\NormalFont\ShortTitle{Marka}

{\MT Ewangelia Marka



\par }\ChapOne{1}{\MM \VerseOne{1}Początek ewangelii Jezusa Chrystusa, Syna Bożego.


\par }{\MM \VS{2}Jak jest napisane u Proroków: Oto ja posyłam mego posłańca przed twoim obliczem, który przygotuje twoją drogę przed tobą.


\par }{\MM \VS{3}Głos wołającego na pustyni: Przygotujcie drogę Pana, prostujcie jego ścieżki.


\par }{\MM \VS{4}Jan chrzcił na pustyni i głosił chrzest pokuty na przebaczenie grzechów.


\par }{\MM \VS{5}I przychodziła do niego cała kraina judzka i mieszkańcy Jerozolimy, i wszyscy byli chrzczeni przez niego w rzece Jordan, wyznając swoje grzechy.


\par }{\MM \VS{6}Jan ubierał się w sierść wielbłądzią i miał skórzany pas wokół swoich bioder, a jadał szarańczę i miód leśny.


\par }{\MM \VS{7}I głosił: Idzie za mną mocniejszy ode mnie, któremu nie jestem godny, schyliwszy się, rozwiązać rzemyka u jego obuwia.


\par }{\MM \VS{8}Ja chrzciłem was wodą, ale on będzie was chrzcił Duchem Świętym.


\par }{\MM \VS{9}A w tych dniach przyszedł Jezus z Nazaretu w Galilei i został ochrzczony przez Jana w Jordanie.


\par }{\MM \VS{10}A zaraz, wychodząc z wody, ujrzał rozstępujące się niebiosa i Ducha jak gołębicę zstępującego na niego.


\par }{\MM \VS{11}I rozległ się głos z nieba: Ty jesteś moim umiłowanym Synem, w którym mam upodobanie.


\par }{\MM \VS{12}I zaraz Duch zapędził go na pustynię.


\par }{\MM \VS{13}Był tam na pustyni czterdzieści dni, będąc kuszony przez szatana. I przebywał wśród zwierząt, a aniołowie służyli mu.


\par }{\MM \VS{14}Lecz potem, gdy Jan został wtrącony
{\ADD{do więzienia}}, Jezus przyszedł do Galilei, głosząc ewangelię królestwa Bożego;


\par }{\MM \VS{15}I mówiąc: Wypełnił się czas i przybliżyło się królestwo Boże. Pokutujcie i wierzcie ewangelii.


\par }{\MM \VS{16}A przechadzając się nad Morzem Galilejskim, zobaczył Szymona i Andrzeja, jego brata, zarzucających sieć w morze; byli bowiem rybakami.


\par }{\MM \VS{17}I powiedział do nich Jezus: Pójdźcie za mną, a sprawię, że staniecie się rybakami ludzi.


\par }{\MM \VS{18}A
{\ADD{oni}} natychmiast zostawili swoje sieci i poszli za nim.


\par }{\MM \VS{19}Gdy zaś odszedł stamtąd nieco dalej, zobaczył Jakuba, syna Zebedeusza, i Jana, jego brata, którzy w łodzi naprawiali sieci.


\par }{\MM \VS{20}I zaraz ich powołał, a oni zostawili swego ojca Zebedeusza w łodzi z najemnikami i poszli za nim.


\par }{\MM \VS{21}Potem weszli do Kafarnaum, a zaraz w szabat
{\ADD{Jezus}} wszedł do synagogi i nauczał.


\par }{\MM \VS{22}I zdumiewali się jego nauką, uczył ich bowiem jak ten, który ma moc, a nie jak uczeni w Piśmie.


\par }{\MM \VS{23}A w ich synagodze był człowiek
{\ADD{mający}} ducha nieczystego, który zawołał:


\par }{\MM \VS{24}Ach, cóż my z tobą mamy, Jezusie z Nazaretu? Przyszedłeś nas zniszczyć? Wiem, kim jesteś: Świętym Boga.


\par }{\MM \VS{25}I zgromił go Jezus: Zamilcz i wyjdź z niego!


\par }{\MM \VS{26}Wtedy duch nieczysty szarpnął nim i zawoławszy donośnym głosem, wyszedł z niego.


\par }{\MM \VS{27}I zdumieli się wszyscy, tak że pytali się między sobą: Cóż to jest? Co to za nowa nauka, że z mocą rozkazuje nawet duchom nieczystym i są mu posłuszne?


\par }{\MM \VS{28}I wieść o nim szybko się rozeszła po całej okolicy wokół Galilei.


\par }{\MM \VS{29}A zaraz po wyjściu z synagogi przyszli z Jakubem i Janem do domu Szymona i Andrzeja.


\par }{\MM \VS{30}A teściowa Szymona leżała w gorączce. Od razu też powiedzieli mu o niej.


\par }{\MM \VS{31}Podszedł więc i podniósł ją, ująwszy za rękę, i natychmiast opuściła ją gorączka. A ona usługiwała im.


\par }{\MM \VS{32}Kiedy nastał wieczór i zaszło słońce, przynosili do niego wszystkich chorych oraz opętanych.


\par }{\MM \VS{33}A całe miasto zgromadziło się przed drzwiami.


\par }{\MM \VS{34}On zaś uzdrowił wielu cierpiących na różne choroby i wypędził wiele demonów, a nie pozwolił demonom mówić, bo go znały.


\par }{\MM \VS{35}A wstawszy wczesnym rankiem, przed świtem, wyszedł i udał się na odludne miejsce, i tam się modlił.


\par }{\MM \VS{36}Poszli też za nim Szymon i ci, którzy z nim byli.


\par }{\MM \VS{37}A znalazłszy go, powiedzieli mu: Wszyscy cię szukają.


\par }{\MM \VS{38}Wtedy im powiedział: Chodźmy do przyległych miasteczek, abym i tam głosił, bo po to przyszedłem.


\par }{\MM \VS{39}I głosił w ich synagogach po całej Galilei, i wypędzał demony.


\par }{\MM \VS{40}Wtedy przyszedł do niego trędowaty, upadł przed nim na kolana i prosił go: Jeśli chcesz, możesz mnie oczyścić.


\par }{\MM \VS{41}A Jezus, zdjęty litością, wyciągnął rękę, dotknął go i powiedział do niego: Chcę, bądź oczyszczony!


\par }{\MM \VS{42}Gdy Pan to powiedział, natychmiast trąd go opuścił i został oczyszczony.


\par }{\MM \VS{43}A
{\ADD{Jezus}} surowo mu przykazał i zaraz go odprawił;


\par }{\MM \VS{44}Mówiąc: Uważaj, abyś nikomu nic nie mówił, ale idź, pokaż się kapłanowi i ofiaruj za swoje oczyszczenie to, co nakazał Mojżesz, na świadectwo dla nich.


\par }{\MM \VS{45}Lecz on odszedł i zaczął bardzo to rozpowiadać i rozgłaszać, tak że Jezus nie mógł już jawnie wejść do miasta, ale przebywał na zewnątrz, w miejscach odludnych. A
{\ADD{ludzie}} zewsząd schodzili się do niego.




\par }\Chap{2}{\MM \VerseOne{1}A po kilku dniach znowu przyszedł do Kafarnaum i usłyszano, że jest w domu.


\par }{\MM \VS{2}I zaraz zeszło się tak wielu
{\ADD{ludzi}}, że nie mogli się zmieścić nawet przed drzwiami. I głosił im słowo
{\ADD{Boże}}.


\par }{\MM \VS{3}Wtedy przyszli do niego, niosąc sparaliżowanego, a niosło go czterech
{\ADD{ludzi}}.


\par }{\MM \VS{4}A gdy nie mogli do niego podejść z powodu tłumu, odkryli dach
{\ADD{nad miejscem}}, gdzie był
{\ADD{Jezus}}, wyłamali go i spuścili na dół posłanie, na którym leżał sparaliżowany.


\par }{\MM \VS{5}A Jezus, widząc ich wiarę, powiedział do sparaliżowanego: Synu, twoje grzechy są ci przebaczone.


\par }{\MM \VS{6}A byli tam niektórzy z uczonych w Piśmie, siedząc i myśląc w swoich sercach:


\par }{\MM \VS{7}Czemu on mówi takie bluźnierstwa? Któż może przebaczać grzechy oprócz samego Boga?


\par }{\MM \VS{8}A zaraz Jezus, poznawszy w swym duchu, że tak myśleli, powiedział do nich: Czemuż tak myślicie w swoich sercach?


\par }{\MM \VS{9}Cóż jest łatwiej – powiedzieć sparaliżowanemu: Przebaczone są ci grzechy, czy powiedzieć: Wstań, weź swoje posłanie i chodź?


\par }{\MM \VS{10}Ale żebyście wiedzieli, że Syn Człowieczy ma na ziemi moc przebaczać grzechy – powiedział do sparaliżowanego:


\par }{\MM \VS{11}Mówię ci: Wstań, weź swoje posłanie i idź do domu.


\par }{\MM \VS{12}A on natychmiast wstał, wziął swoje posłanie i wyszedł na oczach wszystkich, tak że wszyscy byli zdumieni i chwalili Boga, mówiąc: Nigdy nie widzieliśmy czegoś takiego.


\par }{\MM \VS{13}I wyszedł znów nad morze. I przychodził do niego cały lud, a on ich nauczał.


\par }{\MM \VS{14}A przechodząc, zobaczył Lewiego,
{\ADD{syna}} Alfeusza, siedzącego w punkcie celnym, i powiedział do niego: Pójdź za mną. A on wstał i poszedł za nim.


\par }{\MM \VS{15}Kiedy Jezus siedział za stołem w jego domu, razem z Jezusem i jego uczniami siedziało wielu celników i grzeszników. Było ich bowiem wielu i chodzili za nim.


\par }{\MM \VS{16}A uczeni w Piśmie i faryzeusze, widząc, że je z celnikami i grzesznikami, mówili do jego uczniów: Cóż to
{\ADD{jest}}, że on je i pije z celnikami i grzesznikami?


\par }{\MM \VS{17}A Jezus, usłyszawszy to, powiedział im: Nie zdrowi, lecz chorzy potrzebują lekarza. Nie przyszedłem wzywać do pokuty sprawiedliwych, ale grzeszników.


\par }{\MM \VS{18}A uczniowie Jana i faryzeuszy pościli. Przyszli więc i pytali go: Czemu uczniowie Jana i faryzeuszy poszczą, a twoi uczniowie nie poszczą?


\par }{\MM \VS{19}I odpowiedział im Jezus: Czy przyjaciele oblubieńca mogą pościć, gdy jest z nimi oblubieniec? Dopóki mają ze sobą oblubieńca, nie mogą pościć.


\par }{\MM \VS{20}Lecz przyjdą dni, gdy oblubieniec zostanie od nich zabrany, a wtedy, w tych dniach, będą pościć.


\par }{\MM \VS{21}Nikt nie przyszywa łaty z nowego sukna do starej szaty, inaczej nowa łata ujmuje
{\ADD{nieco}} od starej
{\ADD{szaty}} i rozdarcie staje się gorsze.


\par }{\MM \VS{22}Nikt też nie wlewa młodego wina do starych bukłaków, bo inaczej młode wino rozsadza bukłaki i wino wycieka, a bukłaki się psują. Lecz nowe wino należy wlewać do nowych bukłaków.


\par }{\MM \VS{23}A gdy Jezus szedł w szabat przez zboża, jego uczniowie zaczęli po drodze zrywać kłosy.


\par }{\MM \VS{24}Wtedy faryzeusze mówili do niego: Spójrz, czemu oni robią w szabat to, czego nie wolno
{\ADD{robić}}?


\par }{\MM \VS{25}A on im odpowiedział: Nigdy nie czytaliście, co zrobił Dawid, gdy znalazł się w potrzebie i był głodny, on i ci, którzy z nim byli?


\par }{\MM \VS{26}Jak wszedł do domu Bożego za Abiatara, najwyższego kapłana, i jadł chleby pokładne, których nie wolno było jeść nikomu oprócz kapłanów, i dał również tym, którzy z nim byli?


\par }{\MM \VS{27}Powiedział im także: Szabat został ustanowiony dla człowieka, a nie człowiek dla szabatu.


\par }{\MM \VS{28}Dlatego Syn Człowieczy jest też Panem szabatu.




\par }\Chap{3}{\MM \VerseOne{1}I wszedł znowu do synagogi. A był tam człowiek, który miał uschłą rękę.


\par }{\MM \VS{2}I obserwowali go, czy uzdrowi go w szabat, aby go oskarżyć.


\par }{\MM \VS{3}Wtedy powiedział do człowieka, który miał uschłą rękę: Wyjdź na środek!


\par }{\MM \VS{4}A do nich powiedział: Czy wolno w szabat czynić dobrze czy źle? Ocalić życie czy zabić? Lecz oni milczeli.


\par }{\MM \VS{5}Wtedy spojrzał po nich z gniewem i zasmucony zatwardziałością ich serca, powiedział do tego człowieka: Wyciągnij rękę! Wyciągnął, a jego ręka znowu stała się zdrowa jak
{\ADD{i}} druga.


\par }{\MM \VS{6}Wówczas faryzeusze wyszli i zaraz odbyli naradę z herodianami przeciwko niemu, w jaki sposób go zgładzić.


\par }{\MM \VS{7}Jezus zaś ze swymi uczniami odszedł nad morze, a wielkie mnóstwo ludzi szło za nim z Galilei i Judei;


\par }{\MM \VS{8}Z Jerozolimy, Idumei i Zajordania. Również spośród tych, którzy mieszkali w okolicach Tyru i Sydonu, przyszło do niego mnóstwo ludzi, słysząc, jak wielkie rzeczy czynił.


\par }{\MM \VS{9}I nakazał swoim uczniom, aby zawsze mieli przygotowaną łódkę, ze względu na tłum, aby nie napierał na niego.


\par }{\MM \VS{10}Wielu bowiem uzdrowił, tak że wszyscy, którzy mieli
{\ADD{jakieś}} choroby, cisnęli się do niego, aby go dotknąć.


\par }{\MM \VS{11}A duchy nieczyste na jego widok padały przed nim i wołały: Ty jesteś Synem Bożym!


\par }{\MM \VS{12}Lecz on surowo im nakazywał, żeby go nie ujawniały.


\par }{\MM \VS{13}Potem wszedł na górę i wezwał do siebie tych, których sam chciał, a oni przyszli do niego.


