaay booy jꞋɔɔs maan Isa se, gɔtn se naan̰ iin̰ ɔl magal Yaudge kandum taa ɓaa sɛl mɛtn Isa num, aɗe ɓaa utu kɛɗn lapia ɓulin̰ ki se. 4 Kɛn magal Yaudge jaay aan gɔtn Isa ki se, naaɗe eemin̰ nɔɔ ɔɔ: «Bɛɛki num, gɛn tɛɗn bɛɛ se, Ꞌtɛɗn gaab kɛn se. 5 Taa naaje Yaudge se, gaabm se jejeki dɛna ɔɔ naan̰ mala ɓo iin̰jeki ɓee kɛn kꞋlee kꞋtusn maak ki se.»
6 Gɔtn se Isa ɓaa ute naaɗe. Num kɛn naan̰ aan te cɛɛ ɓee magal asgarge tu ey sum ɓo, bubm asgar *Rɔmɛge ɔlo mɛɗin̰ge taa an̰ taaɗn ɔɔ: «Mɛluma, ɔn̰te dabar roi gɛn ɓaaɗo ɓeem ki, taa maam se mꞋaas ɗim naani ki eyo. 7 Taa naan̰ se ɓo, maam mꞋɔŋ mꞋɓaa te gɔti ki ey se. Num gɔtn ɗaari ki se, naai Ꞌtaaɗ ute taari sum ɓo, debm tɛɗn naabum se Ꞌkɔŋ lapia. 8 Taa maam se, kic mꞋkaam ji deb kuuy, naɓo mꞋɔk asgarge kaam ji maam kici. Kɛn mꞋiŋgga num mꞋɗeek deb kalaŋ ki mꞋɔɔ: ꞋƁaa se, naan̰ iin̰ Ꞌɓaa. Ɔɔ mꞋɗeek deb kuuy ki mꞋɔɔ: ꞋƁaaɗo se, naan̰ iin̰ ɓaaɗo. Ɔɔ ɓulum ki se jaay, mꞋɗeekin̰ mꞋɔɔ: ꞋTɛɗn nakŋ ese se, naan̰ iin̰ tɛɗin̰a.» 9 Kɛn Isa jaay booy taar ese se, taara se ɔkin̰ taaɗ eyo. Gɔtn se naan̰ tɛrl aak jee dɛngen ɓaaɗo mɛtin̰ ki se ɔɔ naan̰ ɗeekɗen ɔɔ: «ꞋBooyki mꞋasen taaɗa: maakŋ gaan *Israɛlge tun ute dɛnɗe kic ɓo maam mꞋɔŋ te nam jaay aal maakin̰ do *Raa ki aan gɔɔ gaabm ara se eyo.» 10 Kɔr jee naan̰ ɔlɗeno naaba jaay aan ɓeen se, naaɗe ɔŋ ɓul se ɔŋga lapia.
Isa dur goon mɛnd‑daay daan yoge tu
11 Naan̰ kɛn se jaay, Isa iin̰ ɓaa maakŋ gɛgɛr kɛn kꞋdaŋin̰ Nayn. Jee mɛtin̰ ki ute jeege dɛna ɓaa ute naan̰a. 12 Kɛn Isa ute jeege jaay aan taa ɗoob kɛn jꞋan kɛnd maakŋ gɛgɛr ki se, naaɗe aak jeege uuno yoa ɔɔ kɛn ooy se goon mɛnd‑daaye ɔɔ naan̰ kalin̰ ki sum ɓo maakŋ kon̰ ki. Gɔtn se jeege dɛna daan mɛnd se. 13 Kɛn Mɛljege jaay aak ko goono se, naan̰ ɛɛjin̰ don̰ ki ɔɔ ɗeekin̰ ɔɔ: «Ɔn̰te Ꞌtɔɔyɔ.» 14 Gɔtn se Isa iiko cɛɛ jeege tun uuno yo se, ɔnd jin̰ do baraŋgal ki ɔɔ gɔtn se, jee ɓaan ɓaa ute yo se ɗaara ɔɔ Isa ɗeek goon kɔɗ ki se ɔɔ: «MꞋɗeeki mꞋɔɔ, iin̰i!» 15 Gɔtn se goon kɔɗn ooyga kooy se duru iin̰ iŋg ute mɛtin̰a ɔɔ baag taaɗn taara. Ɔɔ Isa ɔk ɛɗin̰ kon̰ ki. 16 Kɛn jeege jaay aak nakŋ se, ɓeere ɓaa ɔkɗe paac ɔɔ naaɗe *nook Raa ɔɔ: «Debm taaɗ taar teeco taar Raa ki magal se, ɓɛrɛ, ɓaaɗoga daanjege tu. Kɛse Raa mala ɓo ɓaaɗoga kaakŋ jeen̰ge!» 17 Taa naan̰ se ɓo jee taa naaŋ Jude ki ute jee kɛn taa naaŋge tun cɛɛs ki se, paac se iŋg ɓo gɛn kɔɔsn maana do nakge tun kɛn Isa tɛɗo se.
