9
Kantri Seban atrivir amizim
Solomonɨn ganasa izi
(1 Atriviba 10:1-13)
1 +Kantri Seban atrivir amizim kamaghɨn oraki, Ikiavɨra Itir God deraghavɨra Solomon gamizɨma a ziar ekiam iti. Kamaghɨn amizɨ, atrivir amizim Solomonɨn fofozim gɨfofoghasa azangsɨzir gavgavibar an azangsɨghasa izi. Atrivir amizim uan ingangarir gumazir avɨriba ko, kamelɨn bɨzir avɨriba sara iza Jerusalemɨn oto. Kamelɨn kaba golɨn avɨriba ko, pauran igharagha garir mughuriar aghuiba itiba, ko dagɨar igharagha garir iveziba bar pɨn koziba inigha izi. Atrivir amizim izegha gɨvagha, uan azangsɨzir a Solomonɨn azangsɨghasa nɨghnɨghiziba, a bar dar an azangsɨsi. 2 Ezɨ Solomon bar deraghavɨra an azangsɨziba ikarvaki. An azangsɨzir an azangsɨziba, Solomon tam ikarvaghan iburazir pu. Bar puvatɨ. 3 Seban kantrin atrivir amizim, Solomonɨn nɨghnɨzir aghuim ko fofozim baregha, uaghan atrivibar dɨpenir ekiar a ingarizimɨn gani. 4 Egha atrivir amizim uaghan garima, Solomon dughiabar vaghvagha dagher aghuir avɨriba isa, uan ingangarir gumazir dapaniba ko apiav ikia da api. Ezɨ atrivir amizim uaghan garima, ingangarir gumaziba ko men korotiar aghuir me azuiba ko gumazir wain anɨdiba, me kurkazir aghuiba iti. Egha a garima, Solomon asɨzir avɨriba inigha Ikiavɨra Itir Godɨn Dɨpenimɨn ghua a bagha ofan bar isia mɨghɨribagh ami. A bizir aghuir kabar ganigha dɨgavir kuram gamigha ua mɨkɨman ibura.
5 Egha gɨn, a kamaghɨn Atrivim Solomon mɨgei, “Kɨ uan kantrin ikiava bizir nɨ amibar eghaghaniba ko, nɨn nɨghnɨzir aghuim ko, fofozim barasi. Ezɨ kɨ datɨrɨghɨn fo, akar kaba da bar guizbangɨra. 6 Kɨ faragha nɨghnɨzir gavgavim akar kabar itir puvatɨ. Egha datɨrɨghɨn kɨ uabɨ iza, uan damazimɨn bizir kabar ganigha gɨfa. Guizbangɨra, bizir kɨ datɨrɨghɨn gariba, da akar kɨ oraghiziba bar dagh afira. Nɨn nɨghnɨzir aghuim ko fofozir aghuim bar ekefe. 7 Ezɨ nɨn gumazamiziba ti zurara bar akueghama. Ezɨ nɨn ingangaribar faragha zuir gumazir nɨ ko ikia zurara nɨn nɨghnɨzir aghuiba baraziba, me ti bar akueghama. 8 Kɨ Ikiavɨra Itir God, nɨn Godɨn ziam fe. A navir aghuim nɨn ikia nɨ gamizɨ, nɨ Israelian atrivimɨn iti. A bar Israelia ia gifongegha an ifongiar kam ian ikiavɨra iti. Nɨ guizɨn arazim ko arazir aghuimɨn deraghvɨra Israelian gan me geghuvam. A kamaghsua nɨ gamizɨ, nɨ atrivimɨn oto.”
9 Egha Seban atrivir amizim golɨn bar avɨriba isa Solomon ganɨngi, ezɨ golɨn kabar osɨmtɨzim 4 tan gafira. Atrivir amizim uaghan pauran mughuriar aghuiba itir avɨriba ko, dagɨar igharagha garir iveziba bar pɨn kozir avɨriba a ganɨngi. Bar guizbangɨra, bizir kaba bar avɨraseme. Fomɨra pauran aghuir igharagha garitaba kantri Israelɨn aven itir puvatɨ.
