\NormalFont\ShortTitle{नीतिसूत्रे}

{\MT नीतिसूत्रे



\par }\ChapOne{1}{\SH नीतिसूत्रांचा उद्देश व विषय
\par }
{\PP \VerseOne{1}इस्राएलचा राजा दावीदाचा पुत्र शलोमोनाची नीतिसूत्रे:


\par }{\Q \VS{2}सुज्ञान आणि शिक्षण मिळविण्यासाठी;

\par }{\QB अंतर्ज्ञानाचे शब्द समजून घेण्यासाठी;


\par }{\Q \VS{3}समंजसपणाने शिक्षणाचा स्वीकार करण्यासाठी,

\par }{\QB जे योग्य आहे आणि न्याय्य आणि वाजवी आहे ते करण्यासाठी;


\par }{\Q \VS{4}जे साधे भोळे आहेत त्यांना समंजसपणा देण्यासाठी,

\par }{\QB तरुणांना ज्ञान आणि विवेकबुद्धी देण्यासाठी—


\par }{\Q \VS{5}शहाण्यांनी ऐकावे आणि त्यांचे ज्ञान वाढवावे,

\par }{\QB आणि विवेकी मनुष्याला मार्गदर्शन मिळावे—


\par }{\Q \VS{6}ज्ञानी मनुष्याची नीतिसूत्रे व बोधकथा,

\par }{\QB प्रसिद्ध वचने आणि कोडे समजण्यासाठी ही नीतिसूत्रे उपयुक्त होतील.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{7}याहवेहचे भय हा सुज्ञानाचा प्रारंभ होय,

\par }{\QB परंतु मूर्ख\FTNT{*}{{\FR 1:7 }{\FT{किंवा
}}{\FQA{अनैतिक}}} माणसे सुज्ञान आणि शिक्षण तुच्छ लेखतात.


\par }{\MS प्रस्तावना: ज्ञान संपादन करण्यासाठी केलेला उपदेश

\par }{\SH पापी लोकांच्या आमंत्रणाविषयी सावधान
\par }
{\Q \VS{8}माझ्या मुला, तुझ्या वडिलांचे शिक्षण ऐकून घे

\par }{\QB आणि तुझ्या आईची शिकवण विसरू नकोस.


\par }{\Q \VS{9}ती तुझ्या मस्तकाला अलंकृत करणारी माळ आहे

\par }{\QB आणि तुझ्या गळ्यातील सुशोभित हार आहे.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{10}माझ्या मुला, जर पापी माणसे तुला मोहात पाडतील,

\par }{\QB तर त्यांच्यामध्ये जाऊ नकोस.


\par }{\Q \VS{11}जर ते म्हणतील, “आमच्याबरोबर ये;

\par }{\QB आपण निर्दोषांचा रक्तपात करण्यास टपून बसू,

\par }{\QB चला काही निरुपद्रवी आत्म्यावर हल्ला करू या;


\par }{\Q \VS{12}चला कबरेसारखे आपण त्यांना जिवंत गिळंकृत करू,

\par }{\QB आणि ते पूर्णपणे आत जातील, असे खोल खड्ड्यात घालू;


\par }{\Q \VS{13}आपल्याला सर्वप्रकारचा मौल्यवान खजिना मिळेल

\par }{\QB आणि लुटलेल्या वस्तूंनी आपण आपली घरे भरून टाकू;


\par }{\Q \VS{14}आमच्याबरोबर चिठ्ठी टाक;

\par }{\QB लुटलेला माल आपण सर्व वाटून घेऊ”—


\par }{\Q \VS{15}माझ्या मुला, तू त्यांच्याबरोबर जाऊ नकोस,

\par }{\QB तू तुझे पाऊल त्यांच्या मार्गात टाकू नकोस;


\par }{\Q \VS{16}कारण दुष्कर्म करण्यासाठी त्यांचे पाय धावतात,

\par }{\QB ते रक्तपात करण्यासाठी चपळाई करतात.


\par }{\Q \VS{17}जिथे पक्षी स्वतःच्या डोळ्यांनी पाहू शकेल असे जाळे पसरविणे किती व्यर्थ आहे!


\par }{\Q \VS{18}ही माणसे स्वतःच्याच रक्तपातासाठी टपून बसतात;

\par }{\QB ते केवळ स्वतःवरच हल्ला करतात!


\par }{\Q \VS{19}गैरमार्गाने प्राप्त केलेल्या मिळकतीचा जे लोभ धरतात,

\par }{\QB त्या सर्वांचे हे मार्ग आहेत;

\par }{\QB असे मिळविलेले धन, ते ज्यांच्या मालकीचे आहे त्यांचाच प्राण घेते.


\par }{\SH ज्ञानाचे आव्हान
\par }
{\Q \VS{20}बाहेर उघडपणे सुज्ञान मोठ्याने आव्हान करते\FTNT{†}{{\FR 1:20 }{\FT{ज्ञानाला स्त्रीची उपमा दिली आहे}}}.

\par }{\QB भर चौकात ती तिचा आवाज उंचावते;


\par }{\Q \VS{21}भिंतीच्या उंचीवरून ती ओरडते

\par }{\QB शहराच्या वेशीजवळ ती भाषण करते:


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{22}“अहो भोळ्यांनो, तुमच्या भोळेपणावर तुम्ही किती दिवस प्रीती करणार?

\par }{\QB कुचेष्टा करणारे तुम्ही कुचेष्टा करण्यात किती वेळ आनंद करणार

\par }{\QB आणि मूर्खांनो, किती काळ तुम्ही ज्ञानाचा द्वेष करणार?


\par }{\Q \VS{23}मी केलेली कान उघाडणी लक्षात घेऊन आणि पश्चात्ताप करा!

\par }{\QB तेव्हा मी माझे विचार तुम्हाला कळवेन,

\par }{\QB तुम्हाला माझ्या शिक्षणाची माहिती करून देईन.


\par }{\Q \VS{24}परंतु जेव्हा मी बोलाविले तेव्हा तुम्ही ऐकण्याचे नाकारले,

\par }{\QB आणि जेव्हा मी माझे हात पुढे केले, तेव्हा कोणीही लक्ष दिले नाही.


\par }{\Q \VS{25}कारण तुम्ही माझा सल्ला जुमानला नाही.

\par }{\QB आणि माझे धमकाविणे स्वीकारले नाहीत,


\par }{\Q \VS{26}यामुळेच मी देखील तुमच्या संकटकाळी तुम्हाला हसेन;

\par }{\QB जेव्हा तुमच्यावर आपत्ती येईल तेव्हा मी चेष्टा करेन—


\par }{\Q \VS{27}जेव्हा आपत्ती तुम्हाला वादळासारखी ग्रासून टाकेल,

\par }{\QB जेव्हा अनर्थ तुम्हाला वावटळीसारखे वाहून नेईल,

\par }{\QB जेव्हा संकटे आणि त्रास तुम्हाला पूर्णपणे दडपून टाकतील.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{28}“तेव्हा तुम्ही मला हाक माराल, परंतु मी उत्तर देणार नाही;

\par }{\QB ते माझा शोध करतील, परंतु मी सापडणार नाही,


\par }{\Q \VS{29}कारण त्यांनी ज्ञानाचा तिरस्कार केला,

\par }{\QB आणि याहवेहचे भय धरणे निवडले नाही.


\par }{\Q \VS{30}ते माझा सल्ला स्वीकारणार नाहीत;

\par }{\QB आणि माझ्या दटावणीला झिडकारतील म्हणून,


\par }{\Q \VS{31}त्यांना त्यांच्या मार्गाचे प्रतिफळ मिळेल,

\par }{\QB आणि त्यांच्या वाईट कृत्यांचे पुरेपूर परिणाम मिळतील.


\par }{\Q \VS{32}कारण भोळ्यांचा हट्टीपणा त्यांना मारून टाकेल,

\par }{\QB आणि मूर्खांचा स्वच्छंदीपणा त्यांचा नाश करेल;


\par }{\Q \VS{33}परंतु जे माझे ऐकतात ते सर्वजण सुरक्षित राहतील,

\par }{\QB आणि निर्भयतेने स्वस्थ जीवन जगतील.”




\par }\Chap{2}{\SH ज्ञानाचा नैतिक लाभ
\par }
{\Q \VerseOne{1}माझ्या मुला, जर तू माझी वचने स्वीकारशील

\par }{\QB आणि माझ्या आज्ञा तुझ्या अंतःकरणात साठवून ठेवशील,


\par }{\Q \VS{2}सुज्ञानाच्या वाणीकडे लक्ष देशील,

\par }{\QB तुझे मन समंजसपणाकडे लावशील—


\par }{\Q \VS{3}मग निश्चितच, अंतर्ज्ञानाचा धावा करशील,

\par }{\QB आणि शहाणपण आत्मसात करण्यासाठी आक्रोश करशील,


\par }{\Q \VS{4}आणि जसा चांदीचा शोध घेतात तसा तू त्याचा शोध घेशील

\par }{\QB आणि गुप्त खजिना शोधतात तसा त्याचा शोध घेशील,


\par }{\Q \VS{5}तेव्हा याहवेहचे भय काय आहे हे तुला समजेल

\par }{\QB आणि परमेश्वराविषयीचे ज्ञान तुला प्राप्त होईल.


\par }{\Q \VS{6}कारण याहवेह सुज्ञान देतात;

\par }{\QB त्यांच्या मुखातून ज्ञान आणि शहाणपण येते.


\par }{\Q \VS{7}नीतिमानांसाठी ते यश साठवून ठेवतात,

\par }{\QB जे निर्दोषपणाने वागतात त्यांच्यासाठी ते ढाल आहेत.


\par }{\Q \VS{8}कारण ते न्यायींच्या मार्गाचे रक्षण करतात

\par }{\QB आणि त्यांच्या भक्तांचे मार्ग सुरक्षित ठेवतात.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{9}तेव्हा कोणते योग्य व कायदेशीर,

\par }{\QB आणि निष्पक्ष आहे—प्रत्येक सन्मार्ग तुला समजेल.


\par }{\Q \VS{10}सुज्ञान तुझ्या अंतःकरणात प्रवेश करेल,

\par }{\QB आणि ज्ञान तुझ्या जीवाला सुखदायक वाटेल,


\par }{\Q \VS{11}तेव्हा विवेक तुझे रक्षण करेल,

\par }{\QB आणि सुज्ञता तुझे राखण करेल.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{12}सुज्ञान तुला दुष्ट माणसांच्या मार्गापासून आणि

\par }{\QB शब्द विकृत करणार्‍या माणसांपासून दूर ठेवील.


\par }{\Q \VS{13}ज्यांनी अंधाराच्या मार्गाने जाण्यासाठी

\par }{\QB सरळपणाच्या वाटा सोडून दिल्या आहेत,


\par }{\Q \VS{14}ज्यांना दुष्कर्म करण्यात आनंद वाटतो

\par }{\QB आणि दुष्टांच्या कुटिलपणात जे उल्हासतात,


\par }{\Q \VS{15}ज्यांचे मार्ग विकृत आहेत

\par }{\QB आणि ज्यांच्या वाटा विपरीत आहेत!


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{16}सुज्ञान तुला व्यभिचारी स्त्रीपासूनसुद्धा वाचवेल,

\par }{\QB तिच्या लाडिक बोलण्याने तुला मोहात पाडणार्‍या स्त्रीपासून,


\par }{\Q \VS{17}जिने आपला तारुण्यातील सहचारी सोडला आहे,

\par }{\QB आणि परमेश्वरासमोर केलेल्या कराराकडे दुर्लक्ष केले आहे.\FTNT{*}{{\FR 2:17 }{\FT{किंवा
}}{\FQ{करार
}}{\FQA{तिच्या देवाचा}}}


\par }{\Q \VS{18}निश्चितच तिच्या घराची वाट मृत्यूकडे नेते

\par }{\QB आणि तिचे मार्ग मृतांच्या आत्म्यांकडे घेऊन जातात.


\par }{\Q \VS{19}तिच्याकडे जाणारा परत येत नाही

\par }{\QB किंवा जीवनाच्या मार्गावर येत नाही.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{20}यासाठी तू चांगल्या लोकांच्या मार्गाने चालशील,

\par }{\QB आणि नीतिमानांच्या मार्गांचे अवलंबन करशील.


\par }{\Q \VS{21}कारण सरळ मनाचे लोकच देशात वस्ती करतील,

\par }{\QB आणि निर्दोष लोक त्यात टिकून राहतील;


\par }{\Q \VS{22}परंतु दुष्ट लोकांचा देशातून समूळ नायनाट होईल

\par }{\QB आणि तेथील अविश्वासू लोकांचे उच्चाटन केले जाईल.




\par }\Chap{3}{\SH सुज्ञान कल्याण प्रदान करते
\par }
{\Q \VerseOne{1}माझ्या मुला, माझे शिक्षण विसरू नकोस,

\par }{\QB परंतु माझ्या आज्ञा तुझ्या अंतःकरणात ठेव;


\par }{\Q \VS{2}कारण ते तुझे आयुष्य अनेक वर्षापर्यंत वाढवतील,

\par }{\QB आणि तुला शांती आणि समृद्धी देतील.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{3}प्रीती आणि विश्वासूपणा तुला कधीही न त्यागोत;

\par }{\QB त्यांना तू आपल्या गळ्याभोवती बांध,

\par }{\QB त्यांना तुझ्या हृदयाच्या पटलावर लिहून ठेव.


\par }{\Q \VS{4}तेव्हा तुला परमेश्वराकडून आणि मानवाकडून

\par }{\QB अनुग्रह आणि सत्कीर्ती प्राप्त होतील.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{5}तुझ्या संपूर्ण अंतःकरणापासून याहवेहवर भरवसा ठेव;

\par }{\QB आणि स्वतःच्या बुद्धीवर अवलंबून राहू नकोस;


\par }{\Q \VS{6}तुझ्या सर्व मार्गात तू त्यांच्या अधीन राहा,

\par }{\QB आणि ते तुझे मार्ग सुकर\FTNT{*}{{\FR 3:6 }{\FT{किंवा
}}{\FQA{तुझे मार्गदर्शन}}} करतील.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{7}स्वतःच्या नजरेत शहाणा होऊ नकोस;

\par }{\QB परंतु याहवेहचे भय बाळग आणि वाईटापासून दूर राहा.


\par }{\Q \VS{8}हे तुझ्या देहाला आरोग्य देईल

\par }{\QB आणि तुझ्या हाडांना पोषकसत्व असे होईल.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{9}तुझ्या संपत्तीने व तुझ्या सर्व पिकातील प्रथमफळांनी

\par }{\QB याहवेहचा सन्मान कर;


\par }{\Q \VS{10}तेव्हा तुझी कोठारे समृद्धीने भरून जातील,

\par }{\QB आणि तुझी कुंडे नव्या द्राक्षारसाने ओसंडून वाहतील.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{11}माझ्या पुत्रा, याहवेहच्या शिस्तीचा अनादर करू नकोस;

\par }{\QB आणि त्यांनी निषेध केल्यास चिडू नकोस;


\par }{\Q \VS{12}कारण जसा पिता मुलामध्ये आनंद मानतो, तसाच त्याला शिस्तही लावतो,

\par }{\QB याहवेह ज्यांच्यावर प्रीती करतात त्यालाच ते शिस्त लावतात!


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{13}ज्या मानवांना सुज्ञान प्राप्त होते

\par }{\QB व जे समंजसपणा मिळवितात ते धन्य.


\par }{\Q \VS{14}कारण ती चांदीपेक्षा फारच लाभदायक आहे,

\par }{\QB आणि ती सोन्यापेक्षा अधिक फायदा मिळवून देते.


\par }{\Q \VS{15}ती माणकांपेक्षा अधिक मोलवान आहे,

\par }{\QB तुला आवडणार्‍या कोणत्याही वस्तूंची तुलना तू तिच्याबरोबर करू शकत नाही.


\par }{\Q \VS{16}तिच्या उजव्या हातात दीर्घायुष्य आहे;

\par }{\QB आणि धन व सन्मान तिच्या डाव्या हातात आहेत.


\par }{\Q \VS{17}तिचे मार्ग आनंदाचे मार्ग आहेत,

\par }{\QB आणि तिच्या सर्व पाऊलवाटांवर शांती आहे.


\par }{\Q \VS{18}जे तिला धरून राहतात त्यांना ती जीवनीवृक्षाप्रमाणे आहे;

\par }{\QB जे तिला घट्ट धरून राहतात, ते आशीर्वादित होतील.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{19}सुज्ञानाद्वारे याहवेह यांनी पृथ्वीचा पाया घातला,

\par }{\QB शहाणपणाने त्यांनी आकाशाची स्थापना केली;


\par }{\Q \VS{20}त्यांच्या ज्ञानाने खोल जले दुभागली गेली,

\par }{\QB आणि मेघांनी दवबिंदू पाडले.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{21}माझ्या मुला, सुज्ञान आणि शहाणपण तुझ्यापासून दूर जाऊ देऊ नकोस,

\par }{\QB खरे न्यायीपण आणि विवेक जपून ठेव;


\par }{\Q \VS{22}तीच तुझ्यासाठी जीवन असतील,

\par }{\QB ती तुझ्या गळ्याला कृपेचा अलंकार असतील.


\par }{\Q \VS{23}मग तू तुझ्या मार्गाने सुरक्षित चालशील,

\par }{\QB आणि तुझा पाय अडखळणार नाही.


\par }{\Q \VS{24}तू जेव्हा विसावा घेशील, तेव्हा तुला भीती वाटणार नाही;

\par }{\QB जेव्हा तू झोपशील, तुला गोड झोप लागेल.


\par }{\Q \VS{25}अचानक आलेल्या संकटाला तू भिऊ नकोस,

\par }{\QB किंवा दुष्टांचा नाश होत असला तरी भिऊ नकोस;


\par }{\Q \VS{26}कारण याहवेह तुझ्या बाजूला असतील

\par }{\QB आणि ते तुझा पाय पाशात अडकू देणार नाहीत.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{27}ज्यांचे भले करण्याचे तुझ्या आटोक्यात असले,

\par }{\QB तर ते करण्यास नाकारू नकोस.


\par }{\Q \VS{28}एखादी वस्तू तुझ्याजवळ असताना

\par }{\QB “तू जा आणि उद्या परत ये, म्हणजे मी ती तुला देईन”

\par }{\QB असे तुझ्या शेजार्‍याला म्हणू नकोस.


\par }{\Q \VS{29}तुझा शेजारी तुझ्याजवळ विश्वासाने राहत असताना,

\par }{\QB त्याचे वाईट करण्याचे योजू नकोस.


\par }{\Q \VS{30}जर एखाद्या मनुष्याने तुझे वाईट केले नसेल,

\par }{\QB तर निष्कारण त्याच्यावर आरोप करू नकोस.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{31}हिंसा करणार्‍यांचा हेवा करू नकोस,

\par }{\QB किंवा त्यांच्या कोणत्याही मार्गाची निवड करू नकोस.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{32}कारण याहवेहना कुटिलपणाबद्दल घृणा वाटते,

\par }{\QB परंतु जो नीतिमान आहे त्याला ते विश्वासपात्र मानतात.


\par }{\Q \VS{33}याहवेहचा शाप दुष्ट मनुष्याच्या घरावर असतो,

\par }{\QB परंतु नीतिमानाचे घर ते आशीर्वादित करतात.


\par }{\Q \VS{34}उपहास करणार्‍या गर्विष्ठांचा ते उपहास करतात,

\par }{\QB परंतु जे नम्र आणि पीडित आहेत त्यांच्यावर ते कृपा करतात.


\par }{\Q \VS{35}ज्ञानी लोकांना सन्मानाचा वारसा मिळतो,

\par }{\QB परंतु मूर्खांना फक्त लज्जा मिळते.




\par }\Chap{4}{\SH कोणतीही किंमत देऊन ज्ञान प्राप्त कर
\par }
{\Q \VerseOne{1}माझ्या मुलांनो, वडिलांचा बोध ऐका;

\par }{\QB त्याकडे लक्ष द्या आणि समंजसपणा मिळवा.


\par }{\Q \VS{2}मी तुम्हाला उत्तम शिक्षण देतो,

\par }{\QB म्हणून माझ्या शिक्षणाचा त्याग करू नका.


\par }{\Q \VS{3}कारण मी सुद्धा माझ्या वडिलांचा पुत्र होतो,

\par }{\QB अजूनही सुकुमार आणि आईच्या प्रेमात वाढलेला.


\par }{\Q \VS{4}तेव्हा त्यांनी मला शिकविले आणि ते मला म्हणाले,

\par }{\QB “तुझ्या संपूर्ण अंतःकरणापासून माझ्या वचनांकडे लक्ष लाव;

\par }{\QB माझ्या आज्ञांचे पालन कर आणि तुला आयुष्य लाभेल.


\par }{\Q \VS{5}सुज्ञान मिळव, समंजसपणा प्राप्त कर;

\par }{\QB माझी वचने विसरू नकोस किंवा त्यांच्यापासून दूर जाऊ नकोस.


\par }{\Q \VS{6}सुज्ञानाचा त्याग करू नकोस आणि ती तुझे रक्षण करेल;

\par }{\QB तिच्यावर प्रीती कर आणि ती तुझे रक्षण करेल.


\par }{\Q \VS{7}सुज्ञानाची सुरवात अशी आहे: सुज्ञान मिळव.\FTNT{*}{{\FR 4:7 }{\FT{किंवा
}}{\FQA{सुज्ञान सर्वश्रेष्ठ आहे; म्हणून ते मिळव}}}

\par }{\QB जरी तुझ्याकडे जे आहे\FTNT{†}{{\FR 4:7 }{\FT{किंवा
}}{\FQA{सुज्ञान
}}{\FQA{जे काही तुला मिळेल}}} ते सर्व खर्च करावे लागले तरी समंजसपणा मिळव.


\par }{\Q \VS{8}तू जर तिला उराशी जतन करशील तर ती तुला उंचावेल.

\par }{\QB ज्ञानाला दृढ आलिंगन दे मग ती तुला सन्मान देईल;


\par }{\Q \VS{9}ती तुझ्या मस्तकांवर फुलांचा मुकुट देईल,

\par }{\QB आणि एक सुशोभित मुकुट तुला सादर करेल.”


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{10}माझ्या मुला ऐक, मी काय म्हणतो ते स्वीकार,

\par }{\QB आणि तुझ्या आयुष्याची वर्षे पुष्कळ होतील.


\par }{\Q \VS{11}मी तुला सुज्ञान मार्गाचे शिक्षण देतो,

\par }{\QB आणि तुला सरळ वाटेने चालवितो.


\par }{\Q \VS{12}जेव्हा तू चालशील तेव्हा तुझी पावले लटपटणार नाहीत;

\par }{\QB जेव्हा तू धावशील, तू अडखळणार नाहीस.


\par }{\Q \VS{13}बोधवचने अंमलात आण, ती सोडून देऊ नकोस;

\par }{\QB त्यांचे चांगले रक्षण कर, कारण त्यातच तुझे जीवन आहे.


\par }{\Q \VS{14}दुष्ट लोकांच्या मार्गात पाऊल टाकू नकोस,

\par }{\QB किंवा दुष्कृत्ये करणार्‍यांच्या मार्गाने जाऊ नकोस.


\par }{\Q \VS{15}त्याकडे पाठ फिरव, त्यावर प्रवास करू नकोस,

\par }{\QB त्यांच्यापासून मागे वळ आणि तुझ्या मार्गाने जा,


\par }{\Q \VS{16}कारण दुष्कर्म केल्याशिवाय ते स्वस्थ राहू शकत नाहीत;

\par }{\QB कोणाला तरी अडखळून पाडल्याशिवाय त्यांना झोप येत नाही.


\par }{\Q \VS{17}दुष्टाईने मिळविलेली भाकर ते खातात,

\par }{\QB आणि हिंसाचाराचा द्राक्षारस ते पितात.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{18}नीतिमान मनुष्याचा मार्ग सकाळच्या सूर्याप्रमाणे आहे,

\par }{\QB दुपारपर्यंत अधिकच तेजस्वी होणाऱ्या प्रकाशाप्रमाणे तो आहे.


