\NormalFont\ShortTitle{Job}

{\MTB De Beebaa go

\par }{\MT Job

\par }{\IMT Hanu dagodo o de beebaa nei

\par }{\IM {\BK{De Beebaa o Job}} e dee iloo danuaa de masavaa ne sisi ai, gai agu made mee e sisi ai ne hai i de masavaa o denga dubuna maatua o de gau Israel. De beebaa nei e sisi ai taalanga o dahi daane danuaa ne tuu ange laa aagena denga hai ngadaa nnui — ana dama alodahi ne maakau, ana mee alodahi ne odi i teai, gai ia ne hai dahi magi kona ma de hakino gee. De beebaa nei e sisi ai e dolu hagadau madaangudu, gai e hagaago mai ai de hai a Job ma ono soa e tonu ange ai gi denga hai ngadaa nei. De hagaodi o mee nei, gai de Maadua e hai hegau laa i magavaa o dangada, de ia e dagina denga madaangudu ne hakide ange gi a Job.

\par }{\IP Soa o Job ne ssala de hiidinga o Job gu hagaduasala ai laa. Gilaadeu e maanadu bolo de Maadua e hagao ange tangada e haia tanuaa, aagai e hagaduasala tangada e haia de baubau, deelaa ai, gilaadeu e hagataba bolo a Job ne hagaduasala i hiidinga ia gu haisala. Job ne maanadu bolo ia se dangada hai hegau danuaa ma de heohi, deelaa ai, e dee heohi donu de kona dono hagaduasala. Job tee donu ange be gu aha de Maadua gu hai ai, gi kona de lagolago mee baubau e hai ange gi de ia. Ia ne hagadaumee ange donu gi de Maadua, aagai a Job tee tili donu dono gai, gai ia ne lodo e tala anga dono heohi gi de Maadua, ma de ahe ange e kave de hagadubu e gaavange laa gi tangada danuaa.

\par }{\IP De Maadua tee basa ange donu gi muna ssili a Job, aagai ia ne basa ange gi a Job bei dagodo o dono gai, ma de hagaago ange gi a Job dagodo o dono sauaa ma dono heiangi, i hanu ada o mee o Job e donu ange laa aagena. Gai a Job ne hagamaolalo ga hagadaba, bolo de Maadua e heiangi gai e maolunga. Ia ne dahuli ono lodo ga tala bolo ia gu haisala, i hiidinga o muna baubau aana gu tala i dono lili.

\par }{\IP Muna hagaodi e tala de hagaahe ange a de Maadua, de lava o Job ga bei ono dagodo i mua, gai ne kii ange donu de laumalie. Gai de Maadua ne hagasee soa o Job, i hiidinga gilaadeu tee tonu ange gi dagodo de hagaduasala o Job. Gai go Job donu huu ne donu ange, bolo de Maadua e maolunga ange i maanadu a dangada.

\par }{\IP Dahi gubu hagamogomogo: “Gai
{\ND{Tagi Maolunga}} ne ssili ange gi Satan, ‘Koe gu gidee naa dagodo o dogu dangada hai hegau go Job? E deai ange donu se dangada e bei ono dagodo i henua i lalo; ia e dee haisala ma de heohi, gai e madagu i de Maadua, ma de kino i de baubau. Gai ia goi duudagi donu huu de hai hegau i de muna abodonu, e dee galemu donu koe gu hai au gi hai baasi ange gi de ia, ma de hagaduasala ia, gai e deai donu hiidinga’ ” (2.3).

\par }{\IOT Denga vaevaaenga

\par }{\IO Muna i taamada
{\IOR{(1.1—2.13)
}}

\par }{\IO Job ma ono soa
{\IOR{(3.1—31.40)
}}

\par }{\IOB a. De nanu o Job
{\IOR{(3.1-26)
}}

\par }{\IOB b. Tahi madaangudu
{\IOR{(4.1—14.22)
}}

\par }{\IOB c. De lua madaangudu
{\IOR{(15.1—21.34)
}}

\par }{\IOB d. Tolu madaangudu
{\IOR{(22.1—27.23)
}}

\par }{\IOB e. De tuhi dagodo o de heiangi
{\IOR{(28.1-28)
}}

\par }{\IOB f. Muna hagaodi a Job
{\IOR{(29.1—31.40)
}}

\par }{\IO Muna a Elihu
{\IOR{(32.1—37.24)
}}

\par }{\IO De basa ange o
{\ND{Tagi Maolunga}} gi a Job
{\IOR{(38.1—42.6)
}}

\par }{\IO Muna hagaodi
{\IOR{(42.7-17)
}}



\par }\ChapOne{1}{\SH Dagodo o Job ma dono lava
\par }
{\MM \VerseOne{1}E dahi daane e noho i de henua go Uz, dono ingoo go
Job. Ia se daane e dee
haisala gai e heohi, gai ia e madagu i de Maadua ma de kino i de baubau.

\VS{2}Gai e dogohidu ana dama daane ma e dogodolu damaa hine.

\VS{3}Gai e hidumano ana
ssiibi, ma e dolumano gamelo, ma e mano kaau daane e noonooa dagilua ange gi denga
laagau hagahai hegau, aama e limalau
{\TL{donkey}} haahine, gai e soa hogi ono dangada hai hegau. Gai ia se daane maolunga i magavaa o dangada alodahi i baasi i dua.


\par }{\PP \VS{4}Gai ana dama daane ne hai denga daonga i olaadeu hale alodahi, gai gilaadeu e ssala ange hogi olaadeu daina haahine dogodolu gi loomai gi gaimee ma de unu uvaini madali gilaadeu.

\VS{5}Gai de masavaa huu e odi ai laangi olaadeu e daonga ai, gai a Job ga aalu gilaadeu ga gaamai ga hagagilimalali. Gai ia ne oho age i boo taiao ga hai dagidahi
sigidaumaha dudu ange gi gilaadeu. Go hiidinga ia ne hagadaba, “Kana adu agu dama ne haisala ma de pasa baubau i de Maadua i olaadeu lodo.” Aanei hegau a Job e hai i laangi alodahi.


\par }{\SH Tahi hagatale o Job
\par }
{\MM \VS{6}Dahi laangi huu gai dama a de Maadua\FTNT{*}{{\FR 1:6 }{\FQ{dama a de Maadua
}}{\FT{e bei go denga dangada de langi.}}} ne hagabuni mai gi mada luu mada o
{\ND{Tagi Maolunga}}, gai
Satan ne humai hogi madali gilaadeu.\XREF{*}{{\XO 1:6 }{\XT{Gen 6.2}}}

\VS{7}Gai
{\ND{Tagi Maolunga}} ne ssili ange gi de ia, “Go hee oou ne humai ai naa?”

\par }{\PP Satan ne basa ange, ga hai ange gi
{\ND{Tagi Maolunga}}, “Au ne humai i dua dogu aheahe saele i henua i lalo alodahi.”


\par }{\PP \VS{8}Gai
{\ND{Tagi Maolunga}} ga ssili ange hogi gi Satan, “Koe gu gidee naa dagodo o dogu dangada hai hegau go Job? E deai ange donu se dangada e bei ono dagodo i henua i lalo; ia e dee haisala ma de heohi, gai e madagu i de Maadua ma de kino i de baubau.”


\par }{\PP \VS{9}Gai Satan ne hai ange gi
{\ND{Tagi Maolunga}}, “E aha, e dee se hiidinga o Job e madagu ai laa i de Maadua?\XREF{*}{{\XO 1:9 }{\XT{Rev 12.10}}}

\VS{10}Gai e dee go hiidinga koe e buibui ia ma dono huaabodu aama ana mee alodahi? Koe gu
hagamanuuia ana hegau alodahi, gai ana manu haangai gu hhao ma gu honu honga de henua.

\VS{11}Aagai noo koe e hagaabo doo lima ga poo ange gi ana mee alodahi, gai ia e huli adu naa ga hai baasi adu gi de goe.”


\par }{\PP \VS{12}Gai
{\ND{Tagi Maolunga}} ga hai ange gi Satan, “Au e gaavadu gi de goe ssauaa e hai ai be ni aha aau e lodo e hai ange gi ana mee alodahi. Gai koe e dee maua i de poo ange gi dono angaanga.” Gai Satan ga hano gee ai loo i mada luu mada o
{\ND{Tagi Maolunga}}.


\par }{\PP \VS{13}Dahi laangi gai denga dama daane ma damaa hine a Job e daonga ma de unu uvaini i de hale o delaadeu daina daane madua,

\VS{14}gai dahi dangada hagailoo ne savini mai gi daho Job, ga hai ange, “Au kaau nogo hagabalabala de gelegele, gai au
{\TL{donkey}} e gaimee i olaadeu gaogao,

\VS{15}gai de gau Seba ne loomai ga hebagi mai gi gimaadeu, ga kave denga manu alodahi, gai ga daa gu maakau de gau hai hegau alodahi. Gai go au donu huu ne ola, gai au ga humai ai nei e tala adu gi de goe.”


\par }{\PP \VS{16}De masavaa o taane laa goi tala ai ana muna, gai gu humai ange hogi dahi dangada, ga hai ange, “Dahi ahi mai i daho de Maadua gu hano iho i de langi ma gu dudu denga ssiibi ma de gau hagaloosi. Gai go au donu huu ne ola, gai au ga humai ai nei e tala adu gi de goe.”


\par }{\PP \VS{17}De masavaa a taane laa goi tala ai ana muna, gai gu humai ange hogi dahi, ga hai ange, “E dolu hagabuulingaa daane o de gau
Chaldea ne loomai ga hebagi mai gi gimaadeu, ga kave gee ai denga gamelo ma de daa ga maakau de gau hai hegau i de gadilaasa. Gai go au donu huu ne ola, gai au ga humai ai nei e tala adu gi de goe.”


\par }{\PP \VS{18}De masavaa o taane laa goi tala ai ana muna, gai gu humai ange hogi dahi, ga hai ange, “Au dama daane ma au damaa hine e daonga ma de unu uvaini i de hale o dau dama daane madua,

\VS{19}gai tilo, dahi madangi mmahi ne ssau mai i lodo henua ga hagaili de hale laa gu baguu iho ga baalasi gilaadeu alodahi gu maakau. Gai go au donu huu ne ola, gai au ga humai ai nei e tala adu gi de goe.”


\par }{\PP \VS{20}Gai a Job ne hidi age ga ssae ono malo ma de dahi dono biho. Gai ia ga ino gi honga de gelegele ga daumaha ange gi de Maadua,

\VS{21}ga hagadaba,

\par }{\Q “Au ne ngadi haanau mai i lo te dinae o dogu dinana,

\par }{\Q gai au e ngadi ahe naa hogi gi kilaa.

\par }{\Q Go
{\ND{Tagi Maolunga}} ne gaamai, gai go
{\ND{Tagi Maolunga}} e gaavee gee;

\par }{\Q duuhia de ingoo o
{\ND{Tagi Maolunga}}.”


\par }{\PP \VS{22}Mee nei alodahi ne hai, gai a Job tee haisala donu aabe ne hagabaubau de Maadua i dahi mee daudahi.




\par }\Chap{2}{\SH De lua hagatale o Job
\par }
{\MM \VerseOne{1}Dahi laangi ange gai denga dama a de Maadua ne loomai gi mada luu mada o
{\ND{Tagi Maolunga}}, aagai
Satan ne humai hogi madali gilaadeu gi mada luu mada o
{\ND{Tagi Maolunga}}.

\VS{2}Gai
{\ND{Tagi Maolunga}} ne ssili ange gi Satan, “Go hee oou ne humai ai naa?”

\par }{\PP Satan ne basa ange, ga hai ange, “Au ne humai i dua dogu aheahe saele i henua i lalo alodahi.”


\par }{\PP \VS{3}Gai
{\ND{Tagi Maolunga}} ne ssili ange gi Satan, “Koe gu gidee naa dagodo o dogu dangada hai hegau go Job? E deai ange donu se dangada e bei ono dagodo i henua i lalo; ia e dee
haisala ma de heohi, gai e madagu i de Maadua, ma de kino i de baubau. Gai ia goi duudagi donu huu de hai hegau i de muna abodonu, e dee galemu donu koe gu hai au gi hai baasi ange gi de ia, ma de hagaduasala ia, gai e deai donu hiidinga.”


\par }{\PP \VS{4}Satan ne hai ange gi
{\ND{Tagi Maolunga}}, “De gili e sui ai de gili! Tangada e gaavange ana mee alodahi e hagao ai dono mouli.

\VS{5}Aagai noo koe e haalo doo lima ga poo ange gi dono angaanga ma ono ivi, gai ia e huli adu naa donu ga basa baubau adu gi de goe.”


\par }{\PP \VS{6}Gai
{\ND{Tagi Maolunga}} ga hai ange gi Satan, “Tilo, au gu dugu adu ia gi lalo doo sauaa, aagai koe aude gaavee dono mouli.”


\par }{\PP \VS{7}Gai Satan ne hano gee mai i mada i mua o
{\ND{Tagi Maolunga}}, ga hai gu ssomo hanu hagahoa hagammae i de angaanga alodahi o Job, mai i luoono vae ga dae ai gi dono biho.

\VS{8}Gai a Job ne hai dahi dalaa gumedi hadu ga salusalu ai ono maanuga ma de noho i lodo lehu.


\par }{\PP \VS{9}Gai dono bodu ga hai ange gi de ia, “Koe goi daohi naa donu huu doo hai hegau i de muna abodonu? Basa hagangadi mee ina de Maadua gi magau ai goe!”


\par }{\PP \VS{10}Job ne hai ange, “Koe e basa donu bei dahi hahine lodo senga. E aha, go mee danuaa donu huu adaadeu e kave mai i daho de Maadua, gai e dee kave hogi denga mee hai ngadaa?”

\par }{\PP Gai a Job tee haisala donu i ana muna ne tala.


\par }{\SH Denga soa dogodolu o Job
\par }
{\MM \VS{11}Gai soa dogodolu o Job, go Eliphaz taane Teman, ma Bildad taane Shuah, aama Zophar taane Naamah, gu langona e gilaadeu dagodo o denga hai ngadaa alodahi gu hai ange gi de ia, gai gilaadeu ne hagabuni ga loomai gi ono daha, mai i olaadeu mommee, e hagamaamaane ma de hagaaneane ono lodo.

\VS{12}De masavaa huu alaadeu ne gidee adu ai ia i de mommee mmao, gai gilaadeu gu dee madea ia, gai gilaadeu ga heehee ga tangi ma de saesae olaadeu malo, ga hagamalili ange gelegele gi honga olaadeu biho.

\VS{13}Gai gilaadeu ga hulo ga nnoho madali a Job i honga de gelegele i e hidu laangi ma e hidu boo. Gai teai donu se gilaadeu ne daalaa ange dahi muna gi de ia, go hiidinga gilaadeu gu gidee bolo a Job gu duasala mmao i dono mmae.




\par }\Chap{3}{\SH De nanu o Job
\par }
{\MM \VerseOne{1}Dua mee laa, gai a Job ne basa ga
hagamalaia dono laangi ne haanau ai,\XREF{*}{{\XO 3:1 }{\XT{Jer 20.14-18}}}

\VS{2}ga hagadaba,


\par }{\Q \VS{3}“Mee naa teai ai donu sogu laangi ne haanau ai,

\par }{\Q ma de boo a dahi ne hagadaba ai, ‘Dahi gauligi daane gu haanau.’


\par }{\Q \VS{4}De laangi laa gi gohu,

\par }{\Q gai de Maadua gi dee saalaa mai i lunga,

\par }{\Q gai gi deai se maalama iai.


\par }{\Q \VS{5}Gai gi iai de goohunga ma de gohu boo dangodango;

\par }{\Q de hagausinga gi hanage gi haolia de laangi laa;

\par }{\Q gai de gohu o de laangi gi hagamaatagu mmao.


\par }{\Q \VS{6}De boo laa — gi haolia i de gohu boo dangodango!

\par }{\Q Gai gi dee dau madali laangi i de ngadau,

\par }{\Q gi dee dau hogi i denga malama.


\par }{\Q \VS{7}Uaa, haia de boo laa gi se ngadi boo,

\par }{\Q gai gi deai se malangilangi iai.


\par }{\Q \VS{8}De gau hagamalaia gi hagamalaia ina de laangi laa,

\par }{\Q go dangada e haia gi hanage de
Leviathan.


\par }{\Q \VS{9}Ono heduu i taiao gi hagagohu;

\par }{\Q gai gi deai haigamaiana dana tali gi ao de mee,

\par }{\Q gai gi dee gidee de maalama o taiao,


\par }{\Q \VS{10}go hiidinga tee pono de haitoga o de mommee o denga dama,

\par }{\Q gi dee gidee ai e au de hai ngadaa.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{11}Gu aha tee magau ai laa donu huu au i de masavaa oogu ne haanau ai,

\par }{\Q aabe ne magau i de masavaa oogu ne doo mai ai i de mommee o denga dama?


\par }{\Q \VS{12}Gu aha tangada gu sigo ai laa au,

\par }{\Q gai gu aha gu hanu ai gaanuunu oogu ne unuunu ai?


\par }{\Q \VS{13}Mee naa iainei gai au gu dagodo ma gu baba;

\par }{\Q au gu magau ma gu hagamabu,


\par }{\Q \VS{14}madali denga hodooligi ma de gau hagasaele o henua i lalo,

\par }{\Q ne hagaduulia laa denga mommee gu maoha laa ma gu ngadi daakodo,


\par }{\Q \VS{15}madali dagi o de henua e hanu laa alaadeu goolo,

\par }{\Q ma de hhao olaadeu hale i denga selevaa.


\par }{\Q \VS{16}Gai gu aha tee danu ai laa donu huu au bei dahi dama ssege,

\par }{\Q be se gaagaa tee gidee e ia de maalama?


\par }{\Q \VS{17}De gau baubau gu dee hai mee gi hai ngadaa i kilaa,

\par }{\Q gai gilaadeu e daalea gu hagammabu.


\par }{\Q \VS{18}De gau i lo te hale pono gu ilaage hogi,

\par }{\Q gilaadeu gu dee langona leo o dangada e dagudagu ina ange alaadeu hegau.


\par }{\Q \VS{19}De gau maolalo ma de gau maolunga i kilaa hogi,

\par }{\Q gai tangada hai hegau gu ilaage mai i dono dangada aamua.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{20}Gu aha gu gaavange ai de maalama gi gilaadeu e duasala,

\par }{\Q gai de mouli gi dangada e daemaha olaadeu lodo?


\par }{\Q \VS{21}Gilaadeu e llodo mmao i de magau, aagai e dee maua gi dae mai,

\par }{\Q gai e kii ange delaadeu ssala de magau

\par }{\Q i delaadeu ssala mee hagamogomogo e hagammuni laa;\XREF{*}{{\XO 3:21 }{\XT{Rev 9.6}}}


\par }{\Q \VS{22}gilaadeu e malangilangi ma de llodo danuaa

\par }{\Q i de masavaa olaadeu e tuu ange ai gi taanunga.


\par }{\Q \VS{23}Gu aha gu dugu ai gi mouli tangada e dee gidee dono haiava,

\par }{\Q gai de Maadua e buibui gi dee gidee e ia?


\par }{\Q \VS{24}Au e dee gaimee gai au e manava i lunga;

\par }{\Q dogu gonogono e duudagi donu huu bei de vai ssali.


\par }{\Q \VS{25}Dogu mee e madagu ai laa gu hai mai donu gi de au,

\par }{\Q gai dogu mee e manavasaa ai laa gu duu mai donu gi de au.


\par }{\Q \VS{26}Au e dee maua gi baba aabe gi mabu;

\par }{\Q au e dee maua i de hagamabu, aagai e hai ngadaa.”




\par }\Chap{4}{\SH Muna a Eliphaz
\par }
{\MM \VerseOne{1}Gai Eliphaz taane Teman ne hai ange,


\par }{\Q \VS{2}“Noo tangada e tala adu dahi muna gi de goe,

\par }{\Q gai koe e dee golomagi naa oo lodo?

\par }{\Q Aagai goai ai e maua i de noho ga dee muu?


\par }{\Q \VS{3}Tilo, gu soa dangada aau ne agoago ange,

\par }{\Q gai koe gu bale ange gilaadeu e baageaa.


\par }{\Q \VS{4}Au muna gu bale ange tangada gu baguu laa,

\par }{\Q ma de hagammahi dangada e dee maua i de tuu gi makaga.


\par }{\Q \VS{5}Aagai iainei koe gu hai ngadaa, gai koe e dee golomagi oo lodo;

\par }{\Q go koe gu hai ngadaa, gai koe gu manavasaa.


\par }{\Q \VS{6}E aha, doo madagu i de Maadua tee hai laa ga dahi au tali,

\par }{\Q gai doo heohi e dee hai laa ga dahi au tali hagalodolodo?


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{7}Noho hagasaelea age: goai tangada dee
haisala gu magau laa?

\par }{\Q Gai gu dahi laa dangada heohi ne daia ga magau?


\par }{\Q \VS{8}Au gu gidee bolo gilaadeu e doo ina de baubau,

\par }{\Q ma gilaadeu e dooa de hai ngadaa e hagihagi naa hogi ono hua.


\par }{\Q \VS{9}De Maadua e manava donu huu gai gilaadeu gu maakau,

\par }{\Q de madangi o dono lili e daa gilaadeu.


\par }{\Q \VS{10}De
laiono e goo ma de hagangolo,

\par }{\Q aagai niho o denga laiono gauligi gu hadihadi.


\par }{\Q \VS{11}De laiono mmahi e magau naa i teai ana gai,

\par }{\Q gai dama a de laiono hahine e mavaevae saele naa.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{12}Muna nei ne hagammuni ga tala mai ai gi de au,

\par }{\Q gai ne musumusu mai gi dogu dalinga;


\par }{\Q \VS{13}ne gaamai gi de au i de midi i lo te boo,

\par }{\Q i de masavaa o dangada e sseni tao ai,\XREF{*}{{\XO 4:13 }{\XT{Job 33.15}}}


\par }{\Q \VS{14}gai au ne madagu mmao ma de bolebole,

\par }{\Q gai ogu ivi alodahi gu bolebole.


\par }{\Q \VS{15}Dahi
hagasaalunga ne humai laa gaogao luoogu mada,

\par }{\Q gai ngaangaaulu i dogu angaanga gu teve.


\par }{\Q \VS{16}De hagasaalunga laa ne duu ga dee ngalue,

\par }{\Q aagai au tee madea be se aha deelaa.

\par }{\Q Dahi goohunga ne duu i ogu mada i mua,

\par }{\Q gai au ne langona dahi leo i de masavaa e malino ai,


\par }{\Q \VS{17}‘E maua e dahi dangada gi heohi ange i de Maadua?

\par }{\Q E maua e dahi dangada gi
gilimalali ange i de ia ne haia ia?


\par }{\Q \VS{18}Noo de Maadua e dee hagadonu dahi ono dangada hai hegau i de langi,

\par }{\Q gai noo ia e hagabaubau ono
dangada de langi i olaadeu haisala,


\par }{\Q \VS{19}gai dee hee maa naa de kii ange dana dee hagadonu dangada ne hai i bela pigi,

\par }{\Q go gilaadeu ne daamada mai i gelegele,

\par }{\Q gai e hai ngaohie ange de oha gilaadeu i dahi lengisi.


\par }{\Q \VS{20}Gilaadeu e mouli i taiao gai de ahiahi gu maakau;

\par }{\Q e dee angahia donu delaadeu maakau ga hano ai.


\par }{\Q \VS{21}E aha, daula o olaadeu hale malo tee dada age laa,

\par }{\Q gai gilaadeu e dee maakau laa i teai olaadeu heiangi?’


\par }{\BB \par }


\PoetryChap{5}{\Q \VerseOne{1}Hagaagahia, diiloo be e dahi laa dangada e basa adu?

\par }{\Q Gai goai naa de ia dabu e balea adu goe?


\par }{\Q \VS{2}De lili e daa ga magau tangada lodo senga,

\par }{\Q gai de magiaa e daa ga magau tangada senga.


\par }{\Q \VS{3}Au gu gidee bolo tangada lodo senga e hagadagadaga age,

\par }{\Q aagai e moolau donu dono duu ange gi de hai ngadaa.


\par }{\Q \VS{4}Ana dama e dee ola naa donu,

\par }{\Q gilaadeu gu hagabaubau ina i de masavaa e hagamodu ai muna,

\par }{\Q gai e deai naa donu dangada e hagaola ina gilaadeu.


\par }{\Q \VS{5}Tangada hiigai e gai ga odi ana huamanu gu hagihagi,

\par }{\Q ia e kave hogi denga mee i magavaa o manu daladala,

\par }{\Q gai tangada lodo gi mee e hai ga odi dono lava.


\par }{\Q \VS{6}De hagaduasala e dee hanage i lodo mama,

\par }{\Q gai de hai ngadaa e dee hanage i lo te gelegele,


\par }{\Q \VS{7}aagai tangada e haanau ange gi lodo hai ngadaa,

\par }{\Q bei denga galo ahi e lele laa ga hulo gi lunga.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{8}Gai noo go au go koe, gai au e dangidangi ange gi de Maadua,

\par }{\Q au e tala ange naa gi de ia ogu dagodo.


\par }{\Q \VS{9}Ia e hai denga mee hagalele mouli e dee maua laa gi tonu ange aagena,

\par }{\Q gai taelodo o ana sauaa e dee maua donu i de dau.


\par }{\Q \VS{10}Ia e hai gi pala iho de langi gi honga de henua,

\par }{\Q ma de hagamaluulu de mommee iai helii i vai.


\par }{\Q \VS{11}Ia e gaavange denga duulanga maolunga gi gilaadeu e lodo maolalo,

\par }{\Q gai e hagaaneane naa gilaadeu e hinangalosaa.


\par }{\Q \VS{12}Ia e hai gi dee ssula hagatau a tangada e heiangi vaivai dagodo,

\par }{\Q gi dee maua ai gi ssula alaadeu hegau.


\par }{\Q \VS{13}Ia e hai naa gi boogia mai gilaadeu i olaadeu heiangi vaivai daakodo,

\par }{\Q ma de hai alaadeu hagatau vaivai daakodo gi dee ssula.\XREF{*}{{\XO 5:13 }{\XT{1 Co 3.19}}}


\par }{\Q \VS{14}Gilaadeu e hedae ange naa gi de gohu i de laangi,

\par }{\Q gilaadeu e haahaa saele naa i de laangi bei de boo.


\par }{\Q \VS{15}Aagai ia e hagaola de ia e duasala mai i olaadeu alelo kangi,

\par }{\Q ma de hagaola gilaadeu mai i ssauaa o de gau mmahi.


