\NormalFont\ShortTitle{Yãkóꞌbõ}

{\MTB Wárãgã

\par }{\MT Yãkóꞌbõ

\par }{\MTB ꞌbã sĩlé rĩ



\par }\ChapOne{1}{\PP \VerseOne{1}ꞌDĩ wárãgã angálépi Yãkóꞌbõ Ụ̃pị́gọ́ŋá Ãdróŋá ãni ãzíla Úpí Yẹ́sụ̃
Kúrísĩtõ drị́ rĩ, zị sĩ sụ́rụ́ mụdrị́ drị̃ ị̃rị̃ ꞌbá Yẹ́sụ̃ ãꞌị̃lépi rá, ru irélépi ụ̃nọ́kụ́ drị̃ gá ꞌdĩ kí pírí cící.


\par }{\SH Ãꞌị̃táŋá ị́jọ́ tajó rĩ
\par }
{\PP \VS{2}Má ádrị́pịka ãzíla má ámvọ́pịka, ĩdrĩ táni ũcõgõ ịsụ́ ĩmĩ Yẹ́sụ̃ ãꞌị̃jó rĩ sĩ gẹ̃rị̃ ndú-ndú sĩ rá tí, ĩmi adru ãyĩkõ sĩ,

\VS{3}ĩnị̃ rá ãꞌị̃táŋá ĩmidrị́ gá rĩ sĩ, ĩdrĩ ụ̃ꞌbị̃táŋá ĩmi ụ̃ꞌbị̃jó rĩ ꞌbã ũkpõ ndẽ rá, ĩmi ásị́ ị̃gbẹ̃ ị́jọ́ tajó rĩ ịsụ́ rá.

\VS{4}Ĩfẽ ásị́ ị̃gbẹ̃ ĩmi sĩ ị́jọ́ tajó rĩ ꞌbã nga ãzị́ ĩmi agá ãsị̃ŋâ kóru, ĩmi ĩcẽ rú sĩ ãko ãzí ãlu la sĩ ku benĩ.

\VS{5}Wó ꞌbá ãzí ĩmi drĩdríŋĩ gá la drĩ ũndũwã ndrụ̃ sĩ ị́jọ́
Ãdróŋá ꞌbã lẽlé ꞌbã idé rĩ nị̃jó, ꞌbã zị Ãdróŋá ãko pírí fẽlépi ꞌbání ĩndrã kóru, ãzíla vâ ị́jọ́ mî zịlé rĩ ngụ̃lépi ũnzí ku rĩ ꞌi, ĩꞌdi fẽ la ꞌbá pírí ní rá.

\VS{6}Wó ꞌbã zị ãꞌị̃táŋá sĩ ãbãŋâ kóru, ásị́sị́ŋá ãbãŋâ trũ rĩ ĩꞌdi cécé mĩrĩ ꞌbã ị̃yị́ umvúlépi ãlụ́kụ́kụ̃ sĩ agbalépi agba-agbâ rĩ áni.

\VS{7}ꞌBá ꞌdĩ ꞌbã áni rĩ ꞌbã ũrã ĩꞌdi ꞌbã ásị́ gá, ĩꞌdi ãko ãzí ịsụ́ Úpí drị́ rá íni la ku,

\VS{8}ãꞌdusĩku ĩꞌdi ꞌbã ásị́ la ru awajó ũrãtáŋá ị̃rị̃ trũ rĩ sĩ.


\par }{\PP \VS{9}ꞌBá Yẹ́sụ̃ ãꞌị̃lépi rá lẽmẽrí ru Ãdróŋá ꞌbã ingalé ụrụgá rĩ ꞌbã uꞌá kí ãyĩkõ sĩ, Ãdróŋá ꞌbã kí ingajó ụrụgá rĩ sĩ.

\VS{10}Ãzíla ꞌbá Yẹ́sụ̃ ãꞌị̃lépi rá, málĩ trũ rĩ ꞌbã uꞌá kí ãyĩkõ sĩ Ãdróŋá drĩ kí iri vụ̃rụ́ rĩ gá. ꞌBá málĩ trũ rĩ kí drụ́zị́ zõ vũ gâlé cécé ife fũ ꞌbã zõjó rĩ áni.

\VS{11}Ị̃tụ̂ drĩ ãfũ ãcí ru ꞌbo, ĩꞌdi fẽ ife fũ kí nụ rá, kí zõ vụ̃rụ́, ũnĩ ĩꞌbadrị́ gá rĩ la ãvĩ rá. Wó ꞌbá málĩ trũ rĩ kí mụ ị̃lị̃kị̃lé ácị́ŋá ĩꞌbadrị́ málĩ ndrụ̃jó rĩ agá cécé ꞌdĩ ꞌbã áni.


\par }{\PP \VS{12}ꞌBá ụ̃ꞌbị̃táŋá ndẽlépi ãꞌị̃táŋá sĩ rĩ, kí drị̃lẹ́ba rú, ãꞌdusĩku drĩ kí ụ̃ꞌbị̃táŋá sĩ kí ụ̃ꞌbị̃jó rĩ ndẽ ꞌbo, ála ĩꞌbaní ídri ukólépi ku Ãdróŋá ꞌbã azịlé ꞌbá ĩꞌdi lẽlépi rĩ ꞌbaní rĩ fẽ.

