26
Mʉryʉʉngʉ wo Mʉʉlaa Yéesu
(Maáriki 14:1-2; Lʉ́ka 22:1-2; Yooháani 11:45-53)
1 Yéesu ˆakamarikirye kʉlʉʉsa ayo yoosi, akavasea vapooji vaachwe, 2 “Taanga mwiise sikʉ ivɨrɨ ˆjiri looka kʉva ɨrɨ Paásika na Mwaana wa Mʉʉntʉ vɨɨkwa arɨ mɨkonwii ya vavɨ na muningʼinʼya varɨ mʉsaláabii fʉʉrʉ akwye wʉʉ?”
3 Mpɨɨndɨ ijo, vakʉ́ʉ́lʉ va veeneɨsɨ va Ijʉva na vawosi vajáa valʉmana balásii ya nyuumbii ya kɨtemi ya mweeneɨsɨ mʉkʉʉlʉ ˆasewáa Kayáafa. 4 Vakabweeyya mʉryʉʉngʉ wa iyasi sa vamʉkwaate Yéesu kimbiso na vamʉʉlae. 5 Maa kaa, vakasea, “Karɨ ɨve mpɨɨndɨ ja ɨhɨ ngovi tʉkʉ, sa karɨ jɨ kʉve na ntiribʉka tʉkʉ.”
Yéesu Yoohakwa Makuta ˆYanyʉkɨra
(Maáriki 14:3-9; Yooháani 12:1-8)
6 Mpɨɨndɨ Yéesu ˆajáa iturii ra Besanía kaayii kwa Simóoni ˆmweene asewáa ˆarɨ na ʉlóónda, 7 mʉʉntʉ muki ʉmwɨ ajáa ʉʉja ˆarɨ na chʉ́pa ya iwye ˆrasongolwa ˆɨrɨ na makuta ˆyanyʉ́kɨraa ya iyoombe ikʉʉlʉ. Ʉwo mʉʉntʉ muki ajáa ʉʉja na hara méesii kʉʉntʉ ˆarijáa chákurya, akawuna ɨra chʉ́pa, maa akayakʉʉrɨra ayo makuta mutwii wa Yéesu. 8 Vapooji vaachwe ˆvakoone jeyyo, vakakalala voosea, “Nɨ wa che ʉsaambʉ ʉhʉ? 9 Makuta aya, ngaarɨ yawúsirwe kwa iyoombe ikʉʉlʉ, na ijo mpía jivaambirirye vakɨva!”
10 Yéesu ajáa ataanga miiririkano yaavo, maa akavasea, “Amwɨ moomujuuwa ʉhʉ maáma? Yeeye aantʉ́mamɨɨre kɨɨntʉ ˆchabooha. 11 Vakɨva novo mʉrɨ mpɨɨndɨ joosi, maa kaa, nɨɨnɨ sɨ ndɨrɨ kʉva na nyuunyu sikʉ joosi tʉkʉ. 12 Ʉhʉ maáma ˆakakʉʉrɨre mʉvɨrɨ waanɨ makuta, uuvíikire neeja so taahwa. 13 Kɨmaarɨ noovawyɨɨra, haantʉ hohoosi kʉrɨ weerʉ Masáare Maaja ˆyarɨ variyʉlwa, ɨkɨ ˆcheene akɨtʉ́mamire ʉhʉ mʉʉntʉ muki, lʉʉswa kɨrɨ ja nkʉmbʉkɨra yaachwe.”
Yʉ́ʉda Yoolamʉla Kʉmʉvalandʉka Yéesu
(Maáriki 14:10-11; Lʉ́ka 22:3-6)
14 Aho, ʉmwɨ wa vara ikimi na vavɨrɨ, ˆaséwaa Yʉ́ʉda Isikarióoti, akadoma na kwa vakʉ́ʉ́lʉ va veeneɨsɨ va Ijʉva, 15 akavasea, “Nɨ che mʉrɨ kʉʉmpeera koonɨ namʉválandukire Yéesu nɨmʉvɨɨke mɨkonwii yaanyu?” Vakamʉvarɨra mpía makumi yatatʉ (30).✡ 16 Na kwaandɨra aho, Yʉ́ʉda akaanda saakɨra nkalo ˆyabooha yo mʉvalandʉka Yéesu.
