\NormalFont\ShortTitle{Ícétáŋá}

{\MTB Ị́jọ́ icélé Yõhánã ní rĩ

\par }{\MT Ícétáŋá



\par }\ChapOne{1}{\PP \VerseOne{1}Ị́jọ́
Ãdróŋá ꞌbã icélé Yẹ́sụ̃ Kúrísĩtõ ní, kí drụ́zị́ ru idé mbẽlẽ rú ĩndõ, Yẹ́sụ̃ ꞌbã icélé
mãlãyíkã ní, ĩꞌdi ꞌbã ĩꞌdi tị ãpẽjó amụ́jó kí iꞌdajó ụ̃pị́gọ́ŋá ĩꞌdidrị́ Yõhánã ní, Yõhánã ꞌbã iꞌda kí ꞌbá pírí Yẹ́sụ̃ ãꞌị̃lépi rá ꞌdĩ ꞌbaní rĩ.

\VS{2}Yõhánã nze ị́jọ́ vú ĩꞌdiní ndrelé ꞌdĩ kí pírí ị́jọ́ Ãdróŋá drị̂ drị̃ gá, ãzíla ị́jọ́ Yẹ́sụ̃
Kúrísĩtõ drị̃ gá.

\VS{3}Drị̃lẹ́ba ꞌbá ị́jọ́ Yẹ́sụ̃ ꞌbã jọlé mâ sĩlé ꞌdĩ lãlépi rĩ nî, ãzíla drị̃lẹ́ba ꞌbá ị́jọ́ lê arelépi ãzíla ị́jọ́ sĩlé rĩ ꞌdụlépi tãmbalépi ĩꞌdi ásị́ gá rĩ drị́, ãꞌdusĩku ị̃tụ́ la acá ãni rú.


\par }{\SH Zịtáŋá jó Ãdróŋá drị́ ázị̂rị̃ kí zịjó cící rĩ
\par }
{\PP \VS{4-6}Wárãgã ꞌdĩ angájó Yõhánã drị́ kãnị́sã Ãdróŋá drị́ ázị̂rị̃ ãngũ Ásĩyã gá ꞌdĩ ꞌbanî. Lẽtáŋá uyaŋâ kóru angálépi Ãdróŋá ándrâ, ãndrũ ãzíla amụ́lépi ĩndõ rĩ drị́, Yẹ́sụ̃ Kúrísĩtõ, ị́jọ́ vú nzelépi ãꞌị̃táŋá sĩ sãdínĩ rú, ꞌbá kãyú ru angájó drã agá, ãzíla Úpí ru ꞌbá ũpi rú ụ̃nọ́kụ́ drị̃ gá ꞌdĩ kí drị̃lẹ́ gá rĩ drị́, ãzíla angájó Úríndí Ãlá
úmvúke Ãdróŋá drị̂ drị̃lẹ́ gá rĩ drị́ rĩ ꞌbã adru ĩmi ãni la rú.

\par }{\PP Yẹ́sụ̃ ꞌbá ãma lẽlépi ãzíla ãma ũtrũlépi ị́jọ́ ũnzí agá ãrí ĩꞌdidrị̂ sĩ rĩ ní, ãrútáŋá ꞌbã adru ĩꞌdiní ãzíla ũkpõ abe jã ꞌdâ! ꞌBã ãma ĩꞌdi ꞌbã ꞌbá Sụ́rụ́ ru ãzíla ãtalo rú ãzị́ ngajó Ãdróŋá ĩꞌdi ꞌbã Átẹ́pị rú rĩ ní. Ámĩnã.


\par }{\Q \VS{7}Índre, ĩꞌdi amụ́ ụ̃rụ́ꞌbụ̃ trũ,

\par }{\QB ãzíla mịfị́ pírí kí ĩꞌdi ndre rá,

\par }{\Q átã ꞌbá ándrá ĩꞌdi sõlépi ãjụ́ sĩ rĩ kî trũ;

\par }{\QB ãzíla ꞌbá pírí ụ̃nọ́kụ́ drị̃ gá ꞌdĩ kí amụ́ awálé ĩꞌdi sĩ.

\par }{\QB Ĩꞌdi adru ꞌdĩ ꞌbã áni rá! Ámĩnã.


\par }{\PP \VS{8}Úpí Ãdróŋá jọ, “Ma
Ãlífã ꞌi ãzíla
Ũmégã ꞌi,
\FTNT{*}{{\FR 1:8 }{\FR{1:8
}}{\FT{Ị́jọ́ jọlé
}}{\FQ{“Ma Ãlífã ꞌi ãzíla Ũmégã ꞌi”
}}{\FT{ꞌdĩ ꞌbã ífí: Ma ị́jọ́ pírí ꞌbã íꞌdóŋá ãzíla ị́jọ́ pírí ꞌbã ãsị̃ŋá.}}} ma ándrá cí, ma vâ ãndrũ cí ãzíla ma vâ drụ́zị́ amụ́lépi rĩ, ma Ũkpó ꞌDị́pị.”


\par }{\SH Yẹ́sụ̃ ndrejó ícétáŋá agá rĩ
\par }
{\PP \VS{9}Ma mí ádrị́pị Yõhánã ꞌi, Yẹ́sụ̃ vú bĩlépi ũcõgõ ịsụ́lé
Sụ́rụ́ Ãdróŋá drị̂ sĩ rĩ talépi ásị́ ị̃gbẹ̃ sĩ rĩ ꞌbã ãzí. Úꞌbã ándrá ma ãngũ ru lịlépi ị̃yị́ agá Pãtómũ gá mání ị́jọ́ Ãdróŋá drị̂ ũlũjó rĩ sĩ ãzíla ị́jọ́ kpị Yẹ́sụ̃ drị̂ icéjó rĩ sĩ.

\VS{10}Ụ́ꞌdụ́
Sãbátũ drị̂ sĩ, mání Ãdróŋá ịcụ́ agá Úríndí sĩ, má are áma vúlé gâlé ụ́ꞌdụ́kọ́ re cécé gũká áni,

\VS{11}jọ, “Ísĩ ị́jọ́ míní ndrelé ꞌdĩ kí bụ́kụ̃ agá ípẽ kí tị kãnị́sã Ãdróŋá drị́ ázị̂rị̃ ꞌdã kí agâlé: Ẽfésõ gá, Sĩmũrínã gá, Pãgãmámũ gá, Tãyị̃tị́rã gá, Sãrãdị́sị̃ gá, Fĩlãdéfĩyã gá, ãzíla Lãwũdíkĩyã gá.”


\par }{\PP \VS{12}Má uja ma kị́lịrị ãngũ ndrelé ụ́ꞌdụ́kọ́ ị́jọ́ jọlépi mání ꞌdã gâlé. Ãzíla ándre tárã kí ázị̂rị̃ ife la gólũdĩ rú kí sĩ pá tujó rĩ kí sị́ gá. 
\VS{13}Tárã ꞌdĩ kí drĩdríŋĩ gâ sĩ, ándre ꞌbá ãzí ãlu cécé ngọ́tị́ ꞌbádrị̂ áni
\XREF{✡}{{\XO 1:13 }{\XO{1:13
}}{\XT{Dãnị́yẹ́lị̃ 7:13}}} su ru bõngó ãzo la agá kpere pá gá, ali ru ágá sẹ́rị̃ gólũdĩ rú la sĩ.

\VS{14}Drị̃ꞌbị́ la kí imve rú cécé wãrũ áni, vâ imve rú cécé sí áni, ĩꞌdi ꞌbã mịfị́ ri kí dị̃lé ãcí áni.

\VS{15}Ĩꞌdi ꞌbã pá kí cécé aya kalépi ãcí úká rĩ sĩ rĩ áni, ụ́ꞌdụ́kọ́ la cécé ị̃yị́ ꞌdelépi ũkpó sĩ rĩ áni.

\VS{16}Drị́ ãndá sĩ rụ lẽlẽgó kí ázị̂rị̃, ãzíla tị la gâ sĩ ménéŋá sị́ ị̃rị̃ ãcíꞌbíríto la ãfũ nĩ. Mẹ́lẹ́tị la ꞌbã dị̃ŋá indré cécé ị̃tụ́ ꞌbã dị̃jó rĩ áni.


\par }{\PP \VS{17}Ma mụ ĩꞌdi ndrelé ꞌbo, má aꞌdé pá la gá cécé ꞌbá drãlépi rá rĩ áni. ꞌBã ĩꞌdidrị́ ãndá rĩ áma drị̃ gá ãzíla jọ: “Mí idé ụ̃rị̃ sĩ ku. Ma drị̃drị̃ rĩ ꞌi ãzíla ãsị̃jó rĩ ꞌi.

\VS{18}Ádrã ándrá rá, wó ma úꞌdîꞌda rĩ gá ídri rú jã ꞌdâ! Ãzíla árụ fụ̃ngụ́wã drã drị̂ kí ãngũ ꞌbá drãlépi rá rĩ drị̂ be áma drị́ alé gá.


\par }{\PP \VS{19}“Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ, ísĩ ãko míní ndrelé úꞌdîꞌda ãzíla ị́jọ́ drụ́zị́ mụlépi ru idélépi ĩndõ ꞌdĩ kí vụ̃rụ́.

\VS{20}Ị́jọ́ nị̃lé ku lẽlẽgó ázị̂rị̃ míní ndrelé áma drị́ ãndá rĩ gá rĩ drị̂ ãzíla tárã céke gólũdĩ rú ázị̂rị̃ ꞌbadrị̂: lẽlẽgó ázị̂rị̃ ꞌdã kí mãlãyíkã
\FTNT{†}{{\FR 1:20 }{\FR{1:20
}}{\FQ{Mãlãyíkã
}}{\FT{ꞌdĩ kí
jó Ãdróŋá drị̂ ꞌbã drị̃lẹ́ kí, adru kí mãlãyíkã mgbã angálépi Ãdróŋá drị̂lé rĩ kí la ku.
}}} kãnị́sã Ãdróŋá drị́ ázị̂rị̃ ꞌbadrị̂ kí, ãzíla tárã céke rú ázị̂rị̃ ꞌdã kí jó Ãdróŋá drị́ ázị̂rị̃ kî rĩ.”




\par }\Chap{2}{\SH Ị́jọ́ sĩlé jó Ãdróŋá drị́ Ẽfésõ gá rĩ ꞌbanî rĩ
\par }
{\PP \VerseOne{1}“Ísĩ wárãgã mãlãyíkã kãnị́sã Ãdróŋá drị́ Ẽfésõ gá rĩ ní íni:

\par }{\BB \par }
{\PI Yẹ́sụ̃ lẽlẽgó ázị̂rị̃ rụlépi drị́ ãndá gá rĩ ãzíla acị́lépi tárã céke gólũdĩ rú ázị̂rị̃
\FTNT{*}{{\FR 2:1 }{\FR{2:1
}}{\FT{Tárã céke ázị̂rị̃ ꞌdĩ kí jó Ãdróŋá drị́ ázị̂rị̃ rĩ kî.
}}} kí drĩdríŋĩ gâ sĩ rĩ jọ íni:


\par }{\PI \VS{2}Ánị̃ ị́jọ́ mî idélé rĩ kí rá, ãzị́ ũkpó míní ngalé rĩ abe, ãzíla ị́jọ́ tajó ásị́ ũkpó sĩ rĩ abe. Ánị̃ rá mí icó ꞌbá ị́jọ́ ũnzí idélépi rĩ ꞌbã ị́jọ́ talé ku, míní vâ ꞌbá ru ꞌbãlépi ụ̃pị́gọ́ŋá ru ꞌdĩ kí ụ̃ꞌbị̃jó rĩ áni, wó mí ịsụ́ kí ĩnzõ rú, adru kí ụ̃pị́gọ́ŋá ku.

\VS{3}Áma rụ́ sĩ mí ịsụ́ ũcõgõ rá, íta ásị́ ị̃gbẹ́ sĩ, wó mí ãndẽ drĩ vâ ku ꞌdĩ.


\par }{\PI \VS{4}Ị́jọ́ mâ ịsụ́lé ími ụrụꞌbá gá ũnzí rĩ íni, mí aꞌbe ãzíla ãvĩ lẽtáŋá mí ãni ándrá drị̃drị̃ rĩ rá.

\VS{5}Mí ũrã drĩ ãngũ wị́lị́wị́lị́ míní aꞌdéjó rĩ ꞌbã ị́jọ́; mí uja ími ásị́, ãzíla ígõ ị́jọ́ mí ãni ándrá drị̃drị̃ ꞌdã kí idélé áyụ. Ídrĩ ásị́ uja ku, ma ãgõ amụ́lé tárã céke mídrị́ ꞌdĩ ꞌdụlé rá.

\VS{6}Wó ị́jọ́ míní idélé múké rĩ ꞌdĩ, íngụ̃ ị́jọ́ ꞌbá Nĩkõlãyítĩ gá ꞌdĩ ꞌbã kí idélé rĩ kí ũnzí cécé mání ngụ̃lé rĩ ꞌbã áni.


\par }{\PI \VS{7}ꞌBá bị́lệ trũ rĩ ꞌbã are ị́jọ́ Úríndí ꞌbã jọlé kãnị́sã Ãdróŋá drị̂ ní ꞌdĩ ꞌi. ꞌBá agalépi nĩ rĩ ꞌbã drị̃lẹ́ mgbọ, ma ĩꞌdiní ife ífí ídri drị́ gá rĩ fẽ nalé ãngũ ãyĩkõ rú Ãdróŋá drị̂ agá.


\par }{\SH Ị́jọ́ sĩlé ꞌbá jó Ãdróŋá drị́ Sĩmũrínã gá rĩ ꞌbaní rĩ
\par }
{\PP \VS{8}“Ísĩ wárãgã mãlãyíkã kãnị́sã Ãdróŋá drị́ Sĩmũrínã gá rĩ ní íni:

\par }{\BB \par }
{\PI ꞌDĩ kí ị́jọ́ ꞌbá ándrá drị̃drị̃ ãzíla ị́jọ́ pírí kí ukólépi rĩ drị́ rĩ, drã ándrá rá, wó úꞌdîꞌda ĩꞌdi ídri rĩ jọ íni:


\par }{\PI \VS{9}Ánị̃ ị́jọ́ mî drị̃ cịjó rĩ rá, ãzíla lẽmẽrĩ mídrị̂ abe, wó mi málĩ trũ ũꞌbí, ánị̃ ꞌbá jọlépi la kí ꞌbá
Yãhụ́dị̃ rú Ãdróŋá ãni la rú ĩnzõ sĩ úꞌdáŋá uꞌdálépi ꞌdĩ kí rá, adru kí ꞌdĩ ꞌbã áni ku; kí ꞌbá
Sĩtánĩ ꞌbã atrálé nĩ ꞌdĩ kî.

\VS{10}Mí idé ụ̃rị̃ sĩ ị́jọ́ mụjó ĩminí ũcõgõ fẽjó rĩ sĩ ku. Álũ ĩminí mẹ́rọ́ꞌbá Sĩtánĩ la mụ ĩmi ãzí kí usúlé mãbụ́sụ̃ gá, sĩ ĩminí ũcõgõ fẽjó ụ́ꞌdụ́ were. Ĩmi ásị́ ꞌbã adru ũkpó ru ãꞌị̃táŋá sĩ. Ĩta ĩꞌdi ásị́ mgbã sĩ kpere drã tị gá. Ma míní ũyá agajó rá ídri ukólépi ku rĩ drị̂ fẽ.


\par }{\PI \VS{11}ꞌBá bị́lệ trũ rĩ ꞌbã are ị́jọ́ Úríndí ꞌbã jọlé kãnị́sã Ãdróŋá drị̂ ní rĩ, ꞌbá agalépi rĩ icó drãlé drã ị̃rị̃ rĩ sĩ ku.


\par }{\SH Ị́jọ́ sĩlé ꞌbá jó Ãdróŋá drị́ Pãgãmámũ gá rĩ ꞌbaní rĩ
\par }
{\PP \VS{12}“Ísĩ wárãgã mãlãyíkã kãnị́sã Ãdróŋá drị́ Pãgãmámũ gá rĩ ní íni:

\par }{\BB \par }
{\PI ꞌDĩ ị́jọ́ ágọ́bị́ ménéŋá sị́ cilépi ãcí ị̃rị̃lé-ị̃rị̃lé ru rĩ ꞌbã jọlé rĩ jọ íni:


\par }{\PI \VS{13}Ánị̃ mi uꞌá ãngũ íngõ gá yã rĩ rá, ꞌdĩ ãngũ Sĩtánĩ ꞌbã úmvúke ĩꞌdi sĩ rijó uꞌájó ũpĩ najó rĩ. Wó tí mí ace ãꞌị̃táŋá agá áma rụ́ sĩ mâ ꞌbá ru. Mí aꞌbe ãꞌị̃táŋá mî áma ãꞌị̃jó rĩ ku, táni ụ́ꞌdụ́ Ãnị̃tị̃pásị̃ ꞌbá áma ãꞌị̃lépi ị́jọ́ mádrị̂ vú nzelépi rĩ ꞌdịjó táwụ̃nị̃ Sĩtánĩ ꞌba rụlé nĩ ꞌdĩ gá ꞌdâ rá tí.

\VS{14}Wó ínị̃ rá má ịsụ́ ị́jọ́ ãzí kí ími ụrụꞌbá gá cí. ꞌBá ãzí kí ĩmi agá ꞌdĩ, rụ kí ímbátáŋá ũnzí sĩ ãwụ̃ idéjó, ãzíla íná fẽlé ãdroŋa ĩnzõ rú rĩ ꞌbaní
ídétáŋá ru rĩ najó, Bãlámũ ꞌbã ándrá imbálé Bãlákĩ ní sĩ ꞌbá Ịsịrayị́lị̃ drị̂ ꞌbaní Ãdróŋá tị arejó ku rĩ vú.

\VS{15}Ají vâ ru cécé ímbátáŋá ꞌbá Nĩkõlãyítĩ gá rĩ drị́ ũnzĩkãnã ãlu ꞌdĩ idéjó rĩ abe.

\VS{16}Ĩmi uja ásị́, jõ íni ku, ma amụ́ ãꞌdị́ ꞌdịlé ĩmi abe gbõŋáŋá ru, ị́jọ́ ãfũlépi áma tị gá ãcí ru ménéŋá áni rĩ sĩ.


\par }{\PI \VS{17}ꞌBá bị́lệ trũ rĩ ꞌbã are ị́jọ́ Úríndí ꞌbã jọlé kãnị́sã Ãdróŋá drị̂ ní ꞌdĩ ꞌi. ꞌBá agalépi rá rĩ ní ma mụ mãnã zị̃lé ĩnzõ rĩ fẽlé, ãzíla írã imve fẽlé ꞌbá ãlu-ãlu ní sĩ rụ́ úꞌdí sĩjó drị̃ la gá rĩ, ꞌbá ãꞌị̃lépi la rĩ ꞌbã rụ́ ꞌdã nị̃jó nĩ áꞌdụ̂sĩ rĩ drị́.


\par }{\SH Ị́jọ́ sĩlé jó Ãdróŋá drị́ Tãyị̃tị́rã gá rĩ ꞌbaní rĩ
\par }
{\PP \VS{18}“Ísĩ wárãgã mãlãyíkã kãnị́sã Ãdróŋá drị́ Tãyị̃tị́rã gá rĩ ní íni:

\par }{\BB \par }
{\PI Ị́jọ́ ꞌdĩ angá kí
Ãdróŋá Ngọ́pị drị́, mịfị́ la ãngũ ndrejó rĩ la dị̃ cécé ãcí kolépi bẹ̃kụ̃-bẹ̃kụ̃ rĩ áni, pá la ꞌbã lẽrẽlẽrẽ dị̃jó rĩ cécé aya akálépi ãcí sĩ rĩ ꞌbã ãcí ꞌbã dị̃lé rĩ áni.

\VS{19}Ánị̃ ãzị́ mî ngalé rĩ kí rá, lẽtáŋá mídrị̂ kí ãꞌị̃táŋá be, íyóŋá mídrị̂ kí ị́jọ́ taŋá be. Ị́jọ́ míní idélé úꞌdîꞌda rĩ ndẽ kí ándrá mî idélé drị̃drị̃ rĩ kí rá.


\par }{\PI \VS{20}Ị́jọ́ mâ ịsụ́lé ími ụrụꞌbá gá rĩ ꞌdĩ: mí ãꞌị̃ ũkú ru ꞌbãlépi nábị̃ rú Yẹ̃zẹ̃bẹ́lị̃ ꞌbã ị́jọ́ rá. Ímbátáŋá ĩꞌdidrị̂ fẽ
ãtíꞌbó mádrị̂ kí ãwụ̃ idé ãzíla íná fẽlé ídétáŋá ru ãdroŋa ĩnzõ rú rĩ ꞌbanî rĩ kî na.

\VS{21}Áfẽ ĩꞌdiní sáwã sĩ ásị́ ujajó ị́jọ́ ũnzí ĩꞌdi ãni ꞌdĩ kí agá, wó lẽ ásị́ ujalé ku.

\VS{22}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ, ma ĩꞌdi ꞌbe mgbọ́lọ́ ĩꞌdiní ãzá tajó rĩ sị́ gá, kí ũcõgõ ãmbógó la ịsụ́ rá ꞌbá ãwụ̃ idélépi ĩꞌdi trũ rĩ kí abe, ị́jọ́ múké rĩ drĩ kí ásị́ uja ị́jọ́ ũnzí ĩꞌbaní idélé ĩꞌdi trũ rĩ kí aꞌbejó rá rĩ gá.

\VS{23}Ma ꞌbá ĩꞌdi vú bĩlépi rĩ kí ụꞌdị́ rá, ꞌbá kãnị́sã Ãdróŋá drị̂ agá rĩ kí sĩ nị̃ la ánị̃ ũrãtáŋá ꞌbá ásị́ gá rĩ kí pírí cé, ị́jọ́ ĩꞌbaní lẽlé rĩ abe. Ma ꞌbá ãlu-ãlu ũfẽ ị́jọ́ ĩꞌdiní idélé rĩ vú sĩ.


\par }{\PI \VS{24}Ájọ ĩminí ĩmi ꞌbá ị́mbị́ acelépi Tãyị̃tị́rã gá, ímbátáŋá ũkú ꞌdĩ drị́ gá rĩ ãꞌị̃lépi ku ꞌdĩ, ãzíla ị́jọ́ Sĩtánĩ ní zị̃lé zị̃ ꞌdĩ kí ãꞌị̃lépi ku ꞌdĩ, áꞌbã ãnzị ãzí ĩmi drị̃ gá ku.

\VS{25}Ĩrụ ị́jọ́ ĩmĩ adrujó ala gá, ãꞌị̃táŋá drị́ gá rĩ mgbemgbe kpere mání ãgõ agá.

\VS{26}ꞌBá agalépi rá ãzíla ị́jọ́ mâ lẽlé rĩ idélépi kpere ãsị̃ŋá gá rĩ, ma ũkpõ ꞌbá ãngũ drị̃ gá rĩ ꞌbadrị̂ fẽ pírí ĩꞌbanî.


\par }{\Q \VS{27}‘Ĩꞌdi ꞌbá kí tãmba drị́ ũkpó aya rú la sĩ,

\par }{\QB ĩꞌdi ꞌbá kí andi úmvú ꞌbã andilé rĩ áni.’
\XREF{✡}{{\XO 2:27 }{\XO{2:27
}}{\XT{Zãbụ́rị̃ 2:9}}}

\par }{\MI Ma ĩꞌbaní ũkpõ mâ ịsụ́lé má átẹ́pị drị́ rĩ ꞌbã vúŋá fẽ.

\VS{28}Ma vâ ĩꞌbaní fẽ dị̃lé lẽlẽgó ụ̃ꞌbụ́tị sĩ rĩ áni.


\par }{\PI \VS{29}ꞌBá bị́lệ trũ rĩ ꞌba are ị́jọ́ Úríndí ꞌbã jọlé kãnị́sã Ãdróŋá drị̂ ní rĩ.




\par }\Chap{3}{\SH Ị́jọ́ sĩlé jó Ãdróŋá drị́ Sãrãdị́sị̃ gá rĩ ꞌbaní rĩ
\par }
{\PP \VerseOne{1}“Ísĩ wárãgã mãlãyíkã kãnị́sã Ãdróŋá drị́ Sãrãdị́sị̃ gá rĩ ní íni:

\par }{\BB \par }
{\PI Ị́jọ́ ꞌdĩ ángá ꞌbá Úríndí Ãlá Ãdróŋá drị́ rĩ drị̂ trũ, ãzíla lẽlẽgó ázị̂rị̃ kí rụlépi drị́ gá rĩ drị́. Ánị̃ ị́jọ́ mî idélé rĩ kí rá. Ími rụ́ kụ mi ꞌbã ídri, wó ịsụ́ ídrã rá.

