\NormalFont\ShortTitle{Dzieje}

{\MT Dzieje Apostolskie



\par }\ChapOne{1}{\MM \VerseOne{1}Pierwszą księgę napisałem, Teofilu, o wszystkim, co Jezus zaczął czynić i
{\ADD{czego}} nauczać;


\par }{\MM \VS{2}Aż do dnia, w którym został wzięty w górę po tym, jak przez Ducha Świętego udzielił poleceń apostołom, których wybrał.


\par }{\MM \VS{3}Im też po swojej męce objawił się
{\ADD{jako}} żywy w wielu niewątpliwych dowodach, przez czterdzieści dni ukazując się im i mówiąc o królestwie Bożym.


\par }{\MM \VS{4}A gdy byli zebrani razem, nakazał im: Nie odchodźcie z Jerozolimy, ale oczekujcie obietnicy Ojca, o której słyszeliście ode mnie.


\par }{\MM \VS{5}Jan bowiem chrzcił wodą, ale wy po niewielu dniach będziecie ochrzczeni Duchem Świętym.


\par }{\MM \VS{6}Tak więc zebrani pytali go: Panie, czy w tym czasie przywrócisz królestwo Izraelowi?


\par }{\MM \VS{7}Lecz on im odpowiedział: Nie do was należy znać czasy i pory, które Ojciec ustanowił swoją władzą.


\par }{\MM \VS{8}Ale przyjmiecie moc Ducha Świętego, który zstąpi na was, i będziecie mi świadkami w Jerozolimie, w całej Judei, w Samarii i aż po krańce ziemi.


\par }{\MM \VS{9}Kiedy to powiedział, a oni patrzyli, został uniesiony w górę i obłok zabrał go sprzed ich oczu.


\par }{\MM \VS{10}A gdy się wpatrywali w niebo, jak wstępował, oto stanęli przy nich dwaj mężowie w białych szatach;


\par }{\MM \VS{11}I powiedzieli: Mężowie z Galilei, dlaczego stoicie, wpatrując się w niebo? Ten Jezus, który został od was wzięty w górę do nieba, przyjdzie tak samo, jak go widzieliście wstępującego do nieba.


\par }{\MM \VS{12}Wtedy wrócili do Jerozolimy z góry zwanej Oliwną, która leży blisko Jerozolimy, w odległości drogi szabatowej.


\par }{\MM \VS{13}A gdy przyszli, weszli do sali na górze, gdzie przebywali Piotr i Jakub, Jan i Andrzej, Filip i Tomasz, Bartłomiej i Mateusz, Jakub,
{\ADD{syn}} Alfeusza, i Szymon Zelota oraz Juda,
{\ADD{brat}} Jakuba.


\par }{\MM \VS{14}Ci wszyscy trwali jednomyślnie w modlitwie i prośbach
{\ADD{razem}} z kobietami, z Marią, matką Jezusa, i jego braćmi.


\par }{\MM \VS{15}W tych dniach Piotr stanął pośród uczniów (a było zgromadzonych około stu dwudziestu osób) i powiedział:


\par }{\MM \VS{16}Mężowie bracia, musiało się wypełnić
{\ADD{słowo}} Pisma, w którym Duch Święty zapowiedział przez usta Dawida o Judaszu, który był przewodnikiem tych, którzy schwytali Jezusa.


\par }{\MM \VS{17}Zaliczał się on bowiem do nas i miał udział w tym posługiwaniu.


\par }{\MM \VS{18}On nabył pole za zapłatę za nieprawość i spadłszy głową w dół, pękł na pół i wypłynęły wszystkie jego wnętrzności.


\par }{\MM \VS{19}Rozniosło się to wśród wszystkich mieszkańców Jerozolimy, tak że nazwano to pole w ich języku Hakeldamach, to znaczy: Pole Krwi.


\par }{\MM \VS{20}Jest bowiem napisane w Księdze Psalmów: Niech jego dom będzie pusty, niech nikt w nim nie mieszka; oraz: Jego biskupstwo niech przejmie inny.


\par }{\MM \VS{21}Trzeba więc, aby jeden z tych mężczyzn, którzy z nami byli przez cały czas, kiedy Pan Jezus przebywał wśród nas;


\par }{\MM \VS{22}Począwszy od chrztu Jana aż do dnia, w którym został wzięty od nas w górę, stał się wraz z nami świadkiem jego zmartwychwstania.


\par }{\MM \VS{23}I wybrali dwóch: Józefa, zwanego Barsabą, z przydomkiem Justus, i Macieja.


\par }{\MM \VS{24}I tak się modlili: Ty, Panie, który znasz serca wszystkich, wskaż z tych dwóch jednego, którego wybrałeś;


\par }{\MM \VS{25}Aby zajął miejsce w tym posługiwaniu i apostolstwie, któremu sprzeniewierzył się Judasz, aby odejść na swoje miejsce.


\par }{\MM \VS{26}I dali im losy, a los padł na Macieja. I został przyłączony do jedenastu apostołów.




\par }\Chap{2}{\MM \VerseOne{1}A gdy nadszedł dzień Pięćdziesiątnicy, wszyscy byli jednomyślnie na tym samym miejscu.


\par }{\MM \VS{2}Nagle powstał odgłos z nieba, jakby uderzenie gwałtownego wiatru, i wypełnił cały dom, w którym siedzieli.


\par }{\MM \VS{3}Ukazały się im rozdzielone języki jakby z ognia, które spoczęły na każdym z nich.


\par }{\MM \VS{4}I wszyscy zostali napełnieni Duchem Świętym, i zaczęli mówić innymi językami, tak jak im Duch pozwalał mówić.


\par }{\MM \VS{5}A przebywali w Jerozolimie Żydzi, mężczyźni pobożni, ze wszystkich narodów pod niebem.


\par }{\MM \VS{6}A kiedy powstał ten szum, zeszło się mnóstwo
{\ADD{ludzi}} i zdumieli się, bo każdy z nich słyszał ich mówiących
{\ADD{w jego}} własnym języku.


\par }{\MM \VS{7}I pytali się nawzajem zdziwieni i pełni zdumienia: Czy ci wszyscy, którzy mówią, nie są Galilejczykami?


\par }{\MM \VS{8}Jak to jest, że każdy z nas słyszy swój własny język ojczysty?


\par }{\MM \VS{9}Partowie, Medowie, Elamici i ci, którzy mieszkają w Mezopotamii, Judei, Kapadocji, w Poncie i Azji;


\par }{\MM \VS{10}We Frygii, w Pamfilii, Egipcie i w częściach Libii, które leżą obok Cyreny, a także przybysze z Rzymu,
{\ADD{zarówno}} Żydzi,
{\ADD{jak}} i prozelici;


\par }{\MM \VS{11}Kreteńczycy i Arabowie – słyszymy ich głoszących w naszych językach wielkie dzieła Boże.


\par }{\MM \VS{12}I zdumiewali się wszyscy, i dziwili, mówiąc jeden do drugiego: Co to ma znaczyć?


\par }{\MM \VS{13}Lecz inni naśmiewali się i mówili: Upili się młodym winem.


\par }{\MM \VS{14}Wtedy stanął Piotr z jedenastoma, podniósł swój głos i przemówił do nich: Mężowie z Judei i wszyscy, którzy mieszkacie w Jerozolimie, przyjmijcie do wiadomości i posłuchajcie uważnie moich słów.


\par }{\MM \VS{15}Oni bowiem nie są pijani, jak sądzicie, bo jest dopiero trzecia godzina dnia.


\par }{\MM \VS{16}Ale to jest to, co zostało przepowiedziane przez proroka Joela:


\par }{\MM \VS{17}I stanie się w ostatecznych dniach – mówi Bóg – że wyleję z mego Ducha na wszelkie ciało i będą prorokować wasi synowie i córki, wasi młodzieńcy będą mieć widzenia, a starcy będą śnić sny.


\par }{\MM \VS{18}Nawet na moje sługi i służebnice wyleję w tych dniach z mego Ducha i będą prorokować.


\par }{\MM \VS{19}I ukażę cuda na niebie w górze i znaki na ziemi na dole, krew, ogień i kłęby dymu.


\par }{\MM \VS{20}Słońce zamieni się w ciemność, a księżyc w krew, zanim nadejdzie ten dzień Pański, wielki i okazały.


\par }{\MM \VS{21}I stanie się,
{\ADD{że}} każdy, kto wezwie imienia Pana, będzie zbawiony.


\par }{\MM \VS{22}Mężowie izraelscy, słuchajcie tych słów: Jezusa z Nazaretu, męża potwierdzonego przez Boga wśród was mocami, cudami i znakami, których Bóg dokonał przez niego wśród was, o czym sami wiecie;


\par }{\MM \VS{23}Wydanego zgodnie z powziętym postanowieniem Boga oraz tym, co przedtem wiedział, wzięliście i rękami bezbożników ukrzyżowaliście i zabiliście.


\par }{\MM \VS{24}Jego to Bóg wskrzesił, uwolniwszy od boleści śmierci, bo było niemożliwe, aby ta mogła go zatrzymać.


\par }{\MM \VS{25}Dawid bowiem mówi o nim: Patrzyłem na Pana zawsze przed moim obliczem, bo jest po
{\ADD{mojej}} prawicy, żebym się nie zachwiał.


\par }{\MM \VS{26}Dlatego rozweseliło się moje serce i rozradował się mój język, a także moje ciało będzie spoczywać w nadziei.


\par }{\MM \VS{27}Nie zostawisz bowiem mojej duszy w piekle i nie dasz swojemu Świętemu doznać zniszczenia.


\par }{\MM \VS{28}Dałeś mi poznać drogi życia, a twoje oblicze napełni mnie radością.


\par }{\MM \VS{29}Mężowie bracia, mogę swobodnie mówić do was o patriarsze Dawidzie, że umarł i został pogrzebany, a jego grobowiec znajduje się u nas aż do dziś.


\par }{\MM \VS{30}Będąc więc prorokiem i wiedząc, że Bóg zaręczył mu przysięgą,
{\ADD{iż}} z owocu jego bioder, według ciała, wzbudzi Chrystusa i posadzi na jego tronie;


\par }{\MM \VS{31}Przepowiadał
{\ADD{to}} i mówił o zmartwychwstaniu Chrystusa, że jego dusza nie pozostanie w piekle, a jego ciało nie dozna zniszczenia.


\par }{\MM \VS{32}Tego to Jezusa wskrzesił Bóg, czego my wszyscy jesteśmy świadkami.


\par }{\MM \VS{33}{\ADD{Będąc}} więc wywyższony prawicą Boga, otrzymał od Ojca obietnicę Ducha Świętego i wylał to, co wy teraz widzicie i słyszycie.


\par }{\MM \VS{34}Dawid bowiem nie wstąpił do nieba, a jednak sam mówi: Powiedział Pan memu Panu: Siądź po mojej prawicy;


\par }{\MM \VS{35}Aż położę twoich nieprzyjaciół jako podnóżek pod twoje stopy.


\par }{\MM \VS{36}Niech więc cały dom Izraela wie z pewnością, że tego Jezusa, którego wy ukrzyżowaliście, Bóg uczynił i Panem, i Chrystusem.


\par }{\MM \VS{37}A słysząc to, przerazili się do
{\ADD{głębi}} serca i zapytali Piotra i pozostałych apostołów: Co mamy robić, mężowie bracia?


\par }{\MM \VS{38}Wtedy Piotr powiedział do nich: Pokutujcie i niech każdy z was ochrzci się w imię Jezusa Chrystusa na przebaczenie grzechów, a otrzymacie dar Ducha Świętego.


\par }{\MM \VS{39}Obietnica ta bowiem dotyczy was, waszych dzieci i wszystkich, którzy są daleko, każdego, kogo powoła Pan, nasz Bóg.


\par }{\MM \VS{40}W wielu też innych słowach dawał świadectwo i napominał ich: Ratujcie się od tego przewrotnego pokolenia.


\par }{\MM \VS{41}Ci więc, którzy chętnie przyjęli jego słowa, zostali ochrzczeni. I przyłączyło się tego dnia około trzech tysięcy dusz.


\par }{\MM \VS{42}Trwali oni w nauce apostołów, w społeczności, w łamaniu chleba i w modlitwach.


\par }{\MM \VS{43}I strach ogarnął każdą duszę, gdyż wiele znaków i cudów działo się przez apostołów.


\par }{\MM \VS{44}A wszyscy, którzy uwierzyli, byli razem i wszystko mieli wspólne.


\par }{\MM \VS{45}Sprzedawali posiadłości i dobra i rozdzielali je wszystkim według potrzeb.


\par }{\MM \VS{46}Każdego dnia trwali zgodnie w świątyni, a łamiąc chleb po domach, przyjmowali pokarm z radością i w prostocie serca;


\par }{\MM \VS{47}Chwaląc Boga i ciesząc się przychylnością wszystkich ludzi. A Pan dodawał kościołowi każdego dnia tych, którzy mieli być zbawieni.




\par }\Chap{3}{\MM \VerseOne{1}Piotr i Jan weszli razem do świątyni w godzinie modlitwy, o dziewiątej.


\par }{\MM \VS{2}A wnoszono
{\ADD{właśnie}} pewnego mężczyznę, chromego od urodzenia, którego każdego dnia sadzano u bramy świątyni, zwanej Piękną, żeby wchodzących do świątyni prosił o jałmużnę.


\par }{\MM \VS{3}Gdy zobaczył Piotra i Jana, jak mieli wejść do świątyni, prosił ich o jałmużnę.


\par }{\MM \VS{4}A Piotr, przypatrując mu się wraz z Janem, powiedział: Spójrz na nas.


\par }{\MM \VS{5}On więc spojrzał na nich uważnie, spodziewając się, że coś od nich otrzyma.


\par }{\MM \VS{6}Wtedy Piotr powiedział: Nie mam srebra ani złota, lecz co mam, to ci daję: W imieniu Jezusa Chrystusa z Nazaretu, wstań i chodź!


\par }{\MM \VS{7}A ująwszy go za prawą rękę, podniósł go. I natychmiast wzmocniły się jego nogi i kostki.


\par }{\MM \VS{8}A on zerwał się, wstał i chodził. Wszedł z nimi do świątyni, chodząc, skacząc i chwaląc Boga.


\par }{\MM \VS{9}A wszyscy ludzie widzieli go chodzącego i chwalącego Boga.


\par }{\MM \VS{10}I rozpoznali w nim tego
{\ADD{człowieka}}, który dla jałmużny siadał przy Pięknej Bramie świątyni, i ogarnęło ich zdumienie i zachwyt nad tym, co mu się przydarzyło.


\par }{\MM \VS{11}A gdy ten chromy,
{\ADD{który został}} uzdrowiony, trzymał się Piotra i Jana, wszyscy ludzie zdumieni zbiegli się do nich w przedsionku, który zwano Salomonowym.


\par }{\MM \VS{12}Kiedy Piotr to zobaczył, przemówił do ludzi: Mężowie izraelscy, dlaczego się temu dziwicie i dlaczego się nam tak uważnie przypatrujecie, jakbyśmy własną mocą albo pobożnością sprawili, że on chodzi?


\par }{\MM \VS{13}Bóg Abrahama, Izaaka i Jakuba, Bóg naszych ojców, uwielbił Jezusa, swego Syna, którego wy wydaliście i wyparliście się przed Piłatem, gdy postanowił go uwolnić.


\par }{\MM \VS{14}A wy wyparliście się Świętego i Sprawiedliwego i prosiliście o uwolnienie wam mordercy.


\par }{\MM \VS{15}I zabiliście Dawcę życia, którego Bóg wskrzesił z martwych, czego my jesteśmy świadkami.


\par }{\MM \VS{16}A przez wiarę w jego imię, temu, którego widzicie i znacie, imię to przywróciło siły. To wiara, która jest przez niego, dała mu pełne zdrowie na oczach was wszystkich.


\par }{\MM \VS{17}Ale teraz, bracia, wiem, że uczyniliście to z nieświadomości, tak jak wasi przełożeni.


\par }{\MM \VS{18}Lecz Bóg w ten sposób wypełnił to, co przepowiedział przez usta wszystkich swoich proroków, że jego Chrystus będzie cierpiał.


\par }{\MM \VS{19}Dlatego pokutujcie i nawróćcie się, aby wasze grzechy były zgładzone, gdy nadejdą sprzed oblicza Pana czasy ochłody;


\par }{\MM \VS{20}I pośle tego, który był wam głoszony, Jezusa Chrystusa;


\par }{\MM \VS{21}Którego niebo musi przyjąć aż do czasu odnowienia wszystkich rzeczy, jak Bóg od wieków przepowiadał przez usta wszystkich swoich świętych proroków.


\par }{\MM \VS{22}Mojżesz bowiem powiedział do ojców: Proroka jak ja wzbudzi wam Pan, wasz Bóg, spośród waszych braci. Jego będziecie słuchać we wszystkim, co wam powie.


\par }{\MM \VS{23}I stanie się, że każda dusza, która nie będzie słuchać tego proroka, będzie wytracona spośród ludu.


\par }{\MM \VS{24}Przepowiadali te dni także wszyscy prorocy, którzy przemawiali od
{\ADD{czasów}} Samuela i inni po nim.


\par }{\MM \VS{25}Wy jesteście synami proroków i przymierza, które Bóg zawarł z naszymi ojcami, mówiąc do Abrahama: W twoim potomstwie będą błogosławione wszystkie narody ziemi.


\par }{\MM \VS{26}Wzbudziwszy swego Syna, Jezusa, Bóg najpierw posłał go do was, aby wam błogosławił w odwracaniu się każdego z was od swoich nieprawości.




\par }\Chap{4}{\MM \VerseOne{1}A gdy mówili to do ludzi, nadeszli kapłani, dowódca straży świątynnej i saduceusze;


\par }{\MM \VS{2}Oburzeni, że nauczają ludzi i głoszą w Jezusie powstanie z martwych.


\par }{\MM \VS{3}Schwytali ich i wtrącili do więzienia aż do następnego dnia, bo był już wieczór.


\par }{\MM \VS{4}A wielu z tych, którzy słyszeli słowo, uwierzyło. A mężczyzn było w liczbie około pięciu tysięcy.


\par }{\MM \VS{5}Nazajutrz zebrali się w Jerozolimie ich przełożeni, starsi i uczeni w Piśmie;


\par }{\MM \VS{6}I Annasz, najwyższy kapłan, i Kajfasz, Jan, Aleksander i ilu ich było z rodu najwyższych kapłanów.


\par }{\MM \VS{7}Postawili ich na środku i pytali: Jaką mocą albo w czyim imieniu to uczyniliście?


\par }{\MM \VS{8}Wtedy Piotr, pełen Ducha Świętego, powiedział do nich: Przełożeni ludu i starsi Izraela;


\par }{\MM \VS{9}Jeśli my dziś mamy być przesłuchiwani z powodu dobrodziejstwa
{\ADD{wyświadczonego}} choremu człowiekowi, dzięki czemu został on uzdrowiony;


\par }{\MM \VS{10}Niech wam wszystkim i całemu ludowi Izraela będzie wiadomo, że w imieniu Jezusa Chrystusa z Nazaretu, którego wy ukrzyżowaliście, a którego Bóg wskrzesił z martwych, przez niego on stoi przed wami zdrowy.


\par }{\MM \VS{11}On jest tym kamieniem odrzuconym przez was, budujących, który stał się kamieniem węgielnym.


\par }{\MM \VS{12}I nie ma w nikim innym zbawienia. Nie ma bowiem pod niebem żadnego innego imienia danego ludziom, przez które moglibyśmy być zbawieni.


\par }{\MM \VS{13}Gdy zobaczyli odwagę Piotra i Jana i zrozumieli, że są ludźmi nieuczonymi i prostymi, dziwili się. Rozpoznali również, że byli z Jezusem.


\par }{\MM \VS{14}Widząc też, że stoi z nimi uzdrowiony człowiek, nie mogli nic przeciwko
{\ADD{temu}} powiedzieć.


\par }{\MM \VS{15}Rozkazali im więc opuścić Radę i naradzali się między sobą.


\par }{\MM \VS{16}Mówili: Co zrobimy z tymi ludźmi? Bo
{\ADD{to}}, że dokonali oczywistego cudu, wiadomo wszystkim mieszkańcom Jerozolimy i nie możemy temu zaprzeczyć.


\par }{\MM \VS{17}Lecz żeby się to bardziej nie rozchodziło wśród ludzi, zabrońmy im pod groźbą mówić do kogokolwiek w to imię.


\par }{\MM \VS{18}A przywoławszy ich, nakazali, aby w ogóle nie mówili ani nie nauczali w imię Jezusa.


\par }{\MM \VS{19}Lecz Piotr i Jan odpowiedzieli im: Rozsądźcie, czy to sprawiedliwe w oczach Boga bardziej was słuchać niż Boga.


\par }{\MM \VS{20}My bowiem nie możemy nie mówić
{\ADD{o tym}}, co widzieliśmy i słyszeliśmy.


\par }{\MM \VS{21}A oni zagrozili
{\ADD{im}}, a nie znajdując żadnej podstawy do ich ukarania, wypuścili ich ze względu na ludzi, bo wszyscy chwalili Boga za to, co się stało.


\par }{\MM \VS{22}Człowiek bowiem, na którym dokonał się cud uzdrowienia, miał ponad czterdzieści lat.


\par }{\MM \VS{23}A gdy ich wypuszczono, przyszli do swoich i opowiedzieli im wszystko, co do nich mówili naczelni kapłani i starsi.


\par }{\MM \VS{24}A gdy oni
{\ADD{to}} usłyszeli, jednomyślnie podnieśli swój głos do Boga i powiedzieli: Panie, ty
{\ADD{jesteś}} Bogiem, który uczynił niebo, ziemię, morze i wszystko, co w nich jest;


\par }{\MM \VS{25}Który przez usta swego sługi Dawida powiedziałeś: Dlaczego burzą się narody, a ludzie knują próżne rzeczy?


\par }{\MM \VS{26}Królowie ziemi powstali i książęta zebrali się razem przeciw Panu i przeciw jego Chrystusowi.


\par }{\MM \VS{27}Rzeczywiście bowiem Herod i Poncjusz Piłat z poganami i ludem Izraela zebrali się przeciwko twemu świętemu Synowi, Jezusowi, którego namaściłeś;


\par }{\MM \VS{28}Aby uczynić to, co twoja ręka i twój wyrok przedtem postanowiły, że ma się stać.


\par }{\MM \VS{29}A teraz, Panie, spójrz na ich groźby i daj twoim sługom z całą odwagą głosić twoje słowo;


\par }{\MM \VS{30}Gdy ty wyciągniesz swoją rękę, aby uzdrawiać i dokonywać znaków i cudów przez imię twego świętego Syna, Jezusa.


\par }{\MM \VS{31}A gdy oni się modlili, zatrzęsło się miejsce, na którym byli zebrani, i wszyscy zostali napełnieni Duchem Świętym, i z odwagą głosili słowo Boże.


