\NormalFont\ShortTitle{Łukasza}

{\MT Ewangelia Łukasza



\par }\ChapOne{1}{\MM \VerseOne{1}Ponieważ wielu podjęło się sporządzić opis tych wydarzeń, co do których mamy zupełną pewność;


\par }{\MM \VS{2}Tak jak nam
{\ADD{je}} przekazali ci, którzy od początku byli naocznymi świadkami i sługami słowa;


\par }{\MM \VS{3}Postanowiłem i ja, który to wszystko od początku dokładnie wybadałem, opisać ci
{\ADD{to}} po kolei, zacny Teofilu;


\par }{\MM \VS{4}Abyś nabrał pewności co do tego, czego cię nauczono.


\par }{\MM \VS{5}Za dni Heroda, króla Judei, żył pewien kapłan imieniem Zachariasz, ze zmiany Abiasza. Miał on za żonę
{\ADD{jedną}} z córek Aarona, której na imię było Elżbieta.


\par }{\MM \VS{6}Oboje byli sprawiedliwi w oczach Boga, postępując nienagannie według wszystkich przykazań i nakazów Pana.


\par }{\MM \VS{7}Nie mieli jednak dziecka, ponieważ Elżbieta była niepłodna, i oboje byli w podeszłym wieku.


\par }{\MM \VS{8}A gdy pełnił służbę kapłańską przed Bogiem w kolejności swojej zmiany;


\par }{\MM \VS{9}Zgodnie ze zwyczajem urzędu kapłańskiego padł na niego los, aby wejść do świątyni Pana i palić kadzidło.


\par }{\MM \VS{10}A cała rzesza ludzi modliła się na zewnątrz w czasie kadzenia.


\par }{\MM \VS{11}Wtedy ukazał mu się anioł Pana stojący po prawej stronie ołtarza kadzenia.


\par }{\MM \VS{12}I przeraził się Zachariasz na jego widok, i ogarnął go strach.


\par }{\MM \VS{13}Lecz anioł powiedział do niego: Nie bój się, Zachariaszu, bo twoja modlitwa została wysłuchana. Elżbieta, twoja żona, urodzi ci syna, któremu nadasz imię Jan.


\par }{\MM \VS{14}Będzie to dla ciebie radość i wesele; i wielu będzie się radować z jego narodzin.


\par }{\MM \VS{15}Będzie bowiem wielki w oczach Pana. Nie będzie pił wina ani mocnego napoju i zostanie napełniony Duchem Świętym już w łonie swojej matki.


\par }{\MM \VS{16}I wielu z synów Izraela nawróci do Pana, ich Boga.


\par }{\MM \VS{17}On bowiem pójdzie przed nim w duchu i mocy Eliasza, aby zwrócić serca ojców ku dzieciom, a opornych ku roztropności sprawiedliwych, aby przygotować Panu lud gotowy.


\par }{\MM \VS{18}I powiedział Zachariasz do anioła: Po czym to poznam? Bo ja jestem stary i moja żona jest w podeszłym wieku.


\par }{\MM \VS{19}A anioł mu odpowiedział: Ja jestem Gabriel, który stoi przed Bogiem. Zostałem posłany, aby mówić do ciebie i przynieść ci tę radosną nowinę.


\par }{\MM \VS{20}I będziesz niemy, i nie będziesz mógł mówić aż do dnia, kiedy się to stanie, dlatego że nie uwierzyłeś moim słowom, które się wypełnią w swoim czasie.


\par }{\MM \VS{21}A ludzie czekali na Zachariasza i dziwili się, że tak długo przebywa w świątyni.


\par }{\MM \VS{22}Kiedy wyszedł, nie mógł do nich mówić. I zrozumieli, że miał widzenie w świątyni, bo dawał im znaki, i pozostał niemy.


\par }{\MM \VS{23}A gdy skończyły się dni jego posługi, wrócił do swego domu.


\par }{\MM \VS{24}Po tych dniach Elżbieta, jego żona, poczęła i ukrywała się przez pięć miesięcy, mówiąc:


\par }{\MM \VS{25}Tak mi uczynił Pan w dniach, kiedy wejrzał
{\ADD{na mnie}}, aby zdjąć moją hańbę w oczach ludzi.


\par }{\MM \VS{26}A w szóstym miesiącu Bóg posłał anioła Gabriela do miasta w Galilei, zwanego Nazaret;


\par }{\MM \VS{27}Do dziewicy zaślubionej mężczyźnie, któremu na imię było Józef, z rodu Dawida; a dziewicy było na imię Maria.


\par }{\MM \VS{28}Kiedy anioł przyszedł do niej, powiedział: Witaj, obdarowana łaską, Pan jest z tobą. Błogosławiona jesteś między kobietami.


\par }{\MM \VS{29}Ale ona, ujrzawszy
{\ADD{go}}, zlękła się z powodu jego słów i zastanawiała się, co miałoby znaczyć to pozdrowienie.


\par }{\MM \VS{30}Wtedy anioł powiedział do niej: Nie bój się, Mario, znalazłaś bowiem łaskę u Boga.


\par }{\MM \VS{31}Oto poczniesz w
{\ADD{swym}} łonie i urodzisz syna, któremu nadasz imię Jezus.


\par }{\MM \VS{32}Będzie on wielki i będzie nazwany Synem Najwyższego, a Pan Bóg da mu tron jego ojca Dawida.


\par }{\MM \VS{33}I będzie królował nad domem Jakuba na wieki, a jego królestwu nie będzie końca.


\par }{\MM \VS{34}Wtedy Maria powiedziała do anioła: Jak to się stanie, skoro nie obcowałam z mężczyzną?


\par }{\MM \VS{35}A anioł jej odpowiedział: Duch Święty zstąpi na ciebie i moc Najwyższego zacieni cię. Dlatego też to święte, co się z ciebie narodzi, będzie nazwane Synem Bożym.


\par }{\MM \VS{36}A oto Elżbieta, twoja krewna, także poczęła syna w swojej starości i jest w szóstym miesiącu ta, którą nazywano niepłodną.


\par }{\MM \VS{37}Dla Boga bowiem nie ma nic niemożliwego.


\par }{\MM \VS{38}I powiedziała Maria: Oto służebnica Pana, niech mi się stanie według twego słowa. Wtedy odszedł od niej anioł.


\par }{\MM \VS{39}W tych dniach Maria wstała i poszła z pośpiechem w góry do miasta w Judei.


\par }{\MM \VS{40}Weszła do domu Zachariasza i pozdrowiła Elżbietę.


\par }{\MM \VS{41}A gdy Elżbieta usłyszała pozdrowienie Marii, poruszyło się dziecko w jej łonie i Elżbieta została napełniona Duchem Świętym.


\par }{\MM \VS{42}I zawołała donośnym głosem: Błogosławiona jesteś między kobietami i błogosławiony jest owoc twego łona.


\par }{\MM \VS{43}A skądże mi to, że matka mego Pana przyszła do mnie?


\par }{\MM \VS{44}Gdy bowiem głos twego pozdrowienia zabrzmiał w moich uszach, poruszyło się z radości dziecko w moim łonie.


\par }{\MM \VS{45}A błogosławiona, która uwierzyła. Spełni się bowiem to, co zostało jej powiedziane przez Pana.


\par }{\MM \VS{46}Wtedy Maria powiedziała: Wielbi moja dusza Pana;


\par }{\MM \VS{47}I rozradował się mój duch w Bogu, moim Zbawicielu;


\par }{\MM \VS{48}Bo wejrzał na uniżenie swojej służebnicy. Oto bowiem wszystkie pokolenia będą mnie odtąd nazywać błogosławioną.


\par }{\MM \VS{49}Bo uczynił mi wielkie rzeczy ten, który jest mocny, i święte jest jego imię.


\par }{\MM \VS{50}A jego miłosierdzie z pokolenia na pokolenie nad tymi, którzy się go boją.


\par }{\MM \VS{51}Okazał moc swoim ramieniem i rozproszył pysznych w myślach ich serc.


\par }{\MM \VS{52}Strącił mocarzy z tronów, a wywyższył pokornych.


\par }{\MM \VS{53}Głodnych napełnił dobrami, a bogaczy odprawił z niczym.


\par }{\MM \VS{54}Ujął się za Izraelem, swym sługą, pomny na
{\ADD{swoje}} miłosierdzie;


\par }{\MM \VS{55}Jak mówił do naszych ojców,
{\ADD{do}} Abrahama i jego potomstwa na wieki.


\par }{\MM \VS{56}I została z nią Maria około trzech miesięcy, a potem wróciła do swego domu.


\par }{\MM \VS{57}Dla Elżbiety zaś nadszedł czas porodu i urodziła syna.


\par }{\MM \VS{58}A gdy jej sąsiedzi i krewni usłyszeli, że Pan okazał jej swoje wielkie miłosierdzie, cieszyli się razem z nią.


\par }{\MM \VS{59}A ósmego dnia przyszli, aby obrzezać dziecko, i
{\ADD{chcieli}} nadać mu imię jego ojca, Zachariasza.


\par }{\MM \VS{60}Ale jego matka powiedziała: Nie tak, lecz będzie się nazywał Jan.


\par }{\MM \VS{61}I powiedzieli do niej: Nie ma nikogo w twoim rodzie, kogo by nazwano tym imieniem.


\par }{\MM \VS{62}Pytali więc znakami jego ojca, jak chce go nazwać.


\par }{\MM \VS{63}A on poprosił o tabliczkę i napisał: Jan jest jego imię. I dziwili się wszyscy.


\par }{\MM \VS{64}Natychmiast otworzyły się jego usta i
{\ADD{rozwiązał się}} jego język, i mówił, wielbiąc Boga.


\par }{\MM \VS{65}I padł strach na wszystkich ich sąsiadów, i po całej górskiej krainie judzkiej rozgłoszone zostały wszystkie te słowa.


\par }{\MM \VS{66}Wszyscy zaś, którzy o tym słyszeli, brali to sobie do serca i mówili: Cóż to będzie za dziecko? I była z nim ręka Pańska.


\par }{\MM \VS{67}A Zachariasz, jego ojciec, będąc napełniony Duchem Świętym, prorokował:


\par }{\MM \VS{68}Błogosławiony niech będzie Pan, Bóg Izraela, bo nawiedził i odkupił swój lud;


\par }{\MM \VS{69}I wzbudził nam róg zbawienia w domu Dawida, swego sługi;


\par }{\MM \VS{70}Jak mówił przez usta swoich świętych proroków, którzy byli od wieków;


\par }{\MM \VS{71}{\ADD{Że nas}} wybawi od naszych nieprzyjaciół i z ręki wszystkich, którzy nas nienawidzą;


\par }{\MM \VS{72}Aby okazać miłosierdzie naszym ojcom i przypomnieć swoje święte przymierze;


\par }{\MM \VS{73}I przysięgę, którą złożył Abrahamowi, naszemu ojcu;


\par }{\MM \VS{74}Że nam da,
{\ADD{abyśmy}} mu służyli bez lęku, wybawieni z ręki naszych nieprzyjaciół;


\par }{\MM \VS{75}W świętości i sprawiedliwości przed nim po wszystkie dni naszego życia.


\par }{\MM \VS{76}A ty, dziecko, będziesz nazwane prorokiem Najwyższego, bo pójdziesz przed obliczem Pana, aby przygotować jego drogi;


\par }{\MM \VS{77}I żeby jego ludowi dać poznać zbawienie przez przebaczenie mu grzechów;


\par }{\MM \VS{78}Dzięki serdecznemu miłosierdziu naszego Boga, przez które nawiedził nas wschód
{\ADD{słońca}} z wysoka;


\par }{\MM \VS{79}Aby oświecić siedzących w ciemności i w cieniu śmierci, aby skierować nasze kroki na drogę pokoju.


\par }{\MM \VS{80}A dziecko rosło i umacniało się w duchu, i przebywało na pustyniach aż do dnia ukazania się przed Izraelem.




\par }\Chap{2}{\MM \VerseOne{1}A w tych dniach wyszedł dekret cesarza Augusta, aby spisano cały świat.


\par }{\MM \VS{2}A ten pierwszy spis odbył się, gdy Kwiryniusz był namiestnikiem Syrii.


\par }{\MM \VS{3}Szli więc wszyscy, aby dać się spisać, każdy do swego miasta.


\par }{\MM \VS{4}Poszedł też Józef z Galilei, z miasta Nazaret, do Judei, do miasta Dawida, zwanego Betlejem, ponieważ pochodził z domu i z rodu Dawida;


\par }{\MM \VS{5}Aby dać się spisać z Marią, poślubioną sobie małżonką, która była brzemienna.


\par }{\MM \VS{6}A gdy tam byli, nadszedł czas porodu.


\par }{\MM \VS{7}I urodziła swego pierworodnego syna, owinęła go w pieluszki i położyła w żłobie, gdyż nie było dla nich miejsca w gospodzie.


\par }{\MM \VS{8}A byli w tej okolicy pasterze przebywający w polu i trzymający straż nocną nad swoim stadem.


\par }{\MM \VS{9}I oto stanął przy nich anioł Pana, a chwała Pana zewsząd ich oświeciła. I ogarnął ich wielki strach.


\par }{\MM \VS{10}I powiedział do nich anioł: Nie bójcie się, bo oto zwiastuję wam wielką radość, która będzie
{\ADD{udziałem}} całego ludu.


\par }{\MM \VS{11}Dziś bowiem w mieście Dawida narodził się wam Zbawiciel, którym jest Chrystus Pan.


\par }{\MM \VS{12}A to
{\ADD{będzie}} dla was znakiem: Znajdziecie niemowlę owinięte w pieluszki i leżące w żłobie.


\par }{\MM \VS{13}I zaraz z aniołem przybyło mnóstwo wojsk niebieskich chwalących Boga i mówiących:


\par }{\MM \VS{14}Chwała na wysokościach Bogu, a na ziemi pokój, wobec ludzi dobra wola.


\par }{\MM \VS{15}A gdy aniołowie odeszli od nich do nieba, pasterze mówili między sobą: Chodźmy aż do Betlejem i zobaczmy to, co się wydarzyło, a co Pan nam oznajmił.


\par }{\MM \VS{16}Spiesząc się więc, przyszli i znaleźli Marię, Józefa i niemowlę leżące w żłobie.


\par }{\MM \VS{17}A ujrzawszy, rozgłosili to, co zostało im powiedziane o tym dziecku.


\par }{\MM \VS{18}A wszyscy, którzy słyszeli, dziwili się temu, co pasterze im mówili.


\par }{\MM \VS{19}Lecz Maria zachowywała wszystkie te słowa, rozważając je w swoim sercu.


\par }{\MM \VS{20}I wrócili pasterze, wielbiąc i chwaląc Boga za wszystko, co słyszeli i widzieli, tak jak im zostało powiedziane.


\par }{\MM \VS{21}A gdy minęło osiem dni i
{\ADD{należało}} obrzezać dziecko, nadano mu imię Jezus, którym nazwał je anioł, zanim się poczęło w łonie.


\par }{\MM \VS{22}Gdy też według Prawa Mojżesza minęły dni jej oczyszczenia, przynieśli go do Jerozolimy, aby stawić go przed Panem;


\par }{\MM \VS{23}(Tak jak jest napisane w Prawie Pana: Każdy mężczyzna otwierający łono będzie nazywany świętym Panu);


\par }{\MM \VS{24}I żeby złożyć ofiarę według
{\ADD{tego}}, co zostało powiedziane w Prawie Pana, parę synogarlic albo dwa gołąbki.


\par }{\MM \VS{25}A był w Jerozolimie człowiek imieniem Symeon. Ten człowiek był sprawiedliwy i bogobojny, oczekujący pociechy Izraela, a Duch Święty był nad nim.


\par }{\MM \VS{26}I objawił mu Bóg przez Ducha Świętego, że nie ujrzy śmierci, dopóki nie zobaczy Chrystusa Pańskiego.


\par }{\MM \VS{27}Przyszedł on
{\ADD{prowadzony}} przez Ducha
{\ADD{Świętego}} do świątyni. A gdy rodzice wnosili dziecko – Jezusa, aby postąpić z nim według zwyczaju prawa;


\par }{\MM \VS{28}Wtedy on, wziąwszy go na ręce, chwalił Boga i mówił:


\par }{\MM \VS{29}Teraz pozwalasz odejść twemu słudze, Panie, w pokoju, według twego słowa;


\par }{\MM \VS{30}Gdyż moje oczy ujrzały twoje zbawienie;


\par }{\MM \VS{31}Które przygotowałeś wobec wszystkich ludzi;


\par }{\MM \VS{32}Światłość na oświecenie pogan i chwałę twego ludu, Izraela.


\par }{\MM \VS{33}A Józef i jego matka dziwili się temu, co o nim mówiono.


\par }{\MM \VS{34}I błogosławił im Symeon, i powiedział do Marii, jego matki: Oto ten położony jest na upadek i na powstanie wielu w Izraelu, i na znak, przeciwko któremu będą mówić;


\par }{\MM \VS{35}(I twoją duszę miecz przeniknie), aby myśli wielu serc zostały objawione.


\par }{\MM \VS{36}A była
{\ADD{tam}} prorokini Anna, córka Fanuela, z pokolenia Asera, która była w bardzo podeszłym wieku, a żyła siedem lat z mężem od swego dziewictwa.


\par }{\MM \VS{37}A
{\ADD{była}} wdową
{\ADD{mającą}} około osiemdziesięciu czterech lat, która nie opuszczała świątyni, służąc
{\ADD{Bogu}} w postach i modlitwach dniem i nocą.


\par }{\MM \VS{38}Ona też, przyszedłszy w tej właśnie chwili, dziękowała Panu i mówiła o nim wszystkim, którzy oczekiwali odkupienia w Jerozolimie.


\par }{\MM \VS{39}A gdy wykonali wszystko według prawa Pana, wrócili do Galilei, do swego miasta, Nazaretu.


\par }{\MM \VS{40}Dziecko zaś rosło i umacniało się w duchu, będąc pełne mądrości, a łaska Boga była nad nim.


\par }{\MM \VS{41}A jego rodzice chodzili co roku do Jerozolimy na święto Paschy.


\par }{\MM \VS{42}I gdy miał dwanaście lat, poszli do Jerozolimy, zgodnie ze zwyczajem tego święta.


\par }{\MM \VS{43}A gdy minęły te dni i już wracali, dziecię Jezus zostało w Jerozolimie, ale Józef i jego matka
{\ADD{o tym}} nie wiedzieli.


\par }{\MM \VS{44}Lecz sądząc, że jest w towarzystwie podróżnych, przeszli dzień drogi i szukali go wśród krewnych i znajomych.


\par }{\MM \VS{45}A gdy go nie znaleźli, wrócili do Jerozolimy, szukając go.


\par }{\MM \VS{46}A po trzech dniach znaleźli go siedzącego w świątyni wśród nauczycieli, słuchającego i pytającego ich.


\par }{\MM \VS{47}I wszyscy, którzy go słuchali, zdumiewali się jego rozumem i odpowiedziami.


\par }{\MM \VS{48}A
{\ADD{rodzice}}, ujrzawszy go, zdziwili się. I powiedziała do niego jego matka: Synu, dlaczego nam to zrobiłeś? Oto twój ojciec i ja z bólem
{\ADD{serca}} szukaliśmy ciebie.


\par }{\MM \VS{49}I powiedział do nich: Czemu mnie szukaliście? Czy nie wiedzieliście, że muszę być w tym, co należy do mego Ojca?


\par }{\MM \VS{50}Lecz oni nie zrozumieli tych słów, które im mówił.


\par }{\MM \VS{51}Wtedy poszedł z nimi i wrócił do Nazaretu, i był im posłuszny. A jego matka zachowywała wszystkie te słowa w swoim sercu.


\par }{\MM \VS{52}A Jezusowi przybywało mądrości i wzrostu oraz łaski u Boga i u ludzi.




\par }\Chap{3}{\MM \VerseOne{1}A w piętnastym roku panowania cesarza Tyberiusza, gdy Poncjusz Piłat był namiestnikiem Judei, Herod tetrarchą Galilei, jego brat Filip tetrarchą Iturei i ziemi Trachonu, a Lizaniasz tetrarchą Abileny;


\par }{\MM \VS{2}Za najwyższych kapłanów Annasza i Kajfasza doszło słowo Boże do Jana, syna Zachariasza, na pustyni.


\par }{\MM \VS{3}I obchodził całą okolicę nad Jordanem, głosząc chrzest pokuty na przebaczenie grzechów.


\par }{\MM \VS{4}Jak jest napisane w księdze słów proroka Izajasza: Głos wołającego na pustyni: Przygotujcie drogę Pana, prostujcie jego ścieżki.


\par }{\MM \VS{5}Każda dolina będzie wypełniona, a każda góra i pagórek będą obniżone; to, co krzywe, wyprostuje się, a wyboiste drogi będą gładkie.


\par }{\MM \VS{6}I ujrzy wszelkie ciało zbawienie Boże.


\par }{\MM \VS{7}Mówił więc do tłumów, które przychodziły, aby ich ochrzcił: Plemię żmijowe, któż was ostrzegł, żebyście uciekali przed przyszłym gniewem?


\par }{\MM \VS{8}Wydajcie więc owoce godne pokuty i nie zaczynajcie sobie wmawiać: Naszym ojcem jest Abraham. Mówię wam bowiem, że Bóg i z tych kamieni może wzbudzić dzieci Abrahamowi.


\par }{\MM \VS{9}A już siekiera do korzenia drzew jest przyłożona. Każde drzewo, które nie wydaje dobrego owocu, zostaje wycięte i wrzucone w ogień.


\par }{\MM \VS{10}I pytali go ludzie: Cóż więc mamy czynić?


\par }{\MM \VS{11}A on im odpowiedział: Kto ma dwie szaty, niech da temu, który nie ma, a kto ma pożywienie, niech uczyni tak samo.


\par }{\MM \VS{12}Przyszli też celnicy, aby się ochrzcić, i pytali go: Nauczycielu, cóż mamy czynić?


\par }{\MM \VS{13}A on im odpowiedział: Nie pobierajcie nic więcej ponad to, co wam wyznaczono.


\par }{\MM \VS{14}Pytali go też żołnierze: A my co mamy czynić? I odpowiedział im: Wobec nikogo nie używajcie przemocy,
{\ADD{nikogo}} fałszywie nie oskarżajcie i poprzestawajcie na waszym żołdzie.


\par }{\MM \VS{15}A gdy ludzie trwali w oczekiwaniu i wszyscy myśleli w swych sercach o Janie, czy może on nie jest Chrystusem;


\par }{\MM \VS{16}Odpowiedział Jan wszystkim: Ja was chrzczę wodą, lecz idzie mocniejszy ode mnie, któremu nie jestem godny rozwiązać rzemyka u jego sandałów. On będzie was chrzcił Duchem Świętym i ogniem.


\par }{\MM \VS{17}{\ADD{Ma}} on swoje wiejadło w ręku i wyczyści swoje klepisko, i zgromadzi pszenicę do swego spichlerza, ale plewy spali w ogniu nieugaszonym.


\par }{\MM \VS{18}A tak głosząc, dawał ludziom jeszcze wiele innych napomnień.


\par }{\MM \VS{19}Lecz tetrarcha Herod, strofowany przez niego z powodu Herodiady, żony swego brata Filipa, i z powodu wszystkich złych czynów, których się dopuścił;


\par }{\MM \VS{20}Dodał do wszystkiego i to, że wtrącił Jana do więzienia.


\par }{\MM \VS{21}I stało się tak, że kiedy wszyscy ludzie byli ochrzczeni, również Jezus został ochrzczony, a gdy się modlił, otworzyło się niebo;


\par }{\MM \VS{22}I zstąpił
{\ADD{na niego}} Duch Święty w kształcie cielesnym jak gołębica, a z nieba rozległ się głos: Ty jesteś moim umiłowanym Synem, w tobie mam upodobanie.


