\NormalFont\ShortTitle{Ézĩrã}

{\MT Bụ́kụ̃ Ézĩrã drị̂

\par }{\IOT Ị́jọ́ icélé bụ́kụ̃ Ézĩrã drị̂ drị̃ gá rĩ

\par }{\IP Bụ́kụ̃ Ézĩrã drị̂ kí Nẽhẽmíyã drị̂ be jọ kí ị́jọ́ ị́jọ́ ꞌbání drị̃lẹ́ mgbọ fẽjó ꞌbá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ ꞌbaní sĩ ãgõjó ãngũ Ịsịrayị́lị̃ drị̂ gá ándrá kí ꞌdụjó ãtíꞌbó ru ãngũ Pásĩyã drị̂ kí agá Bãbụ̃lọ́nị̃ drị̂ be rĩ sĩ. Bụ́kụ̃ Ézĩrã drị̂ jọ ị́jọ́ ambamba la ị́jọ́ ꞌbá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ ꞌbaní jó sĩ Ãdróŋá ị̃nzị̃jó rĩ sịjó Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ gá rĩ drị̃ gá. ꞌBá ũꞌbí ụ̃nị̃táŋá Bĩbĩlíyã drị̂ trũ ụrụgá rĩ ãꞌị̃ kí rá Ézĩrã sĩ ãzíla icí bụ́kụ̃ 1 Ị́jọ́ Sụ́rụ́ drị́ kí 2 Ị́jọ́ Sụ́rụ́ drị́ be nĩ, sĩ vâ ãzíla icí vâ bụ́kụ̃ Ézĩrã drị̂ kí Nẽhẽmíyã drị̂ be nĩ. ꞌBá bụ́kụ̃ ꞌdi kí sĩlépi ãzíla icílépi rĩ drĩ adru Ézĩrã ꞌi ku, ꞌbá ãzí ãlu la icó bụ́kụ̃ ꞌdi kí sĩlé nĩ. Ícó bụ́kụ̃ Ézĩrã drị́ ꞌdĩ icílé ũgũgõ ílí 440 BC sĩ, wó wókõ la ãzí ri kí ícó kí sĩlé sáwã ãzí ndú la gá.

\par }{\IP Bụ́kụ̃ Ézĩrã drị̂ iꞌda ị́jọ́ Ãdróŋá fẽ úpí Kụ́rọ̃ Pásĩyã drị̂ ní ꞌbá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ kí fẽjó mụjó jó Ãdróŋá ị̃nzị̃jó rĩ sịjó úꞌdí ru íngoní yã rĩ drị̃ gá. ꞌDĩ vâ ị́jọ́ Yẽrẽmíyã ꞌbã ụndrị́lé rĩ ní ru ngajó rĩ ꞌi. (Yẽrẽmíyã 29:10-14) Mẹ́rọ́ꞌbá ãzí kí andrá cí ri kí ãꞌdị́ ꞌdịlé ãzị́ sĩ jó Ãdróŋá ị̃nzị̃jó rĩ sịjó úꞌdí ru rĩ sĩ, ãzị̂ tu ándrá dó sĩ pa sáwã were sĩ cí. Wó ꞌbá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ de kí ãzị́ sĩ jó Ãdróŋá ị̃nzị̃jó rĩ sịjó úꞌdí ru rĩ drị̂ sáwã were vúlégá rá ãzãkoma Ãdróŋá ꞌbã fẽlé ĩꞌbaní rĩ sĩ. Ézĩrã ꞌbã ꞌbá Ịsịrayị́lị̃ drị́ ꞌdi kí drị̃ ce agá ꞌdĩ gá ꞌdâ, ꞌbá uja kí vâ ásị́ ị́jọ́ ũnzí ĩꞌbadrị̂ kí sĩ rá. ꞌDĩ ị́jọ́ ꞌbá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ ꞌbaní ásị́ ujajó úꞌdí ru ũyõ ándrá ĩꞌbaní nalé sĩ ãzị́táŋá Ãdróŋá drị̂ kí tãmbajó rĩ sĩ rĩ ꞌi.



\par }\ChapOne{1}{\SH Kụ́rọ̃ ꞌbã ꞌbá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ kí tị pẽjó rĩ
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ílí drị̃drị̃ úpí Pásĩyã drị́ Kụ́rọ̃ ꞌbã ũpĩ najó rĩ sĩ, ị́jọ́ ándrá
{\ND{Úpí}} ꞌbã jọlé nábị̃ Yẽrẽmíyã tị gâsĩ rĩ ní ru idéjó ĩꞌdi ꞌbã kẹ̃jị́ gá,
{\ND{Úpí}} inga úpí Kụ́rọ̃ ꞌbã ásị́ sĩ ị́jọ́ sĩlé ꞌdĩ jọjó ãzíla awajó la ãngũ Pásĩyã drị̂ agâsĩ pírí wárãgã sĩ.


\par }{\PMO \VS{2}ꞌDĩ ị́jọ́ Kụ́rọ̃ úpí Pásĩyã drị̂ ꞌbã jọlé rĩ ꞌi:

\par }{\PM “{\ND{Úpí}}, Ãdróŋá ꞌbụ̃ gá rĩ fẽ sụ́rụ́ ụ̃nọ́kụ́ gá ꞌdâ rĩ kí pírí mádrị́ ꞌbo ãzíla pẽ ma Jó Ãdróŋá ị̃nzị̃jó rĩ sịlé ĩꞌdiní Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ gá Yụ́dã gá.

\VS{3}ꞌBá Ãdróŋá ãni ĩmi agá ꞌdâ cí rĩ, lẽ ꞌbã nga, ꞌbã mụ Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ gá Yụ́dã gâlé sĩ Jó
{\ND{Úpí}} ị̃nzị̃jó rĩ sịjó Ãdróŋá Ịsịrayị́lị̃ drị́ uꞌálépi Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ gá rĩ ní. Ãdróŋá ĩmidrị̂ ꞌba adru ĩmi abe.

\VS{4}Ãngũ cí ꞌbá Ịsịrayị́lị̃ rú ị́mbị́ acelépi rĩ ꞌbã kí adrujó rĩ gá, lẽ jĩránĩ ĩꞌbadrị̂ ꞌbã fẽ kí ĩꞌbaní sílĩvã kí gólũdĩ be ãzíla ãkónã nalé gẹ̃rị̃ gâsĩ rĩ kî trũ, ãnãkpá ãzíla ídétáŋá fẽtáŋá cénĩ rĩ drị̂ kí abe Jó Ãdróŋá ị̃nzị̃jó Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ gá rĩ nî.”


\par }{\PP \VS{5}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, lị́cọ́ ꞌbã drị̃lẹ́ka Yụ́dã drị̂ kí, Bénzãmĩnĩ drị̂ kí, ãtalo ꞌbadrị̂ kí Lẹ́vị̃ drị̂ kí abe ãzíla ꞌbá pírí Ãdróŋá ꞌbã adrujó ásị́ la gá cí rĩ kí abe itú kí dó ru sĩ mụjó Jó
{\ND{Úpí}} drị́ Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ gá rĩ sịlé.

\VS{6}Ĩꞌbã jĩránĩ pírí ko kí dó sĩ kí ãzã sílĩvã sĩ, gólũdĩ sĩ, ãnãkpá kí sĩ, ãkónã nalé gẹ̃rị̃ gâsĩ rĩ kí sĩ ãzíla ãko pírí fẽlé fẽtáŋá cénĩ rĩ rú rĩ kí abe.

\VS{7}Úpí Kụ́rọ̃ ají dó ãkójó Jó
{\ND{Úpí}} ị̃nzị̃jó rĩ agá ándrá Nẹ̃bụ̃kãdị̃nẹ́zã ꞌbã ꞌdụlé Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ gá rá ãzíla ĩꞌdi ꞌbã ꞌbãlé ãdroŋa ĩnzõ rú rĩ ꞌbadrị́ jó gá rĩ kî.

\VS{8}Úpí Kụ́rọ̃ Pásĩyã drị̂ fẽ dó ãzị́táŋá Mĩtĩrẽdátĩ séndẽ tãmbalépi rĩ drị́, lã dó sĩ ãkójó ꞌdã kí ꞌbã kãlãfe ãzíla fẽ dó kí úpí Yụ́dã drị̂ ꞌbã ngọ́pị Sẹ̃sị̃bãzárị̃ drị́.
 

\par }{\PP \VS{9}ꞌDĩ kí kãlãfe ãkójó ĩꞌdi ꞌbã ãfẽlé rĩ drị̂ kî. Ãkójó gólũdĩ rú rĩ kí kãlị́na, ãkójó sílĩvã rú rĩ kí 1,000, sũfũríyã sílĩvã rú rĩ kí kãlị́ ị̃rị̃,

\VS{10}bãkụ́lẹ̃ gólũdĩ rú rĩ kí kãlị́ na, bãkụ́lẹ̃ sílĩvã rú rĩ kí 410 ãzíla ãko ãzí rĩ kí ꞌbã kãlãfe 1,000.


\par }{\PP \VS{11}Ãkójó gólũdĩ rú ãzíla sílĩvã rú rĩ kí ꞌbã kãlãfe pírí rĩ gá 5,400. Sẹ̃sị̃bãzárị̃ ají dó ãkójó ꞌdĩ kí pírí ĩꞌdi be Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ gá ĩndĩ sáwã ꞌbá ꞌbã kí ãgõjó Bãbụ̃lọ́nị̃ gâlé rĩ sĩ.




\par }\Chap{2}{\SH ꞌBá rulé ãmị́yọ́ŋá ru rĩ ꞌbã kí ãgõjó rĩ
\par }
{\PP \VerseOne{1}ꞌDĩ kí ꞌbá ãgõlépi Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ gá ãzíla Yụ́dã gá angájó Bãbụ̃lọ́nị̃ gâlé rĩ kî. Úpí Bãbụ̃lọ́nị̃ drị́ Nẹ̃bụ̃kãdị̃nẹ́zã ꞌdụ ándrá kí ãmị́yọ́ŋá ru ãzíla ri kí dó sĩ adrulé ãtíꞌbó ru Bãbụ̃lọ́nị̃ gá. ꞌBá ãlu ãlu ãgõ dó rilé ĩꞌdidrị́ táwụ̃nị̃ rĩ gá.

\VS{2}Drị̃lẹ́ka ĩꞌbadrị̂ kí; Zẹ̃rụ̃bãbẹ́lị̃ ꞌi, Yésũwã ꞌi, Nẽhẽmíyã ꞌi, Sẽrãyíyã ꞌi, Rẽlãyíyã ꞌi, Mõdẽkáyĩ ꞌi, Bĩlĩsánĩ ꞌi, Mị̃sị́pã ꞌi, Bị̃gị̃váyị̃ ꞌi, Rẹ̃hụ́mã ꞌi ãzíla Bãánã ꞌi. ꞌDĩ kí rụ́ ínátị ꞌbá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ ꞌbadrị̂ kí kãlãfe ꞌbá ínátị ãlu ãlu gá ãgõlépi ãmị́yọ́ŋá ãngũ gâlé rĩ ꞌbadrị̂ kí abe;


\par }{\LI \VS{3}Anzị Pãrọ́sị̃ drị̂ kí ꞌbã kãlãfe 2,172.


\par }{\LI \VS{4}Anzị Sẽfãtíyã drị̂ kí ꞌbã kãlãfe 372.


\par }{\LI \VS{5}Anzị Árã drị̂ kí ꞌbã kãlãfe 775.


\par }{\LI \VS{6}Lị́cọ́ Pãhãtĩ Mõwábũ drị̂ agá anzị Yésũwã ꞌbadrị́ Yõwábũ be rĩ kí ꞌbã kãlãfe kí 2,812.


\par }{\LI \VS{7}Anzị Ĩlámũ drị̂ kí ꞌbã kãlãfe 1,254;


\par }{\LI \VS{8}anzị Zátụ̃ drị̂ kí ꞌbã kãlãfe 945.


\par }{\LI \VS{9}Anzị Zãkáyĩ drị̂ kí ꞌbã kãlãfe 760.


\par }{\LI \VS{10}Anzị Bánĩ drị̂ kí ꞌbã kãlãfe 642.


\par }{\LI \VS{11}Anzị Bẽbáyĩ drị̂ kí ꞌbã kãlãfe 623.


\par }{\LI \VS{12}Anzị Ãzị̃gádị̃ drị̂ kí ꞌbã kãlãfe 1,222.


\par }{\LI \VS{13}Anzị Ãdọ̃nị̃kámụ̃ drị̂ kí ꞌbã kãlãfe 666.


\par }{\LI \VS{14}Anzị Bị̃gị̃váyị̃ drị̂ kí ꞌbã kãlãfe 2,056.


\par }{\LI \VS{15}Anzị Ãdínĩ drị̂ kí ꞌbã kãlãfe 454.


\par }{\LI \VS{16}Lị́cọ́ Ãtẹ́rị̃ drị̂ agá anzị Hẽzẽkíyã drị̂ kí ꞌbã kãlãfe kãlị́ úrômĩ drị̃ ãrõ.


\par }{\LI \VS{17}Anzị Bẽzáyĩ drị̂ kí ꞌbã kãlãfe 323.


\par }{\LI \VS{18}Anzị Yórã drị̂ kí ꞌbã kãlãfe 112.


\par }{\LI \VS{19}Anzị Hãsụ́mị̃ drị̂ kí ꞌbã kãlãfe 223.


\par }{\LI \VS{20}Anzị Gĩbárĩ drị̂ kí ꞌbã kãlãfe kãlị́ úrômĩ drị̃ tõwú.


\par }{\LI \VS{21}ꞌBá Bẹ̃tẹ̃lẹ̃hẹ́mụ̃ gá rĩ kí ꞌbã kãlãfe 123.


\par }{\LI \VS{22}ꞌBá Nẽtõfátĩ gá rĩ kí ꞌbã kãlãfe kãlị́ tõwú drị̃ ázíyá.


\par }{\LI \VS{23}ꞌBá Ãnãtọ́tị̃ gá rĩ kí ꞌbã kãlãfe 128.


\par }{\LI \VS{24}ꞌBá Ãzị̃mãvẹ́tị̃ gá rĩ kí ꞌbã kãlãfe kãlị́ sụ drị̃ ị̃rị̃.


\par }{\LI \VS{25}ꞌBá Kĩrĩyátĩ-hẽyãrímũ gá, Kẽfírã gá ãzíla Bẹ̃yãrọ́tị̃ gá rĩ ꞌbadrị̂ kí ꞌbã kãlãfe 743.


\par }{\LI \VS{26}ꞌBá Rámã kí agá Gébã be rĩ kí ꞌbã kãlãfe 621.


\par }{\LI \VS{27}ꞌBá Mĩkĩmásĩ gá rĩ kí ꞌbã kãlãfe 122.


\par }{\LI \VS{28}ꞌBá Bẹ̃tẹ́lị̃ kí agá Áyĩ be rĩ kí ꞌbã kãlãfe 223.


\par }{\LI \VS{29}ꞌBá Nẹ́bọ̃ gá rĩ kí ꞌbã kãlãfe kãlị́ tõwú drị̃ ị̃rị̃.


\par }{\LI \VS{30}ꞌBá Mãgị̃bị́sị̃ gá rĩ kí ꞌbã kãlãfe kãlị́ tõwú drị̃ ázíyá.


\par }{\LI \VS{31}ꞌBá Ĩlámũ gá wókõ ị̃tụ́ ꞌbã ꞌde agâlé ru rĩ gá rĩ kí ꞌbã kãlãfe 1,254.


\par }{\LI \VS{32}ꞌBá Hãrị́mụ̃ gá rĩ kí ꞌbã kãlãfe 320.


