27
A slərdamara Pawl aa berney ŋga Rawm
1 Masa ta slam yawa cay amba ya diyam * aa hwayak ŋga Itali ta kwambiwal na, ta’, a vəldamata ata Pawl, ta daŋgay hay siya a har ndaw mezəley Juliyus, mahura ŋga sewje hay. Aŋga mahura da wuzlah sewje hay ŋga Rawm, masa ata ma zəlmata «Sewje hay ŋga Bay Agustus.» + 2 Ta’, ya ndəkwam aa kwambiwal ma sawa daa berney ŋga Adəramit. Kwambiwal a, a daw ŋgadaa slam-mepey-salay mekele mekele ta dey bəlay ŋga hwayak ŋga Azi. Ta’, ya diyam. Ala bama ta ata ndaw daha mezəley Aristarke, ndaw Masadəwan daa berney ŋga Tesalawnik. + 3 Pepərek e, ya wusam aa berney ŋga Sidaŋw. Juliyus, a sərfar dey-ceceh a Pawl, ta’, a vəlar cəveɗ ŋga pey salay ŋga daw aa berney a ŋga nəktərwa jam aŋga hay, amba a jənmara. + 4 Fa dəɓa ha, ya təpam aa kwambiwal saya. Ya gwamara ŋga diyam dər e ba, maja memeɗ fa kawa a ray ala. Ta’, ya diyam ta cakay hwayak da wuzlah bəlay mezəley Sipəre masa memeɗ fa key ga daa ba. 5 Ya təŋgam a dey bəlay gweegwe ta hwayak ŋga Silisi leŋ hwayak ŋga Pamfili, ta’, ya wusam a Mira daa hwayak ŋga Lisi. 6 Feteɗe, mahura ŋga sewje hay heyey a səpey kwambiwal mekele. A hətndar kwambiwal ma sawa daa berney ŋga Alekzandəri ma daw ŋgadaa hwayak ŋga Itali. Ta’, a təpdandar aa kwambiwal a.
7 Ɗar ga, ala fa diyam nekəɗey, nekəɗey. Ya wusam gweegwe ta berney ŋga Kənit na, banay daha ga ŋga daw maja memeɗ faa bərey. Memeɗ e a təkndar ŋga daw fa mey, ta’, ya slapalam ta fa slam da wuzlah bəlay mezəley Salmawne, ŋga wusey a dey laŋgar ŋga hwayak da wuzlah bəlay mezəley Kəret, dey masa memeɗ daa ba. 8 Ya diyam ta banay taa kwakway ŋga hwayak a, ya wusam aa slam da Kəret mezəley Slam-mepey-salay Maaya, masa gweegwe ta berney ŋga Laze.
9 Daa madaw ala ha na, ya ta kam ɗar ga sem. Ndəhay ta kamara *daliyam ŋga mbəkey mebərey sem. Anda meləvey, piya † gweegwe a wuswa, madaw ta kwambiwal a key saba maja bərgadaŋ fa key. Maja ŋgene, Pawl a ləvey: + 10 «Waa jam aɗaw hay, ya səra madaw aləkwa keɗe a kandakwar banay ga la. Kwambiwal ta cek hay da hwaɗ a, a da ndəkwam asi yam, a daa zəɗam. Ma daa zəɗam na, cek hay a daada ba, ama kwa aləkwa ray aləkwa may.» 11 Mahura ŋga sewje hay heyey a cənda mey ŋga Pawl ba, ama a cəney na, mey ŋga ndaw ma hwada kwambiwal ta bay ŋga kwambiwal a gway. 12 Slam-mepey-salay feteɗe na, aŋga maaya ŋga lecey kwambiwal a hwaɗ a ta piya ba. Daa ŋgene har-gədaŋ ŋga ndəhay a, a wuɗam ŋga diyam. Da a gwamara ma wusam na, a wuɗam a diyam aa slam-mepey-salay daa berney ŋga Fenikis, amba a njam feteɗe ta piya ha. Berney ŋga Fenikis na, aa daa hwayak ŋga Kəret da wuzlah bəlay heyey. Slam-mepey-salay da Fenikis ha na, aa ta har-gula ŋga ndaw ma nəkey dey ŋgada mey-aŋgwa leŋ ta har-zəmay ŋga ndaw ma nəkey dey ŋgada wurza.