\par }{\MM \VS{23}A Jezus miał około trzydziestu lat. Był, jak sądzono, synem Józefa,
{\ADD{syna}} Helego;


\par }{\MM \VS{24}{\ADD{Syna}} Mattata,
{\ADD{syna}} Lewiego,
{\ADD{syna}} Melchiego,
{\ADD{syna}} Jannaja,
{\ADD{syna}} Józefa;


\par }{\MM \VS{25}{\ADD{Syna}} Matatiasza,
{\ADD{syna}} Amosa,
{\ADD{syna}} Nahuma,
{\ADD{syna}} Esliego,
{\ADD{syna}} Naggaja;


\par }{\MM \VS{26}{\ADD{Syna}} Maata,
{\ADD{syna}} Matatiasza,
{\ADD{syna}} Semei,
{\ADD{syna}} Józefa,
{\ADD{syna}} Judy;


\par }{\MM \VS{27}{\ADD{Syna}} Joanana,
{\ADD{syna}} Resy,
{\ADD{syna}} Zorobabela,
{\ADD{syna}} Salatiela,
{\ADD{syna}} Neriego;


\par }{\MM \VS{28}{\ADD{Syna}} Melchiego,
{\ADD{syna}} Addiego,
{\ADD{syna}} Kosama,
{\ADD{syna}} Elmadama,
{\ADD{syna}} Era;


\par }{\MM \VS{29}{\ADD{Syna}} Jozego,
{\ADD{syna}} Eliezera,
{\ADD{syna}} Jorima,
{\ADD{syna}} Mattata,
{\ADD{syna}} Lewiego;


\par }{\MM \VS{30}{\ADD{Syna}} Symeona,
{\ADD{syna}} Judy,
{\ADD{syna}} Józefa,
{\ADD{syna}} Jonana,
{\ADD{syna}} Eliakima;


\par }{\MM \VS{31}{\ADD{Syna}} Meleasza,
{\ADD{syna}} Menny,
{\ADD{syna}} Mattata,
{\ADD{syna}} Natana,
{\ADD{syna}} Dawida;


\par }{\MM \VS{32}{\ADD{Syna}} Jessego,
{\ADD{syna}} Obeda,
{\ADD{syna}} Booza,
{\ADD{syna}} Salmona,
{\ADD{syna}} Naassona;


\par }{\MM \VS{33}{\ADD{Syna}} Aminadaba,
{\ADD{syna}} Arama,
{\ADD{syna}} Esroma,
{\ADD{syna}} Faresa,
{\ADD{syna}} Judy;


\par }{\MM \VS{34}{\ADD{Syna}} Jakuba,
{\ADD{syna}} Izaaka,
{\ADD{syna}} Abrahama,
{\ADD{syna}} Tarego,
{\ADD{syna}} Nachora;


\par }{\MM \VS{35}{\ADD{Syna}} Serucha,
{\ADD{syna}} Ragaua,
{\ADD{syna}} Faleka,
{\ADD{syna}} Hebera,
{\ADD{syna}} Sali;


\par }{\MM \VS{36}{\ADD{Syna}} Kainana,
{\ADD{syna}} Arfaksada,
{\ADD{syna}} Sema,
{\ADD{syna}} Noego,
{\ADD{syna}} Lamecha;


\par }{\MM \VS{37}{\ADD{Syna}} Matusali,
{\ADD{syna}} Enocha,
{\ADD{syna}} Jareta,
{\ADD{syna}} Maleleela,
{\ADD{syna}} Kainana;


\par }{\MM \VS{38}{\ADD{Syna}} Enosa,
{\ADD{syna}} Seta,
{\ADD{syna}} Adama,
{\ADD{syna}} Boga.




\par }\Chap{4}{\MM \VerseOne{1}A Jezus, pełen Ducha Świętego, wrócił znad Jordanu i został zaprowadzony przez Ducha na pustynię;


\par }{\MM \VS{2}I przez czterdzieści dni był kuszony przez diabła. Nic nie jadł w tych dniach, a gdy minęły, poczuł głód.


\par }{\MM \VS{3}I powiedział do niego diabeł: Jeśli jesteś Synem Bożym, powiedz temu kamieniowi, aby stał się chlebem.


\par }{\MM \VS{4}Ale Jezus mu odpowiedział: Jest napisane: Nie samym chlebem będzie żył człowiek, ale każdym słowem Bożym.


\par }{\MM \VS{5}Wtedy wyprowadził go diabeł na wysoką górę i pokazał mu w jednej chwili wszystkie królestwa świata.


\par }{\MM \VS{6}I powiedział do niego diabeł: Dam ci całą tę potęgę i ich chwałę, bo zostały mi przekazane i daję je, komu chcę.


\par }{\MM \VS{7}Jeśli więc oddasz mi pokłon, wszystko będzie twoje.


\par }{\MM \VS{8}A Jezus mu odpowiedział: Idź precz ode mnie, szatanie! Jest bowiem napisane: Panu, swemu Bogu, będziesz oddawał pokłon i tylko jemu będziesz służył.


\par }{\MM \VS{9}Potem zaprowadził go do Jerozolimy, postawił na szczycie świątyni i powiedział do niego: Jeśli jesteś Synem Bożym, rzuć się stąd w dół.


\par }{\MM \VS{10}Jest bowiem napisane: Rozkaże o tobie swoim aniołom, aby cię strzegli;


\par }{\MM \VS{11}I będą cię nosić na rękach, abyś przypadkiem nie uderzył swojej nogi o kamień.


\par }{\MM \VS{12}A Jezus mu odpowiedział: Powiedziano: Nie będziesz wystawiał na próbę Pana, swego Boga.


\par }{\MM \VS{13}Kiedy diabeł skończył całe kuszenie, odstąpił od niego na jakiś czas.


\par }{\MM \VS{14}Jezus zaś wrócił w mocy Ducha do Galilei, a wieść o nim rozeszła się po całej okolicy.


\par }{\MM \VS{15}I nauczał w ich synagogach, sławiony przez wszystkich.


\par }{\MM \VS{16}Przyszedł też do Nazaretu, gdzie się wychował. Według swego zwyczaju wszedł w dzień szabatu do synagogi i wstał, aby czytać.


\par }{\MM \VS{17}I podano mu księgę proroka Izajasza. Gdy otworzył księgę, znalazł miejsce, gdzie było napisane:


\par }{\MM \VS{18}Duch Pana nade mną, ponieważ namaścił mnie, abym głosił ewangelię ubogim, posłał mnie, abym uzdrawiał skruszonych w sercu, abym uwięzionym zwiastował wyzwolenie, a ślepym przejrzenie, abym uciśnionych wypuścił na wolność;


\par }{\MM \VS{19}Abym głosił miłościwy rok Pana.


\par }{\MM \VS{20}Potem zamknął księgę, oddał ją słudze i usiadł, a oczy wszystkich w synagodze były w nim utkwione.


\par }{\MM \VS{21}I zaczął do nich mówić: Dziś wypełniły się te
{\ADD{słowa}} Pisma w waszych uszach.


\par }{\MM \VS{22}A wszyscy przyświadczali mu i dziwili się słowom łaski, które wychodziły z jego ust. I mówili: Czyż nie jest to syn Józefa?


\par }{\MM \VS{23}I powiedział do nich: Z pewnością powiecie mi to przysłowie: Lekarzu, ulecz samego siebie. To, o czym słyszeliśmy, że wydarzyło się w Kafarnaum, uczyń i tu, w swojej ojczyźnie.


\par }{\MM \VS{24}I powiedział: Zaprawdę powiadam wam: Żaden prorok nie jest dobrze przyjmowany w swojej ojczyźnie.


\par }{\MM \VS{25}Ale mówię wam zgodnie z prawdą,
{\ADD{że}} wiele wdów było w Izraelu za dni Eliasza, gdy niebo było zamknięte przez trzy lata i sześć miesięcy, tak że wielki głód panował na całej ziemi;


\par }{\MM \VS{26}Jednak Eliasz nie został posłany do żadnej z nich, tylko do pewnej wdowy z Sarepty Sydońskiej.


\par }{\MM \VS{27}I wielu było trędowatych w Izraelu za
{\ADD{czasów}} proroka Elizeusza, jednak żaden z nich nie został oczyszczony, tylko Naaman Syryjczyk.


\par }{\MM \VS{28}I wszyscy w synagodze, słysząc to, zapłonęli gniewem;


\par }{\MM \VS{29}A wstawszy, wypchnęli go z miasta i wyprowadzili na szczyt góry, na której było zbudowane ich miasto, aby go z niej zrzucić.


\par }{\MM \VS{30}Lecz on przeszedł między nimi i oddalił się.


\par }{\MM \VS{31}Potem przyszedł do Kafarnaum, miasta w Galilei, i tam nauczał ich w szabaty.


\par }{\MM \VS{32}I zdumiewali się jego nauką, bo przemawiał z mocą.


\par }{\MM \VS{33}A był w synagodze człowiek, który miał ducha demona nieczystego. Zawołał on donośnym głosem:


\par }{\MM \VS{34}Ach, cóż my z tobą mamy, Jezusie z Nazaretu? Przyszedłeś nas zniszczyć? Wiem, kim jesteś: Świętym Boga.


\par }{\MM \VS{35}I zgromił go Jezus: Zamilcz i wyjdź z niego! Wtedy demon rzucił go na środek i wyszedł z niego, nie wyrządzając mu żadnej krzywdy.


\par }{\MM \VS{36}A wszystkich ogarnęło zdumienie i rozmawiali między sobą: Cóż to za słowo? Bo z władzą i mocą rozkazuje duchom nieczystym, a one wychodzą.


\par }{\MM \VS{37}I wieść o nim rozeszła się wszędzie po okolicznej krainie.


\par }{\MM \VS{38}Po wyjściu z synagogi
{\ADD{Jezus}} przyszedł do domu Szymona. A teściowa Szymona miała wysoką gorączkę, więc prosili go za nią.


\par }{\MM \VS{39}Wtedy on, stanąwszy nad nią, zgromił gorączkę, a ta ją opuściła. Zaraz też wstała i usługiwała im.


\par }{\MM \VS{40}A gdy słońce zachodziło, wszyscy, którzy mieli cierpiących na rozmaite choroby, przyprowadzali ich do niego, a on na każdego z nich kładł ręce i uzdrawiał ich.


\par }{\MM \VS{41}Z wielu też wychodziły demony, wołając: Ty jesteś Chrystusem, Synem Bożym. Ale
{\ADD{on}} gromił
{\ADD{je}} i nie pozwalał im mówić. Wiedziały bowiem, że on jest Chrystusem.


\par }{\MM \VS{42}Kiedy nastał dzień, wyszedł i udał się na odludne miejsce. A ludzie go szukali i przyszli aż do niego, i zatrzymywali go, aby od nich nie odchodził.


\par }{\MM \VS{43}Lecz on powiedział do nich: Także innym miastom muszę głosić królestwo Boże, bo po to zostałem posłany.


\par }{\MM \VS{44}I głosił w synagogach w Galilei.




\par }\Chap{5}{\MM \VerseOne{1}Pewnego razu, gdy ludzie cisnęli się do niego, aby słuchać słowa Bożego, on stał nad jeziorem Genezaret.


\par }{\MM \VS{2}I zobaczył dwie łodzie stojące przy
{\ADD{brzegu}} jeziora, a rybacy, wyszedłszy z nich, płukali sieci.


\par }{\MM \VS{3}Wsiadł do jednej z tych łodzi, która należała do Szymona, i poprosił go, aby trochę odpłynął od brzegu. A usiadłszy, nauczał ludzi z łodzi.


\par }{\MM \VS{4}Kiedy przestał mówić, zwrócił się do Szymona: Wypłyń na głębię i zarzućcie wasze sieci na połów.


\par }{\MM \VS{5}A Szymon mu odpowiedział: Mistrzu, przez całą noc pracowaliśmy i nic nie złowiliśmy, ale na twoje słowo zarzucę sieć.


\par }{\MM \VS{6}A gdy to zrobili, zagarnęli wielkie mnóstwo ryb, tak że sieć im się rwała.


\par }{\MM \VS{7}Skinęli więc na towarzyszy, którzy byli w drugiej łodzi, aby przybyli i pomogli im. A oni przypłynęli i napełnili obie łodzie, tak że się zanurzały.


\par }{\MM \VS{8}Widząc to, Szymon Piotr przypadł do kolan Jezusa i powiedział: Odejdź ode mnie, Panie, bo jestem grzesznym człowiekiem.


\par }{\MM \VS{9}I jego bowiem, i wszystkich, którzy z nim byli, ogarnęło zdumienie z
{\ADD{powodu}} połowu ryb, jakiego dokonali.


\par }{\MM \VS{10}Podobnie też Jakuba i Jana, synów Zebedeusza, którzy byli towarzyszami Szymona. I powiedział Jezus do Szymona: Nie bój się, odtąd będziesz łowił ludzi.


\par }{\MM \VS{11}A oni, wyciągnąwszy łódź na brzeg, zostawili wszystko i poszli za nim.


\par }{\MM \VS{12}A gdy przebywał w pewnym mieście,
{\ADD{był tam}} człowiek cały pokryty trądem. Kiedy zobaczył Jezusa, upadł na twarz i prosił go: Panie, jeśli chcesz, możesz mnie oczyścić.


\par }{\MM \VS{13}Wtedy Jezus wyciągnął rękę, dotknął go i powiedział: Chcę, bądź oczyszczony. I natychmiast trąd go opuścił.


\par }{\MM \VS{14}Potem przykazał mu, aby nikomu o tym nie mówił.
{\ADD{I dodał}}: Ale idź, pokaż się kapłanowi i ofiaruj za swoje oczyszczenie, jak nakazał Mojżesz, na świadectwo dla nich.


\par }{\MM \VS{15}Lecz wieść o nim jeszcze bardziej się rozchodziła. I schodziły się wielkie tłumy, aby go słuchać i aby ich uzdrowił z chorób.


\par }{\MM \VS{16}A on odchodził na pustynię i modlił się.


\par }{\MM \VS{17}Pewnego dnia, gdy nauczał, siedzieli tam też faryzeusze i nauczyciele prawa, którzy się zeszli ze wszystkich miasteczek Galilei, Judei i Jerozolimy. A moc Pana była
{\ADD{obecna}}, aby ich uzdrawiać.


\par }{\MM \VS{18}A oto
{\ADD{jacyś}} mężczyźni nieśli na posłaniu sparaliżowanego. Szukali
{\ADD{sposobu, jak}} go wnieść i położyć przed nim.


\par }{\MM \VS{19}Gdy jednak z powodu tłumu nie znaleźli
{\ADD{drogi}}, którą by go mogli wnieść, weszli na dach i przez dachówkę spuścili go z posłaniem w sam środek, przed Jezusa.


\par }{\MM \VS{20}On, widząc ich wiarę, powiedział mu: Człowieku, przebaczone ci są twoje grzechy.


\par }{\MM \VS{21}Wtedy uczeni w Piśmie i faryzeusze zaczęli się zastanawiać i mówić: Kim jest ten, który mówi bluźnierstwa? Któż może przebaczać grzechy oprócz samego Boga?


\par }{\MM \VS{22}Ale Jezus, poznawszy ich myśli, odpowiedział im: Co myślicie w waszych sercach?


\par }{\MM \VS{23}Cóż jest łatwiej powiedzieć: Przebaczone ci są twoje grzechy, czy powiedzieć: Wstań i chodź?


\par }{\MM \VS{24}Lecz abyście wiedzieli, że Syn Człowieczy ma na ziemi moc przebaczać grzechy – powiedział do sparaliżowanego: Mówię ci: Wstań, weź swoje posłanie i idź do domu.


\par }{\MM \VS{25}A on natychmiast wstał na ich oczach, wziął to, na czym leżał, i poszedł do domu, wielbiąc Boga.


\par }{\MM \VS{26}Wtedy wszyscy się zdumieli, chwalili Boga i pełni lęku mówili: Widzieliśmy dziś dziwne rzeczy.


\par }{\MM \VS{27}Potem wyszedł i zobaczył celnika, imieniem Lewi, siedzącego w punkcie celnym, i powiedział do niego: Pójdź za mną.


\par }{\MM \VS{28}A on zostawił wszystko, wstał i poszedł za nim.


\par }{\MM \VS{29}I przygotował mu Lewi wielką ucztę w swoim domu. A była
{\ADD{tam}} wielka grupa celników i innych, którzy zasiedli z nimi za stołem.


\par }{\MM \VS{30}A uczeni w Piśmie i faryzeusze szemrali, mówiąc do jego uczniów: Dlaczego jecie i pijecie z celnikami i grzesznikami?


\par }{\MM \VS{31}Jezus zaś im odpowiedział: Nie zdrowi, lecz chorzy potrzebują lekarza.


\par }{\MM \VS{32}Nie przyszedłem wzywać do pokuty sprawiedliwych, ale grzeszników.


\par }{\MM \VS{33}I zapytali go: Dlaczego uczniowie Jana często poszczą i modlą się, podobnie
{\ADD{uczniowie}} faryzeuszy, a twoi jedzą i piją?


\par }{\MM \VS{34}A on im odpowiedział: Czy możecie sprawić, żeby przyjaciele oblubieńca pościli, dopóki jest z nimi oblubieniec?


\par }{\MM \VS{35}Lecz przyjdą dni, gdy oblubieniec zostanie od nich zabrany, wtedy, w te dni, będą pościć.


\par }{\MM \VS{36}Opowiedział im też przypowieść: Nikt nie przyszywa łaty z nowej szaty do starej, bo inaczej to, co jest nowe, drze
{\ADD{stare}}, a do starego nie nadaje się łata z nowego.


\par }{\MM \VS{37}I nikt nie wlewa młodego wina do starych bukłaków, bo inaczej młode wino rozsadzi bukłaki i samo wycieknie, a bukłaki się popsują.


\par }{\MM \VS{38}Ale młode wino należy wlewać do nowych bukłaków i tak zachowuje się jedno i drugie.


\par }{\MM \VS{39}Nikt też, kto napił się starego, nie chce od razu młodego. Mówi bowiem: Stare jest lepsze.




\par }\Chap{6}{\MM \VerseOne{1}W drugi szabat Jezus szedł przez zboża, a jego uczniowie zrywali kłosy i jedli, wykruszając je rękami.


\par }{\MM \VS{2}Wtedy niektórzy z faryzeuszy mówili do nich: Dlaczego robicie to, czego nie wolno robić w szabat?


\par }{\MM \VS{3}A Jezus im odpowiedział: Czy nie czytaliście o tym, co zrobił Dawid, gdy był głodny, on i ci, którzy z nim byli?


\par }{\MM \VS{4}Jak wszedł do domu Bożego, wziął chleby pokładne, których nie wolno było jeść
{\ADD{nikomu}} oprócz kapłanów, i jadł, i dał również tym, którzy z nim byli?


\par }{\MM \VS{5}I powiedział im: Syn Człowieczy jest też Panem szabatu.


\par }{\MM \VS{6}W inny szabat Jezus wszedł do synagogi i nauczał. A był tam człowiek, który miał uschłą prawą rękę.


\par }{\MM \VS{7}I obserwowali go uczeni w Piśmie i faryzeusze, czy uzdrowi w szabat, aby znaleźć
{\ADD{powód}} do oskarżenia go.


\par }{\MM \VS{8}Ale on znał ich myśli i powiedział do człowieka, który miał uschłą rękę: Podnieś się i stań na środku. A on podniósł się i stanął.


\par }{\MM \VS{9}Wtedy Jezus powiedział do nich: Spytam was o pewną rzecz: Czy wolno w szabaty czynić dobrze, czy źle? Ocalić życie czy zniszczyć?


\par }{\MM \VS{10}A spojrzawszy wokoło po wszystkich, powiedział do tego człowieka: Wyciągnij rękę. A on to zrobił i jego ręka znowu stała się zdrowa tak jak druga.


\par }{\MM \VS{11}Ale oni wpadli we wściekłość i rozmawiali między sobą, co by zrobić Jezusowi.


\par }{\MM \VS{12}W tych dniach odszedł na górę, aby się modlić, i spędził całą noc na modlitwie do Boga.


\par }{\MM \VS{13}A gdy nastał dzień, przywołał swych uczniów i wybrał
{\ADD{z nich}} dwunastu, których też nazwał apostołami:


\par }{\MM \VS{14}Szymona, którego nazwał Piotrem, i jego brata Andrzeja, Jakuba i Jana, Filipa i Bartłomieja;


\par }{\MM \VS{15}Mateusza i Tomasza, Jakuba,
{\ADD{syna}} Alfeusza, i Szymona, zwanego Zelotą;


\par }{\MM \VS{16}Judasza,
{\ADD{brata}} Jakuba, i Judasza Iskariotę, który stał się zdrajcą.


\par }{\MM \VS{17}Potem zszedł z nimi i stanął na równinie.
{\ADD{Była z nim}} też gromada jego uczniów i wielkie mnóstwo ludzi z całej Judei i Jerozolimy oraz z okolic nadmorskich, z Tyru i Sydonu, którzy przyszli, aby go słuchać i aby ich uzdrowił z chorób.


\par }{\MM \VS{18}Także ci, którzy byli dręczeni przez duchy nieczyste, zostali uzdrowieni.


\par }{\MM \VS{19}A wszyscy ludzie starali się go dotknąć, ponieważ moc wychodziła z niego i uzdrawiała wszystkich.


\par }{\MM \VS{20}A on podniósł oczy na uczniów i mówił: Błogosławieni
{\ADD{jesteście wy}}, ubodzy, bo wasze jest królestwo Boże.


\par }{\MM \VS{21}Błogosławieni jesteście wy, którzy teraz cierpicie głód, bo będziecie nasyceni. Błogosławieni jesteście wy, którzy teraz płaczecie, bo śmiać się będziecie.


\par }{\MM \VS{22}Błogosławieni będziecie, gdy ludzie będą was nienawidzić i gdy was wyłączą
{\ADD{spośród siebie}}, będą was znieważać i odrzucą wasze imię jako niecne z powodu Syna Człowieczego.


\par }{\MM \VS{23}Radujcie się w tym dniu i weselcie, bo obfita jest wasza nagroda w niebie. Tak samo bowiem ich ojcowie postępowali wobec proroków.


\par }{\MM \VS{24}Lecz biada wam, bogaczom, bo
{\ADD{już}} otrzymaliście waszą pociechę.


\par }{\MM \VS{25}Biada wam, którzy jesteście nasyceni, bo będziecie cierpieć głód. Biada wam, którzy się teraz śmiejecie, bo będziecie się smucić i płakać.


\par }{\MM \VS{26}Biada wam, gdy wszyscy ludzie będą dobrze o was mówić, bo tak ich ojcowie postępowali wobec fałszywych proroków.


\par }{\MM \VS{27}Lecz mówię wam, którzy słuchacie: Miłujcie waszych nieprzyjaciół, dobrze czyńcie tym, którzy was nienawidzą.


\par }{\MM \VS{28}Błogosławcie tym, którzy was przeklinają, módlcie się za tych, którzy wam wyrządzają zło.


\par }{\MM \VS{29}Temu, kto cię uderzy w policzek, nadstaw i drugi, a temu, kto zabiera ci płaszcz, i szaty nie odmawiaj.


\par }{\MM \VS{30}Każdemu, kto cię prosi, daj, a od tego, kto bierze, co twoje, nie upominaj się
{\ADD{o zwrot}}.


\par }{\MM \VS{31}Jak chcecie, aby ludzie wam czynili, tak i wy im czyńcie.


\par }{\MM \VS{32}Jeśli bowiem miłujecie tych, którzy was miłują, na jaką wdzięczność zasługujecie? Przecież i grzesznicy miłują tych, którzy ich miłują.


\par }{\MM \VS{33}A jeśli dobrze czynicie tym, którzy wam dobrze czynią, na jaką wdzięczność zasługujecie? Przecież i grzesznicy postępują tak samo.


\par }{\MM \VS{34}I jeśli pożyczacie tym, od których spodziewacie się zwrotu, na jaką wdzięczność zasługujecie? Przecież i grzesznicy pożyczają grzesznikom, aby z powrotem odebrać tyle samo.


\par }{\MM \VS{35}Ale miłujcie waszych nieprzyjaciół, czyńcie im dobrze i pożyczajcie, niczego się za to nie spodziewając, a wielka będzie wasza nagroda i będziecie synami Najwyższego. On bowiem jest dobry dla niewdzięcznych i złych.


\par }{\MM \VS{36}Dlatego bądźcie miłosierni, jak i wasz Ojciec jest miłosierny.


\par }{\MM \VS{37}Nie sądźcie, a nie będziecie sądzeni; nie potępiajcie, a nie będziecie potępieni; przebaczajcie, a będzie wam przebaczone.


\par }{\MM \VS{38}Dawajcie, a będzie wam dane; miarę dobrą, natłoczoną, utrzęsioną i przelewającą się dadzą w wasze zanadrze. Jaką bowiem miarą mierzycie, taką będzie wam odmierzone.


