ሉቃሳ ጻፍደ
የሱስ ክርስቶሳ ዎንገለ
ገለ
የሱሳ ዶርደ ታጶ ላምእ ሐዋሩንꬅ ግዳ ሉቃሳ ባያ። ሉቃሳ ዎንገለ፥ የሱሳ ቲኖ ናቡንꬅ ዶንተ የኦዳ ጋእንት ኦህንትዳኖ፥ እስራኤሉንꬅ ካሰፓ ካፍተራ የዝደ «ክርስቶሳ» ማቅዳኖ አስ ኮች ኡባ አሽዛያ ማቅዳኖ ቆንጭዛነ። ሉቃሳ፥ ፋ ማጻፍተ የሱሳ ዳሁንꬅስ ዎንገለ ሳባኮደስ ፋ አደፓ ኪትንትዳያ ማቅዳኖ Ꮉና ዎንገልተ አሱንꬅስ የዘ ዱማ ዱማ ማꬋፓ ኬስዛያ ማቅዳኖ ኦህዳ። ሉቃሳ ዎንገለ ግዳ፥ የሱሳ የኤ ባዝ ኦህዘ ቲኖ ዞፋንተን የሱሳ ኡደ ሳሎ ኬዝዳኖ ኦህዘ ፋድꬅ ዞፋንተ በንቲ ኦህንትዳና ኡፋይስ ባዝ። የሱሳ ሳሎ ከዝዳንፓ ማቂ አማኖ ዋይዝ ድጨዛኮን ዳልገዛኮን ኦህዘ ታሪክቶ Ꮉይ ዎንገለ ጻፍዘ ሐዋሩንꬅ ኦቻ ማጻፍተ ጻፍዳ።
ኪታንቾ ማዝሙረባዝ፥ የሱሳ የልንትደ ዎደ ዉደ የንግዙንꬅ Ꮉንግ ብእዳኖ ኦህዘ ታሪከ፥ የሱሳ ናአትꬃ ጾዘ ኬꬃ Ꮉንግዳኖ፥ ይቅስንትዘ ሳማራ አሱንꬅ ባዝን ꬋቢ በንትደ ናአይ ባዝ ኦህዘ ታሪከ፥ ሉቃሳ ዎንገለ ጻላላ በንትዘ ታሪከ። ሉቃሳ ዎንገልተ ጋጻፓ ጋጻ የሎደስ የዘ ዋና ቆፍታ ዎሳ ባዝ፥ ጌሽ አያናባዝ፥ የሱሳ ኦቻ ግዳ ማቹንꬅስ የዘ በስን ጾዚ ናጋራ ማርዛኖ።
ኣፈ ቆፉንꬅ
ገለ ቆፋ 1:1-4
ጻማቅዘ ዋሐንሳን የሱሳ የልንቶን ድጭቶን 1:5—2:52
ጻማቅዘ ዋሐንሳ ኦቻ 3:1-20
የሱሳ ጽንቃቶን ፋታንንትዳኖ 3:21—4:13
የሱሳ ጋልላ ኦችደ ኦቻ 4:14—9:50
ጋልላፓ የሩሳላመ የሎደስ 9:51—19:27
ዉርሱꬅ ሳምንተ የሩሳላመ ካራ ጋንጨ 19:28—23:56
Ꮉይቆፓ ደንደ፥ አስስ ቆንጨን ሳሎ ከዘ 24:1-53
1
1 ቦንቾ ተዎፍሎሳ፥ ኑ ግዳ ፎልንትደ ባዝስ ጋሙንꬅ፥ ፋስ ዳንዳእንትደ ጋር ጻፍዳ። 2 ይና ታሪክቶ ኡን ጻፍዳና ቲኖፓ አይኪ ኣፈ ማርኩንꬅን ቃላ ጻፊ ኑስ ኦህዳኖ። 3 ታንን ታ ባጋራ ቲኖፓ ቆፒ ብእዳንፓ ሱባ ይና ታሪክታ Ꮉንዳኖ ሉልዚ ኔስ ተዎፍሎሳስ ጻፍዛና ታስ ሎኦ ማቂ በንትዳ። 4 ይናን፥ ነ ታማርዳና ቱሮ ማቅዳኖ ኤርሶደስ።
