17
Poli iqutä, Silasi iqutä, Tesälonaika iu äpmamiŋiyiŋqä
1 Iqi ävämaŋi, Poli iqutä, Silasi iqutä, aŋä-himqä Ambipolisi iutä, Apoloniya iutä ämäwqätävi, aŋä-himqä Tesälonaika iu ätimäukiyi. Iuŋi, Israitqä iquauqä aŋä aquväqŋqä hŋqu, ämätnmiŋqe. 2 Iŋgaŋi Poli iqu, suqä hea ique-ique imäkmiŋqä-pa, asä iiŋä imäkätä, hiunji hapä pmeqä hŋquaqui-hŋqueŋä iquauŋi, aŋä aquväqŋqä yäpä yäŋgisa äpeyätäqäŋgaŋi, Israitqä iquatä Goti Hanjuwä Iqueqä bukä iu äqänäŋqeŋqä ätmiŋuwi. 3 Iqu Goti Hanjuwä Iqueqä kukŋuä quatiŋqä awä ätuätä, iquauä kŋuä indqäŋqe, yäŋänäqŋqä iwimäkmiŋqe. Kraisi, ne ämineyätŋqä Goti Hanjuwä Iqu ätekqä Iqu, haŋä-iqä ämetä, äpäkonätä, itaŋga qänakndaŋi, aŋgumä ävauniqeŋqä, kŋuä äwimiŋqe. Iqu tiiŋä-pqe ätukqe. “Jisasi, nyi Iquenyqä awä etqä Iqu, Kraisi, ne ämineyätŋqä Goti Hanjuwä Iqu ätekqä Qäqueqä.” 4 I tquaŋga, Israitqä hŋqua quuvqä eqiyäpu, Poli iqutä, Silasi iqutä, quuvqä anä eqäkuwi. Itaŋga Grikä iquauqä kukŋuä tqä, Goti Hanjuwä Ique qoŋä äwoktäutaŋguwä iquautaŋätä, apäkä yoqä naqä qoŋqä iuautaŋätä, kuapänäŋä quuvqä anä eqäkuwi.
5 Iŋgaŋi, ämaqä Israitqä hŋqua, qu e äyä iqaŋgä äqumbiyi, äwqä quvqä wiŋgaŋga, iqua, ämaqä suqä quvqä imäkqä, ququawä aquväqŋqä iqi pmetaŋguwä hŋquatä, aquvä ämaqämbiyi, ämaqä aŋä-himqä iutaŋä iquauqä äwqeuŋi, qe äwivauqumuatkuwi. E imäkpiyi, Jesonä iqueqä aŋä duŋqä maqänä äupiyi, Poli iquesä, Silasi iquesä, yäpaqä mäŋgisa ätuma äwäpu, qokä-apäkä iquauqä hipa iu vanä-tpu, qävqä imiŋuwi. 6 Iŋäqe, qu iquaquiŋi, mämoqumueqä ipiyi, qu Jesonä iquesä, quuvqä heqiyqä huizi iquautänä itmepu, ämaqä naqä aŋä-himqä iu miqä iquauŋqä eyqiyäma äwäpu, maŋä tiiŋä ätukuwi. “Ämaqä qua eeqänäŋä iu qaŋä ikisinyä, haŋä-iqä ämaeqiyä iquaqu äpäsinyä, täqi äpmeŋinyqä. 7 Iquaquiŋi, Jesonä iqu, iqueqä aŋiuŋqä ätuma äwätä, ämiqämenä. Itaŋga ämaqä eeqänäŋä tqua, ämaqä ämiqä naqä Sisa iqueqä kukŋui tuwä äwiyäpu, hŋgisanä ipu, ‘Ämaqä Ämiqä Hŋqu, inänjqä. Iqueqä yoqe, Jisasi Iqueqä’ ätqäuä” ätukuwi.
