\NormalFont\ShortTitle{नहेम्‍याह}

{\MT नहेम्‍याहया सफू

\par }{\IMT म्‍हसीका

\par }{\IP थ्‍व सफू नहेम्‍याह धाःम्‍ह छम्‍ह मग्‍याःम्‍ह व साहसी मनुखं च्‍वःगु खः। नहेम्‍याह बेबिलोनीतय्‌सं यरूशलेमं ज्‍वनाहःम्‍ह छम्‍ह यहूदी खः। व परमेश्‍वरयात यक्‍व प्रार्थना याइम्‍ह मनू खः। व अर्तासास्‍त जुजुयात दाखमद्य बीम्‍ह मनू खः, थ्‍व छगू तःधंगु पद खः। थ्‍व तःधंगु पदय् च्‍वनाः याउँक जीवन हनाच्‍वंगु जूसां व यरूशलेमया पखाःत दुंगु व ध्‍वाखात मिछ्वःगु खबर न्‍यनाः दुःखी जुल। अले जुजुयाके अनुमति कयाः व यरूशलेमय् लिहां वल। थ्‍व सफुलिइ यरूशलेमया पखाः दुंगुया बारे बांलाक च्‍वयातःगु दु। थ्‍व सफुलिइ दुगु घटनात ई.पु. ४४५ निसें ई.पु. ४३३ या दथुइया खः। नहेम्‍याहं परमेश्‍वरयात याःगु तःधंगु विश्‍वास व मदिक्‍क याःगु प्रार्थना थ्‍व सफूया लुमंके बहःगु खँ खः।

\par }{\IP नहेम्‍याहया सफूयात स्‍वब्‍व यायेफु,

\par }{\ILI १. फारसयाम्‍ह जुजुं यहूदायाम्‍ह राज्‍यपाल दय्‌कूम्‍ह नहेम्‍याह नायः जुयाः यरूशलेमया पखाः हाकनं दय्‌कूगु खँ। थ्‍व बाहेक नहेम्‍याहं छुं धार्मिक व सामाजिक सुधार नं हइ।

\par }{\ILI २. एज्रां मनूतय्‌त परमेश्‍वरया व्‍यवस्‍था बांलाक ब्‍वनाः न्‍यंकूगु अले मनूतय्‌सं थःगु पाप मानय् याःगु।

\par }{\ILI ३. यहूदायाम्‍ह राज्‍यपाल जुयाः नहेम्‍याहं याःगु मेमेगु ज्‍या।

\par }{\IOT धलः पौ

\par }{\IO नहेम्‍याह यरूशलेमय् लिहांवःगु
{\IOR{१:१–२:२०}}

\par }{\IO यरूशलेमयया पखाः हाकनं दय्‌कूगु
{\IOR{३:१–७:७३}}

\par }{\IO व्‍यवस्‍था ब्‍वंगु व बाचायात न्‍हूधाः याःगु
{\IOR{८:१–१०:३१}}

\par }{\IO नहेम्‍याहया मेमेगु ज्‍या
{\IOR{११:१–१३:३१}}

\par }{\IB \par }
{\MT नहेम्‍याह



\par }\ChapOne{1}{\SH यरूशलेमया निंतिं नहेम्‍याहया चिउताः
\par }
{\PP \VerseOne{1}हकल्‍याहया काय् नहेम्‍याहया ज्‍याखँ–

\par }{\PP अर्तासास्‍त फारस देशयाम्‍ह जुजु जूगु निइगूगु दँया किसलेव लाय्\FTNT{*}{{\FR 1:1 }{\FR{१:१
}}{\FT{निइगूगु दँया किसलेव ला नोभेम्‍बर-डिसेम्‍बर ४४५ बी.सी. खः।
}}} जि शूशनया किल्‍लाय् दुबलय्

\VS{2}जिमि छम्‍ह किजा हनानी छपुचः मनूतलिसें यहूदां थ्‍यंकः वल। जिं यरूशलेमया बारे व बेबिलोनय् ज्‍वनायंकूगु पाखें बचय्‌जूपिं मेपिं यहूदीतय्‌गु बारे इमिके न्‍यना।


\par }{\PP \VS{3}इमिसं जितः धाल, “लिहांवःपिं यहूदीतय्‌त थाकुयाच्‍वंगु दु। जःखः च्‍वंपि बिदेशीतय्‌सं इमित हेपय् याइगु, यरूशलेमया पखाः आः तक नं दुनाच्‍वंगु दु अले उकिया ध्‍वाखा मिं नयाः नाश जुइ धुंकल।”


\par }{\PP \VS{4}व खँ न्‍यनेवं जि फ्‍यतुनाः ख्‍वया। तःन्‍हु तक जि नुगः मछिंकाच्‍वना। जिं छुं नं मनया, जिं स्‍वर्गयाम्‍ह परमेश्‍वरयात प्रार्थना याना।


\par }{\SH नहेम्‍याहया प्रार्थना
\par }
{\PP \VS{5}“हे परमप्रभु स्‍वर्गयाम्‍ह परमेश्‍वर, तःधंम्‍ह व मानय् यायेमाःम्‍ह! छि थःगु खँ न्‍यनीपिं व थःत माया याइपिं मनूतलिसें दयामायाया बाचा पूवंकादीम्‍ह खः।

\VS{6}छिकपिनि दास इस्राएलीतय्‌गु निंतिं चान्‍हि छितः यानागु प्रार्थना न्‍यनेत छिं न्‍हाय्‌पं बियादिसँ, अले मिखा चाय्‌कादिसँ। जिपिं इस्राएलीतय्‌सं छिगु विरोधय् यानागु पाप जिं मानय् याये। जिमि पुर्खातय्‌सं पापयात जिं नं पाप यानागु दु।

\VS{7}छिं थः दास मोशापाखें बियादीगु आज्ञा, विधि व नियम मानय् मयानाः जिमिसं छिगु न्‍ह्यःने तःधंगु अपराध यानागु दु।


\par }{\PP \VS{8}“छिं मोशायात धयादीगु थ्‍व खँ लुमंकादिसँ, ‘छिपिं इस्राएलयापिं मनूत विश्‍वास मदुपिं जुल धाःसा जिं छिमित जाति जातितय्‌गु दथुइ छ्यालब्‍याल यानाबी।\XREF{✡}{{\XO 1:8 }{\XO{१:८
}}{\XT{लेवी २६:३३}}}

\VS{9}अय्‌नं छिपिं जिथाय् लिहां वल धाःसा अले छिमिसं जिगु खँ न्‍यन धाःसा जिं छिमित थःगु नां तयेत ल्‍ययागु थासय् लित हये। तापाःगु देशय् वंगु दुसां जिं छिमित लित हये।’
\XREF{✡}{{\XO 1:9 }{\XO{१:९
}}{\XT{व्‍य ३०:१-५}}}


\par }{\PP \VS{10}“छिं थःगु तःधंगु शक्तिं व बल्‍लाःगु ल्‍हातं बचय् यानादीपिं इपिं छि दासत व छि थः मनूत खः।

\VS{11}हे परमप्रभु, जिगु व छिगु नांयात हनाबना यायेत लय्‌ताइपिं छि दासतय्‌गु प्रार्थना न्‍यनादिसँ। थौं हे छिकपिनि थ्‍व दासयागु ज्‍या ताःलाकादिसँ। छिं जुजुयात जितः माया याइम्‍ह दय्‌कादिसँ।”

\par }{\PP उबलय् जि जुजुयात दाखमद्य बीपिनि नायः खः।




\par }\Chap{2}{\SH नहेम्‍याह यरूशलेमय् वंगु
\par }
{\PP \VerseOne{1}प्‍यला लिपा छन्‍हु जुजु अर्तासास्‍तया निइगूगु दँया निसान लाय्\FTNT{*}{{\FR 2:1 }{\FR{२:१
}}{\FT{निइगूगु दँया निसान ला मार्च-अप्रिल ४४४ बी.सी. खः।}}} जुजुयागु दाखमद्य हःबलय् जिं व कयाः जुजुयात बिया। जि जुजुया न्‍ह्यःने दनाबलय् जिगु ख्‍वाः खिउँ। न्‍हापा गुबलें जिं अथे जुजुया न्‍ह्यःने ख्‍वाः खिउँका वनागु मदु।

\VS{2}उकिं जुजुं जितः न्‍यन, “छ ला मफुम्‍ह मखु, छाय् छंगु ख्‍वाः खिउँसे च्‍वंगु? छंगु नुगः ख्‍वःगु दु जुइमा।”

\par }{\PP अबलय् जि तसकं ग्‍यात।

\VS{3}अय्‌नं जिं जुजुयात धया, “महाराज सदां म्‍वानादीमा। जिमि पुर्खात थुंगु शहर तहसनहस जूगु दु अले उकिया ध्‍वाखा मिं नयाः नाश जुइ धुंकूगु दु धाःसा जिगु ख्‍वाः छाय् खिउँसे मच्‍वनी?”\XREF{✡}{{\XO 2:3 }{\XO{२:३
}}{\XT{२ राज २५:८-१०; २ इति ३६:१९; यर ५२:१२-१४}}}


\par }{\PP \VS{4}जुजुं जिके न्‍यन, “छन्‍त छु माल?”

\par }{\PP अले जिं स्‍वर्गयाम्‍ह परमेश्‍वरयात प्रार्थना यानाः

\VS{5}जुजुयात लिसः बिया, “थ्‍व खँ महाराजयात यःसा अले जि खनाः छःपिं लय्‌तासा जितः जिमि पुर्खात थुंगु शहर हाकनं दय्‌केत यहूदाय् छ्वयादिसँ।”


\par }{\PP \VS{6}थः रानीलिसें च्‍वनाच्‍वंम्‍ह जुजुं जितः न्‍यन, “छ गुलि ईया निंतिं यात्राय् वनेगु? छ गुबलय् लिहां वयेगु?” जितः छ्वयेत जुजु मानय् जुल। जि थूबलय् लिहां वये धकाः जुजुयात धया।


\par }{\PP \VS{7}हाकनं जिं जुजुयात धया, “महाराज छःपिं लय्‌तासा, पच्‍छिम यूफ्रेटिस प्रान्‍तयापिं राज्‍यपालतय्‌गु निंतिं जि यहूदाय् मथ्‍यंतले थथःगु इलाकां सुरक्षित वनेब्‍यु धकाः च्‍वयातःगु पौ बियादिसँ।

\VS{8}अले देगःया रक्षाया निंतिं दय्‌कूगु किल्‍लाया ध्‍वाखा दय्‌केत, शहरया पखाः दय्‌केत व जि च्‍वनेगु छेँ दय्‌केत माःगु सिँ बीत सरकारी गुँया पिवाः आसापया निंतिं नं उजं पौ बियादिसँ।” जिमि परमेश्‍वरया दया दुगु ल्‍हाः जिके दुगुलिं जिं फ्‍वनागु फुक्‍क खँ जुजुं बिल।


\par }{\PP \VS{9}जि यूफ्रेटिस पच्‍छिमयापिं राज्‍यपालतय्‌थाय् वनाः इमित जुजुयागु पौ बिया। जुजुं जिनापं सिपाइँतय् कप्‍तानत व सलगइपिं सिपाइँत नं छ्वःगु खः।

\VS{10}इस्राएलयापिं मनूतय्‌गु भिं यायेत छम्‍ह मनू वःगु दु धयागु खँ न्‍यनाः होरेनी सन्‍बलत व अम्‍मोनी हाकिम तोबियाया ख्‍वाः खिउँल।


\par }{\SH नहेम्‍याह यरूशलेमया पखाः जाँचय् याःवंगु
\par }
{\PP \VS{11}जि यरूशलेमय् थ्‍यन। अन थ्‍यंगु स्‍वन्‍हु लिपा

\VS{12}जि चान्‍हय् दना थःनाप छुं मनूत ज्‍वनाः जि शहरं पिहां वना। परमेश्‍वरं जितः यरूशलेमय् छु यायेत छ्वयाहयादीगु खः व खँ जिं सुयातं मधया। जिं गयाम्‍ह पशु त्‍वःताः जिके मेपिं पशु मदु।


\par }{\PP \VS{13}जि चान्‍हय् ब्‍यासिया ध्‍वाखां पिने पिहां वया, अले दच्‍छिनपाखे अजिङ्‌गरे धयागु लःया फोहरा पुलाः जि सौ ध्‍वाखा तक वना। लँय् जिं यरूशलेमया दुंगु पखाः व मिं नाश जूगु ध्‍वाखात स्‍वयाः जाँचय् याना।

\VS{14}अले जि फोहरा ध्‍वाखा व जुजुयागु पुखूपाखे वना। अय्‌नं अन जि गयावयाम्‍ह पशु दुहां वनेत तक थाय् मदु।

\VS{15}उकिं जि चान्‍हय् किद्रोन ब्‍यासिइ थाहां वना शहरया पःखाः स्‍वस्‍वं वना। लिपतय् जि लिहां वया अले ब्‍यासि ध्‍वाखां शहरय् दुहां वया।


\par }{\PP \VS{16}जि गन वनागु खः अले जिं छु यानागु खः व खँ शहरयापिं हाकिमतय्‌सं मस्‍यू। थुबलय् तक जिं थःगु ज्‍याय् ग्‍वाहालि कायेमाःपिं यहूदी दाजुकिजापिं, पुजाहारीत, तःधंपिं मनूत, हाकिमत व मेपिं मनूत सुयातं नं छुं धयागु मदुनि।

\VS{17}अनंलि जिं इमित धया, “झीत गज्‍याःगु दुःख जुयाच्‍वंगु दु व खँ छिमिसं बांलाक स्‍यू। यरूशलेम तहसनहस जूगु दु, अले थुकिया ध्‍वाखा मिं नःगु दु। झीसं यरूशलेमया पखाः हाकनं दय्‌केनु। थुकिं झीपिं लिपा मछाय्‌का च्‍वने मालि मखु।”

\VS{18}जिं इमित जिमि परमेश्‍वरया दया दुगु ल्‍हाः जिके दुगुया बारे व जुजुं जितः छु छु धयादीगु खः व फुक्‍क खँ कना।

\par }{\PP इमिसं थथे लिसः बिल, “झीसं हाकनं शहर व पखाः दय्‌केगु ज्‍या शुरु यायेनु।” थुकथं इमिसं थ्‍व भिंगु ज्‍या शुरु यात।


\par }{\PP \VS{19}थ्‍व खँ न्‍यनाः होरोनी सन्‍बलत, अम्‍मोनी हाकिम तोबिया व अरबी गेशेमं जिमित गिजय् यात, अले जिमित क्‍वह्यंकाः थथे धाल, “थ्‍व छिमिसं छु यानाच्‍वनागु? छु छिमिसं जुजुलिसें विद्रोह यायेगु ला?”