\par }{\MM \VS{39}I opowiedział im przypowieść: Czy może ślepy prowadzić ślepego? Czyż obaj nie wpadną do dołu?


\par }{\MM \VS{40}Uczeń nie przewyższa swego mistrza. Lecz doskonały będzie każdy,
{\ADD{kto będzie}} jak jego mistrz.


\par }{\MM \VS{41}Czemu widzisz źdźbło w oku swego brata, a na belkę, która jest w twoim oku, nie zwracasz uwagi?


\par }{\MM \VS{42}Albo jakże możesz mówić swemu bratu: Bracie, pozwól, że wyjmę źdźbło, które jest w twoim oku, gdy sam nie widzisz belki, która jest w twoim oku? Obłudniku, wyjmij najpierw belkę ze swego oka, a wtedy przejrzysz, aby wyjąć źdźbło, które jest w oku twego brata.


\par }{\MM \VS{43}Nie jest bowiem dobre to drzewo, które wydaje zły owoc, ani złe to drzewo, które wydaje dobry owoc.


\par }{\MM \VS{44}Gdyż każde drzewo poznaje się po jego owocu. Nie zbiera się bowiem fig z cierni ani winogron z głogu.


\par }{\MM \VS{45}Dobry człowiek z dobrego skarbca swego serca wydobywa dobre rzeczy, a zły człowiek ze złego skarbca swego serca wydobywa złe rzeczy. Z obfitości serca bowiem mówią jego usta.


\par }{\MM \VS{46}Dlaczego więc mówicie do mnie: Panie, Panie, a nie robicie tego, co mówię?


\par }{\MM \VS{47}Pokażę wam, do kogo jest podobny każdy, kto przychodzi do mnie, słucha moich słów i wypełnia je.


\par }{\MM \VS{48}Podobny jest do człowieka budującego dom, który zrobił głęboki wykop i założył fundament na skale. A gdy przyszła powódź, rzeka uderzyła w ten dom, ale nie mogła go poruszyć, bo był założony na skale.


\par }{\MM \VS{49}Ten zaś, kto słucha, a nie wypełnia, podobny jest do człowieka, który zbudował swój dom na ziemi bez fundamentu. Uderzyła w niego rzeka i natychmiast się zawalił, a upadek tego domu był wielki.




\par }\Chap{7}{\MM \VerseOne{1}Gdy skończył
{\ADD{mówić}} wszystkie te słowa w obecności ludzi, wszedł do Kafarnaum.


\par }{\MM \VS{2}A sługa pewnego setnika, bardzo przez niego ceniony, chorował i był bliski śmierci.


\par }{\MM \VS{3}Kiedy
{\ADD{setnik}} usłyszał o Jezusie, posłał do niego starszych spośród Żydów, prosząc, aby przyszedł i uzdrowił jego sługę.


\par }{\MM \VS{4}A oni przyszli do Jezusa i prosili go usilnie: Godny jest, abyś mu to uczynił.


\par }{\MM \VS{5}Miłuje bowiem nasz naród i zbudował nam synagogę.


\par }{\MM \VS{6}Wtedy Jezus poszedł z nimi. Ale gdy był
{\ADD{już}} niedaleko domu, setnik posłał do niego przyjaciół ze słowami: Panie, nie trudź się, bo nie jestem godny, abyś wszedł pod mój dach.


\par }{\MM \VS{7}Dlatego i samego siebie nie uważałem za godnego przyjść do ciebie. Lecz powiedz słowo, a mój sługa zostanie uzdrowiony.


\par }{\MM \VS{8}Bo i ja jestem człowiekiem podległym władzy i mam pod sobą żołnierzy, i mówię jednemu: Idź, a idzie, a drugiemu: Chodź tu, a przychodzi, a mojemu słudze: Zrób to, a robi.


\par }{\MM \VS{9}Gdy Jezus to usłyszał, zdziwił się i odwróciwszy się, powiedział do ludzi, którzy szli za nim: Mówię wam, nawet w Izraelu nie znalazłem tak wielkiej wiary.


\par }{\MM \VS{10}Ci zaś, którzy byli posłani, po powrocie do domu zastali zdrowym sługę, który chorował.


\par }{\MM \VS{11}A nazajutrz udał się do miasta zwanego Nain. I szło z nim wielu jego uczniów i mnóstwo ludzi.


\par }{\MM \VS{12}A gdy zbliżył się do bramy miasta, właśnie wynoszono zmarłego, jedynego syna matki, która
{\ADD{była}} wdową. Towarzyszyło jej mnóstwo ludzi z miasta.


\par }{\MM \VS{13}Kiedy Pan ją zobaczył, ulitował się nad nią i powiedział do niej: Nie płacz.


\par }{\MM \VS{14}Potem podszedł i dotknął mar, a ci, którzy
{\ADD{je}} nieśli, stanęli. I powiedział: Młodzieńcze, mówię ci, wstań!


\par }{\MM \VS{15}A ten, który był martwy, usiadł i zaczął mówić. I oddał go jego matce.


\par }{\MM \VS{16}Wtedy wszystkich ogarnął strach i wielbili Boga, mówiąc: Wielki prorok powstał wśród nas, oraz: Bóg nawiedził swój lud.


\par }{\MM \VS{17}I rozeszła się ta wieść o nim po całej Judei i po całej okolicznej krainie.


\par }{\MM \VS{18}O tym wszystkim oznajmili Janowi jego uczniowie.


\par }{\MM \VS{19}A
{\ADD{Jan}}, wezwawszy dwóch spośród swoich uczniów, posłał ich do Jezusa z zapytaniem: Czy ty jesteś tym, który ma przyjść, czy mamy oczekiwać innego?


\par }{\MM \VS{20}A gdy ci mężczyźni przyszli do niego, powiedzieli: Jan Chrzciciel przysłał nas do ciebie z zapytaniem: Czy ty jesteś tym, który ma przyjść, czy mamy oczekiwać innego?


\par }{\MM \VS{21}A w tym właśnie czasie wielu uzdrowił z chorób i dolegliwości i
{\ADD{uwolnił}} od złych duchów, a wielu ślepych obdarzył wzrokiem.


\par }{\MM \VS{22}Jezus więc odpowiedział im: Idźcie i oznajmijcie Janowi to, co widzieliście i słyszeliście: Ślepi widzą, chromi chodzą, trędowaci zostają oczyszczeni, głusi słyszą, umarli zmartwychwstają, a ubogim głoszona jest ewangelia.


\par }{\MM \VS{23}A błogosławiony jest ten, kto się nie zgorszy z mojego powodu.


\par }{\MM \VS{24}Gdy zaś posłańcy Jana odeszli, zaczął mówić do ludzi o Janie: Co wyszliście zobaczyć na pustyni? Trzcinę kołyszącą się na wietrze?


\par }{\MM \VS{25}Ale co wyszliście zobaczyć? Człowieka ubranego w miękkie szaty? Oto ci, którzy
{\ADD{noszą}} kosztowne szaty i żyją w rozkoszach, są w domach królewskich.


\par }{\MM \VS{26}Ale co wyszliście zobaczyć? Proroka? Tak, mówię wam, nawet więcej niż proroka.


\par }{\MM \VS{27}On jest tym, o którym jest napisane: Oto posyłam mego posłańca przed twoim obliczem, który przygotuje twoją drogę przed tobą.


\par }{\MM \VS{28}Mówię wam bowiem: Nie ma wśród narodzonych z kobiet większego proroka od Jana Chrzciciela. Lecz ten, kto jest najmniejszy w królestwie Bożym, jest większy niż on.


\par }{\MM \VS{29}Słysząc to, wszyscy ludzie, jak również celnicy, przyznawali słuszność Bogu, będąc ochrzczeni chrztem Jana.


\par }{\MM \VS{30}Ale faryzeusze i znawcy prawa odrzucili radę Boga sami przeciwko sobie, nie dając się przez niego ochrzcić.


\par }{\MM \VS{31}I powiedział Pan: Do kogo więc przyrównam ludzi tego pokolenia? Do kogo są podobni?


\par }{\MM \VS{32}Podobni są do dzieci, które siedzą na rynku i wołają jedne na drugie: Graliśmy wam na flecie, a nie tańczyliście, śpiewaliśmy pieśni żałobne, a nie płakaliście.


\par }{\MM \VS{33}Przyszedł bowiem Jan Chrzciciel, nie jadł chleba i nie pił wina, a mówicie: Ma demona.


\par }{\MM \VS{34}Przyszedł Syn Człowieczy, jedząc i pijąc, a mówicie: Oto żarłok i pijak, przyjaciel celników i grzeszników.


\par }{\MM \VS{35}Lecz usprawiedliwiona jest mądrość przez wszystkie swoje dzieci.


\par }{\MM \VS{36}I zaprosił go jeden z faryzeuszy na wspólny posiłek. Wszedł więc do domu faryzeusza i usiadł
{\ADD{przy stole}}.


\par }{\MM \VS{37}A oto kobieta, grzesznica, która była w
{\ADD{tym}} mieście, dowiedziawszy się, że siedzi
{\ADD{przy stole}} w domu faryzeusza, przyniosła alabastrowe naczynie olejku;


\par }{\MM \VS{38}I stanąwszy z tyłu u jego nóg, płacząc, zaczęła łzami obmywać jego nogi, wycierała je włosami swojej głowy, całowała i namaszczała olejkiem.


\par }{\MM \VS{39}A widząc to, faryzeusz, który go zaprosił, pomyślał sobie: Gdyby on był prorokiem, wiedziałby, kim i jaka jest ta kobieta, która go dotyka. Jest bowiem grzesznicą.


\par }{\MM \VS{40}A Jezus odezwał się do niego: Szymonie, mam ci coś do powiedzenia. A on odrzekł: Powiedz, Nauczycielu.


\par }{\MM \VS{41}Pewien wierzyciel miał dwóch dłużników. Jeden był winien pięćset groszy, a drugi pięćdziesiąt.


\par }{\MM \VS{42}A gdy nie mieli z czego oddać, darował obydwóm. Powiedz więc, który z nich będzie go bardziej miłował?


\par }{\MM \VS{43}Szymon odpowiedział: Sądzę, że ten, któremu więcej darował. A on mu powiedział: Słusznie osądziłeś.


\par }{\MM \VS{44}I odwróciwszy się do kobiety, powiedział do Szymona: Widzisz tę kobietę? Wszedłem do twego domu, a nie podałeś mi wody do nóg, ona zaś łzami obmyła moje nogi i otarła je swoimi włosami.


\par }{\MM \VS{45}Nie pocałowałeś mnie, a ona, odkąd wszedłem, nie przestała całować moich nóg.


\par }{\MM \VS{46}Nie namaściłeś mi głowy oliwą, a ona olejkiem namaściła moje nogi.


\par }{\MM \VS{47}Dlatego mówię ci: Przebaczono jej wiele grzechów, gdyż bardzo umiłowała. A komu mało przebaczono, mało miłuje.


\par }{\MM \VS{48}Do niej zaś powiedział: Twoje grzechy są przebaczone.


\par }{\MM \VS{49}Wtedy współbiesiadnicy zaczęli mówić między sobą: Kim jest ten, który i grzechy przebacza?


\par }{\MM \VS{50}I powiedział do kobiety: Twoja wiara cię zbawiła. Idź w pokoju.




\par }\Chap{8}{\MM \VerseOne{1}Następnie chodził po miastach i po wioskach, głosząc i opowiadając
{\ADD{ewangelię}} królestwa Bożego. A
{\ADD{było}} z nim dwunastu;


\par }{\MM \VS{2}I kilka kobiet, które uwolnił od złych duchów i chorób: Maria, zwana Magdaleną, z której wyszło siedem demonów;


\par }{\MM \VS{3}Joanna, żona Chuzy, zarządcy
{\ADD{u}} Heroda, Zuzanna i wiele innych, które służyły mu swoimi dobrami.


\par }{\MM \VS{4}A gdy zeszło się wielu ludzi i z różnych miast przychodzili do niego, powiedział w przypowieści:


\par }{\MM \VS{5}Siewca wyszedł siać swoje ziarno. A gdy siał, jedno padło przy drodze i zostało podeptane, a ptaki niebieskie wydziobały je.


\par }{\MM \VS{6}Inne padło na skałę, a gdy wzeszło, uschło, bo nie miało wilgoci.


\par }{\MM \VS{7}Inne zaś padło między ciernie, ale ciernie razem z nim wyrosły i zagłuszyły je.


\par }{\MM \VS{8}A jeszcze inne padło na dobrą ziemię, a gdy wzrosło, wydało plon stokrotny. To powiedziawszy, zawołał: Kto ma uszy do słuchania, niech słucha.


\par }{\MM \VS{9}I pytali go jego uczniowie: Co znaczy ta przypowieść?


\par }{\MM \VS{10}A on im powiedział: Wam dano poznać tajemnice królestwa Bożego, ale innym
{\ADD{opowiada się}} w przypowieściach, aby patrząc, nie widzieli i słysząc, nie rozumieli.


\par }{\MM \VS{11}A takie
{\ADD{jest znaczenie}} przypowieści: Ziarnem jest słowo Boże.


\par }{\MM \VS{12}Tymi przy drodze są ci, którzy słuchają; potem przychodzi diabeł i zabiera słowo z ich serca, aby nie uwierzyli i nie zostali zbawieni.


\par }{\MM \VS{13}A tymi na skale
{\ADD{są ci}}, którzy, gdy usłyszą, z radością przyjmują słowo. Nie mają jednak korzenia, wierzą do czasu, a w chwili pokusy odstępują.


\par }{\MM \VS{14}To zaś, które padło między ciernie, to są ci, którzy słuchają słowa, ale odchodzą i przez troski, bogactwa i rozkosze życia zostają zagłuszeni i nie wydają owocu.


\par }{\MM \VS{15}Lecz to, które
{\ADD{padło}} na dobrą ziemię, to są ci, którzy szczerym i dobrym sercem usłyszeli słowo i zachowują je, i wydają owoc w cierpliwości.


\par }{\MM \VS{16}Nikt, zapaliwszy świecę, nie nakrywa jej naczyniem i nie stawia pod łóżkiem, ale na świeczniku, aby ci, którzy wchodzą, widzieli światło.


\par }{\MM \VS{17}Nie ma bowiem nic tajemnego, co by nie miało być ujawnione, ani nic ukrytego, o czym by się nie dowiedziano i co by nie wyszło na jaw.


\par }{\MM \VS{18}Uważajcie więc, jak słuchacie. Kto bowiem ma, temu będzie dodane, a kto nie ma, zostanie mu zabrane nawet to, co sądzi, że ma.


\par }{\MM \VS{19}Wtedy przyszli do niego jego matka i bracia, ale nie mogli podejść z powodu tłumu.


\par }{\MM \VS{20}I dano mu znać, mówiąc: Twoja matka i twoi bracia stoją przed domem i chcą się z tobą widzieć.


\par }{\MM \VS{21}A on im odpowiedział: Moją matką i moimi braćmi są ci, którzy słuchają słowa Bożego i wypełniają je.


\par }{\MM \VS{22}Pewnego dnia wsiadł do łodzi ze swymi uczniami i powiedział do nich: Przeprawmy się na drugą stronę jeziora. I odpłynęli.


\par }{\MM \VS{23}A gdy płynęli, usnął. I zerwał się gwałtowny wicher na jeziorze,
{\ADD{i}} zalewało
{\ADD{łódź}}, tak że byli w niebezpieczeństwie.


\par }{\MM \VS{24}Podeszli więc i obudzili go, mówiąc: Mistrzu, mistrzu, giniemy! Wówczas wstał, zgromił wiatr i wzburzone fale, a one się uspokoiły i nastała cisza.


\par }{\MM \VS{25}Wtedy powiedział do nich: Gdzież jest wasza wiara? A oni, bojąc się, dziwili się i mówili między sobą: Kim on jest, że nawet wichrom i wodzie rozkazuje, a są mu posłuszne?


\par }{\MM \VS{26}I przeprawili się do krainy Gadareńczyków, która leży naprzeciw Galilei.


\par }{\MM \VS{27}A gdy wyszedł na ląd, zabiegł mu
{\ADD{drogę}} pewien człowiek z miasta, który od dłuższego czasu miał demony. Nie nosił ubrania i nie mieszkał w domu, lecz w grobowcach.


\par }{\MM \VS{28}Gdy zobaczył Jezusa, krzyknął, upadł przed nim i zawołał donośnym głosem: Cóż ja mam z tobą, Jezusie, Synu Boga Najwyższego? Proszę cię, nie dręcz mnie.


\par }{\MM \VS{29}Rozkazał bowiem duchowi nieczystemu, aby wyszedł z tego człowieka. Bo od dłuższego czasu porywał go, a chociaż wiązano go łańcuchami i trzymano w pętach, on rwał więzy, a demon pędził go na pustynię.


\par }{\MM \VS{30}I zapytał go Jezus: Jak ci na imię? A on odpowiedział: Legion. Wiele bowiem demonów weszło w niego.


\par }{\MM \VS{31}Wtedy prosiły go, aby nie kazał im odejść
{\ADD{stamtąd}} w otchłań.


\par }{\MM \VS{32}A było tam wielkie stado świń, które pasły się na górze. I
{\ADD{demony}} prosiły go, aby pozwolił im w nie wejść. I pozwolił im.


\par }{\MM \VS{33}Wtedy demony wyszły z tego człowieka i weszły w świnie. I ruszyło to stado pędem po urwisku do jeziora, i utonęło.


\par }{\MM \VS{34}A pasterze, widząc, co się stało, uciekli, a poszedłszy, oznajmili to w mieście i we wsiach.


\par }{\MM \VS{35}I wyszli
{\ADD{ludzie}}, aby zobaczyć, co zaszło, a przyszedłszy do Jezusa, zastali człowieka, z którego wyszły demony, ubranego i przy zdrowych zmysłach, siedzącego u stóp Jezusa. I przestraszyli się.


\par }{\MM \VS{36}A ci, którzy
{\ADD{to}} widzieli, opowiedzieli im, jak ten opętany został uzdrowiony.


\par }{\MM \VS{37}Wówczas cała ludność okolicznej krainy Gadareńczyków prosiła go, aby od nich odszedł, gdyż ogarnął ich wielki strach. Wtedy on wsiadł do łodzi i zawrócił.


\par }{\MM \VS{38}A człowiek, z którego wyszły demony, prosił go, aby
{\ADD{mógł}} przy nim zostać. Lecz Jezus odprawił go, mówiąc:


\par }{\MM \VS{39}Wróć do swego domu i opowiedz, jak wielkie rzeczy Bóg ci uczynił. I odszedł, opowiadając po całym mieście, jak wielkie rzeczy Jezus mu uczynił.


\par }{\MM \VS{40}A gdy Jezus wrócił, ludzie przyjęli go
{\ADD{z radością}}. Wszyscy bowiem go oczekiwali.


\par }{\MM \VS{41}A oto przyszedł człowiek imieniem Jair, który był przełożonym synagogi. Upadł Jezusowi do nóg i prosił go, aby wszedł do jego domu.


\par }{\MM \VS{42}Miał bowiem córkę jedynaczkę,
{\ADD{mającą}} około dwunastu lat, która umierała. A gdy on szedł, ludzie napierali na niego.


\par }{\MM \VS{43}A kobieta, która od dwunastu lat cierpiała na krwotok i wydała na lekarzy całe
{\ADD{swoje}} mienie, a żaden nie mógł jej uleczyć;


\par }{\MM \VS{44}Podeszła z tyłu, dotknęła brzegu jego szaty i natychmiast ustał jej krwotok.


\par }{\MM \VS{45}Wtedy Jezus zapytał: Kto mnie dotknął? A gdy wszyscy się wypierali, Piotr i ci, którzy z nim
{\ADD{byli}}, powiedzieli: Mistrzu, ludzie się do ciebie cisną i tłoczą, a ty pytasz: Kto mnie dotknął?


\par }{\MM \VS{46}Jezus jednak powiedział: Ktoś mnie dotknął, bo poczułem, że moc wyszła ze mnie.


\par }{\MM \VS{47}Wtedy kobieta, widząc, że się nie ukryje, z drżeniem podeszła i upadłszy przed nim, powiedziała wobec wszystkich ludzi, dlaczego go dotknęła i jak natychmiast została uzdrowiona.


\par }{\MM \VS{48}On zaś powiedział do niej: Ufaj, córko! Twoja wiara cię uzdrowiła, idź w pokoju.


\par }{\MM \VS{49}A gdy on jeszcze to mówił, przyszedł ktoś z
{\ADD{domu}} przełożonego synagogi i powiedział: Twoja córka umarła, nie trudź Nauczyciela.


\par }{\MM \VS{50}Ale Jezus, słysząc
{\ADD{to}}, odezwał się do niego: Nie bój się, tylko wierz, a będzie uzdrowiona.


\par }{\MM \VS{51}Gdy przyszedł do domu, nie pozwolił wejść ze sobą nikomu oprócz Piotra, Jakuba i Jana oraz ojca i matki dziewczynki.


\par }{\MM \VS{52}A wszyscy płakali i lamentowali nad nią. Lecz on powiedział: Nie płaczcie, nie umarła, tylko śpi.


\par }{\MM \VS{53}I naśmiewali się z niego, wiedząc, że umarła.


\par }{\MM \VS{54}A on wyrzucił wszystkich, ujął ją za rękę i zawołał: Dziewczynko, wstań!


\par }{\MM \VS{55}Wtedy jej duch powrócił i zaraz wstała, a on polecił, aby dano jej jeść.


\par }{\MM \VS{56}I zdumieli się jej rodzice. A on im nakazał, aby nikomu nie mówili
{\ADD{o tym}}, co się stało.




\par }\Chap{9}{\MM \VerseOne{1}A
{\ADD{Jezus}}, przywoławszy swoich dwunastu uczniów, dał im moc i władzę nad wszystkimi demonami i
{\ADD{moc}}, aby uzdrawiali choroby.


\par }{\MM \VS{2}I rozesłał ich, żeby głosili królestwo Boże i uzdrawiali chorych.


\par }{\MM \VS{3}Powiedział też do nich: Nie bierzcie nic na drogę: ani laski, ani torby, ani chleba, ani pieniędzy i nie miejcie dwóch szat.


\par }{\MM \VS{4}A gdy wejdziecie do jakiegoś domu, tam pozostańcie i stamtąd wychodźcie.


\par }{\MM \VS{5}A jeśli was nie przyjmą, wychodząc z tego miasta, strząśnijcie pył z waszych nóg na świadectwo przeciwko nim.


\par }{\MM \VS{6}Wyszedłszy więc, obchodzili wszystkie miasteczka, głosząc ewangelię i uzdrawiając wszędzie.


\par }{\MM \VS{7}A o wszystkim, co się przez niego dokonywało, usłyszał tetrarcha Herod i zaniepokoił się, ponieważ niektórzy mówili, że Jan zmartwychwstał;


\par }{\MM \VS{8}Inni zaś, że Eliasz się pojawił, a jeszcze inni, że zmartwychwstał któryś z dawnych proroków.


\par }{\MM \VS{9}A Herod powiedział: Jana ściąłem. Kim więc jest ten, o którym słyszę takie rzeczy? I chciał go zobaczyć.


\par }{\MM \VS{10}Kiedy apostołowie wrócili, opowiedzieli mu wszystko, co uczynili. A on, wziąwszy ich ze sobą, odszedł osobno na odludne miejsce koło miasta zwanego Betsaidą.


\par }{\MM \VS{11}Gdy ludzie się o tym dowiedzieli, poszli za nim. On ich przyjął i mówił im o królestwie Bożym, i uzdrawiał tych, którzy potrzebowali uzdrowienia.


\par }{\MM \VS{12}A gdy dzień zaczął się chylić
{\ADD{ku wieczorowi}}, podeszło do niego dwunastu, mówiąc: Odpraw tłum, aby poszli do okolicznych miasteczek i wsi i znaleźli żywność oraz schronienie, bo jesteśmy tu na pustkowiu.


\par }{\MM \VS{13}Ale on powiedział do nich: Wy dajcie im jeść. A oni odpowiedzieli: Nie mamy nic więcej oprócz pięciu chlebów i dwóch ryb; chyba że pójdziemy i kupimy jedzenie dla tych wszystkich ludzi.


