\NormalFont\ShortTitle{Ị́jọ́ Uꞌbéŋá}

{\MTB Bụ́kụ̃

\par }{\MT Ị́jọ́ Uꞌbéŋá

\par }{\MTB drị̂

\par }{\IP Úpí Sũlũmánĩ sĩ ị́jọ́ uꞌbélé uꞌbé uꞌbê bụ́kụ̃ ꞌdĩ agá ri kí ãndála nĩ. Icó kí sĩlé ílí 1000 BC sĩ. ꞌBá ũndũwá ru Úpí Hẽzẽkíyã ꞌbã adrujó ĩꞌbã ãzí ru ĩndĩ rĩ sĩ kí Ị́jọ́ uꞌbélé uꞌbé uꞌbê ꞌdĩ ꞌbã ãzí kí nĩ. Bụ́kụ̃ ꞌdĩ agá ímbátáŋá fẽlé rĩ úsĩ ĩꞌdi gẹ̃rị̃ sĩ ị́jọ́ sĩjó ãlị́ŋá-ãlị́ŋá rĩ sĩ. Bụ́kụ̃ ãzí ũndũwã drị́ Báyíbũlũ agá ꞌdĩ kí abe, bụ́kụ̃ Ị́jọ́ Uꞌbéŋá drị̂ ĩꞌdi ị́jọ́ ãzí ũꞌbãlé bụ́kụ̃ ãwí drị́ ãzíla ị́jọ́ nãbịya ꞌba kí ũlũlé rĩ kí ụrụꞌbá gá rĩ ꞌi. Jọ ị́jọ́ ị́jọ́ sĩ icójó ásị́ tị̃jó ũndũwã angálépi Ãdróŋá drị́ rĩ drị̃ gá ãzíla ũrãtáŋá ꞌbá ꞌbã kí ayúlé sĩ ị́jọ́ pírí ídri ĩꞌbadrị̂ agá rĩ kí ãzã kojó rĩ drị̃ gá.

\par }{\IP Ásị́sị́ŋá ãmbógó drị̃drị̃ bụ́kụ̃ ꞌdĩ drị̂ ꞌi sĩ ꞌbá kãrị́lẹ̃ rú ꞌdĩ kí izójó adrujó ꞌbá Ãdróŋá ụ̃rị̃lépi ídri ĩꞌbadrị̂ agá rá la rú (índre cápĩtã 1:4 ãzíla 4:20 mụjó drị̃ gá). Ála ãyĩkõ ịsụ́ rá la Ãdróŋá ụ̃rị̃ŋá sĩ ãzíla ru irijó vụ̃rụ́lé rĩ sĩ (Ị́jọ́ Uꞌbéŋá 1:7). Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ ị́jọ́ ãzãkolé bụ́kụ̃ ꞌdĩ agá ꞌdâ rĩ kí dó sĩ wẽwẽ rú cécé: kãkã Ãdróŋá be rĩ ꞌi, kãkã jĩránĩ be rĩ ꞌi ãzíla tọ̃rọ́mẹ́ gá rĩ ꞌi, anzị kí izóŋá, ũkú ĩgbãŋá ãzíla ị́jọ́ ru bĩlépi málĩ trũ rĩ kí abe.



\par }\ChapOne{1}{\SH Ụ̃rọ̃drị́ ị́jọ́ Uꞌbéŋá drị̂ kî
\par }
{\PP \VerseOne{1}ꞌDĩ kí ị́jọ́ Sũlũmánĩ Dãwụ́dị̃ ngọ́pị úpí Ịsịrayị́lị̃ drị̂ ꞌbã uꞌbélé rĩ kî:


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{2}Ásị́sị́ŋá ĩꞌbadrị̂ sĩ ũndũwá ãzíla ímbátáŋá fẽjó,

\par }{\QB ị́jọ́ vãjó ãzíla sĩ ífí la nị̃jó múké-múké.


\par }{\Q \VS{3}Kí ꞌbá imbá sĩ uꞌájó ũndũwá ru ãzíla adrujó ꞌbá ị́jọ́ mgbã, pịrị rĩ idélépi rĩ rú,

\par }{\QB ásị́ ãlá ãzíla ꞌbá múké la ru.


\par }{\Q \VS{4}Kí ꞌbá ũndũwã kọ́lị rĩ fẽ acálé ũndũwã trũ

\par }{\QB ãzíla kãrị́lẹ̃ kí imbá sĩ adrujó vãtáŋá trũ ãzíla sĩ ị́jọ́ kí ụ̃tị̃jó múké-múké.


\par }{\Q \VS{5}Lẽ ꞌbá ũndũwá ru rĩ ꞌbã are ị́jọ́ ꞌdĩ kí ãzíla ꞌbã ũꞌbã kí ị́jọ́ ĩꞌdi ꞌbã ụ̃nị̃lé ꞌbo rĩ kí drị̃ gá,

\par }{\QB ĩꞌdi ꞌbá ụ̃nị̃táŋá trũ rĩ drị̃ ce ị́jọ́ pịrị rĩ ngajó,


\par }{\Q \VS{6}ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ kí dó sĩ ị́jọ́ uꞌbélé uꞌbé uꞌbê rĩ ꞌbã ífí vã rá

\par }{\QB ị́jọ́ ũkpó ꞌbá ũndũwã rú rĩ ꞌbã kí jọlé rĩ kí ãzíla kọ̃yị̃-kọ̃yị̃ ĩꞌbã kí zãlé rĩ abe.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{7}{\ND{Úpí}} ụ̃rị̃jó rĩ ĩꞌdi ũndũwã ꞌbã iꞌdóŋá,

\par }{\QB wó ꞌbá azalépi aza-azâ rĩ gã kí ũndũwá ãzíla ímbátáŋá sĩ ũndũwá ịsụ́jó rĩ úmgbé.


\par }{\SH Ị́jọ́ jọlé sĩ ásị́ ꞌbãjó ũkpó ru ũndũwã drị̃ gá rĩ
\par }
{\Q \VS{8}Mâ ngọ́pị, mí are ímbátáŋá mí átẹ́pị ꞌbã sĩ ími imbájó rĩ ꞌi

\par }{\QB ãzíla ígã jõ mí ãndrẽ ꞌbã ímbátáŋá kí ku.


\par }{\Q \VS{9}Ímbátáŋá ĩꞌbadrị̂ kí ími gbíyã itú ũniyambamba rú cécé bõngó sĩ drị̃kã umbéjó rĩ áni,

\par }{\QB jõku ãko ũnĩ ãni gĩlé ími imbe gá rĩ ꞌbã ími itújó rĩ áni.


\par }{\Q \VS{10}Mâ ngọ́pị, ꞌbá ũnzí rĩ drĩ kí ími bị́lẹ́ iwí,

\par }{\QB mí ãꞌị̃ jõ ku.


\par }{\Q \VS{11}Drĩ kí jọ la míní, “Mí amụ́ ãma abe; ãmụ kí ãma zị̃lé gẹ̃rị̃ gá sĩ ꞌbá ãzí ꞌbã ãrí asujó,

\par }{\QB lẽ ãmụ kí ꞌbá ị́jọ́ kóru rĩ kí drị̃ tẽlé gẹ̃rị̃ gá sĩ kí ụꞌdị́jó!


\par }{\Q \VS{12}Lẽ ãma uti kí kí mịfị́ trũ cécé ãngũ ꞌbá drãlépi rá rĩ ꞌbadrị̂ ꞌbã ꞌbá kí utijó rĩ áni,

\par }{\QB lẽ ãma uti kí kí pírí cécé ꞌbá ꞌbã kí atijó ꞌbụ́ gá rĩ áni;


\par }{\Q \VS{13}ãma dó sĩ málĩ pírí múké ũví ndú-ndú rĩ kí ịsụ́

\par }{\QB ãzíla ãma dó sĩ lị́cọ́ ãmadrị̂ kí ꞌa tõ málĩ ãmaní arálé rĩ kí sĩ;


\par }{\Q \VS{14}mí amụ́, ãma amụ́ kí tị icílé mî trũ

\par }{\QB ãzíla ãma kí dó sĩ ãko pírí ãma ní ụ̃gụ̃lé rĩ kí awa ãma drĩdríŋĩ gá.”


\par }{\Q \VS{15}Mâ ngọ́pị, mí acị́ jõ ꞌbá ꞌdĩ ꞌbã áni rĩ kí abe ku,

\par }{\QB mí icí mi ĩꞌba abe ku;


\par }{\Q \VS{16}ãꞌdusĩku kí cẹ̃ ị́jọ́ ũnzí gâlé ụ́ngụ́lẹ́ sĩ,

\par }{\QB kí bábá sĩ ꞌbá ãrí asujó.


\par }{\Q \VS{17}Ĩꞌdi ụ̃rọ̃drị́ kóru míní ímbá ꞌbejó

\par }{\QB ãriŋa kí dị̃ ndre sĩ la!


\par }{\Q \VS{18}Wó ꞌbá ꞌdĩ áni rĩ kí ímbá ꞌbe ĩꞌbã vúŋá nî,

\par }{\QB kí vúŋá la drã ímbá ĩꞌbã kí ꞌbelé rĩ sĩ nĩ!


\par }{\Q \VS{19}Málĩ ịsụ́lé gẹ̃rị̃ ũnzí sĩ rĩ la sáwã pírí sĩ drã ajị́ ꞌbá rọ̃mgbọ́ ru rĩ drị̃ gá,

\par }{\QB ị́jọ́ ꞌdĩ áni rĩ la ru idé ꞌbá rọ̃mgbọ́ ru rĩ ụrụꞌbá gá rá.


\par }{\SH ꞌBá ũndũwã gãlépi sĩ rĩ bị́lẹ́ ị̃ndụ́ lijó rĩ
\par }
{\Q \VS{20}Ũndũwá la uzá rere gẹ̃rị̃ táwụ̃nị̃ drị̂ agâ sĩ,

\par }{\QB ĩꞌdi ru ụ́ꞌdụ́kọ́ inga sụ̂ agâ sĩ;


\par }{\Q \VS{21}Ãngũ ꞌbá ꞌbã kí sĩ nujó wũ rĩ gá ĩꞌdi ꞌbá umve ụ́ꞌdụ́kọ́ sĩ rere

\par }{\QB kẹ̃jị́tị táwụ̃nị̃ drị̂ gá, ĩꞌdĩ jọ la:


\par }{\Q \VS{22}“Ĩmi ꞌbá idemará ru ꞌdĩ! Ĩlẽ adrulé ị́jọ́ nị̃ŋá kóru ụ́ꞌdụ́ íngõpí yã?

\par }{\QB Ĩmi mụ uꞌálé ãyĩkõ sĩ nị̃táŋá ãkõ sĩ sáwã ãzo rú íngõpí yã? Ĩmi ꞌbá azalépi aza-azâ ꞌdĩ ĩmi icó dó ị́jọ́ ụ̃nị̃lé ku yã?


\par }{\Q \VS{23}Ĩdrĩ ándrá úzáŋá mání uzájó ĩmi drị̃ gá rĩ ãꞌị̃ agá rá la,

\par }{\QB ma ándrá ị́jọ́ áma ásị́ gá rĩ kí iyá agá ĩminí rá ãzíla ũrãtáŋá mádrị̂ kí fẽ agá nị̃ agá ĩminí rá.


\par }{\Q \VS{24}Sáwã mání ándrá ĩmi umvejó rĩ sĩ, ĩgã ándrá áma tị arelé úmgbé,

\par }{\QB ãzíla mání ándrá áma drị́ ĩjũjó ĩmi rụ̂lé rĩ sĩ, ĩꞌbã ándrá ásị́ áma drị̃ gá ku.


\par }{\Q \VS{25}Ĩminí ímbátáŋá mádrị̂ kí gãjó pírí úmgbé

\par }{\QB ãzíla ị́jọ́ mání uzájó ĩmi drị̃ gá rĩ ãꞌị̃jó ku rĩ sĩ,


\par }{\Q \VS{26}ị́jọ́ drĩ dó sĩ amụ́ ĩmi ị̃ndụ́ ịsụ́lé ꞌbo, ma dó áma ace ĩmi gụlé gụ̃gụ̃,

\par }{\QB ụ́ꞌdụ́ ũcõgõ ꞌbã amụ́jó aꞌdéjó ĩmi drị̃ gá rĩ sĩ ma uja ĩmi idelé ide ĩdẽ;


\par }{\Q \VS{27}lị́kị̃ ãmbógó la drĩ aꞌdé ĩmi drị̃ gá ĩmi wụ̃jó ãlụ́kụ́kụ̃ áni,

\par }{\QB ũcõgõ drĩ ĩmi li cécé Lọ̃bị́yọŋá áni,

\par }{\QB ụ́ꞌdụ́ ụ̃rị̃ ãzíla ũcõgõ ꞌbã ĩmi rụjó rĩ sĩ,


\par }{\Q \VS{28}ꞌdã ꞌbã ũngúkú gá ĩmi dó amụ́ áma umvelé wó má icó dó ĩmi umvilé ku,

\par }{\QB ĩmi dó áma ndrụ̃ ásị́ pírí sĩ, wó ĩmi icó dó áma ịsụ́lé ku.


\par }{\Q \VS{29}Ĩminí ándrá nị̃táŋá gãjó úmgbé

\par }{\QB ãzíla ĩminí
{\ND{Úpí}} ụ̃rị̃jó ku,


\par }{\Q \VS{30}ĩminí ímbátáŋá mádrị̂ kí gãjó úmgbé

\par }{\QB ãzíla ị́jọ́ mání uzájó ĩmi drị̃ gá rĩ ãꞌị̃jó ku rĩ sĩ,


\par }{\Q \VS{31}ĩmi dó mụ gẹ̃rị̃ ĩminí acị́jó ị́jọ́ ũnzĩ agá rĩ ꞌbã sị́mvụ́ ꞌbị̃lé rá

\par }{\QB ãzíla ị́jọ́ ũnzí ĩminí ngalé rĩ kí fi ĩmi mịfị́ gá trotro.


\par }{\Q \VS{32}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ ꞌbá azalépi aza-azâ rĩ kí ũdrã ĩꞌbã kí ũndũwã gãjó úmgbé rĩ sĩ

\par }{\QB ãzíla ị́jọ́ ĩꞌbã kí ũndũwã gãjó úmgbé rĩ la kí fẽ ị̃lị̃kị̃lé nĩ;


\par }{\Q \VS{33}wó ꞌbá áma tị arelépi rá rĩ la uꞌá ásị́-ị̃gbẹ̃ sĩ;

\par }{\QB ị́jọ́ ãzí ĩꞌdi ꞌbã sĩ uꞌájó ụ̃rị̃ sĩ la la adru ꞌdáyụ.”




\par }\Chap{2}{\SH Ụ̃rọ̃drị́ ịsụ́lé ũndũwá sĩ rĩ
\par }
{\Q \VerseOne{1}Mâ ngọ́pị, ídrĩ ị́jọ́ mádrị̂ kí ãꞌị̃ rá

\par }{\QB ãzíla ídrĩ ãzị́táŋá mádrị̂ kí tã mba ími ásị́ gá rá,


\par }{\Q \VS{2}bị́lẹ́ ꞌbãjó sĩ ị́jọ́ ũndũwã drị̂ arejó,

\par }{\QB ãzíla míní ásị́ fẽjó sĩ ị́jọ́ vãjó,


\par }{\Q \VS{3}ídrĩ ị́jọ́ ífí vãjó múké-múké rĩ aꞌị́ rá

\par }{\QB ãzíla ídrĩ ími ụ́ꞌdụ́kọ́ inga sĩ ị́jọ́ vãŋá aꞌị́jó,


\par }{\Q \VS{4}ídrĩ ĩꞌdi ndrụ̃ cécé míní sílĩvã ndrụ̃jó rĩ áni

\par }{\QB ãzíla ídrĩ ĩꞌdi ndrụ̃ cécé málĩ zị̃lé zị̃zị̃ rĩ ndrụ̃jó rĩ áni,


\par }{\Q \VS{5}ꞌdã ꞌbã ũngúkú gá mi dó nị̃la ála Úpí Ãdróŋá ụ̃rị̃ íngoní ru yã rĩ gá rá,

\par }{\QB ãzíla mi nị̃táŋá sĩ
{\ND{Úpí}} nị̃jó rĩ ịsụ́ rá.


\par }{\Q \VS{6}Ãꞌdusĩku
{\ND{Úpí}} la ũndũwá fẽ nĩ

\par }{\QB ãzíla tị la gá ũndũwã ãzíla vãtáŋá la ãfũ nĩ.


\par }{\Q \VS{7}Ãdróŋá la ꞌbá ị́jọ́ pịrị rĩ ngalépi rĩ fẽ alịlé ị́jọ́ ũkpó rĩ kí agâ sĩ,

\par }{\QB ĩꞌdi gọ́bẹ́rẹ́ ꞌbá ị́jọ́ pịrị rĩ ngalépi rĩ ꞌbadrị̂ rú nĩ,


\par }{\Q \VS{8}ãꞌdusĩku ĩꞌdi ꞌbá ꞌbá kí ị́jọ́ lịlẹ́pi pịrị-pịrị rĩ kí tã mba,

\par }{\QB ãzíla ĩꞌdi ꞌbá ãꞌị̃táŋá trũ rĩ kí tã mba nĩ.


\par }{\Q \VS{9}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, mi dó ị́jọ́ pịrị rĩ vã ãzíla ị́jọ́ liŋá pịrị rĩ nị̃ rá,

\par }{\QB mi dó sĩ nị̃ ị́jọ́ múké rĩ nga sĩ cé.


\par }{\Q \VS{10}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ mi dó sĩ acá ũndũwã rú

\par }{\QB ãzíla nị̃táŋá la dó sĩ míní ãyĩkõ fẽ.


\par }{\Q \VS{11}Ị́jọ́ amálé pịrị rĩ la ími tãmba

\par }{\QB ãzíla ị́jọ́ vãŋá la ími drị̃ ce nĩ.


\par }{\Q \VS{12}Ũndũwã la ími pa ꞌbá ũnzí rĩ kí drị́ gá

\par }{\QB ãzíla ꞌbá ị́jọ́ jọlépi mũlũmbẽ sĩ rĩ kí drị́ gá.


\par }{\Q \VS{13}Ĩꞌdi ími pa ꞌbá gẹ̃rị̃ pịrị rĩ aꞌbelépi rá

\par }{\QB acị́lépi ị́nị́ agá ꞌdĩ kí drị́ gá.


\par }{\Q \VS{14}Ĩꞌdi ími pa ꞌbá uꞌálépi ãyĩkõ sĩ ị́jọ́ ũnzí idéŋá sĩ

\par }{\QB ãzíla uꞌálépi ãyĩkõ sĩ ị́jọ́ ũnzí ꞌbá ꞌbã kí idélé rĩ kí sĩ rĩ kí drị́ gá.


\par }{\Q \VS{15}Ĩꞌdi ími pa ꞌbá gẹ̃rị̃ ĩꞌbadrị̂ kí sĩ adrujó gọ́ꞌdọ́ ru rĩ kí drị́ gá,

\par }{\QB ãzíla ꞌbá úlétáŋá ru rĩ kí drị́ gá.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{16}Ũndũwã la vâ ími pa ũkú ãwụ́ꞌbá ru

\par }{\QB mịfị́ ãcí ị́jọ́ jọlépi tị ũré sĩ ꞌdĩ kí sĩ,


\par }{\Q \VS{17}ágó ĩꞌdidrị́ ĩzõnzĩ sĩ rĩ aꞌbelépi rá

\par }{\QB ãzíla tị icíma ándrá ĩꞌdi ꞌbã icílé Ãdróŋá drị̃lẹ́ gá rĩ gãlépi úmgbé rĩ drị́ agá.


\par }{\Q \VS{18}Ãꞌdusĩku ídrĩ fi jó ĩꞌdidrị̂ agá mi acị́ gẹ̃rị̃ ĩmi agụlépi drã gá rĩ agâ sĩ.

\par }{\QB Míní mụjó gẹ̃rị̃ ĩꞌdidrị̂ agâ sĩ rĩ la ími agụ ãngũ ꞌbá drãlépi rá rĩ ꞌbadrị̂ gá.


\par }{\Q \VS{19}ꞌBá ãzí mụlépi ĩꞌdi rụ̂lé ãgõlépi rá

\par }{\QB ãzíla ídri ꞌbã gẹ̃rị̃ ịsụ́lépi rá la ꞌdá yụ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{20}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ lẽ íbĩ ícétáŋá ꞌbá ídri múké ꞌdĩ ꞌbadrị̂ kí vú

\par }{\QB ãzíla mí uꞌá ídri ꞌbá ị́jọ́ mgbã rĩ idélépi rĩ drị̂ sĩ,


\par }{\Q \VS{21}ãꞌdusĩku ꞌbá mgbã ꞌdĩ kí mụ uꞌálé ãngũ drị̃ gá ꞌdâ

\par }{\QB ãzíla ꞌbá ị́jọ́ kóru rĩ kí mụ acelé ala gá nĩ.


\par }{\Q \VS{22}Wó ꞌbá ũnzí ꞌdĩ kí ála mụ kí drolé ãngũ drị̃ gá ꞌdâ rá

\par }{\QB ãzíla ála ꞌbá ũnzí rĩ kí unze ị̃ndụ́ trũ gbụ́.




\par }\Chap{3}{\SH Ímbátáŋá fẽlé Kãrị́lẹ̃ ꞌbaní rĩ
\par }
{\Q \VerseOne{1}Mâ ngọ́pị, ími drị̃ ꞌbã ãvĩ jõ ímbátáŋá mádrị̂ kí sĩ ku,

\par }{\QB wó ímba ãzị́táŋá mádrị̂ kí tã ími ásị́ gá,


\par }{\Q \VS{2}ãꞌdusĩku kí ími fẽ uꞌálé ídri rú ílí ãzo rú

\par }{\QB ãzíla mi dó sĩ drị̃lẹ́ba ịsụ́.


\par }{\Q \VS{3}Lẽ mí aꞌbe ꞌbá lẽŋá kí ị́jọ́ mgbã rĩ be ku;

\par }{\QB mí umbé ị́jọ́ ꞌdĩ kí ími imbe gá,

\par }{\QB ímba ị́jọ́ ꞌdĩ kí tã ími ásị́ gá.


\par }{\Q \VS{4}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, mi lẽtáŋá ãzíla rụ́ múké ịsụ́

\par }{\QB Ãdróŋâ drị̃lẹ́ gá ꞌbá kí abe.


\par }{\Q \VS{5}Íꞌbã ásị́
{\ND{Úpí}} drị̃ gá ími ásị́ pírí sĩ

\par }{\QB ãzíla mí ãtị̃ jõ mi ũndũwã mídrị̂ drị̃ gá ku;


\par }{\Q \VS{6}mí ũrã
{\ND{Úpí}} ꞌbã ị́jọ́ ãzị́ pírí míní ngalé rĩ kí agá

\par }{\QB ãzíla ĩꞌdi dó sĩ gẹ̃rị̃ mídrị̂ kí ꞌbã adrujó ãlá ru.


\par }{\Q \VS{7}Íꞌbã jõ ími ũndũwã ambamba rĩ gá ku,

\par }{\QB íru
{\ND{Úpí}} ꞌi ãzíla mí idé jõ ị́jọ́ ũnzí ku.


\par }{\Q \VS{8}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, ími ụrụꞌbá la dó adru ị̃vị́ ru

\par }{\QB ãzíla ími ĩfãkã kí dó sĩ adru ũkpó ru.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{9}Ífẽ
{\ND{Úpí}} ní málĩ mídrị̂ kí ꞌbã ãzí kí,

\par }{\QB ãkónã pírí mídrị́ ãfũlépi drị̃drị̃ rĩ kí abe ãrútáŋá ru;


\par }{\Q \VS{10}ꞌdã ꞌbã ũngúkú gá ĩrá mídrị̂ kí dó sĩ ga tré drị̃ la kí dó sĩ ayi vũ rụ̂ sĩ,

\par }{\QB ãzíla kére mídrị̂ kí dó sĩ ga wáyĩnĩ sĩ tré.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{11}Mâ ngọ́pị, ígã jõ drị̃rịma
{\ND{Úpí}} ꞌbã fẽlé míní ímbátáŋá ru rĩ ku,

\par }{\QB ígã jõ úzáŋá ĩꞌdi ꞌbã uzájó ími drị̃ gá ímbátáŋá ru rĩ ku,


\par }{\Q \VS{12}ãꞌdusĩku
{\ND{Úpí}} la ꞌbá ĩꞌdi ꞌbã lẽlé rá rĩ co ímbátáŋá ru,

\par }{\QB cécé átẹ́pị ꞌbã ngọ́tị́ ĩꞌdi ꞌbã lẽlé rá rĩ ị̃ndụ́ cojó ímbátáŋá ru rĩ áni.


\par }{\Q \VS{13}Drị̃lẹ́ba ꞌbá ũndũwã ịsụ́lépi rá

\par }{\QB ãzíla ꞌbá ị́jọ́ vãŋá ịsụ́lépi rá rĩ nî,


\par }{\Q \VS{14}ãꞌdusĩku ũndũwã ꞌbã ụ̃rọ̃drị́ ãmbógó ru ãndânĩ ndẽ sílĩvã rá

\par }{\QB ãzíla ífí ĩꞌdi ꞌbã kalé rĩ ndẽ gólũdĩ rá.


\par }{\Q \VS{15}Ũndũwã ĩꞌdi ụ̃rọ̃drị́ ru ãndânĩ ndẽ írã ãjẹ̃ rú rĩ kí rá;

\par }{\QB mí icó ĩꞌdi ụ̃ꞌbị̃lé ãko ãzí míní lẽlé la be ku.


\par }{\Q \VS{16}Ũndũwã la fẽ la mi uꞌá ídri rú ílí ãzo rú,

\par }{\QB ĩꞌdi ími ꞌbã adrulé málĩ trũ ãzíla mi ãrútáŋá ịsụ́ rá.


\par }{\Q \VS{17}Gẹ̃rị̃ ĩꞌdidrị̂ kí ꞌbání ãyĩkõ

\par }{\QB ãzíla ásị́-ị̃gbẹ̃ fẽ.


\par }{\Q \VS{18}Ũndũwã ĩꞌdi ife ídri fẽlépi ꞌbá ĩꞌdi ịsụ́lépi rá rĩ ꞌba ní rĩ ꞌi;

\par }{\QB ꞌbá ĩꞌdi amvulépi mgbemgbe rĩ kí dó drị̃lẹ́ba ịsụ́ rá.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{19}Ũndũwã sĩ
{\ND{Úpí}} ꞌbã ụ̃nọ́kụ́ ị̃ndụ́ ũkpó ru,

\par }{\QB ị́jọ́ vãŋá sĩ ꞌbã ꞌbụ̃ kí ãngũ ĩꞌbã kí adrujó rĩ gá;


\par }{\Q \VS{20}ũndũwã ĩꞌdidrị̂ sĩ fẽ ị̃yị́ kị́rị́ rĩ ꞌbaní agbẹ́lé angájó vũ gâlé

\par }{\QB ãzíla fẽ uzogó ní ꞌdịjó angájó ụ̃rụ́ꞌbụ̃ gá ꞌbụ̃ gâlé.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{21}Mâ ngọ́pị, ímba ị́jọ́ lịŋá pịrị rĩ tã ãzíla ị́jọ́ amáŋá mgbã rĩ be;

\par }{\QB lẽ ị́jọ́ ꞌdĩ ꞌbã ãvĩ kí ími drị̃ gá ku;


\par }{\Q \VS{22}kí ími fẽ adrujó ídri rú,

\par }{\QB ãzíla adrujó ãyĩkõ sĩ ídri mídrị̂ agá ílí ãzo rú.


\par }{\Q \VS{23}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, mi dó acị́ gẹ̃rị̃ mídrị̂ kí gâsĩ ụ̃rị̃ kóru,

\par }{\QB ãzíla ị́jọ́ ũnzí icó dó sĩ ími pá sị̃lé ku;


\par }{\Q \VS{24}míní ími la agá vụ̃rụ́, mí icó idélé ụ̃rị̃ sĩ ku;

\par }{\QB ãzíla ụ́ꞌdụ́ míní kolé rĩ la adru ãjị́ ambamba rú.


\par }{\Q \VS{25}Mí idé ụ̃rị̃ sĩ ũcõgõ ími ịsụ́lépi rụ̃gbụ́

\par }{\QB cécé lị́kị̃ aꞌdélépi ꞌbá ũnzĩkãnã ngalépi rĩ drị̃ gá rĩ áni rĩ sĩ ku,


\par }{\Q \VS{26}ãꞌdusĩku
{\ND{Úpí}} la dó adru ꞌbá ími tãmbalépi rĩ ꞌi

\par }{\QB ãzíla ĩꞌdi dó sĩ ími pá tã mba icó dó sĩ ru sị̃lé ku.


\par }{\Q \VS{27}Lẽ mí uga mũkẽ ꞌbá ãzí ní ku,

\par }{\QB ị́jọ́ la ꞌbã ũkpó drĩ adru ími drị́ gá rĩ gá.


\par }{\Q \VS{28}Lẽ íjọ mî jĩránĩ ní, “Mí amụ́ drụ̃sị̃ ma míní fẽ la ĩndõ íni la ku,”

\par }{\QB ãko ꞌdã drĩ adru mí be cí rĩ gá.


\par }{\Q \VS{29}Mí itú ị́jọ́ ũnzí ãzí mî jĩránĩ

\par }{\QB uꞌálépi mí be ãzíla ásị́ tị̃lépi ími drị̃ gá rĩ ụrụꞌbá gá ku.


\par }{\Q \VS{30}Lẽ ítõ ꞌbá ị́jọ́ kóru

\par }{\QB ꞌdĩ sĩ idé ị́jọ́ ũnzí ãzí ími ụrụꞌbá gá ku rú ku.


\par }{\Q \VS{31}Mí idé ãjã ꞌbá ãgọ̃bị̃ ambamba rĩ sĩ ku

\par }{\QB jõku mí ũbĩ ĩꞌdi pámvú ku,


\par }{\Q \VS{32}ãꞌdusĩku
{\ND{Úpí}} ngụ̃ ꞌbá ị́jọ́ ũnzí ngalépi rĩ ũnzí,

\par }{\QB wó ĩꞌdi tị icí ꞌbá ị́jọ́ pịrị rĩ ngalépi rĩ be.


\par }{\Q \VS{33}{\ND{Úpí}} la lị́cọ́ ꞌbá ị́jọ́ ũnzí idélépi rĩ drị̂ wã rá,

\par }{\QB wó ĩꞌdi sụ̃sụ́ wi lị́cọ́ ꞌbá ị́jọ́ pịrị rĩ idélépi rĩ drị̂ ní rá.


\par }{\Q \VS{34}{\ND{Úpí}} la ꞌbá idemará ru rĩ kí ide ĩdẽ

\par }{\QB wó ĩꞌdi ásị́ ị̃gbẹ̃ fẽ ꞌbá ru irilépi vụ̃rụ́lẹ́ rĩ nî.


\par }{\Q \VS{35}Bá ũndũwá ru rĩ la ãrútáŋá ịsụ́,

\par }{\QB wó ꞌbá azalépi aza-azâ rĩ ní ĩꞌdi drị̃nzá fẽ.




\par }\Chap{4}{\SH Ụ̃rọ̃drị́ Ũndũwã drị́ gá rĩ kî
\par }
{\Q \VerseOne{1}Mâ ngọ́pịkâ, ĩmi are ímbátáŋá ĩmi átẹ́pị ꞌbã sĩ ĩmi imbájó rĩ kî;

\par }{\QB ĩꞌbã ĩmi bị́lẹ́ ala gá ĩmi dó sĩ ị́jọ́ vã ãzíla ífí la nị̃ múké-múké.


\par }{\Q \VS{2}Ímbátáŋá mání imbálé míní ꞌdĩ kí múké,

\par }{\QB ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ íja jõ mi bụ́lụ́ gá ímbátáŋá ꞌdĩ agá rĩ sĩ ku.


\par }{\Q \VS{3}Sáwã ándrá mání adrujó ĩmbíráŋá ru mâ átẹ́pị be rĩ sĩ,

\par }{\QB mání adrujó mâ ãndrẽ ꞌbã ngọ́tị́ŋá kílímgbí rĩ ꞌi rĩ sĩ,


\par }{\Q \VS{4}má átẹ́pị la ándrá mání ímbátáŋá fẽ agá nĩ, ri ándrá mání jọlé la, “Ímba ị́jọ́ mání jọlé míní ꞌdĩ kí tã pírí ími ásị́ gá;

\par }{\QB ímba ãzị́táŋá mádrị̂ kí tã ãzíla mi dó sĩ adru ídri.


\par }{\Q \VS{5}Índrụ̃ ũndũwã, índrụ̃ míní ị́jọ́ vãŋá;

\par }{\QB ími drị̃ ꞌbã ãvĩ jõ ị́jọ́ mádrị̂ kí sĩ ku jõku mí uja tị ị́jọ́ la sĩ bụ́lụ́ gá ku.


\par }{\Q \VS{6}Lẽ mí aꞌbe jõ ũndũwã ku, ãꞌdusĩku ĩꞌdi mụ ími tã mbalé nĩ;

\par }{\QB ílẽ ĩꞌdi ãzíla ĩꞌdi ími tã mba rá.


\par }{\Q \VS{7}Ũndũwá ĩꞌdi ụ̃rọ̃drị́ ru, ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ lẽ mí ịsụ́ míní ĩꞌdi rá.

\par }{\QB Ãjẹ̃ la drĩ táni ãko míní trũ adrujó rĩ kí ꞌdụ pírí rá tí, lẽ mí ịsụ́ míní ị́jọ́ vãŋá rá.


\par }{\Q \VS{8}Ílẽ ũndũwá ãzíla ĩꞌdi ími inga ụrụgá rá,

\par }{\QB ídrĩ ími ĩbĩ ĩꞌdi rụ́ mgbemgbe, ĩꞌdi míní ãrútáŋá ají rá.


\par }{\Q \VS{9}Ũndũwã la ími drị̃ aku bõngó ũniyambamba sĩ drị̃kã umbéjó rĩ sĩ,

\par }{\QB ãzíla ĩꞌdi ími ụ̃sụ̃ mãwụ́wã ũnĩ drị̂ kí sĩ.”


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{10}Mâ ngọ́pị, mí are drĩ, mí ãꞌị̃ ị́jọ́ mání jọlé míní rĩ ꞌi

\par }{\QB ãzíla ílí míní adrujó ídri rĩ kí dó sĩ adru ãzo rú.


\par }{\Q \VS{11}Má imbá mi ũndũwá sĩ

\par }{\QB ãzíla gẹ̃rị̃ pịrị sĩ uꞌájó rĩ sĩ ꞌbo.


\par }{\Q \VS{12}Míní acị́ agá ãko ãzí icó ími pá sị̃lé ku;

\par }{\QB ãzíla míní cẹ̃ agá ụ́ngụ́lẹ́ sĩ mí icó aꞌdélé ku.


\par }{\Q \VS{13}Ímba ímbátáŋá ꞌdĩ kí tã, mí aꞌbe kí ku;

\par }{\QB ímba tã la múké-múké, ãꞌdusĩku ĩꞌdi ídri mídrị̂ ꞌi.


\par }{\Q \VS{14}Mí acị́ gẹ̃rị̃ ꞌbá ũnzí rĩ ꞌbadrị̂ gâsĩ ku

\par }{\QB jõku ítị̃ pá gẹ̃rị̃ ꞌbá ị́jọ́ ũnzí ngalépi rĩ drị̂ gá ku.