\par }{\Q \VS{19}दुर्जनाचा मार्ग गडद अंधकाराप्रमाणे आहे;

\par }{\QB त्यांना काय अडखळविते हे त्यांना कळत नाही.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{20}माझ्या मुला, मी काय म्हणतो त्याकडे लक्ष दे;

\par }{\QB माझ्या शब्दांकडे तुझे कान लाव.


\par }{\Q \VS{21}त्यांना तुझ्या दृष्टीपासून दूर जाऊ देऊ नकोस;

\par }{\QB त्यांना तुझ्या अंतःकरणात ठेव;


\par }{\Q \VS{22}कारण ज्यांना ते मिळतात, त्यांच्यासाठी ते जीवन आहेत.

\par }{\QB आणि ते त्यांच्या संपूर्ण शरीराला आरोग्य देतात.


\par }{\Q \VS{23}सर्वापेक्षा अधिक तुझ्या हृदयाचे रक्षण कर,

\par }{\QB कारण जे सर्वकाही तू करतो, ते त्यापासून निष्पन्न होते.


\par }{\Q \VS{24}सर्वप्रकारच्या विकृती तुझ्या मुखापासून दूर ठेव;

\par }{\QB अपभ्रष्ट भाषण तुझ्या ओठांपासून दूर असू दे.


\par }{\Q \VS{25}तुझ्या डोळ्यांनी तू समोरच पाहा;

\par }{\QB तुझी नजर एकटक सरळ बघेल असे लक्ष ठेव.


\par }{\Q \VS{26}तुझ्या पावलांसाठी असलेल्या मार्गाचा काळजीपूर्वक विचार\FTNT{‡}{{\FR 4:26 }{\FT{किंवा
}}{\FQA{मार्ग सपाट करणे}}} कर,

\par }{\QB आणि तुझ्या सर्व मार्गामध्ये तू स्थिर राहा.


\par }{\Q \VS{27}उजवीकडे किंवा डावीकडे वळू नकोस;

\par }{\QB वाईटाकडे जाण्यापासून तुझी पावले दूर ठेव.




\par }\Chap{5}{\SH व्यभिचाराविरुद्ध ताकीद
\par }
{\Q \VerseOne{1}माझ्या मुला, माझ्या सुज्ञानाकडे लक्ष दे,

\par }{\QB माझ्या अंतर्ज्ञानाच्या शब्दांकडे तुझे कान लाव;


\par }{\Q \VS{2}म्हणजे विवेकबुद्धीने कसे वागावे हे तुला समजेल;

\par }{\QB आणि तुझी जीभ ज्ञानाचे रक्षण करेल.


\par }{\Q \VS{3}कारण वेश्येचे बोलणे मधासारखे गोड असते,

\par }{\QB आणि तिचा संवाद तेलापेक्षा गुळगुळीत असतो;


\par }{\Q \VS{4}परंतु शेवटी ती दवण्यासारखी कडू होते,

\par }{\QB आणि दुधारी तलवारीसारखी तीक्ष्ण होते.


\par }{\Q \VS{5}तिचे पाय मृत्यूकडे जातात;

\par }{\QB तिची पावले सरळ अधोलोकी नेतात.


\par }{\Q \VS{6}जीवनाच्या मार्गाचा ती विचारच करीत नाही;

\par }{\QB तिचे मार्ग लक्ष्यहीनपणे भटकणारे आहेत, परंतु तिला ते माहीत नसते.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{7}मग माझ्या मुलांनो, आता माझे ऐका;

\par }{\QB माझ्या बोधवचनांकडे पाठ फिरवू नका.


\par }{\Q \VS{8}तू तुझा मार्ग अशा स्त्रीपासून दूर ठेव,

\par }{\QB तिच्या घराच्या दाराजवळ जाऊ नकोस,


\par }{\Q \VS{9}असे होऊ नये की, तू तुझा मान दुसर्‍यांना द्यावा

\par }{\QB आणि तुझी प्रतिष्ठा क्रूर मनुष्याला मिळावी,


\par }{\Q \VS{10}तुझ्या संपत्तीवर अपरिचित लोक मेजवानी करू नये

\par }{\QB आणि तुझ्या परिश्रमाने दुसर्‍याचे घर समृद्ध होऊ नये.


\par }{\Q \VS{11}तुझ्या जीवन अंती, जेव्हा तुझे मांस आणि शरीर झिजून जाईल

\par }{\QB तेव्हा तू दुःखाने विव्हळशील.


\par }{\Q \VS{12}तू म्हणशील, “अरेरे! मी शिस्तीचा किती तिरस्कार केला!

\par }{\QB माझ्या अंतःकरणाने सुधारणा कशी फेटाळून लावली!


\par }{\Q \VS{13}मी माझ्या शिक्षकांचे आज्ञापालन करत नसे

\par }{\QB किंवा मला मार्गदर्शन करणार्‍यांकडे मी कानाडोळा करीत असे.


\par }{\Q \VS{14}आणि म्हणून लवकरच मी परमेश्वराच्या लोकांच्या सभेपुढे

\par }{\QB गंभीर अडचणीत आलो.”


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{15}तुझ्या स्वतःच्याच टाकीतील पाणी पी.

\par }{\QB तुझ्या स्वतःच्या विहिरीतील वाहते पाणी पी.


\par }{\Q \VS{16}तुझे पाण्याचे झरे भरून रस्त्यांवर वाहून जावेत काय,

\par }{\QB तुझे पाण्याचे प्रवाह भर चौकात वाहावेत काय?


\par }{\Q \VS{17}ते फक्त तुझ्यासाठीच असावेत,

\par }{\QB अनोळख्यांबरोबर ते कधीच वाटली जाऊ नयेत.


\par }{\Q \VS{18}तुझे पौरुषत्व आशीर्वादित होवो;

\par }{\QB आपल्या तारुण्यातील पत्नीबरोबर आनंदाचा उपभोग घे.


\par }{\Q \VS{19}प्रेमळ हरिणी सारखी, एक आकर्षक हरिणी अशी ती—

\par }{\QB तिचे स्तन तुला नेहमीच तृप्त करोत,

\par }{\QB तिच्या प्रेमाने तू नेहमी धुंद व्हावेस.


\par }{\Q \VS{20}माझ्या मुला, तू दुसर्‍या मनुष्याच्या पत्नीबरोबर धुंद का व्हावेस?

\par }{\QB आणि स्वैर स्त्रीला आलिंगन का द्यावेस?


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{21}कारण तुझे मार्ग याहवेहच्या दृष्टीसमोर आहेत,

\par }{\QB आणि ते तुझ्या सर्व मार्गांचे परीक्षण करतात.


\par }{\Q \VS{22}दुष्ट मनुष्याचा नाश स्वतःच्याच पातकांनी होतो;

\par }{\QB त्याचीच पातके दोर बनून त्याला पाशात पकडून ठेवतात.


\par }{\Q \VS{23}कारण शिस्त नसल्यामुळे त्यांना मरण येईल,

\par }{\QB आणि स्वतःच्याच अतिमूर्खपणाने ते फसविले जातील.




\par }\Chap{6}{\SH मूर्खपणाबाबत चेतावणी
\par }
{\Q \VerseOne{1}माझ्या मुला, जर तू तुझ्या शेजार्‍याला जामीन राहिला आहेस,

\par }{\QB जर अनोळखी व्यक्तीचे कर्ज फेडण्यास तू वचनबद्ध झालास,


\par }{\Q \VS{2}तर तू जे काही बोललास, त्यामुळे तू जाळ्यात सापडला आहेस,

\par }{\QB तुझ्या मुखातील वचनाने तू स्वतःला पाशात गुंतवून घेतले आहेस.


\par }{\Q \VS{3}म्हणून माझ्या मुला, स्वतःला सोडवून घेण्यासाठी तू असे कर,

\par }{\QB कारण तू तुझ्या शेजार्‍याच्या हाती सापडला आहेस:

\par }{\Q तर आता स्वतःला विनम्र करून त्याच्याकडे जा,

\par }{\QB आणि तुझ्या शेजार्‍याची झोप उडवून टाक!


\par }{\Q \VS{4}तुझ्या डोळ्यांना झोप येऊ देऊ नकोस,

\par }{\QB तुझ्या पापण्यास डुलक्या घेऊ नयेत.


\par }{\Q \VS{5}शिकार्‍याच्या हातातून निसटलेल्या हरिणासारखे,

\par }{\QB पारध्याच्या जाळ्यातून सुटलेल्या पक्ष्याप्रमाणे तू स्वतःला मुक्त कर.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{6}अरे आळशा, मुंगीकडे जा;

\par }{\QB तिचे मार्ग लक्षात घे आणि शहाणा हो!


\par }{\Q \VS{7}तिला कोणीही अधिकारी,

\par }{\QB मुकादम किंवा अधिपती नाही,


\par }{\Q \VS{8}तरी ती तिचा अन्नसामुग्रींचा साठा उन्हाळ्यात करते

\par }{\QB आणि कापणीच्या हंगामात तिचे अन्न गोळा करते.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{9}परंतु हे आळशी माणसा, तू तिथे किती वेळ झोपून राहशील?

\par }{\QB तुझ्या झोपेतून तू केव्हा जागा होणार आहेस?


\par }{\Q \VS{10}आणखी थोडीशी झोप, आणखी थोडीशी डुलकी

\par }{\QB उशाखाली हात घेऊन थोडी विश्रांती—


\par }{\Q \VS{11}आणि दारिद्र्य एका चोराप्रमाणे तुझ्यावर येईल

\par }{\QB आणि हत्यारबंद मनुष्याप्रमाणे गरिबी येईल.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{12}त्रास देणारा आणि दुष्कर्मी मनुष्य,

\par }{\QB जो विपरीत गोष्टी बोलत फिरतो,


\par }{\QB \VS{13}तो आपले डोळे मिचकावितो,

\par }{\QB आपल्या पायांनी इशारे करतो,

\par }{\QB आणि आपल्या हाताच्या बोटांनी खुणावतो.


\par }{\QB \VS{14}जो त्याच्या हृदयात फसवणुकीच्या दुष्ट योजना करतो—

\par }{\QB तो नेहमीच भांडणाला चेतावणी देतो.


\par }{\Q \VS{15}म्हणून त्याच्यावर अचानक आपत्ती येईल;

\par }{\QB अकस्मात त्याचा नाश होईल, त्यावर कोणताही इलाज नसेल.


\par }{\BB \par }
{\LI \VS{16}याहवेह सहा गोष्टींचा द्वेष करतात,

\par }{\LIB त्यांना सात गोष्टींचा तिटकारा वाटतो:


\par }{\LIC \VS{17}गर्विष्ठ नजर,

\par }{\LIC खोटे बोलणारी जीभ,

\par }{\LIC हात, जे निष्पाप व्यक्तीचा रक्तपात करतात,


\par }{\LIC \VS{18}हृदय, जे दुष्ट योजना करते

\par }{\LIC पाय, जे दुष्कृत्य करण्यासाठी वेगाने धावतात.


\par }{\LIC \VS{19}खोटा साक्षीदार, जो असत्याचा वर्षाव करतो,

\par }{\LIC आणि जो व्यक्ती समाजात कलह निर्माण करतो.


\par }{\SH व्यभिचाराविरुद्ध इशारा
\par }
{\Q \VS{20}माझ्या मुला, तू तुझ्या पित्याची आज्ञा पाळ,

\par }{\QB आणि आपल्या आईचे शिक्षण सोडू नकोस.


\par }{\Q \VS{21}त्यांचे उपदेश तू सतत आपल्या हृदयात बाळग;

\par }{\QB ते तुझ्या गळ्यात बांधून ठेव.


\par }{\Q \VS{22}तू चालशील, तेव्हा ते तुला मार्ग दाखवेल;

\par }{\QB तू झोपशील, तेव्हा ते तुझे संरक्षण करतील;

\par }{\QB आणि तू जागा होशील तेव्हा ते तुझ्याशी बोलतील.


\par }{\Q \VS{23}कारण ही आज्ञा एक दीपक आहे,

\par }{\QB आणि हे शिक्षण म्हणजे प्रकाश आहे;

\par }{\Q आणि ही सुधारणा व बोधवचने

\par }{\QB जीवनाचे मार्ग आहेत.


\par }{\Q \VS{24}ते तुला तुझ्या शेजार्‍याच्या पत्नीपासून दूर ठेवतात,

\par }{\QB वाईट स्त्रीच्या लाडिक शब्दांपासून सांभाळतात.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{25}तू मनात तिच्या सौंदर्याबद्दल वासना बाळगू नकोस,

\par }{\QB किंवा तिच्या नेत्रकटाक्षांमुळे तिला वश होऊ नकोस.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{26}कारण एका भाकरीचे मोल देऊन वेश्या मिळू शकते,

\par }{\QB परंतु दुसर्‍या मनुष्याची पत्नी तुझ्या जीविताची शिकार करते.


\par }{\Q \VS{27}मनुष्याने आपल्या उराशी निखारे बाळगले,

\par }{\QB तर त्याची वस्त्रे जळून जाणार नाहीत काय?


\par }{\Q \VS{28}मनुष्य जळत्या कोळशावरून चालल्यास

\par }{\QB त्याचे पाय पोळणार नाहीत काय?


\par }{\Q \VS{29}तो असा मनुष्य आहे जो दुसर्‍याच्या पत्नीबरोबर व्यभिचार करतो;

\par }{\QB तिला स्पर्श करणार्‍या कोणाही मनुष्याला शिक्षा झाल्यावाचून राहणार नाही.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{30}भुकेला असताना भूक भागविण्यासाठी जो चोरी करतो,

\par }{\QB त्याचा लोक तिरस्कार करीत नाहीत.


\par }{\Q \VS{31}तरीही जर तो चोर सापडला जातो, तर त्याला सातपट भरपाई करावी लागते,

\par }{\QB त्याला त्याच्या घरातील सर्व संपत्ती विकावी लागते.


\par }{\Q \VS{32}परंतु जो मनुष्य जारकर्म करतो त्याच्याकडे समज नसते;

\par }{\QB जो कोणी तसे करतो तो स्वतःचाच नाश करतो.


\par }{\Q \VS{33}त्याला घाव आणि अप्रतिष्ठा प्राप्त होतील,

\par }{\QB आणि त्याची निंदा कधीही पुसली जाणार नाही.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{34}कारण मत्सर नवर्‍यास संतप्त करतो

\par }{\QB आणि जेव्हा तो सूड घेतो, तेव्हा तो दयामाया दाखविणार नाही.


\par }{\Q \VS{35}तो कोणतीही नुकसान भरपाई स्वीकारणार नाही;

\par }{\QB कितीही मोठी लाच असली तरी ती तो घेण्यास नकार देईल.




\par }\Chap{7}{\SH व्यभिचारिणीपासून सावध राहणे
\par }
{\Q \VerseOne{1}माझ्या मुला, माझी वचने जपून ठेव,

\par }{\QB आणि माझ्या आज्ञांचा तुझ्या अंतःकरणात संग्रह करून ठेव.


\par }{\Q \VS{2}माझ्या आज्ञा पाळ म्हणजे तू जगशील;

\par }{\QB तुझ्या डोळ्यातील बाहुलीप्रमाणे माझ्या शिक्षणाचे रक्षण कर.


\par }{\Q \VS{3}तुझ्या बोटांवर त्या बांधून ठेव;

\par }{\QB तुझ्या हृदयाच्या पटलावर त्या लिहून ठेव.


\par }{\Q \VS{4}“तू माझी बहीण आहेस,” असे सुज्ञानाला,

\par }{\QB आणि “तू माझा नातेवाईक आहेस.” असे अंतर्ज्ञानाला म्हण.


\par }{\Q \VS{5}म्हणजे व्यभिचारी स्त्रीपासून ते तुला दूर ठेवतील,

\par }{\QB वाईट स्त्रीच्या मोहक शब्दांपासून ते तुझे रक्षण करतील.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{6}माझ्या घराच्या खिडकीच्या

\par }{\QB जाळीतून मी खाली पाहिले.


\par }{\Q \VS{7}साध्याभोळ्या पुरुषांमध्ये मी पाहिले,

\par }{\QB तरुणांचे मी अवलोकन केले,

\par }{\QB तेव्हा एक विवेकशून्य तरुण दिसला.


\par }{\Q \VS{8}तो तिच्या रस्त्याच्या कोपर्‍याजवळून जात होता,

\par }{\QB सरळ तिच्या घराच्या दिशेने जात होता.


\par }{\Q \VS{9}दिवसाच्या संधिप्रकाशात,

\par }{\QB संध्याकाळच्या अंधारात होता.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{10}तेव्हा त्याला भेटण्यास एक स्त्री बाहेर आली,

\par }{\QB तिची वेशभूषा एखाद्या वेश्येसारखी असून ती धूर्त होती.


\par }{\Q \VS{11}(ती बेशिस्त आणि उर्मट आहे,

\par }{\QB तिचे पाय तिच्या घरात थांबत नाहीत;


\par }{\Q \VS{12}आता तर ती रस्त्यावर आहे, आता ती चौकांमध्ये आहे

\par }{\QB प्रत्येक कोपर्‍यावर ती लपून बसते.)


\par }{\Q \VS{13}तिने त्याला पकडले आणि त्याचे चुंबन घेतले,

\par }{\QB आणि निर्लज्ज चेहऱ्याने ती म्हणाली:


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{14}आज मी माझी वचने पूर्ण केली आहेत,

\par }{\QB आणि माझ्या घरी शांत्यर्पण आहे.


\par }{\Q \VS{15}म्हणूनच मी तुला भेटण्यासाठी बाहेर आले;

\par }{\QB मी तुला शोधले आणि तू मला सापडलास!


\par }{\Q \VS{16}मी माझा पलंग इजिप्त येथील

\par }{\QB सुताच्या रंगीबेरंगी चादरींनी सजविला आहे.


\par }{\Q \VS{17}ऊद, जटामांसी व दालचिनी यांनी

\par }{\QB मी माझी शय्या सुवासिक केली आहे.


\par }{\Q \VS{18}चल, पहाटेपर्यंत आपण प्रीतीत यथेच्छ रमून जाऊ;

\par }{\QB आपण एकमेकांना प्रीतीचा आनंद देऊ!


\par }{\Q \VS{19}कारण माझे पती घरी नाहीत;

\par }{\QB ते दूर प्रवासाला गेले आहेत;


\par }{\Q \VS{20}त्याने त्याची पैशाची थैली भरून घेतली आहे,

\par }{\QB आणि पौर्णिमेपर्यंत ते घरी परत येणार नाहीत.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{21}तिच्या मोहक शब्दांनी वश करून तिने त्याला चुकीच्या मार्गाने नेले;

\par }{\QB गोड बोलून तिने त्याला मोहात पाडले.


\par }{\Q \VS{22}जसा बैल कापणार्‍याकडे जातो,

\par }{\QB तसा क्षणातच तो तिच्यामागे गेला,

\par }{\Q हरिण\FTNT{*}{{\FR 7:22 }{\FT{किंवा
}}{\FQA{मूर्ख}}} जसे दोर्‍यांच्या फासात पाय टाकते


\par }{\QB \VS{23}तोपर्यंत बाण त्याच्या पोटात घुसतो,

\par }{\Q ज्याप्रमाणे पक्षी वेगाने पाशात अडकतो,

\par }{\QB त्याला माहीत नसते की ते त्याच्यासाठी प्राणघातक आहे.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{24}तर आता माझ्या मुलांनो, माझे ऐका,

\par }{\QB मी काय बोलतो त्याकडे लक्ष द्या.


\par }{\Q \VS{25}तुमचे मन तिच्या मार्गाकडे जाऊ देऊ नका

\par }{\QB किंवा बहकून जाऊन तिच्या वाटेने जाऊ नका.


\par }{\Q \VS{26}कारण तिने अनेकांना घायाळ करून पाडले आहे;

\par }{\QB होय, अनेक बलवान पुरुषांना तिने ठार केले आहे.


\par }{\Q \VS{27}तिचे घर हा नरकाकडे जाणारा महामार्ग,

\par }{\QB आणि खाली मृत्यूच्या खोल्यांकडे नेणारा मार्ग आहे.




\par }\Chap{8}{\SH सुज्ञानाची हाक
\par }
{\Q \VerseOne{1}सुज्ञान हाक मारीत नाही काय?

\par }{\QB समंजसपणा तिचा आवाज उंचावत नाही का?


\par }{\Q \VS{2}रस्त्याच्या कडाला असलेल्या सर्वात उंच जागेवर,

\par }{\QB जिथे रस्ते जोडले जातात, तिथे ती उभी राहते;


\par }{\Q \VS{3}शहरात जाणार्‍या वेशीच्या बाजूला,

\par }{\QB प्रवेशद्वाराजवळ ती ओरडून सांगते:


\par }{\Q \VS{4}“अहो लोकांनो, मी तुम्हाला बोलाविते;

\par }{\QB सर्व मानवजातीला उद्देशून मी माझा आवाज उंचाविते.


\par }{\Q \VS{5}तुम्ही जे साधे भोळे आहात, समंजसपणा मिळवा;

\par }{\QB तुम्ही जे मूर्ख आहात, तुमचे लक्ष तिच्याकडे\FTNT{*}{{\FR 8:5 }{\FT{किंवा
}}{\FQA{तुमच्या मनांना ताकीद द्या}}} लावा.


\par }{\Q \VS{6}ऐका! कारण मला काही विश्वसनीय गोष्टी सांगावयाच्या आहेत;

\par }{\QB योग्य ते सांगण्यासाठीच मी माझे मुख उघडते.


\par }{\Q \VS{7}माझे मुख सत्य बोलते,

\par }{\QB कारण माझे ओठ वाईटाचा तिरस्कार करतात.


\par }{\Q \VS{8}माझ्या मुखातील सर्व शब्द नीतियुक्त आहेत;

\par }{\QB त्यातील कोणतेही कुटिल किंवा विकृत नाहीत.


\par }{\Q \VS{9}जे समजूतदार आहेत त्यांच्यासाठी ते योग्य आहेत;

\par }{\QB ज्यांना ज्ञान प्राप्त झाले आहे त्यांना माझी वचने सुबोध आहेत.


\par }{\Q \VS{10}चांदीऐवजी माझ्या शिक्षणाची,

\par }{\QB आणि उत्कृष्ट सोन्यापेक्षा ज्ञानाची निवड कर.”


\par }{\Q \VS{11}कारण सुज्ञान माणकांपेक्षा उत्तम आहे;

\par }{\QB तुला आवडणाऱ्या इतर कशाशीही तिची तुलना करता येणार नाही.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{12}मी, सुज्ञान, सुज्ञतेबरोबर सहवास करते;

\par }{\QB ज्ञान आणि विवेक माझ्याकडे आहेत.


\par }{\Q \VS{13}याहवेहचे भय धरणे म्हणजे वाईटाचा द्वेष करणे होय.

\par }{\QB गर्विष्ठपणा आणि उद्धटपणा,

\par }{\QB वाईट आचरण आणि विकृत भाषण यांचा मी तिरस्कार करते.


\par }{\Q \VS{14}सल्ला आणि अचूक न्याय माझे आहेत;

\par }{\QB माझ्याकडे अंतर्ज्ञान आणि शक्ती आहे.


\par }{\Q \VS{15}माझ्याद्वारे राजे राज्य करतात,

\par }{\QB आणि शासन करणारे योग्य तो हुकूमनामा देतात;


\par }{\Q \VS{16}माझ्याच साहाय्याने अधिपती,

\par }{\QB आणि थोर—पृथ्वीवरील सर्व नीतिमान शासक अधिकार चालवितात.


\par }{\Q \VS{17}जे माझ्यावर प्रीती करतात त्यांच्यावर मी प्रीती करते,

\par }{\QB आणि जे माझा शोध घेतात त्यांना मी सापडते.


\par }{\Q \VS{18}माझ्याजवळ समृद्धी आणि सन्मान,

\par }{\QB कायम टिकणारी संपत्ती आणि वैभव आहे.


\par }{\Q \VS{19}माझे फळ शुद्ध सोन्यापेक्षा चांगले आहे;

\par }{\QB आणि माझ्याद्वारे उत्पन्न झालेले उत्कृष्ट चांदीपेक्षा उत्तम आहे.