ጻማቅዘ ዋሐንሳ የልንተ
5 ይሁዳ ካት ሄሮድሳ ዎደ አብያ ባጋፓ ማቅደ ዛካርያሳ ጋዘ አይሁደ ካህነ የነ። ኤ ማችታን አሮና ኮቻፓ። እ ሱንꬅታን ኤልሳቤጦ። + 6 ላምኡንꬅን ላꬄ ዎጋን ኪቶ ኡባ ናጊ ቦረ ባይዝን ጾዘ ቲንተ ጽሎትꬃራ የዝዳ። 7 ይኦፕ አትን ኤልሳቤጣ ꬎኦንꬅ ማቅደ ግሾ ኡንትስ ናአ ባያ። ላምኡንꬅን ጭንግዳ።
8 ፈቲ ዎደ ዛካርያሳ ፋ ታርቲ ወደ ጾዘ ቲኖ ካህነትꬃራ ኦቻነ። 9 ካህነትꬅ ዎጋራ ጾዘ ኬꬃ ገሊ እጻነ ጩግሳደስ ኤዛ እጻ የልዳ። 10 እጻነ ጩግዘ ዎደ አሱንꬅ ኡባ ባለ ዎሳነ።
11 ላꬄ ኪታንችዘ ዣርሾ ዣርሽዘ በስትፓ ምዛቅ ዛላራ ኤቂ በንትዳ። 12 ዛካርያሳ ኤዛ ብእ ታኒ ጋማ ዣሽትዳ። 13 የዝን ኪታንችዘ ኤጎ፥ «ዛካርያሳ ዣሽትፐ፤ ነ ዎስታ ስንትዳ። ነ ማችታ ኤልሳቤጣ ꬊራꬅ ናአ የሎዳ፥ ኤዛ ዋሐንሳ ጋእ ነ ሱንꬆዳ። 14 ኤ ኔስ ዋሎን ኡፋይስ ማቃዳ፤ ጋሙንꬅ ኤ የልንተ ኡፋይቶዳ። 15 ላꬄ ቲኖ ኤ ዳማ ማቃዳ፤ ዎይነ ኡሺ ማቅን መለ ማꬅዘ ኡሺ ኡዣማ። ፋ እንቲ ሳዝተ የዛራ ጌሽ አያናራ ኩሞዳ። + 16 እስራኤለ አሱንꬃፓ ጋሙንꬃና ፋ ላꬄ፥ ጾዘጎ ማሆዳ። 17 አዱንꬅ ዎዝንቶ ናኡንꬃጎ ማሆዳ፥ ኪትንቶሱንꬃና ጽሎትꬅ ጭንጫትꬃጎ ማሆደ ጋር፥ ላꬅስ ኮሽዘ ዎርዣ ጊግሳደስ ኤልያሳ አያናራን ዎልቃራ ላꬄ ቲንተ Ꮉማዳ» ያጋይዳ። +
18 ዛካርያሳ ኪታንችዘጎ፥ «ታ ይኖ አኮራ ኤሮደ? ታራን ታ ማችትራ ጭንግዳ» ጋይዳ።
19 ኪታንችዘ ማህ፥ «ታኒ ጾዘ ቲንተ ኤቅዘ ጋብርኤለ። Ꮉና ምስራችቶ ኔስ ኦሆደስ ጾዛፓ ኪትንትዳ። + 20 ይኬ፥ ዎድቶ ናጊ ፎልንቶደ ታ ቃልቶ ነ አማናንጽ እጽደ ግሾ Ꮉና ፎልንቶደ ዎንꬅስ ነ ዶንታ ሙመ ማቃዳ፥ ኦህንቶደስን ነ ዳንዳአማ» ያጋይዳ።
21 የ ዎደ ዛካርያሳ ጾዘ ኬꬅተ ገሊ ጋምእደ ግሾ አኮ ይእዶ ጋእ አሱንꬅ ባለ ናግተራ ጋምእዳ። 22 ኤ ባለ ኬዚ ኡንታና ኦህሳደስ ዳንዳእካያ። ማላ ኩሸራ ቤዛንፕ አትን ኦህንቶደስ ዳንዳኦሳኖ ብእደ ዎደ ቆንጭꬅ ብእዳኖ ኤርዳ።