\par }{\Q \VS{15}Mí idé ị́jọ́ ũnzí ku, mí ika mi ĩꞌdi rụ́ ku;

\par }{\QB ígã ị́jọ́ ũnzí ngalé sĩ ãzíla mí apá ị́jọ́ ũnzí sĩ apá-apâ,


\par }{\Q \VS{16}ãꞌdusĩku ꞌbá ũnzí rĩ icó kí ụ́ꞌdụ́ kolé ku kpere ĩꞌbã kí ị́jọ́ ũnzí idé agá rá ká;

\par }{\QB icó kí ụ́ꞌdụ́ ꞌbelé ku kpere ĩꞌbã kí ꞌbá adrá agá rá ká.


\par }{\Q \VS{17}Ị́jọ́ ũnzí idéŋá ĩꞌdi ĩꞌbaní cécé íná najó rĩ áni

\par }{\QB ãzíla ãgọ̃bị̃ ĩꞌdi cécé ĩꞌbaní wáyĩnĩ mvujó rĩ áni.


\par }{\Q \VS{18}Gẹ̃rị̃ ꞌbá ãlá rĩ ꞌbadrị̂ ĩꞌdi cécé ị̃tụ́ ꞌbã dị̃zã ãngũ jilépi ụ̃ꞌbụ́tị sĩ rĩ áni,

\par }{\QB ĩꞌdi ãngũ ji jãꞌdâ kpere ị̃tụ́ ꞌbã sị́ ꞌbã ko agá ãcíꞌbírítoto.


\par }{\Q \VS{19}Wó gẹ̃rị̃ ꞌbá ũnzí rĩ ꞌbadrị̂ ĩꞌdi cécé mụ́dẹ́ ịnịbịrịcịcị rĩ áni;

\par }{\QB nị̃ kí ãko fẽlépi la kí aꞌdé vũ gá rĩ ãꞌdu yã rĩ gá ku.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{20}Mâ ngọ́tị̂, íꞌbã ásị́ ị́jọ́ mání jọlé rĩ kí drị̃ gá;

\par }{\QB mí are ị́jọ́ mání jọlé rĩ kí múké-múké.


\par }{\Q \VS{21}Ífẽ jõ ị́jọ́ ꞌdĩ ꞌbã ãvĩ kí míní ku,

\par }{\QB ímba kí tã ími ásị́ gá;


\par }{\Q \VS{22}ãꞌdusĩku kí ídri fẽ ꞌbá kí ịsụ́lépi rĩ ꞌbanî

\par }{\QB ãzíla kí ꞌbá ụrụꞌbá adrí rá.


\par }{\Q \VS{23}Ị́jọ́ ꞌdĩ kí agâ sĩ pírí, ímba ími ásị́ tã,

\par }{\QB ãꞌdusĩku ĩꞌdi kídí ídri drị̂ ꞌi.


\par }{\Q \VS{24}Mí aꞌbe ĩnzõ jọŋá cã;

\par }{\QB íjọ ị́jọ́ mũlũmbẽ sĩ ku.


\par }{\Q \VS{25}Índre ãngũ ími drị̃lẹ́ gá pịrị-pịrị,

\par }{\QB mí uja ími tị bụ́lụ́ gá ku.


\par }{\Q \VS{26}Gẹ̃rị̃ míní acị́jó rĩ ꞌbã adru ị́jọ́ pịrị drị̂ ꞌi

\par }{\QB ãzíla ị́jọ́ míní ngalé rĩ kí dó sĩ adru pịrị.


\par }{\Q \VS{27}Lẽ mí uja mi ị́jọ́ sĩ drị́ ãndá gá jõku ị̃jị́ gá ku;

\par }{\QB mí anzé ími pá ị́jọ́ ũnzí agá rĩ sĩ rá.




\par }\Chap{5}{\SH ꞌBá bị́lẹ́ ị̃ndụ́ lijó ãwụ̃ sĩrĩ
\par }
{\Q \VerseOne{1}Mâ ngọ́pị, íꞌbã ásị́ ũndũwã mádrị̂ drị̃ gá,

\par }{\QB mí are drĩ ị́jọ́ mádrị́ ũndũwã drị́ ꞌdĩ kí sĩ ífí la vãjó múké-múké,


\par }{\Q \VS{2}ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ mi dó sĩ nị̃ ími tãmba sĩ cé,

\par }{\QB ãzíla ị́jọ́ pịrị míní jọlé ími tị sĩ rĩ la dó sĩ ị́jọ́ nị̃ŋá mídrị̂ iꞌda.


\par }{\Q \VS{3}Ị́jọ́ ũkú ãwụ́ꞌbá ru mịfị́ ãcí rĩ ꞌbã jọlé rĩ ị̃lị́kị̃lị́ ru cécé ãnụ́ áni

\par }{\QB ị́jọ́ ĩꞌdi ꞌbã jọlé rĩ ũré ru ndẽ ãdu rá;


\par }{\Q \VS{4}wó ị̃ndụ́lẹ́ la ụ̃jị́kị́rị́lị́lị́ ru cécé ị́lị́jị́ áni,

\par }{\QB sị́ la ci ãcíꞌbírítoto cécé ménéŋá sị́ ị̃rị̃lé-ị̃rị̃lé rĩ drị̂ áni.


\par }{\Q \VS{5}Ídrĩ acị́ ĩꞌdi vú gâsĩ ĩꞌdi ími agụ drã gá;

\par }{\QB ãzíla ĩꞌdi ími drị̃ se ị̃nádrị̃ gá.


\par }{\Q \VS{6}Ũrã ị́jọ́ gẹ̃rị̃ ídri drị̂ drị̃ gá ku;

\par }{\QB ĩꞌdi abá gẹ̃rị̃ agá ꞌdâ, wó nị̃ ꞌí ãvĩ ꞌbo rĩ gá ku.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{7}Úꞌdîꞌda ĩmi are drĩ anzị mádrị̂,

\par }{\QB ĩmi uja jõ tị bụ́lụ́ gá ị́jọ́ mání jọlé ĩminí rĩ kí agá ku.


\par }{\Q \VS{8}Ĩse ĩmi ũkú ꞌdĩ áni rĩ ꞌbã andre gá ku,

\par }{\QB ĩmụ kẹ̃jị́tị ĩꞌdidrị̂ gá ãni rú ku,


\par }{\Q \VS{9}drĩ adru íni ku ĩmi ĩmi rụ́ kụlépi kụ̃kụ̃ rĩ kí ãvĩ rá

\par }{\QB ãzíla ĩmi drã ꞌbá ũnzí rĩ kí drị́lẹ́ gá ngọ́tị́ŋá ru,


\par }{\Q \VS{10}ꞌbá ãmị́yọ́ŋá ru rĩ kí dó mụ málĩ ĩmidrị̂ kí nalé nĩ,

\par }{\QB ãzíla ꞌbá ãzí la dó sĩ mụ ãko ĩminí ịsụ́lé rĩ kí ꞌdụlé ĩꞌdi ãni la rú.


\par }{\Q \VS{11}Sáwã ĩminí drãjó rĩ sĩ ĩmi dó nu

\par }{\QB ãzíla ĩmi ụrụꞌbá kí ị́sụ́ abe ukó rá.


\par }{\Q \VS{12}Mi dó amụ́ ími zịlé, “ꞌBá rĩ, ágã ándrá mání ímbátáŋá sĩ áma imbájó rĩ úmgbé ãjó yã!

\par }{\QB Ágã ándrá áma itújó rĩ úmgbé ãjó yã!


\par }{\Q \VS{13}Má are ándrá ímbáꞌbá mádrị̂ kí tị ku,

\par }{\QB jõku ꞌbá mání ímbátáŋá imbálépi rĩ kí tị ku.


\par }{\Q \VS{14}Má iza dó ma ãni rú kpékpé rá,

\par }{\QB ꞌbá ru tralépi ũꞌbí rĩ kí drĩdríŋĩ gá.”


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{15}Lẽ ũkú mídrị̂ ꞌbã ca míní rá,

\par }{\QB ífẽ lẽtáŋá mídrị̂ cúcú ĩꞌdinî.


\par }{\Q \VS{16}Lẽ mí adru cécé ị̃yị́ dịlépi gẹ̃rị̃ agâ sĩ

\par }{\QB ũkú pírí ꞌbã kí sĩ ị̃yị́ mvụjó ala gá rĩ rú ku.


\par }{\Q \VS{17}Lẽ ꞌbã adru míní áꞌdụ̂sĩ,

\par }{\QB mí ale ĩꞌdi ꞌbá ãzí be ku.


\par }{\Q \VS{18}Lẽ ũkú mídrị̂ ꞌbã adru míní kídí drị̃lẹ́ba drị̂ rú,

\par }{\QB mí uꞌá ãyĩkõ sĩ ũkú míní ĩgbãlé ꞌdĩ sĩ mi drĩ kãrị́lẹ̃ rú rĩ sĩ.


\par }{\Q \VS{19}Ĩꞌdi ũniyamba rú mũcé áni, lẽtáŋá uyaŋâ kóru rĩ trũ cécé ị̃ndẹ́rẹŋâ áni,

\par }{\QB lẽ ĩbã ĩꞌdidrị̂ ꞌbã fẽ míní ãyĩkõ sáwã pírí sĩ, lẽtáŋá ĩꞌdidrị̂ ꞌbã rụ mi cí.


\par }{\Q \VS{20}Mâ ngọ́pị, ũkú ãwụ́ꞌbá ru mịfị́ ãcí rĩ la ími rụ ãꞌdu ị́jọ́ sĩ yã?

\par }{\QB Mi ími ĩbĩ ꞌbá ãzí ꞌbã ũkú rụ́ ãꞌdu ị́jọ́ sĩ yã?


\par }{\Q \VS{21}Ãꞌdusĩku
{\ND{Úpí}} la ị́jọ́ ꞌbá ꞌbã ngalé rĩ kí undré,

\par }{\QB ãzíla mịfị́ ĩꞌdidrị̂ la ãngũ ĩꞌdi ꞌbã sĩ mụjó rĩ kí undré pírí.


\par }{\Q \VS{22}Ị́jọ́ ũnzí ꞌbá ũnzí rĩ ꞌbã idélé rĩ la adru ĩꞌdiní ímbá ru;

\par }{\QB ĩbáká ị́jọ́ ũnzí ĩꞌdidrị̂ drị̂ la ĩꞌdi vúŋá rụ.


\par }{\Q \VS{23}Ĩꞌdi mụ drãlé ĩꞌdi ꞌbã ru tã mbajó ku rĩ sĩ,

\par }{\QB Ĩꞌdi ãvĩ rá, ãꞌdusĩku aza ĩꞌdidrị̂ trẹ̃yị́.




\par }\Chap{6}{\SH Bị́lẹ́ ị̃ndụ́ liŋá
\par }
{\Q \VerseOne{1}Mâ ngọ́pị ídrĩ ãko ãzí fẽ mî jĩránĩ ní gúrã rú,

\par }{\QB ídrĩ vâ drị́ tị̃ sĩ ĩꞌdiní bánzá aꞌdụ́jó;


\par }{\Q \VS{2}údrĩ dó sĩ lẽ ími rụlé ị́jọ́ míní jọlé rĩ sĩ,

\par }{\QB údrĩ ími rụ ị́jọ́ ãfũlépi ími tị gá rĩ sĩ rá,


\par }{\Q \VS{3}ꞌdã ꞌbã ũngúkú gá mâ ngọ́pị, mí idé ị́jọ́ ꞌdĩ ꞌi, míní sĩ ími trũjó,

\par }{\QB ãꞌdusĩku míní ị́jọ́ ịsụ́jó mî jĩránĩ be rĩ sĩ:

\par }{\Q Ímụ ími irilé jĩránĩ ꞌbã pálé gá

\par }{\QB íꞌbã mãmálá mî jĩránĩ drị̃lẹ́ gá ị́jọ́ la sĩ!


\par }{\Q \VS{4}Lẽ íko ụ́ꞌdụ́ ku,

\par }{\QB ífẽ ími mịfị́ ꞌbã ụ̃pị̃ kí ru ku.


\par }{\Q \VS{5}Ípa mi cécé mũcé ꞌbã ru palé ꞌbá mụlépi dora gá rĩ drị́ gá rĩ áni,

\par }{\QB cécé ãríŋá ꞌbã ru pajó ꞌbá ãriŋa kí ụrụlépi ísékísé sĩ rĩ ꞌbã drị́ gá rĩ áni.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{6}Índre drĩ ĩyé kî, mi ꞌbá ũvúꞌbá ru rĩ;

\par }{\QB ĩndre drĩ gbíyã ĩꞌbã kí ãzị́ ngajó rĩ kî ãzíla mí adru ũndũwã rú kî áni!


\par }{\Q \VS{7}Ĩꞌbã ãzí ãmbógó ru,

\par }{\QB drị̃lẹ́ ru jõku úpí ru la ꞌdá yụ,


\par }{\Q \VS{8}wó kí ãkónã tãmba ĩꞌbaní lómúre rú áyi sĩ rá

\par }{\QB ãzíla kí ãkónã ĩꞌbadrị̂ tra ílí sĩ áyi drị̃ tẽjó.


\par }{\Q \VS{9}Mi ꞌbá ũvúꞌbá ru ꞌdĩ, ꞌí lẽ ụ́ꞌdụ́ kolé íngõpí yã?

\par }{\QB Mi angá ụ́ꞌdụ́ gâlé rĩ sĩ ãꞌdụ tụ́ yã?


\par }{\Q \VS{10}Ụ́ꞌdụ́ kojó were, uꞌdejó ụ́ꞌdụ́ sĩ,

\par }{\QB drị́ trajó were sĩ avị́jó rĩ sĩ,


\par }{\Q \VS{11}lẽmẽrĩ la amụ́ ími drị̃ gá cécé ụ̃gụ́ꞌbá áni,

\par }{\QB ãzíla ãko ãkõ la ími ra cécé ụ̃gụ́ꞌbá ụ́sụ trũ rĩ áni.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{12}ꞌBá ãzị́ kọ́lị ãzíla ũnzí rĩ kí

\par }{\QB acị́ ngara ị́jọ́ ĩnzõ rú rĩ iréŋá trũ,


\par }{\Q \VS{13}kí ꞌbá bĩ mịfị́ sĩ, kí ị́jọ́ ũlũ pá sĩ

\par }{\QB ãzíla tĩndrímváŋá sĩ,


\par }{\Q \VS{14}kí ị́jọ́ ũnzí itú kí ásị́ gá;

\par }{\QB sáwã pírí sĩ kí ị́jọ́ fẽ bá drĩdríŋĩ gá.


\par }{\Q \VS{15}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ lị́kị̃ la aꞌdé kí drị̃ gá rụ̃gbụ́ nị̃ŋá kóru;

\par }{\QB ála kí ị̃lị̃kị̃ rá ãzíla ícó ásị́ ꞌbãlé kí drị̃ gá ku.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{16}Ãko ãzị́ kí ázíyá mgbã rĩ gá

\par }{\QB ázị̂rị̃
{\ND{Úpí}} ꞌbã ngụ̃lé ũnzí rĩ kí:


\par }{\QC \VS{17}ꞌbá ãfó ru rĩ kí,

\par }{\QC ꞌbá ĩnzõ jọlépi rĩ kí,

\par }{\QC ꞌbá ꞌbá ị́jọ́ kóru rĩ kí ụꞌdị́lépi rĩ kí,


\par }{\QC \VS{18}ꞌbá ị́jọ́ ũnzí itúlépi kí ásị́ gá rĩ kí,

\par }{\QC ꞌbá cẹ̃lépi ị́jọ́ ũnzí gá mbẽlẽ rú rĩ kí,


\par }{\QC \VS{19}bá sãdínĩ rú ị́jọ́ vú nzelépi ĩnzõ rú rĩ kí,

\par }{\QC ãzíla ꞌbá ꞌbá kí usúlépi rĩ kî.


\par }{\SH Bị́lẹ́-ị̃ndụ́ liŋá ãwụ̃ ị́jọ́ sĩ rĩ
\par }
{\Q \VS{20}Mâ ngọ́pị, ímba ãzị́táŋá mí átẹ́pị ꞌbã fẽlé míní rĩ kí tã

\par }{\QB ãzíla mí aꞌbe jõ ímbátáŋá mí ãndrẽ drị̂ kí ku.


\par }{\Q \VS{21}Ímba kí tã ími ásị́ gá jãꞌdâ;

\par }{\QB ígĩ kí ími imbe gá.


\par }{\Q \VS{22}Míní acị́ agá ꞌdâ, kí ími tãmba;

\par }{\QB míní ụ́ꞌdụ́ ko agá kí ími andre tẽ;

\par }{\QB míní angá agá ụ́ꞌdụ́ gá, kí ími imbá,


\par }{\Q \VS{23}ãꞌdusĩku ãzị́táŋá ꞌdĩ kí míní cécé tálã áni,

\par }{\QB ímbátáŋá ꞌdĩ kí míní dị̃zã rú

\par }{\Q ítútáŋá ãzíla ímbátáŋá ru

\par }{\QB gẹ̃rị̃ ídri drị̂ nî,


\par }{\Q \VS{24}ị́jọ́ ꞌdĩ kí ími tãmba ũkú ũnzí

\par }{\QB ãwụ́ꞌbá ru ĩdra ũré rĩ sĩ.


\par }{\Q \VS{25}Ími ũlẽ ꞌbã ãngã ĩꞌdi ꞌbã ũnĩ sĩ ku

\par }{\QB jõku mẹ́lẹ́tị ĩꞌdidrị́ ꞌbá ịcụ́lépi ịcụ̂ rĩ sĩ ku,


\par }{\Q \VS{26}ãꞌdusĩku ũkú mịfị́ ãcí rĩ ꞌbã ãjẹ̃ lú mũkátĩ ífí ãlu rĩ áni,

\par }{\QB wó kojó ꞌbá ãzí ꞌbã ũkú be rĩ la ími fẽ drãlé rá.


\par }{\Q \VS{27}ꞌBá ãzí icólépi ãcí umvúlépi ĩꞌdi ꞌbã jụ́jụ́ gá

\par }{\QB bõngó la ꞌbã sĩ icójó vejó ku la cí yã?


\par }{\Q \VS{28}ꞌBá ãzí icólépi acị́lépi ãcíkúlú drị̃ gâsĩ

\par }{\QB pá wọ́wọ́ ru pá la ꞌbã sĩ icójó vejó ku la cí yã?


\par }{\Q \VS{29}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ Ágọ́bị́ ru lalépi ꞌbá ãzí ꞌbã ũkú sĩ rĩ la adru ꞌdĩ ꞌbã áni;

\par }{\QB ꞌbá ãzí ũkú ꞌdĩ áni rĩ alólépi rá drị̃rịma ịsụ́lépi ku la ꞌdá yụ.


\par }{\Q \VS{30}ꞌBá icó kí ꞌbá ãko ụ̃gụ̃lépi rĩ ꞌbã ị́jọ́ ꞌbãlé ĩrẽ rú ku

\par }{\QB drĩ táni ụ̃gụ̃ agá la ãbị́rị́ sĩ sĩ agajó tí.


\par }{\Q \VS{31}Wó údrĩ ĩꞌdi rụ rá, lẽ ꞌbã ũfẽ ãko ĩꞌdi ꞌbã ụ̃gụ̃lé rĩ ꞌbã ãrígó tị pâlé ázị̂rị̃,

\par }{\QB drĩ táni adru sĩ málĩ ĩꞌdidrị́ko gá rĩ kí ꞌdụjó tị la gá pírí yã áni ị́jọ́ ãzí ꞌdáyụ.


\par }{\Q \VS{32}Wó ágọ́bị́ ãwụ̃ ngalépi ꞌbá ãzí ꞌbã ũkú be rĩ ꞌbã ũndũwá ꞌdá yụ;

\par }{\QB ꞌbá ị́jọ́ ꞌdĩ áni rĩ idélépi rĩ ĩꞌdi ru vúŋá ꞌdị.


\par }{\Q \VS{33}Ála ĩꞌdi co ãzíla drị̃nzá fẽ ĩꞌdiní rá,

\par }{\QB drị̃nzá fẽlé ĩꞌdiní rĩ icó walé ku,


\par }{\Q \VS{34}ãꞌdusĩku ãjã la ꞌbá fẽ acálé ũmbã rú,

\par }{\QB ãzíla ĩꞌdiní ãrígó tị ũfẽ agá, icó ásị́-ị̃gbẹ̃ iꞌdalé ĩꞌdiní ku.


\par }{\Q \VS{35}Ĩꞌdi ũfẽŋá gã úmgbé; ũmbã ĩꞌdidrị̂ sĩ

\par }{\QB ãzíla icó ãko fẽlé sĩ ĩꞌdi mịfị́ sajó rĩ ãꞌị̃lé ku ãmbõgõ la drĩ táni adru íngõpí tí.




\par }\Chap{7}{\SH Bị́lẹ́-ị̃ndụ́ liŋá ũkú ãwụ́ꞌbá ru mịfị́ ãcí rĩ ꞌbã ị́jọ́ sĩ rĩ
\par }
{\Q \VerseOne{1}Mâ ngọ́pị, ímba ị́jọ́ mádrị̂ kí tã

\par }{\QB ãzíla ímba ãzị́táŋá ꞌdĩ kí tã ími ásị́ gá.


\par }{\Q \VS{2}Ímba ãzị́táŋá mádrị̂ kí tã, mi dó sĩ adru ídri;

\par }{\QB ímba ímbátáŋá mádrị̂ kí tã cécé ími mịfị́ ífí áni.


\par }{\Q \VS{3}Mí umbé kí ími tĩndrímváŋá kí agá;

\par }{\QB ísĩ kí ími ásị́ gá.


\par }{\Q \VS{4}Ị́jọ ũndũwã ní, “Mi mâ ámvọ́pị ꞌi,”

\par }{\QB ãzíla ị́jọ́ vãŋá ní mi mâ kãká mgbã rĩ.


\par }{\Q \VS{5}Ũndũwã la ími tã mba ũkú ãwụ́ꞌbá ru mịfị́ ãcí rĩ sĩ;

\par }{\QB angájó ũkú mịfị́ ãcí rĩ ꞌbã tị ũré sĩ ꞌbá uléjó rĩ gá.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{6}Ụ́ꞌdụ́ ãlu mání ãngũ andré agâ

\par }{\QB dẹ̃rị́sã mádrị́ jó agá rĩ ꞌbã ílé gâsĩ,


\par }{\Q \VS{7}ándre kãrị́lẹ̃ ãzí ị́jọ́ nị̃lépi ku la kî,

\par }{\QB kí agá ꞌdãá ándre kãrị́lẹ̃ ãzí ũndũwã kóru la.


\par }{\Q \VS{8}Kãrị́lẹ̃ ꞌdĩ la ilú agá gẹ̃rị̃ kónã rú ũkú ãwụ́ꞌbá ru mịfị́ ãcí rĩ ꞌbã sĩ uꞌájó rĩ gâsĩ,

\par }{\QB ri mụlé gẹ̃rị̃ ãni rú ũkú mịfị́ ãcí ꞌdã drị́ jó andre gá rĩ gâsĩ


\par }{\Q \VS{9}ĩndró sĩ ị̃tụ̂ ꞌbã ꞌde agá ãngũ ꞌbã mọ̃nị̃mọ̃nị̃ gá ꞌdĩ,


\par }{\Q \VS{10}ũkú ãwụ́ꞌbá ru ꞌdĩ amụ́ drị̃ ụfụlé ĩꞌdi be,

\par }{\QB sụ̃ ru ũkú mịfị́ ãcí rĩ áni wó ásị́ la agá mũlũmbẽ ga tré.


\par }{\Q \VS{11}Ĩꞌdi ị́jọ́ jọ rere drị̃ ũnzĩ sĩ

\par }{\QB ị̃ndụ́ la ri ĩꞌdidrị́ lị́cọ́ gá ku;


\par }{\Q \VS{12}Sáwã ãzí rĩ kí sĩ ĩꞌdi adru gẹ̃rị̃ ꞌbã kónã cí rĩ gá

\par }{\QB ãzí rĩ sĩ ĩꞌdi adru sụ̂ agá sĩ ꞌbá kí ũmbãjó.


\par }{\Q \VS{13}Amvu kãrị́lẹ̃ ꞌdĩ kpãrã

\par }{\QB ãzíla drị̃nzá kóru jọ ĩꞌdiní:


\par }{\Q \VS{14}“Ãndrũ ámba ũyõ mání nalé rĩ ꞌbã tã rá,

\par }{\QB má idé ídétáŋá ãzíla mádrị́ lị́cọ́ gâlé ĩzá cí.


\par }{\Q \VS{15}Ị́jọ́ ꞌdĩ bã sĩ mání ãfũjó sĩ drị̃ ụfụjó mí be ꞌdĩ;

\par }{\QB ándrụ̃ mi rá ãzíla má ịsụ́ dó mi ꞌbo!


\par }{\Q \VS{16}Má idé mgbọ́lọ́ mádrị̂ drị̃

\par }{\QB sókã mịfị́ níríŋá uꞌbélé gbẽtí ndú-ndú sĩ angálépi Mị̃sị́rị̃ gá rĩ sĩ.


\par }{\Q \VS{17}Má ũyã mgbọ́lọ́ mádrị̂ ãdu ãjị́ ngụ̃lépi vĩrĩ

\par }{\QB umvelé mírã, álọ̃yị̃ ãzíla sínãmõnĩ rú rĩ sĩ ꞌbo.


\par }{\Q \VS{18}Mí amụ́, ãma dó sĩ mí be ãyĩkõ lẽtáŋá drị̂ idé sĩ agajó kpere ụ̃ꞌbụ́tị gá;

\par }{\QB ãma dó sĩ ãma amvu mí be ãyĩkõ lẽtáŋá drị̂ sĩ


\par }{\Q \VS{19}ãꞌdusĩku mâ ágô ĩꞌdi lị́cọ́ gá ꞌdãá ꞌdá yụ;

\par }{\QB mụ ãcị̃ ãzo la gá.


\par }{\Q \VS{20}ꞌDụ séndẽ bẹ́gị̃ gá tré

\par }{\QB ãzíla ĩꞌdi ꞌbã ãgõŋá la ụ́ꞌdụ́ ꞌdụ ãzo rú.”


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{21}Ũkú ꞌdĩ ulé dó ĩꞌdi tị ũré sĩ

\par }{\QB se dó kãrị́lẹ̃ ꞌdĩ drị̃ ị́jọ́ ãfũlépi ĩꞌdi tị gá ũré ꞌdĩ kí sĩ.


\par }{\Q \VS{22}ꞌDe dó vú la gâsĩ cọtị́

\par }{\QB cécé mọ́nị̃gọ́ ꞌbã mụjó ãngũ sĩ ĩꞌdi lịjó rĩ gá rĩ áni

\par }{\Q cécé mũcé ꞌbã ꞌdejó ímbá agá rĩ áni


\par }{\QB \VS{23}kpere ꞌé ꞌbã úgú la sõ agá,

\par }{\Q cécé ãríŋá ꞌbã ru afụjó ímbá gá

\par }{\QB nị̃ŋá kóru rĩ áni, ĩꞌdi ĩꞌdi ꞌbã ídri ãvĩ rá.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{24}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ mâ anzị, ĩmi are ma;

\par }{\QB ĩꞌbã bị́lẹ́ ị́jọ́ mání jọlé rĩ arejó múké-múké.


\par }{\Q \VS{25}Lẽ ĩmi ásị́ ꞌbã ja ru gẹ̃rị̃ ũkú ꞌdĩ áni rĩ drị̂ kí agá ku

\par }{\QB jõku ĩmụ ụ̃cẹ̃ trũ ĩꞌdi vú gâsĩ ku.


\par }{\Q \VS{26}Fẽ ãgọbị ũꞌbí ị̃lị̃kị̃ kí rá

\par }{\QB ãzíla ꞌbá ũꞌbí kãlãfe lalé ku la ũdrã kí rá.


\par }{\Q \VS{27}Jó ĩꞌdidrị̂ ĩꞌdi gẹ̃rị̃ ꞌbá agụlépi drã gá rĩ ꞌi

\par }{\QB ãzíla ĩꞌdi ꞌbá agụ ãngũ ꞌbá drãlépi rá rĩ ꞌbadrị̂ gá.




\par }\Chap{8}{\SH Ũndũwã la ꞌbá kí umve
\par }
{\Q \VerseOne{1}Mí are drĩ ũndũwã la umveŋá umve!

\par }{\QB Mí are drĩ nị̃táŋá inga vâ ru ụ́ꞌdụ́kọ́!


\par }{\Q \VS{2}Ũndũwã tu pá ãngũ ụrụgá gẹ̃rị̃ tị gá rĩ gá,

\par }{\QB gẹ̃rị̃ ꞌbã kí ru icí agá tu dó sĩ pá ꞌdãá.


\par }{\Q \VS{3}Tu pá kẹ̃jị́tị ꞌbá pírí ꞌbã kí sĩ fijó táwụ̃nị̃ agá rĩ gá,

\par }{\QB ri uzálé ụ́ꞌdụ́kọ́ ụrụ gá sĩ:


\par }{\Q \VS{4}ꞌBá ꞌdĩ, “Ma bãsĩ ĩmi umve fô;

\par }{\QB Má inga áma ụ́ꞌdụ́kọ́ sĩ ꞌbá pírí kí umvejó.


\par }{\Q \VS{5}Ĩmi ꞌbá ũrãtáŋá were ꞌdĩ, ĩmi ụ̃nị̃ ị́jọ́ lịlẹ́ pịrị rĩ ꞌi.

\par }{\QB Ĩmi ꞌbá azalépi aza-azâ ꞌdĩ lẽ ĩmi adru ásị́sị́ŋá sĩ ị́jọ́ vãjó rĩ trũ.


\par }{\Q \VS{6}Ĩmi are! Ma ĩminí ị́jọ́ ũkpó la kí jọ;

\par }{\QB Ma áma tị nzị̃ sĩ ị́jọ́ pịrị rĩ jọjó.


\par }{\Q \VS{7}Ma ị́jọ́ mgbã rĩ jọ,

\par }{\QB ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ ángụ̃ ị́jọ́ ũnzí jọŋá áma tị sĩ rĩ ũnzí.


\par }{\Q \VS{8}Ị́jọ́ pírí mání jọlé rĩ kí pịrị,

\par }{\QB ị́jọ́ ãzí ãlu ĩnzõ rú jõku úlétáŋá ru la ala gá yụ.


\par }{\Q \VS{9}Ị́jọ́ mádrị̂ kí tọndọlọ ꞌbá ị́jọ́ mádrị̂ kí vãlépi rá rĩ nî,

\par }{\QB ꞌBá nị̃táŋá trũ rĩ ní, kí pịrị.


\par }{\Q \VS{10}Ípẽ ímbátáŋá mádrị̂ ꞌi sílĩvã kẹ̃jị́ gá,

\par }{\QB ípẽ nị̃táŋá gólũdĩ ãlá ãjẹ̃ rú rĩ kẹ̃jị́ gá,


\par }{\Q \VS{11}ãꞌdusĩku ũndũwã ndẽ ãjẹ̃ sĩ ŋálí ãjẹ̃ rú rĩ rá,

\par }{\QB ãzíla ãko ãzí ụ̃ꞌbị̃lé ĩꞌdi be la yụ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{12}“Ma, ũndũwã ꞌi, ma uꞌá ãngũ ãlu gá ị́jọ́ lịŋá múké rĩ be.

\par }{\QB Ánị̃ ma nị̃táŋá kí ịsụ́ ị́jọ́ vãŋá be íngõlé yã rĩ gá rá.


\par }{\Q \VS{13}{\ND{Úpí}} ụ̃rị̃jó rĩ ĩꞌdi ị́jọ́ ũnzí ngụ̃jó rĩ ꞌi.

\par }{\QB Ángụ̃ ãfó kí ị́pị́pị́ŋá be ũnzí,

\par }{\QB ãzíla ádrízã ũnzí kí ị́jọ́ jọlé ĩnzõ rú rĩ be ũnzí.


\par }{\Q \VS{14}Ị́jọ́ amáŋá pịrị rĩ ãzíla ị́jọ́ lịŋá múké rĩ kí má ãni;

\par }{\QB Ị́jọ́ vãŋá ãzíla ũkpõ kí má ãni.


\par }{\Q \VS{15}ꞌBá kí ũpĩ na mâ sĩ,

\par }{\QB ãzíla ꞌbá drị̃lẹ́ ru rĩ kí ãzị́táŋá pịrị rĩ kí ꞌbã mâ sĩ.


\par }{\Q \VS{16}ꞌBá ũpi anzị ru rĩ kí ꞌbá kí drị̃ ce múké la ãzãkoma mádrị̂ sĩ,

\par }{\QB ãzíla ꞌbá ãmbogo rú rĩ kí ị́jọ́ lị múké la mâ sĩ.


\par }{\Q \VS{17}Álẽ ꞌbá pírí áma lẽlépi rĩ kí rá,

\par }{\QB ãzíla ꞌbá áma ndrụ̃lépi rĩ kí áma ịsụ́ rá.


\par }{\Q \VS{18}Ma málĩ trũ ãzíla ãrútáŋá trũ,

\par }{\QB ma ími ꞌbã ũkpó ru ãzíla drị̃lẹ́ba rú.


\par }{\Q \VS{19}Fẽtáŋá mádrị̂ ndẽ kí ũnĩ sĩ gólũdĩ ãlá ãjẹ̃ rú rĩ rá,

\par }{\QB ũyá mádrị̂ ndẽ sílĩvã ãlá rĩ rá.


\par }{\Q \VS{20}Ma acị́ gẹ̃rị̃ ị́jọ́ pịrị ãlá rĩ drị̂ agâ sĩ,

\par }{\QB gẹ̃rị̃ ị́jọ́ lịjó pịrị rĩ drị̂ agâ sĩ.


\par }{\Q \VS{21}Ma málĩ fẽ ꞌbá áma lẽlépi rĩ ꞌbanî

\par }{\QB ãzíla jó ĩꞌbadrị́ málĩ tãmbajó rĩ kí ga tré.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{22}“{\ND{Úpí}} ꞌbã ándrá ma ídu iꞌdóŋá gá,

\par }{\QB ꞌdĩ sĩ ꞌbã drĩ ãko ãzí kí ku.


\par }{\Q \VS{23}Úꞌbã ándrá ma ídu ụrụgá, angájó iꞌdóŋá gá ꞌdã sĩ,

\par }{\QB angájó iꞌdóŋá gá ꞌdĩ sĩ ụ̃nọ́kụ́ iꞌdó drĩ ku.


\par }{\Q \VS{24}Útị ándrá má, ꞌdĩ sĩ mĩrĩ kí drĩ ꞌdá yụ,

\par }{\QB ꞌdĩ sĩ kídí kí drị̃ yụ;


\par }{\Q \VS{25}útị ma ꞌdĩ sĩ ꞌbé ãmbogo rĩ tu kí drĩ pá ãngũ ĩꞌbadrị̂ kí gá,

\par }{\QB ꞌbé wereŋá rĩ kí abe ku,


\par }{\Q \VS{26}útị ma ꞌdĩ sĩ Ãdróŋá ꞌbã drĩ ụ̃nọ́kụ́ jõku ámvụ́ ala gá rĩ kí ku rú,

\par }{\QB ãzíla ꞌdĩ sĩ pụ́trụ́ drĩ ãngũ drị̃ gá ꞌdáyụ.


\par }{\Q \VS{27}Ma ándrá ꞌdãá cí ĩꞌdiní ꞌbụ̃ ꞌbãjó rĩ sĩ,

\par }{\QB ĩꞌdiní lõkókõrí kí ꞌbã agá ị̃yị́ kị́rị́ rĩ kí drị̃ gá.


\par }{\Q \VS{28}Ma ándrá ꞌdãá cí ĩꞌdiní ụ̃rụ́ꞌbụ̃ kí ꞌbãjó ụrụgá,

\par }{\QB ãzíla ĩꞌdiní ị̃yị́ kị́rị́ rĩ kí ị̃ndụ́ ụ̃tị̃ agá ũkpó ru.