\par }{\LI \VS{33}ꞌBá Lọ́dị̃ gá, Hãdị́dị̃ gá ãzíla Ụ́nọ̃ gá rĩ kí ꞌbã kãlãfe 725.


\par }{\LI \VS{34}ꞌBá Yẹ̃rị́kọ̃ gá rĩ kí ꞌbã kãlãfe 345.


\par }{\LI \VS{35}ꞌBá Sénã gá rĩ kí ꞌbã kãlãfe 3,630.


\par }{\BB \par }
{\LI \VS{36}ꞌDĩ kí kãlãfe ꞌbá ínátị Yẽdãyíyã drị̂ agá ãtalo rú ãgõlépi angájó ãmị́yọ́ŋá ãngũ gâlé Yésũwã drị́ jó agá rĩ kí ꞌbã kãlãfe 973.


\par }{\LI \VS{37}ꞌBá jó Ị̃mẹ́rị̃ drị̂ agá rĩ kí ꞌbã kãlãfe 1,052.


\par }{\LI \VS{38}ꞌBá Pãsụ́rị̃ drị́ jó agá rĩ kí ꞌbã kãlãfe 1,247.


\par }{\LI \VS{39}ꞌBá Hãrị́mụ̃ drị́ jó agá rĩ kí ꞌbã kãlãfe 1,017.


\par }{\BB \par }
{\LI \VS{40}ꞌBá Lẹ́vị̃ rú ãgõlépi rá rĩ kí:

\par }{\LI anzị Yésũwã drị̂ kí, anzị Kãdị̃mị̃yẹ́lị̃ drị̂ kí ãzíla Hõdãvíyã drị̂ kí abe kí kãlãfe pírí rĩ gá kãlị́ ázị̂rị̃ drị̃ sụ.


\par }{\BB \par }
{\LI \VS{41}Anzị úngó drị̃ celépi:

\par }{\LI anzị Ásãfũ drị̂ kí ꞌbã kãlãfe 128.


\par }{\BB \par }
{\LI \VS{42}Anzị ꞌbá kẹ̃jị́tị ãngũ Ãdróŋá ị̃nzịjó rĩ drị̂ andre ũtẽlépi rĩ ꞌbadrị̂ kí;

\par }{\LI anzị Sãlụ́mụ̃ drị̂ kí, anzị Ãtẹ́rị̃ drị̂ kí, anzị Tãlị̃mọ́nị̃ drị̂ kí,

\par }{\LI anzị Ãkụ́bụ̃ drị̂ kí, Hãtítã drị̂ kí ãzíla Sõbáyĩ drị̂ kí abe ĩꞌbã kãlãfe pírí rĩ gá 139.


\par }{\BB \par }
{\LI \VS{43}ꞌDĩ kí ꞌbá ãzị́ ngalépi ãlĩtárĩ gá rĩ kí ꞌbã anzị kî;

\par }{\LI anzị Zíhã drị̂ kí, Hãsụ́fã drị̂ kí, Tãbãwọ́tị̃ drị̂ kí,


\par }{\LI \VS{44}Anzị Kẹ̃rọ́sị̃ drị̂ kí, Sĩyáhã drị̂ kí, Pádõnĩ drị̂ kí,


\par }{\LI \VS{45}Lẽbánã drị̂ kí, Hãgábã drị̂ kí, anzị Ãkụ́bụ̃ drị̂ kí,


\par }{\LI \VS{46}anzị Hãgábĩ drị̂ kí, anzị Sãlĩmáyĩ drị̂ kí, anzị Hãnánĩ drị̂ kí,


\par }{\LI \VS{47}anzị Gị̃dẹ́lị̃ drị̂ kí, anzị Gãhárĩ drị̂ kí, anzị Rẽyãyíyã drị̂ kí,


\par }{\LI \VS{48}anzị Rẹ̃zị́nị̃ drị̂ kí, anzị Nẽkódã drị̂ kí, anzị Gãzámũ drị̂ kí,


\par }{\LI \VS{49}anzị Ụ́zã drị̂ kí, anzị Pãséyã drị̂ kí, anzị Bẽsáyĩ drị̂ kí,


\par }{\LI \VS{50}anzị Ãsínã drị̂ kí, anzị Mẹ̃wụ́nị̃mụ̃ drị̂ kí, anzị Nẽfũsímũ drị̂ kí,


\par }{\LI \VS{51}anzị Bãkị̃bụ́kị̃ drị̂ kí, anzị Hãkụ́fã drị̂ kí, anzị Hãrị̃hụ́rị̃ drị̂ kí,


\par }{\LI \VS{52}anzị Bãzĩlútĩ drị̂ kí, anzị Mẽhídã drị̂ kí, anzị Hãrísã drị̂ kí,


\par }{\LI \VS{53}anzị Bãrị̃kọ́sị̃ drị̂ kí, anzị Sĩsérã drị̂ kí, anzị Témã drị̂ kí,


\par }{\LI \VS{54}anzị Nẽzíyã ꞌbadrị́ Hãtífã be rĩ kí.


\par }{\BB \par }
{\LI \VS{55}Anzị ãtiꞌbo Sũlũmánĩ drị̂ ꞌbadrị̂ kí:

\par }{\LI Sõtáyĩ ꞌi, Hãsõfãrétĩ ꞌi, Pẹ̃rụ́dã ꞌi,


\par }{\LI \VS{56}Jãálã ꞌi, Dãrĩkónĩ ꞌi, Gị̃dẹ́lị̃ ꞌi,


\par }{\LI \VS{57}Sẽfãtíyã ꞌi, Hãtílĩ ꞌi, Pọ̃kẹ̃rẹ́tị̃ Hãzãbãyímũ ꞌi ãzíla Ámị̃ ꞌi.


\par }{\BB \par }
{\LI \VS{58}ꞌBá ãtiꞌbo ru Jó Ãdróŋá drị̂ agá rĩ kí ãzíla ãtiꞌbo Sũlũmánĩ drị̂ kí abe kí ꞌbã kãlãfe pírí rĩ gá 392.


\par }{\PP \VS{59}ꞌDĩ kí ꞌbá amụ́lépi táwụ̃nị̃ Tẽlĩ-mélã, Tẽlĩ-hãrísã, Kẹ̃rụ́bị̃, Ádõnĩ ãzíla Ị̃mẹ́rị̃ gá rĩ kî, wó icó kí lị́cọ́ ĩꞌbã kí ãfũjó Ịsịrayị́lị̃ gá ꞌdâ rĩ kí nị̃lé ku.


\par }{\LI \VS{60}Anzị Dẽlãyíyã drị̂ kí Tõbíyã drị̂ kí ãzíla Nẽkódã drị̂ kí abe kí ꞌbã kãlãfe pírí rĩ gá 652.


\par }{\BB \par }
{\LI \VS{61}ꞌBá lị́cọ́ ĩꞌbadrị̂ kí nị̃lépi ku ꞌbá ãtalo rú rĩ ꞌbã anzị kí agá rĩ kí; anzị Hõbãyíyã drị̂ kí, anzị Hãkọ́zị̃ drị̂ kí ãzíla Bãrĩzĩláyĩ drị̂ kî. Ágọ́bị́ ꞌdĩ ꞌdụ Bãrĩzĩláyĩ Gị̃lẹ́dị̃ gó ru rĩ ꞌbã ị̃zẹ́pị ũkú ru ãzíla ꞌda dó sĩ rụ́ la ándrị́pị̃ ꞌbã rụ́ sĩ.


\par }{\MI \VS{62}ꞌBá ꞌdĩ ndrụ̃ kí lị́cọ́ ĩꞌbã kí ãfũjó ala gá rĩ kí bụ́kụ̃ sĩ lị́cọ́ kí rụ́ ũsĩjó rĩ agá tí, wó ịsụ́ kí dó kí ãꞌdi drị́ jó gá yã rĩ ku. Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ únze dó kí ãzị́ átáló drị̂ ngaŋá gá rá ãꞌdusĩku adru kí ãlá ru ku.

\VS{63}Ãmbógó ꞌbá drị̃ celépi rĩ jọ ꞌbã na kí drĩ mũkátĩ ãlá rĩ ku kpere átáló ídétáŋá idélépi rĩ ꞌbã amụ́ agá jẽgê ꞌbe agâsĩ ꞌbá icólépi mũkátĩ ãlá rĩ nalépi rá jõku nalépi la ku rĩ kí ãꞌdi kí yã rĩ ịsụ́jó rá ráká.


\par }{\BB \par }
{\MI \VS{64}ꞌBá ãgõlépi Yụ́dã gá angájó Bãbụ̃lọ́nị̃ gâlé rĩ kí ꞌbã kãlãfe pírí rĩ gá 42,360.

\VS{65}Ũꞌbãjó la ꞌdã drị̃ gá ãtiꞌbo ãgọbị rú ãzíla ũkú ru rĩ kí ꞌbã kãlãfe 7,337, ꞌbá ãgọbị rú ãzíla ũkú ru úngó ngolépi rĩ kí ꞌbã kãlãfe 200.

\VS{66}Fãrásĩ ĩꞌbadrị̂ kí 736, Fãrásĩ were rĩ kí 245,

\VS{67}ngãmíyã kí 435 ãzíla kãyĩnõ kí 6,720.


\par }{\PP \VS{68}ꞌBá ꞌdĩ kí dó mụ acálé Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ gá ꞌbo, drị̃lẹ́ lị́cọ́ drị́ ãzí rĩ fẽ kí ãko fẽlé cénĩ rĩ kí sĩ jó
{\ND{Úpí}} drị̂ sịjó.

\VS{69}ꞌBá ꞌdĩ fẽ kí gólũdĩ kị́lọ̃ 500, Sílĩvã kị́lọ̃ 2,800 ãzíla bõngó ãtalo ꞌbaní rĩ kí 100 úmgbó ĩꞌbadrị̂ kí vú sĩ.


\par }{\PP \VS{70}Ãtalo kí, ꞌbá Lẹ́vị̃ drị̂ kí, ꞌbá kẹ̃jị́tị andre tẽlépi rĩ kí ãzíla ãtiꞌbo jó Ãdróŋá drị̂ agá rĩ kí abe uri kí dó táwụ̃nị̃ ĩꞌbadrị̂ kí agá ꞌbá ãzí rĩ kí abe. ꞌBá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ ri kí dó táwụ̃nị̃ ĩꞌbadrị̂ kí agá.




\par }\Chap{3}{\SH Ãlĩtárĩ sịjó úꞌdí ru rĩ
\par }
{\PP \VerseOne{1}Wó ꞌbá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ kí dó mụ rilé pírí táwụ̃nị̃ ĩꞌbadrị̂ kí agá ꞌbo, ĩmbá ázị̂rị̃ rĩ sĩ, ꞌbá atrá kí dó ru pírí Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ gá ãzíla icí kí dó tị ãlu.

\VS{2}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, Yésũwã Yõzãdákĩ ngọ́pị kí ĩꞌdĩ ꞌbã wọ̃rị́ka ãtalo ru rĩ kí abe ãzíla Zẹ̃rụ̃bãbẹ́lị̃ Sị̃yãlị̃tị́yẹ́lị̃ ngọ́pị kí ꞌbá ĩꞌdĩ ꞌbã kãká ru rĩ kí abe iꞌdó kí dó ãlĩtárĩ Ãdróŋá Ịsịrayị́lị̃ drị́ sĩ ídétáŋá ivélé ivé-ívẽ ri kí idéjó rĩ sịlé cécé ị́jọ́ la sĩjó bụ́kụ̃ ãzị́táŋá drị́ nábị̃ Ãdróŋá drị́ Mụ́sã drị̂ agá rĩ áni.

\VS{3}ꞌBá ándrá ãgõlépi ãmị́yọ́ŋá ãngũ gâlé rĩ ꞌbaní táni idé agá ꞌbá ꞌdãá rĩ kí sĩ ụ̃rị̃ sĩ rá tí, sị kí ãlĩtárĩ ãngũ ándrá sĩ ĩꞌdi sịjó údu rĩ gá. ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, iꞌdó kí dó ídétáŋá ivélé ivê rĩ idélé ãlĩtárĩ drị̃ gá
{\ND{Úpí}} ní ụ̃ꞌbụ́tị ãlu ãlu sĩ ãzíla ĩndró ãlu ãlu sĩ.

\VS{4}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, idé kí dó Ụ̃mụ̃ nalé bõrõkõ agá rĩ cécé sĩjó la ãzị́táŋá gá rĩ áni, ụ́ꞌdụ́ ãlu ãlu sĩ kí ídétáŋá lẽlé ụ́ꞌdụ́ ꞌdã ní rĩ idé.

\VS{5}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, fẽ kí dó fẽtáŋá ivélé ivê ụ́ꞌdụ́ ãlu ãlu sĩ rĩ kí, fẽtáŋá ĩmbá úꞌdí rĩ drị̂ kí abe, ãzíla vâ fẽtáŋá ụ̃mụ̃ pírí
{\ND{Úpí}} ꞌbã azịlé úmba kí tã ãlá ru rĩ drị̂ trũ, ãzíla fẽtáŋá ꞌbá ãlu ãlu ní lẽlé fẽlé
{\ND{Úpí}} ní cénĩ rĩ kí abe.

\VS{6}Iꞌdójó ĩmbá ázị̂rị̃ rĩ ꞌbã ụ́ꞌdụ́ ãlu rĩ sĩ ãtalo iꞌdó kí dó ídétáŋá ivélé ivê rĩ fẽlé
{\ND{Úpí}} ní ꞌdĩ sĩ ꞌbã kí drĩ jó
{\ND{Úpí}} drị̂ ꞌbã ị̃ndụ́ sĩ ĩꞌdi sịjó ku rú.

\VS{7}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ fẽ kí dó ꞌbá jó sịlépi ãzíla báwũ falépi rĩ ꞌbaní séndẽ, ꞌbá Sị̃dọ́nị̃ gá rĩ ꞌbaní ꞌbá Tụ́rọ̃ gá rĩ abe fẽ kí ãkónã, ãko mvụlé mvụ-mvụ̃ rĩ kí ãzíla ãdu abe sĩ ĩꞌbaní márígó ife ajíjó mĩrĩ drị̃ gâsĩ angájó Lébãnõnĩ gá mụjó Yópã gá, cécé úpí Pásĩyã drị́ Kụ́rọ̃ bã ãzị́táŋá la fẽjó rĩ áni.


\par }{\SH ꞌBá iꞌdó kí Jó Ãdróŋá drị̂ sịlé ụ́ꞌdị́ ru
\par }
{\PP \VS{8}ꞌBá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ ꞌbaní acájó Jó Ãdróŋá drị̂ agá Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ gá ílí ị̃rị̃jó rĩ ꞌbã ĩmbá ị̃rị̃ sĩ rĩ sĩ, Zẹ̃rụ̃bãbẹ́lị̃ Sị̃yãlị̃tị́yẹ́lị̃ ngọ́pị kí Yésũwã Yõzãdákĩ ngọ́pị be ãzíla ádrị́pịka ãzí rĩ kí abe Ãtalo kí ꞌbá Lẹ́vị̃ rú, ãzíla ꞌbá pírí ãgõlépi angájó ãmị́yọ́ŋá ãngũ gá sĩ amụ́jó Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ gâlé rĩ kí abe iꞌdó kí dó ãzị́ nĩ. Ũpẽ kí dó ꞌbá Lẹ́vị̃ rú ílí trũ kãlị́ ị̃rị̃ sĩ mụjó drị̃ gá rĩ kí sĩ ãzị́ ãlĩtárĩ
{\ND{Úpí}} drị̂ sịjó rĩ ndrejó.

