\NormalFont\ShortTitle{उपदेशक}

{\MT उपदेशकया सफू

\par }{\IMT म्‍हसीका

\par }{\IP थ्‍व सफुलिइ उपदेशकया बिचाः दु। उपिं उपदेशकं मान व जीवन गुलि चिहाकः व गुलि मिलय् मजू, वयागु जीवनय् गुलि अन्‍याय जुल व गुकथं निराश जुल धयागु खँया बारे बांलाक बिचाः याःगु दु। मनूतय्‌गु जीवन थःगु ल्‍हातय् तयादीम्‍ह परमेश्‍वरया विधि वं थुइके मफुत। अय्‌नं मनूतय्‌सं तसकं परिश्रम यानाः व परमेश्‍वरया वरदानत गुलि काय् फत अले गुबलय् तक व दयाच्‍वनी उकी हे आनन्‍द कायेगु सल्‍लाह उपदेशक च्‍वमिं ब्‍यूगु दु।

\par }{\IP उपदेशया अप्‍वः बिचाः अःखः व निराश जुइगु खने दु। अथे जूसां थ्‍व सफू नं बाइबलय् दुथ्‍याकातःगुलिं थुकिं झीत बाइबलया विश्‍वास थुलि तःधं कि थुकिं निरास व दुःख कष्‍टया खँयात नं ध्‍यानब्‍यु धकाः क्‍यनी। अप्‍वः मनूतय्‌सं थ्‍व उपदेशकया सफू ब्‍वनाः थःगु जीवन गुकथं हनेगु धकाः साहस कयाच्‍वंगु दु। अले गुगु बाइबलं थुकथंयागु शिक्षा बी व हे बाइबलं परमेश्‍वरयाके भलसा तयेगु शिक्षा बी अले व शिक्षां जीवन अझ सार्थक व मू वंगु दय्‌काबी धयागु ज्ञान धायेफु।

\par }{\IP उपदेशकया सफुलिइ बाइबलया मू खँ क्‍यनी, व खँ थ्‍व खः, व आत्‍मिक मू परमेश्‍वर बाहेकयागु जीवन सितिं वं। थुकी ल्‍याय्‌म्‍हबलय् हे जीवनया लसता कायेत सल्‍लाह ब्‍यूगु दु, तर थथे यायेत थःत दय्‌कादीम्‍हय्‌सित लुमंकी। परमेश्‍वर बाहेकया जीवन सितिं वं धयागु खँ उपदेशकया सफुलिइ च्‍वयातःगु दु।

\par }{\IOT धलः पौ

\par }{\IO छु जीवनया उद्देश्‍य दु ला?
{\IOR{१:१–२:२६}}

\par }{\IO जीवनया बारे धापूत
{\IOR{३:१–११:८}}

\par }{\IO सल्‍लाह बीगु क्‍वचाय्‌कूगु
{\IOR{११:९–१२:८}}

\par }{\IO फुक्‍क खँया लिच्‍वः
{\IOR{१२:९-१४}}

\par }{\IB \par }
{\MT उपदेशक



\par }\ChapOne{1}{\SH फुक्‍क खँ सितिं वं
\par }
{\PP \VerseOne{1}दाऊदया काय्, यरूशलेमया जुजु, उपदेशकया वचन –


\par }{\Q \VS{2}उपदेशकं धाइ,

\par }{\QB “सितिं वं, सितिं वं,

\par }{\Q फुक्‍क सितिं वं,

\par }{\QB अले फुक्‍क खँया छुं अर्थ मदु।”


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{3}थ्‍व संसारय् मनुखं थाकुक ज्‍या यानाः दुःख सी

\par }{\QB अय्‌नं वयात छु फाइदा दत लय्?


\par }{\Q \VS{4}पुस्‍ता वइ अले पुस्‍ता वनी,

\par }{\QB तर पृथ्‍वी धाःसा न्‍ह्याबलें दयाच्‍वनी।


\par }{\Q \VS{5}सूर्य लुया वइ अले बिनावनी।

\par }{\QB अले व गनं वःगु खः अन हे वनी, व हाकनं लुया वइ।


\par }{\Q \VS{6}फय् दच्‍छिनपाखे न्‍ह्याइ, अले उत्तरपाखे लिहांवनी।

\par }{\QB व न्‍ह्याबलें थःगु हे चाःकलय् चाःहिलाच्‍वनी।


\par }{\Q \VS{7}फुक्‍क खुसित न्‍ह्यानावनाः समुद्रय् जू वनी।

\par }{\QB अय्‌नं समुद्र गुब्‍सं नं जाइ मखु।

\par }{\Q गुगु थासं खुसित न्‍ह्यानावःगु खः

\par }{\QB हाकनं व हे थासय् तुं लिहांवनी।


\par }{\Q \VS{8}फुक्‍क खं दिक्‍क चाय्‌की,

\par }{\QB सुनानं थुकियात बयान याये हे फइ मखु।

\par }{\Q न मिखां खनाः लुधनी,

\par }{\QB न न्‍हाय्‌पं न्‍यनाः हे सन्‍तुष्‍ट जुइ।


\par }{\Q \VS{9}न्‍हापा छु जूगु खः व हाकनं जुइतिनि,

\par }{\QB अले न्‍हापा छु याःगु खः व हाकनं याइतिनि।

\par }{\QB थ्‍व संसारय् छुं नं न्‍हूगु ज्‍याखँ जूगु मदु।


\par }{\Q \VS{10}छुं नं खँ दु ला, गुकिया बारे थथे धायेफु,

\par }{\QB “स्‍वःसा, छु थ्‍व न्‍हूगु ज्‍या खः?”

\par }{\Q थ्‍व न्‍हापा हे थन दुगु खः।

\par }{\QB थ्‍व ला झीगु ई स्‍वयाः न्‍हापा हे दुगु खः।


\par }{\Q \VS{11}पुलांगु इलय्‌यापिं मनूतय्‌गु छुं नं लुमन्‍ति दइ मखु।

\par }{\QB अले आः वइतिनिगु पुस्‍ता

\par }{\Q व वयां लिपायागु पुस्‍तायात तकं नं

\par }{\QB इमिगु लुमन्‍ति दइ मखु।


\par }{\SH बुद्धि सितिं वं
\par }
{\PP \VS{12}जि उपदेशकं यरूशलेमय् इस्राएलया जुजु जुयाः शासन याना।

\VS{13}आकाशया क्‍वय् छु छु याइ उपिं फुक्‍कं ज्ञानपाखें माला स्‍वयेगु जिं थःगु नुगलय् पक्‍का याना। गुलि तःधंगु बोझ परमेश्‍वरं मनूतय्‌त तयाब्‍यूगु दु।

\VS{14}थ्‍व संसारय् याःगु फुक्‍क ज्‍याखँ जिं खनागु दु। व फुक्‍कया छुं अर्थ मदु, फय्‌यात लिइगु थें जक खः।


\par }{\Q \VS{15}छु बेक्‍वःगु खः उकियात तप्‍यंके फइ मखु,

\par }{\QB छु खँ द हे मदु उकियात ल्‍याः खाइ मखु।


\par }{\PP \VS{16}जिं थःगु मनय् थथे बिचाः याना, “स्‍व, जि स्‍वयाः न्‍हापा यरूशलेमय् राज्‍य याःपिं फुक्‍क स्‍वयाः अप्‍वः जिं बुद्धिया अनुभव यानागु दु। ज्ञान व बुद्धिया जिं यक्‍व अप्‍वः अनुभव यानागु दु।”\XREF{✡}{{\XO 1:16 }{\XO{१:१६
}}{\XT{१ राज ४:२९-३१}}}

\VS{17}अले जिं बुद्धि, वँय्‌सू व मूर्खता धयागु छु खः धकाः सीकेगु निंतिं उकिया बारे बिचाः याना। तर थ्‍व नं फय्‌यात लिइगु थें जक खः धकाः जिं सीकागु दु।


\par }{\Q \VS{18}छाय्‌धाःसा यक्‍व बुद्धि दत कि अप्‍वः दुःख सी,

\par }{\QB यक्‍व ज्ञान दत कि नुगःया घाः अप्‍वः जुइ।




\par }\Chap{2}{\SH मोजमज्‍जा यायेगु सितिं वं
\par }
{\PP \VerseOne{1}जिं मनयात धया, “वा, भिंगु छु खः धकाः सीकेत जिं मोजमज्‍जा यानाः छन्‍त जाँचय् याये।” तर व नं सितिं वंगु खँ खः।

\VS{2}जिं थथे धया, “न्‍हिलीगु वेँ खँ खः। अले मोजमज्‍जा यानाः छु दइ?”