\par }{\Q \VS{29}Ĩꞌdiní lõkókõrí ꞌbã agá mĩrĩ ní,

\par }{\QB ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ ị̃yị́ alị dó sĩ lõkókõrí ꞌbãlé ĩꞌdiní rĩ ku,

\par }{\Q ãzíla ĩꞌdiní ụ̃nọ́kụ́ ị̃ndụ́ ꞌbãjó rĩ si.


\par }{\QB \VS{30}Ma ándrá ꞌbá ĩꞌdi bụ́lụ́ gá ãlị́gọ́ ru rĩ ꞌi.

\par }{\Q Má ándrá ꞌbá ãyĩkõ fẽlépi ĩꞌdiní ụ́ꞌdụ́ pírí rĩ ꞌi,

\par }{\QB ma ụ́ꞌdụ́ pírí sĩ ãyĩkõ sĩ ĩꞌdi drị̃lẹ́ gá,


\par }{\Q \VS{31}Ma ándrá ãyĩkõ sĩ ụ̃nọ́kụ́ ĩꞌdiní ꞌbãlé rĩ sĩ,

\par }{\QB ãzíla ma vâ ãyĩkõ sĩ ꞌbá ꞌbã ũri sĩ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{32}“Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ, mâ anzị̂, ĩmi are drĩ ma,

\par }{\QB ꞌbá gẹ̃rị̃ mádrị̂ kí tãmbalépi rĩ kí adru drị̃lẹ́ba ru.


\par }{\Q \VS{33}Ĩmi are ímbátáŋá mádrị̂ ꞌi ãzíla ĩmi adru sĩ ũndũwã rú,

\par }{\QB lẽ ĩgã jõ ĩꞌdi ku fô.


\par }{\Q \VS{34}ꞌBá áma tị arelépi rĩ,

\par }{\QB ꞌbá áma mịfị́ agálépi mádrị́ kẹ̃jị́tị gá ụ́ꞌdụ́ pírí rĩ,

\par }{\QB áma tẽlépi mádrị́ kẹ̃jị́tị gá rĩ ĩꞌdi drị̃lẹ́ba rú.


\par }{\Q \VS{35}ꞌBá áma ịsụ́lépi rĩ ĩꞌdi ídri ịsụ́,

\par }{\QB ãzíla
{\ND{Úpí}} la uꞌá ĩꞌdiní ãyĩkõ sĩ.


\par }{\Q \VS{36}Wó ꞌbá áma ịsụ́lépi ku rĩ adrá ru cénĩ;

\par }{\QB ꞌBá pírí áma ngụ̃lépi ũnzí rĩ lẽ kí drã.”




\par }\Chap{9}{\SH Ũndũwã kí ãnị́ ãkõ be
\par }
{\Q \VerseOne{1}Ũndũwã sị ĩꞌdi ꞌbã jó ꞌbo,

\par }{\QB usú jó ꞌbã ị́dị́ŋá kí ázị̂rị̃.


\par }{\Q \VS{2}Lị ĩzá ãzíla usa ĩꞌdi ꞌbã wáyĩnĩ rá;

\par }{\QB idé ãkónã ụ̃mụ̃ drị̂ kí méjã drị̃ gá ꞌbo.


\par }{\Q \VS{3}Pẽ izonzi ĩꞌdidrị́ ãzị́ gá rĩ kí tị, ãzíla umve ꞌbá kí

\par }{\QB angájó ãngũ ụrụgá ãndânĩ táwụ̃nị̃ drị̂ kí agá.


\par }{\Q \VS{4}“ꞌBá pírí ị́jọ́ nị̃lépi uya sĩ ku rĩ ꞌbã amụ́ kí ꞌdộ!”

\par }{\QB Ĩꞌdi jọ la ꞌbá nị̃lépi ị́jọ́ uya sĩ ku rĩ ꞌbaní,


\par }{\Q \VS{5}“Ĩmi amụ́ ãkónã mádrị̂ nalé,

\par }{\QB ãzíla ĩmvụ wáyĩnĩ mání usalé ꞌbo ꞌdĩ ꞌi.


\par }{\Q \VS{6}Ĩmi aꞌbe gẹ̃rị̃ ĩmi ãni ãnị́ ãkõ drị́ ꞌdĩ kí ãzíla ĩmi dó sĩ adru ídri;

\par }{\QB ĩmi acị́ gẹ̃rị̃ ị́jọ́ vãŋá drị̂ ꞌa gâsĩ.”


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{7}ꞌBá ꞌbá idemará ru rĩ itúlépi rĩ la úꞌdáŋá umve ĩꞌdi ụrụꞌbá gá,

\par }{\QB ꞌBá uzálépi ꞌbá ũnzí rĩ drị̃ gá rĩ la adráŋá ndrụ̃.


\par }{\Q \VS{8}Mí uzá ꞌbá idemará ru rĩ drị̃ gá ku, jõ íni ku ĩꞌdi ími ngụ̃ ũnzí;

\par }{\QB mí uzá ꞌbá ũndũwã rú rĩ drị̃ gá ãzíla ĩꞌdi ími lẽ rá.


\par }{\Q \VS{9}Mí imbá ꞌbá ũndũwã rú rĩ ãzíla ũndũwã ĩꞌdidrị̂ la zo drị̃ gá,

\par }{\QB mí imbá ꞌbá ãlá rĩ, ĩꞌdi ị́jọ́ nị̃ rá ãzíla ĩꞌdi trũ mụ drị̃ gá.


\par }{\Q \VS{10}{\ND{Úpí}} ụ̃rị̃jó rĩ ĩꞌdi ũndũwã ꞌbã iꞌdóŋá;

\par }{\QB ãzíla nị̃táŋá Ãdróŋá Ãlá rĩ nị̃jó rĩ ĩꞌdi ị́jọ́ vãŋá.


\par }{\Q \VS{11}Má rụ̂ sĩ ụ́ꞌdụ́ mídrị̂ kí adru ũꞌbí ru,

\par }{\QB ãzíla ílí mídrị́ míní adrujó ídri rĩ kí ru ị̃drị̃ drị̃ gá.


\par }{\Q \VS{12}Ídrĩ adru ũndũwã rú ũndũwã mídrị̂ la ími ũfẽ rá;

\par }{\QB ídrĩ adru idemará ru ími vúŋá la drị̃ cị nĩ.


\par }{\Q \VS{13}Ũkú ũndũwã kóru rĩ la uzá rere;

\par }{\QB ĩꞌdi ị̃nzị̃táŋá kóru ãzíla nị̃ ị́jọ́ ku.


\par }{\Q \VS{14}Ĩꞌdi ri jó ĩꞌdidrị̂ ꞌbã kẹ̃jị́tị gá,

\par }{\QB jõku ĩꞌdi ri úmvúke ãngũ ụrụgá ãndânĩ táwụ̃nị̃ drị̂ gá,


\par }{\Q \VS{15}ꞌbá alịlépi gẹ̃rị̃ gâsĩ rĩ kí umve jó,

\par }{\QB ꞌbá mụlépi ãzị́ ĩꞌbadrị̂ kí ngaŋá gá rĩ kî trũ.


\par }{\Q \VS{16}“ꞌBá pírí ị́jọ́ nị̃lépi ku rĩ ꞌbã amụ́ kí ꞌdộ!”

\par }{\QB Ĩꞌdi jọ la ꞌbá nị̃lépi ị́jọ́ uya sĩ ku rĩ ꞌbaní,


\par }{\Q \VS{17}“Ị̃yị́ ụ̃gụ̃lé ụ̃gụ̃ rĩ ị̃lị́kị̃lị́ ru,

\par }{\QB ãzíla íná nalé ũní-ũní ru rĩ ĩꞌdi ãjị́-ambamba rú!”


\par }{\Q \VS{18}Wó nị̃ kí ị́jọ́ ãzí ꞌbá drãlépi rá rĩ kí ꞌdã gá ꞌdãá cí rĩ gá ku,

\par }{\QB ꞌbá ĩꞌdi ꞌbã umveŋá ãꞌị̃lépi rá rĩ fi kí mgbi ĩnádrị̃ agá ꞌbo.




\par }\Chap{10}{\SH Ị́jọ́ Uꞌbéŋá Sũlũmánĩ drị̂ kî
\par }
{\PP \VerseOne{1}ꞌDĩ kí ị́jọ́ Sũlũmánĩ ꞌbã uꞌbélé rĩ kî:

\par }{\Q Ngọ́tị́ŋá ũndũwã rú rĩ la átẹ́pị̃ ní ãyĩkõ fẽ,

\par }{\QB wó ngọ́tị́ŋá azalépi aza-azâ rĩ la ãndrẽ ní ũcõgõ fẽ.


\par }{\Q \VS{2}Málĩ ịsụ́lé gẹ̃rị̃ ũnzí sĩ rĩ ꞌbã ụ̃rọ̃drị́ ꞌdá yụ,

\par }{\QB wó ị́jọ́ mgbã rĩ la ꞌbá pa drã agá nĩ.


\par }{\Q \VS{3}{\ND{Úpí}} aꞌbe ꞌbá ãlá rĩ fụlé ãbị́rị́ ní ku,

\par }{\QB wó ĩꞌdi ꞌbá ũnzí rĩ ꞌbaní ị́jọ́ kí lẽlé rĩ kí uga úmgbé.


\par }{\Q \VS{4}ꞌBá drị́ alólépi ku rĩ la acá lẽmẽrí,

\par }{\QB wó ꞌbá ru drị́ alólépi aló-álõ rĩ la adru málĩ trũ.


\par }{\Q \VS{5}Ngọ́tị́ŋá ũndũwã rú rĩ la ãkónã ũkũnã ílí sĩ,

\par }{\QB wó ngọ́tị́ŋá ụ́ꞌdụ́ kolépi sáwã ãkónã ũkũnãjó rĩ sĩ rĩ ĩꞌdi ngọ́tị́ŋá drị̃nzá ajílépi rĩ.


\par }{\Q \VS{6}ꞌBá múké rĩ kí drị̃lẹ́ba ịsụ́ rá,

\par }{\QB wó ị́jọ́ ũnzí la ru zị̃ ị́jọ́ ꞌbá ũnzí rĩ ꞌbã jọlé rĩ ũngúkú gá.


\par }{\Q \VS{7}ꞌBá múké rĩ ị́jọ́ igájó rĩ ĩꞌdi drị̃lẹ́ba rú,

\par }{\QB wó ꞌbá ũnzí rĩ kí ị́jọ́ la ãvĩ gbõ rú.


\par }{\Q \VS{8}ꞌBá ũndũwã rú rĩ la ãzị́táŋá ãꞌị̃ ĩꞌdi ꞌbã ásị́sị́ŋá gá rá,

\par }{\QB wó ꞌbá azalépi aza-azâ rĩ la lị́kị̃ drị̃ lị.


\par }{\Q \VS{9}ꞌBá ị́jọ́ pịrị rĩ ngalépi rĩ la acị́ ụ̃rị̃ kóru,

\par }{\QB wó ꞌbá ị́jọ́ pịrị rĩ ngalépi ku rĩ ị́jọ́ la ĩꞌdi ịsụ́ rá.


\par }{\Q \VS{10}ꞌBá ꞌbá bĩlépi ị́jọ́ ũnzí sĩ mịfị́ sĩ rĩ la cãndí ají,

\par }{\QB wó ꞌbá ị́jọ́ ũnzí aꞌdálépi rĩ la ásị́-ị̃gbẹ̃ ají.


\par }{\Q \VS{11}ꞌBá múké rĩ tị gá ị́jọ́ ídri fẽlépi rĩ la ãfũ nĩ,

\par }{\QB wó ꞌbá ũnzí rĩ ꞌbã tị la ũmbã aꞌbó cí.


\par }{\Q \VS{12}ꞌBá ngụ̃jó rĩ la ãwãŋá ají,

\par }{\QB wó lẽtáŋá la ũnzĩkãnã pírí kí drị̃ kụ̃ cí.


\par }{\Q \VS{13}ꞌBá ị́jọ́ nị̃lépi cé rĩ tị gá ála ũndũwã ịsụ́,

\par }{\QB wó ꞌbá ị́jọ́ nị̃lépi ku rĩ ála ị̃ndụ́ la co rá.


\par }{\Q \VS{14}ꞌBá ũndũwã rú rĩ la ị́jọ́ nị̃ŋá tã mba rá,

\par }{\QB wó ꞌbá azalépi aza-azâ rĩ la lị́kị̃ umve ĩꞌdi ꞌbã tị sĩ.


\par }{\Q \VS{15}ꞌBá kápa trũ rĩ la ru ugoró ãtị̃ ĩꞌdi ꞌbã málĩ kî sĩ,

\par }{\QB wó ꞌbá lẽmẽrí rĩ la drã lẽmẽrĩ sĩ.


\par }{\Q \VS{16}Ũyá ꞌbá ãlá rĩ ꞌbadrị̂ la ĩꞌbaní ídri ají,

\par }{\QB wó ũyá ꞌbá ũnzí rĩ ꞌbadrị̂ la ĩꞌbaní drị̃rịma ají.


\par }{\Q \VS{17}ꞌBá ímbátáŋá ãꞌị̃lépi rĩ la mụ gẹ̃rị̃ ídri drị̂ gá,

\par }{\QB wó ꞌbá ímbátáŋá lẽlépi ku rĩ la ꞌbá kí drị̃ ꞌde bụ́lụ́ gá.


\par }{\Q \VS{18}ꞌBá ngụ̃táŋá zị̃lépi ĩꞌdi tị sĩ cí rĩ ĩꞌdi ĩnzóꞌbá,

\par }{\QB ãzíla ꞌbá káláŋá ujílépi rĩ ĩꞌdi ꞌbá azalépi aza-azâ la.


\par }{\Q \VS{19}Ị́jọ́ jọlé ambamba rĩ agá ị́jọ́ ũnzí ĩcẽ ku,

\par }{\QB wó ꞌbá ũndũwã rú rĩ la ĩyãŋã tú.


\par }{\Q \VS{20}ꞌBá ũndũwã rú rĩ ꞌbã ị́jọ́ jọŋá sílĩvã ãlá rĩ áni,

\par }{\QB wó ꞌbá ũnzí rĩ ꞌbã ásị́ gá ị́jọ́ kí ífí kóru.


\par }{\Q \VS{21}ꞌBá ãlá rĩ ꞌbã ị́jọ́ la ꞌbá ũꞌbí kí ásị́ imbá,

\par }{\QB wó ꞌbá azalépi aza-azâ rĩ la ru ꞌdị ĩꞌdi ꞌbã ãnị́ ãkõ sĩ.


\par }{\Q \VS{22}Sụ̃sụ́
{\ND{Úpí}} ꞌbã wilé rĩ la míní málĩ ají,

\par }{\QB ãzíla ũꞌbã cãndí drị̃ la gá ku.


\par }{\Q \VS{23}ꞌBá azalépi aza-azâ rĩ la uꞌá ãyĩkõ sĩ ị́jọ́ ũnzí rĩ ngaŋá sĩ,

\par }{\QB wó ũndũwã la ãyĩkõ fẽ ꞌbá ị́jọ́ vãlépi rá rĩ nî.


\par }{\Q \VS{24}Ị́jọ́ bá ãlá rĩ ꞌbã lẽlé rĩ ála fẽ la ĩꞌdiní rá,

\par }{\QB wó ị́jọ́ ꞌbá ũnzí rĩ ꞌbã sĩ idéjó ụ̃rị̃ sĩ rĩ la ĩꞌdi rụ rá.


\par }{\Q \VS{25}Ãlụ́kụ́kụ̃ drĩ li, ĩꞌdi ꞌbá ũnzí rĩ kí we ĩndĩ,

\par }{\QB wó ꞌbá ãlá rĩ kí pá tu ũkpó ru jãꞌdâ.


\par }{\Q \VS{26}Íꞌbã ꞌbá ũvú rĩ míní ãzị́ ngalé ku,

\par }{\QB ĩꞌdi cécé wáyĩnĩ ũká rĩ ꞌbã ꞌbá sị́ anụ́jó jõku ãcíkã ꞌbã ꞌbá fụjó rĩ áni.


\par }{\Q \VS{27}{\ND{Úpí}} ụ̃rị̃jó rĩ la ꞌbá ꞌbã adrujó ídri rú ílí ãzo rú,

\par }{\QB wó ꞌbá ũnzí rĩ kí ála kí ílí lị ãlị́ŋá ru.


\par }{\Q \VS{28}Ásị́ tị̃ŋá ꞌbá múké rĩ drị̂ la ãyĩkõ ají,

\par }{\QB wó ásị́ tị̃ŋá ꞌbá ũnzí rĩ drị̂ la adru ãzị́ kóru.


\par }{\Q \VS{29}{\ND{Úpí}} la ꞌbá ãlá rĩ kí tã mba nĩ,

\par }{\QB wó ĩꞌdi ꞌbá ị́jọ́ ũnzí idelépi rĩ kí ị̃lị̃kị̃ rá.


\par }{\Q \VS{30}Ícó ꞌbá ãlá rĩ kí drolé ãngũ ĩꞌbadrị̂ agá rĩ sĩ ku,

\par }{\QB wó ꞌbá ũnzí rĩ icó kí acelé ãngũ drị̃ gá ꞌdâ ku.


\par }{\Q \VS{31}ꞌBá ãlá rĩ kí ị́jọ́ jọ ũndũwã sĩ,

\par }{\QB wó ĩdra ị́jọ́ ũnzí jọlépi rĩ ála drị̃ la atrị cí.


\par }{\Q \VS{32}ꞌBá ãlá rĩ kí ị́jọ́ múké rĩ kí jọ,

\par }{\QB wó ꞌbá ũnzí rĩ kí tị la ĩnzõ jọ.




\par }\PoetryChap{11}{\Q \VerseOne{1}{\ND{Úpí}} ngụ̃ kị́lọ̃ ĩnzõ rú sĩ ãko kí ụ̃ꞌbị̃jó rĩ ũnzí,

\par }{\QB wó ĩꞌdi uꞌá ãyĩkõ sĩ la kị́lọ̃ múké sĩ ãko kí ụ̃ꞌbị̃jó rĩ sĩ.


\par }{\Q \VS{2}Ãfó la ꞌbá drị̃ gá drị̃nzá ají,

\par }{\QB wó ꞌbá ru irilépi vụ̃rụ́lé rĩ ũndũwã rú.


\par }{\Q \VS{3}Ị́jọ́ pịrị rĩ la ꞌbá múké rĩ tã mba rá,

\par }{\QB wó ꞌbá ũnzí rĩ kí ị̃lị̃kị̃ ị́jọ́ ũnzí ĩꞌbã kí ngalé rĩ kí sĩ rá.


\par }{\Q \VS{4}Málĩ ko ꞌbá ãzã ụ́ꞌdụ́ ũmbã drị̂ sĩ ku,

\par }{\QB wó ị́jọ́ ãlá rĩ la ꞌbá pa drã sị́ gá rá.


\par }{\Q \VS{5}Ị́jọ́ mgbã rĩ la ꞌbá ãlá rĩ kí drị̃ ꞌde pịrị nĩ,

\par }{\QB wó ꞌbá ũnzí rĩ kí, ị́jọ́ ũnzí ĩꞌbadrị̂ la kí ịsị́ vụ̃rụ́.


\par }{\Q \VS{6}Ị́jọ́ mgbã rĩ la ꞌbá ãlá rĩ kí pa nĩ,

\par }{\QB wó ị́jọ́ ũnzí ꞌbá ũnzí rĩ ꞌbã kí lẽlé rĩ la kí rụ nĩ.


\par }{\Q \VS{7}ꞌBá ũnzí rĩ drị̃ drã ꞌbo, ị́jọ́ ĩꞌdi ꞌbã ásị́ ꞌbãjó rĩ la drã ĩndĩ,

\par }{\QB ásị́ ĩꞌdiní tị̃lé ũkpõ ĩꞌdidrị̂ drị̃ gá rĩ la adru ãzị́ kóru.


\par }{\Q \VS{8}ꞌBá ãlá rĩ ála ĩꞌdi pa ị́jọ́ ĩꞌdi ịsụ́lépi rĩ agá rá,

\par }{\QB ãzíla ị́jọ́ ĩꞌdi ịsụ́lépi rĩ la uja aꞌdélé ꞌbá ũnzí rĩ drị̃ gá.


\par }{\Q \VS{9}ꞌBá Ãdróŋá ꞌbã ị́jọ́ ãꞌị̃lépi ku rĩ kí jĩránĩ ĩꞌbadrị̂ kí iza ị́jọ́ ãfũlépi kí tị gá rĩ sĩ,

\par }{\QB wó nị̃táŋá sĩ ꞌbá ãlá rĩ kí ru pá rá.


\par }{\Q \VS{10}ꞌBá ãlá rĩ ꞌbã málĩ drị̃ kí tụtụ̃ táwụ̃nị̃ agá ãyĩkõ la adru cí,

\par }{\QB ꞌbá ũnzí rĩ drị̃ kí ị̃lị̃kị̃; ꞌbá kí uzá ãyĩkõ sĩ.


\par }{\Q \VS{11}Sụ̃sụ́ ꞌbá ãlá rĩ ꞌbaní wilé ị́jọ́ pịrị sĩ rĩ sĩ táwụ̃nị̃ rụ́ la ru inga ụrụgá,

\par }{\QB wó ị́jọ́ ꞌbá ũnzí rĩ ꞌbã kí jọlé rĩ sĩ táwụ̃nị̃ la andi rá.


\par }{\Q \VS{12}ꞌBá ĩꞌdi ꞌbã jĩránĩ idélépi rĩ la aza-ãzã,

\par }{\QB wó ꞌbá ị́jọ́ vãlépi rá rĩ la ĩyãŋã tú.


\par }{\Q \VS{13}ꞌBá ꞌbá rụ́ jọlépi rĩ la ị́jọ́ jọlé ũní rĩ kí lũ rá,

\par }{\QB wó ꞌbá ị́jọ́ mgbã trũ rĩ la ị́jọ́ ũní rĩ tã mba rá.


\par }{\Q \VS{14}Drị̃lẹ́ ꞌbá drị̃ celépi pịrị rĩ kí kóru sụ́rụ́ la aꞌdé aꞌdê,

\par }{\QB wó ꞌbá ị́jọ́ amálépi rĩ drị̃ kí adru ũꞌbí ru, patáŋá cí.


\par }{\Q \VS{15}ꞌBá pá tulépi sãdínĩ rú ãmị́yọ́ŋá ní sĩ dẹ́nọ̃ aꞌdụ́jó rĩ la drị̃cị rá,

\par }{\QB wó ꞌbá gãlépi la úmgbé rĩ la adru múké.


\par }{\Q \VS{16}Ũkú ásị́ ị̃gbẹ́ rĩ la ị̃nzị̃táŋá ịsụ́,

\par }{\QB wó ꞌbá ãzị́ ngalépi ũkpó sĩ rĩ la málĩ ịsụ́ áyụ.


\par }{\Q \VS{17}ꞌBá ásị́ ị̃gbẹ́ rĩ la mũkẽ idé ĩꞌdi ꞌbã mgbã rĩ nî,

\par }{\QB wó ꞌbá ásị́ ãcí rĩ la cãndí ají ĩꞌdi drị̃ gá.


\par }{\Q \VS{18}ꞌBá ũnzí rĩ la ũyá ĩnzõ drị̂ ịsụ́,

\par }{\QB wó ꞌbá ị́jọ́ mgbã rĩ idélépi rĩ la ũyá ị́jọ́ mgbã drị̂ ịsụ́.


\par }{\Q \VS{19}ꞌBá pá tulépi ị́jọ́ mgbã rĩ drị̃ gá rĩ la ídri ịsụ́,

\par }{\QB wó ꞌbá ị́jọ́ ũnzí ngalépi rĩ la drã rá.


\par }{\Q \VS{20}{\ND{Úpí}} ngụ̃ ꞌbá ásị́ ũnzí rĩ kí ũnzí,

\par }{\QB wó ĩꞌdi uꞌá ãyĩkõ sĩ la ꞌbá acị́lépi ị́jọ́ múké agá rĩ kî sĩ.


\par }{\Q \VS{21}ꞌBá ị́jọ́ ũnzí idélépi rĩ ꞌbaní ála drị̃rịma fẽ ãndá-ãndá ru,

\par }{\QB wó ꞌbá ãlá rĩ kí acị́ drị̃lẹ́mgbọ sĩ.


\par }{\Q \VS{22}Ũkú ũniyambamba ị́jọ́ nị̃lépi ku rĩ,

\par }{\QB ĩꞌdi cécé fõrĩfõrĩŋá gólũdĩ rú gĩlé ĩzõgó ũmvu gá rĩ áni.


\par }{\Q \VS{23}Ị́jọ́ ꞌbá ãlá rĩ ꞌbã kí lẽlé rĩ la ukó mũkẽ sĩ,

\par }{\QB wó ị́jọ́ ꞌbá ũnzí rĩ ꞌbã kí sĩ ásị́ tị̃jó rĩ ĩꞌdi lú ũmbã áꞌdụ̂sĩ.


\par }{\Q \VS{24}ꞌBá ãzí kí ãko fẽ ị̃sálị ĩndrã kọ́lị ãzíla málĩ ĩꞌbadrị̂ kí tụtụ̃,

\par }{\QB wó ꞌbá ãzí rĩ kí ĩndrã rú, kí dó sĩ acá lẽmẽrí.


\par }{\Q \VS{25}ꞌBá ãko fẽlépi ĩndrã kọ́lị rĩ ꞌbã málĩ kí tụtụ̃,

\par }{\QB ꞌbá ꞌbá kí ãzã kolépi rĩ ála vâ ĩꞌdi ãzã ko rá.


\par }{\Q \VS{26}ꞌBá kí ꞌbá ãná tãmbalépi sĩ ãjẹ̃ ụrụgá rĩ tẽjó rĩ wã rá,

\par }{\QB wó kí sụ̃sụ́ wi ꞌbá ụzịlépi la sáwã ĩꞌbaní lẽjó la rĩ sĩ rĩ nî.


\par }{\Q \VS{27}Ídrĩ mũkẽ ndrụ̃ mi ịsụ́ la rá,

\par }{\QB wó ídrĩ ị́jọ́ ũnzí ndrụ̃, mi ĩꞌdi ịsụ́ rá.


\par }{\Q \VS{28}ꞌBá ásị́ ꞌbãlépi málĩ drị̃ gá rĩ la aꞌdé rá,

\par }{\QB wó ꞌbá ãlá rĩ kí zo cécé ịbịbị́ dụlépi kpãcĩ áyi sĩ rĩ áni.


\par }{\Q \VS{29}ꞌBá cãndí ajílépi ꞌbá ĩꞌdidrị́ kogá rĩ ꞌbaní rĩ ịsụ́ ãko ãzí ãwítã ru la ku,

\par }{\QB ꞌbá azalépi aza-azâ rĩ la adru ãtíꞌbó ꞌbá ũndũwá trũ rĩ ãni.


\par }{\Q \VS{30}Ị́jọ́ ꞌbá ãlá rĩ ꞌbã ngalé rĩ la ꞌbá kí ídri uja

\par }{\QB ãzíla ꞌbá ꞌbá kí ídri palépi rĩ ĩꞌdi ũndũwã rú.


\par }{\Q \VS{31}Údrĩ ꞌbá ãlá rĩ kí ũfẽ ụ̃nọ́kụ́ drị̃ ga ꞌdâ rá,

\par }{\QB ãꞌdu la dó ru idé ꞌbá ũnzí rĩ ꞌba rụ́ nĩ yã?




\par }\PoetryChap{12}{\Q \VerseOne{1}ꞌBá ímbátáŋá lẽlépi rĩ lẽ nị̃táŋá rá,

\par }{\QB wó ꞌbá ru lẽlépi itúlépi ku rĩ la aza-ãzã.


\par }{\Q \VS{2}ꞌBá múké rĩ la ásị́ ị̃gbẹ̃ ịsụ́
{\ND{Úpí}} drị́,

\par }{\QB wó ĩꞌdi ị́jọ́ lị ꞌbá ũnzí rĩ drị̃ gá rá.


\par }{\Q \VS{3}Ị́jọ́ ũnzí fẽ ꞌbání pá tuŋá pịrị la ku,

\par }{\QB wó ꞌbá ãlá rĩ la pá tu ũkpó ru.


\par }{\Q \VS{4}Ũkú ádrízã múké rĩ la ágô ní ãrútáŋá ají,

\par }{\QB wó ũkú drị̃nzá fẽlépi ágô ní rĩ ĩꞌdi cécé ãyánĩ ágô ꞌbã ĩfã ꞌbã sĩ asụ́jó rĩ áni.


\par }{\Q \VS{5}Ị́jọ́ ꞌbá ãlá rĩ ꞌbã itúlé rĩ kí pịrị,

\par }{\QB wó ị́jọ́ ꞌbá ũnzí rĩ ꞌbã kí amálé rĩ kí ị́jọ́ ꞌbá uléjó rĩ kî.


\par }{\Q \VS{6}Ị́jọ́ ꞌbá ũnzí rĩ drị̂ ĩꞌdi ꞌbá ꞌdịjó,

\par }{\QB wó ꞌbá pịrị rĩ ꞌbã ị́jọ́ la ꞌbá ídri pa rá.


\par }{\Q \VS{7}ꞌBá ũnzí rĩ kí drã rá ãzíla kí ãvĩ rá,

\par }{\QB wó ꞌbá ãlá rĩ kí pá tu ũkpó ru.


\par }{\Q \VS{8}Ála ꞌbá ịcụ́ ũndũwã ĩꞌdidrị̂ sĩ,

\par }{\QB wó ꞌbá azalépi aza-azâ rĩ ála ĩꞌdi ide ĩdẽ.


\par }{\Q \VS{9}ꞌBá ị̃nzị̃lé ku ãzị́ ĩꞌdidrị̂ kí ngalépi cénĩ rĩ múké,

\par }{\QB ndẽ ꞌbá ru ꞌbãlépi ãmbógó ru íná kóru rĩ rá.


\par }{\Q \VS{10}ꞌBá múké rĩ kí ãnãkpá ĩꞌbadrị̂ kí tãmbalépi mbã mbã rĩ kî,

\par }{\QB wó ꞌbá ũnzí rĩ kí ásị́ la adru ĩꞌbaní ãcí-ãcí.


\par }{\Q \VS{11}ꞌBá ãzị́ ngalépi ĩꞌdidrị́ ámvụ́ agá ásị́ pírí sĩ rĩ la adru ãkónã trũ wẽwẽ rú,

\par }{\QB wó ꞌbá ãzị́ ífí kóru rĩ ngalépi rĩ la aza ãzã.


\par }{\Q \VS{12}ꞌBá ũnzí rĩ kí ãko ꞌbá ụ̃gụ́ꞌbá ru rĩ ꞌbã kí ụ̃gụ̃lé rĩ kí vị́ ta,

\par }{\QB wó ꞌbá ãlá rĩ kí pá tu ũkpó ru.


\par }{\Q \VS{13}ꞌBá ũnzí rĩ kí gbã mãtégõ gá ị́jọ́ ũnzí ĩꞌbaní jọlé rĩ kí sĩ,

\par }{\QB wó ꞌbá ãlá rĩ kí ru pa ị́jọ́ ũnzí agá rá.


\par }{\Q \VS{14}Ị́jọ́ ãfũlépi ími tị gá múké rĩ la míní ụ̃rọ̃drị́ ají,

\par }{\QB ãzíla ãzị́ ngalé ũkpó sĩ rĩ la ụ̃rọ̃drị́ ají rá.


\par }{\Q \VS{15}Ị́jọ́ ꞌbá azalépi aza-azâ rĩ drị̂ kí adru ĩꞌdi mịfị́ gá pịrị,

\par }{\QB wó ꞌbá ũndũwã rú rĩ la ị́jọ́ jọlé ĩꞌdiní ímbátáŋá rũ rĩ are rá.


\par }{\Q \VS{16}ꞌBá azalépi aza-azâ rĩ la ũmbã ĩꞌdidrị̂ iꞌda cọtị́,

\par }{\QB wó ꞌbá ũndũwá rú rĩ la ĩyãŋã tútú údrĩ táni ĩꞌdi uꞌdá rĩ gá.


\par }{\Q \VS{17}Sãdínĩ pịrị rĩ la ị́jọ́ mgbã rĩ jọ,

\par }{\QB wó sãdínĩ pịrị ku rĩ la ĩnzõ jọ.


\par }{\Q \VS{18}Ị́jọ́ ꞌa ũrãlé ku rĩ la ꞌbá sõ kãrụ̃ cécé ménéŋá áni,

\par }{\QB wó ị́jọ́ ꞌbá ũndũwã rú rĩ ꞌbã jọlé rĩ la ꞌbá adrí rá.


\par }{\Q \VS{19}Ị́jọ́ mgbã rĩ la uꞌá jãꞌdâ,

\par }{\QB wó ĩnzõ la ãsị̃ ụ̃trụ́ ru.


\par }{\Q \VS{20}ꞌBá ị́jọ́ ũnzí itúlépi rĩ ꞌbã ásị́ gá mũlũmbẽ cí,

\par }{\QB wó ꞌbá ásị́ ị̃gbẹ̃ ajílépi rĩ ꞌbaní ãyĩkõ cí.


\par }{\Q \VS{21}Ị́jọ́ ũnzí icó aꞌdélé ꞌbá ãlá rĩ kí drị̃ gá ku,

\par }{\QB wó ị́jọ́ ꞌbá ũnzí rĩ ꞌbadrị̂ ꞌbã ngá lú ũcõgõ.


\par }{\Q \VS{22}{\ND{Úpí}} ngụ̃ ꞌbá ĩnzõ jọlépi rĩ ũnzí,

\par }{\QB wó ĩꞌdi uꞌá ãyĩkõ sĩ la ꞌbá ị́jọ́ mgbã jọlépi rĩ sĩ.


\par }{\Q \VS{23}ꞌBá ũndũwá rú rĩ icé kí ru ũndũwã ĩꞌbadrị̂ sĩ ku,

\par }{\QB wó ꞌbá azalépi aza-azâ rĩ kí aza ĩꞌbadrị̂ iꞌda tọndọlọ.


\par }{\Q \VS{24}ꞌBá ãzị́ ngalépi ũkpó sĩ rĩ la adru drị̃lẹ́ ru,

\par }{\QB wó ꞌbá ũvú rĩ la adru ãtíꞌbó ru.


\par }{\Q \VS{25}Ásị́ umvúŋá la fẽ ãyĩkõ la adru ꞌbá ásị́ gá ꞌdáyụ,

\par }{\QB wó ị́jọ́ jọŋá ásị́ ị̃gbẹ̃ sĩ rĩ la ꞌbá ásị́ gá ãyĩkõ ají rá.


\par }{\Q \VS{26}ꞌBá ãlá rĩ la ĩꞌdi ꞌbã wọ̃rị̂ tã mba rá,

\par }{\QB wó gẹ̃rị̃ ꞌbá ũnzí rĩ drị̂ la kí agụ wọ̃rị̂ be bụ́lụ́ gá.


\par }{\Q \VS{27}ꞌBá ũvú rĩ icó ĩzá ĩꞌdi ꞌbã rụlé rĩ aꞌdílé ku,

\par }{\QB wó ꞌbá ũndũwã rú ãzị́ ngalépi ũkpõ sĩ rĩ la adru málĩ trũ.


\par }{\Q \VS{28}Gẹ̃rị̃ ꞌbá ãlá rĩ ꞌbadrị̂ gá ídri cí,

\par }{\QB ãzíla gẹ̃rị̃ ꞌdã agá drã ꞌdá yụ.




\par }\PoetryChap{13}{\Q \VerseOne{1}Ngọ́tị́ŋá ũndũwã trũ rĩ la átẹ́pị̃ ꞌbã ímbátáŋá are rá.

\par }{\QB Wó ngọ́tị́ŋá drị̃ ũnzí rĩ are ị́jọ́ sĩ uzájó ĩꞌdi drị̃ gá rĩ ku.