\par }{\MM \VS{32}A to mnóstwo wierzących miało
{\ADD{jedno}} serce i jedną duszę. Nikt nie nazywał swoim tego, co posiadał, ale wszystko mieli wspólne.


\par }{\MM \VS{33}Apostołowie zaś z wielką mocą dawali świadectwo o zmartwychwstaniu Pana Jezusa i wielka łaska była nad nimi wszystkimi.


\par }{\MM \VS{34}Nie było też wśród nich nikogo, kto by cierpiał niedostatek, gdyż ci, którzy mieli pola albo domy, sprzedawali je i przynosili pieniądze za to, co posprzedawali;


\par }{\MM \VS{35}I kładli u stóp apostołów. Rozdzielano
{\ADD{to}} każdemu według potrzeb.


\par }{\MM \VS{36}Także Józef, nazwany przez apostołów Barnabą – co się tłumaczy: Syn Pocieszenia – lewita rodem z Cypru;


\par }{\MM \VS{37}Sprzedał ziemię, którą posiadał, a pieniądze przyniósł i położył u stóp apostołów.




\par }\Chap{5}{\MM \VerseOne{1}A pewien człowiek, imieniem Ananiasz, ze swoją żoną Safirą, sprzedał swą posiadłość;


\par }{\MM \VS{2}I za wiedzą swojej żony odłożył
{\ADD{sobie część}} pieniędzy, a pewną część przyniósł i złożył u stóp apostołów.


\par }{\MM \VS{3}Lecz Piotr powiedział: Ananiaszu, dlaczego szatan tak napełnił twoje serce, abyś okłamał Ducha Świętego i odłożył
{\ADD{sobie}} część pieniędzy za ziemię?


\par }{\MM \VS{4}Czy to, co miałeś, nie było twoje? A to, co otrzymałeś za sprzedaż, czy nie pozostawało w twojej mocy? Dlaczego dopuściłeś to do swego serca? Nie okłamałeś ludzi, lecz Boga.


\par }{\MM \VS{5}Ananiasz zaś, usłyszawszy te słowa, padł nieżywy. I wielki strach ogarnął wszystkich, którzy to słyszeli.


\par }{\MM \VS{6}Młodsi wstali, owinęli go, wynieśli i pogrzebali.


\par }{\MM \VS{7}A po około trzech godzinach weszła także jego żona, nie wiedząc, co się stało.


\par }{\MM \VS{8}I zapytał ją Piotr: Powiedz mi, czy za tyle sprzedaliście ziemię? A ona odpowiedziała: Tak, za tyle.


\par }{\MM \VS{9}Wtedy Piotr powiedział do niej: Dlaczego się ze sobą zmówiliście, aby wystawić na próbę Ducha Pańskiego? Oto
{\ADD{są}} przed drzwiami ci, którzy pogrzebali twego męża, i ciebie wyniosą.


\par }{\MM \VS{10}I natychmiast padła nieżywa u jego stóp. A gdy młodzieńcy weszli, znaleźli ją martwą. Wynieśli ją więc i pogrzebali obok męża.


\par }{\MM \VS{11}I wielki strach ogarnął cały kościół i wszystkich, którzy to słyszeli.


\par }{\MM \VS{12}A przez ręce apostołów działo się wiele znaków i cudów wśród ludu. (I byli wszyscy jednomyślnie w przedsionku Salomona.


\par }{\MM \VS{13}I z pozostałych nikt nie śmiał się do nich przyłączyć, ale ludzie bardzo ich wychwalali.


\par }{\MM \VS{14}Przybywało też Panu mnóstwo wierzących, mężczyzn i kobiet).


\par }{\MM \VS{15}Tak, że nawet na ulice wynoszono chorych i kładziono ich na noszach i posłaniach, aby przynajmniej cień przechodzącego Piotra padł na niektórych z nich.


\par }{\MM \VS{16}Schodziło się też z okolicznych miast do Jerozolimy mnóstwo
{\ADD{ludzi}}, przynosząc chorych i dręczonych przez duchy nieczyste, a wszyscy zostali uzdrowieni.


\par }{\MM \VS{17}Wtedy najwyższy kapłan i wszyscy, którzy z nim byli, należący do stronnictwa saduceuszy, pełni zazdrości, powstali;


\par }{\MM \VS{18}I schwytali apostołów, których wtrącili do publicznego więzienia.


\par }{\MM \VS{19}Lecz anioł Pana w nocy otworzył drzwi więzienia i wyprowadziwszy ich, powiedział:


\par }{\MM \VS{20}Idźcie i wystąpiwszy, mówcie do ludzi w świątyni wszystkie słowa tego życia.


\par }{\MM \VS{21}Kiedy
{\ADD{to}} usłyszeli, weszli o świcie do świątyni i nauczali. Tymczasem najwyższy kapłan i ci, którzy z nim byli, przyszli, zwołali Radę oraz wszystkich starszych
{\ADD{spośród}} synów Izraela i posłali do więzienia, aby ich przyprowadzono.


\par }{\MM \VS{22}Lecz gdy słudzy przyszli i nie znaleźli ich w więzieniu, wrócili i oznajmili:


\par }{\MM \VS{23}Wprawdzie zastaliśmy więzienie starannie zamknięte, a strażników stojących na zewnątrz, przed drzwiami, po otwarciu jednak nie znaleźliśmy w nim nikogo.


\par }{\MM \VS{24}A gdy najwyższy kapłan i dowódca straży świątynnej oraz naczelni kapłani usłyszeli te słowa, zastanawiali się, co z tego będzie.


\par }{\MM \VS{25}Wówczas nadszedł ktoś i oznajmił im: Ludzie, których wtrąciliście do więzienia, stoją w świątyni i nauczają lud.


\par }{\MM \VS{26}Wtedy dowódca straży poszedł ze sługami i przyprowadził ich bez użycia siły. Bali się bowiem ludu, żeby ich nie ukamienowali.


\par }{\MM \VS{27}Gdy ich przyprowadzili, postawili ich przed Radą. I zapytał ich najwyższy kapłan:


\par }{\MM \VS{28}Czy nie zakazaliśmy wam surowo, żebyście w tym imieniu nie nauczali? A oto napełniliście Jerozolimę waszą nauką i chcecie na nas ściągnąć krew tego człowieka.


\par }{\MM \VS{29}Wtedy Piotr i apostołowie odpowiedzieli: Bardziej trzeba słuchać Boga niż ludzi.


\par }{\MM \VS{30}Bóg naszych ojców wskrzesił Jezusa, którego wy zabiliście, zawiesiwszy na drzewie.


\par }{\MM \VS{31}Tego Bóg wywyższył swoją prawicą, aby był władcą i zbawicielem, aby ludowi Izraela dać pokutę i przebaczenie grzechów.


\par }{\MM \VS{32}A my jesteśmy jego świadkami w tym, a także Duch Święty, którego Bóg dał tym, którzy są mu posłuszni.


\par }{\MM \VS{33}A oni, słysząc to, wpadli w gniew i naradzali się nad tym, jakby ich zabić.


\par }{\MM \VS{34}Wtedy pewien faryzeusz, imieniem Gamaliel, nauczyciel prawa, szanowany przez wszystkich ludzi, powstał na Radzie i nakazał, aby na chwilę wyprowadzono apostołów;


\par }{\MM \VS{35}I powiedział do nich: Mężowie izraelscy, zastanówcie się dobrze, co zamierzacie zrobić z tymi ludźmi.


\par }{\MM \VS{36}Niedawno bowiem wystąpił Teudas, podając się za nie byle kogo, do którego przyłączyło się około czterystu ludzi. Zabito go, a wszyscy jego zwolennicy rozproszyli się i ślad po nich zaginął.


\par }{\MM \VS{37}Po nim w dniach spisu wystąpił Judasz Galilejczyk i pociągnął za sobą wielu ludzi. Lecz i on zginął, a wszyscy jego zwolennicy rozproszyli się.


\par }{\MM \VS{38}Dlatego teraz mówię wam: Odstąpcie od tych ludzi i zostawcie ich. Jeśli bowiem ten zamysł czy ta sprawa pochodzi od ludzi, obróci się wniwecz;


\par }{\MM \VS{39}Ale jeśli pochodzi od Boga, nie będziecie mogli tego zniszczyć, aby się czasem nie okazało, że walczycie z Bogiem.


\par }{\MM \VS{40}I posłuchali go. A przywoławszy apostołów, ubiczowali
{\ADD{ich}} i zabronili im mówić w imię Jezusa, a potem ich wypuścili.


\par }{\MM \VS{41}A oni odchodzili sprzed Rady, ciesząc się, że stali się godni znosić zniewagę dla imienia Jezusa.


\par }{\MM \VS{42}Nie przestawali też codziennie w świątyni i po domach nauczać i głosić Jezusa Chrystusa.




\par }\Chap{6}{\MM \VerseOne{1}A w tych dniach, gdy liczba uczniów wzrastała, helleniści zaczęli szemrać przeciwko Żydom, że zaniedbywano w codziennym posługiwaniu ich wdowy.


\par }{\MM \VS{2}Wtedy dwunastu, zwoławszy
{\ADD{całe}} mnóstwo uczniów, powiedziało: Nie jest rzeczą słuszną, żebyśmy porzucili słowo Boże, a obsługiwali stoły.


\par }{\MM \VS{3}Upatrzcie więc, bracia, spośród siebie siedmiu mężczyzn, mających dobre świadectwo, pełnych Ducha Świętego i mądrości, którym zlecimy tę sprawę.


\par }{\MM \VS{4}My zaś oddamy się modlitwie i posłudze słowa.


\par }{\MM \VS{5}I spodobało się to całej gromadzie
{\ADD{zebranych}}. Wybrali więc Szczepana, męża pełnego wiary i Ducha Świętego, Filipa, Prochora, Nikanora, Tymona, Parmenasa i Mikołaja, prozelitę z Antiochii.


\par }{\MM \VS{6}Przedstawili ich apostołom, którzy modląc się, położyli na nich ręce.


\par }{\MM \VS{7}I rozszerzało się słowo Boże, i liczba uczniów w Jerozolimie bardzo się pomnażała; także bardzo wielu kapłanów stawało się posłusznych wierze.


\par }{\MM \VS{8}A Szczepan, pełen wiary i mocy, czynił cuda i wielkie znaki wśród ludzi.


\par }{\MM \VS{9}Wtedy niektórzy z synagogi zwanej
{\ADD{synagogą}} Libertynów i Cyrenejczyków, i Aleksandryjczyków oraz tych, którzy pochodzili z Cylicji i Azji, wystąpili do rozprawy ze Szczepanem.


\par }{\MM \VS{10}Lecz nie mogli sprostać mądrości i duchowi, z którym mówił.


\par }{\MM \VS{11}Podstawili więc ludzi, którzy zeznali: Słyszeliśmy, jak mówił bluźnierstwa przeciwko Mojżeszowi i przeciwko Bogu.


\par }{\MM \VS{12}I tak podburzyli lud, starszych i uczonych w Piśmie; a gdy przybiegli do niego, porwali go i przyprowadzili do Rady.


\par }{\MM \VS{13}I podstawili fałszywych świadków, którzy zeznali: Ten człowiek nie przestaje mówić bluźnierstw przeciwko temu świętemu miejscu i
{\ADD{przeciwko}} prawu.


\par }{\MM \VS{14}Słyszeliśmy bowiem, jak mówił, że ten Jezus z Nazaretu zburzy to miejsce i zmieni zwyczaje, które nam przekazał Mojżesz.


\par }{\MM \VS{15}A wszyscy, którzy zasiadali w Radzie, przyglądali mu się uważnie i zobaczyli, że jego twarz jest jak oblicze anioła.




\par }\Chap{7}{\MM \VerseOne{1}Wtedy najwyższy kapłan zapytał: Czy tak się sprawy mają?


\par }{\MM \VS{2}A on odpowiedział: Mężowie bracia i ojcowie, słuchajcie! Bóg chwały ukazał się naszemu ojcu Abrahamowi, gdy był w Mezopotamii, zanim zamieszkał w Charanie.


\par }{\MM \VS{3}I powiedział do niego: Opuść swoją ziemię i swoją rodzinę i idź do ziemi, którą ci wskażę.


\par }{\MM \VS{4}Wtedy wyszedł z ziemi chaldejskiej i zamieszkał w Charanie. A stamtąd, gdy umarł jego ojciec,
{\ADD{Bóg}} przeniósł go do tej ziemi, w której wy teraz mieszkacie.


\par }{\MM \VS{5}I nie dał mu w niej dziedzictwa nawet na stopę
{\ADD{jego}} nogi. Obiecał tylko, że da ją w posiadanie jemu i jego potomstwu po nim, gdy
{\ADD{jeszcze}} nie miał dziecka.


\par }{\MM \VS{6}I tak mu Bóg powiedział: Twoje potomstwo będzie przebywać w obcej ziemi, wezmą je w niewolę i będą je uciskać przez czterysta lat.


\par }{\MM \VS{7}Lecz ten naród, u którego będzie w niewoli, ja będę sądził – powiedział Bóg. A potem wyjdą i będą mi służyć na tym miejscu.


\par }{\MM \VS{8}I zawarł z nim przymierze obrzezania. Tak to
{\ADD{Abraham}} spłodził Izaaka i obrzezał go ósmego dnia, a Izaak Jakuba, a Jakub dwunastu patriarchów.


\par }{\MM \VS{9}A patriarchowie z zawiści sprzedali Józefa do Egiptu. Lecz Bóg był z nim.


\par }{\MM \VS{10}I wyrwał go ze wszystkich jego utrapień, i dał mu łaskę i mądrość w oczach faraona, króla Egiptu, który ustanowił go przełożonym nad Egiptem i nad całym swoim domem.


\par }{\MM \VS{11}Potem nastał głód i wielka niedola w całej ziemi Egiptu i Kanaan, a nasi ojcowie nie znajdowali żywności.


\par }{\MM \VS{12}A gdy Jakub usłyszał, że w Egipcie jest zboże, wysłał naszych ojców pierwszy raz.


\par }{\MM \VS{13}A za drugim
{\ADD{razem}} Józef dał się poznać swoim braciom i faraon dowiedział się o rodzie Józefa.


\par }{\MM \VS{14}Potem Józef posłał po swego ojca Jakuba i całą swoją rodzinę
{\ADD{liczącą}} siedemdziesiąt pięć dusz.


\par }{\MM \VS{15}Jakub przybył do Egiptu i
{\ADD{tam}} umarł on sam i nasi ojcowie.


\par }{\MM \VS{16}I zostali przeniesieni do Sychem i złożeni w grobie, który Abraham kupił za pieniądze u synów Chamora,
{\ADD{ojca}} Sychema.


\par }{\MM \VS{17}A gdy zbliżył się czas obietnicy, którą Bóg złożył Abrahamowi, lud w Egipcie rozrodził się i rozmnożył;


\par }{\MM \VS{18}Aż nastał inny król, który nie znał Józefa.


\par }{\MM \VS{19}Ten, działając podstępnie wobec naszego narodu, uciskał naszych ojców tak, że musieli porzucać swoje niemowlęta, żeby nie zostawały przy życiu.


\par }{\MM \VS{20}W tym czasie urodził się Mojżesz, a był miły Bogu i wychowywano go przez trzy miesiące w domu jego ojca.


\par }{\MM \VS{21}A gdy go porzucono, wzięła go córka faraona i wychowała go jak syna.


\par }{\MM \VS{22}I wyuczono Mojżesza całej mądrości egipskiej, i był potężny w słowach i czynach.


\par }{\MM \VS{23}A gdy miał czterdzieści lat, przyszło mu na myśl odwiedzić swych braci, synów Izraela.


\par }{\MM \VS{24}A kiedy zobaczył, że jednemu z nich wyrządzano krzywdę, ujął się za nim i pomścił skrzywdzonego, zabijając Egipcjanina.


\par }{\MM \VS{25}Sądził bowiem, że jego bracia zrozumieją, że Bóg przez jego ręce daje im wybawienie. Lecz oni nie zrozumieli.


\par }{\MM \VS{26}Następnego dnia zjawił się wśród nich, gdy się ze sobą bili, i próbował ich pogodzić, mówiąc: Ludzie, jesteście braćmi, dlaczego krzywdzicie jeden drugiego?


\par }{\MM \VS{27}Lecz ten, który krzywdził bliźniego, odepchnął go, mówiąc: Kto cię ustanowił wodzem i sędzią nad nami?


\par }{\MM \VS{28}Czy chcesz mnie zabić, tak jak wczoraj zabiłeś Egipcjanina?


\par }{\MM \VS{29}Na te słowa Mojżesz uciekł i był cudzoziemcem w ziemi Madian, gdzie spłodził dwóch synów.


\par }{\MM \VS{30}Po czterdziestu latach ukazał mu się na pustyni góry Synaj anioł Pana w płomieniu ognia w krzaku.


\par }{\MM \VS{31}Kiedy Mojżesz
{\ADD{to}} ujrzał, zdziwił się na ten widok. A gdy podszedł, aby się
{\ADD{temu}} przyjrzeć, rozległ się głos Pana:


\par }{\MM \VS{32}Ja jestem Bogiem twoich ojców, Bogiem Abrahama, Bogiem Izaaka i Bogiem Jakuba. A Mojżesz zadrżał i nie śmiał się przypatrywać.


\par }{\MM \VS{33}Wtedy Pan powiedział do niego: Zdejmij z nóg obuwie, bo miejsce, na którym stoisz, jest ziemią świętą.


\par }{\MM \VS{34}Patrząc, widziałem utrapienie mego ludu, który jest w Egipcie, i słyszałem jego wzdychanie, i zstąpiłem, żeby go wybawić. Dlatego teraz chodź, poślę cię do Egiptu.


\par }{\MM \VS{35}Tego Mojżesza, którego się wyparli, mówiąc: Któż cię ustanowił wodzem i sędzią? – tego Bóg posłał jako wodza i wybawiciela przez rękę anioła, który mu się ukazał w krzaku.


\par }{\MM \VS{36}On wyprowadził ich, czyniąc cuda i znaki w ziemi Egiptu, nad Morzem Czerwonym i na pustyni
{\ADD{przez}} czterdzieści lat.


\par }{\MM \VS{37}To jest ten Mojżesz, który powiedział synom Izraela: Proroka jak ja wzbudzi wam Pan, wasz Bóg, spośród waszych braci. Jego będziecie słuchać.


\par }{\MM \VS{38}On to był w zgromadzeniu na pustyni z aniołem, który mówił do niego na górze Synaj i z naszymi ojcami. On przyjął żywe słowa Boże, aby nam je przekazać.


\par }{\MM \VS{39}Lecz nasi ojcowie nie chcieli mu być posłuszni, ale odepchnęli go i zwrócili swoje serca ku Egiptowi.


\par }{\MM \VS{40}Powiedzieli do Aarona: Zrób nam bogów, którzy będą szli przed nami, bo nie wiemy, co się stało z tym Mojżeszem, który nas wyprowadził z ziemi Egiptu.


\par }{\MM \VS{41}I zrobili cielca w tych dniach, i złożyli ofiarę temu bożkowi, i cieszyli się dziełami swoich rąk.


\par }{\MM \VS{42}Wtedy Bóg odwrócił się
{\ADD{od nich}} i oddał ich w służbę zastępom nieba, jak jest napisane w księdze proroków: Czy mi składaliście zabite
{\ADD{zwierzęta}} i inne ofiary na pustyni przez czterdzieści lat, domu Izraela?


\par }{\MM \VS{43}Raczej obnosiliście namiot Molocha i gwiazdę waszego boga Remfana, wizerunki, które sobie zrobiliście, żeby oddawać im cześć. Dlatego zaprowadzę was poza Babilon.


\par }{\MM \VS{44}Nasi ojcowie mieli na pustyni Namiot Świadectwa, jak zarządził ten, który powiedział Mojżeszowi, aby go uczynił według wzoru, który widział.


\par }{\MM \VS{45}Nasi ojcowie z Jozuem wzięli go i wnieśli do posiadłości pogan, których Bóg wypędził sprzed oblicza naszych ojców, aż do dni Dawida;


\par }{\MM \VS{46}Który znalazł łaskę przed Bogiem i prosił, aby mógł znaleźć przybytek dla Boga Jakuba.


\par }{\MM \VS{47}Lecz Salomon zbudował mu dom.


\par }{\MM \VS{48}Najwyższy jednak nie mieszka w świątyniach uczynionych ręką, jak mówi prorok:


\par }{\MM \VS{49}Niebo jest moim tronem, a ziemia podnóżkiem moich stóp. Jakiż dom mi zbudujecie, mówi Pan, albo gdzie jest miejsce mego odpoczynku?


\par }{\MM \VS{50}Czy tego wszystkiego nie uczyniła moja ręka?


\par }{\MM \VS{51}{\ADD{Ludzie}} twardego karku, nieobrzezanego serca i uszu! Wy zawsze sprzeciwiacie się Duchowi Świętemu. Jak wasi ojcowie,
{\ADD{tak}} i wy!


\par }{\MM \VS{52}Którego z proroków nie prześladowali wasi ojcowie? Pozabijali też tych, którzy przepowiadali przyjście Sprawiedliwego, którego wy staliście się teraz zdrajcami i mordercami.


\par }{\MM \VS{53}Wy, którzy otrzymaliście prawo przez rozporządzenie aniołów, lecz nie przestrzegaliście
{\ADD{go}}.


\par }{\MM \VS{54}Gdy to usłyszeli, wpadli w gniew i zgrzytali na niego zębami.


\par }{\MM \VS{55}A on, pełen Ducha Świętego, patrzył uważnie w niebo i ujrzał chwałę Boga i Jezusa stojącego po prawicy Boga.


\par }{\MM \VS{56}I powiedział: Oto widzę niebiosa otwarte i Syna Człowieczego stojącego po prawicy Boga.


\par }{\MM \VS{57}A
{\ADD{oni}} podnieśli wielki krzyk, zatkali sobie uszy i jednomyślnie się na niego rzucili.


\par }{\MM \VS{58}Wyrzucili go poza miasto i kamienowali, a świadkowie złożyli swoje szaty u stóp młodzieńca zwanego Saulem.


\par }{\MM \VS{59}Tak kamienowali Szczepana, modlącego się tymi słowy: Panie Jezu, przyjmij mojego ducha.


\par }{\MM \VS{60}A upadłszy na kolana, zawołał donośnym głosem: Panie, nie poczytaj im tego za grzech. A gdy to powiedział, zasnął.




\par }\Chap{8}{\MM \VerseOne{1}A Saul zgodził się na zabicie go. W tym czasie zaczęło się wielkie prześladowanie kościoła w Jerozolimie i wszyscy oprócz apostołów rozproszyli się po okolicach Judei i Samarii.


\par }{\MM \VS{2}Szczepana zaś pogrzebali bogobojni ludzie i bardzo go opłakiwali.


\par }{\MM \VS{3}Tymczasem Saul niszczył kościół. Wchodził do domów, wywlekał mężczyzn i kobiety i wtrącał ich do więzienia.


\par }{\MM \VS{4}A ci, którzy się rozproszyli, szli wszędzie, głosząc słowo
{\ADD{Boże}}.


