\NormalFont\ShortTitle{Galacjan}

{\MT List do Galacjan



\par }\ChapOne{1}{\MM \VerseOne{1}Paweł, apostoł nie od ludzi ani przez człowieka, ale przez Jezusa Chrystusa i Boga Ojca, który go wskrzesił z martwych;


\par }{\MM \VS{2}I wszyscy bracia, którzy są ze mną, do kościołów Galacji:


\par }{\MM \VS{3}Łaska wam i pokój od Boga Ojca i naszego Pana Jezusa Chrystusa;


\par }{\MM \VS{4}Który wydał samego siebie za nasze grzechy, aby nas wyrwać z obecnego złego świata według woli Boga i Ojca naszego;


\par }{\MM \VS{5}Któremu chwała na wieki wieków. Amen.


\par }{\MM \VS{6}Dziwię się, że tak szybko dajecie się odwieść od tego, który was powołał ku łasce Chrystusa, do innej ewangelii;


\par }{\MM \VS{7}Która nie jest inną; są tylko pewni
{\ADD{ludzie}}, którzy was niepokoją i chcą wypaczyć ewangelię Chrystusa.


\par }{\MM \VS{8}Lecz choćbyśmy nawet my albo anioł z nieba głosił wam ewangelię
{\ADD{inną}} od tej, którą wam głosiliśmy, niech będzie przeklęty.


\par }{\MM \VS{9}Jak powiedzieliśmy przedtem, tak i teraz znowu mówię: Gdyby wam ktoś głosił ewangelię
{\ADD{inną}} od tej, którą przyjęliście, niech będzie przeklęty.


\par }{\MM \VS{10}Czy teraz bowiem chcę pozyskać ludzi, czy Boga? Albo czy staram się przypodobać ludziom? Gdybym nadal ludziom chciał się przypodobać, nie byłbym sługą Chrystusa.


\par }{\MM \VS{11}A oznajmiam wam, bracia, że głoszona przeze mnie ewangelia nie jest według człowieka.


\par }{\MM \VS{12}Nie otrzymałem jej bowiem ani nie nauczyłem się jej od człowieka, ale przez objawienie Jezusa Chrystusa.


\par }{\MM \VS{13}Słyszeliście bowiem o moim dawniejszym postępowaniu w judaizmie, że ponad miarę prześladowałem kościół Boży i niszczyłem go;


\par }{\MM \VS{14}I wyprzedzałem w judaizmie wielu moich rówieśników z mojego narodu, będąc bardzo gorliwym zwolennikiem moich ojczystych tradycji.


\par }{\MM \VS{15}Lecz gdy upodobało się Bogu, który mnie odłączył w łonie mojej matki i powołał swoją łaską;


\par }{\MM \VS{16}Aby objawić swego Syna we mnie, abym głosił go wśród pogan, natychmiast, nie radząc się ciała i krwi;


\par }{\MM \VS{17}Ani nie udając się do Jerozolimy, do tych, którzy przede mną byli apostołami, poszedłem do Arabii, po czym znowu wróciłem do Damaszku.


\par }{\MM \VS{18}Potem, trzy lata później, udałem się do Jerozolimy, aby zobaczyć się z Piotrem, u którego przebywałem piętnaście dni.


\par }{\MM \VS{19}A spośród apostołów nie widziałem żadnego innego poza Jakubem, bratem Pana.


\par }{\MM \VS{20}{\ADD{Oświadczam}} przed Bogiem, że w tym, co do was piszę, nie kłamię.


\par }{\MM \VS{21}Potem udałem się w okolice Syrii i Cylicji;


\par }{\MM \VS{22}A nie byłem osobiście znany kościołom Judei, które są w Chrystusie.


\par }{\MM \VS{23}Słyszeli tylko: ten, który kiedyś nas prześladował, teraz głosi wiarę, którą przedtem niszczył.


\par }{\MM \VS{24}I chwalili Boga z mojego powodu.




\par }\Chap{2}{\MM \VerseOne{1}Potem, po czternastu latach, udałem się ponownie do Jerozolimy wraz z Barnabą, wziąwszy ze sobą także Tytusa.


\par }{\MM \VS{2}A udałem się
{\ADD{tam}} zgodnie z objawieniem i przedstawiłem im ewangelię, którą głoszę wśród pogan, osobno zaś tym, którzy cieszą się uznaniem, aby
{\ADD{się}} czasem nie
{\ADD{okazało}}, że biegnę albo biegłem na próżno.


