\NormalFont\ShortTitle{Kazaťeľis}

{\MT O Kazaťeľis



\par }\ChapOne{1}{\PP \VerseOne{1}Kala lava vakerel o Kazaťeľis, le Davidoskro čhavo, savo kraľinelas andro Jeruzalem.


\par }{\SH Sa hin zbitočno
\par }
{\Q \VS{2}„Zbitočno\FTNT{*}{{\FR 1:2 }{\FT{Kada hebrejiko lav „hevel“ pes del te prethovel the sar para, molha, balvaj, thuv abo duchos.
}}}, sa hin zbitočno,“ phenďa o Kazaťeľis,

\par }{\Q „ňič pre ňisoste nane a na del pes te achaľol.“


\par }{\Q \VS{3}So ela le manušes savora phara bučatar,

\par }{\Q savaha pes trapinel kade pre phuv?


\par }{\Q \VS{4}Jekh pokoleňje oddžal, dujto pokoleňje avel,

\par }{\Q ale e phuv ačhel furt.


\par }{\Q \VS{5}O kham avel avri, o kham zaperel andre

\par }{\Q a pale siďarel pre peskro than, khatar pale avel avri.


\par }{\Q \VS{6}E balvaj phurdel pro juhos a paľis pes visarel pro severos;

\par }{\Q furt kružinel, kružinel a visaľol pale pre peskre droma.


\par }{\Q \VS{7}Savore paňa džan andro moros, ale o moros šoha ňikda nane pherdo.

\par }{\Q O paňa furt peren pale pre oda than, khatar avle, hoj te džan pale.


\par }{\Q \VS{8}Andre savoreste hin pherdo trapišagos,

\par }{\Q aňi pes oda na del te phenel avri le lavenca.

\par }{\Q E jakh našťi dočaľol olestar, so dikhel, aňi o kan na pherďol olestar, so šunel.


\par }{\Q \VS{9}Oda, so sas, oda the ela, a so pes kerelas, oda pes pale kerela.

\par }{\Q Nane ňič nevo pre phuv.


\par }{\Q \VS{10}Te vareko pal varesoste phenďahas: „Dikh, kada hin nevo!“

\par }{\Q – no the oda imar sas čirla angloda, sar avľam pro svetos.


\par }{\Q \VS{11}Ňiko peske na leperel pre ola manuša, so dživenas.

\par }{\Q Aňi pre ola manuša, save mek avena, peske na leperena ola džene, ko ena pal lende.


\par }{\SH O goďaveripen nane pre ňisoste
\par }
{\PP \VS{12}Me, o Kazaťeľis, somas kraľis le Izraelitenge andro Jeruzalem.

\VS{13}Iľom mange andro jilo, hoj goďaha rodava avri sa a dodžanava man savoro, so pes kerel tel o ňebos. Savo baro pharipen thoďa o Del pro manuša!

\VS{14}Dikhľom savore skutki, so pes kerel pre phuv, a dikh, ňič nane pre ňisoste lačho, sar te ča denašľomas pal e balvaj.


\par }{\Q \VS{15}Oda, so hin bango, pes na del te rovňinel avri;

\par }{\QB oda, so nane, pes na del te rachinel.


\par }{\PP \VS{16}Phenďom mange andro jilo: „Dochudňom bareder goďi, buter sar savore, save angle mande kraľinenas andro Jeruzalem, a miro jilo sikľiľa but goďaveripen the prindžaripen.“

\VS{17}Iľom mange andro jilo, hoj man te dodžanav pal o prindžaripen the goďaveripen a the so hin o diliňipen the nagoďaveripen, ale avľom pre oda, hoj the oda hin o denašiben pal e balvaj.


\par }{\Q \VS{18}But goďaveripen anel but trapišagos;

\par }{\QB buter prindžaripen anel buter dukh.




\par }\Chap{2}{\SH Anel chasna o uživišagos?
\par }
{\PP \VerseOne{1}Phenďom mange: „No ča dža, skušin o radišagos a uživin tuke o lačhe veci!“ Ale the oda nane pre ňisoste.

\VS{2}Pal o asaben mange phenďom: „Diliňipen,“ a pal o radišagos: „So man hin olestar?“

\VS{3}Skušinďom savoro a kamavas te arakhel o radišagos mire ťeloske andre mol. No diňom man te ľidžal le goďaveripnaha, bo kamavas te avel pre oda, so hin lačho le manušenge, hoj te keren andre ola frima dživesa, so dživen pre phuv.


\par }{\PP \VS{4}Kerďom mange o bare veci: Ačhaďom mange o khera, sadzinďom avri o viňici.

\VS{5}Kerďom mange o zahradi the o šukar sadi, sadzinďom andre savore ovocna stromi

\VS{6}a kerďom mange o nadrži, hoj andral te lav o paňi pro stromi.

\VS{7}Cinďom mange but otroken the otrokiňen, sas man the aver sluhi, save uľile andre miro kher, a sas man buter dobitkos the bakre sar savoren, so dživenas anglal mande andro Jeruzalem.

\VS{8}Skidňom mange o rup the o somnakaj, the o barvaľipen avre kraľengro the phuvengro; stradňom mange muršen the džuvľen, save prekal ma giľavenas, a sas man pherdo džuvľa, save mange kerenas o radišagos.

\VS{9}Ačhiľom bareder sar sako, ko varekana bešelas andro Jeruzalem, a miro goďaveripen sas furt manca.


\par }{\Q \VS{10}So ča peske mire jakha žadinenas, sa lenge davas,

\par }{\Q na odiľom mire jilestar ňisavo radišagos.

\par }{\Q Miro jilo radisaľolas savora mira bučatar

\par }{\Q a oda sas miro počiňiben vaš miri phari buči.


\par }{\Q \VS{11}No sar visaľiľom, hoj te dikhav pre savoreste,

\par }{\Q so kerďom mire vastenca,

\par }{\Q the pre odi phari buči, hoj keci man pre oda trapinďom,

\par }{\Q avľom pre oda, hoj ňič nane pre ňisoste lačho, sar te ča denašľomas pal e balvaj.