\VS{9}Yésũwã kí ngọ́pịka abe ãzíla ádrị́pịka kí trũ, anzị Yụ́dã drị̂ kí, Kãdị̃mị̃yẹ́lị̃ kí ngọ́pịka abe anzịŋá Hõdãvíyã drị̂ kí anzị Hẽnãdádĩ drị̂ kí anzị ĩꞌbadrị̂ kí abe ãzíla ádrị́pịka kí trũ ãzíla ꞌbá Lẹ́vị̃ drị̂ kí pírí icí kí dó tị ãlu sĩ ãzị́ Jó Ãdróŋá drị́ sịlé rĩ kí undréjó ãngũ ãlu gá.

\VS{10}ꞌBá ãlĩtárĩ Ãdróŋá drị̂ sịlépi rĩ kí dó mụ ị̃ndụ́ la iꞌdólé ꞌbo, ãtalo sụ̃ kí ru ĩꞌbã kánzũ kí agá, iꞌdó kí dó gũká vulé. ꞌBá Lẹ́vị̃ rú rĩ kí, ꞌdĩ kí anzị Ásãfũ drị̂ kí, kí dị̃ aya co sĩ sĩ Ãdróŋá ị̃nzị̃jó cécé ándrá Úpí Ịsịrayị́lị̃ drị́ Dãwụ́dị̃ ꞌbã ãzị́táŋá la fẽjó rĩ áni.

\VS{11}Fẽ kí dó ãwãꞌdĩfô ãzíla ịcụ́ kí dó Ãdróŋâ rụ́. Ngo kí dó
{\ND{Úpí}} ní úngó ꞌdĩ ꞌi: “Ãdróŋâ ĩꞌdi múké, ĩꞌdi ꞌbã lẽtáŋá Ịsịrayị́lị̃ drị̃ gá rĩ la adru jãꞌdâ.” ꞌBá pírí ri kí dó uzálé ụ́ꞌdụ́kọ́ ụrụgá sĩ ĩꞌbaní Ãdróŋâ rụ́ ịcụ́ agá ãꞌdusĩku úꞌbã dó ãlĩtárĩ
{\ND{Úpí}} drị̂ ꞌbã ị̃ndụ́ rá.

\VS{12}Wó ãtalo ãmba rĩ kí, ꞌbá Lẹ́vị̃ rú ãzíla drị̃lẹ́ka lị́cọ́ ꞌbadrị́ ándrá ãlĩtárĩ drị̃drị̃ rĩ ndrelépi rá rĩ awá kí dó ụ́ꞌdụ́kọ́ ụrụ gá sĩ sáwã ĩꞌbaní ãlĩtárĩ úꞌdí rĩ ꞌbã ị̃ndụ́ iꞌdóŋá ndrejó rĩ sĩ, wó ũꞌbí ãzí rĩ kí dị̃ uzá sĩ ãyĩkõ sĩ.

\VS{13}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ ꞌbá ãzị́ icó dó sĩ úzáŋá ãyĩkõ idéjó rĩ kí drĩdríŋĩ awalé ụ́ꞌdụ́kọ́ áwáŋá drị̂ be ku ãꞌdusĩku ála ụ́ꞌdụ́kọ́ ĩꞌbaní sĩ uzájó rĩ are ꞌdộ lé.




\par }\Chap{4}{\SH Mẹ́rọ́ꞌbá ꞌbã kí lẽjó la úsị ãlĩtárĩ ku rĩ
\par }
{\PP \VerseOne{1}Mẹ́rọ́ꞌbá Yụ́dã ꞌbadrị́ Bénzãmĩnĩ be rĩ kí dó mụ arelé la anzị Ịsịrayị́lị̃ drị́ ándrá apálépi ãꞌdị́ sĩ ãgõlépi rá rĩ kí dó Jó Ãdróŋá ị̃nzị̃jó rĩ sị
{\ND{Úpí}} Ãdróŋá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ ní ꞌbo,

\VS{2}amụ́ kí dó Zẹ̃rụ̃bãbẹ́lị̃ rụ́ drị̃lẹ́ka ãzí sụ́rụ́ agá ꞌdãá rĩ kí abe ãzíla jọ kí, “Ĩmi ají ãko ĩmi ãzã sĩ Jó ꞌdĩ sịjó, ãlẽ Ãdróŋá ĩmidrị̂ ị̃nzị̃lé ĩndĩ. Ãma iꞌdó ándrá ídétáŋá idélé ĩꞌdiní sáwã úpí Ãsírĩyã drị́ Ĩsãhãdónĩ ngárĩ, ĩꞌdi ꞌbá ãma ajílépi ꞌdộ rĩ ꞌi.”

\VS{3}Wó Zẹ̃rụ̃bãbẹ́lị̃ ꞌi, Yésũwã ꞌi ãzíla drị̃lẹ́ka Ịsịrayị́lị̃ drị́ ãzí rĩ kí abe umvi kí, “ꞌDáyụ, ãlẽ ãzãkoma ĩmi ãni la sĩ jó Ãdróŋá drị́ ꞌdĩ sịjó ku, ãma ĩꞌdi sị
{\ND{Úpí}}, Ãdróŋá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ ní ãma sĩ áꞌdụ̂sĩ rá, cécé úpí Pásĩyã gá Kụ́rọ̃ ní ándrá azịlé ãmaní rĩ áni.”

\VS{4}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, ꞌbá uꞌálépi ꞌdãá rĩ ụ̃ꞌbị̃ kí tí ꞌbá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ ꞌbaní ụ̃rị̃ fẽlé, lẽ kí tí sĩ ꞌbá Yụ́dã drị̂ ꞌbã mụ kí jó sĩ Ãdróŋá ị̃nzị̃jó rĩ sịŋá trũ drị̃ gá ku.

\VS{5}Sa kí ãmbogo gãmétẽ Pásĩyã gá rĩ drị̂ kí mịfị́ séndẽ sĩ, sĩ lẽjó ꞌbá Yụ́dã drị̂ kí ásị́ ịgbẹ́jó ãzị́ ĩꞌbaní lẽlé ngalé rĩ ꞌbã drã rú sĩ rá. Ị́jọ́ ꞌdĩ nga ru ambamba la sáwã úpí Pásĩyã drị́ Kụ́rọ̃ ꞌbã ũpĩ najó rĩ sĩ, uꞌá íni kpere úpí Dárị̃yọ̃ Pásĩyã drị̂ ꞌbã ũpĩ na agâ.


\par }{\SH Wárágã ũsĩlé ãzị́ Jó Ãdróŋá drị́ sịlé rĩ atrịjó rĩ kî
\par }
{\PP \VS{6}Sáwã Ãhãsũwérẽ ꞌbã iꞌdójó ũpĩ najó rĩ sĩ, mẹ́rọ́ꞌbá ꞌbá Yụ́dã gá rĩ ꞌbadrị́ ꞌbá Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ gá rĩ kí abe rĩ sĩ kí wárãgã sĩ kí tõjó.


\par }{\PP \VS{7}Sáwã úpí Pásĩyã drị́ Ãrĩtãsẽrĩsésĩ ꞌbã ũpĩ najó rĩ sĩ, Bĩsĩlámũ, Mĩtĩrẽdátĩ, Tãbélĩ ãzíla wọ̃rị́ka ãzí rĩ kí abe sĩ kí wárãgã Ãhãsũwérẽ ní. Úsĩ wárãgã ꞌdĩ Ãrãmáyĩkĩ tị sĩ.

\VS{8}Rẹ̃hụ́mụ̃ ãmbógó ãsĩkárĩ kí drị̃lẹ́ gá rĩ kí Sĩmũsáyĩ ágọ́bị́ kãránĩ rú rĩ be sĩ kí wárãgã Ãrĩtãsẽrĩsésĩ ní Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ drị̃ gá ꞌdĩ ꞌbã áni:


\par }{\PM \VS{9}Rẹ̃hụ́mụ̃ ãmbógó ãsĩkárĩ kí drị̃lẹ́ gá rĩ kí Sĩmũsáyĩ ágọ́bị́ kãránĩ rú rĩ be ãzíla ĩꞌbã wọ̃rị́ka ãzí ị́mbị́ acelépi rĩ kí, ꞌbá ị́jọ́ lịlẹ́pi rĩ kí, drị̃lẹ́ka pírí ãzí ndú-ndú rĩ kí, ꞌbá Pásĩyã drị́, ꞌbá Ị̃rẹ́kị̃ drị́, ꞌbá Bãbụ̃lọ́nị̃ drị́, ꞌbá Sụ́sã drị́ Ĩlámũ gá,

\VS{10}ãzíla sụ́rụ́ ãzí uꞌálépi Sãmãríyã gá jõku táwụ̃nị̃ Sãmãríyã drị̂ andre gá ãníŋá rĩ kí abe. Úpí ãmbógó ị̃nzị̃lé ị̃nzị̃ Ũsĩnãpárĩ ꞌbã ándrá ajílé uꞌálépi mĩrĩ Ũfũrátĩ ꞌbã ꞌá ꞌdã sĩ rĩ kí abe.

\VS{11}ꞌDĩ ị́jọ́ ĩꞌbaní sĩlé wárãgã agá ĩꞌbã kí tị pẽlé Ãhãsũwérẽ drị́ rĩ ꞌi:

\par }{\PMO Wárágã ꞌdĩ mụ úpí Ãrĩtãsẽrĩsésĩ rụ́,

\par }{\PMO angájó ãtiꞌbo mĩrĩ Ũfũrátĩ ꞌbã ꞌá ꞌdã sĩ rĩ ꞌbadrị́.


\par }{\PM \VS{12}Lẽ úpí ꞌbã nị̃ rá ꞌbá Yãhụ́dị̃ rú angálépi Bãbụ̃lọ́nị̃ gá amụ́lépi ãma rụ́ Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ gá rĩ iꞌdó kí táwụ̃nị̃ ꞌbá ala gá rĩ ꞌbã kí ándrá adrujó drị̃ ũnzí ru ãzíla ĩꞌbã kí mvujó ũpi ꞌba rụ́ rá rĩ sịlé úꞌdí ru ꞌbo, ꞌbã kí ị̃ndụ́ la ꞌbo wó kí dó mụ bõrõ la delé mbẽlẽŋá ru rá.


\par }{\PM \VS{13}ꞌDã ꞌbã drị̃ gâsĩ, lẽ úpí ꞌbã nị̃ rá údrĩ táwụ̃nị̃ ꞌdĩ sị ãzíla údrĩ bõrõ la sị delé rá, ĩꞌdi adru míní drị̃lẹ́ ụ̃nzị̃ rú ãꞌdusĩku ꞌbá Yãhụ́dị̃ drị̂ kí mụ gãlé mụ̃sọ́rọ̃ ꞌbelé úmgbé ãzíla mụ̃sọ́rọ̃ ũpĩ drị̂ ꞌbã úmgbó la dó mụ ru isélé rá.

\VS{14}Ãmaní adrujó ími pálé gá rĩ sĩ, sị ãmaní ku ãmaní úpí ãmadrị̂ ndrejó mịfị́ sĩ sĩ ĩꞌdiní ãrútáŋá ãkõ fẽjó, ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ ãmaní dó sĩ míní wárãgã sĩjó ꞌdĩ.

\VS{15}Údrĩ ị́jọ́ sĩlé bụ́kụ̃ agá ũpi ími drị̃lẹ́ gá rĩ ꞌbádrị̂ kí ꞌa andrị́, mi ị́jọ́ ịsụ́ táwụ̃nị̃ ꞌdĩ drị̃ gá tré. ꞌBá Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ drị̂ kí ụ́ꞌdụ́ pírí sĩ ị́jọ́ ĩꞌbaní lẽlé ngalé rĩ pẽ nĩ ãzíla ị́jọ́ ũsĩlé ꞌdĩ kí míní iꞌda la rá, ílí ũꞌbí ꞌbá Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ drị̂ fẽ kí ꞌbá ũpĩ gá rĩ ꞌbaní ãrútáŋá ku. Are kí ũpi kí tị ãmbogo ĩꞌbadrị̂ kí abe ku. Bãsĩ gápi fẽlépi la ãsĩkárĩ Bãbụ̃lọ́nị̃ drị̂ ꞌbã kí sĩ táwụ̃nị̃ ꞌdĩ andijó ꞌdĩ.

\VS{16}Ãlẽ úpí ꞌbã nị̃ ị́jọ́ ꞌdĩ rá la, údrĩ táwụ̃nị̃ ꞌdĩ sị ãzíla údrĩ bõrõ la de ꞌbo, mí icó dó ãko ãzí ịsụ́lé mí ãni la rú mĩrĩ Ũfũrátĩ ꞌbã ꞌá ꞌdã sĩ ãluŋá la ku.

\VS{17}Úpí umvi dó wárãgã ꞌbã tị íni:

\par }{\PMO “Wárágã ꞌdĩ Rẹ̃hụ́mụ̃ ãmbógó ãsĩkárĩ kí drị̃lẹ́ gá rĩ ní, Sĩmũsáyĩ ágọ́bị́ kãránĩ rú rĩ be, ãzíla ĩꞌbã wọ̃rị́ka uꞌálépi Sãmãríyã gá cajó kpere ị̃tụ̂ ꞌbã ꞌde agá mĩrĩ Ũfũrátĩ ꞌbã ꞌá ꞌdã sĩ ꞌdĩ ázị ĩmi cící.


\par }{\PM \VS{18}“Wárágã ĩminí ãsĩlé ãmaní rĩ úlã ĩꞌdi áma drị̃lẹ́ gá rá ãzíla ûja vâ ĩꞌdi tị mádrị̂ sĩ rá.

\VS{19}Wó má azị ị́jọ́ la rá, ndrụ̃ kí ị́jọ́ la ị̃ndụ́ rá ịsụ́ kí Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ ándrá ídu Táwụ̃nị̃ ãzí drị̃ ũnzí ãꞌdị́ ꞌdịlépi ũpi ũꞌbí kí abe la, fẽ kí ãrútáŋá ꞌbá kí drị̃ celépi rĩ ꞌbaní ku.

\VS{20}Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ ꞌbã ũpi kí ándrá ꞌbá ũkpó la kí, rụ kí ándrá ãngũ kpere Ũfũrátĩ ꞌbã ꞌá ꞌdã sĩ, ꞌbá ꞌdã kí ándrá mụ̃sọ́rọ̃ ꞌbe ĩꞌbaní, kí jõ mụ̃sọ́rọ̃ lõkókõrí alịjó rĩ ũfẽ ĩꞌbadrị́.

\VS{21}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ ĩfẽ ãzị́táŋá, ĩmi atrị ꞌbá ꞌdĩ kí cí ꞌbã nga kí ãzị́ ku, lẽ ꞌbã sị kí Táwụ̃nị̃ ꞌdĩ úꞌdí ru ị̃dị́ ku kpere mání ãzị́táŋá la fẽ agá.

\VS{22}Ĩmi adru mịfị́ trũ. Lẽ ĩmi aꞌbe ị́jọ́ ꞌdĩ ku, ị́jọ́ ꞌdĩ la icó ãwẽlé sĩ cãndí fẽjó ũpi ꞌbaní la ãꞌdu ị́jọ́ sĩ?”


\par }{\PP \VS{23}Wárágã Ãrĩtãsẽrĩsésĩ ꞌbã sị̃lé rĩ ála mụ lãlé la Rẹ̃hụ́mụ̃ ꞌbaní Sĩmũsáyĩ kãránĩ rú rĩ be ãzíla ĩꞌbã wọ̃rị́ka ãzí rĩ kí abe ꞌbo, mụ kí cọtị́ ꞌbá Yãhụ́dị̃ rú rĩ ꞌba rụ́ Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ gá, ũmŋĩ kí kí ũkpó sĩ sĩ ãzị́ ĩꞌbaní ngalé rĩ aꞌbejó.


