\NormalFont\ShortTitle{1 Sámụ̃wẹ̃lị̃}

{\MTB Bụ́kụ̃

\par }{\MT Sámụ̃wẹ̃lị̃

\par }{\MTB drị́ drị̃drị̃ rĩ

\par }{\IP ꞌBá bụ́kụ̃ ꞌdĩ sĩlépi rĩ, sáwã la sĩ ĩꞌdi sĩjó rĩ ãzíla ãwí bụ́kụ̃ ꞌdĩ drị̂:

\par }{\IP 1 Sámụ̃wẹ̃lị̃ jọ ị́jọ́ sáwã sụ́rụ́ Ịsịrayị́lị̃ drị̂ gá ị́jọ́ ꞌbã kí ru usajó ambamba ꞌdĩ áyi ꞌbá Ị́jọ́ lịlépi rĩ ꞌbã kí adrujó drị̃lẹ́ ru ũpi kí abe nĩ rĩ gá. Ị́jọ́ vú nzelé bụ́kụ̃ ꞌdĩ agá rĩ kí ambamba la drị̃lẹ́ na kí drị̃ gá, ꞌdĩ kí: Sámụ̃wẹ̃lị̃ ándrá ꞌbá ị́jọ́ lịlépi ãmbogo rĩ kí agá ãsị̃jó ãzíla ándrá vâ adrulépi nábị̃ rú rĩ ꞌi, Sáwụ̃lọ̃ ándrá adrulépi úpí Ịsịrayị́lị̃ drị̂ rú drị̃drị̃ rĩ ꞌi ãzíla Dãwụ́dị̃ ꞌi. Dãwụ́dị̃ ꞌbã acájó úpí ru rĩ ꞌdụ sáwã ãzo rú ãzíla ị́jọ́ sĩlé bụ́kụ̃ ꞌdĩ ꞌbã wókõ nụ́sụ̃ ị̃rị̃ rĩ agá rĩ úsĩ dó sĩ drị̃ la gá. Bụ́kụ̃ Sámụ̃wẹ̃lị̃ drị́ ị̃rị̃ ꞌdĩ kí ándrá drị̃drị̃ rĩ sĩ bụ́kụ̃ ãlu la, jọ kí ị́jọ́ ãwí sụ́rụ́ Ịsịrayị́lị̃ drị̂ drị̃ gá ũgũgõ ílí 130 iꞌdójó sáwã Sámụ̃wẹ̃lị̃ tịjó rĩ gá ãnirú ílí 1100 BC cajó kpere sáwã Dãwụ́dị̃ ꞌbã drãjó rĩ gá ãnirú ílí 970 BC. Ụ́nị̃ dó sĩ ãꞌdi sĩ bụ́kụ̃ ꞌdi kí nĩ yã rĩ gá ku, wó nị̃ ru múké-múké ị́jọ́ bụ́kụ̃ ꞌdĩ agá ãmbogo ãmbogo cajó cápĩtã 25 gá ꞌdĩ ãfũ kí Sámụ̃wẹ̃lị̃ drị́.

\par }{\IP Ị́jọ́ bụ́kụ̃ ꞌdĩ agá ri kí ãzíla ị́jọ́ sĩ ị́jọ́ sĩjó kí drị̃ gá ri kí abe: Ị́jọ́ drị̃ bụ́kụ̃ 1 Sámụ̃wẹ̃lị̃ gá rĩ ají kí ru ị́jọ́ drị̃ bụ́kụ̃ ãzí ãwí ãni Ị́jọ́ ụ̃kụ rĩ agá ri kí abe: ị́jọ́ mgbã rĩ ngajó rĩ ãzíla ãrútáŋá fẽjó Ãdróŋá ní rĩ la drị̃lẹ́ba ají zoŋá be, wó Ãdróŋá tị arejó ku rĩ la zoŋá ãkõ kí ají drị̃lẹ́ ũnzĩ be. Ị́jọ́ Ãdróŋá ꞌbã azịlé ri kí tị icíma ĩꞌdidrị̂ kí abe kí ru nga rá la ꞌbá ꞌbá ru rĩ drị̃ ị́jọ́ lẽlé ꞌbã nga kí ri kí nga rá rĩ gá. Ị́jọ́ drị̃ ꞌdĩ iꞌda ru múké-múké ị́jọ́
{\ND{Úpí}} ꞌbã jọlé Élĩ ní rĩ gá (cápĩtã 2:30): “Má azị ándrá ĩminí vúlé lé ru, anzị ãfũlépi ĩmi ụrụꞌbá gá ri kí sáwã pírí sĩ mụ adrulé ãtalo mádrị̂ kî, wó úꞌdîꞌda álị dó ị́jọ́ ándrá mání azịlé ꞌdĩ rá ãꞌdusĩku ma ãrútáŋá fẽ rá la ꞌbá ãrútáŋá fẽlépi mání rĩ ní ãzíla ma ꞌbá áma ꞌbãlépi idemará ru rĩ ꞌbã idemará ru.”

\par }{\IP Ĩꞌdi ị́jọ́ ãzí ụ̃sụ̃táŋá ru la sĩ ndrejó la ũkú ãlu zị Ãdróŋá sáwã ị́jọ́ mgbã rĩ ꞌbã aꞌdéjó rá áyi ꞌbá ị́jọ́ lịlépi ri ꞌbadrị̂ agá fẽlépi la ị́jọ́ uja kí dó sĩ ru ãzíla ꞌbá uja kí sĩ ásị́ úꞌdí ru úmgbó ụrụgá sĩ sáwã Dãwụ́dị̃ ꞌbã adrujó úpí ru rĩ gá. Ĩꞌdi ị́jọ́ ãzí Ãdróŋá ꞌbã ándrá itúlé nĩ sĩ ꞌbá ĩꞌdidrị̂ kí drị̃ acéjó drị̃lẹ́ nábị̃ rú cécé Mụ́sã ãzíla Sámụ̃wẹ̃lị̃ áni ꞌdĩ ꞌbarụ̂ sĩ la. Wó ꞌbá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ lẽ kí ándrá adrulé úpí trũ, ꞌbá drị̃lẹ́ ãsĩkárĩ ꞌbadrị́ ũkpó trũ la cécé sụ́rụ́ ãzí kí andre gá rĩ ꞌbadrị̂ áni ãzíla lẽ kí andrá adrulé táwụ̃nị̃ wẽwẽrú andre celé bõrõ sĩ cí la kí trũ. Úpí ĩꞌbadrị́ drị̃drị̃ Sáwụ̃lọ̃ fẽ ándrá ãrútáŋá
{\ND{Úpí}} ní ku, ụ́ꞌdụ ándrá dó sĩ ũpĩ drị́ la gá rá. Úꞌdị ándrá úpí ngọ́pị̃ Yónãtãnĩ kí átẹ́pị̃ be ãꞌdị́ gá. Sáwụ̃lọ̃ ꞌbã kẹ̃jị́ gá, Ãdróŋá pẽ dó úpí ãzí icólépi ĩꞌdiní ãrútáŋá fẽlépi rá la. Dãwụ́dị̃ ĩꞌdi mgbá ándrá kãbĩlõ ucélépi amụ́lépi úpí Yẹ́sụ̃ kãbĩlõ ucélépi úríndí sĩ rĩ ꞌbã drị̃lẹ́ gá rĩ ꞌi.



\par }\ChapOne{1}{\SH Sámụ̃wẹ̃lị̃ tịjó rĩ
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ágọ́bị́ ãzí ándrá cí rụ́ la Ĩlĩkánã ꞌi. Ĩꞌdi ándrá ꞌbá Rãmãtãyị́mụ̃ Zõfímũ gá ãngũ ꞌbé ꞌa rú sụ́rụ́ Ịfụrayị́mụ̃ drị̂ agá la. Ĩꞌdi Yẽhõrámũ ngọ́pị ꞌi, áyị́pị̃ ĩꞌdi Ẹ̃lị́hụ̃ ꞌi, Ẹ̃lị́hụ̃ ĩꞌdi Tọ́hụ̃ ngọ́pị ꞌi, Tọ́hụ̃ ĩꞌdi Zụ́fụ̃ ngọ́pị ꞌi angájó sụ́rụ́ Ịfụrayị́mụ̃ drị̂ agá.

\VS{2}Ĩlĩkánã ꞌbã ũkú kí ándrá ị̃rị̃. Ũkú ãlu rĩ ꞌbã rụ́ Hánã ꞌi, ãzí rĩ ꞌbã rụ́ Pẹ̃nị́nã ꞌi. Pẹ̃nị́nã ꞌbã anzị kí ándrá cí wó Hánã ándrá anzị kó ru.


\par }{\PP \VS{3}Ịsụ́ íni ꞌdĩ ílí ãlu ãlu sĩ Ĩlĩkánã la mụ táwụ̃nị̃ Sị́lọ̃ gá sĩ Ãdróŋá Ũkpó ꞌdị́pị ị̃nzị̃jó ãzíla sĩ ĩꞌdiní ídétáŋá idéjó Sị́lọ̃ gá, ꞌdĩ ãngũ Élĩ ꞌbã ngọ́pịka Hófĩnĩ ꞌbã kí sĩ ãzị́ ngajó Fĩnẽhásĩ be
{\ND{Úpí}} ní átáló ru rĩ gá.

\VS{4}Ụ́ꞌdụ́ Ĩlĩkánã ꞌbã sĩ ídétáŋá idéjó rĩ sĩ, ri ĩzá ꞌbã wókõ fẽlé ũkû Pẹ̃nị́nã ní ãzíla vâ anzị ĩꞌdidrị́ ãgọbị rú rĩ ꞌbaní izonzi rú rĩ kí abe pírí.

\VS{5}Wó Hánã ní rĩ gá ri ĩzá fẽlé pâlékó ị̃rị̃ sĩ ãꞌdusĩku lẽ ándrá ĩꞌdi ambamba
{\ND{Úpí}} ꞌbã ándrá táni ĩꞌdi atrị agá tịŋá gá cí rá tí.

\VS{6}{\ND{Úpí}} ꞌbã ándrá Hánã atrịjó tịŋá gá cí rĩ sĩ, ãjágô Pẹ̃nị́nã ri ásị́ la ꞌdụlé sĩ ĩꞌdiní ásị́ ãzá fẽjó.

\VS{7}Ị́jọ́ ꞌdĩ ri ru ngalé Ílí ãlu ãlu sĩ. Hánã drĩ kí mụ jó
{\ND{Úpí}} drị̂ gá, ãjágô la ĩꞌdiní ásị́ ãzá fẽ kpere ĩꞌdiní awá agá ãzíla Hánã la dó sĩ gã íná nalé úmgbé.

\VS{8}Ĩlĩkánã Hánã ꞌbã ágô la jọ la ĩꞌdiní, “Hánã, mi awá ãꞌdu ị́jọ́ sĩ yã? Ína ãkónã ku la ãꞌdu ị́jọ́ sĩ yã? Ũcõgõ fi ími ásị́ gá íni sĩ? Áca míní anzị ãgọbị mụdrị́ kí kẹ̃jị́ gá ku yã?”


\par }{\SH Hánã zị Ãdróŋá ngọ́tị́ ágọ́bị́ sĩ
\par }
{\PP \VS{9}Ụ́ꞌdụ́ ãlu ꞌbá ꞌdĩ kí dó mụ ãkónã delé na agá ãzíla ãko mvụlé mvụ-mvụ̃ ri kí abe Sị́lọ̃ gá ꞌdãá ꞌbo, Hánã angá dó pá tulé ụrụgá sĩ Ãdróŋá zịjó. Íni ꞌdĩ átáló Élĩ ri dó úmvúke sị́ gá kẹ̃jị́tị sĩ fijó Hémã
{\ND{Úpí}} ị̃nzị̃jó rĩ ꞌbã bụ́lụ́ gá.

\VS{10}Hánã ri dó adrulé ũcõgõ ãmbógó la sĩ, ri dó awálé ãzákírílí ru ĩꞌdiní
{\ND{Úpí}} zị agâ.

\VS{11}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, na dó ũyõ ãzíla jọ dó, “ꞌBárĩ
{\ND{Úpí}} Ũkpó ꞌdị́pị, ídrĩ tá ãtíꞌbó mídrị̂ ꞌbã ízákĩzã ndre, ídrĩ tá ị́jọ́ ũrã ĩꞌdi drị̃ gá ãzíla ídrĩ tá ị́jọ́ ãvĩ ĩꞌdi drị̃ gá ku sĩ ĩꞌdiní ngọ́tị́ ágọ́bị́ fẽjó ꞌdã ꞌbã ũngúkú gá ma tá dó ngọ́tị́ ágọ́bị́ ꞌdĩ ꞌdụ fẽlé míní ídri ĩꞌdidrị̂ agá pírí ãzíla ícó tá ĩꞌdi ꞌbã drị̃ꞌbị́ lịlé ku.”


\par }{\PP \VS{12}Hánã ꞌbã dị̃ agá
{\ND{Úpí}} zị sĩ ꞌdĩ gá ꞌdâ, Élĩ la dị̃ tị la ndre sĩ.

\VS{13}Hánã ri Ãdróŋá zịlé ásị́ sĩ; tị la ri acị́lé mũꞌdũmũꞌdũ wó âre ĩꞌdi ꞌbã ụ́ꞌdụ́kọ́ ku. Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ Élĩ ũrã dó ĩmẽrã ꞌbãngá wáyĩnĩ sĩ.

\VS{14}Jọ dó sĩ ĩꞌdiní, “Mi dó ĩmẽrã wáyĩnĩ sĩ ụ́ꞌdụ́ sị́? Lẽ mí aꞌbe wáyĩnĩ mîni ꞌdĩ rá.”

\VS{15}Wó Hánã umvi ĩꞌdiní, “Yụ, úpí mádrị̂, ámvụ ꞌbãngá wáyĩnĩ ku wó áma úríndí ga tré ũcõgõ sĩ ma mâ mãmálá kí ũꞌbã
{\ND{Úpí}} drị̃lẹ́ gá.

\VS{16}Mí ũrã jõ ãtíꞌbó mídrị̂ ĩꞌdi ũkú ãzí ífî kóru la rú ku, ári ꞌbãngá lú Ãdróŋá zịlé ũcõgõ áma ásị́ gá ambamba rĩ sĩ.”

\VS{17}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, Élĩ umvi ĩꞌdiní, “Ímụ ásị́ ị̃gbẹ̃ sĩ, ãzíla Ãdróŋá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ ꞌbã fẽ jõ míní ị́jọ́ míní zịlé ĩꞌdi tị gá rĩ rá.”

\VS{18}Hánã jọ dó sĩ Élĩ ní, “Ãtíꞌbó mídrị̂ ꞌbã ịsụ́ ásị́ ị̃gbẹ́ ími drị̃lẹ́ gá rá fô!” ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, mụ dó rá, na dó ãkónã ãzíla ũcõgõ ĩꞌdi mẹ́lẹ́tị gá rĩ ukó dó rá.


\par }{\PP \VS{19}Ụ́ꞌdụ́ ãzí rĩ sĩ Ĩlĩkánã angá kí ꞌbá ĩꞌdidrị́ kogá rĩ kí abe ụ̃ꞌbụ́tịnị́nị́ ãzíla ị̃nzị̃ kí
{\ND{Úpí}} ꞌi; ꞌdã ꞌbã ũngúkú gá gõ kí dó vúlé ĩꞌbadrị́ lị́cọ́ gá Rámã gâlé. Ĩlĩkánã icí kí dó ru ũkû Hánã be ãzíla
{\ND{Úpí}} ũrã dó sĩ Hánã ꞌbã ị́jọ́ rá.

\VS{20}Sáwã were vúlé gá Hánã ịsụ́ dó ꞌa, tị dó sĩ ngọ́tị́ ágọ́bị́, ꞌda dó rụ́ la Sámụ̃wẹ̃lị̃ ꞌi ãꞌdusĩku jọ, “Ázị ĩꞌdi
{\ND{Úpí}} tị gá.”


\par }{\SH Sámụ̃wẹ̃lị̃ fẽjó
{\ND{Úpí}} ní rĩ
\par }
{\PP \VS{21}Ílí ãzí rĩ sĩ, Ĩlĩkánã mụ kí ꞌbá ĩꞌdidrị́ kogá rĩ kí abe ídétáŋá idélé ílí ãlu ãlu sĩ rĩ idéjó
{\ND{Úpí}} ní ãzíla sĩ ũyõ ándrá ĩꞌdi ꞌbã nalé rĩ ũfẽjó.

\VS{22}Wó Hánã mụ ĩꞌba abe gẹ̃rị̃ sĩ ku. Jọ dó ágô ní, “Ádrĩ dó mgbâ tị nze ĩbã gá rĩ sĩ ꞌbo, ma dó sĩ cọtị ĩꞌdi agụ jó
{\ND{Úpí}} drị̂ agá, ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ, ĩꞌdi dó sĩ uꞌá ꞌdãá ídri ĩꞌdidrị̂ agá pírí.”


\par }{\PP \VS{23}Ágô Ĩlĩkánã umvi ĩꞌdiní, “Mí idé ị́jọ́ míní ndrelé ĩꞌdi míní múké ãndânĩ rĩ; mí adru lị́cọ́ gá ꞌdâ kpere míní mgbâ tị nze agâ ĩbã gá; lẽ
{\ND{Úpí}} ꞌbã fẽ ị́jọ́ míní ũyõ najó ꞌbo rĩ ꞌbã idé dó ru nĩ.”


\par }{\PP \VS{24}Ála dó mụ mgbâ tị nzelé ꞌbo, ãndrẽ ꞌdụ dó ĩꞌdi mụjó ĩꞌdi be Sị́lọ̃ gâlé ĩndĩ. ꞌDụ mọ́nị̃gọ́\FTNT{*}{{\FR 1:24 }{\FR{1:24
}}{\FT{Bụ́kụ̃ ãzí rĩ jọ kí
}}{\FQ{mọ́nị̃gọ́
}}{\FT{na.}}} ílí na la, ãnáfóró kị́lọ̃ mụdrị́ ãzíla wáyĩnĩ íníríkó\FTNT{†}{{\FR 1:24 }{\FR{1:24
}}{\FT{ꞌBá ándrá ídu rĩ kí
}}{\FQ{íníríkó
}}{\FT{ayú ãkójó ru sĩ wáyĩnĩ tõjó.
}}} gá la ĩndĩ, agụ dó sĩ ĩꞌdi jó
{\ND{Úpí}} drị̂ agâlé mgbâ drĩ ꞌdĩ sĩ ĩmbíráŋá ru.

\VS{25}Ála dó mụ mọ́nị̃gộ lịlé rá âgụ dó mgbâ Élĩ rụ̂lé

\VS{26}ãzíla Hánã jọ dó sĩ ĩꞌdiní, “Úpí mádrị̂, míní uꞌájó ídri rú rĩ áni, mí igá dó ma rá yã? Ma ũkú ándrá pá tulépi ími bụ́lụ́ gá ꞌdâ sĩ
{\ND{Úpí}} zịjó rĩ ꞌi.

\VS{27}Ázị ándrá
{\ND{Úpí}} ꞌi ngọ́tị́ŋá ꞌdĩ ꞌbã ị́jọ́ sĩ ãzíla umvi ma rá.

\VS{28}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ áfẽ dó sĩ ĩꞌdi
{\ND{Úpí}} ní. Ídri ĩꞌdidrị̂ agá pírí ĩꞌdi dó adru
{\ND{Úpí}} ãni.” Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ mgbâ ri dó sĩ
{\ND{Úpí}} ị̃nzị̃lé ꞌdãá.




\par }\Chap{2}{\SH Hánã ꞌbã Ãdróŋá zịjó rĩ
\par }
{\PP \VerseOne{1}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, Hánã zị dó
{\ND{Úpí}} ꞌi ãzíla jọ.

\par }{\Q “Áma ásị́ uꞌá dó ãyĩkõ sĩ
{\ND{Úpí}} nî;

\par }{\QB ma áma drị̃ inga ụrụgá
{\ND{Úpî}} sĩ,

\par }{\Q Ma dó sĩ áma uꞌé ãfó sĩ mẹ́rọ́ꞌbá mádrị̂ kí drị̃lẹ́ gá, \newline  ãꞌdusĩku ma ãyĩkõ ãmbógó la sĩ patáŋá mídrị̂ sĩ.”


\par }{\Q \VS{2}“ꞌBá ãzí ãlápítí ru
{\ND{Úpí}} mî áni la ꞌdáyụ;

\par }{\QB ꞌBá ãzí ími bụ́lụ́ gá la ꞌdáyụ;

\par }{\QB ꞌbá ãzí ꞌbá tãmbalépi Ãdróŋá ãmadrị̂ áni la ꞌdáyụ.”


\par }{\Q \VS{3}Mí aꞌbe dó ị́jọ́ míní jọlé rere ãfó sĩ rĩ cã,

\par }{\QB jõku ị́jọ́ ãzí jọlé ãfó sĩ la ꞌbã ãfũ dó ími tị gá ku,

\par }{\Q ãꞌdusĩku
{\ND{Úpí}} ꞌi Ãdróŋá ị́jọ́ nị̃lépi cé rĩ ꞌi,

\par }{\QB ãzíla ĩꞌdi ị́jọ́ pírí ꞌbá ꞌbã kí idélé rĩ kí lị nĩ.


\par }{\Q \VS{4}Ụ́sụ ãsĩkárĩ ũkpó rĩ ꞌbadrị̂ anu kí rá,

\par }{\QB wó ꞌbá ũkpó kóru rĩ ịsụ́ kí ũkpõ rá.


\par }{\Q \VS{5}ꞌBá ándrá ãkónã trũ rĩ kí dó úꞌdîꞌda ãzị́ nga ꞌbá ãzí ní sĩ ãkónã ịsụ́jó,

\par }{\QB wó ãbị́rị́ fụ dó ꞌbá ándrá ãkónã kóru rĩ kí ku.

\par }{\Q Ũkú ándrá úndó rĩ tị dó úꞌdîꞌda anzị ázị̂rị̃

\par }{\QB wó ũkú ándrá anzị trũ wẽwẽ rú rĩ ace dó úꞌdîꞌda ru anzị kó ru.


\par }{\Q \VS{6}{\ND{Úpí}} la ꞌbá fẽ drãlé nĩ ãzíla ĩꞌdi ꞌbá adrí nĩ;

\par }{\QB ĩꞌdi ꞌbá fẽ filé ãngũ ꞌbá drãlépi rá rĩ ꞌbadrị̂ gá nĩ ãzíla ĩꞌdi ꞌbá fẽ angálé ídri rú nĩ.


\par }{\Q \VS{7}{\ND{Úpí}} la ꞌbá ãzí ri kí fẽ adrulé lẽmẽrí ãzíla ĩꞌdi ꞌbá ãzí ri kí fẽ adrulé kụ́rẹ́nị́,

\par }{\QB ĩꞌdi ꞌbá isé vụ̃rụ́lé ãzíla ĩꞌdi ꞌbá inga ụrụgá.


\par }{\Q \VS{8}Ĩꞌdi ꞌbá lẽmẽrí rĩ kí inga pụ́trụ́ agá rĩ sĩ ụrụgá,

\par }{\QB ãzíla ĩꞌdi ꞌbá ãzãkoma lẽlépi rĩ kí inga úfóró agá rĩ sĩ rá,

\par }{\Q sĩ kí irijó úpí ngọ́pịka abe

\par }{\QB fẽjó la ꞌbã ịsụ́ kí úmvúke ãrútáŋá drị̂,

\par }{\Q ãꞌdusĩku ị́dị́ŋá vũ drị̂ kí
{\ND{Úpí}} ãni,

\par }{\QB ꞌbã dó sĩ ụ̃nọ́kụ̂ drị̃ la gá.\XREF{✡}{{\XO 2:8 }{\XO{2:8
}}{\XT{Zãbụ́rị̃ 113:7, 8; Dãnị́yẹ́lị̃ 4:17; Lụ́kã 1:52}}}


\par }{\Q \VS{9}“{\ND{Úpí}} la ꞌbá ĩꞌdi ãni ãꞌị̃táŋá trũ ri kí tãmba rá

\par }{\QB wó ꞌbá ị́jọ́ ũnzí ngalépi rĩ kí ũdrã rá ị́jọ́ ũnzí ị́nị́ drị̂ sĩ, kí ace ị̃nádrị̃ gá,

\par }{\Q ãꞌdusĩku ꞌbá ꞌbá ru rĩ ndẽ ị́jọ́ ũkpó rĩ ũkpõ ĩꞌdidrị̂ sĩ ku.


\par }{\QB \VS{10}Ála mẹ́rọ́ꞌbá
{\ND{Úpí}} drị̂ kí andi nírí nírí;

\par }{\Q {\ND{Úpí}} la ụ̃kpẹ̃ kí drị̃ gá angájó ꞌbụ̃ gâlé;

\par }{\QB {\ND{Úpí}} la ị́jọ́ lị ꞌbá ụ̃nọ́kụ́ drị̃ gá ꞌdĩ kí drị̃ gá pírí nĩ;

\par }{\Q ĩꞌdi mụ ũkpó fẽlé úpí ĩꞌdidrị̂ nî

\par }{\QB ãzíla ĩꞌdi ũkpõ fẽ ꞌbá ĩꞌdĩni ĩꞌdi ꞌbã sĩ ãdu ũsũjó drị̃ la gá rĩ ní.”


\par }{\PP \VS{11}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, Ĩlĩkánã gõ dó lị́cọ́ gá Rámã gâlé, wó ngọ́pị̃ Sámụ̃wẹ̃lị̃ ri dó ãzị́ ngalé
{\ND{Úpí}} ní átáló ru Élĩ pálé gá.


\par }{\SH Anzị Élĩ drị́ ị́jọ́ ũnzí rĩ kí
\par }
{\PP \VS{12}Anzị Élĩ drị̂ kí ándrá ꞌbá ãzí ị́jọ́ ũnzí íni la kî. Fẽ kí ándrá ãrútáŋá
{\ND{Úpí}} ní ku.

\VS{13}Lãꞌbĩ ãtalo ꞌbadrị́ ꞌbá ãzí rĩ abe rĩ ándrá íni, ꞌbá ãzí drĩ ándrá ídétáŋá idé, ãtíꞌbó átáló drị̂ la ándrá amụ́ sáwã ĩzá ꞌbã drĩ dị̃ agâ aꞌdí sĩ rĩ gá málãgã ãzí sị́ na la trũ,

\VS{14}ĩꞌdi uja málãgã ꞌdã sulé sũfũríyã, jõku úmvú agâlé. Átáló la dó ándrá sĩ ãko cí málãgã sị́ na ꞌdã ꞌbã ãsõlé rĩ kí ꞌdụ ĩꞌdinî. Anzị ꞌdĩ ri kí ị́jọ́ ꞌdĩ kí ngalé ꞌbá pírí Ịsịrayị́lị̃ rú amụ́lépi Sị́lọ̃ gá ꞌdãá sĩ ídétáŋá idéjó rĩ ꞌba rụ́ ꞌdĩ ꞌbã áni.

\VS{15}ꞌDã ꞌbã drị̃gâsĩ úsã ve drĩ ku rú, ãtíꞌbó átáló drị̂ la ándrá amụ́ ãzíla ĩꞌdi jọ la ꞌbá ídétáŋá idélépi rĩ ní, “Ífẽ ĩzá átáló ní ũꞌbĩlé, ãꞌdusĩku icó ĩzá aꞌdílépi rá rĩ ãꞌị̃lé ku wó rá la ị̃bị rĩ ꞌi.”

\VS{16}Wó ꞌbá ídétáŋá idélépi rĩ drĩ jọ la, “Ífẽ ívé drĩ úsã la ráká, ꞌdã ꞌbã vúlé gá mí icó dó ĩzá ꞌdụlé ãmbógó ru ími ásị́ ꞌbã lẽlé rĩ áni rá,” ãtíꞌbô la uja jọlé la, “Adru ꞌdĩ ꞌbã áni ku, álẽ mí ãfẽ ĩzá ꞌdĩ mádrị́ úꞌdîꞌda, drĩ adru ꞌdĩ ꞌbã áni ku, ma dó ꞌdụ la ũkpó sĩ.”

\VS{17}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ ị́jọ́ ũnzĩ kãrị́lẹ̃ anzị Élĩ drị̂ ꞌbadrị̂ acá dó sĩ ị́jọ́ ãzí ũnzí íni la rú
{\ND{Úpî}} drị̃lẹ́ gá, ãꞌdusĩku ꞌbá ꞌdĩ fẽ kí ãrútáŋá ídétáŋá idélé
{\ND{Úpí}} ní rĩ ní ku.


\par }{\PP \VS{18}Sáwã ꞌdã sĩ Sámụ̃wẹ̃lị̃ la ándrá ãzị́ nga
{\ND{Úpí}} nî, mgbâ ri ándrá bõngó ĩfódĩ rú cãlé mịfị́ níríŋá rĩ sụ̃lé.

\VS{19}Ãndrẽ ri ándrá ĩꞌdiní kánzũ ãzí were la sõlé ãzíla ri agụlé la ĩꞌdiní ílí ãlu ãlu sĩ drĩ dó mụ ágô be ídétáŋá ílí ãlu ãlu drị̂ idélé rĩ gá.

\VS{20}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, Élĩ ri dó sụ̃sụ́ wilé Ĩlĩkánã ꞌbaní ũkû be jọjó la, “{\ND{Úpí}} ꞌbã fẽ míní anzị ũkú ꞌdĩ rụ̂ sĩ ị́jọ́ ĩꞌdi ꞌbã zịlé
{\ND{Úpí}} ꞌbã tị gá rĩ ꞌbã ị́jọ́ sĩ.” ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, kí dó sĩ ru uja vúlé lị́cọ́ gá.


\par }{\PP \VS{21}Wó Ãdróŋá wi dó sụ̃sụ́ Hánã ní rá ãndá-ãndá ru, ịsụ́ dó sĩ ꞌa rá, ãzíla tị dó vâ sĩ anzị ãgọbị rú la ꞌbã ãzí kí na ãzíla izonzị rú rĩ kí ị̃rị̃. Mgbá Sámụ̃wẹ̃lị̃ rĩ zo dó ãzị́
{\ND{Úpí}} drị̂ tị gá.


\par }{\SH Élĩ tre anzị ĩꞌdidrị̂ kî
\par }
{\PP \VS{22}Élĩ dó sáwã ꞌdã sĩ ĩdránígó ru, are ị́jọ́ anzị ĩꞌdidrị̂ ꞌbã kí idélé ꞌbá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ ꞌba rụ́ rĩ kí pírí rá. Are vâ ị́jọ́ ĩꞌbã kí ulajó ũkú ãzị́ ngalépi kẹ̃jị́tị sĩ fijó hémã tị icíma drị̂ agâlé rĩ kí sĩ rĩ rá.

\VS{23}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ jọ dó ĩꞌbaní, “Ma ị́jọ́ ũnzíríkãnã ĩminí idélé ꞌdĩ kí are ꞌbá pírí kí tị gâsĩ. Ĩmi ị́jọ́ ꞌdĩ áni ꞌdĩ kí idé ãꞌdu sĩ?

\VS{24}Íni ku mâ ngọ́pịka; ụ́ꞌdụ́kọ́ ꞌbá
{\ND{Úpí}} drị̂ ꞌbã kí irélé ãmvêlé ĩmi drị̃ gá mání arelé rĩ adru kí múké ku.

\VS{25}ꞌBá drĩ ị́jọ́ iza ꞌbá ãzí ụrụꞌbá gá, Ãdróŋá la pá tu ĩꞌdiní rá, wó ꞌbá drị̃ dó ị́jọ́ iza
{\ND{Úpí}} rụ́, ãꞌdi la dó icó pá tulé ĩꞌdiní nĩ yã?” Wó Élĩ ꞌbã ngọ́pịka gã kí ị́jọ́ ĩꞌbã átẹ́pị ꞌbã sĩ kí trejó rĩ arilé úmgbé, ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ
{\ND{Úpí}} itú dó sĩ ị́jọ́ sĩ kí ụꞌdị́jó rá.


\par }{\PP \VS{26}Mgbá Sámụ̃wẹ̃lị̃ rĩ ri zolé ụrụꞌbá sĩ ãzíla
{\ND{Úpí}} lẽ ĩꞌdi rá, ꞌbá lẽ kí vâ ĩꞌdi ĩndĩ.


\par }{\SH {\ND{Úpí}} gã dó ꞌbá Élĩ drị́ko gá rĩ kî
\par }
{\PP \VS{27}Ụ́ꞌdụ́ ãlu nábị̃ Ãdróŋá ãni la amụ́ Élĩ rụ́ ꞌdõlé ãzíla jọ ĩꞌdiní, “{\ND{Úpí}} jọ íni, ‘Má iꞌda ándrá ma ꞌbá lị́cọ́ mî átẹ́pị drị̂ agá rĩ ꞌbaní ĩꞌbaní ándrá adrujó ãtíꞌbó ru Mị̃sị́rị̃ gá rĩ sĩ.

\VS{28}Ápẽ ándrá mî átẹ́pị ꞌi sụ́rụ́ Ịsịrayị́lị̃ drị̂ kí agá ꞌdâ pírí sĩ adrujó átáló mádrị́ ídétáŋá idélépi rĩ rú, sĩ tụjó ãlĩtárĩ mádrị̂ sị́ gá sĩ lũbánĩ ivéjó ãzíla sĩ ĩfódĩ sụ̃jó áma drị̃lẹ́ gá. Áfẽ vâ ꞌbá mídrị́ kogá rĩ ꞌbaní ãko fẽlé ãwãꞌdĩfô rú ꞌbá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ ꞌbã kí idélé ãcí sĩ ri kí pírí.

\VS{29}Ị́jọ́ dó ĩminí ídétáŋá idélé mání rĩ kí ãzíla ãwãꞌdĩfô mání aꞌị́lé ꞌbá mádrị̂ ꞌbadrị́ rĩ kí abe rĩ kí ndrejó mịfị́ ũnzí sĩ rĩ dó ãꞌdu? Ị́jọ́ Élĩ míní ãrútáŋá fẽjó anzị mídrị̂ ꞌbaní mání ãndânĩ, míní sĩ fẽjó la ꞌbã ꞌdụ kí ĩꞌbaní ĩzá múké ãndânĩ ꞌbá mádrị́ Ịsịrayị́lị̃ ꞌbã kí idélé mání rĩ kí rá rĩ ãꞌdu ị́jọ́?’ ”


\par }{\PP \VS{30}“Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ
{\ND{Úpí}}, Ãdróŋá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ jọ, ‘Má azị ándrá ꞌbá mídrị́ kogá ãzíla ꞌbá mî átẹ́pị drị́ko gá rĩ ꞌbaní sĩ ãzị́ ngajó mání átáló ru jãꞌdâ.’ Wó úꞌdîꞌda
{\ND{Úpí}} jọ dó, ‘Icó dó adrulé ꞌdĩ ꞌbã áni ku, ãꞌdusĩku ꞌbá mání ãrútáŋá fẽlépi rá rĩ ꞌbaní ma ãrútáŋá fẽ rá ãzíla ꞌbá ị́jọ́ mádrị̂ idelépi rá rĩ kí ma ị́jọ́ ĩꞌbadrị̂ kí ide rá.

\VS{31}Mí are drĩ, ụ́ꞌdụ́ ãzí kí amụ́ ꞌdĩ, ma mụ kãrị́lẹ̃ lị́cọ́ mídrị̂ agá rĩ kí ị̃lị̃kị̃lé kãrị́lẹ̃ ínátị mídrị̂ agá rĩ kí abe pírí, ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ ꞌbá ãzí mídrị́ lị́cọ́ gá la icó dó sĩ calé ĩdrãnĩgõ gá ku.’ ”


\par }{\PP \VS{32}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, mi dó mụ adrulé ãjã sĩ sụ̃sụ́ mání mụlé wilé ꞌbá ãzí Ịsịrayị́lị̃ drị̂ kí drị̃ gá rĩ sĩ ãzíla ꞌbá ĩdránígó ru la icó dó sĩ adrulé lị́cọ́ mídrị̂ gá ku jãꞌdâ.

\VS{33}ꞌBá mídrị́ mání ị̃lị̃kị̃lé ãlĩtárĩ mádrị̂ gá ku rĩ kí mụ mị́ndrẹ mvụlé ãzíla uꞌálé ũcõgõ ãmbógó la sĩ ãzíla anzịŋá ĩꞌbadrị̂ kí mụ ũdrãlé ménéŋá sĩ.

\VS{34}Icéjó la míní ị́jọ́ mání jọlé ꞌdĩ kí mụ ru ngalé rá, ma mụ fẽlé la anzị mídrị́ ị̃rị̃ Hófĩnĩ kí Fĩnẽhásĩ be mụ ũdrãlé ụ́ꞌdụ́ ãlu rĩ sĩ.

\VS{35}“Ma mụ mání átáló ãzí ãꞌị̃táŋá trũ la ingalé, ĩꞌdi mụ ị́jọ́ kí ngalé cécé áma ásị́ ꞌbã lẽlé rĩ áni ãzíla áma ígátáŋá gá rĩ áni. Ma mụ fẽlé la anzị ãfũlépi ĩꞌdi rụ́ rĩ kí mụ ãzị́ ngalé átáló ru sĩ ꞌbá mádrị́ mání sĩ ãdu usújó kí drị̃ gá rĩ kí ãzãkolé jãꞌdâ.

\VS{36}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, ꞌbá ũri mídrị̂ gá acelépi ídri rĩ kí pírí amụ́ ãvụ̃lé átáló ꞌbã drị̃lẹ́ gá sĩ sílĩvã aꞌị́jó íná be ãzíla kí mãmálá ꞌbã jọjó la, ‘Ípẽ ãmaní ãma ãzí sĩ ãzị́ ngajó átáló ru, ãma dó sĩ ãmaní ãkónã ịsụ́ nalé benĩ fô.’ ”




\par }\Chap{3}{\SH {\ND{Úpí}} ꞌbã Sámụ̃wẹ̃lị̃ umvejó rĩ
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ịsụ́ íni ꞌdĩ mgbá Sámụ̃wẹ̃lị̃ ri ãzị́ ngalé
{\ND{Úpí}} ní Élĩ pálé gá. Ụ́ꞌdụ́ ꞌda kí agá
{\ND{Úpí}} jọ ándrá ị́jọ́ ꞌbá kí abe gbõrú-gbõrú ku; ícétáŋá Ãdróŋá drị̂ iꞌda kí ándrá vâ ru gbõrú-gbõrú ku.


\par }{\PP \VS{2}Élĩ mịfị́ ꞌbã kí acájó ũkpó kóru rĩ sĩ icó dó sĩ ãngũ ndrelé múké ku. Ị́nị́ ꞌdã sĩ la dó ru ãngũ jõ ĩꞌdi ꞌbã sĩ ru lajó ídu rĩ gá.

\VS{3}Anụ́ drĩ tárã Ãdróŋá drị̂ ku rú, Sámụ̃wẹ̃lị̃ la ru vụ̃rụ́ jó
{\ND{Úpí}} drị́ gá ãngũ Sãndụ́kụ̃ tị icíma drị̂ ꞌbãjó rĩ gá.

\VS{4}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá,
{\ND{Úpí}} umve dó Sámụ̃wẹ̃lị̃ ꞌi. Sámụ̃wẹ̃lị̃ umvi dó, “Ma ꞌdõ nu.”

\VS{5}Cẹ̃ dó Élĩ rụ̂lé ãzíla jọ ĩꞌdiní, “Ma ꞌdõ nu, mí umve tá ma rá.” Wó Élĩ jọ ĩꞌdiní, “Má umve mi gẹ̃rị̃ sĩ ku, ígõ vúlé ãzíla íla mi vũ gá.” Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ Sámụ̃wẹ̃lị̃ mụ dó sĩ rũ lalé vũ gá.


\par }{\PP \VS{6}{\ND{Úpí}} umve vâ Sámụ̃wẹ̃lị̃ ị̃dị́, Sámụ̃wẹ̃lị̃ angá ãzíla mụ Élĩ rụ̂lé jọ ĩꞌdiní, “Ma ꞌdõ nu, mí umve tá ma rá.” Élĩ jọ, “Mâ ngọ́pị, má umve mi gẹ̃rị̃ sĩ ku, ígõ vúlé mụlé ími lalé vũ gá.”

\VS{7}Ụ́ꞌdụ́ ꞌdã kí agá Sámụ̃wẹ̃lị̃ nị̃ ándrá drĩ ꞌdĩ sĩ
{\ND{Úpí}} ꞌi ku ãꞌdusĩku
{\ND{Úpí}} jọ ándrá drĩ ꞌdĩ sĩ ị́jọ́ ĩꞌdi be ku.


\par }{\PP \VS{8}Wó
{\ND{Úpí}} umve vâ Sámụ̃wẹ̃lị̃ ị̃dị́ pâlékó na rĩ sĩ, Sámụ̃wẹ̃lị̃ angá ụrụgá, mụ Élĩ rụ̂lé ãzíla jọ ĩꞌdiní, “Ma ꞌdõ nu, mí umve ma mi ꞌi.” ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, Élĩ nị̃ dó cé
{\ND{Úpí}} la Sámụ̃wẹ̃lị̃ umve nĩ.

\VS{9}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ Élĩ jọ dó Sámụ̃wẹ̃lị̃ ní, “Ímụ ími lalé vụ̃rụ́, drĩ ími umve rá, íjọ ĩꞌdiní, ‘Ị́jọ ị́jọ́
{\ND{Úpí}}, ãtíꞌbó mídrị̂ la are la.’ ”


\par }{\PP \VS{10}{\ND{Úpí}} amụ́ pâ tulé ꞌdãá sĩ Sámụ̃wẹ̃lị̃ umvejó ídu rĩ áni, “Sámụ̃wẹ̃lị̃! Sámụ̃wẹ̃lị̃!” ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, Sámụ̃wẹ̃lị̃ umvi dó, “Ị́jọ ị́jọ́, ãtíꞌbó mídrị̂ la are la.”

\VS{11}{\ND{Úpí}} jọ Sámụ̃wẹ̃lị̃ ní, “Índre drĩ, ma ãni rú lẽjó ị́jọ́ ãzí idéjó ãngũ Ịsịrayị́lị̃ drị̂ gá ꞌdâ, ꞌbá ị́jọ́ ꞌdã arelépi la rá rĩ kí bị́lẹ́ la idé yị.

\VS{12}Ụ́ꞌdụ́ ꞌdã sĩ, ma mụ ị́jọ́ ándrá mání jọlé ma mụ kí ngalé lị́cọ́ Élĩ drị̂ ụrụꞌbá gá rĩ kí ngalé iꞌdóŋá gá kpere ãsị̃ŋá gá.

\VS{13}Ájọ ándrá ĩꞌdiní ma mụ ị́jọ́ lịlé lị́cọ́ ĩꞌdidrị̂ drị̃ gá jãꞌdâ rĩ gá ꞌbo ãꞌdusĩku nị̃ ị́jọ́ ĩꞌdi ꞌbã ngọ́pịka ꞌbã kí jọlé áma ụrụꞌbá gá ũnzí rĩ kí rá wó aꞌdá ị́jọ́ ũnzí ĩꞌbadrị̂ gẹ̃rị̃ sĩ ku.

\VS{14}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ ána ándrá dó sĩ ũyõ lị́cọ́ Élĩ drị̂ sĩ, ị́jọ́ ũnzí ĩꞌdidrị́ lị́cọ́ agá rĩ icó dó ru trũlé ídétáŋá sĩ jõku ãwãꞌdĩfô fẽŋá sĩ la ku.”


\par }{\PP \VS{15}Sámụ̃wẹ̃lị̃ la dó ru vụ̃rụ́ kpere ụ̃ꞌbụ́tị sĩ, ꞌdã ꞌbã ũngúkú gá nzị̃ dó kẹ̃jị́tị jó
{\ND{Úpí}} drị̂ drị̂ ꞌi. Ri idélé ụ̃rị̃ sĩ ị́jọ́ Ãdróŋá ꞌbã jọlé ĩꞌdiní rĩ lũjó Élĩ nî,

\VS{16}wó Élĩ umve ĩꞌdi ãzíla jọ ĩꞌdiní, “Mâ ngọ́pị Sámụ̃wẹ̃lị̃.” Sámụ̃wẹ̃lị̃ umvi, “Ma ꞌdõ nu.”

\VS{17}Élĩ zị, “Ị́jọ́
{\ND{Úpí}} ꞌbã jọlé míní rĩ íngoní? Mí ucí jõ mání ĩꞌdi cá ku. Ídrĩ mání ãzí la ucí cá, lẽ Ãdróŋá ꞌbã idé ị́jọ́ ími ụrụꞌbá gá ũnzíríkãnã rú ꞌbã ndẽ ị́jọ́ ĩꞌdi ꞌbã lũlé míní rĩ kí rá.”

\VS{18}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ Sámụ̃wẹ̃lị̃ ũlũ dó Élĩ ní ị́jọ́ kí pírí, ị́jọ́ ãzí ĩꞌdiní ucílé cá rá la ꞌdáyụ. ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, Élĩ jọ dó, “Ĩꞌdi
{\ND{Úpí}} ꞌi, ꞌbã idé ꞌbãngá ị́jọ́ ĩꞌdiní ndrelé ĩꞌdi íní múké rĩ ꞌi.”


\par }{\PP \VS{19}{\ND{Úpí}} ri adrulé Sámụ̃wẹ̃lị̃ be ĩꞌdi ꞌbã zo agá ꞌdĩ gá ꞌdâ, ãzíla ị́jọ́ ãzí ĩꞌdi ꞌbã jọlé ru ngalépi ku la ꞌdáyụ.

\VS{20}ꞌBá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ kí iꞌdójó Dánĩ gá kpere Bẹ̃rị̃sẹ́bã gá ãꞌị̃ kí úꞌbã dó Sámụ̃wẹ̃lị̃ ꞌi nábị̃
{\ND{Úpí}} drị̂ rú rĩ gá rá.

\VS{21}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá,
{\ND{Úpí}} iꞌda ru Sị́lọ̃ gá ꞌdãá ị̃dị́ ãzíla ri ru iꞌdalé Sámụ̃wẹ̃lị̃ ní ꞌdãá ị̃dị́-ị̃dị́ ụ́ꞌdụ́kọ́ ĩꞌdidrị̂ sĩ.




\par }\Chap{4}{\SH ꞌBá Fị̃lị̃sị̃tị́nị̃ drị̂ ꞌbã kí Sãndụ́kụ̃ tị icíma drị̂ pajó rĩ
\par }
{\PP \VerseOne{1}Wó Sámụ̃wẹ̃lị̃ lũ dó ꞌbá pírí Ịsịrayị́lị̃ drị̂ ꞌbaní ị́jọ́
{\ND{Úpí}} ꞌbã jọlé rĩ kí rá.

\par }{\PP Ụ́ꞌdụ́ ꞌdã sĩ ꞌbá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ mụ kí dó ãꞌdị́ ꞌdịlé ꞌbá Fị̃lị̃sị̃tị́nị̃ drị̂ ꞌba rụ́. ꞌBá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ tra kí dó ru Ĩbẽnézã gá ãzíla ꞌbá Fị̃lị̃sị̃tị́nị̃ drị̂ tra kí dó ru Ãfẹ́kị̃ gá.

\VS{2}Ãsĩkárĩ ꞌbá Fị̃lị̃sị̃tị́nị̃ rú rĩ ꞌbadrị̂ mụ kí dó ãꞌdị́ ꞌdịlé ꞌbá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ ꞌba rụ́, ãꞌdị̂ lã dó mụ kpẹ̃lé ꞌbo, úndẽ dó ꞌbá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ kí rá, ꞌbá Ịsịrayị́lị̃ drị́ ụꞌdị́lé ãꞌdị́ gá ꞌdãá rá rĩ kí ꞌbã kãlãfe ãni rú álĩfũ sụ ꞌdĩ pí.

\VS{3}Ãsĩkárĩ Ịsịrayị́lị̃ drị̂ kí dó mụ ãgõlé vúlé kámbĩ gá ꞌdõlé ꞌbo, ꞌbá ĩyõ Ịsịrayị́lị̃ drị̂ zị kí dó ru, “{\ND{Úpí}} fẽ ãndrũ ãma ndẽlé ꞌbá Fị̃lị̃sị̃tị́nị̃ rú rĩ ꞌbadrị́ rá la ãꞌdu ị́jọ́ sĩ yã? Lẽ ãma ají kí Sãndụ́kụ̃ tị icíma drị́
{\ND{Úpí}} drị̂ Sị́lọ̃ gá rĩ sĩ ꞌdâ, ãma dó sĩ ĩꞌdi ꞌdụ ãma be ãꞌdị́ gâlé ĩndĩ ãzíla ĩꞌdi dó sĩ ãma pa mẹ́rọ́ꞌbá ãmadrị̂ kí drị́ gá.”

\VS{4}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ ꞌbá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ pẽ kí dó ꞌbá ãzí kí tị Sị́lọ̃ gá sĩ mụjó Sãndụ́kụ̃ tị icíma drị́
{\ND{Úpí}} Ũkpó ꞌdị́pị drị́ ꞌbãlé kẹ̃rụ́bị̃ ụ́pụ́pị́ trũ rĩ kí drĩdríŋĩ gá rĩ ajílé. Anzị Élĩ drị́ ị̃rị̃ Hófĩnĩ kí Fĩnẽhásĩ be ri kí adrulé Sãndụ́kụ̃ tị icíma drị́ Ãdróŋá drị̂ trũ ꞌdãá.