Kwiimya Neeja Ngovi ya Paásika
(Maáriki 14:12-21; Lʉ́ka 22:7-23; Yooháani 13:21-30)
17 Sikʉ ya ncholo ya ngovi ya mɨkáate sɨ ˆɨvɨ́kɨrwaa ʉsasɨ, vapooji vajáa vamʉdomera Yéesu vakamuurya, “Hai woosaaka tukwiimirye neeja chóorya cha Paásika sa urye?” 18 Ne akavasea, “Tamanyi na múujii kwa mʉʉntʉ ʉmwɨ mʉmʉsee, ‘Mukiindya aséire, mpɨɨndɨ yaanɨ yafíkire, rɨɨra ndɨrɨ ngovi ya Paásika hamwɨ na vapooji vaanɨ kaayii kwaako.’ ” 19 Vapooji vakabweeyya ja ˆvyeene Yéesu ajáa avaláiriirye, vakiimya neeja chóorya cha Paásika.
20 Iwʉlo ˆrɨkɨɨngɨre, Yéesu akava méesii hamwɨ na vapooji vaachwe ikimi na vavɨrɨ. 21 Na mpɨɨndɨ ˆvarijáa, Yéesu akasea, “Kɨmaarɨ noovawyɨɨra, ʉmwɨ waanyu kʉʉnvarindʉka arɨ.” 22 Vapooji vaachwe vakavisʉʉla maatʉkʉ vii, maa vakaanda kuurya ʉmwɨ ʉmwɨ, “Mʉkʉ́lʉ, sɨ viri kʉva nɨ nɨɨnɨ tʉkʉ?” 23 Yéesu akavasea, “Ʉra ˆaríiriirye mʉkáate hamwɨ na nɨɨnɨ luumbwii noo ˆarɨ kʉʉnvarindʉka. 24 Mwaana wa Mʉʉntʉ nɨ tamanya iise no kʉʉlawa ja ˆvyeene vyaandɨkwa Masáarii ˆYarɨ Mpeho. Maa kaa, nɨ mpolaɨ kwa mʉʉntʉ ʉra ˆarɨ mʉvarindʉka! Nɨ pwee vijáa ngaarɨ baa sɨ avyaalwa.” 25 Yʉ́ʉda ʉra mʉvalanduki waachwe akamʉsea, “Mukiindya, kɨkomi sɨ nɨɨnɨ tʉkʉ?” Yéesu akamʉsea, “Weewe ulúusire.”
Chóorya cha Mweenevyoosi
(Maáriki 14:22-26; Lʉ́ka 22:14-20; 1 Vakoríinto 11:23-25)
26 Mpɨɨndɨ ˆvarijáa, Yéesu akatoola mʉkáate, akamʉdʉʉmba Mʉlʉʉngʉ, akʉʉbendʉlabendʉla, maa akavaheera vapooji vaachwe yoosea, “Tooli, murye, ʉhʉ nɨ mʉvɨrɨ waanɨ.” 27 Aho, akatoola ndʉvo, akamʉdʉʉmba Mʉlʉʉngʉ akavaheera yoosea, “Tooli voosi munywe diváai fuma nduvwii ɨhɨ. 28 Ɨhɨ nɨ sakami yaanɨ ya mʉháko, sakami ˆyookiitwa sa ˆvarɨ foo vaseyyiriwe ʉvɨ. 29 Nɨ kʉvawyɨɨra niise, sɨ ndɨrɨ kʉnywa kei ɨhɨ diváai ya sabíibu tʉkʉ, fʉʉrʉ sikʉ ˆndɨrɨ kiinywa ifya hamwɨ na nyuunyu Ʉtemii wa Taáta waanɨ.”
30 ˆVakɨɨmbe lwɨɨ́mbo, vakalooka na Luulwii lwa Mɨseitúuni.
Yéesu Yoolʉʉsa Peéteri Sea Arɨ sɨ Amʉmányire Tʉkʉ
(Maáriki 14:27-31; Lʉ́ka 22:31-34; Yooháani 13:36-38)
31 Aho, Yéesu akavasea, “Uchikʉ ʉhʉ wa isikʉ voosi kʉʉndeka mʉrɨ. Sa Masáare ˆYarɨ Mpeho yasea,
‘Kʉmʉvaa ndɨrɨ muríisi,
na muundi ja mpuka yaachwe jiipase.’✡
32 Maa kaa, ˆndɨrɨ fʉfʉka, valongorera ndɨrɨ na ɨsɨ ya Galiláaya.” 33 Peéteri akamʉsea Yéesu, “Baa koonɨ voosi varɨ kʉreke weewe, nɨɨnɨ sɨ ndɨrɨ kʉreka vii kaa tʉkʉ.” 34 Yéesu akamʉsea, “Kɨmaarɨ kaa nookuwyɨɨra, uchikʉ ʉhʉ nkʉkʉlʉme sɨ ɨnavɨɨka, lʉʉsa ʉrɨ sɨ wʉʉmányire tʉkʉ katatʉ.” 35 Peéteri akamʉsea, “Koonɨ baa nɨ mpaka nkwye, kukwya ndɨrɨ hamwɨ na weewe, sɨ ndɨrɨ sea sɨ nakʉmányire tʉkʉ.” Baa vara vapooji vɨɨngɨ vakalʉʉsa vivira.
