28
Kunmur mala amǝ Malta
1 Lang sǝm eauna jam a nza ka, sǝm yì sǝlǝ ama banì ka luran mǝnana à tunǝki ama Malta ka nda. 2 Amǝ'nzali mala mǝno yì luran ka, amǝ earce aɓwana na. À ak sǝm nǝ bumpwasǝa. Acemǝnana mbulo tita nya sǝ ɗwal nda kam kǝ̀rkǝ́r ka, kara à bwal bǝsa sǝ à tunǝ sǝm kat ɓǝ̀ sǝm kya dandǝ rǝ sǝm.
3 Bulǝs ram mǝsǝ'nggun, ndaban cie amur bǝsa ka, kara n'yau ɓanggi pi mala bǝsa puro marǝki a garabui. 4 Lang amǝ luran ni sǝn n'yau aban gyare a buì ka, pǝlǝa à ne a rǝia ama, &lt;&lt;Ɓwa man ngga dumǝna mǝ walki alú na, sǝ &lt;Pepe mala Mǝsǝcau&gt; pà nǝ̀ ɗeki ɓǝ̀ apî lú ɓà ɗang, kat andǝ amani ama apî lú a nggeamùr ka.&gt;&gt;
5 Sǝ Bulǝs ka, kǝtǝri buì, n'yau puro kpa aɓa bǝsa, sǝ ko kǝgìr bǝti kumi ɗàng. 6 Sǝ yia ka, à twali ama Bulǝs nǝ̀ vwali, ko nǝ̀ kpa a nzali, mǝnana nǝ̀ wu ka. Sǝ lang à kúndǝna zuku sǝ à sǝn ɓè kǝgìr kumi raka, kara à nggaɗi ɗenyicau malea, à na ama, &lt;&lt;Mǝnia yì ɓwa ka yakǝla ɓè ɓakuli mala amǝ Gǝrik na!&gt;&gt;
7 Lullǝ ɓwamǝgule amur mǝnia yì luran ngga nda Pubǝliyus. Ndanǝ aɓea aɓaban akanó tù nǝ ban mǝnana à bwala sǝm bǝsa kam ngga. Yì ka, ak sǝm nǝ bumpwasǝa, pa sǝm ban nongŋo, sǝm pakki anonggio tàrú a ɓala male. 8 Sǝm yì ok ama tár Pubǝliyus ka nda a kurǝm aban nongŋo nǝ rǝkwana ɓauwa andǝ bumɓangna. Pǝlǝa Bulǝs kutio a kurǝm a baní, pak hiwi, tsǝk buì amurí, kara twali wi ban rǝkwana.
9 Lang gìr nî pàngŋǝ̀nà anggo ka, kara acili aɓwana mǝnana aɓa luran nǝ arǝkwana gbal ka, à yiu à yì twalia wia ban arǝkwana malea. 10 Aɓwana mǝno lǝmdǝa sǝm gusǝlǝban arǝ anjargula ɗàngɗáng. Sǝm nǝ̀ lo o ka, à pākia sǝm agir mǝnana kat ɓoaro ɓǝ̀ sǝm pangnǝia amur gya ka.
Bulǝs yi bik Roma
11 Anzǝm azongŋo tàrú ka sǝm lo gya aɓa nggeamùr a ɓè waru mǝnana yi mal kunɗwal a mǝno yì luran ngga. Waru mala amǝ Alizandǝriya na. Ndanǝ aɓǝ̀nzál ɓari mala agirperi mala amǝ Gǝrik, &lt;&lt;Kasto andǝ Poluks&gt;&gt; mǝnana à shàrria a kúndǝmbi ka. 12 Sǝm kya bik ɓè la ama Sirakiyus, aɓa luran mala amǝ Sisili. Sǝm pak anongŋo tàrú kam. 13 Twal abanì ka sǝm samsǝa sǝm kya bwal ban kpasha mala awaru a Regiyom aɓa nzali Italiya. Ban fana ka kara ɓè gung lo ɓua nǝ nzǝm sǝm a njar-kunmur. Ace mǝno ka, kǝ nongŋo ɓari nda twal sǝm sǝ sǝm yì bik là mǝnana à tunǝki ama Putiyoli ka. 14 Akàm ngga, sǝm yì kum aɓea amǝ'eamrǝarǝu mǝnana à zǝmba sǝm ama ɓǝ̀ sǝm do a bania limo mwashat ka. Anggo sǝ sǝm yiu sǝm yì bwal Roma.
15 Amǝkwaɗi mǝnana a Roma ka, à okce yiu ma'sǝm, sǝ à purkio arǝ aban mǝsauwe, kǝla alá mǝnana à tunǝkia ama Limo mala Apiyus andǝ Aɓala Bansulǝo Tàrú, à yiu à yì kum sǝm. Lang Bulǝs nǝ̀ sǝnia ka, kara ɓwangsǝki Ɓakuli sǝ kum rǝcandǝa.