\par }{\Q \VS{2}ꞌBá la ãko múké rĩ ịsụ́ nalé ị́jọ́ múké ãfũlépi ĩꞌdi ꞌbã tị gá rĩ sĩ,

\par }{\QB wó ꞌbá mũlũmbẽ rú rĩ kí ásị́ gá ị́jọ́ ũmbã rú rĩ la uvá gbũlá-gbũlá nĩ.


\par }{\Q \VS{3}ꞌBá ru tị tãmbalépi rá rĩ la ru ídri tãmba,

\par }{\QB wó ꞌbá ị́jọ́ jọlépi pépé rĩ la ru drị̃ gá lị́kị̃ ají.


\par }{\Q \VS{4}Ũvúꞌbá drĩ táni ásị́ ꞌbã sĩ ãko ịsụ́jó íngõpí rá tí icó ku,

\par }{\QB wó ꞌbá ãzị́ ngalépi ũkpó sĩ rĩ la ãko pírí ĩꞌdi ꞌbã lẽlé rĩ kí ịsụ́ rá.


\par }{\Q \VS{5}ꞌBá ãlá rĩ ngụ̃ kí ĩnzõ ũnzí,

\par }{\QB wó ꞌbá ũnzí rĩ kí drị̃nzá ají.


\par }{\Q \VS{6}Ị́jọ́ mgbã rĩ la ꞌbá múké rĩ ꞌbã tãmba nĩ,

\par }{\QB wó ũnzĩkãnã la ꞌbá ị́jọ́ ũnzí ngalépi rĩ gũ mgbũ vũ gá.


\par }{\Q \VS{7}ꞌBá ãzí kí ru ꞌbã kí málĩ trũ wó íni ꞌdĩ kí lẽmẽrí kpọ̃wọ́-kpọ̃wọ́,

\par }{\QB Ãzí rĩ kí ru ꞌbã ĩyi lẽmẽrí, wó íni ꞌdĩ kí kụ́rẹ́nị́.


\par }{\Q \VS{8}ꞌBá málĩ trũ rĩ kí séndẽ ayú sĩ ru ídri pajó,

\par }{\QB wó ꞌbá ãzí ịgbẹ́ ꞌbá lẽmẽrí rĩ ꞌbã ásị́ ku.


\par }{\Q \VS{9}ꞌBá ãlá rĩ la dị̃ cécé dị̃zã ãngũ imvépi tárá-tárá rĩ áni,

\par }{\QB wó ꞌbá ũnzí rĩ kí cécé tárã anụ́lépi rá rĩ ꞌbã áni.


\par }{\Q \VS{10}Ãfó la ãlí ají,

\par }{\QB wó ꞌbá ímbátáŋá ãꞌị̃lépi rá rĩ kí adru ũndũwã rú.


\par }{\Q \VS{11}Málĩ ịsụ́lé gẹ̃rị̃ ũnzí sĩ rĩ la ãvĩ gbõrú,

\par }{\QB wó ꞌbá málĩ ĩꞌdidrị̂ kí ụ̃tị̃lépi were-were rĩ ꞌbã málĩ kí zo zõ.


\par }{\Q \VS{12}Ị́jọ́ míní ásị́ tị̃jó rĩ drĩ ru idé ku ĩꞌdi ími ásị́ fẽ acálé ãyánĩ rú,

\par }{\QB wó ị́jọ́ míní ásị́ tị̃jó rĩ drĩ ru idé rá ĩꞌdi ími ásị́ fẽ acálé ãyĩkõ sĩ.


\par }{\Q \VS{13}Ídrĩ ímbátáŋá ide idê mi ị́jọ́ ndrụ̃,

\par }{\QB wó ꞌbá ãzị́táŋá tãmbalépi rĩ la ụ̃rọ̃drị́ la ịsụ́ rá.


\par }{\Q \VS{14}Ímbátáŋá ꞌbá ũndũwã rú rĩ ꞌbã fẽlé rĩ ĩꞌdi kídí ídri drị̂ ꞌi,

\par }{\QB ĩꞌdi ꞌbá pa ímbá drã drị̂ agá.


\par }{\Q \VS{15}ꞌBá ũndũwã rú rĩ la ị̃nzị̃táŋá ịsụ́ rá,

\par }{\QB wó ꞌbá ũndũwã kóru rĩ la ị̃lị̃kị̃ rá.


\par }{\Q \VS{16}ꞌBá ũndũwá rú rĩ la ị́jọ́ ꞌa ũrã ráká ĩꞌdi idé la ĩndõ,

\par }{\QB wó ꞌbá azalépi aza-azâ rĩ la ĩꞌdi ꞌbã aza iꞌda.


\par }{\Q \VS{17}ꞌBá ị́jọ́ ũnzí ujílépi rĩ la aꞌdé ị́jọ́ ũcõgõ rú rĩ agá rá,

\par }{\QB wó ꞌbá ị́jọ́ pịrị rĩ ujílépi rĩ la ꞌbá adrí.


\par }{\Q \VS{18}ꞌBá ímbátáŋá lẽlépi ku rĩ la adru lẽmẽrí ãzíla ĩꞌdi drị̃nzá ịsụ́,

\par }{\QB wó ꞌbá ímbátáŋá sĩ ĩꞌdi itújó rĩ ãꞌị̃lépi rá rĩ la ãrútáŋá ịsụ́ rá.


\par }{\Q \VS{19}Ị́jọ́ ími ásị́ ꞌbã lẽlé rĩ ịsụ́jó rá rĩ la ãyĩkõ fẽ ími úríndí ní,

\par }{\QB wó ꞌbá azalépi aza-azâ rĩ lẽ kí ị́jọ́ ũnzí aꞌbelé ku.


\par }{\Q \VS{20}ꞌBá acị́lépi ꞌbá ũndũwã rú rĩ be rĩ la adru ũndũwã rú,

\par }{\QB wó ꞌbá wọ̃rị̃ rụlépi ꞌbá azalépi aza-azâ rĩ be rĩ la ị́jọ́ ũnzí ají ĩꞌdi drị̃ gá rá.


\par }{\Q \VS{21}Drị̃lẹ́ ũnzĩ la ꞌbá ũnzí rĩ vú adro,

\par }{\QB wó ꞌbá ãlá rĩ la ụ̃rọ̃drị́ ru málĩ ịsụ́.


\par }{\Q \VS{22}ꞌBá múké rĩ la anzị ĩꞌdidrị̂ ꞌbã anzị ꞌbaní ãwítã aꞌbe,

\par }{\QB wó ꞌbá ũnzí rĩ ꞌbã málĩ kí ála kí tãmba ꞌbá ãlá rĩ ꞌbanî.


\par }{\Q \VS{23}ꞌBá lẽmẽrí rĩ drị́ ámvụ́ gá ãkónã la ka rõnzõ,

\par }{\QB wó ị́jọ́ lịlẹ́ pịrị ku rĩ sĩ ꞌbá ũnzí rĩ la ãkónã ꞌdĩ kí ꞌdụ rá.


\par }{\Q \VS{24}ꞌBá ngọ́tị́ŋá ĩꞌdidrị̂ ị̃ndụ́ colépi kẹ̃lị́ká sĩ ku rĩ lẽ ĩꞌdi ku,

\par }{\QB wó ꞌbá ngọ́tị́ŋá ĩꞌdidrị̂ lẽlépi rá rĩ la ĩꞌdi co ímbátáŋá ru rá.


\par }{\Q \VS{25}ꞌBá ãlá rĩ ꞌbaní ãkónã la ca rá,

\par }{\QB wó ꞌbá ũnzí rĩ ꞌbã ꞌa la adru ãbị́rị́ ru.




\par }\PoetryChap{14}{\Q \VerseOne{1}Ũkú ũndũwá ru rĩ la ĩꞌdi ꞌbã lị́cọ́ sị rá,

\par }{\QB wó ũkú azalépi aza-azâ rĩ la lị́cọ́ ĩꞌdidrị̂ andi ĩꞌdi ꞌbã drị́ sĩ.


\par }{\Q \VS{2}ꞌBá ị́jọ́ pịrị rĩ ngalépi rĩ la
{\ND{Úpí}} ụ̃rị̃ rá,

\par }{\QB wó ꞌbá ũnzĩkãnã ngalépi rĩ la Úpí Ãdróŋâ ꞌbã ápãrákã rú.


\par }{\Q \VS{3}ꞌBá azalépi aza-azâ ị́jọ́ jọlépi tị pépé sĩ ãfó sĩ rĩ la kẹ̃lị́ká umve ĩꞌdi ũngúkú gá,

\par }{\QB wó ꞌbá ũndũwã rú rĩ ꞌbã ĩdra la ĩꞌdi tãmba rá.


\par }{\Q \VS{4}Lị́cọ́ mọ́nị̃gọ́ ámvụ́ sõlépi rĩ kóru rĩ gá ãkónã la adru ĩrá gá yụ,

\par }{\QB wó ꞌbá mọ́nị̃gọ́ ámvụ́ sõlépi rĩ trũ rĩ drị́ ãkónã la ãfũ ŋãnã.


\par }{\Q \VS{5}Sãdínĩ pịrị rĩ álị́ ĩnzõ ku,

\par }{\QB wó sãdínĩ ĩnzóꞌbá rĩ la ĩnzõ jọ kpẽté kpẽté.


\par }{\Q \VS{6}ꞌBá ãfó trũ rĩ la ũndũwá ndrụ̃ rá ãzíla icó ịsụ́lé la ku,

\par }{\QB wó ꞌbá vãtáŋá trũ rĩ la ị́jọ́ ụ̃nị̃ mbẽlẽŋá ru.


\par }{\Q \VS{7}Mí uꞌá ꞌbá azalépi aza-azâ rĩ be ku,

\par }{\QB ãꞌdusĩku mí icó ị́jọ́ ãzí ụ̃nị̃lé tị la gá ku.


\par }{\Q \VS{8}ꞌBá ũndũwá rú rĩ nị̃ ꞌi ãꞌdu ị́jọ́ idé yã rĩ gá rá,

\par }{\QB wó aza ꞌbá azalépi aza-azâ rĩ ꞌbadrị̂ la kí ulé nĩ.


\par }{\Q \VS{9}ꞌBá azalépi aza-azâ rĩ así kí ị́jọ́ ũnzí ĩꞌba kí ngalé rĩ sĩ ku,

\par }{\QB wó ꞌbá ị́jọ́ mgbã rĩ ngalépi rĩ lẽ trũtáŋá ịsụ́lé rá.


\par }{\Q \VS{10}Ãyĩkõ mídrị̂ ꞌbãngá mí ãni; ũcõgõ mídrị̂ ꞌbãngá mí ãni,

\par }{\QB mí icó kí alelé ꞌbá ãzí be ku.


\par }{\Q \VS{11}Ála ꞌbá ị́jọ́ ũnzí idélépi rĩ ꞌbã lị́cọ́ andi rá,

\par }{\QB wó lị́cọ́ ꞌbá mũkẽ ngalépi rĩ drị̂ la pá tu jãꞌdâ.


\par }{\Q \VS{12}Gẹ̃rị̃ ãzí la iꞌdá ími drị̃lẹ́ gá ãlá ru,

\par }{\QB wó ãsị̃ŋá gá ĩꞌdi ími agụ drã gá.


\par }{\Q \VS{13}Ãgụ́ŋá la ũcõgõ ásị́ gá rĩ zị̃ wó sáwã ãyĩkõ ꞌbã ukójó ꞌbo rĩ sĩ,

\par }{\QB ũcõgõ la ãsị̃ nĩ.


\par }{\Q \VS{14}Ála ꞌbá ãꞌị̃táŋá kóru rĩ kí ũfẽ ị́jọ́ ũnzí ĩꞌbadrị̂ kî sĩ,

\par }{\QB ãzíla ála ꞌbá ãlá rĩ kí ũfẽ ị́jọ́ múké ĩꞌbã kí ngalé rĩ kî sĩ.


\par }{\Q \VS{15}ꞌBá azalépi aza-azâ rĩ la ị́jọ́ cí jọlé ĩꞌdiní rĩ ãꞌị̃-ãꞌị̃,

\par }{\QB wó ꞌbá ũndũwá ru rĩ la ị́jọ́ ꞌa ũrã ráká ĩꞌdi nga la ĩndõ.


\par }{\Q \VS{16}ꞌBá ũndũwá ru rĩ la idé ụ̃rị̃ sĩ ãzíla ĩꞌdi ru uná ị́jọ́ ũnzí sĩ uná-unâ,

\par }{\QB wó ꞌbá azalépi aza-azâ rĩ la ị́jọ́ cí rĩ nga kpí gbõ rú ũrã ꞌa la ku rú.


\par }{\Q \VS{17}ꞌBá ásị́ ãcí rĩ la ị́jọ́ azajó aza-azâ rĩ kí nga,

\par }{\QB ála ꞌbá ị́jọ́ ũnzí itúlépi ꞌbá ãzí rụ́ rĩ ngụ̃ ũnzí.


\par }{\Q \VS{18}ꞌBá azalépi aza-azâ rĩ la ũndũwá ãkõ ịsụ́ ãwítã rú,

\par }{\QB wó ꞌbá ũndũwá ru rĩ la nị̃táŋá ịsụ́.


\par }{\Q \VS{19}ꞌBá ũnzí rĩ kí mụ ãja tị̃lé ꞌbá múké rĩ kí drị̃lẹ́ gá,

\par }{\QB ãzíla ꞌbá ị́jọ́ ũnzí ngalépi rĩ kí ãja tị̃ kẹ̃jị́tị ꞌbá ãlá rĩ ꞌbadrị̂ gá.


\par }{\Q \VS{20}ꞌBá pírí kí ꞌbá lẽmẽrí rĩ ngụ̃ ũnzí, átã ĩꞌdi ꞌbã jĩránĩ kí ĩꞌdi ngụ̃ ĩndĩ,

\par }{\QB wó ꞌbá kụ́rẹ́nị́ rĩ ꞌbã wọ̃rị́ka kí adru ũꞌbí ru.


\par }{\Q \VS{21}ꞌBá ĩꞌdi ꞌbã jĩránĩ idelépi idê rĩ idé ị́jọ́ ũnzí la,

\par }{\QB wó ꞌbá uꞌálépi ꞌbá lẽmẽrí rĩ be ásị́ ị̃gbẹ̃ sĩ rĩ ĩꞌdi drị̃lẹ́ba rú.


\par }{\Q \VS{22}ꞌBá ị́jọ́ ũnzí ụ̃tị̃lépi kí ásị́ gâlé rĩ ãvĩ kí ku yã?

\par }{\QB Wó ꞌbá ị́jọ́ mgbã rĩ ụ̃tị̃lépi rĩ la lẽtáŋá ukólépi ku rĩ ịsụ́ ásị́ ị̃gbẹ̃ be rá.


\par }{\Q \VS{23}Ãzị́ pírí ngalé ũkpó sĩ rĩ ꞌbã ụ̃rọ̃drị́ cí,

\par }{\QB wó ꞌbá lú ị́jọ́ jọlépi tị sĩ ãzị́ la ngalépi ku rĩ la acá lẽmẽrí.


\par }{\Q \VS{24}ꞌBá ũndũwá ru rĩ la ụ̃rọ̃drị́ ru málĩ ịsụ́,

\par }{\QB wó ꞌbá azalépi aza-azâ rĩ ála ĩꞌdi nị̃ ĩꞌdi ꞌbã aza sĩ.


\par }{\Q \VS{25}Sãdínĩ pịrị rĩ la ꞌbá ídri pa,

\par }{\QB wó sãdínĩ ĩnzóꞌbá ru rĩ la ꞌbá mẹ́lẹ́ mbe.


\par }{\Q \VS{26}ꞌBá
{\ND{Úpí}} ụ̃rị̃lépi rá rĩ ꞌbã ãngũ múké sĩ ru zị̃jó ala gá la cí,

\par }{\QB ãzíla ĩꞌdi adru ãngũ anzị ĩꞌdidrị̂ ꞌbaní sĩ apájó ru zị̃jó ala gá rĩ ꞌi.


\par }{\Q \VS{27}{\ND{Úpí}} ụ̃rị̃jó rĩ ĩꞌdi kídí ídri drị̂ ꞌi,

\par }{\QB ĩꞌdi ꞌbá pa ímbá drã drị̂ agá.


\par }{\Q \VS{28}Úpí ꞌbã dị̃zã la ru iꞌda ꞌbá ũꞌbí ĩꞌdiní tãmbalé rĩ kí sĩ,

\par }{\QB wó ꞌbá ũꞌbí kí kóru úpí ngọ́pị ꞌbã ãzị́ ꞌdáyụ.


\par }{\Q \VS{29}ꞌBá ũmbã rụlépi mbẽlẽ ku rĩ ĩꞌdi vãtáŋá trũ,

\par }{\QB wó ꞌbá ásị́ ãcí rĩ la ru aza iꞌda tọndọlọ.


\par }{\Q \VS{30}Ásị́ ị̃gbẹ̃ ĩꞌdi ídri ụrụꞌbá drị̂ ꞌi,

\par }{\QB wó ãjã sĩ ꞌbá ĩfãkã la asụ́-asụ̂.


\par }{\Q \VS{31}ꞌBá ꞌbá lẽmẽrí rĩ kí ĩkpãlépi rĩ la Ãdróŋá kí ũꞌbãlépi rĩ uꞌdá,

\par }{\QB wó ꞌbá ásị́ ị̃gbẹ̃ iꞌdalépi ꞌbá ãzãkoma lẽlépi rĩ ꞌbání rĩ ị̃nzị̃ Ãdróŋá ꞌi rá.


\par }{\Q \VS{32}Lị́kị̃ drĩ aꞌdé nĩ, ĩꞌdi ꞌbá ũnzí rĩ kí ịsị́ vụ̃rụ́,

\par }{\QB wó ꞌbá ãlá rĩ drĩ táni drã rá tí ĩꞌdi ꞌbã ãngũ sĩ ru zị̃jó la cí.


\par }{\Q \VS{33}Ũndũwá la uꞌá ꞌbá ị́jọ́ vãlépi rá rĩ ꞌbã ásị́ agá,

\par }{\QB ãzíla ꞌbá azalépi aza-azâ rĩ nị̃ ị́jọ́ ũndũwã drị̃ gá ku.


\par }{\Q \VS{34}Ị́jọ́ mgbã rĩ la sụ́rụ́ inga ụrụ gá nĩ,

\par }{\QB wó ị́jọ́ ũnzĩ la sụ́rụ́ ní drị̃nzá ajị́.


\par }{\Q \VS{35}Úpí la uꞌá ãtíꞌbó ũndũwá ru rĩ ní ãyĩkõ sĩ,

\par }{\QB wó ĩꞌdi drị̃rịma fẽ ãtíꞌbó ĩꞌdiní drị̃nzá fẽlépi rĩ ní rá.




\par }\PoetryChap{15}{\Q \VerseOne{1}Ị́jọ́ umvijó jãjã rú rĩ la ũmbã sị́ ịgbẹ rá,

\par }{\QB wó ị́jọ́ umvijó ásị́ ãcĩ sĩ rĩ la ũmbã inga-ingã.


\par }{\Q \VS{2}ꞌBá ũndũwá ru rĩ drĩ ị́jọ́ jọ, ĩꞌdi fẽ nị̃táŋá la adru ãjị́ ambamba rú,

\par }{\QB wó ꞌbá azalépi aza-azâ rĩ tị gá ị́jọ́ ífí kóru rĩ la ãfũ nĩ.


\par }{\Q \VS{3}{\ND{Úpí}} ꞌbã mịfị́ la ãngũ ndre ãngũ pírí gá,

\par }{\QB ĩꞌdi ꞌbá ũnzĩkãnã ngalépi rĩ kí undré ꞌbá mũkẽ ngalépi rĩ kí abe.


\par }{\Q \VS{4}Ĩdra ꞌbá adrílépi rĩ ĩꞌdi ife ídri fẽlépi rĩ ꞌi,

\par }{\QB wó ĩdra úlétáŋá ulélépi rĩ la úríndí ịgbẹ́-ịgbệ.


\par }{\Q \VS{5}ꞌBá azalépi aza-azâ rĩ la átẹ́pị ꞌbã ímbátáŋá gã úmgbé,

\par }{\QB wó ꞌbá ũndũwá ru rĩ la ímbátáŋá lẽ rá.


\par }{\Q \VS{6}Jó ꞌbá ãlá rĩ drị̂ agá málĩ la ga tré,

\par }{\QB wó ꞌbá ũnzí rĩ ꞌbã málĩ kí ĩꞌdi drị̃ gá ị́jọ́ asé.


\par }{\Q \VS{7}Tị ꞌbá ũndũwá ru rĩ drị̂ la nị̃táŋá iré,

\par }{\QB wó ꞌbá azalépi aza-azâ rĩ ꞌbã ásị́ adru ꞌdĩ ꞌbã áni ku.


\par }{\Q \VS{8}{\ND{Úpí}} ngụ̃ ídétáŋá ꞌbá ũnzí rĩ ꞌbã kí idélé rĩ ũnzí,

\par }{\QB wó ĩꞌdi adru ãyĩkõ sĩ la ꞌbá múké rĩ drĩ kí ị́jọ́ zị ĩꞌdi tị gá rĩ gá.


\par }{\Q \VS{9}{\ND{Úpí}} ngụ̃ gẹ̃rị̃ ꞌbá ũnzí rĩ drị̂ ũnzí,

\par }{\QB wó lẽ ꞌbá ị́jọ́ mgbã rĩ idélépi rĩ áyụ.


\par }{\Q \VS{10}ꞌBá gẹ̃rị̃ pịrị rĩ aꞌbelépi rá rĩ la drị̃rịma ũkpó la ịsụ́ rá,

\par }{\QB ꞌbá ítútáŋá ngụ̃lépi ũnzí rĩ la drã rá.


\par }{\Q \VS{11}Ãngũ ꞌbá drãlépi rá rĩ ꞌbadrị̂ kí Ãbãdónĩ
\FTNT{*}{{\FR 15:11 }{\FR{15:11
}}{\FQ{Ãbãdónĩ
}}{\FT{ꞌbã ífí tị Ĩbũrãníyã drị̂ sĩ “lị́kị̃.”}}} be drĩ kí dó iꞌdá
{\ND{Úpí}} drị̃lẹ́ gá tọndọlọ,

\par }{\QB icó dó ị́jọ́ ꞌbá ásị́ gá rĩ nị̃lé ku íngoní ru.


\par }{\Q \VS{12}ꞌBá ꞌbá idelépi ide idê rĩ lẽ ítútáŋá ku,

\par }{\QB icó ị́jọ́ zịlé ꞌbá ũndũwá ru rĩ ꞌbã tị gá ku.


\par }{\Q \VS{13}Ásị́ ãyĩkõ rú rĩ la ꞌbá ꞌbã mẹ́lẹ́tị fẽ dị̃lé dị̃-dị̃,

\par }{\QB wó ũcõgõ ásị́ gá rĩ la úríndí ịgbẹ́ cĩrĩ.


\par }{\Q \VS{14}ꞌBá ũndũwã rú rĩ ꞌbã ásị́ la ụ̃nị̃táŋá ndrụ̃,

\par }{\QB wó ꞌbá azalépi aza-azâ rĩ la aza na ãkónã rú.


\par }{\Q \VS{15}Ídri ꞌbá ĩkpãlé ĩkpã-ĩkpã rĩ ꞌbadrị̂ la adru sáwã pírí sĩ ũcõgõ rú,

\par }{\QB wó ꞌbá ásị́ agá ãyĩkõ rú rĩ la uꞌá sáwã pírí sĩ ãyĩkõ sĩ.


\par }{\Q \VS{16}Adrujó ãko trũ wereŋá ru
{\ND{Úpí}} ụ̃rị̃jó rĩ,

\par }{\QB ndẽ adrujó málĩ trũ ũcõgõ agá rĩ rá.


\par }{\Q \VS{17}Tẹ́bị́ ịnị najó sĩ uꞌájó ꞌbá mídrị́ko gá rĩ kí abe lẽtáŋá sĩ rĩ ndẽ,

\par }{\QB ĩzá úsã trũ kpãcĩ rĩ najó adrujó ngụ̃táŋá sĩ rĩ rá.


\par }{\Q \VS{18}ꞌBá ásị́ ãcí rĩ la ãgátã ají,

\par }{\QB wó ꞌbá ị́jọ́ talépi rĩ la ãwãŋá atrị rá.


\par }{\Q \VS{19}ꞌBá ũvúꞌbá rĩ ní ị́jọ́ pírí kí mba mbã,

\par }{\QB wó ꞌbá pịrị rĩ ní ị́jọ́ kí adru múké.


\par }{\Q \VS{20}Ngọ́tị́ŋá ũndũwã rú rĩ la átẹ́pị̃ ní ãyĩkõ fẽ,

\par }{\QB wó ngọ́tị́ŋá azalépi aza-azâ rĩ la ãndrẽ ꞌbã ị́jọ́ kí ide-idê.


\par }{\Q \VS{21}Adrujó ũndũwã kóru rĩ ĩꞌdi ãyĩkõ rú ꞌbá ị́jọ́ vãlépi ku rĩ ní,

\par }{\QB wó ꞌbá ũndũwã rú rĩ la ị́jọ́ mgbã rĩ idé.


\par }{\Q \VS{22}Ị́jọ́ amáŋá ãkõ sĩ, ị́jọ́ ụ̃tị̃lé rĩ kí asu rá,

\par }{\QB wó ꞌbá ị́jọ́ amálépi rĩ drĩ kí adru ũꞌbí ru, ị́jọ́ ụ̃tị̃lé rĩ kí ị̃kụ̃lẹ̃nị̃ rá.


\par }{\Q \VS{23}ꞌBá la adru ãyĩkõ sĩ umvitáŋá múké ãfũlépi ĩꞌdi tị gá rĩ sĩ,

\par }{\QB ị́jọ́ umvilé sáwã pịrị rĩ agá rĩ ꞌbã ũnĩ dó ni yã!


\par }{\Q \VS{24}Gẹ̃rị̃ ꞌbá ũndũwã rú rĩ ꞌbã kí uꞌájó rĩ la kí agụ ídri gá,

\par }{\QB ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ kí dó sĩ ru uná gẹ̃rị̃ ꞌbá agụlépi drã gá rĩ sĩ.


\par }{\Q \VS{25}{\ND{Úpí}} la ꞌbá ãfó ru rĩ ꞌbã jó andi rá,

\par }{\QB wó ĩꞌdi ãko ãwụ́zị́ ꞌbadrị̂ kí tãmba nĩ.


\par }{\Q \VS{26}{\ND{Úpí}} ngụ̃ ígátáŋá ꞌbá ũnzí rĩ ꞌbadrị̂ ũnzí,

\par }{\QB wó ị́jọ́ jọlé ásị́ ị̃gbẹ̃ sĩ rĩ la ĩꞌdiní ãyĩkõ fẽ nĩ.


\par }{\Q \VS{27}ꞌBá rọ̃mgbọ́ ru rĩ la ũcõgõ ají lị́cọ́ ĩꞌdidrị̂ nî,

\par }{\QB wó ꞌbá ị́jọ́ sĩ ꞌbá mịfị́ sajó ãko ãzí sĩ rĩ gãlépi úmgbé rĩ la uꞌá ílí ãzo rú.


\par }{\Q \VS{28}ꞌBá múké rĩ kí ị́jọ́ ꞌa ũrã ráká kí umvi la ĩndõ,

\par }{\QB wó tị ꞌbá ũnzí rĩ ꞌbadrị̂ la ꞌbá ũdũ ãcí áni.


\par }{\Q \VS{29}{\ND{Úpí}} ꞌi ꞌbá ũnzí rĩ kí abe rá-rá ru,

\par }{\QB wó ĩꞌdi zịtáŋá ꞌbá múké rĩ ꞌbadrị̂ are rá.


\par }{\Q \VS{30}Mẹ́lẹ́tị ãlá rĩ la ꞌbá ásị́ ní ãyĩkõ fẽ,

\par }{\QB wó ị́jọ́ mgbã rĩ la ụrụꞌbá ãlá rĩ fẽ nĩ.


\par }{\Q \VS{31}Ídrĩ bị́lẹ́ ꞌbã ị́jọ́ sĩ uzájó ími drị̃ gá rĩ kí drị̃ gá rá,

\par }{\QB mi uꞌá ꞌbá ũndũwã rú rĩ kí drĩdríŋĩ gá rá.


\par }{\Q \VS{32}ꞌBá ímbátáŋá gãlépi úmgbé rĩ lẽ ru ku,

\par }{\QB wó ꞌbá ítútáŋá ãꞌị̃lépi rá rĩ la ị́jọ́ vãŋá ịsụ́ rá.


\par }{\Q \VS{33}{\ND{Úpí}} ụ̃rị̃jó ri la ꞌbá imbá adrujó ũndũwá ru,

\par }{\QB ãzíla mi ãrútáŋá ịsụ́ rá la ídrĩ ími iri vụ̃rụ́ rĩ gá.




\par }\PoetryChap{16}{\Q \VerseOne{1}ꞌBá la ị́jọ́ ụ̃tị̃ ĩꞌdi ásị́ gâlé,

\par }{\QB wó
{\ND{Úpí}} la fẽ la ꞌbã idé ru rá rĩ gá nĩ.


\par }{\Q \VS{2}ꞌBá la icó ũrãlé la ị́jọ́ ĩꞌdidrị̂ kí pírí múké,

\par }{\QB wó
{\ND{Úpí}} la ꞌbá ꞌbã ásị́sị́ŋá ụ̃ꞌbị̃ nĩ.


\par }{\Q \VS{3}Ífẽ ãzị́ míní lẽlé ngalé rĩ kí
{\ND{Úpí}} drị́,

\par }{\QB ãzíla kí ru idé rá.


\par }{\Q \VS{4}Ãko pírí
{\ND{Úpí}} ꞌbã ũꞌbãlé rĩ kí ꞌbã ãzị́ cí,

\par }{\QB átã ꞌbã ꞌbá ũnzí rĩ kí sĩ ụ́ꞌdụ́ lị́kị̃ drị̂ drị̃ tẽjó.


\par }{\Q \VS{5}{\ND{Úpí}} ngụ̃ ꞌbá pírí ãfó ru ásị́ gá rĩ kí ũnzí,

\par }{\QB icó kí aꞌbelé drị̃rịma kóru ku.


\par }{\Q \VS{6}Lẽtáŋá kí ãꞌị̃táŋá be kí ꞌbá trũ ị́jọ́ ũnzí agá,

\par }{\QB {\ND{Úpí}} ụ̃rị̃jó rĩ la ꞌbá fẽ ị́jọ́ ũnzí aꞌbejó nĩ.


\par }{\Q \VS{7}Gẹ̃rị̃ ꞌbá drị̂ drĩ kí
{\ND{Úpí}} ní ãyĩkõ fẽ rá,

\par }{\QB ĩꞌdi átã mẹ́rọ́ꞌbá ĩꞌdidrị̂ kí fẽ uꞌálé ĩꞌdi be ásị́ ị̃gbẹ̃ sĩ.


\par }{\Q \VS{8}Ãko were ịsụ́lé gẹ̃rị̃ pịrị rĩ sĩ rĩ ĩꞌdi múké,

\par }{\QB ndẽ málĩ ịsụ́lé ŋãnã gẹ̃rị̃ ũnzí sĩ rĩ rá.


\par }{\Q \VS{9}ꞌBá la ị́jọ́ ụ̃tị̃ ĩꞌdi ásị́ gâlé rá,

\par }{\QB wó
{\ND{Úpí}} la gẹ̃rị̃ ĩꞌdiní ru idéjó rĩ drị̃ ce nĩ.


\par }{\Q \VS{10}Ị́jọ́ ãfũlépi úpí tị gá rĩ ĩꞌdi ũkpó trũ,

\par }{\QB lẽ tị la ꞌbã lị ị́jọ́ mũlũmbẽ sĩ ku.


\par }{\Q \VS{11}{\ND{Úpí}} lẽ kị́lọ̃ sĩ ãko kí ụ̃ꞌbị̃jó rĩ ꞌbã adru kí múké-múké;

\par }{\QB ãko pírí kí ꞌbã ãnzị ꞌba adru kí ĩꞌdi ꞌbã ꞌbãlé rĩ áni.


\par }{\Q \VS{12}Ũpi ta kí ị́jọ́ ũnzí ku,

\par }{\QB ãꞌdusĩku ũpĩ ĩꞌbadrị̂ la acá ũkpó ru la ị́jọ́ pịrị rĩ sĩ.


\par }{\Q \VS{13}Úpí la uꞌá ãyĩkõ sĩ la ꞌbá ị́jọ́ pịrị rĩ jọlépi rĩ sĩ,

\par }{\QB ĩꞌdi ꞌbá ị́jọ́ pịrị rĩ jọlépi rĩ ꞌbã ị́jọ́ ꞌbã ãmbógó ru.


\par }{\Q \VS{14}Adrã úpí drị̂ la drã ají,

\par }{\QB wó ꞌbá ũndũwá ru rĩ la ĩꞌdi ásị́ ịgbẹ rá.


\par }{\Q \VS{15}Ãyĩkõ úpí mẹ́lẹ́tị gá rĩ la ídri fẽ,

\par }{\QB ĩꞌdi ꞌbã mũkẽ ĩꞌdi cécé ụ̃rụ́ꞌbụ̃ uzogó fẽlépi áyi sĩ rĩ ani.


\par }{\Q \VS{16}Ĩꞌdi múké ãndânĩ adrujó ũndũwá ru ãzíla vãtáŋá trũ,

\par }{\QB ndẽ adrujó gólũdĩ ãzíla sílĩvã trũ rĩ rá.


\par }{\Q \VS{17}ꞌBá ãlá rĩ kí acị́ gẹ̃rị̃ kí agụlépi ị́jọ́ ũnzí gá ku rĩ kí agâ sĩ,

\par }{\QB ꞌbá ĩꞌdi ꞌbã gẹ̃rị̃ tãmbalépi rá rĩ la ru ídri tãmba rá.


\par }{\Q \VS{18}Ãfó la ꞌbá agụ lị́kị̃ gá,

\par }{\QB úríndí ị́pị́pị́ŋá drị̂ la ꞌbá fẽ aꞌdélé rá.


\par }{\Q \VS{19}Ĩꞌdi múké ru irijó vụ̃rụ́ ꞌbá lẽmẽrí rĩ kí agá,

\par }{\QB ndẽ ãko arálé ará-arâ rĩ kí awajó ꞌbá ãfó trũ rĩ kí abe rĩ rá.


\par }{\Q \VS{20}ꞌBá ímbátáŋá arelépi rá rĩ la adru málĩ trũ,

\par }{\QB ꞌbá ásị́ ꞌbãlépi
{\ND{Úpí}} drị̃ gá rá rĩ la adru drị̃lẹ́ba rú.


\par }{\Q \VS{21}ꞌBá ũndũwá ru rĩ ála ĩꞌdi nị̃ ị́jọ́ ĩꞌdiní lịlẹ́ pịrị rĩ sĩ,

\par }{\QB ị́jọ́ ĩꞌdi ꞌbã jọlé rĩ la ꞌbá kí imbá rá.


\par }{\Q \VS{22}Ũndũwã ĩꞌdi kídí ídri drị̂ rú ꞌbá ũndũwá trũ rĩ ꞌbanî,

\par }{\QB wó ꞌbá azalépi aza-azâ rĩ kí imbájó rĩ ĩꞌdi sáwã izaŋá.


\par }{\Q \VS{23}ꞌBá ũndũwá trũ rĩ ꞌbã ásị́ la ĩꞌdi imbá sĩ ru tị tã mbajó,

\par }{\QB ị́jọ́ ĩꞌdi ꞌbã jọlé rĩ la ꞌbá kí imbá rá.


\par }{\Q \VS{24}Ị́jọ́ jọlé ásị́ ị̃gbẹ̃ sĩ rĩ ĩꞌdi cécé ãnụ́ áni,

\par }{\QB ĩꞌdi ị̃lị́-ị̃lị́ ru ꞌbá ꞌbã úríndí ní ãzíla ĩꞌdi ꞌbá ụrụꞌbá ꞌbã ãlá ru.