Yéesu Yoomʉloomba Mʉlʉʉngʉ Luulwii lwa Mɨseitúuni
(Maáriki 14:32-42; Lʉ́ka 22:39-46)
36 Aho, Yéesu akafika na vapooji vaachwe Getisemáane, ʉko akavasea, “Ikali aha, nɨɨnɨ tamanya niise na hara mbere noo mʉloomba Mʉlʉʉngʉ.” 37 Akamʉsʉmʉla Peéteri na vaana vavɨrɨ va Sebedáayo, na mpɨɨndɨ ˆvatamanyáa, mʉtɨma waachwe ʉkafɨrɨra kʉnʉ yookiiteera ʉsʉʉngʉ. 38 Aho, akavasea, “Mʉtɨma waanɨ wookaava kende nkwye. Ikali aha, mʉkeeshe chɨrɨrɨ hamwɨ na nɨɨnɨ.” 39 ˆAkaseese na mbere kiduudi, akalaala ɨsɨ na ɨnda akamʉloomba Mʉlʉʉngʉ yoosea, “Taáta waanɨ, koonɨ viri dahɨka ndʉvo ɨhɨ yaandooke, maa kaa, sɨ ɨve ja ˆvyeene noosaaka tʉkʉ, ɨve ja ˆvyeene woosaaka weewe.”
40 Akatamanya na kwa vara vapooji vaachwe vatatʉ, akavashaana valɨ́ɨre. Akamʉsea Peéteri, “Arumi, mwasíindirwe keesha na nɨɨnɨ baa kwa isaa rɨmwɨ vii wʉʉ? 41 Keeshi na mʉloombe sa karɨ jɨ mwɨɨngɨre mʉtehwii tʉkʉ. Mʉtɨma wɨɨ́mɨre neeja kʉtʉmama wʉʉja, maa kaa, wasíindwaa sa mʉvɨrɨ usiina ngururu tʉkʉ.”
42 Akatamanya kei lwa kavɨrɨ no mʉloomba Mʉlʉʉngʉ yoosea, “Taáta waanɨ, koonɨ ndʉvo ɨhɨ ya uturikiri sɨ viri dahɨka yʉʉnehe, ndɨɨre kwiinywa, haaha ˆvyeene woosaaka vikiimane.” 43 Kei ˆakahɨndʉke, akavashaana valɨ́ɨre, miiso yaavo yajáa yaréheriiwe nɨ tʉlo.
44 Akavareka, akatamanya lwa katatʉ no mʉloomba Mʉlʉʉngʉ kwa masáare yayara. 45 Aho, akadoma na kwa vara vapooji vaachwe akavasea, “Nyuunyu mʉkaarɨ mʉlɨ́ɨre no hʉmʉlʉka wʉʉ? Laangi, mpɨɨndɨ jafíkire, Mwaana wa Mʉʉntʉ varindʉkwa iise na vɨɨkwa iise mɨkonwii ya vavɨ. 46 Inuki, hendi tʉlooke! Laangi, ʉra ˆyoojokʉʉnvarindʉka afíkire!”