\par }{\MM \VS{14}Mężczyzn bowiem było około pięciu tysięcy. I powiedział do swoich uczniów: Rozkażcie im usiąść w grupach po pięćdziesięciu.


\par }{\MM \VS{15}Uczynili tak i usadowili wszystkich.


\par }{\MM \VS{16}A
{\ADD{on}}, wziąwszy te pięć chlebów i dwie ryby, spojrzał w niebo, pobłogosławił je, łamał i dawał uczniom, aby kładli przed ludźmi.


\par }{\MM \VS{17}I jedli wszyscy do syta. A z kawałków, które im pozostały, zebrano dwanaście koszy.


\par }{\MM \VS{18}I stało się tak, że kiedy modlił się na osobności, a byli z nim uczniowie, zapytał ich: Za kogo mnie ludzie uważają?


\par }{\MM \VS{19}A oni odpowiedzieli: Za Jana Chrzciciela, inni za Eliasza, a jeszcze inni
{\ADD{mówią}}, że zmartwychwstał któryś z dawnych proroków.


\par }{\MM \VS{20}I powiedział do nich: A wy za kogo mnie uważacie? A Piotr odpowiedział: Za Chrystusa Bożego.


\par }{\MM \VS{21}Ale on surowo
{\ADD{ich}} napomniał i nakazał, aby nikomu tego nie mówili.


\par }{\MM \VS{22}I powiedział: Syn Człowieczy musi wiele cierpieć i zostać odrzucony przez starszych, naczelnych kapłanów i uczonych w Piśmie, i być zabity, a trzeciego dnia zmartwychwstać.


\par }{\MM \VS{23}Mówił też do wszystkich: Jeśli ktoś chce pójść za mną, niech się wyprze samego siebie, niech bierze swój krzyż każdego dnia i idzie za mną.


\par }{\MM \VS{24}Kto bowiem chce zachować swoje życie, straci je, a kto straci swe życie z mojego powodu, ten je zachowa.


\par }{\MM \VS{25}Bo cóż pomoże człowiekowi, choćby cały świat pozyskał, jeśli samego siebie zatraci lub szkodę poniesie?


\par }{\MM \VS{26}Kto bowiem wstydzi się mnie i moich słów, tego Syn Człowieczy będzie się wstydził, gdy przyjdzie w chwale swojej, Ojca i świętych aniołów.


\par }{\MM \VS{27}Ale zapewniam was: Niektórzy z tych, co tu stoją, nie zakosztują śmierci, dopóki nie ujrzą królestwa Bożego.


\par }{\MM \VS{28}W jakieś osiem dni po tych mowach wziął ze sobą Piotra, Jana i Jakuba i wszedł na górę, aby się modlić.


\par }{\MM \VS{29}A gdy się modlił, zmienił się wygląd jego oblicza, a jego szaty
{\ADD{stały się}} białe i lśniące.


\par }{\MM \VS{30}A oto rozmawiało z nim dwóch mężów. Byli to Mojżesz i Eliasz.


\par }{\MM \VS{31}Ukazali się oni w chwale i mówili o jego odejściu, którego miał dokonać w Jerozolimie.


\par }{\MM \VS{32}A Piotra i tych, którzy z nim byli, zmógł sen. Gdy się obudzili, ujrzeli jego chwałę i tych dwóch mężów, którzy z nim stali.


\par }{\MM \VS{33}Kiedy oni od niego odeszli, Piotr powiedział do Jezusa: Mistrzu, dobrze nam tu być. Postawmy więc trzy namioty: jeden dla ciebie, jeden dla Mojżesza i jeden dla Eliasza. Nie wiedział bowiem, co mówi.


\par }{\MM \VS{34}A gdy on to mówił, pojawił się obłok i zacienił ich. I zlękli się, kiedy oni wchodzili w obłok.


\par }{\MM \VS{35}I rozległ się głos z obłoku: To jest mój umiłowany Syn, jego słuchajcie.


\par }{\MM \VS{36}Gdy zaś ten głos się rozległ, okazało się, że Jezus jest sam. A oni milczeli i w tych dniach nikomu nie mówili nic o tym, co widzieli.


\par }{\MM \VS{37}Nazajutrz, gdy zeszli z góry, mnóstwo ludzi wyszło mu naprzeciw.


\par }{\MM \VS{38}Nagle
{\ADD{jakiś}} człowiek z tłumu zawołał: Nauczycielu, proszę cię, spójrz na mego syna, bo to mój jedynak.


\par }{\MM \VS{39}I oto duch dopada go, a on nagle krzyczy. Szarpie nim tak, że się pieni i potłukłszy go, niechętnie od niego odchodzi.


\par }{\MM \VS{40}I prosiłem twoich uczniów, aby go wypędzili, ale nie mogli.


\par }{\MM \VS{41}Wtedy Jezus odpowiedział: O pokolenie bez wiary i przewrotne! Jak długo będę z wami i
{\ADD{jak długo}} mam was znosić? Przyprowadź tu swego syna.


\par }{\MM \VS{42}A gdy on jeszcze podchodził, powalił go demon i zaczął nim targać. Lecz Jezus zgromił ducha nieczystego, uzdrowił chłopca i oddał go jego ojcu.


\par }{\MM \VS{43}I zdumieli się wszyscy potęgą Boga. A gdy się dziwili wszystkiemu, co czynił Jezus, on powiedział do swoich uczniów:


\par }{\MM \VS{44}Przyjmijcie te słowa do waszych uszu, Syn Człowieczy bowiem będzie wydany w ręce ludzi.


\par }{\MM \VS{45}Lecz oni nie zrozumieli tych słów i były one zakryte przed nimi, tak że ich nie pojęli, a bali się go o nie zapytać.


\par }{\MM \VS{46}Wszczęła się też między nimi dyskusja
{\ADD{o tym}}, kto z nich jest największy.


\par }{\MM \VS{47}A Jezus, znając
{\ADD{tę}} myśl ich serca, wziął dziecko, postawił je przy sobie;


\par }{\MM \VS{48}I powiedział do nich: Kto przyjmie to dziecko w moje imię, mnie przyjmuje, a kto mnie przyjmie, przyjmuje tego, który mnie posłał. Kto bowiem jest najmniejszy wśród was wszystkich, ten będzie wielki.


\par }{\MM \VS{49}Wtedy odezwał się Jan: Mistrzu, widzieliśmy kogoś, kto w twoim imieniu wypędzał demony i zabranialiśmy mu, bo nie chodzi z nami
{\ADD{za tobą}}.


\par }{\MM \VS{50}I powiedział do niego Jezus: Nie zabraniajcie
{\ADD{mu}}, bo kto nie jest przeciwko nam, ten jest z nami.


\par }{\MM \VS{51}A gdy wypełniły się dni, aby został wzięty w górę,
{\ADD{mocno}} postanowił udać się do Jerozolimy.


\par }{\MM \VS{52}I wysłał przed sobą posłańców.
{\ADD{Poszli więc}} i weszli do wioski Samarytan, aby przygotować dla niego
{\ADD{miejsce}}.


\par }{\MM \VS{53}Lecz nie przyjęto go, ponieważ zmierzał do Jerozolimy.


\par }{\MM \VS{54}A jego uczniowie Jakub i Jan, widząc to, powiedzieli: Panie, czy chcesz, żebyśmy rozkazali, aby ogień zstąpił z nieba i pochłonął ich, jak
{\ADD{to}} uczynił Eliasz?


\par }{\MM \VS{55}Lecz
{\ADD{Jezus}}, odwróciwszy się, zgromił ich i powiedział: Nie wiecie, jakiego jesteście ducha.


\par }{\MM \VS{56}Syn Człowieczy bowiem nie przyszedł zatracać dusz ludzkich, ale
{\ADD{je}} zbawić. I poszli do innej wioski.


\par }{\MM \VS{57}Kiedy byli w drodze, ktoś powiedział do niego: Panie, pójdę za tobą, dokądkolwiek się udasz.


\par }{\MM \VS{58}Jezus mu odpowiedział: Lisy mają nory, a ptaki niebieskie – gniazda, ale Syn Człowieczy nie ma gdzie położyć głowy.


\par }{\MM \VS{59}Do innego zaś powiedział: Pójdź za mną! Ale on rzekł: Panie, pozwól mi najpierw odejść i pogrzebać mego ojca.


\par }{\MM \VS{60}Lecz Jezus mu odpowiedział: Niech umarli grzebią swoich umarłych, a ty idź i głoś królestwo Boże.


\par }{\MM \VS{61}Jeszcze inny powiedział: Pójdę za tobą, Panie, ale pozwól mi najpierw pożegnać się z tymi, którzy są w moim domu.


\par }{\MM \VS{62}Jezus mu odpowiedział: Nikt, kto przykłada swoją rękę do pługa i ogląda się wstecz, nie nadaje się do królestwa Bożego.




\par }\Chap{10}{\MM \VerseOne{1}A potem Pan wyznaczył jeszcze innych siedemdziesięciu i rozesłał ich po dwóch przed sobą do każdego miasta i miejsca, do którego
{\ADD{sam}} miał przyjść.


\par }{\MM \VS{2}I mówił im: Żniwo wprawdzie wielkie, ale robotników mało. Proście więc Pana żniwa, aby wysłał robotników na swoje żniwo.


\par }{\MM \VS{3}Idźcie! Oto posyłam was jak baranki między wilki.


\par }{\MM \VS{4}Nie noście
{\ADD{ze sobą}} sakiewki ani torby, ani obuwia. Nikogo też w drodze nie pozdrawiajcie.


\par }{\MM \VS{5}A gdy wejdziecie do jakiegoś domu, najpierw mówcie: Pokój temu domowi.


\par }{\MM \VS{6}Jeśli tam będzie syn pokoju, wasz pokój spocznie na nim, a jeśli nie – wróci do was.


\par }{\MM \VS{7}W tym domu zostańcie, jedząc i pijąc, co mają. Godny jest bowiem robotnik swojej zapłaty. Nie przenoście się z domu do domu.


\par }{\MM \VS{8}A gdy wejdziecie do jakiegoś miasta i przyjmą was, jedzcie, co przed wami położą;


\par }{\MM \VS{9}I uzdrawiajcie chorych, którzy w nim są, i mówcie im: Przybliżyło się do was królestwo Boże.


\par }{\MM \VS{10}A jeśli wejdziecie do jakiegoś miasta, a nie przyjmą was, wyjdźcie na jego ulice i mówcie:


\par }{\MM \VS{11}Nawet pył z waszego miasta, który przylgnął do nas, strząsamy na was. Jednak wiedzcie, że przybliżyło się do was królestwo Boże.


\par }{\MM \VS{12}A mówię wam, że w ten dzień lżej będzie Sodomie niż temu miastu.


\par }{\MM \VS{13}Biada tobie, Korozain! Biada tobie, Betsaido! Bo gdyby w Tyrze i Sydonie działy się te cuda, które się u was dokonały, dawno by pokutowały, siedząc w worze i popiele.


\par }{\MM \VS{14}Dlatego Tyrowi i Sydonowi lżej będzie na sądzie niż wam.


\par }{\MM \VS{15}A ty, Kafarnaum, które jesteś aż do nieba wywyższone, aż do piekła będziesz strącone.


\par }{\MM \VS{16}Kto was słucha, mnie słucha, a kto wami gardzi, mną gardzi. Kto zaś mną gardzi, gardzi tym, który mnie posłał.


\par }{\MM \VS{17}I siedemdziesięciu wróciło z radością, mówiąc: Panie, nawet demony nam się poddają ze względu na twoje imię.


\par }{\MM \VS{18}Wtedy powiedział do nich: Widziałem szatana spadającego z nieba jak błyskawica.


\par }{\MM \VS{19}Oto daję wam moc stąpania po wężach, skorpionach i po wszelkiej mocy nieprzyjaciela, a nic wam nie zaszkodzi.


\par }{\MM \VS{20}Jednak nie z tego się cieszcie, że duchy się wam poddają, ale cieszcie się raczej, że wasze imiona są zapisane w niebie.


\par }{\MM \VS{21}W tej godzinie Jezus rozradował się w duchu i powiedział: Wysławiam cię, Ojcze, Panie nieba i ziemi, że zakryłeś te sprawy przed mądrymi i roztropnymi, a objawiłeś je niemowlętom. Tak, Ojcze, bo tak się tobie upodobało.


\par }{\MM \VS{22}Wszystko zostało mi przekazane od mego Ojca i nikt nie wie, kim jest Syn, tylko Ojciec, ani kim jest Ojciec, tylko Syn i ten, komu Syn zechce objawić.


\par }{\MM \VS{23}Wtedy odwrócił się do uczniów i powiedział
{\ADD{do nich}} na osobności: Błogosławione oczy, które widzą to, co
{\ADD{wy}} widzicie.


\par }{\MM \VS{24}Bo mówię wam, że wielu proroków i królów pragnęło widzieć to, co wy widzicie, a nie zobaczyli, i słyszeć to, co
{\ADD{wy}} słyszycie, a nie usłyszeli.


\par }{\MM \VS{25}A oto powstał pewien znawca prawa i wystawiając go na próbę, zapytał: Nauczycielu, co mam czynić, aby odziedziczyć życie wieczne?


\par }{\MM \VS{26}A on powiedział do niego: Co jest napisane w Prawie? Jak czytasz?


\par }{\MM \VS{27}A on odpowiedział: Będziesz miłował Pana, swego Boga, całym swym sercem, całą swą duszą, z całej swojej siły i całym swym umysłem, a swego bliźniego jak samego siebie.


\par }{\MM \VS{28}I powiedział mu: Dobrze odpowiedziałeś. Czyń to, a będziesz żył.


\par }{\MM \VS{29}On zaś, chcąc się usprawiedliwić, powiedział do Jezusa: A kto jest moim bliźnim?


\par }{\MM \VS{30}Lecz Jezus odpowiedział: Pewien człowiek schodził z Jerozolimy do Jerycha i wpadł w ręce bandytów, którzy go obrabowali, poranili i odeszli, zostawiając na pół umarłego.


\par }{\MM \VS{31}A przypadkiem szedł tą drogą pewien kapłan; zobaczył go i ominął.


\par }{\MM \VS{32}Podobnie i Lewita, gdy dotarł na to miejsce, podszedł, zobaczył
{\ADD{go}} i ominął.


\par }{\MM \VS{33}Lecz pewien Samarytanin, będąc w podróży, zbliżył się do niego. A gdy go zobaczył, ulitował się nad nim.


\par }{\MM \VS{34}A podszedłszy, opatrzył mu rany, zalewając
{\ADD{je}} oliwą i winem; potem wsadził go na swoje zwierzę, zawiózł do gospody i opiekował się nim.


\par }{\MM \VS{35}A nazajutrz, odjeżdżając, wyjął dwa grosze, dał gospodarzowi i powiedział: Opiekuj się nim, a wszystko, co wydasz ponad to, oddam ci, gdy wrócę.


\par }{\MM \VS{36}Który z tych trzech, twoim zdaniem, był bliźnim tego, który wpadł w ręce bandytów?


\par }{\MM \VS{37}A on odpowiedział: Ten, który okazał mu miłosierdzie. Wtedy Jezus mu powiedział: Idź i ty czyń podobnie.


\par }{\MM \VS{38}A gdy szli, wszedł do jednej wsi. Tam pewna kobieta, imieniem Marta, przyjęła go do swego domu.


\par }{\MM \VS{39}Miała ona siostrę, zwaną Marią, która usiadła u nóg Jezusa i słuchała jego słów.


\par }{\MM \VS{40}Ale Marta krzątała się koło rozmaitych posług, a podszedłszy, powiedziała: Panie, czy nie obchodzi cię, że moja siostra zostawiła mnie samą przy usługiwaniu? Powiedz jej, aby mi pomogła.


\par }{\MM \VS{41}A Jezus jej odpowiedział: Marto, Marto, troszczysz się i martwisz o wiele spraw;


\par }{\MM \VS{42}Ale jedno jest potrzebne. Maria wybrała dobrą cząstkę, która nie będzie jej odebrana.




\par }\Chap{11}{\MM \VerseOne{1}A gdy przebywał w jakimś miejscu na modlitwie i skończył
{\ADD{ją}}, jeden z jego uczniów powiedział do niego: Panie, naucz nas się modlić, tak jak i Jan nauczył swoich uczniów.


\par }{\MM \VS{2}I powiedział do nich: Gdy się modlicie, mówcie: Ojcze nasz, który jesteś w niebie, niech będzie uświęcone twoje imię. Niech przyjdzie twoje królestwo. Niech się dzieje twoja wola na ziemi, tak jak w niebie.


\par }{\MM \VS{3}Dawaj nam każdego dnia naszego powszedniego chleba.


\par }{\MM \VS{4}Przebacz nam nasze grzechy, bo i my przebaczamy każdemu, kto przeciwko nam zawinił. I nie wystawiaj nas na pokusę, ale wybaw nas od złego.


\par }{\MM \VS{5}I powiedział do nich: Któż z was, mając przyjaciela, pójdzie do niego o północy i powie mu: Przyjacielu, pożycz mi trzy chleby;


\par }{\MM \VS{6}Mój przyjaciel bowiem przyszedł do mnie z drogi, a nie mam mu co podać?


\par }{\MM \VS{7}A on z wewnątrz odpowie: Nie naprzykrzaj mi się. Drzwi są już zamknięte i moje dzieci są ze mną w łóżku. Nie mogę wstać i dać ci.


\par }{\MM \VS{8}Mówię wam: Chociażby nie wstał i nie dał mu dlatego, że jest jego przyjacielem, jednak z powodu jego natarczywości wstanie i da mu, ile potrzebuje.


\par }{\MM \VS{9}I ja wam mówię: Proście, a będzie wam dane, szukajcie, a znajdziecie, pukajcie, a będzie wam otworzone.


\par }{\MM \VS{10}Każdy bowiem, kto prosi, otrzymuje, a kto szuka, znajduje, a temu, kto puka, będzie otworzone.


\par }{\MM \VS{11}I czy jest wśród was ojciec, który, gdy syn prosi go o chleb, da mu kamień? Albo
{\ADD{gdy prosi}} o rybę, czy zamiast ryby da mu węża?


\par }{\MM \VS{12}Albo gdy prosi o jajko, czy da mu skorpiona?


\par }{\MM \VS{13}Jeśli więc wy, będąc złymi, umiecie dawać dobre dary waszym dzieciom, o ileż bardziej wasz Ojciec niebieski da Ducha Świętego tym, którzy go proszą?


\par }{\MM \VS{14}I wypędzał demona, który był niemy. A gdy demon wyszedł, niemy przemówił, a ludzie się dziwili.


\par }{\MM \VS{15}Lecz niektórzy z nich mówili: Przez Belzebuba, władcę demonów, wypędza demony.


\par }{\MM \VS{16}Inni zaś, wystawiając
{\ADD{go}} na próbę, żądali od niego znaku z nieba.


\par }{\MM \VS{17}Ale on, znając ich myśli, powiedział do nich: Każde królestwo podzielone wewnętrznie pustoszeje, a dom
{\ADD{skłócony}} sam ze sobą upada.


\par }{\MM \VS{18}Jeśli i szatan jest wewnętrznie podzielony, jakże przetrwa jego królestwo? Mówicie bowiem, że ja przez Belzebuba wypędzam demony.


\par }{\MM \VS{19}A jeśli ja przez Belzebuba wypędzam demony, to przez kogo wypędzają wasi synowie? Dlatego oni będą waszymi sędziami.


\par }{\MM \VS{20}Ale jeśli ja palcem Bożym wypędzam demony, to istotnie przyszło do was królestwo Boże.


\par }{\MM \VS{21}Gdy uzbrojony mocarz strzeże swego pałacu, bezpieczne jest jego mienie.


\par }{\MM \VS{22}Lecz gdy mocniejszy od niego nadejdzie i zwycięży go, zabiera całą jego broń, na której polegał, i rozdaje jego łupy.


\par }{\MM \VS{23}Kto nie jest ze mną, jest przeciwko mnie, a kto nie zbiera ze mną, rozprasza.


\par }{\MM \VS{24}Gdy duch nieczysty wychodzi z człowieka, przechadza się po miejscach bezwodnych, szukając odpoczynku, a gdy nie znajduje, mówi: Wrócę do mego domu, skąd wyszedłem.


\par }{\MM \VS{25}A przyszedłszy, zastaje
{\ADD{go}} zamiecionym i przyozdobionym.


\par }{\MM \VS{26}Wtedy idzie i bierze ze sobą siedem innych duchów, gorszych niż on sam, i wszedłszy, mieszkają tam. I końcowy
{\ADD{stan}} tego człowieka staje się gorszy niż pierwszy.


\par }{\MM \VS{27}A gdy on to mówił, pewna kobieta spośród zgromadzonych powiedziała do niego donośnym głosem: Błogosławione łono, które cię nosiło, i piersi, które ssałeś!


\par }{\MM \VS{28}On zaś odpowiedział: Błogosławieni
{\ADD{są}} raczej ci, którzy słuchają słowa Bożego i strzegą go.


\par }{\MM \VS{29}A gdy ludzie się gromadzili, zaczął mówić: Pokolenie to jest złe. Żąda znaku, ale
{\ADD{żaden}} znak nie będzie mu dany, oprócz znaku proroka Jonasza.


\par }{\MM \VS{30}Jak bowiem Jonasz
{\ADD{był}} znakiem dla mieszkańców Niniwy, tak będzie i Syn Człowieczy dla tego pokolenia.


\par }{\MM \VS{31}Królowa z południa stanie na sądzie z ludźmi tego pokolenia i potępi ich, bo przybyła z krańców ziemi, aby słuchać mądrości Salomona, a oto tu
{\ADD{ktoś}} więcej niż Salomon.


\par }{\MM \VS{32}Ludzie z Niniwy staną na sądzie z tym pokoleniem i potępią je, ponieważ pokutowali na skutek głoszenia Jonasza, a oto tu
{\ADD{ktoś}} więcej niż Jonasz.


\par }{\MM \VS{33}Nikt nie zapala świecy i nie stawia jej w ukryciu ani pod naczyniem, ale na świeczniku, aby ci, którzy wchodzą, widzieli światło.


\par }{\MM \VS{34}Światłem ciała jest oko. Jeśli więc twoje oko jest szczere, to i całe twoje ciało będzie pełne światła, a jeśli jest złe, to i twoje ciało będzie pełne ciemności.


\par }{\MM \VS{35}Uważaj więc, aby światło, które jest w tobie, nie było ciemnością.


\par }{\MM \VS{36}Jeśli zatem całe twoje ciało będzie pełne światła, nie mając
{\ADD{w sobie}} żadnej ciemnej cząstki, całe będzie
{\ADD{tak}} pełne światła, jak gdy świeca oświetla cię swoim blaskiem.


\par }{\MM \VS{37}Kiedy to mówił, pewien faryzeusz poprosił go, aby zjadł u niego obiad. Wszedł więc i usiadł
{\ADD{za stołem}}.


\par }{\MM \VS{38}A faryzeusz, widząc to, dziwił się, że nie umył się przed obiadem.


\par }{\MM \VS{39}Wtedy Pan powiedział do niego: Teraz wy, faryzeusze, oczyszczacie to, co jest na zewnątrz kubka i misy, ale to, co jest wewnątrz was, pełne jest zdzierstwa i nieprawości.


\par }{\MM \VS{40}Głupcy, czyż ten, który uczynił to, co jest na zewnątrz, nie uczynił też tego, co jest wewnątrz?


\par }{\MM \VS{41}Raczej z tego, co jest wewnątrz, dawajcie jałmużnę, a wszystko będzie dla was czyste.


\par }{\MM \VS{42}Ale biada wam, faryzeusze, bo dajecie dziesięcinę z mięty, ruty i z każdego ziela, lecz opuszczacie sąd i miłość Boga. To należało czynić i tamtego nie opuszczać.


\par }{\MM \VS{43}Biada wam, faryzeusze, bo kochacie pierwsze miejsca w synagogach i pozdrowienia na rynkach.


\par }{\MM \VS{44}Biada wam, uczeni w Piśmie i faryzeusze, obłudnicy, bo jesteście jak groby, których nie widać, a ludzie, którzy chodzą po nich, nie wiedzą
{\ADD{o tym}}.


\par }{\MM \VS{45}I odezwał się jeden ze znawców prawa: Nauczycielu, mówiąc to, i nas znieważasz.


\par }{\MM \VS{46}A on powiedział: I wam, znawcom prawa, biada, bo obciążacie ludzi brzemionami nie do uniesienia, a sami nawet jednym palcem tych brzemion nie dotykacie.