\par }{\Q Nane ňisavi chasna pre phuv.


\par }{\SH O goďaveripen nane pre ňisoste
\par }
{\Q \VS{12}Paľis chudňom te gondoľinel pal o goďaveripen,

\par }{\Q a the pal o nagoďaveripen the diliňipen.

\par }{\Q So aver šaj kerel o kraľis, savo ačhela kraľiske?

\par }{\Q Ča oda, so imar angloda kerenas the aver.


\par }{\Q \VS{13}Dikhľom, hoj o goďaveripen hino feder sar o diliňipen,

\par }{\Q avke sar o švetlos hino feder sar o kaľipen.


\par }{\Q \VS{14}Bo o goďaver manuš dikhel, kaj džal, ale o dilino phirel andro kaľipen.

\par }{\Q No achaľiľom, hoj sodujen užarel jekh meriben.


\par }{\Q \VS{15}Paľis mange gondoľinďom andro jilo:

\par }{\Q Te man užarel oda, so the le dilines,

\par }{\Q akor, so man hin olestar, hoj ačhiľom goďaver?

\par }{\Q Phenďom mange andro jilo, hoj the oda nane pre ňisoste.


\par }{\Q \VS{16}Bo aňi pro goďaver aňi pro nagoďaver pes na leperel furt,

\par }{\Q a andre ola dživesa, so avena, pes pre savoreste bisterela.

\par }{\Q Avke sar merel o nagoďaver, avke merel the o goďaver.


\par }{\SH Nane radišagos la bučatar
\par }
{\PP \VS{17}Našťi avri ačhavas o dživipen angle oda nalačhipen, so pes kerel kade pre phuv, bo ňič nane pre ňisoste lačho, sar te ča denašľomas pal e balvaj.

\VS{18}Imar na radisaľuvavas ňisave bučake, so keravas kade pre phuv, bo jekhvar la mukava oleske, ko avela pal ma,

\VS{19}a ko džanel, či oda manuš ela goďaver abo dilino? Ale the avke ačhela leske savoro, vaš soske man me phares trapinavas a keravas buči goďaha pre phuv. The oda nane pre ňisoste!

\VS{20}Sas mange phares te zľidžal, sar gondoľinavas pal savori miri buči, savaha man trapinavas pre phuv.

\VS{21}Bo varesavo manuš kerel igen mištes buči, goďaha the šikovnones, ale paľis mušinela te mukel savoro varekaske, ko pes pre oda na trapinďa. The oda nane pre ňisoste a hin igen nalačho.

\VS{22}So hin le manušes savora phara bučatar the le cerpišagostar, so pes trapinel pre phuv?

\VS{23}E buči, so pes kerel sako džives, anel peha ča pherdo dukh the pharipen a mek aňi rači leske e goďi na odpočovinel. The oda nane pre ňisoste.


\par }{\PP \VS{24}Nane ňič feder prekal o manuš sar oda, hoj te chal, te pijel a paš peskri phari buči peske te žičinel o lačhe veci. Dikhľom, hoj the oda avel le Devleskre vastestar,

\VS{25}bo bijal leste ko šaj chal a ko šaj radisaľol?

\VS{26}Le manušeske, savo leske hino pre dzeka, del o goďaveripen, o prindžaripen the o radišagos. A le binošneske del, hoj te skidel a te sthovel o barvaľipen a paľis te del oleske, ko hin le Devleske pre dzeka. The oda nane pre ňisoste, sar te ča denašľomas pal e balvaj.




\par }\Chap{3}{\SH Savoreske hin dino peskro časos
\par }
{\Q \VerseOne{1}Savoreske hin dino peskro časos,

\par }{\Q o lačho ideos pre savoreste, so pes kerel pre phuv:


\par }{\Q \VS{2}Hin časos te avel pre kada svetos a hin časos te džal pal kada svetos,

\par }{\Q časos te sadzinel a časos te skidel upre,


\par }{\Q \VS{3}časos te murdarel a časos te sasťarel,

\par }{\Q časos te čhivel tele a časos te ačhavel upre,


\par }{\Q \VS{4}časos te rovel a časos te asal,

\par }{\Q časos pre žaľa a časos pro kheľiben,


\par }{\Q \VS{5}časos te rozčhivkerel o bara a časos len te skidel upre,

\par }{\Q hin časos te obchudel a hin časos te zľikerel pes olestar,


\par }{\Q \VS{6}časos te rodel a časos te našavel,

\par }{\Q časos te garuvel a časos te čhivel het,


\par }{\Q \VS{7}časos te čhingerel a časos te sivel,

\par }{\Q časos te čhitel a časos te vakerel,


\par }{\Q \VS{8}časos te kamel a časos te na kamel,

\par }{\Q časos pro mariben a časos pro smirom.


\par }{\SH So amen o Del del te kerel
\par }
{\PP \VS{9}So hin le manušes ola bučatar, savaha pes avke trapinel?

\VS{10}Dikhľom, savi phari buči diňa o Del le manušen te kerel.

\VS{11}O Del kerďa savoro igen šukares andre peskro časos. Ov thoďa the e večnosť le manušenge andro jile, ale o manuš našťi calkom achaľol, so o Del kerel anglunestar dži o koňec.

\VS{12}Sprindžarďom, hoj nane prekal lende ňič feder, sar te radisaľol a te kerel o lačhipen andre peskro dživipen.

\VS{13}Ale the oda, te vareko šaj chal, pijel a radisaľol peskra bučatar, hin o daros le Devlestar.

\VS{14}Džanav, hoj savoro, so o Del kerel, ačhela pro furt. Našťi ke oda ňič te dothovel aňi ňič olestar te odlel, o Del oda avke kerďa, hoj lestar o manuša te daran.