\VS{2}Mí angá, ínzị̃ mịfị́. Ífẽ ũkpõ ãko acelépi, lẽlépi drãlépi drã-drã rĩ nî. Ãꞌdusĩku má ịsụ́ ị́jọ́ ãzí míní idélé múké Ãdróŋá drị̃lẹ́ gá la ku.

\VS{3}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ, mí ũrã ị́jọ́ ándrá imbálé míní mî arelé rĩ, ímba tã la ãzíla mí uja ásị́. Ídrĩ adru mịfị́ trũ ku, ma amụ́ cécé ụ̃gụ́ꞌbá ꞌbã amụ́jó rĩ áni, mí icó sáwã mâ sĩ amụ́jó mí rụ́ ꞌdõlé rĩ nị̃lé ku.


\par }{\PI \VS{4}Ĩmi ãzí kí Sãrãdị́sị̃ gá ꞌdâ cí bõngó ĩꞌbadrị̂ kí andị́lépi ku rĩ kî, kí drụ́zị́ acị́ má be bõngó imve sĩ, ĩꞌbaní icójó rá rĩ sĩ.

\VS{5}ꞌBá agalépi rá rĩ kí, ála kí ụ̃sụ̃ bõngó imve sĩ ꞌdĩ ꞌbã áni, ãzíla má icó kí rụ́ ịnị́lé bụ́kụ̃ ídri drị̂ agá ku. Wó ma mụ kí rụ́ umvelé má Átẹ́pị drị̃lẹ́ gá mãlãyíkã ĩꞌdidrị̂ kí abe, ꞌdĩ kí ꞌbá má ãni.


\par }{\PI \VS{6}ꞌBá bị́lệ trũ rĩ ꞌba are ị́jọ́ Úríndí ꞌbã jọlé kãnị́sã Ãdróŋá drị̂ ní rĩ.


\par }{\SH Ị́jọ́ sĩlé ꞌbá jó Ãdróŋá drị́ Fĩlãdéfĩyã gá rĩ ꞌbaní rĩ
\par }
{\PP \VS{7}“Ísĩ wárãgã mãlãyíkã kãnị́sã Ãdróŋá drị́ Fĩlãdéfĩyã gá rĩ ní íni:

\par }{\BB \par }
{\PI Ị́jọ́ ꞌdĩ angá kí ꞌbá ãlá, ị́jọ́ mgbã idélépi, fụ̃ngụ́wã úpí Dãwụ́dị̃ drị̂ kí rụlépi rĩ drị́. Ãko ĩꞌdi ꞌbã tị nzị̃lé ꞌbo rĩ ꞌbá ãzí ụ̃pị̃ tị la ị̃dị́ ku, ãko ĩꞌdi ꞌbã tị ụ̃pị̃lé ꞌbo rĩ ꞌbá ãzí nzị̃ vâ tị la ị̃dị́ ku.

\VS{8}Ánị̃ ị́jọ́ míní idélé rĩ kí rá, ími ũkpó drĩ vâ were cí sĩ ị́jọ́ mâ imbálé míní rĩ kí tãmbajó, ãzíla mí ãꞌị̃ drĩ vâ ị́jọ́ mádrị̂ kí rá. Ánzị̃ míní kẹ̃jị́tị ími drị̃lẹ́ gá ꞌbá ãzí ꞌbá icólé ụ̃pị̃lé ku la.

\VS{9}Ma ꞌbá Sĩtánĩ drị́ ru tralépi, ãzíla ru ꞌbãlépi ꞌbá Yãhụ́dị̃ rú ꞌbá Ãdróŋá ãni la rú ĩnzõ sĩ, ꞌdĩ kí fẽ amụ́lé aꞌdélé ími pálé gá, iꞌdajó la ĩꞌbaní pírí álẽ mi rá.

\VS{10}Míní ị́jọ́ mání azịlé míní rĩ kí tãmbajó, ãzíla ị́jọ́ kí tajó ásị́ jã sĩ rĩ sĩ, ma ími tãmba ũcõgõ drụ́zị́ amụ́lépi ꞌbá ụ̃nọ́kụ́ drị̃ gá ꞌdĩ kí ụ̃ꞌbị̃jó pírí rĩ sĩ rá.


\par }{\PI \VS{11}Ma amụ́ gbõrú. Ímba ãko mî trũ adrujó rĩ tã, ꞌbá ãzí ꞌbã pa jõ sĩ ũyá mî ịsụ́lé agajó rĩ ku.

\VS{12}Ma ꞌbá agalépi rá rĩ ꞌbã ị́dị́ŋá jó Ãdróŋá mádrị̂ ãni la rú, icó kí aꞌbelé la ku, kí ụrụꞌbá gá ma rụ́ Ãdróŋá mádrị̂ drị̂ sĩ, rụ́ Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ táwụ̃nị̃ úꞌdí Ãdróŋá mádrị̂ drị̂ be, angálépi ĩꞌdi rụ́ ꞌbụ̃ gâlé rĩ, ma dó vâ sĩ áma rụ́ úꞌdí rĩ sĩ kí ụrụꞌbá gá.

\VS{13}ꞌBá bị́lệ trũ rĩ ꞌba are ị́jọ́ Úríndí ꞌbã jọlé kãnị́sã Ãdróŋá drị̂ ní rĩ.


\par }{\SH Ị́jọ́ sị̃lé jó Ãdróŋá drị́ Lãwũdíkĩyã gá rĩ ꞌbaní rĩ
\par }
{\PP \VS{14}“Ísĩ wárãgã mãlãyíkã kãnị́sã Ãdróŋá drị́ Lãwũdíkĩyã gá rĩ ní íni:

\par }{\BB \par }
{\PI ꞌDĩ kí ị́jọ́ angálépi ꞌbá ị́jọ́ ꞌdị́pị ꞌbã adru ꞌdĩ ꞌbã áni rĩ drị́, ãꞌị̃táŋá ãzíla ị́jọ́ mgbã rĩ ꞌbã sãdínĩ rú, ãko Ãdróŋá ꞌbã ũꞌbãlé ꞌdĩ kí drị̃ celépi rĩ drị́ rĩ.

\VS{15}Ánị̃ ị́jọ́ mî idélé rĩ kí pírí rá, mí adru ãcí ru jõku ị̃gbẹ́ ru ku. Álẽ tátí mí adru ị̃gbẹ́ ru jõku ãcí ru!

\VS{16}Míní adrujó yụ̃-ụ̃ ãꞌị̃táŋá mídrị́ agá, ị̃gbẹ́ ru jõku ãcí ru ku rĩ sĩ, ma mụ ími wilé áma tị gá rĩ sĩ vụ̃rụ́.

\VS{17}Íjọ ími tị sĩ, ‘Ma málĩ trũ, má ịsụ́ ãko ꞌbo, álẽ dó sĩ ãko ãzí ku.’ Wó íni ꞌdĩ mi ũcõgõ agá ízákĩzã rú, lẽmẽrí, pílílí ru, ãzíla ími mịfị́ ãsã kí cí.

\VS{18}Ma ími ásị́ ũŋmĩ gólũdĩ ụ̃ꞌbị̃lé ãlá ru ãcí sĩ rĩ ĩgbãjó mádrị́, mi dó sĩ adru málĩ ꞌdị́pị. Mí ĩgbã bõngó imve la sụ̃lé ãlá ru cí, sĩ pílílí mí ãni drị̃nzá ru rĩ atrịjó. Mí ĩgbã vâ ãdu ãzí kí írúwá, ĩtĩlé ími mịfị́ gá ími mịfị́ la sĩ ãngũ ndre.


\par }{\PI \VS{19}Ma ꞌbá mâ lẽlé rá ꞌdĩ kí tre ãzíla ma kí imbá. Lẽ kí ásị́ ꞌbã ve ásị́ ujajó sĩ ị́jọ́ ũnzí aꞌbejó.

\VS{20}Índre átu pá kẹ̃jị́tị gá kẹ̃jị́tị pãlé, ꞌbá ãzí drĩ áma ụ́ꞌdụ́kọ́ are rá, ãzíla kẹ̃jị́tị nzị̃ mání rá, ma fi ĩꞌdidrị́ jó agá ãngũ najó ĩꞌdi be ãlu.


\par }{\PI \VS{21}ꞌBá agalépi rá rĩ ma ĩꞌdi aꞌị́ rijó má be úmvúke mádrị́ ũpĩ najó rĩ drị̃ gá, cécé ma rijó má átẹ́pị be úmvúke ĩꞌdidrị́ ũpĩ ãrĩ drị̃ gá mâ agajó rá rĩ sĩ rĩ áni.

\VS{22}ꞌBá bị́lệ trũ rĩ ꞌba are ị́jọ́ Úríndí ꞌbã jọlé kãnị́sã Ãdróŋá drị̂ ní rĩ.”




\par }\Chap{4}{\SH Ãdróŋá ị̃nzị̃jó ꞌbụ̃ gâlé rĩ
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ị́jọ́ ꞌdĩ kî ũngúkú gá, ándre ãngũ, ándre áma drị̃lẹ́ gá kẹ̃jị́tị ru nzị̃lépi mgbọ ꞌbụ̃ gâlé la. Ãzíla ụ́ꞌdụ́kọ́ ándrá mání arelé cécé gũká áni rĩ jọ mání, “Mí amụ́ ꞌdõlé, ãzíla mâ mụ ãꞌdu ị́jọ́ la mụ ru idélé ꞌdĩ ꞌbã ũngúkú gá nĩ yã rĩ iꞌdalé míní.”

\VS{2}ꞌDĩ gá ꞌdâ cọtị, Úríndí Ãdróŋá drị̂ acá dó áma drị̃ gá, ma iꞌdó dó Ãdróŋá ịcụ́lé úríndí sĩ, ándre úmvúke ũpĩ ãni la ꞌbụ̃ gâlé ꞌbá ãzí ri drị̃ la gá cí.

\VS{3}ꞌBá rilépi úmvúke ꞌdã drị̃ gá rĩ ĩꞌdi indré cécé yãsípẽ áni ãzíla kãrĩnẽlíyã áni. Gẹ́rị́ indrélépi cécé fézã
\FTNT{*}{{\FR 4:3 }{\FR{4:3
}}{\FT{Bụ́kụ̃ Ãdróŋá drị́ Gị̃rị́kị̃ tị sĩ rĩ agá ála umve la
}}{\FQA{ị̃mãrãlị́dẹ̃.}}} áni la ce úmvúke ꞌdã andre trộkị́lịrị.

\VS{4}Úmvúke ãzí kãlị́ ị̃rị̃ drị̃ sụ la ce kí úmvúke tá ꞌdã ꞌbã andre trộkị́lịrị, ãzíla úmvúke ꞌdĩ kí drị̃ gá pírí ꞌbá ĩyõ kãlị́ ị̃rị̃ drị̃ sụ la uri kí nĩ. Su kí pírí bõngó imve rú, ãzíla su kí kí drị̃kã gá kõfíyã gólũdĩ rú la kí cí sĩ ũpĩ Ãdróŋá drị̂ iꞌdajó.

\VS{5}Úmvúke ꞌdã agâlé, ãvi ꞌbã nị̃ŋá ndrí-ndrí rĩ ãfũ ụ̃kpẹ̃ŋá la ndụ̃rụ̃-ndrụ̃rụ̃ rĩ trũ. Úmvúke ꞌbã drị̃lẹ́ gá tárã ázị̂rị̃ ri kí kolé nĩ. ꞌDĩ kí Úríndí ázị̂rị̃ Ãdróŋá ãlá rĩ drị̂ kî.

\VS{6}Úmvúke drị̃lẹ́ gá ꞌdãá ãko ãzí iꞌdá cécé ị̃yị́ mĩrĩ drị̂ áni tọndọlọ rú cécé mãráyã áni.

\par }{\PP Ãko ãzí ídri rú sụ ụrụꞌbá pírí mịfị́ ru drị̃lẹ́ gá ãzíla vúlé gá rĩ ce kí úmvúkê ágágá trộkị́lịrị.

\VS{7}Ãko drị̃drị̃ rĩ iꞌdá cécé kẹ̃mị̃ áni, ị̃rị̃ rĩ iꞌdá mánị̃gọ́ áni, na rĩ ꞌbã mẹ́lẹ́tị ꞌbádrị̂ áni, sụ rĩ iꞌdá yụ́kụ́ ngalépi ngã-ngã rĩ áni.

\VS{8}Ãko sụ ídri ꞌdã kí pírí ãlu-ãlu ụ́pụ́pị́ trũ ázíyá, ázíyá ãzíla kí ụrụꞌbá gá mịfị́ wókõ pírí agá kpere ụ́pụ́pị́ kí agâ sĩ. Ị́nị́ kí ị̃tụ́ be ĩyãŋã kí úngó ꞌdĩ ngo agá ku, ngojó la:


\par }{\PC “Ãlá ru, Ãlá ru, Ãlá ru,

\par }{\PC Úpí Ãdróŋá Ũkpó ꞌDị́pị,

\par }{\PC ándrá cí, úꞌdîꞌda cí, drụ́zị́ amụ́lépi rĩ.”

\par }{\MM \VS{9}Ãko ídri sụ ꞌdĩ drĩ kí úngó dị̃zã, ãrútáŋá ãzíla ãwãꞌdĩfô fẽjó ꞌbá rilépi úmvúke drị̃ gá uꞌálépi ídri rú jã ꞌdâ rĩ nî ꞌdĩ ngo ꞌbo,

\VS{10}ꞌbá ĩyõ kãlị́ ị̃rị̃ drị̃ sụ ꞌdã kí drị̃ ꞌbã vụ̃rụ́, ꞌbá rilépi úmvúke drị̃ gá uꞌálépi ídri jã ꞌdâ rĩ ị̃nzị̃jó, unze kí kõfíyã kí drị̃ gá rĩ kí ꞌbãlé úmvúke drị̃lẹ́ gá vụ̃rụ́ úngó ngoŋâ trũ,


\par }{\Q \VS{11}“Úpí Ãdróŋá ãmadrị̂, íca rá dị̃zã

\par }{\Q ãzíla ãrútáŋá ãzíla ũkpó ịsụ́jó ãmadrị́.

\par }{\Q Mí ũꞌbã ãko pírí kí mi ꞌi,

\par }{\QB ãzíla ĩꞌdi míní ãyĩkõ rú mî lẽtáŋá agá,

\par }{\QB ndrejó la ꞌbã adru kí cí.”




\par }\Chap{5}{\SH Bụ́kụ̃ tralé trã-trã rĩ kí Kãbĩlõmvá be
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ándre bụ́kụ̃ tralé trã-trã rĩ ꞌbá rilépi úmvúke drị̃ gá rĩ ꞌbã drị́ ãndá gá rĩ gá, úsĩ wókõ la kí pírí rá ru, îbĩ tị la pâlé ázị̂rị̃.

\VS{2}Ãzíla ándre mãlãyíkã ũkpó trũ la ị́jọ́ uyú agá ụ́ꞌdụ́kọ́ ụrụgá sĩ rere, “Ãꞌdi icó bụ́kụ̃ tralé trã-trã tị ĩbĩlé cí ꞌdĩ tị nzị̃lé mgbọ nĩ yã?”

\VS{3}ꞌBá ãzí ịsụ́lé ꞌbụ̃ gâlé yã jõku ụ̃nọ́kụ́ drị̃ gá ꞌdâ la jõku ụ̃nọ́kụ́ ị̃ndụ́ gâlé icólépi bụ́kụ̃ ꞌdĩ tị nzị̃lépi mgbọ sĩ ala ndrejó la yụ.

\VS{4}Má awá ãzákírílí ru, ãꞌdusĩku ꞌbá ãzí ãlu ịsụ́lé icólépi bụ́kụ̃ ꞌdã tị nzị̃lépi, sĩ ị́jọ́ ala gá rĩ kí ndrejó la yụ.

\VS{5}ꞌBá ĩyõ rĩ ꞌbã ãzí ãlu rĩ jọ mání, “Mí awá ku, índre kẹ̃mị̃ sụ́rụ́ Yụ́dã drị̂ drị̃lẹ́ Dãwụ́dị̃ drị̂ agá ãmbógó sĩ ị́jọ́ pírí ndẽlépi rá rĩ, icó lú bụ́kụ̃ tị ĩbĩlé cí pâlé ázị̂rị̃ ꞌdĩ tị ụwị́jó, ãzíla nzị̃jó rá la nĩ.”


\par }{\PP \VS{6}Índre
Kãbĩlõmvá ní pá tu agá úmvúke gá ágágá, ãnãkpá sụ ꞌdã kí ꞌbá ĩyõ ꞌdã abe, ce kí ĩꞌdi aga rị́. Kãbĩlõmvá iꞌdá ándrá úꞌdị ꞌbã rĩ ĩꞌdi rá rĩ áni. Újé la kí ázị̂rị̃ ãzíla mịfị́ la kí ázị̂rị̃, ꞌdĩ kí mãlãyíkã Ãdróŋá ãni ázị̂rị̃ ĩꞌdiní tị ũpẽlé ụ̃nọ́kụ́ gâlé rĩ kî.

\VS{7}Mụ bụ́kụ̃ ꞌdã aꞌdụ́lé ꞌbá rilépi úmvúke drị̃ gá rĩ ꞌbã drị́ ãndá gá rĩ gá.

\VS{8}Ĩꞌdi mụ bụ́kụ̃ tralé cí ꞌdã aꞌdụ́lé ꞌbo, ãko ãzí ídri rú sụ ꞌdã kí ꞌbá ĩyõ ꞌdã abe, tị̃ kí ãja, su kí tị vụ̃rụ́ Kãbĩlõmvá drị̃lẹ́ gá. Kí ãlu-ãlu drị́ gá ụ̃ꞌdị́ cí, ãzíla bãkụ́lẹ̃ gólũdĩ ru galépi tré ãdu ngụ̃lépi ãjị́ trũ vĩrĩ rĩ trũ, ꞌdĩ kí Ãdróŋá ãꞌị̃ŋá ꞌbá ãlá rĩ ꞌbadrị́ rĩ.

\VS{9}Ngo kí úngó úꞌdí la:

\par }{\Q “Mí icó rá bụ́kụ̃ tralé trã-trã rĩ ꞌdụjó,

\par }{\QB ãzíla tị la ụwị́jó sĩ nzị̃jó la.

\par }{\Q Úꞌdị ándrá mi rá,

\par }{\QB drã mídrị́ ími ãrí ꞌbã asujó ídétáŋá idéjó rĩ sĩ,

\par }{\QB mí ĩgbã ꞌbá Ãdróŋá ãni sụ́rụ́ tị pírí agá,

\par }{\QB tị ndú-ndú jọlépi ꞌdĩ kí, ãzíla ꞌbá ụ̃nọ́kụ́ drị̃ gá ꞌdĩ kí abe pírí.”


\par }{\Q \VS{10}Ífẽ acá kí Sụ́rụ́ ru ãzíla ãtalo Ãdróŋá ãmadrị́ rĩ ꞌbã ãzí ngalé pi rĩ,

\par }{\QB ãzíla kí dó sĩ drụ́zị́ ãngũ rụ nalé.


\par }{\PP \VS{11}Ándre ãngũ ị̃dị́, má are ụ́ꞌdụ́kọ́ mãlãyíkã álĩfũ wẽwẽ rú icólé lãlé ku la ꞌbã ãni la, ce kí úmvúke aga ãko ãzí ídri rú, ãzíla ꞌbá ĩyõ rĩ kí abe rị́,

\VS{12}kí úngó ngo agá ụ́ꞌdụ́kọ́ ụrụgá sĩ íni:

\par }{\Q “Mi Kãbĩlõmvá ándrá ꞌdịlé rá ꞌdĩ,

\par }{\Q mí icó rá ũkpõ ịsụ́jó, málĩ ịsụ́jó, ũndũwã ịsụ́jó ãzíla ãvẹ̃vị̃ ịsụ́jó,

\par }{\Q ãrútáŋá ịsụ́jó, dị̃zã ãzíla rụ́ ịcụ́ŋá ịsụ́jó!”


\par }{\PP \VS{13}Má are ãko pírí ídri ꞌbụ̃ gâlé, ãzíla ụ̃nọ́kụ́ drị̃ gá rĩ kí abe, ụ̃nọ́kụ́ ị̃ndụ́ gá, mĩrĩ agá ãzíla ãko pírí ala gá ꞌdĩ kí abe, kí úngó ngo agá:

\par }{\Q “Ị́cụ́ŋá, rụ́ kụma, ãrútáŋá, dị̃zã,

\par }{\QB ãzíla ũkpõ ꞌbã adru ꞌbá rilépi úmvúke drị̃ gá rĩ ní,

\par }{\QB ãzíla Kãbĩlõmvá ní jã ꞌdâ!”


\par }{\MM \VS{14}Ãko ídri sụ ꞌdã ãꞌị̃ kí pírí Ámĩnã, ãzíla ꞌbá ĩyõ ꞌdã tị̃ kí ãja tị sujó vụ̃rụ́ Ãdróŋá ị̃nzị̃jó.




\par }\Chap{6}{\SH Kãbĩlõmvá ꞌbã ãko sĩ bụ́kụ̃ tị ĩbĩjó ázíyá drị̃drị̃ \newline  rĩ kí tị ụ̃nzị̃jó rĩ
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ándre Kãbĩlõmvá ꞌbã ãko sĩ bụ́kụ̃ tị ĩbĩjó ázị̂rị̃ rĩ ꞌbã ãzí ãlu drị̃drị̃ rĩ tị nzị̃ agá. Ị́jọ́ ꞌdã ꞌbã ũngúkú gá, má are ụ́ꞌdụ́kọ́ ãko ãzí ídri rú sụ ꞌdã ꞌbã ãzí ãlu ꞌụ agá ãvi áni, jọ, “Mí amụ́!”

\VS{2}Ándre áma drị̃lẹ́ gá ꞌdãá fãrásĩ imve rú. ꞌBá rilépi drị̃ la gá rĩ ĩꞌdi ụ́sụ trũ, úsu drị̃ la gá kõfíyã ãmbõgõ drị̂, ãzíla fũ dó sĩ ꞌbá ãꞌdị́ ndẽlépi rá rĩ áni, ĩꞌdi dó sĩ mụ mẹ́rọ́ꞌbá ĩꞌdidrị̂ kí ndẽlé rá.


\par }{\PP \VS{3}Kãbĩlõmvá la mụ ãko sĩ bụ́kụ̃ tị ĩbĩjó ị̃rị̃ rĩ nzị̃lé ꞌbo, má are ãko ãzí ídri rú sụ ꞌdã ꞌbã ãzí ị̃rị̃ rĩ jọ, “Mí amụ́!”

\VS{4}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, fãrásĩ ãzí rĩ ãfũ ika rú ũmbã rú. Úfẽ ũkpõ ꞌbá rilépi drị̃ la gá rĩ ní, ásị́ ị̃gbẹ̃ izajó ụ̃nọ́kụ́ drị̃ gá ꞌdâ rá ãzíla fẽjó la ꞌbá ꞌbã ụꞌdị́ kí ru ãyá-ãyá íni. Úfẽ drị́ la gá ménéŋá ãmbógó ãꞌdị́ ãni la.


\par }{\PP \VS{5}Kãbĩlõmvá la mụ ãko sĩ bụ́kụ̃ tị ĩbĩjó na rĩ nzị̃lé ꞌbo, má are ãko ãzí ídri rú sụ ꞌdã ꞌbã ãzí na rĩ jọ, “Mí amụ́!” Ándre, ãzíla áma drị̃lẹ́ gá ꞌdãá fãrásĩ ãzí ịnị la. ꞌBá rilépi drị̃ la gá rĩ rụ kị́lọ̃ ãko ụ̃ꞌbị̃jó rĩ ĩꞌdidrị́ gá cí.