Bərgadaŋ a key da ray bəlay
13 Fa dəɓa ha, memeɗ ta dey ŋga Məzam a kawa nekəɗey. A wulkam a hətam cəveɗ la ŋga wusey a Fenikis anda ata ma wuɗam. Da ray ŋgene, a ɗaɗamərwa ɓərey mandandal a ma lacada kwambiwal, a pamara a hwaɗ a. Ta’, a diyam ta mey kwakway ŋga hwayak ŋga Kəret. 14 Ama fa dəɓa ha nekəɗey bərgadaŋ ta’, a kawa. Bərgadaŋ a na, a zəlmara Erakilaŋw ‡, a sawa taa aŋgwa ŋga Kəret. 15 A fəna kwambiwal ta gədaŋ. Ya gwamara ŋga handamara kwambiwal a dər e saba. Mbak! ya mbəkdamara, memeɗ e ŋga handa. 16 Fa dəɓa ha, ya diyam ta dəɓa hwayak mekele mecəhe da wuzlah bəlay mezəley Kwada. Hwayak a, a təka memeɗ nekəɗey ma da sawa ŋgada ray ala. Feteɗe, ya baŋgaɗamərwa kwambiwal mecəhe § ŋgadaa kwambiwal mahura maja kwambiwal mecəhe a daa zəɗey, ama aa ta banay ga maja memeɗ e kalah. 17 Masa ndəhay ma hwada kwambiwal a ma pamara kwambiwal mecəhe heyey la aa kwambiwal mahura na, ta’, a təkɗam laza fa kwambiwal mahura heyey. Asaya, ta’, a kəzlam cek aa bəlay ŋga təka kwambiwal ŋga daw a rav-zazay ŋga hwayak ŋga Libi maja a zluram da a wusam haa a rav-zazay a na, a da slənam aa mawurɓay. Fa dəɓa ha, mbak! a mbəkdamara kwambiwal a amba memeɗ a handa aa wuzlah bəlay. 18 Memeɗ e, fa key, fa key ta gədaŋ cəŋga. Anda keɗe, pepərek e, a kəzlamata cek hay ŋga filaw masa daa kwambiwal a aa bəlay. + 19 Pepərek e mekele, memeɗ e fa key cəŋga. Cek hay masa maadakw a maadakw a fa kwambiwal a na, ndəhay ma hwada a cəkwmata, a hazakadamata aa bəlay ta har ata. 20 Ɗar ga, ya hətmar pas ba, ya hətmatar wurzla hay ba, maja bərgadaŋ a. Fa key ta gədaŋ, ta gədaŋ haa ya wulkam ya ləham la na, daa ba.
21 Menjey ga, ndəhay daa kwambiwal a ta zəmam cek daa ba. Pawl ta’, a lecey fa mey ata tabiya, a ləvtar: «Haya, jam aɗaw hay, anja da akwar ma təɓmara mey aɗaw la na, ya ta sləkɗakurwa daa hwayak ŋga Kəret daa ba. Da aləkwa ma sləkɗakurwa da Kəret e daa ba na, anja cek aləkwa hay keɗe fa da nəsam daa ba, fa daa zəɗam daa ba. 22 Ama wure keɗe, ya fa ləvkwar, kərzamara mevel, kwa ndaw pal dasi aləkwa fa daa zəɗey daa ba, si kwambiwal ma daa zəɗey gway. 23 Dasi tavaɗ keɗe, Gazlavay, ndaw masa ma walaya, masa yah ma ragadar, ta slərwa maslaŋ aŋga la da vaɗ fa yah. 24 A ləvya: “Pawl, ka da zlurey ba, fara fara si ka wusey, ka lecey fa mey ŋga Bay *Sezere da *Rawm ŋga kaka sariya. Gazlavay a ləhdata ndəhay tabiya daa kwambiwal keɗe la, aa zəɗam daa ba maja maaya aŋga aa da ray akah.” + 25 Da ray ŋgene, jam aɗaw hay, kərzamara mevel, ka da zluram ba, maja ya səra Gazlavay a ka la fara fara anda aŋga ma ləvya. 26 Ama si kwambiwal a lecey a ray hwiyak da wuzlah bəlay la ɗagay.» +
27 Ɗar kuraw a ray a məfaɗ, memeɗ e fa dəkdandar daa bəlay ŋga Mediterene cəŋga. Ta wuzlah-tavaɗ, ndəhay ma hwada kwambiwal a wulkam na, ala gweegwe ya wusam a ray-ɗəgar. 28 Ata a padamərwa salay ta ɓərey majəwkaya fa kwambiwal a, amba a wamara yam a. A hətfamar yam a seleleŋ, a key meeter kwakwar maakar a ray a maasala. A diyam fa mey nekəɗey, a wamara yam saya, a hətfamar yam a seleleŋ, a key meeter kwakwar cew a ray a daaŋgafaɗ. 29 A zluram maja memeɗ a da handa kwambiwal fa aŋgwa. Da ray ŋgene, a padamatərwa salay ta ɓərey hay məfaɗ mandandal a mandandal a ma lacada kwambiwal fa dəɓa ŋga kwambiwal a. A səkwam slam ŋga wurey, ama slam a wurfatar gweegwe ba. 30 Ndəhay ma hwada kwambiwal a, a wuɗam ma bamawa da hwaɗ a amba a ləham. Ta’, a padamərwa salay ta kwambiwal mecəhe heyey aa yam. A kam anda a da padamatərwa salay ta ɓərey mandandal a mandandal a ma lacada kwambiwal fa mey ŋga kwambiwal mahura. 31 Ama Pawl a ləvtar a sewje hay, ta ŋgada mahura ata: «Da ndəhay ma hwada kwambiwal a, a njam a hwaɗ a ba na, akwar fa da gwamara ŋga ləhey daa bəlay a daa ba.» 32 Sewje hay heyey ta’, a ɗəslmara laza ma kərza kwambiwal mecəhe, a mbəkdamara aa yam, a daw.