8 I tquaŋguwäŋga, qokä-apäkä iquatä, ämaqä aŋä-himqä iu miqä iquatä, yäuŋuä ipiyi, maŋä hiŋginäwa ätkuwi. 9 Iŋgaŋi ämaqä ämiqä naqä iqua, Jesonä iqutä, ämaqä huizi iquatäŋi, kukŋuä mitqä mbqä ipŋqä imäkpiyi, mbqä ae iqaŋguwäŋga, qe ävquatäwatkuwi.
Poli iqutä, Silasi iqutä, Beliya iu äpmamiŋiyiŋqä
10 Hea ae eqaŋga, quuvqä heqiyqä iqua, Poli iquesä, Silasi iquesä, aŋä-himqä Beliya iuŋqä ändowatkuwi. Iquaqu Beliya iu ätimäyi, Israitqä iquauqä aŋä aquväqŋqä yäpä yäŋgisa qe ekiyi. 11 Israitqä, Beliya iu pmeqä iquauqä suqe, äŋguänä eä, Israitqä, Tesälonaika pmeqä iquauqä suqä iuŋi, tiiŋi ämäwqätäumiŋqe. Iqua, Poli iqueqä kukŋuä qätä äwipiyi, kiiŋä äwinyätä, hiunji eeqänäŋä iuŋi, “Poli iqueqä kukŋui, naqä-qakuätiyä, quaŋgätiyä” tpu, Goti Hanjuwä Iqueqä bukä iu qänätaŋgqe a ätäupu, iwäsäumiŋuwi. 12 Ii imäkpiyitaŋi, Israitqä kuapänäŋä hui, quuvqä heqiyqaŋguwäŋga, itaŋga ämaqä Grikä yoqä-täŋä iquautaŋi, qokä-apäkä kuapänäŋä-pqe, quuvqä anä eqäkuwi. 13 I etaŋgi, Israitqä Tesälonaika pmeqä iqua, Poli iqu Goti Hanjuwä Iqueqä kukŋui Beliya iuta awä ätumiŋqeŋqä qätä äwipiyäŋgaŋi, qu aŋä-himqä iuŋqä äupiyi, qokä-apäkä iqiŋä iquauqä kŋuä indqäŋqe, qui iwimäkäpu, äwqä tnäŋä iwimäkkuwi. 14 Ii imäkqaŋguwäŋgaŋi, quuvqä heqiyqä iqua maqänäŋi, Poli iqueŋi, eqä-pŋä-täŋä iŋgi zä qe ändowatkuwi. Iŋäqe Silasi iqutä, Timoti iqutä, Beliya iu yqänä äpmamiŋiyi. 15 Ämaqä, Poli ique ätuma äumiŋuwä iqua, aŋä-himqä Atenisi iuta uwquatämäuqaŋguwäŋga, Poli iqu, Silasi iquenyqätä, Timoti iquenyqätä, tiiŋä ätukqe. “Iquaqu, nyinyqä maqänä binyqä.” I tquaŋga, qu aŋgu qe äukuwi.
