\NormalFont\ShortTitle{2 Ũpĩ}

{\MTB Bụ́kụ̃

\par }{\MT Ũpĩ

\par }{\MTB drị́ ị̃rị̃ rĩ



\par }\ChapOne{1}{\SH {\ND{Úpí}}ꞌbã ị́jọ́ lịjó Ãhãzị́yã drị̃ gá rĩ
\par }
{\PP \VerseOne{1}Úpí Ãhábũ ꞌbã ándrá drãjó ꞌbo rĩ ꞌbã vúlé gá, sụ́rụ́ Mõwábũ drị̂ mvu dó sụ́rụ́ Ịsịrayị́lị̃ drị̂ rụ́ rĩ sĩ rá.

\VS{2}Ụ́ꞌdụ́ ãlu, úpí Ịsịrayị́lị̃ drị́ úꞌdí Ãhãzị́yã ꞌbã ándrá adrujó rụ́mụ̃ ĩꞌdi drị́ sẽ rĩ agá táwụ̃nị̃ ãmbógó Sãmãríyã drị̂ gá rĩ sĩ, aꞌdé dó báwũ gbãlé areke rú rĩ agâsĩ ãzíla adrá dó ũnzí-ũnzí. Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ, Ãhãzị́yã pẽ dó ꞌbá ị́jọ́ ujílépi la kí tị, jọ dó ĩꞌbaní, “Ĩmụ Bãálĩ-Zẹ̃bụ́bụ̃ ãdróŋá Ị̃kị̃rọ́nị̃ gá rĩ rụ́ sĩ ĩꞌdi zịjó má icó nõ adrílé ãnũ ꞌdĩ agá rĩ sĩ rá yã áni.”


\par }{\PP \VS{3}Wó mãlãyíkã
{\ND{Úpí}} drị̂ jọ nábị̃ Ĩlíyã angálépi táwụ̃nị̃ Tị̃sị́bẹ̃ drị̂ gá rĩ ní, “Ínga, ímụ drị̃ ụfụlé ꞌbá ị́jọ́ ujílépi úpí Sãmãríyã gá rĩ ní rĩ kí abe ãzíla ízị kí, ‘Ĩmi mụ ị́jọ́ zịlé ãdróŋá Ị̃kị̃rọ́nị̃ drị́ Bãálĩ-Zẹ̃bụ́bụ̃ tị gá la Ãdróŋá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ ꞌbã dó adrujó ꞌdáyụ rĩ sĩ yã?’

\VS{4}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ,
{\ND{Úpí}} jọ dó Ãhãzị́yã ní íni, ‘Mí icó adrílé ãnũ míní ịsụ́lé ꞌdĩ agá rĩ sĩ ku. Mĩ mụ drãlé rá ãndá-ãndá ru.’ ” Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ, Ĩlíyã mụ dó ị́jọ́ ꞌdĩ vú nzelé úpí ní rá.


\par }{\PP \VS{5}ꞌBá ị́jọ́ ujílépi rĩ kí dó mụ gõlé úpí rụ̂lé ꞌbo, úpí zị dó kí, “Ĩmi ãgõ vúlé gbõrú íni ãꞌdu ị́jọ́ sĩ yã?”


\par }{\PP \VS{6}Umvi kí ĩꞌdiní, “Ágọ́bị́ ãzí amụ́ drị̃ ụfụlé ãma abe, jọ ãmaní, ‘Ĩgõ úpí ĩmi tị ãpẽlépi rĩ rụ̂lé vúlé ãzíla ĩjọ ĩꞌdiní, “ꞌDĩ ị́jọ́
{\ND{Úpí}} ꞌbã jọlé rĩ ꞌi; Mi ꞌbá ị́jọ́ ujílépi rĩ kí tị pẽ ị́jọ́ zịjó ãdróŋá Ị̃kị̃rọ́nị̃ drị́ Bãálĩ-Zẹ̃bụ́bụ̃ tị gá la Ãdróŋá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ ꞌbã dó adrujó ꞌdáyụ rĩ sĩ yã? Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ mí icó dó adrílé ãnũ míní ịsụ́lé ꞌdĩ agá rĩ sĩ ku. Mĩ mụ drãlé rá ãndá-ãndá ru!” ’ ”


\par }{\PP \VS{7}Úpí zị dó ꞌbá ị́jọ́ ujílépi rĩ kí, “Ágọ́bị́ amụ́lépi drị̃ ụfụlépi ĩmi abe sĩ ị́jọ́ ꞌdĩ kí jọjó rĩ la indré íngõ áni?”


\par }{\PP \VS{8}Umvi kí ĩꞌdiní, “Ágọ́bị́ ꞌdã sụ̃ bõngó idélé ãnãkpá íníríkó sĩ la ãzíla sẹ́rị̃ ĩꞌdiní sụ̃lé rĩ ĩꞌdi sẹ́rị̃ idélé íníríkó sĩ la.”

\par }{\PP Úpí jọ, “ꞌDã Ĩlíyã Tị̃sị́bẹ̃ gó ru rĩ ꞌi.”


\par }{\PP \VS{9}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, úpí pẽ dó ãsĩkárĩ ãmbógó ãsĩkárĩ kãlị́ tõwú kí drị̃lẹ́ gá rĩ ꞌbã tị ãsĩkárĩ ĩꞌdiní drị̃ celé rĩ kí abe sĩ Ĩlíyã arụ́jó. Ãsĩkárĩ ãmbógô mụ dó kpere Ĩlíyã rụ́ ĩꞌdiní rĩ agá ꞌbé drị̃ gá ꞌdãá ãzíla jọ dó ĩꞌdiní, “Nábị̃ Ãdróŋá ãni ꞌdĩ, úpí jọ, ‘Mí asị́ vũ gá!’ ”


\par }{\PP \VS{10}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ, Ĩlíyã umvi ị́jọ́ ĩꞌdiní, “Ádrĩ adru nábị̃ Ãdróŋá ãni la, lẽ ãcí ꞌba aꞌdé ꞌbụ̃ gâlé ãzíla ꞌbã ị̃lị̃kị̃ ĩmi ãsĩkárĩ mídrị́ kãlị́ tõwú ꞌdĩ kí abe pírí rá!” ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, ãcí aꞌdé dó angájó ꞌbụ̃ gâlé ãzíla ivé dó sĩ ãsĩkárĩ ãmbógô kí ãsĩkárĩ ĩꞌdiní drị̃ celé rĩ kí abe pírí rá.


\par }{\PP \VS{11}Úpí pẽ vâ ãsĩkárĩ ãmbógó ãzí tị ãsĩkárĩ kãlị́ tõwú ĩꞌdi ꞌbã drị̃ celé rĩ kí abe sĩ Ĩlíyã arụ́jó. Ãsĩkárĩ ãmbógô jọ dó Ĩlíyã ní, “Nábị̃ Ãdróŋá ãni ꞌdĩ, úpí jọ íni, ‘Mí asị́ vũ gá gbõrú!’ ”


\par }{\PP \VS{12}Ĩlíyã umvi dó ĩꞌbaní, “Ádrĩ adru nábị̃ Ãdróŋá ãni la, lẽ ãcí ꞌba aꞌdé ꞌbụ̃ gâlé ãzíla ꞌbã ị̃lị̃kị̃ ĩmi ãsĩkárĩ mídrị́ kãlị́ tõwú ꞌdĩ kí abe pírí rá.” ꞌDã ꞌbã ũngúkú, gá ãcí aꞌdé dó angájó ꞌbụ̃ gâlé ãzíla ivé dó sĩ ãsĩkárĩ ãmbógô kí ãsĩkárĩ ĩꞌdiní drị̃ celé rĩ kí abe pírí rá.


\par }{\PP \VS{13}Úpí pẽ vâ ãsĩkárĩ ãmbógó ãzí tị pâlé na la sĩ ãsĩkárĩ kãlị́ tõwú ĩꞌdiní drị̃ celé rĩ kí abe ị̃dị́ sĩ mụjó Ĩlíyã arụ́jó. Wó Ãsĩkárĩ ãmbógó tị pẽlé námbã na sĩ rĩ ca Ĩlíyã rụ́ lé rá ãzíla sị̃ ãja vũ gá ĩꞌdi drị̃lẹ́ gá ãzíla jọ, “Nábị̃ Ãdróŋá drị́ ꞌdĩ, má aꞌị́ mi ásị́ ị̃gbẹ̃ sĩ sĩ, ãma ãtiꞌbo mídrị́ ꞌdĩ kí ídri pajó fô!

\VS{14}Índre, ãcí aꞌdé angájó ꞌbụ̃ gâlé ãzíla ivé ãsĩkárĩ ãmbogo tá drị̃drị̃ ị̃rị̃ rĩ kí ãsĩkárĩ ĩꞌbadrị̂ kí abe rá. Wó ími ásị́ ꞌba adru mání ị̃gbẹ́ ru sĩ ãma aꞌbejó ídri rú fô!”


\par }{\PP \VS{15}Mãlãyíkã
{\ND{Úpí}} drị̂ jọ dó Ĩlíyã ní, “Ísị, ĩmụ dó ãsĩkárĩ ãmbógô be, mí idé ĩꞌdi sĩ ụ̃rị̃ sĩ ku.” Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ, Ĩlíyã angá dó ụrụgá ãzíla asị́ dó sĩ mụjó ĩꞌdi be úpí rụ̂lé.


\par }{\PP \VS{16}Jọ dó úpí ní, “ꞌDĩ ị́jọ́
{\ND{Úpí}} ꞌbã jọlé rĩ ꞌi; Ĩmi mụ ị́jọ́ zịlé ãdróŋá Ị̃kị̃rọ́nị̃ drị́ Bãálĩ-Zẹ̃bụ́bụ̃ tị gá la Ãdróŋá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ ꞌbã dó adrujó ꞌdáyụ rĩ sĩ yã? Mí ní ị́jọ́ ꞌdĩ idéjó rĩ sĩ, mí icó dó adrílé ãnũ míní ịsụ́lé ꞌdĩ agá rĩ sĩ ku. Mĩ mụ drãlé rá ãndá-ãndá ru!”

\VS{17}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ, úpí Ãhãzị́yã drã dó sĩ rá cécé
{\ND{Úpí}} ꞌbã ándrá jọlé nábị̃ Ĩlíyã tị gâsĩ rĩ áni.

\par }{\PP Ãhãzị́yã ꞌbã drãjó ngọ́tị́ ágọ́bị́ kóru rĩ sĩ, ádrị́pị̃ Yórãmũ acá dó úpí ru ĩꞌdi kẹ̃jị́ gá nĩ. Acá úpí ru ílí ị̃rị̃jó Yẽhõrámũ Yẽhõsãfátĩ ngọ́pị ꞌbã adrujó úpí ru Yụ́dã gá rĩ sĩ.

\VS{18}Ị́jọ́ úpí Ãhãzị́yã ꞌbã idélé rĩ kí úsĩ kí pírí bụ́kụ̃ Ịsịrayị́lị̃ drị́ sĩ ị́jọ́ ũpi ꞌbã kí ngalé rĩ kí sĩjó rĩ agá cí.




\par }\Chap{2}{\SH Ĩlíyã ꞌdụjó ꞌbụ̃ gâlé rĩ
\par }
{\PP \VerseOne{1}Sáwã
{\ND{Úpí}} ꞌbã ándrá lẽjó Ĩlíyã ꞌdụjó lọ̃bị́yọŋá sĩ ꞌbụ̃ gâlé rĩ la dó mụ acálé ãnirú ꞌbo, ịsụ́ Ĩlíyã kí Ĩlísã be gẹ̃rị̃ gá, angá kí ꞌdĩ sĩ ãngũ umvelé Gĩlĩgálĩ rĩ gá.

\VS{2}Ĩlíyã jọ dó Ĩlísã ní, “Mí adru ꞌdâ,
{\ND{Úpí}} pẽ áma tị sĩ mụjó Bẹ̃tẹ́lị̃ gá.”

\par }{\PP Wó Ĩlísã jọ, “{\ND{Úpí}} ꞌbã adrujó ídri ãzíla míní adrujó ídri rú rĩ áni, má icó ími aꞌbelé ku.” Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ mụ kí dó Bẹ̃tẹ́lị̃ gâlé ãngũ ãlu gá.


\par }{\PP \VS{3}Nãbịya Bẹ̃tẹ́lị̃ gá ꞌdãá rĩ amụ́ kí dó Ĩlísã rụ́ ãzíla zị kí ĩꞌdi, “Ínị̃
{\ND{Úpí}} la mụ ãmbógó mídrị̂ ꞌdụlé ãndrũ rá rĩ gá rá yã?”

\par }{\PP Ĩlísã umvi dó ĩꞌbaní, “Ánị̃ ị́jọ́ ꞌdĩ rá, wó lẽ ĩjọ ị́jọ́ ị́jọ́ ꞌdĩ drị̃ gá ku.”


\par }{\PP \VS{4}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, Ĩlíyã jọ, “Ĩlísã, mí adru ꞌdâ,
{\ND{Úpí}} pẽ áma tị mụjó Yẹ̃rị́kọ̃ gá.” Wó Ĩlísã jọ, “{\ND{Úpí}} ꞌbã adrujó ídri ãzíla míní adrujó ídri rú rĩ áni, má icó ími aꞌbelé ku.” Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ, ꞌbá ꞌdĩ mụ kí dó Yẹ̃rị́kọ̃ gâlé ãngũ ãlu gá.


\par }{\PP \VS{5}Nãbịya Yẹ̃rị́kọ̃ gá ꞌdãá rĩ amụ́ kí dó Ĩlísã rụ́ ãzíla zị kí ĩꞌdi, “Ínị̃ ínĩ gá
{\ND{Úpí}} la mụ ãmbógó mídrị̂ ꞌdụlé mí rụ́ ꞌdâ ãndrũ rá rĩ gá rá yã?”

\par }{\PP Ĩlísã umvi ĩꞌbaní, “Ánị̃ ị́jọ́ ꞌdĩ rá, wó lẽ ĩjọ ị́jọ́ ị́jọ́ ꞌdĩ drị̃ gá ku.”


\par }{\PP \VS{6}Dã ꞌbã ũngúkú gá, Ĩlíyã jọ, “Ĩlísã, mí adru ꞌdâ, ãꞌdusĩku
{\ND{Úpí}} pẽ áma tị sĩ mụjó mĩrĩ Yõrĩdánĩ gá.” Ĩlísã jọ, “{\ND{Úpí}} ꞌbã adrujó ídri ãzíla míní adrujó ídri rú rĩ áni, má icó ími aꞌbelé ku.” Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ ꞌbá ꞌdĩ mụ kí dó sĩ ị̃rị̃trá ãngũ ãlu gá.


\par }{\PP \VS{7}Nãbịya kí agá ꞌdãá nãbịya ãzí ãfũ kí kãlị́ tõwú, mụ kí dó drị̃lẹ́ gá ãzíla tu kí pá rá rá ru, ja kí tị ãngũ Ĩlíyã ꞌbã kí sĩ pá tujó Ĩlísã be mĩrĩ Yõrĩdánĩ drị̂ tị gá rĩ gâlé ru.

\VS{8}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, Ĩlíyã ãtrũ dó kánzũ ĩꞌdidrị̂ ꞌi, tra ĩꞌdi ngúlú ru ãzíla gbã dó sĩ ị̃yị́ ꞌa. Ị̃yị̂ awa dó sĩ ru ꞌa ị̃rị̃, wókõ ãndá gá ãzíla ị̃jị́ gá, Ĩlíyã za kí dó sĩ Ĩlísã be ãngũ ãꞌí drị̃ gâsĩ.


\par }{\PP \VS{9}Kí dó mụ zalé ꞌbo, Ĩlíyã zị dó Ĩlísã ꞌi, “Ílũ mání, ílẽ má idé dó míní ãꞌdu ꞌdĩ sĩ úꞌdụ drĩ ma mírụ́ ꞌdâ ku rú?”

\par }{\PP Ĩlísã umvi, “ꞌBárĩ, ífẽ mání ũkpó mídrị̂ pâlé ị̃rị̃ sĩ cécé míní fẽlé nãbịya ãzí rĩ ꞌbaní rĩ áni fô!”


\par }{\PP \VS{10}Ĩlíyã umvi dó Ĩlísã ní, “Ị́jọ́ míní zịlé ꞌdĩ ĩꞌdi ị́jọ́ ãzí ũkpó-ũkpó la, wó mí icó ịsụ́ la rá ídrĩ áma ndre ꞌdụ agá mírụ́ ꞌdâ rĩ sĩ cé rĩ gá. Jõ íni ku, mí icó ịsụ́lé la ku.”


\par }{\PP \VS{11}Ĩꞌbaní mụ agá ãzíla dị̃ agá ị́jọ́ jọ sĩ ꞌdĩ gá ꞌdâ, rụ̃gbụ́gbụ́ gárĩ ãcí ru ãzíla fãrásĩ ãcí ru la ãfũ kí ãzíla co kí dó sĩ ꞌbá ị̃rị̃ ꞌdã kí ꞌbã drĩdríŋĩ ãzíla lọ̃bị́yọŋá ꞌdụ dó Ĩlíyã ꞌbụ̃ gâlé.

\VS{12}Ĩlísã la dó mụ ndrelé la ála Ĩlíyã ꞌdụ íni, ri dó awálé, “Má átẹ́pị! Má átẹ́pị! Mi kẹ́jẹ́ŋị́ Ịsịrayị́lị̃ tãmbalépi rĩ ꞌi! Mí aꞌbe dó mání ma rá ꞌdộ!” ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, ndre dó Ĩlíyã ị̃dị́ ku. Ũcõgõ sĩ Ĩlísã asi dó bõngó ĩꞌdi ụrụꞌbá gá rĩ ꞌbã ꞌa ị̃rị̃.


\par }{\PP \VS{13}Ĩlísã aꞌdụ́ dó kánzũ Ĩlíyã drị́ aꞌdélépi rĩ ꞌi, ko dó drị̃ gõlé vúlé ãzíla tu dó pá mĩrĩ Yõrĩdánĩ tị gá ꞌdãá.

\VS{14}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, Ĩlísã ꞌdụ dó kánzũ Ĩlíyã drị́ aꞌdélépi rĩ ãzíla mụ dó sĩ ị̃yị́ ꞌa gbãlé, zị dó, “Úꞌdîꞌda
{\ND{Úpí}}, Ãdróŋá Ĩlíyã drị̂ dó íngõlé yã?” Ĩꞌdi dó mụ ị̃yị̂ ꞌa gbãlé ꞌbo, ị̃yị̂ awa dó ru ꞌa ị̃rị̃ wókõ ãndá gá ãzíla ị̃jị́ gá, za dó sĩ rá.


\par }{\PP \VS{15}Nãbịya Yẹ̃rị́kọ̃ gá ándrá ĩꞌdi ndrelépi rárá ru rĩ kí dó mụ ĩꞌdi ndrelé ꞌbo, jọ kí dó, “Úríndí Ĩlíyã drị̂ ĩꞌdi Ĩlísã ꞌbã drị̃ gá cí!” Mụ kí dó drị̃ ụfụlé ĩꞌdi be ãzíla ãvụ̃ kí dó vũ gá ĩꞌdi drị̃lẹ́ gá.

\VS{16}Jọ kí Ĩlísã ní, “Índre drĩ, ãma ãtiꞌbo mídrị́ ꞌdĩ, ãma abe ꞌdâ ꞌbá ũkpó ru kãlị́ tõwú la kí cí. Ífẽ ꞌbã mụ kí ãzíla ꞌbã ndrụ̃ kí ãmbógó mídrị́ Ĩlíyã ꞌi. Sáwã ãzí sĩ Úríndí
{\ND{Úpí}} drị̂ ꞌdụ nõ lẹ́ꞌdị̃ ĩꞌdi ụrụgá ãzíla ꞌbã nõ lẹ́ꞌdị̃ ĩꞌdi ꞌbé drị̃ gá jõku áꞌbụ ãzí agá yã áni.”

\par }{\PP Ĩlísã jọ, “Yụ, lẽ ĩpẽ ꞌbá ꞌdĩ kí tị ku.”


\par }{\PP \VS{17}ꞌBá ꞌdĩ fu kí ị́jọ́ ꞌdĩ kpere Ĩlísã ꞌbã acá agá drị̃nzá sĩ sĩ ị́jọ́ ꞌdĩ gãjó. Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ Ĩlísã jọ dó, “Ĩpẽ dó kí tị.” Pẽ kí dó ãgọbị kãlị́ tõwú ꞌdã kí tị ãzíla ndrụ̃ kí dó Ĩlíyã ụ́ꞌdụ́ na, wó ịsụ́ kí ĩꞌdi ku.

\VS{18}Ãgọbị ꞌdĩ kí dó mụ ãgõlé Ĩlísã rụ́ Yẹ̃rị́kọ̃ gá ꞌdõlé ꞌbo, zị dó kí, “Ájọ ándrá ĩminí ĩmụ ku rĩ gá ku yã?”


\par }{\SH Tálí Ĩlísã ꞌbã idélé rĩ kî
\par }
{\PP \VS{19}Ụ́ꞌdụ́ ãlu, ꞌbá drị̃lẹ́ ru táwụ̃nị̃ Yẹ̃rị́kọ̃ drị̂ agá rĩ amụ́ kí Ĩlísã rụ́ ãzíla jọ kí ĩꞌdiní, “Índre, úpí ãmadrị̂, táwụ̃nị̃ ꞌdĩ úsị ĩꞌdi ãngũ ũnĩ-ambamba la agá cécé míní ndrelé ꞌdĩ áni. Wó ị́jọ́ ãzí ãmaní drị̃nama rú alagá ꞌdâ rĩ, ị̃yị́ ala gá ꞌdĩ ĩꞌdi ũnzí-ũnzí ãzíla ãkónã ãfũ ụ̃nọ́kụ́ ala gá ꞌdĩ agá ku\FTNT{*}{{\FR 2:19 }{\FR{2:19
}}{\FT{Bụ́kụ̃ ãzí rĩ kí agá úsĩ, “ị̃yị́ ala gá rĩ ĩꞌdi ũnzí ãzíla ĩꞌdi fẽ ũkú ꞌbã ngọ́tị́ŋá agá rĩ la ãfũ rá.”}}}.”


\par }{\PP \VS{20}Ĩlísã jọ, “Ĩmi ají mání bãkụ́lẹ̃ úꞌdí la ãzíla ĩꞌbã ãꞌị́ ala gá cí.” Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ ají kí dó ĩꞌdiní bãkụ́lẹ̃ úꞌdí ãꞌị́ trũ la.

\VS{21}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, mụ dó ị̃yị́ táwụ̃nị̃ agá ꞌdãá rĩ gá ãzíla ꞌbe dó ãꞌị̂ ꞌi ị̃yị́ agâlé, jọ dó, “{\ND{Úpí}} jọ íni, ‘Áꞌbã dó ị̃yị́ ꞌdĩ ãlá ru ꞌbo, icó dó drã fẽlé ku ãzíla ãkónã la dó ãfũ ụ̃nọ́kụ́ ꞌdĩ agá rá.’ ”

\VS{22}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ, ị̃yị̂ ace dó ãlá ru kpere úꞌdîꞌda cécé Ĩlísã ꞌbã ándrá jọlé rĩ áni.


\par }{\PP \VS{23}Ĩlísã aꞌbe dó Yẹ̃rị́kọ̃ rá ãzíla mụ dó Bẹ̃tẹ́lị̃ gá. Ĩꞌdiní mụ agá gẹ̃rị̃ gá ꞌdâ, anzị ãzí kãrị́lẹ̃ rú la ãfũ kí táwụ̃nị̃ agâlé ãzíla iꞌdó kí dó ĩꞌdi idelé. Jọ kí, “Ágọ́bị́ drị̃kã tandala ꞌdĩ, ídã mi ꞌdâ rá, ágọ́bị́ drị̃kã tandala ꞌdĩ, ídã mi ꞌdâ rá!”

\VS{24}Ĩlísã uja dó tị ãzíla ndre dó ãngũ anzị ꞌdĩ ꞌba rụ̂lé, wã dó sĩ kí rụ́
{\ND{Úpí}} drị̂ sĩ. ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, ụ̃bọ̃gụ̃ ãmbogo ãmbogo ị̃rị̃ ãrónĩ rú ũmbã ũnzí la ãfũ kí dó mị̃rị́ agâlé ãzíla uce kí dó kãrị́lẹ̃ anzị kãlị́ sụ drị̃ ị̃rị̃ ꞌdã kí ĩzá kpépké.

\VS{25}ꞌDãá rĩ sĩ Ĩlísã mụ dó ꞌbé Kãrị̃mẹ́lị̃ gá ãzíla gõ dó Sãmãríyã gá.




\par }\Chap{3}{\SH Yẽhõrámũ ꞌbã ũpĩ najó Ịsịrayị́lị̃ gá rĩ
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ílí mụdrị́ drị̃ ãrõ Yẽhõsãfátĩ ꞌbã ándrá adrujó ũpĩ gá Yụ́dã gá rĩ sĩ, Yẽhõrámũ Ãhábũ ngọ́pị acá dó úpí ru ãngũ Ịsịrayị́lị̃ drị̂ ꞌbã wókõ Ụ́rụ́ rĩ gá. Na dó ũpĩ táwụ̃nị̃ ãmbógó Sãmãríyã drị̂ gá ílí mụdrị́ drị̃ ị̃rị̃.

\VS{2}Idé ándrá ị́jọ́ ũnzí la
{\ND{Úpî}} drị̃lẹ́ gá, wó ũnzĩkãnã ĩꞌdidrị̂ ca ándrá átẹ́pị̃ ꞌbadrị́ ãndrẽ be rĩ gá ku ãꞌdusĩku nze ándrá írã ị̃nzị̃lé ị̃nzị̃-ị̃nzị̃ Bãálĩ drị́ átẹ́pị̃ ꞌbã idélé rĩ rá.

\VS{3}Wó ĩbĩ ándrá ru ị́jọ́ ũnzĩ Yẽrõbũwámũ Nẽbátĩ ngọ́pị ꞌbã ándrá ngalé ãzíla ĩꞌdi ꞌbã ándrá ꞌbá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ kí drị̃ cejó kí idéjó rĩ kí agá mgbemgbe.


\par }{\PP \VS{4}Úpí Mõwábũ drị́ Mésã ꞌbã kãbĩlõ kí ándrá ũꞌbí ru. Ĩꞌdi ándrá ílí ãlu-ãlu sĩ úpí Ịsịrayị́lị̃ drị̂ ní kãbĩlõmvá kí fẽ 100,000 mụ̃sọ́rọ̃ rú ãzíla ĩꞌdi kãbĩlõ ꞌbíko lịlé kãbĩlógó 100,000 kí ụrụꞌbá gá rĩ agụ fẽlé mụ̃sọ́rọ̃ rú ĩndĩ.

\VS{5}Wó Ãhábũ la ándrá mụ drãlé ꞌbo, úpí Mõwábũ drị́ Mésã uja dó mvulé úpí Ịsịrayị́lị̃ drị́ úꞌdí rĩ rụ́ rĩ sĩ rá.

\VS{6}Cọtị́ úpí Yẽhõrámũ atrá dó ãsĩkárĩ Ịsịrayị́lị̃ drị̂ kí pírí ãzíla iꞌdó kí dó ãcị̃ angájó táwụ̃nị̃ ãmbógó Sãmãríyã gá rĩ sĩ.

\VS{7}Ĩꞌbaní mụ agá gẹ̃rị̃ gá ꞌdâ, uja dó ụ́ꞌdụ́kọ́ tị fẽlé úpí Yụ́dã drị́ Yẽhõsãfátĩ ní, jọ, “Úpí Mõwábũ drị̂ mvu má rụ́ rĩ sĩ rá. Mí icó mụlé má be sĩ ãꞌdị́ ꞌdịjó ĩꞌdi be rá yã?”

\par }{\PP Umvi, “Ma mụ rá. Ãma mí be ꞌbá ãlu rĩ kî, ãsĩkárĩ mádrị̂ kí fãrásĩ mádrị̂ kí abe mîni.”


\par }{\PP \VS{8}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, Yẽhõsãfátĩ zị dó Yẽhõrámũ ꞌi, “Ãma dó mụ gẹ̃rị̃ íngõ gâsĩ yã?”

\par }{\PP Yẽhõrámũ umvi dó, “Ãma dó mụ ãꞌdị iꞌdólé kõtórõ Ídõmũ drị̂ gâsĩ.”


\par }{\PP \VS{9}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ, úpí Ịsịrayị́lị̃ drị̂ kí úpí Yụ́dã ꞌbadrị́ Ídõmũ be rĩ abe mụ kí dó ãꞌdị́gá rá. Kí dó mụ ru apílé kõtórõ agá ꞌdãá ụ́ꞌdụ́ ázị̂rị̃ ꞌbo, ãsĩkárĩ ꞌdĩ ꞌbaní ãnãkpá mụlépi kí vú gâsĩ rĩ abe ị̃yị́ ukó dó rá.


\par }{\PP \VS{10}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, úpí Ịsịrayị́lị̃ drị̂ jọ dó, “ꞌBárĩ!
{\ND{Úpí}} ají dó ãma ũpi na ꞌdĩ kí sĩ amụ́jó ãma fẽjó ũdrãjó ãsĩkárĩ Mõwábũ drị́ ꞌdĩ kí drị́lẹ́ gá yã?”


\par }{\PP \VS{11}Wó Yẽhõsãfátĩ úpí Yụ́dã drị̂ zị, “Nábị̃ ãzí
{\ND{Úpí}} ãni ãmaní sĩ icójó ị́jọ́ zịjó
{\ND{Úpí}} tị gá ĩꞌdi rụ̂sĩ la dó ꞌdáyụ yã?” ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, ãsĩkárĩ ãmbógó ãsĩkárĩ sụ́rụ́ Ịsịrayị́lị̃ drị̂ ꞌbãni ãzí ãlu la umvi dó, “Ĩlísã Sãfátĩ ngọ́pị ĩꞌdi ꞌdâ cí. Ĩꞌdi ándrá jõ Nábị̃ Ĩlíyã ꞌbã ãzãko nĩ.”


\par }{\PP \VS{12}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, Yẽhõsãfátĩ jọ dó, “Ĩlísã ĩꞌdi nábị̃ mgbã la,
{\ND{Úpí}} la ị́jọ́ jọ ĩꞌdi rụ̂sĩ.” Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ, úpí Ịsịrayị́lị̃ drị̂ ꞌi, Yẽhõsãfátĩ ꞌi ãzíla úpí Ídõmũ drị̂ ꞌi mụ kí dó sĩ Ĩlísã rụ́.


\par }{\PP \VS{13}Ĩlísã zị dó úpí Ịsịrayị́lị̃ drị́ Yẽhõrámũ ꞌi, “Mi amụ́ má rụ́ ãꞌdu ị́jọ́ sĩ yã? Ímụ Nãbịya mî átẹ́pị ꞌbadrị́ mî ãndrẽ abe rĩ ꞌba rụ́.”

\par }{\PP Úpí Ịsịrayị́lị̃ drị́ Yẽhõrámũ umvi dó, “Má icó mụlé ku, ãꞌdusĩku
{\ND{Úpí}} umve ãma ũpi na ꞌdĩ kí ãngũ ãlu gá sĩ ãma fẽjó ãsĩkárĩ Mõwábũ drị̂ kí drị́ gá.”


\par }{\PP \VS{14}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, Ĩlísã jọ dó, “{\ND{Úpí}} Ũkpó ꞌdị́pị mání ãzị́ ngajó ĩꞌdiní rĩ ꞌbã adrujó ídri rĩ áni, ádrĩ tá ãrútáŋá fẽ úpí Yụ́dã drị́ Yẽhõsãfátĩ ní ku, má icó tá ími ndrelé ku jõku ásị́ ꞌbãlé ími drị̃ gá ku.

\VS{15}Wó úꞌdîꞌda, mí ají drĩ mání ꞌbá úngó colépi la.”

\par }{\PP ꞌBá úngó colépi rĩ ꞌbã drĩ dị̃ agá úngó co sĩ ꞌdĩ gá ꞌdâ, ũkpó
{\ND{Úpí}} drị̂ asị́ dó Ĩlísã drị̃ gá.

\VS{16}Ĩlísã jọ dó, “ꞌDĩ ị́jọ́
{\ND{Úpí}} ꞌbã jọlé rĩ ꞌi, ‘Ma mụ ãngũ ãꞌí ꞌdĩ fẽlé adrulé pírí ị̃yị́ ru,

\VS{17}ãꞌdusĩku
{\ND{Úpí}} jọ: Ĩmi icó uzogó ndrelé ꞌdị agá jõku ãlụ́kụ́kụ̃ ndrelé li agá ku, wó áꞌbụ ꞌdĩ ꞌa la mụ galé ị̃yị́ sĩ tré, ị̃yị́ la dó adru ĩyõ rú ĩminí mvụlé ãnãkpá mídrị̂ kí abe.’

\VS{18}ꞌDĩ ị́jọ́ ãzí
{\ND{Úpí}} ní perepere la. Ĩꞌdi vâ mụ ími ãzã kolé sĩ ãsĩkárĩ Mõwábũ drị̂ kí ndẽjó rá.

\VS{19}Ĩmi táwụ̃nị̃ andre celé bõrõ ũkpó sĩ ꞌdĩ kí andi pírí rá ãzíla táwụ̃nị̃ ala gá ị́jọ́ ru ị́jọ́ ru ꞌdĩ kí abe. Ĩmi ife ꞌdãá ãlá-ãlá rĩ kí aga pírí vũ gá, ĩmi ị̃yị́ pírí kí tị ãzụ̃ cí ãzíla ĩmi ámvụ́ ꞌdãá ãlá-ãlá rĩ kí agá írã ũꞌbã pírí cí.”


\par }{\PP \VS{20}Ĩꞌdi dó mụ calé drụ̃sị̃ ụ̃ꞌbụ́tị sĩ sáwã sĩ ídétáŋá idéjó rĩ gá, ị̃yị́ iꞌdó dó adị́lé angájó Ídõmũ gâlé ãzíla iti dó ãngũ pírí.


\par }{\PP \VS{21}ꞌBá Mõwábũ drị̂ kí dó mụ pírí arelé la ũpi na ꞌdĩ amụ́ kí ãꞌdị́ gá ĩꞌba rụ́ íni, ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ ꞌbá pírí icólépi ãꞌdị́ ꞌdịlépi rá iꞌdójó ꞌbá ãmbogo gá cajó kãrị́lẹ̃ gá rĩ kí pírí ûmve dó kí ũꞌbãlé lõkókõrí Mõwábũ drị̂ kí agâsĩ pírí cí.

\VS{22}Kí dó mụ angálé ụ̃ꞌbụ́tịnị́nị́ ꞌbo, ịsụ́ kí dó ị̃tụ́ la dị̃ ị̃yị́ drị̃ gá. ꞌBá Mõwábũ drị́ pá tulépi rárá ru rĩ ꞌbaní, ị̃yị́ ri dó indrélé ika rú cécé ãrí áni.

\VS{23}ꞌBá Mõwábũ drị̂ jọ kí, “ꞌDã ãrí! Ũpi na ꞌdã acé kí ãꞌdị́ ꞌdịlé kí drĩdríŋĩ gá ãzíla ụꞌdị́ kí dó ru ãyá-ãyá ꞌbo. Ĩmi amụ́, ãma amụ́ kí mụlé ãko acelépi kámbĩ ĩꞌbadrị̂ agá ꞌdãá rĩ kí ralé!”


\par }{\PP \VS{24}Wó ãsĩkárĩ Mõwábũ drị̂ kí dó mụ afílé kámbĩ ãsĩkárĩ Ịsịrayị́lị̃ drị̂ ꞌbadrị̂ agá ꞌbo, ãsĩkárĩ Ịsịrayị́lị̃ drị̂ angá kí dó ãꞌdị́ gá ãzíla ꞌdị kí dó ãꞌdị́ ĩꞌba abe kpere ĩꞌbã kí apá agâ. Ãsĩkárĩ Ịsịrayị́lị̃ drị̂ dro kí dó kí vú kpere ãngũ ĩꞌbadrị́ Mõwábũ drị̂ agá ãzíla ụꞌdị́ kí dó kí rá.

\VS{25}Andi kí dó táwũnĩ kí rá ãzíla ꞌbá ãlu ãlu uꞌbé dó írã ụ̃nọ́kụ́ ãla rĩ drị̃ gá kpere írã ꞌbã ụ̃nọ́kụ̂ drị̃ aku agá cí. Uꞌbé kí dó kídí kí tị pírí cí ãzíla ụlị́ kí ife ãlá-ãlá rĩ kí pírí vũ gá. Aꞌbe kí lú táwụ̃nị̃ Kị́rị̃ Hãrẹ̃sẹ́tị̃ drị̂ ꞌi bõrõ la sịlé írã sĩ rĩ kí abe. Wó ãsĩkárĩ ãꞌdị́ ꞌdịlépi rõgbógbõ sĩ rĩ ce kí ĩꞌdi ãzíla uꞌbé kí vâ ĩꞌdi írã sĩ ĩndĩ.


\par }{\PP \VS{26}Úpí Mõwábũ drị̂ la dó mụ ndrelé la ãꞌdị̂ ndẽ ĩꞌdi úmgbó rá, ꞌdụ dó ãsĩkárĩ ãꞌdị́ ꞌdịlépi ménéŋá sĩ rĩ kí ĩꞌdi be 700 tá tí sĩ lẽjó ãngũ nũjó apájó úpí Ídõmũ drị̂ rụ́, wó ụ̃ꞌbị̃ tí.

\VS{27}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, aꞌdụ́ dó ngọ́pị̃ kãyú tá tí drụ́zị́ ũpĩ nalépi ĩꞌdi kẹ̃jị́ gá rĩ ꞌi ãzíla fẽ dó ĩꞌdi ídétáŋá ivélé ivé ivê rĩ rú bõrõ táwụ̃nị̃ andre cejó rĩ drị̃ gá. Ãdrã ãmbógó la aꞌdé dó ꞌbá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ kí drị̃ gá, nze kí dó ru vúlé ãzíla gõ kí dó ãngũ ĩꞌba drị̂ gá.




\par }\Chap{4}{\SH Ĩlísã ꞌbã ũkú ãwụ́zị́ ru lẽmẽrí rĩ ꞌbã ãzã kojó rĩ
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ụ́ꞌdụ́ ãzí sĩ ãwụ́zị́ ãzí ũkú ágọ́bị́ ándrá nábị̃ rú la ãni amụtị nãbịya ꞌbadrị̂ agá la amụ́ awálé Ĩlísã drị̃lẹ́ gá, jọ, “Ãmbógó, ãtíꞌbó mídrị́ má ágô drã rá, ínị̃ rá ĩꞌdi ándrá ꞌbá ãzí
{\ND{Úpî}} ụ̃rị̃lépi rá la. Wó úꞌdîꞌda íni, ꞌbá ãzí ándrá ĩꞌdiní sĩ ĩꞌdi ꞌbã séndẽ ꞌdụjó dẹ́nọ̃ rú la amụ́ sĩ lẽjó anzị mádrị́ ị̃rị̃ ꞌda kí ꞌdụjó ĩꞌdi ꞌbã ãtíꞌbó ru.”


\par }{\PP \VS{2}Ĩlísã zị dó ãwụ́zị̂ ꞌi, “Má icó dó ími ãzãkolé íngoní? Ílũ mání, ãko mídrị́ jó agá ꞌdãá cí rĩ dó ãꞌdu?” Ãwụ́zị̂ umvi dó, “Ãko ãzí ãtíꞌbó mídrị̂ drị́ jó agá ꞌdãá cí la ꞌdáyụ, rá la ãꞌdu ãzí jágĩ agá ꞌdãá ĩmbíráŋá la.”


\par }{\PP \VS{3}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, Ĩlísã jọ dó ãwụ́zị̂ ní, “Ímụ mî jĩránĩ pírí ꞌba rụ́, mí áꞌị́ ĩꞌbadrị́ ãkójó ĩsá ru la kí, mí áꞌị́ kí kãlãfe ũꞌbí la sĩ.

\VS{4}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, ĩfi dó anzị mídrị̂ kí abe jó agá ãzíla ĩmi ụ̃pị̃ dó ími tị cí. Ĩmi ũsũ dó ãdu ãkójó ꞌdã kí agá pírí. Ãkójó galépi ꞌbo rĩ, ĩse ĩꞌdi bụ́lụ́ gá.”


\par }{\PP \VS{5}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ, ãwụ́zị̂ mụ dó ãkójó kí atrá trũ, ꞌdã ꞌbã ũngúkú gá fi kí dó anzị ĩꞌdi drị̂ kí abe jó agâlé, ụ̃pị̃ kí dó ru tị cí. Anzị ĩꞌdi drị̂ ri kí dó ĩꞌdiní ãkójó ĩsá ru rĩ kí ajílé, ri dó ãꞌdu tõlé ãkójó ꞌdã kí agá.

\VS{6}Ãkójó kí dó mụ galé pírí ãdu sĩ ꞌbo, ũkû jọ dó ĩꞌdi ꞌbã ngọ́pị ãzí ãlu la ní, “Mí ají mání ãkójó ãzí.” Ngọ́pị̃ umvi ĩꞌdiní, “Ãkójó ãzí ĩsá ru la dó ꞌdáyụ.” ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, ãdû tu dó pá ádị́ŋá gá cí.

\VS{7}Ãwụ́zị̂ la dó mụ ãtíꞌbó Ãdróŋá drị̂ ní ị́jọ́ ru idélépi ãdû be rĩ lũlé ꞌbo, ãtíꞌbô jọ dó ĩꞌdiní, “Ímụ, mí ụzị dó ãdû ꞌi ãzíla mí ũfẽ dó sĩ dẹ́nọ̃ ími drị̃ gá rĩ kî. Mi ꞌi anzị mídrị̂ kí abe ĩmi ayú dó séndẽ acelépi rĩ sĩ ãkónã najó.”


\par }{\SH Ĩlísã kí ũkú Sụ̃námụ̃ gá rĩ be
\par }
{\PP \VS{8}Ụ́ꞌdụ́ ãlu Ĩlísã mụ dó Sụ̃námụ̃ gá, ꞌdĩ táwụ̃nị̃ ũkú ãzí málĩ trũ la ꞌbã ándrá sĩ uꞌájó rĩ ꞌi. Ũkú ꞌdĩ umve dó Ĩlísã ꞌi sĩ amụ́jó íná najó ĩꞌdi be. Ụ́ꞌdụ́ ãlu ãlu sĩ Ĩlísã ꞌbã alị agâ sĩ mụjó táwụ̃nị̃ Sụ̃námụ̃ gá, ĩꞌdi dó amụ́ ãkónã nalé ũkú ꞌdĩ drị́ lị́cọ́ gá.

\VS{9}Ũkú ꞌdĩ jọ dó ágô ní, “Índre drĩ, ánị̃ rá ágọ́bị́ sáwã pírí sĩ amụ́lépi ãmadrị́ ꞌdâ ꞌdĩ ĩꞌdi ꞌbá ãzí Ãdróŋá ãni ãlá la.

\VS{10}Lẽ ãma idé ĩꞌdiní rụ́mụ̃ ãzí wereŋá ru jó ãmadrị̂ ꞌbã drị̃ gá ãzíla lẽ ãꞌbã ala gá gbọ́lọ́, mésã, kụ́rị̃sị̃ ãzíla tárã. Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ, ágọ́bị̂ drĩ dó amụ́ ãmarụ́ ꞌdâ ꞌbo, ĩꞌdi dó sĩ fi uꞌálé ala gá.”


\par }{\PP \VS{11}Ụ́ꞌdụ́ ãlu Ĩlísã mụ dó ꞌbá ꞌdĩ ꞌbadrị́ kogá, fi dó rụ́mụ̃ ĩꞌdidrị́ gõrófã sị́ gá ụrụ gâlé rĩ gá sĩ avị́jó ala gá ꞌdãá.

\VS{12}Pẽ dó ãtíꞌbó ĩꞌdi drị́ Gẽházĩ ꞌbã tị sĩ ũkú Sụ̃námụ̃ ízó ru ꞌdã umvejó. Ála dó mụ ũkú ꞌdĩ umvelé ꞌbo, ũkû tu dó pá Ĩlísã drị̃lẹ́ gá ꞌdãá.

\VS{13}Ĩlísã jọ dó Gẽházĩ ní, “Ílũ ũkú ꞌdã ní, ‘Ãma uꞌá ãyĩkõ sĩ ị́jọ́ míní ãma tãmbajó rĩ sĩ. Ị́jọ́ ãmaní icólé idélé míní rá rĩ dó ãꞌdu? Lẽ ãjọ ị́jọ́ múké la ími drị̃ gá úpí ní jõku ãsĩkárĩ ãmbógó ní yã?’ ” Ũkû umvi dó, “Yụ ꞌbá mádrị́ lị́cọ́ gá rĩ kí ꞌbãngá áma tãmba múké.”


\par }{\PP \VS{14}Ĩlísã zị dó Gẽházĩ ꞌi, “Wó ãma icó dó ĩꞌdiní rá la ãꞌdu idélé?” Gẽházĩ umvi, “Ũkû ꞌbã ngọ́tị́ŋá ágọ́bị́ la ꞌdáyụ, wó ágô de vâ rá.”

\VS{15}Ĩlísã jọ dó Gẽházĩ ní, “Mí umve ũkû ꞌi.” Ála dó mụ ũkû umvelé ꞌbo, amụ́ dó pá tulé kẹ̃jị́tị gá.

\VS{16}Ĩlísã jọ dó ũkû ní, “Mi mụ ngọ́tị́ ágọ́bị́ rụlé ími drị́ gá cé sáwã ꞌdõ gá ílí drụ̃sị̃ rĩ sĩ.” Ũkû ga ãgátã rá jọ, “Yụ, úpí mádrị̂, mí ulé ma íni ku. Mi ꞌbá ãzị́ Ãdróŋá drị̂ ngalépi la.”

\VS{17}Wó ũkú ꞌdĩ uja ꞌa ịsụ́lé rá ãzíla tị dó ngọ́tị́ ágọ́bị́ ílí ꞌdã ꞌbã vúlé gá cé sáwã ándrá Ĩlísã ꞌbã jọlé rĩ gá.


\par }{\SH Ĩlísã ꞌbã ũkú Sụ̃nẹ́mụ̃ gá rĩ ꞌbã ngọ́tị́ŋá ingajó rĩ
\par }
{\PP \VS{18}Ngọ́tị́ŋâ la dó mụ zolé ꞌbo, ụ́ꞌdụ́ ãzí sĩ bĩ dó átẹ́pị̃ vú ꞌbá ãkónã ũkũnãlépi rĩ ꞌbarụ́ ámvụ́ agâlé.

\VS{19}Rụ̃gbụ́gbụ́ ngọ́tị́ŋâ iꞌdó dó awálé, “Áma drị̃kã! Áma drị̃kã!” Átẹ́pị̃ jọ dó ãtíꞌbó ĩꞌdidrị́ ãzí ãlu la ní, “Íꞌdụ ĩꞌdi agụlé ãndrẽ rụ̂lé.”

\VS{20}Ãtíꞌbó ꞌdã la dó mụ ngọ́tị̂ ꞌdụlé sĩ ĩꞌdi agụjó ãndrẽ rụ̂lé ꞌbo, ãndrẽ rụ dó ĩꞌdi drị́gá kpere ị̃tụ́ ágágá. ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, mgbâ drã dó rá.

\VS{21}Ũkû mụ dó mgbâ ꞌbã ãvũ lalé gbọ́lọ́ ãtíꞌbó Ãdróŋá drị̂ drị̂ ꞌbã drị̃ gá, ụ̃pị̃ dó kẹ̃jị́tị cí ãzíla ãfũ dó ãmvé.


\par }{\PP \VS{22}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, ũkû umve dó ágô ꞌi ãzíla jọ dó ĩꞌdiní, “Mí ãpẽ mání ãtíꞌbó ãzí ãlu la tị kãyĩnõ sĩ. Álẽ mụlé drị̃fụlé nábị̃ Ãdróŋá drị́ Ĩlísã be. Wó ma mụ ãgõlé gbõrú.”

\VS{23}Ũkû ꞌbã ágô zị, “Ílẽ mụlé drị̃fụlé ĩꞌdi be ãndrũ la ãꞌdu ị́jọ́ sĩ? Ãndrũ adru ụ̃mụ̃ ụ́ꞌdụ́ ĩmbá úꞌdí rĩ drị̂ ị̃nzị̃jó rĩ ꞌi ku jõku ụ́ꞌdụ́ Sãbátũ drị̂ ꞌi ku.” Wó ũkû umvi, “Ị́jọ́ ãzí ũnzí la ꞌdáyụ.”


\par }{\PP \VS{24}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, ꞌbã dó íníríkó kãyĩnõ ũngúkú gá ãzíla jọ dó ãtíꞌbó ĩꞌdidrị̂ ní, “Ícẹ̃ dó mbẽlẽ-mbẽlẽ; ítu pá ku kpere mání jọ agá la ítu pá.”

\VS{25}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ, ũkû ko dó drị̃ mụlé ãtíꞌbó Ãdróŋá drị́ Ĩlísã rụ́ ꞌbé Kãrị̃mẹ́lị̃ gá.

