\NormalFont\ShortTitle{Gãlãtị́yã}

{\MTB Wárãgã Páwụ̃lọ̃ ꞌbã sĩlé ꞌbá

\par }{\MT Gãlãtị́yã

\par }{\MTB gá rĩ ꞌbanî rĩ



\par }\ChapOne{1}{\SH Zịtáŋá angálépi Páwụ̃lọ̃ drị́ rĩ
\par }
{\PP \VerseOne{1}Wárãgã ꞌdĩ angá mádrị́ ma Páwụ̃lọ̃ ụ̃pị́gọ́ŋá
Ãdróŋá ãma Átẹ́pị rú Yẹ́sụ̃ Kúrísĩtõ ingalépi drã agá rĩ drị́. Ãdróŋá pẽ kí ma adrujó ĩꞌbã ụ̃pị́gọ́ŋá ru Yẹ́sụ̃ benĩ. Pẽŋá áma pẽjó ụ̃pị́gọ́ŋá ru rĩ angá ꞌbá drị́ jõku ũkpõ ꞌbádrị̂ sĩ ku.

\VS{2}Má ádrị́pịka ãzíla má ámvọ́pịka ãꞌị̃táŋá agá má rụ́ ꞌdõ zị kí ĩmi ꞌbá kãnị́sã ãngũ Gãlãtị́yã gá ꞌdĩ kí pírí cící.


\par }{\PP \VS{3}Lẽtáŋá uyaŋâ kóru ãzíla ásị́ ị̃gbẹ̃ Ãdróŋá ãmã Átẹ́pị ãzíla Úpí ãma ãni Yẹ́sụ̃
Kúrísĩtõ drị́ rĩ ꞌbã adru ĩmi abe.

\VS{4}Kúrísĩtõ are ãma Átẹ́pị Ãdróŋá tị, fẽ ru
ídétáŋá ru ị́jọ́ ũnzí ãmadrị̂ kí sĩ, sĩ ãma pajó ụ̃nọ́kụ́ ũnzíkãnã ꞌdĩ agá. Ị́jọ́ ꞌdĩ idé ru íni la lẽtáŋá Ãdróŋá ãmã Átẹ́pị drị́ rĩ sĩ.

\VS{5}Ị́cụ́ Ãdróŋá rú jã ꞌdâ. Ámĩnã.


\par }{\SH Ị́jọ́ mgbã rĩ ꞌbãngá lú ãlu
\par }
{\PP \VS{6}Áma drị̃ iza ru ị́jọ́ ĩmidrị̂ sĩ rá. Ĩmi mgbã rĩ gá íngoní-íngoní ru? Ĩmi Ãdróŋá ĩmi ũpẽlépi ásị́ ị̃gbẹ̃ ĩꞌdidrị́ Yẹ́sụ̃ Kúrísĩtõ sĩ rĩ aꞌbe gbõrú ãꞌdu sĩ? Ãma ají ĩminí ị́jọ́ mgbã Yẹ́sụ̃ drị́ gá rĩ ꞌi, wó ĩmi uja dó vâ ị́jọ́ ndú la ãꞌị̃lé áyụ.

\VS{7}ꞌBá ãzí kí ĩmi drị̃ andị́ ị́jọ́ ĩnzõ rú la sĩ, lẽ kí ị́jọ́ mgbã Kúrísĩtõ drị́ ꞌdĩ ujalé ndú.

\VS{8}ꞌBá ꞌdĩ ꞌbã áni rĩ drĩ kí adru ãma ụ̃pị́gọ́ŋá ru ꞌdĩ kí ãzí, jõku
mãlãyíkã angálépi ꞌbụ̃ gâlé la abe, drĩ kí ĩminí ị́jọ́ mgbã ndú ꞌdĩ ꞌbã áni rĩ kí ũlũ nĩ, ma Ãdróŋá zị drị̃rịma fẽjó ĩꞌbaní ị́jọ́ ĩꞌbã kí imbálé ĩnzõ rú ndú ꞌdĩ sĩ.

\VS{9}Ájọ ándrá ĩminí ị́jọ́ ꞌdĩ drị̃drị̃ rá, ma vâ jọ la ĩminí ị̃dị́. Ma Ãdróŋá zị ꞌbá ꞌdĩ ꞌbã áni rĩ wãjó ĩꞌdiní ị́jọ́ ndú la ũlũjó ị́jọ́ mgbã ĩminí ãꞌị̃lé rĩ ꞌbã kẹ̃jị́ gá rĩ sĩ.


\par }{\PP \VS{10}Ị́jọ́ mání jọlé ꞌdĩ sĩ adru álẽ ãyĩkõ fẽlé ꞌbá ꞌbanî la ku. Álẽ rá la ãyĩkõ fẽlé Ãdróŋá ní ị́jọ́ mání jọlé rĩ kí sĩ. Ádrĩ tá ụ̃ꞌbị̃ lẽlé ãyĩkõ fẽlé ꞌbá ꞌbanî la, má icó tá adrulé
ãtíꞌbó Kúrísĩtõ ãni la ku.


\par }{\SH Ũkpõ Páwụ̃lọ̃ drị̂ angá Ãdróŋá drị́
\par }
{\PP \VS{11}Má ádrị́pịka ãzíla má ámvọ́pịka, álẽ ĩminí lũlé la ị́jọ́ mgbã mání ũlũlé Yẹ́sụ̃ drị́ gá ꞌdĩ angá ꞌbá drị́ ku.

\VS{12}Má ịsụ́ ị́jọ́ ꞌdĩ ꞌi ꞌbá ãzí drị́ jõku ímbá vâ sĩ má imbá-imbâ la ku, ị́jọ́ ꞌdĩ Yẹ́sụ̃ Kúrísĩtõ iꞌda ĩꞌdi mání nĩ.


\par }{\PP \VS{13}ꞌBá lũ kí ĩminí ma ándrá jõ uꞌá lãꞌbĩ ꞌbá
Yãhụ́dị̃ rú rĩ ꞌbadrị̂ sĩ íngoní yã rĩ gá nĩ. Jọ kí vâ ĩminí ma ándrá jõ kãnị́sã ĩcãndĩ ũkpõ mádrị̂ sĩ rĩ rá, ãzíla má ụ̃ꞌbị̃ vâ ꞌbá ãꞌị̃táŋá agá Ãdróŋá drị́ ꞌdĩ kí andilé sĩ kí iréjó kpékpé.

\VS{14}Ári ándrá lãꞌbĩ ãmadrị́ Yãhụ́dị̃ ꞌbã rĩ vú ũbĩlé ásị́ pírí sĩ. Ụ̃nị̃táŋá mádrị́ drị̃ la gá rĩ kí ị́jọ́ ala gá rĩ ngaŋá abe, ꞌbá ãzí mâ bẹ̃rẹ́ ru calépi má rụ́ la yụ.

\VS{15}Wó útị drĩ ma ku rú, Ãdróŋá pẽ ma ndú lẽtáŋá uyaŋâ kóru ĩꞌdi drị́ rĩ sĩ, umve dó sĩ ma ãzị́ ĩꞌdidrị̂ ngajó.

\VS{16}Ãdróŋá uꞌá ãyĩkõ sĩ Ngọ́pị̃ iꞌdajó mání, ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ ma dó sĩ ị́jọ́ mgbã ĩꞌdidrị́ rĩ ũlũ ꞌbá Yãhụ́dị̃ rú ku rĩ ꞌbanî, ámụ ꞌbá ãzí rụ́ sĩ ị́jọ́ ꞌdĩ ụ̃nị̃jó ku.

\VS{17}Ámụ vâ Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ gâlé sĩ ímbátáŋá ịsụ́jó
ụ̃pịgọŋa áma drị̃lẹ́ gá ꞌdĩ ꞌbadrị́ ku. Kẹ̃jị́ la gá ámụ cọtị ãngũ Ãrábĩyã drị̂ gá, ꞌdã ꞌbã ũngúkú gá ágõ Dãmãsị̃kị́yã gá.


\par }{\PP \VS{18}Ílí na Yẹ́sụ̃ ꞌbã ru iꞌdajó mání ꞌbo rĩ ꞌbã vúlé gá, ámụ Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ gá áma ụ̃nị̃lé Pétẽrõ be, má uꞌá dó ĩꞌdi rụ́ ꞌdãá ụ́ꞌdụ́ mụdrị́ drị̃ tõwú.

\VS{19}Mání uꞌá agá ĩꞌdi rụ́ ꞌdãá, ụ̃pị́gọ́ŋá mání ndrelé rá rĩ ĩꞌdi lú Yãkóꞌbõ Úpí Yẹ́sụ̃ ꞌbã ádrị́pị ꞌi.

\VS{20}Ãdróŋá nị̃ cé ị́jọ́ mání sĩlé ĩminí ꞌdĩ ĩꞌdi ị́jọ́ mgbã la.

\VS{21}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, ámụ dó ãngũ Sị́rị̃yã ãzíla Sĩlísĩyã ꞌbadrị̂ kí agá.