\VS{13}Ị́jọ́ ꞌdĩ ꞌbã áni ꞌdĩ drĩ kí ꞌbá kí ụ̃ꞌbị̃ ị́jọ́ ũnzí idéjó, lẽ ꞌbã jọ kí, “Ị́jọ́ ãma ụ̃ꞌbị̃jó ꞌdĩ angá Ãdróŋá drị́,” íni la ku. Ãꞌdusĩku ãko ãzí ụ̃ꞌbị̃ Ãdróŋá ị́jọ́ ũnzí sĩ ku, ãzíla Ãdróŋá ụ̃ꞌbị̃ ꞌbá ãzí sĩ ị́jọ́ ũnzí idéjó ku.

\VS{14}Wó ũlẽ ꞌbá ãlu-ãlu drị́ rĩ la ĩꞌdi bị́lẹ́ iwí, sĩ ĩꞌdi sejó ị́jọ́ ũnzí gá nĩ.

\VS{15}Ũlẽ ị́jọ́ ũnzí drị̂ drĩ mba ꞌbá ãrí gá ꞌbo, ĩꞌdi ꞌbá agụ ị́jọ́ ũnzí idélé, wó ị́jọ́ ũnzí idéjó rĩ la dó drã ají.


\par }{\PP \VS{16}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ, má ádrị́pịka ãzíla má ámvọ́pịka mání lẽlé ꞌdĩ, ꞌbá ãzí ꞌbã ulé ĩmi ku.

\VS{17}Ãko pírí múké fẽtáŋá ru ꞌdĩ angá kí Ãdróŋá drị́ ꞌbụ̃ gâlé, ꞌdĩ Ãdróŋá dị̃zã rú ãko pírí kí ũꞌbãlépi nĩ, ru ujalépi ujâ índríléndri áni ku rĩ ꞌi.

\VS{18}Ĩꞌdi ꞌbã ásị́ ꞌbã lẽjó la nĩ rĩ sĩ, pẽ ãma ị́jọ́ mgbã sĩ, adrujó ĩꞌdi ꞌbã ꞌbá ũri rú, ãko ĩꞌdi ꞌbã ꞌbãlé ꞌdĩ kí drị̃lẹ́ gá pírí.


\par }{\SH Ị́jọ́ arejó ãzíla ị́jọ́ idéjó
\par }
{\PP \VS{19}Má ádrị́pịka ãzíla má ãmvọpịka mání lẽlé ꞌdĩ, lẽ ĩnị̃ ị́jọ́ ꞌdĩ ꞌi, ĩmi pírí ꞌbã adru kí ꞌbá ị́jọ́ arelépi mbẽlẽ rú, wó gbágbá kóru, ãzíla idélépi ũmbã sĩ mbẽlẽ ku íni la kî.

\VS{20}Ũmbã ĩmidrị́ gá rĩ icó ị́jọ́ Ãdróŋá ꞌbã lẽlé idélé múké rĩ ajílé nĩ ku.

\VS{21}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ, ĩmi aꞌbe ị́jọ́ ãndị́ ru ãzíla ũnzíkãnã ĩmi agá rĩ kí pírí rá. Be la rá la, ĩmi ãꞌị̃ ị́jọ́ mgbã ꞌbání sĩlé ĩmi ásị́ gá icólépi úríndí ĩmi agá rĩ palépi rá rĩ ꞌi.


\par }{\PP \VS{22}Ĩmi adru ꞌbá ị́jọ́ arelépi bị́lẹ́ sĩ áꞌdụ̂sĩ, ru ulélépi ĩnzõ sĩ ꞌdĩ ꞌbã ãzí ru ku, be la rá la, ĩmi adru ꞌbá ị́jọ́ idélépi rĩ kî rú.

\VS{23}ꞌBá drĩ adru ꞌbá ị́jọ́ arelépi bị́lẹ́ sĩ áꞌdụ̂sĩ wó idélépi la ku rĩ, ĩꞌdi cécé ꞌbá ru mẹ́lẹ́tị ndrelépi mãráyã agá rĩ áni.

\VS{24}Drĩ ru mẹ́lẹ́tị ndre ꞌbo, ĩꞌdi mụ rá cọtị mẹ́lẹ́tị la tá iꞌdá agá íngoní yã rĩ la uja ãvĩlé ĩꞌdiní rá.

\VS{25}Wó ĩdrĩ ãzị́táŋá pịrị Ãdróŋá drị́, ꞌbá trũlépi rĩ tãmba múké-múké, ãzíla ĩnga vâ ị́jọ́ ĩꞌdi ꞌbã jọlé rĩ kí áyụ, ĩmi drị̃ ãvĩ vâ ị́jọ́ ĩmĩ arelé rĩ kí sĩ ku, Ãdróŋá la ĩminí sụ̃sụ́ wi ị́jọ́ ĩmĩ idélé rĩ kí agá pírí.


\par }{\PP \VS{26}ꞌBá ãzí drĩ ũrã la ꞌi dị́nị̃ mgbã rĩ agá, mba jõ ru ĩdra tã ku, ĩꞌdi ru vúŋá ꞌdĩ ulé, dị́nị̃ ĩꞌdidrị́ gá rĩ ífí kóru.

\VS{27}Dị́nị̃ Ãdróŋá ãmã átẹ́pị ꞌbã ãꞌị̃lé rá ãlá, ãzíla ị́jọ́ ũnzî kóru ĩꞌdiní ãyĩkõ fẽlépi rĩ ĩꞌdi ꞌdĩ ꞌi: ĩmvú kí tãmbajó ãwụzị kí abe, kí ãzã kojó ị́jọ́ kí ndẽlépi rĩ kí agá, ãzíla ĩꞌdiní ru tãmbajó ị́jọ́ ụ̃nọ́kụ́ drị́ ũnzí ꞌdĩ kí sĩ rĩ ꞌi.