\par }{\MM \VS{14}I ustanowił dwunastu, aby z nim byli, aby ich wysłać na głoszenie;


\par }{\MM \VS{15}I aby mieli moc uzdrawiania chorób i wypędzania demonów.


\par }{\MM \VS{16}{\ADD{Ustanowił}} Szymona, któremu nadał imię Piotr;


\par }{\MM \VS{17}Jakuba,
{\ADD{syna}} Zebedeusza, i Jana, brata Jakuba, którym nadał przydomek Boanerges, co znaczy: Synowie Gromu;


\par }{\MM \VS{18}Andrzeja, Filipa, Bartłomieja, Mateusza, Tomasza, Jakuba,
{\ADD{syna}} Alfeusza, Tadeusza, Szymona Kananejczyka;


\par }{\MM \VS{19}I Judasza Iskariotę, który go wydał.


\par }{\MM \VS{20}Potem przyszli do domu. I znowu zgromadził się tłum, tak że nie mogli nawet zjeść chleba.


\par }{\MM \VS{21}A gdy jego bliscy o tym usłyszeli, przyszli, aby go pochwycić. Mówili bowiem: Odszedł od zmysłów.


\par }{\MM \VS{22}A uczeni w Piśmie, którzy przyszli z Jerozolimy, mówili: Ma Belzebuba i przez władcę demonów wypędza demony.


\par }{\MM \VS{23}I przywoławszy ich
{\ADD{do siebie}}, mówił do nich w przypowieściach: Jakże szatan może wypędzać szatana?


\par }{\MM \VS{24}Jeśli królestwo jest podzielone wewnętrznie, to takie królestwo nie może przetrwać.


\par }{\MM \VS{25}I jeśli dom jest podzielony wewnętrznie, to taki dom nie będzie mógł przetrwać.


\par }{\MM \VS{26}Jeśli
{\ADD{więc}} szatan powstał przeciwko sobie
{\ADD{samemu}} i jest podzielony, nie może przetrwać, ale to jego koniec.


\par }{\MM \VS{27}Nikt nie może wejść do domu mocarza i zagrabić jego własności, jeśli najpierw nie zwiąże
{\ADD{tego}} mocarza; wtedy ograbi jego dom.


\par }{\MM \VS{28}Zaprawdę powiadam wam: Wszystkie grzechy i bluźnierstwa, którymi bluźnią synowie ludzcy, będą im przebaczone.


\par }{\MM \VS{29}Kto jednak bluźni przeciwko Duchowi Świętemu, nigdy nie dostąpi przebaczenia, ale podlega
{\ADD{karze}} wiecznego potępienia.


\par }{\MM \VS{30}Bo mówili: Ma ducha nieczystego.


\par }{\MM \VS{31}Wtedy przyszli jego bracia i matka, a stojąc przed domem, posłali po niego, wzywając go.


\par }{\MM \VS{32}A tłum siedział wokół niego. I powiedzieli mu: Oto twoja matka i twoi bracia
{\ADD{są}} przed domem i szukają cię.


\par }{\MM \VS{33}Lecz on im odpowiedział: Któż jest moją matką i moimi braćmi?


\par }{\MM \VS{34}A spojrzawszy po tych, którzy siedzieli wokół
{\ADD{niego}}, powiedział: Oto moja matka i moi bracia!


\par }{\MM \VS{35}Kto bowiem wypełnia wolę Boga, ten jest moim bratem, moją siostrą i
{\ADD{moją}} matką.




\par }\Chap{4}{\MM \VerseOne{1}I znowu zaczął nauczać nad morzem. Zgromadził się wokół niego wielki tłum, tak że wszedłszy do łodzi, siedział
{\ADD{w niej}} na morzu, a wszyscy ludzie byli na brzegu.


\par }{\MM \VS{2}A on nauczał ich wielu rzeczy w przypowieściach i mówił do nich w swojej nauce:


\par }{\MM \VS{3}Słuchajcie! Oto siewca wyszedł siać.


\par }{\MM \VS{4}A gdy siał, jedno padło przy drodze, a ptaki niebieskie przyleciały i wydziobały je.


\par }{\MM \VS{5}Inne padło na
{\ADD{miejsca}} skaliste, gdzie nie miało wiele ziemi, i szybko wzeszło, bo ziemia nie była głęboka.


\par }{\MM \VS{6}A gdy słońce wzeszło, wypaliło je, a ponieważ nie miało korzenia, uschło.


\par }{\MM \VS{7}Inne zaś padło między ciernie, a ciernie wyrosły i zagłuszyły je, i nie wydało owocu.


\par }{\MM \VS{8}A inne padło na dobrą ziemię i wydało bujnie wschodzący i rosnący owoc: jedno trzydziestokrotny, inne sześćdziesięciokrotny, a jeszcze inne stokrotny.


\par }{\MM \VS{9}I mówił im: Kto ma uszy do słuchania, niech słucha.


\par }{\MM \VS{10}A gdy był sam, pytali go ci, którzy przy nim byli z dwunastoma, o tę przypowieść.


\par }{\MM \VS{11}A on im odpowiedział: Wam dano poznać tajemnicę królestwa Bożego. Tym zaś, którzy są na zewnątrz, wszystko podaje się w przypowieściach;


\par }{\MM \VS{12}Aby patrząc, patrzyli, a nie widzieli i słysząc, słyszeli, a nie zrozumieli, by się czasem nie nawrócili i nie były im przebaczone grzechy.


\par }{\MM \VS{13}I powiedział do nich: Nie rozumiecie tej przypowieści? Jakże więc zrozumiecie wszystkie
{\ADD{inne}} przypowieści?


\par }{\MM \VS{14}Siewca sieje słowo.


\par }{\MM \VS{15}A ci przy drodze są tymi, którym sieje się słowo, ale gdy usłyszą, zaraz przychodzi szatan i wybiera słowo zasiane w ich sercach.


\par }{\MM \VS{16}Podobnie ci, którzy zostali posiani na miejscach skalistych, są tymi, którzy, gdy usłyszą słowo, natychmiast je z radością przyjmują;


\par }{\MM \VS{17}Jednak nie mają w sobie korzenia, lecz trwają do czasu. Potem, gdy przychodzi ucisk albo prześladowanie z powodu słowa, zaraz się gorszą.


\par }{\MM \VS{18}A ci, którzy zostali posiani między cierniami, są tymi, którzy słuchają słowa;


\par }{\MM \VS{19}Lecz troski tego świata, ułuda bogactwa i żądze innych rzeczy wchodzą i zagłuszają słowo, i staje się bezowocne.


\par }{\MM \VS{20}Ci zaś, którzy zostali posiani na dobrej ziemi, są tymi, którzy słuchają słowa, przyjmują
{\ADD{je}} i przynoszą owoc: jedni trzydziestokrotny, inni sześćdziesięciokrotny, a jeszcze inni stokrotny.


\par }{\MM \VS{21}Ponadto mówił im: Czy przynosi się świecę, aby wstawić ją pod naczynie albo pod łóżko? Czy
{\ADD{nie po to}}, aby ją postawić na świeczniku?


\par }{\MM \VS{22}Nie ma bowiem nic tajemnego, co by nie miało być ujawnione ani nic ukrytego, co by nie miało wyjść na jaw.


\par }{\MM \VS{23}Jeśli ktoś ma uszy do słuchania, niech słucha.


\par }{\MM \VS{24}I powiedział do nich: Uważajcie na to, czego słuchacie. Jaką miarą mierzycie,
{\ADD{taką}} będzie wam odmierzone, a wam, którzy słuchacie, zostanie
{\ADD{jeszcze}} dodane.


\par }{\MM \VS{25}Kto bowiem ma, będzie mu dodane, a kto nie ma, zostanie mu zabrane nawet to, co ma.


\par }{\MM \VS{26}I mówił: Z królestwem Bożym jest tak, jak gdyby człowiek wrzucił ziarno w ziemię.


\par }{\MM \VS{27}Czy śpi, czy wstaje, we dnie i w nocy, ziarno wschodzi i rośnie, a on nie wie
{\ADD{jak}}.


\par }{\MM \VS{28}Bo ziemia sama z siebie wydaje plon, najpierw źdźbło, potem kłos, a potem pełne ziarno w kłosie.


\par }{\MM \VS{29}A gdy plon dojrzeje,
{\ADD{on}} zaraz zapuszcza sierp, bo nadeszło żniwo.


\par }{\MM \VS{30}Powiedział jeszcze: Do czego przyrównamy królestwo Boże albo jaką przypowieścią je wyrazimy?


\par }{\MM \VS{31}Jest jak ziarno gorczycy, które, gdy zostaje wsiane w ziemię, jest najmniejsze ze wszystkich nasion na ziemi.


\par }{\MM \VS{32}Lecz wsiane wyrasta i staje się większe od wszystkich jarzyn, i wypuszcza wielkie gałęzie, tak że ptaki niebieskie mogą się gnieździć w jego cieniu.


\par }{\MM \VS{33}I w wielu takich przypowieściach mówił im słowo, stosownie do tego, jak mogli słuchać.


\par }{\MM \VS{34}A bez przypowieści nie mówił do nich. Na osobności zaś wykładał wszystko swoim uczniom.


\par }{\MM \VS{35}Tego samego dnia, gdy nastał wieczór, powiedział do nich: Przeprawmy się na drugą stronę.


\par }{\MM \VS{36}A gdy odprawili tłum, wzięli go ze sobą, tak jak był w łodzi. Towarzyszyły mu też inne łódki.


\par }{\MM \VS{37}Wtedy zerwał się gwałtowny wicher i fale uderzały w łódź, tak że już się napełniała.


\par }{\MM \VS{38}A on spał w tyle łodzi na wezgłowiu. Obudzili go więc i mówili do niego: Nauczycielu, nie obchodzi cię, że giniemy?


\par }{\MM \VS{39}Wówczas wstał, zgromił wiatr i powiedział do morza: Milcz i uspokój się! I ustał wiatr, i nastała wielka cisza.


\par }{\MM \VS{40}Wtedy powiedział do nich: Czemu się tak boicie? Jak
{\ADD{to jest, że}} nie macie wiary?


\par }{\MM \VS{41}I ogarnął ich wielki strach, i mówili jeden do drugiego: Kim on jest, że nawet wiatr i morze są mu posłuszne?




\par }\Chap{5}{\MM \VerseOne{1}I przeprawili się za morze do krainy Gadareńczyków.


\par }{\MM \VS{2}A gdy on wyszedł z łodzi, zaraz wybiegł mu
{\ADD{naprzeciw}} z grobowców człowiek mający ducha nieczystego.


\par }{\MM \VS{3}Mieszkał on w grobowcach i nawet łańcuchami nikt nie mógł go związać.


\par }{\MM \VS{4}Często bowiem był wiązany pętami i łańcuchami, ale rwał łańcuchy i kruszył pęta, i nikt nie mógł go poskromić.


\par }{\MM \VS{5}A zawsze, we dnie i w nocy, przebywał w górach i grobowcach, krzycząc i tłukąc siebie kamieniami.


\par }{\MM \VS{6}Gdy więc zobaczył Jezusa z daleka, przybiegł i oddał mu pokłon;


\par }{\MM \VS{7}A wołając donośnym głosem, powiedział: Cóż mam z tobą, Jezusie, Synu Boga najwyższego? Zaklinam cię na Boga, abyś mnie nie dręczył.


\par }{\MM \VS{8}Powiedział mu bowiem: Wyjdź, duchu nieczysty, z tego człowieka!


\par }{\MM \VS{9}I zapytał go: Jak ci na imię? A on odpowiedział: Na imię mi Legion, bo jest nas wielu.


\par }{\MM \VS{10}I prosił go bardzo, aby nie wyganiał ich z tej krainy.


\par }{\MM \VS{11}A pasło się tam w pobliżu góry wielkie stado świń.


\par }{\MM \VS{12}I wszystkie te demony prosiły go: Poślij nas w te świnie, abyśmy
{\ADD{mogły}} w nie wejść.


\par }{\MM \VS{13}I Jezus zaraz im pozwolił. A duchy nieczyste, wyszedłszy, weszły w świnie. Wtedy stado, liczące około dwóch tysięcy, ruszyło pędem po urwisku do morza i utonęło w nim.


\par }{\MM \VS{14}Ci zaś, którzy paśli świnie, uciekli i opowiedzieli
{\ADD{o tym}} w mieście i we wsiach. I wyszli
{\ADD{ludzie}}, aby zobaczyć, co się stało.


\par }{\MM \VS{15}Przyszli więc do Jezusa i zobaczyli tego, który był opętany, w którym był legion
{\ADD{demonów}}, jak siedział ubrany i przy zdrowych zmysłach. I bali się.


\par }{\MM \VS{16}A ci, którzy to widzieli, opowiedzieli im, co się stało z opętanym, a
{\ADD{także}} o świniach.


\par }{\MM \VS{17}Wtedy zaczęli go prosić, aby odszedł z ich granic.


\par }{\MM \VS{18}A gdy wsiadł do łodzi, prosił go ten, który był opętany, aby
{\ADD{mógł}} przy nim zostać.


\par }{\MM \VS{19}Lecz Jezus mu nie pozwolił, ale powiedział: Idź do domu, do swoich, i opowiedz im, jak wielkie rzeczy Pan ci uczynił i jak się nad tobą zmiłował.


\par }{\MM \VS{20}Odszedł więc i zaczął w Dekapolu opowiadać, jak wielkie rzeczy Jezus mu uczynił. I wszyscy się dziwili.


\par }{\MM \VS{21}A gdy Jezus przeprawił się z powrotem w łodzi na drugą stronę, zebrało się wokół niego mnóstwo ludzi. A
{\ADD{on}} był nad morzem.


\par }{\MM \VS{22}Wtedy przyszedł jeden z przełożonych synagogi, imieniem Jair, a gdy go zobaczył, padł mu do nóg.


\par }{\MM \VS{23}I prosił go usilnie: Moja córeczka umiera. Przyjdź, połóż na nią ręce, aby została uzdrowiona, a będzie żyła.


\par }{\MM \VS{24}I poszedł z nim. Szło zaś za nim mnóstwo ludzi, którzy na niego napierali.


\par }{\MM \VS{25}Wtedy pewna kobieta, która od dwunastu lat cierpiała na upływ krwi;


\par }{\MM \VS{26}I wiele wycierpiała od licznych lekarzy, i wydała wszystko, co miała, a nic jej nie pomogło, przeciwnie, pogarszało jej się;


\par }{\MM \VS{27}Usłyszawszy o Jezusie, podeszła w tłumie od tyłu i dotknęła jego szaty.