Poli iqu, Atenisi iu äpmamiŋqeŋqä
16 Itaŋga Poli iqu iquaquinyqä hiŋuä äqänä äpmeqäŋgaŋi, iqu Atenisi iu goti quaŋgä iquauqä ktqä huitaŋä-huitaŋä hikä zä-yäŋä ii, kuapänä tqäwäwätaŋgi äqunäqe, iqueqä äwqe quvqä äwiŋgqe. 17 Äwqä quvqä i wiŋgaŋga, iqu Israitqä iquauä aŋä aquväqŋqä iu, Israitqä iquatä, ämaqä Goti Hanjuwä Ique qoŋä äwoktäutqäŋuwä huiziquatä, kukŋuä anä ätmiŋuwi. Itaŋga hiunji ique-iqueŋi, iqu ququawä aquväqŋqä iuŋi, ämaqä iqi pmetaŋguwä iquau äwimeqisätä, kukŋuä anä inä ätmiŋuwi. 18 Iqu e ätäqisätäqäŋgaŋi, Jisasi Iquenyqätä, qua iuta aŋgi vauqeŋqätä, ätumiŋqe. Ämaqä näqŋqä-täŋä hŋqua, qätä i äwipiyi, iqutä kukŋuä tnäŋä, mäkä eŋqä-paŋä äuŋguwi. Hŋqua, ämaqä Epikuliya* iutaŋä iquai. Hŋqua ämaqä Stoeki† iutaŋä iquai. Kukŋuä tnäŋä ätäpiyäŋgaŋi, hŋqua, “Kukŋuä huitaŋä-huitaŋä tqä iqu, änäänyä tqiyä?” ätkuwi. Itaŋga huiziqua, “Iqu goti huitaŋä iquauŋqä ätqutiyä?” ätukuwi. 19 E ätäpiyitaŋi, iqueŋi qoqoŋä Areopakusi‡ yätuŋqä, aŋä-himqä miqä iquauqä hiŋuä iqi tpŋqä ätuma ekuwi. Ätuma epiyi, iqueŋi tiiŋä ätukuwi. “Saqä kukŋuä häŋi, qokä-apäkiu ätuŋi, ne näqŋqä metuŋquänä awä natiyä. 20 Nätmatqä si ätŋi, ii änyä-häŋänäŋiqä. Kukŋuä tä, äänä tätätiyä? Kiqä quatiŋqe, ne näqŋqä hiatuŋquä äneŋgiyä” ätukuwi. 21 Atenisi pmeqä iquatä, ämaqä huizi äwimepu anä äpmamiŋuwä iquatä, wäuŋuä hui mimäkqä ipu, kukŋuä häŋiŋqä aquvänä ipu, iwäsäupŋqä kukŋuä ätŋgmanmiŋuwi.
22 I tquaŋguwäŋga, Poli iqu, Areopakusi iu pmetaŋguwä iquauqä awä iqisanä pämä ätqäuqe, tiiŋä ätukqe. “Atenisi pmeqä iquenyä, he nätmatqä eeqänäŋä imäkätqäŋuwi, goti iquauŋqä kŋuä indqänäpu, imäkätqätaŋgä hiŋuä ae eqänäŋänä. 23 Nyi aŋä-himqä täu ikitmŋgaŋi, goti iquauqä ktqä näŋi-mäŋi ätqätepu, iiŋä iquauŋqä hiqäva imäkätqäŋuwi, hiŋuä äqunäŋqeqä. Itaŋga hiqäva imäkätqäŋuwä hŋqueuŋi, tuwaŋuä tii äqänäŋqeqä. ‘Tä, goti ne maqŋqä iquenyqä hiqäva imäkpŋqeqä’ äqänätaŋgi äqunäŋqeqä. Iŋi goti he maqŋqä epiyä-qe, qoŋä äwoktäutqäŋuwä iquenyqe, nyi awä hitmqänä. 24 Goti qua tä imäkätä, nätmatqä eeqänä qua täu äwiŋqä Imäkkqä Iqu, Iqunä qäukuitä quaetä Miqä-qu eä, i etaŋgi hiqäva-imäkqä aŋä, ämaqe ämätpqä iuŋi, mäpmeqä itäŋqiyä. 