\NormalFont\ShortTitle{Nẽhẽmíyã}

{\MT Bụ́kụ̃ Nẽhẽmíyã drị̂

\par }{\IP Bụ́kụ̃ Ézĩrã ꞌbadrị́ Nẽhẽmíyã be rĩ nze kí ãmaní úfẽ ándrá ꞌbá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ ꞌbaní rụ́kụ̃sã sĩ ru ujajó Ịsịrayị́lị̃ gá sáwã ándrá ĩꞌbã kí agụjó ãtíꞌbó rú Pásĩyã gá ãzíla Bãbụ̃lọ́nị̃ gá rĩ ꞌbã ũngúkú gá rĩ drị̃ gá. Nẽhẽmíyã ri ị́jọ́ ũrãlé ála bõrõ Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ drị̂ sị úꞌdí ru íngoní yã rĩ drị̃ gá. ꞌBá ụ̃nị̃táŋá Bĩbĩlíyã drị̂ trũ ụrụgá rĩ ãtị̃ kí rá Ézĩrã sĩ ãzíla icí bụ́kụ̃ 1 Ị́jọ́ sụ́rụ́ drị́ kí bụ́kụ̃ 2 Ị́jọ́ sụ́rụ́ drị́ be nĩ ãzíla sĩ vâ bụ́kụ̃ Ézĩrã kí Nẽhẽmíyã be nĩ. Ézĩrã drĩ ándrá bụ́kụ̃ ꞌdĩ kí icí nĩ ku yã áni, ꞌbá ãzí ãlu la icí kí nĩ. Ícó bụ́kụ̃ Nẽhẽmíyã drị̂ icílé ãni rú ílí 430 sĩ ꞌdĩ sĩ útị drĩ Yẹ́sụ̃ ku.

\par }{\IP Nẽhẽmíyã ĩꞌdi ándrá ꞌbá úpí Pásĩyã drị́ Ãrĩtãsẽrĩsésĩ ní ãkónã fẽlépi mésã sị́ gá rĩ ꞌi. Zị Úpí Ãrĩtãsẽrĩsésĩ ꞌi sĩ ĩꞌdiní rụ́kụ̃sã fẽjó sĩ gõjó vúlé Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ gâlé sĩ ãzãkoma fẽjó bõrõ Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ drị̂ sịjó úꞌdí ru. Úpí Ãrĩtãsẽrĩsésĩ ãꞌị̃ Nẽhẽmíyã ní mụjó ị́jọ́ ꞌdĩ ngajó rá, ꞌdã ꞌbã ũngúkú gá pẽ dó Nẽhẽmíyã adrujó gávũnã Yụ́dã gá rĩ rú, ꞌdĩ ãngũ Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ andre celépi rĩ drị̂ rú 5:14. ꞌBá ãzí drĩ kí ándrá táni ũꞌbĩ Nẽhẽmíyã atrịlé sĩ bõrõ Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ drị̂ sịjó úꞌdí ru ku rá tí, ãzãkoma Ãdróŋá drị̂ sĩ úde ãzị́ bõrõ sịjó rĩ ụ́ꞌdụ́ 52 vúlé gá rá. ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, Ézĩrã ko dó Nẽhẽmíyã ãzã sĩ ꞌbá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ kí drị̃ cejó sĩ tị icíma ĩꞌbadrị́ Ãdróŋá be ándrá celépi rá rĩ icíjó úꞌdí ru.



\par }\ChapOne{1}{\SH Ị́jọ́ Nẽhẽmíyã ꞌbã zịlé rĩ
\par }
{\PP \VerseOne{1}ꞌDĩ kí ị́jọ́ Nẽhẽmíyã Hãkãlíyã ngọ́pị ꞌbã jọlé rĩ kî.

\par }{\PP Ílí kãlị́ ị̃rị̃ rĩ ꞌbã ĩmbá Kị́sị̃lẹ̃vụ̃\FTNT{*}{{\FR 1:1 }{\FR{1:1
}}{\FQ{Kị́sị̃lẹ̃vụ̃
}}{\FT{ĩꞌdi ĩmbá úrômĩ kãléndã ꞌbá Bãbụ̃lọ́nị̃ gá rĩ ꞌbadrị̂ sĩ.}}} drị́ mání uꞌájó úpí Ãhãsũwérẽ drị́ko gá Sụ́sã gá ꞌdãá rĩ sĩ,

\VS{2}má ádrị́pịka kí ꞌbã ãzí ãlu Hãnánĩ amụ́ kí ãgọbị Yụ́dã gá la kí abe. Kí dó mụ amụ́lé ꞌbo, ázị dó kí ꞌbá Yãhụ́dị̃ rú ándrá acelépi Yụ́dã gá mụlépi ãmị́yọ́ŋá ãngũ gá ku rĩ kí ꞌbã ị́jọ́ sĩ. Ázị vâ kí ị́jọ́ kí acị́ Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ gâlé íngoní yã rĩ kí drị̃ gá.

\VS{3}ꞌBá ꞌdĩ jọ kí mání, “ꞌBá Yãhụ́dị̃ rú acelépi Yụ́dã gá ꞌdãá rĩ kí ꞌbá ãgõlépi ãmị́yọ́ŋá ãngũ gá rĩ kí abe ũcõgõ ãmbógó la agá drị̃nzá be ãzíla ꞌbá ãmị́yọ́ŋá ru uꞌálépi kí andre gá rĩ ꞌbã kí dó kí idemará ru. Bõrõ sĩ Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ andre cejó rĩ andi rá ãzíla ívé kẹ̃jị́tị la kí ãcí sĩ rá.”
 
\VS{4}Ma dó mụ ị́jọ́ jọlé ꞌdĩ kí arelé ꞌbo, ári dó vũ gá ãzíla má awá dó mị́ndrẹ sĩ. Má awá ụ́ꞌdụ́ ãzo rú, ágã dó sĩ ãkónã nalé úmgbé ãzíla ázị dó Ãdróŋá ꞌbụ̃ gá rĩ ꞌi.

\VS{5}Ájọ dó:

\par }{\PM “{\ND{Úpí}} Ãdróŋá ꞌbụ̃ gá rĩ, mi ãmbógó ru ãzíla ụ̃sụ̃táŋá ru, mi Ãdróŋá tị icíma mídrị̂ kí tãmbalépi lẽtáŋá mídrị́ ukólépi ku rĩ abe ꞌbá ími lẽlépi ãzíla ãzị́táŋá mídrị̂ kí tãmbalépi rá rĩ ꞌbaní rĩ ꞌi.

\VS{6}ꞌBárĩ, mí andré drĩ ãzíla mí are drĩ ãtíꞌbó mídrị̂ ĩꞌdi ꞌbã ími zị agâ ị́nị́ kí ị̃tụ́ be ꞌbá mídrị́ Ịsịrayị́lị̃ rú ꞌdĩ kí ꞌbã ị́jọ́ sĩ fô! Ãma pírí idé kí ị́jọ́ ũnzí ími ụrụꞌbá gá rá. ꞌBá mâ átẹ́pị drị́ lị́cọ́ gá ri kí, ꞌbá mádrị́ lị́cọ́ gá rĩ kí ãzíla ꞌbá pírí Ịsịrayị́lị̃ drị̂ kí abe ãmba ãzị́táŋá mídrị̂ kí tã ku.

\VS{7}ꞌEtáŋá ãmadrị́ ími ụrụꞌbá gá rĩ kí ũnzí-ũnzí ãzíla ãmba ãzị́táŋá mídrị̂ kí tã ị́jọ́ míní azịlé ãzíla míní fẽlé ãtíꞌbó mídrị́ Mụ́sã drị́ rĩ kí abe pírí ku.”


\par }{\PM \VS{8}“Mí agá drĩ ị́jọ́ ándrá míní jọlé ãtíꞌbó mídrị́ Mụ́sã ní, ‘Ĩdrĩ ị́jọ́ mání jọlé ĩminí ꞌdĩ kí vú ũbĩ ku, ma ĩmi iré sụ́rụ́ ãzí kí agá,

\VS{9}wó ĩdrĩ ĩmi tị uja má rụ́ ãzíla ĩdrĩ ãzị́táŋá mádrị̂ kí vú ũbĩ rá, ĩdrĩ táni adru ãmị́yọ́ŋá ãngũ gá álị́-álị́ ru, ma ĩmi atrá ãngũ ãlu gá ãzíla ma ĩmi ají ꞌbãlé ãngũ mání pẽlé sĩ rụ́ mádrị̂ ị̃nzị̃jó rĩ gá.’ ”


\par }{\PM \VS{10}“ꞌDĩ kí ãtiꞌbo ãzíla ꞌbá mídrị́ míní unzelé ũkpõ mídrị́ ãmbógó ãzíla drị́ mídrị́ ũkpó rĩ sĩ rĩ kî.

\VS{11}ꞌBárĩ
{\ND{Úpí}}, lẽ ími bị́lẹ́ ꞌba are ị́jọ́ ãtíꞌbó mídrị̂ ꞌbã zịlé ími tị gá ꞌdĩ ꞌi ãzíla ị́jọ́ ãtiꞌbo mídrị́ lẽlépi ị̃nzị̃táŋá fẽlépi ími rụ́ ní ꞌdĩ ꞌbã kí zịlé ꞌdĩ kí fô! Ífẽ ãtíꞌbó mídrị̂ ꞌbã ịsụ́ ásị́ ị̃gbẹ̃ ãmbógó ĩꞌdidrị̂ drị́ rá fô!”

\par }{\PP Ụ́ꞌdụ́ ꞌda kí agá ma ándrá ꞌbá wáyĩnĩ fẽlépi úpí mádrị̂ ní rĩ ꞌi.




\par }\Chap{2}{\SH Nẽhẽmíyã tị pẽjó Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ gá rĩ
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ĩmbá Nĩsánĩ drị̂ gá úpí Bãbụ̃lọ́nị̃ drị́ Ãrĩtãsẽrĩsésĩ ꞌbã ũpĩ najó ílí kãlị́ ị̃rị̃ ꞌbo rĩ sĩ, ájí ĩꞌdiní wáyĩnĩ mvụlé, áꞌdụ dó wáyĩnĩ fẽlé ĩꞌdinî. Wó úpí ndre jõ drĩ mání adru agá ĩꞌdi drị̃lẹ́ gá ũcõgõ sĩ ꞌdĩ áni ku.

\VS{2}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ úpí zị dó ma, “Ími mẹ́lẹ́tị dó ũcõgõ rú íni ãꞌdu sĩ ịsụ́ mí adru ãyánĩ rú ku? Ị́jọ́ ãzí míní ũcõgõ ãmbógó la fẽlépi la cí.”

\par }{\PP ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, ụ̃rị̃ ãmbógó la afí dó áma ásị́ gá,

\VS{3}wó ájọ úpí ní, “Úpí mí adru jãꞌdâ! Ma dó adru ũcõgõ sĩ ku la ãꞌdu ị́jọ́ sĩ? Táwụ̃nị̃ má áyị́pịka kí ị̃sị̃jó rĩ drĩ dó andi rá ãzíla kẹ̃jị́tị lã drĩ kí dó ve ãcí sĩ rá rĩ gá?”


\par }{\PP \VS{4}Úpí jọ mání, “Ílẽ tá dó ãꞌdu yã?”

\par }{\PP ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, ázị dó Ãdróŋá ꞌbụ̃ gá rĩ ꞌi ásị́ sĩ

\VS{5}ãzíla má umvi ị́jọ́ úpí ꞌbã zịlé rĩ ꞌi ájọ, “Ị́jọ́ ꞌdĩ drĩ úpí míní ãyĩkõ fẽ rá ãzíla ãtíꞌbó mídrị̂ drĩ ásị́ ị̃gbẹ̃ ịsụ́ mídrị́ rá, lẽ ípẽ áma tị táwụ̃nị̃ Yụ́dã drị́ sĩ má áyị́pịka kí ị̃sị̃jó rĩ gâlé, ma dó sĩ icó ĩꞌdi sịlé úꞌdí ru be nĩ.”


\par }{\PP \VS{6}ꞌDã ꞌbã ũngúkú úpí ꞌbã kí ri agâ ĩꞌdi ꞌbã ũkû be ãngũ ãlu gá ꞌdĩ gá ꞌdâ zị dó ma, “Ãcị̃ ꞌdĩ la ími ꞌdụ ụ́ꞌdụ́ sị́ ãzíla mi dó ãgõ ãꞌdụtụ́?” Álũ dó ĩꞌdiní ụ́ꞌdụ́ mání sĩ ãgõjó rĩ. Úpí uꞌá dó ãyĩkõ sĩ ãzíla ãꞌị̃ dó mání mụlé rá.


\par }{\PP \VS{7}Ájọ vâ ĩꞌdiní, “Ị́jọ́ ꞌdĩ drĩ úpí míní ãyĩkõ fẽ rá, lẽ ísĩ wárãgã gávũnã mídrị́ ị̃yị́ Ũfũrátĩ ꞌbã ꞌá ꞌdã sĩ rĩ ꞌbaní, kí dó sĩ áma ãzãko mání mụ agá ãcị̃ ꞌdĩ gá ꞌdâ kpere mání ca agá Yụ́dã gá múké.

\VS{8}Lẽ úpí ꞌbã sĩ vâ wárãgã Ásãfũ mị̃rị́ úpí drị̂ andre tẽlépi rĩ ní, ꞌbã fẽ sĩ mání ife kí, ma dó sĩ báwũ asi sĩ bõrõ ũkpó sịlé ụrụgá sĩ jó Ãdróŋá drị̂ andre tẽjó rĩ ꞌbã tị kí usú. Ma vâ sĩ bõrõ táwụ̃nị̃ andre cejó rĩ ꞌbã tị usú ãzíla ma vâ sĩ kẹ̃jị́tị jó mání sĩ amụ́jó uꞌájó ala gá rĩ drị̂ su.” Úpí fẽ ị́jọ́ mání zịlé ĩꞌdi tị gá rĩ rá ãꞌdusĩku Ãdróŋá ꞌbã adrujó má be cí rĩ sĩ.

\VS{9}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, úpí pẽ dó ãmbogo ãsĩkárĩ ũꞌbí kí drị̃ celépi rĩ kí tị ãzíla ãsĩkárĩ cẹ̃lépi kãyĩnõ sĩ rĩ kí abe áma agụjó gávũnã ị̃yị́ ꞌbã ꞌá ꞌdã sĩ rĩ ꞌbarụ́ ãzíla áfẽ dó ĩꞌbaní wárãgã úpí ꞌbã sĩlé rĩ kî.


\par }{\PP \VS{10}Gãmétẽ mịfị́ Sãnĩbãlátĩ Họ̃rọ́nị̃ gó ru rĩ kí mụ ị́jọ́ ꞌdĩ arelé ãmbógó Tõbíyã Ãmọ́nị̃ gó ru rĩ be ꞌbo, acá kí dó ũmbã ãmbógó la sĩ ꞌbá ãzí ꞌbaní amụ́jó anzị Ịsịrayị́lị̃ drị̂ kí ãzã kojó rĩ sĩ.


\par }{\SH Nẽhẽmíyã ꞌbã bõrõ Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ drị̂ undréjó rĩ
\par }
{\PP \VS{11}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ ámụ dó Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ gá, ma dó mụ uꞌálé ala gá ꞌdãá ụ́ꞌdụ́ na ꞌbo,

\VS{12}má angá dó ụ́ꞌdụ́ na rĩ ꞌbã ị́nị́ sĩ ãfũlé ãmvé. Áꞌdụ dó ãgọbị ãzí kí má be were rú ĩndĩ, álũ ĩꞌbaní ị́jọ́ Ãdróŋá ꞌbã ꞌbãlé áma ásị́ gá má idé ĩꞌdi táwụ̃nị̃ Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ drị̂ ní rĩ ku. Ãnãkpá mání ꞌdụlé ĩndĩ rĩ ĩꞌdi lú kãyĩnõ mání sĩ acị́jó rĩ ꞌi.

\VS{13}Áfũ dó ị́nị́ sĩ Kẹ̃jị́tị Áꞌbụ gâlé ru rĩ gâsĩ, ꞌdãá ámụ dó Kídí Ũꞌbálígó\FTNT{*}{{\FR 2:13 }{\FR{2:13
}}{\FT{Jõku
}}{\FQA{Ị̃nị̃ ãmbógó
}}{\FT{rĩ.}}} drị̂ gâlé ru cajó kpere Kẹ̃jị́tị Kórõná drị̂ gá. Mání cẹ̃ agá kãyĩnõ sĩ ꞌdĩ gá ꞌdâ, má undré dó bõrõ sĩ Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ andre cejó andilépi rá rĩ kí kẹ̃jị́tị ivélé ãcí sĩ rá rĩ kí abe.

\VS{14}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, ámụ dó Kẹ̃jị́tị ị̃yị́ Kídí ru rĩ drị̂ gá ãzíla Ị̃yị́ úpí drị̂ gá, wó ꞌdãá gẹ̃rị̃ acá dó kãyĩnõ mání sĩ acị́jó rĩ ní síríŋá ru.

\VS{15}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ ámụ dó ị́nị́ sĩ áꞌbụ Kídrõnĩ drị̂ gâsĩ ãzíla má undré dó sĩ bõrõ rá, ágõ dó sĩ filé vúlé Kẹ̃jị́tị mụjó ị̃yị́ agâlé rĩ gâsĩ.

\VS{16}Ãmbogo táwụ̃nị̃ drị̂ nị̃ kí ámụ íngõlé ãzíla má idé ãꞌdu yã rĩ gá ku, ãꞌdusĩku sáwã ꞌdã gá ájọ drĩ ị́jọ́ ãzí ꞌbá Yãhụ́dị̃ drị̂ ꞌbaní jõku ãtalo ꞌbaní ãzíla ꞌbá ãmbogo rú jõku ꞌbá ãzí tá tí ãzị́ ꞌdĩ ngalépi nĩ rĩ ꞌbaní ku.


\par }{\PP \VS{17}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, ázị dó kí, “Ĩndre ũcõgõ ãmaní adrujó ala gá ꞌdĩ rá yã? Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ acá dó ándrú ru ãzíla kẹ̃jị́tị la ve kí dó ãcí sĩ rá. Ĩmi amụ́, lẽ ãsị kí bõrõ sĩ Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ andre cejó rĩ úꞌdí ru! Ãma icó dó sĩ uꞌálé drị̃nzá ꞌdĩ agá ꞌdĩ áni ku benĩ.”

\VS{18}Má ũlũ vâ ĩꞌbaní ị́jọ́ Ãdróŋá mádrị̂ ꞌbã sĩ áma ãzãkojó rĩ kí ãzíla ị́jọ́ úpí Bãbụ̃lọ́nị̃ drị̂ ꞌbã jọlé mání rĩ kí abe.

\par }{\PP Umvi kí dó, “Lẽ ãma iꞌdó kí dó jó ꞌdĩ sịlé úꞌdí ru.” Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ iꞌdó kí dó ãzị́ múké ꞌdĩ rá.


\par }{\PP \VS{19}Wó Sãnĩbãlátĩ Họ̃rọ́nị̃ gó ru rĩ kí ãmbógó Tõbíyã Ãmọ́nị̃ gó ru rĩ be ãzíla Gésẽmũ Ãrábũ gó ru rĩ trũ kí mụ ị́jọ́ ꞌdĩ arelé ꞌbo, gụ kí ãma gụgụ̃ ãzíla nzụ kí ãma sụ́ rá. Zị kí dó ãma idemará ru, “Ãkoŋá la ĩminí idélé ꞌdĩ kí dó ãꞌdu? Ĩmvu dó úpí ụrụꞌbá gá rĩ sĩ rá yã?”


\par }{\PP \VS{20}Má umvi ĩꞌbaní, “Ãdróŋá ꞌbụ̃ gá rĩ la ãmaní ãzị́ ꞌdĩ fẽ delé rá. Ãma ãtiꞌbo ĩꞌdidrị̂ kî, ãma ãzị́ sĩ bõrõ sịjó úꞌdí ru rĩ iꞌdó rá. Wókõ jõku hákĩ jõku ũkpó ãzí ĩmi ãni sĩ icójó ãma atrịjó ãzị́ bõrõ Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ gá ꞌdĩ ngaŋá gá rá la ꞌdáyụ.”




\par }\Chap{3}{\SH Bõrõ Yẹ̃rụ́sãlémũ drị̂ sịjó úꞌdí ru rĩ
\par }
{\PP \VerseOne{1}ꞌDĩ kí rụ́ ꞌbá bõrõ Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ drị̂ sịlépi úꞌdí ru rĩ ꞌbadrị̂ kî: Átáló ãmbógó ãndânĩ Ĩlĩyãsíbũ kí ãtalo ĩꞌdidrị́ ãzí rĩ kí abe mụ kí dó ãzị́ sĩ bõrõ sịjó úꞌdí ru rĩ drị̂ ngalé, sị kí dó sĩ Kẹ̃jị́tị Kãbĩlõ idélé ídétáŋá ru rĩ kí ajíjó rĩ drị̂ ꞌi. ꞌBã kí ĩꞌdi ãlá ru, usú kí kẹ̃jị́tị la kí, sị kí ĩꞌdi cajó kpere Gõrófã Túrú ãlu gá, ꞌbã kí dó ĩꞌdi ãlá ru cajó kpere jó gõrófã rú umvelé Hãnãnẹ́lị̃ rĩ gá.

\VS{2}ꞌBá táwụ̃nị̃ Yẹ̃rị́kọ̃ drị̂ agá rĩ sị kí dó bõrõ ꞌbã wókõ Ĩlĩyãsíbũ ꞌbã sịlé rĩ rụ̂ sĩ rĩ nĩ, Zãkụ́rị̃ Ĩmírĩ ngọ́pị sị dó bõrõ iꞌdójó ꞌbá táwụ̃nị̃ Yẹ̃rị́kọ̃ drị̂ ꞌbã kí sịlé rĩ ꞌbã tị gá.


\par }{\PP \VS{3}ꞌBá Hãsénã drị̂ sị kí dó Kẹ̃jị́tị sĩ Ị̃ꞌbị agụjó sụ̂ gá rĩ drị̂ nĩ. Ala kí dó ife kẹ̃jị́tị ꞌbã drị̃ gá ri kí, usú kí dó aya ãzíla báwũ sĩ kẹ̃jị́ tị icíjó rĩ kî.

\VS{4}Ụ̃rị́yã ngọ́pị Mẹ̃rẹ̃mọ́tị̃ Hãkọ́zị̃ umvelépi áyị́pị rĩ sị dó bõrõ Kẹ̃jị́tị ꞌbá Hãsénã drị̂ ꞌbã kí sịlé rĩ rụ̂ sĩ rĩ nĩ. Ĩꞌdi rụ̂sĩ Bãrãkíyã ngọ́pị Mẹ̃sụ̃lámụ̃ Mẹ̃sẹ̃zãbẹ́lị̃ umvelépi áyị́pị rĩ sị nĩ. Mẹ̃sụ̃lámụ̃ rụ̂ sĩ Zãdókĩ Bãánã ngọ́pị sị nĩ.

\VS{5}Zãdókĩ Bãánã ngọ́pị rụ̂sĩ ꞌbá Tẽkówã drị̂ sị kí nĩ, wó ꞌbá ãmbogo táwụ̃nị̃ agá ꞌdãá rĩ gã kí ãzị́ ĩꞌbã drị̃lẹ́ka ꞌbã kí fẽlé ĩꞌbaní rĩ kí ngalé úmgbé.

\VS{6}Kẹ̃jị́tị Yẽsánã\FTNT{*}{{\FR 3:6 }{\FR{3:6
}}{\FT{Ála ándrá
}}{\FQ{kẹ̃jị́tị Yẽsánã
}}{\FT{drị̂ umve kẹ̃jị́tị ụ̃kụ rĩ.}}} drị̂ Pãséyã ngọ́pị Yõyĩyádã sị kí ĩꞌdi Mẹ̃sụ̃lámụ̃ Bẹ̃sọ̃dẹ̃yị́yã ꞌbã ngọ́pị be úꞌdí ru nĩ. Ala kí dó ife Kẹ̃jị́tị ꞌbã drị̃ gá rĩ kí, usú kí dó aya ãzíla báwũ sĩ Kẹ̃jị́tị icíjó rĩ kî.