\par }{\Q \VS{20}मी नीतिमत्वाच्या मार्गाने चालते,

\par }{\QB आणि न्याय्यमार्गाला धरून राहते,


\par }{\Q \VS{21}माझ्यावर प्रीती करणाऱ्यांना मी समृद्ध वारसा देते.

\par }{\QB आणि त्यांची भांडारे मी भरून टाकते.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{22}याहवेहनी त्यांच्या सृष्टी निर्मितीमध्ये,

\par }{\QB त्यांच्या पुरातन कार्यापूर्वी सर्वप्रथम माझी रचना केली;


\par }{\Q \VS{23}अनादिकालापासून माझी रचना केलेली होती.

\par }{\QB जेव्हा जग अस्तित्वात आले तेव्हाच.


\par }{\Q \VS{24}जेव्हा महासागर नव्हते, माझा जन्म झाला होता,

\par }{\QB तेव्हा ओसांडून वाहणारे झर्‍यांचे पाणीही नव्हते;


\par }{\Q \VS{25}पर्वत त्यांच्या जागेवर स्थिर झाले नव्हते,

\par }{\QB डोंगर निर्माण होण्यापूर्वी माझा जन्म झाला होता,


\par }{\Q \VS{26}त्यांनी पृथ्वी किंवा तिच्यावरील शेती

\par }{\QB किंवा पृथ्वीवरील धूळ निर्माण करण्यापूर्वी,


\par }{\Q \VS{27}त्यांनी जेव्हा आकाशास त्याच्या ठिकाणी स्थापित केले,

\par }{\QB जेव्हा त्यांनी महासागरावर क्षितिजाची सीमा निश्चित केली तेव्हा मी तिथे होते,


\par }{\Q \VS{28}जेव्हा त्यांनी वर अंतराळात ढगांची प्रस्थापना केली

\par }{\QB आणि पृथ्वीगर्भातील झर्‍यांना घट्ट बसविले,


\par }{\Q \VS{29}जेव्हा त्यांनी सागरांना त्यांच्या मर्यादा घालून दिल्या,

\par }{\QB जेणेकरून पाणी त्यांच्या आदेशाचे उल्लंघन करणार नाही.

\par }{\Q जेव्हा त्यांनी पृथ्वीचा पाया घातला,


\par }{\QB \VS{30}तेव्हा मी सतत\FTNT{†}{{\FR 8:30 }{\FT{किंवा
}}{\FQA{लहान मूल होते}}} त्यांच्याभोवती होते;

\par }{\Q दिवसेंदिवस मी आनंदाने भरून गेले होते.

\par }{\QB नेहमी त्यांच्या उपस्थितीचा आनंद मी घेत होते,


\par }{\Q \VS{31}त्यांच्या संपूर्ण जगामध्ये मी आनंदात आहे

\par }{\QB आणि मानवजातीमध्ये आनंद करीत आहे.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{32}“आणि म्हणून मुलांनो, माझे ऐका,

\par }{\QB कारण जे माझी शिकवण आचरतात, ते खूप आशीर्वादित होतात.


\par }{\Q \VS{33}माझे शिक्षण कान देऊन ऐका आणि शहाणे व्हा;

\par }{\QB त्याचा अव्हेर करू नका.


\par }{\Q \VS{34}जे व्यक्ती माझे ऐकतात ते धन्य आहेत,

\par }{\QB ते रोज माझ्या दारांवर लक्ष ठेऊन,

\par }{\QB माझ्या दारावर प्रतीक्षा करतात.


\par }{\Q \VS{35}कारण ज्याला मी सापडते, त्याला जीवन सापडते,

\par }{\QB आणि त्याला याहवेहकडून कृपादृष्टी मिळते.


\par }{\Q \VS{36}परंतु जे माझा शोध घेण्यास चुकतात, ते स्वतःचे नुकसान करून घेतात;

\par }{\QB जे सर्व माझा तिरस्कार करतात, ते मृत्यूची आवड धरतात.”




\par }\Chap{9}{\SH सुज्ञानाचे आणि मूर्खपणाचे आमंत्रण
\par }
{\Q \VerseOne{1}सुज्ञानाने आपले घर बांधले आहे;

\par }{\QB तिने तिचे सात खांब तयार केले आहेत.


\par }{\Q \VS{2}तिने तिच्याकडील मांसाहारी भोजन आणि तिचा द्राक्षारस तयार केला आहे;

\par }{\QB तिने तिचा मेजसुद्धा सजविलेला आहे.


\par }{\Q \VS{3}तिने तिच्या दासांना बाहेर पाठवले आहे आणि ती

\par }{\QB नगराच्या सर्वात उच्च स्थानावरून हाक मारते,


\par }{\QB \VS{4}“जे साधे भोळे आहेत, त्या सर्वांनी माझ्या घरी यावे!”

\par }{\Q जे विवेकशून्य आहेत त्यांना ती म्हणते,


\par }{\QB \VS{5}“इकडे या, माझे भोजन खा

\par }{\QB आणि मी मिसळलेला द्राक्षारस प्या.


\par }{\Q \VS{6}तुमचे साधेभोळेपण सोडून द्या म्हणजे तुम्ही जगाल;

\par }{\QB अंतर्ज्ञानाच्या मार्गाने चला.”


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{7}जो टवाळखोराची सुधारणा करतो, तो अपमानास आमंत्रण देतो;

\par }{\QB जो दुष्टाला धमकावितो त्याला अपशब्द ऐकावे लागतात.


\par }{\Q \VS{8}टवाळखोरांची कान उघाडणी करू नकोस, नाहीतर ते तुझा द्वेष करतील,

\par }{\QB सुज्ञ माणसांची कान उघाडणी कर आणि ते तुजवर प्रीती करतील.


\par }{\Q \VS{9}सुज्ञ मनुष्याला बोध कर म्हणजे ते अधिक ज्ञानी होतील;

\par }{\QB नीतिमानाला शिक्षण दे आणि ते त्यांच्या शिक्षणात भर घालतील.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{10}याहवेहचे भय हा सुज्ञानाचा प्रारंभ होय,

\par }{\QB आणि पवित्र परमेश्वराचे ज्ञान असणे हा सुज्ञपणा होय.


\par }{\Q \VS{11}कारण सुज्ञतेद्वारे तुझ्या आयुष्याचे दिवस बहुगुणित होतील,

\par }{\QB आणि तू उदंड आयुष्य जगशील.


\par }{\Q \VS{12}जर तू सुज्ञ असशील, तर तुझे सुज्ञान तुला बक्षीस देईल;

\par }{\QB जर तू टवाळखोर आहेस, तर तू एकटाच यातना भोगशील.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{13}मूर्खपणा एक स्वैर स्त्री आहे;

\par }{\QB ती साधीभोळी आहे आणि तिला काहीच समज नाही.


\par }{\Q \VS{14}ती तिच्या घराच्या दारात बसून राहते,

\par }{\QB तसेच नगराच्या सर्वात उंच ठिकाणावर ती बसते.


\par }{\Q \VS{15}तिच्याजवळून जाणाऱ्या,

\par }{\QB जे सरळ त्यांच्या मार्गाने जातात, त्यांना ती बोलाविते,


\par }{\QB \VS{16}“जे साधे भोळे आहेत त्या सर्वांनी माझ्या घरी यावे!”

\par }{\Q जे विवेकशून्य आहेत त्यांना ती म्हणते,


\par }{\QB \VS{17}“चोरलेले पाणी गोड लागते;

\par }{\QB गुप्तपणे खाल्लेले अन्न चविष्ट लागते!”


\par }{\Q \VS{18}परंतु त्यांना हे माहीत नसते की तिथे मेलेले लोक आहेत,

\par }{\QB आणि तिचे पाहुणे आता मृतांच्या खोल जगात आहेत.




\par }{\MS शलोमोनाची नीतिसूत्रे

\par }\Chap{10}{\PP \VerseOne{1}शलोमोनाची नीतिसूत्रे:

\par }{\Q शहाणा मुलगा त्याच्या पित्याला सुखी करतो,

\par }{\QB परंतु मूर्ख मुलगा त्याच्या आईला दुःख देतो.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{2}दुष्टाईने मिळविलेल्या संपत्तीस कायमचे मूल्य नसते

\par }{\QB परंतु धार्मिकता मृत्यूपासून सोडविते.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{3}याहवेह नीतिमान मनुष्याची उपासमार होऊ देत नाहीत,

\par }{\QB परंतु दुष्टांची लालसा ते विफल करतात.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{4}आळशी हात दरिद्री आणतो,

\par }{\QB परंतु उद्योगी हात समृद्धी आणतो.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{5}जो उन्हाळ्यात धान्याचा संचय करतो तो शहाणा पुत्र होय;

\par }{\QB परंतु जो कापणीच्या हंगामात झोपून राहतो, तो लज्जेचे कारण होतो.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{6}आशीर्वाद हे नीतिमानाच्या मस्तकावरील मुकुट आहेत,

\par }{\QB परंतु दुष्ट मनुष्याच्या मुखात हिंसाचार दडलेला असतो.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{7}आशीर्वाद देण्यासाठी धार्मिक मनुष्याच्या नावाचा उपयोग करतात,\FTNT{*}{{\FR 10:7 }{\FT{पहा
}}{\XT{उत्प 48:20}}{\FT{.}}}

\par }{\QB परंतु दुष्ट मनुष्याचे नाव सडून नाहीसे होते.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{8}सुज्ञ अंतःकरणाचा मनुष्य आज्ञेचे पालन करतो,

\par }{\QB परंतु मूर्खपणाची बडबड करणार्‍या नाश होतो.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{9}सात्विक व सरळ जीवन जगणारा निर्भयतेने चालतो,

\par }{\QB परंतु जो वाकड्या मार्गानी चालतो तो पकडला जाईल.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{10}जो दुष्टतेने डोळे मिचकावितो तो दुःखाचे कारण होतो,

\par }{\QB परंतु मूर्खपणाची बडबड करणार्‍या नाश होतो.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{11}नीतिमान मनुष्याचे मुख जीवनाचा झरा आहे,

\par }{\QB परंतु दुष्टाचे मुख हिंसाचाराचे कोठार आहे.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{12}द्वेष कलहास चेतावणी देतो;

\par }{\QB परंतु प्रीती सर्व अपराधांवर आच्छादन टाकते.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{13}बुद्धिमानाच्या ओठावर सुज्ञान वास करते,

\par }{\QB परंतु विवेकहीन माणसाच्या पाठीला काठीच योग्य ठरते.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{14}सुज्ञ ज्ञानाचा साठा करतात,

\par }{\QB परंतु मूर्खाचे तोंड नाश ओढवून घेते.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{15}धनवानाचे धन हे त्यांचे तटबंदीचे नगर आहे,

\par }{\QB दारिद्र्य गरिबाचा नाश आहे.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{16}नीतिमान मनुष्याचे वेतन जीवन आहे,

\par }{\QB परंतु दुष्ट मनुष्याचे कमाई पाप आणि मृत्यू हेच आहेत.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{17}जो शिस्तीचे पालन करतो तो जीवनाचा मार्ग दाखवितो

\par }{\QB परंतु जो सुधारणा नाकारतो, तो दुसर्‍यांची दिशाभूल करतो.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{18}जो लबाडीच्या ओठांनी आपला द्वेष गुप्त ठेवितो,

\par }{\QB आणि चहाडी करीत फिरतो, तो मूर्ख होय.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{19}शब्द बहुगुणित करून पापाचा अंत होत नसतो;

\par }{\QB पण सुज्ञ लोक त्यांच्या जिभेवर ताबा ठेवतात.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{20}नीतिमान मनुष्याची जिव्हा उत्तम चांदीप्रमाणे असते;

\par }{\QB परंतु दुष्टाच्या अंतःकरणास क्षुल्लक किंमत असते.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{21}नीतिमान मनुष्याचे ओठ अनेकांचे पोषण करतात;

\par }{\QB परंतु मूर्ख लोक विवेकाच्या अभावी नाश पावतात.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{22}याहवेहच्या आशीर्वादाने धनसंपत्ती मिळते,

\par }{\QB त्यासाठी दुःखद परिश्रम करावे लागत नाहीत.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{23}दुष्कर्म करण्यात मूर्खाला मौज वाटते,

\par }{\QB परंतु सुज्ञ मनुष्य सुज्ञानात आनंदित होतो.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{24}दुष्ट ज्याला भितो, तेच त्याच्यावर येईल;

\par }{\QB नीतिमान मनुष्याच्या इच्छा फलद्रूप होतील.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{25}वावटळ येते आणि निघून जाते, तसा दुष्ट नाहीसा होतो,

\par }{\QB परंतु नीतिमान सर्वकाळ स्थिर उभा राहतो.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{26}जशी आंब दातांस आणि धूर डोळ्यास,

\par }{\QB तसा आळशी मनुष्य त्याला पाठविणाऱ्यास आहे.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{27}याहवेहचे भय बाळगल्याने मनुष्याचे आयुष्य वाढते,

\par }{\QB परंतु दुष्टांच्या आयुष्याची वर्षे कमी केली जातील.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{28}नीतिमानाची अपेक्षा त्याला आनंद देते,

\par }{\QB परंतु दुष्टाची आशा फोल ठरते.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{29}याहवेहचा मार्ग निर्दोष मनुष्याचे आश्रयस्थान आहे,

\par }{\QB परंतु जे दुष्कर्म करतात त्यांच्यासाठी तो नाश आहे.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{30}नीतिमान लोक कधीही उपटून टाकले जाणार नाहीत,

\par }{\QB परंतु दुष्ट लोक भूमीवर राहणार नाहीत.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{31}धार्मिक मनुष्याच्या मुखाद्वारे सुज्ञानाचे फळ निघते;

\par }{\QB परंतु विकृत जिभेला शांत केले जाईल.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{32}नीतिमानांच्या ओठास कृपा कशी मिळवावी हे कळते,

\par }{\QB परंतु दुष्ट लोकांचे मुख फक्त विकृतीच जाणते.


\par }{\BB \par }


\PoetryChap{11}{\Q \VerseOne{1}खोट्या तराजूंचा याहवेह तिरस्कार करतात,

\par }{\QB परंतु अचूक वजनांमुळे त्यांना संतोष होतो.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{2}जेव्हा गर्विष्ठपणा येतो, तेव्हा अप्रतिष्ठा येते,

\par }{\QB परंतु विनम्रपणामुळे सुज्ञता प्राप्त होते.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{3}नीतिमानाचा प्रामाणिकपणा त्यांचे मार्गदर्शन करतो,

\par }{\QB परंतु दुटप्पीपणा विश्वासघातकी लोकांचा नाश करतो.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{4}प्रकोपाच्या दिवशी संपत्ती निरुपयोगी असते,

\par }{\QB परंतु नीतिमत्व मृत्यूपासून सोडविते.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{5}निर्दोष मनुष्यांची नीतिमत्ता त्यांचे मार्ग सरळ ठेवते,

\par }{\QB परंतु दुष्ट लोक स्वतःच्या वाईट कृत्यांमुळे पतन पावतात.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{6}नीतिमानाची नीतिमत्ता त्यांची सुटका करते,

\par }{\QB परंतु विश्वासघातकी त्यांच्या वाईट इच्छांच्या सापळ्यात अडकतात.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{7}मर्त्य मानवांच्या\FTNT{*}{{\FR 11:7 }{\FQ{मर्त्य मानवांच्या
}}{\FT{किंवा
}}{\FQA{दुष्ट माणसांच्या}}} मृत्यूने त्यांच्यावर ठेवलेली आशा नष्ट होते,

\par }{\QB त्यांच्या बळाने दिलेली सर्व अभिवचने\FTNT{†}{{\FR 11:7 }{\FT{किंवा
}}{\FQA{ज्यावर त्यांनी आशा ठेवली}}} निष्फळ होतात.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{8}नीतिमान मनुष्याची संकटातून सुटका होते,

\par }{\QB आणि त्याऐवजी दुष्ट मनुष्य संकटात पडतो.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{9}भक्तिहीनाच्या मुखातील शब्दांनी त्यांच्या शेजार्‍याचा नाश होतो,

\par }{\QB परंतु नीतिमानांचे ज्ञान त्यांना नाशापासून वाचवते.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{10}जेव्हा नीतिमानांना यश मिळते, तेव्हा नगर आनंदित होते;

\par }{\QB जेव्हा दुष्टांचा नाश होतो, तेव्हा जयघोषाचा निनाद होतो.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{11}नीतिमानांच्या आशीर्वादाने नगरास प्रतिष्ठा मिळते,

\par }{\QB परंतु दुष्टांच्या वक्तव्यांनी नगराचा नाश होतो.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{12}विवेकहीन मनुष्य आपल्या शेजार्‍याची निंदा करतो;

\par }{\QB परंतु सुज्ञ मनुष्य आपल्या जिभेला लगाम घालतो.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{13}चहाडी करण्याने विश्वासघात होतो,

\par }{\QB परंतु विश्वासपात्र मनुष्य गुपित उघड करीत नाही.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{14}मार्गदर्शन नसल्यामुळे राष्ट्राचे पतन होते,

\par }{\QB परंतु अनेक सल्लागार असल्याने विजय प्राप्त होतो.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{15}अपरिचितासाठी जामीन राहिल्यास निश्चितच नुकसान होते,

\par }{\QB परंतु जो जामीनकीच्या हात मिळवणी नकार देतो तो सुरक्षित राहतो.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{16}दयाळू अंतःकरणाची स्त्री सन्मान संपादन करते,

\par }{\QB परंतु क्रूर पुरुष केवळ धन संपादन करतो.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{17}दयाळू मनुष्य स्वतःचे भले करतो,

\par }{\QB परंतु क्रूर माणसे स्वतःवर नाश ओढवून घेतात.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{18}दुष्ट मनुष्याला मिळणारे वेतन फसवे असते;

\par }{\QB परंतु जो नीतिमत्तेचे बीज पेरतो त्याला निश्चितच बक्षीस मिळते.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{19}खरोखरच नीतिमानाला जीवन प्राप्त होते,

\par }{\QB परंतु दुष्कर्मांच्या मागे लागणारा मृत्यू ओढवून घेतो.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{20}याहवेह विकृत अंतःकरणाच्या लोकांचा तिरस्कार करतात,

\par }{\QB परंतु निर्दोष मार्गाने चालणारे त्यांना प्रसन्न करतात.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{21}याची खात्री असू दे: दुष्टाला शिक्षा झाल्यावाचून राहणार नाही,

\par }{\QB परंतु जे नीतिमान आहेत त्यांची सुटका होईल.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{22}विवेकहीन सुंदर स्त्री जणू

\par }{\QB डुकराच्या नाकातील सोन्याची नथच समजावी.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{23}नीतिमानाच्या इच्छेचा परिणाम चांगलाच असतो,

\par }{\QB परंतु दुष्टाची आशा केवळ प्रक्रोपच आणते.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{24}एक मनुष्य सढळ हाताने देतो, तरी देखील तो समृद्ध होतो,

\par }{\QB दुसरा मनुष्य दान देणे उगाच नाकारतो आणि तो दरिद्री बनतो.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{25}उदार मनुष्याची समृद्ध होईल;

\par }{\QB आणि जो दुसर्‍याला प्रोत्साहित करतो, तो स्वतः प्रोत्साहित होईल.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{26}जो धान्य अडवून ठेवतो, त्याला लोक शाप देतात,

\par }{\QB परंतु जो विकण्यास इच्छुक असतो, त्याच्यासाठी लोक आशीर्वादाची प्रार्थना करतात.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{27}जो चांगल्या गोष्टींचा शोध घेतो त्याला कृपा प्राप्त होते,

\par }{\QB परंतु जो वाईटाचा शोध घेतो त्याला तेच प्राप्त होते.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{28}जे आपल्या संपत्तीवर भरवसा ठेवतात, तो नाश पावतील,

\par }{\QB परंतु नीतिमान मनुष्य हिरव्या पानाप्रमाणे बहरेल.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{29}जो कोणी त्याच्या कुटुंबाचा नाश करतो, त्याला वारसा म्हणून केवळ वारा\FTNT{‡}{{\FR 11:29 }{\FT{किंवा
}}{\FQA{काहीच नाही}}} मिळेल,

\par }{\QB आणि मूर्खाला शहाण्याचा दास व्हावे लागेल.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{30}नीतिमानाचे फळ जीवनाचा वृक्ष होय,

\par }{\QB आणि जो सुज्ञ आहे तो आत्मे जिंकतो.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{31}जर नीतिमान लोकांना पृथ्वीवरच प्रतिफळ मिळते,

\par }{\QB तर मग अनीतिमान व पापी लोकांना किती मोठ्या प्रमाणात मिळेल!


\par }{\BB \par }


\PoetryChap{12}{\Q \VerseOne{1}जो अनुशासन प्रिय असतो, त्याला ज्ञान प्रिय असते,

\par }{\QB परंतु ज्याला सुधारणा अप्रिय आहे, तो मूर्ख होय.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{2}नीतिमान लोकांना याहवेहची कृपा प्राप्त होते,

\par }{\QB पण दुष्ट योजना रचणार्‍या मनुष्याला याहवेह दोषी ठरवितात.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{3}दुष्टाईने मनुष्य जीवनात स्थिर होत नाही,

\par }{\QB परंतु नीतिमानाचे मूळ कधीही उखडले जाऊ शकत नाही.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{4}सद्गुणी स्त्री ही आपल्या पतीला मुकुटासारखी आहे,

\par }{\QB परंतु लज्जास्पद आचरणाची स्त्री त्याच्या हाडातील कुजकेपणासारखी आहे.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{5}नीतिमान मनुष्याची योजना न्याय्य असते,

\par }{\QB परंतु दुष्टाचा सल्ला कपटी असतो.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{6}दुष्टांचे शब्द रक्तपात करण्यासाठी टपून बसतात

\par }{\QB परंतु नीतिमानाची वाणी त्यांची सुटका करते.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{7}दुर्जन उलथून टाकले जातात आणि ते नाहीसे होतात,

\par }{\QB परंतु नीतिमानाचे घराणे स्थिर उभे असते.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{8}मनुष्याची प्रशंसा त्याच्या सुज्ञतेच्या प्रमाणात होते,

\par }{\QB परंतु विकृत बुद्धीचा मनुष्य घृणित लेखला जातो.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{9}स्वतःला प्रतिष्ठित दर्शवून अन्नाचा अभाव असण्यापेक्षा

\par }{\QB सर्वसामान्य असून जवळ चाकर बाळगणारा असणे बरे.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{10}नीतिमान मनुष्य आपल्या पशूच्या गरजांची काळजी घेतो,

\par }{\QB परंतु दुष्ट लोकांच्या अत्यंत दयेची कार्येही क्रूर असतात.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{11}जे आपल्या जमिनीची मशागत करतात, त्यांना विपुल अन्न प्राप्त होईल,

\par }{\QB परंतु जे काल्पनिक गोष्टींच्या मागे धावतात, तो अक्कलशून्य असतात.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{12}दुष्ट मनुष्य दुर्जनांच्या लुटीची इच्छा करतो,

\par }{\QB परंतु नीतिमानाचे मूळ टिकून राहते.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{13}दुष्ट माणसे त्यांच्या वाईट बोलण्याने जाळ्यात सापडतात,

\par }{\QB आणि निर्दोष मनुष्य संकटातून बाहेर पडतो.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{14}ओठांच्या फळांनी मनुष्याला उत्तम गोष्टी लाभतात,

\par }{\QB आणि हाताने केलेले परिश्रम त्यांना बक्षीस मिळवून देतात.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{15}मूर्खाच्या दृष्टीने त्याचाच मार्ग योग्य असतो;

\par }{\QB परंतु जो शहाणा असतो, तो सल्ला ऐकतो.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{16}मूर्ख आपला क्रोध तत्काळ दर्शवितो,

\par }{\QB परंतु सुज्ञ मनुष्य अपमानाकडे दुर्लक्ष करतो.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{17}प्रामाणिक साक्षीदार सत्य बोलतो,

\par }{\QB परंतु खोटा साक्षीदार लबाड बोलतो.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{18}निष्काळजीपणाने बोललेला शब्द तलवारीसारखा वेध घेतो,

\par }{\QB पण सुज्ञ मनुष्याचे बोलणे आरोग्यदायी असते.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{19}सत्याची वाणी काळाच्या कसोटीला उतरते;

\par }{\QB लबाड जिव्हा ही क्षणिक आहे.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{20}दुष्ट योजना करणार्‍यांच्या हृदयात कपट असते,

\par }{\QB पण शांतीची मसलत देणार्‍यांच्या हृदयात आनंद असतो.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{21}न्यायी मनुष्यावर काहीही आपत्ती येणार नाही,

\par }{\QB परंतु दुष्ट लोक आपत्तींनी व्याप्त होतात.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{22}असत्य बोलणार्‍या ओठांची याहवेह घृणा करतात,

\par }{\QB परंतु विश्वसनीय लोक त्यांना प्रसन्न करतात.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{23}सुज्ञ मनुष्य आपले ज्ञान प्रकट करीत नाही,

\par }{\QB परंतु मूर्खाचे हृदय मूर्खपणाचे प्रसरण करतात.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{24}उद्योगी मनुष्यांचे हात सत्ता धारण करतील,

\par }{\QB पण आळशी लोकांना गुलामगिरी प्राप्त होईल.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{25}चिंता हृदयावर दबाव आणते,

\par }{\QB परंतु कोमल शब्द ते आनंदित करते.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{26}नीतिमान आपल्या मित्रांची काळजीपूर्वकरित्या निवड करतो,

\par }{\QB परंतु दुष्ट लोकांचा मार्ग त्यांनाच बहकवितो.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{27}आळशी मनुष्याला शिकार मिळत नाही,

\par }{\QB परंतु उद्योगी मनुष्याला भरपूर मिळकत प्राप्त होते.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{28}नीतिमानाचा मार्ग जीवनाकडे जातो,

\par }{\QB व त्याच मार्गामधून अमरत्व मिळते.