\VS{3}दाखमद्य त्‍वनाः वा मूर्ख खँयात घय्‌पुनाः जिं थःत लय्‌ताय्‌केगु कुतः याना। अझ नं जिगु मनयात बुद्धिं न्‍ह्यज्‍याका यंकाच्‍वंगु खः। आकाशया क्‍वय् चिहाकःगु जीवनय् सुं मनूया निंतिं बांलाःगु खँ छु खः धकाः सीकेगु जिं इच्‍छा याना।


\par }{\PP \VS{4}जिं ततःधंगु ज्‍या याना। जिं जिगु निंतिं ततःखागु छेँ दय्‌का। जिं दाखया क्‍यबत दय्‌का।\XREF{✡}{{\XO 2:4 }{\XO{२:४-८
}}{\XT{१ राज १०:२३-२७; २ इति ९:२२-२७}}}

\VS{5}जिं स्‍वांया क्‍यबत व फलफुलया क्‍यबत दय्‌का अले उकी थीथी कथंयागु फलफुलया सिमात पिना।

\VS{6}उपिं तसकं बांलाःगु झ्‍वःलाक वनाच्‍वंगु सिमातय्‌गु निंतिं व ख्‍वःसिँया निंतिं लः बीत जिं ततःधंगु पुखूत दय्‌का।

\VS{7}जिं दास-दासीत न्‍याना, अले जिगु थः हे छेँ बूपिं दास-दासीत नं दु। यरूशलेमय् जि स्‍वयाः न्‍हापा दुपिं सुयाके नं जिके स्‍वयाः अप्‍वः सा द्वहं व फैच्‍वलय्‌तय् बथां मदु।\XREF{✡}{{\XO 2:7 }{\XO{२:७
}}{\XT{१ राज ४:२३}}}

\VS{8}जिं थःगु निंतिं लुँ व वहः वा जुजुत व देश देशपाखें धन-सम्‍पत्ति मुंका। जिं थःत न्‍ह्याइपुकेत म्‍ये हालीपिं मिसा व मिजंपिं अले मनूया नुगःयात लय्‌ताय्‌केत यक्‍व कलाःतय्‌त मुंका।\XREF{✡}{{\XO 2:8 }{\XO{२:८
}}{\XT{१ राज १०:१०,१४-२२}}}

\VS{9}यरूशलेमय् जि न्‍हापायापिं मनूत स्‍वयाः तसकं तःधंम्‍ह जुल। जिं थःके दुगु बुद्धि न्‍ह्याबलें थःके हे तया।\XREF{✡}{{\XO 2:9 }{\XO{२:९
}}{\XT{१ इति २९:२५}}}


\par }{\Q \VS{10}जिगु मिखां लोभं चाय्‌कूगु फुक्‍क जिं कया।

\par }{\QB फुक्‍क कथंयागु मोजमज्‍जा यायेगु जिं मत्‍वःता।

\par }{\Q जिं हिचःति हाय्‌काः यानागु फुक्‍क ज्‍याखं जिगु नुगः लय्‌ताल।

\par }{\QB अले थ्‍व जिं हिचःति हाय्‌काः यानागु फुक्‍क ज्‍याया लिच्‍वः खः।


\par }{\Q \VS{11}अनंलि जिगु ल्‍हातं यानागु फुक्‍क ज्‍याया बारे जिं बिचाः याना,

\par }{\QB जिं गुलि दुःखसिया उपिं ज्‍यात यानागु खः।

\par }{\Q थुपिं फुक्‍कया छुं अर्थ मदु,

\par }{\QB थ्‍व ला फय्‌यात लिइगु थें जक खः।

\par }{\QB थ्‍व संसारय् छुं नं फाइदा मदु।


\par }{\SH बुद्धि व मूर्खता सितिं वं
\par }
{\Q \VS{12}अले जिं बुद्धि, वँय्‌सू

\par }{\QB व मूर्खता धयागु छु खः धकाः सीकेगु निंतिं उकिया बारे बिचाः याना।

\par }{\Q जुजुं न्‍हापा हे याना वयाच्‍वंगु ज्‍या स्‍वयाः

\par }{\QB लिपा वइम्‍हं मेगु छु हे अप्‍वः याये फइ?


\par }{\Q \VS{13}जिं थ्‍व खनागु दु, गथे खिउँगु स्‍वयाः तुयुजः तसकं बांलाः,

\par }{\QB अथे हे मूर्खता स्‍वयाः बुद्धि हे बांला।


\par }{\Q \VS{14}बुद्धि दुम्‍ह मनूया मिखा वया छेनय् दइ,

\par }{\QB तर मूर्खम्‍ह धाःसा खिउँथाय् जुइ।

\par }{\Q तर जिं खनागु दु थुपिं निम्‍हय्‌सित नं

\par }{\QB छगू हे दशा वइतिनि।


\par }{\PP \VS{15}अनंलि जिं थःगु मनय् बिचाः याना,

\par }{\Q “मूर्खम्‍हय्‌सिगु दशा जिके नं वइतिनि।

\par }{\QB जि बुद्धि दुम्‍ह जुयाः छु फाइदा जुल?”

\par }{\Q अले जिं थःगु मनय् बिचाः याना,

\par }{\QB “थ्‍व नं सितिं वंगु खँ खः।”


\par }{\Q \VS{16}छाय्‌धाःसा मूर्खम्‍ह मनूयात थें बुद्धि दुम्‍ह मनूयात नं ताःई तक लुमंका तइ मखु।

\par }{\QB वइगु दिंनय् निम्‍हय्‌सित नं ल्‍वःमंकाछ्वइ।

\par }{\Q छाय्‌धाःसा मूर्खम्‍ह थें बुद्धि दुम्‍ह नं सी हे मानि।


\par }{\SH थाकुगु ज्‍या यायेगु नं सितिं वं
\par }
{\PP \VS{17}अथे जुयाः जिं थःगु जीवनयात घृणा याना, छाय्‌धाःसा थ्‍व संसारय् ज्‍या यायेगु तसकं थाकुगु खँ खः। थ्‍व फुक्‍कया छुं अर्थ मदु, थ्‍व फय्‌यात लिइगु थें जक खः।

\VS{18}थ्‍व संसारय् जिं तसकं दुःखसिया यानागु फुक्‍क ज्‍यायात जिं घृणा याना, छाय्‌धाःसा उपिं फुक्‍कं दुःखसिया यानागु ज्‍या छन्‍हु जिगु लिपा वइम्‍हय्‌सिगु निंतिं त्‍वःता हे वनेमानि।

\VS{19}अले व बुद्धि दुम्‍ह ला कि मूर्खम्‍ह धकाः सुनां स्‍यू? अय्‌नं जिं थ्‍व संसारय् दुःखसिया यानागु फुक्‍क ज्‍या वयागु हे अधीनय् दु, गुकिया निंतिं जिं थःगु फुक्‍क बल व सीप छ्यलागु दु। थ्‍व सितिं वंगु खँ खः।

\VS{20}अथे जुयाः थ्‍व संसारय् यानागु फुक्‍क थाकुगु ज्‍यायात लुमंकाः जि निराश जुयागु दु।

\VS{21}छाय्‌धाःसा बुद्धि, ज्ञान व खुबीं सुं मनुखं हिचःति हाय्‌काः याःगु फुक्‍क ज्‍या सुं छम्‍हय्‌सित त्‍वःता हे वनेमानि, गुम्‍हय्‌सिनं उकिया निंतिं थाकुगु ज्‍या याःगु हे मदु। थ्‍व नं सितिं वंगु खँ खः। अले वयागु निंतिं थ्‍व तःधंगु संकट हे खः।

\VS{22}थ्‍व संसारय् थम्‍हं याःगु फुक्‍क थाकुगु ज्‍यां व धन्‍दा कयाः हिचःति हाय्‌काः याःगु फुक्‍क ज्‍यां मनूतय्‌त छु दतलय्?

\VS{23}वयागु फुक्‍क दिनया ज्‍या पीर व दुःख जक खः। चान्‍हय् नं वयागु मनय् शान्‍ति दइ मखु। थ्‍व सितिं वंगु खँ खः।\XREF{✡}{{\XO 2:23 }{\XO{२:२३
}}{\XT{अयू ५:७; १४:१}}}


\par }{\PP \VS{24}मनुखं नयेगु त्‍वनेगु व थःगु थाकुगु ज्‍यां लुधंकिगु स्‍वयाः मेगु बांलाःगु छु हे याये फइ धकाः। थ्‍व नं जिं परमेश्‍वरया ल्‍हातं वःगु खना।\XREF{✡}{{\XO 2:24 }{\XO{२:२४
}}{\XT{उप ३:१३; ५:१८; ९:७; लूक १२:१९; १ कोर १५:३२}}}

\VS{25}छाय्‌धाःसा वय्‌कलं मबीकं सुनां नयेत्‍वने व आनन्‍द काये खनी धकाः?

\VS{26}परमेश्‍वरयात लय्‌ताय्‌कीम्‍ह मनूयात वय्‌कलं बुद्धि, ज्ञान व आनन्‍द बियादी। पापीतय्‌त धाःसा वय्‌कलं परमेश्‍वरयात लय्‌ताय्‌कीपिं मनूतय्‌गु निंतिं धन-सम्‍पत्ति मुंकेगु ज्‍या बियादी। थ्‍व नं सितिं वंगु अले फय्‌यात लिइगु थें जक खः।\XREF{✡}{{\XO 2:26 }{\XO{२:२६
}}{\XT{अयू ३२:८; हितो २:६}}}




\par }\Chap{3}{\SH फुक्‍क खँया निंतिं छगू ई दु
\par }
{\Q \VerseOne{1}फुक्‍क खँया निंतिं ई दु,

\par }{\QB अले आकाशया क्‍वय् जुइगु फुक्‍क ज्‍याखँया छगू ई दु।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{2}बुइगु छगू ई दु, सीगु छगू ई दु।

\par }{\QB पीगु छगू ई दु, लयेगु छगू ई दु।


\par }{\Q \VS{3}स्‍यायेगु छगू ई दु, लाय्‌केगु छगू ई दु।

\par }{\QB थुनेगु छगू ई दु, दय्‌केगु छगू ई दु।


\par }{\Q \VS{4}ख्‍वयेगु छगू ई दु, न्‍हिलीगु छगू ई दु।

\par }{\QB दुखं च्‍वनेगु छगू ई दु, प्‍याखं हुलेगु छगू ई दु।


\par }{\Q \VS{5}ल्‍वहंचा वांछ्वयेगु छगू ई दु, उपिं मुंकेगु छगू ई दु।

\par }{\QB घय्‌पुइगु छगू ई दु, छुतय् जुइगु छगू ई दु।


\par }{\Q \VS{6}मालेगु छगू ई दु, त्‍वःताबीगु छगू ई दु।

\par }{\QB तयेगु छगू ई दु, वांछ्वयेगु छगू ई दु।


\par }{\Q \VS{7}खुनाछ्वयेगु छगू ई दु, हाकनं दय्‌केगु छगू ई दु।

\par }{\QB सुम्‍क च्‍वनेगु छगू ई दु, नवायेगु छगू ई दु।


\par }{\Q \VS{8}माया यायेगु छगू ई दु, घृणा यायेगु छगू ई दु।

\par }{\QB लडाइँ यायेगु छगू ई दु, मिलय् जुइगु छगू ई दु।


\par }{\PP \VS{9}ज्‍या याइम्‍हय्‌सिनं दुःखसिया वयात छु फाइदा दइ?