\par }{\PP Ãtíꞌbó Ãdróŋá drị̂ la dó mụ ũkû ndrelé rá-rá ru ꞌbo, jọ dó ãtíꞌbó ĩꞌdi drị́ Gẽházĩ ní, “Índre drĩ, ũkú Sụ̃námụ̃ ízó ru rĩ la amụ́ ꞌdãnu.

\VS{26}Ícẹ̃ mụlé ĩꞌdi zịlé ãzíla ízị ĩꞌdi, ‘Mi múké yã? Mî ágô ꞌi múké yã? Mî ngọ́pị ꞌi múké yã?’ ”

\par }{\PP Ũkû umvi, “Ị́jọ́ pírí kí múké.”


\par }{\PP \VS{27}Ĩꞌdi dó mụ calé ãtíꞌbó Ãdróŋá drị̂ rụ̂lé ꞌbé pá gá ꞌdãá ꞌbo, rụ dó ĩꞌdi ꞌbã pá. Gẽházĩ amụ́ tí lẽlé ĩꞌdi selé rá, wó ãtíꞌbó Ãdróŋá drị̂ jọ, “Mí aꞌbe ĩꞌdi cã! Ĩꞌdi íni ũcõgõ ãzí ãmbógó la agá, wó
{\ND{Úpí}} ucí ị́jọ́ ꞌdĩ mání cá ãzíla lũ mání ị́jọ́ ꞌdĩ nga ru íni ãꞌdu ị́jọ́ sĩ yã la ku.”


\par }{\PP \VS{28}Ũkû zị dó nábị̃ Ĩlísã ꞌi jọ, “Úpí mádrị̂, ázị ándrá mi sĩ mání ngọ́tị́ ágọ́bị́ fẽjó rá yã? Ájọ ándrá míní, ‘Lẽ ífẽ átị̃ ásị́ ngọ́tị́ ágọ́bị́ ãzí ꞌdáyụ la sĩ ku rĩ gá ku yã?’ ”


\par }{\PP \VS{29}Ĩlísã jọ dó Gẽházĩ ní, “Ítõ bõngó mídrị̂ tị cí, íꞌdụ túré mádrị̂ ími drị́gá ĩndĩ ãzíla ícẹ̃ dô. Ídrĩ drị̃ ụfụ ꞌbá ãzí be rá, lẽ ízị ĩꞌdi ku, wó ꞌbá ãzí drĩ ími zị rá, lẽ mí umvi ĩꞌdi ku. Íla túré mádrị̂ mgbâ ꞌbã mẹ́lẹ́tị gá.”


\par }{\PP \VS{30}Wó mgbâ ꞌbã ãndrẽ jọ Ĩlísã ní, “{\ND{Úpí}} ꞌbã adrujó ídri ãzíla míní adrujó ídri rĩ áni, má icó ꞌbãngá ími aꞌbelé ku.” Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ Ĩlísã angá dó rá ãzíla bĩ dó ũkû vú.

\VS{31}Gẽházĩ afụ dó ru drị̃lẹ́ gâlé sĩ túrê lajó mgbâ ꞌbã mẹ́lẹ́tị gá, wó ụ́ꞌdụ́kọ́ ãzí arelé rá la yụ jõku ãko ãzí icélépi la mgbâ ꞌi ídri la ꞌdáyụ. Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ Gẽházĩ gõ dó vúlé Ĩlísã rụ̂lé ãzíla jọ dó ĩꞌdiní, “Mgbâ angá ꞌbãngá ku.”


\par }{\PP \VS{32}Ĩlísã la dó mụ acálé lị́cọ́ ꞌdãgá ꞌbo, fi dó jó agâlé áꞌdụ̂sĩ ãzíla ịsụ́ dó mgbâ drã rá, úla ĩꞌdi gbọ́lọ́ Ĩlísã drị̂ drị̃ gá.

\VS{33}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ Ĩlísã ụ̃pị̃ dó kẹ̃jị́ tị cí ãzíla zị dó ị́jọ́
{\ND{Úpî}} tị gá.

\VS{34}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, la dó ru mgbâ drị̃ gá, ꞌbã ru tị mgbâ ꞌbã tị gá, ꞌbã ru mịfị́ kí mgbâ drị̂ kí drị̃ gá ãzíla ꞌbã ru drị́ kí mgbâ drị̂ kí drị̃ gá. Ĩꞌdi ꞌbã ru aku agâ mgbâ ꞌbã drị̃ gá ꞌdĩgá ꞌdâ, mgbâ ꞌbã ụrụꞌbá iꞌdó dó acálé ãcí ru.

\VS{35}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, Ĩlísã angá dó ụrụgá, apí dó ãngũ jô agá ꞌdãá drị̃ gá vúlé, drị̃ gá vúlé sáwã were sĩ, ꞌdã ꞌbã ũngúkú gá aku vâ ru mgbâ drị̃ gá. Sáwã ꞌdãgá mgbâ co dó ũmvu pâlé ázị̂rị̃ ãzíla nzị̃ dó ru mịfị́ kí rá.

\VS{36}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, Ĩlísã umve dó Gẽházĩ ꞌi ãzíla jọ dó ĩꞌdiní, “Mí umve drĩ ũkú Sụ̃námụ̃ ízó ru rĩ ꞌi. Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ umve dó ũkû rá. Ũkû la dó mụ amụ́lé ꞌbo, Ĩlísã jọ dó ĩꞌdiní, Íꞌdụ dó mî ngọ́tị̂ ꞌi.”

\VS{37}Ũkû ꞌbe dó ru Ĩlísã ꞌbã pálé gá, ãvụ̃ dó drị̃lẹ́ la gá ꞌdãá sĩ ĩꞌdiní ãwãꞌdĩfô fẽjó. ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, aꞌdụ́ dó ĩꞌdi ꞌbã ngọ́tị̂ ꞌi ãzíla ãfũ dó ãmvé.


\par }{\SH Tálí idélé sáwã rílẽ drị̂ sĩ rĩ kî
\par }
{\PP \VS{38}Sáwã ãzí sĩ Ĩlísã ãgõ dó táwụ̃nị̃ Gĩlĩgálĩ drị̂ agá vúlé, wó rílẽ ꞌde sáwã ꞌdã sĩ ãngũ ꞌdãgá nĩ. Ụ́ꞌdụ́ ãlu amụtị nábị̃ ꞌbadrị̂ amụ́ kí rilé ĩꞌdi drị̃lẹ́ gá sĩ ímbátáŋá ịsụ́jó, Ĩlísã jọ ãtíꞌbó ĩꞌdidrị̂ ní, “Íꞌbã úmvú ãzí ãmbógó la ãcí drị̃ gá ãzíla mí aꞌdí dó sĩ tẹ́bị́ nãbịya ꞌdĩ ꞌbaní.”

\VS{39}Nãbịya ꞌdã kí ꞌbã ãzí ãlu la mụ dó ásé agâlé tẹ́bị́ ịnị ndrụ̃ trũ, isụ́ ụ́rụ́jụ́ ásé agá la ãzíla ũtĩ dó ụ́rụ́jụ̂ kí wẽwẽ rú úmgbó ĩꞌdiní icólé aꞌdụ́lé rá rĩ sĩ. Aꞌdụ́ dó kí ãzíla rẽ dó kí sĩ lõpérẽté aꞌdíjó, wó nị̃ ála sĩ drã drã rĩ gá ku.

\VS{40}Úfẽ dó lõpérẽtê nãbịyâ ꞌbaní, wó kí dó mụ ꞌbị̃lé la wereŋá ru ꞌbo, ịsụ́ kí dó ĩꞌdi ũmbá-ũmbá, iꞌdó kí dó uzálé, “Ãtíꞌbó Ãdróŋá drị̂, lõpérẽté ꞌdĩ ĩꞌdi ũmbá-ũmbá, ĩꞌdi ꞌbání drã fẽ rá!” Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ mbe kí dó ĩꞌdi ku.

\VS{41}Ĩlísã jọ dó, “Ĩmi ají drĩ mání ãnáfóró ãzí.” ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, yĩ dó ãnáfórô úmvú agâlé ãzíla jọ dó, “Tẹ́bị̂ dó múké, ĩfẽ dó ĩꞌdi ꞌbá ꞌbaní nalé.” ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, tẹ́bị̂ acá dó múké.


\par }{\PP \VS{42}Ụ́ꞌdụ́ ãlu ágọ́bị́ ãzí angá Bãálĩ-sãlísã gá, ají ãtíꞌbó Ãdróŋá drị̂ ní lụ̃cẹ̃rẹ́ úꞌdí walépi ámvụ́ agá ꞌdãá drị̃ drị̃ rĩ kí, mũkátĩ kãlị́ ị̃rị̃ idélé ãná umvelé bálẽ rú ãfũlépi drị̃ drị̃ rĩ sĩ rĩ kí abe gụ̃tị́yã sĩ. Ĩlísã jọ dó ĩꞌdiní, “Ífẽ ãko ꞌdĩ kí amụtị nãbịya ꞌbadrị̂ ꞌbanî, ꞌbã na kí dó sĩ kí benĩ.”

\VS{43}Ãtíꞌbó Ĩlísã drị̂, jọ, “Ãꞌdu? Má icó ãko wereŋá ꞌdĩ kí fẽlé nalé ꞌbá túrú-túrú ꞌbaní íngoní ru?” Wó Ĩlísã amvi ị́jọ́ ꞌdã ị̃dị́, “Ífẽ ãko ꞌdĩ kí amụtị nãbịya ꞌbadrị̂ ꞌbanî, ꞌbã na kí dó sĩ kí rá, ãꞌdusĩku
{\ND{Úpí}} jọ, ‘Nábị̃ ãlu ãlu la ãko ịsụ́ nalé rá ãzíla ị́mbị́ la kí ace cí.’ ”

\VS{44}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ, ágọ́bị̂ ꞌbã dó ãko ꞌdĩ kí nãbịya kí drị̃lẹ́ gá rá. Na kí dó kí rá ãzíla ị́mbị́ la ace kí dó cí cécé
{\ND{Úpí}} ꞌbã jọlé rĩ áni.




\par }\Chap{5}{\SH Nãmánĩ ꞌbã adríjó ãyánĩ ãrídrị̂ sĩrĩ
\par }
{\PP \VerseOne{1}Sáwã ꞌdã sĩ úpí sụ́rụ́ Sírĩyã drị̂ fẽ ándrá ãrútáŋá ãmbógó Nãmánĩ ándrá adrulépi ãsĩkárĩ ĩꞌdidrị̂ kí ꞌbã ãmbógó ru rĩ ní ãꞌdusĩku
{\ND{Úpí}} fẽ ándrá sụ́rụ́ Sírĩyã drị̂ní ãꞌdị́ ãmbógó la kí ndẽjó ĩꞌdi rụ̂sĩ rá. Nãmánĩ ándrá ãsĩkárĩ ãzí ãꞌdị́ ꞌdịŋá gá lọ̃jụ́gọ̃ la, wó ãrí\FTNT{*}{{\FR 5:1 }{\FR{5:1
}}{\FT{Ãrí ĩꞌdi ãyánĩ ndúndú ándrá ꞌbá íní izalépi rĩ kî.}}} na ándrá ĩꞌdi rá.

\VS{2}Sáwã ãzí ãsĩkárĩ Sírĩyã drị̂ ꞌbaní ándrá mụ́jó ꞌbá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ kí rajó rĩ sĩ, arụ́ kí ándrá ĩzóŋá ãzí ĩmbíráŋá la angájó Ịsịrayị́lị̃ gâlé, úfẽ dó ándrá ĩzóŋâ ꞌi ãzị́ ngalé Nãmánĩ ꞌbã ũkûní ãtíꞌbó ru.

\VS{3}Ĩzóŋâ jọ dó ãmbógó ĩꞌdidrị́ Nãmánĩ ꞌbã ũkûní, “Ãmbógó mádrị́ Nãmánĩ drĩ tá mụ agá nábị̃ Sãmãríyã gá rĩ rụ́ la tá múké! Nábị̃ Sãmãríyã gá rĩ la tá ĩꞌdi adrí ãrí ĩꞌdi nalépi ꞌdĩgá rá.”


\par }{\PP \VS{4}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ Nãmánĩ mụ dó úpí rụ̂lé ãzíla nze dó ĩꞌdiní ị́jọ́ ĩzóŋá ĩmbíráŋá ándrá arụ́lé Ịsịrayị́lị̃ gá rĩ ꞌbã jọlé ĩꞌdiní rĩ ꞌbã vú.

\VS{5}Úpí Sírĩyã drị̂ umvi, “Ímụ, ma wárãgã tị pẽ úpí Ịsịrayị́lị̃ drị̂ ní sĩ ími vú nzejó rá.”

\par }{\PP Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ Nãmánĩ ko dó drị̃ sĩ mụjó rá, ꞌdụ dó sílĩvã kị́lọ̃ 300, gólũdĩ kị́lọ̃ kãlị́ ázị̂rị̃ drị̃ tõwú ãzíla bõngó ũnĩ-ambamba mịfị́ níríŋá rĩ kí ífí mụdrị́ agụlé fẽtáŋá ru.

\VS{6}Wárágã Nãmánĩ ꞌbã agụlé úpí Ịsịrayị́lị̃ drị̂ ní rĩ gá jọ, “Wárágã ꞌdĩ sĩ ma ãtíꞌbó mádrị́ Nãmánĩ tị pẽ mírụ́, mí adrí dó sĩ ĩꞌdi ãyánĩ ãrí ꞌbã ĩꞌdi najó rĩ sĩ.”


\par }{\PP \VS{7}Úpí Ịsịrayị́lị̃ drị̂ la dó mụ wárãgã ꞌdĩ lãlé ꞌbo, gbõgbõ asi dó ĩꞌdi ꞌbã bõngó kí rá ãzíla jọ dó, “Ma Ãdróŋá ꞌi yã? Ma icó ꞌbá ꞌdịlé ãzĩla ingalé ídri rú rá yã? Úpí Sírĩyã drị̂ icó ꞌbá ãrí ꞌbã nalé rá rĩ ꞌbã tị ãpẽlé márụ́ sĩ ĩꞌdi adríjó íngoní ru? Mání ndrejó la rĩ sĩ lẽ íni rĩ gá ị́jọ́ ịsụ́lé má be!”


\par }{\PP \VS{8}Ãtíꞌbó Ãdróŋá drị́ Ĩlísã la dó mụ arelé la úpí Ịsịrayị́lị̃ drị̂ asi ĩꞌdi ꞌbã bõngó kí rá, fẽ dó ĩꞌdiní ụ́ꞌdụ́kọ́ tị íni: “Mí asi dó mî bõngó kí rá la ãꞌdu ị́jọ́ sĩ yã? Mí ãpẽ Nãmánĩ ꞌbã tị márụ́ ꞌdõlé, ĩꞌdi dó sĩ nị̃ la rá nábị̃ ãzí Ịsịrayị́lị̃ gá ꞌdâ cí.”

\VS{9}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ Nãmánĩ mụ dó ĩꞌdi ꞌbã fãrásĩ kí abe ãzĩla gárĩ ãꞌdị́ drị̂ kí abe, tu dó sĩ pá Ĩlísã drị́ kẹ̃jị́ tị gá.

\VS{10}Ĩlísã pẽ ꞌbá ãzí ị́jọ́ ujílépi la tị sĩ jọjó la Nãmánĩ ní, “Ímụ, mí ũjĩ mi pâlé ázị̂rị̃ mĩrĩ Yõrĩdánĩ gá, ími ụrụꞌbá la dó sĩ acá ándrá údu rĩ áni ãzíla mi dó sĩ adrí ãrí ími nalépi rĩ gá rá.”


\par }{\PP \VS{11}Wó Nãmánĩ uja dó acálé ũmbã sĩ, mụ dó sĩ rá, jọ, “Má ũrã tátí nábị̃ Ĩlísã la ãfũ márụ́ ãmvé ꞌdõlé, ĩꞌdi pá tu áma andre gá ãzĩla ĩꞌdi dó sĩ
{\ND{Úpí}} Ãdróŋá ĩꞌdi drị̂ zị, ĩꞌdi tá dó sĩ drị́ ĩꞌdidrị̂ ꞌbã áma ụrụꞌbá ãrí ꞌbã nalé rá rĩ ꞌbã drị̃ gâsĩ, ma tá dó sĩ adrí rá.

\VS{12}Mĩrĩ Dãmãsị̃kị́yã gá Ãbánã kí Fãrĩpárĩ be nde kí mĩrĩ Ịsịrayị́lị̃ gá rĩ kí rá. Má icó tátí áma ũjĩlé kí agá sĩ acájó múké rĩ gá ku yã?” Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ, Nãmánĩ uja dó ru ũmbã trũ mgbũrũ-mgbũrũ vúlé.


\par }{\PP \VS{13}Wó ãtíꞌbó Nãmánĩ drị̂ asé kí dó ĩꞌdi ãnirú, zị kí dó sĩ ĩꞌdi, “Ãmbógó, nábị̃ drĩ tá míní ị́jọ́ ãzí ãmbógó la lũ ngalé, mí icó tá ngalé la ku yã? Drĩ dó lú míní jọ la, ímụ ími ũjĩlé, mi dó sĩ adrí rá yã áni, mi tá dó bãsĩ lú ị́jọ́ ĩꞌdi ꞌbã jọlé ꞌdĩ ꞌbã vú ũbĩ.”

\VS{14}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ Nãmánĩ mụ dó mĩrĩ Yõrĩdánĩ gâlé rá ãzíla su dó ru jũrũ-jũrũ ala gâlé pâlé ázị̂rị̃ cécé ãtíꞌbó Ãdróŋá drị̂ ꞌbã ándrá lũlé ĩꞌdiní rĩ áni. Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ, ụrụꞌbá la acá dó ũré ru cécé ngọ́tị́ŋá ĩmbíráŋá la drị̂ áni.


\par }{\SH Rọ̃mgbọ́ Gẽházĩ ꞌbã idélé rĩ ãzíla drị̃rịma fẽlé ĩꞌdiní rĩ
\par }
{\PP \VS{15}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, Nãmánĩ gõ kí dó ãtiꞌbo ĩꞌdidrị̂ kí abe pírí ãtíꞌbó Ãdróŋá drị́ Ĩlísã rụ̂lé. Tu dó pá nábị̃ drị̃lẹ́ gá ãzíla jọ dó, “Ánị̃ dó rá ãngũ ãzí rĩ kí agá pírí Ãdróŋá ꞌbãngá ꞌdáyụ, rá la lú ãngũ Ịsịrayị́lị̃ drị̂ gá. Nábị̃, má aꞌị́ mídrị́ mí ãꞌị̃ mání fẽtáŋá ãtíꞌbó mídrị̂ ꞌbã ajílé ꞌdĩ ꞌi fô!”

\VS{16}Wó nábị̃ Ĩlísã umvi dó, “Cécé
{\ND{Úpí}} mání ãzị́ ngajó ĩꞌdiní rĩ ꞌbã adrujó ídri rú rĩ áni, má icó fẽtáŋá ãzí ãꞌị̃lé ku.” Nãmánĩ ꞌbã táni ĩꞌdi ũŋmĩ agá rá tí Ĩlísã gã ꞌbãngá úmgbé.

\VS{17}Nãmánĩ jọ dó, ídrĩ dó fẽtáŋá mání fẽlé míní rĩ gã úmgbé yã áni, ꞌbárĩ ífẽ dó ãtíꞌbó mídrị̂ ní ụ̃nọ́kụ́ kãyĩnõ ị̃rị̃ ꞌbã kí icólé ꞌdụlé nĩ la angájó ãngũ ꞌdĩ gá ꞌdâ, ma dó sĩ ĩꞌdi ꞌdụ agụlé mádrị́ lị́cọ́ gâlé ĩndĩ fô\FTNT{†}{{\FR 5:17 }{\FR{5:17
}}{\FT{Nãmánĩ lẽ ándrá ụ̃nọ́kụ́ ꞌdĩ ꞌi sĩ mụjó ãlĩtárĩ sịjó drị̃ la gá.}}}! Iꞌdójó ãndrũ mụjó drị̃ gá má icó dó fẽtáŋá ivélé ivé ivê la kí fẽlé ídétáŋá kí abe ãdróŋá ãzí ndú la ní ku rá la lú
{\ND{Úpí}} nî.

\VS{18}Má aꞌị́
{\ND{Úpí}} ꞌi sĩ áma trũjó ị́jọ́ ãlu ꞌdĩ sĩ. Ãmbógó mádrị́ úpí drĩ mụ filé jó ãdróŋá Rị̃mọ́nị̃ drị̂ agá sĩ ĩꞌdi ị̃nzị̃jó, drĩ ru ãtị̃ áma drị́ gá,
{\ND{Úpí}} ꞌbã trũ ma rá ádrĩ vâ ãvụ̃ ĩndĩ rĩ gá.


\par }{\PP \VS{19}Ĩlísã jọ dó Nãmánĩ ní, “Ígõ dó lị́cọ́ gá ásị́ ị̃gbẹ̃ sĩ.”

\par }{\PP Nãmánĩ la dó mụ mụlé were ꞌbo,

\VS{20}ãtíꞌbó Ĩlísã drị́ Gẽházĩ uja ị́jọ́ ũrãlé ĩꞌdi agâlé, “Mgbã rĩ gá ãmbógó mádrị̂ idé ũnzí ĩꞌdiní Nãmánĩ aꞌbejó mụjó íni fẽtáŋá aꞌị́ŋá kóru rĩ sĩ. Cécé
{\ND{Úpí}} ꞌbã adrujó ídri rú rĩ áni, ma mângá ágọ́bị́ Ãrãméyãgó rú ꞌdã ꞌbã vú dro sĩ ãko ãzí aꞌị́jó ĩꞌdi drị́ rá.”


\par }{\PP \VS{21}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ, Gẽházĩ afụ dó ru sĩ Nãmánĩ vú drojó. Nãmánĩ la dó mụ ĩꞌdi ndrelé ĩꞌdiní ãcẹ̃ agâ ĩꞌdi vú gâsĩ ꞌdĩ gá ꞌdâ, zị dó Gẽházĩ ꞌi, “Ị́jọ́ ãzí ũnzí la cí yã?”

\VS{22}Gẽházĩ umvi dó, “ꞌẼẽ, ãmbógó mádrị̂ ãpẽ áma tị sĩ lũjó la míní nãbịya kãrị́lẹ̃ rú ị̃rị̃ la angá kí ãngũ ꞌbé ꞌa rú Ịfụrayị́mụ̃ drị̂ agâlé ãzíla acá kí drĩ lú sáwã ꞌdĩ sĩ. Ãmbógô lẽ dó sĩ ífẽ íní sílĩvã ífí-ífí la kí kị́lọ̃ kãlị́ na drị̃ tõwú ãzíla bõngó ũnĩ-ambamba mịfị́ níríŋá la kí ị̃rị̃.”


\par }{\PP \VS{23}Nãmánĩ umvi dó, “Má aꞌị́ mi ásị́ pírí sĩ, íꞌdụ sílĩvã ífí-ífí rĩ kí 6,000.” Fẽ vâ ĩꞌdiní bõngó kí tị ndú-ndú ị̃rị̃, tõ dó bõngó ꞌdã kí jũrúwã ị̃rị̃ la kí agá ãzíla pẽ dó ãtíꞌbó ĩꞌdidrị́ ãzí ị̃rị̃ la kí sĩ Gẽházĩ ní fẽtáŋá ꞌdĩ kí agụjó.

\VS{24}Wó ꞌbá ꞌdĩ kí dó mụ acálé ꞌbé pá gá ꞌbo, Gẽházĩ aꞌdụ́ dó fẽtáŋá ꞌdĩ kí ãtiꞌbo ꞌdã kí drị̃ gá rĩ sĩ rá ãzíla pẽ dó kí tị vúlé.

\VS{25}Ĩꞌdi dó mụ mụlé ãmbógó ĩꞌdi drị̂ rụ̂lé ꞌbo, Ĩlísã zị dó ĩꞌdi, “Gẽházĩ, mí ãfũ dó íni íngõlé?” Gẽházĩ umvi, “Ámụ tá ãngũ ãzí gá ku.”

\VS{26}Wó Ĩlísã zị ĩꞌdi, “Ínị̃ úríndí mádrị̂ tá sáwã Nãmánĩ ꞌbã asị́jó fãrásĩ ĩꞌdidrị̂ sị́gá rĩ sĩ sĩ drị̃ ụfụjó mí be rĩ sĩ cí rĩ gá ku yã? ꞌDĩ sáwã sĩ séndẽ, bõngó, mị̃zẹ̃yị́tụ̃, zãbíbũ, kãbĩlõ, mọ́nị̃gọ́, ãtiꞌbo ágọ́bị́ jõku ũkú ru rĩ kí aꞌị́jó rĩ ꞌi yã?

\VS{27}Míní ị́jọ́ ꞌdĩ idéjó rĩ sĩ, mi ꞌi, anzị mídrị̂ kí, anzị mídrị́ mụlé tịlé drị̃lẹ́ gâlé rĩ kí abe ãyánĩ ãrí drị́ Nãmánĩ ụrụꞌbá gá rĩ la mụ ĩmi nalé jãꞌdâ.” Gẽházĩ la dó mụ jó ꞌdã aꞌbelé ꞌbo, ãrí na dó ĩꞌdi rá, íní la uja dó ru imve rú cécé ũfú áni.




\par }\Chap{6}{\SH Nekeŋá ꞌbã atụ́jó ị̃yị́ drị̃ gá rĩ
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ụ́ꞌdụ́ ãzí sĩ, ꞌbá amụtị nãbịya ꞌbadrị̂ agá la amụ́ kí ándrá nábị̃ Ĩlísã rụ́ ãzíla jọ kí ĩꞌdiní, “Cécé míní ndrelé ꞌbo ꞌdĩ ꞌbã áni, ãngũ ãmaní sĩ drị̃ fụjó\FTNT{*}{{\FR 6:1 }{\FR{6:1
}}{\FT{Bụ́kụ̃ ãzí rĩ kí agá úsĩ,
}}{\FQA{ãngũ ãmaní sĩ uꞌájó ími pálé gá rĩ ĩꞌdi ãmaní ĩmbíráŋá ru ambamba.}}} mîtrũ ꞌdĩ ĩꞌdi ãmaní ĩmbíráŋá rú ambamba.

\VS{2}Ífẽ ãmaní drị̃lẹ́ mgbọ sĩ mụjó Mĩrĩ Yõrĩdánĩ ꞌba tị gâlé, ãngũ ife ꞌbã kí sĩ adrujõ wẽwẽ rú ꞌdã gâlé, ãma dó sĩ jó ãzí úꞌdí sĩ drị̃ fụjó mîtrũ la sị ꞌdãá.” Ĩlísã umvi, “ꞌDã múké, ĩmụ sịlé la.”


\par }{\PP \VS{3}Nãbịya ꞌdã kí ꞌbã ãlu rĩ aꞌị́ Ĩlísã ꞌi sĩ mụjó ĩꞌba aꞌbe, Ĩlísã jọ ꞌdã múké, mã mụ rá.

\VS{4}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ, Ĩlísã mụ dó ĩꞌba aꞌbe rá.

\par }{\PP ꞌBá ꞌdĩ kí dó mụ calé Mĩrĩ Yõrĩdánĩ gâlé ꞌbo, iꞌdó kí dó ife kí cãlé.


\par }{\PP \VS{5}Wó ĩꞌba ãzí ãlu rĩ ní ife ga agá ꞌdĩgá ꞌdâ, nekeŋá ĩꞌdidrị̂ ꞌbã drị̃kã nze dó ꞌdelé mĩrĩ agâlé. Nábị̃ ꞌdã uja dó sĩ zalé, “ꞌBárĩ ãmbógó, má aꞌị́ tá nekeŋâ aꞌị́-áꞌị́ fô!”

\VS{6}Nábị̃ Ãdróŋá drị́ Ĩlísã zị dó, “Nekeŋâ ꞌbã drị̃kã aꞌdé dó íngõlé ru?” Ála dó mụ Ĩlísã ní ãngũ nekeŋâ ꞌbã drị̃kã ꞌbã sĩ aꞌdéjó rĩ lũlé ꞌbo, alị́ dó ife ãzí, ꞌbe dó ĩꞌdi ị̃yị́ agâlé ãngũ nekeŋâ ꞌbã drị̃kã ꞌbã sĩ aꞌdéjó rĩ gá. ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, nekeŋâ ꞌbã drị̃kã uja dó atụ́lé ị̃yị́ drị̃ gá.

\VS{7}Ĩlísã jọ dó ágọ́bị̂ ní, “Mí aꞌdụ́ dó nekeŋâ ꞌbã drị̃kã ꞌi.” Ágọ́bị́ tá nábị̃ rú ꞌdã aꞌdụ́ dó sĩ ĩꞌdi rá.


\par }{\SH Ĩlísã ꞌbã ãsĩkárĩ Sírĩyã drị̂ kí ndẽjó rĩ
\par }
{\PP \VS{8}Sáwã pírí sĩ úpí Sírĩyã drị̂ drĩ mụ ãꞌdị́ ꞌdịlé sụ́rụ́ Ịsịrayị́lị̃ drị̂ be, ĩꞌdi ị́jọ́ itú ꞌbá ĩꞌdi drị́ ãmbogo rú rĩ kí abe, ĩꞌdi jọ la, “Ma mụ kámbĩ mádrị́ ãsĩkárĩ drị̂ kí sịlé ãngũ íni, íni rĩ kí agá.”

\VS{9}Wó nábị̃ Ãdróŋá drị́ Ĩlísã la uja ụ́ꞌdụ́kọ́ fẽlé úpí Ịsịrayị́lị̃ drị̂ní, ĩꞌdi jọ la, “Lẽ mí adru múké múké, mí alịjõ ãngũ ꞌdã kí agâsĩ ku, ãꞌdusĩku ãsĩkárĩ Sírĩyã drị̂ kí mụ ru tralé ãngũ ándrálé ꞌdã kí agá.”

\VS{10}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ, úpí Ịsịrayị́lị̃ drị̂ la dó uja ụ́ꞌdụ́kọ́ tị fẽlé ãngũ nábị̃ Ãdróŋá drị́ Ĩlísã ꞌbã jọlé ꞌdã kí agá sĩ ãsĩkárĩ ꞌdãá rĩ kí bị́lẹ́ ị̃ndụ́ lijó sĩ adrujó mịfị́ trũ. Ị́jọ́ ꞌdĩ nga ru pâlé wẽwẽ rú.


\par }{\PP \VS{11}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ, úpí Sírĩyã drị̂ acá dó ũmbã sĩ, umve dó ãmbogo ĩꞌdidrị̂ kí ãzíla zị dó kí, “Ĩlũ drĩ mání, ꞌbá ĩmi agá ꞌdâ ị́jọ́ mání itúlé rĩ kí ujílépi úpí Ịsịrayị́lị̃ drị̂ní rĩ mgbã rĩ gá ãꞌdi ꞌi?”


\par }{\PP \VS{12}Ãmbogo ĩꞌdidrị̂ kí ꞌbã ãzí ãlu la umvi, “Úpí mádrị̂, ꞌbá ãzí ãma agá ꞌdâ ị́jọ́ míní itúlé rĩ kí ujílépi úpí Ịsịrayị́lị̃ drị̂ní la ꞌdáyụ, wó nábị̃ Ĩlísã Ịsịrayị́lị̃ gá rĩ la ị́jọ́ átã míní itúlé ũní-ũní ru rụ́mụ̃ míní sĩ ími lajó rĩ agâlé rĩ kí ũlũ nĩ.”

\VS{13}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, úpí Sírĩyã drị̂ jọ dó, “Ĩmụ, ĩmi isụ́ drĩ mání ãngũ Ĩlísã ꞌbã sĩ uꞌájó rĩ ꞌi, ãma dó sĩ ãsĩkárĩ kí tị pẽ sĩ mụjó ĩꞌdi arụ́jó.” Úlũ dó sĩ úpí Sírĩyã drị̂ní, Ĩlísã ĩꞌdi táwụ̃nị̃ Dõtánĩ gá.


\par }{\PP \VS{14}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ, ị́nị́ ãzí sĩ, úpí Sírĩyã drị̂ pẽ dó ãsĩkárĩ wẽwẽ rú lã kí tị gárĩ ãꞌdị́ drị̂ kí sĩ ãzíla fãrásĩ wẽwẽ rú la kí abe sĩ táwụ̃nị̃ ãmbógó dã cejó.


\par }{\PP \VS{15}Ãtíꞌbó Ĩlísã drị̂ la dó mụ angálé ãngũsãrã sĩ ãfũlé ãmvé ꞌdõlé ꞌbo, isụ́ dó ãsĩkárĩ fãrásĩ trũ ãzíla gárĩ ãꞌdị́drị̂ trũ la ce kí dó táwụ̃nị̃ ãmbógó rĩ cí. Ãtíꞌbô jọ dó, “ꞌBárĩ úpí mádrị̂! Ãma dó rá rĩ gá ãꞌdu idé?”

\VS{16}Ĩlísã umvi dó ĩꞌdiní, “Mí idé ụ̃rị̃ sĩ ku, ãꞌdusĩku ꞌbá ãma ãtị̃lépi rĩ ndẽ kí kãlãfe sĩ ꞌbá kí ãtị̃lépi rĩ kí rá!”

\VS{17}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, Ĩlísã zị dó Ãdróŋá ꞌi, jọ, “{\ND{Úpí}}, ꞌbárĩ ínzị̃ drĩ mání ãtíꞌbó mádrị́ ꞌdĩ ꞌbã mịfị́ kí sĩ ãngũ ndrejó fô!” ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá,
{\ND{Úpí}} nzị̃ dó ãtíꞌbô ꞌbã mịfị́ kí rá. Ĩꞌdi ꞌbã ãngũ ndre agá, ndre dó ãngũ ꞌbé ꞌa rú Ĩlísã ꞌbã andre gá rĩ ga tré fãrásĩ ãꞌdị́drị́ ĩꞌdi andre celépi trộkị́lịrị rĩ kî sĩ ãzíla gárĩ ãꞌdị́drị́ dị̃lépi ãcí ru bẹ̃kụ̃-bẹ̃kụ̃ la kí sĩ.

\VS{18}Ãsĩkárĩ Sírĩyã drị̂ kí dó mụ drị̃ kolé sĩ mụjó Ĩlísã rụ́ ꞌbo, Ĩlísã zị dó ị́jọ́
{\ND{Úpî}} tịgá jọ, “{\ND{Úpí}}, ífẽ ãsĩkárĩ ꞌdĩ kí mịfị́ ꞌbã ãzụ̃ kí cí fô!”
{\ND{Úpí}} fẽ dó ãsĩkárĩ kí ꞌbã mịfị́ ní ãzụ̃jó cí cécé Ĩlísã ꞌbã aꞌị́lé rĩ áni.

\VS{19}Ĩlísã jọ dó ĩꞌbaní, “ꞌDĩ adru gẹ̃rị̃ ĩminí tá lẽjó mụjó rĩ ꞌi ku ãzíla ꞌdĩ adru vâ táwụ̃nị̃ tá ĩminí lẽjó mụjó ala gá rĩ ꞌi ku. Ĩmi ãbĩ áma vú, ma ĩmi agụ ꞌbá ĩminí ndrụ̃lé rĩ ꞌbarụ̂lé rá.” Agụ dó sĩ kí Sãmãríyã gâlé rá.


\par }{\PP \VS{20}Kí dó mụ calé Sãmãríyã gâlé ꞌbo, gbõgbõ Ĩlísã zị dó
{\ND{Úpí}} ꞌi, jọ, “{\ND{Úpí}}, ꞌbárĩ ínzị̃ drĩ mání ãsĩkárĩ ꞌdĩ kí mịfị́, ꞌbã ndre kí sĩ ãngũ benĩ fô!” Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ,
{\ND{Úpí}} nzị̃ dó kí mịfị́ rá, uja kí dó ịsụ́lé la kí táwụ̃nị̃ Sãmãríyã drị̂ ꞌbã ágágá.

\VS{21}Úpí Ịsịrayị́lị̃ drị̂ la dó mụ kí ndrelé ꞌbo, zị dó Ĩlísã ꞌi, “Má átẹ́pị, má ụꞌdị́ dó ãsĩkárĩ ꞌdĩ kí rá yã? Má ụꞌdị́ dó kí rá yã?”

\VS{22}Ĩlísã umvi dó, “Mí ụꞌdị́ kí ku! Mi dó drĩ vâ ꞌbá míní arụ́lé ãꞌdị́gá ménéŋá mídrị̂ kí sĩ ụ́sụ be rĩ kí ụꞌdị́ rá yã? Ífẽ ĩꞌbãni ãkónã nalé ãzíla ị̃yị́ mvụlé, ípẽ dó sĩ kí tị gõlé vúlé ãmbógó ĩꞌbadrị̂ rụ̂lé.”

\VS{23}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ, úpí Ịsịrayị́lị̃ drị̂ ꞌbã dó ĩꞌbaní ụ̃mụ̃ ãmbógó tẽté la, pẽ dó sĩ kí tị lị́cọ́ gá úpí ĩꞌba drị̂ rụ̂lé. Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ, ãsĩkárĩ Sírĩyã drị̂ gõ kí dó ãngũ Ịsịrayị́lị̃ drị̂ gâlé ãrátáŋá gá ị̃dị́ ku.


\par }{\SH Bẽnĩ-hãdádĩ ꞌbã táwụ̃nị̃ Sãmãríyã drị̂ cejó rĩ
\par }
{\PP \VS{24}Sáwã ãzí vúlé gá, úpí Sírĩyã drị́ Bẽnĩ-hãdádĩ atrá ándrá ãsĩkárĩ ĩꞌdidrị̂ kí pírí sĩ mụjó táwụ̃nị̃ Sãmãríyã drị̂ cejó.

\VS{25}Ị́jọ́ táwụ̃nị̃ Sãmãríyã drị̂ cejó cí rĩ fẽ dó rílẽ ãzí mịfị́ ika la ní ꞌdejó ala gá nĩ. Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ átã kãyĩnõ ꞌbã drị̃kã ꞌbã ãjẹ̃ tụ ándrá dó sĩ sẹ̃kẹ́lị̃ sílĩvã ífí-ífí kãlị́ ãrõ ãzíla ãlĩꞌbõ ĩzẽ kópõ ãlu rĩ ꞌbã ãjẹ̃ tụ ándrá sẹ̃kẹ́lị̃ sílĩvã ífí-ífí tõwú.

\VS{26}Ụ́ꞌdụ́ ãlu, úpí Ịsịrayị́lị̃ drị̂ ri alịlé bõrõ sĩ táwụ̃nị̃ andre cejó rĩ ꞌbã drị̃ gâsĩ. Ũkú ãzí azá ụ́ꞌdụ́kọ́\FTNT{†}{{\FR 6:26 }{\FR{6:26
}}{\FT{ꞌdĩ icó ándrá adrulé rụ́ ãzí fẽlé bũrúsú ꞌbã ĩsélé ãzí ní la.}}} sĩ jọ ĩꞌdiní, “ꞌBárĩ úpí mádrị̂, íko áma ãzã fô!”

\VS{27}Úpí Ịsịrayị́lị̃ drị̂ umvi, “Yụ, lẽ
{\ND{Úpí}} ꞌbã ko ími ãzã nĩ. Má icó dó ími ãzãkolé íngoní ru? Ãngũ sĩ ãná cojó rĩ gá ãná ꞌbãngá mádrị́ ꞌdáyụ ãzíla ãngũ sĩ wáyĩnĩ nzijó rĩ gá wáyĩnĩ ꞌdáyụ.”

\VS{28}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, úpí zị ĩꞌdi, “Ị́jọ́ míní ũcõgõ fẽlépi rĩ dó ãꞌdu?” Ũkú ꞌdã umvi, “Ũkú ꞌdĩ jọ mání, lẽ áfẽ ꞌbání ngọ́tị́ mádrị̂ nalé ãndrũ, drĩ dó ca drụ̃sị̃, ála dó ngọ́tị́ ĩꞌdidrị̂ na.

\VS{29}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ ãma aꞌdí dó sĩ ngọ́tị́ mádrị̂ nalé rá. Wó drụ̃sị̃ la sĩ ájọ dó ĩꞌdiní ꞌbã ãfẽ dó ngọ́tị́ ĩꞌdidrị̂ ãmaní nalé, wó uja dó ngọ́tị̂ zịlé ĩnzõ.”

\VS{30}Úpí la dó mụ ị́jọ́ ꞌdĩ kí arelé ꞌbo, asi dó bõngó ĩꞌdi ụrụꞌbá gá rĩ kí ũcõgõ sĩ rá. Ĩꞌdiní mụ agá bõrõ sị́gá ꞌdãá, ꞌbá ndre kí dó cọtị kõlĩbá ĩꞌdi ꞌbã sụ̃lé agâlé rĩ cé.

\VS{31}Úpí na dó ũyõ ãzíla jọ, “Ádrĩ ãndrũ Ĩlísã Sãfátĩ ngọ́pị ꞌbã drị̃kã lị ku, lẽ Ãdróŋá ꞌbã gbã ma, átã ꞌbã ꞌdị ma rá.”


\par }{\PP \VS{32}Ĩlísã ꞌbaní ri agá drị̃lẹ́ka Ịsịrayị́lị̃ drị̂ kí abe ĩꞌdidrị́ jó agá sĩ ị́jọ́ ãzí itújó ꞌdĩgá ꞌdâ, úpí pẽ dó ꞌbá ãzí ị́jọ́ ujílépi la ꞌbã tị sĩ mụjó ĩꞌdi umvejó. Wó ꞌbá ị́jọ́ ujílépi rĩ acá drĩ ku rú, Ĩlísã jọ dó drị̃lẹ́kâ ꞌbaní, “Ĩndre, ꞌbá ꞌbá ụꞌdị́lépi rĩ ãpẽ dó ꞌbá ãzí tị sĩ amụ́jó áma ꞌdịjó ꞌbo. Drĩ dó acá ꞌbo, ĩmi ụ̃pị̃ kẹ̃jị́tị cí, ꞌbã afí dó sĩ jó agá ꞌdõlé ku. Ãmbógó ĩꞌdidrị̂ la ĩꞌdi vú ãbĩ ititi.”

\VS{33}Ĩlísã ꞌbã drĩ ị́jọ́ ꞌdĩ jọ agá ꞌdĩ gá ꞌdâ, gbõgbõ ꞌbá ị́jọ́ ujílépi rĩ acá cí. Úpí jọ, “{\ND{Úpí}} ají ãmaní ũcõgõ ꞌdĩ nĩ. Ma dó drĩ vâ
{\ND{Úpî}} tẽ sĩ ãzãkoma fẽjó íngoní ru?”




\par }\Chap{7}{\SH Ĩlísã ꞌbã ãkónã ị́jọ́ azịjó rĩ
\par }
{\PP \VerseOne{1}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, Ĩlísã umvi dó, “Ĩmi are drĩ ị́jọ́
{\ND{Úpí}}ꞌbã jọlé ꞌdĩ ꞌi!
{\ND{Úpí}} jọ, ‘Drụ̃sị̃ sáwã ꞌdĩ áni rĩ gá, sụ̂ Sãmãríyã gá rĩ kí agá, séndẽ sílĩvã rú ífí-ífí ãlu sĩ, ĩmi dó mụ ãnáfóró mĩnã-mĩnã rĩ ĩgbãlé kị́lọ̃ tõwú jõku ãná bálẽ rú rĩ ĩgbãlé kị́lọ̃ mụdrị́.’ ”

\VS{2}Ãmbógó úpî ãzã kolépi rĩ jọ nábị̃ Ãdróŋá drị́ Ĩlísã ní, “Má icó ãꞌị̃lé la ị́jọ́ ꞌdĩ ꞌbã áni la ꞌbã ru nga rá la ku, átã
{\ND{Úpí}} drĩ táni uzogó tị ãpẽ ꞌdịlé rá, ị́jọ́ ꞌdĩ icó ꞌbãngá rũ ngalé ꞌdĩ ꞌbã áni ku.”

\par }{\PP Wó Ĩlísã umvi dó ãmbógô ní, “Mi dó mụ ndrelé la ími mịfị́ sĩ ị́jọ́ ꞌdĩ ní ru nga agá drụ̃sị̃ ꞌdĩ gá ꞌdâ, wó mí icó ãkónã ꞌdĩ ꞌbã ãzí ãjị́ ꞌbị̃lé ãlu ku.”


\par }{\SH Ãsĩkárĩ Sírĩyã drị̂ ꞌbaní apájó rĩ
\par }
{\PP \VS{3}Sáwã ꞌdã sĩ, ãgọbị ãzí ãrí ꞌbã nalé rá sụ la amụ́ kí dó rilé kẹ̃jị́tị sĩ fijó táwụ̃nị̃ Sãmãríyã drị̂ agâlé rĩ ꞌbã tị gá. Zị kí ru cénĩ-cénĩ rú, “Ãma kí dó ri ꞌdâ kpere ãmaní ũdrã agá la ãꞌdu ị́jọ́ sĩ yã?

\VS{4}Ãdrĩ kí jọ la, ‘Úfi kí ꞌbání táwụ̃nị̃ agâlé,’ ãbị́rị́ ꞌde táwụ̃nị̃ agâlé cí, ãma kí ũdrã rá. Wó ãdrĩ kí ri ꞌdâ, ãma vâ ũdrã rá. Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ, ãmụ kí dó be la ãngũ ãsĩkárĩ Sírĩyã drị̂ ꞌbã kí sĩ adrujó rĩ gâlé, ãma aꞌbe kí dó ãma ĩꞌbadrị́. Drĩ kí lẽ ãma aꞌbelé ídri rú, ꞌbã aꞌbe kí ãma, wó drĩ kí lẽ ãma ụꞌdị́lé rá, ꞌbã ụꞌdị́ kí ãma.”

\VS{5}Ĩꞌdi dó mụ calé ị̃tụ̂ ꞌbã jị̃rọ̃ gá ãngũ ꞌbã lẽ agá nị agá ꞌdĩ gá ꞌdâ, ꞌbá ãrí ꞌbã nalé rá ꞌdĩ inga kí dó ru filé kámbĩ ãsĩkárĩ Sírĩyã drị̂ ꞌbã kí sĩ adrujó rĩ gá. Kí dó mụ calé kámbĩ tị gá ꞌdãá ꞌbo, isụ́ kí ꞌbá ãzí ꞌdãá ku.

\VS{6}Ị́jọ́ ꞌdĩ idé ru íni la ãꞌdusĩku
{\ND{Úpí}} fẽ ándrá ãsĩkárĩ Sírĩyã drị̂ ꞌbaní gárĩ ãꞌdị́ drị́ amụ́lépi rĩ kí ꞌbã ụ́ꞌdụ́kọ́ arejó fãrásĩ ãꞌdị́ drị̂ kí abe ãzíla ãsĩkárĩ wẽwẽ rú amụ́lépi rĩ kí ꞌbã pá ụlépi rĩ kí abe. Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ, ãsĩkárĩ Sírĩyã drị̂ jọ kí dó kí drĩdríŋĩ gá, “Ĩndre, úpí Ịsịrayị́lị̃ drị̂ anzé ãsĩkárĩ Hị́tị̃ drị̂ kí Mị̃sị́rị̃ drị̂ kí abe séndẽ sĩ sĩ amụ́jó ãma gbẹjó.”

\VS{7}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ, ãsĩkárĩ Sírĩyã drị̂ mvu kí dó apálé ĩndró ꞌdã sĩ rá. Aꞌbe kí dó ĩꞌbã Hémã kí, fãrásĩ kí ãzíla kãyĩnõ kí ꞌdãá, kámbĩ ꞌa fi dó sĩ ndrúndrú ãꞌdusĩku ꞌbá ꞌdĩ apá kí dó sĩ ru ídri pajó.

\VS{8}Ãgọbị ãrí ꞌbã nalé rá rĩ kí dó mụ calé kámbĩ tị gá ꞌdãá ꞌbo, ufí kí dó hémã kí agâsĩ, na kí dó ãkónã, mvụ kí dó wáyĩnĩ, wụ̃ kí dó sílĩvã, gólũdĩ ãzíla bõngó kí abe, mụ kí dó kí ụ̃zị̃lé cí. ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, ãgõ kí vâ filé hémã ãzí agá, wụ̃ kí vâ ãko ãzí kí mụlé zị̃lé cí.


\par }{\PP \VS{9}Wó jọ kí dó ị́jọ́ kí drĩdríŋĩ gá, “Ị́jọ́ ãmaní ngalé ꞌdĩ adru múké ku. Ụ́ꞌdụ́ ãndrũ ꞌdĩ ĩꞌdi tátí ụ́ꞌdụ́ sĩ ãyĩkõ idéjó la. Ãdrĩ kí tẽ kpere ụ̃ꞌbụ́tị gá sĩ amụ́jó ị́jọ́ ꞌdĩ lũjó ĩndõ yã áni, ãma kí ãndá ãndá ru drị̃lẹ́ ũnzĩ ịsụ́ rá. Ĩndre, ãma amụ́ kí mụlé sĩ ị́jọ́ ꞌdĩ vú nzejó ꞌbá ãmbogo rú úpí drị́ko gá rĩ ꞌbanî.”