\par }{\MM \VS{47}Biada wam, bo budujecie grobowce proroków, a wasi ojcowie ich pozabijali.


\par }{\MM \VS{48}Doprawdy świadczycie, że pochwalacie uczynki waszych ojców. Oni bowiem ich pozabijali, a wy budujecie ich grobowce.


\par }{\MM \VS{49}Dlatego też mądrość Boża powiedziała: Poślę do nich proroków i apostołów, a
{\ADD{niektórych}} z nich będą zabijać i prześladować;


\par }{\MM \VS{50}Aby dopominano się od tego pokolenia krwi wszystkich proroków, która została przelana od założenia świata;


\par }{\MM \VS{51}Od krwi Abla aż do krwi Zachariasza, który zginął między ołtarzem a świątynią. Doprawdy, mówię wam, dopominać się jej będą od tego pokolenia.


\par }{\MM \VS{52}Biada wam, znawcom prawa, bo zabraliście klucz poznania. Sami nie weszliście i tym, którzy chcieli wejść, przeszkodziliście.


\par }{\MM \VS{53}A gdy im to mówił, uczeni w Piśmie i faryzeusze zaczęli bardzo na niego nastawać i prowokować go do mówienia o wielu
{\ADD{rzeczach}};


\par }{\MM \VS{54}Czyhając na niego i próbując wychwycić coś z jego słów, żeby go oskarżyć.




\par }\Chap{12}{\MM \VerseOne{1}Tymczasem, gdy zgromadziły się wielotysięczne tłumy, tak że jedni po drugich deptali, zaczął mówić najpierw do swoich uczniów: Strzeżcie się zakwasu faryzeuszy, którym jest obłuda.


\par }{\MM \VS{2}Nie ma bowiem nic ukrytego, co by nie miało być ujawnione, ani nic tajemnego, o czym by się nie miano dowiedzieć.


\par }{\MM \VS{3}Dlatego to, co mówiliście w ciemności, będzie słyszane w świetle, a to, co szeptaliście do ucha w pokojach, będzie rozgłaszane na dachach.


\par }{\MM \VS{4}A mówię wam, moim przyjaciołom: Nie bójcie się tych, którzy zabijają ciało, a potem już nic więcej nie mogą zrobić.


\par }{\MM \VS{5}Ale pokażę wam, kogo macie się bać. Bójcie się tego, który, gdy zabije, ma moc wrzucić do ognia piekielnego. Doprawdy, mówię wam, tego się bójcie.


\par }{\MM \VS{6}Czy nie sprzedają pięciu wróbli za dwa pieniążki? A jednak żaden z nich nie jest zapomniany w oczach Boga.


\par }{\MM \VS{7}Nawet włosy na waszej głowie wszystkie są policzone. Dlatego nie bójcie się, jesteście cenniejsi niż wiele wróbli.


\par }{\MM \VS{8}A mówię wam: Każdego, kto mnie wyzna przed ludźmi, tego też Syn Człowieczy wyzna przed aniołami Bożymi.


\par }{\MM \VS{9}Ale kto się mnie wyprze przed ludźmi, tego
{\ADD{też}} ja się wyprę przed aniołami Boga.


\par }{\MM \VS{10}I każdemu, kto powie słowo przeciwko Synowi Człowieczemu, będzie przebaczone, ale temu, kto bluźni przeciwko Duchowi Świętemu, nie będzie przebaczone.


\par }{\MM \VS{11}A gdy będą was prowadzić do synagog, przełożonych i władz, nie martwcie się, jak i co macie odpowiedzieć na swoją obronę lub co macie mówić.


\par }{\MM \VS{12}Duch Święty bowiem nauczy was w tej właśnie godzinie, co macie mówić.


\par }{\MM \VS{13}I powiedział mu ktoś z tłumu: Nauczycielu, powiedz memu bratu, aby podzielił się ze mną spadkiem.


\par }{\MM \VS{14}Lecz on mu odpowiedział: Człowieku, któż mnie ustanowił sędzią albo rozjemcą między wami?


\par }{\MM \VS{15}Powiedział też do nich: Uważajcie i strzeżcie się chciwości, gdyż nie od tego, że ktoś ma obfitość dóbr, zależy jego życie.


\par }{\MM \VS{16}I opowiedział im przypowieść: Pewnemu bogatemu człowiekowi pole przyniosło obfity
{\ADD{plon}}.


\par }{\MM \VS{17}I rozważał w sobie: Cóż mam zrobić, skoro nie mam gdzie zgromadzić moich plonów?


\par }{\MM \VS{18}Powiedział więc: Zrobię tak: zburzę moje spichlerze, a zbuduję większe i zgromadzę tam wszystkie moje plony i moje dobra.


\par }{\MM \VS{19}I powiem mojej duszy: Duszo, masz wiele dóbr złożonych na wiele lat; odpoczywaj, jedz, pij i wesel się.


\par }{\MM \VS{20}Ale Bóg mu powiedział: Głupcze, tej nocy zażądają od ciebie twojej duszy, a to, co przygotowałeś, czyje będzie?


\par }{\MM \VS{21}Tak
{\ADD{jest z każdym}}, kto gromadzi skarby dla siebie, a nie jest bogaty w Bogu.


\par }{\MM \VS{22}Potem powiedział do swoich uczniów: Dlatego mówię wam: Nie troszczcie się o wasze życie, co będziecie jeść, ani o ciało, w co będziecie się ubierać.


\par }{\MM \VS{23}Życie jest czymś więcej niż pokarm, a ciało niż ubranie.


\par }{\MM \VS{24}Przypatrzcie się krukom, że nie sieją ani nie żną, nie mają spiżarni ani spichlerza, a
{\ADD{jednak}} Bóg je żywi. O ileż cenniejsi jesteście wy niż ptaki!


\par }{\MM \VS{25}I któż z was, martwiąc się, może dodać do swego wzrostu jeden łokieć?


\par }{\MM \VS{26}Jeśli więc najmniejszej rzeczy nie możecie uczynić, czemu troszczycie się o inne?


\par }{\MM \VS{27}Przypatrzcie się liliom, jak rosną: nie pracują ani nie przędą, a mówię wam,
{\ADD{że}} nawet Salomon w całej swojej chwale nie był tak ubrany, jak jedna z nich.


\par }{\MM \VS{28}A jeśli trawę, która dziś jest na polu, a jutro będzie wrzucona do pieca, Bóg tak ubiera, o ileż bardziej was, ludzie małej wiary?


\par }{\MM \VS{29}Nie pytajcie więc, co będziecie jeść lub co będziecie pić, ani nie martwcie się o to.


\par }{\MM \VS{30}O to wszystko bowiem zabiegają narody świata. Lecz wasz Ojciec wie, że tego potrzebujecie.


\par }{\MM \VS{31}Szukajcie raczej królestwa Bożego, a to wszystko będzie wam dodane.


\par }{\MM \VS{32}Nie bój się, mała trzódko, gdyż upodobało się waszemu Ojcu dać wam królestwo.


\par }{\MM \VS{33}Sprzedawajcie, co posiadacie, i dawajcie jałmużnę. Przygotujcie sobie sakiewki, które nie starzeją się, skarb w niebie, którego nie ubywa, gdzie złodziej nie ma dostępu ani mól nie niszczy.


\par }{\MM \VS{34}Bo gdzie jest wasz skarb, tam będzie też wasze serce.


\par }{\MM \VS{35}Niech będą przepasane wasze biodra i zapalone lampy.


\par }{\MM \VS{36}A wy
{\ADD{bądźcie}} podobni do ludzi oczekujących swego pana, aż wróci z wesela, aby gdy przyjdzie i zapuka, zaraz mu otworzyć.


\par }{\MM \VS{37}Błogosławieni ci słudzy, których pan, gdy przyjdzie, zastanie czuwających. Zaprawdę powiadam wam, że się przepasze i posadzi ich za stołem, a obchodząc, będzie im usługiwał.


\par }{\MM \VS{38}Jeśli przyjdzie o drugiej czy o trzeciej straży i tak
{\ADD{ich}} zastanie, błogosławieni są ci słudzy.


\par }{\MM \VS{39}A to wiedzcie, że gdyby gospodarz znał godzinę, o której ma przyjść złodziej, czuwałby i nie pozwoliłby włamać się do swego domu.


\par }{\MM \VS{40}Dlatego i wy bądźcie gotowi, bo Syn Człowieczy przyjdzie o godzinie, której się nie spodziewacie.


\par }{\MM \VS{41}Wtedy Piotr go zapytał: Panie, czy tę przypowieść mówisz do nas, czy też do wszystkich?


\par }{\MM \VS{42}A Pan odpowiedział: Któż więc jest szafarzem wiernym i roztropnym, którego Pan ustanowi nad swoją służbą, aby we właściwym czasie wydawał jej wyznaczoną żywność?


\par }{\MM \VS{43}Błogosławiony ten sługa, którego pan, gdy przyjdzie, zastanie tak czyniącego.


\par }{\MM \VS{44}Zaprawdę powiadam wam, że postawi go nad wszystkimi swoimi dobrami.


\par }{\MM \VS{45}Ale jeśli ten sługa powie w swoim sercu: Mój pan zwleka ze
{\ADD{swoim}} przyjściem, i zacznie bić sługi i służące, jeść, pić i upijać się;


\par }{\MM \VS{46}Przyjdzie pan tego sługi w dniu, w którym się nie spodziewa i o godzinie, której nie zna, i odłączy go, i wyznaczy mu dział z niewierzącymi.


\par }{\MM \VS{47}Ten zaś sługa, który znał wolę swego pana, a nie był gotowy i nie postąpił według jego woli, otrzyma wielką chłostę.


\par }{\MM \VS{48}Lecz ten, który
{\ADD{jej}} nie znał i uczynił coś godnego kary, otrzyma małą chłostę. Komu wiele dano, od tego wiele się będzie wymagać,
{\ADD{a}} komu wiele powierzono, więcej będzie się od niego żądać.


\par }{\MM \VS{49}Przyszedłem, aby rzucić ogień na ziemię, i czegóż pragnę, skoro już zapłonął?


\par }{\MM \VS{50}Lecz chrztem mam być ochrzczony i jakże jestem udręczony, aż się
{\ADD{to}} dopełni.


\par }{\MM \VS{51}Czy myślicie, że przyszedłem dać ziemi pokój? Bynajmniej, mówię wam, raczej rozłam.


\par }{\MM \VS{52}Odtąd bowiem w jednym domu będzie pięciu poróżnionych, trzech przeciwko dwom, a dwóch przeciwko trzem.


\par }{\MM \VS{53}Ojciec powstanie przeciwko synowi, a syn przeciwko ojcu, matka przeciwko córce, a córka przeciwko matce, teściowa przeciwko synowej, a synowa przeciwko teściowej.


\par }{\MM \VS{54}Mówił też do ludu: Gdy widzicie chmurę pojawiającą się od zachodu, zaraz mówicie: Nadchodzi ulewny deszcz. I tak jest.


\par }{\MM \VS{55}A gdy wieje wiatr z południa, mówicie: Będzie gorąco. I
{\ADD{tak}} jest.


\par }{\MM \VS{56}Obłudnicy, wygląd nieba i ziemi umiecie rozpoznawać, jakże więc obecnego czasu nie rozpoznajecie?


\par }{\MM \VS{57}Dlaczego sami z siebie nie
{\ADD{umiecie}} osądzić, co jest sprawiedliwe?


\par }{\MM \VS{58}Gdy więc idziesz ze swoim przeciwnikiem do urzędnika, staraj się w drodze dojść z nim do zgody, aby cię nie zaciągnął przed sędziego, a sędzia przekazałby cię strażnikowi, a strażnik wtrąciłby cię do więzienia.


\par }{\MM \VS{59}Mówię ci, że nie wyjdziesz stamtąd, dopóki nie oddasz ostatniego grosza.




\par }\Chap{13}{\MM \VerseOne{1}W tym samym czasie niektórzy z
{\ADD{tam}} obecnych oznajmili mu o Galilejczykach, których krew Piłat zmieszał z ich ofiarami.


\par }{\MM \VS{2}A Jezus im odpowiedział: Czy myślicie, że ci Galilejczycy byli większymi grzesznikami niż wszyscy inni Galilejczycy, że to ucierpieli?


\par }{\MM \VS{3}Bynajmniej, mówię wam, lecz jeśli nie będziecie pokutować, wszyscy tak samo zginiecie.


\par }{\MM \VS{4}Albo czy myślicie, że tych osiemnastu, na których runęła wieża w Siloam i zabiła ich, było większymi winowajcami niż wszyscy ludzie mieszkający w Jerozolimie?


\par }{\MM \VS{5}Bynajmniej, mówię wam, lecz jeśli nie będziecie pokutować, wszyscy tak samo zginiecie.


\par }{\MM \VS{6}I opowiedział
{\ADD{im}} taką przypowieść: Pewien
{\ADD{człowiek}} miał drzewo figowe zasadzone w swojej winnicy. Przyszedł i szukał na nim owocu, lecz nie znalazł.


\par }{\MM \VS{7}Wtedy powiedział do rolnika: Oto od trzech lat przychodzę, szukając owocu na tym drzewie figowym, lecz nie znajduję. Zetnij je, bo po co ziemię
{\ADD{na darmo}} zajmuje?


\par }{\MM \VS{8}Lecz on mu odpowiedział: Panie, zostaw je jeszcze na ten rok, aż je okopię i obłożę nawozem.


\par }{\MM \VS{9}Może wyda owoc, a jeśli nie, wtedy je zetniesz.


\par }{\MM \VS{10}I nauczał w jednej z synagog w szabat.


\par }{\MM \VS{11}A była
{\ADD{tam}} kobieta, która od osiemnastu lat miała ducha niemocy i była pochylona, i w żaden sposób nie mogła się wyprostować.


\par }{\MM \VS{12}Gdy Jezus ją zobaczył, przywołał ją do siebie i powiedział: Kobieto, jesteś uwolniona od swojej choroby.


\par }{\MM \VS{13}I położył na nią ręce, a ona natychmiast wyprostowała się i chwaliła Boga.


\par }{\MM \VS{14}Wtedy przełożony synagogi, oburzony tym, że Jezus uzdrowił w szabat, powiedział do ludzi: Jest sześć dni, w których należy pracować. W te dni przychodźcie i leczcie się, a nie w dzień szabatu.


\par }{\MM \VS{15}Ale Pan mu odpowiedział: Obłudniku, czyż każdy z was w szabat nie odwiązuje swego wołu albo osła od żłobu i nie prowadzi, żeby go napoić?


\par }{\MM \VS{16}A ta córka Abrahama, którą szatan wiązał już osiemnaście lat, czyż nie miała być uwolniona od tych więzów w dzień szabatu?


\par }{\MM \VS{17}A gdy to mówił, zawstydzili się wszyscy jego przeciwnicy, a cały lud cieszył się ze wszystkich chwalebnych czynów dokonywanych przez niego.


\par }{\MM \VS{18}Potem
{\ADD{Jezus}} powiedział: Do czego podobne jest królestwo Boże i z czym je porównam?


\par }{\MM \VS{19}Podobne jest do ziarna gorczycy, które człowiek wziął i posiał w swoim ogrodzie. Wyrosło i stało się wielkim drzewem, a ptaki niebieskie gnieździły się w jego gałęziach.


\par }{\MM \VS{20}I znowu powiedział: Do czego przyrównam królestwo Boże?


\par }{\MM \VS{21}Podobne jest do zakwasu, który wziąwszy, kobieta włożyła w trzy miary mąki, aż wszystko się zakwasiło.


\par }{\MM \VS{22}I nauczał, chodząc po miastach i wioskach
{\ADD{i}} podążając w kierunku Jerozolimy.


\par }{\MM \VS{23}I ktoś go zapytał: Panie, czy mało jest tych, którzy będą zbawieni? On zaś im odpowiedział:


\par }{\MM \VS{24}Usiłujcie wejść przez ciasną bramę, bo mówię wam, że wielu będzie chciało wejść, lecz nie będą mogli.


\par }{\MM \VS{25}Gdy gospodarz wstanie i zamknie drzwi, zaczniecie stać na zewnątrz i pukać do drzwi, mówiąc: Panie, Panie, otwórz nam! A
{\ADD{on}} wam odpowie: Nie znam was
{\ADD{i nie wiem}}, skąd jesteście.


\par }{\MM \VS{26}Wtedy zaczniecie mówić: Jedliśmy i piliśmy z tobą, i nauczałeś na naszych ulicach.


\par }{\MM \VS{27}A on powie: Mówię wam, nie znam was
{\ADD{i nie wiem}}, skąd jesteście; odstąpcie ode mnie wszyscy, którzy czynicie nieprawość.


\par }{\MM \VS{28}Tam będzie płacz i zgrzytanie zębów, gdy ujrzycie Abrahama, Izaaka, Jakuba i wszystkich proroków w królestwie Bożym, a samych siebie wyrzuconych precz.


\par }{\MM \VS{29}I przyjdą inni ze wschodu i z zachodu, z północy i z południa, i zasiądą za stołem w królestwie Bożym.


\par }{\MM \VS{30}Tak oto są ostatni, którzy będą pierwszymi, i są pierwsi, którzy będą ostatnimi.


\par }{\MM \VS{31}W tym dniu przyszli niektórzy z faryzeuszy i powiedzieli mu: Wyjdź i odejdź stąd, bo Herod chce cię zabić.


\par }{\MM \VS{32}I powiedział im: Idźcie i powiedzcie temu lisowi: Oto wypędzam demony i uzdrawiam dziś i jutro, a trzeciego dnia zakończę.


\par }{\MM \VS{33}Jednak dziś, jutro i pojutrze muszę przebyć drogę, bo niemożliwe jest, aby prorok zginął poza Jerozolimą.


\par }{\MM \VS{34}Jeruzalem, Jeruzalem, które zabijasz proroków i kamienujesz tych, którzy są do ciebie posłani. Ile razy chciałem zgromadzić twoje dzieci, tak jak kokoszka
{\ADD{gromadzi}} swoje kurczęta pod skrzydła, a nie chcieliście!


\par }{\MM \VS{35}Oto wasz dom zostanie wam pusty. Zaprawdę powiadam wam, że nie ujrzycie mnie, aż przyjdzie
{\ADD{czas}}, gdy powiecie: Błogosławiony, który przychodzi w imieniu Pana.




\par }\Chap{14}{\MM \VerseOne{1}I stało się tak, że gdy Jezus wszedł w szabat do domu pewnego przywódcy faryzeuszy, aby jeść chleb, oni go obserwowali.


\par }{\MM \VS{2}A oto był przed nim pewien człowiek chory na puchlinę.


\par }{\MM \VS{3}Wtedy Jezus zapytał znawców prawa i faryzeuszy: Czy wolno uzdrawiać w szabat?


\par }{\MM \VS{4}Lecz oni milczeli.
{\ADD{On}} zaś ujął go, uzdrowił i odprawił.


\par }{\MM \VS{5}I powiedział im: Któż z was, jeśli jego osioł albo wół wpadnie do studni, nie wyciągnie go natychmiast w dzień szabatu?


\par }{\MM \VS{6}I nie mogli mu na to odpowiedzieć.


\par }{\MM \VS{7}Gdy zauważył, jak zaproszeni wybierali pierwsze miejsca, opowiedział im przypowieść:


\par }{\MM \VS{8}Gdy ktoś cię zaprosi na wesele, nie siadaj na pierwszym miejscu, aby czasem ktoś ważniejszy od ciebie nie był zaproszony przez niego.


\par }{\MM \VS{9}Wówczas przyjdzie ten, który ciebie i jego zaprosił, i powie ci: Ustąp temu miejsca; i wtedy ze wstydem musiałbyś zająć ostatnie miejsce.


\par }{\MM \VS{10}Lecz gdy będziesz zaproszony, idź i usiądź na ostatnim miejscu, a gdy przyjdzie ten, który cię zaprosił, powie ci: Przyjacielu, przesiądź się wyżej. Wtedy doznasz czci wobec współbiesiadników.


\par }{\MM \VS{11}Bo każdy, kto się wywyższa, będzie poniżony, a kto się poniża, będzie wywyższony.


\par }{\MM \VS{12}Powiedział też do tego, który go zaprosił: Gdy wydajesz obiad albo kolację, nie zapraszaj swoich przyjaciół ani braci, ani krewnych, ani bogatych sąsiadów, żeby cię czasem i oni w zamian nie zaprosili, i miałbyś odpłatę.


\par }{\MM \VS{13}Lecz gdy wydajesz ucztę, zaproś ubogich, ułomnych, chromych i ślepych.


\par }{\MM \VS{14}A będziesz błogosławiony, bo nie mają ci czym odpłacić, ale otrzymasz odpłatę przy zmartwychwstaniu sprawiedliwych.


\par }{\MM \VS{15}Gdy usłyszał to jeden ze współbiesiadników, powiedział do niego: Błogosławiony ten, kto będzie jadł chleb w królestwie Bożym.


\par }{\MM \VS{16}Wtedy on mu powiedział: Pewien człowiek wydał wielką ucztę i zaprosił wielu.


\par }{\MM \VS{17}A gdy nadszedł czas uczty, posłał swego sługę, żeby powiedział zaproszonym: Chodźcie, bo już wszystko gotowe.


\par }{\MM \VS{18}A oni zaczęli się wszyscy jednomyślnie wymawiać. Pierwszy mu powiedział: Kupiłem pole i muszę iść je obejrzeć. Proszę cię, uważaj mnie za wytłumaczonego.


\par }{\MM \VS{19}Drugi zaś powiedział: Kupiłem pięć par wołów i idę je wypróbować. Proszę cię, uważaj mnie za wytłumaczonego.


\par }{\MM \VS{20}A jeszcze inny powiedział: Pojąłem żonę i dlatego nie mogę przyjść.


\par }{\MM \VS{21}A gdy sługa wrócił, oznajmił to swemu panu. Wtedy gospodarz rozgniewał się i powiedział do swego sługi: Wyjdź szybko na ulice i zaułki miasta i wprowadź tu ubogich, ułomnych, chromych i ślepych.


\par }{\MM \VS{22}I powiedział sługa: Panie, stało się, jak rozkazałeś, a jeszcze jest miejsce.


\par }{\MM \VS{23}Wtedy Pan powiedział do sługi: Wyjdź na drogi i
{\ADD{między}} opłotki i przymuszaj do wejścia, aby mój dom się zapełnił.


\par }{\MM \VS{24}Mówię wam bowiem, że żaden z tych ludzi, którzy byli zaproszeni, nie skosztuje mojej uczty.


\par }{\MM \VS{25}I szły z nim wielkie tłumy. A on, odwróciwszy się, powiedział do nich:


\par }{\MM \VS{26}Jeśli ktoś przychodzi do mnie, a nie ma w nienawiści swego ojca i matki, żony i dzieci, braci i sióstr, a nawet swego życia, nie może być moim uczniem.


\par }{\MM \VS{27}Kto nie niesie swego krzyża, a idzie za mną, nie może być moim uczniem.


\par }{\MM \VS{28}Bo któż z was, chcąc zbudować wieżę, najpierw nie usiądzie i nie obliczy wydatków, czy mu wystarczy na ukończenie?


\par }{\MM \VS{29}Aby czasem, gdyby położył fundament, a nie mógłby ukończyć, wszyscy, którzy by to widzieli, nie zaczęli się z niego naśmiewać;


\par }{\MM \VS{30}Mówiąc: Ten człowiek zaczął budować, a nie zdołał ukończyć.


\par }{\MM \VS{31}Albo który król, wyruszając na wojnę z drugim królem, najpierw nie usiądzie i nie naradzi się, czy w dziesięć tysięcy może zmierzyć się z tym, który z dwudziestoma tysiącami nadciąga przeciwko niemu?


\par }{\MM \VS{32}A jeśli nie, to gdy tamten jeszcze jest daleko, wysyła poselstwo i prosi o warunki pokoju.


\par }{\MM \VS{33}Tak i każdy z was, kto nie wyrzeknie się wszystkiego, co posiada, nie może być moim uczniem.


\par }{\MM \VS{34}Dobra jest sól. Lecz jeśli sól zwietrzeje, czym się ją przyprawi?


\par }{\MM \VS{35}Nie nadaje się ani do ziemi, ani do nawozu; precz się ją wyrzuca. Kto ma uszy do słuchania, niech słucha.