\par }{\Q \VS{15}Oda, so hin, sas imar čirla

\par }{\Q a oda, so ela, sas tiš imar angloda,

\par }{\Q bo o Del kerel, hoj pes te ačhel ola jekh veci pale a pale.


\par }{\SH O nalačhipen andro svetos
\par }
{\Q \VS{16}A dikhľom mek vareso aver kade pre phuv:

\par }{\Q Pro sudos hin o klamišagos

\par }{\Q a ode, kaj majinel te el o čačipen, hin o nalačhipen.


\par }{\Q \VS{17}Phenďom mange andro jilo: „O Del sudzinela sodujen – le čačipnaskres the le nalačhes –

\par }{\Q bo hin dino o časos pre dojekh veca the pre dojekh skutkos.“


\par }{\PP \VS{18}Phenďom mange andro jilo: „Ačhel pes oda anglo manuša, bo o Del len skušinel, hoj lenge te sikavel, hoj hine ajse sar o džviri.

\VS{19}Se oda, so avel pro džviri, avel the pro manuša: Avke sar merel jekh, avke the o dujto. Sodujen hin jekh dichos. Nane le manušes ňič feder sar le džviros, bo sa hin zbitočno.

\VS{20}Savoro džal pre oda jekh than; savoro hin kerdo le prachostar a savoro pale ačhela prachoske.

\VS{21}Ko džanel, či o duchos le manušeskro džal upre a či o duchos le džvirengro džal tele andre phuv?“


\par }{\PP \VS{22}Avke avľom pre oda, hoj nane ňič feder sar oda, hoj o manuš te radisaľol la bučatar, so kerel, bo ada hin, so les diňa o Del. Se ko les anela pale, hoj te dikhel oda, so ela pal leste?




\par }\Chap{4}{\PP \VerseOne{1}Visarďom man avrether a dikhľom, sar pre phuv o manuša trapinen avren:

\par }{\Q Dikh, o apsa olengre, ko hine trapimen

\par }{\Q – a nane prekal lende ťešiťeľis.

\par }{\Q Ňiko lenge našťi pomožinelas,

\par }{\Q bo ola, ko len trapinenas, sas zoraleder.


\par }{\Q \VS{2}Vašoda phenďom, hoj bachtaleder hine ola, ko imar mule,

\par }{\Q sar ola, ko mek dživen.


\par }{\Q \VS{3}No feder sar okle duje dženenge

\par }{\Q hin oleske, ko mek na avľa pro svetos,

\par }{\Q ko na dikhel o nalačhe skutki,

\par }{\Q so pes keren pre phuv.


\par }{\PP \VS{4}Dikhľom, hoj savori lačhi buči le manušengri pes kerel ča vašoda, bo zavidzinen peskre susedenge. The kada nane pre ňisoste a hin oda o denašiben pal e balvaj.


\par }{\Q \VS{5}O dilino bešela leňivones le sthode vastenca

\par }{\Q a paľis merela bokhatar.


\par }{\Q \VS{6}Feder hin jekh burňik smirom

\par }{\Q sar duj vasta pherde le trapišagoha the le denašibnaha pal e balvaj.


\par }{\Q \VS{7}Visaľiľom a dikhľom pre phuv vareso aver, so nane pre ňisoste:


\par }{\Q \VS{8}Le manušes, savo sas korkoro a na sas les ňiko,

\par }{\Q na sas les aňi čhavo, aňi phral.

\par }{\Q A the avke na sas koňec leskra phara bučake,

\par }{\Q aňi leskri jakh na čaľiľa le barvaľipnastar.

\par }{\Q Phučelas: „Prekal kaste man ajci trapinav a soske mange na dožičinav o lačhipen?“

\par }{\Q The kada nane pre ňisoste; biedno hin kada dživipen.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{9}Duje dženenge hin feder sar jekheske,

\par }{\Q bo hin len feder chasna peskra bučatar.


\par }{\Q \VS{10}Bo te perena, jekh avres hazdela upre.

\par }{\Q Ale vigos ela korkoreske, te perela,

\par }{\Q bo na ela dujto dženo, hoj les te hazdel.


\par }{\Q \VS{11}Bo the sar pašľon duj džene, tačaren jekh avres,

\par }{\Q ale jekh dženo sar pes tačarela?


\par }{\Q \VS{12}Jekhe dženes šaj te domarel,

\par }{\Q ale duj džene jekhetane šaj obačhena.

\par }{\Q O lanos, so hino sphandlo trine špargenca, na čhinďola avke sig.


\par }{\BB \par }
{\PP \VS{13}Feder hin o čoro čhavo, ale goďaver, sar o phuro dilino kraľis, savo peske na del ňič te phenel.

\VS{14}Bo oda čhavo šaj avľahas avri the andral e bertena, abo uľiľahas čoro andre peskro kraľišagos, ale the avke šaj ačhel kraľiske.

\VS{15}Dikhľom, sar oda čhavo preiľa o kraľišagos pal oda kraľis a sar savore, so dživen a phiren pre phuv, gele pal leste.

\VS{16}Ľidžalas ajci but manušen, hoj pes na delas len aňi te zrachinel. Ale imar oklenge, save avena pal lende, na ela oda kraľis pre dzeka. The kada nane pre ňisoste – o denašiben pal e balvaj.


\par }{\PP \VS{17}De pozoris, sar džaha andro Chramos le Devleskro! Av pašeder, hoj mištes te šunes, bo kada hin feder sar e obeta, so anen o diline, save na džanen, hoj keren namištes.




\par }\Chap{5}{\PP \VerseOne{1}Ma phundrav tiro muj sig

\par }{\Q a tiro jilo te na siďarel te phenel lav anglo Del,

\par }{\Q bo o Del hino andro ňebos a tu sal pre phuv,

\par }{\Q vašoda ma vaker but.


\par }{\Q \VS{2}So buter starišagos tut ela, buter nalačhe sune džaha;

\par }{\Q a so buter vakeres, buter nagoďaveripen pheneha.