Jan‑Batist ute Isa
(Mt 11.2‑19)
18 Gɔtn se jee mɛtn Jan‑Batist ki ɓaaɗo taaɗ mɛlɗe ki. Kɛn Jan jaay booy taarɗe sum se, maakɗe ki se naan̰ daŋ jeege dio, 19 ɔɔ ɔlɗe gɔtn Mɛlje Isa ki taa Ꞌɓaa tɔnd mɛtin̰ ɔɔ: «Naai ɓo debm kɛn jeege iŋg aak kaama jꞋɔɔ utu aɗe ɓaa se lɔɓu kꞋbooy nam kuuy lɛ?» 20 Kɛn naaɗe jaay aan gɔtn Isa ki se, jee se taaɗ ɔɔ: «Naaje se Jan‑Batist ɓo ɔljeno gɔti ki ɔɔ kꞋtɔnd mɛti: naai ɓo debm kɛn jeege iŋg aak kaama jꞋɔɔ utu aɗe ɓaa se lɔɓu kꞋbooy nam kuuy lɛ?» 21 Naanɗe ki se sum ɓo, Isa ɛɗ lapia jee kɔɔn̰ɗege tu dɛna. Maakɗe ki se jeegen kɛn kɔɔn̰ɔ tujɗenga tuju ute jee ɔk kɔɔn̰ sitange se kic naan̰ ɛɗɗen lapia ɔɔ jee kaam‑tɔɔkge dɛn se kic ɓo naan̰ ɔɔɗɗen kaamɗege. 22 Gɔtn se Isa ɗeek jeege tun Jan ɔlɗeno naaba se ɔɔ: «ꞋƁaa Ꞌtaaɗki Jan ki nakŋ naase mala aakin̰kiga ute kaamse ɔɔ booyin̰kiga ute bise: jee kaam‑tɔɔkge lɛ aakga, jee cɛkɛɗge lɛ leega talam talam, jee bikiɗge lɛ ɔŋga lapia ɔɔ roɗege lɛ tooɗga kɔlɔn̰ kɔlɔn̰, jee duguyge lɛ ɓɔrse booy booyo, jee ooyga kooy kic lɛ duroga daan yoge tu ɔɔ Labar Jiga se lɛ, kꞋtaaɗin̰ga jee daayge tu. 23 Maak‑raapo debm kɛn jaay ai kaamin̰ ɔn̰te ɗoobm gɛn kaal maakin̰ do maam ki ey se.»