\par }\Chap{15}{\MM \VerseOne{1}I zbliżali się do niego wszyscy celnicy i grzesznicy, aby go słuchać.


\par }{\MM \VS{2}A faryzeusze i uczeni w Piśmie szemrali, mówiąc: Ten
{\ADD{człowiek}} przyjmuje grzeszników i jada z nimi.


\par }{\MM \VS{3}I opowiedział im taką przypowieść:


\par }{\MM \VS{4}Któż z was, gdy ma sto owiec, a zgubi jedną z nich, nie zostawia dziewięćdziesięciu dziewięciu na pustyni i nie idzie za zgubioną, aż ją znajdzie?


\par }{\MM \VS{5}Kiedy ją znajdzie, wkłada na swoje ramiona i raduje się.


\par }{\MM \VS{6}A przyszedłszy do domu, zwołuje przyjaciół i sąsiadów i mówi im: Cieszcie się ze mną, bo znalazłem moją zgubioną owcę.


\par }{\MM \VS{7}Mówię wam, że podobnie w niebie większa będzie radość z jednego pokutującego grzesznika niż z dziewięćdziesięciu dziewięciu sprawiedliwych, którzy nie potrzebują pokuty.


\par }{\MM \VS{8}Albo która kobieta, mając dziesięć monet, jeśli zgubi jedną, nie zapala świecy, nie zamiata domu i nie szuka pilnie, aż
{\ADD{ją}} znajdzie?


\par }{\MM \VS{9}A znalazłszy, zwołuje przyjaciółki i sąsiadki i mówi: Cieszcie się ze mną, bo znalazłam monetę, którą zgubiłam.


\par }{\MM \VS{10}Podobnie, mówię wam, będzie radość przed aniołami Boga z jednego pokutującego grzesznika.


\par }{\MM \VS{11}Powiedział też: Pewien człowiek miał dwóch synów.


\par }{\MM \VS{12}I powiedział młodszy z nich do ojca: Ojcze, daj mi część majątku, która na mnie przypada. Podzielił więc majątek między nich.


\par }{\MM \VS{13}Po kilku dniach młodszy syn, zabrawszy wszystko, odjechał w dalekie strony i roztrwonił tam swój majątek, żyjąc rozpustnie.


\par }{\MM \VS{14}A gdy wszystko wydał, nastał wielki głód w tych stronach, a on zaczął cierpieć niedostatek.


\par }{\MM \VS{15}Poszedł więc i przystał do jednego z obywateli tych stron, który posłał go na swoje pola, aby pasł świnie.


\par }{\MM \VS{16}I pragnął napełnić swój żołądek strąkami, które jadały świnie, ale nikt mu nie dawał.


\par }{\MM \VS{17}Wtedy opamiętał się i powiedział: Iluż to najemników mego ojca ma pod dostatkiem chleba, a ja z głodu ginę.


\par }{\MM \VS{18}Wstanę
{\ADD{więc}} i pójdę do mego ojca, i powiem mu: Ojcze, zgrzeszyłem przeciwko niebu i względem ciebie;


\par }{\MM \VS{19}I nie jestem już godny nazywać się twoim synem. Zrób ze mnie jednego ze swoich najemników.


\par }{\MM \VS{20}Wtedy wstał i poszedł do swego ojca. A gdy był jeszcze daleko, zobaczył go jego ojciec i użalił się
{\ADD{nad nim}}, a podbiegłszy, rzucił mu się na szyję i ucałował go.


\par }{\MM \VS{21}I powiedział do niego syn: Ojcze, zgrzeszyłem przeciwko niebu i przed tobą; nie jestem już godny nazywać się twoim synem.


\par }{\MM \VS{22}Lecz ojciec powiedział do swoich sług: Przynieście najlepszą szatę i ubierzcie go; dajcie mu też pierścień na rękę i obuwie na nogi.


\par }{\MM \VS{23}Przyprowadźcie tłuste cielę i zabijcie; jedzmy i radujmy się.


\par }{\MM \VS{24}Ten mój syn bowiem był martwy, a znowu żyje, zaginął, a został znaleziony. I zaczęli się weselić.


\par }{\MM \VS{25}Tymczasem jego starszy syn był na polu. Gdy wracał i był blisko domu, usłyszał muzykę i tańce.


\par }{\MM \VS{26}Zawołał więc jednego ze sług i pytał, co to
{\ADD{wszystko}} znaczy.


\par }{\MM \VS{27}A on mu odpowiedział: Twój brat powrócił, a twój ojciec zabił tłuste cielę, ponieważ odzyskał go zdrowego.


\par }{\MM \VS{28}Wtedy rozgniewał się i nie chciał wejść. Jego ojciec jednak wyszedł i namawiał go.


\par }{\MM \VS{29}A on odpowiedział ojcu: Oto tyle lat ci służę i nigdy nie przekroczyłem twego przykazania, jednak nigdy nie dałeś mi koźlęcia, abym się weselił z moimi przyjaciółmi.


\par }{\MM \VS{30}Ale kiedy wrócił ten twój syn, który roztrwonił twój majątek z nierządnicami, zabiłeś dla niego tłuste cielę.


\par }{\MM \VS{31}A on mu odpowiedział: Synu, ty zawsze jesteś ze mną i wszystkie moje
{\ADD{dobra}} należą do ciebie.


\par }{\MM \VS{32}Lecz trzeba było weselić się i radować, że ten twój brat był martwy, a znowu żyje, zaginął, a został znaleziony.




\par }\Chap{16}{\MM \VerseOne{1}Mówił też do swoich uczniów: Pewien bogaty człowiek miał szafarza, którego oskarżono przed nim, że trwoni jego dobra.


\par }{\MM \VS{2}Zawołał go i powiedział: Cóż to słyszę o tobie? Zdaj sprawę z twego zarządzania, bo już więcej nie będziesz mógł zarządzać.


\par }{\MM \VS{3}Wtedy szafarz powiedział sobie: Co ja zrobię, skoro mój pan pozbawia mnie zarządu? Kopać nie mogę, żebrać się wstydzę.


\par }{\MM \VS{4}Wiem, co zrobię, żeby
{\ADD{ludzie}} przyjęli mnie do swoich domów, gdy zostanę odsunięty od zarządzania.


\par }{\MM \VS{5}Przywołał więc do siebie każdego z dłużników swego pana i zapytał pierwszego: Ile jesteś winien memu panu?


\par }{\MM \VS{6}A on odpowiedział: Sto baryłek oliwy. I powiedział mu: Weź swój zapis, siadaj szybko i napisz pięćdziesiąt.


\par }{\MM \VS{7}Potem zapytał drugiego: A ty ile jesteś winien? A on mu odpowiedział: Sto korców pszenicy. I powiedział mu: Weź swój zapis i napisz osiemdziesiąt.


\par }{\MM \VS{8}I pochwalił pan niesprawiedliwego szafarza, że roztropnie postąpił. Bo synowie tego świata w swoim pokoleniu są roztropniejsi od synów światłości.


\par }{\MM \VS{9}I ja wam mówię: Zyskujcie sobie przyjaciół mamoną niesprawiedliwości, aby, gdy ustaniecie, przyjęto was do wiecznych przybytków.


\par }{\MM \VS{10}Kto jest wierny w najmniejszym, i w wielkim jest wierny, a kto w najmniejszym jest niesprawiedliwy, i w wielkim jest niesprawiedliwy.


\par }{\MM \VS{11}Jeśli więc w niesprawiedliwej mamonie nie byliście wierni, któż wam powierzy to, co prawdziwe?


\par }{\MM \VS{12}A jeśli w cudzym nie byliście wierni, któż wam da wasze
{\ADD{własne}}?


\par }{\MM \VS{13}Żaden sługa nie może dwom panom służyć, gdyż albo jednego będzie nienawidził, a drugiego miłował, albo jednego będzie się trzymał, a drugim wzgardzi. Nie możecie służyć Bogu i mamonie.


\par }{\MM \VS{14}Słuchali tego wszystkiego również faryzeusze, którzy byli chciwi, i naśmiewali się z niego.


\par }{\MM \VS{15}I powiedział im: Wy sami siebie usprawiedliwiacie przed ludźmi, ale Bóg zna wasze serca. To bowiem, co ludzie poważają, obrzydliwością jest w oczach Boga.


\par }{\MM \VS{16}Prawo i Prorocy
{\ADD{byli}} do Jana. Odtąd jest głoszone królestwo Boże i każdy się do niego gwałtem wdziera.


\par }{\MM \VS{17}I łatwiej jest niebu i ziemi przeminąć, niż przepaść jednej kresce prawa.


\par }{\MM \VS{18}Każdy, kto oddala swoją żonę i żeni się z inną, cudzołoży, a kto żeni się z oddaloną przez męża, cudzołoży.


\par }{\MM \VS{19}Był pewien bogaty człowiek, który ubierał się w purpurę i bisior i wystawnie ucztował każdego dnia.


\par }{\MM \VS{20}Był też pewien żebrak, imieniem Łazarz, który leżał u jego wrót owrzodziały;


\par }{\MM \VS{21}Pragnął on nasycić się okruchami, które spadały ze stołu bogacza. Nadto i psy przychodziły i lizały jego wrzody.


\par }{\MM \VS{22}I umarł żebrak, i został zaniesiony przez aniołów na łono Abrahama. Umarł też bogacz i został pogrzebany.


\par }{\MM \VS{23}A
{\ADD{będąc}} w piekle i cierpiąc męki, podniósł oczy i ujrzał z daleka Abrahama i Łazarza na jego łonie.


\par }{\MM \VS{24}Wtedy zawołał: Ojcze Abrahamie, zmiłuj się nade mną i poślij Łazarza, aby umoczył koniec swego palca w wodzie i ochłodził mi język, bo cierpię męki w tym płomieniu.


\par }{\MM \VS{25}I powiedział Abraham: Synu, wspomnij, że za życia odebrałeś swoje dobro, podobnie jak Łazarz zło. A teraz on doznaje pociechy, a ty cierpisz męki.


\par }{\MM \VS{26}I oprócz tego wszystkiego między nami a wami jest utwierdzona wielka przepaść, aby ci, którzy chcą stąd przejść do was, nie mogli, ani stamtąd przejść do nas.


\par }{\MM \VS{27}A on powiedział: Proszę cię więc, ojcze, abyś posłał
{\ADD{go}} do domu mego ojca.


\par }{\MM \VS{28}Mam bowiem pięciu braci – niech im da świadectwo, żeby i oni nie przyszli na to miejsce męki.


\par }{\MM \VS{29}Lecz Abraham mu powiedział: Mają Mojżesza i Proroków, niech ich słuchają.


\par }{\MM \VS{30}A on odpowiedział: Nie, ojcze Abrahamie, lecz jeśli ktoś z umarłych przyjdzie do nich, będą pokutować.


\par }{\MM \VS{31}I powiedział do niego: Jeśli Mojżesza i Proroków nie słuchają, to choćby ktoś zmartwychwstał, nie uwierzą.




\par }\Chap{17}{\MM \VerseOne{1}I powiedział do uczniów: Nie jest możliwe, żeby nie przyszły zgorszenia, lecz biada temu, przez którego przychodzą!


\par }{\MM \VS{2}Lepiej byłoby dla niego, gdyby zawieszono mu u szyi kamień młyński i wrzucono go do morza, niż żeby miał zgorszyć jednego z tych małych.


\par }{\MM \VS{3}Miejcie się na baczności. Jeśli twój brat zgrzeszy przeciwko tobie, strofuj go, a jeśli żałuje, przebacz mu.


\par }{\MM \VS{4}A jeśli siedem razy na dzień zgrzeszy przeciwko tobie i siedem razy w ciągu dnia zwróci się do ciebie, mówiąc: Żałuję tego – przebacz mu.


\par }{\MM \VS{5}I powiedzieli apostołowie do Pana: Dodaj nam wiary.


\par }{\MM \VS{6}A Pan odpowiedział: Gdybyście mieli wiarę jak ziarno gorczycy i powiedzielibyście temu drzewu morwy: Wyrwij się z korzeniem i przesadź się do morza, usłuchałoby was.


\par }{\MM \VS{7}Kto z was, mając sługę, który orze albo pasie, powie mu, gdy wróci
{\ADD{z pola}}: Chodź i usiądź za stołem?


\par }{\MM \VS{8}Czy nie powie mu raczej: Przygotuj mi kolację, przepasz się i usługuj mi, aż się najem i napiję, a potem i ty będziesz jadł i pił?


\par }{\MM \VS{9}Czy dziękuje słudze, że zrobił to, co mu nakazano? Nie wydaje mi się.


\par }{\MM \VS{10}Także i wy, gdy zrobicie wszystko, co wam nakazano, mówcie: Sługami nieużytecznymi jesteśmy. Zrobiliśmy to, co powinniśmy byli zrobić.


\par }{\MM \VS{11}A w drodze do Jerozolimy przechodził przez pogranicze Samarii i Galilei.


\par }{\MM \VS{12}Gdy wchodził do pewnej wioski, wyszło mu naprzeciw dziesięciu trędowatych mężczyzn, którzy stanęli z daleka.


\par }{\MM \VS{13}I donośnym głosem zawołali: Jezusie, Mistrzu, zmiłuj się nad nami!


\par }{\MM \VS{14}Kiedy ich zobaczył, powiedział do nich: Idźcie, pokażcie się kapłanom. A gdy szli, zostali oczyszczeni.


\par }{\MM \VS{15}Lecz jeden z nich, widząc, że został uzdrowiony, wrócił, chwaląc Boga donośnym głosem.


\par }{\MM \VS{16}I upadł na twarz do jego nóg, dziękując mu. A był to Samarytanin.


\par }{\MM \VS{17}Jezus zaś odezwał się: Czyż nie dziesięciu zostało oczyszczonych? Gdzie
{\ADD{jest}} dziewięciu?


\par }{\MM \VS{18}Nie znalazł się nikt, kto by wrócił i oddał chwałę Bogu, tylko ten cudzoziemiec.


\par }{\MM \VS{19}I powiedział do niego: Wstań, idź! Twoja wiara cię uzdrowiła.


\par }{\MM \VS{20}Zapytany zaś przez faryzeuszy, kiedy przyjdzie królestwo Boże, odpowiedział im: Królestwo Boże nie przyjdzie dostrzegalnie.


\par }{\MM \VS{21}I nie powiedzą: Oto tu, albo: Oto tam
{\ADD{jest}}. Królestwo Boże bowiem jest wewnątrz was.


\par }{\MM \VS{22}A do uczniów powiedział: Przyjdzie czas, kiedy będziecie pragnęli zobaczyć jeden z dni Syna Człowieczego, ale nie zobaczycie.


\par }{\MM \VS{23}I powiedzą wam: Oto tu, albo: Oto tam
{\ADD{jest}}. Nie chodźcie
{\ADD{tam}} ani nie idźcie
{\ADD{za nimi}}.


\par }{\MM \VS{24}Bo jak błyskawica, gdy zabłyśnie, świeci od
{\ADD{jednego}} krańca nieba aż po
{\ADD{drugi}}, tak będzie i z Synem Człowieczym w jego dniu.


\par }{\MM \VS{25}Ale najpierw musi wiele cierpieć i zostać odrzucony przez to pokolenie.


\par }{\MM \VS{26}A jak było za dni Noego, tak będzie i za dni Syna Człowieczego:


\par }{\MM \VS{27}Jedli, pili, żenili się i za mąż wychodziły aż do dnia, w którym Noe wszedł do arki; i nastał potop, i wszystkich wytracił.


\par }{\MM \VS{28}Podobnie jak działo się za dni Lota: jedli, pili, kupowali, sprzedawali, sadzili, budowali;


\par }{\MM \VS{29}Lecz tego dnia, gdy Lot wyszedł z Sodomy, spadł z nieba deszcz ognia i siarki i wszystkich wytracił.


\par }{\MM \VS{30}Tak też będzie w dniu, kiedy Syn Człowieczy się objawi.


\par }{\MM \VS{31}Tego dnia, jeśli ktoś będzie na dachu, a jego rzeczy w domu, niech nie schodzi, aby je zabrać, a kto będzie na polu, niech również nie wraca.


\par }{\MM \VS{32}Pamiętajcie żonę Lota.


\par }{\MM \VS{33}Kto chce zachować swoje życie, straci je, a kto je straci, zachowa je.


\par }{\MM \VS{34}Mówię wam: Tej nocy dwóch będzie w jednym łóżku, jeden będzie wzięty, a drugi zostawiony.


\par }{\MM \VS{35}Dwie będą mleć razem, jedna będzie wzięta, a druga zostawiona.


\par }{\MM \VS{36}Dwaj będą na polu, jeden będzie wzięty, a drugi zostawiony.


\par }{\MM \VS{37}I pytali go: Gdzie, Panie? A on im powiedział: Gdzie jest ciało, tam zgromadzą się i orły.




\par }\Chap{18}{\MM \VerseOne{1}Opowiedział im też przypowieść
{\ADD{o tym}}, że zawsze należy się modlić i nie ustawać;


\par }{\MM \VS{2}Mówiąc: W pewnym mieście był sędzia, który Boga się nie bał i z człowiekiem się nie liczył.


\par }{\MM \VS{3}Była też w tym mieście wdowa, która przychodziła do niego i mówiła: Pomścij moją
{\ADD{krzywdę}} na moim przeciwniku.


\par }{\MM \VS{4}On przez długi czas nie chciał, lecz potem powiedział sobie: Chociaż Boga się nie boję i z człowiekiem się nie liczę;


\par }{\MM \VS{5}To jednak, ponieważ naprzykrza mi się ta wdowa, pomszczę jej
{\ADD{krzywdę}}, aby już nie przychodziła i nie zadręczała mnie.


\par }{\MM \VS{6}I powiedział Pan: Słuchajcie, co mówi niesprawiedliwy sędzia.


\par }{\MM \VS{7}A Bóg, czy nie pomści
{\ADD{krzywdy}} swoich wybranych, którzy wołają do niego we dnie i w nocy, chociaż długo zwleka w ich
{\ADD{sprawie}}?


\par }{\MM \VS{8}Mówię wam, że szybko pomści ich
{\ADD{krzywdę}}. Lecz czy Syn Człowieczy znajdzie wiarę na ziemi, gdy przyjdzie?


\par }{\MM \VS{9}Powiedział też do tych, którzy ufali sobie, że są sprawiedliwi, a innych mieli za nic, taką przypowieść:


\par }{\MM \VS{10}Dwóch ludzi weszło do świątyni, żeby się modlić, jeden faryzeusz, a drugi celnik.


\par }{\MM \VS{11}Faryzeusz stanął i tak się w sobie modlił: Dziękuję ci, Boże, że nie jestem jak inni ludzie, zdziercy, niesprawiedliwi, cudzołożnicy albo jak i ten celnik.


\par }{\MM \VS{12}Poszczę dwa razy w tygodniu, daję dziesięcinę ze wszystkiego, co mam.


\par }{\MM \VS{13}A celnik, stojąc z daleka, nie chciał nawet oczu podnieść ku niebu, ale bił się w piersi, mówiąc: Boże, bądź miłosierny mnie grzesznemu.


\par }{\MM \VS{14}Mówię wam, że raczej ten odszedł do swego domu usprawiedliwiony, a nie tamten.
{\ADD{Każdy}} bowiem, kto się wywyższa, będzie poniżony, a kto się poniża, będzie wywyższony.


\par }{\MM \VS{15}Przynoszono też do niego niemowlęta, aby je dotknął. Lecz uczniowie, widząc to, gromili ich.


\par }{\MM \VS{16}Ale Jezus przywołał ich i powiedział: Pozwólcie dzieciom przychodzić do mnie i nie zabraniajcie im. Do takich bowiem należy królestwo Boże.


\par }{\MM \VS{17}Zaprawdę powiadam wam: Kto nie przyjmie królestwa Bożego jak dziecko, nie wejdzie do niego.


\par }{\MM \VS{18}I zapytał go pewien dostojnik: Nauczycielu dobry, co mam czynić, aby odziedziczyć życie wieczne?


\par }{\MM \VS{19}A Jezus mu odpowiedział: Dlaczego nazywasz mnie dobrym? Nikt
{\ADD{nie jest}} dobry, tylko jeden – Bóg.


\par }{\MM \VS{20}Znasz przykazania: Nie cudzołóż, nie zabijaj, nie kradnij, nie dawaj fałszywego świadectwa, czcij swego ojca i swoją matkę.


\par }{\MM \VS{21}A on odpowiedział: Tego wszystkiego przestrzegałem od młodości.


\par }{\MM \VS{22}Gdy Jezus to usłyszał, powiedział do niego: Jednego ci jeszcze brakuje. Sprzedaj wszystko, co masz, i rozdaj ubogim, a będziesz miał skarb w niebie. Potem przyjdź i chodź za mną.


\par }{\MM \VS{23}A on, usłyszawszy to, ogromnie się zasmucił, bo był bardzo bogaty.


\par }{\MM \VS{24}Kiedy Jezus zobaczył go bardzo zasmuconego, powiedział: Jakże trudno tym, którzy mają pieniądze, wejść do królestwa Bożego!


\par }{\MM \VS{25}Łatwiej bowiem jest wielbłądowi przejść przez ucho igielne, niż bogatemu wejść do królestwa Bożego.


\par }{\MM \VS{26}Wtedy ci, którzy to słyszeli, mówili: Któż więc może być zbawiony?


\par }{\MM \VS{27}A on odpowiedział: Co niemożliwe jest u ludzi, możliwe jest u Boga.


\par }{\MM \VS{28}Wówczas Piotr powiedział: Oto my opuściliśmy wszystko i poszliśmy za tobą.


\par }{\MM \VS{29}On zaś im odpowiedział: Zaprawdę powiadam wam, że nie ma nikogo, kto by opuścił dom, rodziców lub braci, żonę lub dzieci dla królestwa Bożego;


\par }{\MM \VS{30}I nie otrzymał o wiele więcej w tym czasie, a w przyszłym świecie życia wiecznego.


\par }{\MM \VS{31}Potem wziął ze sobą dwunastu i powiedział do nich: Oto idziemy do Jerozolimy i wypełni się wszystko, co zostało napisane przez proroków o Synu Człowieczym.


\par }{\MM \VS{32}Będzie bowiem wydany poganom, wyśmiany, zelżony i opluty;


\par }{\MM \VS{33}Ubiczują go i zabiją, ale trzeciego dnia zmartwychwstanie.


\par }{\MM \VS{34}Lecz oni nic z tego nie zrozumieli. Te słowa były przed nimi zakryte i nie wiedzieli, o czym była mowa.


\par }{\MM \VS{35}A gdy zbliżał się do Jerycha, pewien ślepiec siedział przy drodze i żebrał.


\par }{\MM \VS{36}A usłyszawszy przechodzący tłum, pytał, co się dzieje.


\par }{\MM \VS{37}I powiedziano mu, że przechodzi Jezus z Nazaretu.


\par }{\MM \VS{38}Wtedy zawołał: Jezusie, Synu Dawida, zmiłuj się nade mną!


\par }{\MM \VS{39}Lecz ci, którzy szli z przodu, gromili go, aby milczał. On jednak jeszcze głośniej wołał: Synu Dawida, zmiłuj się nade mną!


\par }{\MM \VS{40}Wtedy Jezus zatrzymał się i kazał go przyprowadzić do siebie. A gdy się zbliżył, zapytał go:


\par }{\MM \VS{41}Co chcesz, abym ci uczynił? A on odpowiedział: Panie, żebym przejrzał.


\par }{\MM \VS{42}Jezus mu powiedział: Przejrzyj, twoja wiara cię uzdrowiła.


\par }{\MM \VS{43}Zaraz też odzyskał wzrok i szedł za nim, wielbiąc Boga. A wszyscy ludzie, widząc to, oddawali chwałę Bogu.




\par }\Chap{19}{\MM \VerseOne{1}A
{\ADD{Jezus}} wszedł do Jerycha i przechodził przez nie.


\par }{\MM \VS{2}{\ADD{Był tam}} pewien człowiek, imieniem Zacheusz, przełożony celników, a był on bogaty.


\par }{\MM \VS{3}Pragnął on zobaczyć Jezusa, kto to jest, lecz nie mógł z powodu tłumu, bo był niskiego wzrostu.


\par }{\MM \VS{4}Pobiegł więc naprzód i wszedł na drzewo sykomory, aby go zobaczyć, bo miał tamtędy przechodzić.