\VS{5}Sãndụ́kụ̃ tị icíma drị́
{\ND{Úpí}} drị̂ lã mụ acálé kámbĩ agá ꞌbo, ꞌbá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ uzá kí ãyĩkõ sĩ ụ́ꞌdụ́kọ́ ụrụgá sĩ, ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ vũ aya dó sĩ ru aya-ãyã.

\VS{6}ꞌBá Fị̃lị̃sị̃tị́nị̃ drị̂ kî mụ úzáŋá ꞌdĩ arelé ꞌbo, zị kí, “ꞌBá Ĩbũrãníyã rú ꞌdĩ kí uzá lé íni ãꞌdu ị́jọ́ sĩ?” Kí mụ nị̃lé la Sãndụ́kụ̃ tị icíma drị́
{\ND{Úpí}} drị̂ acá dó kámbĩ gá ꞌbo íni,

\VS{7}ꞌbá Fị̃lị̃sị̃tị́nị̃ drị̂ acá kí dó ụ̃rị̃ sĩ. Jọ kí, “Ãdróŋá ãzí acá dó kámbĩ agá ꞌbo.” Ãma dó íni ũcõgõ agá! Ị́jọ́ ãzí jõ drĩ ídu ru idélépi ꞌdĩ áni la jõ drĩ ꞌdáyụ.

\VS{8}Ũcõgõ ãma drị́! Ãꞌdi icó dó ãma palé ãdroŋa ũkpó trũ ꞌdi kí drị́ gá nĩ? ꞌDĩ kí ãdroŋa ándrá jụ́wẹ̃ ũví ndú ndú kí ajílépi ꞌbá Mị̃sị́rị̃ drị̂ kí ụrụꞌbá gá kõtórõ agâlé rĩ kî.

\VS{9}Ĩmi adru jõ ũkpó ru, ĩmi ꞌbá Fị̃lị̃sị̃tị́nị̃ gá ꞌdĩ! Ĩmi adru jõ ágọ́bị́ ru, jõ íni ku ĩmi mụ acálé ãtíꞌbó ru ꞌbá Ĩbũrãníyã drị̂ ꞌbãni cécé ĩꞌbã kí ándrá adrujó ãtíꞌbó ru ĩminí rĩ áni. Ĩmi adru jõ ágọ́bị́ ru sĩ ãꞌdị́ ꞌdịjó.

\VS{10}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ, ꞌbá Fị̃lị̃sị̃tị́nị̃ drị̂ ꞌdị kí dó ãꞌdị́ ũkpó sĩ ãzíla ndẽ kí dó sĩ ꞌbá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ kí rá, ꞌbá ãlu ãlu apá dó sĩ lị́cọ́ ĩꞌdidrị̂ agá. ꞌBá ụlị́lé rá rĩ kí wẽwẽ rú, ꞌbá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ ãvĩ kí ãsĩkárĩ mụlépi vũgâsĩ rĩ kí 30,000.

\VS{11}ꞌBá Fị̃lị̃sị̃tị́nị̃ drị̂ pa kí dó Sãndụ́kụ̃ tị icíma drị́ Ãdróŋá drị̂ rá ãzíla anzị Élĩ drị́ ị̃rị̃ Hófĩnĩ kí Fĩnẽhásĩ be ũdrã kí ĩndĩ.


\par }{\SH Élĩ ꞌbã drãjó rĩ
\par }
{\PP \VS{12}Ụ́ꞌdụ́ ãlu ꞌdã sĩ ágọ́bị́ ãzí sụ́rụ́ Bénzãmĩnĩ drị̂ gá la ãcẹ̃ angájó ãngũ sĩ ãꞌdị́ ꞌdịjó rĩ gâlé mụjó Sị́lọ̃ gá, bõngó ĩꞌdi ụrụꞌbá gá rĩ asi kí rá ãzíla umvú cínákí ĩꞌdi drị̃ gá.

\VS{13}Ĩꞌdi mụ acálé ꞌbo, ịsụ́ Élĩ ri úmvúke ĩꞌdidrị̂ drị̃ gá gbọ̃kộ tị gá ãngũ undrélé, ãꞌdusĩku asị́ la ri umvúlé umvú-umvû Sãndụ́kụ̃ tị icíma drị́ Ãdróŋá drị̂ ꞌbã ị́jọ́ sĩ. Ágọ́bị́ tá ꞌdã la dó mụ filé táwụ̃nị̃ agâlé ãzíla ĩꞌdi mụ ị́jọ́ ru idélépi rĩ kí vú nzelé ꞌbo, ꞌbá pírí táwụ̃nị̃ agá rĩ kpẹ̃ kí dó áwáŋá gá.

\VS{14}Élĩ are dó ụ́ꞌdụ́kọ́ ꞌbá ꞌbã kí sĩ awájó rĩ ãzíla zị dó, “Áwáŋá ꞌbá ꞌbã kí sĩ awájó ꞌdã ꞌbã ífí íngoní?” Ágọ́bị̂ ãcẹ̃ dó Élĩ rụ́ ꞌdõlé sĩ ĩꞌdiní ị́jọ́ ꞌdã ꞌbã vú nzejó.

\VS{15}Sáwã ꞌdã sĩ Élĩ ꞌbã ílí dó kãlị́ úrômĩ drị̃ ãrõ, mịfị́ la acá kí dó ũkpó kóru icó dó sĩ ãngũ ndrelé ku.

\VS{16}Ágọ́bị̂ jọ dó Élĩ ní, “Má angá ãꞌdị́ ãngũ gâlé, má apá tá lé ụ̃ꞌbụ́tị ꞌdĩ sĩ.” Élĩ zị ĩꞌdi, “Mâ ngọ́pị, ãꞌdu ị́jọ́ nga ru nĩ?”

\VS{17}Ágọ́bị́ tá ụ́ꞌdụ́kọ́ ꞌdĩ ajílépi rĩ umvi, “ꞌBá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ apá kí ꞌbá Fị̃lị̃sị̃tị́nị̃ drị̂ kí drị̃lẹ́ gá rĩ sĩ rá, ụ́lị́ ãsĩkárĩ Ịsịrayị́lị̃ drị̂ kí ꞌbárá-ꞌbárá. Anzị mídrị́ ị̃rị̃ Hófĩnĩ kí Fĩnẽhásĩ be ũdrã kí rá, ãzíla úpa Sãndụ́kụ̃ tị icíma drị́ Ãdróŋá drị̂ rá.”

\VS{18}Ágọ́bị̂ la mụ Sãndụ́kụ̃ tị icíma drị́ Ãdróŋá drị̂ ꞌbã rụ́ agálé ꞌbo, Élĩ aꞌdé dó úmvúke ĩꞌdidrị̂ sị́ gá rĩ sĩ ũngúkú-ũngúkú ru kẹ̃jị́tị ꞌbã wókõ gá ꞌdãá. Imbe la uja nũlé rá ãzíla drã dó sĩ rá. Ce ándrá sụ́rụ́ Ịsịrayị́lị̃ drị̂ drị̃ ílí kãlị́ sụ.

\VS{19}Sáwã ꞌdã sĩ Élĩ ngọ́pị Fĩnẽhásĩ ꞌbã ũkû dó ꞌa trũ ãzíla ĩꞌdi dó ãni rú lẽjó tĩjó tĩ-tĩ. Ũkú ꞌdĩ la dó mụ ị́jọ́ úpa Sãndụ́kụ̃ tị icíma drị́ Ãdróŋá drị̂ rá ãzíla ĩꞌdi ꞌbã ándrị́pị̃ drã kí ágô be rá ꞌdĩ arelé ꞌbo, cọtị ngọ́tị́ iꞌdó dó azálé ãzíla uja dó tĩlé rá. Ãzá ꞌdã sĩ acá dó ũkpó kó ru.

\VS{20}Ĩꞌdi ꞌbã lẽ agá drã agâ ꞌdĩ gá ꞌdâ, ũkú ĩꞌdiní ãzãkoma fẽlépi rĩ jọ kí, “Ími ásị́ ꞌbã adru ũkpó ru, ítị dó ngọ́tị́ ágọ́bị́ ꞌbo.” Wó ũkû umvi ị́jọ́ ãzí ku jõku ꞌbã vâ ásị́ ị́jọ́ ãzí drị̃ gá ku.

\VS{21}ꞌDa dó sĩ ngọ́tị̂ ꞌbã rụ́ Ị̃kãbọ́dị̃ ꞌi, ífí la, “ꞌDị̃zã aꞌbe dó Ịsịrayị́lị̃ rá,” ãꞌdusĩku úpa dó Sãndụ́kụ̃ tị icíma drị́ Ãdróŋá drị̂ rá ãzíla ĩꞌdi ꞌbã ándrị́pị̃ ꞌbã kí ũdrãjó ágô be rá rĩ sĩ.

\VS{22}Jọ dó, “Dị̃zã aꞌbe dó Ịsịrayị́lị̃ rá ãꞌdusĩku úpa dó Sãndụ́kụ̃ tị icíma drị́ Ãdróŋá drị̂ rá.”




\par }\Chap{5}{\SH ꞌBá Fị̃lị̃sị̃tị́nị̃ drị̂ kí Sãndụ́kụ̃ tị Icíma drị̂ be
\par }
{\PP \VerseOne{1}ꞌBá Fị̃lị̃sị̃tị́nị̃ drị̂ kí dó mụ Sãndụ́kụ̃ tị icíma drị́ Ãdróŋá drị̂ palé ꞌbo, agụ kí dó ĩꞌdi Ĩbẽnézã gá rĩ sĩ Ãsị̃dọ́dị̃ gá.

\VS{2}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, ꞌbá Fị̃lị̃sị̃tị́nị̃ drị̂ ꞌdụ kí dó Sãndụ́kụ̃ tị icíma drị́
{\ND{Úpí}} drị̂ ꞌbãlé jó sĩ ãdróŋá ĩꞌbadrị́ Dãgọ́nị̃ ị̃nzị̃jó rĩ gá ãzíla ꞌbã kí dó ĩꞌdi Dãgọ́nị̃ ꞌbã bụ́lụ́ gá.

\VS{3}ꞌBá Ãsị̃dọ́dị̃ drị̂ kí dó mụ angálé ụ̃ꞌbụ́tị nị́nị́ ụ́ꞌdụ́ ãzí rĩ sĩ ꞌbo, ịsụ́ kí Dãgọ́nị̃ aꞌdé vũ gá kpụ́kụ-kpụ́kụ rú Sãndụ́kụ̃ tị icíma drị́
{\ND{Úpí}} drị̂ ꞌbã drị̃lẹ́ gá. Aꞌdụ́ kí Dãgọ́nị̃ ꞌbãlé ãngũ ándrá sĩ ĩꞌdi ꞌbãjó drị̃drị̃ rĩ gá.

\VS{4}Wó ụ̃ꞌbụ́tị ụ́ꞌdụ́ ãzí rĩ drị̂ sĩ, Dãgọ́nị̃ aꞌdé vũ gá kpụ́kụ-kpụ́kụ rú Sãndụ́kụ̃ tị icíma drị́
{\ND{Úpí}} drị̂ ꞌbã drị̃lẹ́ gá! Drị̃kã la kí drị́ la kí abe ãnũ kí aꞌdélé vũ gá kẹ̃jị́tị gá ꞌdãá, ụrụꞌbá la ace lú ru nĩ.

\VS{5}Ị́jọ́ ꞌdĩ bãsĩ fẽlépi la ãtalo Dãgọ́nị̃ drị̂ kí jõku ꞌbá ãzí filépi jó sĩ Dãgọ́nị̃ ị̃nzị̃jó Ãsị̃dọ́dị̃ gá rĩ icó kí pá ꞌbãlé kẹ̃jị́tị ꞌdã gá ku kpere ãndrũ ꞌdĩ.

\VS{6}{\ND{Úpí}} ꞌbã dó drị́ ĩꞌdidrị̂ ꞌbá Ãsị̃dọ́dị̃ drị̂ kí ụrụꞌbá gá ꞌbá ãni rú ꞌdãá ꞌdĩ kí abe gẹ̃rị̃ ũnzí sĩ, ị̃lị̃kị̃ dó sĩ kí ãzíla fẽ kụ̃rụ́tẹ́ ãvõ dó kí ụrụꞌbá gá nĩ.

\VS{7}ꞌBá Ãsị̃dọ́dị̃ drị̂ kí dó mụ ị́jọ́ ru idélépi ꞌdĩ kí ndrelé ꞌbo, jọ kí, “Lẽ Sãndụ́kụ̃ tị icíma Ãdróŋá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ drị̂ ꞌbã adru ãma abe ꞌdâ ku, ãꞌdusĩku drị́ ĩꞌdidrị̂ ãma ụrụꞌbá gá ãdróŋá ãmadrị́ Dãgọ́nị̃ be ũnzí.”

\VS{8}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ umve kí dó ũpi Fị̃lị̃sị̃tị́nị̃ drị̂ kí ãzila zị kí dó kí, “Ãma dó mgbã rĩ gá Sãndụ́kụ̃ tị icíma drị́ Ãdróŋá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ drị̂ idé ãꞌdu rú?” Ũpi ꞌdã umvi kí dó, “Lẽ âgụ Sãndụ́kụ̃ tị icíma drị́ Ãdróŋá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ drị̂ Gátũ gá.” Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ agụ kí dó Sãndụ́kụ̃ tị icíma drị́ Ãdróŋá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ drị̂ Gátũ gâlé.

\VS{9}Wó kí dó mụ Sãndụ́kụ̃ ꞌdĩ agụlé ꞌbo,
{\ND{Úpí}} ꞌbã drị́ ĩꞌdidrị̂ táwụ̃nị̃ ꞌdã ụrụꞌbá gá ũnzí, ị́jọ́ ꞌdĩ ají dó ꞌbá ꞌdã ꞌbaní ụ̃rị̃ ãmbógó la. Fẽ kụ̃rụ́tẹ́ ãvõ dó ꞌbá táwụ̃nị̃ ꞌdã agá rĩ kí, kãrị́lẹ̃ kí ꞌbá ĩyõ rĩ kí abe pírí.

\VS{10}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ pẽ kí dó Sãndụ́kụ̃ tị icíma drị́ Ãdróŋá drị̂ ꞌbã tị Ị̃kị̃rọ́nị̃ gá. Sáwã Sãndụ́kụ̃ tị icíma drị́ Ãdróŋá drị̂ ꞌbã dó fijó Ị̃kị̃rọ́nị̃ gá rĩ sĩ, ꞌbá alagá rĩ awá kí dó jọ kí, “ꞌBá ꞌdĩ ají kí dó Sãndụ́kụ̃ tị icíma drị́ Ãdróŋá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ drị̂ ãma andre gá ꞌdõlé sĩ ãma ụꞌdị́jó ꞌbá ãmadrị̂ kí abe.”

\VS{11}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ umve kí dó ũpi Fị̃lị̃sị̃tị́nị̃ drị̂ kí ãzíla jọ kí ĩꞌbaní, “Lẽ ĩpẽ Sãndụ́kụ̃ tị icíma drị́ Ãdróŋá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ drị̂ ꞌbã tị ꞌdâ rĩ sĩ rá, ĩmi agụ ĩꞌdi ãngũ ĩꞌdidrị́ mgbã rĩ gá, jõ íni ku ĩꞌdi mụ ãma ụꞌdị́lé ꞌbá ãmadrị̂ kí abe rá.” Ụ̃rị̃ drã drị̂ rụ ándrá ꞌbá táwụ̃nị̃ ꞌdã agá rĩ kí ambamba ãꞌdusĩku drị́ Ãdróŋá drị̂ ándrá kí ụrụꞌbá gá ũnzí.

\VS{12}Kụ̃rụ́tẹ́ ãvõ dó ꞌbá ándrá táwụ̃nị̃ agá ꞌdãá ũdrãlépi ku rĩ kí rá ãzíla áwáŋá ĩꞌbadrị̂ ca dó kpere ꞌbụ̃ gá.




\par }\Chap{6}{\SH Sãndụ́kụ̃ tị icíma drị̂ ajíjó Ịsịrayị́lị̃ gá vúlé rĩ
\par }
{\PP \VerseOne{1}Sãndụ́kụ̃ tị icíma drị́
{\ND{Úpí}} drị̂ uꞌá ãngũ Fị̃lị̃sị̃tị́nị̃ drị̂ gá ĩmbá ázị̂rị̃.

\VS{2}ꞌBá Fị̃lị̃sị̃tị́nị̃ drị̂ umve kí dó ãtalo kí ꞌbá ãndrị́kẹ ndrịlépi rĩ kí abe ãzíla jọ kí ĩꞌbaní, “Ãma dó Sãndụ́kụ̃ tị icíma drị́
{\ND{Úpí}} drị̂ idé ãꞌdu rú? Ĩlũ ãmaní ãma icó dó ĩꞌdi ujalé ãngũ ĩꞌdidrị̂ gâlé íngoní ru yã rĩ.”

\VS{3}Ãtalo kí ꞌbá ãndrị́kẹ gá rĩ kí abe umvi kí, “Ĩdrĩ Sãndụ́kụ̃ tị icíma drị́ Ãdróŋá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ drị̂ uja, ĩmi uja jõ ĩꞌdi drị́drị́ ru ku, wó lẽ ĩfẽ ãwãꞌdĩfô sĩ ị́jọ́ ũnzĩ idéjó rĩ ĩndĩ. ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, ĩmi dó sĩ ãtĩtáŋá ịsụ́ rá, ãzíla ĩmi dó sĩ nị̃ la Ãdróŋá ꞌbã drị́ ace ru ĩmi ụrụꞌbá gá ũgũgõ ãꞌdu ị́jọ́ sĩ yã rĩ.”

\VS{4}ꞌBá Fị̃lị̃sị̃tị́nị̃ drị̂ zị kí, “Ãwãꞌdĩfô sĩ ị́jọ́ ũnzĩ idéjó ãmaní icólé fẽlé ĩꞌdiní rĩ la dó adru ãꞌdu?” Ãtalo kí ꞌbá ãndrị́kẹ gá rĩ kí abe umvi kí, “Ĩfẽ íꞌdá kụ̃rụ́tẹ́ drị́ idélé gólũdĩ sĩ rĩ kí tõwú, íꞌdá údrógó ãni idélé gólũdĩ sĩ rĩ kí tõwú kãlãfe ũpi Fị̃lị̃sị̃tị́nị̃ gá rĩ ꞌbadrị̂ kí vú sĩ ãꞌdusĩku jụ́wẹ̃ aꞌdé ĩmi drị̃ gá ũpi ĩmidrị̂ kí abe nĩ.

\VS{5}Ĩmi idé íꞌdá kụ̃rụ́tẹ́ ĩmi ụrụꞌbá gá rĩ drị̂ kí íꞌdá údrógó ãngũ izalépi sụ́rụ́ ĩmidrị̂ gá rĩ ꞌbadrị̂ kí abe, ãzíla ĩfẽ dó ãrútáŋá Ãdróŋá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ nî. Icó vâ ãzî sĩ drị̃rịma ĩꞌdi ꞌbã fẽlé ĩminí, ãdroŋa ĩmidrị̂ ꞌbaní ãzíla ãngũ ĩmidrị̂ drị̃ gá rĩ atrịlé rá be.

\VS{6}Ĩmi ásị́ mba cécé ándrá ꞌbá Mị̃sị́rị̃ drị̂ kí ꞌba ásị́ la mbajó Fãráwụ̃ abe rĩ áni ãꞌdu sĩ? Ĩꞌdi ꞌbã ándrá ꞌbá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ ꞌbaní ũcõgõ fẽjó rĩ gá, pẽ ándrá sĩ kí tị sĩ mụjó rá rĩ gá ku yã?

\VS{7}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ ĩmi itú gárĩ ãzí úꞌdîꞌda bábá tị́ ãzí ị̃rị̃ drĩ tịlépi úꞌdí la kí abe wó drĩ ídu kị̃lị̃mgbọ̃rọ̃ selépi ku la kî. Ĩgĩ dó tị́ ị̃rị̃ ꞌdã kí gárĩ ꞌdã ꞌbã ụrụꞌbá gá, wó ĩꞌdụ ĩꞌbã kãjóŋá kí ĩꞌba rụ́ ꞌdãá rĩ sĩ tị ụ̃pị̃lé kõróŋá agá cí.

\VS{8}Ĩꞌdụ dó Sãndụ́kụ̃ tị icíma drị́
{\ND{Úpí}} drị̂ ꞌbãlé gárĩ drị̃ gá, bụ́lụ́ la gá ꞌdãá ĩmi ũꞌbã dó ãko idélé gólũdĩ sĩ ĩminí fẽlé ĩꞌdiní ãwãꞌdĩfô sĩ ị́jọ́ ũnzĩ idéjó rĩ rú rĩ kî. Ĩpẽ dó sĩ tị lã ꞌi,

\VS{9}wó ĩmi mịfị́ ꞌbã adru drị̃ la gá. Drĩ ca kpere ãngũ ĩꞌdidrị̂ gá táwụ̃nị̃ Bẹ̃tị̃ Sẹ̃mẹ́sị̃ drị̂ gâlé ru rá, ífí la
{\ND{Úpí}} ají jụ́wẹ̃ ãma drị̃ gá ãmbógó tẽté ꞌdĩ nĩ. Wó drĩ ca lé ku, ãma dó sĩ nị̃ la rá
{\ND{Úpí}} ꞌbã drị́ adru ándrá ãma ụrụꞌbá gá ũnzí nĩ ku, ị́jọ́ ꞌdĩ nga ru ãma ụrụꞌbá gá drị̃lẹ́ ũnzĩ sĩ.”

\VS{10}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ idé kí dó ꞌdĩ ꞌbã áni. Asé kí dó tị́ ị̃rị̃ tá lẽlé rĩ kí, gĩ kí dó kí gárĩ ụrụꞌbá gá ãzíla ụ̃pị̃ kí dó kãjóŋá la kí tị kõróŋá agá.

\VS{11}ꞌBã kí dó sĩ Sãndụ́kụ̃ tị icíma drị́
{\ND{Úpí}} drị̂ gárĩ drị̃ gá, bụ́lụ́ la gá íꞌdá údrógó drị́ idélé gólũdĩ sĩ rĩ kí íꞌdá kụ̃rụ́tẹ́ drị̂ be.

\VS{12}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, tị́ ꞌdĩ mụ kí dó pịrị pịrị Bẹ̃tị̃ Sẹ̃mẹ́sị̃ gâlé ru, bĩ kí gẹ̃rị̃ ꞌdã vú kpere ãsị̃ŋá gá, sĩ kí ru drị́ ị̃jị́ gá jõku ãndá gá la ku.
{\ND{Úpí}} Fị̃lị̃sị̃tị́nị̃ drị̂ bĩ kí kí vú kpere lõkókõrí Bẹ̃tị̃ Sẹ̃mẹ́sị̃ drị̂ gá.

\VS{13}Sáwã ꞌdã sĩ, ꞌbá Bẹ̃tị̃ Sẹ̃mẹ́sị̃ drị̂ kí ándrá ĩꞌbã ngánũ lã agá áꞌbụ ãzí agá, kí mụ ãngũ ndrelé ụ́rụ́ ndre kí Sãndụ́kụ̃ tị icíma drị́
{\ND{Úpí}} drị̂, uꞌá kí dó ãyĩkõ sĩ.

\VS{14}Gárĩ ꞌdã afí dó ámvụ́ Yósũwã Bẹ̃tị̃ Sẹ̃mẹ́sị̃ gá rĩ drị̂ agá ãzíla tu dó sĩ pá írã ãmbógó ꞌdã andre gá. ꞌBá ꞌdã asi kí dó báwũ gárĩ drị̂ ꞌi ãzíla ụlị́ kí dó tị́ ꞌdã kí idélé ídétáŋá ivélé ivé ivê rĩ ru
{\ND{Úpí}} nî.

\VS{15}ꞌBá Lẹ́vị̃ drị̂ aꞌdụ́ kí dó Sãndụ́kụ̃ tị icíma drị́
{\ND{Úpí}} drị̂ vũ gá ãko idélé gólũdĩ sĩ rĩ kî trũ ãzíla ꞌbã kí dó kí írã kpakụ la drị̃ gá. Ụ́ꞌdụ́ ꞌdã sĩ ꞌbá Bẹ̃tị̃ Sẹ̃mẹ́sị̃ drị̂ idé kí ídétáŋá ivélé ivé ivê rĩ ãzíla idé kí ídétáŋá
{\ND{Úpí}} nî.

\VS{16}Ũpi Fị̃lị̃sị̃tị́nị̃ drị́ tõwú ꞌdĩ ndre kí dó ị́jọ́ ꞌdĩ kí pírí, gõ kí dó sĩ ꞌdã ꞌbã vúlé gá Ị̃kị̃rọ́nị̃ gá ụ́ꞌdụ́ ãlu ꞌdã ꞌbã vúŋá sĩ.


\par }{\PP \VS{17}ꞌDĩ kí gólũdĩ idélé wụ́rá kụ̃rụ́tẹ́ drị̂ sĩ ꞌbá Fị̃lị̃sị̃tị́nị̃ drị̂ ꞌbaní fẽlé ídétáŋá sĩ ị́jọ́ ũnzĩ idéjó rĩ rú
{\ND{Úpí}} ní rĩ kí: Ãsị̃dọ́dị̃ ní ãlu, Gázã ní ãlu, Ãsị̃kẹ̃lọ́nị̃ ní ãlu, Gátũ ní ãlu ãzíla Ị̃kị̃rọ́nị̃ ní ãlu.

\VS{18}Kãlãfe údrógó idélé gólũdĩ sĩ rĩ drị̂ kí kãlãfe táwụ̃nị̃ Fị̃lị̃sị̃tị́nị̃ ꞌbadrị́ ũpi tõwú ꞌdã ꞌbadrị̂ kí vú sĩ, táwụ̃nị̃ andre celé Bõrõ sĩ cí rĩ kí tọ̃rọ́mẹ́ andre celé Bõrõ sĩ ku rĩ kí abe. Írã kpakụ ĩꞌbaní sĩ Sãndụ́kụ̃ tị icíma
{\ND{Úpí}} drị̂ ꞌbãjó rĩ ĩꞌdi sãdínĩ rú kpere ãndrũ ámvụ́ Yósũwã drị́ Bẹ̃tị̃ Sẹ̃mẹ́sị̃ gá rĩ gá.


\par }{\PP \VS{19}Wó Ãdróŋá aco ãgọbị ãzí Bẹ̃tị̃ Sẹ̃mẹ́sị̃ drị̂ kí rá, ụꞌdị́ ꞌbá kãlị́ ázị̂rị̃ ĩꞌbã kí Sãndụ́kụ̃ tị icíma
{\ND{Úpí}} drị̂ ꞌbã ꞌa ãlụ̃jó rĩ sĩ. ꞌBá ꞌdã awá kí dó lị́kị̃
{\ND{Úpí}} ꞌbã ajílé kí drị̃ gá rĩ sĩ,

\VS{20}ãzíla ꞌbá Bẹ̃tị̃ Sẹ̃mẹ́sị̃ drị̂ zị kí dó, “Ãꞌdi icó dó pá tulé
{\ND{Úpí}} ãlápítí ꞌdĩ drị̃lẹ́ gá rá rĩ gá nĩ yã? Ála dó Sãndụ́kụ̃ tị icíma ꞌdĩ agụ ꞌdâ rĩ sĩ rá rĩ gá la ãꞌdi rụ́?”


\par }{\PP \VS{21}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, pẽ kí dó ꞌbá ị́jọ́ ujílépi la kí tị ꞌbá Kĩrĩyátĩ Yẹ̃yãrị́mụ̃ gá rĩ ꞌba rụ́, jọ kí, ꞌbá Fị̃lị̃sị̃tị́nị̃ drị̂ uja kí dó Sãndụ́kụ̃ tị icíma
{\ND{Úpí}} drị̂ ꞌbo. Ĩmi amụ́ ándrá ꞌdõlé sĩ ĩꞌdi ꞌdụjó agụlé ĩmi rụ̂lé.




\par }\Chap{7}{\PP \VerseOne{1}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ ꞌbá Kĩrĩyátĩ Yẹ̃yãrị́mụ̃ gá rĩ amụ́ kí dó sĩ Sãndụ́kụ̃ tị icíma drị́
{\ND{Úpí}} drị̂ ꞌdụlé. Agụ kí dó ĩꞌdi Ãbĩnãdábũ drị́ jó agá ꞌbé drị̃ gâlé ãzíla ũsũ kí dó ãdu ngọ́pị̃ Ị̃lị̃yãzárị̃ drị̃ gá sĩ Sãndụ́kụ̃ tị icíma drị́
{\ND{Úpí}} drị̂ tãmbajó.


\par }{\SH Sámụ̃wẹ̃lị̃ ꞌbã ị́jọ́ lịjó ꞌbá Fị̃lị̃sị̃tị́nị̃ drị̂ kí drị̃ gá rĩ
\par }
{\PP \VS{2}Sãndụ́kụ̃ tị icíma drị́
{\ND{Úpí}} drị̂ uꞌá Kĩrĩyátĩ Yẹ̃yãrị́mụ̃ gá ꞌdãá sáwã ãzo rú, uꞌá ꞌdãá ílí kãlị́ ị̃rị̃. Ílí ꞌdĩ kí agá, ꞌbá pírí Ịsịrayị́lị̃ drị̂ ri kí dó mãmálá ꞌbãlé
{\ND{Úpí}} rụ́ sĩ ãzãkoma aꞌị́jó.

\VS{3}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, Sámụ̃wẹ̃lị̃ jọ ꞌbá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ ꞌbaní pírí, “Ĩdrĩ ĩmi uja
{\ND{Úpí}} rụ́ ꞌdõlé ĩmi ásị́ pírí sĩ yã áni, lẽ ĩmi uꞌbé dó ãdroŋa sụ́rụ́ ãzí ndú ꞌdĩ ꞌbadrị̂ kí ãdroŋa Ãsị̃tãrọ́tị̃ rú rĩ kí abe rá, ãzíla ĩfẽ dó ĩmi pírí
{\ND{Úpí}} ní ãzíla ĩnga dó sĩ lú ãzị́ ĩꞌdiní. Ĩꞌdi dó sĩ mụ ĩmi unzelé ꞌbá Fị̃lị̃sị̃tị́nị̃ drị̂ kí drị́ gá.”

\VS{4}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ ꞌbá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ uꞌbé kí dó Bãálĩ kí Ãsị̃tãrọ́tị̃ kí abe rá ãzíla nga kí dó sĩ lú ãzị́
{\ND{Úpí}} ní áꞌdụ̂sĩ.


\par }{\PP \VS{5}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, Sámụ̃wẹ̃lị̃ jọ dó, “Ĩmi atrá ꞌbá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ kí pírí Mị̃zị́pã gá ãzíla ma mụ
{\ND{Úpí}} zịlé ĩminí rá.”

\VS{6}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ ꞌbá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ tra kí dó ru pírí Mị̃zị́pã gá ꞌdãá, ãbĩ kí dó ị̃yị́ sũlé
{\ND{Úpí}} drị̃lẹ́ gá. Ụ́ꞌdụ́ ꞌdã sĩ, gã kí dó ãkónã nalé úmgbé ãzíla iꞌda kí dó sĩ ị́jọ́ ũnzí ĩꞌbadrị̂ kí ꞌdãá, jọ kí, “Ãma iza ị́jọ́
{\ND{Úpí}} drị̃lẹ́ gá rá.” Sámụ̃wẹ̃lị̃ lị dó ꞌbá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ kí ꞌbã ị́jọ́ Mị̃zị́pã gá ꞌdãá nĩ.

\VS{7}ꞌBá Fị̃lị̃sị̃tị́nị̃ drị̂ kí mụ arelé la ꞌbá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ tra kí ru Mị̃zị́pã gá, ũpi ꞌbá Fị̃lị̃sị̃tị́nị̃ drị̂ kí ãsĩkárĩ ꞌbadrị̂ kí abe amụ́ kí dó ãꞌdị́ gá ꞌbá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ ꞌba rụ́. ꞌBá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ kí mụ ị́jọ́ ꞌdĩ arelé ꞌbo, acá kí dó ụ̃rị̃ sĩ ꞌbá Fị̃lị̃sị̃tị́nị̃ drị̂ kí sĩ.

\VS{8}Jọ kí dó Sámụ̃wẹ̃lị̃ ní, “Mí aꞌbe jõ áwáŋá míní awálé ãma ị́jọ́ sĩ
{\ND{Úpí}} Ãdróŋá ãmadrị̂ ꞌbã drị̃lẹ́ gá rĩ ku fô, ĩꞌdi dó sĩ ãma pa ꞌbá Fị̃lị̃sị̃tị́nị̃ drị̂ kí drị́ gá benĩ.”

\VS{9}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, Sámụ̃wẹ̃lị̃ ꞌdụ dó kãbĩlõmvá drĩ ĩbã ndrulépi ndrũndrũ la, idé dó ĩꞌdi ídétáŋá ivélé ivê fẽlé pírí
{\ND{Úpí}} ní rĩ rú. ꞌBã dó mãmálá
{\ND{Úpí}} rụ́ ꞌbá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ kí kẹ̃jị́ gá, ãzíla
{\ND{Úpí}} umvi dó ĩꞌdi rá.


\par }{\PP \VS{10}Sámụ̃wẹ̃lị̃ ꞌbã drĩ ídétáŋá ivélé ivé ivê rĩ idé agâ ꞌdĩ gá ꞌdâ, ꞌbá Fị̃lị̃sị̃tị́nị̃ drị̂ asé kí ru ãni rú sĩ ãꞌdị́ ꞌdịjó ꞌbá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ kí abe. Wó ụ́ꞌdụ́ ꞌdã sĩ
{\ND{Úpí}} ajọ́ ị́jọ́ ụ́ꞌdụ́kọ́ ũkpó ãvi ãni la sĩ ꞌbụ̃ gâlé ꞌbá Fị̃lị̃sị̃tị́nị̃ drị̂ ꞌba rụ́, ꞌbá Fị̃lị̃sị̃tị́nị̃ drị̂ acá kí dó ụ̃rị̃ sĩ, ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ ꞌbá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ ndẽ kí dó sĩ kí rá.

\VS{11}ꞌBá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ ãfũ kí dó Mị̃zị́pã gá rĩ sĩ ru afụlé sĩ ꞌbá Fị̃lị̃sị̃tị́nị̃ drị̂ kí vú drojó, ụlị́ kí dó kí gẹ̃rị̃ tị gâsĩ kpere ándrá Bẹ̃tị̃ Kárị̃ gá.


\par }{\PP \VS{12}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, Sámụ̃wẹ̃lị̃ aꞌdụ́ dó írã ãzí, ịꞌdị dó ĩꞌdi Mị̃zị́pã kí drĩdríŋĩ gá Sẹ́nị̃ be. ꞌDa dó sĩ rụ́ la Ĩbẽnézã ꞌi, ífí la, “{\ND{Úpí}} ko dó ãma ãzã kpere ãngũ ꞌdĩ gá.”

\VS{13}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ úndẽ dó ꞌbá Fị̃lị̃sị̃tị́nị̃ drị̂ kí rá, afí kí dó sĩ lõkókõrí Ịsịrayị́lị̃ drị̂ agá ị̃dị́ ku. Sáwã Sámụ̃wẹ̃lị̃ ꞌbã adrujó ídri rĩ agá pírí, drị́
{\ND{Úpí}} drị̂ ri adrulé ꞌbá Fị̃lị̃sị̃tị́nị̃ drị̂ kí ụrụꞌbá gá ũnzí.

\VS{14}Táwụ̃nị̃ iꞌdójó Ị̃kị̃rọ́nị̃ gá kpere Gátũ gá ꞌbá Fị̃lị̃sị̃tị́nị̃ drị̂ ꞌbá kí ándrá upalé ꞌbá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ ꞌbadrị́ rá rĩ kí ꞌbá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ ꞌdụ kí ĩꞌbã ngâ kí vúlé ãzíla ꞌdụ kí vâ ãngũ ĩꞌbadrị́ ãzí rĩ kí ꞌbá Fị̃lị̃sị̃tị́nị̃ drị̂ kí drị́ gá rĩ sĩ rá. Ásị́ ị̃gbẹ̃ ándrá ꞌbá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ kí drĩdríŋĩ gá ꞌbá Ãmọ́rị̃ drị̂ kí abe cí.


\par }{\PP \VS{15}Sámụ̃wẹ̃lị̃ ri adrulé ꞌbá ꞌbá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ kí ị́jọ́ lịlẹ́pi rĩ rú ílí ĩꞌdi ꞌbã adrujó ídri rĩ kí agá pírí.

\VS{16}Ílí ãlu ãlu sĩ ri ãngũ Ịsịrayị́lị̃ drị̂ pilé trộkị́lịrị angájó Bẹ̃tẹ́lị̃ gá, Gị̃lị̃gálị̃ gá ãzíla Mị̃zị́pã gá sĩ ꞌbá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ ꞌbaní ị́jọ́ kí ũlũ trũ ãzíla kí ị́jọ́ lị trũ ãngũ ꞌdã kí agâsĩ pírí.

\VS{17}Wó ĩꞌdi sáwã pírí sĩ gõ Rámã gâlé vúlé, ꞌdĩ ãngũ lị́cọ́ ĩꞌdidrị̂ ꞌbã sĩ adrujó rĩ ꞌi, ãzíla ri vâ ꞌbá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ kí ị́jọ́ lịlẹ́ ꞌdãá ĩndĩ. Sị vâ ãlĩtárĩ
{\ND{Úpí}} ní ꞌdãá.




\par }\Chap{8}{\SH Ịsịrayị́lị̃ ꞌbã kí úpí aꞌị́jó rĩ
\par }
{\PP \VerseOne{1}Sámụ̃wẹ̃lị̃ la dó mụ calé ãmbá ru ꞌbo, ꞌbã dó anzị ĩꞌdidrị̂ kí Ịsịrayị́lị̃ gá ꞌdãá ꞌbá ị́jọ́ lịlépi rĩ kí rú.

\VS{2}Sámụ̃wẹ̃lị̃ ꞌbã ngọ́pị kãjãní rĩ Yọ́wẹ̃lị̃ ꞌi ãzíla ngọ́pị ị̃rị̃ rĩ ꞌbã rụ́ Ãbíjã ꞌi ãzíla ri kí ãzị́ ngalé Bẹ̃rị̃sẹ́bã gá.

\VS{3}Wó anzị ꞌdĩ nga kí ị́jọ́ kí ĩꞌbã átẹ́pị Sámụ̃wẹ̃lị̃ ꞌbã ándrá ngalé rĩ áni ku. Anzị ꞌdĩ uja kí ru bụ́lụ́ gá sĩ ãko kí ịsụ́jó ãrámũ sĩ ãzíla kí séndẽ sĩ ꞌbá mịfị́ sajó rĩ kí aꞌị́ ãzíla icó kí kẹ́sị̃ kí lịlé pịrị pịrị ku.

\VS{4}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ ꞌbá ĩyõ Ịsịrayị́lị̃ gá drị̃lẹ́ ru rĩ tra kí ru pírí ãngũ ãlu gá ãzíla mụ kí dó sĩ Sámụ̃wẹ̃lị̃ rụ́ Rámã gá.

\VS{5}ꞌBá ꞌdĩ jọ kí Sámụ̃wẹ̃lị̃ ní, “Mi dó úꞌdîꞌda íni ãmbá ru ãzíla anzị mídrị̂ ũbĩ kí ị́jọ́ míní idélé rĩ kí vú ku. Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ ípẽ ãmaní úpí cécé sụ́rụ́ pírí ãzí rĩ ꞌbã kí pẽlé rĩ áni.”

\VS{6}Wó Sámụ̃wẹ̃lị̃ acá dó ũcõgõ sĩ drị̃lẹ́ ꞌdĩ ꞌbã kí úpí lẽjó rĩ sĩ ãzíla zị dó sĩ
{\ND{Úpí}} ꞌi.

\VS{7}{\ND{Úpí}} jọ dó sĩ Sámụ̃wẹ̃lị̃ ní, “Mí are ị́jọ́ pírí ꞌbá ꞌdĩ ꞌbã kí jọlé míní rĩ kî. Adru ꞌbá ꞌdĩ gã kí mi ꞌi la ku wó gã kí ma ĩꞌbã úpí ru úmgbé.

\VS{8}Cécé ĩꞌbã kí ándrá áma gãjó úmgbé ụ́ꞌdụ́ mání kí anzéjó Mị̃sị́rị̃ gâlé rĩ sĩ kpere ãndrũ rĩ áni, gã kí ma sĩ ãzíla kí dó sĩ ãdróŋá ĩnzõ rú rĩ kí ị̃nzị̃. ꞌDĩ bã sĩ vâ ị́jọ́ úꞌdîꞌda ĩꞌbã kí idélé ími ụrụꞌbá gá ꞌdĩ.

\VS{9}Mí are kí tị wó íli kí bị́lẹ́ ị̃ndụ́ ãzíla ꞌbã nị̃ kí úpí ĩꞌbã kí lẽlé ꞌdĩ la drụ́zị́ kí rụ íngoní yã rĩ rá.”

\VS{10}Sámụ̃wẹ̃lị̃ lũ dó ị́jọ́
{\ND{Úpí}} ꞌbã jọlé rĩ kí pírí ꞌbá ándrá úpí zịlépi ĩꞌdi tị gá rĩ ꞌbanî.

\VS{11}Sámụ̃wẹ̃lị̃ jọ, “ꞌDi kí dó ị́jọ́ úpí ĩmidrị̂ ꞌbã mụlé idélé ri kî: Ĩꞌdi drụ́zị́ anzị ĩmidrị̂ kí ꞌdụ ãzíla ĩꞌdi kí ꞌbã ãsĩkárĩ ãꞌdị́ ꞌdịlépi gárĩ ãꞌdị́ drị̂ sĩ rĩ kí rú. Ĩꞌdi ãzí rĩ kí ꞌbã ãsĩkárĩ ãꞌdị́ ꞌdịlépi kãyĩnõ ãꞌdị́ drị̂ sĩ rĩ kí rú, ãzíla ãzí rĩ kí drụ́zị́ ụ̃cẹ̃ gárĩ úpí drị́ ãꞌdị́ drị̂ kí drị̃lẹ́ gá.

\VS{12}Ĩꞌdi ãzị́ rĩ kí ꞌbã ãmbógó ru ãsĩkárĩ álĩfũ ãlu kí drị̃lẹ́ gá, ãzí rĩ kí ꞌbã ãmbógó ru ãsĩkárĩ kãlị́ tõwú kí drị̃lẹ́ gá. Anzị ĩmidrị̂ kí ĩꞌdiní ámvụ́ ĩꞌdidrị̂ kí sõ, kí ãkónã la alagá rĩ kí ũkũnã ãzíla ãzí rĩ kí ãko ãꞌdị́ drị́ kí idé ãzíla ãko gárĩ ĩꞌdidrị́ ãꞌdị́drị̂ kí abe.

\VS{13}{\ND{Úpí}} ꞌdĩ la drụ́zị́ ĩmĩ ị̃zẹ́pịka kí ꞌdụ ĩmi rụ́ ꞌdâ rá ãzíla ĩꞌdi kí ũmŋĩ íná aꞌdílé, mũkátĩ kí uꞌbélé ãzíla ãdu ngụ̃lépi vĩrĩ rĩ kí abe ĩꞌdinî.

\VS{14}Ĩꞌdi ámvụ́ ĩmidrị́ ũnĩ-ambamba rĩ kí, ámvụ́ zãbíbũ drị̂ kí ãzíla ámvụ́ mị̃zẹ̃yị́tụ̃ drị̂ kí abe fẽ ãmbogo ĩꞌdidrị̂ ꞌbanî.

\VS{15}Ĩꞌdi drụ́zị́ ãlu mụdrị́ ãná ãzíla ámvụ́ zãbíbũ drị̂ drị̂ kí dụ, ĩꞌdi kí awa ꞌbá ãmbogo rú ãzíla ãtiꞌbo rú ãzị́ ngalépi ĩꞌdidrị́ rĩ ꞌbanî.

\VS{16}Ĩꞌdi ãtiꞌbo ĩmidrị́ ãgọbị rú ãzíla ũkú ru rĩ kí ụꞌdụ ũkpõ sĩ. Ĩꞌdi tị́ ãzíla kãyĩnõ ĩmidrị̂ kí ꞌdụ ũkpõ sĩ sĩ ãzị́ ĩꞌdidrị̂ kí ngajó.

\VS{17}Ĩꞌdi ãlu mụdrị́ drị́ kãbĩlõ ĩmidrị̂ drị̂ kí ꞌdụ ĩꞌdiní ãzíla ĩmi adru ĩꞌdi ꞌbã ãtiꞌbo.

\VS{18}Sáwã ꞌdã drĩ acá ꞌbo, ĩmi awá sĩ lẽjó drị̃lẹ́mgbọ ịsụ́jó úpí ĩminí lẽlé ꞌdĩ drị́ wó
{\ND{Úpí}} icó ĩmi ãzã kolé ụ́ꞌdụ́ ꞌdã sĩ ku.”

\VS{19}Wó ꞌbá ꞌdĩ gã kí ị́jọ́ arelé Sámụ̃wẹ̃lị̃ tị gá úmgbé. Jọ kí, “Yụ, ãlẽ úpí sĩ ãma drị̃ cejó.

\VS{20}Ãma dó sĩ pírí adru cécé sụ́rụ́ ãzí ꞌdĩ kí áni, úpí ꞌdĩ la dó sĩ ãma ị́jọ́ lị, ãma drị̃ ce ãzíla ĩꞌdi dó vâ sĩ ãma drị̃ ꞌde ãꞌdị́ ꞌdịjó nĩ.”

\VS{21}Sámụ̃wẹ̃lị̃ la dó mụ ị́jọ́ pírí ꞌbá ꞌdĩ ꞌbã kí jọlé rĩ kí arelé ꞌbo, amvi dó ị́jọ́ ꞌdĩ kí
{\ND{Úpí}} drị̃lẹ́ gá.

\VS{22}{\ND{Úpí}} jọ dó Sámụ̃wẹ̃lị̃ ní, “Mí are ị́jọ́ kí tị gá rĩ ꞌi ãzíla ífẽ ĩꞌbaní úpí.”

\par }{\PP ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, Sámụ̃wẹ̃lị̃ jọ dó ꞌbá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ ꞌbaní, “Ĩgõ dó táwụ̃nị̃ ĩmidrị̂ kí agâlé.”




\par }\Chap{9}{\SH Sáwụ̃lọ̃ pẽjó úpí ru rĩ
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ágọ́bị́ ãzí ándrá sụ́rụ́ Bénzãmĩnĩ drị̂ agá málĩ trũ rụ́ kụlépi kụ̃kụ̃ la cí rụ́ la Kị́sị̃ ꞌi. Ĩꞌdi Ãbị̃yẹ́lị̃ ꞌbã ngọ́pị ꞌi, Ãbị̃yẹ́lị̃ ĩꞌdi Zérõ ꞌbã ngọ́pị ꞌi, Zérõ ĩꞌdi Bẹ̃kọ̃rátị̃ ꞌbã ngọ́pị ꞌi, Bẹ̃kọ̃rátị̃ ĩꞌdi Ãfíyã ꞌbã ngọ́pị ꞌi, Ãfíyã ãfũ sụ́rụ́ Bénzãmĩnĩ drị̂ agá.

\VS{2}Kị́sị̃ ꞌbã ngọ́tị́ ágọ́bị́ ándrá cí rụ́ la Sáwụ̃lọ̃ ꞌi, kãrị́lẹ̃ ãzí ándrá ndrĩlépi ĩꞌdi ꞌbã áni la Ịsịrayị́lị̃ gá ꞌdãá yụ. Drĩ ándrá pá tu ꞌbá kí agá, ĩꞌdi indré ꞌbá pírí ꞌbaní ãzo rú ãndânĩ.


\par }{\PP \VS{3}Ụ́ꞌdụ́ ãlu Sáwụ̃lọ̃ átẹ́pị Kị́sị̃ ꞌbã kãyĩnõ ãvĩ kí rá, ãzíla úndrụ̃ dó kí tí. Kị́sị̃ jọ dó sĩ ngọ́pị Sáwụ̃lọ̃ ní, “Íꞌdụ ãtiꞌbo kí ꞌbã ãzí ãlu la mí be ĩndĩ ãzíla ímụ dó sĩ mání kãyĩnõ ꞌdĩ kí ndrụ̃ trũ.”

\VS{4}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ Sáwụ̃lọ̃ mụ dó sĩ ãngũ ꞌbé ꞌa rú Ịfụrayị́mụ̃ drị̂ agâsĩ ãzíla ãngũ Sãlísã drị̂ andre gâsĩ trộkị́lịrị, wó ịsụ́ kí dó kí ku. Mụ kí drị̃ gá Sãálĩmũ gá wó ịsụ́ kí kãyĩnõ ꞌdĩ kí ku. ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, alị kí ãngũ Bénzãmĩnĩ drị̂ agâsĩ wó ịsụ́ kí dó kí ku.

\VS{5}Sáwụ̃lọ̃ kí dó mụ calé Zụ́fụ̃ gá ꞌbo, jọ dó ãtíꞌbó kí tá sĩ mụjó ĩꞌdi be rĩ ní, “Mí amụ́, ãma amụ́ gõlé vúlé jõku má átẹ́pị la úꞌdîꞌda ị́jọ́ ãvĩ kãyĩnõ kí drị̃ gá rá. Ĩꞌdi dó úꞌdîꞌda ũrã la ãma ãvĩ rá.”