\VS{22}Ị̃tụ́ ꞌdã sĩ ꞌbá Kũrĩsĩtíyánĩ rú Yụ̃dị́yã gá Kúrísĩtõ agá ꞌdãá rĩ nị̃ kí drĩ ma lọ́lọ́ ku.

\VS{23}Are kí ị́jọ́ áma drị̃ gá, “ꞌBá jõ ꞌbá Yẹ́sụ̃ ãꞌị̃lépi rá rĩ kí ĩcãndĩlépi rĩ dó vâ úꞌdîꞌda ị́jọ́ mgbã ãꞌị̃táŋá drị́ ándrá ĩꞌdi ꞌbã lẽlé andilé rá rĩ ũlũ.”

\VS{24}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ, fẽ kí ãwãꞌdĩfô ãzíla ịcụ́ kí Ãdróŋá ꞌi ị́jọ́ ru idélépi áma ụrụꞌbá gá ꞌdĩ sĩ.




\par }\Chap{2}{\SH Ụ̃pị́gọ́ŋá Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ gá rĩ ãꞌị̃ kí Páwụ̃lọ̃ rá
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ílí mụdrị́ drị̃ sụ ꞌbã vúlé gá ãmụ Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ gâlé ị̃dị́ Bãrãnábã be, ãꞌdụ Tị́tọ̃ ꞌi ãma abe ĩndĩ.

\VS{2}Ámụ Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ gâlé ãꞌdusĩku Ãdróŋá iꞌda mání ị́jọ́ mání mụlé idélé rĩ nĩ. Mání adru gá ꞌdãá má icé ị́jọ́ mgbã mání ũlũlé ꞌbá Yãhụ́dị̃ rú ku rĩ ꞌbaní rĩ ãmbogo kãnị́sã ꞌbã drị̃lẹ́ ru Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ gá rĩ ꞌbaní bụ́lụ́ gá áꞌdụ̂sĩ. Álẽ ꞌbã nị̃ kí ị́jọ́ mání ũlũlé rĩ awa ru ĩꞌbadrị̂ abe ku ãzị́ mání ngalé rĩ la mụ adrulé ífí kóru ku.

\VS{3}Tị́tọ̃ ãmaní mụjó ĩꞌdi trũ rĩ ꞌbá ãmbogo drị̃lẹ́ ru Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ gá rĩ ãꞌị̃ kí ĩꞌdi ꞌbá ãꞌị̃táŋá agá rĩ rú rá, ũŋmĩ kí ĩꞌdi ru ĩtãrãlé ku, táni ĩꞌdi ꞌbã adrujó ꞌbá Yãhụ́dị̃ rú ku la tí.

\VS{4}Ị́jọ́ ꞌdĩ idé ru íni la ãꞌdusĩku ꞌbá ãzí afí kí ꞌbá Kúrísĩtõ ãꞌị̃lépi rá rĩ kí agá ꞌdĩ, ãzíla ꞌbã kí ru kí ꞌbá ãꞌị̃táŋá agá rĩ kî rú. Wó ị́jọ́ mgbã sĩ lẽ kí drị̃lẹ́mgbọ ãma trũ adrujó Kúrísĩtõ Yẹ́sụ̃ agá ꞌdĩ andilé rá sĩ ãma ujajó ãtíꞌbó ru ãzị́táŋá ꞌbá Yãhụ́dị̃ rú rĩ ꞌbadrị̂ kí pálé gá.

\VS{5}Wó ãma ãꞌị̃ ꞌbá ꞌdĩ kí ꞌbã ị́jọ́ ãluŋá la ku, ãꞌdusĩku ãlẽ ị́jọ́ mgbã rĩ ꞌbã tu pá ĩmi agá nĩ.


\par }{\PP \VS{6}ꞌBá kãnị́sã ꞌbã drị̃lẹ́ ru ꞌdãá ꞌdĩ ũꞌbã kí ị́jọ́ ãzí ndú la ị́jọ́ mání ũlũlé rĩ ꞌbã drị̃ gá ku. Gẹ̃rị̃ ꞌbání kí ị̃nzị̃jó ãmbõgõ ĩꞌbadrị̂ sĩ rĩ uja mání ị́jọ́ ãzí ãluŋá la ku, ãꞌdusĩku Ãdróŋá uya ꞌbá ãmbõgõ sĩ ku.

\VS{7}ꞌBá ꞌdĩ ndre kí Ãdróŋá fẽ ãzị́ ị́jọ́ mgbã ũlũjó ꞌbá Yãhụ́dị̃ rú ku rĩ ꞌbanî rĩ mádrị́ rĩ gá rá, cécé ĩꞌdi ꞌbã Pétẽrõ fẽjó ị́jọ́ ũlũjó ꞌbá Yãhụ́dị̃ rú rĩ ꞌbanî rĩ áni.

\VS{8}Ãdróŋá Pétẽrõ ayúlépi ụ̃pị́gọ́ŋá ru ꞌbã ũlũ ị́jọ́ ꞌbá Yãhụ́dị̃ rú rĩ ꞌbanî rĩ ayú vâ ma ụ̃pị́gọ́ŋá ru ị́jọ́ ũlũlé ꞌbá Yãhụ́dị̃ rú ku rĩ ꞌbaní nĩ.


\par }{\PP \VS{9}ꞌBá kãnị́sã ꞌbã drị̃lẹ́ ru Yãkóꞌbõ ꞌi, Pétẽrõ ꞌi ãzíla Yõhánã ꞌi kãnị́sã ꞌbã ị̃dịŋa ru rulé rũrũ ꞌdĩ kí mụ nị̃lé la Ãdróŋá fẽ mání lẽtáŋá uyaŋâ kóru ãzị́ ꞌdĩ ngajó nĩ, ãzị dó ãma ĩꞌba abe drị́ sĩ Bãrãnábã trũ icéjó la ãma ĩꞌba abe pírí ãzị́ ãlu rĩ nga. Imbá kí dó ãma ásị́ ị́jọ́ ũlũlé ꞌbá Yãhụ́dị̃ rú ku rĩ ꞌbaní ãzíla ace kí dó ru ị́jọ́ ũlũlé ꞌbá Yãhụ́dị̃ rú rĩ ꞌbanî.

\VS{10}Ãzị́ ĩꞌbã kí aꞌbelé ãmaní rĩ aꞌị́ kí ãma ꞌbá lẽmẽrí Yãhụ́dị̃ rú Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ gá rĩ kí ị́jọ́ ũrãjó sĩ kí ãzã kojó ĩndĩ. Ma mụ ị́jọ́ ꞌdĩ arelé ꞌbo, ãyĩkõ fụ ma ãꞌdusĩku ꞌdĩ bãsĩ ị́jọ́ ãzí jõ mání lẽlé ngalé rá la.


\par }{\SH Páwụ̃lọ̃ ꞌbã Pétẽrõ itújó Ãnị̃tị́yọ́kị̃ gá rĩ
\par }
{\PP \VS{11}Ụ́ꞌdụ́ ãzí ãlu Pétẽrõ la mụ amụ́lé Ãnị̃tị́yọ́kị̃ gá ꞌdõlé ꞌbo, ájọ ị́jọ́ drị̃ la gá tọndọlọ ũꞌbí kí drị̃ gâ sĩ ị́jọ́ ĩꞌdi ꞌbã idélé rĩ ũnzí.

\VS{12}Ĩndre drĩ, ꞌbá ãzí Yãhụ́dị̃ rú la ꞌbã kí drĩ angájó Yãkóꞌbõ rụ̂lé ku rĩ sĩ, Pétẽrõ ri uꞌálé ãzíla íná nalé ꞌbá ãꞌị̃táŋá agá ꞌbá Yãhụ́dị̃ rú ku rĩ kí abe ãlu. Wó ꞌbá ꞌdĩ kí mụ acálé ꞌbo, aꞌbe uꞌáŋá ãzíla íná naŋá ꞌbá ãꞌị̃táŋá agá ꞌbá Yãhụ́dị̃ rú ku rĩ abe rĩ rá, ãꞌdusĩku idé ụ̃rị̃ sĩ ꞌbá ĩtãrãŋá lẽlépi ꞌdĩ kí ị́jọ́ sĩ.

\VS{13}ꞌBá ãꞌị̃táŋá agá ꞌbá Yãhụ́dị̃ rú Ãnị̃tị́yọ́kị̃ gá ꞌdãá rĩ ꞌde kí Pétẽrõ vú gâ sĩ, sĩ uꞌáŋá ãzíla íná naŋá ꞌbá ãꞌị̃táŋá agá Yãhụ́dị̃ rú ku rĩ abe rĩ aꞌbejó cã rĩ gá ĩndĩ ụ̃rị̃ sĩ. Bãrãnábã idé vâ ꞌdĩ ꞌbã áni ĩndĩ.