\par }{\BB \par }


\PoetryChap{13}{\Q \VerseOne{1}सुज्ञ पुत्र आपल्या पित्याच्या शिक्षणाकडे काळजीपूर्वक लक्ष देतो,

\par }{\QB परंतु उपहास करणारा पुत्र फटकारास प्रतिसाद देत नाही.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{2}मनुष्याला आपल्या मुखफळांनी उत्तम वस्तू प्राप्त होतील,

\par }{\QB परंतु कपटी माणसांना हिंसाचाराची भूक लागते.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{3}जो आपल्या जिभेवर नियंत्रण ठेवतो, तो स्वतःचे जीवन सुरक्षित ठेवतो,

\par }{\QB परंतु जो विचार न करता बोलतो, त्याचा नाश होतो.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{4}आळशी मनुष्याची भूक कधीही मिटत नाही,

\par }{\QB परंतु परिश्रमी मनुष्याच्या इच्छांचे पूर्णपणे समाधान केले जाते.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{5}नीतिमान मनुष्य असत्याचा तिरस्कार करतो,

\par }{\QB परंतु दुष्ट मनुष्य स्वतःस दुर्गंधपूर्ण करतो

\par }{\QB आणि आपली बेअब्रू करून घेतो.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{6}नीतिमत्ता प्रामाणिक मनुष्याचे रक्षण करते,

\par }{\QB परंतु दुष्टता पापी मनुष्याचा संपूर्ण विनाश करते.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{7}एखादी व्यक्ती श्रीमंतीचा दिखावा करते, परंतु त्याच्याकडे काहीच नसते;

\par }{\QB दुसरा एकजण गरीब असल्याचा दिखावा करतो, परंतु त्याच्याकडे खूप संपत्ती असते.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{8}मनुष्याची श्रीमंती त्याच्या जिवासाठी खंडणी देईल,

\par }{\QB परंतु गरीब मनुष्य अशा धमकीला प्रतिसाद देऊ शकत नाही.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{9}नीतिमानाचा प्रकाश तेजाने चकाकतो,

\par }{\QB परंतु दुष्टांची ज्योत विझवली जाते.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{10}जिथे भांडण आहे, तिथे गर्व उपस्थित आहे,

\par }{\QB परंतु जे सल्ला स्वीकारतात त्यांच्यामध्ये सुज्ञता दिसून येते.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{11}कपटाने मिळविलेला पैसा झिजून नाहीसा होतो,

\par }{\QB पण जो हळूहळू कष्ट करून पैसे जमा करतो, तो त्यात वाढ करतो.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{12}आशेची प्राप्ती लांबणीवर पडल्याने हृदय खिन्न होते,

\par }{\QB परंतु पूर्ण झालेली इच्छा, जीवनाचा वृक्ष ठरते.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{13}जो शिक्षण तुच्छ लेखतो, तो त्याचा परिणाम भोगेल,

\par }{\QB पण जो आज्ञेचा मान राखतो, त्याला चांगले प्रतिफळ मिळेल.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{14}सुज्ञ मनुष्याचा सल्ला जीवनाचा झरा आहे.

\par }{\QB तो मृत्यूच्या पाशांपासून त्याला वाचवितो.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{15}उत्तम बोधामुळे अनुकूलता मिळते,

\par }{\QB परंतु विश्वासहीनांचे मार्ग त्यांना नाशाकडे नेतात.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{16}जे सर्व समंजस असतात ते सुज्ञतेने\FTNT{*}{{\FR 13:16 }{\FT{किंवा
}}{\FQA{स्वतःचे रक्षण करतो}}} वागतात,

\par }{\QB परंतु मूर्ख माणसे त्यांचा मूर्खपणा उघड करतात.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{17}दुष्ट निरोप्या संकटात पडतो,

\par }{\QB परंतु विश्वासू राजदूत आरोग्य आणतो.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{18}जो शिक्षण नाकारतो, त्याला दारिद्र्य आणि लज्जा प्राप्त होतात,

\par }{\QB पण जो अनुशासन स्वीकारतो, त्याला सन्मान लाभेल.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{19}अभिलाषेची तृप्ती जीवाला मधुरता प्रदान करते,

\par }{\QB परंतु मूर्ख वाईटापासून वळण्याचा तिरस्कार करतात.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{20}सुज्ञ मनुष्याबरोबर मैत्री कर आणि सुज्ञ हो,

\par }{\QB कारण मूर्खांच्या सोबतीने नुकसान सहन करावे लागते.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{21}अरिष्ट पातक्यांच्या पाठीस लागते,

\par }{\QB परंतु नीतिमानांना कल्याण हे प्रतिफळ मिळेल.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{22}चांगला मनुष्य त्यांच्या नातवंडांसाठी वतन ठेवून जातो,

\par }{\QB परंतु पापी मनुष्याने साठविलेले धन नीतिमानांसाठी असते.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{23}विना नांगरलेल्या शेतातही गरिबांसाठी धान्य उत्पन्न होते;

\par }{\QB परंतु अन्याय ते हिरावून नेते.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{24}जे कोणी छडी आवरतात, ते त्यांच्या लेकरांचा द्वेष करतात,

\par }{\QB परंतु जे त्यांच्या लेकरांवर प्रेम करतात, ते त्यांना काळजीपूर्वक शिस्त लावतात.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{25}नीतिमान मनुष्य जिवाचे समाधान होईपर्यंत खातो,

\par }{\QB परंतु दुर्जनाचे पोट रिकामेच राहते.


\par }{\BB \par }


\PoetryChap{14}{\Q \VerseOne{1}सुज्ञ स्त्री तिचे घर बांधते,

\par }{\QB परंतु मूर्ख स्त्री स्वतःच्याच हातांनी ते जमीनदोस्त करते.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{2}जो कोणी याहवेहचे भय बाळगतो तो प्रामाणिकपणाने वागतो,

\par }{\QB परंतु जे त्यांचा तिरस्कार करतात त्यांचा मार्ग कपटी असतो.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{3}मूर्खाचे तोंड गर्विष्ठपणाने शब्दांचा मारा करते,

\par }{\QB पण सुज्ञ मनुष्यांचे ओठ त्यांचे रक्षण करतात.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{4}जिथे कुठे बैल नाहीत तेथील गोठा रिकामा राहतो,

\par }{\QB परंतु बैलाच्या शक्तीने विपुल धान्याचा उपज होतो.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{5}खरा साक्षीदार कधीच फसवणूक करीत नाही,

\par }{\QB परंतु खोटा साक्षीदार मुखातून असत्य ओततात.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{6}टवाळखोर ज्ञान शोधतो आणि ते त्याला मिळत नाही,

\par }{\QB परंतु ज्ञान विवेकी मनुष्याकडे सहजपणे येते.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{7}मूर्खापासून दूर राहा;

\par }{\QB त्यांच्या बोलण्यातून तुला ज्ञान मिळणार नाही.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{8}सुज्ञाची सुज्ञता त्याला योग्य मार्ग दाखविते,

\par }{\QB पण मूर्खाची मूर्खता धोका आहे.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{9}मूर्खांना पापक्षालन करणे म्हणजे थट्टा वाटते,

\par }{\QB परंतु नीतिमान लोकांमध्ये सदिच्छा असतात.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{10}प्रत्येक अंतःकरणाला स्वतःचे दुःख माहीत असते;

\par }{\QB आणि इतर कोणीही त्याच्या आनंदात सहभागी होऊ शकत नाही.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{11}दुष्टांचे घर नाश केले जाईल,

\par }{\QB परंतु नीतिमानाचा तंबू समृद्ध होईल.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{12}एक मार्ग असा आहे जो योग्य वाटतो;

\par }{\QB परंतु तो शेवटी मृत्यूकडे नेतो.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{13}हसत असतानाही हृदयात वेदना असू शकते,

\par }{\QB उल्हासाचा अंत दुःखातही होऊ शकतो.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{14}विश्वासहीनांना त्यांच्या मार्गाची फळे पूर्ण भोगावी लागतील,

\par }{\QB तसेच चांगल्या माणसांना त्यांच्या चांगुलपणाची.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{15}साधीभोळी माणसे कोणत्याही गोष्टींवर विश्वास ठेवतात.

\par }{\QB परंतु सुज्ञ विचारपूर्वक पाऊल उचलतो.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{16}सुज्ञ मनुष्य याहवेहचे भय बाळगतो आणि वाईटापासून दूर राहतो.

\par }{\QB परंतु मूर्ख तापट डोक्याचा आहे आणि तरीही त्याला सुरक्षित वाटते.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{17}तापट मनुष्य मूर्खपणाच्या गोष्टी करतो,

\par }{\QB आणि दुष्टसंकल्पांची योजना करणाऱ्याचा तिरस्कार केला जाईल.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{18}साध्याभोळ्याला मूर्खपणाचा वारसा मिळतो,

\par }{\QB तर सुज्ञाला सुज्ञतेचा मुकुट मिळतो.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{19}दुष्ट माणसे चांगल्या माणसांसमोर,

\par }{\QB आणि पापी माणसे नीतिमानांच्या द्वारासमोर शरणागती पत्करतील.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{20}गरिबांना त्यांचे शेजारीसुद्धा टाळतात,

\par }{\QB परंतु श्रीमंतांना मात्र खूप मित्र असतात.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{21}शेजार्‍यांचा द्वेष करणे पाप आहे;

\par }{\QB परंतु जे गरजवंतावर दया करतात ते धन्य!


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{22}वाईट योजना करणारे मार्ग चुकत नाहीत काय?

\par }{\QB परंतु चांगल्या योजना करणार्‍यांना प्रीती आणि विश्वासूपणा मिळतो.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{23}सर्व कष्टाच्या कामाने नफा मिळतो,

\par }{\QB पण व्यर्थ बडबड भिकेला लावते.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{24}सुज्ञांची संपत्ती त्यांचा मुकुट असतो,

\par }{\QB परंतु मूर्खांची मूर्खता केवळ मूर्खताच उत्पन्न करते.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{25}सत्य सांगणारा साक्षीदार प्राण वाचवितो,

\par }{\QB परंतु खोटा साक्षीदार विश्वासघातकी आहे.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{26}याहवेहचा आदर मनुष्याचा दृढ गड आहे,

\par }{\QB आणि त्याच्या मुलाबाळांना सुरक्षित आश्रयस्थान लाभते.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{27}याहवेहचे भय म्हणजे जीवनाचा झरा आहे,

\par }{\QB ते मृत्यूच्या पाशांपासून त्याला वाचवते.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{28}वाढती लोकसंख्या राजाचे वैभव आहे;

\par }{\QB पण लोकच नसले तर अधिपती नष्ट होतो!


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{29}जो सहनशील आहे, तो मोठा शहाणा आहे;

\par }{\QB पण उतावळ्या स्वभावाचा मनुष्य मूर्खता प्रकट करतो.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{30}शांत हृदय शरीर निरोगी ठेवते;

\par }{\QB परंतु ईर्षा हाडे कुजविते.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{31}गरिबांवर जुलूम करणारा आपल्या उत्पन्नकर्त्याचा अपमान करतो;

\par }{\QB पण ज्यांना गरजवंताची दया येते, ते परमेश्वराचा सन्मान करतात.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{32}नीतिमान माणसे मृत्युक्षणीही परमेश्वरात आश्रयस्थान शोधतात.

\par }{\QB पण जेव्हा संकट येते तेव्हा दुर्जन चिरडले जातात.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{33}सुज्ञता विवेकी माणसाच्या हृदयास विश्रांती आणते;

\par }{\QB पण मूर्खासही ती स्वतःची ओळख करून देते.\FTNT{*}{{\FR 14:33 }{\FT{किंवा
}}{\FQA{परंतु मूर्खाचे अंतःकरण तिला ओळखत नाही}}}


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{34}नीतिमत्ता राष्ट्राची उन्नती करते.

\par }{\QB पण पाप कोणत्याही लोकास निंदनीय ठरविते.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{35}सुज्ञ सेवक राजाला प्रसन्न करतो,

\par }{\QB परंतु निर्लज्ज सेवक राजास क्रोधिष्ट करतो.


\par }{\BB \par }


\PoetryChap{15}{\Q \VerseOne{1}कोमल उत्तराने राग शांत होतो,

\par }{\QB परंतु कठोर शब्द क्रोध वाढवितात.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{2}सुज्ञाची जिव्हा ज्ञानाने सुशोभित असते,

\par }{\QB परंतु मूर्खाचे तोंड मूर्खपणाच ओकते.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{3}याहवेहचे नेत्र सर्वठिकाणी बघत आहेत,

\par }{\QB सज्जनांवर व दुर्जनांवर त्यांची नजर असते.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{4}सांत्वन करणारी जीभ जीवनदायी वृक्ष आहे,

\par }{\QB पण विकृत जीभ आत्म्याला चिरडते.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{5}मूर्ख पुत्र आपल्या आईवडिलांचा सल्ला तुच्छ मानतो,

\par }{\QB पण जो सुधारणा अंमलात आणतो, तो सुज्ञपणा दाखवितो.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{6}नीतिमानाच्या घरात विपुल समृद्धी असते,

\par }{\QB परंतु दुष्टांची मिळकत विनाश आणते.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{7}सुज्ञ व्यक्तीचे मुख ज्ञान पसरवितात,

\par }{\QB पण मूर्खांचे ह्रदय सरळ नसते.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{8}याहवेहना दुष्टांच्या अर्पणाचा वीट आहे,

\par }{\QB पण सात्विक लोकांची प्रार्थना त्यांना आनंद देते.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{9}दुष्टांच्या मार्गाचा याहवेह तिरस्कार करतात,

\par }{\QB पण जे नीतिमत्तेचा माग धरतात, त्यांच्यावर ते प्रीती करतात.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{10}जे सत्याचा मार्ग सोडतात, कठोर शिक्षा त्यांची वाट पाहते;

\par }{\QB आणि जे सुधारणेचा तिरस्कार करतील ते मृत्युमुखी पडतील.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{11}मृत्यू आणि नाश याहवेह यांच्या दृष्टीपुढे आहेत—

\par }{\QB त्याअर्थी त्यांना मानवी हृदयाचे ज्ञान कितीतरी अधिक असेल!


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{12}उपहास करणार्‍यांना सुधारणेचा राग येतो,

\par }{\QB म्हणून ते ज्ञानी लोकांस टाळतात.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{13}आनंदी मन चेहरा उल्हासित करते,

\par }{\QB आणि शोकाकुल हृदयाने आत्मा खिन्न होतो.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{14}सुज्ञ अंतःकरण ज्ञानाचा माग घेते,

\par }{\QB परंतु मूर्खाच्या मुखाचे मूर्खतेनेच पोषण होते.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{15}पीडित मनुष्याचे सर्व दिवस क्लेशपूर्ण असतात,

\par }{\QB परंतु आनंदी अंतःकरणासाठी सर्व दिवस उत्सवाचे असतात.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{16}अपार समृद्धी व त्यासोबत येणारी संकटे असणे,

\par }{\QB यापेक्षा याहवेहचे भय बाळगून मिळविलेले थोडेसे धन बरे.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{17}तिरस्काराने वाढलेल्या पुष्ट वासराच्या मेजवानीपेक्षा

\par }{\QB प्रीतीने वाढलेले थोडेसे शाकाहारी जेवण बरे.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{18}तापट मनुष्य कलह उत्पन्न करतो,

\par }{\QB तर शांत स्वभावाचा मनुष्य तंटा मिटवितो.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{19}आळशी माणसाच्या वाटेवर काटेरी कुंपणासारखे अडथळे असतात,

\par }{\QB परंतु नीतिमानाची वाट राजमार्ग असतो.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{20}समंजस पुत्र आपल्या वडिलांना आनंद देतो,

\par }{\QB परंतु मूर्ख मनुष्य आईला तुच्छ लेखतो.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{21}मूर्खपणा विवेकहीन मनुष्यास आनंदित करतो,

\par }{\QB पण विवेकशील मनुष्य सरळ मार्ग धरून राहतो.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{22}उपयुक्त सल्लागार नसले की योजना विफल होतात;

\par }{\QB परंतु अनेक सल्लागारांमुळे योजना यशस्वी होतात.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{23}समर्पक उत्तर देण्यात प्रत्येकाला आनंद वाटतो—

\par }{\QB योग्य वेळी उपयुक्त सल्ला मिळणे किती महत्त्वाचे आहे!


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{24}सुज्ञासाठी जीवनाचा मार्ग वर चढविणारा असतो

\par }{\QB तो त्याला खाली मृतलोकात जाण्यापासून रोखतो.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{25}गर्विष्ठांच्या घराचा याहवेह नाश करतात,

\par }{\QB परंतु ते विधवांची दगडी सीमा सुरक्षित ठेवतात.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{26}दुष्टाच्या विचारांचा याहवेह द्वेष करतात,

\par }{\QB परंतु प्रेमळ शब्द त्यांच्या दृष्टीने निर्मळ असतात.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{27}लोभी माणसे त्यांच्या परिवारांवर विनाश आणतात,

\par }{\QB परंतु जो लाच घेणे घृणित मानतो, तो जगेल.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{28}नीतिमानाचे अंतःकरण विचारांती उत्तर देते,

\par }{\QB परंतु दुष्टाच्या मुखातून दुर्वचनाचा प्रवाह निघतो.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{29}याहवेह दुष्टांपासून फारच दूर असतात,

\par }{\QB पण धार्मिकांच्या प्रार्थना मात्र ते ऐकतात.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{30}निरोप्याच्या नजरेतील चमक हृदयाला आनंद देते,

\par }{\QB आणि शुभवार्ता हाडांना आरोग्य देते.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{31}जीवनदायी शिक्षणाकडे जो काळजीपूर्वक लक्ष देतो,

\par }{\QB तो सुज्ञांसह वास करेल.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{32}जे शिस्तीकडे दुर्लक्ष करतात ते स्वतःचा तिरस्कार करतात,

\par }{\QB परंतु जो सुधारणेकडे लक्ष लावतो तो समंजसपणा प्राप्त करतो.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{33}याहवेहचे भय धरणे हेच सुज्ञतेचे शिक्षण होय,

\par }{\QB आणि सन्मान मिळण्याआधी विनम्रता येते.


\par }{\BB \par }


\PoetryChap{16}{\Q \VerseOne{1}अंतःकरणाच्या योजना मानव करतो,

\par }{\QB परंतु जिभेचे योग्य उत्तर याहवेहपासून येते.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{2}मनुष्यास वाटते कि त्याचे सर्व मार्ग शुद्ध आहेत,

\par }{\QB परंतु याहवेह त्याचा उद्देश पारखतात.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{3}तुम्ही जे काही काम करता ते याहवेहकडे सोपवून द्या,

\par }{\QB आणि ते तुमच्या योजना यशस्वी करतील.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{4}याहवेह सर्व कार्ये योग्य रीतीने सिद्धीस नेतात.

\par }{\QB दुष्टांच्या विनाशासाठी देखील त्यांनी एक दिवस नेमला आहे.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{5}याहवेह गर्विष्ठ अंतःकरण असलेल्यांचा सर्वांचा तिरस्कार करतात.

\par }{\QB याची खात्री असू द्या: त्यांना शिक्षा झाल्यावाचून राहणार नाही.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{6}दया व सत्य यामुळे पापांचे प्रायश्चित होते;

\par }{\QB आणि याहवेहचे भय धरल्यामुळे दुष्टता टाळली जाते.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{7}जर एखाद्या मनुष्यांचे मार्ग याहवेहला आवडले,

\par }{\QB तर ते त्याच्या शत्रूंबरोबरसुद्धा त्यांचा समेट घडवून आणतात.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{8}अप्रामाणिक मार्गाने मिळविलेल्या अफाट संपत्तीपेक्षा

\par }{\QB प्रामाणिकपणे मिळविलेले थोडकेच बरे.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{9}मानव त्यांच्या हृदयात त्यांच्या योजना करतात

\par }{\QB परंतु याहवेह त्यांच्या मार्गांची दिशा ठरवितात.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{10}राजाच्या ओठांतील शब्द एखाद्या दिव्य वाणीप्रमाणे आहेत,

\par }{\QB आणि त्याचे मुख न्याय-विसंगति करीत नाही.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{11}प्रामाणिकपणाची मापे आणि तराजू याहवेहची आहेत

\par }{\QB पिशवीतील सर्व वजने त्यांनीच तयार केली आहेत.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{12}राजांना वाईट कृत्त्यांचा तिरस्कार वाटतो;

\par }{\QB कारण न्यायीपणावरच सिंहासन स्थिर राहते.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{13}प्रामाणिकपणे बोलणारे राजांना प्रसन्न करतात;

\par }{\QB जे योग्य ते बोलतात त्याच्यावर ते प्रीती करतात.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{14}राजाचा क्रोध म्हणजे मृत्यूचा दूत,

\par }{\QB परंतु सुज्ञ मनुष्य तो क्रोध शमवेल.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{15}जेव्हा राजाचा चेहरा चमकतो, याचा अर्थ जीवदान आहे;

\par }{\QB त्याची कृपा वसंतऋतूमध्ये आलेल्या पावसाच्या ढगासारखी आहे.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{16}सोन्यापेक्षा सुज्ञता मिळविणे कितीतरी पटीने चांगले आहे,

\par }{\QB आणि समंजसपणा, चांदी मिळविण्यापेक्षा चांगले आहे!