\par }{\MM \VS{28}Mówiła bowiem: Jeśli dotknę choćby jego szaty, będę zdrowa.


\par }{\MM \VS{29}I natychmiast ustał jej upływ krwi, i poczuła w ciele, że została uzdrowiona ze swojej choroby.


\par }{\MM \VS{30}A Jezus od razu poznał, że wyszła z niego moc, odwrócił się do tłumu i zapytał: Kto dotknął moich szat?


\par }{\MM \VS{31}Odpowiedzieli mu jego uczniowie: Widzisz, że tłum na ciebie napiera, a pytasz: Kto mnie dotknął?


\par }{\MM \VS{32}I spojrzał wokoło, aby zobaczyć tę, która to uczyniła.


\par }{\MM \VS{33}Wtedy kobieta ze strachem i z drżeniem, wiedząc, co się z nią stało, podeszła, upadła przed nim i wyznała mu całą prawdę.


\par }{\MM \VS{34}A on powiedział do niej: Córko, twoja wiara cię uzdrowiła, idź w pokoju i bądź uzdrowiona ze swojej choroby.


\par }{\MM \VS{35}A gdy jeszcze mówił, przyszli ludzie od przełożonego synagogi i powiedzieli: Twoja córka umarła. Czemu jeszcze trudzisz Nauczyciela?


\par }{\MM \VS{36}Ale Jezus, gdy tylko usłyszał, co mówili, powiedział do przełożonego synagogi: Nie bój się, tylko wierz!


\par }{\MM \VS{37}I nie pozwolił iść za sobą nikomu oprócz Piotra, Jakuba i Jana, brata Jakuba.


\par }{\MM \VS{38}A gdy przyszedł do domu przełożonego synagogi, zobaczył
{\ADD{tam}} zamieszanie oraz płaczących i bardzo zawodzących.


\par }{\MM \VS{39}Wszedłszy więc, powiedział do nich: Dlaczego robicie zamieszanie i płaczecie? Dziewczynka nie umarła, tylko śpi.


\par }{\MM \VS{40}I naśmiewali się z niego. Ale on wyrzucił wszystkich, wziął ze sobą ojca i matkę dziewczynki oraz tych, którzy przy nim byli, i wszedł tam, gdzie leżała dziewczynka.


\par }{\MM \VS{41}Ujął dziewczynkę za rękę i powiedział do niej: Talitha kumi! – co się tłumaczy: Dziewczynko, mówię ci, wstań!


\par }{\MM \VS{42}I natychmiast dziewczynka wstała i chodziła, miała bowiem dwanaście lat. I ogarnęło ich wielkie zdumienie.


\par }{\MM \VS{43}Wtedy przykazał im surowo, aby nikt się o tym nie dowiedział, i polecił, aby dano jej jeść.




\par }\Chap{6}{\MM \VerseOne{1}I wyszedłszy stamtąd, przyszedł w swoje rodzinne strony, a szli za nim jego uczniowie.


\par }{\MM \VS{2}A gdy nadszedł szabat, zaczął nauczać w synagodze. Wielu zaś, słuchając
{\ADD{go}}, zdumiewało się i pytało: Skąd on ma to wszystko? I co to za mądrość, która jest mu dana, że nawet takie cuda dzieją się przez jego ręce?


\par }{\MM \VS{3}Czy to nie jest cieśla, syn Marii, a brat Jakuba, Józefa, Judy i Szymona? Czyż nie ma tu wśród nas także jego sióstr? I gorszyli się z jego powodu.


\par }{\MM \VS{4}Ale Jezus powiedział do nich:
{\ADD{Nigdzie}} nie jest prorok bez czci, tylko w swojej ojczyźnie, wśród
{\ADD{swoich}} krewnych i w swoim domu.


\par }{\MM \VS{5}I nie mógł tam uczynić żadnego cudu oprócz
{\ADD{tego}}, że uzdrowił niektórych chorych, kładąc na nich ręce.


\par }{\MM \VS{6}I dziwił się ich niedowiarstwu. Potem obchodził okoliczne wioski, nauczając.


\par }{\MM \VS{7}Wtedy, przywoławszy do siebie dwunastu, zaczął ich rozsyłać po dwóch. Dał im też moc nad duchami nieczystymi.


\par }{\MM \VS{8}I nakazał im, aby oprócz laski nie brali na drogę niczego: ani torby, ani chleba, ani pieniędzy w trzosie;


\par }{\MM \VS{9}Lecz żeby założyli sandały i nie wkładali dwóch szat.


\par }{\MM \VS{10}Potem mówił do nich: Gdziekolwiek wejdziecie do
{\ADD{jakiegoś}} domu, zostańcie tam, dopóki stamtąd nie odejdziecie.


\par }{\MM \VS{11}A jeśli was ktoś nie przyjmie i nie usłucha, wyszedłszy stamtąd, strząśnijcie pył z waszych nóg na świadectwo
{\ADD{przeciwko}} nim. Zaprawdę powiadam wam: Lżej będzie Sodomie i Gomorze w dzień sądu niż temu miastu.


\par }{\MM \VS{12}Wtedy wyszli i głosili, że
{\ADD{ludzie powinni}} pokutować.


\par }{\MM \VS{13}I wypędzali wiele demonów, i wielu chorych namaszczali olejkiem, i uzdrawiali.


\par }{\MM \VS{14}I usłyszał o nim król Herod (bo jego imię się rozsławiło), i powiedział: Jan Chrzciciel zmartwychwstał, dlatego cuda dokonują się przez niego.


\par }{\MM \VS{15}{\ADD{A}} inni mówili: To Eliasz; jeszcze inni mówili: To prorok albo
{\ADD{ktoś}} jak jeden z proroków.


\par }{\MM \VS{16}Gdy Herod o tym usłyszał, powiedział: To Jan, którego ściąłem. On zmartwychwstał.


\par }{\MM \VS{17}Sam Herod bowiem kazał schwytać Jana i wtrącić go do więzienia z powodu Herodiady, żony swego brata Filipa, gdyż pojął ją za żonę.


\par }{\MM \VS{18}Bo Jan mówił Herodowi: Nie wolno ci mieć żony swego brata.


\par }{\MM \VS{19}A Herodiada zawzięła się na niego i chciała go zabić, ale nie mogła.


\par }{\MM \VS{20}Herod bowiem obawiał się Jana, wiedząc, że jest człowiekiem sprawiedliwym i świętym, i miał wzgląd na niego, a słuchając go, wiele czynił; i chętnie go słuchał.


\par }{\MM \VS{21}A gdy nadeszła odpowiednia chwila, Herod, obchodząc dzień swoich urodzin, wyprawił ucztę dla swoich dostojników, dowódców wojskowych i znakomitości z Galilei.


\par }{\MM \VS{22}Kiedy córka tej Herodiady weszła i tańczyła, spodobała się Herodowi i współbiesiadnikom.
{\ADD{Wtedy}} król powiedział do dziewczyny: Proś mnie, o co chcesz, a dam ci.


\par }{\MM \VS{23}I przysiągł jej: O cokolwiek mnie poprosisz, dam ci, aż do połowy mego królestwa.


\par }{\MM \VS{24}Ona więc wyszła i zapytała swoją matkę: O co mam prosić? A ta odpowiedziała: O głowę Jana Chrzciciela.


\par }{\MM \VS{25}Natychmiast też weszła z pośpiechem do króla i prosiła: Chcę, żebyś mi zaraz dał na misie głowę Jana Chrzciciela.


\par }{\MM \VS{26}I zasmucił się król bardzo, jednak ze względu na przysięgę i współbiesiadników nie chciał jej odmówić.


\par }{\MM \VS{27}Król natychmiast posłał kata i rozkazał przynieść jego głowę. A ten, poszedłszy, ściął go w więzieniu.


\par }{\MM \VS{28}Potem przyniósł na misie jego głowę i dał ją dziewczynie, a dziewczyna dała ją swojej matce.


\par }{\MM \VS{29}Gdy usłyszeli o tym jego uczniowie, przyszli, zabrali jego ciało i złożyli w grobie.


\par }{\MM \VS{30}A apostołowie zebrali się u Jezusa i opowiedzieli mu wszystko, co czynili i czego nauczali.


\par }{\MM \VS{31}I powiedział do nich: Pójdźcie wy na odludne miejsce i odpocznijcie trochę. Wielu bowiem przychodziło i odchodziło, tak że nie mieli wolnego czasu, żeby zjeść.


\par }{\MM \VS{32}I odpłynęli w łodzi na odludne miejsce,
{\ADD{żeby być}} na osobności.


\par }{\MM \VS{33}A ludzie widzieli, że odpływają. Wielu go poznało i zbiegli się tam pieszo ze wszystkich miast, wyprzedzili ich i zgromadzili się przy nim.


\par }{\MM \VS{34}Kiedy Jezus wyszedł, zobaczył mnóstwo ludzi i ulitował się nad nimi, bo byli jak owce niemające pasterza. I zaczął nauczać ich wielu rzeczy.


\par }{\MM \VS{35}A gdy było już późno, jego uczniowie podeszli do niego i powiedzieli: Miejsce to jest puste, a pora już późna.


\par }{\MM \VS{36}Odpraw ich, aby poszli do okolicznych osad i wsi i kupili sobie chleba, bo nie mają co jeść.


\par }{\MM \VS{37}Lecz on im odpowiedział: Wy dajcie im jeść. Zapytali go więc: Czy mamy pójść i za dwieście groszy kupić chleba, i dać im jeść?


\par }{\MM \VS{38}A on im powiedział: Ile macie chleba? Idźcie i zobaczcie. A oni, dowiedziawszy się, powiedzieli: Pięć i dwie ryby.


\par }{\MM \VS{39}Wtedy kazał im posadzić wszystkich w grupach na zielonej trawie.


\par }{\MM \VS{40}I usiedli w grupach, po stu i po pięćdziesięciu.


\par }{\MM \VS{41}A wziąwszy te pięć chlebów i dwie ryby, spojrzał w niebo i pobłogosławił. I połamał te chleby i dawał swoim uczniom, aby kładli przed nimi. Także te dwie ryby rozdzielił między wszystkich.


\par }{\MM \VS{42}I jedli wszyscy do syta.


\par }{\MM \VS{43}I zebrali dwanaście pełnych koszy kawałków i
{\ADD{resztek}} z ryb.


\par }{\MM \VS{44}A tych, którzy jedli chleby, było około pięciu tysięcy mężczyzn.


\par }{\MM \VS{45}I zaraz przymusił swoich uczniów, aby wsiedli do łodzi i popłynęli przed nim na drugi brzeg w kierunku Betsaidy, a on tymczasem odprawi ludzi.


\par }{\MM \VS{46}A gdy ich odprawił, odszedł na górę, aby się modlić.


\par }{\MM \VS{47}Kiedy nastał wieczór, łódź znajdowała się na środku morza, a on
{\ADD{był}} sam na lądzie.


\par }{\MM \VS{48}I widział, że są zmęczeni wiosłowaniem, bo wiatr mieli przeciwny. I tak około czwartej straży nocnej przyszedł do nich, idąc po morzu, i chciał ich wyminąć.


\par }{\MM \VS{49}Ale oni, ujrzawszy go chodzącego po morzu, myśleli, że to zjawa, i krzyknęli.


\par }{\MM \VS{50}Wszyscy bowiem go widzieli i przestraszyli się. Ale on zaraz przemówił do nich tymi słowami: Ufajcie, to ja jestem! Nie bójcie się!


\par }{\MM \VS{51}I wszedł do nich do łodzi, i uciszył się wiatr. A oni się bardzo zdumiewali i dziwili.


\par }{\MM \VS{52}Nie zrozumieli bowiem
{\ADD{cudu}} z chlebami, gdyż ich serce było odrętwiałe.


\par }{\MM \VS{53}A przeprawiwszy się, przypłynęli do ziemi Genezaret i przybili
{\ADD{do brzegu}}.


\par }{\MM \VS{54}A gdy wyszli z łodzi,
{\ADD{ludzie}} zaraz go poznali;


\par }{\MM \VS{55}Rozbiegli się po całej tej okolicy i zaczęli przynosić na posłaniach chorych tam, gdzie, jak słyszeli, przebywa.


\par }{\MM \VS{56}A gdziekolwiek wszedł, do wsi, miast czy osad, kładli chorych na ulicach i prosili go, aby
{\ADD{mogli}} dotknąć choćby brzegu jego szaty. A wszyscy, którzy go dotknęli, zostali uzdrowieni.




\par }\Chap{7}{\MM \VerseOne{1}Wtedy zgromadzili się wokół niego faryzeusze i pewni uczeni w Piśmie, którzy przybyli z Jerozolimy.


\par }{\MM \VS{2}A gdy zobaczyli, że niektórzy z jego uczniów jedzą chleb nieczystymi, to znaczy nieumytymi rękami, ganili to.


\par }{\MM \VS{3}Faryzeusze bowiem i wszyscy Żydzi, trzymając się tradycji starszych, nie jedzą, jeśli dokładnie nie umyją rąk.


\par }{\MM \VS{4}I
{\ADD{po powrocie}} z rynku nie jedzą, jeśli się nie umyją. Jest jeszcze wiele innych zwyczajów, które przyjęli po to, by je zachowywać,
{\ADD{jak}} obmywanie kubków, dzbanów, naczyń miedzianych i stołów.


\par }{\MM \VS{5}Zapytali go więc faryzeusze i uczeni w Piśmie: Dlaczego twoi uczniowie nie postępują według tradycji starszych, lecz jedzą chleb nieumytymi rękami?


\par }{\MM \VS{6}Wtedy on im odpowiedział: Dobrze Izajasz prorokował o was, obłudnikach, jak jest napisane: Ten lud czci mnie wargami, ale ich serce daleko jest ode mnie.


\par }{\MM \VS{7}Lecz na próżno mnie czczą, ucząc nauk, które są nakazami ludzkimi.


\par }{\MM \VS{8}{\ADD{Wy}} bowiem, opuściwszy przykazania Boże, trzymacie się tradycji ludzkiej, obmywania dzbanków i kubków. I wiele innych tym podobnych rzeczy czynicie.


\par }{\MM \VS{9}Mówił im też: Całkowicie znosicie przykazanie Boże, aby zachować swoją tradycję.


\par }{\MM \VS{10}Mojżesz bowiem powiedział: Czcij swego ojca i swoją matkę, oraz: Kto złorzeczy ojcu albo matce, niech poniesie śmierć.