\par }{\PP \VS{14}Wó ma mụ ndrelé la ꞌbá ꞌdĩ idé kí ị́jọ́ mgbã Yẹ́sụ̃ Kúrísĩtõ drị́ gá rĩ kí ku, ájọ ị́jọ́ Pétẽrõ drị̃ gá tọndọlọ ũꞌbí kí drị̃ gâ sĩ, “Míní táni adru agá Yãhụ́dị̃ rú, mi dó úꞌdîꞌda uꞌá ꞌbá Yãhụ́dị̃ rú ku rĩ kí áni. Mi dó ꞌbá Yãhụ́dị̃ rú ku rĩ kí ũŋmĩ ãzị́táŋá ꞌbá Yãhụ́dị̃ rú rĩ ꞌbadrị̂ kí vú ũbĩlé uꞌájó Yãhụ́dị̃ kí áni íngoní ru?

\VS{15}Ị́jọ́ ꞌdĩ ãndá útị ãma mí be Yãhụ́dị̃ rú, ímbá vâ ãma ãzị́táŋá Yãhụ́dị̃ drị̂ kí vú ũbĩjó adru ꞌbá ãzị́táŋá lê kí nị̃lépi ku ãma kí umvelé ꞌbá Yãhụ́dị̃ rú ku ꞌbá ũnzí ꞌdĩ kí áni ku.

\VS{16}Wó ãnị̃ rá Ãdróŋá la ãma lã ꞌbá ãlá ru la adru ãzị́táŋá idéjó rĩ sĩ ku, wó ãmaní Yẹ́sụ̃ Kúrísĩtõ ãꞌị̃jó ꞌBá ãma Palépi rĩ rú rĩ sĩ. Ị́jọ́ ꞌdĩ bãsĩ fẽlépi la ãma ꞌbá Yãhụ́dị̃ rú ꞌdĩ kí sĩ ĩꞌdi ãꞌị̃jó ꞌdĩ, Ãdróŋá la dó sĩ ãma ꞌbã ãlá ru ãꞌị̃táŋá Yẹ́sụ̃ ãꞌị̃jó rĩ sĩ, adru ãzị́táŋá Yãhụ́dị̃ ꞌbã rĩ kí vú ũbĩjó rĩ sĩ ku. Ị́jọ́ mgbã sĩ, Ãdróŋá icó ꞌbá ãzí lãlé ãlá ru ãzị́táŋá Yãhụ́dị̃ ꞌbã rĩ kí tãmbaŋá sĩ ku.


\par }{\PP \VS{17}“Ãdróŋá ꞌbã ãma ãlá ru la ãmaní ásị́ ꞌbãjó Kúrísĩtõ drị̃ gá rĩ sĩ, ꞌbá ãzí Yãhụ́dị̃ rú rĩ ꞌbã kí ãma ꞌbá ũnzí ru ãmaní ãzị́táŋá ꞌbá Yãhụ́dị̃ rú rĩ ꞌbadrị̂ ꞌbãjó bụ́lụ́ gá rĩ sĩ. Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ, Kúrísĩtõ fẽ ãma adrulé ị́jọ́ ũnzí trũ nĩ yã? Adru ꞌdĩ ꞌbã áni ku!

\VS{18}Ádrĩ gõ vúlé mụlé ị́jọ́ ándrá ãzị́táŋá Yãhụ́dị̃ ãni mání aꞌbelé rá rĩ kí iꞌdó ngalé úꞌdí ru, ma dó ũnzĩkãnã idé ị̃dị́.

\VS{19}Mání amájó la má icó mũkẽ Ãdróŋá drị̂ ịsụ́lé mání ãzị́táŋá kí vú ũbĩjó rĩ sĩ ku rĩ sĩ, ãzị́táŋá ꞌbã ũkpõ dó áma drị̃ gá yụ. Kúrísĩtõ dó mụ áma trũlé rá, ma dó uꞌá ídri rú Ãdróŋá nî.

\VS{20}Ídri mádrị́ ándrá drị̃drị̃ rĩ îpa ĩꞌdi
mũsãláꞌbã sị́ gá Kúrísĩtõ be. Má uꞌá dó sĩ ándrá ụrụꞌbá drị̂ áni ku, wó Kúrísĩtõ la uꞌá áma agá nĩ. Ídri mání uꞌájó rĩ dó ãꞌị̃táŋá sĩ
Ãdróŋá Ngọ́pị agá, ĩꞌdiní ándrá áma lẽjó ãzíla sĩ ru ídri fẽjó mání rĩ sĩ.

\VS{21}Má uja áma ũngúkú Ãdróŋá lẽtáŋá uyaŋâ kóru rĩ drị́ rĩ sĩ ku, ãꞌdusĩku Ãdróŋá la ãma lã ꞌbá ãlá ru la lẽtáŋá uyaŋâ kóru ĩꞌdi drị́ rĩ sĩ, adru ãzị́táŋá ꞌbá Yãhụ́dị̃ rú rĩ ꞌbadrị̂ kí vú ũbĩŋá sĩ la ku. Údrĩ tá ꞌbá lã ãzị́táŋá vú ũbĩjó rĩ sĩ la, drãŋá Kúrísĩtõ drị́ gá rĩ la tá adru ífí kóru.”




\par }\Chap{3}{\SH Ála ꞌbá lã ꞌbá mgbã rú ãꞌị̃táŋá sĩ
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ĩmi ꞌbá Gãlãtị́yã gá azalépi azâ ꞌdĩ! Má iꞌda ándrá ĩminí ị́jọ́ Yẹ́sụ̃ Kúrísĩtõ ꞌbã drãjó mũsãláꞌbã sị́ gá rĩ mgbọ rú ũꞌbí kí agá pịrị-pịrị rá. Ãꞌdi iza ĩmi drị̃ cécé úndrị ꞌbã rĩ ĩmi ndrị̃-ndrị̃ rĩ áni nĩ?

\VS{2}Álẽ ị́jọ́ ãlu ꞌdĩ nị̃lé angájó ĩmidrị́. Ĩmi ịsụ́ ándrá Úríndí Ãlá Ãdróŋá drị́ gá rĩ ĩminí ãzị́táŋá kí vú ũbĩjó rĩ sĩ yã jõku ĩminí ị́jọ́ Yẹ́sụ̃ drị́ gá rĩ ãꞌị̃jó ãzíla arejó rĩ sĩ?

\VS{3}Ĩmi aza-azâ yã? Ĩmi iꞌdó ándrá ị́jọ́ Úríndí Ãlá rĩ drị̂ kí vú ũbĩlé rá, wó ĩlẽ dó delé la ũkpõ ụrụꞌbá drị̂ sĩ ꞌbá ꞌbá yã?

\VS{4}Ĩminí Yẹ́sụ̃ ãꞌị̃jó ꞌbo rĩ ꞌbã vúlé gá, ĩmi ịsụ́ cãndí ambamba. Ĩmi dó ĩmi ĩcãndĩ úyé yã?

\VS{5}Ãdróŋá ꞌbã ándrá Úríndí Ãlá rĩ fẽjó ãzíla tálí kí idéjó ĩmi drĩdríŋĩ gá rĩ sĩ, idé ándrá kí ĩminí ãzị́táŋá ꞌbá Yãhụ́dị̃ rú rĩ ꞌbadrị̂ kí vú ũbĩjó rĩ sĩ yã? Yụ! Idé ị́jọ́ ꞌdĩ íni la ĩminí ị́jọ́ mgbã Yẹ́sụ̃ drị́ gá rĩ ãꞌị̃jó rĩ sĩ.

\VS{6}Cécé ị́jọ́ sĩlé rĩ ꞌbã jọlé rĩ áni, “Ịbụrahị́mụ̃ ãꞌị̃ Ãdróŋá ꞌi rá, lã dó sĩ ĩꞌdi ꞌbá mgbã rú.”
\XREF{✡}{{\XO 3:6 }{\XO{3:6
}}{\XT{Íꞌdóŋá 15:6}}}


\par }{\PP \VS{7}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ, lẽ ĩnị̃ rá ꞌbá ásị́ ꞌbãlépi Ịbụrahị́mụ̃ áni Ãdróŋá drị̃ gá rĩ, kí acá ãꞌị̃táŋá sĩ Ịbụrahị́mụ̃ ꞌbã anzị rú.

\VS{8}Ị́jọ́ sĩlé bụ́kụ̃ Ãdróŋá drị̂ agá ídu rĩ jọ, Ãdróŋá la ꞌbá ãngũ drị̃ gá ꞌbá Yãhụ́dị̃ rú ku ꞌdĩ kí lã ꞌbá ãlá ru la ãꞌị̃táŋá sĩ. Ị́jọ́ ꞌdĩ nị̃ ru ụ́ꞌdụ́ ándrá Ãdróŋá ꞌbã ị́jọ́ mgbã rĩ kí lũjó Ịbụrahị́mụ̃ nî rĩ sĩ: “Ma rú sụ̃sụ́ wi ꞌbá pírí ụ̃nọ́kụ́ drị̃ gá ꞌdĩ ꞌbaní mí rụ̂ sĩ.”
\XREF{✡}{{\XO 3:8 }{\XO{3:8
}}{\XT{Íꞌdóŋá 12:3; 18:18; 22:18}}}

\VS{9}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ, ꞌbá pírí ásị́ ꞌbãlépi Kúrísĩtõ drị̃ gá rĩ ꞌbaní Ãdróŋá la sụ̃sụ́ wi cécé ĩꞌdi ꞌbã ándrá wilé Ịbụrahị́mụ̃ ní ãꞌị̃táŋá ĩꞌdidrị̂ sĩ rĩ áni.