\VS{7}Ĩꞌba rụ̂sĩ rĩ Mẽlãtíyã Gị̃bẹ̃yọ́nị̃ gó ru rĩ sị kí dó ĩꞌdi Yãdónĩ Mẽrõnótĩ gó ru rĩ be ãzíla ꞌbá Gị̃bẹ̃yọ́nị̃ ꞌbadrị́ Mị̃zị́pã abe rĩ kí trũ. ꞌBá ꞌdĩ kí gávũnã ị̃yị́ Ũfũrátĩ ꞌbã ꞌá ꞌdã sĩ rĩ ꞌbã pálé gá.

\VS{8}Ụ̃zị̃yẹ́lị̃ ágọ́bị́ úká dịlépi Hãrĩháyã ngọ́pị sị bõrõ ꞌbá Gị̃bẹ̃yọ́nị̃ drị̂ ꞌbã kí sịlé rĩ rụ̂ sĩ ãzíla Ãnãníyã ꞌbá ãdu ãjị́ ngụ̃lépi vĩrĩ rĩ idélépi rĩ kí ꞌbã ãzí ru rĩ sị dó Ụ̃zị̃yẹ́lị̃ rụ̂ sĩ rĩ nĩ. ꞌBá ꞌdĩ idé kí bõrõ sĩ Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ andre cejó rĩ ũkpó ru cajó kpere Bõrõ Mgbọ rĩ gá.

\VS{9}Bõrõ kí drị̃lẹ́ gá rĩ Hụ́rị̃ drị̃lẹ́ adrulépi Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ ꞌbã wókõ nụ́sụ̃ rĩ gá rĩ ꞌbã ngọ́pị Rẽfãyíyã sị nĩ.

\VS{10}Yẽdãyíyã Hãrụ̃máfụ̃ ngọ́pị sị bõrõ jó ĩꞌdidrị̂ ꞌbã andre gá rĩ nĩ. Bõrõ jó ĩꞌdidrị̂ ꞌbã andre gâsĩ rĩ Hãtụ́sị̃ Hãsãbãnẽyíyã ngọ́pị sị dó ĩꞌdi úꞌdí ru nĩ.

\VS{11}Hãrị́mụ̃ ngọ́pị Mãlĩkíyã kí Pãhãtĩ Mõwábũ ngọ́pị Hãsụ́bụ̃ be sị kí bõrõ ꞌbã wókõ ãzí rĩ nĩ ãzíla sị kí vâ jó Gõrófã rú sĩ Ãcí ũdũjó rĩ nĩ.

\VS{12}Bõrõ Mãlĩkíyã ꞌbã kí sịlé Hãsụ́bụ̃ be rĩ ꞌbã drị̃lẹ́ gá rĩ Hãlọ̃hẹ́sị̃ ꞌbã ngọ́pị Sãlụ́mụ̃ ãmbógó ru Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ ꞌbá wókõ nụ́sụ̃ rĩ gá rĩ sị kí ĩꞌdi ị̃zẹ́pị̃ be úꞌdí ru nĩ.

\VS{13}Hãnụ́nị̃ kí ꞌbá Zãnówã drị̂ kí abe idé kí Kẹ̃jị́tị sĩ mụjó Áꞌbụ gâlé ru rĩ nĩ. Idé kí ĩꞌdi úꞌdí ru, ipa kí ife la kí, ala kí dó ife kẹ̃jị́tị ꞌbã drị̃ gá ri kí, usú kí dó aya ãzíla báwũ sĩ kẹ̃jị́ tị icíjó rĩ kî. Idé kí vâ bõrõ sĩ táwụ̃nị̃ andre cejó rĩ mítã 500 cajó kpere Kẹ̃jị́tị sĩ mụjó Kórõná sũjó rĩ gá.

\VS{14}Kẹ̃jị́tị Kórõná drị̂ Mãlĩkíyã Rẽkábũ ngọ́pị ãmbógó ru Bẹ̃tị̃ Hãkẹ̃rẹ́mụ̃ gá rĩ idé nĩ. Idé ĩꞌdi úꞌdí ru, ala kí dó ife kẹ̃jị́tị ꞌbã drị̃ gá ri kí, usú kí dó aya ãzíla báwũ sĩ kẹ̃jị́ tị icíjó rĩ kî.

\VS{15}Sãlụ́mụ̃ Kõlĩhózẽ ngọ́pị ãmbógó ru Mị̃zị́pã gá rĩ sị dó Kẹ̃jị́tị Ị̃yị́ Kídí ru rĩ drị̂ nĩ, gbã dó drị̃ la ãzíla ala dó ife Kẹ̃jị́tị ꞌbã drị̃ gá rĩ kí, usú dó aya ãzíla báwũ sĩ kẹ̃jị́tị icíjó rĩ kî. ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, sị dó vâ bõrõ ị̃yị́ Sĩlõwámũ drị̂ ꞌbã wókõ gá ãni rú ámvụ́ úpí drị̂ be cajó kpere ãngũ ilúlépi Táwụ̃nị̃ Dãwụ́dị̃ drị̂ gâlé ru rĩ gá.

\VS{16}Ĩꞌdi drị̃lẹ́ gá ꞌdãá rĩ Nẽhẽmíyã Ãzị̃bụ́kị̃ ngọ́pị ãmbógó ru Bẹ̃tị̃ Hụ́rị̃ ꞌbã wókõ nụ́sụ̃ ãzí rĩ gá rĩ idé ĩꞌdiní cajó ãngũ ĩnádrị̃ Dãwụ́dị̃ drị̂ ꞌbã wókõ gá kpere ị̃yị́ galé drị́ sĩ rĩ gá ãzíla kpere ꞌbá kụlépi kụ̃kụ̃ rĩ ꞌbadrị́ jó gá.


\par }{\PP \VS{17}Bõrõ Nẽhẽmíyã ngọ́pị Ãzị̃bụ́kị̃ drị̂ andre gâsĩ rĩ ꞌbá Lẹ́vị̃ drị́ Bánĩ ngọ́pị Rẹ̃hụ́mụ̃ pálé gá rĩ sị kí ĩꞌdi úꞌdí ru nĩ. Ĩꞌdi rụ̂ sĩ rĩ Hãsãbíyã ãmbógó ru ãngũ Kẹ́yị̃lã drị̂ ꞌbã wókõ nụ́sụ̃ rĩ gá rĩ sị ĩꞌdi úꞌdí ru ãngũ ĩꞌdidrị̂ ꞌbã rụ́ sĩ.

\VS{18}Hãsãbíyã rụ̂ sĩ rĩ Bĩnúwĩ\FTNT{†}{{\FR 3:18 }{\FR{3:18
}}{\FT{Bụ́kụ̃ ãzí Ĩbũrãníyã tị sĩ rĩ kí
}}{\FQ{Bĩnúwĩ
}}{\FT{ꞌdĩ umve Bãváyĩ ꞌi.}}} Hẽnãdádĩ ngọ́pị ãmbógó ru sụ́rụ́ ĩꞌdidrị́ Kẹ́yị̃lã ꞌbã nụ́sụ̃ gá rĩ kí ꞌbá ĩꞌdi pálé gá rĩ kí abe sị kí ĩꞌdi úꞌdí ru nĩ.

\VS{19}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, Ẹ̃zẹ́rị̃ Yésũwã ngọ́pị ãmbógó ru Mị̃zị́pã gá rĩ sị dó bõrõ ꞌbã wókõ ãzí jó sĩ ãko ãꞌdị́ drị̂ kí tãmbajó rĩ ꞌbã drị̃lẹ́ gá rĩ nĩ kpere ãngũ bõrõ ꞌbã sĩ ru agọ́jó rĩ gá.

\VS{20}Ĩꞌdi rụ̂ sĩ rĩ Bãrụ́kị̃ Zãbáyĩ ngọ́pị sị bõrõ ꞌbã wókõ ãzí ị̃dị́ iꞌdójó kónã gá ꞌdãá cajó kẹ̃jị́tị sĩ fijó átáló ãmbógó ãndânĩ Ĩlĩyãsíbũ drị́ jó gá rĩ gá.

\VS{21}Bãrụ́kị̃ rụ̂ sĩ rĩ Hãkọ́zị̃ ngọ́pị Ụ̃rị́yã ꞌbã ngọ́pị Mẹ̃rẹ̃mọ́tị̃ sị dó ĩꞌdi úꞌdí ru iꞌdójó kẹ̃jị́tị sĩ fijó átáló ãmbógó ãndânĩ Ĩlĩyãsíbũ drị́ jó gá rĩ gá kpere ĩꞌdi ꞌbã ãsị̃ agá.

\VS{22}Mẹ̃rẹ̃mọ́tị̃ rụ̂ sĩ rĩ ãtalo Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ andre gá rĩ sị kí ĩꞌdi úꞌdí ru nĩ.

\VS{23}Bénzãmĩnĩ sị kí Hãsụ́bụ̃ be bõrõ ru ndrelépi jó ĩꞌbadrị̂ be ãtalo ꞌbaní sịlé rĩ rụ̂ sĩ rĩ úꞌdí ru nĩ. Ĩꞌba rụ̂ sĩ rĩ Ãnãníyã ngọ́pị Mãsẽyíyã ꞌbã ngọ́pị Ãzãríyã sị dó bõrõ jó ĩꞌdidrị̂ andre gá rĩ úꞌdí ru nĩ.

\VS{24}Bõrõ Ãzãríyã drị̂ ꞌbã tị gá ꞌdãá rĩ Hẽnãdádĩ ngọ́pị Bĩnúwĩ sị wókõ la ãzí rĩ úꞌdí ru nĩ. Iꞌdó sịlé la jó Ãzãríyã drị̂ gá ꞌdãá cajó ãngũ ru agọ́lépi gọ́ꞌdọ́ rĩ gá cajó kpere bõrõ ꞌbã kónã gá.

\VS{25}Pãlálĩ Ũzáyĩ ngọ́pị sị ãngũ bõrõ ꞌbã ru agọ́ agá rĩ kí jó Gõrófã rú ãsĩkárĩ úpí andre tẽlépi rĩ ꞌbã kí sĩ uꞌájó rĩ andre gá rĩ úꞌdí ru nĩ. Ĩꞌdi rụ̂ sĩ rĩ Pẽdáyã Pãrọ́sị̃ ngọ́pị sị kí dó ĩꞌdi úꞌdí ru,

\VS{26}ãtiꞌbo Jó Ãdróŋá drị̂ agá uꞌálépi ꞌbé Ụ̃fẹ́lị̃ gá rĩ sị kí dó bõrõ ꞌbã wókõ ru ndrelépi Kẹ̃jị́tị Ị̃yị́ drị̂ be ị̃tụ́ ꞌbã ãfũ agâlé ru rĩ kí jó ãzo sịlé gõrófã rú jó ãzí rĩ ụrụꞌbá gá rĩ be rĩ úꞌdí ru nĩ.

\VS{27}Ĩꞌbadrị̂ ꞌbã tị gá ꞌdãá ꞌbá Tẽkówã drị̂ sị kí vâ bõrõ ãzí rĩ ị̃dị́ iꞌdójó jó ãzo sịlé gõrófã rú jó ãzí rĩ ụrụꞌbá gá rĩ gá cajó kpere bõrõ ꞌbé Ụ̃fẹ́lị̃ drị̂ gá.


\par }{\PP \VS{28}Kẹ̃jị́tị Fãrásĩ ꞌbadrị̂ ꞌbã drị̃lẹ́ gá rĩ ãtalo sị kí ĩꞌdi úꞌdí ru nĩ, átáló ãlu ãlu sị bõrõ ru ndrelépi jó ĩꞌdidrị̂ be rĩ.

\VS{29}Bõrõ ãtalo ꞌbadrị̂ rụ̂ sĩ rĩ Zãdókĩ Ị̃mẹ́rị̃ ngọ́pị sị dó jó ĩꞌdidrị̂ ꞌbã bụ́lụ́ gá rĩ úꞌdí ru nĩ. Ĩꞌdi rụ̂ sĩ rĩ Sẽmãyíyã Sẽkãníyã ngọ́pị Kẹ̃jị́tị Ị̃tụ́ ꞌbã ãfũ agâlé ru rĩ tẽlépi rĩ sị dó ĩꞌdi úꞌdí ru nĩ.

\VS{30}Sẽmãyíyã rụ̂ sĩ rĩ Hãnãníyã Sẽlẽmíyã ngọ́pị sị kí dó pâlé ị̃rị̃ rĩ Hãnụ́nị̃ Zãláfũ ꞌbã ngọ́pị námbã ázíyá sĩ rĩ be úꞌdí ru nĩ. Ĩꞌba rụ̂ sĩ rĩ Mẹ̃sụ̃lámụ̃ Bãrãkíyã ngọ́pị sị dó wókõ ru ndrelépi ãngũ ĩꞌdidrị́ sĩ uꞌájó rĩ be rĩ nĩ.

\VS{31}Bõrõ Mẹ̃sụ̃lámụ̃ rụ̂ sĩ rĩ Mãlĩkíyã ꞌbá úká dịlépi rĩ kí ꞌbã ãzí ru rĩ sị dó ĩꞌdi úꞌdí ru nĩ cajó kpere jó ãtiꞌbo Jó Ãdróŋá drị̂ agá rĩ ꞌbadrị̂ gá ãzíla ꞌbá ãko ụzịlépi rĩ ꞌbadrị́ jó ru ndrelépi Kẹ̃jị́tị Mĩfĩkádĩ be rĩ gá cajó rụ́mụ̃ jó Gõrófã rú rĩ drị́ ụrụgá kónã ꞌbã drị̃lẹ́ gá rĩ gá.

\VS{32}ꞌBá úká dịlépi rĩ kí ꞌbá ãko ụzịlépi rĩ kí abe sị kí drĩdríŋĩ iꞌdójó jô ꞌbã kónã drị̃lẹ́ gá rĩ gá ꞌdãá cajó kpere Kẹ̃jị́tị sĩ Kãbĩlõ kí agụjó ãngũ sĩ ídétáŋá idéjó rĩ gá rĩ nĩ.
 



\par }\Chap{4}{\SH Mẹ́rọ́ꞌbá Nẽhẽmíyã drị̂ kî
\par }
{\PP \VerseOne{1}Sáwã Sãnĩbãlátĩ ꞌbã arejó la ãma iꞌdó bõrõ sịlé úꞌdí ru rĩ sĩ, acá dó ũmbã sĩ, ãzíla ásị́ la dra dó sĩ ũnzí, iꞌdó dó ꞌbá Yãhụ́dị̃ drị̂ kí idelé idê.

\VS{2}Jọ ĩꞌdi ꞌbã wọ̃rị́ka kí drị̃lẹ́ gâsĩ ãzíla ãsĩkárĩ Sãmãríyã drị̂ ꞌbaní, “ꞌBá Yãhụ́dị̃ rú ũkpó kóru ꞌdã kí ãꞌdu idé? Ũrã kí kí icó bõrõ ꞌdã sịlé úꞌdí ru rá yã? Kí dó ídétáŋá idé yã? Kí ĩꞌdi de ụ́ꞌdụ́ ãlu vúlé gá rá yã? Kí ábị́ írã ivélé rá drõlé kórõná ru ngúlúru-ngúlúru ꞌdã kí uja sĩ bõrõ ꞌdĩ sịjó rá yã?”

\VS{3}Tõbíyã Ãmọ́nị̃ gó ru rĩ tu dó pá ĩꞌdi bụ́lụ́ gá ãzíla jọ dó, “Bõrõ ĩꞌbaní sĩlé írã sĩ ꞌdĩ ũbálígó drĩ tụ drị̃ la gâsĩ, ĩꞌdi ĩꞌdi andi rá.”

\VS{4}Zị Ãdróŋá ꞌi, “Ãdróŋá ãmadrị̂, mí are ãma ãꞌdusĩku mẹ́rọ́ꞌbá ꞌbã kí ãma idejó idê rĩ sĩ. Ífẽ idemará ĩꞌbã kí idélé ꞌdĩ ꞌba uja ru aꞌdélé kí drị̃ gá, ífẽ ꞌba acá kí ꞌbá arálé ãngũ ĩꞌbadrị̂ gá ãꞌdị́ gá agụlé ãmị́yọ́ŋá ãngũ gá rĩ kí áni.

\VS{5}Ítrũ jõ ị́jọ́ ũnzí ĩꞌbadrị̂ kí ku ãzíla mí ãvĩjõ ị́jọ́ ị́jọ́ ũnzí ĩꞌbadrị̂ kí drị̃ gá ku, ĩꞌbaní ị́jọ́ ũnzí jọjó ꞌbá bõrõ sịlépi ꞌdĩ kí ụrụꞌbá gá rĩ sĩ.”


\par }{\PP \VS{6}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ ãsị dó bõrõ ꞌdĩ úꞌdí ru kpere ãzo la ụrụgâlé ru rĩ ꞌbã ca agá nụ́sụ̃ la gá, ãꞌdusĩku ꞌbá ꞌbã kí ãzị́ ngajó ásị́ pírí sĩ rĩ sĩ.

\VS{7}Wó Sãnĩbãlátĩ kí Tõbíyã be, ꞌbá Árãbũ rú, Ãmọ́nị̃ rú, vâ ãgọbị Ãsị̃dọ́dị̃ gá rĩ kí abe kí dó mụ arelé la bõrõ Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ drị̂ ꞌbã sịŋá úꞌdí ru rĩ la mụ drị̃ gá ãzíla âzụ̃ dó ꞌbụ́ kí ꞌbo íni, acá kí dó ũmbã sĩ.

\VS{8}Itú kí ị́jọ́ ãngũ ãlu gá sĩ lẽjó ãꞌdị́ ꞌdịjó Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ be sĩ lẽjó ꞌbá kí úmŋĩ andị́jó.

\VS{9}Wó ãzị dó Ãdróŋá ãmadrị̂ ꞌi ãzíla ãꞌbã dó ꞌbá ãngũ andre tẽlépi la kí sĩ Táwụ̃nị̃ andre tẽjó ị̃tụ́ kí ị́nị́ be vâ sĩ ãma tãmbajó.


\par }{\PP \VS{10}Íni ꞌdĩ, ꞌbá Yụ́dã drị̂ ri kí unulé, “ꞌBá tẹ́rị́ ujílépi rĩ ãndẽ kí rá ãzíla kí ũkpõ ukó rá, kórõná ambamba, ãma icó dó sĩ bõrõ sịlé ku.”

\VS{11}Mẹ́rọ́ꞌbá ãmadrị̂ jọ kí, “ꞌBá ꞌdĩ nị̃ kí drĩ ãma ku rú jõku ndre kí drĩ ꞌdĩ sĩ ãma ku rú, ãma fi kí agá ãzíla ãma dó sĩ kí ụꞌdị́ rá, ãzị́ ĩꞌbadrị̂ ꞌbã tu sĩ pá cí.”

\VS{12}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, ꞌbá Yãhụ́dị̃ rú uꞌálépi mẹ́rọ́ꞌbá kí andre gá ãni rú rĩ amụ́ kí, amvi kí ãmaní ị́jọ́ ꞌdĩ pâlé ũꞌbí ru, “Ĩdrĩ táni tị uja íngõlé ru rá tí kí ĩmi ụgbẹ́ rá.”

\VS{13}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ má ũꞌbã dó ꞌbá ãzí kí bõrõ ꞌbã wókõ delé sịlé ku rĩ ũngúkú gâlé ru lị́cọ́ vú sĩ lị́cọ́ vú sĩ, ménéŋá trũ, ãjụ̂ trũ ãzíla ụ́sụ abe drị́ gá.

\VS{14}Mání ị́jọ́ pírí kí úndre agá, má umve ꞌbá ãmbogo rú, drị̃lẹ́ka rú rĩ kí ꞌbá ãzí rĩ kí abe ãngũ ãlu gá sĩ jọjó la ĩꞌbaní, “Ĩmi idé mẹ́rọ́ꞌbá kí sĩ ụ̃rị̃ sĩ ku! Ĩmi igá Úpí ꞌbã ị́jọ́, ĩꞌdi ãmbógó ru ãzíla dị̃zã rú. Ĩꞌdị ãꞌdị́ ĩmĩ ádrị́pịka ꞌbaní, ãnzị ĩmidrị̂ ꞌbaní, ũkú ĩmidrị̂ ꞌbaní ãzíla lị́cọ́ ĩmidrị̂ ꞌbaní.”

\VS{15}Mẹ́rọ́ꞌbá ãmadrị̂ kí mụ arelé la ãnị̃ ị́jọ́ ị́jọ́ ĩꞌbaní itúlé rĩ kí drị̃ gá rá ãzíla Ãdróŋá atrị ị́jọ́ ĩꞌbaní itúlé rĩ cí, ãma uja dó ãma pírí ãzị́ bõrõ sịjó rĩ gá, ꞌbá ãlu ãlu ri dó ãzị́ ĩꞌdidrị̂ ngalé.

\VS{16}Wó angájó ụ́ꞌdụ́ ꞌdã sĩ mụjó drị̃ gá, ꞌbá mádrị̂ kí ꞌbã nụ́sụ̃ la ãzị́ nga nĩ, íni ꞌdĩ nụ́sụ̃ la kí ãjụ́ trũ, gọ́bẹ́rẹ́ trũ, ụ́sụ trũ ãzíla ménéŋá trũ drị́ gá. Ãmbogo utu kí dó pá ꞌbá Yụ́dã drị̂ kí ũngúkú gá sĩ kí ãtị̃jó.

\VS{17}ꞌBá jó sịlépi rĩ kí dị̃ jó sị sĩ drị́ ãlu sĩ, wó drị́ ãzí rĩ sĩ kí dị̃ ãko ãꞌdị́ drị̂ kí rụ sĩ.

\VS{18}ꞌBá bõrõ sịlépi rĩ kí ãlu ãlu sĩ su kí ménéŋá kí ụ́pị́cẹ́ gá cící. Wó ꞌbá jaligó vulépi rĩ áma andre gá ãni rú.


\par }{\PP \VS{19}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, ájọ ꞌbá ãmbogo ꞌbaní drị̃lẹ́ka kí abe, ãzíla ꞌbá ãzí ị́mbị́ acelépi rĩ kí abe, “Ãzị́ ꞌdĩ ãnzị-ãnzị ãzíla nzã ru rá, ãzíla fẽ ãma iré ãma bõrõ sịŋá gá ambamba.

\VS{20}Ãngũ ĩminí adrujó rĩ gá ĩdrĩ jaligó ꞌbã ụ́ꞌdụ́kọ́ are rá, ĩmi atrá ĩmi ãngũ ĩꞌdĩ ꞌbã sĩ ꞌụjó rĩ gá mbẽlẽŋá ru. Ãdróŋá ãmadrị̂ la ãꞌdị́ ꞌdị ãmaní rá.”

\VS{21}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ ãri dó ãzị́ ngalé iꞌdójó ãngũsãrã sĩ kpere ãngũ ꞌbã mọ̃nị̃mọ̃nị̃ gá, ꞌbá ꞌbã nụ́sụ̃ rụ kí ãjụ́ kí kí drị́ gá kí dị̃ ꞌbá kí andre ũtẽ sĩ.

\VS{22}Sáwã ꞌdã sĩ ájọ vâ ꞌbá ãlu ãlu ní ꞌbá kí ãzã kolépi rĩ kí abe, “Lẽ ꞌbá ãlu ãlu ꞌba uꞌá kí ị́nị́ sĩ Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ ꞌbã ꞌa gâsĩ. Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ kí dó sĩ ãma ãzã ko ꞌbá ãngũ andre tẽlépi ị́nị́ sĩ rĩ kí abe ãzíla kí vâ sĩ ãzị́ nga ị̃tụ́ sĩ.”