\par }{\MM \VS{3}Lecz nawet Tytusa, który był ze mną, nie zmuszono do obrzezania, mimo że był Grekiem;


\par }{\MM \VS{4}A
{\ADD{to}} z powodu wprowadzonych fałszywych braci, którzy się wkradli, aby wyszpiegować naszą wolność, jaką mamy w Chrystusie Jezusie, aby nas zniewolić.


\par }{\MM \VS{5}Nie ustąpiliśmy im ani na chwilę i nie poddaliśmy się, aby pozostała wśród was prawda ewangelii.


\par }{\MM \VS{6}A co do cieszących się uznaniem – jakimi kiedyś byli, jest dla mnie bez znaczenia, Bóg
{\ADD{bowiem}} nie ma względu na osobę – ci więc, którzy cieszą się uznaniem, nic
{\ADD{mi}} nie narzucili.


\par }{\MM \VS{7}Wręcz przeciwnie, gdy widzieli, że została mi powierzona ewangelia
{\ADD{wśród}} nieobrzezanych, jak Piotrowi
{\ADD{wśród}} obrzezanych;


\par }{\MM \VS{8}(Ten bowiem, który działał skutecznie przez Piotra w
{\ADD{sprawowaniu}} apostolstwa
{\ADD{wśród}} obrzezanych, skutecznie działał i we mnie wśród pogan);


\par }{\MM \VS{9}I gdy poznali daną mi łaskę, Jakub, Kefas i Jan, którzy są uważani za filary, podali mnie i Barnabie prawicę na
{\ADD{znak}} wspólnoty, abyśmy my
{\ADD{poszli}} do pogan, a oni do obrzezanych.


\par }{\MM \VS{10}Bylebyśmy tylko pamiętali o ubogich, co też gorliwie starałem się czynić.


\par }{\MM \VS{11}A gdy Piotr przybył do Antiochii, sprzeciwiłem mu się w twarz, bo był godny nagany.


\par }{\MM \VS{12}Zanim bowiem przyszli niektórzy od Jakuba, jadał razem z poganami. Gdy zaś oni przyszli, odsunął się i odłączył, obawiając się tych, którzy byli z obrzezania.


\par }{\MM \VS{13}A razem z nim obłudnie postępowali i inni Żydzi, tak że i Barnaba dał się wciągnąć w tę ich obłudę.


\par }{\MM \VS{14}Lecz gdy zobaczyłem, że nie postępują zgodnie z prawdą ewangelii, powiedziałem Piotrowi wobec wszystkich: Jeśli ty, będąc Żydem, żyjesz po pogańsku, a nie po żydowsku, czemu przymuszasz pogan, aby żyli po żydowsku?


\par }{\MM \VS{15}My,
{\ADD{którzy jesteśmy}} Żydami z urodzenia, a nie grzesznikami z pogan;


\par }{\MM \VS{16}Wiedząc, że człowiek nie jest usprawiedliwiony z uczynków prawa, ale przez wiarę w Jezusa Chrystusa, i my uwierzyliśmy w Jezusa Chrystusa, abyśmy byli usprawiedliwieni z wiary Chrystusa, a nie z uczynków prawa, dlatego że z uczynków prawa nie będzie usprawiedliwione żadne ciało.


\par }{\MM \VS{17}A jeśli
{\ADD{my}}, szukając usprawiedliwienia w Chrystusie, sami okazaliśmy się grzesznikami, to czy Chrystus
{\ADD{jest}} sługą grzechu? Nie daj Boże!


\par }{\MM \VS{18}Jeśli bowiem na nowo buduję to, co zburzyłem, samego siebie czynię przestępcą.


\par }{\MM \VS{19}Bo ja przez prawo umarłem dla prawa, abym żył dla Boga.


\par }{\MM \VS{20}Z Chrystusem jestem ukrzyżowany: żyję, ale już nie ja, lecz żyje we mnie Chrystus. A to, że teraz żyję w ciele, żyję w wierze Syna Bożego, który mnie umiłował i wydał za mnie samego siebie.


\par }{\MM \VS{21}Nie odrzucam łaski Boga. Jeśli bowiem przez prawo jest sprawiedliwość, to Chrystus umarł na próżno.




\par }\Chap{3}{\MM \VerseOne{1}O głupi Galaci! Któż was omamił, abyście nie byli posłuszni prawdzie,
{\ADD{was}}, przed których oczami został wymalowany Jezus Chrystus i wśród których został ukrzyżowany?