\par }{\Q \VS{16}Gai de gau hagaau aloha e dahi alaadeu tali,

\par }{\Q gai de hagamodu muna dee heohi e pono naa dono ngudu.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{17}Tilo, e manuuia tangada a de Maadua e hagaheohi,

\par }{\Q deenei ai, aude hagangadi mee ina de haelenga a de Ia Mmahi Mmao laa.\FTNT{*}{{\FR 5:17 }{\FQ{de Ia Mmahi Mmao:
}}{\FT{de Beebaa Hebrew e hai ange go
}}{\FQA{Shaddai.}}} \XREF{*}{{\XO 5:17 }{\XT{Pro 3.11; Heb 12.5-6}}}


\par }{\Q \VS{18}Ia e hagammae, aagai e ahe ange hogi ga saabini de maanuga;

\par }{\Q ia e hagalagohia, aagai e hagaieiangi hogi.\XREF{*}{{\XO 5:18 }{\XT{Hos 6.1}}}


\par }{\Q \VS{19}Ia e hagaola goe mai i de hai ngadaa i e ono hanonga,

\par }{\Q gai de hidu hai ngadaa e dee maua naa donu gi baa i de goe.


\par }{\Q \VS{20}Ia e hagaola naa goe mai i de magau i de masavaa o de onge,

\par }{\Q ma mai i de gadilaasa i de masavaa o de hebagi.


\par }{\Q \VS{21}Koe e buibuia naa i denga muna hagammae,

\par }{\Q gai koe e dee madagu donu i de masavaa o de hagaduasala e dae mai ai.


\par }{\Q \VS{22}Koe e gadagada naa i de masavaa o de hagaduasala ma de onge,

\par }{\Q gai e dee madagu i manu alasala o henua i lalo.


\par }{\Q \VS{23}Gai koe e hai dahi
hagatoo donu hagaheloongoi madali hadu o de gelegele,

\par }{\Q gai denga manu lodo henua e nnoho paba naa madali goe.


\par }{\Q \VS{24}Gai koe e donu iho naa bolo doo hale e nnoho paba,

\par }{\Q gai koe e hano naa ga tilo au mee, gai e deai donu mee e dee maleva.


\par }{\Q \VS{25}Koe e iloo naa hogi bolo au dama gu soa,

\par }{\Q gai doo hagadiilinga e soa bei denga helii i honga de henua.


\par }{\Q \VS{26}Koe e magau naa i doo madumadua,

\par }{\Q bei denga noodangaa
{\TL{grain}} e hagabudu laa i de masavaa o de hagihagi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{27}Tilo, gimaadeu gu agoago i de mee nei, gai se muna abodonu.

\par }{\Q Gai koe hagalaangona de mee nei mage hai hegau ai.”




\par }\Chap{6}{\SH Muna a Job ange gi Eliphaz
\par }
{\MM \VerseOne{1}Gai a Job ne basa ange, ga hai ange,


\par }{\Q \VS{2}“Mee naa gi maua i de hagahidi dogu daemaha,

\par }{\Q gai dogu duasala alodahi gi hagahidi i honga mee hagahidi!


\par }{\Q \VS{3}Gai e daemaha ange donu i denga gelegele i gaogao tai,

\par }{\Q aanei hiidinga oogu ne basa ai nei bee nei.


\par }{\Q \VS{4}Denga dao a de Ia Mmahi Mmao laa gu tili ma gu ulu au,

\par }{\Q gai au gu unu olaadeu mee hagammau;

\par }{\Q mee hagamaatagu a de Maadua gu hagatau e hai baasi mai gi de au.


\par }{\Q \VS{5}E dangi laa dahi
{\TL{donkey}} i de masavaa e hanu ai ana helii e gai?

\par }{\Q Gai de kaau daane e goo laa i de masavaa e hanu ai ana gai?


\par }{\Q \VS{6}E maua naa e dangada i de gai hanu gai e dee mami danuaa laa, gai e dee gaavange soolo?

\par }{\Q Gai e mami danuaa naa mee tea o de ngago?


\par }{\Q \VS{7}Au e kino gee donu i de gai mee nei;

\par }{\Q gai denga gai bee nei e hai au ma e dai hagalueia.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{8}Mee naa gi dugua mai dogu mee e dangidangi ai,

\par }{\Q gai de Maadua gi gaamai dagu mee e tali ange ai;


\par }{\Q \VS{9}mee naa de Maadua gi daia donu au gi magau,

\par }{\Q ia gi hagaabo ina dono lima gi daia ai au gi magau.


\par }{\Q \VS{10}Gai deenei de mee e hagaaneane ina ogu lodo,

\par }{\Q ma dogu malangilangi ai, i dogu mmae,

\par }{\Q au tigi hagangadi mee muna a de Ia Dabu laa.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{11}Aahee maa ogu mahi, gai au ga duudagi ai de tali?

\par }{\Q Aahee dagodo o dogu hagaodi, gai au ga golomagi ai ogu lodo?


\par }{\Q \VS{12}E aha, ogu mahi e bei mahi o de hadu makaga?

\par }{\Q E aha, dogu angaanga e hai i
{\TL{bronze}}?


\par }{\Q \VS{13}E aha, e hanu ogu mahi e hai ai dahi mee,

\par }{\Q gai gu deai donu mee e balea mai au?


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{14}Tangada e dee abodonu ange gi ono soa gu duasala laa,

\par }{\Q gu tili gee de madagu i de Ia Mmahi Mmao laa.


\par }{\Q \VS{15}Aagai au gu deai sagu tali ange gi ogu daina,

\par }{\Q bei denga saalingaa vai e ssali laa i dahi masavaa bodobodo,

\par }{\Q ma denga saalingaa vai e hoohonu age laa


\par }{\Q \VS{16}i de masavaa e ssali ai denga haisi,

\par }{\Q aama de hoohonu age i de ssali o denga
{\TL{snow}},


\par }{\Q \VS{17}aagai e dee sali i de masavaa o tau laohie,

\par }{\Q gai denga vai e llilo i olaadeu mommee, i de masavaa hagavvela.


\par }{\Q \VS{18}De hagabuulingaa dangada i honga manu e hulo gee i olaadeu haiava;

\par }{\Q gilaadeu e loage gi de vao, gai gilaadeu gu maakau.


\par }{\Q \VS{19}Manu e hagauda ina dangada mai i Tema e sala vai,

\par }{\Q de gau hagao mee mai i Sheba ne tali hagalodolodo.


\par }{\Q \VS{20}Gilaadeu ne duasala, go hiidinga gilaadeu ne maanadu bolo e dahi alaadeu tali;

\par }{\Q gai ga tae huu gilaadeu gi kilaa, gai gu mmae olaadeu lodo.


\par }{\Q \VS{21}Gai goodou e dee maua hogi i de bale;

\par }{\Q goodou gu gidee de mee hagamaatagu gai goodou gu maatagu.


\par }{\Q \VS{22}E aha, au gu hagadaba laa, ‘Gaamai dahi mee maagu,

\par }{\Q hagao ina mai dahi mee maagu i doo lava,


\par }{\Q \VS{23}hagaola ina mai au i dogu hagadaumee,

\par }{\Q gai hagaola ina mai au i ssauaa o tangada alasala’?


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{24}Agoago ina mai au, gai au ga noho dee muu,

\par }{\Q hagaagona mai be dee hee dogu hai tee heohi ai.


\par }{\Q \VS{25}Denga muna abodonu e kona de hagammae,

\par }{\Q aagai ni haigamaiana aha doodou hagasee?


\par }{\Q \VS{26}E aha, goodou e llodo e hagaheohi mai au,

\par }{\Q gai goodou e hagangadi mee tangi a tangada hai ngadaa bei au?


\par }{\Q \VS{27}Goodou e dada hogi e hilihili ai mee e hai ange gi tama e deai sono damana,

\par }{\Q ma de hagadau heloongoi i de hagaoanga o oodou soa.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{28}Aagai iainei goodou aude haihaia, kalo mai diiloo ogu dagodo.

\par }{\Q E aha, e maua e au i de hadu muna adu gi goodou?


\par }{\Q \VS{29}Goodou aude maanadu bee naa, gai gi dee hagabaubau ina au;

\par }{\Q goodou aahe ange manadua, au se dangada e hai hegau i de muna abodonu.


\par }{\Q \VS{30}E aha, gu dahi laa muna baubau aagu ne tala i dogu ngudu?

\par }{\Q E aha, e dee iloo e au de mee e hidi mai ai de hai ngadaa?


\par }{\BB \par }


\PoetryChap{7}{\Q \VerseOne{1}E aha, tangada e dee kona laa ana hegau i henua i lalo?

\par }{\Q Gai dono mouli e dee bei laa laangi o tangada hai hegau e hagao?


\par }{\Q \VS{2}Au e bei tangada hai hegau e lodo mmao laa gi dae mai de ahiahi,

\par }{\Q aabe go tangada e tali laa de masavaa e kave ai dono hagaoanga,


\par }{\Q \VS{3}gai e bei ai hogi, malama gu gaamai gi de au e deai haigamaiana,

\par }{\Q gai ogu boo e mouli ai e hagataalea.


\par }{\Q \VS{4}De masavaa oogu e dagodo iho ai e seni, gai au e hagadaba,

\par }{\Q ‘Go aahee maa oogu e alahage ai?’

\par }{\Q De boo e kona donu de daulooloa,

\par }{\Q gai au e hulihuli saele ga ao de mee.


\par }{\Q \VS{5}Dogu angaanga alodahi gu iai ilo ma mangeo,

\par }{\Q dogu gili gu maoha gai denga maanuga gu augau ina.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{6}Ogu laangi gu moolau ange i de mee siga a tangada langa mee,

\par }{\Q gai ga odi nei donu gai e deai sagu tali iai.


\par }{\Q \VS{7}De Maadua, manadua bolo dogu mouli e bei de madangi o de manava,

\par }{\Q au e dee ahe ange naa donu e malangilangi.


\par }{\Q \VS{8}Koe e gidee au iainei, gai e dee daulooloa naa donu.

\par }{\Q Koe e gidee naa au, gai au gu magau.


\par }{\Q \VS{9}Tangada e magau laa ga danu e dee ahe mai donu,

\par }{\Q ia e bei dagodo o de giliiga e ilihia laa ga dee maleva.


\par }{\Q \VS{10}Ia e dee ahe mai ange naa donu gi dono hale,

\par }{\Q gai gu dee gidee ange i dono mommee.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{11}Deelaa ai, au e dee hagapuni donu dogu ngudu,

\par }{\Q gai au e tala donu agu muna i tee baba ogu lodo,

\par }{\Q ma de nanu i hiidinga de daemaha ogu lodo.


\par }{\Q \VS{12}E aha, go au go tai, aabe go de manu hagamaatagu i lo te moana gelo,

\par }{\Q gai koe ga hagaloosi mai ai au?


\par }{\Q \VS{13}Noo au e hagadaba, ‘Dogu moenga e hagaaneane mai au,

\par }{\Q dogu mee dagodo e tuu dogu nanu,’


\par }{\Q \VS{14}gai koe e hagamadagu donu hogi au i denga midi,

\par }{\Q gai e hagamadagu au i denga midi hagaago ange,


\par }{\Q \VS{15}gai au e hilihili gi guumia dogu ua ma de magau,

\par }{\Q e dee go dogu mouli i de angaanga nei.


\par }{\Q \VS{16}Au e kino i dogu mouli; au e dee mouli ga hano ai.

\par }{\Q Aude hakoso ina au; dogu mouli e bei de madangi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{17}Se aha donu tangada, gai koe ga hagamogomogo ai ia,

\par }{\Q gai koe ga anga ange ai gi de ia,\XREF{*}{{\XO 7:17 }{\XT{Psa 8.4; 144.3}}}


\par }{\Q \VS{18}gai koe e tilo dagodo o tangada i daiao alodahi,

\par }{\Q ma de hagatale ono dagodo i masavaa alodahi?


\par }{\Q \VS{19}E aha, koe e dee maua naa donu i de galo gee i de au,

\par }{\Q aabe go dugu donu huu au i dahi damaa masavaa gai au ga holo ogu saavale?


\par }{\Q \VS{20}De ia e dagidiiloo ina dangada,

\par }{\Q noo au gu
haisala, gai au gu bei laa de mee hagadaemaha adu gi de goe?

\par }{\Q Gu aha goe gu velo ai au i doo dao?


\par }{\Q \VS{21}Gu aha gu dee degi mai ai naa goe gi de au, ga tala ogu haisala?

\par }{\Q Go hiidinga e dee mmule naa donu, gai au gu magau ga danu,

\par }{\Q gai koe gu dee gidee ange au, i dau masavaa e ssala ai au.”




\par }\Chap{8}{\SH Muna a Bildad
\par }
{\MM \VerseOne{1}Gai Bildad taane Shuah ne basa ange, ga hai ange,


\par }{\Q \VS{2}“Dee hee maa taulooloa dau tala hanu muna bee naa?

\par }{\Q Au muna e tala e bei de ssau o de madangi mmahi.


\par }{\Q \VS{3}E aha, de Maadua se ia e hagahaisala ina de hagamodu heohi?

\par }{\Q E aha, de Ia Mmahi Mmao laa e hagahaisala laa de mee heohi?


\par }{\Q \VS{4}Noo au dama e
haisala ange gi de ia,

\par }{\Q gai ia e dugu ange gilaadeu de hagaduasala o olaadeu haisala.


\par }{\Q \VS{5}Aagai noo koe e dalodalo ange gi de Maadua,

\par }{\Q ma de hagaduu ngae ga dangidangi ange gi de Ia Mmahi Mmao laa,


\par }{\Q \VS{6}noo koe e
gilimalali ma de hai hegau i de muna abodonu,

\par }{\Q gai ia e hidi age naa, ga hagaahe adu gi de goe doo duulanga donu.


\par }{\Q \VS{7}Gai ga damaa mee naa donu doo daamada,

\par }{\Q gai koe e lagolago naa donu au mee i masavaa e humai.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{8}Siilia ange gi denga atangada gu hulo,

\par }{\Q ma de kana ange ga ssala mee a olaadeu maadua gu iloo,


\par }{\Q \VS{9}go hiidinga gidaadeu ne haanau donu huu anaahi, e deai donu adaadeu mee e iloo,

\par }{\Q gai odaadeu laangi i henua i lalo e moolau de llilo bei dagodo o de goohunga.


\par }{\Q \VS{10}E aha, gilaadeu e dee agoago adu naa goe ma de tala adu gi de goe?

\par }{\Q Gilaadeu e dee agoago adu naa goe i alaadeu mee gu tonu ange aagena?


\par }{\Q \VS{11}E aha, e maua de
{\TL{papyrus}} i de somo gi looloa i de mommee e deai bela iai?

\par }{\Q E maua e denga madila i de ssomo danuaa i de mommee e deai vai iai?


\par }{\Q \VS{12}De masavaa goi somo ai tigi tuu,

\par }{\Q gai e moolau ange de mmae i denga helii.


\par }{\Q \VS{13}Aanei dagodo o dangada alodahi e ngalo de Maadua;

\par }{\Q e deai donu se tali a de gau baubau.


\par }{\Q \VS{14}Dana mee e hagadonu laa e maoha ngaohie;

\par }{\Q dono mee e lango ange aagena e bei de hale o de neveneve.


\par }{\Q \VS{15}Ia e hagannagi ange gi dono hale, aagai gu baguu;

\par }{\Q ia e poo ange aagena, aagai e dee maua gi duu.


\par }{\Q \VS{16}Ia e bei de manu somo gu hagamaluulu gai e sula i de laa;

\par }{\Q ono uli e ssomo i honga de veelenga alodahi;


\par }{\Q \VS{17}ono aga e ssomo laa luu baasi dahi hagabuudungaa hadu,

\par }{\Q ma de ssala dahi duulanga moona i magavaa o denga hadu.


\par }{\Q \VS{18}Aagai noo gu aau gee i dono duulanga,

\par }{\Q gai de mommee laa e dee lodo ai ga hai ange, ‘Au tee gidee donu goe.’


\par }{\Q \VS{19}Tilo, deenei donu huu de malangilangi aana e iloo,

\par }{\Q gai hanu manu gee e ssomo age naa i kilaa.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{20}Tilo, de Maadua e dee tili donu tangada e dee haisala,

\par }{\Q aabe e bale ange tangada e haia de baubau.


\par }{\Q \VS{21}Ia e ahe ange naa ga hai goe gi gadagada,

\par }{\Q gai koe e oo naa i doo malangilangi.


\par }{\Q \VS{22}Gai dangada e kino i de goe e hai naa ga dookaa,

\par }{\Q gai de hale o tangada baubau e dee gidee naa.”




\par }\Chap{9}{\SH Muna a Job ange gi Bildad
\par }
{\MM \VerseOne{1}Gai a Job ga hai ange,


\par }{\Q \VS{2}“Ni muna abodonu, au e iloo de mee nei se muna abodonu.

\par }{\Q Aagai e maua e dahi dangada gi heohi i mada luu mada o de Maadua?\XREF{*}{{\XO 9:2 }{\XT{Job 4.17}}}


\par }{\Q \VS{3}Gai noo dahi e lodo e hagadaumee ange gi de ia,

\par }{\Q gai tangada e dee maua i de basa ange gi ana muna

\par }{\Q i e dahi hanonga daudahi mai i de mano hanonga.


\par }{\Q \VS{4}Dono heiangi e gelo, ono mmahi e mmahi mmao;

\par }{\Q goai gu maua i de hai baasi ange gi de ia ma gu kii?


\par }{\Q \VS{5}Ia e hagangaalue denga mounga, gai denga mounga e dee iloo;

\par }{\Q ia e hagahuuhuli gilaadeu gi lalo i dono lili.


\par }{\Q \VS{6}Ia e luuluu henua i lalo ga hagangalue gee i dono duulanga,

\par }{\Q ma de hai ono duludulu gi ngalungaalue.


\par }{\Q \VS{7}Ia e basa ange gi de laa gai gu dee sobo age;

\par }{\Q ia e haoli de maalama o denga heduu.


\par }{\Q \VS{8}Go ia donu huu ne hoolaa ina de langi i lunga,

\par }{\Q ma de seesee i honga beau o de moana.


\par }{\Q \VS{9}Ia ne hai denga hagabuulingaa heduu:

\par }{\Q go de Bea ma de Orion, ma de Pleiades,

\par }{\Q aama denga aabi i de baasi i ngaage.\XREF{*}{{\XO 9:9 }{\XT{Job 38.31; Amos 5.8}}}


\par }{\Q \VS{10}Ia e hai mee hagalele mouli e dee maua laa gi tonu ange aagena,

\par }{\Q ma denga sauaa e dee maua laa i de dau.


\par }{\Q \VS{11}Tilo, ia e humai laa ogu gaogao, gai au e dee maua gi gidee ia;

\par }{\Q ia e hagasoe mai laa ogu gaogao, aagai au tee madea ia.


\par }{\Q \VS{12}Tilo, noo ia e kave gee, gai goai naa e buibui ina ia?

\par }{\Q Goai e maua i de hai ange gi de ia, ‘Ni aha aau e hai naa?’


\par }{\Q \VS{13}De Maadua e dee daohi donu dono lili;

\par }{\Q de hagabuulinga hai hegau o
Rahab\FTNT{*}{{\FR 9:13 }{\FQ{Rahab
}}{\FT{i muna Hebrew go de ingoo o dahi manu hagamaatagu e sisi laa i lodo beebaa madagidagi.}}} e ino i gaogao luoono vae.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{14}Dee hee ai dagu hai e hagadaumee ange ai gi de ia,

\par }{\Q ma de ssala agu muna e basa ange ai gi de ia?


\par }{\Q \VS{15}E dee galemu donu au e dee
haisala, gai au e dee maua donu i de basa ange gi de ia;

\par }{\Q au e dangidangi ange gi dogu Ia Hagamodu Muna gi abodonu mai gi de au.


\par }{\Q \VS{16}Noo au e hagahi ia, gai ia ga basa mai,

\par }{\Q gai au e dee gai naa donu bolo ia e hagallongo agu muna.


\par }{\Q \VS{17}Ia e hagammae ngau i de madangi mmahi,

\par }{\Q ma de hagalagolagohia ngau i teai hiidinga;


\par }{\Q \VS{18}ia e dee dugu mai au gi ahe ange gi manamanava,

\par }{\Q aagai e hai gi kona de duasala ogu lodo.


\par }{\Q \VS{19}Noo e ssala be goai e mmahi, gai ia e mmahi mmao!

\par }{\Q Noo e ssala be goai e heohi, gai goai e maua i de aalu ia?


\par }{\Q \VS{20}Gai ga heohi naa donu au, gai agu muna e hagahaisala donu au;

\par }{\Q gai ga tigi haisala naa donu au, gai agu muna e hagabaubau donu au.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{21}Gai ga tigi haisala naa donu au, gai au e dee iloo ogu dagodo,

\par }{\Q au e kino i dogu mouli.


\par }{\Q \VS{22}Gai e bei donu huu, aanei hiidinga aagu e hagadaba ai laa,

\par }{\Q ‘Ia e daa ga magau tangada tigi haisala aama tangada baubau.’


\par }{\Q \VS{23}De masavaa o de hai ngadaa e hai ai ga daa hagalele de magau,

\par }{\Q gai ia e gadagada i de hai ngadaa o tangada tigi haisala.


\par }{\Q \VS{24}Henua i lalo gu dugu ange gi de gau baubau,

\par }{\Q gai de Maadua e hai gi dee kide de gau hagamodu muna i kilaa.

\par }{\Q Noo e dee go ia ne haia mee nei, gai goai ai ne haia mee nei?


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{25}Ogu laangi e moolau ange de odi i de gemo o tangada e savini;

\par }{\Q ogu laangi e moolau gai e deai se malangilangi e gidee ai.


\par }{\Q \VS{26}Ogu laangi e hulo ga ui bei denga boose
{\TL{papyrus}},

\par }{\Q gai e bei denga igele e hagatili iho laa ga dango dahi mee.


\par }{\Q \VS{27}Noo au e hagadaba, ‘Au ga hagangalo dogu nanu,

\par }{\Q au e dee lodo baubau gai e malangilangi,’


\par }{\Q \VS{28}gai au goi manavasaa donu huu i ogu hagaduasala;

\par }{\Q au e iloo bolo koe e dee dugu au be se dangada tigi haisala.


\par }{\Q \VS{29}Au e hagaduasala naa;

\par }{\Q gai ni haigamaiana aha dogu hagaduu ngae?


\par }{\Q \VS{30}Gai ga gaugau naa donu au i hanu
{\TL{snow}},

\par }{\Q ma de hagagilimalali luoogu lima i hanu
{\TL{lye}},


\par }{\Q \VS{31}gai koe e maga ange au gi lo te geelonga iai bela,

\par }{\Q gai ogu malo e kino naa donu hogi i de au.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{32}Ia e dee se dangada bei au, gai au ga basa ange ai gi de ia,

\par }{\Q aabe gimaau e hagadau gaavange i de hagamodu muna.


\par }{\Q \VS{33}E deai donu se dangada e hagamodu ina omaau muna,

\par }{\Q ma de dugu mai dono lima gi omaau elunga.


\par }{\Q \VS{34}Ia gi aaua gee dana laagau haele mai i de au,

\par }{\Q gi dee madagu ai au i dana mee hagamadagu.


\par }{\Q \VS{35}Gai au ga basa age gu dee madagu i de ia,

\par }{\Q gai au e dee maua donu i de hai de mee nei.


\par }{\BB \par }


\PoetryChap{10}{\Q \VerseOne{1}Au gu kino donu i dogu mouli,

\par }{\Q deenei ai, au e basa i dogu nanu;

\par }{\Q au e basa i hiidinga de mmae ogu lodo.


\par }{\Q \VS{2}Au e hai ange gi de Maadua: Aude hagaduasala ina au,

\par }{\Q aagai daalaa mai be se aha aau e hai baasi mai ai naa gi de au.


\par }{\Q \VS{3}E aha, se mee danuaa dau hai gi duasala au,

\par }{\Q ma de hagangadi mee au hegau ne hai,

\par }{\Q gai e malangilangi i hagatau a de gau baubau?


\par }{\Q \VS{4}E hanu oo ganomada bei tangada?

\par }{\Q Koe e tilo bei de hai a tangada e tilo ai?


\par }{\Q \VS{5}E aha, oo laangi e bei laangi o tangada e mouli ai,

\par }{\Q gai oo ngadau e sogoisi bei ngadau o tangada e mouli ai,


\par }{\Q \VS{6}gai koe ga ssala gi gidee ogu baubau,

\par }{\Q ma de hai gi iloo e goe ogu
haisala?


\par }{\Q \VS{7}Koe e iloo bolo au tigi ai donu ogu sala,

\par }{\Q gai e deai hogi se dangada e hagaola ina mai au i doo sauaa.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{8}Luoo lima ne bae ma de hai au.

\par }{\Q Gai e aha, koe ga huli mai naa e daa au gi magau?


\par }{\Q \VS{9}Manadua bolo koe ne hai au i gelegele;

\par }{\Q gai koe ga hagaahe ange naa hogi au gi de gelegele?


\par }{\Q \VS{10}E aha, koe tee llingi au bei denga vai uu,

\par }{\Q ma de hai au gi haduhadu bei denga
{\TL{cheese}}?


\par }{\Q \VS{11}Koe ne hakahu au i gili ma kano,

\par }{\Q ga hagapuni ogu ivi ma ogu uaua.


\par }{\Q \VS{12}Koe ne gaamai gi de au de mouli ma de abodonu mai gi de au,

\par }{\Q gai koe ne tilo danuaa mai dogu
hagasaalunga.


\par }{\Q \VS{13}Aagai koe ne hagammuni de mee nei i oo lodo,

\par }{\Q gai au e iloo bolo deenei donu dau hagatau:


\par }{\Q \VS{14}noo au gu haisala, gai koe e dagitilo au,

\par }{\Q koe e dee degi mai donu gi ogu baubau.


\par }{\Q \VS{15}Noo au gu baubau, gai au gu vakaa!

\par }{\Q Gai ga heohi naa donu au, aagai au e dee maua donu i de dangage age dogu biho,

\par }{\Q go hiidinga dogu dogaa mmao ma de duasala.


\par }{\Q \VS{16}Noo au e hagamaolunga, gai koe e dagitilo au bei dagodo o de
laiono,

\par }{\Q ma de ahe ange ga hai baasi mai ai gi de au i doo sauaa hagalele mouli.


\par }{\Q \VS{17}Koe e aheahe ange ga hagabaubau au,

\par }{\Q ma de hai gi kii ange doo lili i de au;

\par }{\Q oo hagabuulinga hebagi e hai baasi mai gi de au bei denga beau lagolago.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{18}Gu aha goe gu hai ai gi doo mai au i de mommee o denga dama?

\par }{\Q Mee naa au ne magau donu i mua de gidee a dahi au.


\par }{\Q \VS{19}Mee naa au tee haanau donu,

\par }{\Q aabe ne danu donu huu i de masavaa oogu ne doo mai ai i de mommee o denga dama!