\par }{\MM \VS{11}Ale wy mówicie: Jeśli człowiek powie ojcu albo matce: To, co powinieneś otrzymać ode mnie jako pomoc, to Korban, to znaczy dar
{\ADD{przeznaczony na ofiarę}} –
{\ADD{będzie bez winy}}.


\par }{\MM \VS{12}I nie pozwalacie mu nic więcej uczynić dla swego ojca albo matki;


\par }{\MM \VS{13}Wniwecz obracając słowo Boże przez waszą tradycję, którą przekazaliście. I wiele innych tym podobnych rzeczy czynicie.


\par }{\MM \VS{14}A zwoławszy wszystkich ludzi, mówił do nich: Słuchajcie mnie wszyscy i zrozumiejcie.


\par }{\MM \VS{15}Nie ma nic z zewnątrz, co wchodząc w człowieka, mogłoby go skalać, ale to, co z niego wychodzi, to kala człowieka.


\par }{\MM \VS{16}Jeśli ktoś ma uszy do słuchania, niech słucha.


\par }{\MM \VS{17}A gdy
{\ADD{oddalił się}} od ludzi i wszedł do domu, jego uczniowie pytali go
{\ADD{o tę}} przypowieść.


\par }{\MM \VS{18}Wtedy powiedział im: Czy i wy jesteście tak bezrozumni? Czyż nie rozumiecie, że wszystko, co z zewnątrz wchodzi w człowieka, nie może go skalać?


\par }{\MM \VS{19}Nie wchodzi bowiem do jego serca, ale do żołądka i zostaje wydalone do ustępu, oczyszczając wszystkie pokarmy.


\par }{\MM \VS{20}I powiedział: Co wychodzi z człowieka, to kala człowieka.


\par }{\MM \VS{21}Z wnętrza bowiem, z serca ludzkiego pochodzą złe myśli, cudzołóstwa, nierząd, zabójstwa;


\par }{\MM \VS{22}Kradzieże, chciwość, niegodziwość, podstęp, wyuzdanie, oko złe, bluźnierstwo, pycha, głupota.


\par }{\MM \VS{23}Całe to zło pochodzi z wnętrza i kala człowieka.


\par }{\MM \VS{24}Odszedł stamtąd i udał się w okolice Tyru i Sydonu. A wszedłszy do
{\ADD{pewnego}} domu, nie chciał, aby ktoś
{\ADD{o tym}} wiedział. Nie mógł się jednak ukryć.


\par }{\MM \VS{25}Usłyszała bowiem o nim kobieta, której córeczka miała ducha nieczystego, i przyszła, i upadła mu do nóg.


\par }{\MM \VS{26}A kobieta ta była Greczynką, rodem z Syrofenicji, i prosiła go, aby wypędził demona z jej córki.


\par }{\MM \VS{27}Ale Jezus jej powiedział: Niech najpierw nasycą się dzieci, bo niedobrze jest brać chleb dzieci i rzucać szczeniętom.


\par }{\MM \VS{28}A ona odpowiedziała mu: Tak, Panie, lecz i szczenięta jadają pod stołem z okruszyn dzieci.


\par }{\MM \VS{29}I powiedział do niej: Ze względu na te słowa idź, demon wyszedł z twojej córki.


\par }{\MM \VS{30}A gdy wróciła do swego domu, spostrzegła, że demon wyszedł, a córka leżała na łóżku.


\par }{\MM \VS{31}Kiedy znowu opuścił okolice Tyru i Sydonu, przyszedł nad Morze Galilejskie przez środek krainy Dekapolu.


\par }{\MM \VS{32}I przyprowadzili do niego głuchego, który miał trudności z mówieniem, i prosili go, aby położył na niego rękę.


\par }{\MM \VS{33}Pan, wziąwszy go z tłumu na bok, włożył palce w jego uszy i splunąwszy, dotknął jego języka;


\par }{\MM \VS{34}A spojrzawszy w niebo, westchnął i powiedział do niego: Effatha, to znaczy: Otwórz się.


\par }{\MM \VS{35}Zaraz też otworzyły się jego uszy i rozwiązały się więzy jego języka, i mówił poprawnie.


\par }{\MM \VS{36}Wtedy im nakazał, aby
{\ADD{tego}} nikomu nie mówili. Ale im bardziej im nakazywał, tym bardziej to rozgłaszali.


\par }{\MM \VS{37}I niezmiernie się zdumiewali, mówiąc: Dobrze wszystko uczynił. Sprawia, że głusi słyszą i niemi mówią.




\par }\Chap{8}{\MM \VerseOne{1}A w tych dniach, gdy było
{\ADD{z nim}} bardzo wielu ludzi i nie mieli co jeść, Jezus przywołał swoich uczniów i powiedział do nich:


\par }{\MM \VS{2}Żal mi tych ludzi, bo już trzy dni przy mnie trwają, a nie mają co jeść.


\par }{\MM \VS{3}A jeśli odprawię ich głodnych do domów, zasłabną w drodze, bo niektórzy z nich przyszli z daleka.


\par }{\MM \VS{4}Wtedy jego uczniowie odpowiedzieli mu: Skąd tu na pustyni będzie ktoś mógł nakarmić ich chlebem?


\par }{\MM \VS{5}I zapytał ich: Ile macie chlebów? A oni odpowiedzieli: Siedem.


\par }{\MM \VS{6}Wtedy nakazał ludziom usiąść na ziemi. I wziął te siedem chlebów, a podziękowawszy, łamał i dawał swoim uczniom, aby kładli przed nimi. I kładli przed ludźmi.


\par }{\MM \VS{7}Mieli też kilka rybek, które pobłogosławiwszy, również kazał kłaść przed ludźmi.


\par }{\MM \VS{8}Jedli więc do syta, a pozostałych kawałków zebrali siedem koszy.


\par }{\MM \VS{9}A tych, którzy jedli, było około czterech tysięcy. Potem ich odprawił.


\par }{\MM \VS{10}Zaraz też wsiadł do łodzi ze swoimi uczniami i przybył w okolice Dalmanuty.


\par }{\MM \VS{11}Wtedy nadeszli faryzeusze i zaczęli z nim rozprawiać, a wystawiając go na próbę, żądali od niego znaku z nieba.


\par }{\MM \VS{12}On zaś, westchnąwszy głęboko w duchu, powiedział: Dlaczego to pokolenie żąda znaku? Zaprawdę powiadam wam, że żaden znak nie będzie dany temu pokoleniu.


\par }{\MM \VS{13}I opuściwszy ich, ponownie wsiadł do łodzi i przeprawił się na drugą stronę.


\par }{\MM \VS{14}A uczniowie zapomnieli wziąć chleba i nie mieli ze sobą w łodzi nic więcej oprócz jednego bochenka.


\par }{\MM \VS{15}Wtedy przykazał im: Uważajcie i strzeżcie się zakwasu faryzeuszy i zakwasu Heroda.


\par }{\MM \VS{16}I rozmawiali między sobą:
{\ADD{Powiedział tak}}, bo nie mamy chleba.


\par }{\MM \VS{17}Jezus, poznawszy to, powiedział do nich: Czemu rozmawiacie o tym, że nie macie chleba? Jeszcze nie pojmujecie i nie rozumiecie? Jeszcze wasze serce jest odrętwiałe?


\par }{\MM \VS{18}Macie oczy, a nie widzicie, i macie uszy, a nie słyszycie? I nie pamiętacie?


\par }{\MM \VS{19}Gdy łamałem tych pięć chlebów dla pięciu tysięcy ludzi, ile pełnych koszy kawałków zebraliście? Odpowiedzieli mu: Dwanaście.


\par }{\MM \VS{20}A gdy łamałem tych siedem
{\ADD{chlebów}} dla czterech tysięcy ludzi, ile pełnych koszy kawałków zebraliście? A oni odpowiedzieli: Siedem.


\par }{\MM \VS{21}I zapytał ich: Jakże więc nie rozumiecie?


\par }{\MM \VS{22}Potem przyszedł do Betsaidy. I przyprowadzili do niego ślepego, prosząc go, aby go dotknął.


\par }{\MM \VS{23}A ująwszy ślepego za rękę, wyprowadził go poza miasteczko i plunąwszy na jego oczy, położył na niego ręce i zapytał, czy coś widzi.


\par }{\MM \VS{24}A on spojrzał w górę i powiedział: Widzę chodzących ludzi, jakby drzewa.


\par }{\MM \VS{25}Potem znowu położył ręce na jego oczy i kazał mu spojrzeć w górę. I został uzdrowiony, tak że nawet z daleka widział wszystkich wyraźnie.


\par }{\MM \VS{26}I odesłał go do domu, mówiąc: Nie wchodź do tego miasteczka i nikomu z miasteczka
{\ADD{o tym}} nie mów.


\par }{\MM \VS{27}Wtedy Jezus poszedł ze swymi uczniami do wiosek
{\ADD{należących}} do Cezarei Filipowej, a w drodze pytał swoich uczniów: Za kogo mnie ludzie uważają?


\par }{\MM \VS{28}A oni mu odpowiedzieli:
{\ADD{Jedni}} za Jana Chrzciciela, inni za Eliasza, a jeszcze inni za jednego z proroków.


\par }{\MM \VS{29}Wtedy zapytał ich: A wy za kogo mnie uważacie? A Piotr mu odpowiedział: Ty jesteś Chrystusem.


\par }{\MM \VS{30}I przykazał im, aby nikomu o nim nie mówili.


\par }{\MM \VS{31}I zaczął ich nauczać, że Syn Człowieczy musi wiele cierpieć i zostać odrzucony przez starszych, naczelnych kapłanów i uczonych w Piśmie, i być zabity, a po trzech dniach zmartwychwstać.


\par }{\MM \VS{32}A mówił to otwarcie. Wtedy Piotr, wziąwszy go na bok, zaczął go strofować.


\par }{\MM \VS{33}Lecz on odwrócił się, spojrzał na swoich uczniów i zgromił Piotra, mówiąc: Odejdź ode mnie, szatanie, bo nie pojmujesz tego, co Boże, ale to, co ludzkie.


\par }{\MM \VS{34}Potem przywołał
{\ADD{do siebie}} lud wraz ze swoimi uczniami i powiedział do nich: Ktokolwiek chce pójść za mną, niech się zaprze samego siebie, weźmie swój krzyż i idzie za mną.


\par }{\MM \VS{35}Bo kto chce zachować swoje życie, straci je, a kto straci swoje życie z mojego powodu i dla ewangelii, ten je zachowa.


\par }{\MM \VS{36}Cóż pomoże człowiekowi, choćby cały świat pozyskał, a na swojej duszy poniósł szkodę?


\par }{\MM \VS{37}Albo co da człowiek w zamian za swoją duszę?


\par }{\MM \VS{38}Kto się bowiem wstydzi mnie i moich słów wobec tego pokolenia cudzołożnego i grzesznego, tego i Syn Człowieczy będzie się wstydził, gdy przyjdzie w chwale swego Ojca ze świętymi aniołami.




\par }\Chap{9}{\MM \VerseOne{1}I mówił im: Zaprawdę powiadam wam, że niektórzy z tych, co tu stoją, nie zakosztują śmierci, aż ujrzą królestwo Boże przychodzące w mocy.


\par }{\MM \VS{2}A po sześciu dniach Jezus wziął
{\ADD{ze sobą}} Piotra, Jakuba i Jana i wprowadził ich samych na wysoką górę,
{\ADD{żeby byli}} na osobności. I przemienił się przed nimi.


\par }{\MM \VS{3}A jego szaty stały się lśniące
{\ADD{i}} bardzo białe, jak śnieg, jak żaden folusznik na ziemi nie potrafi wybielić.


\par }{\MM \VS{4}I ukazał się im Eliasz z Mojżeszem, którzy rozmawiali z Jezusem.


\par }{\MM \VS{5}Wtedy Piotr powiedział do Jezusa: Mistrzu, dobrze nam tu być. Postawmy więc trzy namioty: jeden dla ciebie, jeden dla Mojżesza i jeden dla Eliasza.


\par }{\MM \VS{6}Nie wiedział bowiem, co ma powiedzieć, gdyż byli przestraszeni.


\par }{\MM \VS{7}I pojawił się obłok, który ich zacienił, a z obłoku rozległ się głos: To jest mój umiłowany Syn, jego słuchajcie.


\par }{\MM \VS{8}A nagle, gdy się rozejrzeli, nikogo już nie widzieli obok siebie, tylko samego Jezusa.


\par }{\MM \VS{9}A gdy schodzili z góry, przykazał im, aby nikomu nie mówili o tym, co widzieli, aż Syn Człowieczy powstanie z martwych.


\par }{\MM \VS{10}I zachowali te słowa dla siebie, rozprawiając między sobą, co znaczy powstać z martwych.


\par }{\MM \VS{11}I pytali go: Dlaczego uczeni w Piśmie mówią, że najpierw ma przyjść Eliasz?


\par }{\MM \VS{12}A on im odpowiedział: Istotnie, najpierw przyjdzie Eliasz i wszystko odnowi, a jak jest napisane o Synu Człowieczym,
{\ADD{że musi}} wiele cierpieć i za nic być poczytany.


\par }{\MM \VS{13}Ale mówię wam, że Eliasz już przyszedł i zrobili z nim, co chcieli, jak jest o nim napisane.


\par }{\MM \VS{14}A przyszedłszy do uczniów, zobaczył wielki tłum wokół nich oraz uczonych w Piśmie, którzy rozprawiali z nimi.


\par }{\MM \VS{15}Wszyscy ludzie, gdy tylko go zobaczyli, zdumieli się i przybiegłszy, witali go.


\par }{\MM \VS{16}I zapytał uczonych w Piśmie: O czym rozprawiacie z nimi?


\par }{\MM \VS{17}A jeden z tłumu odpowiedział: Nauczycielu, przyprowadziłem do ciebie mego syna, który ma ducha niemego.


\par }{\MM \VS{18}Ten, gdziekolwiek go chwyci, szarpie nim, a on się pieni, zgrzyta zębami i schnie. I mówiłem twoim uczniom, aby go wypędzili, ale nie mogli.


\par }{\MM \VS{19}A on mu odpowiedział: O pokolenie bez wiary! Jak długo będę z wami? Jak długo mam was znosić? Przyprowadźcie go do mnie.


\par }{\MM \VS{20}I przyprowadzili go do niego. A gdy tylko go zobaczył, zaraz duch nim szarpnął, a on upadł na ziemię i tarzał się z pianą na ustach.