\par }{\MM \VS{5}A gdy Jezus przyszedł na to miejsce, spojrzał w górę, zobaczył go i powiedział: Zacheuszu, zejdź szybko, bo dziś muszę zatrzymać się w twoim domu.


\par }{\MM \VS{6}I zszedł szybko, i przyjął go z radością.


\par }{\MM \VS{7}A wszyscy, widząc to, szemrali: Do człowieka grzesznego przybył w gościnę.


\par }{\MM \VS{8}Zacheusz zaś stanął i powiedział do Pana: Panie, oto połowę mojego majątku daję ubogim, a jeśli kogoś w czymś oszukałem, oddaję poczwórnie.


\par }{\MM \VS{9}I powiedział Jezus do niego: Dziś zbawienie przyszło do tego domu, gdyż i on jest synem Abrahama.


\par }{\MM \VS{10}Bo Syn Człowieczy przyszedł, aby szukać i zbawić to, co zginęło.


\par }{\MM \VS{11}A gdy oni tego słuchali, opowiedział im dodatkowo przypowieść, dlatego że był blisko Jerozolimy, a oni myśleli, że wnet ma się objawić królestwo Boże.


\par }{\MM \VS{12}Mówił więc: Pewien człowiek szlachetnego rodu udał się do dalekiego kraju, aby objąć królestwo, a potem wrócić.


\par }{\MM \VS{13}A przywoławszy dziesięciu swoich sług, dał im dziesięć grzywien i powiedział do nich: Obracajcie
{\ADD{nimi}}, aż wrócę.


\par }{\MM \VS{14}Lecz jego poddani nienawidzili go i wysłali za nim poselstwo ze słowami: Nie chcemy, aby ten
{\ADD{człowiek}} królował nad nami.


\par }{\MM \VS{15}A gdy wrócił po objęciu królestwa, rozkazał przywołać do siebie te sługi, którym dał pieniądze, aby się dowiedzieć, co każdy zyskał, handlując.


\par }{\MM \VS{16}Wtedy przyszedł pierwszy i powiedział: Panie, twoja grzywna zyskała dziesięć grzywien.


\par }{\MM \VS{17}I powiedział do niego: Dobrze, sługo dobry, ponieważ byłeś wierny w małym, sprawuj władzę nad dziesięcioma miastami.


\par }{\MM \VS{18}Przyszedł też drugi i powiedział: Panie, twoja grzywna zyskała pięć grzywien.


\par }{\MM \VS{19}Również temu powiedział: I ty władaj pięcioma miastami.


\par }{\MM \VS{20}A inny przyszedł i powiedział: Panie, oto twoja grzywna, którą miałem schowaną w chustce.


\par }{\MM \VS{21}Bałem się bowiem ciebie, bo jesteś człowiekiem surowym: bierzesz, czego nie położyłeś, i żniesz, czego nie posiałeś.


\par }{\MM \VS{22}Wtedy mu odpowiedział: Na podstawie twoich słów osądzę cię, zły sługo. Wiedziałeś, że jestem człowiekiem surowym, który bierze, czego nie położył, i żnie, czego nie posiał.


\par }{\MM \VS{23}Dlaczego więc nie dałeś moich pieniędzy do banku, abym po powrocie odebrał je z zyskiem?


\par }{\MM \VS{24}Do tych zaś, którzy stali obok, powiedział: Odbierzcie mu grzywnę i dajcie temu, który ma dziesięć grzywien.


\par }{\MM \VS{25}Odpowiedzieli mu: Panie, ma
{\ADD{już}} dziesięć grzywien.


\par }{\MM \VS{26}Zaprawdę powiadam wam, że każdemu, kto ma, będzie dodane, a temu, kto nie ma, zostanie zabrane nawet to, co ma.


\par }{\MM \VS{27}Lecz tych moich nieprzyjaciół, którzy nie chcieli, abym nad nimi panował, przyprowadźcie tu i zabijcie na moich oczach.


\par }{\MM \VS{28}A powiedziawszy to, ruszył przodem, zmierzając do Jerozolimy.


\par }{\MM \VS{29}A gdy przybliżył się do Betfage i Betanii, przy górze zwanej Oliwną, wysłał dwóch ze swoich uczniów;


\par }{\MM \VS{30}Mówiąc: Idźcie do wioski, która jest naprzeciwko, a wchodząc do niej, znajdziecie oślątko uwiązane, na którym nigdy nie siedział żaden człowiek. Odwiążcie je i przyprowadźcie.


\par }{\MM \VS{31}A gdyby was ktoś spytał: Dlaczego
{\ADD{je}} odwiązujecie? tak mu powiecie: Dlatego, że Pan go potrzebuje.


\par }{\MM \VS{32}Wtedy odeszli ci, którzy zostali posłani, i znaleźli
{\ADD{wszystko}}, jak im powiedział.


\par }{\MM \VS{33}A gdy odwiązywali oślątko, zapytali ich jego właściciele: Dlaczego odwiązujecie oślątko?


\par }{\MM \VS{34}A oni odpowiedzieli: Pan go potrzebuje.


\par }{\MM \VS{35}I przyprowadzili je do Jezusa, położyli swoje szaty na oślątko i wsadzili
{\ADD{na nie}} Jezusa.


\par }{\MM \VS{36}Kiedy jechał, słali swoje szaty na drodze.


\par }{\MM \VS{37}A gdy się już zbliżał do podnóża Góry Oliwnej, całe mnóstwo uczniów zaczęło radować się i donośnym głosem chwalić Boga za wszystkie cuda, które widzieli:


\par }{\MM \VS{38}Mówili: Błogosławiony król, który przychodzi w imieniu Pana! Pokój w niebie i chwała na wysokościach!


\par }{\MM \VS{39}Lecz niektórzy faryzeusze spośród tłumu powiedzieli do niego: Nauczycielu, zgrom swoich uczniów.


\par }{\MM \VS{40}A on im odpowiedział: Mówię wam, jeśli oni będą milczeć, wnet kamienie będą wołać.


\par }{\MM \VS{41}A gdy się przybliżył i zobaczył miasto, zapłakał nad nim;


\par }{\MM \VS{42}Mówiąc: O gdybyś i ty poznało, przynajmniej w tym twoim dniu, co służy twemu pokojowi! Lecz teraz zakryte jest
{\ADD{to}} przed twoimi oczami.


\par }{\MM \VS{43}Przyjdą bowiem na ciebie dni, gdy twoi nieprzyjaciele otoczą cię wałem, oblegną cię i ścisną zewsząd.


\par }{\MM \VS{44}Zrównają z ziemią ciebie i twoje dzieci,
{\ADD{które są}} w tobie, i nie zostawią w tobie kamienia na kamieniu, dlatego żeś nie poznało czasu twego nawiedzenia.


\par }{\MM \VS{45}A gdy wszedł do świątyni, zaczął wyganiać tych, którzy w niej sprzedawali i kupowali;


\par }{\MM \VS{46}Mówiąc im: Jest napisane: Mój dom jest domem modlitwy, a wy zrobiliście z niego jaskinię zbójców.


\par }{\MM \VS{47}I nauczał każdego dnia w świątyni. Naczelni kapłani zaś i uczeni w Piśmie oraz przywódcy ludu szukali
{\ADD{sposobności}}, aby go zabić;


\par }{\MM \VS{48}Ale nie wiedzieli, co mogliby zrobić, bo wszyscy ludzie słuchali
{\ADD{go}} z zapartym tchem.




\par }\Chap{20}{\MM \VerseOne{1}A pewnego
{\ADD{dnia}}, gdy nauczał ludzi w świątyni i głosił ewangelię, nadeszli naczelni kapłani i uczeni w Piśmie wraz ze starszymi;


\par }{\MM \VS{2}I zapytali go: Powiedz nam, jakim prawem to czynisz? Albo kim jest
{\ADD{ten}}, kto dał ci tę władzę?


\par }{\MM \VS{3}A on im odpowiedział: I ja was spytam o jedną rzecz. Powiedzcie mi:


\par }{\MM \VS{4}Chrzest Jana pochodził z nieba czy od ludzi?


\par }{\MM \VS{5}A oni zastanawiali się między sobą i mówili: Jeśli powiemy, że z nieba, zapyta: Czemu więc mu nie uwierzyliście?


\par }{\MM \VS{6}Jeśli zaś powiemy, że od ludzi, wszyscy nas ukamienują, bo są przekonani, że Jan był prorokiem.


\par }{\MM \VS{7}I odpowiedzieli, że nie wiedzą, skąd
{\ADD{pochodził}}.


\par }{\MM \VS{8}Wtedy Jezus im powiedział: To i ja wam nie powiem, jakim prawem to czynię.


\par }{\MM \VS{9}I zaczął mówić do ludzi taką przypowieść: Pewien człowiek założył winnicę, wydzierżawił ją rolnikom i wyjechał na dłuższy czas.


\par }{\MM \VS{10}A
{\ADD{we właściwym}} czasie posłał sługę do rolników, aby mu dali
{\ADD{część}} plonów winnicy. Lecz oni go pobili i odesłali z niczym.


\par }{\MM \VS{11}Ponownie posłał innego sługę, ale oni i tego pobili, znieważyli i odesłali z niczym.


\par }{\MM \VS{12}Posłał jeszcze trzeciego, a oni również jego poranili i wyrzucili.


\par }{\MM \VS{13}Wtedy pan winnicy powiedział: Co
{\ADD{mam}} zrobić? Poślę mego umiłowanego syna, może go uszanują, gdy go zobaczą.


\par }{\MM \VS{14}Lecz gdy rolnicy go zobaczyli, naradzali się między sobą i mówili: To jest dziedzic. Chodźmy, zabijmy go, a dziedzictwo będzie nasze.


\par }{\MM \VS{15}I wyrzuciwszy go z winnicy, zabili. Cóż więc zrobi z nimi pan winnicy?


\par }{\MM \VS{16}Przyjdzie i wytraci tych rolników, a winnicę odda innym. Gdy oni to usłyszeli, powiedzieli: Nie daj Boże!


\par }{\MM \VS{17}Lecz on spojrzał na nich i zapytał: Cóż więc znaczy to, co jest napisane: Kamień, który odrzucili budujący, stał się kamieniem węgielnym?


\par }{\MM \VS{18}Każdy, kto upadnie na ten kamień, roztrzaska się, a na kogo on upadnie, zmiażdży go.


\par }{\MM \VS{19}W tej właśnie godzinie naczelni kapłani i uczeni w Piśmie starali się dostać go w swoje ręce, ale bali się ludu. Zrozumieli bowiem, że przeciwko nim powiedział tę przypowieść.


\par }{\MM \VS{20}Obserwowali go więc i posłali szpiegów, którzy udawali sprawiedliwych, aby go złapać za słowo, a potem wydać władzy i mocy namiestnika.


\par }{\MM \VS{21}I zapytali go: Nauczycielu, wiemy, że dobrze mówisz i uczysz, i nie masz względu na osobę, lecz drogi Bożej w prawdzie nauczasz.


\par }{\MM \VS{22}Czy wolno nam płacić podatek cesarzowi, czy nie?


\par }{\MM \VS{23}Ale on, przejrzawszy ich podstęp, powiedział do nich: Czemu wystawiacie mnie na próbę?


\par }{\MM \VS{24}Pokażcie mi grosz. Czyj nosi wizerunek i napis? I odpowiedzieli: Cesarza.


\par }{\MM \VS{25}Wtedy on im powiedział: Oddajcie więc cesarzowi to, co należy do cesarza, a Bogu to, co należy do Boga.


\par }{\MM \VS{26}I nie mogli
{\ADD{go}} złapać za słowo w obecności ludu. Zdziwieni jego odpowiedzią, zamilkli.


\par }{\MM \VS{27}Wówczas przyszli niektórzy z saduceuszy, którzy twierdzą, że nie ma zmartwychwstania, i pytali go:


\par }{\MM \VS{28}Nauczycielu, Mojżesz nam napisał: Jeśli czyjś brat umrze, mając żonę, a umrze bezdzietnie, to jego brat ma pojąć jego żonę i wzbudzić potomstwo swemu bratu.


\par }{\MM \VS{29}Było więc siedmiu braci, z których pierwszy ożenił się i umarł bezdzietnie.


\par }{\MM \VS{30}I ożenił się z nią drugi, lecz i ten umarł bezdzietnie.


\par }{\MM \VS{31}Potem ożenił się z nią także trzeci, podobnie aż do siódmego, a nie zostawiwszy dzieci, poumierali.


\par }{\MM \VS{32}W końcu umarła też ta kobieta.


\par }{\MM \VS{33}Żoną którego z nich będzie więc przy zmartwychwstaniu? Siedmiu bowiem miało ją za żonę.


\par }{\MM \VS{34}Wtedy Jezus im odpowiedział: Dzieci tego świata żenią się i za mąż wychodzą.


\par }{\MM \VS{35}Lecz ci, którzy są
{\ADD{uznani za}} godnych dostąpienia tamtego świata i powstania z martwych, ani się żenić nie będą, ani za mąż wychodzić.


\par }{\MM \VS{36}Nie mogą bowiem więcej umrzeć, bo są równi aniołom i będąc dziećmi zmartwychwstania, są dziećmi Bożymi.


\par }{\MM \VS{37}A że umarli zmartwychwstaną, to i Mojżesz pokazał przy krzaku, gdy nazywa Pana Bogiem Abrahama, Bogiem Izaaka i Bogiem Jakuba.


\par }{\MM \VS{38}Bóg przecież nie jest
{\ADD{Bogiem}} umarłych, lecz żywych, bo dla niego wszyscy żyją.


\par }{\MM \VS{39}Wtedy niektórzy z uczonych w Piśmie odezwali się: Nauczycielu, dobrze powiedziałeś.


\par }{\MM \VS{40}I nie śmieli go już o nic pytać.


\par }{\MM \VS{41}On zaś powiedział do nich: Jak
{\ADD{to jest}}, że mówią, iż Chrystus jest synem Dawida?


\par }{\MM \VS{42}A sam Dawid mówi w Księdze Psalmów: Powiedział Pan memu Panu: Siądź po mojej prawicy;


\par }{\MM \VS{43}Aż położę twoich nieprzyjaciół jako podnóżek pod twoje stopy.


\par }{\MM \VS{44}Jeśli więc Dawid nazywa go Panem, to jakże
{\ADD{może}} być jego synem?


\par }{\MM \VS{45}A gdy wszyscy ludzie słuchali, powiedział do swoich uczniów:


\par }{\MM \VS{46}Strzeżcie się uczonych w Piśmie, którzy lubią chodzić w długich szatach, kochają pozdrowienia na rynkach, pierwsze krzesła w synagogach i pierwsze miejsca na ucztach.


\par }{\MM \VS{47}Pożerają oni domy wdów i dla pozoru odprawiają długie modlitwy. Ci otrzymają surowszy wyrok.




\par }\Chap{21}{\MM \VerseOne{1}A gdy spojrzał, zobaczył bogaczy wrzucających swoje ofiary do skarbony.


\par }{\MM \VS{2}Zobaczył też pewną ubogą wdowę wrzucającą tam dwie drobne monety.


\par }{\MM \VS{3}I powiedział: Prawdziwie mówię wam, że ta uboga wdowa wrzuciła więcej niż wszyscy.


\par }{\MM \VS{4}Oni wszyscy bowiem wrzucili do darów Bożych z tego, co im zbywało, ale ona ze swego niedostatku wrzuciła wszystko, co miała na utrzymanie.


\par }{\MM \VS{5}A gdy niektórzy mówili o świątyni, że jest ozdobiona pięknymi kamieniami i darami, powiedział:


\par }{\MM \VS{6}Przyjdą dni, w których z tego, co widzicie, nie zostanie kamień na kamieniu, który by nie był zwalony.


\par }{\MM \VS{7}I zapytali go: Nauczycielu, kiedy to nastąpi? I jaki będzie znak, gdy się to będzie miało stać?


\par }{\MM \VS{8}A on odpowiedział: Uważajcie, abyście nie zostali zwiedzeni. Wielu bowiem przyjdzie pod moim imieniem i będą mówić: Ja jestem
{\ADD{Chrystusem}}, oraz: Nadchodzi czas. Nie idźcie więc za nimi.


\par }{\MM \VS{9}Gdy zaś usłyszycie o wojnach i rozruchach, nie bójcie się. To bowiem najpierw musi się stać, ale koniec nie
{\ADD{nastąpi}} natychmiast.


\par }{\MM \VS{10}Wtedy mówił do nich: Powstanie naród przeciwko narodowi i królestwo przeciwko królestwu.


\par }{\MM \VS{11}I będą miejscami wielkie trzęsienia ziemi oraz głód i zaraza, będą także straszne zjawiska i wielkie znaki z nieba.


\par }{\MM \VS{12}Lecz przed tym wszystkim podniosą na was ręce i będą
{\ADD{was}} prześladować, wydawać do synagog i więzień, prowadzić do królów i namiestników z powodu mego imienia.


\par }{\MM \VS{13}A to was spotka na świadectwo.


\par }{\MM \VS{14}Dlatego postanówcie sobie w sercu, aby nie obmyślać wcześniej, jak macie odpowiadać.


\par }{\MM \VS{15}Ja bowiem dam wam usta i mądrość, której nie będą mogli odeprzeć ani się sprzeciwić wszyscy wasi przeciwnicy.


\par }{\MM \VS{16}A wydawać was też będą rodzice i bracia, krewni i przyjaciele i zabiją niektórych z was.


\par }{\MM \VS{17}Będziecie znienawidzeni przez wszystkich z powodu mego imienia.


\par }{\MM \VS{18}Ale
{\ADD{nawet}} włos z waszej głowy nie zginie.


\par }{\MM \VS{19}Przez swoją cierpliwość zyskajcie wasze dusze.


\par }{\MM \VS{20}A gdy zobaczycie Jerozolimę otoczoną przez wojska, wtedy wiedzcie, że jej spustoszenie jest bliskie.


\par }{\MM \VS{21}Wówczas ci, którzy są w Judei, niech uciekają w góry, a ci, którzy są wewnątrz
{\ADD{miasta}}, niech wyjdą, a ci, którzy są na wsi, niech do niego nie wchodzą.


\par }{\MM \VS{22}Będą to bowiem dni pomsty, aby się wypełniło wszystko, co jest napisane.


\par }{\MM \VS{23}Lecz biada brzemiennym i karmiącym w tych dniach! Będzie bowiem wielki ucisk w tej ziemi i gniew nad tym ludem.


\par }{\MM \VS{24}I polegną od ostrza miecza, i będą uprowadzeni w niewolę między wszystkie narody. A Jerozolima będzie deptana przez pogan, aż wypełnią się czasy pogan.


\par }{\MM \VS{25}I będą znaki na słońcu, księżycu i gwiazdach, a na ziemi trwoga zrozpaczonych narodów, gdy zaszumi morze i fale.


\par }{\MM \VS{26}Ludzie będą drętwieć ze strachu w oczekiwaniu tego, co przyjdzie na cały świat. Poruszą się bowiem moce niebios.


\par }{\MM \VS{27}Wtedy ujrzą Syna Człowieczego, przychodzącego w obłoku z mocą i wielką chwałą.


\par }{\MM \VS{28}A gdy się to zacznie dziać, spójrzcie
{\ADD{w górę}} i podnieście głowy, gdyż zbliża się wasze odkupienie.


\par }{\MM \VS{29}I opowiedział im przypowieść: Popatrzcie na drzewo figowe i na wszystkie drzewa.


\par }{\MM \VS{30}Gdy widzicie, że już wypuszczają pąki, sami poznajecie, że lato jest już blisko.


\par }{\MM \VS{31}Tak i wy, gdy ujrzycie, że to się dzieje, wiedzcie, iż blisko jest królestwo Boże.


\par }{\MM \VS{32}Zaprawdę powiadam wam, że nie przeminie to pokolenie, aż się to wszystko stanie.


\par }{\MM \VS{33}Niebo i ziemia przeminą, ale moje słowa nie przeminą.


\par }{\MM \VS{34}Pilnujcie się, aby wasze serca nie były obciążone obżarstwem, pijaństwem i troską o to życie, aby ten dzień was nie zaskoczył.


\par }{\MM \VS{35}Jak sidło bowiem przyjdzie na wszystkich, którzy mieszkają na powierzchni całej ziemi.


\par }{\MM \VS{36}Dlatego czuwajcie, modląc się w każdym czasie, abyście byli godni uniknąć tego wszystkiego, co ma nadejść, i stanąć przed Synem Człowieczym.


\par }{\MM \VS{37}W ciągu dnia nauczał w świątyni, a w nocy wychodził i przebywał na górze zwanej Oliwną.


\par }{\MM \VS{38}Rano zaś wszyscy ludzie schodzili się do niego, aby go słuchać w świątyni.




\par }\Chap{22}{\MM \VerseOne{1}I zbliżało się święto Przaśników, zwane Paschą.


\par }{\MM \VS{2}A naczelni kapłani i uczeni w Piśmie szukali
{\ADD{sposobu}}, jak by go zabić, ale bali się ludu.


\par }{\MM \VS{3}Wtedy szatan wszedł w Judasza, zwanego Iskariotą, który był z grona dwunastu.


\par }{\MM \VS{4}Poszedł więc i umówił się z naczelnymi kapłanami i przełożonymi
{\ADD{świątyni}}, jak ma im go wydać.


\par }{\MM \VS{5}A oni ucieszyli się i umówili się z nim, że dadzą mu pieniądze.


\par }{\MM \VS{6}On się zgodził i szukał sposobności, aby im go wydać z dala od tłumu.


\par }{\MM \VS{7}I nadszedł dzień Przaśników, w którym należało zabić baranka paschalnego.


\par }{\MM \VS{8}Wtedy posłał Piotra i Jana, mówiąc: Idźcie i przygotujcie nam Paschę, abyśmy
{\ADD{mogli}} jeść.


\par }{\MM \VS{9}A oni go zapytali: Gdzie chcesz, abyśmy
{\ADD{ją}} przygotowali?


\par }{\MM \VS{10}On im odpowiedział: Gdy będziecie wchodzić do miasta, spotka się z wami człowiek niosący dzban wody. Idźcie za nim do domu, do którego wejdzie;


\par }{\MM \VS{11}I powiedzcie gospodarzowi tego domu: Nauczyciel cię pyta: Gdzie jest pokój, w którym będę jadł Paschę z moimi uczniami?


\par }{\MM \VS{12}On wam pokaże wielką, urządzoną salę
{\ADD{na piętrze}}. Tam
{\ADD{wszystko}} przygotujcie.


\par }{\MM \VS{13}Odeszli więc i znaleźli
{\ADD{wszystko}} tak, jak im powiedział, i przygotowali Paschę.


\par }{\MM \VS{14}A gdy nadeszła pora, usiadł za stołem, a z nim dwunastu apostołów.


\par }{\MM \VS{15}I powiedział do nich: Gorąco pragnąłem zjeść tę Paschę z wami, zanim będę cierpiał.


\par }{\MM \VS{16}Mówię wam bowiem, że nie będę jej więcej jadł, aż się spełni w królestwie Bożym.


\par }{\MM \VS{17}Potem wziął kielich, złożył dziękczynienie i powiedział: Weźcie go i rozdzielcie między siebie.


\par }{\MM \VS{18}Mówię wam bowiem, że nie będę pił z owocu winorośli, aż przyjdzie królestwo Boże.


\par }{\MM \VS{19}Wziął też chleb, złożył dziękczynienie, połamał i dał im, mówiąc: To jest moje ciało, które jest za was dane. To czyńcie na moją pamiątkę.


\par }{\MM \VS{20}Podobnie i kielich, gdy było po wieczerzy, mówiąc: Ten kielich to nowy testament w mojej krwi, która jest za was wylana.


\par }{\MM \VS{21}Lecz oto ręka tego, który mnie wydaje, jest ze mną na stole.


\par }{\MM \VS{22}Wprawdzie Syn Człowieczy odchodzi, jak zostało postanowione, ale biada temu człowiekowi, przez którego będzie wydany.


\par }{\MM \VS{23}Wtedy oni zaczęli się między sobą pytać, który z nich miałby to zrobić.


\par }{\MM \VS{24}Wszczął się też między nimi spór o to, kto z nich ma być uważany za największego.


\par }{\MM \VS{25}Lecz on powiedział do nich: Królowie narodów panują nad nimi, a ci, którzy sprawują nad nimi władzę, nazywani są dobroczyńcami.