\par }{\PP \VS{10}ꞌBá ásị́ ꞌbãlépi Ãdróŋá la kí lã ꞌbá múké ru ãzị́táŋá ꞌbá Yãhụ́dị̃ rú rĩ ꞌbadrị̂ kí vú ũbĩŋá sĩ rĩ, úwã ĩꞌdi rá. Ị́jọ́ sĩlé bụ́kụ̃ Ãdróŋá drị̂ agá rĩ jọ, “ꞌBá ãzị́táŋá ꞌdĩ kí vú ũbĩlépi ãzíla ị́jọ́ ala gá rĩ kí idélépi pírí ku rĩ, úwã ĩꞌdi rá.”
\XREF{✡}{{\XO 3:10 }{\XO{3:10
}}{\XT{Ãzị́táŋá Amviŋá 27:26}}}

\VS{11}Ãndá-ãndá ru, Ãdróŋá ãꞌị̃ ꞌbá ãzí ãluŋá la ꞌbãlé ꞌbá ãlá ru ĩꞌdi drị̃lẹ́ gá ĩꞌdiní ãzị́táŋá vú ũbĩjó rĩ sĩ ku, ájọ ị́jọ́ ꞌdĩ íni la ãꞌdusĩku ị́jọ́ sĩlé bụ́kụ̃ Ãdróŋá drị̂ agá rĩ jọ, “ꞌBá ãlá rĩ la uꞌá ídri rú ãꞌị̃táŋá sĩ.”
\XREF{✡}{{\XO 3:11 }{\XO{3:11
}}{\XT{Hãbãkụ́kị̃ 2:4}}}

\VS{12}Wó ꞌbá uꞌálépi ãzị́táŋá ꞌbá Yãhụ́dị̃ rú rĩ ꞌbadrị̂ kí sĩ rĩ ãꞌị̃táŋá ĩꞌdiní ãzí kóru, ꞌbã ásị́ ãzã koma Ãdróŋá drị́ rĩ drị̃ gá ku. Kẹ̃jị́ la gá ĩꞌdi ásị́ ꞌbã ị́jọ́ pírí ãzị́táŋá ꞌbã lẽlé rĩ ngalé. Ị́jọ́ sĩlé rĩ ꞌbã jọlé rĩ áni, “Ídrĩ lẽ adrulé ídri míní ãzị́táŋá kí vú ũbĩjó rĩ sĩ, lẽ mí ũbĩ ị́jọ́ ala gá rĩ kí vú idélé pírí.”
\XREF{✡}{{\XO 3:12 }{\XO{3:12
}}{\XT{Lẹ́vị̃ 18:5}}}


\par }{\PP \VS{13}Kúrísĩtõ unze ãma áwãtáŋá ãzị́táŋá drị̂ pálé gá ĩꞌdiní ãꞌị̃jó áwãtáŋá ãmadrị̂ ꞌdụjó ĩꞌdi ꞌbã ụrụꞌbá gá sĩ drãjó ãma kẹ̃jị́ gá rĩ sĩ, ãꞌdusĩku ị́jọ́ sĩlé bụ́kụ̃ Ãdróŋá drị̂ agá rĩ jọ, “ꞌBá ipalé drãlépi mũsãláꞌbã ife sị́ gá rĩ ĩꞌdi ꞌbá wãlé rá la.”
\XREF{✡}{{\XO 3:13 }{\XO{3:13
}}{\XT{Ãzị́táŋá Amviŋá 21:23}}}

\VS{14}Unzeŋá Kúrísĩtõ Yẹ́sụ̃ ꞌbã ãma unzejó rĩ sĩ, Ãdróŋá wi sụ̃sụ́ ꞌbá pírí ꞌbá Yãhụ́dị̃ rú ku ụ̃nọ́kụ́ drị̃ gá rĩ ꞌbaní cécé ándrá ĩꞌdi ꞌbã azịlé Ịbụrahị́mụ̃ nî rĩ áni. Ãma ꞌbá Yẹ́sụ̃ ãꞌị̃lépi rá ꞌdĩ ãma ịsụ́ Úríndí Ãlá Ãdróŋá drị́ ĩꞌdi ꞌbã azịlé rĩ ãꞌị̃táŋá sĩ.


\par }{\SH Ãzị́táŋá kí ị́jọ́ azịlé rĩ be
\par }
{\PP \VS{15}Má ádrị́pịka ãzíla má ámvọ́pịka, álẽ drĩ ĩminí ícétáŋá ị́jọ́ ãma kí idélé ụ́ꞌdụ́ pírí la iꞌdalé ꞌdĩ. ꞌBá drĩ ị́jọ́ ãsị̃jó rĩ azị ꞌbo, ꞌbá ãzí uja ị́jọ́ ĩꞌdi ꞌbã azịlé ꞌbo ꞌdã ị̃dị́ ku.

\VS{16}Ãdróŋá azị ị́jọ́ ĩꞌdidrị̂ kí Ịbụrahị́mụ̃ ní drị̃lẹ́ ĩꞌdidrị̂ be. Ị́jọ́ Ãdróŋá drị́ sĩlé bụ́kụ̃ agá rĩ adru jọ “drị̃lẹ́ Ịbụrahị́mụ̃ drị̂ kí,”
\XREF{✡}{{\XO 3:16 }{\XO{3:16
}}{\XT{Íꞌdóŋá 12:7; Íꞌdóŋá 13:15; Íꞌdóŋá 24:7}}} ífí la ꞌbá ũꞌbí kî la ku, wó rá la jọ, “drị̃lẹ́ Ịbụrahị́mụ̃ drị̂ nî,” ífí la lú ꞌbá ãlu, drị̃lẹ́ ꞌdĩ bãsĩ Kúrísĩtõ ꞌi.

\VS{17}Ị́jọ́ mání jọlé rĩ ꞌbã ífí, ãzị́táŋá icó azịŋá Ãdróŋá drị́ gá ĩꞌdi ꞌbã azịlé Ịbụrahị́mụ̃ ní ílí 430 ꞌdĩ sĩ fẽ drĩ ãzị́táŋá Mụ́sã drị́ ku rĩ ujalé ku.

\VS{18}Ãdróŋá la sụ̃sụ́ wi ĩminí adru ĩminí ãzị́táŋá vú ũbĩjó rĩ sĩ ku, wó ĩꞌdi fẽ la rá la ĩꞌdiní ị́jọ́ la azịjó ꞌi fẽ la rá rĩ sĩ. Ãdróŋá la ị́jọ́ idé ãma abe cécé ĩꞌdi ꞌbã ándrá idélé Ịbụrahị́mụ̃ be rĩ áni: ĩꞌdi ꞌbã ị́jọ́ sụ̃sụ́ wijó ꞌdĩ azịjó Ịbụrahị́mụ̃ ní ꞌbo rĩ sĩ, wi dó ĩꞌdiní sụ̃sụ́ ꞌdĩ lẽtáŋá uyaŋâ kóru rĩ sĩ.


\par }{\PP \VS{19}Ásị́sị́ŋá ándrá Ãdróŋá ꞌbã ãzị́táŋá fẽjó Mụ́sã drị́ gá rĩ ãꞌdu? Ásị́sị́ŋá ándrá ãzị́táŋá fẽjó rĩ ĩꞌdi ꞌbá ꞌdĩ kí tãmbajó ádrízã ĩꞌbaní ị́jọ́ ũnzí idéjó siri rĩ sĩ. Úfẽ ĩꞌdi uꞌálé ụ́ꞌdụ́ were kpere drị̃lẹ́ Ịbụrahị́mụ̃ drị́ azịjó ĩꞌdiní rĩ ꞌbã amụ́ agá. Ãdróŋá iyó mãlãyíkã kí ãzị́táŋá ꞌdĩ kí ajílé Mụ́sã rụ́ ꞌdõlé, Mụ́sã acá dó léꞌdi rú ꞌbá
Ịsịrayị́lị̃ rú rĩ kí drĩdríŋĩ gá Ãdróŋâ be.

\VS{20}ꞌBá léꞌdi rú rĩ la adru cí la ꞌbá ị̃rị̃ drĩ kí lẽ tị icílé rĩ gá, wó Ãdróŋá tu ándrá pá ĩꞌdi sĩ áꞌdụ̂sĩ sáwã ĩꞌdi ꞌbã ị́jọ́ azịjó Ịbụrahị́mụ̃ ní rĩ sĩ.


\par }{\PP \VS{21}Ãzị́táŋá Ãdróŋá ꞌbã ándrá fẽlé Mụ́sã drị́ rĩ uja kí dó vâ ị́jọ́ ándrá ĩꞌdi ꞌbã azịlé rĩ kí rá yã? Yụ, adru ꞌdĩ ꞌbã áni ku! Ãzị́táŋá drĩ ándrá ídri ukólépi ku rĩ fẽ nĩ la, Ãdróŋá icó ándrá ꞌbá kí ꞌbãlé ãlá ru la ĩꞌbã kí ãzị́táŋá kí vú ũbĩjó rĩ sĩ.