24 Kɛn jee Jan ɔlɗeno naaba jaay ɔk tɛrl ɓaa se, Isa baag taaɗn taar Jan se jee dɛnge tu ɔɔ: «Do kɔɗ‑ɓaar ki se naase tap ɓo iŋgkiro kaakŋ naŋa? Lɔɓu iŋgkiro kaakŋ mu taa baar kɛn kuul teen̰ ɓaansin̰ kaam ara kaam ara se la? 25 A‑a! Bin num naase iŋgkiro kaakŋ naŋa? Lɔɓu iŋgkiro kaakŋ gaabm kɛn tus kalge aak bɛɛ se lɛ? Gɔtɔ. Jee lee tus kalgen aak bɛɛ gɛn koono se ute jee maalge se, naaɗe se tiŋg maakŋ ɓee gaarin̰ge tu. 26 Lɔɓu naase tap ɓo iŋgkiro kaakŋ naŋa? Naase se iŋgkiro kaakŋ debm taaɗ taar teeco taar Raa ki se la? Ɗeere, Ꞌbooyki mꞋasen taaɗa: naan̰ se debm taaɗ taar teeco taar Raa ki naɓo naan̰ magal cir debm taaɗ taar teeco taar Raa ki se daala. 27 Naan̰ se ɓo debm kɛn Raa taaɗo taarin̰ do dɔkin̰ maakŋ Kitap ki ɔɔ:
ꞋBooyo, maam mꞋai kɔl debm kaan̰ naabum naani ki,
taa ai Ꞌɗaapm ɗoobi.*
28 «ꞋBooyki mꞋasen taaɗa: maakŋ jeege tun mɛndge toojɗen do naaŋ ki ara bini aan do Jan ki se, debm kɛn magal cirin̰ Jan se, gɔtɔ. Anum debm *maakŋ Gaar Raa ki se baat aan gɔɔ ɗi kic ɓo, naan̰ se ɓo magal cir Jan.
29 «Jee dɛnge ute *jee tɔkŋ miirge jaay booy taarin̰ se, Jan *batizɗe taa naaɗe jeelga Raa se tɛɗ naka ute ɗoobin̰a. 30 Num gaŋ *Parizige utu jee jeel taaɗn tɔɔkŋ mɛtn Ko Taar Raage se, naaɗe se baate tookŋ do nakge tun kɛn Raa je ɔɔ aɗen tɛɗn naaɗe ki se. Bin ɓo, naaɗe baate tookŋ kɛn Jan aɗen batizi.»
31 Tɛr Isa taaɗɗen ɔɔ: «Jee ɓɔrse tap ɓo, mꞋaɗen kɔmb bɛyɛ ute naŋge? Naaɗe tap ɓo tec naŋge? 32 Naaɗe se tec aan gɔɔ gaangen iŋg bɔɔr ki jaay taaɗ ute naapa ɔɔ:
Naaje kꞋtuuysen kaa
naɓo naase Ꞌbaate daamki.
Naaje kꞋjꞋaarsen kaa yoa
naɓo naase Ꞌbaate keemki.
33 «Ey num Jan‑Batist ɓaaɗo se, naan̰ ɔs mapp eyo ɔɔ aay tɔtn koojn̰ bin̰ eyo ɔɔ naase ɔɔki num: naan̰ se debm sitan! 34 Kɛn *Goon Deba jaay ɓaaɗo se ɔsɔ ɔɔ aaye, naɓo naase ɔɔki num: naan̰ se debm kaam‑kɔsɔ ɔɔ debm kaay‑koono ɔɔ ɔk mɛɗɛ ute jee tɔkŋ miirge ɔɔ ute jee *kusin̰ge! 35 Num gaŋ jee took aal maakɗe don̰ ki se, aak ɔkga jeel‑taar Raa se ute ɗoobin̰a.»
Isa ute mɛnd tɛɗn *kusin̰a
36 Ɓii kalaŋ kɔɗ *Parizi kalaŋ bini, daŋ Isa ɓeen̰ ki, gɛn ɓaa kɔsn ute naan̰a. Kɛn Isa jaay ɓaa ɓeen̰ ki se, gɔtn se naaɗe tooɗ ute cɛɛsɗe jaay ɓo baag kɔsɔ do tabil ki. 37 Mɛnda kalaŋ iin̰o maakŋ gɛgɛr kɛn se ɔɔ jeege paac jeelin̰ naan̰ se, mɛnd tɛɗn kusin̰a. Naan̰ ɓaaɗo ɔŋɗe taa naan̰ booyga booy jꞋɔɔ Isa utu iŋg ɔs kɔs gɔtn kɔɗ Parizi ki se. Kɛn naan̰ ɓaaɗo ɓaa se, naan̰ uuno naka aan gɔɔ k‑ɓɔkɔlɔ kalaŋ ko ɓo kꞋcɔɔc kꞋɗaapin̰a. K‑ɓɔkɔl se kꞋɗaapin̰ ute nakŋ kɛn kꞋdaŋin̰ albatir†, ɔɔ naan̰ se ɗooc ute itir. 38 Naan̰ ɓaaɗo kaam jɛ Isa ki ɔɔ naan̰ eeme ɔn̰ kaa‑maanin̰ se neet jɛ Isa ɔɔ naan̰ ɔtin̰sin̰ ute bɛɛkin̰a ɔɔ baam ɔk aay jɛn̰ se ute maak‑raapo ɔɔ ɔɔyin̰ itir do jɛn̰ ki.
