\NormalFont\ShortTitle{Rụ́mị̃}

{\MTB Wárágã Páwụ̃lọ̃ ꞌbã sĩlé ꞌbá

\par }{\MT Rụ́mị̃

\par }{\MTB gá rĩ ꞌbanî rĩ



\par }\ChapOne{1}{\SH Páwụ̃lọ̃ zị ꞌbá Rụ́mị̃ gá rĩ kí cící
\par }
{\PP \VerseOne{1}Wárágã ꞌdĩ angá ma Páwụ̃lọ̃
ãtíꞌbó Kúrísĩtõ Yẹ́sụ̃ drị́ Ãdróŋá ꞌbã pẽlé ndú ụ̃pị́gọ́ŋá ru, umvelé tị pẽlé ị́jọ́ mgbã rĩ ũlũjó rĩ drị́.


\par }{\PP \VS{2}Ị́jọ́ mgbã ꞌdĩ ándrá
Ãdróŋá ꞌbã azịlé nãbịya kí tị gâ sĩ ídu sĩlé bụ́kụ̃ ĩꞌdidrị̂ ãlá rĩ agá rĩ ꞌi.

\VS{3}Ị́jọ́ mgbã ꞌdĩ ngọ́pị̃ Yẹ́sụ̃
Kúrísĩtõ Úpí ãmadrị̂ drị̃ gá, ĩꞌdi tịjó ꞌbá ru úpí Dãwụ́dị̃ ꞌbã drị̃lẹ́ rú rĩ,

\VS{4}Ãdróŋá iꞌda Yẹ́sụ̃ Kúrísĩtõ ꞌi ĩꞌdi ꞌbá Ngọ́pị rú la ĩꞌdi ꞌbã Yẹ́sụ̃ ingajó drã agá ũkpõ Úríndí Ãlá rĩ drị̂ sĩ rĩ sĩ.

\VS{5}Kúrísĩtõ rụ̂ sĩ, Ãdróŋá fẽ ãmaní drị̃lẹ́ba adrujó ụ̃pị́gọ́ŋá ru, ãzíla ũkpõ sĩ ꞌbá
Yãhụ́dị̃ rú ku ꞌdĩ ꞌbaní ị́jọ́ ĩꞌdiní idélé ĩꞌbaní rĩ kí lũjó ãngũ pírí agá, kí sĩ ị́jọ́ la are ãzíla ãꞌị̃ sĩ rụ́kụma ajíjó Yẹ́sụ̃ nî.

\VS{6}Ĩmi bãsĩ ꞌbá umvelé Yẹ́sụ̃ Kúrísĩtõ ꞌbã ꞌbá ru ꞌdĩ ꞌbã ãzí.


\par }{\PP \VS{7}Má ádrị́pịka ãzíla má ámvọ́pịka ãꞌị̃táŋá agá Rụ́mị̃ gá ꞌdĩ, Ãdróŋá lẽ ĩmi ambamba, umve ĩmi adrujó ĩꞌdi ꞌbã ꞌbá ru.

\par }{\PP Lẽtáŋá uyaŋâ kóru ãzíla ásị́ ị̃gbẹ̃ Ãdróŋá ãma Átẹ́pị ãzíla Úpí Yẹ́sụ̃ Kúrísĩtõ drị̂ ꞌbã adru ĩmi abe.


\par }{\SH Páwụ̃lọ̃ fẽ ãwãꞌdĩfô Ãdróŋá ní ꞌbá Rụ́mị̃ gá rĩ kí sĩ
\par }
{\PP \VS{8}Álẽ iꞌdólé la íni, ma ãwãꞌdĩfô fẽ Ãdróŋá mádrị̂ ní Yẹ́sụ̃ Kúrísĩtõ sĩ, ꞌbá pírí nî, ãꞌdusĩku ãꞌị̃táŋá ĩmidrị̂ ꞌbã ị́jọ́ ní kụjó ụ̃nọ́kụ́ drị̃ gá ꞌdâ pírí rĩ sĩ.

\VS{9}Ãdróŋá mání ãzị́ ngajó ĩꞌdiní ásị́ pírí sĩ ị́jọ́ mgbã ngọ́pị̃ drị̂ ũlũjó rĩ ĩꞌdi mâ sãdínĩ rú nĩ, Ãdróŋá nị̃ sáwã pírí sĩ ma ĩmi ị́jọ́ ũrã

\VS{10}mání ĩꞌdi ãꞌị̃ agá ĩminí rĩ gá rá. Ma Ãdróŋá ãꞌị̃ gẹ̃rị̃ nzị̃jó mání amụ́jó ĩmi ndrejó.

\VS{11}Álẽ tá ĩmi ndrelé ásị́ pírí sĩ, ị́jọ́ úríndí drị̂ ásị́ ị̃gbẹ̃ drị̂ kí alejó ĩmi abe, ĩmi ꞌbãjó ũkpó ru.

\VS{12}Ị́jọ́ ꞌdĩ ꞌbã ífí ãma kí sĩ ãma ásị́ imbá ãꞌị̃táŋá agá cénĩ-cénĩ rú ĩmi abe.


\par }{\PP \VS{13}Má ádrị́pịka ãzíla má ámvọ́pịka, álẽ ĩnị̃ ị́jọ́ ꞌdĩ, má itú ma pâlé ũꞌbí ru mụlé ĩmi ndrelé, (wó ụ̂trị́ áma drị̃ cí kpere úꞌdîꞌda) tátí mání ị́jọ́ ũlũjó sĩ ꞌbá kí ịsụ́jó ĩmi agá ꞌdâ, cécé mání ꞌbá kí ịsụ́jó ꞌbá Yãhụ́dị̃ rú ku ꞌdĩ kí agá rĩ áni.

\VS{14}Ãꞌdusĩku úfẽ mání ãzị́ ngalé ꞌbá Gị̃rị́kị̃ rú ãzíla ꞌbá Gị̃rị́kị̃ rú ku ꞌdĩ kí abe, ãzíla ꞌbá ụ̃nị̃táŋâ trũ rĩ kí ụ̃nị̃táŋâ kóru ꞌdĩ kí abe.

\VS{15}Ị́jọ́ ꞌdĩ bãsĩ mání adrujó bábá sĩ ị́jọ́ mgbã rĩ ũlũjó ĩmi ꞌbá uꞌálépi Rụ́mị̃ gá ꞌdĩ ꞌbã áni ꞌdĩ.


\par }{\PP \VS{16}Drị̃nzá rụ ma ị́jọ́ mgbã Kúrísĩtõ drị́ gá ꞌdĩ sĩ ku. Ãꞌdusĩku ĩꞌdi ũkpó Ãdróŋá ꞌbã sĩ ꞌbá pírí ãꞌị̃táŋá agá ꞌdĩ kí pajó rĩ, drị̃drị̃ la ꞌbá Yãhụ́dị̃ rú rĩ kí ãzíla ꞌbá Yãhụ́dị̃ rú ku rĩ ꞌdĩ kî.

\VS{17}Ãꞌdusĩku ị́jọ́ mgbã ꞌdĩ la ãma adrujó ꞌbá ãlá ru Ãdróŋá drị̃lẹ́ gá rĩ iꞌda nĩ. Ị́jọ́ adrujó ãlá ru ꞌdĩ la angá ãꞌị̃táŋá sĩ iꞌdóŋá ga kpere ãsị̃ŋá gá, ị́jọ́ sĩlé bụ́kụ̃ Ãdróŋá drị̂ agá rĩ ꞌbã jọlé rĩ áni, “ꞌBá ãlá rĩ la uꞌá ídri rú ãꞌị̃táŋá sĩ.”
\XREF{✡}{{\XO 1:17 }{\XO{1:17
}}{\XT{Hãbãkụ́kị̃ 2:4}}}


\par }{\SH Âdrã Ãdróŋá drị́ ị́jọ́ ũnzí drị̃ gá rĩ
\par }
{\PP \VS{18}Âdrã Ãdróŋá drị́ angálépi ꞌbụ̃ gâlé rĩ iꞌda ru ꞌbá ru ꞌbãlépi ãmbõgõ rú Ãdróŋá rulépi ku ꞌdĩ ꞌba rụ́, ꞌbá ị́jọ́ ũnzí ꞌdĩ ꞌba rụ́ ĩndĩ, ĩꞌbã kí ị́jọ́ mgbã rĩ ugajó ị́jọ́ ũnzĩ ĩꞌbadrị̂ sĩ rĩ sĩ.

\VS{19}Ãdróŋá la ĩꞌbaní drị̃rịma fẽ ãꞌdusĩku, ị́jọ́ mgbã Ãdróŋá drị́ gá rĩ nị̃ kí tọndọlọ cé, Ãdróŋá ꞌbã mgbã rĩ ꞌbã nị̃táŋá ꞌdĩ kí ásị́ gá nĩ.

\VS{20}Iꞌdójó Ãdróŋá ꞌbã ụ̃nọ́kụ́ ꞌbã agâlé, iꞌda gbíyã ĩꞌdidrị̂ ꞌbá ꞌbaní ndrelé ku rĩ kí ị̃rị̃ trá, ũkpó ĩꞌdidrị́ ukólépi ku rĩ ãzíla ị́jọ́ ĩꞌdi ꞌbã adrujó Ãdróŋá rú rĩ be rá. Fẽ kí nị̃lé ãko ĩꞌdi ꞌbã ũꞌbãlé ꞌdĩ kí sĩ. Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ, ꞌbá ꞌdĩ icó kí ị́jọ́ umvilé Ãdróŋá tị gá ĩnị̃ ĩꞌdi ku la ku.


\par }{\PP \VS{21}ꞌBá ꞌdĩ ꞌbaní Ãdróŋâ nị̃jó rá tí, ru kí ĩꞌdi Ãdróŋá ru jõku ãwãꞌdĩfô fẽjó ĩꞌdiní la ku. Kẹ̃jị́ la gá, ị́jọ́ ĩꞌbaní ũrãlé rĩ kí ífí kóru, ãzíla ásị́ ĩꞌbadrị́ aza rú ꞌdĩ acá kí ịnịbịrịcịcị rú.

\VS{22}Kí jọ la kí ꞌbá ũndũwã rú la, wó kí aza-azâ,

\VS{23}ãzíla uja kí dị̃zã Ãdróŋá icólépi drãlépi ku rĩ ị̃nzị̃lé ku, kí ãdroŋa ãzí kí ị̃nzị̃, ꞌbá mgbã ũdrãlépi ũdrã ꞌdĩ kí abe, jõku ãriŋa kí, ãnãkpá kí ãzíla ãnãkpá ãgãlépi vụ̃rụ́ sĩ ꞌdĩ kí abe.


\par }{\PP \VS{24}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ, Ãdróŋá aꞌbe kí ị́jọ́ ũnzĩkãnã kí ásị́ ꞌbã lẽlé rĩ kí idéjó, ị́jọ́ drị̃nzá ru ꞌdĩ kí idéjó, kí ụrụꞌbá gá kí drĩdríŋĩ gá.

\VS{25}ꞌBá ꞌdĩ uja kí ị́jọ́ mgbã Ãdróŋá drị̂ kí ĩnzõ rú, kí ãko ĩꞌdi ꞌbã ꞌbãlé rĩ kí ị̃nzị̃ ãzíla ãzị́ nga ĩꞌbaní Ãdróŋá mgbã ãko ꞌdĩ kí ꞌbãlépi rĩ kẹ̃jị́ gá, tátí Ãdróŋá ịcụ́jó ãrútáŋá ru jã ꞌdâ áyụ rĩ ꞌi. Ámĩnã!


\par }{\PP \VS{26}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ, Ãdróŋá aꞌbe kí ãvá ị́jọ́ ũnzíkãnã drị̃nzá ru ꞌdĩ agá. Ũkú uja kí ị́jọ́ uꞌájó ágó be rĩ uꞌájó ũkú kí ũkú be.

\VS{27}Ãgọbị kí ꞌdĩ ꞌbã áni, aꞌbe kí vâ ị́jọ́ uꞌájó ũkú be mgbã rĩ rá, kí ụrụꞌbá ko ãvá ũnzíkãnã ãgọbị kí ãgọbị abe ru ulajó ãyá-ãyá ị́jọ́ ũnzíkãnã drị̃nzá ru ꞌdĩ idéjó rĩ sĩ, ãzíla ịsụ́ kí pángá ị́jọ́ ũnzíkãnã ĩꞌbaní idélé rĩ drị̂ kí ụrụꞌbá gá ĩꞌbaní lẽlé rĩ áni.


\par }{\PP \VS{28}ꞌBá ꞌdĩ ꞌbaní ásị́ ꞌbãjó ị́jọ́ ĩꞌbaní Ãdróŋá nị̃jó cé rĩ drị̃ gá ku rĩ sĩ, aꞌbe dó kí mụlé ũrãtáŋá ĩꞌba ãni ũnzíkãnã rĩ trũ drị̃ gá, ị́jọ́ tátí ꞌbã idé kí ku rĩ idéjó.

\VS{29}Ídri ĩꞌbadrị̂ ga kí tré ị́jọ́ ũnzíkãnã rĩ sĩ, ị́jọ́ ũnzí sĩ, rọ̃mgbọ́ sĩ, ãzíla ꞌbá ãzí ꞌbã ãko ndrejó mị ũnzí sĩ rĩ sĩ. Ga kí tré ãjã sĩ, ꞌbá ꞌdịŋá sĩ, ãwãŋá sĩ, ĩnzõ sĩ, ꞌbá ngụ̃ŋá sĩ, ãzíla ꞌbá ndroŋá sĩ.

\VS{30}Kí vâ ꞌbá ꞌbá kí usúlépi rĩ kí, ꞌbá Ãdróŋá ngụ̃lépi ũnzĩ rĩ kí, ꞌbá ásị́ ũká rĩ kí, ꞌbá ásị́ ãfó ru ꞌdĩ kí ãzíla ru ịpị́lépi ãfó sĩ ꞌdĩ kí, ꞌbá gẹ̃rị̃ ndrụ̃lépi ị́jọ́ ũnzí úꞌdí idéjó rĩ, are kí ꞌbá kí tịlépi rĩ kí tị sĩ kí ị̃nzị̃jó ku.

\VS{31}Kí ũndũwã kóru, mba kí ị́jọ́ ĩꞌbaní azịlé rĩ tã ku, ãzíla ndre kí ꞌbá ãzí ꞌbã ízákĩzã ku, ãzíla ta kí ꞌbá ãzá ku.

\VS{32}Ĩꞌbaní ãzị́táŋá Ãdróŋá drị̂ kí nị̃ agá cé jọlépi ꞌbá ị́jọ́ ꞌdĩ áni rĩ kí idélépi rĩ lẽ ꞌbãngá ꞌbã drã rá tí, kí mụ drị̃ gá kí idéŋâ trũ áyụ, ũnzíkãnã trẹ̃yị́ rĩ kí vâ ꞌbá ãzí kí ásị́ imbá ị́jọ́ ꞌdĩ kí idéjó ĩndĩ.




\par }\Chap{2}{\SH Ãdróŋá ꞌbã ị́jọ́ lịjó ị́jọ́ ũnzí drị̃ gá rĩ
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ, ị́jọ́ ãzí mi ími trũ rá la ꞌdáyụ, mi ꞌbá ị́jọ́ lịlépi ꞌbá ãzí kí drị̃ gá rĩ. Ídrĩ ị́jọ́ lị ꞌbá drị̃ gá, mi ꞌdã ị́jọ́ lị ími drị̃ gá, ãꞌdusĩku mi ꞌbá ị́jọ́ lịlépi ꞌbá ãzí drị̃ gá rĩ la vâ ị́jọ́ ũnzí ãlu ꞌbá ꞌdã ꞌbã idélé rĩ kí vúŋá idé.

\VS{2}Ãnị̃ rá, Ãdróŋá la ị́jọ́ lịŋá ĩꞌdidrị́ pịrị rĩ sĩ, ị́jọ́ lị ꞌbá ị́jọ́ ꞌdĩ ꞌbã áni rĩ kí idélépi rĩ kí drị̃ gá rá.

\VS{3}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ, mi ꞌbá ị́jọ́ lịlépi ꞌbá kí drị̃ gá ị́jọ́ ĩꞌbadrị̂ kí sĩ rĩ, mí ũrã mi apá ị́jọ́ lịŋá Ãdróŋá drị́ ĩꞌdi ꞌbã lịlé pịrị rĩ gâ sĩ rá yã?

\VS{4}Mí ũrã Ãdróŋá ꞌbã ásị́ ndrĩ míní íngõpí, ĩꞌdi ími ta mba ãzíla mi tẽ ásị́ ị̃gbẹ́ sĩ íngoní yã rĩ gá rá yã? Lẽ ínị̃ rá, Ãdróŋá la ími ta ásị́ jã sĩ íni la ãꞌdusĩku lẽ mí uja ími ásị́ sĩ ị́jọ́ ũnzí aꞌbejó, sĩ ãgõjó ĩꞌdi rụ́ vúlé ꞌdõlé.


\par }{\PP \VS{5}Wó drị̃ adru ũnzĩkãnã mídrị́ gá rĩ sĩ ãzíla ásị́ mbaŋá mídrị́ ásị́ ujajó ku rĩ sĩ, mi drị̃rịma ị́jọ́ lịjó rĩ tãmba ími drị̃ gá ụ́ꞌdụ́ Ãdróŋá ꞌbã amụ́jó ꞌbá kí ị́jọ́ lịjó rĩ sĩ.

\VS{6}Ãdróŋá “la mụ drụ́zị́ ꞌbá kí ũfẽlé ãko ĩꞌbã kí idélé rĩ vú sĩ.”
\XREF{✡}{{\XO 2:6 }{\XO{2:6
}}{\XT{Zãbụ́rị̃ 62:12; Ị́jọ́ Uꞌbéŋá 24:12}}}

\VS{7}Ĩꞌdi mụ ꞌbá rilépi ị́jọ́ mgbã idélépi rĩ ꞌbaní dị̃zã fẽlé, ãrútáŋá fẽlé ãzíla ídri drãjó ku rĩ fẽlé. Ãdróŋá la mụ ĩꞌbaní ídri ukólépi ku rĩ fẽlé.

\VS{8}Wó ꞌbá filépi ĩꞌbaní, gãlépi ị́jọ́ mgbã rĩ idélépi úmgbé rĩ ꞌbaní Ãdróŋá la drị̃rịma ãmbógó ndẽlépi rá la fẽ rá.

\VS{9}Drị̃ cịŋá la acá ãzá talé rĩ trũ ꞌbá pírí ị́jọ́ ũnzí ꞌdĩ kí idélépi rĩ kí drị̃ gá. Ị́jọ́ drị̃ cịjó ꞌdĩ la ru iꞌdó ꞌbá Yãhụ́dị̃ rú rĩ kí sĩ, ãzíla ĩꞌdi vâ ca ꞌbá Yãhụ́dị̃ rú ku rĩ ꞌba rụ́.

\VS{10}Wó Ãdróŋá la dị̃zã sĩ ãrútáŋá ịsụ́jó rĩ fẽ, ãzíla ásị́ ị̃gbẹ̃ fẽ ꞌbá pírí ị́jọ́ mgbã pịrị rĩ kí idélépi rĩ nî. Ĩꞌdi ị́jọ́ ꞌdĩ idé iꞌdójó ꞌbá Yãhụ́dị̃ rú rĩ kí sĩ cajó kpere ꞌbá Yãhụ́dị̃ rú ku rĩ kí sĩ.

\VS{11}Ãdróŋá la ị́jọ́ lịŋá ꞌdĩ lị uyaŋâ kóru.


\par }{\PP \VS{12}ꞌBá Yãhụ́dị̃ rú ku ꞌdĩ drĩ kí ị́jọ́ ũnzí idé, Ãdróŋá la kí drị̃ gá ị́jọ́ lị rá, drĩ kí táni ãzị́táŋá Ãdróŋá drị́ ándrá ĩꞌdi ꞌbã fẽlé Mụ́sã drị́ rĩ kí nị̃ ku tí. ꞌBá Yãhụ́dị̃ rú ꞌdĩ drĩ kí ị́jọ́ ũnzí idé, Ãdróŋá la ị́jọ́ lị kí drị̃ gá ãzị́táŋá ándrá ĩꞌdi ꞌbã fẽlé Mụ́sã drị́ rĩ kí sĩ ãꞌdusĩku nị̃ kí ãzị́táŋá ꞌdĩ kí rá.

\VS{13}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ, ála lú ꞌbá lã ãlá ru la ĩꞌdi ꞌbã ãzị́táŋá Ãdróŋá drị̂ kí nị̃jó rĩ sĩ la ku, wó ꞌbá lãlé ꞌbá ãlá ru rĩ kí ꞌbá ãzị́táŋá kí vú ũbĩlépi rĩ kî.

\VS{14}ꞌBá Yãhụ́dị̃ rú ku ꞌdĩ kí ãzị́táŋá Ãdróŋá drị̂ kí kóru, wó drĩ kí dó ị́jọ́ kí idé ãzị́táŋá sĩ rĩ áni, kí ĩꞌbã ãzị́táŋá ru nĩ.

\VS{15}Ídri ĩꞌbadrị́ uꞌájó rĩ la ãzị́táŋá Ãdróŋá drị́ rĩ kí úsĩ kí kí ásị́ gá rĩ iꞌda nĩ. Kí ásị́sị́ŋá la vâ ĩꞌbaní ị́jọ́ ĩꞌbã kí idélé rĩ ị́jọ́ múké la yã jõku ũnzí la yã rĩ iꞌda nĩ, ãꞌdusĩku ị́jọ́ ĩꞌbã kí ũrãlé rĩ la kí ị́jọ́ lị nĩ, ãzíla ĩꞌdi vâ ĩꞌbaní lũ la ị́jọ́ ĩꞌbã kí idélé ꞌdĩ múké jõku ũnzí rĩ gá nĩ.

\VS{16}Ị́jọ́ mgbã Ãdróŋá drị́ sĩlé bụ́kụ̃ agá rĩ ꞌbã jọlé rĩ áni, ị́jọ́ ꞌdĩ la amụ́ ru idélé ụ́ꞌdụ́ Ãdróŋá ꞌbã amụ́jó ị́jọ́ lịjó ũrãtáŋá ꞌbá pírí ꞌbã rĩ kí drị̃ gá Kúrísĩtõ Yẹ́sụ̃ rụ̂ sĩ rĩ sĩ.


\par }{\SH ꞌBá Yãhụ́dị̃ rú rĩ kí ĩꞌbã ãzị́táŋá kí abe
\par }
{\PP \VS{17}Wó mí rú rĩ, mi ími umve ꞌbá Yãhụ́dị̃ rú la; mí ãtị̃ mi ãzị́táŋá kí sĩ ãzíla mi ími ũnũ kãkã mí drị́ Ãdróŋá be rĩ sĩ;

\VS{18}ínị̃ Ãdróŋá lẽ mí idé ãꞌdu yã rĩ gá rá, ãzíla ãzị́táŋá ꞌbã ími imbájó rá rĩ sĩ, ínị̃ ị́jọ́ múké rĩ kí uya sĩ ị́jọ́ ũnzí rĩ trũ rá.

\VS{19}Ínị̃ vâ ími ásị́ gá rá mi ꞌbá mịfị́ kóru ꞌdĩ kí ꞌbã mịfị́, mi ꞌbá ãngũ ịnị agá ꞌdĩ ꞌbã imve,

\VS{20}mi ꞌbá ị́jọ́ nị̃lépi ku ꞌdĩ ꞌbã ímbápị, ãzíla mi anzị níríŋá kí imbá ị́jọ́ Ãdróŋá drị̂ kí sĩ, ãꞌdusĩku ínị̃ rá ãzị́táŋá Ãdróŋá drị̂ kí agá mi ũndũwã trũ ãzíla ị́jọ́ mgbã rĩ trũ cí.

\VS{21}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ, mi ꞌbá ãzí rĩ kí imbá rá, mí imbá mi cénĩ-cénĩ rú ku la ãꞌdu ị́jọ́ sĩ? Mi ị́jọ́ ũlũ ꞌbá ꞌbã ụ̃gụ̃ kí ụ̃gụ̃ ku, wó mi ụ̃gụ̃ ụ̃gụ̃ ĩndĩ yã?