\VS{10}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, amụ́ kí dó ꞌbá kẹ̃jị́ tị táwụ̃nị̃ drị̂ andre tẽlépi rĩ kí umvelé ãzíla jọ kí ĩꞌbaní, “Ãmụ tá kámbĩ ãsĩkárĩ Sírĩyã drị̂ ꞌbadrị̂ agâlé, Ĩndre, ꞌbá ãzí ndrelé jõku arelé ꞌdãá cí la ꞌdá yụ. Ãko acelépi ꞌdãá cí rĩ kí dó lú kãyĩnõ kí Fãrásĩ abe ĩꞌbaní ũgĩlé cí rĩ kí, ĩꞌbã Hémã kí abe.”

\VS{11}ꞌBá kẹ̃jị́tị andre tẽlépi rĩ mụ kí dó ị́jọ́ ꞌdĩ uyú trũ ꞌbá pírí ꞌbaní lị́cọ́ úpí drị̂ agá ꞌdãá.

\VS{12}Úpí angá ĩꞌdidrị́ gbọ́lọ́ sị́ gâlé ị́nị́ ágágá jọ ãmbogo ĩꞌdi ãzã kolépi rĩ ꞌbaní, “Ánị̃ ãꞌdu idé ru nĩ yã rĩ gá cé, ãsĩkárĩ Sírĩyã drị̂ nị̃ kí cé ãma ĩmẽrã ãbị́rị́ sĩ, ị́jọ́ ꞌdĩ gápi fẽlépi la kí sĩ kámbĩ aꞌbejó sĩ ru zị̃jó ásé agá ꞌdĩ, ũrã kí, ‘Lẽ kí ãma aꞌbe táwụ̃nị̃ ꞌdĩ ꞌi, ꞌdã ꞌbã vúlé gá kí rú dó sĩ ãma rụ ngúlú ru ãzíla kí rú dó sĩ táwụ̃nị̃ ꞌdĩ pa be nĩ.’ ”

\VS{13}Ãmbógó ãzí ãlu rĩ umvi, “Údrĩ tá ꞌbá ãzí kí tị pẽ mụlé ị́jó ꞌdĩ ifílé ráká la ĩꞌdi tá adru múké. ꞌBá tị pẽlé rĩ ꞌbã mụ kí kãyĩnõ acelépi tõwú ꞌdĩ kî sĩ, ị́jọ́ ãzí drĩ ru idé ĩꞌba rụ́ rá, icó ũnzĩkãnã sĩ ĩꞌbaní tá uꞌájó ꞌdâ ãzíla ũdrãjó ãma abe ãbị́rị́ sĩ rá rĩ ndẽlé ku.”

\VS{14}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ ãpẽ kí dó ꞌbá gárĩ ãꞌdị́drị̂ cẹ̃lépi la kí ị̃rị̃ ãzíla fãrásĩ kí abe, úpí pẽ dô sĩ kí tị, jọ, “Ĩmụ ãzíla ĩmi isụ́ ãꞌdu idé ru ãsĩkárĩ Sírĩyã drị̂ kí abe nĩ yã rĩ ꞌi.”

\VS{15}ꞌBá ꞌdĩ bĩ kí dó ãsĩkárĩ Sírĩyã drị̂ kí vú kpere mĩrĩ Yõrĩdánĩ tị gá, isụ́ kí ãsĩkárĩ Sírĩyã drị̂ kí pámvú gá, gẹ̃rị̃ ĩꞌbaní apájó rĩ gâsĩ uꞌbé kí bõngó ãzíla ãko ãꞌdị́drị̂ kî. ꞌDã ꞌbã vúlé gá gõ kí dó vúlé úpí rụ̂lé sĩ ị́jọ́ ĩꞌbaní ịsụ́lé rĩ kí vú nzejó.

\VS{16}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, ꞌbá Sãmãríyã drị̂ afụ kí dó ru sĩ fũjó ãmvé mụjó kámbĩ ãsĩkárĩ Sírĩyã drị̂ ꞌbadrị̂ rajó. Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ, ãnáfóró mĩnã-mĩnã kị́lọ̃ tõwú jõku ãná bálẽ rú kị́lọ̃ mụdrị́ rĩ kí ꞌbã ãjẹ̃ asị́ ándrá dó lú séndẽ ífí-ífí sílĩvã rú ífí ãlu sĩ cécé
{\ND{Úpí}} ꞌbã ándrá jọlé rĩ áni.

\VS{17}Úpí pẽ dó ãmbógó ĩꞌdi ãzã kolépi rĩ sĩ ꞌbá kí ꞌbã fũŋá kẹ̃jị́ tị Sãmãríyã drị̂ gá ꞌdãá rĩ ụtrị́jó, wó ꞌbá ꞌbu kí ĩꞌdi vũ gá, cẹ̃ kí dó drị̃ la gâsĩ, drã dó sĩ rá, cécé nábị̃ Ãdróŋá drị̂ ꞌbã ándrá jọlé sáwã úpí ꞌbã amụ́jó nábị̃ drị́ lị́cọ́ gá rĩ sĩ rĩ áni.

\VS{18}Sáwã ꞌdã sĩ nábị̃ Ĩlísã jọ úpí ní, “Ụ́ꞌdụ́ drụ̃sị̃ rĩ sĩ kẹ̃jị́ tị Sãmãríyã drị̂ gá ꞌdâ, ála ãnáfóró mĩnã-mĩnã kị́lọ̃ mụdrị́ rĩ ụzị séndẽ ífí-ífí sílĩvã ífí ãlu sĩ ãzíla ãná bálẽ rú kị́lọ̃ kãlị́ ị̃rị̃ rĩ ála uzị la séndẽ ífí-ífí sílĩvã ífí ãlu sĩ.”

\VS{19}Wó ãmbógô umvi dó nábị̃ Ãdróŋá drị̂ ní, “Ị́jọ́ ꞌdã áni la icó ru ngalé ku,
{\ND{Úpí}} drĩ táni ꞌbụ̃ ꞌbã dẹ̃rị́sã kí nzị̃ rĩ gá.” Nábị̃ Ãdróŋá drị̂ jọ, “Mi ị́jọ́ ꞌdĩ kí ndre ími mịfị́ sĩ rá wó mí ícó ãkónã ꞌdã kí ꞌbã ãzí nalé ku.”

\VS{20}Ị́jọ́ ꞌdĩ idé dó ru ĩꞌdi rụ́ cécé ꞌdã ꞌbã áni, ꞌbá atu kí dó sĩ ĩꞌdi pá sĩ kẹ̃jị́ tị táwụ̃nị̃ drị̂ gá ꞌdãá, drã dó sĩ rá.




\par }\Chap{8}{\SH Ũkú Sụ̃nẹ́mụ̃ ízó ru rĩ ꞌbã ãgõjó lị́cọ́ gá rĩ
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ĩlísã jọ ándrá vúlé léru ũkú ĩꞌdiní ándrá sĩ ĩꞌdi ꞌbã ngọ́pị adrị́jó rĩ ní, “Ímụ ꞌbá mídrị́ lị́cọ́ agá ꞌdĩ kí abe ꞌdâ rĩ sĩ rá, ĩmụ uꞌálé ãngũ ĩminí sĩ icójó uꞌájó rá la gá, ãꞌdusĩku
{\ND{Úpí}} fẽ lị́kị̃ la mụ ꞌdelé ãngũ Ịsịrayị́lị̃ drị̂ gá ꞌdâ ílí ázị̂rị̃.”

\VS{2}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ, ũkû idé dó cécé nábị̃ Ãdróŋá drị́ Ĩlísã ꞌbã jọlé ĩꞌdiní rĩ áni, mụ kí dó ꞌbá ĩꞌdidrị́ lị́cọ́ gá rĩ kí abe uꞌálé ãngũ ꞌbá Fị̃lị̃sị̃tị́nị̃ drị̂ ꞌbadrị̂ gá ílí ázị̂rị̃.

\VS{3}Ílí ázị̂rị̃ ꞌdã ꞌbaní ukó agâ, ũkû ãgõ dó angájó Fị̃lị̃sị̃tị́nị̃ gá rĩ sĩ, mụ dó úpí rụ́ sĩ mãmálá ꞌbãjó ĩꞌdĩ ꞌbã jó ꞌbã ị́jọ́ sĩ ãzíla ĩꞌdi ꞌbã vũ ꞌbã ị́jọ́ sĩ.

\VS{4}Úpí ꞌbã ị́jọ́ jọ agá Gẽházĩ ãtíꞌbó nábị̃ Ãdróŋá drị́ Ĩlísã drị̂ be ꞌdĩ gá ꞌdâ, jọ dó ĩꞌdiní, “Ínze drĩ mání ị́jọ́ tálí Ĩlísã ꞌbã idélé rĩ kí drị̃ gá.”

\VS{5}Gẽházĩ ꞌbã ị́jọ́ Ĩlísã ꞌbã ꞌbá drãlépi rá rĩ adríjó rĩ ꞌbã vú nze agá ꞌdĩ gá ꞌdâ, índre, gbõgbõ ũkú ándrá sĩ ĩꞌdi ꞌbã ngọ́tị́ŋâ adríjó rĩ acá cí sĩ mãmálá ꞌbãjó ĩꞌdĩ ꞌbã jô kí sĩ vũ be. Gẽházĩ jọ, “Úpí, ãmbógó mádrị̂, ũkú Ĩlísã ꞌbã sĩ ĩꞌdi ꞌbã ngọ́tị́ŋá adrị́jó rĩ kí ngọ́tị́ŋá adrílé rĩ be ꞌdõnu.”

\VS{6}Úpí zị dó ũkú ꞌdã ꞌi, ũkû nze dó ĩꞌdiní ị́jộ ꞌbã vú rá. Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ, úpí fẽ dó ũkpó ãmbogo ĩꞌdidrị̂ kí ꞌbã ãzí ãlu la ní sĩ ãko ũkû drị́ ĩꞌdi ꞌbã ándrá ãvĩlé rá rĩ kí ujajó ĩꞌdidrị́ pírí vúlé, átã ãkónã ãfũlépi ĩꞌdidrị́ ámvụ́ agá ílí ĩꞌdiní ándrá ãngũ ꞌdã aꞌbejó rĩ sĩ kpere ílí ĩꞌdiní sĩ ãgõjó rĩ gá rĩ kí abe pírí.


\par }{\SH Hãzãyẹ́lị̃ ꞌbã Bẽnĩ-hãdádĩ ꞌdịjó rĩ
\par }
{\PP \VS{7}Ĩlísã ko dó drị̃ mụlé táwụ̃nị̃ Ãrámũ drị́ ãmbógó Dãmãsị̃kị́yã gá. Sáwã ꞌdã sĩ úpí Sírĩyã drị́ Bẽnĩ-Hãdádĩ ándrá ãyánĩ rú. Ála dó mụ lũlé la Bẽnĩ-Hãdádĩ ní nábị̃ amụ́ ꞌdộ rá íni,

\VS{8}úpí jọ dó ãmbógó ĩꞌdi drị́ ãzí ãlu Hãzãyẹ́lị̃ ní, “Mí agụ ãko fẽtáŋá ru la kí fẽlé nábị̃ Ãdróŋá drị̂ ní, ꞌdã ꞌbã ũngúkú gá, íjọ ꞌbã zị míní
{\ND{Úpí}} ꞌi, ‘Má icó adrílé ãyánĩ ꞌdĩ sĩ rá yã?’ ”

\VS{9}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ, Hãzãyẹ́lị̃ mụ dó drị̃ ụfụlé nábị̃ Ãdróŋá drị̂ be, ũdrõ dó ãko Dãmãsị̃kị́yã gá ꞌdãá cící rĩ kí fẽtáŋá ru ngãmíyã kãlị́ sụ la kí drị̃ gá. Ĩꞌdi dó mụ pá tulé nábị̃ Ĩlísã ꞌbã drị̃lẹ́ gá ꞌdãá ꞌbo, jọ dó ĩꞌdiní, “Ãtíꞌbó mídrị́ Bẽnĩ-hãdádĩ úpí Sírĩyã drị̂ ãpẽ áma tị sĩ zịjó la, ‘Má icó ãtĩlé ãyánĩ ꞌdĩ sĩ rá yã?’ ”

\VS{10}Ĩlísã umvi dó Hãzãyẹ́lị̃ ní, “Ígõ, ímụ jọlé la Bẽnĩ-hãdádĩ úpí Sírĩyã drị̂ní, ĩꞌdi mụ adrílé rá ãndá ãndá ru, wó mgbã rĩ gá Ãdróŋá iꞌda mání ĩꞌdi ngá mụ drãlé rá.”

\VS{11}Nábị̃ Ãdróŋá drị́ Ĩlísã ri dó Hãzãyẹ́lị̃ ꞌbã mịfị́ mgbã rĩ ndrelé biri-biri kpere drị̃nzá ꞌbã ĩꞌdi rụ agá. ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, nábị̃ Ãdróŋá drị́ Ĩlísã kpẹ̃ dó áwáŋá gá.

\VS{12}Hãzãyẹ́lị̃ zị dó ĩꞌdi, “Úpí mádrị̂, mi awá íni ãꞌdu ị́jọ́ sĩ?” Ĩlísã umvi dó, “Ma awá íni la ãꞌdusĩku ánị̃ ị́jọ́ ũnzí míní mụlé ngalé ꞌbá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ ꞌbarụ́ rĩ kí rá. Mi mụ bõrõ ũkpó sĩ táwụ̃nị̃ ãmbógó ãmadrị̂ kí andre cejó rĩ kí ivélé rá. Mi mụ kãrị́lẹ̃ ãma drị̂ kí uꞌdị́lé ménéŋá sĩ, mi vâ mụ anzị nírí ãma drị̂ kí ũgbãlé káyĩ-káyĩ rá, ãzíla mi mụ ũkú ãma drị́ ꞌa trũ rĩ kí ꞌbã ꞌa asilé mgbọ-mgbọ.”

\VS{13}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, Hãzãyẹ́lị̃ umvi dó, “ꞌBá mâ áni ãzị́ kóru kpánĩ-kpánĩ ꞌdĩ la icó ị́jọ́ ꞌdĩ áni la ngalé rá yã?” Ĩlísã umvi dó ĩꞌdiní, “{\ND{Úpí}} iꞌda mání mi mụ adrulé úpí Sírĩyã drị̂ rú mi ꞌi.”

\VS{14}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, Hãzãyẹ́lị̃ aꞌbe dó Ĩlísã rá ãzíla gõ dó vúlé ãmbógó ĩꞌdi drị́ úpí rụ̂lé. Úpí zị dó ĩꞌdi, “Ĩlísã jọ míní íngoní?” Hãzãyẹ́lị̃ umvi, “Jọ mání mi mụ adrílé rá ãndá ãndá ru.”

\VS{15}Wó ĩꞌdi dó mụ calé ụ́ꞌdụ́ ãzí rĩ sĩ, Hãzãyẹ́lị̃ su dó bãlãngị́tị̃ ị̃yị́ agá, aku dó ĩꞌdi úpí ꞌbã mẹ́lẹ́tị gá, rụ ĩꞌdi kpere úpí ꞌbã ávú agâ. Hãzãyẹ́lị̃ acá dó sĩ úpí ru ĩꞌdi ꞌbã kẹ̃jị́ gá nĩ.


\par }{\SH Yẽhõrámũ ꞌbã ũpĩ najó Yụ́dã gá rĩ
\par }
{\PP \VS{16}Úpí Yẽhõsãfátĩ Yụ́dã drị̂ ꞌbã ngọ́pị Yẽhõrámũ iꞌdó ándrá ũpĩ nalé Yụ́dã gá ílí kãlị́ tõwú Yórãmũ Ãhábũ ngọ́pị úpí Ịsịrayị́lị̃ drị̂ ꞌbã adrujó úpí ru rĩ sĩ.

\VS{17}Yẽhõrámũ ꞌbã ílí ándrá kãlị́ na drị̃ ị̃rị̃ sáwã ĩꞌdiní acájó úpí ru rĩ sĩ, na ũpĩ Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ gá ílí ãrõ.

\VS{18}Wó Yẽhõrámũ úpí Yụ́dã drị̂ ri ándrá ị́jọ́ kí ngalé ũpi Ịsịrayị́lị̃ drị̂ ꞌbã kí ngalé rĩ kí áni, ri ándrá ị́jọ́ ũnzí ngalé cécé úpí Ãhábũ drị̂ áni, ĩgbã ándrá úpí Ãhábũ ꞌbã ị̃zẹ́pị ĩꞌdiní ũkú ru. Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ, Yẽhõrámũ nga ándrá dó sĩ ị́jọ́ ũnzí la
{\ND{Úpí}} ꞌbã drị̃lẹ́ gá.

\VS{19}Wó
{\ND{Úpí}} ꞌbã ásị́ lẽ ándrá sụ́rụ́ Yụ́dã drị̂ ị̃lị̃kị̃lé ku, ãꞌdusĩku idé ándrá tị icíma Dãwụ́dị̃ be ãzíla azị ándrá ĩꞌdiní ãnzị ĩꞌdi ꞌbã drị̃lẹ́ka rú rĩ kí mụ mụlé ũpĩ naŋá trũ drị̃ gá jãꞌdâ.


\par }{\PP \VS{20}Sáwã Yẽhõrámũ ꞌbã ándrá ũpĩ najó rĩ gá, ꞌbá Ídõmũ drị̂ mvu kí ándrá ũpĩ Yụ́dã drị̂gá rĩ sĩ rá, pẽ kí ándrá dó sĩ úpí ĩꞌbã ãni ndú la.

\VS{21}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ, Yẽhõrámũ mụ ándrá dó sĩ gárĩ ĩꞌdi drị́ ãꞌdị́ drị̂ kí abe pírí sĩ mụjó ãꞌdị́ ꞌdịjó ꞌbá Ídõmũ drị̂ kí abe táwụ̃nị̃ Yáyĩrĩ gá. Ãsĩkárĩ Ídõmũ drị̂ ce kí ĩꞌdi ãmbogo ĩꞌdidrị̂ kí abe, wó nze ru ãsĩkárĩ ĩꞌdidrị̂ kí abe tí sĩ kí gbẹjó ị́nị́ sĩ, wó ãsĩkárĩ aꞌbe kí ĩꞌdi rá, anzé kí ru ꞌbulu apálé lị́cọ́ gá.

\VS{22}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ, ꞌbá Ídõmũ drị̂ anzú kí dó sĩ ru ũpĩ Yụ́dã drị̂rụ́ rĩ sĩ rá kpere ãndrũ. ꞌBá táwụ̃nị̃ Lị̃bị́nã drị̂ agá rĩ mvu kí vâ ũpĩ Yụ́dã drị̂ rụ́ rĩ sĩ ãni rú sáwã ꞌdã agá.

\VS{23}Ị́jọ́ pírí ru ngalépi sáwã Yẽhõrámũ ꞌbã adrujó úpí ru rĩ sĩ rĩ agá rĩ kí ị́jọ́ pírí ĩꞌdi ꞌbã ngalé rĩ kí abe úsĩ kí bụ́kụ̃ sĩ ãwí ũpi Yụ́dã drị̂ kí sĩjó rĩ agá cí.

\VS{24}Yẽhõrámũ la dó mụ drãlé ꞌbo, îsị̃ dó ĩꞌdi ãngũ ándrá sĩ áyị́pịka kí ị̃sị̃jó rĩ gá táwụ̃nị̃ ãmbógó Dãwụ́dị̃ drị̂ agá. ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, ngọ́pị̃ Ãhãzíyã acá dó ĩꞌdĩ ꞌbã kẹ̃jị́ gá úpí ru nĩ.


\par }{\SH Ãhãzíyã ꞌbã ũpĩ najó Yụ́dã gá rĩ
\par }
{\PP \VS{25}Ãhãzíyã Yẽhõrámũ ngọ́pị la iꞌdó ũpĩ nalé Yụ́dã gá ꞌdĩ, ꞌdĩ sĩ Yórãmũ Ãhábũ úpí Ịsịrayị́lị̃ drị̂ ꞌbã ngọ́pị na dó ũpĩ ílí mụdrị́ drị̃ ị̃rị̃ ꞌbo.

\VS{26}Ãhãzíyã la ándrá iꞌdó ũpĩ nalé ꞌdĩ ílí la dó ꞌdĩ sĩ kãlị́ ị̃rị̃ drị̃ ị̃rị̃, na dó ũpĩ Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ gá ílí ãlũ. Ãndrẽ ꞌbã rụ́ ándrá Ãtãlíyã ꞌi, umve úpí Ịsịrayị́lị̃ drị́ Ũmírĩ ꞌi ĩꞌdiní áyị́pị.

\VS{27}Úpí Ãhãzíyã ri ándrá ị́jọ́ kí ngalé ꞌbá úpí Ãhábũ drị́ lị́cọ́ gá rĩ ꞌbã kí ándrá ngalé rĩ áni, nga ándrá ị́jọ́ ũnzíkãnã la kí
{\ND{Úpí}} ꞌbã drị̃lẹ́ gá cécé ꞌbá Ãhábũ drị́ lị́cọ́ gá rĩ ꞌbã kí ngalé rĩ áni, ãꞌdusĩku ĩgbã ándrá ũkú angájó Ãhábũ drị́ lị́cọ́ agá.


\par }{\PP \VS{28}Ãhãzíyã icí kí ándrá tị úpí Ịsịrayị́lị̃ drị́ Ãhábũ ꞌbã ngọ́pị Yórãmũ be sĩ ãꞌdị́ ꞌdịjó úpí Sírĩyã drị́ Hãzãyẹ́lị̃ be ãngũ Gị̃lẹ́dị̃ drị̂ gá ꞌdĩ táwụ̃nị̃ Rãmọ́tị̃ gá, wó ãsĩkárĩ Sírĩyã drị̂ adrá kí Yórãmũ rá.

\VS{29}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ, úpí Yórãmũ gõ ándrá dó sĩ Yẹ̃zẹ̃rẹ̃yẹ́lị̃ gá sĩ ru adríjó bị́lẹ́mị ãsĩkárĩ Sírĩyã drị̂ ꞌbã kí ꞌbãlé ĩꞌdi ụrụꞌbá gá Rámã gá ĩꞌdiní ãꞌdị́ ꞌdịjó úpí Hãzãyẹ́lị̃ Sírĩyã drị̂ be rĩ sĩ. Úpí Ãhãzíyã Yẽhõrámũ ngọ́pị úpí Yụ́dã drị̂ ilú dó ándrá sĩ mụjó Yórãmũ Ãhábũ ngọ́pị ndrejó Yẹ̃zẹ̃rẹ̃yẹ́lị̃ gâlé ãꞌdusĩku ĩꞌdi ándrá ãyánĩ rú ũnzí-ũnzí.




\par }\Chap{9}{\SH Ãdu ũsũjó Yẹ́hụ̃ drị̃ gá sĩ acájó úpí Ịsịrayị́lị̃ drị̂ rú
\par }
{\PP \VerseOne{1}ꞌDã ꞌba ũngúkú gá nábị̃ Ĩlísã umve ágọ́bị́ ãzí angájó amụtị nãbịya ꞌbadrị̂ agá ãzíla jọ ĩꞌdiní, “Mí itú mi sĩ mụjó táwụ̃nị̃ Rãmọ́tị̃ gá, ꞌdĩ ãngũ Gị̃lẹ́dị̃ gá, íꞌdụ kére mị̃zẹ̃yị́tụ̃ ãdu trũ ꞌdĩ ĩndĩ.

\VS{2}Ídrĩ ca ꞌdãá ꞌbo, índrụ̃ Yẽhõsãfátĩ ngọ́pị Yẹ́hụ̃ Nĩmísĩ umvelépi áyị́pị rĩ ꞌi, mí anzé ĩꞌdi ĩꞌdi ꞌbã wọ̃rị́ka kí drĩdríŋĩ gá ꞌdãá rĩ sĩ rá ãzíla mí agụ ĩꞌdĩ rụ́mụ̃ ãzí agâlé la agá.

\VS{3}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, mí ũsũ dó ãdu ĩꞌdi drị̃ gá, íjọ ĩꞌdiní
{\ND{Úpí}} jọ íni, ‘Má ũsũ ãdu ími drị̃ gá íni la míní sĩ adrujó úpí Ịsịrayị́lị̃ drị̂ rú.’ Wó ꞌdĩ ꞌbã ũngúkú gá ínzị̃ kẹ̃jị́ tị sĩ apájó ꞌdâ rĩ sĩ rá. Mí uꞌá ꞌdâ ku!”


\par }{\PP \VS{4}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ nábị̃ kãrị́lẹ̃ rú ꞌdã mụ dó táwụ̃nị̃ Rãmọ́tị̃ ãngũ Gị̃lẹ́dị̃ drị̂ gâlé rá.

\VS{5}Ĩꞌdi mụ calé ꞌdãá ꞌbo, isụ́ ãsĩkárĩ ãmbógó Yẹ́hụ̃ ri kí ãsĩkárĩ ãmbogo ãzí rĩ kí abe, jọ dó, “Ãmbógó, má ají míní ụ́ꞌdụ́kọ́ tị ãzí.” Yẹ́hụ̃ zị, “Mí ají ụ́ꞌdụ́kọ́tị̂ ãma agá ꞌdâ ãꞌdinî?” Nábị̃ ꞌdã umvi, “Má ají bãsĩ mínî.”


\par }{\PP \VS{6}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ, Yẹ́hụ̃ aꞌbe dó ĩꞌdi ꞌbã wọ̃rị́ka kí rá, fi dó sĩ rụ́mụ̃ agâlé ꞌdã gá. ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, nábị̃ kãrị́lẹ̃ rú ꞌdã ũsũ dó ãdu Yẹ́hụ̃ drị̃ gá ãzíla jọ dó ĩꞌdiní, “{\ND{Úpí}}, Ãdróŋá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ jọ íni, Má ũsũ ãdu ími drị̃ gá sĩ adrujó ꞌbá
{\ND{Úpí}} drị́ Ịsịrayị́lị̃ kí drị̃lẹ́ gá úpí ru.

\VS{7}Lẽ mí ụꞌdị́ ꞌbá ãmbógó mídrị́ Ãhábũ drị́ lị́cọ́ agá rĩ kí pírí rá, ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ, ma dó sĩ ãrígọ́tị ũfẽ Yẹ̃zẹ̃bẹ́lị̃ ụrụꞌbá gá nãbịya mádrị́ ĩꞌdi ꞌbã ándrá ụꞌdị́lé ãtiꞌbo
{\ND{Úpí}} drị̂ kí abe rĩ kí ị́jọ́ sĩ.

\VS{8}Lẽ ꞌbá pírí Ãhábũ drị́ lị́cọ́ agá rĩ ꞌbã ũdrã kí rá. Ma mụ ꞌbá pírí Ịsịrayị́lị̃ rú Ãhábũ drị́ lị́cọ́ agá rĩ kí ụꞌdị́lé rá, ma ãgọbị ĩꞌdĩ ꞌbã drị̃lẹ́ka rú rĩ kí ụꞌdị́ pírí, átã ꞌbá ãtiꞌbo rú rĩ kí, ꞌbá ãtiꞌbo rú ku Ịsịrayị́lị̃ gá ꞌdâ rĩ abe pírí.

\VS{9}Ma lị́cọ́ Ãhábũ drị̂ ị̃lị̃kị̃ cécé mání ándrá lị́cọ́ Yẽrõbũwámũ Nẽbátĩ ngọ́pị drị̂ ị̃lị̃kị̃jó lị́cọ́ Básã Ãhíjã ngọ́pị drị̂ kí abe rĩ áni.

\VS{10}Ũcogo kí mụ Ãhábũ ꞌbã ũkû Yẹ̃zẹ̃bẹ́lị̃ nalé ãngũ ĩꞌba drị́ Yẹ̃zẹ̃rẹ̃yẹ́lị̃ drị̂ gá nĩ, ꞌbá ãzí icó ĩꞌdi ꞌbã ãvũ ị̃sị̃lé ku.” Nábị̃ kãrị́lẹ̃ rú rĩ la dó mụ ị́jọ́ ꞌdĩ kí jọlé ꞌbo, nzị̃ dó kẹ̃jị́ tị ãzíla apá dó rá.


\par }{\PP \VS{11}Yẹ́hụ̃ la dó mụ gõlé vúlé ĩꞌdi ꞌbã wọ̃rị́ka ꞌba rụ̂lé ꞌbo, ĩꞌbã ãzí ãlu rĩ zị dó ĩꞌdi, “Ị́jọ́ pírí kí múké yã? Ágọ́bị́ la azalépi aza zã ꞌdã amụ́ mírụ́ ãꞌdu gá?” Wó Yẹ́hụ̃ umvi ĩꞌdiní, “Ínị̃ ágọ́bị́ ꞌdĩ ꞌbã gbíyã ị́jọ́ ĩꞌdiní ujọ́lé rĩ kí abe rá ꞌdộ.”


\par }{\PP \VS{12}Jọ kí, “Ílẽ ãmaní ị́jọ́ ucílé, ínze drĩ ãmaní ị́jọ́ ĩꞌdi ꞌbã jọlé míní rĩ ꞌi.” Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ, Yẹ́hụ̃ lũ dó ĩꞌbaní, “Ị́jọ́ nábị̃ kãrị́lẹ̃ rú rĩ ꞌbã jọlé rĩ ꞌi jọ, ‘{\ND{Úpí}} jọ, má ũsũ ãdu ími drị̃ gá sĩ acájó úpí Ịsịrayị́lị̃ drị̂ rú.’ ”


\par }{\PP \VS{13}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, cọtị́, Yẹ́hụ̃ ꞌbã wọ̃rị́ka ũtrũ kí dó ĩꞌbã bõngó kí ajalé mãdálá ĩꞌdiní sĩ pá tujó rĩ drị̃ gá, vu kí dó gũká ãzíla uzá kí dó, “Yẹ́hụ̃ dó úpí!”


\par }{\SH Yéhũ ụꞌdị́ dó Yórãmũ kí Ãhãzíyã be rá
\par }
{\PP \VS{14}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ, Yẹ́hụ̃ Yẽhõsãfátĩ ngọ́pị Nĩmísĩ umvelépi áyị́pị rĩ iꞌdó dó ị́jọ́ itúlé sĩ Yórãmũ ꞌdịjó rá. Ịsụ́ íni ꞌdĩ Yórãmũ kí ãsĩkárĩ ĩꞌdidrị̂ kí abe Rãmọ́tị̃-gị̃lẹ́dị̃ gá sĩ Ịsịrayị́lị̃ ꞌbã ũngúkú ãtĩjó ãsĩkárĩ úpí Hãzãyẹ́lị̃ Ãrámũ drị̂ ꞌbã kí lẽjó ãꞌdị́ ꞌdịjó kí abe rĩ sĩ.

\VS{15}Wó úpí Yórãmũ adrá dó ãꞌdị́ gâlé rĩ sĩ rá, uja dó ru Yẹ̃zẹ̃rẹ̃yẹ́lị̃ gá sĩ ru adríjó. Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ, Yẹ́hụ̃ jọ dó ꞌbá ĩꞌdi ãtị̃lépi rĩ ꞌbaní, “Ĩdrĩ lẽ má adru úpí ru yã áni, lẽ ꞌbá ãzí ꞌba nze ru sĩ mụjó Yẹ̃zẹ̃rẹ̃yẹ́lị̃ gâlé sĩ ị́jọ́ ãmaní ngalé ꞌdĩ lũjó ku.”

\VS{16}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, Yẹ́hụ̃ tụ dó gárĩ ãꞌdị́ drị̂ drị̃ gá, mụjó Yẹ̃zẹ̃rẹ̃yẹ́lị̃ gá sĩ úpí Yórãmũ ndrejó, ịsụ́ íni ꞌdĩ Yórãmũ adrí drĩ ku, ãzíla úpí Ãhãzíyã Yụ́dã drị̂ ꞌdãá cí, amụ́ vâ Yórãmũ ndrelé.

\VS{17}ꞌBá ãngũ undrélépi rĩ andré gõrófã táwụ̃nị̃ Yẹ̃zẹ̃rẹ̃yẹ́lị̃ drị̂ sị́ gâlé ãsĩkárĩ amụ́lépi Yẹ́hụ̃ be rĩ kí Yẹ̃zẹ̃rẹ̃yẹ́lị̃ ũmŋĩ agá, ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ yu dó Yórãmũ ní, “Ándre ãsĩkárĩ ãzí kí amụ́ ꞌdã.” Yórãmũ fẽ dó ãzị́táŋá, jọ, “Ípẽ ꞌbá ãzí tị, ꞌbã mụ zịlé la, ‘Ĩmi amụ́ ị́jọ́ ásị́ ị̃gbẹ̃ ãni la sĩ yã?’ ”

\VS{18}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ ágọ́bị́ ãzí cẹ̃ dó fãrásĩ sĩ sĩ drị̃ ụfụjó Yẹ́hụ̃ be ãzíla zị dó sĩ, “Ĩmi amụ́ ị́jọ́ ásị́ ị̃gbẹ̃ ãni la sĩ yã?” Wó Yẹ́hụ̃ zị ĩꞌdi, “Ị́jọ́ míní nị̃lé ásị́ ị̃gbẹ̃ drị̃ gá rĩ dó ãꞌdu! Mí uja mi áma ũngúkú gâlé ru.” Wó ꞌbá ãngũ andre tẽlépi rĩ lũ dó Yórãmũ ní, “ꞌBá tị ãpẽlé rĩ acá ĩꞌba rụ́ ꞌdộ rá, wó uja drĩ ru kpere ku.”

\VS{19}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ, úpí pẽ dó ꞌbá ị̃rị̃jó rĩ tị fãrásĩ sĩ, ca kpere ĩꞌba rụ̂lé rá ãzíla zị kí, “Ĩmi amụ́ ị́jọ́ ásị́ ị̃gbẹ̃ ãni la sĩ yã?” Yẹ́hụ̃ umvi ĩꞌdiní ĩdị́, “Ị́jọ́ míní nị̃lé ásị́ ị̃gbẹ̃ drị̃ gá rĩ dó ãꞌdu! Mí uja mi áma ũngúkú gâlé ru.”

\VS{20}ꞌBá ãngũ andre tẽlépi rĩ lũ dó Yórãmũ ní, “ꞌBá tị pẽlé rĩ acá ĩꞌba rụ́ ꞌdộ rá, wó uja drĩ ru kpere ku. ꞌBá ãcẹ̃lépi ꞌdã la iꞌdá cécé Yẹ́hụ̃ Nĩmísĩ ngọ́pị áni, ãꞌdusĩku ĩꞌdi ãcẹ̃ ꞌbá azalépi aza azâ la áni.”


\par }{\PP \VS{21}Yórãmũ fẽ dó ãzị́táŋá jọ, “Ĩmi itú gárĩ mádrị́ ãꞌdị́ drị̂ bábá!” Itú kí dó gárĩ ĩꞌdidrị́ ãꞌdị́drị̂ bábá. ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, úpí Ịsịrayị́lị̃ drị́ Yórãmũ cẹ̃ kí dó úpí Yụ́dã drị́ Ãhãzíyã be gárĩ ĩꞌba drị́ ãꞌdị́ drị̂ kí sĩ sĩ mụjó drị̃ ụfụjó Yẹ́hụ̃ be. Ụfụ kí dó sĩ drị̃ Yẹ́hụ̃ trũ ámvụ́ ándrá adrulépi vúlé léru ágọ́bị́ umvelé Nãbọ́tị̃ uꞌálépi ãngũ Yẹ̃zẹ̃rẹ̃yẹ́lị̃ gá rĩ drị̂ agá.


\par }{\PP \VS{22}Úpí Yórãmũ zị Yẹ́hụ̃ ꞌi, “Mí amụ́ ị́jọ́ ásị́ ị̃gbẹ̃ ãni la sĩ yã?” Yẹ́hụ̃ umvi, “Ásị́ ị̃gbẹ̃ la mání amụ́jó rĩ íngo ní la, mî ãndrẽ Yẹ̃zẹ̃bẹ́lị̃ drĩ dó fẽ ꞌbá pírí ꞌbaní ãdroŋa ĩnzõ rú rĩ kí ị̃nzị̃jó ũjõgõ ãzị́ ngaŋá abe ãngũ Ịsịrayị́lị̃ drị̂ ꞌbã wókõ Ụ́rụ́ rĩ gá ꞌdĩ áni?”

\VS{23}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, úpí Yórãmũ uja dó fãrásĩ ĩꞌdidrị̂ tị sĩ apájó. Ĩꞌdi dó dị̃ uzá sĩ, “Ãhãzíyã, ãma apá ꞌdâ rĩ sĩ rá, úlé ãma ꞌbo, úlé ãma ꞌbo!”

\VS{24}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, Yẹ́hụ̃ ãnzã dó ụ́sụ ĩꞌdidrị̂ ũkpó ĩꞌdidrị̂ sĩ pírí, gbẹ dó sĩ Yórãmũ ꞌi ũngúkú gá, ị̃wụ́ kí drĩdríŋĩ gá drị́ ca ku gá. ꞌÊ sõ dó sĩ ásị́ la kãrụ̃, aꞌdé dó gárĩ ĩꞌdidrị́ ãꞌdị́ drị̂ agá káyĩ.

\VS{25}Yẹ́hụ̃ jọ dó ãsĩkárĩ ãmbógó ĩꞌdidrị́ Bị̃dị̃kárị̃ ní, “Mí agụ ĩꞌdi ãvũ mụlé ꞌbelé ámvụ́ Nãbọ́tị̃ Yẹ̃zẹ̃rẹ̃yẹ́lị̃ gó ru rĩ drị̂ agá. Mí igá drĩ ị́jọ́ sáwã ándrá ãmaní ãcẹ̃jó mí be gárĩ ãꞌdị́ drị̂ sĩ Yórãmũ ꞌbã átẹ́pị̃ Ãhábũ ꞌbã vúlé gâ sĩ rĩ drị̃ gá.
{\ND{Úpí}} ụndrị́ ándrá ị́jọ́ ũnzí ꞌdĩ ĩꞌdi ꞌbã drị̃ gá jọ;

\VS{26}{\ND{Úpí}} jọ, ‘Ándre ájẹ ị́jọ́ sĩ Nãbọ́tị̃ kí ụꞌdị́jó ngọ́pịka kí abe rĩ rá, ána ũyõ, mã mụ ị́jọ́ ꞌdĩ ꞌbã vúŋá ꞌbã ãrígó tị ũfẽlé ámvụ́ ãlu ꞌdĩ agá ꞌdâ.’ Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ, íꞌdụ dó ĩꞌdi ꞌbã ãvũ ꞌbelé Nãbọ́tị̃ drị́ ámvụ́ agá ꞌdãá cécé
{\ND{Úpí}} ꞌbã ándrá jọlé rĩ áni.”


\par }{\PP \VS{27}Úpí Yụ́dã drị́ Ãhãzíyã la dó mụ ị́jọ́ ru ngalépi ꞌdĩ kí ndrelé ꞌbo, apá dó gárĩ ĩꞌdi drị́ ãꞌdị́ drị̂ sĩ gẹ̃rị̃ sĩ mụjó ụ́rụ́ táwụ̃nị̃ Bẹ̃tị̃-hãgánĩ drị̂ gâsĩ. Yẹ́hụ̃ ri dó vú la drolé úzáŋâ trũ, “Ĩꞌdị vâ ĩꞌdi rá, ĩꞌdị vâ ĩꞌdi rá!” Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ, úgbẹ dó úpí Ãhãzíyã ꞌi ĩꞌdi drị́ gárĩ ãꞌdị́ drị̂ drị̃ gá ĩꞌdiní cẹ̃ agá gẹ̃rị̃ mụlépi Gụ́rị̃ gá rĩ gá, ãni rú táwụ̃nị̃ Ị̃bụ̃lẹ̃yámụ̃ gá. Úpí Ãhãzíyã apá dó táwụ̃nị̃ ãmbógó Mẹ̃gị́dọ̃ gá, wó uja dó drãlé ꞌdãá rá.

\VS{28}Ãmbogo ĩꞌdidrị̂ ꞌdụ kí dó ĩꞌdĩ ꞌbã ãvũ gárĩ ãꞌdị́ drị̂ sĩ agụlé Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ gá ãzíla ị̃sị̃ kí dó ĩꞌdi áyị́pịka kí abe táwụ̃nị̃ ãmbógó Dãwụ́dị̃ drị̂ gá.

\VS{29}Ãhãzíyã acá dó úpí Yụ́dã drị̂ rú ílí mụdrị́ drị̃ ãlu Yórãmũ Ãhábũ ngọ́pị ꞌbã adrujó úpí ru rĩ gá.


\par }{\SH Yéhũ ꞌbã Yẹ̃zẹ̃bẹ́lị̃ ꞌdịjó rĩ
\par }
{\PP \VS{30}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, Yẹ́hụ̃ mụ dó Yẹ̃zẹ̃rẹ̃yẹ́lị̃ gâlé, ãwụ́zị́ úpí Ãhábũ ꞌbã aꞌbelé Yẹ̃zẹ̃bẹ́lị̃ la dó mụ arelé la Yẹ́hụ̃ amụ́ táwụ̃nị̃ Yẹ̃zẹ̃rẹ̃yẹ́lị̃ gá, trị dó ru mịfị́ íjókóꞌbí kí rángi sĩ, idé ru drị̃ꞌbị́ ãko ũnĩ drị̂ kí sĩ ãlá ru ãzíla andré dó ãngũ dẹ̃rị́sã gâsĩ.

\VS{31}Yẹ́hụ̃ la dó mụ afílé kẹ̃jị́ tị gá ꞌdãá ꞌbo, ãwụ́zị̂ zị dó ĩꞌdi, “Yẹ́hụ̃, mí amụ́ ị́jọ́ ásị́ ị̃gbẹ̃ ãni la sĩ yã?” Mi cécé Zị́mị̃rị̃ ãmbógó ĩꞌdidrị̂ ꞌdịlépi rá rĩ áni!

\VS{32}Yẹ́hụ̃ inga dó drị̃ sĩ ãngũ ndrejó dẹ̃rị́sã gâsĩ ãzíla zị dó, “Ãꞌdi fi kí mání rá la nĩ yã? Ãꞌdi kî?” ꞌBá acolé rá ị̃rị̃ jõku na la andré kí dó ãngũ ĩꞌdi rụ́ ãmvé ꞌdõlé.

\VS{33}Yẹ́hụ̃ jọ dó ĩꞌbaní, “Ĩmi aꞌbé ãwụ́zị́ úpí Ãhábũ drị́ Yẹ̃zẹ̃bẹ́lị̃ vũ gá ꞌdõlé. Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ, aꞌbé kí dó Yẹ̃zẹ̃bẹ́lị̃ vũ gá ꞌdõlé dẹ̃rị́sã gâsĩ, ãrí la ịgbẹ́ dó cĩrĩ bõrõ ụrụꞌbá gâsĩ ãzíla fãrásĩ kí ụrụꞌbá gâsĩ. Yẹ́hụ̃ tụ dó drị̃ la gâsĩ Fãrásĩ ãꞌdị́ drị̂ kí sĩ.

\VS{34}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, Yẹ́hụ̃ fi dó lị́cọ́ úpí drị̂ agâlé, na dó ãkónã ãzíla mvụ dó ãko mvụlé mvụ-mvụ̃ rĩ kî. Jọ dó, Ĩndre, ĩꞌdụ ũkú wãlé rá ꞌdĩ ꞌbã ãvũ ãzíla ĩmi ị̃sị̃ dó ĩꞌdi rá, ãꞌdusĩku ĩꞌdi úpí ꞌbã ị̃zẹ́pị.”

\VS{35}Wó kí dó mụ fũlé ãmvélé tá tí sĩ ĩꞌdi ꞌbã ãvũ ị̃sị̃jó íni, isụ́ kí ĩꞌdi ꞌbã ụrụꞌbá ꞌbã ĩsélé ãzí rĩ kí ku, wó lú ĩꞌdi ꞌbã ụ́rụ́kụ́, ĩfãkã pá gá ãzíla drị́ gá rĩ kî.

\VS{36}Kí dó mụ gõlé vúlé sĩ ị́jọ́ ꞌdĩ lũjó Yẹ́hụ̃ ní ꞌbo, Yẹ́hụ̃ jọ dó, “ꞌDĩ ị́jọ́
{\ND{Úpí}} ꞌbã ándrá jọlé ãtíꞌbó ĩꞌdidrị́ Ĩlíyã Tị̃sị́bẹ̃ gó ru rĩ rụ̂ sĩ, ‘Ãngũ Yẹ̃zẹ̃rẹ̃yẹ́lị̃ drị̂gá; ũcogo kí mụ Yẹ̃zẹ̃bẹ́lị̃ ꞌbã ãvũ nalé rĩ ꞌi.

\VS{37}Ála dó mụ Yẹ̃zẹ̃bẹ́lị̃ ꞌbã ĩfãkã kí ayilé vũgá ámvụ́ Yẹ̃zẹ̃rẹ̃yẹ́lị̃ drị̂ agá, ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ, ꞌbá ãzí icó dó sĩ jọlé la, “ꞌDĩ Yẹ̃zẹ̃bẹ́lị̃ ꞌi rĩ gá ku.” ’ ”




\par }\Chap{10}{\SH Yẹ́hụ̃ ꞌbã ꞌbá Ãhábũ drị́ lị́cọ́ agá rĩ kí ụꞌdị́jó rĩ
\par }
{\PP \VerseOne{1}Sáwã ꞌdã sĩ anzị Ãhábũ ꞌbã drị̃lẹ́ ru uꞌálépi táwụ̃nị̃ ãmbógó Sãmãríyã drị̂ agá rĩ kí ꞌbã kãlãfe ándrá kãlị́ ázị̂rị̃. Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ, Yẹ́hụ̃ sĩ dó wárãgã kí, fẽ dó kí táwụ̃nị̃ ãmbógó Sãmãríyã drị̂ gâlé ꞌbá ãmbogo ala gá rĩ ꞌbaní, ꞌbá ĩyõ ꞌbaní ãzíla ꞌbá anzị Ãhábũ drị̂ kí tãmbalépi rĩ ꞌbaní, jọ,

\VS{2}“Anzị úpí drị̂ kí úꞌdîꞌda mí be ꞌdĩ, ãzíla gárĩ ãꞌdị́ drị̂ kí, fãrásĩ kí ãko sĩ ãꞌdị́ ꞌdịjó rĩ kí abe mí drị́ ꞌdâ cí. Táwụ̃nị̃ mídrị̂ úce vâ andre la bõrõ sĩ cí. Ídrĩ wárãgã ꞌdĩ isụ́ ꞌbo,

\VS{3}gbõgbõ mí ãpẽ anzị úpí Ãhábũ drị́ ꞌdĩ kí agá ngọ́tị́ŋá ãlá ãzíla ụrụꞌbá ị̃vị́ trũ ãndânĩ rĩ ꞌi, mí iri ĩꞌdi úmvúke átẹ́pị̃ drị́ ũpĩ drị̂ drị̃ gá ãzíla ĩꞌdị dó ãꞌdị́ ũpĩ Ãhábũ drị̂ ꞌbã ị́jọ́ sĩ.”


\par }{\PP \VS{4}Wó ụ̃rị̃ ãzí ãmbógó la rụ dó ũpi Sãmãríyã drị́ ꞌdĩ kí cí ãzíla jọ kí dó ĩꞌbaní cénĩ-cénĩ rú, “Ĩndre, úpí ị̃rị̃ drĩ kí ándrá dó úpí Yẹ́hụ̃ ndẽ ku, ãma icó dó ãꞌdị́ ꞌdịlé ĩꞌdi be íngoní ru?”


\par }{\PP \VS{5}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ, ꞌbá ãmbogo rú lị́cọ́ úpí drị̂ agá ri kí, ꞌbá ãmbogo rú táwụ̃nị̃ ãmbógó rĩ ꞌbã drị̃lẹ́ gá rĩ kí, ꞌbá ĩyõ ĩyõ rĩ kí ãzíla ꞌbá úpí Ãhábũ ꞌbã anzị kí tãmbalépi rĩ kí abe fẽ kí dó ụ́ꞌdụ́kọ́ úpí Yẹ́hụ̃ ní ãzíla jọ kí: “Ãma ãtíꞌbó mî ãni, ãma ị́jọ́ pírí míní lũlé ãmaní ãma idé kí rĩ kí idé rá, ãma icó dó sĩ ꞌbá ãzí ꞌbãlé úpí ru ku. Mí idé ꞌbãngá ị́jọ́ míní ndrelé ĩꞌdi míní múké rĩ ꞌi.”


\par }{\PP \VS{6}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, Yẹ́hụ̃ sĩ dó ĩꞌbaní wárãgã ãzí ị̃dị́, jọ, “Ĩdrĩ dó adru ꞌbá áma ãtị̃lépi rá la kí ãzíla ĩdrĩ adru bábá sĩ áma tị arejó yã áni, ĩmi ụlị́ ãmbógó ĩmidrị̂ ꞌbã anzị kí drị̃kã, ĩmi ají kí márụ́ Yẹ̃zị̃rẹ́lị̃ gá drụ̃sị̃ sáwã ꞌdóni.”

\par }{\PP Sáwã ꞌdã sĩ ꞌbá drị̃lẹ́ ru táwụ̃nị̃ ãmbógó Sãmãríyã drị̂ agá rĩ kí ándrá anzị úpí Ãhábũ drị́ kãlị́ ázị̂rị̃ ꞌdã kí tãmba nĩ, iꞌdó kí ándrá kí tãmbalé ãnzị̃rị̃ŋã sĩ.