\VS{6}ꞌDãá má are ãko ãzí akụ́lépi ụ́ꞌdụ́kọ́ áni la angájó ãko ãzí ídri rú sụ ꞌdã kí drĩdríŋĩ gâlé jọ, “Ãkónã kí ãjẹ̃ la mụ adrulé ambamba. Ngánũ kị́lọ̃ ãlu ãjẹ̃ la adru ũyá ụ́ꞌdụ́ ãlu drị̂ pí, ãzíla lógõŋá na rĩ ꞌbã ãjẹ̃ la adru ũyá ụ́ꞌdụ́ ãlu drị̂ pí, ꞌbo lẽ ĩmi iza ãdu kí wáyĩnĩ trũ ku!”


\par }{\PP \VS{7}Kãbĩlõmvá la mụ ãko sĩ bụ́kụ̃ tị ĩbĩjó sụ rĩ nzị̃lé ꞌbo, má are ụ́ꞌdụ́kọ́ ãko ãzí ídri rú sụ ꞌdã ꞌbã ãzí sụ rĩ drị̂ jọ, “Mí amụ́!”

\VS{8}Ándre áma drị̃lẹ́ gá ꞌdãá fãrásĩ foro ãvẹ̃vị̃ kóru la. ꞌBá rilépi drị̃ la gá rĩ úꞌda rụ́ la Drã ꞌi, ãzíla úꞌda ãzí rĩ rụ́ ị̃nádrị̃ ꞌi, ꞌde vú la gâ sĩ ãni rú. Úfẽ ĩꞌbaní ũkpõ sĩ ꞌbá ãlu sụ drị̃ gá ụ̃nọ́kụ́ drị̃ gá ꞌdâ rĩ kí ulị́jó ménéŋá sĩ, kí acojó ãbị́rị́ sĩ, ãyánĩ sĩ, ãzíla ụ̃bọ̃gụ̃ ní kí naŋá sĩ.


\par }{\PP \VS{9}Kãbĩlõmvá la mụ ãko sĩ bụ́kụ̃ tị ĩbĩjó tõwú rĩ nzị̃lé ꞌbo, ándre ãlĩtárĩ ị̃ndụ́ gá úríndí ꞌbá ándrá ụꞌdị́lé ị́jọ́ Ãdróŋá drị̂ vú nzeŋá sĩ, ãzíla ãꞌị̃táŋá ĩꞌbadrị́ Ãdróŋá agá ĩꞌbã kí sĩ pá tujó ala gá mgbemgbe rĩ ꞌbadrị̂ kî.

\VS{10}Za kí re, jọ kí, “Ãdróŋá ũkpó ꞌdị́pị, mi ãlá ru ãzíla mí alị́ ĩnzõ ku! Ĩꞌdi ụ́ꞌdụ́ ꞌdụ sị́ míní amụ́jó ꞌbá ãma ụꞌdị́lépi ụ̃nọ́kụ́ gá ꞌdĩ ꞌbadrị́ ị́jọ́ rĩ lịjó ãzíla ĩꞌbaní drị̃rịma fẽjó?”

\VS{11}Ị́jọ́ ꞌdĩ ꞌbã ũngúkú gá, úfẽ ĩꞌba ãlu-ãlu ní bõngó imve sụ̃lé, ãzíla újọ ĩꞌbaní ꞌbã tẽ kí ásị́ ị̃gbẹ̃ sĩ, kpere ĩꞌbã ãzí ãtíꞌbó rú, ãzíla ꞌbá Yẹ́sụ̃ ãꞌị̃lépi rá ꞌdĩ ꞌbã kãlãfe ụꞌdị́lé ꞌdĩ ꞌbaní ca agá.

\VS{12}Ándre Kãbĩlõmvá nzị̃ ãko sĩ bụ́kụ̃ tị ĩbĩjó ázíyá rĩ ꞌbã tị. ꞌDãá ũyãkĩyã ãmbógó la ũyã ãngũ, ị̃tụ́ uja ru ịnịbịrịcịcị rú cécé ị́nị́ áni, ãzíla ĩmbá uja ru ika rú ãrí áni.

\VS{13}Lẽlẽgó ꞌbụ̃ agá ꞌdĩ ri kí zõlé vụ̃rụ́ ꞌdõlé cécé wộmbẹ̃ ãráŋá mbalépi ku rĩ ꞌbã zõlé ãlụ́kụ́kụ̃ ũkpó la ꞌbã kí ayajó rĩ sĩ rĩ áni.

\VS{14}ꞌBụ̃ tra ru cécé kãrãtásĩ tralé rĩ áni, ãzíla ꞌbé kí ãngũ ru lịlépi ị̃yị́ agá rĩ trũ ãvĩ kí ãngũ ĩꞌbã kí jõ sĩ adrujó rĩ gá rá.


\par }{\PP \VS{15}ꞌBá ị́jọ́ Ãdróŋá drị̂ ãꞌị̃lépi ku ũpi rú ãngũ drị̃ gá ꞌdĩ kí, ũpi ãnzị abe, ãmbogo ãsĩkárĩ ꞌbadrị̂ trũ, ꞌbá málĩ trũ, ꞌbá ũkpó ru ꞌdĩ kî trũ, ãzíla ãtiꞌbo kí abe, ꞌbá ãtiꞌbo rú ku ꞌdĩ kí abe, ụ̃zị̃ kí ru ụ̃jị́gọ́ agá, ãzíla írã ị̃ndụ́ ꞌbé agâlé.

\VS{16}Jọ kí ꞌbé ꞌbaní írã abe, “Ĩmi aꞌdé ãma drị̃ gá, ĩmi atrị ãma ꞌbá rilépi úmvúke drị̃ gá ꞌdã mẹ́lẹ́tị gá, ãzíla âdrã Kãbĩlõmvá drị̂ agá.

\VS{17}Ụ́ꞌdụ́ ãmbógó âdrã ũmbã rú ĩꞌbadrị̂ acá ꞌbo, ãꞌdi icó pá tulé drị̃ la tẽjó nĩ yã?”




\par }\Chap{7}{\SH Ãdróŋá la ꞌbá ĩꞌdi ãni ãlá ꞌdĩ kí tị ụ̃pị̃ cí
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ị́jọ́ ꞌdã ꞌbã ũngúkú gá, ándre mãlãyíkã sụ tu kí pá wókõ ụ̃nọ́kụ́ ãni sụ ꞌdĩ kí agá. Rụ kí ãlụ́kụ́kụ̃ sụ ụ̃nọ́kụ́ drị̃ gá ꞌdĩ kí, umbé kí kí ãngũ li agá vũ drị̃ gá, ị̃yị́ ãmbógó ꞌdĩ kí agá, jõku ife kí agâ sĩ cí.

\VS{2}Ándre vâ mãlãyíkã ãzíla angá amụ́lé ị̃tụ́ ꞌbã ãfũ agâlé ru, drị́ la gá ícétáŋá Ãdróŋá ídri rú rĩ drị̂ cí. Umve mãlãyíkã sụ ĩꞌbaní ũkpó fẽjó sĩ vũ kí izajó mĩrĩ be rĩ kí ụ́ꞌdụ́kọ́ ụrụgá sĩ.

\VS{3}“Ĩmi iza drĩ vũ kí mĩrĩ abe ãzíla ife kî trũ ku, kpere ãmaní ícétáŋá ĩbĩ agá ꞌbá ãtíꞌbó ru Ãdróŋá ãni ꞌdĩ kí androko gá.”

\VS{4}Má are dó kãlãfe ꞌbá sĩ ícétáŋá Ãdróŋá drị́ ꞌdã ĩbĩjó kí androko gá cí rĩ ꞌbadrị̂ ĩꞌdi 144,000
\FTNT{*}{{\FR 7:4 }{\FR{7:4
}}{\FT{ꞌBá
}}{\FQ{144,000
}}{\FT{ꞌdã ꞌbã ífí ꞌbá wẽwẽ rú.
}}} angájó sụ́rụ́ mụdrị́ drĩ ị̃rị̃ Ịsịrayị́lị̃ drị̂ kí agá.

\VS{5-8}Sụ́rụ́ ãlu-ãlu agá ꞌbá 12,000: sụ́rụ́ Yụ́dã drị̂, Rụ́bẹ̃nị̃ drị̂, Gádĩ drị̂, Ásẹ̃rị̃ drị̂, Nãfũtálĩ drị̂, Mãnásẽ drị̂, Sị̃mọ́nị̃ drị̂, Lẹ́vị̃ drị̂, Ĩsãkárĩ drị̂, Zãbụ̃lọ́nị̃ drị̂, Yụ̃sụ́fụ̃ drị̂, ãzíla Bénzãmĩnĩ drị̂ agá pírí.


\par }{\SH ꞌBá ũꞌbí Ãdróŋá ịcụ́lépi rĩ kî
\par }
{\PP \VS{9}Ị́jọ́ ꞌdã ꞌbã ũngúkú gá, ándre áma drị̃lẹ́ gá ꞌdâ ꞌbá ũꞌbí wẽwẽ rú, ꞌbá ãzí ꞌbã icólé lãlé ku, angájó sụ́rụ́ tị ndú-ndú gá, ínátị ndú-ndú gá, ꞌbá, ãzíla ꞌbá tị ndú-ndú jọlépi, ꞌdĩ ꞌbaní pá tu agá bõngó imve trũ úmvúke ãmbõgõ ãni Ãdróŋá drị̂ andre gá, ãzíla Kãbĩlõmvá drị̃lẹ́ gá káci bị́ trũ drị́ gá.

\VS{10}Ngo kí úngó ụ́ꞌdụ́kọ́ ụrụgá sĩ;

\par }{\Q “Patáŋá la angá Ãdróŋá ãmadrị́,

\par }{\Q rilépi úmvúke drị̃ gá rĩ drị́,

\par }{\Q ãzíla Kãbĩlõmvá drị́.”


\par }{\MM \VS{11}Mãlãyíkã pírí utu kí pá, ce kí úmvúke ãmbõgõ ãrĩ andre ꞌbá ĩyõ, ãzíla ãko ãzí ídri rú sụ ꞌdã kí abe trộkị́lịrị. Tị̃ kí ãja vụ̃rụ́ úmvúke ãmbõgõ ãrĩ drị̃lẹ́ gâ sĩ Ãdróŋá ị̃nzị̃jó,

\VS{12}jọjó la:

\par }{\Q “Ámĩnã!

\par }{\Q Ãdróŋá ịcụ́ŋá, dị̃zã, ũndũwã,

\par }{\Q ãwãꞌdĩfô fẽŋá, ãzíla ũkpõ

\par }{\Q ꞌbã adru kí Ãdróŋá ãmadrị́ gá rĩ ni jã ꞌdâ.

\par }{\Q Ámĩnã!”


\par }{\PP \VS{13}ꞌBá ĩyõ ãlu zị ma, “ꞌBá bõngó imve trũ ꞌdã kí ãꞌdi kî, ãzíla angá (ãfũ) kí íngõlé?”


\par }{\PP \VS{14}Má umvi, “Ãmbógó, ánị̃ kí ku, ínị̃ kí rá la mi ꞌi.”

\par }{\PP Ãmbógó jọ, “ꞌDĩ kí ꞌbá angálépi ũcõgõ ãmbógó kí ĩcãndĩjó rĩ kí agâ sĩ rĩ kî. Ũjĩ kí ĩꞌbã bõngó kí Kãbĩlõmvá ꞌbã ãrí sĩ imve rú.

\VS{15}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ,

\par }{\Q “Tu kí pá úmvúke ãmbõgõ ãni Ãdróŋá drị̂ drị̃lẹ́ gá,

\par }{\QB ãzíla ri kí ĩꞌdiní ãzị́ ngalé ị̃tụ́ kí ị́nị́ be jó ĩꞌdidrị̂ agá;

\par }{\Q ãzíla Ãdróŋá rilépi úmvúke ũpĩ ãni ꞌbụ̃ gâlé ꞌdã ꞌbã drị̃ gá rĩ

\par }{\QB la kí drị̃ gá hémã ãsõ nĩ.


\par }{\Q \VS{16}Ãbị́rị́ icó kí fụlé ị̃dị́ ku,

\par }{\QB ị̃yị́ vị́ icó kí fụlé ị̃dị́ ku.

\par }{\Q Ị̃tụ́ icó kí ivélé ku,

\par }{\QB ị̃tụ́kã icó vâ kí zãlé ku.


\par }{\Q \VS{17}Ãꞌdusĩku Kãbĩlõmvá pá tulépi úmvúke ãmbõgõ ãni rĩ ꞌbã drị̃lẹ́ gá rĩ,

\par }{\QB la adru ꞌbá kí tãmbalépi rĩ rú nĩ;

\par }{\QB ĩꞌdi kí agụ ị̃yị́ ídri drị́ kídí ru rĩ mvụlé.

\par }{\Q Ãzíla Ãdróŋá la mị́ndrẹ kí mịfị́ gá rĩ kí ịnị́ nĩ.”




\par }\Chap{8}{\SH Kãbĩlõmvá nzị̃ ãko sĩ bụ́kụ̃ tị ĩbĩjó ázị̂rị̃ rĩ tị
\par }
{\PP \VerseOne{1}Kãbĩlõmvá la mụ ãko sĩ bụ́kụ̃ tị ĩbĩjó ázị̂rị̃ rĩ nzị̃lé ꞌbo, ãngũ ĩyãŋã ꞌbụ̃ gâlé tútú sáwã were.

\VS{2}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, ándre mãlãyíkã ázị̂rị̃ pá utulépi Ãdróŋá drị̃lẹ́ gá rĩ kî. Kí ãlu-ãlu drị́ gá úfẽ gũká.


\par }{\PP \VS{3}Mãlãyíkã ãzí ãlu bãkụ́lẹ̃ idélé gólũdĩ sĩ rĩ trũ rĩ amụ́, ãzíla tu pá ãngũ ídétáŋá idéjó ãlĩtárĩ rú rĩ gá. Úfẽ ĩꞌdiní ãko ãjị́ trũ vĩrĩ ivélé Ãdróŋá ní la ĩyõ rú, úlẽ ꞌbã usa kí ãꞌị̃táŋá ꞌbá Ãdróŋá ãꞌị̃lépi rá rĩ ꞌbadrị̂ abe, kí fẽjó ídétáŋá ru ãngũ ídétáŋá idéjó ãlĩtárĩ idélé gólũdĩ sĩ rĩ gá Ãdróŋá drị̃lẹ́ gá.

\VS{4}Ãcíkã ãko ãjị́ trũ vĩrĩ ivélé Ãdróŋá ní ꞌdã drị̂ kí ãꞌị̃táŋá ꞌbá Ãdróŋá ãꞌị̃lépi rá rĩ ꞌbadrị̂ abe, tụ kí mãlãyíkã rụ̂ sĩ ꞌbụ̃ gá Ãdróŋá rụ̂lé angájó ãngũ sĩ ídétáŋá idéjó gólũdĩ sĩ ꞌdã gâlé.

\VS{5}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, mãlãyíkã ꞌdụ bãkụ́lẹ̃ tá sĩ ãko ãjị́ trũ vĩrĩ ivélé Ãdróŋá ní ꞌdĩ, aꞌdụ́ ãcí ãlĩtárĩ gá rĩ ꞌbãlé ala gá, ãzíla ãsũ ĩꞌdi vụ̃rụ́ ụ̃nọ́kụ́ drị̃ gá ꞌdõlé. ꞌDãá ãvi ꞌbã nĩŋá ndrí-ndrí rĩ ãfũ ụ̃kpẹ̃ŋá la ndụ̃rụ̃-ndrụ̃rụ̃ rĩ trũ ãzíla ũyãkĩyã trũ nĩ.


\par }{\SH ꞌBá Yẹ́sụ̃ ãꞌị̃lépi ku rĩ kí ị́jọ́ lịjó rĩ
\par }
{\PP \VS{6}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, mãlãyíkã ázị̂rị̃ gũkâ trũ drị́ gá cí ꞌdĩ itú kí ru bábá kí vujó.


\par }{\PP \VS{7}Mãlãyíkã drị̃drị̃ rĩ vu gũká ĩꞌdidrị́ gá rĩ ꞌi, ꞌdãá sí iꞌdó zõlé vụ̃rụ́ ꞌdõlé, ãcí ru usalépi ãrí trũ rĩ ûsũ kí vụ̃rụ́ ụ̃nọ́kụ́ drị̃ gá ꞌdõlé. Ụ̃nọ́kụ́ ꞌbã wókõ ãlu na drị̃ gá rĩ ve ife, ãzíla ásé ị̃ꞌbị ala gá rĩ abe pírí rá.


\par }{\PP \VS{8}Mãlãyíkã ị̃rị̃ rĩ vu gũká ĩꞌdidrị́ gá rĩ ꞌi. Ãko ãzí indrélépi ꞌbé ãmbógó ãcî trũ la áni la, úꞌbe ĩꞌdi ị̃yị́ mĩrĩ drị̂ agâlé. Mĩrĩ ꞌbã wókõ ãlu na drị̃ gá rĩ uja ru ãrí ru.

\VS{9}Ãko pírí mĩrĩ agá ídri rĩ ꞌbã ãlu na drị̃ gá rĩ ũdrã kí rá, ãzíla mẹ́lị̃ mĩrĩ drị̃ gá rĩ ꞌbã ãlu na drị̃ gá rĩ andi kí rá.


\par }{\PP \VS{10}Mãlãyíkã na rĩ vu gũká ĩꞌdidrị́ gá rĩ. Lẽlẽgó ãmbógó ãngũ jilépi tọ́cị̃ áni la aꞌdé ꞌbụ̃ gâlé, iꞌbé kídí ãzíla ị̃yị́ dịlépi dị̃-dị̃ rĩ ꞌbã ãzí ãlu na drị̃ gá rĩ kí drị̃ cí.

\VS{11}Lẽlẽgó ꞌdã ꞌbã rụ́ ụ̃jị́kị́rị́lị́ ꞌi. ꞌBá wẽwẽ rú ị̃yị́ ꞌdã mvụlépi rĩ ũdrã kí rá, ãꞌdusĩku ị̃yị́ ꞌbã ãlu na drị̃ gá rĩ ꞌbã ru ujajó ũmbájírílí ru rĩ sĩ.


\par }{\PP \VS{12}Mãlãyíkã sụ rĩ vu gũká ĩꞌdidrị́ gá rĩ rá. Ị̃tụ́ kí ĩmbá be ãzíla lẽlẽgó kî trũ anụ́ kí rá, ĩꞌbã wókõ ãlu na drị̃ gá rĩ uja kí ru ị́nị́ ru, ãzíla wókõ ãlu na drị̃ gá rĩ ị̃tụ́ drị́ gá rĩ acá ịnị ru, ãzíla wókõ ãlu na drị̃ gá rĩ ị́nị́ drị̂ acá ịnịbịrịcịcị rú ị̃dị́-ị̃dị́.


\par }{\PP \VS{13}Mâ ãngũ ndre agá ꞌbụ̃ gâlé ru, ándre yụ́kụ́ ãlu unga agá wị́lị́wị́lị́ ru áwáŋâ trũ, “Wọ́gọ̃! Wọ́gọ̃! Ũcõgõ ꞌbá ụ̃nọ́kụ́ gá rĩ ꞌbanî, ãꞌdusĩku ãꞌdu ị́jọ́ la mụ ru idélé gũká ụ́ꞌdụ́kọ́ mụlépi akụ́lépi mãlãyíkã na vúlé ꞌdĩ ꞌbã kí mụlé vúlé rĩ kî sĩ nĩ yã?”


\par }{\BB \par }


\Chap{9}{\PP \VerseOne{1}Mãlãyíkã tõwú rĩ la mụ gũká vúlé ꞌbo, ándre lẽlẽgó aꞌdélépi ꞌbụ̃ gâlé vụ̃rụ́ ꞌdõlé rĩ, úfẽ drị́ la gá fụ̃ngụ́wã ꞌbụ́ ãsị̃ŋâ kóru rĩ drị́ gá rĩ ꞌi.

\VS{2}Lẽlẽgó la mụ ꞌbụ́ ãsị̃ŋâ kóru rĩ tị nzị̃lé ꞌbo, ãcíkã ãfũlépi ala gâlé rĩ mẽnú ꞌbã ãcíkã áni, ãzíla ãcíkã la atrị ị̃tụ́ kí mịfị́ ꞌbụ̃ be cí.

\VS{3}Ãcíkã agâlé úmbí ãfũ kí asị́lé vụ̃rụ́ ụ̃nọ́kụ́ drị̃ gá, úfẽ ĩꞌbaní ũkpõ cécé ítóniŋá ãngũ drị̃ gá rĩ ꞌbadrị̂ áni.

\VS{4}Újọ ĩꞌbaní ꞌba iza kí ásé ãzíla ife ãngũ drị̃ gá rĩ kí ku, rá la ꞌbá ꞌbání sĩ ícétáŋá Ãdróŋá drị̂ ĩbĩjó androko la gá ku ꞌdĩ kî.

\VS{5}Ûga ĩꞌbaní ꞌbá kí ụꞌdị́lé úmgbé, ꞌbã ĩcõcõŋã kí kí ĩmbá tõwú, ãzá ĩꞌbaní ịsụ́lé rĩ ꞌbã ũcõgõ cécé ítóniŋá ꞌbã ꞌbá ũzãjó rĩ ꞌbã azájó rĩ ꞌbã áni.

\VS{6}Ĩmbá tõwú ꞌdã kí agá ꞌbá kí drã ndrụ̃ mịfị́ ika sĩ, icó kí ịsụ́lé la ku. Wó kí lẽ drãlé rá, drã la apá kí sĩ apá-apâ.


\par }{\PP \VS{7}Úmbí ꞌdã iꞌdá kí cécé fãrásĩ ãꞌdị́ ãni itúlé bábá rĩ kí áni, mẹ́lẹ́tị la kí ꞌbádrị̂ áni, sụ̃ kí drị̃kã gá kõfíyã gólũdĩ rú la kî.

\VS{8}Drị̃ꞌbị́ la kí drị̃ꞌbị́ ũkú drị̂ áni, ãzíla sị́ la kí kẹ̃mị̃ drị̂ áni.

\VS{9}Ãko ĩꞌbã kí sụ̃lé sĩ ru ágá atrịjó rĩ kí aya rú, ụ́pụ́pị́ la kí ꞌụ ãsĩkárĩ wẽwẽ rú cẹ̃lépi fãrásĩ sĩ, ãzíla gárĩ ãꞌdị́ drị́ gá rĩ drị̂ áni.

\VS{10}Kótẽ la ãzíla ãko la ĩꞌbaní sĩ ꞌbá zãjó rĩ cécé ítóniŋá ꞌbadrị̂ áni. Úfẽ ĩꞌbaní ũkpõ sĩ ꞌbá ꞌbaní cãndí fẽjó cajó ĩmbá tõwú ꞌdĩpí.

\VS{11}Úpí kí drị̃lẹ́ gá rĩ mãlãyíkã angálépi ꞌbụ̃ ãsị̃ŋâ kóru rĩ agá rụ́ umvelé tị Yãhụ́dị̃ drị̂ sĩ Ãbãdónĩ ꞌi, ãzíla Gị̃rị́kị̃ tị sĩ Ãpọ̃lọ́nị́yọ̃ ꞌi rĩ.
\FTNT{*}{{\FR 9:11 }{\FR{9:11
}}{\FQ{Ãbãdónĩ
}}{\FT{ãzíla
}}{\FQ{Ãpọ̃lọ́nị́yọ̃
}}{\FT{ꞌbã ífí ꞌbá “ꞌbá kí ị̃lị̃kị̃lépi rĩ ꞌi.”}}}


\par }{\PP \VS{12}Ũcõgõ drị̃drị̃ rĩ alị ꞌbo, índre ãzíla kí ị̃rị̃ kí amụ́ ꞌdĩ.

\VS{13}Mãlãyíkã ázíyá rĩ vu gũká ĩꞌdidrị́ gá rĩ rá, má are ụ́ꞌdụ́kọ́ angájó ãlĩtárĩ gólũdĩ rú kónã sụ Ãdróŋá drị̃lẹ́ gá rĩ agâlé jọ,

\VS{14}“Mí ũtrũ mãlãyíkã sụ umbélé ị̃yị́ ãmbógó Ũfũrátĩ agá ꞌdã kí rá.”