Yéesu Yoovarindʉkwa na Yookwaatwa
(Maáriki 14:43-50; Lʉ́ka 22:47-53; Yooháani 18:3-12)
47 Mpɨɨndɨ Yéesu ˆajáa akaarɨ yoolʉʉsɨka novo, Yʉ́ʉda ʉmwɨ wa vapooji vaachwe ikimi na vavɨrɨ akafika. Yeeye ajáa ʉʉjanʼya na vaantʉ ˆvarɨ foo ˆvarɨ na nyaasʉka na nkusi. Ava ˆvajáa vatúmirwe nɨ vakʉ́ʉ́lʉ va veeneɨsɨ va Ijʉva na nɨ vawosi. 48 Haaha ʉra ˆamʉvalandʉkáa Yéesu ajáa ahʉ́mwɨɨre valaɨra isháara yoosea, “Ʉra ˆndɨrɨ mʉsʉndɨra ja noomuluumbya, noo yeeye, mʉkwaati.” 49 Yʉ́ʉda akahʉlʉlʉka na kʉrɨ Yéesu, akamuluumbya, “Lʉmbɨ ee Mukiindya!” Maa, akamʉsʉndɨra. 50 Yéesu akamʉsea, “Kɨjeengi, tʉmama ˆcheene chakʉréetire.” Aho, vara vaantʉ vakaseesa, vakamʉkwaata Yéesu, maa vakamʉvɨɨka mɨkonwii yaavo.
51 Hahara, ʉmwɨ wa vara ˆvajáa na Yéesu ˆakoone jeyyo, akakʉʉla nyaasʉka njatwii, akamʉtema kutu dúú mʉtʉmami wa mweeneɨsɨ mʉkʉʉlʉ. 52 Yéesu akamʉsea, “Hɨndʉla nyaasʉka yaako na njatwii, sa voosi vara ˆvʉʉ́laa na nyaasʉka, novo kukwya varɨ kwa nyaasʉka. 53 Sa che wookiisea sɨ ndɨrɨ daha kʉmʉloomba Taáta waanɨ aandetere haaha jei kʉlookya mayana ikimi na yavɨrɨ (12,000) ya valwi nkoondo va mirimʉ miija? 54 Maa kaa, koonɨ nabwéeyyiirye jeyyo, joolɨ Masáare ˆYarɨ Mpeho yarɨ kiimana yara ˆyasea ivi nɨ mpaka vifʉmɨre jei?”
55 Mpɨɨndɨ ijo, Yéesu akɨɨsea ɨra mpuka ya vaantʉ, “Nɨɨnɨ ndɨrɨ mʉhóki vaantʉ viintʉ, muújire noo kʉʉnkwaata na nyaasʉka na nkusi wʉʉ? Sikʉ joosi nɨjáa na nyuunyu noovariyʉla waámii wa Kaaya Njija ya Ijʉva. Amwɨ sɨ mwaankwaatáa kʉra? 56 Aya yoosi yafʉ́mɨɨre sa masáare ya valáali na mʉtwe yara ˆvaandɨka Masáarii ˆYarɨ Mpeho yakiimane.” Aho, vapooji voosi vakamʉreka, maa vakatɨɨja.
Yéesu Mbere ya Mweeneɨsɨ Mʉkʉʉlʉ
(Maáriki 14:53-65; Lʉ́ka 22:54-55, 63-71; Yooháani 18:13-14, 19-24)
57 Vara ˆvajáa vamʉkwáatire Yéesu, vakamʉtwaala na kwa Kayáafa, mweeneɨsɨ mʉkʉʉlʉ, ʉko vakiindya va Miiro na vawosi vajáa valʉ́mɨɨne. 58 Maa kaa, Peéteri ajáa amutúubire Yéesu kwa kʉlɨ fʉʉrʉ waámii ya mweeneɨsɨ mʉkʉʉlʉ. Akɨɨngɨra, maa akiikala hamwɨ na valʉkalʉka, sa oone ˆcheene kɨrɨ fʉmɨra.
59 Vakʉ́ʉ́lʉ va veeneɨsɨ va Ijʉva hamwɨ na Balása Nkʉʉlʉ yoosi ya Vayahúudi vasaakɨráa ʉshahíidi wa ʉloongo kʉrɨ Yéesu sa vadahe kʉmʉʉlaa. 60 Maa kaa, sɨ vapata kɨɨntʉ tʉkʉ, baa neembe mashahíidi ˆvarɨ foo va ʉloongo vɨɨmáa mbere.