\par }{\MM \VS{5}Filip przybył do miasta Samarii i głosił im Chrystusa.


\par }{\MM \VS{6}A lud jednomyślnie przyjmował to, co mówił Filip, gdy go słyszeli i widzieli cuda, które czynił.


\par }{\MM \VS{7}Duchy nieczyste bowiem wychodziły z donośnym krzykiem z wielu, którzy
{\ADD{je}} mieli. Wielu też sparaliżowanych i ułomnych zostało uzdrowionych.


\par }{\MM \VS{8}I wielka radość zapanowała w tym mieście.


\par }{\MM \VS{9}A pewien człowiek o imieniu Szymon, który wcześniej w tym mieście zajmował się czarami, mamił lud Samarii, twierdząc, że jest kimś wielkim.


\par }{\MM \VS{10}Liczyli się z nim wszyscy od najmniejszego do największego, mówiąc: Ten
{\ADD{człowiek}} jest tą wielką mocą Boga.


\par }{\MM \VS{11}A liczyli się z nim dlatego, że od dłuższego czasu mamił ich
{\ADD{swoimi}} czarami.


\par }{\MM \VS{12}A gdy uwierzyli Filipowi, który głosił o królestwie Bożym i o imieniu Jezusa Chrystusa, chrzcili się zarówno mężczyźni, jak i kobiety.


\par }{\MM \VS{13}Uwierzył też sam Szymon, a gdy się ochrzcił, trzymał się Filipa i zdumiewał się, widząc cuda i wielkie znaki, jakie się działy.


\par }{\MM \VS{14}Kiedy apostołowie, którzy byli w Jerozolimie, usłyszeli, że Samaria przyjęła słowo Boże, wysłali do nich Piotra i Jana;


\par }{\MM \VS{15}Którzy przyszli tam i modlili się za nich, aby otrzymali Ducha Świętego.


\par }{\MM \VS{16}Na żadnego z nich bowiem jeszcze nie zstąpił. Byli tylko ochrzczeni w imię Pana Jezusa.


\par }{\MM \VS{17}Wtedy kładli na nich ręce, a oni otrzymywali Ducha Świętego.


\par }{\MM \VS{18}A gdy Szymon zobaczył, że Duch Święty był udzielany przez nakładanie rąk apostołów, przyniósł im pieniądze;


\par }{\MM \VS{19}Mówiąc: Dajcie i mnie tę moc, aby
{\ADD{ten}}, na kogo nałożę ręce, otrzymał Ducha Świętego.


\par }{\MM \VS{20}I powiedział mu Piotr: Niech zginą z tobą twoje pieniądze, bo sądziłeś, że dar Boży można nabyć za pieniądze.


\par }{\MM \VS{21}Nie masz w tej sprawie części ani udziału, bo twoje serce nie jest prawe przed Bogiem.


\par }{\MM \VS{22}Dlatego pokutuj z tej twojej nieprawości i proś Boga, a może ci przebaczy zamysł twego serca.


\par }{\MM \VS{23}Widzę bowiem, że jesteś
{\ADD{pogrążony}} w goryczy żółci i w więzach nieprawości.


\par }{\MM \VS{24}Wtedy Szymon odpowiedział: Módlcie się za mnie do Pana, aby nic z tego, co powiedzieliście, mnie nie spotkało.


\par }{\MM \VS{25}A gdy dali świadectwo i opowiedzieli słowo Pana, udali się w drogę powrotną do Jerozolimy i głosili ewangelię w wielu wioskach samarytańskich.


\par }{\MM \VS{26}Lecz anioł Pana powiedział do Filipa: Wstań i idź na południe, na drogę, która prowadzi z Jerozolimy do Gazy. Jest to
{\ADD{droga}} pustynna.


\par }{\MM \VS{27}Wstał więc i poszedł. A oto przyjechał do Jerozolimy oddać cześć
{\ADD{Bogu}} Etiopczyk, eunuch, dostojnik królowej etiopskiej Kandaki, który zarządzał jej wszystkimi skarbami;


\par }{\MM \VS{28}I wracał, a siedząc na swoim wozie, czytał proroka Izajasza.


\par }{\MM \VS{29}A Duch powiedział do Filipa: Podejdź i przyłącz się do tego wozu.


\par }{\MM \VS{30}Kiedy Filip podbiegł, usłyszał, jak tamten czyta proroka Izajasza, i zapytał: Rozumiesz, co czytasz?


\par }{\MM \VS{31}A on odpowiedział: Jak mogę rozumieć, jeśli mi nikt nie wyjaśni? I zaprosił Filipa, aby wszedł i przy nim usiadł.


\par }{\MM \VS{32}A czytał ten fragment Pisma: Jak owca na rzeź był prowadzony i jak baranek milczący wobec tego, który go strzyże, tak on nie otworzył swoich ust.


\par }{\MM \VS{33}W jego poniżeniu pozbawiono go sądu, a któż wypowie jego ród? Jego życie bowiem zostało zabrane z ziemi.


\par }{\MM \VS{34}I zapytał eunuch Filipa: Proszę cię, o kim to prorok mówi? Sam o sobie czy o kimś innym?


\par }{\MM \VS{35}Wtedy Filip otworzył swe usta i zaczynając od tego
{\ADD{fragmentu}} Pisma, głosił mu Jezusa.


\par }{\MM \VS{36}A gdy jechali drogą, przybyli nad jakąś wodę. Wówczas eunuch powiedział: Oto woda; co stoi na przeszkodzie, żebym mógł być ochrzczony?


\par }{\MM \VS{37}I powiedział Filip: Jeśli wierzysz z całego serca, możesz.
{\ADD{A on}} odpowiedział: Wierzę, że Jezus Chrystus jest Synem Bożym.


\par }{\MM \VS{38}Kazał więc zatrzymać wóz. Obaj, Filip i eunuch, zeszli do wody i ochrzcił go.


\par }{\MM \VS{39}A gdy wyszli z wody, Duch Pański porwał Filipa i eunuch go więcej nie widział, ale jechał swoją drogą, radując się.


\par }{\MM \VS{40}Filip zaś znalazł się w Azocie, a obchodząc wszystkie miasta, głosił ewangelię, aż dotarł do Cezarei.




\par }\Chap{9}{\MM \VerseOne{1}A Saul, dysząc jeszcze groźbą i
{\ADD{chęcią}} mordu wobec uczniów Pana, poszedł do najwyższego kapłana;


\par }{\MM \VS{2}I prosił go o listy do synagog w Damaszku, aby
{\ADD{mógł}}, jeśliby znalazł tam zwolenników tej drogi, zarówno mężczyzn, jak i kobiety, przyprowadzić ich związanych do Jerozolimy.


\par }{\MM \VS{3}A gdy jadąc, zbliżał się do Damaszku, nagle olśniła go światłość z nieba.


\par }{\MM \VS{4}Upadł na ziemię i usłyszał głos, który mówił do niego: Saulu, Saulu, dlaczego mnie prześladujesz?


\par }{\MM \VS{5}Wtedy zapytał: Kim jesteś, Panie? A Pan odpowiedział: Ja jestem Jezus, którego ty prześladujesz. Trudno ci wierzgać przeciw ościeniowi.


\par }{\MM \VS{6}A
{\ADD{Saul}}, drżąc i bojąc się, powiedział: Panie, co chcesz, abym zrobił? A Pan do niego: Wstań i idź do miasta, a
{\ADD{tam ci}} powiedzą, co masz robić.


\par }{\MM \VS{7}A mężczyźni, którzy byli z nim w drodze, stanęli oniemiali. Słyszeli bowiem głos, lecz nikogo nie widzieli.


\par }{\MM \VS{8}I podniósł się Saul z ziemi, a gdy otworzył oczy, nikogo nie
{\ADD{mógł}} widzieć. Wtedy wzięli go za rękę i zaprowadzili do Damaszku.


\par }{\MM \VS{9}Trzy dni
{\ADD{nic}} nie widział i nie jadł ani nie pił.


\par }{\MM \VS{10}A w Damaszku był pewien uczeń, imieniem Ananiasz. I powiedział do niego Pan w widzeniu: Ananiaszu! A on odpowiedział: Oto ja, Panie.


\par }{\MM \VS{11}A Pan
{\ADD{powiedział}} do niego: Wstań i idź na ulicę, którą nazywają Prostą, i zapytaj w domu Judy o Saula z Tarsu, oto bowiem się modli.


\par }{\MM \VS{12}I ujrzał w widzeniu człowieka imieniem Ananiasz, wchodzącego i kładącego na nim rękę, aby odzyskał wzrok.


\par }{\MM \VS{13}Ananiasz zaś odpowiedział: Panie, słyszałem od wielu, ile złego wyrządził ten człowiek twoim świętym w Jerozolimie.


\par }{\MM \VS{14}Tutaj także ma władzę od najwyższych kapłanów uwięzić wszystkich, którzy wzywają twego imienia.


\par }{\MM \VS{15}Lecz Pan powiedział do niego: Idź, bo on jest moim wybranym naczyniem, aby zanieść moje imię do pogan, królów i synów Izraela.


\par }{\MM \VS{16}Ja bowiem pokażę mu, jak wiele musi wycierpieć dla mego imienia.


\par }{\MM \VS{17}Wtedy Ananiasz poszedł, wszedł do domu, położył na nim ręce i powiedział: Saulu, bracie, Pan mnie posłał – Jezus, który ci się ukazał w drodze, którą jechałeś – żebyś odzyskał wzrok i został napełniony Duchem Świętym.


\par }{\MM \VS{18}I natychmiast spadły z jego oczu jakby łuski, i zaraz przejrzał, wstał i został ochrzczony.


\par }{\MM \VS{19}A gdy zjadł, odzyskał siły. I Saul przebywał przez kilka dni z uczniami, którzy byli w Damaszku.


\par }{\MM \VS{20}I zaraz w synagogach zaczął głosić Chrystusa, że on jest Synem Bożym.


\par }{\MM \VS{21}A wszyscy, którzy go słuchali, ze zdziwieniem pytali: Czy to nie jest ten, który w Jerozolimie tępił tych, którzy wzywali tego imienia, i przybył tu po to, aby ich związać i zaprowadzić do naczelnych kapłanów?


\par }{\MM \VS{22}A Saul coraz bardziej się wzmacniał i wprawiał w zakłopotanie Żydów, którzy mieszkali w Damaszku, dowodząc, że ten jest Chrystusem.


\par }{\MM \VS{23}A po upływie wielu dni Żydzi postanowili go zabić.


\par }{\MM \VS{24}Saul jednak dowiedział się o ich zasadzce. A strzegli bram we dnie i w nocy, aby go zabić.


\par }{\MM \VS{25}Lecz uczniowie zabrali go w nocy i spuścili w koszu po sznurze przez mur.


\par }{\MM \VS{26}A gdy Saul przybył do Jerozolimy, usiłował przyłączyć się do uczniów, ale wszyscy się go bali, nie wierząc, że jest uczniem.


\par }{\MM \VS{27}Lecz Barnaba przyjął go, zaprowadził do apostołów i opowiedział im, jak
{\ADD{on}} w drodze ujrzał Pana, który mówił do niego, i jak w Damaszku z odwagą głosił w imieniu Jezusa.


\par }{\MM \VS{28}I przebywał z nimi w Jerozolimie.


\par }{\MM \VS{29}Z odwagą też mówił w imieniu Pana Jezusa i rozprawiał z hellenistami, a oni usiłowali go zabić.


\par }{\MM \VS{30}Bracia jednak dowiedzieli się o tym, wyprawili go do Cezarei i odesłali do Tarsu.


\par }{\MM \VS{31}A tak kościoły w całej Judei, Galilei i Samarii cieszyły się pokojem, budując się i żyjąc w bojaźni Pańskiej, i rozrastały się przez pociechę Ducha Świętego.


\par }{\MM \VS{32}I stało się, gdy Piotr odwiedzał wszystkich, że przyszedł też do świętych, którzy mieszkali w Liddzie.


\par }{\MM \VS{33}Spotkał tam pewnego człowieka imieniem Eneasz, który był sparaliżowany i od ośmiu lat leżał w łóżku.


\par }{\MM \VS{34}I powiedział mu Piotr: Eneaszu, Jezus Chrystus cię uzdrawia. Wstań i zaściel swoje
{\ADD{łóżko}}. I natychmiast wstał.


\par }{\MM \VS{35}A wszyscy mieszkańcy Liddy i Saronu widzieli go i nawrócili się do Pana.


\par }{\MM \VS{36}Mieszkała też w Jafie pewna uczennica o imieniu Tabita, co znaczy Dorkas. Jej
{\ADD{życie}} wypełnione było dobrymi uczynkami i udzielaniem jałmużny.


\par }{\MM \VS{37}I stało się w tych dniach, że zachorowała i umarła. Obmyto ją i położono w sali na piętrze.


\par }{\MM \VS{38}A ponieważ Lidda leży blisko Jafy, gdy uczniowie usłyszeli, że jest tam Piotr, posłali do niego dwóch ludzi, prosząc, aby nie zwlekał z przyjściem do nich.


\par }{\MM \VS{39}Wtedy Piotr wstał i poszedł z nimi, a gdy przyszedł, wprowadzili go do sali na piętrze. Obstąpiły go wszystkie wdowy, płacząc i pokazując tuniki i płaszcze, które Dorkas im robiła, gdy była z nimi.


\par }{\MM \VS{40}A Piotr wygonił wszystkich, klęknął i modlił się. Potem zwrócił się do zmarłej i powiedział: Tabito, wstań! A ona otworzyła oczy i zobaczywszy Piotra, usiadła.


\par }{\MM \VS{41}{\ADD{On}} podał jej rękę i podniósł ją, a zawoławszy świętych i wdowy, pokazał ją żywą.


\par }{\MM \VS{42}I rozniosło się to po całej Jafie, i wielu uwierzyło w Pana.


\par }{\MM \VS{43}Piotr zaś został przez wiele dni w Jafie u niejakiego Szymona, garbarza.




\par }\Chap{10}{\MM \VerseOne{1}A w Cezarei był pewien człowiek imieniem Korneliusz, setnik z oddziału zwanego Italskim;


\par }{\MM \VS{2}Pobożny i bojący się Boga wraz z całym swoim domem. Dawał on wielkie jałmużny ludowi i zawsze modlił się do Boga.


\par }{\MM \VS{3}Około dziewiątej godziny dnia ujrzał wyraźnie w widzeniu anioła Boga, który przyszedł do niego i powiedział: Korneliuszu!


\par }{\MM \VS{4}A on uważnie patrzył na niego i będąc przestraszonym, zapytał: Co, Panie? I odpowiedział mu: Twoje modlitwy i jałmużny dotarły przed oblicze Boga jako przypomnienie.


\par }{\MM \VS{5}Dlatego teraz poślij mężczyzn do Jafy i sprowadź Szymona, zwanego Piotrem.


\par }{\MM \VS{6}Zatrzymał się on u pewnego Szymona, garbarza, który ma dom nad morzem. On ci powie, co masz robić.


\par }{\MM \VS{7}A gdy anioł, który mówił z Korneliuszem, odszedł,
{\ADD{ten}} zawołał dwóch swoich sług i pobożnego żołnierza spośród tych, którzy stale mu posługiwali;


\par }{\MM \VS{8}I opowiedziawszy im wszystko, posłał ich do Jafy.


\par }{\MM \VS{9}A nazajutrz, gdy byli w drodze i zbliżali się do miasta, około godziny szóstej Piotr wszedł na dach, aby się modlić.


\par }{\MM \VS{10}A będąc głodnym, chciał
{\ADD{coś}} zjeść. Gdy zaś przygotowywano
{\ADD{mu posiłek}}, wpadł w zachwycenie.


\par }{\MM \VS{11}Zobaczył otwarte niebo i zstępujący na niego jakiś przedmiot, podobny do wielkiego płótna, związany
{\ADD{ze sobą}} czterema końcami i spuszczany ku ziemi.


\par }{\MM \VS{12}Były w nim wszelkie czworonożne
{\ADD{zwierzęta}} ziemskie, bestie, gady i ptaki nieba.


\par }{\MM \VS{13}I odezwał się do niego głos: Wstań, Piotrze, zabijaj i jedz.


\par }{\MM \VS{14}A Piotr odpowiedział: Żadną miarą, Panie, bo nigdy nie jadłem niczego pospolitego lub nieczystego.


\par }{\MM \VS{15}Wtedy znowu, po raz drugi dobiegł go głos: Tego, co Bóg oczyścił, ty nie uważaj za nieczyste.


\par }{\MM \VS{16}I stało się tak trzy razy. Wówczas ten przedmiot został z powrotem wzięty do nieba.


\par }{\MM \VS{17}A gdy Piotr zastanawiał się, co ma oznaczać widzenie, które miał, oto mężczyźni wysłani przez Korneliusza, dopytawszy się o dom Szymona, stanęli przed bramą;


\par }{\MM \VS{18}I zawołali, pytając, czy tam przebywa Szymon, zwany Piotrem.


\par }{\MM \VS{19}A gdy Piotr rozmyślał o tym widzeniu, powiedział do niego Duch: Szukają cię trzej mężczyźni.


\par }{\MM \VS{20}Dlatego wstań, zejdź i idź z nimi bez wahania, bo ja ich posłałem.


\par }{\MM \VS{21}Wtedy Piotr zszedł do mężczyzn, którzy zostali do niego posłani przez Korneliusza, i powiedział: Ja jestem tym, którego szukacie. Z jakiego powodu przyszliście?


\par }{\MM \VS{22}A oni odpowiedzieli: Setnik Korneliusz, człowiek sprawiedliwy i bojący się Boga, mający dobre świadectwo od całego narodu żydowskiego, w widzeniu otrzymał przez świętego anioła polecenie, aby cię wezwał do swego domu i wysłuchał twoich słów.


\par }{\MM \VS{23}Wtedy zawołał ich do domu i udzielił gościny. A następnego dnia Piotr wyruszył z nimi i niektórzy bracia z Jafy towarzyszyli mu.


\par }{\MM \VS{24}A nazajutrz weszli do Cezarei. Korneliusz zaś czekał na nich, zwoławszy swoich krewnych i bliskich przyjaciół.


\par }{\MM \VS{25}A gdy Piotr wchodził, Korneliusz wyszedł mu naprzeciw, padł mu do nóg i oddał
{\ADD{mu}} pokłon.


\par }{\MM \VS{26}Lecz Piotr podniósł go, mówiąc: Wstań, ja też jestem człowiekiem.


\par }{\MM \VS{27}A rozmawiając z nim, wszedł i zastał wielu zebranych.


\par }{\MM \VS{28}I powiedział do nich: Wiecie, że nie wolno Żydowi przestawać z cudzoziemcem albo przychodzić do niego. Lecz Bóg mi pokazał, żebym żadnego człowieka nie nazywał pospolitym lub nieczystym.


\par }{\MM \VS{29}Dlatego też, będąc wezwany, przyszedłem bez sprzeciwu. Pytam więc: Dlaczego mnie wezwaliście?


\par }{\MM \VS{30}A Korneliusz odpowiedział: Cztery dni temu pościłem aż do tej godziny, a gdy o godzinie dziewiątej modliłem się w swoim domu, stanął przede mną
{\ADD{pewien}} mąż w jasnej szacie;


\par }{\MM \VS{31}I powiedział: Korneliuszu, twoja modlitwa została wysłuchana, a twoje jałmużny dotarły przed oblicze Boga jako przypomnienie.


\par }{\MM \VS{32}Dlatego poślij do Jafy i wezwij Szymona, zwanego Piotrem. Zatrzymał się on w domu Szymona, garbarza, nad morzem. Gdy przyjdzie, będzie z tobą mówić.


\par }{\MM \VS{33}Natychmiast więc posłałem po ciebie, a ty dobrze zrobiłeś, że przyszedłeś. A teraz jesteśmy
{\ADD{tu}} wszyscy obecni przed Bogiem, aby słuchać wszystkiego, co ci Bóg nakazał.


\par }{\MM \VS{34}Wtedy Piotr otworzył usta i powiedział: Prawdziwie dostrzegam, że Bóg nie ma względu na osoby;


\par }{\MM \VS{35}Ale w każdym narodzie miły jest mu ten, kto się go boi i czyni to, co sprawiedliwe.


\par }{\MM \VS{36}{\ADD{A jeśli chodzi o}} słowo, które posłał synom Izraela, zwiastując pokój przez Jezusa Chrystusa, który jest Panem wszystkich;


\par }{\MM \VS{37}Wy wiecie, co się działo w całej Judei, począwszy od Galilei, po chrzcie, który głosił Jan;


\par }{\MM \VS{38}Jak Bóg namaścił Duchem Świętym i mocą Jezusa z Nazaretu, który chodził, czyniąc dobrze i uzdrawiając wszystkich opanowanych przez diabła, bo Bóg był z nim.


\par }{\MM \VS{39}A my jesteśmy świadkami tego wszystkiego, co czynił w ziemi judzkiej i w Jerozolimie. Jego to zabili, zawiesiwszy na drzewie.


\par }{\MM \VS{40}Jego
{\ADD{też}} wskrzesił Bóg trzeciego dnia i sprawił, żeby się objawił;


\par }{\MM \VS{41}Nie całemu ludowi, ale świadkom przedtem wybranym przez Boga, nam, którzy z nim jedliśmy i piliśmy po jego zmartwychwstaniu.


\par }{\MM \VS{42}Nakazał nam też głosić ludowi i świadczyć, że on jest ustanowionym przez Boga sędzią żywych i umarłych.


\par }{\MM \VS{43}Temu wszyscy prorocy wydają świadectwo, że przez jego imię każdy, kto w niego wierzy, otrzyma przebaczenie grzechów.


\par }{\MM \VS{44}A gdy jeszcze Piotr mówił te słowa, Duch Święty zstąpił na wszystkich słuchających tej mowy.


\par }{\MM \VS{45}I zdziwili się ci wierzący pochodzący z obrzezania, którzy przyszli z Piotrem, że dar Ducha Świętego został wylany także na pogan.


\par }{\MM \VS{46}Słyszeli ich bowiem mówiących językami i wielbiących Boga. Wtedy Piotr się odezwał:


\par }{\MM \VS{47}Czy ktoś może odmówić wody, żeby byli ochrzczeni ci, którzy otrzymali Ducha Świętego jak i my?


\par }{\MM \VS{48}I nakazał ochrzcić ich w imię Pana. I prosili go, aby
{\ADD{u nich}} został kilka dni.




\par }\Chap{11}{\MM \VerseOne{1}Apostołowie i bracia, którzy byli w Judei, usłyszeli, że również poganie przyjęli słowo Boże.


\par }{\MM \VS{2}A gdy Piotr przybył do Jerozolimy, spierali się z nim ci, którzy pochodzili z obrzezania;


\par }{\MM \VS{3}Mówiąc: Wszedłeś do ludzi nieobrzezanych i jadłeś z nimi.