\VS{15}Mãlãyíkã sụ ũtrũlé ꞌdã kí dó bábá ílí, ĩmbá ụ́ꞌdụ́ ãzíla sáwã itúlé sĩ ꞌbá ãlu na drị́ gá, lẽlé ụꞌdị́lé ụ̃nọ́kụ́ drị̃ gá ꞌdâ rá rĩ tẽjó.
\XREF{✡}{{\XO 9:15 }{\XO{9:15
}}{\XT{Zãbụ́rị̃ 2:9}}}

\VS{16}Kãlãfe ãsĩkárĩ ãni mâ arelé itúlé rá rĩ 200,000,000
\FTNT{†}{{\FR 9:16 }{\FR{9:16
}}{\FQ{200,000,000
}}{\FT{ĩꞌdi ãko lãlé tí cécé cínákî áni la.
}}} lãlé tí ĩyé áni la.


\par }{\PP \VS{17}Ícétáŋá mâ ndrelé rĩ agá, ándre fãrásĩ kí ꞌbá rilépi drị̃ la gá rĩ kí abe, ꞌbá ꞌdã sụ̃ kí aya ꞌbara dị̃lépi lẽrẽlẽrẽ ika rú, kọ̃nị̃ kọ̃nị̃ rú, ãzíla yẹ́lọ̃ rú la kí jụ́jụ́ gá cí. Fãrásĩ ꞌbã drị̃kã kí indré cécé kẹ̃mị̃ drị̂ áni, tị la kí agá ãcí ãfũ kí ãcíkã trũ gbũꞌdí ngụ̃ŋâ trũ ị̃rị́ ãꞌdị́ drị́ gá rĩ áni.

\VS{18}ꞌBá ꞌbã wókõ ãlu na drị̃ gá rĩ ũdrã kí jụ́wẹ̃ ũcõgõ fẽlépi na ꞌdĩ kí sĩ ãcí, ãcíkã ãzíla ĩŋmá ngụ̃lépi ị̃rị́ ãfũlépi fãrásĩ kí tị gá rĩ sĩ.

\VS{19}Ũkpó fãrásĩ ꞌdã ꞌbadrị̂ kí kí tị gá, ãzíla kótẽ ĩꞌbadrị̂ kí agá. Kótẽ la kí drị̃kã trũ cécé ị̃nị̃ drị́ gá rĩ áni, ũjũ trũ sĩ ꞌbá ụꞌdị́jó.


\par }{\PP \VS{20}ꞌBá ị́mbị́ ũdrãlépi jụ́wẹ̃ ꞌdĩ sĩ ku rĩ, lẽ kí ásị́ ujalé ku ãko ĩꞌbaní idélé drị́ sĩ ꞌdĩ kí aꞌbejó. Aꞌbe kí úríndí ũnzí kí ãdroŋa idélé gólũdĩ sĩ, sílĩvã sĩ, drọ̃nọ́ sĩ, írã sĩ, ãzíla ife sĩ, ãngũ ndrelépi ku, ị́jọ́ arelépi ku vâ acị́lépi ku ꞌdĩ kí ị̃nzị̃ŋá ku.

\VS{21}Lẽ kí ásị́ ujalé ku ꞌbá ụꞌdị́ŋá sĩ, ãndrị́kẹ sĩ, ãwụ̃ sĩ, ãzíla ụ̃gụ̃ sĩ.




\par }\Chap{10}{\SH Mãlãyíkã bụ́kụ̃ wereŋá trũ rĩ
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ị́jọ́ ꞌdã ꞌbã ũngúkú gá, ándre mãlãyíkã ãzí ũkpó ru la ꞌbã asị́ agá vụ̃rụ́ ꞌdõlé angájó ꞌbụ̃ gâlé. Bõngó ĩꞌdi ꞌbã sulé rĩ imve rú cécé ụ̃rụ́ꞌbụ̃ áni ãzíla drị̃kã la gá ꞌdãá dị̃zã ãzí ãlápítí cécé gẹ́rị́ áni la; mẹ́lẹ́tị la indré cécé ị̃tụ́ áni ãzíla pá la kí cécé ãcí áni.

\VS{2}Rụ ĩꞌdidrị́ gá bụ́kụ̃ wereŋá tị nzị̃lé mgbọ la. ꞌBã ru pá ãndá rĩ ị̃yị́ drị̃ gá, ãzíla pá ị̃jị́ rĩ ụ̃nọ́kụ́ drị̃ gá,

\VS{3}za re ụ́ꞌdụ́kọ́ ụrụgá ꞌụlépi cécé kẹ̃mị̃ ụ́ꞌdụ́kọ́ áni la sĩ. Ĩꞌdi mụ zalé ꞌbo, ãvi ázị̂rị̃ rĩ ãꞌị̃ kí tị la nĩ.

\VS{4}Ãvi ꞌdã kí mụ ị́jọ́ delé jọ agá ꞌbo, ma tí ãni rú lẽ agá ị́jọ́ ị́jộ lịŋá drị́ ꞌdã kí sĩ agá vụ̃rụ́. Wó má are ụ́ꞌdụ́kọ́ angájó ụrụgâlé la jọ mání, “Ísĩ ị́jọ́ ꞌdĩ kí bụ́kụ̃ agá ku, mí aꞌbó kí cí.”


\par }{\PP \VS{5}Ị́jọ́ ꞌdĩ ꞌbã ũngúkú gá, mãlãyíkã tá mání ndrelé pá ꞌbãlépi ị̃yị́ drị̃ gá, ãzíla ụ̃nọ́kụ́ drị̃ gá rĩ, inga ru drị́ ãndá rĩ sulé ꞌbụ̃ gâlé.

\VS{6}Ãzíla sõ ũyõ Ãdróŋá uꞌálépi ídri jã ꞌdâ, ꞌbụ̃ kí ꞌbãlépi ụ̃nọ́kụ́ trũ, ị̃yị́ trũ, ãzíla ãko ala gá ꞌdĩ kí abe pírí rĩ ꞌbã rụ́ sĩ. Mãlãyíkã jọ, “Ãdróŋá icó sáwã izalé ãzo rú ị̃dị́ ku!

\VS{7}Wó mãlãyíkã ázị̂rị̃ rĩ drĩ dó gũká ĩꞌdidrị́ rĩ vu ꞌbo, ꞌdã ꞌbã ũngúkú gá, Ãdróŋá la dó ị́jọ́ ĩꞌdi ꞌbã itúlé ãzíla ĩꞌdi ꞌbã zị̃lé zị̃-zị̃ rĩ kí tị de, cécé ándrá ĩꞌdi ꞌbã lũlé nãbịya ꞌbaní rĩ áni.”


\par }{\PP \VS{8}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, má are vâ ụ́ꞌdụ́kọ́ tá mání ị́jọ́ jọlépi angájó ꞌbụ̃ gâlé rĩ ị̃dị́, jọ, “Ímụ, mí aꞌdụ́ bụ́kụ̃ wereŋá tị nzị̃lé mgbọ mãlãyíkã pá ãndá rĩ ꞌbãlépi ị̃yị́ drị̃ gá, ãzíla ị̃jị́ rĩ ꞌbãlépi ụ̃nọ́kụ́ drị̃ gá ꞌdã drị́ gá ꞌdã ꞌi.”


\par }{\PP \VS{9}Ámụ mãlãyíkã rụ̂lé, má aꞌị́ ꞌbã ãfẽ mání bụ́kụ̃ wereŋá rĩ ꞌi. Jọ mání, “Íꞌdụ ãzíla ína ĩꞌdi. Ĩꞌdi ru ꞌbị̃ ími tị gá ꞌdâ ị̃lị́-ị̃lị́ ru cécé ãnụ́ áni, wó ĩꞌdi dra ími agâlé ũmbájírílí ru.”

\VS{10}Má aꞌdụ́ bụ́kụ̃ wereŋá ꞌdĩ mãlãyíkã drị́ gâlé, ána ĩꞌdi. Ãjị́ la áma tị gá ꞌdâ ị̃lị́-ị̃lị́ ru cécé ãnụ́ áni, wó ma mụ ĩꞌdi nalé tilé ꞌbo, áma ꞌa dra ũmbájírílí ru.

\VS{11}Mãlãyíkã jọ mání, “Mí ũlũ ị́jọ́ ꞌdĩ kí ꞌbá pírí tị ndú-ndú jọlépi rĩ ꞌbaní, sụ́rụ́ ndú-ndú ꞌbaní, ãzíla ũpi ndú-ndú ꞌbanî.”




\par }\Chap{11}{\SH ꞌBá sãdínĩ rú Ãdróŋá ãni ị̃rị̃ ị́jọ́ vú nzelépi rĩ kî
\par }
{\PP \VerseOne{1}Úfẽ mání ĩbáká sĩ ãngũ ꞌbejó rĩ, ãzíla újọ mání, “Ímụ jó Ãdróŋá drị́ rĩ ụ̃ꞌbị̃lé ãlĩtárĩ be, ílã ꞌbá Ãdróŋá ị̃nzị̃lépi rĩ kí ꞌdãá pírí.

\VS{2}Wó lẽ mí ụ̃ꞌbị̃ wókõ la ãmvé rĩ ku, ãꞌdusĩku úfẽ ãngũ ꞌdĩ ꞌbá Yãhụ́dị̃ rú ku rĩ ꞌbanî. Kí mụ táwụ̃nị̃ ãlá Ãdróŋá drị́ ꞌdĩ atulé sáwã were sĩ ĩmbá kãlị́ sụ drị̃ ị̃rị̃.

\VS{3}Ma mụ ꞌbá má ãni sãdínĩ rú ị̃rị̃ ꞌdĩ ꞌbaní ũkpó fẽlé sĩ ị́jọ́ uyújó ụ́ꞌdụ́ 1,260,
\FTNT{*}{{\FR 11:3 }{\FR{11:2-3
}}{\FQ{Ĩmbá kãlị́ sụ drị̃ ị̃rị̃,
}}{\FT{ãzíla
}}{\FQ{ụ́ꞌdụ́ 1,260
}}{\FT{ꞌdĩ ají kí ru ílí na nụ́sụ̃ be pírí ãlu.
}}} kí ru sụ̃ ũcõgõ iꞌdajó bõngó ũyóró gụ̃tị́yã rú la sĩ.”

\VS{4}ꞌBá sãdínĩ rú ị̃rị̃ ꞌdĩ kí ife mị̃zẹ̃yị́tụ̃ rú rĩ kî, ãzíla kí tárã ife ị̃rị̃ pá tulépi Ãdróŋá ụ̃nọ́kụ́ ꞌdĩ ũꞌbãlépi pírí nĩ rĩ drị̃lẹ́ gá rĩ kî.

\VS{5}ꞌBá ãzí drĩ lẽ kí adrálé, kí mẹ́rọ́ꞌbá lẽlépi kí adrálépi ꞌdã kí ivé ãcí ãfũlépi kí tị gá rĩ sĩ. ꞌDĩ dó bãsĩ gẹ̃rị̃ mẹ́rọ́ꞌbá ĩꞌbadrị̂ kí ụꞌdị́jó rĩ.

\VS{6}ꞌBá ꞌdĩ kí ũkpõ trũ sĩ uzogó ugajó, ꞌbã ꞌdị ku kpere ĩꞌbaní ị́jọ́ Ãdróŋá drị̂ ũlũ agá. Kí vâ ũkpõ trũ ị̃yị́ kí ujajó ãrí ru, ãzíla ãngũ drị̃ gá jụ́wẹ̃ ũví ndú-ndú ajíjó sáwã cí rĩ gá ĩꞌbaní lẽlé rĩ áni.


\par }{\PP \VS{7}ꞌBá ꞌdĩ drĩ kí ị́jọ́ ĩꞌbaní ũlũlé rĩ de ꞌbo, ụ̃bọ̃gụ̃ ãfũlépi ꞌbụ́ ãsị̃ŋâ kóru rĩ agâlé rĩ la ãfũ ãꞌdị́ ꞌdịlé ĩꞌba abe. Ĩꞌdi kí ndẽ rá ãzíla ĩꞌdi kí ụꞌdị́ rá.

\VS{8}Ãvũ la kí mụ ru ulalé gẹ̃rị̃ ãmbógó táwụ̃nị̃ ĩyõ ꞌdã drị̂ agá, ãngũ sĩ Úpí ĩꞌbadrị̂ ipajó
mũsãláꞌbã sị́ gá rĩ gá, táwụ̃nị̃ ꞌdã ꞌbã rụ́ ícétáŋá ru rĩ kí Sõdómũ jõku Mị̃sị́rị̃ ꞌi.

\VS{9}Ụ́ꞌdụ́ na nụ́sụ̃ ꞌdĩpí, ꞌbá ũví ndú-ndú, sụ́rụ́ ndú-ndú gá, tị ndú-ndú jọlépi ꞌdĩ amụ́ kí ãvũ la kí nị̃lé ãzíla uga kí kí ị̃sị̃lé úmgbé.

\VS{10}ꞌBá ãngũ drị̃ gá ꞌdĩ uꞌá kí pírí ãyĩkõ sĩ ꞌbá sãdínĩ rú ị̃rị̃ ꞌdĩ kí ꞌbã ũdrãŋá sĩ. ꞌBá ri kí ãyĩkõ idélé ãzíla ãko ũfẽlé kí drĩdríŋĩ gá ãwãꞌdĩfô rú, ãꞌdusĩku nãbịya ị̃rị̃ ꞌdĩ fẽ kí ándrá ũcõgõ ꞌbã ãngũ drị̃ gá ꞌdĩ ꞌbaní ambamba.

\VS{11}Wó ụ́ꞌdụ́ na nụ́sụ̃ vúlé gá ãvẹ̃vị̃ ídri fẽlépi angálépi Ãdróŋá drị́ rĩ tõ ru kí agá, ãvũ ꞌdã angá kí ụrụgá pá tulé pá ĩꞌbadrị̂ sĩ, ꞌbá pírí ị́jọ́ ꞌdã ndrelépi ru idé agá cé rĩ ụ̃rị̃ ãmbógó la rụ kí nĩ.

\VS{12}ꞌBá sãdínĩ rú ị̃rị̃ ꞌdĩ are kí ụ́ꞌdụ́kọ́ re ꞌbụ̃ gâlé ru, “Ĩmi amụ́ ꞌdõlé!” Íni ꞌdĩ mẹ́rọ́ꞌbá ĩꞌbadrị̂ kí dị̃ kî ndre sĩ, ĩꞌbaní tụ agá ụ̃rụ́ꞌbụ̃ agâ sĩ ꞌbụ̃ gâlé.


\par }{\PP \VS{13}Sáwã ãlu-ãlu ꞌdã agá ꞌdãá, ũyãkĩyã ãmbógó la andi táwụ̃nị̃ ꞌdã ꞌbã wókõ ãlu mụdrị́ drị́ gá rĩ rá, ãzíla ꞌbá ũdrã álĩfũ ázị̂rị̃. ꞌBá ị́mbị́ ru palépi ídri ũyãkĩyã ꞌdã agá rĩ, idé kí ụ̃rị̃ sĩ ãzíla fẽ kí dị̃zã Ãdróŋá ꞌbụ̃ gá rĩ nî.


\par }{\PP \VS{14}Ũcõgõ ị̃rị̃ rĩ ukó rá, ꞌbo ũcõgõ na rĩ la amụ́ gbõrú.


\par }{\SH Gũká ázị̂rị̃ rĩ
\par }
{\PP \VS{15}Mãlãyíkã ázị̂rị̃ rĩ vu gũká ĩꞌdidrị̂. ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, ụ́ꞌdụ́kọ́ uzálépi rere la are ru ꞌbụ̃ gâlé jọ agá la,

\par }{\Q “Sụ́rụ́ pírí ụ̃nọ́kụ́ drị́ gá rĩ acá kí sụ́rụ́ Úpí ãmadrị̂ ãni la rú,

\par }{\QB ãzíla Kúrísĩtõ ĩꞌdidrị̂ ãni rú, ĩꞌdi dó sĩ mụ kí drị̃ celé jã ꞌdâ!”


\par }{\MM \VS{16}ꞌBá ĩyõ kãlị́ ị̃rị̃ drị̃ sụ rilépi Ãdróŋá drị̃lẹ́ gá úmvúke ĩꞌbadrị̂ drị̃ gá ri, su kí mịfị́ vụ̃rụ́ Ãdróŋá ị̃nzị̃jó,

\VS{17}jọ kí:

\par }{\Q “Úpí Ãdróŋá Ũkpó ꞌDị́pị,

\par }{\QB úꞌdîꞌda cí, ãzíla ándrá cí rĩ!

\par }{\Q Ãfẽ míní ãwãꞌdĩfô míní ũkpõ mídrị̂ ꞌdụjó

\par }{\QB ãzíla iꞌdójó ãma drị̃ cejó rĩ sĩ.


\par }{\Q \VS{18}Ũmbã na ándrá ꞌbá Yẹ́sụ̃ ãꞌị̃lépi ku ꞌdĩ kí mínî,

\par }{\QB wó ũmbã mídrị̂ ꞌbã sáwã acá úꞌdîꞌda ꞌbo.

\par }{\Q ꞌDĩ sáwã ị́jọ́ lịjó ꞌbá ũdrãlépi rá rĩ kí drị̃ gá,

\par }{\QB ãzíla míní mî ãtiꞌbo kí ũfẽjó rĩ ꞌi.

\par }{\Q Mi amụ́ ꞌbá mí ãni nãbịya rú rĩ kí ũfẽlé,

\par }{\QB ꞌbá mí ãni ãlápítí ị́jọ́ ũnzî kóru rĩ kí abe,

\par }{\Q ꞌbá pírí ími rụ́ ị̃nzị̃lépi ị̃nzị̃-ị̃nzị̃,

\par }{\QB iꞌdójó anzị kí sĩ kpere ꞌbá ĩyõ rĩ kî trũ.

\par }{\Q Ãzíla mi amụ́ ꞌbá pírí ándrá ị́jọ́ ũnzí idélépi ụ̃nọ́kụ́ drị̃ gá rĩ kí ị̃lị̃kị̃lé rá.”


\par }{\PP \VS{19}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, jó Ãdróŋá drị́ ꞌbụ̃ gâlé rĩ únzị̃ tị la mgbọ, ala gá ꞌdãá úndre sãndụ́kụ̃ tị icíma drị́ rĩ ꞌi. ꞌDãá ãvi nĩ ndrí, ụ̃kpẹ̃ ndụ̃rụ̃-ndụ̃rụ̃, uzogó sí trũ ãmbógó la aꞌdé ãzíla ụ̃nọ́kụ́ pírí aya ru ũyãkĩyã ãmbógó ũkpó la sĩ.




\par }\Chap{12}{\SH Ũkú kí ụ̃bọ̃gụ̃ be
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ándre ícétáŋá ãmbógó ụ̃sụ̃táŋá ru la iꞌda ru ꞌbụ̃ gá ꞌdãá; ũkú ãzí ru sụ̃lépi bõngó sĩ pãrã-pãrã cécé ị̃tụ́ áni, ꞌbã pá ĩmbá drị̃ gá, ãzíla kõfíyã lẽlẽgó trũ mụdrị́ drị̃ ị̃rị̃ la drị̃kã gá cí.

\VS{2}Ũkû ándrá ꞌa trũ, ngọ́tị́ la mụ ãzá tĩŋá drị̂ aꞌdụ́lé ũkpó ru ꞌbo, ri awálé awâ.


\par }{\PP \VS{3}ꞌBo ꞌdã ꞌbã ũngúkú gá ícétáŋá ãzí rĩ iꞌda ru ꞌbụ̃ gá ꞌdãá. Ụ̃bọ̃gụ̃ ãzí ãmbógó ika la, drị̃kã trũ ázị̂rị̃, ãzíla újé trũ mụdrị́, ãzíla su kõfíyã ázị̂rị̃ ãmbõgõ ãrĩ kí drị̃kã ꞌdã kí agá cí.

\VS{4}Lẽlẽgó ꞌbụ̃ gá rĩ ꞌbã wókõ ãlu na drị́ gá rĩ alí kí asélé ayilé vụ̃rụ́ ꞌdõlé kótẽ ĩꞌdidrị̂ sĩ. Ụ̃bọ̃gụ̃ ꞌdĩ ri ũkú lẽlépi tĩlépi tĩ-tĩ ꞌdĩ ũmbãlé sĩ lẽjó ĩꞌdi ꞌbã ngọ́tị̂ najó rá drị̃ dó tĩ ꞌbo rĩ gá.


\par }{\PP \VS{5}Tĩ ngọ́tị́ ágọ́bị́ úpí ru, ĩꞌdi amụ́ drụ́zị́ ũpĩ rụlé ꞌbá ãngũ drị̃ gá ꞌdĩ kí drị̃ gá pírí drị́ ũkpó aya áni rĩ sĩ. Úꞌdụ ĩꞌdi ꞌbã ngọ́tị́ kpílo gbõrú Ãdróŋá rụ́ ụrụgâlé kpere úmvúke ãmbõgõ ãrĩ gâlé.

\VS{6}Ũkû apá dó ãngũ kõtórõ rú Ãdróŋá ꞌbã idélé ĩꞌdiní ꞌdã gâlé, Ãdróŋá ní mụjó uꞌájó ĩꞌdi tãmbajó ĩmbá kãlị́ sụ drị̃ ị̃rị̃ rĩ gá.


\par }{\PP \VS{7}Ãꞌdị́ ãfũ ꞌbụ̃ gâlé. Ãmbógó mãlãyíkã ꞌbadrị́ Mị̃kãyị́lị̃ kí mãlãyíkã ĩꞌdidrị̂ abe ꞌdị kí ãꞌdị́ ụ̃bọ̃gụ̃ trũ úríndí ũnzí ĩꞌdidrị̂ abe.

\VS{8}Wó úndẽ Sĩtánĩ kí úríndí ũnzí ĩꞌdidrị̂ abe ãꞌdị́ gâlé rá, ádró dó kí ꞌbụ̃ gâlé rá.


\par }{\PP \VS{9}Áꞌbé ụ̃bọ̃gụ̃ ãmbógó umvelé ꞌbá ị́jọ́ ũsõlépi vâ Sĩtánĩ ꞌi ꞌbá ụ̃nọ́kụ́ drị̃ gá ꞌdĩ kí ulélépi rĩ, ꞌdõlé mãlãyíkã ĩꞌdidrị́ kí abe.


\par }{\PP \VS{10}Má are ụ́ꞌdụ́kọ́ ị́jọ́ ajọ́lépi re la ꞌbụ̃ gâlé jọ,

\par }{\Q “Patáŋá Sụ́rụ́ Ãdróŋá drị̂ acá ꞌbo!

\par }{\QB Ãdróŋá iꞌda ũkpõ ĩꞌdi ꞌbã adrujó Úpí ru rĩ ꞌbo,

\par }{\QB ãzíla ũkpõ ngọ́pị̃ Kúrísĩtõ drị̂ ꞌbo!

\par }{\Q Ãꞌdusĩku ꞌbá ꞌbá ãꞌị̃táŋá agá

\par }{\QB rĩ kí tõlépi ị̃tụ́ kí ị́nị́ be Ãdróŋá drị̃lẹ́ gá rĩ ádró ĩꞌdi ꞌbụ̃ gâlé rá.

\par }{\QB Áꞌbé ĩꞌdi ꞌbụ̃ gâlé rĩ sĩ ụ̃nọ́kụ́ gá.


\par }{\Q \VS{11}Ndẽ kí Sĩtánĩ

\par }{\QB ãrí Kãbĩlõmvá drị̂ sĩ

\par }{\QB vâ ị́jọ́ mgbã vú nzeŋá sĩ, lẽ kí ru ídri mgbã rĩ gá ku

\par }{\Q ãzíla ĩꞌbã kí ãꞌị̃jó drãjó rá rĩ sĩ.


\par }{\Q \VS{12}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ, ꞌbụ̃, mí uꞌá ãyĩkõ sĩ,

\par }{\QB ãzíla ꞌbá pírí uꞌálépi ími agá ꞌdĩ kí abe!

\par }{\Q Wó ũcõgõ ãmbógó la ụ̃nọ́kụ́ drị́ ãzíla mĩrĩ drị́,

\par }{\QB ãꞌdusĩku úꞌbe Sĩtánĩ ꞌi ụ̃nọ́kụ́ drị̃ gá vụ̃rụ̂ lé ũmbã ãmbógó la trũ

\par }{\QB ãzíla nị̃ rá ụ́ꞌdụ́ ĩꞌdidrị̂ acá kí ãni rú ꞌbo.”


\par }{\PP \VS{13}Ụ̃bọ̃gụ̃ la mụ ndrelé la áꞌbé ꞌi ụ̃nọ́kụ́ drị̃ gá vụ̃rụ́ ꞌdõlé ꞌbo, iꞌdó ũkú ngọ́tị́ ágọ́bị́ tịlépi ꞌdĩ adrolé.