\par }{\PP \VS{24}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ ãzị́ sĩ Jó Ãdróŋá drị̂ sịjó Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ gá rĩ tu dó sĩ pá ci kpere ílí ị̃rị̃ úpí Dárị̃yọ̃ Pásĩyã drị̂ ꞌbã ũpĩ najó rĩ gá.




\par }\Chap{5}{\SH Wárágã Tãtẽnáyĩ ꞌbã sĩlé Dárị̃yọ̃ ní rĩ
\par }
{\PP \VerseOne{1}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, nábị̃ Hãgáyĩ kí Zẽkãríyã Ị́dọ̃ ngọ́pị be iꞌdó kí dó ị́jọ́ ũlũlé ꞌbá Yãhụ́dị̃ rú Yụ́dã gá ãzíla Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ gá rĩ ꞌbaní. Ũlũ kí ị́jọ́ Ãdróŋá Ịsịrayị́lị̃ drị́ kí drị̃lẹ́ gá rĩ ꞌbã rụ́ sĩ.

\VS{2}Zẹ̃rụ̃bãbẹ́lị̃ Sẽyãlĩtíyélĩ ngọ́pị kí Yésũwã Yõzãdákĩ ngọ́pị be kí dó mụ ị́jọ́ ꞌdĩ arelé ꞌbo, iꞌdó kí dó ãzị́ ngalé sĩ jó Ãdróŋá drị́ Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ gá rĩ sịjó. Nábị̃ Ãdróŋá drị̂ rĩ kí adrulé ĩꞌba abe sĩ kí ãzã kojó.


\par }{\PP \VS{3}Wó Tãtẽnáyĩ gávũnã Ũfũrátĩ ꞌbã ꞌa ꞌdã sĩ rĩ kí Sẽtárĩ Bõzẽnáyĩ be ãzíla bá ãzị́ ngalépi ĩꞌba abe rĩ kí abe mụ kí dó Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ gá ãzíla zị kí dó kí, “Ãꞌdi fẽ ĩminí ũkpó sĩ jó Ãdróŋá drị́ ꞌdĩ sịjó ándrá ídu rĩ áni nĩ yã?”

\VS{4}Zị kí vâ, “ꞌBá jó Ãdróŋá drị́ ꞌdĩ sịlépi rĩ kí ꞌbã rụ́ kí ãꞌdi kî?”

\VS{5}Wó Ãdróŋá ri ꞌbá ĩyõ Yãhụ́dị̃ drị̂ kí tãmbalé nĩ ãzíla ꞌbá ãmbogo Pásĩyã gá rĩ atrị kí kí ãzị́ ngaŋá gá ku kpere ĩꞌbaní ụ́ꞌdụ́kọ́ fẽ agá Dárị̃yọ̃ ní ãzíla ĩꞌbã kí ụ́ꞌdụ́kọ́ ịsụ́ agá ĩꞌdi rụ̂lé rá ká.


\par }{\PP \VS{6}ꞌDĩ Wárágã Tãtẽnáyĩ gávũnã Ũfũrátĩ ꞌbã ꞌa ꞌdã sĩ rĩ ꞌbã kí sĩlé Sẽtárĩ Bõzẽnáyĩ ãzíla ꞌbá ĩꞌbã kí sĩ ãzị́ ngajó ĩꞌba abe ãmbogo Ũfũrátĩ ꞌbã ꞌa ꞌdã sĩ rĩ abe úpí Dárị̃yọ̃ ní rĩ.


\par }{\PM \VS{7}Pẽ kí wárãgã tị Dárị̃yọ̃ ní ãzíla jọ kí ĩꞌdiní,

\par }{\PMO “Úpí Dárị̃yọ̃! Ãzị mi cící ãyĩkõ sĩ.


\par }{\PM \VS{8}“Lẽ úpí ínị̃ rá ãmụ ãngũ Yụ́dã drị̂ gâlé rá, ꞌdĩ jó Ãdróŋá ãmbógó rĩ drị̂ gâlé. ꞌBá kí ĩꞌdi sị írã ãmbógó la kí sĩ ãzíla kí báwũ ũꞌbã bõrõ agá. ꞌBá ꞌda kí ãzị́ ꞌdã nga ásị́ pírí sĩ, ĩꞌdi vâ tụ mbẽlẽ-mbẽlẽ.


\par }{\PM \VS{9}“Ãzị ꞌbá ĩyõ ꞌdãá rĩ kí, ‘ãꞌdi fẽ ĩminí ũkpõ sĩ jó Ãdróŋá drị́ ꞌdĩ sịjó ãzíla ãko la alagá rĩ kí idéjó ándrá údu rĩ áni nĩ yã?’

\VS{10}Ãzị vâ kí rụ́, ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ ãma dó vâ sĩ ãmbogo ĩꞌbadrị̂ kí rụ́ sĩ míní ĩndĩ.


\par }{\PM \VS{11}“ꞌDĩ ị́jọ́ ĩꞌbaní umvilé ãmaní rĩ ꞌi.

\par }{\PM “ ‘Ãma ãtiꞌbo Ãdróŋá ꞌbụ̃ gá ãzíla ụ̃nọ́kụ́ gá rĩ ãni ãzíla ãma jó ĩꞌdidrị́ ándrá úpí ãmbógó Ịsịrayị́lị̃ drị̂ ꞌbã sịlé ãzíla delé ílí wẽwẽ rú ꞌbo rĩ ꞌbã vúŋá sị.

\VS{12}Wó ãmã átẹ́pịka ꞌbã kí ándrá Ãdróŋá ꞌbụ̃ gá rĩ ní ũmbã fẽjó rĩ sĩ, fẽ ándrá dó sĩ ãma Nẹ̃bụ̃kãdị̃nẹ́zã Kãlị̃dị́yã gó ru úpí Bãbụ̃lọ́nị̃ gá rĩ drị́lẹ́ gá. Andi jó Ãdróŋá drị̂ rá ãzíla wụ̃ ꞌbá kí agụlé Bãbụ̃lọ́nị̃ gá.


\par }{\PM \VS{13}“ ‘ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, ílí drị̃drị̃ úpí Kụ́rọ̃ Bãbụ̃lọ́nị̃ drị̂ ꞌbã adrujó ũpĩ gá rĩ sĩ, fẽ ãzị́táŋá sĩ jó Ãdróŋá drị̂ sịjó úꞌdí ru.

\VS{14}Fẽ vâ ãkójó Jó Ãdróŋá drị̂ agá gólũdĩ rú ãzíla sílĩvã rú ándrá Nẹ̃bụ̃kãdị̃nẹ́zã ꞌbã aꞌdụ́lé Jó Ãdróŋá drị̂ agá Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ gâlé ãzíla ĩꞌdi ꞌbã agụlé ꞌbãlé jó ãdróŋá Bãbụ̃lọ́nị̃ ꞌbadrị̂ drị̂ agá rĩ kí vúlé.

\par }{\PM “ ‘ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, úpí Kụ́rọ̃ fẽ dó ãko ꞌdĩ kí Sẹ̃sị̃bãzárị̃ ĩꞌdiní ꞌbãlé gávũnã rú ãngũ Yụ́dã drị̂ gá rĩ drị́,

\VS{15}úpí jọ dó Sẹ̃sị̃bãzárị̃ ní, Íꞌdụ ãko ꞌdĩ kí, ímụ ãzíla mí agụ kí ꞌbãlé jó Ãdróŋá drị̂ agá Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ gâlé. Ĩsị jó Ãdróŋá drị̂ ãngũ ĩꞌdidrị̂ gá.

\VS{16}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ úpí ãpẽ dó sĩ gávũnã Sẹ̃sị̃bãzárị̃ tị sĩ amụ́jó jó Ãdróŋá drị̂ ꞌbã sịŋá ị̃ndụ́ ꞌbãjó Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ gá. Iꞌdójó ụ́ꞌdụ́ ꞌdã sĩ kpere úꞌdîꞌda ála ĩꞌdi sị, wó ukó drĩ ku.’


\par }{\PM \VS{17}“Úꞌdîꞌda úpí ị́jọ́ ꞌdĩ drĩ míní ãyĩkõ fẽ rá, lẽ úndrụ̃ drĩ ị́jọ́ ũpĩ drị́ sĩlé tã mbalé Bãbụ̃lọ́nị̃ gá ꞌdĩ kí ꞌa, sĩ nị̃jó la úpí Kụ́rọ̃ fẽ nõ ándrá ãzị́táŋá sĩ jó Ãdróŋá drị́ Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ gá rĩ sịjó rá yã áni. ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, úpí ꞌbã lũ dó sĩ ãmaní ị́jọ́ ĩꞌdi ꞌbã lẽlé ị́jọ́ ꞌdĩ drị̃ gá rĩ rá.”




\par }\Chap{6}{\SH Ãzị́táŋá Dárị̃yọ̃ ꞌbã ꞌbãlé rĩ
\par }
{\PP \VerseOne{1}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, úpí Dárị̃yọ̃ fẽ dó ãzị́táŋá sĩ ị́jọ́ sĩlé tãmbalé ĩrá Bãbụ̃lọ́nị̃ drị̂ agá rĩ kí ꞌa ndrụ̃jó.

\VS{2}Ãsị̃jó ísụ́ dó bụ́kụ̃ tralé cí la táwụ̃nị̃ Ẽkĩbãtánã gá ꞌdĩ ãngũ Mĩdíyã gá ãzíla úsĩ alagá ị́jọ́ íni:


\par }{\PM \VS{3}“Ílí drị̃drị̃ úpí Kụ́rọ̃ ꞌbã ũpĩ najó rĩ sĩ, fẽ ãzị́táŋá sĩ jó Ãdróŋá drị́ Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ gá rĩ sịjó úꞌdí ru ãngũ sĩ ídétáŋá idéjó rĩ rú ãzíla ãngũ sĩ ídétáŋá ivélé ivé ivê rĩ kí ivéjó rĩ rú.

\par }{\PM “Lẽ jó Ãdróŋá drị̂ ꞌbã ãzo ụrụgá rĩ ꞌba adru mítã kãlị́ ị̃rị̃ drị̃ ázị̂rị̃, mgbọ la mítã kãlị́ ị̃rị̃ drị̃ ázị̂rị̃.

\VS{4}Lẽ úꞌbã láyĩnĩ írã sĩ rĩ kí na ãzíla úꞌbã láyĩnĩ báwũ sĩ rĩ drị̃ la gá ãlu. Ãjẹ̃ ãko pírí ayúlé rĩ ꞌbadrị̂ kí ála kí ũfẽ angájó ĩrá úpí drị̂ agá.

\VS{5}Lẽ vâ ãkójó ándrá gólũdĩ rú ãzíla sílĩvã rú Jó Ãdróŋá drị̂ agá Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ gâlé ma Nẹ̃bụ̃kãdị̃nẹ́zã ꞌbã aꞌdụ́lé ajílé Bãbụ̃lọ́nị̃ gá rĩ kí, ûja kí ĩꞌbadrị́ ãngũ gá Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ gâlé vúlé.


\par }{\PM \VS{6}“Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ úpí Dárị̃yọ̃ fẽ dó ụ́ꞌdụ́kọ́ Tãtẽnáyĩ gávũnã rú Ũfũrátĩ ꞌbã wókõ ị̃tụ́ ꞌbã ꞌde agâlé ru rĩ ꞌbaní Sẽtárĩ Bõzẽnáyĩ be ãzíla ꞌbá ĩꞌbã kí sĩ ãzị́ ngajó ĩꞌba abe rĩ kí abe jọ, ‘Lẽ ĩmi ĩdã ĩmi jó Ãdróŋá drị̂ ꞌbã andre gá rĩ sĩ rá.

\VS{7}Lẽ ĩfi jõ jó Ãdróŋá drị́ ꞌdĩ ꞌbã sịŋá ꞌbã ị́jọ́ gá ku, lẽ gávũnã Yãhụ́dị̃ ꞌbadrị̂ kí ꞌbá ĩyõ Yãhụ́dị̃ ꞌbadrị̂ kí abe ꞌbã sị kí jó Ãdróŋá drị́ ꞌdĩ úꞌdí ru ãngũ la ándrá ídu rĩ agá nĩ.’


\par }{\PM \VS{8}“Áfẽ vâ ãzị́táŋá ĩminí sĩ ꞌbã ĩyõ Yãhụ́dị̃ drị̂ kí ãzã kojó sĩ jó Ãdróŋá drị́ ꞌdĩ sịjó úꞌdí ru.

\par }{\PM “Lẽ úfẽ séndẽ sĩ ãzị́ ngajó rĩ ꞌbá ꞌdĩ ꞌbadrị́ ĩcẽŋá kóru vâ sáwã pịrị rĩ gá angájó mụ̃sọ́rọ̃ atrálé ꞌbá ị̃yị́ Ũfũrátĩ ꞌbã wókõ ị̃tụ́ ꞌbã ꞌde agâlé ru rĩ ꞌbadrị́ rĩ kí agá rĩ sĩ, ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ drị́ la ꞌbã uꞌde kí rú sĩ ãzị́ gá ku.

\VS{9}Lẽ ĩfẽ ãko ãtalo ꞌbã kí lẽlé Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ gâlé sĩ ídétáŋá ivélé ivé ivê rĩ idéjó Ãdróŋá ꞌbụ̃ gá rĩ ní rĩ kí rá. Ãko ꞌdĩ kí: mọ́nị̃gọ́ mũlũkũdũ la, kãbĩlõmvá jõku kãbĩlógó, ngánũ, ãꞌị́, wáyĩnĩ ãzíla ãdu kí trũ. Ãko ꞌdĩ ꞌbã ĩcẽ kí ụ́ꞌdụ́ ãlu ãlu sĩ ku.

\VS{10}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ kí dó sĩ ídétáŋá ãyĩkõ fẽlépi Ãdróŋá ꞌbụ̃ gá rĩ nî rĩ idé ãzíla kí dó sĩ Ãdróŋá zị sĩ mũkẽ fẽjó úpí ꞌbaní ngọ́pịka kí abe.


\par }{\PM \VS{11}“ꞌBá ãzí drị̃ vâ ãzị́táŋá mání fẽlé ꞌdĩ uja rá, lẽ ánzé ife ãzí ĩꞌdidrị́ jó ụrụꞌbá gá ꞌdãá, úpẽ sị́ la mbílí ru, úsõ dó sĩ ĩꞌdi sị́ la gá. Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ jó ĩꞌdidrị̂ ꞌbã acá dó sĩ túrúmũ sĩ kórõná ũsũjó rĩ rú.

\VS{12}Má aꞌị́ Ãdróŋá ãngũ Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ drị̂ pẽlépi sĩ ĩꞌdi rụ́ ị̃nzị̃jó ala gá rĩ ꞌbã nze úpí jõku sụ́rụ́ ãzí lẽlépi ãzị́táŋá ꞌdĩ izalépi ãzíla lẽlépi Jó Ãdróŋá drị́ Yẹ̃rụ́sãlémũ gá ꞌdĩ andilépi rĩ rá.

\par }{\PM “Ma úpí Dárị̃yọ̃ ꞌi, áfẽ ãzị́táŋá ꞌdĩ ma ꞌi. Lẽ úmba ãzị́táŋá ꞌdĩ ꞌbã tã ásị́ pírí sĩ rá.”


\par }{\SH Jô dejó ãzíla tị la nzị̃jó rĩ
\par }
{\PP \VS{13}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, ãzị́táŋá úpí Dárị̃yọ̃ ꞌbã fẽlé rĩ sĩ, Tãtẽnáyĩ gávũnã rú Ũfũrátĩ ꞌbã ꞌá ꞌdã sĩ rĩ kí Sẽtárĩ Bõzẽnáyĩ be ãzíla ꞌbá ĩꞌbã kí sĩ ãzị́ ngajó ĩꞌba abe rĩ kí abe idé kí dó cécé ãzị́táŋá fẽlé rĩ ꞌbã jọlé rĩ áni.