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{17}सुज्ञांचा मार्ग दुष्टाईला टाळतो;

\par }{\QB जे त्यांच्या मार्गांचे रक्षण करतात, त्यांचे आयुष्य सुरक्षित राहते.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{18}नाशापूर्वी गर्व

\par }{\QB आणि अधःपातापूर्वी मग्रूरी येते.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{19}गर्विष्ठांबरोबर राहून लूट वाटून घेण्यापेक्षा

\par }{\QB दीनांबरोबर नम्रचित्त असणे बरे.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{20}जो कोणी शिक्षणाकडे काळजीपूर्वक लक्ष देतो, त्याची समृद्धी होते,\FTNT{*}{{\FR 16:20 }{\FT{किंवा
}}{\FQA{जे उत्तम ते त्यांना मिळते}}}

\par }{\QB आणि जो याहवेहवर भरवसा ठेवतो तो आशीर्वादित असतो.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{21}सुज्ञ अंतःकरण समंजस म्हणून ओळखले जाते,

\par }{\QB आणि मधुर वचनांनी शिक्षणाला प्रोत्साहन\FTNT{†}{{\FR 16:21 }{\FT{किंवा
}}{\FQA{चालू ठेवते}}} मिळते.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{22}सुज्ञाला सुज्ञता हा जीवनाचा झरा आहे;

\par }{\QB पण मूर्खाची मूर्खताच त्यांच्यावर शिक्षा आणते.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{23}शहाण्याचे मन त्याच्या मुखावर ताबा ठेवते,

\par }{\QB आणि त्याचे ओठ ज्ञान प्रसार करते.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{24}मधुर शब्द मधाच्या पोळासारखे असतात;

\par }{\QB ते आत्म्याला गोड वाटतात आणि हाडांना आरोग्य देतात.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{25}एक मार्ग असा आहे जो योग्य वाटतो;

\par }{\QB परंतु तो शेवटी मृत्यूकडे नेतो.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{26}परिश्रम करणार्‍यांना भूक लागणे योग्य;

\par }{\QB भूक भागविण्यासाठी त्यांना काम करण्याची प्रेरणा मिळते.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{27}अधम वाईट योजना करतो,

\par }{\QB आणि त्यांच्या ओठांवर ती होरपळणाऱ्या अग्नीसारखी असते.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{28}विकृत मनुष्य कलहास चेतावणी देतो,

\par }{\QB आणि निंदानालस्ती जिवलग मित्रांना सुद्धा विभक्त करते.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{29}हिंसा करणारा आपल्या शेजार्‍याला मोहात पाडतो

\par }{\QB आणि त्याला कुमार्गावर जाण्यास प्रेरित करतो.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{30}जो कोणी त्याचे डोळे मिचकावतो तो विकृत योजना करीत असतो;

\par }{\QB जो कोणी त्याचे ओठ चावतो, तो वाईट प्रवृत्तीचा आहे.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{31}पांढरे केस गौरवी मुकुट आहे;

\par }{\QB नीतिमत्तेच्या मार्गात चालल्याने तो लाभतो.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{32}योद्धा असण्यापेक्षा शांत स्वभावी असणे बरे,

\par }{\QB शहर जिंकून घेणार्‍यापेक्षा स्वतःवर ताबा ठेवणारा उत्तम.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{33}आपण पदरात नाणेफेक करतो,

\par }{\QB पण त्याचा प्रत्येक निर्णय याहवेहच्या हाती असतो.


\par }{\BB \par }


\PoetryChap{17}{\Q \VerseOne{1}कलहाच्या वातावरणात मेजवानी खाण्यापेक्षा

\par }{\QB शांती व समाधानाने भाकरीचा कोरडा तुकडा खाणे बरे.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{2}सुज्ञ गुलाम आपल्या धन्याच्या लज्जास्पद मुलावर सत्ता गाजवील,

\par }{\QB आणि कुटुंब सभासदाप्रमाणे मालमत्तेत वाटा मिळवील.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{3}चांदी मुशीत आणि सोने भट्टीत पारखले जाते,

\par }{\QB परंतु अंतःकरणाची पारख याहवेहच करतात.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{4}दुष्ट व्यक्ती फसवणूक करणार्‍याचे भाषण ऐकतो;

\par }{\QB लबाड बोलणारा मनुष्य विनाशकारी जिभेचे लक्ष देऊन ऐकतो.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{5}जो गरिबांची चेष्टा करतो, तो त्याच्या निर्माणकर्त्याचा अनादर करतो;

\par }{\QB जो दुसर्‍यांवर आलेल्या संकटामध्ये आनंद करतो, त्याला शिक्षा झाल्यावाचून राहणार नाही.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{6}वयस्क माणसांची नातवंडे त्यांचे गौरवी भूषण आहेत;

\par }{\QB आणि मुलांचे भूषण त्यांचे मातापिता आहेत.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{7}वक्तृत्वपूर्ण भाषण देवहीन मूर्खाला शोभत नाही—

\par }{\QB राजाने खोटे बोलणे कितीतरी अशोभनीय आहे!


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{8}लाच देणार्‍या माणसासाठी ती जादूच्या रत्नासारखी आहे;

\par }{\QB त्यांना वाटते की त्याने त्यांची कामे यशस्वी होतील.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{9}जो कोणी प्रीतीची भावना जोपासतो तो अपराध झाकून देतो;

\par }{\QB परंतु जो कोणी ती अप्रिय गोष्ट पुन्हापुन्हा बोलतो त्याचे जवळचे मित्र दूरावतात.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{10}मूर्खाला मारलेल्या शंभर फटक्यांपेक्षा

\par }{\QB विवेकी मनुष्याला रागावून बोललेला एक शब्द अधिक प्रभावी असतो.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{11}वाईट कृत्ये करणारे परमेश्वराविरुद्ध बंडखोरी वाढवितात;

\par }{\QB मृत्यूचा दूत त्यांच्याकडे पाठविण्यात येईल.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{12}जिची पिल्ले पळवून नेली आहेत त्या अस्वलीची तिची भेट झालेली चालेल,

\par }{\QB परंतु मूर्खपणाचा अट्टाहास करणाऱ्या मूर्खाची भेट नको.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{13}जो चांगल्याची फेड वाईटाने करतो,

\par }{\QB त्याच्या घराला अरिष्ट कधीही सोडणार नाही.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{14}भांडण सुरू करणे हे धरणाला भगदाड पाडण्यासारखे आहे;

\par }{\QB म्हणून ते सुरू होण्याआधीच तो विषय संपविणे बरे.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{15}दोषी व्यक्तीला निर्दोष ठरविणे आणि निर्दोष व्यक्तीला दोषी ठरविणे—

\par }{\QB अशा दोन्हीचा याहवेह तिरस्कार करतात.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{16}जर ते समजू शकत नाहीत

\par }{\QB तर ज्ञानवर्धनासाठी मूर्खाच्या हातात पैसे का असावेत?


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{17}खरा मित्र नेहमीच प्रेम करतो;

\par }{\QB आणि संकटसमयासाठीच भावाचा जन्म झालेला असतो.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{18}जो हस्तांदोलन करून शपथ घेऊन शेजार्‍याच्या कर्जफेडीची हमी घेतो,

\par }{\QB तो विवेकहीन मनुष्य आहे.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{19}जो कोणी कलहप्रिय असतो तो पापाची आवड धरतो;

\par }{\QB जो कोणी उंच प्रवेशद्वार बांधतो तो आपत्तींना आमंत्रण देतो.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{20}ज्याचे हृदय भ्रष्ट आहे त्याची समृद्धी होत नाही;

\par }{\QB ज्याची जीभ विकृत भाषण करते, तो संकटात पडतो.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{21}जो मूर्खाला जन्म देतो तो दुःखाला पाचारण करतो,

\par }{\QB आणि देवहीन मूर्खाच्या पालकांना आनंद मिळत नाही.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{22}आनंदी मन औषधाप्रमाणे हितकर असते,

\par }{\QB पण खिन्न मन हाडे शुष्क करते.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{23}न्यायाचे पारडे फिरविण्यासाठी,

\par }{\QB दुष्ट मनुष्य गुप्त रीतीने लाच घेतो.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{24}समंजस मनुष्याची दृष्टी ज्ञानावर केंद्रित असते,

\par }{\QB पण मूर्खाची नजर पृथ्वीच्या शेवटपर्यंत सैरभैर फिरत असते.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{25}मूर्ख मुलगा आपल्या वडिलांच्या दुःखास कारणीभूत होतो,

\par }{\QB आणि ज्या आईने त्याला जन्म दिला तिला क्लेश देतो.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{26}निर्दोषांना दंड देणे योग्य नव्हे,

\par }{\QB तसेच प्रामाणिक अधिपतींना शिक्षा करणे हे निश्चितच चुकीचे आहे.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{27}ज्ञानी संयमाने शब्दाचा वापर करतो,

\par }{\QB आणि समंजस शांत स्वभावाचा असतो.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{28}जर ते शांत राहिले तर मूर्खही शहाणे समजले जातात,

\par }{\QB आणि जर त्यांच्या जिभेवर त्यांनी ताबा ठेवला, तर ते विवेकशील मानले जातात.


\par }{\BB \par }


\PoetryChap{18}{\Q \VerseOne{1}मैत्रीहीन मनुष्य शेवटी स्वार्थ साधून घेतो

\par }{\QB आणि सर्व यथार्थ न्यायाविरुद्ध जाऊन भांडणे सुरू करतो.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{2}मूर्ख समंजसपणामध्ये संतोष मानत नाहीत;

\par }{\QB परंतु स्वतःची मते प्रकट करण्यात आनंद करतात.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{3}जेव्हा दुष्टता येते तिथे तिरस्कार येतो,

\par }{\QB आणि निर्ल्लजपणाबरोबर निंदा येते.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{4}तोंडातील शब्द खोल पाण्यासारखे आहेत;

\par }{\QB परंतु सुज्ञतेचा झरा म्हणजे पाण्याचा उफळता प्रवाह आहे.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{5}न्यायाधीशाने दुष्टावर कृपा करणे

\par }{\QB आणि निरपराध्याला न्यायापासून वंचित करणे चुकीचे आहे.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{6}मूर्खांच्या जिभा त्यांना कलहात पाडतात;

\par }{\QB आणि त्यांचे मुख माराला आमंत्रण देते.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{7}मूर्खाचे मुख त्यांच्या विनाशाचे कारण होते,

\par }{\QB आणि त्यांच्या जिभेमुळे त्यांचे जीव सापळ्यात अडकतात.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{8}अफवा स्वादिष्ट भोजनासारख्या चवदार असतात;

\par }{\QB अंतःकरणात त्या खोलवर रुजून जातात.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{9}जो त्याचे काम करण्यात आळशी आहे,

\par }{\QB तो विध्वंस करणार्‍याचा भाऊ आहे.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{10}याहवेहचे नाव बळकट दुर्ग आहे;

\par }{\QB नीतिमान तिकडे धाव घेतात आणि सुरक्षित राहतात.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{11}धनवानाचे धन त्यांचे तटबंदीचे नगर आहे;

\par }{\QB ते कल्पना करतात की त्या उंच भिंती चढण्यास दुष्कर आहेत.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{12}मनुष्याचा नाश होण्याआधी त्याचे हृदय गर्वाने भरते,

\par }{\QB परंतु सन्मान मिळण्याआधी मनुष्यास नम्रता येते.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{13}ऐकून घेण्याआधीच उत्तर देणे—

\par }{\QB ते मूर्खपणाचे आणि लाजिरवाणे आहे.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{14}मनुष्याचा आत्मा त्याला आजारी अवस्थेतही स्थिर ठेवतो,

\par }{\QB पण तुटलेले हृदय कोण सहन करू शकतो?


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{15}विवेकशील मनुष्याचे अंतःकरण ज्ञान आत्मसात करते.

\par }{\QB सुज्ञाचे कान ज्ञानाचा शोध घेतात.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{16}उपहार तो देणार्‍याचा मार्ग मोकळा करते,

\par }{\QB तो तुम्हाला थोर लोकांच्या पुढे घेऊन जाईल!


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{17}दुसरा कोणीतरी पुढे येऊन पक्ष मांडत नाही,

\par }{\QB तोपर्यंत न्यायालयात प्रथम बोलणार्‍याची बाजू योग्य वाटते.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{18}नाणेफेक करून भांडण मिटवता येते,

\par }{\QB आणि प्रबळ प्रतिस्पर्ध्यांला दूर ठेवता येते.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{19}चुकीची वागणूक मिळालेल्या भावाची समजूत घालण्यापेक्षा तटबंदीचे शहर जिंकणे सोपे आहे.

\par }{\QB वादविवाद राजवाड्यातील बंद द्वारासारखे आहे.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{20}त्यांच्या मुखफळाने मनुष्याचे पोट भरले जाते;

\par }{\QB त्यांच्या ओठांनी केलेल्या उत्पन्नामुळे त्यांचे समाधान होते.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{21}जिभेत जीवन आणि मृत्यूचे सामर्थ्य आहे.

\par }{\QB आणि जे तिच्यावर प्रेम करतात त्यांना तिचे प्रतिफळ मिळते.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{22}ज्याला पत्नी लाभते, त्याला चांगुलपणा प्राप्त झाला आहे.

\par }{\QB ती त्याच्यासाठी याहवेहकडून आनंददायी भेट आहे.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{23}गरीब दयेसाठी विनवण्या करतो

\par }{\QB आणि श्रीमंत त्याला क्रूरतेने उत्तर देतो.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{24}ज्यांचे मित्र अविश्वासू असतात, त्यांचा नाश लवकर होतो,

\par }{\QB पण एक असा मित्र आहे की जो भावापेक्षाही एकनिष्ठ राहतो.


\par }{\BB \par }


\PoetryChap{19}{\Q \VerseOne{1}विकृत ओठांच्या मूर्ख मनुष्यापेक्षा,

\par }{\QB निर्दोषपणाने वागणारा गरीब मनुष्य अधिक चांगला आहे.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{2}योग्य ज्ञान असल्याशिवाय इच्छा धरणे चांगले नाही—

\par }{\QB घाई करणारे पाय कितीदा असे मार्ग चुकवितात!


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{3}मनुष्य स्वतःच्याच मूर्खपणाने आपल्या नाशाकडे जातो,

\par }{\QB तरीही त्याचे हृदय याहवेहविरुद्ध संतापते.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{4}संपत्ती पुष्कळ मित्र आकर्षित करते,

\par }{\QB परंतु अगदी जवळचा मित्रही गरिबाला सोडून जातो.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{5}खोट्या साक्षीदाराला शिक्षा झाल्यावाचून राहणार नाही.

\par }{\QB आणि खोटे शब्द ओतणार्‍याची सुटका होणार नाही.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{6}शासनकर्त्याची कृपा लाभावी म्हणून अनेकजण त्याचे स्तुतिपाठक बनतात,

\par }{\QB आणि प्रत्येकजण देणग्या देणाऱ्याचा मित्र असतो.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{7}गरीब माणसांचे सर्व नातेवाईक त्याला टाळतात—

\par }{\QB तर त्याचे मित्र त्याला किती बरे टाळतील!

\par }{\Q गरीब मनुष्य गयावया करून कितीही त्यांच्यामागे गेला

\par }{\QB तरी ते कुठेही सापडत नाहीत.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{8}जो सुज्ञता मिळवितो, तो त्याच्या जीवनावर प्रीती करतो;

\par }{\QB आणि जो समंजसपणाची आवड धरतो, तो लवकर समृद्ध होतो.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{9}खोट्या साक्षीदाराला शिक्षा झाल्यावाचून राहणार नाही,

\par }{\QB आणि खोटे शब्द ओतणार्‍याचा नाश होईल.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{10}मूर्खाने ऐषारामात राहणे उचित नाही—

\par }{\QB तसेच गुलामाने राजपुत्रावर अधिकार गाजविणे योग्य नाही!


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{11}मनुष्याची सुज्ञता त्याला मंदक्रोधी राखते;

\par }{\QB आणि चुकांकडे दुर्लक्ष करणे त्याची प्रतिष्ठा असते.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{12}राजाचा क्रोध सिंहाच्या गर्जनेसारखा असतो,

\par }{\QB परंतु त्याची कृपादृष्टी गवतावरील दवबिंदूसारखी असते.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{13}मूर्ख संतान म्हणजे वडिलांच्या नाशाचे कारण आहे.

\par }{\QB आणि भांडखोर पत्नी ही

\par }{\QB सतत ठिबकणार्‍या गळक्या छप्परासारखी आहे.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{14}पूर्वजांपासून वारसांना घरेदारे व संपत्ती मिळते,

\par }{\QB परंतु समंजस पत्नी याहवेहपासून मिळते.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{15}आळस मनुष्याला गाढ झोप आणतो

\par }{\QB आणि लक्ष्यहीन मनुष्य उपाशी राहतो.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{16}जे याहवेहच्या आज्ञा पाळतात, ते आपला जीव सुरक्षित ठेवतात,

\par }{\QB परंतु जे आपल्या वर्तनाविषयी निष्काळजी असतात, ते मृत्युमुखी पडतात.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{17}जो गरिबांना मदत करतो, तो याहवेहला उसने देतो,

\par }{\QB आणि त्यांच्या सत्कृत्याबद्दल याहवेह परतफेड करतील.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{18}तुझ्या मुलांना शिस्त वेळेवर लाव, कारण त्यातच आशा आहे;

\par }{\QB परंतु शिस्त मर्यादे पलीकडे जाऊ नये, जेणेकरून त्यात त्याला मृत्युच येईल.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{19}तापट मनुष्याला त्याच्या कृतीची शिक्षा भोगावीच लागते;

\par }{\QB त्यांना सोडविलेस, तर तुम्हाला पुन्हा तेच करावे लागेल.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{20}बोध ऐका आणि शिक्षण स्वीकारा

\par }{\QB आणि शेवटी तुमची गणना सुज्ञ्यांमध्ये होईल.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{21}मनुष्य आपल्या मनात अनेक योजना आखतो,

\par }{\QB पण याहवेहची योजनाच यशस्वी होते.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{22}मनुष्य इच्छा बाळगतो की त्याला अतूट प्रेम मिळावे\FTNT{*}{{\FR 19:22 }{\FT{किंवा
}}{\FQA{हाव मनुष्याची लज्जा आहे}}};

\par }{\QB लबाडी करण्यापेक्षा गरीब राहणे बरे.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{23}याहवेहच्या भयाने जीवनप्राप्ती होते;

\par }{\QB तेव्हा अरिष्टाचा स्पर्शही न होता, एखादा समाधानाने विश्रांती घेतो.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{24}आळशी व्यक्ती आपला हात ताटात घालतो;

\par }{\QB तो हात पुन्हा तोंडापर्यंत आणत नाही!


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{25}निंदकाला चाबकाचा मार द्या, म्हणजे साधाभोळा धडा शिकेल;

\par }{\QB सुज्ञांना फटकारणी करा, म्हणजे ते अधिक सुज्ञ होतील.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{26}जे कोणी त्यांच्या वडिलांना लुटतात आणि त्यांच्या आईला हाकलून देतात,

\par }{\QB ती अशी संतान आहे जी लज्जा व अप्रतिष्ठा यांना कारणीभूत होते.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{27}माझ्या मुला, जर शिक्षण ऐकण्याचे थांबवलेस,

\par }{\QB तर ज्ञानाच्या वचनापासून तू दूर जाशील.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{28}भ्रष्ट साक्षीदार न्यायाची अवहेलना करतात;

\par }{\QB दुष्टांचे मुख दुष्टता गिळून टाकतात.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{29}निंदकांसाठी शिक्षा

\par }{\QB आणि मूर्खांची पाठ फटक्यांसाठी निर्धारित केली आहे.


\par }{\BB \par }


\PoetryChap{20}{\Q \VerseOne{1}मद्य चेष्टा करते आणि मदिरा मोठमोठ्याने भांडणे काढते;

\par }{\QB तिच्यामुळे जे पथभ्रष्ट होतात ते शहाणे नाहीत.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{2}राजाचा क्रोध सिंहाच्या गर्जनेसारखा भयप्रद आहे;

\par }{\QB जो त्याचा राग जागृत करतो त्याची प्राणहानी होते.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{3}कलहापासून दूर राहणे मनुष्याचा सन्मान आहे,

\par }{\QB परंतु प्रत्येक मूर्ख भांडणास तत्पर असतो.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{4}आळशी निर्धारित ऋतूमध्ये नांगरणी करीत नाहीत;

\par }{\QB म्हणून हंगामाच्या वेळी शोधून त्यांना काहीही मिळणार नाही.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{5}मनुष्याच्या अंतःकरणाचे उद्देश हे खोल पाण्यासारखे आहेत,

\par }{\QB परंतु ज्याच्याकडे अंतर्दृष्टी असते तो त्या उद्देशांना ओढून बाहेर काढतो.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{6}पुष्कळजण अतूट प्रेम असल्याचा दावा करतात,

\par }{\QB परंतु प्रामाणिक मनुष्य कोणाला सापडेल?


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{7}नीतिमान मनुष्य निष्कलंकीतपणे चालतो;

\par }{\QB त्याच्यामागे त्याच्या मुलाबाळांना आशीर्वाद प्राप्त होतात.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{8}जेव्हा राजा न्याय करण्यासाठी सिंहासनावर बसतो

\par }{\QB तेव्हा तो त्याच्या नजरेने सर्व वाईट पाखडून दूर करतो.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{9}“मी माझे अंतःकरण शुद्ध ठेवले आहे,

\par }{\QB मी शुद्ध आहे आणि पाप केलेले नाही.” असे कोण म्हणू शकेल?


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{10}वजनावजनांत व मापामापांत फरक असणे—

\par }{\QB या दोन गोष्टींचा याहवेहला वीट आहे.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{11}अगदी लहान मुलेसुद्धा खरोखरच प्रामाणिक आणि निर्दोष आहेत

\par }{\QB ते त्यांच्या कृत्यांवरून ओळखली जात नाहीत काय?


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{12}पाहणारे डोळे व ऐकणारे कान—

\par }{\QB दोन्हीही याहवेहचीच निर्मिती आहे.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{13}तू झोपेची आवड धरू नकोस, नाहीतर तू गरीब होत जाशील;

\par }{\QB जागा राहा आणि तुझ्याकडे विपुल खाद्य शिल्लक राहील.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{14}खरेदी करणारा म्हणतो, “हे चांगले नाही, हे चांगले नाही!”

\par }{\QB नंतर तो जातो आणि खरेदी बद्दल बढाई मारतो.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{15}सोने आहे आणि माणकेही भरपूर आहेत,

\par }{\QB परंतु शहाणपणाचे शब्द बोलणारे ओठ दुर्मिळ रत्न आहे.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{16}जो अनोळखी व्यक्तीला जामीन राहतो त्याचे वस्त्र काढून घे;

\par }{\QB जर ते परक्यासाठी केले असेल तर ते गहाण म्हणून घे.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{17}फसवणूक करून मिळविलेले अन्न स्वादिष्ट लागते,

\par }{\QB परंतु त्याचे मुख शेवटी खड्यांनी भरून जाईल.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{18}सल्ला घेऊन योजना स्थापल्या जातात;

\par }{\QB म्हणून युद्ध करण्यापूर्वी योग्य मार्गदर्शन मिळव.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{19}चहाड्या करणारा विश्वासघात करतो;

\par }{\QB म्हणून अतिशय बोलणार्‍यापासून दूर राहावे.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{20}जो आपल्या आईवडिलांना शिव्याशाप देतो,

\par }{\QB त्याचा दीप गडद अंधारात विझून जाईल.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{21}वारसासंपत्तीसाठी उतावळेपणे समयापूर्व केलेला दावा

\par }{\QB शेवटपर्यंत आशीर्वादित राहत नाही.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{22}“वाईटाची फेड मी नक्की करेन!” असे म्हणू नकोस.

\par }{\QB याहवेहची प्रतीक्षा कर, ते तुझ्यासाठी प्रतिशोध घेतील.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{23}वजनात व मापात फरक असणे याचा याहवेहला वीट आहे

\par }{\QB आणि अप्रामाणिक वजनकाटे त्यांना प्रसन्न करीत नाहीत.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{24}याहवेह मनुष्याचे मार्ग निर्धारित करतात.

\par }{\QB तर मग स्वतःचे मार्ग कोण समजू शकेल?


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{25}विचार न करता घाईघाईने समर्पण करणे

\par }{\QB आणि नंतर दिलेल्या शपथांचा विचार करणे, मनुष्यासाठी हा एक सापळा आहे.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{26}सुज्ञ राजा दुष्टांना पाखडून बाहेर काढतो;

\par }{\QB तो मळणीचे चक्र त्यांच्यावर फिरवितो.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{27}मनुष्याचा आत्मा\FTNT{*}{{\FR 20:27 }{\FT{किंवा
}}{\FQA{शब्द}}} याहवेहचा दीप आहे.

\par }{\QB तो मनुष्याच्या अंतःकरणावर प्रकाश टाकतो.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{28}प्रीती आणि विश्वासूपणा राजाला सुरक्षित ठेवते;

\par }{\QB तर प्रीतीद्वारे त्याचे सिंहासन सुरक्षित केले जाते.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{29}तरुणांचे भूषण त्यांचे बळ आहे.