\par }{\Q \VS{20}E aha, e dee gu dai odi nei laangi sogoisi oogu e mouli ai?

\par }{\Q Gu lava, aude hakoso ina donu au, gi damaa malangilangi age ai au,


\par }{\Q \VS{21}i mua dogu hano gi de mommee e dee ai se dangada e ahe mai ai,

\par }{\Q ma de henua iai de gohu ma de goohunga gohu,


\par }{\Q \VS{22}de henua o de gohu boo dangodango,

\par }{\Q ma de gohu ma de vinigoso,

\par }{\Q gai de maalama i kilaa e bei donu de gohu.”




\par }\Chap{11}{\SH Muna a Zophar
\par }
{\MM \VerseOne{1}Gai Zophar taane Naamah ne basa ange, ga hai ange,


\par }{\Q \VS{2}“E maua i tee basa ange gi denga muna lagolago?

\par }{\Q E maua i de hagaheohi tangada vava de ngudu?


\par }{\Q \VS{3}E maua au ngadi muna i de hai gi dee pasa adu dangada gi de goe?

\par }{\Q E aha, e dee hagaseegina naa goe i au muna hagadookaa?


\par }{\Q \VS{4}Koe e hagadaba, ‘Agu agoago e heohi;

\par }{\Q au e
gilimalali i mada luoo mada o de Maadua.’


\par }{\Q \VS{5}Mee naa de Maadua gi haangaa dono ngudu

\par }{\Q gi basa adu ai gi de goe,


\par }{\Q \VS{6}ma de hagaago adu gi de goe de heiangi e dee iloo laa,

\par }{\Q go hiidinga dono heiangi e lagolago ono manga.

\par }{\Q Gai koe gi donu iho: de Maadua gu hagangalo donu hogi hanu oo
haisala.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{7}E aha, e maua e goe i de ssala gi gidee mee a de Maadua gu hai laa gi dee iloo?

\par }{\Q E maua e goe i ssala gi iloo

\par }{\Q de bido laa o de Ia Mmahi Mmao laa?


\par }{\Q \VS{8}Denga mee nei e maolunga ange i de langi — gai ni aha naa aau e maua i de hai?

\par }{\Q Gai e kelo ange i de mommee o de gau maakau — gai ni aha naa aau e iloo?


\par }{\Q \VS{9}Gai olaadeu haidenga e lloa ange i henua i lalo,

\par }{\Q gai e llaha ange i tai.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{10}Noo ia e humai ga hhao goe gi lo te hale pono,

\par }{\Q ma de hai ssiilingaa muna, gai goai naa e maua i de hai baasi ange gi de ia?


\par }{\Q \VS{11}Ia e madea donu denga ngadi dangada;

\par }{\Q gai de masavaa aana e gidee ai de baubau, gai ia e dee anga ange aagena?


\par }{\Q \VS{12}Aagai tangada senga e dee maua naa donu gi heiangi,

\par }{\Q bei dahi
{\TL{donkey}} lodo henua e dee maua laa i de haanau dahi dangada.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{13}Noo koe e hai gi heohi oo lodo,

\par }{\Q gai koe haalo ina ange luoo lima gi de ia i talodalo.


\par }{\Q \VS{14}Noo e hanu oo baubau, gai koe dugu gee mai i oo daha,

\par }{\Q gai de gau baubau gi dee nnoho i oo hale.


\par }{\Q \VS{15}Gai koe gu dee dogaa i de dangage age doo biho i teai oo haisala.

\par }{\Q Gai koe e noho baba naa, gu dee madagu.


\par }{\Q \VS{16}Koe e ngalo naa doo hai ngadaa,

\par }{\Q gai koe e manadua naa de mee nei bei denga vai gu gaavee laa i de mee mmilo.


\par }{\Q \VS{17}Doo mouli e maalama ange i de maalama o de hualaangi,

\par }{\Q gai dono gohu e bei naa de maalama o taiao.


\par }{\Q \VS{18}Koe e baba naa oo lodo, i hiidinga e dahi au tali;

\par }{\Q koe e buibuia naa ma de maua i de hagamabu.


\par }{\Q \VS{19}Koe e dagodo iho naa,

\par }{\Q gai e deai donu dangada e hagamadagu ina goe;

\par }{\Q gai e soa naa dangada e dangidangi adu i de bale.


\par }{\Q \VS{20}Aagai de gau baubau e dee gidee de mee heohi;

\par }{\Q gai gilaadeu e dee maua gi ola.

\par }{\Q Delaadeu tali e bei naa alaadeu manava hagaodi.”




\par }\Chap{12}{\SH Muna a Job ange gi Zophar
\par }
{\MM \VerseOne{1}Gai a Job ne basa ange, ga hai ange:


\par }{\Q \VS{2}“Ni muna abodonu, ni dangada heiangi,

\par }{\Q aagai oodou heiangi e lilo naa donu madali goodou!


\par }{\Q \VS{3}Aagai au e dahi hogi ogu donu bei goodou;

\par }{\Q au e dee kii iho donu i goodou.

\par }{\Q Gai goai e dee iloo mee nei alodahi?


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{4}Au gu bei de mee hakadanga i daho ogu soa;

\par }{\Q e dee galemu donu au e dalodalo ange gi de Maadua, gai ia ga basa mai gi de au,

\par }{\Q dangada e hakadanga i de au,

\par }{\Q e dee galemu donu au se daane heohi ma tee
haisala.


\par }{\Q \VS{5}Tangada duadonu e hagangadi mee gilaadeu e dee duadonu,

\par }{\Q ma de hagangadi mee tangada gu dai baguu.


\par }{\Q \VS{6}Hale o de gau gaiaa e nnoho paba,

\par }{\Q gai gilaadeu e hagalili ina de Maadua e duadonu —

\par }{\Q go gilaadeu e dagidagina olaadeu diinonga i lodo olaadeu lima.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{7}Aagai siilia ange gi denga manu dolodolo, gai gilaadeu ga agoago adu goodou,

\par }{\Q be siilia ange gi denga manu llele, gai gilaadeu ga tala adu gi goodou.


\par }{\Q \VS{8}Basa ange gi de gelegele, gai de gelegele ga agoago adu goodou,

\par }{\Q aabe gi dugua ange denga mamu o lausedi gi daalaa adu ai gi goodou.


\par }{\Q \VS{9}Gai e dahi mee daudahi i magavaa o mee nei e dee iloo

\par }{\Q bolo go de lima o
{\ND{Tagi Maolunga}} ne haia de mee nei?


\par }{\Q \VS{10}Ia e daohi mouli o mee alodahi,

\par }{\Q ma manava o dangada alodahi.


\par }{\Q \VS{11}E aha, talinga e dee hagatale laa denga muna,

\par }{\Q bei de hai a de alelo e mami ange ai laa denga gai?


\par }{\Q \VS{12}De heiangi e gidee i daho de gau madumaatua,

\par }{\Q gai de mouli daulooloa e hai ga dahi olaadeu tonu ange.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{13}De Maadua e heiangi ma de mmahi;

\par }{\Q go ia iai de hagasaele heohi ma de donu ange.


\par }{\Q \VS{14}Noo ia e oha, gai e deai donu e maua i de hagaahe age;

\par }{\Q noo ia e tili ange gi lo te hale pono, gai e deai donu e maua i de hhuge.


\par }{\Q \VS{15}Noo ia e daohi denga vai, gai mee alodahi gu mmae;

\par }{\Q noo ia e hai gi ssali denga vai, gai gu dolona honga de henua.


\par }{\Q \VS{16}De mmahi ma de heiangi abodonu i ono daha;

\par }{\Q niiana tangada gu daahangadia aama gilaadeu e daahanga ina dangada.


\par }{\Q \VS{17}Ia e kave gee de gau hagasaele, gu deai olaadeu duulanga,

\par }{\Q gai e hai de gau hagamodu muna gi bei gilaadeu e llodo ssenga.


\par }{\Q \VS{18}Ia e aau gee mee noonooa o denga hodooligi,

\par }{\Q gai ga noonoa ange malo huna gi gilaadeu.


\par }{\Q \VS{19}Ia e kave gee de
gau haimeedabu gu deai olaadeu duulanga,

\par }{\Q ma de hagadee kii denga daane mmahi.


\par }{\Q \VS{20}Ia e hai gi dee mmuu gilaadeu a dangada e hagadonu,

\par }{\Q gai e hai gi deai se heiangi o denga daane madumaatua.


\par }{\Q \VS{21}Ia e hai gi hagangadi mee ina dagi o de henua,

\par }{\Q ma de aau gee goloa hebagi o denga daane mmahi.


\par }{\Q \VS{22}Ia e hai gi gidee mee e llilo i lo te gohu,

\par }{\Q gai e hagamaalama de mommee gohu boo dangodango.


\par }{\Q \VS{23}Ia e hai denga huaahenua gi maolunga, aama de oha hogi ga maoha;

\par }{\Q ia e hai ga nnui denga huaahenua, ma de hai gilaadeu gi mavaevae saele.


\par }{\Q \VS{24}Ia e hai dagi o henua i lalo gi dee tonu ange;

\par }{\Q ma de hai gilaadeu gi silivaahea saele i de mommee e deai mee iai.


\par }{\Q \VS{25}Gilaadeu e haahaa saele i lo te gohu e deai se maalama iai,

\par }{\Q ma de hai gilaadeu gi ssee saele bei dagodo o tangada gu unu mee vii.


\par }{\BB \par }


\PoetryChap{13}{\Q \VerseOne{1}Tilo, au gu gidee mee nei alodahi,

\par }{\Q gai gu langona ma gu donu ange aagena.


\par }{\Q \VS{2}Oodou mee e iloo, gai au e iloo hogi;

\par }{\Q au e dee maolalo ange i goodou.


\par }{\Q \VS{3}Aagai au e lodo e tala ange agu muna gi de Ia Mmahi Mmao laa,

\par }{\Q ma de hagadaumee ange gi de Maadua.


\par }{\Q \VS{4}Aagai goodou e haoli goodou i oodou muna hhadu;

\par }{\Q goodou alodahi ni dangada hai magi dee haigamaiana!


\par }{\Q \VS{5}Mee naa goodou gi nnoho donu gi dee mmuu,

\par }{\Q e hagaago mai ai doodou heiangi!


\par }{\Q \VS{6}Goodou nnoho hagalaangona agu muna e hagadaumee adu ai;

\par }{\Q gai hagalaangona dagu dangidangi.


\par }{\Q \VS{7}E maua e goodou i de pasa baubau i de ingoo o de Maadua?

\par }{\Q E maua e goodou i de pasa hadu muna i dono ingoo?


\par }{\Q \VS{8}Goodou e maua i de hai hegau i de hilihili dangada ange gi de ia?

\par }{\Q Goodou e maua i de tala hagaheohi dagodo o de Maadua?


\par }{\Q \VS{9}E aha, e danuaa adu naa gi goodou noo ia e tilo oodou dagodo?

\par }{\Q E maua naa e goodou i de daahanga de Maadua, bei doodou daahanga dangada?


\par }{\Q \VS{10}Ia e hagasee naa donu goodou,

\par }{\Q noo goodou e hagammuni doodou hilihili dangada.


\par }{\Q \VS{11}Dono mahamaha e dee hai naa ga maatagu goodou?

\par }{\Q Dono hagamadagu e dee hano iho naa gi oodou elunga?


\par }{\Q \VS{12}Oodou
muna hagasengasenga e bei lehu;

\par }{\Q gai oodou muna e hagaheohi ai goodou, e bei bela pigi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{13}Goodou nnoho mage dee mmuu, gai au ga tala agu muna;

\par }{\Q gai gi haia mai be se aha e hai mai gi de au.


\par }{\Q \VS{14}Gu aha au gu hagahai ngadaa ai nei donu huu au,

\par }{\Q ma de hai gi hagamanavasaa mai gi dogu mouli?


\par }{\Q \VS{15}Gai ga daia naa donu e ia ga magau au, gai au e dahi donu agu tali ange gi de ia;

\par }{\Q gai au e tala ange donu dogu donu gi de ia.


\par }{\Q \VS{16}Kana adu de mee nei e hagaola naa au,

\par }{\Q go hiidinga tangada baubau e dee maua donu i de humai gi mada luoono mada!


\par }{\Q \VS{17}Goodou kana ange hagalaangona agu muna,

\par }{\Q gai haia gi langona danuaa e goodou agu muna.


\par }{\Q \VS{18}Tilo, au gu hagadabena e tala dogu donu,

\par }{\Q au e iloo bolo e gide mai naa bolo go au e heohi.


\par }{\Q \VS{19}Goai e maua i de hai baasi mai gi de au?

\par }{\Q Gai noo au e hagapuni dogu ngudu, gai au e magau donu.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{20}De Maadua, gaamai gi de au luu mee e lua nei,

\par }{\Q gai au e dee mmuni naa donu i de goe:


\par }{\Q \VS{21}aaua gee doo lima e hagaduasala ai nei au,

\par }{\Q gai aude haia gi madagu au i de goe.


\par }{\Q \VS{22}Gai hagahia mai au gai au ga basa adu,

\par }{\Q aabe go au e basa adu, gai koe ga basa mai.


\par }{\Q \VS{23}Dee hee maa de lagolago ogu baubau ma ogu
haisala?

\par }{\Q Hagaagona mai ogu baubau ma ogu haisala.


\par }{\Q \VS{24}Gu aha gu hagammuni ai naa luoo mada

\par }{\Q ma de dau au gi se hagadaumee niiou?


\par }{\Q \VS{25}E aha, koe ga hagamadagu naa au bei de lau manu e ilihia laa i de madangi?

\par }{\Q Koe e doolohi naa gili
{\TL{grain}} mmasa?


\par }{\Q \VS{26}Koe e daohi denga mee hai ngadaa e hai baasi mai ai gi de au,

\par }{\Q ma de dau mai ogu haisala i de masavaa oogu e gauligi ai.


\par }{\Q \VS{27}Koe gu nnoa ange luoogu vae gi denga laagau hagamakaga;

\par }{\Q koe e dagitilo mommee alodahi oogu e hano aagena,

\par }{\Q ma de dagitilo duulanga o ogu dabuvae.\XREF{*}{{\XO 13:27 }{\XT{Job 33.11}}}


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{28}Gai tangada e bobo bei dagodo o dahi mee bobo,

\par }{\Q gai e bei de malo gu gaina laa i denga goa.


\par }{\BB \par }


\PoetryChap{14}{\Q \VerseOne{1}Tangada e haanau laa i daho de hine

\par }{\Q e sogoisi ono laangi e mouli ai, gai e honu i de hai ngadaa.


\par }{\Q \VS{2}Ia e hanage bei de huaala, gai e moolau donu hogi de mmae;

\par }{\Q ia e bei de goohunga e lilo laa, e dee maua donu gi daulooloa.


\par }{\Q \VS{3}Koe e maua i de haina dahi dangada bee nei?

\par }{\Q Koe e maua i de gaamai ia e hagamodu ono muna?


\par }{\Q \VS{4}Goai e maua i de hai de mee
gilimalali i de mee e dee gilimalali?

\par }{\Q E deai donu se dangada e maua!


\par }{\Q \VS{5}Koe gu hagamodu laangi o tangada e mouli ai,

\par }{\Q ma taelodo o ono malama;

\par }{\Q gai koe gu hagailonga de hagaodi o dono mouli,

\par }{\Q gai ia e dee maua donu i de hano gi ui ai.


\par }{\Q \VS{6}Galo gee i de ia ma de dugu donu huu ia,

\par }{\Q ga dae ai gi de odi ange ono laangi, bei tangada hai hegau e hagao.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{7}De manu somo e dahi ana tali;

\par }{\Q noo gu sele iho, gai e ahe ange naa ga somo age,

\par }{\Q gai ono ulu e aahe ange naa ga matili age.


\par }{\Q \VS{8}Gai ga madumaatua naa donu ono aga i lo te gelegele,

\par }{\Q gai dono dahido gu magau i lo te gelegele,


\par }{\Q \VS{9}aagai de mama o denga vai e hai naa ga ahe age,

\par }{\Q gai ono uli e matili age naa bei dahi manu somo.


\par }{\Q \VS{10}Aagai tangada e magau ga danu;

\par }{\Q ia e hai naa ana manava hagaodi, gai go hee oona iai?


\par }{\Q \VS{11}De masavaa e deai ai vai i lo te vai,

\par }{\Q gai ssaalingaa vai gu mmasa bagubagu ma teai vai ia,


\par }{\Q \VS{12}e bei ai hogi, tangada e magau naa gai e dee hidi age donu;

\par }{\Q ga dae ai gi teai se langi, gai dangada e dee hiihidi age naa donu,

\par }{\Q aabe e aalahage i de sseni.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{13}Mee naa koe e hagammuni au i de mommee o de gau maakau,

\par }{\Q haolia mai au ga dae ai gi de sili doo lili.

\par }{\Q Mee naa koe e hagailonga dahi masavaa aau e ahe ange ai e maanadu mai au!


\par }{\Q \VS{14}Noo tangada e magau, gai e maua naa gi mouli age ange?

\par }{\Q Laangi alodahi oogu e hagadalea, gai au e tali

\par }{\Q ga dae ai dogu masavaa e ilaage mai ai i de magau.


\par }{\Q \VS{15}Koe gi hagahia mai au, gai au ga basa adu gi de goe;

\par }{\Q koe e lodo mmao i tangada aau ne hai i luoo lima.


\par }{\Q \VS{16}Koe e dagitilo ogu mommee e hano aagena,

\par }{\Q aagai koe e dee daumada ogu
haisala.


\par }{\Q \VS{17}Ogu haisala e hhao naa gi lo te beagi ga hagamakaga,

\par }{\Q gai koe e haoli ogu baubau.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{18}Aagai e bei de mounga e malili iho laa ma de maoha,

\par }{\Q ma de hadu e ngalue gee laa i dono duulanga;


\par }{\Q \VS{19}e bei denga vai e hagamalali denga hadu,

\par }{\Q gai de mee mmilo e dada de gelegele ga kave gee,

\par }{\Q gai e bei ai hogi, koe e oha de tali hagalodolodo a tangada.


\par }{\Q \VS{20}Koe e hagadee kii ia ga hano ai, gai ia gu lilo;

\par }{\Q koe e hai gi dagodo gee luoono mada, ga hai ia gi hano.


\par }{\Q \VS{21}Noo ana dama e hagadubulia, gai ia e dee iloo;

\par }{\Q noo gilaadeu e hagamaolalo ina, gai ia e dee gidee hogi.


\par }{\Q \VS{22}Gai ia e langona iho donu huu dono mmae,

\par }{\Q ma de daemaha donu huu i ono hiidinga.”




\par }\Chap{15}{\SH Muna a Eliphaz
\par }
{\MM \VerseOne{1}Gai Eliphaz taane Teman ne basa ange, ga hai ange,


\par }{\Q \VS{2}“E aha, e maua e dahi dangada heiangi i de basa ange i hanu ngadi muna,

\par }{\Q aabe go de ngadi basa bei dagodo o de madangi hagavvela mai i dua?


\par }{\Q \VS{3}E aha, ia e hagadaumee mai naa i hanu ngadi muna,

\par }{\Q ma muna e deai olaadeu haigamaiana?


\par }{\Q \VS{4}Aagai koe e hai gi deai se madagu i de Maadua,

\par }{\Q ma de hai gi dee dalodalo ange gi de ia.


\par }{\Q \VS{5}Au muna e tala baubau e hagaago mai oo baubau;

\par }{\Q gai koe e ago ange i muna a tangada vaivai dagodo.


\par }{\Q \VS{6}Au muna e hagabaubau donu huu goe, e dee go agu muna;

\par }{\Q doo ngudu e hai baasi adu donu gi de goe.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{7}E aha, go koe tangada ne haanau i taamada?

\par }{\Q Gai go koe ne haanau i mua o denga mounga?


\par }{\Q \VS{8}Koe e hagallongo naa hagasaele a de Maadua?

\par }{\Q Gai go koe donu huu e dahi oo heiangi?


\par }{\Q \VS{9}E hanu laa mee go koe donu huu e iloo, gai gimaadeu e dee iloo?

\par }{\Q Gai ni aha oou gu donu ange aagena, gai gimaadeu e deai?


\par }{\Q \VS{10}De gau sinasinaa ma de madumaatua e buni mai gi gimaadeu,

\par }{\Q aama denga daane e maatua ange i doo damana.


\par }{\Q \VS{11}E aha, de hagaaneane a de Maadua e dee dohu i oo daha,

\par }{\Q aama muna maamaane e pasa adu ai gi de goe?


\par }{\Q \VS{12}Gu aha gu dugu ange ai naa goe oo lodo gi dagina goe?

\par }{\Q Gai gu aha gu hagaago mai ai naa doo lili i luoo mada,


\par }{\Q \VS{13}ma de hagaago ange doo lili gi de Maadua,

\par }{\Q gai koe ga tala ai au muna naa?


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{14}Se aha tangada, gai ia ga maua ai gi
gilimalali?

\par }{\Q Se aha tangada e haanau laa i daho de hine, gai ia ga maua ai gi heohi?\XREF{*}{{\XO 15:14 }{\XT{Job 25.4-6}}}


\par }{\Q \VS{15}Tilo, de Maadua e dee hagadonu ono
dangada de langi dabu,

\par }{\Q gai de langi e dee gilimalali i mada luoono mada;


\par }{\Q \VS{16}gai tangada hakino gee ma de
haisala e kii mai ange donu,

\par }{\Q ia se dangada e unumia tee heohi bei denga vai!


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{17}Noho mai hagalaangona, gai au ga hagadonu adu gi de goe;

\par }{\Q ma de tala adu agu mee gu gidee,


\par }{\Q \VS{18}mee a denga daane heiangi gu tala,

\par }{\Q e dee hagammuni mee alaadeu ne ago mai i daho olaadeu damana,


\par }{\Q \VS{19}go gilaadeu ne gaavange aagena de henua

\par }{\Q i de masavaa e deai ai dangada henua gee i olaadeu magavaa.


\par }{\Q \VS{20}Taulooloa de mouli o tangada baubau, gai ia e duasala ma de mmae,

\par }{\Q gai ngadau o de vaivai haia e doange gi de ia.


\par }{\Q \VS{21}Ia e langona longo o mee hagamaatagu,

\par }{\Q gai de masavaa oona e noho baba ai,

\par }{\Q gai de gau daa dangada gu tae mai ga hebagi ange gi de ia.


\par }{\Q \VS{22}Ia e deai naa sana tali bolo ia e ola mai i de gohu,

\par }{\Q ia gu hagailonga e daa i de gadilaasa.


\par }{\Q \VS{23}Ia e silivaahea saele, gai ni gai nii denga manu llele;

\par }{\Q ia e donu iho bolo de laangi o de gohu gu dae mai donu.


\par }{\Q \VS{24}De hai ngadaa ma de hagamanavasaa e hagamadagu ia,

\par }{\Q ma de hagadee kii ia, bei dagodo o de hodooligi gu baba ange laa e hebagi,


\par }{\Q \VS{25}go hiidinga ia e tugi ange dono lima gi de Maadua,

\par }{\Q ma de hagamaolunga i de Ia Mmahi Mmao laa.


\par }{\Q \VS{26}Ia e savini e hebagi ange gi de ia,

\par }{\Q ma dahi mee hungihungi laumalie.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{27}Luoono galaahuu e pungu i dono bedi,

\par }{\Q gai dono daogubu e pugu mai.


\par }{\Q \VS{28}Gai ia e noho i denga aduhale maoha ma gu ngadi daakodo,

\par }{\Q ma lodo hale e deai dangada e nnoho ai,

\par }{\Q gai gu dai maoha bei dagodo o denga gaainga.


\par }{\Q \VS{29}Gai dono lava e lilo naa donu,

\par }{\Q gai ono goloa lagolago e dee maua donu gi daulooloa,

\par }{\Q gai ono goloa e dee dohu ai honga de henua.


\par }{\Q \VS{30}Ia e dee maua naa donu gi ola mai i de gohu,

\par }{\Q de ahi e dudu naa ia bei denga laa o de manu somo,

\par }{\Q gai de Maadua e manava naa donu huu gai ia gu lilo.


\par }{\Q \VS{31}Gai ia gi dee hagasengalia donu huu ia,

\par }{\Q i dana tali hagalodolodo ange gi mee e deai olaadeu haigamaiana,

\par }{\Q go hiidinga e deai naa donu mee e maua mai ai.


\par }{\Q \VS{32}I mua dono masavaa, gai ia e kave naa dono hagaoanga alodahi,

\par }{\Q gai ono laa e dee lau kohu naa donu.


\par }{\Q \VS{33}Ia e bei naa de
{\TL{grapevine}} e luuluu laa ono hua mmodo gi malili,

\par }{\Q ma de
{\TL{olive}} e malili laa ono huaala.


\par }{\Q \VS{34}Go hiidinga de hagabuulinga o de gau baubau e deai naa donu alaadeu dama,

\par }{\Q gai de ahi e dudu naa hale o dangada e llodo i denga
ngadi gaavange hagasenga.


\par }{\Q \VS{35}Gilaadeu e hai tama i hai ngadaa gai ne haanau de baubau,

\par }{\Q gai olaadeu lodo e maanadu de daahanga dangada.”




\par }\Chap{16}{\SH Muna a Job ange gi Eliphaz
\par }
{\MM \VerseOne{1}Gai a Job ne basa ange, ga hai ange,


\par }{\Q \VS{2}“Au gu langona mee lagolago bee nei i mua;

\par }{\Q goodou alodahi e dee iloo donu de hagaaneane dahi!


\par }{\Q \VS{3}Tigi lava naa donu oodou ngadi muna e tala?

\par }{\Q Se aha ne haia goodou ga pasa mai bee naa?


\par }{\Q \VS{4}Au e maua hogi i de basa bei goodou,

\par }{\Q noo goodou e bei ogu dagodo;

\par }{\Q gai au e maua hogi i de basa ga hai baasi adu gi goodou,

\par }{\Q ma de geugeu adu dogu biho gi goodou.


\par }{\Q \VS{5}Au e maua i de hagammahi adu oodou lodo i agu muna,

\par }{\Q gai au e hagamaamaane naa oodou lodo i agu muna.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{6}Aagai noo au e tala agu muna, gai au goi mmae donu huu;

\par }{\Q gai noo au e dee basa, gai dogu mmae e dee maua gi ui.


\par }{\Q \VS{7}Ni muna abodonu, de Maadua, koe gu hai gi deai ogu mahi;

\par }{\Q koe gu hai gi deai ogu soa.


\par }{\Q \VS{8}Koe gu hai au gi ni gili donu huu, e hai baasi mai ai gi de au;

\par }{\Q taadaanga sala o dogu angaanga gu hai baasi mai donu gi de au,

\par }{\Q gai gu tala hagabaubau ogu dagodo.