23 ዛካርያሳ ኦቻ ዎድቶ ፎሊ ፋ ካራ ማቅዳ። 24 ይንፓ ሱባ፥ ኤ ማችታ ኤልሳቤጣ ዎዳጽዳ። እችን አግና ኩሙꬅ ፋና ጌንꬅ አስስ በንትካይዛራ ጋምእዳ። 25 እዛ፥ «ላꬂ ፋ ማሮትꬅተ ታ ቶችቶ አስ ግዳፓ Ꮉሶደስ ብእ Ꮉና ዎድተ Ꮉኖ ታስ ኦችዳ» ያጋይዳ።
የሱሳ የልንቶዳና ቲንꬍ ኦህንትዳ
26 ኤልሳቤጣ ዎዳጽዳንፓ እዝፑንꬃ አግንተ፥ ጾዚ ኪታንቾ ጋብርኤለ ጋልላ ጋደ የዘ ናዝረተ ካታማ ኪትዳ። 27 ኤዝን ዮሰፋ ጋዘ ካት ዳዉተ ኮቻፓ ማቅደ አꬄስ ኦጭንትደ ዉዱርትጎ ኪትንትዳ። ይና ዉዱርታ ማይራሞ ጋእንታነ። + 28 ኪታንቾ ኢጎ Ꮉንግ፥ «ጋማ ካꬍንትዳነ፥ ሳሮ ኔስ ማቀ፥ ጾዚ ኔራ የነ» ያጋይዳ።
29 ማይራማ ኤ ኦህተ ጋማ ታኒ፥ «Ꮉና አኮ ሳር» ጋእ ቆፕዳ። 30 ኪታንችዘ ማህ፥ «ማይራመ፥ ዣሽትፐ፤ ነ ጾዘ ቲንተ ናሾ ደንግዳ። 31 ይኬ ነ ዎዳጾዳ ꬊራꬅ ናአ የሎዳ፥ ኤ ሱንꬅቶን የሱሳ ጋእ ሱንꬆዳ።+ 32 ኤ ዳማ ማቃዳ፥ ኡባፓ ካታራ ጾዘ ናአ ጋእንት ጼግንቶዳ። ላꬄ ጾዘ ኤ አዳይ ዳዉተ አራታ ኤስ እንጎዳ። + 33 ኤ ያይቆባ ኮቻላ አፋ መዽና ካእቶዳ፤ ኤ ካእቱምትስ Ꮉልኤ ባያ» ያጋይዳ።
34 ማይራማ ኪታንችዘጎ፥ «ይና ዋይዝ Ꮉኖደ? ታ ꬊራꬃራ የልንትካያ» ያጋይዳ።
35 ኪታንችዘ ማህ፥ «ጌሽ አያና ኔላ አፋ ዎꬎዳ፥ ኡባፓ ካታራ ጾዘ ዎልቅታ ኔላ አፋ ሸምፖዳ። ይኒ ግሾ፥ የልንትደ ጌሽ ናአይ ጾዘ ናአ ጋእንቶዳ። 36 ይኬ፥ ነ እግንታ ኤልሳቤጣ ፋ ጭማትꬅ ላይꬅተ ꬊራꬅ ናአ ዎዳጽዳ። እዛ ꬎንꬅ ጋእንትዳኖ፥ የዝን Ꮉተ እዝፑንꬃ አግና አይክዳ። 37 ጾዛ ጋምዘባዝ ባያ»+ ያጋይዳ።
38 ማይራማ፥ «ዬዛኮ፥ ታኒ ላꬄ አርትስ፥ ነ ቃልት ጋር ታስ ይኦ» ያጋይዳ። ይንፓ ሱባ፥ ኪታንችዘ ኢፓ ሻክንትዳ።