\par }{\QB वृद्धांचे भूषण त्यांचे पांढरे केस आहेत.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{30}बसलेला मार आणि जखमा दुष्टता धुवून टाकते,

\par }{\QB आणि बसलेल्या फटक्यांनी अंतःकरण शुद्ध होते.


\par }{\BB \par }


\PoetryChap{21}{\Q \VerseOne{1}याहवेहच्या नियंत्रणात असलेले राजाचे हृदय पाण्याचा प्रवाह आहे,

\par }{\QB जे त्यांना संतोष देतात त्यांच्याकडे ते वळवितात.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{2}माणसांना वाटते की त्यांचेच मार्ग योग्य आहेत,

\par }{\QB परंतु याहवेह अंतःकरण तोलून पाहतात.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{3}अर्पणापेक्षा मनुष्याच्या न्याय्य व

\par }{\QB रास्त वागण्याने याहवेहला अधिक संतोष होतो.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{4}गर्विष्ठ दृष्टी आणि अभिमानी अंतःकरण—

\par }{\QB दुष्टांचे नांगर न चालविलेले शेत—पाप उत्पन्न करतात.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{5}कष्ट करणार्‍यांच्या योजना भरभराटीस येतात,

\par }{\QB पण उतावळेपणा दारिद्र्यास कारणीभूत होईल.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{6}लबाड बोलून मिळवलेली संपत्ती,

\par }{\QB म्हणजे उडून जाणारी वाफ आणि प्राणघातक सापळा आहे.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{7}दुष्टांचा हिंसाचार त्यांना ओढून घेऊन जाईल,

\par }{\QB कारण चांगले करण्यास ते नकार देतात.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{8}दोषी मनुष्याचा मार्ग फसविणारा आहे,

\par }{\QB परंतु निर्दोष मनुष्याचे वागणे सरळपणाचे असते.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{9}भांडखोर पत्नीसह घरात राहण्यापेक्षा

\par }{\QB छतावरील एका कोपर्‍यात राहणे बरे.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{10}दुष्ट माणसे वाईटाची इच्छा धरतात;

\par }{\QB आणि त्यांच्या शेजार्‍यांवर ते कधीही दया करीत नाहीत.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{11}जेव्हा टवाळखोरांना शिक्षा होते, ते बघून साधाभोळा मनुष्य शहाणा होतो;

\par }{\QB शहाण्या माणसांचे ऐकून ते ज्ञान मिळवितात.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{12}नीतिमान व्यक्ती दुष्टाच्या घरावर लक्ष ठेवतात

\par }{\QB आणि त्या दुष्टाची दुष्टता त्याचा नाश करतात.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{13}जे कोणी गरिबांच्या आक्रोशाकडे दुर्लक्ष करतात,

\par }{\QB ते जेव्हा आक्रोश करतील तेव्हा त्यांना उत्तर मिळणार नाही.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{14}गुप्तपणे दिलेले बक्षीस राग शांत करते;

\par }{\QB झग्यात लपवून दिलेला उपहार तीव्र क्रोध शांत करते.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{15}जेव्हा न्याय मिळतो तेव्हा नीतिमान आनंद करतो.

\par }{\QB पण दुष्ट कृत्ये करणार्‍यांना ते प्राणसंकटच वाटते.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{16}शहाणपणाचा मार्ग सोडून दूर जाणारा मनुष्य

\par }{\QB मृतांच्या मंडळीत विश्रांतीसाठी येतो.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{17}भोग विलासाची आवड असणारा गरीब होतो;

\par }{\QB मद्यपान व सुगंधी तेलाची आवड धरणारा कधीही श्रीमंत होत नाही.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{18}दुष्ट नीतिमानांसाठी,

\par }{\QB आणि विश्वासघातकी सरळ लोकांसाठी खंडणी असतो.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{19}भांडकुदळ व सतत टोचून बोलणार्‍या पत्नीबरोबर राहण्यापेक्षा

\par }{\QB वाळवंटात राहिलेले बरे!


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{20}शहाणा मनुष्य उत्कृष्ट भोजन आणि जैतून तेलाचा साठा करतो,

\par }{\QB पण मूर्ख मिळेल ते सर्व गिळून टाकतो.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{21}जो कोणी नीतिमत्व आणि प्रीती मिळविण्याचा प्रयत्न करतो,

\par }{\QB त्याला जीवन, समृद्धी व सन्मान यांचा लाभ होतो.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{22}सुज्ञ मनुष्य बलवानाच्या शहराविरुद्ध जाऊ शकतो

\par }{\QB आणि ज्या किल्ल्यावर ते भरवसा ठेवतात ते तो उद्ध्वस्त करतो.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{23}जे कोणी त्यांच्या तोंडावर आणि त्यांच्या जिभेवर नियंत्रण ठेवतात,

\par }{\QB ते संकटापासून दूर राहतात.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{24}गर्विष्ठ, उद्धट ज्याचे नाव

\par }{\QB “टवाळखोर” आहे, तो तीव्र संतापाने वागतो.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{25}आळशी मनुष्याची आशा त्याच्यासाठी मृत्यू ठरेल,

\par }{\QB कारण त्याचे हात काम करण्यास नकार देतात.


\par }{\Q \VS{26}अधिक मिळावे यासाठी तो दिवसभर तीव्र इच्छा करतो,

\par }{\QB परंतु नीतिमान राखून न ठेवता दान देतात.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{27}दुष्टांच्या यज्ञार्पणांचा याहवेहला वीट आहे—

\par }{\QB तर मग जेव्हा वाईट हेतूने अर्पण आणले जाते ते किती तिरस्करणीय असेल!


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{28}खोटा साक्षीदार नाश पावेल,

\par }{\QB परंतु काळजीपूर्वक ऐकणारा यशस्वी रीतीने साक्ष देईल.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{29}दुष्ट निर्भयतेचा आव आणतो,

\par }{\QB पण सरळ मनुष्य मात्र विचारपूर्वक मार्ग निवडतो.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{30}मनुष्याचे कोणतेही सुज्ञान, बुद्धिमत्ता, कोणत्याही योजना

\par }{\QB याहवेहविरुद्ध यशस्वी होऊ शकत नाहीत.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{31}लढाईसाठी घोड्याला तयार केले आहे,

\par }{\QB परंतु विजय देणे याहवेहच्याच हाती असते.


\par }{\BB \par }


\PoetryChap{22}{\Q \VerseOne{1}चांगले नाव मिळविणे पुष्कळ संपत्ती मिळविण्यापेक्षा

\par }{\QB व बहुमान मिळविणे सोन्याचांदीपेक्षा अधिक श्रेष्ठ आहे.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{2}श्रीमंत व गरीब यांच्यामध्ये हे साम्य आहे;

\par }{\QB त्या दोघांनाही याहवेहनेच घडविले आहे.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{3}सुज्ञ मनुष्य धोका ओळखतो आणि आश्रयास जातो,

\par }{\QB परंतु भोळा मनुष्य पुढे जात राहतो आणि दंड भोगतो.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{4}याहवेहचे भय ही नम्रता आहे;

\par }{\QB त्याचे वेतन संपत्ती, सन्मान व दीर्घायुष्य आहे.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{5}दुष्टाच्या मार्गात काटे व पाश असतात;

\par }{\QB परंतु जे त्यांच्या जिवास जपतात, ते अशा मार्गांपासून दूर राहतात.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{6}लहान मुलांनी जसे वर्तन केले पाहिजे, तसेच त्यांना वागावयास शिकवा,

\par }{\QB म्हणजे मोठेपणी ती मुले त्या मार्गापासून दूर जाणार नाहीत.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{7}जसा श्रीमंत गरिबावर सत्ता चालवितो,

\par }{\QB तसाच कर्जदार आपल्या सावकाराचा नोकर होतो.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{8}जो कोणी अन्यायाची पेरणी करतो, तो अरिष्टांची कापणी करेल,

\par }{\QB आणि त्यांनी रागाने उगारलेली काठी तुटून जाईल.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{9}उदारपणे वागणारी माणसे स्वतःच आशीर्वादित होतात,

\par }{\QB कारण ते त्यांच्या अन्नात गरिबांना वाटेकरी करतात.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{10}टवाळखोराला हाकलून द्या, कलह आपोआप संपेल;

\par }{\QB भांडण आणि अपमान देखील बंद होतील.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{11}जो शुद्ध हृदयावर प्रेम करतो आणि कृपायुक्त भाषण करतो

\par }{\QB तो राजाचा मित्र होईल.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{12}याहवेहचे नेत्र ज्ञानाचे रक्षण करतात,

\par }{\QB परंतु विश्वासघातकी मनुष्याचे शब्द ते निरर्थक करतात.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{13}आळशी म्हणतो, “बाहेर सिंह आहे!

\par }{\QB तो मला भर चौकात ठार करेल!”


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{14}वेश्येचे मुख खोल खड्डा आहे;

\par }{\QB ज्यांच्यावर याहवेहचा क्रोध आहे तेच त्या खड्ड्यात पडतात.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{15}बालकाचे मन मूर्खपणाने भरलेले असते,

\par }{\QB परंतु अनुशासनाच्या छडीने त्याचा मूर्खपणा दूर करता येईल.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{16}श्रीमंत होण्यासाठी जो गरिबांवर जुलूम करतो तो

\par }{\QB आणि जो श्रीमंतांना बक्षिसे देतो—दोघेही दरिद्री होतील.


\par }{\MS ज्ञानाची तीस नीतिसूत्रे

\par }{\SHB प्रथम सूत्र
\par }
{\Q \VS{17}लक्ष दे आणि सुज्ञानाचा बोलण्याकडे तुझे कान वळव;

\par }{\QB मी जे शिक्षण देतो त्याचे तुझ्या हृदयापासून पालन कर,


\par }{\Q \VS{18}जेव्हा तू ते आपल्या हृदयात ठेवशील

\par }{\QB आणि ते सर्व तुला मुखाग्र असतील तर तुला आनंद मिळेल.


\par }{\Q \VS{19}म्हणजे तुझा याहवेहवर विश्वास राहील,

\par }{\QB मी आज तुला शिकवितो, होय तुलासुद्धा.


\par }{\Q \VS{20}सल्लामसलत आणि ज्ञान याविषयी

\par }{\QB मी तीस वचने तुमच्यासाठी लिहिली नव्हती काय?


\par }{\Q \VS{21}प्रामाणिक असणे आणि सत्य बोलणे तुला शिकविले नाही काय

\par }{\QB म्हणजे ज्यांच्याकडे तू काम करतोस

\par }{\QB त्यांच्यासाठी खरा अहवाल आणू शकशील?


\par }{\SHB दुसरे सूत्र
\par }
{\Q \VS{22}गरिबांना ते गरीब आहेत म्हणून लुबाडू नका,

\par }{\QB आणि गरजवंतांना न्यायालयात चिरडू नका,


\par }{\Q \VS{23}कारण याहवेह त्यांचा खटला लढतील

\par }{\QB आणि जीवनासाठी जीवन घेतील.


\par }{\SHB तिसरे सूत्र
\par }
{\Q \VS{24}तापट माणसांची मैत्री करू नका,

\par }{\QB जो शीघ्रकोपी आहे त्याच्याबरोबर राहू नका,


\par }{\Q \VS{25}नाहीतर तुम्ही त्यांचाच कित्ता गिरवाल,

\par }{\QB आणि तुम्ही स्वतःच आपला जीव पाशात घालाल.


\par }{\SHB चौथे सूत्र
\par }
{\Q \VS{26}वचन देऊन हात मिळवणी करणार्‍यासारखे तुम्ही होऊ नका

\par }{\QB किंवा कर्जाचे जामीन होऊ नका;


\par }{\Q \VS{27}जर तुमच्याकडे कर्ज फेडण्यास पैसे नसतील तर

\par }{\QB ते तुमचे अंथरूणसुद्धा काढून घेतील.


\par }{\SHB पाचवे सूत्र
\par }
{\Q \VS{28}ज्या तुमच्या पूर्वजांनी निश्चित केल्या आहेत

\par }{\QB त्या पुरातन सीमारेषांच्या खुणा बदलू नका.


\par }{\SHB सहावे सूत्र
\par }
{\Q \VS{29}आपल्या कामात निपुण असणारी माणसे तू पाहिली आहे का?

\par }{\QB ते खालच्या श्रेणीच्या अधिकार्‍यांसमोर नाही

\par }{\QB तर राजांसमोर सेवा करतील.




\par }\Chap{23}{\SHB सातवे सूत्र
\par }
{\Q \VerseOne{1}जेव्हा तू अधिकार्‍यांबरोबर भोजन करतोस,

\par }{\QB तेव्हा तुझ्यासमोर काय\FTNT{*}{{\FR 23:1 }{\FT{किंवा
}}{\FQA{कोण}}} आहे हे चांगले लक्षात घे,


\par }{\Q \VS{2}आणि जर तू खादाड असशील

\par }{\QB तर तुझ्या गळ्यावर सुरी लाव.


\par }{\Q \VS{3}त्याच्या स्वादिष्ट पदार्थांची हाव धरू नकोस,

\par }{\QB कारण ते भोजन फसविणारे आहे.


\par }{\SHB आठवे सूत्र
\par }
{\Q \VS{4}श्रीमंत होण्यासाठी स्वतःला झिजवू नकोस;

\par }{\QB स्वतःच्या चातुर्यावर भरवसा ठेऊ नकोस.


\par }{\Q \VS{5}तू श्रीमंतीकडे नजर टाकताच, ते निघून गेलेले असते,

\par }{\QB कारण पंख उगवताच

\par }{\QB गरुडाप्रमाणे ते आकाशात उडून जाईल.


\par }{\SHB नववे सूत्र
\par }
{\Q \VS{6}कंजूष यजमानाचे अन्न खाऊ नकोस,

\par }{\QB त्याच्या स्वादिष्ट अन्नाची हाव धरू नकोस;


\par }{\Q \VS{7}कारण तो अशा प्रकारचा व्यक्ती आहे

\par }{\QB जो नेहमीच किमतीबद्दल विचार करीत असतो.

\par }{\Q तो तुला म्हणतो “खा आणि पी”

\par }{\QB परंतु त्याचे मन तुझ्यावर नसते.


\par }{\Q \VS{8}जे थोडेफार तू जेवला असशील ते ओकून टाकशील

\par }{\QB आणि तू केलेली प्रशंसा व्यर्थ होईल.


\par }{\SHB दहावे सूत्र
\par }
{\Q \VS{9}मूर्ख माणसांबरोबर बोलू नकोस,

\par }{\QB कारण ते तुझ्या समंजस शब्दांचा तिरस्कार करतील.


\par }{\SHB अकरावे सूत्र
\par }
{\Q \VS{10}पुरातन सीमारेखांसाठी असलेले दगड हलवू नकोस

\par }{\QB किंवा अनाथाची शेती बळकावू नकोस.


\par }{\Q \VS{11}कारण त्यांना वाचविणारा परमेश्वर सामर्थ्यशाली आहे;

\par }{\QB ते त्यांचा खटला तुझ्याविरुद्ध चालवितील.


\par }{\SHB बारावे सूत्र
\par }
{\Q \VS{12}तुझे चित्त शिक्षणाकडे,

\par }{\QB आणि तुझे कान ज्ञानाच्या वचनांकडे लाव.


\par }{\SHB तेरावे सूत्र
\par }
{\Q \VS{13}मुलाला अनुशासन करण्यास संकोच करू नकोस;

\par }{\QB जर तू छडीने त्यांना शिक्षा करशील तर ते मरणार नाहीत.


\par }{\Q \VS{14}छडीचा वापर करून त्यांना शिक्षा कर

\par }{\QB आणि मृत्यूपासून त्यांचे रक्षण कर.


\par }{\SHB चौदावे सूत्र
\par }
{\Q \VS{15}माझ्या मुला, जर तुझे अंतःकरण सुज्ञ असेल

\par }{\QB तर माझे मन खरोखरच आनंदी होईल;


\par }{\Q \VS{16}जेव्हा तुझे ओठ न्यायपूर्ण शब्द बोलतील

\par }{\QB तेव्हा माझा अंतरात्मा उल्हास करेल.


\par }{\SHB पंधरावे सूत्र
\par }
{\Q \VS{17}तुझ्या अंतःकरणात दुष्टांचा हेवा करू नकोस,

\par }{\QB परंतु याहवेहचे भय बाळगण्यास सदैव आवेशी राहा.


\par }{\Q \VS{18}कारण तुला तुझ्या भवितव्यामध्ये निश्चितच आशा आहे,

\par }{\QB आणि तुझी आशा नाश पावणार नाही.


\par }{\SHB सोळावे सूत्र
\par }
{\Q \VS{19}माझ्या मुला, ऐक आणि सुज्ञ हो

\par }{\QB आणि तुझे अंतःकरण योग्य मार्गात स्थिर कर:


\par }{\Q \VS{20}जे अतिमद्यपान करतात

\par }{\QB किंवा जे आधाशीपणे मांस खातात त्यांची संगत करू नको,


\par }{\Q \VS{21}कारण मद्यपी व खादाड गरीब होतात,

\par }{\QB आणि गुंगीत असणार्‍यांना फाटके कपडे घालावे लागतील.


\par }{\SHB सतरावे सूत्र
\par }
{\Q \VS{22}आपल्या वडिलांचे ऐक ज्याने तुला जीवन दिले,

\par }{\QB आणि तुझी आई वृद्ध झाल्यावर तिचा तिरस्कार करू नको.


\par }{\Q \VS{23}सत्याला मोलाने विकत घे आणि ते विकू नको—

\par }{\QB सुज्ञान, शिक्षण आणि समंजसपणासुद्धा मिळव.


\par }{\Q \VS{24}नीतिमान मुलाच्या वडिलांना फार आनंद होतो;

\par }{\QB जो मनुष्य सुज्ञ पुत्राचा पिता आहे त्यामध्ये तो उल्लसित असतो.


\par }{\Q \VS{25}तुझे वडील आणि आई आनंदी असावेत;

\par }{\QB आणि जिने तुला जन्म दिला ती हर्षित असो!


\par }{\SHB अठरावे सूत्र
\par }
{\Q \VS{26}माझ्या मुला, तुझे अंतःकरण मला दे

\par }{\QB आणि तुझी दृष्टी माझ्या मार्गामध्ये प्रसन्न असावी,


\par }{\Q \VS{27}कारण व्यभिचारी स्त्री एक खोल खड्डा आहे,

\par }{\QB आणि परस्त्री म्हणजे एक अरुंद विहीर आहे.


\par }{\Q \VS{28}एखाद्या लुटारूप्रमाणे ती दबा धरून बसते

\par }{\QB आणि लोकांमध्ये विश्वासघातक्यांची संख्या वाढवते.


\par }{\SHB एकोणविसावे सूत्र
\par }
{\Q \VS{29}कोणाला हाय हाय आहे? कोणाला मोठे दुःख आहे?

\par }{\QB कोणाला खेद आहे? कोणाकडे तक्रारी आहेत?

\par }{\QB कोणाला विनाकारण जखमा आहेत? कोणाचे डोळे लाल आहेत?


\par }{\Q \VS{30}जे मद्यपानासाठी घुटमळतात,

\par }{\QB जे मिश्रित मदिरेची चव घेण्यासाठी जातात.


\par }{\Q \VS{31}जेव्हा द्राक्षारस लाल आहे, तेव्हा त्याकडे टक लावून पाहू नको,

\par }{\QB जेव्हा ते कपामध्ये चमकते,

\par }{\QB जेव्हा ते सहजपणे खाली उतरते!


\par }{\Q \VS{32}शेवटी ते विषारी सर्पाप्रमाणे दंश करते

\par }{\QB आणि ते विष फुरसे सर्पाप्रमाणे विषारी असते.


\par }{\Q \VS{33}तुझे डोळे विलक्षण दृष्ये पाहतील,

\par }{\QB आणि तुझे मन गोंधळलेल्या गोष्टींची कल्पना करेल.


\par }{\Q \VS{34}तू उचंबळलेल्या समुद्रावर झोपल्यासारखा,

\par }{\QB जहाजाच्या शिडाच्या दोरीवर पडल्यासारखा असशील.


\par }{\Q \VS{35}आणि तू म्हणशील, “त्यांनी मला मारले, परंतु मी जखमी झालो नाही!

\par }{\QB त्यांनी मला मारले, परंतु मला जाणवले नाही!

\par }{\Q जेव्हा मी जागा होईन,

\par }{\QB तेव्हा मी आणखी एक मद्याचा प्याला पिईन.”




\par }\Chap{24}{\SHB विसावे सूत्र
\par }
{\Q \VerseOne{1}दुर्जनांचा मत्सर करू नका,

\par }{\QB त्यांच्या संगतीची इच्छा धरू नका;


\par }{\Q \VS{2}कारण त्यांचे अंतःकरण हिंसाचार करण्याच्या योजना करतात,

\par }{\QB आणि त्यांचे ओठ भांडण लावण्याविषयी बोलतात.


\par }{\SHB एकविसावे सूत्र
\par }
{\Q \VS{3}सुज्ञानाद्वारे घर बांधले जाते,

\par }{\QB आणि समंजसपणामुळे ते स्थिर राहते;


\par }{\Q \VS{4}ज्ञानाद्वारे त्याच्या खोल्या

\par }{\QB दुर्मिळ आणि सुंदर अशा मौल्यवान वस्तूंनी भरलेल्या असतात.


\par }{\SHB बाविसावे सूत्र
\par }
{\Q \VS{5}सुज्ञ, बलिष्ठ माणसापेक्षा अधिक सामर्थ्यवान आहे;

\par }{\QB आणि सुज्ञ आपली शक्ती वृद्धिंगत करतात.


\par }{\Q \VS{6}लढाईवर जाण्यासाठी निश्चितच तज्ञांच्या मार्गदर्शनाची गरज असते,

\par }{\QB कारण अनेक सल्लागारांद्वारे विजय प्राप्त होते.


\par }{\SHB तेविसावे सूत्र
\par }
{\Q \VS{7}सुज्ञता मूर्खांच्या आवाक्याबाहेर असते;

\par }{\QB वेशीतील सभेत त्यांनी आपले तोंड उघडू नये.


\par }{\SHB चोविसावे सूत्र
\par }
{\Q \VS{8}जे कोणी वाईट योजना करतात

\par }{\QB ते कारस्थान करणारे म्हणून ओळखले जातील.


\par }{\Q \VS{9}मूर्खाच्या योजना म्हणजे पाप,

\par }{\QB आणि लोक टवाळखोर मनुष्याचा द्वेष करतात.


\par }{\SHB पंचविसावे सूत्र
\par }
{\Q \VS{10}जर कठीण परिस्थितीत तुम्ही खचून गेलात,

\par }{\QB तर तुमची शक्ती किती थोडी आहे!


\par }{\Q \VS{11}ज्यांना अन्यायाने मृत्युदंड दिला आहे, अशांची सुटका करा;

\par }{\QB जे लटपटणार्‍या पायांनी वध होण्यासाठी जात आहेत, त्यांना थांबव.


\par }{\Q \VS{12}जर तुम्ही असे म्हणाल, “यासंबंधी आम्हाला काहीही माहीत नव्हते,”

\par }{\QB तर त्यांच्या लक्षात येणार नाही का जे सर्वांची अंतःकरणे तोलून पाहतात?

\par }{\Q जे तुझ्या जीवनाची रक्षा करतात त्यांना हे माहीत नाही का?

\par }{\QB ते प्रत्येक मनुष्याला त्यांच्या कर्माप्रमाणे फळ देणार नाहीत का?


\par }{\SHB सव्विसावे सूत्र
\par }
{\Q \VS{13}माझ्या मुला, मध खा, कारण तो चांगला आहे;

\par }{\QB आणि पोळ्यातून पाझरणारे मध तुझ्या जिभेला गोड लागेल.


\par }{\Q \VS{14}त्याचप्रमाणे सुज्ञता तुझ्यासाठी मधासारखी आहे हे लक्षात घे:

\par }{\QB जर तुला ती मिळाली तर त्यातच तुझ्या भविष्याची आशा आहे,

\par }{\QB आणि तुझी आशा कधीही तुटणार नाही.