\VS{23}Sáwã ꞌdĩ agá ꞌbá ãzí ãma agá ꞌdâ, átã nõ ma ꞌi yã, mâ ádrị́pịka kí yã, nõ ãtiꞌbo mádrị̂ kí yã, jõku ꞌbá ãngũ andre tẽlépi rĩ kí yã, ꞌbá ãzí ãlu ĩꞌdi ꞌbã bõngó trũlépi rá la ꞌdáyụ. Átã ꞌbá ãlu ãlu la mụ ị̃yị́ gá ãko ĩꞌdidrị́ ãꞌdị́ drị̂ kí trũ drị́gá.
 



\par }\Chap{5}{\SH Nẽhẽmíyã ꞌbã ꞌbá lẽmẽrí rĩ kí ĩkpãjó rĩ atrịjó rĩ
\par }
{\PP \VerseOne{1}“Sáwã ãzí ꞌbã vúlé gá ãgọbị ãzí kí ũkú ãzí kí abe iꞌdó kí ununuŋá ãmbógó la ĩꞌbã ádrị́pịka Yãhụ́dị̃ rú rĩ kí ụrụꞌbá gá.”

\VS{2}Ãzí rĩ jọ kí, “Ãma anzịŋá ãma drị̂ kí abe ũꞌbí ru, ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ lẽ ãma ịsụ́ kí ãná, ãma dó sĩ na la sĩ uꞌájó ídri.”


\par }{\PP \VS{3}ꞌBá ãzí rĩ jọ kí, “Ãma dó mụ ãko ãmadrị́ ámvụ́, zãbíbũ ife kí ãzíla jó kí ꞌbãlé gúrã rú sĩ ãkónã ịsụ́jó sáwã ãbị́rị́ drị́ ꞌdĩ agá.”

\VS{4}ꞌBá ãzí rĩ jọ kí, “Ãma aꞌị́ séndẽ sĩ mụ̃sọ́rọ̃ ũfẽjó úpí drị́ ámvụ́ ãmadrị̂ kí sĩ ãzíla zãbíbũ ife kí sĩ.

\VS{5}Ãdrĩ táni adru ĩꞌba abe ãrí ãzíla ĩzá ãlu, anzịŋá ãmadrị̂ drĩ kí táni adru ãlá ru anzịŋá ĩꞌbadrị̂ kî áni rá tí, ãma anzịŋá ãmadrị̂ kí fẽ adrulé ãtíꞌbó ru ĩꞌbaní sĩ séndẽ ịsụ́jó sĩ uꞌájó ídri. Ãma uzị izonzị ãmadrị́ ãzí rĩ kí ꞌbo, ãma dó ũkpó kó ru ãꞌdusĩku ámvụ́ ãmadrị̂ kí zãbíbũ ife ãmadrị̂ kí abe acá kí dó ꞌbá ãzí ꞌbãni la rú.”


\par }{\PP \VS{6}Ma dó mụ ĩꞌbã ununuŋá arelé ꞌbo, ũmbã rụ dó sĩ ma ambamba.

\VS{7}Mání ị́jọ́ ũrã agá ị́jọ́ ꞌbá Yãhụ́dị̃ rú rĩ ꞌbã kí jọlé rĩ drị̃ gá, ánga dó sĩ ị́jọ́ jọlé ꞌbá ãmbogo ãzíla drị̃lẹ́ka rú rĩ kí abe, ájọ ĩꞌbaní, “Ĩmi ĩmĩ ádrị́pịka kí ĩkpã, ĩmi séndẽ ũꞌbã séndẽ ĩꞌbaní aꞌị́lé ĩmidrị́ rĩ drị̃ gá ambamba!” Má aꞌị́ ꞌbá pírí kí amụ́jó sĩ drị̃ ụfụjó sĩ ị́jọ́ ꞌdĩ ãzã kojó.

\VS{8}Ájọ ĩꞌbaní, “Ãmaní icójó rá rĩ áni, ãma unze ãmã ádrị́pịka Yãhụ́dị̃ rú ándrá ụzịlé ãmị́yọ́ŋá ꞌbaní rĩ kí vúlé ꞌbo, wó ĩlẽ drĩ vâ kí ụzịlé ãtíꞌbó ru vúlé ị̃dị́ yã? Ãma dó kí unze pâlé sị́? Wó ꞌbá drị̃lẹ́ ru rĩ ĩyãŋã kí tútú, ndrụ̃ kí ị́jọ́ jọlé tí.”

\VS{9}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, ájọ, “Ị́jọ́ ĩminí ngalé ꞌdĩ ĩꞌdi ũnzí! Lẽ ĩmi ụ̃rị̃ Ãdróŋá ĩndĩ ãzíla ĩnga ị́jọ́ pịrị rĩ áyụ. Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ ꞌbá Yãhụ́dị̃ rú ku mẹ́rọ́ꞌbá ãmadrị̂ rú rĩ icó dó sĩ ãma uꞌdálé ku.

\VS{10}Ma ꞌi, mâ ádrị́pịka kí ãzíla ꞌbá mádrị́ ãzí rĩ kí abe ãma vâ séndẽ ãzíla ãná fẽ ꞌbá ꞌbaní tị ũfẽlé vúlé rá. Wó lẽ ãma aꞌbe kí dó sĩ ị́jọ́ ꞌbá kí ĩkpãjó séndẽ ũꞌbãjó kí drị̃ gá ambamba rĩ rá.

\VS{11}Lẽ ãndrũ ĩmi uja ĩꞌbã ámvụ́ kí, ámvụ́ mị̃zẹ̃yị́tụ̃ drị̂ kí, ámvụ́ zãbíbũ drị̂ kí ãzíla jó kí abe ĩꞌbadrị́. Ĩmi uja séndẽ ĩminí ũꞌbãlé séndẽ ĩꞌbaní ꞌdụlé ĩmidrị́ rĩ kí drị̃ gá rĩ kí, ãná, wáyĩnĩ úꞌdí ãzíla mị̃zẹ̃yị́tụ̃ ãdu fẽlé ĩꞌbaní rĩ kí ꞌbã ãlu túrú drị̃ gá rĩ kí vúlé.”

\VS{12}ꞌBá ꞌdĩ jọ kí, “Ãma kí uja vúlé rá, ãma icó ãko ãzị́ aꞌị́lé ꞌdã drị̃ gâsĩ ĩꞌba drị̂lé ku. Ãma dó nga la míní jọlé rĩ áni.”

\par }{\PP ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, má ũsĩ wárãgã sĩ ãtalo kí umvejó ãzíla áfẽ ꞌbá ãmbogo ꞌbaní drị̃lẹ́ka kí abe sĩ ũyõ najó ị́jọ́ ĩꞌbaní azịlé rĩ sĩ.

\VS{13}Má aya vâ kánzũ mání sụ̃lé rĩ ꞌi ãzíla ájọ, “Gẹ̃rị̃ ꞌdĩ sĩ ꞌbá ũyõ ꞌdĩ nalépi rá wó vú la ũbĩlépi ku rĩ Ãdróŋá la vâ ãko ĩꞌdidrị̂ kí ꞌdụ rá, ĩꞌdi dó sĩ ace ãko ãzí kóru.”

\par }{\PP ꞌBá pírí jọ kí, “Ámĩnã.” Ịcụ́ kí
{\ND{Úpí}} ꞌi ãzíla idé kí dó cécé ĩꞌbã kí ũyõ la najó rĩ áni.


\par }{\SH Nẽhẽmíyã ĩꞌdi ĩndrã kọ́lị
\par }
{\PP \VS{14}Iꞌdójó ụ́ꞌdụ́ áma pẽjó gávũnã rú ãngũ Yụ́dã drị̂ gá ꞌdã sĩ, ꞌdĩ ílí kãlị́ ị̃rị̃ kpere ílí kãlị́ na drị̃ ị̃rị̃ úpí Ãrĩtãsẽrĩsésĩ ꞌbã adrujó úpí ru rĩ gá. Ílí mụdrị́ drị̃ ị̃rị̃ ꞌdã kí agá pírí ãma mâ ádrị́pịka kí abe ãgã ãkónã fẽlé gávũnã ní ri kí ꞌdụlé úmgbé.

\VS{15}Wó gávũnã áma drị̃lẹ́ gá drị̃drị̃ rĩ ri kí ándrá tẹ́rị́ ãnzị la kí ũꞌbãlé ꞌbá kí drị̃ gá ãzíla ꞌdụ kí séndẽ ífí-ífí\FTNT{*}{{\FR 5:15 }{\FR{5:15
}}{\FT{Ĩbũrãníyã tị sĩ rĩ gá sẹ̃kẹ́lị̃.}}} ru kãlị́ sụ ĩꞌbadrị́ ãkónã kí drị̃ gá wáyĩnĩ be. ꞌBá gávũnã ꞌdĩ kí ũngúkú gá rĩ ũꞌbã kí vâ tẹ́rị́ ãnzị la kí ꞌbá kí drị̃ gá ĩndĩ. Wó mâ rú rĩ, ụ̃rị̃ Ãdróŋá drị̂ sĩ má idé ị́jọ́ ãzí ꞌdĩ áni la ku.

\VS{16}Áfẽ ma pírí sĩ ãzị́ bõrõ ꞌdĩ sịjó rĩ ngajó, ãgã ãngũ ĩgbãlé ãmaní úmgbé ãzíla ãtiꞌbo mádrị̂ ri kí ru tralé pírí ãzị́ ngaŋá gá.

\VS{17}ꞌDĩ ꞌbã drị̃ gá ꞌbá Yãhụ́dị̃ rú 150 rĩ kí ãmbogo kí abe ri kí ãkónã nalé mádrị́ ꞌbá ãzí amụ́lépi sụ́rụ́ ãma andre gá rĩ agá rĩ kí abe.

\VS{18}Ma Nẽhẽmíyã ꞌi ma ãkónã aꞌdílé ụ́ꞌdụ́ ãlu ãlu sĩ rĩ agá tị́ fẽ ãlu, kãbĩlõ ãlá la kí fẽ ázíyá ãꞌụ́ kí abe ãzíla ụ́ꞌdụ́ mụdrị́ ãlu ãlu sĩ ma wáyĩnĩ pírí ũví ndú-ndú rĩ kí fẽ. ꞌDĩ kí drị̃ gâsĩ pírí ága ãkónã fẽlé gávũnã ꞌbaní rĩ kí vú ku ãꞌdusĩku ãko lẽlé ꞌbá ꞌbadrị̂lé rĩ kí tẹ́rị́ ãnzị la rú kí drị̃ gá.


\par }{\PP \VS{19}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, ázị dó Ãdróŋá ꞌi, ꞌbárĩ Ãdróŋá mádrị̂, mí ũrã drĩ áma ị́jọ́ ãzíla íwi mání sụ̃sụ́ ị́jọ́ pírí mání ngalé ꞌbá ꞌdĩ ꞌbaní ꞌdĩ kî sĩ fô.




\par }\Chap{6}{\SH Ị́jọ́ ũnzí itúlé Nẽhẽmíyã ụrụꞌbá gá rĩ
\par }
{\PP \VerseOne{1}Sãnĩbãlátĩ ꞌi, Tõbíyã ꞌi, Gésẽmũ Árãbũ gó ru rĩ ꞌi ãzíla mẹ́rọ́ꞌbá ãmadrị́ ãzí rĩ kí abe kí dó mụ arelé la ãde dó bõrõ sị agá ꞌbo ãzíla ꞌbụ́ ãzí ace dó ru ala gá ku, ꞌdĩ sĩ ãma usú drĩ kẹ̃jị́ tị sĩ fijó ꞌa gâlé rĩ kí ku rú,

\VS{2}Sãnĩbãlátĩ kí Gésẽmũ be ãfẽ kí dó mání ụ́ꞌdụ́kọ́ ãzíla jọ kí, “Mí amụ́, ãma amụ́ kí drị̃ ụfụlé mí trũ ãngũ gbayi tọ̃rọ́mẹ́ Ụ́nọ̃ drị̂ kí ꞌbã ãzí ãlu la agá.” Wó íni ꞌdĩ itú kí ị́jọ́ ũnzí la áma drị̃ gá sĩ lẽjó áma adrájó.


\par }{\PP \VS{3}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ ápẽ dó ꞌbá ụ́ꞌdụ́kọ́ tị ujílépi rĩ kí tị ĩꞌba rụ̂lé. “Ma ãzị́ ãzí ãmbógó la nga, ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ má icó dó sĩ mụlé ku, má icó ãzị́ aꞌbelé sĩ mụjó ĩmi rụ̂lé íngo ní ru?”

\VS{4}Ãfẽ kí mání ụ́ꞌdụ́kọ́ tị ãlu ꞌdĩ ị̃dị́-ị̃dị́ pâlé sụ, wó ári ĩꞌbaní ị́jọ́ ãlu ꞌdĩ ꞌbã vúŋá umvilé sáwã pírí sĩ áyụ.


\par }{\PP \VS{5}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, pâlé tõwú rĩ sĩ Sãnĩbãlátĩ ãpẽ dó ãtíꞌbó ĩꞌdidrị̂ kí ꞌbã ãzí tị ụ́ꞌdụ́kọ́ ãlu ꞌdã ꞌbã vúŋá trũ wárãgã ãzí tị mgbọ la trũ drị́ gá.

\VS{6}Ala gá úsĩ:

\par }{\PM “Káláŋá ãzí la acị́ sụ́rụ́ kí agá ꞌdĩ ãzíla Gésẽmũ jọ ĩꞌdi ị́jọ́ mgbã la. Nẽhẽmíyã ĩmi ꞌbá Yãhụ́dị̃ rú ꞌdĩ kí abe ĩmi ají drị̃ ũnzĩ sĩ mvujó rá, bãsĩ gápi fẽlépi la ĩminí sĩ bõrõ sịjó ꞌdĩ ãzíla ị́jọ́ ajílé rĩ sĩ ílẽ adrulé úpí ĩꞌbadrị̂ rú.

\VS{7}Mí ũꞌbã átã vâ Nábị̃ ãzí kí Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ gá ꞌdâ sĩ ị́jọ́ ũlũjó ími drị̃ gá, ‘Índre úpí ãzí Yụ́dã gá cí.’ Lẽ ínị̃ rá ị́jọ́ ꞌdĩ la ca vúlé úpí ꞌdã rụ̂lé rá! Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ má ũrã lẽ mí amụ́, ãma amụ́ kí ị́jọ́ drị̃ la gá rĩ jọlé.”


\par }{\PP \VS{8}Má umvi ĩꞌdiní ụ́ꞌdụ́kọ́ tị ꞌdĩ ꞌi: “Ị́jọ́ ãzí míní jọlé ꞌdĩ áni la nga ru ku; ꞌdĩ lú ị́jọ́ ãzí míní aꞌdụ́lé ími drị̃ gá ꞌdâ la.”


\par }{\PP \VS{9}Mẹ́rọ́ꞌbá ãmadrị̂ lẽ kí lú ãmaní ụ̃rị̃ fẽlé, ũrã kí ĩdrĩ ãmaní ãvá ãkõ fẽ ꞌbo, ãma drị́ la uꞌde ãzị́ ngaŋá gá rá íni,

\par }{\PP Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ ázị Ãdróŋá mi ꞌi, “Ífẽ mání ũkpó.”


\par }{\PP \VS{10}Ụ́ꞌdụ́ ãlu ámụ Sẽmãyíyã Dẽlãyíyã ngọ́pị Mẽhẽtãbélĩ umvelépi áyị́pị ándrá tị icílé ĩꞌdidrị́ jó agá rĩ drị́ lị́cọ́ gá. Jọ mání, “Lẽ ãmụ kí drị̃ ụfụlé jó Ãdróŋá drị̂ gá agâlé. Lẽ ãma ụ̃pị̃ kí kẹ̃jị́tị kí cí, ãꞌdusĩku ị́nị́ ãndrũ rĩ sĩ ꞌbá ãzí lẽ kí amụ́lé ími ꞌdịlé.”


\par }{\PP \VS{11}Wó má umvi ĩꞌdiní, “ꞌBá mâ áni ꞌdĩ la icó apálé ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ íngoní ru? Má icó filé Jó Ãdróŋá drị̂ agá sĩ áma ídri pajó rá yã? Yụ, má icó ku!”

\VS{12}Ánị̃ Ãdróŋá ãpẽ tị la nĩ ku rĩ gá rá, ị́jọ́ ĩꞌdi ꞌbã ũlũlé mání rĩ sĩ lẽjó áma drị̃ uléjó la, ãꞌdusĩku Tõbíyã ĩgbã kí ĩꞌdi Sãnĩbãlátĩ be séndẽ sĩ sĩ ị́jọ́ ꞌdĩ jọjó nĩ.

\VS{13}Ĩgbã kí ĩꞌdi sĩ mání ụ̃rị̃ fẽjó, má idé rú sĩ ị́jọ́ ũnzí la áma zị̃jó jó Ãdróŋá drị̂ agá, ꞌdã ꞌbã ũngúkú gá ma dó sĩ rụ́ ũnzí ịsụ́ ãzíla ꞌbá ꞌbã fẽ kí rú dó sĩ mání ãrútáŋá ku benĩ.

\VS{14}Ázị dó Ãdróŋá ꞌi, “Ãdróŋá mádrị̂, mí igá drĩ ị́jọ́ ũnzí Tõbíyã ꞌbã kí ngalé Sãnĩbãlátĩ be ꞌdĩ kî ãzíla ífẽ dó sĩ ĩꞌbaní drị̃rịma. Mí ãvĩjõ ị́jọ́ ũkú nábị̃ rú Nõwãdíyã kí drị̃ gá nábị̃ ãzí ándrá lẽlépi mání ụ̃rị̃ fẽlépi rĩ kí abe ku.”


\par }{\SH Bõrõ dejó rĩ
\par }
{\PP \VS{15}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ úde dó bõrõ ꞌdĩ sịlé ĩmbá ụ́ꞌdụ́ kãlị́ ị̃rị̃ drị̃ tõwú sĩ ꞌdĩ ĩmbá Ị̃lụ́lị̃ drị̂ sĩ, ụ́ꞌdụ́ kãlị́ tõwú drị̃ ị̃rị̃ vúlé gá.

\VS{16}Sáwã mẹ́rọ́ꞌbá ãmadrị̂ ꞌbã kí pírí ị́jọ́ ꞌdĩ arejó rĩ sĩ, sụ́rụ́ pírí ãma andre celépi rĩ acá kí dó ụ̃rị̃ sĩ ãzíla ásị́ ĩꞌbaní ꞌbãlé kí drị̃ gá cénĩ-cénĩ rú rĩ ãvĩ dó rá, ãꞌdusĩku nị̃ kí dó rá ãzị́ ꞌdĩ nga ru ãzãkoma Ãdróŋá drị̂ sĩ.

\VS{17}Ụ́ꞌdụ́ ꞌdã kí agá, ꞌbá ãmbogo Yụ́dã drị̂ ri kí vâ wárãgã tị ũpẽlé Tõbíyã rụ́ ãzíla Tõbíyã rĩ vâ wárãgã lê kí tị umvilé ĩꞌba rụ̂lé.

\VS{18}ꞌBá ũꞌbí Yụ́dã gá rĩ sõ kí dó ũyõ sĩ ãrútáŋá fẽjó Tõbíyã ní ãꞌdusĩku ĩꞌdi ándrá ị́zị́gọ́ Sẽkãníyã Árã ngọ́pị ãni la ãzíla ngọ́pị̃ Yẽhõhãnánĩ ꞌbã Mẹ̃sụ̃lámụ̃ Bãrãkíyã ꞌbã ị̃zẹ́pị ꞌdụjó ũkú ru rĩ sĩ.

\VS{19}Ri kí vâ mání ị́jọ́ nzelé mũkẽ Tõbíyã ꞌbã ngalé rĩ kí drị̃ gá ãzíla ri kí vâ ị́jọ́ pírí mání jọlé rĩ kí ũlũlé ĩꞌdiní. Tõbíyã ri dó sĩ ꞌbá tị ũpẽlé wárãgã trũ sĩ mání ụ̃rị̃ fẽjó.




\par }\Chap{7}{\SH Nẽhẽmíyã ũꞌbã ꞌbá drị̃lẹ́ ru rĩ kî
\par }
{\PP \VerseOne{1}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, ála dó mụ bõrõ sịlé delé ꞌbo, má usú dó kẹ̃jị́tị kí rá, ꞌbá kẹ̃jị́tị andre tẽlépi rĩ kí, ꞌbá úngó ngolépi rĩ kí ãzíla ꞌbá Lẹ́vị̃ drị̂ kí abe má ũpẽ dó kí rá.

\VS{2}Áꞌbã dó má ádrị́pị Hãnánĩ ꞌi ị́jọ́ Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ gá rĩ kí drị̃lẹ́ gá, kí Hãnãníyã adrulépi ãmbógó ru ãsĩkárĩ bõrõ ũkpó sịlé ụrụgá sĩ jó Ãdróŋá drị̂ andre tẽjó rĩ be, ãꞌdusĩku ĩꞌdi ándrá ꞌbá ãzí ãꞌị̃táŋá trũ ãzíla Ãdróŋá ụ̃rị̃lépi ꞌbá pírí ꞌbaní ãndânĩ la.

\VS{3}Ájọ ĩꞌbaní, “Lẽ únzị̃ kẹ̃jị́tị Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ drị̂ kí ku kpere ị̃tụ̂ ꞌbã ko agâ ãcí ru rá ká. ꞌBá kẹ̃jị́tị andre ũtẽlépi rĩ ꞌbã kí kí andre ũtẽ agâ ꞌdĩ gá ꞌdâ, lẽ ûpị̃ kí cí ãzíla ící kí cí. Mí ũpẽ ꞌbá uꞌálépi Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ gá rĩ kí ꞌbã ãzí kí ãngũ andre ũtẽlé, ãzí rĩ kí ãsĩkárĩ rú ãngũ fẽlé ĩꞌbaní rĩ gá, ãzí ri kí ãngũ lị́cọ́ andre gá rĩ kí ũtẽlé.”


\par }{\SH Rụ́ ꞌbá ãgõlépi rĩ ꞌbadrị̂ kî
\par }
{\PP \VS{4}Táwụ̃nị̃ ꞌdã ꞌdụ ándrá ãngũ ãmbógó ru ãzíla mgbọ rú, wó ꞌbá kí ala gá were ꞌdĩ sĩ úsị drĩ jó kí ku.

\VS{5}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, Ãdróŋá ꞌbã dó ị́jọ́ áma ásị́ gá sĩ ꞌbá kí atrájó, ꞌdĩ kí ꞌbá ĩyõ kí, ꞌbá ãmbogo kí ãzíla drị̃lẹ́ka kí abe sĩ kí rụ́ sĩjó lị́cọ́ ĩꞌbadrị̂ kí vú sĩ. Má ịsụ́ bụ́kụ̃ sĩ ꞌbá ãgõlépi drị̃drị̃ rĩ kí rụ́ sĩjó áꞌbị́ ĩꞌbadrị̂ kí vú sĩ rĩ. Ị́jọ́ mání ịsụ́lé sĩlé alagá ꞌdãá rĩ:


\par }{\PI \VS{6}ꞌDĩ kí ꞌbá ándrá ãngũ sĩ kí ꞌdụjó ãtíꞌbó rú rĩ gá ãgõlépi úpí Nẹ̃bụ̃kãdị̃nẹ́zã Bãbụ̃lọ́nị̃ gárĩ ꞌbá ꞌdụlé Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ gá ãzíla Yụ́dã gá rĩ kî. ꞌBá ãlu ãlu ri kí ĩꞌbadrị́ táwụ̃nị̃ kí gá.