\par }{\Q \VS{25}Gẹ̃rị̃ ãzí la iꞌdá ími drị̃lẹ́ gá ꞌdâ ãlá ru,

\par }{\QB wó ãsị̃ŋá gá ĩꞌdi ími agụ drã gá.


\par }{\Q \VS{26}Ãkónã ꞌbã vị́ la ꞌbá fẽ ãzị́ ngalé nĩ,

\par }{\QB ãꞌdusĩku ꞌbá ꞌbã tị ꞌbã lẽjó ãkónã najó rá rĩ sĩ.


\par }{\Q \VS{27}ꞌBá ãzị́ kóru rĩ ĩꞌdi ị́jọ́ ũnzí itú nĩ,

\par }{\QB ĩꞌdi tị ko cécé ãcí kolépi bẹ̃kụ̃bẹ̃kụ̃ rĩ áni.


\par }{\Q \VS{28}ꞌBá ũnzí rĩ la fẽ ãcóŋá ní kpẹ̃lé nĩ,

\par }{\QB káláŋá la fẽ la wọ̃rị̃ mgbã rĩ la iré rá.


\par }{\Q \VS{29}ꞌBá ãgọ̃bị̃ rú rĩ la ĩꞌdi ꞌbã jĩránĩ ulé,

\par }{\QB ãzíla ĩꞌdi drị̃ la ce gẹ̃rị̃ ũnzí rĩ gá.


\par }{\Q \VS{30}ꞌBá ꞌbá ũbĩlépi mịfị́ sĩ kámị́-kámị́ rĩ la ị́jọ́ ũnzí itú,

\par }{\QB ꞌbá ru tị mũlépi mgbe-mgbe cí rĩ la fẽ ị́jọ́ ũnzí rĩ la ru idé rá.


\par }{\Q \VS{31}Drị̃ꞌbị́ imve ĩꞌdi kõfíyã dị̃zã iꞌdalépi rĩ,

\par }{\QB ála ĩꞌdi ịsụ́ ídri ãlá rĩ sĩ.


\par }{\Q \VS{32}ꞌBá ũmbã rụlépi gbõrú ku rĩ ndẽ ꞌbá ũkpó trũ rĩ rá,

\par }{\QB ãzíla ꞌbá ru ũmbã ụtrị́lépi rá rĩ ndẽ ꞌbá táwụ̃nị̃ ãmbógó rĩ ꞌdụlépi rĩ rá.


\par }{\Q \VS{33}ꞌBá kí jẽgê ꞌbe rá sĩ ị́jọ́ Ãdróŋá ꞌbã lẽlé rĩ nị̃jó,

\par }{\QB wó
{\ND{Úpí}} la ị́jọ́ múké rĩ umvi nĩ.




\par }\PoetryChap{17}{\Q \VerseOne{1}Ĩꞌdi múké íná ĩsá ị̃gbẹ́ rĩ najó ásị́ ị̃gbẹ̃ sĩ ãzíla ịjọjọŋá kóru

\par }{\QB ndẽ lị́cọ́ ụ̃mụ̃ najó ãzíla sĩ ãwãjó ala gá ãwã-ãwã rĩ rá.


\par }{\Q \VS{2}Ãtíꞌbó ũndũwã trũ rĩ la adru úpí ru úpí ngọ́pị drị̃nzá ajílépi rĩ drị̃lẹ́ gá;

\par }{\QB ãzíla ĩꞌdi ãko úpí ꞌbã ngọ́pịka ꞌbadrị́ ãwítã rú rĩ kí awa ĩꞌba abe.


\par }{\Q \VS{3}Ála gólũdĩ kí ụ̃ꞌbị̃ sílĩvã be ãcí sĩ,

\par }{\QB wó
{\ND{Úpí}} la ásị́ ꞌbádrị̂ ụ̃ꞌbị̃ nĩ.


\par }{\Q \VS{4}ꞌBá ị́jọ́ ũnzí idélépi rĩ kí ị́jọ́ are ꞌbá ũnzí rĩ kí tị gá;

\par }{\QB ĩnzóꞌbá la ĩnzõ are ĩnzóꞌbá ãzí tị gá.


\par }{\Q \VS{5}ꞌBá ꞌbá lẽmẽrí rĩ kí gụlépi rĩ la Ãdróŋá kí ũꞌbãlépi rĩ uꞌdá,

\par }{\QB ꞌbá uꞌálépi ãyĩkõ sĩ ꞌbá drị̃lẹ́ ũnzĩ ịsụ́lépi rĩ sĩ rĩ ĩcẽ drị̃rịma ịsụ́ŋá gá ku.


\par }{\Q \VS{6}Anzị ꞌbã áyị́pịka kí ru ũnũ anzị ĩꞌbadrị́ kí ꞌbã anzị kî sĩ,

\par }{\QB ãzíla anzị kí ru ũnũ ĩꞌbã átẹ́pịka kí sĩ.


\par }{\Q \VS{7}ꞌBá azalépi aza-azâ rĩ tị gá ị́jọ́ ãlá rĩ ãfũ ku,

\par }{\QB ãzíla ĩnzõ jọjó rĩ sị úpí ngọ́pị ꞌi ku.


\par }{\Q \VS{8}ꞌBá mịfị́ sajó séndẽ sĩ rĩ ĩꞌdi ꞌbá ãzí rĩ ꞌbaní cécé írúwá áni,

\par }{\QB ꞌbá ãzí rĩ ãꞌị̃ kí rá ĩꞌdi drị̃lẹ́ba ají.


\par }{\Q \VS{9}ꞌBá ꞌbá ãzí ꞌbã ị́jọ́ ũnzí trũlépi rĩ la lẽtáŋá ndrụ̃,

\par }{\QB wó ꞌbá ị́jọ́ ũnzí sị́ nalépi ị̃dị́-ị̃dị́ rĩ la wọ̃rị̃ ãníyágágá rĩ iré rá.


\par }{\Q \VS{10}Uzájó ꞌbá ị́jọ́ vãlépi rá rĩ drị̃ gá rĩ la ĩꞌdi ãzã ko múké,

\par }{\QB ndẽ ꞌbá azalépi aza-azâ rĩ ị̃ndụ́ cojó kẹ̃lị́ká 100 wó ĩꞌdi ãzãkolépi ku rĩ rá.


\par }{\Q \VS{11}ꞌBá ũnzí rĩ la mvu drị̃lẹ́ ĩꞌdidrị̂ rụ́ rĩ sĩ rá,

\par }{\QB wó ála ãmbógó ásị́ ị̃gbẹ̃ kóru rĩ tị pẽ sĩ mụjó ĩꞌdiní drị̃rịma fẽjó.


\par }{\Q \VS{12}Drị̃ ụfụjó ụ̃bọ̃gụ̃ mváŋá la ꞌdụjó rá rĩ be rĩ,

\par }{\QB ndẽ drị̃ ụfụjó ꞌbá azalépi aza-azâ ĩꞌdi ꞌbã aza ngalépi rĩ be rĩ rá.


\par }{\Q \VS{13}ꞌBá ị́jọ́ múké rĩ ãrígó tị ũfẽlépi ị́jọ́ ũnzí sĩ rĩ,

\par }{\QB ị́jọ́ ũnzí icó ĩꞌdi ꞌbã lị́cọ́ aꞌbelé ku.


\par }{\Q \VS{14}Ãwãŋá iꞌdóŋá ĩꞌdi cécé ị̃yị́ tị̃lépi ãngũ ãlu gá ãmbógó rĩ ꞌbã tị nzị̃jó rĩ áni.

\par }{\QB Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ lẽ mí atrị ãwãŋá ꞌdĩ sĩ ĩmi andi drĩ ĩmi ku rú.


\par }{\Q \VS{15}ꞌBá ị́jọ́ ũnzí idélépi rĩ aꞌbejó rĩ ãzíla ꞌbá múké rĩ drị̃ gá ị́jọ́ ũnzí lịjó rĩ be

\par }{\QB {\ND{Úpí}} ngụ̃ kí ị̃rị̃trá ũnzí.


\par }{\Q \VS{16}Ála séndẽ fẽ ꞌbá azalépi aza-azâ rĩ drị́ gá sĩ ị́jọ́ ụ̃nị̃jó íngoní ru,

\par }{\QB ịsụ́ ꞌdĩ sĩ ásị́sị́ŋá la gã ị́jọ́ ụ̃nị̃lé úmgbé?


\par }{\Q \VS{17}Wọ̃rị́ la ꞌbá lẽ ụ́ꞌdụ́ pírí sĩ lẽlẽ,

\par }{\QB wó útị ádrị́pị sĩ ꞌbá ãzã kojó sáwã ị́jọ́ ꞌbã ꞌbá ịsụ́jó rĩ sĩ.


\par }{\Q \VS{18}ꞌBá ị́jọ́ nị̃lépi ku rĩ la drị́ tị̃ ĩꞌdi ꞌbã jĩránĩ ní sĩ dẹ́nọ̃ aꞌdụ́jó ãzíla ĩꞌdi pá tu gúrã rú.


\par }{\Q \VS{19}ꞌBá ãwãŋá lẽlépi rĩ lẽ ị́jọ́ ũnzí,

\par }{\QB ãzíla ꞌbá ị́jọ́ jọlépi ãfó sĩ rĩ la lị́kị̃ ndrụ̃.


\par }{\Q \VS{20}ꞌBá ásị́ mũlũmbẽ rú rĩ icó ị́jọ́ múké rĩ kí ịsụ́lé ku;

\par }{\QB ꞌbá ĩnzõ jọlépi rĩ la fi ị́jọ́ ũnzí agá.


\par }{\Q \VS{21}Ngọ́tị́ŋá ũndũwá kóru rĩ la átẹ́pị̃ ní ũcõgõ ají;

\par }{\QB átẹ́pị ngọ́tị́ŋá azalépi aza-azâ rĩ drị̂ ịsụ́ ãyĩkõ ku.


\par }{\Q \VS{22}Ásị́ ãyĩkõ rú rĩ ĩꞌdi írúwá múké rĩ;

\par }{\QB wó ásị́ ũcõgõ rú rĩ la ími fẽ drãlé jãjã rú.


\par }{\Q \VS{23}ꞌBá ũnzí rĩ la ãko sĩ ꞌbá mịfị́ sajó rĩ ãꞌị̃ ũní-ũní ru;

\par }{\QB sĩ ị́jọ́ lịŋá pịrị rĩ ujajó.


\par }{\Q \VS{24}ꞌBá ị́jọ́ vãlépi rá rĩ la ũndũwã ꞌbã drị̃lẹ́ gá;

\par }{\QB wó ꞌbá azalépi aza-azâ rĩ ꞌbã mịfị́ ndre ãngũ ãngũ ãlu gá ku.


\par }{\Q \VS{25}Ngọ́tị́ŋá azalépi aza-azâ rĩ la ũcõgõ fẽ átẹ́pị̃ ní nĩ;

\par }{\QB ãzíla ĩꞌdi ãndrẽ ĩꞌdi tịlépi rĩ ní ásị́ ãzá fẽ.


\par }{\Q \VS{26}ꞌBá ị́jọ́ kóru rĩ ní drị̃rịma fẽjó rĩ adru múké ku;

\par }{\QB jõku ꞌbá ị́jọ́ kpị rĩ ngalépi rĩ cojó rĩ adru múké ku.


\par }{\Q \VS{27}ꞌBá ị́jọ́ nị̃lépi rá rĩ jọ ị́jọ́ mị́rị̃ rú ku;

\par }{\QB ꞌbá ị́jọ́ vãlépi rá rĩ la uꞌá jã íni.


\par }{\Q \VS{28}ꞌBá azalépi aza-azâ rĩ drĩ ĩyãŋã tú, ála ũrã la ĩꞌdi ũndũwã trũ;

\par }{\QB ãzíla drĩ táni ĩyãŋã tú, ála ũrã la ĩꞌdi vãtáŋá trũ.




\par }\PoetryChap{18}{\Q \VerseOne{1}ꞌBá ru icílépi ꞌbá abe ku ị́jọ́ ũrãlépi ru drị̃ gá áꞌdụ̂sĩ rĩ la;

\par }{\QB ị́jọ́ ꞌbá pírí ꞌbã kí nị̃lé cé ĩꞌdi pịrị rĩ gã úmgbé.


\par }{\Q \VS{2}ꞌBá azalépi aza-azâ rĩ ꞌbã ásị́ ị́jọ́ vãŋá drị̃ gá ku;

\par }{\QB wó ị́jọ́ ĩꞌdiní lẽlé idélé rĩ sĩ iꞌdajó la ínị̃ ị́jọ́ cé.


\par }{\Q \VS{3}Ị́jọ́ ũnzí kí drị̃nzá be acị́ ãngũ ãlu gá,

\par }{\QB ãzíla drị̃nzá la ãrútáŋá ãkõ fẽ.


\par }{\Q \VS{4}Ị́jọ́ jọlé ũndũwã sĩ rĩ ĩꞌdi cécé ị̃yị́ mgbi rĩ áni;

\par }{\QB ãzíla ũndũwã ĩꞌdi cécé ị̃yị́ kídí ru dịlépi dị̃-dị̃ rĩ áni.


\par }{\Q \VS{5}Fijó ꞌbá ũnzí rĩ ní rĩ adru múké ku;

\par }{\QB ãzíla ị́jọ́ lịjó ꞌbá ị́jọ́ kóru rĩ drị̃ gá mũlũmbẽ sĩ rĩ adru múké ku.


\par }{\Q \VS{6}Ị́jọ́ ꞌbá azalépi aza-azâ rĩ ꞌbã jọlé rĩ la ãwãŋá ají;

\par }{\QB ị́jọ́ ĩꞌdi ꞌbã jọlé rĩ la ãcóŋá umve ĩꞌdi ụrụ ꞌbá gá.


\par }{\Q \VS{7}Ị́jọ́ ꞌbá azalépi aza-azâ rĩ ꞌbã jọlé rĩ la ĩꞌdiní lị́kị̃ ají;

\par }{\QB ãzíla ị́jọ́ ãfũlépi ĩꞌdi tị gá rĩ ímbá ĩꞌdidrị̂ ꞌi.


\par }{\Q \VS{8}Ị́jọ́ jọlé káláŋá ru rĩ la fi íná ãjị́-ambamba rĩ áni;

\par }{\QB ĩꞌdi fi ꞌbá ãrí gá.


\par }{\Q \VS{9}Ũvúꞌbá ají kí ru

\par }{\QB ꞌbá ãko izalépi rĩ be.


\par }{\Q \VS{10}Rụ́
{\ND{Úpí}} drị̂ ĩꞌdi cécé Bõrõ ũkpó rĩ áni,

\par }{\QB ꞌbá ãlá rĩ kí sĩ apá ru pajó ala gá.


\par }{\Q \VS{11}ꞌBá kápa trũ rĩ la ru ugoró ãtị̃ ĩꞌdi ꞌbã málĩ kî sĩ;

\par }{\QB ĩꞌdi ũrã la kápa ĩꞌdidrị̂ kí ĩꞌdi andre tẽ cécé táwụ̃nị̃ andre celé Bõrõ sĩ trộkị́lịrị cí rĩ áni.


\par }{\Q \VS{12}Ásị́ ãfó ru rĩ la ꞌbá agụ lị́kị̃ gá;

\par }{\QB wó míní ími irijó vụ̃rụ́ rĩ la ãrútáŋá ají.


\par }{\Q \VS{13}Mí are ị́jọ́ ꞌbã ífí ráká mí umvi ị́jọ́ ĩndõ, jõ íni ku;

\par }{\QB ĩꞌdi míní drị̃nzá ají ãzíla ĩꞌdi ími aza iꞌda.


\par }{\Q \VS{14}ꞌBá ꞌbã ásị́ la icó ãyánĩ ụrụꞌbá gá rĩ tị talé rá;

\par }{\QB wó ꞌbá ãzí ásị́ drĩ nũ rá ĩꞌdi dó icó ãyánĩ tị talé íngoní ru?


\par }{\Q \VS{15}ꞌBá ũndũwã trũ rĩ kí sáwã pírí sĩ bábá ị́jọ́ ụ̃nị̃jó;

\par }{\QB kí bị́lẹ́ mgbọ rú sĩ ị́jọ́ lẽlé ụ̃nị̃lé rĩ arejó.


\par }{\Q \VS{16}Fẽtáŋá la ꞌbá ãko fẽlépi rĩ ní gẹ̃rị̃ nzị̃ rá;

\par }{\QB ãzíla ĩꞌdi ĩꞌdi agụ ꞌbá ãmbogo rĩ kí drị̃lẹ́ gá.


\par }{\Q \VS{17}ꞌBá ị́jọ́ ị̃ndụ́ nzelépi kẹ́sị̃ gá drị̃drị̃ rĩ la iꞌdá jọ ꞌbãrĩ ị́jọ́ pịrị rĩ áni;

\par }{\QB kpere ꞌbá ị́jọ́ ị̃ndụ́ nzelépi námbã ị̃rị̃ sĩ rĩ ꞌbã amụ́ agá ĩꞌdi ụzị agá zịtáŋá sĩ.


\par }{\Q \VS{18}Ála jẽgê ꞌbe sĩ ị́jọ́ ꞌbá ị̃rị̃ kí drĩdríŋĩ gá rĩ awajó;

\par }{\QB ĩꞌdi ị́jọ́ lị ꞌbá ũkpó ãwãlépi rĩ kí drĩdríŋĩ gá.


\par }{\Q \VS{19}Ádrị́pị sĩ ị́jọ́ izajó ụrụꞌbá la gá rá rĩ la ru ásị́ ꞌbã ũkpó ru ndẽ táwụ̃nị̃ andre celé Bõrõ ũkpó sĩ rĩ rá

\par }{\QB ãzíla ídrĩ ãwã ĩꞌdi be, ĩꞌdi míní ĩꞌdi ꞌbã kẹ̃jị́ tị ụ̃pị̃ cí.


\par }{\Q \VS{20}ꞌBá la ãko múké rĩ ịsụ́ nalé ị́jọ́ múké ãfũlépi ĩꞌdi ꞌbã tị gá rĩ sĩ,

\par }{\QB ị́jọ́ míní jọlé pịrị rĩ la ími ídri uja rá.


\par }{\Q \VS{21}Drã kí ídri be ũkpó la kí ĩdra drị́;

\par }{\QB wó ꞌbá ị́jọ́ jọlépi ambamba rĩ la ũyá la ịsụ́ rá.


\par }{\Q \VS{22}ꞌBá ũkú múké rĩ ịsụ́lépi rĩ ịsụ́ ãko mgbã la;

\par }{\QB ãzíla ĩꞌdi ásị́ ị̃gbẹ̃ ịsụ́
{\ND{Úpí}} drị́ rá.


\par }{\Q \VS{23}ꞌBá lẽmẽrí rĩ la mãmálá ꞌbã sĩ ásị́ ị̃gbẹ̃ ịsụ́jó;

\par }{\QB wó ꞌbá kụ́rẹ́nị́ rĩ la ị́jọ́ umvi drị̃ ũnzĩ sĩ.


\par }{\Q \VS{24}ꞌBá wọ̃rị́ trũ ũꞌbí rĩ la icó ị̃lị̃kị̃lé rá;

\par }{\QB wó wọ̃rị́ mgbã rĩ la ru ĩbĩ ꞌbá ụrụꞌbá gá ndẽ ádrị́pị rá.




\par }\PoetryChap{19}{\Q \VerseOne{1}ꞌBá lẽmẽrí ị́jọ́ pịrị rĩ ngalépi rĩ ndẽ;

\par }{\QB ꞌbá azalépi aza-azâ ị́jọ́ pịrị rĩ jọlépi ku rĩ rá.


\par }{\Q \VS{2}Adrujó ãvá trũ ị́jọ́ nị̃jó ku rĩ adru múké ku;

\par }{\QB yãjó ị́jọ́ sĩ yã-yã rĩ la fẽ mi gẹ̃rị̃ pịrị rĩ aꞌbe rá.


\par }{\Q \VS{3}ꞌBá la lị́kị̃ ají ĩꞌdi drị̃ gá aza ĩꞌdidrị̂ sĩ;

\par }{\QB ꞌdã ꞌbã ũngúkú gá ĩꞌdi dó unu
{\ND{Úpí}} ụrụꞌbá gá.


\par }{\Q \VS{4}Málĩ la fẽ la mi adru wọ̃rị́ trũ ũꞌbí ru;

\par }{\QB wó ꞌbá lẽmẽrí rĩ ꞌbã wọ̃rị́ka kí ĩꞌdi aꞌbe pírí rá.


\par }{\Q \VS{5}Sãdínĩ ĩnzó rĩ kí

\par }{\QB ꞌbá ĩnzõ jọlépi ambamba rĩ be icó kí ĩcẽlé drị̃rịma ịsụ́ŋá gá ku.


\par }{\Q \VS{6}ꞌBá ũꞌbí kí mũkẽ ndrụ̃ ꞌbá ãko fẽlépi fẽ-fẽ rĩ ꞌba rụ̂ sĩ;

\par }{\QB ãzíla ꞌbá pírí kí adru wọ̃rị́ ꞌbá ãko fẽlépi fẽfẽ rĩ ãni.


\par }{\Q \VS{7}ꞌBá lẽmẽrí rĩ ꞌbã kãká drĩ kí dó ĩꞌdi ngụ̃ ũnzí;

\par }{\QB ꞌbá ĩꞌdi ꞌbã wọ̃rị́ka rú rĩ kí dó apá ĩꞌdi sĩ íngõpí!

\par }{\Q Drĩ táni uꞌde kí vú gâsĩ mãmálá ꞌbãŋá trũ tí,

\par }{\QB icó kí ịsụ́lé ku.


\par }{\Q \VS{8}ꞌBá ũndũwã ịsụ́lépi rĩ lẽ ídri ĩꞌdidrị̂ rá;

\par }{\QB ꞌbá vãtáŋá trũ rĩ la drị̃lẹ́ba ịsụ́ rá.


\par }{\Q \VS{9}Sãdínĩ ĩnzó rĩ icó ĩcẽlé drị̃rịma ịsụ́ŋá sĩ ku;

\par }{\QB ãzíla ꞌbá ĩnzõ jọlépi ambamba rĩ icó ĩcẽlé drị̃rịma ịsụ́ŋá gá ku.


\par }{\Q \VS{10}ꞌBá azalépi aza-azâ rĩ ní uꞌájó ꞌbá kụ́rẹ́nị́ ru rĩ áni rĩ drĩ dó adru ũnzí;

\par }{\QB ãtíꞌbó ní adrujó úpí ru úpí ꞌbã ngọ́pị ní rĩ ꞌbã ũnzĩkãnã lã dó adru íngõpí!


\par }{\Q \VS{11}ꞌBá ũndũwá ru rĩ la ũmbã ĩꞌdidrị̂ drị̃ ụtrị́ rá;

\par }{\QB ĩꞌdi ãrútáŋá ịsụ́ ĩꞌdi ꞌbã ị́jọ́ ũnzí ꞌbã ãrígó tị ũfẽjó ku rĩ sĩ.


\par }{\Q \VS{12}Úpí ꞌbã ũmbã ĩꞌdi cécé kẹ̃mị̃ ní awájó rĩ áni;

\par }{\QB wó ĩꞌdi ꞌbã ásị́ ị̃gbẹ̃ ĩꞌdi cécé andrẹlị́ká kalépi ásé drị̃ gá rĩ áni.


\par }{\Q \VS{13}Ngọ́tị́ŋá azalépi aza-azâ rĩ la átẹ́pị̃ ní lị́kị̃ ají;

\par }{\QB ũkú ru lẽlépi ãwãŋá sĩ rĩ ĩꞌdi cécé uzogó ralépi jó agá sáwã pírí sĩ rĩ áni.


\par }{\Q \VS{14}Átẹ́pị la jó kí aꞌbe málĩ be ãwítã rú anzị ĩꞌdidrị̂ ꞌbaní;

\par }{\QB wó
{\ND{Úpí}} la ũkú ị́jọ́ ífí vãlépi rá rĩ fẽ nĩ.


\par }{\Q \VS{15}Ũvũ la ꞌbá fẽ ụ́ꞌdụ́ kolé káyĩ rá;

\par }{\QB ãzíla ru drị́ alójó ku rĩ la ꞌbání ãbị́rị́ ají.


\par }{\Q \VS{16}ꞌBá ãzị́táŋá tãmbalépi rĩ mba ru ídri tã rá;

\par }{\QB wó ꞌbá ãzị́táŋá tãmbalépi ku rĩ la drã rá.


\par }{\Q \VS{17}ꞌBá ãko fẽlépi ꞌbá lẽmẽrí rĩ nî rĩ fẽ ãko ꞌdã
{\ND{Úpí}} nî;

\par }{\QB ãzíla
{\ND{Úpí}} la ĩꞌdi ũfẽ rá.


\par }{\Q \VS{18}Íco mî ngọ́tị́ŋá ị̃ndụ́ ímbátáŋá ru ꞌdĩ sĩ iza drĩ ru ku rú;

\par }{\QB ídrĩ ĩꞌdi ị̃ndụ́ co ku, ĩꞌdi mụ drãlé rá.


\par }{\Q \VS{19}Lẽ ꞌbá ásị́ ãcí rĩ ꞌbã ũfẽ ị́jọ́ ĩꞌdi ꞌbã izalé rĩ rá;

\par }{\QB ídrĩ ĩꞌdi ãzã ko rá, lẽ íko ĩꞌdi ãzã vúlé rĩ sĩ ị̃dị́.


\par }{\Q \VS{20}Mí are ị́jọ́ sĩ ími bụ̃rọ̃ jọjó rĩ ãzíla mí ãꞌị̃ ímbátáŋá rá;

\par }{\QB ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ mi dó sĩ drụ́zị́ drị̃lẹ́ gâlé adru ũndũwá ru.


\par }{\Q \VS{21}ꞌBá la ị́jọ́ kí ụ̃tị̃ ĩꞌdi ásị́ gâlé ũꞌbí ru;

\par }{\QB wó ị́jọ́
{\ND{Úpí}} ꞌbã lẽlé rĩ la ru idé nĩ.


\par }{\Q \VS{22}Ãko ꞌbá ꞌbã lẽlé rĩ ĩꞌdi lẽtáŋá ukólépi ku rĩ ꞌi;

\par }{\QB adrujó lẽmẽrí rĩ ĩꞌdi múké ndẽ adrujó ĩnzóꞌbá rĩ rá


\par }{\Q \VS{23}{\ND{Úpí}} ụ̃rị̃jó rĩ la ꞌbá agụ ídri gá;

\par }{\QB ꞌbá ụ̃rị̃ ꞌdĩ trũ rĩ ásị́ la la adru ị̃gbẹ́ ru,

\par }{\QB ị́jọ́ ũnzí aló ĩꞌdi ku.


\par }{\Q \VS{24}Ũvúꞌbá la ru drị́ su mgbi íná ãtĩjó rá;

\par }{\QB ãzíla icó íná sulé ru tị gâlé ku.


\par }{\Q \VS{25}Íco ꞌbá idemará ru rĩ ꞌbã ị̃ndụ́, ꞌbá ũndũwá kóru rĩ kí dó sĩ ímbátáŋá ụ̃nị̃;

\par }{\QB mí uzá ꞌbá ị́jọ́ vãlépi rá rĩ drị̃ gá, ĩꞌdi dó sĩ ímbátáŋá ꞌbã ị́jọ́ vã.


\par }{\Q \VS{26}ꞌBá átẹ́pị̃ ní ũcõgõ fẽlépi ãzíla ãndrẽ drolépi lị́cọ́ agá rá rĩ;

\par }{\QB ĩꞌdi ngọ́tị́ŋá drị̃nzá ãzíla ásị́ ị̃gbẹ̃ ãkõ ajílépi la.


\par }{\Q \VS{27}Mâ ngọ́tị̂, ídrĩ gã ímbátáŋá arelé úmgbé;

\par }{\QB ígã ꞌdã ị́jọ́ nị̃ŋá.


\par }{\Q \VS{28}Sãdínĩ ũnzí rĩ la ị́jọ́ liŋá pịrị rĩ ꞌbã idemará ru;

\par }{\QB ãzíla ĩꞌdi uꞌá ị́jọ́ ũnzí sĩ ãyĩkõ sĩ cécé íná ãjị́-ambamba rĩ sĩ rĩ áni.


\par }{\Q \VS{29}Ídé drị̃rịma bábá ꞌbá idemará ru rĩ ꞌba nî;

\par }{\QB ãzíla ꞌbá azalépi aza-azâ rĩ kí ála kí ũngúkú co rá.




\par }\PoetryChap{20}{\Q \VerseOne{1}Íwá mvụŋá la ꞌbá fẽ idemará idelé, ĩꞌdi ꞌbá fẽ uzálé

\par }{\QB ãzíla ĩmẽrãjó íwá sĩ rĩ la fẽ mi adru ũndũwã kóru.


\par }{\Q \VS{2}Úpí ꞌbã ũmbã ĩꞌdi cécé kẹ̃mị̃ ꞌbã awájó rĩ áni,

\par }{\QB ꞌbá ĩꞌdiní adrã fẽlépi rĩ la drã ndrụ̃.


\par }{\Q \VS{3}Ĩꞌdi ị̃nzị̃táŋá ru ꞌbá ãwãŋá gãlépi úmgbé rĩ nî,

\par }{\QB wó ꞌbá azalépi aza-azâ rĩ la ãwãŋá iꞌdó gbõrú-gbõrú.


\par }{\Q \VS{4}Ũvúꞌbá sõ ámvụ́ áyi múké rĩ sĩ ku;

\par }{\QB ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ sáwã ãkónã ũkũnãjó rĩ gá icó ãkónã ịsụ́lé ku.


\par }{\Q \VS{5}Ị́jọ́ ꞌbá ꞌbã ásị́ gá rĩ ĩꞌdi ị̃yị́ kị́rị́ rĩ áni,

\par }{\QB wó ꞌbá vãtáŋá trũ rĩ la ị́jọ́ la uvá rá rĩ gá nĩ.


\par }{\Q \VS{6}ꞌBá ũꞌbí kí jọ la kí lẽtáŋá ukólépi ku rĩ trũ,

\par }{\QB wó ãꞌdi la ꞌbá ãꞌị̃táŋá trũ rĩ ịsụ́ nĩ yã?


\par }{\Q \VS{7}ꞌBá ãlá acị́lépi ị́jọ́ pịrị rĩ agá rĩ;

\par }{\QB ꞌbã anzị kí adru drị̃lẹ́ba rú ĩꞌdi vúlé gá ꞌdâ!


\par }{\Q \VS{8}Úpí drĩ ri úmvúke ĩꞌdidrị̂ drị̃ gá ị́jọ́ lịlẹ́,

\par }{\QB ĩꞌdi ị́jọ́ ũnzí ꞌa uya mịfị́ ĩꞌdidrị̂ sĩ.


\par }{\Q \VS{9}Ãꞌdi icó jọlé la, “Ámba áma ásị́ tã ãlá ru;

\par }{\QB ma dó ꞌbãngá sĩ ãlá ru ị́jọ́ ũnzí kóru rĩ gá nĩ yã”?


\par }{\Q \VS{10}Kị́lọ̃ sĩ ãko ụ̃ꞌbị̃jó úmgbó ndú ndú ãzíla ãkójó sĩ ãko ụ̃ꞌbị̃jó úmgbó ndú ndú ĩnzõ rú ꞌdĩ kí,

\par }{\QB {\ND{Úpí}} ngụ̃ kí ị̃rị̃ trá ũnzí.


\par }{\Q \VS{11}Átã ála ngọ́tị́ŋá nị̃ ị́jọ́ ĩꞌdi ꞌbã idélé rĩ kí sĩ,

\par }{\QB ị́jọ́ ĩꞌdi ꞌbã idélé rĩ kí pịrị ãzíla múké yã rĩ kí sĩ.


\par }{\Q \VS{12}Bị́lẹ́ sĩ ị́jọ́ arejó rĩ kí mịfị́ sĩ ãngũ ndrejó rĩ abe;

\par }{\QB {\ND{Úpí}} ũꞌbã kí pírí nĩ.


\par }{\Q \VS{13}Ídrĩ ụ́ꞌdụ́ koŋá lẽ ambamba mi acá lẽmẽrí;

\par }{\QB mí ángá ụ́ꞌdụ́ gá rĩ sĩ sĩ ãzị́ ngajó ãzíla mi dó sĩ adru ãkónã trũ wẽwẽ rú.


\par }{\Q \VS{14}ꞌBá ãko ĩgbãlépi rĩ la jọ la, “Ãjẹ̃ adru múké ku! Má icó ụ̃rọ̃drị́ ịsụ́lé ku!”

\par }{\QB ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, drĩ dó trũ mụ ꞌbo, ĩꞌdi dó ãfó ají ãko ĩꞌdi ꞌbã ĩgbãlé ꞌdã sĩ.


\par }{\Q \VS{15}Ị́jọ́ jọlé nị̃táŋá sĩ rĩ ãjẹ̃ rú ndẽ

\par }{\QB gólũdĩ ãzíla ŋálí ãjẹ̃ rú rĩ kí rá.


\par }{\Q \VS{16}Lẽ íꞌdụ bõngó ꞌbá pá tulépi sãdínĩ rú ꞌbá ĩꞌdi ꞌbã nị̃lé ku rĩ ní gúrã rú rĩ rá;

\par }{\QB írụ ĩꞌdi dẹ́nọ̃ tị gá drĩ idé la ũkú acị́lépi mị́rị̃ rú rĩ ní rĩ gá.\FTNT{*}{{\FR 20:16 }{\FR{20:16
}}{\FT{Bĩbĩlíyã ãzí rĩ jọ kí,
}}{\FQA{“ũkú acị́lépi mị́rị̃ ru rĩ.”
}}}


\par }{\Q \VS{17}Íná ulélé ulê ꞌbá ãzí drị́ rĩ la ru na ãjị́-ambamba rú,

\par }{\QB wó vúvúlé ru ĩꞌdi ru uja ími tị gâlé cụ̃rụ̃mụ̃ áni.


\par }{\Q \VS{18}Mí itú ị́jọ́ kí ị́jọ́ amáŋá sĩ,

\par }{\QB mí ịsụ́ ímbátáŋá pịrị rĩ rá ka ímụ ãꞌdị́ gá ĩndõ.


\par }{\Q \VS{19}ꞌBá káláŋá ujílépi rĩ la ị́jọ́ sírĩ rú ri kí iyá ãmvé

\par }{\QB ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ mí uꞌá ꞌbá tị ãcí rĩ be ku.


\par }{\Q \VS{20}ꞌBá ãzí drĩ átẹ́pị̃ kí wã ãndrẽ be,

\par }{\QB ídri ĩꞌdidrị̂ la ãsị̃ ụ̃trụ́ ru cécé tárã ꞌbã anụ́jó ị́nị́ sĩ rĩ áni.


\par }{\Q \VS{21}ꞌBá ãwítã ịsụ́lépi mbẽlẽ iꞌdóŋá gá rĩ,

\par }{\QB icó adrulé drị̃lẹ́ba rú ãsị̃ŋá gá ku.


\par }{\Q \VS{22}Lẽ íjọ, “Ma ị́jọ́ ũnzí míní idélé ꞌdĩ ꞌbã ãrígó tị ũfẽ rá la ku!”

\par }{\QB Ítẽ
{\ND{Úpí}} ꞌi ãzíla ĩꞌdi ími pa rá.


\par }{\Q \VS{23}{\ND{Úpí}} ngụ̃ kị́lọ̃ sĩ ãko ụ̃ꞌbị̃jó ĩnzõ rú rĩ kí ũnzí

\par }{\QB ãzíla uꞌá ãyĩkõ sĩ ãko ụ̃ꞌbị̃lé ĩnzõ rú rĩ kí sĩ ku.


