4
Lusímo lwa Mʉhaandi Mbeyʉ
(Matáayo 13:1-9; Lʉ́ka 8:4-8)
1 Mpɨɨndɨ kiduudi, Yéesu akaanda variyʉla Masáare ˆYarɨ Mpeho kei mbarɨmbarɨ ya iriva ra Galiláaya. Mpuka nkʉʉlʉ ya vaantʉ vakiisaanka, vakamʉfenyenkererya mpaka akaambʉka mashʉ́wa irivii, maa akiikala. Vaantʉ voosi vakiikala mbarɨmbarɨ ya iriva. 2 Akava yoovavariyʉrɨra viintʉ ˆviri foo kwa símo, na mpɨɨndɨ ˆavavariyʉrɨráa akavasea, 3 “Teereri! Mʉhaandi ʉmwɨ ajáa adoma noo haanda mbeyʉ, 4 mpɨɨndɨ ˆamyaaháa, mbeyʉ jimwi jikawyɨɨra njirii, ndee jikʉʉja jikajirya. 5 Jimwi jikawyɨɨra mwaalaliwyii kʉʉntʉ ˆkʉjáa kusiina salʉ jo keenererya, sa viintʉ salʉ sɨ jijáa jiri foo, jikamera chaangʉ. 6 Mwaasʉ ˆʉkavarɨke, jikashaawʉka, maa jikʉʉma sa viintʉ jijáa jisiina miriri. 7 Jimwi jikawyɨɨra haantʉ ˆhajáa na miíwa. Miíwa ˆɨkamere, ɨkajivaa, jikadundumala, maa jikadɨɨra vyaala ndɨɨwa. 8 Maa kaa, jimwaarɨ jimwi ˆjawyɨɨra salwii ˆjiri na seve, jikamera, jikakʉla, jikavyaala maatʉkʉ vii, jimwi jikavyaala mara makumi yatatʉ (30), jimwi mara makumi mʉsasatʉ (60) na jimwi mara makumi ikimi (100).” 9 Maa akavasea, “ˆArɨ na matu yo teerera, nɨ ateere.”
Yéesu Yoovariyʉla Símo Jaachwe
(Matáayo 13:10-17; Lʉ́ka 8:9-10)
10 Mpɨɨndɨ kiduudi, Yéesu ajáa na vapooji vaachwe ikimi na vavɨrɨ, na vɨɨngɨ vajáa vamʉrɨ́ɨngɨrɨɨre, maa vakamuurya, “Símo jaako nɨ che joovariyʉla?” 11 Ne akavasea, “Nyuunyu mwaheewa nkalo yo taanga viintʉ vya Ʉtemi wa Mʉlʉʉngʉ, ˆvyeene vijáa fuumbo, maa kaa, vara sɨ ˆvarɨ Ʉtemii wa Mʉlʉʉngʉ, noovawyɨɨra kwa símo.
12 Sa kʉlaanga, valaange, baa koona tʉkʉ.
Kʉteera vateere, baa taanga tʉkʉ.
Sa ngaarɨ vajáa vateera no taanga,
ngaarɨ vavarindʉka na vareka ʉvɨ waavo,
na ngaarɨ ʉvɨ waavo wasira.”✡
Yéesu Yoovariyʉla Lusímo lwa Mʉhaandi
(Matáayo 13:18-23; Lʉ́ka 8:11-15)
13 Aho, Yéesu akavuurya, “Sɨ mootaanga lusímo ʉlʉ tʉkʉ wʉʉ? Joolɨ de mʉrɨ taanga símo jɨɨngɨ? 14 Mʉhaandi wa mbeyʉ nɨ mʉʉntʉ ˆaváriyʉlaa isáare ra Mʉlʉʉngʉ. 15 Mbeyʉ jira ˆjawyɨɨra njirii, nɨ ja vaantʉ vara ˆvarɨtéeraa isáare ra Mʉlʉʉngʉ, hahara Irimʉ rɨkʉʉja, maa rɨkajiseyya mitimii yaavo. 16 Mbeyʉ jira ˆjawyɨɨra mawyii, nɨ ja vaantʉ vara ˆvarɨtéeraa isáare ra Mʉlʉʉngʉ, na ˆvarɨhókeraa chaangʉ na cheerʉ. 17 Maa kaa, sɨ rɨvɨɨngɨ́raa mitimii tʉkʉ, sa viintʉ vasiina nkalo ya miriri, kiikala varɨ noro kiduudi vii. Na uturikiri ˆʉrɨ kʉʉja vii, varékaa kʉra kuruma kwaavo chaangʉ. 18 Na mbeyʉ jira ˆjawyɨɨra miíwii, nɨ ja vaantʉ ˆvarɨtéeraa isáare ra Mʉlʉʉngʉ, 19 maa kaa, ʉhangaiki wa weerʉ, ʉkwaata wo kunguula máari na mpɨɨma ya viintʉ vyɨɨngɨ ˆviri foo, ivyo virifenyenkeryáa, rɨkareka kʉreeta kʉnáálo. 20 Na mbeyʉ jira ˆjahaandwa sevii, noo vara vaantʉ ˆvarɨtéeraa isáare ra Mʉlʉʉngʉ, vakarɨteengya, maa rɨkava na nkoonyo, jimwi jikavyaala mara makumi yatatʉ (30), jimwi mara makumi mʉsasatʉ (60), na jimwi mara makumi ikimi (100).”