\VS{14}Úfẽ ũkú ꞌdĩ ní ụ́pụ́pị́ cécé yụ́kụ́ ãmbógó la ãni la kí ị̃rị̃, sĩ ngajó apájó ru zị̃jó ãngũ Sĩtánĩ ꞌbã sĩ icójó cajó ala gá ku rĩ gá, sĩ icójó ĩꞌdi tãmbajó ílí na nụ́sụ̃ ꞌdĩpí Sĩtánĩ ꞌba aló rú sĩ ĩꞌdi ụrụꞌbá ku.


\par }{\PP \VS{15}Wó Sĩtánĩ wi ị̃yị́ ãmbógó la ũkú ꞌdĩ vú gâ sĩ, ị̃yị́ ꞌbã wụ̃ rú sĩ ĩꞌdi rá íni.

\VS{16}Wó ụ̃nọ́kụ́ ko ũkú ꞌdĩ ꞌbã ãzã, nzị̃ ru tị mgbọ ị̃yị́ tá ụ̃bọ̃gụ̃ ꞌbã wilé ꞌdĩ nzụjó rá.

\VS{17}Ị́jọ́ ꞌdĩ ꞌbã ũngúkú gá, ụ̃bọ̃gụ̃ acá dó ũmbájírílí ũkú ꞌdĩ nî, ãzíla inga dó ru mụlé ãꞌdị́ ꞌdịlé ĩꞌdi ꞌbã anzị kí abe; ꞌdĩ kí ꞌbá pírí ãzị́táŋá Ãdróŋá drị̂ kí tãmbalépi ãzíla ru ĩbĩlépi ị́jọ́ Yẹ́sụ̃ ꞌbã iꞌdalé ĩꞌbaní rĩ kí agá rĩ kî.


\par }{\PP \VS{18}ꞌDĩ ꞌbã ũngúkú gá, Sĩtánĩ tu pá
\FTNT{*}{{\FR 12:18 }{\FR{12:18
}}{\FT{Bụ́kụ̃ Ãdróŋá drị́ ãzí rĩ kí agá ị́jọ́ sĩlé
}}{\FQ{Sĩtánĩ tu pá
}}{\FT{ꞌdĩ ꞌi
}}{\FQA{ítu pá,
}}{\FT{vásĩ ꞌdĩ kí icíjó ị́jọ́ amụ́lépi ꞌdĩ ũngúkú gá rĩ trũ.
}}} avị́lé ị̃yị́tị gá.




\par }\Chap{13}{\SH Ụ̃bọ̃gụ̃ ãfũlépi ị̃yị́ agâlé rĩ
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ị́jọ́ ꞌdĩ ꞌbã ũngúkú gá, ándre ụ̃bọ̃gụ̃ ãzí ꞌbã ãfũ agá ị̃yị́ ãmbógó la agá ãmvé ꞌdõlé. Drị̃kã la kí ázị̂rị̃ ãzíla újé la kí mụdrị́, újé ãlu-ãlu sị́ gá kõfíyã ũpĩ ãrĩ cí. Ãzíla drị̃kã ãlu-ãlu drị̃ gá úsĩ ị́jọ́ Ãdróŋá uꞌdájó la.

\VS{2}Ụ̃bọ̃gụ̃ mání ndrelé rĩ indré ũꞌdú áni, wó pá la kí ãmbógó ru únúkâ trũ ãsámbílí ru, ãzíla tị la cécé kẹ̃mị̃ ãrĩ áni. Sĩtánĩ fẽ ụ̃bọ̃gụ̃ ꞌdĩ ní ũkpõ ĩꞌdidrị̂, ãzíla úmvúke ĩꞌdidrị́ ũpĩ ãrĩ sĩ ꞌbá kí drị̃ cejó.


\par }{\PP \VS{3}Ụ̃bọ̃gụ̃ ꞌdã ꞌbã drị̃kã ãzí ãlu rĩ gá ị́lụ́wẹ́ ãkõzá ãmbógó la ãni la ace nĩ. ꞌBá ũꞌbí ụ̃nọ́kụ́ drị̃ gá rĩ uꞌá kí ãkõzá ãmbógó drị̃kã la gá ꞌdã ꞌbã jaŋá rá rĩ sĩ ụ̃sụ̃táŋá sĩ, ãzíla bĩ kí ụ̃bọ̃gụ̃ vú.

\VS{4}ꞌBá pírí ị̃nzị̃ kí Sĩtánĩ ꞌi ãꞌdusĩku fẽ ũkpõ ĩꞌdidrị́ gá rĩ ụ̃bọ̃gụ̃ ní, ãzíla ị̃nzị̃ kí vâ ụ̃bọ̃gụ̃ ĩndĩ, jọ kí, “Ãꞌdi cécé ụ̃bọ̃gụ̃ áni nĩ yã? Ãꞌdi icó ĩꞌdi be ãꞌdị́ ꞌdịlé rá la nĩ yã?”


\par }{\PP \VS{5}Ãdróŋá ãꞌị̃ ụ̃bọ̃gụ̃ ní ị́jọ́ jọjó idemará ru, ãfó sĩ, vâ Ãdróŋá uꞌdájó ãzíla fẽ ĩꞌdiní ũkpõ sĩ ị́jọ́ ꞌdĩ kí idélé lú ĩmbá kãlị́ sụ drị̃ ị̃rị̃.

\VS{6}Nzị̃ dó tị iꞌdójó Ãdróŋá rụ́ uꞌdájó ãzíla ãngũ ĩꞌdidrị́ uꞌájó rĩ be, ị́jọ́ ũnzíkãnã kí jọjó ĩꞌdi ụrụꞌbá gá, ãzíla vâ ꞌbá pírí ĩꞌdi ãꞌị̃lépi rá, uꞌálépi ꞌbụ̃ gá ꞌdĩ kí abe.

\VS{7}Úfẽ ĩꞌdiní ũkpó ãꞌdị́ ꞌdịjó ꞌbá ãꞌị̃táŋá agá ꞌdĩ kí abe, ãzíla kí ndẽjó rá. Úfẽ vâ ĩꞌdiní ũkpõ ãmbõgõ najó ꞌbá ãngũ drị̃ gá, sụ́rụ́, ãzíla tị ndú-ndú ꞌdĩ kí drị̃ gá pírí.

\VS{8}ꞌBá ũri ndú-ndú ũꞌbí ụ̃nọ́kụ́ drị̃ gá ꞌdâ ꞌdĩ kí ị̃nzị̃ kí ụ̃bọ̃gụ̃ ꞌdĩ ꞌi, ꞌdĩ kí ꞌbá rụ́ sĩlé bụ́kụ̃ ídri drị́ ꞌdĩ sĩ úꞌbã drĩ ụ̃nọ́kụ́ ị̃ndụ́ ku rĩ kî. Bụ́kụ̃ ídri drị́ ꞌdĩ ĩꞌdi Kãbĩlõmvá ándrá ꞌdịlé rá rĩ drị̂.


\par }{\PP \VS{9}ꞌBá bị́lệ trũ rĩ ꞌbã are ị́jọ́ ꞌdĩ ꞌi.


\par }{\Q \VS{10}ꞌBá arụ́lé ãꞌdị́ gá rĩ kí ála kí agụ mãbụ́sụ̃ gá,

\par }{\QB ꞌBá lẽlé ụꞌdị́lé ménéŋá ãꞌdị́ drị̂ sĩ rĩ kí,

\par }{\QB ála kí ụꞌdị́ ménéŋá ãꞌdị́ drị̂ sĩ rá.

\par }{\MM Ị́jọ́ ꞌdĩ lẽ ásị́ ị́jọ́ tajó jã rĩ kí ãꞌị̃táŋá be ꞌbá Ãdróŋá drị̂ ꞌbadrị́.


\par }{\SH Ụ̃bọ̃gụ̃ ãfũlépi vũ gá rĩ
\par }
{\PP \VS{11}Ándre vâ ụ̃bọ̃gụ̃ ãzí ãfũ agá vũ agâlé, újé la kí ị̃rị̃ cécé kãbĩlõ drị̂ áni, wó ĩꞌdi ị́jọ́ jọ cécé Sĩtánĩ áni.

\VS{12}Ri vâ ũkpó pírí ụ̃bọ̃gụ̃ drị̃drị̃ ꞌdã drị̂ ayúlé ĩꞌdi kẹ̃jị́ gá, ꞌbã dó sĩ ꞌbá pírí ãngũ drị̃ gá rĩ kí ụ̃bọ̃gụ̃ tá drị̃drị̃ ꞌdã ị̃nzị̃lé, ãkõzá la tá ãmbógó rĩ sĩ jajó rá ꞌdĩ ꞌi.

\VS{13}Ụ̃bọ̃gụ̃ ꞌdĩ idé ícétáŋá ãmbogo-ãmbogo tálí ndú-ndú tré, fẽ ãcí aꞌdé angájó ꞌbụ̃ gâlé ụ̃nọ́kụ́ drị̃ gá ꞌbá pírí kí drị̃ gâ sĩ.

\VS{14}Ãꞌdusĩku ícétáŋá ꞌdã kí sĩ, úfẽ ĩꞌdiní ũkpõ tálí idéjó ụ̃bọ̃gụ̃ drị̃drị̃ ꞌdã kẹ̃jị́ gá, úlé dó sĩ ꞌbá ãngũ drị̃ gá rĩ kî. Fẽ ĩꞌbaní ãzị́táŋá sĩ íꞌdá ị̃nzị̃táŋá ru la idéjó ụ̃bọ̃gụ̃ sõlé ménéŋá sĩ, ãkõzâ trũ, ãzíla drĩ vâ uꞌálépi ídri ꞌdã nî.

\VS{15}Úfẽ ụ̃bọ̃gụ̃ ꞌdã ní ũkpõ ãvẹ̃vị̃ sĩ ídri fẽjó íꞌdá ãnãkpá kãyú ꞌdã ní sĩ icójó ị́jọ́ jọjó fẽjó la ꞌbá íꞌdá ꞌdã ị̃nzị̃lépi ku rĩ kí ụꞌdị́jó rá.


\par }{\PP \VS{16}Ãzíla ũŋmĩ ꞌbá pírí kí ũkpó sĩ, ꞌbá nírí, ꞌbá ĩyõ trũ, ꞌbá málĩ trũ, ꞌbá lẽmẽrí, ãzíla ꞌbá drị̃lẹ́mgbọ, ꞌbá ãtíꞌbó ru rĩ kí abe, ícétáŋá ũꞌbãjó kí drị́ ãndá rĩ gá jõku ãndrõkõ gá.

\VS{17}Âꞌị̃ ĩꞌbaní ãko ị̃tụ̃ndãlé jõku ĩgbãjó ku, drĩ kí adru ícétáŋá ꞌdã kóru rĩ gá, ꞌdĩ rụ́ ãnãkpá ꞌdã drị̂ jõku námbã rụ́ ĩꞌdidrị́ gá rĩ ꞌi.


\par }{\PP \VS{18}Ị́jọ́ ꞌdĩ lẽ ũndũwã sĩ nị̃jó la. ꞌBá ũndũwã trũ rĩ ꞌbã ịsụ́ námbã ụ̃bọ̃gụ̃ drị́ ꞌdĩ ꞌbã ífí, ĩꞌdi námbã ꞌbá ãni. Námbã ĩꞌdidrị́ rĩ 666.




\par }\Chap{14}{\SH Kãbĩlõmvá kí ꞌbá álĩfũ túrú ãlu kãlị́ sụ drị̃ sụ rĩ abe
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ándre Kãbĩlõmvá pá tu agá ꞌbé Zị̃yọ́nị̃ sị́ gá, ꞌbá trũ álĩfũ túrú ãlu kãlị́ sụ drị̃ sụ ĩꞌdi ru rụ́ sĩjó Átẹ́pị̃ drị̂ be kí androko gá cí rĩ kî.

\VS{2}Má are ụ́ꞌdụ́kọ́ ꞌbụ̃ agâlé cécé ị̃yị́ ꞌdelépi kụ̃rụ̃ ꞌụlépi ãvi ꞌbã nuŋá ĩꞌdi ꞌbã kpẹ̃jó ꞌbo rĩ sĩ rĩ áni. Ụ́ꞌdụ́kọ́ mâ arelé ꞌdã cécé ꞌbá ụ̃ꞌdị́ colépi rĩ ꞌbã ụ̃ꞌdị́ ꞌbaní ꞌụlé rĩ áni.

\VS{3}ꞌBá álĩfũ túrú ãlu kãlị́ sụ drị̃ sụ ꞌdĩ tu kí pá úmvúke drị̃lẹ́ gá, ãnãkpá ídri sụ ãzíla ꞌbá ĩyõ kãlị́ ị̃rị̃ drị̃ sụ ꞌdĩ kí drị̃lẹ́ gá, ri kí úngó úꞌdí la ngolé, ĩꞌbaní nị̃lé nĩ áꞌdụ̂sĩ la. Kí lú ꞌbá Ãdróŋá ꞌbã unzelé ꞌbá ụ̃nọ́kụ́ drị̃ gá rĩ kí agá rĩ kî.

\VS{4}ꞌBá ꞌdĩ kí ꞌbá mịfị́ ãcí idélépi ku, Kãbĩlõmvá vú ũbĩlépi ãngũ pírí ĩꞌdiní mụjó rĩ gá rĩ kî. Kí ꞌbá unzelé drị̃drị̃ ũri ꞌbá ꞌbadrị̂ kí agá fẽlé fẽtáŋá ãlá ru Ãdróŋá ní Kãbĩlõmvá be rĩ kî.

\VS{5}Ị́sụ́ kí tị gá ĩnzó ku, kí vâ ị́jộ kóru.


\par }{\SH Ị́jọ́ mãlãyíkã na ꞌdĩ ꞌbã kí ũlũlé rĩ
\par }
{\PP \VS{6}Ándre mãlãyíkã ãzí ꞌbã nga agá ꞌbụ̃ agá ágágá ꞌdãá, ị́jọ́ mgbã Yẹ́sụ̃ drị́ jã ꞌdâ rĩ ũlũ agá ꞌbá ụ̃nọ́kụ́ gá ꞌdĩ ꞌbanî, sụ́rụ́ pírí, ꞌbá pírí ãzíla tị pírí ụ̃nọ́kụ́ drị̃ gá rĩ ꞌbanî.

\VS{7}Jọ ị́jọ́ ụ́ꞌdụ́kọ́ mgbọ sĩ re, “Ĩru Ãdróŋá ꞌi, ãzíla ĩmi ị̃nzị̃ ĩꞌdi ãmbõgõ ĩꞌdidrị́ gá rĩ sĩ! Ãꞌdusĩku sáwã ĩꞌdidrị́ ꞌbá pírí kí ị́jọ́ lịjó rĩ acá ꞌbo. Ĩmi ị̃nzị̃ ꞌbá ꞌbụ̃ kí ꞌbãlépi vũ be, mĩrĩ ãzíla kídí ị̃yị́ ꞌbã sĩ agájó rĩ abe rĩ ị̃nzị̃-ị̃nzị̃.”


\par }{\PP \VS{8}Mãlãyíkã ãzí ị̃rị̃ rĩ bĩ vú la ꞌbụ̃ agá ꞌdãá, jọ, “Bãbụ̃lọ́nị̃ ãmbógó rĩ aꞌdé rá, aꞌdé vụ̃rụ́ ꞌbo, ĩꞌdi ándrá sụ́rụ́ pírí ị̃jọ̃tọ̃lépi íwá sĩ aza rú, ãzíla mịfị́ ãcí ãwụ̃ idéjó rĩ sĩ rĩ ꞌi.”


\par }{\PP \VS{9}Mãlãyíkã na rĩ bĩ tá drị̃drị̃ ꞌdã kí vú jọ ụ́ꞌdụ́kọ́ mgbọ sĩ, “ꞌBá ãzí drĩ ụ̃bọ̃gụ̃ ị̃nzị̃ rá, ĩꞌdi ꞌbã íꞌdá be, ãzíla drĩ kí ãlámã ĩꞌdidrị̂ ụlị́ kí androko gá, ãzíla drị́ gá,

\VS{10}kí ịmvụ́ ũmbã Ãdróŋá drị́ dralépi íwá ru rĩ sĩ, ũsũlé kópõ Ãdróŋá drị́ ũmbã drị̂ agá ũkpõ sĩ tré rĩ sĩ. Ála kí ĩcãndĩ ãcí anụ́lépi ku rĩ sĩ, mãlãyíkã ãlá rĩ kí drị̃lẹ́ gá, ãzíla Kãbĩlõmvá drị̃lẹ́ gá.

\VS{11}Ãcí kí ivéjó rĩ ꞌbã ãcíkã la tụ gbũꞌdí ụrụgâlé jã ꞌdâ. ꞌBá ụ̃bọ̃gụ̃ ị̃nzị̃lépi íꞌdá ĩꞌdidrị̂ be rĩ, avị́ kí ku ị̃tụ́ kí ị́nị́ be, ãzíla ꞌbá ĩꞌdi ꞌbã ãlámã ãzíla rụ́ ãꞌị̃lépi rá rĩ, avị́ kí vâ ku ị̃tụ́ kí ị́nị́ be.”

\VS{12}Ị́jọ́ ꞌdĩ ꞌba imbá ꞌbá Ãdróŋá ãni ãlá ꞌdĩ kí ásị́ sĩ ị́jọ́ tajó, ãzị́táŋá Ãdróŋá drị̂ tãmbajó, ãzíla ãꞌị̃táŋá ĩꞌbadrị̂ ꞌbãjó Yẹ́sụ̃ agá.


\par }{\PP \VS{13}Má are ụ́ꞌdụ́kọ́ angájó ꞌbụ̃ agâlé jọ, “Ísĩ ị́jọ́ ꞌdĩ cí, drị̃lẹ́ba ꞌbá ũdrãlépi ãzị́ Úpí drị̂ agá úꞌdîꞌda kpere drị̃lẹ́ gá rĩ ꞌbanî.”

\par }{\PP “Wõyí ãndá,” Úríndí jọ rá, “Kí mụ avị́lé ãzị́ ũkpó ru ĩꞌbadrị̂ kí vúlé gá, ị́jọ́ ĩꞌbã kí idélé múké rĩ la kí vú bĩ.”


\par }{\SH Ị́jọ́ ndrelé ị́jọ́ lịŋá ụ́ꞌdụ́ ãsị̃jó rĩ drị́ rĩ
\par }
{\PP \VS{14}Ándre áma drị̃lẹ́ gá ꞌbá cécé ngọ́tị́ ꞌbádrị̂
\XREF{✡}{{\XO 14:14 }{\XO{14:14
}}{\XT{Dãnị́yẹ́lị̃ 7:13}}} ri áni ri agá ụ̃rụ́ꞌbụ̃ imve la drị̃ gá. Su drị̃ gá kõfíyã gólũdĩ rú la, ĩꞌdidrị́ gá ị́lị́ŋá ãcí la.

\VS{15}ꞌDãá mãlãyíkã ãfũ jó Ãdróŋá drị́ ꞌbụ̃ gá rĩ agâlé, jọ ụ́ꞌdụ́kọ́ ụrụgá sĩ re ꞌbá rilépi ụ̃rụ́ꞌbụ̃ drị̃ gá rĩ ní, “Mí iꞌdó dó ũri lãlé ménéŋá sĩ, ãꞌdusĩku ũri ụ̃nọ́kụ́ drị̃ gá rĩ mba kí dó ꞌdãá rá.”

\VS{16}ꞌBá rilépi ụ̃rụ́ꞌbụ̃ drị̃ gá rĩ, ꞌdụ dó ménéŋá sĩ ũri kalépi ụ̃nọ́kụ́ drị̃ gá rĩ lajó, útra dó sĩ ũri ụ̃nọ́kụ́ drị̃ gá rĩ kí rá.


\par }{\PP \VS{17}Mãlãyíkã ãzí rĩ ãfũ vâ jó Ãdróŋá drị́ ꞌbụ̃ ꞌdã agâlé, ĩꞌdi vâ ménéŋá ãcí la trũ drị́ gá.

\VS{18}Mãlãyíkã ãzí ãcí ꞌbã drị̃lẹ́ gá rĩ ãfũ ãlĩtárĩ gâlé, jọ ụ́ꞌdụ́kọ́ mgbọ sĩ re ꞌbá ménéŋá ãcí ꞌdã trũ rĩ ní, “Íꞌdụ ménéŋá mí ãni ãcí ꞌdĩ ꞌi, mí ụlị́ zãbíbũ ífí kalépi rõnzõ nịlépi ụ̃nọ́kụ́ drị̃ gá ꞌdĩ kî.”

\VS{19}Mãlãyíkã ꞌdụ ménéŋá ĩꞌdidrị́ gá rĩ, iꞌdó zãbíbũ ífí kí tralé, ũsũ kí ãngũ ãmbógó sĩ kí nzijó ũmbã Ãdróŋá drị́ rĩ agá.

\VS{20}Tu kí kí ãngũ sĩ zãbíbũ sụ́ nzijó rĩ gá, ꞌdĩ táwụ̃nị̃ agá ꞌdãá ãmvé ãmvélé ru, ãzíla ãrí ãfũ dịlé ãko sĩ sụ́ la nzijó rĩ gâ sĩ, mgbi la mítã ãlu nụ́sụ̃, ãzo la ĩꞌdi ꞌbã dịjó rĩ máyị̃lị̃ túrú ị̃rị̃.




\par }\Chap{15}{\SH Mãlãyíkã ázị̂rị̃ jụ́wẹ̃ ázị̂rị̃ abe rĩ kî
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ándre ꞌbụ̃ gâlé ícétáŋá ãzí ãmbógó ụ̃sụ̃táŋá ru la, mãlãyíkã ázị̂rị̃ rụ kí jụ́wẹ̃ ázị̂rị̃ ũmbã Ãdróŋá drị́ sĩ ꞌbá kí drị̃ arụ́jó rĩ ꞌbã ukójó rĩ.

\VS{2}Áma drị̃lẹ́ gá, ándre ãko ãzí iꞌdálépi mĩrĩ gĩlásĩ áni pãrã-pãrã, ru usalépi ãcí trũ la. ꞌBá pá tulépi mĩrĩ tị gá rĩ kí, ꞌbá ụ̃bọ̃gụ̃ ndẽlépi rá, íꞌdá ĩꞌdidrị́ kí abe, ãzíla námbã ĩꞌdi iꞌdalépi rĩ abe la kî. Kí drị́ gá pírí ụ̃ꞌdị́ Ãdróŋá ꞌbã fẽlé ĩꞌbaní colé úngó ngoŋâ trũ la kí cí.

\VS{3}Kí úngó Mụ́sã ãtíꞌbó Ãdróŋá drị́ rĩ drị̂ ngo agá Kãbĩlõmvá drị̂ be:

\par }{\Q “Úpí Ãdróŋá Ũkpó ꞌDị́pị,

\par }{\QB ị́jọ́ mî idélé rĩ kí ãmbógótẽté ru ãzíla ụ̃sụ̃táŋá ru,

\par }{\Q mi Úpí sụ́rụ́ pírí ꞌbadrị̂,

\par }{\QB gẹ̃rị̃ mídrị̂ kí ũniyambamba rú ãzíla pịrị-pịrị.


\par }{\Q \VS{4}Úpí, ꞌbá pírí kí ími ị̃nzị̃

\par }{\QB ãzíla kí idé mî sĩ ụ̃rị̃ sĩ, ãꞌdusĩku mi ũkpó ꞌdị́pị, dị̃zã rú,

\par }{\Q ãzíla mi ãlá ru ndú áꞌdụ̂sĩ,

\par }{\Q sụ́rụ́ pírí kí

\par }{\QB amụ́ ị̃nzị̃táŋá idélé ími drị̃lẹ́ gá,

\par }{\QB ãꞌdusĩku ị́jọ́ kpị míní idélé rĩ ꞌbá pírí ndre kí rá.”


\par }{\PP \VS{5}ꞌDã ꞌbã ũngúkú gá, má inga tị ụrụgá, ándre jó Ãdróŋá drị́ ꞌdĩ jó hémã rú sĩ ị́jọ́ ĩꞌdidrị̂ kí vú nzejó rĩ únzị̃ tị la mgbọ ꞌbụ̃ gâlé.