\VS{22}Mi jọ la ꞌbá ꞌbã idé kí ãwụ̃ ku, wó mi ãwụ̃ idé ĩndĩ yã? Íngụ̃ ãdroŋa ĩnzõ rú idélé drị́ sĩ ꞌdĩ kí ũnzí, wó mi ãko fẽlé ãdroŋa ĩnzõ rú ꞌdĩ ꞌbaní jó kí ị̃nzị̃jó rĩ agâlé rĩ kí ụ̃gụ̃ ĩndĩ yã?

\VS{23}Mi ími ũnũ ãzị́táŋá Ãdróŋá drị́ rĩ kí sĩ, wó mi Ãdróŋá ní drị̃nzá fẽ míní ãzị́táŋá ĩꞌdidrị́ ꞌdĩ kí vú ũbĩjó rĩ sĩ.

\VS{24}Ị́jọ́ sĩlé bụ́kụ̃ Ãdróŋá drị̂ agá rĩ áni, “ꞌBá Yãhụ́dị̃ rú ku rĩ kí Ãdróŋá uꞌdá íni la ĩmi ꞌbá Yãhụ́dị̃ rú ị́jọ́ ũnzí idélépi ꞌdĩ ꞌbadrị́.”
\XREF{✡}{{\XO 2:24 }{\XO{2:24
}}{\XT{Ĩsáyã 52:5; Ị̃zẹ̃kẹ́lị̃ 36:22}}}


\par }{\PP \VS{25}Ídrĩ ãzị́táŋá Mụ́sã drị́ ꞌdĩ kí vú ũbĩ ị́jọ́ la ala gá rĩ kí idéjó rá, ĩtãrãŋá míní ími ĩtãrãjó rĩ la adru mídrị́ ụ̃rọ̃drị́ ru rá. Wó ídrĩ ãzị́táŋá ꞌdĩ kí vú ũbĩ ku, mí ají dó mi ꞌbá ĩtãrãlé ku rĩ be ãlu.

\VS{26}ꞌBá Yãhụ́dị̃ rú ku ĩtãrãlé ku rĩ drĩ kí ãzị́táŋá Ãdróŋá drị́ ꞌdĩ kí vú ũbĩ rá, Ãdróŋá icó kí lãlé ꞌbá ĩꞌdi ãni la rú ku yã?

\VS{27}Ị́jọ́ mgbã sĩ, ꞌbá Yãhụ́dị̃ rú ku ĩtãrãlé ku rĩ la mụ ị́jọ́ lịlé ími drị̃ gá nĩ, ãꞌdusĩku míní ãzị́táŋá Ãdróŋá drị́ gá rĩ kí vú ũbĩjó ku rĩ sĩ, míní táni kí sĩjó vụ̃rụ́ rá ãzíla míní táni ími ĩtãrãjó rá tí. Wó ꞌbá ꞌdĩ ũbĩ kí ãzị́táŋá Ãdróŋá drị́ ꞌdĩ kí vú rá táni ꞌbání kí ĩtãrãjó ụrụꞌbá sĩ ku rá tí.

\VS{28}Ị́jọ́ mgbã sĩ rĩ gá, ꞌbá Yãhụ́dị̃ rú mgbã rĩ ru ĩtãrãlépi ụrụꞌbá sĩ rá rĩ ꞌi yã? Ãko fẽlépi la Ãdróŋá la ꞌbá ãꞌị̃ ĩꞌdi ꞌbã ꞌbá ru rĩ adru ru ĩtãrãjó ụrụꞌbá sĩ cécé ꞌbá Yãhụ́dị̃ rú rĩ ꞌbadrị̂ áni rĩ ꞌi ku.

\VS{29}Be la rá, ꞌbá Yãhụ́dị̃ rú mgbã rĩ ĩꞌdi ꞌbá ru ásị́ ꞌbãlépi Ãdróŋá drị̃ gá rĩ ꞌi. Ĩtãrãŋá ru ĩtãrãjó mgbã rĩ ĩꞌdi ru ásị́ lịjó Úríndí Ãdróŋá drị̂ ꞌbã ꞌbá ásị́ ujajó nĩ rĩ ꞌi adru ru ụrụꞌbá lịjó rĩ ꞌi ku. ꞌBá ru ásị́ ujalépi ꞌdĩ ꞌbã áni rĩ la ị̃nzị̃táŋá ịsụ́ Ãdróŋá drị́, adru ꞌbádrị́ la ku.




\par }\Chap{3}{\SH Ásị́ ị̃gbẹ̃ Ãdróŋá drị́ gá rĩ
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ị́jọ́ múké rú sĩ adrujó ꞌbá Yãhụ́dị̃ rú
\XREF{✡}{{\XO 3:1 }{\XO{3:1
}}{\XT{Rụ́mị̃ 9:4-5}}} jõku ụ̃rọ̃drị́ ĩtãrãŋá drị̂ ãꞌdu?

\VS{2}Ị́jọ́ adrujó ꞌbá Yãhụ́dị̃ rú rĩ ꞌbã mũkẽ kí ũꞌbí ru wókõ pírí sĩ. Drị̃drị̃ rĩ sĩ, Ãdróŋá aꞌị́ kí adrujó ꞌbá ị́jọ́ ĩꞌdidrị́ gá jọlé ĩꞌbaní rĩ kí tãmbalépi rĩ kî rú.


\par }{\PP \VS{3}ꞌBá ãzí ãꞌị̃táŋâ kóru ꞌdĩ ꞌbadrị́ gá rĩ la adru íngoní? Ãꞌị̃táŋá ãkõ ĩꞌbadrị́ gá rĩ dô sĩ ị́jọ́ mgbã Ãdróŋá ní ãꞌị̃táŋá drị̂ uja adrujó ụ̃rọ̃drị́ kóru yã?

\VS{4}Ãluŋá la yụ! ꞌBá pírí kí ꞌbá ĩnzõ alịlépi rĩ kî. Ãdróŋá ĩꞌdi ꞌbãngá mgbã-mgbã rú. Sĩlé bụ́kụ̃ agá ꞌbo rĩ ꞌbã áni:

\par }{\Q “Ála ími lã ꞌbá mgbã rú ị́jọ́ ãfũlépi ími tị gá rĩ sĩ.

\par }{\QB Mi dó sĩ aga ụ́ꞌdụ́ ími ị́jọ́ lịjó rĩ sĩ benĩ.”
\XREF{✡}{{\XO 3:4 }{\XO{3:4
}}{\XT{Zãbụ́rị̃ 51:4}}}


\par }{\PP \VS{5}Wó ị́jọ́ ũnzí ãmadrị́ gá rĩ drĩ dó ãmaní ị́jọ́ mgbã Ãdróŋá drị́ gá rĩ iꞌda, ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ ãma jọ la íngoní yã? Ãma icó jọlé la Ãdróŋá idé ũnzí ĩꞌdi ꞌbã ãmaní drị̃rịma fẽjó rĩ sĩ yã? (Ájọ ị́jọ́ ꞌdĩ ꞌbá ꞌbá.)

\VS{6}Ãluŋá la yụ! Drĩ tá adru ꞌdĩ ꞌbã áni Ãdróŋá tá ꞌbá ụ̃nọ́kụ́ drị̃ gá rĩ kí ị́jọ́ lị íngoní-íngoní ru?

\VS{7}Wó ĩnzõ mádrị́ gá rĩ drĩ dó ị́jọ́ mgbã Ãdróŋá drị́ dị̃zã rú rĩ ꞌbã pá tujó rĩ iꞌda rĩ gá, ála dó ị́jọ́ lị áma drị̃ gá ꞌbá ũnzí ru ãꞌdu ị́jọ́ sĩ yã?

\VS{8}Ãzí rĩ sĩ mí icó jọlé la, “Ãma idé kí ị́jọ́ ũnzí la ị́jọ́ múké rĩ ꞌbã ãfũ rú sĩ benĩ.” ꞌBá ãzí rĩ ãꞌị̃ kí vâ ãma uꞌdájó vâ ị́jọ́ ꞌdĩ ꞌbã áni rĩ kí jọjó ꞌdĩ ꞌbã áni ĩndĩ.
\FTNT{*}{{\FR 3:8 }{\FR{3:8
}}{\FT{Ị́jọ́ vásĩ 3:1-8 gá ꞌdĩ umvitáŋá la Rụ́mị̃ 6 gá.}}} Ãdróŋá la ị́jọ́ lị kí drị̃ gá ĩꞌbã kí lẽlé rĩ áni.


\par }{\SH ꞌBá ãzí ị́jọ́ ũnzî kóru la yụ
\par }
{\PP \VS{9}Ị́jọ́ ꞌdĩ ꞌbã ãmgbã rĩ ꞌbã ífí la ãmaní ãꞌdu ị́jọ́ iꞌda? Ãndá-ãndá ru ꞌbá Yãhụ́dị̃ rú rĩ kí ꞌbá Yãhụ́dị̃ rú ku rĩ abe pírí, ị́jọ́ ũnzí la kí drĩ ují nĩ mání jọlé rĩ ꞌbã áni.

\VS{10}Ị́jọ́ sĩlé bụ́kụ̃ agá rĩ ꞌbã jọlé rĩ ꞌbã áni,

\par }{\Q “ꞌBá ãzí ãlá ru ị́jọ́ ũnzî kóru la ꞌdáyụ ꞌdã sĩ lé.


\par }{\QB \VS{11}ꞌBá ị́jọ́ mgbã rĩ vãlépi la yụ, ꞌbá ãzí vâ Ãdróŋá ndrụ̃lépi la ꞌdáyụ.


\par }{\Q \VS{12}ꞌBá pírí kí Ãdróŋá be rá-rá ru, acá kí pírí ãzị̂ kóru,

\par }{\QB ꞌbá ãzí ãlu ị́jọ́ múké idélépi la ꞌdáyụ ãluŋá la yụ.”
\XREF{✡}{{\XO 3:12 }{\XO{3:12
}}{\XT{Zãbụ́rị̃ 14:1-3; 53:1-3; Ị́kị̃lị̃zẹ̃sị̃tị̃ 7:20}}}


\par }{\Q \VS{13}“Ĩꞌbã ụ́ꞌdụ́kọ́ mgbọ ãndá la sĩ ị́jọ́ ĩnzõ rú rĩ kí jọjó,

\par }{\QB kí vâ ãndá la mũlũmbẽ rú.”
\XREF{✡}{{\XO 3:13 }{\XO{3:13
}}{\XT{Zãbụ́rị̃ 5:9}}}

\par }{\Q “Ị́jọ́ ãfũlépi kí tị gá rĩ ĩꞌdi cécé ũjũ galaꞌbá ꞌbadrị̂ áni.”
\XREF{✡}{{\XO 3:13 }{\XO{3:13
}}{\XT{Zãbụ́rị̃ 140:3}}}


\par }{\QB \VS{14}“Ị́jọ́ ãfũlépi kí tị gá rĩ kí ũmbã rú sĩ ꞌbá wãjó rĩ kî.”
\XREF{✡}{{\XO 3:14 }{\XO{3:14
}}{\XT{Zãbụ́rị̃ 10:7}}}


\par }{\Q \VS{15}“Pá la ci kí mụjó ꞌbá ãrí asujó ãzíla ꞌbá ꞌdịjó.


\par }{\QB \VS{16}Ãngũ ĩꞌbã kí mụjó rĩ gá ꞌbá ꞌdịŋá ãzíla ũcõgõ ꞌdãá cí,


\par }{\Q \VS{17}ãzíla ásị́ ị̃gbẹ̃ kí agá ꞌdáyụ.”
\XREF{✡}{{\XO 3:17 }{\XO{3:17
}}{\XT{Ĩsáyã 59:8}}}


\par }{\QB \VS{18}“Idé kí ụ̃rị̃ sĩ Ãdróŋá sĩ ku.”
\XREF{✡}{{\XO 3:18 }{\XO{3:18
}}{\XT{Zãbụ́rị̃ 36:1}}}


\par }{\PP \VS{19}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ, ị́jọ́ pírí ãzị́táŋá ꞌbã jọlé rĩ kí ĩꞌdi kí jọ ꞌbá ãzị́táŋá pálé gá ꞌdĩ kí tị gá, ꞌba umbé rú sĩ ꞌbá ụ̃nọ́kụ́ gá ꞌdĩ kí tị cí, ꞌba ají ru sĩ ꞌbá pírí wụ́drị̃kụ́rụ̃ gá ꞌdĩ kí ị́jọ́ lịŋá Ãdróŋá drị́ gá rĩ ꞌbã pálé gá.

\VS{20}Ị́jọ́ ꞌdĩ Ãdróŋá icó dó sĩ ꞌbá ãzí lãlé ãlá ru ĩꞌdi drị̃lẹ́ gá ị́jọ́ ãzị́táŋá idéjó rĩ sĩ ku. Ãzị́táŋá la fẽ ị́jọ́ ũnzí ãmadrị́ rĩ kí iꞌdá tọndọlọ.


\par }{\SH Ãlátáŋá ãꞌị̃táŋá sĩ rĩ
\par }
{\PP \VS{21}Úꞌdîꞌda gẹ̃rị̃ Ãdróŋá ꞌbã ãma ãꞌị̃jó ꞌbãjó ãlá ru ĩꞌdi be rĩ iꞌda ĩꞌdi ãmaní ꞌbo, ị́jọ́ ãzí ĩꞌdiní ãzị́táŋá be la ꞌdáyụ, ãzị́táŋá Mụ́sã drị́ ãzíla nábị̃ abe rĩ nze kí ị́jọ́ drị̃ la gá rá.

\VS{22}Ãlátáŋá ꞌdĩ angá Ãdróŋá drị́ ãꞌị̃táŋá Yẹ́sụ̃ Kúrísĩtõ agá rĩ sĩ, ꞌdĩ ꞌbá pírí ĩꞌdi ãꞌị̃lépi rá ꞌdĩ ꞌbaní, uyaŋâ kóru.

\VS{23}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ, ꞌbá pírí idé kí ũnzí rá, ãzíla icó kí calé dị̃zã Ãdróŋá drị́ gá rĩ gá ku.

\VS{24}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ, lẽtáŋá uyaŋâ kóru Ãdróŋá ãni ĩꞌdi ꞌbã fẽlé ị̃sálị Kúrísĩtõ Yẹ́sụ̃ sĩ rĩ la ãma unze drị̃lẹ́mgbọ fẽjó ãmaní nĩ.

\VS{25-26}Ãdróŋá fẽ ĩꞌdi ãmaní
ídétáŋá ru ị́jọ́ ũnzí idéjó, ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ, ãrí ĩꞌdidrị́ gá rĩ ꞌbã adru rú sĩ gẹ̃rị̃ ꞌbá ꞌbã ị́jọ́ ũnzí kî trũjó rĩ rú, ĩꞌbã kí ãꞌị̃táŋá ꞌbãjó ĩꞌdi agá rĩ sĩ. Ãdróŋá idé ị́jọ́ ꞌdĩ íni la sĩ iꞌdajó la ꞌbá ꞌbaní ꞌi ãlá ru. Ụ́ꞌdụ́ ándrá alịlépi ꞌbo ꞌdã kí sĩ Ãdróŋá nzị̃ ándrá tị ku, ãzíla ꞌbã ándrá ásị́ ị́jọ́ ũnzí ꞌbádrị́ gá rĩ kí drị̃ gá ku. Wó úꞌdîꞌda íni mịfị́ la dó mgbọ sĩ ãzị́ ngajó ꞌbá ũnzí idélépi ꞌdĩ kí drị̃ gâ sĩ ãlãpĩtĩ ĩꞌdidrị́ gá rĩ iꞌdajó. Gẹ̃rị̃ ꞌdĩ sĩ Ãdróŋá la iꞌda la ãmaní ꞌi Ãdróŋá ꞌi, ꞌi ãlá ru, ãzíla ꞌi ꞌbá pírí Yẹ́sụ̃ ãꞌị̃lépi rá rĩ kí ꞌbã ãlá ru ãrí ĩꞌdidrị́ gá rĩ sĩ.


\par }{\PP \VS{27}Ãko ãma dó sĩ ãma ịpị́jó ãfó sĩ rĩ ãꞌdu yã? Ãko ãzí yụ. Ásị́sị́ŋá ị́jọ́ ꞌdĩ drị́ gá rĩ ífí íngoní? Lẽ ãma ũbĩ kí ãzị́táŋá ꞌbã vú yã? Yụ, rá la lẽ ãꞌbã ásị́ ãꞌị̃táŋá drị̃ gá.

\VS{28}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ, ãma jọ la Ãdróŋá lã ãma ãlá ru ꞌbá ĩꞌdi ãni la rú ãꞌị̃táŋá sĩ adru ãzị́táŋá vú ũbĩjó rĩ sĩ la ku.

\VS{29}Ãdróŋá ĩꞌdi Ãdróŋá ꞌbá Yãhụ́dị̃ rú rĩ ꞌbã ãni áꞌdụ̂sĩ yã? Adru Ãdróŋá ꞌbá Yãhụ́dị̃ rú ku rĩ ꞌbã ãni ĩndĩ ku yã? Ẽ, ĩꞌdi ꞌbá Yãhụ́dị̃ rú ku rĩ ꞌbã ãni ĩndĩ.

\VS{30}Ãdróŋá ĩꞌdi ãlu, ꞌbá ĩtãrãlé rá rĩ kí lãlépi ãlá ru ãꞌị̃táŋá sĩ rĩ ꞌi, ãzíla ꞌbá ĩtãrãlé ku rĩ kí lãlépi ãlá ru ãꞌị̃táŋá sĩ rĩ ꞌi.

\VS{31}Ãma dó ãzị́táŋá anu ãꞌị̃táŋá sĩ rá yã? ꞌDĩ ꞌbã áni ku. Be la rá la ãma ãzị́táŋá inga ụrụgá sĩ ĩꞌdiní ũkpó fẽjó.




\par }\Chap{4}{\SH Ịbụrahị́mụ̃ lãjó ꞌbá ãlá ru ãꞌị̃táŋá sĩ rĩ
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ãma kí jọ la ãmã áyị́pị
Ịbụrahị́mụ̃ sĩ íngoní yã? Ị́jọ́ ĩꞌdi ꞌbã idélé rĩ kí ándrá ãꞌdu?

\VS{2}Údrĩ ájẹ́ Ịbụrahị́mụ̃ lã agá ꞌbá mgbã rú la ãzị́ ĩꞌdi ꞌbã ngalé rĩ sĩ, ĩꞌdi ájẹ́ ru ịpị́ agá ãfó sĩ ꞌbá ꞌbá ru rĩ nî, wó adru Ãdróŋá drị̃lẹ́ gá ku.

\VS{3}Ị́jọ́ sĩlé bụ́kụ̃ Ãdróŋá drị̂ agá rĩ jọ, “Ịbụrahị́mụ̃ ãꞌị̃ Ãdróŋá ꞌi rá, lã dó sĩ ĩꞌdi ꞌbá mgbã rú.”
\XREF{✡}{{\XO 4:3 }{\XO{4:3
}}{\XT{Íꞌdóŋá 15:6}}}

\VS{4}ꞌBá drĩ ãzị́ nga, ála ĩꞌdiní sĩlíngĩ ũyá ru sĩ ĩꞌdi ũfẽjó rĩ fẽ, adru úfẽ ĩꞌdiní sĩlíngĩ ꞌdĩ ĩsá ru la ku wó ĩꞌdi ꞌbã ãzị́ ngajó rĩ sĩ.

\VS{5}Wó ꞌbá ãzí drĩ ãzị́ nga ku, drĩ ru ásị́ ꞌbã Ãdróŋá ꞌbá ũnzí rĩ trũlépi rá rĩ drị̃ gá, ãꞌị̃táŋá ĩꞌdidrị́ gá rĩ sĩ ála ĩꞌdi lã ꞌbá ãlá la rú.

\VS{6}Dãwụ́dị̃ sĩ vâ bụ́kụ̃ Zãbụ́rị̃ drị̂ agá, drị̃lẹ́ba ꞌbá Ãdróŋá ꞌbã lãlé ꞌbá ãlá ru ãzị́ ngaŋá sĩ ku rĩ drị̃ gá:


\par }{\Q \VS{7}“Drị̃lẹ́ba ꞌbá ị́jọ́ ũnzí ĩꞌdidrị́ rĩ kí

\par }{\QB trũjó rá rĩ ní,

\par }{\QB ãzíla vâ sĩ ị́jọ́ ũnzí ĩꞌdidrị́ rĩ kí drị̃ akujó cí rĩ nî.


\par }{\Q \VS{8}Drị̃lẹ́ba ꞌbá Ãdróŋá ꞌbã sĩ

\par }{\QB ị́jọ́ ũnzí ĩꞌdidrị́ rĩ kí lãjó ĩꞌdi drị̃ gá ị̃dị́ ku rĩ nî.”
\XREF{✡}{{\XO 4:8 }{\XO{4:8
}}{\XT{Zãbụ́rị̃ 32:1-2}}}


\par }{\PP \VS{9}Drị̃lẹ́ba ꞌdĩ ꞌbá ĩtãrãlé rá rĩ ꞌbaní áꞌdụ̂sĩ yã, jõku ꞌbá ĩtãrãlé ku rĩ ꞌbaní ĩndĩ yã? ꞌDã ị́jọ́ ãmã jọlé rĩ, Ãdróŋá lã dó sĩ Ịbụrahị́mụ̃ ꞌi ꞌbá mgbã rú ãꞌị̃táŋá ĩꞌdidrị̂ sĩ.

\VS{10}Ãdróŋá lã ándrá Ịbụrahị́mụ̃ ꞌi ꞌbá ãlá ru la îtãrã ꞌdĩ sĩ ĩꞌdi ꞌbo yã jõku îtãrã drĩ ĩꞌdi ꞌdĩ sĩ ku? Úlã Ịbụrahị́mụ̃ ꞌi ꞌbá ãlá ru la ꞌdĩ sĩ îtãrã drĩ ĩꞌdi ku.

\VS{11}Îtãrã ĩꞌdi vúlé vúlé ru, ãzíla ĩꞌdidrị́ ĩtãrãŋá rĩ ĩꞌdi ícétáŋá ru iꞌdajó la ĩꞌdi ꞌbã ãꞌị̃táŋá sĩ Ãdróŋá lã ĩꞌdi ꞌbá ãlá la rú ꞌdĩ sĩ îtãrã drĩ ĩꞌdi ku rĩ sĩ. Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ, Ịbụrahị́mụ̃ dó sĩ átẹ́pị rú ꞌbá pírí Ãdróŋá ãꞌị̃lépi rá ĩtãrãlé ku rĩ ꞌbaní, ála dó sĩ kí lã ꞌbá ãlá la kí rú.

\VS{12}Ãzíla Ịbụrahị́mụ̃ vâ átẹ́pị ꞌbá ĩtãrãlé rá rĩ ꞌbã ãni, lú kí ru ĩtãrãjó rá rĩ sĩ la ku, wó ĩꞌbã kí acị́jó ãꞌị̃táŋá Ịbụrahị́mụ̃ drị́ ándrá Ãdróŋá ꞌbã sĩ ĩꞌdi lãjó ꞌbá ãlá ru ịsụ́ ꞌdĩ sĩ îtãrã drĩ ĩꞌdi ku rĩ agá rĩ sĩ.


\par }{\PP \VS{13}Ãdróŋá azị ị́jọ́ Ịbụrahị́mụ̃ ní drị̃lẹ́ ĩꞌdidrị́ abe ụ̃nọ́kụ́ fẽjó ĩꞌbadrị́ adru ĩꞌbã kí ãzị́táŋá Ãdróŋá drị̂ vú ũbĩjó rĩ sĩ ku, wó rá la ĩꞌdi ꞌbã Ãdróŋá ãꞌị̃jó rĩ sĩ, lã dó sĩ ĩꞌdi ãlá ru ãꞌị̃táŋá sĩ.