39 ማይራማ ይና ሳምንተ ደንዲ ይሁዳ ሳአ የዘ ፈቲ አለ ካታማ ቅትዳ። 40 ዛካርያሳ ካራ ገሊ ኤልሳቤጦ ሳሮꬅዳ። 41 ኤልሳቤጣ ማይራማ ሳሮꬅዛኖ ስእዘ ዎደ እ ሳዝተ የዘ ናአይ ኡፋይሳራ ዶልዳ። ኤልሳቤጣ ጌሽ አያናራ ኩሚ፥ 42 ፋ ቃልቶ ꬎቅ ዪዚ፥ «ኔኒ ማቹንꬃፓ አንጅንትዳኖ፥ ነ ዎዳጽደ ናአይን አንጅንትዳያ። 43 ይኦ የዝን፥ ታ ላꬄ እንተ፥ ኔኒ ታጎ የኦደ ጋር ታ ኦደ? 44 ይኬ ነ ሳሮትꬅቶ ታ ስእዘ ዎደ ታ ሳዝተ የዘ ናአይ ኡፋይሳፓ ዶልዳ። 45 ላꬂ ፎሎዳ ጋእ እንግደ ቃልቶ አማንዳና፥ እዛ አንጅንትዳኖ» ያጋይዳ።
ማይራም ማዝሙረ
46 ማይራማ Ꮉኒ ጋራ ያጋይዳ፦
«ታ ሸምፕታ ላꬃ ቦንቻነ፥ +
47 ታ አያንዘ ጋላ ጾዘላ ኡፋይታነ።
48 ኤ ፋ አርቲ ቶችቶ ብእዳ።
Ꮉይኖፓ አይኪ የለትꬅ ኡባ ታና አንጅንትዳኖ ጋኦዳ። +
49 ዎልቃማ ማቅደ ኤ፥ ታስ ዳማ ባዝ ኦችዳ።
ኤ ሱንꬅታ ጌሽ።
50 ኤዛ ቦንችዙንꬃላ አፋ፥
ኤ ማሮትꬅታ መꬍናፓ መዽና የሎደስ።
51 ፋ ቀስተ ምንꬅ ባዝ ኦችዳ፥
ፋ ዎዝንተ ኡቱርትዙንꬃና ላልዳ።
52 ዳማ ካቱንꬃና አራትዘፓ ዎꬍዝዳ፤
ፋ ኦምቶ ቶችዙንꬃና ቦንችዳ። +
53 ናይꬍዱንꬃና ሎኦ ባዛራ ምሽዳ፥
የዝን ዱሩንꬃና ካሎ ኩሸ ዳክዳ።
54 ፋ ማሮትꬅቶ ቆፒ፥
ፋ አርዛ እስራኤለ ማድዳ።
55 ይናን ኑ አዱንꬅስ ኦህደ ቃላ፥
አብራሃማስን ኤ ዛርትስ ጋእዳኖ መꬍናስ ፎሎደስ»++
ያጋይዳ።
56 ማይራማ ኤልሳቤጥ ካለ Ꮉይꬕ አግና ጋር ጋምእ ፋ ካራ ማቅዳ።
ጻማቅዘ ዋሐንሳ የልንተ
57 ኤልሳቤጥስ የሎ ቃማ የልን ꬊራꬅ ናአ የልዳ። 58 እ ዶꬁንꬅን እ እግኑንꬅ ላꬂ ዳማ ማሮትꬅ ኦችዳኖ ስእ፥ ኢራ ዎላ ኡፋይትዳ። 59 ኦስፉንꬆ ቃምተ ዦጋ ናአያ ጋራዞደስ ይእዳ። ኤ አዳይ ሱንꬅተ ዛካርያሳ ጋእ ሱንꬆደስ ኮይዳ። + 60 የዝን እንታ፥ «አደ፥ ዋሐንሳ ጋእንቶደስ ቤዛነ» ያጋይዳ። 61 ኡንትን፥ «ነ እግኑꬃፓ Ꮉይ ሱንራ ጼግንትደ ኦደን ባያ» ያጋይዳ። 62 ኤ አዳይ ኦና ጋእ ሱንꬆድ የዛኮ ኤሮደስ ኮይ ኤዛ ማላ ኦጭዳ። 63 ኤ ጻፍዘባዝ ኦጪ ኤኪ፥ «ኤ ሱንꬅታ ዋሐንሳ» ጋእ ጻፍዳ። ኡቡንꬅ ኤ ጻፍዳኖ ብእ ጋማ ቆፕዳ። 64 ኢራ ዛካርያሳ እልአንꬅታ ብልንትዳ፥ ጾዝ ጋላትተራ ኦህንተ አይክዳ። 65 ዶꬁንꬅ ኡባ ዣሽሞራ ኩምዳ። Ꮉና Ꮉንዳና አለ ይሁዳ ሳአ ኦህንትዳ። 66 ይኖ ስኤዘ ኡቡንꬅ፥ «Ꮉይ ናአይ አኮ ይአድ የሳ?» ጋእ ፋ ግዳ ኦህንትዳ። ላꬄ ኩሽታ ኤራ የነ።