\VS{7}Drị̃lẹ́ ĩꞌbadrị̂ kí; Zẹ̃rụ̃bãbẹ́lị̃ ꞌi, Yésũwã ꞌi, Nẽhẽmíyã ꞌi, Ãzãríyã ꞌi, Rãmíyã ꞌi, Nãhãmánĩ ꞌi, Mõdẽkáyĩ ꞌi, Bĩlĩsánĩ ꞌi, Mĩsĩpẽrétĩ ꞌi, Bị̃gị̃váyị̃ ꞌi, Nẹ̃hụ́mị̃ ꞌi ãzíla Bãánã ꞌi.

\par }{\PP ꞌDĩ kí kãlãfe ꞌbá Ịsịrayị́lị̃ drị́ ãgõlépi rĩ ꞌbadrị̂ kî:


\par }{\LI \VS{8}Anzị Pãrọ́sị̃ drị̂ kí ꞌbã kãlãfe 2,172.


\par }{\LI \VS{9}Anzị Sẽfãtíyã drị̂ kí ꞌbã kãlãfe 372.


\par }{\LI \VS{10}Anzị Ãráhĩ drị̂ kí ꞌbã kãlãfe 652.


\par }{\LI \VS{11}Anzị Pãhãtĩ Mõwábũ drị̂ kí, ꞌdĩ kí anzị tịlé Yésũwã ꞌbaní Yõwábũ be rĩ kî, ĩꞌbã kãlãfe 2,818.


\par }{\LI \VS{12}Anzị Ĩlámũ drị̂ kí ꞌbã kãlãfe 1,254.


\par }{\LI \VS{13}Anzị Zátụ̃ drị̂ kí ꞌbã kãlãfe 845.


\par }{\LI \VS{14}Anzị Zãkáyĩ drị̂ kí ꞌbã kãlãfe 760.


\par }{\LI \VS{15}Anzị Bĩnúwĩ drị̂ kí ꞌbã kãlãfe 648.


\par }{\LI \VS{16}Anzị Bẽbáyĩ drị̂ kí ꞌbã kãlãfe 628.


\par }{\LI \VS{17}Anzị Ãzĩgádĩ drị̂ kí ꞌbã kãlãfe 2,322.


\par }{\LI \VS{18}Anzị Ãdọ̃nị̃kámụ̃ drị̂ kí ꞌbã kãlãfe 667.


\par }{\LI \VS{19}Anzị Bị̃gị̃váyị̃ drị̂ kí ꞌbã kãlãfe 2,067.


\par }{\LI \VS{20}Anzị Ãdínĩ drị̂ kí ꞌbã kãlãfe 655.


\par }{\LI \VS{21}Anzị Ãtẹ́rị̃ drị̂ kí ꞌbã kãlãfe 98 (Hẽzẽkíyã rụ̂ sĩ rĩ);


\par }{\LI \VS{22}Anzị Hãsụ́mụ̃ drị̂ kí ꞌbã kãlãfe 328.


\par }{\LI \VS{23}Anzị Bẽzáyĩ drị̂ kí ꞌbã kãlãfe 324.


\par }{\LI \VS{24}Anzị Hãrífũ drị̂ kí ꞌbã kãlãfe 112.


\par }{\LI \VS{25}Anzị Gị̃bẹ̃yọ́nị̃ drị̂ kí ꞌbã kãlãfe kãlị́ úrômĩ drị̃ tõwú.


\par }{\LI \VS{26}ꞌBá Bẹ̃tẹ̃lẹ̃hẹ́mụ̃ gá rĩ kí Nẽtõfátĩ gá rĩ kí abe ĩꞌbã kãlãfe 188.


\par }{\LI \VS{27}Anzị Ãnãtọ́tị̃ drị̂ kí ꞌbã kãlãfe 128.


\par }{\LI \VS{28}ꞌBá Bẹ̃tị̃ Ãzị̃mãvẹ́tị̃ gá rĩ kí ꞌbã kãlãfe kãlị́ sụ drị̃ ị̃rị̃.


\par }{\LI \VS{29}ꞌBá Kĩrĩyátĩ Yẹ̃yãrị́mụ̃ gá, Kẽfírã gá ãzíla Bẹ̃rọ̃mẹ́tị̃ gá rĩ kí ꞌbã kãlãfe 743.


\par }{\LI \VS{30}ꞌBá Rámã gá ãzíla Gébã gá rĩ kí ꞌbã kãlãfe 621.


\par }{\LI \VS{31}ꞌBá Mĩkĩmásĩ gá rĩ kí ꞌbã kãlãfe 122.


\par }{\LI \VS{32}ꞌBá Bẹ̃tẹ́lị̃ ãzíla Áyĩ gá rĩ kí ꞌbã kãlãfe 123.


\par }{\LI \VS{33}ꞌBá Nébõ ãzí rĩ gá rĩ kí ꞌbã kãlãfe kãlị́ tõwú drị̃ ị̃rị̃.


\par }{\LI \VS{34}ꞌBá Ĩlámũ ãzí rĩ drị̂ kí ꞌbã kãlãfe 1,254.


\par }{\LI \VS{35}ꞌBá Hãrị́mụ̃ drị̂ kí ꞌbã kãlãfe 320.


\par }{\LI \VS{36}ꞌBá Yẹ̃rị́kọ̃ drị̂ kí ꞌbã kãlãfe 345.


\par }{\LI \VS{37}ꞌBá Lọ́dị̃ gá, Hãdị́dị̃ gá ãzíla Ụ́nọ̃ gá rĩ kí ꞌbã kãlãfe 721.


\par }{\LI \VS{38}ꞌBá Sénã drị̂ kí ꞌbã kãlãfe 3,930.


\par }{\PP \VS{39}ꞌDĩ kí ãtalo ãgõlépi angájó ãmị́yọ́ŋá ãngũ gâlé rĩ kî;

\par }{\LI lị́cọ́ Yésũwã drị̂ gá átáló Yẽdãyíyã ꞌbã anzị kí ꞌbã kãlãfe 973.


\par }{\LI \VS{40}ꞌBá lị́cọ́ Ị̃mẹ́rị̃ drị̂ agá rĩ kí 1,052.


\par }{\LI \VS{41}ꞌBá Pãsụ́rị̃ drị̂ kí ꞌbã kãlãfe 1,247.


\par }{\LI \VS{42}Lị́cọ́ Hãrị́mụ̃ drị̂ gá ꞌbá kí 1,017.


\par }{\PP \VS{43}ꞌBá Lẹ́vị̃ rú ãgõlépi rá rĩ kí;

\par }{\LI anzị Yésũwã drị̂ kí, anzị Kãdị̃mị̃yẹ́lị̃ drị̂ kí ãzíla Hõdãvíyã drị̂ kí abe, kí ꞌbã kãlãfe pírí rĩ gá kãlị́ ázị̂rị̃ drị̃ sụ.


\par }{\PP \VS{44}ꞌBá úngó ngolépi ri kí:

\par }{\LI Anzị úngó drị̃ celépi Ásãfũ drị̂ kí 148.


\par }{\PP \VS{45}ꞌBá kẹ̃jị́tị andre ũtẽlépi ri kí:

\par }{\LI Anzị ꞌbá kẹ̃jị́tị ãngũ sĩ Ãdróŋá ị̃nzị̃jó rĩ drị̂ andre ũtẽlépi rĩ ꞌbadrị̂ kí; anzị Sãlụ́mụ̃ drị̂ kí, anzị Ãtẹ́rị̃ drị̂ kí, anzị Tãlị̃mọ́nị̃ drị̂ kí, anzị Ãkụ́bụ̃ drị̂ kí, anzị Hãtítã drị̂ kí ãzíla Sõbáyĩ drị̂ kí abe, ĩꞌbã kãlãfe pírí rĩ gá 138.


\par }{\PP \VS{46}Ãtiꞌbo ãzị́ ngalépi jó sĩ Ãdróŋá ị̃nzị̃jó rĩ agá ri kí:

\par }{\LI ꞌDĩ kí ꞌbá ãzị́ ngalépi Jó Ãdróŋá drị̂ agá rĩ kí ꞌbã anzị kî;

\par }{\LI anzị Zíhã drị̂ kí, anzị Hãsụ́fã drị̂ kí, anzị Tãbãwọ́tị̃ drị̂ kí,


\par }{\LI \VS{47}anzị Kẹ̃rọ́sị̃ drị̂ kí, anzị Sĩyáhã drị̂ kí, anzị Pádõnĩ drị̂ kí,


\par }{\LI \VS{48}anzị Lẽbánã drị̂ kí, anzị Hãgábã drị̂ kí, anzị Sãlĩmáyĩ drị̂ kí,


\par }{\LI \VS{49}anzị Hãnánĩ drị̂ kí, anzị Gị̃dẹ́lị̃ drị̂ kí, anzị Gãhárĩ drị̂ kí,


\par }{\LI \VS{50}anzị Rẽyãyíyã drị̂ kí, anzị Rẹ̃zị́nị̃ drị̂ kí, anzị Nẽkódã drị̂ kí,


\par }{\LI \VS{51}anzị Gãzámũ drị̂ kí, anzị Ụ́zã drị̂ kí, anzị Pãséyã drị̂ kí,


\par }{\LI \VS{52}anzị Bẽsáyĩ drị̂ kí, anzị Mẹ̃wụ̃nị́mụ̃ drị̂ kí, Nẽfũsímũ drị̂ kí,


\par }{\LI \VS{53}Anzị Bãkị̃bụ́kị̃ drị̂ kí, Hãkụ́fã drị̂ kí, Hãrị̃hụ́rị̃ drị̂ kí,


\par }{\LI \VS{54}Anzị Bãzĩlútĩ drị̂ kí, Mẽhídã drị̂ kí, Hãrísã drị̂ kí,


\par }{\LI \VS{55}Anzị Bãrị̃kọ́sị̃ drị̂ kí, Sĩsérã drị̂ kí, Témã drị̂ kí,


\par }{\LI \VS{56}Anzị Nẽzíyã drị̂ kí ãzíla Hãtífã drị̂ kî.


\par }{\PP \VS{57}Anzị ãtiꞌbo rú úpí Sũlũmánĩ drị̂ ꞌbadrị̂ kí;

\par }{\LI anzị Sõtáyĩ drị̂ kí, Sõfẽrétĩ drị̂ kí, Pẹ̃rị́dã drị̂ kí,


\par }{\LI \VS{58}Anzị Jãálã drị̂ kí, Dãrĩkónĩ drị̂ kí, Gị̃dẹ́lị̃ drị̂ kí,


\par }{\LI \VS{59}Anzị Sẽfãtíyã drị̂ kí, Hãtílĩ drị̂ kí,

\par }{\LI Pọ̃kẹ̃rẹ́tị̃ Hãzẽbãyímũ drị̂ kí ãzíla Ãmọ́nị̃ drị̂ kî.


\par }{\PI \VS{60}ꞌBá ãtiꞌbo rú jó Ãdróŋá drị̂ agá rĩ kí, ãtiꞌbo Sũlũmánĩ drị̂ kí abe kí ꞌbã kãlãfe pírí rĩ gá 392.


\par }{\PI \VS{61}ꞌDĩ kí ꞌbá amụ́lépi táwụ̃nị̃ Tẽlĩ-mélã, Tẽlĩ-hãrísã, Kẹ̃rụ́bị̃, Ádõnĩ ãzíla Ị̃mẹ́rị̃ gá rĩ kî, wó icó kí lị́cọ́ ĩꞌbã kí ãfũjó Ịsịrayị́lị̃ gá ꞌdâ rĩ kí nị̃lé ku.


\par }{\LI \VS{62}Anzị Dẽlãyíyã drị̂ kí Tõbíyã drị̂ kí ãzíla Nẽkódã drị̂ kí abe kí ꞌbã kãlãfe pírí rĩ gá 642.


\par }{\PP \VS{63}ꞌBá lị́cọ́ ĩꞌbadrị̂ kí nị̃lépi ku ꞌbá ãtalo rú rĩ ꞌbã anzị kí agá rĩ kí;

\par }{\LI anzị Hõbãyíyã drị̂ kí, anzị Hãkọ́zị̃ drị̂ kí ãzíla Bãrĩzĩláyĩ drị̂ kî. Ágọ́bị́ ꞌdĩ ꞌdụ Bãrĩzĩláyĩ Gị̃lẹ́dị̃ gó ru rĩ ꞌbã ị̃zẹ́pị ũkú ru ãzíla ꞌda dó sĩ ru rụ́ ándrị́pị̃ ꞌbã rụ́ sĩ.


\par }{\PI \VS{64}ꞌBá ꞌdĩ ndrụ̃ kí lị́cọ́ ĩꞌbã kí ãfũjó ala gá rĩ kí bụ́kụ̃ lị́cọ́ kí ũsĩjó rĩ agá tí, wó ịsụ́ kí dó kí ãꞌdi drị́ jó gá yã rĩ ku. Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ únze dó kí ãzị́ átáló drị̂ ngaŋá gá rá ãꞌdusĩku adru kí ãlá ru ku.

\VS{65}Gávũnã jọ ꞌbã na kí drĩ mũkátĩ ãlá rĩ ku kpere átáló ídétáŋá idélépi rĩ ꞌbã amụ́ agá kí drị̃lẹ́ gá sĩ jẽgé\FTNT{*}{{\FR 7:65 }{\FR{7:65
}}{\FT{Bụ́kụ̃ Ĩbũrãníyã drị̂ jọ Ụ̃rị́mụ̃ kí Tãmímũ be.
}}} ꞌbejó sĩ ꞌbá icólépi mũkátĩ ãlá rĩ nalépi rá jõku nalépi ku rĩ kí ãꞌdi kí yã ri ịsụ́ agâ rá ká.


\par }{\BB \par }
{\PI \VS{66}ꞌBá ãgõlépi Yụ́dã gá angájó Bãbụ̃lọ́nị̃ gâlé rĩ kí ꞌbã kãlãfe pírí rĩ gá 42,360.

\VS{67}Ũꞌbãjó la ꞌdã drị̃ gá ãtiꞌbo ãgọbị rú ãzíla ũkú ru rĩ kí ꞌbã kãlãfe 7,337, ꞌbá ãgọbị rú ãzíla ũkú ru úngó ngolépi rĩ kí ꞌbã kãlãfe 245.

\VS{68}Fãrásĩ ĩꞌbadrị̂ kí 736, fãrásĩ were rĩ kí 245.

\VS{69}Ngãmíyã kí 435, ãzíla kãyĩnõ kí 6,720.


\par }{\PI \VS{70}ꞌBá ãzí lị́cọ́ ꞌbã drị̃lẹ́ ru rĩ fẽ kí dó ãko kí sĩ ãzị́ ngajó. Gávũnã fẽ séndẽ ĩrá ãzị́ ꞌdĩ drị̂ ní idélé gólũdĩ sĩ rĩ 1,000, fẽ bãkụ́lẹ̃ kí kãlị́ tõwú ãzíla bõngó ãtalo ꞌbaní rĩ kí 530.

\VS{71}ꞌBá ãzí lị́cọ́ ꞌbã drị̃lẹ́ ru rĩ fẽ kí ĩrá ãzị́ ꞌdĩ drị̂ ní gólũdĩ kị́lọ̃ 168,\FTNT{†}{{\FR 7:71 }{\FR{7:71
}}{\FT{Bụ́kụ̃ Ĩbũrãníyã tị sĩ rĩ gá dárĩkĩsĩ 2,000; vâ vásĩ 72 gá.}}} ãzíla sílĩvã kị́lọ̃ 125 sĩ ãzị́ ꞌdĩ ngajó.

\VS{72}ꞌBá ãzí rĩ fẽ kí gólũdĩ kị́lọ̃ 168, ãzíla sílĩvã kị́lọ̃ 140, bõngó ãtalo ꞌbání ífí kãlị́ ázíyá drị̃ ázị̂rị̃.


\par }{\PI \VS{73}Ãtalo kí, ꞌbá Lẹ́vị̃ drị̂ kí, ꞌbá kẹ̃jị́tị andre tẽlépi rĩ kí, ꞌbá úngó ngolépi rĩ kí, ãtiꞌbo Jó Ãdróŋá drị̂ agá rĩ kí ꞌbá ãzí rĩ kí abe ãzíla ꞌbá pírí Ịsịrayị́lị̃ drị̂ ꞌbã ãzí kí abe ri kí ãngũ ãlu gá táwụ̃nị̃ ĩꞌbadrị̂ kí agá.

\par }{\PP Ĩmbá ázị̂rị̃ rĩ la dó mụ acá trũ ꞌdĩ, ịsụ́ ꞌbá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ ri kí dó ꞌdĩ sĩ ĩꞌbadrị́ táwụ̃nị̃ ri kí agá ꞌbo.




\par }\Chap{8}{\SH Ézĩrã lã dó ꞌbá ꞌbaní Ãzị́táŋá Mụ́sã ꞌbã sĩlé rĩ ꞌi
\par }
{\PP \VerseOne{1}ꞌBá pírí atrá kí dó ru ãngũ ꞌbá ꞌbã kí sĩ ru trajó rĩ gá ãko ãlu rú, ri kí dó Kẹ̃jị́tị Ị̃yị́ drị̂ ꞌbã drị̃lẹ́ gá. Jọ kí Ézĩrã\FTNT{*}{{\FR 8:1 }{\FR{8:1
}}{\FQ{Ézĩrã
}}{\FT{ĩꞌdi ándrá vâ ímbápị ãzị́táŋá Mụ́sã drị̂ imbálépi la.}}} kãránĩ rú rĩ ní ꞌba ají bụ́kụ̃ ãzị́táŋá drị́ Mụ́sã drị́
{\ND{Úpí}} ꞌbã azịlé ꞌbá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ ꞌbaní rĩ ꞌi.


\par }{\PP \VS{2}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ átáló Ézĩrã\FTNT{†}{{\FR 8:2 }{\FR{8:2
}}{\FQ{Ézĩrã
}}{\FT{la ándrá ãzị́ nga ꞌbá Yãhụ́dị̃ rú rĩ kí abe átáló ru wó gãmétẽ Pásĩyã drị̂ be Kãránĩ rú.}}} ají dó bụ́kụ̃ ãzị́táŋá drị́ Mụ́sã drị̂ ꞌbá ru tralépi rĩ kí drị̃légá, ꞌbá ãgọbị rú, ũkú rú, ãzíla ꞌbá icólépi ị́jọ́ ĩꞌbã kí arelé rĩ vãlépi rá ꞌdĩ ꞌbaní ĩmbá ázị̂rị̃ rĩ ꞌbã ĩmbá ụ́ꞌdụ́ ãlu sĩ.

\VS{3}Lã dó bụ́kụ̃ ãzị́táŋá drị̂ ꞌi iꞌdójó ụ̃ꞌbụ́tị sĩ kpere sáwã ázíyá gá ãngũ ꞌbá ꞌbã kí sĩ ru trajó rĩ gá Kẹ̃jị́tị Ị̃yị́ drị̂ ꞌbã drị̃lẹ́ gá ꞌdãá. ꞌBá pírí vã kí dó ị́jọ́ rá ãzíla are kí dó ĩꞌdi múké múké.


\par }{\PP \VS{4}Ézĩrã kãránĩ rú rĩ tu dó pá pálá-pãlã iꞌdịlé ụrụgá sĩ ãzị́táŋâ lãjó rĩ drị̃ gá. Wókõ drị́ ãndá gá rĩ gá, ꞌbá pá tulépi rĩ kí; Mãtĩtíyã ꞌi, Sémã ꞌi, Ãnãyíyã ꞌi, Ụ̃rị́yã ꞌi, Hĩlĩkíyã ꞌi ãzíla Mãsẽyíyã ꞌi. Wókõ ị̃jị́ gá rĩ gá ꞌbá pá tulépi rĩ kí; Pẽdãyíyã ꞌi, Mị̃sị̃yẹ́lị̃ ꞌi, Mãlĩkíyã ꞌi, Hãsụ́mụ̃ ꞌi, Hãsĩbãdánã ꞌi, Zãkãríyã ꞌi ãzíla Mẹ̃sụ̃lámụ̃ ꞌi.


\par }{\PP \VS{5}Ézĩrã nzị̃ dó bụ́kụ̃ ãzị́táŋá drị̂ ꞌi, ꞌbá pírí icó kí ĩꞌdi ndrelé rá ãꞌdusĩku tu pá ĩꞌbaní ụrụgá ãndânĩ. Ĩꞌdiní bụ́kụ̃ nzị̃ agâ ꞌdĩ gá ꞌdâ ꞌbá pírí tu kí dó pá ụrụgâsĩ.

\VS{6}Ézĩrã jọ dó, “Ĩmi ịcụ́
{\ND{Úpí}} ꞌi, Ãdróŋá ãmbógó rĩ ꞌi.” ꞌBá pírí inga kí dó drị́ ụrụgá ãzíla umvi kí dó, “Ámĩnã! Ámĩnã!” ꞌDá ꞌbã ũngúkú gá ꞌbá ãvụ̃ kí dó vụ̃rụ́, su kí dó androko vũ gá sĩ
{\ND{Úpí}} ị̃nzị̃jó.


\par }{\PP \VS{7}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, ꞌbá Lẹ́vị̃ rú Yésũwã ꞌi, Bánĩ ꞌi, Ãkụ́bụ̃ ꞌi, Sãbẹ̃táyĩ ꞌi, Sẽrẽbíyã ꞌi, Yãmínĩ ꞌi, Hõdíyã ꞌi, Mãsẽyíyã ꞌi, Kẽlítã ꞌi, Ãzãríyã ꞌi, Yọ̃zãbádị̃ ꞌi, Hãnánĩ ꞌi, ãzíla Pẽlãyíyã abe ri kí dó acị́lé ꞌbá kí drĩdríŋĩ gâsĩ ãzị́táŋá ꞌdĩ kí ífí icé trũ.

\VS{8}Lã kí bụ́kụ̃ Ãdróŋá drị́ ãzị́táŋá drị́ ꞌdã ꞌi, icé kí\FTNT{‡}{{\FR 8:8 }{\FR{8:8
}}{\FQ{icé kí
}}{\FT{ífí la Ãrãmáyĩkĩ tị sĩ.
}}} ífí la ꞌbá ꞌbaní sĩ ị́jọ́ lãlé ꞌdã vãjó.


\par }{\PP \VS{9}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, ꞌbá kí dó mụ ãzị́táŋá lãlé rĩ arelé ꞌbo, amá kí dó ĩꞌbã ị́jọ́ ũnzí rá, ãzíla ị́jọ́ ꞌdĩ aló dó kí ásị́ rá iꞌdó kí dó sĩ awálé awá awâ. Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ gávũnã Nẽhẽmíyã kí Ézĩrã átáló ru ãzíla vâ kãránĩ rú rĩ be ãzíla ꞌbá Lẹ́vị̃ rú ị́jọ́ ífí icélépi rĩ kí trũ jọ kí dó ꞌbá ꞌbaní, “Ĩmi ịsụ́ ũcõgõ ku ãzíla ĩmi awá ku, ụ́ꞌdụ́ ãndrũ ꞌdĩ ĩꞌdi ụ́ꞌdụ́ ãzí ãlá
{\ND{Úpí}} Ãdróŋá ĩmidrị̂ ãni la.”


\par }{\PP \VS{10}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, Nẽhẽmíyã jọ, “Ĩmụ dó lị́cọ́ gá ãzíla ĩna dó ụ̃mụ̃ ãlá ru, ĩmi ale ãkónã kí wáyĩnĩ abe ꞌbá ãko kó ru rĩ kí abe. Ụ́ꞌdụ́ ãndrũ ꞌdĩ ĩꞌdi ãlá ru Úpí ãmadrị̂ nî. Ĩmi adru ũcõgõ sĩ ku, ãꞌdusĩku ãyĩkõ
{\ND{Úpí}} drị̂ ĩꞌdi ũkpõ ĩmidrị̂ ꞌi.”


\par }{\PP \VS{11}ꞌBá Lẹ́vị̃ drị̂ ịgbẹ kí dó ꞌbá pírí kí ásị́ jọ kí, “Ĩmi adru ũcõgõ sĩ ụ́ꞌdụ́ ãlá ꞌdĩ áni rĩ agá ku.”