\par }\Chap{2}{\SH Uyaŋá aꞌbejó cã
\par }
{\PP \VerseOne{1}Má ádrị́pịka ãzíla má ámvọ́pịka, ãꞌị̃táŋá ĩmĩ Úpí Yẹ́sụ̃ Kúrísĩtõ dị̃zã rú rĩ ãꞌị̃jó rá rĩ sĩ, ĩmi uya ꞌbá kí índréŋá ĩꞌbadrị̂ sĩ ku.

\VS{2}ꞌBá ãzí drĩ afí ãngũ ũꞌbí ꞌbã kí ru trajó Ãdróŋá ị̃nzị̃jó rĩ agá, sụ̃ bõngó ãlápítítí ũniyambamba la, drọ̃nọ́ ãjẹ̃ rú drị́mváŋá gá la trũ, wó ꞌbá lẽmẽrí la drĩ afí bõngó ãndị́ ru la trũ ꞌdãá,

\VS{3}ĩmi ꞌbá bõngó ũniyambamba rĩ sụ̃lépi ꞌdĩ aꞌị́ mgbãmgbã rú, ĩmi ĩꞌdiní jọ la, “Mí amụ́ rilé ãngũ múké ꞌdõ gá ꞌdộ,” wó ꞌbá lẽmẽrí rĩ ní ĩmi jọ la, “Ítu pá ꞌdâ, jõku mí ámụ rilé vũ gá áma andre gá ꞌdộ.”

\VS{4}ꞌDĩ adru drĩ ĩmi ꞌbá uya-uyâ la ku yã? Ĩmi acá drĩ ꞌbá ị́jọ́ lịlépi ásị́ ũnzĩ sĩ rĩ kí rú ku yã?


\par }{\PP \VS{5}Ĩmi are má ádrị́pịka ãzíla má ámvọ́pịka, Ãdróŋá ũpẽ ꞌbá lẽmẽrí rĩ kí ụ̃nọ́kụ́ gá ꞌdâ íni adrujó kụ́rẹ́nị́ ru ãꞌị̃táŋá agá, vâ Sụ́rụ́ ĩꞌdidrị́ ꞌbụ̃ gá rĩ najó, ĩꞌdi ꞌbã azịlé ꞌbá ĩꞌdi lẽlépi rĩ ꞌbaní rĩ áni.

\VS{6}Wó ĩmi aꞌdụ́ ꞌbá lẽmẽrí ꞌdĩ kí idemará ru. Adru ꞌbá
kụ́rẹ́nị́ ru rĩ kí ĩmi ĩkpã ãmbõgõ sĩ ãko ĩmidrị́ rĩ kí najó ũkpó sĩ, ãzíla kí vâ ĩmi ují kẹ́sị̃ drị̃lẹ́ gá nĩ ku yã?

\VS{7}ꞌBá ꞌdĩ áni ꞌdĩ uꞌdá kí rụ́ Yẹ́sụ̃ drị́ kụlépi kụ̃kụ̃ múké sĩ ĩmi umvejó rĩ ní ku yã?


\par }{\PP \VS{8}Ĩdrĩ ãzị́táŋá sụ́rụ́ Úpí ãmadrị̂ drị́ rĩ tãmba múké-múké, ị́jọ́ sĩlé sĩ-sĩ rĩ agá jọlépi la, “Ílẽ mî jĩránĩ cécé míní ími lẽlé rĩ áni,”
\XREF{✡}{{\XO 2:8 }{\XO{2:8
}}{\XT{Lẹ́vị̃ 19:18}}} ị́jọ́ míní idélé ꞌdĩ múké la.

\VS{9}Wó ĩdrĩ uyaŋá idé ꞌbá kí ꞌbã índréŋá ãmvé ãmvélé ru rĩ sĩ, ĩmi ị́jọ́ ũnzí idé ãzíla ị́jọ́ ndẽ ĩmi ꞌbo, ĩminí ãzị́táŋá nũjó rĩ sĩ.

\VS{10}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ, ꞌbá ãzí drĩ ãzị́táŋá tãmba pírí múké, drĩ mụ ãlu la nũlé rá, ꞌbá ꞌdĩ ꞌbã áni rĩ acá ꞌbá ị́jọ́ izalépi rĩ rú.

\VS{11}Ãꞌdusĩku Ãdróŋá jọlépi la “Ínga ãwụ̃ ku rĩ,”
\XREF{✡}{{\XO 2:11 }{\XO{2:11
}}{\XT{Ãfũŋá 20:14; Ãzị́táŋá Amviŋá 5:18}}} jọ vâ “Íꞌdị ꞌbá ku.”
\XREF{✡}{{\XO 2:11 }{\XO{2:11
}}{\XT{Ãfũŋá 20:13; Ãzị́táŋá Amviŋá 5:17}}} Ídrĩ ãwụ̃ nga ku, wó ídrĩ ꞌbá ꞌdị rá, mi acá ꞌbá ãzị́táŋá nũlépi rĩ rú.


\par }{\PP \VS{12}Ĩjọ ị́jọ́ kí ãzíla idé kí cécé ꞌbá Ãdróŋá ꞌbã sĩ mụjó ị́jọ́ lịjó kí drị̃ gá, ãzị́táŋá ĩꞌdi ãni ãma trũlépi rá rĩ sĩ rĩ áni,

\VS{13}ãꞌdusĩku Ãdróŋá icó ásị́ ị̃gbẹ̃ iꞌdalé ĩꞌdiní ị́jọ́ lị agá ꞌbá ásị́ ị̃gbẹ̃ kóru rĩ ní ku. Wó ásị́ ị̃gbẹ̃ ndẽ ị́jọ́ lịŋá rá.