\par }{\PP \VS{20}जिं इमित थथे लिसः बिया, “स्‍वर्गयाम्‍ह परमेश्‍वरं जिमित ताःलाकादी। जिपिं वय्‌कःया दासतय्‌सं शहर व पखाः हाकनं दय्‌केगु ज्‍या शुरु याये त्‍यनागु दु। अय्‌नं यरूशलेमया छुं नं भागय् वा सम्‍पत्तिइ छिमिगु अधिकार मदु।”




\par }\Chap{3}{\SH पखाः दय्‌कूपिं दकःमित
\par }
{\PP \VerseOne{1}शहरया पखाः थुकथं हानं दय्‌कल। दकलय् तःधंम्‍ह पुजाहारी एल्‍यासीब व मेपिं पुजाहारीतय्‌सं ज्‍या शुरु यानाः फै ध्‍वाखा हानं दय्‌कल। इमिसं उकियात देछाल अले उकिया लुखा थाय् थासय् तल। इमिसं सछिम्‍ह मनूयागु धरहरांनिसें कयाः हननेलया धरहरा तक हे दय्‌कल अले उकियात देछाल।

\VS{2}वनापं स्‍वानाच्‍वंगु ब्‍व यरीहोयापिं मनूतय्‌सं दय्‌कल, इम्रीया काय् जक्‍कूरं इमि लिक्‍कसं च्‍वंगु ब्‍व दय्‌कल।


\par }{\PP \VS{3}न्‍या ध्‍वाखा हस्‍सेनाया काय्‌पिन्‍सं दय्‌कल। इमिसं उकिया धलिं व लुखा थाय् थासय् तल अले लुखा तीत चुकू व खगः तल।

\VS{4}मेगु ब्‍व उरियाहया काय्, हक्‍कोसया छय् मरेमोतं दय्‌कल। बेरेक्‍याहया काय्, मशेजेबेलया छय् मशुल्‍लामं वयाः नापसं च्‍वंगु ब्‍व दय्‌कल। वया नापसं च्‍वंगु ब्‍व बानाया काय् सादोकं दय्‌कल।

\VS{5}मेगु ब्‍व तकोयापिं मनूतय्‌सं दय्‌कल। इमि घरानिया मनूतय्‌सं धाःसा थःपिन्‍त नायःतय्‌सं ब्‍वःगु थाकुगु ज्‍या यायेत म्‍हाः धाल।


\par }{\PP \VS{6}येशना ध्‍वाखा\FTNT{*}{{\FR 3:6 }{\FR{३:६
}}{\FT{येशना ध्‍वाखा धयागु “पुलांगु ध्‍वाखा” खः।}}} पसेहया काय् योयादा व बसोदयाहया काय् मशुल्‍लामं दय्‌कल। इमिसं धलिं व लुखा तल अले लुखा तीत चुकू व खगः तल।

\VS{7}इमि लिक्‍कसं पच्‍छिम यूफ्रेटिस प्रान्‍तयाम्‍ह राज्‍यपालयागु छेँ तक गिबोनी मलत्‍याह व मरोनोती यादानं अले गिबोन व मिस्‍पायापिं मनूतय्‌संनापं दय्‌कल।

\VS{8}लुँ कःमि हरयाहया काय् उज्‍जीएलं मेगु ब्‍व दय्‌कल। अत्तर दय्‌कीम्‍ह हनन्‍याहं व लिक्‍कसं च्‍वंगु ब्‍व दय्‌कल। वं यरूशलेमयागु तःब्‍यागु पखाः तक दय्‌कल।


\par }{\PP \VS{9}मेगु ब्‍व यरूशलेमया बच्‍छि जिल्‍लायाम्‍ह शासक हूरया काय् रपायाहं दय्‌कल।

\VS{10}वनापं स्‍वानाच्‍वंगु ब्‍व हरुमापया काय् यदायाहया छेँ चुलिंचू लाः वं उगु ब्‍व दय्‌कल। व लिक्‍कच्‍वंगु ब्‍व हशबन्‍याहया काय् हत्तूशं दय्‌कल।

\VS{11}मेगु ब्‍व धाःसा भुतूया धरहरानापं हारीमया काय् मल्‍कियाह व पहत-मोआबया काय् हश्‍शूबं दय्‌कल।

\VS{12}यरूशलेमया मेगु बच्‍छि जिल्‍लायाम्‍ह शासक हल्‍लोहेशया काय् शल्‍लूमं थःम्‍ह्याय्‌पिनिगु ग्‍वाहालिं मेगु ब्‍व दय्‌कल।


\par }{\PP \VS{13}ब्‍यासि ध्‍वाखा हानून व जानोह शहरयापिं मनूतय्‌सं दय्‌कल। इमिसं उकिया लुखा थाय् थासय् तल, लुखा तीत चुकू व खगः तल। अले ४४० मिटर पखाः दय्‌काः सौ ध्‍वाखा तक यंकल।


\par }{\PP \VS{14}सौ ध्‍वाखा बेथ-हक्‍केरेम जिल्‍लायाम्‍ह शासक रेकाबया काय् मल्‍कियाहं दय्‌कल। वं लुखा थाय् थासय् तल अले लुखा तीत चुकू व खगः तल।


\par }{\PP \VS{15}फोहरा ध्‍वाखा मिस्‍पा जिल्‍लायाम्‍ह शासक कोल-होजेया काय् शल्‍लूनं दय्‌कल। वं दुहां वनीगु थाय् च्‍वय् पलिं चिल। ध्‍वाखा तयाः अले चुकू व खगः तल। वं जुजुयागु क्‍यब लिक्‍कयागु सिलोआमया पुखूयागु पखाः दाऊदया शहरं क्‍वय् क्‍वहां वनेगु त्‍वाथः तक हे दय्‌कल।

\VS{16}वया उखे बेथ-सरयाम्‍ह बच्‍छि जिल्‍लायाम्‍ह शासक अज्‍बूकया काय् नहेम्‍याहं दाऊदया चिहानं भचा उखे तकया ब्‍व दय्‌कल अले पुखू तक, अले सिपाइँतय्‌गु छेँ तक दय्‌कल।


\par }{\SH पखालय् ज्‍या याःपिं लेवीत
\par }
{\PP \VS{17}वया नापसं, बानीया काय् रेहूमया अधीनय् च्‍वनाः लेवीतय्‌सं पखाः दय्‌कल। वया लिक्‍कसं च्‍वंगु ब्‍व कीलाहया बच्‍छि जिल्‍लायाम्‍ह शासक हशब्‍याहं थःगु जिल्‍लाया निंतिं दय्‌कल।

\VS{18}वया नापसं, वयाथाय् च्‍वंपिन्‍सं कीलाहया मेगु बच्‍छि जिल्‍लायाम्‍ह शासक हेनादादया काय् बिन्‍नूईया अधीनय् च्‍वनाः दय्‌कल।


\par }{\PP \VS{19}वया नापसं, येशूअया काय् मिस्‍पायाम्‍ह शासक एसेरं ल्‍वाभः धुकूपाखे वनीगु थासंनिसें कुं तकयागु मेगु ब्‍व दय्‌कल।

\VS{20}वया नापसं जब्‍बैया काय् बारूकं तसकं मेहनत यानाः मेगु ब्‍ब कुंनिसें दकलय् तःधंम्‍ह पुजाहारी एल्‍यासीबया छेँयागु लुखा तक दय्‌कल।

\VS{21}हक्‍कोसया छय् उरियाहया काय् मरेमोतं मेगु ब्‍व एल्‍यासीबया छेँयागु लुखांनिसें छेँया सिथय् तक दय्‌कल।


\par }{\SH पखालय् ज्‍या याःपिं पुजाहारीत
\par }
{\PP \VS{22}वया नापसं यरूशलेमया जःखः याःपिं पुजाहारीतय्‌सं दय्‌कल।

\VS{23}इमिगु उखे, बेन्‍यामीन व हश्‍शूबं थथःगु छेँया न्‍ह्यःनेयागु पखाःया ब्‍व दय्‌कल। इमि नापसं हननियाहया छय् मासेयाहया काय् अजर्याहं थःगु छेँया न्‍ह्यःनेया ब्‍व दय्‌कल।

\VS{24}वया नापसं, अजर्याहया छेँनंनिसें पखाःयागु कुं व कुन्‍चा तक हेनादादया काय् बिन्‍नूईनं दय्‌कल।

\VS{25}अले उज्‍जैया काय्, पालालं कुं व पिवाः च्‍वनीपिनिगु चुक लिक्‍कसं च्‍वंगु च्‍वय्‌यागु लाय्‌कुलिं पिने पिहां वःगु धरहरा तक दय्‌कल। वया नापसं परोशया काय् पदायाह,

\VS{26}व ओफेल त्‍वालय् च्‍वनिपिं देगलय् सेवा याइपिन्‍सं पुर्बपाखेयागु लःध्‍वाखाया चुलिंचू व धरहरा खने दइगु थाय् तक दय्‌कल।


\par }{\SH मेगु ब्‍व दय्‌कूपिं
\par }
{\PP \VS{27}इमि नापसं, तकोयापिं मनूतय्‌सं मेगु ब्‍व दय्‌कूगु तःधंगु धरहरांनिसें ओफेलया पखाः तक दय्‌कल।


\par }{\PP \VS{28}सल ध्‍वाखाया च्‍वय् पुजाहारीतय्‌सं थथःगु छेँया चुलिंचू पखाः दय्‌कल।

\VS{29}इमि नापसं इम्‍मेरया काय् सादोकं थःगु छेँया न्‍ह्यःनेया ब्‍व दय्‌कल। पुर्बयागु ध्‍वाखाय् पिवाः च्‍वनीम्‍ह शकन्‍याहया काय् शमायाहं वया लिक्‍कसं च्‍वंगु ब्‍व दय्‌कल।

\VS{30}वया नापसं, शेलेम्‍याहया काय् हनन्‍याह व सालापया खुम्‍हम्‍ह काय् हानूनं मेगु छगू ब्‍व दय्‌कल। इमि नापसं बेरेक्‍याहया काय् मशुल्‍लामं थःगु कोथाया न्‍ह्यःनेयागु ब्‍व दय्‌कल।

\VS{31}मल्‍कियाह धाःम्‍ह लुँकःमिं छगू ब्‍व दय्‌काः देगलय् सेवा याइपिं व बन्‍जातय्‌सं छ्यलिगु छेँ तक पःखाः थ्‍यंकल। थ्‍व छेँ पखाःया उत्तर पुर्बपाखे कुन्‍चाया च्‍वय् दय्‌कूगु क्‍वथाया न्‍ह्यःने देगःया मिफकद धाःगु ध्‍वाखाया लिक्‍क लाः।

\VS{32}उगु कुन्‍चांया च्‍वय्‌या कोथांनिसें फै ध्‍वाखा तक लिपांगु ब्‍व लुँकःमित व बन्‍जातय्‌सं दय्‌कल।




\par }\Chap{4}{\SH शत्रुतय्‌गु विरोध
\par }
{\PP \VerseOne{1}यहूदीतय्‌सं पखाः दय्‌काच्‍वंगु दु धयागु खँ न्‍यनाः सन्‍बलत तसक्‍कं तंचाल। तम्‍वय् वं यहूदीतय्‌त हेस्‍यानाः

\VS{2}थःनापं ज्‍या याइपिं व सामरियाया सेना न्‍ह्यःने थथे धाल, “थुपिं बमलाःपिं यहूदीतय्‌सं छु यानाच्‍वंगु? छु थुमिसं थःगु पखाः हाकनं दय्‌कीगु ला? छु थुमिसं बां बीगु ला? छु थुमिसं थ्‍व ज्‍या छन्‍हुं हे सिधय्‌की ला? छु थुमिसं चाया द्वंयागु थुपिं मिं नःगु ल्‍वहँतय्‌त नं हाकनं न्‍हूगुकथं दय्‌कीगु ला?”


\par }{\PP \VS{3}वया लिक्‍कसं दनाच्‍वंम्‍ह अम्‍मोनी तोबियां धाल, “थुमिसं न्‍ह्यागु हे दय्‌का च्‍वंसां छम्‍ह ध्‍वँचा ल्‍वहंयागु उगु पखालय् गल धाःसा व दुनी।”


\par }{\PP \VS{4}अले जिं प्रार्थना याना, “हे जिमि परमेश्‍वर, जिमिगु प्रार्थना न्‍यनादिसँ! छाय्‌धाःसा इमिसं जिमित हेपय् यानाच्‍वंगु दु। इमिगु हेबाय् चबाय् इमिगु हे छेनय् लायेमा। अले इपिं मेगु देशय् कैदी जुयाः वनेमालेमा।

\VS{5}इमिगु अपराध त्‍वपुयादी मते वा छिगु न्‍ह्यःनं इमिगु पाप चीकादी मते छाय्‌धाःसा इमिसं दकःमितय्‌त अपमान याःगु दु।”


\par }{\PP \VS{6}थुकथं गपाय् जाः यानाः पखाः दय्‌के माःगु खः जिमिसं उकियागु बच्‍छि जाः थ्‍यंक पखाः दय्‌का, छाय्‌धाःसा मनूतय्‌सं मन बियाः ज्‍या यात।


\par }{\PP \VS{7}अय्‌नं सन्‍बलत, तोबिया, अरबीत, अम्‍मोनीत व अश्‍दोदीतय्‌सं यरूशलेमया पखाः दय्‌काः व पखाःया फुक्‍क खालि थाय् तिनाच्‍वंगु दु धयागु खँ न्‍यनाः इपिं तसक्‍कं तंचाल।

\VS{8}अले इमिसं यरूशलेमय् हमला यायेगु व अन गोलमाल जुइका बीगु ग्‍वसाः ग्‍वल।

\VS{9}अय्‌नं जिमिसं थः परमेश्‍वरयात प्रार्थना याना। अले चान्‍हि इमिगु विरोधय् पिवाः च्‍वनेत मनूत तया।


\par }{\PP \VS{10}छुं यहूदीतय्‌सं धाल, “ज्‍यामितय्‌गु बल कम जुयावनाच्‍वंगु दु, अले ल्‍वहँया कुचाकाचा यक्‍व दु। उकिं झीसं पखाः दय्‌के फइ मखु।”


\par }{\PP \VS{11}जिमि शत्रुतय्‌सं नं धाल, “इमिसं सी न्‍ह्यः हे वा इमिसं झीत खने न्‍ह्यः हे झीसं हमला यानाः इमित स्‍यानाबी, अले थ्‍व ज्‍या दिकाबी।”


\par }{\PP \VS{12}अले इमिगु लिक्‍क च्‍वनिपिं यहूदीत फुक्‍क थासं वयाः झिक्‍वः तक जिमित धाल, “छिपिं जिमिथाय् लिहां वयेमाः।”

\VS{13}उकिं जिं मनूतय्‌त तरवार, भाला व धनुष वाण बियाः पखाःया ल्‍युने दकलय् क्‍वय्‌यागु चकंगु थासय् परिवार परिवारकथं तया।


\par }{\PP \VS{14}अले जिं अनयागु फुक्‍क अवस्‍था स्‍वये धुंकाः भारदारत, हाकिमत व सकलें मनूतय्‌त थथे धया, “इपिं खनाः ग्‍याये मते। तःधंम्‍ह व मानय् यायेमाःम्‍ह प्रभुयात लुमंकि। अले थः दाजुकिजापिं, काय्‌म्‍ह्याय्‌पिं, कलाः व छेँया निंतिं लडाइँ या।”


\par }{\PP \VS{15}जिमि शत्रुतय्‌सं थःपिन्‍सं ग्‍वयाच्‍वंगु जाःया बारे जिमिसं स्‍यूगु व परमेश्‍वरं उकियात ताःलाका मदीगु खँ न्‍यन। उकिं जिपिं सकलें थथःगु ज्‍या यायेत पखाःया न्‍ह्यःने वना।

\VS{16}उखुन्‍हुंनिसें जिगु अधीनय् दुपिं बच्‍छि मनूतय्‌सं पखाः दय्‌केगु ज्‍या यानाच्‍वन। मेपिं मनूत धाःसा भाला, ढाल व वाण ज्‍वनाः नयागु पाता फिनाः च्‍वनाच्‍वनीगु। नायःत धाःसा यहूदाया फुक्‍क मनूतय् ल्‍युने च्‍वनीगु।

\VS{17}उपिं मनूत पखाः दय्‌का च्‍वंपिं खः। अले कु क्‍वबिपिं ज्‍यामितय्‌सं छपु ल्‍हातं ज्‍या याइगु व मेगु ल्‍हातं ल्‍वाभः ज्‍वनाः च्‍वनीगु।

\VS{18}दकःमितय्‌सं थःगु तरवार घानाः दय्‌केगु ज्‍या याइगु। तुरही पुइम्‍ह जिगु न्‍ह्यःने दना च्‍वनीगु।