\VS{14}Ị́jọ́ Ãdróŋá ꞌbã azịlé rĩ údrĩ dó ịsụ́ la ãzị́táŋá Ãdróŋá drị̂ tãmbajó rĩ sĩ, ífí la ãꞌị̃táŋá dó ãzị̂ kóru, ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ azịŋá Ãdróŋá drị̂ ĩꞌdi vâ ãzị̂ kóru.

\VS{15}Ãzị́táŋá la âdrã Ãdróŋá drị́ gá rĩ ají, wó ãzị́táŋá drĩ adru yụ ꞌbá ãzí ãzị́táŋá nũlépi la yụ.


\par }{\PP \VS{16}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ, ị́jọ́ azịlé rĩ la ru idé rá la ãꞌị̃táŋá sĩ, ị́jọ́ azịlé ꞌdĩ tu pá ũkpó ru la lẽtáŋá uyaŋâ kóru Ãdróŋá drị́ rĩ sĩ drị̃lẹ́ Ịbụrahị́mụ̃ drị̂ ꞌbanî. Adru ꞌbá ãzị́táŋá fẽjó ĩꞌbaní rĩ ꞌbaní áꞌdụ̂sĩ ku, wó ꞌbá ãꞌị̃táŋá Ịbụrahị́mụ̃ drị̂ agá ꞌdĩ ꞌbaní pírí ĩꞌdi ꞌbã adrujó átẹ́pị ãmadrị́ gá úríndí agá rĩ ꞌi rĩ sĩ.

\VS{17}Ị́jọ́ sĩlé rĩ ꞌbã jọlé rĩ ꞌbã áni, “Áꞌbã mi adrujó átẹ́pị sụ́rụ́ ũꞌbí ꞌdĩ ꞌbã ãni.”
\XREF{✡}{{\XO 4:17 }{\XO{4:17
}}{\XT{Íꞌdóŋá 17:5}}} Ĩꞌdi ãmã átẹ́pị Ãdróŋá ĩꞌdi ꞌbã ãꞌị̃lé rĩ drị̃lẹ́ gá Ãdróŋá ꞌdĩ ĩꞌdi ꞌbã ãꞌị̃lé rĩ vâ ꞌbá drãlépi rá rĩ kí adrílépi, ãzíla ũkpõ ĩꞌdidrị́ gá rĩ sĩ ãko ꞌdáyụ rĩ agá ãko ãzí cí la ꞌbãlépi rá rĩ ꞌi.


\par }{\PP \VS{18}Ãdróŋá la mụ azịlé Ịbụrahị́mụ̃ ní, “Mi mụ adrulé átẹ́pị sụ́rụ́ ũꞌbí ụ̃nọ́kụ́ drị̃ gá ꞌdĩ ꞌbã ãni,” Ịbụrahị́mụ̃ ꞌbã ásị́ ãzíla ãꞌị̃ ị́jọ́ ĩꞌdi ꞌbã jọlé rĩ rá. Ãdróŋá jọ ándrá vâ ĩꞌdiní, “Anzị mịdrị́ mụlé tịlé drị̃lẹ́ gâlé rĩ kí mụ adrulé cécé ꞌdã ꞌbã ãni, ícó kí lãlé ku.”
\XREF{✡}{{\XO 4:18 }{\XO{4:18
}}{\XT{Íꞌdóŋá 15:5}}}

\VS{19}Ịbụrahị́mụ̃ ꞌbã ãꞌị̃táŋá aꞌdé ku, ĩꞌdi ꞌbã ílí ní ca agá túrú ãlu, ĩꞌdiní nị̃jó la rá ꞌi ụrụꞌbá drã dó ꞌbo ãzíla ũkú ĩꞌdi ãni Sárã de dó rá rĩ sĩ.

\VS{20}Azịŋá Ãdróŋá ꞌbã azịlé Ịbụrahị́mụ̃ ní rĩ sĩ ĩꞌdi ꞌbã ãꞌị̃táŋá uja ru ku, ãꞌị̃táŋá ĩꞌdi agá rĩ zo ũkpó ru ị̃dị́-ị̃dị́, ị́jọ́ ĩꞌdi ꞌbã idélé ꞌdĩ fẽ dó Ãdróŋá ní dị̃zã.

\VS{21}ꞌBã ĩꞌdi ásị́ gá ũkpó ru Ãdróŋá ĩꞌdi ũkpó trũ ị́jọ́ ĩꞌdi ꞌbã azịlé rĩ idéjó.

\VS{22}Ị́jọ́ ꞌdĩ bãsĩ, Ãdróŋá ꞌbã Ịbụrahị́mụ̃ lãjó ꞌbá mgbã rú ãꞌị̃táŋá sĩ ꞌdĩ.

\VS{23}Cécé ãma kí lãlé ị́jọ́ sĩlé rĩ agá rĩ áni “úlã ĩꞌdi ꞌbá ãlá ru,” wó ị́jọ́ sĩlé ꞌdĩ kí úsĩ kí Ịbụrahị́mụ̃ ꞌbã mgbã ní áꞌdụ̂sĩ ku

\VS{24}vâ ãmaní ĩndĩ, ãꞌdusĩku ãdrĩ ãꞌị̃táŋá ãmadrị́ gá rĩ ꞌbã Ãdróŋá agá, ĩꞌdi ãma lã ãlá ru ãꞌị̃táŋá sĩ. Inga Yẹ́sụ̃ Úpí ãmadrị̂ ídri drã agá rá.

\VS{25}Úfẽ ĩꞌdi drãlé ị́jọ́ ũnzí ãmadrị̂ kí tị gá inga ĩꞌdi ídri ru sĩ ãma ꞌbãjó ãlá ru.




\par }\Chap{5}{\SH Ásị́ ị̃gbẹ̃ ãzíla ãyĩkõ
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ, ála ãma lãjó ꞌbá trũlé ị́jọ́ ũnzí agá rá rĩ rú ãꞌị̃táŋá sĩ rĩ sĩ, ásị́ ị̃gbẹ̃ ãma drĩdríŋĩ gá Ãdróŋá be cí ꞌdĩ ãmã Úpí Yẹ́sụ̃ Kúrísĩtõ sĩ,

\VS{2}Yẹ́sụ̃ ꞌbã ị́jọ́ sĩ ãma ịsụ́ drị̃lẹ́ba ndẽlépi rá rĩ ãꞌị̃táŋá sĩ ꞌdĩ lẽtáŋá uyaŋâ kóru ãma sĩ pá tujó úꞌdîꞌda ala gá rĩ ꞌi. Ãzíla ãma dó ãyĩkõ idé dị̃zã Ãdróŋá ní ãma ásị́ ꞌbãjó drị̃ la tẽjó rĩ sĩ.

\VS{3}Adru ꞌdĩ ꞌi áꞌdụ̂sĩ la ku, wó lẽ ãma uꞌá vâ ãyĩkõ sĩ ũcõgõ ãmã ịsụ́lé rĩ kí agá, ãꞌdusĩku ãnị̃ rá ũcõgõ ịsụ́jó rĩ la ãmaní ị́jọ́ tị taŋá fẽ,

\VS{4}ị́jọ́ tị taŋá la gbíyã múké rĩ fẽ, gbíyã múké ị́jọ́ ní ꞌbá sị jó rĩ fẽ, ị́jọ́ ní ꞌbá sịjó rĩ la ásị́ ꞌbãŋá ị́jọ́ drị̃lẹ́ gá rĩ tẽjó rĩ fẽ.

\VS{5}Ãzíla ásị́ ꞌbãŋá ị́jọ́ drị̃lẹ́ gá rĩ tẽjó rĩ fẽ ꞌbání drị̃nzá ku, ãꞌdusĩku Ãdróŋá ꞌbã lẽtáŋá ĩꞌdidrị́ gá rĩ ũsũlé ãma ásị́ gá Úríndí Ãlá ĩꞌdi ꞌbã fẽlé ãmaní rĩ sĩ.


\par }{\PP \VS{6}Ãmaní uꞌá gá ũkpó kóru sĩ ãma pajó, Kúrísĩtõ drã ị́jọ́ ũnzí ãmadrị̂ kí sĩ sáwã múké Ãdróŋá ní pẽlé rĩ gá.

\VS{7}Ĩꞌdi ị́jọ́ ũkpó la ꞌbá ãzí ịsụ́jó drãjó ꞌbá ãlá la kẹ̃jị́ gá. Wó ꞌbá ãzí icó ásị́ imbálé ãꞌị̃jó sĩ drãjó ꞌbá múké rĩ kẹ̃jị́ gá nĩ.

\VS{8}Wó Ãdróŋá iꞌda lẽtáŋá ĩꞌdi ꞌbã ãma lẽjó rĩ sáwã ãma adrujó ũnzí agá ꞌdã sĩ Kúrísĩtõ drã ãma sĩ.


\par }{\PP \VS{9}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ, ãrí ĩꞌdidrị́ gá rĩ ní ãma trũjó ị́jọ́ ũnzí agá ꞌbo rĩ sĩ, ãma ãmã pa ũmbã Ãdróŋá drị́ rĩ agá ĩꞌdi rụ́ sĩ.

\VS{10}Ãma ándrá adrujó Ãdróŋá ꞌbã mẹ́rọ́ꞌbá ru rĩ sĩ, icí tị ãma abe ĩꞌdiní ĩꞌdi ꞌbã ngọ́pị̃ fẽjó drãjó ãma sĩ rĩ sĩ. ꞌDĩ ãzị́ ãmbõgõ sĩ ndẽlépi rá ãmaní sĩ acájó ĩꞌdi ꞌbã kãká ru rĩ. Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ, ãma dó adrujó ásị́ ị̃gbẹ̃ Ãdróŋá drị̂ agá rĩ sĩ, ãma ãmã pa ídri Kúrísĩtõ drị̂ sĩ.

\VS{11}Adru ꞌdĩ ꞌi áꞌdụ̂sĩ ku, wó ãma vâ ãyĩkõ ịsụ́ Ãdróŋá rụ̂lé ãmã Úpí Yẹ́sụ̃ Kúrísĩtõ rụ̂ sĩ, ꞌdĩ ꞌbá ãma tị icílépi Ãdróŋá be kãká ru rĩ ꞌi.


\par }{\SH Drã ĩꞌdi Ádãmũ rụ̂ sĩ ídri ĩꞌdi Kúrísĩtõ agá
\par }
{\PP \VS{12}Drã ꞌbã afíjó ụ̃nọ́kụ́ gá ꞌbá ãlu rụ̂ sĩ rĩ áni, ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ ị́jọ́ ũnzí sĩ drã afí nĩ, drã rụ dó ꞌbá pírí kí ãꞌdusĩku ĩꞌbã kí ị́jọ́ ũnzí idéjó rá rĩ sĩ.

\VS{13}Drị̃drị̃ ꞌdĩ sĩ úfẽ drĩ ãzị́táŋá ku rú, ị́jọ́ ũnzí ándrá ụ̃nọ́kụ́ drị̃ gá ꞌdâ cí. Wó ꞌbá ãzí ꞌbã ándrá ásị́ ị́jọ́ ũnzí drị̃ gá ku, ãꞌdusĩku ãzị́táŋá fẽjó ku rĩ sĩ.

\VS{14}Wó angájó Ádãmũ ngá rĩ cajó Mụ́sã ngá rĩ, drã ándrá úpí ru ꞌbá pírí kí drị̃lẹ́ gá, vâ ꞌbá pírí ị́jọ́ ũnzí idélépi Ádãmũ áni ku ĩꞌdi ꞌbã Ãdróŋá tị gãjó úmgbé rĩ áni ꞌdĩ kî trũ pírí. Ádãmũ ándrá ícétáŋá ru ꞌbá mụlépi amụ́lépi rĩ ꞌi.

\VS{15}Wó fẽtáŋá Ãdróŋá ꞌbã fẽlé rĩ adru ị́jọ́ ũnzí rĩ áni ku. Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ, ꞌbá wẽwẽ rú drĩ kí táni ũdrã agá ị́jọ́ ũnzí ꞌbá ãlu drị̂ sĩ rá tí, wó lẽtáŋá Ãdróŋá drị́ uyaŋâ kóru rĩ ndẽ rá, ãzíla fẽtáŋá ĩꞌdi ãni ꞌbá ũꞌbí ꞌbaní lẽtáŋá ĩꞌdi ãni uyaŋâ kóru ꞌbá ãlu rụ̂ sĩ ꞌdĩ Yẹ́sụ̃ Kúrísĩtõ sĩ rĩ ndẽ vâ rá.

\VS{16}Fẽtáŋá Ãdróŋá ꞌbã fẽlé rĩ adru ị́jọ́ ũnzí ꞌbá ãlu ꞌbã idélé rĩ ꞌbã ị́jọ́ ajílé rĩ áni ku. Ãꞌdusĩku ị́jọ́ lịŋá bĩ ị́jọ́ ũnzí vú ají ị́jọ́ lịjó drã ru ꞌbá nî, wó fẽtáŋá ãjẹ̃ kóru ị́jọ́ ũnzí wẽwẽ rú ꞌdĩ vú ãbĩlépi rĩ ají dó trũtáŋá.

\VS{17}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ, ị́jọ́ ũnzí ꞌbá ãlu drị́ gá rĩ sĩ, drã acá úpí ru ꞌbá pírí kí drị̃lẹ́ gá. Wó ícó ị́jọ́ ꞌdã ụ̃ꞌbị̃lé ị́jọ́ Yẹ́sụ̃ Kúrísĩtõ ꞌbã ngalé rĩ be ku. Ãdróŋâ ásị́ gá lẽtáŋá uyaŋâ kóru rĩ ãmaní cí, ãzíla ãꞌị̃ ãma Yẹ́sụ̃ ꞌbã ị́jọ́ sĩ rá. Ãma dó uꞌá ãlá ru ãzíla ãngũ na úpí ru.


\par }{\PP \VS{18}Cécé ị́jọ́ ũnzí ãlu ꞌbã ị́jọ́ lịŋá ajíjó ꞌbá pírí kí drị̃ gá rĩ áni, ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ ídétáŋá ꞌbá ãlu ãlá rĩ drị̂ fẽ trũtáŋá ídri ajíjó ꞌbá pírí ꞌbanî.

\VS{19}Wó aritáŋá ãko ándrá ꞌbá ãlu drị̂ sĩ fẽ úlã dó sĩ ꞌbá pírí kí ꞌbá ị́jọ́ ũnzí idélépi la rú, aritáŋá ꞌbá ãlu drị̂ sĩ ꞌbá wẽwẽ rú kí acálé ãlá ru Ãdróŋá drị̃lẹ́ gá.


\par }{\PP \VS{20}Ãzị́táŋá Ãdróŋá drị̂ fẽ ĩꞌdi ꞌbá ꞌbã ndre kí rú sĩ ị́jọ́ ũnzí ĩꞌbadrị́ gá rĩ kî. Wó ꞌbá ꞌbã kí mụjó ị́jọ́ ũnzí idéŋâ trũ drị̃ gá rĩ sĩ, lẽtáŋá uyaŋâ kóru Ãdróŋá drị́ rĩ la vâ tụ drị̃ gá drị̃ gá.

\VS{21}Ị́jọ́ ũnzí ꞌbã ãngũ najó ꞌbá pírí kí drị̃lẹ́ gá drã fẽjó rĩ áni, wó lẽtáŋá uyaŋâ kóru Ãdróŋá drị́ rĩ la ãngũ na ị́jọ́ pịrị rĩ agâ sĩ, sĩ ãmaní ídri ukólépi ku Úpí ãma ãni Yẹ́sụ̃ Kúrísĩtõ agá rĩ fẽjó.




\par }\Chap{6}{\SH Drãjó rá ị́jọ́ ũnzí sĩ wó adrujó ídri Kúrísĩtõ be
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ, ãma dó ãꞌdu jọ, lẽ ãma idé kí ị́jọ́ ũnzí jã ꞌdâ, lẽtáŋá uyaŋâ kóru Ãdróŋá drị́ rĩ ꞌbãngá dó sĩ ị̃dị́-ị̃dị́ yã?

\VS{2}Ãluŋá la ꞌdáyụ! Ãmaní ũdrãjó ị́jọ́ ũnzí sĩ ꞌbo rĩ sĩ, ị́jọ́ ũnzí ꞌbã ũkpó dó ãma drị̃ gá yụ, ãzíla ãma icó dó uꞌálé pálé la gá ị̃dị́ ku.

\VS{3}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ, ãnị̃ kí rá ãndá ãma ꞌbá
bãbụ̃tị́zị̃ bĩlépi sĩ acájó Kúrísĩtõ Yẹ́sụ̃ agá ꞌdĩ, ãbĩ kí bãbụ̃tị́zị̃ fijó drã agá rĩ gá ku yã?

\VS{4}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ, îsị̃ dó ãma ĩꞌdi trũ bãbụ̃tị́zị̃ sĩ fijó drã agá icéjó la ãmaní cécé Kúrísĩtõ ingajó ídri drã agá rá ũkpó dị̃zã rú Átẹ́pị̃ drị́ gá rĩ sĩ rĩ ãmã mgbã dó vâ sĩ uꞌá ídri úꞌdí la agá.


\par }{\PP \VS{5}Ãma dó ãma icíjó ĩꞌdi trũ drã ĩꞌdidrị̂ agá ꞌdĩ ꞌbã áni rĩ sĩ ãma vâ ãma icí ĩꞌdi trũ ãlu ídri úꞌdí rĩ agá ángáŋá ĩꞌdi ꞌbã angájó rĩ sĩ.

\VS{6}Ãnị̃ dó rá ádrízã ãmadrị́ ụ̃kụ rĩ îpa ĩꞌdi
mũsãláꞌbã sị́ gá ĩꞌdi be, ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ ụrụꞌbá ãmaní ị́jọ́ ũnzí trũ rĩ ꞌbã ị́jọ́ ꞌbã ukó dó rá, ãma adru ru dó sĩ ãtíꞌbó ị́jọ́ ũnzí ãni ku.

\VS{7}Ãꞌdusĩku ꞌbá drãlépi ꞌbo rĩ útrũ ĩꞌdi ị́jọ́ ũnzí agá rĩ sĩ ꞌbo.


\par }{\PP \VS{8}Úꞌdîꞌda ãdrĩ drã Kúrísĩtõ be, ãma ãꞌị̃ rá ãma mụ uꞌálé ĩꞌdi trũ ãngũ ãlu gá.

\VS{9}Ánị̃ dó rá Kúrísĩtõ ꞌbã angájó ídri drã agá rá rĩ áni, icó dó drãlé ị̃dị́ ku, drã ꞌbã ũkpõ ãzí ĩꞌdi drị̃ gá ị̃dị́ la ꞌdáyụ.

\VS{10}Kúrísĩtõ drã pâlé ãlu sĩ ị́jọ́ ũnzí ndẽjó icó drãlé ị̃dị́ ku, wó ĩꞌdi úꞌdîꞌda íni ídri rú Ãdróŋá be.

\VS{11}Gẹ̃rị̃ ãlu ꞌdĩ sĩ ĩlã ĩmi ị́jọ́ ũnzí sĩ ꞌbá drãlépi rá rĩ rú, ị́jọ́ ũnzí ꞌbã ũkpó dó ĩmi drị̃ gá yụ, wó ĩmi dó sĩ uꞌá ídri rú Ãdróŋá be Kúrísĩtõ Yẹ́sụ̃ sĩ.


\par }{\PP \VS{12}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ, ị́jọ́ ũnzí ꞌbã adru úpí ru ụrụꞌbá ĩmi ãni icólépi drãlépi rá rĩ ꞌbã drị̃lẹ́ gá ĩꞌdiní dó sĩ ĩmi drị̃ cejó ị́jọ́ ũnzí ĩꞌdi ꞌbã lẽlé rĩ kí agá ku.

\VS{13}Ĩfẽ ĩmi ụrụꞌbá ꞌbã wókõ ãzí rĩ kí sĩ ị́jọ́ ũnzí idéjó ãzíla cécé ãkójó ị́jọ́ ũnzí ãni la rú ku, wó be la rá la ĩfẽ ĩmi ãmgbã rĩ pírí Ãdróŋá ní cécé ꞌbá ajílé angájó drã agá ufílé ídri agá rĩ áni ãzíla ĩfẽ ĩmi ụrụꞌbá adrujó ãkójó ãlá ru sĩ Ãdróŋá ꞌbã ãzị́ ngajó la rú.

\VS{14}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ, ị́jọ́ ũnzí ꞌbã adru ĩmi drị̃lẹ́ gá úpí ru ku, ãꞌdusĩku ĩmi adru ãzị́táŋá pálé gá ku, wó rá la Ãdróŋá ꞌbã lẽtáŋá uyaŋâ kóru rĩ agá.


\par }{\SH Ãtíꞌbó ị́jọ́ mgbã drị́ gá rĩ
\par }
{\PP \VS{15}Ãdróŋá ꞌbã ãma trũjó ãzị́táŋá agá ꞌbo rĩ sĩ, lẽ ãma idé ị́jọ́ ũnzí yã? ꞌDĩ ꞌbã áni ku, ãma adru ãzị́táŋá pálé gá ku ãꞌdusĩku ãma adrujó ĩꞌdidrị́ lẽtáŋá uyaŋâ kóru rĩ agá rĩ sĩ.

\VS{16}Ĩnị̃ ĩminí ĩmi fẽjó ꞌbá ãzí ꞌbã tị arejó rĩ la ĩmi ꞌbã adrujó ĩꞌdi ꞌbã ãtíꞌbó ru rĩ ku yã? Ĩminí táni adrujó ãtíꞌbó ị́jọ́ ũnzí ꞌbá drị̃ celépi drã agá rĩ ãni la rú tí, jõku ị̃nzị̃táŋá ru Ãdróŋá rụ́, ị̃nzị̃táŋá ꞌdĩ la ĩmi drị̃ ce adrujó ꞌbá ãlá ru.

\VS{17}Wó ma ãwãꞌdĩfô fẽ Ãdróŋá ní, ĩminí táni ándrá adru agá ãtíꞌbó ị́jọ́ ũnzí ãni rá tí, ĩfẽ ĩmi ásị́ pírí ímbátáŋá fẽlé ĩminí rĩ arejó.

\VS{18}Útrũ dó ĩmi ị́jọ́ ũnzí agá rĩ sĩ rá, ãzíla ĩmi acá dó ãtíꞌbó ị́jọ́ ãlá rĩ ãni.


\par }{\PP \VS{19}Ma ị́jọ́ ꞌdĩ jọ tị ĩmĩ nị̃lé cé rĩ sĩ íni la, ãꞌdusĩku ũrãtáŋá ĩmidrị́ ꞌbádrị́ gá rĩ ũkpõ kóru. Cécé jõ ĩmĩ ĩmi ụrụꞌbá ꞌbã ĩsélé ãzí rĩ kí ayújó ị́jọ́ ũnzĩkãnã ãndị́ ru, ãzíla ãko ĩmi ꞌbãlépi ũkpó kóru sĩ ĩmi ãꞌị̃táŋá sĩ zojó ku ꞌdĩ kí agá. Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ, ĩmi angá ala gá rĩ sĩ ĩmi fẽjó ãtíꞌbó ị́jọ́ ãlá rĩ kí idéjó sĩ ĩmi drị̃ cejó adrujó ãlá ru.


\par }{\PP \VS{20}Sáwã ĩminí uꞌájó ãtíꞌbó ị́jọ́ ũnzí ãni ꞌdã sĩ, ãzị́táŋá ãzí ándrá ĩmi drị̃ gá ĩmi idé sĩ ị́jọ́ múké Ãdróŋá drị́ rĩ kí la yụ.

\VS{21}Ụ̃rọ̃drị́ ĩminí ịsụ́lé ala gá rĩ ãꞌdu sáwã ĩminí ị́jọ́ ꞌbání drị̃nzá fẽlépi ꞌdĩ kí idéjó rĩ sĩ yã? Ãko ꞌdã kí ãmaní drã ají.