\VS{12}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, ꞌbá mụ kí dó lị́cọ́ gá, na kí dó ãkónã ãzíla mvụ kí ãko mvụlé mvụ-mvụ̃ rĩ kí ãyĩkõ sĩ, ale kí íná ĩꞌbadrị̂ kí ãꞌdusĩku vã kí ị́jọ́ lãlé ĩꞌbaní rĩ kí rá.


\par }{\SH Ụ̃mụ̃ nalé bõrõkõ agá rĩ
\par }
{\PP \VS{13}Ĩmbá ázị̂rị̃ rĩ ꞌbã ụ́ꞌdụ́ ị̃rị̃ rĩ sĩ, drị̃lẹ́ka lị́cọ́ ꞌbadrị̂ kí pírí, ꞌbá ãtalo rú rĩ kí ãzíla ꞌbá Lẹ́vị̃ rú rĩ kí abe atrá kí dó ru Ézĩrã kãránĩ rú rĩ andre gá sĩ ãzị́táŋá
{\ND{Úpí}} drị̂ ụ̃nị̃jó.

\VS{14}Ịsụ́ kí ụ̃nị̃lé la ãzị́táŋá
{\ND{Úpí}} ꞌbã fẽlé Mụ́sã drị̂ sĩ rĩ agá lẽ ꞌbá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ ꞌbá uꞌá kí bõrõkõ agá sáwã sĩ ụ̃mụ̃ ĩmbá ázị̂rị̃ drị̂ najó rĩ sĩ.

\VS{15}ꞌBã ũlũ kí ị́jọ́ ꞌdĩ ꞌi ãzíla ꞌbã iré kí ĩꞌdi ꞌbá ꞌbaní táwụ̃nị̃ ĩꞌbadrị̂ kí agâsĩ ãzíla Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ gá íni, “Ĩmụ ásé agâlé, ĩmi agá kénĩ ife ꞌdĩ ꞌbadrị̂ kî; ife mị̃zẹ̃yị́tụ̃ drị̂ ꞌi, mị̃zẹ̃yị́tụ̃ ásé agá rĩ drị̂ ꞌi, málá drị̂, káci drị̂ ꞌi ãzíla kénĩ ife ãzí bị́ trũ kpãcĩ rĩ ꞌbadrị̂ kí sĩ bõrõkõ idéjó.”


\par }{\PP \VS{16}“Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ ꞌbá mụ kí dó kénĩ kí agálé rá ãzíla ꞌbá ãlu ãlu idé dó ĩꞌdiní bõrõkõ jó ĩꞌdidrị̂ ꞌbã drị̃ gá lị́cọ́ ꞌa jó Ãdróŋá drị́gá rĩ drị̂ agá. Idé kí ãzí rĩ kí Kẹ̃jị́tị Ị̃yị́ drị̂ andre gá ãzíla vâ Kẹ̃jị́tị Ịfụrayị́mụ̃ drị̂ gá.

\VS{17}ꞌBá pírí ãgõlépi Bãbụ̃lọ́nị̃ gâlé rĩ sị kí dó bõrõkõ rá ãzíla ri kí dó uꞌálé alagá. Iꞌdójó ụ́ꞌdụ́ Yésũwã Nụ́nị̃ ngọ́pị drị̂ gá kpere ụ́ꞌdụ́ ꞌdã sĩ, ꞌbá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ na kí jõ drĩ ụ̃mụ̃ ãzí ꞌdã ꞌbã áni la ku. Idé kí dó ãyĩkõ ãmbógó la.”


\par }{\PP \VS{18}Ụ́ꞌdụ́ ãlu ãlu sĩ Ézĩrã ri dó ị́jọ́ lãlé angájó bụ́kụ̃ ãzị́táŋá Ãdróŋá drị̂ agá. Lã ĩꞌdi iꞌdójó ụ́ꞌdụ́ drị̃ drị̃ rĩ sĩ cajó kpere ụ́ꞌdụ́ ãsị̃jó rĩ gá. Na kí dó ụ̃mụ̃ ꞌdã ụ́ꞌdụ́ ázị̂rị̃ ãzíla ụ́ꞌdụ́ ãrõ rĩ sĩ, ꞌbá pírí atrá kí dó ru ãzị́táŋá ꞌbã jọlé rĩ áni.




\par }\Chap{9}{\SH ꞌBá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ iꞌda kí dó ị́jọ́ ũnzí ĩꞌbadrị̂ kî
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ĩmbá ázị̂rị̃ rĩ ꞌbã ụ́ꞌdụ́ kãlị́ ị̃rị̃ drị̃ sụ sĩ, ꞌbá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ tra kí dó ru ãngũ ãlu gá, ĩsãyĩmũ kí dó, sụ̃ kí kõlĩbá ãzíla umvú kí dó pụ́trụ́ kí drị̃ gá.

\VS{2}ꞌBá Ịsịrayị́lị̃ rú rĩ uya kí dó ru ꞌbá ãmị́yọ́ŋá ru rĩ kí agâlé rá. Tu kí dó pá ãngũ ĩꞌbadrị̂ gá áꞌdụ̂sĩ sĩ ị́jọ́ ũnzí ĩꞌbadrị̂ kí iꞌdajó ãzíla ũnzĩkãnã ĩꞌbã áyị́pịka ꞌbadrị̂ kí abe.

\VS{3}ꞌBá ꞌdĩ utu kí dó pá ãngũ ĩꞌbadrị̂ kí agá, úlã dó Bụ́kụ̃ Ãzị́táŋá
{\ND{Úpí}} Ãdróŋá ĩꞌbadrị̂ drị̂ kí drị̃légá ꞌdãá sáwã na ꞌdĩpí, ãzíla ꞌdụ kí vâ sáwã na ꞌdĩpí sĩ ị́jọ́ ũnzí ĩꞌbadrị̂ kí iꞌdajó ãzíla sĩ
{\ND{Úpí}} Ãdróŋâ ị̃nzị̃jó.

\VS{4}Ụ́ꞌdụ́ ꞌdã si ꞌbá Lẹ́vị̃ rú pátulépi ãngũ sĩ tụjó jó gá ụrụgá ãzíla asị́jó vũ gá rĩ gá ri kí Yésũwã ꞌi, Bánĩ ꞌi, Kãdị̃mị̃yẹ́lị̃ ꞌi, Sẽbãníyã ꞌi, Bụ́nị̃ ꞌi Sẽrẽbíyã ꞌi, Bánĩ ꞌi ãzíla Kẽnánĩ ꞌi. ꞌBá ꞌdĩ ãꞌị̃ kí
{\ND{Úpí}} Ãdróŋá ĩꞌbadrị̂ ụ́ꞌdụ́kọ́ ụrụgá sĩ.

\VS{5}ꞌDã bã ũngúkú gá ꞌbá Lẹ́vị̃ rú, Yésũwã ꞌi, Kãdị̃mị̃yẹ́lị̃ ꞌi, Bánĩ ꞌi, Hãsãbĩnéyã ꞌi, Sẽrẽbíyã ꞌi, Hõdíyã ꞌi, Sẽbãníyã ꞌi, Bụ́nị̃ ꞌi, Kẽnánĩ ꞌi ãzila Pẽtãhíyã ꞌi ꞌdĩ jọ kí: “Ĩtu pá ụrụgá ãzíla ĩmi ịcụ́
{\ND{Úpí}} Ãdróŋá ĩmidrị́ ãsị̃ŋá kóru rĩ ꞌi.

\par }{\PM “Ícụ́ ími rụ́ dị̃zã rú rĩ, lẽ înga ími rụ́ ụrụgá ãzíla ícụ́ ími rụ́ dị̃zã rú rĩ ꞌi.

\VS{6}Mi
{\ND{Úpí}} ru mi ꞌi áꞌdụ̂sĩ. Íꞌbã ꞌbụ̃ kí ãko ala gá rĩ kí abe pírí mi ꞌi. Mí ũꞌbã ụ̃nọ́kụ̂ kí mĩrĩ abe ãzíla ãko pírí ala gá rĩ kí abe. Ífẽ ídri ãko pírí ꞌbaní mi ꞌi ãzíla ãko pírí ꞌbụ̃ agá ꞌdĩ kí ími ị̃nzị̃.”


\par }{\PM \VS{7}“Mi
{\ND{Úpí}} Ãdróŋá ꞌi, mí ãpẽ ándrá Ịbụrámụ̃ angájó Ụ́rị̃ ꞌbá Kãlị̃dị́yã drị̂ kí agá ãzíla íꞌda dó ĩꞌdiní rụ́ Ịbụrahị́mụ̃ ꞌi.

\VS{8}Mí ịsụ́ ĩꞌdi ásị́ gá ị́jọ́ pịrị la ími drị̃ gá cí, mí icí ándrá tị ĩꞌdi be sĩ ãngũ ꞌbá Kãnánĩ rú, Hị́tị̃ rú, Ãmọ́rị̃ rú, Pẹ̃rẹ́zị̃ rú, Yẹ̃bụ́sị̃ rú ãzíla Gị̃rị̃gásị̃ rú rĩ ꞌbadrị̂ kí fẽjó ĩꞌdinî. Ímba ũyõ míní nalé rĩ ꞌbã tã rá ãꞌdusĩku mi ị́jọ́ míní jọlé rĩ ꞌbã tãmba rá.”


\par }{\PM \VS{9}“Índre ándrá ãma áyị́pịka ꞌbã kí drị̃ cị agâ Mị̃sị́rị̃ gâlé rá; mí are ándrá áwáŋá ĩꞌbadrị́ Mĩrĩ Ika rĩ tị gá ꞌdãá rĩ rá.

\VS{10}Mí idé ándrá ị́jọ́ tálí ru rĩ kí ị́jọ́ ụ̃sụ̃táŋá ru rĩ abe Fãráwũ ụrụꞌbá gá ꞌbá pírí ãmbogo rú, ꞌbá ãngũ Mị̃sị́rị̃ drị̂ agá rĩ kí ụrụꞌbá gá pírí rá, ãꞌdusĩku ínị̃ ꞌbá ãfó ru Mị̃sị́rị̃ gá rĩ idé kí ándrá kí íngoní yã rĩ gá rá. Mí ịsụ́ ándrá rụ́ kụma acájó kpere ãndrũ.

\VS{11}Mí awa ándrá mĩrĩ kí drị̃ gâsĩ, ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ za kí dó sĩ ãngũ ãꞌí gâsĩ, wó ꞌbá kí vú drolépi rĩ ịmvụ́ kí ị̃yị́ sĩ cécé írãmvá ꞌbelé ị̃yị́ mgbi rĩ agá rĩ áni.

\VS{12}Ị̃tụ́ sĩ íri ándrá kí drị̃ celé ụ̃rụ́ꞌbụ̃ ị́dị́ŋá áni rĩ sĩ, ị́nị́ sĩ íri ándrá kí drị̃ celé ãcí ị́dị́ŋá áni ãngũ jilépi rĩ sĩ, sĩ ĩꞌbaní gẹ̃rị̃ iꞌdajó.”


\par }{\PM \VS{13}“Mí asị́ ándrá ꞌbé Sĩnáyĩ drị̃ gá sĩ ị́jọ́ jọjó ĩꞌba abe angájó ꞌbụ̃ gâlé, ífẽ ándrá ĩꞌbaní ị́jọ́ lịlé pịrị rĩ kí ãzị́táŋá mgbã rĩ kí abe, ãzị́táŋá sĩlé múké rĩ kí ãzíla ị́jọ́ azịlé múké rĩ kí abe.

\VS{14}Ífẽ ándrá ĩꞌbaní ị́jọ́ nị̃jó sãbátũ mídrị́ ãlá rĩ drị̃ gá, mí azị ándrá ĩꞌbaní ị́jọ́ azịlé múké rĩ kí ãzị́táŋá sĩlé múké rĩ kí abe ãtíꞌbó mídrị́ Mụ́sã ꞌbã tị gâsĩ.

\VS{15}Ífẽ ándrá ĩꞌbaní ãkónã angájó ꞌbụ̃ gâlé sáwã ãbị́rị́ drị̂ sĩ, ị̃yị́ agbẹ́lépi írã ụrụꞌbá gá rĩ sáwã ị̃yị́ vị́ drị̂ sĩ; íjọ ándrá ĩꞌbaní ꞌbã mụ kí ãngũ ándrá míní ũyõ la najó mi fẽ la ĩꞌbaní rĩ ꞌdụlé ĩꞌbaní la rú.


\par }{\PM \VS{16}“Wó ãmã áyị́pịka acá kí ándrá ãfó ru ãzíla drị̃ ũnzí rú ãzíla ũbĩ kí ándrá ãzị́táŋá mídrị̂ kí vú ku.

\VS{17}Gã kí ándrá ími tị arelé úmgbé ãzíla tálí míní idélé kí drĩdríŋĩ gá rĩ ꞌbã ị́jọ́ ãvĩ kí ĩꞌbaní rá ãzíla igá kí ị́jọ́ la kí ku. Drị̃ ũnzĩ ĩꞌbadrị̂ sĩ mvu kí ándrá mí rụ́ ꞌdâ rá, pẽ kí ĩꞌbã drị̃lẹ́ sĩ gõjó vúlé ãtíꞌbó ru Mị̃sị́rị̃ gá. Wó mi Ãdróŋá ꞌbá trũlépi rá, lẽtáŋá uyaŋâ kóru rĩ trũ ꞌbá ízákĩzã ndrelépi ĩndĩ, ũmbã ꞌbã rụlé gbõrú ku lẽtáŋá ãmbógó rĩ trũ rĩ ꞌi.

\VS{18}Drĩ kí ándrá táni ĩꞌbaní kãjóŋá idé ãdróŋá rú gólũdĩ sĩ, sĩ jọjó la,\XREF{✡}{{\XO 9:18 }{\XO{9:18
}}{\XT{Ãfũŋá 32:4}}} ‘ꞌDĩ ãdróŋá ĩmidrị́ ĩmi anzélépi angájó Mị̃sị́rị̃ gâlé rĩ ꞌi,’ jõku ĩꞌbaní táni ị́jọ́ ũnzí ãmbogo la kí idéjó rá tí.


\par }{\PM \VS{19}“Ásí ị̃gbẹ̃ mídrị́ ãmbógó rĩ sĩ mí aꞌbe ándrá kí kõtórõ agá ꞌdãá ku. Ĩtụ́ sĩ ụ̃rụ́ꞌbụ̃ ị́dị́ŋá áni rĩ la kí drị̃ ce nĩ, ị́nị́ sĩ ãcí ị́dị́ŋá áni rĩ la ãngũ ji sĩ ĩꞌbaní gẹ̃rị̃ iꞌdajó nĩ.

\VS{20}Ífẽ ĩꞌbaní Úríndí mídrị́ múké rĩ sĩ kí imbájó. Mí atrị ándrá ĩꞌbaní mãnã fẽŋá ku ãzíla ị̃yị́ vị́ kí ndẽlépi rĩ sĩ ífẽ ĩꞌbaní ị̃yị́ mvụlé rá.

\VS{21}Ílí kãlị́ sụ ímba kí tã kõtórõ agá ꞌdãá, ãko ãzí ĩꞌbã kí ĩcẽlé rá la ꞌdáyụ, bõngó ĩꞌbadrị̂ de kí ku ãzíla pá la ãvõ kí ku.


\par }{\PM \VS{22}“ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, íko ándrá ãma áyị́pịka kí ãzã sĩ ũpi kí ndẽjó sụ́rụ́ kí abe, ífẽ vâ ĩꞌbaní ãngũ álị́ rĩ kí ĩndĩ. Pa kí ãngũ úpí Sị̃họ́nị̃ Hẹ́sị̃bọ̃nị̃ drị̂ kí ãngũ úpí Ụ́gị̃ Bãsánĩ drị̂ be rá.

\VS{23}Ífẽ ĩꞌbaní anzị kí wẽwẽ rú cécé lẽlẽgó ꞌbụ̃ gá rĩ kí áni ãzíla mí agụ kí ãngũ ándrá míní jọlé mi fẽ la ĩꞌbã áyị́pịka ꞌbaní kí mụ ꞌdụlé la ĩꞌbãni la rú rĩ gá.

\VS{24}Anzị ĩꞌbadrị̂ fi kí ãngũ Kãnánĩ drị̂ agá ãzíla ꞌdụ kí dó ĩꞌdi ĩꞌbã ãni la rú. Ndẽ kí ꞌbá uꞌálépi ãngũ Kãnánĩ drị̂ agá ꞌdãá rĩ kí rá; ífẽ ũpi Kãnánĩ drị̂ kí kí drị́ alé gá ꞌbá ꞌdãá rĩ kí abe, idé kí ị́jọ́ ĩꞌba rụ́ ĩꞌbaní lẽlé rĩ áni.

\VS{25}Upa kí táwụ̃nị̃ andre celé bõrõ ũkpó sĩ rĩ kí ãngũ mụ̃ꞌdụ̃-mụ̃ꞌdụ̃ rĩ kí abe rá; ụꞌdụ kí jó galépi tré ãko múké ũví ndú ndú sĩ ꞌdĩ kí kídí galé rĩ kí, ámvụ́ zãbíbũ drị́, mị̃zẹ̃yị́tụ̃ drị́ ãzíla ife ũꞌbí nalé nãnã rĩ kí abe. Na kí dó ru mgbemgbe, aga kí dó rá ãzíla use kí dó sĩ ãko ĩꞌbaní nalé calépi rá rĩ sĩ.”\XREF{✡}{{\XO 9:25 }{\XO{9:25
}}{\XT{Ãzị́táŋá Amviŋá 6:10-11}}}


\par }{\PM \VS{26}“Wó acá kí dó ꞌbá drị̃ ũnzí la rú ãzíla mvu kí mí rụ́ ꞌdâ rá, uja kí ũngúkú ãzị́táŋá mídrị̂ ní. Ụꞌdị́ kí nãbịya mídrị́ ị́jọ́ vú nzelépi ĩꞌbaní sĩ kí ujajó vúlé mí rụ́ ꞌdõlé ꞌdĩ kí rá; idé kí ị́jọ́ ũnzí ãzí ãmbógó la.

\VS{27}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ ífẽ dó sĩ kí mẹ́rọ́ꞌbá ĩꞌbadrị̂ kí drị́lẹ́ gá sĩ ĩꞌbaní ũcõgõ fẽ jó. Wó kí dó mụ ũcõgõ ịsụ́lé ꞌbo awá kí ími drị̃lẹ́ gá ãzíla mí are kí angájó ꞌbụ̃ gâlé. Ásị́ ị̃gbẹ̃ mídrị́ ãmbógó rĩ sĩ mí anzé kí rá, mí ãpẽ ĩꞌbaní ꞌbá ꞌbá palépi mẹ́rọ́ꞌbá kí drị́ gá la kí tị ãzíla pa kí kí rá.”


\par }{\PM \VS{28}“Wó kí dó mụ ásị́ ị̃gbẹ̃ ịsụ́lé ãꞌdị́ vúlé gá ꞌbo, cọtị idé kí vâ ị́jọ́ ũnzí rĩ kí ími drị̃lẹ́ gá ị̃dị́. ꞌDã bã ũngúkú gá mí aꞌbe dó kí mẹ́rọ́ꞌbá ĩꞌbadrị̂ kí drị́lẹ́ gá sĩ ũpĩ najó kí drị̃ gá. Kí mụ awálé mí rụ́ ị̃dị́ ꞌbo, mí are kí angájó ꞌbụ̃ gâlé, ásị́ ị̃gbẹ̃ mídrị̂ sĩ ípa dó sĩ kí pâlé ũꞌbí ru rá.”


\par }{\PM \VS{29}“Íli kí bị́lẹ́ ị̃ndụ́ sĩ kí ujajó vúlé ãzị́táŋá mídrị̂ gá, wó acá kí drị̃ ũnzí ru, gã kí dó sĩ ãzị́táŋá mídrị̂ kí úmgbé. ꞌBá mídrị̂ iza kí ị́jọ́ ĩꞌbã kí ãzị́táŋá mídrị̂ kí gãjó úmgbé ãzíla kí tãmbajó ku rĩ sĩ, ꞌdĩ kí ị́jọ́ sĩ adrujó ídri údrĩ kí tãmba rá rĩ kî. Drị̃ ũnzĩkãnã sĩ uja kí míní ũngúkú, imbe la mba kí ũkpó ãzíla gã kí ị́jọ́ arelé úmgbé.

\VS{30}Wó ílí ũꞌbí rú ími ásị́ ri adrulé ĩꞌbaní ị̃gbẹ́ ru. Úríndí mídrị̂ sĩ mí iꞌda ĩꞌbaní ị́jọ́ nãbịya kí tị gâsĩ. Wó ꞌbã kí ásị́ drị̃ la gá ku, ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ ífẽ dó kí ꞌbá ĩꞌbã jĩránĩ rú rĩ kí drị́lẹ́ agá.

\VS{31}Wó ásị́ ị̃gbẹ̃ mídrị́ ãmbógó rĩ sĩ mí ị̃lị̃kị̃ kí ku ãzíla mí aꞌbe kí ku, ãꞌdusĩku mi Ãdróŋá lẽtáŋá uyaŋá kóru rĩ be ãzíla ásị́ ị̃gbẹ̃ trũ rĩ ꞌi.”


\par }{\PM \VS{32}“Úꞌdîꞌda ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ ꞌbárĩ Ãdróŋá, Ãdróŋá ãmadrị̂, mi Ãdróŋá ãmbógó, ũkpõ trũ, sĩ idéjó ụ̃rị̃ sĩ rĩ ꞌi, mi tị icíma mídrị́ lẽtáŋá ukólépi ku rĩ drị̂ tãmbalépi rĩ ꞌi. Ị́jọ́ ũkpó pírí acálépi ãma drị̃ gá, ũpi ãmadrị̂ kí drị̃ gá, drị̃lẹ́ ãma drị̂ kí drị̃ gá, ꞌbá ãmadrị́ ãtalo rú ãzíla nãbịya rú rĩ kí drị̃ gá, ãma áyị́pịka kí drị̃ gá ãzíla ꞌbá pírí mídrị́ ꞌdĩ kí drị̃ gá ꞌdĩ ꞌbã iꞌdá jõ míní were rú ku. Mí igá drĩ ũcõgõ ꞌbá mídrị̂ ꞌbã kí ịsụ́lé iꞌdójó ụ́ꞌdụ́ ũpi Ãsụ́rị̃yã gárĩ ꞌbã kí ãma ĩkpãjó rĩ sĩ kpere ãndrũ ꞌdĩ ꞌi.

\VS{33}Sáwã pírí míní ãma ị́jọ́ lịjọ́ rĩ gá, mi ị́jọ́ lị ãma drị̃ gá pịrị. Wó ãdrĩ táni mí rụ́ ị́jọ́ ũnzí idé rá tí, ị́jọ́ míní ngalé rĩ kí ꞌbãngá pịrị.

\VS{34}Ũpi ãmadrị̂ kí, drị̃lẹ́ka kí, ãtalo kí ãzíla ãma áyị́pịka kí abe ũbĩ kí ándrá ãzị́táŋá mídrị̂ kí vú ku; ꞌbã kí ándrá ásị́ ãzị́táŋá ãzíla bị́lẹ́ ị̃ndụ́ lima míní fẽlé rĩ kí drị̃ gá ku.

\VS{35}Ĩꞌbaní ándrá táni adru agá ũpĩ ĩꞌbadrị̂ agá rá tí nga kí ãzị́ míní ku míní ándrá táni ĩꞌbaní mũkẽ idé agá rá tí. Ífẽ ándrá ĩꞌbaní ãngũ mgbọ mụ̃ꞌdụ̃-mụ̃ꞌdụ̃ rĩ ꞌi, wó gã kí ị́jọ́ ũnzí ĩꞌbadrị̂ kí aꞌbelé úmgbé.”