\par }{\Q \VS{24}Acị́ŋá ꞌbádrị̂
{\ND{Úpí}} la drị̃ la ce nĩ,

\par }{\QB ꞌbá la dó icó gẹ̃rị̃ ĩꞌdiní acị́jó rĩ nị̃lé íngoní ru?


\par }{\Q \VS{25}Míní ũyõ najó Ãdróŋá ní ĩnzõ rú rĩ ĩꞌdi cécé ãnãkpá ní ꞌdejó ímbá gá rĩ áni,

\par }{\QB ídrĩ dó ũyõ ꞌdã na ꞌbo, ĩꞌdi dó adru míní ũkpó-ũkpó sĩ ị́jọ́ la ru idélépi rĩ ũrãjó.


\par }{\Q \VS{26}Úpí ũndũwá ru rĩ la ꞌbá ũnzí rĩ kí uya ãmvé;

\par }{\QB ĩꞌdi kí ụꞌdị́ ásị́ ị̃gbẹ̃ kóru.


\par }{\Q \VS{27}Dị̃zã
{\ND{Úpí}} drị̂ la úríndí ꞌbádrị̂ ꞌa ndrụ̃ nĩ,

\par }{\QB ĩꞌdi ị́jọ́ ími ásị́ agá rĩ kí ndrụ̃ iyálé pírí ãmvé.


\par }{\Q \VS{28}Lẽtáŋá kí ãꞌị̃táŋá be úpî tã mba nĩ;

\par }{\QB lẽtáŋá sĩ ũpĩ ĩꞌdidrị̂ la pá tu rá.


\par }{\Q \VS{29}Kãrị́lẹ̃ kí ꞌbã dị̃zã ĩꞌdi ũkpõ ĩꞌbadrị̂,

\par }{\QB Drị̃ꞌbị́ imve ĩꞌdi ũnĩ ꞌbá ãmbá rĩ ꞌbadrị̂.


\par }{\Q \VS{30}ꞌBá ị̃ndụ́ cojó põcõ ãkõzá trũ rĩ la ị́jọ́ ũnzí dro rá

\par }{\QB ãzíla ꞌbá ị̃ndụ́ cojó rĩ la ị́jọ́ ꞌbá ásị́ agá rĩ kí anzé ãmvé.




\par }\PoetryChap{21}{\Q \VerseOne{1}Úpí ꞌbã ásị́ ĩꞌdi
{\ND{Úpí}} ꞌbã drị́lẹ́ gá,

\par }{\QB {\ND{Úpí}} la ĩꞌdi tị ují ãngũ ĩꞌdiní lẽlé rĩ gá cécé ĩꞌdiní ị̃yị́ tị ujílé rĩ áni.


\par }{\Q \VS{2}Gẹ̃rị̃ pírí ꞌbá ꞌbá ru rĩ drị̂ kí indré ĩꞌdi mịfị́ gá múké,

\par }{\QB wó
{\ND{Úpí}} la ị́jọ́ ꞌbá ásị́ gá rĩ amá nĩ.


\par }{\Q \VS{3}Ị́jọ́ mgbã rĩ ngajó ãzíla ị́jọ́ lịjó pịrị rĩ;

\par }{\QB ĩꞌdi ị́jọ́
{\ND{Úpí}} ꞌbã ãꞌị̃lé ídétáŋá ní ãndânĩ rĩ ꞌi.


\par }{\Q \VS{4}Ãfó kí ị́pị́pị́ŋá be kí ꞌbá ũnzí rĩ drị̃ ují nĩ,

\par }{\QB wó ꞌdĩ ị́jọ́ ũnzí la.


\par }{\Q \VS{5}Ụ̃tị̃táŋá múké rĩ ãzíla ãzị́ ngaŋá ũkpó sĩ rĩ la fẽ míní acálé kụ́rẹ́nị́;

\par }{\QB wó ꞌbá kápa ịsụ́lépi gẹ̃rị̃ ũnzí sĩ rĩ la acá lẽmẽrí.


\par }{\Q \VS{6}Málĩ ịsụ́lé ĩnzõ sĩ rĩ la nga ũfú áni háwu;

\par }{\QB ãzíla ĩꞌdi mãtégõ drã ãni la.


\par }{\Q \VS{7}Adrã ꞌbá ũnzí rĩ ꞌbadrị̂ la kí drị̃ ce ãmvé

\par }{\QB ãꞌdusĩku gã kí ị́jọ́ mgbã rĩ idélé úmgbé.


\par }{\Q \VS{8}Gẹ̃rị̃ ꞌbá ị́jọ́ ꞌbã ndẽlé rá rĩ ꞌbã sĩ acị́jó rĩ góní-góní ru;

\par }{\QB wó ꞌbá ị́jọ́ kóru rĩ la acị́ gẹ̃rị̃ kpị rĩ gâsĩ.


\par }{\Q \VS{9}Míní uꞌájó jó ꞌbã kónã gá lótré gá ꞌdãá rĩ ĩꞌdi múké;

\par }{\QB ndẽ míní uꞌájó ũkú ãwãlépi unzí rĩ be jó ãlu gá rĩ rá.


\par }{\Q \VS{10}ꞌBá ũnzí rĩ ꞌbã ásị́ la lú ị́jọ́ ũnzí rĩ lẽ áyụ;

\par }{\QB ĩꞌdi ꞌbã jĩránĩ ịsụ́ kí ĩꞌdidrị́ ásị́ ị̃gbẹ̃ ku.


\par }{\Q \VS{11}Údrĩ ꞌbá ꞌbá kí idelépi rĩ ní drị̃rịma fẽ, ꞌbá ũndũwã kóru rĩ la ũndũwá ịsụ́ rá;

\par }{\QB údrĩ ꞌbá ũndũwã trũ rĩ ímbá ĩꞌdi ímbátáŋá ãꞌị̃ rá.


\par }{\Q \VS{12}Ãdróŋá ĩꞌdi ãlá ru, nị̃ ị́jọ́ ru idélépi ꞌbá ũnzí rĩ ꞌbadrị́ jó agá rĩ kí cé,

\par }{\QB ãzíla ĩꞌdi ꞌbá ũnzí rĩ kí ị̃lị̃kị̃ rá.


\par }{\Q \VS{13}ꞌBá ꞌbá lẽmẽrí rĩ ꞌbã áwáŋá arelépi ku rĩ;

\par }{\QB ĩꞌdi ꞌbã ãmgbã rĩ drĩ áwá rá, ícó ĩꞌdi ꞌbã áwáŋá arelé ku.


\par }{\Q \VS{14}Fẽtáŋá fẽlé ũní-ũní ru rĩ la ũmbã ịgbẹ;

\par }{\QB ꞌbá mịfị́ sajó ãko ãzí sĩ rĩ la adrã sị́ ịgbẹ.


\par }{\Q \VS{15}Údrĩ ị́jọ́ lị pịrị ĩꞌdi ãyĩkõ fẽ ꞌbá múké rĩ nî;

\par }{\QB wó ĩꞌdi ũcõgõ ají ꞌbá ũnzí rĩ ásị́ gá.


\par }{\Q \VS{16}ꞌBá fũlépi ãmvé vãtáŋá agá ꞌdâ rá rĩ la

\par }{\QB fũ mụlé uꞌálé ꞌbá drãlépi rá rĩ kí abe.


\par }{\Q \VS{17}ꞌBá ãyĩkõ ụ̃nọ́kụ́ drị̂ lẽlépi rĩ la acá lẽmẽrí;

\par }{\QB ꞌbá íwá kí mvụlépi ãdu be rĩ icó acálé kụ́rẹ́nị́ ru ku.


\par }{\Q \VS{18}Ála ꞌbá ũnzí rĩ ꞌbaní drị̃rịma fẽ ꞌbá Ãdróŋá rulépi rĩ kí kẹ̃jị́ gá,

\par }{\QB ꞌbá múké rĩ kí kẹ̃jị́ gá ála drị̃rịma fẽ ꞌbá ị́jọ́ usúlépi rĩ ꞌbanî.


\par }{\Q \VS{19}Uꞌájó ãngũ kõtórõ rú rĩ agá rĩ múké ãndânĩ

\par }{\QB ndẽ uꞌájó ũkú ãwãlépi, ãzíla unulépi ambamba rĩ be rĩ rá.


\par }{\Q \VS{20}ꞌBá ũndũwã trũ rĩ drị́ jó gá málĩ ãzíla ãdu kí adru nĩ,

\par }{\QB wó ꞌbá azalépi aza-azâ rĩ la ãko ĩꞌdidrị̂ kí iza pírí.


\par }{\Q \VS{21}ꞌBá ị́jọ́ mgbã rĩ ndrụ̃lépi lẽtáŋá ukólépi ku rĩ be rĩ

\par }{\QB la ídri ịsụ́ ị́jọ́ mgbã rĩ be ãzíla ála ĩꞌdiní ãrútáŋá fẽ rá.


\par }{\Q \VS{22}ꞌBá ũndũwá ru rĩ la táwụ̃nị̃ ãmbógó ꞌbá ũkpõ trũ rĩ ꞌbadrị̂ kí ꞌdụ rá,

\par }{\QB ãzíla ĩꞌdi Bõrõ ũkpó ĩꞌbã kí sĩ ásị́ ꞌbãjó rĩ kí andi rá.


\par }{\Q \VS{23}ꞌBá ru tị tãmbalépi ĩdra be rá rĩ

\par }{\QB mba ru tã ị́jọ́ ũnzí gá rá.


\par }{\Q \VS{24}ꞌBá ãfó trũ ru uꞌélépi ũnzí rĩ, “Rụ́ la idemará ꞌi,”

\par }{\QB ĩꞌdi ị́jọ́ kí idé ãfó ru ãzíla ãmbõgõ sĩ.


\par }{\Q \VS{25}ꞌBá ũvú rĩ la drã ãbị́rị́ sĩ la

\par }{\QB ĩꞌdi ꞌbã ãzị́ ngajó ĩꞌdi ꞌbã drị́ sĩ ku rĩ sĩ.


\par }{\Q \VS{26}Ụ́ꞌdụ́ pírí sĩ ĩꞌdi adru rọ̃mgbọ́ ru ãko ca kí ĩꞌdiní ku,

\par }{\QB wó ꞌbá múké rĩ la ãko fẽ ꞌbá ꞌbaní ãzíla aꞌbe ĩꞌdiní ku.


\par }{\Q \VS{27}Ídétáŋá ꞌbá ũnzí rĩ ní idélé rĩ Ãdróŋá drĩ dó ngụ̃ la ũnzí,

\par }{\QB ĩꞌdi dó ídétáŋá idélé ásị́sị́ŋá ũnzí sĩ rĩ ngụ̃ íngõpí!


\par }{\Q \VS{28}Sãdínĩ ĩnzó rú rĩ la ị̃lị̃kị̃ rá,

\par }{\QB wó ála Sãdínĩ ị́jọ́ pịrị rĩ jọlépi rĩ aꞌbe ị́jọ́ vú nzelé rá.


\par }{\Q \VS{29}ꞌBá ũnzí rĩ idé drị̃nzá sĩ ku,

\par }{\QB wó ꞌbá múké rĩ la ị́jọ́ ũrã ị́jọ́ ĩꞌdi ꞌbã lẽlé idélé rĩ drị̃ gá ãnzé ká.


\par }{\Q \VS{30}Ũndũwá, ị́jọ́ vãŋá jõku ị́jọ́ amáŋá ꞌbá ꞌbadrị̂

\par }{\QB icó
{\ND{Úpí}} ndẽlé ku.


\par }{\Q \VS{31}Fãrásĩ ãꞌdị́ drị̂ kí ála kí itú bábá ãꞌdị́ drị̃ tẽjó,

\par }{\QB wó ãꞌdị́ ndẽjó rá rĩ ũkpõ la la angá
{\ND{Úpí}} drị́.




\par }\PoetryChap{22}{\Q \VerseOne{1}Rụ́ múké rĩ ndẽ málĩ wẽwẽ rú rĩ rá

\par }{\QB ãrútáŋá ịsụ́jó rĩ ndẽ adrujó sílĩvã jõku gólũdĩ trũ rĩ rá.


\par }{\Q \VS{2}ꞌBá málĩ trũ ãzíla lẽmẽrí rĩ kí ãko ãlu la icí kí nĩ;

\par }{\QB {\ND{Úpí}} ũꞌbã kí pírí nĩ.


\par }{\Q \VS{3}ꞌBá ị́jọ́ ꞌa uyalépi ũndũwá sĩ rĩ la ị́jọ́ ũnzí amụ́lépi rĩ ndre údu rú ãzíla ĩꞌdi ru zị̃ rá,

\par }{\QB wó ꞌbá ũndũwá kóru rĩ la mụ drị̃ gá ãzíla ĩꞌdi fi drị̃lẹ́ ũnzĩ amụ́lépi rĩ agá nĩ.


\par }{\Q \VS{4}ꞌBá ru irilépi vụ̃rụ́lé ãzíla
{\ND{Úpí}} ụ̃rị̃lépi rĩ

\par }{\QB la málĩ, ãrútáŋá ãzíla ídri ịsụ́ rá.


\par }{\Q \VS{5}Gẹ̃rị̃ ꞌbá ũnzí rĩ ꞌbadrị̂ kí agá ụ̃cị́kị́ kí mãtégõ be cí,

\par }{\QB wó ꞌbá ru tãmbalépi mba-mbã rĩ acị́ gẹ̃rị̃ ĩꞌbãdrị̂ kí agâ sĩ ku.


\par }{\Q \VS{6}Mí imbá anzị mídrị̂ kí gẹ̃rị̃ múké rĩ sĩ,

\par }{\QB drĩ kí dó sĩ mba ꞌbo icó kí gẹ̃rị̃ múké rĩ aꞌbelé ku.


\par }{\Q \VS{7}ꞌBá málĩ trũ rĩ kí adru úpí ru ꞌbá lẽmẽrí rĩ kí drị̃ gá,

\par }{\QB ãzíla ꞌbá séndẽ aꞌị́lépi rĩ ĩꞌdi ãtíꞌbó ꞌbá ĩꞌdiní séndẽ fẽlépi rĩ ãni.


\par }{\Q \VS{8}ꞌBá ásị́ ũnzĩ ngalépi rĩ la drị̃lẹ́ ũnzĩ tra áyụ,

\par }{\QB ị́jọ́ ũnzí ĩꞌdi ꞌbã ngalé rĩ la ãsị̃ rá.


\par }{\Q \VS{9}ꞌBá ãko fẽlépi ásị́ pírí sĩ rĩ ĩꞌdi drị̃lẹ́ba rú,

\par }{\QB ãꞌdusĩku ĩꞌdi ãkónã ĩꞌdidrị̂ kí ale ꞌbá lẽmẽrí rĩ kí abe.


\par }{\Q \VS{10}Ídrĩ ꞌbá idemará ru rĩ dro ãmvé, ãgátã gaŋá la fũ rá,

\par }{\QB ãwãŋá ãzíla úꞌdáŋá la ukó rá.


\par }{\Q \VS{11}ꞌBá ị́jọ́ múké rĩ lẽlépi ãzíla ị́jọ́ jọlépi ásị́ ị̃gbẹ̃ sĩ rĩ,

\par }{\QB Úpí la adru ĩꞌdi ꞌbã wọ̃rị́.


\par }{\Q \VS{12}{\ND{Úpí}} la ị́jọ́ mgbã rĩ tã mba rá,

\par }{\QB wó ĩꞌdi ꞌbá ũnzí rĩ kí ꞌbã ụ̃tị̃táŋá kí fẽ ãsị̃lé ụ̃trụ́ ru.


\par }{\Q \VS{13}Ũvúꞌbá la jọ la, “Kẹ̃mị̃ ãmvé ꞌdãá cí!

\par }{\QB Ádrĩ fũ ãmvêlé, ĩꞌdi áma ci rá!”


\par }{\Q \VS{14}Ũkú ãwụ́ꞌbá ru mịfị́ ãcí rĩ ꞌbã tị ĩꞌdi ꞌbụ́ mgbi rĩ áni;

\par }{\QB ꞌbá
{\ND{Úpí}} ꞌbã ũmbã ꞌbã sĩ angájó ĩꞌbaní rá rĩ kí uꞌde ala gá nĩ.


\par }{\Q \VS{15}Aza la ru tõ ngọ́tị́ŋá were rĩ ásị́ gá nĩ,

\par }{\QB wó ị̃ndụ́ la cojó kẹ̃lị́ká sĩ ímbátáŋá ru rĩ la aza ĩꞌdi agá rĩ dro álị́.


\par }{\Q \VS{16}ꞌBá ꞌbá lẽmẽrí rĩ kí ũnzãlépi sĩ málĩ ĩꞌdidrị̂ kí ĩjãlãjó rĩ,

\par }{\QB jõku ꞌbá fẽtáŋá fẽlépi ꞌbá málĩ trũ rĩ ní rĩ kí acá ị̃rị̃trá lẽmẽrí.


\par }{\SH Ị́jọ́ ꞌbá ũndũwã rú rĩ ꞌbã jọlé rĩ kî
\par }
{\Q \VS{17}Ínzị̃ ími bị́lẹ́ mgbọ rú ãzíla mí are ị́jọ́ ꞌbá ũndũwã rú rĩ ꞌbã jọlé rĩ kî;

\par }{\QB Íꞌbã ími ásị́ sĩ kí nị̃jó,


\par }{\Q \VS{18}ãꞌdusĩku ĩꞌdi múké míní ímbátáŋá ꞌdĩ kí tã mbajó ími ásị́ gá,

\par }{\QB ꞌba adru kí dó sĩ pírí ími tị gá ꞌdâ bábá.


\par }{\Q \VS{19}Má imbá míní kí ãndrũ ꞌdĩ, ãndá mi dó sĩ

\par }{\QB ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ ásị́ ꞌbã Úpí Ãdróŋâ drị̃ gá.


\par }{\Q \VS{20}Ásĩ ándrá ĩminí ị́jọ́ kãlị́ na,

\par }{\QB ímbátáŋá ru ãzíla nị̃táŋá drị̂ kí,


\par }{\Q \VS{21}sĩ ĩminí ị́jọ́ mgbã ãzíla ãndá rĩ kí nị̃jó

\par }{\QB ãzíla ĩminí sĩ ị́jọ́ pịrị rĩ umvijó ꞌbá ĩmi tị pẽlépi rĩ ꞌbaní ku yã?


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{22}Íra jõ ꞌbá lẽmẽrí rĩ kí ꞌbã ãko kí ĩꞌbaní adrujó lẽmẽrí rĩ sĩ ku;

\par }{\QB ãzíla mí uní ꞌbá ãzãkoma lẽlépi rĩ kí ꞌbã ị́jọ́ dũwánĩ gá ku,


\par }{\Q \VS{23}ãꞌdusĩku
{\ND{Úpí}} la kẹ́sị̃ ĩꞌbadrị̂ lị nĩ

\par }{\QB ãzíla ĩꞌdi málĩ ꞌbá kí ralépi rĩ ꞌbadrị̂ kí ꞌdụ rá.


\par }{\Q \VS{24}Írụ wọ̃rị̃ ꞌbá ásị́ ãcí rĩ be ku,

\par }{\QB mí uꞌá ꞌbá ũmbã rụlépi mbẽlẽ rĩ be ku,


\par }{\Q \VS{25}jõ íni ku mi gẹ̃rị̃ ĩꞌdidrị̂ kí ụ̃nị̃ rá

\par }{\QB ãzíla mi gbã mãtégõ gá rá.


\par }{\Q \VS{26}Ítu pá ꞌbá ãzí ní dẹ́nọ̃ ꞌdụŋá gá ku

\par }{\QB jõku ífẽ mî ãko ãzí ꞌbá ãzí ní gúrã rú sĩ dẹ́nọ̃ ꞌdụjó ku.


\par }{\Q \VS{27}Ãko ãzí drĩ adru mídrị́ ꞌdá yụ sĩ dẹ́nọ̃ ꞌdã tị ũfẽjó,

\par }{\QB ála uja mgbọ́lọ́ mídrị̂ ꞌdụlé tị la gá áyụ.


\par }{\Q \VS{28}Mí uja lõkókõrí ándrá mí áyị́pịka ꞌbã kí ꞌbãlé údu

\par }{\QB sĩ ãngũ awajó rĩ ꞌbã mịfị́ ku.


\par }{\Q \VS{29}Índre ꞌbá ãzí ãzị́ ngalépi ãlị̃gọ̃ sĩ la rá yã?

\par }{\QB Ĩꞌdi drụ́zị́ ãzị́ nga ũpi ꞌbanî

\par }{\QB icó ãzị́ ngalé ꞌbá ãzị́ŋá kóru rĩ ꞌbaní ku.




\par }\PoetryChap{23}{\Q \VerseOne{1}Ídrĩ ri ãkónã nalé ꞌbá ãmbógó be

\par }{\QB lẽ ína ãkónã ajílé ími drị̃lẹ́ gá rĩ ádrízã mgbã rĩ sĩ,


\par }{\Q \VS{2}ãzíla ídrĩ adru ꞌbá rọ̃mgbọ́ ru la,

\par }{\QB mí ụtrị́ ími ũcógóŋá idélépi kólókóló rọ̃mgbọ́ sĩ ꞌdã drị̃,


\par }{\Q \VS{3}mí idé ũlẽ ãkónã ãjị́ ambamba ꞌbãlé ãmbógó ní rĩ kí sĩ ku;

\par }{\QB icó adrulé ãkónã sĩ ími isíjó la rá.


\par }{\Q \VS{4}Mí iza ími ũkpó pírí sĩ málĩ ndrụ̃jó ku,

\par }{\QB mí adru ũndũwã rú sĩ ị́jọ́ ꞌdĩ drị̃ atrịjó,


\par }{\Q \VS{5}ãꞌdusĩku málĩ la ãvĩ ꞌbá drị́ gá ꞌdâ mịfị́ ꞌbã ru bĩjó kámị́ rĩ áni,

\par }{\QB ụ́pị́pị́ la drĩ kí ãrũ ꞌbo,

\par }{\QB ĩꞌdi nga ũlí gá cécé yụ́kụ̂ ꞌbã ngajó rĩ áni.


\par }{\Q \VS{6}Ína íná ꞌbá ĩndrá rĩ drị́ ku,

\par }{\QB ími ũlẽ ꞌbã ãngã íná ĩꞌdi ãni ãjị́ ambamba rĩ sĩ ku,


\par }{\Q \VS{7}ãꞌdusĩku ĩꞌdi ị́jọ́ ũrã ínâ ꞌbã ãjẹ̃ sị́ yã rĩ drị̃ gá.

\par }{\QB Tị gá ꞌdâ ĩꞌdi jọ la míní, “Ína, íná ãzíla ímvụ ãko mvụlé mvụ-mvụ̃ rĩ kî,”

\par }{\QB wó ásị́ agâlé ị́jọ́ ĩꞌdi ꞌbã jọlé rĩ adru ãfũlépi ĩꞌdi tị gâlé rĩ áni ku.


\par }{\Q \VS{8}Mi uja íná were tá míní nalé ĩꞌdidrị̂lé rĩ kí gbẹlé rá

\par }{\QB ãzíla mi ãwãꞌdĩfô míní fẽlé ĩꞌdiní rĩ kí iza rá.


\par }{\Q \VS{9}Íjọ ị́jọ́ ꞌbá azalépi aza-azâ rĩ ní ku,

\par }{\QB ãꞌdusĩku ĩꞌdi ímbátáŋá míní fẽlé ĩꞌdiní rĩ kí ide-ĩdẽ.


\par }{\Q \VS{10}Mí uja jõ lõkókõrí ꞌbãlé ándrá údu sĩ ãngũ awajó rĩ ꞌbã mịfị́ ku

\par }{\QB jõku ífi ĩmvú ꞌbadrị́ ámvụ́ agá ku,


\par }{\Q \VS{11}ãꞌdusĩku ꞌbá kí tãmbalépi rĩ ũkpõ trũ;

\par }{\QB ĩꞌdi ími drị̃ gá ị́jọ́ lị rá.


\par }{\Q \VS{12}Íꞌbã ími ásị́ ímbátáŋá drị̃ gá;

\par }{\QB ãzíla ínzị̃ ími bị́lẹ́ mgbọ rú sĩ ị́jọ́ ũndũwá ru rĩ kí arejó.


\par }{\Q \VS{13}Mí ĩcẽ jõ ngọ́tị́ŋá mídrị̂ ị̃ndụ́ co agá ímbátáŋá ru rĩ gá ku,

\par }{\QB ídrĩ ngọ́tị́ŋá ị̃ndụ́ co kẹ̃lị́ká sĩ ímbátáŋá ru, icó sĩ drãlé ku.


\par }{\Q \VS{14}Ídrĩ ngọ́tị́ŋá ị̃ndụ́ co kẹ̃lị́ká sĩ ímbátáŋá ru rá;

\par }{\QB mi ĩꞌdi ídri pa drã agá rĩ sĩ rá.


\par }{\Q \VS{15}Mâ ngọ́tị̂, ími ásị́ drĩ adru ũndũwá ru,

\par }{\QB áma ásị́ dó adru ãyĩkõ sĩ;


\par }{\Q \VS{16}áma ásị́ vâ adru ãyĩkõ sĩ,

\par }{\QB ími tị drĩ ị́jọ́ pịrị rĩ jọ rĩ gá.


\par }{\Q \VS{17}Mí adru ãjã sĩ ꞌbá ị́jọ́ ũnzí ngalépi rĩ kí sĩ ku,

\par }{\QB wó rá la ụ́ꞌdụ́ pírí sĩ ími ásị́ ꞌbã ve ị́jọ́
{\ND{Úpí}} ụ̃rị̃jó rĩ sĩ.


\par }{\Q \VS{18}Ị́jọ́ míní sĩ ásị́ tị̃jó drị̃ la gá drị̃lẹ́ gâlé rĩ kí mi kí ịsụ́ rá

\par }{\QB ãzíla ị́jọ́ míní ásị́ tị̃jó drị̃ la gá rĩ icó dó sĩ adrulé úyé ku.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{19}Mâ ngọ́tị̂, mí are ị́jọ́, mí dó sĩ adru ũndũwá ru,

\par }{\QB íꞌbã ími ásị́ sĩ acị́jó gẹ̃rị̃ pịrị rĩ gâsĩ.


\par }{\Q \VS{20}Mí icí mi ꞌbá íwá mvụlépi ambamba rĩ kí abe ku

\par }{\QB jõku ꞌbá ĩzá nalépi rọ̃mgbọ́ ru rĩ kí abe ku,


\par }{\Q \VS{21}ãꞌdusĩku ꞌbá íwá mvụlépi ambamba rĩ kí ꞌbá rọ̃mgbọ́ ru rĩ kí abe kí acá lẽmẽrí,

\par }{\QB ãzíla ụ́ꞌdụ́ kojó rĩ la ími fẽ bõngó ũyóró sụ̃lé.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{22}Mí are mí átẹ́pị ími tịlépi rĩ tị

\par }{\QB ãzíla mí ide mí ãndrẽ ku drĩ táni adru ĩdránígó ru.


\par }{\Q \VS{23}Mí ĩgbã míní ị́jọ́ mgbã rĩ ꞌi ãzíla mí ị̃tụ̃ndã ĩꞌdi ku;

\par }{\QB índrụ̃ míní ũndũwã, ãrútáŋá ãzíla ị́jọ́ vãŋá.


\par }{\Q \VS{24}Átẹ́pị ngọ́tị́ŋá ị́jọ́ mgbã rĩ ngalépi rĩ drị̂ la ãyĩkõ ãmbógó la ịsụ́ rá;

\par }{\QB ꞌbá ngọ́pị̃ ꞌbã sĩ adrujó ũndũwá ru rĩ la uꞌá ĩꞌdi sĩ ãyĩkõ sĩ.


\par }{\Q \VS{25}Lẽ mí átẹ́pị kí mí ãndrẽ be ꞌbã adru kí ãyĩkõ sĩ;

\par }{\QB lẽ ũkú ími tịlépi rĩ ꞌba adru ãyĩkõ sĩ!


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{26}Mâ ngọ́tị̂, ífẽ mání ími ásị́ fô

\par }{\QB ãzíla ími mịfị́ ꞌbã ndre ãngũ gẹ̃rị̃ mádrị̂ kí gá,


\par }{\Q \VS{27}ãꞌdusĩku ãwụ́ꞌbá ĩꞌdi cécé ꞌbụ́ mgbi rĩ áni

\par }{\QB ãzíla ũkú mịfị́ ãcí trũ rĩ ĩꞌdi cécé kídí lụ́rụ́ rĩ áni.


\par }{\Q \VS{28}Ĩꞌdi ru la gẹ̃rị̃ tị gá ꞌbá ũtẽlé cécé ꞌbá ꞌbá ralépi rĩ áni,

\par }{\QB ãzíla ĩꞌdi fẽ ãgọbị ũꞌbí ꞌbaní acájó ꞌbá Ãdróŋá nị̃lépi ku la kî rú.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{29}Ãꞌdi ꞌi cãndí ru nĩ yã? ꞌBá ũcõgõ rú rĩ ãꞌdi ꞌi yã?

\par }{\QB Ãꞌdi la ãwã nĩ yã? Ãꞌdi la unu nĩ yã?

\par }{\QB Ãꞌdi ụrụꞌbá ụ̃kụ̃ ãkõzá ru ị́jọ́ ãzí kóru rĩ gá nĩ yã? Ãꞌdi mịfị́ ka ika rú rĩ gá nĩ yã?


\par }{\Q \VS{30}ꞌDĩ kí ꞌbá íwá mvụlépi sáwã ãzo rú rĩ kî,

\par }{\QB ꞌbá íwá usalé usâ rĩ mvụlépi rĩ kî.


\par }{\Q \VS{31}Ími ũlẽ ꞌbã ãngã jõ íwá ꞌbã mịfị́ kalépi ika rĩ sĩ ku,

\par }{\QB drĩ dị̃ kópõ agá ꞌdãá pãrã-pãrã,

\par }{\QB drĩ sị vũ gâlé ũré ru!


\par }{\Q \VS{32}Ãsị̃ŋá gá ĩꞌdi ꞌbá ga cécé ị̃nị̃ áni

\par }{\QB ãzíla ũjũ la cécé galaꞌbá drị̂ áni.


\par }{\Q \VS{33}Ími mịfị́ la ị́jọ́ ụ̃rị̃ fẽlépi rĩ kí ndre,

\par }{\QB ãzíla mi ími ịpị́ ãfó sĩ ĩnzõ rú.


\par }{\Q \VS{34}Mi adru cécé ꞌbá ru lalépi ụ́ꞌdụ́ gá mgbọ́lọ́ sị́ gá mgbọ́lọ́ ꞌbã sĩ ru ịcịjó ĩꞌdi trũ ịcị-ị̃cị̃ rĩ áni,

\par }{\QB cécé ꞌbá ru lalépi mgbọ́lọ́ sị́ gá mgbọ́lọ́ ꞌbã sĩ ru ịcịjó wị̃rị̃gị̃lị̃ úkõ ãzí rĩ gá wị̃rị̃gị̃lị̃ ãzí rĩ gá rĩ áni.


\par }{\Q \VS{35}Mi jọ la, “Gbã kí ma rá, wó îpẽŋã ma ku!

\par }{\QB Co kí ma rá, wó má amá ãcóŋá ꞌdã ku!

\par }{\Q Ãngũ la ụwị́ ãꞌdụtụ́

\par }{\QB mání sĩ mụjó íwá ãzí rĩ mvụjó?”




\par }\PoetryChap{24}{\Q \VerseOne{1}Mí idé ãjã sĩ ꞌbá ị́jọ́ ũnzí ngalépi rĩ kí sĩ ku,

\par }{\QB lẽ írụ wọ̃rị̃ ꞌbá ũnzí rĩ abe ku,


\par }{\Q \VS{2}ãꞌdusĩku kí ásị́ gâlé kí ị́jọ́ ꞌbá ĩcõcõŋãjó rĩ kí itú

\par }{\QB ãzíla kí tị gá ị́jọ́ ãgọ̃bị̃ rú rĩ kí ãfũ nĩ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{3}Ũndũwã sĩ ála jó sị,

\par }{\QB vãtáŋá sĩ jó la pá tu ũkpó ru.


\par }{\Q \VS{4}Nị̃táŋá sĩ jó sị̃lé ãzíla ꞌa alịlé rĩ kí ga tré

\par }{\QB málĩ ãjẹ̃ rú ũniyambamba rĩ kí sĩ.


\par }{\Q \VS{5}ꞌBá ũndũwã rú rĩ ĩꞌdi ũkpó trũ

\par }{\QB ãzíla nị̃táŋá ĩꞌdidrị̂ la ĩꞌdiní ũkpõ fẽ drị̃ gá drị̃ gá,


\par }{\Q \VS{6}ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ mi ãꞌdị́ drị̃ ce ũndũwã sĩ

\par }{\QB ãzíla ꞌbá ꞌbá ásị́ imbálépi rĩ ꞌbã kí adrujó ũꞌbí ru rĩ sĩ.


\par }{\Q \VS{7}ꞌBá azalépi aza-azâ rĩ ní, ũndũwá la adru wị́lị́wị́lị́;

\par }{\QB icó tị nzị̃lé sĩ ị́jọ́ jọjó kẹ̃jị́tị ꞌbá ãmbogo ꞌbã kí sĩ ru trajó rĩ gá ku.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{8}ꞌBá ị́jọ́ ũnzí itúlépi rĩ

\par }{\QB ála ĩꞌdi umve ꞌbá ꞌbá ꞌa usalépi rĩ ꞌi.


\par }{\Q \VS{9}ꞌBá azalépi aza-azâ rĩ la ị́jọ́ ũnzí ũrã idélé áyụ,

\par }{\QB ꞌbá ngụ̃ kí ꞌbá idemará ru rĩ ꞌbã ãjị́ ũnzí.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{10}Ídrĩ adru ũkpó kóru sáwã ị́jọ́ ꞌbã kí ími ĩgbũgbũŋũjó rĩ sĩ,

\par }{\QB ífí la ími ũkpó gã!


\par }{\Q \VS{11}Mí apá ꞌbá drị̃ celé drã gá ị́jọ́ kóru rĩ kî,

\par }{\QB lẽ mí atrị ꞌbá bábá lẽlé mụlé ụꞌdị́lé ụꞌdị̂-ụꞌdị̂ rĩ kî.


\par }{\Q \VS{12}Ídrĩ jọ la, “Wó ãnị̃ ị́jọ́ ꞌdĩ kí drị̃ gá ị́jọ́ ãzí ku.”

\par }{\QB Ãdróŋá ị́jọ́ ꞌbá ásị́ gá rĩ ndrelépi cé,

\par }{\Q ãzíla ími ídri tãmbalépi nĩ rĩ nị̃ ị́jọ́ drị̃ la gá ku yã?

\par }{\QB Icó ꞌbá ãlu-ãlu ũfẽlé ị́jọ́ ĩꞌdi ꞌbã ngalé rĩ kí sĩ ku yã?


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{13}Mâ ngọ́tị̂, ímbe ãnụ́-úsã áyụ ãꞌdusĩku ĩꞌdi múké,

\par }{\QB ãnụ́-úsã la adru ími tị gá ꞌdâ ị̃lị́kị̃lị́ rú.