\par }{\MM \VS{4}Wtedy Piotr zaczął po kolei im wyjaśniać:


\par }{\MM \VS{5}Będąc w mieście Jafie, modliłem się i w zachwyceniu miałem widzenie – jakiś przedmiot zstępujący, jakby wielkie płótno, za cztery rogi
{\ADD{uwiązane i}} spuszczone z nieba, i dotarło aż do mnie.


\par }{\MM \VS{6}Wpatrzywszy się w nie uważnie, przyjrzałem się i zobaczyłem czworonożne
{\ADD{zwierzęta}} ziemskie, bestie, gady i ptaki nieba.


\par }{\MM \VS{7}I usłyszałem głos mówiący do mnie: Wstań, Piotrze, zabijaj i jedz.


\par }{\MM \VS{8}I odpowiedziałem: Żadną miarą, Panie, bo nigdy niczego pospolitego lub nieczystego nie wziąłem do ust.


\par }{\MM \VS{9}Wtedy głos z nieba odezwał się po raz drugi: Tego, co Bóg oczyścił, nie uważaj za nieczyste.


\par }{\MM \VS{10}A to się stało trzy razy, po czym to wszystko zostało wciągnięte z powrotem do nieba.


\par }{\MM \VS{11}I zaraz trzej mężczyźni posłani do mnie z Cezarei stanęli przed domem, w którym byłem.


\par }{\MM \VS{12}I powiedział mi Duch, abym z nimi poszedł bez wahania. Szło też ze mną tych sześciu braci i weszliśmy do domu tego człowieka.


\par }{\MM \VS{13}On nam opowiedział, jak ujrzał w swoim domu anioła, który stanął i powiedział do niego: Poślij ludzi do Jafy i przywołaj Szymona, zwanego Piotrem.


\par }{\MM \VS{14}On ci powie słowa, przez które będziesz zbawiony, ty i cały twój dom.


\par }{\MM \VS{15}A gdy zacząłem mówić, zstąpił na nich Duch Święty, tak jak na nas na początku.


\par }{\MM \VS{16}I przypomniałem słowo Pana, gdy powiedział: Jan chrzcił wodą, ale wy będziecie ochrzczeni Duchem Świętym.


\par }{\MM \VS{17}Jeśli więc Bóg dał im ten sam dar co nam, którzy uwierzyliśmy w Pana Jezusa Chrystusa, kim ja jestem, abym mógł zabronić Bogu?


\par }{\MM \VS{18}A usłyszawszy to, uspokoili się i chwalili Boga, mówiąc: A więc i poganom dał Bóg pokutę ku życiu.


\par }{\MM \VS{19}Lecz ci, których rozproszyło prześladowanie, jakie wybuchło z powodu Szczepana, dotarli aż do Fenicji, na Cypr i do Antiochii, nie głosząc słowa
{\ADD{Bożego}} nikomu, tylko Żydom.


\par }{\MM \VS{20}A niektórzy z nich, mężczyźni z Cypru i Cyreny, gdy przybyli do Antiochii, mówili do hellenistów, głosząc Pana Jezusa.


\par }{\MM \VS{21}I była z nimi ręka Pana, a wielka ich liczba uwierzyła i nawróciła się do Pana.


\par }{\MM \VS{22}I wieść o nich dotarła do uszu kościoła, który był w Jerozolimie. I posłano Barnabę aż do Antiochii.


\par }{\MM \VS{23}Gdy tam przybył i ujrzał łaskę Boga, uradował się i zachęcał wszystkich, aby zgodnie z postanowieniem serca trwali przy Panu.


\par }{\MM \VS{24}Był to bowiem mąż dobry, pełen Ducha Świętego i wiary. I przybyło Panu mnóstwo
{\ADD{ludzi}}.


\par }{\MM \VS{25}Potem Barnaba udał się do Tarsu, aby szukać Saula.


\par }{\MM \VS{26}A gdy go znalazł, przyprowadził go do Antiochii. Przez cały rok zbierali się z tym kościołem i nauczali wielu
{\ADD{ludzi}}. W Antiochii też po raz pierwszy uczniów nazwano chrześcijanami.


\par }{\MM \VS{27}A w tych dniach przybyli z Jerozolimy do Antiochii prorocy.


\par }{\MM \VS{28}I jeden z nich, imieniem Agabos, powstał i oznajmił przez Ducha, że w całej ziemi nastanie wielki głód. Nastał on za cesarza Klaudiusza.


\par }{\MM \VS{29}Wtedy uczniowie, każdy z nich według swoich możliwości, postanowili posłać pomoc do braci, którzy mieszkali w Judei.


\par }{\MM \VS{30}Tak też zrobili, posyłając
{\ADD{ją}} starszym przez ręce Barnaby i Saula.




\par }\Chap{12}{\MM \VerseOne{1}W tym czasie król Herod zaczął gnębić niektórych
{\ADD{członków}} kościoła.


\par }{\MM \VS{2}I zabił mieczem Jakuba, brata Jana.


\par }{\MM \VS{3}Widząc, że to podobało się Żydom, postanowił schwytać także Piotra. A były to dni Przaśników.


\par }{\MM \VS{4}Kiedy go schwytał, wtrącił go do więzienia i oddał pod straż szesnastu żołnierzom, zamierzając po
{\ADD{święcie}} Paschy wydać go ludowi.


\par }{\MM \VS{5}Strzeżono więc Piotra w więzieniu, a kościół nieustannie modlił się za niego do Boga.


\par }{\MM \VS{6}A tej nocy, kiedy Herod miał go wydać, Piotr spał między dwoma żołnierzami, związany dwoma łańcuchami, a przed drzwiami strażnicy strzegli więzienia.


\par }{\MM \VS{7}Wtedy zjawił się anioł Pana i w więzieniu zajaśniało światło. Trącił Piotra w bok i obudził go, mówiąc: Wstań szybko. I opadły łańcuchy z
{\ADD{jego}} rąk.


\par }{\MM \VS{8}I powiedział do niego anioł: Przepasz się i włóż sandały. Tak też zrobił. I powiedział mu: Narzuć płaszcz i chodź za mną.


\par }{\MM \VS{9}{\ADD{Piotr}} więc wyszedł i udał się za nim, a nie wiedział, że to, co się działo za sprawą anioła, działo się naprawdę, lecz sądził, że to widzenie.


\par }{\MM \VS{10}A gdy minęli pierwszą i drugą straż, doszli do żelaznej bramy, która prowadzi do miasta, a ta sama się przed nimi otworzyła. Kiedy wyszli i przeszli jedną ulicę, natychmiast anioł odstąpił od niego.


\par }{\MM \VS{11}Kiedy Piotr doszedł do siebie, powiedział: Teraz wiem na pewno, że Pan posłał swego anioła i wyrwał mnie z ręki Heroda i z tego wszystkiego, czego oczekiwał lud żydowski.


\par }{\MM \VS{12}Gdy to sobie uświadomił, przyszedł do domu Marii, matki Jana, którego nazywano Markiem, gdzie wielu zebrało się na modlitwie.


\par }{\MM \VS{13}I zapukał Piotr do drzwi w bramie, i wyszła dziewczyna imieniem Rode, aby nasłuchiwać:


\par }{\MM \VS{14}Gdy poznała głos Piotra, z radości nie otworzyła bramy, lecz pobiegła i oznajmiła, że Piotr stoi przed bramą.


\par }{\MM \VS{15}A oni powiedzieli do niej: Oszalałaś! Jednak ona twierdziła, że tak jest istotnie. Odpowiedzieli: To jego anioł.


\par }{\MM \VS{16}Piotr zaś nie przestał pukać. A gdy otworzyli, zobaczyli go i zdumieli się.


\par }{\MM \VS{17}A dawszy im ręką znak, aby zamilkli, opowiedział im, jak Pan wyprowadził go z więzienia, i powiedział: Powiadomcie o tym Jakuba i braci. Potem wyszedł i udał się w inne miejsce.


\par }{\MM \VS{18}A gdy nastał dzień, powstało niemałe poruszenie wśród żołnierzy
{\ADD{z powodu tego}}, co się stało z Piotrem.


\par }{\MM \VS{19}Herod zaś poszukiwał go, a gdy go nie znalazł, przesłuchał strażników i kazał ich stracić. Potem wyjechał z Judei do Cezarei i tam mieszkał.


\par }{\MM \VS{20}A Herod był bardzo zagniewany na mieszkańców Tyru i Sydonu. Lecz oni jednomyślnie przyszli do niego, zjednali sobie Blasta, podkomorzego królewskiego, i prosili o pokój, ponieważ ich kraj zaopatrywał się w żywność
{\ADD{z ziem}} królewskich.


\par }{\MM \VS{21}W wyznaczonym dniu Herod ubrany w szaty królewskie zasiadł na tronie i wygłosił do nich mowę.


\par }{\MM \VS{22}A lud wołał: Głos Boga, a nie człowieka!


\par }{\MM \VS{23}W tej chwili uderzył go anioł Pana, dlatego że nie oddał chwały Bogu, i wyzionął ducha, stoczony przez robactwo.


\par }{\MM \VS{24}A słowo Pana rozrastało się i rozmnażało.


\par }{\MM \VS{25}Barnaba zaś i Saul po wykonaniu posługi wrócili z Jerozolimy, zabierając ze sobą Jana, którego nazywano Markiem.




\par }\Chap{13}{\MM \VerseOne{1}A w kościele w Antiochii byli pewni prorocy i nauczyciele: Barnaba, Szymon, zwany Nigrem, Lucjusz Cyrenejczyk i Manaen, który wychowywał się z tetrarchą Herodem, i Saul.


\par }{\MM \VS{2}A gdy jawnie pełnili służbę Panu i pościli, powiedział
{\ADD{im}} Duch Święty: Odłączcie mi Barnabę i Saula do dzieła, do którego ich powołałem.


\par }{\MM \VS{3}Wtedy po poście i modlitwie nałożyli na nich ręce i wyprawili ich.


\par }{\MM \VS{4}A oni, posłani przez Ducha Świętego, przybyli do Seleucji, a stamtąd odpłynęli na Cypr.


\par }{\MM \VS{5}Gdy dotarli do Salaminy, głosili słowo Boże w synagogach żydowskich. Mieli też
{\ADD{ze sobą}} Jana do pomocy.


\par }{\MM \VS{6}A kiedy przeszli wyspę aż do Pafos, spotkali tam pewnego czarownika, fałszywego proroka, Żyda imieniem Bar-Jezus;


\par }{\MM \VS{7}Który należał do otoczenia prokonsula Sergiusza Pawła, człowieka roztropnego. On to, wezwawszy Barnabę i Saula, pragnął słuchać słowa Bożego.


\par }{\MM \VS{8}Lecz sprzeciwił się im Elimas, czarownik – tak bowiem tłumaczy się jego imię – usiłując odwieść prokonsula od wiary.


\par }{\MM \VS{9}Wtedy Saul,
{\ADD{zwany}} też Pawłem, napełniony Duchem Świętym, spojrzał na niego uważnie;


\par }{\MM \VS{10}I powiedział: O, synu diabła, pełny wszelkiego podstępu i przewrotności, nieprzyjacielu wszelkiej sprawiedliwości! Czy nie przestaniesz wykrzywiać prostych dróg Pana?


\par }{\MM \VS{11}Oto teraz ręka Pana na tobie: oślepniesz i nie będziesz widział słońca przez
{\ADD{pewien}} czas. I natychmiast ogarnęły go mrok i ciemność, i chodząc wkoło, szukał kogoś, kto by go poprowadził za rękę.


\par }{\MM \VS{12}Wtedy prokonsul, widząc, co się stało, uwierzył, zdumiewając się nauką Pana.


\par }{\MM \VS{13}A
{\ADD{Paweł}} i jego towarzysze opuścili Pafos i przybyli do Perge w Pamfilii. Jan zaś odłączył się od nich i wrócił do Jerozolimy.


\par }{\MM \VS{14}A oni opuścili Perge, dotarli do Antiochii Pizydyjskiej, a w dzień szabatu weszli do synagogi i usiedli.


\par }{\MM \VS{15}Po odczytaniu Prawa i Proroków przełożeni synagogi posłali do nich z prośbą: Mężowie bracia, jeśli macie jakieś słowo zachęty dla ludu, to mówcie.


\par }{\MM \VS{16}Wtedy Paweł wstał, dał im ręką znak i powiedział: Mężowie Izraelici i wy, którzy boicie się Boga, słuchajcie.


\par }{\MM \VS{17}Bóg tego ludu Izraela wybrał naszych ojców i wywyższył lud, gdy był na obczyźnie w ziemi Egiptu i wyprowadził go z niej wyciągniętym ramieniem.


\par }{\MM \VS{18}Przez około czterdzieści lat znosił ich obyczaje na pustyni.


\par }{\MM \VS{19}A gdy wytępił siedem narodów w ziemi Kanaan, rozdzielił przez losowanie między nich ich ziemię.


\par }{\MM \VS{20}A potem przez około czterysta pięćdziesiąt lat dawał
{\ADD{im}} sędziów, aż do proroka Samuela.


\par }{\MM \VS{21}Później prosili o króla. I na czterdzieści lat dał im Bóg Saula, syna Kisza, męża z pokolenia Beniamina.


\par }{\MM \VS{22}A kiedy go odrzucił, wzbudził im na króla Dawida, o którym dał świadectwo w słowach: Znalazłem Dawida, syna Jessego, męża według mego serca, który wypełni całą moją wolę.


\par }{\MM \VS{23}Z jego potomstwa, zgodnie z obietnicą, Bóg wzbudził Izraelowi Zbawiciela, Jezusa.


\par }{\MM \VS{24}Przed jego przyjściem Jan głosił chrzest pokuty całemu ludowi Izraela.


\par }{\MM \VS{25}A gdy Jan dopełniał
{\ADD{swego}} biegu, powiedział: Za kogo mnie uważacie? Nie jestem nim. Ale idzie za mną ten, któremu nie jestem godny rozwiązać obuwia na nogach.


\par }{\MM \VS{26}Mężowie bracia, synowie rodu Abrahama i ci z was, którzy boją się Boga, do was zostało posłane słowo o tym zbawieniu.


\par }{\MM \VS{27}Mieszkańcy Jerozolimy bowiem i ich przełożeni, nie znając tego
{\ADD{Jezusa}} ani głosów proroków, które są czytane w każdy szabat, wypełnili je, osądzając go.


\par }{\MM \VS{28}Chociaż nie znaleźli
{\ADD{w nim}} żadnego powodu, żeby skazać go na śmierć, prosili Piłata, aby go stracił.


\par }{\MM \VS{29}A gdy wykonali wszystko, co było o nim napisane, zdjęli go z drzewa i złożyli w grobie.


\par }{\MM \VS{30}Lecz Bóg wskrzesił go z martwych.


\par }{\MM \VS{31}A on przez wiele dni był widziany przez tych, którzy razem z nim przyszli z Galilei do Jerozolimy, a
{\ADD{teraz}} są jego świadkami przed ludem.


\par }{\MM \VS{32}I my głosimy wam
{\ADD{dobrą nowinę}} o obietnicy złożonej ojcom;


\par }{\MM \VS{33}Że Bóg wypełnił ją wobec nas, ich dzieci, wskrzeszając Jezusa, jak też jest napisane w psalmie drugim: Ty jesteś moim Synem, ja ciebie dziś zrodziłem.


\par }{\MM \VS{34}A to, że go wskrzesił z martwych, aby już nigdy nie uległ zniszczeniu, tak wyraził: Dam wam pewne miłosierdzia Dawida.


\par }{\MM \VS{35}Dlatego w innym miejscu mówi: Nie dasz twemu Świętemu doznać zniszczenia.


\par }{\MM \VS{36}Dawid bowiem
{\ADD{za}} swego pokolenia służył woli Boga, zasnął i został przyłączony do swoich ojców, i doznał zniszczenia.


\par }{\MM \VS{37}Lecz ten, którego Bóg wskrzesił, nie doznał zniszczenia.


\par }{\MM \VS{38}Niech więc będzie wam wiadomo, mężowie bracia, że przez niego zwiastuje się wam przebaczenie grzechów;


\par }{\MM \VS{39}I przez niego każdy, kto uwierzy, jest usprawiedliwiony we wszystkim, w czym nie mogliście być usprawiedliwieni przez Prawo Mojżesza.


\par }{\MM \VS{40}Uważajcie więc, aby nie spotkało was to, co zostało powiedziane u Proroków:


\par }{\MM \VS{41}Patrzcie, szydercy, dziwcie się i przepadnijcie, bo ja za waszych dni dokonuję dzieła, w które nie uwierzycie, choćby wam ktoś
{\ADD{o nim}} opowiedział.


\par }{\MM \VS{42}A kiedy wychodzili z synagogi żydowskiej, poganie prosili ich, aby również w następny szabat głosili im te same słowa.


\par }{\MM \VS{43}Kiedy zgromadzenie się rozeszło, wielu Żydów i pobożnych prozelitów poszło za Pawłem i Barnabą, którzy w rozmowie radzili im, aby trwali w łasce Boga.


\par }{\MM \VS{44}A w następny szabat niemal całe miasto zebrało się, aby słuchać słowa Bożego.


\par }{\MM \VS{45}Kiedy Żydzi zobaczyli tłumy, pełni zawiści sprzeciwiali się słowom Pawła, występując przeciwko nim i bluźniąc.


\par }{\MM \VS{46}A Paweł i Barnaba powiedzieli odważnie: Wam najpierw miało być zwiastowane słowo Boże. Skoro jednak je odrzucacie i uważacie się za niegodnych życia wiecznego, zwracamy się do pogan.


\par }{\MM \VS{47}Tak bowiem nakazał nam Pan: Ustanowiłem cię światłością dla pogan, abyś był zbawieniem aż po krańce ziemi.


\par }{\MM \VS{48}Kiedy poganie to usłyszeli, radowali się i wielbili słowo Pańskie, a uwierzyli wszyscy, którzy byli przeznaczeni do życia wiecznego.


\par }{\MM \VS{49}I słowo Pańskie rozchodziło się po całej krainie.


\par }{\MM \VS{50}A Żydzi podburzali pobożne i poważane kobiety oraz znaczących
{\ADD{obywateli}} miasta, wzniecili prześladowanie Pawła i Barnaby i wypędzili ich ze swoich granic.


\par }{\MM \VS{51}A oni, strząsnąwszy na nich pył ze swoich nóg, przyszli do Ikonium.


\par }{\MM \VS{52}Uczniowie zaś byli pełni radości i Ducha Świętego.




\par }\Chap{14}{\MM \VerseOne{1}W Ikonium również weszli do synagogi żydowskiej i mówili tak, że uwierzyła wielka liczba Żydów i Greków.


\par }{\MM \VS{2}Lecz Żydzi, którzy nie uwierzyli, podburzyli i rozjątrzyli serca pogan przeciwko braciom.


\par }{\MM \VS{3}I byli tam przez długi czas, odważnie mówiąc w Panu, który dawał świadectwo słowu swojej łaski, sprawiając, że przez ich ręce dokonywały się znaki i cuda.


\par }{\MM \VS{4}I mieszkańcy miasta podzielili się: jedni byli z Żydami, a drudzy z apostołami.


\par }{\MM \VS{5}Kiedy jednak wszczął się rozruch zarówno wśród pogan, jak i Żydów wraz z przełożonymi, i chcieli ich znieważyć, i ukamienować;


\par }{\MM \VS{6}Dowiedzieli się o tym i uciekli do miast Likaonii: do Listry i Derbe oraz w ich okolice;


\par }{\MM \VS{7}I tam głosili ewangelię.


\par }{\MM \VS{8}A w Listrze był pewien człowiek o bezwładnych nogach, chromy już w łonie swojej matki i nigdy nie chodził.


\par }{\MM \VS{9}Słuchał on przemawiającego Pawła, który przyglądając mu się uważnie i widząc, że ma wiarę, aby zostać uzdrowionym;


\par }{\MM \VS{10}Powiedział donośnym głosem: Stań prosto na nogach! A on zerwał się i zaczął chodzić.


\par }{\MM \VS{11}A ludzie, widząc, co uczynił Paweł, zaczęli wołać po likaońsku: Bogowie przybrali postać ludzi i zstąpili do nas!


\par }{\MM \VS{12}I nazwali Barnabę Jowiszem, a Pawła Merkurym, ponieważ on był głównym mówcą.


\par }{\MM \VS{13}Wtedy kapłan
{\ADD{ze świątyni}} Jowisza, która była przed miastem, przyprowadził do wrót woły i wieńce i razem z ludem chciał złożyć ofiarę.


\par }{\MM \VS{14}Gdy usłyszeli o tym apostołowie Barnaba i Paweł, rozdarli swoje szaty i wpadli między tłum, wołając;


\par }{\MM \VS{15}Ludzie, co robicie? My też jesteśmy ludźmi, podlegamy tym samym doznaniom co wy. Głosimy wam, abyście się odwrócili od tych marności do Boga żywego, który stworzył niebo, ziemię, morze i wszystko, co się w nich znajduje.


\par }{\MM \VS{16}Za czasów minionych pozwalał on, aby wszystkie narody chodziły własnymi drogami.


\par }{\MM \VS{17}Nie przestawał jednak dawać o sobie świadectwa, czyniąc dobrze. Zsyłał nam z nieba deszcz i urodzajne lata, karmił nas i napełniał radością nasze serca.


\par }{\MM \VS{18}Tymi słowami ledwie powstrzymali lud od złożenia im ofiary.


\par }{\MM \VS{19}Tymczasem z Antiochii i Ikonium nadeszli Żydzi, którzy namówiwszy lud, ukamienowali Pawła i wywlekli go za miasto, myśląc, że umarł.


\par }{\MM \VS{20}Lecz gdy otoczyli go uczniowie, podniósł się i wrócił do miasta, a nazajutrz udał się z Barnabą do Derbe.


\par }{\MM \VS{21}Kiedy głosili ewangelię temu miastu i pozyskali wielu uczniów, wrócili do Listry, Ikonium i do Antiochii;


\par }{\MM \VS{22}Umacniając dusze uczniów i zachęcając do trwania w wierze,
{\ADD{mówili}}, że przez wiele utrapień musimy wejść do królestwa Bożego.


\par }{\MM \VS{23}A gdy w każdym kościele ustanowili starszych, modląc się i poszcząc, powierzyli ich Panu, w którego uwierzyli.


\par }{\MM \VS{24}Potem przeszli przez Pizydię i przybyli do Pamfilii.


\par }{\MM \VS{25}I opowiedziawszy słowo Boże w Perge, zeszli do Attalii.


\par }{\MM \VS{26}Stamtąd popłynęli do Antiochii, gdzie
{\ADD{przedtem}} zostali poruczeni łasce Boga do dzieła, które wykonali.


\par }{\MM \VS{27}A gdy tam przyszli i zebrali kościół, opowiedzieli, co Bóg przez nich uczynił i jak otworzył poganom drzwi wiary.


\par }{\MM \VS{28}I mieszkali tam dość długo z uczniami.