\VS{22}Ị́jọ́ sĩlé bụ́kụ̃ Ãdróŋá drị̂ agá rĩ jọ ãmaní, ị́jọ́ ũnzí rụ ꞌbá pírí, ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ ị́jọ́ azịlé ídri ukólépi ku rĩ drị̂ ĩꞌdi ꞌbãngá lú Yẹ́sụ̃ sĩ ídrĩ ãꞌị̃táŋá mídrị́ gá rĩ ꞌbã Yẹ́sụ̃ Kúrísĩtõ drị̃ gá rĩ gá.


\par }{\SH Ãma anzị Ãdróŋá ãni ãꞌị̃táŋá sĩ
\par }
{\PP \VS{23}Ãma ꞌbá Yãhụ́dị̃ rú ꞌdĩ ãzị́táŋá Mụ́sã drị̂ umbé ándrá ãma mãbụ́sụ̃ gá kpere sáwã ãmaní ãmã ãꞌị̃táŋá ꞌbãjó Kúrísĩtõ amụ́lépi rĩ agá rĩ sĩ.


\par }{\PP \VS{24}Ãzị́táŋá ri ãma tãmbalé kpere Kúrísĩtõ ꞌbã amụ́ agá. Ị́jọ́ ꞌdĩ dó mụ ru idélé ꞌbo, Ãdróŋá icó dó úꞌdîꞌda ãma lãlé ꞌbá ãlá ru rá ãmaní ásị́ ꞌbãjó Yẹ́sụ̃ Kúrísĩtõ drị̃ gá rĩ sĩ.

\VS{25}Ãmaní dó ãma ásị́ ꞌbãjó Yẹ́sụ̃ drị̃ gá rĩ sĩ, ãma adru dó ãzị́táŋá Mụ́sã drị́ rĩ pálé gá ku.


\par }{\PP \VS{26}Ĩmi dó pírí anzị Ãdróŋá ãni ĩminí ĩmi ãꞌị̃táŋá ꞌbãjó Kúrísĩtõ Yẹ́sụ̃ drị̃ gá rĩ sĩ.

\VS{27}Ĩmi pírí ꞌbá
bãbụ̃tị́zị̃ bĩlépi sĩ ru icíjó Kúrísĩtõ be ãlu ꞌdĩ, ĩsụ̃ dó ídri úꞌdí Kúrísĩtõ drị́ rĩ cécé bõngó úꞌdí sụ̃lé rĩ áni.

\VS{28}Ãꞌị̃táŋá Yẹ́sụ̃ agá rĩ sĩ, ị́jọ́ ãzí ĩmi awalépi ndú-ndú táni ĩmi ꞌbá Yãhụ́dị̃ rú la jõku ꞌbá Yãhụ́dị̃ rú ku la, ꞌbá ãtíꞌbó ru jõku ꞌbá ãtíꞌbó ru ku la, ágọ́bị́ jõku ũkú la yụ, ãꞌdusĩku ĩmi pírí ãlu Kúrísĩtõ Yẹ́sụ̃ agá.

\VS{29}Ĩmi dó pírí adrujó ꞌbá Kúrísĩtõ ãni la rĩ sĩ, ĩmi acá dó pírí Ịbụrahị́mụ̃ ꞌbã drị̃lẹ́ ãzíla ĩmi dó ị́jọ́ Ãdróŋá ꞌbã azịlé Ịbụrahị́mụ̃ nî rĩ kí ịsụ́ pírí ĩndĩ.


\par }{\BB \par }


\Chap{4}{\PP \VerseOne{1}Má iꞌda drị̃ ĩminí ị́jọ́ ícétáŋá ꞌdĩ sĩ, ngọ́tị́ŋá zolépi ku rĩ ĩꞌdi drị̃ cécé ãtíꞌbô áni. Drĩ táni adru ãko átẹ́pị̃ ꞌbã aꞌbelé ĩꞌdiní rĩ ꞌbã ꞌdị́pị rú tí,

\VS{2}ꞌbá ãzí la drĩ ĩꞌdi tãmba ãko átẹ́pị̃ ꞌbã aꞌbelé ĩꞌdiní rĩ kí abe pírí nĩ kpere sáwã átẹ́pị̃ ꞌbã ꞌbãlé rĩ ꞌbã acá agá.

\VS{3}Ị́jọ́ ꞌdĩ bãsĩ ru idélépi ãma abe ꞌbo rĩ ꞌi. Yẹ́sụ̃ ꞌbã drĩ amụ́jó ku rĩ sĩ, ãma kí ándrá ãtíꞌbó ru ãzị́táŋá ãzíla lãꞌbĩ ụ̃nọ́kụ́ drị́ gá rĩ kí pálé gá cécé ãzị́táŋá ꞌbãlé anzị ꞌbã ũbĩ kí kí vú rĩ kí áni.


\par }{\PP \VS{4}Ụ́ꞌdụ́ ꞌbãlé rĩ la mụ acálé ꞌbo, Ãdróŋá ãpẽ Ngọ́pị̃ tị, ãndrẽ tĩ ĩꞌdi ꞌbá ru. Ũbĩ vâ ãzị́táŋá Ãdróŋá ꞌbã ãfẽlé Mụ́sã drị́ rĩ kí vú rá,

\VS{5}sĩ ãma unzejó ãzị́táŋá agá rá, ãmaní sĩ acájó Ãdróŋá ꞌbã anzị rú.


\par }{\PP \VS{6}Ãmaní dó adrujó Ãdróŋá ꞌbã anzị rĩ sĩ, Ãdróŋá ãpẽ dó Úríndí Ãlá rĩ tị uꞌájó ãma ásị́ gá. Úríndí Ãlá ꞌdĩ fẽ dó ãmaní Ãdróŋá umvelé, “Bãbá, ãma Átẹ́pị!”

\VS{7}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ, ãma adru dó ãtíꞌbó ru ku, wó rá la anzị Ãdróŋá ãni. Ãma dó adrujó anzị Ãdróŋá ãni rĩ sĩ, ãma dó ãko ĩꞌdi ꞌbã azịlé fẽlé ãmaní rĩ kí ịsụ́ rá.


\par }{\SH Páwụ̃lọ̃ ꞌbã ásị́ ꞌbá Gãlãtị́yã gá rĩ kí drị̃ gá
\par }
{\PP \VS{8}Ĩmi ándrá drĩ Ãdróŋá nị̃jó ku rĩ sĩ, ĩri ándrá ãtíꞌbó ru ãdroŋa ãzí ꞌdáyụ la kí ị̃nzị̃lé.

\VS{9}Wó úꞌdîꞌda ĩnị̃ dó Ãdróŋâ ꞌbo, jõku Ãdróŋá nị̃ dó vâ ĩmi cé ĩmi icó dó ĩmi ujalé vúlê lé ãtíꞌbó ru ãzị́ ngalé ãdroŋa ꞌdáyụ ãzíla ũkpõ kóru ꞌdĩ ꞌbadrị́ íngoní ru?

\VS{10}Má are ĩmi ãzị́táŋá ꞌbá Yãhụ́dị̃ rú rĩ ꞌbã ãni ụ́ꞌdụ́, ĩmbá, áyi ãzíla ílí ĩꞌbadrị́ ĩꞌbã kí pẽlé pẽ-pẽ rĩ kí ị̃nzị̃.

\VS{11}Má uꞌá ụ̃rị̃ sĩ ĩmi sĩ, má iza dó áma ũkpó ãzị́ ngajó ĩminí úyé.


\par }{\PP \VS{12}Má ádrị́pịka ãzíla má ámvọ́pịka Kúrísĩtõ agá ꞌdĩ, má aꞌị́ ĩmi ĩminí ĩmi trũjó ãzị́táŋá pálé gá rá adrujó mâ áni, ãꞌdusĩku má ãtrũ vâ ma ãzị́táŋá pálé gá rá adrujó ĩmi áni. Ĩmi iza drĩ ị́jọ́ ãzí má rụ́ ku.

\VS{13}Ĩnị̃ má ũlũ ĩminí ị́jọ́ mgbã rĩ pâlé drị̃drị̃ rĩ sĩ, sáwã mání amụ́jó ĩmi rụ́ ꞌdõlé ãyánĩ sĩ rĩ sĩ.

\VS{14}Gbíyã mání adrujó ãyánĩ rú ꞌdã sĩ, ĩmi icó ájẹ́ ãngũ ndrelé áma drị̃ gâ sĩ rá, wó kẹ̃jị́ la gá ĩmi aꞌị́ ma mãlãyíkã Ãdróŋá drị̂ aꞌị́lé rĩ áni vâ cécé ĩminí tá Kúrísĩtõ Yẹ́sụ̃ aꞌị́lé rĩ áni.

\VS{15}Ãyĩkõ ándrá ĩmi fụlépi rĩ dó úꞌdîꞌda rĩ gá íngõlé yã? Ánị̃ ándrá ĩlẽ ma íngõpí yã rĩ gá rá, drĩ ájẹ́ adru ĩmi ĩmi mịfị́ kí unze fẽlé mánî, ĩmi ájẹ́ kí fẽ rá.