Maa reerʉ, mashahíidi vavɨrɨ vakafʉmɨra, 61 vakasea, “Ʉhʉ mʉʉntʉ asea, ‘Daha ndɨrɨ kwiigirimʉla Kaaya Njija ya Mʉlʉʉngʉ* na nɨɨjeenge kei kwa sikʉ itatʉ.’ ” 62 Aho, mweeneɨsɨ mʉkʉʉlʉ akiinʉka, maa akamʉsea Yéesu, “Sɨ wookuuyirya kɨɨntʉ chochoosi tʉkʉ wʉʉ? Aya masáare ava vaantʉ ˆvookusitaakya nɨ kɨɨntʉ che?” 63 Maa kaa, Yéesu akakirinya. Mweeneɨsɨ mʉkʉʉlʉ akamʉsea, “Kʉbweeyya niise wiilahe mbere ya Mʉlʉʉngʉ ˆArɨ Nkaasʉ, tʉwyɨɨre koonɨ weewe noo Masía, Mwaana wa Mʉlʉʉngʉ.” 64 Yéesu akasea, “Weewe ulúusire. Maa kaa, nɨ kʉvawyɨɨra niise voosi, kwaandɨra haaha kʉmoona mʉrɨ Mwaana wa Mʉʉntʉ iíkyɨɨre mʉkono wa kʉlʉme wa Mweenengururu,✡ yookʉʉja mweeri ya machu ya kurumwii.”✡
65 Aho, mweeneɨsɨ mʉkʉʉlʉ akamoola ɨngo jaachwe na nkalari yoosea, “Ahíintikire! Ʉshahíidi wa che kei toosaaka? Laangi, nyuunyu mwatéɨɨre ʉwo uhiintiki. 66 Joolɨ moolamʉla?” Vakamʉsea, “Akiimana akwye.” 67 Aho, vakamʉchwɨɨra matɨ kishwii na vɨɨngɨ vakamʉvaa ngúumi. Vɨɨngɨ vakamʉhapʉla makóofi 68 na vakamʉhenchʉla voosea, “Weewe Masía, hoonɨ taanga nɨ ani ˆakʉváire?”
Peéteri Yoosea sɨ Amʉmányire Yéesu Tʉkʉ
(Maáriki 14:66-72; Lʉ́ka 22:56-62; Yooháani 18:15-18, 25-27)
69 Haaha mpɨɨndɨ ijo joosi, Peéteri ajáa iíkyɨɨre weerwii ʉko waámii. Mʉtʉmami ʉmwɨ wa kɨɨntʉ kiki akamʉseeserera Peéteri, maa akamʉsea, “Baa weewe nɨ hamwɨ waarɨ na Yéesu wa Galiláaya.” 70 Maa kaa, Peéteri akasiita mbere ya voosi yoosea, “Sɨ nootaanga baa ɨkɨ ˆwoolʉʉsa tʉkʉ!”
71 Aho, Peéteri akɨɨtookɨɨma mutiryaangwii wa waámii, mʉtʉmami wɨɨngɨ wa kɨɨntʉ kiki akamoona Peéteri, maa akavasea vaantʉ ˆvajáa aho, “Ʉhʉ nɨ hamwɨ aarɨ na Yéesu wa Nasaréeti.” 72 Peéteri akasiita kei ko kiilaha yoosea, “Sɨ namʉmányire ʉwo mʉʉntʉ tʉkʉ!” 73 Mpɨɨndɨ kiduudi vaantʉ ˆvajáa viímire aho, vakamʉseeserera, maa vakamʉsea, “Kɨkomi weewe ʉrɨ ʉmwɨ waavo, sa baa ndʉʉsɨka yaako yookoonekya.” 74 Aho, Peéteri akaanda kwiijuma yeemweene, na iilaháa yoosea, “Kɨmaarɨ! Sɨ namʉmányire ʉwo mʉʉntʉ tʉkʉ!” Haaho, nkʉkʉlʉme ɨkavɨɨka. 75 Aho, Peéteri akakʉmbʉkɨra masáare ˆajáa awyɨ́ɨrɨɨrwe nɨ Yéesu, “Nkʉkʉlʉme sɨ ɨnavɨɨka, sea ʉrɨ sɨ waamányire tʉkʉ katatʉ.” Aho, maa re akafuma na weerwii akɨɨtoorɨra maatʉkʉ vii.
✡ 26:15 Laanga Sakaría 11:12; Matáayo 27:9. ✡ 26:31 Laanga Sakaría 13:7. * 26:61 Kaaya Njija ya Mʉlʉʉngʉ: Kaaya Njija ˆngʼeene Yéesu alʉʉsáa aha nɨ mʉvɨrɨ waachwe. Kʉbomola no kɨɨjeenga kei kwa sikʉ itatʉ yoonekya kukwya no fʉfʉka kwaachwe. ✡ 26:64 Laanga Sabúuri 110:1. ✡ 26:64 Laanga Danyéeli 7:13.