\par }{\PP \VS{3}Te des le Devles lav, doľiker les so neksigeder, bo le Devleske nane pre dzeka o diline. Te diňal lav, doľiker les!

\VS{4}Feder hin te na del lav sar te del a te na doľikerel les.

\VS{5}Ma domuk tire mujeske, hoj te ľidžal tiro ťelos andro binos, a ma phen anglo rašaj\FTNT{*}{{\FR 5:5 }{\FT{E hebrejiko čhib: o poslos
}}}: „Miro lav, so diňom, sas chiba.“ Soske o Del te choľisaľol pre oda, so phenďal, a te zňičinel e buči tire vastengri?

\VS{6}Kaj hin but sune, ode hin the but zbitočna lava. Vašoda dara tut le Devlestar!


\par }{\BB \par }
{\PP \VS{7}Sar dikheha, hoj le čores trapinen a hoj o pravos the o spravodľišagos pes na doľikerel, ma čudaľin tut, bo pal o uradňikos ačhel vareko bareder a pal lende ačhen meksa bareder.

\VS{8}A the o kraľis ispidel pro manuša, hoj les te den olestar, so skidle upre pal o maľi.


\par }{\Q \VS{9}Ko kamel o love, našťi lendar dočaľol,

\par }{\Q a oles, ko kamel o barvaľipen, šoha ňikda nane dos.

\par }{\Q The kada nane pre ňisoste!


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{10}Sar barol o barvaľipen, buter hin ola, ko olestar dživen.

\par }{\Q So lačho hin le manušes ole barvaľipnastar?

\par }{\Q Ča ajci, hoj čaľarel peskre jakha olestar, hoj pre oda dikhel.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{11}Gulo soviben hin le sluhas, či chal sikra abo but,

\par }{\Q ale o barvaľipen le barvales na del te sovel.


\par }{\Q \VS{12}Dikhľom the aver baro nalačhipen pre phuv:

\par }{\Q O manuš garuďa o barvaľipen, ale hin les olestar ča dukh.


\par }{\Q \VS{13}Ačhiľa pes vareso nalačho a našaďa savoro barvaľipen

\par }{\Q a na sas les ňič, so mukľahas peskre čhavenge.


\par }{\Q \VS{14}Avke, sar avľa lango pre kada svetos, avke lango the džala,

\par }{\Q a na lela peha ňič andro vasta peskra phara bučatar.


\par }{\Q \VS{15}The kada hin igen nalačho:

\par }{\Q Sako džala, avke sar avľa.

\par }{\Q So lačho hin ola phara bučatar? Oda hin sar o denašiben pal e balvaj.


\par }{\Q \VS{16}Calo peskro dživipen chalas andro kaľipen

\par }{\Q a sas andre žaľa, nasvalo the choľamen.


\par }{\PP \VS{17}Avľom pre oda, hoj kada hin lačho: mištes hin te chal, te pijel a te arakhel o radišagos andre peskri buči, savaha pes o manuš trapinel pre phuv andre kala frima dživesa le dživipnaskre, so le manušes o Del diňa. Bo kada hin dino le manušeske.

\VS{18}Te o Del le manušes del o barvaľipen a domukel leske, hoj les te el olestar chasna a te radisaľol peskra phara bučatar, the ada hin o daros le Devlestar.

\VS{19}Vašoda pes o manuš na mušinel igen te trapinel peskre dživipnaha, bo o Del pherdžarel leskro jilo le radišagoha.




\par }\Chap{6}{\SH Našťi pes te mukel pro barvaľipen
\par }
{\PP \VerseOne{1}Mek hin the aver nalačhipen, so dikhľom pre phuv a so anel o pharipen le manušenge:

\VS{2}Hin manuš, saves diňa o Del o barvaľipen, o pokladi the e slava – leskra dušake na chibaľinel ňič, hin les sa, so ča peske mangľahas – no o Del leske olestar na del te radisaľol, ale vareko aver olestar radisaľol. The oda hin zbitočno the baro nalačhipen.


\par }{\PP \VS{3}Te varekas uľahas the šel čhave, džiďiľahas but berša a leskre beršen uľahas but dživesa, no leskri duša na čaľiľahas le lačhipnastar, a mek aňi pohrebos leske na kerdehas, akor phenav: „Feder hin le čhavoreske, savo uľiľa mulo, sar leske.“

\VS{4}Avľa pro svetos zbitočňe, džal het andro kaľipen a leskro nav hin zaučhardo le kaľipnaha.

\VS{5}Aňi o kham na dikhľa, aňi na sprindžarďa, ale hin les buter smirom sar ole barvales,

\VS{6}savo na predžiďiľa o lačhipen, the te džiďiľahas duj ezera berša. Či na džan sodujdžene pre oda jekh than?


\par }{\SH So o manuš kamel, nane pre ňisoste
\par }
{\Q \VS{7}Savori buči le manušeskri hin ča vaš o chaben,

\par }{\Q ale šoha našťi dočaľol.


\par }{\Q \VS{8}Bo so hin feder le goďaveres sar le dilines?

\par }{\Q A so hin feder le čores, savo džanel sar te dživel?


\par }{\Q \VS{9}Feder hin te radisaľol ole vecendar, so amen hin, sar pes furt te cirdel pal o buter.

\par }{\Q The oda nane pre ňisoste, sar te ča denašľamas pal e balvaj.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{10}Savoro so hin, sas imar anglal dino,

\par }{\Q the oda, so pes ačhel le manušeske hin imar dino,

\par }{\Q ale o manuš pes našťi vesekedinel le Devleha,

\par }{\Q bo hino zoraleder sar ov.


\par }{\Q \VS{11}So buter vakeras,

\par }{\Q frimeder oda hin pre chasna.

\par }{\Q So hin le manušes olestar?