39 Kɔɗ Parizi kɛn daŋ Isa ɓeen̰ ki jaay aak nakŋ bin se, taaɗ ute maakin̰ ɔɔ: «Kɛn gaabm se jaay debm taaɗ taar teeco taar Raa ki ɗeer num, mɛnd ɓaaɗo utin̰ se, naan̰ an̰ Ꞌjeelin̰ naan̰ se, mɛnd tɛɗn kusin̰a.» 40 Gɔtn se Isa taaɗin̰ ɔɔ: «Simon, maam se mꞋɔk taara mꞋai ɗeeke.» Naan̰ tɛrlin̰ ɔɔ: «Debm dooy jeege, Ꞌtaaɗa.» 41 Isa ɔɔ: «ꞋBooyo. Debm kalaŋ ɔk jee sɛɛge dio. Deb kalaŋ se ey num an̰ kɔgŋ tamma kaar‑mii ɔɔ debm kuuy se lɛ ey num an̰ kɔgŋ tamma si‑mii. 42 Num gaŋ ɗim naaɗe aan kɔgŋ sɛɛɗe gɔtɔ se, naaɗe di se paac, naan̰ tɔɔlɗen sɛɛɗege se naata. Num maakŋ naaɗe kɛn di se, debm ɛɗɗen sɛɛ se kɛn gay ɓo an̰ Ꞌje ciri?» 43 Simon tɛrlin̰ ɔɔ: «Gɛn maam ki num mꞋɔɔ, debm kɛn sɛɛn̰ dɛn jaay ɓo kꞋtɔɔlin̰sin̰ se.» Isa ɗeekin̰ ɔɔ: «Kɛse naai Ꞌtaaɗga taar mɛt ki.»
44 Gɔtn se Isa uun tɛrl aak mɛnd se, ɔɔ ɗeek Simon ki ɔɔ: «Naai aak mɛnd se ɗaamo! Gɔtn maam mꞋɛndo ɓei ki se, naai ɛɗum te maan tugŋ jɛm eyo; num gaŋ mɛnd se neetum jɛm ute kaa‑maanin̰a ɔɔ ɔtumsin̰ ute bɛɛkin̰a. 45 Ɔɔ naai Ꞌbaam ɔk aay te taarum ute maak‑raap eyo; num mɛnd se kɛn maam mꞋaan sum se, gɔtn naan̰ baam ɔk aay jɛma ute maak‑raapo sum se, ɔn̰um te eyo. 46 Naai ɔtum te uubm oot dom ki eyo; num mɛnd se ɔtum itir jɛm ki. 47 ꞋƁooyo mꞋai taaɗa: mɛnd se kusin̰in̰gen dɛn se, Raa tɔɔlisin̰ga naatn. Taa naan̰ se ɓo, naan̰ jem dɛn se. Gaŋ debm kꞋtɔɔlin̰ kusin̰in̰ baat se, naan̰ kic ɓo ɔk maak‑je baata.» 48 Tɛr Isa taaɗ mɛnd ki ɔɔ: «Kusin̰ige se maam mꞋtɔɔlisin̰ga naata.» 49 Jeegen iŋg ɔs ute naaɗe se, baag taaɗn ute naapa ɔɔ: «Kɛse tap ɓo naŋa jaay taaɗ taa Ꞌtɔɔl kusin̰ jeege se?» 50 Isa ɗeek mɛnd ki ɔɔ: «Mɛnda, ute kaal maaki kɛn naai aal dom ki se, aajiga. Iin̰i, Ꞌɓaa ute lapia.»
* 7:27 Aak Mal 3.1. † 7:37 Albatir se napar koa aama kɛn kꞋcɔɔc kꞋɗaapin̰a gɛn kɔmb itir.