\par }{\PP \VS{19}जिं भारदारत, हाकिमत व सकलें मनूतय्‌त थथे धया, “ज्‍या यक्‍व दु, अले यक्‍व थासय् न्‍यनावंगु दु, झीपिं पखाःया लिक्‍क छम्‍ह मेम्‍हपाखें यक्‍व तापाः।

\VS{20}तुरहीया सः तायेवं छिपिं जिगु छचाःखेरं मुं वा। अले झी परमेश्‍वरं झीगु निंतिं ल्‍वानादी।”


\par }{\PP \VS{21}थुकथं जिमिसं जिमिगु ज्‍या याना हे च्‍वना। सुथंनिसें नगु पिहां वइबलय् तक बच्‍छि मनूतय्‌सं भाला ज्‍वना हे च्‍वनीगु।

\VS{22}उबलय् जिं थथे धया, “छिपिं सकलें थः च्‍यःतनापं चान्‍हय् यरूशलेम दुने हे च्‍वनेमाः। अथे यात धाःसा मनूतय्‌सं चान्‍हय् पाः च्‍वनेगु ज्‍या याये फइ अले न्‍हिनय् दय्‌केगु ज्‍या याये फइ।”

\VS{23}जि, जिमि किजापिं, जिमि मनूत व जिलिसें दुपिं पाः च्‍वनेगु ज्‍या याइपिं मनूत सुनानं थःपिनिगु वसः मत्‍वया। लः त्‍वं वनीबलय् नं सकसिनं थथःगु ल्‍हातय् ल्‍वाभः ज्‍वनाच्‍वनीगु।




\par }\Chap{5}{\SH मगाःमचाःपिन्‍त क्‍वत्‍यलातःगु
\par }
{\PP \VerseOne{1}छुं ई लिपा मिजंत व इमि कलाःपिन्‍सं थः यहूदी किजापिनिगु विरोधय् कचकच याना हल।

\VS{2}गुलिसिनं धाल, “जिमि काय्‌म्‍ह्याय्‌पिं यक्‍व दु, जिपिं म्‍वायेत जिमित अन्‍न माःगु दु।”


\par }{\PP \VS{3}मेपिन्‍सं थथे धाल, “अनिकालया इलय् अन्‍न कयाहयेत जिमिसं थःगु बुँ, छेँ व दाखक्‍यब बरः तयाः च्‍वनागु दु।”


\par }{\PP \VS{4}अज्‍ज मेपिन्‍सं धाल, “जिमिसं बुँ व दाखक्‍यबया कर जुजुयात पुलेत धिबा त्‍यासाकाये माःगु दु।

\VS{5}मेपिं यहूदीत थें जिपिं नं यहूदीत खः। जिमि काय्‌म्‍ह्याय्‌पिं इमि काय्‌म्‍ह्याय्‌पिं थें च्‍वँ। अय्‌नं जिमिसं थःकाय् म्‍ह्याय्‌पिन्‍त दास दय्‌काः च्‍वनागु दु। गुलिंसिया म्‍ह्याय्‌पिं ला न्‍हापा हे दासी जुइ धुंकूगु दु। अय्‌नं जिमिसं छुं नं याये मफु, छाय्‌धाःसा जिमिगु बुँ व दाखक्‍यब मेपिनिगु जुइ धुंकूगु दु।”


\par }{\PP \VS{6}इमिगु कचकच व द्वपं न्‍यनाः जितः तसकं तं पिहां वल।

\VS{7}जिं छुं यायेगु क्‍वःछिना अले जिं भारदारत व हाकिमतय्‌त द्वपं बिया। जिं इमित धया, “छिमिसं थः यहूदी दाजुकिजापिन्‍के हे अप्‍वः ब्‍याज कयाच्‍वंगु दु।” थ्‍व समस्‍याया बारे सहलह यायेत जिं सकसितं छगू सभाय् मुंका।\XREF{✡}{{\XO 5:7 }{\XO{५:७
}}{\XT{प्रस २२:२५; लेवी २५:३५-३७; व्‍य २३:१९-२०}}}


\par }{\PP \VS{8}अले जिं धया, “फत्तिंफत्तले झीसं विदेशीतय्‌गु ल्‍हातय् म्‍यूपिं झी थः हे यहूदी जातियापिन्‍त धिबा पुलाः त्‍वःतकागु दु। आः छिमिसं धाःसा थः हे किजा केहेँपिन्‍त न्‍यायेगु व मीगु यानाहःगु दु। छम्‍ह यहूदीयात मेम्‍ह यहूदीया ल्‍हातय् मियाच्‍वंगु दु। थ्‍व गज्‍याःगु खँ खः?” इपिं सुम्‍क च्‍वन छाय्‌धाःसा इमिके धायेत छुं खँ मदु।


\par }{\PP \VS{9}जिं हाकनं धया, “छिमिसं खःगु ज्‍या यानाच्‍वंगु मदु। मेगु जातियापिं झी शत्रुतय्‌सं हेबाय् चबाय् मयायेमा धकाः छिपिं झी परमेश्‍वरया भय कयाः च्‍वने म्‍वा ला?

\VS{10}जि व जिमि किजापिन्‍सं अले जिगु अधीनय् दुपिं मनूतय्‌सं नं इमित धिबा व अन्‍न त्‍यासा बियाच्‍वनागु दु। झीसं ब्‍याज कायेगु त्‍वःताबी हे माः।

\VS{11}थौं हे इमिगु बुँ, दाखक्‍यब व जैतूनया क्‍यब व छेँ इमित लितब्‍यु। छिमिसं इमित धिबा, अन्‍न, न्‍हूगु दाखमद्य, चिकं त्‍यासा ब्‍यूबलय् इमिके काःगु ब्‍याज नं लितब्‍यु।”

\VS{12}इमिसं धाल, “जिमिसं लितबी, इमिके छुं काये मखुत। जिमिसं छिं धाःथें हे याये।”

\par }{\PP अले जिं पुजाहारीतय्‌त सःताः इमिगु न्‍ह्यःने भारदारत व हाकिमतय्‌त इमिगु थ्‍व बचंकथं ज्‍या यायेत पाफय्‌का।


\par }{\PP \VS{13}जिं थःगु वसःया गुजि दुथाय् थाथा यानाः धया, “थःगु बचं पूमवंकीपिं सकलें मनूतय्‌त परमेश्‍वरं इमिगु छेँ व धन सम्‍पत्तिं थुकथं हे थाथा यानाः लिकया दीमा।”

\par }{\PP थ्‍व जुइ धुंकाः सभाय् मूंपिं सकल मनूतय्‌सं धाल, “अथे हे जुइमा!” इमिसं परमप्रभुयात तःधंकल। अले मनूतय्‌सं थःगु थ्‍व बचंकथं ज्‍या यात।


\par }{\SH नहेम्‍याह थः कतिलाःसिं मजूगु
\par }
{\PP \VS{14}अर्तासास्‍त जुजुयागु निइगूगु दंनिसें\FTNT{*}{{\FR 5:14 }{\FR{५:१४
}}{\FT{निइगूगु दँ मार्च– अप्रिल ४४४ बी.सी. खः।}}} स्‍विनिगू दँ\FTNT{†}{{\FR 5:14 }{\FR{५:१४
}}{\FT{स्‍विनिगू दँ ४३३ बी.सी. खः।}}} तक जि यहूदायाम्‍ह राज्‍यपाल जुया। थुपिं झीनिदँ यंकं हे जि व जिमि किजापिन्‍सं राज्‍यपालयात दइगु नसा भत्ता मकया।

\VS{15}अय्‌नं जि स्‍वयाः न्‍हापायापिं राज्‍यपालतय्‌सं मनूतय्‌त क्‍वत्‍यलातःगु खः। अले इमिके मरि, दाखमद्य, अले थुपिंनापं पिइगू शेकेल वहः काइगु। इमि च्‍यःतय्‌सं नं मनूतय्‌त अत्‍याचार याःगु खः। अय्‌नं जिं थथे मयाना, छाय्‌धाःसा जि परमेश्‍वर खनाः ग्‍याः।

\VS{16}उकिया पलेसा जिं पखाः दय्‌केगु ज्‍याय् तसकं मेहनत याना। जिमि सकलें मनूत अन मुन। जिमिसं इमिके छकुचा नं जमिन मकया।

\VS{17}न्‍ह्याबलें जिं थःनापं सछि व नेय्‌म्‍ह यहूदी व हाकिमतय्‌त नकेगु याना। इपिं त्‍वःताः जःखः च्‍वंगु देशं जितः नापलाः वइपिं मनूतय्‌त नं जिनापं हे नका।

\VS{18}न्‍हियान्‍हिथं नयेत छम्‍ह द्वहं, खुम्‍ह बांलापिं फै, यक्‍व झंगःपन्छितय्‌त ज्‍वरय् याइगु। झिन्‍हुइ छक्‍वः माक्‍व फुक्‍क कथंयागु दाखमद्य बीगु। अय्‌नं जिं मनूतय्‌सं गुलिमछि कु क्‍वबीमाः धकाः स्‍यू। उकिं जिं राज्‍यपालयात दयेमाःगु नसा गुबलें मफ्‍वना।


\par }{\PP \VS{19}“हे जिमि परमेश्‍वर, जिं थ्‍व जातिया निंतिं यानागु फुक्‍क ज्‍या जिगु भिंया निंतिं लुमंका तयादिसँ।”




\par }\Chap{6}{\SH ज्‍या पनेत ग्‍वसाः ग्‍वःगु
\par }
{\PP \VerseOne{1}जिं पखाः दय्‌के धुंकूगु व उकी छगू नं खालि थाय् मदुगु खँ सन्‍बलत, तोबिया व अरबी गेशेम व जिमि मेपिं शत्रुतय्‌गु न्‍हाय्‌पनय् थ्‍यन। खः ला उबलय्‌ तक जिं ध्‍वाखातय् खापा धाःसा तयागु मदुनि।

\VS{2}सन्‍बलत व गेशेमं जितः ओनो ब्‍यासिइ लाःगु छगू गामय् वयाः इपिंलिसें खँल्‍हाबल्‍हा यायेत बुखँ छ्वयाहल।

\par }{\PP अय्‌नं थ्‍व जितः स्‍यंकेगु इमिगु छगू ग्‍वःसा खः।

\VS{3}उकिं जिं थथे धायेत दूतत छ्वयाः, “थुबलय् जिगु ल्‍हातय् छगू तःधंगु ज्‍या दु, व ज्‍या त्‍वःताः जि वयेमफु। थनयागु ज्‍या दिकाः जि छिमित नापलाः वयेमफु।”


\par }{\PP \VS{4}इमिसं जिथाय् प्‍यकः थ्‍व हे बुखँ छ्वयाहल, छकःपतिकं हे जिं इमित अथे हे लिसः बिया।

\VS{5}अले सन्‍बलतं थः छम्‍ह च्‍यःयात झौ छाप मदुगु पौ बियाः न्‍याक्‍वः खुसी जिथाय् छ्वयाहल।

\VS{6}उकी थथे च्‍वयातःगु दु,

\par }{\PP “छ व यहूदीतय्‌सं विद्रोह यायेगु ग्‍वःसा ग्‍वयाच्‍वंगु दु, उकिं छिमिसं पखाः दय्‌काच्‍वंगु दु धयागु खँ जाति जातितय्‌थाय् हल्‍ला जुयाच्‍वंगु दु धकाः गेशेमं जितः धाःगु दु। छ थः हे इमि जुजु जुइत्‍यंगु दु धकाः मनूतय्‌सं नं धयाच्‍वंगु दु।

\VS{7}‘यहूदाय् छम्‍ह जुजु दु’ धकाः घोषणा यायेत छं अगमवक्तात तःगु दु हँ। जुजुं थ्‍व खँ न्‍यँ हे न्‍यनी। उकिं वा, झीपिं नाप च्‍वनाः थुकिया बारे खँल्‍हाबल्‍हा यायेनु।”


\par }{\PP \VS{8}अय्‌नं जिं वयाथाय् थथे धाय्‌के छ्वया, “छिं धाःगु खँ खःगु खँ मखु। व छिं हे दय्‌कूगु खँ खः।”


\par }{\PP \VS{9}जिपिं कमजोर जुइमा अले जिमिगु ज्‍या गुबलें सिमधय्‌मा धइगु बिचाः यानाः इमिसं ज्‍या दिकेत जिमित ख्‍यायेत स्‍वइगु।

\par }{\PP जिं प्रार्थना याना, “हे परमेश्‍वर, जिमिगु ल्‍हाः बल्‍लाकादिसँ।”


\par }{\PP \VS{10}उबलय् जि महेतबेलया छय् दलायाहया काय् शमायाहयात नापलाः वना। व छेँनं पिहां वयेमफु। वं जितः धाल, “झीपिं देगःया दुने परमेश्‍वरया छेँय् नापलायेनु, अले देगःया खापात तीनु। छाय्‌धाःसा छितः स्‍यायेत इपिं वयाच्‍वंगु दु। छितः स्‍यायेत इपिं चान्‍हय् वइ।”


\par }{\PP \VS{11}अय्‌नं जिं शमायाहयात धया, “जि थें ज्‍याःम्‍ह मनू बिस्‍युं वनेगु ला? छु जि थें ज्‍याःम्‍ह मनू बचय् जुइत देगलय् वनेगु ला? जि वने मखु।”

\VS{12}हानं जिं थ्‍व खँय् बिचाः याना, शमायाहलिसें परमेश्‍वर न्‍ववानादीगु मखु, अय्‌नं तोबिया व सन्‍बलतं धिबा नकाः वयात अथे धाय्‌कूगु खः धकाः जिं सिल।

\VS{13}शमायाहं जितः ख्‍यानाः पाप याकेत अले बेइज्‍जत यायेत धिबा काःगु खः।


\par }{\PP \VS{14}“हे जिमि परमेश्‍वर, तोबिया, सन्‍बलत, अगमवादिनी नोअदिया व जितः ख्‍यायेत स्‍वःपिं ग्‍वःम्‍ह अगमवक्तात दु, इपिं फुक्‍कसिगु थज्‍याःगु ज्‍या लुमंका तयादिसँ।”


\par }{\SH पखाः दय्‌केगु ज्‍या सिधःगु
\par }
{\PP \VS{15}नेय्‌निन्‍हु खुन्‍हु तक ज्‍या याये धुंकाः एलूल लाया निइन्‍यान्‍हु खुन्‍हु\FTNT{*}{{\FR 6:15 }{\FR{६:१५
}}{\FT{एलूल लाया निइन्‍यान्‍हु खुन्‍हु २ अक्‍टोबर ४४४ बी.सी. खः।}}} पखाःया ज्‍या सिधल।

\VS{16}जिमि शत्रुतय्‌सं थ्‍व खँ न्‍यंबलय् अले जःखः च्‍वंपिं फुक्‍क मेगु जातियापिन्‍सं थ्‍व खंबलय् इपिं तसकं लज्‍या चाल। अले थ्‍व ज्‍या जिमि परमेश्‍वरया ग्‍वाहालिं पूवंगु खः धकाः इमिसं सिल।


\par }{\PP \VS{17}उबलय् नं यहूदायापिं भारदारतय्‌सं तोबियाथाय् यक्‍व पौ छ्वयाच्‍वंगु जुल, अले तोबियाया लिसः नं इमिथाय् वयाच्‍वंगु जुल।

\VS{18}यहूदायापिं यक्‍व मनूतय्‌सं वयात ग्‍वाहालि बी धकाः पाफःगु जुयाच्‍वन। छाय्‌धाःसा तोबियाया ससःअबु आराया काय् शकन्‍याह यहूदी खः। अले वया काय् यहोहानानं बेरेक्‍याहया काय् मशुल्‍लामया म्‍ह्याय्‌लिसें ब्‍याहा याःगु खः।