\VS{14}ꞌBá ĩyõ Yãhụ́dị̃ drị̂ ri kí dó ãzị́ Jó Ãdróŋá drị̂ drị̂ ngalé ũkpó sĩ nábị̃ Hãgáyĩ ꞌbã kí ásị́ imbájó Ị́dọ̃ ꞌbã ngọ́pị Zẽkãríyã be rĩ sĩ. Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ de kí dó sĩ jó Ãdróŋá drị̂ sịlé rá cécé Ãdróŋá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ ꞌbã ãzị́táŋá la fẽjó rĩ áni vâ úpí Kụ́rọ̃, Dárị̃yọ̃ ãzíla Ãrĩtãsẽrĩsésĩ úpí Pásĩyã drị̂ ꞌbã kí ãzị́táŋá la fẽjó rĩ áni.

\VS{15}Úde dó jó Ãdróŋá drị̂ sịlé ĩmbá na ꞌbã ĩmbá ụ́ꞌdụ́ na sĩ, ꞌdĩ ílí ázíyá Dárị̃yọ̃ ꞌbã ũpĩ najó rĩ sĩ.


\par }{\PP \VS{16}ꞌDã ꞌba ũngúkú gá ꞌbá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ kí ãtalo kí, ꞌbá Lẹ́vị̃ drị̂ kí ãzíla ꞌbá ándrá ꞌdụlé ũkpõ sĩ Bãbụ̃lọ́nị̃ gá ãgõlépi rĩ abe idé kí dó ụ̃mụ̃ ãmbógó la sĩ jó Ãdróŋá drị̂ drị̃ gá Ãdróŋá zịjó ãyĩkõ sĩ.

\VS{17}Jó Ãdróŋá drị̂ fẽjó Ãdróŋá drị́ ãyĩkõ sĩ rĩ sĩ, ꞌbá ꞌdĩ fẽ kí mọ́nị̃gọ́ kí 100, kãbĩlõ 200, kãbĩlogo kí 400 ãzíla ị̃ndrọgọ kí mụdrị́ drị̃ ị̃rị̃ sĩ ị́jọ́ ũnzí idéjó sụ́rụ́ Ịsịrayị́lị̃ drị́ mụdrị́ drị̃ ị̃rị̃ ꞌdã kí sĩ ãlu ãlu.

\VS{18}Ũꞌbã kí ãtalo kí amụtị ĩꞌbadrị̂ kí vú sĩ, ꞌbá Lẹ́vị̃ drị̂ kí vâ amụtị ĩꞌbadrị̂ kí vú sĩ Jó Ãdróŋá drị̂ agá sĩ ị̃nzị̃táŋá Ãdróŋá ị̃nzị̃jó Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ gá rĩ idéjó cécé sĩlé bụ́kụ̃ Mụ́sã drị̂ agá rĩ áni.
 

\par }{\SH Ụ̃mụ̃ alịjó ꞌbá drị̃ gâsĩ rĩ drị̂
\par }
{\PP \VS{19}ꞌBá ãgõlépi vúlé angájó Bãbụ̃lọ́nị̃ gá rĩ na kí dó ụ̃mụ̃ Alịjó ꞌbá drị̃ gâsĩ rĩ ĩmbá sụ ꞌbã ụ́ꞌdụ́ mụdrị́ drị̃ sụ\FTNT{*}{{\FR 6:19 }{\FR{6:19
}}{\FQ{Ĩmbá sụ
}}{\FT{ꞌdĩ Ĩbũrãníyã kí ꞌbã la ĩmbá ãlu ꞌi.}}} sĩ.

\VS{20}Ãtalo kí ꞌbá Lẹ́vị̃ drị̂ kí abe ꞌbã kí dó ru ãlá ru. Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ lị kí dó kãbĩlõ ụ̃mụ̃ alịjó ꞌbá drị̃ gâsĩ rĩ drị̂ ꞌbá pírí ãgõlépi Bãbụ̃lọ́nị̃ gá rĩ ꞌbaní, ĩꞌbã ádrị́pịka ãtalo rú rĩ ꞌbaní ãzíla kí ãmgbã rĩ ꞌbanî.

\VS{21}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ ꞌbá Ịsịrayị́lị̃ drị́ ãgõlépi Bãbụ̃lọ́nị̃ gâlé rĩ kí, ꞌbá pírí ị́jọ́ sĩ adrujó ãndị́ ru rĩ kí aꞌbelépi rá ándrá uꞌálépi ãngũ ꞌdã gá ꞌdãá rĩ amụ́ kí vâ
{\ND{Úpí}} Ãdróŋá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ ị̃nzị̃ŋá gá ãzíla nga kí dó sĩ pírí ụ̃mụ̃ ꞌdĩ nalé.

\VS{22}Na kí dó ụ̃mụ̃ umvelé ụ̃mụ̃ mũkátĩ ãkụ́kị́ kóru rĩ drị̂ ụ́ꞌdụ́ ázị̂rị̃. ꞌBá pírí uꞌá kí dó ãyĩkõ sĩ ãꞌdusĩku
{\ND{Úpí}} fẽ ĩꞌbaní ãyĩkõ nĩ, uja úpí Ãsụ́rị̃yã drị̂ ꞌbã ũrãtáŋá rá, ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ ãtị̃ dó kí ãzị́ Jó Ãdróŋá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ sịjó rĩ gá rá.




\par }\Chap{7}{\SH Ézĩrã ꞌbã ãgõjó Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ gá rĩ
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ílí ũꞌbí kí vúlé gá, sáwã Ãrĩtãsẽrĩsésĩ ꞌbã ãngũ rụjó úpí ru Pásĩyã gá rĩ sĩ, Ézĩrã ãgõ angájó Bãbụ̃lọ́nị̃ gá rĩ sĩ. Ézĩrã ꞌbã átẹ́pị Sẽrãyíyã ꞌi, Sẽrãyíyã ꞌbã átẹ́pị Ãzãríyã ꞌi, Ãzãríyã ꞌbã átẹ́pị̃,

\VS{2}Hĩlĩkíyã ꞌi, Hĩlĩkíyã ꞌbã átẹ́pị Sãlụ́mụ̃ ꞌi, Sãlụ́mụ̃ ꞌbã átẹ́pị Zãdókĩ ꞌi, Zãdókĩ ꞌbã átẹ́pị Ãhị̃tụ́bụ̃ ꞌi,

\VS{3}Ãhị̃tụ́bụ̃ ꞌbã átẹ́pị Ãmãríyã ꞌi, Ãmãríyã ꞌbã átẹ́pị Ãzãríyã ꞌi, Ãzãríyã ꞌbã átẹ́pị Mẹ̃yãyọ́tị̃ ꞌi, Mẹ̃yãyọ́tị̃ ꞌbã átẹ́pị

\VS{4}Zẽrãhíyã ꞌi, Zẽrãhíyã ꞌbã átẹ́pị, Ụ́zị̃ ꞌi, Ụ́zị̃ ꞌbã átẹ́pị Bụ̃kị̂ ꞌi,

\VS{5}Bụ̃kị̂ ꞌbã átẹ́pị Ãbĩsúwã ꞌi, Ãbĩsúwã ꞌbã átẹ́pị Fĩnẽhásĩ ꞌi, Fĩnẽhásĩ ꞌbã átẹ́pị Ị̃lị̃yãzárị̃ ꞌi, Ị̃lị̃yãzárị̃ ꞌbã átẹ́pị Ãrọ́nị̃ átáló ãmbógó ãndânĩ rĩ ꞌi.

\VS{6}Ézĩrã ãgõlépi angájó Bãbụ̃lọ́nị̃ gá rĩ ĩꞌdi ándrá ímbápị Ãzị́táŋá
{\ND{Úpí}} Ãdróŋá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ ꞌbã fẽlé Mụ́sã drị́ rĩ kí nị̃lépi lọ́lọ́ rĩ ꞌi. Úpí fẽ ãko ĩꞌdiní aꞌị́lé rĩ kí pírí, ãꞌdusĩku drị́
{\ND{Úpí}} Ãdróŋá drị̂ ĩꞌdi drị̃ gá cí.


\par }{\PP \VS{7}ꞌBá Ịsịrayị́lị̃ drị́ amụ́lépi Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ gá ꞌdõlé ílí ázị̂rị̃jó Ãrĩtãsẽrĩsésĩ ꞌbã adrujó úpí ru rĩ sĩ ĩndĩ rĩ kí ꞌbã ãzí kí, ãtalo kí, ꞌbá Lẹ́vị̃ rú rĩ kí, ꞌbá úngó ngolépi rĩ kí, ꞌbá kẹ̃jị́tị andre tẽlépi rĩ kí ãzíla ꞌbá ãzị́ ngalépi Jó Ãdróŋá drị̂ agá rĩ kî.


\par }{\PP \VS{8}Ílí ázị̂rị̃ rĩ ꞌbã ĩmbá tõwú úpí Ãrĩtãsẽrĩsésĩ bã ũpĩ najó rĩ sĩ, Ézĩrã acá dó Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ gá ꞌdõlé.

\VS{9}Iꞌdó dó ácị̃ ĩꞌdidrị̂ angájó Bãbụ̃lọ́nị̃ gá rĩ sĩ ĩmbá ãlu ꞌbã ĩmbá ụ́ꞌdụ́ ãlu sĩ ãzíla acá dó Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ gá ĩmbá tõwú ꞌbã ĩmbá ụ́ꞌdụ́ ãlu sĩ, ãꞌdusĩku Ãdróŋá ꞌbã ásị́ ị̃gbẹ̃ ĩꞌdi drị̃ gá cí.

\VS{10}Ị́jọ́ ꞌdĩ idé kí ru ꞌdĩ ꞌbã áni rá la Ézĩrã ꞌbã ándrá ru ásị́ fẽjó pírí sĩ ãzị́táŋá
{\ND{Úpí}} drị̂ kí ụ̃nị̃jó ãzíla kí tãmbajó vâ sĩ kí imbájó ꞌbá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ ꞌbaní rĩ sĩ.


\par }{\SH Wárágã
{\ND{Úpí}} Ãrĩtãsẽrĩsésĩ ꞌbã fẽlé Ézĩrã drị́ rĩ
\par }
{\PP \VS{11}ꞌDĩ wárãgã úpí Ãrĩtãsẽrĩsésĩ ꞌbã sĩlé fẽlé Ézĩrã átáló ru, ímbápị rú ãzíla ꞌbá ị́jọ́ nị̃lépi ãzị́táŋá
{\ND{Úpí}} ꞌbã fẽlé ꞌbá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ ꞌbaní rĩ kí drị̃ gá cé rĩ ꞌi.


\par }{\PMO \VS{12}“Ãrĩtãsẽrĩsésĩ úpí ũpi ꞌbaní ãmbógó ru ãndânĩ rĩ zị,

\par }{\PMO Ézĩrã átáló ru ãzíla ímbápị ãzị́táŋá Ãdróŋá ꞌbụ̃ gá rĩ drị̂ imbálépi rĩ ní cící.


\par }{\PM \VS{13}“Úꞌdîꞌda áfẽ dó ãzị́táŋá ꞌbá Ịsịrayị́lị̃ rú, ãtalo rú ãzíla Lẹ́vị̃ rú uꞌálépi ãngũ mádrị́ mání sĩ ũpĩ najó ꞌdĩ agá rĩ ꞌbaní, ꞌbá lẽlépi mụlépi Ézĩrã mî trũ Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ gá ꞌdĩ ꞌbaní icó kí dó mụlé rá.

\VS{14}Ma ꞌbá mádrị́ ázị̂rị̃ ị́jọ́ amálépi ꞌdĩ kí abe ãpẽ ími tị sĩ mụjó ị́jọ́ ụ̃nị̃jó ị́jọ́ Yụ́dã gá ãzíla Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ gá ru bĩlépi ãzị́táŋá
{\ND{Úpí}} drị́ fẽlé ími drị́ gá rĩ kí drị̃ gá.

\VS{15}ꞌDĩ kí drị̃ gá íꞌdụ sílĩvã ãzíla gólũdĩ úpí ꞌbã fẽlé ꞌbá ĩꞌdidrị́ ị́jọ́ amálépi rĩ kí abe ásị́ ãlu sĩ Ãdróŋá Ịsịrayị́lị̃ drị́ uꞌálépi Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ gá rĩ nî.

\VS{16}Íꞌdụ vâ sílĩvã ãzíla gólũdĩ pírí ĩminí ịsụ́lé ãngũ Bãbụ̃lọ́nị̃ drị́ ꞌdĩ gá ꞌdâ rĩ kí ãzíla ãko ꞌbá ꞌbã kí fẽlé cénĩ ãzíla ãtalo ꞌbã kí fẽlé Ãdróŋá ĩꞌbadrị́ Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ gá rĩ ní ꞌdĩ kí ĩndĩ.

\VS{17}Lẽ ínị̃ rá séndẽ fẽlé ꞌdĩ kí mí ayú kí sĩ ãko ꞌdĩ kí ĩgbãjó; mọ́nị̃gọ́, kãbĩlógó kí, kãbĩlõmvaka kí, ãná ãzíla wáyĩnĩ fẽtáŋá ru rĩ kí abe. Mí idé kí ídétáŋá ru jó Ãdróŋá ĩmidrị̂ drị̂ gá Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ gá ꞌdãá.”


\par }{\PM \VS{18}“Ĩmi mí ádrị́pịka Yãhụ́dị̃ rú ꞌdĩ kí abe ĩmi icó sílĩvã ãzíla gólũdĩ ru acelépi rĩ kí ayúlé ãzị́táŋá Ãdróŋá ĩmidrị̂ drị̂ ꞌbã ãꞌị̃jó la rá rĩ áni.

\VS{19}Ĩfẽ Ãdróŋá Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ drị̂ ní ãko pírí fẽlé ĩmidrị́ sĩ ĩꞌdi ị̃nzị̃jó Jó ĩꞌdidrị̂ agá rĩ kí rá.

\VS{20}Ãko ãzí acelépi lẽjó sĩ jó Ãdróŋá ĩmidrị̂ drị̂ ꞌbã ãzị́ ngajó ꞌdĩ kí ĩmi icó kí aꞌdụ́lé ĩrá úpí drị́ sĩ málĩ kí tãmbajó rĩ gá rá.”


\par }{\PM \VS{21}Ma úpí Ãrĩtãsẽrĩsésĩ ꞌi, áfẽ ãzị́táŋá ꞌbá pírí séndẽ tãmbalépi ị̃yị́ Ũfũrátĩ ꞌbã ꞌá ꞌdã sĩ ꞌdĩ ꞌbaní pírí íni, lẽ ĩko Ézĩrã átáló ru ãzíla ímbápị ãzị́táŋá Ãdróŋá ꞌbụ̃ gá rĩ drị̂ ꞌbã ãzã ãko ĩꞌdi ꞌbã aꞌị́lé ĩmidrị́ rĩ kí sĩ ásị́ pírí sĩ rá.

\VS{22}Lẽ ĩfẽ sílĩvã ꞌbã adru kị́lọ̃ 100, ãná ꞌbã adru kị́lọ̃ 100, wáyĩnĩ ꞌbã adru lítã 2,000, ãdu mị̃zẹ̃yị́tụ̃ drị̂ ꞌbã adru lítã 2,000, ãzíla ãꞌị́ ꞌbã adru ĩyõ rú ụ̃ꞌbị̃ŋá kóru.

\VS{23}Lẽ ĩmi adru mịfị́ trũ, ĩfẽ ãko pírí Ãdróŋá ꞌbụ̃ gá rĩ ꞌbã aꞌị́lé Jó ĩꞌdidrị̂ sịjó rĩ kí rá. Ĩfẽ ũmbã ꞌbã na ĩꞌdi mání jõku ꞌbá amụ́lépi ũpĩ nalépi áma vúlé gá rĩ ní ku.