\VS{6}Wó ãtíꞌbô umvi ĩꞌdiní, “Índre, táwụ̃nị̃ ꞌdĩ ágá ꞌdâ nábị̃ ãzí Ãdróŋá ani la cí. ꞌBá fẽ kí ĩꞌdiní ãrútáŋá rá ãzíla ị́jọ́ ĩꞌdi ꞌbã jọlé rĩ kí ru idé cécé ĩꞌdi ꞌbã jọlé rĩ áni. Lẽ ãmụ drĩ ĩꞌdi rụ̂lé, sáwã ãzí sĩ ĩꞌdi icó ãmaní ãma mụ gẹ̃rị̃ íngõ gâsĩ yã rĩ lũlé rá.”

\VS{7}Sáwụ̃lọ̃ jọ ãtíꞌbó ĩꞌdidrị̂ ní, “Ãdrĩ mụ ĩꞌdi rụ̂lé rá ãma dó ĩꞌdiní ãꞌdu fẽ? Ãkónã ãmadrị́ gụ̃tị́yã agá ꞌdâ rĩ ukó kí rá. Ãmadrị́ ꞌdâ ãko ãzí ãmaní fẽlé fẽtáŋá ru nábị̃ Ãdróŋá drị̂ ní la ꞌdáyụ. Ãko dó ãma drị́ ꞌdâ cí rĩ dó ãꞌdu?”

\VS{8}Ãtíꞌbó ĩꞌdidrị̂ umvi ĩꞌdiní ị̃dị́, “Índre, séndẽ ífí-ífí sílĩvã rú la kí mádrị́ ꞌdâ wereŋá ru cí. Ma ĩꞌdi fẽ ꞌbá Ãdróŋá drị̂ ní ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ ĩꞌdi dó sĩ ãmaní gẹ̃rị̃ ãmaní sĩ mụjó rĩ lũ benĩ.”

\VS{9}Ándrá jõ ídu Ịsịrayị́lị̃ gá rĩ sĩ, ꞌbá ãzí drĩ lẽ mụlé ị́jọ́ ãzí zịlé Ãdróŋá tị gá, ĩꞌdi jọ la, “Mí amụ́, ãma amụ́ mụlé ị́jọ́ zịlé Ãdróŋá tị gá,” ãꞌdusĩku ꞌbá sáwã ꞌdã sĩ umvelé nábị̃ rú rĩ kí ála ándrá jõ kí umve ꞌbá ị́jọ́ ndrịlépi rĩ kî.

\VS{10}Sáwụ̃lọ̃ jọ ĩꞌdi ꞌbã ãtíꞌbô ní, “ꞌDĩ ị́jọ́ múké la, mí amụ́ ãma amụ́ mụlé.” Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ mụ kí dó sĩ táwụ̃nị̃ nábị̃ Ãdróŋá drị́ ꞌdĩ ní adrujó rĩ gâlé.

\VS{11}Ĩꞌba ní mụ agá táwụ̃nị̃ ꞌbá ị́jọ́ ndrịlépi rĩ ní sĩ adrujó rĩ gâlé ꞌbé agâsĩ, ịsụ́ kí izonzi ãzí ãfũ kí ị̃yị́ ãbĩlé. Sáwụ̃lọ̃ kí ãtíꞌbô be zị kí izonzi ꞌdĩ kí, “ꞌBá ãndrị́kẹ gá rĩ ꞌdâ cí yã?”

\VS{12}Izonzî umvi kí dó kí, “ꞌẼ ĩꞌdi cí, ĩꞌdi ĩmi drị̃lẹ́ gá ꞌdĩ. Ĩmụ gbõgbõ, amụ́ ãmadrị́ táwụ̃nị̃ gá ꞌdâ ãndrũ ãꞌdusĩku ꞌbá kí ídétáŋá idé ãngũ sĩ ídétáŋá idéjó rĩ gá ꞌdã.

\VS{13}Ĩdrĩ lú fi táwụ̃nị̃ agâlé ꞌbo, ĩmi ĩꞌdi ịsụ́ ꞌdĩ sĩ mụ drĩ ãngũ sĩ ídétáŋá idéjó rĩ gá ãkónã nalé ku rú. ꞌBá icó kí drĩ ãkónã nalé ku kpere ĩꞌdi acá rá ká, ãꞌdusĩku ĩꞌdi ásị́ ị̃gbẹ̃ ꞌbã ãkónã nalé rĩ kí drị̃ gá nĩ, ꞌdã ꞌbã vúlé gá ꞌbá umvelé rĩ kí dó ãkónã na ĩndõ. Ĩmụ dó úꞌdîꞌda, ĩmi ĩꞌdi ịsụ́ rá.”

\VS{14}Sáwụ̃lọ̃ mụ kí dó ãtíꞌbô be kpere táwụ̃nị̃ gâlé. Kí mụ filé táwụ̃nị̃ agâlé ꞌbo, ndre kí dó Sámụ̃wẹ̃lị̃ la amụ́ agá ĩꞌba rụ́ ꞌdõlé ru ĩꞌdiní mụ agá ãngũ sĩ ídétáŋá idéjó rĩ gá.


\par }{\PP \VS{15}Sáwụ̃lọ̃ mụ drĩ táwụ̃nị̃ ꞌdĩ gâlé ku rú
{\ND{Úpí}} jọ ị́jọ́ Sámụ̃wẹ̃lị̃ ní ĩꞌdi drị̃ gá rá, jọ,

\VS{16}“Drụ̃sị̃ sáwã ꞌdĩ áni rĩ gá ma ágọ́bị́ ãzí sụ́rụ́ Bénzãmĩnĩ drị̂ gá la tị ãpẽ. Mí ũsũ ãdu ĩꞌdi drị̃ gá ĩꞌdi dó sĩ adru ꞌbá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ kí drị̃lẹ́ gá úpí ru. Ĩꞌdi ꞌbá mádrị̂ kí pa ꞌbá Fị̃lị̃sị̃tị́nị̃ drị̂ kí drị́lẹ́ gá ãꞌdusĩku ándre ꞌbá mádrị̂ kí rá ãzíla ĩꞌbã áwáŋá acá má rụ́ rá.”

\VS{17}Sámụ̃wẹ̃lị̃ la mụ Sáwụ̃lọ̃ ndrelé ꞌbo,
{\ND{Úpí}} jọ ĩꞌdiní, “Ágọ́bị́ mání ị́jọ́ jọjó drị̃ la gá ĩꞌdi mụ ꞌbá mádrị̂ kí drị̃ ce rĩ gápi ꞌdĩ.”


\par }{\PP \VS{18}Sáwụ̃lọ̃ mụ dó Sámụ̃wẹ̃lị̃ rụ́ kẹ̃jị́tị sĩ fijó táwụ̃nị̃ agâlé rĩ gá zị ĩꞌdi, “Mí icó mání jó ꞌbá ị́jọ́ ndrịlépi rĩ drị̂ lũlé rá yã?”


\par }{\PP \VS{19}Sámụ̃wẹ̃lị̃ umvi ĩꞌdiní, “Ma bãsĩ ꞌbá ị́jọ́ ndrịlépi rĩ ꞌi. Ímụ áma drị̃lẹ́ gá ãngũ sĩ ídétáŋá idéjó rĩ gâlé, ãꞌdusĩku mi ãndrũ ãkónã na má be. Drụ̃sị̃ ụ̃ꞌbụ́tị sĩ ma míní ị́jọ́ ími ásị́ gá rĩ kí ũlũ pírí ãzíla ma dó sĩ ími tị pẽ mụjó ĩndõ.

\VS{20}Mí ũrã ị́jọ́ kãyĩnõ ãvĩlépi uꞌálépi ụ́ꞌdụ́ na ꞌbo rĩ kí drị̃ gá ku ãꞌdusĩku ꞌbá ãzí ịsụ́ kí rá. Ma míní ị́jọ́ ꞌbá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ ꞌbá kí lẽlé rĩ lũ. ꞌBá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ lẽ kí mi ꞌi ãzíla lị́cọ́ mí átẹ́pị drị̂ be.”


\par }{\PP \VS{21}Sáwụ̃lọ̃ umvi, “Má ãfũ sụ́rụ́ Bénzãmĩnĩ drị̂ agá. ꞌDĩ sụ́rụ́ ꞌbá ala gá rĩ ꞌbã kí adrujó ĩmbíráŋá ru ãndânĩ sụ́rụ́ Ịsịrayị́lị̃ drị̂ agá ꞌdâ rĩ ꞌi. Lị́cọ́ mání ãfũjó ala gá rĩ ĩꞌdi lị́cọ́ wereŋá ãndânĩ rĩ ꞌi. Íjọ mání ị́jọ́ ꞌdĩ kí íni la ãꞌdu ị́jọ́ sĩ?”


\par }{\PP \VS{22}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, Sámụ̃wẹ̃lị̃ ꞌdụ dó Sáwụ̃lọ̃ kí ãtíꞌbó ĩꞌdidrị̂ be ꞌbãlé jó ꞌa mgbọ la gá. Fẽ kí rilé úmvúke ꞌbá ị̃nzị̃lé ị̃nzị̃-ị̃nzị̃ rĩ ꞌbã kí sĩ rijó nĩ rĩ gá. Sámụ̃wẹ̃lị̃ umve ãgọbị kí ãni rú kãlị́ na sĩ amụ́jó ãkónã najó.

\VS{23}Sámụ̃wẹ̃lị̃ jọ ꞌbá ãkónã aꞌdílépi rĩ ní, “Mí aꞌdụ́ ĩzá mání fẽlé ájẹ mídrị́ mání jọlé íꞌbã ĩꞌdi ndú ꞌdâ rĩ ꞌi.”


\par }{\PP \VS{24}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ ꞌbá ãkónã aꞌdílépi rĩ aꞌdụ́ dó pâ ꞌi ãzíla ají dó ĩꞌdi ãko drị̃ la gá rĩ kí abe ãzíla ꞌbã dó kí Sáwụ̃lọ̃ drị̃lẹ́ gá. Sámụ̃wẹ̃lị̃ jọ, “ꞌDĩ ĩzá tá tã mbalé míní rĩ ꞌi. Ína ĩꞌdi ãꞌdusĩku ãkónã ꞌdĩ ĩꞌdi ãkónã ꞌbãlé ndú la, ‘Mání ãgọbị ãzí rĩ kí umvejó ãkónã gá rĩ sĩ ámba ĩzá ꞌdĩ tã mínî.’ ” Sáwụ̃lọ̃ na kí dó sĩ ụ́ꞌdụ́ ꞌdã sĩ ãkónã Sámụ̃wẹ̃lị̃ be.

\VS{25}ꞌDã ꞌbã vúlé gá aꞌbe kí dó ãngũ sĩ ídétáŋá idéjó rĩ rá ãzíla mụ kí dó táwụ̃nị̃ agâlé. Sámụ̃wẹ̃lị̃ idé dó Sáwụ̃lọ̃ ní ãngũ sĩ ru lajó ãzíla jọ dó ị́jọ́ ĩꞌdi be ĩꞌdidrị́ jó gá ꞌdãá.

\VS{26}Ụ́ꞌdụ́ ãzí rĩ sĩ Sámụ̃wẹ̃lị̃ angá dó ãngũsãrã sĩ ãzíla umve dó Sáwụ̃lọ̃ ꞌi angájó jó drị̃ gâlé, jọ ĩꞌdiní, “Mí angá ụrụgá ãzíla mí itú mi bábá sĩ mụjó. Ma dó sĩ ími tị pẽ sĩ mụjó benĩ.” Sáwụ̃lọ̃ la mụ angálé ꞌbo, Sámụ̃wẹ̃lị̃ ãfũ kí dó táwụ̃nị̃ agâlé rĩ sĩ ĩꞌdi be ãmvé.

\VS{27}Ĩꞌbaní mụ agá Táwụ̃nị̃ ꞌbã ãsĩ agá ꞌdãá, Sámụ̃wẹ̃lị̃ jọ Sáwụ̃lọ̃ ní, “Íjọ ãtíꞌbó mídrị̂ ní ꞌbã dị̃ mụ sĩ ãmã drị̃lẹ́ gâlé, wó mí ace drĩ ꞌdâ sáwã were sĩ, ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ ma dó sĩ míní ị́jọ́ Ãdróŋá ꞌbã jọlé míní rĩ kí lũ benĩ.” Ãtíꞌbô idé dó cécé jọlé ĩꞌdiní rĩ áni.




\par }\Chap{10}{\SH Sámụ̃wẹ̃lị̃ ꞌbã ãdu ũsũjó Sáwụ̃lọ̃ drị̃ gá rĩ
\par }
{\PP \VerseOne{1}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, Sámụ̃wẹ̃lị̃ aꞌdụ́ dó cụ́pã ãdu drị̂ ꞌi, ũsũ dó ãdu Sáwụ̃lọ̃ drị̃ gá ãzíla amvu dó ĩꞌdi jụ́jụ́ sĩ ãzíla jọ dó ĩꞌdiní, “{\ND{Úpí}} ũsũ ãdu ími drị̃ gá sĩ ꞌbá ĩꞌdidrị́ ãwítã rú rĩ kí drị̃ cejó.

\VS{2}Ídrĩ ãndrũ áma aꞌbe ꞌbo, mi mụ ãgọbị ãzí kí ịsụ́lé ị̃rị̃. Kí adru ãnirú ãngũ ándrá Ịbụrahị́mụ̃ ꞌbã sĩ Rãkẹ́lị̃ ị̃sị̃jó rĩ gá ꞌdãá. ꞌDĩ la ru idé ãngũ Bénzãmĩnĩ drị̂ ꞌbã tị Zẽlízã gá. Ãgọbị ꞌdĩ kí míní lũ la, ꞌbá ãzí ịsụ́ Kãyĩnõ ándrá ĩminí mụlé ndrụ̃ trũ rĩ kí rá. Úꞌdîꞌda mí átẹ́pị ũrã dó ị́jọ́ ãzí kí drị̃ gá ku wó rá la ĩꞌdi dó ũcõgõ sĩ ími ị́jọ́ sĩ. Ĩꞌdi ị́jọ́ ụzị, ‘Ma dó mání áma idé ãꞌdu rú mâ ngọ́tị̂ ꞌbã ị́jọ́ sĩ?’ ”


\par }{\PP \VS{3}“ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, mi mụ kpere míní ca agá ife Tãbọ́rị̃ gá. Mi ãgọbị na mụlépi Ãdróŋá ị̃nzị̃lépi Bẹ̃tẹ́lị̃ gá la kí ịsụ́ ꞌdãá. Ágọ́bị́ ãlu rĩ la ị̃ndrị́ mũlũkũdũ la kí ꞌdụ na. Ãzí ãlu rĩ la adru mũkátĩ kí trũ na ãzíla ágọ́bị́ najó rĩ la adru íníríkó wáyĩnĩ trũ la trũ.

\VS{4}Ãgọbị ꞌdĩ kí ími zị, kí míní mũkátĩ kí fẽ ị̃rị̃ ãzíla lẽ mí ãꞌị̃ kí rá.

\VS{5}ꞌDã ꞌbã vúlé gá lẽ ímụ ãngũ pẽlé ndú sĩ Ãdróŋá ị̃nzị̃jó Gị̃bẹ́yã gá rĩ gá. Kámbĩ ãsĩkárĩ ꞌbá Fị̃lị̃sị̃tị́nị̃ rú rĩ ꞌbadrị̂ ꞌdãá cí. Míní fi agá táwụ̃nị̃ agâlé, mi nábị̃ kí ịsụ́ kí ãfũ ãngũ sĩ ídétáŋá idéjó rĩ gâlé, kí ụ̃ꞌdị́ kí co kõyõ be, kí jaligó vu kụ́lịmvá coŋá trũ ãzíla kí dị̃ ị́jọ́ uyú sĩ.

\VS{6}Úríndí
{\ND{Úpí}} drị̂ la asị́ ũkpõ trũ ími drị̃ gá ãzíla mi ị́jọ́ uyú ĩꞌba abe ãzíla mi ími uja ꞌbá ndú la rú.

\VS{7}Ícétáŋá ꞌdĩ drĩ kí dó ru idé mí be ꞌbo, mí idé ị́jọ́ cí míní icólé idélé rá rĩ ꞌi ãꞌdusĩku Ãdróŋâ mí be cí.

\VS{8}Ímụ táwụ̃nị̃ Gị̃lị̃gálị̃ drị̂ gá drị̃ gâlé. Ma ãndá ãndá rú mụ mí rụ̂lé rá sĩ mụjó ídétáŋá ivélé pírí rĩ kí idéjó ídétáŋá ásị́ ị̃gbẹ̃ drị̂ be. Wó lẽ ítẽ ụ́ꞌdụ́ ázị̂rị̃ kpere mání amụ́ agá ãzíla ma dó sĩ míní ị́jọ́ míní mụlé idélé rĩ lũ.”
 

\par }{\SH Sáwụ̃lọ̃ ꞌbãjó úpí ru rĩ
\par }
{\PP \VS{9}Sáwụ̃lọ̃ ꞌbã dó Sámụ̃wẹ̃lị̃ aꞌbejó ꞌbo rĩ sĩ, Ãdróŋá uja ĩꞌdi ꞌbã ásị́ ãzíla ícétáŋá tá Sámụ̃wẹ̃lị̃ ꞌbã jọlé ĩꞌdiní rĩ idé kí ru ụ́ꞌdụ́ ꞌdã sĩ rá.

\VS{10}Sáwụ̃lọ̃ kí dó mụ acálé Gị̃bẹ́yã gá, Nábị̃ ãmụ́ kí drị̃ ụfụlé ĩꞌdi be ãzíla Úríndí Ãdróŋá drị̂ asị́ dó drị̃ la gá ũkpó trũ ãzíla iꞌdó dó sĩ ị́jọ́ uyúlé ĩꞌba abe.

\VS{11}ꞌBá pírí jõ ĩꞌdi nị̃lépi cé rĩ kí mụ ĩꞌdi ndrelé ị́jọ́ uyú agá Nábị̃ kí abe, iꞌdó kí ru ụzịlé kí drĩdríŋĩ gá, “Ãꞌdu ị́jọ́ idé ru Kị́sị̃ ngọ́pị be nĩ yã? Sáwụ̃lọ̃ vâ nábị̃ kí ꞌbã ãzí yã?”

\VS{12}Ágọ́bị́ uꞌálépi ꞌdãá rĩ zị, “Ãꞌdi dó nábị̃ ꞌdĩ kí ꞌbã drị̃lẹ́ ru nĩ yã?” Újọ dó sĩ ị́jọ́ uꞌbélé ꞌdĩ ꞌi, “Sáwụ̃lọ̃ vâ nábị̃ kí ꞌbã ãzí yã?”

\VS{13}Sáwụ̃lọ̃ la mụ ị́jọ́ uyúlé ꞌbo, mụ dó sĩ ãngũ sĩ ídétáŋá idéjó rĩ gá.


\par }{\PP \VS{14}Sáwụ̃lọ̃ ꞌbã átịdrị́ zị kí ãtíꞌbô be, “Ĩmi adru agá íngõlé yã?”

\par }{\PP Sáwụ̃lọ̃ umvi ĩꞌdi, “Ãma adru agá kãyĩnõ kí ndrụ̃ trũ. Ãma mụ ndrelé la ãma icó kí ịsụ́lé ku ꞌbo, ãmụ dó Sámụ̃wẹ̃lị̃ rụ́.”

\VS{15}Sáwụ̃lọ̃ ꞌbã átịdrị́ jọ, “Ílũ mání ị́jọ́ Sámụ̃wẹ̃lị̃ ꞌbã jọlé míní rĩ ꞌi.”


\par }{\PP \VS{16}Sáwụ̃lọ̃ jọ, “Lũ ãmaní ꞌbá ãzí ịsụ́ kãyĩnõ kí rá rĩ gá rá.” Wó lũ átịdrị̂ ní ị́jọ́ Sámụ̃wẹ̃lị̃ ꞌbã jọlé ũpĩ ĩꞌdidrị̂ drị̃ gá rĩ ku.

\VS{17}Sámụ̃wẹ̃lị̃ umve dó ꞌbá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ kí
{\ND{Úpí}} drị̃lẹ́ gá Mị̃zị́pã gá.

\VS{18}Jọ dó ꞌbá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ ꞌbaní, “ꞌDĩ ị́jọ́
{\ND{Úpí}} Ãdróŋá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ ꞌbã jọlé rĩ, ‘Má anzé ándrá ĩmi angájó Mị̃sị́rị̃ gâlé rĩ sĩ ãzíla ápa ĩmi ꞌbá Mị̃sị́rị̃ drị̂ kí drị́lẹ́ gá ãzíla ũpi pírí ndúndú ĩmi ĩkpãlépi rĩ kí drị́ gâsĩ rá.’

\VS{19}Wó úꞌdîꞌda ĩgã Ãdróŋá ĩmidrị́ ĩmi palépi drị̃lẹ́ ũnzĩ ndúndú aꞌdélépi ĩmi drị̃ gá rĩ kí agá rĩ ãzíla ꞌbá ĩminí ũcõgõ fẽlépi rĩ kí drị́ gá rĩ úmgbé. Ĩjọ, ‘Yụ, ípẽ ãmaní úpí sĩ ãma drị̃ cejó.’ Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ ĩmi amụ́ ãzíla ĩtu pá
{\ND{Úpí}} drị̃lẹ́ gá. Ĩtu pá ínátị ãzíla lị́cọ́ ĩmidrị̂ kí vú sĩ.”

\VS{20}Ínátị Ịsịrayị́lị̃ drị́ ꞌdĩ kí dó mụ amụ́lé Sámụ̃wẹ̃lị̃ rụ́ ãni rú ꞌbo,
{\ND{Úpí}} ãpẽ dó ínátị Bénzãmĩnĩ drị̂ ꞌi.

\VS{21}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, ínátị ãlu ãlu sụ́rụ́ Bénzãmĩnĩ drị̂ gá rĩ kí mụ amụ́lé ꞌbo, Ãdróŋá pẽ lị́cọ́ Mátrĩ drị̂ ꞌi. Lị́cọ́ Mátrĩ drị̂ agá Ãdróŋá pẽ Sáwụ̃lọ̃ Kị́sị̃ ngọ́pị ꞌi. Undré kí Sáwụ̃lọ̃ ꞌi wó ịsụ́ kí ĩꞌdi ku.

\VS{22}Zị kí dó
{\ND{Úpí}} ꞌi, “Ágọ́bị̂ amụ́ drĩ ꞌdâ ku yã?”
{\ND{Úpí}} jọ ĩꞌbaní, “Ãndá amụ́ drĩ ku, wó zị̃ ru tẹ́rị́ kí agá ꞌdã.”

\VS{23}ꞌBá cẹ̃ kí mụlé ĩꞌdi ndrụ̃ trũ ãzíla ají kí dó ĩꞌdi tu dó pá ꞌbá kí agá ꞌdãá, indré dó ꞌbá pírí ꞌbaní ãzo rú ãndânĩ.

\VS{24}Sámụ̃wẹ̃lị̃ jọ ꞌbá pírí ꞌbaní, “Ĩndre ágọ́bị́
{\ND{Úpí}} ní pẽlé ꞌdĩ rá yã? ꞌBá ãzí cécé ĩꞌdi áni ꞌbá pírí kí agá ꞌdâ la yụ.”

\par }{\PP ꞌBá uzá kí dó, “Ími ụ́ꞌdụ́ ꞌbã adru ãzo rú úpí.”

\VS{25}Sámụ̃wẹ̃lị̃ nze dó ꞌbá ꞌbaní ị́jọ́ pírí úpí ꞌbã ngalé rĩ kí vú. Sĩ dó sĩ kí bụ́kụ̃ agá ãzíla ꞌbã dó sĩ kí Úpî drị̃lẹ́ gá. ꞌDã ꞌbã vúlé gá Sámụ̃wẹ̃lị̃ pẽ dó ꞌbá kí tị ꞌbá ãlu ãlu mụ dó ĩꞌdidrị́ lị́cọ́ gá.

\VS{26}Sáwụ̃lọ̃ mụ dó vâ ĩꞌdidrị́ lị́cọ́ gá Gị̃bẹ́yã gâlé. Ãgọbị ásị́ ũkpó Ãdróŋá ꞌbã ásị́ alólé nĩ la agụ kí ĩꞌdi ĩꞌdidrị̂lé nĩ.

\VS{27}Wó ꞌbá ãzí ꞌbá ꞌa usalépi la zị kí, “Ágọ́bị́ ꞌdĩ icó dó ãma palé mẹ́rọ́ꞌbá kí drị́ gá íngoní ru?” ꞌBá ꞌdĩ nzụ kí dó Sáwụ̃lọ̃ sụ́ rá ãzíla ají kí ĩꞌdiní fẽtáŋá fẽlé ku. Wó Sáwụ̃lọ̃ ĩyãŋã tútú.




\par }\Chap{11}{\SH Sáwụ̃lọ̃ ꞌbã Táwụ̃nị̃ Yãbẹ́sị̃ pajó rĩ
\par }
{\PP \VerseOne{1}Nãhásĩ Ãmọ́nị̃ rú rĩ mụ ãsĩkárĩ ĩꞌdidrị̂ kí abe ce kí táwụ̃nị̃ Yãbẹ́sị̃ Gị̃lẹ́dị̃ ꞌi. ꞌBá pírí Yãbẹ́sị̃ gá rĩ jọ kí ĩꞌdiní, “Mí icí tị ãma abe ãma dó sĩ ãzị́ nga ími pálé gá jãꞌdâ.”


\par }{\PP \VS{2}Wó Nãhásĩ Ãmọ́nị̃ rú rĩ umvi ĩꞌbaní, “Ma tị icí ĩmi abe rá la ĩdrĩ ãꞌị̃ mání ĩmi mịfị́ ãndá gá rĩ kí unzelé rá ãzíla ma dó sĩ drị̃nzá fẽ ꞌbá pírí Ịsịrayị́lị̃ drị̂ ꞌbanî.”


\par }{\PP \VS{3}ꞌBá ĩyõ Yãbẹ́sị̃ gá rĩ jọ kí ĩꞌdiní, “Ífẽ ãmaní ụ́ꞌdụ́ kí ázị̂rị̃ ãma sĩ ụ̃pịgọŋa ãmadrị̂ kí tị ũpẽ Ịsịrayị́lị̃ agâsĩ pírí, ꞌbá ãzí drĩ dó amụ́ ãma ãzã kolé ku, ãma dó sĩ ĩminí drị́ su ụrụgá.”


\par }{\PP \VS{4}ꞌBá ụ́ꞌdụ́kọ́ ujílépi rĩ kí mụ acálé ãngũ Sáwụ̃lọ̃ ꞌbã sĩ uꞌájó Gị̃bẹ́yã gárĩ gá ꞌbo, ũlũ kí dó ị́jọ́ ꞌdĩ ꞌbá ꞌbanî. Ị́jọ́ ꞌdĩ la dó mụ ꞌdelé ꞌbá kí bị́lẹ́ gá ꞌbo, ꞌbá pírí Gị̃bẹ́yã gá rĩ kpẹ̃ kí dó awálé ụ́ꞌdụ́kọ́ ụrụgá sĩ.

\VS{5}Sáwụ̃lọ̃ ãfũ ĩꞌdidrị́ ámvụ́ agâlé aꞌdé dó tị́ ámvụ́ sõlépi rĩ kí vú gâsĩ ãzíla zị, “Ãꞌdu ị́jọ́ idé ru ꞌbá kí abe nĩ yã? ꞌBá kí awá íni ãꞌdu ị́jọ́ sĩ?” ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, ꞌbá ꞌdĩ amvi kí dó ĩꞌdiní ị́jọ́ ꞌbá Yãbẹ́sị̃ gá rĩ ꞌbã kí amụ́lé jọlé rĩ kî.


\par }{\PP \VS{6}Sáwụ̃lọ̃ la dó mụ ị́jọ́ ꞌbá ꞌbã kí jọlé rĩ kí arelé ꞌbo, úríndí
{\ND{Úpí}} drị̂ afí dó ásị́ la gá ũkpõ trũ ãzíla ꞌa la ve dó ũmbã sĩ.

\VS{7}Aꞌdụ́ tị́ ámvụ́ sõlépi rĩ kí ị̃rị̃ ãzíla ụlị́ ĩzá la kí níríŋá ru ãzíla pẽ dó kí trũ ꞌbá ị́jọ́ ujílépi rĩ kí tị ꞌbá Ịsịrayị́lị̃ rú rĩ ꞌbá rụ́ jọjó la, “ꞌDĩ ị́jọ́ mụlépi ru idélépi ꞌbá Sáwụ̃lọ̃ kí vú bĩlépi Sámụ̃wẹ̃lị̃ be ku rĩ kí ꞌbã tị́ ámvụ́ sõlépi rĩ kí ụrụꞌbá gá rĩ ꞌi.” ꞌBá idé kí dó ụ̃rị̃ sĩ
{\ND{Úpí}} sĩ ãzíla icí kí dó ru ꞌbá ãlu rú.

\VS{8}Sáwụ̃lọ̃ lã dó ãsĩkárĩ kí táwụ̃nị̃ Bẹ̃zẹ́kị̃ gá ꞌdãá, ịsụ́ ãsĩkárĩ Ịsịrayị́lị̃ drị̂ kí ꞌbã kãlãfe 300,000 ãzíla ãsĩkárĩ Yụ́dã gá rĩ kí ꞌbã kãlãfe 30,000.

\VS{9}Jọ kí dó ꞌbá ị́jọ́ ujílépi angálépi Yãbẹ́sị̃ gâlé rĩ ꞌbaní, “Ĩjọ ꞌbá Yãbẹ́sị̃ Gị̃lẹ́dị̃ gá rĩ ꞌbaní, ‘Drụ̃sị̃ sáwã ị̃tụ́ ꞌbã kojó ãcíꞌbírítoto rĩ sĩ ĩmi patáŋá ịsụ́ rá.’ ” ꞌBá ị́jọ́ ujílépi ꞌdĩ kí mụ ụ́ꞌdụ́kọ́ ꞌdĩ lũlé ꞌbá Yãbẹ́sị̃ Gị̃lẹ́dị̃ gá rĩ ꞌbaní ꞌbo, ꞌbá ꞌdĩ acá kí ãyĩkõ sĩ.

\VS{10}ꞌBá Yãbẹ́sị̃ gá rĩ jọ kí dó ꞌbá Ãmọ́rị̃ rú rĩ ꞌbaní, “Drụ̃sị̃ ãma dó drị́ su ụrụgá rá ãzíla ĩmi dó ị́jọ́ iꞌdálépi ĩmi mịfị́ gá múké ĩminí lẽlé ngalé ãma ụrụꞌbá gá rĩ nga rá.”

\VS{11}Ụ̃ꞌbụ́tị ụ́ꞌdụ́ ãzí rĩ drị̂ sĩ Sáwụ̃lọ̃ awa ãsĩkárĩ kí tị na. Ãngũsãrã sĩ ce kí ãsĩkárĩ Ãmọ́rị̃ rú rĩ kí tị ụꞌdị́ kí dó kí rá ãzíla ndẽ kí dó ãꞌdị́ sáwã ázíyá ca ku rú. Ãsĩkárĩ Ãmọ́nị̃ drị́ acelépi ídri rĩ iré kí dó ndúndú ĩꞌbaní apájó rĩ sĩ. ꞌBá ãlu ãlu ri apálé ĩꞌdi sĩ áꞌdụ̂sĩ.


\par }{\SH Sáwụ̃lọ̃ ꞌbãjó úpí ru rĩ
\par }
{\PP \VS{12}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, ꞌbá jọ kí dó Sámụ̃wẹ̃lị̃ ní, ꞌbá jọlépi la, “Ãlẽ Sáwụ̃lọ̃ ꞌba adru ãmã úpí ru ku rĩ kí dó íngõlé? Ĩmi ají kí ãma rụ́ ꞌdõlé ãma dó sĩ kí ụꞌdị́ rá.”

\VS{13}Wó Sáwụ̃lọ̃ jọ, “Ícó ꞌbá ãzí ꞌdịlé ku ãꞌdusĩku
{\ND{Úpí}} upa ꞌbá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ kí ãndrũ nĩ.”

\VS{14}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, Sámụ̃wẹ̃lị̃ jọ ꞌbá ꞌbaní, “Ĩmi amụ́, lẽ ãmụ kí dó Gị̃lị̃gálị̃ gâlé sĩ mụjó ĩꞌdi irijó ũpĩ gá.”

\VS{15}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ ꞌbá pírí mụ kí dó Gị̃lị̃gálị̃ gá ãzíla ãꞌị̃ kí Sáwụ̃lọ̃ dó ĩꞌbaní úpí ru rĩ
{\ND{Úpí}} drị̃lẹ́ gá. ꞌDãá idé kí dó ídétáŋá sĩ ãwãꞌdĩfô fẽjó rĩ
{\ND{Úpí}} drị̃lẹ́ gá. Sáwụ̃lọ̃ kí ꞌbá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ kí abe pírí uꞌá kí dó ãyĩkõ ãmbógó la sĩ.




\par }\Chap{12}{\SH Sámụ̃wẹ̃lị̃ ꞌbã azịjó ꞌbá ꞌbaní rĩ
\par }
{\PP \VerseOne{1}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, Sámụ̃wẹ̃lị̃ jọ ꞌbá pírí Ịsịrayị́lị̃ drị̂ ꞌbaní, “Má idé dó ị́jọ́ ándrá ĩminí lẽlé má idé rĩ ꞌbo ãzíla áfẽ dó ĩminí úpí ĩmi drị̃ celépi rĩ rá.

\VS{2}Úꞌdîꞌda ĩfẽ dó ꞌbã ce ĩmi drị̃ nĩ. Ma dó mâ ngá ãmbá, áma drị̃ꞌbị́ mve dó rá ãzíla anzị mádrị̂ kí dó ãzị́ nga ĩmi abe nĩ. Ma ándrá ĩminí drị̃lẹ́ ru iꞌdójó mání adrujó kãrị̃lẹ̃ rú rĩ sĩ kpere ãndrũ.

\VS{3}Ma gápi ꞌdĩ ádrĩ ị́jọ́ ãzí ũnzí la idé ĩmi rụ́ rá yã áni, ĩmi aꞌdá ị́jọ́ la
{\ND{Úpí}} drị̃lẹ́ gá ãzíla úpí pẽlé ĩminí sĩ ãdu ũsũjó drị̃ la gá rá rĩ ꞌbã drị̃lẹ́ gá ꞌdâ. ꞌBá mání ĩꞌdi ꞌbã mọ́nị̃gọ́ ꞌdụjó rĩ ãꞌdi ꞌi? ꞌBá mání ĩꞌdi ꞌbã kãyĩnõ ꞌdụjó rĩ ãꞌdi ꞌi? ꞌBá mání ĩꞌdi ꞌbã ãko ãzí ꞌdụjó Ãrámũ sĩ rĩ ãꞌdi ꞌi? ꞌBá mání ĩkpãlé rá rĩ ãꞌdi ꞌi? ꞌBá mání ãko sĩ ꞌbá mịfị́ sajó rĩ aꞌị́jó ĩꞌdidrị́ rá rĩ dó ãꞌdi ꞌi? Ádrĩ ị́jọ́ drị̃lẹ́ gá ꞌdĩ kí ãzí ãlu la idé rá yã áni, ma ãko mání ꞌdụlé rĩ tị ũfẽ rá.”


\par }{\PP \VS{4}ꞌBá umvi kí ĩꞌdiní, “Ãko ãzí ãma ãni míní ꞌdụlé Ãrámũ sĩ jõku míní sĩ ãma ĩkpãjó rá la ꞌdáyụ. Íꞌdụ ꞌbá ãzí drị́ ãko Ãrámũ sĩ ku.”


\par }{\PP \VS{5}Sámụ̃wẹ̃lị̃ jọ dó ĩꞌbaní, “Ãndrũ
{\ND{Úpí}} ĩꞌdi mâ sãdínĩ ãzíla ꞌbá ĩꞌdiní ãdu ũsũjó drị̃ la gá rá rĩ vâ mâ sãdínĩ ndrelépi la ĩmi ịsụ́ ị́jọ́ ãzí mání idélé ũnzí la ku.”

\par }{\PP ꞌBá jọ kí, “Ãndá
{\ND{Úpí}} ĩꞌdi ãmã sãdínĩ.”


\par }{\PP \VS{6}Sámụ̃wẹ̃lị̃ jọ ꞌbá ꞌdĩ ꞌbaní, “{\ND{Úpí}} ándrá Mụ́sã kí ꞌbãlépi Ãrọ́nị̃ be sĩ ĩmi átẹ́pịka kí anzéjó Mị̃sị́rị̃ gâlé rĩ ꞌi.

\VS{7}Úꞌdîꞌda íni lẽ ĩtu pá ụrụgá. Ma mụ ĩminí ị́jọ́ lẽlé ĩmi idé rĩ kí iꞌdalé. Ma mụ ĩminí ị́jọ́ pírí ãlá
{\ND{Úpí}} ꞌbã idélé ĩminí rĩ kí iꞌdalé.
{\ND{Úpí}} idé ị́jọ́ ꞌdĩ kí ĩmi ị́jọ́ sĩ ãzíla ĩmi áyị́pịka kí ị́jọ́ sĩ.

\VS{8}Yãkóꞌbõ la mụ filé anzị ĩꞌdidrị̂ kí abe Mị̃sị́rị̃ gâlé ꞌbo, ĩmi áyị́pịka awá kí
{\ND{Úpí}} drị̃lẹ́ gá sĩ ãzãkoma aꞌị́jó ãzíla
{\ND{Úpí}} ãpẽ Mụ́sã kí Ãrọ́nị̃ be sĩ ĩmi áyị́pịka kí anzéjó Mị̃sị́rị̃ gâlé ãzíla ꞌbã dó sĩ kí ãngũ ꞌdĩ gá ꞌdâ.”


\par }{\PP \VS{9}Wó ãvĩ kí ị́jọ́
{\ND{Úpí}} Ãdróŋá ĩꞌbadrị̂ ꞌbã drị̃ gá rá. Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ
{\ND{Úpí}} fẽ dó ãsĩkárĩ Sĩsérã táwụ̃nị̃ Hãzọ́rị̃ drị̂ ꞌi, ꞌbá Fị̃lị̃sị̃tị́nị̃ drị̂ kí ãzíla úpí Mụ̃wábụ̃ drị́ gá rĩ kí abe angá kí ãꞌdị́ ꞌdịlé ꞌbá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ kí abe.

\VS{10}ꞌBá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ awá kí
{\ND{Úpí}} drị̃lẹ́ gá ãzíla jọ kí, “ ‘Ãma iza ị́jọ́ rá, ãma aꞌbe kí
{\ND{Úpí}} rá ãzíla ãnga kí ãzị́ Bãálĩ ꞌbaní Ãsị̃tãrọ́tị̃ abe rá. Wó úꞌdîꞌda ípa ãma kí drị́lẹ́ gá rá fô ãzíla ãma dó sĩ ími ị̃nzị̃.’

\VS{11}ꞌDã ꞌba ũngúkú gá
{\ND{Úpí}} ãpẽ dó sĩ Yẹ̃rụ̃bụ̃ Bãálĩ umvelé Gị́dị̃yọ̃nị̃ rĩ ꞌi, Bãrákĩ, Yẽfútã ãzíla Sámụ̃wẹ̃lị̃ kí tị sĩ ĩmi apájó mẹ́rọ́ꞌbá ĩmidrị̂ kí drị́lẹ́ gá wókõ pírí gá ĩmi uꞌá dó sĩ ándrá ásị́ ị̃gbẹ̃ sĩ.”


\par }{\PP \VS{12}“Wó ĩmi mụ úpí Ãmọ́nị̃ drị́ Nãhásĩ ndrelé ĩꞌdi amụ́ ĩmi rụ́ ãꞌdị́ gá, ụ̃rị̃ sĩ ĩjọ mání, ‘Yụ, ãlẽ úpí ãma drị̃ celé,’ táni
{\ND{Úpí}} Ãdróŋá ĩmidrị̂ ꞌbã adru agá ĩminí úpí ru nĩ rá tí.

\VS{13}Úꞌdîꞌda úpí ĩminí pẽlé rĩ dó ꞌdĩ, úpí ĩminí zịlé rĩ ꞌi.
{\ND{Úpí}} ꞌbã dó ĩminí úpí ĩmi drị̃lẹ́ gá ꞌbo.

\VS{14}Ĩdrĩ dó
{\ND{Úpí}} ru rá, ĩdrĩ ĩꞌdi tị are ãzíla ĩdrĩ ãzị́táŋá ĩꞌdidrị̂ kí gã úmgbé ku, ĩmi ãzíla úpí ĩmidrị́ ĩmi drị̃ celépi rĩ abe ĩmi dó sĩ iꞌda la ĩmi ị́jọ́
{\ND{Úpí}} Ãdróŋá ĩmidrị̂ drị̂ kí vú ũbĩ.

\VS{15}Wó ĩdrĩ
{\ND{Úpí}} tị gã úmgbé ãzíla ĩdrĩ mvu ãzị́táŋá ĩꞌdidrị̂ kí agá ꞌdâ rá, ĩꞌdi ĩminí drị̃rịma ũnzí la fẽ cécé ĩꞌdi ꞌbã ándrá fẽlé ĩmi áyị́pịka ꞌbaní rĩ áni.


\par }{\PP \VS{16}“Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ ĩtu dó pá ꞌdâ ãzíla ĩndre drĩ ị́jọ́ ụ̃sụ̃táŋá ru
{\ND{Úpí}} ꞌbã mụlé idélé rĩ kí ĩmi mịfị́ sĩ.

\VS{17}Ĩnị̃ lọ́lọ́ ílí vú sĩ uzogó ꞌdị sáwã ãná ngánũ rú rĩ lãjó ꞌdĩ áni rĩ sĩ ku. Ma mụ
{\ND{Úpí}} zịlé sĩ ãvi tị ãpẽjó uzogó be ãndrũ. ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, ĩmi dó sĩ nị̃ la rá ị́jọ́ ĩminí ngalé sĩ úpí ãzí aꞌị́jó
{\ND{Úpí}} ꞌbã drị̃ gá rĩ ꞌbã ũnzĩkãnã íngõpí rĩ gá rá.”


\par }{\PP \VS{18}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, Sámụ̃wẹ̃lị̃ zị dó
{\ND{Úpí}} ꞌi ãzíla ụ́ꞌdụ́ ꞌdã ꞌbã vúŋá sĩ
{\ND{Úpí}} ãpẽ dó ãvi kí tị uzogó be. Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ ꞌbá pírí ụ̃rị̃ kí dó
{\ND{Úpí}} kí Sámụ̃wẹ̃lị̃ be rá.


\par }{\PP \VS{19}ꞌBá pírí jọ kí Sámụ̃wẹ̃lị̃ ní, “Ízị
{\ND{Úpí}}Ãdróŋá mídrị̂ ãtiꞌbo mídrị̂ ꞌbaní ãma ũdrã rú sĩ ku benĩ ãꞌdusĩku ãma ũꞌbã ị́jọ́ ũnzí ãzí ị́jọ́ ũnzĩ pírí ãmadrị̂ kí drị̃ gá ị̃dị́ ãmaní úpí aꞌị́jó rĩ sĩ.”


\par }{\PP \VS{20}Sámụ̃wẹ̃lị̃ umvi kí, “Ĩmi idé ụ̃rị̃ sĩ ku. Ĩmi idé ábị́ ị́jọ́ ũnzí ꞌdĩ kí pírí rá ãndá ãndá ru, wó lẽ ĩmvu
{\ND{Úpí}} rụ́ rĩ sĩ rá ku be la rá la ĩmi ị̃nzị̃ ĩꞌdi ĩmi ásị́ pírí sĩ.

\VS{21}Ĩmi uja tị sĩ ãdroŋa ĩnzõ rú rĩ kí ị̃nzị̃jó ku. Icó kí ĩminí ị́jọ́ múké la kí idélé jõku ĩmi palé ku ãꞌdusĩku kí ãzị́ kóru.

\VS{22}{\ND{Úpí}} icó ru drị̃ ujalé rá sĩ ru rụ́ izajó la ku ãꞌdusĩku pẽ ĩmi adrujó ꞌbá ĩꞌdi ãni la rú nĩ.

\VS{23}Drĩ adru ma ꞌi rĩ gá má icó
{\ND{Úpí}} zịŋá ĩmi kẹ̃jị́ gá rĩ aꞌbelé ku. Ĩꞌdi adru mání ị́jọ́ ũnzĩ rú ádrĩ ị́jọ́ ĩꞌdi zịjó rĩ aꞌbe rá rĩ gá. Ma ĩmi imbá ị́jọ́ múké ãzíla ị́jọ́ mgbã ĩminí ngalé rĩ kí sĩ.

\VS{24}Lẽ ĩru
{\ND{Úpí}} ꞌi. Lẽ ĩmi idé ãko pírí ĩꞌdi ꞌbã lẽlé ĩnga rĩ kí ĩmi ásị́ pírí sĩ. Ĩmi igá drĩ ị́jọ́ ị́jọ́ pírí ãmbogo ãmbogo ĩꞌdi ꞌbã idélé ĩminí rĩ kí drị̃ gá.

\VS{25}Wó ĩdrĩ mụ ị́jọ́ ũnzĩ ngaŋá trũ drị̃ gá, ála ĩmi ị̃lị̃kị̃ ũpi ĩmidrị̂ kí abe rá.”




\par }\Chap{13}{\SH Sámụ̃wẹ̃lị̃ ꞌbã Sáwụ̃lọ̃ trejó rĩ
\par }
{\PP \VerseOne{1}Sáwụ̃lọ̃ acá dó úpí ru Ịsịrayị́lị̃ gá ꞌdĩ sĩ ílí\FTNT{*}{{\FR 13:1 }{\FR{13:1
}}{\FQ{Ílí
}}{\FT{la mgbã rĩ kí Ĩbũrãníyã drị̂ agá ãzíla Gị̃rị́kị̃ drị̂ agá ꞌdáyụ.}}} la dó kãlị́ na ãzíla na dó ũpĩ ílí kãlị́ sụ drị̃ ị̃rị̃.

\VS{2}Sáwụ̃lọ̃ ũpẽ ãgọbị ãꞌdị́ ꞌdịlépi la kí 3,000 ꞌbá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ kí agá ꞌdâ ãzíla pẽ dó ị́mbị́ la kí tị lị́cọ́ gá. Ãsĩkárĩ ĩꞌdiní ũpẽlé ꞌdĩ kí agá ꞌdâ ꞌdụ 2,000 ri kí mụ kí abe Mĩkĩmásĩ gá ãzíla ãngũ ꞌbé ꞌa rú Bẹ̃tẹ́lị̃ drị̂ gá. Ãzí 1,000 rĩ kí dó Sáwụ̃lọ̃ ngọ́pị Yónãtãnĩ be Gị̃bẹ́yã gá ꞌdĩ Bénzãmĩnĩ gá.


\par }{\PP \VS{3}Yónãtãnĩ ndẽ Fị̃lị̃sị̃tị́nị̃ Gébã gá rĩ kí rá ãzíla ꞌbá Fị̃lị̃sị̃tị́nị̃ drị̂ are kí ị́jọ́ úndẽ kí rá rĩ drị̃ gá rá. ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, Sáwụ̃lọ̃ vu jaligó ãngũ ꞌdã agâsĩ pírí ãzíla jọ, “Lẽ ꞌbá Ĩbũrãníyã rú ꞌdĩ ꞌbã are kí ị́jọ́ ꞌdĩ ꞌi.”

\VS{4}ꞌBá pírí Ịsịrayị́lị̃ drị̂ are kí dó sĩ ị́jọ́ Sáwụ̃lọ̃ ndẽ ꞌbá Fị̃lị̃sị̃tị́nị̃ drị̂ kí rá ꞌdĩ rá ãzíla ꞌbá Fị̃lị̃sị̃tị́nị̃ drị̂ ngụ̃ kí dó sĩ ꞌbá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ kí ũnzí. Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ ꞌbá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ mụ kí dó sĩ Sáwụ̃lọ̃ rụ́ Gị̃lị̃gálị̃ gá.


\par }{\PP \VS{5}ꞌBá Fị̃lị̃sị̃tị́nị̃ drị̂ itú kí gárĩ ãꞌdị́ drị̂ kí 3,000 ãzíla ꞌbá gárĩ ãꞌdị́ drị̂ kí cẹ̃lépi rĩ kí 6,000 ãzíla ãsĩkárĩ ũꞌbíkákãnã cécé cínákí mĩrĩ tị gá rĩ áni sĩ ãꞌdị́ ꞌdịjó ꞌbá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ kí abe. ꞌBá ꞌdĩ mụ kí dó ru tralé Mĩkĩmásĩ gá Bẹ̃tị̃ Ávẹ̃nị̃ ꞌbá wókõ ị̃tụ́ ꞌbã ãfũ agâlé ru rĩ gá.

\VS{6}ꞌBá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ kí dó mụ ndrelé la ị́jọ́ ꞌdĩ acá dó ũnzí ꞌbo ãzíla ála vâ ãsĩkárĩ ĩꞌbadrị̂ kí ĩgbũgbũŋũ ũnzí ãzí rĩ zị̃ kí ru mị̃rị́ agá, ãzí rĩ zị̃ kí dó ru ụ̃jị́gọ́ kí agá ãzíla írã kí agá ꞌbụ́ ị̃yị́ drị̂ kí agá.