\par }\Chap{15}{\MM \VerseOne{1}A niektórzy przybysze z Judei nauczali braci: Jeśli nie zostaniecie obrzezani według zwyczaju Mojżesza, nie możecie być zbawieni.


\par }{\MM \VS{2}Kiedy doszło do niemałych sporów i zatargów między nimi a Pawłem i Barnabą, postanowili, że Paweł i Barnaba oraz jeszcze kilku z nich pójdą w sprawie tego sporu do apostołów i starszych do Jerozolimy.


\par }{\MM \VS{3}Wyprawieni przez kościół, szli przez Fenicję i Samarię, opowiadając o nawróceniu pogan, czym sprawili wielką radość wszystkim braciom.


\par }{\MM \VS{4}A gdy przybyli do Jerozolimy, zostali przyjęci przez kościół, apostołów i starszych. I opowiedzieli o wszystkim, czego Bóg przez nich dokonał.


\par }{\MM \VS{5}Lecz niektórzy ze stronnictwa faryzeuszy, którzy uwierzyli, powstali i powiedzieli: Trzeba ich obrzezać i nakazać, żeby zachowywali Prawo Mojżesza.


\par }{\MM \VS{6}Apostołowie i starsi zebrali się więc, aby rozstrzygnąć tę sprawę.


\par }{\MM \VS{7}A gdy był wielki spór
{\ADD{o to}}, Piotr powstał i powiedział do nich: Mężowie bracia, wiecie, że Bóg już dawno wybrał
{\ADD{mnie}} spośród was, aby z moich ust poganie usłyszeli słowa ewangelii i uwierzyli.


\par }{\MM \VS{8}A Bóg, który zna serca, wydał im świadectwo, dając im Ducha Świętego, tak samo jak nam.


\par }{\MM \VS{9}I nie uczynił
{\ADD{żadnej}} różnicy między nami a nimi, oczyszczając przez wiarę ich serca.


\par }{\MM \VS{10}Dlaczego więc teraz wystawiacie Boga na próbę, wkładając na kark uczniów jarzmo, którego ani nasi ojcowie, ani my nie mogliśmy udźwignąć?


\par }{\MM \VS{11}Lecz wierzymy, że przez łaskę Pana Jezusa Chrystusa będziemy zbawieni, tak samo i oni.


\par }{\MM \VS{12}I całe zgromadzenie umilkło, a
{\ADD{potem}} słuchali Barnaby i Pawła, którzy opowiadali, jak wielkie znaki i cuda Bóg uczynił przez nich wśród pogan.


\par }{\MM \VS{13}A gdy i oni umilkli, odezwał się Jakub: Mężowie bracia, posłuchajcie mnie.


\par }{\MM \VS{14}Szymon powiedział, jak najpierw Bóg wejrzał na pogan, aby
{\ADD{z nich}} wybrać lud dla swego imienia.


\par }{\MM \VS{15}A z tym się zgadzają słowa proroków, jak jest napisane:


\par }{\MM \VS{16}Potem powrócę i odbuduję upadły przybytek Dawida; odbuduję jego ruiny i wzniosę go;


\par }{\MM \VS{17}Aby ludzie, którzy pozostali, szukali Pana, i wszystkie narody, nad którymi wzywane jest moje imię – mówi Pan, który to wszystko sprawia.


\par }{\MM \VS{18}Znane są Bogu od wieków wszystkie jego sprawy.


\par }{\MM \VS{19}Dlatego uważam, że nie należy czynić trudności tym spośród pogan, którzy się nawracają do Boga;


\par }{\MM \VS{20}Ale napisać im, aby wstrzymywali się od splugawienia bożków, od nierządu, od tego, co uduszone, i od krwi.


\par }{\MM \VS{21}Mojżesz bowiem od dawien dawna ma w każdym mieście takich, którzy go głoszą, gdyż w synagogach co szabat czytają go.


\par }{\MM \VS{22}Wtedy apostołowie i starsi wraz z całym kościołem uznali za słuszne posłać do Antiochii z Pawłem i Barnabą wybranych spośród siebie ludzi: Judę, zwanego Barsabą, i Sylasa, przodujących wśród braci.


\par }{\MM \VS{23}Posłali przez nich
{\ADD{takie pismo}}: Apostołowie, starsi i bracia przesyłają pozdrowienia braciom pochodzącym z pogan, którzy są w Antiochii, Syrii i Cylicji.


\par }{\MM \VS{24}Ponieważ słyszeliśmy, że pewni ludzie wyszli od nas i zaniepokoili was słowami, i wzburzyli wasze dusze, mówiąc, że musicie zostać obrzezani i zachowywać prawo, czego im nie przykazaliśmy;


\par }{\MM \VS{25}Zgromadzeni jednomyślnie, postanowiliśmy posłać do was wybranych ludzi wraz z naszymi umiłowanymi Barnabą i Pawłem;


\par }{\MM \VS{26}Ludźmi, którzy poświęcili swe życie dla imienia naszego Pana Jezusa Chrystusa.


\par }{\MM \VS{27}Dlatego posłaliśmy Judę i Sylasa, którzy powtórzą wam ustnie to samo.


\par }{\MM \VS{28}Uznał bowiem Duch Święty za słuszne, i my też, nie nakładać na was żadnego ciężaru oprócz tego, co konieczne.


\par }{\MM \VS{29}Wstrzymujcie się od
{\ADD{ofiar}} składanych bożkom, od krwi, od tego, co uduszone, i od nierządu. Dobrze uczynicie, jeśli będziecie się tego wystrzegać. Bywajcie zdrowi.


\par }{\MM \VS{30}Tak więc oni, będąc odprawieni, przybyli do Antiochii, zwołali zgromadzenie i oddali list.


\par }{\MM \VS{31}Gdy
{\ADD{go}} przeczytali, uradowali się z tego pocieszania.


\par }{\MM \VS{32}A Juda i Sylas, którzy również byli prorokami, w licznych mowach zachęcali i umacniali braci.


\par }{\MM \VS{33}A gdy przebywali
{\ADD{tam}} jakiś czas, zostali odprawieni z
{\ADD{życzeniem}} pokoju od braci do apostołów.


\par }{\MM \VS{34}Lecz upodobało się Sylasowi tam pozostać.


\par }{\MM \VS{35}Również Paweł i Barnaba przebywali w Antiochii, nauczając i głosząc z wieloma innymi słowo Pana.


\par }{\MM \VS{36}Po kilku dniach Paweł powiedział do Barnaby: Wróćmy i odwiedźmy naszych braci we wszystkich miastach, w których głosiliśmy słowo Pańskie,
{\ADD{aby zobaczyć}}, jak się mają.


\par }{\MM \VS{37}Barnaba chciał również wziąć ze sobą Jana, zwanego Markiem.


\par }{\MM \VS{38}Ale Paweł nie chciał zabrać ze sobą tego, który odszedł od nich w Pamfilii i nie uczestniczył z nimi w tej pracy.


\par }{\MM \VS{39}I doszło
{\ADD{między nimi}} do ostrej kłótni, tak że się rozdzielili: Barnaba wziął ze sobą Marka i popłynął na Cypr;


\par }{\MM \VS{40}Paweł zaś wybrał sobie Sylasa i wyruszył, polecony przez braci łasce Boga.


\par }{\MM \VS{41}I przechodził Syrię i Cylicję, umacniając kościoły.




\par }\Chap{16}{\MM \VerseOne{1}Przybył do Derbe i Listry. A oto był tam pewien uczeń imieniem Tymoteusz, syn pewnej Żydówki, która uwierzyła, ojca natomiast Greka.


\par }{\MM \VS{2}Bracia z Listry i Ikonium dawali o nim
{\ADD{dobre}} świadectwo.


\par }{\MM \VS{3}Paweł chciał go zabrać ze sobą, więc obrzezał go ze względu na Żydów, którzy mieszkali w tamtych stronach. Wszyscy bowiem wiedzieli, że jego ojciec był Grekiem.


\par }{\MM \VS{4}A gdy chodzili po miastach, przekazywali im nakazy ustanowione przez apostołów i starszych w Jerozolimie, których mieli przestrzegać.


\par }{\MM \VS{5}I tak kościoły utwierdzały się w wierze i każdego dnia wzrastały liczebnie.


\par }{\MM \VS{6}Gdy przeszli Frygię i krainę galacką, Duch Święty zabronił im głosić słowo
{\ADD{Boże}} w Azji.


\par }{\MM \VS{7}Gdy przybyli do Myzji, próbowali pójść do Bitynii, ale im Duch nie pozwolił.


\par }{\MM \VS{8}Przeszli więc Myzję i zeszli do Troady.


\par }{\MM \VS{9}I w nocy Paweł miał widzenie: jakiś Macedończyk stał i prosił go: Przepraw się do Macedonii i pomóż nam!


\par }{\MM \VS{10}Zaraz po tym widzeniu staraliśmy się wyruszyć do Macedonii, będąc tego pewni, że Pan nas powołał, abyśmy im głosili ewangelię.


\par }{\MM \VS{11}Odpłynąwszy więc z Troady, zdążaliśmy wprost do Samotraki, a nazajutrz do Neapolu;


\par }{\MM \VS{12}Stamtąd zaś do Filippi,
{\ADD{rzymskiej}} kolonii i głównego miasta tej części Macedonii, i zostaliśmy w tym mieście przez kilka dni.


\par }{\MM \VS{13}A w dzień szabatu wyszliśmy za miasto nad rzekę, gdzie zwykle odbywały się modlitwy. Usiedliśmy i rozmawialiśmy z kobietami, które się
{\ADD{tam}} zeszły.


\par }{\MM \VS{14}Przysłuchiwała się
{\ADD{temu}} też pewna bogobojna kobieta, imieniem Lidia, z miasta Tiatyry, sprzedająca purpurę, której to serce otworzył Pan, aby uważnie słuchała tego, co mówił Paweł.


\par }{\MM \VS{15}A gdy została ochrzczona razem ze swoim domem, poprosiła: Jeśli uznaliście mnie za wierną Panu, wejdźcie do mojego domu i zamieszkajcie w nim. I wymogła to na nas.


\par }{\MM \VS{16}I stało się, gdy szliśmy na modlitwę, że zabiegła nam
{\ADD{drogę}} pewna dziewczyna, która miała ducha wieszczego i swoimi wróżbami przynosiła wielki dochód swoim panom.


\par }{\MM \VS{17}A chodząc za Pawłem i za nami, wołała: Ci ludzie są sługami Boga Najwyższego i zwiastują nam drogę zbawienia.


\par }{\MM \VS{18}A robiła to przez wiele dni. Lecz Paweł, bolejąc nad tym, odwrócił się i powiedział do ducha: Rozkazuję ci w imię Jezusa Chrystusa, abyś z niej wyszedł. I w tej chwili wyszedł.


\par }{\MM \VS{19}Gdy jej panowie zobaczyli, że przepadła nadzieja ich zysku, schwytali Pawła i Sylasa, zawlekli ich na rynek przed władzę;


\par }{\MM \VS{20}Stawili ich przed pretorami i powiedzieli: Ci ludzie, którzy są Żydami, sieją zamęt w naszym mieście.


\par }{\MM \VS{21}I głoszą zwyczaje, których nam, jako Rzymianom, nie wolno przyjmować ani zachowywać.


\par }{\MM \VS{22}I wystąpił tłum przeciwko nim, a pretorzy zdarli z nich szaty i kazali wychłostać
{\ADD{ich}} rózgami.


\par }{\MM \VS{23}Po wymierzeniu wielu razów wtrącili
{\ADD{ich}} do więzienia, przykazując strażnikowi, żeby ich dobrze pilnował.


\par }{\MM \VS{24}Otrzymawszy taki rozkaz, wtrącił ich do wewnętrznego lochu, a ich nogi zakuł w dyby.


\par }{\MM \VS{25}O północy Paweł i Sylas modlili się i śpiewem chwalili Boga, a więźniowie słyszeli ich.


\par }{\MM \VS{26}Nagle powstało silne trzęsienie
{\ADD{ziemi}}, tak że zachwiały się fundamenty więzienia. I natychmiast otworzyły się wszystkie drzwi i wszystkim rozwiązały się więzy.


\par }{\MM \VS{27}A gdy strażnik więzienia obudził się i zobaczył otwarte drzwi więzienia, dobył miecz i chciał się zabić, sądząc, że więźniowie pouciekali.


\par }{\MM \VS{28}Lecz Paweł zawołał donośnym głosem: Nie rób sobie nic złego, bo jesteśmy tu wszyscy.


\par }{\MM \VS{29}Wtedy zażądał światła i wskoczył do środka, a drżąc, padł
{\ADD{do nóg}} Pawła i Sylasa.


\par }{\MM \VS{30}A wyprowadziwszy ich z więzienia, powiedział: Panowie, co mam czynić, abym był zbawiony?


\par }{\MM \VS{31}A oni odpowiedzieli: Uwierz w Pana Jezusa Chrystusa, a będziesz zbawiony, ty i twój dom.


\par }{\MM \VS{32}I głosili słowo Pańskie jemu i wszystkim jego domownikom.


\par }{\MM \VS{33}Tej samej godziny w nocy wziął
{\ADD{ich ze sobą}}, obmył ich rany i natychmiast się ochrzcił, on i wszyscy jego
{\ADD{domownicy}}.


\par }{\MM \VS{34}Wprowadził ich do swego domu, zastawił
{\ADD{przed nimi}} stół i weselił się, uwierzywszy Bogu z całym swoim domem.


\par }{\MM \VS{35}Kiedy nastał dzień, pretorzy posłali służbę miejską ze słowami: Zwolnij tych ludzi.


\par }{\MM \VS{36}I strażnik więzienia oznajmił Pawłowi: Pretorzy przysłali
{\ADD{polecenie}}, żeby was wypuścić. Teraz więc wyjdźcie i idźcie w pokoju.


\par }{\MM \VS{37}Lecz Paweł powiedział do nich: Publicznie, bez sądu biczowali i wtrącili do więzienia nas, obywateli rzymskich, a teraz potajemnie nas wyrzucają? Nic z tego! Niech sami przyjdą i wyprowadzą nas.


\par }{\MM \VS{38}Słudzy miejscy przekazali te słowa pretorom. A gdy
{\ADD{tamci}} usłyszeli, że są Rzymianami, przestraszyli się.


\par }{\MM \VS{39}Przyszli, przeprosili ich i wyprowadziwszy, prosili, aby opuścili miasto.


\par }{\MM \VS{40}Kiedy wyszli z więzienia, wstąpili do
{\ADD{domu}} Lidii, a gdy zobaczyli się z braćmi, pocieszyli ich i odeszli.




\par }\Chap{17}{\MM \VerseOne{1}A gdy przeszli Amfipolis i Apolonię, przybyli do Tesaloniki, gdzie była synagoga żydowska.


\par }{\MM \VS{2}Wtedy Paweł według
{\ADD{swego}} zwyczaju wszedł do nich i przez trzy szabaty rozprawiał z nimi na podstawie Pisma;


\par }{\MM \VS{3}Wyjaśniając i nauczając, że Chrystus musiał cierpieć i powstać z martwych oraz: Ten Jezus, którego wam głoszę, jest Chrystusem.


\par }{\MM \VS{4}I niektórzy z nich uwierzyli i przyłączyli się do Pawła i Sylasa, również mnóstwo pobożnych Greków i niemało znamienitych kobiet.


\par }{\MM \VS{5}Ale ci Żydzi, którzy nie uwierzyli, zdjęci zazdrością, dobrali sobie niektórych niegodziwych próżniaków, a kiedy zebrali dużą grupę, podburzyli miasto. Naszli dom Jazona i szukali ich, aby wyprowadzić ich przed lud.


\par }{\MM \VS{6}Gdy jednak ich nie znaleźli, zaciągnęli Jazona i niektórych braci przed przełożonych miasta, krzycząc: Oto ci, którzy cały świat wzburzyli, przyszli
{\ADD{też}} tutaj;


\par }{\MM \VS{7}A Jazon ich przyjął. Oni wszyscy postępują wbrew dekretom cesarza, mówiąc, że jest inny król, Jezus.


\par }{\MM \VS{8}W ten sposób zaniepokoili lud i przełożonych miasta, którzy to słyszeli.


\par }{\MM \VS{9}Ale po wzięciu poręczenia od Jazona i innych wypuścili ich.


\par }{\MM \VS{10}Zaraz w nocy bracia wysłali Pawła i Sylasa do Berei. Kiedy tam przybyli, weszli do synagogi żydowskiej.


\par }{\MM \VS{11}Ci byli szlachetniejsi od tych w Tesalonice, gdyż przyjęli słowo
{\ADD{Boże}} z całą gotowością i codziennie badali Pisma, czy tak się sprawy mają.


\par }{\MM \VS{12}Wielu więc z nich uwierzyło, również niemało wpływowych greckich kobiet i mężczyzn.


\par }{\MM \VS{13}A gdy Żydzi z Tesaloniki dowiedzieli się, że i w Berei Paweł głosi słowo Boże, przyszli też tam i podburzali lud.


\par }{\MM \VS{14}Wtedy bracia natychmiast wysłali Pawła w drogę ku morzu, a Sylas i Tymoteusz tam zostali.


\par }{\MM \VS{15}Ci, którzy towarzyszyli Pawłowi, odprowadzili go aż do Aten i powrócili, otrzymawszy polecenie dla Sylasa i Tymoteusza, żeby jak najszybciej przyszli do niego.


\par }{\MM \VS{16}A gdy Paweł czekał na nich w Atenach, burzył się w duchu na widok miasta oddanego bałwochwalstwu.


\par }{\MM \VS{17}Rozprawiał więc w synagodze z Żydami i
{\ADD{ludźmi}} pobożnymi oraz codziennie na rynku ze wszystkimi, których spotkał.


\par }{\MM \VS{18}Wtedy niektórzy z filozofów epikurejskich i stoickich spierali się z nim. Jedni mówili: Co chce powiedzieć ten nowinkarz? A inni: Zdaje się, że jest zwiastunem obcych bogów. Głosił im bowiem Jezusa i zmartwychwstanie.


\par }{\MM \VS{19}Zabrali go, zaprowadzili na Areopag i zapytali: Czy możemy się dowiedzieć, co to za nowa nauka, którą głosisz?


\par }{\MM \VS{20}Bo przynosisz jakieś rzeczy obce naszym uszom. Chcemy więc wiedzieć, o co właściwie chodzi.


\par }{\MM \VS{21}(A wszyscy Ateńczycy i mieszkający tam cudzoziemcy nie poświęcali czasu na nic innego, tylko na opowiadanie lub słuchanie czegoś nowego).


\par }{\MM \VS{22}Wtedy Paweł stanął pośrodku Areopagu i powiedział: Mężowie ateńscy, widzę, że pod każdym względem jesteście nadzwyczaj religijni.


\par }{\MM \VS{23}Przechadzając się bowiem i przypatrując waszym świętościom, znalazłem też ołtarz, na którym było napisane: Nieznanemu Bogu. Ja głoszę wam tego, którego nie znając, czcicie.


\par }{\MM \VS{24}Bóg, który stworzył świat i wszystko na nim, ten, który jest Panem nieba i ziemi, nie mieszka w świątyniach zbudowanych ręką.


\par }{\MM \VS{25}Ani nie jest czczony rękoma ludzkimi tak,
{\ADD{jakby}} czegoś potrzebował, ponieważ sam daje wszystkim życie i oddech, i wszystko.


\par }{\MM \VS{26}I z jednej krwi uczynił wszystkie narody ludzkie, żeby mieszkały na całej powierzchni ziemi, określiwszy czasy wcześniej wyznaczone i zamierzone granice ich zamieszkania;


\par }{\MM \VS{27}Żeby szukali Pana, czy go nie znajdą po omacku, chociaż nie jest daleko od nikogo z nas.


\par }{\MM \VS{28}Bo w nim żyjemy, poruszamy się i jesteśmy, jak też powiedzieli niektórzy z waszych poetów: I
{\ADD{my}} bowiem jesteśmy z jego rodu.


\par }{\MM \VS{29}Będąc więc z rodu Boga, nie powinniśmy sądzić, że Bóstwo jest podobne do złota, srebra lub kamienia, misternie wyrzeźbionych według wyobrażenia ludzkiego.


\par }{\MM \VS{30}Bóg wprawdzie pomijał czasy tej nieświadomości, teraz
{\ADD{jednak}} nakazuje wszędzie wszystkim ludziom pokutować;


\par }{\MM \VS{31}Gdyż wyznaczył dzień, w którym będzie sprawiedliwie sądził cały świat przez człowieka, którego
{\ADD{do tego}} przeznaczył, zapewniając o tym wszystkich przez wskrzeszenie go z martwych.


\par }{\MM \VS{32}Gdy usłyszeli o zmartwychwstaniu, jedni się naśmiewali, a inni mówili: Posłuchamy cię o tym ponownie.


\par }{\MM \VS{33}I tak Paweł wyszedł spośród nich.


\par }{\MM \VS{34}Lecz niektórzy ludzie przyłączyli się do niego i uwierzyli.
{\ADD{Był}} też wśród nich Dionizy Areopagita i kobieta imieniem Damaris oraz inni z nimi.




\par }\Chap{18}{\MM \VerseOne{1}Potem Paweł opuścił Ateny i przybył do Koryntu.


\par }{\MM \VS{2}Spotkał tam pewnego Żyda, imieniem Akwila, rodem z Pontu, który niedawno przybył z Italii razem ze swoją żoną Pryscyllą (ponieważ Klaudiusz zarządził, żeby wszyscy Żydzi opuścili Rzym), i poszedł do nich;


\par }{\MM \VS{3}A ponieważ znał to samo rzemiosło, zamieszkał u nich i pracował. Zajmowali się bowiem wyrobem namiotów.


\par }{\MM \VS{4}W każdy szabat rozprawiał w synagodze i przekonywał i Żydów, i Greków.


\par }{\MM \VS{5}A gdy przyszli z Macedonii Sylas i Tymoteusz, Paweł był napierany w duchu i świadczył Żydom, że Jezus jest Chrystusem.


\par }{\MM \VS{6}Lecz gdy się sprzeciwiali i bluźnili, otrząsnął szaty i powiedział do nich: Krew wasza na waszą głowę, ja jestem czysty. Od tej chwili pójdę do pogan.


\par }{\MM \VS{7}Odszedł stamtąd i wszedł do domu pewnego
{\ADD{człowieka}}, imieniem Justus, który czcił Boga, a którego dom przylegał do synagogi.


\par }{\MM \VS{8}A przełożony synagogi, Kryspus, uwierzył w Pana wraz z całym swoim domem. Także wielu Koryntian, którzy słuchali, uwierzyło i zostało ochrzczonych.


\par }{\MM \VS{9}Wtedy w nocy Pan powiedział do Pawła w widzeniu: Nie bój się, lecz mów i nie milcz;


\par }{\MM \VS{10}Bo ja jestem z tobą i nikt się na ciebie nie targnie, aby cię skrzywdzić. Mam bowiem liczny lud w tym mieście.


\par }{\MM \VS{11}I mieszkał tam przez rok i sześć miesięcy, nauczając u nich słowa Bożego.