\par }{\Q \VS{9}Ia gu oha dogu angaanga i dono lili;

\par }{\Q ia e kadi mai ono niho gi de au,

\par }{\Q dogu hagadaumee e haaina donu huu au.


\par }{\Q \VS{10}Dangada e haaina ma de kada i de au,

\par }{\Q gilaadeu e hagaili dogu galaahuu ma de doo mee i de au,

\par }{\Q gilaadeu gu hagabuni e hai baasi mai ai gi de au.


\par }{\Q \VS{11}De Maadua gu dugu ange au gi de gau baubau,

\par }{\Q ma de tili ange au gi ssauaa o de gau baubau.


\par }{\Q \VS{12}Au nogo noho baba i mua, aagai ia ga oha dogu angaanga;

\par }{\Q ia ne kumi dogu ua ga luuluu au gu too dagidahi.

\par }{\Q Ia ne hai au go dana mee e tili gi ulu;


\par }{\Q \VS{13}ono dangada dili mee hholu gu duuli au.

\par }{\Q Ia gu velo au, gai tee hagaola donu au,

\par }{\Q gai ogu dae gu maalingi gi honga de gelegele.


\par }{\Q \VS{14}Ia ne hagalagolagohia ngau i hanonga lagolago,

\par }{\Q ma de hebagi mai gi de au bei dagodo o dahi daane hebagi dau.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{15}Au gu dui malo daladala e haoli ai dogu angaanga,

\par }{\Q au gu danu dogu hanga i lo te gelegele.


\par }{\Q \VS{16}Luoogu mada gu mmea i dogu dangi,

\par }{\Q gai luoogu hiihii mada gu hhua ma de uli;


\par }{\Q \VS{17}gai au tigi vaivai hai donu dangada,

\par }{\Q gai agu dalodalo e
gilimalali.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{18}De gelegele, aude hagamuunia ogu dodo,

\par }{\Q gai gi deai donu se haganoho de dangi.


\par }{\Q \VS{19}Iainei donu gai de ia e daalaa hagadonu ogu dagodo i de langi;

\par }{\Q gai de ia e balea mai au e noho i de mommee maolunga.\XREF{*}{{\XO 16:19 }{\XT{Job 19.25}}}


\par }{\Q \VS{20}Ogu soa e doo mee i de au,

\par }{\Q aagai au e dangi ange gi de Maadua.


\par }{\Q \VS{21}Mee naa gi dahi dangada e hagadaumee ange gi de Maadua

\par }{\Q bei de hai a tangada e dangidangi i hiidinga o tangada e baa ange gi de ia.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{22}Gai e dee lagolago ange naa donu ngadau,

\par }{\Q gai au gu hano i haiava oogu e dee ahe mai ai.


\par }{\BB \par }


\PoetryChap{17}{\Q \VerseOne{1}Gu kona mmao de daemaha ogu lodo,

\par }{\Q gu odi ogu laangi e mouli ai,

\par }{\Q gai dogu daanunga gu tali donu huu au.


\par }{\Q \VS{2}Ni muna abodonu, de gau doo mee gu madali au;

\par }{\Q gai au gu gidee delaadeu hai e hagammae manava ai au.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{3}Aude haihaia, haia go koe e hagadonu ai ogu dagodo.

\par }{\Q Gai goai ange e haia dahi mee e hagadonu ai ogu dagodo?


\par }{\Q \VS{4}Koe gu hai gi dee tonu ange gilaadeu,

\par }{\Q deenei ai, koe gi dee dugu ange gilaadeu gi kii.


\par }{\Q \VS{5}Tangada e hagabaubau ina ono soa gi maua ai e ia dahi hagaoanga,

\par }{\Q e hai naa ga dee gidee e ana dama de mee heohi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{6}De Maadua gu hai au gi se mee e hakadanga ai dangada,

\par }{\Q gai dangada e savasavale mai gi luoogu mada.


\par }{\Q \VS{7}Luoogu mada gu dee gidee i ogu loimada,

\par }{\Q gai dogu angaanga alodahi gu kivi bei dahi goohunga.


\par }{\Q \VS{8}Dangada e hai hegau i de heohi gu llele mouli,

\par }{\Q gai tangada e dee
haisala gu hai baasi ange gi tangada e dee hagadonu de Maadua.


\par }{\Q \VS{9}Gai tangada heohi e daudali naa i de mee heohi,

\par }{\Q gai tangada
gilimalali e hagadaga ange naa de mmahi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{10}Aagai goodou alodahi, aahe mai ange, hagataalea ange!

\par }{\Q Au e dee gidee dahi dangada heiangi i oodou magavaa.


\par }{\Q \VS{11}Gu odi donu ogu laangi e mouli ai, gu maoha agu hagatau,

\par }{\Q gai gu maoha hogi ogu mee e lodo ai.


\par }{\Q \VS{12}Gilaadeu gu hai de boo go de laangi;

\par }{\Q gilaadeu e hagataba i lo te gohu, ‘De maalama gu baa mai donu.’


\par }{\Q \VS{13}Noo dogu mommee noho go de mommee o de gau maakau,

\par }{\Q gai noo au e hhola ogu moenga i de mommee gohu,


\par }{\Q \VS{14}noo au e hai ange gi taanunga, ‘Go koe dogu damana,’

\par }{\Q gai e hai ange gi de ilo, ‘Go koe dogu dinana ma dogu daina hahine,’ —


\par }{\Q \VS{15}gai go hee e dahi ai agu tali?

\par }{\Q Gai goai e gidee bolo e dahi agu tali?


\par }{\Q \VS{16}E aha, dagu tali e hano iho naa gi de mommee o de gau maakau?

\par }{\Q E aha, gimaau ngaadahi e loiho naa gi lo te gelegele?”




\par }\Chap{18}{\SH Muna a Bildad
\par }
{\MM \VerseOne{1}Gai Bildad taane Shuah ne basa ange, ga hai ange,


\par }{\Q \VS{2}“Dee hee maa taulooloa de tala oodou muna?

\par }{\Q Hagasaelea gi danuaa, gai gidaadeu ga maua i de pasa.


\par }{\Q \VS{3}Gu aha goe gu hai ai nei gimaadeu

\par }{\Q gi bei dagodo o manu haangai,

\par }{\Q ma de maanadu bolo gimaadeu e deai amaadeu mee e iloo?


\par }{\Q \VS{4}Koe e hagammae donu huu goe i doo lili;

\par }{\Q e aha, e maua naa i de tili gee henua i lalo i oo hiidinga,

\par }{\Q aabe go de aau gee denga hadu i olaadeu duulanga?


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{5}De laama a tangada baubau gu diinei,

\par }{\Q gai de ula o dana ahi e made naa.\XREF{*}{{\XO 18:5 }{\XT{Job 21.17}}}


\par }{\Q \VS{6}De maalama i dono hale malo e gohu naa,

\par }{\Q gai de laama i ono elunga e diinei naa ga made.


\par }{\Q \VS{7}Ono mahi e lagalaga ai luoono vae gu tuu mai,

\par }{\Q gai ana hagatau e hai ia ga baguu.


\par }{\Q \VS{8}Gai luoono vae gu hai ia ma gu doo ange gi lo te galauna,

\par }{\Q gai ia ne hano ga lave i ono lodo.


\par }{\Q \VS{9}Luoono vae gu noodia i ssele,

\par }{\Q gai gu lave ma gu makaga i kilaa.


\par }{\Q \VS{10}Dahi sele gu hagammuni i honga de gelegele e dada ai ia;

\par }{\Q dahi sele gu dagodo i honga dono haiava.


\par }{\Q \VS{11}Denga mee hagamaatagu i luoono baasi gu hagamadagu ia,

\par }{\Q ma de doolohi saele ia.


\par }{\Q \VS{12}Gu deai ono mahi i dono saalohia,

\par }{\Q gai de hai ngadaa gu baba ange e hai gi baguu ai.


\par }{\Q \VS{13}De magi gu hai ma e masolesole dono gili,

\par }{\Q gai de magau gu dai holo naa donu ono aalanga.


\par }{\Q \VS{14}Ia gu gaavee gee i de hale oona e noho baba ai,

\par }{\Q gai gu dada e kave gi de hodooligi o mee hagamaatagu.


\par }{\Q \VS{15}Dono hale gu daakodo ai mee e dee niiana;

\par }{\Q gai denga maga ahi gu doha saele i dono mommee noho.


\par }{\Q \VS{16}Ia gu bei de manu somo gu maakau laa ono aga,

\par }{\Q gai ono laa gu mmae.


\par }{\Q \VS{17}Gu deai sono hagamaanadu i henua i lalo,

\par }{\Q gai dono ingoo gu lilo i honga de henua.


\par }{\Q \VS{18}Ia gu alualu ina gi hano gee mai i de maalama gi hano gi lo te gohu,

\par }{\Q gai gu hai gi dee noho i henua i lalo.


\par }{\Q \VS{19}Ia gu deai donu ono hagadiilinga be se aamuli i magavaa o ono dangada,

\par }{\Q gai gu deai hogi dangada e mouli i dono mommee nogo noho ai.


\par }{\Q \VS{20}Dangada i baasi i dai gu llele mouli i ono dagodo;

\par }{\Q gai dangada i de baasi i dua gu maatagu mmao.


\par }{\Q \VS{21}Ni muna abodonu, aanei dagodo o de mommee o tangada baubau;

\par }{\Q aanei dagodo o de mommee o tangada e dee iloo e ia de Maadua.”




\par }\Chap{19}{\SH Muna a Job ange gi Bildad
\par }
{\MM \VerseOne{1}Gai a Job ne basa ange, ga hai ange,


\par }{\Q \VS{2}“Dee hee maa taulooloa doodou hagammae au,

\par }{\Q ma doodou hagadaemaha ogu lodo i oodou muna?


\par }{\Q \VS{3}Gu madaangahulu odi huu hanonga oodou ne hagadogaa ai au,

\par }{\Q gai goodou tee dookaa donu i de vaivai hai au.


\par }{\Q \VS{4}Gai noo ni muna abodonu au gu
haisala,

\par }{\Q gai e dau mai donu huu gi de au.


\par }{\Q \VS{5}Noo goodou e hagataba bolo goodou e kii ange i de au,

\par }{\Q ma de hagataba bolo dogu hai ngadaa ne hidi mai i ogu haisala,


\par }{\Q \VS{6}gai goodou gi iloo bolo de Maadua tee heohi ana mee ne hai mai gi de au,

\par }{\Q i dana buulou au i dana gatae.


\par }{\Q \VS{7}Tilo, au e dangi ma e hagadaba, ‘Au gu vaivai haia,’

\par }{\Q gai e deai donu dangada e pasa mai.

\par }{\Q Au e dangidangi i de bale,

\par }{\Q aagai e deai donu se hagamodu heohi.


\par }{\Q \VS{8}De Maadua gu buibui dogu haiava,

\par }{\Q gi dee maua ai e au i de hano gi ui;

\par }{\Q ia gu haoli ogu haiava alodahi i de gohu.


\par }{\Q \VS{9}Ia gu kave gee dogu hagadubu,

\par }{\Q gai gu aau gee de hau i ulu dogu biho.


\par }{\Q \VS{10}Ia gu oha au ma agu mee alodahi,

\par }{\Q gai ia gu kave gee dagu tali hagalodolodo

\par }{\Q bei dagodo o de manu somo gu unusi age laa.


\par }{\Q \VS{11}Ia gu kona mmao de lili i de au,

\par }{\Q gai gu dau au gi se hagadaumee niiona.


\par }{\Q \VS{12}Ono daane hebagi gu hagabuni ma gu loomai ai;

\par }{\Q gilaadeu gu hagaduu age dahi mee oha e hai baasi mai ai gi de au,

\par }{\Q ma de duuli luu baasi o dogu hale malo.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{13}Ia gu hai ogu daina ma gu hulo gee mai i de au;

\par }{\Q gai ogu soa gu hai au be se dangada henua gee.


\par }{\Q \VS{14}Ogu dangada donu gu hulo gee;

\par }{\Q gai ogu soa gu ngalo hogi au.


\par }{\Q \VS{15}De gau henua gee i dogu hale,

\par }{\Q ma ogu haahine hai hegau gu hai au be se dangada gee;

\par }{\Q au gu bei dagodo o dahi dangada henua gee i olaadeu daha.


\par }{\Q \VS{16}Au ne hagahi dogu dangada hai hegau, aagai ia e dee basa mai,

\par }{\Q gai au ne dangidangi ange donu gi de ia.


\par }{\Q \VS{17}Dogu bodu e kino i de hagadungu ogu haha,

\par }{\Q gai ogu daina donu e hakino gee i ogu dagodo.


\par }{\Q \VS{18}Denga gauligi vaaligiligi e hagangadi mee au;

\par }{\Q gilaadeu e kada i de au i de masavaa oogu e duu age ai.


\par }{\Q \VS{19}Ogu soa alodahi gu kino i de au,

\par }{\Q gai dangada oogu e aloha ai gu hai baasi mai gi de au.


\par }{\Q \VS{20}Au gu ni gili donu huu ma ivi,

\par }{\Q au gu bei tangada e hagasee laa donu huu ma de ola.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{21}Ogu soa, aaloha mai gi de au, aaloha mai gi de au,

\par }{\Q go hiidinga de Maadua gu hagaili au.


\par }{\Q \VS{22}Gu aha goodou gu doolohi ai naa ngau bei mee a Maadua e hai?

\par }{\Q Gai tigi lava naa donu oodou mee e hai mai gi de au?


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{23}Mee naa gi daohia agu muna e tala,

\par }{\Q gai gi siia agu muna i lo te
beebaa mulo,


\par }{\Q \VS{24}i dahi goloa
{\TL{iron}} aabe se goloa
{\TL{lead}},

\par }{\Q ga maaga ange ai gi honga dahi hadu gi daakodo ai ga hano ai!


\par }{\Q \VS{25}Aagai au e iloo bolo dogu Ia Hagaola e mouli,

\par }{\Q gai muli mai naa huu gai ia e duu i honga henua i lalo.


\par }{\Q \VS{26}Gai ga maoha naa donu dogu gili,

\par }{\Q aagai dogu angaanga e gidee naa de Maadua.


\par }{\Q \VS{27}Au e gidee naa donu ia i luoogu mada,

\par }{\Q go luoogu mada donu, e dee go dahi dangada gee.

\par }{\Q Ogu lodo gu dee baba mmao!


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{28}Noo goodou e hagataba, ‘Dee hee taadeu hai e hagammae ai ia,

\par }{\Q gai de mee nei go ia donu ne hidi ai,’


\par }{\Q \VS{29}goodou haia gi maatagu goodou i de gadilaasa,

\par }{\Q go hiidinga de hagaduasala e humai naa i de gadilaasa,

\par }{\Q gi iloo ai e goodou bolo e dahi donu hagamodu muna.”




\par }\Chap{20}{\SH Muna a Zophar
\par }
{\MM \VerseOne{1}Gai Zophar taane Naamah ne basa ange, ga hai ange,


\par }{\Q \VS{2}“Au e basa adu i hiidinga au gu dee baba ogu lodo.


\par }{\Q \VS{3}Au gu langona dahi muna hagaheohi hagadookaa,

\par }{\Q gai au e basa adu i de
hagasaalunga o de donu ange.


\par }{\Q \VS{4}Koe gu iloo donu mee nei madagidagi,

\par }{\Q ma mai i taamada de nnoho o tangada i henua i lalo,


\par }{\Q \VS{5}gai de kii o tangada baubau e dee daulooloa donu,

\par }{\Q gai delaadeu malangilangi se masavaa bodobodo donu huu.


\par }{\Q \VS{6}Gai ga looloa naa donu ia ga dae age gi de langi,

\par }{\Q gai dono biho gu baa i denga giliiga,


\par }{\Q \VS{7}gai ia e magau naa donu ga hano ai, bei ono duudae;

\par }{\Q dangada ne gidee laa ia e ssili ange naa, ‘I hee ia?’


\par }{\Q \VS{8}Ia e bei naa dagodo o de midi e ngalo laa, gai gu dee gidee ange,

\par }{\Q gai gu lilo bei de midi i de boo.


\par }{\Q \VS{9}Tangada gu gidee laa ia e dee gidee ange naa donu ia,

\par }{\Q gai dono mommee nogo noho ai e dee gidee ange naa donu ia.


\par }{\Q \VS{10}Ana dama e sui ange naa mee a de gau hagaau aloha;

\par }{\Q ia e hagaahe ange naa ono goloa lagolago.


\par }{\Q \VS{11}Ono mmahi i dono masavaa e dama daane ai,

\par }{\Q e danu naa madali ia i lo te gelegele.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{12}Gai ga maimai naa donu de baubau i lo tono ngudu,

\par }{\Q gai ia e hagammuni i lalo dono alelo,


\par }{\Q \VS{13}gai ga dee lodo naa donu ia de luei mai,

\par }{\Q gai e dugu i lo tono ngudu,


\par }{\Q \VS{14}aagai ana gai e hulo naa ga mmala i lo tono dinae,

\par }{\Q gai e mmala naa bei mee hagammau o denga
labodo i ono lodo.


\par }{\Q \VS{15}Ia e luei mai naa de lava aana gu holo laa;

\par }{\Q gai de Maadua e hai naa ia gi hagalueia mai mee laa.


\par }{\Q \VS{16}Ia e mmidi naa mee hagammau o denga labodo;

\par }{\Q niho o de labodo hagammau e daa naa ia ga magau.


\par }{\Q \VS{17}Ia e dee gidee naa denga saalingaa vai,

\par }{\Q ma denga vai e ssali mai ai laa hooni ma vai uu haduhadu.


\par }{\Q \VS{18}Ia e hagaahe ange naa ana mee ne hai hegau ange laa aagena, gai tigi gai,

\par }{\Q gai e dee hagadanuaa naa donu ana mee e mau i de hagao mee.


\par }{\Q \VS{19}Go hiidinga ia ne vaivai hai ma de tili de gau hagaau aloha;

\par }{\Q ia ne hai gi de mahi denga hale aana tee hagaduu.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{20}Ni muna abodonu, ia e dee maua naa donu gi duadonu,

\par }{\Q ia e dee maua naa donu i de hagaola ia i ono goloa.


\par }{\Q \VS{21}Gu deai donu mee e doe i dua dono gaimee,

\par }{\Q gai dono lava e dee maua donu gi daulooloa.


\par }{\Q \VS{22}Gai lo te masavaa donu oona e lagolago ai ana mee, gai ia e hai ngadaa naa;

\par }{\Q tuasala laumalie e dae mai naa gi de ia.


\par }{\Q \VS{23}De masavaa oona ne bosu ai,

\par }{\Q gai de Maadua e hagaduasala naa ia i dono lili

\par }{\Q ma de hai gi hano iho gi ono elunga.


\par }{\Q \VS{24}Gai ga ola mai naa donu ia i de goloa hebagi e hai i
{\TL{iron}},

\par }{\Q gai dahi dao
{\TL{bronze}} e velo naa ia.


\par }{\Q \VS{25}Tao laa e velo naa ia ga sao i tua,

\par }{\Q gai dono mada malamalama e sula mai naa lo tono angaanga,

\par }{\Q gai ia e kona naa dono madagu.


\par }{\Q \VS{26}De gohu boo dangodango gu hagababa ange gi de ia;

\par }{\Q de ahi e dee ili laa e dudu naa ia,

\par }{\Q gai mee e doe i dono hale malo e odi naa i de dudu.


\par }{\Q \VS{27}De langi e hagaago mai naa ono baubau,

\par }{\Q gai henua i lalo e hai baasi ange naa gi de ia.


\par }{\Q \VS{28}Gai goloa i dono hale e gaavee gee naa

\par }{\Q i de laangi o de lili o de Maadua.


\par }{\Q \VS{29}Aanei tuuhanga a de Maadua e gaavange gi tangada baubau,

\par }{\Q go de boolonga gu hagamodu ange gi de ia i daho Maadua.”




\par }\Chap{21}{\SH Muna a Job ange gi Zophar
\par }
{\MM \VerseOne{1}Gai Job ne basa ange, ga hai ange,


\par }{\Q \VS{2}“Noho mai hagalaangona agu muna,

\par }{\Q deenei doodou hai e hagaaneane ai ogu lodo.


\par }{\Q \VS{3}Golomagi ina oodou lodo gai au ga tala agu muna,

\par }{\Q gai ga lava naa agu muna, gai goodou ga kada ai i de au.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{4}E aha, au e nanu nei i tangada?

\par }{\Q Gai gu aha au gu dee golomagi ai ogu lodo?


\par }{\Q \VS{5}Goodou kalo mai diiloo ogu dagodo ma de llele oodou mouli,

\par }{\Q gai bonodia oodou ngudu i oodou lima.


\par }{\Q \VS{6}De masavaa aagu e maanadu ai de mee nei, gai au gu madagu;

\par }{\Q dogu angaanga gu bolebole.


\par }{\Q \VS{7}Gu aha de gau baubau goi mouli ai laa huu,

\par }{\Q gai gilaadeu e hulo ga madumaatua ma de hagadaga ange de mmahi?


\par }{\Q \VS{8}Gilaadeu e mouli ga gidee alaadeu dama gu duadonu,

\par }{\Q ma de gidee de maatua age olaadeu hagadiilinga.


\par }{\Q \VS{9}Gilaadeu e nnoho paba i olaadeu hale e dee maatagu,

\par }{\Q gai de laagau haele a Maadua e dee hagaduasala gilaadeu.


\par }{\Q \VS{10}Alaadeu kaau e dee tuu donu de hagadili;

\par }{\Q alaadeu kaau e haanau alaadeu dama, gai e dee ssege donu.


\par }{\Q \VS{11}Gilaadeu e hai alaadeu dama gi ssao gi hulo bei dahi hagabuulingaa
ssiibi;

\par }{\Q alaadeu dama e aanu naa.


\par }{\Q \VS{12}Gilaadeu e daahili ma de hagadangidangi i
{\TL{tambourine}} ma de
{\TL{harp}},

\par }{\Q ma de malangilangi i de ili denga
{\TL{flute}}.


\par }{\Q \VS{13}Gilaadeu e duadonu i taulooloa olaadeu mouli,

\par }{\Q gai e nnoho paba i de masavaa olaadeu e hulo ai

\par }{\Q gi de mommee o de gau maakau.


\par }{\Q \VS{14}Gai gilaadeu e hai ange gi de Maadua, ‘Aude hakoso ina gimaadeu!

\par }{\Q Gimaadeu e dee llodo gi iloo e gimaadeu au hagatau.


\par }{\Q \VS{15}Goai donu go de Ia Mmahi Mmao laa, e daumaha ange ai gimaadeu gi de ia?

\par }{\Q Gai ni aha naa donu amaadeu e maua i demaadeu dalodalo ange gi de ia?’


\par }{\Q \VS{16}Aagai e dee go olaadeu mahi ne haia ga ni dangada lava gilaadeu,

\par }{\Q gai au e dee daudali i hagasaele a de gau baubau.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{17}Dee hee maa tee modu de maamade laama a de gau baubau?

\par }{\Q Gai e hia maa hanonga e duu ange ai de hai ngadaa gi gilaadeu,

\par }{\Q ma de duha ange a de Maadua de hai ngadaa gi gilaadeu i dono lili?


\par }{\Q \VS{18}Gai gu hia maa hanonga olaadeu ne bei ai dagodo

\par }{\Q o denga lau manu mmasa i ma te madangi,

\par }{\Q ma gili o denga
{\TL{grain}} e ilihia saele laa i de madangi?


\par }{\Q \VS{19}⌊Koe gu hagadaba,⌋ ‘De Maadua gu dugu ange olaadeu
haisala gi alaadeu dama.’

\par }{\Q Ia gi hagao ina ange ia, gi iloo ai e ia.


\par }{\Q \VS{20}Ia gi gidee dono hagaduasala;

\par }{\Q gai ia gi mamia ange de bole o de Ia Mmahi Mmao laa.


\par }{\Q \VS{21}Gai dee hee naa dana hai e tilo ange ai de huaabodu aana e doe laa,

\par }{\Q i de masavaa e hagaodi ai dono mouli?


\par }{\Q \VS{22}E aha, e maua e dahi i de agoago ange de iloo mee gi de Maadua,

\par }{\Q gai go ia e hagamodu ina muna de gau maolunga?


\par }{\Q \VS{23}Dahi dangada e magau gai e mmahi,

\par }{\Q gai e duadonu ma de noho baba;


\par }{\Q \VS{24}dono angaanga e mmahi,

\par }{\Q gai mee i lodo ono ivi e dee mmasa gee.


\par }{\Q \VS{25}Dahi dangada ange e duasala ono lodo i dono masavaa e magau ai;

\par }{\Q ia tee mami ange hanu mee danuaa.


\par }{\Q \VS{26}Gai luu dangada nei ngaadahi ne danu i lo te gelegele,

\par }{\Q denga ilo e tolo i olaau angaanga ngaadahi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{27}Tilo, au e donu ange gi maanadu i oodou lodo,

\par }{\Q ma oodou hagasaele e hagabaubau ai au.


\par }{\Q \VS{28}Goodou e hagadaba, ‘I hee iai de hale o taane aamua laa?

\par }{\Q Gai i hee iai de hale malo o tangada baubau nogo noho ai laa?’


\par }{\Q \VS{29}E aha, goodou tigi ssili naa donu i daho olaadeu e hagadaga saele?

\par }{\Q Goodou e dee kana ange naa donu e hagallongo alaadeu daalanga —


\par }{\Q \VS{30}bolo tangada baubau e ola i de laangi o de hai ngadaa,

\par }{\Q gai ia ne ola i de laangi o de bole?


\par }{\Q \VS{31}Goai e maua i de hagasee tangada baubau?

\par }{\Q Goai e suuia ange ana hegau baubau e hai?


\par }{\Q \VS{32}De masavaa oona e kave ai ga danu,

\par }{\Q gai dono daanunga e hagaloosi ange.


\par }{\Q \VS{33}Gelegele i lo te geelonga e danuaa ange gi de ia;

\par }{\Q dangada alodahi e daudali ange i ono dua,

\par }{\Q gai e soa gu hulo i ono mada i mua.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{34}E maua naa donu e goodou i de hagaaneane ogu lodo i oodou ngadi muna?

\par }{\Q Oodou muna alodahi e deai donu se muna abodonu iai.”




\par }\Chap{22}{\SH Muna a Eliphaz
\par }
{\MM \VerseOne{1}Gai Eliphaz taane Teman ne basa ange, ga hai ange,


\par }{\Q \VS{2}“E aha, e hanu haigamaiana o tangada ange gi de Maadua?

\par }{\Q Gai e hanu haigamaiana o tangada iloo mee ange gi de ia?\XREF{*}{{\XO 22:2 }{\XT{Job 35.6-8}}}


\par }{\Q \VS{3}Gai de Ia Mmahi Mmao laa e malangilangi naa noo koe e heohi?

\par }{\Q Gai ni aha naa aana e mau noo koe e dee
haisala?