\VS{10}परमेश्‍वरं मनूतय्‌के तयादीगु बोझ जिं खनागु दु।

\VS{11}वय्‌कलं फुक्‍क खँ थःगु हे इलय् तसकं बांलाका दय्‌कादीगु दु। वय्‌कलं मनूतय्‌गु मनय् अनन्‍त खँया ज्ञान तयादीगु दु। अय्‌नं इमिसं परमेश्‍वरयात शुरुंनिसें लिपा तक हे वय्‌कलं यानादीगु ज्‍याया बारे थुइके मफु।

\VS{12}जिं थ्‍व खँ थुल की मनूतय्‌सं थःगु जीवन दतलय् लय्‌ताया च्‍वनीगु व भिंगु यायेगु बाहेक मेगु छुं नं बांलाःगु खँ मदु।

\VS{13}फुक्‍क मनूतय्‌सं बांलाक नयेगु, त्‍वनेगु यायेमा अले थःपिन्‍सं दुःखसिया याःगु ज्‍याय् लुधंकाच्‍वनेमा। थ्‍व परमेश्‍वरया दान खः।

\VS{14}जिं स्‍यू, परमेश्‍वरं छु यानादी व न्‍ह्याबलें दयाच्‍वनी। उकी झीसं छुं नं तनेगु व लिकाये फइ मखु। मनूतय्‌सं वय्‌कःया भय कायेमा धकाः थथे यानादीगु खः।


\par }{\Q \VS{15}थ्‍व संसारय् छु दु व न्‍हापा हे दुगु खः,

\par }{\QB अले छु जूवइतिनि व नं न्‍हापा हे जुइ धुंकूगु खः।

\par }{\QB परमेश्‍वरं न्‍हापा जुइ धुंकूगु ज्‍याखँया ल्‍याःचाः कयादी।


\par }{\SH संसारय् अन्‍याय दु
\par }
{\PP \VS{16}अले जिं थ्‍व संसारय् मेगु खँ नं खनागु दु।

\par }{\Q न्‍यायया पलेसा मभिंगु जुयाच्‍वंगु,

\par }{\QB धार्मिकताया पलेसा मभिंगु जुयाच्‍वंगु दु।


\par }{\PP \VS{17}जिं थःगु मनय् बिचाः याना,

\par }{\Q “परमेश्‍वरं धर्मी व मभिंपिं निम्‍हय्‌सित नं फैसला यानादी,

\par }{\QB छाय्‌धाःसा फुक्‍क ज्‍याखँया थःगु हे ई दइ,

\par }{\QB अले फुक्‍क ज्‍याया ई दु।”


\par }{\PP \VS{18}जिं मनमनं धया, “मनूत ला पशुत थें खः धइगु खँ सीमा धकाः परमेश्‍वरं इमित जाँचय् यानादी।

\VS{19}मनूतय्‌गु भाग्‍य पशुया थें खः। इपिं निम्‍हय्‌सिगु नं छगू हे भाग्‍य पिया च्‍वनाच्‍वनी। गथे छम्‍ह सी अले मेम्‍ह नं सिनावनी। फुक्‍कसिया छगू हे सासः खः। पशुतय्‌त स्‍वयाः अप्‍वः फाइदा मनूतय्‌त दइ मखु। थुपिं फुक्‍कं सितिं वंगु खँ खः।

\VS{20}फुक्‍क छगू हे थासय् वनी छाय्‌धाःसा फुक्‍क धुलं वःपिं खः अले फुक्‍क धुलय् हे मिलय् जूवनितिनि।\XREF{✡}{{\XO 3:20 }{\XO{३:२०
}}{\XT{उत ३:१९}}}

\VS{21}मनूतय्‌गु आत्‍मा च्‍वये वनी अले पशुया प्राण धाःसा क्‍वय् चाय् मिलय् जू वनी धकाः सुनां स्‍यू?”


\par }{\PP \VS{22}अथे जुयाः जिं थ्‍व खँ खनागु दु। मनूतय्‌सं थःगु ज्‍याय् लय्‌ताया च्‍वनीगु स्‍वयाः अप्‍वः मेगु भिंगु खँ छु हे मदु, छाय्‌धाःसा थ्‍व हे वं यायेगु ज्‍या खः। छाय्‌धाःसा सुनां वयात लिपा जुइगु खँ क्‍यनाबी फइ?




\par }\Chap{4}{\SH क्‍वत्‍यलातःगु, थाकुगु ज्‍या व पासा मदुगु
\par }
{\PP \VerseOne{1}हाकनं जिं थ्‍व संसारय् जुयाच्‍वंगु फुक्‍क अन्‍याय खना।

\par }{\Q क्‍वत्‍यलातःपिनीगु मिखां ख्‍वबि वयाच्‍वंगु जिं खना,

\par }{\QB अले इमित सान्‍त्‍वना बीपिं सुं छम्‍ह नं मदु।

\par }{\Q अन्‍याय याइपिनिपाखे शक्ति दु,

\par }{\QB अले क्‍वत्‍यलातःपिन्‍त सान्‍त्‍वना बीपिं सुं छम्‍ह नं मदु।


\par }{\Q \VS{2}उकिं जिं बिचाः याना स्‍वया,

\par }{\QB सिनावने धुंकूपिं म्‍वानाच्‍वंपिं स्‍वयाः सुखी जू।


\par }{\Q \VS{3}तर अझ थुपिं निम्‍ह स्‍वयाः

\par }{\QB सुखी ला व मनू खः

\par }{\Q सु बु हे मबुनी अले गुम्‍हय्‌सिनं थ्‍व संसारय्

\par }{\QB जूगु फुक्‍क मभिंगु ज्‍या खंगु नं मदु।


\par }{\PP \VS{4}अनंलि जिं थ्‍व नं खना कि फुक्‍क दुःखसिया ज्‍या यायेगु व फलिफाप धयागु हे मनूतय्‌सं थः जःलाखःलाया ईख याःगु कारण जक जुइगु खः। थ्‍व नं सितिं वंगु खँ खः, अले फय्‌यात लिइगु थें जक खः।


\par }{\Q \VS{5}मूर्खं थःगु अल्‍छी ल्‍हाः प्‍वचिनाच्‍वनी

\par }{\QB अले थःगु नाश थःम्‍हं हे हइ।


\par }{\Q \VS{6}थाकुक ज्‍या यानाः कमय् याःगु

\par }{\QB व फय्‌यात लिनादइगु निम्‍हु स्‍वयाः ला

\par }{\QB सुखशान्‍तिं दइगु छम्‍हु जक हे सां भिं जू।


\par }{\PP \VS{7}हाकनं जिं थ्‍व संसारय् छुं सितिं वंगु खना।


\par }{\Q \VS{8}छम्‍ह याकःचाम्‍ह मनू दु,

\par }{\QB वया सुं काय् व दाजुकिजापिं मदु।

\par }{\Q अले वं थाकुक ज्‍या यायेगु गुबलें त्‍वःती मखु।

\par }{\QB अय्‌नं व थःगु धनसम्‍पत्तिइ गुबलें नं लुधंका च्‍वनी मखु।

\par }{\Q अय्‌नं वं थथे धकाः न्‍यन, “जिं सुयागु निंतिं थपाय्‌सकं दुःखसिया च्‍वनागु?

\par }{\QB जिं छाय् जीवनया सुख त्‍वःताछ्वया?”

\par }{\Q थ्‍व नं सितिं वंगु खँ खः,

\par }{\QB थ्‍व तसकं दुःख लगय् जूगु खँ खः।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{9}छम्‍ह स्‍वयाः निम्‍ह तसकं बांलाः

\par }{\QB छाय्‌धाःसा इमिसं थःम्‍हं हिचःति हाय्‌काः याइगु ज्‍याया भिंगु फल कायेखनी।


\par }{\Q \VS{10}छुं जुयाः छम्‍ह क्‍वदल धाःसा मेम्‍हं वयात थनाबी।

\par }{\QB अय्‌नं क्‍वदयाः थनेगु निंतिं सुं नं पासा मदुम्‍ह बिचरा!


\par }{\Q \VS{11}अथे हे, निम्‍हनापं द्यन धाःसा लुमुसे च्‍वनी,

\par }{\QB तर याकःचा धाःसा गुकथं लुमुइ?