\VS{6}Jó Ãdróŋá drị̂ agâlé, mãlãyíkã ázị̂rị̃ ãfũ kí jụ́wẹ̃ ázị̂rị̃ trũ drị́ gá nĩ, sụ̃ kí ru bõngó ãlá imve gụlépi gólũdĩ rú la sĩ.

\VS{7}Ãko ídri rú sụ ꞌdã ꞌbã ãzí ãlu rĩ fẽ mãlãyíkã ãlu-ãlu ázị̂rị̃ ꞌdã ꞌbadrị́ bãkụ́lẹ̃ gólũdĩ rú tõlé tré-tré ũmbã Ãdróŋá uꞌálépi jã ꞌdâ rĩ drị̂ sĩ rĩ.

\VS{8}Jó Ãdróŋá drị̂ aga tré ãcíkã ãfũlépi dị̃zã Ãdróŋá Ũkpó ꞌDị́pị drị́ rĩ sĩ, ꞌbá ãzí icó sĩ filé jó Ãdróŋá drị̂ agâlé ku, kpere mãlãyíkã ázị̂rị̃ ꞌdã kí bãkụ́lẹ̃ ázị̂rị̃ ũmbã ãni ꞌdã kí de agá ũsũ agá.




\par }\Chap{16}{\SH Bãkụ́lẹ̃ ázị̂rị̃ galépi tré ũmbã Ãdróŋá drị̂ sĩ rĩ kí
\par }
{\PP \VerseOne{1}Má are ụ́ꞌdụ́kọ́ ị́jọ́ jọlépi ũkpó ru re, angálépi jó Ãdróŋá drị́ ꞌbụ̃ gá rĩ agá rĩ jọ mãlãyíkã ázị̂rị̃ ꞌdã ꞌbaní, “Ĩmụ ũmbã Ãdróŋá drị́ galépi bãkụ́lẹ̃ ázị̂rị̃ agá tré ꞌdĩ kí ũsũlé ụ̃nọ́kụ́ drị̃ gá.”

\VS{2}Mãlãyíkã drị̃drị̃ rĩ mụ sũ ũmbã bãkụ́lẹ̃ ĩꞌdidrị̂ agá rĩ ụ̃nọ́kụ́ drị̃ gá, bị́ ũnzíkãnã ãzákírílí la ce ꞌbá ãlámã ụ̃bọ̃gụ̃ drị́, ãzíla íꞌdá ĩꞌdidrị̂ kí ị̃nzị̃lépi rĩ kí ụrụꞌbá gá.


\par }{\PP \VS{3}Mãlãyíkã ị̃rị̃ rĩ ũsũ ũmbã ĩꞌdidrị́ bãkụ́lẹ̃ agá rĩ mĩrĩ agá, ị̃yị́ uja ru ãrí ꞌbá ãvũ rĩ drị́ gá rĩ drị̂ áni, ãko pírí mĩrĩ agá ídri rĩ ũdrã kí rá.


\par }{\PP \VS{4}Mãlãyíkã na rĩ ũsũ ũmbã bãkụ́lẹ̃ ĩꞌdidrị́ rĩ agá rĩ ị̃yị́ dịlépi dị̃-dị̃ rĩ kí agá, ị̃yị́ kídí ru rĩ kí abe, ị̃yị́ uja kí ru pírí ãrí ru.

\VS{5}Má are mãlãyíkã ũkpó trũ ị̃yị́ drị́ gá rĩ jọ,

\par }{\Q “Mi ꞌbá ãlá ru ndú rĩ ꞌi, ị́jọ́ lịŋá mídrị́ ꞌdĩ kí kpị,

\par }{\QB mi ándrá cí,

\par }{\QB mi vâ ụ́ꞌdụ́ pírí sĩ cí.”


\par }{\Q \VS{6}ꞌBá ꞌdĩ asu kí ándrá mî ꞌbá ãlá rĩ kí ãrí nãbịya kí abe,

\par }{\QB ífẽ dó sĩ ĩꞌbaní ãrí mvụlé ĩꞌbã kí lẽlé rĩ ꞌbã áni.


\par }{\MM \VS{7}Má are ụ́ꞌdụ́kọ́ ãlĩtárĩ gâlé jọ,

\par }{\Q “Ãndá-ãndá ru, Úpí Ãdróŋá Ũkpó ꞌDị́pị,

\par }{\QB ị́jọ́ lịŋá mídrị́ kí kpị, ãzíla pịrị-pịrị.”


\par }{\PP \VS{8}Mãlãyíkã sụ rĩ sũ ũmbã bãkụ́lẹ̃ ĩꞌdidrị̂ agá rĩ ị̃tụ́ drị̃ gá, fẽ dó ũkpõ ị̃tụ́ ꞌbá sị́ ní kojó ãcí ru sĩ ꞌbá kí zãjó.

\VS{9}Ị̃tụ́ ꞌbã sị́ ãcíꞌbíríto ꞌdã ivé dó kí, alụ́ kí dó sĩ Ãdróŋá ꞌi, ũkpõ jụ́wẹ̃ drị̂ kí sĩ adru jó drị̃ la gá rĩ ꞌi, gã kí ásị́ ujalé sĩ dị̃zã fẽjó ĩꞌdi nî úmgbé.


\par }{\PP \VS{10}Mãlãyíkã tõwú rĩ sũ ũmbã ĩꞌdidrị́ bãkụ́lẹ̃ agá rĩ úmvúke ụ̃bọ̃gụ̃ drị̂ drị̃ gá, ãngũ ĩꞌdidrị́ ũpĩ najó ri uja ru pírí ịnịbịrịcịcị rú, ꞌbá ĩꞌdidrị̂ ucí kí ru ĩdra ãzá la sĩ,

\VS{11}alụ́ kí Ãdróŋá ꞌbụ̃ gá rĩ ãkõzá kí ụrụꞌbá gá rĩ sĩ, ãzíla ãzá ĩꞌbã kí talé rĩ sĩ lẽ kí ásị́ ujalé ku ị́jọ́ ũnzí ĩꞌbã kí idélé rĩ kí sĩ.


\par }{\PP \VS{12}Mãlãyíkã ázíyá rĩ sũ ũmbã bãkụ́lẹ̃ ĩꞌdidrị̂ agá rĩ ị̃yị́ dị̃lépi dị̃-dị̃ ãmbógó Ũfũrátĩ agá, ị̃yị́ ala gá rĩ nzụ rá, ãngũ ãꞌí aꞌbejó sĩ gẹ̃rị̃ nzị̃jó ũpi ị̃tụ́ ꞌbã ãfũ agâlé rĩ ꞌbaní sĩ alịjó ãsĩkárĩ ĩꞌbadrị̂ kí abe.

\VS{13}Ándre úríndí ũnzí na iꞌdálépi cécé ụ́drụ́gọ́ áni la kí ãfũ agá Sĩtánĩ ꞌbã tị gá, ụ̃bọ̃gụ̃ tị gá, ãzíla nábị̃ ĩnzõ rú ꞌdĩ ụ̃bọ̃gụ̃ ãfũlépi vũ agá agâlé rĩ ꞌi rĩ tị gá Nábị̃ ĩnzõ rú ꞌdĩ ĩꞌdi ụ̃bọ̃gụ̃ ãfũlépi vũ agâlé rĩ ꞌi.

\VS{14}ꞌDĩ kí úríndí ũnzí Sĩtánĩ drị́ gá tálí ụ̃sụ̃táŋá ru rĩ kí idélépi rĩ kî. Mụ kí ũpi ụ̃nọ́kụ́ drị̃ gá ꞌdĩ ꞌba rụ́ pírí, kî trajó sĩ amụ́jó ãꞌdị́ ꞌdịjó ụ́ꞌdụ́ ãmbógó Ãdróŋá Ũkpó ꞌDị́pị ꞌbã ị́jọ́ lịjó ꞌdã sĩ.


\par }{\PP \VS{15}Yẹ́sụ̃ jọ, “Ĩmi adru mịfị́ trũ, ma amụ́ ụ̃gụ́ꞌbá áni, drị̃lẹ́ba ꞌbá mịfị́ mgbọ, ãzíla bõngó ĩꞌbadrị̂ kí tãmbalépi ĩꞌba be kí ụrụꞌbá gá rĩ ꞌbanî, ị́sụ́ rú sĩ kí acị́ agá pílílí ru, drị̃nzá ịsụ́jó ũꞌbí agá ku.”


\par }{\PP \VS{16}Úríndí ũnzí ꞌdã tra kí dó ũpi kí ãsĩkárĩ ĩꞌbadrị̂ kí abe pírí ãngũ umvelé tị Yãhụ́dị̃ drị̂ sĩ Ãmãgẽdónĩ ꞌi rĩ gá.


\par }{\PP \VS{17}Ị́jọ́ ꞌdĩ ꞌbã ũngúkú gá, mãlãyíkã ázị̂rị̃ rĩ la mụ ũmbã bãkụ́lẹ̃ ĩꞌdidrị̂ agá rĩ sũlé ũlí agá ꞌbo, ụ́ꞌdụ́kọ́ zalépi re la angá úmvúke jó Ãdróŋá drị́ ꞌbụ̃ gá ꞌdã agâlé jọ, “Idé dó ru ꞌbo.”

\VS{18}Ãvi nĩlépi lẽrẽlẽrẽ ụ̃kpẹ̃lépi ụ́ꞌdụ́kọ́ trũ ndụ̃rụ̃-ndụ̃rụ̃ rĩ ãzíla ũyãkĩyã ãmbógó ũnzí ũkpó jõ drĩ údu ru idélépi ku angájó ándrá vũ drĩ gá ꞌda ꞌbá ꞌbã agá la.

\VS{19}Táwụ̃nị̃ ãmbógó Bãbụ̃lọ́nị̃ drị́ ꞌdã asi ru wókõ na sĩ, táwụ̃nị̃ sụ́rụ́ ãzí rĩ ꞌbadrị́ gá rĩ andi kí rá. Ãdróŋá agá ị́jọ́ Bãbụ̃lọ́nị̃ ãmbógó ꞌdã drị̂, fẽ dó ĩꞌdiní kópõ galépi ũmbã ĩꞌdidrị́ ũká íwá áni rĩ trũ rĩ mvụlé.

\VS{20}Ãngũ ru lịlépi ãꞌí ru ị̃yị́ agá rĩ kí ꞌbé abe ãvĩ kí rá.

\VS{21}Sí zõ angájó ꞌbụ̃ gâlé ãnzị-ãnzị rú, kị́lọ̃ kãlị́ tõwú uꞌdelé ꞌbá kí drị̃ gá vụ̃rụ́ ꞌdõlé. Alụ́ kí dó sĩ Ãdróŋá ꞌi jụ́wẹ̃ sí drị̂ sĩ, ãꞌdusĩku jụ́wẹ̃ ꞌdĩ ũnzíkãnã rú trẹ̃yị́.




\par }\Chap{17}{\SH Ũkú rụ́ kụlépi ãwụ̃ sĩ rĩ
\par }
{\PP \VerseOne{1}Mãlãyíkã ázị̂rị̃ bãkụ́lẹ̃ ázị̂rị̃ trũ drị́ gá ꞌdĩ ꞌbã ãzí ãlu rĩ amụ́ jọ mání, “Mí amụ́, ma mụ míní drị̃rịma fẽlé ũkú ndẽlépi ãwụ̃ sĩ rá rilépi ị̃yị́ drị̃ gá rĩ drị̂ kí iꞌdalé.

\VS{2}Ũpi ãngũ drị̃ gá ꞌdĩ idé kí ãwụ̃ ũkú ꞌdĩ be, ꞌbá ãmvé ꞌdĩ ĩmẽrã kí íwá ĩꞌdi ãni dralépi ũká ꞌdĩ sĩ, kí pírí idé kí dó sĩ ãwụ̃ ĩꞌdi sĩ.”


\par }{\PP \VS{3}Mãlãyíkã ꞌdụ dó ma agụlé Úríndí sĩ ãngũ kõtórõ rú rĩ gâlé. Ándre ũkú rilépi ụ̃bọ̃gụ̃ ikamgberete la drị̃ gá rĩ, ụrụꞌbá la gâ sĩ pírí rụ́ Ãdróŋá uꞌdájó la kí, ãzíla ụ̃bọ̃gụ̃ ꞌbã drị̃kã kí ázị̂rị̃, újéke la kí mụdrị́.

\VS{4}Ũkú ꞌdã sụ̃ bõngó gbẽtí trũ kọ̃nị̃-kõnị̃ rú, wãrã-wãrã rú dị̃lépi gólũdĩ rú pãrã-pãrã, ãzíla ŋálí ãjẹ̃ rú la abe. Rụ drị́ gá kópõ galépi tré ãko ngụ̃lé ũnzí, ãndị́ ru ãwụ̃ ĩꞌdidrị́ gá rĩ drị̂ kí abe.

\VS{5}Ãndrõkõ la gá úsĩ rụ́ ãzí ífí nị̃lé ku la,


\par }{\PC {\SC{bãbụ̃lọ́nị̃ ãmbógó rĩ}},

\par }{\PC {\SC{andre ãwụ́ꞌbá ꞌbã rĩ}},

\par }{\PC {\SC{ãzíla ũnzĩkãnã ụ̃nọ́kụ́ pírí rụlépi rĩ}}.

\par }{\MM \VS{6}Ándre ũkú ꞌdã ĩmẽrã rá ĩꞌdi ꞌbã ãrí ꞌbá Ãdróŋá drị́ rĩ drị̂ kí mvụjó rĩ sĩ, ꞌdĩ kí ꞌbá ándrá ụꞌdị́lé ãꞌdusĩku ĩꞌbã kí Yẹ́sụ̃ ãꞌị̃jó rĩ sĩ.

\par }{\PP Má uꞌá ụ̃sụ̃táŋá sĩ ma ĩꞌdi ndrejó rĩ sĩ.

\VS{7}Mãlãyíkã jọ mání, “Mi ụ̃sụ̃ ãꞌdu ị́jọ́ sĩ? Ma mụ míní ị́jọ́ ífí nị̃lé ku ũkú ꞌdã drị́ ụ̃bọ̃gụ̃ ĩꞌdi ujílépi drị̃kã trũ ázị̂rị̃ újéke mụdrị́ ꞌdã ꞌbã drị̂ ífí iꞌdalé.

\VS{8}ꞌBá ãngũ drị̃ gá rụ́ sĩlé bụ́kụ̃ ídri drị̂ agá ku, iꞌdójó ãngũ ꞌbã agá rĩ kí drụ́zị́ ụ̃sụ̃-ụ̃sụ̃ drĩ kí ụ̃bọ̃gụ̃ ꞌdã ndre, ãꞌdusĩku ĩꞌdi ándrá ídri, úꞌdîꞌda ꞌdáyụ, wó drị̃ drụ́zị́ ãfũ ꞌbụ́ ị̃ndụ́ ãsị̃lépi ku rĩ gâlé ꞌbo, ála dó mụ ĩꞌdi ị̃lị̃kị̃lé (drị̃ jalé) rá.


\par }{\PP \VS{9}“Ị́jọ́ ꞌdĩ lẽ ũndũwã ãzíla nị̃táŋá. Drị̃kã ázị̂rị̃ ꞌdĩ kí ꞌbé ázị̂rị̃ ũkú ꞌdĩ ꞌbã rijó drị̃ la gá rĩ kî.

\VS{10}Kí vâ ũpi ázị̂rị̃ ꞌdĩ kî; kí ãzí tõwú rĩ aꞌdé kí rá, ãlu rĩ drĩ vâ cí, ãzí rĩ amụ́ drĩ vâ ku; drĩ amụ́ rá, ĩꞌdi lú uꞌá ụ́ꞌdụ́ were.

\VS{11}Ụ̃bọ̃gụ̃ ándrá ídri cí, úꞌdîꞌda yụ ꞌdĩ, ĩꞌdi bãsĩ úpí ázị̂rị̃ ꞌdĩ ꞌbã ãzí, amụ́ ãngũ rụlé vúlé vúlé ru ị̃dị́, ko drị̃ mụlé ị̃lị̃kị̃lé.


\par }{\PP \VS{12}“Újé mụdrị́ míní ndrelé ꞌdĩ kî, kí ũpi mụdrị́ drĩ ũkpõ ịsụ́lépi ku, iꞌdólépi ũpĩ rụlépi ku ꞌdĩ kî, ála nga ĩꞌbaní ũkpõ fẽ sĩ ãngũ rụjó úpí ru ụ̃bọ̃gụ̃ be sáwã wereŋá ru.

\VS{13}Ũpi mụdrị́ ꞌdĩ icí kí ásị́ pírí ãlu, ãzíla ãꞌị̃ kí pírí ũkpõ ĩꞌbadrị́ fẽlé ụ̃bọ̃gụ̃ nî.

\VS{14}Kí sĩ lẽ ãꞌdị́ ꞌdịlé Kãbĩlõmvá be, wó Kãbĩlõmvá ꞌbã ꞌbá ĩꞌdiní umvelé, ũpẽlé ãzíla ãꞌị̃táŋá sĩ ĩꞌdi vú bĩlépi ꞌdĩ abe, kí kí ndẽ rá, ãꞌdusĩku ĩꞌdi adrujó Úpí ũpi ꞌbã drị̂ ꞌi, ãzíla ãmbógó ãmbogo ꞌbã drị̂ ꞌi rĩ sĩ.”


\par }{\PP \VS{15}Mãlãyíkã jọ mání, “Ị̃yị́ míní ndrelé ũkú ãwụ́ꞌbá ru ꞌdĩ ꞌbã sĩ rijó drị̃ la gá ꞌdĩ, kí ꞌbá ũꞌbí kí, sụ́rụ́ pírí kí, ãzíla ꞌbá tị ndú-ndú jọlépi ꞌdĩ kî.

\VS{16}Ụ̃bọ̃gụ̃ ãzíla újé mụdrị́ míní ndrelé ꞌdĩ kí ãwụ́ꞌbá ꞌdĩ ngụ̃ ũnzí. Kí ĩꞌdi ũtrũ aꞌbelé pílílí ru, kí ĩzá la na rá, kí ĩꞌdi ivé ãcí sĩ, ãzíla kí ĩꞌdi ị̃lị̃kị̃lé rá.

\VS{17}Ãꞌdusĩku Ãdróŋá ꞌbã ị́jọ́ ꞌdĩ kí ásị́ gâlé sĩ ị́jọ́ ĩꞌdi ꞌbã lẽlé rĩ idéjó, ĩꞌbaní ãꞌị̃jó la ũkpó ĩꞌbadrị́ ũpĩ drị̂ fẽjó ụ̃bọ̃gụ̃ ní sĩ ãngũ rụjó kpere ị́jọ́ Ãdróŋá drị̂ kí ru idé agá.

\VS{18}Ũkú míní ndrelé ꞌdã ĩꞌdi táwụ̃nị̃ ãmbógó ũpi ãngũ drị̃ gá rĩ kí drị̃ celépi rĩ ꞌi.”




\par }\Chap{18}{\SH Bãbụ̃lọ́nị̃ ꞌbã aꞌdéŋá
\par }
{\PP \VerseOne{1}ꞌDĩ ꞌbã ũngúkú gá, ándre mãlãyíkã ãzí asị́ agá ꞌbụ̃ gâlé vụ̃rụ́ ꞌdõlé ũkpó ãmbógó la trũ, ji ãngũ vũ drị̃ gá ꞌdâ imve tárá-tárá.

\VS{2}Za ụ́ꞌdụ́kọ́ ụrụgá sĩ re jọ,

\par }{\Q “Aꞌdé dó ꞌbo! Bãbụ̃lọ́nị̃ ãmbógó rĩ aꞌdé dó ꞌbo!

\par }{\QB Acá dó ụ̃jị́gọ́ úríndí ũnzí pírí ãndị́ ru rĩ ꞌbã kí sĩ ru zị̃jó rĩ rú,

\par }{\Q ãzíla jõrõvũ ãriŋa ũví ãndị́ ru

\par }{\QB ũnzíkãnã ngụ̃lé ũnzí rĩ ꞌbã kí sĩ uꞌájó rĩ rú.


\par }{\Q \VS{3}Ũkú ꞌdĩ ulé ũpi ãzíla ꞌbá ụ̃nọ́kụ́ gá ꞌdĩ kí pírí

\par }{\QB Ãdróŋâ gãlé úmgbé sĩ ãdroŋa ídri kóru rĩ kí ị̃nzị̃jó

\par }{\QB cécé ũkú ãwụ́ꞌbá rĩ ꞌbã ꞌbá kí fẽlé azalé ãwụ̃ ĩꞌdi ãni azajó aza rĩ sĩ rĩ áni,

\par }{\Q ãzíla ꞌbá ụ̃nọ́kụ́ drị̃ gá tũjárĩ idélépi málĩ trũ ꞌdĩ,

\par }{\QB acá kí ãko trũ ĩꞌdi ꞌbã úꞌáŋá ãjẹ̃ rú málĩ sĩ rĩ sĩ.”


\par }{\PP \VS{4}Má are ụ́ꞌdụ́kọ́ ãzí angájó ꞌbụ̃ gâlé jọ,

\par }{\Q “ꞌBá mádrị́ ꞌdĩ, ĩmi ãfũ ala gâlé rá fô!

\par }{\QB Ĩfi ị́jọ́ ũnzí ĩꞌdi ãni ꞌdã agâlé ku,

\par }{\QB ãzíla ĩmi ịsụ́ rú sĩ drị̃rịma ĩꞌdi ꞌbã mụlé ịsụ́lé rĩ kí ĩndĩ ku.


\par }{\Q \VS{5}Ãꞌdusĩku ị́jọ́ ũnzí ĩꞌdidrị̂ ũdrõ kí ru ãmbógó ru kpere ꞌbụ̃ gâlé ꞌdã,

\par }{\QB ãzíla gẹ̃rị̃ ĩꞌdi ãni ũnzí rĩ ꞌbã ị́jọ́ agá kí Ãdróŋá ní rá.


\par }{\Q \VS{6}Ĩmi ũfẽ ũnzĩkãnã ĩꞌdi ꞌbã idélé ĩmi rụ́

\par }{\QB rĩ ꞌbã ãrígó tị pâlé ị̃rị̃, ị́jọ́ ĩꞌdi ꞌbã idélé rĩ kí vú sĩ.

\par }{\QB Bãkụ́lẹ̃ ĩꞌdidrị̂ agá, ĩmi usa ãko ũká ru pâlé ị̃rị̃ cécé ĩꞌdi ꞌbã usalé fẽlé ĩminí rĩ áni.


\par }{\Q \VS{7}Ĩꞌdi ꞌbã ándrá ru ịpị́jó, ãzíla ãfó ꞌbãjó málĩ ĩꞌdidrị̂ kí sĩ rĩ áni,

\par }{\QB ĩmi ĩcõcõŋã ĩꞌdi, ĩfẽ ĩꞌdiní cãndí calépi ásị́ la alólépi rá la ãꞌdusĩku;

\par }{\Q ꞌbã ru ásị́ gá,

\par }{\QB ‘Ma ĩzóŋá úpí ru la, má adru ãwụ́zị́ ku,

\par }{\QB má icó sĩ ũcõgõ ịsụ́lé ãluŋá la ku.’


\par }{\Q \VS{8}Ị́jọ́ ꞌdĩ sĩ, ụ́ꞌdụ́ ãlu jụ́wẹ̃ ꞌdĩ kí amụ́ ũcõgõ fẽlé ꞌdejó drị̃ la gá,

\par }{\QB drã, drã áwáŋá ãzíla ãbị́rị́ rílẽ rú rĩ,

\par }{\Q ũkú ꞌdĩ la ve ãcí sĩ kící-kící,

\par }{\QB ãꞌdusĩku ị́jọ́ Úpí Ãdróŋá ꞌbã lịlé ĩꞌdi drị̃ gá rĩ sĩ.”


\par }{\PP \VS{9}Ũpi ãngũ drị̃ gá ándrá ãwụ̃ idélépi ĩꞌdi sĩ, ru ũnũlépi málĩ ĩꞌdidrị̂ kí sĩ ꞌdĩ kí kí drụ́zị́ awá ãzíla ụ̃lụ́lụ́ uꞌbé ĩꞌbaní ãcí ĩꞌdi ivélépi rĩ ꞌbã ãcíkã ndrejó rĩ sĩ.

\VS{10}Ĩꞌdi ꞌbã drị̃ cịŋá ꞌbã ụ̃rị̃ sĩ, utu kí pá rá-rá ru, ụ̃lụ́lụ̂ trũ,

\par }{\Q “Wáwọ̃! Wáwọ̃!