\par }{\PM \VS{36}“Índre drĩ Ãdróŋá, ãma dó ãndrũ ãtiꞌbo rú ãngũ ándrá míní fẽlé ãma áyị́pịka ꞌbaní bã na kí sĩ ife ífí ala gá ãzíla ãko múké ãfũlépi ala gá rĩ kí abe rĩ gá ꞌdõ.

\VS{37}Wó ị́jọ́ ũnzí ãmadrị̂ kí sĩ ãko múké ãfũlépi ala gá rĩ kí dó mụ ũpi míní ꞌbãlé ãmã drị̃lẹ́ gá ꞌdĩ ꞌbanî. Kí ị́jọ́ kí nga ãma rụ́ ãnãkpá ãmadrị̂ kí abe ĩꞌbaní lẽlé rĩ áni. Ãma ĩꞌbadrị́ ũcõgõ ãmbógó la gá.


\par }{\PP \VS{38}“Ị́jọ́ ru ngalépi ꞌdĩ kí sĩ pírí, ãlẽ ũyõ sõlé íni, ãma ị́jọ́ la sĩ cí, ũpi ãmadrị̂ kí drị́ tị̃ drị̃ la gá ꞌbá ãmadrị́ Lẹ́vị̃ rú ãzíla ãtalo ãmadrị́ ídétáŋá idélépi rĩ kí abe.”




\par }\Chap{10}{\SH ꞌBá drị́ tị̃lépi ũyõ nalé rĩ drị̃ gá rĩ kî
\par }
{\PP \VerseOne{1}ꞌBá drị́ tị̃lépi rĩ kí ꞌdĩ:

\par }{\LI Nẽhẽmíyã gávũnã rú Hãkãlíyã ngọ́pị ꞌi, ĩꞌdi ũngúkú gá rĩ Zẽdẽkíyã ꞌi.


\par }{\LI \VS{2}ꞌBá ãtalo rú drị́ tị̃lépi kí ũngúkú gá rĩ kí; Sẽrãyíyã ꞌi, Ãzãríyã ꞌi, Yẽrẽmíyã ꞌi,


\par }{\LI \VS{3}Pãsụ́rị̃ ꞌi, Ãmãríyã ꞌi, Mãlĩkíyã ꞌi,


\par }{\LI \VS{4}Hãtụ́sị̃ ꞌi, Sẽbãníyã ꞌi, Mãlụ́kị̃ ꞌi,


\par }{\LI \VS{5}Hãrị́mụ̃ ꞌi, Mẹ̃rẹ̃mọ́tị̃ ꞌi, Ũbãdíyã ꞌi,


\par }{\LI \VS{6}Dánị̃yẹ̃lị̃ ꞌi, Gị̃nẹ̃tọ́nị̃ ꞌi, Bãrụ́kị̃ ꞌi,


\par }{\LI \VS{7}Mẹ̃sụ̃lámụ̃ ꞌi, Ãbíyã ꞌi, Mĩyãmínĩ ꞌi,


\par }{\LI \VS{8}Mãhãzíyã ꞌi, Bĩlĩgáyĩ ꞌi ãzíla Sẽmãyíyã ꞌi.


\par }{\MM \VS{9}ꞌBá Lẹ́vị̃ rú drị́ tị̃lépi ĩndĩ rĩ kí;

\par }{\LI Yésũwã Ãzãníyã ngọ́pị ꞌi, Bĩnúwĩ angájó ínátị Hãdádĩ drị̂ agá, Kãdị̃mị̃yẹ́lị̃ ꞌi,


\par }{\LI \VS{10}ãzíla ĩꞌbã ádrị́pị ãzí Lẹ́vị̃ rú rĩ kí; Sẽbãníyã ꞌi,

\par }{\LI Hõdíyã ꞌi, Kẽlítã ꞌi, Pẽlãyíyã ꞌi, Hãnánĩ ꞌi,


\par }{\LI \VS{11}Míkã ꞌi, Rẹ̃họ́bụ̃ ꞌi, Hãsãbíyã ꞌi,


\par }{\LI \VS{12}Zãkụ́rị̃ ꞌi, Sẽrẽbíyã ꞌi, Sẽbãníyã ꞌi,


\par }{\LI \VS{13}Hõdíyã ꞌi, Bánĩ ꞌi ãzíla Bẽnínũ ꞌi.


\par }{\MM \VS{14}ꞌBá drị̃lẹ́ ru rĩ kí;

\par }{\LI Pãrọ́sị̃ ꞌi, Pãhãtĩ Mõwábũ ꞌi, Ĩlámũ ꞌi, Zátụ̃ ꞌi, Bánĩ ꞌi,


\par }{\LI \VS{15}Bụ́nị̃ ꞌi, Ãzãgádĩ ꞌi, Bẽbáyĩ ꞌi,


\par }{\LI \VS{16}Ãdõníyã ꞌi, Bị̃gị̃váyị̃ ꞌi, Ãdínĩ ꞌi,


\par }{\LI \VS{17}Ãtẹ́rị̃ ꞌi, Hẽzẽkíyã ꞌi, Ãzụ́rị̃ ꞌi,


\par }{\LI \VS{18}Hõdíyã ꞌi, Hãsụ́mã ꞌi, Bẽzáyĩ ꞌi,


\par }{\LI \VS{19}Hãrífũ ꞌi, Ãnãtọ́tị̃ ꞌi, Nẽbáyĩ ꞌi,


\par }{\LI \VS{20}Mãgĩpĩyásĩ ꞌi, Mẹ̃sụ̃lámụ̃ ꞌi, Hẹ̃zị́rị̃ ꞌi,


\par }{\LI \VS{21}Mẹ̃sẹ̃zãbẹ́lị̃ ꞌi, Zãdókĩ ꞌi, Yádũwã ꞌi,


\par }{\LI \VS{22}Pẽlãtíyã ꞌi, Hãnánĩ ꞌi, Ãnãyíyã ꞌi,


\par }{\LI \VS{23}Hõséyã ꞌi Hãnãníyã ꞌi, Hãsụ́bụ̃ ꞌi,


\par }{\LI \VS{24}Hãlọ̃hẹ́sị̃ ꞌi, Pílã ꞌi, Sõbékĩ ꞌi,


\par }{\LI \VS{25}Rẹ̃hụ́mụ̃ ꞌi, Hãsãbínã ꞌi, Mãsẽyíyã ꞌi,


\par }{\LI \VS{26}Ãhíyã ꞌi, Hãnánĩ ꞌi, Ãnánĩ ꞌi,


\par }{\LI \VS{27}Mãlụ́kị̃ ꞌi, Hãrị́mụ̃ ꞌi ãzíla Bãánã ꞌi.


\par }{\MM \VS{28}ꞌBá ãzí acelépi rĩ kí, ꞌbá ãtalo rú, Lẹ́vị̃ rú, ꞌbá kẹ̃jị́tị andre tẽlépi, ꞌbá úngó ngolépi, ꞌbá ãtiꞌbo rú jó Ãdróŋá drị̂ agá rĩ kí, ꞌbá pírí ru awalépi angájó ꞌbá ãmị́yọ́ŋá rú rĩ kí abe ị́jọ́ ãzị́táŋá Ãdróŋá drị̂ sĩ rĩ kí, ĩꞌbã ũkúka kí abe, ngọ́pịka kí ãzíla ị̃zẹ́pịka kí, ꞌbá pírí nị̃táŋá trũ ãzíla ị́jọ́ vãlépi rá rĩ kí abe

\VS{29}ꞌbá ꞌdĩ icí kí dó ru ĩꞌbã ádrị́pịka kí abe, ꞌbá ãmbogo rú rĩ kí abe, wã kí dó ru drị̃ ãzíla na kí dó ũyõ sĩ ãzị́táŋá fẽlé ãtíꞌbó Ãdróŋá drị́ Mụ́sã drị̂ sĩ, sĩ
{\ND{Úpí}} Úpí ãmadrị̂ drị̂ kí tãmbajó múké múké.


\par }{\MI \VS{30}Ãma icó dó izonzị ãmadrị̂ kí fẽlé ĩgbãlé ꞌbá ãma andre gá ꞌdĩ ꞌbaní ku, jõku ãma icó ãꞌị̃lé anzị ãmadrị̂ ꞌbaní izonzị ĩꞌbadrị̂ kí ꞌdụjó ũkú ru ku.


\par }{\PI \VS{31}ꞌBá ãmadrị́ ꞌdâ ãmị́yọ́ŋá rú ꞌdĩ drĩ kí ãko sĩ bĩsírã ngajó jõku ãkónã kí ají ị̃tụ̃ndãlé ụ́ꞌdụ́ Sãbátũ drị̂ sĩ jõku ụ́ꞌdụ́ ãzí ãlá la sĩ, ãma icó kí ĩgbãlé ku. Ílí ázị̂rị̃ ãlu ãlu vú sĩ ãma icó ãzị́ ngalé ámvụ́ agá ku ãzíla ãma mụ bánzá pírí kí lịlé rá.


\par }{\PI \VS{32}Ũꞌbãjó la ꞌdã drị̃ gá ãna vâ ũyõ rú sĩ ãzị́táŋá ꞌbãlé mụ̃sọ́rọ̃ ꞌbejó sẹ̃kẹ́lị̃\FTNT{*}{{\FR 10:32 }{\FR{10:32
}}{\FQ{Sẹ̃kẹ́lị̃
}}{\FT{ĩꞌdi séndẽ ꞌbá Ịsịrayị́lị̃ rú rĩ ꞌbã kí ayúlé iꞌdójó ídu kpere úꞌdîꞌda rĩ i.}}} ãlu na drị́ ílí ãlu-ãlu sĩ sĩ ãzị́ ngalé jó Ãdróŋá ãmadrị̂ drị̂ agá rĩ ꞌbã ãjẹ̃ kí ũfẽjó,

\VS{33}ãma mụ ãko ꞌdĩ kí fẽlé sĩ Ãdróŋá ị̃nzị̃jó jó ĩꞌdidrị̂ agá: Mũkátĩ ãlá rĩ ꞌi, ãnáfóró fẽtáŋá ru rĩ kí, ãnãkpá sĩ ídétáŋá ivélé ivê rĩ kí idéjó rĩ kí, ãko fẽlé ãwãꞌdĩfô rú Sãbátũ kí agá rĩ kí, fẽtáŋá fẽlé sĩ ụ̃mụ̃ ĩmbá úꞌdí rĩ drị̂ idéjó rĩ kí ụ̃mụ̃ ãzí pẽlé pẽ-pẽ rĩ kí abe; ãko ãzí fẽlé ãwãꞌdĩfô rú ãlá rĩ kí abe, ãko fẽlé ãwãꞌdĩfô rú sĩ ị́jọ́ ũnzí ꞌbá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ ꞌbadrị̂ kí trũjó rĩ kí ãzíla ãko ãzí ndú ndú lẽlé ãzị́ ngajó jó Ãdróŋá drị̂ agá rĩ kí abe.


\par }{\PI \VS{34}Ãma ꞌbá ãtalo rú, ꞌbá Lẹ́vị̃ rú ãzíla ꞌbá ãzí ꞌdĩ kí abe ãna ũyõ sĩ ijijá ajíjó sĩ ãzị́ jó Ãdróŋá ãmadrị̂ drị̂ agá rĩ ngajó cécé ándrá ãmã áyị́pịka ꞌbã kí idélé ílí ãlu ãlu vú sĩ sáwã la pẽlé rĩ agá rĩ ꞌbejó jẽgê sĩ rĩ áni, ãko ivélé ivé ivê rĩ kí ivéjó ãlĩtárĩ jó
{\ND{Úpí}} Ãdróŋá ãmadrị̂ drị̂ agá cécé sĩlé ãzị́táŋá agá rĩ áni.


\par }{\PI \VS{35}Ãna vâ ũyõ sĩ ãko ãmadrị́ ámvụ́ agá ãkónã rú, ãzíla ife ífí kalépi drị̃ drị̃ rĩ kí fẽjó jó
{\ND{Úpí}} drị̂ agá ílí ãlu ãlu sĩ.


\par }{\PP \VS{36}Cécé sĩlé bụ́kụ̃ ãzị́táŋá drị́ Ãdróŋá ãmadrị̂ drị̂ agá rĩ áni, ãma vâ anzị ãmadrị̂ ꞌbã anzị kãjãní rĩ kí ajị́, tị́, ị̃ndrị́ ãzíla kãbĩlõ ãmadrị̂ ꞌbã mvaka drị̃ drị̃ rĩ kí abe fẽlé ãtalo ãzị́ ngalépi jó Ãdróŋá drị̂ agá rĩ ꞌbadrị́.


\par }{\PP \VS{37}Ũꞌbãjó la ꞌdã drị̃ gá ãma ãnáfóró idélé ãkónã ãfũlépi ãmadrị́ ámvụ́ agá drị̃drị̃ rĩ drị̂ kí ají, ãná ãwãꞌdĩfô rú rĩ abe, ife ífí kalépi ãmadrị́ ámvụ́ agá drị̃drị̃ rĩ kí, wáyĩnĩ úꞌdí rĩ kí ãzíla ãdu mị̃zẹ̃yị́tụ̃ drị̂ kí abe fẽlé ĩrá Ãdróŋá ãmadrị̂ drị̂ agá ãzíla fẽlé ãtalo ꞌbadrị́. Ãma mụ fẽtáŋá ãlu mụdrị́ drị̂ fẽlé ꞌbá Lẹ́vị̃ rú rĩ ꞌbadrị́ ãꞌdusĩku kí ꞌbá fẽtáŋá ãlu mụdrị́ drị̂ kí tralépi táwụ̃nị̃ ãmaní sĩ ãzị́ ngajó rĩ gá ri kî.


\par }{\PI \VS{38}Átáló angálépi lị́cọ́ Ãrọ́nị̃ drị̂ agá rĩ la dó mụ ꞌbá Lẹ́vị̃ drị̂ kí abe sĩ fẽtáŋá ãlu mụdrị́ drị̂ kí aꞌị́jó. ꞌBá Lẹ́vị̃ drị̂ kí vâ fẽtáŋá ãlu mụdrị́ drị́ ãfũlépi ãlu mụdrị́ agá rĩ drị̂ ají ꞌbãlé ĩrá jó Ãdróŋá ãmadrị̂ drị̂ agá.

\VS{39}ꞌBá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ kí ꞌbá Lẹ́vị̃ rú rĩ kí abe lẽ ꞌbã ají kí ãná, wáyĩnĩ úꞌdí rĩ abe ãzíla ãdu ꞌbãlé ĩrá jó Ãdróŋá ãmadrị̂ drị̂ agá ãzíla ãngũ ãtalo ídétáŋá idélépi, ꞌbá kẹ̃jị́tị andre tẽlépi ãzíla ꞌbá úngó ngolépi rĩ ꞌbã kí sĩ uꞌájó rĩ gá.

\par }{\PI “Ãma icó jó Ãdróŋá ãmadrị̂ drị̂ aꞌbelé ku.”




\par }\Chap{11}{\SH ꞌBá uꞌálépi Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ gá rĩ kî
\par }
{\PP \VerseOne{1}ꞌBá ãmbogo rú ꞌbá kí drị̃ celépi rĩ ri kí ándrá uꞌálé Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ gá. ꞌBá ị́mbị́ acelépi rĩ ꞌbe kí jẽgê sĩ ꞌbá ãpẽjó ãlu angájó ꞌbá mụdrị́ rĩ kí agá sĩ uꞌájó táwụ̃nị̃ Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ drị́ ãlá rĩ gá, wó ꞌbá ị́mbị́ úrômĩ mụdrị́ agá rĩ ace kí dó uꞌálé táwụ̃nị̃ ĩꞌbadrị̂ kí agâsĩ.

\VS{2}ꞌBá ịcụ́ kí dó ꞌbá ãꞌị̃lépi uꞌálépi Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ gá ꞌdãá cénĩ rĩ kî.


\par }{\PP \VS{3}Táwụ̃nị̃ ãzí were rĩ kí agá ãmbogo rĩ kí abe, ꞌbá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ kí, ãtalo kí, ꞌbá Lẹ́vị̃ rú rĩ kí, ꞌbá ãtiꞌbo rú ãzị́ ngalépi Jó Ãdróŋá drị̂ agá rĩ kí ãzíla ãtiꞌbo Sũlũmánĩ drị̂ ꞌbã anzị kí abe ri kí uꞌálé Yụ́dã gá ãngũ ĩꞌbadrị̂ agá táwụ̃nị̃ ĩꞌbadrị̂ kí agá. ꞌDĩ kí ꞌbá ũpi rú uꞌálépi ãngũ awalé rĩ gá Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ gá rĩ kî:


\par }{\MI \VS{4}Anzị Yụ́dã ꞌbã drị̃lẹ́ka ru rĩ ri kí ándrá uꞌálé ãnzị Bénzãmĩnĩ drị̂ ꞌbã drị̃lẹ́ka rú rĩ kí abe táwụ̃nị̃ Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ drị̂ gá.

\par }{\MM Anzị Yụ́dã ꞌbã drị̃lẹ́ ru rĩ kí ꞌdĩ:

\par }{\MI Ãtãyíyã ĩꞌdi Ụ̃zị́yã ngọ́pị ꞌi, Ụ̃zị́yã ĩꞌdi Zẽkãríyã ngọ́pị ꞌi, Zẽkãríyã ĩꞌdi Ãmãríyã ngọ́pị ꞌi, Ãmãríyã ĩꞌdi Sẽfãtíyã ngọ́pị ꞌi, Sẽfãtíyã ĩꞌdi Mãhãlãlẹ́lị̃ ngọ́pị ꞌi; anzị Pẹ̃rẹ́zị̃ drị̂ kí;

\VS{5}Mãsẽyíyã ĩꞌdi Bãrụ́kị̃ ngọ́pị ꞌi, Bãrụ́kị̃ ĩꞌdi Kõlũ-hózẽ ngọ́pị ꞌi, Kõlũ-hózẽ ĩꞌdi Hãzãyíyã ngọ́pị ꞌi, Hãzãyíyã ĩꞌdi Ãdãyíyã ngọ́pị ꞌi, Ãdãyíyã ĩꞌdi Yõyĩyãríbũ ngọ́pị ꞌi, Yõyĩyãríbũ ĩꞌdi Zẽkãríyã ngọ́pị ꞌi, Zẽkãríyã ĩꞌdi ágọ́bị́ Sị́lọ̃ rú rĩ ꞌbã ngọ́pị ꞌi.

\VS{6}Anzị Pẹ̃rẹ́zị̃ ꞌbã drị̃lẹ́ka rú uꞌálépi Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ gá ãꞌdị́ gá ũkpó rĩ kí ꞌbã kãlãfe pírí rĩ gá 468.


\par }{\MM \VS{7}Anzị Bénzãmĩnĩ ꞌbã drị̃lẹ́ka rú rĩ kí: Sálũ ꞌi,

\par }{\MI Sálũ ĩꞌdi Mẹ̃sụ̃lámụ̃ ngọ́pị ꞌi, Mẹ̃sụ̃lámụ̃ ĩꞌdi Yõyédĩ ngọ́pị ꞌi, Yõyédĩ ĩꞌdi Pẽdãyíyã ngọ́pị ꞌi, Pẽdãyíyã ĩꞌdi Kõlãyíyã ngọ́pị ꞌi, Kõlãyíyã ĩꞌdi Mãsẽyíyã ngọ́pị ꞌi, Mãsẽyíyã ĩꞌdi Ị̃tị̃yẹ́lị̃ ngọ́pị ꞌi, Ị̃tị̃yẹ́lị̃ ĩꞌdi Yẽsãyíyã ngọ́pị ꞌi,

\VS{8}anzị aꞌdélépi ĩꞌdi ũngúkú gá rĩ kí Gãbáyĩ kí Sãláyĩ be ãzíla ꞌbá ãgọbị rú rĩ kí ꞌbã kãlãfe 928.

\VS{9}Yọ́wẹ̃lị̃ Zị́kị̃rị̃ ngọ́pị ĩꞌdi ándrá ꞌbá ãmbógó ru kí drị̃lẹ́ gá rĩ ꞌi, Yụ́dã Hãsẽnúwã ngọ́pị ĩꞌdi ándrá ãmbógó námbã ị̃rị̃ sĩ táwụ̃nị̃ ꞌdã ꞌbã drị̃lẹ́ gá rĩ.


\par }{\MM \VS{10}ꞌBá ãtalo rú rĩ kí:

\par }{\MI Yẽdãyíyã ꞌi, Yẽdãyíyã ĩꞌdi Yõyĩyãríbũ ngọ́pị ꞌi, kí Yãkínĩ be.

\VS{11}Sẽrãyíyã ĩꞌdi Hĩlĩkíyã ngọ́pị i, Hĩlĩkíyã ĩꞌdi Mẹ̃sụ̃lámụ̃ ngọ́pị ꞌi, Mẹ̃sụ̃lámụ̃ ĩꞌdi Zãdókĩ ngọ́pị ꞌi, Zãdókĩ ĩꞌdi Mẹ̃rãyị̃yọ́tị̃ ngọ́pị ꞌi, Mẹ̃rãyị̃yọ́tị̃ ĩꞌdi Ãhị̃tụ́bụ̃ drị̃lẹ́ ru jó Ãdróŋá drị̂ agá rĩ ꞌbã ngọ́pị ꞌi,

\VS{12}ãzíla ĩꞌbã ádrị́pịka ãzị́ jó Ãdróŋá drị̂ agá rĩ ngalépi rĩ kí ꞌbã kãlãfe 822. Ãdãyíyã ĩꞌdi Yẽrõhámũ ngọ́pị ꞌi, Yẽrõhámũ ĩꞌdi Pẽlãlíyã ngọ́pị ꞌi, Pẽlãlíyã ĩꞌdi Ámị̃zị̃ ngọ́pị ꞌi, Ámị̃zị̃ ĩꞌdi Zẽkãríyã ngọ́pị ꞌi, Zẽkãríyã ĩꞌdi Pãsị̃hụ́rị̃ ngọ́pị ꞌi, Pãsị̃hụ́rị̃ ĩꞌdi Mãlĩkíyã ngọ́pị ꞌi,

\VS{13}ĩꞌdi ꞌbã ádrị́pịka ándrá drị̃lẹ́ lị́cọ́ drị̂ rú rĩ kí ꞌbã kãlãfe 242; Ãmãsĩsáyĩ ĩꞌdi Ãzãrẹ́lị̃ ngọ́pị ꞌi, Ãzãrẹ́lị̃ ĩꞌdi Ãhĩzáyĩ ngọ́pị ꞌi, Ãhĩzáyĩ ĩꞌdi Mẹ̃sị̃lẹ̃mọ́tị̃ ngọ́pị ꞌi, Mẹ̃sị̃lẹ̃mọ́tị̃ ĩꞌdi Ị̃mẹ́rị̃ ngọ́pị ꞌi,

\VS{14}ĩꞌbã ádrị́pịka ãꞌdị́ gá ũkpó rĩ kí ꞌbã kãlãfe 128. ꞌBá ĩꞌbã drị̃lẹ́ ru rĩ ándrá Zãbị̃dị̃yẹ́lị̃ Hãgẽdõlímũ ngọ́pị ꞌi.


\par }{\MM \VS{15}ꞌBá Lẹ́vị̃ rú rĩ kí:

\par }{\MI Sẽmãyíyã ꞌi, Sẽmãyíyã ĩꞌdi Hãsụ́bụ̃ ngọ́pị ꞌi, Hãsụ́bụ̃ ĩꞌdi Ãzị̃rị̃kámụ̃ ngọ́pị ꞌi, Ãzị̃rị̃kámụ̃ ĩꞌdi Hãsãbíyã ngọ́pị ꞌi, Hãsãbíyã ĩꞌdi Bụ́nị̃ ngọ́pị ꞌi;

\VS{16}Sãbẽtáyĩ kí Yọ̃zãbádị̃ be kí drị̃lẹ́ ꞌbá Lẹ́vị̃ rú rĩ ꞌbadrị́ ãzị́ jó Ãdróŋá drị́ ãmvê sĩ rĩ ndrelépi rĩ kî.

