19
Polo o Efese
1 Wataaka ɓa Apolo o Koliti, Polo amba ya lekana o nkyisi ya mambale, akyɛ koma o Efese. Azwe ɓaekosi ɓaayɔkɔ omɔ. 2 Aesi ya ɓatuna, yokye: «Waanola Ŋwaphongo, wazwa Ɓolɔɓɔ Ɓosantu?» Ɓɛkye: «Ɓanga toloika na oka ɓawɔ oɓokye Ɓolɔɓɔ Ɓosantu ali.» 3 Polo, yokye: «Emba wazwa iɓatisi siwaa?» Ɓɛkye: «Iɓatisi saaka Yoane.» 4 Polo, yokye: «Yoane aɓaka kabatisa ɓaanolaka iɓongola mandondo ma ɓɛ, ambaka wɔ na Ɓayuda, yokye: Ɓaanole owamoya o sima yɛ, kyelukye iwɔ oɓokye Yesu.»
5 Waoka ɓɛ́ɛ ɓaɓona, ɓaesi ya ɓatisama na nkombo ya Nkolo Yesu. 6 Polo amba ya ɓatandela maɓɔkɔ, ɓaesi ya zwa Ɓolɔɓɔ Ɓosantu, ɓabuto iwɔ nɔkɔ nsuu, na imola Simo ya Ŋwaphongo. 7 Ɓato mɛ ɓaɓaka ɓasɔ phɛnɛphɛ iko mbuka iɓale.
8 Ɓoɓɛlɛ, Polo amba ya kyɛndɛ o ingambi sa makyita sa Ɓayuda, aɓaimolaka pwapwa Simo ya Ŋwaphongo. Ɓalukaka oɓokye ɓato ɓaamookye ɓaanole maphɔɔ ma ɓokonzi pha Ŋwaphongo. Akyelaka ɓomɔ makombe maato. 9 Kasi ɓayɔkɔ ɓakyelaka moto ɓokusi, teɓaikaka ɓaanola, ɓatiyolaka nzela ya Ŋwaphongo oɓoo pha ɓato ɓasɔ. Ɓoɓɛlɛ, Polo aesi ya ɓaika, akpe ɓaekosi, akyɛ na ɓɛ, aɓateyaka nkɔlɔ isɔ o Ingambi sa kalasi ya Tiranus. 10 Akɔkɔkɔ omɔ mambula maɓale, emba na ɓomɔ, ɓato ɓasɔ ɓaazalaka o Azi, Ɓayuda, na ɓaateɓali Ɓayuda, ɓamba ya oka Simo ya Ŋwaphongo.
Ɓana ɓa Sekewa
11 Ŋwaphongo akyelaka bilekyesako ɓa ikamwa na nzela ya Polo. 12 Yango mɛna, ɓato ɓaayɔkɔ ɓaphilelaka ɓato ɓa malɔsi, bitobu, na bitato baakumaka nzoto ya Polo. Malɔsi ma ɓato mɛ mamanaka, na malɔɓɔ maɓe matɔkɔlɔkɔ o nte ya ɓɛ. 13 Ɓana Bayuda ɓaaɓaka ɓakyɛ mitambula phɔ ya iwinya malɔɓɔ maɓe onte ya ɓato ɓa malɔsi, ɓaɓaka ɓatangye na nkomo ya Nkolo Yesu phɔ ya itɔkɔlɔ malɔɓɔ mɛ. Ɓaɓaka ɓawɔ, ɓɛkye: «Na nkombo ya Yesu, okoteya Polo, nawɔ na ɓɛ, malɔɓɔ maɓe, oɓokye otɔkɔlɔ!» 14 Ɓato ɓaaɓaka ɓakyele ɓaɓona, yaɓaka ɓana ɓa ɓampele sambo ɓa nganga munɛnɛ, Moyuda, nkombo yɛ Sekewa. 15 Ɓolɔɓɔ ɓoɓe ɓoɓabuyise oɓokye: «Nga naeɓe Yesu, naeɓe na Polo, kasi ɓɛ, oli ɓanza?» 16 Ɓoɓɛlɛ, moto owaɓaka na ɓolɔɓɔ ɓoɓe aesi ya mivaka miɓɛ. Aŋwani na ɓɛ, aɓalekaka na mwiya, ɓaesi ya tɔkɔlɔ o iɓanda, ɓaloti ɓɛ́ɛ ɓasɔ malumbu, ɓazokyi na maphota. 17 Ɓato ɓasɔ ɓa Efese, Ɓayuda na ɓaateɓali Ɓayuda, waoka lowɔ mɛ ɓailaka, ɓabutwaka ikpa nkombo ya Nkolo Yesu na kaa ikye. 18 Ɓato ɓaikye ɓabutwaka ɓaanosi, ɓayakaka ya yaimola maphɔɔ maakyelaka ɓɛ, ɓamaimolaka o ɓoo pha ɓato ɓasɔ. 19 Onte ya ɓato ɓaaɓaka na meete, ɓaikye ɓayakaka na nkanda ya meete, ɓaitumbaka o miyo ma ɓato ɓasɔ. Watanga ɓɛ́ɛ nkanda mɛ, motiya ŋwa yɛ ŋwakokanaka na ɓaphalanga ɓa biɓende nkoto mako matano (50.000). 20 Na ɓomɔ, na mwiya ŋwa Nkolo, Simo Elaa yanyangwaka na ɓoikye.