\VS{22}Wó úꞌdîꞌda dó ĩmi unzejó ị́jọ́ ũnzí agá ꞌbo rĩ sĩ, ĩmi dó ãtíꞌbó Ãdróŋá ãni, ụ̃rọ̃drị́ ĩmi ịsụ́lé rĩ ĩminí ĩmi ídri ãlá rĩ fẽjó pírí ĩꞌdidrị́ rĩ ꞌi. Ụ̃rọ̃drị́ la ĩꞌdi ídri ukólépi ku rĩ ꞌi.

\VS{23}Ãꞌdusĩku ũyá ị́jọ́ ũnzí drị́ gá rĩ ĩꞌdi drã, wó fẽtáŋá ãjẹ̃ kóru Ãdróŋá ꞌbã fẽlé rĩ ĩꞌdi ídri ukólépi ku Úpí ãma ãni Kúrísĩtõ Yẹ́sụ̃ agá rĩ ꞌi.




\par }\Chap{7}{\SH Ị́jọ́ iꞌdalé ũkú ĩgbãŋá sĩ rĩ
\par }
{\PP \VerseOne{1}Má ádrị́pịka ãzíla má ámvọ́pịka, ĩnị̃ ma ị́jọ́ jọ ꞌbá ãzị́táŋá nị̃lépi cé ꞌdĩ ꞌbaní, ãzị́táŋá la ꞌbá umbé cí la ꞌbá drị̃ adru agá ídri drã drĩ ku ꞌdĩ gá ꞌdĩ rĩ gá ku yã?

\VS{2}Ũkú ágó rụlépi ꞌbo rĩ ícétáŋá sĩ ãzị́táŋá umbé ĩꞌdi cí ágô be ĩꞌdi ꞌbã adru agá ídri ꞌdĩ, ágô drĩ dó drã rá útrũ dó ĩꞌdi ãzị́táŋá ágô drị̂ agá rá.

\VS{3}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ, ũkú drĩ mụ ágó ãzí gá ịsụ́ ꞌdĩ sĩ ĩꞌdi ꞌbã ágọ́bị́ kãyú rĩ drĩ ídri, ála ĩꞌdi umve ãwụ́ꞌbá. Wó ágó drị̃drị̃ rĩ drĩ dó drã rá, ãzị́táŋá ãzí umbé ĩꞌdi ku, adru vâ ãwụ́ꞌbá ku drĩ táni ágó ãzí ndú la rụ agá rĩ gá.


\par }{\PP \VS{4}Má ádrị́pịka ãzíla má ámvọ́pịka, ị́jọ́ bãsĩ gápi ꞌdĩ ãzị́táŋá sĩ rĩ gá, ĩmi ũdrã vâ ꞌbãngá rá, ĩminí adrujó ụrụꞌbá Kúrísĩtõ drị̂ ꞌi rĩ sĩ, ĩmi dó sĩ adru ꞌbá ndú ingalé ídri drã agá rá rĩ áni, ãma dó sĩ ị́jọ́ mgbã Ãdróŋá drị̂ ꞌbã ãzị́ nga áyụ.

\VS{5}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ, ãmaní ándrá uꞌá agá ị́jọ́ ũnzí ụrụꞌbá ꞌbã lẽlé rĩ kí agá, ĩlí ũnzĩkãnã drị́ ãzị́táŋá ꞌbã ingalé rĩ ri ãzị́ idélé ãma ụrụꞌbá gá, ị́jọ́ ãmaní idélé rĩ kí pírí ají kí dó ãmaní drã.

\VS{6}Wó úꞌdîꞌda ãzị́táŋá ꞌbã ũkpõ dó ãma drị̃ gá ꞌdáyụ, ãꞌdusĩku âdrã dó ãko ãma umbélépi mãbụ́sụ̃ gá rĩ drị́ ꞌbo. Ãma icó dó sĩ ãzị́ ngalé Ãdróŋá ní gbíyã ụ̃kụ ãzị́táŋá drị́ sĩlé rĩ vú ũbĩjó rĩ sĩ ku, be la rá la gẹ̃rị̃ úꞌdí Úríndí drị́ gá rĩ sĩ.


\par }{\SH Ãꞌdị́ ꞌdịjó ị́jọ́ ũnzí be
\par }
{\PP \VS{7}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ, ãma dó ãꞌdu jọ yã? Ãzị́táŋá ĩꞌdi ị́jọ́ ũnzí yã? Yụ! Má icó ándrá ị́jọ́ ũnzí nị̃lé ku ãzị́táŋá drĩ ándrá iꞌda la ku rĩ gá. Má icó ándrá vâ mgbã rĩ gá ĩlí nị̃lé ãzị́táŋá drĩ ándrá jọ la, “Mí idé ĩlí ku”
\XREF{✡}{{\XO 7:7 }{\XO{7:7
}}{\XT{Ãfũŋá 20:17; Ãzị́táŋá Amviŋá 5:21}}} rĩ gá.

\VS{8}Wó ị́jọ́ ũnzí ịsụ́ gẹ̃rị̃ ãzị́táŋá agâ sĩ sĩ ị́jọ́ gãlé úmgbé ĩlí ãni ꞌdĩ kí ingajó áma agâlé. Ãzị́táŋá ꞌbã adrujó yụ rĩ sĩ, ị́jọ́ ũnzí ándrá ãko ãzí ũkpó kóru la.

\VS{9}Ma ándrá ãzị́táŋá nị̃jó ku rĩ sĩ, ma ándrá ídri. Wó ãzị́táŋá dó mụ amụ́lé ꞌbo, ị́jọ́ ũnzí amvú dó tọndọlọ ídri.

\VS{10}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ, ãzị́táŋá múké ándrá lẽlé ꞌbã ají mání ídri rĩ ají dó mání ị́jọ́ lịŋá drã drị̂.

\VS{11}Ị́jọ́ ũnzí ịsụ́ gẹ̃rị̃ ãzị́táŋá agâ sĩ, ulé dô sĩ ma rá ãzíla ꞌdị dó ma rá.

\VS{12}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ, ãzị́táŋá ĩꞌdi ꞌbãngá ãlá ru, ãzíla pịrị-pịrị ãzíla múké ũniyambamba rú, ị́jọ́ pírí ĩꞌdi ꞌbã jọlé rĩ kí abe.


\par }{\PP \VS{13}Ị́jọ́ ꞌdĩ ꞌbã ífí íngoní; ífí la ị́jọ́ múké rĩ ají mání drã nĩ yã? Ãluŋá la ꞌdáyụ! Ị́jọ́ ũnzí idé ị́jọ́ ꞌdĩ nĩ; ĩꞌdiní ãko múké rĩ ayújó rĩ sĩ. Ị́jọ́ ũnzí ají mání drã, ĩꞌdi ꞌbã ádrízã mgbã ũnzí rĩ ꞌbã iꞌdá rú sĩ nĩ. Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ, ãzị́táŋá iꞌda ị́jọ́ ũnzí.

\VS{14}Ãnị̃ kí ãzị́táŋá ĩꞌdi múké úríndí nî, wó má mâ ngá ꞌbá ũnzí ru ma ꞌi, îtụ̃ndã ma ãtíꞌbó ru ị́jọ́ ũnzí nî.

\VS{15}Ánị̃ ma ãꞌdu idé yã rĩ gá ku, ãꞌdusĩku ị́jọ́ mání lẽlé idélé rĩ má idé ĩꞌdi ku, be la rá la ma ị́jọ́ tá mání gãlé idélé úmgbé rĩ idé áyụ.

\VS{16}Mání ị́jọ́ mâ lẽlé idélé ku rĩ idéjó áyụ rĩ sĩ, má ãꞌị̃ dó sĩ rá ãzị́táŋá ĩꞌdi ị́jọ́ múké la.

\VS{17}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ, adru dó ma ị́jọ́ ꞌdĩ idé ma ꞌi la ku, wó ĩꞌdi ị́jọ́ ũnzí uꞌálépi áma agá rĩ ꞌi.

\VS{18}Ị́jọ́ mání nị̃lé rĩ ị́jọ́ múké la áma agá ꞌdáyụ ị́jọ́ ụrụꞌbá drị́ gá rĩ sĩ, ãꞌdusĩku áma ũrãtáŋá agá álẽ tá ị́jọ́ mgbã múké rĩ idélé áyụ. Wó má icó dó iꞌdalé la ãmvé tọndọlọ la ku.

\VS{19}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ, ị́jọ́ mání idélé rĩ adru dó ị́jọ́ tá múké mání ũrãlé idélé rĩ ꞌi ku, ĩꞌdi ị́jọ́ ũnzí mání lẽlé idélé ku rĩ mání idélé áyụ rĩ ꞌi.

\VS{20}Ádrĩ dó úꞌdîꞌda ị́jọ́ mání lẽlé idélé ku rĩ idé, adru dó ma ꞌi ị́jọ́ la idélépi rĩ ꞌi ku, wó ĩꞌdi ị́jọ́ ũnzí uꞌálépi áma agá rĩ la ị́jọ́ ꞌdĩ kí idé nĩ.


\par }{\PP \VS{21}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ, ãzị́táŋá iꞌda mání ị́jọ́ ũnzí áma agá rĩ, ádrĩ lẽ ị́jọ́ múké idélé, ị́jọ́ ũnzí la áma atrị ị́jọ́ múké ꞌdã idéŋá gá cí.

\VS{22}Má uꞌá ãyĩkõ sĩ áma ásị́ gá ãzị́táŋá Ãdróŋá drị̂ kí sĩ,

\VS{23}wó má ịsụ́ áma ụrụꞌbá ꞌbã wókõ ãzí kí ãꞌdị́ ꞌdị ãzị́táŋá áma agá rĩ be áma umbéjó ãtíꞌbó ru ị́jọ́ ũnzí ní ị́jọ́ mání idélé rĩ kí sĩ.

\VS{24}Ma áma idé ãꞌdu rú yã! Ãꞌdi la áma pa ũcõgõ ụrụꞌbá mádrị́ ꞌdõ drị̂ agá nĩ yã?

\VS{25}Ãwãꞌdĩfô Ãdróŋá ní Úpí ãma ãni Yẹ́sụ̃ Kúrísĩtõ ní áma pajó ị́jọ́ ꞌdĩ agá rĩ sĩ.

\par }{\PP Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ, ũrãtáŋá áma ásị́ gá rĩ sĩ, ma lẽ ị́jọ́ ãzị́táŋá Ãdróŋá drị́ gá rĩ ꞌbã lẽlé rĩ kí ngalé, wó ị́jọ́ ụrụꞌbá drị́ gá rĩ sĩ, ma ị́jọ́ ãzị́táŋá ị́jọ́ ũnzí drị́ gá rĩ ꞌbã lẽlé rĩ kí nga.




\par }\Chap{8}{\SH Ídri uꞌájó Úríndí Ãlá rĩ agá rĩ
\par }
{\PP \VerseOne{1}Úꞌdîꞌda, ꞌbá uꞌálépi Kúrísĩtõ Yẹ́sụ̃ agá rĩ kí drị̃ gá ị́jọ́ lịŋá ꞌdáyụ,

\VS{2}ãꞌdusĩku Kúrísĩtõ Yẹ́sụ̃ rụ̂ sĩ ãzị́táŋá Úríndí ídri drị́ gá rĩ trũ ãma ãzị́táŋá ị́jọ́ ũnzí ãni drã drị̂ agá rĩ sĩ ꞌbo.

\VS{3}Ị́jọ́ ꞌdĩ ãzị́táŋá Mụ́sã drị̂ ꞌbã icólé idélé ku rĩ, ãꞌdusĩku ị́jọ́ ũnzí ãma ụrụꞌbá drị̂ ꞌbã ãzị́táŋá ũkpõ kóru. Wó Ãdróŋâ trũ ãma ĩꞌdiní ĩꞌdi ꞌbã Ngọ́pị tị ãpẽjó ụrụꞌbá sĩ ꞌbá ru, cécé ãma ꞌbá ị́jọ́ ũnzí trũ ꞌdĩ kí ãni, ãzíla adrujó ídétáŋá ru ị́jọ́ ũnzí ãmadrị̂ kí sĩ. Ãdróŋá ayú Kúrísĩtõ drị́ gá ꞌdĩ ꞌi sĩ ị́jọ́ lịjó ị́jọ́ ũnzí drị̃ gá.

\VS{4}Idé ị́jọ́ ꞌdĩ íni la ị́jọ́ ãlá ãzị́táŋá ꞌbã lẽlé rĩ ꞌbã idé kí ru ãma ꞌbá acị́lépi ị́jọ́ ụrụꞌbá drị̂ kí vú gâ sĩ ku, wó Úríndí ꞌbã drị̃ celé nĩ ꞌdĩ ꞌbaní.


\par }{\PP \VS{5}ꞌBá acị́lépi ị́jọ́ ũnzí ụrụꞌbá drị̂ kí vú gâ sĩ ĩꞌbã ásị́ fẽlépi ị́jọ́ ụrụꞌbá ꞌdõ ꞌbã lẽlé rĩ kí vú bĩjó rĩ, kí ásị́ ꞌbã ị́jọ́ ĩꞌbã kí lẽlé rĩ kí drị̃ gá. Wó ꞌbá acị́lépi ị́jọ́ Úríndí ꞌbã lẽlé rĩ kí vú gâ sĩ rĩ kí ásị́ ꞌbã ị́jọ́ Úríndí ꞌbã lẽlé rĩ kí drị̃ gá.

\VS{6}Ị́jọ́ ásị́ ꞌbãjó ị́jọ́ ụrụꞌbá drị̂ drị̃ gá rĩ la drã ají, wó ásị́sị́ŋá ꞌbãjó ị́jọ́ Úríndí drị̂ drị̃ gá rĩ la ídri fẽ ásị́ ị̃gbẹ̃ be.

\VS{7}ꞌBá ásị́ ꞌbãlépi ị́jọ́ ụrụꞌbá drị̂ drị̃ gá rĩ ĩꞌdi mẹ́rọ́ ru Ãdróŋá be, ꞌbã ásị́ ũnzí rĩ fẽ ãrútáŋá ãzị́táŋá Ãdróŋá drị̂ ní tị la arejó ku.

\VS{8}ꞌBá ị́jọ́ ụrụꞌbá ꞌbã lẽlé rĩ kí vú ũbĩlépi rĩ icó kí ãyĩkõ fẽjó Ãdróŋá ní ku.


\par }{\PP \VS{9}Wó Úríndí Ãdróŋá drị̂ drĩ uꞌá ĩmi agá nĩ, ị́jọ́ ụrụꞌbá drị́ rĩ icó ĩmi drị̃ celé nĩ ku, rá la Úríndí Ãlá ꞌdĩ ꞌi. Wó ꞌbá ãzí drĩ adru Úríndí Kúrísĩtõ drị̂ kóru, icó adrulé ꞌbá Kúrísĩtõ ãni la rú ku.

\VS{10}Wó Kúrísĩtõ drĩ adru ĩmi agá nĩ, ĩmi ụrụꞌbá kí mụ ũdrãlé rá ị́jọ́ ũnzí sĩ, wó úríndí ĩmi agá rĩ la adru ídri ãꞌdusĩku úꞌbã ĩꞌdi ãlá ru.

\VS{11}Úríndí Ãdróŋá drị́ Yẹ́sụ̃ ingalépi ídri drã agá rĩ drĩ adru ĩmi agá nĩ, Ãdróŋá Kúrísĩtõ ingalépi drã agá rĩ la ídri fẽ ụrụꞌbá ĩmi ãni mụlépi drãlépi rá rĩ ní ĩndĩ, ꞌdĩ Úríndí ĩꞌdi ãni uꞌálépi ĩmi agá rĩ sĩ.


\par }{\PP \VS{12}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ, má ádrị́pịka ãzíla má ámvọ́pịka, ãma mọ̃rị́ trũ, adru sĩ ị́jọ́ ũnzí ụrụꞌbá drị́ gá rĩ idéjó la ku.

\VS{13}Ĩmi ní uꞌá agá ị́jọ́ ũnzí ụrụꞌbá ꞌbã lẽlé rĩ kí agá, ĩmi ũdrã rá, wó ĩdrĩ uꞌá Úríndí sĩ ĩmi ídétáŋá ũnzíkãnã ụrụꞌbá drị́ gá rĩ kí gã úmgbé ĩmi dó sĩ adru ídri.

\VS{14}ꞌBá Úríndí Ãdróŋá drị́ gá rĩ ꞌbã drị̃ celé nĩ rĩ kí ála kí umve anzị Ãdróŋá ãni.

\VS{15}Ãꞌdusĩku ĩmi aꞌị́ ándrá Úríndí Ãdróŋá drị́ gá rĩ sĩ ụ̃rị̃ fẽjó ĩminí, ãzíla ĩmi ꞌbãjó ãtíꞌbó ru ku, wó ĩmi aꞌị́ ándrá Úríndí
Ãdróŋá Ngọ́pị drị́ gá rĩ sĩ ĩꞌdi umvejó “Bãbá” ãmã Átẹ́pị.

\VS{16}Úríndí Ãdróŋá drị̂ ꞌbã mgbã rĩ la ị́jọ́ jọ Úríndí ãma agá rĩ ní iꞌdajó la ãma anzị Ãdróŋá ãni.

\VS{17}Ãmaní adrujó anzị Ãdróŋá drị̂ kí rĩ sĩ, ãma dó mụ drị̃lẹ́ba Ãdróŋá ꞌbã tãmbalé ꞌbá ĩꞌdi ãꞌị̃lépi rá, ãzíla ãmbõgõ Ãdróŋá ꞌbã fẽlé Kúrísĩtõ ní rĩ ịsụ́lé ãdrĩ ũcõgõ Kúrísĩtõ ꞌbã ịsụ́lé rĩ ale ĩꞌdi be ãma dó vâ sĩ dị̃zã ĩꞌdidrị́ ꞌdĩ ale ĩꞌdi be.


\par }{\SH Dị̃zã ãma ãni drụ́zị́ rĩ
\par }
{\PP \VS{18}Mâ ũrãjó la rĩ sĩ ãma icó ũcõgõ ãmã ịsụ́lé úꞌdîꞌda rĩ kí ụ̃ꞌbị̃lé dị̃zã ãmã mụlé ịsụ́lé ĩndõ rĩ be ku.

\VS{19}Ãko pírí Ãdróŋá ꞌbã ꞌbãlé ꞌdĩ kí ícétáŋá Ãdróŋá ꞌbã drụ́zị́ anzị ĩꞌdidrị́ mgbã rĩ kí iꞌdajó rĩ drị̃ tẽ vị́ sĩ.

\VS{20}Ãko pírí Ãdróŋá ꞌbã ꞌbãlé ꞌdĩ kí wã kí rá, icó kí ị́jọ́ itúlé ĩꞌbaní rĩ kí ịsụ́lé ku, adru ị́jọ́ ĩꞌbã kí lẽjó la nĩ rĩ sĩ ku, wó ãꞌdusĩku Ãdróŋá lẽ ĩꞌdi ꞌdã ꞌbã áni nĩ, kí dó sĩ ásị́ ꞌbã tẽjó la sĩ ịsụ́jó la.

\VS{21}Ị́jọ́ ꞌdĩ íni la Ãdróŋá la ụ́ꞌdụ́ ãzí pẽ sĩ ãko pírí ĩꞌdiní ꞌbãlé rĩ kî trũjó umbéŋá ĩꞌbaní ŋmajó rĩ agá, ãzíla kí ajíjó dị̃zã agâ sĩ drị̃lẹ́mgbọ fẽjó anzị Ãdróŋá drị̂ ꞌbanî.


\par }{\PP \VS{22}Ãnị̃ kí rá ãko pírí Ãdróŋá ꞌbã ꞌbãlé rĩ kí drị̃ cị, áwáŋâ trũ ũkú ꞌbã ngọ́tị́ tĩŋá ꞌbã ãzá tajó rĩ áni, ãzíla ãzá ĩꞌdi ãzá ta kpere acájó ãndrũ.

\VS{23}Adru ãko Ãdróŋá ꞌbã ꞌbãlé ꞌdĩ kí áꞌdụ̂sĩ la ku, wó ãma vâ ꞌbá ĩꞌdi ꞌbã ũri rú Úríndí ĩꞌdidrị̂ trũ ꞌdĩ, ãma ãzá ta ꞌa ꞌa rú ãmaní ụ́ꞌdụ́ ãma ꞌdụjó ĩꞌdi ꞌbã anzị rú ãzíla ãma unzejó ụrụꞌbá sĩ rĩ drị̃ tẽ.

\VS{24}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ, ãma dó ãma pa ãmaní ásị́ ꞌbãjó rĩ sĩ. Wó ásị́ ꞌbãŋá ãko ãma ndrelé rá ꞌdĩ drị̃ gá rĩ adru ásị́ ꞌbãŋá mgbã la ku. Ãꞌdi la ásị́ ꞌbã ãko úꞌdîꞌda ĩꞌdidrị́ cí rĩ drị̃ gá nĩ yã?

\VS{25}Wó ãdrĩ ásị́ ꞌbã ãko drĩ ãma ịsụ́lé ku rĩ drị̃ gá, ãma tẽ la ásị́ jã sĩ.


\par }{\PP \VS{26}Gẹ̃rị̃ ãlu ꞌdĩ sĩ Úríndí Ãlá rĩ la ãꞌị̃táŋá ãkõ ãmadrị́ gá rĩ ãzã ko nĩ, ãma nị̃jó Ãdróŋá zịjó ãzíla ãma ĩꞌdidrị̂lé ãꞌdu aꞌị́ yã rĩ gá ku rĩ sĩ, wó Úríndí Ãlá rĩ ꞌbã mgbã rĩ la ãmaní Ãdróŋá zị mãmálá ꞌbãjó nĩ, ĩꞌdi ãko ãzí ãmaní icólé jọlé tị sĩ ku la.

\VS{27}Ãdróŋá ĩꞌdi ị́jọ́ ꞌbá ásị́ gá rĩ ndrelépi rĩ, nị̃ ị́jọ́ Úríndí ꞌbã ũrãlé rĩ cé ãꞌdusĩku Úríndí la Ãdróŋá zị ꞌbá ãlá rĩ ꞌbaní ị́jọ́ Ãdróŋá ꞌbã ũrãlé rĩ áni.


\par }{\SH Uꞌájó ꞌbá ị́jọ́ ũnzí ndẽlépi rá rĩ rú
\par }
{\PP \VS{28}Ãnị̃ kí ãko pírí kí agá Ãdróŋá la ãzị́ nga múké ꞌbá ĩꞌdi lẽlépi rá ĩꞌdi ꞌbã umvelé ị́jọ́ ĩꞌdidrị́ gá rĩ sĩ ĩꞌdi ꞌbã lẽlé rĩ áni,

\VS{29}ĩꞌdi ꞌbã nị̃lé ídu cé, vâ ĩꞌdi ꞌbã ũpẽlé lãlé ndú ꞌdĩ kí rá, ꞌbã iꞌdá kí rú cécé ĩꞌdi ꞌbã Ngọ́pị áni, ꞌbã adru rû sĩ Ngọ́tị́ ĩꞌdi ãni kãyú rĩ rú, ꞌbá ĩꞌdi ãꞌị̃lépi rá ꞌdĩ kí drĩdríŋĩ gá.

\VS{30}ꞌBá Ãdróŋá ꞌbã ũpẽlé lãlé ndú ꞌdĩ kí umve vâ kî, ꞌbã kí ãlá ru ĩꞌdi ꞌbã ꞌbá ru, ãzíla azị ĩꞌbaní dị̃zã ĩꞌdidrị́ gá rĩ najó ĩꞌba abe.


\par }{\PP \VS{31}Wó ꞌdâ rĩ gá ãma dó ãꞌdu ị́jọ́ jọ? Ãdróŋá drĩ dó adru ãma ãni, ꞌbá ãzí icó dó ãꞌdị́ ꞌdịlé ãma abe ku.

\VS{32}Ãdróŋá drĩ dó ĩꞌdi ꞌbã Ngọ́tị́ ãlu rĩ gã fẽlé pírí ãmaní ku, ĩꞌdi rú rĩ icó dó ãmaní ãko pírí kí fẽlé cécé ĩꞌdi ꞌbã Kúrísĩtõ fẽjó ãmaní lẽtáŋá uyaŋâ kóru rĩ sĩ ku yã?