\par }{\Q \VS{14}Lẽ ínị̃ rá ũndũwã vâ ị̃lị́-ị̃lị́ rú ími úríndí nî;

\par }{\QB ídrĩ ĩꞌdi ịsụ́ rá, mi adru ásị́ ꞌbãŋá ụ́ꞌdụ́ drị̃lẹ́ gâlé rĩ ꞌbadrị̂ trũ,

\par }{\QB ãzíla ásị́ ꞌbãŋá mídrị̂ icó dó ị̃ndụ́ celé ku.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{15}Íla mi ꞌbá ũnzí rĩ áni ꞌbá ãlá rĩ drị̃ tẽlé sĩ ĩꞌdi ꞌdịjó ĩꞌdidrị́ jó pá gá ku,

\par }{\QB ãzíla íra ãko ãngũ ĩꞌdiní sĩ uꞌájó rĩ gá rĩ kí ku


\par }{\Q \VS{16}ãꞌdusĩku ꞌbá ãlá rĩ drĩ táni aꞌdé vũ gá pâlé ázị̂rị̃ ĩꞌdi angá ụrụgá ị̃dị́ rá,

\par }{\QB wó ũcõgõ la ꞌbá ũnzí rĩ ni fúrũ-fúrũ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{17}Mí adru jõ ãyĩkõ sĩ mẹ́rọ́ꞌbá mídrị̂ ꞌbã aꞌdéjó vụ̃rụ́ rĩ sĩ ku,

\par }{\QB ãyĩkõ ꞌbã rụ mi ĩꞌdiní aꞌdéjó vũ gá rĩ sĩ ku,


\par }{\Q \VS{18}jõ íni ku
{\ND{Úpí}} la ĩꞌdi ndre rá ãzíla icó uꞌálé míní ãyĩkõ sĩ ku

\par }{\QB ãzíla icó dó sĩ mẹ́rọ́ꞌbá mídrị̂ ní drị̃rịma fẽlé ku.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{19}Ími ásị́ ꞌbã umvú ꞌbá ũnzí rĩ kí sĩ ku;

\par }{\QB jõku mí idé kí sĩ ãjã sĩ ku,


\par }{\Q \VS{20}ãꞌdusĩku ꞌbá ũnzí rĩ ꞌbã ásị́ tị̃ŋá ị́jọ́ ãzí drị̃lẹ́ gâlé rĩ gá la yụ,

\par }{\QB ãzíla dị̃zã ꞌbá ũnzí rĩ drị̂ ála anụ́ la rá.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{21}Mâ ngọ́tị̂, ífẽ ãrútáŋá
{\ND{Úpí}} ní ãzíla úpí nî,

\par }{\QB mí icí mi ꞌbá ũnzí rĩ kí abe ku


\par }{\Q \VS{22}ãꞌdusĩku lị́kị̃ ꞌbã mụjó aꞌdéjó kí drị̃ gá rụ̃gbụ́ rĩ sĩ

\par }{\QB ãzíla ãꞌdi nị̃ dó sĩ drị̃lẹ́-ũnzĩ ĩꞌbã kí mụlé ajílé kí drị̃ gá rĩ nĩ yã?


\par }{\SH Ị́jọ́ ꞌbá ũndũwã rú rĩ ꞌbã kí jọlé rĩ ꞌbã ãzí kî
\par }
{\PP \VS{23}ꞌDĩ kí vâ ị́jọ́ ꞌbá ũndũwã rú rĩ ꞌbã kí jọlé rĩ ꞌbã ãzí kî:

\par }{\Q Míní ị́jọ́ lịjó ꞌbá kí drị̃ gá mũlũmbẽ sĩ rĩ ũnzí.


\par }{\Q \VS{24}ꞌBá jọlépi la ꞌbá ị́jọ́ ũnzí ngalépi rĩ ní, “Mí iza ị́jọ́ ãzí ku rĩ,”

\par }{\QB ꞌbá kí mụ ĩꞌdi wãlé rá ãzíla sụ́rụ́ kí ĩꞌdi gã úmgbé.


\par }{\Q \VS{25}Wó ị́jọ́ kí adru múké ꞌbá ị́jọ́ lịlẹ́pi ꞌbá ũnzí rĩ drị̃ gá tọndọlọ rĩ nî,

\par }{\QB ãzíla drị̃lẹ́ba la adru ĩꞌdiní ãmbógó rú.


\par }{\Q \VS{26}Míní ị́jọ́ pịrị umvijó rĩ,

\par }{\QB ĩꞌdi cécé ꞌbá amvujó rĩ áni.


\par }{\Q \VS{27}Mí idé ámvụ́ mídrị̂ kí bábá

\par }{\QB ãzíla ísa ụ̃rị̃ mídrị̂ kí ráká

\par }{\QB mí iꞌdó dó jó sịlé ĩndõ.


\par }{\Q \VS{28}Ínze ị́jọ́ ị̃ndụ́ mî jĩránĩ ụrụꞌbá gá ị́jọ́ ãzí kóru ku,

\par }{\QB jõku mí ayú ími tị sĩ ĩꞌdi uléjó ku.


\par }{\Q \VS{29}Lẽ íjọ jõ, “Ma mụ ị́jọ́ idélé ĩꞌdi rụ́ cécé ĩꞌdiní idélé má rụ́ rĩ áni la ku,

\par }{\QB má ãrígọ́tị ũfẽ ị́jọ́ ĩꞌdi ꞌbã idélé rĩ sĩ la ku.”


\par }{\Q \VS{30}Má alị ũvúꞌbá drị́ ámvụ́ tị gâsĩ

\par }{\QB ãzíla zãbíbũ ámvụ́ ꞌbá ũndũwá kóru rĩ drị̂ tị gâsĩ,


\par }{\Q \VS{31}ụ̃cị́kị́ dụ ĩꞌdidrị́ ámvụ́ agá pírí,

\par }{\QB ãvúkí ãzụ̃ ámvụ́ agá nĩ ãzíla Bõrõ sịlé írã sĩ sĩ zãbíbũ ámvụ́ andre cejó rĩ andi rá.


\par }{\Q \VS{32}Ị́jọ́ mání ndrelé ĩꞌdidrị́ amvụ́ agá rĩ fi áma ásị́ gá álị́

\par }{\QB ãzíla má ị́sụ́ ímbátáŋá ị́jọ́ mání ndrelé rĩ kí agá jọjó la:


\par }{\Q \VS{33}Ụ́ꞌdụ́ kojó were ãzíla ụ́ꞌdụ́ ꞌbejó álị́,

\par }{\QB ru drị́ trajó cí ãzíla sĩ uꞌájó jã áyụ rĩ la fẽ


\par }{\Q \VS{34}lẽmẽrĩ la amụ́ ími drị̃ gá cécé ụ̃gụ́ꞌbá áni,

\par }{\QB ãko ãkõ la ími ra cécé ụ̃gụ́ꞌbá ụ́sụ trũ rĩ ꞌbã amụ́jó ími rajó rĩ áni.




\par }\Chap{25}{\SH Ị́jọ́ Sũlũmánĩ ꞌbã jọlé ũndũwá sĩ rĩ ꞌbã ãzí kî
\par }
{\PP \VerseOne{1}ꞌDĩ kí ị́jọ́ uꞌbélé uꞌbé uꞌbê ꞌbá úpí Hẽzẽkíyã Yụ́dã gá rĩ drị̂ ꞌbã kí andrélé sĩlé angájó ị́jọ́ uꞌbéŋá Sũlũmánĩ ꞌbã jọlé rĩ kí agá rĩ kî:


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{2}Ãdróŋá zị̃ ị́jọ́ ãzí rĩ cí la; sĩ dị̃zã ĩꞌdidrị̂ iꞌdajó,

\par }{\QB wó ị́jọ́ kí ị̃ndụ́ ndrụ̃jó rĩ ĩꞌdi dị̃zã ũpi ꞌbadrị̂ iꞌda.


\par }{\Q \VS{3}Cécé ꞌbụ̃ ꞌbã adrujó wị́lị́wị́lị́ ãzíla ụ̃nọ́kụ́ ꞌbã adrujó mgbi rĩ áni,

\par }{\QB ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ ꞌbá ãzí icó dó sĩ ị́jọ́ ũpi kí ásị́ gá rĩ nị̃lé ku.


\par }{\Q \VS{4}Ívu sílĩvã ꞌbã ĩzẽkí kí úká sĩ rá ká,

\par }{\QB ãzíla ꞌbá úká dịlépi rĩ la dó sĩ sílĩvã kí dị ãkójó ru ĩndõ;


\par }{\Q \VS{5}mí unze ꞌbá ũnzí rĩ kí úpî drị̃lẹ́ gá rĩ sĩ rá ká

\par }{\QB ãzíla ũpĩ ĩꞌdidrị̂ la dó sĩ pá tu ũkpó ru ị́jọ́ pịrị rĩ sĩ.


\par }{\Q \VS{6}Íꞌbã mi ụrụgá úpî drị̃lẹ́ gá ími drị̃ sĩ ku

\par }{\QB ãzíla íꞌbã mi ꞌbá ãmbogo rú rĩ kí ꞌbã ãzí ru ku;


\par }{\Q \VS{7}ĩꞌdi adru míní múké ãndânĩ úpí drĩ jọ la míní, “Mí atụ́ ụrụgá ꞌdộ,”

\par }{\QB ndẽ míní drị̃nzá ịsụ́jó ꞌbá kí drị̃lẹ́ gá rĩ rá.

\par }{\BB \par }
{\Q Ị́jọ́ míní ndrelé ími mịfị́ sĩ rĩ sĩ,


\par }{\QB \VS{8}lẽ mí agụ ꞌbá tõlé kẹ́sị̃ gá mbẽlẽ rú ku,

\par }{\Q ãsị̃ŋá gá mi dó mụ ãꞌdu idélé

\par }{\QB mî jĩránĩ drĩ míní drị̃nzá fẽ rá rĩ gá?


\par }{\Q \VS{9}Ĩdrĩ ị́jọ́ ĩminí ãwãjó ĩmi drĩdríŋĩ gá jĩránĩ be rĩ itú,

\par }{\QB lẽ ị́jọ́ ĩminí itúlé ĩmi drĩdríŋĩ gá rĩ ꞌbã fũ jõ ãmvé ku,


\par }{\Q \VS{10}jõ ku ꞌbá ị́jọ́ ꞌdã arelépi rá rĩ la míní drị̃nzá fẽ rá

\par }{\QB ãzíla ị́jọ́ jọlé ími drị̃ gá ũnzí rĩ icó dó ãvĩlé ku.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{11}Ị́jọ́ jọlé múké sáwã múké rĩ agá rĩ ĩꞌdi

\par }{\QB cécé gólũdĩ ãlá ꞌbãlé ãkójó sílĩvã rú rĩ agá rĩ áni.


\par }{\Q \VS{12}ꞌBá ũndũwá ru rĩ ꞌbã zajó ꞌbá bị́lẹ́ trũ rĩ drị̃ gárĩ ĩꞌdi

\par }{\QB cécé ngílíngílí jõku ãko ũnĩ ani idélé ũniyambamba gólũdĩ sĩ rĩ áni.


\par }{\Q \VS{13}ꞌBá ị́jọ́ ujílépi múké rĩ la ꞌbá ĩꞌdi tị pẽlépi rĩ ásị́ ịgbẹ

\par }{\QB cécé ị̃yị́ ị̃gbẹ́ rĩ ꞌbã ị̃tụ́kã sị́ ịgbẹjó sáwã ãkónã ũkũnãjó rĩ sĩ rĩ áni.


\par }{\Q \VS{14}ꞌBá ru ịpị́lépi ĩnzõ sĩ ãfó ru rĩ

\par }{\QB ĩꞌdi cécé ụ̃rụ́ꞌbụ̃ anị́lépi ãzíla ãlụ́kụ́kụ̃ lịlẹ́pi uzogó kóru rĩ áni.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{15}Ídrĩ ị́jọ́ tẽ jã íni, mi icó úpî ásị́ ujalé mí rụ́ rá,

\par }{\QB ãzíla ĩdra ị́jọ́ ulílépi túlí-túlí rĩ la ꞌbá ĩfãkã anu rá.


\par }{\Q \VS{16}Ídrĩ ãnụ́ ịsụ́ rá, ímbe calépi míní rá rĩ áyụ,

\par }{\QB ídrĩ mbe la ambamba, mi gbẹ rá.


\par }{\Q \VS{17}Mí acị́ jĩránĩ mídrị̂ drị́ko gâlé ụ́ꞌdụ́ pírí sĩ ku,

\par }{\QB jõku ĩꞌdi ími ãjị́ ngụ̃ ũnzí.


\par }{\Q \VS{18}ꞌBá ị́jọ́ ị̃ndụ́ nzelépi ĩꞌdi ꞌbã jĩránĩ drị̃ gá ĩnzõ rú rĩ,

\par }{\QB ĩꞌdi ꞌbá adrá cécé túré jõku ménéŋá jõku ꞌé sị́ ãcí rĩ áni.


\par }{\Q \VS{19}Míní ími ásị́ ꞌbãjó ꞌbá ị́jọ́ pịrị kóru rĩ drị̃ gá sáwã ũcõgõ drị̂ agá rĩ sĩ rĩ,

\par }{\QB ĩꞌdi cécé míní ãko cijó sị́ kõlõ-kõlõ jõku acị́jó pá acá trũ rĩ sĩ rĩ áni.


\par }{\Q \VS{20}Úngó ãyĩkõ ãni la ngojó ꞌbá ásị́ kpẹ̃lépi ị́jọ́ ãzí sĩ rá rĩ ní rĩ,

\par }{\QB ĩꞌdi cécé míní bõngó trũjó ꞌbá ị̃gbẹ̃ ꞌbã fụlé fụ̃fụ̃ rĩ ụrụꞌbá gá rá rĩ áni jõku ãꞌị́ trịjó ãkõzá mịfị́ gá rĩ áni.


\par }{\Q \VS{21}Mẹ́rọ́ꞌbá mídrị̂ drĩ adru ãbị́rị́ sĩ, lẽ ífẽ ĩꞌdiní ãkónã nalé;

\par }{\QB ị̃yị́ vị́ ndẽ jõ ĩꞌdi rá, lẽ ífẽ ĩꞌdiní ị̃yị́ mvụlé.


\par }{\Q \VS{22}Ị́jọ́ míní idélé ĩꞌdiní ꞌdĩ ꞌbã áni rĩ sĩ mi drị̃nzá fẽ ĩꞌdiní,

\par }{\QB ãzíla
{\ND{Úpí}} la ími ũfẽ ị́jọ́ míní idélé múké rĩ sĩ rá.


\par }{\Q \VS{23}Cécé ãlụ́kụ́kụ̃ ụ́rụ̂lé ru rĩ ꞌbã uzogó ajíjó rĩ áni,

\par }{\QB ĩdra ị́jọ́ jọlépi ꞌbání vúlé gá rĩ la mịfị́ ịnị ají.


\par }{\Q \VS{24}Míní uꞌájó jó ꞌbã kónã gá lótré gá ꞌdãá rĩ ĩꞌdi múké;

\par }{\QB ndẽ míní uꞌájó ũkú ãwãlépi unzí rĩ be jó ãlu gá rĩ rá.


\par }{\Q \VS{25}Ị́jọ́ mgbã angálépi ãngũ álị́ gá rĩ arejó rĩ,

\par }{\QB ĩꞌdi cécé ꞌbá ị̃yị́ vị́ ꞌbã ndẽlé rá rĩ ꞌbã ị̃yị́ ị̃gbẹ́ mvụjó rĩ áni.


\par }{\Q \VS{26}ꞌBá múké rĩ drĩ ru fẽ drị̃ celé ꞌbá ũnzí rĩ ꞌbadrị́,

\par }{\QB ĩꞌdi cécé ị̃yị́ ãlá rĩ agá kórõná usújó rĩ áni.


\par }{\Q \VS{27}Ãnụ́ najó ambamba rĩ adru múké ku

\par }{\QB ãzíla míní rụ́ kụma ndrụ̃jó míní cénĩ-cénĩ rú rĩ adru múké ku.


\par }{\Q \VS{28}ꞌBá ru ũmbã ụtrị́lépi ku rĩ

\par }{\QB ĩꞌdi cécé táwụ̃nị̃ Bõrõ ĩꞌdi andre cejó rĩ ꞌbã sĩ aꞌdéjó rá rĩ áni.




\par }\PoetryChap{26}{\Q \VerseOne{1}Adru múké ku sĩ ị̃nzị̃táŋá fẽjó ꞌbá azalépi aza-azâ rĩ ní cécé sí ꞌbã zõŋá ãzíla uzogó ꞌbã ꞌdịŋá sáwã ãkónã trajó rĩ sĩ rĩ ꞌbã adrujó múké ku rĩ áni.


\par }{\Q \VS{2}Áwãtáŋá icó ími idélé ũnzí ku ídrĩ ị́jọ́ ãzí ũnzí la idé ku rĩ gá.

\par }{\QB Ĩꞌdi adru cécé ãríŋá ungalépi ungâ ãzíla alịlépi alị-alị̃ rilépi ku rĩ áni.


\par }{\Q \VS{3}Íco fãrásĩ kẹ̃lị́ká íníríkó ru rĩ sĩ, mí umbé kãyĩnõ tị aya sĩ cí

\par }{\QB ãzíla íco ꞌbá azalépi aza-azâ rĩ ꞌbã ũngúkú kẹ̃lị́ká sĩ.


\par }{\Q \VS{4}Mí umvi zịtáŋá ꞌbá azalépi aza-azâ rĩ ꞌbã zịlé rĩ ku,

\par }{\QB jõ íni ku mi aza cécé ĩꞌdi áni.


\par }{\Q \VS{5}Mí umvi ꞌbá azalépi aza-azâ rĩ aza ĩꞌdidrị̂ ꞌbã vúŋá sĩ,

\par }{\QB jõ ku ĩꞌdi ũrã la ꞌi ũndũwã trũ.


\par }{\Q \VS{6}Míní wárãgã fẽjó ꞌbá azalépi aza-azâ rĩ drị́ gá rĩ ĩꞌdi cécé míní ími pá kí lịjó rá,

\par }{\QB ãzíla míní ãdrákĩ mvụjó rĩ áni.


\par }{\Q \VS{7}Ị́jọ́ ꞌbá azalépi aza-azâ rĩ ꞌbã uꞌbélé rĩ ĩꞌdi ãzị́ kóru

\par }{\QB cécé ꞌbá acálépi rá rĩ ꞌbã pá ꞌbã adrujó ãzị́ kóru rĩ áni.


\par }{\Q \VS{8}Ị̃nzị̃táŋá fẽjó ꞌbá azalépi aza-azâ rĩ ní rĩ ĩꞌdi

\par }{\QB cécé írã umbéjó rõgbógbõ gá cí ĩꞌdi ꞌbã sĩ icójó ru vujó ku rĩ áni.


\par }{\Q \VS{9}Ị́jọ́ ꞌbá azalépi aza-azâ rĩ ꞌbã uꞌbélé rĩ,

\par }{\QB ĩꞌdi cécé ꞌbá ĩmẽrãlépi íwá sĩ rĩ ꞌbã ụ̃cị́kị́ ĩꞌdidrị́ sõlépi rĩ anzéjó rĩ áni.


\par }{\Q \VS{10}ꞌBá ãzị́ fẽlépi ꞌbá azalépi aza-azâ jõku ꞌbá alịlépi alị-alị̃ rĩ ní rĩ

\par }{\QB ĩꞌdi cécé ꞌbá ụ́sụ trũ rĩ ꞌbã ꞌbá kí ꞌa tõjó ꞌé sĩ mị́rị̃ rú rĩ áni.


\par }{\Q \VS{11}ꞌBá azalépi aza-azâ rĩ la ị́jọ́ aza rú rĩ nga ị̃dị́

\par }{\QB cécé ũcógó ꞌbã gõjó úmgbé ĩꞌdi ꞌbã gbẹlé rĩ mbejó ị̃dị́ rĩ áni.


\par }{\Q \VS{12}Índre ꞌbá ru ꞌbãlépi ũndũwá ru cénĩ la rá yã?

\par }{\QB Ásị́ tị̃ŋá ꞌbá azalépi aza-azâ rĩ drị̂ ndẽ ꞌbá ꞌdã áni rĩ rá.


\par }{\Q \VS{13}Ũvúꞌbá la jọ la, “Kẹ̃mị̃ gẹ̃rị̃ gá ꞌdãá cí,

\par }{\QB kẹ̃mị̃ ũmbá la gbọ̃kộ gâlé cí.”


\par }{\Q \VS{14}ꞌBá ũvú rĩ la ru uja ĩꞌdidrị́ mgbọ́lọ́ sị́ gâlé

\par }{\QB cécé kẹ̃jị́tị ꞌbã ru ujajó pátã gá rĩ áni.


\par }{\Q \VS{15}Ũvúꞌbá la ru drị́ su mgbi íná ãtĩjó rá,

\par }{\QB wó ũvũ ambamba rĩ sĩ icó íná sulé tị gá ku.


\par }{\Q \VS{16}ꞌBá ũvú rĩ ní rĩ gá índẽ ũndũwã sĩ ꞌbá ázị̂rị̃ ị́jọ́ umvilépi múké rĩ kí rá.


\par }{\Q \VS{17}Míní fijó ị́jọ́ mî ãni ku rĩ agá rĩ ĩꞌdi cécé

\par }{\QB ꞌbá ũcógó rụlépi bị́lẹ́ gá rĩ áni.


\par }{\Q \VS{18}ꞌBá azalépi aza-azâ ꞌé sị́ ãcí rĩ gbẹlépi

\par }{\QB ãzíla aválépi ãko sị́ ãcí rĩ sĩ rĩ


\par }{\Q \VS{19}ĩꞌdi cécé ꞌbã ĩꞌdi ꞌbã jĩránĩ ulélépi jọlépi la,

\par }{\QB “Ma tí mâ ngá avá agá avá avâ rĩ áni.”


\par }{\Q \VS{20}Ijijá kóru ãcí la anụ́ rá;

\par }{\QB ãndróndróŋá kóru ãwãŋá la adru yụ.


\par }{\Q \VS{21}ꞌBá ãwãŋá lẽlépi ambamba rĩ la ãcóŋá fẽ iꞌdólé mbẽlẽŋá ru

\par }{\QB cécé ãcíkúlú ꞌbã ãcị́pẹ̃lẹ̃ngụ́ akójó jõku ãcí ꞌbã ijijá akójó rĩ áni.


\par }{\Q \VS{22}Ị́jọ́ jọlé káláŋá ru rĩ la fi íná ãjị́-ambamba rĩ áni;

\par }{\QB ĩꞌdi fi ꞌbá ãrí gá.


\par }{\Q \VS{23}Ị́jọ́ jọlé tị gá ꞌdâ ãlápítí ru wó ásị́ gâlé ị́jọ́ ndú la ꞌbã sĩ adrujó nĩ rĩ

\par }{\QB ĩꞌdi cécé úmvú sịlé ũdrí sĩ sĩ ụrụꞌbá la asejó sílĩvã ĩzẽkí sĩ cí rĩ áni.


\par }{\Q \VS{24}ꞌBá ásị́ ũnzí rĩ la ásị́ ũnzĩ ĩꞌdidrị̂ aꞌbó ị́jọ́ jọŋá múké rĩ sĩ;

\par }{\QB wó ásị́ la ga tré úlétáŋá sĩ,


\par }{\Q \VS{25}icó ru ꞌbãlé ꞌi ị́jọ́ múké rĩ jọ,

\par }{\QB wó lẽ mí ãꞌị̃ ị́jọ́ ĩꞌdi ꞌbã jọlé rĩ ku ãꞌdusĩku ásị́ la ga tré ị́jọ́ ũnzí sĩ.


\par }{\Q \VS{26}Drĩ táni ásị́ ũnzĩ ĩꞌdidrị̂ zị̃ ĩnzõ sĩ rá tí,

\par }{\QB ị́jọ́ ũnzĩ ĩꞌdidrị̂ la amụ́ ru iꞌdalé ũꞌbí kí agá rá.


\par }{\Q \VS{27}ꞌBá ꞌbụ́ ꞌdịlépi sĩ ꞌbá ãzí isíjó rĩ ꞌbã vúŋá la uja aꞌdélé ala gá nĩ;

\par }{\QB ꞌbá írã lịlẹ́pi rĩ írã ĩꞌdi ꞌbã lĩlé rĩ la ãgõ ĩꞌdi vúŋá iꞌbélé.


\par }{\Q \VS{28}Ĩdra ĩnzõ alị́lépi rĩ ngụ̃ ꞌbá ĩꞌdi ꞌbã sĩ ãzá fẽjó ĩꞌbaní rĩ kí ũnzí,

\par }{\QB ãzíla tị ꞌbá ịpị́lépi ĩnzõ rú rĩ la ꞌbá ị̃lị̃kị̃ rá.




\par }\PoetryChap{27}{\Q \VerseOne{1}Mí ịpị́ mi ụ́ꞌdụ́ drụ̃sị̃ rĩ sĩ ku,

\par }{\QB ãꞌdusĩku míní nị̃jọ́ la ãꞌdu la mụ ru idélé ụ́ꞌdụ́ drụ̃sị̃ rĩ gá nĩ yã ku rĩ sĩ.


\par }{\Q \VS{2}Mí ịpị́ mi ími tị sĩ cénĩ ku, ꞌbá ãzí ndú la ꞌbã ịpị́ mi nĩ,

\par }{\QB mí ịpị́ mi cénĩ-cénĩ rú ku.


\par }{\Q \VS{3}Írã kí cínákí be pírí ãnzị rú,

\par }{\QB wó ꞌbá azalépi aza-azâ rĩ la ásị́ ãzá fẽ ndẽ ãko ị̃rị̃ ꞌdĩ kí ãnzị sĩ pírí rá.


\par }{\Q \VS{4}Ũmbã ĩꞌdi ũnzí ãzíla ásị́ ãcĩ ĩꞌdi lị́kị̃,

\par }{\QB wó ãjã ndẽ ãko ꞌdĩ kí ũnzĩkãnã sĩ pírí rá.


\par }{\Q \VS{5}ꞌBá ãzí ꞌbã ị́jọ́ ũnzí aꞌdájó tọndọlọ rĩ ĩꞌdi múké

\par }{\QB ndẽ lẽtáŋá zị̃jó ĩꞌdiní cí rĩ rá.


\par }{\Q \VS{6}ꞌÉbí mî wọ̃rị̂ ꞌbã ꞌbãlé ími ụrụꞌbá gá rĩ ĩꞌdi múké ndẽ

\par }{\QB mẹ́rọ́ꞌbá ꞌbã ími amvujó nĩ rĩ rá.


\par }{\Q \VS{7}ꞌBá agalépi ãkónã sĩ tré rĩ la gã ãkónã ãjị́-ambamba ãnụ́ áni rĩ nalé úmgbé,

\par }{\QB wó ꞌbá ãbị́rị́ ꞌbã ndẽlé rá rĩ ní ãkónã ụ̃jị́kị́rị́lị́ rĩ la ru ꞌbị̃ ị̃lị́-ị̃lị́ ru.


\par }{\QB \VS{8}ꞌBá fũlépi lị́cọ́ ĩꞌdidrị̂ agá ꞌdâ sĩ mụjó abá trũ mị́rị̃ rú rĩ ĩꞌdi cécé

\par }{\QB ãríŋá ĩꞌdi ꞌbã jõrõvũ aꞌbelépi rá mụlépi abá trũ rĩ áni.


\par }{\Q \VS{9}Ãdu ngụ̃lépi ãjị́ trũ vĩrĩ rĩ kí lũbánĩ be ãyĩkõ fẽ ásị́ ní,

\par }{\QB wọ̃rị́ ígátáŋá pịrị rĩ fẽlépi rĩ la ãyĩkõ fẽ gẹ̃rị̃ ãlu ꞌdĩ sĩ.


\par }{\Q \VS{10}Mí aꞌbe jõ mî wọ̃rị̂ jõku mí átẹ́pị ꞌbã wọ̃rị̂ ku,

\par }{\QB ị́jọ́ ũnzí drĩ sĩ ími ịsụ́ ímụ rû sĩ mî ádrị́pị zịlé ãzãkoma ịsụ́jó ku.

\par }{\QB Ĩꞌdi múké mụjó ãzãkoma gá mî jĩránĩ rụ́ ndẽ míní mụjó mî ádrị́pị uꞌálépi mị́rụ́ ꞌdãá álị́ rĩ rụ́ rĩ rá.


\par }{\Q \VS{11}Mâ ngọ́pị, mí adru jõ ũndũwã rú, áma ásị́ la dó sĩ uꞌá ãyĩkõ sĩ,

\par }{\QB ma dó sĩ ꞌbá ị́jọ́ jọlépi áma ụrụꞌbá gá rĩ kí umvi múké.


\par }{\Q \VS{12}ꞌBá ũndũwá ru rĩ la ị́jọ́ ũnzí ndre ãzíla ĩꞌdi sĩ apá rá,

\par }{\QB wó ꞌbá ị́jọ́ ũrãlépi ku rĩ lã fi alagá ãzíla ĩꞌdi ĩꞌdi drị̃ gá ũcõgõ ají.


\par }{\Q \VS{13}Lẽ íꞌdụ bõngó ꞌbá sãdínĩ rú gúrã ꞌbãlépi ꞌbá ĩꞌdi ꞌbã nị̃lé ku rĩ ní rĩ rá,

\par }{\QB írụ ĩꞌdi dẹ́nọ̃ tị gá drĩ idé la ũkú acị́lépi mị́rị̃ rú rĩ ní rĩ gá.


\par }{\Q \VS{14}ꞌBá ĩꞌdi ꞌbã jĩránĩ zịlépi ụ̃ꞌbụ́tị nị́nị́ ụ́ꞌdụ́kọ́ re sĩ rĩ ála ĩꞌdi lã ꞌbá ꞌbá wãlépi la rú.


\par }{\Q \VS{15}Ũkú ãwãlépi ambamba rĩ ĩꞌdi cécé uzogó ralépi jó gá sáwã pírí sĩ rĩ áni,


\par }{\Q \VS{16}ĩꞌdi drị̃ ụtrị́jó rĩ ĩꞌdi cécé ãlụ́kụ́kụ̃ atrịjó rĩ áni jõku ãdu rụjó drị́ ãndá sĩ rĩ áni.


\par }{\Q \VS{17}ꞌBá la ị́jọ́ ụ̃nị̃ ꞌbá drị́,

\par }{\QB cécé aya ꞌbã aya sị́ jĩjó rĩ áni.


\par }{\Q \VS{18}ꞌBá úlúgó ife tãmbalépi rĩ la ãka la na rá,

\par }{\QB ãzíla ãtíꞌbó ãmbógó ĩꞌdidrị̂ tãmbalépi rĩ la ãrútáŋá ịsụ́ rá.


\par }{\Q \VS{19}ꞌBá ꞌbã ásị́ la ĩꞌdi ãꞌdi ꞌi yã rĩ iꞌda

\par }{\QB cécé ị̃yị́ ꞌbã ꞌbá mẹ́lẹ́tị iꞌdajó rĩ áni.


\par }{\Q \VS{20}Ãngũ ꞌbá drãlépi rá rĩ ꞌbadrị̂ kí Ãbãdónĩ be aga kí ku

\par }{\QB cécé ãko ꞌbã cajó ꞌbá ꞌbá ru rĩ mịfị́ gá ku rĩ áni.


\par }{\Q \VS{21}Ála gólũdĩ kí ụ̃ꞌbị̃ sílĩvã be ãcí sĩ

\par }{\QB wó ála ꞌbá ụ̃ꞌbị̃ ịcụ́ŋá sĩ ĩꞌdi ịcụ́jó rĩ sĩ.


\par }{\Q \VS{22}Ídrĩ táni ꞌbá azalépi aza-azâ rĩ sị̃ jị́kị̃ ife sĩ

\par }{\QB jị́kị̃ agá cécé ãná sị̃lé rĩ áni,

\par }{\QB mí icó aza drị̃ la gá rĩ ũfũlé ku.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{23}Ímba ãnãkpá mídrị̂ kí tã múké-múké,

\par }{\QB ífẽ ími ásị́ pírí sĩ kí tãmbajó,


\par }{\Q \VS{24}ãꞌdusĩku málĩ adru kí jãꞌdâ ku ãzíla sụ́rụ́ adru kí vâ jãꞌdâ ku.


\par }{\Q \VS{25}Ídrĩ ásé lị ꞌbo ꞌdã ꞌbã ũngúkú gá

\par }{\QB ásé úꞌdí ꞌbé pá gá rĩ la dó ãrũ zolé nĩ,


\par }{\Q \VS{26}mí icó kãbĩlõ ꞌbíko sĩ bõngó idélé rá,

\par }{\QB ãzíla ị̃ndrị́ sĩ mí icó ámvụ́ ĩgbãlé rá.


\par }{\Q \VS{27}Mi dó sĩ adru lẹ́sụ́ ị̃ndrị́ drị̂ trũ ĩyõ rú

\par }{\QB sĩ ími izójó ꞌbá mídrị́ lị́cọ́ gá

\par }{\QB ãzíla izonzi mídrị́ ãtíꞌbó ru rĩ kí abe.




\par }\PoetryChap{28}{\Q \VerseOne{1}ꞌBá ị́jọ́ ũnzí ngalépi rĩ kí rũ ce ụ́ngụ́lẹ́ gá ꞌbá ãzí drĩ táni kí dro ku tí,

\par }{\QB wó ꞌbá ị́jọ́ pịrị rĩ ngalépi rĩ kí ásị́ la adru ũkpó ru cécé kẹ̃mị̃ drị̂ áni.


\par }{\Q \VS{2}Sụ́rụ́ Ãdróŋâ gãlépi sĩ rĩ ꞌbã drị̃lẹ́ kí adru wẽwẽ rú,

\par }{\QB wó sụ́rụ́ drị̃lẹ́ la ꞌbã kí sĩ adrujó ũndũwã rú ãzíla ị́jọ́ vãŋá trũ rĩ la pá tu ũkpó ru.


\par }{\Q \VS{3}Drị̃lẹ́ ꞌbá lẽmẽrí rĩ kí ĩkpãlépi ĩkpã-ĩkpã rĩ

\par }{\QB ĩꞌdi cécé uzogó ũkpó trũ ãkónã ámvụ́ agá rĩ kí wụ̃lépi tị gá rĩ áni.


\par }{\Q \VS{4}ꞌBá ãzị́táŋá gãlépi úmgbé rĩ ĩꞌdi ꞌbá ꞌbá ị́jọ́ ũnzí ngalépi rĩ kí ũngúkú ãtị̃lépi rĩ,

\par }{\QB wó ꞌbá ãzị́táŋá tãmbalépi rá rĩ ĩꞌdi ꞌbá ꞌbá ị́jọ́ ũnzí ngalépi rĩ kí ũngúkú ãtị̃lépi ku rĩ ꞌi.


\par }{\Q \VS{5}ꞌBá ị́jọ́ ũnzí ngalépi rĩ ĩꞌdi ꞌbá ị́jọ́ lịlẹ́ pịrị rĩ ífí vãlépi ku rĩ ꞌi,

\par }{\QB wó ꞌbá Úpí Ãdróŋâ ndrụ̃lépi rá rĩ vã ị́jọ́ lịlẹ́ pịrị rĩ lọ́lọ́.


\par }{\Q \VS{6}ꞌBá lẽmẽrí ị́jọ́ pịrị rĩ ngalépi rĩ ĩꞌdi múké ãndânĩ

\par }{\QB ndẽ kụ́rẹ́nị́ ị́jọ́ pịrị rĩ ngalépi ku rĩ rá.


\par }{\Q \VS{7}Ngọ́tị́ŋá ãzị́táŋá tãmbalépi rá rĩ ĩꞌdi ngọ́tị́ŋá ũndũwã rú rĩ ꞌi,

\par }{\QB wó ngọ́tị́ŋá wọ̃rị̃ ꞌbãlépi anzị rọ̃mgbọ́ ru rĩ kí abe rĩ la drị̃nzá ají átẹ́pị̃ nî.


\par }{\Q \VS{8}ꞌBá málĩ ịsụ́lépi ãko ĩꞌdi ꞌbã lịlẹ́ ꞌbá kí drị̃ gá ambamba rĩ sĩ rĩ

\par }{\QB la málĩ trá ꞌbá ꞌbá lẽmẽrí rĩ kí ízákĩzã ndrelépi ĩndĩ rĩ nî.