25 Häŋä-pmeqätä, yuŋuätä, nätmatqä eeqänäŋitä, ämaqä iu vqe, Goti Hanjuwä Iqueqeqä. Iiŋiŋqe, ne ämaqä iqune, nätmatqä hŋqu imäkätanä vatuŋque, Iqu äwa äkiŋqä itqätaŋgikä? Aaŋqeqä! 26 Goti Hanjuwä Iqu, ämaqä hŋquenyä imäkätä äpmuatekqetaŋi, ämaqä eeqänäŋä iqiyämetä, qua eeqänäŋä iu im-imä äpmuatekäkqeqä. Qokä-apäkä eeqänäŋä iuqä äpmapiyäŋgaŋqätä, quwqä aŋä hiqŋqeŋqätäŋi, Goti Hanjuwä Iqunä iwäsäutä äpmuatekäkqeqä. 27 Qokä-apäki, Iquenyqä qävqä iqa äpäpiyäŋgaŋi, qu Ique ämoqumuapnuwäŋqä imäkkqeqä. Iqu kiŋä nämä mäpmeqä eänä, nesä hŋqunä-hŋqunä äpmenä. 28 Ne Ique änyanä, häŋä-pmeqetä, qaŋä uwqetäŋi, Iquesanä meniqueqä. Ämaqä hesaŋä apqä tqä imäkqä hŋqua, tiiŋä ätkuwä-paŋiqä. ‘Ne iqueqä ymeqä iquneyqä.’ 29 Iŋi ne Goti Hanjuwä Iqueqä ymeqä äpmenitaŋi, Iquenyqe, ‘Iqu, golqä, silpa, hikä eŋqä-paŋä-queqe’ kŋuä mindqäŋqä yatuŋqueqä. Ne ämaqä iqune, neqä kŋuä indqäŋqeta imäkätuŋquä-paŋä iiŋi, hmanjqä! 30 Hiŋuiqänäŋi, ämaqä iqua, Iquenyqä maqŋqä etaŋguwäŋga, Iqu quwqä suqä quvqeŋqe, kukŋuä matqä imiŋqe. Iŋäqe täŋgaŋi, ämaqä qua eeqänäŋä iuŋi, suqä quvqeŋqä womba ipu ävquatämäupŋqä diŋqe, Iqu kukŋuä yäŋänäqŋqä ätätqänä. 31 Ii quati tiinjqä. Iqueqä suqä jänänäŋä iuta, qokä-apäkiuqä suqä iwäsäuniŋqe, Iqu hiunji hŋque atäuŋuä ae ikqeqä. Ii iwäsäuniqä diŋqe, Ämaqä Hŋque ae ätekqeqä. ‘Ämaqä Tqu, Qäqueqä’ ämänätquetŋqä diŋqe, Ämaqä Iqu äpäkoŋgaŋgi qua äptekuwiutaŋi, Goti Hanjuwä Iqu aŋgumä ae ävauqumuatkqeqa” ätukqe.
32 Ämaqä qua äptepqä iuta aŋgu vauqeŋqä tqaŋgi äwipiyi, ämaqä hŋqua, Poli iqueŋi, kukŋuä quvqä tquauŋgua, hŋqua, “Si qänakŋi, kukŋuä aŋgi ttŋqe, ne äneŋgiyä” ätukuwi. 33 E tquaŋguwäŋga, Poli iqu qe äväma äukqe. 34 Iŋgaŋi, ämaqä hŋqua, iquenyqä äwäpu, quuvqä eqäkuwi. Iquautaŋä hŋqu, iqueqä yoqe, Diyonisisi ique. Iqu ämaqä ämiqä, qoqoŋä Areopakusi iu aquvä äqänmiŋuwä iutaŋä iquvi. Itaŋga apäkä hui, iiyqä yoqe Dämarisi, ii-pqe quuvqä inä eqäkqe. Ga qokä-apäkä huizi-pqe, quuvqä eqäkuwi.
* 17:18 Epikulia iquauqä kŋui tiinji. Aquvänä itanä pmeqäŋqe, ii nätmatqä naqänäŋä-qae, ne yqänä imäkqa uwquatuŋque. † 17:18 Stoeki iquauqä kŋui tiinji. Aquvänä itanä pmeqe, nätmatqä naqä ma, ne haŋä-iqä ämetanä-qe, äwqä haŋuä änyanä pmetatuŋque. ‡ 17:19 Areopakusi i tiinji. Aŋä-himqä Atenisi ämiqä iqua, qoqoŋä Areopakusi iu aquvä äqänmiŋuwi.