\VS{19}मनूतय्‌सं जिगु न्‍ह्यःने तोबियायात तःधंकीगु अले जिं धयागु खँ नं वयात न्‍यंकीगु। तोबियां जितः ख्‍यायेत पौ छ्वयाहया च्‍वनीगु।




\par }\Chap{7}{\SH पखाःया निंतिं ध्‍वाखा पिवाःत ल्‍यःगु
\par }
{\PP \VerseOne{1}पखाः दय्‌केगु ज्‍या सिधये धुंकाः जिं थाय् थासय् लुखा तया। अले देगलय् पिवाः च्‍वनीपिं मनूत, म्‍ये हालीपिं मनूत व लेवीत ल्‍यया।

\VS{2}जिं जिमि किजा हनानीनापं किल्‍लाया कप्‍तान हनन्‍याहयात यरूशलेमय् शासन यायेगु जिम्‍मा बिया। व मेपिं मनूत स्‍वयाः तसकं विश्‍वास याये बहःम्‍ह व परमेश्‍वरया ग्‍याःभय काइम्‍ह खः।

\VS{3}जिं इमित धया, “बांलाक निभाः मत्‍वतले यरूशलेमया ध्‍वाखात चाय्‌के मते। ध्‍वाखाय् पिवाः च्‍वनीपिं मनूत ज्‍याय् दुबलय् हे लुखा तिनाः चुकू तयाब्‍यु। यरूशलेमय् च्‍वंपिं छुं मनूत ल्‍य, इमित शहरया रक्षा यायेत थाय् थासय् ति। अले छुं मनूतय्‌त इमिगु छेँया न्‍ह्यःने पिवाः ति।”


\par }{\SH लिहां वःपिनिगु नां धलः
\par }
{\R एज्र २:१-७०

\par }{\PP \VS{4}शहर तःधं अले थाय् यक्‍व दु। मनूत धाःसा कम अले आः तक नं छेँ मदय्‌कानी।

\VS{5}उकिं भारदारत, हाकिमत व मनूतय्‌त, परिवार परिवार यानाः धलखय् नां च्‍वयेगु निंतिं मुंकेत जिमि परमेश्‍वरं जितः हःपाः बियादिल। जिं दकलय् न्‍हापा लिहां वःपिनिगु वंशावली लुइका। उकी थथे च्‍वयातःगु जिं खना।


\par }{\PP \VS{6}बेबिलोनयाम्‍ह जुजु नबूकदनेसरं ज्‍वनायंकूपिं थ्‍व प्रान्‍तयापिं मनूत मध्‍ये अनं यरूशलेम व यहूदाय् थथःगु शहरय् लिहांवःपिं मनूत थुपिं हे खः।

\VS{7}इमि नायःपिं यरूबाबेल, येशूअ, नहेम्‍याह, अजर्याह, राम्‍याह, नहमानी, मोर्दकै, बिल्‍शान, मिसपेरेत, बिग्‍वै, नेहूम व बानाह खः।


\par }{\PP \VS{8}लिहांवःपिं इस्राएली मिजंतय्‌गु नां धलः व ल्‍याः थथे दु –

\par }{\PP परोशया सन्‍तान २,१७२ म्‍ह


\par }{\PP \VS{9}शपत्‍याहया सन्‍तान ३७२ म्‍ह


\par }{\PP \VS{10}आराया सन्‍तान ६५२ म्‍ह


\par }{\PP \VS{11}येशूअ व योआबया घरानापाखें पहत-मोआबया सन्‍तान २,८१८ म्‍ह


\par }{\PP \VS{12}एलामया सन्‍तान १,२५४ म्‍ह


\par }{\PP \VS{13}जत्तूया सन्‍तान ८४५ म्‍ह


\par }{\PP \VS{14}जक्‍कैया सन्‍तान ७६० म्‍ह


\par }{\PP \VS{15}बिन्‍नूईया सन्‍तान ६४८ म्‍ह


\par }{\PP \VS{16}बेबैया सन्‍तान ६२८ म्‍ह


\par }{\PP \VS{17}अज्‍गादया सन्‍तान २,३२२ म्‍ह


\par }{\PP \VS{18}अदोनीकामया सन्‍तान ६६७ म्‍ह


\par }{\PP \VS{19}बिग्‍वैया सन्‍तान २,०६७ म्‍ह


\par }{\PP \VS{20}आदीनया सन्‍तान ६५५ म्‍ह


\par }{\PP \VS{21}हिजकियापाखें आतेरया सन्‍तान ९८ म्‍ह


\par }{\PP \VS{22}हाशूमया सन्‍तान ३२८ म्‍ह


\par }{\PP \VS{23}बेजैया सन्‍तान ३२४ म्‍ह


\par }{\PP \VS{24}हारीपया सन्‍तान ११२ म्‍ह


\par }{\PP \VS{25}गिबोनया सन्‍तान ९५ म्‍ह


\par }{\PP \VS{26}बेथलेहेम व नतोपायापिं मनूत १८८ म्‍ह


\par }{\PP \VS{27}अनातोतयापिं मनूत १२८ म्‍ह


\par }{\PP \VS{28}बेथ-अज्‍मावेतयापिं मनूत ४२ म्‍ह


\par }{\PP \VS{29}किर्यत-यारीम, कपीरा व बेरोतयापिं मनूत ७४३ म्‍ह


\par }{\PP \VS{30}रामा व गेबायापिं मनूत ६२१ म्‍ह


\par }{\PP \VS{31}मिकमाशयापिं मनूत १२२ म्‍ह


\par }{\PP \VS{32}बेथेल व ऐयापिं मनूत १२३ म्‍ह


\par }{\PP \VS{33}मेगु नेबोयापिं मनूत ५२ म्‍ह


\par }{\PP \VS{34}मेगु एलामयापिं मनूत १,२५४ म्‍ह


\par }{\PP \VS{35}हारीमयापिं मनूत ३२० म्‍ह


\par }{\PP \VS{36}यरीहोयापिं मनूत ३४५ म्‍ह


\par }{\PP \VS{37}लोद, हादीद व ओनोयापिं मनूत ७२१ म्‍ह


\par }{\PP \VS{38}सेनाहयापिं मनूत ३,९३० म्‍ह


\par }{\PP \VS{39}पुजाहारीत–

\par }{\Q येशूअया परिवारपाखें यदायाहया सन्‍तान ९७३ म्‍ह


\par }{\PP \VS{40}इम्‍मेरया सन्‍तान १,०५२ म्‍ह


\par }{\PP \VS{41}पशहूरया सन्‍तान १,२४७ म्‍ह


\par }{\PP \VS{42}हारीमया सन्‍तान १,०१७ म्‍ह


\par }{\PP \VS{43}लेवीत-

\par }{\Q होदबिया व कादमीएलया वंशपाखें येशूअया सन्‍तान ७४ म्‍ह


\par }{\PP \VS{44}म्‍ये हालीपिं –

\par }{\Q आसापया सन्‍तान १४८ म्‍ह


\par }{\PP \VS{45}देगःया पिवाः च्‍वनिपिं –

\par }{\Q शल्‍लूम, आतेर, तल्‍मोन, अक्‍कूब, हतीता व शोबैया सन्‍तान मुक्‍कं १३८ म्‍ह


\par }{\PP \VS{46}देगलय् सेवा याइपिं-

\par }{\PP सीहा, हसूपा व तब्‍बाओत,


\par }{\PP \VS{47}कोरेस, सीआ, पादोन,


\par }{\PP \VS{48}लेबाना, हगाबा, शल्‍मै,


\par }{\PP \VS{49}हानान, गिद्देल, गहर,


\par }{\PP \VS{50}रायाह, रसीन, नकोदा,


\par }{\PP \VS{51}गज्‍जाम, उज्‍जा, पसेह,


\par }{\PP \VS{52}बेजै, मोनिम, नेपुसीम,


\par }{\PP \VS{53}बक्‍बूक, हकूपा, हर्हुर,


\par }{\PP \VS{54}बस्‍लूत, महीदा, हर्शा,


\par }{\PP \VS{55}बर्कोस, सीसरा, तेमह,


\par }{\PP \VS{56}नसीह, व हतीपाया सन्‍तान


\par }{\PP \VS{57}सोलोमनया च्‍यःतय् सन्‍तान –

\par }{\Q सोतै, सोपेरेत, पारीद,


\par }{\PP \VS{58}याला, दर्कोन, गिद्देल,


\par }{\PP \VS{59}शपत्‍याह, हत्तील, पोकेरेत-हसेबायीम व अमोनया सन्‍तान


\par }{\PP \VS{60}देगलय् सेवा याइपिं व सोलोमनया च्‍यःतय् सन्‍तानया ल्‍याः मुक्‍क ३९२ म्‍ह


\par }{\PP \VS{61}थुपिं मनूत तेल-मेलह, तेल-हर्शा, केरूब, आदोन व इम्‍मेरं यरूशलेमय् वःगु खः। अय्‌नं इमिसं इमि परिवार इस्राएलीत खः धकाः दसि बी मफुत।


\par }{\PP \VS{62}थ्‍व पुचलय् दलायाह, तोबिया, व नकोदाया सन्‍तान दुथ्‍या इपिं मुक्‍क ६४२ म्‍ह


\par }{\PP \VS{63}अले पुजाहारीत मध्‍ये होबायाहया सन्‍तान, हक्‍कोसया सन्‍तान व बर्जिल्‍लैया सन्‍तान नं लिहां वःगु खः। थ्‍व बर्जिल्‍लैं गिलादी बर्जिल्‍लैया छम्‍ह म्‍ह्याय्‌लिसें ब्‍याहा यानाः वयागु हे नां तःगु खः।


\par }{\PP \VS{64}इमिसं वंशावलीइ थथःपिनिगु नां माल अय्‌नं लुइके मफुत, उकिं इमित अशुद्ध मानय् यानाः पुजाहारीया ज्‍यां लिकाल।

\VS{65}उकिं राज्‍यपालं दकलय् तःधंम्‍ह पुजाहारीं “ऊरीम” व “तुम्‍मीम\FTNT{*}{{\FR 7:65 }{\FR{७:६५
}}{\FQA{ऊरीम व तुम्‍मीम
}}{\FT{थ्‍व परमप्रभुया इच्‍छा सीकेत पुजाहारीतय्‌सं छ्यलिगु निगू ज्‍वलं खः}}}” छ्यलाः परमप्रभुयाके छु यायेगु धकाः मन्‍यंतले इमित तसकं पवित्र नसा छुं नं नये मते धकाः धाल।\XREF{✡}{{\XO 7:65 }{\XO{७:६५
}}{\XT{गन्‍ती २७:२१}}}


\par }{\PP \VS{66}यहूदाय् लिहांवःपिं मनूतय्‌गु ल्‍याः ४२,३६० म्‍ह दु।

\VS{67}थुमित त्‍वःता इमि ७,३३७ म्‍ह दासदासीत व म्‍ये हालीपिं २४५ म्‍ह मिसा व मिजं दु।

\VS{68}इमिके ७३६ म्‍ह सल, २४५ म्‍ह खच्‍चर,

\VS{69}४३५ म्‍ह ऊँट व ६,७२० म्‍ह गधा दु।


\par }{\PP \VS{70}अले छुं परिवारयापिं नायःतय्‌सं ज्‍याया निंतिं देछा बिल। राज्‍यपालं धुकुतिइ ८.५ किलोग्राम ति लुँ, ५० गः ख्‍वल्‍चा व पुजाहारीतय्‌सं फीगु ५३० ज्‍वः वसः बिल।

\VS{71}परिवारयापिं मेपिं नायःतय्‌सं ज्‍याया निंतिं धुकुतिइ १७० किलोग्राम ति लुँ व १,२५० किलोग्राम ति वहः बिल।

\VS{72}मेपिं मनूतय्‌सं १७० किलोग्राम ति लुँ, १,१०० किलोग्राम ति वहः व पुजाहारीतय्‌सं फीगु ६७ ज्‍वः वसः बिल।


\par }{\PP \VS{73}पुजाहारीत, लेवीत, म्‍ये हालीपिं, देगलय् पिवाः च्‍वनिपिं व देगलय् सेवा याइपिं थथःगु शहरय् मेपिं मनूतलिसें च्‍वन। अले इस्राएलया मेपिं मनूत इमिगु थथःगु शहरय् च्‍वन।

\par }{\PP न्‍हय्‌गूगु ला क्‍यंबलय्\FTNT{†}{{\FR 7:73 }{\FR{७:७३
}}{\FT{न्‍हय्‌गूगु ला क्‍यंबलय् अक्‍टोबर-नोभेम्‍बर ४४४ बी.सी. खः।}}} सकल इस्राएलीत थथःगु गामय् च्‍वने धुंकूगु खः।\XREF{✡}{{\XO 7:73 }{\XO{७:७३
}}{\XT{१ इति ९:२; नहे ११:३}}}




\par }\Chap{8}{\SH एज्रां व्‍यवस्‍था ब्‍वंगु
\par }
{\PP \VerseOne{1}अबलय् इपिं सकल मनूत छप्‍पँ जुयाः लः ध्‍वाखाया न्‍ह्यःनेया चुकय् मुन। अले इमिसं परमप्रभुं इस्राएलीतय्‌त बियादीगु मोशाया व्‍यवस्‍थायागु सफू हयेत शास्‍त्री पुजाहारी एज्रायात इनाप यात।


\par }{\PP \VS{2}उकिं न्‍हय्‌गूगु लाया न्‍हापांगु दिंखुन्‍हु\FTNT{*}{{\FR 8:2 }{\FR{८:२
}}{\FT{न्‍हय्‌गूगु लाया न्‍हापांगु न्‍हिखुन्‍हु ८ अक्‍टोबर ४४४ बी.सी. खः।}}} एज्रां मनूत मुंगु थासय् व्‍यवस्‍थाया सफू हल। अन मिसा मिजं व न्‍यनाः थुइके फुगु उमेर जुइ धुंकूपिं सकल मनूत दु।

\VS{3}ध्‍वाखाया दुने लाःगु चुकय् सुथंनिसें बहनि तक एज्रां तःसलं व्‍यवस्‍था ब्‍वनाः न्‍यंकल अले मनूतय्‌सं न्‍हाय्‌पं बियाः न्‍यन।


\par }{\PP \VS{4}एज्रा थज्‍याःगु हे ज्‍याया निंतिं हे दय्‌कूगु छगू सिँयागु दबुलिइ दन। वयागु जवपाखे मत्तित्‍याह, शेमा, अनायाह, उरियाह, हिल्‍कियाह व मासेयाह दनाच्‍वंगु दु। वयागु खवपाखे पदायाह, मीशाएल, मल्‍कियाह, हाशूम, हशबदाना, जकरिया व मशुल्‍लाम दनाच्‍वंगु दु।


\par }{\PP \VS{5}अले दबुलिइ दनाच्‍वंम्‍ह एज्रां फुक्‍क मनूतय्‌सं खंक व्‍यवस्‍थाया सफू पुइकल। वं सफू पुइकेवं मनूत दन।

\VS{6}एज्रां परमप्रभु दकलय् तःधंम्‍ह परमेश्‍वयात प्रशंसा यात। अले सकल मनूतय्‌सं थथःगु ल्‍हाः ल्‍ह्वनाः थथे धकाः लिसः बिल, “आमेन, आमेन!” अले बँय् तक छ्यं क्‍वछुकाः इमिसं परमप्रभुयात आराधना यात।


\par }{\PP \VS{7}लेवीत, येशूअ, बानी, शरेबियाह, यामीन, अक्‍कूब, सब्‍बतै, होदियाह, मासेयाह, कलीता, अजर्याह, योजावाद, हानान व पलयाहं मनूतय्‌त थथःगु थासय् दनाच्‍वंबलय् हे व्‍यवस्‍था थुइकाबिल।