\par }{\MM \VS{2}Tego tylko chciałbym się od was dowiedzieć: Czy przez uczynki prawa otrzymaliście Ducha, czy przez słuchanie wiary?


\par }{\MM \VS{3}Tak głupi jesteście? Rozpoczęliście duchem, a teraz kończycie ciałem?


\par }{\MM \VS{4}Tak wiele cierpieliście na próżno, jeśli rzeczywiście na próżno?


\par }{\MM \VS{5}Ten więc, który udziela wam Ducha i czyni cuda wśród was,
{\ADD{czyni to}} przez uczynki prawa czy przez słuchanie wiary?


\par }{\MM \VS{6}Tak jak Abraham uwierzył Bogu i zostało mu
{\ADD{to}} poczytane za sprawiedliwość.


\par }{\MM \VS{7}Wiedzcie zatem, że ci, którzy są z wiary, ci są synami Abrahama.


\par }{\MM \VS{8}A Pismo, które przewidziało, że Bóg z wiary będzie usprawiedliwiał pogan, wcześniej ogłosiło
{\ADD{ewangelię}} Abrahamowi: W tobie będą błogosławione wszystkie narody.


\par }{\MM \VS{9}Tak więc ci, którzy są z wiary, dostępują błogosławieństwa wraz z wierzącym Abrahamem.


\par }{\MM \VS{10}Na wszystkich bowiem, którzy są z uczynków prawa, ciąży przekleństwo, bo jest napisane: Przeklęty każdy, kto nie wytrwa w wypełnianiu wszystkiego, co jest napisane w księdze Prawa.


\par }{\MM \VS{11}A że przez prawo nikt nie jest usprawiedliwiony przed Bogiem, jest oczywiste, bo: Sprawiedliwy będzie żył z wiary.


\par }{\MM \VS{12}Prawo zaś nie jest z wiary, lecz: Człowiek, który je wypełnia, przez nie będzie żył.


\par }{\MM \VS{13}Chrystus odkupił nas z przekleństwa prawa, stając się za nas przekleństwem (bo jest napisane: Przeklęty każdy, kto wisi na drzewie);


\par }{\MM \VS{14}Aby błogosławieństwo Abrahama w Chrystusie Jezusie przeszło na pogan
{\ADD{i}} abyśmy przez wiarę otrzymali obietnicę Ducha.


\par }{\MM \VS{15}Bracia, mówię po ludzku: Przecież nawet zatwierdzonego testamentu człowieka nikt nie obala ani
{\ADD{do niego nic}} nie dodaje.


\par }{\MM \VS{16}Otóż Abrahamowi i jego potomkowi zostały dane obietnice. Nie mówi: I jego potomkom, jak o wielu, ale jak o jednym: I twemu potomkowi, którym jest Chrystus.


\par }{\MM \VS{17}To zaś mówię: Przymierza zatwierdzonego przedtem przez Boga względem Chrystusa nie znosi prawo, które powstało czterysta trzydzieści lat później, tak aby unieważnić obietnicę.


\par }{\MM \VS{18}Jeśli bowiem dziedzictwo
{\ADD{jest}} z prawa, to już nie z obietnicy. Lecz Bóg darował
{\ADD{je}} Abrahamowi przez obietnicę.


\par }{\MM \VS{19}Po co więc prawo? Zostało dodane z powodu przestępstw, aż do przyjścia potomka, któremu złożono obietnicę, ustanowione przez aniołów ręką pośrednika.


\par }{\MM \VS{20}Lecz pośrednik nie jest dla jednego, ale Bóg jest jeden.


\par }{\MM \VS{21}Czy więc prawo jest przeciwko obietnicom Boga? Nie daj Boże! Gdyby bowiem zostało dane prawo, które mogłoby ożywiać, sprawiedliwość rzeczywiście byłaby z prawa.


\par }{\MM \VS{22}Lecz Pismo zamknęło wszystko pod grzech, aby obietnica z wiary Jezusa Chrystusa została dana wierzącym.


\par }{\MM \VS{23}Zanim zaś przyszła wiara, byliśmy poddani pod straż prawa i trzymani w zamknięciu
{\ADD{aż}} do tej wiary, która potem miała być objawiona.


\par }{\MM \VS{24}Tak więc prawo było naszym pedagogiem do Chrystusa, abyśmy z wiary byli usprawiedliwieni.