\VS{33}Ãꞌdi la ꞌbá Ãdróŋá ãni ũpẽlé ꞌdĩ kí tõ nĩ yã? Ãdróŋá ꞌbã mgbã lã kí ꞌbá ị́jọ́ ũnzî kóru rĩ gá nĩ.

\VS{34}ꞌBá icólépi ị́jọ́ lịlépi ꞌbá ꞌdĩ kí drị̃ gá ị́jọ́ la kí ndẽ rá rĩ ãꞌdi ꞌi? Kúrísĩtõ Yẹ́sụ̃ drã rá, Ãdróŋá inga ĩꞌdi ídri rú, ri dó Ãdróŋá ꞌbã drị́ ãndá rĩ gá, ĩꞌdi mãmálá ꞌbã Ãdróŋá drị̃lẹ́ gá ãma ị́jọ́ sĩ nĩ.

\VS{35}Ãꞌdu la ãma drĩdríŋĩ co lẽtáŋá Kúrísĩtõ drị̂ benĩ yã? Ũcõgõ yã, jõku ị́jọ́ ũkpó cãndí fẽlépi la yã jõku ụꞌdị́ŋá ꞌbá ulị́jó ménéŋá sĩ rĩ ꞌi yã jõku ãbị́rị́ yã jõku lẽmẽrĩ yã jõku adrujó ãni rú drã sị́ gá rĩ ꞌi yã jõku ãꞌdị́ drã trũ rĩ ꞌi yã?

\VS{36}Cécé sĩlé bụ́kụ̃ Ãdróŋá drị̂ agá rĩ áni:

\par }{\Q “Ími ị́jọ́ sĩ ãma drã agá ụ́ꞌdụ́ pírí sĩ,

\par }{\QB ꞌbá kí mịfị́ gá ãma iꞌdá cécé kãbĩlõ mụlé ụlị́lé ụlị́-ụlị̂ rĩ kí áni.”
\XREF{✡}{{\XO 8:36 }{\XO{8:36
}}{\XT{Zãbụ́rị̃ 44:22}}}


\par }{\PP \VS{37}Yụ, ị́jọ́ ꞌdĩ kí agâ sĩ pírí ãma kí ndẽ lẽtáŋá Yẹ́sụ̃ Kúrísĩtõ ꞌbã ãma lẽjó rĩ sĩ.

\VS{38}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ, ánị̃ dó ãndá-ãndá ru drã, ĩdrĩ, jõ táni
mãlãyíkã ꞌbụ̃ gá rĩ kî, úríndí ũnzí ãngũ drị̃ gá rĩ kî, ị́jọ́ ãndrũ rĩ jõku ị́jọ́ drị̃lẹ́ gâlé ru amụ́lépi rĩ kî trũ, ãzíla ũkpõ ị́jọ́ ru idélépi rĩ abe,

\VS{39}ãngũ ụrụgâlé ru rĩ, ãngũ vụ̃rụ̂lé ru, ãzíla ãko pírí Ãdróŋá ꞌbã ũꞌbãlé ꞌdĩ kí abe icó kí ãma drĩdríŋĩ colé lẽtáŋá Ãdróŋá drị́ ãma ãni Kúrísĩtõ Yẹ́sụ̃ agá rĩ be ku.




\par }\Chap{9}{\SH Ị́jọ́ Ãdróŋá ꞌbã Ịsịrayị́lị̃ pẽjó rĩ
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ma ị́jọ́ mgbã jọ, ma Kúrísĩtõ ãni ãzíla má alị́ ĩnzõ ku, ũrãtáŋá mádrị̂ Úríndí Ãlá rĩ la drị̃ la ce nĩ, imbá áma ásị́ ájọ ĩnzõ ku.

\VS{2}Áma ásị́ gá ũcõgõ ãmbógó ru, ãzíla ma ãzá walépi ku la ta ꞌbá mádrị́ ãrí ãzíla ĩzá ãlu ꞌdĩ kí ị́jọ́ sĩ.

\VS{3}Ị́jọ́ ꞌbá mádrị́ Yẹ́sụ̃ ãꞌị̃lépi rá rĩ ꞌbadrị̂ sĩ, álẽ tá Ãdróŋá ꞌbã wã ma rá, ãzíla ꞌbã lã ma Kúrísĩtõ be ku, ị́jọ́ ꞌdĩ drĩ tá icó kí palé rá rĩ gá.

\VS{4}ꞌDĩ kí ꞌbá
Ịsịrayị́lị̃ rú Ãdróŋá ꞌbã pẽlé ĩꞌdi ꞌbã anzị rú rĩ kí, iꞌda ru dị̃zã rú ĩꞌbaní rá. Tị icíma ĩꞌdi ãni ĩꞌba abe rĩ, ĩꞌdiní ĩꞌbaní ãzị́táŋá kí fẽjó rĩ, ĩꞌdiní ĩꞌbaní drị̃lẹ́ba sĩ ĩꞌdi ị̃nzị̃jó jó ĩꞌdi ị̃nzị̃jó rĩ agá rĩ, ãzíla ị́jọ́ azịŋá ĩꞌdidrị́ gá rĩ kí ãꞌị̃jó.

\VS{5}Áꞌbị́ ĩꞌbadrị̂ kí ándrá ꞌbá ĩyõ Ãdróŋá drị̂ kî, Kúrísĩtõ ꞌbã ízókí bãsĩ ãfũjó ꞌbá ru rĩ angá ĩꞌba rụ̂ sĩ, ĩꞌdi Ãdróŋá ãko pírí kí drị̃lẹ́ gá Úpí ịcụ́lé rulé rũrũ jã ꞌdâ rĩ ꞌi. Ámĩnã.


\par }{\PP \VS{6}Adru ị́jọ́ Ãdróŋá ꞌbã azịlé rĩ ĩcẽ rá íni ku. Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ, anzị pírí Ịsịrayị́lị̃ rú ꞌdĩ adru kí ꞌbá Ãdróŋá ãni la ku.

\VS{7}Ãꞌdusĩku adru ĩꞌbã kí adrujó Ịbụrahị́mụ̃ ꞌbã drị̃lẹ́ rĩ sĩ kí dó pírí ꞌbá Ãdróŋá ãni la íni ku. Ãdróŋá jọ, “Drị̃lẹ́ mídrị̂ kí ãfũ Ĩsákã rụ̂ sĩ.”
\XREF{✡}{{\XO 9:7 }{\XO{9:7
}}{\XT{Íꞌdóŋá 21:12}}}

\VS{8}Adru anzị Ịbụrahị́mụ̃ ꞌbã tịlé rĩ kí pírí mụ adrulé anzị Ãdróŋá ãni íni la ku, wó rá la anzị Ịbụrahị́mụ̃ drị́ Ãdróŋá ꞌbã ị́jọ́ azịlé ãzí rĩ kî.

\VS{9}Ị́jọ́ ándrá Ãdróŋá ꞌbã azịlé rĩ jọ, “Sáwã pẽlé rĩ agá, ma ãgõ rá ãzíla Sárã la ngọ́tị́ ágọ́bị́ tĩ rá.”
\XREF{✡}{{\XO 9:9 }{\XO{9:9
}}{\XT{Íꞌdóŋá 18:10, 14}}}


\par }{\PP \VS{10}Adru ꞌdĩ ꞌi áꞌdụ̂sĩ la ku, Rẽbékã ãwụ̃ anzị kí ị̃rị̃ ãmã áyị́pị Ĩsákã nî.

\VS{11-12}Âwụ̃ drĩ anzị ꞌdĩ kí ku rú, idé kí drĩ vâ ị́jọ́ ũnzí jõku ị́jọ́ múké la ku rú. Ãdróŋá jọ Rẽbékã ní, “Ngọ́tị́ kãyú rĩ la mụ adrulé vúlé rĩ pálé gá.”
\XREF{✡}{{\XO 9:11-12 }{\XO{9:11-12
}}{\XT{Íꞌdóŋá 25:23}}} Ãdróŋá jọ ị́jọ́ ꞌdĩ íni la sĩ iꞌdajó la ĩꞌdi ị́jọ́ ĩꞌdidrị̂ kí pẽ nĩ adru ãzị́ ꞌbá ní idélé rĩ sĩ ku, be la umveŋá ĩꞌdidrị̂ sĩ.

\VS{13}Cécé ị́jọ́ sĩlé rĩ ꞌbã jọlé rĩ áni, “Álẽ Yãkóꞌbõ rá, wó ángụ̃ Ị́sãwụ̃ ꞌi.”
\XREF{✡}{{\XO 9:13 }{\XO{9:13
}}{\XT{Mãlákĩ 1:2-3}}}


\par }{\PP \VS{14}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ, ãma jọ la íngoní yã? Ãdróŋá lị ị́jọ́ pịrị ku yã? Ãluŋá la yụ!

\VS{15}Ãꞌdusĩku Ãdróŋá jọ ándrá Mụ́sã ní,

\par }{\Q “Ma ásị́ ị̃gbẹ̃ iꞌda ꞌbá mání sĩ lẽjó ásị́ ị̃gbẹ̃ iꞌdajó rĩ ní rá,

\par }{\QB ãzíla ma ꞌbá mâ pẽlé rĩ ꞌbã ízákĩzã ndre rá.”
\XREF{✡}{{\XO 9:15 }{\XO{9:15
}}{\XT{Ãfũŋá 33:19}}}


\par }{\MM \VS{16}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ, adru dó ũrãtáŋá ꞌbádrị̂ agá jõku ũkpõ ꞌbádrị̂ sĩ ku, wó rá la ásị́ ị̃gbẹ̃ Ãdróŋá drị̂ sĩ.

\VS{17}Ị́jọ́ sĩlé rĩ ꞌbã jọlé
Fãráwũ ní rĩ áni, “Áꞌbã ándrá mi úpí ru la ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ, ma dó sĩ ũkpõ mádrị́ gá rĩ iꞌda ími agâ sĩ, sĩ rụ́kụma ajíjó mání ụ̃nọ́kụ́ drị̃ gá ꞌdâ pírí.”
\XREF{✡}{{\XO 9:17 }{\XO{9:17
}}{\XT{Ãfũŋá 9:16}}}

\VS{18}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ, Ãdróŋá drĩ lẽ ásị́ ị̃gbẹ̃ fẽlé ꞌbá ĩꞌdi ꞌbã lẽlé rĩ ní ĩꞌdi fẽ la rá ãzíla ꞌbá ĩꞌdi ꞌbã lẽlé ꞌba are ị́jọ́ ku drị̃ ũkpó rĩ ní ĩꞌdi drị̃ ũkpõ fẽ.


\par }{\PP \VS{19}Ĩmi ãzí ãlu icó jọlé la mání, “Ãdróŋá la ị́jọ́ ndrụ̃ ãma ụrụꞌbá gá ãꞌdu ị́jọ́ sĩ? Ãꞌdi la drị̃ la atrị ị́jọ́ ĩꞌdi ꞌbã lẽlé rĩ gá nĩ yã?”

\VS{20}Wó mi gápi ꞌbá ru ꞌdĩ, mi ãꞌdi ꞌi icójó ị́jọ́ umvijó Ãdróŋá ní ꞌdĩ ꞌbã áni yã? “Úmvú sịlé rĩ icó jọlé la ꞌbá ĩꞌdi sịlépi rĩ ní, ‘Ísị ma íni ãꞌdu ị́jọ́ sĩ yã rĩ gá rá yã?’ ”
\XREF{✡}{{\XO 9:20 }{\XO{9:20
}}{\XT{Ĩsáyã 29:16; 45:9}}}

\VS{21}ꞌBá úmvú sịlépi rĩ icó ũdrí ãlu ꞌdĩ sĩ ãko ĩꞌdi ꞌbã lẽlé rĩ kí sịlé rá ãzị́ ãmbógó la ngajó, ãzíla ãzị́ ụ́ꞌdụ́ pírí rĩ ngajó.


\par }{\PP \VS{22}Ãdróŋá ꞌbã ũkpõ cí sĩ ị́jọ́ ĩꞌdi ꞌbã lẽlé idélé rĩ idéjó, lẽ ũmbã ĩꞌdidrị́ gá rĩ iꞌdajó ãzíla ũkpõ ĩꞌdidrị̂ únị̃ cé. Ri vâ ị́jọ́ ꞌbá ĩꞌdi ꞌbã sĩ ũmbã najó ĩꞌbaní ꞌdĩ kí talé jãjã rú táni ĩꞌbaní adrujó ãko mụlépi drị̃ jalépi rá la rú tí.

\VS{23}Wó Ãdróŋá idé ị́jọ́ ꞌdĩ íni la dị̃zã ĩꞌdidrị́ ãmbógó rĩ iꞌdajó, ꞌdĩ ándrá ũsũlé ãma drị̃ gá ꞌbá ĩꞌdi ꞌbã ásị́ ị̃gbẹ̃ agá rĩ, ãma ꞌbá ĩꞌdi ꞌbã itúlé dị̃zã ĩꞌdidrị̂ ịsụ́lépi rĩ ꞌbanî.

\VS{24}Ãma ꞌbá tá ĩꞌdi ꞌbã umvelé angájó ꞌbá Yãhụ́dị̃ rú ꞌdĩ kí agâlé áꞌdụ̂sĩ ku, wó vâ angájó ꞌbá Yãhụ́dị̃ rú ku rĩ kí agá ĩndĩ ꞌdĩ.

\VS{25}Ị́jọ́ ĩꞌdi ꞌbã jọlé bụ́kụ̃ Hõséyã drị̂ agá rĩ áni,

\par }{\Q “ꞌBá ándrá má ãni ku ꞌdĩ kí ma kí umve ꞌbá má ãni,

\par }{\QB ãzíla sụ́rụ́ ándrá lẽlé ku rĩ ma kí umve ꞌbá mání lẽlé lẽlẽ rĩ kî;”
\XREF{✡}{{\XO 9:25 }{\XO{9:25
}}{\XT{Hõséyã 2:23}}}


\par }{\MM \VS{26}ãzíla

\par }{\Q “Ị́jọ́ ꞌdĩ la ru idé ĩꞌdi ꞌbã kẹ̃jị́ gá cécé ándrá jọlé rĩ áni,

\par }{\QB ‘Ĩmi adru mâ ꞌbá ku,’

\par }{\Q ála dó ĩmi umve ‘Ãdróŋá ídri rĩ ꞌbã anzị kî.’ ”
\XREF{✡}{{\XO 9:26 }{\XO{9:26
}}{\XT{Hõséyã 1:10}}}


\par }{\PP \VS{27}Ĩsáyã awá ꞌbá Ịsịrayị́lị̃ drị́ gá rĩ kí ị́jọ́ sĩ:

\par }{\Q “Ĩꞌbã kãlãfe drĩ táni adru agá cínákí mĩrĩ tị gá rĩ áni tí,

\par }{\QB ị́mbị́lị́kọ́ la kí ru pa nĩ.


\par }{\Q \VS{28}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ, Úpí la mụ ị́jọ́

\par }{\QB ĩꞌdidrị́ gá rĩ lịlé ụ̃nọ́kụ́ drị̃ gá kpí gbõrú ãzíla ị́jọ́ pírí kí ukójó rá.”
\XREF{✡}{{\XO 9:28 }{\XO{9:28
}}{\XT{Ĩsáyã 10:22-23}}}


\par }{\PP \VS{29}Ándrá Ĩsáyã ꞌbã jọlé údu ꞌbo rĩ áni:

\par }{\Q “Úpí Ũkpó ꞌDị́pị

\par }{\QB drĩ ándrá ãmaní drị̃lẹ́ aꞌbe agá ku la,

\par }{\Q ãma tánõ dó cécé ꞌbá táwụ̃nị̃ Sõdómũ gá rĩ kí áni,

\par }{\QB ãma tánõ dó cécé ꞌbá táwụ̃nị̃ Gõmórã gá rĩ kí áni.”
\XREF{✡}{{\XO 9:29 }{\XO{9:29
}}{\XT{Ĩsáyã 1:9}}}


\par }{\SH Ãꞌị̃táŋá ãkõ ꞌbá Ịsịrayị́lị̃ rú rĩ ꞌbadrị́ gá rĩ
\par }
{\PP \VS{30}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ, ãma dó ãꞌdu jọ? ꞌBá Yãhụ́dị̃ rú ku Ãdróŋá ꞌbã lãlé ꞌbá ãlá ru ku rĩ, úlã kí ãlá ru ãꞌị̃táŋá sĩ.

\VS{31}Wó ꞌbá Ịsịrayị́lị̃ rú, ãzị́táŋá kí vú ũbĩlépi sĩ ru lãjó ꞌbá ãlá ru Ãdróŋá drị̃lẹ́ gá rĩ ịsụ́ kí ĩꞌdi ku.

\VS{32}Ãꞌdu ị́jọ́? Ãꞌdusĩku ũbĩ kí vú la ãꞌị̃táŋá sĩ ku, wó ĩꞌbaní rĩ gá ĩꞌdi ãzị́ ngajó rĩ sĩ íni. Sị̃ kí ru pá ꞌbá cécé írã ꞌbá pá ụ̃sị̃lépi rĩ áni rĩ ụrụꞌbá gá.

\VS{33}Ị́jọ́ sĩlé rĩ ꞌbã jọlé rĩ ꞌbã áni:

\par }{\Q “Índre drĩ, áꞌbã írã kúmũ rú ꞌbá kí pá ụ̃sị̃lépi rĩ ãngũ Zị̃yọ́nị̃ drị̂ gá,

\par }{\QB ãzíla írã fẽlépi la ꞌbá ꞌbã kí sĩ uꞌdejó rĩ ꞌi.

\par }{\Q Wó ꞌbá ásị́ ꞌbãlépi drị̃ la gá rĩ icó drị̃nzá ịsụ́lé ku.”
\XREF{✡}{{\XO 9:33 }{\XO{9:33
}}{\XT{Ĩsáyã 8:14; 28:16}}}




\par }\Chap{10}{\PP \VerseOne{1}Má ádrị́pịka ãzíla má ámvọ́pịka ị́jọ́ ãmbógó áma ásị́ gá Ãdróŋá aꞌị́jó ꞌbá Ịsịrayị́lị̃ rú rĩ ꞌbaní rĩ lẽ tá ꞌbã pa kí ru rá.

\VS{2}Ma ĩminí ị́jọ́ mgbã jọ ánị̃ ꞌbá ꞌdĩ ꞌbã kí ásị́ ãzị́ ngajó Ãdróŋá ní ũkpó sĩ rĩ gá rá, wó ásị́ ꞌbãŋá ĩꞌbadrị̂ nị̃táŋâ kóru.

\VS{3}Ãꞌdusĩku nị̃ kí ị́jọ́ Ãdróŋá ꞌbã ꞌbá ꞌbãjó ãlá ru rĩ ku, kẹ̃jị́ la gá kí gẹ̃rị̃ ndrụ̃ sĩ ru ꞌbãjó ãlá ru Ãdróŋá drị̃lẹ́ gá ãzị́táŋá Mụ́sã drị̂ kí vú ũbĩŋá sĩ, lẽ kí sĩ gẹ̃rị̃ Ãdróŋá drị̂ ku.

\VS{4}Ãꞌdusĩku Kúrísĩtõ de ãzị́ ãzị́táŋá drị́ gá rĩ ꞌbo, ꞌbá ĩꞌdi ãꞌị̃lépi rĩ kí ꞌbãjó ꞌbá ãlá ru Ãdróŋá drị̃lẹ́ gá.


\par }{\SH Patáŋá ĩꞌdi ꞌbá pírí ꞌbanî
\par }
{\PP \VS{5}Mụ́sã sĩ ị́jọ́ gẹ̃rị̃ ꞌbání ru ꞌbãjó ãlá ru ãzị́táŋá sĩ rĩ drị̃ gá jọ, “Ídrĩ lẽ adrulé ídri míní ãzị́táŋá kí vú ũbĩjó rĩ sĩ, lẽ mí ũbĩ ị́jọ́ ala gá rĩ kí vú idélé pírí.”
\XREF{✡}{{\XO 10:5 }{\XO{10:5
}}{\XT{Lẹ́vị̃ 18:5}}}

\VS{6}Wó ꞌdĩ ị́jọ́ sĩlé rĩ ꞌbã jọlé ꞌbá lãjó ãlá ru ãꞌị̃táŋá sĩ rĩ jọ, “Mi ũrã la ími ásị́ gâlé, ‘Ãꞌdi la tụ ãmaní ꞌbụ̃ gâlé nĩ yã?’\XREF{✡}{{\XO 10:6 }{\XO{10:6
}}{\XT{Ãzị́táŋá Amviŋá 30:13}}}” (Ãꞌdi la Kúrísĩtõ ají ꞌbụ̃ gâlé ãmaní vụ̃rụ́ ꞌdõlé nĩ yã?)

\VS{7}“Jõku ‘Ãꞌdi la fi vụ̃rụ́ ụ̃nọ́kụ́ ị̃ndụ́ gâlé nĩ yã?’\XREF{✡}{{\XO 10:7 }{\XO{10:7
}}{\XT{Ãzị́táŋá Amviŋá 30:13}}}” (wó Kúrísĩtõ angá ꞌbá drãlépi rá rĩ kí drĩdríŋĩ gá ꞌbụ́ gâlé rá).

\VS{8}Ị́jọ́ ĩꞌdi ꞌbã jọlé rĩ ĩꞌdi íni, “Ị́jọ́ Ãdróŋá drị́ gá rĩ ĩꞌdi ãni rú ími andre gá ꞌdĩ, ími tị gá ãzíla ími ásị́ gá,”
\XREF{✡}{{\XO 10:8 }{\XO{10:8
}}{\XT{Ãzị́táŋá Amviŋá 30:14}}} ꞌdĩ ị́jọ́ ãꞌị̃táŋá drị́ gá ãmaní ũlũlé rĩ ꞌi.

\VS{9}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ, ídrĩ iꞌda la Yẹ́sụ̃ ĩꞌdi Úpí ꞌi ími tị sĩ, ãzíla mí ãꞌị̃ ími ásị́ gá Ãdróŋá inga ĩꞌdi ídri ꞌbá drãlépi rá rĩ kí drĩdríŋĩ gá rá íni, mi ími pa rá.

\VS{10}Ásị́ sĩ ꞌbá la ị́jọ́ ãꞌị̃ rá sĩ adrujó ꞌbá ãlá ru Ãdróŋá drị̃lẹ́ gá, wó tị sĩ ĩꞌdi iꞌda la sĩ patáŋá ịsụ́jó.

\VS{11}Ị́jọ́ sĩlé ri jọ tọndọlọ “ꞌBá ásị́ ꞌbãlépi drị̃ la gá rĩ, icó drị̃nzá ịsụ́lé ku.”
\XREF{✡}{{\XO 10:11 }{\XO{10:11
}}{\XT{Ĩsáyã 28:16}}}

\VS{12}ꞌBá Yãhụ́dị̃ rú rĩ kí ꞌbá ꞌbá Yãhụ́dị̃ rú ku rĩ kí abe adru kí ndú-ndú ku, Úpí ãlu ꞌdĩ ꞌbã vúŋá ĩꞌdi Úpí ru ꞌbá pírí ꞌbanî, ãzíla ĩꞌdi drị̃lẹ́ba fẽ ꞌbá pírí ĩꞌdi rụ́ umvelépi rĩ ꞌbanî.

\VS{13}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ, ị́jọ́ sĩlé rĩ ꞌbã jọlé rĩ áni, “ꞌBá pírí Úpí ꞌbã rụ́ umvelépi rĩ kí ru pa rá.”
\XREF{✡}{{\XO 10:13 }{\XO{10:13
}}{\XT{Yọ́wẹ̃lị̃ 2:32}}}


\par }{\PP \VS{14}Wó ꞌbá ĩꞌdi ãꞌị̃lépi ku rĩ kí ĩꞌdi rụ́ umve íngoní-íngoní ru? ꞌBá kí ꞌbá ĩꞌbã kí sĩ ị́jọ́ arejó drị̃ la gá ku rĩ ãꞌị̃ íngoní-íngoní ru? Ãzíla ꞌbá kí ị́jọ́ are drị̃ la gá ị́jọ́ ĩꞌdidrị̂ ũlũŋâ kóru íngoní-íngoní ru?