33 Gweegwe slam a wurey na, ta’, Pawl a zəlta ndəhay tabiya ŋga zəmey ɗaf, a ləvtar: «Akwar ta ɓəsmara banay la ɗar kuraw a ray a məfaɗ, akwar ta zəmam kwa meeme daa ba. 34 Maaya na, ya zəmkwa ɗaf ŋga hətey gədaŋ ŋga ləhey. Kwa eŋgwec pal fa ray ŋga ndaw da wuzlah akwar fa daa zəɗey daa ba.» + 35 Masa aŋga ma ləvey la anda keɗe na, leŋ! a ley peŋ, a kar suse a Gazlavay fa mey ata tabiya, ta’, a həɓey, a zəmey. + 36 Da ray ŋgene, ata tabiya a kərzamara mevel. Fa dəɓa ha, a zəmam peŋ e may. 37 Ala daa kwambiwal a tabiya a key temere cew ta kwakwar maasala a ray a maakwaw. 38 Masa ata ma rəham la na, ta’, a kəzlamara cek anda daw daa kwambiwal a aa yam, maja a wuɗam kwambiwal a, a key dadakw ba.
Vaŋgwala ŋga yam a həɓa kwambiwal
39 Fa dəɓa ha slam ma wurey la na, ndəhay ma hwada kwambiwal a hətmar hwiyak, ama a sərmara slam aha ba. Daa slam aha, a hətmar slam masa maaya ŋga lecey kwambiwal da ray-ɗəgar, mawurɓay da hwaɗ a. Da a gwamara na, anja a wuɗam ŋga handamara kwambiwal feteɗe, a wuɗam a mbəkdamara feteɗe. 40 Da ray ŋgene, ta’, a ɗəslmara laza ŋga ɓərey məfaɗ mandandal a mandandal a heyey, a mbəkdamata aa yam. Ta’, a pəskamata laza hay masa ma jəwa hwadam ma hwada kwambiwal. Ta’, a baŋgaɗamara zana fa mey ŋga kwambiwal amba memeɗ a handa a rav-zazay. 41 Ama kwambiwal kaa a daw, a hətfey slam, yam da hwaɗ a ga daa ba, deŋ! a lecey aa mawurɓay daa yam a, mey a, caca’! aa mawurɓay a, kwa a wusey ba səlak. Vaŋgwala ŋga yam a sawa a həɓa hwadam fa dəɓa. + 42 Maja ŋgene, sewje hay a wuɗam a kəɗmata ndəhay daŋgay hay vagay maja a zluram ndəhay a, a daa ndavam, a da ləham. 43 Ama mahura ŋga sewje hay a wuɗey ma ləhda Pawl, ta’, a təkta siya hay ŋga kəɗmata ndəhay daŋgay hay a. A ləvtar a ndəhay ma sərmara mendendevey ŋga jəvam teeseɗ aa yam a, amba a wusam kasl a rav-zazay. 44 Siya hay, a ləhmawa na, a kərzam har ta hwadam hay ŋga kwambiwal mahəɓkaya. Anda keɗe, ala tabiya ma ləhmawa sem a palah, kwa cek ma kandar daa ba səlak.
* 27:1 ya diyam: Luk, ndaw ma wuzlala mey hay keɗe, a ləvey “ya diyam” na, maja ta cəmam la ta ata Pawl saya, a diyam bama haa a Rawm. + 27:1 25.12 + 27:2 19.29 + 27:3 24.23; 28.2 † 27:9 piya: Daa hwayak hay a feteɗe, piya a key ta kiya masa kalaŋ daa hwayak ŋga ndəhay Mafaw hay. Anda meləvey, piya feteɗe a key ta kiya mesəfeɗ haa kasl kiya ma daw a ley. Anda keɗe, maja ta piya ha na, madaw taa bəlay ta kiya ha maaya ba, maja bərgadaŋ fa key kalah. + 27:9 2Kwr 11.26 ‡ 27:14 Erakilaŋw: Ara memeɗ ma kawa taa walaŋ ŋga dey aŋgwa leŋ ŋga dey ŋga Pəlta. Ara bərgadaŋ mahura, a nəsey cek hay ga. § 27:16 kwambiwal mecəhe: Ara kwambiwal ŋga ləhdata ndəhay da masa kwambiwal mahura ta nəsey sem da wuzlah bəlay. + 27:18 Jaw 1.5 + 27:24 9.15 + 27:26 28.1 + 27:34 Lk 12.7 + 27:35 Lk 22.19 + 27:41 27.22