\par }{\Q \VS{12}छम्‍हय्‌सिनं मेम्‍हय्‌सित गुकथं त्‍याके फइ,

\par }{\QB तर निम्‍ह दःसा थःपिनीगु रक्षा याये फइ।

\par }{\QB स्‍वपु तु जीक निलातःगु खिपः याकनं चबुइ मखु।


\par }{\SH उन्‍नति धइगु नं सितिं वंगु खँ खः
\par }
{\PP \VS{13}ख्‍याच्‍वःयात नाला मकाइम्‍ह बुरा व मूर्खम्‍ह जुजु स्‍वयाः ला, चीमिम्‍ह व बुद्धि दुम्‍ह ल्‍याय्‌म्‍हम्‍ह हे बांलाः।

\VS{14}चाहे व ल्‍याय्‌म्‍हम्‍ह झ्‍यालखानां पिहां वया जुजु जूम्‍ह जुइमा वा राज्‍यय् चीमि जुयाः बुया जुजु जूम्‍ह जुइमा।

\VS{15}जिं थ्‍व संसारय् म्‍वानाच्‍वंपिं व थुखे उखे जूपिं फुक्‍क जुजुया थासय् लिपा जुजु जुइम्‍ह व ल्‍याय्‌मम्‍हय्‌सिया ल्‍यू वंगु खना।

\VS{16}उपिं फुक्‍क न्‍हापायापिं मनूत व लिपा वःपिं मनूतय्‌गु अन्‍त मदु तर उपिं सुं नं व ल्‍याय्‌मम्‍ह मनू खनाः लय्‌मताः। थ्‍व नं सितिं वंगु खँ खः अले थ्‍व फय्‌यात लिइगु थें जक खः।




\par }\Chap{5}{\SH परमेश्‍वरयात यानातःगु भाकल पूवंकि
\par }
{\PP \VerseOne{1}परमेश्‍वरया देगलय् बांलाक बिचाः यानाः जक हुँ, अन मूर्ख जुयाः बलि छायेत वनेगु स्‍वयाः न्‍यनेत हुँ, छाय्‌धाःसा मूर्खतय्‌सं द्वंकागु दु धकाः थुइके फइ मखु।


\par }{\Q \VS{2}नवायेत हथाय् चाये मते,

\par }{\QB परमेश्‍वरया न्‍ह्यःने नवायेत

\par }{\QB छं थःगु मनय् हथाय् चाये मते।

\par }{\Q परमेश्‍वर स्‍वर्गय् च्‍वनादी

\par }{\QB अले छ थ्‍व संसारय् दु।

\par }{\QB अथे जुयाः छं नवायेगु खँ कम जुइमा।


\par }{\Q \VS{3}गथे यक्‍व धन्‍दां म्‍हगस खनी

\par }{\QB अथे हे यक्‍व खँ नवातकी मूर्ख खँ नं पिहां वइ।


\par }{\PP \VS{4}छं परमेश्‍वरयात भाकल यायेबलय् व पूवंकेत लिबाके मते। मूर्खनापं वय्‌कः लय्‌तायादी मखु। छं थःगु भाकल पूवंकि।

\VS{5}भाकल यानाः नं पूमवंकेगु स्‍वयाः ला भाकल हे मयायेगु बांलाः।

\VS{6}छं नवाःगु खं छन्‍त पाप मलाकेमा, अले देगःया दूतयात, “जिं यानागु भाकल भूल जुल,” धकाः धाये म्‍वालेमा। छं नवाःगु कारण परमेश्‍वर तंम्‍वयाः छाय् छंगु ल्‍हाःया ज्‍यायात नाश याके बीगु?

\VS{7}यक्‍व म्‍हगस म्‍हंकेगु व यक्‍व खँग्‍वःत सितिं वंगु खँ खः। अथे जुयाः परमेश्‍वरया भय कायेगु या।


\par }{\SH धन-सम्‍पत्ति सितिं वं
\par }
{\PP \VS{8}छुं जुयाः छं छगू जिल्‍लाय् चीमिपिन्‍त क्‍वत्‍यलातःगु व इमिगु निंतिं न्‍याय व अधिकार मजूगु खन धाःसा अजू चाये मते, छाय्‌धाःसा फुक्‍क अधिकार याइपिं अले व स्‍वयाः च्‍वय् च्‍वंपिं तःधंपिं अधिकार याइपिन्‍त नं इमिगु वास्‍ता यायेत तयातःगु खः।

\VS{9}बुँइ सःगु फुक्‍कसिनं कायेगु याइ। जुजु थःम्‍हं नं बुं हे फाइदा काइ।


\par }{\Q \VS{10}सुनां धिबायात माया याइ।

\par }{\QB वयात न्‍ह्याक्‍व धिबा दःसां गाइ मखु।

\par }{\Q धन सम्‍पत्तिया लोभ याइम्‍हय्‌सित न्‍ह्याक्‍व लबः दःसां गाइ मखु।

\par }{\QB थ्‍व नं सितिं वंगु खँ खः।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{11}धन-सम्‍पत्ति अप्‍वः दइबलय्

\par }{\QB नयेगु म्‍हुतु नं अप्‍वः दयावइ।

\par }{\Q अले मालिकयात धन-सम्‍पत्ति स्‍वयाच्‍वनेगु बाहेक

\par }{\QB छुं नं फाइदा दइ मखु।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{12}ज्‍या याइम्‍हय्‌सिनं कम नःसां यक्‍व नःसां स्‍याक्‍क न्‍ह्यः वइ।

\par }{\QB तर धनीम्‍ह अप्‍वः धन-सम्‍पत्ति दुगुलिं न्‍ह्यवइ मखु।


\par }{\PP \VS{13}जिं थ्‍व संसारय् छगू तसकं ग्‍यानापुगु खँ खनागु दु।

\par }{\Q मालिकं थःगु नोक्‍सानया निंतिं धन-सम्‍पत्ति मुंकूगु।


\par }{\QB \VS{14}वा वयागु छुं संकटं यानाः

\par }{\Q वं मुंकूगु धन-सम्‍पत्ति फुनावंगु, गुबलय् वया मस्‍त दइ,

\par }{\QB वया मस्‍तय्‌गु निंतिं छुं नं ल्‍यं दइ मखु।


\par }{\Q \VS{15}मनू मांया प्‍वाथं पचिनांगां वइ,

\par }{\QB अले व गथे वःगु खः अथे हे लिहांवनी।

\par }{\Q वं थःम्‍हं दुखसिया याःगु ज्‍यापाखें

\par }{\QB थःगु ल्‍हातं छुं नं यंके फइ मखु।
\XREF{✡}{{\XO 5:15 }{\XO{५:१५
}}{\XT{अयू १:२१; भज ४९:१७; १ तिमो ६:७}}}


\par }{\PP \VS{16}थ्‍व नं छगू दुःखबलय् जूगु तसकं ग्‍यानापुगु खँ खः।

\par }{\Q मनू गथे वःगु खः अथे हे तुं लिहां वनेमानि।

\par }{\QB वयात छु फाइदा दइ धकाः?

\par }{\QB छाय्‌धाःसा वं दुःखसिया याःगु ज्‍या फुक्‍क फय् थें सितिं वनी।


\par }{\Q \VS{17}वं जिवंकाछि थःगु जीवन तसकं निराश जुयाः

\par }{\QB दुखकष्‍ट व तंम्‍वया अले खिउँथाय् हे बितय् याइ।


\par }{\PP \VS{18}अनंलि जिं थ्‍व खँ थुल। परमेश्‍वरं बियादीगु थ्‍व चिहाकःगु जीवन दतले थ्‍व संसारय् नयेगु, त्‍वनेगु अले थःम्‍हं तसकं दुखसिया यानागु ज्‍याय् लुधंका च्‍वनेत कुतः यायेगु मनूतय्‌गु निंतिं भिं जुइ, छाय्‌धाःसा व हे इमिगु भाग खः।

\VS{19}थ्‍व बाहेक परमेश्‍वरं सुं मनूतय्‌त धन-सम्‍पत्ति व बुँज्‍या यायेगु मौका बियादिल अले वं थःगु भाग नाला कायेगु व थःम्‍ह दुखसिया ज्‍या यानाः लय्‌ताया च्‍वनेत बियादी, थ्‍व परमेश्‍वरया वरदान खः।

\VS{20}वं थःगु जीवनया इलय् यक्‍व ज्‍याखँया अनुभव याइ छाय्‌धाःसा परमेश्‍वरं वयात थःगु नुगःया लसताय् तयादीगु दु।


\par }{\BB \par }


\Chap{6}{\PP \VerseOne{1}थ्‍व संसारय् जिं छगू थज्‍याःगु मभिंगु खँ खनागु दु, गुकिं मनूतय्‌त तसकं क्‍वत्‍यलातल।

\VS{2}परमेश्‍वरं सुं मनूतय्‌त धन-सम्‍पत्ति, बुँ व इज्‍जत बियादी, गुकिं यानाः इमित यःगु छुं हे मगाःमचाः जुइ मखु। तर परमेश्‍वरं इमित उपिं न्‍ह्यइपुकेत बियादी मखु। बरु मेम्‍ह हे मनूयात न्‍ह्यइपुकेत बियादी। थ्‍व नं सितिं वंगु व ग्‍यानापुगु खँ खः।


\par }{\PP \VS{3}छम्‍ह मनूया सछिम्‍ह काय्‌पिं दयाः यक्‍व दँ तक म्‍वात, तर व यक्‍व दँ तक म्‍वानाः नं थःगु बांलाःगु अवस्‍थापाखें वयागु आत्‍मा लय्‌मताःसा अले वयात सीबलय् खःकथं मथुन धाःसा अज्‍याःम्‍ह मनू स्‍वयाः ला बूबलय् सीम्‍ह मचा हे बांलाः।

\VS{4}व बूबलय् सीम्‍ह मचा सितिं वंक बुल अले खिउँथाय् हे मदयावन। अले खिउँगुलिं हे वयागु नांयात त्‍वपुयाबी।

\VS{5}वं गुबलें निभाः खनी मखु, वा वं छुं हे मस्‍यू, अय्‌नं व मनूया स्‍वयाः थ्‍व मचायागु आराम हे बांलाइ।

\VS{6}छुं जुयाः व मनू निद्वः दँ तक म्‍वात धाःसा नं थःगु बांलाःगु अवस्‍थापाखें वयागु आत्‍मा लय्‌मताःसा, वयात छु आराम दइ धकाः? लिपतय् फुक्‍कं छथाय् हे वनेगु मखु ला?