\par }{\Q \VS{4}E aha, ia e hagasee laa goe i hiidinga koe e madagu i de ia,

\par }{\Q ma de gaavange goe e hagamodu oo muna?


\par }{\Q \VS{5}E dee go hiidinga de lagolago mmao oo baubau?

\par }{\Q Gai koe gu deai donu se odi oo haisala?


\par }{\Q \VS{6}Koe ne hai gi de mahi oo daina gi hagaahe adu au mee i teai hiidinga;

\par }{\Q koe ne kave olaadeu malo ga hai gilaadeu gi gilisau.


\par }{\Q \VS{7}Koe tee gaavange vai gi gilaadeu e hieunu,

\par }{\Q gai koe tee haangai gilaadeu e hiikai.


\par }{\Q \VS{8}Tangada mmahi niiona de alahenua,

\par }{\Q gai go de gau hagadubu e nnoho ai.


\par }{\Q \VS{9}Koe tee bale ange denga haahine gu maakau olaadeu bodu,

\par }{\Q gai ne vaivai hai denga gauligi gu deai olaadeu damana.


\par }{\Q \VS{10}Deelaa ai, denga sele gu duuli goe,

\par }{\Q gai mee hagamaatagu ne moolau donu de hagamadagu goe,


\par }{\Q \VS{11}gai koe gu i lo te gohu, koe gu dee gidee donu dahi mee,

\par }{\Q gai tolona gu haoli goe.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{12}E aha, e dee noho de Maadua i de mommee maolunga i de langi?

\par }{\Q Galo age diiloo de maolunga o denga heduu!


\par }{\Q \VS{13}Gai koe e hagadaba, ‘Ni aha a de Maadua e iloo?

\par }{\Q E maua e ia i de hagamodu muna laa lo te mommee gohu?


\par }{\Q \VS{14}Denga hagausinga maadolu e haoli ia, ma e dee gidee e ia gidaadeu,

\par }{\Q i dono holiage saele i lo te langi.’


\par }{\Q \VS{15}E aha, koe ga daohi naa donu huu i de haiava duai,

\par }{\Q o de gau baubau ne seesee ai?


\par }{\Q \VS{16}Gilaadeu ne maakau i mua delaadeu masavaa,

\par }{\Q gai olaadeu dagelo gu daangia ma gu gaavee i dahi dolona.


\par }{\Q \VS{17}Gilaadeu ne hai ange gi de Maadua, ‘Aude hakoso ina gimaadeu!

\par }{\Q Ni aha naa a de Ia Mmahi Mmao laa e maua i de hai mai gi gimaadeu?’


\par }{\Q \VS{18}Aagai ia gu hhao lodo olaadeu hale i mee danuaa —

\par }{\Q au e dee buni ange gi hagasaele a de gau baubau.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{19}De gau heohi e malangilangi i delaadeu gidee mee nei;

\par }{\Q gai tangada tigi haisala e doo mee i gilaadeu,


\par }{\Q \VS{20}ga hagadaba, ‘Ni muna abodonu odaadeu hagadaumee gu hagaduasala,

\par }{\Q de ahi gu dudu olaadeu goloa e doe.’


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{21}Hagadanuaa ina ooluu magavaa ma de Maadua gi baba ai oo lodo,

\par }{\Q gai tanuaa e humai naa gi de goe.


\par }{\Q \VS{22}Gaavee ana muna bale e tala adu,

\par }{\Q gai daohia ana muna i oo lodo.


\par }{\Q \VS{23}Noo koe e ahe mai gi de Ia Mmahi Mmao laa, gai koe e hagadaga age ange naa;

\par }{\Q noo koe e vvae gee de baubau mai i oo hale,


\par }{\Q \VS{24}noo koe e dugu goolo i lo te gelegele,

\par }{\Q ma goolo o Ophir i magavaa hadu i lodo vai,


\par }{\Q \VS{25}gai de Ia Mmahi Mmao laa e hai naa go au goolo,

\par }{\Q ma au selevaa hagamogomogo.


\par }{\Q \VS{26}Gai koe ga malangilangi i de Ia Mmahi Mmao laa,

\par }{\Q ma de galo age gi de Maadua.


\par }{\Q \VS{27}Gai koe ga dalodalo ange gi de ia, gai ia e langona dau dangidangi,

\par }{\Q gai koe ga hagasula au mee gu hagatoo donu ai.


\par }{\Q \VS{28}Au mee e hagatau e hai e hagassula naa donu,

\par }{\Q gai de maalama e hagamaalama naa oo haiava.


\par }{\Q \VS{29}De masavaa naa huu e hagamaolalo ina ai dangada,

\par }{\Q gai koe e hagadaba, ‘Hagahiihidia age gilaadeu!’

\par }{\Q gai ia e hagaola naa gilaadeu e lodo maolalo.


\par }{\Q \VS{30}Ia e hagaola donu hogi tangada tigi haisala,

\par }{\Q gai ia e hagaola naa i hiidinga luoo lima e
gilimalali.”




\par }\Chap{23}{\SH Muna a Job ange gi Eliphaz
\par }
{\MM \VerseOne{1}Gai a Job ne basa ange, ga hai ange,


\par }{\Q \VS{2}“Anailaa nei gai au gu kona donu dogu nanu;

\par }{\Q dono lima e daemaha mmao, e dee galemu donu dogu gonogono.


\par }{\Q \VS{3}Mee naa gi iloo e au be go hee aagu e gidee ai ia;

\par }{\Q gai au ga hano ai gi dono mommee iai!


\par }{\Q \VS{4}Gai au ga tala ange naa gi de ia dogu heohi,

\par }{\Q gai au ga hagadaumee ange gi de ia.


\par }{\Q \VS{5}Au e lodo gi iloo e au ana muna e basa mai ai,

\par }{\Q ma de hai gi donu ange au gi ana muna e tala mai.


\par }{\Q \VS{6}E aha, ia e hai baasi mai naa gi de au i dono sauaa laumalie?

\par }{\Q E deai, ia e dee hagabaubau naa donu au.


\par }{\Q \VS{7}Tangada heohi e maua i de tala dono donu i mada luoono mada,

\par }{\Q gai dogu dangada hagamodu muna e tala bolo au e dee
haisala.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{8}Tilo, au e ssala naa i dua, aagai ia e dee i kilaa;

\par }{\Q au e ahe naa gi dai, gai au e dee gidee ia i kilaa.


\par }{\Q \VS{9}De masavaa oona e hai hegau ai i ngaiho, gai au e dee gidee ia;

\par }{\Q de masavaa oona e huli ai gi ngaage, gai au e dee gidee hogi ia.


\par }{\Q \VS{10}Aagai ia e iloo dogu haiava e hano ai;

\par }{\Q ga lava naa huu dana hagatale au, gai au gu
gilimalali

\par }{\Q bei dagodo o denga goolo mai i lo te ahi.


\par }{\Q \VS{11}Au e kana ange donu e daudali ange i ono duulangaa dabuvae;

\par }{\Q gai au e seesee i dono haiava tee hano gee ai.


\par }{\Q \VS{12}Au ne kii ange dogu daudali i ana muna gu tala mai,

\par }{\Q i dagu hagamogomogo i agu gai.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{13}Ia e dee dagodo gee naa donu, gai goai e maua i de sui dana maanadu?

\par }{\Q Ia e hai ga bei ono lodo donu.


\par }{\Q \VS{14}Ia e hai naa donu gi bei dana hagatau mai gi de au,

\par }{\Q gai e lagolago donu ana hagatau bee nei i ono lodo.


\par }{\Q \VS{15}Aanei hiidinga oogu e madagu ai nei i de ia;

\par }{\Q de masavaa aagu e maanadu ai mee nei, gai au gu madagu i de ia.


\par }{\Q \VS{16}De Maadua gu hai ma gu madagudagu au,

\par }{\Q gai de Ia Mmahi Mmao laa gu hagamadagu au.


\par }{\Q \VS{17}Go hiidinga au gu haolia i de gohu,

\par }{\Q gai de gohu boo dangodango e buibui luoogu mada.


\par }{\BB \par }


\PoetryChap{24}{\Q \VerseOne{1}Gu aha de Ia Mmahi Mmao laa gu dee hagailonga ai laa denga masavaa hagamodu muna?

\par }{\Q Gai gu aha dangada e iloo ia gu dee gidee ai laa ono laangi?


\par }{\Q \VS{2}Hanu e ue denga hadu goinga o dangada,

\par }{\Q gilaadeu e kave denga
ssiibi ga dugu i olaadeu mommee iai helii.


\par }{\Q \VS{3}Gilaadeu e kave gee
{\TL{donkey}} a de gauligi gu deai sono damana,

\par }{\Q ma de kaau a de hine gu magau dono bodu, e hagadonu ai de hagaoa o alaadeu muli.


\par }{\Q \VS{4}Gilaadeu e sseu gilaadeu e duasala gi hulo gee i honga de haiava,

\par }{\Q gai e hai de gau hagaau aloha alodahi i honga henua gi hulo gi mmuni.


\par }{\Q \VS{5}Tilo, de gau hagaau aloha e bei denga
{\TL{donkey}} lodo henua;

\par }{\Q gilaadeu e hai hegau ange gi maua alaadeu gai;

\par }{\Q gilaadeu e sala gai a alaadeu dama i de mommee e deai mee iai.


\par }{\Q \VS{6}Gilaadeu e hagabudu alaadeu gai i lodo veelenga,

\par }{\Q gai e ogo gai i lodo veelengaa
{\TL{grape}} a tangada baubau.


\par }{\Q \VS{7}Gilaadeu e deai olaadeu malo,

\par }{\Q gilaadeu e gilisau ma e sseni ai i de boo;

\par }{\Q Gai e deai donu olaadeu mee e kahu ai i de hagamagalili.


\par }{\Q \VS{8}Gilaadeu e ssui lebelebe i de langi i ulu denga mounga,

\par }{\Q gai gilaadeu e hulo gi lalo hadu ma e hagalilo ai, e deai donu olaadeu hale.


\par }{\Q \VS{9}Dangada e gaavee tama e deai sono damana mai i daho dono dinana,

\par }{\Q gilaadeu e kave dahi gaagaa e hagadonu ai

\par }{\Q de hagao a tangada hagaau aloha ana muli.


\par }{\Q \VS{10}De gau hagaau aloha e hulo saele ma de gilisau,

\par }{\Q gilaadeu e molimoli denga noodangaa
{\TL{grain}}, aagai gilaadeu goi hiikai donu huu.


\par }{\Q \VS{11}Gilaadeu e kumi denga
{\TL{olive}} a tangada baubau, e hai ai lolo;

\par }{\Q gilaadeu e dagadagahi denga
{\TL{grape}} e hai ai uvaini, aagai gilaadeu e hieunu.


\par }{\Q \VS{12}De gonogono o dangada gu dai maakau e langona i lo te aduhale,

\par }{\Q gai dangada gu lagolagohia e dangidangi i de bale.

\par }{\Q Aagai de Maadua e dee hagahaisala dahi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{13}Hanu e hai baasi ange gi de maalama;

\par }{\Q gilaadeu e dee iloo ono dagodo, aabe e seesee i ono haiava.


\par }{\Q \VS{14}Tangada daa dangada e alahage i taiao gohugohu,

\par }{\Q e daa gi maakau gilaadeu e duasala,

\par }{\Q gai ia e gaiaa i de boo bei tangada gaiaa.


\par }{\Q \VS{15}Tangada dagodo
haisala e tali gi gohugohu de mee;

\par }{\Q ia e hagadaba, ‘E deai naa donu e gidee au,’

\par }{\Q gai ia e haoli luoono mada.


\par }{\Q \VS{16}De boo gai de gau baubau e oha denga hale ga ulu ai;

\par }{\Q gai de laangi gilaadeu e mmuni; gilaadeu e dee iloo donu de maalama.


\par }{\Q \VS{17}De boo gohu e bei taiao i olaadeu daha;

\par }{\Q go hiidinga gilaadeu ni soa niio mee hagamaatagu o de gohu.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{18}Ia e moolau donu tee maleva bei ebuebu i honga vai;

\par }{\Q delaadeu duuhanga i honga de henua go de
hagamalaia,

\par }{\Q gai gu deai e hulo e denga veelengaa
{\TL{grape}}.


\par }{\Q \VS{19}Tau laohie ma de mahana e hai gi dee daakodo vai o denga
{\TL{snow}};

\par }{\Q gai e bei ai hogi, de mommee o de gau maakau

\par }{\Q e kave gee gilaadeu gu haisala.


\par }{\Q \VS{20}Olaadeu dinana e ngalo hogi gilaadeu, gai denga ilo e gai angaanga.

\par }{\Q Dangada gu dee manadua gilaadeu,

\par }{\Q aagai gilaadeu gu sele bei de manu somo.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{21}Gilaadeu e vaivai hai denga haahine e deai alaadeu dama,

\par }{\Q gai e dee abodonu ange gi de hine gu maakau dono bodu.


\par }{\Q \VS{22}Aagai de Maadua e kave gee de gau mmahi i ono mmahi;

\par }{\Q gilaadeu e ssula, aagai e deai selaadeu tali i de mouli nei.


\par }{\Q \VS{23}De Maadua e hai gi dagodo be gilaadeu e nnoho paba,

\par }{\Q aagai ia e dagitilo gilaadeu.


\par }{\Q \VS{24}Gilaadeu e hagaamua i dahi masavaa bodobodo, ga lava gu dee maaleva;

\par }{\Q gilaadeu e mmae bei mee ange laa alodahi,

\par }{\Q ga lava ga duuduu bei denga
{\TL{grain}}.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{25}Noo e dee deenei tagodo,

\par }{\Q gai goai e maua i de hagaago mai bolo au se dangada hadu muna,

\par }{\Q aabe agu muna e dee heohi?”




\par }\Chap{25}{\SH Muna a Bildad
\par }
{\MM \VerseOne{1}Gai Bildad taane Shuah ne basa ange, ga hai ange,


\par }{\Q \VS{2}“Ssauaa e dagi ai ma de madagu i ono daha;

\par }{\Q ia e hai gi dagodo de nnoho paba i dono nohoanga i de langi.


\par }{\Q \VS{3}E maua i de dau taelodo o dono hagabuulinga hebagi?

\par }{\Q Gai goai tigi gidee dana maalama?


\par }{\Q \VS{4}E maua e dahi dangada gi heohi i mada luu mada o de Maadua?

\par }{\Q E maua e tangada ne haanau i daho de hine gi
gilimalali?


\par }{\Q \VS{5}Tilo, de maasina e dee maalama donu,

\par }{\Q gai denga heduu e dee gilimalali hogi i mada luoono mada;


\par }{\Q \VS{6}gai tangada e kii mai ange donu, ia e bei donu de ilo,

\par }{\Q tama a tangada, e bei dahi dangaloa!”




\par }\Chap{26}{\SH Muna a Job ange gi Bildad
\par }
{\MM \VerseOne{1}Gai Job ne basa ange, ga hai ange,


\par }{\Q \VS{2}“Koe gu bale ange donu tangada e deai ono mahi!

\par }{\Q Gai koe gu hagaola tangada baageaa!


\par }{\Q \VS{3}Koe gu bale ange tangada

\par }{\Q e deai sono heiangi i hagasaele danuaa!

\par }{\Q Gai gu lagolago hanonga aau ne tala ai

\par }{\Q dagodo o de iloo mee laumalie!


\par }{\Q \VS{4}Goai ne balea adu goe i muna aau e tala naa?

\par }{\Q Gai niioai de
hagasaalunga e daalaa naa muna naa i oo daha?


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{5}Hagasaalunga o de gau maakau e kona de bolebole,

\par }{\Q go gilaadeu i lodo vai ma gilaadeu alodahi e nnoho i kilaa.


\par }{\Q \VS{6}De mommee o de gau maakau e mahuge i mada luu mada o de Maadua,

\par }{\Q gai Abaddon\FTNT{*}{{\FR 26:6 }{\FQ{Abaddon
}}{\FT{e bei de mommee o de gau maakau.}}} e dee haoli donu i mada luoono mada.


\par }{\Q \VS{7}Ia ne doha de langi i baasi i ngaiho i lo te moana i lunga,

\par }{\Q gai ia e daudau age henua i lalo i lo te ngadi moana.


\par }{\Q \VS{8}Ia ne hhao denga vai gi lodo hagausinga maadolu,

\par }{\Q gai denga hagausinga e dee maoha donu i taemaha o denga vai.


\par }{\Q \VS{9}Ia e haoli de maasina honu i dahi giliiga,

\par }{\Q ma de doha ana giliiga i ono elunga.


\par }{\Q \VS{10}Ia e maaga honga de vai,

\par }{\Q ma de vvae de maalama mai i de gohu.


\par }{\Q \VS{11}Denga duludulu o de langi e ngalungaalue

\par }{\Q i delaadeu maatagu i dono bole.


\par }{\Q \VS{12}Ia e hagabeabeau tai i ono mahi;

\par }{\Q ia e duuduu
Rahab\FTNT{†}{{\FR 26:12 }{\FQ{Rahab
}}{\FT{go de ingoo o de mamu hagamaatagu e sisi laa i lodo beebaa madagidagi.}}} i dono iloo mee.


\par }{\Q \VS{13}Ia e manava gai gu laohie,

\par }{\Q gai dono lima e velo de
labodo e tolo laa.


\par }{\Q \VS{14}Tilo, mee nei go taamada donu huu o ana hegau,

\par }{\Q e bei taadeu hai e langona ai laa dana damaa musumusu mai.

\par }{\Q Gai goai e donu ange gi denga hatuli aana e hai i dono mmahi?”


\par }{\BB \par }


\Chap{27}{\PP \VerseOne{1}Gai a Job ne duudagi de tala ana muna, ga hai ange,


\par }{\Q \VS{2}“Au e hagatoo donu i de mouli o de Maadua,

\par }{\Q go de ia hagamodu ina ogu muna i de heohi,

\par }{\Q go de Ia Mmahi Mmao laa, go de ia ne haia gi daemaha ogu lodo:


\par }{\Q \VS{3}taulooloa o dogu mouli,

\par }{\Q gai de manava o de Maadua i lodo luoogu bongaa usu,


\par }{\Q \VS{4}gai au e dee tala donu dahi muna baubau,

\par }{\Q gai dogu alelo e dee hadu muna naa donu.


\par }{\Q \VS{5}Au e dee haihai naa donu ga hagadaba bolo goodou e heohi;

\par }{\Q au e dee hagadaba naa donu bolo au e dee heohi, ga dae ai gi dogu magau.


\par }{\Q \VS{6}Au e daohi naa donu huu dogu hai hegau i de heohi;

\par }{\Q ogu lodo e
gilimalali i taulooloa dogu mouli.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{7}Ogu hagadaumee gi bei dagodo o tangada baubau,

\par }{\Q gai gilaadeu e hai baasi mai gi bei dagodo o tangada e haia de baubau.


\par }{\Q \VS{8}Gai e dahi naa donu tali a tangada baubau

\par }{\Q i de masavaa a de Maadua e hagalilo ai ia,

\par }{\Q ma de kave dono mouli?


\par }{\Q \VS{9}De Maadua e hagallongo dana dangi,

\par }{\Q i de masavaa oona e duu ange ai gi de hai ngadaa?


\par }{\Q \VS{10}Ia e malangilangi naa i de Ia Mmahi Mmao laa?

\par }{\Q Ia e hagahi naa de Maadua i masavaa alodahi?


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{11}Au e agoago adu goodou i dagodo de mahi o de Maadua;

\par }{\Q au e dee hagammuni dagodo o de Ia Mmahi Mmao laa.


\par }{\Q \VS{12}Tilo, goodou gu gidee donu mee nei;

\par }{\Q gai gu aha gu lagolago ai naa oodou ngadi muna e tala?


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{13}Deenei tuuhanga a de Maadua e gaavange gi tangada baubau,

\par }{\Q ma de boolonga o tangada alasala e kave mai i daho de Ia Mmahi Mmao laa:


\par }{\Q \VS{14}ga soa naa donu ana dama, gai gilaadeu e maakau naa i de gadilaasa,

\par }{\Q gai dono hagadiilinga e dee boobosu naa i alaadeu gai.


\par }{\Q \VS{15}Ana dama e doe e maakau naa i de mee hagamaakau,

\par }{\Q gai olaadeu bodu e dee tangi i delaadeu maakau.


\par }{\Q \VS{16}Gai ga lagolago naa donu ana selevaa bei denga gelegele,

\par }{\Q gai ono malo bei de lagolago o denga gelegele pigi,


\par }{\Q \VS{17}gai ana mee gu hagabudu laa go tangada heohi e gahu ai,

\par }{\Q gai tangada tigi
haisala e duuhaa ana selevaa.


\par }{\Q \VS{18}Gai de hale aana e hagaduu e maoha ngaohie naa bei de hale o de neveneve,

\par }{\Q ma de baasi hale a tangada dagitilo e hagaduu laa.


\par }{\Q \VS{19}Ia e hano ga seni i dono lava, gai ia e dee ahe ange donu e hagabudu;

\par }{\Q gai ga alahage naa huu ia, gai gu deai donu ono goloa lagolago.


\par }{\Q \VS{20}Denga mee hagamaatagu e tuu ange naa gi de ia bei de dae mai o tolona,

\par }{\Q gai ssio e ili naa ia ga kave gee i de boo.


\par }{\Q \VS{21}De madangi mai i dua e ili naa ia ga kave gee, gai ia gu dee maleva;

\par }{\Q de madangi gu kave gee ia i dono mommee.


\par }{\Q \VS{22}De madangi e dau naa i de ia, gai e dee abodonu ange donu,

\par }{\Q gai ia e savini naa ga hano gee i de madangi mmahi.


\par }{\Q \VS{23}De madangi e baabaa naa luoono lima ga doo mee i de ia,

\par }{\Q ma de hagavogivogi hagammae manava ga dugi ia gi hano gee i dono mommee.


\par }{\BB \par }


\PoetryChap{28}{\Q \VerseOne{1}E dahi donu mommee e geli ai denga selevaa,

\par }{\Q gai e dahi mommee e hagagilimalali ai denga goolo.


\par }{\Q \VS{2}Denga
{\TL{iron}} e geli age i lo te gelegele,

\par }{\Q gai denga
{\TL{copper}} e ssali mai i de hagavaivai i denga hadu.


\par }{\Q \VS{3}Dangada e hai gi maalama de mommee gohu,

\par }{\Q i delaadeu ssala denga mee i lodo hadu

\par }{\Q i de mommee gelo ma de gohu.


\par }{\Q \VS{4}Gilaadeu e geli mommee mmao e deai dangada iai,

\par }{\Q go mommee e dee seesee ai dangada;

\par }{\Q gai gilaadeu e daudau i daula i lo te moana,

\par }{\Q i de mommee e mmao gee mai i dangada.


\par }{\Q \VS{5}Go de gelegele e ssomo mai ai denga gai,

\par }{\Q aagai ono lalo e bei mee e oha i de ahi;


\par }{\Q \VS{6}hadu hagamogomogo bei
{\TL{sapphire}}\FTNT{*}{{\FR 28:6 }{\FQ{{\TL{sapphire}},
}}{\FT{aabe ni
}}{\FQA{{\TL{lapis lazuli}}.}}} e gidee i lodo hadu,

\par }{\Q gai ono gelegele iai denga dibaa goolo.


\par }{\Q \VS{7}De haiava laa e deai donu se manu lele e iloo,

\par }{\Q gai de
{\TL{falcon}} e dee gidee hogi.


\par }{\Q \VS{8}Denga manu lodo henua mmahi e dee seesee i kilaa,

\par }{\Q gai de
laiono e dee hano saele hogi i kilaa.


\par }{\Q \VS{9}Gai tangada e hoda lo te baba makaga

\par }{\Q ma de geli daahido o denga mounga.


\par }{\Q \VS{10}Tangada e hai denga haiava i lo te baba,

\par }{\Q gai ia gu gidee denga mee hagamogomogo i kilaa.


\par }{\Q \VS{11}Ia e pono denga vai gi dee damaa ssali ai,

\par }{\Q ma de hai gi ssula mai gi de maalama mee e dee gidee.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{12}Aagai go hee naa e gidee ai de heiangi?

\par }{\Q Gai go hee iai de donu ange?


\par }{\Q \VS{13}Tangada e dee maua gi donu ange gi de hagamogomogo o de mee nei;

\par }{\Q gai e dee gidee i de mommee o dangada e nnoho ai.


\par }{\Q \VS{14}De moana gelo e hagadaba, ‘E dee maleva i ogu daha,’

\par }{\Q gai tai e hagadaba, ‘E dee dagodo hogi i ogu daha.’


\par }{\Q \VS{15}E dee maua i de hagao i goolo,

\par }{\Q be go de hagahidi denga selevaa e hagao ai.


\par }{\Q \VS{16}Dono hagamogomogo e dee bei goolo o Ophir,

\par }{\Q aabe go de hadu hagamogomogo go de
{\TL{onyx}} aabe go de
{\TL{sapphire}}.


\par }{\Q \VS{17}Denga goolo ma galaasa e dee bei ono dagodo,

\par }{\Q gai e dee maua hogi i de hagahesuihagi ange

\par }{\Q gi denga hadu hagamogomogo e hai i goolo.


\par }{\Q \VS{18}Manu mangamanga ma
{\TL{crystal}} e dee maua hogi i de tala olaau dagodo;

\par }{\Q gai de hagaoanga o de heiangi e laumalie ange i de hagaoanga o denga ango.


\par }{\Q \VS{19}De
{\TL{topaz}} o Ethiopia e dee maua i de hagahedae ange aagena,

\par }{\Q gai e dee maua i de hagahedae ange gi denga goolo abodonu.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{20}Gai go hee e humai ai de heiangi?

\par }{\Q Gai go hee iai de donu ange?


\par }{\Q \VS{21}De heiangi e hagammuni gi dee gidee e mee alodahi e mouli,

\par }{\Q gai e hagammuni hogi i denga manu llele i lo te langi.


\par }{\Q \VS{22}Abaddon\FTNT{†}{{\FR 28:22 }{\FQ{Abaddon
}}{\FT{go de mommee o de gau maakau.}}} ma de magau e hagataba,

\par }{\Q ‘Gimaau gu langona longo o de heiangi.’


\par }{\Q \VS{23}De Maadua e donu ange gi dagodo o de heiangi,

\par }{\Q gai ia e iloo de mommee iai.


\par }{\Q \VS{24}Gai ia e daumada de bido laa o henua i lalo,

\par }{\Q ma de gidee mee alodahi i lalo de langi.


\par }{\Q \VS{25}Dana masavaa ne hagasauaa ai de mmahi o de madangi,

\par }{\Q ma de hagabau taemaha o denga vai,


\par }{\Q \VS{26}ma dana masavaa ne hagasauaa ai haiava o de langi,

\par }{\Q ma de haiava o de uila ma de hatuli,


\par }{\Q \VS{27}gai ia ne gide de heiangi ga hagatale ange ono dagodo,

\par }{\Q ga hagaduu gu makaga, gu iloo danuaa ono dagodo.