\VS{7}ꞌBá Ĩbũrãníyã rú rĩ ꞌbã ãzí rĩ za kí Yõrĩdánĩ ꞌi sĩ mụjó ãngũ Gádĩ drị̂ gá ãzíla Gị̃lẹ́dị̃ gá.

\par }{\PP Sáwụ̃lọ̃ ace dó ru Gị̃lị̃gálị̃ gá ꞌdãá ãzíla ãsĩkárĩ pírí ĩꞌdi be ꞌdãá rĩ yã kí dó ụ̃rị̃ sĩ yã yã.

\VS{8}Sáwụ̃lọ̃ tẽ ụ́ꞌdụ́ ázị̂rị̃ Sámụ̃wẹ̃lị̃ ꞌbã lũlé ĩꞌdiní rĩ kí agá ꞌdãá Sámụ̃wẹ̃lị̃ tí. Wó Sámụ̃wẹ̃lị̃ amụ́ Gị̃lị̃gálị̃ gá ꞌdãá ku ãzíla ãsĩkárĩ iꞌdó kí ru unzelé rá.

\VS{9}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ Sáwụ̃lọ̃ jọ, “Ĩmi ají mání ídétáŋá ivélé ivê rĩ kí ídétáŋá ásị́ ị̃gbẹ̃ drị̂ be.” Sáwụ̃lọ̃ idé dó ídétáŋá ivélé ivê rĩ rá.

\VS{10}Sáwụ̃lọ̃ la mụ ídétáŋá ivélé ivê rĩ delé idé agá ꞌbo, gbõgbõ Sámụ̃wẹ̃lị̃ acá cí ãzíla Sáwụ̃lọ̃ fũ mụlé ĩꞌdi zịlé.


\par }{\PP \VS{11}Sámụ̃wẹ̃lị̃ zị ĩꞌdi, “Ãko míní idélé íni ꞌdĩ dó ãꞌdu?” Sáwụ̃lọ̃ umvi ĩꞌdiní, “Ma mụ ndrelé la ãsĩkárĩ kí dó iré irê ãzíla mí acá sáwã ándrá ꞌbãlé rĩ gá ku ãzíla ꞌbá Fị̃lị̃sị̃tị́nị̃ drị̂ tra kí ru Mĩkĩmásĩ gá ꞌbo,

\VS{12}má ũrã dó, ‘ꞌBá Fị̃lị̃sị̃tị́nị̃ drị̂ kí dó úꞌdîꞌda amụ́ ãꞌdị́ gá ãma rụ́ Gị̃lị̃gálị̃ gá ꞌdõlé ãzíla ázị drĩ
{\ND{Úpí}} áma ãzã kolé ku.’ Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ má ũrã dó sĩ ị́jọ́ sĩ ídétáŋá ivélé ivê rĩ idéjó rá.”

\VS{13}Sámụ̃wẹ̃lị̃ jọ Sáwụ̃lọ̃ ní, “Ị́jọ́ míní idélé aza rú ꞌdĩ dó ãꞌdu? Ígã ꞌdĩ
{\ND{Úpí}} Ãdróŋá mídrị̂ tị, ídrĩ tá ãzị́táŋá ĩꞌdidrị̂ kí tã mba rá la, ũpĩ Ịsịrayị́lị̃ drị̂ la tá adru mídrị́ kogá ꞌdâ jãꞌdâ.

\VS{14}Wó ũpĩ mídrị̂ mụ dó drị̃ gá ku ãꞌdusĩku ígã
{\ND{Úpí}} tị úmgbé.
{\ND{Úpí}} la dó ꞌbá ásị́ ꞌbãlépi ĩꞌdi drị̃ gá rá la ndrụ̃ ãzíla ĩꞌdi dó ꞌbá ꞌdã ꞌbã úpí ru ꞌbá ĩꞌdidrị́ Ịsịrayị́lị̃ rú ꞌdĩ kí drị̃ celé nĩ.”


\par }{\PP \VS{15}Sámụ̃wẹ̃lị̃ aꞌbe dó Gị̃lị̃gálị̃ rá mụ dó sĩ kpere Gị̃bẹ́yã gá ꞌdĩ Bénzãmĩnĩ gá. Sáwụ̃lọ̃ lã dó ãsĩkárĩ acelépi ĩꞌdi be ꞌdãá rĩ kí, ịsụ́ dó ĩꞌbã kãlãfe 600.


\par }{\SH Sáwụ̃lọ̃ ꞌbã ru itújó ãꞌdị́ gá rĩ
\par }
{\PP \VS{16}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, Sáwụ̃lọ̃ kí ngọ́pị̃ Yónãtãnĩ be ãzíla ãsĩkárĩ acelépi rĩ kí abe ri kí Gị̃bẹ́yã gá ꞌdĩ Bénzãmĩnĩ gá wó ꞌbá Fị̃lị̃sị̃tị́nị̃ drị̂ ri kí Mĩkĩmásĩ gá.

\VS{17}ꞌBá Fị̃lị̃sị̃tị́nị̃ drị̂ pẽ kí ãsĩkárĩ kí tị ndúndú na sĩ mụjó ꞌbá Sáwụ̃lọ̃ drị̂ kí rajó. Ãsĩkárĩ tị ãlu rĩ mụ kí Ụ́fị́rã gâsĩ cajó ãngũ Sũwálĩ gá,

\VS{18}ãsĩkárĩ tị ãzí rĩ mụ kí Bẹ̃tị̃ Họ̃rọ́nị̃ gâsĩ, ãsĩkárĩ tị na rĩ mụ kí gẹ̃rị̃ lõkókõrí gâsĩ áꞌbụ Zẹ̃bọ̃yị́mụ̃ drị́ ru ndrelépi ãngũ kõtórõ rú rĩ be rĩ gá.


\par }{\PP \VS{19}ꞌBá Fị̃lị̃sị̃tị́nị̃ drị̂ jọ kí, “Lẽ ꞌbá ãlị́gọ́ ru úká dịlépi la ꞌba adru kí ãngũ ꞌbá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ ꞌbadrị̂ gá ꞌdãá ku ãꞌdusĩku kí mụ ménéŋá jõku ãjụ́ kí dịlé ĩꞌbaní ku rá!”

\VS{20}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ ꞌbá pírí Ịsịrayị́lị̃ drị̂ kí ãcó, nekeŋá ãzíla vị̃rị́ngọ̃ kí ayú sĩ ãzị́ ámvụ́ agá rĩ kí ngajó. Ãko ꞌdĩ kí sị́ drĩ anụ́ rá ꞌbá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ kí kí agụ sị́ jĩlé ꞌbá Fị̃lị̃sị̃tị́nị̃ gá rĩ ꞌbadrị́.

\VS{21}Kí nekeŋá kí sị́ jĩ séndẽ ãlu-ãlu, ãcó kí ãcó tị́ ꞌbaní sĩ ámvụ́ sõjó rĩ abe ála kí sị́ jĩ séndẽ ị̃rị̃-ị̃rị̃.


\par }{\PP \VS{22}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ ụ́ꞌdụ́ ãꞌdị́ ꞌbã iꞌdójó ꞌdã sĩ ꞌbá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ kí dó ãjụ́ jõku ménéŋá ãꞌdị́ drị̂ kí kóru wó lú Sáwụ̃lọ̃ kí ngọ́pị̃ Yónãtãnĩ be.

\VS{23}Ãsĩkárĩ ꞌbá Fị̃lị̃sị̃tị́nị̃ drị̂ ꞌbadrị́ were la mụ kí gẹ̃rị̃ lụ́rụ́ŋá Mĩkĩmásĩ gá rĩ gá.




\par }\Chap{14}{\SH Yónãtãnĩ ꞌbã ꞌbá Fị̃lị̃sị̃tị́nị̃ rú rĩ kí ndẽjó rĩ.
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ụ́ꞌdụ́ ãzí ãlu Yónãtãnĩ Sáwụ̃lọ̃ ngọ́pị jọ kãrị́lẹ̃ gọ́bẹ́rẹ́ ĩꞌdidrị́ ãꞌdị́ drị̂ kí ujílépi rĩ ní, “Mí ámụ, ãma amụ́ mụlé ãsĩkárĩ Fị̃lị̃sị̃tị́nị̃ drị̂ ꞌbarụ́ wókõ ꞌá ꞌdã gâsĩ.” Wó Yónãtãnĩ lũ ị́jọ́ ꞌdi átẹ́pị̃ ní gẹ̃rị̃ sĩ ku.

\VS{2}Wó íni ꞌdĩ Sáwụ̃lọ̃ la uꞌá gá Gị̃bẹ́yã gá ꞌá ꞌdã sĩ ife põmũgũránãtĩ rú la ị̃ndụ́ gá Mị̃gị̃rọ́nị̃ gá. Ãgọbị ĩꞌdi be ꞌdãá ĩndĩ rĩ kí ãni rú ꞌbá 600.

\VS{3}Ĩꞌba agá ꞌdãá ĩndĩ rĩ Ãhíjã ĩfódĩ sụ̃lépi jụ́jụ́ gá cí rĩ, Ị̃kãbọ́dị̃ ádrị́pị Ãhị̃tụ́bụ̃ ngọ́pị ꞌi, Fĩnẽhásĩ ngọ́pị, Élĩ ngọ́pị, ándrá ãzị́ ngalépi átáló ru
{\ND{Úpí}} ní Sị́lọ̃ gá rĩ ꞌi. ꞌBá ãzí nị̃lépi la Yónãtãnĩ mụ rá la kí ꞌdáyụ.


\par }{\PP \VS{4}Wókõ ãlu-ãlu Yónãtãnĩ ꞌbã sĩ gẹ̃rị̃ ndrụ̃jó sĩ lẽjó alịjó ãsĩkárĩ Fị̃lị̃sị̃tị́nị̃ drị̂ ꞌba rụ̂lé rĩ gá írã ãzí ngoꞌbo-ngoꞌbo la kí cí; ãlu rĩ rụ́ la Bõzézĩ ꞌi ãzí rĩ ꞌbã rụ́ Sẽné ꞌi.

\VS{5}Íra ngoꞌbo ãzí rĩ tu pá ndre ãngũ ụ́rụ́ Mĩkĩmásĩ gâlé ru, ãzí rĩ ndre ãngũ ándrá Gébã gâlé ru.

\VS{6}Yónãtãnĩ jọ kãrị́lẹ̃ ĩꞌdi ꞌbã gọ́bẹ́rẹ́ ãꞌdị́ drị̂ kí ujílépi rĩ ní, mí amụ́, ãma amụ́ zalé ãsĩkárĩ ꞌá ru ĩtãrãlépi ku ꞌdã ꞌba rụ̂lé. Ãzí rĩ sĩ
{\ND{Úpí}} la nõ icó ãzị́ ngalé ãma kẹ̃jị́ gá rá be. Ãko ãzí ícó
{\ND{Úpí}} atrịlé sĩ ãma pajó ku, ĩꞌdi ãꞌdị́ ndẽ rá táni ꞌbá ũꞌbí kí sĩ jõku ꞌbá were kí sĩ.


\par }{\PP \VS{7}Kãrị́lẹ̃ gọ́bẹ́rẹ́ ĩꞌdidrị́ ãꞌdị́ drị̂ ujílépi rĩ jọ ĩꞌdiní, “Mí idé ị́jọ́ cí ími ásị́ ꞌbã ũrãlé ĩꞌdi míní múké rĩ, ma bábá mi be ásị́ sĩ ãzíla ídri sĩ.”


\par }{\PP \VS{8}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, Yónãtãnĩ jọ, “Múké, lẽ ãza ĩꞌba rụ́ ꞌâlé, ꞌbã andré kí rû sĩ ãma benĩ.

\VS{9}Drĩ kí jọ la ãmaní, ‘Ĩtẽ ꞌdãá kpere ãmaní acá agá ĩmi rụ́,’ ãma pá tu ãngũ ãmaní sĩ pá tujó rĩ gá ãmụ ĩꞌba rụ̂lé ku.

\VS{10}Wó drĩ kí jọ la, ‘Ĩmi amụ́ ãma rụ́ ꞌdõlé ãꞌdị́ gá’ yã áni, ãma dó tụ ꞌbé sị́ gá ụrụ gâlé ru. ꞌDĩ la dó adru ãmaní ícétáŋá
{\ND{Úpí}} ꞌbã sĩ kí fẽjó ãma drị́lẹ́ gá rĩ ꞌi.”


\par }{\PP \VS{11}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ iꞌda kí dó ru ãsĩkárĩ Fị̃lị̃sị̃tị́nị̃ drị̂ ꞌbaní. Ãsĩkárĩ Fị̃lị̃sị̃tị́nị̃ drị̂ jọ kí, “Ĩndre ꞌbá Ĩbũrãníyã drị̂ ãfũ kí ꞌbụ́ ĩꞌbaní galé sĩ ru ụ̃zị̃jó rĩ kí agâlé kí ãgã ꞌdã nu.”

\VS{12}Ãsĩkárĩ ꞌdĩ jọ kí Yónãtãnĩ ꞌbaní ꞌbá ãko ĩꞌdidrị́ ãꞌdị́ drị̂ kí ujílépi rĩ be, “Ĩmi amụ́ ãma rụ́ ãꞌdị́ gá ꞌdõlé, ãma ĩminí ímbátáŋá fẽ rá.”

\par }{\PP Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ Yónãtãnĩ jọ kãrị́lẹ̃ gọ́bẹ́rẹ́ ĩꞌdidrị́ ãꞌdị́ drị̂ kí ujílépi rĩ ní mí átụ áma vú gâsĩ, “{\ND{Úpí}} fẽ kí Ịsịrayị́lị̃ drị́ alé gá ꞌbo.”


\par }{\PP \VS{13}Yónãtãnĩ ayú ĩꞌdĩ ꞌbã drị́ kí pá abe sĩ tụjó ụrụ gâlé ĩꞌdĩ ꞌbã kãrị́lẹ̃ gọ́bẹ́rẹ́ ĩꞌdidrị́ ãꞌdị́ drị̂ kí ujílépi rĩ be. ꞌBá Fị̃lị̃sị̃tị́nị̃ drị̂ uꞌde kí Yónãtãnĩ drị̃lẹ́ gá, kãrị́lẹ̃ ãko ĩꞌdidrị́ ãꞌdị́ drị̂ kí ujílépi rĩ mụ dó kí ụ́ꞌdị́ trũ ĩꞌdi vúlé gá ꞌdãá.

\VS{14}Ãꞌdị́ drị̃drị̃ rĩ gá Yónãtãnĩ kí kãrị́lẹ̃ gọ́bẹ́rẹ́ ãko ĩꞌdidrị́ ãꞌdị́ drị̂ kí ujílépi rĩ be ụꞌdị́ kí ãgọbị ãzí kí ũgũgõ kãlị́ ị̃rị̃ ãngũ ãzí mgbọ ãnirú nụ̃sụ̃ ékã la agá.


\par }{\SH Ịsịrayị́lị̃ ꞌbã ꞌbá Fị̃lị̃sị̃tị́nị̃ drị̂ kí ndẽjó rĩ
\par }
{\PP \VS{15}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, ụ̃rị̃ fi dó ãsĩkárĩ Fị̃lị̃sị̃tị́nị̃ drị̂ kí agá ꞌbá kámbĩ gá rĩ kí ãzíla ásé agá rĩ kí abe, yã kí dó sĩ ụ̃rị̃ sĩ yã-yã. Ãsĩkárĩ ãngũ tẽlépi rĩ kí ãzíla ꞌbá ꞌbá ralépi rĩ kí abe idé kí ụ̃rị̃ sĩ, ũyãkĩyã aya dó sĩ ãngũ. Ụ̃rị̃ ꞌdĩ Ãdróŋá ꞌbã tị ãpẽlé nĩ la.


\par }{\PP \VS{16}Ãsĩkárĩ Sáwụ̃lọ̃ drị́ ãngũ undrélépi Gị̃bẹ́yã Bénzãmĩnĩ drị̂ gá rĩ ndre ãsĩkárĩ iré kí dó ru kpékpé ụ̃cẹ̃lé ãngũ pírí gâsĩ.

\VS{17}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, Sáwụ̃lọ̃ jọ ꞌbá ĩꞌdi abe rĩ ꞌbaní, “Ĩlã ãzíla ĩmi ịsụ́ mání ꞌbá ãma agá ꞌdâ ꞌdá yụ rĩ kî,” kí mụ ꞌbá kí lãlé ꞌbo, ịsụ́ kí Yónãtãnĩ kí kãrị́lẹ̃ ĩꞌdi ꞌbã gọ́bẹ́rẹ́ ãꞌdị́ drị̂ kí ujílépi rĩ be ꞌdáyụ.

\VS{18}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ Sáwụ̃lọ̃ jọ Ãhíjã átáló ru rĩ ní, “Mí ají mání Sãndụ́kụ̃ tị icíma drị́ Ãdróŋá drị̂ ꞌdộ.”\FTNT{*}{{\FR 14:18 }{\FR{14:18
}}{\FT{Bụ́kụ̃ Ĩbũrãníyã ãzíla Gị̃rị́kị̃ tị mgbã sĩ rĩ ãzí rĩ jọ kí, sáwã ꞌdã sĩ átáló Ãhíjã sụ̃ dó ĩfódĩ ꞌbá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ kí drị̃lẹ́ gá.}}} Sáwã ꞌdã sĩ Sãndụ́kụ̃ Ãdróŋá drị̂ ĩꞌdi ꞌbá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ kí abe ꞌdãá cí.

\VS{19}ꞌBo sáwã Sáwụ̃lọ̃ ꞌbã dị̃ agá ị́jọ́ jọ sĩ ãtalo kí abe ꞌdĩ gá ꞌdâ, úzáŋá iꞌdó dó tụlé ãngũ ãsĩkárĩ Fị̃lị̃sị̃tị́nị̃ drị̂ ꞌbã kí sĩ ru trajó rĩ gá ụrụgá ụrụgá. Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ Sáwụ̃lọ̃ jọ átáló Ãhíjã ní, “Mí ũrã ku, ímụ áyụ. Mí anzé ími drị́.”

\VS{20}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, Sáwụ̃lọ̃ kí ãsĩkárĩ ĩꞌdidrị̂ abe pírí ụ̃tị̃ kí dó ru mụjó ãꞌdị́ gá, ịsụ́ kí ãsĩkárĩ Fị̃lị̃sị̃tị́nị̃ drị̂ kí agá ãbãŋá ãmbógó la fi kí drị̃ gá nĩ, kí ru ũsõ agá ménéŋá ãꞌdị́ drị̂ kí sĩ ãyá-ãyá.

\VS{21}ꞌBá Ĩbũrãníyã rú ándrá uꞌálépi ꞌbá Fị̃lị̃sị̃tị́nị̃ drị̂ kí abe rĩ ko kí drị̃ mụlé ꞌbá Ịsịrayị́lị̃ drị́ uꞌálépi Sáwụ̃lọ̃ ãzíla Yónãtãnĩ be rĩ ꞌbá rụ́ sĩ ru icíjó ĩꞌba abe.

\VS{22}ꞌBá Ịsịrayị́lị̃ drị́ ru ụ̃zị̃lépi ãngũ ꞌbé ꞌa rú Ịfụrayị́mụ̃ drị̂ agá rĩ kí mụ arelé la ꞌbá Fị̃lị̃sị̃tị́nị̃ drị̂ mvu kí apálé rá, icí kí ru sĩ ꞌbá Fị̃lị̃sị̃tị́nị̃ drị̂ kí vú drojó sĩ ãꞌdị́ ꞌdịjó ĩꞌba abe.

\VS{23}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ
{\ND{Úpí}} pa dó sĩ ꞌbá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ kí ụ́ꞌdụ́ ꞌdã sĩ nĩ, ãzíla ãꞌdị́ ꞌdã mụ ru isí trũ kpere alị Bẹ̃tị̃ Ávẹ̃nị̃ rá.


\par }{\SH Aza sĩ Sáwụ̃lọ̃ na ũyõ
\par }
{\PP \VS{24}Ụ́ꞌdụ́ ꞌdã sĩ ꞌbá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ kí ãbị́rị́ fụ dó kí trẹ̃yị́, ãꞌdusĩku Sáwụ̃lọ̃ ꞌbã kí atrịjó ũyõ naŋá sĩ cí rĩ sĩ jọ, “ꞌBá ãkónã nalépi ꞌdĩ sĩ ãngũ nị drĩ ku rú rĩ ãzíla má ũfẽ drĩ ꞌdĩ sĩ áma ãrígó tị mẹ́rọ́ꞌbá ꞌba rụ́ ku rú rĩ, Ãdróŋá ꞌbã wã ĩꞌdi rá.” Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ ꞌbá ãzí na dó sĩ ãkõ ãzí ãluŋá la ku.


\par }{\PP \VS{25}Ãsĩkárĩ kí dó mụ filé pírí mị̃rị́ agâlé ꞌbo, ịsụ́ kí ãnụ́ fi vũ gá.

\VS{26}Kí mụ filé ꞌbo, ndre kí dó ãnụ̂ ꞌi, wó ụ̃rị̃ ũyõ nalé rĩ drị̂ sĩ ꞌbá ãzí ãlu la su drị́ tị gá ku.

\VS{27}Wó Yónãtãnĩ ꞌbã ũyõ átẹ́pị̃ ꞌbã nalé sĩ ꞌbá kí atrịjó ãko ãzí naŋá gá cí rĩ arejó ku rĩ sĩ, su túré ĩꞌdidrị́ gá rĩ jũrũ ãnụ́ agâlé, mbe ãnụ̂ rá. Ĩꞌdi dó mụ mbelé la ꞌbo, mịfị́ la ce dó rá ãzíla ịsụ́ dó ũkpó úꞌdí ru.

\VS{28}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, ãsĩkárĩ ĩꞌdidrị̂ ꞌbã ãzí ãlu la lũ ĩꞌdiní, “Mí átẹ́pị atrị ãsĩkárĩ kí ũyõ naŋá sĩ, jọ ꞌbá ãkónã nalépi ãndrũ rá rĩ Ãdróŋá ꞌbã wã ĩꞌdi rá, bã sĩ gápi fẽlépi la ꞌbá kí sĩ acájó ãbị́rị́ sĩ ũkpó kóru ꞌdĩ.”

\VS{29}Yónãtãnĩ jọ, “Má átẹ́pị ají ꞌbã sĩ ũcõgõ ꞌbá ãmadrị̂ ꞌbaní nĩ. Índre drĩ má ịsụ́ ũkpó ãnụ́ mání mbelé ꞌdĩ sĩ!

\VS{30}Míní ũrãjó la rĩ sĩ údrĩ tá ꞌbá kí aꞌbe agá ãkónã ĩꞌbaní arálé mẹ́rọ́ꞌbá ꞌbadrị́ rĩ kí na agá rá la mũkẽ la tá íngõpí yã? Ãma ụꞌdị́ tá nõ ꞌbá Fị̃lị̃sị̃tị́nị̃ drị̂ kí ũꞌbí ru rá.”


\par }{\PP \VS{31}Ụ́ꞌdụ́ ꞌdã sĩ ꞌbá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ ra kí ãzíla ụꞌdị́ kí dó ꞌbá Fị̃lị̃sị̃tị́nị̃ drị̂ kí iꞌdójó Mĩkĩmásĩ gá cajó Ãyị̃yãlọ́nị̃ gá. Ãndẽ kí dó sĩ ãꞌdị́ vúlé gá káyĩ.

\VS{32}ꞌBá ꞌdĩ afụ kí ru ãko ĩꞌbaní arálé rĩ kí drị̃ gá, ra kí kãbĩlõ, ị̃ndrị́, tị́ ãzíla ụlị́ kí kí ꞌbárá vũ gá ãzíla na kí kí ãrí trũ mũtú.

\VS{33}ꞌBá ãzị́ jọ Sáwụ̃lọ̃ ní, “Índre, ãsĩkárĩ kí ị́jọ́ ũnzí la idé
{\ND{Úpí}} ụrụꞌbá gá ĩꞌbaní ĩzá najó ãrí trũ rĩ sĩ.”

\par }{\PP Sáwụ̃lọ̃ jọ, “ꞌDĩ ị́jọ́ ũnzĩkãnã la, mí ãlĩ mání írã ãmbógó la.”

\VS{34}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, jọ dó, “Ímụ ꞌbá ꞌba rụ̂lé, íjọ ĩꞌbaní ꞌba ájí kí tị́, ãzíla kãbĩlõ ĩꞌbadrị̂ kí ꞌdõlé. ꞌBa ụlị́ kí kí ãzíla ꞌbã na kí kí ꞌdâ. Lẽ ĩmi idé ị́jọ́ ũnzí
{\ND{Úpí}} rụ́ ĩzá najó ꞌdĩ sĩ ãrí drĩ ala gá cí ku.”

\par }{\PP Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ ꞌbá ãlu ãlu ají kí dó tị́ ãzíla kãbĩlõ ĩꞌba drị̂ kí ị́nị́ ꞌdã sĩ ụlị́lé ꞌdãá.

\VS{35}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, Sáwụ̃lọ̃ sị dó ãlĩtárĩ
{\ND{Úpí}} ní, ꞌdĩ pâlé drị̃drị̃ ĩꞌdiní ãlĩtárĩ sịjó
{\ND{Úpí}} ní rĩ ꞌi.


\par }{\PP \VS{36}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, Sáwụ̃lọ̃ jọ dó, “Ãdro kí ꞌbá Fị̃lị̃sị̃tị́nị̃ drị̂ kí vú ị́nị́ ãrã kpere ãngũ ꞌbã ụwị́ agá, lẽ ãma ụꞌdị́ kí kí pírí ꞌbá ãzí ãlu la ꞌba ace ku.”

\par }{\PP Umvi kí ĩꞌdiní, “Mí idé ị́jọ́ cí ími ásị́ ꞌbã ũrãlé ĩꞌdi múké rĩ.”

\par }{\PP Wó átáló jọ, “Lẽ ãzị kí Ãdróŋá ꞌdâ rá ká.”


\par }{\PP \VS{37}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ Sáwụ̃lọ̃ zị dó Ãdróŋá ꞌi, “Ãdróŋá ãma icó dó ꞌbá Fị̃lị̃sị̃tị́nị̃ drị̂ kí vú drolé rá yã? Mí icó kí fẽlé ãma Ịsịrayị́lị̃ rú ꞌdĩ drị́ gá rá yã?” Wó ụ́ꞌdụ́ ꞌdã sĩ Ãdróŋá umvi ĩꞌdi ku.


\par }{\PP \VS{38}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, Sáwụ̃lọ̃ jọ dó, “Ị́jọ́ ũnzí la cí! Ĩmi ãsĩkárĩ drị̃lẹ́ka rụ́ ꞌdĩ ĩmi amụ́ pírí ꞌdõlé, lẽ ãndrụ̃ kí ãꞌdi iza ị́jọ́ nĩ yã rĩ ꞌi.

\VS{39}{\ND{Úpí}} Ịsịrayị́lị̃ palépi rĩ ꞌbã adrujó ídri rú rĩ áni, ána ũyõ ĩꞌdi rụ́ sĩ ꞌbá ũnzĩkãnã ngalépi rĩ ꞌbã drã nĩ. Drĩ táni adru mâ ngọ́pị Yónãtãnĩ ꞌi tí, lẽ ꞌbã drã rá.” Wó ꞌbá ãzí ape tị sĩ lũjó la ĩꞌdiní ũnzĩkãnã ãfũ íngõlé yã rĩ gá ku.

\VS{40}ꞌDã bã ũngúkú gá Sáwụ̃lọ̃ jọ, “ꞌBá pírí Ịsịrayị́lị̃ drị̂ ꞌbaní, ĩtu pá ꞌdãá, ãma mâ ngọ́pị Yónãtãnĩ be ãma pá tu ꞌdộ.”

\par }{\PP Umvi kí ĩꞌdiní, “Mí idé ị́jọ́ cí ími ásị́ ꞌbã ũrãlé ĩꞌdi múké rĩ ꞌi.”


\par }{\PP \VS{41}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, Sáwụ̃lọ̃ zị
{\ND{Úpí}} ꞌi, Ãdróŋá Ịsịrayị́lị̃ drị̂, “Mí umvi ãndrũ ãtíꞌbó mídrị̂ tị ku ãꞌdu ị́jọ́ sĩ yã? ꞌBárĩ ílũ ãmaní ꞌbá ũnzĩkãnã gá rĩ ãzíla ꞌbá ị́jọ́ kó ru rĩ ꞌi.” ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, ꞌbe kí dó jẽgê, jẽgê ꞌde dó Yónãtãnĩ kí drĩ gá Sáwụ̃lọ̃ be, ịsụ́ ꞌbá kí ị́jọ́ kóru.

\VS{42}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, Sáwụ̃lọ̃ jọ, “Ĩꞌbe jẽgê ãmã drĩdríŋĩ gá mâ ngọ́pị Yónãtãnĩ be.” Ịsụ́ ꞌbâ Yónãtãnĩ ꞌi.

\VS{43}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, Sáwụ̃lọ̃ zị Yónãtãnĩ ꞌi, “Ílũ mání mí idé ãꞌdu ị́jọ́ yã rĩ ꞌi.”

\par }{\PP Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ Yónãtãnĩ jọ ĩꞌdiní, “Má ãpẽ lú ãnụ́ ꞌbị̃lé túré áma drị́ gá rĩ ꞌbã drị̃lẹ́ sĩ. Índre, jõ drã rú yã áni ma bábá sĩ drãjó.”


\par }{\PP \VS{44}Sáwụ̃lọ̃ jọ, “Yónãtãnĩ, lẽ ídrã rá ị́jọ́ míní idélé ꞌdĩ sĩ, jõ íni ku Ãdróŋá ꞌbã co ma jõku ꞌbã ꞌdị ma rá.”


\par }{\PP \VS{45}Wó ãsĩkárĩ jọ kí Sáwụ̃lọ̃ ní, “Ílẽ Yónãtãnĩ patáŋá ãmbógó ꞌdĩ ajílépi Ịsịrayị́lị̃ ní ꞌdĩ ꞌbã drã rá yã? Icó ku, ãndá-ãndá ru
{\ND{Úpí}} ní adrujó ídri rĩ áni, ĩꞌdi ꞌbã drị̃ꞌbị́ ífí ãlu la icó vũ alólé ku ãꞌdusĩku nga ãzị́ ãndrũ ꞌdĩ áni rá la ãzãkoma Ãdróŋá drị̂ sĩ.” Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ ꞌbá pa kí dó sĩ Yónãtãnĩ rá, ꞌbã drã sĩ ku.

\VS{46}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, Sáwụ̃lọ̃ atrị dó ãsĩkárĩ kí ꞌbá Fị̃lị̃sị̃tị́nị̃ drị̂ kí vú bĩŋá gá cí, ꞌbá Fị̃lị̃sị̃tị́nị̃ drị̂ apá kí dó sĩ ĩꞌbadrị́ ãngũ gâlé.


\par }{\SH Sáwụ̃lọ̃ ꞌbã ãꞌdị́ ꞌdịjó mẹ́rọ́ꞌbá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ kí abe rĩ
\par }
{\PP \VS{47}Sáwụ̃lọ̃ la dó mụ acálé úpí ru ꞌbá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ kí drị̃lẹ́ gá ꞌbo, ꞌdị ãꞌdị́ mẹ́rọ́ꞌbá ĩꞌbadrị̂ kí abe wókõ pírí kí agá sĩ. ꞌBá Mụ̃wábụ̃ drị̂ kí, ꞌbá Ãmọ́nị̃ drị̂ kí, Ídõmũ ꞌi, ũpi Zóbã gá rĩ kí, ãzíla ꞌbá Fị̃lị̃sị̃tị́nị̃ drị̂ kí abe. Ãngũ ĩꞌdiní tị jajó cí rĩ gá ĩꞌdi kí ndẽ rá.

\VS{48}ꞌDị ãꞌdị́ ásị́ ũkpó sĩ ndẽ sĩ ꞌbá Ãmãlẹ́kị̃ drị̂ kí rá, pa ꞌbá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ kí ꞌbá kí ralépi rĩ kí drị́lẹ́ gá rá.


\par }{\PP \VS{49}Sáwụ̃lọ̃ ꞌbã anzị kí Yónãtãnĩ ꞌi, Ị̃sị́vị̃ ꞌi, Málị̃kị̃ Sụ́wã ꞌi, ị̃zẹ́pị̃ kãyú rĩ rụ́ la Mẽrábũ ꞌi, ãzíla vúléŋá rĩ rụ́ Mĩkálĩ ꞌi.

\VS{50}Ũkû ꞌbã rụ́ Ãhĩnõwámũ Ãhị̃mázị̃ ị̃zẹ́pị ꞌi. Ãmbógó ĩꞌdidrị́ ãsĩkárĩ kí drị̃lẹ́ gá rĩ Nẹ́rị̃ ngọ́pị Ãbị̃nẹ́rị̃ ꞌi, Nẹ́rị̃ ándrá Sáwụ̃lọ̃ ꞌbã átịdrị́ ꞌi.

\VS{51}Sáwụ̃lọ̃ ꞌbã átẹ́pị Kị́sị̃ kí Nẹ́rị̃ Ãbị̃nẹ́rị̃ ꞌbã átẹ́pị be kí Ãbị̃yẹ́lị̃ ꞌbã anzị kî.


\par }{\PP \VS{52}Sáwã Sáwụ̃lọ̃ ꞌbã adrujó ũpĩ gá rĩ sĩ ꞌdị ãꞌdị́ ásị́ pírí sĩ ꞌbá Fị̃lị̃sị̃tị́nị̃ drị̂ kí abe, Sáwụ̃lọ̃ drĩ kãrị́lẹ̃ ãzị́ ásị́ ũkpó jõku ũndũwã trũ la ndre, ĩꞌdi ĩꞌdi aꞌdụ́ ꞌbãlé ãsĩkárĩ ĩꞌdidrị̂ kí agá.




\par }\Chap{15}{\SH Ãdróŋá gã Sáwụ̃lọ̃ úpí ru úmgbé
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ụ́ꞌdụ́ ãlu Sámụ̃wẹ̃lị̃ jọ Sáwụ̃lọ̃ ní, “{\ND{Úpí}} ãpẽ áma tị sĩ ãdu ũsũjó ími drị̃ gá míní sĩ adrujó ꞌbá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ kí drị̃lẹ́ gá úpí ru, ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ lẽ mí are ị́jọ́
{\ND{Úpí}} ꞌbã jọlé rĩ ꞌi.

\VS{2}ꞌDĩ ị́jọ́
{\ND{Úpí}} Ũkpó ꞌdị́pị ꞌbã jọlé rĩ, ‘Ma drị̃rịma fẽ ꞌbá Ãmãlẹ́kị̃ drị̂ ꞌbaní, ị́jọ́ ándrá ĩꞌbaní ꞌbá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ ꞌbaní gẹ̃rị̃ ugajó úmgbé ĩꞌbaní ãfũjó Mị̃sị́rị̃ gâlé rĩ sĩ.

\VS{3}Úꞌdîꞌda ĩmụ ãꞌdị́ gá ꞌbá Ãmãlẹ́kị̃ drị̂ ꞌba rụ́, lẽ ĩmi ụꞌdị́ kí pírí ãko ĩꞌbadrị̂ kí abe ãgọbị, ũkú, anzị nírí, ũrekeŋá, tị́, kãbĩlõ, ị̃ndrị́, ngãmíyã ãzíla kãyĩnõ kí abe.’ ”


\par }{\PP \VS{4}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ Sáwụ̃lọ̃ umve dó ãsĩkárĩ ĩꞌdidrị̂ kí ãzíla lã dó kí Tẽlẽyímũ gá ꞌdãá, ãsĩkárĩ pá sĩ rĩ kí 200,000 ãzíla 10,000 rĩ kí angájó Yụ́dã gá.

\VS{5}Sáwụ̃lọ̃ kí ãsĩkárĩ ĩꞌdidrị̂ abe mụ kí dó táwụ̃nị̃ Ãmãlẹ́kị̃ drị̂ gá ãzíla zị̃ kí dó ru áꞌbụ agá sĩ kí tẽjó.

\VS{6}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, jọ ꞌbá Kénĩ drị̂ ꞌbaní, “Ĩfũ ĩmi aꞌbe ꞌbá Ãmãlẹ́kị̃ drị̂ kí áꞌdụ̂sĩ, ma mụ ĩmi ị̃lị̃kị̃lé ĩꞌba abe ku rá ãꞌdusĩku ĩmi iꞌda ándrá ásị́ ị̃gbẹ̃ ꞌbá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ ꞌbaní gẹ̃rị̃ agá sáwã ĩꞌbaní ãfũjó Mị̃sị́rị̃ gâlé rĩ sĩ rá.” Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ ꞌbá Kénĩ drị̂ ãfũ kí dó sĩ ꞌbá Ãmãlẹ́kị̃ drị̂ kí agâlé rá.


\par }{\PP \VS{7}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, Sáwụ̃lọ̃ iꞌdó dó ãꞌdị́ ꞌbá Ãmãlẹ́kị̃ drị̂ kí abe iꞌdójó Hãvị́lã gá cajó Sụ́rị̃ gá ndẽ kí rá, ꞌdĩ wókõ ị̃tụ̂ ꞌbã ãfũ agá Mị̃sị́rị̃ gâlé ru rĩ gá.

\VS{8}Rụ kí úpí Ãgágĩ ꞌbá Ãmãlẹ́kị̃ drị̂ ídri rú, wó ụꞌdị́ kí ꞌbá Ãgágĩ drị̂ kí pírí ménéŋá sĩ.

\VS{9}Wó Sáwụ̃lọ̃ kí ꞌbá ĩꞌdidrị̂ kí abe aꞌbe kí Ãgágĩ ídri ãzíla aꞌbe kí ãko kãbĩlõ, tị́, ị̃ndrị́, kãjoŋa use ũniyambamba rĩ kí pírí rá. Iza kí lú ãko ãzị́ kóru jõku ũnzíkãnã rĩ kí áyụ.


\par }{\PP \VS{10}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá,
{\ND{Úpí}} jọ ị́jọ́ Sámụ̃wẹ̃lị̃ ní,

\VS{11}“Má uꞌá ũcõgõ sĩ mání ándrá Sáwụ̃lọ̃ ꞌbãjó úpí ru rĩ sĩ, ãꞌdusĩku uja mání ru ũngúkú ãzíla ũbĩ ãzị́táŋá mádrị̂ kí vú ku.” Sámụ̃wẹ̃lị̃ acá ũmbã sĩ ĩꞌdiní ị́jọ́ ꞌdĩ arejó rĩ sĩ ãzíla ꞌbã mãmálá
{\ND{Úpí}} drị̃lẹ́ gá ị́nị́ ãrã.


\par }{\PP \VS{12}Sámụ̃wẹ̃lị̃ angá ụ̃ꞌbụ́tịnị́nị́ sĩ mụjó drị̃ ụfụjó Sáwụ̃lọ̃ be, wó újọ ĩꞌdiní, “Sáwụ̃lọ̃ mụ Kãrị̃mẹ́lị̃ gá sĩ mụjó íꞌdá sĩ amụ́jó ĩꞌdi ꞌbã ị́jọ́ igájó rĩ sịjó, ãzíla alị ꞌdãá rĩ sĩ mụjó Gị̃lị̃gálị̃ gá.”


\par }{\PP \VS{13}Sámụ̃wẹ̃lị̃ la mụ calé ĩꞌdi rụ́ ꞌbo, Sáwụ̃lọ̃ zị ĩꞌdi ãyĩkõ sĩ jọ, “Ásị́ ị̃gbẹ̃
{\ND{Úpí}} drị̂ ꞌba adru mí be, má ũbĩ ãzị́táŋá
{\ND{Úpí}} drị̂ kí rá.”


\par }{\PP \VS{14}Wó Sámụ̃wẹ̃lị̃ jọ, “Ãko ãzị́ akụ́lépi áma bị́lẹ́ gá kãbĩlõ jõku tị́ ꞌbã áwáŋá áni ꞌdĩ kí ãꞌdu?”


\par }{\PP \VS{15}Sáwụ̃lọ̃ umvi, “Ãndá, ãsĩkárĩ ají kí ãko ꞌdĩ kí angájó ꞌbá Ãmãlẹ́kị̃ rú rĩ ꞌbadrị̂ kí agâlé, ãꞌdusĩku aꞌbe kí kãbĩlõ ũniyambamba ꞌdĩ kí tị́ abe sĩ mụjó ídétáŋá idéjó
{\ND{Úpí}} nî, wó ãma ị̃lị̃kị̃ ãko ãzí ꞌdĩ kí pírí rá.”


\par }{\PP \VS{16}Sámụ̃wẹ̃lị̃ jọ dó Sáwụ̃lọ̃ ní, “Mí ĩyãŋã tú, mí ají álũ drĩ míní ị́jọ́
{\ND{Úpí}} ꞌbã jọlé mání ị́nị́ ájẹ rĩ sĩ rĩ ꞌi.”

\par }{\PP Sáwụ̃lọ̃ jọ, “Ílũ mánî.”


\par }{\PP \VS{17}Sámụ̃wẹ̃lị̃ jọ ĩꞌdiní, “Míní ándrá ími ma agá fụ́ rĩ gá, mí acá ándrá sụ́rụ́ Ịsịrayị́lị̃ drị̂ ꞌbã drị̃lẹ́ ru ku yã?
{\ND{Úpí}} ũsũ ãdu ĩmi drị̃ gá mí acá dó sĩ úpí ru Ịsịrayị́lị̃ kí drị̃ gá.

\VS{18}{\ND{Úpí}} pẽ ími tị ãzị́ gá jọ, ‘Ímụ, mí ụꞌdị́ ꞌbá Ãmãlẹ́kị̃ drị́ ị́jọ́ ũnzí trũ ꞌdã kí pírí, íꞌdị ãꞌdị́ ĩꞌba abe kpere míní kí ị̃lị̃kị̃ agá pírí.’

\VS{19}Mí are
{\ND{Úpí}} tị ku la ãꞌdu ị́jọ́ sĩ? Mí afụ mi ãko rajó ãzíla mí idé ị́jọ́ ũnzíkãnã ꞌdĩ
{\ND{Úpí}} mẹ́lẹ́tị gá íni la ãꞌdu ị́jọ́ sĩ?”


\par }{\PP \VS{20}Wó Sáwụ̃lọ̃ jọ Sámụ̃wẹ̃lị̃ ní, “Má are
{\ND{Úpî}} tị rá, ámụ ị́jọ́ ĩꞌdiní sĩ áma tị pẽjó rĩ gá rá. Má ají úpí Ãgágĩ Ãmãlẹ́kị̃ ꞌbadrị̂ ĩndĩ ãzíla má ị̃lị̃kị̃ ꞌbá Ãmãlẹ́kị̃ drị̂ kí pírí rá.

\VS{21}Ãsĩkárĩ aꞌdụ́ kí ãko ũniyambamba ĩꞌbaní arálé kãbĩlõ, tị́, ị̃ndrị́ ru rĩ kí sĩ amụ́jó ídétáŋá idéjó
{\ND{Úpí}} Ãdróŋá ãmadrị̂ ní Gị̃lị̃gálị̃ gá.”


\par }{\PP \VS{22}Wó Sámụ̃wẹ̃lị̃ umvi ĩꞌdiní:

\par }{\Q “Ị́jọ́
{\ND{Úpí}} ní ãyĩkõ fẽlépi rĩ ĩꞌdi ãꞌdu: Ĩꞌdi tị arejó rĩ ꞌi, jõku ãko ãwãꞌdĩfô rú rĩ fẽjó ĩꞌdiní rĩ ꞌi jõku ídétáŋá?

\par }{\QB {\ND{Úpî}} tị arejó rĩ ndẽ ĩꞌdiní ídétáŋá idéjó

\par }{\QB kãbĩlõ ũnĩ-ambamba úsã rú rĩ si rĩ rá,


\par }{\Q \VS{23}ãꞌdusĩku
{\ND{Úpí}} tị gãjó rĩ ĩꞌdi ị́jọ́ ũnzí cécé mụjó ãndrị́kẹ gá rĩ áni,

\par }{\QB ãzíla ãfó ĩꞌdi cécé ãdroŋa ĩnzõ rú rĩ kí ị̃nzị̃jó rĩ ani.

\par }{\Q Míní
{\ND{Úpí}} tị gãjó úmgbé rĩ sĩ,

\par }{\QB gã mi adrujó úpí ru úmgbé.”


\par }{\SH Sáwụ̃lọ̃ ꞌbã mãmálá sĩ trũtáŋá aꞌị́jó
\par }
{\PP \VS{24}Sáwụ̃lọ̃ jọ dó Sámụ̃wẹ̃lị̃ ní, “Má iza rá mání ãzị́táŋá
{\ND{Úpí}} drị̂ kí arejó ku ãzíla mání ímbátáŋá mídrị̂ kí arejó ku rĩ sĩ. Má idé ụ̃rị̃ sĩ ꞌbá kî sĩ ãzíla má are dó sĩ ị́jọ́ ĩꞌbadrị̂ áyụ.

\VS{25}Úꞌdîꞌda má aꞌị́ mi, ítrũ ị́jọ́ ũnzí mádrị̂ rá ãzíla ígõ má be vúlê lé, ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ ma dó sĩ mụ
{\ND{Úpí}} ị̃nzị̃lé benĩ.”


\par }{\PP \VS{26}Wó Sámụ̃wẹ̃lị̃ jọ Sáwụ̃lọ̃ ní, “Má icó gõlé mi be ku. Ígã ị́jọ́
{\ND{Úpí}} drị̂ arelé úmgbé,
{\ND{Úpí}} gã mi adrujó úpí ru ꞌbá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ kí drị̃lẹ́ gá ꞌbo.”


\par }{\PP \VS{27}Sámụ̃wẹ̃lị̃ ní ũngúkú uja agá sĩ drị̃ kojó ꞌdĩ gá ꞌdâ, Sáwụ̃lọ̃ rụ dó ĩꞌdi ꞌbã kánzũ tị, kánzũ tị ce dó sĩ rá.

\VS{28}Sámụ̃wẹ̃lị̃ jọ dó ĩꞌdiní, “Ãndrũ
{\ND{Úpí}} ce dó ũpĩ Ịsịrayị́lị̃ drị̂ mídrị́ ꞌdâ rĩ sĩ rá ãzíla fẽ ĩꞌdi jĩránĩ mídrị́ ími ndẽlépi rá rĩ drị́.

\VS{29}Ãdróŋá Ịsịrayị́lị̃ drị́ dị̃zã rú rĩ icó ĩnzõ alị́lé ku jõku uja ru ásị́ ku, ãꞌdusĩku adru ꞌbá áni sĩ ru ásị́ ujajó rá la ku.”


\par }{\PP \VS{30}Sáwụ̃lọ̃ umvi ĩꞌdiní, “Ánị̃ rá má iza ị́jọ́ rá, wó má aꞌị́ mi mání ị̃nzị̃táŋá fẽjó ꞌbá ĩyõ mádrị̂ kí drị̃lẹ́ gá ãzíla ꞌbá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ kí drị̃lẹ́ gá; mí ãgõ dó má be, ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ ma dó sĩ mụ
{\ND{Úpí}} Ãdróŋá mídrị̂ ị̃nzị̃lé.”

\VS{31}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ Sámụ̃wẹ̃lị̃ ãꞌị̃ dó rá gõ kí dó sĩ Sáwụ̃lọ̃ be ãzíla Sáwụ̃lọ̃ ị̃nzị̃ dó sĩ
{\ND{Úpí}} rá.


\par }{\PP \VS{32}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, Sámụ̃wẹ̃lị̃ jọ dó, “Mí ají mání úpí Ãmãlẹ́kị̃ drị́ Ãgágĩ ꞌi.”

\par }{\PP Ãgágĩ amụ́ dó ĩꞌdi rụ́ ꞌdõlé ụ̃rị̃ kóru ãzíla jọ, “Ãndá-ãndá ru má icó dó ãzá drã drị̂ ĩtrĩkãlé ku.”


\par }{\PP \VS{33}Wó Sámụ̃wẹ̃lị̃ jọ,

\par }{\Q “Cécé ménéŋá mídrị̂ ꞌbã ũkú kí fẽjó adrujó anzịŋá kóru rĩ áni,

\par }{\QB ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ mí ãndrẽ vâ adru ũkú kí agá ngọ́tị́ŋá kóru.”

\par }{\MM Ãzíla Sámụ̃wẹ̃lị̃ aga dó Ãgágĩ káyĩ
{\ND{Úpí}} Ãdróŋá drị̃lẹ́ gá Gị̃lị̃gálị̃ gá ꞌdãá.


\par }{\PP \VS{34}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, Sámụ̃wẹ̃lị̃ mụ dó Rámã gá, wó Sáwụ̃lọ̃ mụ dó ĩꞌdidrị́ lị́cọ́ gá Gị̃bẹ́yã gá.

\VS{35}Sámụ̃wẹ̃lị̃ mụ Sáwụ̃lọ̃ ndrelé ị̃dị́ ku kpere ĩꞌdi ꞌbã drã agá, ri awálé Sáwụ̃lọ̃ sĩ rá tí,
{\ND{Úpí}} ri uꞌálé cãndí sĩ ĩꞌdiní Sáwụ̃lọ̃ ꞌbãjó úpí ru ꞌbá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ kí drị̃lẹ́ gá rĩ sĩ.