\VS{7}Wárãgã ꞌdĩ la dó mụ calé ꞌbo, gbõgbõ ꞌbá drị̃lẹ́ ru ꞌdã ụꞌdị́ kí dó anzị úpí drị́ kãlị́ ázị̂rị̃ ꞌdã kí pírí rá, ũꞌbã kí dó kí drị̃kã gụ́fá kí agá ãzíla ị̃drị̃ kí dó kí Yẹ́hụ̃ drị́ Yẹ̃zẹ̃rẹ̃yẹ́lị̃ gâlé.


\par }{\PP \VS{8}ꞌBá ị́jọ́ ujílépi rĩ la dó mụ acálé ꞌbo, jọ dó Yẹ́hụ̃ ní, “Ájí drị̃kã anzị úpí Ãhábũ drị̂ ꞌbadrị̂ kí ꞌbo.”

\par }{\PP ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, Yẹ́hụ̃ fẽ dó ãzị́táŋá jọ, “Ĩmi ũdrõ drị̃kã ꞌdĩ kí tị ndúndú ị̃rị̃ táwụ̃nị̃ ꞌbã kẹ̃jị́tị ãmvélé ãmvélé ru rĩ gá kpere ụ̃ꞌbụ́tị sĩ.”


\par }{\PP \VS{9}Ĩꞌdi dó mụ calé ụ̃ꞌbụ́tị sĩ, úpí Yẹ́hụ̃ fũ dó ãmvêlé, tu dó pá ꞌbá pírí kí drị̃lẹ́ gá ãzíla jọ dó, “Drã Yórãmũ drị̂ sĩ, ĩmi ị́jọ́ kóru. Má itú ándrá ị́jọ́ sĩ ãmbógó mádrị̂ ꞌdịjó ma ꞌi. Wó ãꞌdi ụ̃ꞌdị́ kí ꞌbá ꞌdi kí pírí nĩ?

\VS{10}Lẽ ịnị rá ị́jọ́ ándrá
{\ND{Úpí}} ꞌbã jọlé lị́cọ́ Ãhábũ drị̂ drị̃ gá ãtíꞌbó ĩꞌdidrị́ Ĩlíyã tị gâsĩ ĩꞌdi mụ ru idélé rĩ idé dó bãsĩ ru ꞌbo.
{\ND{Úpí}} idé dó sĩ ị́jọ́ ꞌdĩ nĩ.”

\VS{11}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ, Yẹ́hụ̃ ụ̃ꞌdị́ dó ꞌbá acelépi lị́cọ́ úpí Ãhábũ drị̂ agá Yẹ̃zẹ̃rẹ̃yẹ́lị̃ gá ꞌdãá rĩ kí pírí rá. Ụꞌdị́ ꞌbá ĩꞌdidrị́ ãmbogo rĩ kí, ĩꞌdi bã wọ̃rị́ka mgbã rĩ kí ãzíla ãtalo ĩꞌdi drị̂ kí pírí rá. ꞌBá ãzí úpí Ãhábũ ãni aꞌbelé ídri rá la ꞌdáyụ.


\par }{\PP \VS{12}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, Yẹ́hụ̃ ko dó drị̃ mụlé Sãmãríyã gá. Ĩꞌdiní mụ agá gẹ̃rị̃ gá ꞌdâ, ca dó Bẽtĩ-ẽkédĩ gá, ãngũ ꞌbá kãbĩlõ ucélépi rĩ ꞌba drị̂ gá,

\VS{13}ụfụ dó drị̃ kãká ãzí úpí Yụ́dã drị́ Ãhãzíyã ãni la kí abe. Yẹ́hụ̃ zị dó kí, “Ĩmi ãꞌdi kî?” Umvi kí, “Ãma kãká Ãhãzíyã ãni la kî, ãma mụ anzị úpí Ãhábũ ꞌba drị́ ũkú ĩꞌdi drị́ Yẹ̃zẹ̃bẹ́lị̃ be rĩ kí ndrelé.”

\VS{14}Yẹ́hụ̃ fẽ dó ãzị́táŋá ãsĩkárĩ ĩꞌdi drị̂ ꞌbaní, “Ĩmi arụ́ ꞌbá ꞌdĩ kí ídri rú.” Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ ãsĩkárĩ ꞌdã arụ́ kí dó ꞌbá kãlị́sụ drị̃ ị̃rị̃ ꞌdã kí ãzíla ụꞌdị́ kí dó kí ꞌbụ́ ãngũ ꞌbá kãbĩlõ ucélépi rĩ ꞌbã kí sĩ kãbĩlõ ꞌbíko lịjó rĩ gá. ꞌBá ãzí aꞌbelé ídri la ꞌdáyụ.


\par }{\PP \VS{15}Yẹ́hụ̃ kí dó mụ ãngũ ꞌdã aꞌbelé ãsĩkárĩ ĩꞌdi drị̂ kí abe sĩ mụjó Sãmãríyã gâlé ru ꞌbo, ụfụ dó drị̃ Yẽhõnãdábũ Rẽkábũ ngọ́pị ándrá lẽlépi drị̃ fụlépi ĩꞌdi be rĩ be. Yẹ́hụ̃ zị dó ĩꞌdi cící ãzíla jọ ĩꞌdiní, “Íꞌbã ínĩngá ásị́ áma drị̃ gá cécé mání ásị́ ꞌbãjó ími drị̃ gá rĩ áni yã?”

\par }{\PP Yẽhõnãdábũ umvi, “Áꞌbã ásị́ ími drị̃ gá cécé míní ásị́ ꞌbãjó áma drị̃ gá rĩ áni.”

\par }{\PP Yẹ́hụ̃ jọ, drị̃ adru ꞌdĩ ꞌbã áni, “Mí ãfẽ mání ími drị́.” ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, Yẹ́hụ̃ agụ dó Yẽhõnãdábũ ꞌi gárĩ ĩꞌdidrị́ ãꞌdị́drị̂ agâlé.

\VS{16}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, Yẹ́hụ̃ jọ dó, “Ãma amụ́ mụlé mí be, mi dó sĩ álẽ
{\ND{Úpî}} íngõpí yã rĩ ndre.” Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ Yẹ́hụ̃ ꞌdụ dó Yẽhõnãdábũ ꞌi gárĩ ĩꞌdi drị́ ãꞌdị́drị̂ agá ĩndĩ.

\VS{17}Yẹ́hụ̃ la dó mụ acálé Sãmãríyã gá ꞌbo, ụꞌdị́ dó ꞌbá acelépi Ãhábũ drị́ lị́cọ́ agá rĩ kí pírí; cécé
{\ND{Úpí}} ꞌbã ándrá jọlé nábị̃ Ĩlíyã tị gâsĩ rĩ áni.


\par }{\SH Yẹ́hụ̃ ꞌbã nãbịya Bãálĩ drị̂ kí ụꞌdị́jó rĩ
\par }
{\PP \VS{18}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, Yẹ́hụ̃ atrá dó ꞌbá pírí táwụ̃nị̃ ãmbógó Sãmãríyã gá rĩ kí ãngũ ãlu gá ãzíla jọ dó ĩꞌbaní, “Ãhábũ fẽ ándrá sáwã calépi rá rĩ sĩ ãdróŋá Bãálĩ ị̃nzị̃jó ku, wó ma mụ sáwã calépi rá rĩ fẽlé sĩ Bãálĩ ị̃nzị̃jó.

\VS{19}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ ĩmi umve mání nãbịya Bãálĩ drị̂ kí pírí, ꞌbá pírí ĩꞌdi ị̃nzị̃lépi rĩ kí ãzíla ãtalo ĩꞌdidrị̂ kí abe. Lẽ kí ãzí ꞌbã ĩcẽ ku, ãꞌdusĩku mã mụ ídétáŋá ãmbógó la idélé Bãálĩ ní. ꞌBá ĩcẽlépi rá rĩ, ála ĩꞌdi ꞌdị rá.” Wó Yẹ́hụ̃ jọ ị́jọ́ ꞌdã úlétáŋá ru sĩ lẽjó ꞌbá Bãálĩ ị̃nzị̃lépi rĩ kí ị̃lị̃kị̃jó.

\VS{20}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, Yẹ́hụ̃ fẽ dó ãzị́táŋá jọ, “Ĩmi awa ụ́ꞌdụ́kọ́ ꞌbá pírí ꞌbaní ụ́ꞌdụ́ sĩ amụ́jó Bãálĩ ní ị̃nzị̃táŋá fẽjó rĩ drị̃ gá.” Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ ũlũ kí dó ị́jọ́ ụ́ꞌdụ́ ꞌdã drị̃ gá rá.

\VS{21}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ Yẹ́hụ̃ awa dó ụ́ꞌdụ́kọ́ ãngũ Ịsịrayị́lị̃ drị̂ agá pírí, ꞌbá Bãálĩ ị̃nzị̃lépi rĩ atrá kí dó ru pírí, ꞌbá ãzí ãlu acelépi vúlé rá la dó sĩ ꞌdáyụ. ꞌBá ꞌdĩ fi kí dó jó sĩ Bãálĩ ị̃nzị̃jó rĩ agá, jô ga dó sĩ tré ꞌbá sĩ iꞌdójó wókõ ãzí rĩ gá kpere wókõ ãzí rĩ gá.

\VS{22}Yẹ́hụ̃ fẽ dó ãzị́táŋá átáló kánzũ ꞌbãlé ãlá rĩ kí tãmbalépi rĩ ní sĩ kí iyájó ãmvé ãzíla sĩ kí awajó ꞌbá Bãálĩ ị̃nzị̃lépi rĩ ꞌbaní.

\VS{23}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, Yẹ́hụ̃ fi kí dó Yõnãdábũ Rẽkábũ ngọ́pị be jó sĩ Bãálĩ ị̃nzị̃jó rĩ agâlé ãzíla jọ dó ꞌbá Bãálĩ ị̃nzị̃lépi ꞌdãá rĩ ꞌbaní, “Lẽ ĩndre múké múké ꞌbá Bãálĩ ị̃nzị̃lépi rĩ ꞌbã adru kí lú ꞌdâ nĩ, ꞌbá
{\ND{Úpí}} ị̃nzị̃lépi rĩ ꞌbã adru kí jõ kí agá ĩndĩ ku.”

\VS{24}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, Yẹ́hụ̃ fi kí dó Yõnãdábũ be sĩ ãwãꞌdĩfô ivélé ivé ivê rĩ kí fẽlé ídétáŋá ru Bãálĩ ní.

\par }{\PP Ịsụ́ íni ꞌdĩ Yẹ́hụ̃ ũꞌbã sáwã ꞌdã sĩ ãsĩkárĩ ãzí kí kãlị́ ãrõ jó sĩ Bãálĩ ị̃nzị̃jó rĩ cejó ãmvê sĩ cí, jọ dó, “ꞌBá ãzí ãlu la drĩ apá ãsĩkárĩ ãzí rụ̂ sĩ rá, ála ãsĩkárĩ ꞌdã ꞌdị ꞌbá apálépi ꞌdã ꞌbã kẹ̃jị́ gá!”

\VS{25}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ Yẹ́hụ̃ la dó mụ ãwãꞌdĩfô ivélé ivé ivê rĩ delé fẽlé ꞌbo, fẽ dó ãzị́táŋá ãsĩkárĩ ãngũ andre tẽlépi rĩ ꞌbaní ãsĩkárĩ ãzí rĩ kí abe, “Ĩfi jó sĩ Bãálĩ ị̃nzị̃jó rĩ agâlé, ĩmi ụꞌdị́ ꞌbá ꞌdã kí pírí rá; lẽ ĩꞌbã ãzí ãlu la ꞌbã apá jõku!” Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ, ụꞌdị́ kí dó sĩ kí pírí ménéŋá sĩ rá. Ãsĩkárĩ ãngũ andre tẽlépi rĩ kí ãsĩkárĩ ãzí ꞌdĩ kí abe use kí dó kí ãvũ uꞌbélé ãmvé. ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, fi kí dó jó sĩ Bãálĩ ị̃nzị̃jó rĩ ꞌbã ãngũ ãlá agâlé ru rĩ gá.

\VS{26}Anzé kí dó ị́dị́ŋá ịꞌdịlé ị̃nzị̃lé ị̃nzị̃-ị̃nzị̃ Bãálĩ drị́ jó agá rĩ aꞌbélé ãmvé ãzíla ivé kí dó ĩꞌdi ãcí sĩ rá.

\VS{27}Andi kí dó ị́dị́ŋá Bãálĩ drị̂ rá ãzíla andi kí vâ jó sĩ Bãálĩ ị̃nzị̃jó rĩ ĩndĩ. Uja kí dó ĩꞌdi sọ̃rọ́nị̃ rú sĩ ĩzẽ zẽjó kpere ãndrũ.


\par }{\PP \VS{28}Ị́jọ́ ꞌdĩ fẽ Yẹ́hụ̃ drị́ ị́jọ́ sĩ Bãálĩ ị̃nzị̃jó rĩ ukó dó ãngũ Ịsịrayị́lị̃ drị̂gá rá.

\VS{29}Wó Yẹ́hụ̃ andi ándrá kãjoŋa idélé gólũdĩ sĩ Bẹ̃tẹ́lị̃ gá ãzíla Dánĩ gá rĩ kí ku, ꞌdĩ ị́jọ́ ũnzí ãzí ãmbógó Yẽrõbũwámũ Nẽbátĩ ngọ́pị ꞌbã ándrá sĩ sụ́rụ́ Ịsịrayị́lị̃ drị̂ drị̃ cejó sĩ kãjoŋa idélé gólũdĩ sĩ rĩ kí ị̃nzị̃jó rĩ ꞌi.


\par }{\PP \VS{30}{\ND{Úpí}} jọ Yẹ́hụ̃ ní, “Mí idé múké míní ãzị́táŋá mání ándrá fẽlé mî ị̃lị̃kị̃ jõ ꞌbá lị́cọ́ Ãhábũ drị̂ agá rĩ kí rá rĩ idéjó rá rĩ sĩ. Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ, ma mụ anzị mî drị̃lẹ́ka rú rĩ kí fẽlé ũpĩ nalé sụ́rụ́ Ịsịrayị́lị̃ drị̂ gá ꞌdâ cajó kpere áꞌbị́ anzị sụ rĩ gá.”

\VS{31}Wó Yẹ́hụ̃ uja ãzị́táŋá
{\ND{Úpí}}, Ãdróŋá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ drị̂ kí tãmbalé ásị́ ãlu sĩ ku. Aꞌbe ándrá ị́jọ́ ũnzí Yẽrõbũwámũ ꞌbã ngalé ĩꞌdi ꞌbã sĩ ꞌbá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ kí drị̃ cejó ũnzí rĩ kí ku.


\par }{\SH Yẹ́hụ̃ ꞌbã drãjó rĩ
\par }
{\PP \VS{32}Ụ́ꞌdụ́ ꞌdã kí agá
{\ND{Úpí}} iꞌdó dó ãngũ Ịsịrayị́lị̃ drị̂ ꞌbã ãmbõgõ isélé wereŋá ru. Úpí Hãzãyẹ́lị̃ ri ándrá dó sĩ ꞌbá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ kí ndẽlé ãꞌdị́gá sáwã pírí sĩ ãngũ ĩꞌbadrị̂ gá ꞌdãá rá.


\par }{\PP \VS{33}Úpí Hãzãyẹ́lị̃ pa dó ãngũ iꞌdójó mĩrĩ Yõrĩdánĩ ꞌbã wókõ ị̃tụ́ ꞌbã ãfũ agâ léru rĩ ꞌi, ãngũ Gĩlĩyádĩ drị̂ pírí, ãngũ ꞌbá Gádĩ drị̂ ꞌbadrị̂ ꞌi, ãngũ ꞌbá Rụ́bẹ̃nị̃ drị̂ ꞌbadrị̂ ꞌi, ãzíla ãngũ ꞌbá Mãnásẽ drị̂ ꞌbadrị̂ ꞌi. ꞌDụ vâ ãngũ angájó táwụ̃nị̃ Ãrówã gá ꞌdĩ ãngũ áꞌbụ ꞌa rú Ãrị̃nọ́nị̃ drị̂ gá cajó ãngũ Gĩlĩyádĩ gá kpere Bãsánĩ gá.


\par }{\PP \VS{34}Ị́jọ́ ãzí ru idélépi sáwã Yẹ́hụ̃ ꞌbã ũpĩ najó rĩ sĩ rĩ kí ị́jọ́ pírí ĩꞌdi ꞌbã idélé rĩ kí ãzíla ũkpõ ĩꞌdidrị̂ kí abe úsĩ kí bụ́kụ̃ ãwí drị́ ũpi Ịsịrayị́lị̃ drị̂ ꞌbadrị̂ agá cí.

\VS{35}Yẹ́hụ̃ la dó mụ drãlé ꞌbo, ị̂sị̃ dó ĩꞌdi áyị́pịka kí abe táwụ̃nị̃ Sãmãríyã gá. ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, ngọ́pị Yẽhõwãházĩ acá dó ĩꞌdi ꞌbã kẹ̃jị́ gá úpí ru nĩ.

\VS{36}Yẹ́hụ̃ na dó sĩ ũpĩ táwụ̃nị̃ Sãmãríyã gá úpí Ịsịrayị́lị̃ drị̂ rú ílí kãlị́ ị̃rị̃ drị̃ ãrõ.




\par }\Chap{11}{\SH Ãtãlíyã ꞌbã ũpĩ najó Yụ́dã gá rĩ
\par }
{\PP \VerseOne{1}Sáwã ꞌdã sĩ úpí Yụ́dã drị́ Ãhãzíyã ꞌbã ãndrẽ Ãtãlíyã la dó mụ ndrelé la ĩꞌdi ꞌbã ngọ́pị drã ꞌbo, fẽ dó ãzị́táŋá sĩ ꞌbá úpí drị́ lị́cọ́ gá rĩ kí ị̃lị̃kị̃jó pírí rá.

\VS{2}Wó Yẽhõsébã úpí Yórãmũ ꞌbã ị̃zẹ́pị vâ adrulépi Ãhãzíyã ꞌbã ámvọ́pị̃ rú rĩ ụ̃gụ̃ ándrá Ãhãzíyã ꞌbã ngọ́pị Yõwásĩ ꞌi angájó anzị úpí drị́ ándrá lẽlé ꞌdịlé rĩ kí agá rĩ sĩ rá ãzíla zị̃ dó kí ị́yị́pị ĩꞌdidrị̂ be rụ́mụ̃ ĩꞌdidrị́ sĩ ụ́ꞌdụ́ kojó rĩ agá, ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ úꞌdị ándrá dó sĩ mgbâ ku.

\VS{3}Ílí Ãtãlíyã ꞌbã ũpĩ najó Yụ́dã gá rĩ kí agá úzị̃ dó Yẽhõwásĩ kí ị́yị́pị ĩꞌdidrị̂ be jó sĩ
{\ND{Úpí}} ị̃nzị̃ jó rĩ agá ílí ázíyá.


\par }{\SH Yõwásĩ ꞌbãjó úpí ru Yụ́dã gá rĩ
\par }
{\PP \VS{4}Wó ílí ázị̂rị̃ Ãtãlíyã ꞌbã ũpĩ najó rĩ sĩ, átáló Yẽhõyĩyádã pẽ dó ꞌbá tị sĩ ãsĩkárĩ ãmbogo ꞌbá lị́cọ́ úpí drị̂ agá rĩ kí tãmbalépi rĩ kí umvejó ãsĩkárĩ ãmbogo lị́cọ́ úpí drị̂ andre tẽlépi rĩ kí abe sĩ amụ́jó ĩꞌdi rụ́ jó
{\ND{Úpí}} ị̃nzị̃jó rĩ agá. Idé dó tị icíma ĩꞌba abe ãzíla fẽ dó ĩꞌbaní ũyõ nalé jó sĩ
{\ND{Úpí}} ị̃nzị̃jó rĩ agá. ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, iꞌda dó ĩꞌbaní úpí ngọ́pị ꞌi.


\par }{\PP \VS{5}Yẽhõyĩyádã fẽ dó ĩꞌbaní ãzị́táŋá ꞌdĩ kí: “ꞌDĩ ị́jọ́ lẽlé ĩmi idé rĩ ꞌi. Sãbátũ vúlé rĩ sĩ, úngúlúmũ ãsĩkárĩ tị ndú ndú na rĩ ꞌba drị́ ãzí ãlu rĩ la mụ ãzị́ ngalé nĩ. Úngúlúmũ drị̃ drị̃ rĩ la mụ ꞌbá úpí drị́ lị́cọ́ agá rĩ kí tãmbalé nĩ.

\VS{6}Úngúlúmũ ị̃rị̃jó rĩ la mụ Kẹ̃jị́ tị umvelé Sụ́rị̃ rĩ andre tẽlé ãzíla úngúlúmũ najó rĩ la mụ kẹ̃jị́ tị ãsĩkárĩ kí ũngúkú gá rĩ andre tẽlé. Úngúlúmũ na ꞌdĩ kí pírí mụ ru ujalé sĩ ãngũ jó sĩ Ãdróŋá ị̃nzị̃jó rĩ ꞌbã andre tẽjó.

\VS{7}Lẽ úngúlúmũ ãzí ị̃rị̃ avị́lépi lị́cọ́ gá ụ́ꞌdụ́ Sãbátũ drị̂ sĩ rĩ ꞌbã ũtẽ kí úpí ꞌbã andre sáwã ĩꞌdiní adrujó jó sĩ
{\ND{Úpí}} ị̃nzị̃jó rĩ agá rĩ sĩ úpí kãrị́lẹ̃ rú rĩ ꞌbã tãmbajó.

\VS{8}Lẽ ãsĩkárĩ úpí Yẽhõwásĩ tãmbalépi rĩ ꞌbã ce kí ĩꞌdi andre wókõ pírí gâ sĩ cí, ãsĩkárĩ ãlu ãlu ꞌbã adru ãko ĩꞌdi drị́ ãꞌdị́ drị̂ kí trũ drị́ gá. Lẽ ãsĩkárĩ ꞌbã gbẹ kí ꞌbá ru asélépi ĩꞌba rụ́ ꞌdõlé rĩ rá. Úpí ní fũ agâ ãmvêlé, ãsĩkárĩ ꞌbã adru kí ĩꞌdi andre gá cí, ĩꞌdiní ãgõ agâ lị́cọ́ gá, ꞌbã adru kí ĩꞌdi andre gá cí.”


\par }{\PP \VS{9}Ãmbogo ãsĩkárĩ ꞌbadrị̂ nga kí dó sĩ ị́jọ́ ꞌdĩ kí cécé átáló Yẽhõyĩyádã ꞌbã jọlé ĩꞌbaní rĩ ꞌbã áni. Ãmbógó ãlu ãlu ají dó sĩ ãsĩkárĩ ĩꞌdi pálé gá mụlépi ãzị́ gá Sãbátũ ꞌdã sĩ rĩ kí mụlépi ávị́ŋá gá lị́cọ́ gá Sãbátũ ꞌdã sĩ rĩ kí abe, agụ kí dó sĩ kí átáló Yẽhõyĩyádã rụ̂lé.


\par }{\PP \VS{10}Átáló Yẽhõyĩyádã fẽ dó ãsĩkárĩ ꞌdĩ ꞌbaní ãjụ́ ãzíla gọ́bẹ́rẹ́ ãꞌdị́ drị́ ándrá adrulépi úpí Dãwúdĩ ãni tãmbalé jó sĩ
{\ND{Úpí}} ị̃nzị̃jó rĩ agá rĩ kî.


\par }{\PP \VS{11}Ãsĩkárĩ ꞌdĩ utu kí dó pá, Ꞌbá ãlu ãlu ãko ĩꞌdi drị́ sĩ ãꞌdị́ ꞌdịjó rĩ kí trũ drị́ gá bábá, ce kí dó úpí ꞌi ágágá. Utu kí dó pá iꞌdójó jó sĩ Ãdróŋá ị̃nzị̃jó rĩ ꞌbã wókõ ándrá rĩ gá kpere wókõ la ụ́rụ́ rĩ gá.


\par }{\PP \VS{12}Átáló Yẽhõyĩyádã ají dó úpí ngọ́pị Yẽhõwásĩ ãmvé, sụ̃ dó tãgíyã ũpĩ drị̂ drị̃ la gá, fẽ ĩꞌdi drị́ wárãgã tị icíma drị̂ ꞌbã ãzí ãzíla uyú dó ꞌbá ꞌbaní ĩꞌdi úpí, ũsũ kí ãdu drị̃ la gá ãzíla ꞌbá pírí sa kí dó drị́ úzáŋá trũ, ãzíla jọ kí, “Úpí, mí uꞌá ílí ãzo rú.”


\par }{\PP \VS{13}Ãtãlíyã la mụ úzáŋá ꞌbá ãngũ tẽlépi ãzíla ũꞌbí ꞌba drị̂ arelé ꞌbo, mụ dó ꞌbá ꞌbarụ́ jó sĩ
{\ND{Úpî}} ị̃nzị̃ jó rĩ agâlé.

\VS{14}Ĩꞌdiní ãngũ ndre agá, ịsụ́ úpí tu pá jó ꞌbã ị́dị́ŋá andre gá cécé lãꞌbĩ ꞌbã lẽlé rĩ áni. Úpí andre gá ꞌdãá drị̃lẹ́ka kí ꞌbá gũká vulépi rĩ kí abe. ꞌBá pírí ãngũ ꞌdã agá rĩ kí dó ãyĩkõ sĩ ãzíla ri kí dó gũká vulé. Ãtãlíyã asi dó bõngó ĩꞌdi ụrụꞌbá gá ũpĩ drị̂ kí ũmbã sĩ trãtrã rá ãzíla ri dó uzálé úꞌdúkó sĩ, “Pa kí dó má ãmbõgõ ꞌbo fô! Pa kí dó má ãmbõgõ ꞌbo fô!”


\par }{\PP \VS{15}Sáwã izaŋá kóru, átáló Yẽhõyĩyádã jọ dó ãsĩkárĩ ãmbogo ꞌbaní, “Ĩꞌdị Ãtãlíyã ꞌi rá! Be la ĩꞌdị ĩꞌdi jó sĩ
{\ND{Úpî}} ị̃nzị̃jó rĩ ꞌbã andre gá ku. Ĩmi agụ ĩꞌdi ãsĩkárĩ kí drị̃lẹ́ gá ꞌdãá ãzíla ĩmi ụꞌdị́ ꞌbá pírí ĩꞌdi vú bĩlépi rĩ kí rá!” Ị́jọ́ ꞌdĩ idé ru íni la átáló ꞌbã ándrá jọjọ́ la, “Lẽ úꞌdị jõ ĩꞌdi jó
{\ND{Úpí}} drị̂ agá ku rĩ sĩ.”

\VS{16}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ rụ kí dó ĩꞌdi rá, kí dó mụ calé kẹ̃jị́tị Fãrásĩ ꞌbã kí sĩ fijó úpí drị́ lị́cọ́ agâlé rĩ gá ꞌbo, ꞌdị kí dó ĩꞌdi ꞌdãá.


\par }{\PP \VS{17}Yẽhõyĩyádã idé dó tị icíma
{\ND{Úpí}} kí drĩdríŋĩ gá úpí be ãzíla ꞌbá kí trũ jọ, “Lẽ ꞌbá ꞌbã adru kí dó
{\ND{Úpí}} ãni.” Idé vâ Ị́jọ́ ꞌdĩ ãzí rĩ úpí kí drĩdríŋĩ gá ꞌbá kí abe.

\VS{18}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, ꞌbá ãngũ ꞌdã gá ꞌdãá rĩ mụ kí dó pírí jó sĩ Bãálĩ ị̃nzị̃jó rĩ gâlé ãzíla andi kí ĩꞌdi kpékpé. Ụ̃sị̃ kí ãlĩtárĩ ãzíla ãdroŋa ꞌdãá rĩ kí nírí-nírí ãzíla ꞌdị kí dó átáló Bãálĩ drị́ Mãtánĩ ꞌi ãlĩtárĩ drị̃lẹ́ gá ꞌdãá. Átáló Yẽhõyĩyádã ũꞌbã dó ãsĩkárĩ ãngũ tẽlépi rĩ kí jó
{\ND{Úpî}} ị̃nzị̃jó rĩ gá ꞌdãá cí.


\par }{\PP \VS{19}ꞌDụ ãsĩkárĩ ãmbogo ãsĩkárĩ túrú ãlu kí drị̃lẹ́ gá rĩ kí, ãsĩkárĩ úpí andre tẽlépi rĩ kí abe, ãsĩkárĩ ãngũ tẽlépi rĩ kí ãzíla ꞌbá pírí ãngũ ꞌdã gá ꞌdãá rĩ kí abe ãzíla ají dó kí úpí rụ́ vụ̃rụ́ ꞌdõlé angájó ãlĩtárĩ
{\ND{Úpí}} drị̂ gá rĩ sĩ ãzíla mụ kí dó úpí drị́ lị́cọ́ gá. Fi kí dó kẹ̃jị́tị ãsĩkárĩ ãngũ tẽlépi rĩ ꞌbarụ́ rĩ gâsĩ. Úpí ri dó sĩ úmvúke ĩꞌdi drị́ ãmbõgõ drị̂ drị̃ gá.

\VS{20}ꞌBá pírí ãngũ ꞌdã gá ꞌdãá rĩ uꞌá kí dó ãyĩkõ sĩ ãzíla táwụ̃nị̃ ꞌdã ꞌa fi dó ndrúndrú, ãꞌdusĩku úꞌdị dó Ãtãlíyã ꞌi ménéŋá sĩ úpí drị́ lị́cọ́ gá ꞌdãá rá.


\par }{\PP \VS{21}Yẽhõwásĩ ꞌbã ílí ándrá ázị̂rị̃ ĩꞌdi ꞌbã iꞌdójó ũpĩ najó rĩ sĩ.




\par }\Chap{12}{\SH Yẽhõwásĩ ꞌbã ũpĩ najó Yụ́dã gá rĩ
\par }
{\PP \VerseOne{1}Yẽhõwásĩ la iꞌdó ũpĩ nalé Yụ́dã gá ꞌdĩ, ịsụ́ ꞌdĩ sĩ úpí Ịsịrayị́lị̃ drị́ Yẹ́hụ̃ na dó ũpĩ ílí ázị̂rị̃ ꞌbo. Yẽhõwásĩ na ũpĩ Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ gá pírí rĩ gá ílí kãlị́ sụ. Ãndrẽ ꞌbã rụ́ ándrá Zị̃bị́yã ꞌi, angájó Táwụ̃nị̃ Bẹ̃rị̃sẹ́bã gá.

\VS{2}Yẽhõwásĩ idé ándrá ị́jọ́ múké ãyĩkõ fẽlépi rá rĩ kí
{\ND{Úpî}} drị̃lẹ́ gá, ãꞌdusĩku átáló Yẽhõyãyídã ꞌbã ándrá ĩꞌdi imbájó nĩ rĩ sĩ.

\VS{3}Wó andi ándrá ãngũ sĩ ãdroŋa ĩnzõ rú rĩ kí ị̃nzị̃jó rĩ kí gẹ̃rị̃ sĩ ku, ꞌbá ri kí mụlé ídétáŋá idélé ãzíla ãko ãjị́ ngụ̃lépi vĩrĩ rĩ kí ivéŋá trũ drị̃ gá.

\VS{4}Yẽhõwásĩ jọ dó ãtalo ꞌbaní, “Ĩmi atrá séndẽ ꞌbá ꞌbã kí ajílé
{\ND{Úpí}} ní jó sĩ ĩꞌdi ị̃nzị̃jó rĩ agá rĩ kî. Séndẽ sĩ ꞌbá kí lãjó rĩ kí, séndẽ ꞌbá ãlu ãlu ꞌbã ajílé fẽlé cénĩ jó
{\ND{Úpí}} drị̂ agá rĩ kí abe.

\VS{5}Lẽ átáló ãlu ãlu ꞌba ꞌdụ séndẽ ꞌdĩ ayúlé sĩ ãngũ ru izalépi rá jó
{\ND{Úpí}} drị̂ ụrụꞌbá gá rĩ idéjó úꞌdí ru.”

\VS{6}Wó, Yẽhõwásĩ ꞌbã átã táni uꞌájó ũpĩ gá ílí kãlị́ ị̃rị̃ drị̃ na rá tí, ãtalo sị kí ándrá ãngũ ru izalépi jó
{\ND{Úpí}} drị̂ ꞌbã ụrụꞌbá gá rá rĩ kí úꞌdí ru gẹ̃rị̃ sĩ ku.

\VS{7}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ, úpí Yẽhõwásĩ umve dó átáló Yẽhõyĩyádã kí ãtalo ãzí rĩ kí abe ãzíla zị dó kí, “Ĩsị dó ãngũ ru izalépi jó Ãdróŋá drị̂ ụrụꞌbá gá rá rĩ kí úꞌdí ru ku la ãꞌdu ị́jọ́ sĩ? Iꞌdójó ãndrũ álẽ ꞌbá ãzí ꞌbã mba séndẽ ĩminí ịsụ́lé rĩ kí tã ku, ĩmi ị̃drị̃ kí cọtị́ sĩ jó Ãdróŋá drị̂ sịjó úꞌdí ru.”

\VS{8}Ãtalo ãꞌị̃ kí dó rá icó kí séndẽ atrálé ꞌbá ꞌba drị̂lé nĩ ku ãzíla icó kí ãzị́ sĩ jó
{\ND{Úpí}} drị̂ ꞌbã ãngũ ru izalépi rá rĩ kí sịjó úꞌdí ru rĩ ngalé nĩ ku.


\par }{\PP \VS{9}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, átáló Yẽhõyĩyádã aꞌdụ́ dó Sãndụ́kụ̃, lũ ꞌbụ́ tị la gá, ãzíla ꞌbã ĩꞌdi ãlĩtárĩ ꞌbã búlúgá, ãngũ fijó jó
{\ND{Úpí}} drị̂ agâlé rĩ gá drị́ ãndá gá ꞌdãá. Ãtalo ãngũ sĩ fijó jó agâlé rĩ andre tẽlépi rĩ kí séndẽ pírí ꞌbá ꞌbã kí ꞌbelé rĩ kí ꞌbã ala gâlé nĩ.

\VS{10}Sáwã ĩꞌbaní ndrejó la séndẽ tra kí ru ĩyõ rú ꞌbo rĩ gá, kãránĩ kí amụ́ átáló ãmbógó ãndânĩ rĩ be séndẽ ajílé jó sĩ
{\ND{Úpí}} ị̃nzị̃jó rĩ agá rĩ kí lãlé ãzíla kí dó kí ꞌdụ tãmbalé bẹ́gị̃ kí agá, bẹ́gị̃ kí agá.

\VS{11}Drĩ kí dó kãlãfe la kí ịsụ́ pírí ꞌbo, kí dó séndẽ kí fẽ ꞌbá ãzị́ drị̃lẹ́ gá jó sĩ
{\ND{Úpí}} ị̃nzị̃jó rĩ agá ꞌdãá rĩ drị́. ꞌBá ꞌdĩ la dó sĩ ꞌbá ãlịgọ rú báwũ falépi rĩ kí ũfẽ

\VS{12}ꞌbá ãlịgọ rú jó sịlépi rĩ kí abe ãzíla ꞌbá írã ụlị́lépi rĩ kí abe, kí dó sĩ báwũ kí ĩgbã írã abe, sĩ jó
{\ND{Ãdróŋá}} ị̃nzị̃jó rĩ sịjó úꞌdí ru ãzíla kí dó va sĩ ị́jọ́ ãzí séndẽ lẽlépi ãzị́ tị gá ꞌdãá rĩ kí ũfẽ.

\VS{13}Séndẽ fẽlé jó
{\ND{Úpí}} drị̂ a ꞌdãá rĩ kí áyú kí sĩ ãkójó kópõ rú, bãkụ́lẹ̃ rú, ãko sĩ ãcíkúlú ũpẽjó rĩ ãzíla gũká idélé sílĩvã sĩ jõku gólũdĩ sĩ rĩ kí ĩgbãjó ku.

\VS{14}Ála séndẽ ꞌdĩ kí ayú sĩ ꞌbá ãzị́ ngalépi rĩ kí ũfẽjó ãzíla sĩ ãko ayúlé sĩ jô idéjó úꞌdí ru rĩ kí ĩgbãjó.

\VS{15}ꞌBá ãzí ãzị́ drị̃lẹ́ gá lẽlé ꞌbã nze séndẽ kí vú áyú kí íngo ní yã la ꞌdáyụ ãꞌdusĩku ꞌbá ꞌdĩ kí pírí ꞌbá sĩ ásị́ tị̃jó kí drị̃ gá rá la kî.

\VS{16}Séndẽ lịlé drị̃rịma rú rĩ kí séndẽ ãwãꞌdĩfô rú fẽlé sĩ ị́jọ́ ũnzí trũjó rĩ kí abe, ájí kí jó sĩ
{\ND{Úpî}} ị̃nzị̃jó rĩ agá ku, rá la ála kí fẽ ayúlé ãtalo ꞌbaní.

\VS{17}Sáwã ꞌdã sĩ, úpí Sị́rị̃yã drị́ Hãzãyẹ́lị̃ mụ dó ãꞌdị́ gá sĩ táwụ̃nị̃ Gátũ gbẹjó, ãzíla pa dó ĩꞌdi rá. ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, uja vâ tị sĩ Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ gbẹjó.

\VS{18}Úpí Yụ́dã drị́ Yẽhõwásĩ ꞌdụ ãko ándrá ũpi ĩꞌdi ꞌbã drị̃lẹ́ gá, Yẽhõsãfátĩ, Yẽhõrámũ ãzíla Ãhãzị́yã ꞌbã kí ꞌbãlé ndú
{\ND{Úpí}} ní fẽtáŋá ru jó sĩ ãko
{\ND{Úpí}} drị̂ kí tã mbajó rĩ agá rĩ kí, gólũdĩ pírí ándrá ꞌbãlé jó sĩ ãko kí tãmbajó jó sĩ
{\ND{Úpí}} ị̃nzị̃jó rĩ agá rĩ kí, ãko fẽtáŋá ru ĩꞌdiní ándrá fẽlé cénĩ rĩ kí, ãzíla ãko lị́cọ́ úpí drị̂ agá rĩ kí abe, pẽ dó sĩ kí tị fẽtáŋá ru úpí Hãzãyẹ́lị̃ nî. ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, Hãzãyẹ́lị̃ nze dó ãsĩkárĩ ĩꞌdi drị̂ kí Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ gá rĩ sĩ rá.

\VS{19}Ị́jọ́ pírí úpí Yẽhõwásĩ ꞌbã ngalé rĩ kí úsĩ kí bụ́kụ̃ sĩ ãwí ũpi Yụ́dã gá rĩ ꞌbadrị̂ kí sĩjó rĩ gá cí.

\VS{20}Ãmbogo ãzị́ ngalépi úpí Yẽhõwásĩ pálé gá rĩ itú kí ị́jọ́ sĩ ĩꞌdi ꞌdịjó rá ãzíla ꞌdị kí dó sĩ ĩꞌdi Bẹ̃tị̃ Mị́lọ̃ gá, gẹ̃rị̃ ilúlépi ãngũ umvelé Sílã rĩ gá.

\VS{21}Ãmbogo ĩꞌdi ꞌdịlépi rĩ kí Sị̃mẹ́tị̃ ngọ́pị Yõzãbádĩ kí Sọ̃mẹ́rị̃ ngọ́pị Yẽhõzãbádĩ be. Drã rá ãzíla îsị̃ ĩꞌdi táwụ̃nị̃ áyị́pị̃ Dãwụ́dị̃ drị̂ gá. Ngọ́pị̃ Ãmãzíyã acá dó sĩ úpí ru ĩꞌdi kẹ̃jị́ gá nĩ.




\par }\Chap{13}{\SH Yẽhõwãházĩ ꞌba acájó úpí Ịsịrayẹ́lị̃ drị̂ rú rĩ
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ílí kãlị́ ị̃rị̃ drị̃ na Yẽhõwásĩ Ãhãzíyã ngọ́pị ꞌbã ándrá adrujó úpí ru Yụ́dã gá rĩ sĩ, Yẽhõwãházĩ Yẹ́hụ̃ ngọ́pị acá dó úpí Ịsịrayị́lị̃ drị́ Sãmãríyã gá rĩ rú. Na dó ũpĩ ílí mụdrị́ drị̃ ázị̂rị̃.

\VS{2}Wó Yẽhõwãházĩ nga ị́jọ́ ũnzí
{\ND{Úpí}} ꞌbã drị̃lẹ́ gá, ri ị́jọ́ ũnzí rĩ kí ngalé cécé Yẽrõbũwámũ Nẽbátĩ ngọ́pị ꞌbã ándrá ngalé rĩ áni. Yẽrõbũwámũ fẽ vâ ándrá ꞌbá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ ꞌbaní ị́jọ́ ũnzí ꞌdĩ kí idéjó ĩndĩ, ãzíla aꞌbe ị́jọ́ ũnzí ꞌdĩ kí ngaŋá ku.

\VS{3}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ, ũmbã na ándrá dó sĩ
{\ND{Úpí}} ꞌi ꞌbá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ ꞌbaní rá, fẽ úpí ãngũ Ãrámũ drị̂ gá Hãzãyẹ́lị̃ ꞌbaní ngọ́pị Bẽnĩ Hãdádĩ be ꞌbá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ kí ndẽjó ãꞌdị́ sĩ sáwã pírí sĩ rá.

\VS{4}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, Yẽhõwãházĩ zị dó
{\ND{Úpí}} ꞌi sĩ ãzãkoma aꞌị́jó, ãzíla
{\ND{Úpí}} are dó ĩꞌdi ꞌbã zịtáŋá rá, ãꞌdusĩku ndre úpí Sírĩyã drị̂ ꞌbã ꞌbá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ kí ĩkpãjó trẹ̃yị́ rĩ rá.

\VS{5}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ,
{\ND{Úpí}} fẽ dó sĩ ꞌbá ꞌbá palépi la ꞌbá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ ꞌbaní rá, ãzíla anzé dó sĩ kí úpí Sírĩyã drị̂ drị́lẹ́ gâlé rá, ꞌbá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ ri kí dó drĩ vâ sĩ uꞌálé ásị́ ị̃gbẹ̃ sĩ lị́cọ́ ĩꞌbadrị̂ kí agá údu rĩ áni.

\VS{6}Wó ꞌbá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ aꞌbe kí ị́jọ́ ũnzĩ Yẽrõbũwámũ ꞌbã ándrá sĩ kí drị̃ cejó ũnzí rĩ gẹ̃rị̃ sĩ ku. Ri kí ándrá ị́jọ́ ũnzí ngalé siri-siri, ãzíla íꞌdá ãdróŋá ũkú ru umvelé Ãsérã rĩ drị̂ ace ándrá Sãmãríyã gá ꞌdãá ũgũgõ.

\VS{7}Úpí Sírĩyã drị̂ ụꞌdị́ ándrá ãsĩkárĩ úpí Yẽhõwãházĩ drị̂ kí ꞌbã ãndãkã rá, ãsĩkárĩ acelépi rĩ kí ándrá lú ãsĩkárĩ kãlị́ tõwú ụ̃cẹ̃lépi fãrásĩ sĩ rĩ kí, ãsĩkárĩ mụdrị́ gárĩ aꞌdị́ drị̂ ụ̃cẹ̃lépi rĩ kí, ãsĩkárĩ acị́lépi vũgâ sĩ álĩfũ mụdrị́ rĩ kí abe, ãꞌdusĩku úpí Sírĩyã drị̂ ụꞌdị́ ándrá ãndãkã la kí rá, atu kí pá sĩ vũ gá ꞌdãá cécé acị́jó pụ́trụ́ drị̃ gâsĩ rĩ áni.

\VS{8}Ị́jọ́ pírí ándrá idélé sáwã Yẽhõwãházĩ ꞌbã adrujó úpí ru rĩ sĩ rĩ kí ị́jọ́ ĩꞌdiní idélé ũndũwã sĩ rĩ kí, ũkpõ ĩꞌdidrị̂ kí abe pírí úsĩ dó kí bụ́kụ̃ sĩ ãwí ũpi Ịsịrayị́lị̃ drị̂ ꞌbadrị̂ kí sĩjó rĩ agá cí.

\VS{9}Yẽhõwãházĩ la dó mụ drãlé ꞌbo, îsị̃ dó ĩꞌdi Sãmãríyã gá ãzíla ngọ́pị̃ Yẽhõwásĩ acá dó ĩꞌdi ꞌbã kẹ̃jị́ gá úpí ru nĩ.


\par }{\SH Yẽhõwásĩ ꞌbã ũpĩ najó Ịsịrayẹ́lị̃ gá rĩ
\par }
{\PP \VS{10}Ílí kãlị́ na drị̃ ázị̂rị̃jó úpí Yụ́dã drị́ Yẽhõwásĩ ꞌbã ũpĩ najó rĩ sĩ, Yẽhõwãházĩ acá dó úpí Ịsịrayị́lị̃ drị̂ rú ãzíla nga dó ãzị́ Sãmãríyã gá ílí mụdrị́ drị̃ ázíyá.

\VS{11}Iza ándrá vâ ị́jọ́
{\ND{Úpî}} drị̃lẹ́ gá rá. Aꞌbe ándrá ị́jọ́ ũnzí pírí úpí Yẽrõbũwámũ Nẽbátĩ ngọ́pị ꞌbã ándrá sĩ ꞌbá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ kí drị̃ cejó ũnzí rĩ kí ku, ri kí ngalé siri-siri.

\VS{12}Ị́jọ́ pírí ándrá idélé sáwã Yẽhõwásĩ ꞌbã adrujó úpí ru rĩ sĩ rĩ kí ị́jọ́ ĩꞌdiní idélé ũndũwã sĩ rĩ kí, ũkpõ ĩꞌdidrị̂ kí ãzíla ị́jọ́ ĩꞌdiní ãꞌdị́ ꞌdịjó úpí Yụ́dã drị́ Ãmãzíyã be rĩ kí abe úsĩ kí pírí bụ́kụ̃ sĩ ãwí ũpi Ịsịrayị́lị̃ drị̂ ꞌbadrị̂ kí sĩjó rĩ agá cí.

\VS{13}Yẽhõwásĩ la dó mụ drãlé ꞌbo, îsị̃ dó ĩꞌdi áyị́pịka kí abe Sãmãríyã gá. Ngọ́pị̃ Yẽrõbũwámũ ị̃rị̃jó rĩ acá dó úpí ru ĩꞌdi kẹ̃jị́ gá nĩ.


\par }{\SH Ĩlísã ꞌbã drãjó rĩ
\par }
{\PP \VS{14}Sáwã ãzí sĩ nábị̃ Ĩlísã la dó mụ aꞌdélé ãyánĩ rú ũnzí-ũnzí ãni rú drãjó, úpí Ịsịrayị́lị̃ drị́ Yẽhõwásĩ mụ dó ĩꞌdi ndrelé ãzíla awá dó ĩꞌdi sĩ, “ꞌBárĩ mâ átẹ́pị, mâ átẹ́pị ꞌi fô!” Mi jõ dó ꞌbá ãꞌdị́ ꞌdịlépi ũkpó ru sụ́rụ́ Ịsịrayị́lị̃ drị̂ní rĩ ꞌi.

\VS{15}Wó Ĩlísã jọ dó úpí Yẽhõwásĩ ní, “Mí aꞌdụ́ ụ́sụ kí ꞌé kí abe.” Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ, Yẽhõwásĩ aꞌdụ́ dó kí rá.

\VS{16}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, Ĩlísã jọ dó ĩꞌdiní, “Mí ãnzã dó ụ́sụ̂ ꞌi,” ãnzã dó ụ́sụ̂ ꞌi rá. Ĩlísã ꞌbã dó ru drị́ kí úpí Yẽhõwásĩ ꞌbã drị́ kí drị̃ gá.

\VS{17}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, Ĩlísã jọ dó úpí ní, “Ínzị̃ dẹ̃rị́sã ị̃tụ́ ꞌbã ãfũ agâlé ru rĩ ꞌi,” úpí nzị̃ dó dẹ̃rị́sã ꞌdã rá. ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, Ĩlísã jọ dó, “Ígbẹ dó ꞌê ꞌi,” Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ, Yẽhõwásĩ gbẹ dó ꞌê rá. ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, Ĩlísã jọ dó, “ꞌDĩ ꞌé
{\ND{Úpí}} drị́ ĩꞌdiní sĩ ãꞌdị́ ndẽjó rĩ ꞌi, ꞌé ĩꞌdiní sĩ ꞌbá Sírĩyã drị̂ kí ndẽjó ãꞌdị́ sĩ rĩ ꞌi, ãꞌdusĩku mi mụ ãꞌdị́ ꞌdịlé ꞌbá Sírĩyã rú Ãfékĩ gá rĩ kí abe kpere míní kí ị̃lị̃kị̃ agâ.”