\par }{\MM \VS{12}A gdy Gallio był prokonsulem w Achai, Żydzi jednomyślnie powstali przeciw Pawłowi i przyprowadzili go przed sąd;


\par }{\MM \VS{13}Mówiąc: On namawia ludzi, aby niezgodnie z prawem czcili Boga.


\par }{\MM \VS{14}Kiedy Paweł miał już otworzyć usta, Gallio powiedział do Żydów: O Żydzi, gdyby się działo bezprawie albo jakaś niegodziwość, znosiłbym was, jak należy;


\par }{\MM \VS{15}Lecz jeśli spór dotyczy słów, imion i waszego prawa, sami
{\ADD{to}} rozpatrzcie. Ja bowiem nie chcę być sędzią w tych
{\ADD{sprawach}}.


\par }{\MM \VS{16}I wypędził ich z sądu.


\par }{\MM \VS{17}Wtedy wszyscy Grecy schwytali Sostenesa, przełożonego synagogi, i bili go przed sądem, lecz Gallio na to nie zważał.


\par }{\MM \VS{18}A Paweł mieszkał tam jeszcze przez wiele dni, potem pożegnał się z braćmi i popłynął do Syrii, a z nim Pryscylla i Akwila. W Kenchrach ostrzygł głowę, bo złożył ślub.


\par }{\MM \VS{19}Potem przybył do Efezu i tam ich zostawił. Sam zaś wszedł do synagogi i rozprawiał z Żydami.


\par }{\MM \VS{20}A gdy go prosili, żeby u nich pozostał dłużej, nie zgodził się;


\par }{\MM \VS{21}Ale żegnając się z nimi, powiedział: Nadchodzące święto muszę koniecznie obchodzić w Jerozolimie, lecz jeśli taka będzie wola Boga, wrócę do was. I odpłynął z Efezu.


\par }{\MM \VS{22}Po przybyciu do Cezarei udał się
{\ADD{do Jerozolimy}}, gdzie pozdrowił kościół, a potem odszedł do Antiochii.


\par }{\MM \VS{23}Mieszkał
{\ADD{tam}} przez pewien czas i wyruszył, przemierzając krainę galacką i Frygię i umacniając wszystkich uczniów.


\par }{\MM \VS{24}A do Efezu przybył pewien Żyd, imieniem Apollos, rodem z Aleksandrii, człowiek wymowny i biegły w Piśmie.


\par }{\MM \VS{25}Był on obeznany z drogą Pana, a pałając duchem, mówił i nauczał starannie o Panu, wiedząc tylko o chrzcie Jana.


\par }{\MM \VS{26}Zaczął on odważnie mówić w synagodze. Gdy go usłyszeli Akwila i Pryscylla, przyjęli go do siebie i dokładniej wytłumaczyli drogę Boga.


\par }{\MM \VS{27}Kiedy chciał udać się do Achai, bracia go zachęcili i napisali do uczniów, aby go przyjęli. Gdy
{\ADD{tam}} przybył, bardzo pomagał tym, którzy uwierzyli dzięki łasce
{\ADD{Bożej}}.


\par }{\MM \VS{28}Dzielnie bowiem przekonywał Żydów, publicznie dowodząc z Pisma, że Jezus jest Chrystusem.




\par }\Chap{19}{\MM \VerseOne{1}I stało się, że gdy Apollos przebywał w Koryncie, Paweł obszedł okolice wyżej położone i dotarł do Efezu. I znalazłszy tam niektórych uczniów;


\par }{\MM \VS{2}Zapytał ich: Czy otrzymaliście Ducha Świętego, kiedy uwierzyliście? A oni mu odpowiedzieli: Nawet nie słyszeliśmy, że jest Duch Święty.


\par }{\MM \VS{3}Wtedy zapytał ich: W czym więc byliście ochrzczeni? A oni odpowiedzieli: W chrzcie Jana.


\par }{\MM \VS{4}Paweł zaś powiedział: Jan chrzcił chrztem pokuty, mówiąc ludziom, aby uwierzyli w tego, który przyjdzie po nim, to znaczy w Jezusa Chrystusa.


\par }{\MM \VS{5}Gdy
{\ADD{to}} usłyszeli, zostali ochrzczeni w imię Pana Jezusa.


\par }{\MM \VS{6}A kiedy Paweł położył na nich ręce, zstąpił na nich Duch Święty i mówili językami, i prorokowali.


\par }{\MM \VS{7}Wszystkich mężczyzn było około dwunastu.


\par }{\MM \VS{8}Potem przez trzy miesiące przychodził do synagogi i odważnie mówił, rozprawiając i przekonując o królestwie Bożym.


\par }{\MM \VS{9}Gdy jednak niektórzy się upierali i nie chcieli uwierzyć, i mówili źle o tej drodze wobec tłumów, odstąpił od nich, odłączył uczniów i codziennie rozprawiał w szkole niejakiego Tyrannosa.


\par }{\MM \VS{10}Działo się tak przez dwa lata, tak że wszyscy mieszkańcy Azji usłyszeli słowo Pana Jezusa, zarówno Żydzi, jak i Grecy.


\par }{\MM \VS{11}A Bóg dokonywał niezwykłych cudów przez ręce Pawła;


\par }{\MM \VS{12}Tak że nawet chustki albo przepaski z jego ciała kładziono na chorych, a choroby ich opuszczały i wychodziły z nich złe duchy.


\par }{\MM \VS{13}A niektórzy wędrowni żydowscy egzorcyści ważyli się wzywać imienia Pana Jezusa nad opętanymi przez złe duchy, mówiąc: Zaklinamy was przez Jezusa, którego głosi Paweł.


\par }{\MM \VS{14}Robiło tak siedmiu synów pewnego Żyda,
{\ADD{imieniem}} Skewas, który był naczelnikiem kapłanów.


\par }{\MM \VS{15}Zły duch im odpowiedział: Znam Jezusa i wiem, kim jest Paweł, ale wy coście za jedni?


\par }{\MM \VS{16}I rzucił się na nich człowiek, w którym był zły duch, powalił i pokonał ich, tak że nadzy i zranieni wybiegli z tego domu.


\par }{\MM \VS{17}Dowiedzieli się o tym wszyscy, zarówno Żydzi, jak i Grecy, którzy mieszkali w Efezie. A na nich wszystkich padł strach i było uwielbione imię Pana Jezusa.


\par }{\MM \VS{18}Wielu też tych, którzy uwierzyli, przychodziło i wyznawało, i ujawniało swoje uczynki.


\par }{\MM \VS{19}I wielu z tych, którzy się zajmowali sztukami magicznymi, znosiło księgi i paliło je wobec wszystkich. Obliczono ich wartość i stwierdzono,
{\ADD{że wynosi}} pięćdziesiąt tysięcy srebrników.


\par }{\MM \VS{20}Tak potężnie rosło i umacniało się słowo Pańskie.


\par }{\MM \VS{21}Po tych wydarzeniach Paweł postanowił w duchu, że po przejściu Macedonii i Achai pójdzie do Jerozolimy, mówiąc: Potem, gdy się tam dostanę, muszę zobaczyć także Rzym.


\par }{\MM \VS{22}Wysłał więc do Macedonii dwóch z tych, którzy
{\ADD{mu}} służyli, Tymoteusza i Erasta, a sam pozostał jeszcze przez jakiś czas w Azji.


\par }{\MM \VS{23}W tym czasie doszło do niemałych rozruchów z powodu
{\ADD{tej}} drogi.


\par }{\MM \VS{24}Bo pewien złotnik, imieniem Demetriusz, który wyrabiał ze srebra świątyńki Diany, zapewniał rzemieślnikom niemały zarobek.


\par }{\MM \VS{25}Zebrał ich i innych, zajmujących się podobnym rzemiosłem, i powiedział: Mężowie, wiecie, że nasz dobrobyt płynie z tego rzemiosła.


\par }{\MM \VS{26}Widzicie też i słyszycie, że ten Paweł nie tylko w Efezie, ale prawie w całej Azji przekonał i odwiódł wielu ludzi, mówiąc, że nie są bogami
{\ADD{ci}}, którzy rękami
{\ADD{ludzkimi}} są uczynieni.


\par }{\MM \VS{27}Należy więc obawiać się nie tylko tego, że nasze rzemiosło zostanie zlekceważone, ale też że świątynia wielkiej bogini Diany, czczonej w całej Azji i w całym świecie, zostanie poczytana za nic i zostanie zniszczony jej majestat.


\par }{\MM \VS{28}Gdy
{\ADD{to}} usłyszeli, ogarnął ich gniew i zaczęli krzyczeć: Wielka jest Diana Efeska!


\par }{\MM \VS{29}I całe miasto napełniło się wrzawą. Porwawszy Gajusa i Arystarcha, Macedończyków, towarzyszy podróży Pawła, jednomyślnie ruszyli do teatru.


\par }{\MM \VS{30}Gdy Paweł chciał wejść między lud, uczniowie mu nie pozwolili.


\par }{\MM \VS{31}Również niektórzy dostojnicy Azji, będący jego przyjaciółmi, posłali do niego z prośbą, aby nie wchodził do teatru.


\par }{\MM \VS{32}Tymczasem jedni krzyczeli tak, a drudzy inaczej. W zgromadzeniu bowiem zapanował zamęt, a większość z nich nie wiedziała, po co się zebrali.


\par }{\MM \VS{33}Z tłumu wyciągnięto Aleksandra, którego Żydzi wysunęli do przodu. Aleksander dał znak ręką, bo chciał zdać sprawę ludowi.


\par }{\MM \VS{34}Gdy jednak poznali, że jest Żydem, rozległ się jeden krzyk i wszyscy wołali przez około dwie godziny: Wielka jest Diana Efeska!


\par }{\MM \VS{35}Wtedy sekretarz
{\ADD{miejski}} uspokoił tłum i powiedział: Mężowie efescy, kto z ludzi nie wie, że miasto Efez jest opiekunem świątyni wielkiej bogini Diany i
{\ADD{jej posągu}}, który spadł od Jowisza?


\par }{\MM \VS{36}Skoro nikt temu nie może zaprzeczyć, powinniście się uspokoić i niczego nie czynić pochopnie.


\par }{\MM \VS{37}Przyprowadziliście bowiem tych ludzi, którzy nie są ani świętokradcami, ani też nie bluźnią waszej bogini.


\par }{\MM \VS{38}A jeśli Demetriusz i rzemieślnicy, którzy są z nim, mają coś przeciwko komuś, są
{\ADD{przecież}} sądy, są też prokonsulowie, niech pozywają jedni drugich.


\par }{\MM \VS{39}Jeśli zaś chodzi o coś innego,
{\ADD{zostanie}} to rozpatrzone na prawomocnym zebraniu.


\par }{\MM \VS{40}Grozi nam bowiem oskarżenie o dzisiejsze rozruchy, bo nie ma żadnego powodu, którym moglibyśmy wytłumaczyć to zbiegowisko.


\par }{\MM \VS{41}Po tych słowach rozwiązał zebranie.




\par }\Chap{20}{\MM \VerseOne{1}A gdy ustały rozruchy, Paweł przywołał uczniów, pożegnał się
{\ADD{z nimi}} i wyruszył do Macedonii.


\par }{\MM \VS{2}Przeszedł tamte okolice, udzielając wielu napomnień. Potem przybył do Grecji.


\par }{\MM \VS{3}Kiedy po trzymiesięcznym pobycie zamierzał odpłynąć do Syrii, Żydzi urządzili na niego zasadzkę, więc postanowił powrócić przez Macedonię.


\par }{\MM \VS{4}Razem z nim do Azji wyruszyli Sopater z Berei, z Tesaloniczan Arystarch i Sekundus, i Gajus z Derbe, i Tymoteusz, a z Azji Tychikus i Trofim.


\par }{\MM \VS{5}Ci poszli pierwsi i czekali na nas w Troadzie.


\par }{\MM \VS{6}My zaś po święcie Przaśników odpłynęliśmy z Filippi i po pięciu dniach przybyliśmy do nich do Troady, gdzie spędziliśmy siedem dni.


\par }{\MM \VS{7}A pierwszego dnia po szabacie, gdy uczniowie zebrali się na łamanie chleba, Paweł, który miał nazajutrz odjechać, przemawiał do nich i przeciągnął mowę aż do północy.


\par }{\MM \VS{8}A w sali na piętrze, w której byli zebrani, paliło się wiele lamp.


\par }{\MM \VS{9}Pewien młodzieniec, imieniem Eutych, siedział w oknie pogrążony w głębokim śnie. Kiedy Paweł długo przemawiał, zmorzony snem spadł z trzeciego piętra na dół. Gdy go podniesiono, był martwy.


\par }{\MM \VS{10}Paweł zszedł na dół, przypadł do niego, objął go i powiedział: Nie bójcie się, bo jest w nim życie.


\par }{\MM \VS{11}Wrócił na górę, łamał chleb i jadł, a głosił im długo, aż do świtu. Potem ruszył w drogę.


\par }{\MM \VS{12}I przyprowadzili młodzieńca żywego, i byli wielce pocieszeni.


\par }{\MM \VS{13}My zaś, wsiadłszy wcześniej na statek, popłynęliśmy do Assos, skąd mieliśmy zabrać Pawła. Tak bowiem postanowił, sam chcąc iść pieszo.


\par }{\MM \VS{14}Kiedy spotkał się z nami w Assos, zabraliśmy go i przybyliśmy do Mityleny.


\par }{\MM \VS{15}Odpłynąwszy stamtąd, nazajutrz znaleźliśmy się naprzeciw Chios, a następnego dnia przypłynęliśmy do Samos. Przenocowaliśmy w Trogillium, a dzień później dotarliśmy do Miletu;


\par }{\MM \VS{16}Gdyż Paweł postanowił ominąć Efez, żeby nie spędzić czasu w Azji. Spieszył się bowiem, aby, jeśli to możliwe, być na dzień Pięćdziesiątnicy w Jerozolimie.


\par }{\MM \VS{17}Z Miletu posłał do Efezu, wzywając do siebie starszych kościoła.


\par }{\MM \VS{18}A gdy przybyli do niego, powiedział: Wy wiecie, jaki byłem przez cały czas wśród was od pierwszego dnia, kiedy przybyłem do Azji;


\par }{\MM \VS{19}Jak służyłem Panu z całą pokorą wśród wielu łez i doświadczeń, które mnie spotykały z
{\ADD{powodu}} zasadzek Żydów;


\par }{\MM \VS{20}Jak nie uchylałem się od niczego, co pożyteczne, od przemawiania i nauczania was publicznie i po domach;


\par }{\MM \VS{21}Oświadczając zarówno Żydom, jak i Grekom o pokucie wobec Boga i o wierze w naszego Pana Jezusa Chrystusa.


\par }{\MM \VS{22}A teraz, związany w duchu, idę do Jerozolimy, nie wiedząc, co mnie tam spotka.


\par }{\MM \VS{23}{\ADD{Wiem}} tylko, że Duch Święty poświadcza w każdym mieście, iż czekają mnie więzy i utrapienia.


\par }{\MM \VS{24}Lecz ja o to nie dbam, a moje życie nie jest mi tak drogie, bylebym tylko z radością dokończył mój bieg i posługę, którą otrzymałem od Pana Jezusa, by dać świadectwo o ewangelii łaski Bożej.


\par }{\MM \VS{25}A teraz wiem, że wy wszyscy, wśród których przebywałem, głosząc królestwo Boże, już więcej nie zobaczycie mojej twarzy.


\par }{\MM \VS{26}Dlatego oświadczam wam dzisiaj, że nie jestem winien niczyjej krwi.


\par }{\MM \VS{27}Nie uchylałem się bowiem od zwiastowania wam całej rady Bożej.


\par }{\MM \VS{28}Uważajcie na samych siebie i na całe stado, w którym was Duch Święty ustanowił biskupami, abyście paśli kościół Boga, który on nabył własną krwią.


\par }{\MM \VS{29}Gdyż wiem, że po moim odejściu wejdą między was wilki drapieżne, które nie będą oszczędzać stada.


\par }{\MM \VS{30}Także spośród was samych powstaną ludzie mówiący
{\ADD{rzeczy}} przewrotne, aby pociągnąć za sobą uczniów.


\par }{\MM \VS{31}Dlatego czuwajcie, pamiętając, że przez trzy lata we dnie i w nocy nie przestawałem ze łzami napominać każdego
{\ADD{z was}}.


\par }{\MM \VS{32}A teraz, bracia, polecam was Bogu i słowu jego łaski, które może zbudować
{\ADD{was}} i dać wam dziedzictwo wśród wszystkich, którzy są uświęceni.


\par }{\MM \VS{33}Nie pożądałem srebra, złota ani szaty niczyjej.


\par }{\MM \VS{34}Przeciwnie, sami wiecie, że te ręce służyły
{\ADD{zaspokajaniu}} potrzeb moich i tych, którzy są ze mną.


\par }{\MM \VS{35}We wszystkim wam pokazałem, że tak pracując, musimy wspierać słabych i pamiętać o słowach Pana Jezusa, który powiedział: Bardziej błogosławioną rzeczą jest dawać niż brać.


\par }{\MM \VS{36}Po tych słowach ukląkł i modlił się z nimi wszystkimi.


\par }{\MM \VS{37}Wtedy wszyscy wybuchnęli wielkim płaczem i rzucając się Pawłowi na szyję, całowali go;


\par }{\MM \VS{38}Smucąc się najbardziej z powodu tych słów, które im powiedział, że już więcej nie zobaczą jego twarzy. I odprowadzili go na statek.




\par }\Chap{21}{\MM \VerseOne{1}Po rozstaniu z nimi odpłynęliśmy i prostym kursem przybyliśmy na Kos, a nazajutrz na Rodos, stamtąd zaś do Patary.


\par }{\MM \VS{2}Znalazłszy
{\ADD{tam}} statek, który miał płynąć do Fenicji, wsiedliśmy
{\ADD{na niego}} i odpłynęliśmy.


\par }{\MM \VS{3}A gdy zobaczyliśmy Cypr, zostawiliśmy go po lewej stronie, popłynęliśmy do Syrii i przybyliśmy do Tyru. Tam bowiem miano wyładować towary ze statku.


\par }{\MM \VS{4}Odszukawszy uczniów, pozostaliśmy tam siedem dni, a oni pod wpływem Ducha mówili Pawłowi, żeby nie szedł do Jerozolimy.


\par }{\MM \VS{5}Po upływie tych dni odeszliśmy i wyruszyliśmy w drogę, a wszyscy z żonami i dziećmi odprowadzili nas za miasto. A uklęknąwszy na wybrzeżu, modliliśmy się.


\par }{\MM \VS{6}A gdy pożegnaliśmy się ze sobą, weszliśmy na statek, a oni wrócili do domu.


\par }{\MM \VS{7}Pod koniec żeglugi z Tyru przypłynęliśmy do Ptolemaidy i powitawszy braci, spędziliśmy u nich jeden dzień.


\par }{\MM \VS{8}A wyszedłszy nazajutrz, Paweł i my, jego towarzysze, dotarliśmy do Cezarei. Weszliśmy do domu Filipa ewangelisty, który był jednym z siedmiu, i zatrzymaliśmy się u niego.


\par }{\MM \VS{9}A miał on cztery córki, dziewice, które prorokowały.


\par }{\MM \VS{10}Kiedy tam mieszkaliśmy przez wiele dni, przyszedł z Judei pewien prorok, imieniem Agabos.


\par }{\MM \VS{11}Przybył do nas, wziął pas Pawła, związał sobie ręce i nogi i powiedział: To mówi Duch Święty: Tak Żydzi zwiążą w Jerozolimie i wydadzą w ręce pogan człowieka, do którego należy ten pas.


\par }{\MM \VS{12}Gdy to usłyszeliśmy, prosiliśmy my i miejscowi
{\ADD{bracia}}, aby nie szedł do Jerozolimy.


\par }{\MM \VS{13}Wtedy Paweł odpowiedział: Co czynicie, płacząc i rozdzierając mi serce? Ja bowiem dla imienia Pana Jezusa jestem gotowy nie tylko dać się związać, ale i umrzeć w Jerozolimie.


\par }{\MM \VS{14}A gdy nie dał się przekonać, ustąpiliśmy, mówiąc: Niech się stanie wola Pana.


\par }{\MM \VS{15}Po
{\ADD{upływie}} tych dni wzięliśmy
{\ADD{swoje}} rzeczy i ruszyliśmy do Jerozolimy.


\par }{\MM \VS{16}Szli z nami
{\ADD{niektórzy}} uczniowie z Cezarei, prowadząc niejakiego Mnazona Cypryjczyka, starego ucznia, u którego mieliśmy się zatrzymać.


\par }{\MM \VS{17}A gdy przybyliśmy do Jerozolimy, bracia przyjęli nas z radością.


\par }{\MM \VS{18}Nazajutrz Paweł poszedł z nami do Jakuba, gdzie zebrali się wszyscy starsi.


\par }{\MM \VS{19}Powitawszy ich, opowiedział im szczegółowo, czego Bóg dokonał wśród pogan przez jego posługę.


\par }{\MM \VS{20}Gdy to usłyszeli, chwalili Pana i powiedzieli: Widzisz, bracie, ile tysięcy Żydów uwierzyło, a wszyscy gorliwie trzymają się prawa.


\par }{\MM \VS{21}Lecz o tobie słyszeli, że odwodzisz od Mojżesza wszystkich Żydów, którzy są wśród pogan, mówiąc, że nie mają obrzezywać dzieci ani żyć według
{\ADD{swoich}} zwyczajów.


\par }{\MM \VS{22}Cóż więc czynić? Z pewnością zejdzie się lud, bo usłyszą, że przybyłeś.


\par }{\MM \VS{23}Zrób zatem to, co ci mówimy. Mamy tu czterech mężczyzn, którzy złożyli ślub.


\par }{\MM \VS{24}Weź ich ze sobą, poddaj się wraz z nimi oczyszczeniu i pokryj za nich koszty, aby mogli ostrzyc głowy. Wtedy wszyscy poznają, że w tym, co o tobie słyszeli, nie ma nic
{\ADD{z prawdy}}, ale że i ty sam postępujesz
{\ADD{porządnie}}, przestrzegając prawa.


\par }{\MM \VS{25}A co do pogan, którzy uwierzyli, napisaliśmy, postanawiając, aby niczego takiego nie zachowywali, tylko żeby się wystrzegali tego, co ofiarowane bożkom, i krwi, i tego, co uduszone, i nierządu.


\par }{\MM \VS{26}Wtedy Paweł wziął ze sobą tych mężczyzn, a następnego dnia poddał się razem z nimi oczyszczeniu i wszedł do świątyni, zgłaszając wypełnienie dni oczyszczenia, aż za każdego z nich złożona zostanie ofiara.


\par }{\MM \VS{27}Kiedy zaś te siedem dni dobiegało końca, zobaczyli go w świątyni Żydzi z Azji, podburzyli tłum i rzucili się na niego;


\par }{\MM \VS{28}Wołając: Mężowie Izraelici, pomóżcie! To jest człowiek, który wszędzie wszystkich naucza przeciwko ludowi i prawu, i temu miejscu, a nadto jeszcze i Greków wprowadził do świątyni i splugawił to święte miejsce.