\VS{24}Lẽ ĩnị̃ rá ꞌbá ãzí ꞌbã ꞌbã ãzị́táŋá ãtalo kí drị̃ gá, ꞌbá Lẹ́vị̃ drị̂ kí ꞌbá úngó ngolépi rĩ kí abe, ꞌbá kẹ̃jị́tị andre tẽlépi rĩ kí ꞌbá ãtiꞌbo rú jó Ãdróŋá drị̂ agá jõku ꞌbá ãzí ãzị́ ngalépi jó Ãdróŋá drị̂ agá ꞌdĩ kí drị̃ gá sĩ mụ̃sọ́rọ̃ ꞌbejó ku.


\par }{\PM \VS{25}“Wó Ézĩrã mi ꞌi, mí ayú ũndũwã Ãdróŋá ꞌbã fẽlé míní rĩ, mí ũpẽ ãmbogo kí ꞌbá ị́jọ́ lịlépi rĩ abe sĩ ásị́ ị̃gbẹ̃ ajíjó ꞌbá pírí ị̃yị́ ꞌbã ꞌá ꞌdã sĩ rĩ ꞌbanî ãzíla ꞌbá pírí ãzị́táŋá Ãdróŋá mídrị̂ drị̂ kí nị̃lépi rá rĩ kí abe. Lẽ mí imbá ꞌbá nị̃lépi la ku ꞌdĩ kí sĩ kí nị̃jó ĩndĩ.

\VS{26}ꞌBá ãzị́táŋá Ãdróŋá mídrị̂ drị̂ kí tãmbalépi ãzị́táŋá úpí drị̂ kí abe ku rĩ lẽ úꞌdị ĩꞌdi rá, jõku údro ĩꞌdi ꞌdãá rá, úra málĩ ĩꞌdidrị̂ kí rá jõku úsu ĩꞌdi mãbụ́sụ̃ gá.”


\par }{\PP \VS{27}Ézĩrã jọ, “Lẽ ãma ịcụ́ kí
{\ND{Úpí}} Ãdróŋá ãmã áyị́pịka ꞌbadrị̂ ꞌi, ĩꞌdi ꞌbã ị́jọ́ ꞌdĩ ꞌbãjó úpí ꞌbã ásị́ gá sĩ ãrútáŋá ajíjó jó
{\ND{Úpí}} drị́ Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ gá rĩ gá gẹ̃rị̃ ꞌdĩ áni rĩ sĩ rĩ sĩ.

\VS{28}Ásị́ ị̃gbẹ̃ Ãdróŋá drị̂ sĩ fẽ úpí ní ꞌbá pírí ĩꞌdidrị́ ị́jọ́ amálépi rĩ kí, ꞌbá ãmbogo ĩꞌdidrị̂ abe sĩ mání ásị́ ị̃gbẹ̃ iꞌdajó,
{\ND{Úpí}} Ãdróŋá mádrị̂ fẽ mání ásị́ mbaŋá sĩ icójó drị̃lẹ́ ínátị Ịsịrayị́lị̃ drị̂ agá rĩ kí atrájó sĩ mụjó ĩꞌba abe rá, ãꞌdusĩku drị́
{\ND{Úpí}} drị̂ ĩꞌdi ãma drĩ gá.”




\par }\Chap{8}{\SH ꞌBá ãgõlépi Ézĩrã be angájó Bãbụ̃lọ́nị̃ gá rĩ kî
\par }
{\PP \VerseOne{1}ꞌDĩ kí drị̃lẹ́ka ínátị ãni ãgõlépi Bãbụ̃lọ́nị̃ gâlé rĩ sĩ amụ́lépi Ézĩrã be Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ gá ꞌdĩ sĩ úpí Ãrĩtãsẽrĩsésĩ ꞌbã ũpĩ najó nĩ rĩ sĩ rĩ kî:


\par }{\LI \VS{2}Anzị ínátị Fĩnẽhásĩ drị̂ kí agá amụ́lépi má be ĩndĩ rĩ kí ꞌdĩ;

\par }{\LI Gẹ́rị́sọ̃mụ̃ ꞌi, Ĩtãmárĩ drị̂ kí agá rĩ ĩꞌdi Dánị̃yẹ̃lị̃ ꞌi,

\par }{\LI Dãwụ́dị̃ drị̂ kí agá rĩ ĩꞌdi Hãtụ́sị̃

\VS{3}Sẽkãníyã ngọ́pị ꞌi,

\par }{\LI Pãrọ́sị̃ drị̂ kí agá rĩ ĩꞌdi Zẽkãríyã ꞌi ãzíla ꞌbá rụ́ sĩlé ĩꞌdi be rĩ kí ãgọbị 150.


\par }{\LI \VS{4}Ínátị Pãhãtĩ Mõwábũ drị̂ agá rĩ ĩꞌdi Zẽrãyíyã ngọ́pị Ị̃lị̃yẹ̃họ̃náyĩ ꞌi ãzíla ꞌbá ĩꞌdi be rĩ kí ãgọbị 200.


\par }{\LI \VS{5}Angájó ínátị Zátụ̃ drị̂ agá rĩ ĩꞌdi Yãhãzị̃yẹ́lị̃ ngọ́pị Sẽkãníyã ꞌi ãzíla ꞌbá ĩꞌdi be rĩ kí ãgọbị 300.


\par }{\LI \VS{6}Ínátị Ãdínĩ drị̂ kí agá rĩ ĩꞌdi Yónãtãnĩ Ị̃bẹ́dị̃ ngọ́pị ꞌi ãzíla ãgọbị kãlị́ tõwú kí abe.


\par }{\LI \VS{7}Angájó ínátị Ị̃lámụ̃ drị̂ agá rĩ ĩꞌdi Ãtãlíyã Yẽsãyíyã ngọ́pị ꞌi ãzíla ĩꞌdi abe ãgọbị kí kãlị́ ázị̂rị̃.


\par }{\LI \VS{8}Angájó ínátị Sẽfãtíyã drị̂ agá rĩ ĩꞌdi Mị̃kãyị́lị̃ Zẽbãdíyã ngọ́pị ꞌi ãzíla ĩꞌdi be ãgọbị kí kãlị́ ãrõ.


\par }{\LI \VS{9}Angájó ínátị Yõwábũ drị̂ agá rĩ ĩꞌdi Yẹ̃hị̃yẹ́lị̃ Ũbãdíyã ngọ́pị ꞌi ãzíla ĩꞌdi be ãgọbị 218.


\par }{\LI \VS{10}Ínátị Bánĩ drị̂ agá rĩ ĩꞌdi Yõsĩfíyã Sẽlõmítĩ ngọ́pị ꞌi ãzíla ãgọbị ĩꞌdi be rĩ kí 160.


\par }{\LI \VS{11}Angájó ínátị Bẽbáyĩ drị̂ agá Bẽbáyĩ Zẽkãríyã ngọ́pị ꞌi. Ĩꞌdi be ãgọbị kí kãlị́ ị̃rị̃ drị̃ ãrõ.


\par }{\LI \VS{12}Angájó ínátị Ãzị̃gádị̃ drị̂ agá Hãkãtánĩ Yõhãnánĩ ngọ́pị ꞌi. Ĩꞌdi be ãgọbị kí 110.


\par }{\LI \VS{13}Angájó ínátị Ãdọ̃nị̃kámụ̃ drị̂ agá Ị̃lị̃fẹ̃lẹ́tị̃ ꞌi, Yẹ̃wụ̃yẹ́lị̃ ꞌi ãzíla Sẽmãyíyã ꞌi. Ĩꞌba abe ãgọbị kí kãlị́ ázíyá.


\par }{\LI \VS{14}Angájó ínátị Bị̃gị̃váyị̃ drị̂ agá Ũtáyĩ kí Zãkụ́rị̃ be. Ĩꞌba abe ãgọbị kí kãlị́ ázị̂rị̃.


\par }{\PP \VS{15}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, ma Ézĩrã sĩ, má atrá dó ꞌbá kí ị̃yị́ dịlépi Ãhávã gâlé ru rĩ ꞌbã tị gá. Ãma uꞌá dó ꞌdãá ụ́ꞌdụ́ na. Má undré dó ꞌbá kí ãtalo kí abe, má ịsụ́ dó ụ̃nị̃lé la ꞌbá Lẹ́vị̃ rú rĩ kí dó ꞌbá kí agá ꞌdãá yụ.

\VS{16}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ má umve dó Ị̃lị̃yãzárị̃ ꞌi, Ãrị̃yẹ́lị̃ ꞌi, Sẽmãyíyã ꞌi, Ẽlĩnátãnĩ ꞌi, Yãrị́bị̃ ꞌi, Ẽlĩnátãnĩ ꞌi, Nátãnĩ ꞌi, Zãkãríyã ꞌi ãzíla Mẹ̃sụ̃lámụ̃ ꞌi. ꞌDĩ kí ꞌbá ándrá drị̃lẹ́ka rú rĩ kî. Yõyĩyãríbũ kí Ẽlĩnátãnĩ be kí ꞌbá ị́jọ́ ụ̃nị̃lépi rĩ kî.

\VS{17}Ápẽ dó kí tị Ị́dọ̃ rụ́, ĩꞌdi drị̃lẹ́ ꞌbá Lẹ́vị̃ rú Kãsĩfíyã gá ꞌdãá rĩ ꞌbadrị̂ ꞌi. Ájọ ꞌbã zị kí ĩꞌdi, ꞌbá ĩꞌdiní sĩ ãzị́ ngajó ĩꞌba abe rĩ kí ãzíla ãtiꞌbo ãzị́ ngalépi Jó Ãdróŋá drị̂ agá rĩ kí abe ꞌbã ãpẽ kí sĩ ãmaní ꞌbá amụ́lépi ãzị́ ngalépi Jó Ãdróŋá drị́ Yẹ̃rụ́sãlémũ gá rĩ agá la kí tị.

\VS{18}Ásị́ ị̃gbẹ̃ Ãdróŋá drị̂ sĩ, ãpẽ kí ãmaní Sẽrẽbíyã tị, ĩꞌdi ꞌbá icólépi rá Lẹ́vị̃ rú angájó ínátị Máhị̃lị̃ drị̂ agá la. Anzị Ịsịrayị́lị̃ rú amụ́lépi rĩ kí ádrị́pịka abe pírí rĩ gá mụdrị́ drị̃ ãrõ.

\VS{19}Ãpẽ kí vâ Hãsãbíyã kí tị Yẽsãyíyã be angájó ínátị Mẽrárĩ drị̂ agá, ĩꞌbã ngọ́pịka ãzíla ádrị́pịka amụ́lépi ĩꞌba abe ĩndĩ rĩ kí kãlị́ ị̃rị̃.

\VS{20}Ají kí vâ ãtiꞌbo ãzị́ ngalépi Jó Ãdróŋá drị̂ agá la kí 220 sĩ ꞌbá Lẹ́vị̃ rú rĩ kí ãzãkojó. Ũpẽ kí ãtiꞌbo ꞌdĩ kí gẹ̃rị̃ ándrá úpí Dãwụ́dị̃ ꞌbã kí ꞌbãlé ꞌbá ãmbogo ĩꞌdidrị̂ kí abe sĩ ãtiꞌbo kí ũpẽjó rĩ sĩ. Ûsĩ dó ꞌbá Ézĩrã ꞌbã ũpẽlé ꞌdĩ kí rụ́ pírí cí.


\par }{\PP \VS{21}Ị̃yị́ Ãhávã tị gá ꞌdãá áꞌbã dó ãzị́táŋá ãmaní pírí sĩ ĩsãyĩmũjó, ãmaní sĩ ãma tãmbajó sĩ mãmálá ꞌbãjó Ãdróŋá ãmadrị̂ ꞌbã drị̃lẹ́ gá benĩ. Ãma aꞌị́ ĩꞌdi sĩ ãma tãmbajó ãcị̃ ãmadrị́ ꞌdĩ gá ꞌdâ anzị ãzíla ãko pírí ãmadrị̂ kí abe múké.

\VS{22}Drị̃nzá rụ ma cí úpî zịjó sĩ ãmaní ãsĩkárĩ kí fẽjó fãrásĩ kí abe sĩ ãma tãmbajó mẹ́rọ́ꞌbá kí sĩ gẹ̃rị̃ agá ꞌdãá, wó ãlũ ị́jọ́ ꞌdĩ úpí ní rá. Drị́ Ãdróŋá drị́ ũkpó rĩ ĩꞌdi ꞌbá ãlu ãlu ásị́ ꞌbãlépi Ãdróŋá drị̃ gá rá rĩ ꞌba drị̃ gá cí, wó ũmbã ĩꞌdidrị̂ ãmbógó ru ꞌbá pírí ásị́ ꞌbãlépi ĩꞌdi drị̃ gá ku rĩ ꞌbaní.

\VS{23}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ ãma ĩsãyĩmũ dó, ãzị dó Ãdróŋá ãmadrị̂ ꞌi sĩ ãma tãmbajó ãzíla umvi dó ãmã zịtáŋá rá.


\par }{\PP \VS{24}ꞌDã bã ũngúkú gá má ũpẽ dó drị̃lẹ́ ãtalo ꞌbadrị̂ kí mụdrị́ drị̃ ị̃rị̃ sĩ Sẽrẽbíyã kí ãzã kojó Hãsãbíyã be ãzíla ĩꞌbã ádrị́pịka mụdrị́ rĩ kí abe.

\VS{25}Má ụ̃ꞌbị̃ dó ĩꞌbaní ãko fẽtáŋá ru sílĩvã rú, gólũdĩ rú ãzíla ãkójó úpí ꞌbã kí fẽlé ꞌbá ĩꞌdiní ímbátáŋá fẽlépi rĩ kí abe, ꞌbá ãmbogo rú ãzíla ãko ꞌbá pírí Ịsịrayị́lị̃ rú rĩ ꞌbã kí fẽlé sĩ jó Ãdróŋá ãmadrị̂ drị̂ sịjó rĩ kî.

\VS{26}ꞌDĩ kí ãko mání fẽlé ĩꞌbaní rĩ kî: Sílĩvã kị́lọ̃ 20,000, ãkójó idélé sílĩvã sĩ rĩ kí kị́lọ̃ 3,500, ãkójó idélé gólũdĩ sĩ rĩ kí kị́lọ̃ 3,500,

\VS{27}sũfũríyã gụ́rụ́ idélé gólũdĩ sĩ rĩ kí kị́lọ̃ ãrõ nụ́sụ̃ ãzíla áfẽ vâ ĩꞌbaní ãkójó ãzí idélé bũrônzĩ sĩ pãrã-pãrã cécé gólũdĩ áni la kí ị̃rị̃ ĩndĩ.


\par }{\PP \VS{28}Ájọ dó ãtalo ꞌdĩ ꞌbaní, “Úꞌbã dó ĩmi ãkójó ꞌdĩ kí abe pírí ãlá ru ndú
{\ND{Úpí}} nî, sílĩvã kí gólũdĩ abe úfẽ kí
{\ND{Úpí}} Ãdróŋá ĩmĩ áyị́pịka ꞌbadrị̂ ní fẽtáŋá cénĩ rĩ rú.

\VS{29}Ĩmba kí tã múké múké kpere ĩminí mụ agá kí ụ̃ꞌbị̃ agá sĩ kí fẽjó drị̃lẹ́ ãtalo ꞌbadrị̂ ꞌbadrị́, ꞌbá Lẹ́vị̃ rú ãzíla drị̃lẹ́ka ꞌbá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ ꞌbadrị́ ãlĩtárĩ
{\ND{Úpí}} drị̂ agá Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ gâlé.”