\par }\Chap{16}{\SH Sámụ̃wẹ̃lị̃ ꞌbã Dãwụ́dị̃ ꞌbãjó úpí ru rĩ
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ụ́ꞌdụ́ ãlu
{\ND{Úpí}} jọ Sámụ̃wẹ̃lị̃ ní, “Mi dó awá Sáwụ̃lọ̃ sĩ mání ĩꞌdi gãjó úpí ru ꞌbá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ kí drị̃lẹ́ gá úmgbé rĩ sĩ íngõpí yã? Ítõ ãdu újé gá ãzíla ímụ. Ma ími tị pẽ Yésẽ Bẹ̃tẹ̃lẹ̃hẹ́mụ̃ gó ru rĩ rụ́, ãꞌdusĩku ápẽ anzị ĩꞌdidrị̂ kí agá ngọ́tị́ŋá ãlu adrujó úpí ru ꞌbo.”


\par }{\PP \VS{2}Wó Sámụ̃wẹ̃lị̃ jọ, “Ma mụ íngoní ru? Sáwụ̃lọ̃ drĩ ị́jọ́ ꞌdĩ are rá ĩꞌdi áma ꞌdị rá.”

\par }{\PP {\ND{Úpí}} jọ ĩꞌdiní, “Íꞌdụ tị́ kẹ̃rị́ la mí be ĩndĩ íjọ, ‘Má amụ́ ídétáŋá idélé
{\ND{Úpí}} nî.’

\VS{3}Mí umve Yésẽ ídétáŋá ꞌdã gá ĩndĩ, ma mụ míní mí idé ãꞌdu yã rĩ lũlé rá. Mi mání ãdu ũsũ ngọ́tị́ŋá mání iꞌdalé míní rĩ drị̃ gá.”


\par }{\PP \VS{4}Sámụ̃wẹ̃lị̃ idé dó ị́jọ́
{\ND{Úpí}} ꞌbã jọlé rĩ rá. Ĩꞌdi mụ acálé Bẹ̃tẹ̃lẹ̃hẹ́mụ̃ gá ꞌbo, ꞌbá ĩyõ táwụ̃nị̃ drị̂ amụ́ kí drị̃ ụfụlé ĩꞌdi be ãzíla ụrụꞌbá la kí dị̃ yã sĩ yã yã. Zị kí ĩꞌdi, “Mí amụ́ ásị́ ị̃gbẹ́ sĩ yã?”


\par }{\PP \VS{5}Sámụ̃wẹ̃lị̃ jọ, “ꞌẼ, má amụ́ ásị́ ị̃gbẹ́ sĩ, má amụ́ ídétáŋá idélé
{\ND{Úpí}} nî. Ĩmi idé ĩmi ãlá ru ĩmi amụ́ dó sĩ ídétáŋá gá ma be.” ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, ꞌbã dó Yésẽ ãlá ru anzị ĩꞌdidrị̂ kí abe ãzíla umve dó sĩ kí ídétáŋá gá ꞌdõlé.


\par }{\PP \VS{6}Kí dó mụ acálé ꞌbo, Sámụ̃wẹ̃lị̃ ndre dó Ĩlĩyábũ ꞌi ãzíla ũrã dó, “Ãndá-ãndá ru ngọ́tị́ŋá
{\ND{Úpí}} ꞌbã sĩ ãdu ũsũjó drị̃ la gá rĩ gápi pá tulépi
{\ND{Úpí}} drị̃lẹ́ gá ꞌdĩ.”


\par }{\PP \VS{7}Wó
{\ND{Úpí}} jọ Sámụ̃wẹ̃lị̃ ní, “Índre ĩꞌdi iꞌdáŋá sĩ jõku ãzo sĩ ku, ãꞌdusĩku ágã ĩꞌdi úmgbé.
{\ND{Úpí}} ndre ãko kí ꞌbá ꞌbã kí ndrelé rĩ áni ku. ꞌBá kí ãko ãmvé ãmvélé ru rĩ kí ndre, wó
{\ND{Úpí}} la ꞌbá ásị́ ndre.”


\par }{\PP \VS{8}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, Yésẽ umve dó Ãbĩnãdábũ ꞌi ãzíla fẽ dó ĩꞌdi alịlé Sámụ̃wẹ̃lị̃ drị̃lẹ́ gâsĩ. Wó Sámụ̃wẹ̃lị̃ jọ, “{\ND{Úpí}} pẽ átã ꞌdĩ ꞌi ku.”

\VS{9}Yésẽ fẽ Sámã alịlé Sámụ̃wẹ̃lị̃ drị̃lẹ́ gâsĩ, wó Sámụ̃wẹ̃lị̃ jọ, “{\ND{Úpí}} pẽ vâ ꞌdĩ ku.”

\VS{10}Yésẽ fẽ anzị ãgọbị ĩꞌdidrị́ ázị̂rị̃ rĩ kí alịlé Sámụ̃wẹ̃lị̃ drị̃lẹ́ gâsĩ, wó Sámụ̃wẹ̃lị̃ jọ ĩꞌdiní, “{\ND{Úpí}} pẽ ꞌdĩ kí ku.”

\VS{11}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ Sámụ̃wẹ̃lị̃ zị dó Yésẽ ꞌi, “Anzị ãgọbị mídrị̂ kí gápi pírí ꞌdĩ yã?”

\par }{\PP Yésẽ umvi, “Ngọ́tị́ŋá vúlé rĩ drĩ kãbĩlõ kí ucéŋá gâlé ꞌdã.”

\par }{\PP Sámụ̃wẹ̃lị̃ jọ, “Ípẽ ꞌbá ãzí tị sĩ ĩꞌdi umvejó ãma icó rilé vũ gá ku kpere ĩꞌdi ꞌbã acá gá rá ká.”
 

\par }{\PP \VS{12}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ Yésẽ pẽ dó ꞌbá tị mụlé ĩꞌdi ajílé ãzíla ájí dó ĩꞌdi rá. Ĩꞌdi ándrá ꞌbá ãzí ũnĩ-ambamba, ụrụꞌbá la ꞌbã sĩ dị̃jó dị̃-dị̃ ãzíla mịfị́ la ꞌbã kí sĩ adrujó ãlá íni la.

\par }{\PP ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá,
{\ND{Úpí}} jọ dó Sámụ̃wẹ̃lị̃ ní, “Ĩꞌdi gápi ꞌdĩ, ínga ãzíla mí ũsũ ãdu drị̃ la gá.”


\par }{\PP \VS{13}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ Sámụ̃wẹ̃lị̃ aꞌdụ́ újé ãdu trũ ĩꞌdĩ ꞌbã ajílé rĩ ãzíla ũsũ dó sĩ ãdu Dãwụ́dị̃ drị̃ gá ãzíla iꞌdójó ụ́ꞌdụ́ ꞌdã sĩ mụjó drị̃ gá úríndí
{\ND{Úpí}} drị̂ asị́ rilé Dãwụ́dị̃ drị̃ gá ũkpó trũ. ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, Sámụ̃wẹ̃lị̃ gõ dó vúlé Rámã gá.


\par }{\SH Dãwụ́dị̃ ꞌbã ãzị́ ngajó Sáwụ̃lọ̃ ní rĩ
\par }
{\PP \VS{14}Úríndí
{\ND{Úpí}} drị̂ aꞌbe dó Sáwụ̃lọ̃ rá, ãzíla
{\ND{Úpí}} ãpẽ dó úríndí ũnzí ru tõlé Sáwụ̃lọ̃ agá sĩ ĩꞌdi ĩcãndĩjó.

\VS{15}Ãtiꞌbo Sáwụ̃lọ̃ drị̂ jọ kí ĩꞌdiní, “Índre úríndí ũnzí angálépi Ãdróŋá drị́ rĩ la ími ĩcãndĩ nĩ.

\VS{16}Lẽ úpí ꞌbã fẽ ãzị́táŋá ãtiꞌbo ĩꞌdidrị̂ ꞌbaní sĩ ꞌbá ãzị́ ụ̃ꞌdị́ colépi la ndrụ̃jó. Sáwã úríndí ũnzí ꞌbã ími ĩcãndĩjó rĩ sĩ, ĩꞌdi dó sĩ míní ụ̃ꞌdị́ co mi dó sĩ ími ụrụꞌbá amá múké.”


\par }{\PP \VS{17}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ Sáwụ̃lọ̃ jọ dó ãtíꞌbó ĩꞌdidrị̂ ꞌbaní, “Múké ĩndrụ̃ ꞌbá ãzí ụ̃ꞌdị́ colépi múké la ĩmi ájí ĩꞌdi má rụ́ ꞌdõlé.”


\par }{\PP \VS{18}Ãtiꞌbo ĩꞌdidrị̂ ꞌbã ãzí ãlu la jọ, “Ándre Yésẽ Bẹ̃tẹ̃lẹ̃hẹ́mụ̃ gó ru rĩ ꞌbã ngọ́pị nị̃ ụ̃ꞌdị́ co sĩ cé. Ĩꞌdi ũndũwá ru ãzíla ũkpó ru ásị́ la mba rá, ĩꞌdi ãꞌdị́ ꞌdi ụ̃rị̃ kóru. Ĩꞌdi ị́jọ́ jọ ífí trũ, ĩꞌdi ũnĩ-ambamba rú, ãzíla
{\ND{Úpí}} vâ ĩꞌdi be cí.”


\par }{\PP \VS{19}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ Sáwụ̃lọ̃ pẽ dó ꞌbá tị Yésẽ rụ́ ãzíla jọ, “Mí ãpẽ mání mî ngọ́pị Dãwụ́dị̃ kãbĩlõ ucélépi rĩ tị.”

\VS{20}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ Yésẽ aꞌdụ́ dó kãyĩnõ, ũdrõ dó mũkátĩ drị̃ la gá, aꞌdụ́ gọ́bẹ́rẹ́ wáyĩnĩ tõjó ala gá cí rĩ, aꞌdụ́ vâ ị̃ndrị́ mũlũkũdũ la ãzíla pẽ dó sĩ Dãwụ́dị̃ tị Sáwụ̃lọ̃ rụ̂lé.


\par }{\PP \VS{21}Dãwụ́dị̃ mụ Sáwụ̃lọ̃ rụ̂lé rá ãzíla iꞌdó ãzị́ ngalé ĩꞌdiní. Sáwụ̃lọ̃ lẽ ĩꞌdi ambamba, ãzíla acá dó sĩ Sáwụ̃lọ̃ ꞌbã ꞌbá Ménéŋá ãꞌdị́ drị̂ kí ujílépi rĩ rú.

\VS{22}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, Sáwụ̃lọ̃ pẽ ụ́ꞌdụ́kọ́ tị Yésẽ ní jọ, “Ífẽ Dãwụ́dị̃ ꞌbã ãsị̃ ãzị́ ngalé mánî ãꞌdusĩku má uꞌá ĩꞌdi sĩ ãyĩkõ sĩ.”


\par }{\PP \VS{23}Úríndí ũnzí angálépi Ãdróŋá drị́ rĩ drĩ dó Sáwụ̃lọ̃ ĩcãndĩ, Dãwụ́dị̃ la dó ĩꞌdi ꞌbã ụ̃ꞌdị́ aꞌdụ́ colé. ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, Sáwụ̃lọ̃ la dó ru amá múké, ãzíla úríndí ũnzí la dó ĩꞌdi aꞌbe rá.




\par }\Chap{17}{\SH Dãwụ́dị̃ kí Gũlĩyátõ be
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ụ́ꞌdụ́ ꞌdã sĩ, ꞌbá Fị̃lị̃sị̃tị́nị̃ drị̂ tra kí ãsĩkárĩ ĩꞌbadrị̂ kí sĩ mụjó ãꞌdị́ gá Sọ́kọ̃ gá, ꞌdĩ Yụ́dã gá, tra kí ru drĩdríŋĩ Sọ́kọ̃ ꞌbadrị́ Ãzékã be rĩ gá, ꞌdĩ Ị̃fị̃sị̃ Dãmị́mụ̃ gá.

\VS{2}Sáwụ̃lọ̃ kí ãsĩkárĩ Ịsịrayị́lị̃ drị̂ kí abe tra kí dó ru áꞌbụ ꞌa Élã drị̂ agá, se kí dó ru láyĩnĩ sĩ sĩ mụjó ꞌbá Fị̃lị̃sị̃tị́nị̃ drị̂ ꞌba rụ́ ãꞌdị́ gá.

\VS{3}ꞌBá Fị̃lị̃sị̃tị́nị̃ drị̂ utu kí pá ꞌbé ãzí rĩ drị̃ gá ãzíla ꞌbá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ utu kí pá ꞌbé ãzí rĩ drị̃ gá, áꞌbụ kí drĩdríŋĩ gá cí.


\par }{\PP \VS{4}Kẹ́jẹ́ŋị́ ꞌbá Fị̃lị̃sị̃tị́nị̃ rú rĩ ꞌbadrị̂ ꞌbã rụ́ Gũlĩyátõ ꞌi, ĩꞌdi ꞌbá ãzí Gátũ gá la, ĩꞌdi ꞌbã ãzo ụrụgâlé ru rĩ ĩꞌdi fị́tị̃ úrômĩ.

\VS{5}Sụ̃ kõfíyã ãꞌdị́ drị́ idélé bũrônzĩ sĩ rĩ drị̃kã gá cí, ãzíla sụ̃ bõngó ãꞌdị́drị́ iꞌdálépi ãrã íní áni idélé bũrônzĩ sĩ rĩ ãni rú kị́lọ̃ kãlị́ tõwú drị̃ ázị̂rị̃

\VS{6}sũ ãko pá gá ãꞌdị́ ãni idélé aya bũrônzĩ sĩ la kí cí, ãzíla bõngó idélé bũrônzĩ sĩ rĩ kọ́trọ́ gá.

\VS{7}Ãjụ́ céke ĩꞌdidrị̂ use cécé ife ꞌbá bõngó cãlépi rĩ ꞌbã kí sĩ bõngó cãjó rĩ áni. Ãjụ́ sị́ aya rú rĩ ãnzị̃ lã kị́lọ̃ ázị̂rị̃, ꞌbá ãko ĩꞌdidrị́ ãꞌdị́ drị̂ kí ujílépi rĩ ĩꞌdi ĩꞌdĩ ꞌbã drị̃lẹ́ gá.


\par }{\PP \VS{8}Gũlĩyátõ tụ pá za dó ụ́ꞌdụ́kọ́ ụrụ gá sĩ ãsĩkárĩ Ịsịrayị́lị̃ drị̂ ꞌba rụ̂lé, “Ĩmi ụ̃tị̃ ĩmi íni ãꞌdị́ gá yã? Ĩmi ũrã má adru kẹ́jẹ́ŋị́ Fị̃lị̃sị̃tị́nị̃ ꞌbadrị̂ ku yã? Ĩmi adru ãtíꞌbó Sáwụ̃lọ̃ ãni la ku yã? Ĩmi ãpẽ mání ꞌbá ãlu ĩmi agá ꞌdâ la ꞌbã ãzí ꞌbã asị́ ãꞌdị́ gá má rụ́ ꞌdõlé.

\VS{9}Drĩ áma ꞌdị rá, ãma dó acá ãtíꞌbó ĩmi ani la rú. Wó ádrĩ ĩꞌdi ꞌdị rá, ĩmi acá ãtíꞌbó ãma ãni la rú.”

\VS{10}Fị̃lị̃sị̃tị́nị̃ gô jọ, “Ma drị̃nzá fẽ ãsĩkárĩ Ịsịrayị́lị̃ drị̂ ꞌbaní ãndrũ, ĩfẽ mání ꞌbá ãlu ãma dó sĩ ãma co ĩꞌdi be ãlu kí ãlu be.”

\VS{11}Sáwụ̃lọ̃ kí mụ ꞌbá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ abe ị́jọ́ Fị̃lị̃sị̃tị́nị̃ gô ꞌbã jọlé rĩ arelé ꞌbo acá kí cãndí sĩ ãzíla ụ̃rị̃ sĩ.


\par }{\SH Yésẽ pẽ Dãwụ́dị̃ tị ãngũ ãꞌdị́ drị̂ gâlé
\par }
{\PP \VS{12}Dãwụ́dị̃ ĩꞌdi ándrá ágọ́bị́ umvelé Yésẽ Ĩfũrátã gó ru rĩ ꞌbã ngọ́pị, angájó Bẹ̃tẹ̃lẹ̃hẹ́mụ̃ gá ꞌdĩ ãngũ Yụ́dã drị̂ agá. Ĩꞌdi ꞌbã anzị ãgọbị rĩ kí pírí rĩ gá ãrõ ãzíla sáwã Sáwụ̃lọ̃ ngárĩ sĩ ĩꞌdi dó ꞌdĩ sĩ ĩdránígó ru.

\VS{13}Anzị Yésẽ drị́ na kãyú rĩ mụ kí Sáwụ̃lọ̃ trũ ãꞌdị́ gâlé ĩndĩ, ngọ́tị́ŋá kãyú rĩ Ĩlĩyábũ ꞌi, ị̃rị̃ rĩ Ãbĩnãdábũ ꞌi, na rĩ Sámã ꞌi.

\VS{14}Dãwụ́dị̃ dó ngọ́tị́ŋá ãsị̃jó rĩ ꞌi, ãnzị kãyú na ꞌdĩ mụ kí ãꞌdị́ gâlé Sáwụ̃lọ̃ trũ ĩndĩ,

\VS{15}wó Dãwụ́dị̃ ri acị́lé Sáwụ̃lọ̃ rụ̂lé ãzíla ri vâ gõlé vúlé átẹ́pị̃ ꞌbã kãbĩlõ kí ucélé Bẹ̃tẹ̃lẹ̃hẹ́mụ̃ gâlé.


\par }{\PP \VS{16}Ụ́ꞌdụ́ kãlị́sụ ꞌdĩpí ụ́ꞌdụ́ ãlu ãlu sĩ Gũlĩyátõ la amụ́ pá utulé ụ̃ꞌbụ́tị sĩ ãzíla ĩndró sĩ ãsĩkárĩ Ịsịrayị́lị̃ drị̂ kí drị̃lẹ́ gá.


\par }{\PP \VS{17}Ụ́ꞌdụ́ ãlu Yésẽ jọ ngọ́pị̃ Dãwụ́dị̃ ní, “Mí agụ mí ádrị́pịka ꞌbaní ãná ũbĩlé rá gụ́fá ãlu ꞌdĩ kí mũkátĩ mụdrị́ ꞌdĩ kí abe ĩꞌba rụ́ kámbĩ ãsĩkárĩ drị̂ gâlé gbõrú.

\VS{18}Mí agụ vâ lẹ́sụ́ kụ̃lépi rá ꞌdĩ ãsĩkárĩ ãmbógó ãsĩkárĩ álĩfũ ãlu kí drị̃lẹ́ gá rĩ ní ĩndĩ. Índre mí ádrị́pịka kí íngoní yã rĩ, mí ají dó sĩ mání ị́jọ́ kí tị gá rĩ ĩndĩ.

\VS{19}Mí ádrị́pịka kí Sáwụ̃lọ̃ abe ãsĩkárĩ Ịsịrayị́lị̃ drị̂ kí trũ áꞌbụ ꞌa Élã drị̂ gá kí ãꞌdị́ ꞌdị ꞌbá Fị̃lị̃sị̃tị́nị̃ drị̂ kí abe lé ꞌdã.”


\par }{\PP \VS{20}Dãwụ́dị̃ angá ụ̃ꞌbụ́tịnị́nị́ ãzíla aꞌbe dó kãbĩlõ kí ꞌbá ãzí kãbĩlõ ucélépi la be, ꞌdụ ãko fẽlé rĩ kí trũ mụjó átẹ́pị̃ Yésẽ ꞌbã jọlé rĩ áni. Ca dó kámbĩ gâlé ịsụ́ ꞌdĩ sĩ ãsĩkárĩ kí ru itú sĩ mụjó ãngũ ãꞌdị́ drị̂ gâlé, kí dó úngó ãꞌdị́ drị̂ ngo agá.

\VS{21}Ãsĩkárĩ Ịsịrayị́lị̃ drị̂ kí Fị̃lị̃sị̃tị́nị̃ drị̂ kí abe ụ̃tị̃ kí ꞌdĩ sĩ ru aꞌdị́ gá, ãsĩkárĩ ãlu ãlu ndre kí ru ãsĩkárĩ mẹ́rọ́ꞌbá ru rĩ be ndre-ndrẽ.

\VS{22}Dãwụ́dị̃ aꞌbe ãko ĩꞌdiní agụlé rĩ kí ágọ́bị́ ãko kí tãmbalépi rĩ drị́, ãzíla afụ ru ãsĩkárĩ ꞌba rụ̂lé sĩ ádrị́pịka kí zịjó.

\VS{23}Ĩꞌdiní ị́jọ́ jọ agá ádrị́pịka kí abe, Gũlĩyátõ kẹ́jẹ́ŋị́ ꞌbá Fị̃lị̃sị̃tị́nị̃ rú rĩ ꞌbadrị̂, ãfũ ãsĩkárĩ kí agâlé ãzíla za ụ́ꞌdụ́kọ́ sĩ údu rĩ áni re, wó Dãwụ́dị̃ are ị́jọ́ ĩꞌdi ꞌbã jọlé rĩ kí rá.

\VS{24}Ãsĩkárĩ Ịsịrayị́lị̃ drị̂ drĩ kí ĩꞌdi ndre ꞌbo kí pírí apá ụ̃rị̃ sĩ rá.


\par }{\PP \VS{25}Ãsĩkárĩ Ịsịrayị́lị̃ drị̂ ri kí ru ụzịlé, “Índre ágọ́bị́ ãfũlépi ꞌdĩ rá yã? Ĩꞌdi ãfũ ụ́ꞌdụ́ ãlu ãlu sĩ ꞌbá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ kí idelé. ꞌBá ĩꞌdi ꞌdịlépi rĩ ní úpí la málĩ ãmbógó la fẽ rá. Ĩꞌdi vâ ꞌbá ꞌdã ní ĩꞌdi ꞌbã ị̃zẹ́pị fẽ ũkú ru ãzíla ĩꞌdi ꞌbá lị́cọ́ ꞌdã agá rĩ kí nze mụ̃sọ́rọ̃ ꞌbeŋá gá rá ꞌbá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ kí agá ꞌdâ.”

\VS{26}Dãwụ́dị̃ zị ãsĩkárĩ pá tulépi ĩꞌdi andre gá rĩ kí, “Ála ꞌbá Fị̃lị̃sị̃tị́nị̃ gô ꞌdịlépi ãzíla drị̃nzá ꞌbá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ kí drị̃ gá rĩ wụ̃lépi rá rĩ ní ãꞌdu fẽ? Ágọ́bị́ la Fị̃lị̃sị̃tị́nị̃ gó ru ĩtãrãlé ku drị̃nzá fẽlépi ãsĩkárĩ Ãdróŋá ídri rĩ drị̂ ꞌbaní ꞌdĩ dó ãꞌdi ꞌi?”

\VS{27}ꞌBá ꞌdĩ ri kí Dãwụ́dị̃ ní ị́jọ́ ꞌdĩ amvilé ị̃dị́-ị̃dị́, “Ãndá-ãndá ru, ꞌdĩ ị́jọ́ úpí ꞌbã mụlé idélé ꞌbá ágọ́bị́ ꞌdã ꞌdịlépi rá rĩ nî rĩ ꞌi.”


\par }{\PP \VS{28}Dãwụ́dị̃ ꞌbã ádrị́pị kãyú Ĩlĩyábũ la mụ Dãwụ́dị̃ arelé ị́jọ́ jọ agá ꞌbá ꞌdĩ kí abe, ũmbã na dó ĩꞌdi Dãwụ́dị̃ ní ãzíla zị dó ĩꞌdi, “Mí amụ́ ꞌdõlé ãꞌdu gá? Mí aꞌbe dó kãbĩlõ kí ãꞌdi drị́? Ánị̃ mi ãfó ru ãzíla ími ị́jọ́ ũnzí rĩ lọ́lọ́. Ílẽ íni ngá ãꞌdị́ ꞌdĩ ndrelé ĩndĩ.”


\par }{\PP \VS{29}Dãwụ́dị̃ umvi, “Má idé dó ãꞌdu? Má icó dó ị́jọ́ jọlé ku yã?”

\VS{30}Uja ru ádrị́pị̃ rụ́ ꞌdâ rĩ sĩ ꞌbá ãzí rĩ rụ́, ãzíla zị zịtáŋá ãlu ꞌdã ị̃dị́, ꞌbá umvi kí ĩꞌdiní tá ãlu ꞌdã áni.

\VS{31}Ị́jọ́ Dãwụ́dị̃ ꞌbã jọlé rĩ kí ꞌbá ꞌdĩ are kí kí rá ãzíla agụ kí kí lũlé Sáwụ̃lọ̃ nî, Sáwụ̃lọ̃ ãpẽ dó sĩ ꞌbá tị sĩ ĩꞌdi umvejó.


\par }{\PP \VS{32}Dãwụ́dị̃ jọ Sáwụ̃lọ̃ ní, “ꞌBá ãzí ꞌbã ásị́ ꞌba umvú ágọ́bị́ Fị̃lị̃sị̃tị́nị̃ rú ꞌdĩ sĩ ku, ãtíꞌbó mídrị̂ la mụ ĩꞌdi rụ̂lé ãꞌdị́ gá rá.”


\par }{\PP \VS{33}Sáwụ̃lọ̃ umvi ĩꞌdiní, “Mí icó mụlé ágọ́bị́ Fị̃lị̃sị̃tị́nị̃ rú ꞌdĩ rụ̂lé ãꞌdị́ gá ku, mi drĩ ngọ́tị́ŋá, wó iꞌdó ándrá ãꞌdị́ ꞌdịlé kãrị̃lẹ̃ sĩ.”


\par }{\PP \VS{34}Wó Dãwụ́dị̃ jọ Sáwụ̃lọ̃ ní, “Ãtíꞌbó mídrị̂ la jõ átẹ́pị̃ ꞌbã kãbĩlõ kí ucé, kẹ̃mị̃ jõku ụ̃bọ̃gụ̃ drĩ jõ amụ́ kãbĩlõ ꞌdụlé kãbĩlõ kí agá yã áni,

\VS{35}ma vú la bĩ, ma kãbĩlõ ꞌdã apá tị la gá rĩ sĩ rá, wó drĩ angá áma drị̃ gá trụ, ma ĩꞌdi rụ tịꞌbị́ gá, ma ĩꞌdi co ãzíla ma ĩꞌdi ꞌdị rá.

\VS{36}Ãtíꞌbó mídrị̂ ꞌdị kẹ̃mị̃ kí ụ̃bọ̃gụ̃ be ị̃rị̃ trá rá, Fị̃lị̃sị̃tị́nị̃ gó ru ĩtãrãlépi ku ꞌdĩ, ma ĩꞌdi ꞌdị cécé ĩꞌbã ãzí áni, ãꞌdusĩku ĩꞌdiní drị̃nzá fẽjó ãsĩkárĩ Ãdróŋá ídri rĩ drị̂ ꞌbaní rĩ sĩ.

\VS{37}{\ND{Úpí}} áma apálépi kẹ̃mị̃ ãzíla ụ̃bọ̃gụ̃ ꞌbã únúká gá rá rĩ la áma pa ágọ́bị́ Fị̃lị̃sị̃tị́nị̃ gó ru ꞌdĩ drị́ gá rá.”

\par }{\PP Sáwụ̃lọ̃ jọ Dãwụ́dị̃ ní, “Ímụ ãzíla
{\ND{Úpí}} ꞌba adru mí be.”


\par }{\PP \VS{38}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, Sáwụ̃lọ̃ ụ̃sụ̃ dó Dãwụ́dị̃ ꞌbõngó ĩꞌdidrị́ ãꞌdị́ drị̂ kí sĩ, sụ̃ dó kọ́tị̃ ãꞌdị́ drị̂ ãzíla kõfíyã idélé bũrônzĩ sĩ rĩ drị̃ la gá.

\VS{39}Dãwụ́dị̃ umbé ĩꞌdi ꞌbã ménéŋá ãko ãꞌdị́ drị̂ kí drị̃ gá, ko dó drị̃ mụlé acị́ trũ sĩ kí ụ̃ꞌbị̃jó, ãꞌdusĩku ayú jõ drĩ ãko ꞌdĩ kí ídu ku.

\par }{\PP Dãwụ́dị̃ jọ Sáwụ̃lọ̃ ní, “Má icó mụlé ãko ꞌdĩ kí trũ ku, ãꞌdusĩku sị kí ma ku.” Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ trũ dó sĩ kí rá.

\VS{40}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, ꞌdụ dó ĩꞌdi ꞌbã túrê drị́ gá ꞌdâ ĩndĩ, uya írã ũré la kí tõwú ꞌbãlé ĩꞌdĩ ꞌbã bẹ́gị̃ sĩ acị́jó kãbĩlõ ucé trũ rĩ agá, ꞌdụ ĩꞌdĩ bã rõgbógbõ drị́ gá ꞌda ĩndĩ ãzíla mụ dó sĩ ãꞌdị́ gá Fị̃lị̃sị̃tị́nị̃ gô rụ̂lé.


\par }{\PP \VS{41}Ịsụ́ ꞌdĩ sĩ Gũlĩyátõ Fị̃lị̃sị̃tị́nị̃ gó ru rĩ, amụ́ ꞌbá ĩꞌdĩ ꞌbã gọ́bẹ́rẹ́ ãꞌdị́ drị̂ kí ujílépi rĩ be drị̃lẹ́ gá, ãzíla asé dó ru ãni rú Dãwụ́dị̃ andre gá.

\VS{42}Fị̃lị̃sị̃tị́nị̃ gô ndre Dãwụ́dị̃ ngọ́tị́ŋá ãzí ãzị́ kóru la rú, mẹ́lẹ́tị la dị̃-dị̃ ãzíla ũnĩ-ambamba rú, ide dó sĩ Dãwụ́dị̃ ide ĩdẽ.

\VS{43}Jọ Dãwụ́dị̃ ní, “Mí ũrã ma ũcógó míní dó sĩ amụ́jó má rụ́ ꞌdõlé túré trũ ꞌdĩ yã?” Fị̃lị̃sị̃tị́nị̃ gô wã dó sĩ Dãwụ́dị̃ ãdroŋa ĩꞌdidrị̂ kí rụ́ sĩ.

\VS{44}Gũlĩyátõ jọ Dãwụ́dị̃ ní, “Mí amụ́ má rụ́ ꞌdõlé, ma ími ĩzá fẽ tilé ãriŋa ꞌbụ̃ gá rĩ ꞌbaní rá ãzíla ãnãkpá ásé agá rĩ kí ími ĩzá na rá.”


\par }{\PP \VS{45}Dãwụ́dị̃ jọ dó Gũlĩyátõ ní, “Mi amụ́ má rụ́ ꞌdõlé ménéŋá trũ, ãjụ́ trũ ãzíla ãjụ́ ãmbógó rĩ trũ, wó má amụ́ mí rụ́ ꞌdõlé
{\ND{Úpí}} Ũkpó ꞌdị́pị, Ãdróŋá ãsĩkárĩ Ịsịrayị́lị̃ drị̂ drị́ míní sĩ drị̃nzá fẽjó ĩꞌdiní rĩ ꞌbã rụ́ sĩ.

\VS{46}Ụ́ꞌdụ́ ãndrũ ꞌdĩ sĩ
{\ND{Úpí}} fẽ mi áma drị́ gá ꞌbo, ma ími ꞌdị, ma ími drị̃kã lị rá, ãzíla ma ꞌbá mídrị́ Fị̃lị̃sị̃tị́nị̃ rú ũdrãlépi rĩ kí ꞌbã ãvũ fẽ tilé ãriŋa ꞌbụ̃ gá rĩ ꞌbaní ãzíla ãnãkpá kí kí ĩzá na nĩ. ꞌBá pírí ụ̃nọ́kụ́ drị̃ gá ꞌdâ rĩ kí dó sĩ nị̃la rá Ãdróŋá ĩꞌdi Ịsịrayị́lị̃ gá cí.

\VS{47}ꞌBá pírí ru tralépi ꞌdâ ri kí dó sĩ nị̃ la
{\ND{Úpí}} pa ꞌbá ménéŋá sĩ jõku ãjụ́ sĩ la ku, ãꞌdusĩku ãꞌdị́ ꞌdĩ
{\ND{Úpí}} ãni, ãzíla ĩꞌdi ĩmi fẽ pírí ãmã drị́ agá rá.”


\par }{\PP \VS{48}Gũlĩyátõ ꞌbã ru asé agá ãni rú ãꞌdị́ gá ꞌdĩ gá ꞌdâ, Dãwụ́dị̃ cẹ̃ dó mbẽlẽŋá ru sĩ mụjó ĩꞌdi drị̃ tẽjó láyĩnĩ ãꞌdị́ drị̂ gá ꞌdãá.

\VS{49}Dãwụ́dị̃ su dó drị́ ĩꞌdĩ ꞌbã bẹ́gị̃ agâlé, aꞌdụ́ dó írã ãzíla rõgbógbõ, iwi dó ĩꞌdi ãzíla vu dó sĩ ágọ́bị́ Fị̃lị̃sị̃tị́nị̃ rú rĩ androko gá dõꞌbõ, Gũlĩyátõ aꞌdé dó tị drị̃ gá kpụ́kụ-kpụ́kụ rú.


\par }{\PP \VS{50}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ Dãwụ́dị̃ ndẽ dó Gũlĩyátõ rõgbógbõ ãzíla írã ífí ãlu sĩ, ménéŋá kóru vu ĩꞌdi írã sĩ ꞌbũrã vũ gá, ꞌdị dó sĩ ĩꞌdi rá.


\par }{\PP \VS{51}Dãwụ́dị̃ cẹ̃ dó ãzíla tu dó pá drị̃ la gá ꞌdãá, anzé dó Gũlĩyátõ ꞌbã ménéŋá ĩꞌdĩ ꞌbã nákũrá agâlé rãwũ, ꞌdị dó sĩ ĩꞌdi rá ãzíla lị dó drị̃kã la wẹ́ ménéŋâ sĩ.

\par }{\PP Ãsĩkárĩ Fị̃lị̃sị̃tị́nị̃ drị̂ kí dó mụ ndrelé la úꞌdị ĩꞌbã Kẹ́jẹ́ŋị̂ ꞌbo íni, uja kí dó ũngúkú sĩ ru cejó wákátá ụ́ngụ́lẹ́ gá.

\VS{52}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, ꞌbá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ kí ꞌbá Yụ́dã drị̂ kí abe angá kí dó cẹ̃rẹ́ trũ sĩ ru afụjó ãsĩkárĩ Fị̃lị̃sị̃tị́nị̃ drị̂ kí vú drojó. Dro kí dó kí kpere Gátũ gá ãzíla kpere Ị̃kị̃rọ́nị̃ gá. ꞌBá ũdrãlépi rá rĩ kí ꞌbá ĩpẽŋãlé rá rĩ kí abe uꞌde kí dó ꞌbárá gẹ̃rị̃ agâsĩ iꞌdójó Sãrãyị́mụ̃ gá mụjó Gẹ́tụ̃ gá cajó kpere Ị̃kị̃rọ́nị̃ gá.

\VS{53}ꞌBá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ kí dó mụ ru ujalé ĩꞌbaní ꞌbá Fị̃lị̃sị̃tị́nị̃ drị̂ kí dro agâlé rĩ sĩ ꞌbo, ra kí dó kámbĩ ꞌbá Fị̃lị̃sị̃tị́nị̃ drị̂ ꞌbadrị̂ rá.

\VS{54}Dãwụ́dị̃ ꞌdụ dó Gũlĩyátõ ꞌbã drị̃kã trũ mụjó Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ gâlé ĩndĩ, wó mba Gũlĩyátõ ꞌbã ãko ãꞌdị́ drị̂ kí tã ĩꞌdidrị́ hémã agá.


\par }{\PP \VS{55}Sáwụ̃lọ̃ ꞌbã Dãwụ́dị̃ vú ndre agá ĩꞌdi ꞌbã mụ agá Gũlĩyátõ rụ́ ãꞌdị́ gá ꞌdĩ gá ꞌdâ, zị Ãbị̃nẹ́rị̃ ãmbógó ãsĩkárĩ ĩꞌdidrị̂ ꞌi, “Kãrị́lẹ̃ ꞌdã ãꞌdi ngọ́pị ꞌi.” Ãbị̃nẹ́rị̃ umvi, “Úpí míní uꞌájó ídri rĩ áni, ánị̃ ku.”


\par }{\PP \VS{56}Úpí jọ, “Lẽ mí ịsụ́ kãrị́lẹ̃ ꞌdã ãꞌdi ngọ́pị yã rĩ nị̃lé rá.”


\par }{\PP \VS{57}Cọtị́ Dãwụ́dị̃ la dó mụ ãgõlé angájó Gũlĩyátõ ꞌdịŋá gâlé rĩ sĩ ꞌbo, Ãbị̃nẹ́rị̃ ꞌdụ dó ĩꞌdi agụlé Sáwụ̃lọ̃ drị̃lẹ́ gâlé Gũlĩyátõ ꞌbã drị̃kã trũ drị́ gá.


\par }{\PP \VS{58}Sáwụ̃lọ̃ zị dó ĩꞌdi, “Mi ãꞌdi ngọ́pị ꞌi.”

\par }{\PP Dãwụ́dị̃ umvi, “Ma ãtíꞌbó mídrị́ Yésẽ Bẹ̃tẹ̃lẹ̃hẹ́mụ̃ gá rĩ ꞌbã ngọ́pị ꞌi.”




\par }\Chap{18}{\SH Sáwụ̃lọ̃ ꞌbã ãjã idéjó Dãwụ́dị̃ sĩ rĩ
\par }
{\PP \VerseOne{1}Dãwụ́dị̃ ꞌbã ị́jọ́ dejó jọjó Sáwụ̃lọ̃ be ꞌbo rĩ ꞌbã vúlé gá, Sáwụ̃lọ̃ ngọ́pị Yónãtãnĩ ꞌbã ãrí icí dó ru Dãwụ́dị̃ drị̂ be rá, Yónãtãnĩ lẽ dó sĩ Dãwụ́dị̃ cécé ĩꞌdi ꞌbã ru vúŋá lẽjó rĩ áni.

\VS{2}Iꞌdójó ụ́ꞌdụ́ ꞌdã sĩ mụjó drị̃ gá, Sáwụ̃lọ̃ mba dó Dãwụ́dị̃ tã sĩ ãzị́ ngajó ĩꞌdiní ãzíla aꞌbe dó ĩꞌdi gõlé ĩꞌbadrị́ kogâlé ku.

\VS{3}Yónãtãnĩ idé dó tị icíma Dãwụ́dị̃ be ãꞌdusĩku ĩꞌdi ꞌbã Dãwụ́dị̃ lẽjó cécé ĩꞌdiní ru vúŋá lẽjó rĩ áni rĩ sĩ.

\VS{4}Yónãtãnĩ trũ dó kánzũ ĩꞌdi ꞌbã jõ sụ̃lé rĩ fẽlé Dãwụ́dị̃ ní, fẽ vâ ãko ĩꞌdidrị́ ãꞌdị́ drị́ ménéŋá, ụ́sụ ãzíla sẹ́rị̃ ꞌdĩ kí ĩꞌdiní ĩndĩ.

\VS{5}Dãwụ́dị̃ ri adrulé drị̃lẹ́ba rú ị́jọ́ pírí Sáwụ̃lọ̃ ꞌbã sĩ ĩꞌdi tị pẽjó rĩ kí agá. Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ Sáwụ̃lọ̃ ꞌbã dó sĩ ĩꞌdi ãsĩkárĩ ĩꞌdidrị̂ kí ꞌbã drị̃lẹ́ gá ãmbógó ru. Ãsĩkárĩ Sáwụ̃lọ̃ drị̂ kí ãmbogo abe uꞌá kí ĩꞌdi sĩ ãyĩkõ sĩ.

\VS{6}ꞌBá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ kí dó mụ ãgõlé lị́cọ́ gá sáwã Dãwụ́dị̃ ꞌbã Fị̃lị̃sị̃tị́nị̃ gô ꞌdịjó rĩ sĩ ꞌbo, ũkú táwụ̃nị̃ pírí Ịsịrayị́lị̃ drị̂ agá rĩ amụ́ kí dó úpí Sáwụ̃lọ̃ drị̃lẹ́ gá úngó ãyĩkõ drị̂ ngoŋá ãzíla tuŋá trũ, kõyõ coŋá ãzíla jaligó vuŋá trũ.

\VS{7}Ĩꞌbaní úngó tụ agá, ri kí úngó ngolé:

\par }{\Q “Sáwụ̃lọ̃ ụꞌdị́ mẹ́rọ́ꞌbá ĩꞌdidrị̂ kí 1,000 drị̃lẹ́ gá,

\par }{\QB wó Dãwụ́dị̃ ụꞌdị́ ĩꞌdidrị̂ kí 10,000 drị̃lẹ́ gá.”


\par }{\PP \VS{8}Ị́jọ́ jọlé ꞌdĩ fẽ Sáwụ̃lọ̃ acá dó ũmbã sĩ ãzíla lẽ dó sĩ úngó ngolé ꞌdĩ ku. Jọ, “Ị́jọ́ ꞌdĩ ꞌbã ífí íngoní? Ũkú drĩ kí dó Dãwụ́dị̃ ịpị́, drĩ kí jọ la Dãwụ́dị̃ ụꞌdị́ ꞌbá 10,000 drị̃ gá, wó mádrị̂ kí lú 1,000 drị̃ gá. Vúlé vúlé ru amụ́ kí dó ĩꞌdi ꞌbãlé úpí ru ku yã?”

\VS{9}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ iꞌdójó sáwã ꞌdã sĩ Sáwụ̃lọ̃ iꞌdó dó Dãwụ́dị̃ ndrelé mịfị́ ũnzí sĩ.


\par }{\PP \VS{10}Ụ́ꞌdụ́ ãzí rĩ sĩ, úríndí ũnzí angálépi Ãdróŋá drị́ rĩ fi Sáwụ̃lọ̃ drị̃ gá ũkpõ sĩ. Iꞌdó dó uzálé ĩꞌdidrị́ jó agâlé ꞌbá azalépi aza-azâ rĩ áni, ꞌdĩ sĩ Dãwụ́dị̃ la dị̃ ĩꞌdi ꞌbã ụ̃ꞌdị́ co sĩ jõ údu rĩ áni. Wó íni ꞌdĩ Sáwụ̃lọ̃ rụ ĩꞌdi ꞌbã ãjụ́ drị́ gá

\VS{11}ãzíla ũrã ị́jọ́ ĩꞌdi ꞌbã ásị́ gâlé, “Álẽ Dãwụ́dị̃ sõlé bõrõ ụrụꞌbá gá ãjụ́ sĩ.” Wó sõ ĩꞌdi súwĩ, súwĩ pâlé ị̃rị̃ Dãwụ́dị̃ na ru rá rá.


\par }{\PP \VS{12}Sáwụ̃lọ̃ acá dó ụ̃rị̃ sĩ Dãwụ́dị̃ sĩ ãꞌdusĩku
{\ND{Úpí}} ꞌi Dãwụ́dị̃ be cí wó aꞌbe Sáwụ̃lọ̃ rá.

\VS{13}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ Sáwụ̃lọ̃ pẽ dó Dãwụ́dị̃ tị ĩꞌdi rụ́ ꞌdãá rĩ sĩ rá ãzíla ꞌbã dó ĩꞌdi ãsĩkárĩ 1,000 kí drị̃lẹ́ gá. Dãwụ́dị̃ la ãsĩkárĩ ĩꞌdidrị̂ kí drị̃ ꞌde ãꞌdị́ gá nĩ.

\VS{14}Ị́jọ́ pírí ĩꞌdi ꞌbã ngalé rĩ kí agá ĩꞌdi drị̃lẹ́ba rú ãꞌdusĩku
{\ND{Úpí}} ꞌbã adrujó ĩꞌdi be cí rĩ sĩ.

\VS{15}Sáwụ̃lọ̃ la mụ ndrelé la sáwã pírí sĩ Dãwụ́dị̃ ĩꞌdi drị̃lẹ́ba rú, acá ĩꞌdi ꞌbã ị́jọ́ sĩ ụ̃rị̃ sĩ.

\VS{16}Wó ꞌbá pírí Ịsịrayị́lị̃ drị̂ kí ꞌbá Yụ́dã drị̂ kí abe lẽ kí Dãwụ́dị̃ ambamba, ãꞌdusĩku ĩꞌdi kí drị̃ ce ãꞌdị́ gá múké.


\par }{\SH Dãwụ́dị̃ ꞌbã Mĩkálĩ ĩgbãjó rĩ
\par }
{\PP \VS{17}Ụ́ꞌdụ́ ãzị́ ãlu Sáwụ̃lọ̃ jọ Dãwụ́dị̃ ní, “Ma mâ ị̃zẹ́pị kãyú Mẽrábũ fẽ míní ũkú ru. Ma ĩꞌdi fẽ míní ũkú ru cụ̃ rá la ídrĩ ãꞌdị́ ꞌdị ásị́ ũkpó sĩ
{\ND{Úpí}} ní rá rĩ gá.” Sáwụ̃lọ̃ ũrã ị́jọ́ ĩꞌdi ꞌbã ásị́ gâlé jọ, “Má icó Dãwụ́dị̃ ꞌdịlé áma drị́ sĩ ku. Lẽ ꞌbá Fị̃lị̃sị̃tị́nị̃ drị̂ ꞌbã mụ kí ĩꞌdi ꞌdịlé nĩ.”

\VS{18}Wó Dãwụ́dị̃ jọ Sáwụ̃lọ̃ ní, “Ma dó ãꞌdi ꞌi, ãzíla lị́cọ́ la mádrị̂ dó íngõ ꞌi, ínátị la má átẹ́pị drị̂ dó Ịsịrayị́lị̃ gá ꞌdâ íngõ ꞌi mání sĩ acájó úpí ꞌbã ị́zị́gọ́ ru cụ̃ rá?”

\VS{19}Wó sáwã tá lẽjó Sáwụ̃lọ̃ ꞌbã ị̃zẹ́pị Mẽrábũ fẽjó Dãwụ́dị̃ ní ũkú ru rĩ la mụ acálé ꞌbo, uja dó sĩ ĩꞌdi fẽlé Ãdrị̃yẹ́lị̃ Mẽhólã gó ru rĩ ní ũkú ru.


\par }{\PP \VS{20}Sáwụ̃lọ̃ ꞌbã ị̃zẹ́pị Mĩkálĩ acá kí dó Dãwụ́dị̃ be lẽtáŋá agá. Sáwã ị́jọ́ ꞌdĩ lũjó Sáwụ̃lọ̃ ní rĩ sĩ, Sáwụ̃lọ̃ uꞌá dó ãyĩkõ sĩ.

\VS{21}Ũrã ị́jọ́ ĩꞌdi ꞌbã ásị́ gâlé, “Ma Mĩkálĩ fẽ Dãwụ́dị̃ ní rá, ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ ĩꞌdi dó sĩ adru mãtégõ rú Dãwụ́dị̃ nî ãzíla ꞌbá Fị̃lị̃sị̃tị́nị̃ drị̂ kí dó sĩ ĩꞌdi ꞌdị benĩ.” Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ Sáwụ̃lọ̃ jọ dó Dãwụ́dị̃ ní, “ꞌDĩ drị̃lẹ́ba pâlé ị̃rị̃ míní sĩ icójó acájó mâ ị́zị́gọ́ ru rĩ ꞌi.”


\par }{\PP \VS{22}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, Sáwụ̃lọ̃ jọ dó ãmbogo ĩꞌdidrị̂ ꞌbaní, “Ĩndro Dãwụ́dị̃ ní ị́jọ́, ĩjọ ĩꞌdiní, ‘Índre úpí uꞌá míní ãyĩkõ sĩ ãzíla ãmbogo ĩꞌdidrị̂ lẽ kí vâ mi pírí rá, lẽ mí acá dó ĩꞌdi ꞌbã ị́zị́gọ́ ru.’ ”


\par }{\PP \VS{23}Ãmbogo ꞌdĩ jọ kí ị́jọ́ lũlé ĩꞌbaní rĩ vúŋá Dãwụ́dị̃ ní rá. Wó Dãwụ́dị̃ jọ ĩꞌbaní, “Ĩminí ũrãjó la rĩ sĩ acájó úpí ꞌbã ị́zị́gọ́ ru ĩꞌdi ị́jọ́ ãzí ápãrákã rú la yã? Ma lẽmẽrí ãzíla ꞌbá nị̃lé múké ku la.”


\par }{\PP \VS{24}Ãmbogo Sáwụ̃lọ̃ drị̂ kí mụ ị́jọ́ Dãwụ́dị̃ ꞌbã jọlé rĩ lũlé ĩꞌdiní ꞌbo,

\VS{25}Sáwụ̃lọ̃ umvi, “Ĩjọ Dãwụ́dị̃ ní, ‘Ãko ãzí úpí ꞌbã lẽlé mídrị́ málĩ rú ị̃zẹ́pị̃ ꞌbã ị́jọ́ sĩ la ꞌdáyụ lú tõpí tị 100 ꞌbá Fị̃lị̃sị̃tị́nị̃ rú ũdrãlépi rá rĩ ꞌbadrị̂ kí, sĩ ãrígó tị ũfẽjó mẹ́rọ́ꞌbá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ ꞌba rụ́.’ ” Sáwụ̃lọ̃ ꞌbã ásị́sị́ŋá ãmbógó rĩ ĩꞌdi Dãwụ́dị̃ ꞌbã drã rû sĩ ãꞌdị́ gá Fị̃lị̃sị̃tị́nị̃ kí drị́ gá benĩ.