\par }{\MM \VS{21}Jezus zapytał jego ojca: Od jak dawna mu się to zdarza? A on odpowiedział: Od dzieciństwa.


\par }{\MM \VS{22}I często wrzucał go w ogień i w wodę, żeby go zgubić. Ale jeśli możesz coś
{\ADD{zrobić}}, zlituj się nad nami i pomóż nam.


\par }{\MM \VS{23}Jezus mu powiedział: Jeśli możesz wierzyć. Wszystko jest możliwe dla tego, kto wierzy.


\par }{\MM \VS{24}I natychmiast ojciec tego chłopca zawołał ze łzami: Wierzę, Panie! Pomóż mojej niewierze!


\par }{\MM \VS{25}A Jezus, widząc, że ludzie się zbiegają, zgromił ducha nieczystego, mówiąc: Duchu niemy i głuchy! Rozkazuję ci, wyjdź z niego i więcej w niego nie wchodź.


\par }{\MM \VS{26}Wtedy
{\ADD{duch}} krzyknął i szarpiąc nim gwałtownie, wyszedł. A chłopiec wyglądał jak martwy, tak że wielu mówiło, iż umarł.


\par }{\MM \VS{27}Lecz Jezus ujął go za rękę i podniósł, a on wstał.


\par }{\MM \VS{28}A gdy wszedł do domu, jego uczniowie pytali go na osobności: Czemu my nie mogliśmy go wypędzić?


\par }{\MM \VS{29}I odpowiedział im: Ten rodzaj
{\ADD{demonów}} nie wychodzi inaczej, jak tylko przez modlitwę i post.


\par }{\MM \VS{30}A wyszedłszy stamtąd, przechodzili przez Galileę. On jednak nie chciał, aby ktoś o tym wiedział.


\par }{\MM \VS{31}Nauczał bowiem swoich uczniów i mówił im: Syn Człowieczy będzie wydany w ręce ludzi i zabiją go, ale gdy będzie zabity, trzeciego dnia zmartwychwstanie.


\par }{\MM \VS{32}Oni jednak nie rozumieli tych słów, a bali się go zapytać.


\par }{\MM \VS{33}I przyszedł do Kafarnaum. A gdy był w domu, zapytał ich: O czym rozmawialiście między sobą w drodze?


\par }{\MM \VS{34}Lecz oni milczeli. W drodze bowiem rozmawiali między sobą o tym, kto z nich jest największy.


\par }{\MM \VS{35}A usiadłszy, zawołał dwunastu i powiedział im: Jeśli ktoś chce być pierwszy, niech będzie ostatnim ze wszystkich i sługą wszystkich.


\par }{\MM \VS{36}I wziął dziecko, postawił je pośrodku nich, a wziąwszy je na ręce, powiedział do nich:


\par }{\MM \VS{37}Kto przyjmie jedno z takich dzieci w moje imię, mnie przyjmuje, a kto mnie przyjmie, nie mnie przyjmuje, ale tego, który mnie posłał.


\par }{\MM \VS{38}Wtedy Jan powiedział do niego: Nauczycielu, widzieliśmy kogoś, kto w twoim imieniu wypędzał demony, a nie chodzi z nami. Zabranialiśmy mu więc, bo nie chodzi z nami.


\par }{\MM \VS{39}Ale Jezus powiedział: Nie zabraniajcie mu. Nie ma bowiem nikogo, kto czyniłby cuda w moim imieniu i mógł tak łatwo źle o mnie mówić.


\par }{\MM \VS{40}Bo kto nie jest przeciwko nam, ten jest z nami.


\par }{\MM \VS{41}Kto bowiem poda wam kubek wody w moje imię,
{\ADD{dlatego}} że należycie do Chrystusa, zaprawdę powiadam wam, nie straci swojej nagrody.


\par }{\MM \VS{42}A kto zgorszy jednego z tych małych, którzy we mnie wierzą, o wiele lepiej byłoby dla niego, gdyby zawieszono mu u szyi kamień młyński i wrzucono go do morza.


\par }{\MM \VS{43}Jeśli twoja ręka jest ci powodem upadku, odetnij ją. Lepiej bowiem jest dla ciebie ułomnym wejść do życia, niż mając dwie ręce, pójść do piekła, w ogień nieugaszony;


\par }{\MM \VS{44}Gdzie robak ich nie umiera, a ogień nie gaśnie.


\par }{\MM \VS{45}A jeśli twoja noga jest ci powodem upadku, odetnij ją. Lepiej bowiem
{\ADD{jest}} dla ciebie chromym wejść do życia, niż mając dwie nogi, zostać wrzuconym do piekła, w ogień nieugaszony;


\par }{\MM \VS{46}Gdzie robak ich nie umiera, a ogień nie gaśnie.


\par }{\MM \VS{47}Jeśli zaś twoje oko jest ci powodem upadku, wyłup je. Lepiej bowiem
{\ADD{jest}} dla ciebie jednookim wejść do królestwa Bożego, niż mając dwoje oczu, zostać wrzuconym do ognia piekielnego;


\par }{\MM \VS{48}Gdzie robak ich nie umiera, a ogień nie gaśnie.


\par }{\MM \VS{49}Każdy bowiem ogniem będzie posolony i każda ofiara solą będzie posolona.


\par }{\MM \VS{50}Dobra jest sól. Lecz jeśli sól przestanie być słona, czymże ją przyprawicie? Miejcie sól w samych sobie i zachowujcie pokój między sobą.




\par }\Chap{10}{\MM \VerseOne{1}Potem wyruszył stamtąd i przyszedł w granice Judei przez krainę
{\ADD{leżącą}} za Jordanem; i ponownie zeszli się do niego ludzie, i znowu ich nauczał, jak miał w zwyczaju.


\par }{\MM \VS{2}Wtedy faryzeusze podeszli i pytali go: Czy wolno mężowi oddalić żonę? A
{\ADD{robili to}}, wystawiając go na próbę.


\par }{\MM \VS{3}Lecz on im odpowiedział: Co wam nakazał Mojżesz?


\par }{\MM \VS{4}A oni powiedzieli: Mojżesz pozwolił napisać list rozwodowy i oddalić
{\ADD{ją}}.


\par }{\MM \VS{5}Jezus odpowiedział im: Z powodu zatwardziałości waszego serca napisał wam to przykazanie.


\par }{\MM \VS{6}Lecz od początku stworzenia Bóg uczynił ich mężczyzną i kobietą.


\par }{\MM \VS{7}Dlatego opuści mężczyzna swego ojca i matkę i połączy się ze swoją żoną;


\par }{\MM \VS{8}I będą dwoje jednym ciałem. A tak już nie są dwoje, ale jedno ciało.


\par }{\MM \VS{9}Co więc Bóg złączył, człowiek niech nie rozłącza.


\par }{\MM \VS{10}A w domu jego uczniowie znowu go o to pytali.


\par }{\MM \VS{11}I powiedział im: Kto oddala swą żonę i żeni się z inną, cudzołoży wobec niej.


\par }{\MM \VS{12}A jeśli kobieta opuści swego męża i wyjdzie za innego, cudzołoży.


\par }{\MM \VS{13}I przynoszono do niego dzieci, aby ich dotknął, ale uczniowie gromili tych, którzy je przynosili.


\par }{\MM \VS{14}Gdy Jezus to zobaczył, oburzył się i powiedział do nich: Pozwólcie dzieciom przychodzić do mnie i nie zabraniajcie im. Do takich bowiem należy królestwo Boże.


\par }{\MM \VS{15}Zaprawdę powiadam wam: Kto nie przyjmie królestwa Bożego jak dziecko, nie wejdzie do niego.


\par }{\MM \VS{16}I brał je na ręce, a kładąc na nie ręce, błogosławił je.


\par }{\MM \VS{17}A gdy wyruszał w drogę, przybiegł pewien
{\ADD{człowiek}}, upadł przed nim na kolana i zapytał: Nauczycielu dobry, co mam czynić, aby odziedziczyć życie wieczne?


\par }{\MM \VS{18}Lecz Jezus mu odpowiedział: Dlaczego nazywasz mnie dobrym? Nikt nie jest dobry, tylko jeden – Bóg.


\par }{\MM \VS{19}Znasz przykazania: Nie będziesz cudzołożył, nie będziesz zabijał, nie będziesz kradł, nie będziesz mówił fałszywego świadectwa, nie będziesz oszukiwał, czcij swego ojca i matkę.


\par }{\MM \VS{20}A on mu odpowiedział: Nauczycielu, tego wszystkiego przestrzegałem od mojej młodości.


\par }{\MM \VS{21}Wtedy Jezus, spojrzawszy na niego, umiłował go i powiedział: Jednego ci brakuje. Idź, sprzedaj wszystko, co masz i rozdaj ubogim, a będziesz miał skarb w niebie. Potem przyjdź, weź krzyż i chodź za mną.


\par }{\MM \VS{22}Lecz on zmartwił się z powodu tych słów i odszedł smutny, miał bowiem wiele dóbr.


\par }{\MM \VS{23}A Jezus, spojrzawszy wokoło, powiedział do swoich uczniów: Jakże trudno tym, którzy mają bogactwa, wejść do królestwa Bożego!


\par }{\MM \VS{24}I uczniowie zdumieli się jego słowami. Lecz Jezus znowu powiedział: Dzieci, jakże trudno jest tym, którzy ufają bogactwom, wejść do królestwa Bożego!


\par }{\MM \VS{25}Łatwiej jest wielbłądowi przejść przez ucho igielne, niż bogatemu wejść do królestwa Bożego.


\par }{\MM \VS{26}A oni tym bardziej się zdumiewali i mówili między sobą: Któż więc może być zbawiony?


\par }{\MM \VS{27}A Jezus, spojrzawszy na nich, powiedział: U ludzi to niemożliwe, ale nie u Boga. U Boga bowiem wszystko jest możliwe.


\par }{\MM \VS{28}Wtedy Piotr zaczął mówić do niego: Oto my opuściliśmy wszystko i poszliśmy za tobą.


\par }{\MM \VS{29}A Jezus odpowiedział: Zaprawdę powiadam wam: Nie ma nikogo, kto by opuścił dom, braci lub siostry, ojca lub matkę, żonę, dzieci lub pole ze względu na mnie i na ewangelię;


\par }{\MM \VS{30}A kto by nie otrzymał stokrotnie
{\ADD{więcej}} teraz, w tym czasie, domów, braci, sióstr, matek, dzieci i pól, wśród prześladowań, a w przyszłym świecie życia wiecznego.


\par }{\MM \VS{31}Ale wielu pierwszych będzie ostatnimi, a ostatnich pierwszymi.


\par }{\MM \VS{32}I byli w drodze, zdążając do Jerozolimy, a Jezus szedł przed nimi. I zdumiewali się, a idąc za nim, bali się. On zaś znowu wziął ze sobą dwunastu i zaczął im mówić o tym, co miało go spotkać:


\par }{\MM \VS{33}Oto idziemy do Jerozolimy, a Syn Człowieczy zostanie wydany naczelnym kapłanom i uczonym w Piśmie. Oni skażą go na śmierć i wydadzą poganom.


\par }{\MM \VS{34}I będą się z niego naśmiewać, ubiczują go, będą na niego pluć i zabiją go, ale trzeciego dnia zmartwychwstanie.


\par }{\MM \VS{35}Wtedy podeszli do niego Jakub i Jan, synowie Zebedeusza, i powiedzieli: Nauczycielu, chcemy, żebyś zrobił dla nas to, o co cię poprosimy.


\par }{\MM \VS{36}A on ich zapytał: Co chcecie, żebym dla was zrobił?


\par }{\MM \VS{37}Odpowiedzieli mu: Spraw, abyśmy siedzieli jeden po twojej prawej, a drugi po lewej stronie w twojej chwale.


\par }{\MM \VS{38}Lecz Jezus im powiedział: Nie wiecie, o co prosicie. Czy możecie pić kielich, który ja piję, i być ochrzczeni chrztem, którym ja się chrzczę?


\par }{\MM \VS{39}Odpowiedzieli mu: Możemy. A Jezus im powiedział: Istotnie, kielich, który ja piję, będziecie pić i chrztem, którym ja się chrzczę, będziecie ochrzczeni.


\par }{\MM \VS{40}Nie do mnie jednak należy danie miejsca po mojej prawej albo lewej stronie, ale
{\ADD{będzie dane}} tym, którym zostało przygotowane.


\par }{\MM \VS{41}A gdy dziesięciu to usłyszało, zaczęli się oburzać na Jakuba i Jana.


\par }{\MM \VS{42}Ale Jezus przywołał ich
{\ADD{do siebie}} i powiedział: Wiecie, że ci, którzy uchodzą za władców narodów, panują nad nimi, a ich wielcy sprawują nad nimi swą władzę.


\par }{\MM \VS{43}Lecz nie tak ma być wśród was, ale kto między wami chce być wielki,
{\ADD{niech}} będzie waszym sługą.


\par }{\MM \VS{44}A kto z was chce być pierwszy,
{\ADD{niech}} będzie sługą wszystkich.


\par }{\MM \VS{45}Bo i Syn Człowieczy nie przyszedł, aby mu służono, ale aby służyć i aby dać swe życie na okup za wielu.


\par }{\MM \VS{46}I przyszli do Jerycha. A gdy on wychodził z Jerycha ze swoimi uczniami oraz mnóstwem ludzi, ślepy Bartymeusz, syn Tymeusza, siedział przy drodze, żebrząc.


\par }{\MM \VS{47}A słysząc, że to Jezus z Nazaretu, zaczął wołać: Jezusie, Synu Dawida, zmiłuj się nade mną!


\par }{\MM \VS{48}I wielu nakazywało mu milczeć. Lecz on tym głośniej wołał: Synu Dawida, zmiłuj się nade mną!


\par }{\MM \VS{49}Wtedy Jezus zatrzymał się i kazał go zawołać. Zawołali więc ślepego i powiedzieli do niego: Ufaj! Wstań, woła cię.


\par }{\MM \VS{50}A on zrzucił swój płaszcz, wstał i przyszedł do Jezusa.


\par }{\MM \VS{51}I zapytał go Jezus: Co chcesz, abym ci uczynił? Ślepiec mu odpowiedział: Mistrzu, żebym widział.


\par }{\MM \VS{52}A Jezus mu powiedział: Idź, twoja wiara cię uzdrowiła. Zaraz też odzyskał wzrok i szedł drogą za Jezusem.