\VS{8}इमिसं परमेश्‍वरया व्‍यवस्‍थाया सफू बांलाक ब्‍वनाः उकियागु अर्थ मनूतय्‌सं थुइके फय्‌क कनाबिल।


\par }{\PP \VS{9}थथे व्‍यवस्‍थाया वचन न्‍यनाः सकलें मनूत ख्‍वयाच्‍वंगुलिं राज्‍यपाल नहेम्‍याह, शास्‍त्री पुजाहारी एज्रा व मनूतय्‌त स्‍यनाच्‍वंपिं लेवीतय्‌सं इपिं सकसितं धाल, “थौंया दिं परमप्रभु छिमि परमेश्‍वरया निंतिं पवित्र जू। उकिं ख्‍वये मते, हाले मते।”


\par }{\PP \VS{10}नहेम्‍याहं इमित धाल, “आः छेँ वनाः भिंगु नसा व साःगु दाखमद्यनापं भ्‍वय् न हुँ। थःगु निंतिं भ्‍वय् ज्‍वरय् याये मफुपिन्‍त नं ब्‍व छ्वयाब्‍यु। थौंया दिं झी प्रभुया निंतिं पवित्र जू। नुगः मछिंके मते, परमप्रभुयागु लसता हे छिमिगु बल खः।”


\par }{\PP \VS{11}लेवीतय्‌सं थथे धयाः मनूतय्‌त सुम्‍क तल, “सुम्‍क च्‍वँ, थौंया दिं पवित्र दिं खः, नुगः मछिंके मते।”


\par }{\PP \VS{12}अले सकल इस्राएलीत छेँ वनाः न्‍ह्यइपुइकाः भ्‍वय् नल। थःके दुगु नसा मेपिन्‍त इनाबिल, छाय्‌धाःसा व्‍यवस्‍थाया सफुतिं ब्‍वनाः न्‍यंकूगु खँ इमिसं बांलाक थुल।


\par }{\SH बल्‍चाबाय्‌या नखः हंगु
\par }
{\PP \VS{13}न्‍हय्‌गूगु लाया निन्‍हु खुन्‍हु\FTNT{†}{{\FR 8:13 }{\FR{८:१३
}}{\FT{न्‍हय्‌गूगु लाया निन्‍हु खुन्‍हु ९ अक्‍टोबर ४४४ बी.सी. खः।
}}} सकल मनूतय् परिवार परिवारया नायःत, पुजाहारीत व लेवीत व्‍यवस्‍थाया वचन बांलाक थुइकेत एज्रायाथाय् मुन।

\VS{14}इस्राएलीत न्‍हय्‌गूगु लाया नखःबलय् बल्‍चाय् च्‍वनेगु यायेमाः धकाः परमप्रभुं मोशापाखें आज्ञा बियादीगु खँ व्‍यवस्‍थाय् च्‍वयातःगु इमिसं खंकल।

\VS{15}अले इमिसं थथःगु शहरय् व यरूशलेमय् थज्‍याःगु बुखँ छ्वल, “व्‍यवस्‍थाय् च्‍वया तः थें पहाडय् हुँ, जैतून, थकुराः, मेहदी, ताय्‌गः सिमा व मेमेगु यक्‍व हः दुगु सिमाया कचामचा कयाहयाः बल्‍चा दय्‌कि।”\XREF{✡}{{\XO 8:15 }{\XO{८:१५
}}{\XT{लेवी २३:३३-३६,३९-४३; व्‍य १६:१३-१५}}}


\par }{\PP \VS{16}उकिं मनूत वनाः सिमाया कचामचा कयाहल। अले इमिसं छेँया कःसिइ, चुकय्, परमेश्‍वरया देगःया चुकय्, लः ध्‍वाखाया चुकय् व एफ्राइम ध्‍वाखाया चुकय् थथःगु लागिं बल्‍चा दय्‌कल।

\VS{17}बेबिलोनं लिहांवःपिं सकसिनं बल्‍चात दय्‌काः उकी च्‍वन। धात्‍थें नूनया काय् यहोशू इस्राएलया नायः जूबलय् निसें कयाः थुबलय् तक इस्राएलीतय्‌सं गुबलय् नं थुकथं न्‍ह्यइपुइकाः बल्‍चाबाय्‌या नखः हंगु मदुनि।


\par }{\PP \VS{18}न्‍हियान्‍हिथं न्‍हापांगु दिनंनिसें लिपांगु दिं तक एज्रां परमेश्‍वरया व्‍यवस्‍थाया सफुतिं ब्‍वनाः न्‍यंकल। इमिसं न्‍हय्‌न्‍हु तक नखः हन अले च्‍यान्‍हु खुन्‍हु नियमकथं सभा जुल।




\par }\Chap{9}{\SH इस्राएलीतय्‌सं पाप मानय् याःगु
\par }
{\PP \VerseOne{1}व हे लाया निइप्‍यन्‍हु खुन्‍हु\FTNT{*}{{\FR 9:1 }{\FR{९:१
}}{\FT{व हे लाया निइप्‍यन्‍हु खुन्‍हु धयागु ३० अक्‍टोबर ४४५ बी.सी. खः।}}} इस्राएलीत अपसं च्‍वनेत मुन। उबलय् इमिसं भांग्रा फिनाः थथःगु छेनय् धू तल।

\VS{2}इमिसं थःपिन्‍त मेपिं विदेशीतपाखें अलग तल। थथःगु थासय् च्‍वनाः इमिसं थथःगु पाप व थः पुर्खातय्‌गु मभिंगु ज्‍या मानय् यात।

\VS{3}स्‍वघौ तक परमप्रभु थः परमेश्‍वरया व्‍यवस्‍था सफू इमित ब्‍वनाः न्‍यंकल। अनंलि मेगु स्‍वघौ तक इमिसं थःगु पाप मानय् यायां परमप्रभु थः परमेश्‍वरया आराधना यानाच्‍वन।

\VS{4}लेवीत येशूअ, बानी, कादमीएल, शबन्‍याह, बुन्‍नी, शरेबियाह, बानी व कनानीं लेवीतय्‌गु निंतिं दय्‌कूगु दबुया त्‍वाथलय् दनाः तसलं थः परमप्रभु परमेश्‍वरयात प्रार्थना यात।


\par }{\PP \VS{5}अले येशूअ, कादमीएल, बानी, हशबन्‍याह, शरेबियाह, होदियाह, शबन्‍याह व पतहियाह नांयापिं लेवीतय्‌सं धाल, “दनाः अनादिंनिसें अनन्‍त तक दीम्‍ह परमप्रभु झी परमेश्‍वरयात तःधंकि।” अले इमिसं थथे प्रार्थना यात,

\par }{\PP “छिगु महिमां जाःगु नां धन्‍य जुइमा, व नां फुक्‍क सुवाः व प्रशंसा स्‍वयाः च्‍वय् दु।

\VS{6}छि जक परमप्रभु खः। छिं हे आकाश, दकलय् तःजाःगु आकाश व उकियागु दक्‍व नगुत, पृथ्‍वी व उकी दुगु फुक्‍क, समुद्र व उकी दुगु फुक्‍क दय्‌कादिल। छिं हे उपिं फुक्‍कयात जीवन बियादी। अले स्‍वर्गया सेनां छितः आराधना याइ।


\par }{\PP \VS{7}“छि अब्रामयात ल्‍ययाः कल्‍दीतय्‌गु ऊरं पित हयाः वयात अब्राहाम नां तयादीम्‍ह परमप्रभु परमेश्‍वर खः।\XREF{✡}{{\XO 9:7 }{\XO{९:७
}}{\XT{उत ११:३१; १२:१; १७:५}}}

\VS{8}छिं वयात थः प्रति विश्‍वास बहःम्‍ह जूगु सीकादिल। अले छिं वया सन्‍तानतय्‌त कनानी, हित्ती, एमोरी, परिज्‍जी, यबूसी व गिर्गाशीतय्‌गु देश बी धकाः वलिसे बाचा चिनादिल। छिं थःगु बचं पूवंकादिल छाय्‌धाःसा छि विश्‍वास याये बहःम्‍ह खः।\XREF{✡}{{\XO 9:8 }{\XO{९:८
}}{\XT{उत १५:६,१८-२१}}}


\par }{\PP \VS{9}“छिं मिश्र देशय् जिमि पुर्खातय्‌त जूगु दुःख स्‍वयादिल, लाल समुद्र सिथय् ग्‍वाहालिया निंतिं हाःगु इमिगु सः छिं न्‍यनादिल।\XREF{✡}{{\XO 9:9 }{\XO{९:९
}}{\XT{प्रस ३:७; १४:१०-१२}}}

\VS{10}मिश्रीतय्‌सं तःधंछु जुयाः जिमि पुर्खातय्‌त क्‍वत्‍यला तःगुलिं छिं फारो, वया भारदार व वया देशयापिं सकल मनूतय्‌त सजाँय बीत अजू चाइपुगु चिं व ज्‍या यानाः थःगु निंतिं थौं तक दनिगु छगू तःधंगु नां तयादिल।\XREF{✡}{{\XO 9:10 }{\XO{९:१०
}}{\XT{प्रस ७:८–१२:३२}}}

\VS{11}इपिं गंगु बँ जुयाः वने फयेमा धकाः छिं इमिगु न्‍ह्यःने समुद्रयात ब्‍वथलादिल। छि मनूत गंगु बँ जुयाः वन, अय्‌नं लखय् ल्‍वहं वांछ्वःगु थें इमित ल्‍यू वःपिन्‍त छिं वांछ्वयादिल।\XREF{✡}{{\XO 9:11 }{\XO{९:११
}}{\XT{प्रस १४:२१-२९; १५:४-५}}}

\VS{12}छिं इमित न्‍हिनय् सुपाँय्‌या थां व चान्‍हय् मियागु थामं लँ क्‍यनाः यंकादिल।\XREF{✡}{{\XO 9:12 }{\XO{९:१२
}}{\XT{प्रस १३:२१-२२}}}


\par }{\PP \VS{13}“छि सीनै पर्वतय् क्‍वहां झायाः आकाशं इपिंलिसें खँ ल्‍हानादिल। अले इमित पाय्‌छिगु नियम, खःगु कानून व भिंगु विधि व आज्ञा बियादिल।

\VS{14}इमित थःगु पवित्र शबाथ सीके बियादिल। अले इमित थः दास मोशापाखें आज्ञा, विधि व नियम बियादिल।\XREF{✡}{{\XO 9:14 }{\XO{९:१४
}}{\XT{प्रस १९:१८–२३:३३}}}


\par }{\PP \VS{15}“इपिं नय्‌पित्‍याःबलय् छिं स्‍वर्गं नयेत मरि बियादिल, प्‍याचाःबलय् त्‍वनेत ल्‍वहँतं लः पिकयादिल। छिं इमित बी धकाः बाचा यानादीगु देशय् अधिकार यायेगु आज्ञा बियादिल।\XREF{✡}{{\XO 9:15 }{\XO{९:१५
}}{\XT{प्रस १६:४-१५; १७:१-७; व्‍य १:२१}}}


\par }{\PP \VS{16}“अय्‌नं जिमि पुर्खातय्‌सं तःधंछु व जिराहा जुयाः छिगु खँ मन्‍यं।\XREF{✡}{{\XO 9:16 }{\XO{९:१६
}}{\XT{गन्‍ती १४:१-४; व्‍य १:२६-३३}}}

\VS{17}इमिसं आज्ञा पालन यायेत म्‍हाः धाल अले छिं यानादीगु फुक्‍क ज्‍या व अजू चाइपुगु ज्‍या लुममंकू। इमिसं जिराहा जुयाः विरोधी जुल हाकनं दासत्‍वय् लिहां वनेत छम्‍ह नायः ल्‍यल। अय्‌नं छि क्षमा यानादीम्‍ह, दयादुम्‍ह, नुगः क्‍यातुम्‍ह, तंचायेत लिबाकादीम्‍ह व दया मायां जाःम्‍ह परमेश्‍वर खः। छिं इमित त्‍वःतामदी।\XREF{✡}{{\XO 9:17 }{\XO{९:१७
}}{\XT{प्रस ३४:६; गन्‍ती १४:१८}}}

\VS{18}इमिसं छम्‍ह द्वहंया मूर्ति दय्‌कल अले जिमित मिश्रं लिकया हःम्‍ह द्यः थ्‍व हे खः धकाः उकियात पुजा यात। हे परमप्रभु, इमिसं छितः गज्‍याःगु अपमान यात।
\XREF{✡}{{\XO 9:18 }{\XO{९:१८
}}{\XT{प्रस ३२:१-४}}}


\par }{\PP \VS{19}“अय्‌नं छिं इमित तसकं नुगः क्‍यातुम्‍ह क्‍यनाः मरुभूमिइ वान्‍छ्वया मदी। इमित लँपु क्‍यनीगु न्‍हिनय्‌सियागु सुपाँय्‌या थां व चान्‍हय्‌सियागु मिया जः छिं चीका मदी।

\VS{20}इमित छिं स्‍यनेकने यायेत थःगु भिंगु आत्‍मा बियादिल, छिं इमिगु म्‍हुतुं छिगु मन्‍न चीका मदी व इपिं प्‍याचाःबलय् छिं इमित लः बियादिल।

\VS{21}छिं मरुभूमिइ पिइदँ तक इमित लहिनादिल, इमित छुं खँयागु मगाःमचाः मजुल, इमिगु वसः मगू, इमिगु तुति मना मवः।\XREF{✡}{{\XO 9:21 }{\XO{९:२१
}}{\XT{व्‍य ८:२-४}}}


\par }{\PP \VS{22}“छिं राज्‍यत व जातित बियाः तातापाःगु थाय् नं इनाबियादिल। सीहोन जुजुया देश हेश्‍बोन व ओग जुजुयागु देश बाशान इमिसं त्‍याका काल।\XREF{✡}{{\XO 9:22 }{\XO{९:२२
}}{\XT{गन्‍ती २१:२१-३५}}}

\VS{23}छिं इमित आकाशया नगु थें अप्‍वः सन्‍तान बियादिल, छिं इमि पुर्खातय्‌त बी धकाः बचं बियादीगु देश इमिसं त्‍याकल अले अन च्‍वन।\XREF{✡}{{\XO 9:23 }{\XO{९:२३
}}{\XT{उत १५:५; २२:१७; यहो ३:१४-१७}}}


\par }{\PP \VS{24}“इमिसं कनान देश त्‍याकल, अनयापिं मनूत कनानीतय्‌त छिं इमिगु हे अधीनय् बियादिल। छिं कनानीतय्‌त इमि जुजुपिं व देशय् च्‍वंपिं मनूतलिसे थः यःथें व्‍यवहार यायेत इमिगु ल्‍हातय् बियादिल।\XREF{✡}{{\XO 9:24 }{\XO{९:२४
}}{\XT{यहो ११:२३}}}

\VS{25}पखाः ग्‍वयातःगु शहरत व लखं लाःगु देश इमिसं त्‍याकाकाल। भिंगु भिंगु सामान दुगु छेँ, म्‍हुयातःगु तुं, दाखया क्‍यब, जैतूनया सिमा व मेमेगु फलया सिमा यक्‍व हे इमिसं थःगु ल्‍हातय् लाकल। प्‍वाः जाय्‌क नयाः इपिं ल्‍ह्वन, इपिं छिगु फुक्‍क भिंगु ज्‍याया कारणं लय्‌तायाच्‍वन।\XREF{✡}{{\XO 9:25 }{\XO{९:२५
}}{\XT{व्‍य ६:१०-११}}}