\VS{30}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ ãtalo kí ꞌbá Lẹ́vị̃ drị̂ kí abe aꞌị́ kí dó sílĩvã, gólũdĩ ãzíla ãkójó ꞌbãlé ndú ụ̃ꞌbị̃lé ꞌbo ꞌdĩ kí agụlé jó Ãdróŋá ãmadrị̂ drị̂ agá Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ gâlé.


\par }{\PP \VS{31}Ĩmbá ãlu ꞌbã ĩmbá ụ́ꞌdụ́ mụdrị́ drị̃ ị̃rị̃ rĩ sĩ ãma iꞌdó dó ãcị̃ ị̃yị́ Ãhávã gá rĩ sĩ mụjó Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ gá. Ásị́ ị̃gbẹ̃ Ãdróŋá ãmadrị̂ drị̂ ri adrulé ãma abe ãzíla mba ãma tã mẹ́rọ́ꞌbá kî sĩ ãzíla ꞌbá ꞌbá ralépi rĩ kí drị́ gá rá.

\VS{32}Ãma dó mụ acálé Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ gá ꞌbo, ãma avị́ dó ụ́ꞌdụ́ na.


\par }{\PP \VS{33}Ụ́ꞌdụ́ sụ la sĩ ãmụ dó jó Ãdróŋá ãmadrị̂ drị̂ agá. Ãma ụ̃ꞌbị̃ dó sílĩvã, gólũdĩ ãzíla ãkójó ꞌbãlé ndú rĩ kí abe, ãfẽ dó sĩ kí átáló Ụ̃rị́yã ꞌbã ngọ́pị Mẹ̃rẹ̃mọ́tị̃ drị́. ꞌBá ándrá Mẹ̃rẹ̃mọ́tị̃ be ĩndĩ rĩ kí Fĩnẽhásĩ ngọ́pị Ị̃lị̃yãzárị̃ ꞌi, Yésũwã ngọ́pị Lẹ́vị̃ rú Yọ̃zãbádị̃ ꞌi ãzíla Bĩnúwĩ ꞌbã ngọ́pị Lẹ́vị̃ rú Nõwãdíyã be.

\VS{34}Ãko pírí kí ụrụꞌbá gá úsĩ námbã kí kị́lọ̃ la kí abe cící.


\par }{\PP \VS{35}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, anzị Ịsịrayị́lị̃ drị́ ándrá agụlé ãtíꞌbó ru ãgõlépi rĩ idé kí dó ídétáŋá ivélé ivé ivê rĩ Ãdróŋá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ nî: ụlị́ kí mọ́nị̃gọ́ mụdrị́ drị̃ ị̃rị̃ ꞌbá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ ꞌbaní pírí, kãbĩlógó kí kãlị́ úrômĩ drị̃ ázíyá, kãbĩlõ mvaka kí kãlị́ ázị̂rị̃ drị̃ ázị̂rị̃, ị̃ndrọgọ kí mụdrị́ drị̃ ị̃rị̃ sĩ ị́jọ́ ũnzí idéjó. Ãko ꞌdĩ kí ándrá pírí ídétáŋá ivélé ivê
{\ND{Úpí}} Ãdróŋá ní rĩ kî.

\VS{36}Fẽ kí vâ ãzị́táŋá úpí ꞌbã ꞌbãlé rĩ kí ꞌbá ãmbogo rú ãzíla gávũnã rú ãngũ Ị̃yị́ Ũfũrátĩ ꞌbã wókõ ꞌá ꞌdã sĩ rĩ ꞌbanî. ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, ꞌbá ãmbogo rú ãzíla gávũnã rú ꞌdĩ ko kí dó ꞌbá kí ãzã ãzíla fẽ kí dó vâ ãko Jó Ãdróŋá drị̂ agá.




\par }\Chap{9}{\SH Ézĩrã ꞌbã Ãdróŋá zịjó ĩgbãŋá ãmị́yọ́ŋá kí abe rĩ drị̃ gá rĩ
\par }
{\PP \VerseOne{1}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, ị́jọ́ ꞌdĩ kí dó mụ ru ngalé ꞌbo, ꞌbá drị̃lẹ́ ru rĩ amụ́ kí dó má rụ́ ãzíla jọ kí, “ꞌBá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ kí, ãtalo kí ãzíla ꞌbá Lẹ́vị̃ drị̂ kí abe awa kí ru ꞌbá sụ́rụ́ ãngũ kí andre gá ꞌdãá rĩ kí abe ị́jọ́ ũnzí ĩꞌbã kí ngalé rĩ kí sĩ ku. ꞌDĩ kí ꞌbá Kãnánĩ rú, ꞌbá Hị́tị̃ rú, ꞌbá Pẹ̃rẹ́zị̃ rú, ꞌbá Yẹ̃bụ́sị̃ rú, ꞌbá Ãmọ́rị̃ rú, ꞌbá Mụ̃wábụ̃ rú, ꞌbá Mị̃sị́rị̃ rú ãzíla ꞌbá Ãmọ́nị̃ rú rĩ kî.

\VS{2}ꞌBá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ ꞌdụ kí izonzị ĩꞌbadrị̂ ꞌbã ãzí kí ĩꞌbaní ãzíla ĩꞌbã ngọ́pịkâ ꞌbaní ũkú ru, ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ ꞌbá Ãdróŋá drị́ ãlá ꞌdĩ usa kí dó sĩ ru ꞌbá sụ́rụ́ ãngũ ꞌdã agá ꞌdãá rĩ kí abe. ꞌBá drị̃lẹ́ ru rĩ kí ꞌbá ãmbogo rú rĩ kí abe ꞌde kí dó bãsĩ ꞌbá kí drị̃ ị́jọ́ ũnzí ꞌdĩ kí ngaŋá gá nĩ.”


\par }{\PP \VS{3}Ma dó mụ ị́jọ́ ꞌdĩ arelé ꞌbo, má asi dó bõngó áma ụrụꞌbá gá rĩ kí rá, ási áma drị̃ꞌbị́ kí áma tịꞌbị́ abe ãzíla ári dó vũ gá ũcõgõ ãmbógó la trũ.

\VS{4}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, ꞌbá pírí yãlépi kpĩrí-kpĩrí ụ̃rị̃ ị́jọ́ Ãdróŋá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ ꞌbã jọlé ị́jọ́ ũnzĩ ꞌbá ándrá rụlé ũkpó sĩ agụlé ãtíꞌbó ru ãmị́yọ́ŋá ãngũ gá ãgõlépi rĩ ꞌbã kí ngalé rĩ sĩ rĩ atrá kí dó ru áma andre gá. Ári dó vũ gá ũcõgõ sĩ kpere sáwã ídétáŋá idéjó ĩndró sĩ rĩ ꞌbã ca agá.


\par }{\PP \VS{5}Sáwã sĩ ídétáŋá idéjó ĩndró sĩ rĩ la dó mụ calé ꞌbo, má angá dó ãngũ mání sĩ ĩsãyĩmũjó rĩ gá bõngó áma ụrụꞌbá gá asilépi rá rĩ kí trũ, átị dó ãja vũ gá, má aja áma drị́ kí
{\ND{Úpí}} Ãdróŋá mádrị̂ ꞌbã drị̃lẹ́ gá,

\VS{6}ájọ dó ĩꞌdiní:

\par }{\PM “ꞌBárĩ Ãdróŋá mádrị̂, ma drị̃nzá ãmbógó la sĩ, sĩ áma drị̃ ingajó ími drị̃lẹ́ gá ãꞌdusĩku ị́jọ́ ũnzĩ ãmadrị̂ tụ kí dó ãma drị̃ gâsĩ wị́lị́wị́lị́ ãndânĩ, ị́jọ́ ũnzĩ ãmadrị̂ ꞌbã ãmbõgõ ca dó kpere ꞌbụ̃ gá.

\VS{7}Iꞌdójó ãma áyị́pịka ꞌbarụ́ kpere ãndrũ ị́jọ́ ũnzí ãmaní ngalé rĩ kí dó ambamba. Ị́jọ́ ũnzí ãmadrị̂ kí sĩ, ãma aꞌdé ũpi ãmadrị̂ kí abe ãzíla ãtalo ãmadrị̂ kí abe ũpi sụ́rụ́ Ãdróŋá nị̃lépi ku rĩ ꞌbadrị̂ kí drị́ alé gá. Ụ́lị́ ãma rá, úra ãko ãmadrị̂ kí rá, ãma acá dó ãtíꞌbó ru ãzíla úfẽ dó ãmaní drị̃nzá ãmbógó la ĩꞌdiní adrujó ꞌdĩ ꞌbã áni ꞌdĩ.”


\par }{\PM \VS{8}Wó úꞌdîꞌda,
{\ND{Úpí}} Ãdróŋá ãmadrị̂ fẽ drĩ vâ ãmaní ásị́ ị̃gbẹ̃ sáwã were sĩ rá, fẽ ãma ị́mbị́ were la ꞌbaní adrujó ídri rú rá. Mba ãma tã ãngũ ãlá ꞌdĩ gá rá. Fẽ ãmaní ídri úꞌdí la ãzíla anzé ãma ãmaní adrujó ãtíꞌbó ru rĩ agá rá.

\VS{9}Ãmaní táni adru agá ãtíꞌbó ru rá tí, Ãdróŋá ãmadrị̂ aꞌbe drĩ vâ ãma ku. Iꞌda ãmaní lẽtáŋá ĩꞌdidrị́ ukólépi ku rĩ ũpi Pásĩyã gá ri kí drị̃lẹ́ gá. Fẽ ãmaní ídri úꞌdí la sĩ jó Ãdróŋá ãmadrị̂ drị̂ sịjó úꞌdí ru ãzíla sĩ wókõ la andilépi rá rĩ kí sịjó. Mba vâ ãma tã Yụ́dã gá ãzíla Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ gá rá.


\par }{\PM \VS{10}“Wó úꞌdîꞌda, Ãdróŋá ãmadrị̂, ãma dó ị́jọ́ ꞌdĩ kí vúlé gá ãꞌdu ị́jọ́ jọ? Ãma aꞌbe ãzị́táŋá mídrị́

\VS{11}míní ándrá azịlé ãmaní ãtiꞌbo mídrị́ nãbịya rú rĩ kí tị gâsĩ míní sĩ jọjó la, ãngũ ĩminí sĩ fijó ala gá ĩminí mụlé ꞌdụlé ĩmĩni la rú ꞌdĩ ĩꞌdi ãngũ ru izalépi rá ꞌbá uꞌálépi ala gá ꞌdĩ ꞌbadrị́ rĩ ꞌi. Ị́jọ́ ũnzí ĩꞌbadrị̂ sĩ iza kí dó ãngũ ꞌdĩ ꞌi wókõ pírí kí agá rá.

\VS{12}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ, lẽ ĩfẽ jõ izonzị ĩmidrị̂ kí anzị ĩꞌbadrị̂ ꞌbaní ũkú ru ku jõku anzị ĩmidrị̂ ꞌbã ꞌdụ kí izonzị ĩꞌbadrị̂ kí ũkú ru ku. Ĩmi icí jõ tị icíma ásị́ ị̃gbẹ̃ ãni la ĩꞌba abe ku jõku ĩꞌbaní málĩ fẽjó ku, ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ ĩmi dó sĩ adru ũkpó ru ãzíla ĩmi dó sĩ ãko ãjị́ ambamba ãngũ ꞌdĩ gá rĩ kí na, ĩmi vâ sĩ kí aꞌbe anzị ĩmidrị̂ ꞌbaní ãwítã rú jãꞌdâ.


\par }{\PM \VS{13}“Ị́jọ́ ru ngalépi ãma rụ́ ꞌdĩ drĩ kí táni ru nga ị́jọ́ ũnzí ãmadrị̂ kí sĩ rá tí, wó Ãdróŋá ãmadrị̂, drị̃rịma míní fẽlé ãmaní rĩ ĩꞌdi were rú údrĩ ụ̃ꞌbị̃ la ị́jọ́ ũnzí ãmadrị̂ kí abe rĩ gá ãzíla mí aꞌbe drĩ vâ ãmaní ꞌbá ãzí kí ídri rú rá.

\VS{14}Ãdrĩ dó mụ drị̃ gá ãzị́táŋá mídrị̂ kí gãŋá trũ ãzíla ãdrĩ ãma ĩgbã ꞌbá ị́jọ́ ũnzí ꞌdĩ áni rĩ kí ngalépi rĩ kí abe, mí icó dó adrulé ãma be ũmbã sĩ sĩ ãma ị̃lị̃kị̃jó pírí ku yã?

\VS{15}Wó
{\ND{Úpí}} Ãdróŋá Ịsịrayị́lị̃ drị̂, mi mî ngá ị́jọ́ lị pịrị, ífẽ ãndrũ ãmaní acejó ídri rú rá. Ãma amụ́ dó mãmálá ꞌbãlé ími drị̃lẹ́ gá ị́jọ́ ũnzí ãmadrị̂ kí sĩ, mgbã rĩ gá sị tátí ãmaní amụ́jó ími drị̃lẹ́ gá ku.”




\par }\Chap{10}{\SH ꞌBá ꞌbã kí ásị́ ujajó rĩ
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ézĩrã ꞌbã dị̃ agâ Ãdróŋá zị sĩ, ị́jọ́ ũnzí iꞌda sĩ, áwá sĩ ãzíla ru uꞌbé sĩ vũ gá jó Ãdróŋá drị̂ ꞌbã drị̃lẹ́ gá ꞌdĩ gá ꞌdâ, ꞌbá ũꞌbí Ịsịrayị́lị̃ drị́ ãgọbị rú, ũkú ru ãzíla anzị nírí ru rĩ atrá kí dó ru ĩꞌdi andre gá ãzíla awá kí dó ãzákírílí ru.

\VS{2}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, Sẽkãníyã Yẹ̃hị̃yẹ́lị̃ ngọ́pị ãfũlépi ũri Ị̃lámụ̃ drị̂ agá rĩ jọ Ézĩrã ní, “Ãma iza ị́jọ́ Ãdróŋá ãmadrị̂ rụ́ rá ãmaní izonzi sụ́rụ́ ãmã andre gá rĩ agá rĩ kí ꞌdụjó ãmaní ũkú ru rĩ sĩ. Wó ị́jọ́ ꞌdĩ kí drị̃ gâsĩ tí ásị́ ꞌbãŋá ãzí drĩ Ịsịrayị́lị̃ ní cí.

\VS{3}Úꞌdîꞌda, lẽ dó ãma icí kí tị Ãdróŋá ãmadrị̂ be sĩ ũkú ꞌdĩ kí drojó anzị ĩꞌbadrị̂ kí abe pírí rá. Ãma ũrãtáŋá míní fẽlé ãzila ꞌbá Ãdróŋá rulépi rá rĩ ꞌbaní fẽlé rĩ ꞌdụ sĩ ãzị́ ngajó. Lẽ ị́jọ́ ꞌdĩ ꞌbã nga ru ãzị́táŋá Ãdróŋá drị̂ ꞌbã lẽlé rĩ áni.

\VS{4}Mí angá, mi bãsĩ ị́jọ́ ꞌdĩ ꞌbã ãzị́ nga mi ꞌi. Ãma ími ãtị̃ rá, ími ásị́ ꞌbã mba sĩ ãzị́ ꞌdĩ ngajó.”


\par }{\PP \VS{5}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ Ézĩrã angá dó, fẽ dó drị̃lẹ́ ãtalo ꞌbadrị̂ ꞌbaní ꞌbá Lẹ́vị̃ drị̂ kí abe ãzíla ꞌbá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ ꞌbaní pírí ũyõ nalé sĩ ị́jọ́ ándrá Sẽkãníyã ꞌbã jọlé rĩ ngajó. Na kí dó sĩ ũyõ rá.