\par }{\PP \VS{26}Ãmbogo Sáwụ̃lọ̃ drị̂ kí mụ ị́jọ́ ꞌdĩ lũlé Dãwụ́dị̃ ní ꞌbo, Dãwụ́dị̃ uꞌá dó ãyĩkõ sĩ ĩꞌdi ꞌbã mụjó adrujó úpí ꞌbã ị́zị́gọ́ ru rĩ sĩ. Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ sáwã pẽlé rĩ alị drĩ ku rú,

\VS{27}Dãwụ́dị̃ kí ãsĩkárĩ ĩꞌdidrị̂ kí abe mụ kí ãzíla ụꞌdị́ kí ꞌbá Fị̃lị̃sị̃tị́nị̃ drị̂ kí 200. Ají dó tõpí tị la kí Sáwụ̃lọ̃ ꞌbã drị̃lẹ́ gá, ãzíla lã kí dó kí Sáwụ̃lọ̃ drị̃lẹ́ gá sĩ icéjó la Dãwụ́dị̃ icó dó adrulé úpí ꞌbã ị́zị́gọ́ ru rá. Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ Sáwụ̃lọ̃ fẽ dó sĩ ĩꞌdĩ ꞌbã ị̃zẹ́pị Mĩkálĩ ꞌi Dãwụ́dị̃ ní ũkú ru.


\par }{\PP \VS{28}Sáwụ̃lọ̃ la dó mụ amálé la
{\ND{Úpí}} ĩꞌdi Dãwụ́dị̃ be cí ãzíla ị̃zẹ́pị̃ Mĩkálĩ lẽ ĩꞌdi rá,

\VS{29}acá dó Dãwụ́dị̃ sĩ ụ̃rị̃ sĩ ị̃dị́-ị̃dị́ ãzíla acá dó ĩꞌdi ꞌbã mẹ́rọ́ꞌbá ru ídri ĩꞌdidrị̂ agá.


\par }{\PP \VS{30}Sáwã pírí sĩ ãsĩkárĩ ãmbogo Fị̃lị̃sị̃tị́nị̃ drị̂ drĩ kí amụ́ kí celé, Dãwụ́dị̃ la adru drị̃lẹ́ba rú ndẽ drị̃lẹ́ka Sáwụ̃lọ̃ drị́ ãzí rĩ kí rá, ãzíla rụ́ la ri dó kụlé kụ̃kụ̃.




\par }\Chap{19}{\SH Sáwụ̃lọ̃ ní tí lẽjó Dãwụ́dị̃ ꞌdịjó rĩ
\par }
{\PP \VerseOne{1}Sáwụ̃lọ̃ jọ ngọ́pị̃ Yónãtãnĩ ꞌbaní ãmbogo pírí ĩꞌdidrị́ ꞌdãá rĩ kí abe, ꞌbã mbã kí Dãwụ́dị̃ ꞌdịlé rá. Wó Yónãtãnĩ lẽ Dãwụ́dị̃ ambamba

\VS{2}ãzíla li dó sĩ Dãwụ́dị̃ ꞌbã bị́lẹ́ ị̃ndụ́, “Má átẹ́pị Sáwụ̃lọ̃ la gẹ̃rị̃ ndrụ̃ sĩ ími ꞌdịjó, lẽ ímba ími tã rá, drụ̃sị̃ ụ̃ꞌbụ́tị sĩ lẽ mí ịsụ́ ãngũ ãzí, ízị̃ dó sĩ mi ala gá.

\VS{3}Ma má átẹ́pị zị sĩ mụjó ĩꞌdi be ámvụ́ míní sĩ ími zị̃jó rĩ agâlé. Ma dó sĩ ĩꞌdiní ị́jọ́ jọ ími drị̃ gá ãzíla ádrĩ dó ị́jọ́ ĩꞌdi ꞌbã tị gá rĩ ịsụ́ ꞌbo, ma míní lũ la rá.”


\par }{\PP \VS{4}Yónãtãnĩ nze átẹ́pị̃ Sáwụ̃lọ̃ ní ị́jọ́ Dãwụ́dị̃ drị̃ gá múké ãzíla jọ, “Lẽ úpí ꞌba idé ị́jọ́ ũnzí ãtíꞌbó ĩꞌdidrị́ Dãwụ́dị̃ ụrụꞌbá gá ku ãꞌdusĩku idé ị́jọ́ ãzí ũnzí la mí rụ́ gẹ̃rị̃ sĩ ku ãzíla ị́jọ́ ĩꞌdi ꞌbã ngalé rĩ kí agá mí ịsụ́ ụ̃rọ̃drị́ ãmbógó la rá.

\VS{5}Dãwụ́dị̃ fẽ ru ídri drã ní ĩꞌdiní kẹ́jẹ́ŋị́ Fị̃lị̃sị̃tị́nị̃ drị̂ ꞌdịjó rĩ sĩ.
{\ND{Úpí}} ndẽ ãꞌdị́ ꞌbá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ ꞌbaní pírí ãzíla índre ĩꞌdi rá. Mí uꞌá ándrá vâ sĩ ãyĩkõ sĩ. Ílẽ dó ꞌbá ị́jọ́ ũnzĩ kóru Dãwụ́dị̃ áni ꞌdĩ ꞌdịlé rá la ãꞌdu ị́jọ́ sĩ yã?”


\par }{\PP \VS{6}Sáwụ̃lọ̃ are Yónãtãnĩ tị rá ãzíla na ũyõ, “Ãndá-ãndá ru
{\ND{Úpí}} ꞌbã adrujó ídri rĩ áni, má icó dó Dãwụ́dị̃ ꞌdịlé ku.”


\par }{\PP \VS{7}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ Yónãtãnĩ umve dó Dãwụ́dị̃ ꞌi ãzíla nze dó ĩꞌdiní ị́jọ́ ru idélépi rĩ kí vú rá. ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, Yónãtãnĩ ají dó Dãwụ́dị̃ Sáwụ̃lọ̃ rụ́ ꞌdõlé ãzíla Dãwụ́dị̃ ãsị̃ dó ãzị́ ngalé jõ údu rĩ áni.


\par }{\PP \VS{8}Ãꞌdị́ ãzí iꞌdó vâ ꞌbá Fị̃lị̃sị̃tị́nị̃ drị̂ kí abe ị̃dị́, ãzíla Dãwụ́dị̃ fũ mụlé ãmvêlé ãꞌdị́ ꞌdịlé ꞌbá Fị̃lị̃sị̃tị́nị̃ drị̂ kí abe. Ụꞌdị́ kí wẽwẽ rú ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ ãsĩkárĩ ãzí rĩ apá kí dó sĩ ĩꞌdi drị̃lẹ́ gá ꞌdãá rá.


\par }{\PP \VS{9}Wó úríndí ũnzí ãzí angá
{\ND{Úpí}} drị̂lé fi Sáwụ̃lọ̃ drị̃ gá ĩꞌdiní ri agá ĩꞌdidrị́ jó agá ꞌdãá ãjụ́ trũ drị́ gá. Dãwụ́dị̃ ꞌbã dị̃ agá ụ̃ꞌdị́ co sĩ ꞌdĩ,

\VS{10}Sáwụ̃lọ̃ lẽ tí ĩꞌdi sõlé ãjụ́ sị̃ Bõrõ ụrụꞌbá gá, wó Dãwụ́dị̃ na ru rá ãjụ̂ ꞌdị dó sĩ Bõrõ áyụ. Ị́nị́ ꞌdã sĩ Dãwụ́dị̃ mvu dó sĩ apálé rá.


\par }{\PP \VS{11}Sáwụ̃lọ̃ pẽ ãgọbị ĩꞌdidrị̂ kí tị sĩ mụjó jó Dãwụ́dị̃ drị̂ andre ũtẽjó sĩ ĩꞌdi ꞌdịjó ụ̃ꞌbụ́tị sĩ rá. Wó ũkû Mĩkálĩ jọ ĩꞌdiní, “Ídrĩ apá sĩ ími ídri pajó ãndrũ ku, drụ̃sị̃ ála ími ꞌdị rá.”

\VS{12}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ Mĩkálĩ ịsị́ dó Dãwụ́dị̃ dẹ̃rị́sã gâsĩ ãzíla mvu dó sĩ apálé rá.

\VS{13}Dã ꞌbã ũngúkú gá Mĩkálĩ aꞌdụ́ ãdróŋá ãzí idélé drị́ sĩ la lalé mgbọ́lọ́ sị́ gá, ꞌbã ị̃ndrị́ ꞌbíko drị̃ la gá, aku dó drị̃ la bõngó sĩ cí.


\par }{\PP \VS{14}Sáwụ̃lọ̃ la dó mụ ãgọbị ãzị́ kí tị pẽlé sĩ Dãwụ́dị̃ arụ́jó, Mĩkálĩ jọ ĩꞌbaní, “Dãwụ́dị̃ ãyánĩ rú trẹ̃yị́.”


\par }{\PP \VS{15}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, Sáwụ̃lọ̃ pẽ dó ãgọbị ꞌdĩ kí tị vúlê lé ị̃dị́ sĩ Dãwụ́dị̃ ndrejó ãzíla jọ ĩꞌbaní, “Ĩmi aꞌdụ́ ĩꞌdi ĩꞌdidrị́ mgbọ́lọ́ sị́ gâlé rĩ sĩ ajílé má rụ́ ꞌdõlé, ma dó sĩ ĩꞌdi ꞌdị rá.”

\VS{16}Wó ꞌbá ụ́ꞌdụ́kọ́ tị ujílépi rĩ kí dó mụ filé jó agâlé, ịsụ́ kí ãdróŋá idélé drị́ sĩ rĩ úꞌbã drị̃ la gá ị̃ndrị́ ꞌbíko.


\par }{\PP \VS{17}Sáwụ̃lọ̃ jọ Mĩkálĩ ní, “Mí ulé dó ma íni ãꞌdu ị́jọ́ sĩ ãzíla ífẽ mẹ́rọ́ꞌbá mádrị̂ ní apájó rá la ãꞌdu sĩ?”

\par }{\PP Mĩkálĩ jọ ĩꞌdiní, “Dãwụ́dị̃ jọ mání, ‘Áko ꞌî ãzã, ádrĩ ꞌî ãzã ko ku ꞌi áma ꞌdị rá.’ ”


\par }{\PP \VS{18}Dãwụ́dị̃ la dó mụ mvulé apálé rá, mụ dó sĩ Sámụ̃wẹ̃lị̃ rụ́ Rámã gá. Nze dó sĩ ị́jọ́ Sáwụ̃lọ̃ ꞌbã idélé ĩꞌdi rụ́ ri kí vú pírí. ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, mụ kí dó sĩ Sámụ̃wẹ̃lị̃ be uꞌálé Nãyị̃yọ́tị̃ gá.

\VS{19}ꞌBá ãzí lũ Sáwụ̃lọ̃ ní, “Dãwụ́dị̃ ĩꞌdi Nãyị̃yọ́tị̃ gá Rámã gâlé ꞌdã.”

\VS{20}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ Sáwụ̃lọ̃ pẽ dó ꞌbá ãzí kí tị sĩ mụjó ĩꞌdi arụ́jó. Wó ꞌbá ꞌdĩ kí mụ calé Rámã gá ꞌbo, ịsụ́ kí nábị̃ tra kí ru ị́jọ́ ụndrị́lé ãzíla Sámụ̃wẹ̃lị̃ ĩꞌdi ĩꞌbã drị̃lẹ́ ru nĩ, Úríndí Ãdróŋá drị̂ ásị́ ꞌbá Sáwụ̃lọ̃ ní tị pẽlé rĩ kí drị̃ gá ãzíla iꞌdó kí vâ ị́jọ́ ụndrị́lé ĩndĩ.

\VS{21}Sáwụ̃lọ̃ la mụ ị́jọ́ ꞌdĩ arelé ꞌbo, pẽ ꞌbá ãzí rĩ kí tị, ꞌbá ꞌdĩ ãsị̃ kí vâ ị́jọ́ ụndrị́lé. Pẽ vâ ꞌbá námbã na sĩ rĩ kí tị, ãsị̃ kí vâ ị́jọ́ ãlu ꞌdĩ vúŋá ngalé.

\VS{22}Ãsị̃jó Sáwụ̃lọ̃ ꞌbã vúŋá mụ dó kpere Rámã gâlé, ĩꞌdi mụ calé kídí ãmbógó Sẹ́kụ̃ gá ꞌbo, zị, “Sámụ̃wẹ̃lị̃ kí Dãwụ́dị̃ be íngõlé yã?”

\par }{\PP ꞌBá ãzí lũ ĩꞌdiní, “Kí Nãyị̃yọ́tị̃ gá Rámã gâlé ꞌdã.”


\par }{\PP \VS{23}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ Sáwụ̃lọ̃ mụ dó Nãyị̃yọ́tị̃ gá Rámã gâlé rá, Úríndí Ãdróŋá drị̂ ásị́ vâ ĩꞌdi drị̃ gá, ãzíla mụ dó sĩ ị́jọ́ ụndrị́ trũ kpere Nãyị̃yọ́tị̃ gá.

\VS{24}Ũtrũ dó bõngó ĩꞌdi ụrụꞌbá gá rĩ kí rá ãzíla mụ dó sĩ ru lalé ụ́ꞌdụ́ ꞌdã sĩ pílílí ru Sámụ̃wẹ̃lị̃ drị̃lẹ́ gá ị̃tụ̂rụ̃ ãzíla ị́nị́ ãrã, ĩꞌdi dị̃ ị́jọ́ ụndrị́ sĩ. ꞌDĩ dó ꞌbã sĩ ꞌbá bã kí zịjó la, “Sáwụ̃lọ̃ vâ nábị̃ yã ꞌdĩ?”




\par }\Chap{20}{\SH Yónãtãnĩ ꞌbã Dãwụ́dị̃ ãzã kojó rĩ
\par }
{\PP \VerseOne{1}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, Dãwụ́dị̃ apá Nãyị̃yọ́tị̃ gá ꞌdĩ Rámã gá, mụ dó Yónãtãnĩ rú zị ĩꞌdi, “Má idé ãꞌdu ị́jọ́ yã? Ị́jọ́ ũnzí mání idélé rĩ ãꞌdu? Má iza mí átẹ́pị ásị́ íngõpí ĩꞌdiní sĩ lẽjó áma ꞌdịjó rĩ?”


\par }{\PP \VS{2}Yónãtãnĩ umvi ĩꞌdiní, “ꞌDã icó ru ku, índre drĩ, mí icó mụlé drãlé ku, má átẹ́pị icó ị́jọ́ ãzí were jõku ãmbógó la idélé ĩꞌdiní lũŋá la mání rĩ kóru ku. Icó mání ị́jọ́ ꞌdĩ lũlé ku la ãꞌdu sĩ? ꞌDĩ ị́jọ́ ãndá la ku.”


\par }{\PP \VS{3}Wó Dãwụ́dị̃ na ũyõ Yónãtãnĩ drị̃lẹ́ gá jọ, “Mí átẹ́pị nị̃ ílẽ ma ambamba rĩ gá rá ãzíla jọ ĩꞌdiní cénĩ-cénĩ rú, ‘Lẽ Yónãtãnĩ ꞌbã nị̃ ị́jọ́ ꞌdĩ ku drĩ jõ ị́jọ́ ꞌdĩ nị̃ rá ásị́ la la mụ azálé trẹ̃yị́.’
{\ND{Úpí}} Ãdróŋá ꞌbã adrujó ídri ãzíla míní vâ adrujó ídri rĩ áni, ị́jọ́ mgbã sĩ ace mání were rú sĩ drãjó.”


\par }{\PP \VS{4}Yónãtãnĩ jọ dó Dãwụ́dị̃ ní, “Ị́jọ́ míní lẽlé má idé míní rĩ, ma idé la rá.”


\par }{\PP \VS{5}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ Dãwụ́dị̃ jọ Yónãtãnĩ ní, “Índre, drụ̃sị̃ ụ̃mụ̃ Ĩmbá Úꞌdí rĩ drị̂, ãzíla ma tá tí jõ na la úpí be wó lẽ ámụ áma zị̃lé ásé agâlé kpere ĩndró ụ́ꞌdụ́ ãzí drụ̃sị̃ rĩ drị̂ gá.

\VS{6}Mí átẹ́pị drĩ áma ndrụ̃ rá íjọ ĩꞌdiní, ‘Dãwụ́dị̃ zị ma sĩ mụjó táwụ̃nị̃ ĩꞌbadrị́ lị́cọ́ gá Bẹ̃tẹ̃lẹ̃hẹ́mụ̃ gá, kí sĩ mụ ídétáŋá ílí ãlu ãlu sĩ idélé sụ́rụ́ ĩꞌbadrị̂ ní rĩ idélé.’

\VS{7}Mí átẹ́pị drĩ jọ la, ‘Múké’ mi nị̃ la rá ị́jọ́ ãzí ãtíꞌbó mídrị̂ rụ́ ꞌdá yụ. Wó drĩ uꞌá ũmbã sĩ, mi dó nị̃ la rá ãndá ãndá ru lẽ áma ꞌdịlé rá.

\VS{8}Jõ mi ꞌi rĩ gá Yónãtãnĩ, má aꞌị́ mi mání ị́jọ́ ãlu ꞌdĩ idéjó ãtíꞌbó mídrị̂ ní ásị́ ị̃gbẹ̃ sĩ míní ũyõ la najó
{\ND{Úpí}} drị̃lẹ́ gá ꞌbo rĩ áni, ádrĩ ị́jọ́ iza rá, dũbã la íꞌdị ma mi ꞌi. Mi dó áma fẽ ꞌdịlé mí átẹ́pị drị́ la ãꞌdu ị́jọ́ sĩ yã?”


\par }{\PP \VS{9}Yónãtãnĩ umvi, “Icó ru ku. Ádrĩ tá ị́jọ́ ãzí nị̃ má átẹ́pị ꞌbã ásị́ ími ꞌdịjó ãndá ãndá ru yã áni, má icó tá lũlé la míní ku yã?”


\par }{\PP \VS{10}Dãwụ́dị̃ zị ĩꞌdi, “Mí átẹ́pị drĩ ími umvi ũmbã sĩ ãꞌdi la mání lũ la nĩ yã?”


\par }{\PP \VS{11}Yónãtãnĩ jọ Dãwụ́dị̃ ní, “Mí amụ́ ãma amụ́ mụlé ãmvé ásé agâlé.” Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ mụ kí dó sĩ ãmvêlé ãlu.


\par }{\PP \VS{12}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, Yónãtãnĩ jọ Dãwụ́dị̃ ní, “Ma ũyõ na
{\ND{Úpí}} Ãdróŋá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ ꞌbá rụ́ sĩ, ma má átẹ́pị zị drụ̃sị̃ sáwã ꞌdõ áni rĩ sĩ ĩꞌdi ásị́ jõ míní múké, ma míní ị́jọ́ la lũ ãzíla mi dó sĩ nị̃ la cé.

\VS{13}Wó má átẹ́pị drĩ lẽ ími adrálé rá, ádrĩ míní lũ la ku, lẽ
{\ND{Úpí}} ꞌbã fẽ ádrã rá. Ádrĩ míní fẽ la nị̃lé la ãzíla ími tị pẽ ídri ku, lẽ
{\ND{Úpí}} ꞌba adru mí be cécé ándrá ĩꞌdi ꞌbã adrujó má átẹ́pị be rĩ áni.

\VS{14}Wó lẽ mí iꞌda mání lẽtáŋá ãsị̃lépi ku rĩ cécé
{\ND{Úpí}} drị̂ áni mání drĩ adru agá ídri rú ꞌdĩ, ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ úꞌdị dó sĩ ma ku,

\VS{15}ãzíla mí aꞌbe jõ ásị́ ị̃gbẹ̃ idéjó ꞌbá mádrị́ lị́cọ́ gá rĩ ꞌbaní rĩ ku.
{\ND{Úpí}} drĩ táni mẹ́rọ́ꞌbá Dãwụ́dị̃ drị̂ kí ị̃lị̃kị̃ ãngũ drị̃ gá ꞌdâ pírí rá tí.”


\par }{\PP \VS{16}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ Yónãtãnĩ idé kí dó tị icíma lị́cọ́ Dãwụ́dị̃ drị̂ be jọ, “Lẽ
{\ND{Úpí}} ꞌbã arụ́ mẹ́rọ́ꞌbá Dãwụ́dị̃ drị̂ kí drị̃ rá.”

\VS{17}Yónãtãnĩ fẽ Dãwụ́dị̃ ní ũyõ amvilé nalé ị̃dị́ lẽtáŋá agá, ãꞌdusĩku lẽ ĩꞌdi cécé ĩꞌdi ꞌbã ru lẽjó rĩ áni.


\par }{\PP \VS{18}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, Yónãtãnĩ jọ Dãwụ́dị̃ ní, “Drụ̃sị̃ ĩꞌdi adru ụ̃mụ̃ Ĩmbá Úꞌdí rĩ drị̂. Ála ími ĩcẽ rá ãꞌdusĩku úmvúke mídrị̂ la adru ꞌbá kọ́lị.

\VS{19}Drụ́zị́ ĩndró sĩ, ímụ ími zịlé ãngũ ándrá ị́jọ́ ꞌdĩ ꞌbã sĩ iꞌdójó rĩ gá, ãzíla ítẽ ma írã Ị̃zẹ́lị̃ rĩ gá ꞌdãá.

\VS{20}Ma ꞌé kí gbẹ bụ́lụ́ la gá ꞌdãá na cécé ma ꞌbãrĩ ãko ãzí gbẹ rĩ áni.

\VS{21}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, ma dó ngọ́tị́ŋá ãzí tị pẽ ãzíla ma jọ la ĩꞌdiní, ‘Ímụ ꞌé ꞌdã kí ndrụ̃lé.’ Ádrĩ jọ la ĩꞌdinî, ‘Índre ꞌé kí ími wókõ ꞌdĩ gá, mí ají kí ꞌdõlé.’ ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, mí amụ́, ãꞌdusĩku cécé
{\ND{Úpí}} ꞌbã adrujó ídri rĩ áni, ị́jọ́ ũnzí la ꞌdá yụ, mi ị́jọ́ kọ́lị.

\VS{22}Wó ádrĩ jọ la ngọ́tị́ŋâ ní, ‘Índre ꞌé kí mí rụ́ ꞌdâ álị́,’ ꞌdã ꞌbã ũngúkú gá lẽ ímụ rá, ãꞌdusĩku
{\ND{Úpí}} pẽ ími tị ꞌdâ rá.

\VS{23}Ị́jọ́ ãmaní ũyõ najó mí be ꞌdĩ
{\ND{Úpí}} la adru sãdínĩ rú ãma drĩdríŋĩ gá mí be jãꞌdâ.”


\par }{\PP \VS{24}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ Dãwụ́dị̃ zị̃ dó ru ásé agâlé, ĩmbá úꞌdí rĩ la dó mụ acálé ꞌbo, úpí ri dó vụ̃rụ́ ãkónã nalé.

\VS{25}Ri úmvúke ĩꞌdidrị̂ drị̃ gá jõ ídu rĩ áni Bõrõ gâlé ru Yónãtãnĩ drị̃lẹ́ gá ãzíla Ãbị̃nẹ́rị̃ ri úpí Sáwụ̃lọ̃ andre gâsĩ. Wó ãngũ Dãwụ́dị̃ drị̂ ace dó ru ị̃sálị.

\VS{26}Sáwụ̃lọ̃ jọ ị́jọ́ ụ́ꞌdụ́ ꞌdã sĩ ku, ãꞌdusĩku ũrã ị́jọ́ ãzí rụ ĩꞌdiní, adru sĩ ní ãlá ru ku, ãndá-ndá ru ĩꞌdi dó sĩ ãlá ru ku.

\VS{27}Wó ụ́ꞌdụ́ ị̃rị̃jó ĩmbá úꞌdí rĩ drị̂ sĩ, ãngũ Dãwụ́dị̃ drị̂ ace vâ ị̃sálị. Sáwụ̃lọ̃ jọ ngọ́pị̃ Yónãtãnĩ ní, “Yésẽ ngọ́pị amụ́ ãma abe ájẹ ãzíla ãndrũ ãkónã gá ku la ãꞌdu ị́jọ́ sĩ yã?”


\par }{\PP \VS{28}Yónãtãnĩ umvi Sáwụ̃lọ̃ ní, “Dãwụ́dị̃ aꞌị́ mádrị́ ásị́ ãlu sĩ sĩ mụjó Bẹ̃tẹ̃lẹ̃hẹ́mụ̃ gá,

\VS{29}ãzíla jọ mání, ‘Ífẽ ámụ, ãꞌdusĩku ꞌbá ãmadrị́ lị́cọ́ gá rĩ kí ídétáŋá idé táwụ̃nị̃ ãmadrị̂ gâlé ꞌdã ãzíla má ádrị́pị lẽ má adru ala gá ꞌdãá cí. Ádrĩ lẽtáŋá ịsụ́ ími drị̃lẹ́ gá rá, lẽ ámụ rá, ma sĩ mụ má ádrị́pịka kí ndrelé.’ Ị́jọ́ ꞌdĩ bãsĩ ĩꞌdiní sĩ amụ́jó ãkónã gá méjã úpí drị̂ ꞌbã tị gá ꞌdâ ku ꞌdĩ!”


\par }{\PP \VS{30}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, Sáwụ̃lọ̃ ásị́ ve dó Yónãtãnĩ ní trẹ̃yị́, ãzíla jọ ĩꞌdiní, “Ngọ́tị́ ũkú drị̃ ũnzí ãzíla ị́jọ́ arelépi ku rĩ drị́ ꞌdĩ! Ínị̃ ánị̃ ị́jọ́ ĩminí ĩmi icíjó Yésẽ ngọ́pị be sĩ drị̃nzá ajíjó míní ãzíla mí ãndrẽ ími tịlépi rĩ ní rĩ rá rĩ gá ku yã?

\VS{31}Yésẽ ngọ́pị drĩ adru ụ̃nọ́kụ́ drị̃ gá ꞌdâ cí, mi ꞌi jõku ũpĩ mídrị̂ icó pá tulé ku. Úꞌdîꞌda ípẽ ꞌbá tị ĩꞌdi ajílé má rụ́ ꞌdõlé, lẽ ꞌbã drã rá.”


\par }{\PP \VS{32}Yónãtãnĩ zị átẹ́pị̃ Sáwụ̃lọ̃ ꞌi, “Ála ĩꞌdi ꞌdị rá la ãꞌdu ị́jọ́ sĩ? Idé ãꞌdu ị́jọ́ yã?”

\VS{33}Wó Sáwụ̃lọ̃ ꞌdị ngọ́pị̃ ꞌi ãjụ́ sĩ tí sĩ ĩꞌdi ꞌdịjó káyĩ rá. ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, Yónãtãnĩ nị̃ dó rá átẹ́pị̃ lẽ dó Dãwụ́dị̃ ꞌdịlé rá rĩ gá rá.


\par }{\PP \VS{34}Yónãtãnĩ nga ãkónã tị gá ꞌdâ ũmbã sĩ rá, ụ́ꞌdụ́ ị̃rị̃ ụ̃mụ̃ Ĩmbá Úꞌdí rĩ drị́ ꞌdã sĩ Yónãtãnĩ na ãkónã gẹ̃rị̃ sĩ ku ãꞌdusĩku ásị́ la acá ũcõgõ sĩ trẹ̃yị́ ị́jọ́ drị̃nzá ru átẹ́pị̃ ꞌbã idélé Dãwụ́dị̃ rụ́ rĩ sĩ.


\par }{\PP \VS{35}Ụ̃ꞌbụ́tị sĩ Yónãtãnĩ mụ ásé agâlé sĩ mụjó ị́jọ́ jọjó Dãwụ́dị̃ be. ꞌDụ ngọ́tị́ŋá ĩmbíráŋá la ĩꞌdi be ĩndĩ,

\VS{36}ãzíla jọ ĩꞌdiní, “Í cẹ̃ mụlé ꞌé mání gbẹlé rĩ kí ndrụ̃ trũ.” Ngọ́tị́ŋâ ꞌbã cẹ̃ agá ꞌdĩ gá ꞌdâ gbẹ ꞌé drị̃lẹ́ la gâlé ru.

\VS{37}Ngọ́tị́ŋâ la mụ calé ãngũ Yónãtãnĩ ꞌbã ꞌê ꞌbã sĩ aꞌdéjó rĩ gá, Yónãtãnĩ umve ĩꞌdi jọ, “ꞌÊ adru ími drị̃lẹ́ gâlé ꞌdã ku yã?”

\VS{38}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, Yónãtãnĩ za, “Gbõrú, ímụ mbẽlẽ-mbẽlẽ, ítu pá ku.” Ngọ́tị́ŋâ anzé dó ꞌê rá, amụ́ dó trũ ãmbógó ĩꞌdidrị̂ rụ́ ꞌdõlé.

\VS{39}Ị́jọ́ ꞌdĩ kí agá pírí ngọ́tị́ŋâ nị̃ ị́jọ́ ãzí ku; be la rá la Yónãtãnĩ nị̃ kí lú Dãwụ́dị̃ be nĩ.

\VS{40}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, Yónãtãnĩ fẽ dó ĩꞌdi ꞌbã ụ́sụ kí ꞌé kí abe ngọ́tị́ŋâ drĩ ãzíla jọ, “Ímụ, mí agụ kí vúlé táwụ̃nị̃ gâlé.”


\par }{\PP \VS{41}Ngọ́tị́ŋâ la dó mụ mụlé ꞌbo, Dãwụ́dị̃ angá ãfũlé wókõ írã drị́ ándrá rĩ gâlé ru ãzíla ãvụ̃ vụ̃rụ́ Yónãtãnĩ drị̃lẹ́ gá pá alé na, androko la aló vũ ĩndĩ. Amvu kí ru jụ́jụ́ sĩ kpãrã ãzíla ri kí awálé ãngũ ãlu gá, wó Dãwụ́dị̃ awá dó ãndânĩ.


\par }{\PP \VS{42}Yónãtãnĩ jọ Dãwụ́dị̃ ní, “Ímụ ásị́ ị̃gbẹ̃ sĩ, ãꞌdusĩku ãna ũyõ wọ̃rị̃ ãmadrị̂ gá mí be rụ́
{\ND{Úpí}} Ãdróŋá drị̂ sĩ jọjó la, ‘{\ND{Úpí}} ĩꞌdi ãma drĩdríŋĩ gá mí be sãdínĩ rú, ãzila anzị mídrị́ mụlé tịlé drị̃lẹ́ gâlé rĩ kí drĩdríŋĩ anzị mádrị́ mụlé tịlé drị̃lẹ́ gâlé rĩ kí abe jãꞌdâ.’ ” ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, Dãwụ́dị̃ mụ dó rá ãzíla Yónãtãnĩ gõ dó vúlé táwụ̃nị̃ gâlé.




\par }\Chap{21}{\SH Dãwụ́dị̃ ꞌbã adrujó Nóbũ gá rĩ
\par }
{\PP \VerseOne{1}Dãwụ́dị̃ mụ átáló Ãhị̃mẹ́lẹ̃kị̃ uꞌálépi táwụ̃nị̃ Nóbũ gá rĩ ndrelé. Ãhị̃mẹ́lẹ̃kị̃ yã ụ̃rị̃ sĩ ĩꞌdiní ĩꞌdi ndrejó rĩ sĩ ãzíla zị ĩꞌdi, “Mi áꞌdụ̂sĩ ãꞌdu ị́jọ́ sĩ? ꞌBá ãzí mí be yụ ãꞌdu ị́jọ́ sĩ?”


\par }{\PP \VS{2}Dãwụ́dị̃ umvi átáló Ãhị̃mẹ́lẹ̃kị̃ ní, “Úpí fẽ mání ãzị́ ãzí ngalé ãzíla jọ mání, ‘Lẽ ꞌbá ãzí ꞌbã nị̃ ị́jọ́ ãzị́ mání fẽlé míní ꞌdĩ kí drị̃ gá ãzị́táŋá mání fẽlé rĩ be ku.’ Álũ ãsĩkárĩ mádrị̂ ꞌbaní ãma mụ ãma ịsụ́lé ãngũ ãzí gá rĩ rá.

\VS{3}Úꞌdîꞌda rĩ gá ãko ãzí mídrị́ ꞌdâ nalé nãnã la cí yã? Ífẽ mání mũkátĩ kí tõwú, jõku ãko míní icólé ịsụ́lé rá rĩ.”


\par }{\PP \VS{4}Átáló umvi Dãwụ́dị̃ ní, “Mádrị́ ꞌdâ mũkátĩ ndú la yụ, mũkátĩ ꞌdâ cí rĩ ĩꞌdi mũkátĩ ꞌbãlé ndú ãlá rĩ ꞌi. Mi ĩꞌdi ꞌdụ rá la ꞌbá mídrị̂ drĩ kí ru tã mba ãlá ru drĩ kí ru la ũkú be ku rĩ gá.”


\par }{\PP \VS{5}Dãwụ́dị̃ umvi, “Ũkú ika kí ru ãma abe ku, cécé ídu ãmaní mụjó ãzị́ gá rĩ áni. Ãsĩkárĩ mádrị́ ꞌdi kí ꞌbãngá sáwã pírí sĩ ãlá ru, ãdrĩ táni mụ ãcị̃ ãzí ãlá ku la gá tí. Ãcị̃ ãlá ꞌdĩ gá ãma dó ãma ꞌbã ãlá ru íngõpí?”

\VS{6}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ átáló fẽ dó sĩ mũkátĩ tá ꞌbãlé ndú ãlá Ãdróŋá ní ꞌdã kí ꞌbã ãzí mũkátĩ ãzí ndú la ꞌbã adrujó yụ rĩ sĩ, anzé kí
{\ND{Úpí}} drị̃lẹ́ gâlé rá, uja dó kí ãcí la kí sĩ ụ́ꞌdụ́ kí ꞌdụjó ꞌdã sĩ.


\par }{\PP \VS{7}Ụ́ꞌdụ́ ꞌdã sĩ ãtíꞌbó Sáwụ̃lọ̃ drị̂ kí ꞌbã ãzí ãlu Dọ̃yẹ́gị̃ Ídõmũ rú ãmbógó kãbĩlõ kí ucélépi rĩ âtrị ĩꞌdi
{\ND{Úpí}} drị̃lẹ́ gá ꞌdãá.


\par }{\PP \VS{8}Dãwụ́dị̃ zị dó Ãhị̃mẹ́lẹ̃kị̃ ꞌi, “Ãjụ́ jõku ménéŋá mídrị́ ꞌdâ cí yã? Má ají mâ ãjụ́ jõku ãko ãꞌdị́ ãni la ku, ãꞌdusĩku ãzị́ úpí drị́ ꞌdĩ ĩꞌdi ãzị́ ngalé gbõrú la.”


\par }{\PP \VS{9}Átáló umvi, “Ménéŋá Gũlĩyátõ Fị̃lị̃sị̃tị́nị̃ gó ru, míní ándrá ꞌdịlé áꞌbụ ꞌa Ĩlálĩ gá rĩ drị̂ ꞌdộ cí la nĩ, úmbé ĩꞌdi bõngó sĩ ĩfódĩ ũngúkú gá ꞌdĩ. Ídrĩ ĩꞌdi lẽ rá, íꞌdụ ĩꞌdi, ménéŋá ãzí ndú la yụ lú ꞌdã ꞌi.”

\par }{\PP Dãwụ́dị̃ jọ, “Ménéŋá ãzí ndú ꞌdĩ ndẽlépi rá la yụ, mí ãfẽ ĩꞌdi mádrị́ ꞌdõlé.”


\par }{\SH Dãwụ́dị̃ ꞌbã apájó Gátũ gá rĩ
\par }
{\PP \VS{10}Ụ́ꞌdụ́ ꞌdã sĩ Dãwụ́dị̃ apá dó angájó Sáwụ̃lọ̃ rụ̂lé rĩ sĩ ãzíla mụ dó Ãkísĩ úpí Gátũ drị̂ rụ́.

\VS{11}Wó ãmbogo Ãkísĩ drị̂ jọ kí ĩꞌdiní, “ꞌDĩ adru Dãwụ́dị̃, úpí ꞌbá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ ꞌbadrị̂ ꞌi ku yã? ꞌDĩ ꞌbãsĩ ágọ́bị́ ũkú ꞌbã kí sĩ úngó ngojó drị̃ la gá ĩꞌbaní úngó tu agá, ‘Sáwụ̃lọ̃ ụꞌdị́ ĩꞌdidrị̂ kí 1,000 gá, wó Dãwụ́dị̃ ụꞌdị́ ĩꞌdidrị̂ kí 10,000 gá rĩ ꞌi.’ ”


\par }{\PP \VS{12}Dãwụ́dị̃ ꞌbã ị́jọ́ ꞌdĩ ásị́ gá ãzíla ụ̃rị̃ rụ ĩꞌdi ambamba Ãkísĩ úpí Gátũ drị̂ sĩ.

\VS{13}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ ꞌbã dó ru ꞌI aza-azâ kí drị̃lẹ́ gá ꞌdãá; ãzíla ĩꞌdiní adrujó kí drị́ alé gá rĩ sĩ ꞌbã ru ꞌbá azalépi aza-azâ rĩ rú, ĩꞌdi dó mụ kẹ̃jị́tị ụ̃sị̃ trũ ãzíla sụ̃sụ́ la mụ ra trũ ĩꞌdi tịꞌbị́ gâsĩ.

\VS{14}Ãkísĩ jọ dó ãmbogo ĩꞌdidrị̂ ꞌbaní, “Ĩndre drĩ ágọ́bị́ ꞌdĩ ꞌi. Ĩꞌdi aza-azâ. Ĩmi ájí ĩꞌdi má rụ́ ꞌdõlé ãꞌdu gá?

\VS{15}ꞌBá azalépi aza-azâ rĩ ca kí mádrị́ ꞌdộ ku ĩminí dó sĩ ꞌbá ꞌdĩ ajíjó sĩ amụ́jó aza ngajó áma drị̃lẹ́ gá ꞌdâ ꞌdĩ áni ꞌdĩ yã? Lẽ ágọ́bị́ ꞌdĩ ꞌbã afí mádrị́ jó gá ꞌdõlé ku.”




\par }\Chap{22}{\SH Dãwụ́dị̃ dó Ãdũlámũ ãzíla Mị̃zị́pã gá
\par }
{\PP \VerseOne{1}Dãwụ́dị̃ aꞌbe dó Gátũ rá ãzíla apá dó ụ̃jị́gọ́ Ãdũlámũ drị̂ gá. Ádrị́pịka kí ꞌbá átẹ́pị̃ drị́ko gá rĩ kí abe kí dó mụ ị́jọ́ ꞌdĩ arelé ꞌbo, mụ kí dó ĩꞌdi rụ̂lé.

\VS{2}ꞌBá pírí ũcõgõ agá, ꞌbá bánzá trũ, ꞌbá ásị́ ãzá trũ ãzíla ꞌbá ị́jọ́ ꞌbã ĩkpãlé rá rĩ kí abe atrá kí dó ru ĩꞌdi andre gá. Acá dó sĩ ãsĩkárĩ ꞌdĩ kí ꞌbã drị̃lẹ́ ru. Ãsĩkárĩ ĩꞌdi be rĩ kí ãni rú ꞌbá 400.


\par }{\PP \VS{3}Angájó ꞌdãá rĩ sĩ Dãwụ́dị̃ mụ dó Mị̃zị́pã gá ꞌdĩ Mụ̃wábụ̃ gá ãzíla zị dó úpí Mụ̃wábụ̃ gá rĩ ꞌi, “Mí icó ãꞌị̃lé má átẹ́pị ꞌbaní má ãndrẽ be sĩ amụ́jó uꞌájó mí be kpere mání ị́jọ́ Ãdróŋá ꞌbã lẽlé idélé mání rĩ ãꞌdu yã rĩ nị̃ agá rá yã?”

\VS{4}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ Dãwụ́dị̃ aꞌbe dó kí úpí Mụ̃wábụ̃ gá rĩ be, ãzíla uꞌá kí dó ĩꞌdi be sáwã Dãwụ́dị̃ ꞌbã sĩ ru ụ̃zị̃jó ụ̃jị́gọ́ agá rĩ kí agá pírí.


\par }{\PP \VS{5}Ụ́ꞌdụ́ ãlu nábị̃ Gádĩ amụ́ ãzíla jọ Dãwụ́dị̃ ní, “Mí uꞌá ãngũ ụ̃jị́gọ́ ru míní ími ụ̃zị̃jó ꞌdĩ gá ꞌdâ ku. Ímụ ãngũ Yụ́dã drị̂ gá.” Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ Dãwụ́dị̃ aꞌbe dó ãngũ ꞌdã rá, mụ dó sĩ mị̃rị́ ꞌa Hãrẹ́tị̃ drị̂ gá.


\par }{\SH Sáwụ̃lọ̃ ꞌbã Ãtalo Nóbũ gá rĩ kí ụꞌdị́jó rĩ
\par }
{\PP \VS{6}Ụ́ꞌdụ́ ãlu Sáwụ̃lọ̃ are ị́jọ́ Dãwụ́dị̃ ꞌbã kí amụ́jó ꞌbá ĩꞌdi vú bĩlépi rĩ kí abe Yụ́dã gá rĩ ꞌbã drị̃ gá rá, Sáwụ̃lọ̃ rĩ dó ị́tị́ ị̃ndụ́ gá ãjụ́ trũ drị́ gá ãngũ ꞌbé ꞌa rú Gị̃bẹ́yã gá. ꞌBá ãmbogo ĩꞌdidrị̂ utu kí dó pá ĩꞌdi andre gá trộkị́lịrị.

\VS{7}Sáwụ̃lọ̃ jọ dó ĩꞌbaní, “Ĩmi are ꞌbá mádrị́ Bénzãmĩnĩ rú ꞌdĩ, Yésẽ ngọ́pị Yụ́dã rú ꞌdĩ la ámvụ́ fẽ ãzíla ámvụ́ zãbíbũ drị̂ kí fẽ ĩminí rá yã? Ĩꞌdi mụ ĩmi ꞌbãlé pírí ãmbogo rú ãsĩkárĩ álĩfũ ãzíla túrú rĩ kí drị̃lẹ́ gá rá yã?

\VS{8}Ị́jọ́ ꞌdĩ dó sĩ gápi fẽlépi la ĩminí ị́jọ́ itújó má rụ́ ꞌdĩ yã? ꞌBá ãzí ĩmi ꞌa gá ꞌdâ lũlépi la mání mâ ngọ́pị icí kí tị Yésẽ ngọ́pị be la ꞌdáyụ. Ĩꞌbã ásị́ áma drị̃ gá ku, ĩlũ vâ mání mâ ngọ́pị inga ãtíꞌbó mádrị̂ ásị́ sĩ áma mbãjó ꞌdịjó cécé ĩꞌdi ꞌbã idélé ãndrũ ꞌdĩ áni la ku.”


\par }{\PP \VS{9}Wó Dọ̃yẹ́gị̃ Ídõmũ rú pá tụlépi ãmbogo Sáwụ̃lọ̃ drị̂ kí abe rĩ jọ, “Ándre Yésẽ ngọ́pị amụ́ agá Ãhị̃mẹ́lẹ̃kị̃ Ãhị̃tụ́bụ̃ ngọ́pị rú Nóbũ gá ꞌdãá.

\VS{10}Ãhị̃mẹ́lẹ̃kị̃ zị Dãwụ́dị̃ ní
{\ND{Úpí}} ꞌi, fẽ ĩꞌdiní ãkónã ãzila ménéŋá Gũlĩyátõ Fị̃lị̃sị̃tị́nị̃ rú rĩ drị̂ ꞌi.”


\par }{\PP \VS{11}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, úpí Sáwụ̃lọ̃ pẽ dó ꞌbá tị sĩ átáló Ãhị̃mẹ́lẹ̃kị̃ Ãhị̃tụ́bụ̃ ngọ́pị ꞌi umvejó ꞌbá átẹ́pị̃ drị́ko gá rĩ kí abe pírí. ꞌDĩ kí ãtalo Nóbũ gá rĩ kî, amụ́ kí dó sĩ pírí úpí Sáwụ̃lọ̃ rú ꞌdõlé rá.

\VS{12}Sáwụ̃lọ̃ jọ, “Mí are drị̃ ma Ãhị̃tụ́bụ̃ ngọ́pị.”

\par }{\PP Umvi, “ꞌẼ, úpí mádrị̂, ma ími are.”


\par }{\PP \VS{13}Sáwụ̃lọ̃ zị ĩꞌdi, “Ĩmi itú tị má rụ́ Yésẽ ngọ́pị be míní sĩ ĩꞌdiní mũkátĩ fẽjó ménéŋá be ãzíla Ãdróŋá zịjó ĩꞌdiní, ãzíla ĩꞌdiní sĩ mvujó má rụ́ ꞌdâ rá sĩ ãndrũ ru lajó áma tẽjó ꞌdĩ áni ãꞌdu ị́jọ́ sĩ yã?”


\par }{\PP \VS{14}Ãhị̃mẹ́lẹ̃kị̃ umvi úpí ní, “ꞌBá ãzí ị́zị́gọ́ mídrị́ Dãwụ́dị̃ áni ásị́ mgbã trũ ãmbogo pírí mídrị́ ꞌdĩ kí agá ꞌdâ ãgọbị ími andre tẽlépi rĩ kí ꞌbã ãmbógó ru ãzíla ꞌbá mí drị́ko gá ꞌdâ rĩ ꞌbã kí rulé rũrũ ri ãꞌdi ꞌi?

\VS{15}ꞌDã ụ́ꞌdụ́ drị̃drị̃ mání sĩ Ãdróŋá zịjó Dãwụ́dị̃ ní rĩ ꞌi yã? Yụ, adru ꞌdĩ áni ku. Úpí lẽ ítõ ãtíꞌbó mídrị̂ jõku ꞌbá ãzí átẹ́pị̃ drị́ko gá rĩ kí ị́jọ́ ãzí ĩꞌbaní nị̃lé ku ꞌdĩ sĩ ku.”


\par }{\PP \VS{16}Wó úpí jọ, “Ãhị̃mẹ́lẹ̃kị̃ mi ꞌi ãzíla ꞌbá pírí mí átẹ́pị drị́ lị́cọ́ gá rĩ kí abe ĩmi mụ ũdrãlé rá ãndá ãndá ru.”


\par }{\PP \VS{17}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, úpí fẽ dó ãzị́táŋá ãsĩkárĩ ĩꞌdi andre gá rĩ ꞌbaní, “Ĩmụ, ĩmi ụꞌdị́ ãtalo
{\ND{Úpí}} drị́ ꞌdĩ kí rá, ãꞌdusĩku icí kí vâ ru Dãwụ́dị̃ abe. Nị̃ kí ĩꞌdi apá-apâ rĩ gá rá, wó lũ kí mání gẹ̃rị̃ sĩ ku.”

\par }{\PP Wó ãmbogo úpí drị̂ lẽ kí ꞌbãngá ãtalo
{\ND{Úpí}} drị̂ kí ụꞌdị́lé kí drị́ sĩ ku.


\par }{\PP \VS{18}Sáwụ̃lọ̃ fẽ dó ãzị́táŋá Dọ̃yẹ́gị̃ nî, “Ímụ, mí ụꞌdị́ ãtalo
{\ND{Úpí}} drị̂ kí rá.” Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ Dọ̃yẹ́gị̃ Ídõmũ rú rĩ uja dó ru sĩ kí ụꞌdị́ jó rá. Ụ́ꞌdụ́ ꞌdã sĩ ụꞌdị́ dó ãtalo bõngó mịfị́ níríŋá ĩfódĩ rú ri sụ̃lépi ri kí kãlị́ ãrõ drị̃ tõwú.


\par }{\PP \VS{19}Ụꞌdị́ vâ ꞌbá táwụ̃nị̃ ãtalo ꞌbadrị́ umvelé Nóbũ rĩ agá ꞌdãá rĩ kí pírí. Ụꞌdị́ ãgọbị kí ũkú kí abe, ãnzị nírí kí ũrekeŋá kí abe. Tị́ kí, kãyĩnõ kí, ãzíla kãbĩlõ kí abe.


\par }{\PP \VS{20}Wó Ãbĩyátã Ãhị̃mẹ́lẹ̃kị̃ Ãhị̃tụ́bụ̃ ngọ́pị uja dó apálé rá ãzíla fi dó Dãwụ́dị̃ nî.

\VS{21}Nze dó ị́jọ́ Sáwụ̃lọ̃ ꞌbã ãtalo
{\ND{Úpí}} drị̂ kí ụꞌdị́jó ꞌdĩ kí vú Dãwụ́dị̃ nî.

\VS{22}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, Dãwụ́dị̃ jọ dó Ãbĩyátã ní, “Ụ́ꞌdụ́ ꞌdã sĩ Dọ̃yẹ́gị̃ Ídõmũ rú rĩ ꞌbã adrujó ꞌdãá cí rĩ sĩ, ánị̃ rá ĩꞌdi mụ ị́jọ́ ꞌdĩ ũlũlé Sáwụ̃lọ̃ ní rá. Áfẽ dó ꞌbá mí átẹ́pị drị́ lị́cọ́ gá rĩ ꞌbání ũdrãlé ma ꞌi.