\par }{\SHB सत्ताविसावे सूत्र
\par }
{\Q \VS{15}चोरासारखा नीतिमान माणसाच्या घराजवळ लपून बसू नकोस,

\par }{\QB त्यांच्या राहत्या घराची लूट करू नको;


\par }{\Q \VS{16}कारण नीतिमान जरी सात वेळा पडतात, तरी ते पुन्हा सावरतात,

\par }{\QB परंतु जेव्हा दुष्ट लोकांवर अरिष्ट कोसळते, ते नाश पावतात.


\par }{\SHB अठ्ठाविसावे सूत्र
\par }
{\Q \VS{17}जेव्हा तुझा शत्रू पडतो तेव्हा आनंद करू नकोस;

\par }{\QB जेव्हा ते अडखळतात तेव्हा तुझे मन आनंदित होऊ नये,


\par }{\Q \VS{18}नाहीतर याहवेह ते पाहतील आणि अमान्य करतील

\par }{\QB आणि त्यांच्या क्रोधापासून त्यांना दूर करतील.


\par }{\SHB एकोणतिसावे सूत्र
\par }
{\Q \VS{19}वाईट कृत्ये करणाऱ्या लोकांवर संतापू नका.

\par }{\QB किंवा दुष्ट लोकांचा हेवा करू नका,


\par }{\Q \VS{20}कारण दुष्ट माणसांना भावी आशा नसते;

\par }{\QB आणि दुष्ट लोकांची ज्योत मालवली जाईल.


\par }{\SHB तिसावे सूत्र
\par }
{\Q \VS{21}माझ्या मुला, याहवेहचे आणि राजाचे भय धर

\par }{\QB आणि बंडखोर अधिकार्‍यांना सहभागी होऊ नकोस,


\par }{\Q \VS{22}कारण तेच दोघे त्यांच्यावर अकस्मात नाश पाठवतील,

\par }{\QB आणि कोणते संकट ते आणू शकतात हे कोणाला माहीत आहे?


\par }{\MS सुज्ञ व्यक्तीची पुढील वचने

\par }{\PP \VS{23}ही सुद्धा सुज्ञ माणसांची वचने आहेत:

\par }{\Q न्यायदान करताना पक्षपात दाखविणे हे चांगले नाहीच:


\par }{\Q \VS{24}जो कोणी दुष्टाला “तू निर्दोष आहेस,” असे म्हणतो

\par }{\QB त्याला लोक शाप देतील आणि राष्ट्रे त्याचा धिक्कार करतील.


\par }{\Q \VS{25}परंतु जे लोक दोषी मनुष्याला दोषी ठरवतील,

\par }{\QB आणि त्यांच्यावर विपुल आशीर्वाद येईल.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{26}प्रामाणिकपणाने दिलेले उत्तर मिळणे

\par }{\QB म्हणजे ओठांवरील चुंबनासारखे आहे.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{27}तुझे बाहेरचे काम योग्यप्रकारे पूर्ण कर

\par }{\QB आणि तुझे शेत तयार कर;

\par }{\QB त्यानंतर, तुझे घर बांध.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{28}विनाकारण तुझ्या शेजार्‍याविरुद्ध साक्ष देऊ नकोस—

\par }{\QB गैरसमज करून देण्यासाठी तू तुझ्या जिभेचा उपयोग करावा काय?


\par }{\Q \VS{29}असे म्हणू नकोस, “ते जसे माझ्याशी वागले आहेत तसेच मी त्यांच्याशी वागेन;

\par }{\QB त्यांनी जसे माझे केले तशीच मी त्यांची परतफेड करेन.”


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{30}एका आळशी मनुष्याच्या शेताच्या बाजूने मी गेलो,

\par }{\QB ज्याच्याकडे विवेकबुद्धी नाही अशा माणसाच्या द्राक्षमळ्याच्या बाजूने मी गेलो;


\par }{\Q \VS{31}सर्वत्र काटेरी झुडपे उगविलेली होती,

\par }{\QB आणि संपूर्ण भूमी तणाने झाकली गेलेली होती;

\par }{\QB त्याचे दगडी कुंपणही ढासळले होते.


\par }{\Q \VS{32}जे काही मी पाहिले त्याचा मी विचार करू लागलो

\par }{\QB आणि जे काही मी पाहिले त्यापासून एक धडा शिकलो:


\par }{\Q \VS{33}आणखी थोडीशी झोप, आणखी थोडीशी डुलकी

\par }{\QB उशाखाली हात घेऊन थोडी विश्रांती—


\par }{\Q \VS{34}आणि दारिद्र्य एका चोराप्रमाणे तुझ्यावर येईल

\par }{\QB आणि सशस्त्र मनुष्याप्रमाणे गरिबी येईल.




\par }{\MS शलोमोनाची आणखी काही नीतिवचने

\par }\Chap{25}{\PP \VerseOne{1}यहूदीयाचा राजा हिज्कीयाहच्या सहकार्‍यांनी संग्रहित केलेली, शलोमोन राजाची ही आणखी काही नीतिवचने आहेत:


\par }{\Q \VS{2}रहस्य गुप्त ठेवणे हे परमेश्वराचे गौरव आहे;

\par }{\QB आणि गुप्त गोष्टींचा शोध लावणे हे राजाचे गौरव आहे.


\par }{\Q \VS{3}जसे आकाशाची उंची आणि पृथ्वीची खोली,

\par }{\QB तसेच राजांच्या मनाचाही थांग लागत नाही.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{4}चांदीतील मळ काढला

\par }{\QB म्हणजे रौप्यकार पात्र तयार करू शकतो;


\par }{\Q \VS{5}राजाच्या दरबारातील भ्रष्ट अधिकारी काढून टाका

\par }{\QB आणि मग त्याचे राज्य न्यायीपणामुळे स्थिर राहील.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{6}राजाच्या समक्षतेत प्रौढी मिरवू करू नकोस,

\par }{\QB आणि त्याच्या प्रतिष्ठित व्यक्तीमध्ये स्थान ग्रहण करण्याचा दावा करू नकोस;


\par }{\Q \VS{7}त्याच्या प्रतिष्ठित लोकांसमोर त्याने तुझा अपमान करावा,

\par }{\QB यापेक्षा “इकडे वर ये” असे तुला बोलणे अधिक रास्त वाटेल.

\par }{\BB \par }
{\Q तुझ्या डोळ्यांनी जे काही पाहिले आहे


\par }{\QB \VS{8}ते न्यायालयात नेण्याची घाई करू नकोस,

\par }{\Q कारण जर तुझा शेजारी तुला फजीत करेल,

\par }{\QB तर शेवटी तू काय करशील?


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{9}जर तू तुझ्या शेजार्‍याला न्यायालयात घेऊन जातोस तर,

\par }{\QB दुसर्‍याच्या विश्वासाला धोका देऊ नकोस,


\par }{\Q \VS{10}नाहीतर तो ऐकणारा तुला निर्लज्ज ठरवेल

\par }{\QB आणि तुझ्याविरुद्ध तो दावा दाखल करेल.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{11}योग्य वेळेवर दिलेला सल्ला हा

\par }{\QB चांदीच्या करंड्यात ठेवलेल्या सोन्याच्या सफरचंदासारखा आहे.


\par }{\Q \VS{12}न्यायाधीशाने केलेली कान उघाडणी, ऐकणार्‍या कानासाठी सुज्ञ

\par }{\QB म्हणजे सोन्याचे कर्णफूल किंवा उत्तम सोन्याचा दागिना यासारखी आहे.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{13}ज्याने विश्वासू सेवकाला पाठविले

\par }{\QB त्याच्यासाठी तो उन्हाळ्यातील शीतल पेयासारखा आहे;

\par }{\QB तो त्याच्या मालकाला ताजेतवाने करतो.


\par }{\Q \VS{14}कधीही न दिलेल्या देणगीबद्दल जो घमेंड करतो,

\par }{\QB तो वृष्टिहीन मेघ आणि वारा यासारखा आहे.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{15}सहनशीलते द्वारे शासकाचे मन वळविता येते,

\par }{\QB कारण मृदू जिव्हा हाडे मोडू शकते.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{16}तुम्हाला मध मिळाला तर, पुरेसाच खा—

\par }{\QB जास्त मध खाल्ल्यास तुम्ही ओकारी कराल.


\par }{\Q \VS{17}तुझ्या शेजार्‍यांकडे पाय क्वचितच टाक—

\par }{\QB अतिपरिचय केल्यास शेजारी तुझा द्वेष करतील.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{18}शेजार्‍याविरुद्ध खोटी साक्ष देणे म्हणजे,

\par }{\QB जाड काठीने किंवा तलवारीने मारणे किंवा तीक्ष्ण बाण सोडणे यासारखे आहे.


\par }{\Q \VS{19}संकटसमयी बेभरवशाच्या माणसावर विश्वास ठेवणे

\par }{\QB म्हणजे तुटक्या दातांनी चावणे किंवा मोडक्या पायांनी पळण्यासारखे आहे.


\par }{\Q \VS{20}ज्याचे अंतःकरण दुःखाने भरले आहे, त्याच्यासाठी हर्षगीत गाणे,

\par }{\QB एखाद्याचे पांघरूण थंडीच्या दिवसात काढून घेणे,

\par }{\QB किंवा जखमेवर शिरका ओतणार्‍यासारखे आहे.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{21}तुझा शत्रू भुकेला असेल तर त्याला खावयास द्या;

\par }{\QB तो तान्हेला असेल तर त्याला प्यावयास पाणी दे.


\par }{\Q \VS{22}असे केल्याने तुम्ही त्याच्या डोक्यावर निखार्‍यांची रास कराल,

\par }{\QB आणि याहवेह तुम्हाला त्याचे प्रतिफळ देतील.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{23}जसा उत्तरेकडील वारा अनपेक्षितपणे पाऊस आणतो

\par }{\QB तसेच कावेबाज जीभ—क्रोधित मुद्रेला चेतावणी देते.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{24}भांडखोर पत्नीसह घरात राहण्यापेक्षा

\par }{\QB छतावरील एका कोपर्‍यात राहणे बरे.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{25}दूरवरून आलेला शुभ संदेश

\par }{\QB तान्हेल्याला मिळालेल्या शीतल जलासारखा आहे.


\par }{\Q \VS{26}नीतिमान मनुष्याने दुष्टासमोर माघार घेणे,

\par }{\QB हे पाण्याचा झरा दूषित होणे किंवा जलकुंड गढूळ होण्यासारखे आहे.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{27}जसे अति मध खाणे हानिकारक आहे

\par }{\QB आणि अति खोल गोष्टींचा शोध घेणे सन्माननीय नसते.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{28}स्वतःवर ताबा नसलेला मनुष्य

\par }{\QB तटबंदी ढासळलेल्या नगरासारखा आहे.




\par }\PoetryChap{26}{\Q \VerseOne{1}ज्याप्रमाणे उन्हाळ्यात बर्फ पडणे किंवा कापणीच्या वेळी पाऊस येणे जसे विसंगत आहे,

\par }{\QB त्याचप्रमाणे मूर्खाला सन्मान मिळणे शोभत नाही.


\par }{\Q \VS{2}जशी फडफडणारी चिमणी निसटून जाते किंवा निळवी उडून जाते,

\par }{\QB तसाच गैरवाजवीपणे दिलेल्या शापाचा प्रभाव होत नाही.


\par }{\Q \VS{3}घोड्याला चाबूक, गाढवाला लगाम

\par }{\QB आणि मूर्खाच्या पाठीला छडी पाहिजे!


\par }{\Q \VS{4}मूर्खाला त्याच्या मूर्खतेप्रमाणे उत्तर देऊ नको,

\par }{\QB नाहीतर तू सुद्धा त्याच्यासारखाच होशील.


\par }{\Q \VS{5}मूर्खाला त्याच्या मूर्खतेला योग्य असे उत्तर द्या,

\par }{\QB नाहीतर तो स्वतःला शहाणा समजू लागेल.


\par }{\Q \VS{6}मूर्खाच्या हाती निरोप पाठविणे

\par }{\QB म्हणजे आपलेच पाय तोडून घेणे किंवा विष पिण्यासारखे आहे.


\par }{\Q \VS{7}मूर्खाच्या मुखात नीतिवचने असणे,

\par }{\QB एखाद्या लंगड्या माणसाच्या निरुपयोगी पायांसारखे आहे.


\par }{\Q \VS{8}मूर्खाचा सन्मान करणे

\par }{\QB म्हणजे गोफणीमध्ये दगड बांधून ठेवण्यासारखे आहे.


\par }{\Q \VS{9}जसे दारुड्याच्या हातात काटेरी झाडाची फांदी,

\par }{\QB तसेच मूर्खाच्या मुखात नीतिवचने.


\par }{\Q \VS{10}जो मूर्खाला किंवा जवळून जाणार्‍या कोणा अनोळखीलाही कामावर ठेवतो.

\par }{\QB तो नेम न धरता कोणालाही जखम करणार्‍या धनुर्धारीसारखा आहे.


\par }{\Q \VS{11}जसा कुत्रा त्याच्या ओकारीकडे परत जातो

\par }{\QB तसाच मूर्ख पुन्हापुन्हा मूर्खपणा करतो.


\par }{\Q \VS{12}आपल्याच दृष्टीत स्वतःला शहाणा समजणारा मनुष्य तुम्ही पाहिला आहे काय?

\par }{\QB अशा माणसापेक्षा मूर्खाला अधिक आशा आहे.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{13}आळशी म्हणतो “बाहेर रस्त्यावर सिंह आहे,

\par }{\QB एक भयानक सिंह मार्गात फिरत आहे!”


\par }{\Q \VS{14}दार त्याच्या बिजागर्‍यांवर फिरते

\par }{\QB तसा आळशी बिछान्यावर कूस बदलत असतो.


\par }{\Q \VS{15}आळशी व्यक्ती आपला हात ताटात घालतो;

\par }{\QB तो हात पुन्हा तोंडापर्यंत नेण्यासाठीही त्याला आळस वाटतो.


\par }{\Q \VS{16}स्वदृष्टीत शहाणा असणार्‍या आळशास वाटते कि तो

\par }{\QB यथायोग्य उत्तर देणाऱ्या सात लोकांपेक्षाही जास्त शहाणा आहे.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{17}आपला संबंध नसलेल्यांच्या भांडणामध्ये पडणारे

\par }{\QB एखाद्या भटक्या कुत्र्याचे कान ओढणार्‍यासारखे असतात.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{18}जसा एखादा माथेफिरू

\par }{\QB मृत्यूचे जळते बाण फेकतो,


\par }{\Q \VS{19}तो अशा मनुष्यासारखा आहे,

\par }{\QB जो त्याच्या शेजार्‍यांना फसवितो

\par }{\QB आणि म्हणतो, “मी तर गंमत करीत होतो!”


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{20}लाकूड नसले तर आग विझते;

\par }{\QB आणि चहाड्या नसल्या की भांडण नाहीसे होते.


\par }{\Q \VS{21}जसे कोळसे निखारे आणि लाकूड अग्नी प्रज्वलित करते,

\par }{\QB तशाच प्रकारे भांडखोर मनुष्य कलह उत्पन्न करतो.


\par }{\Q \VS{22}अफवा स्वादिष्ट भोजनासारख्या चवदार असतात;

\par }{\QB अंतःकरणात त्या खोलवर रुजून जातात.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{23}गोड शब्द उच्चारणाऱ्या दुष्टाचे अंतःकरण

\par }{\QB चांदीचा मुलामा दिलेल्या मातीच्या पात्रासारखे आहे.


\par }{\Q \VS{24}शत्रू त्यांच्या वाणीद्वारे स्वतःला लपवितात,

\par }{\QB परंतु कपटाला ते त्यांच्या मनात थारा देतात.


\par }{\Q \VS{25}जरी त्यांचे भाषण प्रसन्न करणारे आहे, तरी त्यांच्यावर विश्वास ठेवू नका,

\par }{\QB कारण सात प्रकारच्या वाईट गोष्टींनी त्यांचे अंतःकरण भरलेले असते.


\par }{\Q \VS{26}त्यांचा द्वेषभाव लबाडीद्वारे लपविलेला असला तरी,

\par }{\QB त्यांचा दुष्टपणा सभेमध्ये उघड केला जाईल.


\par }{\Q \VS{27}जो कोणी खड्डा करतो, तोच त्याच्यात पडेल;

\par }{\QB जर कोणी दगड ढकलून टाकतो, तो परत त्यांच्यावरच ढकलून दिला जाईल.


\par }{\Q \VS{28}लबाड बोलणारी जीभ ज्याचा द्वेष करते त्याला दुखविते,

\par }{\QB आणि खुशामत करणारी जीभ नाशास कारणीभूत होते.


\par }{\BB \par }


\PoetryChap{27}{\Q \VerseOne{1}उद्याविषयी आज बढाई मारू नका;

\par }{\QB कारण उद्या काय घडेल ते तुम्हाला ठाऊक नाही.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{2}दुसरा कोणीतरी तुमची स्तुती करो, तुमच्या स्वतःच्या मुखाने नको;

\par }{\QB बाहेरील व्यक्तीला ती करू द्या, पण तुम्ही स्वतःच्या ओठांनी करू नये.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{3}दगड जड आहे आणि वाळू वजनदार असते,

\par }{\QB परंतु मूर्खाने दिलेली चिथावणी या दोन्हींपेक्षाही जड असते.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{4}क्रोध क्रूर असतो आणि राग पूरासमान असतो;

\par }{\QB पण मत्सरापुढे कोण उभा राहू शकेल?


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{5}उघडपणे कान उघाडणी करणे,

\par }{\QB गुप्त प्रीतीपेक्षा चांगले आहे.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{6}मित्राने केलेले घाव विश्वासयोग्य असतात,

\par }{\QB परंतु शत्रूची अनेक चुंबने कपटी होत.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{7}एखाद्याला भरल्यापोटी मधसुद्धा बेचव लागतो,

\par }{\QB परंतु भुकेल्या मनुष्याला कडू अन्नसुद्धा गोड लागते.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{8}घर सोडून भटकणारा मनुष्य

\par }{\QB घरटे सोडून भटकणार्‍या पक्ष्यासारखा आहे.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{9}अत्तर आणि सुगंध मनाला आनंद देतात,

\par }{\QB आणि अंतःकरणापासून दिलेल्या सल्ल्यातून

\par }{\QB मित्राचा आनंद उसळून येतो.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{10}तुमचा मित्र किंवा तुमच्या कुटुंबाच्या मित्राला कधीही सोडू नका,

\par }{\QB आणि संकटसमयी नातेवाईकांच्या घरी जावू नका—

\par }{\QB दूर राहणाऱ्या नातेवाईकांपेक्षा जवळचा शेजारी बरा.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{11}माझ्या मुला, शहाणा हो आणि माझे हृदय आनंदित कर;

\par }{\QB म्हणजे जे मला तिरस्काराने वागवितात, मी त्यांना उत्तर देऊ शकेन.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{12}सुज्ञ मनुष्य धोका ओळखतो आणि आश्रयास जातो,

\par }{\QB परंतु भोळा मनुष्य पुढे जात राहतो आणि दंड भोगतो.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{13}जो अनोळखी व्यक्तीला जामीन राहतो त्याचे वस्त्र काढून घे;

\par }{\QB जर ते परक्यासाठी केले असेल तर ते गहाण म्हणून घे.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{14}जर कोणी आपल्या शेजाऱ्याला भल्या पहाटे ओरडून अभिवादन केले,

\par }{\QB तर ते त्याला शापासारखे वाटेल.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{15}भांडखोर पत्नी ही पावसाळ्यात

\par }{\QB गळक्या छप्परासारखी आहे.


\par }{\Q \VS{16}तिला ताब्यात ठेवणे म्हणजे वार्‍याला ताब्यात ठेवण्यासारखे,

\par }{\QB किंवा हाताने तेल धरण्याचा प्रयत्न करण्यासारखे आहे.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{17}जशी लोखंडाने लोखंडाला धार लागते,

\par }{\QB त्याप्रमाणे एक मनुष्य दुसर्‍याला सुधारतो.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{18}जो अंजिराच्या झाडाची राखण करतो, तो त्या झाडाचे फळ खाईल.

\par }{\QB आणि जे त्यांच्या मालकाचे संरक्षण करतात त्यांचा सन्मान होईल.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{19}पाणी जसे चेहर्‍याचे प्रतिबिंब दर्शविते,

\par }{\QB तसेच व्यक्तीचे जीवन त्याचे अंतःकरण दर्शविते,


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{20}मृत्यू आणि विध्वंस यांचे कधीही समाधान होत नाही,

\par }{\QB तसेच मनुष्याच्या नेत्रांचेही नव्हे.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{21}चांदी मुशीत आणि सोने भट्टीत पारखले जाते,

\par }{\QB तशी लोकांची पारख, त्यांच्या प्रशंसेद्वारे होते.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{22}मूर्खाचा तुम्ही कुटणीमध्ये भुगा केला,

\par }{\QB मुसळात त्याला धान्यासारखे भरडले,

\par }{\QB तरी त्याची मूर्खता तुम्हाला वेगळी करता येणार नाही.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{23}आपल्या कळपाच्या स्थितीची योग्य जाणीव ठेवा,

\par }{\QB तुमच्या पशूंकडे काळजीपूर्वक लक्ष द्या;


\par }{\Q \VS{24}कारण संपत्ती सर्वकाळ टिकत नाही,

\par }{\QB आणि मुकुट पिढ्यान् पिढ्या सुरक्षित नसतो.


\par }{\Q \VS{25}वाळलेले गवत काढून टाकले तेव्हा नवीन वाढ दिसून येते

\par }{\QB आणि टेकड्यांवरील गवत एकत्रित केले जाते,


\par }{\Q \VS{26}तेव्हा मेंढ्या तुम्हाला कपडे पुरवतील,

\par }{\QB आणि शेतातील पैशाने शेळ्या मिळतील.


\par }{\Q \VS{27}तुझ्या कुटुंबाला खाण्यासाठी आणि तुझ्या दासींचे पोषण करण्यासाठी

\par }{\QB तुझ्याकडे शेळ्यांचे पुष्कळ दूध असेल.