\par }{\QB Mi táwụ̃nị̃ ãmbógó Bãbụ̃lọ́nị̃ la, táwụ̃nị̃ ãvẹ̃vị̃ trũ rĩ!

\par }{\Q Ími ị́jọ́ ãvĩ ũní ꞌdĩ áni yã?”


\par }{\PP \VS{11}ꞌBá tũjárĩ idélépi ụ̃nọ́kụ́ drị̃ gá ꞌdĩ kí uꞌbé kí ụ̃lụ́lụ́ áwáŋâ trũ, ãꞌdusĩku ꞌbá ãzí ãlu ãko ĩꞌbã kí ajílé rĩ kí ĩgbãlépi la ꞌdáyụ.

\VS{12}Ãko ĩꞌbã kí ajílé ị̃tụ̃ndãlé rĩ kí, gólũdĩ wẽwẽ rú, sílĩvã, írã gụlépi pãrã-pãrã la kí, ímve, ŋálí, bõngó mịfị́ cãlé níríŋá rĩ, rángi ãko uꞌbéjó kọ̃nị̃kọ̃nị̃ rú, bõngó gụlépi lẽrẽlẽrẽ, ãzíla ika rú, ife ngụ̃lépi ãjị́ trũ vĩrĩ, ãko idélé ĩwá sị́ sĩ, ãkójó idélé báwũ ãjẹ̃ ãmbógó sĩ ꞌdĩ kí, drọ̃nọ́, aya, ãzíla írã gbẽtí trũ ndú-ndú rĩ abe.

\VS{13}Ãko pírí ãjị́ fẽlépi, ãdu ngụ̃lépi vĩrĩ sĩ ụrụꞌbá ifíjó, ãzíla ãdu nalé nãnã rĩ abe, ife sụ́ sĩ ĩmẽrãjó, ãnáfóró ngánõ ãni, tị́, kãbĩlõ, fãrásĩ, gãlĩgãlĩ ãꞌdị́ drị́ fãrásĩ ꞌbã selé, ãzíla ꞌbá ị̃tụ̃ndãlé ãtiꞌbo rú rĩ kí abe.

\VS{14}ꞌBá tũjárĩ idélépi rĩ jọ kí, “Ãko pírí míní lẽlé mî ími ịpị́jó ãfó sĩ rĩ ukó kí rá. Ãyĩkõ ãzíla ũnĩ míní lẽlé ambamba ꞌdĩ kí dó mí ãni ku, ãvĩ kí dó kpítã, ãgõ kí dó ku.”

\VS{15}ꞌBá tũjárĩ idélépi ãko ꞌdĩ kí sĩ ĩꞌbã kí sĩ málĩ ịsụ́jó Bãbụ̃lọ́nị̃ gá rĩ, tu kí pá rá-rá ru ụ̃rị̃ sĩ drị̃cị́rị̃ ꞌbá Bãbụ̃lọ́nị̃ gá rĩ ꞌbã kí cịlé ꞌdã ndrejó, uꞌbé kí dó ụ̃lụ́lụ́ áwáŋâ trũ.


\par }{\PP \VS{16}Jọ kí,

\par }{\Q “ ‘Wáwọ̃! Wáwọ̃! Táwụ̃nị̃ ãmbógó Bãbụ̃lọ́nị̃,

\par }{\QB ꞌbá ala gá ru sụ̃lépi bõngó kĩríkĩrí ãjẹ̃ rú rĩ kí agá, kọ̃nị̃kọ̃nị̃ rú rĩ abe,

\par }{\QB ãko dị̃lépi gólũdĩ rú kí ụrụꞌbá gá, ngílíngílí, ŋálí ãjẹ̃ rú ꞌdĩ abe rĩ kí yệ!


\par }{\Q \VS{17}Málĩ mídrị́ wẽwẽ rú ꞌdĩ ãvĩ kí ũní ꞌdã áni yã!’

\par }{\PP “Dẽrébã mẹ́lị̃ tị ujílépi, ꞌbá pírí acị́lépi ị̃yị́ agá mẹ́lị̃ sĩ ãzíla ꞌbá ãzị́ ngalépi mẹ́lị̃ agá rĩ utu kí pá rá-rá ru,

\VS{18}za kí ụ́ꞌdụ́kọ́ ụrụgá sĩ ĩꞌbã kí ãcíkã ãcí ĩꞌdi ivéjó rĩ ndre agá jọ kí, ‘Táwụ̃nị̃ ru ajílépi táwụ̃nị̃ ãmbógó ꞌdõ be rĩ íngõ ꞌi yã?’


\par }{\PP \VS{19}“Umvú kí úfóró kí drị̃ gá, ụ̃lụ́lụ́, úzáŋá, ãzíla áwáŋâ trũ,

\par }{\Q “ ‘Wáwọ̃! Wáwọ̃! Táwụ̃nị̃ ãmbógó Bãbụ̃lọ́nị̃ yệ!

\par }{\QB Ãngũ ándrá ꞌbá pírí mẹ́lị̃ trũ ị̃yị́ agá rĩ ꞌbã kí sĩ

\par }{\QB acájó málĩ trũ ĩꞌdi ꞌbã málĩ kí sĩ rĩ

\par }{\QB kí ị̃lị̃kị̃ kí sáwã ãlu agá ꞌdã áni yã?


\par }{\Q \VS{20}ꞌBụ̃ la, mí uꞌá ãyĩkõ sĩ ị́jọ́ ĩꞌdi ịsụ́lépi ꞌdĩ sĩ,

\par }{\QB ãyĩkõ ꞌbã fụ ĩmi ꞌbá Ãdróŋá drị́ ꞌdĩ,

\par }{\QB ꞌbá ụ̃pị́gọ́ŋá ru, ãzíla nãbịya abe.

\par }{\Q Ãdróŋá lị ị́jọ́ ĩꞌdi drị̃ gá

\par }{\QB gẹ̃rị̃ ándrá ĩꞌdi ꞌbã ĩminí ũcõgõ fẽjó rĩ drị̃ gá rĩ ꞌbo.’ ”


\par }{\PP \VS{21}Mãlãyíkã ãlu ũkpó trũ la aꞌdụ́ írã kpakụ ãmbõgõ sĩ cécé írã ãná ꞌịjó rĩ apí la, ꞌbe ĩꞌdi mĩrĩ agá úzáŋâ trũ jọ,

\par }{\Q “Ála drụ́zị́ Bãbụ̃lọ́nị̃ ãmbógó rĩ

\par }{\QB ꞌbe vụ̃rụ́ ũmbã ãmbógó la sĩ

\par }{\QB ãzíla ícó ĩꞌdi ndrelé ị̃dị́ ku,


\par }{\Q \VS{22}ícó ími agá ụ́ꞌdụ́kọ́ úngó ãni arelé, ꞌbá ụ̃ꞌdị́ colépi

\par }{\QB jõku ꞌbá gũká vulépi rĩ abe ị̃dị́ ku.

\par }{\Q ꞌBá úká dịlépi rĩ kí

\par }{\QB ị̂sụ́ kí ími agá ị̃dị́ ku,

\par }{\Q ãzíla írã ãná ꞌịjó rĩ

\par }{\QB ꞌbã áwáŋá arelé ími agá ị̃dị́ ku.


\par }{\Q \VS{23}Ãcí tárã drị̂ icó kolé ími agá ị̃dị́ ku,

\par }{\Q ụ́ꞌdụ́kọ́ ãyĩkõ idéjó ị́zị́gọ́ ꞌbã ãni ị́zị́náká be rĩ

\par }{\QB ícó arelé la ị̃dị́ ku,

\par }{\Q ãꞌdusĩku ꞌbá ándrá míní tũjárĩ idélépi ꞌdĩ kí ándrá ãmbogo ụ̃nọ́kụ́ drị̃ gá rĩ kî.

\par }{\QB Ulé kí ándrá ꞌbá ụ̃nọ́kụ́ drị̃ gá rĩ kí ãndrị́kẹ mídrị̂ sĩ.


\par }{\Q \VS{24}Ími agá ị́sụ́ mí asu ándrá ãrí nábị̃ ꞌbadrị̂ kí, ꞌbá ãlá rĩ ꞌbadrị̂ kí abe,

\par }{\QB ãzíla ꞌbá Ãdróŋá ãni míní ụꞌdị́lé ụ̃nọ́kụ́ drị̃ gá ꞌdĩ kí pírí.”




\par }\Chap{19}{\SH Ãlẹ̃lụ́yã ãꞌdị́ ndẽjó ꞌbụ̃ gâlé rá rĩ
\par }
{\PP \VerseOne{1}ꞌDĩ ꞌbã ũngúkú gá, má are ụ́ꞌdụ́kọ́ ũꞌbí lãlé ku rĩ ꞌbã ãni ꞌbụ̃ gâlé úngó ngo agá,

\par }{\Q “Ãlẹ̃lụ́yã!

\par }{\Q Patáŋá ãzíla dị̃zã, ũkpõ kî trũ kí Ãdróŋá ãmadrị́ ãni,


\par }{\QB \VS{2}ãꞌdusĩku ị́jọ́ ĩꞌdi ꞌbã lịlé ãndá-ãndá ru ãzíla kpị rĩ sĩ!

\par }{\Q Lị ị́jọ́ ãwụ́ꞌbá ãmbógó ꞌbá ãngũ drị̃ gá ꞌdĩ kí ulélépi

\par }{\QB sĩ Ãdróŋá gãjó úmgbé sĩ ãdroŋa ídri kóru ꞌdĩ kí ị̃nzị̃jó

\par }{\QB cécé ũkú ãwụ́ rĩ ꞌbã ꞌbá ụ̃nọ́kụ́ gá rĩ kí uléjó rĩ áni rĩ drị̃ gá ꞌbo,

\par }{\Q ãzíla ũfẽ vâ ãrí ãtíꞌbó ĩꞌdidrị́ gá rĩ ꞌbadrị̂ kí ãrígó tị ụrụꞌbá la gá ꞌbo.”


\par }{\MM \VS{3}Ngo kí vâ,

\par }{\Q “Ãlẹ̃lụ́yã ị̃dị́-ị̃dị́!

\par }{\QB Ãcíkã ĩꞌdi ꞌbã sĩ vejó rĩ tụ ụrụgâlé biri jã ꞌdâ.”


\par }{\PP \VS{4}ꞌBá ĩyõ kãlị́ ị̃rị̃ drị̃ sụ, ãzíla ãko sụ ídri ꞌdã uꞌbé kí ru vụ̃rụ́ Ãdróŋá rilépi úmvúke ũpĩ drị̂ drị̃ gá rĩ ị̃nzị̃lé jọ kí,

\par }{\Q “Ámĩnã. Ãlẹ̃lụ́yã!”


\par }{\PP \VS{5}Ụ́ꞌdụ́kọ́ ãfũ angájó ãngũ úmvúke ũpĩ drị́ rĩ gâlé jọ,

\par }{\Q “Ị́cụ́ kí Ãdróŋá ãmadrị́ rĩ ꞌi,

\par }{\QB ꞌBá ĩꞌdi ꞌbã ãtiꞌbo rú iꞌdójó ꞌbá nírí sĩ cajó ꞌbá ĩyõ rĩ kí abe,

\par }{\QB ꞌbá ĩꞌdi rulépi ꞌdĩ kî.”


\par }{\PP \VS{6}Má are ụ́ꞌdụ́kọ́ ꞌụlépi ꞌbá ũꞌbí ꞌbadrị̂ cécé ị̃yị́ kụ̃rụ̃ rĩ ꞌbã ụ́ꞌdụ́kọ́ ru ãzíla ãvi ụ̃kpẹ̃lépi ndụ̃rụ̃-ndụ̃rụ̃ rĩ ꞌbã nujó rĩ áni:

\par }{\Q “Ãlẹ̃lụ́yã!

\par }{\QB Úpí ãma ãni Ãdróŋá Ũkpó ꞌDị́pị ãngũ rụlépi nĩ rĩ nî.


\par }{\Q \VS{7}Lẽ ãma ũnũ kí ãma ãyĩkõ sĩ,

\par }{\QB ãzíla ãfẽ kí ĩꞌdiní dị̃zã,

\par }{\Q ãꞌdusĩku ụ̃mụ̃ ũkú bĩjó Kãbĩlõmvá drị̂ acá ꞌbo,

\par }{\QB ãzíla ãmụ́rụ́gọ́ ĩꞌdidrị́ gá rĩ idé ru bábá ꞌbo.


\par }{\Q \VS{8}Úfẽ ĩꞌdiní bõngó ãlápítí,

\par }{\QB dị̃lépi lẽrẽlẽrẽ la sụ̃lé.”

\par }{\MM (ꞌDĩ ídétáŋá ũniyambamba ꞌbá Ãdróŋá ãni ãlá rĩ ꞌbadrị́ gá rĩ ꞌi.)


\par }{\PP \VS{9}Mãlãyíkã jọ mání, “Ĩsĩ! ‘Drị̃lẹ́ba ꞌbá umvelé ụ̃mụ̃ ũkú bĩjó Kãbĩlõmvá drị̂ gá rĩ gá rĩ ꞌbanî,’ ” ãzíla jọ vâ, “ꞌDĩ kí ị́jọ́ mgbã ãfũlépi Ãdróŋá drị́ gá rĩ kî.”


\par }{\PP \VS{10}ꞌDâ má aꞌdé dó ĩꞌdi pálé gâ sĩ ĩꞌdi ị̃nzị̃jó, wó jọ mání, “Mí idé íni ku! Ma ꞌbá ãtíꞌbó ru Ãdróŋá ãni cécé mî áni la, ãzíla ꞌbá mî ádrị́pịka rú ị́jọ́ Yẹ́sụ̃ drị́ rĩ vú nzelépi rĩ kî áni, mí ị̃nzị̃ Ãdróŋâ áyụ, ãꞌdusĩku ị́jọ́ Yẹ́sụ̃ ꞌbã iꞌdálé kpị rĩ fẽ úríndí nãbịya ꞌbaní ị́jọ́ vú nzejó ĩꞌdi drị̃ gá nĩ.” Ándre ꞌbụ̃ nzị̃ ru tị mgbọ, ala gá ꞌdãá ándre fãrásĩ imve la tu pá ꞌdãá. ꞌBá ụ̃cẹ̃lépi ĩꞌdi sĩ rĩ ála umve la, Ãꞌị̃táŋá ꞌi, ị́jọ́ mgbã ꞌi, ĩꞌdi ị́jọ́ lị ị́jọ́ kpị sĩ ãzíla ĩꞌdi vâ ãꞌdị́ ꞌdị ị́jọ́ mgbã rĩ sĩ.


\par }{\SH ꞌBá cẹ̃lépi fãrásĩ imve sĩ rĩ
\par }
{\PP \VS{11}Ándre ꞌbụ̃ nzị̃ ru tị mgbọ, ala gá ꞌdãá ándre fãrásĩ imve la tu pá ꞌdãá. ꞌBá ụ̃cẹ̃lépi ĩꞌdi sĩ rĩ ála umve la, Ãꞌị̃táŋá ꞌi, ị́jọ́ mgbã ꞌi, ĩꞌdi ị́jọ́ lị ị́jọ́ kpị sĩ ãzíla ĩꞌdi vâ ãꞌdị́ ꞌdị ị́jọ́ mgbã rĩ sĩ.

\VS{12}Ĩꞌdi ꞌbã mịfị́ kí dị̃ cécé ãcí ꞌbã idrakátị áni, su kõfíyã ũpĩ drị̂ kí wẽwẽ rú ĩꞌdi drị̃ gá, úsĩ ụrụꞌbá la gá rụ́ ꞌbá ãzí ꞌbã ífí nị̃lé ku la, wó nị̃ ĩꞌdi ngá kí nĩ áꞌdụ̂sĩ.

\VS{13}Su bõngó ãzo rú ru ũnzõlépi mẹ́rọ́ꞌbá ĩꞌdidrị̂ ꞌbã ãrí sĩ la, rụ́ ĩꞌdidrị́ gá rĩ Ị́jọ́ Ãdróŋá drị́ ꞌi.

\VS{14}Ãsĩkárĩ ũꞌbí ꞌbụ̃ gá rĩ bĩ kí vú la, su kí ru bõngó imve ãlápítí la kí sĩ, ri kí cẹ̃lé fãrásĩ imve la kí sĩ.

\VS{15}Tị la gá ménéŋá ãꞌdị́ ãni sị́ ãcí la ãfũ nĩ, sụ́rụ́ ụ̃nọ́kụ́ drị̃ gá ꞌdĩ kí ũsõjó. “Ĩꞌdi kí drị̃ ce túré aya rú la sĩ,”
\XREF{✡}{{\XO 19:15 }{\XO{19:15
}}{\XT{Zãbụ́rị̃ 2:9}}} tu pá ãngũ sĩ ũmbã Ãdróŋá Ũkpó ꞌDị́pị drị́ ũká íwá áni rĩ nzijó rĩ gá.

\VS{16}Úsĩ rụ́ la bõngó ĩꞌdidrị̂ ụrụꞌbá ãzíla ị̃lị́ la gá:


\par }{\PC {\SC{Úpí ũpi ꞌbã rĩ ãzíla Ãmbógó ãmbogo ꞌbã rĩ}}

\par }{\PP \VS{17}Ándre mãlãyíkã pá tulépi ị̃tụ̂ agá ãriŋa ungalépi ꞌbụ̃ agá ágágá ꞌdãá rĩ kí umve agá ụ́ꞌdụ́kọ́ mgbọ sĩ re, “Ĩmi amụ́ ĩmi tralé ukutáŋá ãmbógó Ãdróŋá ꞌbã ꞌbãlé rĩ gá.

\VS{18}Ĩmi amụ́ ĩzá ꞌbá ꞌdĩ ꞌbadrị́ kí tilé, ãvũ ũpi ꞌbadrị́ kí tilé ãmbogo ãsĩkárĩ ꞌbadrị̂ trũ ãsĩkárĩ abe, ĩzá fãrásĩ ꞌbadrị́ ãsĩkárĩ cẹ̃lépi fãrásĩ sĩ rĩ ꞌbã rĩ abe, ĩzá ꞌbá pírí ãtiꞌbo rú ãzíla ãtiꞌbo rú ku rĩ ꞌbadrị̂ abe, ãzíla ꞌbá ĩyõ, ꞌbá nírí ꞌbadrị̂ kî trũ.”


\par }{\PP \VS{19}Ándre ụ̃bọ̃gụ̃, ãzíla ũpi ụ̃nọ́kụ́ drị̃ gá rĩ kí ãsĩkárĩ ĩꞌbadrị̂ kí abe tra kí ru ãꞌdị́ ꞌdịjó ꞌbá cẹ̃lépi fãrásĩ sĩ, ãzíla ãsĩkárĩ ĩꞌdidrị̂ kí abe rĩ kí abe.

\VS{20}Úndẽ dó ụ̃bọ̃gụ̃ ꞌi nábị̃ ĩnzõ rú ĩꞌdidrị́ tálí idélépi ĩꞌdi drị̃lẹ́ gâ sĩ ꞌbá kí uléjó ãlámã ụ̃bọ̃gụ̃ drị́ rĩ ũꞌbãjó kí ụrụꞌbá gá, ãzíla íꞌdá ĩꞌdidrị̂ ị̃nzị̃jó rĩ be rá. Úꞌbe dó ụ̃bọ̃gụ̃ kí nábị̃ ĩꞌdidrị́ ĩnzõ rú rĩ be ị̃rị̃ trá ídri rú ãcí ị̃yị́ mĩrĩ drị̂ áni, anụ́lépi ku rĩ agá.

\VS{21}Ụ́ꞌdị́ ãsĩkárĩ ĩꞌbadrị̂ kí ménéŋá ãꞌdị́ drị́ ãcí ãfũlépi ꞌbá cẹ̃lépi fãrásĩ imve sĩ rĩ ꞌbã tị gá rĩ sĩ. Ãriŋa pírí ti kí dó ru ĩzá sĩ ĩꞌba kí lẽlé rĩ ꞌbã áni.




\par }\Chap{20}{\SH Ílí álĩfũ ãlu rĩ
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ándre mãlãyíkã ãzí ãlu asị́ agá vụ̃rụ́ ꞌdõlé angájó ꞌbụ̃ gâlé, ĩꞌdidrị́ gá fụ̃ngụ́wã ꞌbụ́ ãsị̃ŋâ kóru rĩ drị́ gá rĩ ꞌi ãzíla nõrórõ ãnzị la drị́ la gá cí.

\VS{2}Rụ ụ̃bọ̃gụ̃ ándrá umvelé Sĩtánĩ ꞌi rĩ, úpí úríndí ũnzí ꞌbadrị̂, umbé ĩꞌdi nõrórõ sĩ ílí álĩfũ ãlu.

\VS{3}Mãlãyíkã ꞌdụ ĩꞌdi ꞌbelé ꞌbụ́ ãsị̃ŋâ kóru rĩ agá, ụ̃pị̃ ꞌbụ́ tị cí, icí Sĩtánĩ tị cí ꞌba ulé rû sĩ sụ́rụ́ ụ̃nọ́kụ́ drị̃ gá ꞌdĩ kí ị̃dị́ ku benĩ kpere ílí álĩfũ ãlu ꞌdã kí ukó agá. ꞌDã vúlé gá, ála mụ ĩꞌdi ayụlé sáwã were sĩ.


\par }{\PP \VS{4}Ándre úmvúke ũpi ꞌbadrị̂ kí ꞌbá rilépi drị̃ la gá rĩ kí abe, úfẽ ĩꞌbaní ũkpõ sĩ ị́jọ́ lịjó rĩ. Ándre vâ úríndí ꞌbá ándrá ụꞌdị́lé ĩꞌbã kí ị́jọ́ Ãdróŋá drị́ mgbã Yẹ́sụ̃ agá rĩ vú nzejó rĩ sĩ rĩ kí, ꞌbá ụ̃bọ̃gụ̃ ị̃nzị̃lépi ku, ãꞌị̃ kí íꞌdá ĩꞌdi ãni ũꞌbãlé ãndrõkõ gá, ãzíla drị́ gá ku rĩ kî. Angá kí pírí ídri rú ũpĩ nalé Yẹ́sụ̃ Kúrísĩtõ be ílí álĩfũ ãlu.

\VS{5}ꞌDĩ angáŋá ꞌbá drãlépi rá rĩ ꞌbadrị́ drị̃drị̃ rĩ ꞌi. ꞌBá pírí ũdrãlépi rá rĩ icó kí angálé ídri rú ku kpere ílí álĩfũ ãlu ꞌdã ꞌbã ukó agá.

\VS{6}Drị̃lẹ́ba ãzíla ãyĩkõ ãmbógó ru ꞌbá ãlá ãngũ ịsụ́lépi ángáŋá drị̃drị̃ rĩ agá rĩ gá rĩ ꞌbanî. Wó drã ị̃rị̃ rĩ ꞌbã ũkpõ icó kí rụlé ku, kí adru ãtalo Ãdróŋá ꞌbã ãni Yẹ́sụ̃ Kúrísĩtõ be, ãzíla kí ũpĩ na ĩꞌdi trũ ílí álĩfũ ãlu.


\par }{\SH Sĩtánĩ ꞌbã ndẽŋá
\par }
{\PP \VS{7}Ílí álĩfũ ãlu rĩ drĩ kí ukó rá, mãlãyíkã la dó mụ Sĩtánĩ ayụlé mãbụ́sụ̃ gâlé rá.

\VS{8}Sĩtánĩ dó mụ sụ́rụ́ ụ̃nọ́kụ́ drị̃ gá wókõ sụ ꞌdĩ kí tralé, ꞌdĩ kí sụ́rụ́ umvelé Gọ́gị̃ kí Mãgọ́gị̃ be sĩ ãꞌdị́ ꞌdịjó. Ũꞌbĩkãnã ĩꞌbadrị̂ cécé cínákí mĩrĩ tị gá rĩ áni.

\VS{9}Iré kí ru ụ̃nọ́kụ́ drị̃ gâ sĩ pírí, ce kí ãngũ ꞌbá Ãdróŋá drị̂ ꞌbadrị̂ kí rị́, táwụ̃nị̃ ãmbógó ĩꞌdiní lẽlé rĩ abe. Wó ãcí aꞌdé angájó ꞌbụ̃ gâlé, ivé kí rá.