\par }{\Q \VS{28}Gai ia ne hai ange gi tangada,

\par }{\Q ‘Tilo, de madagu i de Ia Aamua go de heiangi abodonu,

\par }{\Q gai de kino i de baubau go de donu ange abodonu.’ ” \XREF{*}{{\XO 28:28 }{\XT{Psa 111.10; Pro 1.7; 9.10}}}


\par }{\BB \par }


\Chap{29}{\PP \VerseOne{1}Gai a Job ne duudagi de tala ana muna, ga hai ange,


\par }{\Q \VS{2}“Mee naa au gi ahe ange gi noho i denga malama gu hulo laa,

\par }{\Q go laangi a de Maadua e tilo danuaa mai ai au,


\par }{\Q \VS{3}gai dana laama e hagamaalama honga dogu biho,

\par }{\Q gai au e seesee i dono maalama i lo te gohu;


\par }{\Q \VS{4}ogu laangi goi mmahi ai,

\par }{\Q go de masavaa o dogu soa go de Maadua e buibui dogu hale malo;


\par }{\Q \VS{5}go de masavaa a de Ia Mmahi Mmao laa e noho ai madali au,

\par }{\Q gai agu dama e nnoho madali au;


\par }{\Q \VS{6}gai dogu haiava nogo seesee ai e honu i vai uu haduhadu,

\par }{\Q gai agu lolo
{\TL{olive}} e ssali mai i lo te baba.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{7}De masavaa oogu ne hano ai gi gaogao de haitoga o de aduhale,

\par }{\Q ga noho i dogu duulanga i lo te duu malaelae,


\par }{\Q \VS{8}gai denga dama daane ne ngaalue gee i dogu haiava i delaadeu gidee au,

\par }{\Q gai denga daane madumaatua ne hiihidi ga tuu gi lunga.


\par }{\Q \VS{9}Dagi o de henua gu dee pasa,

\par }{\Q ga pono olaadeu ngudu i olaadeu lima;


\par }{\Q \VS{10}de gau aamua gu dee mmuu,

\par }{\Q gilaadeu gu dee maua i de tala hanu muna.


\par }{\Q \VS{11}Be goai gu langona agu muna e tuhi ai au,

\par }{\Q gai gilaadeu ne gidee au e buni mai;


\par }{\Q \VS{12}go hiidinga au ne bale ange tangada hagaau aloha e dangi laa,

\par }{\Q ma de gauligi gu deai sono damana, aabe se dangada e balea ange ia.


\par }{\Q \VS{13}Gilaadeu gu hai ngadaa laa e
hagamanuuia ngau,

\par }{\Q gai au ne hai ga malangilangi lodo o de hine gu magau dono bodu.


\par }{\Q \VS{14}Au e gahu au i de heohi, bei dagodo o de malo;

\par }{\Q gai de hagamodu heohi

\par }{\Q go dogu malo laa daha ma dogu goobai malo.


\par }{\Q \VS{15}Go au luu mada o tangada dee gide,

\par }{\Q gai go au luu vae o tangada balagelage.


\par }{\Q \VS{16}Au se damana niiolaadeu e duasala,

\par }{\Q gai au e ssala de heohi o tangada aagu e dee iloo.


\par }{\Q \VS{17}Au ne hebagi ange ga hagadee kii tangada baubau,

\par }{\Q gai ne hagaola ana dangada e vaivai hai laa.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{18}Gai au ne maanadu i ogu lodo,

\par }{\Q ‘Au e magau naa donu i dogu hale madali dogu huaabodu,

\par }{\Q gai ogu ngadau e mouli ai e bei naa de lagolago o denga gelegele.


\par }{\Q \VS{19}Au e bei de manu somo e hulo laa ono aga gi lodo vai,

\par }{\Q gai ono laa e hagamaluulu i ssuungia o de boo.


\par }{\Q \VS{20}Dogu mahamaha e dagodo naa donu huu i ogu daha,

\par }{\Q gai ogu mahi e dagodo naa donu huu

\par }{\Q bei de mee hholu hoou i lo togu lima.’


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{21}Dangada e tali e hagallongo agu hagasaele;

\par }{\Q gilaadeu e nnoho naa ga hagallongo agu muna.


\par }{\Q \VS{22}Dua de tala agu muna, gai gilaadeu tee ahe ange e pasa,

\par }{\Q go hiidinga gilaadeu gu malangilangi i agu muna ange gi gilaadeu.


\par }{\Q \VS{23}Gilaadeu ne tali e hagallongo agu muna, bei delaadeu tali gi pala de langi,

\par }{\Q gai gilaadeu ne kave agu muna bei de langi e pala iho laa i taamada o de ngadau.


\par }{\Q \VS{24}De masavaa ne gada ange ai dogu ngudu gi gilaadeu, gai gilaadeu tee hagadonusia donu,

\par }{\Q gai dogu malangilangi i gilaadeu e hagamaamaane olaadeu lodo.


\par }{\Q \VS{25}Go au ne hilihilia ange alaadeu mee e hai, go au delaadeu dagi.

\par }{\Q Au e bei dagodo o dahi hodooligi ange gi dono hagabuulinga hebagi,

\par }{\Q gai e bei dagodo o tangada e hagaaneane ina gilaadeu gu hinangalosaa.


\par }{\BB \par }


\PoetryChap{30}{\Q \VerseOne{1}Aagai iainei gilaadeu e kada i de au, dangada e gauligi mai ange i de au;

\par }{\Q gai olaadeu damana ni dangada niiogu e kino

\par }{\Q i de dugu madali denga gaaduu e hagaloosia ina agu
ssiibi.


\par }{\Q \VS{2}Gu ni haigamaiana aha olaadeu mahi mai gi de au,

\par }{\Q gai gu ui de masavaa olaadeu e mahi ai?


\par }{\Q \VS{3}Gilaadeu gu duasala ma de hiikai,

\par }{\Q gilaadeu gu maamaa de gelegele mmasa,

\par }{\Q i de mommee e deai mee iai i de boo.


\par }{\Q \VS{4}Gilaadeu e hagihagi lau o denga manu ssomo ma e gai,

\par }{\Q alaadeu gai go aga o de manu somo go de
{\TL{broom}}.


\par }{\Q \VS{5}Gilaadeu gu alualumia gi dee nnoho i magavaa o dangada;

\par }{\Q gai e hagaseegina bei dagodo o de gau gaiaa.


\par }{\Q \VS{6}Gilaadeu gu hai gi nnoho i mommee iai saalingaa vai gu masa,

\par }{\Q ma magavaa o denga hadu ma haonga i lo te gelegele.


\par }{\Q \VS{7}Gilaadeu gu koo bei manu alasala i lodo mee muimui;

\par }{\Q ma de nnoho i lalo denga manu duiduia.


\par }{\Q \VS{8}Gilaadeu ni dama nii de gau llodo ssenga gai ni ngadi dangada,

\par }{\Q gilaadeu gu hai gi hulo gee mai i de henua.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{9}Gai iainei gilaadeu gu hadu dahi daahili hakadanga ai i de au;

\par }{\Q au gu se mee niiolaadeu e kada ai.


\par }{\Q \VS{10}Gilaadeu e kino i de au, ma de hagammao gee i de au;

\par }{\Q gilaadeu e dee maatagu donu i de saavale mai gi luoogu mada.


\par }{\Q \VS{11}Go hiidinga de Maadua gu hagatanga dagu mee hholu ma de hagamaolalo hogi au,

\par }{\Q gilaadeu gu dee maatagu donu i de hai baasi mai gi de au.


\par }{\Q \VS{12}Dangada i dogu madau gu hai baasi mai gi de au;

\par }{\Q gilaadeu gu usu luoogu vae gi baguu ai au,

\par }{\Q ma de hagatuu mee e hai baasi mai ai.


\par }{\Q \VS{13}Gilaadeu gu oha dogu haiava;

\par }{\Q gilaadeu gu hagahai ngadaa donu au,

\par }{\Q gai teai hogi dangada ne daohia gilaadeu.


\par }{\Q \VS{14}Gilaadeu e ulu mai i de mommee maoha i de buibui,

\par }{\Q gai ne loomai laa lodo mommee gu maoha.


\par }{\Q \VS{15}Denga mee hagamaatagu gu tuu mai gi de au;

\par }{\Q gai dogu hagadubu gu bei de mee e ilihia laa ga gaavee gee i de madangi,

\par }{\Q gai dogu lava gu ilihia bei de giliiga.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{16}Iainei, dogu mouli gu baa ange gi de odi;

\par }{\Q gai ogu laangi e duasala ai tigi ui donu.


\par }{\Q \VS{17}Ogu ivi e ssae i de boo,

\par }{\Q gai dogu mmae e dee haganoho donu.


\par }{\Q \VS{18}Dono sauaa mmahi gu hai ogu malo gi huuhuli gee;

\par }{\Q ia gu nnoa au bei de kala e nnoa ai laa dogu malo laa daha.


\par }{\Q \VS{19}Ia gu maga ange au gi lodo gelegele iai vai;

\par }{\Q au gu bei dagodo o denga gelegele ma lehu.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{20}De Maadua, au e dangi adu gi de goe, aagai koe e dee basa mai;

\par }{\Q au e duu age, aagai koe e dee anga mai gi de au.


\par }{\Q \VS{21}Koe e huli ma gu hai baasi mai gi de au,

\par }{\Q koe gu hagaili au i doo lima mmahi.


\par }{\Q \VS{22}Koe e hai gi ilihia ngau i de madangi gi gaavee gee,

\par }{\Q koe e hagaleva saele au i de madangi mmahi.


\par }{\Q \VS{23}Au e iloo bolo koe e kave naa ngau gi de magau,

\par }{\Q go de mommee gu hagadabena ange gi dangada alodahi e mouli.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{24}E aha, tangada gu duasala e dee haalo naa dono lima,

\par }{\Q ga dangidangi i de bale i dono masavaa e hai ngadaa ai?


\par }{\Q \VS{25}E aha, au tee dangi laa i gilaadeu gu hai ngadaa?

\par }{\Q E aha, au tee hinangalosaa laa i de gau hagaau aloha?


\par }{\Q \VS{26}Gai dagu masavaa ne tali ai tanuaa, aagai go de baubau aagu ne gidee;

\par }{\Q de masavaa aagu ne tali ai de maalama, aagai go de gohu ne humai.


\par }{\Q \VS{27}Ogu lodo e duasala mmao, e deai donu se mabu;

\par }{\Q laangi o de sae gu tuu mai gi de au.


\par }{\Q \VS{28}Au gu uliuli i dogu hano saele, aagai e dee go hiidinga o de laa.

\par }{\Q Au ne duu age i de hagabuni o dangada ga dangidangi i de bale.


\par }{\Q \VS{29}Au gu bei dagodo o denga
{\TL{jackal}},

\par }{\Q gai se soa niio denga
{\TL{ostrich}}.


\par }{\Q \VS{30}Dogu gili gu uliuli ma de daga,

\par }{\Q gai dogu angaanga gu kona de vvela.


\par }{\Q \VS{31}Dagu
{\TL{harp}} e hua denga daahili hagahinangalosaa,

\par }{\Q gai dagu
{\TL{flute}} e hagadangidangi madali gilaadeu e tangi.


\par }{\BB \par }


\PoetryChap{31}{\Q \VerseOne{1}Au gu
hagatoo donu hagaheloongoi ange gi luoogu mada,

\par }{\Q bolo au e dee tilo ga lodo ange gi dahi bua moe.


\par }{\Q \VS{2}Gai dee hee tiba a tangada mai i daho de Maadua i lunga,

\par }{\Q be go dono boolonga mai i daho de Ia Mmahi Mmao, e noho laa i de mommee maolunga?


\par }{\Q \VS{3}E aha, de hai ngadaa e dee duu ange laa gi de gau baubau,

\par }{\Q gai de mmala ange gi gilaadeu e haia de baubau?


\par }{\Q \VS{4}E aha, de Maadua e dee gidee agu mee e hai,

\par }{\Q gai e dau hanonga e lagalaga ai luoogu vae?


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{5}Noo au gu hai hegau i de mee dee heohi,

\par }{\Q aabe go de daahanga dangada,


\par }{\Q \VS{6}gai de Maadua gi hagahidi ina ogu dagodo i de mee hagahidi heohi,

\par }{\Q gai ia e gidee ai naa bolo au tigi
haisala donu.


\par }{\Q \VS{7}Noo au gu hano gee i de haiava heohi,

\par }{\Q gai ogu lodo gu nnoo ange gi agu mee e gide,

\par }{\Q aabe dahi mee hakino gee gu pigi ange gi luoogu lima,


\par }{\Q \VS{8}gai hanu dangada gee gi gaina mee aagu ne doo,

\par }{\Q gai gi unuunusia age agu manu gu doo.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{9}Noo ogu lodo gu hagasengalia e dahi hahine,

\par }{\Q gai au e tali i gaogao de haitoga o tangada e baa mai gi de au,


\par }{\Q \VS{10}gai dogu bodu gi miilia
{\TL{grain}} a dahi daane gee,

\par }{\Q gai hanu daane gee gi hagahebaa ma ia.


\par }{\Q \VS{11}Gai de hegau laa se baubau donu,

\par }{\Q se baubau e hagaduasala ai tangada i daho de gau hagamodu muna.


\par }{\Q \VS{12}Gai se ahi e duungia ga dae ai gi Abaddon;

\par }{\Q gai e dudu naa ga odi agu mee alodahi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{13}Noo au e dee hagamodu muna o ogu daane ma haahine hai hegau i de heohi,

\par }{\Q i de masavaa olaadeu e nnanu ai i de au,


\par }{\Q \VS{14}gai ni aha naa aagu e hai i de masavaa a de Maadua e hagamodu ai ogu muna?

\par }{\Q Gai noo ia gu hai ssiilingaa muna, gai dee hee ai naa dogu hai e basa ange ai?


\par }{\Q \VS{15}Gai e dee go de ia hogi ne haia nei au i de mommee o denga dama ne hai ia?

\par }{\Q Gai e dee go ia hogi ne haia gidaadeu i lodo dinae o odaadeu dinana?


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{16}Noo au e dee abodonu ange gi de gau hagaau aloha

\par }{\Q i olaadeu mee e duasala ai,

\par }{\Q be e dee bale ange de hine gu magau dono bodu i dono hai ngadaa;


\par }{\Q \VS{17}noo au e gai sogosogo donu huu agu gai,

\par }{\Q e dee gaavange hanu gi denga gauligi gu deai olaadeu damana —


\par }{\Q \VS{18}(mai i dogu gauligi gai au ne haele gilaadeu bei delaadeu damana,

\par }{\Q gai mai i de masavaa oogu ne haanau ai, gai au ne tilo ange denga haahine gu maakau olaadeu bodu;)


\par }{\Q \VS{19}noo au ne gidee dahi dangada e duasala i teai ono malo,

\par }{\Q aabe se dangada hagaau aloha e deai sono mee e gahu ai;


\par }{\Q \VS{20}noo ia tee tuhi mai au,

\par }{\Q i dagu hakahu ia gi mahanahana i huluhulu o agu
ssiibi;


\par }{\Q \VS{21}noo au ne hai baasi ange gi denga gauligi e deai olaadeu damana,

\par }{\Q gai au e iloo bolo au e dahi ogu sauaa i de haitoga o de aduhale,


\par }{\Q \VS{22}gai dogu bakau gi mahagi gi doo,

\par }{\Q gai dogu lima gi hadi gi doo gee i dogu eu.


\par }{\Q \VS{23}Go hiidinga au e madagu i de hagaduasala a de Maadua;

\par }{\Q au e dee maua donu i hai de mee nei i hiidinga o dono mahamaha.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{24}Noo dagu tali hagalodolodo go denga goolo,

\par }{\Q ma de hagabinga bolo denga goolo go dagu tali;


\par }{\Q \VS{25}noo au e malangilangi i hiidinga ogu goloa lagolago,

\par }{\Q aabe go hiidinga au ne maua mee lagolago;


\par }{\Q \VS{26}noo au e galo age ga tilo de maalama o de laa,

\par }{\Q aabe go de ngalue o de maasina ma dono mahamaha,


\par }{\Q \VS{27}gai au gu hagasengalia

\par }{\Q ga hagadubu gilaadeu i de oso dogu lima:


\par }{\Q \VS{28}gai mee nei se baubau hogi nii de gau hagamodu muna e hagaduasala,

\par }{\Q gai au gu hagangadi mee de Maadua i de mommee maolunga.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{29}Noo au e malangilangi i de duasala o dogu hagadaumee,

\par }{\Q aabe go de lodo danuaa i dono hai ngadaa;


\par }{\Q \VS{30}(gai au tee dugu ange dogu ngudu gi haisala,

\par }{\Q i dagu hagadaba bolo ia gi malaia;)


\par }{\Q \VS{31}noo dangada i dogu huaabodu tigi hagataba,

\par }{\Q ‘Goai tangada tee bosu i de gaimee i gai a Job?’


\par }{\Q \VS{32}(aagai teai se dangada henua gee ne seni i gaogao denga haiava,

\par }{\Q gai dogu hale e mahuge ange gi tangada henua gee i masavaa alodahi;)


\par }{\Q \VS{33}noo au e dee tala dagodo o ogu haisala bei de gau ange laa,

\par }{\Q gai e hagammuni ogu baubau i ogu lodo,


\par }{\Q \VS{34}go hiidinga au e madagu i dangada soa,

\par }{\Q ma de madagu i de hagangadi mee a dogu huaabodu au,

\par }{\Q deelaa ai, au e noho dee muu, ma tee sao gi duaahaho —


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{35}(Mee naa gi dahi dangada e hagalaangona agu muna!

\par }{\Q Tilo, au gu sisi dogu ingoo e hagasauaa ai agu muna;

\par }{\Q de Ia Mmahi Mmao laa gi basa mai gi agu muna,

\par }{\Q gai dogu hagadaumee gi siia ana mee e hagabaubau ai au.


\par }{\Q \VS{36}Ni muna abodonu au e dau de mee nei i honga dogu eu,

\par }{\Q ma de hagauda ange gi honga dogu biho bei de hau.


\par }{\Q \VS{37}Au e tala ange naa gi de ia agu mee alodahi gu hai;

\par }{\Q au e hedae ange naa gi de ia, bei dagodo o dahi dagi.) —


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{38}Noo dogu gelegele e hai baasi mai gi de au,

\par }{\Q gai ono geelinga e ssui i denga loimada;


\par }{\Q \VS{39}noo au e gai ono hua gai e dee hagao,

\par }{\Q ma de hagaduasala dangada niiolaadeu de mommee:


\par }{\Q \VS{40}gai denga manu daladala gi ssomo i kilaa, e dee go
{\TL{wheat}};

\par }{\Q ma denga helii baubau, e dee go
{\TL{barley}}.”

\par }{\BB \par }
{\MM Deenei de hagaodi muna a Job.




\par }\Chap{32}{\SH Muna a Elihu
\par }
{\MM \VerseOne{1}Gai denga daane dogodolu laa ga tuu delaadeu pasa ange gi a Job, go hiidinga ia e maanadu bolo ia e heohi donu.

\VS{2}Gai Elihu tama daane a Barakel taane Buz, o de hagadiilinga o Ram, gu kona mmao de lili, i de hagaheohi a Job ia, ia tee hagaheohi de Maadua.

\VS{3}Ia ne lili hogi i soa dogodolu o Job, i hiidinga gilaadeu tee maua i de pasa ange gi muna a Job, aagai gilaadeu e hagataba bolo a Job gu dee heohi.

\VS{4}Gai Elihu ne noho ga tali gi odi denga daane ange laa i de pasa ange gi a Job, go hiidinga gilaadeu e maatua ange i de ia.

\VS{5}Gai ga gidee huu e Elihu bolo denga daane dogodolu ange laa gu deai alaadeu muna e maua i de tala ange gi a Job, gai ia gu kona mmao de lili.


\par }{\PP \VS{6}Gai Elihu tama daane a Barakel taane Buz ga basa ange, ga hai ange,

\par }{\Q “Au se gauligi donu huu,

\par }{\Q gai goodou ni daane gu maatua;

\par }{\Q deenei ai, au ne manavasaa ma de madagu

\par }{\Q i de tala adu dagu maanadu.


\par }{\Q \VS{7}Au ne maanadu i ogu lodo,

\par }{\Q ‘Dugua ange de gau maatua gi pasa,

\par }{\Q i hiidinga go de gau maatua e agoagona mai de heiangi.’


\par }{\Q \VS{8}Aagai go de
hagasaalunga i lodo o tangada,

\par }{\Q ma de madangi o de manava a de Ia Mmahi Mmao laa,

\par }{\Q e haia gi maua e ia i de donu ange.


\par }{\Q \VS{9}E dee go de madumaatua o tangada oona e heiangi ai,

\par }{\Q aabe go gilaadeu donu huu e tonu ange gi de mee heohi.


\par }{\Q \VS{10}Deenei ai, au e hai adu:

\par }{\Q Goodou nnoho mai hagalaangona agu muna,

\par }{\Q gai au ga tala adu hogi agu mee gu iloo.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{11}Tilo, au ne noho ga tali adu goodou gi daalaa oodou muna,

\par }{\Q ma de hagallongo oodou maanadu,

\par }{\Q i de masavaa oodou e hagasaele ai oodou muna e tala.


\par }{\Q \VS{12}Au ne kana ange ga hagallongo oodou muna,

\par }{\Q aagai tilo, teai se goodou ne maua i de hagaago mai bolo a Job e dee heohi;

\par }{\Q aabe ne maua i de basa ange gi ana muna.


\par }{\Q \VS{13}Goodou kana hagataba donu, ‘Gimaadeu gu gidee de heiangi;

\par }{\Q go de Maadua e maua i de hagadaumee ange gi de ia, e dee go dahi dangada.’


\par }{\Q \VS{14}Job tee hagadaumee mai gi de au,

\par }{\Q gai au e dee basa ange naa hogi gi ana muna bei oodou muna ne pasa ange ai.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{15}Gilaadeu gu lele mouli, gu deai alaadeu muna e pasa ange ai,

\par }{\Q gai gu deai alaadeu muna e maua i de tala.


\par }{\Q \VS{16}E aha, ga noho au e tali ange, i hiidinga gilaadeu gu dee mmuu iainei,

\par }{\Q ma de tuu donu huu gu dee pasa mai?


\par }{\Q \VS{17}E deai, gai au e tala adu naa donu agu muna;

\par }{\Q au e tala hogi agu mee e iloo.


\par }{\Q \VS{18}Gai ogu lodo gu honu i denga muna,

\par }{\Q gai de hagasaalunga i ogu lodo e usuusu mai au.


\par }{\Q \VS{19}Tilo, ogu lodo gu bei de manu e hhao ai denga uvaini,

\par }{\Q ma gili manu hoou gu dai masae laa.


\par }{\Q \VS{20}Au e basa donu e tala agu muna gi maamaane ai ogu lodo;

\par }{\Q au e hhanga dogu ngudu e basa ange ai.


\par }{\Q \VS{21}Au e dee hilihili dangada

\par }{\Q aabe e hagasegesege ange dahi dangada.


\par }{\Q \VS{22}Go hiidinga noo au e iloo de hagasegesege ange dahi dangada,

\par }{\Q gai de ia ne haia ngau e moolau naa donu dana daa ngau ga magau.


\par }{\BB \par }


\PoetryChap{33}{\Q \VerseOne{1}Job, iainei gai koe hagalaangona agu muna;

\par }{\Q gai noho hagalaangona agu muna alodahi e tala.


\par }{\Q \VS{2}Tilo, iainei gai au ga hhanga nei dogu ngudu;

\par }{\Q au gu baba donu e tala agu muna.


\par }{\Q \VS{3}Agu muna e hagaago mai bolo ogu lodo e heohi,

\par }{\Q gai au e tala agu mee e iloo i de muna abodonu.


\par }{\Q \VS{4}De
Hagasaalunga o de Maadua ne hai au,

\par }{\Q gai de madangi o de manava o de Ia Mmahi Mmao laa ne hai au gi mouli.


\par }{\Q \VS{5}Basa mai gi agu muna, noo koe e maua;

\par }{\Q hagadabena ina au muna e hagadaumee mai ai gi de au.


\par }{\Q \VS{6}Tilo, gidaau se dagodo daudahi i daho de Maadua;

\par }{\Q au se dangada hogi ne hai i gelegele pigi.


\par }{\Q \VS{7}Tilo, e deai donu oo hiidinga e madagu ai i de au,

\par }{\Q gai au e dee kona naa donu dagu hagadaemaha goe.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{8}Ni muna abodonu, koe ne tala gi langona e au,

\par }{\Q gai au gu langona dau hagadaba:


\par }{\Q \VS{9}‘Au e
gilimalali gai e deai donu ogu
haisala,

\par }{\Q au tigi haisala donu, gai e deai donu ogu dee heohi.


\par }{\Q \VS{10}Aagai de Maadua gu gidee dahi mee e hai baasi mai ai gi de au,

\par }{\Q ia gu hai au gi se hagadaumee niiona;


\par }{\Q \VS{11}ia gu nnoa ange luoogu vae gi denga laagau hagamakaga,

\par }{\Q ma de dagitilo mommee alodahi oogu e hano aagena.’ \XREF{*}{{\XO 33:11 }{\XT{Job 13.27}}}


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{12}Tilo, koe e dee heohi donu i de mee nei; au e basa adu gi au muna.

\par }{\Q De Maadua e maolunga ange i tangada.


\par }{\Q \VS{13}Gai gu aha gu nanu ange ai naa goe i de ia,

\par }{\Q gai ia e dee basa ange donu gi muna a dangada?


\par }{\Q \VS{14}Go hiidinga de Maadua e basa i tahi ma de lua hanonga,

\par }{\Q gai e deai donu se dangada e donu ange aagena.


\par }{\Q \VS{15}Ia e basa i de midi, ma de midi hagaago ange i de boo,

\par }{\Q i de masavaa e sseni tao ai dangada,

\par }{\Q ma delaadeu sseni i honga olaadeu moenga;\XREF{*}{{\XO 33:15 }{\XT{Job 4.13}}}


\par }{\Q \VS{16}ia e hhuge dalinga o dangada,

\par }{\Q ga hagamaatagu gilaadeu i ana haelenga.


\par }{\Q \VS{17}Ia e maua i de hagadahuli gee tangada mai i ana dahulinga baubau,

\par }{\Q ma de aau gee de lodo maolunga i daho tangada;


\par }{\Q \VS{18}ia ga hagaola ia mai i de mommee o de gau maakau,

\par }{\Q ma de hagaola ia gi dee magau ai ia i de gadilaasa.