\VS{23}Mí uꞌá dó má be ꞌdâ, mí idé ụ̃rị̃ sĩ ku. ꞌBá ími ndrụ̃lépi sĩ lẽjó ími ꞌdịjó rĩ lẽ vâ áma ꞌdịlé. Mí uꞌá má rụ́ ꞌdâ, ị́jọ́ ãzí icó ími idélé ũnzí ku.”




\par }\Chap{23}{\SH Dãwụ́dị̃ pa ꞌbá táwụ̃nị̃ Kẹ́yị̃lã gá rĩ kî
\par }
{\PP \VerseOne{1}Dãwụ́dị̃ la dó mụ arelé la ꞌbá Fị̃lị̃sị̃tị́nị̃ drị̂ kí ãꞌdị́ ꞌdị Kẹ́yị̃lã gá ãzíla kí dó ãná ra ãngũ sĩ ãná ꞌịjó rĩ gá íni,

\VS{2}zị dó
{\ND{Úpí}} ꞌi jọ, “Má icó dó mụlé sĩ ãꞌdị́ ꞌdịjó ꞌba Fị̃lị̃sị̃tị́nị̃ drị̂ kí abe rá yã?”

\par }{\PP {\ND{Úpí}} umvi ĩꞌdiní, “Ímụ, íꞌdị ãꞌdị́ ꞌbá Fị̃lị̃sị̃tị́nị̃ drị̂ kí abe ãzíla ípa Kẹ́yị̃lã ꞌi.”


\par }{\PP \VS{3}Wó ꞌbá Dãwụ́dị̃ drị̂ jọ kí ĩꞌdiní, “Yụ́dã gá ꞌdâ ãma vâ idé ụ̃rị̃ sĩ, ãdrĩ kí dó mụ ãꞌdị́ gá ãsĩkárĩ Fị̃lị̃sị̃tị́nị̃ drị̂ ꞌbarụ́ Kẹ́yị̃lã gâlé ụ̃rị̃ la dó ãma rụ íngõ pí?”


\par }{\PP \VS{4}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ Dãwụ́dị̃ zị dó
{\ND{Úpí}} ꞌi pá alé ãlu ị̃dị́,
{\ND{Úpí}} umvi ĩꞌdiní, “Ímụ Kẹ́yị̃lã gâlé ma mụ mụlé ꞌbá Fị̃lị̃sị̃tị́nị̃ drị̂ kí fẽlé ĩmidrị́ gá.”

\VS{5}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ Dãwụ́dị̃ kí ꞌbá ĩꞌdidrị̂ kí abe mụ kí Kẹ́yị̃lã gá, ꞌdị kí ãꞌdị́ ꞌbá Fị̃lị̃sị̃tị́nị̃ drị̂ kí abe ãzíla ꞌdụ kí ãnãkpá ĩꞌbadrị̂ kí rá. Ụꞌdị́ kí ꞌbá Fị̃lị̃sị̃tị́nị̃ drị̂ kí trẹ̃yị́ ãzíla pa kí dó sĩ ꞌbá táwụ̃nị̃ ꞌdã agá rĩ kí rá.

\VS{6}Ãbĩyátã Ãhị̃mẹ́lẹ̃kị̃ ngọ́pị ají ĩfódĩ ĩndĩ sáwã ĩꞌdi ꞌbã apájó Dãwụ́dị̃ rú Kẹ́yị̃lã gâlé rĩ sĩ.


\par }{\SH Sáwụ̃lọ̃ ꞌbã Dãwụ́dị̃ ndrụ̃jó rĩ
\par }
{\PP \VS{7}ꞌBá ãzí lũ Sáwụ̃lọ̃ ní Dãwụ́dị̃ mụ Kẹ́yị̃lã gá. Sáwụ̃lọ̃ jọ, “Ãdróŋá fẽ dó ĩꞌdi áma drị́ gá ꞌbo, ãꞌdusĩku Dãwụ́dị̃ su ru mãbụ́sụ̃ gá táwụ̃nị̃ ãzí tị ụ̃pị̃lé kẹ̃jị́ tị aya sĩ rĩ agá.”

\VS{8}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ Sáwụ̃lọ̃ umve ãsĩkárĩ ĩꞌdidrị́ ãꞌdị drị̂ kí mụjó ãꞌdị́ gá Kẹ́yị̃lã gá sĩ Dãwụ́dị̃ cejó ꞌbá ĩꞌdidrị̂ kí abe.


\par }{\PP \VS{9}Dãwụ́dị̃ la dó mụ nị̃lé la Sáwụ̃lọ̃ la ị́jọ́ itú ĩꞌdi rụꞌbágá, umve átáló Ãbĩyátã ꞌi jọ, “Mí ají ĩfódĩ ꞌi.”

\VS{10}Dãwụ́dị̃ jọ, “{\ND{Úpí}}, Ãdróŋá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ ní, ãtíꞌbó mídrị̂ are ị́jọ́ Sáwụ̃lọ̃ itú ru ãndá ãndá ru sĩ amụ́jó táwụ̃nị̃ Kẹ́yị̃lã drị̂ andijó áma ị́jọ́ sĩ rĩ rá.

\VS{11}ꞌBá Kẹ́yị̃lã drị̂ kí áma fẽ ĩꞌdidrị́ rá yã? Sáwụ̃lọ̃ la amụ́ ãtíꞌbó mídrị̂ ꞌbã arelé rĩ áni yã?
{\ND{Úpí}} Ãdróŋá Ịsịrayị́lị̃ drị̂, ílũ ãtíꞌbó mídrị̂ nî.”

\par }{\PP Úpí umvi jọ, “Sáwụ̃lọ̃ la amụ́ rá.”


\par }{\PP \VS{12}Dãwụ́dị̃ zị
{\ND{Úpí}} ꞌi ị̃dị́, “ꞌBá Kẹ́yị̃lã drị̂ kí áma fẽ ꞌbá mádrị̂ kí abe Sáwụ̃lọ̃ drị́ rá yã?”

\par }{\PP {\ND{Úpí}} umvi jọ, “Kí ími fẽ rá.”


\par }{\PP \VS{13}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ Dãwụ́dị̃ kí ꞌbá ĩꞌdidrị́ ãnirú 600 rĩ kí abe aꞌbe kí dó Kẹ́yị̃lã cọtị́ rá, ri kí dó acị́lé ãngũ ꞌdĩ gá ãzíla ꞌdã gá. Sáwụ̃lọ̃ la dó mụ arelé la Dãwụ́dị̃ apá Kẹ́yị̃lã gá ꞌdãá rĩ sĩ rá, mụ dó sĩ lé ku.


\par }{\PP \VS{14}Dãwụ́dị̃ ri dó ru ụ̃zị̃lé ụ̃jị́gọ́ ꞌbé Zị́fụ̃ drị́ kõtórõ agâlé rĩ kí agá. Sáwụ̃lọ̃ ri dó ĩꞌdi ndrụ̃lé ụ́ꞌdụ́ pírí, wó Ãdróŋá fẽ Dãwụ́dị̃ ĩꞌdidrị́ gá ku.


\par }{\PP \VS{15}Ụ́ꞌdụ́ ãlu Dãwụ́dị̃ ꞌbã adrujó Hõrésĩ gá kõtórõ Zị́fụ̃ drị̂ agá rĩ sĩ, nị̃ dó Sáwụ̃lọ̃ amụ́ ĩꞌdi ndrụ̃lé sĩ ĩꞌdi ꞌdịjó rĩ gá rá.

\VS{16}Yónãtãnĩ Sáwụ̃lọ̃ ngọ́pị mụ dó Dãwụ́dị̃ rụ́ Hõrésĩ gâlé ãzíla ko dó sĩ ĩꞌdi ãzã ĩꞌdi ásị́ imbájó sĩ ũkpó ịsụ́jó Ãdróŋá drị́.

\VS{17}Wó jọ dó ĩꞌdiní, “Mí idé ụ̃rị̃ sĩ ku, má átẹ́pị Sáwụ̃lọ̃ icó drị́ ꞌbãlé ími ụrụꞌbá gá ku. Mi mụ adrulé úpí Ịsịrayị́lị̃ drị̂ ꞌi ãzíla ma adru ími vúlé gá námbã ị̃rị̃ sĩ. Má átẹ́pị nị̃ ị́jọ́ ꞌdĩ cé.”

\VS{18}ꞌBá ị̃rị̃ ꞌdĩ icí kí tị
{\ND{Úpí}} drị̃lẹ́ gá. ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, Yónãtãnĩ mụ lị́cọ́ gá, wó Dãwụ́dị̃ ace ru Hõrésĩ gá ꞌdãá.


\par }{\PP \VS{19}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, ꞌbá Zị́fụ̃ gá rĩ mụ kí dó Sáwụ̃lọ̃ rụ́ Gị̃bẹ́yã gá ãzíla jọ kí, “Dãwụ́dị̃ la ru ụ̃zị̃ ãma agá ụ̃jị́gọ́ Hõrésĩ drị̂ gá ꞌbé Hãkílã gá ꞌdĩ Yẽsị̃mọ́nị̃ ꞌbã wókõ ándrá rĩ gá.

\VS{20}Úꞌdîꞌda úpí, mí amụ́ vụ̃rụ́ ãma rụ́ ꞌdõlé ị́jọ́ ꞌdĩ drĩ míní ãyĩkõ fẽ rá rĩ gá, ãma ĩꞌdi fẽ ími drị́ gá rá.”


\par }{\PP \VS{21}Sáwụ̃lọ̃ umvi, “{\ND{Úpí}} ꞌbã wi sụ̃sụ́ ĩminí ásị́ ꞌbãjó áma drị̃ gá rĩ sĩ.

\VS{22}Ĩmụ ãzíla ĩmi ịsụ́ mání ị́jọ́ drị̃ la gá. Ĩmi ịsụ́ ãngũ ĩꞌdiní uꞌájó sáwã pírí sĩ rĩ, ãzíla ꞌbá ĩꞌdi ndrelépi ꞌdãá rá rĩ be. ꞌBá jọ kí mání ũndũwã la ambamba.

\VS{23}Ĩmi ịsụ́ mání ãngũ pírí ĩꞌdi ꞌbã sĩ ru ụ̃zị̃jó ala gá rĩ kí, ãzíla ĩmi ají mání ị́jọ́ pịrị rĩ. ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, ma dó mụ ĩmi abe, drĩ dó sĩ adru ãngũ ꞌdã gá ꞌdãá cí, ma ĩꞌdi vú ũbĩ sĩ ĩꞌdi ndrụ̃jó sụ́rụ́ Yụ́dã drị̂ agâsĩ pírí.”


\par }{\PP \VS{24}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ ꞌbá dã ko kí dó drị̃ rá, mụ kí dó Zị́fụ̃ gá Sáwụ̃lọ̃ drị̃lẹ́ gá. Dãwụ́dị̃ kí ꞌdĩ sĩ ãsĩkárĩ ĩꞌdidrị̂ kí abe kõtórõ Mãwọ́nị̃ gá, Ãrábã gá ꞌdĩ Yẽsị̃mọ́nị̃ ꞌbã wókõ ándrá rĩ gá.

\VS{25}Sáwụ̃lọ̃ kí ãsĩkárĩ ĩꞌdidrị̂ kí abe mụ kí dó Dãwụ́dị̃ kí ndrụ̃ trũ, wó are ị́jọ́ kí drị̃ gá rá ãzíla mụ dó sĩ ꞌbé agâlé ru ãzíla uꞌá dó sĩ kõtórõ Mãwọ́nị̃ drị̂ gá. Sáwụ̃lọ̃ la dó mụ arelé ꞌbo, mụ dó ãngũ kõtórõ rú Mãwọ́nị̃ gâlé mụlé Dãwụ́dị̃ ndrụ̃ trũ.


\par }{\PP \VS{26}Sáwụ̃lọ̃ kí ãsĩkárĩ ĩꞌdidrị̂ kí abe ꞌbé ꞌbã wókõ ãzí rĩ gá Dãwụ́dị̃ kí ãsĩkárĩ ĩꞌdidrị̂ kí abe wókõ ãzí rĩ gá, kí dị̃ ru afụ sĩ sĩ ru ĩdãjó Sáwụ̃lọ̃ rụ́ ꞌdãá rá. Ịsụ́ ꞌdĩ sĩ Sáwụ̃lọ̃ kí ãsĩkárĩ ĩꞌdidrị̂ kí abe Dãwụ́dị̃ kí ũŋmĩ agá ãni rú ũkpó sĩ lẽjó kí rụjó,

\VS{27}ꞌbá ị́jọ́ ujílépi la acá Sáwụ̃lọ̃ rụ́ jọ, “Mí amụ́ gbõrú! ꞌBá Fị̃lị̃sị̃tị́nị̃ drị̂ kí ꞌbá kí ra ꞌdã.”

\VS{28}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ Sáwụ̃lọ̃ atrị dó ị́jọ́ tá sĩ Dãwụ́dị̃ vú ũbĩjó rĩ rá ãzíla mụ dó ãꞌdị́ gá ꞌbá Fị̃lị̃sị̃tị́nị̃ drị̂ kí abe. ꞌDĩ bãsĩ ãngũ ꞌdã umvejó Hãmãlẹ̃kọ́tị̃\FTNT{*}{{\FR 23:28 }{\FR{23:28
}}{\FQ{Hãmãlẹ̃kọ́tị̃
}}{\FT{ꞌbã ífí ꞌbé sĩ apájó rĩ ꞌi.}}} ꞌdĩ.

\VS{29}Dãwụ́dị̃ aꞌbe dó ãngũ ꞌdã rá, mụ dó sĩ ru aꞌbólé ụ̃jị́gọ́ agá Ị̃nị̃ Gẹ́dị̃ gá.




\par }\Chap{24}{\SH Dãwụ́dị̃ aꞌbe Sáwụ̃lọ̃ ídri
\par }
{\PP \VerseOne{1}Sáwụ̃lọ̃ ꞌbã ãgõjó ãꞌdị́ gá ꞌbá Fị̃lị̃sị̃tị́nị̃ drị̂ kí abe rĩ ꞌbã vúlé gá, úlũ ĩꞌdiní, “Dãwụ́dị̃ ĩꞌdi kõtórõ Ị̃nị̃ Gẹ́dị̃ gá.”

\VS{2}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ Sáwụ̃lọ̃ ũpẽ dó ãsĩkárĩ ãꞌdị́ ꞌdịlépi múké rĩ kí 3,000 angájó ꞌbá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ kî agá pírí, ꞌdụ kí trũ mụjó Dãwụ́dị̃ ndrụ̃ trũ ãsĩkárĩ ĩꞌdidrị̂ kí abe ãngũ írã rú ị̃ndrị́ ásé agá rĩ ꞌbadrị̂ gá.


\par }{\PP \VS{3}Sáwụ̃lọ̃ amụ́ dó ãngũ kãbĩlõ kí tã mbajó gẹ̃rị̃ tị gá rĩ gâsĩ ãzíla fi mụlé ru ãzã kolé ụ̃jị́gọ́ ãzí agá. Dãwụ́dị̃ zị̃ kí ru ꞌdĩ sĩ ụ̃jị́gọ́ ꞌa gá agâlé ru.

\VS{4}Ãsĩkárĩ Dãwụ́dị̃ drị̂ jọ kí ĩꞌdiní, “ꞌDĩ bãsĩ ãndrũ ụ́ꞌdụ́
{\ND{Úpí}} ꞌbã jọlé míní, ‘Ma mẹ́rọ́ꞌbá mídrị̂ fẽ ími drị́ gá mí icó ĩꞌdi idélé cécé míní lẽlé rĩ áni rĩ ꞌi.’ ” ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, Dãwụ́dị̃ ãgã ũní ũní ru ãzíla lị dó sĩ Sáwụ̃lọ̃ ꞌbã bõngó tị rá.


\par }{\PP \VS{5}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, Dãwụ́dị̃ uꞌá cãndí sĩ ĩꞌdiní Sáwụ̃lọ̃ ꞌbã bõngó tị alị́jó rĩ sĩ,

\VS{6}jọ dó ãsĩkárĩ ĩꞌdidrị̂ ꞌbaní, “{\ND{Úpí}} uga mání ị́jọ́ ũnzí ꞌdĩ áni rĩ idéjó ãmbógó mádrị̂ rụ́ úmgbé, ãꞌdusĩku
{\ND{Úpí}} ũsũ ãdu drị́ tịjó ꞌbá drị̃ gá rĩ drị̃ la gá rá, má icó dó sĩ drị́ ꞌbãlé ĩꞌdi ụrụꞌbá gá ku, ĩꞌdi ꞌbá
{\ND{Úpí}} ꞌbã sĩ drị́ tịjó drị̃ la gá nĩ rĩ.”

\VS{7}Dãwụ́dị̃ jọ ị́jọ́ ũkpó ru ꞌbá ĩꞌdidrị̂ kí trejó ꞌba aló kí sĩ Sáwụ̃lọ̃ ku. Sáwụ̃lọ̃ aꞌbe dó ụ̃jị́gộ rá mụ dó sĩ gẹ̃rị̃ ĩꞌdidrị̂ gá.


\par }{\PP \VS{8}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, Dãwụ́dị̃ ãfũ dó ụ̃jị́gọ́ agâlé rĩ sĩ ãmvé, umve dó Sáwụ̃lọ̃ ꞌi, “Úpí ãmbógó mádrị̂.” Sáwụ̃lọ̃ la mụ ru ũngúkú ndrelé, Dãwụ́dị̃ ãvũ vụ̃rụ́ ãzíla su tị androko la aló vũ rá ị̃nzị̃táŋá ru.

\VS{9}Jọ Sáwụ̃lọ̃ ní, “Mi ị́jọ́ ꞌbá ꞌbã kí jọlé, ‘Dãwụ́dị̃ la gẹ̃rị̃ ndrụ̃ sĩ lẽjó ími adrájó rĩ kí are ãꞌdu ị́jọ́ sĩ yã?’

\VS{10}Ụ́ꞌdụ́ ãndrũ ꞌdĩ sĩ índre ími mịfị́ sĩ
{\ND{Úpí}} ꞌbã ãndrũ ími fẽjó áma drị́ gá ụ̃jị́gọ́ agá ꞌdâ ꞌdĩ. ꞌBá ãzí rĩ lẽ kí áꞌdị mí rá, wó ápa ími ídri rá, ‘Má icó áma drị́ ꞌbãlé úpí mádrị̂ ụrụꞌbá gá ku,
{\ND{Úpí}} ꞌbã ãdu sĩ drị́ tĩjó ꞌbá drị̃ gá rĩ ũsũjó ími drị̃ gá nĩ rĩ sĩ.’

\VS{11}Índre má átẹ́pị, índre drĩ bõngó mídrị̂ ꞌbã tị áma drị́ gá ꞌdĩ! Má alị́ bõngó mídrị̂ ꞌbã tị wó áꞌdị mi ku. Lẽ ínị̃ dó úꞌdîꞌda rá, má idé ị́jọ́ ũnzí ãzí sĩ mvujó mí rụ́ ꞌdâ rá la ku, má icó ími adrálé ku, má idé drĩ ị́jọ́ ũnzí ãzí mí rụ́ ku. Wó mi áma ndrụ̃ sĩ lẽjó áma ꞌdịjó ãꞌdu ị́jọ́ sĩ?

\VS{12}Lẽ
{\ND{Úpí}} ꞌbã lị ị́jọ́ ãma drĩdríŋĩ gá mí be rĩ nĩ. Ãzíla lẽ
{\ND{Úpí}} ꞌbã ũfẽ ị́jọ́ míní idélé má rú ꞌdĩ ꞌbã ãrígó tị mí rụ́ nĩ, wó má icó ími adrálé ku.

\VS{13}Ị́jọ́ ídu rĩ ꞌbã jọlé rĩ áni, ‘Angájó ꞌbá ũnzí rĩ agá ũnzĩkãnã la ãfũ nĩ,’ ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ má icó ími adrálé ku.

\VS{14}‘Úpí Ịsịrayị́lị̃ drị̂ la ãfũ ãmvé ãꞌdi ndrụ̃lé yã? Mi ãꞌdi adro yã? Ũcógó drãlépi rá la yã? Wãlã Lúgbákíꞌdí yã?’

\VS{15}Lẽ
{\ND{Úpí}} ꞌbã lị ị́jọ́ ãma drĩdríŋĩ gá rĩ mí be nĩ. Lẽ ꞌbã amá ị́jọ́ mádrị̂ ãzíla ꞌbã pa ma, ꞌbã amụ́ pá tulé sĩ áma pajó ími drị́ gá nĩ.”


\par }{\PP \VS{16}Dãwụ́dị̃ la mụ ị́jọ́ ꞌdĩ kí delé jọ agá ꞌbo, Sáwụ̃lọ̃ zị, “ꞌDĩ mâ ngọ́pị Dãwụ́dị̃ ími ụ́ꞌdụ́kọ́ yã?” Sáwụ̃lọ̃ kpẹ̃ awálé ụ́ꞌdụ́kọ́ sĩ rere.

\VS{17}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, Sáwụ̃lọ̃ jọ dó ĩꞌdiní, “Mi ꞌbá ãlá la, índẽ ma mũkẽ sĩ rá. Ímba áma tã múké wó má idé mi ũnzí.

\VS{18}Ãndrũ ílũ mání mũkẽ míní idélé mání rĩ kí rá,
{\ND{Úpí}} fẽ ma ími drị́ gá rá, wó íꞌdị ma ku.

\VS{19}ꞌBá ĩꞌdi ꞌbã mẹ́rọ́ꞌbá ịsụ́lépi rá, ĩꞌdi aꞌbe la mụlé adrá ĩꞌdi ku rĩ ãꞌdi ꞌi? Lẽ
{\ND{Úpí}} ꞌbã ũfẽ míní ũyá múké la, ãꞌdusĩku mí idé ị́jọ́ múké la mání ãndrũ.

\VS{20}Ánị̃ ãndá-ndá ru cé mi mụ adrulé úpí ru ãzíla ũpĩ Ịsịrayị́lị̃ drị̂ la mụ pá tulé ími drị́ gá.

\VS{21}Ína ũyõ
{\ND{Úpí}} drị̃lẹ́ gá mí icó ꞌbá mádrị́ mụlé tịlé drị̃lẹ́ gâlé rĩ kí ụꞌdị́lé ku jõku mí ịnị́ áma rú ꞌbá angálépi má átẹ́pị drị́ lị́cọ́ gá rĩ kí agá ku.”


\par }{\PP \VS{22}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ Dãwụ́dị̃ na dó ũyõ Sáwụ̃lọ̃ drị̃lẹ́ gá rá. Sáwụ̃lọ̃ gõ dó sĩ lị́cọ́ gá, wó Dãwụ́dị̃ kí ãsĩkárĩ ĩꞌdidrị̂ kí abe mụ kí dó ụ̃jị́gọ́ ĩꞌbaní sĩ ru zịjó rĩ gá.




\par }\Chap{25}{\SH Dãwụ́dị̃, Nãbálĩ ãzíla Ãbị̃gãyị́lị̃
\par }
{\PP \VerseOne{1}Sámụ̃wẹ̃lị̃ drã dó rá, ꞌbá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ atrá kí dó ru pírí ĩꞌdi awálé, ãzíla ị̃sị̃ kí dó sĩ ĩꞌdi ĩꞌdidrị́ lị́cọ́ gá táwụ̃nị̃ Rámã gá.

\par }{\PP ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, Dãwụ́dị̃ mụ dó ándrá kõtórõ Pãránĩ drị̂ gá.


\par }{\PP \VS{2}Ágọ́bị́ ãzí ándrá Mãwọ́nị̃ gá kápa ĩꞌdidrị̂ ꞌbã kí sĩ adrujó Kãrị̃mẹ́lị̃ gá la cí. Ĩꞌdi ándrá ꞌbá ãzí málĩ trũ la. Ĩꞌdi ꞌbã ị̃ndrị́ kí ándrá 1,000 ãzíla kãbĩlõ kí 3,000. Ĩꞌdi ándrá kí ꞌbíko lị agá Kãrị̃mẹ́lị̃ gâlé.

\VS{3}Ágọ́bị̂ ꞌbã rụ́ ándrá Nãbálĩ ꞌi, ũkû ꞌbã rụ́ Ãbị̃gãyị́lị̃ ꞌi. Ĩꞌdi ándrá ũndũwã rú ãzíla ũnĩ-ambamba rú, wó ágô ĩꞌdi ándrá ꞌbá ãzí sụ́rụ́ Kãlẹ́bụ̃ drị̂ agá la ĩꞌdi ándrá ĩndrá ꞌbá ãzíla ásị́ la ũnzí.


\par }{\PP \VS{4}Dãwụ́dị̃ ꞌbã adru agá kõtórõ agá ꞌdãá are Nãbálĩ la ĩꞌdi ꞌbã kãbĩlõ kí ꞌbíko lị.

\VS{5}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ pẽ dó ꞌbá mụdrị́ kãrị́lẹ̃ rú la kí tị jọ ĩꞌbaní, “Ĩmụ Nãbálĩ rụ́ Kãrị̃mẹ́lị̃ gâlé ãzíla ĩzị mání ĩꞌdi cící.

\VS{6}Ĩjọ ĩꞌdiní, ‘Ími ụ́ꞌdụ́ ꞌba adru ãzo rú! Ãzíla ãko mídrị̂ kí ụrụꞌbá ꞌbã adru kí ãlá ru.


\par }{\PP \VS{7}“ ‘Má are úꞌdîꞌda, ꞌdĩ sáwã kãbĩlõ kí ꞌbíko lịjó rĩ ꞌi. ꞌBá mídrị́ kãbĩlõ ucélépi rĩ ꞌbã kí jõ uꞌájó ãma abe rĩ sĩ, ãma idé kí ũnzí ku ĩꞌbaní adrujó ãma abe Kãrị̃mẹ́lị̃ gá rĩ sĩ, ĩꞌbã ãko ãzí ãvĩ andrá ãluŋá la ku.

\VS{8}Ízị jõ drị̃ ãtíꞌbó mídrị́ ꞌdĩ kî, kí míní lũ la rá. Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ mí idé mũkẽ ꞌbá mádrị́ ꞌdĩ ꞌbanî, ãma acá dó sáwã ụ̃mụ̃ drị̂ tị gá ꞌbo. Má aꞌị́ mi ãtiꞌbo mídrị́ ãzíla mî ngọ́pị Dãwụ́dị̃ ní, ífẽ ãko cí míní icólé ịsụ́lé rĩ.’ ”


\par }{\PP \VS{9}ꞌBá Dãwụ́dị̃ ꞌbã tị pẽlé rĩ kí dó mụ calé ꞌbo, lũ kí dó Nãbálĩ ní ị́jọ́ Dãwụ́dị̃ ꞌbã jọlé rĩ ꞌi. ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, tẽ kí dó umviŋá la ꞌi.


\par }{\PP \VS{10}Nãbálĩ umvi ãtíꞌbó Dãwụ́dị̃ drị̂ kí, “Dãwụ́dị̃ la ꞌdĩ dó ãꞌdi ꞌi? Yésẽ ngọ́pị la ꞌdĩ dó íngõ ꞌi? Ụ́ꞌdụ́ ꞌdĩ agá ãtiꞌbo ũꞌbí mvu kí ãmbogo ĩꞌbadrị̂ ꞌbã rú rĩ sĩ rá.

\VS{11}Ma dó mâ mũkátĩ, ị̃yị́, ãzíla ĩzá mání ụlị́lé ꞌbá mádrị́ kãbĩlõ ꞌbíko lịlépi rĩ ꞌbaní rĩ fẽ ꞌbá mání nị̃lé ãfũ kí íngõlé yã ku ꞌdĩ ꞌbaní ãꞌdu ị́jọ́ sĩ?”


\par }{\PP \VS{12}ꞌBá Dãwụ́dị̃ drị̂ uja kí ru gõlé vúlé. Kí mụ calé ꞌbo nze kí ị́jọ́ tá umvilé ĩꞌbaní rĩ kí vú ĩꞌdiní pírí.

\VS{13}Dãwụ́dị̃ jọ ꞌbá ĩꞌdidrị̂ ꞌbaní, “ꞌBá ãlu ãlu ꞌbã su ménéŋá ĩꞌdidrị̂ ụ́pị́cẹ́ gá.” Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ su kí ménéŋá kí rá. Dãwụ́dị̃ su vâ ĩꞌdidrị̂ ꞌi. ꞌBá mụlépi Dãwụ́dị̃ abe rĩ kí 400, ãzí 200 rĩ ace kí dó ru ãko ĩꞌbadrị̂ kí tã mbalé.


\par }{\PP \VS{14}Ãtíꞌbó ãzí ãlu Nãbálĩ drị̂ jọ Ãbị̃gãyị́lị̃ Nãbálĩ ũkû ní, “Dãwụ́dị̃ ãpẽ ꞌbá ãzí kí tị kõtórõ agâlé amụ́lé ãmbógó zịlé cící, wó ãmbógó uꞌdá kí uꞌdá uꞌdâ.

\VS{15}ꞌBá ꞌdĩ kí jõ ãmaní múké ásé agâlé. Idé kí ãma ũnzí ku, ãzíla sáwã pírí ãmaní adrujó kí andre gá rĩ sĩ ãko ãzí ãmã ãni la ãvĩ ku.

\VS{16}Ị̃tụ́ kí ị́nị́ be kí ãma andre ce Bõrõ áni ụ́ꞌdụ́ pírí ãmaní kãbĩlõ kí ucéjó ãnirú kí andre gá rĩ sĩ.

\VS{17}Mí ũrã drĩ ị́jọ́ ꞌdĩ ꞌa ãzíla mí idé drĩ ị́jọ́ míní icólé idélé rá rĩ, ãꞌdusĩku lị́kị̃ la ru ịcị ãmbógó ãmadrị̂ drị̃ gá ãzíla lị́cọ́ ĩꞌdidrị̂ drị̃ gá pírí. Ĩꞌdi ꞌbá ãzí ũnzí la ãzíla ꞌbá ãzí la ị́jọ́ la jọ tí.”


\par }{\PP \VS{18}Ãbị̃gãyị́lị̃ idé kpí gbõrú. ꞌDụ mũkátĩ kí 200 ãzíla íníríkó wáyĩnĩ drị̂ kí ị̃rị̃, ãzíla kãbĩlõ tõwú ũꞌbĩlé ũꞌbĩ rĩ kî, ũndú ũꞌbĩlé ũꞌbĩ rĩ kí ũdĩbá tõwú, ife ífí ꞌilépi rá rĩ kí ngúlú-ngúlú ru túrú ãlu, ãzíla úlúgóŋá ífí ĩkpãlé ãlu ngúlú ru mũkátĩ áni rĩ kí 200, ũꞌbã dó kí kãyĩnõ drị̃ gá.

\VS{19}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, jọ dó ãtiꞌbo ꞌbaní, “Ĩmụ drị̃lẹ́ gâlé; ma dó ĩmi vú bĩ.” Wó lũ ágô Nãbálĩ ní ku.


\par }{\PP \VS{20}Ãbị̃gãyị́lị̃ ꞌbã cẹ̃ agá kãyĩnõ ĩꞌdidrị̂ sĩ wọ́rọ̃ŋá tị gâsĩ ꞌbé pá gá ꞌdãá, Dãwụ́dị̃ kí drĩ asị́ sĩ ĩꞌdi rụ́ ꞌdõlé ru, ụfụ kí dó sĩ drị̃ ĩꞌba abe.

\VS{21}Dãwụ́dị̃ jọ ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ, “Ĩꞌdi ãzị́ kọ́lị mání ágọ́bị́ ꞌdĩ ꞌbã ãko kí tãmbajó ásé agá ꞌdâ ãzíla ní ãvĩjó ãluŋá la ku. Ũfẽ ma ũnzĩkãnã sĩ ị́jọ́ múké rĩ ꞌbã kẹ̃jị́ gá.

\VS{22}Lẽ Ãdróŋá ꞌbã ꞌdị ma rá, ádrĩ drụ̃sị̃ ụ̃ꞌbụ́tị sĩ ꞌbá ĩꞌdidrị̂ kí agá ágọ́bị́ ãzí ãlu la abe ídri rú rá rĩ gá!”


\par }{\PP \VS{23}Ãbị̃gãyị́lị̃ la dó mụ Dãwụ́dị̃ ndrelé, asị́ dó kãyĩnõ drị̃ gâlé vụ̃rụ́ ãzíla ãvụ̃ Dãwụ́dị̃ drị̃lẹ́ gá su tị kpere androko la aló vũ rá.

\VS{24}Ãvụ̃ Dãwụ́dị̃ pálé gá jọ ĩꞌdiní, “Úpí lẽ ũnzĩkãnã ꞌdĩ ꞌba adru áma drị̃ gá. Ífẽ ãtíꞌbó mídrị̂ ꞌbã jọ míní ị́jọ́, mí are drĩ ị́jọ́ ãtíꞌbó mídrị̂ ꞌbã lẽlé jọlé rĩ.

\VS{25}Úpí mádrị̂, íꞌbã ásị́ ị́jọ́ ágọ́bị́ ũnzí Nãbálĩ ꞌdã drị̂ drị̃ gá ku. Rụ́ ĩꞌdidrị̂ aza ꞌi ãzíla aza la acị́ ĩꞌdi vú gâsĩ. Wó ma ãtíꞌbó mídrị̂ rú ꞌdĩ ándre ꞌbá úpí mádrị̂ ꞌbã tị ãpẽlé rĩ kí ku.

\VS{26}Úꞌdîꞌda
{\ND{Úpí}} Ãdróŋá ní adrujó ídri ãzíla míní adrujó ídri rĩ áni,
{\ND{Úpí}} ꞌbã ími atrịjó ãrí asuŋá gá ãzíla ãvũ ãrí ũfẽŋá gá ími drị́ sĩ cí rĩ sĩ, mẹ́rọ́ꞌbá mídrị̂ kí ꞌbá lẽlépi ími adrálépi rĩ abe ꞌbã adru kí cécé Nãbálĩ áni.

\VS{27}Ãmbógó má aꞌị́ mi ãko mání ajílé fẽtáŋá ru ꞌdĩ kí mí aꞌị́ kí fẽlé ꞌbá ími vú ãbĩlépi rĩ ꞌbanî.”


\par }{\PP \VS{28}Má aꞌị́ mi ítrũ ma ị́jọ́ ũnzí mání idélé rĩ sĩ rá.
{\ND{Úpí}} Ãdróŋá mídrị̂ la ũpĩ mídrị̂ ị̃drị̃ jãꞌdâ kpere drị̃lẹ́ mídrị́ mụlé tịlé drị̃lẹ́ gâlé rĩ ꞌbaní, ãꞌdusĩku mi ãꞌdị́
{\ND{Úpí}} drị̂ kí ꞌdị. Ị́jọ́ ãzí ịsụ́lé mí rụ́ ũnzí la yụ míní adru agá ídri mídrị̂ agá ꞌdâ.

\VS{29}ꞌBá ãzí drĩ táni ími ndrụ̃ sĩ ími ꞌdịjó, ídri úpí mádrị̂ drị̂
{\ND{Úpí}} Ãdróŋá la tã la mba rá, cécé ꞌbá ꞌbã málĩ ĩꞌdidrị́ ãjẹ̃ rú rĩ tã mbalé rĩ áni. Wó mẹ́rọ́ꞌbá mídrị̂ kí, ĩꞌdi kí ídri ꞌbe álị́ cécé írã ꞌbelé rõgbógbõ sĩ rĩ áni.

\VS{30}“{\ND{Úpí}} drĩ míní drụ́zị́ ị́jọ́ ĩꞌdi ꞌbã azịlé úpí mádrị̂ ní rĩ kí idé míní rá, ãzíla drĩ ími ꞌbã úpí ru Ịsịrayị́lị̃ drị̃lẹ́ gá ꞌbo,

\VS{31}{\ND{Úpí}} mádrị̂ ꞌbã ũrã jõ ị́jọ́ ãzí ĩꞌdiní cãndí fẽlépi la ku. Mí asu drĩ ꞌbá ãzí ị́jọ́ kóru la kí ꞌbã ãrí sĩ ãrígó tị ũfẽjó la ku.
{\ND{Úpí}} drĩ drụ́zị́ míní sụ̃sụ́ wi sĩ drị̃lẹ́ba ịsụ́jó rá, mí ũrã jõ áma ị́jọ́ be.”


\par }{\PP \VS{32}Dãwụ́dị̃ jọ Ãbị̃gãyị́lị̃ nî, “Ícụ́
{\ND{Úpí}} Ãdróŋá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ ꞌbã rụ́, ĩꞌdiní ími tị ãpẽjó drị̃ ụfụjó má be ãndrũ rĩ sĩ.

\VS{33}{\ND{Úpí}} wi míní sụ̃sụ́ ị́jọ́ míní ũrãlé múké ꞌdĩ sĩ ãzíla ĩꞌdiní áma atrịjó ãrí asuŋá gá ụ́ꞌdụ́ ãndrũ rĩ gá rĩ sĩ, ãzíla mání ãrígó tị ũfẽjó áma drị́ sĩ ku rĩ sĩ.

\VS{34}{\ND{Úpí}} atrị ma ími adráŋá gá cí. Wó ána tí ũyõ
{\ND{Úpí}} Ãdróŋá Ịsịrayị́lị̃ drị́ ídri rĩ ꞌbã rụ́ sĩ ádrĩ tá ãndrũ drị̃ ụfụ mí be gbõrú ku, ꞌbá ãgọbị rú Nãbálĩ drị̂ kí tá ũdrã ụ̃ꞌbụ́tị ꞌdĩ sĩ pírí rá.”


\par }{\PP \VS{35}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, Dãwụ́dị̃ ãꞌị̃ ãko Ãbị̃gãyị́lị̃ ꞌbã ajílé fẽtáŋá ru rĩ kí rá ãzíla jọ ĩꞌdiní, “Ímụ mídrị́ lị́cọ́ gâlé ásí ị̃gbẹ́ sĩ. Má are ị́jọ́ míní jọlé rĩ kí rá ãzíla ma ị́jọ́ míní zịlé rĩ fẽ rá.”


\par }{\PP \VS{36}Ãbị̃gãyị́lị̃ la dó mụ gõlé Nãbálĩ rụ̂lé ꞌbo, ịsụ́ Nãbálĩ ꞌbã dó ụ̃mụ̃ ãzí ãmbógó la cécé úpí drị̂ áni. Ãyĩkõ fụ dó ĩꞌdi ãzíla ĩmẽrã dó rá. Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ ũkû lũ ĩꞌdiní ị́jọ́ ãzí ku kpere ãngũ ꞌbã ụwị́ agâ.

\VS{37}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, ụ̃ꞌbụ́tị sĩ, Nãbálĩ la dó mụ adrulé múké ꞌbo, ũkû nze dó ĩꞌdiní ị́jọ́ ꞌdĩ kí vú pírí. Ásị́ la mvu rụ̃ ãzíla umba dó cécé írã áni.

\VS{38}Ụ́ꞌdụ́ mụdrị́ vúlé gá
{\ND{Úpí}} fẽ Nãbálĩ drã dó rá.


\par }{\PP \VS{39}Dãwụ́dị̃ la mụ arelé la Nãbálĩ drã dó rá jọ, “Ícụ́
{\ND{Úpí}} rụ́. Nãbálĩ uꞌdá ándrá ma rá wó,
{\ND{Úpí}} pa ma ị́jọ́ ũnzí tá mání sĩ ãrígó tị ũfẽjó Nãbálĩ ụrụꞌbá gá rĩ gá rá.
{\ND{Úpí}} fẽ drị̃rịma Nãbálĩ ní ꞌbo.”

\par }{\PP ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, Dãwụ́dị̃ pẽ ụ́ꞌdụ́kọ́ tị Ãbị̃gãyị́lị̃ rụ́ sĩ ĩꞌdi zịjó acájó ĩꞌdi ꞌbã ũkú ru.

\VS{40}Ãtíꞌbó ĩꞌdidrị̂ mụ kí Ãbị̃gãyị́lị̃ rụ́ Kãrị̃mẹ́lị̃ gâlé ãzíla jọ kí ĩꞌdiní, “Dãwụ́dị̃ ãpẽ ãma tị ími agụlé ĩꞌdiní ũkú ru.”


\par }{\PP \VS{41}Ãbị̃gãyị́lị̃ ãvụ̃ ãzíla su dó ru drị̃ vụ̃rụ́ kpere androko la ꞌbã vũ aló agá ãzíla jọ, “Má ãtíꞌbó mí ãni la ãzíla ma bábá íyóŋá iyójó míní ãzíla ãtíꞌbó úpí mádrị̂ drị̂ kí pá ũjĩjó.”

\VS{42}Ãbị̃gãyị́lị̃ tụ dó kãyĩnõ sị́ gá gbõrú izonzi ãtiꞌbo rú tõwú rĩ kí abe, mụ kí dó ãtíꞌbó Dãwụ́dị̃ ꞌbã tị ãpẽlé rĩ kí abe ãzíla acá dó sĩ ĩꞌdi ꞌbã ũkú ru.

\VS{43}Dãwụ́dị̃ ĩgbã vâ ꞌdĩ sĩ Ãhĩnõwámũ Yẹ̃zẹ̃rẹ́lị̃ ízó ru rĩ, kí dó sĩ ị̃rị̃trá ĩꞌdi ꞌbã ũkúka kî.

\VS{44}Wó ꞌdĩ sĩ Sáwụ̃lọ̃ fẽ ị̃zẹ́pị̃ Mĩkálĩ Dãwụ́dị̃ ꞌbã ũkú ru rĩ Pãlítĩ Lãyísĩ ngọ́pị Gãlímũ gá rĩ nî.




\par }\Chap{26}{\SH Dãwụ́dị̃ ꞌbã Sáwụ̃lọ̃ ídri pajó ị̃dị́ rĩ
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ãgọbị Zị́fụ̃ drị̂ mụ kí Sáwụ̃lọ̃ rụ́ Gị̃bẹ́yã gâlé ãzíla jọ kí dó ĩꞌdiní, “Dãwụ́dị̃ la ru ụ̃zị̃ ꞌbé Hãkílã drị́ ru ndrelépi Yẽsị̃mọ́nị̃ be rĩ drị̂ gá ꞌdã ku yã?”


\par }{\PP \VS{2}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ Sáwụ̃lọ̃ ũpẽ dó ãsĩkárĩ Ịsịrayị́lị̃ drị́ ãꞌdị́ ꞌdịlépi múké rĩ kí 3,000 sĩ mụjó Dãwụ́dị̃ ndrụ̃ trũ ãngũ Kõtórõ rú Zị́fụ̃ drị̂ agâlé.

\VS{3}Sáwụ̃lọ̃ sị kámbĩ ĩꞌdidrị̂ gẹ̃rị̃ tị gá ꞌbé Hãkílã ru ndrelépi Yẽsị̃mọ́nị̃ be rĩ gá, wó Dãwụ́dị̃ ri uꞌálé ãngũ kõtórõ rú rĩ gá. Ĩꞌdi mụ ndrelé la Sáwụ̃lọ̃ la ĩꞌdi vú ãbĩ,

\VS{4}pẽ dó anzị ĩꞌdidrị́ ũní-ũníŋá gá rĩ kí tị sĩ ịsụ́jó la ãndá ãndá ru Sáwụ̃lọ̃ acá nõ dó ꞌbo yã áni.


\par }{\PP \VS{5}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, Dãwụ́dị̃ fũ dó ãmvé ãngũ ándrá Sáwụ̃lọ̃ ꞌbã sĩ kámbĩ sịjó rĩ gá. Ndre ãngũ Sáwụ̃lọ̃ ãzíla Nẹ́rị̃ ngọ́pị Ãbị̃nẹ́rị̃, ꞌbaní ru lajó ãmbógó ãsĩkárĩ kí drị̃ celépi rĩ be rĩ rá. Sáwụ̃lọ̃ la ru kámbĩ gá ágágá ãsĩkárĩ ce kí dó ĩꞌdi andre trộkị́lịrị cí.


\par }{\PP \VS{6}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, Dãwụ́dị̃ zị dó Ãhị̃mẹ́lẹ̃kị̃ Hị́tị̃ rú rĩ ãzíla Zẹ̃rụ̃yị́yã ngọ́pị Ãbĩsáyĩ Yõwábũ ádrị́pị i, “Ãꞌdi la mụ má be Sáwụ̃lọ̃ rụ́ kámbĩ agâlé rá la nĩ yã?” Ãbĩsáyĩ jọ, “Ma mụ mí be rá.”


\par }{\PP \VS{7}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ Dãwụ́dị̃ kí Ãbĩsáyĩ be fi kí dó ãsĩkárĩ ꞌba rụ̂lé ị́nị́ sĩ, ịsụ́ ꞌdĩ sĩ Sáwụ̃lọ̃ la dó ru ụ́ꞌdụ́ gá kámbĩ agá ꞌdãá su ãjụ̂ vụ̃rụ́ ãnirú ĩꞌdi drị̃lẹ́ gá ꞌdãá. Ãbị̃nẹ́rị̃ kí ãsĩkárĩ kí abe ula kí ru trộkị́lịrị andre la gá cí.


\par }{\PP \VS{8}Ãbĩsáyĩ jọ Dãwụ́dị̃ ní, “Ãndrũ Ãdróŋá fẽ dó mẹ́rọ́ꞌbá mídrị̂ ími drị́lẹ́ gá ꞌbo. Úꞌdîꞌda mí aꞌbe ásõ ĩꞌdi ãjụ́ mádrị̂ sĩ pâlé ãlu kpere vụ̃rụ́, má icó ĩꞌdi sõlé pâlé ị̃rị̃ ku.”


\par }{\PP \VS{9}Wó Dãwụ́dị̃ jọ dó Ãbĩsáyĩ ní, “Íꞌdị ĩꞌdi ku! Ãꞌdi jọ míní ꞌbá drị́ sulépi ꞌbá
{\ND{Úpí}} ꞌbã sĩ ãdu ũsũjó drị̃ la gá ꞌbo rĩ rụ́ rĩ la adru ị́jọ́ kọ́lị rĩ gá nĩ yã?

\VS{10}Ãndá-ãndá ru
{\ND{Úpí}} ꞌbã adrujó ídri rĩ áni,
{\ND{Úpí}} ꞌbã mgbã rĩ la mụ ĩꞌdiní drị̃rịma fẽlé nĩ, sáwã ĩꞌdiní drãjó rĩ la acá rá jõku ĩꞌdi dó mụ drãlé ãꞌdị́ gá ꞌdã sĩ.

\VS{11}Wó
{\ND{Úpí}} uga mání ị́jọ́ ũnzí ꞌdĩ áni rĩ idéjó ãmbógó ĩꞌdi ꞌbãsĩ ãdu ũsũjó drị̃ la gárĩ rụ́ úmgbé. Úꞌdîꞌda mí aꞌdụ́ ãjụ̂ kí kére ị̃yị́ drị́ ĩꞌdi ꞌbã drị̃lẹ́ gá rĩ be ãma ámụ mụlé.”


\par }{\PP \VS{12}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ Dãwụ́dị̃ aꞌdụ́ dó ãjụ̂ kí kére ị̃yị́ drị̂ be Sáwụ̃lọ̃ drị̃lẹ́ gá ꞌdãá ãzíla ko kí dó drị̃ mụlé rá. ꞌBá ãzí kí ndrelépi rá jõku ị́jọ́ nị̃lépi kí drị̃ gá rá la ꞌdáyụ jõku ꞌbá ãzí ãlu angálépi ụ́ꞌdụ́ gâlé rá la vâ yụ. ꞌBá pírí kí ụ́ꞌdụ́ gá, ãꞌdusĩku
{\ND{Úpí}} fẽ ụ́ꞌdụ́ ꞌbe kí káyĩ rá.


\par }{\PP \VS{13}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, Dãwụ́dị̃ za dó áꞌbụ ꞌa ja dó sĩ ru ꞌbé ꞌbã wókõ ãzí rĩ gâlé ru ãzíla tụ dó pá tulé ꞌbé ꞌbã drị̃ gá rá rá ru, drĩdríŋĩ ĩꞌbadrị̂ álị́.

\VS{14}Dãwụ́dị̃ umve dó ãsĩkárĩ kí Nẹ́rị̃ ngọ́pị Ãbị̃nẹ́rị̃ abe, “Ãbị̃nẹ́rị̃ ĩmi icó áma umvilé ku yã?”

\par }{\PP Ãbị̃nẹ́rị̃ umvi, “Mi úpí umve ãꞌdi áni?”


\par }{\PP \VS{15}Dãwụ́dị̃ jọ, “Ãbị̃nẹ́rị̃, mí ínĩ ngá ágọ́bị́ yã? ꞌBá ãzí mí áni Ịsịrayị́lị̃ gá ꞌdâ rĩ ãꞌdi i? Ímba ãmbógó mídrị́ úpî tã ku la ãꞌdu ị́jọ́ sĩ yã? ꞌBá ãzí amụ́ tí ãmbógó mídrị́ úpî ꞌdịlé rá.