\par }{\Q \VS{7}मनूतय्‌सं दुःखसिया याइगु फुक्‍क ज्‍या प्‍वाः जाय्‌केत जक खः,

\par }{\QB अय्‌नं वयात गुबलें नये पित्‍याःगु तनी मखु।


\par }{\Q \VS{8}बुद्धि दुम्‍ह मनूयात मूर्खपाखें छु फाइदा दइ?

\par }{\QB मेपिं मनूतनापं थःम्‍हं गुकथं व्‍यवहार यायेमाः धकाः सियाः

\par }{\QB चीमिम्‍ह मनूयात छु फाइदा जुइ?


\par }{\Q \VS{9}थःके दुगुलिइ लुधंकाच्‍वनेगु

\par }{\QB थःके मदुगुलिइ लोभ यायेगु स्‍वयाः बांला।

\par }{\Q थ्‍व नं सितिं वंगु खँ खः,

\par }{\QB अले थ्‍व ला फय्‌यात लिइगु थें जक खः।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{10}छु द हे दु वयागु नां छुइकल,

\par }{\QB अले मनूत सु खः धकाः थुइ हे धुंकल।

\par }{\Q थः स्‍वयाः बल्‍लाःम्‍हय्‌सित

\par }{\QB सुनानं विरोध याये फइ मखु।


\par }{\Q \VS{11}गुलि अप्‍वः खँ जुइ

\par }{\QB उलि हे उकिया अर्थ कम जुइ।

\par }{\QB उकिं सुयातं छु फाइदा जुइ?


\par }{\PP \VS{12}थ्‍व चिहाकःगु जीवनया छुं हे अर्थ मदुगु इलय्, मनूतय्‌सं किचः थें थ्‍व जीवन हनाच्‍वनी, अय्‌नं इमित छु खँ बांला धकाः सुनां स्‍यू? व सिनावने धुंकाः थ्‍व संसारय् छु जुइ धकाः सुनां इमित धाये फइ?




\par }\Chap{7}{\SH बुद्धि
\par }
{\Q \VerseOne{1}भिंगु नां तसकं नस्‍वाःगु अत्तर स्‍वयाः भिं,

\par }{\QB अले सीगु दिं बूगु दिं स्‍वयाः नं बांलाः।\XREF{✡}{{\XO 7:1 }{\XO{७:१
}}{\XT{हितो २२:१}}}


\par }{\Q \VS{2}भ्‍वय् नयेगु छेँ वनेगु स्‍वयाः

\par }{\QB दुखं च्‍वनाच्‍वंगु छेँ वनेगु हे बांलाः।

\par }{\Q सीगु धयागु हे मनूतय्‌गु निंतिं अन्‍त खः,

\par }{\QB अथे जुयाः म्‍वानाच्‍वंपिन्‍सं थ्‍व खँ नुगलय् तयातयेमा।


\par }{\Q \VS{3}न्‍हिलीगु स्‍वयाः नुगः ख्‍वःगु हे बांलाः।

\par }{\QB छाय्‌धाःसा शोकया ख्‍वाः नुगःया निंतिं पाय्‌छि जू।


\par }{\Q \VS{4}बुद्धि दुम्‍हय्‌सिया मन दुखं च्‍वनाच्‍वंगु छेँय् हे जुइ।

\par }{\QB अय्‌नं मूर्खया मन धाःसा मोजमज्‍जाया छेँ जुइ।


\par }{\Q \VS{5}बुद्धि दुम्‍हय्‌सिनं ब्‍वःब्‍यूगु खँया नाला कायेगु

\par }{\QB मूर्खतय्‌गु म्‍ये न्‍यनेगु स्‍वयाः बांलाः।


\par }{\Q \VS{6}थलया क्‍वय् च्‍याइगु कंमाया मिया सः थें मूर्खम्‍ह न्‍हिली।

\par }{\QB व नं सितिं वंगु खँ खः।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{7}ख्‍यानाः धिबा कायेगु ज्‍यां बुद्धि दुम्‍ह मनूयात नं मूर्ख यानाबी,

\par }{\QB अले घुसं नुगःयात स्‍यंकाबी।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{8}छुं ज्‍याया शुरु स्‍वयाः उकिया क्‍वचाय्‌केगु तसकं बांलाः।

\par }{\QB धैर्य यायेगु घमण्‍डी जुइगु स्‍वयाः बांला।


\par }{\Q \VS{9}मनय् छकलं तंम्‍वय्‌के मते,

\par }{\QB छाय्‌धाःसा तं ला मूर्खतय्‌गु छातिइ च्‍वनाच्‍वनी।\XREF{✡}{{\XO 7:9 }{\XO{७:९
}}{\XT{याक १:१९}}}


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{10}न्‍हापायागु दिंत आःयागु स्‍वयाः छाय् भिं जुल धकाः धाये मते,

\par }{\QB छाय्‌धाःसा थज्‍याःगु न्‍ह्यसः याःगुलिं छ बुद्धि दुम्‍ह मखु धकाः क्‍यनी।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{11}बुद्धि झी थः बाज्‍यापिनीगु सम्‍पत्ति स्‍वयाः बांलाःगु खँ खः,

\par }{\QB अले संसारय् फुक्‍क मनूतय्‌त थुकिं फाइदा याइ।


\par }{\Q \VS{12}गथे धिबां रक्षा याइ,

\par }{\QB अथे हे बुद्धिं नं झीगु जीवनयात बचय् याइ।

\par }{\QB बुद्धिपाखें दइगु फाइदा थ्‍व हे खः।


\par }{\PP \VS{13}परमेश्‍वरं छु ज्‍या यानादीगु खः व बांलाक बिचाः या।

\par }{\Q वय्‌कलं बेक्‍वय्‌कादीगु खँयात

\par }{\QB सुनां तप्‍यंके फइ?


\par }{\Q \VS{14}ई बांलाइबलय् लय्‌ताया च्‍वँ

\par }{\QB तर ई बांमलाइबलय् बिचाः या

\par }{\Q छाय्‌धाःसा परमेश्‍वरं थुपिं नितां दय्‌कादीगु खः।

\par }{\QB अथे जुयाः मनूतय्‌सं थःपिनीगु निंतिं लिपा जुइगु खँ सीकाकाये फइ मखु।


\par }{\PP \VS{15}जिं थ्‍व सितिं वंगु जीवनय् थुपिं नितां खनागु दु।

\par }{\Q धर्मीम्‍ह मनू थःगु धार्मिकताय् नाश जूगु,

\par }{\QB व मभिंम्‍ह मनू धाःसा थःगु मभिंगु ज्‍या यानाः यक्‍व दँ तक म्‍वानाच्‍वंगु।


\par }{\Q \VS{16}अथे जुयाः अप्‍वः धर्मी जुइ मते,

\par }{\QB अले अप्‍वः बुद्धि दुम्‍ह नं जुइ मते।

\par }{\QB छं छाय् थःम्‍हं थःत नाश यायेगु?


\par }{\Q \VS{17}तसकं मभिंम्‍ह व यक्‍व मूर्ख नं जुइ मते।

\par }{\QB छ छाय् बेकालं सीगु।


\par }{\Q \VS{18}छगूयात ज्‍वना तयेगु व मेगुयात मत्‍वःतेगु नितां बांला।

\par }{\QB सुनां परमेश्‍वरया भय काइ व मनू थुपिं फुक्‍क तच्‍वःगु खँपाखें अलग च्‍वनी।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{19}बुद्धिं बुद्धि दुम्‍ह मनूयात शहरया

\par }{\QB झिम्‍ह शासक स्‍वयाः तसकं बल्‍लाकाबी।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{20}संसारय् सुं नं धर्मीम्‍ह मनू मदु,

\par }{\QB गुम्‍हय्‌सिनं फुक्‍क ज्‍या पाय्‌छिकथं याइ अले गुबलें पाप याइ मखु।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{21}मनूतय्‌सं धाःगु फुक्‍क खँय् बांलाक ध्‍यान बी मते,

\par }{\QB मखुसा छंगु च्‍यलं छन्‍त सराः ब्‍यूगु छं न्‍यनेमाली।


\par }{\Q \VS{22}छं ग्‍वकः मेपिन्‍त सराः ब्‍यूगु दु

\par }{\QB व छं थःगु मनय् सि हे स्‍यू जुइ।


\par }{\PP \VS{23}थुपिं फुक्‍कं जिं थःगु बुद्धिं जाँचय् यानागु दु, अले जिं धया,

\par }{\Q “बुद्धि दुम्‍ह जुइगु जिं क्‍वःछिनागु दु।”

\par }{\QB तर थ्‍व नं जिपाखें तापाक हे च्‍वन।


\par }{\Q \VS{24}न्‍ह्यागु हे जूसां बुद्धि

\par }{\QB तसकं च्‍वन्‍ह्याःगु व दुग्‍यंगु खः।

\par }{\QB सुनां थुकियात लुइके फइ?