\VS{18}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, Ĩlísã jọ dó úpí ní, “Mí aꞌdụ́ ꞌé kí ími drị́gá,” úpí aꞌdụ́ dó kí rá. Ĩlísã jọ, “Ígbã kî sĩ vũ,” Úpí gbã dó ꞌê kí sĩ vũ pâlé na, gbã dó ꞌdã ꞌbã ũngúkú gá vũ ị̃dị́ ku.


\par }{\PP \VS{19}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ nábị̃ Ãdróŋá drị́ Ĩlísã acá dó úpí Yẽhõwásĩ ní ũmbã sĩ ãzíla jọ dó sĩ ĩꞌdiní, “Mi tá vũ gbẹ agá ꞌé sĩ pâlé tõwú jõku ázíyá ꞌdĩpí, ꞌdã la tá ími fẽ sụ́rụ́ Sírĩyã drị̂ ị̃lị̃kị̃jó kpítã rá, wó úꞌdîꞌda, mi dó lú mụ kí ndẽlé pâlé na.”


\par }{\PP \VS{20}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, Ĩlísã drã dó rá ãzíla ị̂sị̃ dó ĩꞌdi rá. Wó íni ꞌdĩ ílí ãlu ãlu ꞌbã iꞌdóŋá gá, ãsĩkárĩ Mụ̃wábụ̃ drị̂ ri kí ándrá afílé ãko kí rajó ãngũ Ịsịrayị́lị̃ drị̂ agá.

\VS{21}Ụ́ꞌdụ́ ãlu ꞌbá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ ꞌbã kí lẽ agá ãvũ ãzí ị̃sị̃ agá ꞌdĩgá ꞌdâ, ndre kí ãsĩkárĩ Mụ̃wábụ̃ drị́ amụ́lépi ãngũ ãlu gá la kî. Cọtị ꞌbá Ịsịrayị́lị̃ drị́ ꞌdã ꞌbe kí dó ãvũ ágọ́bị́ drãlépi rá ꞌdã drị̂ ꞌbụ́ ándrá sĩ Ĩlísã ị̃sị̃jó rĩ agá. Ágọ́bị́ tá drãlépi rá ꞌdĩ ꞌbã ãvũ la dó mụ ĩfãkã Ĩlísã drị̂ kí alólé ꞌbo, gbõgbõ ágọ́bị̂ angá rá ãzíla tu dó pá ụrụ gâsĩ.


\par }{\SH Ãꞌdị́ sụ́rụ́ Ịsịrayị́lị̃ drị̂ kí drĩdríŋĩ gá Sírĩyã drị̂ be rĩ
\par }
{\PP \VS{22}Sáwã úpí Ịsịrayị́lị̃ drị́ Yẽhõwãházĩ ꞌbã ũpĩ najó rĩ sĩ, úpí Sírĩyã drị́ Hãzãyẹ́lị̃ ri ándrá ꞌbá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ kí ĩkpãlé sáwã pírí sĩ,

\VS{23}wó
{\ND{Úpí}} ndre kí ízákĩzã rá ãzíla ri adrulé ĩꞌbaní ásị́ ị̃gbẹ̃ sĩ, fẽ ĩꞌbaní ị̃lị̃kị̃jó ku, ko ándrá kí ãzã rá ãꞌdusĩku idé ándrá tị icíma ĩꞌbã áyị́pịka Ịbụrahị́mụ̃, Ĩsákã ãzíla Yãkóꞌbõ kí abe rá. Ãvĩ drĩ ꞌbãngá ị́jọ́ ꞌbá ĩꞌdidrị̂ kí drị̃ gá pâlé ãlu ku.

\VS{24}Úpí Sírĩyã drị́ Hãzãyẹ́lị̃ la dó mụ drãlé ꞌbo, ngọ́pị̃ Bẽnĩ-Hãdádĩ acá dó úpí ru ĩꞌdi ꞌbã kẹ̃jị́ gá nĩ.

\VS{25}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, úpí Ịsịrayị́lị̃ drị́ Yẽhõwásĩ ndẽ dó Bẽnĩ-Hãdádĩ ãꞌdị́ sĩ pâlé na ãzíla upa dó Táwụ̃nị̃ ándrá Bẽnĩ-Hãdádĩ ꞌbã upalé sáwã Yẽhõwãházĩ Yẽhõwásĩ ꞌbã átẹ́pị ꞌbã ũpĩ najó rĩ sĩ rĩ kí vúlé.




\par }\Chap{14}{\SH Ãmãzíyã ꞌbã ũpĩ najó Yụ́dã gá rĩ
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ílí ị̃rị̃jó Yẽhõwásĩ Yẽhõwãházĩ úpí Ịsịrayị́lị̃ drị̂ ꞌbã ngọ́pị ꞌbã ũpĩ najó rĩ sĩ, Ãmãzíyã Yõwásĩ ngọ́pị acá ándrá úpí Yụ́dã drị̂ rú,

\VS{2}ꞌdĩ sĩ ílí la dó kãlị́ ị̃rị̃ drị̃ tõwú, na ándrá vâ ũpĩ ílí kãlị́ ị̃rị̃ drị̃ úrômĩ táwụ̃nị̃ ãmbógó Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ gá. Ãndrẽ ándrá Yẽhõwãdánĩ ꞌi, angájó Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ gá.

\VS{3}Ị́jọ́ ĩꞌdi ꞌbã ngalé rĩ fẽ kí ándrá ãyĩkõ
{\ND{Úpí}} ní rá, wó ca kí mũkẽ sĩ Dãwụ́dị̃ drị̂ gá ku, rá la sĩ ꞌdụ ándrá ícétáŋá átẹ́pị̃ Yõwásĩ drị̂ áyụ.

\VS{4}Andi ándrá ãngũ sĩ ãdroŋa ĩnzõ rú rĩ kí ị̃nzị̃jó rĩ kí gẹ̃rị̃ sĩ ku ãzíla ꞌbá ri kí mụlé ídétáŋá ivélé ivé ivê rĩ kí idéŋá abe ãzíla lũbánĩ ivéŋá trũ drị̃ gá.


\par }{\PP \VS{5}Ũpĩ Ãmãzíyã drị̂ la ándrá mụ pá tulé ũkpó ru ꞌbo, uja cọtị ãmbogo ĩꞌdi ꞌbã átẹ́pị̃ Yõwásĩ ándrá vâ úpí ru rĩ ꞌdịlépi rĩ kí ụꞌdị́lé rá.

\VS{6}Wó ụꞌdị́ ándrá ãmbogo ꞌdã kí ꞌbã anzị kí gẹ̃rị̃ sĩ ku, rá la ũbĩ ándrá ãzị́táŋá Mụ́sã drị́
{\ND{Úpí}} ꞌbã ándrá azịlé jọlépi la, “Lẽ ụ́ꞌdị́ anzị kí ꞌbã átẹ́pịka kí ị́jọ́ ũnzí anzị ꞌbã kí ngalé rĩ sĩ ku ãzíla lẽ ụ́ꞌdị́ anzị kí ị́jọ́ ũnzí átẹ́pịka ꞌbã kí ngalé rĩ sĩ ku rĩ ꞌbã vú. ꞌBá ãlu ãlu ꞌbã drã ị́jọ́ ũnzí ĩꞌdidrị̂ ꞌbã tị gá.”\XREF{✡}{{\XO 14:6 }{\XO{14:6
}}{\XT{Ãzị́táŋá Amviŋá 24:16}}}

\VS{7}Ãmãzíyã ụꞌdị́ ándrá ãsĩkárĩ Ídõmũ drị̂ kí kãlãfe sĩ 10,000 áꞌbụ ꞌa Ãꞌị́ drị̂gá. Pa ándrá vâ táwụ̃nị̃ Sélã drị̂ rá, ꞌda dó sĩ rụ́ la Yọ̃kị̃tẹ́lị̃ ꞌi, ꞌdĩ rụ́ sĩ ĩꞌdi umvejó kpere ãndrũ rĩ ꞌi.


\par }{\PP \VS{8}Ụ́ꞌdụ́ ãzí sĩ, Ãmãzíyã pẽ ándrá ꞌbá ụ́ꞌdụ́kọ́ tị ujílépi la kí tị úpí Ịsịrayị́lị̃ drị́ Yẽhõwásĩ Yẽhõwãházĩ ngọ́pị Yẹ́hụ̃ umvelépi áyị́pị rĩ rụ́ ụ́ꞌdụ́kọ́ tị ꞌdĩ trũ: “Mí amụ́ ãꞌdị́ ꞌdịlé má be!”

\VS{9}Wó úpí Ịsịrayị́lị̃ drị́ Yẽhõwásĩ umvi úpí Yụ́dã drị́ Ãmãzíyã ní ị́jọ́ áꞌdígó ꞌdĩ sĩ, jọ: “Ụ́ꞌdụ́ ãlu ụ̃cị́kị́ ãzí mị̃rị́ ꞌa gá ꞌbé Lébãnõnĩ drị̃ gá la pẽ ụ́ꞌdụ́kọ́ tị Márígó ãzí ũkpó la rụ́ jọ: ‘Ífẽ mî ị̃zẹ́pị ĩgbãlé mâ ngọ́pị ní ũkú ru.’ Wó ꞌdã ꞌbã ũngúkú gá ãnãkpá ãzí ásé gá la alị ụ̃cị́kị́ ꞌdã ꞌbã drị̃ gâsĩ, atu ĩꞌdi vũ gá.

\VS{10}Ãmãzíyã, míní ꞌbá Ídõmũ drị̂ kí ndẽjó rá rĩ sĩ ãfó ãmbógó la tụ dó sĩ ími drị̃ gá nĩ. Wó lẽ ãꞌdị́ míní ndẽlé rĩ ꞌbã ca míní rá, mí uꞌá mî ngâ trũ mídrị́ lị́cọ́ gâlé ũgũgõ. Ílẽ ị́jọ́ mụlépi ũcõgõ ajílépi míní ãzíla ꞌbá Yụ́dã drị̂ ꞌbaní rĩ ꞌbã drị̃ asé ãꞌdu ị́jọ́ sĩ?”


\par }{\PP \VS{11}Wó úpí Ãmãzíyã gã ị́jọ́ ꞌdĩ arelé úmgbé, ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ, úpí Ịsịrayị́lị̃ drị́ Yẽhõwásĩ mụ dó ãsĩkárĩ ĩꞌdi drị̂ kí abe sĩ ãꞌdị́ ꞌdịjó ĩꞌdi be Bẹ̃tị̃ Sẹ̃mẹ́sị̃ gá ꞌdĩ Yụ́dã gá.

\VS{12}Ãsĩkárĩ Ịsịrayị́lị̃ drị̂ ndẽ kí dó ãsĩkárĩ Yụ́dã drị̂ kí rá, ãsĩkárĩ ãlu ãlu apá kí dó sĩ pírí ĩꞌbadrị́ lị́cọ́ gá.

\VS{13}Úpí Ịsịrayị́lị̃ drị́ Yẽhõwásĩ rụ dó úpí Yụ́dã drị́ Ãmãzíyã Yẽhõwásĩ ngọ́pị Ãhãzíyã ꞌi umvelépi áyị́pị rĩ ꞌi Bẹ̃tị̃ Sẹ̃mẹ́sị̃ gá ꞌdãá. ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, Yẽhõwásĩ mụ dó Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ gâlé ãzíla andi dó bõrõ sĩ táwụ̃nị̃ Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ drị̂ ꞌbã andre cejó wókõ kẹ̃jị́ tị Ịfụrayị́mụ̃ drị̂ gâlé ru cajó kpere Kẹ̃jị́tị Kónã gá rĩ gá, ãzo la cajó ãni rú mítã túrú ị̃rị̃ ꞌdĩpí.

\VS{14}Yẽhõwásĩ ꞌdụ dó ãko ĩꞌdiní ịsụ́lé jó
{\ND{Úpí}} drị̂ agá ꞌdãá gólũdĩ kí sílĩvã abe, ãzíla ãko ꞌbãlé jó lị́cọ́ úpí drị̂ agá ꞌdãá sĩ ãko kí tãmbajó rĩ agá rĩ kí abe pírí. ꞌDụ vâ ꞌbá ãngũ Yụ́dã drị̂ agá ꞌdãá rĩ kí ĩndĩ trũ gõjó ĩꞌba abe Sãmãríyã gá.


\par }{\PP \VS{15}Ị́jọ́ pírí ru idélépi sáwã Yẽhõwásĩ ꞌbã ũpĩ najó rĩ sĩ rĩ kí, ãzị́ ĩꞌdiní ngalé rĩ, ãꞌdị́ ĩꞌdiní ꞌdịlé úpí Yụ́dã drị́ Ãmãzíyã be rĩ kí abe, úsĩ kí pírí bụ́kụ̃ sĩ ãwí ũpi Ịsịrayị́lị̃ drị̂ ꞌbadrị̂ kí sĩjó rĩ gá cí.

\VS{16}Yẽhõwásĩ la dó mụ drãlé ꞌbo, îsị̃ dó ĩꞌdi ãngũ sĩ ũpi Ịsịrayị́lị̃ drị̂ kí ị̃sị̃jó rĩ gá.


\par }{\SH Úpí Yụ́dã drị́ Ãmãzíyã ꞌbã drãjó rĩ
\par }
{\PP \VS{17}Úpí Yụ́dã drị́ Ãmãzíyã Yõwásĩ ngọ́pị uꞌá ídri rú ílí mụdrị́ drị̃ tõwú ꞌdĩ úpí Ịsịrayị́lị̃ drị́ Yẽhõwásĩ ꞌbã drãjó ꞌbo rĩ ꞌbã vúlégá.

\VS{18}Ị́jọ́ pírí ru idélépi sáwã Yẽhõwásĩ ꞌbã ũpĩ najó rĩ sĩ rĩ kí úsĩ kí bụ́kụ̃ sĩ ãwí ũpi Ịsịrayị́lị̃ drị̂ ꞌbadrị̂ kí sĩjó rĩ kí agá cí.

\VS{19}ꞌBá ãzí Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ gá la itú kí ándrá tí ị́jọ́ sĩ lẽjó úpí Ãmãzíyã ꞌdịjó rá, ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ apá ándrá dó sĩ táwụ̃nị̃ Lãkísĩ gá, úpẽ dó sĩ ꞌbá ãzí kí tị sĩ Ãmãzíyã vú bĩjó kpere lé ãzíla ꞌdị kí dó sĩ ĩꞌdi rá.

\VS{20}Ûja ándrá dó sĩ ĩꞌdĩ ꞌbã ãvũ vúlé Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ gá fãrásĩ sĩ ãzíla îsị̃ ĩꞌdi ãngũ sĩ ꞌbá kí ị̃sị̃jó táwụ̃nị̃ ãmbógó Dãwụ́dị̃ drị̂ gá.

\VS{21}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, ꞌbá Yụ́dã drị̂ kí pírí ꞌdụ kí dó ngọ́pị̃ Ãzãríyã sáwã ꞌdã sĩ ílí trũ mụdrị́ drị̃ ázíyá rĩ ꞌbãlé úpí ru átẹ́pị̃ Ãmãzíyã ꞌbã kẹ̃jị́ gá.

\VS{22}Ãzãríyã sị dó táwụ̃nị̃ Ĩlátĩ drị̂ ꞌi úꞌdí ru ãzíla uja dó ĩꞌdi Yụ́dã pálé gá ũgũgõ, Ãmãzíyã ꞌbã drãjó ꞌbo rĩ ꞌbã vúlé gá.


\par }{\SH Yẽrõbũwámũ ị̃rị̃ rĩ ꞌbã ũpĩ najó Ịsịrayị́lị̃ gá rĩ
\par }
{\PP \VS{23}Ílí mụdrị́ drị̃ tõwú úpí Yụ́dã drị́ Ãmãzíyã Yõwásĩ ngọ́pị ꞌbã ũpĩ najó rĩ sĩ, Yẽrõbũwámũ Yẽhõwásĩ ngọ́pị ándrá adrulépi úpí Ịsịrayị́lị̃ drị̂ rú rĩ iꞌdó dó ũpĩ nalé Sãmãríyã gá. Na dó ũpĩ ílí kãlị́ sụ drị̃ ãlu.

\VS{24}Yẽrõbũwámũ ị̃rị̃ rĩ ri ándrá ị́jọ́ ũnzí ngalé
{\ND{Úpí}} ꞌbã drị̃lẹ́ gá. Aꞌbe ándrá ị́jọ́ ũnzí úpí Yẽrõbũwámũ Nẽbátĩ ngọ́pị ꞌbã ngalé ĩꞌdi ꞌbã ándrá sĩ ꞌbá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ kí drị̃ cejó ị́jọ́ ũnzí gá rĩ kí ku.

\VS{25}Úpí Yẽrõbũwámũ apá lõkókõrí Ịsịrayị́lị̃ drị́ ándrá palé rá rĩ kí vúlé angájó táwụ̃nị̃ ãmbógó Hãmátĩ drị̂ ꞌbã wókõ ụ́rụ́ rĩ gá cajó kpere mĩrĩ Ãꞌị́ ru rĩ ꞌbã wókõ ándrá rĩ gá
{\ND{Úpí}}, Ãdróŋá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ ꞌbã ándrá ãzị́táŋá la fẽjó ãtíꞌbó ĩꞌdi drị́ Yónã Ãmĩtáyĩ ngọ́pị ándrá nábị̃ rú táwụ̃nị̃ Gãtũ-héfã ꞌbã wókõ ándrá rĩ rụ̂ sĩ rĩ áni,

\VS{26}ãꞌdusĩku
{\ND{Úpí}} ndre ándrá ũcõgõ ꞌbá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ ꞌbadrị̂ kí rá. ꞌBá ãtiꞌbo rú rĩ ri kí drị̃cịlé ꞌbá drị̃lẹ́ mgbọ rĩ kí abe, ꞌbá ãzí kí ãzãkolépi la ándrá dó sĩ ꞌdáyụ.

\VS{27}Wó
{\ND{Úpí}} ꞌbã ándrá azịjó la ícó sụ́rụ́ Ịsịrayị́lị̃ drị̂ fẽlé ị̃lị̃kị̃lé ũnókú drị̃ gá ꞌdâ pírí ku rĩ sĩ, ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ, ayú dó sĩ úpí Yẽrõbũwámũ ị̃rị̃ Yẽhõwásĩ ngọ́pị ꞌi sụ́rụ́ Ịsịrayị́lị̃ drị̂ pajó.

\VS{28}Ị́jọ́ pírí ru idélépi sáwã Yẽhõwásĩ ꞌbã ũpĩ najó rĩ agá rĩ kí, ũkpõ ĩꞌdi drị̂ ꞌi, ãꞌdị́ ĩꞌdĩ ꞌbã ꞌdịlé rĩ kí, gẹ̃rị̃ ĩꞌdi ꞌbã ándrá sĩ táwụ̃nị̃ Dãmãsị̃kị́yã drị́ táwụ̃nị̃ Hãmátĩ be ándrá adrulépi Yụ́dã ꞌbã pálé gá rĩ kí apájó sĩ adrujó Yụ́dã ꞌbã pálé gá Ịsịrayị́lị̃ be rĩ kí abe pírí úsĩ kí bụ́kụ̃ sĩ ãwí ũpi Ịsịrayị́lị̃ drị̂ ꞌbadrị̂ kí sĩjó rĩ agá cí.

\VS{29}Úpí Yẽrõbũwámũ ị̃rị̃ rĩ la dó mụ drãlé ꞌbo, îsị̃ dó ĩꞌdi Sãmãríyã gá ãngũ sĩ ũpi Ịsịrayị́lị̃ drị̂ kí ị̃sị̃jó rĩ gá. Ngọ́pị̃ Zãkãríyã acá dó sĩ ĩꞌdi ꞌbã kẹ̃jị́ gá úpí ru nĩ.




\par }\Chap{15}{\SH Ãzãríyã ꞌbã ũpĩ najó Yụ́dã gá rĩ
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ílí kãlị́ ị̃rị̃ drị̃ ázị̂rị̃jó úpí Ịsịrayị́lị̃ drị́ Yẽrõbũwámũ ꞌbã ũpĩ najó rĩ sĩ, Ãzãríyã\FTNT{*}{{\FR 15:1 }{\FR{15:1
}}{\FT{Ála ándrá vâ Ãzãríyã ꞌi umve Ụ̃zị́yã ꞌi.}}} Ãmãzíyã ngọ́pị úpí Yụ́dã drị̂ iꞌdó dó ũpĩ nalé.

\VS{2}Iꞌdó ándrá ũpĩ nalé ꞌdĩ sĩ ílí la mụdrị́ drị̃ ázíyá, na ũpĩ Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ gá ílí kãlị́ tõwú drị̃ ị̃rị̃. Ãndrẽ ꞌbã rụ́ ándrá Yẽkõlíyã ꞌi, ꞌbá angálépi Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ gá la.

\VS{3}Ãzãríyã nga ándrá ị́jọ́ múké rĩ kí
{\ND{Úpí}} ꞌbã drị̃lẹ́ gá cécé átẹ́pị̃ Ãmãzíyã ꞌbã ngalé rĩ áni.

\VS{4}Wó andi ándrá ãngũ sĩ ãdroŋa ĩnzõ rú rĩ kí ị̃nzị̃jó rĩ kí gẹ̃rị̃ sĩ ku ãzíla ꞌbá ri kí mụlé ídétáŋá ivélé ivé ivê rĩ kí idéŋá abe ãzíla lũbánĩ ivéŋá trũ drị̃ gá.

\VS{5}Ãdróŋá fẽ dó úpí Ãzãríyã ní drị̃rịma ãyánĩ ãrí ꞌbã ꞌbá najó rĩ sĩ kpere ĩꞌdi drã agá. Ri ándrá dó sĩ uꞌálé jó sịlé áꞌdụ̂sĩ ꞌbá ãzí ꞌbã sĩ adrujó ꞌdáyụ la agá. Úpí Ãzãríyã ꞌbã ngọ́pị Yótãmũ acá ándrá dó sĩ ãmbógó ru lị́cọ́ úpídrị̂ agá ꞌdãá nĩ, ri dó sĩ ꞌbá ãngũ Yụ́dã drị̂ agá rĩ kí drị̃ celé nĩ.

\VS{6}Ị́jọ́ pírí ru idélépi sáwã Ãzãríyã ꞌbã ũpĩ najó rĩ sĩ rĩ kí úsĩ kí bụ́kụ̃ ãwí drị́ ũpi Ịsịrayị́lị̃ drị̂ ꞌbã kí ngalé rĩ kí sĩjó rĩ gá cí.

\VS{7}Ãzãríyã la dó mụ drãlé ꞌbo, îsị̃ dó ĩꞌdi ãngũ sĩ ũpi kí ị̃sị̃jó táwụ̃nị̃ Dãwụ́dị̃ drị̂ agá, ngọ́pị Yótãmũ acá dó sĩ ĩꞌdi ꞌbã kẹ̃jị́ gá úpí ru nĩ.


\par }{\SH Zẽkãríyã ꞌbã ũpĩ najó Ịsịrayị́lị̃ gá rĩ
\par }
{\PP \VS{8}Ílí kãlị́ na drĩ ãrõ Ãzãríyã ꞌbã ũpĩ najó Yụ́dã gá rĩ sĩ, Zẽkãríyã Yẽrõbũwámũ ị̃rị̃ rĩ ꞌbã ngọ́pị acá dó úpí ru Ịsịrayị́lị̃ gá. Na dó sĩ ũpĩ Sãmãríyã gá ĩmbá ázíyá.

\VS{9}Zẽkãríyã ri ándrá ị́jọ́ ũnzí ngalé
{\ND{Úpí}} ꞌbã drị̃lẹ́ gá. Aꞌbe ándrá ị́jọ́ ũnzĩ úpí Yẽrõbũwámũ Nẽbátĩ ngọ́pị ꞌbã ngalé ĩꞌdi ꞌbã ándrá sĩ ꞌbá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ kí drị̃ cejó ị́jọ́ ũnzí gá rĩ kí gẹ̃rị̃ sĩ ku.

\VS{10}Yãbẹ́sị̃ ngọ́pị Sãlụ́mụ̃ itú ándrá ị́jọ́ sĩ Zẽkãríyã ꞌdịjó rá, ꞌdị dó sĩ ĩꞌdi ꞌbá kí drị̃ gâsĩ Ị̃bụ̃lẹ̃yámụ̃ gá ꞌdãá ãzíla acá dó sĩ Zẽkãríyã ꞌbã kẹ̃jị́ gá úpí ru nĩ.

\VS{11}Ị́jọ́ pírí úpí Zẽkãríyã ꞌbã ngalé rĩ kí úsĩ kí bụ́kụ̃ sĩ ãwí ũpi Ịsịrayị́lị̃ drị̂ ꞌbadrị̂ kí sĩjó rĩ agá cí.

\VS{12}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ, ị́jọ́
{\ND{Úpí}} ꞌbã ándrá azịlé Yẹ́hụ̃ ní, “Ãnzị mídrị̂ kí mụ ũpĩ nalé Ịsịrayị́lị̃ gá ꞌdâ cajó áꞌbị́ anzị sụ rĩ gá rĩ,” idé dó ru ĩꞌdi ꞌbã kẹ̃jị́ gá rá.


\par }{\SH Sãlụ́mụ̃ ꞌbã ũpĩ najó Ịsịrayị́lị̃ gá rĩ
\par }
{\PP \VS{13}Ílí kãlị́ na drị̃ úrômĩ úpí Ụ̃zị́yã\FTNT{†}{{\FR 15:13 }{\FR{15:13
}}{\FT{Ála ándrá vâ Ụ̃zị́yã ꞌi umve Ãzãríyã ꞌi.
}}} Yụ́dã drị̂ ꞌbã ũpĩ najó rĩ sĩ, Sãlụ́mụ̃ Yãbẹ́sị̃ ngọ́pị acá dó úpí Ịsịrayị́lị̃ drị̂ rú nĩ. Na lú ũpĩ Sãmãríyã gá ĩmbá ãlu.

\VS{14}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, Gádĩ ngọ́pị Mẽnãhémũ angá Tị̃rị́zã gá rĩ si mụ Sãmãríyã gá, ꞌdị úpí Sãlụ́mụ̃ Yãbẹ́sị̃ ngọ́pị Sãmãríyã gá ꞌdãá rá, acá dó sĩ ĩꞌdi kẹ̃jị́ gá úpí ru nĩ.

\VS{15}Ị́jọ́ pírí ru ngalépi sáwã Sãlụ́mụ̃ ꞌbã ũpĩ najó rĩ gá rĩ sĩ rĩ kí, ị́jọ́ ĩꞌdi ꞌbã sĩ úpí Zẽkãríyã ꞌdịjó rĩ be úsĩ kí bụ́kụ̃ sĩ ãwí ũpi Ịsịrayị́lị̃ drị̂ ꞌbadrị̂ kí sĩjó rĩ gá cí.

\VS{16}Sáwã ꞌdã sĩ Mẽnãhémũ andi dó táwụ̃nị̃ Tĩfísã drị̂ ꞌbá ala gá rĩ kí abe ãzíla ãngũ andre la gá ꞌdãá rĩ kí trũ pírí rá kpere táwụ̃nị̃ Tị̃rị́zã drị̂gá, ãꞌdusĩku ꞌbá táwụ̃nị̃ Tị̃rị́zã drị̂ agá ꞌdãá rĩ gã kí ándrá ĩꞌdi fẽlé Mẽnãhémũ drị́ úmgbé. Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ ụꞌdị́ dó ꞌbá ala gá ꞌdãá rĩ kí pírí rá ãzíla asi dó sĩ ũkú ꞌa trũ rĩ kí ꞌbã ꞌa kí pírí mgbọ rú.


\par }{\SH Mẽnãhémũ ꞌbã acájó úpí Ịsịrayị́lị̃ drị̂ rú rĩ
\par }
{\PP \VS{17}Ílí kãlị́ na drị̃ úrômĩ úpí Ãzãríyã ꞌbã ũpĩ najó Yụ́dã gá rĩ sĩ, Gádĩ ngọ́pị Mãnásẽ acá dó úpí ru Ịsịrayị́lị̃ gá nĩ. Na ũpĩ Sãmãríyã gá ílí mụdrị́.

\VS{18}Mẽnãhémũ nga ándrá ị́jọ́ ũnzí
{\ND{Úpí}} ꞌbã drị̃lẹ́ gá, aꞌbe ándrá ị́jọ́ ũnzĩ úpí Yẽrõbũwámũ Nẽbátĩ ngọ́pị ꞌbã ngalé ĩꞌdi ꞌbã ándrá sĩ ꞌbá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ kí drị̃ cejó ị́jọ́ ũnzí gá rĩ kí ku.

\VS{19}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, úpí Ãsírĩyã drị́ Púlũ amụ́ ándrá ãꞌdị́ ꞌdịjó ꞌbá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ kí abe. Úpí Mẽnãhémũ fẽ dó sĩ úpí Púlũ ní sílĩvã kí tánĩ kãlị́na drị̃ sụ sĩ ĩꞌdiní ũkpó fẽjó sĩ adrujó úpí Ịsịrayị́lị̃ drị̂ rú ị̃dị́-ị̃dị́.

\VS{20}Mẽnãhémũ fẽ dó ãzị́táŋá ꞌbá ãlu ãlu málĩ trũ Ịsịrayị́lị̃ gá ꞌdãá rĩ ꞌbaní séndẽ ífí-ífí sílĩvã rú rĩ fẽjó kãlị́ tõwú kãlị́ tõwú fẽlé úpí Ãsírĩyã drị̂ní. Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ úpí Ãsírĩyã drị̂ gõ dó sĩ ãngũ ĩꞌdidrị̂ gâlé vúlé.

\VS{21}Ị́jọ́ pírí ru ngalépi sáwã Mẽnãhémũ ꞌbã adrujó úpí ru rĩ sĩ rĩ kí úsĩ kí bụ́kụ̃ sĩ ãwí ũpi Ịsịrayị́lị̃ drị̂ ꞌbadrị̂ kí sĩjó rĩ agá cí.

\VS{22}Mẽnãhémũ la dó mụ drãlé ꞌbo, ngọ́pị Pẽkãhíyã acá dó ĩꞌdĩ ꞌbã kẹ̃jị́ gá úpí ru nĩ.


\par }{\SH Pẽkãhíyã ꞌbã acájó úpí Ịsịrayị́lị̃ drị̂ rú rĩ
\par }
{\PP \VS{23}Ílí kãlị́ tõwú úpí Yụ́dã drị́ Ãzãríyã ꞌbã ũpĩ najó rĩ sĩ, Mẽnãhémũ ngọ́pị Pẽkãhíyã acá dó úpí Ịsịrayị́lị̃ drị̂ rú nĩ. Na ũpĩ Sãmãríyã gá ílí ị̃rị̃.

\VS{24}Pẽkãhíyã nga ándrá ị́jọ́ ũnzí
{\ND{Úpí}} ꞌbã drị̃lẹ́ gá, aꞌbe ándrá ị́jọ́ ũnzí úpí Yẽrõbũwámũ Nẽbátĩ ngọ́pị ꞌbã ngalé ĩꞌdi ꞌbã ándrá sĩ ꞌbá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ kí drị̃ cejó ị́jọ́ ũnzí gá rĩ kí ku.

\VS{25}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, ãmbógó umvelé Pékã Rẽmãlíyã ngọ́pị ãsĩkárĩ úpí Pẽkãhíyã drị̂ kí agá la itú kí ándrá ị́jọ́ ꞌbá ãzí kãlị́ tõwú angálépi ãngũ Gị̃lẹ́dị̃ drị̂ gá la kí abe, ꞌdị kí dó sĩ Pẽkãhíyã ꞌi rá.

\VS{26}Ị́jọ́ pírí ru ngalépi sáwã Pẽkãhíyã ꞌbã adrujó úpí ru rĩ sĩ rĩ kí ị́jọ́ pírí ĩꞌdiní idélé rĩ kí abe, índre, úsĩ kí bụ́kụ̃ sĩ ãwí ũpi Ịsịrayị́lị̃ drị̂ ꞌbadrị̂ kí sĩjó rĩ agá cí.


\par }{\SH Pékã ꞌbã ũpĩ najó Ịsịrayẹ́lị̃ gá rĩ
\par }
{\PP \VS{27}Ílí kãlị́ tõwú drị̃ ị̃rị̃ úpí Yụ́dã drị́ Ãzãríyã ꞌbã ũpĩ najó rĩ sĩ, Rẽmãlíyã ngọ́pị Pékã ãcá dó úpí Ịsịrayị́lị̃ drị̂ rú nĩ. Na dó ũpĩ Sãmãríyã gá ílí kãlị́ ị̃rị̃.

\VS{28}Pékã nga ándrá ị́jọ́ ũnzí
{\ND{Úpí}} ꞌbã drị̃lẹ́ gá, aꞌbe ándrá ị́jọ́ ũnzí úpí Yẽrõbũwámũ Nẽbátĩ ngọ́pị ꞌbã ngalé ĩꞌdi ꞌbã ándrá sĩ ꞌbá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ kí drị̃ cejó ị́jọ́ ũnzí gá rĩ kí ku.


\par }{\PP \VS{29}Sáwã Pékã ꞌbã adrujó úpí Ịsịrayị́lị̃ drị̂ rú rĩ sĩ, úpí Ãsírĩyã drị́ Tĩgĩlátĩ-Pĩlésã amụ́, pa táwụ̃nị̃ Ị̃jọ́nị̃ ꞌi, Ãbẹ̃lị̃-bẹ́tị̃ ꞌi, Mãákã ꞌi, Yãnówã ꞌi, Kẹ̃dẹ́sị̃ ꞌi, Hãzọ́rị̃ ꞌi, Gĩlẽyádĩ ꞌi, Gãlị́lị̃ ꞌi ãzíla ãngũ Nãfũtálĩ drị̂ kí pírí rá. ꞌDụ ꞌbá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ kí agụlé ãtíꞌbó ru Ãsírĩyã gá.

\VS{30}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, Hõséyã Élã ngọ́pị itú ị́jọ́ Rẽmãlíyã ngọ́pị úpí Pékã ꞌbã ụrụꞌbá gá, ꞌdị dó sĩ ĩꞌdi rá. Hõséyã acá dó sĩ úpí ru Ịsịrayị́lị̃ gá ílí kãlị́ ị̃rị̃jó Ụ̃zị́yã ngọ́pị Yótãmũ ꞌbã adrujó úpí ru Yụ́dã gá rĩ sĩ.

\VS{31}Ị́jọ́ pírí ru ngalépi sáwã Pékã ꞌbã adrujó úpí ru rĩ sĩ rĩ kí ị́jọ́ pírí ĩꞌdiní idélé rĩ kí abe, índre, úsĩ kí bụ́kụ̃ sĩ ãwí ũpi Ịsịrayị́lị̃ drị̂ ꞌbadrị̂ kí kí sĩjó rĩ agá cí.


\par }{\SH Yõtámũ ꞌbã ũpĩ najó Yụ́dã gá rĩ
\par }
{\PP \VS{32}Ílí ị̃rị̃jó Rẽmãlíyã ngọ́pị Pékã ꞌbã ũpĩ najó Ịsịrayị́lị̃ gá rĩ sĩ, Ụ̃zị́yã ngọ́pị Yõtámũ acá dó úpí Yụ́dã drị̂ rú nĩ.

\VS{33}Ĩꞌdi acá úpí ru ꞌdĩ, ꞌdĩ sĩ ílí la dó kãlị́ ị̃rị̃ drị̃ tõwú. Na dó ũpĩ Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ gá ílí mụdrị́ drị̃ ázíyá. Ãndrẽ ándrá Yẹ̃rụ́sã Zãdókĩ ĩzẹ́pị ꞌi.

\VS{34}Nga ándrá ị́jọ́
{\ND{Úpí}} ꞌbã drị̃lẹ́ gá múké cécé átẹ́pị̃ Ụ̃zị́yã ꞌbã ngalé rĩ áni.

\VS{35}Wó andi ándrá ãngũ ụrụgá sĩ ãdroŋa ĩnzõ rú rĩ kí ị̃nzị̃jó rĩ kí gẹ̃rị̃ sĩ ku. ꞌBá ri kí ándrá ídétáŋá kí idélé ãzíla lũbánĩ ivélé ãngũ ụrụgá rĩ kí agá ꞌdãá. Yõtámũ sị ándrá kẹ̃jị́tị Jó sĩ
{\ND{Úpî}} ị̃nzị̃jó rĩ gá ụ́rụ́lé rĩ nĩ.

\VS{36}Ị́jọ́ pírí ru ngalépi sáwã Yótãmũ ꞌbã adrujó úpí ru rĩ sĩ rĩ kí ị́jọ́ pírí ĩꞌdiní idélé rĩ kí abe, úsĩ kí bụ́kụ̃ sĩ ãwí ũpi Yụ́dã drị̂ ꞌbadrị̂ kí sĩjó rĩ agá cí.

\VS{37}Sáwã ꞌdã kí agá,
{\ND{Úpí}} iꞌdó úpí Sírĩyã drị́ Rẹ̃zị́nị̃ kí tị pẽlé Rẽmãlíyã ngọ́pị Pékã be sĩ ãꞌdị́ ꞌdịjó ꞌbá Yụ́dã drị̂ kí abe.

\VS{38}Yõtámũ drã dó sĩ rá, ãzíla îsị̃ ĩꞌdi ãngũ sĩ ꞌbá kí ị̃sị̃jó rĩ gá táwụ̃nị̃ ãmbógó Dãwụ́dị̃ drị̂ gá. Ngọ́pị̃ Ãházị̃ acá dó ĩꞌdĩ kẹ̃jị́ gá úpí ru nĩ.




\par }\Chap{16}{\SH Úpí Ãházị̃ ꞌbã ũpĩ najó Yụ́dã gá rĩ
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ílí mụdrị́ drị̃ ázị̂rị̃jó úpí Pékã Rẽmãlíyã ngọ́pị ꞌbã ándrá ũpĩ najó Ịsịrayị́lị̃ gá rĩ sĩ, úpí Ãházị̃ Yótãmũ ngọ́pị iꞌdó dó ũpĩ nalé Yụ́dã gá.

\VS{2}Úpí Ãházị̃ iꞌdó dó ũpĩ nalé ꞌdĩ sĩ ílí la kãlị́ ị̃rị̃, na ũpĩ Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ gá ílí mụdrị́ drị̃ ázíyá, nga ándrá ị́jọ́ kí áyị́pị̃ Dãwụ́dị̃ ꞌbã ngalé
{\ND{Úpí}} ꞌbã drị̃lẹ́ gá rĩ áni ku.

\VS{3}Wó ri ándrá ị́jọ́ ũnzíkãnã ũpi Ịsịrayị́lị̃ drị̂ ꞌbã kí ngalé rĩ kí vú ũbĩlé, átã ivé ándrá vâ ĩꞌdi ꞌbã ngọ́pị̃ ꞌi ídétáŋá rũ ãcí sĩ. André ándrá ị́jọ́ ũnzíríkãnã ꞌdĩ sụ́rụ́
{\ND{Úpí}} ꞌbã ándrá drolé ꞌbá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ kí drị̃lẹ́ gá rá rĩ ꞌba drị́.

\VS{4}Ri ándrá ídétáŋá kí idélé ãzíla ãko ãjị́ ngụ̃lépi vĩrĩ rĩ kí ivélé ãngũ ụrụgá sĩ ãdroŋa ĩnzõ rú rĩ kí ị̃nzị̃jó rĩ kí agá, ꞌbé kí sị́ gâsĩ ãzíla ife kị̃dị̃ rĩ kí ị̃ndụ́ gâsĩ pírí.


\par }{\PP \VS{5}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, úpí Sírĩyã drị́ Rẹ̃zị́nị̃ kí úpí Ịsịrayị́lị̃ drị́ Pékã Rẽmãlíyã ngọ́pị be ko kí dó drị̃ sĩ mụjó ãꞌdị́ ꞌdịjó ꞌbá Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ gá rĩ kí abe, ce kí úpí Ãházị̃ rá wó ndẽ kí ĩꞌdi ku.

\VS{6}Sáwã ꞌdã sĩ, úpí Ãrámũ drị́ Rẹ̃zị́nị̃ apá dó táwụ̃nị̃ Ĩlátĩ ꞌi angájó ꞌbá Yụ́dã drị̂ ꞌbadrị́ rĩ sĩ rá, acá dó sĩ úpí Ãrámũ drị̂ ꞌbã pálé gá. ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, ꞌbá Ídõmũ drị̂ gõ kí dó Ĩlátĩ gá vúlé, kí drĩ kpere ãndrũ ꞌdãá cí.

\VS{7}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ úpí Ãházị̃ pẽ ándrá dó sĩ ụ̃pịgọŋa kí tị úpí Ãsírĩyã drị́ Tĩgĩlátĩ-Pĩlésã rụ́, jọ, “Ma mî ãtíꞌbó ãzíla mî ngọ́pị. Mí amụ́ áma palé úpí Sírĩyã drị̂ kí drị́gá úpí Ịsịrayị́lị̃ drị̂ be, amụ́ kí ãꞌdị́ ꞌdịlé má be.”

\VS{8}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, úpí Ãházị̃ ꞌdụ sílĩvã ãzíla gólũdĩ ĩꞌdiní ándrá ịsụ́lé jó sĩ
{\ND{Úpî}} ị̃nzị̃jó rĩ agá rĩ kí ãzíla jó sĩ ãko kí tãmbajó lị́cọ́ úpí drị̂ agá rĩ kí abe fẽlé úpí Ãsírĩyã drị̂ní fẽtáŋá ru.

\VS{9}Úpí Ãsírĩyã drị́ Tĩgĩlátĩ-Pĩlésã la mụ ụ́ꞌdụ́kọ́ ꞌdã ịsụ́lé ꞌbo, gbõgbõ mụ kí dó ãsĩkárĩ ĩꞌdi drị̂ kí abe Sírĩyã gá. Pa dó táwụ̃nị̃ ãmbógó Dãmãsị̃kị́yã drị̂ rá, ꞌdụ dó ꞌbá uꞌálépi Dãmãsị̃kị́yã gá ꞌdãá rĩ kí agụlé táwụ̃nị̃ Kírĩ gá ãzíla ꞌdị dó úpí Rẹ̃zị́nị̃ rá.

\VS{10}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, úpí Ãházị̃ mụ dó Dãmãsị̃kị́yã gá sĩ drị̃ fụjó úpí Ãsírĩyã drị́ Tĩgĩlátĩ-Pĩlésã be. Ndre ãlĩtárĩ Dãmãsị̃kị́yã gá ꞌdãá rĩ, gbã íꞌdá la ãzíla pũlánĩ ĩꞌdidrị́ pírí rĩ be fẽlé átáló Ụ̃rị́yã ní sĩ ãzíla sịjó cécé ꞌdã ꞌbã áni.

\VS{11}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ, átáló Ụ̃rị́yã sị dô sĩ ãlĩtárĩ ꞌdã ꞌi cécé úpí Ãházị̃ ꞌbã ándrá pũlánĩ la ãfẽjó ĩꞌdiní Dãmãsị̃kị́yã gâlé rĩ áni, de ándrá ãzị́ sĩ ãlĩtárĩ ꞌdã sịjó rĩ ịsụ́ ꞌdĩ sĩ úpí Ãházị̃ ãgõ drĩ Dãmãsị̃kị́yã gâlé rĩ sĩ ku rú.

\VS{12}Úpí Ãházị̃ la dó mụ ãgõlé Dãmãsị̃kị́yã gâlé rĩ sĩ ꞌbo, mụ dó ãlĩtárĩ ndrelé. ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, se dó ru ãlĩtárĩ andre gá ãnirú sĩ ídétáŋá idéjó.

\VS{13}Idé dó ídétáŋá ivélé ivê rĩ ꞌi, fẽ dó ãwãꞌdĩfô ãkónã sĩ rĩ ꞌi, ãwãꞌdĩfô ãko mvụlé mvụ-mvụ̃ rĩ sĩ rĩ ꞌi ãzíla ũyã dó ãrí idétáŋá ru tị icíma drị̂ ãlĩtárĩ ụrụꞌbá gá.

\VS{14}Ãlĩtárĩ idélé bũrônzĩ sĩ ꞌbãlé ndú
{\ND{Úpí}} nî rĩ ándrá drĩdríŋĩ ãlĩtárĩ úꞌdí rĩ ꞌba drị̂gá Jó sĩ
{\ND{Úpí}} ị̃nzị̃jó rĩ be, ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ úpí Ãházị̃ uja dó sĩ ĩꞌdi ãlĩtárĩ ĩꞌdidrị́ úꞌdí rĩ ꞌbã wókõ ụ́rụ́ rĩ gá.

\VS{15}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, úpí Ãházị̃ fẽ dó ãzị́táŋá átáló Ụ̃rị́yã ní, jọ, “Ãlĩtárĩ ãmbógó ꞌdĩ drị̃ gá mí ivé idétáŋá ivélé ivé ivê ụ̃ꞌbụ́tị ãlu ãlu sĩ rĩ kí, idétáŋá ãkónã fẽtáŋá ru ivélé ivê-ivê ĩndró ãlu ãlu sĩ rĩ kí, idétáŋá ivélé ivê úpí drị̂ kí idétáŋá sĩ ãkónã fẽtáŋá ru ivélé ivê-ivê ĩndró sĩ úpí drị̂ kí, idétáŋá ivélé ivê ꞌbá pírí Ịsịrayị́lị̃ drị̂ ꞌbã kí fẽlé rĩ kí, idétáŋá ãko mvụlé mvụ-mvụ̃ rĩ kí abe. Mí ũsũ ãnãkpá fẽtáŋá ru ivélé ivê-ivê rĩ ꞌbã ãrí kí ãlĩtárĩ ꞌdĩ drị̃ gá ãnãkpá pírí ídétáŋá ru rĩ ꞌbã ãrí abe. Wó ãlĩtárĩ idélé bũrônzĩ sĩ rĩ ma ĩꞌdi ayú sĩ Ãdróŋá zịjó sĩ mání ị́jọ́ kí lũjó.”

\VS{16}Ụ̃rị́yã nga dó ị́jọ́ ꞌdĩ kí pírí cécé úpí Ãházị̃ ꞌbã azịlé ĩꞌdi ní rĩ áni.


\par }{\PP \VS{17}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, úpí Ãházị̃ unze dó ãko sĩ ãlĩtárĩ idélé bũrônzĩ sĩ rĩ ị̃ndụ́ ꞌbãjó rĩ ꞌbã ãzí kí rá, nze vâ báfũ ãmbógó idélé bũrônzĩ sĩ umvelé mĩrĩ ꞌi rĩ mọ́nị̃gọ́ idélé bũrônzĩ sĩ rĩ kí drị̃ gá rĩ sĩ rá, ịsị́ dó ãlĩtárĩ ꞌbãlé ãngũ sũlé írã sĩ rĩ drị̃ gá.

\VS{18}ꞌDã ꞌbã ũngúkú úpí Ãházị̃ fẽ dó ãzị́táŋá índríkã ándrá idélé gẹ̃rị̃ ũpi ꞌbã kí sĩ fijó jó
{\ND{Úpî}} ị̃nzị̃jó rĩ agâlé Sãbátũ sĩ rĩ nzujó rá ãzíla gẹ̃rị̃ ũpi Yụ́dã drị̂ ꞌbaní fijó jó sĩ
{\ND{Úpî}} ị̃nzị̃jó rĩ agâlé rĩ atrịjó cí. Idé ị́jọ́ ꞌdĩ íni la sĩ ãyĩkõ fẽjó úpí Ãsírĩyã drị̂ ní.

\VS{19}Ị́jọ́ pírí úpí Ãházị̃ ꞌbã ngalé rĩ kí úsĩ kí bụ́kụ̃ sĩ ãzị́ ũpi Yụ́dã drị̂ ꞌbã kí ngalé rĩ kí sĩjó rĩ gá cí.

\VS{20}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ, úpí Ãházị̃ drã dó cécé áyị́pịka ꞌbã kí ándrá drãjó rĩ áni, îsị̃ dó ĩꞌdi táwụ̃nị̃ ãmbógó áyị́pị Dãwụ́dị̃ drị̂ gá, ngọ́pị̃ Hẽzẽkíyã acá dó úpí ru ĩꞌdi ꞌbã kẹ̃jị́ gá nĩ.




\par }\Chap{17}{\SH Hõséyã ꞌbã ũpĩ najó Ịsịrayị́lị̃ gá rĩ
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ílí mụdrị́ drị̃ ị̃rị̃jó úpí Yụ́dã drị́ Ãházị̃ ꞌbã ũpĩ najó rĩ sĩ, Hõséyã Élã ꞌbã ngọ́pị acá dó úpí ru Ịsịrayị́lị̃ gá nĩ. Na ándrá dó sĩ ũpĩ Sãmãríyã gá ꞌdãá ílí úrômĩ.

\VS{2}Hõséyã nga ándrá ị́jọ́ ũnzí kí
{\ND{Úpí}} ꞌbã drị̃lẹ́ gá. Wó ị́jọ́ ũnzí ĩꞌdi ꞌbã ngalé rĩ ca ándrá ị́jọ́ ũnzí ũpi Ịsịrayị́lị̃ drị́ drị̃drị̃ rĩ ꞌbaní ngalé rĩ áni ku.