\par }{\PP \VS{12}Ko džanel, so hin lačho prekal o manuš andre leskro charno dživipen, so nane pre ňisoste a predžal sig sar o ciňos? Ko phenela le manušeske, so ačhela pre phuv pal leskro meriben?




\par }\Chap{7}{\SH O goďaveripen andro dživipen
\par }
{\Q \VerseOne{1}Feder hin o lačho nav sar o vzacno parfumos,

\par }{\Q feder hin oda džives, kana meras, sar oda džives, sar avas pro svetos.


\par }{\Q \VS{2}Feder hin te džal andro kher, kaj pes vartinel,

\par }{\Q sar andre oda kher, kaj pes oslavinel.

\par }{\Q Bo ajso ela o koňec dojekhe manušeskro,

\par }{\Q o džido peske oda mi lel andro jilo.


\par }{\Q \VS{3}E žaľa hin feder sar o asaben,

\par }{\Q bo o pharipen kerel o jilo feder.


\par }{\Q \VS{4}O jilo le goďaverengro hino andre oda kher, kaj pes vartinel,

\par }{\Q ale o jilo le nagoďaverengro hino andro kher, kaj hin o radišagos.


\par }{\Q \VS{5}Feder hin te šunel o dovakeriben le goďaverestar,

\par }{\Q sar te šunel o lašariben le dilinendar.


\par }{\Q \VS{6}O asaben le dilinengro šunďol sar o trňi tel e piri, so pukinen, sar len podlabares.

\par }{\Q The oda nane pre ňisoste.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{7}Le goďaverestar ačhel nagoďaver, sar pre leste ispiden,

\par }{\Q a o prepočiňiben musarel o jilo.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{8}Feder hin te dokerel vareso, sar ča te chudel;

\par }{\Q te ľikerel avri hin feder, sar pes te ľidžal upre.


\par }{\Q \VS{9}Ma choľisaľuv sig andre tiro duchos,

\par }{\Q bo e choľi hiňi andro jilo le dilinenge.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{10}Ma phuč: „Sar oda, hoj okla dživesa sas feder sar kala?“

\par }{\Q Bo oda goďaha na phučes.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{11}O goďaveripen, avke sar o ďeďictvos, hin lačhi veca;

\par }{\Q anel chasna olenge, ko dživen pre phuv.


\par }{\Q \VS{12}O goďaveripen tut učharela andre avke sar o barvaľipen;

\par }{\Q e chasna le prindžaripnastar hin kadi:

\par }{\Q O goďaveripen chraňinel o dživipen olenge, kas oda hin.


\par }{\Q \VS{13}Dikh mištes pre oda, so o Del kerďa!

\par }{\Q Ko šaj rovňinel avri oda, so ov banďarďa?


\par }{\Q \VS{14}Andro lačho džives radisaľuv, ale andro nalačho džan kada:

\par }{\Q O Del kerďa the jekh džives the aver,

\par }{\Q vašoda o manuš na džanel, so avela pal oda.


\par }{\BB \par }
{\PP \VS{15}Kada savoro dikhľom andre mire zbitočna dživesa:

\par }{\Q Hin lačho manuš, so merel sig, kajte hino lačho,

\par }{\Q a hin nalačho manuš, so dživel but, kajte hino nalačho.


\par }{\Q \VS{16}Ma gondoľin tuke, hoj sal igen čačipnaskro, a ma ker tutar igen goďaver –

\par }{\Q soske tut korkoro te zňičines?


\par }{\Q \VS{17}Ma av nalačho aňi ma av dilino –

\par }{\Q soske te meres, te mek nane tiro časos?


\par }{\Q \VS{18}Obdža soduj kala veci,

\par }{\Q bo oda, ko pes daral le Devlestar, denašela olestar savorestar.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{19}O goďaveripen del buter zor le goďaveres

\par }{\Q sar o deš vodci andro foros.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{20}Nane pre phuv ňisavo čačipnaskro manuš,

\par }{\Q savo kerel o lačho a na kerel binos.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{21}Ma šun savore lava, so pes vakeren,

\par }{\Q hoj te na šunes tire sluhas, sar tut košel,


\par }{\Q \VS{22}se tu andre tiro jilo džanes,

\par }{\Q hoj the tu buterval košľal avren.


\par }{\Q \VS{23}Savoro kada la goďaha skušinďom

\par }{\Q a phenďom: „Kamav te dochudel o goďaveripen,“

\par }{\Q ale sas mandar igen dur.


\par }{\Q \VS{24}Savoro, so hin, hin bareder, sar šaj achaľuvas, a hin igen pharo;

\par }{\Q ňiko našťi čačes achaľol savoro.


\par }{\Q \VS{25}Avke visarďom miri goďi pre oda, hoj te achaľuvav,

\par }{\Q te rodav a te arakhav avri o goďaveripen a sar džan o veci;

\par }{\Q Kamavas te avel pre oda, soske keren o manuša o nalačhipen, o nagoďaveripen the o diliňipen.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{26}Avľom pre kada:

\par }{\Q Kirkeder sar o meriben hin e džuvľi, savi hiňi e pasca,

\par }{\Q sava hin o jilo sar e sita a o vasta sar o lanci.

\par }{\Q Oda murš, ko hin le Devleske pre dzeka, denašela lake,

\par }{\Q ale le binošne manušes zachudela.


\par }{\PP \VS{27}„Dikh, pre kada avľom,“ phenel o kazaťeľis:

\par }{\Q „Sthovavas jekh veca paš aver, hoj te arakhav avri, sar o veci džan.


\par }{\Q \VS{28}Miro jilo furt rodelas,

\par }{\Q ale mek na arakhľa;

\par }{\Q maškar o ezeros manuša arakhľom jekhe lačhe muršes,

\par }{\Q ale na arakhľom aňi jekha lačha džuvľa.


\par }{\Q \VS{29}Avľom ča pre kada:

\par }{\Q O Del stvorinďa le manušen čačipnaskren,

\par }{\Q ale o manuša roden te kerel but nalačhe veci.“




\par }\PoetryChap{8}{\Q \VerseOne{1}Ko hin goďaver a ko achaľol, sar džan o veci?