\par }{\MM \VS{29}Przedtem bowiem widzieli z nim w mieście Trofima z Efezu i sądzili, że Paweł wprowadził go do świątyni.


\par }{\MM \VS{30}I poruszyło się całe miasto, i zbiegł się lud. A schwytawszy Pawła, wyciągnęli go ze świątyni i natychmiast zamknięto drzwi.


\par }{\MM \VS{31}A gdy usiłowali go zabić, dano znać dowódcy oddziału, że cała Jerozolima jest wzburzona.


\par }{\MM \VS{32}Natychmiast wziął żołnierzy i setników i zbiegł do nich
{\ADD{na dół}}. A kiedy zobaczyli dowódcę i żołnierzy, przestali bić Pawła.


\par }{\MM \VS{33}Wtedy dowódca zbliżył się, zatrzymał go, kazał związać dwoma łańcuchami i wypytywał, kim jest i co zrobił.


\par }{\MM \VS{34}I jedni z tłumu krzyczeli tak, a drudzy inaczej. A gdy z powodu zgiełku nie mógł dowiedzieć się niczego pewnego, rozkazał zaprowadzić go do twierdzy.


\par }{\MM \VS{35}Kiedy znalazł się na schodach, doszło do tego, że żołnierze musieli go nieść z powodu naporu tłumu.


\par }{\MM \VS{36}Wielki tłum bowiem szedł za nim, wołając: Zgładź go!


\par }{\MM \VS{37}A gdy Paweł miał być wprowadzony do twierdzy, zapytał dowódcę: Czy wolno mi coś do ciebie powiedzieć? A on odpowiedział: Mówisz po grecku?


\par }{\MM \VS{38}Czy nie jesteś tym Egipcjaninem, który przed tymi dniami wzniecił rozruchy i wyprowadził na pustynię cztery tysiące zabójców?


\par }{\MM \VS{39}A Paweł powiedział: Jestem Żydem z Tarsu, obywatelem znacznego miasta w Cylicji. Dlatego proszę cię, pozwól mi przemówić do ludu.


\par }{\MM \VS{40}Gdy pozwolił, Paweł, stojąc na schodach, dał ręką znak ludowi, a gdy nastała wielka cisza, przemówił po hebrajsku:




\par }\Chap{22}{\MM \VerseOne{1}Mężowie bracia i ojcowie, słuchajcie mojej obrony, jaką teraz do was kieruję.


\par }{\MM \VS{2}Gdy usłyszeli, że mówił do nich po hebrajsku, jeszcze bardziej się uciszyli. A on powiedział:


\par }{\MM \VS{3}Jestem Żydem, urodzonym w Tarsie w Cylicji, lecz wychowanym w tym mieście, u stóp Gamaliela, starannie wykształconym w prawie ojczystym i byłem gorliwym względem Boga jak i wy wszyscy dzisiaj.


\par }{\MM \VS{4}Prześladowałem tę drogę aż na śmierć, wiążąc i wtrącając do więzienia zarówno mężczyzn, jak i kobiety;


\par }{\MM \VS{5}Czego mi świadkiem jest najwyższy kapłan oraz wszyscy starsi. Od nich też otrzymałem listy do braci i pojechałem do Damaszku, aby tych, którzy tam byli, przyprowadzić związanych do Jerozolimy, żeby zostali ukarani.


\par }{\MM \VS{6}A gdy byłem w drodze i zbliżałem się do Damaszku około południa, nagle ogarnęła mnie wielka światłość z nieba.


\par }{\MM \VS{7}I upadłem na ziemię, i usłyszałem głos, który mówił do mnie: Saulu, Saulu, dlaczego mnie prześladujesz?


\par }{\MM \VS{8}A ja odpowiedziałem: Kim jesteś, Panie? I powiedział do mnie: Ja jestem Jezus z Nazaretu, którego ty prześladujesz.


\par }{\MM \VS{9}A ci, którzy byli ze mną, wprawdzie widzieli światłość i przestraszyli się, ale głosu tego, który do mnie mówił, nie słyszeli.


\par }{\MM \VS{10}Zapytałem: Co mam robić, Panie? A Pan powiedział do mnie: Wstań i idź do Damaszku, a tam ci powiedzą o wszystkim, co postanowiono, abyś uczynił.


\par }{\MM \VS{11}A ponieważ zaniewidziałem z powodu blasku tej światłości, przyszedłem do Damaszku prowadzony za rękę przez tych, którzy byli ze mną.


\par }{\MM \VS{12}Tam niejaki Ananiasz, człowiek pobożny według prawa, mający
{\ADD{dobre}} świadectwo u wszystkich Żydów, którzy
{\ADD{tam}} mieszkali;


\par }{\MM \VS{13}Przyszedł, podszedł do mnie i powiedział: Bracie Saulu, przejrzyj! I w tej chwili spojrzałem na niego.


\par }{\MM \VS{14}A on powiedział: Bóg naszych ojców wybrał cię, żebyś poznał jego wolę, oglądał Sprawiedliwego i słuchał głosu z jego ust.


\par }{\MM \VS{15}Będziesz mu bowiem wobec wszystkich ludzi świadkiem tego, co widziałeś i słyszałeś.


\par }{\MM \VS{16}Dlaczego teraz zwlekasz? Wstań, ochrzcij się i obmyj swoje grzechy, wzywając imienia Pana.


\par }{\MM \VS{17}A gdy wróciłem do Jerozolimy i modliłem się w świątyni, wpadłem w zachwycenie.


\par }{\MM \VS{18}I widziałem go, jak mówił do mnie: Pospiesz się i wyjdź szybko z Jerozolimy, ponieważ nie przyjmą twego świadectwa o mnie.


\par }{\MM \VS{19}A ja odpowiedziałem: Panie, oni wiedzą, że wtrącałem do więzienia i biczowałem w synagogach tych, którzy w ciebie wierzyli.


\par }{\MM \VS{20}A kiedy przelewano krew Szczepana, twojego świadka, ja też byłem przy tym i zgodziłem się na jego zabicie, i pilnowałem szat tych, którzy go zabili.


\par }{\MM \VS{21}I powiedział mi: Idź, bo ja cię poślę daleko, do pogan.


\par }{\MM \VS{22}Słuchali go aż do tego słowa,
{\ADD{potem}} podnieśli swój głos, mówiąc: Zgładź z ziemi takiego
{\ADD{człowieka}}, bo nie godzi się, żeby żył!


\par }{\MM \VS{23}A gdy oni krzyczeli, rozrzucali szaty i ciskali proch w powietrze;


\par }{\MM \VS{24}Dowódca rozkazał go zaprowadzić do twierdzy i polecił przesłuchać go z
{\ADD{zastosowaniem}} biczowania, żeby się dowiedzieć, dlaczego tak przeciwko niemu krzyczano.


\par }{\MM \VS{25}A gdy go związano, aby go ubiczować, Paweł powiedział do setnika, który stał obok: Czy wolno wam biczować Rzymianina i to bez sądu?


\par }{\MM \VS{26}Kiedy setnik to usłyszał, podszedł do dowódcy i powiedział mu: Uważaj, co robisz, bo ten człowiek jest Rzymianinem.


\par }{\MM \VS{27}Dowódca podszedł i zapytał go: Powiedz mi, czy ty jesteś Rzymianinem? A on odpowiedział: Tak.


\par }{\MM \VS{28}I powiedział dowódca: Ja kupiłem to obywatelstwo za wielką sumę. Paweł zaś rzekł: A ja mam
{\ADD{je}} od urodzenia.


\par }{\MM \VS{29}I natychmiast odstąpili od niego ci, którzy mieli go przesłuchać. Nawet i dowódca przestraszył się, kiedy się dowiedział, że jest Rzymianinem, a on kazał go związać.


\par }{\MM \VS{30}A nazajutrz, chcąc się dokładnie dowiedzieć, o co Żydzi go oskarżali, uwolnił go z więzów i rozkazał zebrać się naczelnym kapłanom i całej Radzie, przyprowadził Pawła i stawił go przed nimi.




\par }\Chap{23}{\MM \VerseOne{1}Paweł, patrząc uważnie na Radę, powiedział: Mężowie bracia, aż do dziś żyłem przed Bogiem z zupełnie czystym sumieniem.


\par }{\MM \VS{2}Lecz Ananiasz, najwyższy kapłan, rozkazał tym, którzy przy nim stali, uderzyć go w twarz.


\par }{\MM \VS{3}Wtedy Paweł powiedział do niego: Uderzy cię Bóg, ściano pobielana! Zasiadłeś, aby mnie sądzić według prawa, a każesz mnie bić wbrew prawu?


\par }{\MM \VS{4}Ci zaś, którzy tam stali, powiedzieli: Złorzeczysz najwyższemu kapłanowi Boga?


\par }{\MM \VS{5}Paweł odpowiedział: Nie wiedziałem, bracia, że to najwyższy kapłan. Jest bowiem napisane: Przełożonemu twego ludu nie będziesz złorzeczyć.


\par }{\MM \VS{6}A Paweł, poznawszy, że jedna część składa się z saduceuszy, a druga z faryzeuszy, zawołał do Rady: Mężowie bracia, jestem faryzeuszem, synem faryzeusza. Sądzą mnie
{\ADD{dziś}} z powodu nadziei i zmartwychwstania umarłych.


\par }{\MM \VS{7}Gdy to powiedział, powstał spór między faryzeuszami a saduceuszami i doszło do rozdwojenia wśród gromady
{\ADD{zebranych}}.


\par }{\MM \VS{8}Saduceusze bowiem mówią, że nie ma zmartwychwstania ani anioła, ani ducha, a faryzeusze wyznają jedno i drugie.


\par }{\MM \VS{9}I wszczął się wielki krzyk, a uczeni w Piśmie ze stronnictwa faryzeuszy zerwali się i zaczęli się spierać, mówiąc: Niczego złego nie znajdujemy w tym człowieku. Jeśli mu coś powiedział duch albo anioł, to nie walczmy z Bogiem.


\par }{\MM \VS{10}A gdy doszło do wielkiego wzburzenia, dowódca, obawiając się, aby Pawła nie rozszarpali, rozkazał żołnierzom zejść, wyrwać go spośród nich i zaprowadzić do twierdzy.


\par }{\MM \VS{11}A następnej nocy Pan stanął przy nim i powiedział: Bądź dobrej myśli, Pawle! Tak bowiem, jak świadczyłeś o mnie w Jerozolimie, musisz świadczyć również w Rzymie.


\par }{\MM \VS{12}Kiedy nastał dzień, niektórzy spośród Żydów zebrali się i zobowiązali się przysięgą, że nie będą jeść ani pić, dopóki nie zabiją Pawła.


\par }{\MM \VS{13}A tych, którzy przystąpili do tego sprzysiężenia, było ponad czterdziestu.


\par }{\MM \VS{14}Przyszli oni do naczelnych kapłanów i starszych i powiedzieli: Związaliśmy się przysięgą, że nie weźmiemy nic do ust, dopóki nie zabijemy Pawła.


\par }{\MM \VS{15}Dlatego teraz wy razem z Radą dajcie znać dowódcy, żeby go jutro do was przyprowadził pod pozorem dokładniejszego zbadania jego sprawy, a my jesteśmy gotowi go zabić, zanim dojdzie.


\par }{\MM \VS{16}A gdy siostrzeniec Pawła usłyszał o tej zasadzce, przybył, wszedł do twierdzy i powiadomił
{\ADD{o tym}} Pawła.


\par }{\MM \VS{17}Wtedy Paweł przywołał jednego z setników i powiedział: Zaprowadź tego młodzieńca do dowódcy, bo ma mu coś do powiedzenia.


\par }{\MM \VS{18}Wziął go więc
{\ADD{ze sobą}}, zaprowadził go do dowódcy i powiedział: Więzień Paweł przywołał mnie i poprosił, abym przyprowadził do ciebie tego młodzieńca, który ma ci coś do powiedzenia.


\par }{\MM \VS{19}Dowódca wziął go za rękę, odszedł z nim na bok i zapytał: O czym to masz mi powiedzieć?


\par }{\MM \VS{20}A
{\ADD{on}} odpowiedział: Żydzi postanowili cię prosić, żebyś jutro zaprowadził Pawła przed Radę pod pozorem dokładniejszego zbadania jego sprawy.


\par }{\MM \VS{21}Lecz nie ulegnij ich
{\ADD{namowie}}, bo czyha na niego ponad czterdziestu mężczyzn, którzy związali się przysięgą, że nie będą jeść ani pić, dopóki go nie zabiją. Są już w pogotowiu, czekając na twoje pozwolenie.


\par }{\MM \VS{22}Wtedy dowódca odesłał młodzieńca, przykazując, aby nikomu nie mówił, że go o tym powiadomił.


\par }{\MM \VS{23}Przywoławszy dwóch setników, powiedział: Przygotujcie do wymarszu do Cezarei na godzinę trzecią w nocy dwustu żołnierzy, siedemdziesięciu jeźdźców i dwustu oszczepników.


\par }{\MM \VS{24}{\ADD{Kazał}} też przygotować zwierzęta juczne, aby wsadzić
{\ADD{na nie}} Pawła i bezpiecznie doprowadzić go do namiestnika Feliksa.


\par }{\MM \VS{25}Napisał też list tej treści:


\par }{\MM \VS{26}Klaudiusz Lizjasz najdostojniejszemu namiestnikowi Feliksowi przesyła pozdrowienia.


\par }{\MM \VS{27}Człowieka tego schwytali Żydzi, a gdy go mieli zabić, nadbiegłem z oddziałem i uratowałem go, dowiedziawszy się, że jest Rzymianinem.


\par }{\MM \VS{28}A chcąc wiedzieć, z jakiej przyczyny go oskarżają, zaprowadziłem go przed ich Radę;


\par }{\MM \VS{29}I stwierdziłem, że oskarżają go o
{\ADD{jakieś}} sporne kwestie dotyczące ich prawa i że nie ma żadnej winy, dla której zasługiwałby na śmierć lub więzienie.


\par }{\MM \VS{30}A gdy mi powiedziano o zasadzce, którą na niego przygotowali Żydzi, natychmiast wysłałem
{\ADD{go}} do ciebie, a jego oskarżycielom nakazałem, żeby przed tobą stawiali zarzuty wobec niego. Bądź zdrów!


\par }{\MM \VS{31}Żołnierze zabrali więc Pawła zgodnie z rozkazem i zaprowadzili go nocą do Antipatris.


\par }{\MM \VS{32}A nazajutrz zostawili jeźdźców, aby jechali z nim
{\ADD{dalej}}, a
{\ADD{sami}} wrócili do twierdzy.


\par }{\MM \VS{33}Tamci przyjechali do Cezarei, oddali list namiestnikowi i stawili przed nim Pawła.


\par }{\MM \VS{34}A namiestnik po przeczytaniu
{\ADD{listu}} zapytał
{\ADD{go}}, z jakiej prowincji pochodzi. Kiedy dowiedział się, że z Cylicji;


\par }{\MM \VS{35}Powiedział: Przesłucham cię, gdy przybędą twoi oskarżyciele. I rozkazał strzec go w ratuszu Heroda.




\par }\Chap{24}{\MM \VerseOne{1}Po pięciu dniach przybył najwyższy kapłan Ananiasz wraz ze starszymi i z retorem, niejakim Tertullosem. Wnieśli oni przed namiestnika
{\ADD{oskarżenie}} przeciwko Pawłowi.


\par }{\MM \VS{2}A gdy go wezwano, Tertullos rozpoczął mowę oskarżycielską: Ponieważ dzięki tobie cieszymy się zupełnym pokojem i dzięki twojej przezorności nasz naród doświadcza wiele dobrego;


\par }{\MM \VS{3}Przyznajemy to zawsze i wszędzie, dostojny Feliksie, z wielką wdzięcznością.


\par }{\MM \VS{4}Aby cię jednak dłużej nie zatrzymywać, proszę, abyś nas w swej łaskawości przez chwilę posłuchał.


\par }{\MM \VS{5}Stwierdziliśmy, że ten człowiek jest jak zaraza, wzbudza niepokoje
{\ADD{wśród}} wszystkich Żydów na całym świecie i jest dowódcą sekty nazarejczyków.


\par }{\MM \VS{6}Usiłował on też zbezcześcić świątynię. Schwytaliśmy go więc i chcieliśmy osądzić według naszego prawa.


\par }{\MM \VS{7}Lecz dowódca Lizjasz przybył i wyrwał go przemocą z naszych rąk;


\par }{\MM \VS{8}Nakazując jego oskarżycielom udać się do ciebie. Gdy go przesłuchasz, sam będziesz mógł dowiedzieć się od niego wszystkiego, o co go oskarżamy.


\par }{\MM \VS{9}Również Żydzi to potwierdzili, oświadczając, że tak się rzeczy mają.


\par }{\MM \VS{10}Kiedy namiestnik dał znak, aby mówił, Paweł powiedział: Wiedząc, że od wielu lat jesteś sędzią tego narodu, tym chętniej zdam sprawę z tego, co mnie dotyczy.


\par }{\MM \VS{11}Możesz sprawdzić, że nie upłynęło więcej niż dwanaście dni, odkąd przybyłem do Jerozolimy, aby wielbić
{\ADD{Boga}}.


\par }{\MM \VS{12}I nie znaleźli mnie w świątyni rozprawiającego z kimkolwiek ani podburzającego lud czy to w synagogach, czy w mieście;


\par }{\MM \VS{13}Ani też nie mogą dowieść tego, o co mnie oskarżają.


\par }{\MM \VS{14}Wyznaję jednak przed tobą, że według drogi, którą
{\ADD{oni}} uważają za herezję, służę Bogu
{\ADD{moich}} ojców, wierząc wszystkiemu, co jest napisane w Prawie i u Proroków;


\par }{\MM \VS{15}Mając nadzieję w Bogu, że będzie zmartwychwstanie, którego i oni oczekują, zarówno sprawiedliwych, jak i niesprawiedliwych.


\par }{\MM \VS{16}I sam się usilnie staram, aby zawsze mieć sumienie bez skazy wobec Boga i ludzi.


\par }{\MM \VS{17}A po wielu latach przybyłem, aby złożyć jałmużny i ofiary memu narodowi.


\par }{\MM \VS{18}Wtedy pewni Żydzi z Azji spotkali mnie oczyszczonego w świątyni, bez tłumu i zgiełku.


\par }{\MM \VS{19}Oni powinni tu stanąć przed tobą i oskarżać, jeżeli mają coś przeciwko mnie.


\par }{\MM \VS{20}Albo niech ci
{\ADD{tutaj}} sami powiedzą, czy znaleźli we mnie jakąś nieprawość, gdy stanąłem przed Radą;


\par }{\MM \VS{21}Chyba jedynie to, że stojąc wśród nich, zawołałem: Sądzicie mnie dziś z powodu zmartwychwstania umarłych.


\par }{\MM \VS{22}Kiedy Feliks to usłyszał, znając dokładniej tę drogę, odroczył ich
{\ADD{sprawę}}, mówiąc: Rozpatrzę waszą sprawę, kiedy tu przyjedzie dowódca Lizjasz.


\par }{\MM \VS{23}I rozkazał setnikowi pilnować Pawła, zastosować ulgi i nie zabraniać żadnemu z jego przyjaciół posługiwać mu czy go odwiedzać.


\par }{\MM \VS{24}A po kilku dniach przyjechał Feliks ze swoją żoną Druzyllą, która była Żydówką. Kazał zawołać Pawła i słuchał go,
{\ADD{jak mówił}} o wierze w Chrystusa.


\par }{\MM \VS{25}A gdy on rozprawiał o sprawiedliwości, powściągliwości i przyszłym sądzie, Feliks przestraszył się i powiedział: Teraz już odejdź. Kiedy znajdę czas, każę cię zawołać.


\par }{\MM \VS{26}Spodziewał się przy tym, że dostanie od Pawła pieniądze za to, że go wypuści, dlatego też częściej wzywał go
{\ADD{do siebie}} na rozmowę.


\par }{\MM \VS{27}A po dwóch latach następcą Feliksa został Porcjusz Festus. Feliks, chcąc sobie zjednać życzliwość Żydów, zostawił Pawła w więzieniu.




\par }\Chap{25}{\MM \VerseOne{1}Kiedy Festus przybył do prowincji, po trzech dniach udał się z Cezarei do Jerozolimy.


\par }{\MM \VS{2}Najwyższy kapłan i znamienici Żydzi wnieśli przed nim przeciwko Pawłowi skargę i prosili go;


\par }{\MM \VS{3}Aby okazał im w jego sprawie przychylność i kazał przyprowadzić go do Jerozolimy. Przygotowali bowiem zasadzkę, aby go zabić w drodze.


\par }{\MM \VS{4}Lecz Festus odpowiedział, że Paweł znajduje się pod strażą w Cezarei i że on sam wkrótce
{\ADD{tam}} pojedzie.


\par }{\MM \VS{5}I powiedział: Niech ci z was, którzy mogą, pojadą ze mną, a jeśli ten człowiek popełnił coś
{\ADD{złego}}, niech go oskarżają.


\par }{\MM \VS{6}A gdy spędził u nich
{\ADD{nie}} więcej niż dziesięć dni, udał się do Cezarei. Nazajutrz zasiadł na krześle sędziowskim i kazał przyprowadzić Pawła.


\par }{\MM \VS{7}Kiedy ten przyszedł, otoczyli
{\ADD{go}} Żydzi, którzy przybyli z Jerozolimy, i wytoczyli przeciwko Pawłowi wiele ciężkich oskarżeń, których nie mogli udowodnić.


\par }{\MM \VS{8}On zaś bronił się: Nie zawiniłem w niczym ani przeciwko prawu żydowskiemu, ani przeciwko świątyni, ani przeciwko cesarzowi.


\par }{\MM \VS{9}Lecz Festus, chcąc sobie zjednać przychylność Żydów, odpowiedział Pawłowi: Czy chcesz pojechać do Jerozolimy i tam być przede mną sądzony w tej sprawie?


\par }{\MM \VS{10}Wtedy Paweł powiedział: Stoję przed sądem cesarskim, gdzie należy mnie sądzić. Żydom nie wyrządziłem żadnej krzywdy, o czym ty sam dobrze wiesz.


\par }{\MM \VS{11}Bo jeśli
{\ADD{w czymś}} zawiniłem i popełniłem coś, co zasługuje na śmierć, nie wzbraniam się umrzeć. Lecz jeśli nie ma nic w tym, o co mnie oskarżają, nikt nie może mnie im wydać. Odwołuję się do cesarza.


\par }{\MM \VS{12}Wtedy Festus porozumiał się z Radą i odpowiedział: Odwołałeś się do cesarza? Do cesarza pójdziesz.


\par }{\MM \VS{13}A po upływie kilku dni przyjechali do Cezarei król Agryppa i Berenike, aby powitać Festusa.