\par }{\SH Ãꞌị̃táŋá ãzíla ídétáŋá
\par }
{\PP \VS{14}Má ádrị́pịka ãzíla má ámvọ́pịka, múké rĩ íngõ ꞌi, ꞌbá ãzí drĩ ru ꞌbã ꞌi ãꞌị̃táŋâ trũ wó ĩꞌdi ꞌbã ꞌetáŋá ꞌdáyụ, mũkẽ ĩꞌdidrị́ gá rĩ íngõlé yã? Ãꞌị̃táŋá icó kí palé rá yã?

\VS{15}Ícétáŋá sĩ, mî ádrị́pị jõku mî ámvọ́pị ãzí drĩ adru bõngó kóru, ãkónã kóru ụ́ꞌdụ́ pírí.

\VS{16}Ĩmi ãzí drĩ jọ la ĩꞌdiní, “Ímụ, mí acị́ múké, ímụ ími ụrụꞌbá imilé ãcí gá, mí aga vâ ãkónã sĩ,” wó mí idé ị́jọ́ múké ĩꞌdi ꞌbã ụrụꞌbá ãzã kolépi la ku, ị́jọ́ múké míní idélé rĩ íngõ ꞌi yã?

\VS{17}Ãꞌị̃táŋá áꞌdụ̂sĩ ídétáŋâ kóru rĩ ĩꞌdi cécé ãko ãzí drãlépi rá rĩ áni.


\par }{\PP \VS{18}Wó ꞌbá ãzí icó jọlé la, “Ma ãꞌị̃táŋâ trũ,” ãzí rĩ la jọ la, “Ma ị́jọ́ mádrị̂ kí nga ídétáŋá sĩ.” Ị́jọ́ mâ umvilé rĩ, “Mí iꞌda mání ãꞌị̃táŋá mídrị́ ídétáŋâ kóru rĩ. Ma míní ãꞌị̃táŋá mádrị̂ iꞌda ị́jọ́ mání ãꞌị̃lé rĩ kí ngaŋá sĩ.”

\VS{19}Mí idé múké míní ãꞌị̃jó la Ãdróŋá ĩꞌdi ãlu rĩ sĩ, úríndí ũnzí ãꞌị̃ kí vâ cécé ꞌdĩ ꞌbã áni, ụrụꞌbá la kí vâ yã-yã.


\par }{\PP \VS{20}Mi ꞌbá azalépi azâ ꞌdĩ, ínị̃ ãꞌị̃táŋá ídétáŋâ kóru rĩ ĩꞌdi ãko ãzí ụ̃rọ̃drị́ kóru la ku yã?

\VS{21}Úlã ándrá ãmã áyị́pị
Ịbụrahị́mụ̃ ꞌi ꞌbá mgbã rú ídétáŋá ĩꞌdidrị̂ sĩ, ĩꞌdi ꞌbã ngọ́pị̃ Ĩsákã fẽjó Ãdróŋá ní ídétáŋá ru ãlĩtárĩ drị̃ gá rĩ sĩ ku yã?

\VS{22}Índre ãꞌị̃táŋá ĩꞌdidrị̂ nga ãzị́ pírí ãlu ídétáŋá ĩꞌdidrị̂ abe, ãꞌị̃táŋá ĩꞌdidrị̂ sĩ ị́jọ́ ĩꞌdi ꞌbã idélé rĩ acá dó pịrị-pịrị.

\VS{23}Wó ị́jọ́ sĩlé rĩ jọ, “Ịbụrahị́mụ̃ ãꞌị̃ Ãdróŋá ꞌi rá, lã dó sĩ ĩꞌdi ꞌbá mgbã rú.”
\XREF{✡}{{\XO 2:23 }{\XO{2:23
}}{\XT{Íꞌdóŋá 15:6}}} Ị́jọ́ ꞌdĩ idé ru ꞌdĩ ꞌbã áni ãndá ãzíla ûmve dó sĩ ĩꞌdi Ãdróŋá ꞌbã wọ̃rị́ ru.

\VS{24}Índre ála ãma lã ꞌbá mgbã rú Ãdróŋá drị̃lẹ́ gá ị́jọ́ ãmã idélé rĩ kí sĩ, adru ãꞌị̃táŋá sĩ áꞌdụ̂sĩ ku.


\par }{\PP \VS{25}Rãhábụ̃ ũkú ãwụ́ꞌbá ru rĩ, úlã ĩꞌdi ꞌbá mgbã rú la ĩꞌdi ꞌbã ándrá ꞌbá ũní-ũníŋá gá rĩ kí tãmbajó vâ kí tị pẽjó gẹ̃rị̃ ãzí gâ sĩ rĩ sĩ.

\VS{26}Ụrụꞌbá úríndí kóru rĩ ꞌbã drãlé rá rĩ áni, ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ ãꞌị̃táŋá ãzí ngaŋâ kóru rĩ drã vâ rá.




\par }\Chap{3}{\SH Ĩdra tãmbajó rĩ
\par }
{\PP \VerseOne{1}Má ádrị́pịka ãzíla má ámvọ́pịka, adru ĩmi pírí lẽ ꞌbã adru kí ímbáꞌbá ru íni la ku, ãꞌdusĩku ꞌbá ímbáꞌbá ru ꞌdĩ kí ála kí ị́jọ́ lị ũkpó ru ãndânĩ ndẽ ꞌbá ímbáꞌbá rú ku ꞌdĩ kí rá.

\VS{2}Ãma kí pírí ị́jọ́ iza gẹ̃rị̃ ũꞌbí sĩ. Wó ꞌbá drĩ ĩdra tãmba múké rá, ĩꞌdi vâ icó ru ụrụꞌbá tãmbalé gẹ̃rị̃ pírí sĩ múké rá.