Tɔkɔ o Efese
21 Sima ya maphɔɔ mamana, Polo aesi ya kana ikatisa Makedoniya na Akaye oɓokye akyɛndɛ o Yelusalɛmɛ. Yokye: «Ɓo nakomi omɔ, esengyesi oɓokye nakome na o Loma.» 22 Atomaka ɓɛbi nɛ ɓaɓale ɓaamosungye o etoma, Timote na Eraste o Makedoniya, kasi yo akulaka kuta kɔkɔ o nkyisi ya Azi.
23 Imbɛlɛ mɛ, tɔkɔ iikye yatɔkɔlɔkɔ phɔ ya maphɔɔ ma nzela ya Nkolo. 24 Motusi mɔnɔmɔ, nkombo yɛ Demetelius, aɓaka katule ɓatempelo ɓa nzambe Artemis na eɓende ya motiya. Azwaka ɓaphalanga o etoma mɛ, aphutaka na ɓolaa ɓaakyele nɛ. 25 Aesi ya aangana na ná ɓato ɓasuu ɓaakyele etoma ɓo ekyekyele yo. Yokye: «Ɓande, koeɓe oɓokye ɓanga tobikye nde na etoma ekyekyele ɓanga eye. 26 Ɓo kowɛnɛ, kombe na kula oka maphɔɔ maakyele Polo, yokye: Manzambe maakyelama na nsɛ ya ɓato temali manzambe. Aɓongosi maumunya ma ɓato ɓaikye. Teli nde wawa na wawa o Efese, kasi phɛnɛphɛ nde o nkyisi ya Azi isɔ. 27 Lowɔ mɛ nde lɔɔti etoma ya ɓanga, nde lombi na kula buya tempelo ya nzambe munɛnɛ owa ŋwaŋwasi, Artemis, ekpele pha, nzambe mɛ okosambele ɓato ɓa Azi, na ɓato ɓa mokyisi munsɔ, nde takuli ɓa na kaa!» 28 Waoka ɓato maphɔɔ mamana, ɓatondaka na yɔɔ, ɓaaŋwanaka ɓɛkye: «Ali nzambe munɛnɛ, Artemis wa Ɓaefese!»
29 Mokyisi munsɔ moesi ya tonda na tɔkɔ, ɓato ɓasɔ ɓawelane ikyɛndɛ o elele ya maano. Ɓaakyaka na ɓato ɓa Makedoniya ɓaɓale ɓaaɓaka ɓatambule na Polo elele yɔnɔyɔ o imbanga sɛ, Gayusu na Aristarke. 30 Polo aunvaka mitɔkɔlɔ o ɓo pha eɓoko ya ɓato, kasi ɓaekosi ɓamokatelaka. 31 Ɓankumu ɓaayɔkɔ ɓa nkyisi ya Azi, ɓaali ɓikamba ɓa Polo, ɓamolɔngɔlɔkɔ phɔ ya imoɓɔndɔ oɓokye yo sa kyɛndɛ o elele ya maano. 32 O elele eyaanganaka ɓato, tɔkɔ yalɔɓɔkɔ. Ɓaná ɓaaŋwane lowɔ lolo, ɓaayɔkɔ ɓaaŋwane na lowɔ losuu, ɓaikye onte ya ɓɛ́ɛ teɓaikaka eɓa na ntina eyaanganaka ɓɛ. 33 Ɓayuda Ɓamba ya lekyinya moto monɔmɔ o ɓoo pha eɓoko mɛ na nkombo Alegizandre. Ɓato ɓaayɔkɔ ɓaaɓaka wamɔ ɓamoimolaka maphɔɔ maalekanaka. Ɓoɓɛlɛ, Alegzandre aesi ya tomba eɓɔkɔ o ikolo, alukaka iyambelela Ɓayuda. 34 Waeɓa ɓɛ́ɛ nde oɓokye ali Moyuda, ɓaesi ya aŋwana, ɓɛ́ɛ ɓasɔ mbala yɔnɔyɔ, ɓɛkye: «Artemis wa Ɓafese! Ali nzambe munɛnɛ!» Ɓaaŋwanaka ɓabona phɛnɛphɛ mangonga maɓale.
35 Emba nkumu monɔmɔ wa mokyisi mɛ, amba ya zibisa eɓoko ya ɓato, yokye: «Bɛ Ɓaefese, ɓato ɓasɔ ɓaeɓe oɓokye mokyisi ŋwa Ɓaefese ɓaɓanza tempelo ya omunɛnɛ, Artemis, na ekyeko yɛ eyauta o ikolo ya kaa o se. 36 Moto takokyi ika ziiko na lowɔɔ mɛ. Na ɓomɔ, uya mɔ, oumunya o ɓoo pha ikyela lowɔɔ. 37 Oesi na ɓato ɓaɓa wawa, kasi teɓaikyi ɔtɔ tempelo ya ɓanga, teɓaikyi tola na nzambe ya ɓanga. 38 Ɓo Demetelius na ɓato ɓali na lowɔɔ na moto monɔmɔ, elele ekyeambe ŋwambo eli, na ɓananga ɓali, ɓakyɛ songyela! 39 Ɓoli na lowɔ losuu la ituna, tooloɓɔngya waangane ɓato ɓasɔ ɓo kowɔ moɓeko. 40 Mi maphɔɔ maleka lɔlɔ, iikasi ŋwana ɓokyi ɓoɓo, ɓalosongyele oɓokye totɛmbi. Na ɓomɔ, otoloɓe na ná elongyi yɔnɔyɔ ya imola ɓato ntina ya angana sisi.» 41 Waunva yo iwɔ ɓaɓona, aesi ya buya ɓato, ɓakyɛ mibutwa oka ɓɛ.