\VS{15}ꞌBá ãzí la icó mụlé ꞌbá ꞌba rụ̂lé ị́jọ́ ũlũlé íngoní-íngoní ru údrĩ tị la pẽ ku rĩ gá? Ãzíla ị́jọ́ Ãdróŋá drị́ sĩlé rĩ ꞌbã jọlé rĩ ꞌbã áni, “ꞌBá ị́jọ́ mgbã rĩ ajílépi rĩ pámvú ũnĩ ꞌdã áni yã?”
\XREF{✡}{{\XO 10:15 }{\XO{10:15
}}{\XT{Ĩsáyã 52:7}}}

\VS{16}Wó ꞌbá Ịsịrayị́lị̃ rú rĩ nga kí pírí ị́jọ́ mgbã rĩ ãꞌị̃lé la ku. Ĩsáyã jọ rá, “Úpí, ãꞌdi ãꞌị̃ ị́jọ́ ãmã ũlũlé rĩ nĩ yã?”\XREF{✡}{{\XO 10:16 }{\XO{10:16
}}{\XT{Ĩsáyã 53:1}}}

\VS{17}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ, ãꞌị̃táŋá la amụ́ ꞌbã kí ị́jọ́ arejó rĩ sĩ, ãzíla ꞌbá kí ị́jọ́ are ị́jọ́ Kúrísĩtõ drị́ gá rĩ ũlũjó rĩ sĩ.

\VS{18}Wó ádrĩ ꞌbá kí zị, are kí ị́jọ́ ku yã? Mgbã rĩ gá are kí rá.

\par }{\Q “Ị́jọ́ Ãdróŋá drị́ gá rĩ iré ru ãngũ drị̃ gá pírí ꞌbo,

\par }{\QB ụ́ꞌdụ́kọ́ ĩꞌbadrị́ gá rĩ ca kpere ụ̃nọ́kụ́ drị̃ gá ꞌdâ pírí rá.”
\XREF{✡}{{\XO 10:18 }{\XO{10:18
}}{\XT{Zãbụ́rị̃ 19:4}}}


\par }{\MM \VS{19}Ázị vâ ị̃dị́, “Ịsịrayị́lị̃ nị̃ kí ị́jọ́ ku yã?” Mụ́sã umvi jọ,

\par }{\Q “Ma mụ ꞌbá mâ sụ́rụ́ ru ꞌdĩ kí fẽlé uꞌálé ãjã sĩ ꞌbá mâ sụ́rụ́ ru ku ꞌdĩ kí ị́jọ́ sĩ.

\par }{\QB Ma fẽ la ũmbã ꞌbã ga ĩmi agá sụ́rụ́ ị́jọ́ nị̃lépi ku ꞌdĩ kí sĩ.”
\XREF{✡}{{\XO 10:19 }{\XO{10:19
}}{\XT{Ãzị́táŋá Amviŋá 32:21}}}


\par }{\MM \VS{20}Ĩsáyã jọ ị́jọ́ tọndọlọ:

\par }{\Q “ꞌBá ándrá áma ndrụ̃lépi ku rĩ ịsụ́ kí ma rá,

\par }{\QB má iꞌda vâ ma ꞌbá ándrá áma ndrụ̃lépi ku rĩ ꞌbaní rá.”
\XREF{✡}{{\XO 10:20 }{\XO{10:20
}}{\XT{Ĩsáyã 65:1}}}


\par }{\MM \VS{21}Wó Ịsịrayị́lị̃ ꞌbã ị́jọ́ sĩ, Ãdróŋá jọ:

\par }{\Q “Ụ́ꞌdụ́ pírí sĩ ma áma drị́ aja ꞌbá áma gãlépi,

\par }{\QB áma arelépi ku ãzíla kí ãgátã ga má be ꞌdĩ ꞌba rụ̂lé.”
\XREF{✡}{{\XO 10:21 }{\XO{10:21
}}{\XT{Ĩsáyã 65:2}}}




\par }\Chap{11}{\SH ꞌBá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ ꞌbã ị́mbị́ kî
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ị́jọ́ mâ zịlé rĩ: Ãdróŋá gã dó ꞌbá ĩꞌdidrị́ rĩ kí úmgbé yã? Ãluŋá la ꞌdáyụ! Áma mgbã rĩ bãsĩ ꞌbá Ịsịrayị́lị̃ rú rĩ ꞌi, drị̃lẹ́ Ịbụrahị́mụ̃ ãni sụ́rụ́ Bénzãmĩnĩ drị́ rĩ.

\VS{2}Ãdróŋá gã ꞌbá ĩꞌdi ãni ándrá ĩꞌdi ꞌbã nị̃lé ídu cé ꞌdĩ kí ku. Ĩlã drĩ ị́jọ́ sĩlé bụ́kụ̃ agá ꞌdã ꞌi, ị́jọ́ sĩlé Ĩlíyã drị̃ gá ĩꞌdi ꞌbã sĩ unujó Ãdróŋá drị̃lẹ́ gá ꞌbá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ kí ị́jọ́ sĩ rĩ:

\VS{3}“Úpí, ꞌbá ꞌdĩ ụꞌdị́ kí ꞌbá mí ãni nãbịya rú ꞌdĩ kí rá, ãzíla andi kí ãlĩtárĩ kí rá, má ace ma áꞌdụ̂sĩ, lẽ kí vâ gẹ̃rị̃ ndrụ̃lé sĩ áma ꞌdịjó rá.”
\XREF{✡}{{\XO 11:3 }{\XO{11:3
}}{\XT{1 Ũpĩ 19:10, 14}}}

\VS{4}Ãdróŋá umvi ĩꞌdiní íngoní yã? “ꞌBá ãzí mâ tãmbalé álĩfũ ázị̂rị̃ la kí cí ꞌdĩ kí ꞌbá ãja tị̃lépi sĩ
Bãálĩ ị̃nzị̃jó ku rĩ kî.”
\XREF{✡}{{\XO 11:4 }{\XO{11:4
}}{\XT{1 Ũpĩ 19:18}}}

\VS{5}Ĩꞌdi vâ cécé ꞌdĩ ꞌbã áni acájó ụ́ꞌdụ́ ãndrũ ꞌdõ sĩ, ꞌbá ị́mbị́lị́kọ́ acelépi Ãdróŋá ꞌbã ũpẽlé ásị́ ị̃gbẹ̃ ĩꞌdidrị́ gá rĩ sĩ rĩ kí cí.

\VS{6}ꞌDĩ drĩ dó adru ásị́ ị̃gbẹ̃ Ãdróŋá drị́ gá rĩ sĩ, ífí la adru ãzị́ ngajó rĩ sĩ la ku, drĩ ándrá adru ꞌdĩ ꞌbã áni, ị́jọ́ jọlé ásị́ ị̃gbẹ̃ sĩ rĩ adru tá ásị́ ị̃gbẹ̃ ku.


\par }{\PP \VS{7}Ãꞌdu yã? Ãko ꞌbá Ịsịrayị́lị̃ rú rĩ ꞌbã kí ndrụ̃lé ásị́ pírí rĩ sĩ rĩ ịsụ́ kí ku, wó ꞌbá ũpẽlé rĩ ịsụ́ kí rá la nĩ. Ị́mbị́ la ꞌbã ásị́ mba kí mbã-mbã.

\VS{8}Cécé ị́jọ́ sĩlé ꞌbo rĩ ꞌbã jọlé rĩ áni,

\par }{\Q “Ãdróŋá fẽ ĩꞌbaní úŋmĩ sĩ ị́jọ́ ũrãjó ku la,

\par }{\QB mịfị́ sĩ ãngũ ndrejó ku rĩ,

\par }{\QB bị́lẹ́ ĩꞌbã kí sĩ icójó ị́jọ́ arejó ku la, kpere ãndrũ.”
\XREF{✡}{{\XO 11:8 }{\XO{11:8
}}{\XT{Ãzị́táŋá Amviŋá 29:4; Ĩsáyã 29:10}}}


\par }{\MM \VS{9}Dãwụ́dị̃ ꞌbã mgbã jọ vâ rá,

\par }{\Q “Lẽ ụ̃mụ̃ ĩꞌbadrị̂ ꞌbã uja kí ru ĩꞌbaní ímbá kí ꞌbelépi la rú.

\par }{\QB Gẹ̃rị̃ ꞌbã ãzụ̃ ĩꞌbaní cí, ãzíla ꞌbã ịsụ́ kí pángá cí.


\par }{\Q \VS{10}Lẽ mịfị́ la ꞌbã ãzụ̃ kí cí, ꞌbã ndre kí rú sĩ ãngũ ku benĩ.

\par }{\QB Ụ̃gụ la ꞌbã lị kí ũcõgõ ĩꞌbadrị̂ kí sĩ jã ꞌdâ.”
\XREF{✡}{{\XO 11:10 }{\XO{11:10
}}{\XT{Zãbụ́rị̃ 69:22-23}}}


\par }{\SH Mị̃zẹ̃yị́tụ̃ ásé agá rĩ ꞌbã kénĩ icílé mị̃zẹ̃yị́tụ̃ lị́cọ́ gá rĩ be rĩ
\par }
{\PP \VS{11}Ma zị la ị̃dị́: sị̃ kí ru pá sĩ aꞌdéjó angájó ị̃dị́ ku yã? Ãluŋá la ꞌdáyụ! Ãꞌdusĩku ị́jọ́ ũnzí ĩꞌbã kí idélé rĩ sĩ, patáŋá úfẽ dó ꞌbá Yãhụ́dị̃ rú ku rĩ ꞌbanî, ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ, ꞌbá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ acá kí dó ãjã rú ị́jọ́ la sĩ.

\VS{12}Wó ị́jọ́ ũnzí Ịsịrayị́lị̃ ꞌbadrị̂ drĩ dó adru ụ̃rọ̃drị́ ru ꞌbá ụ̃nọ́kụ́ gá rĩ ꞌbanî, ãzíla ãvĩŋá ĩꞌbadrị́ gá rĩ sĩ ĩꞌdi dó drị̃lẹ́ba rú ꞌbá Yãhụ́dị̃ rú ku rĩ ꞌbanî, ĩꞌdi dó ụ̃rọ̃drị́ ãmbógó la ají ĩꞌbaní íngõpí!


\par }{\PP \VS{13}Ma jọ la ĩminí ĩmi ꞌbá Yãhụ́dị̃ rú ku ꞌdĩ, áma pẽjó ꞌbá Yãhụ́dị̃ rú ku ꞌdĩ ꞌbaní ụ̃pị́gọ́ŋá ru rĩ sĩ, má uꞌá ãfó sĩ ãzị́ mádrị́ ꞌdĩ agá,

\VS{14}ị́jọ́ mání ásị́ ꞌbãjó drị̃ la gá ãmbógó ru rĩ sĩ ꞌbá mádrị̂ kí ásị́ ingajó ꞌbã idé kí rú sĩ ãjã sĩ kí ãzí ꞌbaní ru pajó ĩndĩ.

\VS{15}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ, ĩꞌbã kí ị́jọ́ la gãjó úmgbé rĩ drĩ dó tị icíŋá ají ụ̃nọ́kụ́ ní Ãdróŋá be, ị́jọ́ ĩꞌbã kí ãꞌị̃lé rĩ la ãꞌdu ají? Ĩꞌdi ídri fẽ ꞌbá drãlépi rá rĩ ní angájó drã agá.

\VS{16}ꞌBá drĩ Ãdróŋá ní ãwãꞌdĩfô fẽ ãkónã sĩ, ífí la ãkónã ꞌdã tá pírí Ãdróŋá ãni, ãzíla ife ízókí kí drị̃ kí adru ãlá ru, ífí la ife ꞌbã kénĩ kí vâ pírí ãlá ru.


\par }{\PP \VS{17}Kénĩ la ãzí rĩ kí údrĩ táni kí ũnũ agá rá tí, mi gápi ife ásé agá nalé ku ꞌdĩ ꞌbã kénĩ rú agbẹ́lépi ꞌdĩ, ágá mi amụ́lé icílé ãzí rĩ kí abe sĩ ife ãlu ꞌdã ꞌbã sụ́ nzụlé angájó ízókí la gâlé.

\VS{18}Mí ũnũ mi kénĩ ꞌdĩ kí sĩ ku. Ídrĩ idé la ꞌdĩ ꞌbã áni rá yã áni, íko ízókí la kí ãzã ku be la rá la ízókí la kí bãsĩ ími izó nĩ.

\VS{19}Mi dó sĩ jọ la, únũ kénĩ la kí ící rú sĩ ĩꞌdi ife ꞌbã mgbã rĩ ụrụꞌbá gá ꞌdãá ĩndĩ.

\VS{20}Ị́jọ́ mgbã sĩ rĩ gá, únũ kí rá la ãꞌdusĩku ãꞌị̃táŋá ãkõ ĩꞌbadrị̂ sĩ. Ĩmi pá tu ãꞌị̃táŋá sĩ, ĩmi adru ãfó sĩ ku wó rá la ụ̃rị̃ ꞌbã rụ ĩmi nĩ.

\VS{21}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ, Ãdróŋá drĩ ájẹ́ ife ꞌbã mgbã kí tãmba agá cí ku, ícó tá ĩmi tãmbalé ãzí rĩ sĩ ku.


\par }{\PP \VS{22}Mí ụ̃ꞌbị̃ dó drĩ ásị́ ị̃gbẹ̃ ãzíla ásị́ ãcị̃ Ãdróŋá drị̂ ndrelé, ꞌbá ị́jọ́ izalépi rĩ ꞌbaní Ãdróŋá ásị́ ãcí-ãcí, wó ĩꞌdi uꞌá ásị́ ị̃gbẹ́ sĩ míní rá la míní adrulé ásị́ ị̃gbẹ̃ ĩꞌdidrị̂ agá rĩ sĩ, drĩ adru íni ku ála vâ ími ga ala gá ꞌdâ vụ̃rụ́.

\VS{23}Drĩ kí pá tu ãꞌị̃táŋá ãkõ agá jã ꞌdâ ku, ála kí aꞌị́ icílé ĩndĩ rá, ãꞌdusĩku Ãdróŋá icó vâ kí icílé ị̃dị́ rĩ gá nĩ.

\VS{24}Ị́jọ́ mgbã sĩ rĩ gá, údrĩ tá ími agâ agá mị̃zẹ̃yị́tụ̃ ife zolépi ásé agá gbíyã ásé ꞌa drị̂ abe rĩ trũ, gbíyã ꞌdĩ trũ icí mi salé sãsã ámvụ́ agá mị̃zẹ̃yị́tụ̃ ife mgbã rĩ rú rĩ be rá, ĩꞌdi bábá íngõpí sĩ kénĩ ꞌdĩ kí icíjó ife ãlu-ãlu ndú-ndú ꞌdĩ kí ụrụꞌbá gá!


\par }{\SH Ịsịrayị́lị̃ pírí kí ru pa rá
\par }
{\PP \VS{25}Álẽ ĩmi adru nị̃táŋâ kóru ị́jọ́ ru idélépi ꞌdĩ kí sĩ ku, má ádrị́pịka ãzíla má ámvọ́pịka, ĩmi icó dó sĩ adrulé ꞌbá ị́jọ́ nị̃lépi ambamba la rú ĩmi ịpị́jó ku, Ịsịrayị́lị̃ ꞌbã ãzí ásị́ acá kí ũkpó ru ꞌbo, ị́jọ́ ꞌdĩ kí mụ adrulé ꞌdĩ ꞌbã áni kpere ụ́ꞌdụ́ pẽlé ꞌbá Yãhụ́dị̃ rú ku rĩ ꞌbã kãlãfe ꞌbaní ca agá.

\VS{26}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ, Ịsịrayị́lị̃ pírí kí ru pa rá cécé sĩlé bụ́kụ̃ Ãdróŋá drị̂ agá ꞌbo rĩ áni:

\par }{\Q “ꞌBá kí palépi rĩ ꞌbã mụjó ãfũjó Zị̃yọ́nị̃ gá rĩ sĩ,

\par }{\QB ĩꞌdi mụ ásị́ ũkpõ Yãkóꞌbõ agâ sĩ Ãdróŋá gãjó rĩ nzelé rá.


\par }{\Q \VS{27}ꞌDĩ tị icíma má ãni ĩꞌba abe rĩ,

\par }{\QB mání mụjó ị́jọ́ ũnzí ĩꞌbadrị̂ kí wụ̃jó rá rĩ sĩ.”
\XREF{✡}{{\XO 11:27 }{\XO{11:27
}}{\XT{Ĩsáyã 59:20-21; 27:9; Yẽrẽmíyã 31:33-34}}}


\par }{\PP \VS{28}Ị́jọ́ mgbã Yẹ́sụ̃ drị́ gá rĩ sĩ, ꞌbá ꞌdĩ kí Ãdróŋá ꞌbã mẹ́rọ́ꞌbá ru ĩmi ị́jọ́ sĩ, wó wókõ ꞌbá pẽŋá drị́ gá rĩ sĩ, ála kí lẽ rá la, áꞌbị́ ĩꞌbadrị́ gá rĩ kí ị́jọ́ sĩ.

\VS{29}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ, fẽtáŋá Ãdróŋá drị̂ kí umveŋá abe uja kí ru ku.

\VS{30}Cécé ĩmi ándrá Ãdróŋá tị arejó ku rĩ áni, ĩmi ịsụ́ ásị́ ị̃gbẹ̃ ị́jọ́ ĩꞌbã kí Ãdróŋá tị arejó ku rĩ sĩ.

\VS{31}ꞌBá ꞌdĩ ꞌbã mgbã acá kí vâ areŋâ kóru, ꞌbã ịsụ́ kí rú vâ sĩ úꞌdîꞌda ásị́ ị̃gbẹ̃ Ãdróŋá ꞌbã ásị́ ị̃gbẹ̃ fẽjó ĩminí rĩ sĩ ĩndĩ.

\VS{32}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ, Ãdróŋá umbé dó ãko pírí kí tị cí tị areŋá ãko ĩꞌbadrị̂ sĩ, ꞌbá ꞌbã ịsụ́ kí rú sĩ ásị́ ị̃gbẹ̃ ĩꞌdidrị́ gá ꞌbá pírí ꞌbaní rĩ ꞌi.


\par }{\SH Ãdróŋá ịcụ́jó
\par }
{\Q \VS{33}Ũndũwã Ãdróŋá drị̂ ꞌbã málĩ la ala gá rĩ abe, ãzíla ị́jọ́ nị̃ŋá, ị́jọ́ vãŋâ trũ rĩ kị́rị́ la ꞌdã áni!

\par }{\QB ꞌBá ãzí icó ị́jọ́ ĩꞌdi ꞌbã lịlé rĩ ndrụ̃lé ku.

\par }{\QB ꞌBá ãzí icó vâ gẹ̃rị̃ ĩꞌdidrị̂ kí vú ũbĩlé ku.


\par }{\Q \VS{34}“Ãꞌdi nị̃ ị́jọ́ Úpí ásị́ gá rĩ cé la nĩ yã?

\par }{\QB Jõku ãꞌdi la icó ĩꞌdiní ị́jọ́ amálé nĩ yã?”
\XREF{✡}{{\XO 11:34 }{\XO{11:34
}}{\XT{Ĩsáyã 40:13}}}


\par }{\Q \VS{35}“Ãꞌdi fẽ Ãdróŋá ní ãko

\par }{\QB sĩ ĩꞌdiní ãrígọ́tị la ũfẽjó ĩꞌdiní rá la nĩ yã?”
\XREF{✡}{{\XO 11:35 }{\XO{11:35
}}{\XT{Yọ́ꞌbụ̃ 41:11}}}


\par }{\Q \VS{36}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ, angájó ĩꞌdi rụ̂lé, ĩꞌdi rụ̂ sĩ ãzíla ãko pírí kí ĩꞌdi ãni.

\par }{\QB Dị̃zã ꞌbã adru kí ĩꞌdiní jã ꞌdâ! Ámĩnã.




\par }\Chap{12}{\SH Ídétáŋá Ãdróŋá ní ãyĩkõ fẽlépi rĩ
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ, Má ádrị́pịka ãzíla má ámvọ́pịka ãꞌị̃táŋá agá ꞌdĩ, ma mãmálá ꞌbã ĩmi rụ́ Ãdróŋá ꞌbá ásị́ ị̃gbẹ̃ ndrụ̃lépi rĩ sĩ, ĩfẽ ĩmi ụrụꞌbá pírí ídétáŋá ru ídri rú ãlá ru ãko ãyĩkõ fẽlépi Ãdróŋá ní rá ri rú, ꞌdĩ ãzị́ ĩminí ngalé ĩꞌdi ị̃nzị̃jó úríndí sĩ rĩ ꞌi.

\VS{2}Lẽ ĩmi adru ꞌbá ụ̃nọ́kụ́ úꞌdîꞌda ꞌdĩ drị̃ gá rĩ kí áni ku, wó ĩmi uja ĩmi ásị́ ĩꞌbã ĩmi ádrízã úꞌdí ru. Ĩmi dó sĩ icó ị́jọ́ Ãdróŋá ꞌbã lẽlé rĩ nị̃jó ãzíla ị́jọ́ múké Ãdróŋá ꞌbã lẽlé rĩ amájó.


\par }{\PP \VS{3}Lẽtáŋá uyaŋâ kóru Ãdróŋá ꞌbã fẽlé mání rĩ sĩ, ma jọ la ĩmi ãlu-ãlu ní ꞌdĩ ꞌbã áni: ĩmi ũrã ị́jọ́ ĩmidrị́ gá rĩ kí ãmbógó ru ndẽ ꞌbá ãzí kí ị́jọ́ rá la ku, wó be la rá la ĩmi ũrã drĩ ị́jọ́ ĩmidrị̂ ꞌbã adru amáŋá múké la trũ, ãꞌị̃táŋá Ãdróŋá ꞌbã fẽlé ĩminí rĩ sĩ.

\VS{4}Cécé ụrụꞌbá ꞌbã ĩsélé ndú-ndú ꞌdĩ ꞌbã kí ụrụꞌbá ãlu idélé rĩ ꞌbã áni, ĩsélé ãlu-ãlu ꞌdĩ nga kí pírí ãzị́ ãlu la áyụ ku.

\VS{5}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ, ãma gápi ꞌbá ũꞌbí ru Yẹ́sụ̃ Kúrísĩtõ agá ꞌdĩ, ící ãma ụrụꞌbá ãlu rú. Ãma dó sĩ ꞌbá pírí ãni.

\VS{6}Lẽtáŋá uyaŋâ kóru fẽlé ãma ní rĩ sĩ, fẽtáŋá ãmadrị̂ kí ndú-ndú. ꞌBá fẽtáŋá ị́jọ́ nábị̃ drị̂ jọjó rĩ drị́ rĩ fẽjó rĩ ꞌbã ayú ĩꞌdi cécé fẽlé ãꞌị̃táŋá ĩꞌdidrị̂ vú sĩ rĩ áni.

\VS{7}Drĩ adru ꞌbá íyóŋá ãni, lẽ ꞌbã nga ãzị́ la ásị́ pírí sĩ, jõ ꞌbá imbájó, lẽ ꞌbã imbá ímbátáŋá ásị́ pírí sĩ.

\VS{8}Drị̃ adru ꞌbá ꞌbã ãvá ingajó, ꞌbã nga ĩꞌdi ũkpó sĩ, jõku drĩ adru ãko fẽjó ꞌbá ị́jọ́ ꞌbã ndẽlé rá rĩ kí ãzã kojó, lẽ ꞌbã fẽ ásị́ mgbã sĩ, drĩ adru adrujó drị̃lẹ́ ru, lẽ ꞌbã ce ꞌbá kí drị̃ ásị́ mgbã sĩ, ãzíla jõku ásị́ ị̃gbẹ̃ iꞌdajó, ꞌbã iꞌda ĩꞌdi ãyĩkõ sĩ.


\par }{\SH Lẽtáŋá
\par }
{\PP \VS{9}Lẽtáŋá ꞌbã adru mũlũmbẽ kóru. Ĩngụ̃ ị́jọ́ ũnzí rĩ ũnzí, ĩmi ĩbĩ ĩmi ị́jọ́ múké rĩ vú gá.