\par }{\Q \VS{25}अथे जुयाः जिं बुद्धि

\par }{\QB व छुं जुइगुया कारण छु खः धकाः माला स्‍वयेगु मति तया,

\par }{\Q अले मभिंगु व मूर्ख खँय् वँय् जुइगु

\par }{\QB गथे खः धकाः थुइकेगु इच्‍छा याना।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{26}व हे मिसा गुम्‍ह छगू स्‍वःतिपाँय् थें खः,

\par }{\QB वयात जिं सीगु स्‍वयाः नं खायुगु लुइका।

\par }{\Q वयागु नुगः जाः

\par }{\QB अले वयागु ल्‍हाः धाःसा सिखलं चिनातःगु थें खः।

\par }{\Q सु मनुखं परमेश्‍वरयात लय्‌ताय्‌की,

\par }{\QB व बचय् जुइ तर पापीयात वं स्‍वःतिपाँय्‌लय् क्‍यंकी।


\par }{\PP \VS{27}उपदेशकं धाइ, “स्‍व, जिं थ्‍व खँ लुइकागु दु, व न्‍यँ,

\par }{\Q “छगू खँय् मेगु खँ थपय् यायां फुक्‍क घटनाया कारण लुइकेत स्‍वयाच्‍वनाबलय्,


\par }{\QB \VS{28}तर लुइके मफुत।

\par }{\Q जिं द्वःछिम्‍हय् छम्‍ह भिंम्‍ह मनू लुइका,

\par }{\QB तर उपिं मध्‍ये छम्‍ह हे भिंम्‍ह मिसा लुइके मफुत।


\par }{\Q \VS{29}जिं थ्‍व जक लुइकागु दु, परमेश्‍वरं मनूतय्‌त भिंपिं यानादिल।

\par }{\QB मनूत धाःसा थीथी कथंया बिचाःयात मालेत स्‍वयाच्‍वंगु दु।”


\par }{\BB \par }


\PoetryChap{8}{\Q \VerseOne{1}बुद्धि दुम्‍ह मनू थें मेपिं सु दु?

\par }{\QB थुपिं खँया अर्थ सुनां स्‍यू?

\par }{\Q बुद्धिं मनूतय्‌गु ख्‍वालय् जः बी,

\par }{\QB अले तं पिहां वःगु ख्‍वाःयात नं हीकाबी।


\par }{\SH जुजुया आज्ञा मानय् या
\par }
{\PP \VS{2}जिं धाये, जुजुया आज्ञा मानय् या, छाय्‌धाःसा छं परमेश्‍वरया न्‍ह्यःने पाफःगु दु।

\VS{3}छ जुजुया न्‍ह्यःनं बिदा जुयावनेत हथाय् चाये मते। छुं नं मभिंगु खँया पंलिनाः क्‍वःछी मते छाय्‌धाःसा जुजुयात छु इच्‍छा दु वं व हे याइ।

\VS{4}जुजुया वचनय् फुक्‍क शक्ति दु। सुनानं जुजुयात थथे धाये फइ ला, “छसपोलं छाय् थथे यानादियागु?”


\par }{\Q \VS{5}सुनां जुजुया आज्ञा मानय् याइ, वयात मभिं जुइ मखु।

\par }{\QB अले बुद्धि दुम्‍हय्‌सिया नुगलय् पाय्‌छिगु इलय् खःकथंया खँ सीके फइ।


\par }{\Q \VS{6}मनूतय्‌के न्‍ह्याथें ज्‍याःगु दुःखकष्‍ट वःसां

\par }{\QB फुक्‍क खँया निंतिं पाय्‌छिगु ई व पाय्‌छिगु लँ खः।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{7}लिपा जुइगु खँ सुनानं सीके फइ मखु।

\par }{\QB अथे जुयाः मनूतय्‌त सुनां लिपा थथे जुइ धकाः धाये फइ?


\par }{\Q \VS{8}फय्‌यात पनेगु सुयाके नं शक्ति दइ मखु।

\par }{\QB अथे हे थः सीगु दिं सुनानं सरय् याये फइ मखु।

\par }{\Q लडाइँया इलय् सुयातं बिदा दइ मखु,

\par }{\QB अथे हे मभिं याइपिन्‍सं नं वपाखें बचय् याये फइ मखु।


\par }{\PP \VS{9}थ्‍व संसारय् याःगु फुक्‍क ज्‍या यात जिं बांलाक ध्‍यान बियाः स्‍वयाबलय् थुपिं फुक्‍क खँ खनागु दु। मेपिन्‍त क्‍वत्‍यला थःगु हानि याइगु छगू ई दु।

\VS{10}अले जिं मभिंपिन्‍त थुंगु नं खनागु दु। इपिं पवित्रगु थासय् वने वयेगु नं याइगु अले थुकिया निंतिं शहरय् हनाबना याका जुइ। थ्‍व नं सितिं वंगु खँ खः।


\par }{\PP \VS{11}सुं नं मनुखं मभिंगु ज्‍या यात अले वयात याकनं हे दण्‍ड मबिल धाःसा मनूतय्‌सं नुगलय् मभिंगु ज्‍या यायेगु ग्‍वसाः ग्‍वइ।

\VS{12}अय्‌नं मभिंपिं मनूतय्‌सं मभिंगु ज्‍या याःसां अप्‍वः ई म्‍वाना हे च्‍वनी, अथे जूसां परमेश्‍वरया भय मानय् याइपिन्‍त व वय्‌कःया न्‍ह्यःने क्‍वमिलु जुइपिन्‍त भिं हे जुइ धकाः नं जिं स्‍यू।

\VS{13}तर मभिंपिन्‍सं परमेश्‍वरया भय मकाःगुलिं इमिगु भिं जुइ मखु अले इमिगु दिंत किचथें ताहाकः जुइ मखु।


\par }{\SH मनूतय्‌सं परमेश्‍वरया लँपु सीके फइ मखु
\par }
{\PP \VS{14}संसारय् छगू मेगु सितिं वंगु खँ जुयाच्‍वंगु दु, मभिंम्‍हय्‌सित दयेमाःगु दण्‍ड धर्मीम्‍हय्‌सित लाइ। धर्मीम्‍हय्‌सित दयेमाःगु दण्‍ड मभिंम्‍हय्‌सित लाइ। जिं धाये थ्‍व नं सितिं वंगु खँ खः।

\VS{15}अथे जुयाः न्‍ह्यइपुकेगु याःसां ज्‍यू धकाः जिं सल्‍लाह बी, छाय्‌धाःसा थ्‍व संसारय् मनूतय्‌सं नयेगु, त्‍वनेगु व न्‍ह्यइपुकीगु सिबय् मेगु छुं नं भिंगु मदु। अले थ्‍व संसारय् परमेश्‍वरं बियादीगु जिवंकाछि वयात वयागु थःगु थाकुगु ज्‍याय् खुशी जुयाः ग्‍वाहालि यानादी।


\par }{\PP \VS{16}संसारय् मनूतय्‌सं मिखा तीमस्‍युसे चां न्‍हिं मद्यंसे याःगु ज्‍या स्‍वयेत व बुद्धि छु खः धकाः थुइकेत जिं थःगु मन बिया,

\VS{17}अनंलि परमेश्‍वरं यानादीगु फुक्‍क खँ जिं खना। थ्‍व संसारय् छु जुयाच्‍वंगु व सुनानं थुइके फइ मखु। मनूतय्‌सं थुकियात फुक्‍क बलं माःसां नं थुपिं खँया मतलब थुइके फइ मखु। छुं जुयाः बुद्धि दुम्‍ह मनुखं जिं थुकिया मतलब पक्‍का हे स्‍यू धकाः धाःसां नं पाय्‌छिगु खँ वं सीके फइ मखु।




\par }\Chap{9}{\SH फुक्‍कं सिनावने मानि
\par }
{\PP \VerseOne{1}थुपिं फुक्‍क खँयात बिचाः याना अले थ्‍व हे खँ पक्‍का थुल कि धर्मीपिं व बुद्धि दुपिं अले इमिसं याःगु फुक्‍क ज्‍या परमेश्‍वरया ल्‍हातय् जुयाच्‍वन। तर सुं मनुखं थःत माया वा घृणा छुकिं लंच्‍वनाच्‍वंगु दु व इमिसं मस्‍यू।

\VS{2}धर्मी व दुष्‍ट, भिंम्‍ह व मभिंम्‍ह, शुद्ध व अशुद्ध, बलि छाइपिं व बलि मछाइपिं फुक्‍कसिया अन्‍त्‍य छगूकथं हे जुइ।

\par }{\Q भिंपिं मनूतय्‌त थें

\par }{\QB पापी मनूतय्‌त नं अथे हे जुइ।

\par }{\Q पाफइपिं मनूतय्‌त थें

\par }{\QB पाफय्‌त ग्‍याइपिं मनूतय्‌त नं अथे हे जुइ।


\par }{\PP \VS{3}थ्‍व संसारय् याइगु फुक्‍क ज्‍याय् मभिंगु दु। फुक्‍कसिगु छगू हे कथं नाश जुइ। जिवंकाछि हे मनूतय्‌गु नुगलय् मभिंगु व वँय्‌यागु खँ जायाच्‍वनी। अले इपिं सी धुंकूपिंनापं हे मिलय् जू वनी।

\VS{4}म्‍वानाच्‍वंपिंनीगु निंतिं आशा दइ। सीम्‍ह सिंह स्‍वयाः म्‍वाम्‍ह खिचा जुइगु बांलाः।


\par }{\Q \VS{5}थःपिं सी मानि धकाः म्‍वानाच्‍वंपिन्‍सं स्‍यू,

\par }{\QB सी धुंकूपिन्‍सं धाःसा छु नं मस्‍यू।

\par }{\Q इमिगु निंतिं छुं नं सिरपाः धइगु हे दइ मखु।

\par }{\QB इमिगु लुमन्‍ति नं तनावनी।


\par }{\Q \VS{6}इमिगु माया, घृणा, ईर्ष्‍यां फुक्‍क मदयावनी।

\par }{\QB थ्‍व संसारय् याःगु छुं नं ज्‍यापाखें इमित गुबलें भाग दइ मखु।


\par }{\PP \VS{7}थःगु लँपुइ हुँ, थःम्‍हं नयेगु नसाय् लय्‌ताया च्‍वँ, लय्‌तातां दाखमद्य त्‍वँ, छाय्‌धाःसा छं याःगु ज्‍यायात परमेश्‍वरं ज्‍यू धाःगु दु।