\par }{\MM \VS{26}Wy zaś tak nie
{\ADD{postępujcie}}. Lecz kto jest największy wśród was, niech będzie jak najmniejszy, a kto jest przełożonym,
{\ADD{niech będzie}} jak ten, kto służy.


\par }{\MM \VS{27}Któż bowiem jest większy? Ten, kto siedzi, czy ten, kto służy? Czy nie ten, kto siedzi? Ale ja jestem pośród was jako ten, kto służy.


\par }{\MM \VS{28}A wy jesteście tymi, którzy wytrwali przy mnie w moich próbach.


\par }{\MM \VS{29}I ja przekazuję wam królestwo, jak mnie przekazał mój Ojciec;


\par }{\MM \VS{30}Abyście jedli i pili za moim stołem w moim królestwie, i zasiadali na tronach, sądząc dwanaście pokoleń Izraela.


\par }{\MM \VS{31}I powiedział Pan: Szymonie, Szymonie, oto szatan wyprosił, żeby was przesiać jak pszenicę.


\par }{\MM \VS{32}Lecz ja prosiłem za tobą, żeby nie ustała twoja wiara. Ty zaś, gdy się nawrócisz, utwierdzaj swoich braci.


\par }{\MM \VS{33}A on mu powiedział: Panie, z tobą gotów jestem iść i do więzienia, i na śmierć.


\par }{\MM \VS{34}On rzekł: Mówię ci, Piotrze, nim zapieje dziś kogut, trzy razy się wyprzesz, że mnie znasz.


\par }{\MM \VS{35}I powiedział do nich: Gdy was posyłałem bez sakiewki, bez torby i bez obuwia, czy brakowało wam czegoś? A oni odpowiedzieli: Niczego.


\par }{\MM \VS{36}Wtedy im powiedział: Teraz jednak, kto ma sakiewkę, niech
{\ADD{ją}} weźmie, podobnie i torbę. A kto nie ma miecza, niech sprzeda swoją szatę i kupi
{\ADD{go}}.


\par }{\MM \VS{37}Mówię wam bowiem, że jeszcze musi się wypełnić na mnie to, co jest napisane: Zaliczono go w poczet złoczyńców. Spełnia się bowiem to, co mnie
{\ADD{dotyczy}}.


\par }{\MM \VS{38}Oni zaś powiedzieli: Panie, oto tu dwa miecze. A on im odpowiedział: Wystarczy.


\par }{\MM \VS{39}Potem wyszedł i udał się według
{\ADD{swego}} zwyczaju na Górę Oliwną, a szli za nim także jego uczniowie.


\par }{\MM \VS{40}Kiedy przyszedł na miejsce, powiedział do nich: Módlcie się, abyście nie ulegli pokusie.


\par }{\MM \VS{41}A sam oddalił się od nich na
{\ADD{odległość}} jakby rzutu kamieniem, upadł na kolana i modlił się:


\par }{\MM \VS{42}Ojcze, jeśli chcesz, zabierz ode mnie ten kielich. Jednak nie moja wola, lecz twoja niech się stanie.


\par }{\MM \VS{43}Wtedy ukazał mu się anioł z nieba i umacniał go.


\par }{\MM \VS{44}I w
{\ADD{śmiertelnym}} zmaganiu
{\ADD{jeszcze}} gorliwiej się modlił, a jego pot był jak krople krwi spadające na ziemię.


\par }{\MM \VS{45}A gdy wstał od modlitwy i przyszedł do uczniów, zastał ich śpiących ze smutku.


\par }{\MM \VS{46}I powiedział do nich: Czemu śpicie? Wstańcie i módlcie się, abyście nie ulegli pokusie.


\par }{\MM \VS{47}Kiedy on jeszcze mówił, oto
{\ADD{nadszedł}} tłum, a jeden z dwunastu, zwany Judaszem, idąc przodem, zbliżył się do Jezusa, aby go pocałować.


\par }{\MM \VS{48}Lecz Jezus mu powiedział: Judaszu, pocałunkiem wydajesz Syna Człowieczego?


\par }{\MM \VS{49}A ci, którzy przy nim byli, widząc, na co się zanosi, zapytali go: Panie, czy mamy uderzyć mieczem?


\par }{\MM \VS{50}I jeden z nich uderzył sługę najwyższego kapłana i odciął mu prawe ucho.


\par }{\MM \VS{51}Ale Jezus odezwał się: Pozwólcie aż dotąd. I dotknąwszy jego ucha, uzdrowił go.


\par }{\MM \VS{52}Wtedy Jezus powiedział do naczelnych kapłanów, przełożonych świątyni i starszych, którzy przyszli do niego: Jak na bandytę wyszliście z mieczami i kijami?


\par }{\MM \VS{53}Gdy codziennie bywałem z wami w świątyni, nie podnieśliście na mnie ręki. Lecz to jest wasza godzina i moc ciemności.


\par }{\MM \VS{54}Wtedy schwytali go, poprowadzili i przywiedli do domu najwyższego kapłana. A Piotr szedł za nim z daleka.


\par }{\MM \VS{55}Kiedy rozniecili ogień na środku dziedzińca i usiedli razem, usiadł i Piotr wśród nich.


\par }{\MM \VS{56}A pewna służąca, gdy zobaczyła go siedzącego przy ogniu, uważnie mu się przyjrzała i powiedziała: On też był z nim.


\par }{\MM \VS{57}Lecz on zaparł się go, mówiąc: Kobieto, nie znam go.


\par }{\MM \VS{58}A po chwili ktoś inny go zobaczył i powiedział: I ty jesteś
{\ADD{jednym}} z nich. Ale Piotr odrzekł: Człowieku, nie jestem.


\par }{\MM \VS{59}A po upływie około jednej godziny ktoś inny stwierdził
{\ADD{stanowczo}}: Na pewno i ten
{\ADD{człowiek}} był z nim, bo też jest Galilejczykiem.


\par }{\MM \VS{60}Piotr zaś powiedział: Człowieku, nie wiem, o czym mówisz. I natychmiast, gdy on jeszcze mówił, zapiał kogut.


\par }{\MM \VS{61}A Pan odwrócił się i spojrzał na Piotra. I przypomniał sobie Piotr słowa Pana, jak mu powiedział: Zanim kogut zapieje, trzy razy się mnie wyprzesz.


\par }{\MM \VS{62}I Piotr, wyszedłszy na zewnątrz, gorzko zapłakał.


\par }{\MM \VS{63}Tymczasem mężczyźni, którzy trzymali Jezusa, naśmiewali się z niego i bili go.


\par }{\MM \VS{64}A zasłoniwszy mu
{\ADD{oczy}}, bili go po twarzy i mówili: Prorokuj, kto cię uderzył.


\par }{\MM \VS{65}Wiele też innych bluźnierstw wypowiadali przeciwko niemu.


\par }{\MM \VS{66}A gdy nastał dzień, zebrali się starsi ludu, naczelni kapłani i uczeni w Piśmie i przyprowadzili go przed swoją Radę.


\par }{\MM \VS{67}I mówili: Jeśli ty jesteś Chrystusem, powiedz nam. I odpowiedział im: Jeśli wam powiem, nie uwierzycie.


\par }{\MM \VS{68}A jeśli też
{\ADD{o coś}} zapytam, nie odpowiecie mi ani mnie nie wypuścicie.


\par }{\MM \VS{69}Odtąd Syn Człowieczy będzie siedział po prawicy mocy Boga.


\par }{\MM \VS{70}Wtedy wszyscy powiedzieli: Więc ty jesteś Synem Bożym? A on im odpowiedział: Wy
{\ADD{sami}} mówicie, że ja jestem.


\par }{\MM \VS{71}A oni rzekli: Czyż jeszcze potrzebujemy świadectwa? Sami przecież słyszeliśmy z jego ust.




\par }\Chap{23}{\MM \VerseOne{1}Wtedy całe to zgromadzenie powstało i zaprowadzili go do Piłata.


\par }{\MM \VS{2}I zaczęli go oskarżać, mówiąc: Zastaliśmy tego
{\ADD{człowieka}}, jak odwracał naród i zakazywał płacić podatki cesarzowi, mówiąc, że on jest Chrystusem, królem.


\par }{\MM \VS{3}Piłat zapytał go: Czy ty jesteś królem Żydów? A on mu odpowiedział: Ty
{\ADD{sam to}} mówisz.


\par }{\MM \VS{4}Wtedy Piłat powiedział do naczelnych kapłanów i do ludu: Nie znajduję żadnej winy w tym człowieku.


\par }{\MM \VS{5}Lecz oni
{\ADD{jeszcze}} bardziej nastawali, mówiąc: Podburza lud, nauczając po całej Judei, począwszy od Galilei aż dotąd.


\par }{\MM \VS{6}Kiedy Piłat usłyszał o Galilei, zapytał, czy człowiek ten jest Galilejczykiem.


\par }{\MM \VS{7}A gdy się dowiedział, że podlega władzy Heroda, odesłał go do Heroda, który w tych dniach również był w Jerozolimie.


\par }{\MM \VS{8}Na widok Jezusa Herod bardzo się ucieszył. Od dawna bowiem pragnął go zobaczyć, ponieważ wiele o nim słyszał i spodziewał się, że ujrzy jakiś cud przez niego dokonany.


\par }{\MM \VS{9}I zadawał mu wiele pytań, lecz on mu nic nie odpowiedział.


\par }{\MM \VS{10}A naczelni kapłani i uczeni w Piśmie stali
{\ADD{tam}} i gwałtownie go oskarżali.


\par }{\MM \VS{11}Wtedy Herod ze swymi żołnierzami wzgardził nim i naśmiewał się z niego, ubierając go w białą szatę, i odesłał z powrotem do Piłata.


\par }{\MM \VS{12}W tym dniu Piłat i Herod stali się przyjaciółmi. Przedtem bowiem byli sobie wrogami.


\par }{\MM \VS{13}A Piłat, zwoławszy naczelnych kapłanów, przełożonych oraz lud;


\par }{\MM \VS{14}Powiedział do nich: Przyprowadziliście mi tego człowieka jako podburzającego lud. Otóż ja przesłuchałem
{\ADD{go}} wobec was i nie znalazłem w tym człowieku żadnej winy w sprawach, o które go oskarżacie;


\par }{\MM \VS{15}Ani też Herod. Odesłałem was bowiem do niego i nie znalazł w nim nic, co zasługiwałoby na śmierć.


\par }{\MM \VS{16}Ubiczuję go więc i wypuszczę.


\par }{\MM \VS{17}Piłat bowiem miał obowiązek wypuszczać im jednego
{\ADD{więźnia}} na święto.


\par }{\MM \VS{18}Wtedy wszyscy razem zawołali: Strać tego
{\ADD{człowieka}}, a wypuść nam Barabasza!


\par }{\MM \VS{19}Był on wtrącony do więzienia za jakiś rozruch wywołany w mieście i za zabójstwo.


\par }{\MM \VS{20}Wtedy Piłat znowu przemówił, chcąc wypuścić Jezusa.


\par }{\MM \VS{21}Oni jednak wołali: Ukrzyżuj, ukrzyżuj go!


\par }{\MM \VS{22}A on po raz trzeci powiedział do nich: Cóż on złego uczynił? Nie znalazłem w nim nic, co zasługuje na śmierć. Ubiczuję go więc i wypuszczę.


\par }{\MM \VS{23}Lecz oni nalegali donośnym głosem, domagając się, aby go ukrzyżowano. I wzmagały się głosy ich i naczelnych kapłanów.


\par }{\MM \VS{24}Piłat więc zawyrokował, aby stało się według ich żądania.


\par }{\MM \VS{25}I uwolnił im
{\ADD{tego}}, o którego prosili, a który został wtrącony do więzienia za rozruch i zabójstwo. Jezusa zaś zdał na ich wolę.


\par }{\MM \VS{26}A gdy go prowadzili, zatrzymali niejakiego Szymona z Cyreny, który szedł z pola, i włożyli na niego krzyż, aby
{\ADD{go}} niósł za Jezusem.


\par }{\MM \VS{27}I szło za nim wielkie mnóstwo ludzi i kobiet, które płakały nad nim i zawodziły.


\par }{\MM \VS{28}Ale Jezus zwrócił się do nich i powiedział: Córki Jerozolimy, nie płaczcie nade mną, ale raczej płaczcie nad sobą i nad waszymi dziećmi.


\par }{\MM \VS{29}Oto bowiem idą dni, kiedy będą mówić: Błogosławione niepłodne, łona, które nie rodziły, i piersi, które nie karmiły.


\par }{\MM \VS{30}Wtedy zaczną mówić do gór: Padnijcie na nas! A do pagórków: Przykryjcie nas!


\par }{\MM \VS{31}Bo jeśli na zielonym drzewie tak się dzieje, cóż będzie na suchym?


\par }{\MM \VS{32}Prowadzono też dwóch innych, złoczyńców, aby razem z nim zostali straceni.


\par }{\MM \VS{33}A gdy przyszli na miejsce zwane
{\ADD{Miejscem}} Czaszki, ukrzyżowali tam jego i złoczyńców, jednego po prawej, a drugiego po lewej stronie.


\par }{\MM \VS{34}Wtedy Jezus powiedział: Ojcze, przebacz im, bo nie wiedzą, co czynią. Potem podzielili jego szaty i rzucali
{\ADD{o nie}} losy.


\par }{\MM \VS{35}A lud stał i przypatrywał się, i wraz z przełożonymi naśmiewał się z niego, mówiąc: Innych ratował, niech ratuje samego siebie, jeśli on jest Chrystusem, wybranym Boga.


\par }{\MM \VS{36}Naśmiewali się z niego również żołnierze, podchodząc i podając mu ocet;


\par }{\MM \VS{37}I mówili: Jeśli ty jesteś królem Żydów, ratuj samego siebie.


\par }{\MM \VS{38}Był też nad nim napis sporządzony w języku greckim, łacińskim i hebrajskim: To jest król Żydów.


\par }{\MM \VS{39}A jeden z tych złoczyńców, którzy z nim wisieli, urągał mu: Jeśli ty jesteś Chrystusem, ratuj siebie i nas.


\par }{\MM \VS{40}Lecz drugi odezwał się, gromiąc go słowami: I ty się Boga nie boisz, chociaż ponosisz tę samą karę?


\par }{\MM \VS{41}My doprawdy – sprawiedliwie, bo odbieramy należną zapłatę za nasze uczynki, ale on nic złego nie zrobił.


\par }{\MM \VS{42}I powiedział do Jezusa: Panie, wspomnij na mnie, gdy przyjdziesz do swego królestwa.


\par }{\MM \VS{43}A Jezus mu odpowiedział: Zaprawdę powiadam ci: Dziś będziesz ze mną w raju.


\par }{\MM \VS{44}A było około godziny szóstej i ciemność ogarnęła całą ziemię aż do godziny dziewiątej.


\par }{\MM \VS{45}I zaćmiło się słońce, a zasłona świątyni rozerwała się przez środek.


\par }{\MM \VS{46}Wtedy Jezus zawołał donośnym głosem: Ojcze, w twoje ręce powierzam mego ducha. Gdy to powiedział, skonał.


\par }{\MM \VS{47}A setnik, widząc, co się działo, chwalił Boga, mówiąc: Istotnie, to był sprawiedliwy człowiek.


\par }{\MM \VS{48}Także i wszyscy ludzie, którzy zeszli się na to widowisko, gdy zobaczyli, co się stało, bili się w piersi i zawracali.


\par }{\MM \VS{49}Wszyscy zaś jego znajomi stali z daleka, przypatrując się temu, również kobiety, które przyszły za nim z Galilei.


\par }{\MM \VS{50}A był tam człowiek imieniem Józef, który był członkiem Rady, człowiek dobry i sprawiedliwy.


\par }{\MM \VS{51}Nie zgadzał się on z ich uchwałą i czynem. Pochodził z Arymatei, miasta żydowskiego, i oczekiwał królestwa Bożego.


\par }{\MM \VS{52}Przyszedł on do Piłata i poprosił o ciało Jezusa.


\par }{\MM \VS{53}Zdjął je, owinął płótnem i położył w grobowcu wykutym
{\ADD{w skale}}, w którym jeszcze nikt nigdy nie był złożony.


\par }{\MM \VS{54}A był to dzień przygotowania i zbliżał się szabat.


\par }{\MM \VS{55}Poszły też za nim kobiety, które przybyły z nim z Galilei. Zobaczyły grobowiec i jak złożono jego ciało.


\par }{\MM \VS{56}A gdy wróciły, przygotowały wonności i olejki. Lecz w szabat odpoczywały zgodnie z przykazaniem.




\par }\Chap{24}{\MM \VerseOne{1}Pierwszego
{\ADD{dnia}} tygodnia wczesnym rankiem przyszły do grobu, niosąc wonności, które przygotowały, a z nimi i inne
{\ADD{kobiety}};


\par }{\MM \VS{2}I zastały kamień odwalony od grobowca.


\par }{\MM \VS{3}A wszedłszy
{\ADD{do środka}}, nie znalazły ciała Pana Jezusa.


\par }{\MM \VS{4}A gdy zakłopotały się z tego powodu, nagle dwaj mężowie stanęli przy nich w lśniących szatach.


\par }{\MM \VS{5}I przestraszone, schyliły twarze ku ziemi, a
{\ADD{oni}} powiedzieli do nich: Dlaczego szukacie żyjącego wśród umarłych?


\par }{\MM \VS{6}Nie ma go tu, ale powstał
{\ADD{z martwych}}. Przypomnijcie sobie, jak wam mówił, gdy był jeszcze w Galilei:


\par }{\MM \VS{7}Syn Człowieczy musi być wydany w ręce grzesznych ludzi i ukrzyżowany, a trzeciego dnia zmartwychwstać.


\par }{\MM \VS{8}I przypomniały sobie jego słowa.


\par }{\MM \VS{9}A wróciwszy od grobu, oznajmiły to wszystko jedenastu i wszystkim pozostałym.


\par }{\MM \VS{10}A były to: Maria Magdalena i Joanna, Maria,
{\ADD{matka}} Jakuba, i inne z nimi, które opowiedziały to apostołom.


\par }{\MM \VS{11}Lecz ich słowa wydały im się niczym baśnie i nie uwierzyli im.


\par }{\MM \VS{12}Wtedy Piotr wstał i pobiegł do grobu. A gdy się nachylił, zobaczył płótna leżące osobno i odszedł, dziwiąc się temu, co się stało.


\par }{\MM \VS{13}A tego samego dnia dwaj z nich szli do wioski zwanej Emmaus, która była
{\ADD{oddalona}} o sześćdziesiąt stadiów od Jerozolimy.


\par }{\MM \VS{14}I rozmawiali ze sobą o tym wszystkim, co się stało.


\par }{\MM \VS{15}A gdy tak rozmawiali i wspólnie się zastanawiali, sam Jezus przybliżył się i szedł z nimi.


\par }{\MM \VS{16}Lecz ich oczy były zakryte, żeby go nie poznali.


\par }{\MM \VS{17}I zapytał ich: Cóż to za rozmowy prowadzicie między sobą w drodze?
{\ADD{Dlaczego}} jesteście smutni?


\par }{\MM \VS{18}A jeden
{\ADD{z nich}}, któremu było na imię Kleofas, odpowiedział mu: Czy jesteś tylko przychodniem w Jerozolimie i nie wiesz, co się tam w tych dniach stało?


\par }{\MM \VS{19}I zapytał ich: O czym? A oni mu odpowiedzieli: O Jezusie z Nazaretu, który był prorokiem potężnym w czynie i słowie przed Bogiem i całym ludem;


\par }{\MM \VS{20}Jak naczelni kapłani i nasi przywódcy wydali go na śmierć i ukrzyżowali.


\par }{\MM \VS{21}A my spodziewaliśmy się, że on odkupi Izraela. Lecz po tym wszystkim dziś już trzeci dzień, jak to się stało.


\par }{\MM \VS{22}Nadto niektóre z naszych kobiet zdumiały nas: były wcześnie rano przy grobie;


\par }{\MM \VS{23}A nie znalazłszy jego ciała, przyszły, mówiąc, że miały widzenie aniołów, którzy powiedzieli, iż on żyje.


\par }{\MM \VS{24}Wówczas niektórzy z naszych poszli do grobu i zastali
{\ADD{wszystko}} tak, jak mówiły kobiety, ale jego nie widzieli.


\par }{\MM \VS{25}Wtedy on powiedział do nich: O głupi i serca nieskorego do wierzenia we wszystko, co powiedzieli prorocy!


\par }{\MM \VS{26}Czyż Chrystus nie musiał tego wycierpieć i wejść do swojej chwały?


\par }{\MM \VS{27}I zaczynając od Mojżesza i wszystkich proroków, wykładał im, co było o nim
{\ADD{napisane}} we wszystkich Pismach.


\par }{\MM \VS{28}I zbliżyli się do wsi, do której szli, a on zachowywał się tak, jakby miał iść dalej.


\par }{\MM \VS{29}Lecz oni go przymusili, mówiąc: Zostań z nami, bo zbliża się wieczór i dzień się już kończy. Wszedł więc, aby z nimi zostać.


\par }{\MM \VS{30}A gdy siedział z nimi
{\ADD{za stołem}}, wziął chleb, pobłogosławił i łamiąc, podawał im.


\par }{\MM \VS{31}Wtedy otworzyły się im oczy i poznali go, lecz on zniknął im z oczu.


\par }{\MM \VS{32}I mówili między sobą: Czy nasze serce nie pałało w nas, gdy rozmawiał z nami w drodze i otwierał nam Pisma?


\par }{\MM \VS{33}A wstawszy o tej godzinie, wrócili do Jerozolimy i zastali zgromadzonych jedenastu i tych, którzy z nimi
{\ADD{byli}}.


\par }{\MM \VS{34}Ci mówili: Pan naprawdę zmartwychwstał i ukazał się Szymonowi.


\par }{\MM \VS{35}Oni zaś opowiedzieli, co się stało w drodze i jak go poznali przy łamaniu chleba.


\par }{\MM \VS{36}A gdy to mówili, sam Jezus stanął pośród nich i powiedział do nich: Pokój wam.


\par }{\MM \VS{37}A oni się zlękli i przestraszeni myśleli, że widzą ducha.


\par }{\MM \VS{38}I zapytał ich: Czemu się boicie i czemu myśli budzą się w waszych sercach?


\par }{\MM \VS{39}Popatrzcie na moje ręce i nogi, że to jestem ja. Dotknijcie mnie i zobaczcie, bo duch nie ma ciała ani kości, jak widzicie, że ja mam.


\par }{\MM \VS{40}Kiedy to powiedział, pokazał im ręce i nogi.


\par }{\MM \VS{41}Lecz gdy oni z radości jeszcze nie wierzyli i dziwili się, zapytał ich: Macie tu coś do jedzenia?


\par }{\MM \VS{42}I podali mu kawałek pieczonej ryby i plaster miodu.


\par }{\MM \VS{43}A on wziął i jadł przy nich.


\par }{\MM \VS{44}Potem powiedział do nich: To są słowa, które mówiłem do was, będąc jeszcze z wami, że musi się wypełnić wszystko, co jest o mnie napisane w Prawie Mojżesza, u Proroków i w Psalmach.


\par }{\MM \VS{45}Wtedy otworzył ich umysły, żeby rozumieli Pisma.


\par }{\MM \VS{46}I powiedział im: Tak jest napisane i tak Chrystus musiał cierpieć, i trzeciego dnia zmartwychwstać;


\par }{\MM \VS{47}I w jego imieniu ma być głoszona pokuta i przebaczenie grzechów wszystkim narodom, począwszy od Jerozolimy.


\par }{\MM \VS{48}A wy jesteście tego świadkami.


\par }{\MM \VS{49}A oto ja ześlę na was obietnicę mego Ojca, a wy zostańcie w mieście Jerozolimie, aż będziecie przyobleczeni mocą z wysoka.


\par }{\MM \VS{50}I wyprowadził ich aż do Betanii, a podniósłszy ręce, błogosławił ich.


\par }{\MM \VS{51}A gdy ich błogosławił, rozstał się z nimi i został uniesiony w górę do nieba.


\par }{\MM \VS{52}A oni oddali mu pokłon i wrócili do Jerozolimy z wielką radością.


\par }{\MM \VS{53}I byli zawsze w świątyni, chwaląc i błogosławiąc Boga. Amen.


\par }