\VS{17}Mãtãníyã ĩꞌdi Míkã ngọ́pị ꞌi, Míkã ĩꞌdi Zãbị́dị̃ ngọ́pị ꞌi, Zãbị́dị̃ ĩꞌdi Ásãfũ ándrá úngó sĩ ãwãꞌdĩfô fẽjó Ãdróŋá ní rĩ ꞌbã drị̃ celépi Ãdróŋá zịŋá be rĩ ꞌba ngọ́pị ꞌi; Bãkị̃bụ̃kị́yã ĩꞌdi ꞌbá ándrá ãzị́ ngalépi ĩꞌdi be námbã ị̃rị̃ sĩ ꞌbá ĩꞌdi ꞌbã kãká ru rĩ kí agá rĩ ꞌi. Ãbídã ĩꞌdi Sãmúwã ngọ́pị ꞌi, Sãmúwã ĩꞌdi Gãlálĩ ngọ́pị ꞌi, Gãlálĩ ĩꞌdi Yẹ̃dụ̃tụ́nị̃ ngọ́pị ꞌi.

\VS{18}ꞌBá Lẹ́vị̃ rú uꞌálépi táwụ̃nị̃ Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ drị́ ãlá rĩ agá rĩ ꞌbã kãlãfe kí pírí rĩ gá 284.


\par }{\MM \VS{19}ꞌBá kẹ̃jị́tị andre tẽlépi rĩ kí:

\par }{\MI Ãkụ́bụ̃ ꞌi ãzíla Tãlị̃mọ́nị̃ ꞌi. ꞌBá ĩꞌdi ꞌbã kãká ru ĩꞌbã kí sĩ kẹ̃jị́tị andre tẽjó rĩ kí ꞌbã kãlãfe 172.


\par }{\PP \VS{20}ꞌBá Ịsịrayị́lị̃ rú ị́mbị́ acelépi rĩ kí, ꞌbá ãtalo rú rĩ kí ãzíla ꞌbá Lẹ́vị̃ rú rĩ kí abe kí ándrá pírí táwụ̃nị̃ Yụ́dã drị̂ agá, ꞌbá ãlu ãlu ri ĩꞌdi ꞌbã áyị́pị̃ drị́ ãngũ ãwítã rú rĩ gá.


\par }{\PP \VS{21}ꞌBá ãtiꞌbo rú jó Ãdróŋá drị̂ agá rĩ kí ándrá uꞌá túpũ umvelé Ụ̃fẹ́lị̃ ꞌi rĩ gá, Zíhã kí Gị̃sị́pã be drị̃lẹ́ ĩꞌbadrị̂ kî.


\par }{\PP \VS{22}Ãmbógó ꞌbá Lẹ́vị̃ rú uꞌálépi Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ gá rĩ ꞌbadrị̂ ĩꞌdi ándrá Ụ́zị̃ Bánĩ ngọ́pị ꞌi, Bánĩ ĩꞌdi Hãsãbíyã ngọ́pị ꞌi, Hãsãbíyã ĩꞌdi Mãtãníyã ngọ́pị ꞌi, Mãtãníyã ĩꞌdi Míkã ngọ́pị ꞌi. Ụ́zị̃ ĩꞌdi ándrá anzị Ásãfũ drị́ úngó ị̃nzị̃táŋá drị́ jó Ãdróŋá drị̂ agá rĩ ngolépi rĩ kí ꞌbã ãzí.

\VS{23}ꞌBá úngó ngolépi rĩ kí ándrá ị́jọ́ kí nga ãzị́táŋá ãfũlépi úpî tị gá rĩ kí sĩ, úpí la ĩꞌbaní ụ́ꞌdụ́ ãlu ãlu sĩ ꞌbã idé kí ãꞌdu yã rĩ lũ nĩ.


\par }{\PP \VS{24}Pẽtãhíyã ĩꞌdi Mẽsẽzãbẹ́lị̃ ngọ́pị ꞌi, Mẽsẽzãbẹ́lị̃ ĩꞌdĩ ándrá Zérã Yụ́dã gá rĩ ꞌbã ngọ́pịka kí ꞌbã ãzí, ĩꞌdi ándrá ꞌbá pá tulépi ũꞌbí Ịsịrayị́lị̃ drị̂ kí kẹ̃jị́ gá úpí Pásĩyã drị̂ ꞌbã drị̃lẹ́ gá nĩ rĩ ꞌi.


\par }{\SH ꞌBá uꞌálépi táwụ̃nị̃ Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ drị̂ agá ãmvé rĩ kí
\par }
{\PP \VS{25}ꞌBá ũꞌbí ri kí ándrá uꞌálé tọ̃rọ́mẹ́ kí agá ãni rú ámvụ́ ĩꞌbadrị̂ kí andre gá. ꞌBá sụ́rụ́ Yụ́dã drị̂ ꞌbã ãzí ri kí ándrá uꞌálé táwụ̃nị̃ Kĩrĩyátĩ Ãrábã gá, Dị̃bọ́nị̃ gá, Yãkãbẹ̃zẹ́lị̃ gá ãzíla tọ̃rọ́mẹ́ táwụ̃nị̃ ꞌdĩ kí andre celépi rĩ kí agá.

\VS{26}Ri kí vâ uꞌálé táwụ̃nị̃ Yésũwã drị̂ gá, Mõládã gá, Bẹ̃tị̃ Pẹ̃lẹ́tị̃ gá,

\VS{27}Hãzárị̃ Sụ̃wálị̃ gá, Bẹ̃rị̃sẹ́bã gá ãzíla ãngũ tọ̃rọ́mẹ́ ru ĩꞌbaní uꞌájó rĩ kí agá.

\VS{28}Ri kí ándrá vâ uꞌálé táwụ̃nị̃ Zĩkĩlágĩ gá, Mẽkónã gá ãzíla tọ̃rọ́mẹ́ ala gá rĩ kí abe,

\VS{29}Ẹ̃nị̃ Rị̃mọ́nị̃ gá, Zórã gá, Yãrị̃mụ́tị̃ gá,

\VS{30}Zãnówã gá, Ãdũlámũ gá tọ̃rọ́mẹ́ la kí abe, Lãkísĩ gá ámvụ́ ĩꞌdidrị̂ kí abe ãzíla Ãzékã gá tọ̃rọ́mẹ́ la kí abe. Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ ri kí ándrá dó uꞌálé iꞌdójó Bẹ̃rị̃sẹ́bã gá kpere áꞌbụ Hị̃nọ́mụ̃ drị̂ gá.


\par }{\PP \VS{31}ꞌBá sụ́rụ́ Bénzãmĩnĩ drị̂ gá rĩ ri kí ándrá uꞌálé iꞌdójó Gébã gá, Mĩkĩmásĩ gá, Ãyíjã gá, Bẹ̃tẹ́lị̃ gá tọ̃rọ́mẹ́ ala gá rĩ kí abe,

\VS{32}Ãnãtọ́tị̃ gá, Nóbũ gá ãzíla Ãnãníyã gá,

\VS{33}Hãzọ́rị̃ gá, Rámã gá ãzíla Gĩtãyímũ gá,

\VS{34}Hãdị́dị̃ gá, Zẹ̃bọ̃yị́mụ̃ gá ãzíla Nẽbãlátĩ gá,

\VS{35}Lọ́dị̃ gá, Ụ́nọ̃ gá ãzíla áꞌbụ ꞌa ꞌbá ãlị̃gọ̃ trũ rĩ ꞌbadrị̂ gá.

\VS{36}ꞌBá Lẹ́vị̃ drị́ uꞌálépi Yụ́dã gá rĩ ꞌbã ãzí ri kí ándrá ãngũ Bénzãmĩnĩ drị̂ agá.




\par }\Chap{12}{\SH Ãtalo ãzíla ꞌbá Lẹ́vị̃ drị́ ãgõlépi rĩ kî
\par }
{\PP \VerseOne{1}ꞌDĩ kí ãtalo ãzíla ꞌbá Lẹ́vị̃ rú ándrá ãgõlépi Zẹ̃rụ̃bãbẹ́lị̃ Sị̃yãlị̃tị́yẹ́lị̃ ngọ́pị trũ ãzíla Yésũwã átáló ãmbógó ãndânĩ rĩ trũ rĩ kî:

\par }{\LI Sẽrãyíyã ꞌi, Yẽrẽmíyã ꞌi, Ézĩrã ꞌi,


\par }{\LI \VS{2}Ãmãríyã ꞌi, Mãlụ́kị̃ ꞌi, Hãtụ́sị̃ ꞌi,


\par }{\LI \VS{3}Sẽkãníyã ꞌi, Rẹ̃hụ́mụ̃ ꞌi, Mẹ̃rẹ̃mọ́tị̃ ꞌi,


\par }{\LI \VS{4}Ị́dọ̃ ꞌi, Gị̃nẹ̃tọ́yị̃ ꞌi, Ãbíjã ꞌi,


\par }{\LI \VS{5}Mĩyãmínĩ ꞌi, Mãdíyã ꞌi, Bĩlĩgáhĩ ꞌi,


\par }{\LI \VS{6}Sẽmãyíyã ꞌi, Yõyĩyãríbũ ꞌi, Yẽdãyíyã ꞌi,


\par }{\LI \VS{7}Sálụ̃ ꞌi, Ãmọ́kị̃ ꞌi, Hĩlĩkíyã ꞌi ãzíla Yẽdãyíyã ꞌi.

\par }{\MM ꞌDĩ kí drị̃lẹ́ ãtalo ꞌbadrị́ ãzíla ꞌbá ĩꞌbã kí sĩ ãzị́ ngajó ĩꞌba abe rĩ ꞌbadrị́ sáwã Yésũwã drị̂ agá rĩ kî.


\par }{\PP \VS{8}ꞌBá Lẹ́vị̃ rú rĩ kí ándrá Yésũwã ꞌi, Bĩnúwĩ ꞌi, Kãdị̃mị̃yẹ́lị̃ ꞌi, Sẽrẽbíyã ꞌi, Yụ́dã ꞌi, ãzíla Mãtãníyã ándrá adrulépi úngó sĩ ãwãꞌdĩfô fẽjó rĩ kí drị̃lẹ́ gá rĩ ꞌi. Ri kí ándrá úngó sĩ ãwãꞌdĩfô fẽjó rĩ kí ngolé ꞌbá ĩꞌdi ꞌbã ándrá sĩ ãzị́ ngajó ĩꞌba abe rĩ kí abe.

\VS{9}Bãkị̃bụ̃kị́yã kí Ụ́nị̃ be utu kí dó pá ãzíla ndre kí dó ru ꞌbá ándrá ĩꞌbã kí sĩ ãzị́ ngajó ĩꞌba abe rĩ kí abe ndrẽndrẽ ĩꞌbã kí adru agá ị̃nzị̃táŋá gá rĩ gá ꞌdãá.


\par }{\SH Anzị átáló ãmbógó ãndânĩ Yósũwã ꞌbã drị̃lẹ́ka rú rĩ kî
\par }
{\PP \VS{10}Yésũwã ándrá Yõyĩyãkímũ ꞌbã átẹ́pị ꞌi, Yõyĩyãkímũ ĩꞌdi Ĩlĩyãsíbũ ꞌbã átẹ́pị ꞌi, Ĩlĩyãsíbũ ĩꞌdi Yõyĩyádã ꞌbã átẹ́pị ꞌi,

\VS{11}Yõyĩyádã ĩꞌdi Yónãtãnĩ ꞌbã átẹ́pị ꞌi, Yónãtãnĩ ĩꞌdi Yãdúwã ꞌbã átẹ́pị ꞌi.


\par }{\PP \VS{12}Sáwã Yõyĩyãkímũ ꞌbã ándrá adrujó átáló ãmbógó ãndânĩ rĩ rú rĩ sĩ,

\par }{\LI ãtalo ꞌdĩ kí ándrá drị̃lẹ́ ru ínátị ãtalo ꞌbadrị̂ kí gá. Ínátị

\par }{\LI Sẽrãyíyã drị̂ gá átáló drị̃lẹ́ ru rĩ ándrá Mẽráyã ꞌi, ínátị

\par }{\LI Yẽrẽmíyã drị̂ gá átáló drị̃lẹ́ ru rĩ ándrá Hãnãníyã ꞌi,


\par }{\LI \VS{13}ínátị Ézĩrã drị̂ gá átáló drị̃lẹ́ ru rĩ ándrá Mẹ̃sụ̃lámụ̃ ꞌi, ínátị Ãmãríyã drị̂ gá átáló drị̃lẹ́ ru rĩ ándrá Yẽhõhãnánĩ ꞌi,


\par }{\LI \VS{14}ínátị Mãlụ́kị̃ drị̂ gá átáló drị̃lẹ́ ru rĩ ándrá Yónãtãnĩ ꞌi,

\par }{\LI ínátị Sẽkãníyã drị̂ gá átáló drị̃lẹ́ ru rĩ ándrá Yụ̃sụ́fụ̃ ꞌi,


\par }{\LI \VS{15}ínátị Hãrị́mụ̃ drị̂ gá átáló drị̃lẹ́ ru rĩ ándrá Ádĩnã ꞌi,

\par }{\LI ínátị Mẹ̃rọ̃mọ́tị̃ drị̂ gá átáló drị̃lẹ́ ru rĩ ándrá Hẽlĩkáyĩ ꞌi,


\par }{\LI \VS{16}ínátị Ị́dọ̃ drị̂ agá átáló drị̃lẹ́ ru rĩ ándrá Zẽkãríyã ꞌi,

\par }{\LI ínátị Gị̃nẹ̃tọ́nị̃ drị̂ gá, átáló drị̃lẹ́ ru rĩ ándrá Mẹ̃sụ̃lámụ̃ ꞌi,


\par }{\LI \VS{17}ínátị Ãbíjã drị̂ agá átáló drị̃lẹ́ ru rĩ ándrá Zị́kị̃rị̃ ꞌi,

\par }{\LI ínátị Mĩnĩyãmínĩ ꞌbadrị́ Mõwãdíyã be rĩ gá átáló drị̃lẹ́ ru rĩ ándrá Pĩlĩtáyĩ ꞌi,


\par }{\LI \VS{18}ínátị Bílĩgã drị̂ agá átáló drị̃lẹ́ ru rĩ ándrá Sámũwã ꞌi,

\par }{\LI ínátị Sẽmãyíyã drị̂ agá átáló drị̃lẹ́ ru rĩ ándrá Yẽhõnátãnĩ ꞌi,


\par }{\LI \VS{19}ínátị Yõyĩyãríbũ drị̂ gá átáló drị̃lẹ́ ru rĩ ándrá Mãtẽnáyĩ ꞌi,

\par }{\LI ínátị Yẽdãyíyã drị̂ gá átáló drị̃lẹ́ ru rĩ ándrá Ụ́zị̃ ꞌi,


\par }{\LI \VS{20}ínátị Sálũ drị̂ gá átáló drị̃lẹ́ ru rĩ ándrá Kãláyĩ ꞌi,

\par }{\LI ínátị Ãmọ́kị̃ drị̂ gá átáló drị̃lẹ́ ru rĩ ándrá Ị̃bẹ́rị̃ ꞌi,


\par }{\LI \VS{21}ínátị Hĩlĩkíyã drị̂ gá, átáló drị̃lẹ́ ru rĩ ándrá Hãsãbị́yã ꞌi,

\par }{\LI ínátị Yẽdãyíyã drị̂ gá átáló drị̃lẹ́ ru rĩ ándrá Nãtãnị́yẹ́lị̃ ꞌi.


\par }{\PP \VS{22}Sáwã Ĩlĩyãsíbũ ꞌbã kí ãzị́ ngajó átáló ãmbógó rĩ rú Yõyĩyádã trũ, Yõhãnánĩ trũ, ãzíla Yãdúwã trũ rĩ sĩ úsĩ rụ́ drị̃lẹ́ lị́cọ́ ꞌbá Lẹ́vị̃ drị̂ ꞌbadrị̂ kí cí. Sáwã Dárị̃yọ̃ Pásĩyã gó ru rĩ ꞌbã ándrá adrujó úpí ru rĩ sĩ úsĩ vâ rụ́ ãtalo ꞌbadrị̂ kí ĩndĩ.

\VS{23}Rụ́ ꞌbá drị̃lẹ́ ru lị́cọ́ ꞌbá Lẹ́vị̃ rú rĩ ꞌbadrị̂ kí drị̃lẹ́ gá rĩ kí úsĩ kí bụ́kụ̃ ãwí drị̂ gá kpere sáwã Yõhãnánĩ Ĩlĩyãsíbũ umvelépi áyị́pị rĩ drị̂ gá.

\VS{24}ꞌDĩ kí ꞌbá drị̃lẹ́ ru lị́cọ́ ꞌbá Lẹ́vị̃ rú rĩ ꞌbadrị̂ kí drị̃lẹ́ gá rĩ kí ꞌbã rụ́; Hãsãbíyã ꞌi, Sẽrẽbíyã ꞌi, Yésũwã Kãdị̃mị̃yẹ́lị̃ ngọ́pị ꞌi ãzíla ꞌbá ĩꞌbã kí sĩ ãzị́ ngajó ĩꞌba abe pá tulépi ru ndrelépi ĩꞌba abe ndrẽndrẽ sáwã ĩꞌbaní Ãdróŋá rụ́ ịcụ́jó ãzíla sĩ ĩꞌdiní ãwãꞌdĩfô fẽjó rĩ sĩ rĩ kî. ꞌBá pá tulépi wókõ ãzí rĩ gá rĩ kí ị́jọ́ zị ꞌbá wókõ ãzí rĩ gá rĩ kí umvi la ãzị́táŋá ãtíꞌbó Ãdróŋá drị́ Dãwụ́dị̃ ꞌbã azịlé rĩ áni.


\par }{\PP \VS{25}ꞌBá kẹ̃jị́ tị sĩ ãko kí tãmbajó rĩ andre ũtẽlépi rĩ kí; Mãtãníyã ꞌi, Bãkị̃bụ̃kị́yã ꞌi, Ũbãdíyã ꞌi, Mẹ̃sụ̃lámụ̃ ꞌi, Tãlị̃mọ́nị̃ ꞌi, ãzíla Ãkụ́bụ̃ ꞌi.

\VS{26}Nga kí ãzị́ sáwã Yõyĩyãkímũ Yésũwã ngọ́pị Yõzãdákĩ umvelépi áyị́pị rĩ ꞌbã ándrá adrujó úpí ru rĩ gá ãzíla sáwã Nẽhẽmíyã gávũnã rú ãzíla Ézĩrã\FTNT{*}{{\FR 12:26 }{\FR{12:26
}}{\FQ{Ézĩrã
}}{\FT{ĩꞌdi ándrá vâ ímbápị ãzị́táŋá Mụ́sã drị̂ imbálépi la.}}} átáló ru vâ kãránĩ rú rĩ ꞌbadrị̂ gá.


\par }{\SH Ãdróŋá zịjó Bõrõ Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ andre cejó rĩ drị̃ gá rĩ
\par }
{\PP \VS{27}Sáwã bõrõ Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ drị̂ fẽjó Ãdróŋá ní rĩ sĩ, ûmve ꞌbá Lẹ́vị̃ rú rĩ kí ãngũ ndú-ndú ĩꞌbã kí sĩ uꞌájó rĩ kí agá ãzíla ájí dó sĩ kí Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ gá ụ̃mụ̃ ꞌdã ị̃nzị̃jó ãyĩkõ sĩ. Ngo kí úngó sĩ ãwãꞌdĩfô fẽjó rĩ kí aya sĩ úngó ịcụ́jó rĩ kí sĩ, árị́ sĩ ãzíla ụ̃ꞌdị́ sĩ.

\VS{28}ꞌBá úngó ngolépi ꞌdĩ atrá kí dó ru ãngũ ãlu gá angájó ãngũ Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ andre gá rĩ gá, tọ̃rọ́mẹ́ ꞌbá Nẽtõfátĩ drị̂ ꞌbadrị̂ gá,

\VS{29}angájó Bẹ̃tị̃ Gị̃lị̃gálị̃ gá ãzíla ãngũ Gébã ꞌbadrị́ Ãzị̃mãvẹ́tị̃ be rĩ gá ãꞌdusĩku ꞌbá úngó ngolépi ꞌdĩ ꞌbã kí ándrá tọ̃rọ́mẹ́ ĩꞌbadrị̂ kí Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ andre gá.

\VS{30}Ãtalo kí ꞌbá Lẹ́vị̃ drị̂ kí abe kí dó mụ ru ꞌbãlé ãlá ru ꞌbo, ꞌbã kí dó vâ ꞌbá kí, kẹ̃jị́ kí ãzíla bõrõ kí ãlá ru.


\par }{\PP \VS{31}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, má ají dó drị̃lẹ́ Yụ́dã drị̂ kí ꞌbãlé bõrõ ꞌbã drị̃ gá ãzíla má itú dó ꞌbá úngó ngolépi la kí kãlãfe ũꞌbí la sĩ tị ndú-ndú ị̃rị̃ sĩ ãwãꞌdĩfô fẽjó. ꞌBá úngó ngolépi rĩ kí ꞌbã tị ãlu rĩ mụ kí bõrõ ꞌbã wókõ ándrá Kẹ̃jị́tị sĩ Kórõná sũjó rĩ drị̂ gâlé ru.

\VS{32}Hõsáyã kí ꞌbá drị̃lẹ́ ru Yụ́dã drị̂ kí ꞌbã nụ́sụ̃ abe bĩ kí dó ãtalo ꞌdĩ kí vú;

\VS{33}Ãzãríyã ꞌi, Ézĩrã ꞌi, Mẹ̃sụ̃lámụ̃ ꞌi,

\VS{34}Yụ́dã ꞌi, Bénzãmĩnĩ ꞌi, Sẽmãyíyã ꞌi ãzíla Yẽrẽmíyã ꞌi.

\VS{35}Ãtalo ãzí ꞌdĩ amụ́ kí ãzíla kí dị̃ gũká vu sĩ; Zẽkãríyã Yónãtãnĩ ngọ́pị ꞌi, Yónãtãnĩ Sẽmãyíyã ngọ́pị ꞌi, Sẽmãyíyã Mãtãníyã ngọ́pị ꞌi, Mãtãníyã Mĩkãníyã ngọ́pị ꞌi, Mĩkáyã Zãkụ́rị̃ ngọ́pị ꞌi ãzíla Zãkụ́rị̃ Ásãfũ ngọ́pị ꞌi.

\VS{36}Zãkãríyã ꞌbã kãká ãzí rĩ kí ándrá; Sẽmãyíyã ꞌi, Ãzãrẹ́lị̃ ꞌi, Mĩlãláyĩ ꞌi, Gĩlãláyĩ ꞌi, Mãáyĩ ꞌi, Nẹ̃tãnẹ́lị̃ ꞌi, Yụ́dã ꞌi ãzíla Hãnánĩ ꞌi. Amụ́ kí ãko sĩ úngó cojó ãtíꞌbó Ãdróŋá drị́ Dãwụ́dị̃ ꞌbã ándrá ayúlé rĩ áni rĩ kí abe ãzíla kãránĩ Ézĩrã ꞌde dó kí drị̃ nĩ.

\VS{37}Angájó Kẹ̃jị́tị Ị̃yị́ kídí ru rĩ drị̂ gá ꞌdãá, ꞌbá ꞌdĩ tụ kí dó pịrị pịrị bõrõ gâlé ru gẹ̃rị̃ sĩ mụjó Táwụ̃nị̃ Dãwụ́dị̃ drị̂ gá rĩ gá, jó Dãwụ́dị̃ drị̂ ꞌbã drị̃lẹ́ gá cajó Kẹ̃jị́tị sĩ mụjó ị̃yị́ gá wókõ ị̃tụ́ ꞌbã ãfũ agâlé ru rĩ gá.