\VS{3}Ãma kí aya su kãyĩnõ tị gá cí la, ꞌbã nga kí rú sĩ ị́jọ́ ãmaní lẽlé ꞌbã nga kí kí rĩ kí, ãzíla ãma sĩ kí drị̃ ụtrị́ ꞌbã mụ kí sĩ ãngũ ãmaní lẽlé rĩ gá.

\VS{4}Índre úꞌdụ drĩ mẹ́lị̃ ícétáŋá ru, ĩꞌdi ãko ãzí ãmbógó mgbọ íni la, wó ãlụ́kụ́kụ̃ ũkpó la drĩ táni ĩꞌdi dro agá nĩ tí, dẽrébã la drị̃ la ují ị̃yẹ́gọ́ ĩmbíráŋá la sĩ, ãngũ ĩꞌdi ꞌbã lẽjó ꞌbã mụ rĩ gá.

\VS{5}Ĩdra ĩꞌdi ụrụꞌbá ꞌbã wókõ ãzí ĩmbíráŋá la, ĩꞌdi ru ịpị́ ũkpó ru ãfó sĩ. Índre jõ drĩ, mị̃rị́ ãmbógó ꞌdĩ la akó velé ãcíkúlú ĩmbíráŋá ꞌdĩ drị́.

\VS{6}Ĩdra ĩꞌdi cécé ãcí áni, ĩꞌdi ụrụꞌbá ꞌbã wókõ galépi ị́jọ́ ũnzí sĩ tré rĩ ꞌi, ĩꞌdi ꞌbá ꞌbã mgbã rĩ iza pírí. Ĩꞌdi ꞌbá ꞌbã ídri ãcí su ãcí ukólépi ku rĩ sĩ rá.


\par }{\PP \VS{7}ꞌBá icó ãnãkpá ũví pírí; ãriŋa, ãko ãgãlépi kụ̃bụ̃drị̃ sĩ, ãzíla ãko pírí uꞌálépi ị̃yị́ agá rĩ kí abe, tãmbalé rá.

\VS{8}Wó ꞌbá ãzí ãlu icólépi ĩdra tãmbalépi rá la ꞌdáyụ, ĩꞌdi ũnzí, ícó drị̃ la ụtrị́lé ku, ĩꞌdi ãdrákĩ ũnzí la.

\VS{9}Ãma kí ĩꞌdi sĩ Úpí Ãdróŋá ãmã Átẹ́pị rụ́ ịcụ́, ãma vâ sĩ ꞌbá Ãdróŋá ꞌbã ꞌbãlé ĩꞌdi ꞌbã gbíyã sĩ ꞌdĩ kí alụ́.

\VS{10}Tị ãlu ꞌdĩ agâ sĩ ị́cụ́ŋá kí ãfũ álụ́ŋâ trũ. Má ádrị́pịka ãzíla má ámvọ́pịka, lẽ ị́jọ́ ꞌdĩ ꞌbã idé ru íni ku.

\VS{11}Kídí ãlu agá ị̃yị́ ãlá rĩ icó kí agálé ị̃yị́ ũká ãꞌị́ ru rĩ be ãngũ ãlu gá ku.

\VS{12}Má ádrị́pịka, úlúgó icó ụ́cịkị́ kalé ku, wộmbẹ̃ icó úlúgó kalé ku, ãzíla ị̃yị́ ãꞌị́ ru ũká rĩ icó ru ujalé ãlá ru ị̃lị́-ị̃lị́ ru ku.


\par }{\PP \VS{13}ꞌBá ãzí ĩmi drĩdríŋĩ gá ũndũwã ru ị́jọ́ Ãdróŋá drị̂ sĩ rĩ ãꞌdi ꞌi? ꞌBa iꞌda ĩꞌdi gbíyã ĩꞌdi ꞌbã ru majó fụ́, ị́jọ́ idéjó ũndũwã sĩ rĩ sĩ.

\VS{14}Wó ĩmi ásị́ drĩ dra ũká ru ãjã sĩ ãzíla ĩndrã sĩ, lẽ ĩmi ịpị́ ĩmĩ ũndũwã sĩ, ị́jọ́ mgbã rĩ atrịjó ĩnzõ sĩ ku.

\VS{15}Ũndũwã ꞌdĩ ꞌbã áni rĩ angá ꞌbụ̃ gá Ãdróŋá drị̂lé ku, ĩꞌdi ị́jọ́ ũnzí ụ̃nọ́kụ́ ãni úríndí ũnzí ꞌbã kí fẽlé nĩ la.

\VS{16}Ãꞌdusĩku ãngũ ãjã ꞌbã kí fijó ãwãŋâ trũ rĩ gá, ꞌbá kí ãwã kí drĩdríŋĩ gá, ãzíla kí ị́jọ́ ũnzí pírí kí idé ꞌdãá.


\par }{\PP \VS{17}Ũndũwã angálépi Ãdróŋá drị́ ꞌbụ̃ gâlé rĩ ĩꞌdi ndú, ꞌbá ũndũwã ꞌdĩ trũ rĩ ídri la adru ũnzí ku. Ĩꞌdi adru ꞌbá ásị́ ị̃gbẹ̃ lẽlépi rĩ, ĩꞌdi uꞌá dríŋá, ĩꞌdi lẽtáŋá ru, ásị́ la ị̃dụ́ ru. Ĩꞌdi ị́jọ́ múké idé áyụ, jọ ꞌbání ị́jọ́ vúlé gá ku, ãzíla ĩꞌdi mũlũmbẽ kóru.