\par }{\Q O goďaveripen rozšvicinel le manušeskro muj,

\par }{\Q a kovľarel leskro zoralo muj.


\par }{\SH Doľikeren o prikazi le kraľiskre
\par }
{\PP \VS{2}Doľiker le kraľiskro prikazis, bo iľal vera anglo Del\FTNT{*}{{\FR 8:2 }{\FT{E hebrejiko čhib: vaš le Devleskri vera}}}.

\VS{3}Ma siďar te oddžal le kraľistar. Ma ľiker tut olenca, ko kamen te kerel o nalačho, bo o kraľis šaj kerel savoro, so kamel.

\VS{4}Se o lav le kraľiskro hino zoralo a ko leske šaj phenel: „So keres?“


\par }{\Q \VS{5}Pre oda, ko doľikerel leskre prikazaňja, na avela ňič nalačho,

\par }{\Q o jilo le goďavereskro džanela, kana so te kerel.


\par }{\Q \VS{6}Pre savoreste hin lačho časos the lačho drom,

\par }{\Q kajte o manuš predživel but pharipen.


\par }{\Q \VS{7}Ňiko na džanel, so pes ačhela,

\par }{\Q vašoda ňiko našťi phenel, sar ela.


\par }{\Q \VS{8}Avke sar le manušes nane zor upral e balvaj,

\par }{\Q avke nane ňikas zor upral oda džives, kana merela.

\par }{\Q Andral o mariben našťi te džal khere,

\par }{\Q avke aňi o nalačhipen na mukela oles, ko oda kerel.


\par }{\SH Ňiko našťi achaľol le Devleskre droma
\par }
{\PP \VS{9}Sar gondoľinavas pal savoreste, so pes kerel pre phuv, dikhľom kada savoro: Jekh manuš vladňinel upral aver a oleha dukhavel pes korkores.

\VS{10}Mek dikhľom le nalačhe manušen parunde a le dromeha pal o cintiris len o manuša lašarenas takoj andre oda foros, kaj kerde o nalačhipen. Aňi kada našťi te achaľol.


\par }{\PP \VS{11}Sar pes takoj na potrestinel o nalačhipen, the aver manuša kamen te kerel o nalačhe veci.

\VS{12}Kajte o binošno kerel šelvar o nalačhipen a dživel but, me džanav, hoj ela feder olenge, ko pes daran le Devlestar, kas hin e sveto dar anglo RAJ.

\VS{13}Le nalačhenge na ela mištes a lengro dživipen predžala sig avke sar o ciňos, bo na daran pes le Devlestar.


\par }{\PP \VS{14}The kada, so hin pre phuv, našťi te achaľol: Hin lačhe manuša, so vaš o lačho chuden oda, so peske zaslužinen o nalačhe, a hin nalačhe manuša, so vaš o nalačho chuden oda, so peske zaslužinen o lačhe. Phenďom mange: „Aňi kada našťi te achaľol!“

\VS{15}Vašoda phenav, hoj te radisaľon le dživipnastar, bo prekal o manuš nane ňič feder pre phuv, sar ča te chal, te pijel a te radisaľol. Kada ela leha andre leskri phari buči andre ola dživesa, so les diňa te dživel o Del tel o kham.


\par }{\PP \VS{16}Sar man diňom andre oda, hoj te prindžarav o goďaveripen the savoro, so pes kerel pre kadi phuv, na sas man soviben rat-džives.

\VS{17}Dikhľom savoro, so o Del kerďa, a avľom pre oda, hoj ňiko našťi achaľol, so pes kerel pre phuv. Kajte oda o manuš igen kamľahas te prindžarel, the avke na achaľola, a kajte varesavo goďaver manuš phenďahas, hoj oda džanel, the avke na achaľol.




\par }\Chap{9}{\SH O meriben užarel sakones
\par }
{\PP \VerseOne{1}Gondoľinavas andro jilo pre savore kala veci a avľom pre kada: O čačipnaskre the o goďaver peskre skutkenca hine le Devleste andro vasta. O manuša na džanen, so len užarel, či o kamiben, abo e ňenavisť.

\VS{2}Oda jekh avel pre savore: pro čačipnaskro the pro bijedevleskro, pro lačho the pro nalačho, pro žužo the pro melalo, pre oda, ko anel e obeta, the pre oda, ko na anel.

\par }{\Q Avke sar hin le lačheha,

\par }{\Q avke the le binošneha;

\par }{\Q avke sar hin oleha, ko lel vera,

\par }{\Q avke hin the oleha, ko pes daral te lel vera.


\par }{\PP \VS{3}Andre savoreste, so pes ačhel pre phuv, kada nane lačho: Oda jekh avel pre sakoneste.

\par }{\PP O manušeskro jilo hino pherdo le nalačhipnaha the le diliňipnaha, medik dživel, a paľis merel.

\VS{4}No, medik o manuš dživel, hin les naďej, bo le džide rikoneske hin feder sar le mule ľevoske.


\par }{\Q \VS{5}Bo o džide džanen, hoj merena,

\par }{\Q ale o mule na džanen ňič.

\par }{\Q Nane imar buter počiňiben prekal lende,

\par }{\Q bo pes pre lende bisterďa.


\par }{\Q \VS{6}Savoro, so kerde, medik dživenas

\par }{\Q – lengro kamiben, ňenavisť the žjarlivosť –

\par }{\Q mule jekhetane lenca.

\par }{\Q Nane len imar ňisavo kotor pre ňisoste, so pes kerel pre phuv.


\par }{\PP \VS{7}Dža, radišagoha cha tiro maro a pi tiri mol lačhe jileha, bo le Devleske hin imar pre dzeka oda, so keres.

\VS{8}Tire gada mi en furt parne a pre tiro šero te na chibaľinel olejos.