Lusímo lwa Kɨmʉrɨ
(Lʉ́ka 8:16-18)
21 Yéesu akɨɨsea ɨra mpuka, “Eri, kɨmʉrɨ chʉʉ́jaa, kɨkavɨɨkwa iruungwii ra kɨtáanda wʉʉ? Bakʉ kɨkakʉnɨkɨrɨrwa na nyiingʉ ya kweenga wʉʉ? Tʉkʉ, nɨ kyaángwii kɨvɨ́ɨkwaa. 22 Sa kɨra kɨɨntʉ ˆchaviswa, vɨɨkwa kɨrɨ kɨweerwii, na kɨra ˆchakʉnɨkɨrɨrwa, kʉnʉkʉlwa kɨrɨ. 23 ˆMweene arɨ na matu yo teerera, nɨ ateere!”
24 Hara, maa akavasea kei, “Mʉyakwaatye neeja aya ˆmooyateera. Sa kipíimo ˆcheene mʉrɨ konkomala kʉteerera masáare ya Ijʉva, noo ˆvyeene baa nyuunyu mʉrɨ taanga, baa kei koongereriwa mʉrɨ. 25 Sa ʉra ˆarɨ na kɨɨntʉ, koongereriwa arɨ kʉlookya, na ʉra ˆasiina kɨɨntʉ, vuulwa arɨ baa kɨra kidúúdi ˆarɨ nocho.”
Lusímo lwa Mbeyʉ ˆVyeene Ɨméraa
26 Yéesu akavasea, “Ʉtemi wa Mʉlʉʉngʉ nɨ ja jei ʉrɨ. Mʉʉntʉ aháandaa mbeyʉ iwundii. 27 ˆArɨ hʉmʉla, baa alɨ́ɨre au arɨ miiso, mbeyʉ jaméraa no kʉla, yeeye baa taanga ˆvyeene vyavíjaa tʉkʉ. 28 Salʉ joongʼeene noo jibwéeyyaa jimere na jive mʉmero, jivyaale maangala, na maangala yave na mpeke. 29 Mpeke ˆjiri kangaala, ʉwo mʉʉntʉ atóolaa lufyo chaangʉ, sa mpɨɨndɨ jo chwa, jafíkire.”
Lusímo lwa Mpeke ya Haradáali
(Matáayo 13:31-32, 34; Lʉ́ka 13:18-19)
30 Kei akavasea, “Tʉʉfwaanirirye na che Ʉtemi wa Mʉlʉʉngʉ? Bakʉ lusímo che tʉrɨ sima, sa tʉʉvariyʉle? 31 Ʉtemi wa Mʉlʉʉngʉ ifaanaa tʉkʉʉfwaanirirya na mpeke ya haradáali. Ɨhɨ nɨ mpeke ndudinduudi kʉlookya mpeke joosi jiháandwaa. 32 Maa kaa, koonɨ yaháandirwe, yavijáa mʉtɨ mʉkʉʉlʉ kʉlookya mɨtɨ yɨɨngɨ ya mbowa. Na yavijáa na matáampi makʉʉlʉ, baa ndee jindoojeenga vivururu mpehwii ja matáampii yaachwe.”
33 Kwa símo ˆjiri foo ja iji, noo ˆvyeene Yéesu avariyʉláa isáare riija, ja ˆvyeene vaantʉ vadaháa taanga. 34 Sɨ avariyʉláa isáare roroosi ra Ʉtemi wa Mʉlʉʉngʉ baa vasɨmɨra tʉkʉ, na mpɨɨndɨ ˆajáa na vapooji vaachwe de ɨndoovavariyʉrɨra.
Yéesu Yootuurya Ihúmbuuto Irivii
(Matáayo 8:23-27; Lʉ́ka 8:22-25)
35 Iwʉlo ra sikʉ yɨɨyo, Yéesu akavasea vapooji vaachwe, “Hendi tʉfɨrɨre iriva tʉdome na nyambʉko.” 36 Maa reerʉ, vakɨɨreka ɨra mpuka ya vaantʉ, vakakwaata njɨra na ɨra mashʉ́wa ˆngʼeene Yéesu ajáa ɨɨ́ngɨɨre, baa mashʉ́wa jɨɨngɨ jikamutuuba. 37 Ihúmbuuto ˆradalavadalaava rɨkaanda wuva, mapúunta ya maaji yakaringyaringya mashʉ́wa kende ɨmeme maaji. 38 Mpɨɨndɨ ijo, Yéesu mweeneevyo ajáa alɨ́ɨre nyuma ya mashʉ́wa iisíkiriirye kimútwii. Vapooji vaachwe vakamwaanɨrɨra, voosea, “Mukiindya, toonyɨmɨra, tʉlaange.”
39 Aho, Yéesu akiinʉka, akarɨdalavya ihúmbuuto na akayasea mapúunta, “Kirinyi sawu! Mʉtʉʉle tʉ!” Hara, ihúmbuuto rɨkakirinya sawu, na maaji yakatʉʉla tʉ. 40 Yéesu akavuurya vapooji vaachwe, “Sa che mookoofa? Sɨ mʉnaanduma tʉkʉ wʉʉ?” 41 Maa kaa, voovo vajáa vakwáatirwe nɨ woowa mʉnʉmʉʉnʉ, vookiiyurya, “De ʉhʉ nɨ ani, baa ihúmbuuto na mapúunta vyoomʉteera?”
✡ 4:12 Laanga Isáaya 6:9-10.