\par }{\PP \VS{26}“अय्‌नं छिकपिनि प्रजातय्‌सं विद्रोह यात। अले इमिसं खँ मन्‍यन। छिगु व्‍यवस्‍थापाखें ख्‍वाः फस्‍वय्‌कल। छिपाखे लिहां वयेत ख्‍याच्‍वः बीपिं अगमवक्तातय्‌त इमिसं स्‍यानाबिल। इमिसं छितः गज्‍याःगु अपमान यात।
\XREF{✡}{{\XO 9:26 }{\XO{९:२६
}}{\XT{प्रस ३२:१-४}}}

\VS{27}उकिं छिं इमित इमि शत्रुतय्‌गु ल्‍हातय् लाकादिल। इमि शत्रुतय्‌सं इमित क्‍वःत्‍यल। थःगु दुःखया इलय् इमिसं छिके ग्‍वाहालि फ्‍वन। स्‍वर्गं छिं लिसः बियादिल। इमित शत्रुपाखें बचय् यायेत छिं थःगु तसकं नुगः क्‍यातुम्‍ह नायःत छ्वयाहयादिल।


\par }{\PP \VS{28}“अय्‌नं शान्‍ति जुइ धुंकाः इमिसं हानं पापयात, उकिं छिं इमित शत्रुतय्‌गु ल्‍हातय् त्‍वःतादिल। इमिसं इमित थःगु अधीनय् तल। अय्‌नं हाकनं इमिसं छिके ग्‍वाहालि फ्‍वन। स्‍वर्गं छिं न्‍यनादिल, अले छि तसकं नुगः क्‍यातुम्‍ह जूगुलिं इमित तःक्‍वः मछि बचय् यानादिल।
\XREF{✡}{{\XO 9:28 }{\XO{९:२८
}}{\XT{न्‍याय २:११-१६}}}


\par }{\PP \VS{29}“छिं इमित थःगु व्‍यवस्‍थापाखे लिहां वयेत ख्‍याच्‍वः बियादिल। अय्‌नं तःधंछु जुयाः इमिसं छिगु नियमया विरोधय् पापयात। थ्‍व मानय् याइपिन्‍त जीवन दु। अय्‌नं इपिं जिराहा जुयाः छिपाखें फस्‍वल, अत्तेरी जुयाः इमिसं छिगु खँ मन्‍यन।\XREF{✡}{{\XO 9:29 }{\XO{९:२९
}}{\XT{लेवी १८:५}}}

\VS{30}दँय्‌दसं छिं इमित थाकु मचासें ख्‍याच्‍वः बियादिल, छिं थः अगमवक्तातय्‌त न्‍ववाइगु आत्‍मा बियादिल, अय्‌नं छिकपिनि प्रजातय्‌सं छिगु खँ मन्‍यन। उकिं इमित मेगु जातियापिं मनूतय्‌गु ल्‍हातय् लाकादिल।\XREF{✡}{{\XO 9:30 }{\XO{९:३०
}}{\XT{२ राज १७:१३-१८; २ इति ३६:१५-१६}}}

\VS{31}अय्‌नं छि तसकं नुगः क्‍यातुम्‍ह जूगुलिं इमित त्‍वःतामदी, नाश यानामदी। छि दयादुम्‍ह व नुगः क्‍यातुम्‍ह परमेश्‍वर खः।


\par }{\PP \VS{32}“उकिं हे जिमि परमेश्‍वर, छि तःधंम्‍ह, बल्‍लाम्‍ह, मानय् यायेमाःम्‍ह व दयामायाया बाचा पूवंकादीम्‍ह परमेश्‍वर खः। अश्‍शूरया जुजुपिनिगु इलंनिसें थौं तक जिमिसं, जिमि जुजुपिं, जिमि हाकिमत, जिमि पुजाहारीत व जिमि अगमवक्तात, जिमि पुर्खात व छिकपिनि फुक्‍क मनूतय्‌सं गुलि दुःख फयागु दु व लुमंकादिसँ।\XREF{✡}{{\XO 9:32 }{\XO{९:३२
}}{\XT{२ राज १५:१९,२९; १७:३-६; एज्र ४:२,१०}}}

\VS{33}छिं जिमित सजाँय बियाः खःगु हे यानादिल, जिमिसं पाप याःसां छि विश्‍वास याये बहःम्‍ह जुयादीगु दु।

\VS{34}जिमि जुजु, नायः व पुजाहारीत व पुर्खातय्‌सं नं छिगु व्‍यवस्‍था पालन याःगु मदु। इमिसं छिगु आज्ञा व ख्‍याच्‍वः मन्‍यं।

\VS{35}इमिगु थःगु राज्‍य दुबलय् नं इमिसं छिगु सेवा मयाः। अय्‌नं छिं इमित भिं यानादिल। छिं इमित तःधंगु लखं लाःगु जमिन बियादिल अय्‌नं इपिं थःगु मभिंगु ज्‍यां लिहां मवः।


\par }{\PP \VS{36}“स्‍वयादिसँ, छिं जिमि पुर्खातय्‌त फलत नयेत बियादीगु व भिंगु अन्‍न सःगु देशय् थौं जिपिं दास जुयागु दु।

\VS{37}जिमिसं पाप यानागुलिं जिमि च्‍वय् तयादीपिं जुजुपिन्‍थाय् जिमिगु बुँइ सःगु फुक्‍क अन्‍न यंकेमाः। इमिसं जिमित व जिमि सा द्वहंतय्‌त थःयत्‍थें याइगु। जिपिं तःधंगु दुःखय् लाःगु दु।


\par }{\PP \VS{38}“थुपिं फुक्‍क कारणं जिपिं इस्राएलीतय्‌सं च्‍वयाः थ्‍व बचं बी। अले जिमि नायः, लेवी व पुजाहारीतय्‌सं थुकी सही छाप तयाबी।”




\par }\Chap{10}{\SH मनूतय्‌सं व्‍यवस्‍था मानय् यायेगु बचं ब्‍यूगु
\par }
{\PP \VerseOne{1}बचं भ्‍वँतय् सही याःपिं थुपिं हे खः –

\par }{\PP हकल्‍याहया काय् राज्‍यपाल नहेम्‍याह, सिदकियाह,


\par }{\PP \VS{2}सरायाह, अजर्याह, यर्मिया,


\par }{\PP \VS{3}पशहूर, अमर्याह, मल्‍कियाह,


\par }{\PP \VS{4}हत्तूश, शबन्‍याह, मल्‍लूक,


\par }{\PP \VS{5}हारीम, मरेमोत, ओबदिया,


\par }{\PP \VS{6}दानिएल, गिन्‍नतोन, बारूक,


\par }{\PP \VS{7}मशुल्‍लाम, अबिया, मियामीन,


\par }{\PP \VS{8}माज्‍याह, बिल्‍गै व शमायाह। थुपिं पुजाहारीत खः।


\par }{\PP \VS{9}लेवीत – अजन्‍याहया काय् येशूअ, हेनादादया वंशयाम्‍ह बिन्‍नूई, कादमीएल,


\par }{\PP \VS{10}व इमि थःनापं ज्‍या याइपिं लेवीत शबन्‍याह, होदियाह, कलीता, पलयाह, हानान,


\par }{\PP \VS{11}मीयका, रहोब, हशब्‍याह,


\par }{\PP \VS{12}जक्‍कूर, शरेबियाह, शबन्‍याह,


\par }{\PP \VS{13}होदियाह, बानी व बनीनू।


\par }{\PP \VS{14}मनूतया नायःत – परोश, पहत-मोआब, एलाम, जत्तू, बानी,


\par }{\PP \VS{15}बुन्‍नी, अज्‍गाद, बेबै,


\par }{\PP \VS{16}अदोनियाह, बिग्‍वै, आदीन,


\par }{\PP \VS{17}आतेर, हिजकिया, अज्‍जूर,


\par }{\PP \VS{18}होदियाह, हाशूम, बेजै,


\par }{\PP \VS{19}हारीप, अनातोत, नेबै,


\par }{\PP \VS{20}मग्‍पीआस, मशुल्‍लाम, हेजीर,


\par }{\PP \VS{21}मशेजेबेल, सादोक, यदूअ,


\par }{\PP \VS{22}पलत्‍याह, हानान, अनायाह,


\par }{\PP \VS{23}होशिया, हनन्‍याह, हश्‍शूब,


\par }{\PP \VS{24}हल्‍लोहेश, पिल्‍हा, शोबक,


\par }{\PP \VS{25}रेहूम, हशब्‍ना, मासेयाह,


\par }{\PP \VS{26}अहिया, हानान, आनान,


\par }{\PP \VS{27}मल्‍लूक, हारीम व बानाह।


\par }{\PP \VS{28}मेपिं मनूत - पुजाहारीत, लेवीत, ध्‍वाखा पिवाःत, म्‍ये हालीपिं, देगलय् सेवा याइपिं, थः कलाः व सीके थुइके फुपिं मस्‍तनापं व थः भारदार दाजुकिजापिंनापं इपिं फुक्‍कसिनं परमेश्‍वरया व्‍यवस्‍था मानय् यायेत देश देशयापिं मनूतपाखें अलग च्‍वनेत

\VS{29}मिलय् जुयाः थथे धकाः पाफल, परमेश्‍वरया दास मोशापाखें बियादीगु परमेश्‍वरया व्‍यवस्‍थाकथं जुये अले इपिं परमप्रभुयागु फुक्‍क आज्ञा, बिधि व नियम बांलाक मानय् याये।


\par }{\PP \VS{30}“जिमिसं थःम्‍ह्याय्‌पिं मेगु जातियापिं मनूतलिसें ब्‍याहा यानाबी मखु अथवा जिमि काय्‌पिनिगु लागि इमि म्‍ह्याय्‌पिं हये नं मखु।\XREF{✡}{{\XO 10:30 }{\XO{१०:३०
}}{\XT{प्रस ३४:१६; व्‍य ७:३}}}


\par }{\PP \VS{31}“उपिं मेगु जातियापिन्‍सं शबाथ खुन्‍हु वा मेगु पवित्र न्‍हिखुन्‍हु मी हःगु अन्‍न वा मेगु सामान जिमिसं न्‍याये मखु। न्‍हय्‌गूगु दँ पतिकं जिमिसं बुँइ अन्‍न पी मखु अले फुक्‍क त्‍यासा त्‍वःताबी।\XREF{✡}{{\XO 10:31 }{\XO{१०:३१
}}{\XT{प्रस २३:१०-११; लेवी २५:१-७; व्‍य १५:१-२}}}


\par }{\PP \VS{32}“दँय्‌दसं जिमि परमेश्‍वरया देगलय् खर्च यायेत जिपिं सकसिनं ४ ग्राम वहः बी।\XREF{✡}{{\XO 10:32 }{\XO{१०:३२
}}{\XT{प्रस ३०:११-१६}}}

\VS{33}जिमि परमेश्‍वरया देगःया सेवाया निंतिं पवित्रगु मरि, न्‍हियान्‍हिथंया अन्‍नबलि व होमबलिया निंतिं पशुत, शबाथ, अमाइ व मेगु नखःचखःबलय् माःगु देछात, इस्राएलया प्रायश्‍चितया निंतिं पापबलि, अले जिमि परमेश्‍वरया देगःया ज्‍याया निंतिं छु छु माःगु मेगु नं जिमिसं बी।


\par }{\PP \VS{34}“जिपिं पुजाहारीत, लेवीत व मनूतय्‌सं व्‍यवस्‍थाय् च्‍वया तः थें परमप्रभु जिमि परमेश्‍वरयागु वेदीइ छ्वय्‌केत दँय्‌दसं क्‍वःछिनातःगु इलय् पालंपाः परिवार परिवार यानाः जिमि यागु देगलय् सिँ हयेत चिट्ठा तयागु दु।


\par }{\PP \VS{35}“दँय्‌दसं थःगु बुँइ मुनागु न्‍हापांगु अन्‍न व सिमाय् सःगु न्‍हापांगु फलफुल जिमि परमप्रभुया देगलय् छाये।\XREF{✡}{{\XO 10:35 }{\XO{१०:३५
}}{\XT{प्रस २३:१९; ३४:२६; व्‍य २६:२}}}


\par }{\PP \VS{36}“जिमिगु परिवारय् न्‍हापां बूम्‍ह काय् परमेश्‍वरया व्‍यवस्‍थाय् क्‍वःछिनातःथें परमप्रभु जिमि परमेश्‍वरया देगलय्, अन सेवा याइपिं पुजाहारीतय्‌थाय् छाये हये। थुकथं हे सा द्वहंया न्‍हापाम्‍ह मचा व फैच्‍वलय्‌चा न्‍हापांम्‍ह मचा जिमिसं छाये।\XREF{✡}{{\XO 10:36 }{\XO{१०:३६
}}{\XT{प्रस १३:२}}}


\par }{\PP \VS{37}“दँय्‌दसं थःगु बुँयागु न्‍हापांगु अन्‍नया न्‍हायातःगु छ्वचुं व जिमिसं छायेमाःगु छ्वचुं व जिमिसं छायेमाःगु फुक्‍क कथंयागु फलफुल, न्‍हूगु दाखमद्य, जैतूनया चिकं जिमि परमेश्‍वरया देगःया धुकुतिइ पुजाहारीतय्‌थाय् हये।

\par }{\PP “अले लेवीतय् थाय् जिमिगु बुँयागु झिब्‍वय् छब्‍व हयेत जिमिसं बचं बी। शहरय् झिब्‍वय् छब्‍व मुनेत वःपिं लेवीतय्‌त जिमिसं थःगु बुँइ सःगु अन्‍नया झिब्‍वय् छब्‍व बी।\XREF{✡}{{\XO 10:37 }{\XO{१०:३७
}}{\XT{गन्‍ती १८:२१}}}

\VS{38}झिब्‍वय् छब्‍व मुंगु इलय् हारून वंशयापिं पुजाहारी छम्‍ह लेवीतनापं दइ। थुकथं मुंगु झिब्‍वय् छब्‍वयागु नं झिब्‍वय् छब्‍व लिकयाः उपिं लेवीतय्‌सं जिमि परमेश्‍वरया देगःया धुकुतिइ हयेगु याइ।\XREF{✡}{{\XO 10:38 }{\XO{१०:३८
}}{\XT{गन्‍ती १८:२५-३२}}}

\VS{39}इस्राएलीत व लेवीतय्‌सं देछाया अन्‍न, न्‍हूगु दाखमद्य व चिकं पवित्र थासय् छ्यलेगु थलबल दुगु धुकुतिइ हयेमाः। थ्‍व हे सेवा याइपिं पुजाहारी, देगलय् पिवाः च्‍वनिपिं व म्‍ये हालीपिं च्‍वनीगु थाय् खः।

\par }{\PP “जिमिसं थः परमप्रभु परमेश्‍वरयागु देगः बांलाक स्‍वये।”




\par }\Chap{11}{\SH यरूशलेमय् च्‍वनिपिं मनूत
\par }
{\PP \VerseOne{1}इस्राएलीयापिं नायःत यरूशलेमय् च्‍वन। मेपिं मनूतय्‌सं चिट्ठा तयाः झिम्‍हय् छम्‍ह मनू पवित्र शहर यरूशलेमय् वना च्‍वनेत ल्‍यल। मेपिं मनूत मेमेगु शहर व गामय् च्‍वन।

\VS{2}मनूतय्‌सं यरूशलेमय् च्‍वने मास्‍तिवय्‌कूपिं सकल मनूतय्‌त सुवाः बिल।


\par }{\PP \VS{3}छुं इस्राएलीत, पुजाहारीत, लेवीत, देगलय् सेवा याइपिं, सोलोमनयाथाय् ज्‍या याइपिं मनूतय् सन्‍तान यहूदाया थीथी शहरय् दुगु थःगु हे जमिनय् च्‍वन। यहूदा व बेन्‍यामीन कुलयापिं छुं मनूत धाःसा यरूशलेमय् च्‍वन। यरूशलेमय् च्‍वंवःपिं प्रान्‍तयापिं मू मू नायःत थुपिं हे खः।
\XREF{✡}{{\XO 11:3 }{\XO{११:३
}}{\XT{नहे ७:७३}}}