\par }{\MM \VS{25}Lecz gdy przyszła wiara, już nie jesteśmy pod pedagogiem.


\par }{\MM \VS{26}Wszyscy bowiem jesteście synami Bożymi przez wiarę w Chrystusa Jezusa.


\par }{\MM \VS{27}Bo wszyscy, którzy zostaliście ochrzczeni w Chrystusie, przyodzialiście się w Chrystusa.


\par }{\MM \VS{28}Nie ma Żyda ani Greka, nie ma niewolnika ani wolnego, nie ma mężczyzny ani kobiety; wszyscy bowiem jedno jesteście w Chrystusie Jezusie.


\par }{\MM \VS{29}A jeśli należycie do Chrystusa, to jesteście potomstwem Abrahama, a zgodnie z obietnicą – dziedzicami.




\par }\Chap{4}{\MM \VerseOne{1}Mówię więc: Dopóki dziedzic jest dzieckiem, niczym się nie różni od sługi, chociaż jest panem wszystkiego.


\par }{\MM \VS{2}Lecz jest poddany opiekunom i zarządcom aż do czasu wyznaczonego przez ojca.


\par }{\MM \VS{3}Podobnie i my, gdy byliśmy dziećmi, byliśmy w niewoli żywiołów tego świata.


\par }{\MM \VS{4}Lecz gdy nadeszła pełnia czasu, Bóg posłał swego Syna, zrodzonego z kobiety, zrodzonego pod prawem;


\par }{\MM \VS{5}Aby wykupił tych, którzy
{\ADD{byli}} pod prawem, abyśmy dostąpili usynowienia.


\par }{\MM \VS{6}A ponieważ jesteście synami, Bóg posłał do waszych serc Ducha swego Syna, wołającego: Abba, Ojcze!


\par }{\MM \VS{7}Tak więc już nie jesteś sługą, ale synem, a jeśli synem,
{\ADD{to}} i dziedzicem Bożym przez Chrystusa.


\par }{\MM \VS{8}Wprawdzie dawniej, gdy nie znaliście Boga, służyliście tym, którzy z natury nie są bogami.


\par }{\MM \VS{9}Ale teraz, gdy poznaliście Boga, a raczej gdy zostaliście przez Boga poznani, jakże możecie ponownie wracać do słabych i nędznych żywiołów, którym ponownie chcecie służyć?


\par }{\MM \VS{10}Zachowujecie dni i miesiące, pory i lata.


\par }{\MM \VS{11}Boję się o was, czy przypadkiem na próżno nie trudziłem się nad wami.


\par }{\MM \VS{12}Bracia, proszę was, bądźcie tacy jak ja, gdyż i ja
{\ADD{jestem}} taki jak wy. W niczym mnie nie skrzywdziliście.


\par }{\MM \VS{13}Wiecie przecież, że pierwszy raz głosiłem wam ewangelię w słabości ciała.


\par }{\MM \VS{14}A mojej cielesnej próby nie lekceważyliście sobie ani nie wzgardziliście, ale przyjęliście mnie jak anioła Boga, jak
{\ADD{samego}} Chrystusa Jezusa.


\par }{\MM \VS{15}Gdzież więc się podziało to wasze błogosławieństwo? Daję wam bowiem świadectwo, że gdyby to było możliwe, wyłupilibyście sobie oczy i dali je mnie.


\par }{\MM \VS{16}Czy mówiąc wam prawdę, stałem się waszym nieprzyjacielem?


\par }{\MM \VS{17}Gorliwie o was zabiegają niedobrze, lecz chcą was odłączyć, abyście o nich zabiegali.


\par }{\MM \VS{18}A zawsze jest dobrze zabiegać gorliwie o to, co dobre, a nie tylko wtedy, gdy jestem obecny wśród was.


\par }{\MM \VS{19}Moje dzieci, które znowu w bólach rodzę, aż Chrystus w was się ukształtuje;


\par }{\MM \VS{20}Chciałbym teraz być wśród was i zmienić swój głos, ponieważ jestem zaniepokojony o was.


\par }{\MM \VS{21}Powiedzcie mi, wy, którzy chcecie być pod prawem, czy nie słuchacie,
{\ADD{co mówi}} prawo?


\par }{\MM \VS{22}Napisane jest bowiem, że Abraham miał dwóch synów, jednego z niewolnicy, a drugiego z wolnej.