\par }{\Q \VS{19}Tangada e haelea hogi i dono magi ga dagodo i honga de moenga,

\par }{\Q gai dono angaanga e sae i masavaa alodahi,


\par }{\Q \VS{20}gai denga gai gu ni mee niiona e kino ai,

\par }{\Q ia gu kino hogi i denga gai danuaa hugadoo.


\par }{\Q \VS{21}Dono angaanga gu hagadaga de bangabanga,

\par }{\Q gai ono ivi nogo llilo laa gu tuu mai.


\par }{\Q \VS{22}Ia gu baa ange donu gi de geelonga o de gau maakau,

\par }{\Q dono mouli e gaavange gi gilaadeu e haia gi humai de magau.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{23}Aagai noo dahi
dangada de langi e balea ange ia,

\par }{\Q se ia e hano i magavaa, gai go dahi i magavaa o de mano

\par }{\Q e tala ange gi tangada de mee heohi i dana hai;


\par }{\Q \VS{24}ma de abodonu ange gi de ia, ga hai ange,

\par }{\Q ‘Hagaola ina ia mai i de mommee o de gau maakau,

\par }{\Q au gu gidee de hai e hagaola ai ia’ —


\par }{\Q \VS{25}gai dono angaanga e ahe ange naa ga dama daane,

\par }{\Q ma de ahe ange ga mmahi bei dono masavaa e dama daane ai.


\par }{\Q \VS{26}Gai tangada ga dalodalo ange gi de Maadua, gai ia ga abodonu ange gi de ia,

\par }{\Q gai ia e malangilangi i dana gidee luu mada o de Maadua;

\par }{\Q gai de Maadua e ahe ange ga hagaheohi ia.


\par }{\Q \VS{27}Gai ia e daahili naa i madamada o dangada, ga hai ange,

\par }{\Q ‘Au gu haisala, au gu hano gee i de mee heohi,

\par }{\Q aagai de Maadua tee hagaduasala donu au.


\par }{\Q \VS{28}Ia ne hagaola au mai i de mommee o de gau maakau,

\par }{\Q au e mouli naa ga gidee de maalama.’


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{29}Tilo, de Maadua e hai ange mee alodahi gi tangada,

\par }{\Q i e lua aabe dolu hanonga,


\par }{\Q \VS{30}e hagaahe mai ai ia i de mommee o de gau maakau,

\par }{\Q gai de maalama o de mouli ga hagamaalama ia.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{31}Job, noho mai hagalaangona,

\par }{\Q gai noho hagalaangona agu muna;

\par }{\Q aude basa, gai au ga basa adu.


\par }{\Q \VS{32}Gai noo e hanu au muna e lodo e tala mai, gai koe daalaa mai;

\par }{\Q gai au e malangilangi donu i de tala bolo koe e heohi.


\par }{\Q \VS{33}Gai noo e deai, gai koe nnoho hagalaangona agu muna;

\par }{\Q aude basa, gai au ga agoago adu goe i dagodo o de heiangi.”


\par }{\BB \par }


\Chap{34}{\PP \VerseOne{1}Gai Elihu ne basa ange, ga hai ange,


\par }{\Q \VS{2}“Goodou denga daane heiangi, nnoho mai hagalaangona agu muna.

\par }{\Q Goodou denga daane iloo mee, hagalaangona agu muna;


\par }{\Q \VS{3}i hiidinga talinga e haide dagodo o denga muna,

\par }{\Q bei de hai a de alelo e mami ai denga gai.


\par }{\Q \VS{4}Gidaadeu ga hilihili be se aha e heohi,

\par }{\Q gidaadeu alodahi ga made de mee danuaa.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{5}Gai a Job ne hai ange, ‘Au e heohi donu huu,

\par }{\Q gai de Maadua gu kave gee dogu heohi.


\par }{\Q \VS{6}E dee galemu donu au e heohi, gai gu hagabinga bolo se dangada hadu muna;

\par }{\Q e dee galemu donu au tigi
haisala, gai ogu maanuga e dee maua gi mahu.’


\par }{\Q \VS{7}Goai tangada e bei dagodo o Job,

\par }{\Q go de ia gu unumia de hagadogaa?


\par }{\Q \VS{8}Ia e hagabuni ange gilaadeu e haia de baubau,

\par }{\Q ma de noho madali de gau baubau.


\par }{\Q \VS{9}Gai ia e hagadaba, ‘E deai donu mee a tangada e mau,

\par }{\Q i dana hai gi malangilangi de Maadua.’


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{10}Deenei ai, goodou denga daane e tonu ange laa, nnoho mai hagalaangona agu muna.

\par }{\Q De Maadua e dee hai donu de baubau,

\par }{\Q de Ia Mmahi Mmao laa e dee hai de mee dee heohi.


\par }{\Q \VS{11}Gai ia e hagao ange tangada gi bei dagodo o ana hegau,

\par }{\Q ia e hai gi aahe ange donu huu gi tangada ana hegau.\XREF{*}{{\XO 34:11 }{\XT{Psa 62.12}}}


\par }{\Q \VS{12}Ni muna abodonu, de Maadua e dee hai hegau baubau,

\par }{\Q gai de Ia Mmahi Mmao laa e dee hagahaisala donu de hagamodu heohi.


\par }{\Q \VS{13}Goai ne dugu ange ia gi huahua i henua i lalo,

\par }{\Q gai goai ne hilia ange ia gi diiloo ange henua i lalo alodahi?


\par }{\Q \VS{14}Noo de Maadua e hagaahe dono
hagasaalunga

\par }{\Q ma de hagaahe de madangi o dana manava,


\par }{\Q \VS{15}gai dangada alodahi e odi naa i de maakau,

\par }{\Q gai tangada e ahe ange naa gi de gelegele.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{16}Noo koe e donu ange, gai koe hagalaangona de mee nei;

\par }{\Q noho mai hagalaangona agu muna e tala.


\par }{\Q \VS{17}E maua e de ia e kino i de hagamodu heohi i de dagi?

\par }{\Q Gai koe e maua i de hagabaubau de ia heohi laa ma de mmahi?


\par }{\Q \VS{18}Gai go ia e hai ange gi dahi hodooligi, ‘Koe e deai donu oo haigamaiana,’

\par }{\Q gai e hai ange gi de gau aamua, ‘Goodou ni dangada baubau.’


\par }{\Q \VS{19}Go ia e dee hilihili dangada ange gi dagi o de henua,

\par }{\Q gai e dee kii ange dono abodonu ange gi de gau lava i de gau hagaau aloha,

\par }{\Q go hiidinga go ia ne haia gilaadeu alodahi.


\par }{\Q \VS{20}Gilaadeu e moolau donu i de maakau i lo te boo,

\par }{\Q gai dangada e maakau ga dee maaleva;

\par }{\Q gai de gau mahi gu gaavee gee,

\par }{\Q gai e dee se dangada ne haia mee nei.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{21}Ia e daumada hegau alodahi a tangada;

\par }{\Q ia e gidee ono mommee alodahi e hano aagena.


\par }{\Q \VS{22}E deai donu se mommee gohu, e deai donu se mommee gohu boo dangodango,

\par }{\Q e maua e dangada e haia de baubau i de mmuni ai.


\par }{\Q \VS{23}De Maadua tigi hagailonga ange dahi masavaa

\par }{\Q e hagamodu ai muna o tangada i mada luoono mada.


\par }{\Q \VS{24}Ia e daa gi maakau gilaadeu e mmahi, gai e deai donu se siilingaa muna e hai,

\par }{\Q gai ga hai hanu dangada gee gi gaavee olaadeu duulanga.


\par }{\Q \VS{25}Go hiidinga ia e iloo alaadeu mee e hai,

\par }{\Q ia e hagadee kii gilaadeu ma de hagaduasala gilaadeu i de boo.


\par }{\Q \VS{26}Ia e hagaduasala gilaadeu i madamada o dangada,

\par }{\Q i hiidinga o alaadeu hegau baubau,


\par }{\Q \VS{27}go hiidinga gilaadeu gu daahuli gee ma gu dee daudali ange i de ia,

\par }{\Q gilaadeu gu hagangadi mee ono haiava.


\par }{\Q \VS{28}Gilaadeu ne hai gi langona e de Maadua de tangi o de gau hagaau aloha,

\par }{\Q gai ia ne langona de tangi o olaadeu e duasala.


\par }{\Q \VS{29}Aagai noo ia e dee muu, gai goai e maua i de hagabaubau ia?

\par }{\Q De masavaa aana e haoli ai luoono mada, gai goai naa e gidee ia?

\par }{\Q Gai e dee hilihili be ia e hai baasi ange gi dahi huaahenua

\par }{\Q aabe go dahi dangada,


\par }{\Q \VS{30}gi dee maua ai e tangada baubau i de dagi,

\par }{\Q gai ia ga hagahaisala ai dangada.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{31}Gai noo dahi dangada e hai ange gi de Maadua,

\par }{\Q ‘Au gu haisala, aagai au e dee ahe ange naa donu e haisala.


\par }{\Q \VS{32}Agoagona mai au i mee aagu e dee gidee,

\par }{\Q gai noo au gu hai de mee dee heohi, aagai au e dee ahe ange donu e hai’ —


\par }{\Q \VS{33}e aha, koe e lodo de Maadua gi hagao ina adu goe bei doo hai e lodo ai,

\par }{\Q gai koe e dee lodo e dahuli oo lodo?

\par }{\Q Koe hilihilia, e dee go au;

\par }{\Q deenei ai, daalaa mai be ni aha au e iloo.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{34}Dangada e tonu ange e hai mai gi de au,

\par }{\Q gai de gau heiangi e langona agu muna e hai mai naa gi de au:


\par }{\Q \VS{35}‘Job e dee basa i de iloo mee,

\par }{\Q gai ia e dee donu ange gi ana muna e tala.’


\par }{\Q \VS{36}Mee naa gi kona de hagaduasala o Job,

\par }{\Q go hiidinga ia e basa bei de gau baubau.


\par }{\Q \VS{37}Gai ia e hagapuni ange de hai dana hai gi ono haisala;

\par }{\Q ia e baabaa luoono lima i dana hagangadi mee gidaadeu,

\par }{\Q ma de hagalagolago ana muna e hai baasi ange ai gi de Maadua.”


\par }{\BB \par }


\Chap{35}{\PP \VerseOne{1}Elihu ne basa ange hogi, ga hai ange,


\par }{\Q \VS{2}“Koe e maanadu bolo se mee heohi deenei?

\par }{\Q Koe e hagadaba, ‘Au e heohi donu i mada luu mada o de Maadua.’


\par }{\Q \VS{3}Gai koe e ssili, ‘Ni aha aagu e mau i de mee nei?

\par }{\Q Gai ni aha e kii ange ai noo au e dee
haisala?’


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{4}Au ga basa adu nei gi de goe,

\par }{\Q aama oo soa e nnoho naa madali goe.


\par }{\Q \VS{5}Galo age gi de langi mage diiloo denga giliiga,

\par }{\Q mee nei e maolunga ange i de goe.


\par }{\Q \VS{6}Noo koe e haisala, gai ni aha e baubau ange ai laa gi de Maadua?

\par }{\Q Noo gu lagolago oo haisala, gai ni aha ai aau gu hai ange laa gi de ia?\XREF{*}{{\XO 35:6 }{\XT{Job 22.2-3}}}


\par }{\Q \VS{7}Noo koe e heohi, gai se aha aau gu gaavange laa gi de ia;

\par }{\Q aabe se aha a de Maadua e kave mai i oo daha?


\par }{\Q \VS{8}Oo baubau e hagabaubau donu huu dahi dangada bei goe,

\par }{\Q gai doo heohi e hagaheohi donu huu dangada.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{9}Dangada e tangi i delaadeu vaivai haia;

\par }{\Q gilaadeu e dangidangi gi ola ai gilaadeu i ssauaa o de gau mmahi.


\par }{\Q \VS{10}Aagai e deai donu se dangada e hagadaba, ‘I hee ai de Maadua ne haia nei au,

\par }{\Q ma de hai gi maua e dangada i de daahili i de boo,


\par }{\Q \VS{11}gai go ia e agoagona mai gidaadeu gi kii ange i denga manu lodo henua,

\par }{\Q ma de hai gidaadeu gi heiangi ange i denga manu llele i lo te moana?’


\par }{\Q \VS{12}Dangada e tangi gai de Maadua e dee basa ange,

\par }{\Q i hiidinga de llodo maolunga o de gau baubau.


\par }{\Q \VS{13}Ni muna abodonu, de Maadua e hagangadi mee donu alaadeu dangidangi,

\par }{\Q gai de Ia Mmahi Mmao laa e dee anga ange donu.


\par }{\Q \VS{14}Gai e kii ange dana dee hagallongo i dau hagadaba bolo koe e dee gidee ia,

\par }{\Q gai koe e tali ia gi hagamodu ina au muna hagabaubau!


\par }{\Q \VS{15}Ia e dee hagaduasala hogi i dono lili,

\par }{\Q gai e dee anga ange hogi gi de baubau laumalie.\FTNT{*}{{\FR 35:15 }{\FT{Muna Hebrew i kinei e dee iloo danuaa dono hagadoonunga.}}}


\par }{\Q \VS{16}Deelaa ai, Job gu tala hanu ngadi muna,

\par }{\Q ia ne lagolago ana muna gai e deai sono iloo mee.”


\par }{\BB \par }


\Chap{36}{\PP \VerseOne{1}Gai Elihu ne duudagi ana muna, ga hai ange,


\par }{\Q \VS{2}“Golomagi ina oo lodo i de au,

\par }{\Q gai e hanu ange agu muna e tala e sui ai de Maadua.


\par }{\Q \VS{3}Au ne kave dogu iloo mee mai i de mommee mmao,

\par }{\Q ma de hagaago adu bolo de ia ne haia ngau e heohi.


\par }{\Q \VS{4}Ni muna abodonu, agu muna e dee ni muna hhadu;

\par }{\Q tangada e honu danuaa dono iloo mee e noho madali goe.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{5}Tilo, de Maadua e mmahi mmao, aagai e dee kino i dangada;

\par }{\Q ia e mmahi mmao, aama de donu.


\par }{\Q \VS{6}Ia e dee dugu ange tangada baubau gi mouli,

\par }{\Q aagai e dugu ange gilaadeu e vaivai haia gi maua olaadeu heohi.


\par }{\Q \VS{7}Ia e dee galo gee donu i gilaadeu e heohi;

\par }{\Q gai e hagannoho gilaadeu madali denga hodooligi i honga duulanga maolunga,

\par }{\Q ma de hagaamua gilaadeu ga hano ai.


\par }{\Q \VS{8}Gai noo dangada gu noonoodia i daula baalanga,

\par }{\Q ma de tuu ange gi denga hagaduasala,


\par }{\Q \VS{9}gai de Maadua e hagaago ange alaadeu hegau,

\par }{\Q ma olaadeu
haisala, i delaadeu hagamaolunga.


\par }{\Q \VS{10}Ia e hhuge olaadeu dalinga gi hagalaangona agoago,

\par }{\Q ma de tala ange gilaadeu gi daahuli gee i olaadeu baubau.


\par }{\Q \VS{11}Noo gilaadeu e daudali ange ma de daumaha ange gi de ia,

\par }{\Q gai gilaadeu e duadonu i taulooloa olaadeu mouli,

\par }{\Q gai gilaadeu e malangilangi i taulooloa olaadeu ngadau.


\par }{\Q \VS{12}Aagai noo gilaadeu e dee hagallongo ange,

\par }{\Q gai gilaadeu e maakau naa i de gadilaasa,

\par }{\Q ma de maakau i teai olaadeu iloo mee.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{13}De gau baubau e daohi de lili i olaadeu lodo;

\par }{\Q gai gilaadeu e dee dangidangi i de bale, i de masavaa aana e noonooa ai gilaadeu.


\par }{\Q \VS{14}Gilaadeu e maakau i de masavaa olaadeu e dama daane ai,

\par }{\Q madali denga daane hai be ni manu i mommee daumaha o denga diinonga.


\par }{\Q \VS{15}Aagai de Maadua e hagaola gilaadeu e duasala mai i olaadeu hai ngadaa,

\par }{\Q ma de basa ange gi gilaadeu i delaadeu vaivai haia.


\par }{\Q \VS{16}De Maadua e usuusu adu goe gi hano gee mai i de hai ngadaa,

\par }{\Q gi hano gi de mommee lahalaha laumalie, e dee kabi,

\par }{\Q gai honga doo deebele e honu i gai moomuna.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{17}Aagai iainei koe gu hagauda de hagaduasala o de gau baubau;

\par }{\Q de hagaduasala ma de hagamodu heohi gu duu adu gi de goe.


\par }{\Q \VS{18}Dagidiiloo gi deai se dangada e hagasengalia goe i goloa lagolago,\FTNT{*}{{\FR 36:18 }{\FQ{Dagidiiloo … goloa lagolago,
}}{\FT{aabe
}}{\FQA{Aude dugua ange de lili gi hagangadi mee ina goe.}}}

\par }{\Q gai gi dee dugua ange de
ngadi gaavange hagasenga gi gaavee oo lodo.


\par }{\Q \VS{19}E maua doo lava ma oo mahi alodahi

\par }{\Q i de buibui goe i de hai ngadaa?


\par }{\Q \VS{20}Aude daalia de dae mai de boo,

\par }{\Q go de masavaa o dangada e maakau ai.


\par }{\Q \VS{21}Kana ange gi dee dahuli ange goe gi de baubau,

\par }{\Q go de mee aau ne hilihili e dee go doo hagaduasala.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{22}Tilo, de Maadua e mmahi mmao;

\par }{\Q goai tangada agoago e bei ia?


\par }{\Q \VS{23}Goai ne daalaa ange dono haiava e hano ai,

\par }{\Q gai goai ne hai ange, ‘Koe gu hai dahi mee dee heohi’?


\par }{\Q \VS{24}Manadua de tuhi ana hegau,

\par }{\Q go mee a dangada e tuhi ai ia i taahili.


\par }{\Q \VS{25}Dangada alodahi gu gidee ana hegau,

\par }{\Q gilaadeu gu gidee mai mee nei i de mommee mmao.


\par }{\Q \VS{26}Tilo, de Maadua e maolunga mmao, gidaadeu e dee maua gi tonu ange gi ono dagodo;

\par }{\Q gidaadeu e dee iloo hogi taelodo o ono ngadau.


\par }{\Q \VS{27}Ia e dada age denga vai mai i henua i lalo;

\par }{\Q ga nonu ga hai ai madaua o de langi pala;


\par }{\Q \VS{28}denga hagausinga e llingi iho denga vai,

\par }{\Q ma de hai gi pala iho langi lagolago gi honga o dangada.


\par }{\Q \VS{29}Goai e maua gi donu ange gi de hai aana ne doha ai denga hagausinga,

\par }{\Q ma de hai aana e hai ai gi babaa ana hatuli i lo te langi?


\par }{\Q \VS{30}Tilo, ia e hai de maalama o ana uila gi duuli ina ia,

\par }{\Q ma de haoli tagelo o de moana.


\par }{\Q \VS{31}Deenei dana hai e dagi ai denga huaahenua,

\par }{\Q ma de gaavange gi gilaadeu gai lagolago.


\par }{\Q \VS{32}Ia e hhao i lo tono lima de uila,

\par }{\Q ma de tala ange be go hee oona e labalaba ai.


\par }{\Q \VS{33}De hatuli e hagailoo de humai o de madangi;

\par }{\Q gai denga manu dolodolo e iloo dono hanage ai.


\par }{\BB \par }


\PoetryChap{37}{\Q \VerseOne{1}Dogu hadu manava gu bolebole

\par }{\Q ma gu ngalue gee mai i dono duulanga i de hai mee nei.


\par }{\Q \VS{2}Hagalaangona, hagalaangona adu dono leo,

\par }{\Q ma de haganngolo mai o lo tono ngudu.


\par }{\Q \VS{3}Ia e hai gi labalaba ana uila i lalo de langi alodahi,

\par }{\Q ma de hai gi hano gi dae gi luu bido o henua i lalo.


\par }{\Q \VS{4}Muli mai gai dono leo e hagangolo;

\par }{\Q ia e hai gi babaa ana hatuli i de leo mmahi.

\par }{\Q Ia e dee haganoho donu de labalaba o denga uila

\par }{\Q i de masavaa e langona ai dono leo.


\par }{\Q \VS{5}De leo o de Maadua e hagalele mouli i de hagangolo i de hatuli;

\par }{\Q ia e hai hegau nnui odaadeu e dee tonu ange laa aagena.


\par }{\Q \VS{6}Ia e hai ange gi denga
{\TL{snow}}, ‘Malili iho gi henua i lalo,’

\par }{\Q gai e hai ange gi de langi pala, ‘Gi kona de pala de langi.’


\par }{\Q \VS{7}Ia e daohi hegau a dangada alodahi,

\par }{\Q gi iloo ai e dangada alodahi dagodo o ana hegau.


\par }{\Q \VS{8}Denga manu lodo henua gu hulo ma gu hagalilo,

\par }{\Q ma de nnoho i lodo olaadeu hale.


\par }{\Q \VS{9}Ssio e sao mai i dono aabi,

\par }{\Q gai de madangi e hai ga hagamagalili.


\par }{\Q \VS{10}De manava o de Maadua e hagahale denga haisi,

\par }{\Q ma de hai gi makaga honga denga vai.


\par }{\Q \VS{11}Ia e hhao denga hagausinga i de vai,

\par }{\Q gai e hai denga hagausinga gi gaavee saele ana uila.


\par }{\Q \VS{12}Gai ia e hai gilaadeu gi haganigo saele gi haia mee alodahi aana e tala ange

\par }{\Q i honga henua i lalo alodahi e nnoho ai laa dangada.


\par }{\Q \VS{13}Ia e gaamai de langi e hagaduasala ai dangada,

\par }{\Q aabe e hagamaluulu ai de gelegele, e hagaago mai ai dono aloha.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{14}Job, hagalaangona de mee nei;

\par }{\Q gai noho hagasaelea hegau hagalele mouli a de Maadua.


\par }{\Q \VS{15}E aha, koe e iloo dagodo o ssauaa o de Maadua e daohi ai denga giliiga,

\par }{\Q ma de hai ana uila gi labalaba i lodo hagausinga?


\par }{\Q \VS{16}Koe e iloo be dee hee de hai o denga hagausinga e daudau ai laa i lo te langi,

\par }{\Q ma hegau hagalele mouli a de ia e honu abodonu laa dono iloo mee?


\par }{\Q \VS{17}E deai, koe e langona iho donu huu doo mahana

\par }{\Q i de masavaa o de madangi mai i ngaage e hai ai ga dee hagalongaa honga de henua.


\par }{\Q \VS{18}Koe e maua i de doha gi madoha lo te langi madali ia,

\par }{\Q ma de hai gi makaga bei de galaasa dilodilo?


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{19}Daalaa mai amaadeu muna e tala ange gi de Maadua;

\par }{\Q gimaadeu e dee maua i de hagatau amaadeu muna,

\par }{\Q i hiidinga amaadeu hagasaele e gohu.


\par }{\Q \VS{20}E aha, ga tala ange au gi de ia bolo au e lodo e basa ange?

\par }{\Q E aha, e dahi nei dangada e lodo gi magau ia?


\par }{\Q \VS{21}E deai donu se dangada e maua i de galo ange e tilo de laa,

\par }{\Q i de masavaa e kona ai maalama i lo te langi,

\par }{\Q i dua de hai a de madangi ga deai hagausinga.


\par }{\Q \VS{22}De maalama mahamaha e hanage i ngaiho;

\par }{\Q de Maadua gu gahu i de mahamaha hagalele mouli.


\par }{\Q \VS{23}De Ia Mmahi Mmao laa — gidaadeu e dee maua gi gidee ia;

\par }{\Q ia e mmahi mmao; ia e dee hagahaisala dana hagamodu muna heohi;

\par }{\Q ia e heohi mmao, gai e dee hagaduasala gidaadeu.


\par }{\Q \VS{24}Deelaa ai, dangada e maatagu i de ia;

\par }{\Q ia e dee anga ange gi dangada e maanadu laa bolo gilaadeu e heiangi.”




\par }\Chap{38}{\SH De basa ange o
{\ND{Tagi Maolunga}} gi a Job
\par }
{\MM \VerseOne{1}Gai
{\ND{Tagi Maolunga}} ne basa mai gi a Job i lo te sio, ga hai ange:


\par }{\Q \VS{2}“Goai e hagagohu ina nei agu muna bale

\par }{\Q i muna e deai se iloo mee iai?


\par }{\Q \VS{3}Hagadabena mage duu age be se daane,

\par }{\Q gai au ga ssili adu agu muna, gai koe ga basa mai.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{4}Go hee oou nogo iai i de masavaa aagu ne hagaduu ai tagelo o henua i lalo?

\par }{\Q Daalaa mai muhuu, noo koe e donu ange aagena.


\par }{\Q \VS{5}Goai ne hagailonga ina ono haidenga?

\par }{\Q Ni muna abodonu koe e odi donu mee nei i dau iloo!

\par }{\Q Gai goai ne dagia de uga ga haide ai?


\par }{\Q \VS{6}Gai se aha ne hagatuu ange aagena ono dagelo,

\par }{\Q aabe goai ne hagaduulia
tuludulu o de logunga i kilaa —


\par }{\Q \VS{7}i de masavaa o denga heduu o taiao ne daahili ai,

\par }{\Q gai de
gau de langi ne hevaalogi i de malangilangi?


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{8}Goai ne bonodia tai i hanu haitoga,

\par }{\Q i de masavaa ne ssii age ai vai i tagelo,\XREF{*}{{\XO 38:8 }{\XT{Jer 5.22}}}


\par }{\Q \VS{9}ma de masavaa aagu ne hakahu ai honga tai i denga hagausinga,

\par }{\Q ma de saabini i denga hagausinga maadolu,


\par }{\Q \VS{10}ma de masavaa aagu ne hagamodu ai dono ngaadonga,

\par }{\Q ga hagatuu ono haitoga ma mee e hagamakaga ai;


\par }{\Q \VS{11}gai au ne hagadaba, ‘Koe e dae mai donu huu gi kinei e dee hano gi ui;

\par }{\Q go kinei o denga beau mmahi e tuu mai ai’?


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{12}Gai gu dahi au tala ange mee a taiao ne hai mai i taamada doo mouli,

\par }{\Q aabe go de hagaago ange gi taiao dono duulanga,


\par }{\Q \VS{13}gi hano ai gi dae gi luu bido o henua i lalo,

\par }{\Q ma de luuluu de gau baubau gi dee nnoho i kilaa?


\par }{\Q \VS{14}Henua i lalo ne sui bei bela pigi i lalo de mee maaga,

\par }{\Q gai ono maaga e daakodo danuaa mai bei maaga o de malo.