\VS{10}Ĩꞌbã ásị́ ĩmi ãlu-ãlu drị̃ gá lẽtáŋá ádrị́pị rú rĩ sĩ. Ĩru ĩmi ĩmi drĩdríŋĩ gá.

\VS{11}Ĩmi adru ũvú ku, wó ãvá ĩmi ãni úríndí drị̃ gá rĩ ꞌbã adru ũkpó ru sĩ ãzị́ ngajó Úpí nî.

\VS{12}Ĩmi adru ãyĩkõ sĩ ásị́ ꞌbãŋá ĩmidrị́ gá rĩ sĩ, ĩꞌbã ĩmi ásị́ ũkpó ru ũcõgõ agá, ãꞌị̃táŋá sĩ Ãdróŋá zịjó.

\VS{13}Ĩmi ale ãko ĩmĩ sĩ adrujó rĩ kí ꞌbá Ãdróŋá drị́ ãko lẽlépi rĩ kí abe. Ĩmi adru ĩndrã kóru ĩmi drĩdríŋĩ gá.


\par }{\PP \VS{14}Ĩwi sụ̃sụ́ múké rĩ ꞌbá ĩminí ũcõgõ fẽlépi rĩ ꞌbanî. Ĩwi ĩꞌbaní sụ̃sụ́ múké rĩ áyụ, ĩwã kí ku.

\VS{15}Ĩmi uꞌá ãyĩkõ sĩ ꞌbá uꞌálépi ãyĩkõ sĩ rĩ kí abe, ĩmi awá ꞌbá awálépi rĩ kí abe.

\VS{16}Ásị́sị́ŋá ĩmi uꞌájó rĩ ꞌbã ají kí ru ãlu, ĩmi uꞌá ãfó sĩ ku, wó ĩmi ãꞌị̃ ĩmi icíjó ꞌbá vụ̃rụ́lẹ́ rĩ kí abe ãlu. Ĩmi ịpị́ ĩmi sĩ ĩmi ꞌbãjó ụrụgá ĩmi drị̃ sĩ ku.


\par }{\PP \VS{17}ꞌBá ãzí drĩ ĩmi idé ũnzí, ĩmi umvi ãrígọ́tị la vâ sĩ ĩꞌdi idéjó ũnzí ku. Ĩmi ụ̃ꞌbị̃ ị́jọ́ kí idélé ũndũwã sĩ ꞌbá pírí kí mẹ́lẹ́tị gá.

\VS{18}Drĩ icó rá wókõ mídrị́ sĩ mí ụ̃ꞌbị̃ uꞌálé ꞌbá pírí kí abe ásị́ ị̃gbẹ̃ sĩ.

\VS{19}Mâ wọ̃rị́ka, ĩmi ũfẽ ãrígọ́tị ku, wó kẹ̃jị́ la gá ĩmi aꞌbe ũmbã Ãdróŋá drị̂ ꞌbã de ị́jọ́ pírí kí nĩ. Ị́jọ́ sĩlé rĩ ꞌbã jọlé rĩ áni, “Ma ãrígọ́tị la ũfẽ ma ꞌi, ãrígọ́tị ũfẽjó rĩ ị́jọ́ la má ãni,”
\XREF{✡}{{\XO 12:19 }{\XO{12:19
}}{\XT{Ãzị́táŋá Amviŋá 32:35}}} Úpí jọ nĩ.


\par }{\PP \VS{20}ꞌDĩ ꞌbã kẹ̃jị́ gá:

\par }{\Q “Mî mẹ́rọ́ꞌbá drĩ adru ãbị́rị́ sĩ, lẽ ífẽ ĩꞌdiní ãko nalé;

\par }{\QB ị̃yị́vị́ ndẽjó ĩꞌdi rá, lẽ ífẽ ĩꞌdiní ị̃yị́ mvụlé.

\par }{\Q Ị́jọ́ míní idélé ĩꞌdiní ꞌdĩ ꞌbã áni rĩ sĩ mi drị̃nzá fẽ ĩꞌdinî.”
\XREF{✡}{{\XO 12:20 }{\XO{12:20
}}{\XT{Ị́jọ́ Uꞌbéŋá 25:21-22}}}


\par }{\MM \VS{21}Ị́jọ́ ũnzí ꞌbã ndẽ jõ ĩmi ku, wó rá la ĩndẽ ị́jọ́ ũnzí rĩ ị́jọ́ múké rĩ sĩ.




\par }\Chap{13}{\SH ꞌBá drị̃lẹ́ ru ꞌdĩ kí ị̃nzị̃jó
\par }
{\PP \VerseOne{1}ꞌBá pírí ꞌbã ị̃nzị̃ kí ị́jọ́ ꞌbá ũpi rú ꞌdĩ ꞌbã kí jọlé rĩ, ãꞌdusĩku ãzị́táŋá ãzí ru ꞌbãlépi Ãdróŋá ꞌbã tị kóru la ꞌdáyụ ãzíla ãmbógó pírí kí Ãdróŋá ũꞌbã kí nĩ.

\VS{2}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ, ꞌbá ãzị́táŋá ãmbógó sụ́rụ́ drị̃ celépi rĩ drị̂ kí gãlépi úmgbé rĩ, gã Ãdróŋá tị úmgbé, wó kí pángá ịsụ́ rá.

\VS{3}ꞌBá ũpi rú ụ̃rị̃ fẽlépi ꞌbá ị́jọ́ idélépi múké la ꞌbaní la yụ, wó rá la kí ụ̃rị̃ fẽ ꞌbá ị́jọ́ izalépi rĩ ꞌbanî. Ĩlẽ adrulé ꞌbá ũpi rú ꞌdĩ kí abe ị́jộ kóru, drị̃lẹ́mgbọ agá ụ̃rị̃ kóru yã? Lẽ ĩmi idé ị́jọ́ ãzị́táŋá ꞌbã lẽlé rĩ ꞌi ála ĩmi ị́jọ́ ꞌbã ãmbógó ru rá.

\VS{4}Ãꞌdusĩku ĩꞌdi ãtíꞌbó Ãdróŋá drị́ ĩmi ãni ị́jọ́ múké idélépi rĩ ꞌi. Wó ĩdrĩ ị́jọ́ iza rá, ĩmi uꞌá ụ̃rị̃ sĩ adru ménéŋá ĩꞌdidrị́ ũpũ drị́ ĩꞌdi ꞌbã drị́ gá rĩ ãzị̂ kóru la ku. Ĩꞌdi ãtíꞌbó Ãdróŋá drị̂, drị̃lẹ́ pángá Ãdróŋá drị́ ꞌbã ãzị́ ngalépi ꞌbá ị́jọ́ ũnzí idélépi rĩ ꞌbaní pángá fẽjó rĩ.

\VS{5}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ, ĩꞌdi ị́jọ́ pịrị la ãmaní ãzị́táŋá ꞌbá ũpi rú ꞌdĩ ꞌbadrị́ gá rĩ kí arejó, adru ụ̃rị̃ pángá Ãdróŋá drị́ gá rĩ sĩ la ku, wó vâ ị́jọ́ ãma ásị́ ꞌbã lũlé ãmaní rĩ sĩ.


\par }{\PP \VS{6}ꞌDĩ bãsĩ ị́jọ́ ĩmĩ sĩ mụ̃sọ́rọ̃ ꞌbejó rĩ ꞌi, ꞌbá ãzị́táŋá drị̃lẹ́ ru ꞌdĩ kí ãtíꞌbó Ãdróŋá ãni la kî, kí ru fẽ pírí ãzị́ la ngajó.

\VS{7}Ĩfẽ ꞌbá drị̃lẹ́ ru rĩ ꞌbaní ãko ãlu-ãlu ĩmi trũ adrujó ĩꞌbaní rú rĩ ĩꞌbadrị́, drĩ adru mụ̃sọ́rọ̃ ĩfẽ ĩꞌdi, drĩ adru ãrútáŋá ĩfẽ ãrútáŋá, drĩ adru ị̃nzị̃táŋá, ĩfẽ ị̃nzị̃táŋá.


\par }{\SH Ĩmi uꞌá lẽtáŋá sĩ ụ́ꞌdụ́ ãsị̃jó rĩ dó ãni rú
\par }
{\PP \VS{8}Ĩmi adru ị́jọ́ trũ ꞌbá ãzí abe ku, ndẽlépi pírí rá rĩ lẽtáŋá ĩminí ĩmi lẽjó rĩ ꞌi: ꞌbá ĩꞌdi ꞌbã kãká lẽlépi rĩ idé ị́jọ́ pírí ãzị́táŋá ꞌbã lẽlé rĩ ꞌbo.

\VS{9}Ãzị́táŋá jọ íni, “Ínga ãwụ̃ ku, Íꞌdị ꞌbá ku, Mí ụ̃gụ̃ ụ̃gụ̃ ku, Íta ꞌbá ãzí ꞌbã ãko vị́ ku,” ãzíla ãzị́táŋá ãzí drĩ adru cí yã áni, tra kí ru pírí ãzị́táŋá ãlu lẽtáŋá drị́ ꞌdĩ ụrụꞌbá gá, jọ dó, “Ílẽ mî jĩránĩ cécé míní ími lẽlé rĩ áni.”\XREF{✡}{{\XO 13:9 }{\XO{13:9
}}{\XT{Ãfũŋá 20:13-15, 17; Ãzị́táŋá Amviŋá 5:17-19, 21; Lẹ́vị̃ 19:18}}}

\VS{10}ꞌBá lẽtáŋá Ãdróŋá drị̂ trũ rĩ ĩꞌdi ꞌbã ị́jọ́ ꞌbá ãzí be la ꞌdáyụ, ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ lẽtáŋá ĩꞌdi ị́jọ́ pírí ãzị́táŋá drị́ gá rĩ ꞌbã ãsị̃ŋá.


\par }{\PP \VS{11}Ĩmi idé ị́jọ́ ꞌdĩ ꞌi ãꞌdusĩku ĩnị̃ úꞌdîꞌda áyi sĩ adrujó ala gá ꞌdĩ rá, ꞌdĩ dó sáwã ĩminí sĩ angájó ụ́ꞌdụ́ gá rĩ ꞌi, ĩminí nị̃jó la rá ụ́ꞌdụ́ ãmadrị́ Ãdróŋá ꞌbã sĩ amụ́jó ãma pajó ũcõgõ ãmadrị̂ kí agá rĩ acá dó ãni rú ꞌbo, ndẽ dó ụ́ꞌdụ́ ándrá ãmaní ãꞌị̃táŋá ãmadrị̂ iꞌdójó rĩ rá.

\VS{12}Ị́nị́ la dó ukó-ukô ãngũ la lẽ ụwị́lé ụwị̂, ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ ãma uꞌbé kí ị́jọ́ ị́nị́ drị́ gá rĩ kí ãmvé ãma rụ́ ꞌdộ rá, ãma ụ̃sụ̃ ãma ụrụꞌbá gá ãko ãꞌdị́ drị́ gá ũmbã drị́ Ãdróŋá drị́ rĩ kí áyụ.

\VS{13}Ị́jọ́ ãmaní idélé rĩ ꞌbã adru kí ị́jọ́ ãngũ ule drị́ gá rĩ kî ꞌbã adru kí ụ̃mụ̃ sĩ ãná mvụjó ãwụ̃ idéjó ãzíla ĩmẽrãjó íwá sĩ, adrujó ãwụ́ꞌbá ru, ãwãŋá ãzíla uꞌájó ãjã sĩ rĩ kí ku.

\VS{14}Ĩꞌdụ ãko ãꞌdị́ drị́ gá Úpí Yẹ́sụ̃ Kúrísĩtõ drị́ gá rĩ kî, ãzíla lẽ ĩmi aꞌbe ị́jọ́ ũrãŋá ị́jọ́ ũnzí ụrụꞌbá drị́ gá rĩ drị̃ gá ị́jọ́ ĩꞌdi ꞌbã lẽlé rĩ kí abe rĩ cã.




\par }\Chap{14}{\SH ꞌBá ãꞌị̃táŋá agá ũkpó kóru rĩ kí ꞌbá ãꞌị̃táŋâ trũ ũkpó rĩ abe
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ĩmi aꞌị́ ꞌbá ãꞌị̃táŋá agá ũkpó kóru ꞌdĩ kí, ãzíla ĩlị ị́jọ́ kí drị̃ gá ũrãtáŋá ĩꞌba ãni múké yã jõku ũnzí yã rĩ sĩ ku.

\VS{2}ꞌBá ãzí rĩ ꞌbã ãꞌị̃táŋá ꞌbãngá ru ãko pírí kí najó. Wó ꞌbá ãꞌị̃táŋá ĩmbíráŋá rĩ la ꞌbãngá ĩꞌdidrị̂ sĩ tẹ́bị́ ịnị rĩ kí na áyụ ũrãtáŋá ĩꞌdidrị́ gá rĩ sĩ.

\VS{3}ꞌBá ãko pírí nalépi rĩ ꞌbã ide ꞌbá nalépi la ku rĩ ku, wó ꞌbá ãko kí ũpẽlépi ũpẽ-ũpẽ rĩ ꞌbã lị vâ ꞌbá ãko pírí nalépi rĩ ꞌbã ị́jọ́ ku, ãꞌdusĩku Ãdróŋá ãꞌị̃ ĩꞌdi rá.

\VS{4}Mi ãꞌdi ꞌi ꞌbá ãzí Ãdróŋá ꞌbã ãtíꞌbó ru rĩ kí ị́jọ́ lịjó? Ị́jọ́ ĩꞌbadrị̂ Ãdróŋá be. ꞌBã lũ ĩꞌbaní kí ị́jọ́ ũnzí jõku múké idé rĩ gá nĩ. Ũkpõ ĩꞌdidrị̂ la kí ãzã ko ị́jọ́ ĩꞌdi ꞌbã lẽlé rĩ idéjó nĩ.


\par }{\PP \VS{5}Gẹ̃rị̃ ãlu ꞌdĩ sĩ ꞌbá ãzí rĩ ꞌbaní ũrãjó la ụ́ꞌdụ́ ãzí rĩ ãlá ru ndẽ ụ́ꞌdụ́ ãzí rĩ kí rá rĩ áni, ãzí rĩ kí jọ la ụ́ꞌdụ́ kí ꞌbãngá trũtrũ, ị́jọ́ ꞌdĩ drị̃ gá ꞌbá ãlu-ãlu ꞌbã nị̃ ị́jọ́ ĩꞌdi ásị́ ꞌbá adrujó ala gá rĩ ꞌi.

\VS{6}ꞌBá ụ́ꞌdụ́ ãlu ꞌbãlépi ụ́ꞌdụ́ ãmbógó ru rĩ ĩꞌdi ꞌbã la sĩ Úpî ị̃nzị̃jó, ãzíla ꞌbá ĩzá nalépi rĩ la ãwãꞌdĩfô fẽ Ãdróŋá ní ãkónã ꞌdã sĩ, ꞌbá vâ ĩzá nalépi ku rĩ la ãwãꞌdĩfô fẽ Ãdróŋá nî.

\VS{7}Ãma uꞌá ídri sĩ rụ́kụma fẽjó Ãdróŋá nî ãzíla ãma ãzí drĩ drã rá, drã ĩꞌdi vúŋá sĩ ku.

\VS{8}Ãmaní uꞌá agá ĩdrĩ sĩ, ãma uꞌá ãyĩkõ fẽjó Úpí nî ãzíla ãdrĩ drã rá ãma sĩ mụ Úpí rụ́, ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ ĩdrĩ kí drã be kí Úpí ãni.

\VS{9}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ, Kúrísĩtõ drã rá, angá ídri rú ãzíla ĩꞌdi dó sĩ adru Úpí ru ꞌbá ídri rĩ kí drị̃lẹ́ gá ꞌbá drãlépi rá rĩ abe.

\VS{10}Mi ị́jọ́ lị mí ádrị́pị drị̃ gá ãꞌdu ị́jọ́ sĩ yã? Mi mịfị́ su mí ádrị́pị ụrụꞌbá gá ãꞌdu ị́jọ́ sĩ yã? Lẽ ãnị̃ kí rá ꞌbá ãlu-ãlu la drụ́zị́ mụ pá tulé
úmvúke Ãdróŋá sĩ ị́jọ́ lịjó rĩ drị̃lẹ́ gá rá.

\VS{11}Ị́jọ́ sĩlé rĩ jọ,

\par }{\Q “ ‘Ãndá mâ adrujó Ãdróŋá ídri rĩ áni,’ Úpí jọ rá,

\par }{\Q ‘ꞌBá pírí kí mụ drụ́zị́ ãja tị̃lé áma drị̃lẹ́ gá

\par }{\QB ãzíla ꞌbá ãlu-ãlu la mụ ị́jọ́ vú nzelé Ãdróŋá ꞌbã mũkẽ drị̃ gá ĩꞌdi ꞌbã tị sĩ.’\XREF{✡}{{\XO 14:11 }{\XO{14:11
}}{\XT{Ĩsáyã 45:23}}}”


\par }{\MM \VS{12}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ, ãma kí ãlu-ãlu mụ pá tulé ị́jọ́ vú nzejó Ãdróŋá drị̃lẹ́ gá ãma drị̃ gá.


\par }{\PP \VS{13}Lẽ ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ ãlị kí ị́jọ́ ãma drị̃ gá ku. Ị́jọ́ múké rĩ lẽ ãndre ácị́ŋá ãmadrị́ ãma drĩdríŋĩ gá rĩ ꞌbã atrị ãmã ádrị́pị ãzí ní gẹ̃rị̃ ãꞌị̃táŋá drị́ gá rĩ ku.

\VS{14}Ánị̃ rá ãzíla ãndá-ãndá ru, ma ꞌi ãzị́táŋá Úpí Yẹ́sụ̃ drị́ gá rĩ sĩ ãko ãzí nalé nãnã ĩꞌdi agá ũnzí la ꞌdáyụ. Wó ꞌbá ãzí drĩ ãꞌị̃ la ĩꞌdiní rĩ gá ãko ꞌdã ũnzí, ꞌbá ꞌdã áni rĩ gá ãko ꞌdã ĩꞌdiní ũnzi ãndá.

\VS{15}Ãko míní nalé rĩ drĩ mî ádrị́pị ní ũcõgõ fẽ ásị́ gá rá, ị́jọ́ míní idélé ꞌdĩ adru lẽtáŋá drị́ gá rĩ ꞌi ku. Ãko míní nalé rĩ ꞌbã fẽ aꞌdéŋá mí ádrị́pị Kúrísĩtõ ꞌbã sĩ drãjó ĩꞌdi ị́jọ́ sĩ rĩ ní ku.

\VS{16}Ífẽ ãko míní ũrãlé ĩꞌdi múké rĩ ị́jọ́ jọjó drị̃ la gá ũnzí ku.

\VS{17}Ãꞌdusĩku ị́jọ́ Sụ́rụ́ Ãdróŋá drị́ agá rĩ adru lú ãko nalé nãnã rĩ ãni ãzíla mvụlé mvụ̃-mvụ̃ rĩ ꞌbã áni ku, wó ĩꞌdi adrujó ị́jọ́ ũnzî kóru ásị́ ị̃gbẹ̃ sĩ ãzíla ãyĩkõ Úríndí Ãlá rĩ ꞌbã fẽlé rĩ sĩ.

\VS{18}Ãꞌdusĩku ꞌbá ãzị́ ngalépi Kúrísĩtõ drị́ gẹ̃rị̃ ꞌdĩ sĩ rĩ, ĩꞌdi ãyĩkõ fẽ Ãdróŋá nî, ãzíla ꞌbá kí ị́jọ́ ĩꞌdidrị̂ kí ãꞌị̃ ãzíla ãtị̃ rá.


\par }{\PP \VS{19}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ, lẽ ãꞌbã kí ũkpõ ị́jọ́ ásị́ ị̃gbẹ̃ ajílépi rĩ kí idéjó, ãzíla ị́jọ́ icólépi ãmaní ũkpõ fẽlépi ãꞌị̃táŋá ãmadrị̂ agá ꞌdĩ kí idéjó.

\VS{20}Lẽ ãꞌdị kí ãzị́ Ãdróŋá drị́ ꞌdĩ ãko ãma nalé nãnã rĩ sĩ ku; ãkónã pírí kí ãlá ru. Wó adru múké ku míní ãko mî ádrị́pị ꞌbã nalé ku rĩ najó sĩ ĩꞌdiní fẽjó aꞌdéjó ị́jọ́ ũnzí gá.

\VS{21}Ĩꞌdi múké ãndânĩ míní ĩzá najó ku, íwá mvụjó ku ãzíla ãko ãzí ndú míní idélé fẽlépi la mî ádrị́pị ní sĩ aꞌdéjó rĩ.

\VS{22}Ídrĩ adru ãꞌị̃táŋâ trũ ãko nalé nãnã rĩ kí sĩ, ꞌbã adru ĩmi drĩdríŋĩ gá Ãdróŋá be, ꞌbá drĩ ru ị́jọ́ lị cénĩ ị́jọ́ ĩꞌdi ꞌbã idélé rĩ sĩ, ꞌbá ꞌdĩ áni rĩ ĩꞌdi drị̃lẹ́ba rú.

\VS{23}Wó ásị́ la drĩ ãbã ãko ĩꞌdi bã nalé rĩ sĩ, Ãdróŋá lị ị́jọ́ ĩꞌdi drị̃ gá rĩ ꞌbo, ĩꞌdi ꞌbã najó la rá rĩ sĩ, ãꞌdusĩku ị́jọ́ ĩꞌdi ꞌbã idélé rĩ adru ãꞌị̃táŋá sĩ ku. Ãko pírí idélé ãꞌị̃táŋâ kóru rĩ ĩꞌdi ị́jọ́ ũnzí.




\par }\Chap{15}{\SH Gbíyã múké uꞌájó ꞌbá abe rĩ
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ãma ꞌbá ãꞌị̃táŋâ trũ ũkpó ru ꞌdĩ, lẽ ãko ꞌbá ãꞌị̃táŋá agá ũkpõ kóru ꞌdĩ kí ãzã sĩ pá tujó ũkpó ru ãꞌị̃táŋá ĩꞌbadrị̂ agá, lẽ ãma ịpị́ kí ãma ku.

\VS{2}Lẽ ãfẽ kí ãyĩkõ ꞌbá ãma jĩránĩ rú ãꞌị̃táŋá agá ꞌdĩ ꞌbaní ị́jọ́ ĩꞌbaní idélé múké rĩ sĩ, ála sĩ kí sị ũkpó ru ãꞌị̃táŋá agá.

\VS{3}Ãꞌdusĩku Kúrísĩtõ fẽ ándrá ĩꞌdiní ãyĩkõ cénĩ-cénĩ rú ku, cécé ị́jọ́ sĩlé rĩ ꞌbã jọlé rĩ áni, “Úꞌdáŋá ꞌbá kí ĩmi uꞌdájó rĩ, ri kí áma uꞌdálé.”
\XREF{✡}{{\XO 15:3 }{\XO{15:3
}}{\XT{Zãbụ́rị̃ 69:9}}}

\VS{4}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ, ị́jọ́ ándrá sĩlé údu rĩ úsĩ ĩꞌdi sĩ ãma imbájó ãmaní sĩ ị́jọ́ tajó, ãzíla ásị́ ꞌbãjó ị́jọ́ sĩlé rĩ ꞌbã ãma ásị́ imbájó tẽjó la rĩ áni.


\par }{\PP \VS{5}Lẽ Ãdróŋá ásị́ tẽŋá ãzíla ásị́ imbáŋá ꞌdị́pị ꞌbã fẽ ĩminí úríndí ĩminí sĩ ĩmi icíjó ĩmi drĩdríŋĩ gá, ĩminí sĩ Kúrísĩtõ Yẹ́sụ̃ vú bĩjó.

\VS{6}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ, ĩmi dó sĩ Ãdróŋá ní dị̃zã fẽ ásị́ ãlu sĩ ãzíla tị ãlu sĩ, ꞌdĩ Ãdróŋá Úpí ãma ãni Yẹ́sụ̃ Kúrísĩtõ ꞌbã Átẹ́pị ꞌi.