\par }{\MM \VS{14}A kiedy przebywali tam wiele dni, Festus przedstawił królowi sprawę Pawła, mówiąc: Feliks pozostawił w więzieniu pewnego człowieka;


\par }{\MM \VS{15}Przeciwko któremu, gdy byłem w Jerozolimie, naczelni kapłani i starsi żydowscy wnieśli skargę, żądając dla niego wyroku skazującego.


\par }{\MM \VS{16}Odpowiedziałem im, że Rzymianie nie mają w zwyczaju wydawać człowieka na stracenie, zanim oskarżony nie stanie wobec oskarżycieli i nie będzie miał możliwości odpowiedzieć na zarzuty.


\par }{\MM \VS{17}Gdy się tu zebrali, nazajutrz, bez żadnej zwłoki zasiadłem na krześle sędziowskim i kazałem przyprowadzić tego człowieka.


\par }{\MM \VS{18}Stanęli przeciw niemu jego oskarżyciele, ale nie wnieśli żadnej skargi z tych, których się spodziewałem.


\par }{\MM \VS{19}Wiedli z nim tylko jakieś spory o ich zabobony i o jakiegoś zmarłego Jezusa, o którym Paweł twierdzi, że żyje.


\par }{\MM \VS{20}Będąc niepewnym co do tego sporu, zapytałem, czy chciałby udać się do Jerozolimy i tam być sądzony w tych sprawach.


\par }{\MM \VS{21}Lecz ponieważ Paweł odwołał się, by go zatrzymać do rozpatrzenia
{\ADD{sprawy przez}} Augusta, rozkazałem go strzec, dopóki go nie odeślę do cesarza.


\par }{\MM \VS{22}Wtedy Agryppa powiedział do Festusa: Ja
{\ADD{również}} chciałbym posłuchać tego człowieka. A on odpowiedział: Jutro go usłyszysz.


\par }{\MM \VS{23}Gdy nazajutrz Agryppa i Berenike przybyli z wielką okazałością i weszli do sali rozpraw z dowódcami i najznakomitszymi obywatelami miasta, na rozkaz Festusa wprowadzono Pawła.


\par }{\MM \VS{24}Po czym Festus przemówił: Królu Agryppo i wszyscy tu obecni mężowie! Widzicie tego, o którego mnie prosił cały lud żydowski zarówno w Jerozolimie, jak i tutaj, wołając, że nie powinien on dłużej żyć.


\par }{\MM \VS{25}Lecz ja stwierdziłem, że nie popełnił niczego, co zasługuje na śmierć. A ponieważ on sam odwołał się do Augusta, postanowiłem go odesłać.


\par }{\MM \VS{26}Nie mogę
{\ADD{jednak}} o nim napisać
{\ADD{memu}} panu nic pewnego. Dlatego kazałem go stawić przed wami, a zwłaszcza przed tobą, królu Agryppo, abym po przesłuchaniu miał co napisać.


\par }{\MM \VS{27}Bo wydaje mi się nierozsądne posyłać więźnia bez podania stawianych mu zarzutów.




\par }\Chap{26}{\MM \VerseOne{1}Wtedy Agryppa powiedział do Pawła: Wolno ci mówić we własnej obronie. Wówczas Paweł, wyciągnąwszy rękę, zaczął się bronić:


\par }{\MM \VS{2}Królu Agryppo, uważam to za szczęście, że mam dziś bronić się wobec ciebie przed wszystkim, o co mnie oskarżają Żydzi.


\par }{\MM \VS{3}Zwłaszcza że jesteś obeznany ze wszystkimi zwyczajami i sporami, które są między Żydami. Dlatego proszę cię, żebyś mnie cierpliwie wysłuchał.


\par }{\MM \VS{4}Wszyscy Żydzi znają moje życie od młodości, jak je wiodłem od początku wśród mego narodu w Jerozolimie.


\par }{\MM \VS{5}Znają mnie od dawna – gdyby chcieli zaświadczyć – że żyłem według
{\ADD{zasad}} najsurowszego stronnictwa naszej religii jako faryzeusz.


\par }{\MM \VS{6}A teraz stoję przed sądem z powodu nadziei
{\ADD{spełnienia}} obietnicy danej ojcom przez Boga;


\par }{\MM \VS{7}Której
{\ADD{spełnienia}} ma nadzieję doczekać dwanaście naszych pokoleń, służąc
{\ADD{Bogu}} ustawicznie dniem i nocą. Z powodu tej nadziei, królu Agryppo, oskarżają mnie Żydzi.


\par }{\MM \VS{8}Dlaczego uważacie za rzecz nie do wiary, że Bóg wskrzesza umarłych?


\par }{\MM \VS{9}Wprawdzie mnie samemu wydawało się, że powinienem wiele czynić przeciw imieniu Jezusa z Nazaretu.


\par }{\MM \VS{10}Tak też czyniłem w Jerozolimie, gdzie wielu świętych wtrącałem do więzienia, wziąwszy upoważnienie od naczelnych kapłanów, a kiedy skazywano ich na śmierć, głosowałem przeciwko
{\ADD{nim}};


\par }{\MM \VS{11}A po wszystkich synagogach często
{\ADD{ich}} karząc, zmuszałem do bluźnierstwa. Występując przeciwko nim z wielką wściekłością, prześladowałem ich nawet po obcych miastach.


\par }{\MM \VS{12}Tak jechałem do Damaszku, mając upoważnienie i zlecenie od naczelnych kapłanów.


\par }{\MM \VS{13}W południe, będąc w drodze, ujrzałem, królu, światłość z nieba
{\ADD{jaśniejszą}} niż słońce, która oświeciła mnie i tych, którzy jechali ze mną.


\par }{\MM \VS{14}A gdy wszyscy upadliśmy na ziemię, usłyszałem głos mówiący do mnie po hebrajsku: Saulu, Saulu, dlaczego mnie prześladujesz? Trudno ci przeciw ościeniowi wierzgać.


\par }{\MM \VS{15}A ja zapytałem: Kim jesteś, Panie? A on odpowiedział: Ja jestem Jezus, którego ty prześladujesz.


\par }{\MM \VS{16}Ale podnieś się i stań na nogi, bo ukazałem się tobie, żeby ustanowić cię sługą i świadkiem zarówno tych rzeczy, które widziałeś, jak i innych, w których ci się objawię.


\par }{\MM \VS{17}Wybawię cię od tego ludu i od pogan, do których cię teraz posyłam;


\par }{\MM \VS{18}Dla otworzenia ich oczu, aby odwrócić
{\ADD{ich}} od ciemności do światła, od mocy szatana do Boga, aby otrzymali przebaczenie grzechów i dziedzictwo między uświęconymi przez wiarę we mnie.


\par }{\MM \VS{19}Dlatego też, królu Agryppo, nie byłem nieposłuszny temu niebieskiemu widzeniu.


\par }{\MM \VS{20}Ale głosiłem najpierw tym, którzy są w Damaszku, w Jerozolimie, w całej Judei, i poganom, żeby pokutowali i nawrócili się do Boga, i spełniali uczynki godne pokuty.


\par }{\MM \VS{21}Z tego powodu Żydzi schwytali mnie w świątyni i chcieli zabić.


\par }{\MM \VS{22}Ale dzięki pomocy Boga żyję do dzisiaj, dając świadectwo małym i wielkim, nic nie mówiąc oprócz tego, co powiedzieli prorocy i Mojżesz, że nastąpi;


\par }{\MM \VS{23}Że Chrystus ma cierpieć, jako pierwszy zmartwychwstać i zwiastować światłość temu ludowi i poganom.


\par }{\MM \VS{24}Gdy on to powiedział w
{\ADD{swojej}} obronie, Festus odezwał się donośnym głosem: Jesteś szalony, Pawle! Wielka uczoność doprowadza cię do szaleństwa.


\par }{\MM \VS{25}Ale on odpowiedział: Nie jestem szalony, dostojny Festusie, ale głoszę słowa prawdy i rozsądku.


\par }{\MM \VS{26}Król bowiem, przed którym śmiało mówię, wie o tych sprawach, gdyż jestem przekonany, że nic z tych rzeczy nie jest przed nim ukryte, ponieważ nie działo się to w jakimś zakątku.


\par }{\MM \VS{27}Czy wierzysz, królu Agryppo, prorokom? Wiem, że wierzysz.


\par }{\MM \VS{28}Wtedy Agryppa powiedział do Pawła: Niemal przekonałeś mnie, żebym został chrześcijaninem.


\par }{\MM \VS{29}Ale Paweł powiedział: Dałby Bóg, abyś i niemal, i całkowicie nie tylko ty, ale i wszyscy, którzy mnie dziś słuchają, stali się takimi, jakim ja jestem, z wyjątkiem tych więzów.


\par }{\MM \VS{30}A gdy to powiedział, wstał król, namiestnik, Berenike i ci, którzy z nimi zasiadali.


\par }{\MM \VS{31}Kiedy się oddalili, rozmawiali między sobą: Ten człowiek nie czyni nic, co zasługiwałoby na śmierć lub więzienie.


\par }{\MM \VS{32}Agryppa zaś powiedział do Festusa: Można by zwolnić tego człowieka, gdyby nie odwołał się do cesarza.




\par }\Chap{27}{\MM \VerseOne{1}A gdy postanowiono, że mamy płynąć do Italii, oddano Pawła i innych więźniów setnikowi, imieniem Juliusz, z oddziału Augusta.


\par }{\MM \VS{2}Wsiedliśmy na statek adramyteński, który miał płynąć wzdłuż wybrzeża Azji, i odbiliśmy
{\ADD{od brzegu}}. Był też z nami Arystarch, Macedończyk z Tesaloniki.


\par }{\MM \VS{3}Następnego dnia przypłynęliśmy do Sydonu, gdzie Juliusz, który życzliwie odnosił się do Pawła, pozwolił
{\ADD{mu}} iść do przyjaciół, aby doznał pokrzepienia.


\par }{\MM \VS{4}A wyruszywszy stamtąd, płynęliśmy pod
{\ADD{osłoną}} Cypru, dlatego że wiatry były przeciwne.


\par }{\MM \VS{5}Przepłynęliśmy morze na wysokości Cylicji i Pamfilii i przybyliśmy do Miry w Licji.


\par }{\MM \VS{6}Tam setnik znalazł statek aleksandryjski płynący do Italii i umieścił nas na nim.


\par }{\MM \VS{7}A gdy przez wiele dni płynęliśmy wolno i dotarliśmy zaledwie na wysokość Knidos, ponieważ wiatr nam nie pozwalał, popłynęliśmy wzdłuż Krety obok Salmone.


\par }{\MM \VS{8}A płynąc z trudem wzdłuż jej
{\ADD{brzegów}}, dotarliśmy do pewnego miejsca zwanego Piękne Porty, blisko którego było miasto Lasaia.


\par }{\MM \VS{9}Gdy upłynęło wiele czasu i żegluga stała się niebezpieczna, bo minął już post, Paweł
{\ADD{ich}} przestrzegał:


\par }{\MM \VS{10}Panowie, widzę, że żegluga będzie
{\ADD{związana}} z krzywdą i wielką szkodą nie tylko ładunkowi i statkowi, ale i naszemu życiu.


\par }{\MM \VS{11}Setnik jednak bardziej ufał sternikowi i właścicielowi
{\ADD{statku}} niż temu, co mówił Paweł.


\par }{\MM \VS{12}A ponieważ żaden port nie nadawał się do przezimowania, większość postanowiła stamtąd odpłynąć, dostać się jakoś na przezimowanie do portu Feniks na Krecie, otwartego na południowo-zachodnią i północno-zachodnią stronę.


\par }{\MM \VS{13}A gdy powiał wiatr z południa, sądzili, że zamiar doprowadzą do skutku, i odbili od brzegu, i popłynęli wzdłuż Krety.


\par }{\MM \VS{14}Lecz niedługo potem uderzył na nią gwałtowny wiatr, zwany Eurokludon.


\par }{\MM \VS{15}Kiedy statek został porwany i nie mógł stawić czoła wiatrowi, puściliśmy
{\ADD{go z wiatrem}} i pozwoliliśmy się unosić.


\par }{\MM \VS{16}Gdy płynęliśmy wzdłuż pewnej wysepki, zwanej Klauda, z trudem zdołaliśmy uchwycić łódź ratunkową.


\par }{\MM \VS{17}Po wyciągnięciu jej przepasali statek, używając
{\ADD{sprzętu}} pomocniczego. Z obawy, żeby nie wpaść na płyciznę, opuścili żagle i tak ich niosło.


\par }{\MM \VS{18}Ponieważ miotała nami gwałtowna burza, nazajutrz wyrzucili
{\ADD{ładunek}}.


\par }{\MM \VS{19}A trzeciego
{\ADD{dnia}} własnymi rękami wyrzuciliśmy osprzęt statku.


\par }{\MM \VS{20}Lecz kiedy przez wiele dni nie pokazało się ani słońce, ani gwiazdy, a niemała nawałnica napierała, znikła już wszelka nadzieja naszego ocalenia.


\par }{\MM \VS{21}Gdy
{\ADD{ludzie}} już długo nic nie jedli, Paweł stanął pośród nich i powiedział: Panowie, trzeba było mnie posłuchać i nie odpływać od Krety, wtedy uniknęlibyście straty i szkody.


\par }{\MM \VS{22}Lecz teraz zachęcam was, abyście byli dobrej myśli, bo nikt z was nie zginie, tylko statek.


\par }{\MM \VS{23}Tej nocy bowiem stanął przy mnie anioł Boga, do którego należę i któremu służę;


\par }{\MM \VS{24}I powiedział: Nie bój się, Pawle, musisz stanąć przed cesarzem, a oto Bóg darował ci wszystkich, którzy z tobą płyną.


\par }{\MM \VS{25}Dlatego bądźcie dobrej myśli, panowie, bo wierzę Bogu, że będzie tak, jak mi powiedziano.


\par }{\MM \VS{26}Musimy jednak być wyrzuceni na jakąś wyspę.


\par }{\MM \VS{27}A gdy nadeszła czternasta noc, a nas rzucało po Adriatyku, około północy zdawało się żeglarzom, że zbliżają się do jakiegoś lądu.


\par }{\MM \VS{28}Wtedy spuścili sondę i stwierdzili dwadzieścia sążni. Popłynąwszy nieco dalej, znowu spuścili sondę i stwierdzili piętnaście sążni.


\par }{\MM \VS{29}Bojąc się, abyśmy nie wpadli na skały, zrzucili z rufy cztery kotwice i z upragnieniem oczekiwali świtu.


\par }{\MM \VS{30}A gdy żeglarze postanowili uciec ze statku, spuścili łódź ratunkową pod pozorem zrzucenia kotwic z dziobu statku;


\par }{\MM \VS{31}Paweł powiedział do setnika i żołnierzy: Jeśli ci nie zostaną na statku, nie będziecie mogli zostać ocaleni.


\par }{\MM \VS{32}Wtedy żołnierze odcięli liny od łodzi ratunkowej i pozwolili jej spaść.


\par }{\MM \VS{33}Kiedy zaczynało świtać, Paweł zachęcał wszystkich do posiłku: Dziś
{\ADD{już}} czternasty dzień, jak trwacie w oczekiwaniu bez posiłku, nic nie jedząc.


\par }{\MM \VS{34}Dlatego proszę was, abyście się posilili, bo to przyczyni się do waszego ocalenia, gdyż żadnemu z was włos z głowy nie spadnie.


\par }{\MM \VS{35}A to powiedziawszy, wziął chleb i podziękował Bogu wobec wszystkich, a gdy złamał, zaczął jeść.


\par }{\MM \VS{36}Wtedy wszyscy nabrali otuchy i posilili się.


\par }{\MM \VS{37}A nas wszystkich na statku było dwieście siedemdziesiąt sześć dusz.


\par }{\MM \VS{38}Kiedy się najedli, odciążyli statek, wyrzucając zboże do morza.


\par }{\MM \VS{39}Gdy nastał dzień, nie rozpoznali lądu, jednak zobaczyli jakąś zatokę o płaskim wybrzeżu, do którego postanowili, jeśli będzie można, przybić statkiem.


\par }{\MM \VS{40}Wyciągnąwszy więc kotwice, puścili się na morze. Poluzowali wiązania sterowe, nastawili
{\ADD{przedni}} żagiel pod wiatr i zmierzali do brzegu.


\par }{\MM \VS{41}Wpadli jednak na mieliznę utworzoną między dwoma prądami i osiedli ze statkiem. Dziób statku się zarył, ale rufa zaczęła się rozbijać pod naporem fal.


\par }{\MM \VS{42}Wtedy żołnierze postanowili, że zabiją więźniów, aby żaden z nich nie odpłynął i nie uciekł.


\par }{\MM \VS{43}Lecz setnik, chcąc ocalić Pawła, powstrzymał ich od tego zamiaru. Potem rozkazał, aby ci, którzy umieją pływać, skoczyli pierwsi do morza i wyszli na brzeg;


\par }{\MM \VS{44}Pozostali zaś na deskach lub częściach statku. I w ten sposób wszyscy cało wyszli na ląd.




\par }\Chap{28}{\MM \VerseOne{1}Po ocaleniu dowiedzieli się, że ta wyspa nazywa się Malta.


\par }{\MM \VS{2}A barbarzyńcy okazali nam niezwykłą życzliwość. Rozpalili bowiem ognisko i przyjęli nas, bo padał deszcz i było zimno.


\par }{\MM \VS{3}A gdy Paweł nazbierał naręcze chrustu i nałożył na ogień, na skutek gorąca wypełzła żmija i uczepiła się jego ręki.


\par }{\MM \VS{4}Kiedy barbarzyńcy zobaczyli gada wiszącego u jego ręki, mówili między sobą: Ten człowiek na pewno jest mordercą, bo choć wyszedł cało z morza, zemsta nie pozwala mu żyć.


\par }{\MM \VS{5}Lecz on strząsnął gada w ogień i nie doznał nic złego.


\par }{\MM \VS{6}A oni oczekiwali, że spuchnie albo nagle padnie martwy. Lecz gdy długo czekali i widzieli, że nic złego mu się nie stało, zmienili zdanie i mówili, że jest bogiem.


\par }{\MM \VS{7}W pobliżu tego miejsca znajdowały się posiadłości naczelnika wyspy, imieniem Publiusz, który nas przyjął i przez trzy dni po przyjacielsku gościł.


\par }{\MM \VS{8}A ojciec Publiusza leżał, bo miał gorączkę i czerwonkę. Paweł poszedł do niego i modlił się, a położywszy na nim ręce, uzdrowił go.


\par }{\MM \VS{9}Po tym wydarzeniu przychodzili również inni chorzy z wyspy i byli uzdrawiani.


\par }{\MM \VS{10}Okazali nam oni wielki szacunek, a gdy mieliśmy odpływać, dali wszystko, co
{\ADD{nam}} było potrzebne.


\par }{\MM \VS{11}Po trzech miesiącach odpłynęliśmy na statku aleksandryjskim z godłem Kastora i Polluksa, który przezimował na tej wyspie.


\par }{\MM \VS{12}Przybywszy do Syrakuz, pozostaliśmy
{\ADD{tam}} trzy dni.


\par }{\MM \VS{13}Stamtąd, płynąc łukiem, dotarliśmy do Regium. Po upływie jednego dnia, gdy powiał wiatr południowy, nazajutrz przypłynęliśmy do Puteoli.


\par }{\MM \VS{14}Tam spotkaliśmy braci, którzy nas uprosili, żebyśmy pozostali u nich siedem dni. I tak udaliśmy się do Rzymu.


\par }{\MM \VS{15}Tamtejsi bracia, gdy usłyszeli o nas, wyszli nam naprzeciw aż do Forum Appiusza i do Trzech Gospód. Kiedy Paweł ich zobaczył, podziękował Bogu i nabrał otuchy.


\par }{\MM \VS{16}A gdy przybyliśmy do Rzymu, setnik oddał więźniów dowódcy wojska, ale Pawłowi pozwolono mieszkać osobno z żołnierzem, który go pilnował.


\par }{\MM \VS{17}Po trzech dniach Paweł zaprosił przywódców żydowskich. Kiedy się zeszli, powiedział do nich: Mężowie bracia, nic nie uczyniłem przeciwko ludowi i zwyczajom ojczystym, a jednak zostałem wydany w Jerozolimie jako więzień w ręce Rzymian;


\par }{\MM \VS{18}Którzy po przesłuchaniu chcieli mnie wypuścić, bo nie było we mnie nic
{\ADD{zasługującego}} na śmierć.


\par }{\MM \VS{19}Lecz gdy Żydzi się
{\ADD{temu}} sprzeciwiali, musiałem odwołać się do cesarza, nie chcąc jednak w czymkolwiek oskarżać mego narodu.


\par }{\MM \VS{20}Dlatego też zaprosiłem was, aby się z wami zobaczyć i porozmawiać, bo z powodu nadziei Izraela jestem związany tym łańcuchem.


\par }{\MM \VS{21}Lecz oni powiedzieli do niego: Nie otrzymaliśmy z Judei
{\ADD{żadnych}} listów o tobie ani żaden z przybyłych braci nie oznajmił, ani nie mówił o tobie nic złego.


\par }{\MM \VS{22}Pragniemy jednak od ciebie usłyszeć, co myślisz, bo wiemy o tym stronnictwie, że wszędzie mówią przeciwko niemu.


\par }{\MM \VS{23}Wyznaczyli mu dzień i przyszło wielu do niego do kwatery, a on od rana do wieczora przytaczał im świadectwa o królestwie Bożym i przekonywał o Jezusie na podstawie Prawa Mojżesza i Proroków.


\par }{\MM \VS{24}I niektórzy uwierzyli temu, co mówił, a inni nie uwierzyli.


\par }{\MM \VS{25}Poróżnieni ze sobą rozeszli się, gdy Paweł powiedział
{\ADD{to}} jedno: Słusznie Duch Święty powiedział przez proroka Izajasza do naszych ojców:


\par }{\MM \VS{26}Idź do tego ludu i mów: Słuchając, będziecie słyszeć, ale nie zrozumiecie, i patrząc, będziecie widzieć, ale nie zobaczycie.


\par }{\MM \VS{27}Utyło bowiem serce tego ludu, stępiały ich uszy i zamknęli swe oczy, żeby oczami nie widzieli ani uszami nie słyszeli, a sercem nie zrozumieli i nie nawrócili się, i żebym ich nie uzdrowił.


\par }{\MM \VS{28}Niech wam więc będzie wiadome, że poganom zostało posłane to zbawienie Boże, a oni będą słuchać.


\par }{\MM \VS{29}A gdy to powiedział, Żydzi odeszli, wiodąc ze sobą zacięty spór.


\par }{\MM \VS{30}Przez całe dwa lata Paweł mieszkał w wynajętym mieszkaniu i przyjmował wszystkich, którzy przychodzili do niego;


\par }{\MM \VS{31}Głosząc królestwo Boże i nauczając tego, co dotyczy Pana Jezusa Chrystusa, ze wszelką odwagą i bez przeszkód.


\par }