ዛካርያሳ ትንቢተ
67 ዋሐንሳ አዳይ ዛካርያሳ ጌሽ አያናራ ኩሚ Ꮉኒ ጋራ ያጋእ ትንቢተ ኦህዳ።
68 «እስራኤለ ላꬄ ጾዘ ጋላትንቶ፥
ይእ ፋ አሱንꬃና ዎዝዳ።
69 ፋ አርዘ ዳዉተ ኬꬃ
አቶትꬅ ዎልቃ ደንꬅዳ።
70 ይናን ዛጋ ዎደ ጌሽ ናቡንꬅ ዶንተ ኦህንትዳን ፋና፥
71 ኤ አሽታ ኑ ሞርኩንꬃፓን
ኑራ ኦልንትዘ ኡቡንꬅ ኩሽትፓ።
72 ይኖ ኤ ኦችዳና ኑ አዱንꬅስ ፋ ማሮትꬅቶ ቤሳደስን፥
ፋ ጌሽ ጫቅቶ ናጎደስ።
73 ኑ አዳይ አብራሃማስ ጫቂደ
ጫቅቶ ቆፖደስን
74 ኑ ሞርኩንꬅ ኩሽትፓ ኬሲ
ዣሽሞ ባይꬅ ኤዛ ኪትንቶደ ፋና።
75 ኑ በርተ ኡባነ ጌሻትꬃራን ጽሎትꬃራ
ፋ ቲንተ ኑና ኤሶደስ።
76 ታ ናአዮ፥ ኔኒ ኡባፓ ካታራ ጾዘ ናበ ጋእንቶዳ። +
ላꬄ ኦግቶ ሎይꬆደስ ነ ኤ ቲንተ Ꮉንጎዳ።
77 ኡን ናጋርታ ኡጭንትን፥
ኡን አቶትꬅ ኤራ ደንጎዳኖ ነ ላꬄ ዎርዥትስ ኦሆዳ።
78 ኑ ጾዘ ሎኦ ማሮትꬅትፓ ደንዲ
ዎንታ ጻልቀ ኑስ ሳሎፓ ከዝዳ።
79 ይናን ꬉማ ግዳን፥
Ꮉይቆ ዳሾ ኦሞ የዙንꬅስ ፎእሳደስ፥
ኑ ቶህቶን ሳሮ ኦገጎ ማሆደስ»
ያጋይዳ።+
80 ናአይ ድጭዳ፥ አያናራ ምንግዳ፥ እስራኤለ አሱንꬅስ በንቶደ ዎንꬅስ አኮ ባይዘ ጋናሳ የዝዳ።
+ 1:5 1 ዜና 24:10 + 1:15 ፋይዶ 6:3 + 1:17 ሚል. 4:5-6 + 1:19 ዳነ. 8:16፤ 9:21 + 1:27 ማቶ. 1:18 + 1:31 ማቶ. 1:21 + 1:32 2 ሳመ. 7:12-13፥ 16፤ ኢሳ. 9:7 + 1:37 መꬎ 18:14 + 1:46 1 ሳመ. 2:1-10 + 1:48 1 ሳመ. 1:11 + 1:52 ኢዮ. 5:11፤ 12:19 + 1:55 1 ሳመ. 2:1-10 + 1:55 መꬎ 17:7 + 1:59 ሌዌ 12:3 + 1:76 ሚል. 3:1 + 1:79 ኢሳ. 9:2