\VS{16}Má uꞌá dó cãndí sĩ, má acá dó ĩminí mẹ́rọ́ꞌbá ru ị́jọ́ mgbã Yẹ́sụ̃ drị́ mání ũlũlé ĩminí rĩ sĩ yã?


\par }{\PP \VS{17}ꞌBá ándrá afílépi ꞌbá Yẹ́sụ̃ ãꞌị̃lépi rá rĩ kí agá ímbátáŋá ĩnzõ rú rĩ kí imbálépi, lẽlépi la ĩmi ũbĩ ãzị́táŋá ꞌbá Yãhụ́dị̃ rú rĩ ꞌbadrị̂ kí vú rĩ, lẽ kí ĩmi drị̃ ujalé sĩ ĩmi sejó ĩꞌba rụ̂lé ru, wó ị́jọ́ ꞌdĩ adru ĩminí múké ku. Lẽ kí lú ĩmi atrịlé má rụ́ ꞌdõlé cí, ĩmi dó sĩ kí tị are áyụ.

\VS{18}Ĩꞌdi múké ĩminí ĩmi ásị́ ꞌbãjó ị́jọ́ mgbã rĩ vú ũbĩjó áyụ, ádrĩ táni adru ĩmi abe ꞌdâ yụ rĩ gá.

\VS{19}Mâ anzị̂, ma ãzá ta ĩmi sĩ kpere ĩminí pá tu agá ũkpó ru ãꞌị̃táŋá sĩ Kúrísĩtõ agá.

\VS{20}Má ũrã áma ásị́ gâlé álẽ tá tí adrulé ĩmi abe ma sĩ ĩminí ị́jọ́ ꞌdĩ kí jọ jã ụ́ꞌdụ́kọ́ múké sĩ, ãꞌdusĩku ị́jọ́ ĩmidrị̂ iza kí áma drị̃ rá.


\par }{\SH Ị́jọ́ Hãgárĩ ꞌbadrị́ Sárã be rĩ
\par }
{\PP \VS{21}Ĩmi are drĩ ma ꞌi, ĩmi ꞌbá lẽlépi uꞌálépi ãzị́táŋá Mụ́sã drị̂ pálé gá ꞌdĩ: ĩnị̃ ãndá-ãndá ru ị́jọ́ ãzị́táŋá Mụ́sã ꞌbã sĩlé rĩ ꞌbã jọlé rĩ rá yã?

\VS{22}Ị́jọ́ sĩlé bụ́kụ̃ Ãdróŋá drị̂ agá rĩ jọ Ịbụrahị́mụ̃ ándrá anzị trũ ị̃rị̃. Ãlu rĩ ĩzóŋá ãtíꞌbó ru rĩ ꞌbã tịlé rĩ ꞌi, ãzí rĩ dó ũkú mgbã lị́cọ́ ꞌdị́pị ꞌbã tịlé rĩ ꞌi.

\VS{23}Ngọ́tị́ŋá ĩzóŋá ãtíꞌbó ru rĩ ꞌbã tịlé rĩ útị ĩꞌdi ị́jọ́ ꞌbá ꞌbá rĩ sĩ. Wó ngọ́tị́ ũkú mgbã lị́cọ́ ꞌdị́pị rú rĩ ꞌbã tịlé rĩ útị ĩꞌdi ị́jọ́ Ãdróŋá ꞌbã azịlé Ịbụrahị́mụ̃ ní rĩ sĩ.

\VS{24}Ị́jọ́ ꞌdĩ ꞌbã ífí kí íni: ũkú ị̃rị̃ ꞌdĩ tu kí pá tị icíma ị̃rị̃ sĩ. Tị icíma ãlu rĩ iꞌdó ru ꞌbé Sĩnáyĩ drị̃ gá. Hãgárĩ tu pá tị icíma ꞌdĩ gá ícétáŋá ru, anzị tịlé ĩꞌdiní rĩ kí pírí ãtíꞌbó ru.

\VS{25}Hãgárĩ tu pá ícétáŋá ru ꞌbé Sĩnáyĩ Ãrábĩyã gá rĩ kẹ̃jị́ gá ãzíla vâ ícétáŋá ru táwụ̃nị̃ Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ drị́ ꞌbá Yãhụ́dị̃ rú rĩ ꞌbã kí sĩ adrujó ãtíꞌbó ru ãzị́táŋá pálé gá rĩ ꞌbã kẹ̃jị́ gá.

\VS{26}Wó ũkú mgbã lị́cọ́ ꞌdị́pị Sárã tu pá ícétáŋá ru táwụ̃nị̃ Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ úꞌdí ꞌbụ̃ gá rĩ kẹ̃jị́ gá. Ĩꞌdi ãma ꞌbá pírí Yẹ́sụ̃ Kúrísĩtõ ãꞌị̃lépi rá ꞌdĩ ꞌbã andre rú.

\VS{27}Ị́jọ́ sĩlé bụ́kụ̃ Ãdróŋá drị̂ agá rĩ jọ ị́jọ́ drị̃ la gá íni:

\par }{\Q “Mí uꞌá ãyĩkõ sĩ, mi ũkú úndó

\par }{\QB icólépi anzị tịlépi ku ꞌdĩ!

\par }{\Q Mí uzá ãzíla íci ãcící ãyĩkõ sĩ,

\par }{\QB mi ngọ́tị́ tĩŋá ãzá ĩtrĩkãjó ku rĩ sĩ.

\par }{\Q Ãꞌdusĩku mi ũkú ándrá ãjị́ nzelé rá rĩ, mi amụ́ anzị tịlé ũꞌbí ru,

\par }{\QB ĩꞌdi ũkú uꞌálépi ágó tị gá ũgũgõ rĩ ndẽ rá.”
\XREF{✡}{{\XO 4:27 }{\XO{4:27
}}{\XT{Ĩsáyã 54:1}}}


\par }{\PP \VS{28}Má ádrị́pịka ãzíla má ámvọ́pịka ãꞌị̃táŋá agá ꞌdĩ, ĩmi cécé Sárã ngọ́pị Ĩsákã áni, ãꞌdusĩku útị ĩmi úꞌdí ru úríndí sĩ ị́jọ́ Ãdróŋá ꞌbã azịlé Ịbụrahị́mụ̃ nî rĩ sĩ.

\VS{29}Wó ĩꞌdi ándrá adrujó ụ́ꞌdụ́ ꞌdã sĩ vâ ãndrũ rĩ áni: ꞌbá tịlé ꞌbá ꞌbá rĩ fẽ ũcõgõ ꞌbá tịlé Úríndí Ãdróŋá drị̂ sĩ rĩ nî.

\VS{30}Wó ị́jọ́ sĩlé bụ́kụ̃ Ãdróŋá drị̂ agá rĩ jọ ị́jọ́ drị̃ la gá íngoní? Jọ, “Ídro ĩzóŋá ãtíꞌbó ru rĩ kí ngọ́pị̃ be rá, ãꞌdusĩku ngọ́tị́ ĩzóŋá ãtíꞌbó ru rĩ drị̂ icó ãko átẹ́pị̃ ꞌbã aꞌbelé ngọ́tị́ tịlé ị́jọ́ Ãdróŋá ꞌbã azịlé azị-azị̂ ũkú mgbã lị́cọ́ ꞌdị́pị rú rĩ drị̂ kí ịsụ́lé ĩndĩ ku.”
\XREF{✡}{{\XO 4:30 }{\XO{4:30
}}{\XT{Íꞌdóŋá 21:10}}}

\VS{31}Má ádrị́pịka ãzíla má ámvọ́pịka ãꞌị̃táŋá agá ꞌdĩ, ãma adru kí anzị ĩzóŋá ãtíꞌbó ru ꞌdã drị̂ kí áni sĩ uꞌájó ãzị́táŋá pálé gá ku, wó ãma kí anzị ũkú lị́cọ́ ꞌdị́pị rú rĩ ãni uꞌálépi lẽtáŋá Ãdróŋá drị́ uyatáŋâ kóru rĩ áni.




\par }\Chap{5}{\SH Drị̃lẹ́mgbọ Yẹ́sụ̃ ꞌbã fẽlé rĩ
\par }
{\PP \VerseOne{1}Trũŋá sĩ rĩ gá, Kúrísĩtõ trũ ãma ꞌbo, ãma dó sĩ uꞌá drị̃lẹ́mgbọ agá. Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ, lẽ ãtu kí pá mgbemgbe ãꞌị̃táŋá agá ãzíla lẽ ãgõ kí mụlé ãma umbélé ĩbáká ãzị́táŋá drị̂ sĩ ãtíꞌbó ru ku.


\par }{\PP \VS{2}Ĩmi are drĩ ma ꞌi, ma Páwụ̃lọ̃ ꞌi, álẽ ĩminí jọlé la ĩdrĩ ĩmi fẽ ĩtãrãlé Ãdróŋá ní sĩ ĩmi ãꞌị̃jó, drã Yẹ́sụ̃ Kúrísĩtõ drị́ gá rĩ ꞌbã ụ̃rọ̃drị́ dó ĩminí yụ.