\par }{\PP \VS{3}Úpí Ãsírĩyã drị́ Sãlĩmãnésã amụ́ ándrá ãꞌdị́ ꞌdịlé Hõséyã be, ndẽ Hõséyã rá, ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ ûŋmĩ dó ꞌbá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ kí mụ̃sọ́rọ̃ ãmbógó ꞌbelé ílí ãlu ãlu sĩ rĩ ꞌbelé sụ́rụ́ Ãsírĩyã drị̂ní.

\VS{4}Wó ílí ãzí sĩ úpí Hõséyã gã dó mụ̃sọ́rọ̃ ꞌbelé ílí ãlu ãlu sĩ rĩ ꞌbelé úmgbé, uja tị icílé úpí Mị̃sị́rị̃ drị́ Sộ be, aꞌị́ ĩꞌdi sĩ ĩꞌdiní ãtị̃táŋá fẽjó sĩ ãfũjó Ãsírĩyã pálé gá rá. Úpí Ãsírĩyã drị̂ la mụ ị́jọ́ Hõséyã ꞌbã kí sĩ tị icíjó Sộ ꞌbe ꞌdĩ arelé ꞌbo, rụ dó Hõséyã ꞌi ꞌbãlé mãbụ́sụ̃ gá.

\VS{5}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, ãsĩkárĩ úpí Ãsírĩyã drị̂ ĩmũlũ kí dó ãngũ ꞌdã pírí, amụ́ kí dó táwụ̃nị̃ ãmbógó Sãmãríyã drị̂ gá ãzíla ce kí dó ĩꞌdi trộkị́lịrị ílí na.


\par }{\SH Ũpĩ Ịsịrayị́lị̃ drị̂ ꞌbã aꞌdéjó rĩ
\par }
{\PP \VS{6}Ílí úrômĩ úpí Hõséyã ꞌbã ũpĩ najó rĩ sĩ, úpí Ãsírĩyã drị̂ ꞌdụ dó táwụ̃nị̃ ãmbógó Sãmãríyã drị̂ rá, ꞌdụ dó ꞌbá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ kí agụlé Ãsírĩyã gá ãtíꞌbó ru. ꞌBã dó ĩꞌbã ãzí rĩ kí rilé ãngũ umvelé Hálã rĩ gá, ꞌbã ãzí rĩ kí mĩrĩ Hãbọ́rị̃ ꞌbã tị gá ãngũ Gõzánĩ drị̂ gá ãzíla ꞌbã ãzí rĩ kí táwụ̃nị̃ ãmbogo ãmbogo Médẽsĩ drị̂ kí agá.


\par }{\PP \VS{7}Ị́jọ́ ꞌdĩ idé kí ándrá ru íni la ꞌbá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ ꞌbã kí ị́jọ́ ũnzí ngajó
{\ND{Úpí}}, Ãdróŋá ĩꞌbadrị́ ándrá kí anzélépi ãngũ Mị̃sị́rị̃ drị̂ gâlé úpí Mị̃sị́rị̃ drị́ Fãráwũ ꞌbã drị́gá rĩ ụrụꞌbá gá rĩ sĩ. Ri kí ándrá ãdroŋa ĩnzõ rú rĩ kí ị̃nzị̃lé

\VS{8}ãzíla ri kí ị́jọ́ ũnzí Sụ́rụ́ ándrá
{\ND{Úpí}} ꞌbã drolé ꞌbá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ kí drị̃lẹ́ gá rá rĩ ꞌbã kí ngalé rĩ kí ngalé ị́jọ́ ũnzí ũpi Ịsịrayị́lị̃ drị̂ ꞌbã kí ándrá iꞌdólé ngalé ãngũ Ịsịrayị́lị̃ drị̂ gá rĩ kí abe.

\VS{9}ꞌBá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ ri kí ị́jọ́ ũnzí ngalé
{\ND{Úpí}}, Ãdróŋá ĩꞌbadrị̂ ụrụꞌbá gá ũní ũní ru. Sị kí ãngũ ụrụgá sĩ ãdroŋa ĩnzõ rú rĩ kí ị̃nzị̃jó rĩ kí táwụ̃nị̃ ĩꞌbadrị̂ kí agá pírí iꞌdójó jó ụrụgá sĩ ãngũ undréjó rĩ gá kpere táwũnĩ ãmbógó andre celé cí rĩ gá.

\VS{10}Ũꞌbã kí ándrá írã ị̃nzị̃lé ị̃nzị̃ ri kí ife ị́dị́ŋá ãdróŋá ũkú ru umvelé Ãsérã rĩ drị̂ kí abe ꞌbé ãlu ãlu kí drị̃ gâsĩ pírí ãzíla ife índríkã trũ kị̃dị̃ rĩ kí ị̃ndụ́ gâsĩ pírí.

\VS{11}Ãngũ ãlu ãlu ụrụgá ĩꞌbaní sịlé sĩ ãdroŋa ĩnzõ rú rĩ kí ị̃nzị̃jó rĩ kí agâsĩ pírí ri kí lũbánĩ ivélé cécé sụ́rụ́ ãzí
{\ND{Úpí}} ꞌbã ándrá drolé ãngũ Ịsịrayị́lị̃ drị̂gá rá rĩ ꞌbã kí ándrá ivélé rĩ áni. Ị́jọ́ ũnzíkãnã ĩꞌbaní idélé rĩ fẽ kí ándrá
{\ND{Úpí}} ꞌbã adrã angá ĩꞌbaní ũnzí.

\VS{12}Ri kí ãdroŋa ĩnzõ rú
{\ND{Úpí}} ꞌbã ándrá jọlé ꞌbã ị̃nzị̃ kí jõ kí ku rĩ kí ị̃nzị̃lé.

\VS{13}{\ND{Úpí}} ri ándrá ꞌbá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ kí bị́lẹ́ ị̃ndụ́ lilé ꞌbá Yụ́dã drị̂ kí abe Nãbịya pírí ꞌba rụ̂sĩ ãzíla ꞌbá pírí ị́jọ́ ụndrị́lépi rĩ ꞌba rụ̂sĩ, jọ ándrá ĩꞌbaní, “Ĩmi aꞌbe ị́jọ́ ũnzí ĩminí ngalé rĩ, ĩmi ũbĩ ãzị́táŋá mádrị̂ kí vú ị́jọ́ mání azịlé rĩ kí abe cécé mání ándrá ãzị́táŋá la fẽjó pírí ĩmĩ áyị́pịka ꞌbaní vú ũbĩlé ãzíla mání fẽlé ĩminí ãtiꞌbo mádrị̂ ꞌba rụ̂sĩ nãbịya kí abe rĩ áni.”


\par }{\PP \VS{14}Wó ꞌbá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ are kí ándrá ị́jọ́ mání jọlé ĩꞌbaní rĩ kí ku, imbe la mba kí ándrá cécé ĩꞌbã áyị́pịka ándrá ásí ꞌbãlépi
{\ND{Úpí}}, Ãdróŋá ĩꞌbadrị̂ drị̃ gá ku rĩ ꞌbadrị̂ áni.

\VS{15}Gã kí ándrá ãzị́táŋá ĩꞌdidrị̂ kí tị icíma ĩꞌdi ꞌbã ándrá icílé ĩꞌbã áyị́pịka kí abe rĩ kí ãzíla bị́lẹ́ ị̃ndụ́ lima ĩꞌdi ꞌbã ándrá sĩ kí bị́lẹ́ ị̃ndụ́ lijó rĩ kí abe pírí úmgbé. Ri kí ándrá ãdroŋa ãzị̂ kóru rĩ kí vú adrolé áyụ, ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ kí ãmgbã rĩ acá kí ándrá dó vâ sĩ ãzị́ kóru. Bĩ kí ándrá ícétáŋá sụ́rụ́ kí andre gá rĩ ꞌbadrị̂ kí áyụ
{\ND{Úpí}} drĩ táni ándrá ĩꞌbaní ãzị́táŋá fẽ jọjọ́ la, “Ĩmi idé jõ ị́jọ́ kí cécé sụ́rụ́ ĩmi andre gá ꞌdĩ ꞌbã kí idélé rĩ áni ku,” rá tí. Wó mụ kí drị̃ gá ị́jọ́
{\ND{Úpí}} ꞌbã ándrá jọlé ꞌbã nga kí kí ku rĩ kí ngaŋá trũ.

\VS{16}ꞌBá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ gã kí ándrá ãzị́táŋá
{\ND{Úpí}}, Ãdróŋá ĩꞌbadrị̂ ꞌbã ándrá fẽlé ĩꞌbaní ri kí pírí úmgbé, idé kí ándrá ĩꞌbaní ãdroŋa indrélépi cécé kãjóŋá áni la kí aya sĩ ị̃rị̃. Idé kí vâ ị́dị́ŋá ãdróŋá ũkú ru umvelé Ãsérã rĩ ĩndĩ. Ri kí drị̃ sulé vụ̃rụ́ lẽlẽgó ꞌbụ̃gá rĩ ꞌbaní ãzíla ri kí vâ ãdróŋá ĩnzõ rú Bãálĩ ị̃nzị̃lé.

\VS{17}Ivé kí ándrá anzị ĩꞌbadrị̂ kí izonzi ĩꞌbadrị̂ kí abe ãcí sĩ ídétáŋá ru. Ri kí ãndrị́kẹ ndrịlé, ị́jọ́ ũjõgõ drị̂ kí ngalé ãzíla fẽ kí ándrá ru ásị́ pírí sĩ ị́jọ́ ũnzí ngajó
{\ND{Úpí}} ꞌbã drị̃lẹ́ gá. Ị́jọ́ ꞌdĩ inga ándrá dó sĩ ũmbã
{\ND{Úpí}} drị̂ rá.

\VS{18}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ,
{\ND{Úpí}} acá ándrá dó ꞌbá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ ꞌbaní ũmbã ãmbógó la sĩ ãzíla dro ándrá dó sĩ kí ĩꞌdi ꞌbã drị̃lẹ́ gá rĩ sĩ rá. Aꞌbe ándrá lú sụ́rụ́ Yụ́dã drị̂ áyụ.

\VS{19}Átã ꞌbá Yụ́dã drị̂ mba kí ándrá vâ ãzị́táŋá
{\ND{Úpí}}, Ãdróŋá ĩꞌbadrị̂ drị̂ kí tã kụ. Ri kí ị́jọ́ ũnzí ꞌbá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ ꞌbã kí ándrá iꞌdólé ngalé rĩ kí ngalé áyụ.

\VS{20}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ,
{\ND{Úpí}} gã ándrá dó sĩ ꞌbá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ kí ꞌbá Yụ́dã drị̂ kí abe pírí úmgbé, fẽ ándrá ĩꞌbaní drị̃rịma ãzíla fẽ kí mẹ́rọ́ꞌbá kí drị́lẹ́ gá kpere kí ị̃lị̃kị̃ agá pírí.


\par }{\PP \VS{21}{\ND{Úpí}} la ándrá mụ ꞌbá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ kí anzélé ũpĩ Dãwụ́dị̃ drị̂ agá rĩ sĩ ãmvé ꞌbo, ꞌbá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ uja kí dó Yẽrõbũwámũ Nẽbátĩ ngọ́pị ꞌbãlé úpí ĩꞌba drị̂ rú. ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, úpí Yẽrõbũwámũ ce dó ꞌbá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ kí drị̃ ũnzí, aꞌbe kí ándrá dó sĩ ị́jọ́
{\ND{Úpî}} ị̃nzị̃jó rĩ cã ãzíla fẽ dó kí ĩzátã ãmbógó la ngalé.

\VS{22}ꞌBá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ ĩbĩ kí ándrá ru ị́jọ́ ũnzí pírí Yẽrõbũwámũ ꞌbã ngalé rĩ kí agá, aꞌbe kí ándrá kí ku,

\VS{23}kpere
{\ND{Úpí}} ꞌbã kí we agá ĩꞌdi ꞌbã drị̃lẹ́ gá rĩ sĩ cécé ĩꞌdi ꞌbã ándrá kí bị́lẹ́ ị̃ndụ́ lijó ãtiꞌbo ĩꞌdi drị́ Nãbịya kí tị gâsĩ rĩ áni. Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ, úꞌdụ ándrá dó sĩ ꞌbá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ kí ãngũ ĩꞌba drị̂ agá ꞌdãá rĩ sĩ rá, acá kí dó sĩ ãtíꞌbó ru ãngũ Ãsírĩyã drị̂ gá kpere ãndrũ.


\par }{\SH ꞌBá ãmị́yọ́ŋá ru rĩ ri kí ãngũ Ịsịrayị́lị̃ drị̂gá
\par }
{\PP \VS{24}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, úpí Ãsírĩyã drị̂ ají dó ꞌbá ãmị́yọ́ŋá ru rĩ kí angájó Bãbụ̃lọ́nị̃ gá, Kútã gá, Ávã gá, Hãmátĩ gá ãzíla Sẽfãrĩvãyímũ gá sĩ kí irijó táwụ̃nị̃ ãmbogo Sãmãríyã drị̂ kí agá ꞌbá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ kí kẹ̃jị́ gá. ꞌDụ kí dó ãngũ Sãmãríyã drị̂ rá, ri kí dó sĩ uꞌálé táwụ̃nị̃ la ãmbógó rĩ kí agá.

\VS{25}Sáwã ꞌbá ãmị́yọ́ŋá ru ꞌdĩ ꞌbaní ándrá rijó ꞌdãá drị̃drị̃ rĩ gá, ị̃nzị̃ kí ándrá
{\ND{Úpî}} ku, ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ,
{\ND{Úpí}} ãpẽ ándrá dó sĩ kẹ̃mị̃ kí tị kí drĩdríŋĩ gá, kẹ̃mị̃ ꞌdã ucí kí ándrá dó sĩ kí ꞌbã ãzí rĩ kí rá.

\VS{26}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ, ꞌbá ụ́ꞌdụ́kọ́ tị ujílépi la lũ dó úpí Ãsírĩyã drị̂ní, “ꞌBá ándrá míní ajílé irilé táwụ̃nị̃ ãmbógó Sãmãríyã drị̂ kí agá rĩ nị̃ kí ị́jọ́ Ãdróŋá sụ́rụ́ ꞌdã drị̂ ꞌbã lẽlé ꞌbã nga kí kí rĩ kí ku, ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ, ãpẽ dó sĩ kẹ̃mị̃ kí tị kí drĩdríŋĩ gá. Kí dó sĩ ꞌbá ꞌdã kí ucí ĩꞌbaní ị́jọ́ Ãdróŋá ꞌbã lẽlé ꞌbã nga kí kí rĩ kí nị̃jó ku rĩ sĩ.”


\par }{\PP \VS{27}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ, úpí Ãsírĩyã drị̂ fẽ dó ãzị́táŋá, jọ, “Lẽ ĩmi agụ átáló ándrá ĩminí arụ́lé ãtíꞌbó ru rĩ kí ꞌbã ãzí ãlu Sãmãríyã gâlé vúlé, ꞌbã mụ dó uꞌálé ꞌdãá, ꞌbã imbá dó sĩ ꞌbá ꞌdã kí ị́jọ́ Ãdróŋá ãngũ ꞌdãgá rĩ drị̂ ꞌbã lẽlé ꞌbã nga kí kî rĩ kí sĩ.”

\VS{28}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ ûja dó átáló ándrá arụ́lé ãtíꞌbó ru Sãmãríyã gâlé rĩ kí ꞌbã ãzí ãlu la vúlé, mụ dó sĩ uꞌálé Bẹ̃tẹ́lị̃ gá. Imbá dó sĩ ꞌbá amụ́lépi ãngũ Sãmãríyã drị̂gá úꞌdí ꞌdã kí gbíyã sĩ
{\ND{Úpí}} ị̃nzị̃jó rĩ sĩ.


\par }{\PP \VS{29}Wó átáló ꞌdãní táni ꞌbá ꞌdĩ kí imbájó rá tí, sụ́rụ́ ãlu ãlu idé ĩꞌdiní íꞌdá ãdróŋá ĩꞌdidrị̂ drị̂ ꞌi, ꞌbã kí ãdróŋá ĩnzõ rú ĩꞌbaní idélé ꞌdã kí jõkõ sịlé ãngũ ụrụgá ꞌbá Sãmãríyã gá rĩ ꞌbaní ándrá idélé rĩ kí agá. Sụ́rụ́ ãlu ãlu ꞌbã ãdróŋá ĩꞌdidrị̂ táwụ̃nị̃ ãmbógó ĩꞌdiní ándrá uꞌájó rĩ gá.

\VS{30}ꞌBá Bãbụ̃lọ́nị̃ gá rĩ idé kí ándrá ĩꞌbaní ãdróŋá Sụ̃kọ́tị̃ Bẹ̃nọ́tị̃ ꞌi, ꞌbá angálépi Kútã gá rĩ idé kí ĩꞌbaní ãdróŋá Nẹ̃rị̃gálị̃ ꞌi ãzíla ꞌbá angálépi Hãmátĩ gá rĩ idé kí ĩꞌbaní ãdróŋá Ásĩmã ꞌi,

\VS{31}ꞌbá Ávã gá rĩ idé kí ándrá ĩꞌbaní ãdróŋá Nị̃bázị̃ kí Tãrĩtákĩ be. ꞌBá Sẽfãrĩvãyímũ gá rĩ ivé kí ándrá anzị ĩꞌbadrị̂ kí ãcí sĩ ídétáŋá ru ãdroŋa ãngũ Sẽfãrĩvãyímũ drị́ Ãdrãmẹ̃lẹ́kị̃ ꞌbaní Ãnãmẹ̃lẹ́kị̃ be.

\VS{32}ꞌBá ꞌdĩ ꞌbaní ándrá táni
{\ND{Úpî}} ị̃nzị̃ agá rá tí, ũpẽ kí vâ ꞌbá ãzí kí kí drĩdríŋĩ gá ãtalo rú jõkõ ꞌdĩ kí agá sĩ ãzị́ ngajó ãngũ ụrụgá ĩꞌbã kí sịlé rĩ kí agá sĩ ãdroŋa ndúndú rĩ kí ị̃nzị̃jó.

\VS{33}Kí
{\ND{Úpí}} ị̃nzị̃ rá, wó ri kí vâ ãdroŋa ãzí ĩꞌbã kí idélé kí drị́ sĩ rĩ kí ị̃nzị̃lé cécé lãꞌbĩ ꞌbá sụ́rụ́ ándrá sĩ kí ajíjó rĩ kí agâlé rĩ ꞌbã kí idélé rĩ áni.


\par }{\PP \VS{34}Kpere úꞌdîꞌda kí drĩ átã ĩꞌbã lãꞌbĩ ídu ꞌdã kí vú ũbĩ. Ị̃nzị̃ kí
{\ND{Úpî}} ku jõku ũbĩ kí vâ ị́jọ́ ĩꞌdi ꞌbã azịlé rĩ kí jõku, ãzị́táŋá
{\ND{Úpí}} ꞌbã fẽlé Yãkóꞌbõ ĩꞌdi ꞌbã rụ́ ꞌdalé Ịsịrayị́lị̃ rĩ ꞌbã anzị ꞌbaní rĩ kí vú ku.

\VS{35}{\ND{Úpí}} icí ándrá dó sĩ tị icíma ꞌbá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ kí abe, fẽ dó ĩꞌbaní ãzị́táŋá jọ, “Ĩmi ị̃nzị̃ jõ ãdroŋa ãzí ndúndú ꞌdĩ kí ku, jõku ĩmi ãvụ̃ kí drị̃lẹ́ gá sĩ ĩꞌbaní ãzị́ ngajó jõku anzị ĩmidrị̂ kí ụlị́jó ídétáŋá ru ĩꞌbaní ku.

\VS{36}Wó lẽ ĩmi ị̃nzị̃ lú
{\ND{Úpí}} ándrá ĩmi anzélépi angájó ãngũ Mị̃sị́rị̃ drị̂ agâlé tálí ãmbógó rĩ kí sĩ ãzíla ũkpõ ãmbógó rĩ kí sĩ rĩ áyụ. Lẽ ĩmi ãvụ̃ lú ị̃nzị̃táŋá sĩ ĩꞌdi drị̃lẹ́ gá ãzíla ĩmi idé ídétáŋá ĩꞌdiní áꞌdụ̂sĩ.

\VS{37}Lẽ ụ́ꞌdụ́ pírí sĩ ĩmi adru múké múké sĩ ị́jọ́ ĩꞌdi ꞌbã azịlé ãzíla ãzị́táŋá ĩꞌdi ꞌbã ꞌbãlé rĩ kí tãmbajó. Lẽ ĩmi ị̃nzị̃ jõ ãdroŋa ãzí ndú la kí ku.

\VS{38}Lẽ ĩmi ãvĩ jõ ị́jọ́ tị icíma mání icílé ĩmi abe rĩ drị̃ gá ku ãzíla lẽ ĩmi ị̃nzị̃ jõ ãdroŋa ãzí ndú la kí ku.

\VS{39}Wó rá la ĩmi ị̃nzị̃
{\ND{Úpí}} Ãdróŋá ĩmidrị̂ áꞌdụ̂sĩ, ãꞌdusĩku ĩꞌdi lú ꞌbá icólépi ĩmi palépi mẹ́rọ́ꞌbá ĩmidrị̂ kí drị́gá rá rĩ ꞌi.”


\par }{\PP \VS{40}Wó ꞌbá ándrá amụ́lépi uꞌálépi Ịsịrayị́lị̃ gá ꞌdĩ are kí ị́jọ́ ku, rá la ĩbĩ kí ándrá ru ị́jọ́ ĩꞌbã ãni ídu rĩ kí idéŋá gá.

\VS{41}ꞌBá ꞌdĩ ꞌbaní táni
{\ND{Úpí}} ị̃nzị̃ agá rá tí, ri kí vâ ãdroŋa ĩꞌbã kí idélé drị́ sĩ rĩ kí ị̃nzị̃lé ĩndĩ. Kpere ãndrũ ũri ãfũlépi kí ụrụꞌbá gá rĩ kí ãdroŋa idélé drị́ sĩ rĩ kí ị̃nzị̃ cécé ĩꞌbã áyị́pịka ꞌbã kí ándrá idélé rĩ áni.




\par }\Chap{18}{\SH Hẽzẽkíyã ꞌbã ũpĩ najó Yụ́dã gá rĩ
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ílí najó Hõséyã Élã ngọ́pị ꞌbã ándrá ũpĩ najó Ịsịrayị́lị̃ gá rĩ sĩ, Hẽzẽkíyã Ãházị̃ ngọ́pị acá dó úpí Yụ́dã drị̂ rú nĩ.

\VS{2}Hẽzẽkíyã la iꞌdó ũpĩ nalé ꞌdĩ ílí la dó ꞌdĩ sĩ kãlị́ ị̃rị̃ drị̃ tõwú. Na ũpĩ Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ gá ílí kãlị́ ị̃rị̃ drị̃ úrômĩ. Ãndrẽ ándrá Zãkãríyã ị̃zẹ́pị Ãbíyã ꞌi.

\VS{3}Nga ándrá ị́jọ́ pírí múké rĩ kí
{\ND{Úpí}} ꞌbã drị̃lẹ́ gá cécé áyị́pị̃ Dãwụ́dị̃ ꞌbã ándrá ngalé rĩ áni.

\VS{4}Andi ándrá ãngũ ụrụgá sĩ ãdroŋa ĩnzõ rú rĩ kí ị̃nzị̃jó rĩ kí rá, aco ándrá ị́dị́ŋá idélé írã sĩ rĩ kí rá ãzíla aga ándrá íꞌdá ãdróŋá ũkú ru umvelé Ãsérã rĩ ãni idélé gólũdĩ sĩ rĩ kí vũ gá. Aco ị̃nị̃ íꞌdá Mụ́sã ꞌbã ándrá idélé bũrônzĩ sĩ umvelé Nẹ̃hụ̃sị̃tánị̃, ꞌbá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ ꞌbã kí sĩ ãko ãjị́ ngụ̃lépi vĩrĩ rĩ kí ivéjó sáwã ꞌdã gá ĩꞌdiní ị̃nzị̃táŋá ru rĩ kpékpé.

\VS{5}Hẽzẽkíyã ꞌbã ándrá ásị́
{\ND{Úpí}}, Ãdróŋá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ drị̃ gá rá, ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ úpí ãzí ũpi Yụ́dã drị̂ kí agá ĩꞌdi áni la ándrá dó sĩ ꞌdáyụ, átã táni ũpi ĩꞌdi drị̃lẹ́ gá rĩ kí agá jõku ũpi ĩꞌdi vúlé gá rĩ kí agá.

\VS{6}Ĩbĩ ándrá ru ị́jọ́
{\ND{Úpí}} ꞌbã ándrá azịlé rĩ kí agá ãzíla aꞌbe ándrá ị́jọ́ sĩ ĩꞌdi vú bĩjó rĩ ku. Mba ãzị́táŋá
{\ND{Úpí}} drị́ ĩꞌdi ꞌbã ándrá ị́jọ́ la azịjó Mụ́sã ꞌbã tị gâsĩ rĩ kí tã pírí rá.

\VS{7}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ
{\ND{Úpí}} ri ándrá dó sĩ adrulé Hẽzẽkíyã be. Ãngũ ndúndú ĩꞌdiní ándrá mụjó rĩ kí agá, Hẽzẽkíyã ri adrulé drị̃lẹ́ba ru. Mvu ándrá úpí Ãsírĩyã drị̂ rụ́ rĩ sĩ rá ãzíla gã ándrá ãzị́ ngalé ĩꞌdi pálé gá úmgbé.

\VS{8}Ndẽ ándrá ꞌbá Fị̃lị̃sị̃tị́nị̃ drị̂ kí ãꞌdị́ sĩ rá ãzíla ra ãko ĩꞌbadrị̂ kí angájó tọ̃rọ́mẹ́ wereŋá rĩ kí agá cajó táwụ̃nị̃ ãmbógó rĩ agá ãzíla ndẽ ándrá ꞌbá táwụ̃nị̃ Gázã drị̂ agá rĩ kí ala gá ĩndĩ ꞌbá ãngũ ĩꞌdi ꞌbã andre gá lõkókõrí gá rĩ kí abe.

\VS{9}Ílí sụjó Hẽzẽkíyã ꞌbã ándrá ũpĩ najó rĩ sĩ, Hõséyã Élã ngọ́pị na dó ũpĩ Ịsịrayị́lị̃ gá ílí ázị̂rị̃, úpí Ãsírĩyã drị́ Sãlĩmãnésã amụ́ andrá ãsĩkárĩ ĩꞌdidrị̂ kí abe sĩ ãꞌdị́ ꞌdịjó ꞌbá Ịsịrayị́lị̃ drị́ táwụ̃nị̃ ãmbógó Sãmãríyã drị̂ agá rĩ kí abe ãzíla ce dó sĩ táwụ̃nị̃ ãmbógó Sãmãríyã drị̂ cí.

\VS{10}Ílí kí mụ alịlé na ꞌbo úndẽ dó ꞌbá Ịsịrayị́lị̃ drị́ táwụ̃nị̃ ãmbógó Sãmãríyã drị̂ agá rĩ kí rá, ꞌdĩ sĩ Hẽzẽkíyã na dó ũpĩ Yụ́dã gá ílí ázíyá ãzíla Hõséyã dó ꞌdĩ sĩ ũpĩ gá Ịsịrayị́lị̃ gá ílí úrômĩ.

\VS{11}Úpí Ãsírĩyã drị̂ ꞌdụ ándrá ꞌbá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ kí agụlé pírí mãbụ́sụ̃ gá Ãsírĩyã gá ãzíla fẽ kí uꞌálé Hãláhĩ gá, Hãbọ́rị̃ gá ꞌdĩ Gõzánĩ gá ãzíla táwụ̃nị̃ ãmbógó Mẹ̃dị́yã gá.

\VS{12}Ị́jọ́ ꞌdĩ idé ándrá ru íni la ꞌbá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ ꞌbã kí ándrá gãjó
{\ND{Úpí}}, Ãdróŋá ĩꞌbadrị̂ tị arejó úmgbé, ĩꞌbaní ándrá tị icíma ĩꞌdi ꞌbã icílé ĩꞌba abe ãzíla ãzị́táŋá ándrá
{\ND{Úpí}} ꞌbã fẽlé ãtíꞌbó ĩꞌdidrị́ Mụ́sã rụ̂sĩ rĩ kí gãjó pírí úmgbé rĩ sĩ.


\par }{\SH Sẽnãkẽríbũ ꞌbã ãꞌdị́ ꞌdịjó Yụ́dã be rĩ
\par }
{\PP \VS{13}Ílí mụdrị́ drị̃ sụjó úpí Hẽzẽkíyã ꞌbã ándrá adrujó ũpĩ gá rĩ sĩ, úpí Ãsírĩyã drị́ Sẽnãkẽríbũ amụ́ ándrá ãꞌdị́ gá ꞌbá Yụ́dã drị̂ ꞌba rụ́, ꞌdụ ándrá dó sĩ táwụ̃nị̃ Yụ́dã drị́ andre celé bõrõ ũkpó sĩ rĩ kí pírí rá la táwụ̃nị̃ ãmbógó Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ drị̂ ꞌi.

\VS{14}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ, úpí Yụ́dã drị́ Hẽzẽkíyã pẽ dó ụ́ꞌdụ́kọ́ tị úpí Ãsírĩyã drị̂ ní táwụ̃nị̃ Lãkísĩ gâlé jọ, “Ánga ị́jọ́ ũnzí rá, mí aꞌbe ãꞌdị́ ꞌdịŋá má be rĩ cã, ma dó ị́jọ́ míní lẽlé má idé rĩ ũfẽ rá.” Úpí Ãsírĩyã drị̂ umvi úpí Yụ́dã drị́ Hẽzẽkíyã ní ꞌbã ũfẽ sílĩvã kị́lọ̃ 10,000 ãzíla gólũdĩ kị́lọ̃ 1,000.

\VS{15}Úpí Hẽzẽkíyã fẽ ándrá dó sĩ ĩꞌdiní sílĩvã jó
{\ND{Úpí}} drị̂ agá rĩ kí sílĩvã ĩrá lị́cọ́ úpí drị̂ agá rĩ kí abe pírí.

\VS{16}Sáwã ꞌdã sĩ Hẽzẽkíyã ụwị́ dó gólũdĩ kẹ̃jị́ tị sĩ fijó jó
{\ND{Úpí}} drị̂ agâlé rĩ ꞌbã fụ̃rẹ́mụ̃ ụrụꞌbá gá rĩ kí pírí, gólũdĩ sĩ ị́dị́ŋá ịꞌdịlé ĩꞌdidrị́ lị́cọ́ agá rĩ kí ụrụꞌbá asejó rĩ kí abe fẽlé úpí Ãsírĩyã drị́ Sẽnãkẽríbũ drị́ ĩndĩ.

\VS{17}Wó úpí Ãsírĩyã drị̂ pẽ ándrá dó sĩ ãsĩkárĩ ũꞌbí kí tị ãsĩkárĩ ãmbogo na ãꞌdị́ gá ũkpó la kí abe angájó Lãkísĩ gá rĩ sĩ mụjó ãꞌdị́ ꞌdịjó Hẽzẽkíyã be Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ gá. Kí mụ calé Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ gá ꞌbo, ãsĩkárĩ ãmbogo utu kí dó pá gẹ̃rị̃ tị gá ꞌdãá ãnirú dũkánĩ ꞌbá bõngó ũjĩlépi rĩ ꞌba drị̂ kí andre gá gẹ̃rị̃ sĩ mụjó ị̃yị́ galé drị́ sĩ rĩ ꞌbã wókõ ụ́rụ́ rĩ gâlé ru.

\VS{18}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, pẽ kí dó ãsĩkárĩ ãmbogo Ãsírĩyã gá la kí tị sĩ mụjó úpí Hẽzẽkíyã ꞌi umvejó, wó Hẽzẽkíyã uja dó ãsĩkárĩ ãmbogo na la kí tị pẽlé sĩ ị́jọ́ jọjó ĩꞌba abe. Ãsĩkárĩ ãmbogo ándrá tị pẽlé rĩ kí; Ĩlĩyãkímũ Hĩlĩkíyã ngọ́pị ándrá ãmbógó lị́cọ́ úpí drị̂ agá rĩ ꞌi, Sẽbínã ándrá kãránĩ rú rĩ ꞌi ãzíla Ásãfũ ngọ́pị Yówã ándrá ãwí úpí drị̂ kí ũsĩlé rĩ ꞌi.


\par }{\PP \VS{19}Ãmbógó ãzí ãlu Ãsĩkárĩ Ãsírĩyã drị̂ kí agá la jọ, “Ĩjọ Hẽzẽkíyã ní úpí ũkpõ trũ Ãsírĩyã drị̂ jọ, ‘Ãꞌdu ị́jọ́ fẽ úpí Hẽzẽkíyã ꞌbã ásị́ ní mbajó ũkpó ru nĩ yã?’

\VS{20}Mí ũrã ị́jọ́ míní jọlé tị sĩ áꞌdụ̂sĩ rĩ la ãlị̃gọ̃ ãzíla ũkpó sĩ ãꞌdị́ ꞌdịjó rĩ ndẽ rá yã? ꞌBá ãzí míní ũrãlé kí amụ́ ími ãzã kolé ãsĩkárĩ kí sĩ sĩ ãsĩkárĩ Ãsírĩyã drị̂ kí drị̃ tẽjó ãꞌdị́ sĩ rá la kí cí yã?

\VS{21}Índre, ánị̃ rá íꞌbã ími ásị́ ãsĩkárĩ Mị̃sị́rị̃ drị̂ kí drị̃ gá, wó ĩꞌdi adru cécé míní ími ãtị̃jó ũzú sĩ túré ru rĩ áni, icó nũlé rá ãzíla ĩꞌdi ími drị́ sõ rá, úpí Mị̃sị́rị̃ drị̂ la bãsĩ ꞌbá pírí ásị́ tị̃lépi ĩꞌdi drị̃ gá rĩ kí ũsõ ꞌdĩ ꞌbã áni.

\VS{22}Wó ĩdrĩ táni jọ la mání, ‘Ãꞌbã ásị́ ãmadrị̂
{\ND{Úpí}}, Ãdróŋá ãmadrị̂ ꞌbã drị̃ gá,’ wó úpí Hẽzẽkíyã ĩꞌdi ándrá ꞌbãsĩ vâ ꞌbá Ãdróŋá ꞌdĩ uꞌdálépi rĩ ꞌi. Andi ándrá vâ ãlĩtárĩ sịlé ãngũ ụrụgá rĩ kí agá sĩ ãdroŋa ĩnzõ rú rĩ kí ị̃nzị̃jó rĩ kí rá ãzíla ꞌbã ándrá ãzị́táŋá ꞌbá Yụ́dã drị̂ ꞌbaní pírí lú sĩ Ãdróŋá ị̃nzị̃jó ãlĩtárĩ Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ gá rĩ agá.

\VS{23}Ĩmi amụ́, ĩmi icí tị úpí Ãsírĩyã drị̂ be, ĩdrĩ ãsĩkárĩ ãzí ụ̃cẹ̃lépi fãrásĩ sĩ la kí ịsụ́ ãsĩkárĩ ĩmidrị̂ kí agá ꞌdãá 2,000 rá, ma ĩminí fãrásĩ kí fẽ kí kãlãfe sĩ rá.

\VS{24}Ãsĩkárĩ la mî ãni wereŋá ꞌdĩ kí sĩ, mí icó ị́jọ́ ũrãlé sĩ ãꞌdị́ ꞌdịjó átã ãsĩkárĩ mádrị́ tị ãlu ãsĩkárĩ ãmbógó ãlu la ꞌbã drị̃ celé nĩ la kí abe ku átã úpí Mị̃sị́rị̃ drị̂ drĩ táni míní gárĩ ãꞌdị́ drị̂ kí fẽ ãsĩkárĩ cẹ̃lépi fãrásĩ sĩ rĩ kí abe rá tí.

\VS{25}Ĩminí ũrãjó la rĩ sĩ, ãma amụ́ ãngũ ĩmidrị̂ gbẹjó ãzíla ị̃lị̃kị̃jó
{\ND{Úpí}} ꞌbã tị kóru yã?
{\ND{Úpí}} ꞌbã ãmgbã rĩ jọ ãmaní, ‘Ĩmụ ãzíla ĩmi ị̃lị̃kị̃ Sụ́rụ́ ꞌdã rá rĩ gá nĩ.’ ”


\par }{\PP \VS{26}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, Ĩlĩyãkímũ Hĩlĩkíyã ngọ́pị ꞌi, Sẽbínã ꞌi ãzíla Yówã ꞌi jọ kí dó ãmbógó angálépi Ãsírĩyã gá rĩ ní, “Ãmbógó, íjọ ãmaní ị́jọ́ tị Ãrãmáyĩkĩ drị́ ãma ꞌbá were ꞌdĩ ꞌbã kí icólé vãlé nĩ rĩ sĩ, íjọ ãmaní ị́jọ́ Ĩbũrãníyã tị sĩ ku, ꞌbá pírí kí mụ ị́jọ́ ꞌdĩ arelé ĩndĩ ku rá.”

\VS{27}Wó ãmbógó Ãsírĩyã rú rĩ umvi ĩꞌbaní, “Ãmbógó mádrị̂ lẽ ꞌbá pírí Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ gá ꞌdâ rĩ ꞌba are kí ị́jọ́ ꞌdĩ rá adru ĩmi lú are la ĩmi ꞌi áꞌdụ̂sĩ la ku. Ãmbógó lẽ ꞌbá pírí ꞌbã nị̃ kí rá ĩdrĩ tị icí ãma abe ku, ãma mụ táwụ̃nị̃ ãmbógó ꞌdĩ andilé rá. Ãbị́rị́ la mụ ꞌbá kí fụlé ãzíla ị̃yị́vị́ la mụ kí ndẽlé, kí dó sĩ ru ĩzẽ na ãzíla ru údré mvụ.”


\par }{\PP \VS{28}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, ꞌbá ãmbógó Sẽnãkẽríbũ ꞌbã tị ãpẽlé rĩ nga ụrụgá ãzíla iꞌdó dó uzálé Ĩbũrãníyã tị sĩ, “Ĩmi are drĩ ị́jọ́ úpí sụ́rụ́ Ãsírĩyã drị̂ ꞌbã jọlé ĩminí ꞌdĩ ꞌi!

\VS{29}Jọ íni, lẽ úpí Hẽzẽkíyã ꞌbã ulé jõ ĩmi ku. Icó ĩmi palé úpí Ãsírĩyã drị̂ drị́ gá rĩ sĩ ku.

\VS{30}Lẽ Hẽzẽkíyã ꞌbã ulé jõ ĩmidrị̃ sĩ jọjó la
{\ND{Úpí}} la ꞌbã mụ ĩmi palé úpí Ãsírĩyã drị̂ ꞌbã drị́ gá rĩ sĩ rá la ku.

\VS{31}Ĩmi are jõ Hẽzẽkíyã tị ku, úpí Ãsírĩyã drị̂ jọ, ‘Ĩmi ãfũ táwụ̃nị̃ agâlé rĩ sĩ ãmvé, ãzíla ĩmi idé tị icíma ásị́ ị̃gbẹ̃ drị̂ má be. Ma dó sĩ fẽ la ꞌbá ãlu ãlu la dó sĩ ife ífí zãbíbũ drị́ ãzíla úlúgó ife drị́ ãfũlépi ĩꞌdidrị́ ámvụ́ agá rĩ kí na ãzíla ĩmi dó sĩ mụ ị̃yị́ mvụlé ị̃yị́ ĩmi ãmgbã rĩ ꞌbaní galé nĩ rĩ kí agá.

\VS{32}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, ma dó amụ́ ĩmi ꞌdụlé agụlé ãngũ ĩmidrị́ ꞌdĩ áni la gá, ãngũ ãná trũ, wáyĩnĩ trũ, ãngũ íná trũ, zãbíbũ trũ, ãngũ mị̃zẹ̃yị́tụ̃ ife trũ ãzíla ãnụ́ trũ la gá. Ĩpẽ ĩminí ídri áyụ, ĩpẽ jõ ĩminí drã ku. Ĩmi are jõ ị́jọ́ Hẽzẽkíyã ꞌbã sĩ ĩmi uléjó ĩꞌdi ꞌbãsĩ jọjó la, “{\ND{Úpí}} la ꞌbã ĩmi pa rá rĩ ku.”

\VS{33}Ãdroŋa ãzí sụ́rụ́ ãzí ꞌdĩ kí agá icólépi ꞌbá kí palépi úpí Ãsírĩyã drị̂ drị́ gá rá la kí cí yã?

\VS{34}Ãdroŋa Hãmátĩ ꞌbadrị́ Ãrĩpádĩ be rĩ, Sẽfãrĩvãyímũ ꞌbadrị́ Hénã be ãzíla Ívã trũ rĩ kí dó íngõlé yã? Pa kí Sãmãríyã áma drị́ gá rĩ sĩ rá yã?

\VS{35}Ãdroŋa pírí kí agá ꞌdâ ãdróŋá ãzí sụ́rụ́ ĩꞌdidrị̂ palépi áma drị́ gá rá rĩ dó íngõ ꞌi? Ĩlũ lú mání ãzíla ãlu. Ãꞌdu ị́jọ́ la dó fẽ la míní ũrãjó la
{\ND{Úpí}} icó dó Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ palé áma drị́ gá rá rĩ gá nĩ yã?’ ”


\par }{\PP \VS{36}Wó ꞌbá ĩyãŋã kí dó pírí tútú, umvi kí ị́jọ́ ãzí ku cécé úpí Hẽzẽkíyã ꞌbã ándrá jọlé ĩꞌbaní rĩ áni.

\VS{37}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, Ĩlĩyãkímũ Hĩlĩkíyã ngọ́pị ꞌbá úpí drị́ lị́cọ́ agá rĩ ꞌbã drị̃lẹ́ ru rĩ ꞌi, kãránĩ Sẽbínã ꞌi ãzíla Yówã Ásãfũ ngọ́pị trũ asi kí dó ĩꞌbã bõngó kí ũcõgõ sĩ rá, ãzíla mụ kí dó ị́jọ́ ãmbogo Ãsírĩyã drị̂ ꞌbã kí jọlé ꞌdĩ kí lũlé Hẽzẽkíyã nî.




\par }\Chap{19}{\SH Hẽzẽkíyã ꞌbã ãzãkoma zịjó
{\ND{Úpí
}} ꞌbã tị gá rĩ
\par }
{\PP \VerseOne{1}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, Hẽzẽkíyã la dó mụ ị́jọ́ ꞌdĩ arelé ꞌbo, uce dó bõngó ĩꞌdidrị̂ kí rá, sụ̃ dó gụ̃tị́yã ãzíla fi dó jó
{\ND{Úpí
}} drị̂ gâlé.

\VS{2}Pẽ dó Ĩlĩyãkímũ ꞌbá ãmbógó ru lị́cọ́ úpí drị̂ agá rĩ kí tị, Sẹ̃bị́nã kãránĩ rú rĩ ꞌi ãzíla ãtalo drị̃lẹ́ ru rĩ kí abe Nábị̃ Ĩsáyã Ãmọ́zị̃ ngọ́pị rụ́.

\VS{3}Jọ kí dó ĩꞌdiní, “Úpí Hẽzẽkíyã jọ, Ụ́ꞌdụ́ ãndrũ ꞌdĩ ĩꞌdi ụ́ꞌdụ́ ũcõgõ ãni la, ụ́ꞌdụ́ sĩ uzájó ꞌbá drị̃ gá ímbátáŋá ru la ãzíla ụ́ꞌdụ́ sĩ drị̃nzá ịsụ́jó la. Ãma kí cécé ũkú sáwã ĩꞌdiní ngọ́tị́ tĩjó rĩ ꞌbã cajó rá wó ũkpõ la ꞌbã cajó sĩ ngọ́tị́ zujó ku rĩ áni.

\VS{4}Úpí Ãsírĩyã drị̂ ãpẽ ãsĩkárĩ ãmbógó ĩꞌdidrị̂ tị sĩ amụ́jó Ãdróŋá ídri rĩ uꞌdájó. Lẽ
{\ND{Úpí
}} ĩmidrị̂ ꞌba are úꞌdáŋá sĩ ĩꞌdi uꞌdájó ꞌdĩ ꞌi ãzíla ꞌbã fẽ drị̃rịma ꞌbá ĩꞌdi uꞌdálépi rĩ ꞌbaní rá. Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ ĩzị
{\ND{Úpí}}, Ãdróŋá ĩmidrị̂ ꞌbá ãmadrị́ ị́mbị́ acelépi rĩ ꞌbaní.”

\VS{5}Ãtiꞌbo úpí Hẽzẽkíyã drị̂ kí dó mụ ụ́ꞌdụ́kọ́ tị sĩ kí tị ãpẽjó ãtrũní rĩ lũlé Ĩsáyã ní ꞌbo,

\VS{6}Ĩsáyã jọ dó ĩꞌbaní, “Ĩjọ ãmbógó ĩmidrị̂ ní,
{\ND{Úpí
}} jọ, ‘Ĩmi idé ụ̃rị̃ sĩ ị́jọ́ ĩminí arelé ãtiꞌbo úpí Ãsírĩyã drị̂ ꞌbã kí sĩ áma uꞌdájó ꞌdĩ kí sĩ ku.

\VS{7}Ĩmi are drĩ! Ma mụ úríndí ãzí ꞌbãlé Sẽnãkẽríbũ agá, ĩꞌdi dó sĩ ụ́ꞌdụ́kọ́ tị ãzí jọlépi la úlẽ ĩꞌdi ĩꞌdidrị́ sụ́rụ́ gâlé ꞌdã rĩ are, ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ ĩꞌdi dó gõ sụ́rụ́ ĩꞌdidrị̂ gâlé vúlé ãzíla ma dó sĩ fẽ la ála ĩꞌdi lị ãngũ ĩꞌdidrị̂ gá ꞌdãá ménéŋá sĩ rá.’ ”


\par }{\PP \VS{8}Ãsĩkárĩ ãmbógô la dó mụ arelé la úpí Ãsírĩyã drị̂ aꞌbe táwụ̃nị̃ Lãkísĩ ꞌbo, aꞌbe dó táwụ̃nị̃ ãmbógó Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ drị̂ rá ãzíla ịsụ́ úpí Ãsírĩyã drị̂ la dó ãꞌdị́ ꞌdị ꞌbá táwụ̃nị̃ Líbĩnã gá rĩ kí abe.

\VS{9}Ụ́ꞌdụ́kọ́ tị ca dó úpí Ãsírĩyã drị̂ rụ́ jọjọ́ la ãsĩkárĩ Mị̃sị́rị̃ drị́ úpí Tĩrĩhákã ándrá tịlé Ị̃tọ́pị̃yã gá rĩ la mụ amụ́lé ãꞌdị́ ꞌdịlé ĩꞌba abe. Úpí Sẽnãkẽríbũ la dó mụ ị́jọ́ ꞌdĩ arelé ꞌbo, fẽ vâ ụ́ꞌdụ́kọ́ tị úpí Yụ́dã drị́ Hẽzẽkíyã rụ́ jọ,

\VS{10}“Ĩjọ úpí Hẽzẽkíyã ní, ‘Lẽ ị́jọ́ ãzí ꞌbã ulé mi jọjó la Ãdróŋá míní ásị́ ꞌbãjó drị̃ la gá ꞌdĩ icó táwụ̃nị̃ ãmbógó Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ drị̂ fẽlé úpí Ãsírĩyã drị̂ drị́gá ku íni la ku.’

\VS{11}Ínị̃ átã ị́jọ́ ũpi Ãsírĩyã drị̂ ꞌbã kí idélé sụ́rụ́ pírí ĩꞌbã kí sĩ mụjó ãꞌdị́gá rĩ ꞌbarụ́ rĩ kí lọ́lọ́. Ị̃lị̃kị̃ kí ꞌbá sụ́rụ́ ꞌdã kí agá lẽlépi kí atrịlépi rĩ kí pírí rá. Mí ũrã mi ími pa rá yã?

\VS{12}Má áyị́pịka ị̃lị̃kị̃ kí ándrá ꞌbá táwụ̃nị̃ Gõzánĩ gá, Hãránĩ gá, Rẽzéfĩ gá ãzíla ꞌbá pírí Édẽnĩ gá ándrá uꞌálépi táwụ̃nị̃ Tẽlãsárĩ gá rĩ kí abe rá, wó ãdroŋa ãngũ ꞌdĩ kí agá rĩ pa kí ándrá ꞌbá ꞌdĩ kí Ãsírĩyã drị́gá gẹ̃rị̃ sĩ ku.

\VS{13}Ãꞌdu idé ándrá ru úpí Hãmátĩ drị̂ ꞌbarụ́ úpí Ãrĩpádĩ drị̂ be nĩ? Ãꞌdu idé ándrá ru ũpi Sẽfãrĩvãyímũ drị́, Hénã drị́ ãzíla Ívã drị̂ kí abe nĩ?”


\par }{\SH Hẽzẽkíyã ꞌbã Ãdróŋá zịjó rĩ
\par }
{\PP \VS{14}Úpí Hẽzẽkíyã la dó mụ wárãgã aꞌị́lé ꞌbá ajílépi la rĩ ꞌbadrị́ rĩ sĩ ãzíla ĩꞌdi dó mụ lãlé la ꞌbo, mụ dó Jó sĩ
{\ND{Úpî
}} ị̃nzị̃jó rĩ agá, aja dó wárãgã ꞌdĩ
{\ND{Úpî
}} drị̃lẹ́ gá.