\par }{\Q \VS{9}Ãdróŋá ngụ̃ ꞌbá ãzị́táŋá tãmbalépi ku rĩ ũnzí ãzíla are zịtáŋá ꞌbá ꞌdã ní zịlé ĩꞌdi tị gá rĩ ku.


\par }{\Q \VS{10}ꞌBá ꞌbá ị́jọ́ pịrị rĩ ngalépi rĩ drị̃ celépi gẹ̃rị̃ ũnzí gâsĩ rĩ

\par }{\QB la gbã mãtégõ ĩꞌdi ꞌbã ꞌbãlé rĩ gá nĩ,

\par }{\QB wó ꞌbá ị́jọ́ pịrị rĩ ngalépi rĩ la ũyá múké la ịsụ́ rá.


\par }{\Q \VS{11}ꞌBá málĩ trũ rĩ la ũrã la ĩꞌdi ũndũwã rú,

\par }{\QB wó ꞌbá lẽmẽrí vãtáŋá trũ rĩ nị̃ ị́jọ́ ĩꞌbaní ãndânĩ.


\par }{\Q \VS{12}ꞌBá ãlá rĩ drĩ kí adru drị̃lẹ́ ru nĩ, ꞌbá pírí kí uꞌá ãyĩkõ sĩ,

\par }{\QB wó ꞌbá ị́jọ́ ũnzí rĩ drĩ kí adru ũpĩ gá nĩ, ꞌbá kí ru ụ̃zị̃-ụ̃zị̃.


\par }{\Q \VS{13}ꞌBá ị́jọ́ ũnzí ĩꞌdidrị̂ kí ụ̃zị̃lépi ụ̃zị̃-ụ̃zị̃ rĩ icó drị̃lẹ́ba ịsụ́lé ku,

\par }{\QB wó ꞌbá ị́jọ́ ũnzĩ ĩꞌdidrị̂ kí iꞌdalépi rá ãzíla kí aꞌbelépi rá rĩ la ásị́ ị̃gbẹ̃ ịsụ́ Ãdróŋá drị́ rá.


\par }{\Q \VS{14}ꞌBá idélépi ị́jọ́ ũnzí sĩ ụ̃rị̃ sĩ rĩ la drị̃lẹ́ba ịsụ́ rá,

\par }{\QB wó ꞌbá drị̃ ũnzí rĩ la fi ũcõgõ ãmbógó la agá.


\par }{\Q \VS{15}ꞌBá lẽmẽrí ri kí adru ũkpõ kóru drị̃lẹ́ ũnzí rĩ drị́,

\par }{\QB ĩꞌdi cécé kẹ̃mị̃ awálépi jõku ụ̃bọ̃gụ̃ ru afụlépi ꞌbá rụ́ rĩ áni.


\par }{\Q \VS{16}Drị̃lẹ́ ị́jọ́ vãlépi ku rĩ ĩꞌdi ꞌbá kí ĩkpã-ĩkpã,

\par }{\QB wó ꞌbá ãko ịsụ́lé gẹ̃rị̃ pịrị rĩ sĩ ku rĩ ngụ̃lépi ũnzí rĩ la uꞌá ídri rú ụ́ꞌdụ́ ãzo rú.


\par }{\Q \VS{17}ꞌBá ꞌbá ꞌdịlépi rĩ

\par }{\QB ꞌdị ꞌbụ́ sĩ ru ị̃sị̃jó cé nĩ,

\par }{\QB ꞌbá ãzí ꞌbã ãtị̃ jõ ũngúkú la ku.


\par }{\Q \VS{18}Ãko ãzí aló ꞌbá ị́jọ́ pịrị rĩ ngalépi rĩ ku,

\par }{\QB wó ꞌbá ị́jọ́ ũnzí rĩ la ị̃lị̃kị̃ sáwã cí rĩ sĩ.


\par }{\Q \VS{19}ꞌBá ãzị́ ngalépi ĩꞌdidrị́ ámvụ́ agá ásị́ pírí sĩ rĩ la adru ãkónã trũ wẽwẽ rú,

\par }{\QB wó ꞌbá sáwã izalépi ị́jọ́ ífî kóru rĩ kí agá rĩ la adru lẽmẽrí ru trẹ̃yị́.


\par }{\Q \VS{20}ꞌBá ị́jọ́ mgbã rĩ ngalépi rĩ la drị̃lẹ́ba ãmbógó la ịsụ́ rá,

\par }{\QB wó ꞌbá lẽlépi málĩ ịsụ́lépi gbõrú rĩ icó ĩcẽlé drị̃rịma ịsụ́ŋá gá ku.


\par }{\Q \VS{21}ꞌBá uyajó uyâ rĩ ĩꞌdi ũnzí,

\par }{\QB wó kị́rị́tị́ ꞌbá ãzí rĩ kí ãꞌị̃ ru mịfị́ sajó ãko ĩmbíráŋá la sĩ.


\par }{\Q \VS{22}ꞌBá ĩndrá rĩ la lẽ ásị́ pírí sĩ málĩ ịsụ́lé

\par }{\QB wó nị̃ lẽmẽrĩ la ĩꞌdi tẽ rĩ gá ku.


\par }{\Q \VS{23}ꞌBá uzálépi ꞌbá drị̃ gá sĩ ĩꞌdi itújó rĩ la vúlé-vúlé ru ásị́ ị̃gbẹ̃ ịsụ́

\par }{\QB ndẽ ꞌbá ꞌbá ịpị́lépi ĩnzõ sĩ rĩ rá.


\par }{\Q \VS{24}ꞌBá ĩꞌdi ꞌbã átẹ́pị jõku ãndrẽ

\par }{\QB ralépi jọlẹ́pi la, “ꞌDĩ adru ị́jọ́ ũnzí ku rĩ,”

\par }{\QB ají kí ru ꞌbá ꞌbá ꞌdịlépi rĩ be.


\par }{\Q \VS{25}ꞌBá rọ̃mgbọ́ trũ rĩ la ãcóŋá ají ꞌbá kí drĩdríŋĩ gá,

\par }{\QB wó ásị́ ꞌbãjó
{\ND{Úpí}} drị̃ gá rĩ la drị̃lẹ́ba fẽ.


\par }{\Q \VS{26}ꞌBá ásị́ ꞌbãlépi ũndũwã ĩꞌdidrị̂ drị̃ gá rĩ la aza-azâ,

\par }{\QB wó ꞌbá ị́jọ́ kí ngalépi ũndũwã sĩ rĩ la ru pa rá.


\par }{\Q \VS{27}ꞌBá ãko fẽlépi ꞌbá lẽmẽrí rĩ ꞌbaní rĩ la adru sáwã pírí sĩ ãko trũ,

\par }{\QB wó ꞌbá ru mịfị́ ãzụ̃lépi ꞌbá lẽmẽrí rĩ kí sĩ cí rĩ la áwãtáŋá ãmbógó la ịsụ́.


\par }{\Q \VS{28}ꞌBá ị́jọ́ ũnzí rĩ drĩ kí adru drị̃lẹ́ ru nĩ, ꞌbá kí ru ụ̃zị̃-ụ̃zị̃,

\par }{\QB wó ꞌbá ũnzí rĩ drĩ kí úmvúke aꞌbe ꞌbo, ꞌbá ãlá rĩ kí acá drị̃lẹ́ ru úꞌdí ru.




\par }\PoetryChap{29}{\Q \VerseOne{1}ꞌBá imbe ũkpó uzájó drị̃ la gá tí rĩ la ị̃lị̃kị̃ ụ́ꞌdụ́ ãlu agá,

\par }{\QB icó ru drị̃ ingalé ị̃dị́ ku.


\par }{\Q \VS{2}ꞌBá ãlá rĩ drĩ kí adru drị̃lẹ́ ru nĩ, ꞌbá pírí kí uꞌá ãyĩkõ sĩ,

\par }{\QB wó drị̃lẹ́ ũnzí rĩ sĩ ꞌbá kí acá ũcõgõ sĩ.


\par }{\Q \VS{3}ꞌBá ũndũwã lẽlépi rá rĩ la átẹ́pị̃ ní ãyĩkõ fẽ rá,

\par }{\QB wó ꞌbá uꞌálépi ãwụ́ꞌbá kí abe rĩ la málĩ ĩꞌdidrị̂ kí iza-izã.


\par }{\Q \VS{4}Úpí ị́jọ́ lịlẹ́pi pịrị rĩ la fẽ sụ́rụ́ ĩꞌdidrị̂ la pá tu ũkpó ru,

\par }{\QB wó drĩ ru lẽ mịfị́ saŋá sĩ, sụ́rụ́ ĩꞌdidrị̂ la andi rá.


\par }{\Q \VS{5}ꞌBá ĩꞌdi ꞌbã jĩránĩ ịpị́lépi ĩnzõ sĩ rĩ la

\par }{\QB ímbá ꞌbe ĩꞌdi ꞌbã vúŋá nî.


\par }{\Q \VS{6}ꞌBá ị́jọ́ ũnzí ngalépi rĩ la gbã ị́jọ́ ũnzĩ ĩꞌdidrị̂ gá nĩ,

\par }{\QB wó ꞌbá ị́jọ́ pịrị rĩ ngalépi rĩ la úngó ngo ãzíla ĩꞌdi adru ãyĩkõ sĩ.


\par }{\Q \VS{7}ꞌBá ãlá rĩ kí así ꞌbá lẽmẽrí rĩ kî sĩ rá,

\par }{\QB wó ꞌbá ũnzí rĩ vã ꞌbãngá ị́jọ́ ꞌdĩ ku.


\par }{\Q \VS{8}ꞌBá idemará ru rĩ kí táwụ̃nị̃ ꞌa usa ũmbã sĩ,

\par }{\QB wó ꞌbá ũndũwã rú ri kí ũmbã ịgbẹ rá.


\par }{\Q \VS{9}ꞌBá ũndũwã rú rĩ drĩ ꞌbá azalépi aza-azâ rĩ tõ dũwánĩ gá,

\par }{\QB ꞌbá azalépi aza-azâ rĩ la gụ ĩꞌdi sĩ gụgụ̃ ãzíla ásị́ ị̃gbẹ̃ la adru ꞌdá yụ.


\par }{\Q \VS{10}ꞌBá ꞌbá ụꞌdị́lépi rĩ kí ꞌbá ị́jọ́ pịrị rĩ ngalépi rĩ kí ngụ̃ ũnzí,

\par }{\QB wó kí gẹ̃rị̃ ndrụ̃ sĩ lẽjó ꞌbá ị́jọ́ pịrị rĩ ngalépi rĩ kí ꞌdịjó rá.


\par }{\Q \VS{11}ꞌBá azalépi aza-azâ rĩ la ũmbã ĩꞌdidrị̂ iꞌda tọndọlọ,

\par }{\QB wó ꞌbá ũndũwá trũ rĩ la ị́jọ́ kî ꞌdụ ásị́ jã sĩ.


\par }{\Q \VS{12}ꞌBá drị̃lẹ́ ru rĩ drĩ ĩnzõ are áyụ,

\par }{\QB ꞌbá ĩꞌdidrị́ ãmbogo rú rĩ kí pírí acá ꞌbá ũnzí la kî.


\par }{\Q \VS{13}ꞌBá lẽmẽrí ri kí ꞌbá ĩꞌdi ĩkpãlépi rĩ be ají kí ru ãlu,

\par }{\QB {\ND{Úpí}} fẽ ĩꞌbaní mịfị́ sĩ ãngũ ndrejó ị̃rị̃trá rá.


\par }{\Q \VS{14}Úpí drĩ ꞌbá lẽmẽrí rĩ kí drị̃ gá ị́jọ́ lị pịrị,

\par }{\QB ĩꞌdi ũpĩ na jãꞌdâ.


\par }{\Q \VS{15}Ídrĩ anzị mídrị̂ kí ị̃ndụ́ co sĩ kí itújó rá, kí adru ũndũwã rú,

\par }{\QB wó ngọ́tị́ŋá aꞌbelé ị̃ndụ́ colé ku rĩ la drị̃nzá ají ãndrẽ nî.


\par }{\Q \VS{16}Drị̃lẹ́ ũnzí rĩ kí kãlãfe drĩ tụtụ̃, ị́jọ́ ũnzí la vâ tụtụ̃,

\par }{\QB wó ꞌbá ãlá rĩ kí ꞌbá ũnzí rĩ kí ꞌbã aꞌdéŋá ndre cé.


\par }{\Q \VS{17}Ídrĩ ngọ́tị́ŋá mídrị̂ ị̃ndụ́ co ímbátáŋá ru rá, ĩꞌdi míní ásị́ ị̃gbẹ̃ fẽ rá,

\par }{\QB ĩꞌdi ãyĩkõ fẽ ími ásị́ ní rá.


\par }{\Q \VS{18}Sụ́rụ́ Ãdróŋá ꞌbã drị̃ celé nĩ ku rĩ la ị́jọ́ kí nga ãzị́táŋá kóru.

\par }{\QB Wó ꞌbá ãzị́táŋá Ãdróŋá drị̂ kí tãmbalépi rá rĩ ĩꞌdi drị̃lẹ́ba rú.


\par }{\Q \VS{19}Mí icó ãtíꞌbó imbálé ị́jọ́ jọŋá tị sĩ rĩ sĩ áꞌdụ̂sĩ ku.

\par }{\QB Drĩ kí táni ị́jọ́ míní jọlé rĩ vã rá tí wó icó kí ãzị́ la ngalé ku.


\par }{\Q \VS{20}Ásị́ tị̃jó ꞌbá azalépi aza-azâ rĩ drị̃ gá rĩ ĩꞌdi múké ãndânĩ

\par }{\QB ndẽ ásị́ tị̃jó ꞌbá ị́jọ́ jọlépi ũrã ꞌa la ku rú rĩ drị̃ gá rĩ rá.


\par }{\Q \VS{21}Ídrĩ ãtíꞌbó mídrị̂ iwí sĩ ãko pírí kí fẽjó ĩꞌdiní vụ̃rụ́-vụ̃rụ́ ru,

\par }{\QB ĩꞌdi drụ́zị́ amụ́ ãko mídrị̂ kí palé nĩ.


\par }{\Q \VS{22}ꞌBá ũmbá rĩ la ãcóŋá ajị́

\par }{\QB ãzíla ꞌbá ásị́ ãcí rĩ la ị́jọ́ ũnzí idé wẽwẽ rú.


\par }{\Q \VS{23}Ãfó la ꞌbá ịsị́ vụ̃rụ́,

\par }{\QB wó ꞌbá ru irilépi vụ̃rụ́lé rĩ la ãrútáŋá ịsụ́ rá.


\par }{\Q \VS{24}ꞌBá ãko ụ̃gụ́ꞌbá ꞌbã ụ̃gụ̃lé rĩ kí nalépi ĩꞌdi be rĩ ĩꞌdi ĩꞌdi ꞌbã mẹ́rọ́ꞌbá ru cénĩ.

\par }{\QB Drĩ táni ũyõ na icó ị́jọ́ pịrị rĩ jọlé ku.


\par }{\Q \VS{25}Ụ̃rị̃ idéjó ꞌbá ꞌbá ru rĩ sĩ rĩ ĩꞌdi ũnzí-ũnzí cécé ímbá áni,

\par }{\QB wó ásị́ tị̃jó
{\ND{Úpí}} drị̃ gá rĩ la ꞌbá tãmba rá.


\par }{\Q \VS{26}ꞌBá ũꞌbí kí lẽ ásị́ ị̃gbẹ̃ úpí drị̂ ịsụ́lé,

\par }{\QB wó
{\ND{Úpí}} la ị́jọ́ pịrị rĩ lị nĩ.


\par }{\Q \VS{27}ꞌBá múké rĩ ngụ̃ kí ꞌbá ũnzí rĩ kí ũnzí

\par }{\QB ãzíla ꞌbá ũnzí rĩ ngụ̃ kí ꞌbá múké rĩ kí ũnzí.




\par }\Chap{30}{\SH Ị́jọ́ Ágụ̃rị̃ ꞌbã jọlé rĩ kî
\par }
{\PP \VerseOne{1}ꞌDĩ kí ị́jọ́ Ágụ̃rị̃ Yãkẹ́hị̃ ngọ́pị ꞌbã jọlé rĩ kî; jọ ị́jọ́ ꞌdĩ kí Ị̃tụ́wẹ́lị̃ ꞌbaní Ụ̃kálị̃ be:


\par }{\Q \VS{2}“Ma ꞌbá ꞌbá kí agá ꞌdâ azalépi ãndânĩ rĩ ꞌi;

\par }{\QB ma ꞌbá kí agá ꞌdâ vãtáŋá kóru.


\par }{\Q \VS{3}Ma ũndũwã kóru,

\par }{\QB jõku ánị̃ ị́jọ́ ꞌBá Ãlá rĩ drị̃ gá ku rĩ.


\par }{\Q \VS{4}ꞌBá tụlépi ꞌbụ̃ gâlé ãzíla asị́lépi vụ̃rụ́ ꞌdõlé rá rĩ ãꞌdi ꞌi?

\par }{\QB ꞌBá ũlí amvulépi ĩꞌdidrị́ alé gá rá rĩ ãꞌdi ꞌi?

\par }{\Q ꞌBá ị̃yị́ umbélépi bõngó sĩ rá rĩ ĩꞌdi ãꞌdi ꞌi?

\par }{\QB ꞌBá vũ ꞌbã ãsị̃ŋá ụ̃ꞌbị̃lépi pírí rá rĩ ĩꞌdi ãꞌdi ꞌi?

\par }{\Q Rụ́ lã ãꞌdi ꞌi,

\par }{\QB ãzíla ngọ́pị̃ ꞌbã rụ́ ãꞌdi ꞌi?

\par }{\QB Ílũ mání ídrĩ nị̃ la rá rĩ gá.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{5}“Ị́jọ́ pírí Ãdróŋá drị̂ kí pịrị;

\par }{\QB ĩꞌdi gọ́bẹ́rẹ́ ꞌbá apálépi ru zị̃lépi ĩꞌdi rụ́ rĩ ꞌbadrị̂ ꞌi.


\par }{\Q \VS{6}Lẽ mí ũꞌbã ị́jọ́ ãzí ị́jọ́ ĩꞌdi ꞌbã jọlé rĩ drị̃ gá ku,

\par }{\QB jõ íni ku ĩꞌdi uzá ími drị̃ gá ãzíla ĩꞌdi iꞌda la mi ĩnzóꞌbá rĩ gá rá.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{7}“{\ND{Úpí}}; ị́jọ́ mání aꞌị́lé mídrị́ rĩ kí ị̃rị̃,

\par }{\QB mí uga mání kí ku ꞌdĩ sĩ ádrã drĩ ku rú fô:


\par }{\Q \VS{8}Mí ĩdã ĩnzõ alị́jó ãzíla adrujó ĩnzóꞌbá rĩ kí má rụ́ ꞌdâ rá-rá ru,

\par }{\QB ífẽ jõ má adru mání lẽmẽrí ru ku jõku málĩ trũ ambamba ku fô,

\par }{\QB wó ífẽ mání íná ụ́ꞌdụ́ ãlu-ãlu sĩ rĩ ꞌbã adru cí.


\par }{\Q \VS{9}Ádrĩ adru málĩ trũ ambamba, má icó jọlé la ími ãzị́ mání ꞌdáyụ,

\par }{\QB ãzíla ma jọ la, ‘{\ND{Úpí}} la ꞌdĩ dó ãꞌdi ꞌi?’

\par }{\QB Jõku ádrĩ adru lẽmẽrí má icó ãko ụ̃gụ̃lé sĩ drị̃nzá ajíjó Ãdróŋá mádrị̂ ní rá.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{10}“Lẽ mí ũsõ ị́jọ́ ãtíꞌbó ụrụꞌbá gá ãmbógó ĩꞌdidrị̂ ní ku,

\par }{\QB jõ íni ku ãtíꞌbô la ími wã rá ãzíla mi ị́jọ́ ịsụ́ rá.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{11}“ꞌBá ãzí rĩ kí átẹ́pịka kí wãwã,

\par }{\QB ãzíla fẽ kí ãwãꞌdĩfô ãndreka ꞌbaní ku.


\par }{\Q \VS{12}ꞌBá ãzí kí ru ꞌbã ꞌbá ãlá ru kí drị̃ sĩ cénĩ,

\par }{\QB wó íni ꞌdĩ ũnzõ kí ru ị́jọ́ ũnzí sĩ.


\par }{\Q \VS{13}ꞌBá ãzí ri kí ũrã la kí ꞌbá múké la,

\par }{\QB ãzíla kí ꞌbá ãzí rĩ kí ndre ãzị́ kóru;


\par }{\Q \VS{14}ꞌbá ãzí kí sị́ ci cécé ménéŋá áni,

\par }{\QB kálé ĩꞌbadrị̂ kí cécé ị́lị́ŋá áni,

\par }{\Q kí sĩ ꞌbá ụ̃nọ́kụ́ drị̃ gá ꞌdâ lẽmẽrí ãzíla

\par }{\QB ꞌbá ꞌbá kí drĩdríŋĩ gá ꞌdâ ãko kóru rĩ kí na.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{15}“Drídríwú ꞌbã izonzi kí ị̃rị̃,

\par }{\QB kí ị̃rị̃trá jọ la, ‘Ífẽ mání, ífẽ mání!’

\par }{\BB \par }
{\Q “Ãko ãzí kí na mgbãrĩ gá sụ icó kí agalé ku:


\par }{\Q \VS{16}ĩnádrị̃, mvájólé úndó rĩ,

\par }{\QB ãngũ ị̃yị́ mvụlépi ị̃yị́ ꞌbã sĩ cajó ĩꞌdiní ku rĩ ꞌi,

\par }{\QB ãzíla ãcí velépi ụtrị́lé tí rĩ kí abe.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{17}“ꞌBá ápãrákã idélépi átẹ́pị sĩ

\par }{\QB jõku ãndrẽ idelépi rĩ,

\par }{\Q kúrúke kí mịfị́ la kí unze tilé rá

\par }{\QB ãzíla Núgúnúke kí ĩꞌdi ĩzá ti rá.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{18}“Ị́jọ́ ãzí kí na kí mání ụ̃sụ̃táŋá ru,

\par }{\QB mgbã rĩ gá sụ mání ífí vãlé ku la kî:


\par }{\Q \VS{19}gẹ̃rị̃ yụ́kụ́ ní ungajó ꞌbụ̃ gâlé rĩ ꞌi,

\par }{\QB gẹ̃rị̃ ị̃nị̃ ní acị́jó írã drị̃ gâsĩ rĩ ꞌi,

\par }{\Q gẹ̃rị̃ mẹ́lị̃ ꞌbã acị́jó ị̃yị́ drị̃ gâsĩ rĩ ꞌi

\par }{\QB ãzíla gẹ̃rị̃ ágọ́bị́ ꞌbã sĩ ũkú lẽjó rĩ ꞌi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{20}“ꞌDĩ gẹ̃rị̃ ũkú ãwụ́ rĩ ꞌbã ị́jọ́ ngajó rĩ ꞌi:

\par }{\QB ĩꞌdi ãngũ na rá, ĩꞌdi ru tị li ãꞌí ru

\par }{\QB ãzíla ĩꞌdi jọ la, ‘Ánga ị́jọ́ ãzí ũnzí la ku.’


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{21}“Ụ̃nọ́kụ́ la ru aya ị́jọ́ na kî sĩ,

\par }{\QB mgbã rĩ gá ị́jọ́ ĩꞌdi ꞌbã icólé tị talé ku rĩ kí sụ:


\par }{\Q \VS{22}ãtíꞌbó ꞌbã acájó úpí ru rĩ ꞌi,

\par }{\QB ꞌbá azalépi aza-azâ rĩ ní adrujó íná trũ ĩyõ rú rĩ ꞌi,


\par }{\Q \VS{23}ũkú lẽlé ku rĩ ꞌbã ágó rụjó rá rĩ ꞌi,

\par }{\QB ãzíla ĩzóŋá ãtíꞌbó ru rĩ ꞌbã ãmbógó ĩꞌdidrị́ ũkú ru rĩ ꞌbã ágó pajó rĩ ꞌi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{24}“Ụ̃nọ́kụ́ drị̃ gá ꞌdâ, ãko ãzí ĩmbíráŋá la kí sụ

\par }{\QB wó ĩgãnã kí ũndũwã sĩ cí:


\par }{\Q \VS{25}ĩyé kí ũkpó trũ were rú,

\par }{\QB wó kí ãkónã tãmba ílí sĩ;


\par }{\Q \VS{26}kílẽ kí ũkpó gã

\par }{\QB wó ịsụ́ kí ãngũ ĩꞌbã kí sĩ uꞌájó rĩ idé ꞌbé agá;


\par }{\Q \VS{27}úmbí kí úpí kóru

\par }{\QB wó kí unga amụtị sĩ cécé ãsĩkárĩ kí áni,


\par }{\Q \VS{28}mí icó lọ̃bọ̃drị̃ ꞌdụlé drị́ gá rá,

\par }{\QB wó ĩꞌdi uꞌá ãngũ ũpi ꞌbã kí sĩ uꞌájó rĩ kí agá.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{29}“Ãko ãzí kí na ĩꞌbã kí acị́ agá, kí acị́ ãfó sĩ ũniyambamba rú,

\par }{\QB mgbã rĩ gá kí sụ kí acị́ ãfó sĩ:


\par }{\Q \VS{30}kẹ̃mị̃ ndẽ ãnãkpá pírí kí ũkpõ sĩ rá

\par }{\QB ãzíla idé ãnãkpá ãzí sĩ ụ̃rị̃ sĩ ku;


\par }{\Q \VS{31}ãꞌụ́gọ́ ãfó ru rĩ, ị̃ndrọ́gọ́

\par }{\QB ãzíla úpí ãsĩkárĩ ĩꞌdidrị̂ kí adrujó ĩꞌdi andre trộkị́lịrị rĩ ꞌi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{32}“Ídrĩ ándrá adru ꞌbá azalépi aza-azâ ru ịpị́lépi ãfó sĩ la,

\par }{\QB jõku ídrĩ ándrá ị́jọ́ ũnzí itú,

\par }{\QB mí ụ̃pị̃ ími tị ími drị́ sĩ cí!


\par }{\Q \VS{33}Ídrĩ lẹ́sụ́ ꞌa usa, ĩꞌdi ãdu ũfũ rá,

\par }{\QB ídrĩ ꞌbá ãzí ꞌbã ũmvu dị, ãrí la la ra rá,

\par }{\QB ídrĩ ị́jọ́ kí usa ũmbã sĩ, ĩꞌdi ãwãŋá ajị́.”




\par }\Chap{31}{\SH Ímbátáŋá fẽlé úpí Lãmụ́wẹ́lị̃ ní ri kî
\par }
{\PP \VerseOne{1}ꞌDĩ kí ị́jọ́ úpí Lãmụ́wẹ́lị̃ ní jọlé ãndrẽ ꞌbã sĩ ĩꞌdi imbájó rĩ kî:


\par }{\Q \VS{2}“ꞌBárĩ mâ ngọ́tị̂, mâ ngọ́tị́ ãfũlépi áma ꞌa gá rĩ,

\par }{\QB mi umvitáŋá Ãdróŋá mání zịlé rĩ drị̂ ꞌi,


\par }{\Q \VS{3}mí iza jõ ũkpó mídrị̂ sĩ ru ulajó ũkú kí abe ku,

\par }{\QB ị̃lị̃kị̃ kí ũpi ũꞌbí kí ꞌbo-ꞌbo.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{4}“Mí are drĩ Lãmụ́wẹ́lị̃,

\par }{\QB lẽ ũpi ꞌbã mvụ kí wáyĩnĩ ku,

\par }{\QB lẽ íwá vị́ ꞌbã ndẽ kí ku.


\par }{\Q \VS{5}Drĩ kí íwá mvụ ꞌbo ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ kí ị́jọ́ ãvĩ ãzị́táŋá kí drị̃ gá rá,

\par }{\QB ãzíla icó kí dó sĩ ꞌbá ĩkpãlé ĩkpã-ĩkpã rĩ kí ãzã kolé ku.


\par }{\Q \VS{6}Íwá ĩꞌdi múké la ꞌbá ị̃lị̃kị̃lépi rĩ ꞌbanî,

\par }{\QB ãzíla wáyĩnĩ ĩꞌdi múké la ꞌbá ásị́ umvúlépi umvû rĩ ꞌbanî.


\par }{\Q \VS{7}Lẽ ꞌbã mvụ kí ĩꞌdi ãzíla ꞌbã ãvĩ kî dó sĩ ị́jọ́ lẽmẽrĩ ĩꞌbadrị̂ drị̃ gá,

\par }{\QB ꞌbã ũrã kî dó sĩ ị́jọ́ ũcõgõ ĩꞌbadrị̂ kí drị̃ gá ku.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{8}“Ítu pá ị́jọ́ jọjó ꞌbá icólépi ị́jọ́ jọlépi kî sĩ ku rĩ kí kẹ̃jị́ gá,

\par }{\QB ímba hákĩ ĩꞌbadrị̂ kí tã.


\par }{\Q \VS{9}Íjọ ị́jọ́ kí kẹ̃jị́ gá ãzíla mí adru ꞌbá ị́jọ́ ĩꞌbadrị̂ kí lịlẹ́pi múké-múké rĩ rú,

\par }{\QB íꞌdị ãꞌdị́ hákĩ ꞌbá lẽmẽrí ãzíla ꞌbá ãzãkoma lẽlépi rĩ ꞌbadrị̂ kí sĩ.”


\par }{\SH Ũkú ádrízã múké rĩ ịcụ́jó rĩ
\par }
{\Q \VS{10}Ãꞌdi icó ũkú ádrízã múké rĩ ịsụ́lé rá la nĩ yã?

\par }{\QB Ãjẹ̃ ĩꞌdidrị̂ ndẽ írã ãjẹ̃ rú gụlépi pãrã-pãrã rĩ rá.


\par }{\Q \VS{11}Ágô la ásị́ tị̃ ĩꞌdi drị̃ gá,

\par }{\QB ãzíla icó adrulé lẽmẽrí ku.


\par }{\Q \VS{12}Ídri ĩꞌdidrị̂ agá pírí ĩꞌdi ágô ní mũkẽ nga,

\par }{\QB ãzíla fẽ ĩꞌdiní ásị́ ãzá ku.


\par }{\Q \VS{13}Ĩꞌdi kãbĩlõ ꞌbíko kí ndrụ̃ wãrũ be,

\par }{\QB sĩ bõngó idéjó ĩꞌdi ꞌbã drị́ sĩ cénĩ.


\par }{\Q \VS{14}Cécé mẹ́lị̃ ꞌbã ãko ajíjó rĩ áni,

\par }{\QB ĩꞌdi ãkónã ají angájó álị́.


\par }{\Q \VS{15}Ũkú ꞌdĩ la angá ãngũsãrã sĩ,

\par }{\QB ụ̃ꞌbụ́tị sĩ ĩꞌdi ãkónã idé ꞌbá ĩꞌdidrị́ lị́cọ́ gá rĩ ꞌbanî,

\par }{\QB ãzíla ĩꞌdi ãzị́ awa izonzi ĩꞌdidrị́ ãtiꞌbo ru rĩ ꞌbanî.


\par }{\Q \VS{16}Ĩꞌdi ãngũ ãzí ịsụ́ ãzíla ĩꞌdi ĩgbã la,

\par }{\QB ãzị́ ĩꞌdi ꞌbã ngalé rĩ ꞌbã ũyá sĩ ĩꞌdi zãbíbũ sa ámvụ́ zãbíbũ drị̂ agá.


\par }{\Q \VS{17}Ĩꞌdi ru itú bábá ãzị́ ní,

\par }{\QB sĩ ãzị́ ngajó ũkpó sĩ.


\par }{\Q \VS{18}Ĩꞌdi lẽ ndrelé la bĩsírã ĩꞌdiní ngalé rĩ la ĩꞌdiní ụ̃rọ̃drị́ ají rá,

\par }{\QB ãzíla ĩꞌdi ãzị́ nga kpere ị́nị́ ágágá.


\par }{\Q \VS{19}Ĩꞌdi ife sĩ kãbĩlõ ꞌbíko cãjó rĩ rụ drị́ gá,

\par }{\QB ãzíla ĩꞌdi bõngó ĩꞌdidrị̂ kí cã drị́ ĩꞌdidrị̂ sĩ cénĩ.


\par }{\Q \VS{20}Ĩꞌdi ãko fẽ ꞌbá lẽmẽrí rĩ ꞌbaní,

\par }{\QB ãzíla drị́ la mgbọ rú sĩ ãko fẽjó ꞌbá ãzãkoma lẽlépi rĩ ꞌbanî.


\par }{\Q \VS{21}Idé kí ụ̃rị̃ sĩ ꞌbá ĩꞌdidrị́ko gá rĩ abe ãngũ ị̃gbẹ́ sĩ ku,

\par }{\QB ãꞌdusĩku ꞌbá ĩꞌdidrị́ko gá rĩ ꞌbaní bõngó sụ̃lé ị̃gbẹ̃ sĩ rĩ kí cí.


\par }{\Q \VS{22}Ĩꞌdi sókã ĩꞌdidrị́ sĩ gbọ́lọ́drị̃ ꞌbejó rĩ kí cã cénĩ,

\par }{\QB ãzíla ĩꞌdi bõngó mịfị́ níríŋá pápũlũ rú rĩ kí sụ̃.


\par }{\Q \VS{23}Ágô ꞌbá ãzí ị̃nzị̃lé ị̃nzị̃-ị̃nzị̃,

\par }{\QB ũꞌbí kí drĩdríŋĩ gá táwụ̃nị̃ agá ꞌdãá la.


\par }{\Q \VS{24}Ĩꞌdi bõngó mịfị́ níríŋá ri kí cã, ĩꞌdi sẹ́rị̃ kí idé,

\par }{\QB ãzíla ĩꞌdi kí ụzị ꞌbá bĩsírã gá rĩ ꞌbanî.


\par }{\Q \VS{25}Ũkú ꞌdĩ ĩꞌdi ꞌbá ãzí ũkpó ị̃nzị̃lé ị̃nzị̃-ị̃nzị̃ la,

\par }{\QB ãzíla ụ̃rị̃ rụ ĩꞌdi ị́jọ́ drị̃lẹ́ gâlé rĩ kí sĩ ku.


\par }{\Q \VS{26}Ĩꞌdi ị́jọ́ jọ ũndũwã sĩ,

\par }{\QB ãzíla ĩꞌdi ímbátáŋá fẽ ásị́ ị̃gbẹ́ sĩ.


\par }{\Q \VS{27}Ĩꞌdi ꞌbá ĩꞌdidrị́ lị́cọ́ gá rĩ kí tãmba múké-múké,

\par }{\QB ãzíla adru ũvú ku.


\par }{\Q \VS{28}Anzị ĩꞌdidrị̂ kí pá tu sĩ ĩꞌdiní ãwãꞌdĩfô fẽjó,

\par }{\QB ãzíla ágô la ĩꞌdi ịcụ́-ịcụ̂.


\par }{\Q \VS{29}Ĩꞌdi jọ la, “Ũkú múké rĩ kí wẽwẽ rú,

\par }{\QB wó índẽ kí pírí rá.”


\par }{\Q \VS{30}Ụrụꞌbá idélé ãlá ru rĩ agá mũlũmbẽ cí ãzíla ũnĩ ụrụꞌbá drị̂ ãzị̂ kóru,

\par }{\QB wó ũkú
{\ND{Úpí}} rulépi rá rĩ la ị̃nzị̃táŋá ịsụ́ rá.


\par }{\Q \VS{31}Ífẽ ĩꞌdiní ũyá calépi ĩꞌdi sĩ rá rĩ rá,

\par }{\QB ãzíla lẽ ị́cụ́ ĩꞌdi ãzị́ pírí ĩꞌdi ꞌbã ngalé ĩꞌdi ꞌbã drị́ sĩ rĩ kí sĩ ũꞌbí kí agá.

\par }