\par }{\PP \VS{4}यहूदा कुलपाखें –

\par }{\PP उज्‍जियाहया काय् अतायाह, उज्‍जियाह जकरियाया काय् खः, जकरिया अमर्याहया काय् खः, अमर्याह शपत्‍याहया काय् खः, शपत्‍याह महलालेलया काय् खः। महलालेल फारेसया वंशयाम्‍ह खः।

\VS{5}बारुकया काय् मासेयाह, बारूक कोल-होजेया काय् खः, कोल-हाजे हजायाहया काय् खः, हजायाह अदायाहया काय् खः, अदायाह योयारीबया काय् खः, योयारीब जकरिया काय् खः। जकरियाह शेलह वंशयाम्‍ह खः।

\VS{6}यरूशलेमय् च्‍वनाच्‍वंपिं फारेसया सन्‍तान (४६८) म्‍ह दु। इपिं सकलें नांजाःपिं खः।


\par }{\PP \VS{7}बेन्‍यामीनया कुलपाखें – मशुल्‍लामया काय् सल्‍लू, मशुल्‍लाम योएदया काय् खः, योएद पदायाहया काय् खः, पदायाह कोलायाहया काय् खः, कोलायाह मासेयाहया काय् खः, मासेयाह इथीएलया काय् खः, इथीएल यशयाहया काय् खः।

\VS{8}अले वया ल्‍यू जुइपिं गब्‍बै व सल्‍लै यानाः मुक्‍क ९२८ म्‍ह दु।

\VS{9}जिक्रीया काय् योएल इमि मू नायः खः अले हस्‍सेनूअया काय् यहूदा जिल्‍लायाम्‍ह नोकू खः।


\par }{\PP \VS{10}पुजाहारीतपाखें – योयारीबया काय् यदायाह व याकीन,

\VS{11}हिल्‍कियाह मशुल्‍लामया काय् खः, मशुल्‍लाम सादोकया काय् खः, सादोक मरायोतया काय् खः, मरायोत परमप्रभुया देगः स्‍वइम्‍ह अहीतूबया काय् खः।

\VS{12}अले अदायाह यरोहामया काय्, यरोहाम पेलाल्‍याहया काय् खः, पेलाल्‍याह अम्‍सीया काय् खः, अम्‍सी जकरियाया काय् खः, जकरिया पशहूरया काय् खः, पशहूर मल्‍कियाहया काय् खः। थ्‍व वंशपाखें देगःया ज्‍या याइपिं ८२२ म्‍ह दु।

\VS{13}अज्रेलया काय् अमाश्‍शै, अज्रेल अहजैया काय् खः, अहजै मशिल्‍लेमोतया काय् खः, मशिल्‍लेमोत इम्‍मेरया काय् खः। अदायाहया ग्‍वाहालिमित व परिवारया नायःत मुक्‍क २४२ म्‍ह दु।

\VS{14}अमाश्‍शै व वया ग्‍वाहालिमित नांजाःपिं खः। इपिं १२८ म्‍ह दु। इमि मू हाकिम हग्‍गदोलीमया काय् जब्‍दीएल खः।


\par }{\PP \VS{15}लेवीतपाखें – हश्‍शूबया काय् शमायाह, हशून अज्रीकामया काय् खः, अज्रीकाम हशब्‍याहया काय् खः, हशब्‍याह बुन्‍नीया काय् खः।

\VS{16}लेवीतय् नायःत सब्‍बतै व योजाबाद, इमिगु जिम्‍माय् परमप्रभुयागु देगःया पिनेया ज्‍या दु।

\VS{17}मीयकाया काय् मत्तन्‍याह, मीयका जब्‍दीया काय् खः। जब्‍दी आसापया वंशयाम्‍ह खः। व प्रार्थनाय् सुभाय् बीपिनि नायः खः। वया ग्‍वाहालिमित मध्‍ये निगूगु थाय् काइम्‍ह बक्‍बुक्‍याह, अले शम्‍मूअया काय् व गालालया छय् अब्‍दा। व यदूतूनया परिवारयाम्‍ह खः।

\VS{18}पवित्र शहरय् च्‍वनिपिं लेवीत मुक्‍कं २८४ म्‍ह दु।


\par }{\PP \VS{19}देगलय् पिवाः च्‍वनिपिं –

\par }{\PP अक्‍कूब व तल्‍मोन अले ध्‍वाखाय् पिवाः च्‍वनिपिं इमि ग्‍वाहालिमित १७२ म्‍ह दु।


\par }{\PP \VS{20}मेपिं इस्राएलीत, पुजाहारीत व लेवीत यहूदाया मेमेगु शहर व गामय् थथःगु सर्बयनापं च्‍वनीगु खः।

\VS{21}देगलय् सेवा याइपिं यरूशलेम दुने ओफेल त्‍वालय् च्‍वनीगु खः। इमि नायः सीहा व गिश्‍पा खः।


\par }{\PP \VS{22}बानीया काय् व हशब्‍याहया छय् उज्‍जी यरूशलेमय् च्‍वंपिं लेवीतय् नायः खः। आसाप वंशयापिं मत्तन्‍याह व मीयका इमि पुर्खात खः। उपिं आसापया सन्‍तान परमेश्‍वरया देगःया सेवाया निंतिं भजन हालेगु जिम्‍मा काःपिं खः।

\VS{23}इमिसं देगःया संगीत ज्‍याझ्‍वः न्‍हियान्‍हिथं पालंपाः न्‍ह्याकेत जुजुं नियम दय्‌काब्‍यूगु खः।


\par }{\PP \VS{24}इस्राएलीतय्‌गु फुक्‍क ज्‍याया निंतिं यहूदाया काय् जेरह वंशयाम्‍ह मशेजेबेलया काय् पतहियाह फारसयाम्‍ह जुजुया प्रतिनिधि खः।


\par }{\SH यरूशलेम पिने च्‍वंगु बस्‍ती
\par }
{\PP \VS{25}छुं यहूदी कुलयापिं मनूत थथःगु बुँ लिक्‍क लाःगु गामय् च्‍वनीगु खः। किर्यत-अर्बा व उकिया जःख च्‍वंगु बस्‍तीइ, दीबोन व उकिया जःखः च्‍वंगु बस्‍तीइ अले यकब्‍सेल व उकिया गामय्।

\VS{26}येशूअ, मोलादा, बेथ-पातेल,

\VS{27}हसर-शूआल, बेर्शेबा व उकिया जःखः च्‍वंगु बस्‍तीइ

\VS{28}सिक्‍लग, मकोना व उकिया बस्‍तीइ

\VS{29}एन-रिम्‍मोन, सोरा, यर्मूत,

\VS{30}जानोह, अदुल्‍लाम व उकिया गामय्, लाकीश व उकिया बुँइ अले आजेका व उकिया बस्‍तीइ। इपिं बेर्शेबांनिसें हिन्‍नोमया ब्‍यासि तक च्‍वनीगु खः।


\par }{\PP \VS{31}बेन्‍यामीन कुलयापिं मनूत थुपिं थासय् च्‍वनीगु खः। गेबा, मिकमाश, अय्‌या, बेथेल व जःखःया गामय्,

\VS{32}अनातोत, नोब, हननिया,

\VS{33}हासोर, रामा, गित्तैम,

\VS{34}हादीद, सबोयीम, नबलत,

\VS{35}लोद, ओनो व गे-हरशीम ब्‍यासिइ नं।

\VS{36}यहूदाय् दुपिं छुं लेवीत बेन्‍यामीन कुलतय्‌गु गामय् वनाः अन हे च्‍वन।




\par }\Chap{12}{\SH पुजाहारीत व लेवीत
\par }
{\PP \VerseOne{1}शालतिएलया काय् यरूबाबेल व दकलय् तःधम्‍ह पुजाहारी येशूअनापं बेबिलोनं लिहांवःपिं पुजाहारीत व लेवीत थुपिं हे खः –


\par }{\PP \VS{2}सरायाह, यर्मिया, एज्रा, अमर्याह, मल्‍लूक, हत्तूश,


\par }{\PP \VS{3}शकन्‍याह, रेहूम, मरेमोत,


\par }{\PP \VS{4}इद्दो, गिन्‍नतोन, अबिया,


\par }{\PP \VS{5}मियामीन, मदाहा, बिल्‍गा,


\par }{\PP \VS{6}शमायाह, योयारीब, यदायाह,


\par }{\PP \VS{7}सल्‍लू, अमोक, हिल्‍कियाह व यदायाह।

\par }{\PP येशूअया पालय् पुजाहारीतय् नायःत व इमि ग्‍वाहालिमित थुपिं हे खः।


\par }{\PP \VS{8}लेवीत – येशूअ, बिन्‍नूई, कादमीएल, शरेबियाह, यहूदा व मत्तन्‍याह।

\par }{\PP थः ग्‍वाहालिमिपिंनापं सुभाय्‌या भजन हालेगु जिम्‍मा मत्तन्‍याहया खः।


\par }{\PP \VS{9}बक्‍बुक्‍याह व उन्‍नी व इमि ग्‍वाहालिमित धाःसा सेवाया इलय् इमिगु चुलिंचू दनिगु।


\par }{\SH दकलय् तःधंम्‍ह पुजाहारी येशूअया सन्‍तान
\par }
{\PP \VS{10}येशूअ योयाकीमया बौ, योयाकिम एल्‍यासीबया बौ, एल्‍यासीब योयादाया बौ,

\VS{11}योयादा जोनाथनया बौ व जोनाथन यद्दूअया बौ खः।


\par }{\PP \VS{12}योयाकीमया पालय् पुजाहारी परिवारयापिं नायःत थुपिं हे खः –

\par }{\PP सरायाहया परिवारयाम्‍ह – मरायाह,

\par }{\PP यर्मियाया परिवारयाम्‍ह – हनन्‍याह,


\par }{\PP \VS{13}एज्राया – मशुल्‍लाम,

\par }{\PP अमर्याहया – येहोहानान,


\par }{\PP \VS{14}मल्‍लूकया – जोनाथन,

\par }{\PP शकन्‍याहया – योसेफ,


\par }{\PP \VS{15}हारीमया – अदना

\par }{\PP मरेमोतया– हल्‍कै।


\par }{\PP \VS{16}इद्दोया – जकरिया,

\par }{\PP गिन्‍नतोनया– मशुल्‍लाम,


\par }{\PP \VS{17}अबियाया – जिक्री,

\par }{\PP मिन्‍यामीन व मोदाहाया– पिल्‍तै,


\par }{\PP \VS{18}बिल्‍गाया – शम्‍भूअ,

\par }{\PP शमायाहया यहोनातान,


\par }{\PP \VS{19}योयारीबया – मत्तनै,

\par }{\PP यदायाहया – उज्‍जी,


\par }{\PP \VS{20}सल्‍लूया कल्‍लै,

\par }{\PP अमोकया एबेर,


\par }{\PP \VS{21}हिल्‍कियाहया हशब्‍याह,

\par }{\PP यदायाहया नतनेल।


\par }{\PP \VS{22}एल्‍यासीब, योयादा, योहानान व यद्दूअ दकलय् तःधंपिं पुजाहारीतय् पालंनिसें फारसी जुजु दाराया पालय् तक लेवीतय् परिवारयापिं नायःतय्‌गु नां व पुजाहारीतय् नायःतय्‌गु नां वंशावलीइ च्‍वःगु खः।

\VS{23}लेवी परिवारतय् नायःतय्‌गु नां धाःसा एल्‍यासीबया छय् योहानानया इलय् तक हे वंशावलीइ च्‍वःगु खः।


\par }{\PP \VS{24}लेवीतय्‌त पुचः पुचलय् ब्‍वथलातःगु दु। उपिं पुचःया नायःत हशब्‍याह, शरेबियाह, कादमीएलया काय् येशूअ खः। परमेश्‍वरया मनू दाऊद जुजुं ब्‍यूगु आज्ञा कथं परमेश्‍वरयात च्‍वछाइबलय्‌ व सुभाय्‌ बीबलय्‌ पालंपाः इमिगु चुलिंचू दनाच्‍वनीगु।


\par }{\PP \VS{25}मत्तन्‍याह, बक्‍बुक्‍याह, ओबदिया, मशुल्‍लाम, तल्‍मोन व अक्‍कूब देगःया ध्‍वाखातय् लिक्‍क च्‍वंगु क्‍वथातय् पाः च्‍वनीपिं देगःया ध्‍वाखा पिवाःत खः।

\VS{26}येशूअया काय् योसादाकया छय् योयाकीमया पालय् व राज्‍यपाल नहेम्‍याह व पुजाहारी एज्राया पालय् इमिसं सेवा याःगु खः।


\par }{\SH यरूशलेमया पखाः देछाःगु
\par }
{\PP \VS{27}यरूशलेम शहरया पखाः देछाःगु इलय् भुस्‍याः, वीणा व सारंगी थानाः लय्‌लय्‌तातां नखः हनेत सुभाय्‌या भजन हालेत थाय् थासय् च्‍वंपिं लेवीतय्‌त इपिं च्‍वनाच्‍वंगु थासं मालाः यरूशलेमय् हल।

\VS{28}लेवी म्‍ये हालिपिनि परिवार, यरूशलेमय् जःखः च्‍वंगु थासं व नतोपातीतय्‌गु गां गामं थासं

\VS{29}व बेथ-गिलगाल, गेबा व अज्‍मावेतं वल। छाय्‌धाःसा म्‍ये हालीपिन्‍सं यरूशलेम जःखः थःगु गां दय्‌कातःगु खः।

\VS{30}पुजाहारी व लेवीतय्‌सं विधिकथं थःत शुद्ध याय् धुंकाः इमिसं मनूत, ध्‍वाखात व पखाः शुद्ध यात।


\par }{\PP \VS{31}अले जिं यहूदायापिं नायःतय्‌त पखालय् थत यंका। नापं सुभाय् बीत निगू तःधंगु भजन हालिपिनिगु पुचः दय्‌का। उपिं मध्‍ये छपुचः पखाःया च्‍वय् जवय्‌पाखे, सौ ध्‍वाखापाखे वन।

\VS{32}उगु पुचःया ल्‍यूल्‍यू होशयाह व यहूदाया बच्‍छि नायःपिं वन।

\VS{33}इपिंनापं थुपिं दु – अजर्याह, एज्रा, मशुल्‍लाम,

\VS{34}यहूदा, बेन्‍यामीन, शमायाह व यर्मिया।

\VS{35}अले तुरही ज्‍वनातःपिं छपुचः पुजाहारीत व जोनाथनया काय् व शमायाहया छय् जकरिया। (वया पुर्खात आसाप कुलयापिं मत्तन्‍याह, मीकाया व जक्‍कूर खः।)

\VS{36}दक्‍कलय् लिपा जकरियाया ग्‍वाहालिमित शमायाह, अज्रेल, मिललै, गिललै, माऐ, नतनेल, यहूदा व हनानी। इमिसं परमेश्‍वरया मनू दाऊदया बाजं ज्‍वनाच्‍वंगु दु। अले स्‍यनामि एज्रा इमिगु न्‍ह्यः न्‍ह्यः वन।

\VS{37}इपिं फोहरा ध्‍वाखा जुयाः सिधा दाऊदया शहरया त्‍वाथलय् पखाःया सिथय् गल। अले दाऊदया छेँ दुगु थाय् च्‍वय् जुयाः पुर्बपाखे लः ध्‍वाखा तक वन।