\par }\Chap{11}{\MM \VerseOne{1}A gdy zbliżyli się do Jerozolimy
{\ADD{i przyszli}} do Betfage i Betanii przy Górze Oliwnej, posłał dwóch spośród swoich uczniów;


\par }{\MM \VS{2}I powiedział im: Idźcie do wsi, która jest przed wami, a zaraz po wejściu do niej znajdziecie uwiązane oślątko, na którym nie siedział
{\ADD{jeszcze}} nikt z ludzi. Odwiążcie je i przyprowadźcie.


\par }{\MM \VS{3}A gdyby ktoś was zapytał: Co robicie? – powiedzcie, że Pan go potrzebuje i zaraz je tu przyśle.


\par }{\MM \VS{4}Poszli więc i znaleźli oślątko uwiązane u drzwi na dworze, na rozstaju dróg, i odwiązali je.


\par }{\MM \VS{5}Wtedy niektórzy ze stojących tam pytali: Co robicie? Dlaczego odwiązujecie oślątko?


\par }{\MM \VS{6}A oni odpowiedzieli im tak, jak im nakazał Jezus. I puścili ich.


\par }{\MM \VS{7}Przyprowadzili więc oślątko do Jezusa i włożyli na nie swoje szaty, a on wsiadł na nie.


\par }{\MM \VS{8}Wielu zaś słało na drodze swoje szaty, a inni obcinali gałązki z drzew i kładli na drodze.


\par }{\MM \VS{9}A ci, którzy szli przed nim i którzy podążali za nim, wołali: Hosanna! Błogosławiony, który przychodzi w imieniu Pana!


\par }{\MM \VS{10}Błogosławione królestwo naszego ojca Dawida, które przychodzi w imieniu Pana! Hosanna na wysokościach!


\par }{\MM \VS{11}I wjechał Jezus do Jerozolimy i
{\ADD{wszedł}} do świątyni, a gdy obejrzał wszystko i nadszedł już wieczór, wyszedł z dwunastoma do Betanii.


\par }{\MM \VS{12}A nazajutrz, gdy wyszli z Betanii, poczuł głód.


\par }{\MM \VS{13}I widząc z daleka drzewo figowe pokryte liśćmi, podszedł,
{\ADD{by zobaczyć}}, czy może czegoś na nim nie znajdzie. Lecz gdy się do niego zbliżył, nie znalazł nic oprócz liści, bo nie był to czas na figi.


\par }{\MM \VS{14}Wtedy Jezus powiedział do niego: Niech już nikt nigdy nie je z ciebie owocu. A słyszeli to jego uczniowie.


\par }{\MM \VS{15}I przyszli do Jerozolimy. A gdy Jezus wszedł do świątyni, zaczął wyganiać sprzedających i kupujących w świątyni oraz poprzewracał stoły wymieniających pieniądze i stołki sprzedających gołębie.


\par }{\MM \VS{16}Nie pozwolił też, żeby ktoś
{\ADD{jakiekolwiek}} naczynie przeniósł przez świątynię.


\par }{\MM \VS{17}I nauczał ich, mówiąc: Czyż nie jest napisane: Mój dom będzie nazwany domem modlitwy dla wszystkich narodów? Lecz wy zrobiliście z niego jaskinię zbójców.


\par }{\MM \VS{18}A słyszeli to uczeni w Piśmie i naczelni kapłani i szukali
{\ADD{sposobu}}, jak by go zgładzić. Bali się go bowiem, dlatego że cały lud zdumiewał się jego nauką.


\par }{\MM \VS{19}A gdy nastał wieczór, wyszedł z miasta.


\par }{\MM \VS{20}A rano, przechodząc, zobaczyli, że drzewo figowe uschło od korzeni.


\par }{\MM \VS{21}Wtedy Piotr przypomniał sobie
{\ADD{o tym}} i powiedział do niego: Mistrzu, drzewo figowe, które przekląłeś, uschło.


\par }{\MM \VS{22}A Jezus odpowiedział im: Miejcie wiarę w Boga.


\par }{\MM \VS{23}Bo zaprawdę powiadam wam, że kto powie tej górze: Podnieś się i rzuć się w morze, a nie zwątpi w swoim sercu, lecz będzie wierzył, że stanie się to, co mówi – spełni się mu, cokolwiek powie.


\par }{\MM \VS{24}Dlatego mówię wam: O cokolwiek prosicie w modlitwie, wierzcie, że otrzymacie, a stanie się wam.


\par }{\MM \VS{25}A gdy stoicie, modląc się, przebaczcie, jeśli macie coś przeciwko komuś, aby i wasz Ojciec, który jest w niebie, przebaczył wam wasze przewinienia.


\par }{\MM \VS{26}Bo jeśli wy nie przebaczycie, to i wasz Ojciec, który jest w niebie, nie przebaczy wam waszych przewinień.


\par }{\MM \VS{27}I znowu przyszli do Jerozolimy. A gdy się przechadzał po świątyni, podeszli do niego naczelni kapłani, uczeni w Piśmie i starsi;


\par }{\MM \VS{28}I zapytali: Jakim prawem to czynisz? I kto dał ci władzę, żeby to czynić?


\par }{\MM \VS{29}Wtedy Jezus im odpowiedział: Spytam was i ja o pewną rzecz. Odpowiedzcie mi, a powiem, jakim prawem to czynię.


\par }{\MM \VS{30}Czy chrzest Jana pochodził z nieba czy od ludzi? Odpowiedzcie mi.


\par }{\MM \VS{31}I rozważali
{\ADD{to}} między sobą, mówiąc: Jeśli powiemy, że z nieba, zapyta: Dlaczego więc mu nie uwierzyliście?


\par }{\MM \VS{32}A jeśli powiemy, że od ludzi – boimy się ludu. Wszyscy bowiem uważali Jana za prawdziwego proroka.


\par }{\MM \VS{33}Odpowiedzieli więc Jezusowi: Nie wiemy. Jezus im odpowiedział: I ja wam nie powiem, jakim prawem to czynię.




\par }\Chap{12}{\MM \VerseOne{1}Wtedy zaczął do nich mówić w przypowieściach:
{\ADD{Pewien}} człowiek założył winnicę, ogrodził ją płotem, wykopał prasę, zbudował wieżę i wydzierżawił ją rolnikom, i wyjechał.


\par }{\MM \VS{2}A gdy nadszedł czas, posłał do rolników sługę, aby odebrał od nich plony winnicy.


\par }{\MM \VS{3}Lecz oni schwytali go, pobili i odesłali z niczym.


\par }{\MM \VS{4}I znowu posłał do nich innego sługę, którego ukamienowali, zranili w głowę i odesłali znieważonego.


\par }{\MM \VS{5}Ponownie posłał innego
{\ADD{sługę}}, lecz i tego zabili. I wielu innych, z których jednych pobili, a innych pozabijali.


\par }{\MM \VS{6}A mając jeszcze jednego, swego umiłowanego syna, posłał do nich na koniec i jego, mówiąc: Uszanują mego syna.


\par }{\MM \VS{7}Ale rolnicy mówili między sobą: To jest dziedzic. Chodźmy, zabijmy go, a dziedzictwo będzie nasze.


\par }{\MM \VS{8}I schwytawszy go, zabili i wyrzucili z winnicy.


\par }{\MM \VS{9}Cóż więc zrobi pan winnicy? Przyjdzie i wytraci tych rolników, a winnicę odda innym.


\par }{\MM \VS{10}Czy nie czytaliście tych
{\ADD{słów}} Pisma: Kamień, który odrzucili budujący, stał się kamieniem węgielnym;


\par }{\MM \VS{11}Pan to sprawił i jest to cudowne w naszych oczach?


\par }{\MM \VS{12}Starali się więc go schwytać, ale bali się ludu. Wiedzieli bowiem, że przeciwko nim powiedział tę przypowieść. Zostawili go więc i odeszli.


\par }{\MM \VS{13}Potem posłali do niego niektórych z faryzeuszy i herodianów, aby go pochwycili w mowie.


\par }{\MM \VS{14}Gdy przyszli, powiedzieli mu: Nauczycielu, wiemy, że jesteś prawdziwy i nie zważasz na nikogo. Nie oglądasz się bowiem na osobę ludzką, ale drogi Bożej w prawdzie uczysz. Czy wolno płacić podatek cesarzowi, czy nie? Mamy go płacić czy nie płacić?


\par }{\MM \VS{15}A on poznał ich obłudę i powiedział do nich: Czemu wystawiacie mnie na próbę? Przynieście mi grosz, żebym
{\ADD{mógł}} go zobaczyć.


\par }{\MM \VS{16}I przynieśli
{\ADD{mu}}. A on ich zapytał: Czyj to wizerunek i napis? Odpowiedzieli mu: Cesarza.


\par }{\MM \VS{17}Wtedy Jezus im powiedział: Oddawajcie więc cesarzowi to, co
{\ADD{należy do}} cesarza, a co
{\ADD{należy do}} Boga – Bogu. I podziwiali go.


\par }{\MM \VS{18}Potem przyszli do niego saduceusze, którzy mówią, że nie ma zmartwychwstania, i pytali go:


\par }{\MM \VS{19}Nauczycielu, Mojżesz nam napisał, że jeśli czyjś brat umrze i pozostawi żonę, a nie pozostawi dzieci, to jego brat ma ożenić się z jego żoną i wzbudzić potomstwo swemu bratu.


\par }{\MM \VS{20}Otóż było siedmiu braci. Pierwszy ożenił się i umarł, nie zostawiwszy potomstwa.


\par }{\MM \VS{21}Potem ożenił się z nią drugi i umarł, lecz i ten nie zostawił potomstwa, tak samo trzeci.


\par }{\MM \VS{22}I tak pojęło ją siedmiu braci, ale nie zostawili potomstwa. Na koniec, po wszystkich umarła i ta kobieta.


\par }{\MM \VS{23}Przy zmartwychwstaniu więc, gdy powstaną, którego z nich będzie żoną? Bo siedmiu miało ją za żonę.


\par }{\MM \VS{24}Na to Jezus im odpowiedział: Czyż nie dlatego błądzicie, że nie znacie Pisma ani mocy Boga?


\par }{\MM \VS{25}Gdy bowiem zmartwychwstaną, ani się żenić nie będą, ani za mąż wychodzić, ale będą jak aniołowie w niebie.


\par }{\MM \VS{26}A o umarłych, że będą wskrzeszeni, nie czytaliście w księdze Mojżesza, jak Bóg do niego z krzaka przemówił: Ja jestem Bogiem Abrahama, Bogiem Izaaka i Bogiem Jakuba?


\par }{\MM \VS{27}Bóg nie jest Bogiem umarłych, ale Bogiem żywych. Wy więc bardzo błądzicie.


\par }{\MM \VS{28}Podszedł jeden z uczonych w Piśmie i słysząc, że ze sobą rozmawiali
{\ADD{oraz}} widząc, że im dobrze odpowiedział, zapytał go: Które przykazanie jest pierwsze ze wszystkich?


\par }{\MM \VS{29}A Jezus mu odpowiedział: Pierwsze przykazanie ze wszystkich
{\ADD{jest to}}: Słuchaj, Izraelu! Pan, nasz Bóg, Pan jest jeden.


\par }{\MM \VS{30}Będziesz więc miłował Pana, swego Boga, całym swym sercem, całą swą duszą, całym swym umysłem i z całej swojej siły.
{\ADD{To jest}} pierwsze przykazanie.


\par }{\MM \VS{31}A drugie
{\ADD{jest do niego}} podobne: Będziesz miłował swego bliźniego jak samego siebie. Nie ma innego przykazania większego od tych.


\par }{\MM \VS{32}Wtedy powiedział mu uczony w Piśmie: Nauczycielu, zaprawdę dobrze powiedziałeś, że jeden jest Bóg i nie ma innego oprócz niego.


\par }{\MM \VS{33}Miłować go całym sercem, całym umysłem, całą duszą i z całej siły i miłować bliźniego jak samego siebie znaczy więcej niż wszystkie całopalenia i ofiary.


\par }{\MM \VS{34}A Jezus, widząc, że mądrze odpowiedział, rzekł do niego: Niedaleko jesteś od królestwa Bożego. I nikt nie śmiał go więcej pytać.


\par }{\MM \VS{35}Nauczając w świątyni, Jezus zapytał: Jak
{\ADD{to jest}}, że uczeni w Piśmie mówią, że Chrystus jest Synem Dawida?


\par }{\MM \VS{36}Sam Dawid bowiem powiedział przez Ducha Świętego: Rzekł Pan memu Panu: Siądź po mojej prawicy, aż położę twoich nieprzyjaciół jako podnóżek pod twoje stopy.


\par }{\MM \VS{37}{\ADD{Skoro}} sam Dawid nazywa go Panem,
{\ADD{to}} jak
{\ADD{może}} być jego synem? A wielki tłum chętnie go słuchał.


\par }{\MM \VS{38}I mówił do nich w swoim nauczaniu: Strzeżcie się uczonych w Piśmie, którzy lubią chodzić w długich szatach i lubią pozdrowienia na rynkach;


\par }{\MM \VS{39}I pierwsze krzesła w synagogach, i pierwsze miejsca na ucztach.


\par }{\MM \VS{40}Pożerają oni domy wdów i dla pozoru odprawiają długie modlitwy. Ci otrzymają surowszy wyrok.


\par }{\MM \VS{41}A siedząc naprzeciw skarbony, Jezus przypatrywał się, jak ludzie wrzucali do niej pieniądze. Wielu bogaczy wrzucało wiele.


\par }{\MM \VS{42}Przyszła też pewna uboga wdowa i wrzuciła dwie drobne monety, czyli kwartnik.


\par }{\MM \VS{43}Wtedy zawołał swoich uczniów i powiedział im: Zaprawdę powiadam wam, że ta uboga wdowa wrzuciła więcej niż wszyscy, którzy wrzucali do skarbony.


\par }{\MM \VS{44}Wszyscy bowiem wrzucali z tego, co im zbywało, ale ona ze swego ubóstwa wrzuciła wszystko, co miała, całe swoje utrzymanie.




\par }\Chap{13}{\MM \VerseOne{1}Gdy wychodził ze świątyni, jeden z jego uczniów powiedział do niego: Nauczycielu, patrz, jakie kamienie i jakie budowle!


\par }{\MM \VS{2}A Jezus mu odpowiedział: Widzisz te wielkie budowle? Nie zostanie kamień na kamieniu, który by nie został zwalony.