\par }{\MM \VS{23}Lecz ten z niewolnicy urodził się według ciała, ten zaś z wolnej – według obietnicy.


\par }{\MM \VS{24}Ma to znaczenie alegoryczne: te
{\ADD{kobiety}} oznaczają dwa przymierza: jedno z góry Synaj, które rodzi w niewolę – jest nim Hagar.


\par }{\MM \VS{25}Hagar bowiem to góra Synaj w Arabii, a odpowiada ona dzisiejszemu Jeruzalem, bo jest ono w niewoli wraz ze swoimi dziećmi.


\par }{\MM \VS{26}Natomiast Jeruzalem, które jest w górze, jest wolne i ono jest matką nas wszystkich.


\par }{\MM \VS{27}Napisane jest bowiem: Raduj się, niepłodna, która nie rodzisz, wykrzyknij i zawołaj, która nie znasz bólów porodowych, bo ta opuszczona ma więcej dzieci niż ta, która ma męża.


\par }{\MM \VS{28}My więc, bracia, jak Izaak jesteśmy dziećmi obietnicy.


\par }{\MM \VS{29}Lecz jak kiedyś ten, który urodził się według ciała, prześladował tego, który urodził się według Ducha, tak
{\ADD{dzieje się}} i teraz.


\par }{\MM \VS{30}Co jednak mówi Pismo? Wypędź niewolnicę i jej syna. Nie będzie bowiem syn niewolnicy dziedziczył z synem wolnej.


\par }{\MM \VS{31}Tak więc, bracia, nie jesteśmy dziećmi niewolnicy, ale wolnej.




\par }\Chap{5}{\MM \VerseOne{1}Trwajcie więc w tej wolności, którą nas Chrystus wyzwolił, i nie poddawajcie się na nowo pod jarzmo niewoli.


\par }{\MM \VS{2}Oto ja, Paweł, mówię wam, że jeśli dacie się obrzezać, Chrystus na nic wam się nie przyda.


\par }{\MM \VS{3}A oświadczam raz jeszcze każdemu człowiekowi, który daje się obrzezać, że jest zobowiązany wypełnić całe prawo.


\par }{\MM \VS{4}Pozbawiliście się Chrystusa wszyscy, którzy usprawiedliwiacie się przez prawo; wypadliście z łaski.


\par }{\MM \VS{5}My bowiem przez Ducha oczekujemy nadziei sprawiedliwości z wiary.


\par }{\MM \VS{6}Bo w Chrystusie Jezusie ani obrzezanie nic nie znaczy, ani nieobrzezanie, ale wiara, która działa przez miłość.


\par }{\MM \VS{7}Biegliście dobrze. Któż wam przeszkodził, abyście nie byli posłuszni prawdzie?


\par }{\MM \VS{8}Namawianie to nie pochodzi od tego, który was powołuje.


\par }{\MM \VS{9}Trochę zakwasu całe ciasto zakwasza.


\par }{\MM \VS{10}Mam co do was przekonanie w Panu, że nie będziecie innego zdania. A ten, kto was niepokoi, zostanie osądzony, kimkolwiek by był.


\par }{\MM \VS{11}A ja, bracia, jeśli nadal obrzezanie głoszę, to dlaczego jeszcze cierpię prześladowanie? Przecież wtedy zniesione byłoby zgorszenie krzyża.


\par }{\MM \VS{12}Bodajby byli odcięci ci, którzy was niepokoją.


\par }{\MM \VS{13}Bo wy, bracia, zostaliście powołani do wolności, tylko pod pozorem tej wolności nie
{\ADD{pobłażajcie}} ciału, ale z miłości służcie jedni drugim.


\par }{\MM \VS{14}Całe bowiem prawo wypełnia się w tym jednym słowie, mianowicie: Będziesz miłował swego bliźniego jak samego siebie.


\par }{\MM \VS{15}Lecz jeśli wzajemnie się kąsacie i pożeracie, uważajcie, abyście się wzajemnie nie zjedli.


\par }{\MM \VS{16}Mówię więc: Postępujcie w Duchu, a nie spełnicie pożądania ciała.


\par }{\MM \VS{17}Ciało bowiem pożąda na przekór Duchowi, a Duch na przekór ciału; są one sobie przeciwne, tak że nie możecie czynić tego, co chcecie.


\par }{\MM \VS{18}Lecz jeśli jesteście prowadzeni przez Ducha, nie jesteście pod prawem.