\par }{\PP \VS{38}भजन हालीपिं निगूगु पुचः धाःसा उत्तरपाखे वन। जि बच्‍छि मनूतलिसें इमिगु ल्‍यू पखाःया च्‍वय् भुतूया धरहरा लिक्‍क जुयाः तःब्‍यागु पखाः तक वना।

\VS{39}अले एफ्राइम ध्‍वाखा, येशना ध्‍वाखा, न्‍या ध्‍वाखा, हननेलया धरहरा अले सछिम्‍हय्‌सिगु धरहरा जुयाः फै ध्‍वाखा तक वना। पिवाः च्‍वनीगु ध्‍वाखाय् इपिं दित।


\par }{\PP \VS{40}अनं भजन हालीपिं मनूतय् निगुलिं पुचः व जिनापं हाकिमत मध्‍ये बच्‍छि मनूत परमेश्‍वरया देगलय् वन –

\VS{41}पुजाहारीत एल्‍याकीम, मासेयाह, मिन्‍यामीन, मीकाया, एल्‍योएनै, जकरिया व हनन्‍याह,

\VS{42}मासेयाह, शमायाह, एलाजार, उज्‍जी, येहोहानान, मल्‍कियाह, एलाम व एसेर नं तुरही ज्‍वनाः दन। अले भजन हालीपिन्‍सं यिज्रहियाहं स्‍यंथे तस्‍सलं भजन हाल।

\VS{43}उखुन्‍हु यक्‍व बां बिल। परमेश्‍वरं इमित लय्‌ताय्‌कादीगुलिं सकल मनूत तसकं लय्‌ताल। मिस्‍त व काय् म्‍ह्याय्‌पिन्‍सं लसता हन। इमिगु लसताया सः यक्‍व तापाक तक ताये दु।


\par }{\SH देछा तइगु धुकू स्‍वयेत मनूत तःगु
\par }
{\PP \VS{44}उबलय् देगलय् छाःगु देछा तइगु धुकू स्‍वयेत मनूत तल। देछात, न्‍हापांगु अन्‍न व फलफुल व झिब्‍वय् छब्‍व नं अन तइगु खः। जःखःया शहर लिक्‍कयागु बुँ व क्‍यबपाखें व्‍यवस्‍थाकथं पुजाहारी व लेवीतय्‌त दयेमाःगु देछा मुनेगु ज्‍या नं उपिं मनूतय्‌त लःल्‍हात। यहूदायापिं सकल मनूत पुजाहारीत व लेवीत खनाः लय्‌ताः।

\VS{45}छाय्‌धाःसा इमिसं भजन हालीपिं व देगः पिवाःतलिसें मिलय् जुयाः दाऊद व वया काय् सोलोमनया आज्ञा कथं थः परमेश्‍वरयागु आराधना व शुद्ध यायेगु ज्‍या पूवंकल।\XREF{✡}{{\XO 12:45 }{\XO{१२:४५
}}{\XT{१ इति २५:१-८; २६:१२}}}

\VS{46}यक्‍व न्‍हापा दाऊद व आसापया पालय् संगीत स्‍यनीपिं दइगु खः अले परमेश्‍वरयात च्‍वछाइगु व सुभाय् बीगु भजन हालीगु खः।

\VS{47}यरूबाबेलया पालय् व नहेम्‍याहया पालय् नं इस्राएलयापिं सकल मनूतय्‌सं देगलय् भजन हालीपिं व देगलय् पिवाः च्‍वनीपिनिगु लागि न्‍हियान्‍हिथं देछा बियाः ग्‍वाहालि याइगु खः। मनूतय्‌सं लेवीतय्‌त पवित्र देछा बीगु अले उकिं लेवीतय्‌सं क्‍वःछिनातःगु ब्‍व पुजाहारीतय्‌त बीगु खः।




\par }\Chap{13}{\SH विदेशीतपाखें अलग
\par }
{\PP \VerseOne{1}उखुन्‍हु हे मनूतय्‌त मोशाया सफू ब्‍वना न्‍यंकल। उकी सुं नं अम्‍मोनी वा मोआबी परमेश्‍वरयागु सभाय् गुबलें दुहां वने दइ मखु धकाः च्‍वयातःगु लुइकल।\XREF{✡}{{\XO 13:1 }{\XO{१३:१-२
}}{\XT{व्‍य २३:३-५}}}

\VS{2}छाय्‌धाःसा इपिं मरि व लः ज्‍वनाः इस्राएलीतलिसे नापलाः मवः अले हानं इमित सराः बीत बालामयात ज्‍याला बियाः सःतल। अय्‌नं जिमि परमेश्‍वरं व सराःयात सुवाय् हिलादिल।\XREF{✡}{{\XO 13:2 }{\XO{१३:२
}}{\XT{गन्‍ती २२:१-६}}}

\VS{3}मनूतय्‌सं व व्‍यवस्‍था न्‍यनाः फुक्‍क विदेशी वंशयापिं सन्‍तानयात इस्राएलपाखें अलग तल।


\par }{\SH नहेम्‍याहं दकलय् लिपा ब्‍यूगु आज्ञा
\par }
{\PP \VS{4}थ्‍व जुइ न्‍ह्यः, जिमि परमेश्‍वरया देगःया धुकू स्‍वइम्‍ह पुजाहारी एल्‍यासीबयागु तोबियालिसें यक्‍व हे बांलाःगु स्‍वापु दुगु जुयाच्‍वन।

\VS{5}उकिं वं तोबियायात छकू तःकूगु क्‍वथा छ्यलेत ब्‍यूगु जुयाच्‍वन। न्‍हापा व क्‍वथाय् अन्‍नबलि, धुपाँय् व देगःया सामान अले लेवीत, म्‍ये हालीपिं व देगलय् पिवाःतय्‌गु निंतिं झिब्‍वय् छब्‍व अन्‍न, न्‍हूगु दाखमद्य, चिकं व पुजाहारीतय्‌गु निंतिं देछात तइगु खः।


\par }{\PP \VS{6}थ्‍व फुक्‍क खँ जुयाच्‍वंबलय् जि धाःसा यरूशलेमय् मदु, छाय्‌धाःसा बेबिलोनयाम्‍ह जुजु अर्तासास्‍तया\FTNT{*}{{\FR 13:6 }{\FR{१३:६
}}{\FT{फारसयाम्‍ह जुजु अर्तासास्‍तयात बेबिलोनयाम्‍ह जुजु धकाः नं धाइ}}} स्‍विइनिगूगु दँय्\FTNT{†}{{\FR 13:6 }{\FR{१३:६
}}{\FQ{स्‍विइनिगूगु दँ
}}{\FT{थथे धयागु ४३३ बी.सी. खः।}}} जि जुजुयाथाय् लिहां वनागु खः। छुं ई लिपा जुजुयाके मन्‍जुरी कयाः

\VS{7}जि यरूशलेमय् लिहां वया। थन एल्‍यासीबं तोबियायात परमेश्‍वरया देगःया चुकय् छकू क्‍वथा बियाः मभिंगु ज्‍या याःगु जिं सिल।

\VS{8}जितः थ्‍व तसकं मयल अले जिं व क्‍वथाय् दुगु तोबियायागु फुक्‍क सामान वांछ्वा बिया।

\VS{9}जिं क्‍वथात शुद्ध यायेगु आज्ञा बिया अले जिं उपिं क्‍वथातय् परमप्रभुया देगःया सामान, अन्‍नबलि व धुपाँय् हाकनं तयाबिया।


\par }{\PP \VS{10}लेवीतय्‌त क्‍वःछिनातःगु इमिगु ब्‍व मब्‍यूगु खँ नं जिं सिल। उकिं देगलय् सेवाया जिम्‍मा काइपिं लेवीत व भजन हालीपिं सकलें थथःगु गामय् लिहां वन धइगु नं जिं न्‍यना।\XREF{✡}{{\XO 13:10 }{\XO{१३:१०
}}{\XT{व्‍य १२:१९}}}

\VS{11}उकिं जिं हाकिमतय्‌त हक्‍काः धया, “परमेश्‍वरया देगःयात छाय् वास्‍ता मयानागु?” अले जिं लेवीतय्‌त सःताः हाकनं इमिगु थथःगु हे ज्‍याय् तया।


\par }{\PP \VS{12}अबलय् सकल यहूदीतय्‌सं हानं अन्‍न, दाखमद्य व चिकंया झिब्‍वय् छब्‍व धुकुतिइ हल।\XREF{✡}{{\XO 13:12 }{\XO{१३:१२
}}{\XT{मत्ती ३:१०}}}

\VS{13}देगःया धुकू स्‍वयेत जिं पुजाहारी शेलेम्‍याह, व्‍यवस्‍थाया स्‍यनामि सादोक व लेवी पदायाहयात जिम्‍मा बिया। जक्‍कूरया काय् व मत्तन्‍याहया छय् हानानयात इमि ग्‍वाहालिमि ल्‍यया। छाय्‌धाःसा इमित विश्‍वास बहःपिं मानय् याइगु अले थः दाजुकिजापिनिगु दथुइ इनेगु इमिगु ज्‍या खः।


\par }{\PP \VS{14}हे जिमि परमेश्‍वर, जिगु थ्‍व ज्‍या जिगु भिंया निंतिं लुमंका तयादिसँ। अले जिं जिमि परमेश्‍वरया देगःयागु व उकिया सेवाया निंतिं थुलि विश्‍वास बहःम्‍ह जुयाः छु यानागु दु उकियात हुयाछ्‌वयादी मते।


\par }{\PP \VS{15}उबलय् शबाथ खुन्‍हु यहूदायापिं मनूतय्‌सं दाखयात तिस्‍यानाच्‍वंगु व अन्‍न मुंकाः दाखमद्य, दाख, यःमरि व मेमेगु किसिमयागु कु गधाया म्‍हय् तयाच्‍वंगु जिं खना। इमिसं थुपिं फुक्‍क मीत यरूशलेमय् शबाथ खुन्‍हु हइगु जुयाच्‍वन। उकिं उखुन्‍हु नयेगु नसा म्‍यूगुलिं जिं इमित ख्‍याच्‍वः बिया।\XREF{✡}{{\XO 13:15 }{\XO{१३:१५
}}{\XT{प्रस २०:८-१०; व्‍य ५:१२-१४; यर १७:२१-२२}}}

\VS{16}यरूशलेमय् च्‍वनिपिं टुरोसयापिं मिजंतय्‌सं नं न्‍या व मेमेगु फुक्‍क किसिमयागु मीगु सामान हयाः शबाथ खुन्‍हु यहूदायापिं मनूतय्‌त मीगु जुयाच्‍वन।


\par }{\PP \VS{17}अले जिं यहूदायापिं भारदारतय्‌त हक्‍काः धया, “शबाथयात अपवित्र यानाः छिमिसं थ्‍व छु यानागु?

\VS{18}छु छिमि पुर्खातय्‌सं नं थज्‍याःगु ज्‍या याःगुलिं झी परमेश्‍वरं झीके व थ्‍व शहरय् फुक्‍क विपत्तित हयादीगु मखु ला? आः छिमिसं शबाथयात अपवित्र यानाः अज्‍ज परमप्रभुया तं अप्‍वय्‌का इस्राएलतय्‌गु विरोध यानाच्‍वंगु दु।”


\par }{\PP \VS{19}शबाथया न्‍ह्यः यरूशलेमया ध्‍वाखातय् खिउँसे च्‍वनावःबलय् जिं ध्‍वाखात तीगु व शबाथ सिमधःतले मचाय्‌केगु आज्ञा बिया। शबाथ खुन्‍हु छुं नं कु दुने हये मफयेमाः धकाः जिं ध्‍वाखाय् पिवाःत तया।

\VS{20}छकः निकः थीथी कथंया सामान मीपिं बन्‍जातय्‌सं यरूशलेमया पिने हे चा छ्याये माल।

\VS{21}जिं इमित थथे धयाः ख्‍याच्‍वः बिया, “छिपिं छाय् चान्‍हय् चान्‍हय् शहरया पखाः लिक्‍क च्‍वनाच्‍वनागु? छिमिसं हाकनं थथे यात धाःसा जिं छिमित सजायँ बी।” उखुन्‍हुंनिसें इपिं शबाथ खुन्‍हु वयेगु त्‍वःतल।

\VS{22}अले जिं लेवीतय्‌त थःत शुद्ध यायेत व शबाथयात पवित्र तयेत वनाः ध्‍वाखाय् पिवाः च्‍वनेत आज्ञा बिया।

\par }{\PP हे जिमि परमेश्‍वर, थ्‍व नं जिगु निंतिं लुमंका तयादिसँ। अले छिगु दया मायां जितः दया यानादिसँ।


\par }{\PP \VS{23}उबलय् नं यहूदायापिं छुं मनूतय्‌सं अश्‍दोद, अम्‍मोन व मोआबयापिं मिस्‍तलिसे ब्‍याहा याःगु जिं खना।

\VS{24}इमि मस्‍त मध्‍ये बच्‍छिसिनं अश्‍दोदी भाय् ल्‍हाइगु वा मेपिं मनूतय्‌गु भाय् ल्‍हाइगु इमिसं यहूदाया भाय् ल्‍हाये मसः।

\VS{25}जिं इमित हक्‍काः सराः बिया, जिं छुं मनूतय्‌त दायाः अले इमिगु सँ पुया। अले जिं इमित जिपिं व जिमि काय् म्‍ह्याय्‌पिन्‍सं आवंलि गुबलय् नं मेगु जातिलिसे ब्‍याहा याये मखु धकाः परमेश्‍वरया नामय् पाफय्‌का।
\XREF{✡}{{\XO 13:25 }{\XO{१३:२३-२५
}}{\XT{प्रस ३४:११-१६; व्‍य ७:१-५}}}


\par }{\PP \VS{26}जिं इमित धया, विदेशी मिस्‍तय्‌सं सोलोमन जुजुयात पाप याकेब्‍यूगु खः। व मेगु फुक्‍क जातियापिं जुजुपिं स्‍वयाः तःधं। परमेश्‍वरं वयात माया यानादिल, अले फुक्‍क इस्राएलयाम्‍ह जुजु ल्‍ययादिल। अय्‌नं वं थ्‍व हे पाप यात।\XREF{✡}{{\XO 13:26 }{\XO{१३:२६
}}{\XT{२ शमू १२:२४-२५; १ राज ११:१-८}}}

\VS{27}अले छु जिमिसं छिमिगु खँ न्‍यनेगु ला! अले विदेशी मिस्‍तलिसे ब्‍याहा यायेगु ला! झी परमेश्‍वरयात विश्‍वासघात यायेगु तसकं मभिंगु ज्‍या यायेगु ला!


\par }{\PP \VS{28}दकलय् तःधंम्‍ह पुजाहारी एल्‍यासीबया काय् योयादाया छम्‍ह काय् होरोनी सन्‍बलतया जिलाजं खः, उकिं जिं वयात जिथासं तापाक्‍क लिना छ्वया।
\XREF{✡}{{\XO 13:28 }{\XO{१३:२८
}}{\XT{नहे ४:१}}}


\par }{\PP \VS{29}हे जिमि परमेश्‍वर, इमित लुमंकादिसँ छाय्‌धाःसा पुजाहारीया ज्‍या यात व पुजाहारीतय् व लेवीतय्‌गु बाचायात अशुद्ध याःगु दु।


\par }{\PP \VS{30}थुकथं जिं इमित फुक्‍क मेगु जातितपाखें शुद्ध याना, अले पुजाहारीतय्‌त व लेवीतय्‌त थथःगु ज्‍याय् ल्‍यया।

\VS{31}हानं जिं सिँया देछा हयेगु व न्‍हापा सःगु अन्‍न हयेगु ई क्‍वःछिना बिया।

\par }{\PP हे जिमि परमेश्‍वर, जिगु भिंया निंतिं जितः लुमंकादिसँ।

\par }