\VS{9}Radisaľuv andro dživipen tira romňaha, sava kames, andre savore dživesa, save našťi te achaľol. Bo kada radišagos hin le Devleskro daros prekal tu, medik keres e phari buči pre phuv.

\VS{10}Savoro, so šaj keres tire vasteha, ker caľa tira zoraha, bo andro Šeol\FTNT{*}{{\FR 9:10 }{\FT{Oda hin o than, kaj hine o mule.}}}, kaj džas, nane ňisavi buči aňi gondoľišagos aňi prindžaripen aňi goďaveripen.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{11}Pale dikhľom vareso aver pre phuv:

\par }{\Q Ola, ko denašen sigeder, na zviťazinen furt o denašiben

\par }{\Q aňi o zorale murša furt na zviťazinen o mariben;

\par }{\Q aňi le goďaveren nane furt o chaben,

\par }{\Q aňi ola, ko nekfeder achaľon, nane furt barvale,

\par }{\Q aňi olen, ko but sikľile, nane furt e pačiv,

\par }{\Q bo džal pal oda, či sal pro lačho than andro lačho časos.


\par }{\Q \VS{12}Se o manuš the avke na džanel, kana avel leskro časos,

\par }{\Q bo sar o ribi pes chuden andre meribnaskri sita

\par }{\Q a o čirikle hine chudle andre pasca,

\par }{\Q avke the le manušen zachudel o nalačho časos,

\par }{\Q so pre lende jekhvareste avel.


\par }{\BB \par }
{\PP \VS{13}The kada goďaveripen dikhľom pre phuv a sas prekal mande zoralo:

\VS{14}Sas jekh cikno foros, kaj dživenas frima manuša. A jekh baro kraľis avľa pre oda foros, rozthoďa le slugaďen pašal leste a ačhaďa pašal o foros o bare veži.

\VS{15}A andre oda foros sas jekh čoro goďaver murš, so peskra goďaha zachraňinďa o foros. Ale ňiko peske pre oda čoro manuš aňi na leperďa.

\VS{16}Avke me phenďom: Feder hin o goďaveripen sar e zor, ale o goďaveripen le čoreskro pes tele dikhel a leskre lava ňiko na šunel avri.


\par }{\Q \VS{17}Feder hin te šunel o lava le goďaverengre, so hine phende polokes,

\par }{\Q sar te šunel e vika le vladcaskri maškar o diline.


\par }{\Q \VS{18}O goďaveripen hin zoraleder sar o maribnaskre zbraňe,

\par }{\Q ale jekh binošno manuš šaj musarel but lačhipen.




\par }\PoetryChap{10}{\Q \VerseOne{1}Sar o mule muchi khandisaren o parfumos,

\par }{\Q avke the o sikra diliňipen kerel buter sar o goďaveripen the pačiv.


\par }{\Q \VS{2}Le goďaveres hin o jilo pro čačo than,

\par }{\Q ale le dilines pro nalačho.


\par }{\Q \VS{3}Mek the sar džal o dilino le dromeha,

\par }{\Q nane les goďi a sikavel savorenge, savo hino dilino.


\par }{\Q \VS{4}Te pre tu hin choľamen o vladcas, ma omuk tiri buči;

\par }{\Q te ačheha čhit, preačhela leskri choľi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{5}Hin mek the aver nalačhipen, so dikhľom pre phuv,

\par }{\Q o vladara, so keren kajse chibi:


\par }{\Q \VS{6}O dilino sas thodo pro baro than,

\par }{\Q no o barvale manuša pro cikno.


\par }{\Q \VS{7}Dikhľom le sluhen te džal pro graja

\par }{\Q a le rajen te phirel sar sluhi pal e phuv.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{8}Ko kopaľinel e chev, šaj perel andre;

\par }{\Q a oles, ko čhivel tele o muros, šaj danderel o sap.


\par }{\Q \VS{9}Ko kerel buči le barenca, šaj pes lenca dukhavel;

\par }{\Q a ko čhingerel o kašta, šaj pes zraňinel.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{10}Te varekaske tupisaľol o trast a na ostrarela les,

\par }{\Q mušinel te del andre oda buter zor,

\par }{\Q ale feder hin te kerel goďaha.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{11}Te o sap danderela angle oda, sar hino začarimen,

\par }{\Q o čaroďejňikos hino zbitočno.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{12}O lava andral o muj le goďavereskre anen leske pačiv,

\par }{\Q ale o vušta le nagoďavereskre zňičinena les korkores;


\par }{\Q \VS{13}soča chudel te vakerel, vakerel o nagoďaver lava,

\par }{\Q a o koňec leskre lavengro hin o nalačho diliňipen;


\par }{\Q \VS{14}o nagoďaver vakerel buter a buter.

\par }{\Q Ňiko na džanel, so pes ačhela.

\par }{\Q Ko šaj phenel varekaske, so pes ačhela pal leste?


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{15}O nagoďaver hino ajso strapimen peskra bučatar,

\par }{\Q hoj aňi na džanel o drom andro foros.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{16}Vigos tuke, phuvije, te tiro kraľis hino terno,

\par }{\Q a te tire raja tosarastar but chan.


\par }{\Q \VS{17}Bachtaľi sal, phuvije, te tiro kraľis hino rajikano murš,

\par }{\Q a te tire raja chan akor, sar pes džal te chal,

\par }{\Q hoj te zoraľon a na te mačon.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{18}Sar hin o manuš leňivo, rozperel o pados,

\par }{\Q sar o vasta ňič na keren, čuľal andro kher.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{19}O maro anel o asaben,

\par }{\Q e mol anel o radišagos,

\par }{\Q ale bi o love na ela aňi jekh aňi aver.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{20}Ma koš le kraľis mek aňi andre tiri goďi,

\par }{\Q ma koš le barvales aňi khere pre tiro hadžos,

\par }{\Q bo o čirikloro šaj rozľidžala tire lava

\par }{\Q a phenela avri, so phenďal.