\VS{3}Má amvi ĩminí ị́jọ́ ꞌdĩ ị̃dị́, ꞌbá ãlu-ãlu ru fẽlépi îtãrã ꞌi rá rĩ ꞌbã mba ãzị́táŋá Yãhụ́dị̃ ꞌbã rĩ kí tã pírí.

\VS{4}Ĩmi ꞌbá lẽlépi la Ãdróŋá ꞌbã lã ĩmi ꞌbá mgbã rú ãzị́táŋá ꞌbá Yãhụ́dị̃ ꞌbadrị̂ kí vú ũbĩŋá sĩ rĩ, ĩmi anzé dó ĩmi kãkã Kúrísĩtõ drị̂ agá rá, wó ĩmi aꞌdé dó lẽtáŋá uyaŋâ kóru Ãdróŋá drị́ rĩ agâ sĩ ãmvé.

\VS{5}Wó ãmaní rĩ gá, Úríndí Ãlá Ãdróŋá drị́ rĩ lũ ãmaní tọndọlọ Ãdróŋá la ãma lã ꞌbá mgbã rú la ãmaní Yẹ́sụ̃ ãꞌị̃jó rĩ sĩ, ꞌdĩ ị́jọ́ ãmaní sĩ ásị́ tị̃jó rĩ ꞌi.

\VS{6}Ãma gápi ꞌbá Kúrísĩtõ Yẹ́sụ̃ ãꞌị̃lépi ꞌdĩ, údrĩ táni ãma ĩtãrã rá jõku îtãrã ãma ku, ꞌdĩ adru ãmaní ị́jọ́ ũkpó la ku. Ị́jọ́ ãmaní ũkpó rĩ ĩꞌdi ãmaní Yẹ́sụ̃ ãꞌị̃jó, ãꞌị̃táŋá ru iꞌdalépi sĩ Ãdróŋá lẽjó ꞌbá kí abe rĩ ꞌi.


\par }{\PP \VS{7}Ĩmi ándrá acị́ agá ãꞌị̃táŋá agá múké. Ãꞌdi atrị ĩmi drị̃ ị́jọ́ mgbã rĩ vú bĩŋá gá nĩ yã?

\VS{8}Ị́jọ́ ĩmi drị̃ atrịlépi ꞌdĩ angá Ãdróŋá ĩmi umvelépi sĩ uꞌájó lẽtáŋá ĩꞌdidrị́ uyaŋâ kóru rĩ drị́ ku.

\VS{9}Ị́jọ́ imbálé ĩnzõ rú wereŋá rĩ la tọ̃rọ́mẹ́ iza cécé
ãkụ́kị́ ĩmbíráŋá rĩ ꞌbã fẽlé íwá mũrá gá tré rĩ la ũkã rá rĩ áni.

\VS{10}Ma Páwụ̃lọ̃ ꞌi, má ãꞌị̃ ị́jọ́ Ãdróŋá drị̂ rá, áꞌbã vâ ásị́ ĩmi drị̃ gá rá, ĩmi icó ị́jọ́ ꞌbá ãzí ãni la vú ũbĩlé ku, wó ĩmi ị́jọ́ mádrị̂ kí vú ũbĩ áyụ. Ãdróŋá la ꞌbá ĩmi drị̃ ụtrị́lépi rĩ drị̃ gá ị́jọ́ lị rá.


\par }{\PP \VS{11}Má ádrị́pịka ãzíla má ámvọ́pịka ãꞌị̃táŋá agá ꞌdĩ, ma ũcõgõ ịsụ́ mání ị́jọ́ ĩtãrãŋá drị̂ ũlũjó ku rĩ sĩ. Ádrĩ tá ị́jọ́ ũlũ ĩtãrãŋá drị̃ gá la, ị́jọ́ Yẹ́sụ̃ ꞌbã drãjó mũsãláꞌbã sị́ gá rĩ tá adru ífí kóru. ꞌDĩ bãsĩ ị́jọ́ ꞌbá Yãhụ́dị̃ rú ꞌdĩ ꞌbã kí ịsụ́lé ũkpó-ũkpó ĩꞌbã kí ãꞌị̃lé ku rĩ ꞌi.

\VS{12}Má ũrã áma ásị́ gâlé ꞌbá ĩminí ũcõgõ fẽlépi ĩmi ĩtãrã ĩmi rá ꞌdĩ kí lẽ âco kí cécé ị̃ndrọgọ ránágó ru rĩ kí acojó rĩ áni rá!


\par }{\PP \VS{13}Má ádrị́pịka ãzíla má ámvọ́pịka ãꞌị̃táŋá agá ꞌdĩ, ûmve ĩmi drị̃lẹ́mgbọ ịsụ́jó ãzị́táŋá ꞌbá Yãhụ́dị̃ rú rĩ ꞌbadrị̂ kí agá. Ĩmi ayú drị̃lẹ́mgbọ ꞌdĩ sĩ ị́jọ́ ũnzí ụrụꞌbá drị́ gá rĩ kí idéjó áyụ ku. Ĩmi ayú drị̃lẹ́mgbọ ꞌdĩ ĩminí sĩ ãzị́ ngajó ĩmi ãlu-ãlu ní lẽtáŋá sĩ.

\VS{14}Ãꞌdusĩku ãzị́táŋá pírí tra kí ru ị́jọ́ ꞌdĩ agá, “Ílẽ mî jĩránĩ cécé míní ími lẽlé rĩ áni.”
\XREF{✡}{{\XO 5:14 }{\XO{5:14
}}{\XT{Lẹ́vị̃ 19:18}}}

\VS{15}Wó ĩmi adru mịfị́ trũ! Ĩdrĩ ĩmi ucí sị́ sĩ cénĩ-cénĩ rú cécé ãnãkpá ásé agá rĩ ꞌbã kí ru ucílé rĩ áni, ĩmi mụ ĩmi ụꞌdị́lé ãyá-ãyá.


\par }{\SH Ũkpó Úríndí Ãlá rĩ drị́ ãma ídri agá rĩ
\par }
{\PP \VS{16}Ájọ ĩminí, Úríndí Ãlá rĩ drĩ ĩmi drị̃ ce nĩ, ĩmi icó ị́jọ́ ĩmi ụrụꞌbá ꞌbã lẽlé ꞌdĩ kí vú ũbĩlé ku.

\VS{17}Ájọ ĩminí ị́jọ́ ꞌdĩ íni la ãꞌdusĩku ị́jọ́ ụrụꞌbá drị́ gá rĩ icí kí ru ị́jọ́ Úríndí Ãlá rĩ drị̂ be ku. Ị́jọ́ ụrụꞌbá drị́ rĩ kí ị́jọ́ Úríndí Ãlá rĩ drị̂ be kí ị̃rị̃ trá kí drĩdríŋĩ gá mẹ́rọ́ꞌbá ru, kí ãꞌdị́ ꞌdị kí drĩdríŋĩ gá mí icó dó sĩ ị́jọ́ míní pẽlé idélé rĩ idélé ku.

\VS{18}Úríndí Ãlá Ãdróŋá drị́ rĩ drĩ ĩmi drị̃ ce nĩ, ĩmi adru dó ãzị́táŋá pálé gá ku.


\par }{\PP \VS{19}Ị́jọ́ ụrụꞌbá drị́ gá rĩ la ꞌbá kí fẽ ị́jọ́ ꞌdĩ kí idélé: mị-ãcí ãwụ̃ drị̂, ũrãtáŋá ũnzíkãnã rú rĩ, ị́jọ́ ãndị́ ru drị̃nzá ru rĩ abe.

\VS{20}Kí ãdroŋa ĩnzõ rú rĩ kí ị̃nzị̃, kí ũjõgõ ãzị́ nga, kí ꞌbá kí ngụ̃ ũnzí, kí ãwã kí drĩdríŋĩ gá, ãko ꞌbá ãzí drị̂ la ꞌde kí ásị́ gá ũnzí. Kí ala adrá ũmbã sĩ gbõrú-gbõrú, kí ꞌbá ãzí rĩ kí drị̃ ŋmĩ vụ̃rụ́ sĩ ru drị̃ ingajó ụrụgá ãndânĩ. Kí ru awa ínátị sĩ ínátị sĩ,

\VS{21}kí ãjã rú, kí ãná mvụ, kí ụ̃mụ̃ sĩ ãná mvụjó ãwụ̃ idéjó rĩ kí ꞌbã, ãzíla ị́jọ́ ũnzí ãzí ndú-ndú ꞌdĩ ꞌbã áni rĩ kí idé. Álũ ĩmi mịfị́ jõ mâ ĩmi mịfị́ lũjó ídu rĩ áni, ꞌbá ị́jọ́ ꞌdĩ ꞌbã áni rĩ kí idélépi rĩ icó kí
Sụ́rụ́ Ãdróŋá drị̂ ịsụ́lé ĩꞌbã ãko rú ku.