\par }{\PP \VS{38}ꞌBá úngó ngolépi sĩ ãwãꞌdĩfô fẽjó rĩ mụ kí dó ụrụ gâlé ru, ábĩ dó kí vú nụ́sụ̃ ꞌbá ꞌbadrị̂ kí abe bõrõ ꞌbã drị̃ gâsĩ jó Gõrófã rú sĩ Ãcí ũdũjó rĩ gá Bõrõ Mgbọ rĩ gâlé.

\VS{39}ꞌDãá rĩ sĩ, ãma alị dó Kẹ̃jị́tị Ịfụrayị́mụ̃ drị̂ ꞌbã drị̃lẹ́ gâsĩ, Kẹ̃jị́tị Yẽsánã drị̂ agâsĩ, Kẹ̃jị́tị Ị̃ꞌbị drị̂ gâsĩ, Gõrófã Hãnãnẹ́lị̃ drị̂ gâsĩ, ãzíla Gõrófã Túrú drị̂ gá kpere Kẹ̃jị́tị Kãbĩlõ drị̂ gá. ꞌDãá rĩ sĩ ãmụ dó drị̃ gá Kẹ̃jị́tị Kãbĩlõ drị̂ gâlé ru ãzíla ãtu dó pá Kẹ̃jị́tị ꞌbá ãngũ andre tẽlépi rĩ ꞌbadrị̂ gá.


\par }{\PP \VS{40}ꞌBá úngó ngolépi sĩ ãwãꞌdĩfô fẽjó tị ndú-ndú ị̃rị̃ rĩ tu kí dó pá jó Ãdróŋá drị̂ agá ꞌdãá. Átu vâ pá nụ́sụ̃ drị̃lẹ́ ꞌbadrị̂ kí abe ꞌdãá ĩndĩ.

\VS{41}Ãmụ ãtalo gũká vulépi ꞌdĩ kí abe; Ĩlĩyãkímũ ꞌi, Mãsẽyíyã ꞌi, Mĩnĩyãmínĩ ꞌi, Mĩkáyã ꞌi, Ẽlĩyõnáyĩ ꞌi, Zãkãríyã ꞌi ãzíla Hãnãníyã ꞌi.

\VS{42}ꞌBá la úngó ngolépi rĩ kí; Mãsẽyíyã ꞌi, Sẽmãyíyã ꞌi, Ị̃lị̃yãzárị̃ ꞌi, Ụ́zị̃ ꞌi, Yẽhõhãnánĩ ꞌi, Mãlĩkíyã ꞌi, Ị̃lámụ̃ ꞌi ãzíla Ị̃zẹ́rị̃ ꞌi. Ri kí ãko sĩ úngó ngojó rĩ kí colé úngó ngoŋá trũ rere, ꞌbá úngó drị̃lẹ́ gá Yẽzĩrãhíyã ri kí drị̃ celé nĩ.

\VS{43}Ụ́ꞌdụ́ ꞌdã sĩ ꞌbá ꞌdĩ idé kí dó ídétáŋá kí wẽwẽ rú, idé kí ãyĩkõ ãꞌdusĩku Ãdróŋá fẽ ĩꞌbaní ãyĩkõ ãmbógó la. Ũkú kí anzị nírí kí abe idé kí vâ ãyĩkõ ĩndĩ. Ụ́ꞌdụ́kọ́ ꞌbá ꞌbã kí sĩ ãyĩkõ idéjó Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ gâlé rĩ ála are la álị̂lé.


\par }{\SH Ãko fẽlé sĩ Ãdróŋá ị̃nzị̃jó Ãlĩtárĩ gá rĩ kî
\par }
{\PP \VS{44}Ụ́ꞌdụ́ ꞌdã sĩ úpẽ ꞌbá ãzí kí jó sĩ ãko fẽlé ri kí tãmbajó rĩ kí andre tẽjó, ãwãꞌdĩfô kí tãmbajó, ãkónã ãfũlépi drị̃drị̃ fẽlé rĩ kí tãmbajó ãlu mụdrị́ drị̂ kí abe. Úfẽ ándrá vâ ãzị́ sĩ ãkónã ámvụ́ táwụ̃nị̃ kí agá ꞌdãá ãmvé ãzị́táŋá ꞌbã lẽlé átrá kí fẽlé ãtalo ꞌbání ꞌbá Lẹ́vị̃ drị̂ kí abe rĩ ĩꞌbadrị́. ꞌBá Yụ́dã drị̂ ri kí uꞌálé ãyĩkõ sĩ ãzị́ ãtalo ꞌbã kí ngalé ꞌbá Lẹ́vị̃ drị̂ kí abe rĩ kí sĩ,

\VS{45}ãꞌdusĩku ri kí ãzị́ ngalé Ãdróŋá ní ãzíla ãzị́ sĩ ꞌbá kí idéjó ãlá ru rĩ kí ngalé. ꞌBá úngó ngolépi rĩ kí ꞌbá kẹ̃jị́tị andre tẽlépi rĩ kí abe ri kí vâ ãzị́ ĩꞌbadrị̂ kí ngalé ãzị́táŋá Dãwụ́dị̃ ꞌbã kí ándrá fẽlé ngọ́pị̃ Sũlũmánĩ be rĩ sĩ.

\VS{46}Ándrá ídu sáwã Dãwụ́dị̃ ꞌbadrị́ Ásãfũ be rĩ gá, drị̃lẹ́ka ꞌbá úngó ngolépi rĩ ꞌbadrị̂ kí ándrá cí, úngó ngolé sĩ Ãdróŋá ꞌbã rụ́ ịcụ́jó ãzíla sĩ ĩꞌdiní ãwãꞌdĩfô fẽjó rĩ kí ándrá vâ cí.

\VS{47}Sáwã Zẹ̃rụ̃bãbẹ́lị̃ ꞌbadrị́ Nẽhẽmíyã be rĩ gá, ꞌbá pírí Ịsịrayị́lị̃ drị̂ ri kí ꞌbá úngó ngolépi jó Ãdróŋá drị̂ agá rĩ kí ãtị̃lé, ꞌbá kẹ̃jị́tị jó Ãdróŋá drị̂ ꞌbã andre tẽlépi rĩ kí ãzíla ꞌbá Lẹ́vị̃ drị̂ kí abe. Ri kí ãkónã ãlá rĩ fẽlé ĩꞌbaní ụ́ꞌdụ́ ãlu ãlu sĩ. ꞌBá Lẹ́vị̃ drị̂ ri kí vâ ãko fẽlé ĩꞌbaní rĩ ꞌbã wókõ ãzí rĩ kí fẽlé ãtalo ãfũlépi Ãrọ́nị̃ rụ́ rĩ ꞌbanî.




\par }\Chap{13}{\SH Ị́jọ́ Nẽhẽmíyã ꞌbã itúlé ãsị̃jó rĩ kî
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ụ́ꞌdụ́ ꞌdã sĩ úlã dó Bụ́kụ̃ Mụ́sã drị̂ ụ́ꞌdụ́kọ́ ụrụgá sĩ ꞌbá kí dị̃ are sĩ la. Ị́jọ́ ịsụ́lé ala gá rĩ agá úlẽ ꞌbá ãzí Ãmọ́nị̃ rú jõku Mụ̃wábụ̃ rú la ꞌbã fi jõ ãngũ ꞌbá Ãdróŋá drị̂ ꞌbã kí sĩ rũ trajó rĩ agá ku,\XREF{✡}{{\XO 13:1 }{\XO{13:1
}}{\XT{Ãzị́táŋá Amviŋá 23:3-5}}}

\VS{2}ãꞌdusĩku gã kí ándrá ꞌbá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ ꞌbaní ị̃yị́ fẽlé ãkónã be kõtórõ agá ꞌdãá úmgbé sáwã ĩꞌbã kí ándrá ãfũjó Mị̃sị́rị̃ gá rĩ sĩ, wó rá la ayú kí ándrá Bãlámũ ꞌi séndẽ sĩ sĩ kí wãjó. Wó ị́jọ́ la múké rĩ, Ãdróŋá ãmadrị̂ wi ándrá ãmaní sụ̃sụ́ áwãtáŋá ꞌdã ꞌbã kẹ̃jị́ gá.

\VS{3}ꞌBá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ kí dó mụ ãzị́táŋá lãlé rĩ arelé ꞌbo, awa kí dó ꞌbá Ịsịrayị́lị̃ rú ku rĩ kí ꞌbá Ịsịrayị́lị̃ rú rĩ kí abe ndú-ndú.


\par }{\PP \VS{4}Ị́jọ́ ꞌdĩ nga drĩ ru ku rú, úꞌbã ándrá átáló Ĩlĩyãsíbũ ꞌi Jó Ãdróŋá ãmadrị̂ drị́ sĩ ãko kí tãmbajó rĩ ꞌbã drị̃lẹ́ ru, Tõbíyã ándrá ĩꞌdi ꞌbã kãká ãni rú la.

\VS{5}Ĩlĩyãsíbũ idé dó Tõbíyã ní jó ꞌa ãzí mgbọ la, ꞌdĩ jó ꞌa ándrá sĩ ãnáfóró fẽlé ídétáŋá ru rĩ kí ꞌbãjó, ãko ngụ̃lépi vĩrĩ rĩ kí abe, ãko ndú-ndú ayúlé Jó Ãdróŋá drị̂ agá rĩ kí, ãlu mụdrị́ ãná drị̂, wáyĩnĩ ãzíla ãdu kí abe rĩ ꞌi. Ála ándrá ãko ꞌdĩ kí fẽ ãzị́táŋá sĩ ꞌbá Lẹ́vị̃ drị̂ ꞌbaní, ꞌbá úngó ngolépi rĩ kí abe, ꞌbá kẹ̃jị́tị andre ũtẽlépi rĩ kí trũ ãzíla ãko vâ fẽlé ãtalo ꞌbaní rĩ kí abe.


\par }{\PP \VS{6}Wó sáwã ị́jọ́ ꞌdĩ ꞌbã kí ru idéjó rĩ gá, ma ꞌdĩ sĩ Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ gá ꞌdãá yụ, ãꞌdusĩku ágõ ándrá ꞌdĩ sĩ úpí Ãrĩtãsẽrĩsésĩ Bãbụ̃lọ́nị̃ drị̂ rụ́ ílí kãlị́na drị̃ ị̃rị̃ ĩꞌdi ꞌbã ũpĩ najó rĩ sĩ. Sáwã ãzí vúlé gá ázị rụ́kụ̃sã úpí drị́ sĩ gõjó Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ gâlé vúlé.

\VS{7}Ma dó mụ acálé Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ gá ꞌbo, má ịsụ́ dó ị́jọ́ ụ̃nị̃lé ị́jọ́ ũnzíkãnã Ĩlĩyãsíbũ ꞌba idélé ĩꞌdi ꞌbã sĩ rụ́mụ̃ fẽjó Tõbíyã ní lị́cọ́ ꞌa Jó Ãdróŋá drị̂ agá rĩ drị̃ gá.

\VS{8}Ũmbã na dó ma ũnzí, má aꞌbé dó sĩ ãko Tõbíyã drị́ idélé báwũ sĩ rĩ kí jó agâlé rĩ sĩ ãmvé.

\VS{9}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, áfẽ dó ãzị́táŋá sĩ rụ́mụ̃ kí ꞌbãjó ãlá ru, má ají dó sĩ ãko ndú-ndú ayúlé jó Ãdróŋá drị̂ agá rĩ kí vúlé ãnáfóró ãwãꞌdĩfô rú rĩ kí abe ãzíla ãko ngụ̃lẹ́pị vĩrĩ rĩ be.


\par }{\PP \VS{10}Má ịsụ́ vâ ụ̃nị̃lé la ãko tátí fẽlé ꞌbá Lẹ́vị̃ drị̂ ꞌbaní rĩ kí úfẽ kí ĩꞌbaní gẹ̃rị̃ sĩ ku, ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ ꞌbá Lẹ́vị̃ drị̂ kí ꞌbá úngó ngolépi rĩ kí abe tátí icólépi ãzị́ ngalépi rĩ gõ kí dó ãzị́ ngalé ĩꞌbadrị́ ámvụ́ kí agá.

\VS{11}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ má uzá dó drị̃lẹ́ka ꞌdã kí drị̃ gá, ázị kí, “ꞌBá kí jó Ãdróŋá drị̂ aꞌbe ãꞌdu ị́jọ́ sĩ?” ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, má atrá dó ꞌbá Lẹ́vị̃ drị̂ kí pírí vúlé ãzíla áꞌbã dó ꞌbá ãlu-ãlu ãzị́ ĩꞌdidrị̂ ꞌbã tị gá.

\VS{12}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, ꞌbá Yụ́dã drị̂ iꞌdó kí dó ãlu mụdrị́ ãná drị̂ kí ajílé wáyĩnĩ trũ ãzíla ãdu trũ ꞌbãlé jó sĩ ãko kí tãmbajó rĩ kí agá.

\VS{13}Má uja dó átáló Sẽlẽmíyã kí ꞌbãlé Zãdókĩ kãránĩ rú rĩ be ãzíla Pẽdãyíyã Lẹ́vị̃ gó rú rĩ trũ drị̃lẹ́ jó sĩ ãko kí tãmbajó rĩ drị̂ rú. Áꞌbã vâ Hãnánĩ Zãkụ́rị̃ ngọ́pị Mãtãníyã umvelépi áyị́pị rĩ sĩ kí ãzã kojó ãꞌdusĩku ꞌdĩ kí ꞌbá ãzí ándrá nị̃lé cé kí ꞌbá mgbã íni la kî. Ãzị́ ĩꞌbadrị̂ ándrá sĩ ãkónã tralé rĩ kí awajó ĩꞌbã ádrị́pịka Lẹ́vị̃ rú rĩ ꞌbanî.


\par }{\PP \VS{14}Má uja dó ị́jọ́ zịlé Ãdróŋá tị gá, ꞌbárĩ Ãdróŋá mádrị̂, mí ũrã drĩ mání ị́jọ́ áma drị̃ gá ị́jọ́ mání ngalé ꞌdĩ kî sĩ. Mí ãvĩjõ ị́jọ́ ãzị́ mání ngalé ãꞌị̃táŋá sĩ jó mídrị̂ agá ꞌdĩ kí drị̃ gá ku fô.


\par }{\PP \VS{15}Ụ́ꞌdụ́ ꞌdã kí agá, ándre ꞌbá kí sụ́rụ́ Yụ́dã drị̂ agá zãbíbũ ãka tu sĩ wáyĩnĩ idéjó Sãbátũ sĩ, kí vâ ãná ĩꞌbã kí lãlé rĩ kí umbé ũꞌbãlé kãyĩnõ kí drị̃ gá wáyĩnĩ trũ, zãbíbũ sụ́ trũ, úlúgó ãka abe ãzíla tẹ́rị́ ãzí ndú-ndú ꞌdĩ kí abe. Ri kí ãko ꞌdĩ kí ajílé pírí Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ gá Sãbị́tị̃ sĩ. Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ áli dó kí bị́lẹ́ ị̃ndụ́ ĩꞌbã kí ãkónã ụzịjó Sãbị́tị̃ sĩ rĩ sĩ.

\VS{16}ꞌBá Tụ́rọ̃ gá ándrá uꞌálépi Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ gá rĩ ri kí Ị̃ꞌbị ãzíla ãko ũví ndú-ndú ꞌdĩ kí ujílé ãzíla ụzịlé ꞌbá Yụ́dã gá rĩ ꞌbaní Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ gá ꞌdãá ụ́ꞌdụ́ Sãbátũ drị̂ sĩ.

\VS{17}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ má uzá dó ꞌbá ãmbogo rú Yụ́dã gá rĩ kí drị̃ gá, ájọ ĩꞌbaní, “Ĩmi ị́jọ́ ũnzíkãnã ꞌdĩ kí idé sĩ ụ́ꞌdụ́ Sãbátũ drị̂ ꞌbãjó ãndị́ ru íni la ãꞌdu ị́jọ́ sĩ?

\VS{18}Ĩmĩ áyị́pịka ꞌbã kí ándrá ị́jọ́ ũnzí ꞌdĩ áni rĩ idéjó rĩ sĩ, Ãdróŋá ãmadrị̂ ají ándrá sĩ lị́kị̃ ãma drị̃ gá pírí táwụ̃nị̃ ꞌdĩ be ku yã? Úꞌdîꞌda ĩmi dó adrã ãzí ají ꞌdã ꞌbã drị̃ gá ꞌbá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ kí drị̃ gá ĩminí ụ́ꞌdụ́ Sãbátũ drị̂ ꞌbãjó ãndị́ ru rĩ sĩ.”


\par }{\PP \VS{19}Áfẽ ãzị́táŋá ãngũ drĩ dó iꞌdó nịlé ụ́ꞌdụ́ tõwú ãlu ãlu ꞌbã ĩndró sĩ ꞌbo, lẽ ûpị̃ kẹ̃jị́tị Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ drị̂ cí, ꞌbá ãzí ꞌbã nzị̃ ĩꞌdi ku kpere Sãbátũ ꞌbã alị agá rá ká. Ápẽ vâ ãtíꞌbó áma ãmgbã rĩ drị̂ ꞌbã ãzí kí tị sĩ mụjó kẹ̃jị́tị andre tẽjó ĩndĩ, ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ málĩ ãzí ajílé la ꞌbã fi dó sĩ Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ agâlé Sãbátũ sĩ ku.

\VS{20}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, ꞌbá ãko ndú-ndú ꞌdĩ kí ụzịlépi rĩ ko kí dó ụ́ꞌdụ́ ãmvé, fi kí Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ agâlé gẹ̃rị̃ sĩ ku pâlé ãlu jõku ị̃rị̃ ꞌdĩpí.

\VS{21}Wó áli kí bị́lẹ́ ị̃ndụ́ ãzíla ájọ ĩꞌbaní, “Ĩmi ko bõrõ Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ drị̂ andre gá ãmvé ꞌdâ la ãꞌdu ị́jọ́ sĩ yã? Ĩdrĩ idé la ꞌdĩ áni ị̃dị́, ma ĩmi rụ rá.” Iꞌdójó sáwã ꞌda gá, ꞌbá ãzí ãꞌbã dó pá ꞌdãá Sãbátũ sĩ ị̃dị́ ku.

\VS{22}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, áfẽ dó ãzị́táŋá ꞌbá Lẹ́vị̃ drị̂ ꞌbaní sĩ ru ꞌbãjó ãlá ru rá ká ꞌbã tẽ kí dó sĩ kẹ̃jị́tị kí andre ĩndõ, kí dó sĩ ụ́ꞌdụ́ Sãbátũ drị̂ ꞌbã ãlá ru benĩ.

\par }{\PP Ázị dó vâ sĩ Ãdróŋá ꞌi, Ãdróŋá mádrị̂, mí ũrã jõ ị́jọ́ ãzị́ mání ngalé ꞌdĩ ꞌbã drị̃ gá be fô! Mí iꞌda mání ásị́ ị̃gbẹ̃ lẽtáŋá mídrị́ ãmbógó ãzíla ukólépi ku rĩ sĩ.


\par }{\PP \VS{23}Sáwã ãlu ꞌdã agá má ịsụ́ vâ ụ̃nị̃lé la ãgọbị Yãhụ́dị̃ rú rĩ ꞌbã ãzí ꞌdụ kí ándrá ũkú angájó sụ́rụ́ Ãsị̃dọ́dị̃ drị́, Ãmọ́nị̃ drị́ ãzíla Mụ̃wábụ̃ drị̂ kí agá.

\VS{24}Anzị ꞌbá ꞌdĩ ꞌbadrị̂ kí ꞌbã nụ́sụ̃ ri kí dó tị Ãsị̃dọ́dị̃ drị̂ jọlé jõku ri kí tị sụ́rụ́ ndú la ꞌbadrị̂ jọlé áyụ, icó kí dó sĩ tị Yụ́dã drị̂ jọlé ku.

\VS{25}Ájọ ị́jọ́ ĩꞌbaní ũmbã sĩ, áwã kí, áco ãzí ri kí ãzíla ási kí drị̃ꞌbị́ rá. Áfẽ ĩꞌbaní ũyõ nalé rụ́ Ãdróŋá drị̂ sĩ ãzíla ájọ, “Ĩmi icó izonzi ĩmidrị̂ kí fẽlé anzị ĩꞌbadrị̂ ꞌbaní ũkú ru ku, anzị ĩmidrị̂ kí jõku ĩmi ãmgbã rĩ ꞌbã ꞌdụ kí izonzi ĩꞌbadrị̂ kí ĩminí ũkú ru ku.

\VS{26}Ị́jọ́ ũkú Ịsịrayị́lị̃ rú ku rĩ kí ꞌdụjó ũkú ru rĩ ándrá bãsĩ fẽlépi la úpí Ịsịrayị́lị̃ drị́ Sũlũmánĩ ꞌbã sĩ ị́jọ́ izajó Ãdróŋâ drị̃lẹ́ gá ꞌdĩ. Sụ́rụ́ ũꞌbí ꞌdĩ kí agá pírí, úpí ãzí ĩꞌdi áni la ándrá ꞌdáyụ, Ãdróŋá ĩꞌdidrị̂ lẽ ándrá ĩꞌdi rá, fẽ ándrá dó sĩ ĩꞌdiní adrujó úpí ru ꞌbá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ kí drị̃lẹ́ gá pírí ũkú ꞌdã ꞌbaní táni ĩꞌdi fẽ agâ ị́jọ́ ũnzí idéjó Ãdróŋâ drị̃lẹ́ gá rá tí.

\VS{27}Ĩmi icó dó ị́jọ́ ũrãlé sĩ ị́jọ́ ũnzí ꞌdĩ ꞌbã áni rĩ idéjó Ãdróŋá ãmadrị̂ aꞌbejó rá sĩ ũkú Ịsịrayị́lị̃ rú ku ꞌdĩ kí ꞌdụjó íngoní ru?”


\par }{\PP \VS{28}Anzị ágọ́bị́ umvelé Yõyĩyádã átáló ãmbógó ãndânĩ Ĩlĩyãsíbũ ꞌbã ngọ́pị rú rĩ drị̂ ꞌbã ãzí ãlu la ĩgbã Sãnĩbãlátĩ Họ̃rọ́nị̃ gó ru rĩ ꞌbã ị̃zẹ́pị ãzí ĩꞌdiní ũkú ru. Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ ádro dó ĩꞌdi áma andre gá ꞌdãá rĩ sĩ rá.

\VS{29}Ájọ dó sĩ Ãdróŋá ní, Ãdróŋá mádrị̂, mí igá jõ ị́jọ́ ꞌbá ꞌdĩ kí drị̃ gá rá fô, ãꞌdusĩku fẽ kí ãzị́ átáló drị̂ ní acájó ãndị́ ru, aꞌbe kí ũyõ ándrá ĩꞌbã kí nalé sĩ tị icíjó mí be sĩ ãzị́ ngajó átáló ru jõku Lẹ́vị̃ rú rĩ rá.


\par }{\PP \VS{30}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ má idé dó ãtalo kí ꞌbá Lẹ́vị̃ drị̂ kí abe ãlá ru ị́jọ́ pírí sụ́rụ́ ndú ndú ꞌdã ꞌbadrị̂ kí agá rĩ sĩ ãzíla áfẽ dó ĩꞌbaní ãzị́. ꞌBá ãtalo rú rĩ kí ãzị́ ĩꞌbadrị̂ tị gá ãzíla ꞌbá Lẹ́vị̃ rú rĩ kí vâ ãzị́ ĩꞌbadrị̂ tị gá.

\VS{31}Áfẽ vâ ijijá ayúlé sĩ ãwãꞌdĩfô kí ivéjó rĩ ajílé sáwã la pịrị rĩ gá ãzíla sĩ wókõ ãkónã ãfũlépi ámvụ́ agá drị̃drị̃ fẽlé Ãdróŋá ní rĩ ajíjó sáwã la pịrị rĩ gá.

\par }{\PP Ájọ dó sĩ Ãdróŋá ní, Ãdróŋá mádrị̂, mí ũrã jõ mání ị́jọ́ áma drị̃ gá mũkẽ mídrị̂ sĩ fô.

\par }