\VS{15}Hẽzẽkíyã zị dó
{\ND{Úpí
}} ꞌi, “{\ND{Úpí}}, Ãdróŋá Ịsịrayị́lị̃ drị́ rilépi úmvúke ũpĩ drị́ kẹ̃rụ́bị̃ kí drĩdríŋĩ gá rĩ drị̃ gá rĩ, Ãdróŋá, mi ũpĩ ụ̃nọ́kụ́ drị̃ gá ꞌdâ rĩ kí drị̃lẹ́ gá pírí mi ꞌi. Mí ũꞌbã ꞌbụ̃ kí ụ̃nọ́kụ́ be mi ꞌi.

\VS{16}{\ND{Úpí}}, mí are ãma, mí are ị́jọ́ ãmaní zịlé ími tịgá rĩ ꞌi.
{\ND{Úpí}}, mí ajá drĩ tị ãmarụ́ ꞌdõlé ãzíla mí andré drĩ ãma. Mí are drĩ ị́jọ́ Sẽnãkẽríbũ ꞌbã sĩ Ãdróŋá ídri rĩ ími uꞌdájó ꞌdĩ ꞌi.

\VS{17}{\ND{Úpí}}, ĩꞌdi ãndá, ũpi Ãsírĩyã drị̂ andi kí sụ́rụ́ ꞌdĩ kí ãngũ ĩꞌbadrị̂ kí abe pírí rá.

\VS{18}Uꞌbé kí ándrá sụ́rụ́ ꞌdĩ kí ꞌbã ãdroŋa kí ãcí agá ve kí dó sĩ rá, ãꞌdusĩku adru kí ándrá ãdróŋá ku. Kí ándrá ꞌbãngá ãdróŋá ꞌbá ꞌbá ru rĩ ꞌbã idélé ife sĩ ãzíla írã sĩ rĩ kî. Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ andi kí ándrá dó sĩ rá.

\VS{19}Wó úꞌdîꞌda
{\ND{Úpí}}, Ãdróŋá ãmadrị̂, ípa ãma úpí Ãsírĩyã drị̂ drị́gá, ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ ũpĩ pírí ụ̃nọ́kụ́ drị̃ gá ꞌdâ rĩ kí dó sĩ nị̃ la rá,
{\ND{Úpí}}, mi Ãdróŋá ru mi ꞌi áꞌdụ̂sĩ.”


\par }{\SH Ĩsáyã ụndrị́ ị́jọ́ áꞌdéŋá úpí Sẽnãkẽríbũ drị̂ drị̃ gá
\par }
{\PP \VS{20}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, nábị̃ Ĩsáyã Ãmọ́zị̃ ngọ́pị fẽ dó ụ́ꞌdụ́kọ́ úpí Hẽzẽkíyã ní, jọ, ꞌDĩ ị́jọ́
{\ND{Úpí}}, Ãdróŋá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ ꞌbã jọlé rĩ ꞌi, “Má are ị́jọ́ míní zịlé áma tịgá úpí Ãsírĩyã drị́ Sẽnãkẽríbũ ꞌbã ị́jọ́ sĩ rĩ rá.

\VS{21}ꞌDĩ ị́jọ́
{\ND{Úpí
}} ꞌbã jọlé ĩꞌdi drị̃ gá rĩ ꞌi;

\par }{\Q “ ‘Zị̃yọ́nị̃ ị̃zẹ́pị drĩ ru icílépi ágọ́bị́ be ku rĩ

\par }{\QB ngụ̃ mi ũnzí ãzíla ĩꞌdi ími uꞌdá uꞌdâ,

\par }{\Q Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ ị̃zẹ́pị la

\par }{\QB ru drị̃kã yã idemará ru ĩꞌdiní ími ndre agá apá agâ.


\par }{\Q \VS{22}ꞌBá míní uꞌdálé ãzíla rụ́ lã izajó rĩ ãꞌdi ꞌi yã?

\par }{\QB ꞌBá míní ími ụ́ꞌdụ́kọ́ ingajó drị̃ la gá

\par }{\Q ãzíla míní ími mịfị́ nzị̃jó drị̃ la gá ãfó sĩ rĩ ĩꞌdi ãꞌdi ꞌi?

\par }{\QB Ĩꞌdi ꞌbá Ãlá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ ꞌi!


\par }{\Q \VS{23}Mí uꞌdá
{\ND{Úpí
}} ꞌi

\par }{\QB ãtíꞌbó mídrị̂ kí tị gâsĩ

\par }{\Q ãzíla íjọ,

\par }{\QB “Gárĩ ãꞌdị́ drị́ mádrị́ ũꞌbí rĩ kí sĩ,

\par }{\Q átụ ꞌbé wị́lị́wị́lị́ rĩ kí drị̃ gá,

\par }{\QB ãngũ ụrụgá Lébãnõnĩ drị̂gá.

\par }{\Q Má ụlị́ márígó drị̃ la gá ãzo-ãzo rĩ kí

\par }{\QB ife ãzí ãzo báwũ ru rĩ kí abe vũ gá,

\par }{\Q áfi ãngũ ĩꞌdidrị́ álị́ ꞌdĩ kí agá,

\par }{\QB mị̃rị́ ĩꞌdi drị́ múké rĩ kí agá.


\par }{\Q \VS{24}Mí acá ándrá ãfó sĩ, íjọ dó sĩ íga ándrá ị̃yị́ kí ãmị́yọ́ŋá ãngũ gá

\par }{\QB ãzíla ímvụ ị̃yị́ angájó ị̃yị́ míní ándrá galé rĩ kí agá

\par }{\Q ãzíla íjọ vâ ị̃yị́ mĩrĩ umvelé Náyĩlĩ rĩ drị̂ nzụ ándrá

\par }{\QB ãsĩkárĩ mídrị̂ ꞌbaní alịjó ala gâsĩ rĩ sĩ.”


\par }{\Q \VS{25}Sẽnãkẽríbũ, ínị̃ má itú ándrá ị́jọ́ ꞌdĩ kí ídu rĩ gá ku yã?

\par }{\QB Má itú ándrá ị́jọ́ mání úꞌdîꞌda fẽlé ꞌbã idé kí ru ꞌdĩ kí ídu.

\par }{\Q Áfẽ ándrá míní ũkpó sĩ táwụ̃nị̃ andre celé bõrõ ũkpó sĩ cí rĩ kí

\par }{\Q anujó rá ãzíla írã la kí ũdrõjó ãngũ ãlu gá.


\par }{\Q \VS{26}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ ꞌbá alagá rĩ acá kí dó ũkpó kóru,

\par }{\QB ụ̃rị̃ rụ dó kí cí ãzíla nị̃ kí dó kí ãꞌdu idé yã rĩ gá ku.

\par }{\Q Acá kí dó ãzị̂ kóru cécé ásé áni

\par }{\QB cécé ịbịbị́ ãrũlépi úꞌdí atulé pá sĩ gbõŋá ru rĩ áni,

\par }{\Q kí cécé ásé angálépi jó drị̃ gá

\par }{\QB ị̃tụ́kã drĩ aká ꞌbo kí ꞌi rá rĩ áni.


\par }{\Q \VS{27}Wó ánị̃ ị́jọ́ ími drị̃ gá lọ́lọ́,

\par }{\QB ị́jọ́ pírí míní idélé rĩ kí ãngũ ndú ndú míní acị́jó rĩ kí abe,

\par }{\QB ãzíla ánị̃ ũmbã míní rụlé mání rĩ íngõpí yã rĩ rá.


\par }{\Q \VS{28}Míní ũmbã rụjó mání rĩ sĩ

\par }{\QB ãzíla ị́jọ́ ũnzĩ míní ngalé rĩ ꞌbã kí acájó áma bị́lẹ́ gá rá rĩ sĩ,

\par }{\Q ma mụ gõlĩ mádrị̂ sĩ ími gĩlé ũmvu gá

\par }{\QB ãzíla ma ími tị icí aya mádrị̂ sĩ,

\par }{\Q ma mụ ími fẽlé gõlé vúlé gẹ̃rị̃ ándrá míní amụ́jó rĩ gâsĩ.’ ”


\par }{\PP \VS{29}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, nábị̃ Ĩsáyã jọ dó Hẽzẽkíyã ní, “ꞌDĩ ị́jọ́ icélépi la
{\ND{Úpí
}} la mụ táwụ̃nị̃ ãmbógó ꞌdĩ tãmbalé úpí Ãsírĩyã drị̂ drị́ gá rá rĩ ꞌi. Ílí ꞌdĩ sĩ mi mụ ãkónã angálépi ĩꞌdi sĩ cénĩ rĩ kí nalé. Ílí ị̃rị̃jó rĩ gá, mi mụ ãkónã agbẹ́lépi ãkónã ándrá salé ílí drị̃drị̃ rĩ drị̂ ụrụꞌbá gá rĩ kí nalé. Wó ílí najó rĩ gá mi dó mụ ãkónã salé, ãkónã lãlé, mi mụ ãkónã kí salé ámvụ́ zãbíbũ drị̂ agá ãzíla mi dó ãka la kí na.

\VS{30}Wó ꞌbá Yụ́dã drị́ ị́mbị́ acelépi rĩ kí mụ adrulé cécé ife ízókí sõlépi mgbi vũ gâlé ãzíla ífí kalépi ụrụgá rĩ áni,

\VS{31}ãꞌdusĩku ꞌbá mádrị́ ị́mbị́ acelépi rĩ kí mụ ru irélé angájó Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ gá, ãzíla angájó ꞌbé Zị̃yọ́nị̃ gá. Ị́jọ́ ꞌdĩ la ru idé íni la
{\ND{Úpí}} ũkpó ꞌdị́pị ꞌbã lẽjó la ꞌbã idé ru rĩ sĩ.


\par }{\PP \VS{32}“Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ
{\ND{Úpí}} jọ ị́jọ́ úpí Ãsírĩyã drị̂ drị̃ gá íni;

\par }{\Q “Úpí Ãsírĩyã drị̂ icó filé táwụ̃nị̃ Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ drị̂gá ku,

\par }{\QB jõku icó ꞌé gbẹlé ala gâlé ku.

\par }{\Q Icó átã táwụ̃nị̃ Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ drị̂ celé sĩ ãꞌdị́ ꞌdịjó ĩꞌdi be ku.


\par }{\Q \VS{33}Cécé mání adrujó
{\ND{Úpí}} ꞌi rĩ áni, úpí Ãsírĩyã drị̂ la mụ gõlé gẹ̃rị̃ ãlu ãlu ĩꞌdiní ándrá amụ́jó rĩ gâsĩ ãzíla icó filé táwụ̃nị̃ Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ drị̂ agâlé ku.


\par }{\Q \VS{34}Ma mụ táwụ̃nị̃ ꞌdĩ tãmbalé

\par }{\QB áma ị́jọ́ sĩ ãzíla ãtíꞌbó mádrị́ Dãwụ́dị̃ ꞌbã ị́jọ́ sĩ.”


\par }{\PP \VS{35}Ị́nị́ ꞌdã sĩ, mãlãyíkã
{\ND{Úpí}} drị̂ fi dó kámbĩ ãsĩkárĩ ꞌbá Ãsírĩyã drị̂ ꞌbadrị̂ agá ãzíla ụꞌdị́ dó ãsĩkárĩ ĩꞌbadrị̂ kí 185,000. Ãsĩkárĩ Ãsírĩyã drị́ ụꞌdị́lé ku rĩ kí mụ angálé ụ̃ꞌbụ́tị sĩ ꞌbo, ịsụ́ kí ãvũ aco dó ꞌbãngá ru ãngũ pírí agá ꞌbárá-ꞌbárá.

\VS{36}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, úpí Ãsírĩyã drị́ Sẽnãkẽríbũ gõ dó sụ́rụ́ ĩꞌdidrị̂ agâlé vúlé, mụ dó sĩ uꞌálé táwụ̃nị̃ ãmbógó Nị̃nẹ́vẹ̃ gá.


\par }{\PP \VS{37}Ụ́ꞌdụ́ ãzí ãlu úpí Sẽnãkẽríbũ ri ãdróŋá ĩꞌdidrị́ Nĩsĩrókĩ ị̃nzị̃lé, ĩꞌdi ꞌbã ngọ́pịka ị̃rị̃ Ãdrãmẹ̃lẹ́kị̃ afí kí Sãrẽzérĩ be ãzíla ꞌdị kí dó ĩꞌdi ménéŋá ĩꞌdidrị̂ kí sĩ káyĩ rá. Apá kí dó ãngũ Ãrãrátĩ gá ãzíla ngọ́pị̃ Ẽsãrĩhádõnĩ acá dó úpí ru ĩꞌdi kẹ̃jị́ gá nĩ.




\par }\Chap{20}{\SH Ãyánĩ Hẽzẽkíyã rụlépi rĩ
\par }
{\PP \VerseOne{1}Sáwã ãzí vúlé gá Hẽzẽkíyã aꞌdé dó ãyánĩ rú ũnzí-ũnzí ãzíla Nábị̃ Ĩsáyã Ãmọ́zị̃ ngọ́pị mụ dó sĩ ĩꞌdi ndrelé. Jọ dó sĩ úpí Hẽzẽkíyã ní, “ꞌDĩ ị́jọ́
{\ND{Úpí}} ꞌbã jọlé rĩ ꞌi. Lẽ mí itú ị́jọ́ mídrị́ lị́cọ́ agá rĩ kí bábá ãꞌdusĩku mi mụ drãlé rá. Ãyánĩ ími rụlépi ꞌdĩ icó walé ku.”


\par }{\PP \VS{2}Hẽzẽkíyã la mụ ị́jọ́ ꞌdĩ arelé ꞌbo, uja dó tị bõrõ gâlé ru ãzíla zị dó sĩ ị́jọ́
{\ND{Úpî}} tị gá,

\VS{3}“{\ND{Úpí}}, mí agá drĩ ị́jọ́ mání sáwã pírí sĩ ị́jọ́ mídrị̂ kí vú ũbĩjó ãzíla mání ími mịfị́ gá ị́jọ́ múké rĩ kí ngajó rĩ kí fô!” ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, Hẽzẽkíyã ásị́ ce dó rá ãzíla iꞌdó dó awálé ãzákírílílí ru.


\par }{\PP \VS{4}Wó Ĩsáyã alị drĩ lị́cọ́ ꞌa úpí drị́ ágágá rĩ ku rú, ụ́ꞌdụ́kọ́ angá
{\ND{Úpí}} drị́ jọ,

\VS{5}Ĩsáyã, ígõ vúlé Hẽzẽkíyã ꞌbá mádrị̂ kí ꞌbã drị̃lẹ́ ru rĩ rụ́. Íjọ ĩꞌdiní, “{\ND{Úpí}}, Ãdróŋá mí áyị́pị Dãwụ́dị̃ drị̂ jọ íni: ‘Má are ị́jọ́ míní zịlé rĩ rá ãzíla ándre mị́ndrẹ míní ũsũlé rĩ rá. Ma mụ ími adrílé ãyánĩ ími ụrụꞌbá gá ꞌdĩ agá rá ãzíla ụ́ꞌdụ́ na vúlé gá mi mụ mụlé jó
{\ND{Úpí}} drị̂ agá rá.

\VS{6}Ma mụ ílí ãzí kí ũꞌbãlé míní ílí mụdrị́ drị̃ tõwú sĩ adrujó ídri rú ãzíla ma mụ ími palé táwụ̃nị̃ ꞌdĩ be úpí Ãsírĩyã drị̂ drị́gá rá. Ma mụ táwụ̃nị̃ ãmbógó ꞌdĩ tãmbalé rụ́ mádrị̂ tãmbajó ãzíla rụ́ ãtíꞌbó mádrị́ Dãwụ́dị̃ drị̂ be.’ ”


\par }{\PP \VS{7}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, Ĩsáyã jọ dó ãtíꞌbó Hẽzẽkíyã drị̂ ní, “Mí adị úlúgó ãka ãzíla ífu dó ĩꞌdi ãngũ kụ̃rụ́tẹ́ ru rĩ kí mịfị́ gá.” Idé kí dó ị́jọ́ ꞌdĩ kí ꞌdĩ ꞌbã áni rá, Hẽzẽkíyã adrí dó sĩ ãyánĩ ꞌdã gá rá!


\par }{\PP \VS{8}Hẽzẽkíyã zị ándrá Ĩsáyã ꞌi vúlé léru, “Ãko icelépi la
{\ND{Úpí}} la mụ áma adrílé rá ãzíla ma dó sĩ mụ mụlé Jó
{\ND{Úpí}} drị̂ agâlé ụ́ꞌdụ́ na vúlé gá rá cécé ĩꞌdi ꞌbã azịlé rĩ áni rĩ dó ãꞌdu?”


\par }{\PP \VS{9}Ĩsáyã umvi dó Hẽzẽkíyã ní, “ꞌDĩ ị́jọ́ ícétáŋá ru
{\ND{Úpí}} ꞌbã mụlé fẽlé sĩ icéjó la míní ị́jọ́ ĩꞌdi ꞌbã azịlé rĩ la ru idé rá rĩ ꞌi. Ílẽ índríléndri ị̃tụ́ ꞌdelépi rĩ drị̂ ꞌbã mụ drị̃lẹ́ gâlé ru pá mụdrị́ jõku ꞌbã mụ ũngúkú gâlé ru pá mụdrị́ yã?”


\par }{\PP \VS{10}Hẽzẽkíyã umvi, “Índríléndri la sáwã pírí sĩ mụ drị̃ gâlé ru, ꞌdã adru ị́jọ́ ãzí mbalépi mba mbã la ku. Wó lẽ rá la ífẽ ꞌbã mụ vúlé léru pâlé mụdrị́ sĩ.”

\VS{11}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ, nábị̃ Ĩsáyã zị dó
{\ND{Úpí}} ꞌi sĩ ị́jọ́ ꞌdĩ idéjó,
{\ND{Úpí}} fẽ dó sĩ índríléndri ị̃tụ́ ꞌdelépi rĩ drị̂ ní mụjó vúlé léru pá mụdrị́.


\par }{\SH Hẽzẽkíyã ꞌbã ãmụ́ Bãbụ̃lọ́nị̃ gá rĩ kí aꞌị́jó rĩ
\par }
{\PP \VS{12}Sáwã ãlu ꞌdã sĩ, úpí Mẽrõdákĩ-Bãlãdánĩ ꞌi ꞌdĩ Bãlãdánĩ ꞌbã ngọ́pị pẽ dó wárãgã tị ãzíla ãko ãzí fẽtáŋá ru la kí abe Hẽzẽkíyã rụ́, ãꞌdusĩku are ándrá ị́jọ́ ãyánĩ Hẽzẽkíyã ꞌi rụlépi rĩ drị̃ gá rá.

\VS{13}Hẽzẽkíyã aꞌị́ ãmụ́ tị ãpẽlé ꞌdĩ kí rá ãzíla iꞌda ĩꞌbaní ãko tãmbalé jó sĩ ãko kí tãmbajó rĩ agá kí pírí rá. Sílĩvã, gólũdĩ kí, ãko ãjị́ trũ vĩrĩ ri kí, ãꞌdu ãlá rĩ kí abe, ãngũ sĩ ãko ãꞌdị́ ꞌdịjó rĩ kí tãmbajó rĩ ãzíla ãko pírí ịsụ́lé jó sĩ málĩ kí tãmbajó rĩ agá rĩ kí málĩ ala gá rĩ kí abe. Ãko ãzí Hẽzẽkíyã drị́ jõku ãngũ ĩꞌdiní ũpĩ najó rĩ agá ꞌdãá ĩꞌdi ꞌbã iꞌdalé ꞌbá ꞌdĩ ꞌbaní ku la ꞌdáyụ.


\par }{\PP \VS{14}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, nábị̃ Ĩsáyã mụ dó Hẽzẽkíyã rụ́ ãzíla zị ĩꞌdi, “ꞌBá ꞌdã jọ kí míní ãꞌdu ị́jọ́ ãzíla ãfũ kí íngõlé?”

\par }{\PP Hẽzẽkíyã umvi dó ĩꞌdiní, “Ãfũ kí ãngũ álị́ gá. Ãfũ kí Bãbụ̃lọ́nị̃ gá.”


\par }{\PP \VS{15}Nábị̃ Ĩsáyã zị dó ĩꞌdi, “Ãko ĩꞌbaní ndrelé jó mídrị́ ũpĩ drị̂ agá ꞌdãá rá rĩ kí dó ãꞌdu?” Hẽzẽkíyã jọ ĩꞌdiní, “Má iꞌda ĩꞌbaní málĩ mádrị̂ kí pírí, ãko ãzí mání iꞌdalé ĩꞌbaní ku la dó sĩ ꞌdáyụ.”


\par }{\PP \VS{16}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, nábị̃ Ĩsáyã jọ dó Hẽzẽkíyã ní, “Mí are drĩ ị́jọ́
{\ND{Úpí}} ꞌbã jọlé ꞌdĩ ꞌi;

\VS{17}Ãndá-ãndá ru sáwã ãzí la mụ acálé rá, ãko pírí lị́cọ́ mídrị́ ũpĩ drị̂ agá ꞌdĩ kí ãzíla ãko pírí ũpi ími drị̃lẹ́ gá rĩ ꞌbã kí ándrá tãmbalé acájó kpere ãndrũ ꞌdĩ kí abe, ꞌbá Bãbụ̃lọ́nị̃ gá rĩ kí dó mụ kí ꞌdụlé pírí rá. Mi dó mụ acelé ãko ãzí kóru.

\VS{18}Anzị ãzí ãfũlépi ími ãmgbã rĩ rụ́ rĩ kí ála mụ kí ꞌdụlé agụlé ãmị́yọ́ŋá ꞌbã ãngũ gá ãzíla ála kí fẽ acálé ãgọbị acolé rá la kî rú lị́cọ́ úpí Bãbụ̃lọ́nị̃ drị̂ drị̂ agá.”


\par }{\PP \VS{19}Úpí Hẽzẽkíyã ũrã ꞌbãngá ị́jọ́ ꞌdĩ ꞌbã ífí ásị́ ị̃gbẹ̃ la dó mụ adrulé sáwã íní adrujó ídri rú rĩ kí agá pírí cí íni, ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ umvi dó Ĩsáyã ní jọ, “Ị́jọ́
{\ND{Úpí}} drị́ míní jọlé ꞌdĩ ĩꞌdi múké. Ásị́ ị̃gbẹ̃ ãzíla tãmbaŋá icó dó adrulé sáwã mání adrujó ídri ꞌdĩ kí agá ị̃dị́ ku yã?”


\par }{\PP \VS{20}Ị́jọ́ Hẽzẽkíyã ꞌbã ngalé rĩ kí ũkpõ ĩꞌdidrị̂ kí abe, ị́jọ́ ĩꞌdiní ꞌbụ́ ị̃yị́ drị̂ gajó ãzíla lọ̃rọ́ gajó sĩ ị̃yị́ ajíjó táwụ̃nị̃ agá rĩ kí abe úsĩ kí bụ́kụ̃ sĩ ị́jọ́ ũpi Yụ́dã drị̂ ꞌbadrị̂ kí sĩjó rĩ agá cí.

\VS{21}Hẽzẽkíyã drã dó rá, ị̂sị̃ dó ĩꞌdi átẹ́pịka kí abe ãzíla ngọ́pị̃ Mãnásẽ acá dó úpí ru ĩꞌdi kẹ̃jị́ gá nĩ.




\par }\Chap{21}{\SH Mãnásẽ ꞌbã ũpĩ najó Yụ́dã gá rĩ
\par }
{\PP \VerseOne{1}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, Mãnásẽ acá dó úpí ru Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ gá ꞌdĩ sĩ ílí la mụdrị́ drị̃ ị̃rị̃. Na dó sĩ ũpĩ ꞌdãá ílí kãlị́ tõwú drị̃ tõwú. Ãndrẽ ꞌbã rụ́ ándrá Hẽfĩzíbã ꞌi.

\VS{2}Nga ándrá ị́jọ́ ũnzí la
{\ND{Úpí}} ꞌbã drị̃lẹ́ gá. Ị́jọ́ ũnzí ĩꞌdiní ngalé rĩ ĩꞌdi ị́jọ́ ũnzí sụ́rụ́ ándrá ãdroŋa ĩnzõ rú rĩ kí ị̃nzị̃lépi
{\ND{Úpí}} ꞌbã ándrá drolé ꞌbá Ịsịrayị́lị̃ rú rĩ kí drị̃lẹ́ gá rá rĩ ꞌbaní ngalé rĩ kî.

\VS{3}Mãnásẽ sị ándrá ãngũ ụrụgá sĩ ãdroŋa ĩnzõ rú rĩ kí ị̃nzị̃jó, ãngũ átẹ́pị̃ Hẽzẽkíyã ꞌbã ándrá andilé rá rĩ kí úꞌdí ru. Sị ándrá ãlĩtárĩ sĩ ãdróŋá umvelé Bãálĩ rĩ ị̃nzị̃jó ãzíla ịꞌdị ị́dị́ŋá ãdróŋá ũkú ru umvelé Ãsérã rĩ drị̂ ꞌi cécé úpí Ịsịrayị́lị̃ drị́ Ãhábũ ꞌbã ándrá idélé rĩ áni. Ri ándrá ãja tị̃lé lẽlẽgó ꞌbụ̃gá rĩ kí drị̃lẹ́ gá ãzíla sĩ kí ị̃nzị̃jó pírí.

\VS{4}Sị ándrá vâ ãlĩtárĩ ãdroŋa ĩnzõ rú rĩ kí ị̃nzị̃jó rĩ kí Jó sĩ
{\ND{Úpí}} ị̃nzị̃jó rĩ agá. ꞌDĩ jó
{\ND{Úpí}} ꞌbã ándrá sĩ jọjó la, “Ála mụ áma ị̃nzị̃lé ala gá rĩ ꞌi.”

\VS{5}Sị ándrá ãlĩtárĩ ꞌdĩ kí ãngũ mgbọ-mgbọ ị̃rị̃ Jó sĩ
{\ND{Úpî}} ị̃nzị̃jó rĩ agá sĩ lẽlẽgó kí ị̃nzị̃jó.

\VS{6}Mãnásẽ ivé vâ ĩꞌdi ꞌbã ngọ́tị́ ídétáŋá ru. Nga ũjõgõ ãzị́ ãzíla ri ãndrị́kẹ kí ndrịlé, ãzíla ri vâ mụlé ị́jọ́ kí andrélé ꞌbá ũjõgõ ãzị́ ngalépi rĩ ꞌbadrị́. Idé ándrá ũnzĩkãnã ũꞌbíkákãnã la kí
{\ND{Úpî}} mịfị́ gá sĩ ĩꞌdi ásị́ gá ũmbã ingajó.


\par }{\PP \VS{7}Mãnásẽ ꞌdụ ándrá vâ ị́dị́ŋá ãdróŋá ũkú ru umvelé Ãsérã rĩ drị̂ ꞌbãlé Jó sĩ
{\ND{Úpî}} ị̃nzị̃jó
{\ND{Úpí}} ꞌbã ándrá sĩ jọjó la Dãwụ́dị̃ ꞌbaní ngọ́pị̃ Sũlũmánĩ be, “Jó ꞌdĩ agá ãzíla táwụ̃nị̃ ãmbógó Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ drị̂ agá, ála mụ áma rụ́ ị̃nzị̃lé jãꞌdâ rĩ ꞌi. ꞌDĩ táwụ̃nị̃ mání pẽlé sụ́rụ́ Ịsịrayị́lị̃ drị̂ kí agá ꞌdâ pírí rĩ ꞌi.

\VS{8}ꞌBá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ drĩ kí ãzị́táŋá mádrị́ mání fẽlé ĩꞌbaní rĩ kí vú ũbĩ rá ãzíla drĩ kí ãzị́táŋá pírí ãtíꞌbó mádrị́ Mụ́sã ꞌbã fẽlé ĩꞌbaní rĩ kí tãmba rá, Má icó kí drolé ãngũ mání ándrá fẽlé ĩꞌbã áyị́pịka ꞌbaní rĩ agá ꞌdâ ku.”

\VS{9}Wó ꞌbá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ gã kí ándrá ị́jọ́ arelé úmgbé ãzíla Mãnásẽ ce ándrá kí drị̃ sĩ ị́jọ́ ũnzí idéjó ndẽ sụ́rụ́
{\ND{Úpî
}} nị̃lépi ku ĩꞌdi ꞌbã ándrá ị̃lị̃kị̃lé rá rĩ ꞌbadrị̂ rá.


\par }{\PP \VS{10}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá,
{\ND{Úpí}} jọ ị́jọ́ ãtiꞌbo ĩꞌdidrị́ nábị̃ rú rĩ kí tị gâsĩ,

\VS{11}“Úpí Yụ́dã drị́ Mãnásẽ idé ándrá ị́jọ́ ũnzí la kí ũꞌbíkákãnã rú. Ũnzĩkãnã ĩꞌdidrị̂ ndẽ átã ꞌbá Ãmọ́rị̃ rú ándrá uꞌálépi ãngũ ꞌdã gá ꞌdĩ sĩ ꞌbá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ ri kí drĩ ala gá ku rĩ ꞌbadrị̂ rá. Ce ꞌbá Yụ́dã drị̂ kí drị̃ sĩ ãdroŋa ĩnzõ rú rĩ kí ị̃nzị̃jó.

\VS{12}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ
{\ND{Úpí}}, Ãdróŋá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ jọ, Ma mụ drị̃lẹ́ ũnzĩ ajílé Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ drị̃ gá Yụ́dã be, ꞌbá ị́jọ́ arelépi ị́jọ́ ꞌdĩ drị̃ gá rá rĩ kí bị́lẹ́ la mụ idélé yị-yị.

\VS{13}Ma mụ ị́jọ́ lịlé Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ drị̃ gá cécé mání ị́jọ́ lịjó Sãmãríyã drị̃ gá ãzíla lị́cọ́ Ãhábũ drị̂ drị̃ gá rĩ áni. Ma mụ ꞌbá Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ gá rĩ kí ị̃lị̃kị̃lé kpítã rá cécé ị̃yị́ sĩ sãánĩ ũjĩjó rĩ lijó rĩ áni ãzíla tị la akujó vũ gá rĩ áni.

\VS{14}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, ma vâ ꞌbá mádrị́ acelépi wereŋá rĩ kí gã úmgbé, ma kí fẽ mẹ́rọ́ꞌbá ĩꞌbadrị̂ kí drị́lẹ́ gá ãzíla ála ãko ĩꞌbadrị̂ kí ra rá.

\VS{15}Ma ị́jọ́ ꞌdĩ idé ĩꞌbã rụ́ íni la ĩꞌbã kí ũnzĩkãnã ngajó áma drị̃lẹ́ gá ãzíla ĩꞌbã kí áma ũmbã ingajó iꞌdójó ĩꞌbã áyị́pịka ꞌbã kí ándrá ãfũ agâ Mị̃sị́rị̃ gâlé kpere ụ́ꞌdụ́ ãndrũ ꞌdĩgá rĩ sĩ.”


\par }{\PP \VS{16}Ũꞌbãjó la ꞌdã drị̃ gá, Mãnásẽ ụꞌdị́ ándrá vâ ꞌbá ị́jọ́ kóru rĩ kí ũꞌbí ru kpere táwụ̃nị̃ ãmbógó Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ drị̂ ꞌbã ga agá tré ãrí sĩ iꞌdójó wókõ ãlu rĩ gá cajó ãzí rĩ gá. Ị́jọ́ ꞌdĩ ũꞌbã ru ị́jọ́ ũnzí Mãnásẽ ꞌbã ándrá sĩ ꞌbá Yụ́dã drị̂ kí drị̃ cejó ị́jọ́ ũnzí ngajó
{\ND{Úpí}} ꞌbã mịfị́ gá rĩ ꞌbã drị̃ gá.


\par }{\PP \VS{17}Ị́jọ́ ãzí ru idélépi sáwã Mãnásẽ ꞌbã adrujó úpí ru rĩ sĩ rĩ kí ị́jọ́ ãzí ĩꞌdiní idélé rĩ kí ãzíla ị́jọ́ ũnzĩ ĩꞌdi ꞌbã ngalé rĩ kí abe úsĩ kí bụ́kụ̃ sĩ ị́jọ́ ũpi Yụ́dã drị̂ ꞌbã kí ngalé rĩ kí sĩjó rĩ agá cí.


\par }{\PP \VS{18}Úpí Mãnásẽ la dó mụ drãlé ꞌbo, ị̂sị̃ dó ĩꞌdi ámvụ́ ĩꞌdidrị́ ũpĩ drị̂gá, ꞌdĩ ámvụ́ Ụ́zã drị̂ agá. Ngọ́pị Ãmọ́nị̃ acá dó úpí ru ĩꞌdi kẹ̃jị́ gá nĩ.


\par }{\SH Ãmọ́nị̃ ꞌbã ũpĩ najó Yụ́dã gá rĩ
\par }
{\PP \VS{19}Ãmọ́nị̃ iꞌdó ũpĩ nalé ꞌdĩ sĩ ílí lã dó kãlị́ ị̃rị̃ drị̃ ị̃rị̃ ãzíla na ũpĩ Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ gá ílí ị̃rị̃. Ãmọ́nị̃ ꞌbã ãndrẽ ꞌbã rụ́ ándrá Mẹ̃sụ̃lẹ̃mẹ́tị̃ ꞌi, ꞌdĩ Hãrụ́zị̃ ị̃zẹ́pị ꞌi, angájó táwụ̃nị̃ Yõtíbã gá.

\VS{20}Ãmọ́nị̃ idé ándrá ị́jọ́ ũnzí la kí
{\ND{Úpí}} ꞌbã drị̃lẹ́ gá cécé átẹ́pị̃ Mãnásẽ ꞌbã ándrá idélé rĩ áni.

\VS{21}Ri ándrá ị́jọ́ pírí kí ngalé cécé átẹ́pị̃ Mãnásẽ ꞌbã ngalé rĩ áni. Ri ándrá ãdroŋa ĩnzõ rú átẹ́pị̃ ꞌbã ándrá ị̃nzị̃lé rĩ kí ị̃nzị̃lé ãzíla ri ãja tị̃lé kí drị̃lẹ́ gá.

\VS{22}Aꞌbe ándrá
{\ND{Úpí}}, Ãdróŋá ĩꞌdi ꞌbã áyị́pịka ꞌbadrị̂ rá ãzíla gã ándrá ãzị́táŋá
{\ND{Úpí}} ꞌbã fẽlé rĩ kí vú ũbĩlé úmgbé.


\par }{\PP \VS{23}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, ãtiꞌbo úpí Ãmọ́nị̃ drị̂ itú kí ị́jọ́ ĩꞌdi ụrụꞌbá gá ãzíla ꞌdị kí dó ĩꞌdi lị́cọ́ ĩꞌdidrị́ ũpĩ drị̂ agá ꞌdãá rá.

\VS{24}Wó ꞌbá ãngũ ꞌdã agá ꞌdãá rĩ ụꞌdị́ kí ándrá ꞌbá ị́jọ́ itúlépi sĩ úpí Ãmọ́nị̃ ꞌdịjó rĩ kí pírí ãzíla ꞌbã kí dó ngọ́pị̃ Yõsíyã ꞌi úpí ru ĩꞌdi kẹ̃jị́ gá.


\par }{\PP \VS{25}Ị́jọ́ ãzí ru idélépi sáwã Ãmọ́nị̃ ꞌbã adrujó úpí ru rĩ sĩ rĩ kí ị́jọ́ ãzí ĩꞌdiní idélé rĩ kí abe úsĩ kí bụ́kụ̃ sĩ ị́jọ́ ũpi Yụ́dã drị̂ ꞌbã kí ngalé rĩ kí sĩjó rĩ agá cí.

\VS{26}Ị̂sị̃ dó ĩꞌdi ĩnádrị̃ ĩꞌdidrị̂ agá ámvụ́ Ụ́zã drị̂ agá, ngọ́pị Yõsíyã acá dó sĩ úpí ru ĩꞌdi ꞌbã kẹ̃jị́ gá nĩ.




\par }\Chap{22}{\SH Yõsíyã ꞌbã acájó úpí ru Yụ́dã gá rĩ
\par }
{\PP \VerseOne{1}Yõsíyã la acá úpí ru ꞌdĩ ịsụ́ ꞌdĩ sĩ ĩꞌdi ílí dó ãrõ ãzíla na ũpĩ Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ gá ílí kãlị́ na drị̃ ãlu. Ãndrẽ ándrá Ãdãyíyã ꞌbã ị̃zẹ́pị Yẽdídã ꞌi angájó Bọ̃zị̃kátị̃ gá.

\VS{2}Idé ị́jọ́ ãyĩkõ fẽlépi
{\ND{Úpí}} ní rá rĩ kí ãzíla idé ị́jọ́ kí cécé ándrá áyị́pị̃ Dãwụ́dị̃ ꞌbã ándrá idélé rĩ áni. Ja ándrá ru ị́jọ́ múké ĩꞌdiní idélé rĩ kí agá rĩ sĩ bụ́lụ́ gá ku.


\par }{\PP \VS{3}Ílí mụdrị́ drị̃ ãrõ úpí Yõsíyã ꞌbã adrujó ũpĩ gá rĩ sĩ, pẽ Sãfánĩ kãránĩ ị́jọ́ kẹ́sị̃ gá rĩ kí ũsĩlépi Ãzãlíyã ngọ́pị ãzíla Mẹ̃sụ̃lámụ̃ umvelépi áyị́pị rĩ tị, jó
{\ND{Úpí}} drị̂ gá. Jọ ĩꞌdiní,

\VS{4}“Ímụ átáló ãmbógó ãndânĩ Hĩlĩkíyã rụ́ ãzíla ífẽ ꞌbã la séndẽ ꞌbá kẹ̃jị́tị andre tẽlépi rĩ ꞌbã kí tralé ꞌbá jó
{\ND{Úpí}} drị̂ agá rĩ ꞌbadrị́ rĩ kî.

\VS{5}ꞌBã fẽ séndẽ ꞌdĩ kí ꞌbá ꞌbãlé drị̃lẹ́ ru sĩ ãzị́ jó sịjó rĩ undrélé pi rĩ ꞌbadrị́. ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, kí dó sĩ ꞌbá jó
{\ND{Úpí}} drị̂ sịlépi úꞌdí ru rĩ kí ũfẽ.

\VS{6}Icó kí dó sĩ ꞌbá báwũ falépi, ꞌbá jó sịlépi, ãzíla ꞌbá bõrõ sịlépi rĩ kí ịsụ́lé ãzị́ ngajó rá. Ífẽ vâ ꞌbã ĩgbã kí báwũ ãzíla ꞌbã ụlị́ kí írã lẽlé sĩ jó Ãdróŋá ị̃nzị̃jó rĩ sịjó úꞌdí ru rĩ kî.

\VS{7}Wó ꞌbá ãzị́ drị̃lẹ́ gá rĩ ꞌbã kí adrujó ásị́ mgbã trũ rĩ sĩ, ícó jọlé la ꞌbã ũsĩ kí séndẽ ĩꞌbã kí ayúlé ãzị́ ꞌdĩ gá rĩ kí vũ gá la ku ãꞌdusĩku kí ꞌbá ãzí pịrị la kî.”


\par }{\SH Hĩlĩkíyã ꞌbã Bụ́kụ̃ ãzị́táŋá drị̂ ịsụ́jó rĩ
\par }
{\PP \VS{8}Sãfánĩ agụ dó ãzị́táŋá úpí ꞌbã ꞌbãlé rĩ ꞌbã ị́jọ́ ũlũlé Hĩlĩkíyã ní rá ãzíla Hĩlĩkíyã jọ dó ĩꞌdiní, “Má ịsụ́ bụ́kụ̃ ãzị́táŋá drị̂ jó
{\ND{Úpí}} drị̂ agá rá!” ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, Hĩlĩkíyã fẽ dó bụ́kụ̃ ꞌdĩ Sãfánĩ drị́ ãzíla lã dó ĩꞌdi.


\par }{\PP \VS{9}Sãfánĩ gõ dó úpí rụ̂lé ãzíla jọ dó ĩꞌdi ní “Ãmbogo mídrị̂ fẽ kí séndẽ tralé jó
{\ND{Úpí}} drị̂ agá rĩ kí ꞌbá jó sịlépi ãzíla ꞌbá ãzị́ sĩ jô sịjó ụ́ꞌdị́ ru rĩ kí ndrelépi rĩ ꞌbadrị́ rá.”

\VS{10}Sãfánĩ jọ vâ úpíní, “Hĩlĩkíyã átáló ãmbógó ãndânĩ rĩ fẽ mádrị́ bụ́kụ̃ ãzị́táŋá drị̂ rá.” Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ Sãfánĩ lã dó sĩ bụ́kụ̃ ãzị́táŋá drị̂ úpí ní rá.


\par }{\PP \VS{11}Úpí la mụ ị́jọ́ sĩlé bụ́kụ̃ ãzị́táŋá drị́ ꞌdĩ agá rĩ arelé ꞌbo, ũcõgõ sĩ asi bõngó ĩꞌdi ụrụꞌbá gá rĩ kí rá.

\VS{12}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, úpí fẽ dó ãzị́táŋá átáló Hĩlĩkíyã ní, Sãfánĩ ngọ́pị Ãhị̃kámụ̃ ní, Mĩkãyíyã ngọ́pị Ãkórĩ ní, kãránĩ dũwánĩ drị́ Sãfánĩ ní ãzíla Ãsãyíyã ꞌbá ígátáŋá fẽlépi úpíní rĩ ní.

\VS{13}Jọ, “Ĩmụ jó
{\ND{Úpí}} drị̂ gá, ĩzị ĩꞌdi mání ãzíla ꞌbá Yụ́dã gá rĩ kí kẹ̃jị́ gá pírí bụ́kụ̃ ãzị́táŋá drị́ ịsụ́lé rĩ agá rĩ kí drị̃ gá.
{\ND{Úpí}} ĩꞌdi ãmaní ũmbã ãmbógó la sĩ ãꞌdusĩku ãma áyị́pịka idé kí ándrá ị́jọ́ bụ́kụ̃ ꞌdĩ ꞌbã jọlé lẽ ꞌbã idé kí kí rá rĩ kí gẹ̃rị̃ sĩ ku. Ãnga vâ ị́jọ́ pírí ándrá lẽlé ãnga kí rĩ kí ku.”


\par }{\PP \VS{14}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ Hĩlĩkíyã átáló ãndânĩ rĩ ꞌi, Ãhị̃kámụ̃ ꞌi, Ãkórĩ ꞌi, ãzíla Ãsãyíyã ꞌi mụ kí dó nábị̃ ũkú ru Hụ́lị̃dã rụ́ sĩ ị́jọ́ zịjó tị la gá. Hụ́lị̃dã ándrá ũkú Sãlụ́mụ̃ Tĩkívã ngọ́pị Hãrĩhásĩ ándrá ãzị́ ngalépi Jó Ãdróŋá drị̂ agá rĩ umvelépi áyị́pị rĩ drị̂ ꞌi. Ri ándrá uꞌálé Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ ꞌbã wókõ ụ́rụ́ rĩ gá.

\VS{15}Nábị̃ Hụ́lị̃dã jọ Hĩlĩkíyã ꞌbaní, “{\ND{Úpí}}, Ãdróŋá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ jọ ị́jọ́ ꞌbo! Ĩmụ ãzíla ĩjọ ágọ́bị́ ĩmi tị ãpẽlépi márụ́ rĩ ní,

\VS{16}‘ꞌDĩ ị́jọ́
{\ND{Úpí}} ꞌbã jọlé rĩ ꞌi. Ma táwụ̃nị̃ ꞌdĩ ị̃lị̃kị̃ ꞌbá alagá rĩ kí abe cécé mání jọlé bụ́kụ̃ míní lãlé ꞌdĩ agá rĩ áni.

\VS{17}ꞌBá mádrị̂ aꞌbe kí ma rá ãzíla kí ãdroŋa ĩnzõ rú rĩ kí ị̃nzị̃. Ma ĩꞌbaní ũmbã sĩ ị́jọ́ ũnzí ĩꞌbã kí ngalé rĩ kí sĩ ãzíla ãngũ ꞌdĩ gá ꞌdâ ũmbã mádrị̂ la mụ velé kí drị̃ gá ãzíla icó kí anụ́lé ku.’

\VS{18}Wó ĩmụ úpí Yụ́dã drị́ ĩmi tị ãpẽlépi sĩ ị́jọ́ zịjó
{\ND{Úpí}} tị gá rĩ rụ́ ãzíla ĩjọ ĩꞌdiní, ‘ꞌDĩ ị́jọ́
{\ND{Úpí}}, Ãdróŋá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ ꞌbã jọlé ị́jọ́ ĩminí arelé ꞌdã kí drị̃ gá rĩ ꞌ i;

\VS{19}Míní ándrá ĩmi irijó vũ gá, ími ásị́ ꞌbã ándrá akájó
{\ND{Úpí}} ꞌbã drị̃lẹ́ gá, míní ándrá ị́jọ́ mání jọlé ma mụ kí ngalé ꞌbá táwụ̃nị̃ ãmbógó ꞌdĩ agá rĩ kí ụrụꞌbá gá mání ándrá jọjó la ma mụ kí wãlé rá ãzíla kí ꞌbãlé acájó ãzị́ kóru rĩ arejó rá, míní ándrá mî bõngó kí asijó ũcõgõ sĩ rá ãzíla míní awájó áma drị̃lẹ́ gá sĩ ásị́ ujajó rá rĩ sĩ, ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ,
{\ND{Úpí}} jọ dó ãndá-ãndá ru má are dó ími áwáŋá rá.

\VS{20}Má icó dó lị́kị̃ mání ándrá ị́jọ́ la azịjó ma mụ ajílé la táwụ̃nị̃ ꞌdĩ drị̃ gá rĩ ajílé ku kpere míní drã agá ãzíla ími ị̃sị̃ agá ásị́ ị̃gbẹ̃ sĩ rá ká. Mí icó lị́kị̃ mání mụlé ajílé ãngũ ꞌdĩ drị̃ gá rĩ ndrelé ku.’ ” Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ, agụ kí dó ị́jọ́ nábị̃ ũkú ru ꞌdĩ ꞌbã umvilé rĩ úpí ní vúlé rá.




\par }\Chap{23}{\SH Yõsíyã ꞌbã ị́jọ́ ãdroŋa ĩnzõ rú rĩ kí ị̃nzị̃jó rĩ ujajó rĩ
\par }
{\PP \VerseOne{1}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, úpí Yõsíyã fẽ dó ụ́ꞌdụ́kọ́ drị̃lẹ́ka pírí Yụ́dã gá ãzíla Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ gá rĩ ꞌbaní sĩ ru atrájó ãngũ ãlu gá ĩꞌdi rụ́.

\VS{2}Mụ dó jó sĩ
{\ND{Úpî}} ị̃nzị̃jó rĩ agâlé ꞌbá pírí Yụ́dã drị̂ kí abe, ꞌbá pírí Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ drị̂ kí abe, ãtalo kí abe, nãbịya kí abe, ãzíla ꞌbá ãzí ndú ndú ꞌdĩ kí abe, ꞌdĩ kí ꞌbá málĩ trũ rĩ kí ãzíla ꞌbá lẽmẽrí rĩ kí abe. Úpí lã dó bụ́kụ̃ tị icíma drị́ ándrá ịsụ́lé jó sĩ Ãdróŋá ị̃nzị̃jó rĩ agá rĩ ụ́ꞌdụ́kọ́ ụrụgá sĩ.

\VS{3}Tu dó pá ị́dị́ŋá andre gá ãzíla idé dó tị icíma
{\ND{Úpí}} be sĩ
{\ND{Úpí}} ní ãrútáŋá fẽjó ãzíla sĩ ãzị́táŋá ĩꞌdidrị̂ kí tã mbajó ị́jọ́ ĩꞌdi ꞌbã azịlé rĩ kí abe ĩꞌdi ásị́ pírí sĩ, ídri pírí sĩ ãzíla vâ sĩ ị́jọ́ azịlé rĩ kí ngajó cécé sĩlé bụ́kụ̃ ꞌdĩ agá rĩ áni. ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, ꞌbá pírí ãꞌị̃ kí dó sĩ tị icíma ꞌdĩ ꞌbã ãzị́ ngajó rá.


\par }{\PP \VS{4}Úpí fẽ dó ãzị́táŋá átáló ãmbógó ãndânĩ Hĩlĩkíyã ní, ãtalo ĩꞌdi pálé gá úmgbó ãnirú ĩꞌdi be rĩ ꞌbaní ãzíla ꞌbá kẹ̃jị́tị andre ũtẽlépi rĩ ꞌbaní sĩ ãko idélé Bãálĩ ị̃nzị̃jó, ãdróŋá ũkú ru Ãsérã ị̃nzị̃jó ãzíla lẽlẽgó kí ị̃nzịjó rĩ kí iyájó jó sĩ Ãdróŋá ị̃nzị̃jó rĩ agâlé pírí ãmvé. Úpí ivé dó sĩ ãko ꞌdĩ kí pírí ãmvé ãmvélé ru táwụ̃nị̃ ãmbógó Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ drị̂gá ámvụ́ ị̃yị́ Kídrõnĩ tị gá rĩ kí agá ãzíla ují dó úfóró la kí táwụ̃nị̃ Bẹ̃tẹ́lị̃ drị̂gá.