10 Ezɨ Atrivim Hiramɨn ingangarir gumaziba ko Solomonɨn ingangarir gumaziba, kuribar ghua kantri Ofirɨn ghua golɨn avɨriba ko, temer aghuir bɨghiziba ko, dagɨar avɨrir iveziba bar pɨn koziba, me da inigha Israelɨn ize. 11 Ezɨ Solomon uan ingangarir gumazibav mɨkemezɨ, me temer aghuir kaba inigha Ikiavɨra Itir Godɨn Dɨpenim bagha adɨrɨziar aghuibagh amua an dɨpenim bagha mabagh ami. Egha a me mɨkemezɨ, me temer aghuir kabar arariba inigha gumazir gitabav soziba bagha gitabar ingari. Bar fomɨra iza datɨrɨghɨn, gumaziba kantri Israelɨn aven, ua temer kamagh garitabar garir puvatɨ.
12 Ezɨ Atrivim Solomon, bizir aghuir avɨriba isa Seban atrivir amizimɨn ifongiam agɨvasa a ganɨngi. Solomon atrivir amizim ganɨngizir bizir avɨriba, da bar bizir atrivir amizim Solomon bagha inigha izezir bizibagh afira. Ezɨ Seban atrivir amizim, uan ingangarir gumaziba ko me uamategha uan kantrin ghu.
Solomon bizir bar avɨriba iti
(1 Atriviba 10:14-19)
13 Atrivim Solomon azenibar vaghvagha 23 tan gol isi. 14 Egha a uaghan dagɨar ingangaribagh amir gumaziba da, takis isi. Ezɨ Arebian atriviba ko, Israelɨn distrighbar garir gumazir dapaniba dagɨaba isa a ganɨdi.
15 Ezɨ Solomon mɨkemezɨma, an ingangarir gumaziba 200plan ter araribar orar mɨsoghamibar ingari. Egha me gol inigha orar kabar pogha da ave. Orar kaba vaghvagha da avezir golɨn osɨmtɨzim, a 7 kilogremɨn tu. 16 Egha 300plan ter araribar orar dozir mɨsoghamiba uaghan dar ingari. Egha gol inigha orar dozir kabar pogha da ave. Orar kaba vaghvagha da avezir golɨn osɨmtɨzim, a 2 kilogremɨn tu. Ezɨ Solomon mɨkemezɨma, me orar kaba bar da inigha dɨpenir me kamaghɨn dɨborimɨn da arɨki, Lebanonɨn Ruarir Pɨzimɨn Dɨpenim.
17 Ezɨ Solomon mɨkemezɨ, me atrivir dabirabir ekiar mamɨn ingari. Egha me golɨn aghuim ko, elefanɨn atariba inigha an kurke. 18-19 Atrivimɨn dabirabim bar pɨn iti, ezɨ adɨrɨziar tuiv mavanangamim, a 6plan ighuviba iti. Ezɨ ighuvir kaba, me 12plan laionɨn nedazibar ingarigha da asezɨ da tuivighav iti. Ezɨ adɨrɨziar ighuvir kaba vaghvagha laionɨn nedazir pumuning iti, mam vongɨn iti, ezɨ mam vongɨn iti. Atrivir dabirabir kam, an agharimning arɨghamin danganir pumuning iti. Ezɨ agharimning arɨghamin danganir kamningɨn boroghɨn, me laionɨn nedazir pumuningɨn ingarizɨ, mam vongɨn itima, mam vongɨn iti. Kantrin igharazibar atriviba, men atrivibar dabirabitam, tong kamaghɨn garir puvatɨ.
20 Ezɨ ingangarir gumaziba gol inigha Solomon bagha dɨpaba apir itaribar ingari. Egha Lebanonɨn Ruarir Pɨzimɨn Dɨpenimɨn aven itir itariba bar, me golɨn aghuimɨn dar ingari. Solomonɨn dughiamɨn, gumazamizibar nɨghnɨzim, silva pura bizim, kamaghɨn amizɨ, me silvan bizir katamɨn ingarizir puvatɨ.