\VS{8}न्‍ह्याबलें तुयुगु वसतं पुँ, अले छेनय् चिकं ति।

\VS{9}परमेश्‍वरं थ्‍व संसारय् बियादीगु छंगु सितिं वंगु जीवनया फुक्‍क दिनय् थःम्‍हं माया यानाम्‍ह कलाःनापं मोजमज्‍जा या। थ्‍व हे जीवनय् व थ्‍व संसारय् छं याःगु थाकुगु ज्‍या हे छंगु भाग जुइ।

\VS{10}छंगु ल्‍हातय् छु ज्‍या दु व थःगु बलं फत्तले या, छाय्‌धाःसा पातालय्\FTNT{*}{{\FR 9:10 }{\FR{९:१०
}}{\FQ{पाताल
}}{\FT{हिब्रू भाषां सिओल}}} वनीबलय् अन न छुं ज्‍या याइ, न ग्‍वसाः ग्‍वइ, न ज्ञान दइ, न त बुद्धि हे दइ।


\par }{\PP \VS{11}थ्‍व संसारय् मेगु छगू खँ जिं खनागु दु,

\par }{\Q याकनं ब्‍वाँय् वनीम्‍हय्‌सिनं ब्‍वाँय् वनीगु कासा त्‍याके फइ मखु,

\par }{\QB बल्‍लाःम्‍हय्‌सिनं न्‍ह्याबलें लडाइँ त्‍याके फइ मखु,

\par }{\Q न बुद्धि दुम्‍हय्‌सित नयेगु नसा हे वइ,

\par }{\QB न तसकं ज्ञान दुम्‍हय्‌सित धन-सम्‍पत्ति दइ,

\par }{\QB वा न यक्‍व आखः ब्‍वना तःम्‍हय्‌सित हे दया दइ।

\par }{\Q ई व मौका इपिं फुक्‍कसिके वइ।


\par }{\PP \VS{12}थ्‍व बाहेक थःगु काल गुबलय् वइ धकाः सुं मनुखं मस्‍यू।

\par }{\Q न्‍या जालय् क्‍यं थें

\par }{\QB अले चखुंचा स्‍वःतिपाँय्‌लय् लाः थें

\par }{\Q मनूत नं आकाझाकां

\par }{\QB इमिके वइगु विपत्तिइ लाइ।


\par }{\SH मूर्ख जुइगु स्‍वयाः बुद्धि हे तःधं
\par }
{\PP \VS{13}जिं थ्‍व संसारय् बुद्धिया छगू नमूना खनागु दु, गुकिं जितः तःधंगु असर यात।

\VS{14}छकः कम मनूत जक दुथाय् छगू चिचाधंगु शहर दु। उकियात तसकं बल्‍लाःम्‍ह जुजुं हमला यात। जुजुं उकियात घेरय् यानाः उकिया चाकःछिं पाः च्‍वनीपिं च्‍वनीगु थाय्‌त दय्‌कल।

\VS{15}उगु शहरय् छम्‍ह चीमिम्‍ह तर तसकं बुद्धि दुम्‍ह मनू दु अले वं थःगु बुद्धिं उगु शहरयात बचय् यात। अय्‌नं व चीमिम्‍ह मनूयात सुनानं लुममंकू।

\VS{16}अनंलि जिं धया, “बल स्‍वयाः बुद्धि हे तःधं जू।” तर व चीमिम्‍ह मनूया बुद्धियात हेला यात, अले वयागु खँयात सुनानं वास्‍ता मयाः।


\par }{\Q \VS{17}तःसलं हालीम्‍ह मूर्खम्‍ह शासकया वचन स्‍वयाः

\par }{\QB बुद्धि दुम्‍हय्‌सिया नम्र वचनयात वास्‍ता यायेगु बांलाइ।


\par }{\Q \VS{18}लडाइँया ल्‍वाभःत स्‍वयाः बुद्धि हे भिं जू,

\par }{\QB तर छम्‍ह पापीं यक्‍व भिंगु ज्‍यायात नाश याइ।


\par }{\BB \par }


\PoetryChap{10}{\Q \VerseOne{1}गथे सीम्‍ह भुजिंनं नस्‍वाःगु अत्तरयात नवय्‌का बी,

\par }{\QB अथे हे चिचाधंगु मूर्ख ज्‍यां बुद्धि व हनाबनायात ज्‍यालगय् मजुइकाबी।


\par }{\Q \VS{2}बुद्धि दुम्‍ह मनूया मन तप्‍यंगु लँपुइ जुइ

\par }{\QB तर बुद्धि मदुम्‍ह मनूया मन धाःसाः बेक्‍वःगु लँपुइ जुइ।


\par }{\Q \VS{3}मूर्ख लँपुइ बिचाः मयासें जुइ

\par }{\QB अले वयागु फुक्‍क मूर्ख ज्‍याखँ खने दइ।


\par }{\Q \VS{4}हाकिमतय्‌गु तं छंगु विरोधय् दसां छं थःगु ज्‍या यायेगु त्‍वःते मते।

\par }{\QB सुम्‍क च्‍वनाच्‍वन धाःसा ततःधंगु तं नं शान्‍त जुइ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{5}थ्‍व संसारय् जिं छगू मभिंगु खँ खनागु दु,

\par }{\QB थज्‍याःगु मभिंगु ज्‍या हाकिमतय्‌पाखें जुइ–


\par }{\Q \VS{6}मूर्खत तःधंगु पदय् तइ

\par }{\QB तर तःमित चिधंगु थासय् च्‍वनी।


\par }{\Q \VS{7}जिं दासत सल गयावःगु

\par }{\QB व राजकुमार दास थें न्‍यासि वयाच्‍वंगु खनागु दु।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{8}सुनां गाः म्‍हुइ व गालय् थः हे क्‍वबाये फु।

\par }{\QB पःखाः थुनीम्‍ह मनूयात सर्पं न्‍याये फु।\XREF{✡}{{\XO 10:8 }{\XO{१०:८
}}{\XT{भज ७:१५; हितो २६:२७}}}


\par }{\Q \VS{9}ल्‍वहं तछ्यानाः लिकाइम्‍हय्‌सित घाः लाये फु,

\par }{\QB अले सिँ पालिम्‍हय्‌सित सिँपाखें घाः जुइफु।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{10}पा मज्‍वःगु जूसा

\par }{\QB अले उकी पाँय् तयातःगु मदुसा

\par }{\Q अप्‍वः बल यायेमाली,

\par }{\QB तर यक्‍व ज्‍या सःम्‍हय्‌सिनं ताःलाकी।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{11}सर्पयात सुम्‍क तये न्‍ह्यः हे सर्पं न्‍यात धाःसा

\par }{\QB जादु क्‍यनीम्‍हय्‌सित छु फाइदा जुइ?


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{12}बुद्धि दुम्‍ह मनूया वचनं वयाके अनुग्रह हइ,

\par }{\QB तर मूर्खया वचनं वयाके नाश हइ।


\par }{\Q \VS{13}न्‍हापां वं मूर्ख खँ ल्‍हाइ।

\par }{\QB अले लिपतय् वयागु खँ मभिंगु वँय्‌यागु थें जक जुइ।


\par }{\QB \VS{14}मूर्खम्‍ह मनुखं खँ जक ल्‍हानाच्‍वनी।

\par }{\BB \par }
{\Q लिपा छु जुइ धकाः सुनानं सी मखु।

\par }{\QB थुयां लिपा छु जुइ धकाः सुनानं धाये फइ?


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{15}मूर्खयात थःम्‍हं याःगु थाकुगु ज्‍यां त्‍यानु चायेकी।

\par }{\QB अले वं शहरय् वनेगु लँपु लुइके फइ मखु।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{16}गुगु देशय् च्‍यः जुजु जुइ

\par }{\QB अले सुथंनिसें राजकुमारतय्‌सं भ्‍वय् नइ व देशयात धिक्‍कार दु।


\par }{\Q \VS{17}व देश सुखी जुइ,

\par }{\QB गुगु देशया जुजु इमिगु हे घरानाय् बूगु दु

\par }{\Q अले गुम्‍ह राजकुमारत मद्य त्‍वनीगुलिइ मखु

\par }{\QB तर बलया निंतिं पाय्‌छिगु इलय् नसा नयेगु याइ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{18}सुनं मनू अल्‍छी जुल धाःसा छेँया प्‍वलः दुनी।

\par }{\QB सुं मनू ल्‍हाः प्‍वःचिनाच्‍वन धाःसा छेँ वा वइबलय् ज्‍वइ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{19}लसता हनेगु निंतिं भ्‍वय् ज्‍वरय् यायेगु याइ,

\par }{\QB अले दाखमद्यं जीवनय् आनन्‍द याइ।

\par }{\QB अले धिबां हे फुक्‍क ज्‍याखँ ज्‍यंकाबी।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{20}थःगु हे बिचारं जुजुयात हेस्‍यानाः खँ ल्‍हाये मते,