\VS{18}ꞌBá ásị́ ị̃gbẹ̃ ajílépi ꞌbá kí drĩdríŋĩ gá rĩ, kí ũri ásị́ ị̃gbẹ̃ drị̂ rĩ, ãzíla kí drụ́zị́ ị́jọ́ múké ásị́ ị̃gbẹ̃ drị̂ kí lã ãná áni Ãdróŋá mẹ́lẹ́tị gá.




\par }\Chap{4}{\SH Ru aséjó Ãdróŋá rụ́ ãni rú
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ãꞌdu la ãꞌdị́ ãzíla ãwãŋá ají ĩmi drĩdríŋĩ gá nĩ yã? Angá kí ũlẽ ãꞌdị́ ꞌdịlépi ĩmi agá rĩ kí sĩ ku yã?

\VS{2}Ĩmi ãko ãzí lẽ rá, wó ĩmi icó ịsụ́lé la ku. Ĩmi ũlẽ la ãgã ãzíla ĩmi lẽ ĩmi ụꞌdị́lé ãko ãzí sĩ, ĩmi icó ãko ĩmi lẽlé ꞌdã ịsụ́lé ku. Ĩꞌdi fẽ ĩmi dó sĩ ãwã-ãwã vâ ãcóŋá co, wó ĩmi ịsụ́ ãko la ku, ãꞌdusĩku ĩmi aꞌị́ Ãdróŋá drị̂lé ásị́ mgbã sĩ ku.

\VS{3}Ĩdrĩ táni aꞌị́ la rá, ĩmi icó ịsụ́lé la ku, ãꞌdusĩku ĩmi aꞌị́jó la ũrãtáŋá gọ́ꞌdọ́ la trũ rĩ sĩ, ĩmi lẽjó la ãko ĩmĩ ịsụ́lé rĩ kí ayújó ãyĩkõ ĩmi ãni ĩminí lẽlé rĩ kí agá rĩ sĩ.


\par }{\PP \VS{4}Ĩmi ꞌbá Ãdróŋá ãꞌị́lépi ásị́ pírí sĩ ku ꞌdĩ, ĩnị̃ cé ụ̃nọ́kụ́ ꞌdĩ lẽjó rĩ la fẽ ĩmi Ãdróŋá ngụ̃ ũnzí. ꞌBá wọ̃rị̃ ꞌbãlépi ụ̃nọ́kụ́ be rĩ la acá Ãdróŋá ꞌbã mẹ́rọ́ꞌbá ru.

\VS{5}Wó ĩmi ũrã ị́jọ́ sĩlé jọlépi la, “Úríndí Ãdróŋá ꞌbã ꞌbãlé uꞌálépi ãma agá rĩ ĩꞌdi ãjã sĩ ị́jọ́ ãma idélé rĩ sĩ,” lẽ ãma adru ãꞌị̃táŋâ trũ.

\VS{6}Wó ĩꞌdi ãmaní ásị́ ũkpó sĩ pá tujó ũkpó ru ị́jọ́ ũnzí ndẽjó rĩ fẽ. Ị́jọ́ ꞌdĩ bãsĩ ị́jọ́ sị̃lé sĩ rĩ ꞌbã jọlé rĩ áni:

\par }{\Q “Ãdróŋá la ꞌbá ãfó ru rĩ ịsị́ vụ̃rụ́,

\par }{\QB wó ĩꞌdi ásị́ ị̃gbẹ̃ fẽ ꞌbá ru irilépi vụ̃rụ́ rĩ nî.”
\XREF{✡}{{\XO 4:6 }{\XO{4:6
}}{\XT{Ị́jọ́ Uꞌbéŋá 3:34}}}


\par }{\PP \VS{7}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ, ĩfẽ ĩmi Ãdróŋá ní pírí, ĩmi atrị
Sĩtánĩ ãzíla ĩꞌdi dó sĩ apá ĩmi rụ́ ꞌdâ rá.

\VS{8}Ĩmi asé ĩmi Ãdróŋá rụ́ ꞌdõlé ãni rú, ãzíla Ãdróŋá vâ sĩ ru asé ĩmi rụ́ ꞌdõlé ãni rú, ĩmi ꞌbá ị́jọ́ ũnzí idélépi ꞌdĩ, ĩmi itú ĩmi ídri ãlá ru, ãzíla ĩmi idé ĩmi ásị́ ãlá ru ĩmi ꞌbá ásị́ ị̃rị̃ trũ ꞌdĩ.

\VS{9}Mị́ndrẹ ꞌbã ra ĩmi mịfị́ gá ị́jọ́ ũnzí ĩmi idélé rĩ kí sĩ, ĩmi ásị́ ꞌbã adru ãnzị rú ũcõgõ sĩ, ãgụ́ŋá ĩmidrị̂ ꞌbã uja ru áwáŋá ru, ãyĩkõ ĩmidrị̂ ꞌbã uja ru mị́ndrẹ ũsũŋá ru.

\VS{10}Ĩꞌbã ĩmi vụ̃rụ́ Úpî mẹ́lẹ́tị gá ásị́ ị̃gbẹ́ sĩ, ĩꞌdi ĩmi ĩdrẽ ụrụgá rá.


\par }{\PP \VS{11}Má ádrị́pịka, ĩndro ĩmi ĩmi vúlé gá ku. ꞌBá ádrị́pị̃ rụ́ ndrolépi vúlé gá rĩ vâ ị́jọ́ lị drị̃ la gá, jọ ị́jọ́ ũnzí ãzị́táŋá drị̃ gá, lị vâ ị́jọ́ drị̃ la gá ĩndĩ. Wó ídrĩ ị́jọ́ ꞌbá ãzí drị̂ lị, mí adru ꞌbá ãzị́táŋá vú ũbĩlépi rĩ ꞌi ku, wó rá la ꞌbá ị́jọ́ lịlépi rĩ ꞌi.