21 Solomon kurir avɨriba iti, ezɨ kurir kaba da Atrivim Hiramɨn ingangarir gumaziba ko, ongarim garui. Kurir kaba zurara azenir 3pla gɨvaghtɨ, me bizir aghuir kaba ater ua Israelɨn izam. Kar gol, ko silva, ko elefanɨn atariba, ko monkiba, ko kuarazir bar diriba.
22 Atrivim Solomon, dagɨar avɨriba ko bizir avɨriba ko nɨghnɨzir aghuiba ko fofozir aghuiba ikia, egha kantrin igharazibar atriviba bar me gafira. 23 Kantrin igharazibar atriviba bar, Ikiavɨra Itir God, Solomon ganɨngizir nɨghnɨzir aghuiba ko fofozir aghuiba baraghasa Solomon bagha izi. 24 Atrivir kaba azenibar vaghvagha Solomon bagha bizir aghuiba isa izava a ganɨdi. Me bizir gumaziba silva ko golɨn ingariziba ko, korotiar aghuiba ko, afuziba ko, pauran igharagha garir mughuriar aghuiba zuiba ko, hoziaba ko, donkiba, a bagha da inigha izi.
25 +Solomon, mɨdoroziba bagha hoziaba ko karisba bagha danganir dozir bar avɨribar ingari. Danganir da ikiamin kabar dɨbobonim, 4,000ɨn tu. Ezɨ a uaghan 12,000ɨn hoziar igharazir maba iti, ezɨ maba a ko Jerusalemɨn iti, ezɨ maba, a dar ganasa mɨsevezir nguibar ekiar igharazibar iti.
26 +Atrivim Solomon kantriba bar me gativagha men gari, a Yufretisɨn Fanemɨn ikegha ghua kantri Filistian otogha ghua kantri Isipɨn tu. 27 Solomon atrivimɨn itir dughiamɨn, a temer sidan avɨriba ko silvan avɨriba inigha Jerusalemɨn ize. Ezɨ dughiar kamɨn silvan avɨriba ikia, dagɨar kɨnibar mɨn pura tintinibar irav iti. Egha a uaghan temer sidan bar avɨriba iti, mati temer Israelɨn mɨghsɨar muziaribar izezibar mɨn iti. 28 +Solomon uan hoziaba kantri Musri ko kantrin igharazibar ada ini.*
Solomon areme
(1 Atriviba 11:41-43)
29 Solomon amizir bizir igharaziba, an atrivimɨn itir dughiamɨn ikegha ghua, an aremezir dughiamɨn tu, dar eghaghaniba bar akɨnafarir 3plan kabar iti: Godɨn Akam Inigha Izir Gumazim Natanɨn Akɨnafarim, ko Nguibar Ekiam Silon Akam Inigha Izir Gumazim Ahiyan Akɨnafarim, ko Akam Inigha Izir Gumazim Ido osirizir Bizir God an Akazibar Akɨnafarim. Idon Akɨnafarim uaghan bizir Nebatɨn otarim Jeroboam batozibagh eghari. 30 Solomon 40plan azenibar Jerusalemɨn atrivimɨn ikia, egha Israelia bar me gativagha men gari. 31 Egha a uan inazir afeziabar mɨn aremezɨ, me an kuam isa Jerusalemɨn, an afeziam Devitɨn Nguibar Ekiamɨn anefa. Ezɨ an otarim Rehoboam an danganim inigha atrivimɨn iti.
+ 9:1 Matyu 12:42; Luk 11:31 + 9:25 1 Atriviba 4:26 + 9:26 Jenesis 15:18; 1 Atriviba 4:21 + 9:28 Godɨn Araziba 17:16 * 9:28 Nɨ 1 Atriviba 10:28ɨn itir akamɨn gan.