\VS{16}Ị́jọ́ míní idélé ꞌdĩ adru múké ku. Ãndá ãndá ru
{\ND{Úpí}} ꞌbã adrujó ídri rĩ áni, ĩmi ãsĩkárĩ mídrị̂ kí abe lẽ tá ĩmi ũdrã rá, ãꞌdusĩku ĩmba ãmbógó mídrị́
{\ND{Úpí}} ꞌbã sĩ ãdu ũsũjó drị̃ la gá rĩ ꞌbã tã ku. Úpí ꞌbã ãjụ̂ kí ĩꞌdi ꞌbã kére ị̃yị́ drị́ ĩꞌdi ꞌbã drị̃lẹ́ gá ãníyágágá ꞌdâ rĩ abe kí íngãá yã?”


\par }{\PP \VS{17}Sáwụ̃lọ̃ amá dó ꞌdĩ Dãwụ́dị̃ ꞌbã ụ́ꞌdụ́kọ́ rĩ gá rá, ãzíla jọ dó, “Mâ ngọ́pị Dãwụ́dị̃ ꞌdĩ ími ụ́ꞌdụ́kọ́ yã?”

\par }{\PP Dãwụ́dị̃ umvi, “Ãmbógó úpí mádrị̂ ꞌdõ ma ꞌi.”

\VS{18}Mụ ị́jọ́ jọŋá trũ drị̃ gá, “Ãmbógó mádrị̂ la ãtíꞌbó ĩꞌdidrị̂ vú adro íni ãꞌdu ị́jọ́ sĩ yã? Má idé dó ãꞌdu ãzíla ị́jọ́ ũnzí mání idélé sĩ áma lãjó ũnzĩkãnã gá rĩ dó ãꞌdu?

\VS{19}Lẽ úꞌdîꞌda ãmbógó mádrị́ úpí ꞌbã are ãtíꞌbó ĩꞌdidrị̂ ꞌbã ị́jọ́.
{\ND{Úpí}} drĩ ími inga sĩ ị́jọ́ ajíjó áma ụrụꞌbá gá nĩ, ꞌdã ꞌbã ũngúkú lẽ ꞌbã ãꞌị̃ ídétáŋá ꞌdĩ rá. Drĩ adru ꞌbá ãzí idé kí ị́jọ́ ꞌdĩ nĩ, lẽ úwã kí
{\ND{Úpí}} drị̃lẹ́ gá rá. Ãndrũ adró kí ma wókõ mádrị́
{\ND{Úpí}} ꞌbã fẽlé ãwítã rú rĩ gâlé rá ãzíla jọ kí, ‘Ímụ ãzị́ ngalé ãdroŋa ãzí ꞌbanî.’

\VS{20}Úꞌdîꞌda ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ ífẽ áma ãrí ꞌbã asu Úpí drị̃lẹ́ gá ꞌdâ rá rá ru sụ́rụ́ ãzí gá ku.
{\ND{Úpí}} Ịsịrayị́lị̃ drị̂ ãfũ amụ́lé lúgbákíꞌdí ndrụ̃lé cécé ũpé ndrụ̃jó ꞌbé agá rĩ áni ãꞌdu sĩ yã.”


\par }{\PP \VS{21}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, Sáwụ̃lọ̃ jọ, “Má iza rá mâ ngọ́pị Dãwụ́dị̃, mí ãgõ vúlé má rụ́ ꞌdõlé, ãꞌdusĩku ãndrũ íꞌbã áma ídri ꞌbã ị́jọ́ ãmbógó ru, má icó ími idélé ũnzí ị̃dị́ ku. Ãndá ãndá ru má idé ị́jọ́ cécé ꞌbá azalépi aza-azâ rĩ áni, má iza ị́jọ́ ũnzí ãmbógó la.”


\par }{\PP \VS{22}Dãwụ́dị̃ umvi, “Ãmbógó mî ãjụ̂ gápi ꞌdĩ. Lẽ kãrị́lẹ̃ ãlu la ꞌbã amụ́ má rụ́ ꞌdõlé ꞌdụlé la.

\VS{23}{\ND{Úpí}} la ꞌbá ãlu ãlu ũfẽ ị́jọ́ ãlá ĩꞌdi ꞌbã ngalé ri kí sĩ ãzíla ãꞌị̃táŋá ĩꞌdidrị̂ sĩ.
{\ND{Úpí}} fẽ tí ãndrũ mi áma drị́lẹ́ gá rá, wó má icó áma drị́ sulé ꞌbá
{\ND{Úpí}} ꞌbãsĩ ãdu ũsũjó drị̃ la gá ꞌbo rĩ ụrụꞌbá gá ku.

\VS{24}Ãndá ãndá ru cécé mání ími ídri ꞌbã ị́jọ́ ꞌbãjó ãmbógó ru ãndrũ rĩ áni, ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ lẽ
{\ND{Úpí}} ꞌbã ꞌbã áma ídri ꞌbã ị́jọ́ ãmbógó ru ãzíla ꞌbã pa ma cãndí pírí kí agá.”

\VS{25}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, Sáwụ̃lọ̃ jọ dó Dãwụ́dị̃ ní, “Mâ ngọ́pị Dãwụ́dị̃, Áwi míní sụ̃sụ́, mi mụ ị́jọ́ ãmbogo la kí idélé rá, ãndá ãndá ru ími rụ́ la mụ kụlé rá.”

\par }{\PP Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ Dãwụ́dị̃ mụ dó gẹ̃rị̃ ĩꞌdidrị̂ gá, ãzíla Sáwụ̃lọ̃ gõ dó vúlé lị́cọ́ gá.




\par }\Chap{27}{\SH Dãwụ́dị̃ ꞌbã apájó Fị̃lị̃sị̃tị́nị̃ gá rĩ
\par }
{\PP \VerseOne{1}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, Dãwụ́dị̃ ũrã dó ị́jọ́ ĩꞌdi agâlé, “Ụ́ꞌdụ́ ãzí ãlu Sáwụ̃lọ̃ la drụ́zị́ mụ áma ꞌdịlé ĩꞌdi ꞌbã drị́ sĩ rá. Ị́jọ́ múké ãndânĩ mání icólé idélé rĩ, lẽ má apá ãngũ Fị̃lị̃sị̃tị́nị̃ drị̂ gá. ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, Sáwụ̃lọ̃ la dó ãndẽ áma ndrụ̃ŋá sĩ ãngũ Ịsịrayị́lị̃ drị̂ agá rá, ãzíla ma dó áma pa ĩꞌdidrị́ gá rá.”


\par }{\PP \VS{2}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ Dãwụ́dị̃ kí ãsĩkárĩ ĩꞌdidrị́ 600 ꞌdĩ kí abe mụ kí dó Mãwókĩ ngọ́pị Ãkísĩ úpí ru Gátũ gárĩ drị́.

\VS{3}Dãwụ́dị̃ kí ãsĩkárĩ ĩꞌdidrị̂ kí abe ri kí dó Gátũ gá Ãkísĩ trũ. Ãsĩkárĩ ãlu ãlu ri dó adrulé ꞌbá ĩꞌbadrị́ lị́cọ́ gá rĩ kí abe ãzíla Dãwụ́dị̃ ri dó vâ adrulé ũkú ĩꞌdidrị́ ị̃rị̃ ꞌdĩ kí abe, ũkú ꞌdĩ kí: Ãhĩnõwámũ Yẹ̃zẹ̃rẹ́lị̃ gá rĩ kí Ãbị̃gãyị́lị̃ Kãrị̃mẹ́lị̃ gá Nãbálĩ ꞌbã ãwụ́zị́ ru rĩ be.

\VS{4}Ála dó mụ lũlé la Sáwụ̃lọ̃ ní Dãwụ́dị̃ apá dó Gátũ gá ꞌbo, Sáwụ̃lọ̃ ndrụ̃ dó ĩꞌdi ị̃dị́ ku.


\par }{\PP \VS{5}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, Dãwụ́dị̃ jọ dó Ãkísĩ ní, “Áma ị́jọ́ drĩ fi ími ásị́ gá rá, lẽ úfẽ mání ãngũ táwụ̃nị̃ were rĩ kí agá, ma dó sĩ uꞌá ala gá ꞌdãá. Ãtíꞌbó mídrị̂ icó kí uꞌálé mí be táwụ̃nị̃ ãlu rĩ agá ku.”


\par }{\PP \VS{6}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ Ãkísĩ fẽ dó ĩꞌdiní Zĩkĩlágĩ ꞌi, ãzíla iꞌdójó ụ́ꞌdụ́ ꞌdã sĩ kpere ãndrũ táwụ̃nị̃ Zĩkĩlágĩ acá dó sĩ ũpi Yụ́dã gá rĩ ꞌbãni.

\VS{7}Dãwụ́dị̃ uꞌá dó ãngũ Fị̃lị̃sị̃tị́nị̃ drị̂ agá ílí ãlu ãzíla ĩmbá kí drị̃ la gá sụ.


\par }{\PP \VS{8}Sáwã ꞌdã sĩ Dãwụ́dị̃ kí ãgọbị ĩꞌdidrị̂ kí abe mụ kí dó ꞌbá Gẹ̃sụ̃rụ́tị̃ gá, Gị̃rị́zị̃ gá ãzíla ꞌbá Ãmãlẹ́kị̃ drị̂ ꞌba rụ́ ãꞌdị́ gá. (Ándrá údu rĩ sĩ ꞌbá ꞌdĩ kí ándrá uꞌá ãngũ iꞌdójó Sụ́rị̃ gá cajó kpere Mị̃sị́rị̃ gá rĩ gá.)

\VS{9}Dãwụ́dị̃ drĩ ándrá mụ ãngũ ãzí celé, aꞌbe ꞌbá ãzí ágọ́bị́ ru jõku ũkú ru la ídri ku, wó ĩꞌdi ãko kãbĩlõ, tị́, kãyĩnõ, ngãmíyã ãzíla bõngó ꞌdi kí ꞌdụ ĩndĩ. ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, ĩꞌdi dó ru uja vúlé Ãkísĩ rụ̂lé.


\par }{\PP \VS{10}Ãkísĩ drĩ zị la, “Ímụ tá ãndrũ ꞌbá ralé íngõlé ru yã?” Dãwụ́dị̃ la jọ la, “Nẹ̃gẹ́vụ̃ gá ãngũ Yụ́dã drị̂ gá, Nẹ̃gẹ́vụ̃ gá ãngũ Yẹ̃rãmẹ́lị̃ drị̂ gá jõku Nẹ̃gẹ́vụ̃ gá ãngũ ꞌbá Kénĩ rú rĩ ꞌbadrị̂ gá.”

\VS{11}Dãwụ́dị̃ aꞌbe ágọ́bị́ jõku ũkú ãzí ídri ĩꞌdi ꞌbã sĩ agụ la Gátũ gá la ku, ãꞌdusĩku ũrã ị́jọ́ ĩꞌdi ásị́ gâlé, “Kí mụ ị́jọ́ vú nzelé ãma drị̃ gá sĩ jọjó la, ‘ꞌDĩ ị́jọ́ Dãwụ́dị̃ ꞌbã idélé rĩ ꞌi la ku.’ ” ꞌDĩ bãsĩ gbíyã ándrá ĩꞌdi ꞌbã sĩ ị́jọ́ idéjó sáwã ĩꞌdi ꞌbã sĩ uꞌájó ãngũ Fị̃lị̃sị̃tị́nị̃ drị̂ gá rĩ sĩ rĩ ꞌi.

\VS{12}Ãkísĩ tị̃ ásị́ Dãwụ́dị̃ drị̃ gá, ãzíla jọ ĩꞌdiní cénĩ-cénĩ rú, “Dãwụ́dị̃ acá dó ꞌbá ĩꞌdidrị́ Ịsịrayị́lị̃ drị̂ ꞌbã kí ngụ̃lé ũnzí rĩ rú, ĩꞌdi dó mụ adrulé mâ ãtíꞌbó ru jãꞌdâ.”




\par }\Chap{28}{\SH Sáwụ̃lọ̃ kí ũkú újógó ru Ị̃nị̃-dọ́rị̃ gá rĩ be
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ụ́ꞌdụ́ ꞌdãsĩ ꞌbá Fị̃lị̃sị̃tị́nị̃ drị̂ tra kí dó ãsĩkárĩ ĩꞌbadrị̂ kí sĩ mụjó ãꞌdị́ ꞌdịjó ꞌbá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ kí abe. Ãkísĩ jọ dó Dãwụ́dị̃ ní, “Lẽ ínị̃ rá mi ãzíla ꞌbá mídrị̂ kí abe ĩmi mụ ĩmi icílé ãsĩkárĩ mádrị̂ kí abe ãlu sĩ mụjó ãꞌdị́ gá.”


\par }{\PP \VS{2}Dãwụ́dị̃ jọ, “ꞌDã múké, mi dó mụ ãtíꞌbó mídrị̂ la icó rá rĩ gá ãꞌdu idé yã rĩ ndrelé rá.” Ãkísĩ umvi, “Múké, mi dó mụ adrulé ꞌbá áma tãmbalépi jãꞌdâ rĩ rú.”


\par }{\PP \VS{3}Sámụ̃wẹ̃lị̃ la dó mụ drãlé ꞌbo, ꞌbá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ tra kí dó ru pírí ĩꞌdi awálé. Ĩsị̃ kí dó ĩꞌdi táwụ̃nị̃ ĩꞌdidrị́ gá Rámã gá. Sáwụ̃lọ̃ adro dó ꞌdĩ sĩ ũjogo ãzíla ꞌbá ãndrị́kẹ ndrịlépi rĩ kí ãngũ ꞌdã agá ꞌdãá rĩ sĩ rá.


\par }{\PP \VS{4}ꞌBá Fị̃lị̃sị̃tị́nị̃ drị̂ tra kí dó ru ãzíla sị kí dó kámbĩ ĩꞌbadrị̂ Sụ̃námụ̃ gá, íni ꞌdĩ Sáwụ̃lọ̃ tra dó ãsĩkárĩ Ịsịrayị́lị̃ drị̂ kí pírí sị dó sĩ kámbĩ Gĩlĩbówã gá.

\VS{5}Sáwụ̃lọ̃ la dó mụ ãsĩkárĩ Fị̃lị̃sị̃tị́nị̃ ꞌbadrị̂ kí ndrelé ꞌbo, idé dó ụ̃rị̃ sĩ, ásị́ la mvu dó ãzíla ụ̃rị̃ ãmbógó la fi dó ásị́ la gá nĩ.

\VS{6}Zị dó ị́jọ́
{\ND{Úpí}} tị gá, wó
{\ND{Úpí}} umvi ĩꞌdi urobí agá sĩ jõku Ụ̃rị́mụ̃ sĩ jõku nãbịya kí tị gâsĩ ku.

\VS{7}ꞌDã ꞌba ũngúkú gá Sáwụ̃lọ̃ jọ dó ãmbogo ĩꞌdidrị̂ ꞌbaní, “Ĩndrụ̃ mání ũkú újógó ru la, ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ ma dó sĩ mụ íngá ndrịlé ĩꞌdidrị́.”

\par }{\PP ꞌBá ꞌdĩ jọ kí, “Újógó ãzí ũkú ru la Ị̃nị̃-dọ́rị̃ gá cí.”


\par }{\PP \VS{8}Sáwụ̃lọ̃ sụ̃ dó ru bõngó ãzí ndú la kí agá, uja dó sĩ ru gbíyã ndú ãzíla mụ kí dó ãgọbị ãzí ị̃rị̃ la kí abe ị́nị́ sĩ ũkú ꞌdã rụ̂lé. Jọ ĩꞌdiní, “Ízị mání úríndí ꞌbá mání rụ́ lũlé míní ꞌdĩ drị̂.”


\par }{\PP \VS{9}Wó ũkû jọ ĩꞌdiní, “Ãndá ãndá ru ínị̃ ị́jọ́ Sáwụ̃lọ̃ ꞌbã idélé rĩ kí rá. Adro ꞌbá ũjogo rú ãzíla ꞌbá úríndí ãndrị́kẹ drị̂ abe ãngũ ꞌdĩ gá ꞌdâ rĩ kí rá. Ílẽ mání mãtégõ ꞌbãlé sĩ áma ꞌdịjó rá la ãꞌdu ị́jọ́ sĩ yã?”


\par }{\PP \VS{10}Sáwụ̃lọ̃ na dó ũyõ
{\ND{Úpí}} rụ́ sĩ ũkû drị̃lẹ́ gá, “Ãndá ãndá ru cécé
{\ND{Úpí}} ꞌbã adrujó ídri rĩ áni, ícó míní drị̃rịma fẽlé ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ ku.”


\par }{\PP \VS{11}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, ũkû zị dó, “ꞌBá míní lẽlé má umve míní rĩ ĩꞌdi ãꞌdi ꞌi?” Sáwụ̃lọ̃ umvi ĩꞌdiní, “Mí umve mání Sámụ̃wẹ̃lị̃ ꞌi.”


\par }{\PP \VS{12}Ũkû la dó mụ Sámụ̃wẹ̃lị̃ ndrelé, za dó ụ́ꞌdụ́kọ́ ụrụgá sĩ ãzíla jọ Sáwụ̃lọ̃ ní, “Mí ulé ma íni ãꞌdu ị́jọ́ sĩ? Mi úpí Sáwụ̃lọ̃ ꞌi.”


\par }{\PP \VS{13}Úpí jọ mí idé ụ̃rị̃ sĩ ku. “Índre ãꞌdu yã?”

\par }{\PP Ũkû jọ Sáwụ̃lọ̃ ní, “Ándre úríndí ãzí ãfũ agá vũ rụ̂lé.”


\par }{\PP \VS{14}Sáwụ̃lọ̃ zị ĩꞌdi, “Ĩꞌdi iꞌda ãꞌdi áni?”

\par }{\PP Ũkû jọ, “Ágọ́bị́ ãzí ãmbá ru, ru sụ̃lépi kánzũ agá la ãfũ nĩ.” ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, Sáwụ̃lọ̃ nị̃ dó rá ꞌbâ dó Sámụ̃wẹ̃lị̃ ꞌi, ãzíla ãvụ̃ dó vũ gá sĩ ĩꞌdiní ị̃nzị̃táŋá fẽjó.


\par }{\PP \VS{15}Sámụ̃wẹ̃lị̃ jọ dó Sáwụ̃lọ̃ ní, “Mi áma ĩcãndĩ sĩ áma umvejó ãmvé ꞌdõlé ãꞌdu gá yã?”

\par }{\PP Sáwụ̃lọ̃ jọ, “Ma drị̃cị́rị̃ ãmbógó la gá. ꞌBá Fị̃lị̃sị̃tị́nị̃ drị̂ kí ãꞌdị́ ꞌdị má be, ãzíla Ãdróŋá aꞌbe ma rá. Úpí umvi mání ị́jọ́ táni nãbịya ꞌba rụ̂ sĩ jõku urobí agâ sĩ ku. Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ má umve mi íni la, mi dó sĩ mání má idé ãꞌdu ị́jọ́ yã rĩ lũ.”


\par }{\PP \VS{16}Sámụ̃wẹ̃lị̃ jọ, “{\ND{Úpí}} drị̃ dó ími aꞌbe rá, drĩ dó adru míní mẹ́rọ́ꞌbá ru mi dó áma zị sĩ ãꞌdu idéjó yã?

\VS{17}{\ND{Úpí}} idé ị́jọ́ ándrá ĩꞌdi ꞌbã iꞌdalé má rụ̂ sĩ rĩ ꞌbo.
{\ND{Úpí}} ꞌdụ sụ́rụ́ ꞌdĩ ĩmidrị́ gá ꞌdâ rá ãzíla fẽ dó ĩꞌdi jĩránĩ mídrị́ Dãwụ́dị̃ drị́.

\VS{18}Míní ãrútáŋá fẽjó Úpí ní ku jõku míní idéjó ụ̃rị̃ sĩ ũmbã ĩꞌdidrị́ ãcí ru velépi ꞌbá Ãmãlẹ́kị̃ drị̂ kí ụrụꞌbá gá rĩ sĩ ku rĩ sĩ,
{\ND{Úpí}} ꞌbã dó sĩ ãndrũ ị́jọ́ ꞌdĩ ngajó ími ụrụꞌbá gá ꞌdĩ.

\VS{19}Drụ̃sị̃
{\ND{Úpí}} la ími fẽ ꞌbá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ kí abe ꞌbá Fị̃lị̃sị̃tị́nị̃ drị̂ kí drị́ gá, anzị mídrị̂ kí abe mi dó drụ̃sị̃ mụ adrulé má be.
{\ND{Úpí}} la vâ mụ ãsĩkárĩ Ịsịrayị́lị̃ drị̂ kí fẽlé ꞌbá Fị̃lị̃sị̃tị́nị̃ drị̂ kí drị́ gá.”


\par }{\PP \VS{20}Cọtị́ Sáwụ̃lọ̃ aꞌdé dó vụ̃rụ́ kpụ́kụ-kpụ́kụ rú, idé dó ụ̃rị̃ sĩ ị́jọ́ Sámụ̃wẹ̃lị̃ ꞌbã jọlé ĩꞌdiní rĩ kî sĩ. Ũkpó la ukó dó rá, ãꞌdusĩku na ãko ãzí ku ị̃tụ̂rụ̃ ãzíla ị́nị́ rá.

\VS{21}Ũkû la mụ amụ́lé Sáwụ̃lọ̃ rụ́ ꞌdõlé ꞌbo, ndre dó ĩꞌdi ụrụꞌbá la yã yã, jọ dó ĩꞌdiní, “Índre, ãtíꞌbó mídrị́ ũkú ru rĩ are ími tị rá. Ágã áma ídri úmgbé ãzíla má idé ị́jọ́ míní jọlé mání má idé rĩ rá.

\VS{22}Úꞌdîꞌda mí are drĩ ãtíꞌbó mídrị̂ ꞌbã ụ́ꞌdụ́kọ́ ãzíla lẽ áfẽ míní íná nalé mí dó sĩ ũkpõ ịsụ́ sĩ ãcị̃ ími drị̃lẹ́ gá ꞌdĩ dejó benĩ.”


\par }{\PP \VS{23}Sáwụ̃lọ̃ gã úmgbé ãzíla jọ, “Má icó ãko ãzí nalé ku.”

\par }{\PP Wó ãgọbị ĩꞌdidrị̂ icí kí ru ũkú ꞌdĩ abe sĩ ĩꞌdi ásị́ ũŋmĩjó, wó are kí tị rá. Angá dó vũ gâlé rĩ sĩ ụrụgá ãzíla ri dó ị̃ndụ́ sĩ mgbọ́lọ́ drị̃ gá.


\par }{\PP \VS{24}Ũkû ꞌbã kãjóŋá mũlũkũdũ la lị́cọ́ gá ꞌdãá cí, cọtị́ aꞌdụ́ ĩꞌdi lịlé. Ũkû ãndĩ dó ãnáfóró, usa dó ĩꞌdi ãzíla avu ĩꞌdi mũkátĩ ãkụ́kị́ kóru rĩ rú.

\VS{25}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, ꞌbã dó ĩꞌdi Sáwụ̃lọ̃ drị̃lẹ́ gá ãgọbị ĩꞌdidrị̂ kí abe, na kí dó rá. Ị́nị́ ꞌdã ꞌbã vúŋá sĩ inga kí dó ru mụlé rá.




\par }\Chap{29}{\SH Ãkísĩ pẽ Dãwụ́dị̃ tị Zĩkĩlágĩ gá vúlé
\par }
{\PP \VerseOne{1}ꞌBá Fị̃lị̃sị̃tị́nị̃ drị̂ tra kí dó ãsĩkárĩ ĩꞌbadrị̂ kí pírí Ãfẹ́kị̃ gá, ãzíla ãsĩkárĩ Ịsịrayị́lị̃ drị̂ tra kí ru kídí Yẹ̃zẹ̃rẹ́lị̃ tị gá.

\VS{2}Ũpi Fị̃lị̃sị̃tị́nị̃ drị̂ ꞌbã kí acị́ agá ãsĩkárĩ ĩꞌbadrị́ tị awalé 100 ãzíla 1,000 rĩ kí abe ꞌdĩ gá ꞌdâ, Dãwụ́dị̃ kí ãsĩkárĩ ĩꞌdidrị̂ kí abe ãzíla Ãkísĩ trũ ri kí kí vúlé bĩlé.

\VS{3}Ãsĩkárĩ ãmbogo ꞌbá Fị̃lị̃sị̃tị́nị̃ drị̂ ꞌbadrị̂ zị kí, “Wó ꞌbá Ĩbũrãníyã rú ꞌdĩ kí ꞌdâ ãꞌdu gá?”

\par }{\PP Ãkísĩ umvi, “ꞌDĩ Dãwụ́dị̃ ãsĩkárĩ ãmbógó ru ándrá apálépi úpí Ịsịrayị́lị̃ drị́ Sáwụ̃lọ̃ rụ̂lé rá rĩ ꞌi. Uꞌá má be ꞌdâ ca ílí ãlu ꞌbo, ãzíla ụ́ꞌdụ́ ĩꞌdi ꞌbã Sáwụ̃lọ̃ aꞌbejó ꞌdã sĩ kpere úꞌdîꞌda, má ịsụ́ ị́jọ́ ãzí ũnzí la ĩꞌdi rụ́ ku.”


\par }{\PP \VS{4}Wó ãsĩkárĩ ãmbogo ꞌbá Fị̃lị̃sị̃tị́nị̃ drị̂ ꞌbadrị̂ acá kí ũmbã sĩ úpí ĩꞌbadrị́ Ãkísĩ nî ãzíla jọ kí, “Ípẽ ágọ́bị́ ꞌdĩ tị vúlé ãngũ míní fẽlé ĩꞌdiní rĩ gá. Lẽ ꞌbã mụ ãma abe ãꞌdị́ gâlé ku, jõku ĩꞌdi icó mụlé ru ujalé ãma drị̃ gá sáwã ãꞌdị́ ꞌdịjó rĩ sĩ rá. Ágọ́bị́ ꞌdĩ la bãsĩ icó ásị́ ị̃gbẹ̃ ịsụ́lé úpí ĩꞌdidrị̂ drị̃lẹ́ gá ị̃dị́ rá la ĩꞌdi ꞌbã ãsĩkárĩ ãmadrị̂ kí ụꞌdị́jó rĩ sĩ.

\VS{5}ꞌDĩ adru Dãwụ́dị̃ ꞌbá ꞌbã kí ngolé ĩꞌbã kí sĩ úngó tụjó,

\par }{\Q “ ‘Sáwụ̃lọ̃ ụꞌdị́ ĩꞌdidrị̂ kí 1,000 gá,

\par }{\QB wó Dãwụ́dị̃ ụꞌdị́ ĩꞌdidrị̂ kí 10,000 gá rĩ ꞌi ku yã?’ ”


\par }{\PP \VS{6}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ Ãkísĩ umve dó Dãwụ́dị̃ ꞌi ãzíla jọ dó ĩꞌdiní, “Ãndá ãndá ru
{\ND{Úpí}} ꞌbã adrujó ídri rú rĩ áni, mí idé ị́jọ́ mgbã la, ma tá tí ãyĩkõ sĩ míní mụjó ãꞌdị́ gá ãsĩkárĩ mádrị̂ kí abe rĩ sĩ. Angájó ụ́ꞌdụ́ míní amụ́jó má rụ́ ꞌdõlé ꞌdã sĩ kpere ãndrũ, má ịsụ́ drĩ ũnzĩkãnã míní ngalé la ku, wó ũpi Fị̃lị̃sị̃tị́nị̃ drị̂ apị́ kí ími ị́jọ́ sĩ ku.

\VS{7}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ, ígõ dó vúlé ásị́ ị̃gbẹ̃ sĩ, lẽ mí idé ị́jọ́ ũnzí ãzí icólépi ũmbã fẽlépi ũpi Fị̃lị̃sị̃tị́nị̃ drị̂ ꞌbaní la ku.”


\par }{\PP \VS{8}Dãwụ́dị̃ zị Ãkísĩ ꞌi, “Ị́jọ́ ũnzí mání idélé rĩ ĩꞌdi ãꞌdu? Ị́jọ́ ũnzí ãzí míní ịsụ́lé ãtíꞌbó mídrị̂ ụrụꞌbá gá ụ́ꞌdụ́ mání amụ́jó mí rụ́ ꞌdõlé ꞌdã sĩ kpere úꞌdîꞌda rĩ dó ãꞌdu? Má icó dó mụlé ãꞌdị́ ꞌdịlé mẹ́rọ́ꞌbá úpí mádrị̂ drị̂ kí abe ku la ãꞌdụ ị́jọ́ sĩ yã?”


\par }{\PP \VS{9}Ãkísĩ umvi Dãwụ́dị̃ ní, “Ánị̃ rá mi áma mịfị́ gá múké cécé mãlãyíkã Ãdróŋá drị̂ áni wó ãsĩkárĩ ãmbogo Fị̃lị̃sị̃tị́nị̃ drị̂ jọ kí, ‘Lẽ ímụ ãma abe ãꞌdị́ gâlé ku.’

\VS{10}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ, mí ãfũ ụ̃ꞌbụ́tịnị́nị́ ãmbógó mídrị̂ ꞌbã ãtíꞌbó amụ́lépi mí be ꞌdĩ kí trũ ãzíla mí aꞌbe dó ãngũ ꞌdĩ ụ̃ꞌbụ́tị sĩ ị̃tụ́ ꞌbã ãfũ agá ꞌdĩ.”


\par }{\PP \VS{11}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ Dãwụ́dị̃ kí ãsĩkárĩ ĩꞌdidrị̂ kí abe angá kí dó ụ̃ꞌbụ́tịnị́nị́ sĩ gõjó vúlé ãngũ ꞌbá Fị̃lị̃sị̃tị́nị̃ drị̂ ꞌbadrị̂ gâlé, wó ꞌbá Fị̃lị̃sị̃tị́nị̃ drị̂ mụ kí dó kpere Yẹ̃zẹ̃rẹ́lị̃ gá.




\par }\Chap{30}{\SH Dãwụ́dị̃ ꞌbã ꞌbá Ãmãlẹ́kị̃ drị̂ kí ụꞌdị́jó rĩ
\par }
{\PP \VerseOne{1}Dãwụ́dị̃ kí ãsĩkárĩ ĩꞌdidrị̂ kí abe kí dó mụ calé Zĩkĩlágĩ gá ụ́ꞌdụ́ na la sĩ ꞌbo, ịsụ́ kí ꞌbá Ãmãlẹ́kị̃ drị̂ ra kí táwụ̃nị̃ Nẹ̃gẹ́vụ̃ kí Zĩkĩlágĩ be, ivé kí Zĩkĩlágĩ rá.

\VS{2}ꞌDụ kí ꞌbá ala gá ũkú ru, kãrị́lẹ̃ rú ãzíla ĩdranigo rú rĩ kí pírí rá. ꞌBá ãzí ĩꞌbã kí ꞌdịlé rá la ꞌdáyụ, wó ꞌdụ kí ꞌbá ꞌdĩ kí trũ mụjó ĩndĩ.


\par }{\PP \VS{3}Dãwụ́dị̃ kí ãsĩkárĩ ĩꞌdidrị̂ kí abe kí dó mụ acálé táwụ̃nị̃ Zĩkĩlágĩ gá ꞌbo, ịsụ́ kí ívé ĩꞌdi ãcí sĩ ãzíla ụ́ꞌdụ ũkú ĩꞌbadrị̂ kí, ngọ́pịka kí ị̃zẹ́pịka kí abe trũ mụjó ĩndĩ.

\VS{4}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ Dãwụ́dị̃ kí ãsĩkárĩ ĩꞌdidrị̂ kí abe awá kí dó ụ́ꞌdụ́kọ́ sĩ re kpere ĩꞌbã ũkpõ ꞌbã ukó agá.

\VS{5}Úrụ Dãwụ́dị̃ ꞌbã ũkúka ị̃rị̃ rĩ kí ĩndĩ, ꞌdĩ Ãhĩnõwámũ Yẹ̃zẹ̃rẹ́lị̃ ízó ru rĩ kí Ãbị̃gãyị́lị̃ ãwụ́zị́ ru Nãbálĩ ꞌbá Kãrị̃mẹ́lị̃ rú rĩ be.

\VS{6}Ụ̃rị̃ ãmbógó la rụ dó Dãwụ́dị̃ nĩ ãꞌdusĩku ãsĩkárĩ ĩꞌdidrị̂ kí ị́jọ́ jọ agá ĩꞌdi uꞌbéŋá írã sĩ rĩ drị̃ gá. ꞌBá pírí acá kí dó ũmbájírílí anzị ĩꞌbadrị̂ kí ị́jọ́ sĩ. Wó Dãwụ́dị̃ ịsụ́ ásị́ ũkpõ
{\ND{Úpí}} Ãdróŋá ĩꞌdidrị̂ drị́.


\par }{\PP \VS{7}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, Dãwụ́dị̃ jọ Ãhị̃mẹ́lẹ̃kị̃ ngọ́pị átáló ru Ãbĩyátã ní, “Mí ají mání ĩfódĩ.” Ãbĩyátã ají dó ĩfódĩ Dãwụ́dị̃ rụ́ ꞌdõlé rá,

\VS{8}Dãwụ́dị̃ zị dó sĩ
{\ND{Úpí}} ꞌi, “Má ícó ꞌbá ꞌbá ralépi rĩ kí vú bĩlé rá yã? Má icó kí arụ́lé rá yã?”

\par }{\PP {\ND{Úpí}} umvi, “Ídro kí vú, mi kí arụ́ rá ãzíla mi ãko ĩꞌbã kí ꞌdụlé ꞌdã kí apá rá.”


\par }{\PP \VS{9}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ Dãwụ́dị̃ kí ãsĩkárĩ ĩꞌdidrị́ 600 ꞌdã kí abe acá kí dó áꞌbụ Bẹ̃sọ́rị̃ gá, ꞌdĩ ãngũ ándrá ꞌbá ãndẽlépi rá rĩ ꞌbã kí sĩ acejó rĩ ꞌi.

\VS{10}Ĩꞌbã ãzí 200 rĩ rĩ ãndẽ kí dó ambamba sĩ áꞌbụ ꞌdã zajó, wó Dãwụ́dị̃ kí ãsĩkárĩ ãzí 400 rĩ kí abe dro kí dó kí vú nĩ.


\par }{\PP \VS{11}Ãsĩkárĩ ꞌdĩ ịsụ́ kí ꞌbá ãzí Mị̃sị́rị̃ rú la ámvụ́ agá ãzíla ají kí ĩꞌdi Dãwụ́dị̃ rú ꞌdõlé, fẽ kí ĩꞌdiní ị̃yị́ mvụlé ãzíla ãkónã nalé,

\VS{12}fẽ kí dó ĩꞌdiní mũkátĩ idélé úlúgó ãka ãꞌí sĩ rĩ ãzíla ife ífí sĩ rĩ kî, ãꞌdusĩku na íná ku jõku mvụ ị̃yị́ ku ụ́ꞌdụ́ na ị̃tụ́ kí ị́nị́ be. Ágọ́bị̂ la dó mụ ãko ꞌdĩ kí nalé ꞌbo, ãvẹ̃vị̃ la agá dó rá.


\par }{\PP \VS{13}Dãwụ́dị̃ zị dó ĩꞌdi, “Mi ãꞌdi ãni? Mí angá íngõlé?”

\par }{\PP Ágọ́bị̂ umvi, “Ma ꞌbá Mị̃sị́rị̃ gá la, ãtíꞌbó ꞌbá Ãmãlẹ́kị̃ rú la ãni la. Ãmbógó mádrị̂ aꞌbe ma mání adrujó ãyánĩ rú rĩ sĩ ca dó ụ́ꞌdụ́ na ꞌbo.

\VS{14}Ãma angá ꞌdĩ sĩ ꞌbá Nẹ̃gẹ́vụ̃ gá rĩ kí ralé ꞌdĩ kí ꞌbá Kẹ̃rẹ́tị̃ drị̂ kî, ꞌdĩ sụ́rụ́ Yụ́dã drị̂ agá la ãzíla Nẹ̃gẹ́vụ̃ ĩꞌdi sụ́rụ́ Kãlẹ́bụ̃ drị̂ agá la, ãma ivé dó sĩ táwụ̃nị̃ Zĩkĩlágĩ rá.”


\par }{\PP \VS{15}Dãwụ́dị̃ zị ĩꞌdi, “Mí icó áma agụlé ꞌbá ꞌbá ralépi ꞌdã ꞌba rụ̂lé rá yã?”

\par }{\PP Umvi, “Ína ũyõ mání Ãdróŋâ drị̃lẹ́ gá jọjó la mí icó áma ꞌdịlé jõku áma fẽlé ãmbógó mádrị̂ drị́ ku, ma dó sĩ ími agụ ĩꞌba rụ̂lé ĩndõ.”


\par }{\PP \VS{16}Ágọ́bị́ Mị̃sị́rị̃ gó ru rĩ agụ dó Dãwụ́dị̃ kí rá, ịsụ́ kí dó ꞌbá ꞌdĩ uri kí dó ãngũ pírí kí agá. Kí dó ãko na, ãko mvụ, úngó tu ãzíla ãyĩkõ idé ãꞌdusĩku ĩꞌbã kí málĩ ĩyõ la kí arájó ꞌbá Fị̃lị̃sị̃tị́nị̃ gá ãzíla ꞌbá Yụ́dã gá rĩ ꞌbadrị́ rĩ sĩ.

\VS{17}Dãwụ́dị̃ ꞌdị dó ãꞌdị́ ĩꞌba abe iꞌdójó ĩndró sĩ kpere ĩndró ụ́ꞌdụ́ ãzí rĩ drị̂ sĩ ãzíla ꞌbá ãzí apálépi rá la ꞌdáyụ, pẽ lú kãrị́lẹ̃ 400 apálépi ngãmíyã sĩ rĩ pa kí ru nĩ.

\VS{18}Dãwụ́dị̃ apá dó ãko pírí ꞌbá Ãmãlẹ́kị̃ drị̂ ꞌbã kí ralé rĩ kí rá ãzíla ĩꞌdi ꞌbã ũkú ị̃rị̃ rĩ kí abe.

\VS{19}Dãwụ́dị̃ uja dó ãko pírí kí vúlé rá, ãko ãzí ãvĩ ku, ꞌbá úꞌdí jõku ꞌbá ãmbá, kãrị́lẹ̃ ãgọbị rú jõku izonzị rú, ãko ralé jõku ãko pírí ꞌdụlé rĩ kí, ãko ãzí ĩcẽlépi rá ịsụ́lé ku la dó sĩ ꞌdáyụ.

\VS{20}Dãwụ́dị̃ apá dó kãbĩlõ kí tí kí abe pírí, ãsĩkárĩ ĩꞌdidrị̂ dro kí dó ãnãkpá ꞌdĩ kí Dãwụ́dị̃ drị̃lẹ́ gá ãzíla jọ kí, “ꞌDĩ kí ãko Dãwụ́dị̃ drị́ ralé rĩ kî.”


\par }{\PP \VS{21}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, Dãwụ́dị̃ mụ dó ãsĩkárĩ 200 tá ĩꞌdi vú bĩlépi ãndẽlépi ambamba aꞌbelé vúlé áꞌbụ Bẹ̃sọ́rị̃ gárĩ ꞌba rụ̂lé. Ãsĩkárĩ ꞌdĩ ãfũ kí dó amụ́lé Dãwụ́dị̃ kí aꞌị́lé ãsĩkárĩ ándrá amụ́lépi ĩꞌdi trũ ꞌdĩ kí abe. Dãwụ́dị̃ ꞌbã kí acá agá ãsĩkárĩ ĩꞌdidrị̂ kí abe, ãsĩkárĩ ꞌdĩ zị kí dó kí ãyĩkõ sĩ.

\VS{22}Wó ãsĩkárĩ ũnzí ãzíla ị́jọ́ ũsõlépi ãsĩkárĩ Dãwụ́dị̃ vú bĩlépi ꞌdĩ kí agá rĩ jọ kí, “ꞌBá ꞌdĩ ꞌbã kí mụjó ãma be ĩndĩ ku rĩ sĩ, ãma icó ãko ándrá ralé apálé vúlé ꞌdĩ kí awalé kí abe ku. ꞌBã ꞌdụ kí ĩꞌbã ũkú kí anzị kí abe trũ mụjó áyụ.”


\par }{\PP \VS{23}Wó Dãwụ́dị̃ umvi ĩꞌbaní, “Yụ, má ádrị́pịka, ĩmi idé ị́jọ́ ãko
{\ND{Úpí}} ꞌbã fẽlé ãma ní ꞌdĩ kí sĩ ꞌdĩ áni ku. Mba ãma tã ãzíla fẽ ãndẽ ꞌbá amụ́lépi ãma ralépi ꞌdĩ kí rá.

\VS{24}Ãꞌdi la ị́jọ́ ĩminí jọlé ꞌdĩ are nĩ yã? Ãma ãko ãmaní apálé rĩ kí awa ꞌbá acelépi vúlé ꞌdâ ãko kí tã mbalépi jõku ãsĩkárĩ mụlépi ãꞌdị́ gâlé rá rĩ kí abe trũ trũ.”

\VS{25}Dãwụ́dị̃ ꞌbã dó ị́jọ́ ꞌdĩ ãzị́táŋá ru ꞌbá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ ꞌbaní pírí iꞌdójó ụ́ꞌdụ́ ꞌdã sĩ kpere ãndrũ.


\par }{\PP \VS{26}Dãwụ́dị̃ la dó mụ acálé Zĩkĩlágĩ gá ꞌbo, pẽ dó ꞌbá tị ãko arálé rĩ kí ꞌbã ãzí trũ ꞌbá ĩyõ Yụ́dã gá ĩꞌdi ꞌbã wọ̃rị́ka rú rĩ ꞌbaní jọ, “Ãfẽ ĩminí ãko ãzí arálé mẹ́rọ́ꞌbá
{\ND{Úpí}} drị̂ ꞌbadrị̂ kí agá rĩ kí ꞌbã ãzí kí fẽtáŋá ru ꞌdĩ.”


\par }{\PP \VS{27}Dãwụ́dị̃ pẽ dó ãko ꞌdĩ kí tị ꞌbá Bẹ̃tẹ́lị̃ gá, Rãmọ́tị̃ Nẹ̃gẹ́vụ̃ drị̂ gá, ãzíla Yátĩrĩ gá;

\VS{28}ꞌbá Ãrówã gá, Sĩfũmótĩ gá, Ĩsĩtẽmówã

\VS{29}ãzíla Rãkálĩ gá táwụ̃nị̃ ꞌbá Yẹ̃rãmẹ́lị̃ gá ãzíla ꞌbá Kénĩ gá rĩ ꞌbaní

\VS{30}ꞌbá Họ́rị̃mã gá, Bọ̃rị̃-ãsánĩ, Ãtákĩ gá

\VS{31}ãzíla Hẹ̃bụ̃rọ́nị̃ gá, ãzíla ãngũ pírí Dãwụ́dị̃ ꞌbã sĩ acị́jó rĩ kí agá.




\par }\Chap{31}{\SH Sáwụ̃lọ̃ ꞌbã drãjó rĩ
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ụ́ꞌdụ́ ꞌdã sĩ ꞌbá Fị̃lị̃sị̃tị́nị̃ drị̂ amụ́ kí ãꞌdị́ ꞌdịlé ꞌbá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ kí abe, ꞌbá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ mvu kí apálé kí drị̃lẹ́ gá ꞌdãá rá, ꞌbá wẽwẽ rú ũdrã kí ꞌbé Gĩlĩbówã gá rá.

\VS{2}ꞌBá Fị̃lị̃sị̃tị́nị̃ drị̂ dro kí dó Sáwụ̃lọ̃ vú ngọ́pịka kí abe, ụꞌdị́ kí dó sĩ ĩꞌdi ꞌbã ngọ́pịka Yónãtãnĩ, Ãbĩnãdábũ ãzíla Málị̃kị̃ Sụ́wã kí rá.

\VS{3}Ãꞌdị̂ acá dó Sáwụ̃lọ̃ drị̃ gá ũkpó ru, ꞌbá ụ́sụ trũ ꞌé gbẹlépi rĩ ĩpẽŋã kí ĩꞌdi rá.
 

\par }{\PP \VS{4}Sáwụ̃lọ̃ jọ dó ꞌbá ãko ĩꞌdidrị́ ãꞌdị́drị̂ kí ujílépi rĩ ní, “Mí anzé ménéŋá mídrị̂ ꞌi, íde dó sĩ áma ị́mbị́ rá, álẽ ꞌbá ĩtãrãlé ku ꞌdĩ ꞌbã amụ́ kí áma ꞌdịlé nĩ sĩ áma uꞌdájó la ku.”

\par }{\PP Wó ꞌbá ãko ĩꞌdidrị́ ãꞌdị́drị̂ kí ujílépi rĩ idé dó ụ̃rị̃ sĩ, gã dó sĩ ị́jọ́ ꞌdĩ idélé úmgbé, ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ Sáwụ̃lọ̃ anzé dó ménéŋá ĩꞌdi ꞌbã mgbã rĩ drị̂ ꞌi, ꞌbe dó ru sị́ la gá, de dó sĩ ru ị́mbị́ rá.

\VS{5}ꞌBá ãko ĩꞌdidrị́ ãꞌdị́drị̂ kí ujílépi rĩ la mụ ndrelé la Sáwụ̃lọ̃ drã ꞌbo, anzé vâ ménéŋá ĩꞌdidrị̂ ãzíla ꞌbe ru drị̃ la gá ãzíla ũdrã kí dó sĩ Sáwụ̃lọ̃ be rá.

\VS{6}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ Sáwụ̃lọ̃ kí ĩꞌdi ꞌbã anzị na ꞌdĩ kí abe ãzíla ꞌbá ãjụ́ ĩꞌdidrị̂ kí ujílépi rĩ abe ũdrã kí dó sĩ ụ́ꞌdụ́ ãlu ꞌdã sĩ.


\par }{\PP \VS{7}ꞌBá Ịsịrayị́lị̃ drị́ áꞌbụ tị gâsĩ ãzíla Yõrĩdánĩ ꞌbã ꞌá ꞌdã sĩ ꞌdĩ kí dó mụ ndrelé la ãsĩkárĩ Ịsịrayị́lị̃ drị̂ apá kí dó ꞌbo ãzíla Sáwụ̃lọ̃ kí ngọ́pịka kí abe ũdrã kí dó rá íni, aꞌbe kí dó táwụ̃nị̃ ĩꞌbadrị̂ kí rá ãzíla apá kí dó rá. ꞌBá Fị̃lị̃sị̃tị́nị̃ drị̂ amụ́ kí dó ãzíla ri kí dó táwụ̃nị̃ ꞌdĩ kí agá cí.


\par }{\PP \VS{8}Drụ̃sị̃ íni, ꞌbá Fị̃lị̃sị̃tị́nị̃ drị̂ kí dó mụ amụ́lé ãko ãjẹ̃ rú ãsĩkárĩ Ịsịrayị́lị̃ drị́ ũdrãlépi rá rĩ ꞌbadrị̂ kí ụꞌdụ trũ rĩ gá, ịsụ́ kí dó Sáwụ̃lọ̃ kí ngọ́pịka na ꞌdĩ abe uꞌde kí dó ꞌbé Gĩlĩbówã gá ꞌdãá.

\VS{9}Lị kí dó Sáwụ̃lọ̃ ꞌbã drị̃kã rá, ꞌdụ kí ãko ĩꞌdidrị́ ãꞌdị́ drị̂ kí rá, ãzíla iré kí dó ụ́ꞌdụ́kọ́ ꞌdĩ ãngũ Fị̃lị̃sị̃tị́nị̃ drị̂ agá sĩ ị́jọ́ ꞌdĩ ũlũjó jó ãdroŋa ĩꞌbadrị̂ drị̂ kí agâsĩ ãzíla ꞌbá ĩꞌbadrị̂ kí drĩdríŋĩ gá.

\VS{10}ꞌBã kí ãjụ́ ĩꞌdidrị̂ jó ãdróŋá ĩꞌbadrị́ Ãsị̃tọ̃rẹ́tị̃ drị̂ agá ãzíla umbé kí dó ĩꞌdi ꞌbã ãvũ Bõrõ Bẹ̃tị̃ Sánị̃ drị̂ ụrụꞌbá gá.


\par }{\PP \VS{11}ꞌBá Yãbẹ́sị̃ Gị̃lẹ́dị̃ gá rĩ kí mụ ị́jọ́ ꞌbá Fị̃lị̃sị̃tị́nị̃ gá rĩ ꞌbã kí idélé Sáwụ̃lọ̃ rú ꞌdĩ arelé ꞌbo,

\VS{12}ãgọbị ũkpó ĩꞌbadrị́ ãzí rĩ mụ kí dó ị́nị́ ãrã kpere Bẹ̃tị̃ Sánị̃ gá. Ãtrũ kí dó Sáwụ̃lọ̃ ꞌbã ãvụ̃ ĩꞌdi ꞌbã ngọ́pịka ꞌbadrị̂ kí abe Bõrõ Bẹ̃tị̃ Sánị̃ drị̂ ụrụꞌbá gá ꞌdãá rá, ãzíla mụ kí dó kí ị̃sị̃lé Yãbẹ́sị̃ gá.

\VS{13}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, ꞌdụ kí dó ĩfãkã la kí mụlé ị̃sị̃lé ị́tị́ ị̃ndụ́ gá Yãbẹ́sị̃ gá, gã kí dó ãkónã nalé úmgbé ụ́ꞌdụ́ ázị̂rị̃.

\par }