\par }{\SH Ị́jọ́ mgbã ꞌbá Yãhụ́dị̃ rú ku rĩ ꞌbaní rĩ
\par }
{\PP \VS{7}Ĩmi aꞌị́ ĩmi ĩmi drĩdríŋĩ gá cécé Kúrísĩtõ ꞌbã ĩmi aꞌị́lé rĩ áni, ĩmi dó sĩ dị̃zã fẽ Ãdróŋá ní.

\VS{8}Ĩmi ũrã drĩ ị́jọ́ Kúrísĩtõ ꞌbã amụ́jó ãtíꞌbó ru ꞌbá Yãhụ́dị̃ rú rĩ ꞌbaní sĩ iꞌdajó la ꞌbá ꞌbaní Ãdróŋá ꞌbã ị́jọ́ ĩꞌdi ꞌbã azịlé ĩꞌbã áyị́pịka ꞌbaní rĩ ĩꞌdi ãndá, uja ĩꞌdi ku.

\VS{9}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ, ꞌbá Yãhụ́dị̃ rú ku rĩ ꞌbã fẽ kí rú sĩ Ãdróŋá ní dị̃zã ĩꞌdi ꞌbã ásị́ ị̃gbẹ̃ sĩ. Ị́jọ́ sĩlé rĩ ꞌbã jọlé rĩ áni,

\par }{\Q “Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ, ma ími rụ́ ịcụ́ ꞌbá ꞌbá Yãhụ́dị̃ rú ku ꞌdĩ kí drĩdríŋĩ gá;

\par }{\QB Ma vâ úngó ími rụ́ ịcụ́jó ꞌdĩ kí ngo.”
\XREF{✡}{{\XO 15:9 }{\XO{15:9
}}{\XT{2 Sámụ̃wẹ̃lị̃ 22:50; Zãbụ́rị̃ 18:49}}}


\par }{\MM \VS{10}Jọ vâ ị̃dị́,

\par }{\Q “Ãyĩkõ ꞌbã fụ ĩmi ꞌbá Yãhụ́dị̃ rú ku ꞌdĩ ꞌbá ĩꞌdidrị̂ kí abe.”
\XREF{✡}{{\XO 15:10 }{\XO{15:10
}}{\XT{Ãzị́táŋá Amviŋá 32:43}}}


\par }{\MM \VS{11}Jọ vâ ị̃dị́,

\par }{\Q “Ĩmi ịcụ́ Úpí ꞌi, ĩmi pírí ꞌbá Yãhụ́dị̃ rú ku ꞌdĩ,

\par }{\QB ĩngo úngó ị́cụ́ŋá drị̂ ĩmi ꞌbá pírí ụ̃nọ́kụ́ gá ꞌdĩ.”
\XREF{✡}{{\XO 15:11 }{\XO{15:11
}}{\XT{Zãbụ́rị̃ 117:1}}}


\par }{\MM \VS{12}Ãzíla nábị̃ Ĩsáyã jọ vâ ị̃dị́,

\par }{\Q “Drị̃lẹ́ Yésẽ drị́ gá rĩ la ãfũ amụ́lé adrulé Úpí ru sụ́rụ́ kí drị̃lẹ́ gá;

\par }{\QB ꞌbá Yãhụ́dị̃ rú ku rĩ kí ásị́ ꞌbã ĩꞌdi drị̃ gá.”
\XREF{✡}{{\XO 15:12 }{\XO{15:12
}}{\XT{Ĩsáyã 11:10}}}


\par }{\PP \VS{13}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ, Ãdróŋá ãmaní sĩ ásị́ tị̃jó drị̃ la gá rĩ ꞌbã fẽ ãyĩkõ ãzíla ásị́ ị̃gbẹ̃ ĩmi ásị́ gá, ĩminí ãꞌị̃táŋá ꞌbãjó drị̃ la rĩ sĩ ĩmi dó sĩ ga tré, ĩminí ásị́ ꞌbãjó ĩꞌdi agá ũkpõ Úríndí Ãlá rĩ drị́ rĩ sĩ rĩ ꞌi.


\par }{\SH Ãzị́ Páwụ̃lọ̃ ꞌbã ngalé ꞌbá Yãhụ́dị̃ rú ku rĩ ꞌbaní rĩ
\par }
{\PP \VS{14}Má ádrị́pịka ãzíla má ámvọ́pịka ãꞌị̃táŋá agá ꞌdĩ áma ãmgbã ũrã ãndá, ị́jọ́ múké ĩmi agá tré cí, ĩmi nị̃táŋá ca rá ãzíla ĩmi icó rá ĩminí ĩmi imbájó ĩmi drĩdríŋĩ gá cénĩ-cénĩ.

\VS{15}Wó wárãgã ꞌdĩ agá ꞌdâ ásĩ ị́jọ́ ãzí rĩ kí tọndọlọ ĩmi rụ̂lé sĩ ĩmi igájó ị̃dị́, ãꞌdusĩku Ãdróŋá fẽ mání lẽtáŋá uyaŋâ kóru rĩ sĩ adrujó ĩꞌdi ꞌbã ãtíꞌbó ru rĩ gá nĩ.

\VS{16}Pẽ ma adrujó ãtíꞌbó Kúrísĩtõ Yẹ́sụ̃ ãni ꞌbá Yãhụ́dị̃ rú ku rĩ ꞌbaní ãzị́ ngajó átáló ru ị́jọ́ mgbã Ãdróŋá drị́ rĩ ũlũjó. Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ, ꞌbá Yãhụ́dị̃ rú ku ꞌdĩ ꞌba acá kí ídétáŋá Ãdróŋá ꞌbã ãꞌị̃lé rá rĩ rú Úríndí Ãlá rĩ ꞌbã kí ꞌbãjó ãlá ru rĩ sĩ.


\par }{\PP \VS{17}Ị́jọ́ mání áma icíjó Kúrísĩtõ Yẹ́sụ̃ be rĩ sĩ, má icó dó sĩ áma ịpị́lé ãzị́ mání ngalé Ãdróŋá ní rĩ sĩ rá.

\VS{18}Má icó idélé ụ̃rị̃ sĩ ị́jọ́ ãzí jọjó ku, pẽ lú ị́jọ́ Kúrísĩtõ ꞌbã idélé má rụ̂ sĩ, sĩ ꞌbá Yãhụ́dị̃ rú ku ꞌdĩ kí drị̃ cejó Ãdróŋâ nị̃jó rĩ ꞌi. Idé ị́jọ́ ꞌdĩ gẹ̃rị̃ mání ị́jọ́ jọjó rĩ agâ sĩ ãzíla ãko mání idélé rĩ kí sĩ ĩndĩ.

\VS{19}ꞌDĩ ũkpó ícétáŋá ãni ãzíla ị́jọ́ tálí ru ꞌdĩ ꞌbadrị́ ũkpõ Úríndí Ãlá rĩ drị́ gá rĩ sĩ. Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ, mání acị́ agá angájó Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ gá kpere Ị̃lị̃rị̃kámụ̃ gá, má ũlũ ị́jọ́ mgbã Yẹ́sụ̃ Kúrísĩtõ drị́ gá rĩ ꞌi.

\VS{20}Ị́jọ́ ãmbógó áma ásị́ gá ụ́ꞌdụ́ pírí sĩ rĩ ị́jọ́ mgbã rĩ ũlũjó ãngũ sĩ ị́jọ́ Kúrísĩtõ drị́ gá rĩ arejó ku rĩ gá, adru sĩ jó ãzí úꞌdí la ꞌbã ị̃ndụ́ ꞌbãjó sịjó ꞌbá ãzí ꞌbã sịlé nĩ la drị̃ gá ku.

\VS{21}Cécé ị́jọ́ sĩlé rĩ ꞌbã jọlé rĩ ꞌbã áni,

\par }{\Q “ꞌBá ꞌbaní drĩ ĩꞌbaní ị́jọ́ ĩꞌdi drị̃ gá rĩ ũlũjó ku rĩ kí mụ ndrelé la rá,

\par }{\QB ãzíla ꞌbá ị́jọ́ arelépi drị̃ la gá ku rĩ kí mụ ífí la nị̃lé rá.”
\XREF{✡}{{\XO 15:21 }{\XO{15:21
}}{\XT{Ĩsáyã 52:15}}}


\par }{\MM \VS{22}Ị́jọ́ ꞌdĩ fẽlépi la, pâlé ũꞌbí ru âtrị áma drị̃ mụjó ĩmi rụ̂lé cí ꞌdĩ.


\par }{\SH Ãcị̃ Páwụ̃lọ̃ ꞌbã itúlé mụjó Rụ́mị̃ gá rĩ
\par }
{\PP \VS{23}Wó úꞌdîꞌda rĩ gá ãzị́ ãzí mání ngalé ãngũ ꞌdõ gá ꞌdộ la yụ, ãzíla ílí ũꞌbí alịlépi ꞌdĩ kí agá áꞌbã áma ásị́ lẽjó mụjó ĩmi andréjó.

\VS{24}Áꞌbã ásị́ álẽ ĩmi ndrelé mání mụ agá Sị̃pẹ́yị̃nị̃ gá, ĩmi dó sĩ áma ãzã ko gẹ̃rị̃ gá ꞌdâ mání mụ agâlé, ꞌdĩ mání úꞌáŋá ĩmi abe rĩ ãjị́ ꞌbị̃jó were ꞌbo rĩ ꞌbã vúlé gá.

\VS{25}Wó úꞌdîꞌda ma mụ mụlé Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ gá mụjó ãzí ngajó ꞌbá ãlá Ãdróŋá ãni rĩ kí abe.

\VS{26}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ, ꞌbá kãnị́sã ãngũ Mãkẽdónĩyã gá ãzíla Ãkáyã gá ꞌdĩ uꞌá kí ãyĩkõ sĩ, tra kí ãko ꞌbá ãlá Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ gá ãzí lẽmẽrí rĩ kí ãzã kojó.

\VS{27}Uꞌá kí ãyĩkõ sĩ ĩꞌbã kí ị́jọ́ ꞌdĩ idéjó rĩ sĩ, ãꞌdusĩku fẽ kí ãko ĩꞌbã kí adrujó ĩꞌba abe rĩ kí cénĩ. Ãꞌdusĩku ꞌbá Yãhụ́dị̃ rú ꞌdĩ drị̃ kí ãko múké Úríndí Ãdróŋá drị̂ kí ale ꞌbá Yãhụ́dị̃ rú ku ꞌdĩ kí abe rá, ꞌbá ãꞌị̃táŋá agá Yãhụ́dị̃ rú ku ꞌdĩ kí lẽ ꞌbã ko kí ꞌbá Yãhụ́dị̃ rú ꞌdĩ kí ãzã ãko ayúlé ụ́ꞌdụ́ pírí rĩ kí sĩ.

\VS{28}ꞌDã ꞌbã vúlé gá ádrĩ ãzị́ ꞌdĩ de ꞌbo, ãzíla áfẽ dó séndẽ tralé rĩ kí pírí ĩꞌbadrị́ ꞌbo, ma dó mụ mụlé Sị̃pẹ́yị̃nị̃ gá ãzíla ma dó mụ ĩmi undré trũ gẹ̃rị̃ ꞌdã gâ sĩ.

\VS{29}Ánị̃ rá mání mụ agá ĩmi rụ̂lé, ma mụ mụlé ásị́ ị̃gbẹ̃ Kúrísĩtõ drị́ calépi rá rĩ trũ.


\par }{\PP \VS{30}Má ádrị́pịka ãzíla má ámvọ́pịka ãꞌị̃táŋá agá ꞌdĩ, ma mãmálá ꞌbã ĩmi rụ́ Úpí ãma ãni Yẹ́sụ̃ Kúrísĩtõ sĩ ãzíla lẽtáŋá Úríndí Ãlá rĩ drị̂ sĩ, ĩmi icí ĩmi mání Ãdróŋá zịjó ũkpõ sĩ.

\VS{31}Ĩzị mání Ãdróŋá sĩ áma pajó ꞌbá ãꞌị̃lépi ku Yụ̃dị́yã gá ꞌdĩ kí drị́ gá ãzíla ãzị́ mání mụlé idélé Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ gá, ꞌbá ãlá ꞌdãá rĩ abe rĩ ꞌbã ãꞌị̃ kí rú sĩ rá.

\VS{32}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ, ma dó sĩ mụ amụ́lé ĩmi rụ́ ꞌdõlé ãyĩkõ sĩ ãzíla uꞌá ĩmi abe sĩ avị́jó Ãdróŋá ní lẽlé rĩ ꞌbã áni.

\VS{33}Úꞌdîꞌda Ãdróŋá ásị́ ị̃gbẹ̃ ꞌdị́pị ꞌbã adru ĩmi abe pírí. Ámĩnã.




\par }\Chap{16}{\SH Páwụ̃lọ̃ zị ꞌbá pírí kí cící
\par }
{\PP \VerseOne{1}Álẽ jọlé la ĩminí ãmã ámvọ́pị Fị́bị̃ ꞌbá ãzị́ ãzã kolépi kãnị́sã Kẽnĩkẽríyã gá rĩ ꞌi, ĩꞌdi ꞌbá múké la.

\VS{2}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ, ma ĩmi zị ĩꞌdi aꞌị́jó Úpí agá ꞌbá ãlá ꞌdĩ ꞌbã ãzí ru ãzíla ĩꞌdi ãzã kojó ãko ãzã koma rú ĩꞌdi ꞌbã aꞌị́lé ĩmidrị́ ꞌdĩ kí sĩ, ri ándrá adrulé ãzã koma rú ꞌbá ũꞌbí ꞌbanî ãzíla mání ĩndĩ.


\par }{\PP \VS{3}Ĩzị mání Pĩrĩsílã kí Ãkúwílã be cící, ꞌdĩ kí ꞌbá ãma sĩ ãzị́ ngajó ĩꞌba abe Kúrísĩtõ Yẹ́sụ̃ agá rĩ kî.

\VS{4}Nze kí ru ídri ãjị́ áma ị́jọ́ sĩ. Adru ma ꞌi áꞌdụ̂sĩ ku, wó kãnị́sã pírí ꞌbá Yãhụ́dị̃ rú ku ꞌdĩ ꞌbadrị́ gá rĩ kí vâ sĩ ãyĩkõ sĩ kí ị́jọ́ sĩ.


\par }{\PP \VS{5}Ĩzị vâ ꞌbá pírí ru tralépi kãnị́sã ĩꞌbadrị́ lị́cọ́ gá rĩ agá rĩ kí cící, ĩzị mâ wọ̃rị́ mání lẽlé ambamba Ĩpãyĩnétõ ándrá ꞌbá drị̃drị̃ acálépi ꞌbá Kúrísĩtõ ãni la rú Ásĩyã gá rĩ ꞌi cící.


\par }{\PP \VS{6}Ĩzị mání Mãríyámũ ãzị́ ngalépi ũkpó sĩ ĩminí rĩ ní ĩndĩ.


\par }{\PP \VS{7}Ĩzị mání Ãndrõníkã kí Yũníyã
\FTNT{*}{{\FR 16:7 }{\FR{16:7
}}{\FQ{Yũníyã
}}{\FT{bụ́kụ̃ ãzí rĩ kí agá ála umve la
}}{\FQA{Jụ́lị́yã ꞌi.}}} be cící, kí mâ kãká ru ãzíla má be mãbụ́sụ̃ gá rĩ kî. ꞌBá ụ̃pị́gọ́ŋá rú rĩ nị̃ kí kí lọ́lọ́, ãzíla kí ándrá Kúrísĩtõ agá mání drị̃drị̃.


\par }{\PP \VS{8}Ĩzị Ãmũfũlíyátõ mání lẽlé Úpí agá rĩ ní cící.


\par }{\PP \VS{9}Ĩzị vâ mání Ũrĩbánõ, ãma sĩ ãzị́ Kúrísĩtõ drị̂ ngajó ĩꞌdi trũ ãzíla Sĩtãkúsĩ ꞌbá mâ lẽlé mâ wọ̃rị́ ru rĩ ꞌbaní cící.


\par }{\PP \VS{10}Áfẽ vâ zịtáŋá Ãpẽlésĩ ní, ꞌbá ụ̃ꞌbị̃lé ãzíla ãꞌị̃lé Kúrísĩtõ agá rá rĩ ní cící, ãzíla ĩzị vâ ꞌbá lị́cọ́ Ãrĩsĩtõbúlõ drị̂ agá rĩ kí cící ĩndĩ.


\par }{\PP \VS{11}Ĩzị vâ Hẽrõdĩyánõ ꞌbá kí mâ kãká ru rĩ ãzíla ꞌbá Kũrĩsĩtíyánĩ rú Nãrĩkísõ drị́ko gá rĩ abe cící.


\par }{\PP \VS{12}Ãzíla áfẽ vâ zịtáŋá Trũfénã ꞌbaní Trũfósã be cící, ꞌdĩ kí ũkú ãzị́ ngalépi Úpí drị́ ũkpó sĩ rĩ kî, ãzíla ĩzị vâ mâ wọ̃rị́ mání lẽlé ambamba Pẽrĩsísĩ ũkú vâ ãzị́ ngalépi Úpí ní ambamba rĩ cící ĩndĩ.


\par }{\PP \VS{13}Ázị Rũfúsĩ pẽlé ndú ãzị́ Úpí drị̂ agá rĩ cící, ãzíla ĩꞌdi ꞌbã ãndrẽ áma tãmbalépi ụ́ꞌdụ́ pírí sĩ ĩꞌdi ꞌbã ngọ́pị ru rĩ cící.


\par }{\PP \VS{14}Ázị Ãsũnĩkũrítõ ꞌi, Fĩlẽgónĩ ꞌi, Hãmésĩ ꞌi, Pãtrõbásĩ ꞌi, Hẽrĩmásĩ ꞌi ãzíla Kũrĩsĩtíyánĩ ĩꞌba abe ꞌdĩ kí cící.


\par }{\PP \VS{15}Ázị Fĩlõlõgásĩ ꞌi ãzíla Jụ́lị́yã ꞌi, Nẽríyã kí ĩꞌdi ꞌbã ámvọ́pị be, Ũlĩmbásĩ ꞌi, ãzíla ꞌbá pírí Ãdróŋá ãni ĩꞌba rụ́ ꞌdãá rĩ abe cící.


\par }{\PP \VS{16}Ĩzị ĩmi ĩmi drĩdríŋĩ gá ãlu-ãlu ásị́ pírí sĩ, kãnị́sã pírí Kúrísĩtõ ãꞌị̃lépi rĩ fẽ kí ĩꞌbã zịtáŋá ĩminí pírí.


\par }{\SH Páwụ̃lọ̃ ꞌbã ímbátáŋá ãsị̃jó rĩ
\par }
{\PP \VS{17}Má ádrị́pịka ãzíla má ámvọ́pịka ãꞌị̃táŋá agá ꞌdĩ, ma mãmálá ꞌbã ĩmi rụ́, ĩmi adru mịfị́ trũ ꞌbá ꞌbá kí awalépi ꞌdĩ kí sĩ, kí ꞌbá kí ãꞌị̃táŋá uja sĩ mụjó ímbátáŋá ãꞌị̃lé ꞌbo rĩ ujajó, ĩmi ĩdã ĩmi ĩꞌba rụ́ ꞌdâ rá.

\VS{18}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ, ꞌbá ꞌdĩ ꞌbã áni ꞌdĩ nga kí ãzị́ Úpí ãma ãni Kúrísĩtõ drị́ rĩ ku, kí así rá la kụ̃bụ̃ ĩꞌbadrị̂ sĩ, ị́jọ́ ãfũlépi ãlápítí ru ãzíla ũré ꞌdĩ kí sĩ, kí ꞌbá ị́jộ kóru ꞌdĩ kí ásị́ ulé.

\VS{19}ꞌBá pírí are kí ị́jọ́ ĩminí ꞌbá tị arejó rĩ ꞌbã ị́jọ́ rá, ãyĩkõ fụ ma ĩmi ị́jọ́ sĩ ambamba. Wó álẽ ĩmi adru nị̃táŋâ trũ ị́jọ́ ꞌdĩ agá ꞌdâ mũkẽ ĩꞌdidrị̂ agá, ãzíla ĩmi adru ị́jọ́ ũnzî kóru.

\VS{20}Ãdróŋá ásị́ ị̃gbẹ̃ ꞌbã ꞌdị́pị la
Sĩtánĩ aco vụ̃rụ́ ĩmi pálé gá. Lẽtáŋá uyaŋâ kóru Úpí ãma ãni Yẹ́sụ̃ Kúrísĩtõ drị́ gá rĩ ꞌbã adru ĩmi abe.


\par }{\PP \VS{21}Tị̃mị̃tị́yọ̃ ãzị́ ngalépi má be rĩ zị ĩmi pírí cící, Lụ̃kị́yã ꞌi, Yásõnĩ ꞌi ãzíla Sõsĩpãtérõ ꞌi mâ kãká ru rĩ abe zị kí ĩmi pírí cící.


\par }{\PP \VS{22}Ma ꞌi Tẹ̃rị̃tị́yọ̃ wárãgã ꞌdĩ sĩlépi rĩ zị ĩmi ꞌbá Úpí agá ꞌdĩ kí pírí cící.


\par }{\PP \VS{23}Gáyõ ãmụ́ aꞌị́lépi ma trũ ãzíla kãnị́sã ꞌdộ cí rĩ ꞌbã sĩ ãyĩkõ ịsụ́jó ĩꞌdi agá rĩ, fẽ vâ zịtáŋá ĩmi zịjó pírí cící.

\par }{\PP Ĩrásĩtõ drị̃lẹ́ ãzị́ ngalépi ꞌbá abe ĩrá tãmbajó táwụ̃nị̃ ãmbógó rĩ drị́ gá rĩ ãzíla ãma ádrị́pị Kõwãrítõ ãma lẽlépi ambamba rĩ fẽ vâ ĩminí zịtáŋá ĩndĩ. [

\VS{24}Ásị́ ị̃gbẹ̃ ãmã Úpí Yẹ́sụ̃ Kúrísĩtõ drị̂ ꞌbã adru ĩmi pírí abe. Ámĩnã.]
\FTNT{†}{{\FR 16:24 }{\FR{16:24
}}{\FT{Vásĩ 24 ꞌi, Bĩbĩlíyã ãzí Mũndú tị sĩ rĩ ꞌbã kí vásĩ rú ku, be la rá la ꞌbã kí ĩꞌdi “fụ́tị̃-nôtĩ” rú, ãꞌdusĩku ĩꞌdi ándrá bụ́kụ̃ Ãdróŋá drị́ Gị̃rị́kị̃ tị sĩ ídu drị̃drị̃ rĩ kí agá ꞌdáyụ.}}}


\par }{\PP \VS{25}Ĩmi ị̃nzị̃ Ãdróŋâ rụ́ ĩꞌdi ꞌbã icójó ĩmi ꞌbãjó ũkpó ru ị́jọ́ mgbã Yẹ́sụ̃ Kúrísĩtõ drị̃ gá mání ũlũlé rĩ sĩ, ãzíla úri ándrá ị́jọ́ zị̃lẹ́ zị̃-zị̃ ꞌdĩ zị̃lé údu ílí ũꞌbí ru.

\VS{26}Wó ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ, úꞌdîꞌda ị́jọ́ mgbã ꞌdĩ ají dó ĩꞌdi tọndọlọ ãmvé ị́jọ́ nãbịya ꞌbã kí sĩlé ãzị́táŋá Ãdróŋá uꞌálépi jã ꞌdâ rĩ drị́ gá rĩ sĩ, ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ sụ́rụ́ pírí ꞌbã ãꞌị̃ dó sĩ ĩꞌdi ꞌi, ãzíla ꞌbã are kí sĩ tị la benĩ.

\VS{27}Ãdróŋá ũndũwã ꞌdị́pị ní dị̃zã ꞌbã adru jã ꞌdâ Yẹ́sụ̃ Kúrísĩtõ agâ sĩ. Ámĩnã.

\par }