\par }{\PP \VS{22}Wó ífí Úríndí ꞌbã kalé rĩ kí lẽtáŋá, ãyĩkõ, ásị́ ị̃gbẹ̃, ị́jọ́ taŋá, ásị́ ndrĩŋá, mũkẽ, ãꞌị̃táŋá,

\VS{23}ꞌbá ị́jọ́ idélépi jã rĩ, ãzíla ru ụtrị́jó ị́jọ́ ũnzí idéŋá gá rĩ. Ãzị́táŋá ị́jọ́ ꞌdã ꞌbã áni rĩ kí drị̃ gá ꞌdáyụ.

\VS{24}ꞌBá Kúrísĩtõ Yẹ́sụ̃ ãni rĩ ipa kí ĩꞌbã ụrụꞌbá ị́jọ́ ũnzí drị́ gá rĩ kí ị́jọ́ ala gá ụrụꞌbá ꞌbã lẽlé idélé rĩ kí abe mũsãláꞌbã sị́ gá pírí ꞌbo.

\VS{25}Úríndí ꞌbã ãmaní ídri fẽjó rĩ sĩ, lẽ Úríndí ꞌbã ce vâ ãma drị̃ nĩ.

\VS{26}Lẽ ãma adru kí ãfó sĩ ku, ãma iza kí ꞌbá ãzí ꞌbã ásị́ ku, ãzíla lẽ ãma idé kí ꞌbá ãzí ní ãjã sĩ ku.




\par }\Chap{6}{\SH Ĩmi idé mũkẽ ꞌbá pírí nî
\par }
{\PP \VerseOne{1}Má ádrị́pịka ãzíla má ámvọ́pịka ãꞌị̃táŋá agá ꞌdĩ, ꞌbá ãzí drĩ aꞌdé ị́jọ́ ũnzí agá, ĩmi ꞌbá úríndí agá ũkpó ru ꞌdĩ ĩmi uja ꞌbá ꞌdã jãjã rú vúlé ãꞌị̃táŋá agá ũgũgõ. Wó ĩmi adru mịfị́ trũ ĩmi vâ mụ aꞌdélé ị́jọ́ ũnzí ãlu ꞌdã agá ku.

\VS{2}Ĩko ĩmi ãzã ị́jọ́ ãnzị ĩmi ịsụ́lépi rĩ kí agá. Ị́jọ́ ĩminí ĩmi ãzã kojó ꞌdĩ la fẽ ĩmi ãzị́táŋá Kúrísĩtõ drị̂ kí vú ũbĩlé.

\VS{3}ꞌBá ãzí drĩ ũrã la ꞌi ãmbógó ru índẽ ꞌbá ãzí kí rá, wó adru ĩꞌdi ꞌbã ũrãlé ꞌdã ꞌbã áni ku, ĩꞌdi ru drị̃ ule.

\VS{4}ꞌBá ãlu-ãlu ꞌba amá ru ádrízã ị́jọ́ ĩꞌdi ꞌbã idélé rĩ múké yã rĩ. Drĩ dó ru ádrízã ndre múké, ĩꞌdi dó sĩ ru ũnũ ị́jọ́ ĩꞌdi ꞌbã idélé rĩ sĩ, adru ĩꞌdi ꞌbã ru ụ̃ꞌbị̃jó ꞌbá ãzí kí abe rĩ sĩ ku.

\VS{5}Ájọ ị́jọ́ ꞌdĩ íni la, ãꞌdusĩku lẽ ꞌbá ãlu-ãlu ꞌbã tu pá ị́jọ́ ĩꞌdidrị̂ kí agá nĩ.


\par }{\PP \VS{6}ꞌBá ꞌbání imbálé ị́jọ́ Ãdróŋá drị̂ sĩ rĩ lẽ ꞌba ale kí ãko ĩꞌbadrị̂ kí ꞌbá kí imbálépi rĩ abe.


\par }{\PP \VS{7}Lẽ ꞌbá ãzí ꞌbã ulé ĩmi ku. ꞌBá ãzí icó Ãdróŋá idelé ku. Ájọ ị́jọ́ ꞌdĩ íni la ãꞌdusĩku ũri ꞌbá ꞌbã tralé rĩ ĩꞌdi ũri ándrá ĩꞌdi ꞌbã salé rĩ.

\VS{8}ꞌBá ị́jọ́ ũnzí ụrụꞌbá drị̂ kí vú ũbĩlépi áyụ rĩ ĩꞌdi drụ́zị́ drã ukólépi ku rĩ ịsụ́ áyụ. Wó ꞌbá ị́jọ́ Úríndí Ãlá rĩ drị̂ kí vú ũbĩlépi rĩ la drụ́zị́ ídri ukólépi ku rĩ ịsụ́ áyụ.

\VS{9}Lẽ ãma ãndẽ kí ị́jọ́ múké rĩ idéŋá sĩ ku. Ãdrĩ kí ãndẽ ku, ãma kí drụ́zị́ ũyá la ịsụ́ rá sáwã la múké rĩ drĩ acá ꞌbo rĩ gá.

\VS{10}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ, ãma idé kí ị́jọ́ múké ꞌbá pírí ꞌbaní, ãdrĩ kí drị̃lẹ́ba ịsụ́ rá rĩ gá. Wó ambamba la ꞌbá pírí Kúrísĩtõ ãꞌị̃lépi rá ꞌdĩ ꞌbanî.


\par }{\SH Ị́jọ́ Páwụ̃lọ̃ ꞌbã jọlé ãsị̃jó rĩ kí zịtáŋá be
\par }
{\PP \VS{11}Ĩndre drĩ áma drị́mvụ́ mání wárãgã sĩjó ĩminí núkũtã use sĩ áma drị́ sĩ ꞌdĩ ꞌi.

\VS{12}ꞌBá lẽlépi ĩmi ũŋmĩlépi ĩmi ĩtãrã ĩmi rá ꞌdĩ, lẽ kí ru iꞌdalé ãzíla ịpị́lé ị́jọ́ ụrụꞌbá drị́ gá rĩ kí sĩ. Kí ị́jọ́ ꞌdĩ kí idé íni la ãꞌdusĩku lẽ kí ũcõgõ ị́jọ́ ũlũŋá ála patáŋá ịsụ́ mũsãláꞌbã Kúrísĩtõ drị́ gá rĩ sĩ adru ĩtãrãŋá sĩ ku rĩ ịsụ́lé ku.

\VS{13}ꞌBá jọlépi la ĩmi ĩtãrã ĩmi rá ꞌdĩ kí ũbĩ kí vâ ãzị́táŋá Mụ́sã drị́ rĩ kí vú pírí ku. Lẽ kí ꞌbãngá îtãrã ĩmi rá kí dó sĩ ru ịpị́ ĩminí ị́jọ́ ĩꞌbã kí lẽlé ụrụꞌbá drị̂ kí vú ũbĩjó rĩ sĩ.

\VS{14}Jõ ma ꞌi, álẽ áma ịpị́lé ị́jọ́ ãzí sĩ ku rá la ị́jọ́ Úpí ãma ãni Yẹ́sụ̃ Kúrísĩtõ drị́ rĩ ꞌi. Ĩꞌdi ꞌbã drãŋá mũsãláꞌbã sị́ gá rĩ sĩ, ị́jọ́ ụ̃nọ́kụ́ drị́ ꞌdĩ kí ụ̃rọ̃drị́ mání ꞌdáyụ, ãzíla áma ãzị́ vâ ụ̃nọ́kụ́ ní ꞌdáyụ.

\VS{15}Ị́jọ́ mání ãmbógó rĩ adru ꞌbání ru ĩtãrãjó rá rĩ ꞌi jõku ĩꞌdiní ru ĩtãrãjó ku rĩ ꞌi ku. Ị́jọ́ mání ãmbógó rĩ ĩꞌdi ꞌbá ꞌdĩ ịsụ́ ídri úꞌdí Úríndí Ãlá Ãdróŋá drị́ gá rĩ ꞌbã fẽlé rĩ rá yã rĩ ꞌi.

\VS{16}Ãdróŋá ásị́ ꞌbã ndrĩ ꞌbá ãzị́táŋá ꞌdĩ vú ũbĩlépi rĩ ꞌbaní pírí ꞌba uꞌá kí sĩ ásị́ ị̃gbẹ̃ sĩ. ꞌBá ꞌdĩ kí ꞌbá Ịsịrayị́lị̃ rú Ãdróŋá ꞌbã ũpẽlé nĩ rĩ kî.


\par }{\PP \VS{17}Mání ị́jọ́ mádrị́ ꞌdĩ dejó, álẽ dó ꞌbá ãzí ꞌbã ĩcãndĩ ma ị̃dị́ ku, ãꞌdusĩku ị́lụ́wẹ́ áma ụrụꞌbá gá ꞌdĩ iꞌda kí ma ãtíꞌbó Yẹ́sụ̃ ãni.


\par }{\PP \VS{18}Má ádrị́pịka ãzíla má ámvọ́pịka ãꞌị̃táŋá agá ꞌdĩ, lẽtáŋá uyaŋâ kóru Úpí ãma ãni Yẹ́sụ̃ Kúrísĩtõ drị́ gá rĩ ꞌbã adru ĩmi drị̃ gá jã ꞌdâ. Ámĩnã.

\par }