\par }{\MM \VS{3}A gdy siedział na Górze Oliwnej, naprzeciwko świątyni, Piotr, Jakub, Jan i Andrzej pytali go na osobności:


\par }{\MM \VS{4}Powiedz nam, kiedy się to stanie i jaki będzie znak, gdy to wszystko będzie się spełniać?


\par }{\MM \VS{5}A Jezus w odpowiedzi zaczął im mówić: Uważajcie, aby was ktoś nie zwiódł.


\par }{\MM \VS{6}Wielu bowiem przyjdzie pod moim imieniem, mówiąc: Ja jestem
{\ADD{Chrystusem}}. I wielu zwiodą.


\par }{\MM \VS{7}Gdy więc usłyszycie o wojnach i pogłoski o wojnach, nie lękajcie się. To musi się stać, ale
{\ADD{to}} jeszcze nie koniec.


\par }{\MM \VS{8}Powstanie bowiem naród przeciwko narodowi i królestwo przeciwko królestwu, będą też miejscami trzęsienia ziemi, a także głód i zamęt. To jest początek boleści.


\par }{\MM \VS{9}Lecz miejcie się na baczności, bo będą was wydawać sądom i biczować w synagogach. Staniecie przed namiestnikami i królami z mojego powodu, na świadectwo przeciwko nim.


\par }{\MM \VS{10}A ewangelia musi być najpierw głoszona wszystkim narodom.


\par }{\MM \VS{11}A gdy będą was prowadzić, żeby was wydać, nie martwcie się wcześniej, co macie mówić, ani o tym nie rozmyślajcie, ale mówcie to, co wam będzie dane w tej godzinie. Nie wy bowiem będziecie mówić, ale Duch Święty.


\par }{\MM \VS{12}I wyda na śmierć brat brata, a ojciec syna. Dzieci powstaną przeciwko rodzicom i spowodują ich śmierć.


\par }{\MM \VS{13}I będziecie znienawidzeni przez wszystkich z powodu mego imienia. Kto jednak wytrwa do końca, będzie zbawiony.


\par }{\MM \VS{14}Gdy więc zobaczycie obrzydliwość spustoszenia, o której mówił prorok Daniel, stojącą tam, gdzie stać nie powinna (kto czyta, niech rozumie), wtedy ci, którzy będą w Judei, niech uciekają w góry;


\par }{\MM \VS{15}A kto będzie na dachu, niech nie schodzi ani nie wchodzi do domu, aby coś z niego zabrać;


\par }{\MM \VS{16}Kto zaś będzie w polu, niech nie wraca, aby wziąć swoją szatę.


\par }{\MM \VS{17}Lecz biada brzemiennym i karmiącym w tych dniach!


\par }{\MM \VS{18}Módlcie się więc, aby wasza ucieczka nie wypadła w zimie.


\par }{\MM \VS{19}Będą to bowiem dni takiego ucisku, jakiego nie było od początku stworzenia, którego dokonał Bóg, aż dotąd i
{\ADD{nigdy}} nie będzie.


\par }{\MM \VS{20}A gdyby Pan nie skrócił tych dni, żadne ciało nie byłoby zbawione. Lecz ze względu na wybranych, których
{\ADD{sobie}} obrał, skrócił te dni.


\par }{\MM \VS{21}Jeśli wtedy ktoś wam powie: Oto tu
{\ADD{jest}} Chrystus, albo: Oto tam
{\ADD{jest}} – nie wierzcie.


\par }{\MM \VS{22}Powstaną bowiem fałszywi Chrystusowie i fałszywi prorocy i będą czynić znaki i cuda, aby zwieść, o ile można, nawet wybranych.


\par }{\MM \VS{23}Wy więc uważajcie. Wszystko wam przepowiedziałem.


\par }{\MM \VS{24}Ale w tych dniach, po tym ucisku, zaćmi się słońce i księżyc nie da swego blasku;


\par }{\MM \VS{25}Gwiazdy nieba będą spadać i moce, które są na niebie, zostaną poruszone.


\par }{\MM \VS{26}A wtedy ujrzą Syna Człowieczego przychodzącego w obłokach z wielką mocą i chwałą.


\par }{\MM \VS{27}Wówczas pośle swoich aniołów i zgromadzi swoich wybranych z czterech stron świata, od krańca ziemi aż do krańca nieba.


\par }{\MM \VS{28}A od drzewa figowego uczcie się przez podobieństwo: Gdy już jego gałąź staje się miękka i wypuszcza liście, poznajecie, że lato jest blisko.


\par }{\MM \VS{29}Tak i wy, gdy ujrzycie, że to się dzieje, wiedzcie, że jest blisko, u drzwi.


\par }{\MM \VS{30}Zaprawdę powiadam wam: Nie przeminie to pokolenie, aż się to wszystko stanie.


\par }{\MM \VS{31}Niebo i ziemia przeminą, ale moje słowa nie przeminą.


\par }{\MM \VS{32}Lecz o tym dniu i godzinie nikt nie wie, ani aniołowie, którzy są w niebie, ani Syn, tylko Ojciec.


\par }{\MM \VS{33}Uważajcie, czuwajcie i módlcie się, bo nie wiecie, kiedy ten czas nadejdzie.


\par }{\MM \VS{34}{\ADD{Syn Człowieczy bowiem jest}} jak człowiek, który wyjeżdżając, zostawił swój dom, dał władzę swoim sługom i każdemu jego pracę, a odźwiernemu nakazał czuwać.


\par }{\MM \VS{35}Czuwajcie więc, bo nie wiecie, kiedy pan domu przyjdzie: wieczorem czy o północy, gdy pieją koguty czy rano;


\par }{\MM \VS{36}By przypadkiem, przyszedłszy niespodziewanie, nie zastał was śpiących.


\par }{\MM \VS{37}A to, co wam mówię, mówię wszystkim: Czuwajcie!




\par }\Chap{14}{\MM \VerseOne{1}A po dwóch dniach była Pascha i święto Przaśników. I naczelni kapłani oraz uczeni w Piśmie szukali
{\ADD{sposobu}}, jak by go podstępnie schwytać i zabić.


\par }{\MM \VS{2}Lecz mówili: Nie w święto, aby czasem nie wywołać rozruchów wśród ludu.


\par }{\MM \VS{3}A gdy był w Betanii, w domu Szymona Trędowatego, i siedział przy stole, przyszła kobieta, która miała alabastrowe naczynie
{\ADD{pełne}} bardzo drogiego olejku nardowego. Rozbiła naczynie i wylała mu olejek na głowę.


\par }{\MM \VS{4}Niektórzy oburzyli się i mówili: Po co takie marnotrawstwo olejku?


\par }{\MM \VS{5}Przecież można to było sprzedać drożej niż za trzysta groszy i rozdać
{\ADD{je}} ubogim. I szemrali przeciwko niej.


\par }{\MM \VS{6}Lecz Jezus powiedział: Zostawcie ją! Dlaczego sprawiacie jej przykrość? Dobry uczynek spełniła wobec mnie.


\par }{\MM \VS{7}Ubogich bowiem zawsze macie u siebie i kiedy zechcecie, możecie im dobrze czynić. Mnie jednak nie zawsze będziecie mieć.


\par }{\MM \VS{8}Ona zrobiła, co mogła. Zawczasu namaściła moje ciało na pogrzeb.


\par }{\MM \VS{9}Zaprawdę powiadam wam: Gdziekolwiek po całym świecie będzie głoszona ta ewangelia, będzie się również opowiadać na jej pamiątkę to, co zrobiła.


\par }{\MM \VS{10}Wtedy Judasz Iskariota, jeden z dwunastu, poszedł do naczelnych kapłanów, aby im go wydać.


\par }{\MM \VS{11}A gdy oni to usłyszeli, ucieszyli się i obiecali dać mu pieniądze. I szukał sposobności, aby go wydać.


\par }{\MM \VS{12}W pierwszy dzień Przaśników, gdy zabijano baranka paschalnego, zapytali go jego uczniowie: Gdzie chcesz, abyśmy poszli i przygotowali ci Paschę do spożycia?


\par }{\MM \VS{13}I posłał dwóch spośród swych uczniów, i powiedział im: Idźcie do miasta, a spotka się z wami człowiek niosący dzban wody. Idźcie za nim.


\par }{\MM \VS{14}Tam zaś, gdzie wejdzie, powiecie gospodarzowi: Nauczyciel pyta: Gdzie jest pokój, w którym będę jadł Paschę z moimi uczniami?


\par }{\MM \VS{15}A on wam pokaże wielką salę
{\ADD{na piętrze}}, urządzoną i przygotowaną. Tam dla nas
{\ADD{wszystko}} przygotujcie.


\par }{\MM \VS{16}Odeszli więc jego uczniowie i przyszli do miasta, gdzie znaleźli
{\ADD{wszystko}} tak, jak im powiedział, i przygotowali Paschę.


\par }{\MM \VS{17}A gdy nastał wieczór, przyszedł z dwunastoma.


\par }{\MM \VS{18}Kiedy siedzieli za stołem i jedli, Jezus powiedział: Zaprawdę powiadam wam, że jeden z was, jedzący ze mną, wyda mnie.


\par }{\MM \VS{19}Wtedy zaczęli się smucić i pytać jeden po drugim: Czy to ja? a inny: Czy ja?


\par }{\MM \VS{20}Lecz on im odpowiedział: Jeden z dwunastu, ten, który ze mną macza w misie.


\par }{\MM \VS{21}Syn Człowieczy odchodzi, jak jest o nim napisane, ale biada temu człowiekowi, przez którego Syn Człowieczy będzie wydany! Lepiej byłoby dla tego człowieka, gdyby się nie urodził.


\par }{\MM \VS{22}A gdy jedli, Jezus wziął chleb, pobłogosławił, połamał i dał im, mówiąc: Bierzcie, jedzcie, to jest moje ciało.


\par }{\MM \VS{23}Potem wziął kielich, złożył dziękczynienie i dał im. I pili z niego wszyscy.


\par }{\MM \VS{24}I powiedział im: To jest moja krew nowego testamentu, która się za wielu wylewa.


\par }{\MM \VS{25}Zaprawdę powiadam wam: Nie będę więcej pił z owocu winorośli aż do tego dnia, gdy go będę pił nowy w królestwie Bożym.


\par }{\MM \VS{26}A gdy zaśpiewali hymn, wyszli ku Górze Oliwnej.


\par }{\MM \VS{27}Potem Jezus im powiedział: Wy wszyscy zgorszycie się z mojego powodu tej nocy, bo jest napisane: Uderzę pasterza, a rozproszą się owce.


\par }{\MM \VS{28}Lecz gdy zmartwychwstanę, udam się do Galilei przed wami.


\par }{\MM \VS{29}Ale Piotr mu powiedział: Jeśli nawet wszyscy się zgorszą, jednak nie ja.


\par }{\MM \VS{30}I powiedział mu Jezus: Zaprawdę powiadam ci, że dziś, tej nocy, zanim kogut dwa razy zapieje, trzy razy się mnie wyprzesz.


\par }{\MM \VS{31}Ale on tym bardziej zapewniał: Choćbym miał z tobą i umrzeć, nie wyprę się ciebie. Tak samo mówili wszyscy.


\par }{\MM \VS{32}I przyszli na miejsce zwane Getsemani. Wtedy powiedział do swoich uczniów: Siedźcie tu, ja tymczasem będę się modlił.


\par }{\MM \VS{33}Wziąwszy ze sobą Piotra, Jakuba i Jana, zaczął odczuwać lęk i udrękę.


\par }{\MM \VS{34}I powiedział do nich: Bardzo smutna jest moja dusza aż do śmierci. Zostańcie tu i czuwajcie.


\par }{\MM \VS{35}A odszedłszy trochę
{\ADD{dalej}}, upadł na ziemię i modlił się, aby, jeśli to możliwe, ominęła go ta godzina.


\par }{\MM \VS{36}I powiedział: Abba, Ojcze, dla ciebie wszystko jest możliwe, zabierz ode mnie ten kielich. Jednak
{\ADD{niech się stanie}} nie to, co ja chcę, ale to, co ty.


\par }{\MM \VS{37}Potem przyszedł i zastał ich śpiących. I powiedział do Piotra: Szymonie, śpisz? Nie mogłeś czuwać jednej godziny?


\par }{\MM \VS{38}Czuwajcie i módlcie się, abyście nie ulegli pokusie. Duch wprawdzie jest ochoczy, ale ciało słabe.


\par }{\MM \VS{39}I odszedłszy znowu, modlił się tymi samymi słowami.


\par }{\MM \VS{40}A gdy wrócił, ponownie zastał ich śpiących, bo oczy same im się zamykały; i nie wiedzieli, co mu odpowiedzieć.


\par }{\MM \VS{41}I przyszedł po raz trzeci, i powiedział im: Śpijcie dalej i odpoczywajcie! Dosyć! Nadeszła godzina, oto Syn Człowieczy będzie wydany w ręce grzeszników.


\par }{\MM \VS{42}Wstańcie, chodźmy! Oto zbliża się ten, który mnie wydaje.


\par }{\MM \VS{43}I zaraz, gdy on jeszcze mówił, nadszedł Judasz, jeden z dwunastu, a z nim wielka zgraja z mieczami i kijami od naczelnych kapłanów, uczonych w Piśmie i starszych.


\par }{\MM \VS{44}A ten, który go zdradził, ustalił z nimi znak, mówiąc: Ten, którego pocałuję, to on, schwytajcie go i prowadźcie ostrożnie.


\par }{\MM \VS{45}Gdy tylko przyszedł, natychmiast zbliżył się do niego i powiedział: Mistrzu, Mistrzu! I pocałował go.


\par }{\MM \VS{46}Wtedy tamci rzucili się na niego i schwytali go.


\par }{\MM \VS{47}A jeden z tych, którzy tam stali, dobył miecz, uderzył sługę najwyższego kapłana i odciął mu ucho.


\par }{\MM \VS{48}Jezus zaś powiedział do nich: Wyszliście jak na bandytę z mieczami i kijami, aby mnie schwytać.


\par }{\MM \VS{49}Codziennie bywałem u was w świątyni, nauczając, a nie schwytaliście mnie. Ale Pisma
{\ADD{muszą}} się wypełnić.


\par }{\MM \VS{50}Wtedy wszyscy opuścili go i uciekli.


\par }{\MM \VS{51}A szedł za nim pewien młody człowiek mający płótno narzucone na gołe
{\ADD{ciało}}. I pochwycili go młodzieńcy.


\par }{\MM \VS{52}Ale on zostawił płótno i nago uciekł od nich.