\par }{\BB \par }


\PoetryChap{28}{\Q \VerseOne{1}कोणीही पाठलाग करीत नाही, तरी दुष्ट माणसे पळत असतात;

\par }{\QB पण नीतिमान सिंहासारखे निर्भय असतात.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{2}जेव्हा एखादे राष्ट्र बंडखोर असते, तेव्हा तिथे अनेक शासक असतात,

\par }{\QB परंतु विवेकशील आणि ज्ञानी शासक\FTNT{*}{{\FR 28:2 }{\FQA{शासनकर्ता
}}{\FT{म्हणजे मनुष्य}}} सुव्यवस्था कायम ठेवतो.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{3}गरीब लोकांवर जुलूम करणारा पुरुष,

\par }{\QB संपूर्ण पीक वाहून नेणार्‍या घनघोर वृष्टिसारखा आहे.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{4}नियमशास्त्राचा तिरस्कार करणारे दुर्जनांची स्तुती करतात,

\par }{\QB परंतु ते पालन करणारे, त्यांचा विरोध करतात.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{5}योग्य ते काय आहे हे दुष्टकर्म करणाऱ्यांना समजत नाही,

\par }{\QB परंतु जे याहवेहचा शोध घेतात, त्यांना ते पूर्णपणे समजते.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{6}विकृत मार्गावर चालणाऱ्या श्रीमंत माणसापेक्षा

\par }{\QB प्रामाणिकपणाने चालणारा गरीब मनुष्य बरा.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{7}सुज्ञ पुत्र शिक्षणाकडे लक्ष लावतो,

\par }{\QB परंतु खादाडांची संगत करणारा पुत्र त्याच्या वडिलांचा अब्रू घालवितो.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{8}जो गरिबांकडून व्याज किंवा फायदा घेऊन संपत्ती वाढवितो,

\par }{\QB ती दुसर्‍याकरिता साठवितो, जो गरिबांवर दया दाखवेल.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{9}जर कोणी माझ्या नियमशास्त्राकडे कानाडोळा केला,

\par }{\QB तर त्यांच्या प्रार्थनासुद्धा तिरस्करणीय वाटतात.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{10}जे कोणी नीतिमानाला वाईट मार्गाकडे घेऊन जातात,

\par }{\QB ते स्वतःच्याच जाळ्यात सापडतील,

\par }{\QB परंतु निर्दोष माणसांना उत्तम वारसा मिळेल.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{11}श्रीमंत माणसे त्यांच्या दृष्टीने स्वतःला शहाणे समजतात;

\par }{\QB परंतु जो गरीब आणि विवेकी आहे तो पाहतो की श्रीमंत कसे भ्रमात पडलेले आहेत.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{12}नीतिमान यशस्वी झाला तर हर्षोल्हास केला जातो;

\par }{\QB पण दुष्ट प्रबल झाले असता लोक स्वतःस लपवून ठेवतात.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{13}जो कोणी त्याचे पाप झाकून ठेवतो, तो समृद्ध होत नाही,

\par }{\QB परंतु जो अपराध कबूल करून ते करण्याचे सोडून देतो त्याला कृपा प्राप्त होते.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{14}परमेश्वराबद्दल नेहमी भय बाळगणारा मनुष्य धन्य,

\par }{\QB परंतु मन कठोर करणारा संकटात सापडतो.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{15}असहाय लोकांवर राज्य करणारा दुष्ट राजा

\par }{\QB गर्जणार्‍या सिंहासारखा किंवा आक्रमक अस्वलासारखा असतो.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{16}जुलमी शासनकर्ता खंडणी वसूल करतो,

\par }{\QB परंतु जो कुमार्गाने मिळविलेल्या लाभाची घृणा करतो, तो पुष्कळ वर्षे राज्य करेल.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{17}मनावर खुनाच्या दोषाचे ओझे असलेला यातनाग्रस्त मनुष्य

\par }{\QB कबरेमध्ये आसरा शोधेल;

\par }{\QB त्याला कोणीही थांबवू नये.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{18}जो निर्दोषपणाने जीवन जगतो तो सुरक्षित राहतो,

\par }{\QB परंतु ज्याचे मार्ग विकृत आहेत तो खड्ड्यात पडेल.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{19}जे आपल्या जमिनीची मशागत करतात, त्यांना विपुल अन्न प्राप्त होईल,

\par }{\QB परंतु जे काल्पनिक गोष्टींच्या मागे धावतात त्यांच्यावर दारिद्र्य येईल.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{20}प्रामाणिक मनुष्याला भरपूर आशीर्वाद मिळेल,

\par }{\QB पण झटपट श्रीमंत होण्याची इच्छा धरणारा दंडापासून अलिप्त राहणार नाही.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{21}पक्षपात करणे हे चांगले नाही—

\par }{\QB तरीही भाकरीच्या एका तुकड्यासाठी मनुष्य चुकीची गोष्ट करतो.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{22}कंजूष माणसे श्रीमंत होण्यासाठी उतावळे असतात

\par }{\QB आणि त्यांना माहीत नसते की दारिद्र्य त्यांची वाट पाहत आहे.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{23}खोटी स्तुती करणारी जीभ असलेल्या मनुष्यापेक्षा,

\par }{\QB एखाद्याची कान उघाडणी करणारा, शेवटी कृपा प्राप्त करेल.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{24}जो आपल्या आईवडिलांना लुबाडतो

\par }{\QB आणि म्हणतो, “ते चुकीचे नाही,”

\par }{\QB तो नाश करणार्‍याचा भागीदार आहे.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{25}लोभी मनुष्य भांडणे लावतो,

\par }{\QB परंतु जे याहवेहवर भरवसा ठेवतात त्यांची भरभराट होईल.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{26}स्वतःवरच भरवसा ठेवणारा मनुष्य मूर्ख आहे.

\par }{\QB पण शहाणपणाने वागणारे सुरक्षित राहतील.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{27}जे गरिबांना दान देतात, त्यांना कशाचीही कमतरता पडणार नाही,

\par }{\QB परंतु त्यांच्या गरजांकडे डोळेझाक करणार्‍यांवर पुष्कळ शाप येतील.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{28}जेव्हा दुर्जन सामर्थ्यवान होतात, तेव्हा लोक लपून बसतात;

\par }{\QB परंतु दुष्टांचा नायनाट झाला कि नीतिमान वृद्धी पावतात.


\par }{\BB \par }


\PoetryChap{29}{\Q \VerseOne{1}अनेकदा कान उघाडणी केली तरीही जो ताठ मानेचाच राहतो,

\par }{\QB त्याचा अचानक नाश होईल—त्याला कोणताही इलाज नसेल.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{2}जेव्हा नीतिमानाची भरभराट होते, तेव्हा लोक हर्षोल्हास करतात;

\par }{\QB जेव्हा दुष्ट सत्ताधारी झाले की, लोक दुःखाने विव्हळतात.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{3}ज्या मनुष्याला ज्ञान प्रिय आहे, तो त्याच्या वडिलांना आनंदी करतो,

\par }{\QB परंतु वेश्यांच्या सहवासात राहणारा आपले धन उधळतो.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{4}न्यायाने राजा राष्ट्राला स्थैर्य देतो,

\par }{\QB परंतु ज्याला लाचेचा लोभ\FTNT{*}{{\FR 29:4 }{\FT{किंवा
}}{\FQA{लाच देतो}}} असतो, तो ते कोसळून टाकतो.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{5}जे लोक त्यांच्या शेजार्‍यांची खुशामत करतात,

\par }{\QB ते त्यांच्या पायासाठी सापळा पसरवितात.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{6}दुष्ट कृत्ये करणारे स्वतःच्या पापामुळेच सापळ्यात अडकतात,

\par }{\QB परंतु नीतिमान आनंदाने गर्जना करतात आणि हर्षित असतात.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{7}नीतिमानाला गरिबांच्या हक्कांची काळजी असते,

\par }{\QB पण दुष्ट अशा गोष्टीची पर्वा करीत नाही.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{8}टवाळी करणारे शहरात गोंधळ करतात,

\par }{\QB परंतु सुज्ञ लोक राग घालवून टाकतात.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{9}सुज्ञानी मनुष्य जर मूर्खाबरोबर न्यायालयात गेला,

\par }{\QB तर मूर्ख संतापतो आणि थट्टा करतो आणि तिथे शांतिभंग करतो.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{10}हिंसाचारी मनुष्य प्रामाणिक मनुष्याचा द्वेष करतो,

\par }{\QB आणि नीतिमानाची हत्या करण्याची योजना करतो.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{11}मूर्ख त्याच्या रागाच्या उद्रेकाला पूर्ण वाट करून देतो,

\par }{\QB परंतु सुज्ञ माणसे शेवटी शांती प्रस्थापित करतात.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{12}जर राजा लबाड गोष्टी ऐकत असेल,

\par }{\QB तर त्याचे सर्व अधिकारी दुष्ट होतील.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{13}गरीब मनुष्य व जुलमी मनुष्य यांच्यामध्ये एक गोष्ट समान आहे:

\par }{\QB ती म्हणजे याहवेह दोघांना दृष्टी प्रदान करतात.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{14}जर राजा गरिबांना योग्य न्याय देतो,

\par }{\QB तर त्याचे सिंहासन दीर्घकाल टिकेल.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{15}छडी व ताकीद यामुळे ज्ञान मिळते;

\par }{\QB परंतु बालकाला बेशिस्त सोडल्यास, ते आपल्या आईला कलंकित करते.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{16}जेव्हा दुष्टाची भरभराट होते, तेव्हा पापाचीही वाढ होते,

\par }{\QB परंतु नीतिमान दुष्टांचे पतन पाहतील.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{17}तुमच्या बालकांना शिस्त लावा म्हणजे ते तुम्हाला शांती देतील;

\par }{\QB ते तुम्हाला पाहिजे तो आनंद देतील.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{18}जिथे लोकांना दर्शन नाही, तिथे लोक बेबंद असतात.

\par }{\QB परंतु तो धन्य आहे जो ज्ञानाच्या शिक्षणाकडे लक्ष लावतो.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{19}केवळ शब्दांनी नोकर सुधारू शकत नाहीत;

\par }{\QB जरी त्यांना समजते, तरी ते प्रतिसाद देणार नाहीत.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{20}बोलण्यास उतावळा अशा कोणाला तुम्ही पाहिले आहे काय?

\par }{\QB मूर्खाला त्यांच्यापेक्षा अधिक आशा आहे.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{21}ज्या चाकराचा लहानपणापासून लाड होतो,

\par }{\QB तर मोठेपणी तो उद्धट होईल.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{22}क्रोधिष्ट मनुष्य भांडण सुरू करतो,

\par }{\QB आणि तापट मनुष्य अनेक पापे करतो.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{23}अहंकार व्यक्तीच्या अधःपतनाचे कारण ठरतो;

\par }{\QB परंतु जो आत्म्याने नम्र आहे, त्याला सन्मान मिळतो.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{24}चोरांचे साथीदार स्वतःचेच शत्रू आहेत;

\par }{\QB ते शपथ घेतात आणि सत्य सांगण्याचे धैर्य करत नाहीत.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{25}मनुष्याचे भय धोकादायक सापळा असतो,

\par }{\QB परंतु जो याहवेहवर विश्वास ठेवतो त्याला सुरक्षित ठेवण्यात येते.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{26}पुष्कळ लोक राजाची भेट घेण्याचा प्रयत्न करतात,

\par }{\QB परंतु योग्य न्याय याहवेहकडूनच मिळतो.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{27}नीतिमान अप्रामाणिक माणसांचा द्वेष करतात;

\par }{\QB दुष्ट माणसे प्रामाणिक माणसांचा द्वेष करतात.




\par }{\MS आगूरची नीतिसूत्रे

\par }\Chap{30}{\PP \VerseOne{1}मस्सा याकेहाचा पुत्र आगूराची आत्मप्रेरित वचने.

\par }{\Q या मनुष्याने इथिएल व उकाल यांना उद्देशून असे बोलले आहे:

\par }{\BB \par }
{\Q “परमेश्वरा, मी थकलो आहे,

\par }{\QB तरीही मी जिंकू शकतो.


\par }{\Q \VS{2}मी फक्त पशुतुल्य आहे, मनुष्य नाही;

\par }{\QB मला मानवी समज नाही.


\par }{\Q \VS{3}मी सुज्ञता शिकलो नाही,

\par }{\QB तसेच मला पवित्र परमेश्वराचे ज्ञानही नाही.


\par }{\Q \VS{4}वर स्वर्गात कोण चढून गेला आणि मग खाली उतरला आहे?

\par }{\QB वार्‍याला मुठीमध्ये धरलेला असा कोण आहे?

\par }{\Q अंगरख्यामध्ये कोणी पाणी बांधले आहे काय?

\par }{\QB पृथ्वीच्या सर्व सीमांची स्थापना कोणी केली आहे?

\par }{\Q त्याचे नाव काय आहे आणि त्याच्या पुत्राचे नाव काय आहे?

\par }{\QB तुम्हाला ते निश्चितच माहीत आहे!


\par }{\BB \par }
{\BB \par }
{\Q \VS{5}“परमेश्वराचा प्रत्येक शब्द दोषरहित आहे;

\par }{\QB जे त्यांच्याकडे आश्रय घेतात, त्यांची ते ढाल आहेत.


\par }{\Q \VS{6}त्यांच्या वचनात भर घालू नका.

\par }{\QB नाहीतर ते तुम्हाला रागावतील आणि तुम्ही लबाड आहात हे सिद्ध होईल.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{7}“हे याहवेह, मी दोन कृपादानांची याचना करतो;

\par }{\QB माझ्या मरणापूर्वी मला नकार देऊ नका:


\par }{\Q \VS{8}कपटी वागणे आणि असत्य बोलणे यापासून मला दूर ठेवा;

\par }{\QB मला दारिद्र्य किंवा श्रीमंतीही देऊ नका;

\par }{\QB परंतु फक्त माझी रोजची भाकर मला द्या.


\par }{\Q \VS{9}कारण असे होऊ नये, कि मी श्रीमंत झालो तर तुम्हाला विसरेन

\par }{\QB आणि म्हणेन, ‘याहवेह कोण आहे?’

\par }{\Q किंवा दरिद्री झालो तर कदाचित मी चोरी करेन

\par }{\QB आणि माझ्या परमेश्वराच्या नावाची निंदा होईल.”


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{10}दासाविरुद्ध त्याच्या धन्याकडे निंदानालस्ती करू नका;

\par }{\QB असे केल्यास तो तुम्हाला शाप देईल आणि तुम्ही दोषी ठराल.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{11}असे काही लोक आहेत जे त्यांच्या वडिलांना शाप देतात,

\par }{\QB आणि त्यांच्या मातांनाही धन्यता देत नाहीत.


\par }{\Q \VS{12}जे लोक आपल्या दृष्टीने स्वतःला शुद्ध समजतात,

\par }{\QB तरीपण त्यांची मलिनता त्यांनी स्वच्छ केलेली नसते;


\par }{\Q \VS{13}काही लोकांचे डोळे नेहमीच मग्रुरीत असतात,

\par }{\QB ज्यांच्या नजरा तिरस्काराने भरलेल्या असतात;


\par }{\Q \VS{14}पृथ्वीवरील गरिबांना

\par }{\QB आणि मानवजातीतील गरजूंना गिळंकृत करण्यासाठी,

\par }{\Q त्यांचे दात करवतीसारखे आहेत,

\par }{\QB आणि ज्यांच्या जबड्यामध्ये चाकू ठेवलेले आहेत.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{15}“जळूला दोन मुली आहेत.

\par }{\QB ‘दे! दे!’ असे त्या ओरडतात.

\par }{\BB \par }
{\LI “अशा तीन गोष्टी आहेत त्या कधीही समाधानी नसतात,

\par }{\LIB ‘पुरे झाले!’ असे कधीही न बोलणार्‍या चार गोष्टी आहेत:


\par }{\LIC \VS{16}अधोलोक

\par }{\LIC आणि वांझ गर्भाशय;

\par }{\LIC भूमी, जिचे पाण्याने कधीही समाधान होत नाही,

\par }{\LIC अग्नी, जो कधीही म्हणत नाही, ‘पुरे झाले!’


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{17}“आपल्या वडिलांचा चेष्टा करणारे डोळे,

\par }{\QB आणि वृद्ध आईचा तिरस्कार करणारे डोळे,

\par }{\Q दरीतील डोमकावळे टोची मारून बाहेर काढतील,

\par }{\QB त्यांची शरीरे गिधाडे खातील.


\par }{\BB \par }
{\LI \VS{18}“मला फारच आश्चर्यचकित करणार्‍या तीन गोष्टी आहेत.

\par }{\LIB चार गोष्टी मला समजत नाहीत:


\par }{\LIC \VS{19}गरुडाचा आकाशातील मार्ग,

\par }{\LIC खडकावरून सरपटणारा साप,

\par }{\LIC खवळलेल्या समुद्रात तरंगणारे जहाज,

\par }{\LIC पुरुषाचा तरुणीशी संबंध?


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{20}“व्यभिचारी स्त्रीचा मार्ग असा आहे:

\par }{\QB ती खाऊन तोंड पुसते,

\par }{\QB आणि म्हणते, ‘मी काहीच वाईट केले नाही.’


\par }{\BB \par }
{\LI \VS{21}“तीन गोष्टीमुळे पृथ्वी हादरते,

\par }{\LIB चार गोष्टी ती सहन करू शकत नाही:


\par }{\LIC \VS{22}एक नोकर जो राजा होतो,

\par }{\LIC देवहीन मूर्ख ज्याला भरपूर खाण्यास मिळते,


\par }{\LIC \VS{23}तिरस्करणीय स्त्री जी विवाहबद्ध होते,

\par }{\LIC आणि एक मोलकरीण तिच्या मालकिणीची जागा घेते.


\par }{\BB \par }
{\LI \VS{24}“पृथ्वीवर चार लहान जीव आहेत,

\par }{\LIB तरी त्या अत्यंत बुद्धिमान आहेत:


\par }{\LIB \VS{25}मुंग्या, दुर्बल प्राणी आहेत,

\par }{\LIC तरीही उन्हाळ्यात ते त्यांचे धान्य साठवून ठेवतात;


\par }{\LIB \VS{26}खडकातील ससे अगदी नाजूक प्राणी!

\par }{\LIC तरी ते खडकात स्वतःचे घर बनवतात;


\par }{\LIB \VS{27}टोळांना त्यांचा राजा नसतो,

\par }{\LIC तरी ते टोळीटोळीने एकत्र पुढे चाल करतात;


\par }{\LIB \VS{28}पाल, त्यांना हाताने पकडणे शक्य आहे,

\par }{\LIC तरीपण त्या राजांच्या महालात सापडतात.


\par }{\BB \par }
{\LI \VS{29}“तीन गोष्टी आहेत, ज्यांची चाल अत्यंत डौलदार असते,

\par }{\LIB चार प्राणी ज्यांची हालचाल डौलदार असते:


\par }{\LIC \VS{30}सिंह, सर्व प्राण्यात सामर्थ्यशाली, तो कोणाही समोर मागे सरत नाही;


\par }{\LIC \VS{31}तोऱ्यात चालणारा एक कोंबडा,

\par }{\LIC बोकड,

\par }{\LIC आणि बंडखोरीविरुद्ध सुरक्षित असलेला राजा.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{32}“जर तू आत्मप्रशंसेने फुगून मूर्खपणा केला असशील

\par }{\QB किंवा दुष्ट योजना आखली असशील,

\par }{\QB तर हातांनी आपले तोंड झाकून घे.


\par }{\Q \VS{33}कारण जसे साय घुसळल्याने लोणी मिळते,

\par }{\QB व नाक पिळण्याने रक्त निघते,

\par }{\QB तसेच क्रोध भडकविल्याने कलह उत्पन्न होतात.”




\par }{\MS राजा लमुवेलची नीतिसूत्रे

\par }\Chap{31}{\PP \VerseOne{1}राजा लमुवेलची ही नीतिसूत्रे—त्याच्या आईने प्रेरणेने शिकविलेली ही वचने आहेत.


\par }{\Q \VS{2}माझ्या मुला ऐक! माझ्या पोटच्या मुला ऐक!

\par }{\QB माझ्या प्रार्थनांचे मिळालेले उत्तर, अशा माझ्या मुला ऐक!


\par }{\Q \VS{3}तुझी शक्ती\FTNT{*}{{\FR 31:3 }{\FT{किंवा
}}{\FQA{संपत्ती}}} स्त्रियांच्या सहवासात घालवू नको.

\par }{\QB जे राजांचा नाश करतात, त्यांच्यासाठी तुझे बळ घालवू नको.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{4}हे लमुवेला, राजांसाठी हे अयोग्य आहे—

\par }{\QB मद्य पिणे हे राजांसाठी योग्य नाही

\par }{\QB किंवा मदिरेची इच्छा बाळगणे हे राजांना शोभत नाही.


\par }{\Q \VS{5}असे होऊ नये की, त्यांनी मद्य प्राशन करावे आणि त्यांना दिलेला हुकूमनामा विसरून जावे,

\par }{\QB आणि सर्व जाचलेल्यांना त्यांच्या अधिकारापासून वंचित करावे.


\par }{\Q \VS{6}ज्यांचा नाश होत आहे त्यांना मदिरा पिऊ द्या,

\par }{\QB जे यातनेमध्ये आहेत त्यांना मद्य पिऊ द्या!


\par }{\Q \VS{7}त्यांना पिऊ द्या आणि त्यांचे दारिद्र्य विसरू द्या,

\par }{\QB आणि त्यांच्या क्लेशाचे विस्मरण होऊ द्या.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{8}जे स्वतःसाठी बोलण्यास असमर्थ आहेत, त्यांच्यातर्फे बोल,

\par }{\QB जे सर्व निराश्रित आहेत त्यांच्या हक्कासाठी तू बोल.


\par }{\Q \VS{9}गोरगरीब आणि गरजवंत यांचा कैवार घे;

\par }{\QB त्यांच्यासाठी बोल आणि त्यांना निष्पक्ष न्याय मिळवून दे.


\par }{\MS समारोप: सद्गुणी पत्नीचे वर्णन

\par }{\Q \VS{10}सद्गुणी पत्नी कोणाला मिळेल?

\par }{\QB तर तिचे मोल माणकाहूनही अधिक आहे.


\par }{\Q \VS{11}तिचा पती तिच्यावर पूर्ण भरवसा ठेवतो,

\par }{\QB आणि त्याला कोणत्याही मोलवान वस्तूची उणीव पडत नाही.


\par }{\Q \VS{12}आयुष्यभर ती त्याच्या हितासाठी झटते,

\par }{\QB त्याचे अहित करीत नाही.


\par }{\Q \VS{13}ती लोकर व ताग मिळविते

\par }{\QB आणि कामात गर्क राहून ते पिंजते.


\par }{\Q \VS{14}ती एका व्यापारी जहाजासारखी आहे,

\par }{\QB तिची भोजनसामुग्री ती फार लांब जाऊन आणते.


\par }{\Q \VS{15}ती रात्र सरताच उठते;

\par }{\QB आणि तिच्या कुटुंबीयांच्या भोजनाचा प्रबंध करते

\par }{\QB आणि दासींना त्यांचा वाटा पुरविते.


\par }{\Q \VS{16}ती शेत घेण्याचा विचार करते, आणि ते विकत घेते;

\par }{\QB तिच्या मिळकतीमधून ती द्राक्षमळा लावते.


\par }{\Q \VS{17}ती उत्साही व कष्टाळू आहे.

\par }{\QB कामे पूर्ण करण्यासाठी तिचे बाहू सशक्त आहेत.


\par }{\Q \VS{18}तिचा व्यापार लाभदायक व्हावा यासाठी ती सतर्क असते,

\par }{\QB आणि तिचा दिवा रात्रीही मालवत नाही.


\par }{\Q \VS{19}ती तिच्या हातांमध्‍ये चाती धरते,

\par }{\QB आणि ती बोटांनी चरकी चालविते.


\par }{\Q \VS{20}ती गरिबांना उदारहस्ते देते

\par }{\QB आणि गरजूंना सढळ हाताने देते.


\par }{\Q \VS{21}हिवाळा येतो तेव्हा तिला तिच्या कुटुंबाची चिंता करीत नसते;

\par }{\QB कारण ते सर्वजण किरमिजी वस्त्र घातलेले असतात.


\par }{\Q \VS{22}ती तिचा पलंग सजविण्यासाठी चादरी विणते;

\par }{\QB ती रेशमी तागाचा आणि जांभळा पोशाख घालते.


\par }{\Q \VS{23}तिच्या पतीला नगराच्या वेशीत सन्मान मिळतो,

\par }{\QB जिथे तो देशातील पुढार्‍यांबरोबर बसतो.


\par }{\Q \VS{24}ती तागाची वस्त्रे करून विकते

\par }{\QB आणि व्यापार्‍यांना कमरबंद पुरविते.


\par }{\Q \VS{25}बल व प्रताप तिची वस्त्रे आहेत.

\par }{\QB भविष्याबद्दल विचार करून ती आनंदी होते.


\par }{\Q \VS{26}तिचे शब्द सुज्ञपणाचे आहेत.

\par }{\QB तिच्या जिभेवर विश्वासूपणाचे शिक्षण असते.


\par }{\Q \VS{27}घरातील प्रत्येक गोष्टींवर तिचे बारकाईने लक्ष असते;

\par }{\QB आळसाने मिळवलेली भाकर ती कधीही खात नाही.


\par }{\Q \VS{28}तिची मुले उठतात आणि तिला आशीर्वादित म्हणतात;

\par }{\QB आणि तिचा पतीसुद्धा तिची प्रशंसा करतो:


\par }{\Q \VS{29}“उत्कृष्ट कार्य करणार्‍या अनेक स्त्रिया आहेत,

\par }{\QB पण त्या सर्वात तू उत्तम आहेस.”


\par }{\Q \VS{30}मोहकपणा फसवा असू शकतो आणि सौंदर्य टिकाऊ नसते,

\par }{\QB परंतु याहवेहचे भय बाळगून त्यांचा आदर करणारी स्त्री प्रशंसनीय असते.


\par }{\Q \VS{31}तिने केलेल्या सर्व कृत्यांसाठी तिचा सन्मान कर,

\par }{\QB आणि तिच्या कार्याबद्दल शहराच्या वेशीजवळ तिची प्रशंसा केली जावो.

\par }