\VS{10}Sĩtánĩ ándrá ꞌbá kí ulélépi rĩ, úꞌbe dó ĩꞌdi ãcí ị̃yị́ mĩrĩ drị̂ áni anụ́lépi ku ándrá sĩ ụ̃bọ̃gụ̃ kí uꞌbéjó nábị̃ ĩnzõ rú rĩ kí abe rĩ agá, kí mụ ũcõgõ ịsụ́lé ị̃tụ́ kí ị́nị́ be jã ꞌdâ.


\par }{\SH ꞌBá drãlépi ꞌbo rĩ kí ị́jọ́ lịjó rĩ
\par }
{\PP \VS{11}Ándre úmvúke ãmbógó imve la, Ãdróŋá ri drị̃ la gá. Ụ̃nọ́kụ́ kí ꞌbụ̃ be apá kí ĩꞌdi ꞌbã drị̃lẹ́ gá rá, iꞌdá kí ị̃dị́ ku.

\VS{12}Ándre ꞌbá ũdrãlépi rá, ꞌbá ĩyõ rú, ãzíla níríŋá rĩ kí abe, pá tu agá úmvúke Ãdróŋá drị̂ drị̃lẹ́ gá. Únzị̃ bụ́kụ̃ kí tị; bụ́kụ̃ tị nzị̃lé ꞌdã kí agá rĩ ĩꞌdi bụ́kụ̃ ídri drị́ gá rĩ, úlị ị́jọ́ ꞌbá ũdrãlépi rá rĩ ꞌbadrị̂ kí ị́jọ́ ĩꞌbã kí idélé sĩlé bụ́kụ̃ kí agá rĩ kí vú sĩ.

\VS{13}ꞌBá ịmvụ́lépi ị̃yị́ sĩ rĩ kí angá kí ídri rú, ãzíla ꞌbá ũdrãlépi rá ị̃sị̃lé ị̃nádrị̃ gá rĩ angá vâ ídri rú, úlị ꞌbá kí ị́jọ́, ị́jọ́ ĩꞌba kí idélé rĩ kí vú sĩ.

\VS{14}Drã kí ị̃nádrị̃ be uꞌbé dó kí ãcí ị̃yị́ mĩrĩ drị̂ áni rĩ gá, ꞌdĩ dó drã ị̃rị̃ rĩ.

\VS{15}Ụ́ꞌdụ́ ꞌbá kí ị́jọ́ lịjó ꞌdã sĩ, ꞌbá rụ́ sĩlé bụ́kụ̃ ídri drị̂ agá ku rĩ, ála mụ ĩꞌdi ꞌbelé ãcí ị̃yị́ mĩrĩ drị̂ áni rĩ agá.




\par }\Chap{21}{\SH ꞌBụ̃ úꞌdí rĩ kí ụ̃nọ́kụ́ úꞌdí rĩ be
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ándre ꞌbụ̃ ándrá údu drị̃drị̃ rĩ kí ụ̃nọ́kụ́ údu drị̃drị̃ rĩ trũ, mĩrĩ ala gá rĩ kî trũ ãvĩ kí rá, ándre dó ꞌbụ̃ úꞌdí rĩ kí ụ̃nọ́kụ́ úꞌdí rĩ be ũꞌbã kí dó ru.

\VS{2}Ándre táwụ̃nị̃ ãmbógó ãlá, Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ úꞌdí rĩ asị́ agá ꞌbụ̃ gá Ãdróŋá rụ̂lé bábá ãmụ́rụ́gọ́ ru sụ̃lépi nzírí nzírí ágô drị̃ tẽlépi rĩ áni.

\VS{3}Má are ụ́ꞌdụ́kọ́ ị́jọ́ jọlépi re la ãfũ úmvúke agâlé jọ, “Iꞌdójó ãndrũ drị̃lẹ́ gâlé, Ãdróŋá la dó uꞌá ꞌbá abe ãꞌdusĩku lị́cọ́ ĩꞌdidrị̂ dó ꞌbá kí drĩdríŋĩ gá ꞌdĩ, Ãdróŋá la dó uꞌá ꞌbá abe ꞌbá kí dó adru ĩꞌdi ꞌbã ꞌbá ru.

\VS{4}Ãdróŋá la ũcõgõ ĩꞌbadrị̂ kí de rá, ĩꞌdi kí mị́ndrẹ ịnị́ rá. Drã, ũcõgõ, áwáŋá, jõku ãzá taŋá la adru ꞌdáyụ, ãꞌdusĩku ị́jọ́ ụ̃kụ rĩ ukó kí rá.”


\par }{\PP \VS{5}Úpí Ãdróŋá rilépi úmvúke drị̃ gá rĩ jọ, “Ísĩ ị́jọ́ ꞌdĩ kí vụ̃rụ́, ma ãko pírí kí ꞌbã úꞌdí ru, ãꞌdusĩku ị́jọ́ ma jọlé ꞌdĩ kí mgbã la kí vâ sĩ ásị́ ꞌbãjó drị̃ la gá rá la.”


\par }{\PP \VS{6}Jọ mání, “Ị́jọ́ ꞌdĩ idé kí ru ꞌbo, ma Ãlífã ꞌi ãzíla Ũmégã ꞌi ífí la íꞌdóŋá ãzíla ãsị̃ŋá. ꞌBá ị̃yị́vị́ ꞌbã ndẽlé rá rĩ ní ma ị̃yị́ kídí ru ídri ukólépi ku rĩ fẽlépi rĩ drị́ gá rĩ fẽ mvụlé ị̃sálị ãjẹ̃ kóru.

\VS{7}ꞌBá agalépi ãꞌị̃táŋá sĩ rá rĩ la mụ ãko ꞌdĩ kí ịsụ́lé ĩꞌdi ꞌbã ãko rú mádrị́, ma adru Ãdróŋá ĩꞌdidrị̂, ĩꞌdi dó adru ngọ́tị́ má ãni.

\VS{8}Wó ꞌbá idélépi ụ̃rị̃ sĩ ku, ꞌbá ãꞌị̃táŋâ kóru, ꞌbá ị́jọ́ ũnzí idélépi, ꞌbá ꞌbá kí ụꞌdị́lépi, ꞌbá ãwụ́ꞌbá ru, ꞌbá tálí ĩnzõ rú idélépi, ꞌbá úlé ru, ꞌbá ãdroŋa ĩnzõ rú rĩ kí ị̃nzị̃lépi rĩ kí abe, ãzíla ꞌbá pírí ĩnzóꞌbá ru ꞌdĩ kí abe ãngũ ĩꞌbadrị́ gá rĩ ãcí ị̃yị́ mĩrĩ drị̂ áni anụ́lépi ku rĩ ꞌi. ꞌDĩ drã ị̃rị̃ rĩ ꞌi.”


\par }{\SH Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ úꞌdí rĩ
\par }
{\PP \VS{9}Mãlãyíkã ándrá ázị̂rị̃ bãkụ́lẹ̃ ázị̂rị̃ galépi tré-tré jụ́wẹ̃ ãsị̃jó ázị̂rị̃ sĩ rĩ bã ãzí ãlu rĩ jọ mání, “Mí amụ́, ma mụ míní ãmụ́rụ́gọ́ ũkú ru ãrụ́sụ̃ Kãbĩlõmvá drị́ rĩ iꞌdálé.”

\VS{10}Mãlãyíkã ꞌdụ ma Úríndí agâ sĩ ꞌbãlé ꞌbé ãzo la sị́ gá, iꞌda mání Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ táwụ̃nị̃ ãmbógó ãlá angálépi ꞌbụ̃ gá Ãdróŋá rụ̂lé rĩ ꞌi,

\VS{11}ãzíla ri dị̃lé ãcí imve jõku dị̃zã Ãdróŋá drị̂ sĩ pãrã-pãrã, ĩꞌdi ꞌbã lẽrẽlẽrẽ cécé írã ãjẹ̃ rú rĩ ꞌbã dị̃lé ãzíla gĩlásĩ ꞌbã gụlé pãrã-pãrã rĩ áni.

\VS{12}Bõrõ la mére rú rĩ ãmbógó ru ãzo rú, kẹ̃jị́tị trũ mụdrị́ drị̃ ị̃rị̃ ãzíla mãlãyíkã mụdrị́ drị̃ ị̃rị̃ kẹ̃jị́tị kí andre tẽlépi rĩ kí, ãzíla úsĩ rụ́ ínátị sụ́rụ́ mụdrị́ drị̃ ị̃rị̃ Ịsịrayị́lị̃ ꞌbadrị́ gá rĩ kî.

\VS{13}Kẹ̃jị́tị kí agá kẹ̃jị́tị na rĩ kí ị̃tụ́ ꞌbã ãfũ agâlé ru, kẹ̃jị́tị na rĩ kí ụ́rụ́lé ru, kẹ̃jị́tị na rĩ kí ándrálé ru ãzíla kẹ̃jị́tị na rĩ kí ị̃tụ́ ꞌbã ꞌde agâlé ru.

\VS{14}Írã bõrõ ꞌdĩ ị̃ndụ́ ãrị̃lépi rĩ kí mụdrị́ drị̃ ị̃rị̃, drị̃ la gá úsĩ rụ́ ꞌbá ụ̃pị́gọ́ŋá ru Kãbĩlõmvá drị́ mụdrị́ drị̃ ị̃rị̃ ꞌdĩ kí rụ́.


\par }{\PP \VS{15}Mãlãyíkã ị́jọ́ jọlépi má be rĩ drị́ gá ĩbáká gólũdĩ rú sĩ táwụ̃nị̃ ụ̃ꞌbị̃jó, kẹ̃jị́tị la kî trũ ãzíla vâ ãbĩ la abe rĩ.

\VS{16}Táwụ̃nị̃ ꞌdã ꞌbã wókõ sụ ꞌdĩ kí pírí trũtrũ, mgbọ la kí ãzo la abe pírí kî trũtrũ. Mãlãyíkã ụ̃ꞌbị̃ dó táwụ̃nị̃ ꞌdã ꞌi ĩbáká ĩꞌdidrị́ gá rĩ sĩ, ịsụ́ ĩꞌdi ꞌbã ãzo, mgbọ la ꞌi, ãzíla ãzo la ụrụgâlé ru rĩ wókõ pírí sĩ máyị̃lị̃ álĩfũ ãlu túrú sụ.

\VS{17}Mãlãyíkã ụ̃ꞌbị̃ bõrõ ꞌbã tị dẹngụ la fị́tị̃ túrú ị̃rị̃ mụdrị́ drị̃ ázíyá, ụ̃ꞌbị̃ ĩꞌdi ãko ꞌbá kí sĩ ãko ụ̃ꞌbị̃jó rĩ sĩ.

\VS{18}Úsị bõrõ ꞌdã fézã umvelé yãsípẽ rĩ sĩ, wó táwụ̃nị̃ ꞌdã ídé ĩꞌdi pírí gólũdĩ mgbã ãndị́ kóru rĩ sĩ, ĩꞌdi iꞌdá ulepete cécé gĩlásĩ áni.

\VS{19}Írã sĩ bõrõ ị̃ndụ́ ãrị̃jó rĩ kí úꞌbé kí írã gbẽtí trũ ãjẹ̃ rú ꞌdĩ kí sĩ. Írã drị̃drị̃ rĩ yãsípẽ ꞌi, ị̃rị̃ rĩ sãpírẽ ꞌi, na rĩ kãlẽsédónĩ ꞌi, sụ rĩ ị̃mãrãlị́dẹ̃ ꞌi,

\VS{20}tõwú rĩ kãrãdõníkẽ ꞌi, ázíyá rĩ kãrĩnẽlíyã ꞌi, ázị̂rị̃ rĩ kũrũsõlótẽ ꞌi, ãrõ rĩ bẽrílẽ ꞌi, úrômĩ rĩ Tõpázĩ ꞌi, mụdrị́ rĩ kũrĩsõpásẽ ꞌi, mụdrị́ drị̃ ãlu rĩ jãsị̃nị́tị̃ ꞌi, mụdrị́ drị̃ ị̃rị̃ rĩ ãmẽtẽyĩsítĩ ꞌi.

\VS{21}Kẹ̃jị́tị mụdrị́ drị̃ ị̃rị̃ ꞌdã kí ídé kí ŋálíká ãjẹ̃ rú la sĩ, kẹ̃jị́tị ãlu-ãlu ŋálíká ũví ãlu sĩ. Gẹ̃rị̃ táwụ̃nị̃ ꞌdã drị̂ kí gólũdĩ mgbã pílílí iꞌdálépi lẽrẽlẽrẽ gĩlásĩ áni rĩ sĩ.


\par }{\PP \VS{22}Ándre jó Ãdróŋá drị̂ táwụ̃nị̃ ꞌdã agá ꞌdãá ku, ãꞌdusĩku jó ĩꞌdidrị̂ Úpí Ãdróŋá Ũkpó ꞌDị́pị kí Kãbĩlõmvá be.

\VS{23}Táwụ̃nị̃ ꞌdã lẽ ꞌbãngá ĩmbá kí ị̃tụ́ be dị̃lé ĩꞌdi drị̃ gá ku, ãꞌdusĩku dị̃zã Ãdróŋá drị̂ ĩꞌdi ꞌbã ãcí ru nĩ, tárã ĩꞌdidrị̂ dó Kãbĩlõmvá ꞌi.

\VS{24}ꞌBá ãngũ drị̃ gá ꞌdĩ kí dó acị́ ãcí ĩꞌdidrị́ ꞌdã sĩ, ãzíla ũpi ãngũ drị̃ gá ꞌdâ rĩ kí dó málĩ ĩꞌbadrị̂ kí ají ala gá ꞌdõlé.

\VS{25}Kẹ̃jị́tị táwụ̃nị̃ ꞌdã drị̂ kí adru ị̃tụ̂rụ̃ mgbọ, ícó kí ụ̃pị̃lé ãluŋá la ku, ãꞌdusĩku ị́nị́ la adru ala gá ꞌdáyụ.

\VS{26}ꞌBá ãngũ drị̃ gá rĩ kí pírí ãrútáŋá ĩꞌbadrị̂ kí ají málĩ ĩꞌbadrị̂ abe táwụ̃nị̃ agá ꞌdõlé.

\VS{27}Ãko ãzí ũnzí la icó filé ala gá ku, jõku ꞌbá ãzí ị́jọ́ drị̃nzá ru ꞌdĩ kí idélépi la ãzíla ꞌbá ĩnzõ alị́lépi ꞌdĩ kí abe, icó kí filé ala gá ku, wó rá la ꞌbá rụ́ sĩlé bụ́kụ̃ Kãbĩlõmvá drị́ ídri drị̂ gá rĩ agá rĩ kí fi táwụ̃nị̃ ꞌdã agâlé cálícálí nĩ.




\par }\Chap{22}{\SH Ị̃yị́ ídri drị́ gá rĩ
\par }
{\PP \VerseOne{1}Mãlãyíkã tá ãlu ꞌdĩ iꞌda dó vâ mání ị̃yị́ ídri fẽlépi ulepete tandala cécé gĩlásĩ áni rĩ, adị́ angájó úmvúke Ãdróŋá ꞌbadrị́ Kãbĩlõmvá be rĩ agâlé,

\VS{2}dị gẹ̃rị̃ táwụ̃nị̃ úꞌdí Yẹ̃rụ́sãlẹ́mụ̃ drị́ ꞌdã ꞌbã ágágâ sĩ. Ị̃yị́ ꞌbã gọ́rọ̃tị́yọ̃ wókõ ãlu-ãlu rĩ gá ife ídri fẽlépi, ífí kalépi pâlé mụdrị́ drị̃ ị̃rị̃ pâlé ãlu ĩmbá ãlu-ãlu sĩ rĩ angá zolé nĩ, ãzíla bị́ la írúwá ru, ꞌbá ãyánĩ rú ꞌbá ãngũ drị̃ gá rĩ kí sĩ adrí.

\VS{3}Ãko ãzí Ãdróŋá ꞌbã wãlé rá la ícó ịsụ́lé la táwụ̃nị̃ ꞌdã agá ꞌdãá ku.

\par }{\PP Úmvúke ũpĩ drị́ Ãdróŋá ꞌbadrị́ Kãbĩlõmvá be rĩ la adru táwụ̃nị̃ ꞌdã agá jã ꞌdâ ãzíla ꞌbá ãtíꞌbó ru rĩ kí dó sĩ ĩꞌdi ị̃nzị̃.

\VS{4}Kí ĩꞌdi mẹ́lẹ́tị ndre, rụ́ la adru kí ãndrõkõ gá.

\VS{5}Ị́nị́ la adru ꞌdáyụ, icó kí tárã ꞌbã ãcí ãzíla ị̃tụ́ lẽlé ku, ãꞌdusĩku Úpí Ãdróŋá la adru ĩꞌbã ãcí ru ãzíla kí dó ũpĩ na jã ꞌdâ.


\par }{\PP \VS{6}Mãlãyíkã jọ mání, “Ị́jọ́ mâ jọlé míní ꞌdĩ kí ị́jọ́ mgbã la, vâ sĩ ásị́ tị̃jó drị̃ la gá rá la, Úpí Ãdróŋá ị́jọ́ lũlépi úríndí sĩ nábị̃ ĩꞌdidrị̂ ꞌbaní rĩ vâ ị́jọ́ drị̃ gá rĩ kí nị̃lépi rĩ, ãpẽ mãlãyíkã ĩꞌdidrị̂ tị amụ́jó ị́jọ́ ru idélépi mbẽlẽ ꞌdĩ kí iꞌdajó ãtiꞌbo ĩꞌdidrị̂ ꞌbanî.”


\par }{\PP \VS{7}Yẹ́sụ̃ jọ, “Mí are! Ma amụ́ gbõrú ꞌbá ị́jọ́ nábị̃ ꞌbã kí jọlé bụ́kụ̃ ꞌdĩ agá rĩ tãmbalépi rá rĩ, ĩꞌdi drị̃lẹ́ba rú.”


\par }{\PP \VS{8}Ma ꞌi Yõhánã, ma ꞌbá ị́jọ́ ꞌdĩ kí arelépi ãzíla kí ndrelé pírí rĩ ꞌi. Ma mụ ị́jọ́ ꞌdĩ kí delé are agá ãzíla ndrelé pírí ꞌbo, má aꞌdé mãlãyíkã tá mání ị́jọ́ ꞌdĩ kí iꞌdalépi rĩ pálé gá vụ̃rụ́, ãzíla ma dó ãni rú ĩꞌdi ị̃nzị̃jó.

\VS{9}Jọ mání, “Mí idé íni ku! Ma ãtíꞌbó mî áni la ãzíla mî ádrị́pịka nábị̃ rú ãzíla ꞌbá pírí ị́jọ́ bụ́kụ̃ ꞌdĩ agá ꞌdĩ kí ãꞌị̃lépi rá rĩ kí áni. Mí ị̃nzị̃ Ãdróŋá áyụ.”

\VS{10}Jọ vâ mání, “Ízị̃ ị́jọ́ Yẹ́sụ̃ ꞌbã kí iꞌdalé bụ́kụ̃ ꞌdĩ agá ꞌdĩ kí ĩnzõ ku, ãꞌdusĩku ị̃tụ́ la acá ãni rú ị́jọ́ ꞌdĩ ꞌbaní ru idéjó.

\VS{11}ꞌBá ị́jọ́ ũnzí idélépi rĩ ꞌbã mụ ị́jọ́ ũnzí trũ drị̃ gá, ꞌbá ũnzĩkãnã idélépi rĩ ꞌbã mụ vâ ũnzĩkãnã trũ drị̃ gá, ꞌbá ị́jọ́ múké idélépi rĩ ꞌbã mụ mũkẽ idéŋâ trũ drị̃ gá, ꞌbá ãlá rĩ ꞌbã adru vâ ãlá ru jã ꞌdâ.”


\par }{\PP \VS{12}Yẹ́sụ̃ jọ, “Índre ma amụ́ gbõrú! Ma ũyá mádrị̂ ají ĩndĩ, ma ꞌbá ãlu-ãlu ũfẽ gbíyã ĩꞌdi ꞌbã ị́jọ́ idéjó rĩ vú sĩ.

\VS{13}Ma Drị̃drị̃ rĩ ãzíla Ãsị̃jó rĩ, ma Íꞌdóŋá ãzíla Ukóŋá, Ãlífã ãzíla Ũmégã.

\VS{14}ꞌBá bõngó ĩꞌbadrị́ rĩ kí ũjĩlépi rá rĩ kí drị̃lẹ́ba rú, kí ife ífí ídri fẽlépi rĩ drị́ gá rĩ na, kí sĩ fi kẹ̃jị́tị gâ sĩ táwụ̃nị̃ agâlé.

\VS{15}Wó táwụ̃nị̃ agá ãmvélé ru ꞌbá cécé ũcogo áni la kí, ꞌbá úlé ꞌdĩ kí, ꞌbá ãwụ́ꞌbá ru ꞌdĩ kí, ꞌbá ꞌbá ụꞌdị́lépi ꞌdĩ kí, ꞌbá ĩnzõ lẽlépi alị́lépi ꞌdĩ kí, ꞌbá ãdroŋa ĩnzõ rú rĩ kí ị̃nzị̃lépi rĩ kí abe.


\par }{\PP \VS{16}“Ma Yẹ́sụ̃ ꞌi, má ãpẽ mãlãyíkã mádrị̂ tị mụlé ị́jọ́ ꞌdĩ kí vú nzelé ĩminí kãnị́sã Ãdróŋá drị̂ kí agâlé. Ma drị̃lẹ́ ãzíla ũri angálépi úpí Dãwụ́dị̃ drị̂ agá, Kúrísĩtõ ándrá nãbịya ꞌbá kí ị́jọ́ jọjó drị̃ la gá rĩ ꞌi, ma cécé lẽlẽgó dị̃lépi ãngũsãrã sĩ ụ́ꞌdụ́ úꞌdí rĩ ꞌbã iꞌdójó rĩ áni rĩ ꞌi.”


\par }{\PP \VS{17}Úríndí kí ãrụ́sụ̃ be jọ kí, “Ĩmi amụ́!” ꞌBá pírí ị́jọ́ ꞌdĩ arelépi rá rĩ ꞌbã jọ kí, “Ĩmi amụ́ ĩmi ꞌbá ị̃yị́vị́ ꞌbã ndẽlé rá ꞌdĩ ĩminí ị̃yị́ ídri fẽlépi fẽlé ĩminí ị̃sálị ãjẹ̃ kóru ꞌdĩ aꞌị́lé.”

\VS{18}Ma ꞌbá ị́jọ́ nábị̃ ꞌbã kí jọlé bụ́kụ̃ ꞌdĩ agá ꞌdĩ arelépi rá ꞌdĩ ꞌbaní jọ la mgbã, ꞌbá ãzí drĩ ị́jọ́ ĩꞌdi ãni la ũꞌbã ị́jọ́ ꞌdĩ kí drị̃ gá, Ãdróŋá la mụ jụ́wẹ̃ sĩlé bụ́kụ̃ ꞌdĩ agá rĩ kí fẽlé ĩꞌdiní drị̃rịma rú.

\VS{19}ꞌBá ãzí drĩ ị́jọ́ nábị̃ ꞌbã kí jọlé sĩlé bụ́kụ̃ ꞌdĩ agá rĩ ꞌbã ãzí nze rá, Ãdróŋá la mụ ãngũ ĩꞌdidrị̂ gá ife ídri fẽlépi rĩ ãzíla ãngũ ĩꞌdiní táwụ̃nị̃ ãlá rĩ gá rĩ nzelé rá ị́jọ́ sĩlé bụ́kụ̃ ꞌdĩ agá rĩ ꞌbã jọlé rĩ áni.

\VS{20}Yẹ́sụ̃ ị́jọ́ ꞌdĩ kí jọlépi rĩ jọ, “Ị́jọ́ ꞌdĩ kí ꞌdĩ ꞌbã áni ãndá, ma amụ́ gbõrú.” Má umvi, wõyí! ꞌBã adru ꞌdĩ ꞌbã áni, mí amụ́ Úpí Yẹ́sụ̃.


\par }{\PP \VS{21}Ásị́ ị̃gbẹ̃, lẽtáŋá uyaŋâ kóru Úpí Yẹ́sụ̃ drị́ gá rĩ ꞌbã adru ĩmi abe pírí ĩmi ꞌbá Ãdróŋá ãni ĩꞌdi ãꞌị̃lépi rá ꞌdĩ.

\par }