\VS{5}Unze dó ãtalo Ãdróŋâ nị̃lépi ku ándrá ũpi Yụ́dã drị̂ ꞌbã kí sĩ ãdu ũsũjó kí drị̃ gá sĩ ídétáŋá idéjó ãlĩtárĩ ãdroŋa ꞌbadrị̂ kí drị̃ gá táwụ̃nị̃ Yụ́dã drị̂ kí agá ãzíla ãngũ ãnirú Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ andre gá rĩ kí agá rĩ kí rá. ꞌDĩ kí ãtalo ándrá ídétáŋá idélépi Bãálĩ ní, ị̃tụ́ ní, ĩmbá ní, lẽlẽgó ꞌbaní ãzíla ãko ꞌbụ̃gá rĩ ꞌbaní rĩ kî.

\VS{6}Úpí anzé dó ị́dị́ŋá ãdróŋá ũkú ru umvelé Ãsérã drị̂ jó
{\ND{Úpí}} drị̂ agá rĩ sĩ agụlé ị̃yị́ Kídrõnĩ tị gá táwụ̃nị̃ ãmbógó Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ drị̂ agá rĩ sĩ ãmvé, ivé dó ĩꞌdi ꞌdãá ãzíla aco dó ĩꞌdi fúfú ru. Ayi dó fúfú la ị̃nádrị̃ ꞌbá ị́jọ́ gá ku rĩ ꞌbadrị̂ kí drị̃ gá.

\VS{7}Úpí andi dó jó ãgọbị ãwụ̃ ngalépi ãgọbị ãzí sĩ rĩ ꞌbadrị́ jó
{\ND{Úpí}} drị̂ agá ꞌdãá rĩ kí rá, ꞌdĩ kí jó ũkú ꞌbaní ándrá sĩ bõngó cãjó ãdróŋá ũkú ru umvelé Ãsérã ní rĩ kî.

\VS{8}Yõsíyã ũfũ dó ãtalo táwũnĩ Yụ́dã drị̂ agá rĩ kí pírí rá, andị́ dó sĩ ãngũ ụrụgá ãtalo ꞌbaní ándrá sĩ ídétáŋá idéjó ãdroŋa ĩnzõ rú rĩ ꞌbaní rĩ kí rá. Andị́ kí iꞌdójó táwụ̃nị̃ Gébã gá cajó kpere táwụ̃nị̃ Bẹ̃rị̃sẹ́bã gá. Andi jõkõ ándrá sịlé ãngũ sĩ fijó kẹ̃jị́tị Yósũwã gávũnã rú táwũnĩ ãmbógó ꞌdã drị̂ agá rĩ kí rá. Úsị ándrá kẹ̃jị́tị ꞌdĩ ꞌi wókõ ị̃jị́ sĩ fijó táwũnĩ ãmbógó ꞌdã ꞌa gâlé ru rĩ gá.

\VS{9}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ ûga ándrá dó sĩ ãtalo ãzị́ ngalépi ãngũ ụrụgá sĩ ãdroŋa ĩnzõ rú rĩ kí ị̃nzị̃jó rĩ agá rĩ kí ãzị́ ngajó ãlĩtárĩ
{\ND{Úpí}} drị́ Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ gá rĩ drị̃ gá úmgbé, wó úfẽ ándrá ĩꞌbaní drị̃lẹ́ mgbọ sĩ mũkátĩ ãkụ́kị́ kóru rĩ kí najó ãtalo ãzí rĩ kí abe rá.

\VS{10}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, úpí Yõsíyã andị́ ándrá dó ãlĩtárĩ sĩ ãdroŋa ĩnzõ rú rĩ kí ị̃nzị̃jó Tofétĩ gá, ꞌdĩ áꞌbụ Hị̃nọ́mụ̃ ngọ́pị drị̂gá rĩ rá. Andi ándrá ãlĩtárĩ ꞌdã rá la ꞌbá ãzí ꞌbã idé rú sĩ ĩꞌdi ꞌbã ngọ́tị́ŋá ágọ́bị́ ru jõku ĩzóŋá ru la ídétáŋá ru ãdróŋá Mõlékĩ ní ku benĩ.

\VS{11}Úpí Yõsíyã unze ándrá fãrásĩ sịlé kẹ̃jị́tị sĩ fijó jó sĩ
{\ND{Úpî}} ị̃nzị̃jó rĩ agâlé ũpi Yụ́dã drị̂ ꞌbã kí ándrá ꞌbãlé ndú sĩ ị̃tụ́ ị̃nzị̃jó rĩ kí rá. Fãrásĩ ꞌdĩ kí ándrá ãnirú lị́cọ́ ãmbógó umvelé Nãtãnĩ-Mẹ́lẹ̃kị̃ drị̂ ꞌbã andre gá. ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, Yõsíyã ivé ándrá gárĩ ãꞌdị́ drị́ ꞌbãlé ndú sĩ ị̃tụ́ ị̃nzị̃jó rĩ kí rá.

\VS{12}Úpí Yõsíyã aco ándrá ãlĩtárĩ ũpi Yụ́dã drị̂ ꞌbã kí sịlé úpí Ãházị̃ drị́ lị́cọ́ drị̃ gá ụrụgá ꞌdãá rĩ kí ãlĩtárĩ úpí Mãnásẽ ꞌbã ándrá sị̃lé ãngũ mgbọ ị̃rị̃ Jó
{\ND{Úpí}} drị̂ ꞌbã drị̃ gá rĩ rá; ụ̃sị̃ ándrá ãlĩtárĩ ꞌdã fúfú ru ãzíla ayi dó fúfú la kí áꞌbụ Kídrõnĩ drị̂ agá.

\VS{13}Úpí Yõsíyã andị́ ándrá ãlĩtárĩ Úpí Sũlũmánĩ ꞌbã sịlé Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ ꞌbã wókõ ị̃tụ́ ꞌbã ãfũ agâlé ru rĩ kí rá. ꞌDĩ kí ãlĩtárĩ sịlé ꞌbé Mị̃zẹ̃yị́tụ̃ ꞌbã wókõ ándrálé ru rĩ gá sĩ ãdróŋá ꞌbá Sị̃dọ́nị̃ gá rĩ ꞌbadrị́ Ãsị̃tọ̃rẹ́tị̃ ị̃nzị̃jó rĩ ꞌi, ãdróŋá ꞌbá Mõwábũ gá rĩ ꞌbádrị́ Kẹ̃mọ́sị̃ ị̃nzị̃jó rĩ ꞌi ãzíla ãdróŋá ngụ̃lé ũnzí ꞌbá Ãmọ́nị̃ gá rĩ ꞌbadrị́ umvelé Mõlékĩ ꞌi rĩ ị̃nzị̃jó rĩ ꞌi.

\VS{14}Úpí Yõsíyã aco ándrá vâ ị́dị́ŋá idélé írã sĩ ꞌbá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ ꞌbã kí ándrá ị̃nzị̃lé ị̃nzị̃-ị̃nzị̃ rĩ kí fúfú ru ãzíla lị ị́dị́ŋá ãdróŋá ũkú ru umvelé Ãsérã rĩ drị̂ kí vũ gá. Iré ĩfãkã ꞌbádrị̂ ãngũ ꞌdã gá ꞌdãá sĩ ĩꞌdi ꞌbãjó ãndị́ ru.

\VS{15}Úpí Yõsíyã aco ándrá vâ ãngũ sịlé ụrụgá sĩ ãdroŋa ĩnzõ rú rĩ kí ị̃nzị̃jó Bẹ̃tẹ́lị̃ gá úpí Yẽrõbũwámũ Nẽbátĩ ngọ́pị ꞌbã ándrá sịlé rĩ rá. Yẽrõbũwámũ ĩꞌdi ándrá ꞌbá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ kí drị̃ celépi sĩ ị́jọ́ ũnzí ngajó rĩ ꞌi. Yõsíyã andi ándrá vâ ãlĩtárĩ ꞌdãá rĩ kí ãngũ sịlé ụrụgá sĩ ãdroŋa ĩnzõ rú rĩ kí ị̃nzị̃jó rĩ kí abe rá, ivé kí ãzíla ꞌị kí fúfú ru. Ivé ándrá vâ ị́dị́ŋá ãdróŋá ũkú ru umvelé Ãsérã rĩ drị̂ rá.

\VS{16}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ úpí Yõsíyã ꞌbã ándrá ãngũ undré agâ ĩꞌdi andre gá ꞌdãá, ndre ị̃nádrị̃ ãzí wẽwẽ rú la kí ꞌbé ꞌbã wókõ gá ꞌdãá. Pẽ ꞌbá ãzí kí tị sĩ ĩfãkã ị̃nádrị̃ ꞌdã kí agá rĩ kí unzejó, ivé dó ĩfãkã ꞌdã kí ãlĩtárĩ Bẹ̃tẹ́lị̃ gá ꞌdãá rĩ ꞌbã drị̃ gá sĩ ĩꞌdi ꞌbãjó ãndị́ ru. Ị́jọ́ ꞌdĩ nga ru cécé
{\ND{Úpí}} ꞌbã ándrá jọlé nábị̃ Ãdróŋá drị̂ ꞌbã tị gâsĩ ĩꞌdi ꞌbã ándrá sĩ ị́jọ́ la ụndrị́jó údu rĩ áni.

\VS{17}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, úpí Yõsíyã zị, “Ị̃nádrị̃ mání ndrelé ꞌdã ãꞌdi drị̂ ꞌi?” ꞌBá táwũnĩ Bẹ̃tẹ́lị̃ drị̂ agá rĩ umvi kí, “ꞌDã ị̃nádrị̃ nábị̃ Ãdróŋá drị́ ándrá angálépi Yụ́dã gá rĩ drị̂ ꞌi. Ụndrị́ ándrá ị́jọ́ míní ngalé ãlĩtárĩ Bẹ̃tẹ́lị̃ gá rĩ ꞌbã ụrụꞌbá gá ꞌdĩ kí nĩ.”

\VS{18}Yõsíyã jọ dó sĩ ꞌbá ꞌdã ꞌbaní, “Ĩmi aꞌbe ị̃nádrị̃ ꞌdĩ cã.” ꞌBá ãzí ꞌbã anzé ĩfãkã nábị̃ ꞌdĩ drị̂ kí ku. Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ aꞌbe kí dó ĩfãkã ĩꞌdidrị̂ kí ĩfãkã nábị̃ ándrá amụ́lépi ĩꞌdi be angájó táwụ̃nị̃ Sãmãríyã drị̂ gâlé rĩ ꞌbadrị̂ kí abe cã.

\VS{19}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, Yõsíyã andi dó ãlĩtárĩ sịlé ãngũ ụrụgá rĩ kí agá sĩ ãdroŋa ĩnzõ rú rĩ kí ị̃nzị̃jó táwụ̃nị̃ ãmbogo ãmbogo Sãmãríyã drị̂ kí agá rĩ kí pírí rá. Ũpi Ịsịrayị́lị̃ drị̂ sị kí ándrá ãlĩtárĩ ꞌdĩ kí nĩ, wó
{\ND{Úpí}} acá ándrá ị́jọ́ la sĩ ũmbã sĩ. Yõsíyã andi ándrá dó sĩ ãlĩtárĩ ꞌdã kí cécé ĩꞌdi ꞌbã ándrá ãlĩtárĩ táwụ̃nị̃ Bẹ̃tẹ́lị̃ gá rĩ kí andijó rĩ áni.

\VS{20}Úpí Yõsíyã ụlị́ dó ãtalo ándrá ídétáŋá idélépi jõkõ sịlé ãngũ ụrụgá rĩ kí agá rĩ kí pírí ãzíla ivé dó ĩfãkã ꞌbádrị̂ kí ãlĩtárĩ ꞌdã kí drị̃ gá sĩ kí ꞌbãjó ãndị́ ru. ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, mụ dó vúlé Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ gâlé.


\par }{\SH Úpí Yõsíyã ní ụ̃mụ̃ alịjó ꞌbá drị̃ gâsĩ rĩ drị̂ ị̃nzị̃jó rĩ
\par }
{\PP \VS{21}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, úpí Yõsíyã fẽ dó ãzị́táŋá ꞌdĩ ꞌbá pírí ꞌbaní, jọ, “Ĩꞌbã ụ̃mụ̃ ꞌdĩ ꞌi,
{\ND{Úpí}}, Ãdróŋá ĩmi drị̂ní cécé sĩlé bụ́kụ̃ tị icíma drị́ ꞌdĩ agá rĩ áni.”

\VS{22}Yõsíyã fẽ ándrá ãzị́táŋá ꞌdĩ íni la ãꞌdusĩku iꞌdójó sáwã ꞌbá ị́jọ́ lịlépi rĩ ꞌbaní sụ́rụ́ Ịsịrayị́lị̃ drị̂ drị̃ cejó rĩ agá jõku sáwã ũpi Ịsịrayị́lị̃ drị̂ ꞌbadrị̂ gá jõku sáwã ũpi Yụ́dã drị̂ ꞌba drị̂ agá pírí Ụ̃mụ̃ alịjó ꞌbá drị̃ gâsĩ ãzí jõ drĩ ru idélépi ꞌdã ꞌbã áni la ꞌdáyụ.

\VS{23}Wó ílí mụdrị́ drị̃ ãrõ Yõsíyã ꞌbã ũpĩ najó rĩ gá, ídé dó Ụ̃mụ̃ alịjó ꞌbá drị̃ gâsĩ ãmbógó ꞌdĩ ꞌi sĩ
{\ND{Úpî
}} ị̃nzị̃jó Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ gá.


\par }{\PP \VS{24}Ũꞌbãjó la ꞌdã drị̃ gá, Yõsíyã ivé ándrá vâ ꞌbá úlégóŋá rú rĩ kí, ꞌbá ũjogo rú rĩ kí, ãdroŋa ĩnzõ rú lị́cọ́ agâ sĩ rĩ kí, ãdroŋa ĩnzõ rú ị̃nzị̃lé ị̃nzị̃-ị̃nzị̃ rĩ kí ãzíla ị́jọ́ pírí ũnzíkãnã rú ndrelé idélé ãngũ Yụ́dã ꞌbadrị́ Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ be rĩ agá rĩ kí rá. Idé ándrá ị́jọ́ ꞌdĩ íni la ị́jọ́ sĩlé bụ́kụ̃ ãzị́táŋá drị̂ agá átáló ãmbógó ãndânĩ Hĩlĩkíyã ꞌbã ándrá ịsụ́lé jó sĩ
{\ND{Úpî}} ị̃nzị̃jó rĩ agá rĩ ꞌbã idé rú sĩ ru ĩꞌdi ꞌbã kẹ̃jị́ gá benĩ.

\VS{25}Úpí ãzí cécé Yõsíyã áni ĩꞌdi drị̃lẹ́ gá jõku ĩꞌdi ũngúkú gá ándrá ru ujalépi
{\ND{Úpí}} rụ́ ĩꞌdi ásị́ pírí sĩ, ũndũwá pírí sĩ ãzíla ĩꞌdi ũkpó pírí sĩ ãzị́táŋá pírí Mụ́sã drị̂ ꞌbã lẽlé rĩ áni la ándrá ꞌdáyụ.


\par }{\PP \VS{26}Wó ũmbã
{\ND{Úpí}} drị̂ ve ándrá ãcí ru ꞌbá Yụ́dã drị̂ kí ụrụꞌbá gá ị́jọ́ ũnzíríkãnã rú pírí úpí Mãnásẽ ꞌbã ándrá ngalé rĩ kî sĩ.

\VS{27}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ
{\ND{Úpí}} jọ, “Ma mụ ꞌbá Yụ́dã drị̂ kí aꞌbelé rá cécé mání ándrá ꞌbá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ kí aꞌbejó rĩ áni. Ma mụ táwụ̃nị̃ ãmbógó Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ drị̂ gãlé úmgbé táni mání ándrá ĩꞌdi pẽjó adrujó ãko mâni la rú rá tí. Ma mụ jó sịlé sĩ áma rụ́ ị̃nzị̃jó ꞌdĩ aꞌbelé rá.”


\par }{\SH Yõsíyã ꞌbã drãjó ãꞌdị́ gá rĩ
\par }
{\PP \VS{28}Ị́jọ́ pírí úpí Yõsíyã ꞌbã idelé rĩ kí úsĩ kí bụ́kụ̃ sĩ ị́jọ́ úpí Yụ́dã gá rĩ ꞌbadrị̂ kí sĩjó rĩ agá cí.

\VS{29}Sáwã Yõsíyã ꞌbã ándrá adrujó úpí rú rĩ sĩ, úpí Mị̃sị́rị̃ drị́ Nékõ ce ándrá ãsĩkárĩ ĩꞌdidrị̂ kí drị̃ kpere mĩrĩ Tị̃gị̃rị́sị̃ gá sĩ mụjó úpí Sírĩyã drị̂ ꞌbã ãzãkojó. Úpí Yõsíyã ụ̃ꞌbị̃ ándrá tí ãsĩkárĩ Mị̃sị́rị̃ drị̂ kí drị̃ atrịlé táwụ̃nị̃ ãmbógó Mẹ̃gị́dọ̃ drị̂gá ꞌdâ wó úpí Nékõ ꞌdị dó ĩꞌdi ãꞌdị́ gá rá.

\VS{30}Ãmbogo ĩꞌdidrị̂ ꞌbã kí ĩꞌdi ꞌbã ãvũ gárĩ ãꞌdị́ drị̂ agá ãzíla agụ kí dó ĩꞌdi vúlé Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ gá, îsị̃ dó ĩꞌdi ị̃nádrị̃ ĩꞌdi ꞌbã ãmgbã rĩ drị̂ gá ãngũ sĩ ũpi kí ị̃sị̃jó rĩ gá. ꞌBá Yụ́dã drị̂ pẽ kí dó Yõsíyã ngọ́pị Yẽhõwãházĩ ꞌi ãzíla ꞌbã kí dó ĩꞌdi úpí ru átẹ́pị̃ ꞌbã kẹ̃jị́ gá.


\par }{\SH Yẽhõwãházĩ ní adrujó úpí rú rĩ
\par }
{\PP \VS{31}Yẽhõwãházĩ ꞌbã ílí ándrá kãlị́ ị̃rị̃ drị̃ na sáwã ĩꞌdi ꞌbã acájó úpí ru rĩ sĩ. Na ũpĩ Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ gá ĩmbá na. Ãndrẽ ꞌbã rụ́ ándrá Hãmũtálĩ ꞌi, ĩꞌdi ándrá Yẽrẽmíyã Lị́bị̃nã gá rĩ ꞌbã ị̃zẹ́pị ꞌi.

\VS{32}Yẽhõwãházĩ nga ándrá ị́jọ́ ũnzí la
{\ND{Úpí}} ꞌbã drị̃lẹ́ gá cécé áyị́pịka ꞌbã kí ándrá pírí ngalé rĩ áni.

\VS{33}Úpí Nékõ ꞌdụ ándrá úpí Yẽhõwãházĩ ꞌi ꞌbãlé mãbụ́sụ̃ gá Ríbũlã gá, ꞌdĩ ãngũ Hãmátĩ gá rĩ gá, ꞌbã mụ rú sĩ drị̃ gá adrujó úpí ru Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ gá ku benĩ. ꞌBã vâ ãzị́táŋá ꞌbá Yụ́dã gá rĩ kí drị̃ gá sĩ mụ̃sọ́rọ̃ ꞌbejó ĩꞌdiní sílĩvã tánĩ 3.4 ãzíla gólũdĩ kị́lọ̃ 34.

\VS{34}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, úpí Nékõ ꞌbã dó Ĩlĩyãkímũ Yõsíyã ngọ́pị ꞌi úpí rú átẹ́pị Yõsíyã ꞌbã kẹ̃jị́ gá Yụ́dã gá, uja dó ĩꞌdi ꞌbã rụ́ Yẽhõyĩyãkímũ ꞌi. Wó úpí Nékõ ꞌdụ Yẽhõwãházĩ ꞌi agụlé mãbụ́sụ̃ gá Mị̃sị́rị̃ gá, drã dó sĩ Mị̃sị́rị̃ gá ꞌdãá.

\VS{35}Úpí Yẽhõyĩyãkímũ fẽ úpí Nékõ drị́ sílĩvã kí gólũdĩ be ĩꞌdi ꞌbã lẽlé rĩ áni. Ĩꞌdiní icójó ãko ꞌdĩ kí fẽjó, ụlị́ dó séndẽ mụ̃sọ́rọ̃ rú ꞌbá ãlu ãlu drị̃ gá málĩ ĩꞌdidrị̂ ꞌbã úmgbó sĩ.


\par }{\SH Yẽhõyĩyãkímũ ꞌbã acájó úpí rú Yụ́dã gá rĩ
\par }
{\PP \VS{36}Yẽhõyĩyãkímũ ꞌbã ílí ándrá kãlị́ ị̃rị̃ drị̃ tõwú sáwã ĩꞌdi ꞌbã acájó úpí ru Yụ́dã gá rĩ sĩ. Na ándrá ũpĩ Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ gá ílí mụdrị́ drị̃ ãlu. Ãndrẽ ꞌbã rụ́ ándrá Zẹ̃bị́dã ꞌi, ĩꞌdi Pẽdáyã táwụ̃nị̃ Rụ́mã gá rĩ ꞌbã ị̃zẹ́pị ꞌi.

\VS{37}Yẽhõyĩyãkímũ nga ándrá ị́jọ́ ũnzí la
{\ND{Úpí}} ꞌbã drị̃lẹ́ gá cécé áyị́pịka ꞌbã kí ándrá pírí ngalé rĩ áni.




\par }\Chap{24}{\PP \VerseOne{1}Sáwã Yẽhõyĩyãkímũ ꞌbã ándrá adrujó úpí Yụ́dã drị̂ rú rĩ sĩ, úpí Nẹ̃bụ̃kãdị̃nẹ́zã Bãbụ̃lọ́nị̃ drị̂ amụ́ ãꞌdị́ ꞌdịlé ꞌbá Yụ́dã drị̂ kí abe. Yẽhõyĩyãkímũ acá dó ãtíꞌbó Bãbụ̃lọ́nị̃ ãni la rú ílí na. ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, mvu dó ũpĩ Bãbụ̃lọ́nị̃ drị̂ ꞌbã pálé gá rĩ sĩ rá.

\VS{2}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá,
{\ND{Úpí}} pẽ dó ãsĩkárĩ Bãbụ̃lọ́nị̃ drị́, Sị́rị̃yã drị́, Mõwábũ drị́ ãzíla Ãmọ́nị̃ drị̂ kí tị sĩ ãꞌdị́ ꞌdịjó úpí Yẽhõyĩyãkímũ be sĩ Yụ́dã ị̃lị̃kị̃jó rá cécé
{\ND{Úpí}} ꞌbã ándrá ị́jọ́ la azịjó ãtiꞌbo ĩꞌdidrị́ nábí kí tị gâsĩ rĩ áni.

\VS{3}Ãndá ãndá ru ị́jọ́ ꞌdĩ nga kí ru sụ́rụ́ Yụ́dã drị̂ rụ́ íni la ãzị́táŋá
{\ND{Úpí}} ꞌbã fẽlé rĩ sĩ, ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ ála dó sĩ kí ị̃lị̃kị̃ ị́jọ́ ũnzí úpí Mãnásẽ ꞌbã ngalé rĩ kî sĩ.

\VS{4}Úpí Mãnásẽ ụꞌdị́ ándrá ꞌbá ị́jọ́ kóru Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ gá rĩ kí, ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ
{\ND{Úpí}} icó ándrá dó sĩ ĩꞌdi trũlé ku.

\VS{5}Ị́jọ́ ãzí pírí ándrá ru ngalépi sáwã Yẽhõyĩyãkímũ ꞌbã adrujó úpí ru rĩ sĩ rĩ kí ị́jọ́ pírí ĩꞌdi ꞌbã ngalé rĩ kí abe úsĩ kí pírí bụ́kụ̃ sĩ ị́jọ́ ũpi Yụ́dã drị̂ ꞌbadrị̂ kí sĩjó rĩ agá cí.

\VS{6}Yẽhõyĩyãkímũ la dó mụ drãlé ꞌbo, ngọ́pị Yẽkõyĩyãkínĩ acá dó úpí ru ĩꞌdi ꞌbã kẹ̃jị́ gá nĩ.

\VS{7}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, úpí Nẹ̃bụ̃kãdị̃nẹ́zã la dó mụ úpí Mị̃sị́rị̃ drị́ Nékõ ndẽlé ꞌbo, ꞌdụ dó ãngũ ĩꞌdi drị̂ iꞌdójó mĩrĩ Mị̃sị́rị̃ drị̂ gá mụjó ụ́rụ́ léru cajó kpere mĩrĩ Ũfũrátĩ gá. Ị́jó ꞌdĩ sĩ úpí Nékõ mụ dó ãꞌdị́ ꞌdịlé sụ́rụ́ ãzí kí abe ị̃ꞌdị́ ku.


\par }{\SH Yẽkõyĩyãkínĩ ꞌbã acájó úpí ru Yụ́dã gá rĩ
\par }
{\PP \VS{8}Yẽkõyĩyãkínĩ acá ándrá úpí Yụ́dã drị̂ rú ꞌdĩ sĩ ílí la mụdrị́ drị̃ ãrõ. Na ándrá ũpĩ Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ gá ĩmbá na. Ãndrẽ ꞌbã rụ́ ándrá Nẽhũsítã ꞌi, ꞌdĩ Ẽlĩnátãnĩ Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ gá rĩ ꞌbã ị̃zẹ́pị ꞌi.

\VS{9}Nga ándrá ị́jọ́ ũnzí
{\ND{Úpí}} ꞌbã drị̃lẹ́ gá cécé átẹ́pị̃ Yẽhõyĩyãkímũ ꞌbã ándrá ngalé rĩ áni.


\par }{\SH Táwụ̃nị̃ ãmbógó Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ drị̂ pajó rĩ
\par }
{\PP \VS{10}Sáwã Yẽkõyĩyãkínĩ ꞌbã ũpĩ najó rĩ sĩ, ãsĩkárĩ Nẹ̃bụ̃kãdị̃nẹ́zã úpí Bãbụ̃lọ́nị̃ drị̂ drị̂ amụ́ kí ándrá táwụ̃nị̃ ãmbógó Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ celé.

\VS{11}Nẹ̃bụ̃kãdị̃nẹ́zã acá táwụ̃nị̃ ãmbógó Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ drị̂gá sáwã ãsĩkárĩ ĩꞌdidrị̂ ꞌbaní ĩꞌdi cejó rĩ gá.

\VS{12}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, Yẽkõyĩyãkínĩ úpí Yụ́dã drị̂ kí ãndrẽ be, ãtíꞌbó ĩꞌdidrị̂ kí abe, ãsĩkárĩ ãmbogo ĩꞌdidrị̂ kí ãmbogo ãzí ꞌdĩ kí abe fẽ kí dó ru pírí úpí Nẹ̃bụ̃kãdị̃nẹ́zã ꞌbã drị́gá. Úpí Bãbụ̃lọ́nị̃ drị̂ ꞌdụ dó Yẽkõyĩyãkínĩ ꞌi acájó ãtíꞌbó ru ílí ãrõ ĩꞌdi ꞌbã ũpĩ najó rĩ gá.

\VS{13}Nẹ̃bụ̃kãdị̃nẹ́zã li ándrá málĩ jó sĩ
{\ND{Úpí}} ị̃nzị̃jó rĩ agá rĩ kí málĩ úpí drị́ lị́cọ́ gá rĩ kí abe pírí rá ãzíla ꞌdụ vâ ãko pírí idélé gólũdĩ sĩ úpí Ịsịrayị́lị̃ drị́ Sũlũmánĩ ꞌbã ándrá idélé jó sĩ
{\ND{Úpí}} ị̃nzị̃jó rĩ agá rĩ kí rá cécé
{\ND{Úpí}} ꞌbã ándrá jọlé rĩ áni.

\VS{14}Úpí Nẹ̃bụ̃kãdị̃nẹ́zã wụ̃ ándrá ꞌbá Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ gá; ãsĩkárĩ ãmbogo kí, ãsĩkárĩ ãꞌdị́ ꞌdịlépi rĩ kí, ꞌbá ãlị̃gọ̃ ãko idélé drị́ sĩ rĩ drị̂ trũ rĩ kí ãzíla ꞌbá úká dịlépi rĩ kí abe pírí agụlé Bãbụ̃lọ́nị̃ gá. ꞌBá ꞌdĩ kí ꞌbã kãlãfe pírí rĩ ándrá 10,000. Úwụ̃ ándrá ꞌbá ãngũ Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ drị̂ agá rĩ kí pírí pẽlú ꞌbá lẽmẽrĩ sĩ ndẽlépi Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ gá ꞌdãá nĩ rĩ kî.

\VS{15}Úpí Nẹ̃bụ̃kãdị̃nẹ́zã agụ ándrá Yẽkõyĩyãkínĩ ꞌi Bãbụ̃lọ́nị̃ gá ꞌbãlé mãbụ́sụ̃ gá ĩꞌdi ꞌbã ãndrẽ trũ, ũkúka kí abe, ꞌbá ãmbogo ĩꞌdidrị̂ kí abe ãzíla ꞌbá drị̃lẹ́ ru Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ gá rĩ kí trũ.

\VS{16}Nẹ̃bụ̃kãdị̃nẹ́zã agụ ándrá ãsĩkárĩ 7,000 ãlị̃gọ̃ ãꞌdị́ drị̂ sĩ ndẽlépi rá rĩ kí Bãbụ̃lọ́nị̃ gá. Agụ ándrá vâ ꞌbá ãlị̃gọ̃ ãko idélé drị́ sĩ rĩ drị̂ trũ rĩ kí ꞌbá úká dịlépi rĩ kí abe Bãbụ̃lọ́nị̃ gá ĩndĩ. ꞌBá ãlị́gọ́ ru rĩ kí ꞌbã kãlãfe pírí rĩ ándrá 1,000 ãzíla kí ándrá ꞌbá ũkpó ru ãzíla ụrụꞌbá ị̃vị́ trũ sĩ icójó ãꞌdị́ ꞌdịjó la kî.

\VS{17}Úpí Bãbụ̃lọ́nị̃ drị́ Nẹ̃bụ̃kãdị̃nẹ́zã ꞌbã ándrá Mãtãníyã Yẽkõyĩyãkínĩ ꞌbã átịdrị́ ꞌi úpí ru Yẽkõyĩyãkínĩ ꞌbã kẹ̃jị́ gá ãzíla uja ándrá Mãtãníyã ꞌbã rụ́ Zẽdẽkíyã ꞌi.


\par }{\SH Zẽdẽkíyã ꞌbã adrujó úpí ru Yụ́dã gá rĩ
\par }
{\PP \VS{18}Zẽdẽkíyã ꞌbã ílí ándrá kãlị́ ị̃rị̃ drị̃ ãlu sáwã ĩꞌdị ꞌbã acájó úpí ru rĩ sĩ. Na ándrá ũpĩ Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ gá ílí mụdrị́ drị̃ ãlu. Ãndrẽ ꞌbã rụ́ ándrá Hãmũtálĩ ꞌi, ĩꞌdi ándrá Yẽrẽmíyã Líbĩnã gá rĩ ꞌbã ị̃zẹ́pị ꞌi.

\VS{19}Wó Zẽdẽkíyã nga ándrá ị́jọ́ ũnzí la
{\ND{Úpí}} ꞌbã drị̃lẹ́ gá cécé úpí Yẽhõyĩyãkímũ ꞌbã ngalé rĩ áni.

\VS{20}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ,
{\ND{Úpí}} acá ándrá dó sĩ ꞌbá Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ gá ãzíla Yụ́dã gá rĩ ꞌbaní ũmbã ãmbógó la sĩ, dro dó sĩ kí ĩꞌdi drị̃lẹ́ gá rá.

\par }{\PP ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, Zẽdẽkíyã mvu dó úpí Bãbụ̃lọ́nị̃ drị́ Nẹ̃bụ̃kãdị̃nẹ́zã rụ́ rĩ sĩ rá.




\par }\Chap{25}{\SH Mẹ́rọ́ꞌbá ꞌbaní táwụ̃nị̃ Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ drị̂ pajó rĩ
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ílí úrômĩjó Zẽdẽkíyã ꞌbã ándrá ũpĩ najó Yụ́dã gá rĩ sĩ, ĩmbá ãlu ĩmbá ụ́ꞌdụ́ mụdrị́ drị̃ tõwụ́ sĩ, úpí Bãbụ̃lọ́nị̃ drị́ Nẹ̃bụ̃kãdị̃nẹ́zã amụ́ ãsĩkárĩ ĩꞌdidrị̂ kí abe pírí ãꞌdị́ ꞌdịjó ꞌbá Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ gá rĩ kí abe. Ce kí táwụ̃nị̃ Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ drị̂ trộkị́lịrị ãzíla sị kí bõrõ ũkpó mãdálá ru la kí sĩ tụjó ãꞌdị́ ꞌdịjó andre la gâsĩ trộkị́lịrị cí.

\VS{2}Úce dó táwụ̃nị̃ ãmbógó Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ drị̂ cí kpere ílí mụdrị́ drị̃ ãlu Zẽdẽkíyã ꞌbã adrujó úpí ru rĩ sĩ.

\VS{3}Ĩmbá ụ́ꞌdụ́ úrômĩ ĩmbá sụjó rĩ drị̂ sĩ, rílẽ ꞌbã úmgbó tụ dó ꞌbãngá ụrụgá, ãko ãzí icólé nalé rá la ándrá dó sĩ kpítã ꞌdáyụ.

\VS{4}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, ãsĩkárĩ Bãbụ̃lọ́nị̃ drị̂ nũ kí dó táwụ̃nị̃ ãmbógó Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ drị̂ ꞌbã wókõ ãzí rá, fi kí dó sĩ ala gâlé. Úpí Yụ́dã drị̂ kí ãsĩkárĩ ĩꞌdi drị̂ kí abe lẽ kí tí apálé rá, wó ãsĩkárĩ Bãbụ̃lọ́nị̃ drị̂ ꞌbaní táwụ̃nị̃ ãmbógó Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ drị̂ cejó cí rĩ sĩ, icó kí dó ku. Tẽ kí dó kpere ãngũ ꞌbã nị agâ, apá kí dó sĩ ị́nị́ sĩ. Fũ kí ándrá apálé ámvụ́ úpí drị̂ agâ sĩ, mụ kí fũlé kẹ̃jị́ tị bõrõ ị̃rị̃ rĩ kí icílépi rĩ drị̂ gâsĩ, apá kí dó wókõ Ị̃yị́ Yõrĩdánĩ drị̂ gâlé ru.

\VS{5}Wó ãsĩkárĩ Bãbụ̃lọ́nị̃ drị̂ dro kí dó kí vú kpere ĩꞌbaní úpí Zẽdẽkíyã rụ agá ãngũ gbayi Yẹ̃rị́kọ̃ drị̂ agá. Ãsĩkárĩ Zẽdẽkíyã drị̂ aꞌbe kí ĩꞌdi rá, iré kí dó sĩ kpékpé.

\VS{6}Rụ kí dó úpí Zẽdẽkíyã ꞌ i, agụ kí dó ĩꞌdi kpere úpí Bãbụ̃lọ́nị̃ drị̂ rụ́ táwụ̃nị̃ Rị̃bị̃láhị̃ gá ãzíla úlị dó sĩ ị́jọ́ drị̃ la gá.

\VS{7}Ụlị́ kí dó anzị Zẽdẽkíyã drị̂ kí ĩꞌdi drị̃ gâsĩ. ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, ũsõ kí dó ĩꞌdi mịfị́ kí rá, umbé kí ĩꞌdi nõrórõ sĩ ãzíla agụ kí dó ĩꞌdi Bãbụ̃lọ́nị̃ gá.


\par }{\PP \VS{8}Ĩmbá ụ́ꞌdụ́ mụdrị́ drị̃ sụ ĩmbá ãrõ ílí mụdrị́ drị̃ úrômĩjó Nẹ̃bụ̃kãdị̃nẹ́zã ꞌbã ũpĩ najó Bãbụ̃lọ́nị̃ gá rĩ sĩ, Nẽbũzãrãdánĩ ãmbógó ãsĩkárĩ úpí andre tẽlépi rĩ ꞌbadrị́ ándrá ãtíꞌbó úpí Bãbụ̃lọ́nị̃ gá rĩ drị̂ amụ́ dó Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ gá.

\VS{9}Ivé dó jó sĩ
{\ND{Úpí}} ị̃nzị̃jó rĩ ꞌi, lị́cọ́ úpí drị̂ ꞌi ãzíla jó táwụ̃nị̃ ãmbógó Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ drị̂ agá rĩ kí abe pírí rá. Ivé jó ụ̃rọ̃drị́ ru táwụ̃nị̃ ãmbógó Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ drị̂ agá ꞌdãá rĩ kí pírí rá.

\VS{10}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, ãsĩkárĩ ãmbógó Nẽbũzãrãdánĩ ri dó ãzị́ pámvú ãsĩkárĩ Bãbụ̃lọ́nị̃ drị̂ ꞌbaní bõrõ táwụ̃nị̃ ãmbógó Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ drị̂ andre cejó rĩ andijó rĩ drị̂ undrélé.

\VS{11}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, ãmbógó ãsĩkárĩ úpî andre tẽlépi rĩ ꞌbadrị́ Nẽbũzãrãdánĩ ꞌdụ dó ꞌbá ãzí ándrá acelépi Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ gá rĩ kí, ãsĩkárĩ ándrá apálépi rá ru ujalépi úpí Bãbụ̃lọ́nị̃ drị̂ pálé gá rĩ kí ãzíla ꞌbá ãzí ꞌdãá rĩ kí abe agụlé ãtíꞌbó ru.

\VS{12}Wó ãmbógô aꞌbe dó ꞌbá ãzí lẽmẽrí trẹ̃yị́ rĩ kí vúlé Yụ́dã gá sĩ ãzị́ ngajó ámvụ́ zãbíbũ drị̂ kí agá ãzíla ámvụ́ sõlé.


\par }{\PP \VS{13}ꞌBá Bãbụ̃lọ́nị̃ drị̂ anu kí ándrá ị́dị́ŋá idélé bũrônzĩ sĩ, gárĩ ị̃yị́ drị́ idélé bũrônzĩ sĩ ãzíla báfũ ãmbógó ị̃yị́ ãni umvelé mĩrĩ idélé aya akálé ãcí sĩ ándrá ꞌbãlé jó sĩ
{\ND{Úpí}} ị̃nzị̃jó rĩ agá rĩ kí rá ãzíla agụ kí dó bũrônzĩ la kí Bãbụ̃lọ́nị̃ gá.

\VS{14}ꞌDụ kí ándrá vâ úmvú kí, kị̃tị́yọ̃ kí, ãkójó sĩ úfóró umvújó ayúlé sĩ ãlĩtárĩ ꞌbãjó ãlá ru rĩ kí abe, ãkójó idélé bũrônzĩ sĩ ayúlé ãzị́ ngajó ãlĩtárĩ gá rĩ kí abe rá.

\VS{15}Ãmbógó ãsĩkárĩ úpí andre ũtẽlépi Nẽbũzãrãdánĩ ꞌdụ ándrá vâ ãko sĩ ãcíkúlú ũpẽjó rĩ kí, báfũ kí ãzíla ãnájó ãzí idélé gólũdĩ ãlá rĩ sĩ jõku sílĩvã sĩ rĩ kî.

\VS{16}Ícó ándrá ãnzị bũrônzĩ ãni ị́dị́ŋá ị̃rị̃ rĩ kí ụrụꞌbá gá rĩ, gárĩ idélé ị̃yị́ ujíjó rĩ ụrụꞌbá gá rĩ ãzíla báfũ ãmbógó ị̃yị́ ãni umvelé mĩrĩ rĩ ụrụꞌbá gá rĩ kí ụ̃ꞌbị̃lé ku. Ídé ándrá ãko ꞌdĩ kí jó sĩ
{\ND{Úpí
}} ị̃nzị̃jó rĩ drị̂ní sáwã Sũlũmánĩ ꞌbã adrujó úpí ru rĩ sĩ.

\VS{17}Ị́dị́ŋá ꞌdã zo kí ándrá trũ trũ. Ị́dị́ŋá ãlu ãlu ꞌbã ãzo ụrụgâlé ru rĩ ĩꞌdi ándrá mítã ãrõ ãrõ, drị̃kã la kí agá bũrônzĩ cící, zo kí mítã ãlu dũ na ụrụgâlé ru. Úꞌbé ándrá drị̃kã la ꞌdã kí põmũgũránãtĩ icílé icí-icí rĩ sĩ trộkị́lịrị cí. Úꞌbé ándrá ị́dị́ŋá ị̃rị̃ rĩ cécé ãzí rĩ áni.


\par }{\PP \VS{18}Ãmbógó ãsĩkárĩ úpí andre ũtẽlépi Nẽbũzãrãdánĩ ꞌdụ ándrá átáló ãmbógó ãndânĩ Sẽrãyíyã ꞌi, átáló ĩꞌdi vúlégá Zẽfãníyã ꞌi ãzíla ꞌbá ãmbogo rú kẹ̃jị́tị andre ũtẽlépi rĩ kí ꞌbã ãzí na rĩ kí agụlé ĩꞌdi be ꞌbãlé mãbụ́sụ̃ gá ĩndĩ.

\VS{19}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, ꞌbá ru ụ̃zị̃lépi táwụ̃nị̃ ãmbógó rĩ agá ꞌdãá ũgũgõ rĩ kí agá, Nẽbũzãrãdánĩ ꞌdụ ándrá ꞌbá adrulépi ãmbógó ru ãsĩkárĩ Yụ́dã drị̂ kí drị̃lẹ́ gá rĩ ꞌi, ꞌbá tõwú úpí ꞌbã ãmgbã rĩ ní ímbátáŋá fẽlépi rĩ kí, ꞌbá ị́jọ́ ãsĩkárĩ ãmbógó rĩ drị̂ kí ũsĩlépi rĩ kí, ꞌbá ãmbógó ru ꞌbá ándrá filépi ãsĩkárĩ gá ri kí sĩlépi rĩ ꞌi ãzíla ꞌbá ãzí kãlị́ ázíyá la kí abe.


\par }{\PP \VS{20}Ãmbógó ãsĩkárĩ úpí andre ũtẽlépi Nẽbũzãrãdánĩ ꞌdụ ándrá ꞌbá ꞌdĩ kí agụlé úpí Bãbụ̃lọ́nị̃ drị̂ rụ́ táwụ̃nị̃ ãmbógó Rị̃bị̃láhị̃ gá.

\VS{21}Rị̃bị̃láhị̃ gá ꞌdĩ ãngũ Hãmátĩ drị̂gá ꞌdãá, úpí Bãbụ̃lọ́nị̃ drị̂ fẽ dó ꞌbá ꞌdĩ kí ụꞌdị́lé pírí rá.

\par }{\PP Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ údro dó ꞌbá Yụ́dã drị̂ kí ãngũ ĩꞌbadrị̂ agá rĩ sĩ rá, acá kí dó ãtíꞌbó ru.


\par }{\SH Úꞌbã dó Gẽdãlíyã ꞌi gávũnã Yụ́dã drị̂ rú
\par }
{\PP \VS{22}ꞌBá ándrá acelépi Yụ́dã gá ꞌdãá ũgũgõ rĩ ꞌbaní, úpí Nẹ̃bụ̃kãdị̃nẹ́zã ꞌbã ándrá Gẽdãlíyã Ãhị̃kámụ̃ ngọ́pị Sãpánĩ umvelépi áyị́pị rĩ ꞌi gávũnã rú.

\VS{23}Ãsĩkárĩ ãmbogo Yụ́dã drị̂ kí pírí ãsĩkárĩ ĩꞌbadrị̂ kí abe kí dó mụ arelé la úpí Bãbụ̃lọ́nị̃ drị̂ ꞌbã dó Gẽdãlíyã Ãhị̃kámụ̃ ngọ́pị Sãpánĩ umvelépi áyị́pị rĩ ꞌi gávũnã rú íni, amụ́ kí dó ãsĩkárĩ ĩꞌbadrị̂ kí abe Gẽdãlíyã rụ́ táwụ̃nị̃ Mị̃zị́pã gá. Ãsĩkárĩ ãmbogo ándrá amụ́lépi rĩ kí: Ịsụmayị́lị̃ Nẽtãníyã ngọ́pị ꞌi, Yõhãnánĩ Kãréyã ngọ́pị ꞌi, Sẽráyã Tãnĩhũmétĩ angálépi táwụ̃nị̃ Nẽtõfátĩ gá rĩ ꞌbã ngọ́pị ꞌi ãzíla Yãzãníyã ágọ́bị́ angálépi Mãákã gá la ꞌbã ngọ́pị ꞌi.

\VS{24}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, Gẽdãlíyã na dó ũyõ ãsĩkárĩ ãmbogo Yụ́dã drị̂ ꞌbaní ãsĩkárĩ ĩꞌbadrị̂ kí abe jọ, “Ĩmi idé jõ ụ̃rị̃ sĩ ãmbogo Bãbụ̃lọ́nị̃ drị̂ kí sĩ ku. Ĩmi uꞌá ãngũ ꞌdĩgá ꞌdâ ãzíla ĩnga dó ãzị́ úpí Bãbụ̃lọ́nị̃ drị̂ nî, ị́jọ́ pírí kí mụ adrulé ĩminí múké rá.”

\VS{25}Wó ĩmbá ázị̂rị̃ rĩ sĩ, Ịsụmayị́lị̃ Nẽtãníyã ngọ́pị Ẽlĩsámã umvelépi áyị́pị angálépi lị́cọ́ úpí drị̂ agá rĩ amụ́ kí dó ãsĩkárĩ mụdrị́ la kí abe, ũsõ kí dó Gẽdãlíyã kí ꞌbá Yãhụ́dị̃ rú ãzíla Bãbụ̃lọ́nị̃ rú ándrá uꞌálépi Gẽdãlíyã ãmgbã rĩ be táwụ̃nị̃ Mị̃zị́pã gá ꞌdãá rĩ kí abe káyĩ rá.

\VS{26}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, ꞌbá pírí Yụ́dã drị́, ꞌbá ãmbogo ãzíla ꞌbá were ãzíla ãmbogo ãsĩkárĩ ꞌbadrị̂ kí abe angá kí dó apálé Mị̃sị́rị̃ gá, ãꞌdusĩku idé kí dó ụ̃rị̃ sĩ ị́jọ́ ꞌbá Bãbụ̃lọ́nị̃ rú rĩ ꞌbã kí mụlé idélé ĩꞌba rụ́ rĩ sĩ.


\par }{\SH Yẽhõyĩyãkínĩ anzéjó mãbụ́sụ̃ gá rĩ
\par }
{\PP \VS{27}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, úpí Yụ́dã drị́ Yẽhõyĩyãkínĩ uꞌá dó mãbụ́sụ̃ gá Bãbụ̃lọ́nị̃ gá ílí kãlị́ na drị̃ ázị̂rị̃. Ẽvílĩ-mẽrõdácĩ acá dó úpí Bãbụ̃lọ́nị̃ drị̂ rú ãzíla ílí drị̃drị̃ ĩꞌdiní uꞌájó ũpĩ gá rĩ ꞌbã ĩmbá mụdrị́ drị̃ ị̃rị̃ rĩ ꞌbã ụ́ꞌdụ́ kãlị́ ị̃rị̃ drị̃ ázị̂rị̃ rĩ sĩ, iꞌda dó ásị́ ị̃gbẹ̃ úpí Yẽhõyĩyãkínĩ ní ãzíla ũfũ dó ĩꞌdi mãbụ́sụ̃ gá rĩ sĩ rá.

\VS{28}Ẽvílĩ-mẽrõdácĩ jọ dó ị́jọ́ Yẽhõyĩyãkínĩ ní ásị́ ị̃gbẹ̃ sĩ ãzíla fẽ dó ĩꞌdiní ãrútáŋá ndẽ ĩꞌdiní ándrá fẽlé ũpi ãzí mãbụ́sụ̃ gá Bãbụ̃lọ́nị̃ gá ĩꞌdi be rĩ ꞌbaní rĩ rá.

\VS{29}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ úfẽ dó ũkpó Yẽhõyĩyãkínĩ ní sĩ bõngó ĩꞌdidrị́ mãbụ́sụ̃ drị̂ kí ujajó rá ãzíla Ẽvílĩ-mẽrõdácĩ fẽ dó ĩꞌdiní ũkpó sĩ ãkónã najó ĩꞌdi be mésã ũpĩ drị̂ ꞌbã tị gá ụ́ꞌdụ́ ãlu ãlu sĩ ídri ĩꞌdidrị̂ agá pírí.

\VS{30}Úpí Bãbụ̃lọ́nị̃ drị̂ ri dó Yẽhõyĩyãkínĩ ní séndẽ fẽlé ụ́ꞌdụ́ ãlu ãlu sĩ sĩ ị́jọ́ ĩꞌdiní lẽlé rĩ kí ãzãkojó kpere sáwã ĩꞌdiní drãjó rĩ gá.

\par }