\par }{\MM \VS{19}A znane są uczynki ciała, którymi są: cudzołóstwo, nierząd, nieczystość, rozpusta;


\par }{\MM \VS{20}Bałwochwalstwo, czary, nienawiść, niezgoda, zawiść, gniew, spory, kłótnie, herezje;


\par }{\MM \VS{21}Zazdrość, zabójstwa, pijaństwo, hulanki i tym podobne; o nich wam mówię, jak już przedtem powiedziałem, że ci, którzy takie rzeczy czynią, królestwa Bożego nie odziedziczą.


\par }{\MM \VS{22}Owocem zaś Ducha jest miłość, radość, pokój, cierpliwość, życzliwość, dobroć, wiara;


\par }{\MM \VS{23}Łagodność, powściągliwość. Przeciwko takim nie ma prawa.


\par }{\MM \VS{24}A ci, którzy należą do Chrystusa, ukrzyżowali
{\ADD{swoje}} ciało wraz z namiętnościami i pożądliwościami.


\par }{\MM \VS{25}Jeśli żyjemy w Duchu, w Duchu też postępujmy.


\par }{\MM \VS{26}Nie bądźmy żądni próżnej chwały, jedni drugich drażniąc, jedni drugim zazdroszcząc.




\par }\Chap{6}{\MM \VerseOne{1}Bracia, jeśli przydarzy się komuś jakiś upadek, wy, którzy jesteście duchowi, poprawiajcie takiego w duchu łagodności, uważając
{\ADD{każdy}} na samego siebie, abyś i ty nie był kuszony.


\par }{\MM \VS{2}Jedni drugich brzemiona noście, a tak wypełniajcie prawo Chrystusa.


\par }{\MM \VS{3}Jeśli bowiem ktoś uważa, że jest czymś, będąc niczym, ten zwodzi samego siebie.


\par }{\MM \VS{4}Każdy zaś niech bada swoje własne czyny, a wtedy będzie mieć
{\ADD{powód do}} chluby w samym sobie, a nie w kimś innym.


\par }{\MM \VS{5}Każdy bowiem poniesie swoje własne brzemię.


\par }{\MM \VS{6}A ten, kto jest nauczany słowa, niech udziela ze wszystkich dóbr temu, który go naucza.


\par }{\MM \VS{7}Nie łudźcie się, Bóg nie da się z siebie naśmiewać. Co bowiem człowiek sieje, to też żąć będzie.


\par }{\MM \VS{8}Bo kto sieje dla swego ciała, z ciała żąć będzie zniszczenie. Kto zaś sieje dla Ducha, z Ducha żąć będzie życie wieczne.


\par }{\MM \VS{9}A w czynieniu dobra nie bądźmy znużeni, bo w swoim czasie żąć będziemy, jeśli nie ustaniemy.


\par }{\MM \VS{10}Dlatego więc, dopóki mamy czas, czyńmy dobrze wszystkim, a zwłaszcza domownikom wiary.


\par }{\MM \VS{11}Widzicie, jaki długi list napisałem do was własnoręcznie.


\par }{\MM \VS{12}Ci wszyscy, którzy chcą się podobać według ciała, przymuszają was do obrzezania, aby tylko nie cierpieć prześladowania z powodu krzyża Chrystusa.


\par }{\MM \VS{13}Ci bowiem, którzy są obrzezani, sami nie zachowują prawa, ale chcą, abyście wy dali się obrzezać, żeby się chlubić waszym ciałem.


\par }{\MM \VS{14}Co do mnie, nie daj Boże, abym się miał chlubić
{\ADD{z czegoś innego}}, jak tylko z krzyża naszego Pana Jezusa Chrystusa, przez którego świat jest ukrzyżowany dla mnie, a ja dla świata.


\par }{\MM \VS{15}W Chrystusie Jezusie bowiem ani obrzezanie nic nie znaczy, ani nieobrzezanie, ale nowe stworzenie.


\par }{\MM \VS{16}A na tych wszystkich, którzy będą postępować według tej zasady,
{\ADD{niech przyjdzie}} pokój i miłosierdzie, i na Izraela Bożego.


\par }{\MM \VS{17}Odtąd niech mi nikt nie sprawia przykrości. Ja bowiem na swoim ciele noszę piętna Pana Jezusa.


\par }{\MM \VS{18}Łaska naszego Pana Jezusa Chrystusa
{\ADD{niech będzie}} z waszym duchem, bracia. Amen.


\par }