\VS{12}Ãdróŋá la lú ãzị́táŋá fẽ nĩ, ãzíla ị́jọ́ lị kpị la nĩ, ĩꞌdi icólépi ꞌbá palépi rá ãzíla ꞌbá ꞌdịlépi nĩ rĩ ꞌi. Wó mi dó ãꞌdi ꞌi ị́jọ́ lịlépi mî ádrị́pị drị̃ gá rĩ?


\par }{\SH Mí ịpị́ mi ị́jọ́ drụ̃sị̃ rĩ sĩ ku
\par }
{\PP \VS{13}Ĩmi are, ĩmi ꞌbá jọlépi la, “Ãndrũ jõku drụ̃sị̃ ãma mụ táwụ̃nị̃ ꞌdã gá, jõku ãzị́ ꞌdã gá uꞌájó cajó ílí ãlu tũjárĩ idéjó sĩ séndẽ ịsụ́jó,” ꞌdĩ.

\VS{14}Ĩmi icó nị̃lé la drụ̃sị̃ ãꞌdu la mụ ru idélé ídri ĩmidrị̂ gá nĩ yã rĩ gá ku. Ídri ĩmi agá ꞌdĩ ãꞌdi ãni yã? Ĩmi cécé ũfú ꞌdelépi iꞌdalépi sáwã wereŋá sĩ ãzíla ãvĩlépi rá rĩ áni.

\VS{15}Kẹ̃jị́ la gá, lẽ tá ĩjọ, “Úpí drĩ lẽ la rá, ãdrĩ adru ídri ãma icó dó ãko ꞌdĩ kí idélé ꞌdã abe.”

\VS{16}Cécé ꞌdĩ áni, ĩmi ĩmi ũnũ ãzíla ịpị́ ãfó sĩ, ị́pị́ŋá ꞌdĩ ꞌbã áni rĩ ị́jọ́ ũnzí drị̂ ꞌi.

\VS{17}ꞌBá ị́jọ́ múké rĩ nị̃lépi rá tá tí ꞌbã idé rá, wó idélépi la ku rĩ, idé ị́jọ́ ũnzí.




\par }\Chap{5}{\SH ꞌBá málĩ trũ rĩ kí bị́lẹ́-ị̃ndụ́ lijó
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ĩmi are ĩmi ꞌbá málĩ trũ ꞌdĩ, ĩmi awá ãzíla ĩꞌbe ụ̃lụ́lụ́, ũcõgõ drụ́zị́ amụ́lépi ĩmi drị̃ gá rĩ sĩ.

\VS{2}Málĩ ĩmidrị̂ ŋma kí rá, ãzíla ụ̃dụ̃dụ̃ mbe vâ bõngó ĩmidrị̂ kí rá.

\VS{3}Gólũdĩ ĩmidrị̂ kí sílĩvã abe uka kí rá. Ukaŋá ĩꞌbadrị̂ la ị́jọ́ vú nze ĩmi ụrụꞌbá gá, ãzíla málĩ ĩmĩ tralé ꞌdĩ kí abe kí ĩmi ĩzá ivé ãcí áni ụ́ꞌdụ́ ãsị̃jó rĩ sĩ.

\VS{4}Ĩmi are áwáŋá ꞌbá ãzị́ ngalépi ĩmidrị́ ámvụ́ agá, ĩminí ũnzãlé ꞌdĩ ꞌbadrị́ ĩminí sĩ kí ũfẽjó ku, ꞌdĩ la fi ími ụrụꞌbá gá. Áwáŋá ꞌbá ãzị́ ngalépi ĩmidrị́ ámvụ́ agá ãkónã kí ũkũnãlépi rĩ ꞌbadrị̂ Ãdróŋá Ũkpó ꞌDị́pị are dó ꞌbo.


\par }{\PP \VS{5}Ĩmi uꞌá ándrá ụ̃nọ́kụ́ drị̃ gá ꞌdâ ãyĩkõ agá ị́jọ́ ĩmĩ ásị́ ꞌbã lẽlé rĩ kí agá kí idéjó, ị́jọ́ ĩmi lẽlé rĩ kí abe, úꞌdîꞌda ĩmi ásị́ acá dó múké ãzíla ĩmi use dó úsã sĩ bábá mánị̃gọ́ lẽlé lịlé lị̃lị̃ rĩ áni.

\VS{6}Ĩlị ándrá ị́jọ́, ĩmi ụꞌdị́ vâ ándrá ꞌbá múké ꞌdĩ kí, ãzíla ũkpõ kóru icólépi ru palépi ĩmidrị́ gá ku ꞌdĩ kí rá.


\par }{\SH Ásị́ ũkpõ ũcõgõ tajó rĩ
\par }
{\PP \VS{7}Má ádrị́pịka ãzíla ma ámvọ́pịka, ĩmi adru ásị́ ị̃gbẹ́ sĩ cajó kpere ụ́ꞌdụ́ Úpí ní ãgõjó rĩ agá. Ĩndre drĩ ꞌbá ámvụ́ sõlépi rĩ ꞌbã kí uzogó áyi drị̂ tẽ agá ásị́ ị̃gbẹ́ sĩ. Kí dó sĩ ũri kalépi ãjẹ̃ ãmbógó ajílépi rĩ tẽ ka agá.