Bulǝs a Roma
16 Lang sǝm bwalǝna Roma ka, à nying Bulǝs ɓǝ̀ do aɓa ɓamúrì a ɓè ɓala. À tsǝki wi ɓè soje mwashat ɓǝ̀ kǝ yállí.
17 Anzǝm anongŋo tàrú ka, Bulǝs tunǝ aɓwana-mǝgule mala amǝ Yahudi mǝnana a ban mǝno ka à dapi. Lang à yì rambǝna ka, pǝlǝa banggia wia ama:
Wun amǝ'eambǝam amǝ Isǝrayila, kat andǝ amani ama ǝn pak kǝgìr mǝɓane aban aɓwana mem ko arǝ acau mala do kpata kúncau mala aká sǝm raka, à bwalam à kùrram a Urǝshalima. Sǝ à yiu nǝ mim à yì pê amǝ Roma. 18 Anzǝm mǝnana amǝ'ɓashi mala amǝ Roma ɗìkìnam amur ace ka, à earǝna ce ama à nǝ̀ ɗekiam, acemǝnana à kumam nǝ kǝ cau mǝnana à nǝ̀ wal-luem ace ka ɗàng. 19 Sǝama lang amǝ Yahudi ɓinǝna ama ɓǝa kǝa ɗekiam raka, gìr nî ciem ǝn zǝm nǝma ɓǝà tusǝ ɓashi mem ɓǝà kyan nǝ mim a ɓadǝm Kaisar,* kat andǝ amani ama ǝn panǝ ɓekǝ cau arǝ aɓwana mem raka.
20 Nda gìr mǝnana tsǝa sǝ ǝn na nǝma ɓǝà tunǝ wun mǝ nǝ nacau nǝ wun ngga. Aɓa mǝsǝcau ka, nda ace gìr mǝnana amǝ Isǝrayila tsǝkɓalǝia arǝì ka, sǝ à kùrram nǝ ansolo man.
21 Pǝlǝa aɓwana-mǝgule nì banggi wi ama, &lt;&lt;Sǝm ngga sǝm kum kǝ cauterǝa mǝnana puro a nzali Yahudi aban yiu aban sǝm a muro ka ɗang. Sǝ kǝɓwa pa aɓalǝ amǝ'eam sǝm mǝnana pur kano nǝ ɓe kǝ̀ cau mǝɓane a muro ka ɗang. 22 Sǝa ma sǝm ngga sǝm nggǝ earce súrǝ̀ gir mǝnana a ndanǝi a bumo ka, acemǝnana sǝm sǝlǝna ama arǝ aban kat aɓwana kǝ naki acau mǝɓane amur mǝnia yì njargula kpata Yesu ka.&gt;&gt;
23 Pǝlǝa à tsǝk pwari mǝnana à nǝ̀ yia dum nǝi andǝa Bulǝs ka. Aɓwana pas yiu a pwari mǝno aban mǝnana Bulǝs duk kam ngga. Twal a dǝmbari yi bwal a pwarikpǝra, Bulǝs bǝlia wia ɓá cau male amur Domurǝm mala Ɓakuli. Bulǝs ɓariki nǝ̀ cia ɓǝà paɓamuria aban Yesu, nǝ̀ nun ɗenyicau malea arǝ acau mǝnana Nggurcau Mala Musa andǝ agir mǝnana amǝ'ɓangnǝa mala Ɓakuli gilǝ ka.
24 Pǝlǝa aɓea aɓwana aɓalǝia earnǝ cau male, sǝ aɓea ka, à earnǝi ɗàng. 25 Pǝlǝa à tita nying banì, nǝ makgìr arǝarǝia. Bulǝs ka angŋa dǝmba bangŋǝnia wia mǝnia yì cau ka ama:
Bangŋo Mǝfele banggi aká-wun mǝsǝcau nǝ kun Ishaya, mǝɓangnǝa mala Ɓakuli. Nea wia ama:
26 &lt;&lt;Kyane kya nea
aɓwana man ama,
Wun nǝ̀ ok cau nǝ kir wun,
sǝ ceì pà nǝ̀
kpaka wun ɗàng.
Wun nǝ̀ sǝnban,
nyare wun nǝ̀ sǝnban,
sǝ pà wun nǝ̀ sǝn
kǝgìr ɗàng,
27 acemǝnana ɓabum
mǝnia yì aɓwana ka
à candǝkina,
sǝ yia ka à girkina akiria
sǝ à kùmsǝkina amǝsǝia.
Ɓǝ̀ a na raka,
amǝsǝia nǝ̀ sǝn ban,
akiria nǝ̀ ok ban,
ɓabumia nǝ̀ kum sǝlǝe,
sǝ à nǝ̀ nyare a banam,
sǝ mǝ nǝ nyesǝia a
bancame mǝɓoarne malea.&gt;&gt;†
28-29 Pǝlǝa Bulǝs masǝlǝ cau ama, &lt;&lt;Ado ka, wu sǝlǝ ama, Cau Amsǝban mala Ɓakuli ka, à tàsǝ́nì aɓwana mǝnana amǝ Yahudi na raka. Yia ka à nǝ̀ kwakikiria à nǝ̀ ǒ!&gt;&gt;‡
30 Arǝ apǝlǝa ɓari Bulǝs bwal ɓala dukam, abanì sǝ kǝ ak aɓwana mǝnana à kǝ yiu a baní a sǝne ka. 31 Kǝ hamnǝ cau mala Domurǝm mala Ɓakuli sǝ kǝ kanigir amur Mǝtalabangŋo Yesu Kǝrǝsti. Kǝ nacau nǝ rǝcandǝa kat, ko ɓangciu pà arǝì ɗang. Kǝ ɓwa tamsǝì ɗàng.
* 28:19 Kaisar ka nda Murǝm Mǝgule mala amǝ Roma. † 28:27 Ɓalli gbal aɓa: Isha 6:9,10. ‡ 28:28-29 Aɓea amalǝmce mana ɗiɗyal à gilǝia nǝ bu ka, à tsǝk mǝsǝì 29 ani: &lt;&lt;Anzǝm mǝnana Bulǝs malǝna cau ka, kara amǝ Yahudi bwal njar à kǝ o, sǝ à kutio aban makgìr arǝarǝia kǝ̀rkǝ́r.&gt;&gt;