\par }{\PP \VS{6}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, Ézĩrã aꞌbe dó ãngũ jó Ãdróŋá drị̂ ꞌbã drị̃lẹ́ gâlé ru rĩ rá, mụ dó sĩ filé jó Yẽhõhãnánĩ Ĩlĩyãsíbũ ngọ́pị drị̂ agá. Ĩꞌdiní adru agá ꞌdãá, na ãkónã ku ãzíla mvụ vâ ị̃yị́ ku ãꞌdusĩku ri awálé ị́jọ́ ũnzí ꞌbá ándrá ꞌdụlé ãtiꞌbo rú ãgõlépi ꞌdĩ ꞌbadrị̂ sĩ.


\par }{\PP \VS{7}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, úfẽ dó ụ́ꞌdụ́kọ́ ꞌbá ándrá rụlé ũkpó sĩ agụlé ãmị́yọ́ŋá ãngũ gá ãgõlépi Yụ́dã gá ãzíla Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ gá ꞌdĩ ꞌbaní pírí sĩ ru atrájó Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ gá.

\VS{8}ꞌBá amụ́lépi ụ́ꞌdụ́ na ꞌdã kí agá ku rĩ ála ãko ĩꞌdidrị̂ kí ꞌdụ pírí rá, ꞌdĩ ãzị́táŋá ꞌbá drị̃lẹ́ ru ãzíla ꞌbá ĩyõ ꞌbã kí ꞌbãlé rĩ sĩ ãzíla ála dó ĩꞌdi dro rá, icó dó sĩ adrulé ꞌbá ãgõlépi ꞌdi kí ꞌbã ãzí ru ku.


\par }{\PP \VS{9}Ụ́ꞌdụ́ na ꞌdã kí agá, ꞌbá Yụ́dã drị̂ kí Bénzãmĩnĩ drị̂ kí abe atrá kí dó ru pírí Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ gá rá. Ĩmbá úrômĩ ꞌbã ụ́ꞌdụ́ kãlị́ ị̃rị̃ sĩ, ꞌbá pírí ri kí dó ãngũ mgbọ jó Ãdróŋá drị̂ ꞌbã drị̃lẹ́ gá rĩ gá, ri kí yãlé yã yã ãꞌdusĩku ị́jọ́ ĩꞌbã kí sĩ ru atrájó ꞌdĩ ĩꞌdi ị́jọ́ ãzí sĩ ĩrẽ idéjó ku la ãzíla uzogó ri vâ ꞌdịlé ꞌdị-ꞌdị̃.

\VS{10}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, átáló Ézĩrã angá ụrụgá, jọ dó ĩꞌbaní, “Ĩmi iza ị́jọ́ ũnzí la ĩminí izonzi ãmị́yọ́ŋá ru ꞌdĩ kí ꞌdụjó ĩminí ũkú ru rĩ sĩ, ĩfẽ dó sĩ ị́jọ́ ũnzí Ịsịrayị́lị̃ drị̂ tụ dó sĩ drị̃ gá.

\VS{11}Úꞌdîꞌda lẽ dó ĩmi uja ásị́
{\ND{Úpî}} drị̃lẹ́ gá, ĩꞌdi Ãdróŋá ĩmĩ áyị́pịka ꞌbadrị̂ ꞌi ãzíla ĩnga ị́jọ́ ĩꞌdi ꞌbã lẽlé rĩ kí áyụ. Ĩmi awa ĩmi ꞌbá ãmị́yọ́ŋá ru ĩmi andre gá ꞌdĩ kí abe ãzíla ũkú ãmị́yọ́ŋá ru ĩminí ꞌdụlé ꞌdĩ kí abe rá.”


\par }{\PP \VS{12}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, ꞌbá pírí ru tralépi ꞌdã umvi kí dó ị́jọ́ ụ́ꞌdụ́kọ́ ụrụgá sĩ: “Ãma mụ ị́jọ́ ꞌdĩ ngalé cécé míní lũlé ãmaní ꞌdĩ áni.

\VS{13}Wó ꞌbá ꞌbã kí adrujó ũꞌbí ru ãzíla uzogó ní ꞌdịjó amba mba rĩ sĩ, ãma icó dó pá tulé ãmvé ku. ꞌDĩ adru vâ ị́jọ́ ãzí lú ngalé ụ́ꞌdụ́ ãlu jõku ị̃rị̃ íni la ku ãꞌdusĩku ị́jọ́ ũnzí ãmaní idélé rĩ ꞌbã úmgbó dó amba mba.

\VS{14}Lẽ Ãmbogo ãmadrị̂ ꞌbã tu kí dó pá ũꞌbí kí kẹ̃jị́ gá. ꞌBá ãlu ãlu táwụ̃nị̃ ãmadrị̂ kí agá ũkú ãmị́yọ́ŋá ru rĩ kí ꞌdụlépi rá rĩ ꞌbã amụ́ kí ꞌbá ĩyõ ãzíla ꞌbá ị́jọ́ lịlépi táwụ̃nị̃ pírí kí agá rĩ abe sáwã ꞌbãlé rĩ gá kpere ãdrã Ãdróŋá ãmadrị̂ drị́ ị́jọ́ ũnzí ꞌdĩ sĩ ãma ụrụꞌbá gá rĩ ꞌbã ukó agá.”

\VS{15}ꞌBá ị́jọ́ ꞌdĩ gãlépi úmgbé rĩ kí lú Yónãtãnĩ Ãsãhẹ́lị̃ ngọ́pị kí Yãzẹ̃yị́yã Tĩkívã ngọ́pị be. ꞌBá kí ũngúkú ãtị̃lépi rĩ kí ꞌbá Lẹ́vị̃ rú Mẹ̃sụ̃lámụ̃ kí Sãbẽtáyĩ be.


\par }{\PP \VS{16}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ ꞌbá ándrá ꞌdụlé ãtíꞌbó ru ãgõlépi rá ꞌdĩ nga kí dó ị́jọ́ kí cécé ꞌbãlé ꞌdĩ ꞌbã áni. Átáló Ézĩrã ũpẽ dó ꞌbá drị̃lẹ́ ru rĩ kí angájó drị̃lẹ́ ínátị drị̂ kí agá sĩ ãzị́ ngajó ĩꞌdi be ãzíla ũsĩ dó kí rụ́ vụ̃rụ́. Ụ́ꞌdụ́ drị̃drị̃ ĩmbá mụdrị́ drị̂ sĩ, ꞌbá ꞌdĩ iꞌdó kí dó ị́jọ́ ꞌdĩ kí ị̃ndụ́ ndrụ̃lé.

\VS{17}Ĩꞌdi dó mụ calé ĩmbá ãlu ꞌbã ụ́ꞌdụ́ ãlu ílí úꞌdí rĩ drị̂ sĩ, de kí dó ị́jọ́ ꞌbá ũkú ãmị́yọ́ŋá ru rĩ kí ꞌdụlépi rĩ ꞌbadrị̂ kí rá.


\par }{\SH Ãgọbị ũkú ãmị́yọ́ŋá ru rĩ kí ꞌdụlépi rĩ kî
\par }
{\LI \VS{18}Anzị ãfũlépi ũri ꞌbá ãtalo rú rĩ ꞌbadrị̂ kí agá, ũkú ãmị́yọ́ŋá ru rĩ kí ꞌdụlépi rĩ kí ꞌba rụ́ kí ꞌdĩ:

\par }{\LI Ínátị Yésũwã Yõzãdákĩ ngọ́pị drị́ ĩꞌdi ꞌbã ádrị́pịka kí abe rĩ gá: Mãsẽyíyã ꞌi, Ị̃lị̃yãzárị̃ ꞌi, Yãrị́bụ̃ ꞌi, ãzíla Gẽdãlíyã ꞌi.

\VS{19}Na kí ũyõ sĩ ũkú ĩꞌbadrị̂ kí drojó rá, kí ãlu ãlu fẽ kí dó sĩ kãbĩlógó ídétáŋá ru sĩ ị́jọ́ ũnzí ĩꞌbadrị̂ kí idéjó.


\par }{\LIM \VS{20}Anzị ínátị Ị̃mẹ́rị̃ drị̂ gá rĩ kí;

\par }{\LIB Hãnánĩ kí Zẽbãdíyã be.


\par }{\LI \VS{21}Anzị ínátị Hãrị́mụ̃ drị̂ gá rĩ kí;

\par }{\LIB Mãsẽyíyã ꞌi, Ĩlíyã ꞌi, Sẽmãyíyã ꞌi, Yẹ̃hị̃yẹ́lị̃ ꞌi ãzíla Ụ̃zị́yã ꞌi.


\par }{\LI \VS{22}Anzị ínátị Pãsị̃hụ́rị̃ drị̂ gá rĩ kí;


\par }{\LIMB Ẽlĩyõnáyĩ ꞌi, Mãsẽyíyã ꞌi, Ịsụmayị́lị̃ ꞌi, Nẹ̃tãnẹ́lị̃ ꞌi, Yọ̃zãbádị̃ ꞌi ãzíla Ĩlásã ꞌi.

\par }{\LI \VS{23}ꞌBá Lẹ́vị̃ rú rĩ kí agá;


\par }{\LIM Yọ̃zãbádị̃ ꞌi, Sị̃mẹ́yị̃ ꞌi, Kẽláyã (vâ umvelé Kẽlítã rĩ ꞌi), Pẽtãhíyã ꞌi, Yụ́dã ꞌi ãzíla Ị̃lị̃yãzárị̃ ꞌi.

\par }{\LIM \VS{24}ꞌBá úngó ngolépi rĩ kí agá;

\par }{\LIB Ĩlĩyãsíbũ ꞌi.

\par }{\LI ꞌBá jó Ãdróŋá drị̂ andre tẽlépi rĩ kí agá;

\par }{\LIB Sãlụ́mụ̃ ꞌi, Tẹ̃lẹ́mụ̃ ꞌi ãzíla Ụ́rị̃ ꞌi.


\par }{\LI \VS{25}ꞌBá Ịsịrayị́lị̃ drị́ ãzí ĩndĩ rĩ kí;

\par }{\LIB Ínátị Pãrọ́sị̃ drị̂ agá Rãmíyã ꞌi, Ĩzíyã ꞌi, Mãlĩkíyã ꞌi, Mĩyãmínĩ ꞌi, Ị̃lị̃yãzárị̃ ꞌi, Mãlĩkíyã ꞌi ãzíla Bẽnáyã ꞌi.


\par }{\LI \VS{26}ꞌBá ínátị Ĩlámũ drị̂ gá rĩ kí;

\par }{\LIB Mãtãníyã ꞌi, Zẽkãríyã ꞌi, Yẹ̃hị̃yẹ́lị̃ ꞌi, Ábị̃dị̃ ꞌi, Yẹ̃rẹ̃mọ́tị̃ ãzíla Ĩlíyã ꞌi.


\par }{\LI \VS{27}Anzị ínátị Zátụ̃ drị̂ gá rĩ kí;

\par }{\LIB Ĩlĩyõnáyĩ ꞌi, Ĩlĩyãsíbũ ꞌi, Mãtãníyã ꞌi, Yẹ̃rẹ̃mọ́tị̃ ꞌi, Zãbádĩ ꞌi ãzíla Ãzízã ꞌi.


\par }{\LIM \VS{28}Anzị ínátị Bẽbáyĩ drị̂ gá rĩ kí;

\par }{\LIB Yẽhõhãnánĩ ꞌi, Hãnãníyã ꞌi, Zãbáyĩ ꞌi ãzíla Ãtĩláyĩ ꞌi.


\par }{\LI \VS{29}Anzị ínátị Bánĩ drị̂ gá rĩ kí;

\par }{\LIB Mẹ̃sụ̃lámụ̃ ꞌi, Mãlụ́kị̃ ꞌi, Ãdãyíyã ꞌi, Yãsụ́bụ̃ ꞌi, Sẽyálĩ ꞌi ãzíla Yẹ̃rẹ̃mọ́tị̃ ꞌi.


\par }{\LI \VS{30}Anzị ínátị Pãhãtĩ Mõwábũ drị̂ gá rĩ kí;


\par }{\LIMB Ádĩnã ꞌi, Kẽlálĩ ꞌi, Bẽnáyã ꞌi, Mãsẽyíyã ꞌi, Mãtãníyã ꞌi, Bẹ̃zãlẹ́lị̃ ꞌi, Bĩnúwĩ ꞌi ãzíla Mãnásẽ ꞌi.

\par }{\LIM \VS{31}Anzị ínátị Hãrị́mụ̃ drị̂ gá rĩ kí;


\par }{\LIMB Ị̃lị̃yãzẹ́rị̃ ꞌi, Ĩsíyã ꞌi, Mãlĩkíyã ꞌi, Sẽmãyíyã ꞌi, Sị̃mị̃yọ́nị̃ ꞌi,
\VS{32}Bénzãmĩnĩ ꞌi, Mãlụ́kị̃ ꞌi ãzíla Sẽmãríyã ꞌi.


\par }{\LI \VS{33}Anzị ínátị Hãsụ́mị̃ drị̂ gá rĩ kí;

\par }{\LIB Mãtẽnáyĩ ꞌi, Mãtátã ꞌi, Zãbádĩ ꞌi, Ị̃lị̃fẹ̃lẹ́tị̃ ꞌi, Yẽrẽmáyĩ ꞌi, Mãnásẽ ꞌi ãzíla Sị̃mẹ́yị̃ ꞌi.


\par }{\LIM \VS{34}Anzị ínátị Bánĩ drị̂ gá rĩ kí;

\par }{\LIB Mãádĩ ꞌi, Ãmũrámũ ꞌi, Ụ̃wẹ́lị̃ ꞌi,

\VS{35}Bẽnáyã ꞌi, Bẽdíyã ꞌi, Kẹ̃lụ́hị̃ ꞌi,

\VS{36}Vãníyã ꞌi, Mẹ̃rẹ̃mọ́tị̃ ꞌi, Ĩlĩyãsíbũ ꞌi,

\VS{37}Mãtãníyã ꞌi, Mãténĩ ꞌi ãzíla Yãásũ ꞌi.


\par }{\LIM \VS{38}Ínátị Bĩnúwĩ drị̂ gá rĩ kí;

\par }{\LIB Sị̃mẹ́yị̃ ꞌi,

\VS{39}Sẽlẽmíyã ꞌi, Nátãnĩ ꞌi, Ãdãyíyã ꞌi,

\VS{40}Mãkĩnãdẽbáyĩ ꞌi, Sãsáyĩ ꞌi, Sãráyĩ ꞌi,

\VS{41}Ãzãrẹ́lị̃ ꞌi, Sẽlẽmíyã ꞌi, Sẽmãríyã ꞌi,

\VS{42}Sãlụ́mụ̃ ꞌi, Ãmãríyã ꞌi ãzíla Yụ̃sụ́fụ̃ ꞌi,


\par }{\LI \VS{43}ꞌBá ínátị Nébõ drị̂ gá rĩ kí;

\par }{\LIB Yẹ̃hị̃yẹ́lị̃ ꞌi, Mãtĩtíyã ꞌi, Zãbádĩ ꞌi, Zẹ̃bị́nã ꞌi, Yãdáyĩ ꞌi, Yọ́wẹ̃lị̃ ꞌi ãzíla Bẽnáyã ꞌi.


\par }{\PP \VS{44}Ãgọbị ꞌdĩ ꞌdụ kí ándrá pírí izonzi ãmị́yọ́ŋá ru ꞌdĩ kí ĩꞌbaní ũkú ru. Ĩꞌbã ãzí rĩ utị kí ándrá anzị kí ũkú ꞌdĩ kí abe rá.

\par }