\VS{8}Ĩtu pá ũkpó ru vâ ásị́ ị̃gbẹ́ sĩ ĩndĩ, ãꞌdusĩku Úpí ꞌbã ãgõŋá ace ãni rú.

\VS{9}Má ádrị́pịka, ĩmi unu ĩmi drĩdríŋĩ gá ku, ĩdrĩ unu rá Ãdróŋá la ị́jọ́ lị ĩmi drị̃ gá rá, ĩndre ãmbógó ị́jọ́ lịlépi rĩ la amụ́ ꞌdĩ, acá ãni rú ꞌbo.

\VS{10}Má ádrị́pịka ãzíla má ámvọ́pịka, ĩndre ásị́ ũkpõ, ũcõgõ ãzíla drị̃cịŋá taŋá, nãbịya ị́jọ́ Úpí drị̂ ũlũlépi rĩ ꞌbadrị́.

\VS{11}Ĩndre drĩ, ãma ꞌbá ũcõgõ ịsụ́lépi ásị́ ũkpó trũ rĩ, umve ꞌbá drị̃lẹ́ba rú. Ĩmi are ị́jọ́ ũcõgõ Yọ́ꞌbụ̃ drị́ gá rĩ ꞌbã ị́jọ́ rá, ãzíla ásị́ ị̃gbẹ̃ ĩꞌdidrị́ sĩ ũcõgõ ꞌdã tajó rĩ rá. Ĩndre vâ ị́jọ́ Úpí ꞌbã idélé ãsị̃jó icéjó la Úpí ꞌbã ásị́ ị̃gbẹ̃ ambamba, ĩꞌdi vâ ꞌbá ꞌbã ízákĩzã ndre ĩndĩ rĩ.

\VS{12}Wó má ádrị́pịka, ꞌdĩ kí drị̃lẹ́ gâ sĩ pírí, ĩna ũyõ ꞌbụ̃ sĩ jõku ụ̃nọ́kụ́ sĩ, jõku ị́jọ́ pírí ãzí ꞌdĩ kí sĩ ku. Ị́jọ́ ĩmĩ ãꞌị̃lé rá rĩ ꞌbã adru ị́jọ́ ĩmĩ ãꞌị̃lé rá rĩ, ãzíla ị́jọ́ ĩmĩ ãꞌị̃lé ku rĩ ꞌbã adru ị́jọ́ ĩmĩ ãꞌị̃lé ku rĩ, ĩmi mụ filé ị́jọ́ lịŋá agá ku.


\par }{\PP \VS{13}ꞌBá ãzí ĩmi agá ꞌdâ ũcõgõ trũ la cí yã? Lẽ ꞌbã ãꞌị̃ Ãdróŋá ꞌi. ꞌBá ãzí ásị́ ãyĩkõ rú la cí yã? Lẽ ꞌbã ngo úngó Ãdróŋá ịcụ́jó rĩ kî.

\VS{14}ꞌBá ãzí ĩmi agá ꞌdâ ãvũ rú la cí yã? Lẽ ꞌbã umve ꞌbã drị̃lẹ́ ru kãnị́sã drị́ gá rĩ kî ĩꞌdiní Ãdróŋá zịjó, ãzíla ꞌbã uní kí ĩꞌdi ãdu sĩ Úpí ꞌbã rụ́ sĩ.

\VS{15}Ãdróŋá zịŋá ãꞌị̃táŋá sĩ rĩ la ꞌbá ãvũ rú rĩ adrí rá. Ãdróŋá vâ ꞌbá ꞌdã trũ ị́jọ́ ũnzí gá rá. Ãdróŋá la ĩꞌdi inga rá, drĩ táni ị́jọ́ ũnzí idé agá rá tí.

\VS{16}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ, ĩmi iꞌda ị́jọ́ ũnzí ĩmidrị̂ kí ĩmi drĩdríŋĩ gá, ĩzị vâ Ãdróŋá ĩmi ãlu-ãlu ꞌbaní, ãyánĩ ĩmidrị̂ ꞌbaní sĩ icójó wajó, Ãdróŋá ãꞌị̃ŋá ꞌbá ãlá ị́jọ́ ũnzî kóru rĩ ꞌbã kí ãꞌị̃lé rĩ, ĩꞌdi ũkpõ trũ, ãzíla ĩꞌdi ãzị́ nga rá.

\VS{17}Ĩlíyã ándrá ꞌbá ãma áni la, wó zị Ãdróŋá ũkpó ru uzogó ní ꞌdịjó ku, cajó ílí na drị̃ la gá ĩmbá ázíyá uzogó ꞌdị ụ̃nọ́kụ́ drị̃ gá ku.

\VS{18}Vúlé la gá áꞌị́ Ãdróŋá ꞌi ꞌbụ̃ tị nzị̃jó uzogó fẽjó, ụ̃nọ́kụ́ ní ãkónã kajó.


\par }{\PP \VS{19}Má ádrị́pịka, ꞌbá ãzí ĩmi drĩdríŋĩ gá ꞌdâ la drĩ ãvĩ ị́jọ́ mgbã rĩ aꞌbejó, lẽ ájí ĩꞌdi vúlé.

\VS{20}Ĩmi ũrã ị́jọ́ ị́jọ́ ꞌdĩ drị̃ gá, ꞌbá ꞌbá ũnzí ãbãlépi rĩ ajílépi vúlé rĩ, pa úríndí ĩꞌdidrị̂ drã agá, ãzíla ají trũtáŋá Ãdróŋá ꞌbã sĩ ꞌbá trũjó ị́jọ́ ũnzí ũꞌbí agá pírí rĩ ꞌi.

\par }