\par }{\QB वा धनीम्‍ह मनूयात थःगु क्‍वथाय् सराः ब्‍वःबी मते।

\par }{\Q छाय्‌धाःसा आकाशय् ब्‍वया जुइपिं झंगःतय्‌सं नं

\par }{\QB छं धाःगु खँ कं वने फु।


\par }{\BB \par }


\Chap{11}{\SH बुद्धिमानम्‍ह मनूया ज्‍या
\par }
{\Q \VerseOne{1}थःगु अन्‍न समुद्रया उखेपाखे छ्व,

\par }{\QB छाय्‌धाःसा यक्‍व दिं लिपा व छन्‍त हाकनं दइ।


\par }{\Q \VS{2}छं थःगु सामान न्‍हय्‌म्‍ह वा च्‍याम्‍हय्‌सित इनाब्‍यु,

\par }{\QB छाय्‌धाःसा देशय् गज्‍याःगु विपत्ति वयेफु व छं मस्‍यू।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{3}सुपाँय् लखं जाल धाःसा

\par }{\QB बुँइ वा वइ।

\par }{\Q सिमा दच्‍छिनय् ग्‍वतुल धाःसा वा उत्तरय् ग्‍वतुल धाःसां

\par }{\QB व गन ग्‍वतूगु खः अन हे तुं लानाच्‍वनी।


\par }{\Q \VS{4}फय्‌या बारे बिचाः यानाच्‍वनीम्‍हय्‌सिनं गुबलें पुसा ह्वली मखु,

\par }{\QB सुपाँय्‌यात स्‍वयाच्‍वनीम्‍हय्‌सिनं गुबलें बाली लये फइ मखु।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{5}गथे छं फय् गन वनी

\par }{\QB अले मांया प्‍वाथय् मचा गुकथं सृष्‍टि जुइ धकाः सीके फइ मखु,

\par }{\Q अथे हे फुक्‍क दय्‌कादीम्‍ह परमेश्‍वरया ल्‍हाःया ज्‍या नं

\par }{\QB छं थुइके फइ मखु।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{6}छ सुथ न्‍हापां हे पुसा ह्वलेत हुँ,

\par }{\QB अले सन्‍ध्‍याकाः इलय् तकं ज्‍या यायेगु त्‍वःते मते,

\par }{\Q छाय्‌धाःसा आः ह्वःगु

\par }{\QB वा लिपतय् ह्वःगु गुगु पुसा बुया वइ,

\par }{\QB वा निगू पुसा नं बांलाइ धकाः छं मस्‍यू।


\par }{\SH ल्‍याय्‌म्‍हबलय् थः सृष्‍टिकर्तायात लुमंकी
\par }
{\Q \VS{7}तुयुगु जः बांलाइ।

\par }{\QB मिखां निभाःयात स्‍वयेत यय्‌की।


\par }{\Q \VS{8}मनूत न्‍ह्याक्‍व अप्‍वः म्‍वानाच्‍वन धाःसा

\par }{\QB उपिं फुक्‍कलय् नं व लय्‌तायाच्‍वनेमा।

\par }{\Q तर वं खिउँलय् याःगु ज्‍या नं लुमंकेगु यायेमा,

\par }{\QB छाय्‌धाःसा उपिं यक्‍व हे अप्‍वः जुइ।

\par }{\QB आः जूवइतिनीगु फुक्‍क खँ नं सितिं वंगु खः।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{9}हे ल्‍याय्‌म्‍हम्‍ह मनू, ल्‍याय्‌म्‍हबलय् हे लय्‌ताया च्‍वँ!

\par }{\QB छंगु नुगलय् थःगु ल्‍याय्‌म्‍हसूबलय् लय्‌तायाच्‍वने फयेमा।

\par }{\Q छंगु मिखां खंगुलिइ व छंगु नुगःया खँया ल्‍यूल्‍यू जु!

\par }{\QB तर बांलाक बिचाः या! परमेश्‍वरं थुपिं फुक्‍क खँया न्‍याय यानादी।


\par }{\Q \VS{10}अथे जुयाः छंगु नुगलय् पीर कायेगु त्‍वःति,

\par }{\QB अले शरीरया दुःखयात त्‍वःताछ्व,

\par }{\QB छाय्‌धाःसा ल्‍याय्‌म्‍हसू व बल सितिं वंगु खँ खः।


\par }{\BB \par }


\PoetryChap{12}{\Q \VerseOne{1}दुःखया ई वये न्‍ह्यः,

\par }{\QB अले “थ्‍व ई वइगु जितः मयः”

\par }{\Q धकाः छं धाये न्‍ह्यः हे

\par }{\QB थःगु ल्‍याय्‌म्‍हया इलय्

\par }{\QB थःत दय्‌कादीम्‍हय्‌सित लुमंकेगु या!


\par }{\Q \VS{2}सूर्यया जः व तिमिलाया जःयात खिउँगुलिं त्‍वःपुइ न्‍ह्यः,

\par }{\QB तिमिला व नगुत खिउँसे च्‍वने न्‍ह्यः अले सुपाँचं वा वये न्‍ह्यः,


\par }{\Q \VS{3}छंगु छेँयात रक्षा याइपिं थुरथुर खाये न्‍ह्यः,

\par }{\QB बल्‍लाःपिं मनूत धुसिलिइ न्‍ह्यः,

\par }{\Q घः छ्यलाच्‍वंपिं मिसात कम जूगुलिं ज्‍या हे दिके न्‍ह्यः,

\par }{\QB अले झ्‍यालं स्‍वइपिनीगु मिखा बुलुसे च्‍वने न्‍ह्यः,


\par }{\Q \VS{4}चुक चुकया लुखात ति न्‍ह्यः,

\par }{\QB घः क्‍यलेगुया सः कम जुयावने न्‍ह्यः,

\par }{\QB परमेश्‍वरयात लुमंकी!

\par }{\Q छिपिं झंगःत चिरचिर हाःगु सः तायाः दनी,

\par }{\QB तर लिपा (बुरा जुइबलय्‌) इमिगु सः कम जुयावनी,


\par }{\Q \VS{5}मनूत कःसिं चुकय् कुतुं वनी धकाः ग्‍याये न्‍ह्यः,

\par }{\QB लँय् उखे थुखे वनेत ग्‍याये न्‍ह्यः,

\par }{\Q छिमिगु सँ मर्स्‍या बरांमाया तुयुसे च्‍वंगु स्‍वां थे जुइ न्‍ह्यः,

\par }{\QB अले छिपिं बुइँचात थें प्‍वाथं चुयाः न्‍यासि वने न्‍ह्यः,

\par }{\Q अले थःगु इच्‍छा च्‍वमन्‍ह्याये न्‍ह्यः,

\par }{\QB वय्‌कःयात लुमंकी।

\par }{\Q अबलय् मनूत थःगु अनन्‍तया छेँय् वने न्‍ह्यः,

\par }{\QB सना वंपिं थुखे उखे लँय् लँय् वनी।


\par }{\Q \VS{6}वहःया तार चबुये न्‍ह्यः

\par }{\QB अले लुँया ख्‍वलाचा तज्‍याये न्‍ह्यः,

\par }{\Q चायागु घः बुंगाःचाय् कुचा कुचा दले न्‍ह्यः

\par }{\QB अले बुंगाःचाय् खिपः चबुये न्‍ह्यः,

\par }{\QB परमेश्‍वरयात लुमंकी!


\par }{\Q \VS{7}जमिनं वःगु धू बँय् हे लिहां वने न्‍ह्यः,

\par }{\QB वा आत्‍मा बियादीम्‍ह परमेश्‍वरयाथाय् आत्‍मा लिहां वने न्‍ह्यः

\par }{\QB वय्‌कःयात लुमंकी!


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{8}“सितिं वंगु खँ! सितिं वंगु खँ!”

\par }{\QB उपदेशकं धयादी, “फुक्‍क खँ सितिं वंगु खः!”


\par }{\SH फुक्‍क खँया लिच्‍वः
\par }
{\PP \VS{9}उपदेशक बुद्धि दुम्‍ह जक मखु, तर वं मनूतय्‌त ज्ञानया खँ नं स्‍यनेगु यात। वं बांलाक बिचाः यात अले जाँचय् यानाः उखानयात झ्‍वःलाक तयाबिल।

\VS{10}उपदेशकं पाय्‌छि पाय्‌छिगु खँग्‍वःत मालाः लुइकल, अले छु वं च्‍वःगु खः, उपिं वं इमान्‍दार जुयाः सत्‍य खँ धाल।


\par }{\PP \VS{11}बुद्धि दुम्‍हय्‌सिया वचनत फैजवाःया कथि थें खः, अले इमिसं मुंकाहःगु धापूत कथिइ तानातःगु नकिं थें खः, थुपिं वचनत गुगु छम्‍ह हे फैजवाःपाखें बियातःगु खः।

\VS{12}हे जिकाय्, थुकी थपय्‌ यानातःगु खँपाखें बांलाक होश‍ यानाच्‍वँ।

\par }{\PP यक्‍व सफूत दय्‌केगु ज्‍या गुबलें सिधइ मखु। अले यक्‍व आखः ब्‍वन धाःसा शरीरयात त्‍यानु चाय्‌की।


\par }{\Q \VS{13}फुक्‍क खँ न्‍यने धुंकल।

\par }{\QB खँया लिच्‍वः थ्‍व हे खः,

\par }{\Q परमेश्‍वरया भय का, अले वय्‌कःया आज्ञायात मानय् या,

\par }{\QB छाय्‌धाःसा मनूतय्‌सं यायेमाःगु ज्‍या थ्‍व हे खः।


\par }{\Q \VS{14}झीसं यानागु ज्‍या,

\par }{\QB भिं जुइमा वा मभिं जुइमा,

\par }{\QB सुला याःगु ज्‍यानापं फुक्‍क खँया न्‍याय परमेश्‍वरं यानादी।

\par }