\par }{\Q \VS{15}Gai de maalama e buibui hegau a de gau baubau,

\par }{\Q gai e daohi gilaadeu gi dee vaivai haia dangada.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{16}E aha, koe gu dae laa gi de mommee e ssali age ai vai o tai,

\par }{\Q aabe gu seesee i lo te dagelo o de moana?


\par }{\Q \VS{17}Koe gu gidee denga haitoga o de magau,

\par }{\Q aabe gu gidee haitoga o de mommee gohu boo dangodango?


\par }{\Q \VS{18}Koe e iloo be dee hee maa de laumalie o henua i lalo?

\par }{\Q Daalaa mai, noo koe e iloo mee nei alodahi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{19}Gai dee hee de haiava e hano ai gi de mommee e daamada mai ai de maalama,

\par }{\Q gai go hee iai de mommee e daamada mai ai de gohu?


\par }{\Q \VS{20}Koe e maua i de hagaahe gilaau gi olaau mommee,

\par }{\Q gai koe e iloo denga haiava e hulo ai gi olaau hale?


\par }{\Q \VS{21}Koe e iloo donu, go hiidinga koe gu haanau huu i de masavaa laa;

\par }{\Q koe gu lagolago donu oo ngadau ne mouli ai!


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{22}Koe gu ulu laa gi lodo mommee doange o denga
{\TL{snow}},

\par }{\Q aabe gu gidee mommee doange o denga dibaa haisi,


\par }{\Q \VS{23}go mee aagu gu dugu ange gi de masavaa hai ngadaa,

\par }{\Q ma de masavaa o taua ma de hebagi?


\par }{\Q \VS{24}Gai dee hee de haiava e hano ai gi de mommee e daamada mai ai de maalama,

\par }{\Q aabe go de mommee o de madangi mai i dua e humai ai gi honga de henua alodahi?


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{25}Goai ne gelia de ava e hulo ai vai o de langi,

\par }{\Q ma de haiava o de uila ma hatuli,


\par }{\Q \VS{26}ma de hai gi pala iho de langi gi honga de henua e deai dangada iai,

\par }{\Q ma de vao e deai laa dangada iai,


\par }{\Q \VS{27}e hagamaluulu ai de gelegele e deai mee e ssomo ai,

\par }{\Q ma de hai gi ssomo age helii i honga de gelegele?


\par }{\Q \VS{28}Gai e dahi laa damana o de langi pala?

\par }{\Q Gai goai ne hagadili ina madaua o mee ssuungia o taiao?


\par }{\Q \VS{29}Goai ne hanaua denga haisi,

\par }{\Q gai goai ne hanaua denga haisi malili mai i de langi?


\par }{\Q \VS{30}Denga vai gu makaga bei de hadu,

\par }{\Q gai honga denga vai gelo gu makaga hogi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{31}Koe e maua i de noonoa de hagabuulingaa heduu go de Pleiades,

\par }{\Q aabe e tala mee noonoa o de hagabuulingaa heduu go de Orion?\XREF{*}{{\XO 38:31 }{\XT{Job 9.9; Amos 5.8}}}


\par }{\Q \VS{32}Koe e maua i de hai gi ssula age de hagabuulingaa heduu go de Mazzaroth i de masavaa gu hagailonga,

\par }{\Q ma de dagi de Bea ma ana dama?


\par }{\Q \VS{33}Koe e iloo denga hainga o mee i lo te langi?

\par }{\Q Koe e maua i de hagatuu hanu hainga ange gi mee i henua i lalo?


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{34}Koe e maua i de oo ange gi denga hagausinga,

\par }{\Q gi pala iho ai de langi gi oo elunga?


\par }{\Q \VS{35}Koe e maua i de hai gi hulo denga uila gi dahi mommee,

\par }{\Q ma de hai adu ai gi de goe, ‘Aanei gimaadeu’?


\par }{\Q \VS{36}Goai ne gaavange de heiangi gi lodo o tangada,

\par }{\Q gai goai ne haia ia gi donu ange?


\par }{\Q \VS{37}Goai e dahi ono heiangi e dau denga giliiga?

\par }{\Q Gai goai e maua i de hagadiba de ssaa e hhao ai vai i lo te langi,


\par }{\Q \VS{38}ga hai de mama o denga gelegele gi pigi,

\par }{\Q gai denga bela gu pigi ma gu makaga?


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{39}Go koe e maua i de tili de manu e gai de
laiono hahine,

\par }{\Q aabe go de hai gi boobosu denga dama a de laiono,


\par }{\Q \VS{40}i de masavaa olaadeu e nnoho ai i lodo olaadeu hale,

\par }{\Q ma de dagitilo i lodo mee muimui?


\par }{\Q \VS{41}Goai e gaavange gai a de
{\TL{raven}},

\par }{\Q i de masavaa o ana dama e tangi ange ai gi de Maadua,

\par }{\Q ma de silivaahea saele i teai alaadeu gai?


\par }{\BB \par }


\PoetryChap{39}{\Q \VerseOne{1}E aha, koe e iloo de masavaa o denga guudi i ulu mounga e haanau ai laa alaadeu dama?

\par }{\Q Go koe e dagidiiloo laa de masavaa o dahi dia e haanau ai dana dama?


\par }{\Q \VS{2}Go koe e daulia taelodo o olaadeu malama ga dae ai gi delaadeu haanau,

\par }{\Q gai koe e iloo delaadeu masavaa e haanau ai?


\par }{\Q \VS{3}Gilaadeu e nnoho gi lalo e haanau ai alaadeu dama,

\par }{\Q gai gu ui delaadeu mmae i dua de too mai alaadeu dama.


\par }{\Q \VS{4}Alaadeu dama e maatua age ga mmahi i lodo henua;

\par }{\Q gai gilaadeu e hulo gee e dee aahe mai ange.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{5}Goai ne dugua gi hano dahi
{\TL{donkey}} lodo henua?

\par }{\Q Gai goai ne daalaa mee noonoa o dahi
{\TL{donkey}} aada?


\par }{\Q \VS{6}Go au ne gaavange de vao e hai ai dono mommee noho,

\par }{\Q ma de henua iai soolo e noho ai ia.


\par }{\Q \VS{7}Ia e gadagada i de hellumi o lo te aduhale,

\par }{\Q gai ia e dee hagallongo de oo o tangada e haia gi savini dahi manu.


\par }{\Q \VS{8}Dana mommee e gai ai helii go honga denga mounga,

\par }{\Q gai ia e ssala denga manu lau kohu.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{9}E aha, e lodo de kaau lodo henua e hai hegau adu gi de goe?

\par }{\Q Gai ia e noho laa i lo tau buibui manu i de boo?


\par }{\Q \VS{10}Koe e maua i de nnoa dahi kaau lodo henua gi hagabalabala ina de gelegele,

\par }{\Q aabe gi daudali adu i oo dua gi hagabalabala ina ai denga geelonga?


\par }{\Q \VS{11}E aha, koe e maua i de hagadonu de kaau aada, i hiidinga de kona dono mmahi,

\par }{\Q ma de dugu ange ia gi haia au hegau?


\par }{\Q \VS{12}Koe e iloo abodonu bolo de kaau laa e ahe mai naa

\par }{\Q ga gaamai au
{\TL{grain}} gi de mommee
hili huamanu?


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{13}De
{\TL{ostrich}} e mahamaha i de gabagaba luoono bakau;

\par }{\Q gai luoono bakau e dee maua i de hagahedae ange gi hulu manu o de
{\TL{stork}}.\FTNT{*}{{\FR 39:13 }{\FT{Muna Hebrew i kinei e dee iloo danuaa dono hagadoonunga.}}}


\par }{\Q \VS{14}De
{\TL{ostrich}} e dugu ana ngago i honga de gelegele,

\par }{\Q e hagamahanahana i honga de gelegele;


\par }{\Q \VS{15}ia gu ngalo bolo ana ngago e maua gi dagadagahia ga mahaahaa,

\par }{\Q gai denga manu lodo henua e maua i dagadagahi ga mahaahaa.


\par }{\Q \VS{16}De manu nei e vaivai hai ana dama, e dagodo be e dee ni dama niiana;

\par }{\Q gai e dee anga ange donu gi teai haigamaiana o ana hegau,


\par }{\Q \VS{17}go hiidinga de Maadua tee hai gi heiangi ia,

\par }{\Q aabe ne hai gi maua e ia i de donu ange.


\par }{\Q \VS{18}De masavaa e doha ai luoono bakau e savini,

\par }{\Q gai ia e gadagada i de hoosa ma tangada e savini ai.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{19}E aha, go koe ne gaavange mmahi o de hoosa,

\par }{\Q aabe go koe ne hakahu ina ange dono ua i denga huluhulu?


\par }{\Q \VS{20}E aha, go koe ne haia de hoosa gi lele bei de
itebuubuu,

\par }{\Q ma de hai gi maatagu dangada i dana busi luoono bongaa usu?


\par }{\Q \VS{21}Luoono vae e geli, ma de malangilangi i dono mmahi,

\par }{\Q ia e uluhia i de hano e hebagi.


\par }{\Q \VS{22}Ia e gadagada i dono dee madagu, ia e dee madagu i dahi mee daudahi;

\par }{\Q gai e dee hagaui gee donu i ma te gadilaasa.


\par }{\Q \VS{23}De mee e hhao ai denga dao o de mee hholu e daudau i dono gaogao e dadangi,

\par }{\Q ma tao looloa ma tao bodobodo e dabadaba mai i dono gaogao.


\par }{\Q \VS{24}Gai ia e uluhia ma de gemo i de savini,

\par }{\Q ia e dee maua i de noho donu huu i de masavaa e ili ai de
hanga manu.


\par }{\Q \VS{25}Ia e busi luoono bongaa usu i de ili denga hanga manu, gai e hagadaba, ‘Aha!’

\par }{\Q Ia e dungua de hai taua i de mommee mmao,

\par }{\Q ma de oo o denga dagi, ma de hagahia i taamada o taua.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{26}E aha, niiou de heiangi o de
{\TL{hawk}} e lele ai laa,

\par }{\Q ma de doha ai luoono bakau ga lele ai gi ngaage?


\par }{\Q \VS{27}Gai go koe e hai ange laa gi de igele gi lele gi hanage gi de mommee maolunga

\par }{\Q gi haia ai dono hoohanga?


\par }{\Q \VS{28}Ia e noho i honga dahi hadu maolunga ma de seni i kilaa i de boo;

\par }{\Q gai dono mommee buibui makaga go honga dahi hadu kangi.


\par }{\Q \VS{29}Ia e noho i kilaa ma e dagitilo mai be ni aha aana e mau i de gai;

\par }{\Q luoono mada e gidee adu de mommee mmao.


\par }{\Q \VS{30}Ana dama e unu denga dodo,

\par }{\Q gai de mommee iai de gau gu daia ga maakau, gai go kilaa hogi oona iai.” \XREF{*}{{\XO 39:30 }{\XT{Mat 24.28; Luke 17.37}}}


\par }{\BB \par }


\Chap{40}{\PP \VerseOne{1}Gai
{\ND{Tagi Maolunga}} ne ssili ange hogi gi a Job,


\par }{\Q \VS{2}“E aha, e maua e tangada e hagabaubau ina de Ia Mmahi Mmao laa i de hagadaumee ange gi de ia?

\par }{\Q Koe ne hagabaubau de Maadua — basa ange gi ana muna!”


\par }{\PP \VS{3}Gai a Job ga hai ange gi
{\ND{Tagi Maolunga}}:


\par }{\Q \VS{4}“Tilo, au se dangada e dee bau ange gi mee nei —

\par }{\Q gai dee hee dagu hai e basa adu ai gi au muna?

\par }{\Q Au e pono dogu ngudu i dogu lima.


\par }{\Q \VS{5}Au gu basa i dahi hanonga, aagai au e dee ahe ange donu e basa adu;

\par }{\Q gu deai ange donu agu muna e tala.”


\par }{\BB \par }
{\MM \VS{6}Gai
{\ND{Tagi Maolunga}} ne basa ange gi a Job i lo te sio, ga hai ange:


\par }{\Q \VS{7}“Noodia age oo malo mage duu age ai be se daane,

\par }{\Q gai au ga ssili adu agu muna, gai koe ga basa mai.


\par }{\Q \VS{8}E aha, koe e hai gi dee sula dagu hagamodu heohi?

\par }{\Q Koe e hagamodu ogu muna gai ga hagaheohi goe?


\par }{\Q \VS{9}E aha, e dahi oo lima bei de lima o de Maadua,

\par }{\Q gai e maua e goe i de hai doo leo gi bei dono leo?


\par }{\Q \VS{10}Hagalaagii ina goe i ssauaa e dagi ai ma de maolunga,

\par }{\Q gai hakahu ina goe i de mahamaha ma de hagadubu.


\par }{\Q \VS{11}Haia gi humai doo lili ma doo bole,

\par }{\Q gai diiloo hagamaolalo ina tangada hagamaolunga;


\par }{\Q \VS{12}dagidiiloo haia gi maolalo tangada hagamaolunga,

\par }{\Q gai dagadagahia de gau baubau i mommee olaadeu e tuu ai.


\par }{\Q \VS{13}Danumia gilaadeu alodahi i lo te gelegele,

\par }{\Q haolia olaadeu mada i lo te daanunga.\FTNT{*}{{\FR 40:13 }{\FQ{daanunga,
}}{\FT{aabe go de
}}{\FQA{mommee e dee gidee.}}}


\par }{\Q \VS{14}Gai au ga tala adu

\par }{\Q bolo oo mahi e maua i de hagaola goe.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{15}Galo ange diiloo de manu go de Behemoth;\FTNT{†}{{\FR 40:15 }{\FQ{de Behemoth:
}}{\FT{hanu dangada e maanadu bolo de manu nei go de
{\TL{hippopotamus}}, gai e dee iloo danuaa.}}}

\par }{\Q se manu niiagu ne hai bei goe,

\par }{\Q gai ia e gai denga helii bei de kaau.


\par }{\Q \VS{16}Tilo, dono angaanga e mmahi,

\par }{\Q gai denga mogomogo i dono dinae e mmahi!


\par }{\Q \VS{17}Dono sugi e daa saele bei singasinga o de manu somo go
{\TL{cedar}},

\par }{\Q gai uaua i lodo luoono gauanga e hagadau hakage.


\par }{\Q \VS{18}Ono ivi e bei denga paibu
{\TL{bronze}},

\par }{\Q ono aalanga e bei denga duudangaa
{\TL{iron}}.


\par }{\Q \VS{19}Go de manu nei tahi mee hagalele mouli a de Maadua ne hai,

\par }{\Q gai de ia ne haia ia e maua i de hebagi ange gi de ia i dana gadilaasa!


\par }{\Q \VS{20}Denga mounga e vange gi de ia ana gai,

\par }{\Q gai denga manu lodo henua alodahi e hagadaahao i kilaa.


\par }{\Q \VS{21}Ia e baani i lalo denga manu duiduia,

\par }{\Q ma de mmuni i magavaa o denga madila i mommee iai bela ma vai.


\par }{\Q \VS{22}Denga manu duiduia e haoli ia i lalo olaadeu malu,

\par }{\Q gai denga
{\TL{willow}} i gaogao de vai e duuli luoono baasi.


\par }{\Q \VS{23}Tilo, noo ssaalingaa vai e mmilo, gai ia e dee madagu donu;

\par }{\Q ia e baba ono lodo, e dee galemu donu de ssii age vai o
Jordan gi dono ngudu.


\par }{\Q \VS{24}E aha, e maua e dahi i de poo ia i luoono mada,

\par }{\Q aabe go de dada ia i dahi sele ga sugi dono usu?


\par }{\BB \par }


\PoetryChap{41}{\Q \VerseOne{1}E aha, koe e maua i de hhudi de
Leviathan\FTNT{*}{{\FR 41:1 }{\FQ{de Leviathan
}}{\FT{e dee iloo danuaa be se manu bee hee, gai hanu e maanadu bolo se gegeno ({\TL{crocodile}}).}}} i dahi maadau,

\par }{\Q aabe e nnoa dono alelo i dahi uga?\XREF{*}{{\XO 41:1 }{\XT{Job 3.8; Psa 74.14; 104.26; Isa 27.1}}}


\par }{\Q \VS{2}Koe e maua i de hai dahi uga ga nnoa ai dono usu,

\par }{\Q aabe e sugi dono gauvae i dahi maadau?


\par }{\Q \VS{3}E aha, ia e duudagi naa de dangidangi adu koe gi abodonu ange?

\par }{\Q E aha, ia e basa maamaane adu naa gi de goe?


\par }{\Q \VS{4}De manu nei e hagaheloongoi adu naa gi goe,

\par }{\Q gai koe ga hai ai ia gi hai hegau adu gi de goe i taulooloa dono mouli?


\par }{\Q \VS{5}Koe e maua i de hagadaahao madali ia bei de manu lele gu dala laa,

\par }{\Q aabe go de nnoa ia i dahi uga ga gaavange gi au damaa hine?


\par }{\Q \VS{6}Gai de gau hagao mee e hagadau gaavange naa

\par }{\Q e tilo ai be goai e hagao ina ia?

\par }{\Q Gilaadeu e duuduu naa ia

\par }{\Q ga vaevae ange gi de gau hagao mee?


\par }{\Q \VS{7}Koe e maua i de tili gi dohu dono angaanga i denga dao,

\par }{\Q aabe go de velo dono biho i denga dao?


\par }{\Q \VS{8}Noo koe e poo ange gi de Leviathan,

\par }{\Q gai koe e dee ngalo donu dooluu hebagi;

\par }{\Q koe e dee ahe ange naa donu e hai de mee laa!


\par }{\Q \VS{9}Tilo, de tali a tangada e deai haigamaiana,

\par }{\Q gai ia e baguu naa gi lalo, i de masavaa aana e gidee ai de manu laa.


\par }{\Q \VS{10}E deai donu se dangada mmahi e bau ange gi de hhango ange ia!

\par }{\Q Gai goai ai naa e maua i de hai baasi mai gi de au?


\par }{\Q \VS{11}Goai gu gaamai dahi mee gi de au, gai au ga hagao ange ai ia?\XREF{*}{{\XO 41:11 }{\XT{Rom 11.35}}}

\par }{\Q Mee alodahi i lalo de langi niiagu.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{12}Au e dee hagammuni donu dagodo o ono aalanga,

\par }{\Q ma dono mahi aama de mahamaha o dono angaanga.


\par }{\Q \VS{13}Goai e maua i de hagaui dono malo laa daha?

\par }{\Q Gai goai e maua i de hano gi baa ange e hagaulu ange taula gi dono ua?


\par }{\Q \VS{14}Goai e maua i de hhanga dono ngudu,

\par }{\Q e honu laa i denga niho hagamaatagu?


\par }{\Q \VS{15}Lo tono dua e hagatau ai denga mee hungihungi ma gu kadi;

\par }{\Q gai gu buni ma de makaga;


\par }{\Q \VS{16}mee laa gu hagatau ma gu kona de hebahebaa,

\par }{\Q gu dee maua donu de madangi i de ulu laa magavaa.


\par }{\Q \VS{17}Gai mee laa e hagadau hagamakaga;

\par }{\Q gai gu buni gu dee maua i de aau gi too dagidahi.


\par }{\Q \VS{18}Denga galo ahi e loomai i lo tono usu i de paa ai dono mahedua,

\par }{\Q gai luoono ganomada e maalama bei de maalama o taiao.


\par }{\Q \VS{19}De ahi e ula mai i lo tono ngudu,

\par }{\Q gai denga galo ahi e ssao mai ai i lo tono ngudu.


\par }{\Q \VS{20}De useahi e buu mai i lodo luoono bongaa usu,

\par }{\Q bei de useahi e buu age laa i lo te anibada e boale laa i de ahi lahhie.


\par }{\Q \VS{21}Dana manava e hakaa denga dalaa ubu,

\par }{\Q gai de ahi ula e sao mai i lo tono ngudu.


\par }{\Q \VS{22}Dono ua e kona donu de mmahi,

\par }{\Q gai ia e hagamaatagu mee alodahi i ono mada i mua.


\par }{\Q \VS{23}Ono kano e buni ma de makaga,

\par }{\Q gai e dee maua donu i de hagangaalue.


\par }{\Q \VS{24}Dono hadu manava e makaga bei de hadu;

\par }{\Q gai e makaga donu bei de hadu mmili.


\par }{\Q \VS{25}De masavaa naa huu oona e hidi age ai, gai de gau mmahi gu maatagu;

\par }{\Q gai gilaadeu e maatagu i dono hagakobu.


\par }{\Q \VS{26}De gadilaasa e dau laa i de ia e deai donu mee e kii ange ai,

\par }{\Q be go tao dili manu, be go tao damaa mee, aabe go tao laumalie.


\par }{\Q \VS{27}Ia e hai denga
{\TL{iron}} bei denga lau manu mmasa,

\par }{\Q gai e hai denga
{\TL{bronze}} bei denga laagau pobo.


\par }{\Q \VS{28}Tao o de mee hholu e dee maua i de hai ia gi savini gi hano i de madagu,

\par }{\Q gai denga hadu o de buada e bei gili o denga
{\TL{grain}} i ono daha.


\par }{\Q \VS{29}Denga laagau e bei de lau manu mmasa i ono daha,

\par }{\Q gai de manu nei e hagangadi mee de dadangi o denga dao maga.


\par }{\Q \VS{30}Lalo dono dinae e kangi bei denga dalaa hadu,

\par }{\Q gai ia e hai gi keli honga de bela bei de mee duuduu
{\TL{wheat}}.


\par }{\Q \VS{31}De manu nei e hagabeabeau lo te moana bei de anibada e boale laa,

\par }{\Q ma de hai gi ebuebua lo te lausedi bei manu lolo.


\par }{\Q \VS{32}De Leviathan e hagasii honga tai i dono savini,

\par }{\Q gai e hai ga tea honga tai bei de biho sinasinaa.


\par }{\Q \VS{33}E deai donu se manu i henua i lalo

\par }{\Q e bei ono dagodo i teai sono madagu.


\par }{\Q \VS{34}De manu nei e hagangadi mee denga manu mmahi alodahi;

\par }{\Q de manu nei go de hodooligi o denga manu aada alodahi.”




\par }\Chap{42}{\SH De basa ange o Job gi muna a
{\ND{Tagi Maolunga}}
\par }
{\MM \VerseOne{1}Gai a Job ne basa ange ga hai ange gi
{\ND{Tagi Maolunga}},


\par }{\Q \VS{2}“Au e iloo bolo koe e maua i de hai mee alodahi,

\par }{\Q gai au hagatau alodahi e dee maua donu i de buibui gi dee hai.


\par }{\Q \VS{3}Koe ne ssili mai, ‘Goai e buibuia nei agu hagasaele,

\par }{\Q gai e deai donu sono mee e iloo?’ \XREF{*}{{\XO 42:3 }{\XT{Job 38.2}}}

\par }{\Q Ni muna abodonu, au ne basa i mee oogu e dee donu ange aagena,

\par }{\Q gai ni mee maolunga niiagu e dee iloo.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{4}Koe gu hagadaba, ‘Noho mage hagalaangona, gai au ga basa adu;

\par }{\Q au e ssili adu agu muna gi de goe, gai koe ga basa mai.’ \XREF{*}{{\XO 42:4 }{\XT{Job 38.3}}}


\par }{\Q \VS{5}Au gu langona oo dagodo,

\par }{\Q gai iainei au gu gidee goe;


\par }{\Q \VS{6}deenei ai, au gu kino i ogu dagodo,

\par }{\Q gai au gu dahuli ogu lodo ma gu noho i lodo lehu.”


\par }{\SH Muna hagaodi
\par }
{\MM \VS{7}Dua huu de tala ange a
{\ND{Tagi Maolunga}} muna nei gi a Job, gai ia ga hai ange gi Eliphaz taane Teman, “Au gu kona mmao dogu lili i de goe ma luoo soa ange laa, go hiidinga tee heohi doodou hai ne tala ai ogu dagodo, bei de hai a dogu dangada hai hegau go Job ne tala ai laa.

\VS{8}Deenei ai, goodou gaavee e hidu kaau daane ma e hidu
ssiibi daane, mage hulo ai gi daho dogu dangada hai hegau go Job, gai ia ga hai ai dahi
sigidaumaha dudu e tala ai oodou
haisala. Gai dogu dangada hai hegau go Job ga dalodalo i oodou hiidinga. Gai au e hagallongo naa dana dalodalo, gi dee hagaduasala ina ai e au goodou gi bei dagodo o oodou baubau, go hiidinga tee heohi doodou hai ne tala ai ogu dagodo, bei de hai a dogu dangada hai hegau go Job ne tala ai laa.”

\VS{9}Gai Eliphaz taane Teman, ma Bildad taane Shuah aama Zophar taane Naamah ne hagassula muna a
{\ND{Tagi Maolunga}} ne tala ange gi gilaadeu; gai
{\ND{Tagi Maolunga}} ne hagallongo talodalo a Job.


\par }{\SH De hagaahe ange a
{\ND{Tagi Maolunga}} de lava o Job
\par }
{\MM \VS{10}Gai dua huu de dalodalo o Job i ono soa, gai
{\ND{Tagi Maolunga}} ga ahe ange ga hai gu kii ange dono lava.\XREF{*}{{\XO 42:10 }{\XT{Job 1.1-3}}}

\VS{11}Gai ono daina daane ma ono daina haahine alodahi, aama dangada alodahi nogo iloo laa ia i mua ga loomai ga daonga madali ia i dono hale. Gai gilaadeu ga hagaaneane ono lodo ma de aaloha i de ia, i hiidinga o denga hai ngadaa alodahi a
{\ND{Tagi Maolunga}} ne hai ange laa gi de ia. Gai dahi ma dahi ne gaavange gi a Job hanu sseene ma dahi buulei goolo.


\par }{\PP \VS{12}Gai
{\ND{Tagi Maolunga}} ne
hagamanuuia a Job gi kii ange dono lava i denga laangi hagaodi o dono mouli, i laangi i taamada. Taelodo o ana ssiibi se 14,000, gai se onomano ana gamelo, e luamano ana kaau e noonoa dagilua i denga
laagau hagahai hegau, gai e mano ana
{\TL{donkey}}.

\VS{13}Gai e dogohidu ana dama daane ma e dogodolu ana damaa hine.

\VS{14}Ia ne hagaingoo ange tamaa hine madua go Jemimah, gai togolua go Keziah, gai togodolu go Keren-Happuk.

\VS{15}Gai e deai ange donu haahine i honga de henua e mahamaha bei denga damaa hine a Job. Gai delaadeu damana ne bolo hogi gilaadeu madali olaadeu daina daane.


\par }{\PP \VS{16}Dua mee nei gai a Job ne mouli i e 140 ange ngadau; ia ne gidee ana dama ma ono mogobuna, ga dae ai loo gi de haa atangada.


\par }{\PP \VS{17}Gai a Job gu madumadua ma de daulooloa dono mouli, i de masavaa oona ne magau ai.

\par }