\par }{\MM \VS{53}Wtedy przyprowadzili Jezusa do najwyższego kapłana, gdzie zeszli się wszyscy naczelni kapłani, starsi i uczeni w Piśmie.


\par }{\MM \VS{54}Piotr zaś szedł za nim z daleka aż do dziedzińca najwyższego kapłana i siedział ze sługami, grzejąc się przy ogniu.


\par }{\MM \VS{55}Tymczasem naczelni kapłani i cała Rada szukali świadectwa przeciwko Jezusowi, aby go skazać na śmierć, ale nie znaleźli.


\par }{\MM \VS{56}Wielu bowiem fałszywie świadczyło przeciwko niemu, lecz ich świadectwa nie były zgodne.


\par }{\MM \VS{57}Wtedy niektórzy wystąpili i fałszywie świadczyli przeciwko niemu, mówiąc:


\par }{\MM \VS{58}Słyszeliśmy, jak mówił: Zburzę tę świątynię ręką uczynioną, a w trzy dni zbuduję inną, nie ręką uczynioną.


\par }{\MM \VS{59}Lecz i tak ich świadectwo nie było zgodne.


\par }{\MM \VS{60}Wtedy najwyższy kapłan, stanąwszy na środku, zapytał Jezusa: Nic nie odpowiadasz?
{\ADD{Cóż to jest}}, co oni przeciwko tobie zeznają?


\par }{\MM \VS{61}Ale on milczał i nic nie odpowiedział. Znowu zapytał go najwyższy kapłan: Czy ty jesteś Chrystusem, Synem Błogosławionego?


\par }{\MM \VS{62}A Jezus odpowiedział: Ja jestem. I ujrzycie Syna Człowieczego siedzącego po prawicy mocy
{\ADD{Boga}} i przychodzącego z obłokami nieba.


\par }{\MM \VS{63}Wtedy najwyższy kapłan rozdarł swoje szaty i powiedział: Czyż potrzebujemy jeszcze świadków?


\par }{\MM \VS{64}Słyszeliście bluźnierstwo. Jak wam się zdaje? A oni wszyscy wydali wyrok, że zasługuje na śmierć.


\par }{\MM \VS{65}I niektórzy zaczęli pluć na niego, zakrywali mu twarz, bili go pięściami i mówili: Prorokuj! A słudzy go policzkowali.


\par }{\MM \VS{66}Kiedy Piotr był na dole, na dziedzińcu, przyszła jedna ze służących najwyższego kapłana.


\par }{\MM \VS{67}A gdy zobaczyła, że Piotr grzeje się
{\ADD{przy ogniu}}, popatrzyła na niego i powiedziała: I ty byłeś z Jezusem z Nazaretu.


\par }{\MM \VS{68}Lecz on się wyparł, mówiąc: Nie wiem i nie rozumiem, o czym mówisz. I wyszedł na zewnątrz do przedsionka, a kogut zapiał.


\par }{\MM \VS{69}Wtedy służąca zobaczyła go znowu i zaczęła mówić do tych, którzy tam stali: To jest
{\ADD{jeden}} z nich.


\par }{\MM \VS{70}A on ponownie się wyparł. I znowu, po chwili ci, którzy tam stali, powiedzieli do Piotra: Na pewno jesteś
{\ADD{jednym}} z nich, bo jesteś Galilejczykiem i twoja mowa jest podobna.


\par }{\MM \VS{71}Lecz on zaczął się zaklinać i przysięgać: Nie znam tego człowieka, o którym mówicie.


\par }{\MM \VS{72}Wtedy kogut zapiał po raz drugi. I przypomniał sobie Piotr słowa, które powiedział mu Jezus: Zanim kogut dwa razy zapieje, trzy razy się mnie wyprzesz. I wyszedłszy, zapłakał.




\par }\Chap{15}{\MM \VerseOne{1}Wczesnym rankiem naczelni kapłani, naradziwszy się razem ze starszymi, uczonymi w Piśmie i całą Radą, związali Jezusa, odprowadzili go i wydali Piłatowi.


\par }{\MM \VS{2}A Piłat zapytał go: Czy ty jesteś królem Żydów? On mu odpowiedział: Ty
{\ADD{sam to}} mówisz.


\par }{\MM \VS{3}I oskarżali go naczelni kapłani o wiele rzeczy, ale on nic nie odpowiedział.


\par }{\MM \VS{4}Wtedy Piłat znowu go zapytał: Nic nie odpowiadasz? Zobacz, jak wiele zeznają przeciwko tobie.


\par }{\MM \VS{5}Jezus jednak nic nie odpowiedział, tak że Piłat się dziwił.


\par }{\MM \VS{6}Na święto miał on zwyczaj wypuszczać im jednego więźnia, o którego prosili.


\par }{\MM \VS{7}A był
{\ADD{jeden}}, zwany Barabaszem, więziony wraz z buntownikami, którzy podczas rozruchów popełnili zabójstwo.


\par }{\MM \VS{8}I tłum zaczął wołać i prosić,
{\ADD{żeby zrobił}} to, co zawsze dla nich robił.


\par }{\MM \VS{9}Lecz Piłat im odpowiedział: Chcecie, abym wam wypuścił króla Żydów?


\par }{\MM \VS{10}Wiedział bowiem, że naczelni kapłani wydali go z zawiści.


\par }{\MM \VS{11}Ale naczelni kapłani podburzyli tłum, żeby raczej wypuścił im Barabasza.


\par }{\MM \VS{12}A Piłat znowu im odpowiedział: Cóż więc chcecie, abym uczynił
{\ADD{z tym}}, którego nazywacie królem Żydów?


\par }{\MM \VS{13}A oni znowu zawołali: Ukrzyżuj go!


\par }{\MM \VS{14}Wtedy Piłat zapytał: Cóż on złego uczynił? Lecz oni jeszcze głośniej wołali: Ukrzyżuj go!


\par }{\MM \VS{15}Piłat więc, chcąc zadowolić tłum, wypuścił im Barabasza, a Jezusa ubiczował i wydał im na ukrzyżowanie.


\par }{\MM \VS{16}Żołnierze wprowadzili go do sali, czyli do ratusza, i zwołali cały oddział.


\par }{\MM \VS{17}Potem ubrali go w purpurę, a uplótłszy koronę z cierni, włożyli mu na
{\ADD{głowę}}.


\par }{\MM \VS{18}I zaczęli go pozdrawiać: Witaj, królu Żydów!


\par }{\MM \VS{19}Bili go trzciną po głowie i pluli na niego, a upadając na kolana, oddawali mu pokłon.


\par }{\MM \VS{20}A gdy go wyszydzili, zdjęli z niego purpurę, ubrali go w
{\ADD{jego}} własne szaty i wyprowadzili na ukrzyżowanie.


\par }{\MM \VS{21}I przymusili przechodzącego obok niejakiego Szymona z Cyreny, który szedł z pola, ojca Aleksandra i Rufusa, aby niósł jego krzyż.


\par }{\MM \VS{22}I przyprowadzili go na miejsce
{\ADD{zwane}} Golgotą, co się tłumaczy: Miejsce Czaszki.


\par }{\MM \VS{23}Dawali mu do picia wino z mirrą, ale go nie przyjął.


\par }{\MM \VS{24}A gdy go ukrzyżowali, rozdzielili jego szaty, rzucając o nie losy,
{\ADD{by rozstrzygnąć}}, co kto ma wziąć.


\par }{\MM \VS{25}A była godzina trzecia, gdy go ukrzyżowali.


\par }{\MM \VS{26}Był też napis z podaniem jego winy: Król Żydów.


\par }{\MM \VS{27}I ukrzyżowali z nim dwóch bandytów, jednego po prawej, a drugiego po jego lewej stronie.


\par }{\MM \VS{28}Tak wypełniło się Pismo, które mówi: Zaliczono go w poczet złoczyńców.


\par }{\MM \VS{29}A ci, którzy przechodzili obok, bluźnili mu, kiwając głowami i mówiąc: Ej! Ty, który burzysz świątynię i w trzy dni
{\ADD{ją}} odbudowujesz;


\par }{\MM \VS{30}Ratuj samego siebie i zejdź z krzyża!


\par }{\MM \VS{31}Podobnie naczelni kapłani wraz z uczonymi w Piśmie, naśmiewając się, mówili między sobą: Innych ratował, a samego siebie uratować nie może.


\par }{\MM \VS{32}Niech Chrystus, król Izraela, zejdzie teraz z krzyża, żebyśmy ujrzeli i uwierzyli. Urągali mu także ci, którzy byli z nim ukrzyżowani.


\par }{\MM \VS{33}A gdy była szósta godzina, ciemność ogarnęła całą ziemię aż do godziny dziewiątej.


\par }{\MM \VS{34}O godzinie dziewiątej Jezus zawołał donośnym głosem: Eloi, Eloi, lama sabachthani? – co się tłumaczy: Boże mój, Boże mój, czemu mnie opuściłeś?


\par }{\MM \VS{35}A niektórzy ze stojących tam
{\ADD{ludzi}}, usłyszawszy to, mówili: Woła Eliasza.


\par }{\MM \VS{36}Wtedy ktoś podbiegł, napełnił gąbkę octem i włożywszy na trzcinę, dał mu pić, mówiąc: Przestańcie, zobaczymy, czy przyjdzie Eliasz, aby go zdjąć.


\par }{\MM \VS{37}A Jezus zawołał donośnym głosem i oddał ducha.


\par }{\MM \VS{38}I rozerwała się na pół zasłona świątyni, od góry aż do dołu.


\par }{\MM \VS{39}A setnik, który stał naprzeciw, widząc, że tak wołając, oddał ducha, powiedział: Ten człowiek prawdziwie był Synem Bożym.


\par }{\MM \VS{40}Były
{\ADD{tam}} też kobiety, które przypatrywały się z daleka, a wśród nich Maria Magdalena i Maria, matka Jakuba Mniejszego i Józefa, oraz Salome.


\par }{\MM \VS{41}One to, gdy jeszcze był w Galilei, chodziły za nim i usługiwały mu.
{\ADD{Było}} też wiele innych, które wraz z nim przyszły do Jerozolimy.


\par }{\MM \VS{42}A ponieważ był
{\ADD{dzień}} przygotowania, który jest przed szabatem, i nastał już wieczór;


\par }{\MM \VS{43}Przyszedł Józef z Arymatei, ważny członek Rady, który sam też oczekiwał królestwa Bożego, śmiało wszedł do Piłata i poprosił o ciało Jezusa.


\par }{\MM \VS{44}A Piłat zdziwił się, że już nie żyje, i zawoławszy setnika, zapytał go, czy dawno umarł.


\par }{\MM \VS{45}I upewniony przez setnika, wydał ciało Józefowi.


\par }{\MM \VS{46}Ten kupił płótno, zdjął go, owinął płótnem i złożył w grobowcu, który był wykuty w skale, a przed wejście do grobowca zatoczył kamień.


\par }{\MM \VS{47}A Maria Magdalena i Maria,
{\ADD{matka}} Józefa, patrzyły, gdzie go złożono.




\par }\Chap{16}{\MM \VerseOne{1}A gdy minął szabat, Maria Magdalena, Maria,
{\ADD{matka}} Jakuba, i Salome nakupiły wonności, aby pójść i namaścić go.


\par }{\MM \VS{2}Pierwszego dnia po szabacie, wczesnym rankiem, gdy wzeszło słońce, przyszły do grobu.


\par }{\MM \VS{3}I mówiły do siebie: Któż nam odwali kamień od wejścia do grobowca?


\par }{\MM \VS{4}(A gdy spojrzały, zobaczyły, że kamień został odwalony). Był bowiem bardzo wielki.


\par }{\MM \VS{5}Gdy weszły do grobowca, ujrzały młodzieńca siedzącego po prawej stronie, ubranego w białą szatę, i przestraszyły się.


\par }{\MM \VS{6}Lecz on powiedział do nich: Nie bójcie się. Szukacie Jezusa z Nazaretu, który był ukrzyżowany. Powstał, nie ma
{\ADD{go}} tu. Oto miejsce, gdzie go złożono.


\par }{\MM \VS{7}Ale idźcie i powiedzcie jego uczniom i Piotrowi: Udaje się przed wami do Galilei. Tam go ujrzycie, jak wam powiedział.


\par }{\MM \VS{8}Wyszły więc szybko i uciekły od grobu, bo ogarnęły je lęk i zdumienie. Nikomu też nic nie mówiły, ponieważ się bały.


\par }{\MM \VS{9}A Jezus, gdy zmartwychwstał wczesnym rankiem pierwszego
{\ADD{dnia}} po szabacie, ukazał się najpierw Marii Magdalenie, z której wypędził siedem demonów.


\par }{\MM \VS{10}Ona zaś poszła i opowiedziała
{\ADD{to}} tym, którzy z nim przebywali, pogrążonym w smutku i płaczącym.


\par }{\MM \VS{11}A gdy oni usłyszeli, że żyje i że go widziała, nie wierzyli.


\par }{\MM \VS{12}Potem ukazał się w innej postaci dwom z nich, gdy szli na wieś.


\par }{\MM \VS{13}Oni poszli i opowiedzieli pozostałym. Lecz i tym nie uwierzyli.


\par }{\MM \VS{14}Na koniec ukazał się jedenastu, gdy siedzieli za stołem, i wyrzucał im ich niewiarę i zatwardziałość serca, że nie wierzyli tym, którzy go widzieli wskrzeszonego.


\par }{\MM \VS{15}I powiedział do nich: Idźcie na cały świat i głoście ewangelię wszelkiemu stworzeniu.


\par }{\MM \VS{16}Kto uwierzy i ochrzci się, będzie zbawiony, ale kto nie uwierzy, będzie potępiony.


\par }{\MM \VS{17}A takie znaki będą towarzyszyć tym, którzy uwierzą: w moim imieniu będą wypędzać demony, będą mówić nowymi językami;


\par }{\MM \VS{18}Będą brać węże, a choćby wypili coś śmiercionośnego, nie zaszkodzi im; na chorych będą kłaść ręce, a ci odzyskają zdrowie.


\par }{\MM \VS{19}A gdy Pan przestał do nich mówić, został wzięty do nieba i zasiadł po prawicy Boga.


\par }{\MM \VS{20}Oni zaś poszli i głosili wszędzie, a Pan współdziałał z nimi i potwierdzał
{\ADD{ich}} słowa znakami, które im towarzyszyły.
{\ADD{Amen}}.


\par }