\par }\PoetryChap{11}{\Q \VerseOne{1}Muk tiro maro te džal tele le paňeha,

\par }{\Q bo pal o but dživesa tuke avela pale buter.


\par }{\Q \VS{2}De vareso olestar, so tut hin, efta the ochto dženen,

\par }{\Q bo na džanes, savo nalačhipen avela pre phuv.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{3}Sar pherďon o chmari le paňeha, čhiven avri o brišind pre phuv.

\par }{\Q Te o stromos perela pro juhos abo pro severos,

\par }{\Q ačhela ode, kaj peľa.


\par }{\Q \VS{4}Oda, ko del pozoris, či phurdel e balvaj, na džala te sadzinel,

\par }{\Q a ko dikhel pro chmari, na džala te kidel upre.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{5}Avke sar na džanes o drom la balvajakro,

\par }{\Q a na džanes, sar barol o čhavoro andro per la dake,

\par }{\Q avke na džanes aňi o buča le Devleskre, savo stvorinďa savoro.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{6}Tosarastar rozčhivker tiro zrnos

\par }{\Q a dži rači ma de te odpočovinel tire vasteske,

\par }{\Q bo na džanes, so barola feder: či kada vaj koda,

\par }{\Q abo či na ena soduj lačhe.


\par }{\SH Goďi le terne manušenge
\par }
{\Q \VS{7}Gulo hin o švetlos a mištes hin le jakhenge te dikhel o kham.


\par }{\Q \VS{8}Vašoda, te dživela o manuš but berša,

\par }{\Q mi radisaľol andre savore berša;

\par }{\Q ale te na pobisterel pre ola kale dživesa pal o meriben, bo ena but.

\par }{\Q Savoro, so avela, nane pre ňisoste.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{9}Radisaľuv, terne manušeja, andre tiro terňipen,

\par }{\Q tiro jilo mi radisaľol tire terňipnaskre dživesenge!

\par }{\Q Phir pal o droma, kaj tut ľidžal tiro jilo

\par }{\Q the pal oda, so dikhen tire jakha,

\par }{\Q ale džan, hoj o Del tut vaš oda savoro anela pro sudos.


\par }{\Q \VS{10}Vašoda čhiv avri o starišagos andral tiro jilo

\par }{\Q a trade avri o pharipen tire ťelostar,

\par }{\Q bo o terňipen the o kale bala predžana sig.




\par }\PoetryChap{12}{\Q \VerseOne{1}Ma bister pre tiro Stvoriťeľis andre ola dživesa, sar mek sal terno,

\par }{\Q angloda sar avena o phare dživesa a ena pašes o berša,

\par }{\Q sar pheneha: „Nane man imar radišagos andro dživipen“ –


\par }{\Q \VS{2}angloda sar kaľona o kham the o švetlos, o čhonoro the o čercheňa

\par }{\Q a sar avena o chmari pale avri pal o brišind,


\par }{\Q \VS{3}angloda sar o stražňika le khereskre izdrana

\par }{\Q a o zorale murša banďona,

\par }{\Q sar ola, ko erňinen, preačhena te kerel buči, bo ena frima,

\par }{\Q a sar kaľona andre ola, ko dikhen avri prekal e oblaka;


\par }{\Q \VS{4}sar pes phandena o vudara pre uľica

\par }{\Q a o hangos andro mľinos slabisaľola

\par }{\Q sar pes ušťela upre pro giľavipen le čirikleskro,

\par }{\Q ale lengre giľa na šunďona mištes.


\par }{\Q \VS{5}Ma bister pre leste angloda, sar avela pro manuša e dar le uče thanendar

\par }{\Q a phirela pes pal o drom daraha;

\par }{\Q sar o mandľovňikos rozkvitňinela,

\par }{\Q o maľakro grajoro na birinela te phirel

\par }{\Q a e muršikaňi tužba našľola.

\par }{\Q Akor o manuš džal andre peskro večno kher

\par }{\Q a o manuša roven andre žaľa pro uľici.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{6}Ma bister pro Del angloda, sar čhinďola e rupuňi šparga

\par }{\Q a phadžola o somnakuno čaro,

\par }{\Q angloda sar phagerisaľola o džbanos paš o prameňis

\par }{\Q a phadžola e kereka pre chaňig,


\par }{\Q \VS{7}a o prachos džala pale andre phuv, avke sar sas,

\par }{\Q a o duchos džala pale ko Del, savo les diňa.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{8}„Zbitočno! Sa hin zbitočno!“ phenďa o Kazaťeľis,

\par }{\Q „Savoro hin pre ňisoste!“


\par }{\SH O posledna lava
\par }
{\PP \VS{9}Na ča hoj o Kazaťeľis sas goďaver, ale mek the sikavelas le manušen o prindžaripen. Skidelas a pisinelas andre but privakeribena; mištes pal oda gondoľinelas a sikľolas.

\VS{10}O Kazaťeľis kamelas te arakhel o lačhe lava a oda, so pisinďa, sas pačivalo the čačo.


\par }{\PP \VS{11}O lava le goďaverengre hine sar e ostro paca, savaha pes ľidžal le biken, a o skidle privakeribena hine sar o lecegi, so hine zorales zademade andre – hine dine jekhe pasťjeristar, le Devlestar.


\par }{\PP \VS{12}Mek paš oda savoro, čhavo miro, de tuke pozoris the pre kada:

\par }{\Q Te pisinel kňižki nane šoha ňisavo koňec a te sikľol but slabisarel o ťelos.


\par }{\Q \VS{13}Pro koňec savoreske, so šunďal:

\par }{\Q Dara tut le Devlestar a doľiker leskre prikazaňja,

\par }{\Q bo kada hin, so kampel sakoneske te kerel.


\par }{\Q \VS{14}Bo o Del sudzinela dojekh skutkos

\par }{\Q the savoro, so hin garudo,

\par }{\Q či lačho abo nalačho.

\par }